open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Աստարա-Ռաշթ-Ղազվին երկաթուղի

**Աստարա-Ռաշթ-Ղազվին երկաթուղի**, կառուցվող երկաթուղի, որը կկապի Ռուսաստանի, Ադրբեջանի և Իրանի գործող երկաթուղային ճանապարհները։ Նախագիծը իրականցվում է «Հյուսիս-Հարավ» միջազգային տրանսպորտային միջանցքի շրջանակներում, որի նպատակն է Ռուսաստանի, Ադրբեջանի, Իրանի, Հնդկաստանի և Օմանի տրանսպորտա-տեղեկատվական մայրուղիների ինտեգրացիան։

300px|thumb|Աստարա-Ռաշթ-Ղազվին երկաթուղի

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ադրբեջանի երկաթուղիներ
Կատեգորիա:Իրանի երկաթուղիներ
Հարած սեր

մինի|աջից|150px|Հարած սեր
**Հարած սեր** կամ **Շանտիլյի [[խյուս]]** (), միքսերով, պատառաքաղով կամ որևէ այլ սարքով հարման ենթարկված սեր։ Ընդունված է համարել, որ այս աղանդերի հեղինակն է 17-րդ դարում ապրած Ֆրանսուա Վատելը՝ Շանտիլյի ամրոցի սեղանապետը։ Հարած սերը օգտագործվում է թխվածքների, տորթերի և այլ աղանդերների պատրաստման մեջ։ Հաճախակի մատուցվում է պաղպաղակի հետ։

Կատեգորիա:Կաթնամթերք
Կատեգորիա:Ֆրանսիական աղանդեր
Քանյե Ուեսթ

**Քանյե Օմարի Ուեսթ** (, ), ամերիկացի ռեփեր, երգիչ, երգերի հեղինակ, երաժշտական պրոդյուսեր և դերասան։

Ուեսթը համարվում է բոլոր ժամանակների ամենավաճառված արտիստներից մեկը։ Նա ամբողջ աշխարհում վաճառել է 21 միլիոն ալբոմ և 66 միլիոն թվային սինգլ։ Ուեսթը 21 Գրեմմի մրցանակի դափնեկիր է։

## Վաղ կյանք
Քանյե Ուեսթը ծնվել է Ատլանտայում, Ջորջիա, որտեղ նա ապրում էր իր ծնողների հետ։ Երբ նա երեք տարեկան էր, ծնողները ամուսնալուծվում են, և ինքն ու մայրը տեղափոխվեցին Չիկագո, Իլինոյս։ Նրա հայրը Ռեյ Ուեսթը այժմ քրիստոնյա խորհրդական է։ Ուեսթի մայրը, դոկտոր Դոնդա Ուեսթը անգլերեն լեզվի պրոֆեսոր էր Կլարք-Ատլանտայի համալսարանում և անգլերեն բաժնի նախագահ Չիկագոյի համալսարանում մինչև, որ դարձավ Ուեսթի մենեջեր։

## Անձնական կյանք
2002 թվականից Ուեսթը սկսել է հանդիպել դիզայներ Ալեքսիս Ֆայֆերի հետ, սակայն նրանք բաժանվել են 2008 թվականին։ Նույն տարում նա սկսել է հանդիպել մոդել Էմբեր Ռոուզի հետ, սակայն նրանց հարաբերությունները ավարտվել են 2010-ի ամռանը։ 2012 թվականի ապրիլին Ուեսթը սկսում է հանդիպել ամերիկահայ հեռուստաաստղ Քիմ Քարդաշյանի հետ, իսկ հաջորդ տարվա հունիսին ծնվում է նրանց դուստրը՝ Նորթ Ուեսթը։ Ուեսթը և Քարդաշյանը ամուսնացել են 2014 թվականի մայիսի 24-ին Ֆլորենցիայում, Իտալիա։ 2015 թվականի ապրիլին նրանք իրենց դստեր հետ այցելել են Հայաստան, Երևան։ Նույն տարվա դեկտեմբերին ծնվեց նրանց որդին։

## Սկավառակագրություն
### Ստուդիական ալբոմներ
*«The College Dropout» (2004)
*«Late Registration» (2005)
*«Graduation» (2007)
*«808s & Heartbreak» (2008)
*«My Beautiful Dark Twisted Fantasy» (2010)
*«Watch the Throne» (Ջեյ Զիի հետ) (2011)
*«Yeezus» (2013)
*«The Life of Pablo» (2016)
*«Ye» (2018)
*«Jesus Is King» (2019)
*«Donda» (2021)
* «Donda 2» (2022)
* «Bully» (2026)

## Ծանոթագրություններ

## Տես նաև
* Քանյե Ուեսթի ձայնագրած երգերի ցանկ

## Արտաքին հղումներ
* Քանյե Ուեսթը imusic.am֊ում
* Քանյե Ուեսթի մասին հրապարակ․ամ֊ում

Կատեգորիա:1977 ծնունդներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի երաժիշտներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի երգիչներ
Կատեգորիա:21-րդ դարի ամերիկացի գործարարներ
Կատեգորիա:21-րդ դարի ամերիկացի երգիչներ
Կատեգորիա:21-րդ դարի ամերիկացի ռեփերներ
Կատեգորիա:21-րդ դարի երգիչներ
Կատեգորիա:Brit Awards մրցանակի դափնեկիրներ
Կատեգորիա:NME Awards մրցանակի դափնեկիրներ
Կատեգորիա:«Գրեմմի» մրցանակի դափնեկիրներ
Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի բարերարներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի բլոգերներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի գործարարներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի դիզայներներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի երաժշտական պրոդյուսերներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի երգահաններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի երգիչներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի կինոարտադրողներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի կինոռեժիսորներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի կոմպոզիտորներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի հասարակական գործիչներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի հիփ հոփ երգիչներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի ճարտարապետներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի միլիարդատերեր
Կատեգորիա:Ամերիկացի ներդրողներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի ռեփերներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի փոփ երաժիշտներ
Կատեգորիա:Աֆրոամերիկացիների իրավունքների շարժման ակտիվիստներ
Կատեգորիա:Կինոռեժիսորներ Իլինոյսից
Կատեգորիա:Հունիսի 8 ծնունդներ
Հացառատ

**Հացառատ**, գյուղ Հայաստանի Գեղարքունիքի մարզում (այժմ՝ Գավառ քաղաքի շրջագծում)։ Պահպանված սրբատաշ գորշ տուֆից կառուցված խաչաձև գմբեթավոր Սուրբ Աստվածածին փոքր եկեղեցին (VII դ.) եռաբսիդ է, արտաքուստ եռանիստ խաչաթևերով (բացառությամբ արևմուտքի, որը ներսից և դրսից ուղղանկյուն է)։ Գյուղից արևելք պահպանվել են մատուռ և գերեզմանատուն՝ բազմաթիվ խաչքարերով (հնագույնը՝ 1218)։ Հացառատից 3-4&nbsp;կմ արևմուտք, Ծաղկաշեն տանող ճանապարհի մոտ, կա հին գյուղատեղի։

## Տնտեսություն
Հացառատ թաղամասը գտնվում է Գեղարքունիքի մարզում՝ ՀՀ հյուսիս-արևելյան հատվածում: Այն ներառված է Գավառ քաղաքի կազմում և հիմնականում հայտնի է իր գյուղատնտեսական և տնայնագործական գործունեությամբ։ Հացառատ թաղամասում բնակիչները զբաղվում են հիմնականում հետևյալ ոլորտներով․

### Գյուղատնտեսություն
Հացահատիկի, կարտոֆիլի, բանջարեղենի և խոտաբույսերի աճեցում։

Անասնապահություն՝ խոշոր եղջերավոր կենդանիների և ոչխարների բուծում։

### Ձկնաբուծություն
Տեղակայված լինելով Սևանի մոտակայքում՝ թաղամասի որոշ բնակիչներ զբաղվում են ձկնաբուծությամբ։

### Տնայնագործություն և մանր արտադրություն
Բնակիչներից շատերը զբաղվում են կաթնամթերքի արտադրությամբ, ինչպիսիք են պանիրը, մածունը և թան։

### Տուրիզմի զարգացում
Քանի որ Գեղարքունիքի մարզը ներգրավում է բազմաթիվ զբոսաշրջիկների Սևանի պատճառով, որոշ բնակիչներ զբաղվում են փոքրիկ հյուրընկալության և գյուղական տուրիզմի կազմակերպմամբ։

### Սոցիալական և կրթական ենթակառուցվածքներ
Թաղամասում գործում են դպրոցներ, մանկապարտեզներ և մշակութային կենտրոններ, որոնք աջակցում են տեղի բնակչությանը։

Կատեգորիա:Գեղարքունիքի մարզի բնակավայրեր
Փոլ Բեթանի

**Փոլ Բեթանի** (, , Անգլիա), անգլիացի դերասան։ Հանդիսատեսին հայտնի է «Բանականության խաղեր», «Ասպետի պատմությունը», «Ուիմբլթոն», «Թանաքե սիրտը» ֆիլմերից։

## Ֆիլմագրություն
### Դերակատարումներ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1971 ծնունդներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի դերասաններ
Կատեգորիա:Անգլիացի աթեիստներ
Կատեգորիա:Անգլիացի դերասաններ
Կատեգորիա:Անգլիացի տղամարդ թատրոնի դերասաններ
Կատեգորիա:Անգլիացի տղամարդ կինոդերասաններ
Կատեգորիա:Անգլիացի տղամարդ հեռուստատեսային դերասաններ
Կատեգորիա:Աուդիոգիրք կարդացողներ
Կատեգորիա:Բրիտանացի հեռուստատեսային դերասաններ
Աղբյուր (ամսագիր, Երևան)

**«Աղբյուր»**, Հայաստանում լույս տեսնող մանկապատանեկան ամսագիր։

## Պատմություն
Առաջին անգամ լույս է տեսել 1923 թվականին ՀԽՍՀ-ում։ Ամսագրի անունը սկզբում եղել է «Պատկոմ», ապա՝ «Պիոներ», իսկ Խորհրդային Միության փլուզումից հետո ամսագիրը վերանվանվել է «Աղբյուր»։

«Աղբյուրը» երեխաներին դաստիարակում է հայրենասիրության ոգով, նրանց մեջ սեր արթնացնում ուսման ու աշխատանքի, գիտության ու տեխնիկայի, գրականության, արվեստի ու ընթերցանության նկատմամբ։

Առաջին համարում հանդեսը կոչով դիմել է դպրոցականներին ու նրանց ծնողներին՝ ապաստան տալ և օգնել որբ երեխաներին, որոնց զգալի մասը Մեծ եղեռնից փրկված գաղթականներ էին։ Նույն համարում կար մեկ այլ հաղորդագրություն այն մասին, որ տասնհինգամյա Վիկտոր Համբարձումյանը հանդես է եկել Ալբերտ Էյնշտեյնի հարաբերականության տեսության մասին հրապարակային դասախոսությամբ։
 
Հանդեսի խմբագրական խորհրդի կազմում էին Եղիշե Չարենցը, Ստեփան Զորյանը և ուրիշներ։

Հանդեսում ճանաչված հեղինակների գործերի կողքին տպագրվում են նաև պատանի ստեղծագործողների ոտանավորներ, պատմվածքներ, հոդվածներ, նկարչական աշխատանքներ, թարգմանություններ արտասահմանյան մանկական գրականությունից։ «Աղբյուրն» անդրադառնում է հայ և աշխարհի ժողովուրդների պատմությանն ու մշակույթին, ազգագրությանը, հրապարակում նաև զվարճալի նյութեր, մաթեմատիկական հետաքըրքիր խաղեր ու խնդիրներ, օգտակար խորհուրդներ։
«Աղբյուրը» առաջիններից է լուսաբանել 1988 թ-ի հայ ազգային-ազատագրական շարժումը, հրապարակել նյութեր Հայաստանի և Արցախի պատմությունից։ Հանդեսը շարունակում է տպագրել Հայաստանի Հանրապետության առօրյան արտացոլող, հայ դեռահասներին հուզող հարցերի վերաբերյալ հրապարակումներ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայկական ԽՍՀ ամսագրեր
Կատեգորիա:Հայկական մանկական պարբերականներ
Սուրբ Աստվածածին եկեղեցի (Հացառատ)

**Սուրբ Աստվածածին եկեղեցի**, սրբատաշ գորշ տուֆից կառուցված խաչաձև գմբեթավոր փոքր եկեղեցի Հայաստանի Հացառատ գյուղում։ Հավանաբար կառուցվել է VII դարում։ Եկեղեցին եռաբսիդ է, արտաքուստ եռանիստ խաչաթևերով (բացառությամբ արևմուտքի, որը ներսից և դրսից ուղղանկյուն է)։ Անցումը գմբեթի ութանկյուն թմբուկին տրոմպային է։ Մուտքերն արևմուտքից և հարավից են։ Կառուցման ճշգրիտ ժամանակը հայտնի չէ։ Արևմտյան ճակատի 1893 թվականի արձանագրության մեջ հիշատակվող 898 թ. հավանաբար վերանորոգման թվականն է, քանի որ եկեղեցին իր տիպով, դեկորատիվ տարրերով (լուսամուտների երեսակալներ) բնորոշ է VII դարին։ Եկեղեցուն հարավից կից է Սուրբ Գրիգոր եռանավ բազիլիկը (XIX դար)։

Կատեգորիա:Գեղարքունիքի թեմի վանքեր և եկեղեցիներ
Կատեգորիա:7-րդ դարի հայկական վանքեր և եկեղեցիներ
Կատեգորիա:Եկեղեցիներ այբբենական կարգով
Ամառային Պարալիմպիկ խաղեր 2012

**Ամառային Պարալիմպիկ խաղեր 2012**, կամ **XIV Պարալիմպիկ խաղերն** անցկացվելու են 2012 թվականի օգոստոսի 29-ից սեպտեմբերի 9-ը Լոնդոնում (Մեծ Բրիտանիա)։

## Օրացույց

## Մասնակից երկրներ

*  Ադրբեջան
*  Ալբանիա
*  Ալժիր
*  ԱՄՆ
*  Անգոլա
*  Անդորա
*  Անտիգուա և Բարբուդա
*  ԱՄԷ
*  Արգենտինա
*  Արևելյան Թիմոր
*  Ավստրալիա
*  Ավստրիա
*  Աֆղանստան
*  Բահրեյն
*  Բանգլադեշ
*  Բարբադոս
*  Բելառուս
*  Բելգիա
*  Բենին
*  Բերմուդյան կղզիներ
*  Բոսնիա և Հերցեգովինա
*  Բոտսվանա
*  Բրազիլիա
*  **[[Մեծ Բրիտանիա]]**
*  Բրունեյ
*  Բուլղարիա
*  Բուրկինա Ֆասո
*  Բուրունդի
*  Գաբոն
*  Գամբիա
*  Գանա
*  Գերմանիա
*  Գվատեմալա
*  Գվինեա
*  Գվինեա Բիսաու
*  Դանիա

*  Դոմինիկյան Հանրապետություն
*  Եգիպտոս
*  Եթովպիա
*  Զամբիա
*  Զիմբաբվե
*  Էկվադոր
*  Էստոնիա
*  Թայլանդ
*  Թայվան
*  Թունիս
*  Թուրքիա
*  Թուրքմենստան
*  Ինդոնեզիա
*  Իռլանդիա
*  Իսլանդիա
*  Իսպանիա
*  Իսրայել
*  Իտալիա
*  Իրան
*  Իրաք
*  Լաոս
*  Լատվիա
*  Լեհաստան
*  Լեսոթո
*  Լիբանան
*  Լիբիա
*  Լիբերիա
*  Լիխտենշտեյն
*  Լիտվա
*  Լյուքսեմբուրգ
*  Խորվաթիա
*  Կամբոջա
*  Կամերուն
*  Կանադա
*  Կանաչ Հրվանդան

*  Կենտրոնաաֆրիկյան Հանրապետություն
*  Կիպրոս
*  Կոլումբիա
* 22px Կոմորյան Կղզիներ
*  Կոնգոյի ԴՀ
* 22px Կոնգոյի Հանրապետություն
*  Կոստա Ռիկա
* 22px Կոտ դ’Իվուար
*  Կորեայի ԺԴՀ
*  Կորեա
*  Կուբա
*  Հայիթի
*  Հայաստան
*  Հարավաֆրիկյան Հանրապետություն
*  Հոնդուրաս
* 22px Հոնկոնգ
*  Հորդանան
*  Հնդկաստան
*  Հունաստան
*  Հունգարիա
*  Ղազախստան
*  Ղրղզստան
*  Ճամայկա
*  Ճապոնիա
*  Մադագասկար
*  Մալայզիա
*  Մալավի
*  Մալթա
*  Մալի
* 22px Մակաու
*  Մակեդոնիա
*  Մավրիկիոս
* 22px Մավրիտանիա
*  Մարոկո

*  Մեքսիկա
*  Մյանմա
*  Մոզամբիկ
*  Մոլդովա
*  Մոնղոլիա
* 22px Մոնտենեգրո
*  Նամիբիա
*  Նեպալ
* 22px Նիգեր
*  Նիգերիա
*  Նիդերլանդներ
*  Նիկարագուա
*  Նոր Զելանդիա
*  Նորվեգիա
*  Շվեդիա
*  Շվեյցարիա
*  Շրի Լանկա
*  Չեխիա
*  Չիլի
*  Չինաստանի Ժողովրդական Հանրապետություն
*  Պակիստան
*  Պաղեստին
*  Պանամա
*  Պապուա Նոր Գվինեա
*  Պերու
*  Պորտուգալիա
*  Պուերտո Ռիկո
*  Ջիբութի
* 22px Ռուանդա
*  Ռումինիա
*  Ռուսաստան
*  Սալվադոր
*  Սամոա
*  Սան Մարինո

*  Սաուդյան Արաբիա
*  Սենեգալ
*  Սերբիա
*  Սիերա Լեոնե
*  Սինգապուրի Հանրապետություն
*  Սիրիա
*  Սլովակիա
*  Սլովենիա
* 22px Սոլոմոնյան Կղզիներ
*  Սոմալի
*  Սուդան
*  Սուրինամ
* 22px Վանուատու
*  Վենեսուելա
* 22px Վիրջինյան կղզիներ
*  Վիետնամ
*  Վրաստան
*  Տանզանիա
*  Տաջիկստան
*  Տոգո
* 22px Տոնգա
*  Տրինիդադ և Տոբագո
*  Ուգանդա
*  Ուզբեկստան
*  Ուկրաինա
*  Ուրուգվայ
*  Քատար
*  Քենիա
*  Քուվեյթ
*  Օման
* 22px Ֆարերյան Կղզիներ
*  Ֆիլիպիններ
*  Ֆինլանդիա
*  Ֆիջի
*  Ֆրանսիա

## Հայաստանը 2012 Պարալիմպիկ խաղերին
Հայաստանը 2012 Պարալիմպիկ խաղերին ներկայացել է 2 մարզաձևերով և ընդամենը 2 մարզիկներով։ Դրոշակակիրն էր ծանրամարտիկ Գրետա Վարդանյանը։

* Գրետա Վարդանյան, Ծանրամարտ մինչև 48կգ (2012 սեպտեմբերի 1)
* Մագա Հովակիմյան, Լող (2012 սեպտեմբերի 5)

Կատեգորիա:2012 սպորտում
Կատեգորիա:Ամառային Oլիմպիական խաղեր
*
Աուգսբուրգի հաշտություն

մինի|180px|Փաստաթղթի տիտղոսաթերթը
**Աուգսբուրգի հաշտություն**, կամ **Աուգսբուգի համաձայնագիր**, հաշտության համաձայնագիր, որն 1555-ի սեպտեմբերի 25-ին Աուգսբուրգ քաղաքում կնքվել է Սրբազան Հռոմեական կայսրության կայսր Կառլոս V-ի և Շմալկալդինյան դաշինքի զորքերի միջև։

Այս համաձայնագրով պաշտոնապես ավարտվեց Սրբազան Հռոմեական կայսրությունում կրոնական երկու խոշոր ուժերի՝ լյութերականության և կաթոլիկության հակամարտությունը։ Համաձայնագրով հաստատվեցին կաթոլիկների և լյութերականների իրավունքները․ մասնավորապես, ցանկացած համայնքի ղեկավար ինքն էր որոշում այս երկու կրոններից որին հարեր, իսկ համայնքի ղեկավարին ենթակա գյուղացին կամ քաղաքացին պետք է դավաներ նույն կրոնն, ինչ համայնքի ղեկավարը, կամ գաղթեր այլ համայնք։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1555
Կատեգորիա:Հաշտության համաձայնագրեր
Կատեգորիա:Գերմանիայի պատմություն
Կատեգորիա:Սրբազան Հռոմեական կայսրության պայմանագրեր
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի պատմություն
Ամառային օլիմպիական խաղեր 1988

**Ամառային XXIV Օլիմպիական խաղերը** (պաշտոնական **XXIV Օլիմպիական խաղեր**), տեղի են ունեցել Հարավային Կորեայի մայրաքաղաք Սեուլում 1988 թ-ի սեպտեմբերի 17-ից հոկտեմբերի 2-ը։ Հարավային Կորեան Ճապոնիայից հետո դարձավ 2-րդը, ով իր մոտ ընդունեց Օլիմպիական խաղերը։ Առաջին պատվավոր հորիզոնականը զբաղեցրեց ԽՍՀՄ հավաքականը։

## Մեդալների թոփ տասնյակ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1988 սպորտում
Կատեգորիա:Օլիմպիական խաղեր
Խոսե Մարիա Կալյեխոն

**Խոսե Մարիա Կալյեխոն** (, ), իսպանացի ֆուտբոլիստ, հանդես է գալիս Նապոլի ֆուտբոլային ակումբում, որպես կիսապաշտպան։ Կալյեխոնը համարվում է Ռեալ Մադրիդի ֆուտբոլային դպրոցի սան, 2011-2013 թվականներին հանդես է եկել Ռեալ Մադրիդի կազմում։ 2014 թվականին նա առաջին անգամ հանդես եկավ Իսպանիայի ֆուտբոլի ազգային հավաքականի կազմում։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*Napoli official profile  

Կատեգորիա:Գրանադայի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Էսպանյոլի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Իսպանացի տղամարդ ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Իսպանիայի հավաքականի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Իսպանիայի ֆուտբոլի երիտասարդական հավաքականի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Իտալիայի լեգեոներ ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Լա Լիգայի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Նապոլիի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Ռեալ Մադրիդ Կաստիլիայի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Ռեալ Մադրիդի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի կիսապաշտպաններ
Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի հարձակվողներ
Կատեգորիա:Ֆիորենտինայի ֆուտբոլիստներ
Կակադու (ազգային պարկ)

մինի|200px
**Կակադու ազգային պարկը**, համաշխարհային ժառանգության օբյեկտ է, որը գտնվում է Ավստրալիայում։ Գտնվում է Դարվին քաղաքից 171 կմ դեպի արևելք։ Անվանումը առաջացել է տարածքում բնակվող կակադու ցեղի անունից։ Ազգային պարկը գտնվում է ուժեղ հսկողության ներքո։
Ազգային պարկում կան 1700 տեսակի բույսեր, 280 տեսակի հազվադեպ հանդիպող թռչուններ, 77 տեսակի ձկներ, 1000 տեսակի միջատներ, 60 տեսակի կաթնասուններ։ Պարկում գործում է Րենջեր ուրանի հանքը, որը աշխարհում ուրանի ամենաարդյունավետ հանքերից է։

## Ծանոթագրություններ

## Հղումներ

* Կակադու ազգային պարկ

Կատեգորիա:Համաշխարհային ժառանգություն Ավստրալիայում
Կատեգորիա:Կատեգորիա ԲՊՀՄ II
Կատեգորիա:1965 հիմնադրված բնության հատուկ պահպանվող տարածքներ‎
Կատեգորիա:1965 հիմնադրումներ Ավստրալիայում
Կատեգորիա:Ավստրալիայի ազգային պարկեր‎
Չամբաո

մինի|Իսպանական Չամբաո խումբը
**Չամբաո** (), ֆլամենկո-էլեկտրոնիկ երաժշտական խումբ Մալագայից, Իսպանիա։ Չամբաոն առավելապես հայտնի է ֆլամենկոյի, պալոների և էլեկտրոնիկ երաժշտության խառնման համար։ Անդալուսերեն chambao հանպատրաստից սարքած վրան է նշանակում, որտեղ մարդիկ մնում են արևից կամ քամուց պաշտպանվելու համար։

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք

Կատեգորիա:Իսպանական երաժշտական խմբեր
Առնոլդ Վոսլու

**Առնոլդ Վոսլու** (, ), դերասան։ Հանդիսատեսին հայտնի է «Դժվար թիրախ», «Մումիա» և «Մումիան վերադառնում է» ֆիլմերից։

## Ֆիլմագրություն
### Դերակատարումներ

### Պրոդյուսեր

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հոլիվուդյան դերասաններ
Կատեգորիա:1962 ծնունդներ
Կատեգորիա:Հունիսի 16 ծնունդներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի դերասաններ
Կատեգորիա:Հարավաֆրիկացի դերասաններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի տղամարդ թատերական դերասաններ
Ջենիֆեր Քոնելի

**Ջենիֆեր Լին Քոնելի** (, ), ամերիկյան դերասանուհի։ Հանդիսատեսին հայտնի է «Բանականության խաղեր», «Ավազից և մշուշից տունը», «Հալկ» և «Արյունոտ ադամանդ» ֆիլմերից։

## Ֆիլմագրություն
### Դերակատարումներ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1970 ծնունդներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի դերասանուհիներ
Կատեգորիա:21-րդ դարի ամերիկացի դերասանուհիներ
Կատեգորիա:BAFTA մրցանակի դափնեկիրներ
Կատեգորիա:«Ոսկե գլոբուս» մրցանակի դափնեկիրներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի երեխա դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի կին հնչյունավորողներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի կինոդերասանուհիներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի հեռուստատեսային դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Ամերիկացիներ իռլանդական սերմամբ
Կատեգորիա:Դեկտեմբերի 12 ծնունդներ
Կատեգորիա:Եյլի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Երկրորդ պլանի լավագույն դերասանուհի Օսկարի մրցանակակիրներ
Կատեգորիա:Հոլիվուդյան դերասաններ
Կատեգորիա:Սթենֆորդի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Աուդիոգիրք կարդացողներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի մոդելներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի երգչուհիներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի հասարակական գործիչներ
Ավան (քաղաք-պետություն)

**Ավան**, հնագույն քաղաք-պետություն Էլամում, հիմնված մ.թ.ա. 27-րդ դարում, շումերների կողմից։ Քաղաք-պետության անվանումով է կոչվել Ավանյան հարստությունը, որըկառավարել է Էլամում մ.թ.ա. 26-րդ դարից մինչև մ.թ.ա. 2190 թվականը։ Ավան քաղաք-պետությունը գտնվել է Էլամի մեկ այլ քաղաքի՝ Անշանից դեպի հարավ, ներկայիս հարավային Իրան։

Կատեգորիա:Քաղաք-պետություններ
Կատեգորիա:Մերձավոր Արևելքի պատմական պետություններ
Հացահատիկային բույսեր

մինի|Ցորեն
**Հացահատիկային բույսեր**, բույսերի խումբ, որը մշակում են մարդու համար հիմնական սննդամթերք (հատիկ), գյուղատնտեսական կենդանիների կեր և արդյունաբերական տարբեր ճյուղերի հումք ստանալու նպատակով։ Հացահատիկային բույսերից ցորենը, գարին, աշորան, վարսակը, եգիպտացորենը, բրինձը, կորեկը, սորգոն՝ դաշտավլուկազգիների, իսկ հնդկացորենը մատիտեղազգիների ընտանիքից են։ Ցորենի, աշորայի, վարսակի, եգիպտացորենի հատիկի չոր նյութը բաղադրում է 7-18% սպիտակուց, 2-5% ճարպ, ֆերմենտներ, վիտամիններ ևն։ Հայաստանում հացահատիկային բույսերի ցանքատարածությունը կազմել է 207,6 հազար հեկտար, որից ցորեն՝ 115,3 հազար հա, գարի՝ 80,5 հազար հա (1993)։ Մշակվում է վարսակ (Լոռու մարզում), սահմանափակ տարածություններում՝ նաև եգիպտացորեն, աշորա և այլն։

## Տարածում
Երկրագնդի ցամաքը զբաղեցնում է շուրջ 13,6 միլիարդ հա տարածք, որից առայժմ մոտ 1 միլիարդ հա-ը մարդն օգտագործում է գյուղատնտեսական նպատակներով։ Մշակվում է բույսերի ավելի քան 400 տեսակ, որոնց ցանքատարածքի մեծ մասը զբաղեցնում են հացահատիկային բույսերը՝ ցորենը, աշորան, գարին, հաճարը, վարսակը, կորեկը, եգիպտացորենը, սորգոն, բրինձը, հնդկացորենը։ Նշված բույսերը (բացի հնդկացորենից) պատկանում են հացազգիների ընտանիքին և ունեն մի շարք ընդհանուր բուսական հատկություներ։ Մեր օրերում հացահատիկը ոչ միայն կարևորագույն սննդամթերք է, այլև՝ անասնապահության զարգացման հիմք։

## Խմբեր
մինի
Բաժանվում են 3 խմբի՝
* Սովորական հացահատիկային բույսեր՝ ցորեն, գարի, աշորաև վարսակ, որոնց հատիկներն ունեն
ակոսիկ, հատիկի ծլման ժամանակ առաջանում են սաղմնային մի քանի արմատիկներ։ Ծաղկաբույլը հասկ է (ցորեն, գարի) կամ հուրան (վարսակ)։ Երկար օրվա բույսեր են՝ ջերմության նկատմամբ թույլ պահանջկոտ։
* Կորեկանման հացահատիկային բույսեր՝ կորեկ, սորգո, բրինձ, եգիպտացորեն, որոնց հատիկներն ակոսիկ չունեն, ծլեփս տալիս են սաղմնային միայն մեկ արմատիկ։ Ծաղկաբույլը հուրան է կամ հուրան ու կողր (եգիպտացորեն)։ Բացառապես գարնանացան են, կարճ օրվա և ջերմասեր բույսեր են։ 
*Երրորդ խմբում ընդգրկված է միայն հնդկացորենը։

## Կենսաբանական նկարագիր
Հացահատիկային բույսեր արմատային համակարգը փնջաձև է՝ հիմնականում տեղաբաշխված վարելաշերտում, լինում են առաջնային կամ սաղմնային (աճում են հատիկի սաղմից) և հիմն, կամ երկրորդային (առաջանում են ավելի ուշ՝ բույսերի թփակալման հանգույցներից)։ Եգիպտացորենը և սորգոն ունեն նաև հենակային կամ օդային արմատներ։ Հատիկը պարունակում է սպիտակուցներ, ածխաջրեր, ճարպեր, թաղանթանյութեր, մոխիր, զանազան ֆերմենտներ, վիտամիններ և այլն։

## Հացահատիկային բույսեր խոշոր արտադրողներ
մինի
մինի

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* *[[Невский, Сергей Арсеньевич|Невский С. А.]]* Материалы к познанию дикорастущих ячменей // *Тр. Ботан. ин-та АН СССР*. — 1941. — Сер. I. — Вып. 5. — С. 64—255.
* Антроповы В. И. и В. Ф. Рожь — Secale L. // Культурная флора СССР. Т. 2. М.; Л.։ ГИЗ колх. и совх. лит-ры, 1936. С. 3—95.
* 
* 
* 
* 
* 

## Արտաքին հղումներ
* Home Grown Cereals Authority website 
* Cereal Recipes 
* Cereals  by the Vegetarian Society
* Lost Crops of Africa : Grains

Կատեգորիա:Հացազգիներ
Կատեգորիա:Հացահատիկային բույսեր
Խուան Մատա

**Խուան Մանուել Մատա Գարսիա** (, ), իսպանացի ֆուտբոլիստ, ձախ կիսապաշտպան, Իսպանիայի ֆուտբոլի ազգային հավաքականի և Մանչեսթեր Յունայթեդ-ի խաղացող։ Ֆուտբոլի համաշխարհային պատմության երկու խաղացողներից մեկը, ով նախ հաղթել է 2010 թ.-ի Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնությունը, իսկ հետո՝ 2011 թ.-ի Եվրոպայի երիտասարդական ֆուտբոլի առաջնությունը։ 2011 թվականի օգոստոսի 22-ին Մատան տեղափոխվեց Չելսի։ 2012 թվականին Իսպանիայի հավաքականի հետ հաղթեց Եվրոպայի առաջնությունը՝ դառնալով գոլի հեղինակ։ 2014 թվականի հունվարի 25-ին տեղափոխվեց Մանչեսթեր Յունայթեդ 37,1 միլիոն ֆունտ ստեռլինգով։

## Ակումբային գործունեություն
### Գործունեության սկիզբ
Մատան իր գործունեությունը սկսել է «Ռեալ Օվյեդո»-ի մանկական թիմում։ 15 տարեկանում տեղափոխվել է «Ռեալ Մադրիդ», որտեղ խաղացել է մինչև 2007 թվականը։
### «Վալենսիա»
2007 թվականին ֆուտբոլիստը տեղափոխվել է «Վալենսիա», որտեղ այդ ժամանակ տեղի ունեցավ «ողբերգություն»՝ առաջատար կիսապաշտպան Վիսենտեի ևս մեկ վնասվածքի տեսքով։ Լա Լիգայում իր առաջի խաղը խաղալու հնարավորությունը շուտով եկավ. Ռոնալդ Կումանը, ընդհարվելով Անգուլոյի հետ, նրան նստեցրեց պահեստայինների նստարանին. այդպիսով Մատան ունեցավ մշտական խաղային փորձ։

2008 թվականի մարտի 20-ին «Վալենսիայի» կազմում Մատան խփեց իր առաջի գոլը Իսպանիայի գավաթի համար 1/2 եզրափակչում «Բարսելոնայի» դարպասին։ Նա նաև օգնեց իր նոր ակումբին նվաճել հենց գավաթը՝ խփելով երեք գոլերից մեկը եզրափակչում։ Այդ խաղում «Վալենսիան» հաղթեց «Խետաֆեին» 3:1 հաշվով։

Իսպանական «Marca» մարզական թերթը գրում էր.

2011 թվականի հունվարի 24-ին Մատան երկարացրեց պայմանագիրը «Վալենսիայի» հետ մինչև 2014 թվականը։ 2011 թվականի ամռանը լոնդոնյան «Արսենալը» առաջարկություն արեց «Վալենսիային»՝ Մատային 25 մլն եվրոյով գնելու համար, բայց մերժում ստացավ։

## Ելույթների վիճակագրություն
### Ակումբային կարիերա

### Միջազգայի Վիճակագրություն

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Официальный сайт  
* 
* Профиль футболиста на сайте *BDFutbol.com* 
* Профиль футболиста на сайте *Footballdatabase.eu* 
* 
* Профиль футболиста  на сайте *Worldfootball.net* 
* Профиль футболиста на сайте *Football-lineups.com* 

Կատեգորիա:1988 ծնունդներ
Կատեգորիա:Անգլիական ֆուտբոլի լիգայի խաղացողներ
Կատեգորիա:Անգլիայի լեգեոներ ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Թուրքական Սուպերլիգայի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Իսպանացի տղամարդ ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Իսպանիայի հավաքականի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Իսպանիայի ֆուտբոլի երիտասարդական հավաքականի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Լա Լիգայի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Մանչեսթեր Յունայթեդի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Մարտի 28 ծնունդներ
Կատեգորիա:ՈՒԵՖԱ Եվրո 2012-ի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Չելսիի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Պրեմիեր Լիգայի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Ռեալ Մադրիդ Կաստիլիայի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Ռեալ Մադրիդի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Վալենսիայի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի կիսապաշտպաններ
Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի հարձակվողներ
Կատեգորիա:Ֆուտբոլի Եվրոպայի չեմպիոններ
Կատեգորիա:Ֆուտբոլի աշխարհի չեմպիոններ
Էլ Պասո

[աջից|մինի|150px|Դիրքը [Տեխասի քարտեզի վրա]]
**Էլ Պասո** (), քաղաք է ԱՄՆ-ի հարավային մասում, Տեխաս նահանգում։ Գտնվում է հենց Մեքսիկայի հետ սահմանի վրա։ 2010 թ-ի տվյալներով քաղաքի բնակչությունը կազմում է 649&nbsp;121&nbsp;մարդ։ Էլ Պասոն համարվում է կարևոր անցակետ ԱՄՆ-ի և Մեքսիկայի միջև կատարվող բեռնափոխադրման համար։ Սահմանակից է նաև ԱՄՆ-ի Նյու Մեքսիկո նահանգին։ Կան տվյալներ, ըստ որի Էլ Պասոն աշխարհի ամենատաք քաղաքն է։

## Կլիմա

}}

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1680 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի համալսարանական քաղաքներ
Կատեգորիա:Տեխասի քաղաքներ
Հարժիսի քարավանատուն

**Հարժիսի քարավանատուն**, միջնադարյան Հայաստանի քարավանատներից, Սյունիքով անցնող ճանապարհի վրա (այժմ՝ Հայաստանի Սյունիքի մարզի Հարժիս գյուղի մոտ)։ Կառուցվել է 1343 թվականին, ներկայումս կիսավեր է։ Պատկանում է եռանավ դահլիճ տիպի քարավանատների շարքին։ Ուղղանկյուն դահլիճը (10,2 x 18,2 մ) երկու շարք (4-ական յուրաքանչյուրում) մույթերով բաժանվում է 3 մասի։ Մույթերը միմյանց և պատերին կապված են եղել թաղածածկը կրող կամարներով, որոնք թաղերի հետ առնված էին երկլանջ կտուրի տակ։ Հետագայում մուտքի առաջ կցվել է փոքրաչափ (4,05 x 4,9 մ) մի նախասրահ։

Կատեգորիա:14-րդ դարի հիմնադրումներ
Եկվորները 2։ Ժամանակի միջանցքները

**«Եկվորները 2։ Ժամանակի միջանցքները»**()՝ ֆրանսիական կինոկատակերգություն, ռեժիսոր Ժան Մարի Պուարյեի ֆիլմը, «Եկվորները» ֆիլմի շարունակությունը։ Ֆիլմի գլխավոր դերակատարներն են ֆրանսիական կինոյի նշանավոր աստղեր՝ Ժան Ռենոն և Քրիստեան Կլավյեն։

## Սյուժե
Ժակույի հեռավոր ժառանգը հայտնվելով միջնադարում, չի կարողանում օգտվել իր բջջային հեռախոսից։ Նա չի էլ կարող վերադառնալ իր դարաշրջան, քանի որ իր կրկնօրինակ՝ ապուպապ Ժակույն այնտեղ է իր փոխարեն։ Նրա միակ հույսը կոմս դը Մոնմիրայն է, որը չի կարողանում ամուսնանալ, քանի որ Ժակույը գողացել է ապագա փեսայի սրբազան գանձերը։ Կոմսը նորից դիմում է մեծն կախարդ Էուսեբիուսի օգնությանը, որպեսզի վերջինս ամեն մեկին ուղարկի իր ճշգրիտ ժամանակը, որպեսզի ժամանակի միջանցքները փակվեն, հակառակ դեպքում տեղի կունենա տիեզերական մեծ աղետ։

## Դերերում

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* 

Կատեգորիա:1998 ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում Ֆրանսիայում
Կատեգորիա:Ֆրանսերեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ֆրանսիական կինոկատակերգություններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիական ֆանտաստիկ ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ֆրանսիական ֆիլմեր
Կատեգորիա:1990-ականների ֆրանսիական ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ժան-Մարի Պուարեի ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում 12-րդ դարում
Կատեգորիա:Ֆիլմեր ժամանակի միջով ճանապարհորդության մասին
Փիթեր Ուստինով

**Սըր Փիթեր Ալեքսանդր Ուստինով** (, ), թատրոնի և կինոյի բրիտանացի դերասան, ռեժիսոր, սցենարիստ, պրոդյուսեր, թատերական դրամաների և օպերաների բեմադրիչ, լրագրող, հեռուստահաղարդավար։

Ստացել է ընդհանուր թվով մոտ 17 կինոմրցանակ, որոնց թվում 2 Օսկար, 3 Էմմի, 1 Ոսկե Գլոբուս, 1 BAFTA և այլն։ Բրիտանական կայսրության պատվո շքանշանակիր։

Խաղացել է 90-ից ավելի գեղարվեստական և հեռուստատեսային ֆիլմերում ու սերիալներում, 29 ֆիլմի սցենարի հեղինակ է, 9 ֆիլմի ռեժիսոր, 6 ֆիլմի պրոդյուսեր։

Առավել նշանավոր դերասանական աշխատանքներից են
* 1951 - «Յո՞ երթաս»
* 1954 - «Եգիպտացին»
* 1955 - «Մենք հրեշտակներ չենք»
* 1960 - «Սպարտակ»
* 1960 - «Թափառաշրջիկները»
* 1964 - «Թոփքափը»
* 1976 - «Լոգանի փախուստը»
* 1977 - «Հիսուս Նազովրեցի»
* 1978 - «Մահը Նեղոսի վրա»
* 1979 - «Աշանտի»
* 1981 - «Չարիք արևի տակ»
* 1989 - «Աշխարհի շուրջը 80 օրում»
* 1992 - «Լորենցոյի յուղը»
* 1999 - «Ամուրին»
* 2003 - «Լյութեր»

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ

Կատեգորիա:1921 ծնունդներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի անգլիացի վիպասաններ
Կատեգորիա:2004 մահեր
Կատեգորիա:BAFTA մրցանակի դափնեկիրներ
Կատեգորիա:«Գրեմմի» մրցանակի դափնեկիրներ
Կատեգորիա:«Էմմի» մրցանակի դափնեկիրներ
Կատեգորիա:«Ոսկե գլոբուս» մրցանակի դափնեկիրներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի դերասաններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի սցենարիստներ
Կատեգորիա:Անգլիացի լրագրողներ
Կատեգորիա:Անգլիացի հումանիստներ
Կատեգորիա:Անգլիացի ռեժիսորներ
Կատեգորիա:Ապրիլի 26 ծնունդներ
Կատեգորիա:Բրիտանացի դերասաններ
Կատեգորիա:Բրիտանացի հեռուստատեսային դերասաններ
Կատեգորիա:Երկրորդ պլանի լավագույն դերասան Օսկարի մրցանակակիրներ
Կատեգորիա:Լոնդոն քաղաքում ծնվածներ
Կատեգորիա:Համաշխարհային ֆեդերալիստներ
Կատեգորիա:Մարտի 28 մահեր
Կատեգորիա:ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի բարի կամքի դեսպաններ
Կատեգորիա:ՅՈՒՆԻՍԵՖ-ի բարի կամքի դեսպաններ
Կատեգորիա:Պոլիգլոտներ
Կատեգորիա:Պրոդյուսերներ
Կատեգորիա:Անգլիացի տղամարդ կինոդերասաններ
Կատեգորիա:Անգլիացի դրամատուրգներ
Կատեգորիա:Աուդիոգիրք կարդացողներ
Կատեգորիա:Անգլիացի տղամարդ հեռուստատեսային դերասաններ
Կատեգորիա:Բրիտանացի կինոռեժիսորներ
Կատեգորիա:Անգլիացի գրողներ
Կատեգորիա:Հոլիվուդյան փառքի ծառուղի
Կատեգորիա:Անգլիացի կինոպրոդյուսերներ
Կատեգորիա:Անգլիացի տղամարդ թատրոնի դերասաններ
Գլաձորի մանրանկարչության դպրոց

[|մինի|250px|[Մոմիկ, 1302 թ]]
**Գլաձորի մանրանկարչության դպրոց**, հայկական մանրանկարչական դպրոցներից մեկն է։ Գործել է Գլաձորի վանքում, Գլաձորի համալսարանին կից գրչատան նկարչական արվեստանոցում։ 13-րդ դարի վերջից մինչև 14-րդ դարի կեսը, երբ քաղաքական և տնտեսական անբարենպաստ պայմանների պայմանով համալսարանը փակվել է Հովնան Որոտնեցին մի խումբ աշակերտների հետ տեղափոխվել է Տաթևի մենաստան։

## Ստեղծման նախադրյալները
Մոնղոլների արշավանքի հետևանքով 13-րդ դարի 20-30-ական թվականներից Հայաստանում մշակութային կյանքը ընդհատվել էր և միայն 13-րդ դարի վերջին Պռոշյան և Օրբելյան տոհմերի հզորացման և մոնղոլների հետ տարվող խելոք քաղաքականության շնորհիվ հնարավոր դարձավ վերսկսել ստեղծագործ կյանքը։ Սյունիքի առաջավոր կենտրոն Գլաձորի վանքում սկսեց և մոտ 60 տարի բուռն զարգացավ մանրանկարչությունը։

## Մանրանկարիչները
Սկզբնական փուլը կապված է այսպես կոչված ավագ սերնդի մանրանկարիչներ Հովհաննեսի ու Մատթեոսի գործունեությանը։ Դպրոցի կրտսեր սերնդի վարպետները Մոմիկը և Թորոս Տարոնացին յուրացնելով Կիլիկիայի և մայր Հայաստանի արվեստների ավանդույթները, հայ մանրանկարչության պատմության մեջ թողել են անջնջելի հետք։

## Առանձնահատկությունները
Գլաձորի մանրանկարչության դպրոցը հայ միջնադարյան գրքարվեստի այն դպրոցներից էր, որ առավել սերտորեն է առնչվել մոնումենտալ արվեստի և մշակույթի մյուս բնագավառներին։ Գլաձորի մանրանկարչությունը Կիլիկիայի և մայր Հայաստանի արվեստների մի յուրատիպ համադրություն էր, որը, սակայն չյուրացրեց Կիլիկիայի մանրանկարներին բնորոշ զուտ գրքային, պալատական շքեղությամբ հագեցված ոճը և միևնույն ժամանակ հեռացավ մայր Հայաստանի արվեստին հատուկ կոթողայնությունից ու հստակությունից։ Զարդանկարներում ամբողջովին լինելով Կիլիկյան վարպետների ազդեցության տակ՝ տերունական մանրանկարներում, սակայն, թե ոճի, թե պատկերագրության ոլորտներում Գլաձորի վարպետները հաճախ հանդես են բերել ինքնուրույնություն։ Գլաձորի մանրանկարչության համար առավել բնորոշն ու տարբերիչը ներկապնակն է։

Կատեգորիա:Հայկական մանրանկարչական դպրոցներ
Կատեգորիա:Զարգացած միջնադարի հայկական դպրոցներ
Շառլոթ (Հյուսիսային Կարոլինա)

thumb|Charlotte, North Carolina (2019)
**Շարլոթը** (), քաղաք է ԱՄՆ-ի արևելյան մասում, Հյուսիսային Կարոլինա նահանգում։ Այն Հյուսիսային Կարոլինայի ամենամեծ քաղաքն է։ 2011 թ-ի տվյալներով քաղաքի բնակչությունը կազմում է 751&nbsp;087 մարդ։ Գտնվում է նահանգի հարավարևմտյան մասում։ Շարլոթում է գտնվում Հյուսիսային Կարոլինայի պետական համալսարանը։

## Քույր քաղաքներ

## Կլիմա

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1768 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի համալսարանական քաղաքներ
Կատեգորիա:Հյուսիսային Կարոինայի քաղաքներ
ՎԱԶ-2101

մինի|290x290փքս|1980 ՎԱԶ-2101
**ՎԱԶ-2101 «Ժիգուլի»** (), սեդան տիպի թափքով և հետևի շարժակ ունեցող խորհրդային մարդատար մեքենա։ ՎԱԶ-2101-ի հիման վրա ստեղծվել է ՎԱԶ ավտոմեքենաների այդպես կոչված «դասական» ընտանիքը, որը արտադրվում էր մինչև 2012 թվականի ապրիլի 17-ը։ 1972 թվականի մայիսին տվյլա մոդելի արտադման համար Վոլգայի ավտոմոբիլային գործարանը ստացել է «Ոսկե Մերկուրի» միջազգային մրցանակը։ 2000 թվականին «Ղեկին» («Զա ռուլյոմ») պարբերականի հարցման արդյունքներով ՎԱԶ-2101 ավտոմեքենան անվանել են «20-րդ դարի լավագույն ռուսական ավտոմեքենան»։ Արտադրության ամբողջ ընթացքում (1970-ից մինչև 1988 թթ.) Վոլգայի ավտոգործարանը սեդան թափքով և բոլոր մոդիֆիկացիաներով արտադրել է և 4,85 միլիոն ՎԱԶ-2101, որոնցից անմիջապես ՎԱԶ-2101 2 702 657 նմուշահատ։

Կատեգորիա:Ավտոմեքենաներ
Հայլանդ

մինի|աջից|250px|Հայլանդ պարողները
**Հայլանդ** (), Շոտլանդիայի գելական լեռներում առաջացած ժողովրդական շոտլանդական պար։ Հայլանդ պարը ստացել է իր ժամանակակից ձևը 19-20-րդ դարերի ընթացքում լեռնական մեծ պարկապզուկով ուղեկցված այսպես կոչված լեռնականների խաղերի ժամանակ։ Հայլանդ պարողները հագնում էին գիլլեր կոչվող հատուկ կոշիկ։ Հայլանդ պարը դրսից մեծ ազդեցության է ենթարկվել։ Օրինակ, 19-րդ դարից սկսած հայլանդի վրա ազդել է պարային մրցույթների դատավորների և հովանավորների քաղաքային էսթետիկան, իռլանդական պարերը և բալետը։

## Արտաքին հղումներ

*The Hidden History of Highland Dance 
*toeandheel.com worldwide highland dancing information resource by Deryck & Gareth Mitchelson
*Scottish Official Board of Highland Dancing (SOBHD)
*British Association of Teachers of Dancing (BATD)

Հայլանդ պար
Հայլանդ պար
Կատեգորիա:Շոտլանդական պարեր
Իսկական շոտլանդացի

[մինի|աջից|325px|Շոտլանդական զինվորների ծաղրանկար, [1815]]
**«Իսկական շոտլանդացի»** (), քիլթը առանց տակաշորի հագնող տղամարդկանց նկատմամաբ Շոտլանդիայում օգտագործվող երգիծաբանական արտահայտություն։ Չնայած քիլթը առանց տակաշորի հագնելը ծագել է բանակում, այն մտել է շոտլանդական ժողովրդական բանահյուսություն որպես ավանդույթների նկատմամբ թեթևամիտ վերաբերմունքի կամ նույնիսկ հանդգնության դրսևորում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Շոտլանդական մշակույթ
Հարանց անապատի դպրոց

**Հարանց անապատի դպրոց**, ուսումնական հաստատություն Հարանց անապատում։ Հիմնել է Մովսես Գ Տաթևացին 1614-ին, Հարանց Անապատի հիմնադրումից մեկ տարի անց։ Աշակերտների թիվը հասել է 60-ի։ Դասասաց վարդապետներ են եղել Կիրակոս Տրապիզոնցին, Ներսես Մոկացին, Մովսես և Թոմաս Տաթևացիները, Դավիթ Շամքորեցին։ Դասավանդվել են գրչության արվեստ, ժամասացություն, Հին և Նոր կտակարանների մեկնություն։ Հարանց անապատի դպրոցը կրթել է ընթերցասեր կրոնական գործիչներ, որոնք հետագայում հիմնել են իրենց միաբանությունները։ Հարանց անապատի դպրոցը նաև գրչության կենտրոն էր։ Այնտեղ ընդօրինակել են ոչ միայն ձեռագրեր, այլև կազմվել դասագրքեր, ժողովածուներ։ Մաշտոցի անվան Մատենադարանում պահվում են դդ 1831, 3622, 7366 և այլ ձեռագրերի ժողովածուներ։



### Գրականության ցանկ

# **Առաքել Դավրիժեցի,** Պատմություն, Երևան, 1988
# **Հասրաթյան Մ.,** Սյունիքի XVII – XVIII դդ. ճարտարապետական համալիրները, Երևան, 1973

Կատեգորիա:Ուշ միջնադարի հայկական դպրոցներ
Կատեգորիա:Տաթևի վանական համալիր
Թարթանական բանակ

[thumb|Շքահանդես [Նյու Յորքում]]
**Թարթանական բանակ** (), Շոտլանդիայի ֆուտբոլի ազգային հավաքականի երկրպագուների անվանումը։ Նրանք բազմաթիվ մրցանակներ են ստացել իրենց ընկերական պահվածքի և բարեգործական աշխատանքների համար։ Սակայն երբեմն թարթանական բանակին քննադատում են որոշ բաների համար, ինչպես, օրինակ, Բրիտանիայի ազգային հիմնը ծաղրելու համար։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Թարթանական բանակի ակումբների միություն 

Կատեգորիա:Շոտլանդիայի ֆուտբոլի ազգային հավաքական
Շոտլանդիայի խորհրդարան

**Շոտլանդիայի խորհրդարան** (; ; գերմ. շոտլ.՝ *The Scots Pairliament*) մեկ պալատից կազմված Շոտլանդիայի ազգային օրենսդրական մարմինը, որը գտնվում է մայրաքաղաք Էդինբուրգի Հոլիրուդ թաղամասում։ Այդ պատճառով խորհրդարանը ոչ պաշտոնապես անվանում են "**Հոլիրուդ**": Խորհրդարանը ժողովրդավարական ճանապարհով ընտրված մարմին է, որը կազմված է 129 անդամից (MSPs)։ Անդամները ընտրվում են խառը ընտրական համակարգի միջոցով՝ 4 տարի ժամկետով։ Արդյունքում, 73 անդամ, ներկայացնելով շրջանները, ընտրվում է ձայների մեծամասնությամբ ("մաժորիտար համակարգ") միամանդատային տարածքներում, իսկ մնացած 56 անդամները ընտրվում են ութ բազմամանդատ ընտրական տարածաշրջաններում (որոնց ամենը խորհրդարան է ուղարկում 7 պատգամավոր)։ Շոտլանդական խորհրդարանի վերջին ընտրությունները տեղի են ունեցել 2011 թվականի մայիսի 5-ին։

## Տես նաև
* Շոտլանդիայի քաղաքականություն
* Շոտլանդաիյի խորհրդարանի առաջին համագումարի անդամներ
* Շոտլանդաիյի խորհրդարանի երկրորդ համագումարի անդամներ
* Շոտլանդաիյի խորհրդարանի երրորդ համագումարի անդամներ
* Շոտլանդաիյի խորհրդարանի չորրորդ համագումարի անդամներ

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Balfour, A & McCrone, G (2005)։ "Creating a Scottish Parliament", StudioLR, ISBN 0-9550016-0-9
* Burrows, N (1999)։ "Unfinished Business - The Scotland Act 1998", Modern Law Review, Vol. 62, No. 2 (March 1999), pp.&nbsp;241–260
* Centre for Scottish Public Policy (1999)։ "A Guide to the Scottish Parliament: The Shape of Things to Come", The Stationery Office Books", ISBN 0-11-497231-1
* Dardanelli, P (2005)։ "Between Two Unions: Europeanisation and Scottish Devolution", Manchester University Press, ISBN 0-7190-7080-5
* Kingdom, J (1999)։ "Government and Politics in Britain, An Introduction", Polity, ISBN 0-7456-1720-4
* MacLean, B (2005)։ "Getting It Together: Scottish Parliament", Luath Press Ltd, ISBN 1-905222-02-5
* McFadden, J & Lazarowicz, M (2003)։ "The Scottish Parliament: An Introduction", LexisNexis UK, ISBN 0-406-96957-4
* Murkens, E; Jones, P & Keating, M (2002)։ "Scottish Independence: A Practical Guide", Edinburgh University Press, ISBN 0-7748-1699-3
* Taylor, Brian (1999)։ "The Scottish Parliament", Polygon, Edinburgh, ISBN 1-902930-12-6
* Taylor, Brian (2002)։ "The Scottish Parliament: The Road to Devolution", Edinburgh University Press, ISBN 0-7486-1759-0
* Young, John R. (1996)։ "The Scottish Parliament, 1639–1661: A Political and Constitutional," Edinburgh: John Donald Publishers ISBN 0-85976-412-5

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայքը 
* Պաշտոնական կայքը  
* Պաշտոնական կայքը 
* RCAHMS Canmore entry on Parliament building 
* Scotland Act 1998 
* The Scottish Parliament Project, University of St Andrews
* Holyrood Inquiry homepage
* BBC News explanation of the powers of the Scottish Parliament


Կատեգորիա:1999 Շոտլանդիայում հիմնադրված
Շոտլանդիա
Կատեգորիա:Շոտլանդիայի պատմություն
Կատեգորիա:Շոտլանդիայի կառավարություն
Կատեգորիա:1999 հիմնադրումներ Շոտլանդիայում
Սպորրան

**Սպորրան** (; գելական շոտլանդերեն՝ Gàidhlig, թարգ.՝ դրամապանակ), շոտլանդական տղամարդու ժողովրդական զգեստի ավանդական պայուսակ-տոպրակ։ Սպորրան սովորաբար լինում է կաշվից, հագնում են գոտկատեղին՝ կախում են քիլթի գոտուց կամ առանձին նեղ շղթայից։ Պատմականորեն սպորրանը օգտագործվում էր փոքր իրերի պահպանման համար կամ էլ որպես դրամապանակ, քանի որ քիլթը կամ շոտլանդական մեծ շալը (Great Plaid) գրպաններ չունեն։ Այսօր սպորրան շոտլանդացիների, ինչպես նաև իռլանդացիների, ավանդական հագուստի անբաժանելի մասն է։

Կատեգորիա:Շոտլանդական տարազ
Կատեգորիա:Պայուսակներ
Հավուց Թառի գրչության կենտրոն

**Հավուց Թառի գրչության կենտրոն**, միջնադարյան հայկական հոգևոր և մշակութային կենտրոն Հավուց Թառի վանքային համալիրին կից։ Հայտնի առաջին ձեռագիրը (Ավետարան) ընդօրինակել է Իգնատիոս գրիչը 1214թ.-ին՝ Թադևոս և Հայրապետ կրոնավորների պատվերով (Վենետիկ, Մխիթարյան մատենադարան, ձեռ. № 137)։ Պետրոս քահանան վանքի գրչատանը ընդօրինակել է Ավետարան (1236), Գրիգոր գրիչը՝ Ավետարան (1297) ու Սաղմոսարան (1298) (Մատենադարան, ձեռագիր՝ №№ 2838, 4160, 6473), գրիչ և ծաղկող Ստեփանոսը՝ Շարակնոց (1458), երկու Ավետարան (1471) (Մատենադարան, ձեռագիր՝ №№ 215, 3759, 10154, որոնցից մեկի պատվիրատուն իր մայրն է եղել)։

Ձեռագրեր են ընդօրինակվել նաև XVI-XVII դարերում։

Հավուց թառի վանքին են նվիրվել մի շարք ձեռագրեր՝ Ավետարաններ (1321, 1657), Մաշտոց (1423), Շարակնոց (1482)։ Մինչև 1294-ը այս գրչության կենտրոնում է պահվել հայ ձեռագրական մշակույթի հնագույն հուշարձաններից մեկը՝ VII դարին վերագրվող «Վեհամոր Ավետարանը», որն այնուհետև տեղափոխվել է Արցախ (այժմ Մեսրոպ Մաշտոցի անվան Մատենադարանում է, ձեռագիր՝ № 10668)։ Վանքը գործել է մինչև XVIII դարի 2-րդ կեսը։

## Տես նաև
* Հավուց Թառի վանք

Կատեգորիա:Զարգացած միջնադարի հայկական դպրոցներ
Կատեգորիա:Ուշ միջնադարի հայկական դպրոցներ
Հավաքչություն

**Հավաքչություն**, մարդու տնտեսական գործունեության նախնական ձևերից՝ սննդի ու դեղամիջոցների (վայրի բույսեր, արմատներ, պտուղներ, թռչունների ձվեր, մեղր, երբեմն՝ միջատներ, զեռուններ և այլն) հավաքելը։ Նախնադարյան հասարակարգում (հատկապես՝ քարի դարում) որսորդության ու ձկնորսության հետ եղել է բնության պատրաստի արդյունքների յուրացման տնտեսաձև և, նախորդելով անասնապահական, երկրագործական տնտեսությանը, հիմք է ծառայել մարդու արտադրական գործունեության առաջացմանը։ Նախամարդիկ ապրել են խմբերով, որոնք գիտնականների կողմից ստացել են *«Մարդկային հոտ»* անվանումը։ Հավաքչությամբ զբաղվել են կանայք, մասամբ՝ երեխաները։ Օգտագործել են սկզբում քարե, փայտե, ապա՝ մետաղե պարզունակ գործիքներ (բհիրներ, բրիչներ, դանակներ, շեղբեր և այլն), որոնք հետագայում դարձել են բրիչային երկրագործության հիմնական արտադրամիջոցները։ Բուսական սննդի հավաքումը երբեմն ընդունել է բարդ ձևեր, որոշ ցեղեր անձրևային սեզոնից առաջ այրել են խոտը, ոռոգել հողը՝ վայրի բույսերն առավել փարթամ աճեցնելու համար։ Շատ ժողովուրդների համար, նույնիսկ զարգացած երկրագործության և անասնապահության պայմաններում, հավաքումը ունի կարևոր տնտեսական նշանակություն։ Հարավային Ամերիկայի արևադարձային շրջանների որոշ ցեղերի, Ավստրալիայի բնիկների մի մասի մեջ հավաքչությունը այժմ էլ կազմում է տնտեսության հիմքը։

Հայաստանում վայրի բանջարեղենի (շուշան, սիբեխ, ավելուկ, ժախ, սունկ և այլն) և պտուղների հավաքումն այժմ էլ կիրառվում է իբրև տնտեսության օժանդակ ճյուղ։

Կատեգորիա:Հնագույն տնտեսություն
Հայերի ծագման հունական վարկած

**Հունահայկական հիպոթեզ** (նաև հայտնի որպես **հելինահայկական**), ենթադրություն է, համաձայն որի հայերենը, հունարենը և, հնարավոր է որ փռյուգերենը նախահնդեվրոպական լեզվի կազմալուծման ժամանակաշրջանում ընդհանուր նախնի լեզու են ունեցել։ Երկու լեզվի հիպոտետիկ նախահունահայկական շրջանը թվագրվում է մ.թ.ա. 3-րդ հազարամյակի սկզբով, միայն մի փոքր տարբերվելով ավելի ուշ հնդեվրոպական կամ հունաարիական լեզուներից։

## Գրականություն
* James Clackson, *The Linguistic Relationship between Armenian and Greek*, Publications of the Philological Society, 30, Blackwell (1994), ISBN 0-631-19197-6.
* Eric P. Hamp, in Davis and Meid (eds.) FS Palmer, Innsbruck (1976)
* R. Schmitt, 'Die Erforschung des Klassisch-Armenischen seit Meillet (1936)', *Kratylos* 17 (1972), 1-68.
* Holst, Jan Henrik *Armenische Studien*, Wiesbaden։ Harrassowitz (2009).
* Antoine Meillet in *BSL* 26 (1925), 1-6
* Antoine Meillet in *BSL* 27 (1927), 129-135.
* Antoine Meillet *Esquisse d'une grammaire comparée de l'arménien classique*, Vienna (1936) 
* Holger Pedersen, s.v. 'Armenier' in Ebert (ed.), *Reallexikon der Vorgeschichte*, Berlin (1924).
* G. R. Solta, *Die Stellung des Armenischen im Kreise der Indogermanischen Sprachen*, Vienna (1960)

### Ծանոթագրություններ

## Տես նաև
* Հայկական վարկած
* Հայաստանում գործածվող գրերը նախամեսրոպյան շրջանում
* Հայկականություն-Արիականություն

Կատեգորիա:Հնդեվրոպական լեզուներ
Կատեգորիա:Հունարեն
Ռիոյի կինոփառատոն

**Ռիոյի կինոփառատոնը** միջազգային կինոփառատոն է Բրազիլիայում` Ռիո դե Ժանեյրոյում։ Ստեղծվել է երկու նախկին փառատոնների` MosrtaRIO-ի և Rio Cine Festival-ի միացումից 1999 թ.։ Լատինական Ամերիկայի խոշոր փառատոններից է։ Ռիոյի կինոփառատոնում պաշտոնապես սահմանված է 11 մրցանակ՝ Լավագույն գեղարվեստական ֆիլմ, Լավագույն վավերագրական ֆիլմե, Լավագույն կարճամետրաժ ֆիլմ, Լավագույն ռեժիսոր, Լավագույն դերասան, Լավագույն դերասանուհի, Երկրորդական դերի ավագույն դերասան երկրորդական, Երկրորդական դերի լավագույն դերասանուհի, Լավագույն սցենար, Լավագույն օպերատորական աշխատանք և Լավագույն մոնտաժ։ Սահմանված են նաև պարգևներ և հատուկ մրցանակներ։ Երեք կատեգորիաներում՝ գեղարվեստական, վավերագրական և կարճամետրաժ ֆիլմերի, մրցանակ է տրվում նաև քվեարկության արդյունքում։

## Աղբյուրներ և հղումներ

:* Կինոփառատոնի պաշտոնական կայքը

Կատեգորիա:Միջազգային կինոփառատոներ
Կատեգորիա:Կինոփառատոներ Բրազիլիայում
Լացիո ՖԱ

**Լացիո** (), իտալական ֆուտբոլային ակումբ Հռոմից։ Ստեղծվել է 1900 թվականին և ներկայումս հանդես է գալիս Սերիա A-ում։ Լացիոն 2 անգամ հաղթել է Իտալիայի առաջնությունը, 5 անգամ՝ Իտալիայի գավաթը, 4 անգամ՝ Իտալիայի սուպերգավաթը և 1-ական անգամ՝ ՈւԵՖԱ Սուպեր գավաթը և Գավաթակիրների գավաթը։

Լացիոյի ավանդական մարզաշապիկի, շորտերի, գուլպաների գույնը երկնագույնն է։ Տնային խաղերն անցկացնում է Հռոմի Օլիմպիական մարզադաշտում։

## Համազգեստ

## Նվաճումներ

### Ազգային
* **[[Սերիա A (Իտալիա)|Սերիա A]]**
** **Հաղթող (2).** 1914-1915 1973–74, 1999–2000
* **[[Ֆուտբոլի Իտալիայի գավաթ|Իտալիայի գավաթ]]**
** **Հաղթող (6).** 1958, 1997–98, 1999–2000, 2003–04, 2008–09, 2012–13 2018-2019
* **[[Ֆուտբոլի Իտալիայի սուպերգավաթ|Իտալիայի սուպերգավաթ]]**
** **Հաղթող (4).** 1998, 2000, 2009, 2017 2019
* **[[Սերիա B (Իտալիա)|Սերիա B]]**
** **Հաղթող (1).** 1968–69

### Միջազգային
* **[[ՈՒԵՖԱ Գավաթակիրների գավաթ]]**
** **Հաղթող (1).** 1998–99
* **[[ՈՒԵՖԱ Սուպեր գավաթ]]**
** **Հաղթող (1).** 1999
* **[[Ամստերդամի առաջնություն]]**
** **Հաղթող (1).** 1999

## Արտաքին հղումներ
* Լացիոյի պաշտոնական կայքը
* Լացիոյի պաշտոնական Տվիտերի էջը
* Լացիոյի պաշտոնական Ինստագրամի էջը
* Լացիոյի պաշտոնական Ֆեյսբուքի էջը
* Լացիոյի պաշտոնական ՅուԹյուբի էջը
* Լացիոն transfermarkt-ում
* Լացիոն futbol24.com-ում
* Լացիոն soccerway.com կայքում
* Լացիոն ՈՒԵՖԱ-ի պաշտոնական կայքում

Կատեգորիա:Իտալական ֆուտբոլային ակումբներ
Կատեգորիա:1900 հիմնադրված ֆուտբոլային ակումբներ
Կատեգորիա:1900 հիմնադրումներ Իտալիայում
Սան Սեբաստիանի կինոփառատոն

**Սան Սեբաստիանի կինոփառատոնը** ֆիլմերի միջազգային ամենամյա փառատոն է, որն անց է կացվում Իսպանիայում` Սան Սեբաստիանում։ Առաջին անգամ անցկացվել է 1953 թ.` սեպտեմբերի 21-27-ը։ Կինոփառատոնն ունի մրցանակաբաշխության բաժիններ։ Պաշտոնական ընտրության մրցանակներն են «Ոսկե խեցին», «Արծաթե խեցին» և ժյուրիի մրցանակները։ 1986 թ. հիմնվել է Դոնոստիա մրցանակը՝ կինոմատոգրաֆիայում ավանդի համար։ Կինոփառատոնի բաժիններից են «Horizontes Latinos»-ը (Լատինաամերիկացիների հորիզոններ), «Zabaltegi»-ն, «Պատրաստված է Իսպանիայում», «Velodrome» բաժինները։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք
* [Էջը [IMDb]-ում]

Կատեգորիա:Կինոմրցանակներ
Կատեգորիա:Կինոփառատոներ Իսպանիայում
Կատեգորիա:Միջազգային կինոփառատոներ
Կելտական լեզուներ

մինի|270px|
**Կելտական լեզուներ**, հնդեվրոպական լեզվաընտանիքի մի ճյուղ, որը բաժանվում է երկու ենթախմբի՝ մայրցամաքային և կղզիների։ Լեզվախումբը բնութագրելու համար «կելտական» բառը առաջին անգամ օգտագործել է Էդվարդ Լլոդը 1707 թվականին։ Կելտական լեզուները տարավածված են հիմնական հյուսիսարևմտյան Եվրոպայում, առավելապես Իռլանդիայում, Շոտլանդիայում, Բրետանում, Կոռնուոլում և Մեն կղզում, ինչպես նաև Քեյփ Բրեթըն կղզում։ Արգենտինայի Պատագոնիա շրջանում գոյություն ունի ուելսախոս որոշ բնակչություն։ Որոշ կելտախոսների կարելի է գտնել նաև ԱՄՆ-ում, Կանադայում, Ավստրալիայում և Նոր Զելանդիայում կելտական գաղութներում։ Այդ բոլոր վայրերում կելտական լեզուներով խոսում են ազգային փոքրամասնությունները, չնայած նրանք դեռ շարունակում են մայրենի լեզվի վերակենդանացման փորձերը։

## Ապրող
SIL Ethnologue «ապրող» կելտական լեզուների ցանկի մեջ ընդգրկում է վեց լեզու, որոնցից չորսը ունեն մայրենի խոսողների զգալի թիվ։ Դրանք են գոյդելյան իռլանդերենը (Gaeilge), հին իռլանդերենից ծագող գելական շոտլանդերենը (Gàidhlig), և կելտական բրիտաներենից ծագող բրիտական ուելսերենը և բրետոներենը։

Երկու լեզվով՝ կոռներենով և մեներենով, խոսում էին նորագույն ժամանակաշրջանում, սակայն այժմ դրանք արդեն մեռյալ են որպես կենցաղի լեզուներ։ Չնայած դրա, այդ երկու լեզվի վերակենդանացման շարժման արդյունքում արդեն գոյություն ունեն մարդիկ, այդ թվում նաև երեխաներ, որոնց համար քորներենը և մեներենը դարձել է կամ դառնում է մայրենի լեզու։

Կոշտ ասած, այժմ ընդհանուր առմամբ կա մոտ մեկ միլիոն մարդ, որոնց համար կելտական լեզուներից մեկը մայրենի է 2010 թվականին գրանցվել է ավելի քան 1.4 մարդ, որոնց համար կելտական լեզուն մայրենի է։

### Վիճակագրություն

### Խառը լեզուներ
* Շելթա, հիմնականում իռլանդերենից սերած լեզու (մոտ 86,000 խոսող 2009 թվականին)։
* Some forms of Welsh-Romani or Kååle also combined Romany itself with Welsh language and English language forms (extinct).
* Beurla-reagaird Highland travellers language

## Տես նաև
* Կելտական լիգա (քաղաքական կազմակերպություն)
* Կելտական կոնգրես
* Իսպանակելտական լեզուներ
* Իտալակելտական հիպոթեզ

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Ball, Martin J. & James Fife (ed.) (1993). *The Celtic Languages*. London։ Routledge. ISBN 0-415-01035-7.
* Borsley, Robert D. & Ian Roberts (ed.) (1996). *The Syntax of the Celtic Languages: A Comparative Perspective*. Cambridge։ Cambridge University Press. ISBN 0521481600.
* 
* *Celtic Linguistics, 1700–1850* (2000). London; New York։ Routledge. 8 vols comprising 15 texts originally published between 1706 and 1844.
* 
* 
* 
* Lewis, Henry & Holger Pedersen (1989). *A Concise Comparative Celtic Grammar*. Göttingen։ Vandenhoeck & Ruprecht. ISBN 3-525-26102-0.
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Արտաքին հղումներ
* Աբերդինի համալսարանի կելտական ֆակուլտետը 
* Ethnologue report for Celtic languages
* "Labara: An Introduction to the Celtic Languages", by Meredith Richard
* Celts and Celtic Languages
Հավասարաթևեր

**Հավասարաթևեր** կամ **միակերպաթևեր** (), միջատների կարգ։

## Կենսաբանական տարածումը
Բաժանվում է ցիկադների (), տերևալվիկների (), սպիտակաթևերի (), լվիճների, կոկցիդների կամ որդանների ու վահանակիրների։

## Մարմնի կառուցվածքը
Երկարությունը 1-16 մմ է։ Բերանային ապարատը ծակող-ծծող տիպի է՝ սովորաբար 3-հատվածանի կնճիթի ձևով, որն ամրացած է գլխի հետևի մասին և հանգիստ վիճակում ծռված է դեպի մարմնի ստորին մասը։ Առաջին զույգ թևերը համասեռ են, միանման ամրությամբ (թաղանթային կամ կաշեկերպ), հետին զույգ թևերն առաջիններից փոքր են կամ բացակայում են։ Հանգիստ վիճակում թևերը ծալվում են մարմնի երկարությամբ՝ տանիքաձև։ Զարգանում են ոչ լրիվ կերպարանափոխությամբ։

## Սնունդը
Սնվում են բույսերի տարբեր օրգանների հյութերով՝ բույսերի վրա առաջացնելով ուռուցքներ կամ գալեր։ Հայաստանում հանդիպում է հավասարաթևերի ավելի քան 450 տեսակ, առավել տարածված և վնասակար են խնձորենու տերևալվիկը (հյուսիսային անտառներում, Զանգեզուրում), տանձենու, փշատենու տերևալվիկները, սովորական փրփրացիկադը, վարդենու, բամբակենու ցիկադը (Գյումրիում, Արզնիում), խաղողի թզուկ ցիկադները, դեղձենու ցողունային լվիճը, կեղծ վահանակիրը (Սյունիքում), ջերմատնային սպիտակաթևը ջերմոցներում) և այլն։ Որոշ հավասարաթևեր արտազատում են քաղցր, կպչող հյութ՝ մեղրացող, որի վրա զարգանում են մրիկասնկերը։ Շատ տեսակներ բույսերի վիրուսային հիվանդությունների տարածողներ են։

Կատեգորիա:Կիսակարծրաթևավորներ
Կատեգորիա:Միջատներ
16777216 (թիվ)

**16 777 216** (**տասնվեց միլիոն յոթ հարյուր յոթանասուն յոթ հազար երկու հարյուր տասնվեց**), բնական թիվ, որը գտնվում է 16&nbsp;777&nbsp;215-ի և 16&nbsp;777&nbsp;217-ի միջև։

## Մաթեմատիկայում
* 16&nbsp;777&nbsp;216 = 224 = 412 = 88 = 166 = 2563։

## Ինֆորմատիկայում
* 16&nbsp;777&nbsp;216  - այն նշանակությունների քանակը, որը կարող է ընդունել 3 բայթ (24 բիթ) հիշողություն զբաղացնող փոփոխականը։
* 16&nbsp;777&nbsp;216  - այն գույների քանակը, որն ունի TrueColor ռեժիմը՝ RGB-ի այն մոդելը, որտեղ յուրաքանչյուր ալիքին տրամադրվում է 8 բիթ հիշողություն։
* 16&nbsp;777&nbsp;216  - Excel ծրագրի ամեն էջում գտնվող բջիջների քանակը։

## Տես նաև
* 16&nbsp;777&nbsp;213 - Ամենամոտ պարզ թիվը