Ալյոնա Լեդենյովա

**Ալյոնա Լեդենյովա** (, ), բրիտանացի սոցիոլոգ, Լոնդոնի համալսարանական քոլեջի Սլավոնական և արևելաեվրոպական ուսումնասիրությունների դպրոցի պրոֆեսոր, *Global Informality Project (in-formality.com)* նախագծի հիմնադիր, Լոնդոնի համալսարանական քոլեջի FRINGE  սոցիալական և մշակութային ուսումնասիրությունների կենտրոնի հիմնադիր տնօրեն, ոչ ֆորմալ պրակտիկաների համաշխարհային հանրագիտարանի (անգլ․՝ *Global Encyclopedia of Informality*) գլխավոր խմբագիր, Լոնդոնի համալսարանական քոլեջի հրատարակչության FRINGE շարքի համախմբագիր։

Հայտնի է բլատի (ռուս․՝ *блат*), կոռուպցիայի, ոչ ֆորմալ պրակտիկաների մասին աշխատանքներով։

## Կենսագրություն
Ալյոնա Լեդենյովան ծնվել է 1964 թվականին Ռուսաստանի Դաշնության Նովոսիբիրսկ քաղաքում։ 1986 թվականին ավարտել է Նովոսիբիրսկի պետական համալսարանը «տնտեսական կիբերնետիկա» մասնագիտացմամբ։ 1991-1996 թվականներին սովորել է Քեմբրիջի համալսարանում՝ 1992 թվականին ստանալով մագիստրոսի աստիճան (Սոցիալական և քաղաքական տեսության ֆակուլտետ) իսկ 1996 թվականին՝ գիտության թեկնածուի գիտական աստիճան։

1999 թվականից դասավանդում է Լոնդոնի համալսարանական քոլեջում։ Աշխատել է որպես հետազոտող Քեմբրիջի համալսարանի Նյու Հոլ քոլեջում (1996-1999), ավագ հետազոտող Հարվարդի համալսարանի Դևիսի անվան ռուսական և եվրասիական հետազոտությունների կենտրոնում (2005), հրավիրված պրոֆեսոր Մանչեստրի համալսարանում (2006) և Փարիզի Քաղաքական հետազոտությունների ինստիտուտում (2010)։ 2005-2007 թվականներին եղել է «Վալդայ» միջազգային բանավեճի ակումբի անդամ։

2012-2017 թվականներին Լեդենյովան ղեկավարել է Եվրոպական հանձնաժողովի «Հակակոռուպցիոն քաղաքականության վերանայում. Համաշխարհային միտումները և եվրոպական արձագանքները կոռուպցիայի մարտահրավերին» լայնամասշտաբ ծրագրի շրջանակներում Լոնդոնի համալսարանական քոլեջի կողմից իրականացվող աշխատանքները։

### Ընտանիք
Ամուսինը Էնթոնի Հիդդենսն է։ Դուստրը սովորում է Օքսֆորդի համալսարանում։

## Գիտական գործունեություն
Լեդենյովայի հետազոտությունների շրջանակն ընդգրկում է կոռուպցիան, տնտեսական հանցագործությունները, ոչ ֆորմալ կապերն ու խնամակալ-հաճախորդ հարաբերությունները։

Իր առաջին՝ «Russia’s Economy of Favours: Blat, Networking and Informal Exchange» գրքում նա վերլուծում է բլատի ֆենոմենը՝ ոչ ֆորմալ շփումների և անձնական կապերի օգտագործումը ապրանքների և ծառայությունների ձեռքբերման համար խորհրդային համակարգում։ Նա ուսումնասիրել է այդ երևույթի պատմական, սոցիալ-տնտեսական և մշակութային բաղադրիչները և դրա ազդեցությունը հետխորհրդային Ռուսաստանի վրա։ Լեդենյովան հաստատում է, որ թեև ԽՍՀՄ-ի փլուզումից հետո քաղաքական և տնտեսական բարեփոխումները փոխեցին ռուսական առօրյան, սակայն բլատի պրակտիկան դեռևս առանցքային է հետխորհրդային առևտրային տնտեսության սոցիալ-տնտեսական խնդիրների ուսումնասիրության տեսանկյունից։

«How Russia Really Works» գրքում Լեդենյովան ուսումնասիրում է 1990-ականներին Ռուսաստանի քաղաքականության, բիզնեսի, ԶԼՄ-ների և իրավական համակարգի գործառնությունը։ Նա բացահայտում է այնպիսի երևույթներ, ինչպես հատուկ ընկերությունների վարձակալությունը մրցակիցների սև փիարի համար, հարկերից և օրինական դաշտից խուսափելու մեխանիզմների մշակումը։ Նրա կարծիքով այդ երևույթները վնասում են ֆորմալ կառույցների գործունեությանը։

«Can Russia Modernise?» գրքում Լեդենյովան նկարագրում է այն ոչ ֆորմալ կապերը, որոնք ձևավորում են ռուսական «համակարգը», այսինքն՝ գաղտնի կառավարման սխեմաները։ Նա կասկածի տակ է դնում ֆորմալ իշխանության դերը և առաջ է քաշում ժամանակակից Ռուսաստանում որոշումների կայացման այլընտրանքային տեսություն։

Լեդենյովայի «Ռուսաստանյան բարեհաճությունների տնտեսությունը. «բլատ», միջավայրը  և ոչ ֆորմալ փոխհարաբերությունները» (Քեմբրիջի համալսարանի հրատարակչություն, 1998), «Ինչպե՞ս է Ռուսաստանն իրականում աշխատում. ոչ ֆորմալ պրակտիկաները 1990-ականներին (Քորնել համալսարանի հրատարակչություն, 2006) և «Կարո՞ղ է Ռուսաստանն արդիականանալ. համակարգ, ուժային կապերը և ոչ ֆորմալ կառավարում (Քեմբրիջի համալսարանի հրատարակչություն, 2013) դարձել են պարտադիր ընթերցման գրականություն ռուսաստանյան հետազոտությունների և սոցիալական գիտությունների բնագավառներում։

«Սիստեմայի»՝ Ռուսաստանում համակարգային կոռուպցիայի, վերաբերյալ Լեդենյովայի հետազոտությանը հաճախակի հղում է կատարվում հատկապես տարբեր երկրների քաղաքականություններում Ռուսաստանի միջամտության վերաբերյալ քննարկումներում և ուսումնասիրություններում։

2018 թվականին Լեդենյովան հրատարակել է «Ոչ ֆորմալ պրակտիկաների համաշխարհային հանրագիտարանը» (անգլ․՝ *Global Encyclopaedia of Informality*), որտեղ տեղ են գտել ավելի քան 200 հեղինակների հոդվածներ աշխարհի տարբեր երկրներում ոչ ֆորմալ պրակտիկաների վերաբերյալ։ 2024 թվականին լույս է տեսել հանրագիտարանի երրորդ հատորը։

## Հիմնական աշխատություններ
* Russia’s Economy of Favours (Cambridge University Press, 1998)
* How Russia Really Works: The Informal Practices That Shaped Post-Soviet Politics and Business (Cornell University Press, 2006)
* Can Russia Modernise? ''Sistema'', Power Networks and Informal Governance (Cambridge University Press, 2013)
* The Global Encyclopaedia of Informality, Volume 1 (Open access) (UCL Press, 2018)
* The Global Encyclopaedia of Informality, Volume 2 (Open access) (UCL Press, 2018)
* The Global Encyclopaedia of Informality, Volume 3 (UCL Press, 2024)

## Հոդվածներ
* Барсукова C., Леденева А. От глобальной коррупционной парадигмы к изучению неформальных практик: различие в подходах аутсайдеров и инсайдеров  // Вопросы экономики, 2014, № 2. С. 118—132.
* Леденева А. В. Личные связи и неформальные сообщества: трансформация блата в постсоветском обществе // Мир России. 1997. Т. 6. №. 4. С. 89-106.
* Леденева А. В. Неформальная сфера и блат: гражданское общество или (пост)советская корпоративность? // Pro et Contra. 1997. Т. 2. № 4. С. 113—124.
* Леденева А. В. Блат и рынок: трансформация блата в постсоветском обществе // Неформальная экономика. Россия и мир / Под ред. Т.Шанина. М.: Логос, 1999. С. 111—125.
* Леденева А. В. Теневой бартер: повседневность малого бизнеса// Неформальная экономика. Россия и мир / Под ред. Т. Шанина. М.: Логос, 1999. С. 292—310.
* Alena Ledeneva & Adnan Efendic (2023) There Is No Free Lunch: The Cost of Informal Networking for Entrepreneurs in Southeast Europe, Europe-Asia Studies, 75:4, 625-648
* Dana Minbaeva, Alena Ledeneva, Maral Muratbekova-Touron and Sven Horak (2023) Explaining the Persistence of Informal Institutions: The Role of Informal Networks, Academy of Management Review, Vol. 48, No. 3

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*Պրոֆեսոր Ալյոնա Լեդենյովայի պաշտոնական կայք էջը
*Լեդենյովայի էջը Լոնդոնի համալսարանական քոլեջի կայքում 
*http://ssees.academia.edu/AlenaLedeneva
*http://anticorrp.eu/author/alena-ledeneva/
*Լոնդոնի համալսարանական քոլեջի հրատարակչության FRINGE շարք
*Լեդենյովայի հարցազրույցը The Mint ամսագրին
* Ինչպիսին է ակադեմիական կյանքը Բրիտանիայում․ հարցազրույց Ալյոնա Լեդենյովայի հետ // Zima Magazine
* «Եթե դու չես կարող ընկերություն անել, ապա Ռուսաստանում չես ապրի». Պրոֆեսոր Ալյոնա Լեդենյովա // Zima Magazine

Կատեգորիա:Բրիտանացի սոցիոլոգներ
Կատեգորիա:Քեմբրիջի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Հարվարդի համալսարանի դասախոսներ
Կատեգորիա:Բրիտանացի տնտեսագետներ
Կատեգորիա:Բրիտանացի քաղաքագետներ
Կատեգորիա:Գիտությունների թեկնածուներ
Կատեգորիա:Փիլիսոփայական գիտությունների դոկտորներ
Կատեգորիա:Ռուս սոցիոլոգներ