Զինվորական էշելոն (հուշարձան)

**«Ռազմական էշելոն»** ռազմական գնացք, որը գլխավորել է «Эр» շոգեքարշը, որը կանգնեցվել է որպես հուշարձան Վոլգոգրադում՝ «Ստալինգրադի ճակատամարտ» համայնապատկերային թանգարանի մոտ։ Հուշահամալիրը կառուցվել է 2009 թվականի հունիսին և նվիրված է երկաթուղային աշխատողներին և ռազմական շինարարներին, որոնք Ստալինգրադի ճակատամարտի ժամանակ ապահովել են Ստալինգրադի ռազմաճակատի ռազմական պարագաների անխափան մատակարարումը։

## Պատմություն
2008 թվականի փետրվարի 3-ին Վոլգոգրադում՝ «Ստալինգրադի ճակատամարտ» համայնապատկերային թանգարանում, Ստալինգրադի ճակատամարտում տարած հաղթանակի 65-ամյակի տոնակատարության շրջանակներում տեղի է ունեցել հանդիպում Վոլգայի երկաթուղու Վոլգոգրադի մասնաճյուղի երկաթուղային վետերանների խորհրդի և «Ռուսական երկաթուղիներ» ընկերության նախագահ Վլադիմիր Յակունինի միջև։ Այս հանդիպման ժամանակ որոշվել է ստեղծել հուշահամալիր՝ «Զինվորական էշելոնը» որպես երկաթուղային աշխատողների հուշարձան, որը բաղկացած կլինի շոգեքարշից և պատերազմից առաջ կառուցված վագոններից:

2008 թվականին «Կրասնի Օկտյաբր» գործարանում գտնվել է «Эр» գնացքը, որը մինչ այդ երկար ժամանակ գտնվել է Չիր կայարանի պահուստային բազայում։ Այն ենթակա է եղել վերահալման, բայց դրա փոխարեն վերահալման համար տրվել է մեկ այլ գնացք, որը ենթակա չի եղել վերականգնման, իսկ սա ուղարկվել է Սարատով վերակառուցման, որը տևել է գրեթե մեկ տարի։ Մասնակի վերականգնումից հետո այս գնացքը կցորդիչի միջոցով տեղափոխվել է Վոլգոգրադ։ Շարժակազմի վերականգնման և տեղադրման աշխատանքներն իրականացվել են Պրիվոլժսկի երկաթուղու Վոլգոգրադի մասնաճյուղի ձեռնարկությունների աշխատակիցների կողմից։

2009 թվականի հունիսի կեսերին վերականգնված շոգեքարշը և չորս վագոն տեղադրվել են «Ստալինգրադի ճակատամարտ» թանգարան-պանորամայի մոտ գտնվող ռելսերով պատվանդանի վրա։ «Զինվորական էշելոն» հուշահամալիրի հանդիսավոր բացումը տեղի է ունեցել 2009 թվականի հունիսի 24-ին՝ Ռուսաստանի երկաթուղիների պետերի V Ասամբլեայի Վոլգոգրադ կատարած այցի ժամանակ:

2020 թվականին Հայրենական մեծ պատերազմում հաղթանակի 75-ամյակի կապակցությամբ հուշահամալիրի կազմում հայտնվել է նոր ցուցանմուշ՝ սանիտարական վագոն։ Նման վագոնները պատերազմի ժամանակ մտել են սանիտարական գնացքների կազմի մեջ, որոնք վիրավորներին տարհանել են թիկունք։ Վագոնի ներսում նախատեսվել է սարքավորել ցուցադրություն, որը կպատմի, թե ինչպես են վիրավորներին տեղափոխել և նրանց բժշկական օգնություն ցուցաբերել։ Սանիտարական վագոնը նախատեսվել է օգտագործել ոչ միայն էքսկուրսիաների, այլև բժշկական հաստատությունների ուսանողների ուսուցման համար:

Բացի «Զինվորական էշելոնից» Վոլգոգրադում կա նաև Օվ-5109 շոգեքարշի հուշարձանը, որը տեղադրված է Վոլգոգրադի լոկոմոտիվային դեպոյի մոտ և Լ շոգեքարշի հուշարձանը Մաքսիմ Գորկու լոկոմոտիվային դեպոյում։

## Նկարագրություն
«Զինվորական էշելոնը» ոճավորված ռազմական կազմ է, որը ներառում է լոկոմոտիվ տենդերով, «տաք վագոն», ծածկված վագոն, նավթի տեղափոխման համար նախատեսված ցիստեռն-վագոն և երկու ունիվերսալ հարթակ։ 2020 թվականին երկու ունիվերսալ հարթակները փոխարինվել են սանիտարական վագոնով։ Բացի այդ, կազմի առջև տեղադրված է սեմաֆոր, իսկ լոկոմոտիվի խցիկի մոտ գտնվում է ջրով լցնելու վառելանյութի աշտարակը։

### Շոգեքարշ
«Эр» 743-64 գնացքի շոգեքարշն է եղել։ Կոնստրուկտորները եղել են Լոպուշինսկի Վացլավ Իվանովիչը և Լոմոնոսով Յուրի Վլադիմիրովիչը։ 1930-ական թվականների վերջին «Э» շարքի շոգեքարշերը ճանաչվել են որպես ռազմական փոխադրումների համար առավել պատրաստվածներ։ Հայրենական մեծ պատերազմի ժամանակ այս շարքի շոգեքարշերով հիմնականում համալրվել են ՆԿՊՍ-ի հատուկ պահուստի շոգեքարշերի շարասյուները՝ ռազմական բեռները անմիջապես ռազմաճակատի գիծ հասցնելու համար։

Գնացքը կառուցվել է Լուգանսկի գնացքաշինական գործարանում 1935 թվականին, գործարան՝ № 4711-ում: Պատերազմի ժամանակ այն շահագործվել է Ռյազանո-Ուրալսկի և Ստալինգրադի երկաթուղում: Վերականգնման ժամանակ գնացքին տրվել է ր 739-99 համարը, որն արդեն տրվել էր մեկ այլ լոկոմոտիվի, ուստի գնացքը տեղադրելուց հետո վերահամարակալվել է Էր 743-64: Նրա հետ կցված է «Эр» 743-31 գնացքի տենդերը:

Տեխնիկական բնութագրերը՝ կառուցվածքային արագությունը՝ 65 կմ/ժ, առավելագույն հզորությունը՝ 1400 ձիաուժ, շոգեքարշի երկարությունը լոկոմոտիվով՝ 21,5 մետր, շոգեքարշի քաշը աշխատանքային վիճակում՝ 85 տոննա, գոլորշու ճնշումը կաթսայում՝ 14 կգու/սմ², ջեռուցումը՝ ածխային, ածխի պաշարը՝ 15 տոննա, ջրի պաշարը՝ 28 մ³։

### Գնացքի վագոններ
* Երկառանցք ծածկված վագոն՝ այսպես կոչված «տաք վագոնը» օգտագործվել է Կարմիր բանակի անձնակազմը Ստալինգրադի ճակատամարտի շրջան տեղափոխելու համար։ Տոնական միջոցառումների ժամանակ այն բացվում է այցելուների համար, որի համար դրա մեջ տեղադրվում է վառարան, կերոսինային լապտեր, անկողին և կենցաղային այլ իրեր։ Տեխնիկական բնութագրեր՝ երկարությունը՝ 7046/6444 մմ, լայնությունը ներսում՝ 2743 մմ, բարձրությունը ներսում՝ 2222 մմ, հատակի մակերեսը՝ 17,56 մ², օգտակար ծավալը՝ 39 մ³։ Ունի պողպատե շրջանակ, մարմնի մնացած մասերը՝ փայտե։
* Երկառանցք հարթակ՝ օգտագործվել է ռազմական տեխնիկան Ստալինգրադի ճակատամարտի շրջան տեղափոխելու համար։ Տարբեր ժամանակներում հարթակում որպես ցուցանմուշներ տեղադրվել են՝ «Կատյուշա» ԲՄ-13, Տ-34 տանկ։ Տեխնիկական բնութագրերը՝ երկարությունը՝ 6400 մմ, ներքին լայնությունը՝ 2730 մմ, կողային/ծայրային կողերի բարձրությունը՝ 500/300 մմ։
* Երկառանցքային ցիստեռնա՝ բեռնատար վագոն՝ նավթ և նավթամթերքներ տեղափոխելու համար։ Տեխնիկական բնութագրեր՝ հենք՝ 3900 մմ, կաթսայի արտաքին երկարությունը՝ 6740 մմ, կաթսայի ներքին տրամագիծը՝ 2200 մմ, բեռնատարողությունը՝ 25 տոննա։
* Երկառանցք հարթակ մետաղական եզրերով՝ տարբեր ժամանակների հարթակում ցուցանմուշների տեսքով տեղադրվել են՝ դաշտային խոհանոց, ԶԻՍ-3 թնդանոթ։
* Չորսառանցք սանիտարական վագոն՝ վերակառուցվել է 1938 թվականի արտադրության ուղևորատար վագոնից, որը մինչև 2019 թվականը կանգնած էր Սարատովի մարզի Պոկրովսկ կայարանում։

### Ենթակառուցվածքի տարրեր
* Երկթևանի սեմաֆոր: Սիգնալիզացիոն սարքավորում, որն օգտագործվել է որպես մուտքային ազդանշան կայարանում՝ գնացքների անվտանգ անցման համար։ Տեղադրվել է Պարոմնայա կայարանում 1938 թվականին։ Ապամոնտաժվել է 2008 թվականին:
* Ջրալցման վառելանյութի աշտարակ:

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* «Э<sup>р</sup>» շոգեքարշ 743-64 *parovoz.com կայքում*
* Գնացքի լուսանկարներ *dishmodels.ru կայքում*
* Գնացքի լուսանկարներ *dishmodels.ru կայքում*

Կատեգորիա:1935 հիմնադրումներ Ռուսաստանում