Նայջել (խևահավ)

**Նայջել** (սատկել է 2018 թվականին), ավստրալասիական խևահավ, որն ապրել է Նոր Զելանդիայի Պորիրուա քաղաքի ափամերձ Մանա կղզում։ Այնտեղ անցկացրած ժամանակի մեծ մասի ընթացքում նա կղզու միակ խևահավն է եղել, և այդ պատճառով նրան անվանել են «զուգընկեր չունեցող» Նայջել և «աշխարհի ամենամիայնակ ծովային թռչուն»։ Նա ժամանել է կղզի՝ խևահավերի գաղութը վերականգնելու բնապահպանների ջանքերից հետո, որտեղ նախկինում խևահավերի գաղութ է եղել։ Աշխատանքի մի մասը ներառում է ոչ իրական խևահավերի բետոնե արձանների կառուցումը։ Նայջելը նրանցից մեկին ընտրել է որպես զուգընկեր և նրա համար բույն շինել։ Նրա մահը 2018 թվականին արժանացել է համաշխարհային լրատվամիջոցների ուշադրությանը։

## Նախապատմություն
Պորիրուա քաղաքի ափից դեպի արևմուտք ձգվող Մանա կղզում նախկինում խևահավերի գաղութ է եղել, սակայն վնասատուների պատճառով դրանք անհետացել են։ Խևահավերին վերադարձնելու փորձերը սկսվել են վնասատուների ոչնչացմամբ։ Դրանից հետո, սկսած 1998 թվականից, կղզում տեղադրվել են 80 բետոնե խևահավերի խայծեր, գետնին նկարվել է թռչունների կեղծ թռչնաղբ (կղանք), և տեղադրվել են արևային էներգիայով աշխատող բարձրախոսներ՝ խևահավերի կանչերը հեռարձակելու համար։ Սակայն, խայծերը ճեն գրավել որևէ խևահավի և ծածկվել են  մոլախոտերով, որից հետո էլ 2012 թվականին տեղափոխվել են կղզու մեկ այլ վայր։ Խևահավերը շարունակել են այնտեղ չբնակվել, բացառությամբ մի քանի կարճատև այցելությունների, մինչև 2015 թվականին Նայջելի այնտեղ հայտնվելը։

## Կյանք
Նայջելը Մանա կղզի է եկել մոտավորապես 2015 թվականին, չնայած տարբեր բնապահպաններ տարբեր տարեթվեր են նշում։ Հայտնի չէ, թե որտեղից է նա եկել, և մոտակայքում նույնպես խևահավերի գաղութներ չեն եղել։ Երբ Նայջելը ժամանել է, անտառապահ Քրիս Բելն ասել է․ «Մենք կարծում ենք, որ նա պետք է լինի երիտասարդ արու, որին վտարել են մեկ այլ գաղութից»։ Մեսի համալսարանի վարքային հոգեբանության պրոֆեսոր Դիան Բրունտոնը առաջարկել է այն վարկածը, որ Նայջելը զուգընկեր էր փնտրում և գտել է բետոնե թռչուններին: Նա նաև ենթադրել է, որ Նայջելը կարող է իրականում էգ լինել։ Հայտնի չէ, թե ուր կգնար նա, երբ կղզուց հեռանար։

Կամավորները նրան «զուգընկեր չունեցող» Նայջել են անվանել, քանի որ նա կղզու միակ կենդանի խևահավն է եղել։ Նա որպես զուգընկեր ընտրել էր բետոնե թռչուններից մեկին, նրա համար բույն էր պատրաստել, խնամել էր նրան և փորձել էր շփվել նրա հետ։ Բույնը պատրաստված էր ջրիմուռներից և ճյուղերից և գտնվում էր ժայռի եզրին մոտ։ Կղզում հայտնված իրական թռչունները նրան երբեք չեն հետաքրքրել։ 2018 թվականի հունվարին կղզում հայտնվել են երեք նոր խևահավեր, երբ Բնության պահպանության բաժանմունքը (DOC) տեղափոխել է բարձրախոսների դիրքը որպեսզի ծովային թռչունները կարողանան ավելի լավ լսել ձայները, բայց նա չի ընկերացել նրանց հետ։ Նրանք գաղութի մի կողմում են եղել, իսկ Նայջելը՝ մյուս կողմում։

## Մահ
Նայջելին մահացած են գտել 2018 թվականի հունվարի վերջին իր բնում՝ իր բետոնե զուգընկերոջ կողքին և շրջապատված մյուս բետոնե խևահավերով։ Սա տեղի է ունեցել կղզում մյուս խևահավերի հայտնվելուց ընդամենը մի քանի շաբաթ անց։ Նայջելի մահվան մասին լուրեր են տարածվել ամբողջ աշխարհում, այդ թվում՝ BBC News-ից, *[[Նյու Յորք Թայմս|The New York Times]]-ից* և *[[Վաշինգտոն Փոստ|The Washington Post-]]ից*։ *The New York Times-ը* նրան անվանել է «աշխարհի ամենամիայնակ ծովային թռչուն», իսկ *The Washington Post-ը*՝ «հերոս»։ Մինչ շատերը Նայջելի պատմությունը համարում էին ողբերգություն, մյուսները, օրինակ՝ բնապահպանները, նրան համարում էին «հերոս», քանի որ նրա շնորհիվ այլ խևահավեր կարող էին բնակվել կղզում։ Ռենջեր Բելը Նայջելի մահվան ժամանակ ենթադրել է, որ նա «մահացել է ինչ-որ մեծ բանի սկզբում»՝ կղզում գտնվող երեք նոր խևահավերի պատճառով։ Սակայն, նրանք ի վերջո չվել են, և 2022 թվականի դրությամբ Մանա կղզում ոչ մի խևահավ չի բնակվել։

Բնության պահպանության բաժանմունքը մտահոգություններ է հայտնել, որ նրա մահվան հնարավոր պատճառ կարող է լինել գլիֆոսատ պարունակող մոլախոտերի դեմ պայքարի միջոցի կիրառումը գաղութի տարածքում։ Այնուամենայնիվ, դիահերձումը ցույց է տվել, որ նա երիկամների վնասվածք է ունեցել: DOC-ը որոշել է, որ նրա մահը բնական պատճառներով է եղել, իսկ նրանց ծովային թռչունների փորձագետն ասել է, որ նա ստիպված է եղել շնչել ցողումը, որը, ենթադրվում է, թռչունների համար թունավոր չէ: Նայջելի մարմինը դրվել է DOC-ի Պորիրուայի օբյեկտի սառնարանում, որտեղ պահվում են թռչունների այլ դիակներ: Այն այնտեղ է մնացել մինչև 2020 թվականը։

## Ժառանգություն
«Մանայի ընկերներ» կամավորական խումբը և «Իվի Նգատի Տոա» խումբը սկզբում քննարկել է Նայջելի համար հուշարձան ստեղծելու ծրագրերը, սակայն քննարկումը ձախողվել է։ 2022 թվականին կանադական The Burning Hell խումբը Նայջելի մասին երգ է թողարկել։ Համացանցի որոնողական համակարգերի «աշխարհի ամենամիայնակ թռչուն» կամ «ամենատխուր թռչուն» հարցումները բերում են Նայջելին։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Video of Nigel on YouTube
* Song about Nigel on YouTube

Կատեգորիա:Հայտնի թռչուններ