Նիկոլայ Ֆեկլենկո

**Նիկոլայ Վլադիմիրովիչ Ֆեկլենկո** (, ), Խորհրդային միության հրամանատար, որը մասնակցել է Խալխին Գոլի մարտերին և Հայրենական մեծ պատերազմին, եղել է տանկային շարասյան գեներալ-լեյտենանտ։

## Քաղաքացիական պատերազմ
1918 թվականի օգոստոսին հայտնվել է Կարմիր բանակում։ Քաղաքացիական պատերազմի ժամանակ որպես Կարմիր բանակի զինվոր կռվել է 5-րդ հեծելազորային գնդում, իսկ 1919 թվականի սեպտեմբերից՝ Վորոնեժ նահանգում ավազակային հարձակումների դեմ պայքարելի հեծյալ ջոկատում։ 1920 թվականի մայիսից Վորոնեժում եղել է վաշտի հրամանատարի օգնական, իսկ 1920 թվականի հունիսից՝ 5-րդ հեծելազորային գնդի վաշտի հրամանատարի օգնական։ Կռվել է արևմտյան և հարավային ճակատներում։

## 1920-1930-ական թվականների ծառայություն
1922 թվականին Ստավրոպոլում ավարտել է քաղաքական հրահանգիչների դասընթացները։ 1922 թվականի մարտից եղել է 5-րդ հեծելազորային գնդի քաղաքական հրահանգիչ։ 1925 թվականին ավարտել է շրջանային ռազմաքաղաքական դպրոցի երկրորդ մասնաճյուղը։ 1925 թվականի մայիսից 25-րդ հեծելազորային գնդում ղեկավարել է էսկադրիլիա։ 1928 թվականին ավարտել է հրամանատարական կազմի հեծելազորային բարձրագույն պատրաստության դասընթացները և նշանակվել 27-րդ հեծելազորային գնդի գնդի վարժարանի պետ։ 1931 թվականի դեկտեմբերից եղել է 26-րդ հեծելազորային գնդի հրամանատարի տնտեսական օգնական, 1932 թվականի հունիսից՝ 5-րդ հեծելազորային դիվիզիայի 5-րդ մեքենայացված գնդի հրամանատար։ 1933 թվականին ավարտել է Կարմիր բանակի մեքենայացման և մոտորիզացման ռազմական ակադեմիայի զրահատեխնիկայի դասընթացները։

1937 թվականի հունիսից ծառայել է Մոնղոլիայի տարածքում տեղակայված 57-րդ հատուկ հրաձգային կորպուսում և եղել է 7-րդ մեքենայացված բրիգադի հրամանատար, 1937 թվականի դեկտեմբերից՝ 32-րդ հատուկ տանկային բրիգադի հրամանատար, 1938 թվականի սեպտեմբերից՝ կորպուսի հրամանատար։ Ղեկավարել է կորպուսը նաև Խալխին Գոլում մարտերի սկզբնական փուլում (1939 թվականի մայիս), սակայն 1939 թվականի հունիսի 6-ին հեռացվել է հրամանատարությունից, որն ըստ Գեորգի Ժուկովի եղել է վերահսկողության կորստի և իրավիճակի անտեղյակության համար։

Մի քանի ամիս գտնվել է ԽՍՀՄ պաշտպանության ժողովրդական կոմիսարի տրամադրության տակ և միայն 1939 թվականի նոյեմբերին նշանակվել է 14-րդ ծանր տանկային բրիգադի հրամանատար։ 1940 թվականի հունիսին նշանակվել է 15-րդ Պանզերային դիվիզիայի հրամանատար։ 1941 թվականի մարտի 11-ից եղել է 19-րդ մեքենայացված կորպուսի (Կիևի ռազմական շրջան) հրամանատար։

ԽՄԿԿ XVIII համագումարում (1939 թվականի մարտ) ընտրվել է ԽՄԿԿ կենտրոնական կոմիտեի թեկնածու անդամ։ Բոլշևիկների համամիութենական կոմունիստական կուսակցության XVIII կոնֆերանսի (1941 թվականի փետրվար) որոշմամբ հանվել է Բոլշևիկների համամիութենական կոմկուսի Կենտկոմի անդամության թեկնածուների ցուցակից։

## Հայրենական մեծ պատերազմ
Պատերազմի սկզբում ղեկավարել է այս կորպուսը Հարավարևմտյան ճակատում։ Օգոստոսի 15-ից սեպտեմբերի 20-ը եղել է ռազմաճակատի 38-րդ բանակի հրամանատարը, սակայն ազատվել է զբաղեցրած պաշտոնից՝ իր պարտականությունները չկատարելու պատճառով։ 1941 թվականի նոյեմբերին ծառայել է որպես Խարկովի ռազմական օկրուգի ժամանակավոր հրամանատար։ 1941 թվականի նոյեմբեր-դեկտեմբեր ամիսներին ղեկավարել է Ստալինգրադի ռազմական օկրուգի զորքերը (1941-ի նոյեմբեր-դեկտեմբեր)։ 1942 թվականի հունվարից եղել է Հարավային ճակատի հրամանատարի օգնական կազմավորման համար։

1942 թվականի մայիսից եղել է Կարմիր բանակի գլխավոր զրահատանկային տնօրինության պետի տեղակալ։ 1942 թվականի հունիսից եղել է 17-րդ տանկային կորպուսի հրամանատար, ինչպես նաև րպես Բրյանսկի ճակատի զորքերի օպերատիվ խմբի մաս և մասնակցել է Վորոնեժի ուղղությամբ պաշտպանական գործողությանը։

Բրյանսկի ճակատի անհաջողությունների ընթացքում նրա մասին բողոք են հայտնել Իոսիֆ Ստալինին՝ «Ֆեկլենկոն իրեն ստոր է պահում, անընդհատ խորամանկ է և եթե դուք անմիջապես չեք տեղափոխում Ֆեկլենկոյին դեպի Բիկովո կամ Բիկովոյից հարավ, դուք ստիպված կլինեք պատասխան տալ խորհրդի առաջ։ Եթե Ֆեկլենկոն չի համապատասխանում, ապա հրամայեք Ֆեդորենկոյին փոխարինել նրան մեկ անձով, բայց ավելի լավ կլիներ ստիպել Ֆեկլենկոյին անհապաղ ելույթ ունենալ և լվանալ այն ամոթը, որով նա պատել է իրեն»։

Նա հեռացվել է զբաղեցրած պաշտոնից և նույնիսկ կարճ ժամանակով ձերբակալվել կորպուսի հրամանատարական կետում՝ կորպուսի նոր հրամանատար Կորչագինի շտաբի հրամանով, սակայն նրա հանդեպ քրեական հետապնդում չի իրականացվել։

1942 թվականի հուլիսին Ֆեկլենկոն դարձել է ստալինգրադի զրահապատ ուսումնական կենտրոնի ղեկավար։ Ստալինգրադի ճակատամարտում, գերմանական պարտության ժամանակ՝ 1942 թվականի օգոստոսին եղել է ստալինգրադի թրթուրահրետանային զորքերի խմբի հրամանատար։ 1943 թվականի հունվարից եղել է Տուլայի տանկային ռազմական ճամբարի զորքերի հրամանատար։

1943 թվականի հուլիսի 27-ից եղել է տափաստանային ճակատի զրահատեխնիկական և մեքենայացված ուժերի հրամանատար, իսկ 1943 թվականի դեկտեմբերից Կարմիր բանակի զրահապատ և մեքենայացված զորքերի կազմավորման և մարտական պատրաստության գլխավոր տնօրինության ղեկավար։

## Հետպատերազմյան ժամանակ
Պատերազմից հետո Ֆեկլենկոն մնացել է նույն պաշտոնում։ 1946 թվականի մայիսից եղել է Կարմիր բանակի զրահատեխնիկայի և մեքենայացված ուժերի հրամանատարի տրամադրության տակ։ 1946 թվականի սեպտեմբերից եղել է Բելառուսի ռազմական օկրուգի զրահատեխնիկական և մեքենայացված ուժերի հրամանատար։ 1948 թվականի ապրիլից եղել է բարձրագույն ռազմական ակադեմիայի բարձրագույն ուսումնական դասընթացների մասնակից։

1949 թվականի փետրվարին նշանակվել է Կարպատյան ռազմական օկրուգի զրահատեխնիկայի և մեքենայացված ուժերի հրամանատար։ 1950 թվականի հոկտեմբերից գտնվել է Կարմիր բանակի զրահատանկային և մեքենայացված ուժերի հրամանատարի տրամադրության տակ։

1951 թվականի հուլիսին հիվանդության պատճառով հեռացվել է։ Նույն թվականի հոկտեմբերի 12-ին մահացել է Մոսկվայում։ Թաղվել է Վվեդենսկայի գերեզմանատանը։

Որդին՝ Վլադիմիրը (1925-2020) ծառայել է խորհրդային բանակում, մասնակցել Հայրենական մեծ պատերազմին, պատերազմից հետո ավելի քան 30 տարի ծառայել է Գլխավոր շտաբում որպես գեներալ-մայոր։

## Կարծիքներ
Կալյադինի հիշողություններով, որը պատերազմել է Ֆեկլենկոյի հրամանատարությամբ Առաջին Աշխարհամարտի առաջին օրերին՝ «19-րդ մեխանիզացված կորպուսը ղեկավարում էր գեներալ-մայոր Նիկոլայ Վլադիմիրովիչ Ֆեկլենկոն։ Նա մասնակցել է քաղաքացիական պատերազմին, ինչպես նաև Հալխին-Գոլում ճապոնական կայսրության պարտությանը և Կարլյան կղզու պատերազմներին։ Ֆեկլենկոն արդեն ունեցել էր բավականին մեծ մարտական փորձ։ Նա եղել է հանգիստ և պահանջկոտ մարդ, որը խորապես և բազմակողմանի իմացել է ռազմական գործի մասին։ Բարձրահասակ, նուրբ, կարգապահ, գեղեցիկ ժպտացող դեմքով գեներալը ուներ խիզախ բնավորություն, ճշտապահություն, բարեհամբուրություն և բավականին սկզբունքայնորեն էր մոտենում մարդկանց»։

## Մրցանակներ
* Լենինի երկու շքանշան (08/16/1936, 02/21/1945)
* Կարմիր դրոշի հինգ շքանշան (06/26/1940, 07/22/1941, 06/24/1943, 3/11/1944, 6/11/1947)
* Կուտուզովի 1-ին աստիճանի շքանշան (09/27/1944)
* «Ստալինգրադի պաշտպանության համար» մեդալ (1942)
* Մեդալ՝ «1941-1945 թվականների Հայրենական մեծ պատերազմում Գերմանիայի նկատմամբ տարած հաղթանակի համար» (1945)
* «Ճապոնիայի նկատմամբ հաղթանակի համար» մեդալ (1945)
* «Աշխատավոր-գյուղացիական կարմիր բանակի XX տարի» հոբելյանական մեդալ (02/22/1938)
* «Խորհրդային բանակի և նավատորմի 30 տարի» հոբելյանական մեդալ (1948)
* Կրծքանշան՝ «Խալխին Գոլի մարտերի մասնակից»

## Զինվորական կոչումներ
* Գնդապետ՝ 27 փետրվարի, 1936
* Բրիգադի հրամանատար՝ 16 օգոստոսի, 1938
* Դիվիզիայի հրամանատար՝ 10 սեպտեմբերի, 1938
* Տանկային ուժերի գեներալ-մայոր՝ 4 հունիսի, 1940
* Տանկային ուժերի գեներալ-լեյտենանտ՝ 5 նոյեմբերի, 1943

## Ծանոթագրություններ


## Գրականություն
* Пишу исключительно по памяти… Командиры Красной Армии о катастрофе первых дней Великой Отечественной войны: В 2 т. Т. 2. / Сост., авт. предисл., коммент. и биогр. очерков С. Л. Чекунов. — М.: Русский фонд содействия образованию и науке, 2017. — 560 с.: ил. — ISBN 978-5-91244-208-7 ; 978-5-91244-209-4 (Т. 1). — С. 78-79․

## Արտաքին հղումներ
* Ֆեկլենկոյի կենսագրությունը Tank Front կայքում .
* Ֆեկլենկոյի կենսագրությունը «Կոմունիստական կուսակցության և Խորհրդային Միության պատմության ձեռնարկում 1898 - 1991» ։
 
Կատեգորիա:«1941-1945 թթ. Հայրենական մեծ պատերազմում Գերմանիայի դեմ տարած հաղթանակի համար» մեդալակիրներ
Կատեգորիա:Հայրենական մեծ պատերազմի մասնակիցներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի քաղաքացիական պատերազմի մասնակիցներ