Ռուսաստանի երաժշտություն

**Ռուսաստանի երաժշտություն**՝ Ռուսաստանի երաժշտական մշակույթի նվաճումները, եզակի, խորապես իրատեսական ավանդույթների ձևավորման և զարգացման դարավոր պատմական գործընթացի արդյունք է։ Հայեցակարգը միավորում է ռուսական ազգային երաժշտությունը և Ռուսաստանի ժողովուրդների երաժշտությունը։

## Ռուսաստանի երաժշտություն
Ռուսական երաժշտությունը  ռուս ժողովրդի երաժշտական մշակույթի նվաճումներն է. եզակի ավանդույթների ձևավորման ու զարգացման դարավոր պատմական գործընթացի արդյունք։ Այս հայեցակարգը միավորում է ռուսական ազգային երաժշտությունը, ռուսական ակադեմիական երաժշտությունը, ռուսական հոգևոր երաժշտությունը, ռուսական ռոմանսը։

### Ազգային երաժշտություն
Ռուսական ժողովրդական երաժշտությունը ծագում է Կիևյան Ռուսիայի տարածքում ապրող սլավոնական ցեղերի բանահյուսությունից: Մինչ օրս պահպանված երգերի բազմաթիվ տեսակներ հեթանոսական արմատներ ունեն՝ երբեմն քրիստոնեական ծեսերի ազդեցությամբ։ Քանի որ ռուսական ժողովրդական երաժշտությունը տարասեռ է, այն նաև արմատներ ունի Կիևյան Ռուսիայի տարածքում ապրող այլ ցեղերից՝ ֆիննո-ուգրիկներից, թյուրքերից և այդպես շարունակ։
մինի|358x358փքս|Գդով Գուսլար երգչախումբ (1917)
Մինչ այժմ ռուսական ժողովրդական երաժշտության մեջ զգացվում են տարածաշրջանային, հաճախ էթնիկ ավանդույթներ։ Հյուսիսային, արևմտյան, հարավային, կենտրոնական շրջանների, խոշոր գետերի՝ Օկա, Վոլգա, Դոն  ավազաններում գտնվող բնակավայրերի ժողովրդական երգարվեստն ունի իր առանձնահատկությունները։ Ռուսական ժողովրդական երաժշտությունը այն հիմքն է, որի վրա մեծացել է ողջ ռուսական պրոֆեսիոնալ երաժշտությունը։

Ռուսական մեղեդիների ընդհանուր տեսակը հավանաբար զարգացել է «թաթարական դարաշրջանի» վերջում՝ «արքաների» օրոք (14-րդ դար): Հատկանշական առանձնահատկությունը լադային կառուցվածքն է, ի տարբերություն արևմտյան սլավոնների շրջանում տարածված մաժոր-մինոր սանդղակի և բազմաձայնության յուրահատուկ ոճը։

Ժողովրդական երաժշտության հիմնական ժանրերից կարելի է առանձնացնել աշխատանքային մեղեդիները, կատակերգերն ու երգերը, ծիսական բանահյուսությունը (օրացույցային-գյուղատնտեսական և ընտանեկան-կենցաղային), էպիկական ժանրերը ( էպոսներ, պատմական երգեր ), հոգևոր պոեմները, շուրջպարերը և պարերով երգերը, գյուղացիների քնարական երգերը, քաղաքային լիրիկական երգերը, գործիքային երաժշտությունը։

Ժողովրդական երաժշտությունն ավելի շատ երգային էր, քան գործիքային (հնարավոր է ռուսական երաժշտական գործիքների եկեղեցական արգելքն է ազդել): 19-րդ դարի կեսերին առաջացավ նոր ժանր՝ չաստուշկա։

Ռուսաստանում առաջին ժողովրդական խմբերից մեկը Դմիտրի Ագրենև-Սլավյանսկու սլավոնական մատուռն էր, որը հիմնադրվել է 1868 թվականին, այն տարածում էր ռուսական և սլավոնական ժողովրդական երգերը Ռուսաստանում և արտասահմանում, հաճախ փոփ ադապտացիաներով: 20-րդ դարի սկզբին հայտնվեցին Ռուսական ժողովրդական գործիքների Վասիլի Անդրեևի նվագախումբը և Մ. Ե. Պյատնիցկի անվան ռուսական ժողովրդական երգչախումբը․ առաջին խմբում ընդլայնվել և կատարելագործվել են ժողովրդի մեջ գոյություն ունեցող նվագարանները, երկրորդում՝ կատարել են ժողովրդական երգեր իրենց իսկական ձևով։

Ժամանակակից Ռուսաստանում ժողովրդական երգերի կատարողների շրջանում Պելագեյան է հայտնի է, 1996 թվականից նա մենակատար է իր ստեղծած համանուն խմբում։ 1998 թվականից «Իվան Կուպալա» խումբը ստեղծում է ժողովրդական երաժշտություն ՝ հիմնված վավերական բանահյուսության վրա, որը հիմնականում ձայնագրվել է 1970-1980-ական թվականներին խորհրդային ֆոլկլորիստների ազգագրական արշավների ժամանակ։ Խմբի «Կոստրոմա» ալբոմը նպաստեց ժողովրդական երաժշտության հանրահռչակմանը ժամանակակից ռուսական երաժշտական ասպարեզում և հիմք դրեց ժողովրդական երաժշտություն ստեղծող բազմաթիվ ռուսական խմբերի ստեղծմանը: «Կոստրոմա» երգը համանուն ալբոմից օգտագործվել է 2014 թվականին Սոչիի Օլիմպիական խաղերում։

### Ուղղափառ երաժշտություն
Ուղղափառ երաժշտությունը ծագում է Բյուզանդական կայսրությունից, առանցքային տարրերն օգտագործվում են ռուսական ուղղափառության զանգերի ղողանջում, ինչպես նաև երգչախմբերում: Նևմերը մշակվել են երաժշտական նոտագրման համար, և արդյունքում դեռևս պահպանվել են միջնադարյան եկեղեցական երաժշտության մի քանի օրինակներ, այդ թվում՝ 16-րդ դարում ցար Իվան Ահհեղի կազմած երկու օրհներք։

### Ռուսական հոգևոր երաժշտություն
մինի|Ռուս ուղղափառ եկեղեցու օրհներգի օրինակ
Ռուսական հոգևոր երաժշտություն անվանում են վոկալ կամ վոկալ-գործիքային այն ստեղծագործություններին, որոնք հիմնված են կրոնական բնույթի տեքստերի, ինչպես նաև Ռուս ուղղափառ եկեղեցում հնչող զանգերի վրա: Այն ունի խորը և ամուր ավանդույթներ ինչպես ժողովրդական, այնպես էլ կոմպոզիտորական արվեստում։ Հոգևոր երաժշտության ժողովրդական ժանրերը հոգևոր բանաստեղծություններ են, որոնց թվում կան բազմաթիվ ողբեր. նրանց մեղեդիների ակունքները գալիս են հեթանոսական սլավոնական ավանդույթներից, մինչդեռ հենց քնարական տեքստերը, որոնք բնութագրվում են ընդգծված զգացմունքային արտահայտմամբ, կամ գոնե հատուկ վառ պատկերներով, փոխաբերական բնույթով և հատուկ ապաշխարական տրամադրությամբ, ծագում են Հին և Նոր Կտակարաններից, ինչպես նաև մերձքրիստոնեական կրոնական պոեզիայից։

Կրոնին զուգահեռ Բյուզանդիայից փոխառվել է եկեղեցական շարականների շարք։ Մինչև 17-րդ դարի վերջը եկեղեցական երգեցողությունը գործնականում Ռուսաստանում պրոֆեսիոնալ գրավոր ուղղափառ երաժշտական արվեստի միակ ձևն էր։  17-րդ դարը կյանքի նոր շունչ է բերում ռուսական հոգևոր երաժշտությանը: Երաժիշտներն ուսումնասիրում են Եվրոպայի երաժշտական մշակույթը և ծանոթանում բոլորովին նոր ոճի։ 17-րդ դարում տեղի ունեցավ հոգևոր երաժշտության անկում, որը պայմանավորված էր Պետրոս I-ի բազմաթիվ տարբեր բարեփոխումներով: Պալատի երգչախմբին սկսել էին դասավանդել իտալացիները: Որոշ տաճարներում շարունակվում էր հին ավանդական երգեցողության զարգացումը: 19-րդ դարը բերեց հոգեւոր երաժշտության նոր ժանր՝ ստեղծագործություններ տոնական պատարագների համար։ Այս ժանրի ներկայացուցիչներ էին կայսերական արքունիքի մատուռի տնօրեն Դմիտրի Բորտնյանսկին, դասական խմբերգային համերգի ստեղծող Մաքսիմ Բերեզովսկին, կոմպոզիտոր և դիրիժոր Ստեփան Դեգտյարևը, կոմպոզիտոր և խմբավար Արտեմի Վեդելը և կոմպոզիտոր Ստեփան Դավիդովը։ Գերմանական երաժշտական ​​մշակույթը մեծ ազդեցություն է ունեցել այն ժամանակվա ռուսական եկեղեցական երաժշտության վրա։ Կոմպոզիտորներ Ալեքսեյ Լվովը և Պավել Որոտնիկովը եկեղեցական երգերին տվել են բողոքական երգչախմբային կերպար։ 20-րդ դարում սուրբ երաժշտությունը լցված էր հնչյունային ժողովրդական ոճերով՝ շնորհիվ ռուս կոմպոզիտորների, մասնավորապես Վասիլի Օրլովի, Ստեփան Սմոլենսկու, Նիկոլայ Դանիլինի, Սերգեյ Ռախմանինովի ստեղծագործությունների։

Ուղղափառ ծառայությունը, ի տարբերություն կաթոլիկների կամ բողոքականների, միշտ եղել է բացառապես վոկալային: Գործիքային նվագակցությունն արգելված էր։ Նրա կարևորագույն ժանրերը, բացի բոլոր դավանանքների համար ընդհանուր սաղմոսներից, եղել են ստիչերան, տրոպարիոնը, կոնդակը, խոշորացումը, իսկ ավելի ուշ մշակվել է պատարագը և գիշերային զգոնությունը։ Լիովին ձևավորված ուղղափառ ծառայության մեջ երգեցողությունն ուղեկցվում էր իր բոլոր մասերով ՝ պատարագ, երեկո և ցերեկույթ (խոշոր տոների նախօրեին ՝ գիշերային զգոնություն)․ մկրտության, հարսանիք, թաղման ծեսեր, ինչպես նաև ծառայություններ ՝ աղոթքներ, հոգեհանգստյան ծառայություններ և այլն։ Նույնիսկ Բյուզանդիայում տարբեր ժանրերի և պաշտամունքի տարբեր մասերի համար մշակվել են երգեցողության տարբեր ոճեր՝ երգեր։

## Ակադեմիական երաժշտություն
### Դասական երաժշտություն
Ռուսաստանում ավանդական դասական երաժշտության զարգացումը համեմատաբար ուշ սկսվեց՝ ուղղափառ եկեղեցու կողմից աշխարհիկ երաժշտության արգելքի պատճառով։ Իվան Ահեղի գահակալությունից սկսած՝ թագավորական արքունիքը հրավիրեց արևմտյան կոմպոզիտորներին և երաժիշտներին՝ լրացնելու բացը։ Պետրոս I-ի օրոք նրանք կանոնավոր կերպով արքունիքում էին։ Չնայած այն հանգամանքին, որ Պետրոս I-ը երաժշտություն չէր սիրում, նա եվրոպական երաժշտությունն ընկալում էր որպես քաղաքակրթության խորհրդանիշ և երկիրը արևմտականացնելու միջոց. Սանկտ Պետերբուրգի հիմնումը արևմտյան գծերով նպաստեց եվրոպական երաժշտության տարածմանը հասարակության վերին շերտերում։ Կայսրուհի Եղիսաբեթի և Եկատերինա II- ի օրոք իտալական օպերայի հանդեպ մոլուցքը նույնպես օգնեց արիստոկրատիայի շրջանում տարածել հետաքրքրությունը արևմտյան երաժշտության նկատմամբ: Այս հոբբին այնքան տարածվեց, որ շատերը նույնիսկ չգիտեին, որ գոյություն ունեն ռուս կոմպոզիտորներ։
[մինի|272x272փքս|[Կոնստանտին Մակովսկի|Կոնստանտին Մակովսկու «Հզոր բուռ» ծաղրանկարը (1871)]]
Եվրոպական երաժշտության վրա կենտրոնացումը նշանակում էր, որ ռուս կոմպոզիտորները պետք է գրեին արևմտյան ոճով, եթե ցանկանում էին, որ իրենց ստեղծագործությունները հնչեին: Նրանց հաջողությունն այս ուղղությամբ փոփոխական էր՝ կոմպոզիցիայի եվրոպական կանոններին ծանոթ չլինելու պատճառով։ Որոշ կոմպոզիտորներ կարողացան մեկնել արտասահման՝ սովորելու (սովորաբար Իտալիա) և սովորեցին ստեղծել վոկալային և գործիքային ստեղծագործություններ իտալական դասական ավանդույթներով։ Նրանց թվում են կոմպոզիտորներ Դմիտրի Բորտնյանսկին, Մաքսիմ Բերեզովսկին և Արտեմի Վեդելը։

Ռուսաստանում ազգային կոմպոզիտորական արվեստը զգալիորեն սկսեց զարգանալ 18-րդ դարի 70-ական թվականներին։ Ռուս առաջին կոմպոզիտորներից նշանակալից էին նաև Վ.Ա.Պաշկևիչը, Մ.Մ.Սոկոլովսկինը և հատկապես իսկական պրոֆեսիոնալ Է. Ի. Ֆոմինը։

19-րդ դարի սկզբին, ռուսական երաժշտության զարգացման նոր փուլում, աշխատել են այնպիսի կոմպոզիտորներ, ինչպիսիք են Ս. Ի. Դավիդովը, Ս. Ա. Դեգտերևը, Կ. Ա. Կավոսը, Ա. Ն. Վերստովսկին,  Ալեքսանդր Ալյաբևը։

Թերևս առաջին ռուս կոմպոզիտորը, որ օգտագործել է աշխարհիկ երաժշտությունից բնորոշ ռուսական ավանդական տարրեր, եղել է Է. Ի. Ֆոմինը «Ямщики на подставе» օպերայով, 1787 թ. Դեգտերևը ժողովրդական մոտիվներ օգտագործեց 1811 թվականի «Минин и Пожарский, или Освобождение Москвы» հայրենասիրական օրատորիայի խմբերգային երգեցողության մեջ: Կավոսն իր ստեղծագործության մեջ լայնորեն օգտագործել է ազգային պատմությունը, իսկ ժողովրդական երգչախմբային երգեցողությունը 1815 թվականի «Иван Сусанин» օպերայում, օրինակ՝ «Не бушуйте, ветры буйные» երգում։ Ա. Ն. Վերստովսկին նույնպես օգտվել է ազգային պատմությունից, իր 1835 թվականի «Аскольдова могила» օպերան առանձնանում է այնպիսի երգերով, ինչպիսիք են «Заходили чарочки по столику» և «В старину живали деды»: Ռուսական ավանդույթները աշխարհիկ երաժշտության մեջ նոր մակարդակի բարձրացվեցին Միխայիլ Գլինկայի կողմից, ով 1836 թվականին ստեղծծեց «Կյանք հանուն ցարի)», «Ռուսլան և Լյուդմիլա» (1837-1842) օպերաները: Դրանք ո՛չ առաջին  ռուսալեզու օպերաներն էին, ո՛չ էլ առաջին ռուս կոմպոզիտորի մտահղացման օպերաները, բայց համբավ ձեռք բերեցին ռուսական մեղեդիների և թեմաների վրա հիմնված և հանրությանը հասանելի լինելու շնորհիվ։

Ռուսական ժողովրդական երաժշտությունը դարձել է երիտասարդ սերնդի կոմպոզիտորների հիմնական աղբյուրը: Խումբը, որն իրեն անվանում էր «Հզոր խմբակ», Միլի Բալակիրևի գլխավորությամբ, որի կազմում Նիկոլայ Ռիմսկի-Կորսակովը, Մոդեստ Մուսորգսկին, Ալեքսանդր Բորոդինը և Սեզար Կյուին, հայտարարեցին դասական երաժշտության մեջ ռուսական ազգային ավանդույթները ստեղծելու և հանրահռչակելու իրենց նպատակը: «Հզոր խմբակի» ամենանշանավոր ստեղծագործություններից էին «Ձյունանուշիկը», «Սադկո», «Բորիս Գոդունով», «Իշխան Իգոր», «Խովանշչինա» օպերաները և «Շեհերազադե» սիմֆոնիկ սյուիտը։ «Իշամեղվի թռիչքը» նվագախմբային ինտերլյուդը, որը գրել է Նիկոլայ Ռիմսկի-Կորսակովը իր «Ցար Սալթանի հեքիաթը» օպերայի համար, կատարվում է տարբեր օտարերկրյա երաժիշտների արագությամբ և ներառված է Գինեսի ռեկորդների գրքում։ Գլինկայի և «Հզոր խմբակի» գործերից շատերը հիմնված են ռուսական պատմության, ժողովրդական հեքիաթների և գրականության վրա և համարվում են ռոմանտիկ ազգայնականության գլուխգործոցներ երաժշտության մեջ։

1859 թվականին հիմնադրվել է նաև Ռուսական երաժշտական ընկերությունը ՝ կոմպոզիտոր-դաշնակահարներ եղբայրներ Անտոն և Նիկոլայ Ռուբինշտեյնների գլխավորությամբ։ «Հզոր բուռը» հաճախ հակադրվում էր Ռուսական երաժշտական ընկերությանը. «Հզոր բուռը» դավանում էր ռուսական ազգային ինքնություն, իսկ Ռուսական երաժշտական ընկերությունը երաժշտական առումով ավելի պահպանողական էր: Այդուհանդերձ, Ռուսական երաժշտական ընկերությունը Ռուսաստանում հիմնեց Սանկտ Պետերբուրգում և Մոսկվայում առաջին կոնսերվատորիաները։ Ռուս կոմպոզիտոր Պյոտր Չայկովսկին, ով հայտնի է իր բալետներով, ինչպիսիք են «Կարապի լիճը», «Քնած գեղեցկուհին» և «Մարդուկ-Ջարդուկը», սովորել է Սանկտ Պետերբուրգի կոնսերվատորիայում: Նա մնում է արտասահմանում ամենահայտնի ռուս կոմպոզիտորը։ Նրա ոճի ամենահայտնի հետնորդը Սերգեյ Ռախմանինովն էր, ով սովորում էր Մոսկվայի կոնսերվատորիայում, որտեղ դասավանդում էր Չայկովսկին։

19-րդ դարի վերջին և 20-րդ դարի սկզբին տեղի ունեցավ ռուսական դասական երաժշտության երրորդ ալիքը՝ Իգոր Ստրավինսկին, Ալեքսանդր Սկրյաբինը, Սերգեյ Պրոկոֆևը և  Դմիտրի Շոստակովիչ։ Նրանք ոճի և երաժշտական լեզվի փորձարարներ էին։ Ստրավինսկին առանձնահատուկ ազդեցություն է ունեցել Ռուսաստանի և արևմտյան երկրների իր ժամանակակիցների և կոմպոզիտորների հետագա սերունդների վրա։ Ստրավինսկին 1917 թվականի հեղափոխությունից հետո երկար ժամանակ արտագաղթել է։ Չնայած Պրոկոֆևը նույնպես լքեց Ռուսաստանը 1918 թվականին, նա ի վերջո վերադարձավ և ներդրում ունեցավ խորհրդային երաժշտության մեջ:

Հոկտեմբերյան հեղափոխությունից հետո ռուսական երաժշտությունը կտրուկ փոխվեց։ 1920-ականների սկիզբը ավանգարդ փորձերի դարաշրջան էր՝ ոգեշնչված այդ դարաշրջանի հեղափոխական ոգով: 1930-ականներին Իոսիֆ Ստալինի օրոք երաժշտության բազմազանությունը սահմանափակ էր: Կլասիցիզմը հաստատվեց, բայց փորձարարությունը չխրախուսվեց։ Օրինակ, Շոստակովիչի օպերան «Մցենսկի Լեդի Մակբեթ»-ը «Պրավդա» թերթում դատապարտվեց որպես «ֆորմալիզմ» և շուտով երկար տարիներ արգելվեց կինոթատրոններում:

Ժամանակաշրջանի երաժշտական հայրերն էին Սերգեյ Պրոկոֆևը, Դմիտրի Շոստակովիչը, Արամ Խաչատրյանը և Ալեքսանդր Ալեքսանդրովը։ Վերջինս առավել հայտնի է ԽՍՀՄ օրհներգի և «Սուրբ պատերազմ» երգի ստեղծմամբ։ Ժամանակի ընթացքում խորհրդային երիտասարդ կոմպոզիտորների ալիքը, ինչպիսիք են Գեորգի Սվիրիդովը, Ալֆրեդ Շնիտկեն և Սոֆյա Գուբայդուլինան, հայտնվեցին խորհրդային խիստ կրթական համակարգի պատճառով: ԽՍՀՄ կոմպոզիտորների միությունը ստեղծվել է 1932 թվականին և դարձել խորհրդային երաժշտության հիմնական կարգավորող մարմինը։ Այն ժամանակվա ամենահայտնի երգիչներից մեկը Մարկ Բերնսն էր։ Հետպատերազմյան տարիներին հայտնի կոմպոզիտոր էր Ռոդիոն Շչեդրինը։ Խորհրդային շրջանի հայտնի երաժիշտներն են դիրիժորներ Վալերի Գերգիևը, Յուրի Բաշմետը, Մստիսլավ Ռոստրոպովիչը, Վլադիմիր Սպիվակովը, Եվգենի Մռավինսկին, Գենադի Ռոժդեստվենսկին։ Նրանցից շատերն այսօր էլ հայտնի են։

Ռուսաստանի նորագույն պատմության մեջ դասական երաժշտության ամենահայտնի կատարողներից մեկը դաշնակահար Դենիս Մացուևն է։ Դասական երաժշտության ժամանակակից հայտնի կոմպոզիտորն է Իլյա Դեմուտսկին, ով հայտնի է իր «Մեր ժամանակի հերոսը» բալետով։

### Երգչախմբային երաժշտություն
Ռուսաստանում աշխարհիկ խմբերգային երաժշտության պատմությունը սկսվում է 19-րդ դարում, երբ մասնակի երգեցողությունը մտավ ուղղափառ եկեղեցական երաժշտության մեջ՝ փոխարինելով մոնոֆոնիկ զնամենի երգեցողությունը։ Միաժամանակ ի հայտ եկավ աշխարհիկ կամերային երգչախմբային երգեցողությունը՝ կատարվող կանտոներով։
մինի|298x298փքս|Մոսկվայի կոնսերվատորիայի կամերային երգչախումբ (2012)
Ռուսական օպերան կարևոր դեր է խաղացել աշխարհիկ խմբերգային երաժշտության զարգացման գործում. երգչախմբային երգեր կարելի է լսել Միխայիլ Գլինկայի « Կյանքը հանուն ցարի» և «Ռուսլան և Լյուդմիլա» օպերաներում։ 19-րդ դարի դասական կոմպոզիտորների շրջանում օպերային խմբերգային երգեցողությունը նշանակալի դեր է ունեցել։ Երգչախմբային երգեցողության հանրաճանաչության գագաթնակետը տեղի է ունեցել 19-րդ դարի երկրորդ կեսին և 20-րդ դարի սկզբին։ Ազգային վերելքի հետևանքով առաջացած հայրենասիրական օրատորիաների, կանտատների և երգերի դարաշրջանից հետո մեծ քանակությամբ սկսեցին հայտնվել ժողովրդական երգերի խմբերգային մշակումներ։ 1878 թվականին հիմնադրվել է Ռուսական երգչախմբային ընկերությունը, որը համախմբել է աշխարհիկ խմբերգային երգեցողության սիրահարներին։ Ռուսաստանի երգչախմբային ընկերության երգչախումբը մասնակցել է Ռուսական երաժշտական ընկերության համերգներին, ինչպես նաև տարեկան մի քանի համերգներ է տվել։ 1887 թվականին երգչախմբում առաջին անգամ մտցվեցին կանացի ձայներ։

Հոկտեմբերյան հեղափոխությունից հետո Գեորգի Սվիրիդովը զգալի ներդրում է ունեցել աշխարհիկ խմբերգային երաժշտության զարգացման գործում։ Մեկ այլ խորհրդանշական կոմպոզիտոր է Թոմաս Կորգանովը: Խորհրդային շրջանի նշանավոր խմբերգային խմբերից են Ա.Վ.Սվեշնիկովի անվան պետական ​​ակադեմիական ռուսական երգչախումբը, Ա.Ա.Յուրլովի անվան հանրապետական ​​ռուսական երգչախումբը, Մ.Ե.Պյատնիցկու անվան ռուսական ժողովրդական երգչախումբը և Մոսկվայի պետական ​​ակադեմիական կամերային երգչախումբը։ Տուրեցկի երգչախումբը հայտնի է ժողովրդական երաժշտության մեջ։

Մանկական խմբերգային երգեցողությունը առանձնահատուկ ժողովրդականություն է ձեռք բերել հետպատերազմյան տարիներին։ 1957 թվականին հիմնադրվել է Մոսկվայի տղաների երգչախումբը, որը կատարել է ռուսական հոգեւոր երաժշտություն և ժողովրդական երգեր։ 1970 թվականին հիմնադրվել է Համամիութենական ռադիոյի և կենտրոնական հեռուստատեսության մանկական մեծ երգչախումբը, որը կատարել է կանտատներ, սիմֆոնիաներ, օպերաներ, հայրենասիրական երգեր։ Եվգենի Կրիլատովի, Արկադի Օստրովսկու, Ալեքսանդրա Պախմուտովայի և այլ կոմպոզիտորների մանկական երգերը, ինչպիսիք են «Գեղեցիկ հեռու», «Թող լինի միշտ արևը», «Հոգնած խաղալիքները քնած են», «Թևավոր ճոճանակ», «Թռչիր վեր կրակներով, կապույտ»: նրանք, զանգվածային ժողովրդականություն են ձեռք բերել երգչախմբի երեկոների կատարմամբ», «Անտոշկա»: 1970-ականներին երգչախումբն այնքան հայտնի էր, որ նրա մենակատարները հայտնի դարձան ժողովրդի մեջ՝ Սերյոժա Պարամոնով, Սվետա Պոգասի, Ռիտա Սուխանկինա, Դիմա Գալիխին։ 1991 թվականից գործում է «Վերա» կամերային երգչախումբը։ Ժամանակակից Ռուսաստանում 2013 թվականից գործում է Համառուսական երգչախմբային ընկերությունը, որը 2014 թվականին հիմնադրել է Ռուսաստանի մանկական երգչախումբը։

### Ավանգարդ երաժշտություն
Ավանգարդ երաժշտությունը Ռուսաստանում սկսեց ձևավորվել 1910-1920-ական թվականներին և իր գագաթնակետին հասավ 1960-1980-ական թվականներին: Երաժշտության ռուսական ավանգարդը սկզբնական փուլում բնութագրվում էր որպես ֆուտուրիզմ։ Այս շարժմանն աջակցել են այնպիսի կոմպոզիտորներ, ինչպիսիք են Նիկոլայ Ռոսլավեցը, Իվան Վիշնեգրադսկին, Նիկոլայ Օբուխովը, Արթուր Լուրին, Ջոզեֆ Շիլինգերը, Արսենի Ավրաամովը։
[մինի|[Ալեքսանդր Սկրյաբին|Սկրյաբինի Պրոմեթեական ակորդի նշում]]Ռուսաստանում վաղ երաժշտական ավանգարդը չուներ մեկ հաստատված ուղղություն, և ավանգարդին դիմած կոմպոզիտորները ստեղծագործական որոնումների մեջ էին «նոր աշխարհայացքի» և «ձայնային աշխարհայացքի» համար, որոնք արտացոլվում էին ինչպես երաժշտության մեջ այնպես էլ գրական մանիֆեստներում։ «Նոր աշխարհայացքին» համահունչ՝ վերաիմաստավորվեցին բազմաթիվ հիմնական երաժշտական կատեգորիաներ՝ հնչյուն, հնչյունային համակարգ, տեմբր, ներդաշնակություն և այլն: Գրեթե բոլոր վաղ ավանգարդ արտիստները այս կամ այն կերպ զբաղվում էին ավանդական Հավասարաչափ տեմպերացված լարվածքի թարմացմամբ և հնչերանգների բաժանման նոր համակարգեր հորինելով: Ֆուտուրիստները ձգտում էին հորինել այս մոտեցմանը համապատասխանող նոր գործիքներ կամ սարքեր։ Լև Տերեմինը, ով ստեղծեց էլեկտրաակուստիկ գործիքը՝ Տերմենը, և Նիկոլայ Օբուխովը, ով ստեղծեց Եթերը, Բյուրեղը, Ալիքները և Ձայնային Խաչը: Այս գործիքները սկզբունքորեն նոր հնչյուններ էին ապահովում, սակայն հաճախ փորձեր արվում էին կատարելագործելու դասական երաժշտության ավանդական նվագախմբային գործիքները: «Տարածական երաժշտության» որոնումը հետևում է նոր հնչյունաբանությանը:

Երաժշտական ֆուտուրիզմի հիմնական հասկացությունը հնչյունային զանգվածի էմանսիպացիան էր։ Մեկ այլ մոտեցում էր «ուլտրախրոմատիկ ներդաշնակությունը», որը ռուս կոմպոզիտորները բխում էին Ալեքսանդր Սկրյաբինի ուշ ստեղծագործության ոճից։

Վաղ ռուսական երաժշտական ավանգարդը չի ազդել 1960-1980-ականների խորհրդային ավանգարդ երաժշտության վրա: Հետպատերազմյան դարաշրջանի առաջին ավանգարդիստը Անդրեյ Վոլկոնսկին է։ ԽՍՀՄ երաժշտական ավանգարդի բնորոշ առանձնահատկությունը նրա ֆոլկլորային համն էր, երբ ժողովրդական մեղեդիների մշակման համար կիրառվեցին նոր տեխնիկաներ: Առաջին յուրացված տեխնիկան սերիալիզմն էր, այնուհետև սոնորիստիան և ալեատորիկան . Միաժամանակ սկսվեց էլեկտրոնային երաժշտության զարգացումը։ Հետագայում մաքուր համակարգերը իրենց տեղը զիջեցին տարբեր խառը տեխնիկայի. ի հայտ եկան «կոլաժ» և պոլիստիլիստիկ հասկացությունները՝ Ալֆրեդ Շնիտկեի տերմինը, որի գրվածքները առավել հստակ ներկայացնում են այս երևույթը: Ավանգարդ երաժշտության նշանավոր կատարողը Էդիսոն Դենիսովն էր, ով 1990 թվականին հիմնեց Ժամանակակից երաժշտության ասոցիացիան ՝ 1924 թվականին առաջացած համանուն ասոցիացիայի օրինակով։

## Երթային երաժշտություն
Ռուսաստանում ժողովրդականություն ձեռք բերեց հիմնականում զինվորական երթային երաժշտությունը, որն առաջին անգամ հայտնվեց Պետրոս I-ի օրոք և մտավ ռազմական նվագախմբերի երգացանկ: Հետագայում յուրաքանչյուր գունդ ունեցավ իր երթը. օրինակ՝ «Պրեոբրաժենսկի գնդի երթ», «Իզմաիլովսկի գնդի երթ» և այլն։ Լայնորեն հայտնի է Վասիլի Ագապկինի «Սլավոնուհու հրաժեշտը» ռուսական երթը, որը դարձել է ազգային և խորհրդանշում է հրաժեշտը պատերազմին, զինվորական ծառայությանը և երկար ճանապարհորդություններին։

Մարտի երաժշտությունն առկա էր ռուս դասական երաժշտության կոմպոզիտորների երգացանկում, օրինակ՝ Պյոտր Չայկովսկու, Սերգեյ Պրոկոֆևի, Ալեքսեյ Վերստովսկու, Միխայիլ Գլինկայի, Գեորգի Սվիրիդովի, Ռեյնհոլդ Գլիերի:

Խորհրդային տարիներին ռազմական երաժշտության մեջ մեծ ներդրում է ունեցել կոմպոզիտոր Սեմյոն Չեռնեցկին, ով Հայրենական մեծ պատերազմի ժամանակ գրել է ավելի քան 50 երթեր։ Ալեքսանդր Ալեքսանդրովի «Սուրբ պատերազմ» երգը հերոսության խորհրդանիշ դարձավ պատերազմի տարիներին։ 1928 թվականին ստեղծվել է Ա.Վ.Ալեքսանդրովի անվան ռուսական բանակի երգի-պարի անսամբլը ՝ կատարելով ռազմահայրենասիրական երգեր:

## Թատերական երաժշտություն
Ռուսական թատերական երաժշտության ակունքները գալիս են Կիևյան Ռուսիայի ժամանակներից. Երկխոսության տեսարանները, որոնք խաղում էին սկոմորոխները, ուղեկցվում էին «դիվային երգերով», տավիղ նվագելով, դոմրաներով և շվիներով։ Ժողովրդական դրաման, որն առաջացել է բուֆոն բեմադրություններից («Ատաման», «Մավրուխ», «Կատակերգություն ցար Մաքսիմիլիանի մասին»), հնչել են ռուսական երգեր և գործիքային երաժշտություն։

Եկեղեցական երաժշտության մեջ 15-րդ դարում զարգացավ ուղղափառ երաժշտական պատարագային կատարման ժանրը («Ոտնլվա», «Հնոցի ներկայացում»): 17-18-րդ դարերում երաժշտությունը զարգացավ դպրոցական դրամայում՝ արիաներով, եկեղեցական ոճի խմբերգերով, աշխարհիկ երգերով, ողբով և գործիքային համարներով։ Comedy House Theatre-ը, որը հիմնադրվել է 1672 թվականին, ուներ մեծ նվագախումբ՝ ջութակներով, ալտներով, ֆլեյտաներով, կլառնետներով, շեփորներով և երգեհոնով։

Պետրոս I-ի օրոք լայն տարածում գտան ծիսական թատերական ներկայացումները (նախաբաններ, կանտատներ)՝ հիմնված դրամատիկական տեսարանների, երկխոսությունների, արիաների, խմբերգերի, բալետների մենախոսությունների փոփոխության վրա։ Դրանց ձևավորման մեջ ներգրավված են եղել ռուս (Օսիպ Կոզլովսկի, Վասիլի Պաշկևիչ) և իտալացի առաջատար կոմպոզիտորներ։ Մինչև 19-րդ դարը Ռուսաստանում օպերային և դրամատիկական թատերախմբերի բաժանում չկար, մասամբ այդ պատճառով երկար ժամանակ գերակշռում էին խառը ժանրերը (օպերա-բալետ, վոդևիլ, կատակերգություն խմբերգով, երաժշտական ​​դրամա, դրամա «երաժշտությամբ», մելոդրամա և այլն։ «Երաժշտություն դրված» դրամա ձևավորեց 19-րդ դարի ռուսական դասական օպերան: 19-րդ դարի առաջին կեսին կոմպոզիտորներ Ալեքսեյ Վերստովսկին, Ալեքսանդր Ալյաբևը և Ալեքսանդր Վարլամովը դիմեցին թատերական երաժշտությանը։ Թատերական երաժշտության մեջ 19-րդ դարի երկրորդ կեսը կապված է դրամատուրգ Ալեքսանդր Օստրովսկու հետ, ով դիմել է կոմպոզիտորների ստեղծագործություններին երաժշտությամբ՝ հիմնված ավանդական ռուսական մոտիվների վրա։ 19-20-րդ դարերում Կոնստանտին Ստանիսլավսկին բարեփոխեց թատրոնը՝ լինելով առաջիններից մեկը, ով առաջարկեց, հանուն ներկայացման ամբողջականության, սահմանափակվել միայն դրամատուրգի կողմից նշված երաժշտական ​​թվերով, նվագախումբը տեղափոխեց բեմի հետևում։, եւ կոմպոզիտորից պահանջեց խորասուզվել ռեժիսորական կոնցեպտի մեջ։ Ռեժիսոր Վսեվոլոդ Մեյերհոլդը երաժշտության և բեմական գործողությունների սինթեզի կողմնակիցներից էր։ Մեյերհոլդը պիեսի համար ռեժիսորի պարտիտուրը դիտում էր որպես երաժշտության օրենքներով կառուցված ստեղծագործություն։

1920-1930-ական թվականներին թատրոնները սկսեցին փորձարկել երաժշտությունը՝ բեմադրություններին և երաժշտական պարտիտուրներին լիրիկայի փոխարեն գրոտեսկ ավելացնելով։ Խորհրդային շրջանի հետպատերազմյան տարիներին թատրոնը միաձուլվեց բեմի հետ։ Բացի դասական կոմպոզիտորներից, թատրոնի համար երաժշտություն սկսել են գրել ժողովրդական երաժշտության և կինոյի կոմպոզիտորները։

### Օպերա
#### Օպերան նախահեղափոխական Ռուսաստանում
մինի|«Պոլովեցյան պարեր»-ը մշակել է իսպանացի ռոք կիթառահար Դանիել Բաուտիստան
Օպերան առաջին անգամ հայտնվել է Ռուսաստանում 18-րդ դարում։ Նրա զարգացումը սկսվեց կայսրուհի Աննա Յոհանովնայի օրոք իտալական թատերախմբի ժամանումով: Առաջին ներկայացումը տեղի է ունեցել 1736 թվականի հունվարի 29-ին։ Օպերան կոչվում էր «Սիրո և ատելության ուժը» (երաժշտությունը՝ Ֆրանչեսկո Արայայի ): Ավելի ուշ դատարանում հայտնվեց ֆրանսիական թատերախումբ։ Միաժամանակ օպերայի մեծ պահանջարկ կար։ Սկսեցին բացվել մասնավոր օպերաներ։ Հաճախ մի քաղաքում լինում էին մի քանի օպերաներ՝ իտալական, ռուսական, գերմանական։ Կայսրուհիներ Աննա Յոհանովնայի, Ելիզավետա Պետրովնայի և Եկատերինա II- ի օրոք օպերաներին մասնակցում էին պալատական երգչախմբի երգչուհիները, որոնք նախկինում կատարել էին միայն հոգևոր երգեր:

Բանաստեղծ Ալեքսանդր Սումարոկովի բնօրինակ ռուսերեն տեքստի վրա հիմնված առաջին օպերան՝ «Սեֆալոս և Պրոկրիսը», բեմադրվել է Սանկտ Պետերբուրգում 1755 թվականի փետրվարի 27-ին (երաժշտությունը՝ Ֆրանչեսկո Արայայի): Ռուսական առաջին օպերան համարվում է Միխայիլ Սոկոլովսկու «Ջրաղացը՝ կախարդը, խաբեբան և խնկավաճառը»՝ Ալեքսանդր Աբլեսիմովի տեքստի հիման վրա, որը բեմադրվել է 1779 թվականին։ Օպերան ամենօրյա կատակերգություն է՝ երգային բնույթի երաժշտական համարներով, որը հիմք է դրել այս ժանրի մի շարք հայտնի ստեղծագործությունների՝ վաղ կոմիկական օպերայի: Երիտասարդ ռուս երաժիշտներ, ինչպիսիք են ապագա հայտնի կոմպոզիտորներ Մաքսիմ Բերեզովսկին և Դմիտրի Բորտնյանսկին, նույնպես հանդես են եկել որպես մենակատարներ և դերասաններ պալատում օպերային ներկայացումների ժամանակ: Հաճախ ականավոր պալատականները, որոնց «դիլետանտներ» էին ասում, պրոֆեսիոնալների հետ բեմից արիաներ էին երգում։ Ռուսաստանում կոմիկական օպերայի խորքից հետո հայտնվեցին կոմիկական թատրոնը և վոդևիլը։

19-րդ դարում Օպերայի ժողովրդականությունը Ռուսական կայսրությունում մեծացավ։ Առաջին տասնամյակներում մարեցին դատարանն ու մասնավոր թատրոնը, մենաշնորհը կենտրոնացավ պետության ձեռքում։ 1835 թվականին գրվել է Ալեքսեյ Վերստովսկու «Ասկոլդի գերեզմանը», որի ինտոնացիոն կառուցվածքը միավորում է ազգային ռուսական, արևմտյան սլավոնական և մոլդովական-գնչուական առօրյա ինտոնացիաները։ 1870-ականներին գրվեց Մոդեստ Մուսորգսկու «Раёк»-ը, որը ծաղրում էր Սանկտ Պետերբուրգի հանրության կիրքը իտալացի օպերային երգիչների հանդեպ։

Նախահեղափոխական շրջանի ամենահայտնի օպերան Միխայիլ Գլինկայի օպերան էր։ 1836 թվականին բեմադրված «Կյանքը հանուն ցարի» օպերան ներառում էր հզոր խմբերգային սկիզբ, որը համապատասխանում էր ազգային մշակույթի ավանդույթին և մեծապես կանխորոշում էր ռուսական օպերայի ապագա ուղին: Այլ խորհրդանշական օպերային կոմպոզիտորներ՝ Ալեքսանդր Դարգոմիժսկի («Ջրահարս»), Ալեքսանդր Սերով («Յուդիտ»), Նիկոլայ Ռիմսկի-Կորսակով («Ոսկե աքլորը»), Անտոն Ռուբինշտեյն («Դև»), Սերգեյ Տանեև («Օրեստիա»), Սերգեյ Ռախմանինով («Ալեկո»), Ալեքսանդր Դարգոմիժսկին «Քարե հյուրը» օպերայում առաջին անգամ ստեղծեց խոսակցական օպերայի ժանրը, որն ազդեց Սանկտ Պետերբուրգի կոմպոզիտորների հաջորդ սերնդի գեղագիտության վրա։

Ռուսական օպերան համաշխարհային օպերային արվեստի մի մասն է։ Մի շարք օպերաներ հաճախ բեմադրվում են աշխարհի տարբեր թատրոններում, մասնավորապես Մոդեստ Մուսորգսկու «Բորիս Գոդունովը», Պյոտր Չայկովսկու «Բահերի թագուհին» և Պյոտր Չայկովսկու «Եվգենի Օնեգինը», Ալեքսանդր Բորոդինի «Իշխան Իգորը» և այլն։ «Իշխան Իգոր» «Պոլովցյան պարեր» օպերայի 2-րդ գործողության բալետային հատվածից երաժշտությունը հայտնի դարձավ արտասահմանում և կատարվեց շատ սիրված երաժշտական կատարողների կողմից ժամանակակից մշակմամբ:

#### Օպերան ԽՍՀՄ-ում
ԽՍՀՄ-ում Հոկտեմբերյան հեղափոխությունից հետո օպերային արվեստում ճգնաժամ առաջացավ։ Միակ կոմպոզիտորը, ով երաժշտություն է գրել օպերայի համար՝ Սերգեյ Պրոկոֆևը, չի ստացել այլ կոմպոզիտորների աջակցությունը։ 1920-ականներին օպերաները հայտնվեցին պատմական և արդի թեմաներով. Արսենի Գլադկովսկու և Եվգենի Պրուսակի «Կարմիր Պետրոգրադի համար», Անդրեյ Պաշչենկոյի «Արծվի ապստամբությունը», Վասիլի Զոլոտարևի «Դեկաբրիստները»: Երիտասարդ կոմպոզիտորները փորձարկեցին այլ ոճեր, օրինակ՝ Վլադիմիր Դեշևովը «Սառույց և պողպատ» օպերայում։ 1930-ականներին խորհրդանշական դարձավ Դմիտրի Շոստակովիչի «Լեդի Մակբեթը Մցենսկի գավառից» օպերան, որը ԽՍՀՄ-ում արգելված էր մինչև 1962 թվականը:

Խորհրդային օպերայի նկատելի զարգացումը տեղի ունեցավ 1930-ականների կեսերին՝ կապված խորհրդային մասսայական երգի ծաղկման հետ, որը լայն տարածում գտավ ձայնային ֆիլմերի և ռադիոյի շնորհիվ։ Կոմպոզիտորները ստեղծեցին օպերաներ՝ յուրացնելով երգ այս նոր երեւույթը։ Որոշ ժամանակ ԽՍՀՄ-ում գերիշխող ժանրն էր երգային օպերաները։ Դրանցից ամենահայտնին են Իվան Ձերժինսկու «Հանգիստ հոսում է Դոնը» և Տիխոն Խրեննիկովի «Փոթորիկը»: 1940 թվականին լույս է տեսել Սերգեյ Պրոկոֆևի «Սեմյոն Կոտկո» հաջող օպերան՝ գրված դեկլամատոր ոճով։ 1940-ականներին թողարկվեցին Պրոկոֆևի ավելի մեղեդային «Նշանադրությունը վանքում» և «Պատերազմ և խաղաղություն» օպերաները։ Նրա «Իրական մարդու պատմությունը» օպերայի թողարկումով, որը ռուսական ժողովրդական և արևմտյան ոճերի սինթեզ է, 1940-ականների վերջին վերջապես հաստատվեց խորհրդային օպերան: Յուրի Շապորինի «Դեկաբրիստները» և Մարիան Կովալի «Եմելյան Պուգաչով» օպերաները ներկայացվում են ռուսական էպիկական օպերայի ավանդույթներով։ Հետպատերազմյան տարիներին գրական ստեղծագործությունների վրա հիմնված օպերաները տարածված էին։ Այդ ժամանակաշրջանի հայտնի կոմպոզիտորներ են եղել Անդրեյ Էշպայը, Գրիգորի Ֆրիդը, Նիկոլայ Սիդելնիկովը, Վլադիմիր Դաշկևիչը։ Խորհրդային կինոյի զարգացման հետ մեկտեղ օպերային շատ կոմպոզիտորներ սկսեցին ակտիվորեն երաժշտություն գրել ֆիլմերի համար։ 1960-ականների սկզբին կոմպոզիտորները ստեղծեցին ժանրային սինթեզ՝ փոխակերպելով ավանդական օպերային տարրերի դրամատիկական գործառույթները՝ վոկալ, նվագախմբային, խորեոգրաֆիկ, ուղեկցելով նրանց՝ ներառելով նորերը՝ վերցված կինոյից և դրամատիկական թատրոնից, ինչը հանգեցրեց միջժանրային կազմավորումների առաջացմանը։ 20-րդ դարի վերջերին ժանրում գերակշռում են էպիկական և լիրիկական տրամադրությունը։ Հետպատերազմյան շրջանի օպերային ռեժիսորներից հայտնի է Բորիս Պոկրովսկին։ Խորհրդային շրջանի օպերային երգչուհիներից հայտնի էին Ելենա Օբրազցովան, Սոֆյա Պրեոբրաժենսկայան, Մարիա Մակսակովան, Գալինա Վիշնևսկայան, Ալեքսանդր Վեդերնիկովը, Սալոմեյա Կրուշելնիցկայան, Զուրաբ Սոտկիլավան, Դմիտրի Խվորոստովսկին, Լյուբով Կազարնովսկայան։

#### Օպերան ժամանակակից Ռուսաստանում
Ռուսաստանի նորագույն պատմության մեջ օպերային արվեստը ներկայացնում էին հիմնականում խորհրդային օպերային գործիչները և նախահեղափոխական և խորհրդային օպերայի ժառանգությունը։ Ժամանակակից օպերան հայտնի է ռեժիսոր Վասիլի Բարխատովի, կոմպոզիտոր Լեոնիդ Դեսյատնիկովի մասնավորապես նրա «Ռոզենտալի երեխաները» օպերայով, օպերային երգիչներով՝ Աննա Նեթրեբկո, Խիբլա Գերզմավա, Նիկոլայ Բասկով, Աիդա Գարիֆուլինա, Իլդար Աբդարանազակով Օքսանա Ֆեդորովա, Օլգա Բուզովա ( դեբյուտ 2026) և այլն:

### Վոդևիլ
մինի|Վոդևիլյան դերասանուհի Վարվարա Ասենկովա
Ռուսաստանում վոդևիլի նախատիպը 17-րդ դարի վերջի փոքրիկ կատակերգական օպերան էր, որը մնաց ռուսական թատրոնի խաղացանկում մինչև 19-րդ դարի սկիզբը. Դրանց թվում են Յակով Կնյաժնինի «Սբիտենշչիկը» և «Դժբախտությունը մարզիչից», Նիկոլայ Կուլիկովի «Պահապան-պրոֆեսորը», Վասիլի Լևշինի «Երևակայական այրիները», Միխայիլ Մատինսկու «Սանկտ Պետերբուրգի Գոստինի Դվորը», «Կոֆե տունը»: Իվան Կռիլովի և այլոց կողմից։ 1779 թվականին բեմադրված Ալեքսանդր Աբլեսիմովի «Ջրաղացը՝ կախարդը, խաբեբան և խնկավաճառը» օպերան առանձնահատուկ հաջողություն ունեցավ: Վոդևիլը Ռուսաստան է եկել Ֆրանսիայից, որոնց մեծ մասը թարգմանվել է ֆրանսերենից։

Վոդևիլի զարգացման հաջորդ փուլը «մի փոքր կատակերգություն երաժշտությամբ», ինչպես այն սահմանում է գրող Թադեուս Բուլգարինը: Այս վոդևիլը հատկապես հայտնի դարձավ 1820-ական թվականներին: Նման վոդևիլների օրինակներ էին Ալեքսանդր Շախովսկու «Կազակ բանաստեղծը» և «Լոմոնոսովը»:

19-րդ դարասկզբի երիտասարդ ազնվականների և պահակների շրջանում լավ ճաշակի նշան էր համարվում այս կամ այն դերասանի կամ դերասանուհու շահեկան ներկայացման համար վոդևիլ ստեղծելը, իսկ շահառուի համար դա ձեռնտու էր, քանի որ ենթադրում էր նաև որոշ «քարոզչություն» հեղինակի կողմից առաջիկա նպաստների ժողովածուի համար: Բանաստեղծ Նիկոլայ Նեկրասովը գրել է մի քանի վոդևիլներ Պերեպելսկի կեղծանվամբ («Չես կարող թավը թաքցնել պարկի մեջ, չես կարող աղջկան պահել պարկի մեջ», «Ֆեոկլիստ Օնուֆրիևիչ Բոբ, կամ ամուսինը իր տարերքից դուրս», «Սա է նշանակում սիրահարվել դերասանուհուն», «Դերասան».

Վոդևիլի ծաղկման շրջանը եկավ 1840-ականներին. այդ ժամանակվա հաջող վոդևիլը Դմիտրի Լենսկու «Լև Գուրիչ Սինիչկինն էր, կամ գավառական դեբյուտանտը»: Այդ նույն տարիներին ի հայտ եկավ խաչաձև շփոթության ենթաժանրը, որը հաջողությամբ ներկայացնում էր դերասանուհի Վարվառա Ասենկովան։ 19-րդ դարում վոդևիլների հայտնի հեղինակներ են եղել Նիկոլայ Խմելնիցկին, Ալեքսանդր Պիսարևը, Ֆյոդոր Կոնին, Վասիլի Ֆյոդորովը, Գրիգորիև 1-ին, Գրիգորիև 2-րդը, Պյոտր Կարատիգինը, Նիկոլայ Կորովկինը։

1860-ականների վերջին Ֆրանսիայից օպերետի ներթափանցումը Ռուսաստան թուլացրեց վոդևիլի ժողովրդականությունը, և 1880 թվականին ժանրը գրեթե անհետացավ բեմից: Գրող Անտոն Չեխովն այն ժամանակ աչքի էր ընկնում մի քանի վոդևիլներով՝ «Ծխախոտի վտանգի մասին», «Արջ», «Առաջարկություն», «Հարսանիք», «Հոբելյանական»: Այնուամենայնիվ, 19-րդ դարի վերջից մինչև 20-րդ դարի սկիզբը վոդևիլները ժողովրդականություն ձեռք բերեցին Ուկրաինայում և Բելառուսում։մինի|Վերա Լյադովան «Գեղեցիկ Ելենա» օպերետում

Վոդևիլների որոշակի վերածնունդ կարելի է գտնել 1920-1930-ական թվականներին, երբ Ալեքսեյ Ֆայկոն («Ուսուցիչ Բուբուս»), Վասիլի Շկվարկինը («Այլմոլորակային երեխա»), Իլյա Իլֆը և Եվգենի Պետրովը («Ուժեղ զգացում») և Վալենտին Կատաևը («Ուժեղ զգացողություն») աշխատել է այս ժանրում  և այլն: Այնուամենայնիվ, վոդևիլն իր մաքուր ձևով հետագա զարգացում չստացավ։

### Օպերետա
#### Օպերետը նախահեղափոխական Ռուսաստանում
Մինչև 20-րդ դարը գործնականում չկար օրիգինալ ռուսական օպերետ։ Ռուսաստանում բեմական երաժշտական կատակերգությունը զարգացել է վոդևիլային ժանրում, որի գլխավոր հեղինակը դրամատուրգ էր։ Երաժշտական համարները, պարերն ու երկտողերը կրում էին կիրառական, ներդրված բնույթ և, ի տարբերություն օպերետի, ոչ այնքան ծառայում էին գործողության զարգացմանը, որքան այն պատկերացնելուն։

Այն ժամանակվա երաժշտական ներկայացումների ավելի հազվադեպ տեսակը «խճանկարներն» էին, որոնց երաժշտական պարտիտուրը հավաքվել էր հանրաճանաչ ստեղծագործություններից՝ ռոմանսներից և էստրադային երգերից։

Ռուսաստանում բեմական օպերետի պատմությունը սկսվել է 1859 թվականին, երբ Միխայլովսկու անվան թատրոնում ֆրանսիական թատերախումբն առաջին անգամ Ռուսաստանում ներկայացրեց Ժակ Օֆենբախի « Օրփեոսը դժոխքում » օպերետը։ Ի հայտ եկան անկախ թատերախմբեր՝ մասնագիտացած օպերետում, որոնք բեմադրում էին հիմնականում ֆրանսիացի և ավստրիացի կոմպոզիտորների ստեղծագործությունները։ 1865 թվականից ի վեր շատ ռուսական թատրոններ արդեն բեմադրել են օպերետներ, այդ թվում՝ կայսերական Ալեքսանդրինսկու թատրոնը։ Օպերետում հանդես են եկել այնպիսի հայտնի դերասաններ, ինչպիսիք են Վերա Լյադովան, Կոնստանտին Վարլամովը, Վլադիմիր Դավիդովը, Պոլինա Ստրեպետովան, Վերա Կոմիսսարժևսկայան, Կոնստանտին Ստանիսլավսկին և այլք։ Ձեռնարկատեր Միխայիլ Լենտովսկին նշանակալի դեր է խաղացել Ռուսաստանում բեմական օպերետի ձևավորման և զարգացման գործում։ 1880-1890-ական թվականներին առանձնահատուկ տեղ է գրավել գնչուական երաժշտական թատրոնը։
#### Օպերետը ԽՍՀՄ-ում
մինի|Տեսարան «Հարսանիք Մալինովկայում» օպերետից Մոսկվայի օպերետային թատրոնում, 8 նոյեմբերի, 1937 թվական
Ռուսաստանում օպերետային թատրոնի զարգացման կարևոր փուլը տեղի ունեցավ 1920-ական թվականներին։ Դրան նպաստեց 1921 թվականին խորհրդային կառավարության կողմից ընդունված տնտեսական նոր քաղաքականությունը։ Միությունում հայտնվեցին հարուստ մարդիկ՝ զվարճանալու ծարավով։ Այս պայմաններում օպերետային ժանրը դարձավ չափազանց հայտնի։ Ներկայացումների հիմքը դեռևս ոչ թե ռուսական, այլ դասական օպերետն էր. ամենից հաճախ ֆրանսիացի, բայց հայտնի ռուս ռեժիսորներ, ինչպիսիք են Վլադիմիր Նեմիրովիչ-Դանչենկոն, Ալեքսանդր Թաիրովը, դիմեցին դրա բեմադրությանը:

Կոմպոզիտորներ Նիկոլայ Ստրելնիկովը և Իսահակ Դունաևսկին համարվում են խորհրդային օպերետի հիմնադիրները։ Իր օպերետները մշակելիս Ստրելնիկովը հիմնականում հետևում էր վիեննական դպրոցի ավանդույթներին՝ և՛ երաժշտության, և՛ պատմվածքի մեջ՝ ստեղծելով մի տեսակ մելոդրամա-բուֆ, իսկ Դունաևսկին ստեղծեց ամերիկյան մյուզիքլի յուրահատուկ ազգային տարբերակը՝ ուղղված երաժշտության մեջ դեպի զանգվածային երգեր և լիբրետոն ՝ այն ժամանակվա գաղափարական կաղապարներին։

Ժանրի պատմության մեջ լուրջ իրադարձություն էր 1937 թվականին Բորիս Ալեքսանդրովի «Հարսանիք Մալինովկայում» ուրախ օպերետի հայտնվելը, որը նվիրված էր ժամանակակից Ուկրաինայի տարածքում քաղաքացիական պատերազմի իրադարձություններին: Այս օպերետը երկար ժամանակ մնաց բեմին։

Հայրենական մեծ պատերազմի տարիներին խորհրդային օպերետային թատրոնների խաղացանկում հայտնվեցին ռազմահայրենասիրական թեմաներով ստեղծագործություններ։ Հայրենական մեծ պատերազմից հետո հայտնվեցին օպերետային կոմպոզիտորների նոր անուններ՝ Յուրի Միլյուտին («Девичий переполох», «Трембита» ), Կոնստանտին Լիստով («Севастопольский вальс») և այլք։

1960-ականների կեսերից թատրոնները, բացի դասական օպերետից, սկսեցին դիմել այլ ժանրերի երաժշտական ստեղծագործությունների՝ ռոք օպերա և մյուզիքլ:

#### Օպերետա ժամանակակից Ռուսաստանում
ԽՍՀՄ փլուզումից հետո թատրոնի բեմում հայտնվեցին բազմաթիվ օպերետներ, որոնք երկար տարիներ չէին բեմադրվում արգելքների ու գրաքննության պատճառով։ Չնայած այն հանգամանքի, որ մյուզիքլը ներկայումս ավելի մեծ հետաքրքրություն է ներկայացնում ռուս կոմպոզիտորների համար, ոմանք երբեմն դիմում են օպերետի ավանդույթներին: Օրինակ՝ Անդրեյ Սեմյոնովը համատեղել է օպերետի և մյուզիքլի առանձնահատկությունները իր «Фанфан-тюльпане»-ում, որը բեմադրվել է 2012 թվականին և գտնվում է Մոսկվայի օպերետային թատրոնի խաղացանկում։

### Մյուզիքլ
#### Մյուզիքլներ ԽՍՀՄ-ում
[մինի|[Նիկոլայ Կարաչենցովը «Յունոնա և Ավոս» ռոք օպերայում]]
Մյուզիքլները եկել են ԽՍՀՄ, ինչպես նաև ԱՄՆ՝ ջազի միջոցով։ Երաժշտական ​​տեսարաններով հայտնի ֆիլմերն էին ռեժիսոր Գրիգորի Ալեքսանդրովի «Весёлые ребята», «Цирк» և «Волга, Волга» երաժշտական ​​կատակերգությունները։ Սկսած 1960-ականների կեսերից, փորձեր արվեցին մյուզիքլներ բեմադրել խորհրդային թատրոնի բեմում, սակայն երաժշտական ​​ներկայացումների շրջանակը տարբերվում էր սոցիալական լրագրության և լիրիկական երաժշտական ​​կատակերգություն-օպերետի միջև: «Вестсайдская история»-ն բեմադրվել է Լենինգրադի Լենինի կոմսոմոլի թատրոնում։ 1985 թվականին Սանկտ Պետերբուրգի կոնսերվատորիայի օպերային ստուդիայում կայացավ կոմպոզիտոր Ալեքսանդր Ժուրբինի «Поющие гитары» վոկալ-գործիքային անսամբլի «Орфей и Эвридика» երգի օպերայի պրեմիերան։ Նույն թվականին Լենկոմի թատրոնի բեմում տեղի ունեցավ «Բոռ» ռոք մյուզիքլի պրեմիերան։

1970-ականներին երաժշտական ժանրին մոտ ներկայացումներ առաջին անգամ հայտնվեցին Լենինգրադի օպերետային թատրոնում («Свадьба Кречинского»), իսկ Մարկ Զախարովի բեմադրությունները Լենկոմում («Тиль»,«Звезда и смерть Хоакина Мурьеты», «Юнона и Авось» ) Կոմպոզիտոր Ալեքսեյ Ռիբնիկովի «Յունոնա և Ավոս» ռոք օպերան, որն առաջին անգամ ներկայացվել է 1981 թվականին, հատկապես հայտնի դարձավ և հաջողությամբ բեմադրվում է մինչ օրս։

Կարևոր իրադարձություն էր 1990 թվականին Էնդրյու Լլոյդ Ուեբերի «Հիսուս Քրիստոս գերաստղ» ռոք օպերայի «Մոսսովետ» թատրոնի բեմում ռուսերեն բեմադրությունը:

#### Մյուզիքլներ ժամանակակից Ռուսաստանում
1999 թվականից ռուսական թատրոնի բեմում հայտնվել են մյուզիքլներ՝ արևմտյան մոդելների հիման վրա. մասնավորապես՝ բրոդվեյան մյուզիքլներ, ռոք օպերաներ և այլն։ Կատարվում են ինչպես ռուսական նյութի վրա հիմնված օրիգինալ արտադրություններ, այնպես էլ արտասահմանյան մյուզիքլների արտադրություններ՝ ինչպես փոփոխություններով, այնպես էլ լիցենզիայի ներքո՝ խստորեն պահպանելով օրիգինալ մյուզիքլի խորեոգրաֆիան և դեկորացիաները:
[մինի|[Թամար Գվերդծիթելի|Թամարա Գվերդցիտելին և Վլադիմիր Զելդինը «Լա Մանչայի մարդը» մյուզիքլում (2015)]]
1999 թվականին Մոսկվայի օպերետային թատրոնը ռուսական բեմ տեղափոխեց լեհական «Метро» մյուզիքլի տարբերակը, որը դարձավ Բրոդվեյի երաժշտական ժանրի առաջին մարմնավորումը Ռուսաստանում:

2001-ին տեղի ունեցավ առաջին ամբողջովին ռուսական մյուզիքլի պրեմիերան՝ «Նորդ-Օստ»-ը, որը գրվել է ռուս կոմպոզիտորների և լիբրետիստների կողմից ՝ Վենիամին Կավերինի «Երկու կապիտան» վեպի հիման վրա: Այն մեծ հաջողություն ունեցավ, և երաժշտական ժանրը սկսեց մեծ տարածում գտնել։ Այս հաջողության հետևանքով 2002 թվականին ադապտացվել են հայտնի արտասահմանյան մյուզիքլներ, մասնավորապես՝ ֆրանսիական «Նոտր Դամ դե Փարիզը», այս ադապտացիան մեծ հաջողություն ունեցավ, և նրա հաջողությամբ թարգմանված «Belle» երգը Վյաչեսլավ Պետկունի կատարմամբ անընդհատ ռոտացիայի մեջ էր ռադիոկայաններում: Պրոդյուսերներ Կատերինա Գեչմեն-Վալդեկն ու Վլադիմիր Տարտակովսկին հաջորդիվ կադապտացնեն Ռոմեո և Ջուլիետն ու Մոնտե Քրիստոն: Դուբրովկայի վրա տեղի ունեցած ահաբեկչությունը, որը տեղի ունեցավ 2002 թվականին Մոսկվայի մշակույթի տանը, որտեղ ցուցադրվեց «Նորդ Օստ» մյուզիքլը, առաջացրեց Ռուսաստանում մյուզիքլների ժողովրդականության անկում: 2002 թվականին Ֆիլիպ Կիրկորովը բեմադրեց Բրոդվեյի «Չիկագո» մյուզիքլը, որը ձախողվեց Ռուսաստանում և դարձավ ամենաանշահավետը երկրի մյուզիքլների պատմության մեջ: «42-րդ փողոցի» ադապտացիան նույնպես անշահավետ ստացվեց։

2003 թվականին Ռուսաստանում փորձ արվեց վերականգնել մյուզիքլների ժողովրդականությունը. Մոսկվայի երիտասարդական պալատի բեմում ամեն օր բեմադրվում էր «12 աթոռ» մյուզիքլը։ 2005 թվականին ռուսական շուկա մտավ հոլանդական Stage Entertainment պրոդյուսերական ընկերությունը, որը զբաղվում է միջազգային նախագծերի ադապտացմամբ։ 2005 թվականին ընկերությունը Մոսկվայում բեմադրեց Էնդրյու Լլոյդ Ուեբերի «Կատուներ» մյուզիքլը, իսկ 2006 թվականին ՝ Mamma Mia! . Այդ ժամանակվանից ընկերությունը պարբերաբար մյուզիքլներ է բեմադրում Մոսկվայի երիտասարդական պալատում։

2005 թվականից ի վեր Triumph պրոդյուսերական կենտրոնի, Musical Trade-ի և Stage Entertainment-ի արտադրությունները մյուզիքլների արտադրությունը դնում են արդյունաբերական մասշտաբի վրա: 2006 թվականին սահմանվեց ռուսական մյուզիքլների համար հատուկ մրցանակ՝ «Թատրոնի երաժշտական ​​սիրտը»։ 2009 թվականին սահմանվեց մասնագիտական ​​տոն՝ «Երաժշտության օրը Ռուսաստանում»։ 2008 թվականին թողարկվեց առաջին ժամանակակից ռուսական երաժշտական ​​ֆիլմը՝ «Hipsters»-ը։

## Ռոմանտիկա
#### Ռոմանտիկա նախահեղափոխական Ռուսաստանում
մինի|373x373փքս|Ալեքսանդր Վերտինսկին Պիերոյի դերում
19-րդ դարի վերջում և 20-րդ դարի սկզբին ռոմանսները մեծ տարածում գտան։ Կոմպոզիտոր Ալեքսանդր Դարգոմիժսկին ռուսական դասական ռոմանտիկայի հիմնադիրն է։ Կենտրոնանալով 1840-1860 թվականների մշակութային ուղղությունների վրա՝ նա ստեղծել է ռոմանսներ և երգեր՝ հիմնված սալոնային երաժշտության և «փոքր մարդու» գրական կերպարի վրա: Նա հիմնել է այնպիսի ենթաժանրեր, ինչպիսիք են «քնարական-հոգեբանական մենախոսությունը», «ժողովրդական-առօրյա տեսարան» և «երգիծական երգը»։

Կոմպոզիտորներ Ալեքսանդր Ալյաբևը, Ալեքսանդր Վարլամովը, Նիկոլայ Դևիտեն և Ալեքսանդր Գուրիլևը որոշիչ ներդրում են ունեցել ռուսական ռոմանտիկ երաժշտության զարգացման գործում։ Շատ սիրավեպեր խաղացել են գնչուական մոտիվներով։ 19-րդ դարի երկրորդ կեսին ի հայտ եկան մի քանի ենթաժանրեր՝ սալոնային ռոմանտիկա, դաժան ռոմանս, Օդեսայի բիթ և այլն։ Սիրված ռոմանսների երգիչները սովորաբար միաժամանակ երգում էին օպերաներում։ Ամենահայտնիներն էին Ֆյոդոր Չալիապինը, Անաստասիա Վյալցեւան: Երգիչները սովորաբար նաև երաժշտություն էին ստեղծում և տեքստեր գրում, ինչպիսիք են Ալեքսանդր Վերտինսկին, Կոնստանտին Սոկոլսկին, Պյոտր Լեշչենկոն, Ալլա Բայանովան։

#### Ռոմանտիկան ԽՍՀՄ-ում
Խորհրդային նախապատերազմյան շրջանում հայտնի էին գնչուական սիրավեպ կատարողներ՝ Իզաբելլա Յուրիևա, Վադիմ Կոզին, Թամարա Ծերեթելին, հետպատերազմյան շրջանում՝ Վալենտինա Պոնոմարևա, Նանի Բրեգվաձե։ Քաղաքային ռոմանտիկայի ամենահայտնի կատարողը, որից հետագայում ձևավորվել է գողական երգերի ժանրը, Լեոնիդ Ուտեսովն է։ Պերեստրոյկայի ժամանակաշրջանի հայտնի կատարողն է Օլեգ Պոգուդինը։ Մելոդեկամացիա կատարեցին Եվստիգնեյ Ֆոմինը, Գրիգորի Լիշինը, Անտոն Արենսկին։

## Ջազ
#### Ջազը ԽՍՀՄ-ում
[մինի|«Веселые ребята» ֆիլմը (ձախից աջ՝ Լեոնիդ Ուտեսով, [Լյուբով Օռլովա|Լյուբով Օրլովա, Ֆյոդոր Կուրիխին)]]
Ջազը խորհրդային հանրությանը ներկայացրեց Վալենտին Պարնախը 1920-ականներին։ Երգիչ Լեոնիդ Ուտյոսովը և կինոկոմպոզիտոր Իսահակ Դունաևսկին նպաստեցին նրա հանրաճանաչությանը` մասնակցելով «Веселые ребята» երաժշտական ֆիլմի ստեղծմանը, որը ներառում էր ջազային ֆիլմերի երաժշտություն: 1930-1940-ական թվականներին Լեոնիդ Ուտեսովը և Ալեքսանդր Ցֆասմանը ամենահայտնի ջազ կատարողներն էին։ 1936-1941 թվականներին գործել է ԽՍՀՄ պետական ջազ նվագախումբը։ 1940-ականների վերջին, կոսմոպոլիտիզմի դեմ պայքարի ժամանակ, ԽՍՀՄ-ում ջազն անցավ դժվարին շրջան, երբ հալածանքների ենթարկվեցին արևմտյան երաժշտություն կատարող խմբերը։ «Խրուշչովյան ձնհալի» սկզբով երաժիշտների հետապնդումները դադարեցվեցին, բայց քննադատությունը շարունակվեց։ 1970-1980-ական թվականներին ջազը լայն տարածում գտավ կովկասյան հանրապետություններում՝ վրացական «Օրերա» ջազ խումբը (1961 թվական), ադրբեջանական «Գայա» (1972 թվական), որոնք մինչ օրս գոյություն ունեն։ Հայաստանի պետական էստրադային նվագախումբը Կոնստանտին Օրբելյանի ղեկավարությամբ ԽՍՀՄ առաջատար ջազային խմբերից էր։ 1983 թվականին թողարկվեց «Մենք ջազից ենք» ֆիլմը, որն ամբողջությամբ նվիրված էր ջազային երաժշտությանը։

Էդդի Ռոսները, Օլեգ Լունդստրեմը և ուրիշներ մասնակցել են խորհրդային ջազ երաժշտության ստեղծմանը։ Խորհրդային ջազում մեծ ներդրում է ունեցել «Синяя птица» ջազ ակումբը, ինչպես նաև ջազմեններ Գեորգի Գարանյանը, Բորիս Ֆրումկինը, Վիտալի Դոլգովը, Բորիս Մատվեևը, Վյաչեսլավ Գանելինը, Գենադի Գոլշտեյնը, Վլադիմիր Դանիլինը, Ալեքսեյ Կոզլովը, Ռոման Կունսմանը, Նիկոլայ Վիկտոր Լևինովը: Անդրեյ Թովմասյան, Իգոր Բրիլ, Լեոնիդ Չիժիկ, Իգոր Բուտման։ Ջազի ամենահայտնի վոկալիստը Լարիսա Դոլինան է։

#### Ջազը ժամանակակից Ռուսաստանում
Ներկայումս Ռուսաստանում գործում է միայն մեկ ջազային լեյբլ՝ Butman Music Records-ը՝ երաժիշտ Իգոր Բուտմանի գլխավորությամբ։ Առաջին երաժիշտը, ով թողարկեց իր ձայնագրությունը լեյբլում, շեփորահար Վադիմ Էյլենկրիգն էր, ով նաև լեյբլի ամենահայտնի արտիստն է: Մոսկվան ամեն տարի հյուրընկալում է ջազային երաժշտության փառատոներ, ինչպիսիք են «Усадьба Джаз», «Триумф джаза» և «Джаз в саду Эрмитаж»: Ժամանակակից ջազ կատարողներից հայտնի են Ռոման Միրոշնիչենկոն և Աննա Բուտուրլինան։

## Էլեկտրոնային երաժշտություն
[մինի|[Լև Տերմեն|Լև Տերեմինը խաղում է Տերեմին: 1927 թվական]]
1918 թվականին ռադիոյի ինժեներ Լև Տերեմինը հայտնագործեց տերմենը ՝ ամենավաղ էլեկտրոնային երաժշտական գործիքներից մեկը, որի վրա տարբեր ժամանակներում համերգներ էին տալիս։

Խորհրդային էլեկտրոնային երաժշտության նշանավոր կոմպոզիտորներից են Վյաչեսլավ Մեշչերինը, Էլեկտրերաժշտական գործիքների անսամբլի ստեղծողը, և էլեկտրաակուստիկ և միջավայրային երաժշտության կոմպոզիտոր Էդուարդ Արտեմևը:

Ռուսական փորձարարական էլեկտրոնային երաժշտության հիմնադիրներից Ռոման Բելավկինը 1994 թվականին հիմնադրեց Ռուսաստանում էլեկտրոնային երաժշտության առաջին լեյբլներից մեկը՝ Art-Tek Records-ը, որն արտադրում է այնպիսի հայտնի էլեկտրոնային խմբեր, ինչպիսիք են՝ «Ёлочные игрушки», Lazyfish, Novel 23 և Solar X։ Fizzarum-ը թողարկվել է բրիտանական Domino Records ինդի լեյբլում: Lazyfish-ը թողարկվել է գերմանական Kompakt լեյբլով։ Այլ հայտնի խմբեր՝ witch house (IC3PEAK), թմբուկ և բաս («Нейромонах Феофан», «Deadушки»), Կիբերֆոլկ (Atlantida Project), սինթ-փոփ («Технология», «Форум»), էլեկտրոպոպ (Tesla Boy):

2010 թվականից ձևավորվել է սինթվեյվ ենթաժանրը՝ սովետական ​​ալիք՝ էլեկտրոնային երաժշտություն՝ խորհրդային ժամանակաշրջանի ձայնային տարրերով։ Այս ժանրի հայտնի խմբերից են «Артек Электроника» և «Маяк»։
[մինի|Երաժշտության օրինակ, որը կատարվում է [Տերմեն|տերմինի վրա]]

## Կինոերաժշտություն
Կինոերաժշտությունը հայտնվել է նախահեղափոխական Ռուսաստանում։ 1908 թվականին «Понизовая вольница» ֆիլմի պրեմիերային մեկ անգամ հնչեց Միխայիլ Իպոլիտով-Իվանովի երաժշտությունը։ 1929 թվականին թողարկվում է «Նոր Բաբելոն» ֆիլմը Դմիտրի Շոստակովիչի օրիգինալ երաժշտությամբ, ով երաժշտություն է գրել ընդհանուր 34 ֆիլմի համար։ 1931 թվականին առաջին խորհրդային ձայնային ֆիլմը՝ «Путёвка в жизнь», նկարահանվել է Պավել Թագերի հորինած «Тагефон» ձայնային համակարգով։ 1930-ականներին Սերգեյ Պրոկոֆևի և Իսահակ Դունաևսկու կինոերաժշտությունը տատանվում էր դասական ստեղծագործություններից մինչև հանրաճանաչ ջազ։

Ուշ խորհրդային շրջանի նշանավոր կոմպոզիտորներից էին Վլադիմիր Դաշկևիչը («Шерлок Холмс и доктор Ватсон»), Տիխոն Խրեննիկովը(«Свинарка и пастух», «Гусарская баллада»), Ալեքսանդր Զացեպինը («Женщина, которая поёт», «Кавказская пленница, или Новые приключения Шурика», «Бриллиантовая рука», «Иван Васильевич меняет профессию», «31 июня», «Фантазии Веснухина», «Не может быть!», «Земля Санникова»), Գենադի Գլադկովը («Джентльмены удачи», «Собака на сене», «Обыкновенное чудо», «Человек с бульвара Капуцинов», «12 стульев», «Бременские музыканты»), Լեոնիդ Աֆանասևը («Тени исчезают в полдень», «Вечный зов»), Եվգենի Դոգայի («Табор уходит в небо», «Мой ласковый и нежный зверь»)։ Ժողովրդի կողմից սիրված ու սիրված են դարձել ֆիլմերից շատ երգեր։

## Հեղինակային երգ
մինի|337x337փքս|Նամականիշեր, որոնց վրա պատկերված են ԽՍՀՄ ամենահայտնի երգիչները
Հեղինակային երգը երգահանների ժանր է, որն առաջացել է 1960-ականների սկզբին։ Ժանրի նախորդը քաղաքային ռոմանսն է։ Սկզբում ժանրը հիմնված էր ուսանողական և տուրիստական ​​երգերի վրա, որոնք տարբերվում էին պետական ​​ալիքներով տարածվող երգերից՝ գերիշխող անձնական ինտոնացիայով, ինչպես նաև թեմային աշխույժ և ոչ պաշտոնական մոտեցմամբ։ Հեղինակային երգի առանձին ստեղծագործություններ հայտնվեցին դեռևս 1930-ականներին՝ Պավել Կոգանի և Գեորգի Լեպսկու հեղինակած ռոմանտիկ երգերը, որոնցից ամենահայտնին «Բրիգանտինան» էր, ինչպես նաև Միխայիլ Անչարովի վաղ շրջանի երգերը։ Երկրաբան Նիկոլայ Վլասովը մասսայականացրել է զբոսաշրջային երգերը։ Նրա ամենահայտնի երգը «Ուսանողի հրաժեշտ»-ն է։ 1938 թվականից հատկապես հայտնի են դարձել Եվգենի Ագրանովիչի օրիգինալ երգերը։ «Բաքսանսկայա» երգը, որը գրվել է լեռնագնաց զինվորների կողմից 1943 թվականի ձմռանը կոմպոզիտոր Բորիս Տերենտևի «Թող օրերն անցնեն» մեղեդու ներքո, պատերազմի տարիներին ամենահայտնիներից է։ Հեղինակային երգը լայն տարածում գտավ 1950-ականների կեսերին, երբ հայտնվեցին մագնիտոֆոններ։ Այս տարիներին պետական ​​լրատվամիջոցների կողմից ի սկզբանե անտեսված բարդեր, ինչպիսիք են Վլադիմիր Վիսոցկին, Բուլատ Օկուջավան, Յուրի Վիզբորը, Ալեքսանդր Գալիչը, Նովելլա Մատվեևան, Օլեգ Միտյաևը, այնպիսի ժողովրդականություն ձեռք բերեցին, որ նրանք կարողացան հրաժարվել Melodiya ընկերության դիստրիբյուտորական ծառայություններից: Հեղինակային երգը «վաթսունականների սերնդի» ինքնադրսեւորման ձեւերից էր։ Հեղինակային երաժշտության ամենամեծ փառատոնը Գրուշինսկու փառատոնն է, որն անցկացվում է ամեն տարի 1968 թվականից։ 1980-ականների վերջերին և 1990-ականների սկզբին գեղարվեստական ​​երգի և ժողովրդական երաժշտության խաչմերուկում ձևավորվեց մենստրել շարժումը, որը կապված էր դերային խաղերի և պատմական վերակառուցման սիրահարների հետ։

## Փոփ երաժշտություն
Ռուսաստանում «փոփ երաժշտություն» տերմինը կիրառվում է զանգվածային երաժշտության ժանրերի համար 1980-ականների վերջից: Մինչ այս օգտագործվում էին «էստրադա» և էստրադային երաժշտություն» տերմինները։ Ժամանակակից ռուսական փոփ երաժշտության ակունքները՝ երգի ֆոլկլոր  (բռնի սիրավեպ), գնչուական երաժշտություն, խորհրդային մասսայական երգ, արևմտյան ռոք երաժշտություն և փոփ երաժշտություն, ինչպես նաև արևելյան Եվրոպայի հրեաների աշխարհիկ երաժշտության տարրեր ( կլեզմերային անսամբլներ):

#### Էստրադային երաժշտությունը ԽՍՀՄ-ում
1960-1970-ական թվականներին սկսվեց Էստրադային երաժշտության զարգացումը։ Հայտնվեցին վոկալ և գործիքային համույթներ, որոնք կատարում էին փոփ, ռոք և ժողովրդական երգեր ռադիոյի և հեռուստատեսության համար, որոնք հաճախ գրված էին Կոմպոզիտորների միության անդամների կողմից և հաստատված գրաքննության կողմից: Այս ալիքը սկսվեց «Весёлых ребят»-ից, «Поющих гитар» և «Песняров» բառերով։ 1980-ականների վերջին հայտնվեցին հանրաճանաչ երաժշտական փոփ խմբեր «Ласковый май» և «Мираж» - նրանք համարվում են ժամանակակից ռուսական էստրադային երաժշտության առաջամարտիկները:
մինի|«Թվաբանություն» երգը Աիդա Վեդիշչևայի կատարմամբ
Բացի անսամբլներից, հայտնի էին նաև մենակատարներ, այդ թվում ՝ Կլավդիա Շուլժենկոն, Մուսլիմ Մագոմաևը, Ալլա Պուգաչովան, Սոֆյա Ռոտարուն, Վալերի Լեոնտևը, Յուրի Անտոնովը, Աննա Գերմանը, Էդիտա Պիեխան, Ալեքսանդր Սերովը, Լայմա Վայկուլեն, Ժաննա Ագուզարովան և այլ. Նրանցից շատերը մինչ օրս հայտնի են մնում:
[մինի|[Մուսլիմ Մագոմաևի կատարմամբ «Տղամարդկային հավատարմություն» երգը]]
1970-ականների սկզբին ի հայտ եկան բազմաթիվ երաժշտական ​​փառատոներ, ինչպիսիք են «Международный фестиваль песни в Сопоте», «Золотой Орфей», «Братиславская Лира» «Песня года» և այլն։ 1975 թվականին ստեղծվեց նաև ԽՍՀՄ և Ռուսաստանի պատմության մեջ առաջին երաժշտական ​​աղյուսակը՝ «Московский комсомолец» թերթի «Звуковая дорожка» հիթ շքերթը։

ԽՍՀՄ-ում երաժշտության հրատարակումն ու առաջմղումը պետական ​​մենաշնորհ էր։ Իրենց տաղանդով փող ու համբավ վաստակելու համար խորհրդային երաժիշտները պետք է գրանցվեին պետական ​​ձայնագրող Melodiya ընկերությունում: Սա նշանակում էր որոշակի սահմաններ ընդունել փորձերի համար՝ երաժշտություն ստեղծել զանգվածների համար և քաղաքականապես չեզոք բառեր: Մինչդեռ ձայնագրման նոր տեխնոլոգիաների ի հայտ գալուն պես սովորական ունկնդիրներն այժմ հնարավորություն ունեն ձայնագրելու և կիսվելու երաժշտություն մագնիտոֆոնների միջոցով: Սա հանգեցրեց ինքնահրապարակման և ընդհատակյա ենթամշակույթների (օրինակ՝ բարդ երգերի և ռոք երաժշտության) ծաղկմանը, չնայած պետական ​​լրատվամիջոցների կողմից դրանց անտեսմանը։

#### Փոփ երաժշտություն Ռուսաստանում
[մինի|298x298փքս|[Տատու (խումբ)|«Տատու» խմբի ելույթը Մոսկվայում (2005 թվական)]]
Ռուսական փոփ երաժշտությունը լավ զարգացած է և մեծ հաջողություն է վայելում այնպիսի երաժշտական ալիքների շնորհիվ, ինչպիսիք են MTV Russia, Muz-TV, RU.TV Հեռուստատեսություն և տարբեր ռադիոկայաններ, ինչպիսիք են «Русское радио», «Европа Плюс», «Авторадио», «Наше радио» և այլն: Վերակառուցման սկզբից ի վեր հայտնվեցին մի շարք հայտնի փոփ երաժշտության խմբեր, որոնք հայտնի էին 1990-ականներին՝ «Na-Na», «A'Studio», «Kar-Man», «Combination», «Cbare» դուետ «Ակադեմիա», «Իվանուշկի Ինթերնեյշնլ», «Ձեռքերը վեր!», «Կեղտոտ փտած սրիկաներ», «Թեյ երկուսի համար», «Հյուրեր ապագայից», «Դյունա»։ Մենա կատարողների շրջանում հայտնի էին Lada Dance, Ֆիլիպ Կիրկորովը, Մարինա Խլեբնիկովան, Տատյանա Օվսիենկոն, Իրինա Ալեգրովան, Դմիտրի Մալիկովը, Քրիստինա Օրբակայտեն, Իգոր Նիկոլաևը,  Լեոնիդ Ագուտինը, Սերգենովա Գազինովը, Անժելիկա Վարժինը, Տատյանա Բուլանովա, Կայ Մետով, Անդրեյ Գուբին, Վլադ Ստաշեւսկի, Իգոր Կորնելյուկ, Վալերիա, Սոսո Պավլիաշվիլի, Վալերի Մելաձե, Շուրա, Նատաշա Կորոլեւա, Նատալի, Վլադիմիր Պրեսնյակով Մաշա Ռասպունտինա ,

2000 թվականից ի վեր ռուսական մի շարք խմբեր և երգիչներ հայտնի են դարձել արտասահմանում։ «Տատու» դուետն իր ժամանակի ամենահաջողակ ռուսական էստրադային խումբն է: Նրանք մեծ ժողովրդականություն ձեռք բերեցին աշխարհի շատ երկրներում իրենց մի քանի սինգլներով և ալբոմներով: Այսպիսով, «200 in the other direction» ալբոմը 2002 թվականի ամռանը գլխավորեց բրիտանական չարթերը։ Երգիչ Վիտասը համբավ ձեռք բերեց Արևելյան Եվրոպայի և Ասիայի երկրներում, հիմնականում Չինաստանում։ Այլ հայտնի կատարողների թվում է Եվրատեսիլ 2008-ի հաղթող Դիմա Բիլանը: Սերեբրո խումբը հայտնի դարձավ արտերկրում «Mama Lover» սինգլի թողարկումից հետո, որը տեղադրվեց ամերիկյան Billboard չարթերում, իսկ ռուսերեն տարբերակի՝ «Մամա Լյուբա»-ի տեսահոլովակը 2012 թվականի ապրիլի 3-ին ստացավ 20 միլիոն դիտում ՅուԹուբում և երաժշտական տեսահոլովակների շարքում զբաղեցրել է 5-րդ տեղը:

2000-2010 թվականներին Ռուսաստանում հայտնի փոփ խմբերն էին « ՎԻԱ Գրա »,«Блестящие», Smash!!, «Дискотека Авария»« Ռանետկի », Faktor 2, IOWA, Hi-Fi, ինչպես նաև մենակատարներ՝ Նյուշա, Ալսու, Վերկա Սերդուչկա, Նիկոլայ Բասկով և այլք։ « Աստղերի գործարան » վոկալային մրցույթի շատ եզրափակչի մասնակիցներ՝ Յուլիաննա Կարաուլովա, Վիկտորիա Դաինեկո, Նատալյա Պոդոլսկայա, Յուլիա Սավիչևա, Միգել  և այլք:

2010-ականների վերջին և 2020-ականների սկզբին Սվետլանա Լոբոդան, Նիլետտոն, Զիվերտը և այլք ձեռք բերեցին ժողովրդականություն Ռուսաստանում և ԱՊՀ երկրներում:

### Ռոք երաժշտություն
#### Ռոք երաժշտությունը ԽՍՀՄ-ում
[մինի|Խումբ «Երկրացիներ», ամսագրի լուսանկար

«Խորհրդային կյանք» ( [Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ|ԱՄՆ ) հոկտեմբեր 1984 թվական]]
Ռոք երաժշտությունը հայտնվեց ԽՍՀՄ-ում 1960-ականների սկզբին և ի սկզբանե կոչվեց «բիգ բիթ». ԽՍՀՄ-ում այսպես էին անվանում արևմտյան ռոք երաժշտությունը: Այդ ժամանակ խորհրդային առաջին ռոք խմբերը, ինչպիսիք են «Сокол», «Аргонавты», «Славяне», «Скифы» և «Скоморохи», ձայնագրեցին արևմտյան ռոք երգերի քավեր տարբերակները։ Ռուսերեն օրիգինալ ռոք երաժշտությունը առաջացել է 1960-ականների վերջին բիթլմանիայի և հիպի շարժման ալիքով, իսկ 1960-ականների վերջում և 1970-ականների սկզբին ի հայտ եկան բազմաթիվ ռոք խմբեր, ինչպիսիք են «Машина времени», «Аквариум», «Санкт-Петербург»։ Ի տարբերություն վոկալ և գործիքային անսամբլների, որոնք մշակում էին հայրենասիրական պաշտոնականություն և կարգավորում էին քաղաքացիական լիրիկան, ռոք երաժիշտները կենտրոնանում էին բարոյական խնդիրների և այլաբանական հեգնանքի վրա։ Սկզբում խորհրդային ռոք խմբերի մեծ մասին, ի տարբերություն վոկալ և գործիքային անսամբլների, թույլ չտվեցին հրատարակել իրենց երաժշտությունը և ստիպված էին մնալ ընդհատակում։ 1980-ականներին գրաքննությունը թուլացավ և մեծ քանակությամբ սիրողական ռոք հայտնվեց, ընդ որում Լենինգրադի ռոք ակումբը և Մոսկվայի ռոք լաբորատորիան, ինչպես նաև տարածաշրջանային ռոք ասոցիացիաները նշանակալի դեր խաղացին դրա առաջմղման գործում: Ի հայտ եկավ առանձին ֆենոմեն՝ ռուսական ռոք, ռոքի և սովետական ​​էստրադային երաժշտության խառնուրդ։ Ռոք երաժշտությունը դուրս եկավ ընդհատակից և դարձավ զանգվածային մշակույթ: Այն ժամանակվա հանրաճանաչ խմբերն էին՝ արտ ռոք («Автограф»), բլյուզ ռոք («Лига блюза»), ջազ ռոք («Арсенал»), քանթրի ռոք («Калинов мост»), նոր ալիք («Алиса», «Рок-Ателье», Նաուտիլուս Պոմպիլիուս), պանկ ռոք («Ва-Банкъ», «Гражданская оборона»), պոստ-փանկ («Кино», «ДДТ»), ռոքնռոլ ​​(«Бригада С», «Секрет»), հարդ ռոք («Круиз», «Земляне», «Рондо»), ծանր մետալ («Ария», «Чёрный кофе», «Мастер»), գլամ մետալ («Парк Горького»), թրեշ մետալ («Коррозия металла»), փորձարարական ռոք («АукцЫон», «Звуки Му»)։ Մենակատարներից արդեն հայտնի էին Ալեքսանդր Գրադսկին, Օլգա Կորմուխինան, Իգոր Տալկովը։

#### Ռոք երաժշտություն Ռուսաստանում
Ռոք երաժշտությունը ժամանակակից Ռուսաստանում ԽՍՀՄ-ի օրոք ձևավորված մեկ շարժումից, բաժանվել է մի քանի տարբեր ենթաժանրերի, որոնք եղել են արևմտյան երկրներին: Շեշտը սոցիալական թեմաներից տեղափոխվեց զվարճանքի և ինտիմ տեքստերի։

Հևի մետալ տեսարանը զգալիորեն աճել է, նոր խմբերը նվագում են փաուեր մետալ և պրոգրեսիվ մետալ ( Caharsis, Epidemia, Mechanical Poet ), պեյգան մետալ ( Արկոնա, Butterfly Temple, Temnozor), դարքվեյվ ( Otto Dix, Klimbatika ), ինդուստրիալ մետալ ( Unreal) և այլն։

Ռոք երաժշտությունը գովազդվում է «Մեր ռադիո» ռադիոկայանում (դրա «Chart's Dozen»-ը Ռուսաստանի գլխավոր ռոք քարտեզն է), O2TV հեռուստաալիքը և «Նաշեստվիե» ռոք փառատոնը տարեկան գրավում է մոտ 100 հազար հեռուստադիտող. Ռուսաստանում ժանրի զարգացմանը նպաստում են նաև այլ ռոք փառատոներ՝ «Մաքսիդրոմ», «Թևեր», «Ռոք Վոլգայի վրայով», «Ռոք-Փետրվար»։ «Ռադիո Մաքսիմում»-ը հեռարձակում է ինչպես ռուսական, այնպես էլ արևմտյան ժամանակակից փոփ և ռոք:

Միջազգայնորեն ժամանակակից ռուս ռոք կատարողները հայտնի են դարձել իրենց ոչ երաժշտական գործունեությամբ։ Այսպիսով, 2012 թվականին Փուսի Ռայթ փանկ խումբը հայտնի դարձավ իր բողոքական գործունեությամբ և սկանդալներով: Իսկ 2013-ին Biting Elbows ինդի խումբը հայտնի դարձավ Իլյա Նայշուլերի մարտաֆիլմերի շնորհիվ՝ նկարահանված առաջին դեմքից; «Bad Motherfucker» երգի տեսահոլովակը նույն 2013 թվականին 10 օրվա ընթացքում ՅուԹուբում հավաքեց ավելի քան 10 միլիոն դիտում։

### Շանսոն
Ռուսական երաժշտական արդյունաբերության մեջ «ռուսական շանսոն» տերմինը որպես էվֆեմիզմ ներկայացվեց 1990-ականներին, երբ բեմում, ռադիոյով և հեռուստատեսությամբ սկսեցին հնչել բանտային թեմաներով երգեր, որոնք տարածվեցին Շանսոն ռադիոկայանի կողմից: Ժամանակակից ռուսական շանսոնի ակունքներն են 19-րդ դարի կեսերի - 20-րդ դարերի սկզբի «բանտարկյալ», «դատապարտյալ» և «կապանք» երգերը, որոնք վերադառնում են միջնադար, մինչև «ավազակ» երգերը: Դրանցից առաջացավ երաժշտական մի երևույթ, որը հետագայում կոչվեց հանցավոր երգ կամ, ընդհանուր լեզվով ասած, «բլատնյակ»: Տեքստային թեմաներով այս բալլադները ինչ-որ ընդհանրություն ունեն վաղ «Նեգր բլյուզի» հետ. երկու դեպքում էլ երգերը նվիրված են հարկադրված ժողովրդի վիճակին և անիրական ազատատենչ երազանքներին։ 1920-ական թվականներին քրեական երգը ձևավորվեց և զարգացավ Օդեսայում ռուսական, հրեական և գնչուական մշակույթի տարրերից՝ Օդեսայի քրեական ժարգոնի և ջազի բառերով, որոնք այդ ժամանակ հայտնվեցին Օդեսայում: ԽՍՀՄ-ում հանցավոր երգը մնաց ընդհատակում և չթույլատրվեց հեռուստատեսությամբ և ռադիոյով։ Խորհրդային շրջանի քրեական երգի խորհրդանշական կատարողը Արկադի Սեվերնին էր։

Ռուսական շանսոնի սիրված կատարողներն են Միխայիլ Կրուգը, Միխայիլ Շուֆուտինսկին, Ալեքսանդր Ռոզենբաումը, Լյուբով Ուսպենսկայան, Ալեքսանդր Նովիկովը, Վիլի Տոկարևը, Վիկա Ցիգանովան, Իվան Կուչինը, Կատյա Օգոնյոկը: Հայտնի խմբեր՝ « Բուտիրկա », « Լեսոպովալ », « Վորովայկի »: Առօրյա կյանքի և հասարակության մասին երգերի թեմաներով և անդրաշխարհի հաճախակի ռոմանտիկացումով շանսոնը հատկապես տարածված է ցածր սոցիալական խավի չափահաս տղամարդկանց շրջանում: 2002 թվականից Կրեմլի պետական պալատում անցկացվում է «Տարվա շանսոնի» մրցանակաբաշխությունը։

2000 թվականից հայտնի է դարձել ռուսական նեո-շանսոնը (կամ պոստ-շանսոնը): Նեո-շանսոնի տեքստերը նվիրված չեն քրեական թեմաներին, այլ ավելի մեծ չափով դարձել են ժամանակակից քաղաքային ֆոլկլորի արտացոլումը: Ժանրի ամենահայտնի ներկայացուցիչները՝ Գրիգորի Լեպս, Ստաս Միխայլով, Ելենա Վաենգա, Սերգեյ Տրոֆիմով։

### Հիփ-հոփ
#### Հիփ-հոփը ԽՍՀՄ-ում
Ռեփի հետ առաջին փորձը ԽՍՀՄ-ում տեղի ունեցավ 1983 թվականին, երբ Կույբիշևի «Չաս Պիկ» ռոք խումբը տեղական դիսկ-ջոկեյ Ալեքսանդր Աստրովի հետ ձայնագրեց մի ծրագիր, որը շուտով վաճառվեց «Ռեփ» մագնիսական ալբոմի տեսքով. ալբոմը ձայնագրվել է գրոսմայստեր Ֆլեշի և Furious Five-ի և երաժիշտ Կապիտան Սենսիբլի ստեղծագործությունների ազդեցության ներքո։ Շուտով այլ ոճերի կատարողները սկսեցին փորձարկումներ ռեփի հետ՝ Կոնստանտին Կինչևը («Տոտալիտար ռեփ» երգ) և Սերգեյ Մինաևը («Rap Disc Jockey» երգը): 1987 թվականին հայտնվեց բրեյքդանսի Դ ․Մ․ Ջ․ թիմը, որը սկսեց ռեփով զբաղվել և 1993 թվականին թողարկեց իր առաջին «Rap Of Power» ալբոմը։ 1988 թվականին խորհրդային հեռուստատեսությամբ հայտնվեց «Սև և սպիտակ» խումբը՝ ձայնագրելով իրենց երգերը ռեփ և հիփ-հոփ ոճով։ 1989 թվականին հայտնվեց առաջին հաջողակ ռեփ խումբը՝ Bad Balance։ ԽՍՀՄ-ի առաջին ռեփ թողարկումներից մեկը «Մալչիշնիկ» խմբի «Սեքս առանց ընդմիջման» ալբոմն էր: 1991 թվականին հայտնվեց ռուսական առաջին հիփ-հոփ փառատոնը՝ «Ռեպպիկ»

#### Հիփ-հոփ Ռուսաստանում
Ի տարբերություն ԱՄՆ-ի, որտեղ հիփ-հոփը մշակույթի մաս է, Ռուսաստանում այն պատկանում է ենթամշակութային շարժումներին։ ԱՄՆ-ում հիփ-հոփը զարգացավ որպես բողոք սևամորթ գետտոյի և հիմնականում աֆրոամերիկացիների երաժշտությունն էր, մինչդեռ Ռուսաստանում հիփ-հոփը դարձավ միջազգային երևույթ և 1990-ականներին օգտագործվեց որպես դասակարգային և մշակութային բողոք, որը վերաբերում է այդ ժամանակաշրջանին։ 1999 թվականին Ռուսաստանում բրեյքդանսի տարածվածությունը նպաստեց հիփ-հոփի էլ ավելի մեծ մասսայականացմանը: 2000 թվականից ի վեր Ռուսաստանում հիփ-հոփը դարձել է կոմերցիոնիզացված, իսկ ժամանակակից ռիթմ ընդ բլյուզը ՝ կենտրոնացած հարուստ ապրելակերպի և ակումբային կյանքի վրա, ծաղկում է ապրել՝ գագաթնակետին հասնելով 2007 թվականին: 2010 թվականից սկսվել է կոնցեպտային ալբոմների և ինքնակենսագրական բառերի դարաշրջանը։ Ռուսական հիփ-հոփի ողջ պատմությունը, ինչպես ռուսական ռոքը, կապված է արևմտյան երաժշտական ասպարեզից մշակութային փոխառությունների հետ՝ հիմնականում երաժշտության և ինտոնացիոն ընթերցանության մեջ:
[մինի|[Օքսիմիրոն Afisha Picnic փառատոնին Կոլոմենսկոյեում]]
1994 թվականին պարոն Մալոյը ձայնագրեց «I Will Die Young» հիթը։ Նաև 1992-1994 թվականներին հայտնի կատարողներից էր Բոգդան Տիտոմիրը, ով դարձավ առաջին ռուս կատարողը հիփ-հոփ ժանրում։ 1990-ականների կեսերին ռեփ-արտիստների աշխատանքը սկսեց տարածվել ամբողջ Ռուսաստանում՝ ձայներիզների թողարկման միջոցով: 1993 թվականին ստեղծվեց ռուսական առաջին անդերգրաունդ հիփ-հոփ ասոցիացիան՝ D.O.B. Համայնքը, որտեղից եկել են այնպիսի արվեստագետներ, ինչպիսիք են «Лигалайз»-ը և «Рабы Лампы»-ն: Ամենահայտնի կին ռեփերը Lika MC-ն էր, որին անվանում են «Ռուսաստանի առաջին կին ռեփերը»։ «Ван Моо»  խումբը թողարկում է «People's Techno» հիթը: 1994 թվականից գործում է Ռեփ երաժշտության փառատոնը, իսկ 1998 թվականից՝ «Միկրո»-ն, որտեղից էլ առաջանում են «Կաստա»-ի նման ռեփ խմբեր։ 1998 թվականին ստեղծվել է «Bad B. Alliance» ասոցիացիան, որից էլ առաջացել է Դեցլը։

2000-ականների կեսերին ի հայտ եկան նոր ռեփ աստղեր, ինչպիսիք են Smokey Mo-ն և AK-47-ը: 2004-ին Տիմատին ավարտեց «Աստղերի Ֆաբրիկա 4»-ը, ով 2006-ին թողարկեց «*Black Star*» ալբոմը՝ հանրահռչակելով ժամանակակից ռիթմ և բլյուզը և հիմնեց Black Star Inc. լեյբլը, որիցդուրս են գալիս L'One, Ջիգանը, Քրիստինա Սին, Մոտը և ուրիշներ: Ռիթմ ընդ բլյուզը հանրաճանաչ դարձավ նաև «Band'Eros» խմբի կողմից «Columbia Pictures Does Not Present» ալբոմով։ Նույն թվականին բելառուս ռեփեր Սերյոգան Ռուսաստանում թողարկեց հաջող ալբոմ՝ «My Yard: Sports Ditties»։ Ռուսական հիփ-հոփի զարգացման մեջ մեծ դեր են խաղացել Դոնի Ռոստովի ռեփերները, ինչպիսին է «Կաստան», ով 2006 թվականին ստացել է Muz-TV մրցանակը լավագույն հիփ-հոփ նախագծի համար իրենց «Louder than» ալբոմի համար։ «Water, Higher than Grass», իսկ ռեփեր Բաստան թողարկում է «Basta 1» ալբոմը և ստեղծում իր սեփական Gazgolder լեյբլը։ 2007թ.-ին ռուսական հիփ-հոփի երանգը տրվում էր Centr խմբի կողմից, որի հիմնական թեման թմրանյութերն էին. Այնտեղ էին Գուֆը, Սլիմը և Պտախան։ Այլընտրանքային ռեփ ժանրը ներառում է «Mnogotochie»-ն, որն ընդգրկում է քաղաքական և սոցիալական բողոքի թեմաներ: 2008-ին ռուսական հեռուստատեսությամբ առաջին հիփ-հոփ ծրագիրը՝ «Հարգանքի համար ճակատամարտ», հայտնվեց Muz-TV-ում: Տարբեր սեզոններում հաղթող են ճանաչվել ռեփերներ Անտը (25/17 խումբ), Նելը («Մարսել» խումբ) և Ռոմա Ժիգան։

2001 թվականին Ռուսաստանում դրվեցին ռեփ մարտերի հիմքերը. մշակվեցին հիփ-հոփի մասին մասնագիտացված կայքերի կողմից կազմակերպված առցանց մարտեր և տարբեր բիզնես նախագծեր։ Դրանցից ամենահայտնին՝ «The First MC Battle»-ը կազմակերպել է Hip-Hop.ru կայքը, որտեղից այնպիսի ռեփերներ, ինչպիսիք են Drago, ST1M, Noize MC, Babangida, SD, RE-pac, Rem Digga, Johnyboy, Օքսիմիրոնը: Առցանց մարտերի զարգացման գագաթնակետը տեղի է ունեցել 2008–2014 թվականներին։

2011 թվականին ռեփերներ Օքսիմիրոնը, Շոկկը և Վանյա Լենինը ստեղծեցին Vagabund լեյբլը, որի ներքո Օքսիմիրոնը թողարկեց «Հավերժական հրեան» ալբոմը՝ դառնալով առաջին գրայմ արտիստը Ռուսաստանում: Զուգահեռաբար Օքսիմիրոնը նպաստում է Ռուսաստանում օֆլայն մարտերի զարգացմանը՝ դառնալով Versus Battle նախագծի ոգեշնչումը, որը հետագայում դառնում է քիչ հայտնի ռեփերների առաջխաղացման հարթակ: 2016թ.-ին ռեփեր Փարավոնը տարածեց կլաուդ-ռեփը Ռուսաստանում՝ թողարկելով «Հրուշակեղեն» մինի ալբոմը: Նույն թվականին ղազախ ռեփեր Սկրիպտոնիտը ստեղծում է յուրօրինակ ոճ այլընտրանքային հիփ-հոփում ՝ թողարկելով ռուսալեզու «Տուն նորմալ երևույթներով» ալբոմը։

2019 թվականից ի վեր Թրեպ և Մամբլ ռեփ ժանրերը հանրաճանաչ են դարձել, որոնք տարածվել են այնպիսի ռեփերների կողմից, ինչպիսիք են Մորգենշտերնը, Face-ը, Soda Luv-ը, Kizaru-ն, Bumble Beezy-ն, GONE․Fludd, Բիգ Բեյբի Թեյփ-ը, Yung Trappa-ն, Thrill Pill-ը և այլն: Դրիլ ժանրը տարածված է OG Buda- ի կողմից, ռագգա և ռեգեթոն ժանրերը տարածված են MiyaGi-ի և Andy Panda-ի շնորհիվ: Միաժամանակ ձևավորվում է այնպիսի երաժշտական ֆենոմեն, ինչպիսին նարգիլե ռեփն է՝ փոփ-ռեփի և կովկասյան մեյխանայի խառնուրդը։ Այս միտումը տարածված է Bahh Tee-ի, HammAli & Navai-ի, Ջոնիի, Jah Khalib-ի և այլոց կողմից: Կանանց հիփ-հոփ են գալիս փոփ-ռեփ ( Ինստասամկա, Դորա ) և թին-փոփ ( Մեյբի Բեյբի ) ժանրերը:

### EDM
Ռուսաստանում EDM երաժշտության նկատմամբ հետաքրքրությունը շատ քիչ է զարգացած։

## Դրիֆտ ֆոնկ
Դրիֆտ ֆոնկը ֆոնկի մշակման էլեկտրոնային տարբերակն է, որը հայտնվել է 2010-ականների վերջին Ռուսաստանում։ Ժանրը բնութագրվում է ծանր բասով, Roland TR-808- ից կովբելերի առատ օգտագործմամբ (հաճախ դրանց շնորհիվ մեղեդին վերստեղծվում է), Memphis-ի ռեփի նմուշների և էֆեկտների առատ օգտագործմամբ: 2020-ականների սկզբին ենթաժանրը դարձել էր հնչյունների ամենաճանաչելի ձևը, որը նաև առաջացրեց բազմաթիվ ածանցյալ ժանրեր։

## Տես նաև
* Ուկրաինական երաժշտություն

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* *Асафьев Б. В.* Русская музыка. XIX и начало XX века — : Музыка, 1979. — 341 с.
* Из истории русской музыкальной культуры: Памяти А. И. Кандинского: научные труды МГК / сост. Ю. А. Розанова, И. А. Скворцова, Е. Г. Сорокина. — : РИО МГК, 2002.
* История русской музыки: Учебник. В 3-х выпусках. Вып. 1. Владышевская Т., Левашова О., Кандинский А. / Ред. А. Кандинский, Е. Сорокина. — : Музыка, 2009. — 560 с.
* История русской музыки: Учебник. В 3-х выпусках. Вып. 2. Книга 1. Кандинский А., Петров Д., Степанова И. / Под общ. ред. Е.Сорокиной, Ю.Розановой. — : Музыка, 2009. — 440 с.
* *Келдыш Ю. В., Левая Т. Н., Рахманова М. П., Зверева С. Г., Баева А. А., Соколова А. М., Тараканов М. Е.* История русской музыки, в десяти томах. — : Музыка, 1983—2004.
* *Кошмина И. В.* Русская духовная музыка: Пособие для студ. муз.-пед. училищ и вузов: В 2 кн. — М.: Гуманит. изд. центр ВЛАДОС, 2001
* *Ливанова Т. Н.* Русская музыкальная культура XVIII века в её связях с литературой, театром и бытом: Исследования и материалы. В 2 т. — М.: Музгиз, 1952—1953
* *Наумова Е. Е.* Камерный вокальный ансамбль в русской музыке: история и типология жанра. Автореферат на соискание учёной степени — : Московская государственная консерватория имени П. И. Чайковского, 2002
* *Никольская-Береговская К. Ф.* Русская вокально-хоровая школа IX—XX веков: методическое пособие — : Языки русской культуры, 1998—192 с. — ISBN 5-7859-0052-1
* *Никольская-Береговская К. Ф.* Русская вокально-хоровая школа: От древности до XXI в. — : Владос, 2003. — ISBN 5-691-01077-8
* *Никольский, А. В.* Формы русского церковного пения / публикация, вступ. ст. и коммент. Ю. А. Ефимовой. — : Научно-издательский центр «Московская консерватория», 2010. — 92 с.
* *Болховитинов Е.* О русской церковной музыке, // «Отечественные записки», 1821, ч. 8, кн. 19
* *Протопопов Вл. В.* История сонатной формы: Сонатная форма в русской музыке / Науч. ред. Т. Н. Дубравская. — : Музыка, 2010. — 440с.
* Русская духовная музыка в документах и материалах / Подгот. текста, вступит. ст. и коммент. М. П. Рахманова, С. Г. Зверевой и др.; Государственный институт искусствознания и др В 6 т. — : 1998—2015, Языки славянских культур
* *Ровнер В. Е.* Исполнительская традиция вокальных ансамблей в русской музыкальной культуре / Ленингр. гос. ин-т культуры им. Н. К. Крупской. — : Музыка, 1988. — 130 с.
* 
* *Савенко С. И.* История русской музыки ХХ столетия: От Скрябина до Шнитке / С. И. Савенко. — : Музыка, 2008.- 232 с.
* 

## Արտաքին հղումներ
* Музыка русская // Национальная энциклопедическая служба
* Русская музыка // Энциклопедия Кругосвет
* Музыка русская // Энциклопедия «Русская цивилизация»
* Русская хоровая музыка X—XVI веков (music-education.ru)
* История русской музыки (istmira.com)
* Русская музыка второй половины XX века. Учебное пособие для студентов бакалавриата высших музыкальных образовательных учреждений / Авт.-сост. И. С. Гульзарова — Ташкент, 2008.
* Музыка народная. Обертоны по вторникам с Борисом Лифановским № 6 (ezhe.ru)
* *Чередниченко Т.* Русская музыка и геополитика
* Музыка Онлайн Ком русская музыка со всего мира
* История дирижирования в России и СССР (classic-music.ru)
* Топ-5 российских дирижеров. (culture.ru)․

Կատեգորիա:Երաժշտություն ըստ երկրի
Կատեգորիա:Ռուս երաժիշտներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի արվեստ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի երաժշտություն
Կատեգորիա:Ռուսաստանի մշակույթ