Սանգա (Սանգհա)

**Սանգա (Սանգհա)**, արևադարձային անտառ և ազգային պարկ, զբաղեցնում է Կոնգո գետի վտակ Սանգա գետի ավազանը։ Արևադարձային անտառը գտնվում է երեք պետությունների սահմաններում՝ ընդգրկելով Կոնգոյի Հանրապետության արևմտյան, Կենտրոնաաֆրիկյան Հանրապետության կենտրոնական և Կամերունի արևելյան շրջանները։

մինի|ձախից
մինի|ձախից|Սանգա գետը

Անտառի տարածքում առանձնացնում են 3 ազգային պարկեր.
* Լոբեկե, գտնվում է Կամերունում, ազգային պարկի կարգավիճակ է ստացել 2001 թվականին։ Զբաղեցնում է 2178.54 կմ² մակերես։
* Դզանգա-Սանգա, գտնվում է Կենտրոնաաֆրիկյան հանրապետության տարածքում, ազգային պարկի կարգավիճակ է ստացել 1990 թվականին։ Զբաղեցնում է 1715 կմ² մակերես, որից 495 կմ² գտնվում է հյուսիսում և 1220 կմ²՝ հարավում։
* Նուբալե-Նդոկի, գտնվում է Կոնգոյի Հանրապետությունում, ազգային պարկի կարգավիճակ ունի 1993 թվականից։ Զբաղեցնում է 3865.92 կմ² մակերես։

2000 թվականին երեք երկրների միջև ստորագրվեց կենսոլորտային տարածքի ստեղծման մասին համագործակցության համաձայնագիր, իսկ 2007 թվականին հիմնվեց Սանգա ազգային պարկի գիտահետազոտական ինստիտուտը։ 2012 թվականին այն ընդգրկվեց ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի համաշխարհային ժառանգության օբյեկտների ցանկում՝ ընգդգրկելով 7542.86 կմ² մակերես բուն անտառային գոտի և 17879.5 կմ² բուֆերային գոտի։ Ազգային պարկի միջազգային անվանումն է Sangha Trinational, որը թարգմանաբար նշանակում է «երեք ազգերի Սանգա»։

## Ֆլորա
մինի|ձախից|սավաննա
Սանգա անտառը լանդշաֆտային առումով ընդգրկում է «անձրևային» մշտադալար լայնատերև անտառները, արևադարձային անտառները և ճահճուտները, ինչպես նաև՝ սավաննաները։ Հորդացումների և վարարումների ժամանակ մեծ վնաս են կրում հատկապես սավաննաների խոտածածկ տարածքները, որոնք պարբերաբար ջրածածկ են լինում՝ նպաստելով ճահճուտների ընդարձակմանը և հողային էրոզիային։ Ռելիեֆի ցածրադիր մասերում՝ ուանգաներում, հանդիպում են բե կոչվող սավաննաները, որոնք տարածվում են գետի հոսանքի երկայնքով՝ զբաղեցնելով ամբողջ գետավազանը։ Մինչ օրս այդ տիպի սավաննաներից ուսումնասիրվել են ընդամենը 138-ը։ Սավաննային գոտիները իրարից տարբերվում են մեծությամբ, հողային և ջրային ռեժիմով, հետևաբար, նաև՝ ֆլորայով և ֆաունայով։ Սանգայի անտառներն ունեն ոչ միայն գեղագիտական, այլև՝ գիտահետազոտական և տուրիստական նշանակություն։ Ի տարբերություն դժվարանցանելի  արևադարային անտառների, այստեղ հնարավոր է իրականացնել տուրիստական արշավներ և հետազոտական աշխատանքներ։

Սանգայի բնական հարստությունը և բազմազանությունը առաջին հերթին պայմանավորված են նրանով, որ անտառը գտնվում է Կոնգոյի հասարակածային և սավաննաների կենսաշխարհագրական շրջանների միջև՝ անցումային գոտում։ Բացի այդ, սա Կոնգոյի ավազանի եզակի հատվածներից է, որտեղ մարդու ազդեցությունը եղել է նվազագույն։ Մինչև 20-րդ դարի երկրորդ կեսը փոքրաթիվ ցեղախմբերի կողմից իրականացվող բնօգտագործումը սահմանափակվում էր որսորդությամբ և հավաքչությամբ։ Եվ միայն 20-րդ դարի երկրորդ կեսից տարածքի 30%-ն սկսվեց օգտագործվել արդյունաբերական նպատակով։ Այսօր էլ մարդու տնտեսական գործունեությունը այստեղ շատ սահմանափակ է, իսկ բնակչության խտությունը՝ ցածր։

## Ֆաունա
Սանգայի անտառը շատ կենդանիների տարածման բնական միջավայրն է։ Այստեղ տարածված շատ կենդանատեսակներ էնդեմիկ են կամ գտնվում են ոչնչացման եզրին։ Սանգա գետը հատում է անտառը հյուսիսից հարավ։ Այս գետում են տարածված Նեղոսի կոկորդիլոսը և մինչև 1.33 մետր երկարության հասնող Մեծ վագրաձուկը ():

Անտառային բաց և փակ տարածքների առկայությունը, մարդու սահմանափակ ազդեցությունը նպաստել են աֆրիկյան անտառային փղերի, գորիլաների և շիմպանզեների խոշոր պոպուլյացիաների ձևավորմանը։ Հանդիպում են գոմեշներ, վայրի խոզեր, այծքաղների այնպիսի էնդեմիկ տեսակներ, ինչպիսիք են սիտատունգան և բոնգոն։

Այս կենդանատեսակների որոշ պոպուլյացիաներ տարածված են միայն Սանգա գետահովտի որոշակի հատվածներում, որի պատճառով ազգային պարկի արևելյան և հարավարևմտյան շրջանների նույն տեսակին պատկանող տարբեր պոպուլյացիաներն իրարից տարբերվում են հարմարվողականությամբ և վարքագծով։

## Պատկերասրահ

Loxodontacyclotis.jpg|Աֆրիկյան անտառային փղեր
Crocodylus niloticus2.jpg|Նեղոսի կոկորդիլոս
Hydrocynus goliath - Poisson-chien - Aqua porte Dorée 08.JPG|Մեծ վագրաձուկ
Gorilla Cin Zoo 020.jpg|Գորիլա
Schimpanse Zoo Leipzig.jpg|Շիմպանզե
Sitatunga at Oji Zoo.JPG|Սիտատունգա այծքաղ
Bongo NashvilleZoo.jpg|Բոնգո այծքաղ
Syncerus caffer -Ngorongoro, Tanzania-8.jpg|Աֆրիկյան գոմեշ


## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ազգային պարկեր
Կատեգորիա:Կամերունի աշխարհագրություն
Կատեգորիա:Համաշխարհային ժառանգության օբյեկտներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Համաշխարհային ժառանգություն Կամերունում
Կատեգորիա:Համաշխարհային ժառանգություն Կենտրոնաաֆրիկյան Հանրապետությունում
Կատեգորիա:Համաշխարհային ժառանգություն Կոնգոյի Հանրապետությունում