Սեսիլ Դեյ-Լյուիս

**Սեսիլ Դեյ-Լյուիս** (, ), անգլիական և իռլանդական ծագում ունեցող բանաստեղծ, գրող, թարգմանիչ, 1968-1972 թվականներին Միացյալ Թագավորության գրող-դափնեկիր, դետեկտիվ վեպերի հեղինակ, որոնք հրատարակվել են **Նիկոլաս Բլեյք** () կեղծանունով։ Իր ստեղծագործությունները հաճախ ստորագրել է՝ որպես **C. Day-Lewis**:

Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ Դեյ-Լյուիսն աշխատել է Մեծ Բրիտանիայի կառավարության տեղեկատվության նախարարության հրապարակումների խմբագիր, ինչպես նաև ծառայել է բրիտանական ներքին գվարդիայի Մասբերյան բաժանմունքում։ Նա սըր Դենիել Դեյ-Լյուիսի և վավերագրող ու խոհարարական հեռուստահաղորդման վարող Թամասին Դեյ-Լյուիսի հայրն է։

## Վաղ կյանք
Սեսիլ Դեյ-Լյուիսը ծնվել է 1904 թվականին, Իռլանդիայի Քուինս կոմսությունում (այժմ հայտնի է որպես Լաուա կոմսություն)։ Նրա հայրը Ֆրենք Դեյ-Լյուիսն էր (1872-1937), որը Բալինտուբերտ ծխական համայնքի վանահայրն էր, իսկ մայրը Քեթլին Բլեյքին էր (ծնված՝ Սքվայրս, մահացել է 1906 թվականին)։ Նրա հարազատներից ոմանք եղել են Անգլիայից (Հարթֆորդշիրի և Քենթերբերիի կոմսություն)։ Նրա հայրը վերցրել է «Դեյ-Լյուիս» ազգանունը՝ որպես իր հարազատ հոր («Դեյ») և խորթ հոր («Լյուիս») ազգանունների համադրություն։ «The Buried Day» ինքնակենսագրության մեջ (1960) Դեյ-Լյուիսը գրել է.

1906 թվականին մոր մահից հետո՝ երկու տարեկան հասակում, Սեսիլ Դեյ-Լյուիսը Լոնդոնում մորաքրոջ օգնությամբ դաստիարակվել է հոր կողմից՝ ամառային արձակուրդներն անցկացնելով Ուեքսֆորդի կոմսությունում գտնվող հարազատների մոտ։ Նա կրթություն է ստացել Օքսֆորդի Շերբորյան դպրոցում և Ուոդհեմ քոլեջում։ Օքսֆորդում Դեյ-Լյուիսը դարձել է խմբակի մի մասը, որը հավաքվել էր Ու. Հ. Օդենի շուրջ և օգնել նրան խմբագրել «Oxford Poetry» 1927 ժողովածուն։ Նրա առաջին սեփական բանաստեղծությունների ժողովածուն՝ «Beechen Vigil»-ը, հրատարակվել է 1925 թվականին։

1928 թվականին, երբ Դեյ Լյուիսբ աշխատել է երեք դպրոցներում՝ որպես ուսուցիչ, ներառյալ Լարչֆիլդի դպրոցը, Հելենսբուրգը, Շոտլանդիան (այժմ Լոմոնդի դպրոցը)։ 
Նա ամուսնացել է Կոնստանս Մերի Քինգի հետ։ 1940-ական թվականների ընթացքում նա երկար ու անհանգիստ սիրավեպ է ունեցել վիպասանուհի Ռոզամունդ Լեմանի հետ։ Գրողի առաջին ամուսնությունը խզվել է 1951 թվականին, և նա ամուսնացել է դերասանուհի Ջիլ Բելկոնի հետ, ով չի ընդունել այդ ամուսնությունը և հետագայում հեռացել է դուստրից այն պատճառով, որ Դեյ Լյուիսը 21 տարով մեծ էր Ջիլից։

### Ուշ կյանք
Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ նա աշխատել է որպես Մեծ Բրիտանիայի տեղեկատվության նախարարության հրապարակումների խմբագիր՝ Ջորջ Օրուելի իր 1984 հակաուտոպիայում ծաղրած հաստատությունում։ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ընթացքում Օդենի՝ Դեյ-Լյուիսի մտերիմ ընկերոջ ստեղծագործությունը կորցրել է ազդեցությունը Սեսիլի վրա, և նա զարգացրել է քնարերգության ավելի ավանդական ոճը։ Որոշ քննադատներ կարծում են, որ նա հասել է իր լիարժեք աճին, որպես բանաստեղծ, Word OverAll-ում (1943), երբ նա վերջապես դադարել է կախված լինել Օդենից։ Պատերազմից հետո միացել է Chatto & Windus հրատարակչությանը՝ որպես տնօրեն և ավագ խմբագիր։ 1946 թվականին Դեյ Լյուիսը դասախոսել է Քեմբրիջի համալսարանում՝ հրապարակելով իր դասախոսությունները the Poetic Image-ում (1947)։ Դեյ-Լյուիսը Գեորգ 6-րդի կողմից շնորհվել է Բրիտանական կայսրության ամենահզոր հրամանատարի աստիճանի 1950 թվականին՝ միապետի հոբելյանի ժամանակ։ Ավելի ուշ Օքսֆորդում դասավանդել է պոեզիա 1951-1956 թվականներին։ 1962-1963 թվականներին կրկին աշխատել է Հարվարդի համալսարանում։ Դեյ Լյուիսը դափնեկիր է նշանակվել 1968 թվականին՝ մեկ տարի առաջ Ջոն Մեյսֆիլդի մահից հետո։

Դեյ-Լյուիսը եղել է գրական խմբի նախագահ, թագավորական գրական ընկերության փոխնախագահ, արվեստի և գրականության ամերիկյան ակադեմիայի պատվավոր անդամ, Իռլանդական Գրականության ակադեմիայի անդամ, Լոնդոնում Գրեշեմ քոլեջի հռետորաբանության պրոֆեսոր։

### Մահ
մինի|Սեսիլ Դեյ-Լյուիսի գերեզման
Սեսիլ Դեյ-Լյուիսը մահացել է ենթաստամոքսային գեղձի ուռուցքից 1972 թվականի մայիսի 22-ին Լեմոնսում (Հարթֆորդշի), Քինգսլի Էյմիսի և Էլիզաբեթ Ջեյն Հովարդի տանը, որտեղ նա և նրա ընտանիքը կանգ էր առել։ Որպես Թոմաս Հարդիի մեծ երկրպագու՝ թաղվել է Սթինսֆորդի Սուրբ Միքայել եկեղեցում նրա գերեզմանի կողքին։ Նրա գերեզմանի վրա մեջբերվում է հենց Դեյ Լյուիսի Is it Far to Go? բանաստեղծությունը։

Դեյ Լյուիսը չորս երեխաների հայր էր։ Առաջին ամուսնությունից ունեցել է երկու երեխա. Շոն Դեյ-Լյուիս, որը հեռուստատեսային քննադատ և գրող է, և Նիկոլաս Դեյ-Լյուիս, որն ինժեներ է դարձել։ Ջիլ Բելքոնի հետ ամուսնության ժամանակ ծնվել են Թեմասին Դեյ-Լյուիսը և Դենիել Դեյ-Լյուիսը։ Շոն Դեյ-Լյուիսը 1980 թվականին հրապարակել է իր հոր կենսագրությունը՝ C. Day Lewis: an English Literary Life։

2012 թվականի հոկտեմբերին Դենիել Դեյ-Լյուիսը իր հոր արխիվը նվիրաբերել է Բոդելյան գրադարանին։

## Նիկոլաս Բլեյք
1935 թվականին Դեյ-Լյուիսը գրել է դետեկտիվ «Պահանջում է ապացույց» վեպը՝ Նիկոլաս Բլեյք կեղծանվան ներքո (կա վարկած, որ փողի կարիքը և հոսող տանիքը նրան դրդել են գրել այս տեսակի վեպ)։ Դեյ-Լյուիսի դեբյուտային դետեկտիվ վեպում ներկայացվել է Նիկոլաս Բլեյքի ապագա վեպերի հերոս, սիրողական դետեկտիվ և ջենտլմեն դետեկտիվ Նայջել Սթրեյնջուեյսը, ով, լինելով հանձնակատար Սքոթլենդ Յարդի օգնականի զարմիկը, ունի նույնպիսի հասանելիություն և լավ հարաբերություններ հանցագործությունների հետաքննության պաշտոնական մարմինների հետ, ինչպիսիք են այլ գեղարվեստական խուզարկուներ` Էլերի Քուինը, Ֆիլո Վենսը և լորդ Փիթեր Ուիմզին։ Ի սկզբանե Նայջել Սթրեյնջուեյսը մոդելավորվել է Վ. Հ. Օդենի օրինակով, բայց սերիալի առաջխաղացման արդյունքում Դեյ-Լյուիսը զարգացրեց կերպարը` որպես ավելի քիչ շռայլ և ավելի լուրջ գործիչ հետագա վեպերի համար։

Դեյ-Լյուիսը հրապարակել է ևս 19 դետեկտիվ վեպեր կեղծանվամբ։ 1930-ական թվականների կեսերից Դեյ-Լյուիսն արդեն գումար էր վաստակում բացառապես որպես գրող։

## Քաղաքական հայացքներ
Երիտասարդ հասակում, Մեծ ճգնաժամի ավարտից հետո, Դեյ-Լյուիսն ընդունել է կոմունիստական հայացքներ և 1935-1938 թվականներին եղել է Մեծ Բրիտանիայի կոմունիստական կուսակցության անդամ։ Նրա վաղ ստեղծագործությունն առանձնացել է դիդակտիկությամբ և սոցիալական թեմաներով տարվածությամբ։ 1937 թվականին խմբագրել է «*The Mind in Chains: Socialism and the Cultural Revolution*» գիրքը, որի նախաբանում նա աջակցություն է հայտնել «մշակույթի կարիքը չունեցող կապիտալիզմի» դեմ ազգային ֆոնդին։ Նա բացատրել է, որ անվանումը վերաբերում է Պրոմեթևսին, որը կապված է շղթաներով, և մեջբերել է Պերսի Բիշի Շելլիի «*Prometheus Unbound*» գրքի նախաբանը։

1930-ական թվականների վերջից հետո, որոնք ԽՍՀՄ-ում Իոսիֆ Ստալինի կառավարման ժամանակ առանձնացել են մասսայական մաքրումներով, ճնշումներով և մահապատիժներով, Դեյ-Լյուիսը հետզհետե հիասթափվել է կոմունիզմից։ «*The Buried Day*» (1960) ինքնակենսագրականում նա հրաժարվել է նախկին կոմունիստական հայացքներից։ «Դժոխքում չկա ընտրության հնարավորություն» 1964 թվականի դետեկտիվ վեպը պարունակում է կոմունիստ-դոկտրինյորների թունոտ կերպարը, Խորհրդային Միության ճնշումներն ընդդեմ 1956 թվականի Հունգարական հեղափոխության և խորհրդային հետախույզների գործելաոճը։

## Ընտրյալ մատենագրություն

### Բանաստեղծական ժողովածուներ
* *Transitional Poem* (1929)
* *From Feathers to Iron* (1931)
* *Collected Poems 1929-1933* (1935)
* *A Time to Dance and Other Poems* (1935)
* *Overtures to Death* (1938)
* *Short Is the Time* (1945)
* *Collected Poems* (1954)
* *Pegasus and Other Poems* (1957)
* *The Gate, and Other Poems* (1962)
* *The Whispering Roots and Other Poems* (1970)
* *The Complete Poems of C.Day-Lewis* (1992)
* *A New Anthology of Modern Verse 1920-1940* (1941), Լ.Ա. Ջ. Սթրոնգի հրատարակչությամբ
* *The Chatto Book of Modern Poetry 1915-1955* (1956), Ջոն Լեմանի հրատարակչությամբ

### Էսսեների ժողովածուներ
* A Hope for Poetry (1934)
* Poetry for You (1944)
* The Poetic Image (1947)

### Թարգմանություններ
**Georgics* (հեղինակ՝ Վերգիլիոս) (1940)
**Le Cimetière Marin* (հեղինակ՝ Պոլ Վալերի) (1946)
**Eclogues* (հեղինակ՝ Վերգիլիոս) (1963)

### Վեպեր, հրատարակություններ՝ սեփական անվան տակ
#### Ինքնակենսագրական
* *The Buried Day* (1960)

#### Վեպեր
* *The Friendly Tree* (1936)
* *Starting Point* (1937)
* *Child of Misfortune* (1939)

#### Մանկական գրականություն
* Dick Willoughby (1933)
* The Otterbury Incident (1948)

### Նիկոլաս Բլեյք
#### Նայջել Սթրեյնջուեյս
* *Անհրաժեշտ են ապացույցներ* ()* (1935)
* *Thou Shell of Death* (1936)
* *There's Trouble Brewing* (1937)
* *Հրեշը պիտի մեռնի* () (1938)
* *Դանակով ժպտերերսը* () (1939)
* *Malice in Wonderland* (1940, թողարկվել է նաև՝ որպես *The Summer Camp Mystery*)
* *The Case of the Abominable Snowman* (1941, թողարկվում է նաև՝ որպես *The Corpse in the Snowman*)
* *Minute for Murder* (1947)
* *Ճանապարհորդի գլուխը* () (1949, թարգմանվել է նաև՝ որպես *Պլեշ Մեդոուի գաղտնիքը*)
* *The Dreadful Hollow* (1953)
* *The Whisper in the Gloom* (1954, թողարկվում է նաև՝ որպես *Catch and Kill*)
* *End of Chapter* (1957, թարգմանվել է նաև՝ որպես *Որոշիչ ապացույց*)
* *Այրի կնոջ ծովագնացությունը* (*)* (1959)
* *The Worm of Death* (1961)
* *Դժողքում ընտրություն չկա* () (1964)
* *The Morning after Death* (1966)

==== Ցնակից դուրս ====
* *A Tangled Web* (1956, թողարկվել է նաև՝ որպես *Death and Daisy Bland*)
* *A Penknife in My Heart* (1958)
* *Մահացու կատակ* () (1963)
* *The Private Wound* (1968)


== Գրականություն ==
* Sean Day-Lewis, Cecil Day-Lewis: An English Literary Life (1980)

== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==


*
*[http://www.cleo.net.uk/resource/newsreel Day-Lewis' poem 'Newsreel' read over footage from 1930s Pathe newsreels]
*[http://catalogue.bl.uk/F/?func=file&file_name=login-bl-list *C. Day Lewis, A Revised Bibliography, 1929–39 and Index of MSS Locations with Introductory Notes'']  by Nick Watson
*The Volunteer – An ode to the International Brigade by Cecil Day Lewis

Կատեգորիա:Անգլիացի դետեկտիվ ժանրի գրողներ
Կատեգորիա:Օքսֆորդի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Անգլիացի բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Անգլիացի թարգմանիչներ
Կատեգորիա:Անգլիացի մանկագիրներ
Կատեգորիա:Անգլիացի սցենարիստներ
Կատեգորիա:Գրական կեղծանուններով հայտնի հեղինակներ
Կատեգորիա:Բրիտանական ակադեմիայի անդամներ
Կատեգորիա:Արվեստի և գրականության ամերիկյան ակադեմիայի անդամներ
Կատեգորիա:Անգլիացի գրաքննադատներ
Կատեգորիա:Քաղցկեղից մահացածներ
Կատեգորիա:Օքսֆորդի համալսարանի ակադեմիկոսներ