Անարխիստական գրադարան

**Անարխիստական գրադարան** (The Anarchist Library), անարխիստական առցանց գրադարան և արխիվ, հիմնադրված մոտավորապես 2007 թվականին՝ Արագորն!, Մարկո և այլ անարխիստների կողմից։ Այն բաց է անվճար օգտագործման համար և նպատակ ունի հավաքել անգլերեն լեզվով անարխիստական ողջ գրականությունը կամ դրա թարգմանությունները անգլերեն։ 21-րդ դարի սկզբին գրադարանը աստիճանաբար դարձավ կարևոր ռեսուրս անարխիստական շարժման ներսում։

Բացի հազարավոր անարխիստական հրատարակություններ հավաքելուց, այս նախագիծը բացահայտ մարտահրավեր է նետում հրատարակչությունների մենաշնորհին և մասնավոր սեփականության գաղափարին՝ տրամադրելով անվճար հասանելիություն նաև հեղինակային իրավունքով պաշտպանված նյութերին։

Չնայած իր հասանելիությանը և լայն օգտագործմանը, նախագիծը ենթարկվել է քննադատության՝ հիմնականում անգլերեն կենտրոնացված լինելու և բաց բովանդակության մոդելի պատճառով։ Թեև հարթակը խրախուսում է մասնակցությունը տարբեր օգտատերերի կողմից, երբեմն խմբագրական վերահսկողության բացակայությունը բերում է թերի կամ սխալներով նյութերի տեղադրմանը։ Նախագծի անդամները մասնակցում են խորքային քննարկումների և բանավեճերի՝ ժամանակի ընթացքում տարբեր շարժումների դասակարգման հարցում։

## Պատմություն
Առցանց գրադարանը հիմնադրվել է մոտավորապես 2007 թվականին Արագորն!, Մարկո և այլ անարխիստների կողմից։ Այն ծագել է անարխիստական շրջաններից, որոնք այդ ժամանակ փորձում էին կազմակերպվել՝ օգտագործելով համացանցի տարածած նոր գործիքները։ Մարկոն լքեց նախագիծը 2010-ականների երկրորդ կեսին՝ հիմնադրելով մեկ այլ նախաձեռնություն՝ նախընտրելով անարխիստական փոքր գրադարանների բազմազանություն՝ մեկ կենտրոնացված գրադարանի փոխարեն։

2018 թվականին Կանադայում անարխիստ երիտասարդության վերաբերյալ իր հետազոտություններում Ջեյն Մալենֆան նշում է, որ ինտերնետը դարձել է անարխիստական մտքի արտահայտման արտոնյալ տարածք, հատկապես այս գրադարանի միջոցով։ Երկու տարի անց նախագծի անդամները նշում էին մոտավորապես 7,000 արխիվացված տեքստ։ COVID-19 համավարակի ընթացքում գրադարանը նախաձեռնեց տվյալների հավաքագրում՝ անարխիստների կողմից իրականացվող փոխօգնության գործելակերպերի վերաբերյալ։

## Նպատակներ և կազմակերպվածություն
Այն նպատակ ունի ծառայել որպես անարխիստական կամ անարխիզմին առնչվող անգլերեն հրատարակությունների հավաքատեղի և հնարավորություն տալ ստեղծել արխիվային աշխատանքներ անարխիստական տեքստային ռեսուրսների համար։ Գրադարանի հավաքածուները կենտրոնացած են հատկապես ժամանակակից անարխիզմի վրա, և գրեթե բոլոր տեքստերը անգլերեն լեզվով են։ Հավաքածուն կազմվել է խմբագիրների անվճար և բաց բաժանորդագրությամբ։

## Ժառանգություն
### Ազդեցություն(ներ)
Գրադարանը համարվում է ինտերնետում անարխիստական ամենահին նախաձեռնություններից մեկը, և դրա մոտեցումը՝ անարխիստական կամ անարխիզմի հետ առնչվող աղբյուրների դասակարգմանն ու պահպանմանը, կարող է դիտվել, օրինակ, ամերիկյան անարխիստական մամուլի թվայնացմանն ուղղված նախաձեռնություններում։ 2019 թվականին Ռութ Քինան գրադարանը նշել է որպես ժամանակակից անարխիստական մտածողության «տեղեկատու»։ Այս նախագիծը նաև ազդել է այլ անարխիստական նախաձեռնությունների վրա, օրինակ՝ Հարավարևելյան Ասիայի Անարխիստական Գրադարանի ստեղծման։

Ֆերմոնթ համալսարանը խորհուրդ է տալիս The Anarchist Library-ը որպես օգտակար աղբյուր անարխիզմի ուսումնասիրման համար։ Գրադարանում ներկայացված Իսպանիայի քաղաքացիական պատերազմի վերաբերյալ տեքստերի հավաքածուն ընդգծվել է անարխիստական *Fifth Estate* թերթի կողմից։

Գրադարանը Լյուկ Ռեյ Դի Մարկո Քեմփբելի՝ Գլազգոյի համալսարանի դասախոսի կողմից համարվում է անարխիստական տնտեսական գործելակերպերին մասնակցող նախաձեռնություն։ Նա պնդում է, որ մի շարք գիտական հրապարակումների մատչելիությունն ուղղակիորեն մարտահրավեր է նետում հրատարակչական արդյունաբերության մենաշնորհին ու մասնավոր սեփականությանը։

### Քննադատություններ և ներքին բանավեճեր
Դի Մարկո Քեմփբելը պնդում է, որ կայքում անգլերենի գերակայությունը արտացոլում է գաղութատիրական ժառանգությունն ու գլոբալ հրատարակչական համակարգում առկա կառուցվածքային անհավասարությունները։ Անվճար աշխատուժի վրա հիմնվելը և առևտրային խթանների բացակայությունը հաճախ նշանակում են, որ քիչ տարածված լեզուների խոսողները պետք է կամ իրենք թարգմանեն տեքստերը, կամ կարդան անգլերեն կամ ֆրանսերեն՝ լեզուներ, որոնք պատմականորեն արտոնյալ են եղել գաղութատիրական և տնտեսական գերակայության արդյունքում։ Թեև The Anarchist Library-ը հյուրընկալում է նյութեր երկու տասնյակից ավելի լեզուներով, Քեմփբելը նշում է, որ լեզվական անհավասարությունները պահպանվում են, և դրանք հաղթահարելու պատասխանատվությունն ընկնում է հաճախ ռեսուրսներով սահմանափակ համայնքների վրա։

2018 թվականին ներքին հակասություններ առաջացան The Anarchist Library-ում՝ կապված *Անհատականներ՝ Վայրիի Տանողներ* խմբի (ITS) տեքստերի ընդգրկման և այն մասին քննարկումների հետ, թե ինչպես՝ կամ արդյոք՝ նման բովանդակությունը պետք է համատեքստավորվի։ Քննադատները պնդում են, որ խմբագրական խումբը անհամաչափ ուշադրություն է դարձնում տեխնոլոգիայի դեմ ուղղված գրառումներին՝ անտեսելով այլ անարխիստական տեսանկյուններ։ Նրանք ասում են, որ նման շեշտադրումը, հատկապես մի նախագծում, որը ներկայացվում է որպես անարխիստական արխիվ, կարող է վտանգավոր կերպով լեգիտիմացնել ավտորիտար գաղափարախոսություններն ու մթագնել սահմանները անարխիստների և նրանց հակառակորդների միջև։

Վեբկայքում առկա որոշ տեքստեր քննադատության են ենթարկվել ոչ ճշգրիտ փոխադրության, ոչ հավաստիության կամ թերի լինելու համար։ Ըստ The Anarchist Library-ի՝ խմբագիրներն աշխատում են հնարավորինս ճիշտ տարբերակով տեքստեր ներկայացնելու ուղղությամբ, սակայն դա ժամանակատար և շարունակաբար զարգացող գործընթաց է։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականության ցանկ
* 

Կատեգորիա:2007 ստեղծված կայքեր
Կատեգորիա:Անարխիզմ
Կատեգորիա:Թվային գրադարան
Կատեգորիա:Տվյալների բազաներ