Մուտալա

**Մուտալա** (), բնակավայր Շվեդիայի Թագավորության Օստերյոտլանդ պատմական նահանգի Մոտալայի շրջանում։ Ըստ 2010 թվականի մարդահամարի տվյալների՝ քաղաքի բնակչությունը կազմում է 29 823 մարդ (ամբողջ շրջանի բնակչությունը՝ 41 956 մարդ)։

Մուտալան Օստերյոտլանդի երրորդ խոշոր քաղաքն է՝ Լինչոպինգից և Նորչյոպինգից հետո։ Աշխարհագրորեն Մուտալան տեղակայված է Վեթեռն լճի արևելյան ափին և համարվում է ինչպես Գյոտայի ջրանցքի, այնպես էլ հարակից լճային երկրամասի հիմնական կենտրոնը։

## Պատմություն
ձախից|մինի|255x255փքս|Աշխատավորների տունը Մուտալայում։
Մուտալայի եկեղեցին թվագրվում է 13-րդ դարին։ Դարեր շարունակ Մուտալան շարունակում էր մնալ փոքրիկ գյուղական բնակավայր, որը հիմնականում ծառայում էր որպես դեպի Վադստենա (միջնադարյան Շվեդիայի մշակութային կենտրոններից մեկը) տանող կանգառային կետ։ Հետագայում, սակայն, այստեղ կառուցվում է Շվեդիայի թագավոր Գուստավ I Վազայի առանձնատունը, իսկ ավելի ուշ՝ Մուտալայից 20 կմ հյուսիս գտնվող Մեդեվի առողջարանային հանգստավայրում՝ Քրիստինա թագուհու ամառանոցը։

Գյոտայի ջրանցքը կառուցվել է 19-րդ դարի սկզբին։ Ի շնորհիվ դրա՝ Մուտալան դառնում է ջրանցների միջոցով իրականացվող առևտրի կարևոր կենտրոն հարավային Շվեդիայում։ Ջրանցքի շինարար Բալցար ֆոն Պլատենի դին վերջինիս մահվանից հետո ամփոփվում է Գյոտայի հարևանությամբ։ 1823 թվականին քաղաքը ստանում է «կյոպինգ»-ի արտոնյալ կարգավիճակ, իսկ լիարժեք իրավասություններ տրվում են միայն 1881 թվականի ապրիլի 1-ին։ 1971 թվականին իրականացված Շվեդիայի քաղաքային բարեփոխումների արդյունքում Մուտալան դառնում է շրջանային կենտրոն։

Այս բնակավայրում գործունեություն ծավալող «Motala Verkstad»-ը ինժեներական ընկերություն է, որը մասնագիտացված է կամուրջների և երկաթուղիների կառուցման գործում։ 1963-ին «Tetra Brik»-ը Մուտալայում տեղադրում է իր հեղինակային առաջին փաթեթավորման մեքենան։

## Կլիմա
Մուտալային բնորոշ է մեղմ կլիման։ Վեթեռն լճի ազդեցությամբ Մուտալայի կլիման բնորոշվում է համեմատաբար զով ամառներով և ավելի մեղմ ձմեռներով՝ ի համեմատություն Օստերյոտլանդի մյուս քաղաքների (մասնավորապես՝ Լինչոպինգի, կլիմայական տվյալները՝ ±0.5-0.9&nbsp;°C (1–2&nbsp;°F)։ Տարվա ամենատաք ամիսը հուլիսն է։ Հուլիսին օրվա միջին ջերմաստիճանը կազմում է 16.4&nbsp;°C, իսկ ցերեկային ժամերին՝ 21.6&nbsp;°C։ Տարվա ամենացուրտ ամիսը փետրվարն է։ Օրական միջին ջերմաստիճանը փետրվար ամսին կազմում է −3.3&nbsp;°C, իսկ ցերեկային ժամերին՝ +0.1&nbsp;°C։

Ընդհանուր հաշվով, Մուտալայում բավականին հաճախ են տեղում անձրևներ։ Տարվա ամենախոնավ ամիսը օգոստոսն է (տեղումների միջին քանակը կազմում է 71 միլիմոտր)։ Ամենաչոր ամիսը մարտն է․ տեղումների միջին քանակը՝ 29 միլիմետր։

## Տեսարժան վայրեր
* Մուտալայի ավտոմոբիլային թանգարան՝ հավաքածուի մեջ ներառված են տարբեր ժամանակաշրջանների տեսացուցադրություններ, ներառյալ՝ մոտոցիկլետներ, մեքենաներ, ռադիոներ, նվագարկիչներ և այլ իրեր, որոնք վերաբերվում են 20-րդ դարի առաջին 70 տարիներին,
* Շվեդական հեռարձակման թանգարան՝ զույգ ռադիոաշտարակներով,
* Գյոտային ջրանցք,
* Մուտալայի եկեղեցի՝ 13-րդ դարի հոգևոր կառույց,
* Մուտալայի թանգարանը Շառլոտենբուրգի ամրոցում,
* «Վարամոն» լողափ,
* Բալցար ֆոն Պլատենի գերեզմանոցը։

## Սպորտ
Մուտալայից են հետևյալ սպորտային ակումբները․

* Զերոս ԲԿ
* ԻՖԿ Մուտալա
* Մուտալա ԱԻՖ
* Մուտալա Սեգելսալսկապ

## Հնագիտություն
2015 թվականի նոյեմբերին անգլիական «Նեյչր» գիտական շաբաթագրքում հրատարակվում է գիտական վերլուծություն, որտեղ ներկայացված էր մ․թ․ա․ 6000-ից մինչև մ․թ․ա․ 5700 թվականն ընկած ժամանակահատվածում Մուտալայում բնակված և ներկայումս հայտնաբերված նախնադարյան որսորդների և հավաքչությամբ զբողվող անձանց մասին։

Չորս նախամարդկանցից երեքը կրում էին I2a1 հայրական հապլոխումբ (կամ դրա ենթադաս), իսկ մյուսները՝ I2c։ mtDNA-ի առնչակցությամբ չորս առանձնյակներ կրում էին U5a ենթադասի գենը, իսկ երկուսը՝ U2e1։

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* 
* 

Կատեգորիա:Շվեդիայի քաղաքներ