Կենդանակերպի նշաններ

**Կենդանակերպի նշանները** կենդանակերպի 12 հավասար հատվածներն են։ Նրանց աստղագուշակական իմաստավորումը, վերագրվող արժեքներն ու նշանակությունները տարբերվում են աստղաբանական տարբեր ավանդություններում։ Արևմտյան և հնդկական աստղագուշակությունների մեջ կարևորվում են հատկապես լուսատուների և մոլորակների զբաղեցրած դիրքերը Կենդանակերպի նշաններում։ Մյուս աստղագուշակական ավանդություններում առավել մեծ նշանակություն է տրվում օրացույցային տարիների և մոլորակների հատուկ պարբերաշրջաններին։ Սակայն բոլոր աստղագուշակական ավանդությունները միավորում է մեկ հիմնարար սկզբունք՝ ուսումնասիրվող երևույթի սկզբնավորման պահն իմանալու և վերլուծելու անհրաժեշտությունը։ Կապված նրանից, թե ծննդյան պահին երկնակամարի որ հատվածն էր ելնում արևելքում, որոշում էին սկսվող տարվա բնույթը, պետությունների, շինությունների, մարդկանց և ցանկացած այլ երևույթների ճակատագրերը։

## Արևմտյան կենդանակերպի նշանները և նրանց դասակարգումը
մինի|upright=1.5|աջից|Կենդանակերպի նշաններն ըստ տարրերքների։ 16-րդ դարի եվրոպական ձեռագրից
Արևմտյան կենդանակերպի նշանները ստորաբաժանվում են մի շարք սկզբունքների հիման վրա։ Նրանք բազմազան են՝

* Միմյանց նկատմամբ ունեցած հայեցողությունների համաձայն։ Եռանկյունի հայեցողությունը/120°/ տալիս է 12 նշանների բաժանումը՝ ըստ 4 դասական տարերքների՝ հուր, օդ, հող և ջուր /3×4/։ Քառանկյուն հայեցողությունը/90°/ առաջացնում է կենդանակերպի խաչաբաժանումը 3 որակների՝ հիմնական կամ շարժուն, կայուն կամ սևեռուն և փոփոխական կամ հասարակ /4×3/։
* Ըստ տարվա եղանակների՝ 4 քառորդների. գարուն՝ ջերմ, խոնավ և սանգվինիկ, ամառ՝ ջերմ, չոր և խոլերիկ, աշուն՝ ցուրտ, չոր և մելանխոլիկ, ձմեռ՝ ցուրտ, խոնավ և ֆլեգմատիկ։
* Ըստ տարերքի և հերթականության՝ արական և իգական, ցերեկային և գիշերային, ջերմ և ցուրտ։
* Ըստ տարերքների և աշխարհի կողմերի՝ հյուսիսային, հարավային, արևելյան և արևմտյան։
* Ըստ ելման տևողության՝ ուղիղ ու երկար ելման նշաններ և կարճ ու թեք ելման նշաններ։

### 12 նշանների բնութագիր

Ժամանակակից արևմտյան աստղագուշակության մեջ կենդանակերպի ամեն մի նշանի համար ընդունված են ընդհանրացված բնութագրեր։ Առանձին որևէ նշանի բնութագիր, սակայն, երբեք լիարժեք չի նկարագրում կոնկրետ անհատին, քանի որ նրա *նատալում* կամ հորոսկոպում կարող են արտահայտված լինել մի քանի նշաներ, ուստի և այդ անձի բնութագրում պետք է հաշվի առնել այդ նշանների և նրանցում առկա մոլորակների հատկություններն ու որակները։ Մարդու հոգեբանական դիմանկարը, որը տրվում է նրա արևային նշանի հիման վրա, բուն աստղաբանական վերլուծական գործընթացի շերտերից մեկն է միայն։

* Խոյ/հուր, հիմնական կամ շարժուն/. նշանի կարգախոսն է՝ **"Ես կամ"**։ Ուժեղ արտահայտված Խոյ նշանն անհատին դարձնում է քաջարի, խիզախ, եռանդուն, աշխույժ, գործունյա, իմպուլսիվ, համառ, տոկուն, ուղղամիտ, իրատես, կրքոտ, ղեկավարող և առաջնորդ։ Բնորոշ բացասական գծերից են չզսպվածությունը, ագրեսիվությունը, անհատապաշտությունը, անկանխատեսելիությունը, անհանդուրժողականությունը, անհամբերությունը, մեծամտությունը, ժամանակավրեպ քայլերը, կամակորությունը, ծայրահեղականությունը։ Խոյն աստղագուշակության մեջ համարվում է ռազմաշունչ Մարս մոլորակի իշխանության տակ գտնվող նշան, Արեգակը գահակալում է այստեղ։ Բժշկական աստղագուշակության մեջ Խոյը ղեկավարում է մարդու մարմնի մասերից գլուխն ու գանգը, հիվանդություններից՝ բոլոր սուր և բորբոքային իրավիճակները, արյան հիվանդությունները և այլն։ Բնության մեջ Խոյ նշանին համապատասխանում են խարույկն ու անկառավարելի բոցը՝ հրդեհը, արևի փայլն ու բնության զարթոնքը։
* Ցուլ/հող, կայուն կամ սևեռուն/. նշանի կարգախոսն է՝ **"Ես ունեմ"**։ Ուժեղ արտահայտված Ցուլ նշանի դեպքում մարդը հնարամիտ է, վստահելի, պատասխանատու, համբերատար, հանգիստ, հանդուրժող, կայուն, զգայուն, ուժեղ, զգուշավոր, իրատես, գործունյա, բեղուն, երաժշտասեր և արտիստիկ։ Բացասական գծերից են՝ կամակորությունը, ժլատությունը, ֆորմալիզմը, անվստահությունը սոփական ուժերի նկատմամբ, թուլակամությունը, դանդաղաշարժությունն ու կարծրամտությունը։ Ցուլն աստղագուշակության մեջ իշխում է Վեներա մոլորակը, որն արվեստի, գեղեցկության ու տռփանքի հովանավորն է, գահակալում է այստեղ Լուսինը։ Բժշկական աստղագուշակության մեջ Ցուլը տիրապետում է վզին ու կոկորդին ու նրանց հետ կապված հիվանդություններին։ Բնության մեջ Ցլին համապատասխանում են ծաղկող այգիներն ու մարգագետինները, կանաչ դաշտերն ու պտղաբեր վարելահողը։
* Երկվորյակներ/օդ, փոփոխական կամ հասարակ/. նշանի կարգախոսն է՝ **"Ես մտածում եմ"**։ Ուժեղ արտահայտված Երկվորյակների դեպքում մարդը արագախոս է, բազնակողմանի, հետաքրքրասեր է, կենսունակ, ակտիվ, շփվող, աշխույժ, արագաշարժ և կենսախինդ։ Բացասական գծերից են անհանգստությունը, ցրվածությունը, երկերեսանիությունը, մակերեսայնությունը, անկայունությունը, դյուրահավատությունն ու շատախոսությունը/բամբասանք/։ Երկվորյակներին աստղագուշակության մեջ իշխում է Մերկուրի մոլորակը, որը գիտելիքի, կապի և առևտրի հովանավորն է։ Գահակալում է Երկվորյակներում *Վիշապի գլուխը* / տես Լուսնային հանգույցներ /։ Բժշկական աստղագուշակության մեջ Երկվորյակները ղեկավարում են ձեռքերը և ուսերն ու թոքերը, հիվանդություններից՝ ձեռքերի և ուսերի ու արյունատար անոթների հետ կապված խնդիրները, հիստերիաներ և հիվանդագին երևակայություն։ Բնության մեջ Երկվորյակներին համապատասխանում են փոփոխական քամիները, թռչունների ու միջատների թռիչքը և բնության աճը։
* Խեցգետին/ջուր, հիմնական կամ շարժուն/. նշանի կարգախոսն է՝ **"Ես զգում եմ"**։ Ուժեղ արտահայտված Խեցգետնի դեպքում անհատը լինում է զգայուն, պահպանող և պահպանողական, հնարամիտ, խնամող, ընտանիքին և հայրենիքին նվիրված, զգացմունքային, ջերմ, կարեկցող, էմոցիոնալ և սիրառատ։ Կարող է լինել սակայն ծայրահեղ կպչուն, կասկածամիտ, դյուրագրգիռ, պերճասեր, քմահաճ և դաժան։ Աստղագուշակության մեջ Խեցգետնին իշխում է խորհրդավոր Լուսինը, որը արգասաբերության և մայրության խորհրդաանիշն է։ Խեցգետնում գահակալում է Յուպիտեր բարերար մոլորակը։ Բժշկական աստղագուշակության մեջ Խեցգետինը ղեկավարում է կուրծքն ու ստամոքսը, հիվանդություններից՝ ստամոքսի և մարսողության խանգարումները, կրծքի քաղցկեղը և այլն։ Բնության մեջ Խեցգետնին համապատասխանում են ջրհորները, անտառային առուները, աղբյուրները, անձրևն ու խոնավ տերևները, սաղմնավորման և հասունացման ընթացքը։
* Առյուծ/հուր, կայուն կամ սևեռուն/. նշանի կարգախոսն է՝ **"Ես հրամայում և իշխում եմ"**։ Ուժեղ արտահայտված Առյուծ նշանի դեպքում անձն օժտված է ստեղծագործելու տադանդով, նա առատաձեռն, հպարտ, զվարճասեր, թատերասեր, կրքոտ, ջերմ, նրբազգաց, պատվասեր, մեծահոգի, ազնիվ, վառ, գերող և ուժեղ անհատականություն է։ Նաև լինում է իշխանասեր, եսասեր, մեծամիտ, ամաչկոտ, պարծենկոտ և ծայրահեղ սեփականատեր։ Աստղագուշակության մեջ Առյուծին իշխում է կենսագործ ու հրաշափայլ Արեգակը, որն իրենից բացի այլ գահակալներ չի հանդուրժում։ Բժշկական աստղագուշակության մեջ Առյուծը ղեկավարում է սիրտն ու մեջքը, հիվանդություններից՝ սաստիկ ջերմային տենդերը, սրտի և մեջքի թուլությունները, աչքի բորբոքումներ և այլն։ Բնության մեջ Առյուծին համապատասխանում է ամառային շոգն ու տապը, հասունությունը և կառավարվող կրակը։
* Կույս/հող, փոփոխական կամ հասարակ/. նշանի կարգախոսն է՝ "**Ես վերլուծում են"**։ Ուժեղ արտահայտված Կույս նշանի դեպքում մարդը սովորաբար իրատես է, աշխատասեր, պահանջկոտ, ճշտապահ, բծախնդիր, համեստ, զգուշավոր, հանգիստ, մաքրասեր, սրամիտ, մտավորական և պրագմատիկ։ Սակայն նա կարող է լինել նաև անհեռատես, մանրունքների հետևից ընկնող, կարծրամիտ, դյուրագրգիռ և ծայրահեղ քննադատող ու պահպանողական։ Աստղագուշակության մեջ Կույս նշանն իշխում է Մերկուրի մոլորակը, որը նաև իր գահակալությունն ունի նրա մեջ։ Բժշկական աստղագուշակության մեջ Կույս նշանը ղեկավարում է աղիներն ու մարսողությունը, հիվանդություններից՝ մարսողության խախտումներն ու քարագոյացումը։ Բնության մեջ Կույս նշանին համապատասխանում են հասունացած ցորենի արտերը, հասկերն ու հունձքը և պտղաբերությունից ուժասպառ հողը։
* Կշեռք/օդ, հիմնական կամ շարժուն/. նշանի կարգախոսն է ՝ **"Ես հավասարակշռում եմ"**։ Ուժեղ արտահայտված Կշեռք նշանի դեպքում մարդը ընկերասեր է և հանրային, դիվանագետ, անկողմնակալ, հարգալից, արդարամիտ, նրբանկատ, շփվող, խաղաղասեր, հմայիչ, հավասարակշռված և դյութիչ։ Բացասական գծերից են թուլակամությունը, անվստահությունը սեփական ուժերի նկատմամբ, անվճռական լինելը, որոշումներ կայացնելու անկարողությունը, մշտական տատանումները, անհանգստությունը, հեշտասիրությունը, պերճասիրությունն ու ծուլությունը։ Աստղագուշակության մեջ Կշեռք նշանն իշխում է հմայիչ Վեներա մոլորակը, իսկ գահակալում է Կշեռքում մռայլ ու արդար Սատուրն մոլորակը։ Բժշկական աստղագուշակության մեջ Կշեռքը կառավարում է երիկամներն ու գոտկատեղը, հիվանդություններից՝ երիկամների և միզապարկի գործունեության խախտումներ, գոտկատեղի թուլություն։ Բնության մեջ Կշեռքին համապատասխանում են ոսկե աշունը, մեղմ, հանգիստ քամին և ծաղիկների բուրմունքը։
* Կարիճ/ջուր, կայուն կամ սևեռուն/. նշանի կարգախոսն է՝ **"Ես ցանկանում եմ"**։ Ուժեղ արտահայտված Կարիճի նշանի դեպքում մարդը լինում է կրքոտ, գաղտնամիտ, ուժեղ, նպատակասլաց, խորաթափանց, զգացմունքային, հետաքրքրասեր, հնարամիտ, մտավորական, պատվասեր, համառ, խորհրդավոր և ստեղծագործող։ Բացասական գծերից են ծայրահեղ խանդն ու կասկածամտությունը, եսակենտրոնությունն ու կպչունությունը։ Աստղագուշակության մեջ Կարիճին իշխում է ռազմատենչ Մարս մոլորակը։ Բժշկական աստղագուշակության մեջ Կարիճը ղեկավարում է մարդու մեզա-սեռական համակարգն ու հետանցքը, հիվանդություններից՝ քարագոյացումը միզուղիներում և երիկամներում, թութքը, սեռական օրգանների հիվանդությունները։ Բնության մեջ Կարիճին համապատասխանում են հանգիստ կանգնած ջուրը՝ լճակներն ու ճահիճները, գեյզերներն ու քնած հրաբուխները։
* Աղեղնավոր/հուր, փոփոխական կամ հասարակ/. նշանի կարգախոսն է՝ **"Ես գիտեմ"**։ Ուժեղ արտահայտված Աղեղնավորի նշանն անհատին դարձնում է ազատասեր, էքստրավերտ, իմաստասեր, ուղղամիտ, բարյացակամ, անկեղծ, մտավորական, լայնախոհ, բազմակողմանի, նախաձեռնող, էքսպանսիվ, արկածախնդիր և լավատես։ Բացասական գծերից են անտակտությունը, չափազանցնելու հակումը, թափթփվածությունը, պերճասիրությունն ու պարծենկոտությունը։ Աստղագուշակության մեջ Աղեղնավորին իշխում է բարերար Յուպիտեր մոլորակը, գահակալում է այստեղ *Վիշապի պոչը* / տես Լուսնային հանգույցներ /։ Բժշկական աստղագուշակության մեջ Աղեղնավորը ղեկավարում է կոնքերն ու հետույքը, հիվանդություններից՝ լյարդի և արյան հիվանդությունները, խոցերն ու վարակիչ տենդերը։ Բնության մեջ Աղեղնավորին համապատասխանում է ճամփորդական խարույկը, բոցի կայծերը, կայծակի փայլը, աստղազարդ երկինքն ու դեպի անհայտ հեռուների ձգտումը։
* Այծեղջյուր/հող, հիմնական կամ շարժուն/. նշանի կարգախոսն է՝ **"Ես օգտագործում եմ"**։ Ուժեղ Այծեղջյուր ունենալու դեպքում անհատը սովորաբար խելամիտ է, իրատես, պատասխանատու, համբերատար, կարգապահ, ավանդապաշտ, զգուշավոր, աշխատասեր, համառ, նպատակասլաց, ինքնավստահ, իրազեկ, պատվասեր, բարեխիղճ և հեղինակավոր։ Բացասական գծերից են կարծրամտությունը, պահպանողականությունը, շահամոլությունը, կասկածամտությունը, անզգամությունը, մռայլությունը, ծայրահեղ պահանջկոտությունն ու սառնասրտությունը։ Այծեղջյուրին իշխում է մռայլ ու արդար Սատուրն մոլորակը, գահակալում է այստեղ Մարսը։ Բժշկական աստղագուշակության մեջ Այծեղջյուրը ղեկավարում է ծնկներն ու կմախքը, հիվանդություններից՝ ոսկորների, ջլերի և մաշկի խնդիրներ, կոտրվածքներ, ոլորումներ և այլն։ Բնության մեջ Այծեղջյուրին համապատասխանում են ձմեռային սառնությունը և սառույցը, քարացած կամ քարքարոտ հողը, ինչպես նաև մերկ ժայռերն ու լեռնագագաթները։
* Ջրհոս/օդ, կայուն կամ սևեռուն/. նշանի կարգախոսն է՝ **"Ես իմանում եմ"**։ Ուժեղ Ջրհոսի դեպքում անհատը ազատասեր է և ոչ ավանդապաշտ, ինտելեկտուալ, հանդուրժող, անհնազանդ, անհատապաշտ, խաղաղասեր, բարեգործ, ընկերասեր, առանձնահատուկ, հայտնագործող, նորարար և առաջադեմ։ Բացասական գծերից են անկանխատեսելիությունը, քմահաճությունը, եսակենտրոնությունը, անտարբերությունը ու էքսցենտրիկությունը։ Աստղագուշակության մեջ Ջրհոսին իշխում է Սատուրն մոլորակը։ Բժշկական աստղագուշակության մեջ Ջրհոսը ղեկավարում է սրունքներն ու նյարդային համակարգը, հիվանդություններից՝ ոտքերի և անոթաշարժ նյարդերի թուլությունը։ Բնության մեջ Ջրհոսին համապատասխանում են պայծառ երկինքը, ամպերը, բուքն ու ձյունածածկ բնապատկերը, ազատագրումն ու ներշնչանքը։
* Ձկներ/ջուր, փոփոխական կամ հասարակ/. նշանի կարգախոսն է՝ **"Ես հավատում եմ"**։ Ուժեղ արտահայտված Ձկներ նշանը անհատին դարձնում է կարեկից, զգայուն, զգացմունքային, միստիկ, հոգևոր, երազկոտ, պասսիվ, հանգիստ, ներշնչվող, զահաբերող, վառ երևակայություն ունեսող, երաժշտասեր և թատերասեր։ Բացասական գծերից են թուլակամությունը, թուլությունը, պերճասիրությունը, երկերեսանիությունը, անփութությունը, հեշտասիրությունն ու իրականությունից փախուստի ձգտումը։ Ձկներին իշխում է բարերար Յուպիտեր մոլորակը, գահակալում է այստեղ հմայիչ Վեներա մոլորակը։ Բժշկական աստղագուշակության մեջ Ձկները ղեկավարում են ոտնաթաթն ու լիմֆատիկ և իմունային համակարգերը, հիվանդություններից՝ ոտնաթաթերի հիվանդություններ, գեղձերի գործունեության խախտումներ և իմունային համակարգի թուլություն։ Բնության մեջ խորհրդավոր Ձկներին համապատասխանում են ծովերի և օվկիանոսների անհունը, ալիքները, մշուշը, ձնհալը, միաձուլումն ու լուծույթը։

### Տարերքներ
Հնուց ի վեր հերմետիզմի առանցքային բաժիններից էր տարրերքների մասին ուսմունքը։ Հունական փիլիսոփայության մեջ 4 նախաստեղծ տարերքներից գոյանում էին աշխարհի բոլոր իրերն ու երևույթները։ Արևմտյան աստղագուշակական համակարգում այս պատկերացումները իրենց անմիջական արտահայտությունն են գտնում կենդանակերպի եռամասն բաժանման մեջ, որը կոչվում է տրիպլիցիտետ՝ հրային, օդային, ջրային և հողային։ Կրակի և օդի նշանները **արական, դրական և էքստրավերտ** են, հողի ու ջրի նշանները՝ **իգական, բացասական և ինտրովերտ**։ 
* **Հրային նշաններն** են՝ *Խոյը, Առյուծը և Աղեղնավորը*, այս նշաններին բնորոշ է առաջնորդությունն ու ստեղծագործական էներգիան։ Հուրը *ոգու* և երևույթների սկզբի խորհրդանիշն է, այն հնուց ի վեր հոգևոր անմար կրակի խորհրդանիշն էր, այդ պատճառով էլ նա մշտապես առկա էր կրոնական ծեսերում և պաշտամունքային վայրերում։ Հրային տարրերքի նշանները կապված են ակտիվ և էքսպանսիվ գործունեության հետ, ուժեղ արտահայտված հուր տարրերքի դեպքում անձը, որպես կանոն, ջերմեռանդ է, արագ ոգևորվող և մարող, քաջարի, նախաձեռնող, բռնկվող, կրքոտ, ուժեղ, իշխանասեր և առաջնորդ։ Մյուս տարերքների հետ հուրը փոխազդում է հետևյալ կերպ՝ հողն ու ջուրը նրան հանգցնում և սառեցնում են, իսկ օդը՝ բորբոքում և կենդանացնում է նրան։
* **Հողային նշաններն ** են՝ *Ցուլը, Կույսն ու Այծեղջյուրը*, այս նշաններին բնորոշ է կայունությունն ու կուտակման հակումը, քանի որ նրանք առնչվում են նյութական պաշարների հետ։ Հողը բնության ամենաարգասավոր տարրերքն է, նրա հետ է առնչվում երկրագործական տարվա պարբերաշրջանը, որն իր արտացոլումն է գտնում երկրագործական մշակույթների օրացույցերում։ Պատահական չէ, որ պտղաբերության հնագույն խորհրդանիշներն են Ցուլը և բնության մայր-աստvածուհին՝ Կույսը։ Հող տարրերքի առատության դեպքում անձը ունի կայուն և հանգիստ բնավորություն, վստահելի է և պատասխանատու, իրատես, զգուշավոր և պրակտիկ։ Կրակն այրում է հողը, օդը՝ խեղդում, իսկ ջուրը պարգևում ե նրան արգասաբերություն և կենդանություն։
[մինի|150px| Ջրերի ակունքն իր ձեռքերում պահող երկնքի աստվածը/Ջրհոս/: [Շումեր, մ.թ.ա. 3 հազարամյակ ]]
* **Օդային նշաններն** են՝ *Երկվորյակները, Կշեռքը և Ջրհոսը*, որոնց բնորոշ է կապի հաստատումն ու շփումը։ Օդի տարերքը կապված է կենդանության ներշնչման հետ, այն ապրեցրել է բոլոր շնչավոր արարածներին, ապահովվելով նրանց միասնությունն ու փոխհարաբերությունը։ Հնուց ի վեր հուր տարրերքի հետ մեկտեղ օդը զորության և իշխանության, կյանքի և արդարության խորհրդանիշն է։ Օդային նշանները առավելապես *մարդակերպ* են, քանի որ ավանդաբար մարդկային կերպարանք ունեցող էակների տեսքով են պատկերվել։ Օդային նշանների շարքին է պատկանում նաև կենդանակերպի միակ առարկա-նշանը՝ Կշեռքը, որը արդարության և հավասարակշռության խորհուրդն է կրում։ Օդ տարրերքի գերակշռության դեպքում անձը, որպես կանոն, չափազանց շփվող է, ընկերասեր, հեշտությամբ է ձեռք բերում նոր ծանոթություններ և գիտելիքներ, նա կենսախինդ է, արագաշարժ, ճարպիկ, բազմակողմանի, իդեալիստ, զբաղվում է հասարակական գործունեությամբ։ Ջրի հետ փոխազդելիս օդը իրեն ետ մղված է զգում, հողը՝ ճնշում է նրան, իսկ հուրը՝ ապրեցնում։
* **Ջրային նշաններն** են՝ *Խեցգետինը, Կարիճը և Ձկները*, որոնք բնութագրում են մարդկային զգացմունքները, համբերատարությունը, ենթագիտակցությունը։ Ջուրը *հոգու* խորհրդանիշն է, հողի հետ մեկտեղ արգասաբեր տարրերք է, ոռոգելով հողն այն ապահովվում է առատ պտղաբերությունը, որը և նրան դարձնում է բնության հզոր կենատու ուժերից մեկը։ Հնագույն շրջանում ջուրը պտղաբերությունից բացի խորհրդանշում էր այսր և անդրշիրիմյան աշխարհների սահմանագիծը, ինչպես նաև մահվան հաղթահարումն ու վերածնունդը/կենաց ջուր/։ Երկրային կյանքի ակունքը Խեցգետինն է, երկնային ջրերի խորհրդանիշը՝ Ձկները, Կարիճը կանգնած է կյանքի և մահվան, նյութականի և հոգևորի սահմանագծում։ Ջուր տարերքի առատությունը անձին դարձնում է գաղտնամիտ, երազկոտ, տարրերային, զգացմունքային, կանխազգացող, խորհրդավոր և քմահաճ։ Հուրը եռացնում ու գոլորշիացնում է ջրին, օդը՝ ցրում և ալեկոծում, իսկ հողը ուղղություն է տալիս նրա անզուսպ հոսանքին։

### Կենդանակերպի խաչաբաժանումը
Տարերքները ներկայացնող կենդանակերպի նշանները միավորվում են ներդաշնակ հայեցողությամբ/120°/, ի տարբերություն դրան կենդանակերպի խաչաբաժանումը նշանների "աններդաշնակ" միավորումն է, քանի որ առաջանում է շրջանի քառանկյուն բաժանումից։ Եթե չորս տարրերքները նախաստեղծ աշխարհի արարչագործ մասնիկներն են, ապա խաչն արտահայտում է արարված /նյութականացած/ աշխարհում առկա պայքարն ու հակասությունները։ Ամենալայն իմաստով, խաչը խորհրդանշում է աշխարհն իր կառուցվածքային կտրվածքներով՝ վերևի ու ներքևի, աջի և ձախի և այլնի հակադրությամբ։ Գաղտնագիտական ավանդությունը կապում է աստղագուշակական երեք խաչերը Քրիստոսի ինքնադրսևորման երեք ձևերի խորհրդաբանության հետ՝
* *Հիմնական կամ շարժուն խաչը*՝ Հարության խաչ
* *Կայուն կամ սևեռուն խաչը*՝ Խաչելիության խաչ
* *Փոփոխական կամ հասարակ խաչը*՝ Թաքնված Քրիստոսի խաչ։
Աստղագուշակական ավանդույթի համաձայն խաչերի անվանումները կապված են տարվա եղանակների հետ. հիմնական կամ շարժուն նշանները եղանակի շրջադարձային փոփոխության հետ են կապված/գարնան, ամռան, աշնան և ձմռան սկիզբ/, կայուն նշանները՝ համընկնում են կայուն եղանակային պայմաններ հետ, փոփոխական նշանները կանխորոշում են եղանակի փոփոխությունը։
* **Հիմնական կամ շարժուն խաչի** նշաններն են՝ *[[Խոյ (համաստեղություն)|Խոյը]], [[Խեցգետին (համաստեղություն)|Խեցգետինը]], [[Կշեռք (համաստեղություն)|Կշեռքը]] և [[Այծեղջյուր]]ը*։ Այս խաչը բաղկացած է գիշերահավասարների և արևադարձերի նշաններից, որոնք ըստ էության արևադարձին կենդանակերպի հանգուցակետերն են, դրանով էլ պայմանավորված է նրանց "հիմնական" անվանումը։ Այս նշանների հետ կապված են նախաձեռնությունն ու ջերմեռանդությունը։ Հիմնական խաչը նաև հուր տարերքի հետ է կապված, քանի որ նրա հիմքում հրային Խոյ նշանն է ընկած։ Ուժեղ արտահայտված հիմնական նշանների դեպքում անձը, որպես կանոն, նախաձեռնող է և գործունյա, նպատակասլաց, դյուրագրգիռ, անհամբեր, օժտված առաջնորդի ընդունակություններով։
* **[[Կայուն կամ սևեռուն խաչ]]ի** նշաններն են՝ *[[Ցուլ (համաստեղություն)|Ցուլը]], [[Առյուծ (համաստեղություն)|Առյուծը]], [[Կարիճ (համաստեղություն)|Կարիճը]] և [[Ջրհոս (համաստեղություն)|Ջրհոսը]]*։ Կայուն խաչը կենդանակերպի կենտրոնական խաչն է և ըստ էության կապված ե մարդու ամենախորքային էության /բնազդային մակարդակի/ և նրա ձևափոխման հետ։ Կայուն խաչի հիմքում հողային տարրերքն է ընկած, քանի որ այն Ցուլ նշանով է սկսվում։ Կայուն նշանների գերակշռության դեպքում անձը օժտված է մեծ համբերությամբ և կամքով, նա վճռական է, նվիրված իր գաղափարներին, վստահելի, կայուն և համառ, երբեմն իներտ և պահպանողական։
* **Փոփոխական կամ հասարակ խաչի** նշաններն են՝ *[[Երկվորյակներ (համաստեղություն)|Երկվորյակները]], [[Կույս (համաստեղություն)|Կույսը]], [[Աղեղնավոր]]ը և [[Ձկներ (համաստեղություն)|Ձկները]]*։ Այս նշանները հաճախ անվանվուն են *երկմարմին* նշաններ, քանի որ նրանք ընկած են հիմնական/շրջադարձային/ և կայուն եղանակների միջև և հնուց ի վեր պատկերվել են երկմարմին էակների տեսքով/բացառությամբ Կույսի/։ Փոփոխական խաչի բնորոշ գծերից է անկայունությունն ու հարմարվողականությունը, քանի որ նրա հիմքում օդ տարրերքն է ընկած /Երկվորյակներ/։ Ուժեղ արտահայտված փոփոխական նշանների դեպքում անձը հնարամիտ է, աշխույժ, ճկուն և ճարպիկ, բազմատաղանդ, սակայն անկայուն է իր ցանկությունների ու ձգտումների մեջ, հեղհեղուկ, անկանխատեսելի, քմահաճ։ Նա կարողանում է հրաժարվել իր պահանջմունքներից և ցանկություններից, հանուն ուրիշների, երբեմն դառնալով շրջապատի գերին և անգամ զոհը։

### Կենդանակերպի այլ բաժանումներ
Գոյություն ունեն կենդանակերպի նշանների զանազան այլ խմբավորումներ.

* **Կենդանական կամ չորքոտանի** նշաններն են *Խոյը, Ցուլը, Առյուծը, Աղեղնավորը և Այծեղջյուրը*, քանի որ նրանք ներկայացված են չորքոտանի էակներով։
* **Պտղաբեր կամ բեղուն** են համարվում բոլոր ջրային նշանները՝ *Խեցգետինը, Կարիճը, Ձուկը*, ինչպես նաև Ցուլը։
* **Անպտուղ** են համարվում օդ տարրերքի նշանները և հատկապես *Երկվորյակները*, ինչպես նաև *Առյուծն* ու *Կույսը*։
* **Մարդկային կամ մարդակերպ** են *Երկվորյակները, Կույսը և Ջրհոսը*։
* **Վայրենի** նշաններն են *Առյուծը և Աղեղնավորի* երկրորդ մասը, քանի որ սրանք ներկայացված են վայրի կենդանիներով։
* **Համր կամ դանդաղ խոսող** նշանները ջրայիններն են։

## Մոլորակների իշխանությունը կենդանակերպի նշաններում
Աստղագուշակական ավանդության համաձայն լուսատուներն ու մոլորակները յուրատեսակ հարազատություն ունեն կենդանակերպի որոշ նշանների հետ, որոնց մեջ հայտնվելով նրանք առավել ամբողջական են արտահայտում իրենց հատկությունները, հզորանում և փայլատակում՝ *արժևորվում*։ Լուսատուին կամ մոլորակին "հարազատ" կենդանակերպի նշանները համարվում են նրանց *բնակատեղին* կամ *տունը*, և տվյալ մոլորակը կամ լուսատուն համարվում է այդ նշանների *իշխանը* կամ *տանուտերը*։ Հարազատության վառ դրսևորումներից է նաև *գահակալությունը*, գահակալության նշաններում մոլորակներն ու լուսատուները հասնում են իրենց զորության գագաթնակետին՝ *թագադրվում* են։ Հարազատության նշաններին հակադիր նշաններում մոլորակների ու լուսատուների ուժն *անկում* է ապրում, նրանք *աքսորվում են կամ բանտարկվում*՝ *արժեզրկվում*։ Կան նաև կենդանակերպի այնպիսի նշաններ, որոնք չեզոք են տվյալ մոլորակի կամ լուսատուի համար, այստեղ հյուրընկալվելով նրանք ոչ արժևորվում են, ոչ էլ արժեզրկվում։

### Մոլորակների տնավորումը, գահակալությունը, արտաքսումն ու անկումը կենդանակերպի նշաններում

Ժամանակակից արևմտյան աստղագուշակները հակված են կիրառելու նաև Սատուրնից այն կողմ գտնվող մոլորակները՝ **Ուրանը, Նեպտունն ու Պլուտոնը**, որոնք հնում հայտնի չէին։ Այս մոլորակները երբեմն կոչվում են **բարձրագույն** մոլորակներ և կապված են հիմնականում վերանձնյա, հանրային գործընթացների հետ։

Աստղագուշակ-ուսումնասիրողների մեծ մասը համարում են **Ուրանի**24px|Ուրան աստղատունը **Ջրհոսը**, իսկ գահակալության վայրը **Կարիճը**, **Նեպտունինը**24px|Նեպտուն՝ **Ձկներն** ու **Ջրհոսը** կամ **Առյուծը**, **Պլուտոնինը**24px|Պլուտոն՝ **Կարիճն** ու **Խոյը** և **Աղեղնավորը** կամ **Ձկները**։

Ժամանակակից արևմտյան աստղագուշակական որոշ ուղղություններ օգտագործում են նաև *աստերոիդները* կամ *թզուկ մոլորակները*, դրանցից **Ցերերան, Վեստան, Յունոնան, Պալլասը**, գտնվում են *Մարսի* և *Յուպիտերի* ուղեծրերի միջև, **Խիրոնը**՝ *Սատուրնի* և *Ուրանի* արանքում, ինչպես նաև բազմաթիվ մանր երկնային մարմիններ, որոնք շարունակում են հայտնաբերվել *Պլուտոնի* ուղեծրից այն կողմ։ Հատկապես մեծ տեղ է հատկացվում **Ցերերային**, որը չափերով առավելագույնն է և աստղագուշակական պատկերացումների համաձայն իշխում է **Կույս** կամ **Ցուլ** նշանում, համադրվելով **Մերկուրի** մոլորակի հետ, և **Խիրոնը**, որն իշխում է **Ցուլ** և **Կշեռք** նշաններում, քանի որ համարվում է **Վեներայի** զուգահեռը։
Նորահայտ մոլորակների և աստերոիդների իշխանության և գահակալության վերաբերյալ, բնականաբար, աստղագուշակները միակարծիք չեն, քանի որ նրանց ազդեցությունը դեռ բավարար կերպով ուսումնասիրված չէ։

## Կենդանակերպի նշաններին նվիրված [[Հայաստանի Հանրապետության հուշադրամներ#«Կենդանակերպի նշանները» շարք|ՀՀ արծաթե և ոսկե հուշադրամներ]]

## Գրականություն
* Алиса А.Бейли. Трактат о семи лучах./Эзотерическая астрология/.-К.։"Преса Украини", 1993.
* Джинни Эйвери. Астрология и ваше здоровье.-М.։РИПОЛ, 1996.
* Էֆիմերտէ.-Եր.։ Ապոլոն, 1992.

## Տես նաև
* Կենդանակերպ
* Հորոսկոպ

Կատեգորիա:Աստղագուշակություն
Կատեգորիա:Կենդանակերպեր