Իմացության ծառ

**Իմացության ծառ** (), հուշարձան, որը նվիրված է նույնանուն պատմական ծառին Ավստրալիայի Քվինսլենդ նահանգի Բարքալդին քաղաքում։ Ծառը 1891 թվականի գործադուլի առանցքային վայրն է եղել, որի արդյունքում առաջ են քաշվել նորարարական քաղաքական որոշումներ, որոնք շրջադարձային են դարձել Քվինսլենդի պատմության, բանվորական շարժման զարգացման և Ավստրալիայի լեյբորիստական կուսակցության ձևավորման գործում, որն աշխարհում առաջին սոցիալ-դեմոկրատական կուսակցություններից մեկն է եղել։ 

*Corymbia aparrerinja* էվկալիպտի կենսաբանական տեսակին պատկանող ծառը գտնվել է Բարկալդինի Օակ-սթրիթում և որոշ տվյալներով ապրել է մինչև 250 տարի։

## Պատմություն
### Ենթատեքստ
1880-ական թվականների վերջին և 1890-ականների սկզբին Քվինսլենդում և Նոր Հարավային Ուելսում ոչխարների արածեցման տարածքների արագ ընդլայնումը հանգեցրել է հողերի ինտենսիվ օգտագործմանը և ֆերմերային տնտեսությունների խոշորացմանը, որոնց սեփականատերերը հատկապես չեն մտահոգվել իրենց աշխատողների կենսապայմաններով և աշխատանքով, որոնց թիվը բրդի մշակման յուրաքանչյուր կայանում հասել է 30-ի, մինչդեռ նրանց աշխատավարձը տատանվել է առաջարկի և պահանջարկի չափից: Զուգահեռաբար, գյուտարար Ֆրեդերիկ Վուլսլին սեփական միջոցներով ստեղծել է ոչխարների բուրդը խուզող մեքենա և 1887 թվականին Սիդնեյում հիմնել է «The Wolseley Sheep Shearing Machine Company» ընկերությունը՝ 20 հազար ֆունտ ստեռլինգ կանոնադրական կապիտալով: Մեքենաների վաճառքը սկսել է աստիճանաբար աճել, ինչը անասնապահները գնահատել են որպես իրենց կարողության և շահույթի սպառնալիք, քանի որ այժմ յուրաքանչյուրը կարող էր ոչխար խուզել, մինչդեռ մեքենայական կտրման առավելություններն ակնհայտ էին՝ բրդի և ոչխարների վնասի նվազում, բրդի արտադրության ավելացում։

### Արհմիությունների կազմավորում և պայքարի սրում
1885 թվականին հիմնադրվել է Բրիսբենի Առևտրի և աշխատանքի խորհուրդը, որը սկիզբ է դրել արհմիությունների ստեղծման շղթային, որոնք պաշտպանել են անասնապահներին աշխատանքային որոշակի պայմանների պահպանման պահանջները և հանգեցրել է 1889 թվականին Ավստրալիայի աշխատանքային ֆեդերացիայի ստեղծմանը։ 1886 թվականին Քվինսլենդի լիբերալ վարչապետ Սեմյուել Գրիֆիթը, որն իր կարիերան սկսել է որպես անասնապահների հակառակորդ, քննարկման է ներկայացրել Առևտրային միությունների մասին ակտը, որը հիմնված է եղել 1871 թվականի հնացած անգլիական ակտի վրա։ Օրենքի ընդունումից հետո խուզողների միության նախագահ Ուիլյամ Սպենսը հրահանգ է տվել արհմիություններ ստեղծել Նոր Հարավային Ուելսի արևմտյան շրջաններում, մինչդեռ անասնապահները սկսել են կրճատել աշխատավարձերը և աշխատանքից ազատել աշխատողներին։ 1889 թվականին Ջորջ Ֆեյրբերնի կալվածքում անասնապահների հանդիպման ժամանակ, որը Քվինսլենդում ավելի քան 28 կայանների սեփականատեր է եղել և ունեցել է ավելի քան 3 միլիոն ոչխար, գործադուլների հնարավոր մեկնարկի մասին լուրերի կապակցությամբ և դրանք կանխելու համար որոշում է կայացվել ստեղծել Քվինսլենդի գործատուների կենտրոնական ասոցիացիան և հայտարարվել է աշխատավարձերի զգալի կրճատման մասին՝ արհմիությունների հետ բանակցություններ վարելուց հրաժարվելու դեպքում։ 1891 թվականի հունվարի 5-ին, Քլերմոնից հյուսիս գտնվող Լոգան-Դաունս կայարանում, Ջորջ Ֆեյրբերնը ներկայացրել է պայմանագիր, որը թույլ է տվել ոչխարներ խուզել առանց արհմիության կանոնները պահպանելու։ Դեկտեմբերի 29-ին Ավստրալիայի աշխատանքային դաշնության անդամ Ջորջ Թեյլորը մեկնել է Քլերմոն, որտեղ Լոգան-Դաունս կայարանում հավաքված խուզողների հետ մերժել է պայմանագիրը՝ որոշում կայացնելով գործադուլային ճամբար հիմնել Վոլֆգանգ-Քրիքի ափերին։ Փետրվարի 1-ին Քվինսլենդի աշխատավորների միությունը պաշտոնական հայտարարություն է տարածել, որ արհմիությունները դարձել են աշխատողների համար արդարության հասնելու միակ միջոցը։ Փետրվարի վերջին Քլերմոն, որտեղ տեղակայվել են մոտ 500 ակտիվիստներ, զորքեր են ուղարկվել, ինչի արդյունքում գործադուլի կենտրոնը տեղափոխվել է Բարքալդին՝ քաղաք, որտեղ գտնվել էր մոտ 30 կայարան։ Փետրվարի 28-ին ակտիվիստները ջահերով երթ են կազմակերպել մեծ ամբարի մոտ, որը հանդիսացել է շրջակա կայարաններից բուրդ հավաքելու վայր և գտնվել է Իմացության ծառի մոտ, որն այդ ժամանակ հայտնի է եղել որպես «Ալելուիա-ծառ»՝ Փրկության բանակի կողմից դրա օգտագործման պատճառով։ Առաջին երթին մասնակցել է ավելի քան 1000 մարդ՝ 60 հեծյալների և տեղի փողային նվագախմբի գլխավորությամբ, որոնք կրել են վարչապետ Գրիֆիթի և Քվինսլենդի օրենսդիր ժողովի անդամ Ֆրենկ Մյորֆիի խրտվիլակները, որոնք այրվել են մեծ բազմության առջև։ Մարտի 15-ին Գիմպիից և Մերիբորոյից ձիավոր հետևակայինների և զինվորականների ջոկատները երկաթուղով ժամանել են Բարքալդին և ռազմական ճամբար են դրել դատարանի մոտ։ Արդյունքում, խուզողները սկսել են ավելի շատ մարդկանց ներգրավել իրենց շարքերը, ինչի արդյունքում 1891 թվականի հունվարից մայիս ընկած ժամանակահատվածում Քրիք լճակի և Բլյու-Բուշ ճահճի մոտ գտնվող ճամբարներում գործադուլավորների թիվն աճել է մինչև 3 հազար տղամարդ իրենց ընտանիքներով, մինչդեռ նոր ճամբարներ են առաջացել Քվինսլենդի այլ քաղաքներում, մասնավորապես՝ Հյուենդենում։

### Ծառը՝ որպես արհմիութենական շարժման և քաղաքական հոսանքի խորհրդանիշ
1891 թվականի մայիսի 1-ին, միավորելով Աշխատանքի օրը Մայիսի օրվա հետ, ոչխարներ խուզող գործադուլավորների խմբերը, ավելի լավ աշխատանքային պայմանների համար պայքարելու նպատակով, երթով դուրս են եկել Բարկալդինի փողոցներ, աստիճանաբար անցնելով դեպի Իմացության ծառը։ Նրանք հավաքվել են մի քանի վայրերում, բացի Կրիկ լճակի մոտ գտնվող գլխավոր գործադուլային ճամբարից, որը կազմակերպված է եղել ռազմական կարգով՝ երեք փողոցներով և հրապարակով երթերի համար։ Արհմիութենական գործիչները ժամանել են քաղաք երկաթուղով և կայարանի մոտ գտնվող ծառի մոտ հանդիպել են գործադուլավորներին, որոնք փորձել են նրանց համոզել իրենց ճշմարտացիության մեջ։ Գործադուլի ամենաթեժ պահին մասնակիցների թիվը հասել է մոտ 9 հազար մարդ։ Վեց օր անց՝ մայիսի 6-ին, գաղութային վարչակազմը, Նոր Հարավային Ուելսի և Քվինսլենդի կառավարությունների աջակցությամբ, ոստիկանության միջոցով ցրել է բողոքողների ճամբարը և ձերբակալել մոտ 200 մարդու մի շարք մեղադրանքներով, այդ թվում՝ խռովության հրահրման համար։ Մայիսի 20-ին Ռոքհեմփթոնում տասներեք մարդ մեղավոր է ճանաչվել հանցավոր դավադրությանը մասնակցելու համար և դատապարտվել է երեք տարվա տաժանակիր աշխատանքների Սուրբ Հեղինե կղզու բանտում՝ Մորթոն Բեյի մոտ, որը հայտնի է եղել որպես «ավստրալիական Ալկատրաս»: Դրանից հետո, 1892 թվականի սեպտեմբերի 9-ին ծառի ստորոտում ընթերցվել է «Քվինսլենդի Լեյբորիստական կուսակցության մանիֆեստը Քվինսլենդի ժողովրդին» (անգլ.՝ Manifesto of the Queensland Labour Party to the people of Queensland), որը դարձել է Ավստրալիայի Լեյբորիստական կուսակցության հիմնադիր փաստաթուղթը։ Մանիֆեստը կազմվել է Քվինսլենդում բանվոր դասակարգի ձևավորմանը ակտիվ մասնակցություն ունեցող Կարլ Սեյմուրի կողմից և ստորագրվել է կուսակցության նախագահ Թոմաս Գլասսիի կողմից, որը հետագայում դարձել է Քվինսլենդ նահանգից առաջին համաժողովրդական ընտրված սենատորը։ Գործադուլի արդյունքը, որպես բազմաթիվ իրադարձությունների շղթայի կարևոր օղակ, 1892 թվականին Թոմի Ռայանի ընտրվելն է եղել որպես Քվինսլենդի Օրենսդիր ժողովի առաջին լեյբորիստ անդամ, ինչպես նաև 1899 թվականին Քվինսլենդում առաջին լեյբորիստական կառավարության և աշխարհում առաջին խորհրդարանական սոցիալիստական կառավարության ձևավորումը՝ Անդերսոն Դոուսոնի գլխավորությամբ։
StateLibQld 1 45615 Union camp in Barcaldine during the 1891 Shearers' Strike.jpg|Բարկալդինի էվկալիպտի ծառերի տակ գործադուլավոր խուզողների ճամբարը, 1891 թվական
Tree of knowledge.jpg|Իմացության ծառը 1991  թվականի նոյեմբերին
Tree of knowledge 1.jpg|Իմացության ծառը 1997 թվականին


Այդ ժամանակից ի վեր Աշխատանքի օրը ամեն տարի նշվում է Քվինսլենդում մայիսի առաջին շաբաթը, Մայիսի օրվա հետ միասին։ 2009 թվականին «Քվինսլենդի Լեյբորիստական կուսակցության մանիֆեստը» ներառվել է ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի «Աշխարհի հիշողություն» ծրագրի ցանկում Ասիայում և Խաղաղօվկիանոսյան տարածաշրջանում։ Ներկայումս մանիֆեստի բնօրինակը գտնվում է Ջոն Օքսլիի հավաքածուում՝ Քվինսլենդի նահանգային գրադարանում, Բրիսբենում։

### Մահ և հիշատակ
Հասուն տարիքում Կենաց ծառն ունեցել է 8-ից 10 մետր բարձրություն՝ շարունակելով աճել Բարքալդինի հյուրանոցի դիմաց: 1990 թվականին հայտնաբերվել է, որ ծառը վարակվել է տերմիտներով և լուրջ առողջական խնդիրներ ունի։ Բուժման, վնասատուների դեմ պայքարի և արմատային համակարգի լվացման արդյունքում ծառի վիճակը բարելավվել է մինչև 1993 թվականի վերջը։ 1991 թվականին՝ գործադուլի մեկնարկի հարյուրամյակի կապակցությամբ, ծառի շրջակայքը բարեկարգվել է և կառուցվել հուշահամալիր։ 1992 թվականի հոկտեմբերի 21-ին ծառը գրանցվել է Քվինսլենդի ժառանգության ռեգիստրում, իսկ 2006 թվականի հունվարի 26-ին՝ Ավստրալիայի ազգային ժառանգության ցանկում։ 2006 թվականի ապրիլին կասկածելի հանգամանքներում ծառը դիտավորյալ թունավորվել է թունաքիմիկատներով և այլևս չի վերականգնվել։ Թունավորման առաջին նշանները նկատվել են մայիսին, այն բանից հետո, երբ ծառից սկսել են թափվել տերևները։ Հոկտեմբերի 3-ին Լեյբորիստական կուսակցության տեղական մասնաճյուղի նախագահ Փեթ Օգդենը հայտնել է, որ ծառը մնացել է առանց տերևների և վերջնականապես չորացել է։ 2007 թվականի հուլիսի 29-ին ծառը հատվել է։ Դրանից հետո, Քվինսլենդի կառավարության որոշմամբ, 7 մետր բարձրությամբ և 2 մետր լայնությամբ ծառն անցել է պահպանման գործընթաց՝ յուրաքանչյուր ճյուղը պահպանելու նպատակով։

2009 թվականի մայիսի 2-ին ծառի տեղում պաշտոնապես բացվել է 18 մետր բարձրությամբ և մոտ 5 միլիոն դոլար արժողությամբ հուշահամալիր։ Հուշարձանի վրա աշխատել է խորհրդատուների, հողաշինարարների լանդշաֆտային ճարտարապետների մի ամբողջ թիմ՝ նախագծի ղեկավարներ Ջոն Ալլենի և Ալլեն Դուայերի գլխավորությամբ։ Հուշահամալիրի ճարտարապետ Բրայան Հուպերը 2009 թվականին արժանացել է «Australian Timber Design Awards» մրցանակին, իսկ 2010 թվականին՝ Ավստրալիայի ճարտարապետների ինստիտուտի «National Architecture Awards» մրցանակին։ Ծառը գտնվում է խորանարդաձև տաղավարի տակ, որը կազմված է 3600 փայտե ձողերից, որոնք թեքված են տերևների տեսքով և այդպիսով կազմում են սաղարթ։ Մոտակայքում գտնվում է դրոշակաձող և բրոնզից ու գրանիտից պատրաստված հուշարձան, որի վրա գրված է.


Tree of knowledge 2.jpg|«Իմացության ծառ» հուշահամալիր, 2013 թվականին
Tree of knowledge plaque.jpg|Աշխատավորական շարժման հուշարձան, 2013 թվական 
Tree of knowledge 3.jpg|Հուշահամալիրի արտաքին տեսք, 2013 թվական 


## Սերունդ
Իմացության ծառի տնկիները տնկվել են, այդ թվում՝ Քվինսլենդի պետական գրադարանի մոտ։ 2005 թվականի մայիսի 2-ին, ի նշանավորումն Լեյբորիստական կուսակցության կազմավորման 114-ամյակի, ծառի տունկը տնկվել է Բարքալդինում։ 2008 թվականին Քվինսլենդի գյուղատնտեսության, ձկնորսության և անտառային տնտեսության նախարարության աշխատակիցները հաջողությամբ կլոնավորել են ծառը՝ ստանալով 30 օրինակ։ 2011 թվականի նոյեմբերի 27-ին Քվինսլենդի վարչապետ Աննա Բլայը ծառի կլոնը տնկել է Բրիսբենի էկո-գիտական տարածքում։ 2011 թվականի ապրիլի 19-ին Ավստրալիական մայրաքաղաքային տարածքի առաջին նախարար Ջոն Սթենհոփը և Ավստրալիայի վարչապետ Ջուլիա Գիլարդը Կանբերայի ազգային դենդրարիումում մասնակցել են սկզբնական *Իմացության ծառից* աճեցված ծառի հանդիսավոր տնկմանը։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն

* 
* 
* 
* 
* 

## Արտաքին հղումներ
* 
* 

Կատեգորիա:Ավստրալիայի հուշարձաններ
Կատեգորիա:Ծառեր