Խիրոմանտիա

**Խիրոմանտիա** ( «ձեռք» +  «գուշակություն, մարգարեություն»), գուշակության կեղծ-գիտական ​​պրակտիկա ափի ուսումնասիրության, ընթերցանության միջոցով, տարածված ամբողջ աշխարհում՝ բազմաթիվ մշակութային վարիացիաներում: Նրանք, ովքեր զբաղվում են խիրոմանտիայով, սովորաբար կոչվում են խիրոմանտներ, ձեռքի ընթերցողներ կամ վերլուծաբաններ:
մինի|Բախտագուշակը ափի ընթերցում է կատարում՝ մարդու ձախ ափի վրա նշված գծերով
մինի|«Ձեռքի հոգեբանություն» գրքի ոսկյա դրոշմակնիքով շապիկը
Գոյություն ունեն բազմաթիվ (և հաճախ հակասական) մեկնաբանություններ խիրոմանտիայի տարբեր ուսմունքների մեջ: Խիրոմանտիան լայնորեն դիտվում է որպես կեղծ գիտություն՝ տարբեր մեկնաբանությունների միջև հակասությունների և խիրոմանտիայի կանխատեսումների ապացույցների բացակայության պատճառով:

## Պատմություն
[ձախից|մինի|[Կարավաջո՝ «գուշակը» (1594–95, կտավ, Լուվր), պատկերված է ափի ընթերցանությունը]]
[ձախից|մինի|[Էնրիկե Սիմոնե՝ «գուշակը» (1899, կտավ, Մալագայի թանգարան), պատկերված է ափի ընթերցանությունը]]

### Հնագույն խիրոմանտիա
Խիրոմանտիան տարածված պրակտիկա էր Եվրասիական մայրցամաքի շատ տարբեր տեղերում, այն կիրառվում էր Շումերական, Բաբելոնյան, Արաբական, Քանանական, Պարսկական, Հնդկական, Նեպալի, Տիբեթյան և Չինական մշակույթներում։

Ասեղնաբուժ Յոշիակի Օմուրան բնութագրում էր խիրոմանտիայի արմատները հինդուական աստղագուշակության (Սանսկրիտում հայտնի է որպես jyotish), չինական Յիջինգի (I Ching) և հռոմեական գուշակների շնորհիվ։ Մի քանի հազար տարի առաջ հնդիկ իմաստուն Վալմիկին գրել էր 567 տաղերից բաղկացած գիրք, որի անվանումը անգլերեն թարգմանվում էր «Վալմիկի Մահարիշիի ուսմունքները արական խիրոմանտիայի մասին» ()։ Դեռևս հին ժամանակներից խիրոմանտիան համարվում էր Samudrika Shastra-ի (սանսկրիտ. सामुद्रिक शास्त्र ) ճյուղը, որը ներառում էր մարդու մարմնի բոլոր նշանների ուսումնասիրությունը, ինչպիսիք են՝ աստղագուշակությունը և խիրոմանտիան (*Hast-samudrika*), ինչպես նաև Գանգագուշակությունը (*kapal-samudrik*) և դեմքի ընթերցանությունը (ֆիզիոգոմիա, *mukh-samudrik*)։ Հնդկաստանից խիրոմանտիայի արվեստը տարածվել էր Չինաստանում, Տիբեթում և Եվրոպայի այլ երկրներում։

Խիրոմանտիան նույնպես ինքնուրույն առաջադիմել էր Հունաստանում, որտեղ Անաքսագորասը կիրառում էր այն: Հաղորդվում է, որ Արիստոտելը (մ.թ.ա. 384–322) Հերմեսի խորանի վրա հայտնաբերել էր խիրոմանտիայի թեմայով գիտական շարադրություն, որն այնուհետև ներկայացրել էր Ալեքսանդր Մակեդոնացուն (մ.թ.ա. 356–323), ով մեծ հետաքրքրություն էր ցուցաբերել իր սպաների բնավորությունը ձեռքի գծերի շնորհիվ վերլուծելու հանդեպ:

Վերածննդի մոգության մեջ () խիրոմանտիան դասակարգվել էր որպես յոթ «արգելված արվեստներից» մեկը՝ նեկրոմանտիայի, գեոմանտիայի, աերոմանտիայի, պիրոմանտիայի, հիդրոմանտիայի և սպաթուլամանտիայի (սկապուլիմանտության) հետ միասին։ 16-րդ դարում խիրոմանտիան ակտիվորեն ճնշվում էր կաթոլիկ եկեղեցու կողմից։ Ե՛վ Պողոս IV Պապը (), և՛ Սիքստոս V պապը () հրամանագրեր էին արձակել գուշակության տարբեր ձևերի, այդ թվում նաև խիրոմանտիայի դեմ։
[մինի|[Խոսեֆա դե Օբիդոս|Խոսեֆա դե Օբիդոս՝ Մանուկ Հիսուսին՝ նստած Մադոննայի գրկում, պատմում են իր բախտը (1667)]]

### Ժամանակակից խիրոմանտիա
Խիրոմանտիան վերածնունդ էր ապրում ժամանակակից դարաշրջանում՝ սկսած կապիտան Կազիմիր Ստանիսլաս Դ'Արփենտինիի  «La Chirognomie» հրապարակումից 1839 թվականին։

Մեծ Բրիտանիայի Քիրոլոգիական (ձեռնախոսության) ընկերությունը () հիմնադրվել էր Լոնդոնում Քեթրին Սենտ Հիլլի կողմից 1889 թվականին, որի նպատակն էր առաջ մղել և համակարգել խիրոմանտիայի արվեստը և կանխել խաբեբաների կողմից արվեստը չարաշահելը։

Ժամանակակից խիրոմանտիայի շարժման առանցքային գործիչ էր իռլանդացի Ուիլյամ Ջոն Ուորները, ով հայտնի էր իր «Շեիրո» մականունով: Հնդկաստանում գուրուների մոտ սովորելուց հետո նա Լոնդոնում հիմնել էր խիրոմանտիայի պրակտիկա և վայելում էր հայտնի հաճախորդների լայն շրջանակ ամբողջ աշխարհում, այդ թվում՝ հայտնի աստղերի, ինչպիսիք են Մարկ Տվենը, Վ. Տ. Ստեդը, Սառա Բեռնարը, Մատա Հարին, Օսկար Ուայլդը, Գրովեր Քլիվլենդը, Թոմաս Էդիսոնը, Ուելսի արքայազնը, գեներալ Քիչները, Ուիլյամ Էվարտ Գլադստոնը և Ջոզեֆ Չեմբերլենը: Շեիրոն այնքան հանրաճանաչ էր որպես «հասարակության խիրոմանտ», որ նույնիսկ նրանք, ովքեր չէին հավատում օկուլտիզմին, իրենց ձեռքերը վերլուծել էին նրա մոտ: Սկեպսիկ Մարկ Տվենը Շեիրոյի այցելուների գրքում գրել էր, որ նա «նվաստացուցիչ ճշգրտությամբ բացահայտել էր իր կերպարը»։

Անգլիացի պոլիմատոլոգ Էդվարդ Հերոն-Ալենը () հրատարակել էր տարբեր աշխատություններ, այդ թվում՝ 1883 թվականի «Խիրոմանտիայի ձեռնարկություն» գիրքը (), որը դեռ տպագրվում է։ Խիրոմանտիայի համար ինչ-որ գիտական ​​հիմքեր ձևավորելու փորձեր են եղել, առավել նշանավոր էր 1900 թվականին Ուիլյամ Գուրն Բենհեմի «​Ձեռքի ընթերցման գիտության օրենքները» () հրապարակումը։

1970 թվականին «Parker Brothers»-ը հրապարակել էր մի խաղ՝ մշակված Մաքսին Լյուսիլ Ֆիելի կողմից, որը կոչվում էր «Խիրոմանտիայի հպում - խաղ» ()։ Խաղը թույլ էր տալիս խաղացողներին «ափի ընթերցում և վերլուծություն» կատարել՝ ընտրելով քարտեր, որոնք համապատասխանում էին ափի նշված հատվածներին։
Պատկեր:Palmist_signboards_Yangon.jpg|Ժամանակակից խիրոմանտիայի խանութ Յանգոնում, Մյանմա
Պատկեր:Les_lignes_de_la_main_Artlibre.png|Some of the lines of the hand in palmistry: Ձեռքի որոշ գծեր խիրոմանտիայում՝
Պատկեր:Mounts-melbourne-hand-analysis.JPG|Հատվածները խիրոմանտիայում՝ Յուպիտեր, Սատուրն, Ապոլոն, Մերկուրի, Մարս դրական, Մարս բացասական, Մարսի, Լունայի, Նեպտունի, Վեներայի հատվածներ
Պատկեր:Japanesefortuneteller-teso-may28-2015.jpg|Ճապոնացի խիրոմանտը փողոցում սպասում է հաճախորդին, 2015թ


## Քննադատություն
Խիրոմանտիայի քննադատությունը հաճախ կապված է դրա արդյունավետությունը հաստատող փորձառական ապացույցների բացակայության հետ: Գիտական ​​գրականությունը սովորաբար դիտարկում է խիրոմանտիան որպես կեղծ գիտություն ​​կամ սնահավատ համոզմունք։ Հոգեբան և նշանավոր սկեպտիկ Ռեյ Հայմանը գրել է՝«Ես սկսեցի ձեռքի ափեր «կարդալ» դեռահաս տարիքում (որպես կախարդանք և մտավոր շոու) եկամուտս լրացնելու համար: Երբ ես սկսեցի, ես չէի հավատում խիրոմանտիային: Բայց ես գիտեի, որ այն «վաճառելու» համար ես պետք է ձևացնեմ, որ հավատում եմ: Մի քանի տարի անց ես դարձա խիրոմանտիայի ամուր հավատացյալ: Մի օր հանգուցյալ Սթենլի Ջակսը՝ ով պրոֆեսիոնալ մենթալիստ էր և ինձ համար շատ հարգելի մարդ, նրբանկատորեն ասաց, որ հետաքրքիր փորձ կստացվի, եթե ես միտումնավոր հակառակ բնութագիր տամ ափի գծերին: Ես փորձեցի սա մի քանի հաճախորդների հետ: Ի զարմանս և ի սարսափ ինձ, իմ ընթերցումները նույնքան հաջող էին, որքան նախկինում: Այդ ժամանակվանից ի վեր ինձ հետաքրքրում էին այն հզոր ուժերը, որոնք մեզ՝ ընթերցողին և հաճախորդին, համոզում են, որ ինչ-որ բան այդպես է, երբ իրականում այդպես չէ:»Սկեպտիկները հաճախ ներառում են խիրոմանտներին ենթադրյալ էքստրասենսների ցուցակում, ովքեր զբաղվում են «սառը ընթերցանությամբ» (): Սառը ընթերցանությունը պրակտիկա է, որը թույլ է տալիս բոլոր տեսակի «ընթերցողներին»՝ ներառյալ խիրոմանտներին, հիմնվելով մյուս անձի ազդանշանների վրա բարձր հավանականության գուշակություններ և եզրակացություններ անել։

Թեև որոշ քրիստոնյաներ դատապարտում են խիրոմանտիան որպես գուշակության ձև, հրեական և քրիստոնեական ավանդույթները հիմնականում երկիմաստ են գուշակության վերաբերյալ։ 16-րդ դարում կաթոլիկ եկեղեցին դատապարտում էր խիրոմանտիայի պրակտիկաները։ Այնուամենայնիվ, և՛ հրեական, և՛ քրիստոնեական խորհրդապաշտություններում կան խիրոմանտիայի ավանդույթներ, և որոշ պրակտիկանտներ, ինչպիսին է օրինակ Կոմս դը Սեն Ժերմենը, պնդում են, որ Աստվածաշունչը չի հակադրում դրանց։

## Տես նաև
* Գանգագուշակություն

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Beamish, Richard. **
* 
* 
* 
* de Saint-Germain, Comte C. (1897). *Practical Palmistry*. Chicago: Laird & Lee Publishers.
* 
* 
* 
* 
* van Dijk-Rijneke, Magda. *Universal Hand Analysis*, 2017 Elmar Publishers 

մինի|Բախտագուշակը ափի ընթերցում է կատարում՝ մարդու ձախ ափի վրա նշված գծերով

Կատեգորիա:Էզոթերիզմ
Կատեգորիա:Կանխագուշակում
Կատեգորիա:Կեղծ գիտություն
Կատեգորիա:Ձեռք
Կատեգորիա:Մոգություն