Փոխանակման միջոց

Տնտեսագիտության մեջ **փոխանակման միջոց** է համարվում ցանկացած ապրանք, որը լայնորեն ընդունելի է ապրանքների և ծառայությունների դիմաց։ Ժամանակակից տնտեսություններում ամենից հաճախ օգտագործվող փոխանակման միջոցը արժույթն է : Փողի ձևերի մեծ մասը դասակարգվում են որպես փոխանակման միջոցներ, ներառյալ ապրանքային փողը, ներկայացուցչական փողը, կրիպտոարժույթը և առավել հաճախ ֆիատ փողերը։ Ներկայացուցչական և ֆիատ փողերը ամենատարածվածն են թվային ձևով, ինչպես նաև ֆիզիկական նշաններով, օրինակ՝ մետաղադրամներով և թղթադրամներով։

Մարդկային հասարակություններում «փոխանակման միջոցների» ծագումը տնտեսագետները, ինչպիսի օրինակ Ուիլյամ Սթենլի Ջևոնսը, ենթադրվում է, որ առաջացել է հնությունում՝ փոխանակման սահմանափակումների մասին տեղեկացվածության աճի հետ։ «Փոխանակման միջոցի» ձևը հետևում է նշանի ձևին, որը հետագայում զտվել է որպես փող։ «Փոխանակման միջոցը» համարվում է փողի գործառույթներից մեկը։  Փոխանակումը հանդես է գալիս որպես միջնորդ գործիք, քանի որ օգտագործումը կարող է լինել ցանկացած ապրանք կամ ծառայություն ձեռք բերելու համար և խուսափում է փոխանակման սահմանափակումներից. որտեղ այն, ինչ մեկն ուզում է, պետք է համընկնի մյուսի առաջարկածի հետ։ Այնուամենայնիվ, քիչ ապացույցներ կան մինչդրամավարկային հասարակության մասին, որտեղ փոխանակման հիմնական եղանակը փոխանակումն է։

## Փողի ծագման տեսություններ
### Վարկը որպես փողի ծագում
Փողի պատմությունը ժամանակի ընթացքում հարստության փոխանակման, պահպանման և չափման համակարգերի զարգացումն է։ Փողը միջոց է այս գործառույթներն անուղղակիորեն և ընդհանուր առմամբ իրականացնելու, այլ ոչ թե ուղղակիորեն, ինչպես ապրանքափոխանակության դեպքում։

Փողը կարող է ունենալ ֆիզիկական ձև, ինչպես մետաղադրամներում և թղթադրամներում, կամ կարող է գոյություն ունենալ որպես գրավոր կամ էլեկտրոնային հաշիվ։ Այն կարող է ունենալ ներքին արժեք (ապրանքային փող), կամ օրինականորեն փոխանակելի լինել ներքին արժեք ունեցող բանի հետ (ներկայացուցչական փող), կամ ունենալ միայն անվանական արժեք (ֆիատ փող)։

Փողը հորինվել է նախքան գրավոր պատմությունը սկսվելը։ Հետևաբար, ցանկացած պատմություն այն մասին, թե ինչպես է առաջացել փողը, հիմնականում հիմնված է դիզայնի և տրամաբանական եզրակացության վրա։

Զգալի քանակությամբ ապացույցներ հաստատում են, որ հին շուկաներում շատ իրեր են վաճառվել, որոնք կարելի է բնութագրել որպես փոխանակման միջոց։ Դրանք էին անասուններ և հացահատիկ, որոնք ուղղակիորեն օգտակար են ինքնին, բայց նաև զուտ գրավիչ իրեր, ինչպիսիք են կեղևի խեցիները կամ ուլունքները, որոնք փոխանակվում էին ավելի օգտակար ապրանքների հետ։

Հին պատմության բարդությունների պատճառով (տարբեր տեմպերով զարգանում են հնագույն քաղաքակրթությունները և չեն պահպանում ճշգրիտ գրառումներ կամ ոչնչացվում են դրանց արձանագրությունները), և քանի որ տնտեսական համակարգերի հնագույն ակունքները նախորդում են գրավոր պատմությանը, հնարավոր չի եղել գտնել փողի գյուտի իրական ծագումը։ Ավելին, պատմական ապացույցները աջակցում են այն գաղափարին, որ փողը ստացել է երկու հիմնական ձև, որոնք բաժանված են հաշվի փողի լայն կատեգորիաների (դեբետներ և կրեդիտներ գրանցամատյաններում) և դրամական փոխանակում (փոխանակման նյութական միջոցներ՝ պատրաստված կավից, կաշվից, թղթից,բամբուկից, մետաղից և այլն)։

Քանի որ «հաշվի փողը» կախված է հաշվարկը գրանցելու կարողությունից, հաշվառման փայտիկը նշանակալի զարգացում էր։ Դրանցից ամենահինը թվագրվում է «Auignacian»-ից՝ մոտ 30000 տարի առաջ։ 20,000-ամյա Իշանգո ոսկորը, որը հայտնաբերվել է Կոնգոյի Դեմոկրատական ​​Հանրապետությունում Նեղոսի ակունքներից մեկի մոտ, թվում է, որ նամակագրությունը հաշվելու համար օգտագործում է բաբունի ազդրի ոսկորին համապատասխանող նշաններ։ Միջագետքում հայտնաբերվել են հաշվապահական հաշվառումներ՝ հաշվապահական տերմինի դրամավարկային համակարգի իմաստով, որոնք թվագրվում են ավելի քան 7000 տարի, և հին Միջագետքի փաստաթղթերը ցույց են տալիս ծախսերի ցուցակները, ստացված և առևտուր եղած ապրանքները և հաշվապահական հաշվառման ապացույցները, հաշվի փողը մի քանի հազար տարով ավելի վաղ է թվագրվում մետաղադրամների օգտագործմանը։ Դեյվիդ Գրեբերն առաջարկում է, որ փողը որպես հաշվի միավոր հորինվել է այն ժամանակ, երբ «ես քեզ պարտք եմ մեկին» անչափելի պարտավորությունը վերածվել է «ես քեզ պարտք եմ ինչ-որ բանի մեկ միավորի» քանակական հասկացության։ Այս տեսակետից փողը սկզբում առաջացավ որպես հաշվեկշռային փող և միայն ավելի ուշ ստացավ փոխանակման փողի ձև։

Գրեբերի քննադատությունը մասամբ հենվում և հետևում է Ա. Միտչել Իննեսի 1913 թվականին հրատարակած «Ի՞նչ է փողը» հոդվածում արված քննադատությանը։ Իննեսը հերքում է փողի փոխանակման տեսությունը՝ ուսումնասիրելով պատմական ապացույցները և ցույց տալով, որ վաղ մետաղադրամները երբեք հետևողական արժեք չեն ունեցել, ոչ էլ քիչ թե շատ հետևողական մետաղի պարունակություն։ Ուստի նա եզրակացնում է, որ վաճառքը ոչ թե ապրանքների փոխանակում է ինչ-որ ունիվերսալ ապրանքի հետ, այլ վարկի փոխանակում։ Նա պնդում է, որ «միայն վարկն է փող»։ Մարդաբան Քերոլայն Համֆրին ուսումնասիրում է առկա ազգագրական տվյալները և եզրակացնում, որ «Փոխանակման տնտեսության ոչ մի օրինակ՝ մաքուր և պարզ, երբևէ չի նկարագրվել, էլ չեմ խոսում դրանից փողի առաջացման մասին. ողջ հասանելի ազգագրությունը հուշում է, որ երբեք նման բան չի եղել»։

Տնտեսագետներ Ռոբերտ Պ. Մերֆին և Ջորջ Սելգինը պատասխանել են Գրեբերին, ասելով, որ փոխանակման վարկածը համահունչ է տնտեսական սկզբունքներին, և փոխանակման համակարգը չափազանց կարճ կլինի մշտական դրամներ թողնելու համար։ Ջոն Ալեքսանդր Սմիթը Բելլա Կալեդոնիայից ասաց, որ այս փոխանակման ժամանակ Գրեբերը հանդես է գալիս որպես գիտնական՝ փորձելով կեղծել փոխանակման վարկածները, մինչդեռ Սելգինը աստվածաբանական դիրքորոշում է ընդունում՝ ընդունելով վարկածը որպես իշխանությունից բացահայտված ճշմարտություն։

Ինչ վերաբերում է փոխանակման փողին, ապա ներկայացուցչական փողի օգտագործումը պատմականորեն նախորդում է նաև մետաղադրամի գյուտին։ Եգիպտոսի, Բաբելոնի, Հնդկաստանի և Չինաստանի հնագույն կայսրություններում տաճարներն ու պալատները հաճախ ունեին ապրանքների պահեստներ, որոնք օգտագործում էին կավե նշաններ և այլ նյութեր, որոնք ծառայում էին որպես պահեստներում պահվող ապրանքների մի մասի պահանջի ապացույց։ Չկա կոնկրետ ապացույց այն մասին, որ այս տեսակի նշաններն օգտագործվել են առևտրի համար, սակայն միայն վարչարարության և հաշվապահական հաշվառման համար։

### Մետաղների օգտագործում
Չնայած փողը փոխանակման ամենահին ձևը չէ, տարբեր մետաղներ (ինչպես սովորական, այնպես էլ թանկարժեք մետաղներ) օգտագործվել են նաև ինչպես փոխանակման, այնպես էլ դրամական համակարգերում. և մետաղների պատմական օգտագործումը տալիս է մի քանի պարզ օրինակ, թե ինչպես են փոխանակման համակարգերը իրենց տեղը զիջում դրամավարկային համակարգերին։ Հռոմեացիների կողմից բրոնզի օգտագործումը, թեև ամենահին օրինակներից չէ, լավ փաստագրված է, և դա հստակորեն ցույց է տալիս այս անցումը։ Սկզբում օգտագործվել է «aes rude» (կոպիտ բրոնզ)։ Սա չչափված բրոնզի մեծ զանգված էր, որն օգտագործվում էր հավանաբար փոխանակման համակարգում․ բրոնզի համապատասխանությունը փոխանակման համար պայմանավորված էր բացառապես մետաղագործության մեջ համաձուլվածքի օգտակարությամբ, և այն փոխանակվեց գործիքների վերածվելու նպատակով։ Պատմական հաջորդ քայլը բրոնզն էր ձուլակտորներում, որոնք ունեին 5 ֆունտ նախապես չափված քաշ (հավանաբար, փոխանակումն ավելի հեշտ և արդար դարձնելու համար), որը կոչվում էր aes signatum (ստորագրված բրոնզ), որտեղ քննարկվում է, թե արդյոք սա դեռևս փոխանակում էր։ Վերջապես, ապրանքափոխանակության մեջ բրոնզի օգտագործումից ակնհայտ բեկում կա դեպի դրա անվիճելի օգտագործումը որպես փող, քանի որ բրոնզի ավելի թեթև չափերը նախատեսված չեն գործարքների համար որպես այլ բան օգտագործելու համար, քան մետաղադրամ։ Aes  (ծանր բրոնզ) (կամ As) մետաղադրամների օգտագործման սկիզբը Հռոմում է, բայց ոչ մետաղական մետաղադրամների ամենահին հայտնի օրինակը։

Նմանապես, Հին Սպարտան մետաղադրամներ էր հատում երկաթից՝ իր քաղաքացիներին արտաքին առևտրով չզբաղվելու համար։ 17-րդ դարի սկզբին Շվեդիան չուներ թանկարժեք մետաղներ, և այդպիսով արտադրվում էր «ափսե փող»՝ 50 սմ և ավելի երկարությամբ և լայնությամբ պղնձի մեծ սալեր, որոնց վրա դրոշմված էին դրանց արժեքը։

Եվրոպայում 13-րդ դարում նորից սկսեցին հատվել ոսկե մետաղադրամներ։ Ֆրիդրիխ II-ին վերագրվում է խաչակրաց արշավանքների ժամանակ ոսկե մետաղադրամների վերադարձը։ 14-րդ դարի ընթացքում Եվրոպան արծաթի օգտագործումից փոխվեց ոսկու հատման Վիեննան այս փոփոխությունը կատարեց 1328 թվականին։

Մետաղական հիմքով մետաղադրամներն առավելություն ունեին իրենց արժեքը կրելու հենց մետաղադրամների մեջ։ Մյուս կողմից, նրանք դրդեցին մանիպուլյացիաներ, օրինակ՝ մետաղադրամների կտրումը՝ թանկարժեք մետաղի որոշ մասը հեռացնելու համար։ Ավելի մեծ խնդիր էր Եվրոպայում ոսկե, արծաթե և պղնձե մետաղադրամների համակեցությունը։ Մետաղների միջև փոխարժեքները տարբերվում էին առաջարկից և պահանջարկից կախված։ Օրինակ՝ 1670-ական և 1680-ական թվականներին Անգլիայում ոսկե գվինեայի մետաղադրամը սկսեց բարձրանալ արծաթե թագի դեմ։ Հետևաբար, ոսկու ներմուծման դիմաց Անգլիայից արծաթ էր արտահանվում։ Էֆեկտը վատթարացավ, երբ ասիական առևտրականները ընդհանրապես չէին կիսում ոսկու եվրոպական արժեւորումը. ոսկին հեռացավ Ասիայից, իսկ արծաթը լքեց Եվրոպան այնքանով, որքանով եվրոպացի դիտորդները, ինչպիսին Իսահակ Նյուտոնն էր՝ Թագավորական դրամահատարանի վարպետը, անհանգստությամբ դիտեցին։

Կայունությունը եկավ այն ժամանակ, երբ ազգային բանկերը երաշխավորեցին արծաթը ոսկու վերածելու ֆիքսված տոկոսադրույքով. այն, սակայն, հեշտ չի ստացվել։ Անգլիայի բանկը վտանգի ենթարկեց ազգային ֆինանսական աղետը 1730-ական թվականներին, երբ հաճախորդները ճգնաժամի պահին պահանջում էին իրենց գումարները վերածել ոսկու։ Լոնդոնի վաճառականները ֆինանսական երաշխիքներով փրկեցին բանկը։

Փողի էվոլյուցիայի մյուս քայլը մետաղադրամից կշռի միավորից արժեքի միավորի փոփոխությունն էր։ Կարելի է տարբերակել դրա ապրանքային արժեքն ու տեսակային արժեքը (դրա արժեքը որպես մետաղադրամ)։ Այս արժեքների տարբերությունը սինյորաժն է.։
### Փոխանակումը որպես փողի ծագում
Փոխանակման գործարքում մեկ արժեքավոր ապրանքը փոխանակվում է մոտավորապես համարժեք արժեք ունեցող մյուսի հետ։ Ուիլյամ Սթենլի Ջևոնսը նկարագրել է, թե ինչպես լայնորեն ընդունված միջոցը թույլ է տալիս փոխանակման յուրաքանչյուր փոխանակում բաժանվել փոխանակման երեք դժվարությունների։ Փոխանակման միջոցը համարվում ցանկությունների համընկնման անհրաժեշտությունը վերացնելու համար միջոց։

Առևտրի մեջ բարտերը (բխում է baretor-ից) փոխանակման համակարգ է, որտեղ գործարքի մասնակիցներն ուղղակիորեն փոխանակում են ապրանքները կամ ծառայությունները այլ ապրանքների կամ ծառայությունների դիմաց՝ առանց փոխանակման միջոց օգտագործելու, օրինակ՝ փողի։ Տնտեսագետները սովորաբար տարբերում են փոխանակումը նվերների տնտեսություններից շատ առումներով։ Փոխանակում, օրինակ, անմիջական հատկանիշների փոխադարձ փոխանակում, ոչ թե ժամանակի հետաձգում։ Փոխանակումը սովորաբար տեղի է ունենում երկկողմանի հիմունքներով, բայց կարող է լինել բազմակողմ (եթե միջնորդվում է առևտրային փոխանակման միջոցով)։ Շատ զարգացած երկրներում փոխանակումը սովորաբար գոյություն ունի դրամավարկային համակարգերին զուգահեռ միայն շատ սահմանափակ չափով։ Շուկայի դերակատարներն օգտագործում են փոխանակումը որպես փողի փոխարինում՝ որպես դրամավարկային ճգնաժամի ժամանակ, օրինակ, երբ արժույթը դառնում է անկայուն (օրինակ՝ հիպերինֆլյացիան կամ գնանկման պարույրը) կամ պարզապես անհասանելի է առևտուր իրականացնելու համար։

Ազգագրական ոչ մի ուսումնասիրություն ցույց չի տվել, որ որևէ ներկա կամ անցյալ հասարակություն օգտագործել է փոխանակում առանց որևէ այլ փոխանակման կամ չափման միջոցի, և  մարդաբանները որևէ ապացույց չեն գտել, որ փողն առաջացել է փոխանակումից։ Այնուամենայնիվ, Ադամ Սմիթի ժամանակներից (1723–1790) տնտեսագետները հաճախ սխալ էին պատկերացնում նախամոդեռն հասարակությունները որպես փոխանակման անարդյունավետության օրինակ՝ փողի, «տնտեսության» և, հետևաբար, տնտեսագիտության կարգապահության առաջացումը բացատրելու համար։
#### Համընկնումների բացակայություն
Փոխանակման փոխանակումը պահանջում է, որ գործարքի յուրաքանչյուր կողմ ունենա այն, ինչ մյուսը ցանկանում է։ Փոխանակման միջոցը վերացնում է այդ պահանջը՝ անհատին թույլ տալով վաճառել և գնել տարբեր կողմերից միջնորդ գործիքի միջոցով։

#### Արժեքի չափման բացակայություն
Փոխանակման շուկան տեսականորեն պահանջում է յուրաքանչյուր ապրանքի համար հայտնի արժեք, որը կազմակերպելն անիրագործելի է, իսկ պահպանելը՝ ոչ գործնական։ Եթե ​​բոլոր փոխանակումները տեղի են ունենում «միջանկյալ միջոցի միջոցով», ինչպիսին փողն է, ապա ապրանքների գները կարող են գնահատվել այդ մեկ միջավայրի տեսանկյունից։ Փոխանակման միջոցը թույլ է տալիս հեշտությամբ հաստատել և ճշգրտել շուկայում ապրանքների հարաբերական արժեքը։ Սա թղթային փողի ժամանակակից համակարգի չափումն է, որը կոչվում է «հաշվի միավոր»։

#### Միավորի համար միջոցների բացակայություն
Փոխանակման գործարքը պահանջում է, որ փոխանակվող երկու օբյեկտներն էլ ունենան համարժեք արժեք։ Փոխանակման միջոցը կարող է բաժանվել բավական փոքր միավորների՝ ցանկացած ապրանքի կամ ծառայության արժեքը մոտավոր գնահատելու համար։

#### Գործարքները ժամանակի ընթացքում
Փոխանակման գործարքը սովորաբար տեղի է ունենում տեղում կամ կարճ ժամանակահատվածում։ Փողը, մյուս կողմից, գործում է նաև որպես արժեքի պահեստ, մինչև որ ուզածը հասանելի դառնա։

## Փոխադարձ դիմադրություն արժեքների պահպանման գործառույթով
Իդեալական փոխանակման միջոց է տարածված ամբողջ շուկայում, որպեսզի փոխանակման ներուժ ունեցող անհատներին հնարավորություն տա գնել և վաճառել։ Երբ փողը ծառայում է արժեքի պահեստի գործառույթին, ինչպես դա անում է ֆիատ փողը, կան դրամավարկային քաղաքականության հակասական շարժիչներ։ Դա պայմանավորված է նրանով, որ արժեքի պահեստը կարող է ավելի արժեքավոր դառնալ, եթե այն սակավ է շուկայում։ Երբ փոխանակման միջոցը սակավ է, առևտրականները կվճարեն դրա վարձակալության համար (տոկոս), որը գործում է որպես առևտրի դիմադրություն։ Կայուն կամ գնանկումային միջավայրում տոկոսները հարստության զուտ փոխանցումն է պարտապանից պարտատերին՝ գնաճային միջավայրի պայմաններում հակառակ փոխանցումով։

## Փոխանակման միջոց և արժեքի չափում
Ֆիատ արժույթները գործում են որպես փող՝ «առանց ներքին արժեքով», այլ ավելի շուտ փոխանակման արժեքներով, որոնք հեշտացնում են փոխանակման չափելի արժեքը։ Շուկան չափում կամ սահմանում է տարբեր ապրանքների և ծառայությունների իրական արժեքը՝ օգտագործելով փոխանակման միջոցը՝ որպես չափման միավոր, այսինքն՝ չափանիշ կամ հարստության չափման չափանիշ։ Շուկայի կողմից տարբեր ապրանքների և ծառայությունների արժեքը սահմանելու, որոշելու կամ չափելու մեխանիզմին այլ այլընտրանք չկա։ Արդարության, ռեսուրսների արդյունավետ բաշխման, տնտեսական աճի, բարեկեցության և արդարության դիմաց գնի որոշումը էական պայման է։ Փոխանակման միջոցի ամենակարևոր և էական գործառույթը լայնորեն ընդունելի լինելն է և համեմատաբար կայուն գնողունակություն (իրական արժեք)։ Կարևոր են հետևյալ բնութագրերը․
* Գնահատելի ընդհանուր ակտիվներ
* Ընդհանուր և մատչելի
* Մշտական ​​օգտակարություն
* Պահպանման ցածր արժեքը
* Փոխադրելիություն
* Բաժանելիություն
* Բարձր շուկայական արժեքը ծավալի և քաշի հետ կապված
* Ճանաչելիություն
* Դիմադրություն կեղծարարությանը

Որպես արժեքի չափիչ ծառայելու համար փոխանակման միջոցը պահանջում է իր մշտական ​​բնածին արժեք կամ պետք է ամուր կապված լինի ապրանքների և ծառայությունների որոշակի զամբյուղի հետ։ Ավելին, անհրաժեշտ է մշտական ​​ներքին արժեք և կայուն գնողունակություն։ Ոսկին երկար ժամանակ տարածված էր որպես փոխանակման միջոց և արժեքի պահպանում, քանի որ այն իներտ էր, ինչը նշանակում է, որ այն հարմար էր տեղափոխել նույնիսկ փոքր քանակությամբ։

Ֆիատ փողերի գերակշռող համակարգի որոշ քննադատներ պնդում են, որ ֆիատ փողը տնտեսական ճգնաժամերի շարունակականության հիմնական պատճառն է, քանի որ այն հանգեցնում է խարդախության, կոռուպցիայի և մանիպուլյացիայի գերակայության, հենց այն պատճառով, որ չի բավարարում միջինի չափանիշներին։ Մասնավորապես, գերակշռող ֆիատ փողը ազատ լողացող է, և կախված իր առաջարկի շուկայից, գտնում կամ սահմանում է դրա արժեքը, որը շարունակում է փոխվել, քանի որ փողի առաջարկը փոխվում է տնտեսության պահանջարկի նկատմամբ։ Ազատ լողացող փողի զանգվածի աճը՝ հաշվի առնելով տնտեսության կարիքները, նվազեցնում է ապրանքների և ծառայությունների զամբյուղի քանակը։ Դա հարստության միավոր կամ ստանդարտ չափանիշ չէ, և այդ պատճառով մանիպուլյացիաները խոչընդոտում են շուկայական մեխանիզմին` սահմանելով կամ որոշելով արդար գներ։ Սա հանգեցնում է մի իրավիճակի, երբ արժեքի հետ կապված ոչ մի տնտեսական տվյալ արդար կամ հուսալի չէ։ Մյուս կողմից, Չարտալիստները պնդում են, որ ֆիատ փողի արժեքը շահարկելու ունակությունը առավելություն է, քանի որ հարկաբյուջետային խթաններն ավելի հեշտ են հասանելի տնտեսական ճգնաժամի ժամանակ։

Քանի որ ֆիատ փողը «ներքին արժեք չունի», երբ երկու կողմերն օգտագործում են նույն ֆիատ փողը, ապա ապրանքը կամ ծառայությունը գնող անձը կարող է կենտրոնանալ ժամանակի գնի վրա և անտեսել դրամական գինը։ Օրինակ, եթե մարդը ժամում վաստակում է 5,00 դոլար և ցանկանում է գնել 20,00 դոլար արժողությամբ ապրանք, ապա ժամանակի գինը կլինի 4 ժամ, և անհրաժեշտ չէ, որ ֆիատ փողի իրական գինը լինի ուշադրության կենտրոնում։

## Պահանջվող ռեկվիզիտներ
Թեև հաշվի միավորը պետք է ինչ-որ կերպ կապված լինի օգտագործվող փոխանակման միջոցի հետ, օրինակ. ապահովելով, որ մետաղադրամը գտնվի այդ միավորի անվանական արժեքներով, ինչը հեշտացնում է հաշվապահական հաշվառումը, ավելի հաճախ տեղի է ունենում այն ​​դեպքը, երբ փոխանակման միջոցները բնական կապ չունեն այդ միավորի հետ և պետք է «հատվեն» որպես այդ արժեք ունեցող։ Ավելին, կարող են լինել հիմքում ընկած ապրանքի որակի շեղումներ, որոնք կարող են լիովին համաձայն չլինել ընկալվող արժեքի դասակարգման հետ։ Երկու գործառույթների միջև տարբերությունն ակնհայտ է դառնում, երբ հաշվի ենք առնում այն ​​փաստը, որ մետաղադրամները շատ հաճախ են «սափրվել»։ 
Թանկարժեք մետաղները հանվել են դրանցից՝ դրանք թողնելով շուկայում որպես նույնական մետաղադրամ՝ առևտրի որոշ միավորների համար, բայց որոնք այլևս չունեին մետաղադրամի մատակարարած մետաղի քանակությունը։ Դեռևս Օրեսմեում, Կոպեռնիկոսում և այնուհետև 1558 թվականին սըր Թոմաս Գրեշեմի կողմից նկատվեց, որ «վատ» փողը դուրս է մղում «լավը» ցանկացած շուկայում. (Գրեշեմի օրենքում ասվում է. «Այնտեղ, որտեղ կան օրինական վճարումների մասին օրենքներ, վատ փողը դուրս է մղում լավ փողը»)։ Ավելի ճշգրիտ սահմանումը հետևում է, որ «Օրենքով արհեստականորեն գերարժևորված արժույթը շրջանառությունից դուրս կբերի այդ օրենքով արհեստականորեն թերագնահատված արժույթը»։ Գրեշամի օրենքը գների վերահսկման ընդհանուր օրենքի հատուկ կիրառություն է։ Ընդհանուր բացատրությունն այն է, որ մարդիկ միշտ կպահեն ավելի քիչ դավաճանված, ավելի քիչ կտրված, ավելի քիչ լցոնված, ավելի քիչ կտրված մետաղադրամը և մյուսին կառաջարկեն շուկայում այն ​​ամբողջական միավորների համար, որոնց համար այն նշված է։ Անխուսափելիորեն առաջարկվում են վատ մետաղադրամներ, լավը պահպանվում է։

Բանկերը՝ որպես ֆինանսական միջնորդներ վերջնական խնայողների և վարկառուների միջև, և նրանց կարողությունը՝ ստեղծելու փոխանակման միջոց, որն ավելի բարձր է, քան ֆիատ արժույթի արժեքի պահեստը, բանկային գործունեության հիմքն է։ Կենտրոնական բանկը հիմնված է այն սկզբունքի վրա, որ ոչ մի միջոց չի պահանջում ավելին, քան պետության երաշխիքը, որ այն կարող է մարվել պարտքի վճարման համար որպես «օրինական վճար», ուստի պետության կողմից հավասարապես ապահովված բոլոր գումարները համարվում են լավ փող այդ պետության ներսում։ Քանի դեռ այդ պետությունը ուրիշների համար արժեքավոր որևէ բան է արտադրում, փոխանակման միջոցը որոշակի արժեք ունի, և արժույթը կարող է նաև օգտակար լինել որպես այլոց հետաձգված վճարման չափանիշ։

Փողի բոլոր գործառույթներից փոխանակման միջոցը պատմականորեն ամենախնդրահարույցն է եղել կեղծիքի, վատ փողերի համակարգված և կանխամտածված ստեղծման պատճառով, առանց դրա թույլտվության, ինչը հանգեցնում է լավ փողի ամբողջությամբ դուրս մղմանը։

Մյուս գործառույթները հիմնված են ոչ թե շուկայում մետաղի ինչ-որ նշանի կամ քաշի ճանաչման վրա, որտեղ ցանկացած կեղծիք հայտնաբերելու ժամանակը սահմանափակ է, և հաջող փոխանցման առավելությունները մեծ են, այլ ավելի կայուն երկարաժամկետ սոցիալական պայմանագրերի վրա. չի կարելի հեշտությամբ պարտադրել մի ամբողջություն։ Հասարակությունն ընդունի հետաձգված վճարման այլ չափանիշ, մարդկանց նույնիսկ փոքր խմբերից պահանջեն, որ արժեքի պահեստի համար նվազագույն գին պահպանեն, դեռ ավելի քիչ՝ վերագնահատեն ամեն ինչ և բոլոր հաշիվները վերաշարադրեն հաշվի միավորի մեջ (ամենակայուն գործառույթը)։ Այսպիսով, այն հակված է լինել փոխանակման գործառույթի միջոց, որը սահմանափակում է այն, ինչը կարող է օգտագործվել որպես ֆինանսական կապիտալի ձև։

Ժամանակին Միացյալ Նահանգներում սովորական էր չեկը (բրիտ. անգլերեն՝ check) որպես փոխանակման միջոց ընդունելը, քանի որ մի քանի կողմեր ​​հաստատում էին այն, հավանաբար, մի քանի անգամ, նախքան այն ի վերջո ի պահ կդրվեր իր արժեքի չափով հաշվապահական միավորներով և այդպիսով մարվում։ Այս պրակտիկան դարձավ ավելի քիչ տարածված, քանի որ այն շահագործվում էր կեղծարարների կողմից և հանգեցրեց վերադարձված չեկերի դոմինոյի էֆեկտին։

Էլեկտրոնային փողի դարաշրջանում սովորական էր և մնում է օգտագործել դժվար վերարտադրվող թվերի շատ երկար շղթաներ, որոնք ստեղծվել են գաղտնագրման մեթոդներով, գործարքներն ու պարտավորությունները հավաստիացնելու համար վստահելի կողմերից։ Փոխանակման գործառույթը ամբողջությամբ դարձել է շուկայի և դրա ազդանշանների մի մասը և կատարելապես ինտեգրված է Այսպիսով հաշվի գործառույթի միավորին, այնպես որ, հաշվի առնելով հանրային բանալիների համակարգի ամբողջականությունը, որի վրա հիմնված են դրանք, նրանք դառնում են այն աստիճան անբաժանելի։ Սա հստակ առավելություններ ունի. կեղծումը դժվար է կամ անհնար, քանի դեռ ամբողջ համակարգը վտանգված չէ, ասենք ֆակտորինգի նոր ալգորիթմի միջոցով։ Բայց այդ պահին ամբողջ համակարգը խափանված է, և ամբողջ ենթակառուցվածքը հնացած է. նոր բանալիներ պետք է նորից ստեղծվեն, և նոր համակարգը նույնպես կախված կլինի ֆակտորինգի դժվարության վերաբերյալ որոշ ենթադրություններից։

Այս բնորոշ փխրունության պատճառով, որն էլ ավելի խորն է էլեկտրոնային քվեարկության դեպքում, որոշ տնտեսագետներ պնդում են, որ հաշվի միավորները երբեք չպետք է վերացվեն կամ շփոթվեն փոխանակման համար օգտագործվող անվանական միավորների կամ նշանների հետ։ Միջինը պարզապես միջոց է, և չպետք է շփոթել հաղորդագրության հետ։

## Գրականություն
* Jones, Robert A. "The Origin and Development of Media of Exchange." Journal of Political Economy 84 (Nov. 1976): 757-775.

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Բիզնես
Կատեգորիա:Դրամական միավորներ
Կատեգորիա:Տնտեսություն
Կատեգորիա:Փող