Եվրոպական բանկային վերահսկողություն

մինի|Eurotower-ը Ֆրանկֆուրտում, որտեղ 2016 թվականի մարտից գործում է ԵԿԲ բանկային վերահսկողության գրասենյակը։
[մինի|Ճապոնական կենտրոն [Մայնի Ֆրանկֆուրտ|Ֆրանկֆուրտում, ԵԿԲ բանկային վերահսկողության սկզբնական գրասենյակ (2014-2016 թվականներ)։]]
[մինի|Ֆրանկֆուրտում գտնվող [Gallileo (skyscraper)|Gallileo բարձրահարկ շենքը, որտեղ ԵԿԲ բանկային վերահսկողությունը նախատեսում է տեղափոխվել 2025 թվականին։]]
**Եվրոպական բանկային վերահսկողություն**, որը հայտնի է նաև որպես **Միասնական վերահսկողական մեխանիզմ** (ՄՎՄ), եվրագոտու բանկերի զգուշավոր վերահսկողության քաղաքականության շրջանակն։ Կենտրոնացած է Եվրոպական կենտրոնական բանկի (ԵԿԲ) վրա, որի վերահսկողական թևը կոչվում է **ԵԿԲ բանկային վերահսկողություն**։ Եվրոգոտու մեջ չմտնող ԵՄ անդամ պետությունները նույնպես կարող են մասնակցել կամավոր հիմունքներով, ինչպես դա եղել է Բուլղարիայի դեպքում՝ 2023 թվականի վերջից։ Եվրոպական բանկային վերահսկողությունը հիմնադրվել է Խորհրդի 1024/2013 կանոնակարգով, որը հայտնի է նաև որպես **ԵԲՎ կանոնակարգ**, որը նաև ստեղծել է դրա կենտրոնական (թեև ոչ վերջնական) որոշում կայացնող մարմինը՝ ԵԿԲ վերահսկիչ խորհուրդը։

Եվրոպական բանկային վերահսկողության շրջանակներում ԵԿԲ-ն անմիջականորեն վերահսկում է նշանակալի հաստատություններ համարվող խոշոր բանկերը։ Մյուս բանկերը, որոնք հայտնի են որպես «Պակաս նշանակալի հաստատություններ», վերահսկվում են ազգային բանկային վերահսկիչների («ազգային իրավասու մարմիններ») կողմից՝ ԵԿԲ-ի վերահսկողական վերահսկողության ներքո։ 2022 թվականի վերջի դրությամբ ԵԿԲ-ն անմիջականորեն վերահսկում էր իր աշխարհագրական իրավասության շրջանակներում գտնվող 21 երկրների 113 նշանակալի հաստատություններ, որոնք ներկայացնում են բանկային համակարգի ընդհանուր ակտիվների մոտ 85%-ը (բացառությամբ ֆինանսական ենթակառուցվածքների, որոնք նշանակված են որպես ցածր ֆինանսական հաստատություններ, ինչպիսիք են Բելգիայի Euroclear Bank-ը, Ֆրանսիայի Banque Centrale de Compensation-ը կամ Գերմանիայի և Լյուքսեմբուրգի Clearstream Banking AG-ն և Clearstream Banking SA-ն )։

Եվրոպական բանկային վերահսկողությունը ներկայացնում է ավելի լայն բանկային միության սկզբնական և մինչ օրս ամենաամբողջական բաղադրիչը, որը 2012 թվականին մեկնարկած նախագիծ է, որը նպատակ ունի ինտեգրել բանկային ոլորտի քաղաքականությունը եվրոգոտում։ Բանկային միության օրակարգի անավարտ մասը վերաբերում է ճգնաժամերի կառավարմանը և լուծմանը, որի համար այսպես կոչված Միասնական լուծման մեխանիզմը համակեցության մեջ է ավանդների ապահովագրության ազգային կարգավորումների և բանկային ճգնաժամերի կառավարման շրջանակի այլ ասպեկտների հետ։ Բանկային միության ավարտի վերաբերյալ քաղաքականության օրակարգը, որը կասեցված է 2022 թվականի հունիսից, ներառում է նաև պետական պարտքերի ռիսկերի կարգավորող կարգավորման տարբերակներ։

## Պատմություն
### Նախապատմություն և ծագում
Եվրոպական բանկային համակարգի վերահսկողության հարցը ծագել է 2008 թվականի ֆինանսական ճգնաժամից շատ առաջ։ 1999 թվականին դրամավարկային միության ստեղծումից կարճ ժամանակ անց մի շարք դիտորդներ և քաղաքականության մշակողներ զգուշացրին, որ նոր դրամավարկային ճարտարապետությունը կլինի թերի և, հետևաբար, փխրուն՝ առանց եվրոգոտու անդամների միջև վերահսկողական քաղաքականության գոնե որոշակի համակարգման։

ԵՄ մակարդակով իրականացված առաջին վերահսկողական միջոցառումը եղել է Լամֆալուսիի գործընթացի ստեղծումն 2001 թվականի մարտին։ Այն ենթադրում է մի շարք կոմիտեների ստեղծում, որոնք պատասխանատու են ֆինանսական ոլորտի կարգավորումները վերահսկելու համար։ Այս կոմիտեների հիմնական նպատակն է արագացնել ԵՄ արժեթղթերի շուկայի ինտեգրումը։

Այս մոտեցումը պարտադիր չի եղել եվրոպական բանկային ոլորտի համար և, հետևաբար, քիչ ազդեցություն ուներ եվրոպական բանկերի վերահսկողության վրա։ Սա կարելի է բացատրել այն փաստով, որ եվրոպական պայմանագրերը այդ ժամանակ ԵՄ-ին թույլ չէին տալիս իրական որոշումներ կայացնելու լիազորություններ ունենալ այս հարցերում։ Պայմանագրերը փոփոխելու և անդամ պետությունների կողմից ինքնիշխանության կորստի վերաբերյալ լայնածավալ քննարկման մեջ ներգրավվելու գաղափարը սառեցրեց Լամֆալուսիի գործընթացի հավակնությունները։ 2008 թվականի ֆինանսական և տնտեսական ճգնաժամը և դրա հետևանքները Եվրոպական Միությունում խթանեցին եվրոպացի առաջնորդներին ընդունել բանկային վերահսկողության վերազգային մեխանիզմ։

Նոր վերահսկողական մեխանիզմի հիմնական նպատակը եղել է ֆինանսական շուկաներում վստահության վերականգնումը։ Գաղափարն եղել է այն, որ ապագայում տնտեսական ճգնաժամերի դեպքում խուսափել բանկերը պետական միջոցներով փրկելու անհրաժեշտությունից։

Վերահսկողության այս նոր համակարգը ներդնելու համար Եվրոպական հանձնաժողովի նախագահ Ժոզե Մանուել Բարրոզոն 2008 թվականին փորձագետների խմբին խնդրել է ուսումնասիրել, թե ինչպես կարող է ԵՄ-ն լավագույնս կարգավորել եվրոպական բանկային շուկան։ Այս խումբը գլխավորել է Ժակ դը Լարոզիերը, ֆրանսիացի ավագ սպա, որը մինչև 1978 թվականը զբաղեցրել է Ֆրանսիայի գանձապետարանի գլխավոր տնօրենի պաշտոնը։ Նա նաև 1978-ից 1987 թվականներին եղել է Արժույթի միջազգային հիմնադրամի նախագահ, 1987-ից 1993 թվականներին՝ Ֆրանսիայի բանկի նախագահ և 1993 թվականից՝ Վերակառուցման և զարգացման եվրոպական բանկի նախագահ։ Ավելի վիճահարույց դիրքորոշմամբ, Ժակ դը Լարոզիերը նաև BNP Paribas-ի մտերիմ խորհրդականն է եղել։

Դե Լարոզիերի գլխավորած այս խումբը զեկույց է ներկայացրել, որում ընդգծվում էր 2008 թվականից առաջ եվրոպական բանկային վերահսկողության հիմնական ձախողումը։ Այս զեկույցի հիման վրա եվրոպական կառույցները 2011 թվականին ստեղծել են «Ֆինանսական վերահսկողության եվրոպական համակարգը» (ՖՎԵՀ): Դրա հիմնական նպատակն եղել է․«*ապահովել ֆինանսական ոլորտին վերաբերող կանոնների պատշաճ կիրառումը, պահպանել ֆինանսական կայունությունը և ապահովել ֆինանսական համակարգի նկատմամբ վստահությունը որպես ամբողջություն*»ՖՎԵՀ-ը ոչ ավանդական ձևով միավորել է եվրոպական և ազգային վերահսկող մարմիններին։

Despite the creation of this new mechanism, the European Commission considered that, having a single currency, the EU needed to go further in the integration of its banking supervision practices. The idea was that the mere collaboration of national and European supervisory authorities was not enough and that the EU needed a single supervisory authority. The European Commission therefore suggested the creation of the Single Supervisory Mechanism.

Այս նոր մեխանիզմի ստեղծմանը չնայած, Եվրոպական հանձնաժողովը համարել է, որ միասնական արժույթ ունենալով՝ ԵՄ-ն պետք է ավելի խորը ընթանա իր բանկային վերահսկողության պրակտիկայի ինտեգրման գործում։ Գաղափարն այն էր, որ ազգային և եվրոպական վերահսկիչ մարմինների միայն համագործակցությունը բավարար չէ, և որ ԵՄ-ն կարիք ունի մեկ վերահսկիչ մարմնի։ Հետևաբար, Եվրոպական հանձնաժողովը առաջարկեց ստեղծել Միասնական վերահսկողական մեխանիզմ։

Այս առաջարկը քննարկվել է Եվրագոտու գագաթնաժողովում, որը տեղի է ունեցել Բրյուսելում 2012 թվականի հունիսի 28-ին և 29-ին։ Հերման վան Ռոմպեյը, որն այդ ժամանակ Եվրոպական խորհրդի նախագահն էր, աշխատել է հանձնաժողովի նախագահի, Կենտրոնական բանկի և Եվրոխմբի նախագահի հետ նախնական զեկույցի վրա, որը հիմք է հանդիսացել գագաթնաժողովում քննարկումների համար։ Այդ ժամանակ ընդունված որոշումներին համապատասխան, Եվրոպական հանձնաժողովը 2012 թվականի սեպտեմբերին հրապարակել է Եվրոպական բանկային վերահսկողություն սահմանող խորհրդի կանոնակարգի առաջարկ։

Եվրոպական կենտրոնական բանկը ողջունել է առաջարկը։ Գերմանիայի կանցլեր Անգելա Մերկելը կասկածի տակ է դրել «*ԵԿԲ-ի 6000 բանկերը վերահսկելու ունակությունը*»։ Եվրոպական հանձնաժողովի այն ժամանակվա փոխնախագահ Օլի Ռենը արձագանքել է այդ մտահոգությանը, որ եվրոպական բանկերի մեծ մասը դեռևս կհսկվի ազգային վերահսկողական մարմինների կողմից, մինչդեռ ԵԿԲ-ն «*կստանձնի վերահսկողության վերջնական պատասխանատվությունը՝ բանկային ճգնաժամերի սրումը կանխելու համար*»։

Եվրոպական խորհրդարանը 2013 թվականի սեպտեմբերի 12-ին քվեարկել է օրենսդրական առաջարկի օգտին։ Եվրոպական Միության Խորհուրդը իր հաստատումը տվել է 2013 թվականի հոկտեմբերի 15-ին։ Կանոնակարգը ուժի մեջ է մտել 2014 թվականի նոյեմբերի 4-ին։

Կարևոր է այն փաստը, որ Եվրոպական բանկային վերահսկողությունը ձևակերպված է որպես կանոնակարգ, այլ ոչ թե հրահանգ։ Կանոնակարգը իրավաբանորեն պարտադիր է, և անդամ պետությունները, ի տարբերություն դիրեկտիվների, չունեն ընտրություն այն ազգային օրենսդրությանը համապատասխան տեղափոխելու վերաբերյալ։

### Ուժի մեջ մտնել
ԵԿԲ-ն իր առաջին համապարփակ գնահատականը հրապարակել է 2014 թվականի հոկտեմբերի 26-ին։ Այս ֆինանսական առողջության ստուգումը ներառել է Եվրագոտու 19 պետությունների 130 ամենակարևոր վարկային հաստատությունները, որոնք ներկայացնում են 22 տրիլիոն եվրոյի ակտիվներ (հավասար է եվրագոտու ընդհանուր բանկային ակտիվների 82%-ին):

Վերահսկողության զեկույցը ներառում է.

# Ակտիվների որակի վերանայման արդյունքները, որոնք գնահատում են յուրաքանչյուր խոշոր վարկային հաստատության կապիտալի պակասորդը (այսինքն՝ նվազագույն կապիտալի պահանջը չբավարարելը) 2013 թվականի դեկտեմբերի 31-ի դրությամբ։
# Հիմնական սցենարի հիման վրա սթրես-թեստի ենթարկվելու դեպքում կապիտալի հնարավոր պակասորդի գնահատում, որը Հանձնաժողովի կողմից 2014-16 թվականներին եվրոգոտու համար հրապարակված վերջին տնտեսական կանխատեսումն է։
# Անբարենպաստ սցենարի հիման վրա սթրես-թեստի ենթարկվելու դեպքում կապիտալի հնարավոր պակասորդի գնահատում, որը մշակվել է Եվրոպական համակարգային ռիսկերի խորհրդի կողմից՝ ազգային իրավասու մարմինների, Եվրոպական բանկի և Եվրոպական կենտրոնական բանկի հետ համագործակցությամբ։

Այս երեք չափանիշների հիման վրա, վերանայումը պարզել է, որ գնահատված 130 բանկերից ընդհանուր առմամբ 105-ը 2013 թվականի դեկտեմբերի 31-ի դրությամբ համապատասխանում էին նվազագույն կապիտալի բոլոր պահանջներին։ 2013 թվականի դեկտեմբերի 31-ի դրությամբ ընդհանուր առմամբ 25 բանկ տառապում էր կապիտալի պակասից, որոնցից 12-ին հաջողվել է ծածկել այդ կապիտալի պակասը՝ 2014 թվականին լրացուցիչ կապիտալ ներգրավելու միջոցով։ Մնացած 13 բանկերից խնդրվեց ներկայացնել 2015 թվականի վերակապիտալիզացիայի ծրագիր։

Սա միակ դեպքն է, երբ համապարփակ գնահատում է իրականացվել ԵԿԲ-ի կողմից վերահսկվող 130 բանկերի համար։ 2014 թվականից ի վեր ԵԿԲ-ն համապարփակ գնահատել է միայն մի քանի բանկեր՝ 13-ը 2015 թվականին, 4-ը՝ 2016 թվականին և 7-ը՝ 2019 թվականին։ Այս համապարփակ գնահատումները կատարվում են կամ այն դեպքում, երբ բանկը ճանաչվում է որպես նշանակալի, կամ երբ անհրաժեշտ է համարվում (այսինքն՝ բացառիկ հանգամանքների դեպքում կամ երբ մեխանիզմին միանում է եվրագոտու անդամ չհանդիսացող երկիրը): Համապարփակ գնահատումները պահանջում են չափազանց շատ ռեսուրսներ՝ դրանք տարեկան անցկացնելու համար։

Հետևաբար, այլ վերահսկողության գործիքներ օգտագործվում են ավելի կանոնավոր հիմունքներով՝ գնահատելու համար, թե ինչպես են բանկերը հաղթահարելու հնարավոր տնտեսական ցնցումները։ ԵՄ օրենսդրությամբ պահանջվող և ՎԷԸՊ-ի շրջանակներում ԵԿԲ-ն տարեկան սթրես-թեստեր է անցկացնում վերահսկվող բանկերի համար։ 2016 թվականին սթրես-թեստ է անցկացվել 51 բանկի վրա, որոնք ընդգրկում էին ԵՄ բանկային ակտիվների 70%-ը։ Այս բանկերը մտան գործընթաց՝ ունենալով ընդհանուր կապիտալի առաջին մակարդակի (CET1, այսինքն՝ բանկերի կողմից պահվող առաջին մակարդակի կապիտալի տոկոսը) միջին 13% հարաբերակցություն, որը բարձր է 2014 թվականի 11.2%-ից։ Թեստը ցույց է տվել, որ մեկ բացառությամբ, բոլոր գնահատված բանկերը գերազանցեցին 2014 թվականին օգտագործված չափանիշը CET1 կապիտալի մակարդակի առումով (5.5%)։ Այս սթրես-թեստի արդյունքները ցույց են տալիս, որ 2016 թվականին ԵՄ բանկերն ունեին դիմադրողականության և ցնցումների կլանման ավելի լավ ներուժ, քան 2014 թվականին։ 2018 թվականին իրականացվել են երկու տեսակի սթրես-թեստեր՝ 33 բանկի համար՝ Եվրոպական Բանկի սթրես-թեստ և 54 բանկի համար՝ SSM-ի Վեճային և Տնտեսական արձագանքման ծրագրի (SREP): Այդ թեստերի ամփոփ արդյունքները ցույց են տալիս, որ 2018 թվականին երկու բանկերն էլ կրկին ամրապնդել են իրենց կապիտալի բազան 2016 թվականի համեմատ՝ մեծացնելով ֆինանսական ցնցումների նկատմամբ դիմադրողականության իրենց ներուժը։ Կորոնավիրուսի համավարակի պատճառով 2020 թվականի սթրես-թեստը հետաձգվել է մինչև 2021 թվականը։ Այս թեստի արդյունքները պետք է հրապարակվեն մինչև 2021 թվականի հունիսի վերջը։

## Կազմակերպություն
### Աշխարհագրական շրջանակ
Եվրագոտու բոլոր 20 անդամ պետությունները ավտոմատ կերպով մասնակցում են Եվրոպական բանկային վերահսկողությանը։ Խորվաթիան, որը 2023 թվականի հունվարի 1-ին եվրագոտու մեջ մտավ որպես վերջին երկիր, համապատասխանաբար ընդգրկվել է Եվրոպական բանկային վերահսկողության գործողության շրջանակում։

Եվրոպական պայմանագրերի համաձայն՝ եվրոգոտու մեջ չմտնող երկրները իրավունք չունեն քվեարկելու ԵԿԲ-ի կառավարող խորհրդում և, հետևաբար, պարտավորված չեն նրա որոշումներով։ Արդյունքում, եվրոգոտու անդամ չհանդիսացող երկրները չեն կարող դառնալ բանկային միության լիիրավ անդամներ (այսինքն՝ նրանք չեն կարող ունենալ նույն իրավունքներն ու պարտականությունները, ինչ եվրոգոտու անդամները): Սակայն, եվրագոտու մեջ չմտնող ԵՄ անդամ պետությունները կարող են «սերտ համագործակցության համաձայնագիր» կնքել ԵԿԲ-ի հետ։ Այս ընթացակարգը կազմակերպված է SSM կանոնակարգի 7-րդ հոդվածով (Խորհրդի (ԵՄ) թիվ 1024/2013 կանոնակարգ) և ԵԲՎ  2014/510 որոշմամբ։ Փաստորեն, այս համաձայնագրերը ենթադրում են այս ստորագրող երկրների բանկերի վերահսկողությունը ԵԲՎ-ի կողմից։ Սերտ համագործակցության համաձայնագիրը կարող է դադարեցվել կամ ԵՎԿ-ի, կամ մասնակից ոչ եվրագոտու անդամ պետության կողմից։ Բուլղարիան, որը գտնվում է եվրոյի ընդունման գործընթացում, 2020 թվականին կնքել է սերտ համագործակցության համաձայնագիր ԵԲԿ-ի հետ։ Խորվաթիան նույնպես սերտ համագործակցության համաձայնագիր ուներ ԵԲՎ-ի հետ՝ նախքան եվրոգոտու անդամակցելը։

### ԵԿԲ բանկային վերահսկողություն
Եվրոպական կենտրոնական բանկը (ԵԿԲ) առաջատար դիրք է գրավում եվրոպական բանկային վերահսկողության ոլորտում։ ԵԿԲ-ի դրամավարկային և վերահսկողական գործառույթների միջև նախատեսվում է խիստ վարչական տարանջատում։ Սակայն, երկու հարցերի վերաբերյալ վերջնական որոշումները կայացվում են նույն մարմնում՝ Կառավարման խորհրդում։

Կառավարման խորհուրդը ԵԿԲ-ի հիմնական որոշում կայացնող մարմինն է։ Այն ներառում է Եվրոպական կենտրոնական բանկի գործադիր խորհրդի անդամներին և Եվրագոտու անդամ պետությունների բոլոր ազգային կենտրոնական բանկերի կառավարիչներին։ Կառավարման խորհուրդը պատասխանատու է իր վերահսկողական մանդատի վերաբերյալ պաշտոնական որոշումներ կայացնելու համար՝ հիմնվելով վերահսկիչ խորհրդի կողմից մշակված կարծիքի վրա։

Վերահսկիչ խորհուրդը կազմակերպված է ԵԲՎ կանոնակարգի 26-րդ հոդվածով (Խորհրդի (ԵՄ) թիվ 1024/2013 կանոնակարգ)։ Այն կազմված է բոլոր ազգային մասնակից վերահսկիչներից, նախագահից, փոխնախագահից և ԵԿԲ-ի չորս ներկայացուցիչներից։ Այս անդամները հանդիպում են յուրաքանչյուր երեք շաբաթը մեկ՝ վերահսկողական որոշումների նախագծեր կազմելու և դրանք Կառավարման խորհրդին ներկայացնելու համար։

Վերահսկիչ խորհրդին իր նիստերի նախապատրաստման գործում օգնում է Վերահսկիչ կոմիտեն։ Այս կոմիտեն ներառում է Վերահսկիչ խորհրդի նախագահին և փոխնախագահին, ԵԿԲ ներկայացուցչին (Էդուարդ Ֆերնանդես-Բոլոյին՝ 2019 թվականից), ինչպես նաև ազգային վերահսկիչների հինգ տեղակալներին։

### Աշխատանքի բաժանում ԵԿԲ բանկային վերահսկողության և ազգային իրավասու մարմինների միջև
ԵԿԲ-ի և ազգային վերահսկիչների միջև հաստատվել է աշխատանքի բաժանում։ Նշանակալից համարվող բանկերը կվերահսկվեն անմիջապես ԵԿԲ-ի կողմից։ Չնայած ԵԿԲ-ն իրավասու է ստանձնել ցանկացած բանկի անմիջական վերահսկողությունը, փոքր բանկերը սովորաբար կշարունակեն անմիջականորեն վերահսկվել իրենց ազգային իշխանությունների կողմից։ Ընդհանուր առմամբ 115 բանկ ներկայումս վերահսկում է ԵԿԲ-ը, մնացած բոլոր բանկերը վերահսկվում են իրենց ազգային վերահսկողի կողմից։

Բանկը համարվում է նշանակալի, երբ այն համապատասխանում է հետևյալ չափանիշներից որևէ մեկին՝

* Նրա ակտիվների արժեքը գերազանցում է 30 միլիարդ եվրոն։
* Դրա ակտիվների արժեքը գերազանցում է ինչպես 5 միլիարդ եվրոն, այնպես էլ այն անդամ պետության ՀՆԱ-ի 20%-ը, որտեղ այն գտնվում է։
* Բանկը գտնվում է երկրի երեք ամենակարևոր բանկերից մեկում։
* Բանկն ունի մեծ միջազգային գործունեություն։
* Բանկը ստանում է կամ դիմել է եվրոգոտու փրկարարական հիմնադրամներից (այսինքն՝ Եվրոպական կայունության մեխանիզմից կամ Եվրոպական ֆինանսական կայունության հիմնադրամից) օգնություն ստանալու համար։

Այս նշանակալիության կարգավիճակը կարող է փոփոխվել, օրինակ՝ միաձուլումների և ձեռքբերումների պատճառով։ 2020 թվականին ԵԿԲ-ի կողմից վերահսկվող բանկերի ցանկին միացել են ևս երկու բանկ (Նիդեռլանդներում՝ LP Group BV-ն և Սլովենիայում՝ Agri Europe Cyprus-ը)։

### Համատեղ վերահսկողական թիմեր
ԵԿԲ-ի աշխատակազմի անդամներից, ազգային իրավասու վերահսկիչներից և բանկային ոլորտի փորձագետներից կազմված Համատեղ վերահսկողական խմբերը (ՀՎԽ) կապն են ապահովում ազգային և վերազգային մակարդակների միջև։ Նրանք գործում են որպես օժանդակ մարմիններ, որոնք հիմնականում պատասխանատու են վերահսկողական առաքելությունների համակարգման, վերահսկման և գնահատման համար։

## Առաքելություններ և արդյունքներ
### Վերահսկողական վերանայման և գնահատման գործընթաց
Վերահսկողական վերանայման և գնահատման գործընթացը, որը հայտնի է նաև որպես «SREP», եվրոպական բանկերի կողմից ստանձնվող **[[ռիսկ]]երի** **պարբերական գնահատում** է։ Այս գործընթացը, որը ամեն տարի իրականացվում է ԵԿԲ-ի և համատեղ վերահսկողական թիմերի վերահսկիչների կողմից, *Միասնական վերահսկողական մեխանիզմի* ներդրման կարևորագույն տարր է։ SREP-ի նպատակն է ապահովել, որ բանկերը մնան անվտանգ և հուսալի, որ վերահսկողության տակ լինեն բոլոր գործոնները, որոնք կարող են ազդել նրանց կապիտալի և իրացվելիության վրա։ Այսօր բանկերի կապիտալի և իրացվելիության մակարդակները անմիջականորեն ենթարկվում են ԵԿԲ-ի մոնիթորինգի համակարգին, մինչդեռ նախկինում դա արվում էր ազգային մակարդակով տարբեր ձևերով։

Այս գնահատումը հիմնված է չորս տարբեր ոլորտների մոնիթորինգի վրա՝

* Բիզնես մոդել՝ բանկի ռազմավարության և հիմնական գործունեության գնահատում
* Ներքին կառավարում՝ կազմակերպչական կառուցվածքի և կառավարման ուսումնասիրություն։
* Կապիտալի ռիսկեր՝ վարկերի, շուկաների, տոկոսադրույքների և գործառնությունների հետ կապված ռիսկերի մանրակրկիտ վերլուծություն։
* Իրացվելիության ռիսկեր՝ կենտրոնացեք այն բանի վրա, թե արդյոք բանկերն ունեն բավարար կանխիկ միջոցներ իրենց կարճաժամկետ կարիքները հոգալու համար։

Բացի այդ, Եվրոպական կենտրոնական բանկը, համաձայն Եվրոպական Միության օրենսդրության, ամեն տարի պարտավոր է բոլոր վերահսկվող բանկերի համար անցկացնել առնվազն մեկ սթրես-թեստ։ Այս թեստը կլինի տարեկան SREP ցիկլի մի մասը։ Սթրես-թեստերը համակարգչային մոդելավորման մեթոդներ են, որոնք գնահատում են բանկերի կարողությունը հաղթահարելու հնարավոր ֆինանսական և տնտեսական ցնցումները։ Տարեկան SREP ցիկլերը հիմնված են նախորդ տարվա տվյալների վրա, և յուրաքանչյուր ցիկլից հետո կատարվում է անհատական գնահատում։ Այս գնահատականների և սիմուլյացիաների հիման վրա վերահսկիչները գրում են զեկույց եվրոպական բանկերի խոցելիության վերաբերյալ՝ 1-ից (ցածր ռիսկ) մինչև 4 (բարձր ռիսկեր) գնահատականով, և թվարկում են այդ բանկերի կողմից ձեռնարկվելիք կոնկրետ միջոցառումները։ Այս չափանիշները կարող են լինել քանակական՝ կապված կապիտալի կամ իրացվելիության հետ, կամ որակական (օրինակ՝ կառավարման կառուցվածքի փոփոխություն կամ ավելի շատ կապիտալ պահելու անհրաժեշտություն, հատկապես ֆինանսական ճգնաժամի ժամանակ)։ Այս գործողությունները սովորաբար պետք է իրականացվեն հաջորդ տարի։ Այս պահանջները չկատարելու դեպքում ԵԿԲ-ն կարող է տուգանք նշանակել մինչև խախտման հետևանքով առաջացած (կամ պատճառված) շահույթի (կամ վնասի) կրկնապատիկի չափով, որը կարող է կազմել այդ բանկերի տարեկան շրջանառության մինչև 10%-ը։ ԵԿԲ-ն կարող է նաև դիմել ազգային իշխանություններին՝ այդ բանկերի դեմ վարույթներ սկսելու համար։ Ամենավատ դեպքում, երբ բանկի սնանկացման հավանականությունը մեծ է, գործի է դրվում Եվրոպական բանկային միության երկրորդ հենասյունը՝ **Միասնական լուծման մեխանիզմը**։ Ի վերջո, չնայած բանկերի համար մեթոդաբանությունն ու ժամանակացույցը նույնական են, ձեռնարկվելիք գործողությունները կարող են զգալիորեն տարբերվել, ինչպես նաև պատժամիջոցները։

#### Կապիտալի պահանջներ
Քանի որ բանկերը կարող են զգալի ռիսկեր ստանձնել, կապիտալի պահպանումը կարևոր է հնարավոր կորուստները կլանելու, սնանկացումներից խուսափելու և մարդկանց ավանդները պաշտպանելու համար։ Բանկերի կողմից պահվող կապիտալի չափը համաչափ է նրանց կողմից ստանձնվող ռիսկերին։ Սա խստորեն վերահսկվում է վերահսկող մարմինների կողմից։

2016 թվականից ի վեր, եթե բանկի համար SREP արդյունքները չեն արտացոլում ռիսկերի պատշաճ ծածկույթը, ԵԿԲ-ն կարող է սահմանել լրացուցիչ կապիտալի պահանջներ՝ Բազելյան համաձայնագրով պահանջվողներից բացի։ Այս համաձայնագիրը սահմանում է բանկերի ռիսկով կշռված ակտիվների 8%-ի չափով նվազագույն կապիտալի պահանջ (կոչվում է 1-ին կետի պահանջ): Բազել II-ից ի վեր, լրացուցիչ պահանջներ (կոչվում են 2-րդ սյունակի պահանջներ) կարող են սահմանվել լրացուցիչ ռիսկերը ծածկելու համար։ Պահանջների այս երկրորդ կատեգորիան բաժանված է երկու մասի՝

* 2-րդ սյունակի պահանջ (P2R) ռիսկի նկատմամբ զգայունության և ճկունության առումով պահանջներ, որոնք պետք է կատարվեն միշտ։
* 2-րդ սյունակի ուղեցույց (P2G) բանկերի կողմից երկարաժամկետ հեռանկարում պահպանվող կապիտալի մակարդակների որոշում:

#### Չաշխատող վարկեր
Եվրոպական բանկային վերահսկողությունը ակտիվորեն ներգրավված է եղել չաշխատող վարկերի գործողությունների ծրագրերի մշակման գործում։ ԵԿԲ ուղեցույցի առաջարկություններում, ԵԲՎ-ը, Եվրոպական բանկային մարմնի (ԵԲՄ) հետ համատեղ, ներկայացրել է չաշխատող վարկերի  նոր սահմանում, որը վերաբերում է բանկերի կողմից NPL-ների օտարման օպտիմալացմանը։ Հիմնական նպատակն է ինտեգրել բազմաչափ շրջանակը, որը բանկերը օգտագործում են իրենց գնահատման գործընթացում, Վերահսկող մարմնի կողմից իրականացվող համապարփակ գնահատման մեջ։

Բանկային վարկը համարվում է չվճարվող, երբ 90-օրյա ժամկետը գերազանցվում է առանց վարկառուի կողմից պարտքի կամ համաձայնեցված տոկոսների վճարման։ Եթե հաճախորդները չեն հետևում համաձայնեցված մարման պայմաններին 90 կամ ավելի օրվա ընթացքում, բանկը պետք է լրացուցիչ պաշտպանվի՝ ավելացնելով իր սեփական կապիտալի պահուստը վարկի չվճարման դեպքում։ Այս ընթացակարգի նպատակն է բարձրացնել բանկի դիմադրողականությունը ցնցումների նկատմամբ՝ ռիսկը մասնավոր հատվածի հետ կիսելու միջոցով։ Այլ կերպ ասած, ապագայում PNP-ների հետ կապված խնդիրների լուծումը առաջնային նշանակություն ունի բանկային միության ամրապնդման, միաժամանակ վարկային գործունեության զարգացման համար։

Նոր դրույթները սահմանում են «զգուշավոր պահուստային համակարգ» կամ նվազագույն ընդհանուր վնասի երաշխիք այն պահուստային ֆոնդերի համար, որոնք բանկերը ստեղծում են ապագա չվճարվող վարկերից առաջացող վնասները հաղթահարելու համար։ Եթե բանկը չի կարողանում բավարարել այս համաձայնեցված նվազագույն մակարդակը, նրա կապիտալից կատարվում են անմիջապես պահումներ։

### Այլ մանդատներ
Բացի SREP հիմնական գործընթացից, ԵԿԲ-ն նաև պատասխանատու է բանկերի կողմից որակավորվող մասնակցությունների ձեռքբերման գնահատման համար՝ համաձայն 1024/2013 կանոնակարգի 4-րդ հոդվածի։

### Եվրոպական բանկային վերահսկողություն և բանկային համախմբում
2008 թվականի ֆինանսական ճգնաժամից առաջ Եվրոպայում ավելի ու ավելի շատ բանկեր էին միավորվում։ Այս միտումը դադարել է ճգնաժամի հետևանքով. 2008-2017 թվականների միջև, մինչ մենք նկատեցինք միջսահմանային միաձուլումների և ձեռքբերումների թվի նվազում, ներքին կոնսոլիդացիաները (այսինքն՝ երկու ազգային հաստատությունների միջև) աճեցին։ 2016 թվականին Եվրոգոտում կար մոտ 6000 բանկ, որոնցից շատերը հստակ կենտրոնացած էին իրենց ներքին շուկայի վրա։ Այսօր եվրոպական բանկային դաշտը կազմված է բանկերից, որոնք ԵՄ մակարդակով ավելի փոքր շուկայական մասնաբաժին ունեն, քան կարելի է դիտարկել Միացյալ Նահանգներում։ Արդյունքում, եվրոպական շուկան համարվում է ավելի մասնատված և, հետևաբար, պակաս մրցունակ, քան ԱՄՆ-ում կամ Ասիայու։

Բանկային ոլորտում միջսահմանային միաձուլումները կօգնեն բանկերին դիվերսիֆիկացնել իրենց պորտֆելը և, հետևաբար, ավելի լավ վերականգնվել տնտեսության տեղայնացված ցնցումներից։ Մյուս կողմից, ռիսկերի տարածումը տարբեր աշխարհագրական շրջաններում նույնպես կարող է սպառնալիք լինել ֆինանսական շուկաների կայունության համար։ Նման գործարքները կարող են նաև հանգեցնել «չափազանց մեծ՝ սնանկանալու համար» համարվող խմբերի ստեղծմանը, որոնք համակարգային ճգնաժամերի դեպքում կպահանջեն պետական բյուջեի զգալի աջակցություն։ 2008 թվականին Lehman Brothers-ի անկման սարսափելի հետևանքներից հետո, պետական իշխանությունները, կարծես, հանձնառու են խուսափելու այլ համակարգային բանկերի անկումից։ Այս հանրային երաշխիքների կողմնակի ազդեցություններից մեկը բարոյական վտանգի խրախուսումն է. հանրային ցանցով պաշտպանված այս ֆինանսական հաստատությունները խրախուսվում են ավելի ռիսկային վարքագիծ ընդունել։ Ինչպես ցույց է տալիս կարծիքների այս հակադրությունը՝ եթե միջսահմանային միաձուլումները կարող են նվազեցնել առանձին ընկերությունների ենթարկվածությունը տեղայնացված ցնցումների նկատմամբ, ուսումնասիրությունները ցույց են տալիս, որ դրանք նաև մեծացնում են ֆինանսական շուկաներում համակարգային ռիսկերը։

Այդ ռիսկերը մեղմելու փորձի շրջանակներում, 2013 թվականից ի վեր, ԵԿԲ-ն (որպես Միասնական մոնիթորինգի մեխանիզմի մաս) Եվրոպական հանձնաժողովի հետ միասին պատասխանատու է բանկային միաձուլումների հիմնավորվածության գնահատման համար (Խորհրդի թիվ 1024/2013 կանոնակարգ, հոդված 4)։ Մինչդեռ Եվրոպական հանձնաժողովը պատասխանատու է նման գործարքների մրցակցության և, հետևաբար, սպառողների վրա ունեցած ազդեցության ստուգման համար, ԵԿԲ-ն պարտավոր է վերահսկել առաջարկվող համախմբումներից բխող ռիսկերը։ Եթե գործարքը ներառում է բանկի բաժնետոմսերի կամ քվեարկության իրավունքների ավելի քան 10%-ի ձեռքբերում (այսինքն՝ որակավորվող մասնակցություն – Կանոնակարգ 575/2013, հոդված 4(1)36), դրա մասին պետք է տեղեկացվի այն անդամ պետության ազգային իրավասու մարմնին, որտեղ հիմնադրվել է բանկը։ Այնուհետև այս ազգային մարմինը պետք է իրականացնի գործարքի գնահատում և իր եզրակացությունները ներկայացնի ԵԿԲ-ին, որը վերջնական որոշում կայացնողն է՝ վավերացնելով (պայմաններով կամ առանց պայմանների) կամ մերժելով գործարքը (Խորհրդի թիվ 1024/2013 կանոնակարգ, հոդված 15)։

2020 թվականին ԵԿԲ-ն հրապարակել է մի փաստաթուղթ, որի նպատակն եղել է պարզաբանել նման գործարքների գնահատման եղանակը՝ ավելի թափանցիկ և կանխատեսելի լինելու նպատակով։ Չնայած գործարքները գնահատվում են յուրաքանչյուր դեպքի համար առանձին, այդ գործարքների վերահսկողության գործընթացը հետևում է նույն երեք փուլերին.

# Նախնական փուլ. ԵԿԲ-ն խորհուրդ է տալիս ընկերություններին վաղ կապ հաստատել իրենց հետ՝ գործարքի նախագծի վերաբերյալ արձագանք ստանալու համար։
# Պաշտոնական դիմումի փուլ. նախագիծը պաշտոնապես ուղարկվում է ԵԿԲ հաստատման։
# Իրականացման փուլ. հաստատման դեպքում նախագիծը և դրա զարգացումները ուշադիր հետևվում են ԵԿԲ-ի կողմից։

Երկրորդ փուլում ԵԿԲ-ն հատուկ ուշադրություն է դարձնում առաջարկվող բիզնես մոդելի կայունությանը (օրինակ՝ ինչ ենթադրությունների ներքո է այն կառուցվել, ինչ է պլանավորվել տեղեկատվական տեխնոլոգիաների ինտեգրման առումով և այլն) և խաղադրույքի տակ գտնվող կառավարման մեխանիզմին (օրինակ՝ ինչ հմտություններ և փորձ ունեն ղեկավարները): Այս հաղորդագրությամբ ԵԿԲ-ն նաև նախաձեռնություն ցուցաբերել է պարզաբանելու, թե ինչպես է հաշվարկում նոր կազմակերպության կապիտալի պահանջները և ինչպես է գնահատելու այս նոր մարմնի ակտիվների որակը։

PwC-ի երկու վերլուծաբանների կարծիքով, ԵԿԲ-ի կողմից այս փաստաթղթի հրապարակումը, կարծես թե, ցույց է տալիս, որ այն ցանկանում է խրախուսել բանկային համախմբումը։ ԵԿԲ-ի այս դիրքորոշումը նոր չէ։ 2016 թվականի նոյեմբերին ԵԿԲ-ն իր «Ֆինանսական կայունության վերանայում» զեկույցում բանկային ոլորտի վերաբերյալ գրել է հետևյալ նախադասությունը.«*Կոնսոլիդացիան կարող է որոշակի շահութաբերության օգուտներ բերել ոլորտային մակարդակով՝ մեծացնելով ծախսերի և եկամուտների սիներգիան՝ առանց վատթարացնելու այսպես կոչված «չափազանց մեծ է ձախողվելու համար» խնդիրը*» (ԵԿԲ ֆինանսական կայունության ակնարկ, նոյեմբեր 2016, էջ 75)ԵԿԲ-ի այս դիրքորոշումը՝ Եվրոպայի ավելի մեծ և ավելի մրցունակ բանկերի օգտին, թարգմանում է այս հաստատության որոշակի կողմնակալությունը ֆինանսական ոլորտի նկատմամբ։ Այս կողմնակալությունը կարելի է բացատրել տարբեր ուժային մեխանիզմներով, որոնք առկա են.

* Գործիքային իշխանություն, կենտրոնական բանկիրները, փորձագիտական խմբերի հետ իրենց փոխազդեցությունների և անցյալի մասնագիտական փորձի միջոցով, սերտ հարաբերություններ ունեն ֆինանսական ոլորտի մասնագետների հետ՝ ձևավորելով իրենց նախընտրությունները այդ ընկերություններին աջակցելու համար։
* Կառուցվածքային ուժ. բանկերն այսօր այնքան մեծ ազդեցություն ունեն եվրոպական տնտեսության վրա՝ աշխատանքի ընդունելով բազմաթիվ մարդկանց և ֆինանսավորելով բազմաթիվ կազմակերպությունների, որ ԵԿԲ-ն իրականում խթաններ ունի այս ոլորտը պաշտպանելու համար։
* Ենթակառուցվածքային հզորություն. կենտրոնական բանկիրները ապավինում են բանկային ոլորտին իրենց քաղաքականության նպատակները իրական տնտեսությանը փոխանցելու համար։ Կարճաժամկետ տոկոսադրույքը սահմանելիս կենտրոնական բանկը հույս ունի անուղղակի ազդեցություն ունենալ տարբեր մակրոտնտեսական փոփոխականների (օրինակ՝ գնաճի) վրա՝ մասնավոր բանկերի վարկային գործառնությունների միջոցով։

Այս մեխանիզմների պատճառով, պնդվում է, որ կենտրոնական բանկիրների շահերը հաճախ կարելի է համարել համընկնող բանկային ոլորտի շահերի հետ։ Բանկային համախմբման հարցում, ԵԿԲ-ի դիրքորոշումը՝ աջակցելով Եվրոպայում գործող խոշոր մրցունակ բանկերին, հակված է նպաստել կարճաժամկետ ֆինանսական կայունության իրավիճակին՝ եվրոպական համակարգային ռիսկի աճի հետևանքով առաջացող երկարաժամկետ հետևանքների հաշվին։

ԵՄ մակարդակով բանկային վերահսկողության կենտրոնացումը և ԵՄ-ում բանկային կարգավորումների ներդաշնակեցումն արդեն իսկ միջոց է եղել ֆինանսական ոլորտում կոնսոլիդացիան խթանելու համար։ Այնուամենայնիվ, կոնսոլիդացիայի բազմաթիվ խոչընդոտներ՝ տնտեսական (օրինակ՝ Եվրոպայում վատ տնտեսական պայմաններ), կարգավորող (օրինակ՝ կորպորատիվ օրենսդրության ազգային անհամապատասխանություններ) և մշակութային (օրինակ՝ լեզվական խոչընդոտներ), մնում են։ Կարգավորման և մոնիթորինգի պրակտիկաների հետ կապված խոչընդոտների վրա կենտրոնանալով՝ ներդաշնակեցման ջանքերին չնայած, այն փաստը, որ այդ պրակտիկաներում դեռևս կան որոշ ազգային անհամապատասխանություններ, նշվել է որպես համախմբման խոչընդոտ (օրինակ՝ որոշ երկրներ դուստր ձեռնարկությունները գնահատում են որպես առանձին կազմակերպություններ, մյուսները՝ որպես մեկ խմբի մաս)։ Մեկ այլ խնդիր է ԵՄ որոշ անդամ պետությունների միտումը, ԵՄ սուվերեն պարտքի ճգնաժամից ի վեր, իրենց ազգային բանկերի համար սահմանել նվազագույն կապիտալի պահանջներ, ինչը խոչընդոտում է կապիտալի ազատ տեղաշարժը ԵՄ դուստր ձեռնարկությունների միջև։ Այս արձագանքը կարելի է բացատրել Բանկային միության ներկայիս անավարտությամբ. երրորդ՝ ռիսկերի բաշխման, սյան բացակայության դեպքում ազգային իշխանությունները պատրաստ չեն լինի հրաժարվել իրենց լիազորություններից։ Ամփոփելով՝ չնայած ոլորտի և իշխանությունների կողմից եվրոպական բանկային ոլորտի մրցունակությունը խթանելու պատրաստակամությանը, եվրոպական բանկային շուկայի հետագա ինտեգրման ճանապարհին դեռևս խոչընդոտներ են մնում։

## Քննադատություն
Եվրոպական բանկային վերահսկողությունը ժամանակի ընթացքում քննադատության է ենթարկվել իր մեթոդաբանության և շրջանակի առումով: Այս ինստիտուցիոնալ սխեման նույնպես որոշակի հակասությունների է ենթարկվել:

### Մեթոդաբանական սահմանափակումներ
Սթրես-թեստերը ԵԿԲ-ի վերահսկողական գործունեության անբաժանելի մասն են։ Տարիների ընթացքում հայտնաբերվել և ուղղվել են սթրես-թեստերի հետ կապված մեթոդաբանական թերությունները, որպեսզի այս գնահատականները պատշաճ կերպով արտացոլեն բանկերի իրական ռիսկային վիճակը։ 2014 թվականի սթրես-թեստերի ժամանակ բանկերի կապիտալի հզորությունը գնահատվել է Բազել III մոտեցման համաձայն, որը որպես միակ կապիտալի բուֆեր օգտագործում է ընդհանուր կապիտալի 1-ին մակարդակը։ Այս մեթոդաբանությունը քննադատության առարկա է դարձել բազմաթիվ գիտնականների և կազմակերպությունների կողմից՝ բանկերի իրական վճարունակության վերաբերյալ լավ գնահատականներ չտրամադրելու համար։ Այս մեթոդը համարվում էր, որ առավելություն է տալիս այն ներդրումային բանկերին, որոնք ավելի քիչ էին ենթարկվում վարկային ռիսկի՝ ի տարբերություն առևտրային բանկերի։ Այսօր սթրես-թեստերը շարունակում են թերի լինել. օրինակ՝ դրանք հաշվի չեն առնում հնարավոր արտաքին ազդեցությունները և հետևանքները, մինչդեռ այդ ռիսկերը, ինչպես ցույց է տրվել, զգալի ազդեցություն ունեն ճգնաժամի ժամանակ։ Եվրոպական բանկային մարմնի ղեկավար Անդրեա Էնրիան նույնպես նշել է այն փաստը, որ այս թեստերը հաշվի չեն առնում հնարավոր ճշգրտումները, որոնք բանկը կարող է կատարել տնտեսական ցնցմանը ի պատասխան (այսինքն՝ սթրես թեստերը ենթադրում են, որ բանկը չի արձագանքի ցնցմանը): Վերջապես, նա նաև ընդգծեց, որ չնայած սթրես թեստերի մեթոդաբանությունը թափանցիկ է, վերահսկողի կողմից այդ թեստերի արդյունքում կայացված որոշումները (օրինակ՝ մեծացնել իր կապիտալը կամ նվազեցնել դիվիդենդների վճարումները) բանկի հետ կնքված փոխադարձ համաձայնագրի արդյունք են, որը կնքվել է բավականին ոչ թափանցիկ եղանակով։

Եվրոպական աուդիտորների դատարանը իր 2018 թվականի զեկույցում նշել է Եվրոպական բանկային վերահսկողության համապարփակ գնահատման գործընթացի թերությունները։ ԵԿԱ-ի կողմից բացահայտված հիմնական թերություններն էին ԵԿԲ-ի սահմանափակ ռեսուրսները՝ բանկերի ակտիվների որակը գնահատելու համար անհրաժեշտ տեղեկատվությունը հավաքելու և ռիսկերի գնահատման վերաբերյալ արդյունավետ ուղեցույցի բացակայությունը։

### Հաստատության սահմանափակումներ
Եվրոպական բանկային վերահսկողության կիրառման շրջանակի առաջին սահմանափակումը աշխարհագրական է, այն չի ընդգրկում ԵՄ բոլոր անդամ պետությունները։ Այս համակարգը, հետևաբար, նպաստում է այսպես կոչված բազմարագության Եվրոպային։ Եվրոպական բանկային վերահսկողության կիրառման շրջանակի մեկ այլ սահմանափակումն այն է, որ այն վերաբերում է միայն բանկերի վերահսկողությանը։ Ֆինանսական ոլորտի մնացած մասի (օրինակ՝ ապահովագրական ընկերությունների) վերահսկողությունը մնում է ազգային իրավասություն։ ԵԿԲ-ի վերահսկողական դերը սահմանափակվում է առանձին բանկային հաստատություններով, ինչպես դրանք սահմանված են «Կապիտալի պահանջների մասին» IV հրահանգում։ Սա նշանակում է, որ ԵԿԲ-ն չի կարող վերահսկողություն իրականացնել արտաբորսայական ածանցյալների շուկաների, մեծածախ պարտքային արժեթղթերի շուկաների և ստվերային բանկային ոլորտի նկատմամբ։ Բացի այդ, բանկային վերահսկողության որոշ ասպեկտներ (օրինակ՝ սպառողների պաշտպանությունը կամ փողերի լվացման մոնիթորինգը) շարունակում են լուծվել ազգային մակարդակով։ Ավելին, մինչդեռ ԵԿԲ-ն անմիջականորեն վերահսկում է Եվրագոտու ամենակարևոր բանկերը, փոքր բանկերի վերահսկողությունը մնում է ազգային իրավասության ներքո։ Ազգային իշխանությունները նաև պատասխանատու են իրենց սեփական մակրոպրուդենցիալ քաղաքականությունը սահմանելու համար, ինչը սահմանափակում է ԵԿԲ-ի կարողությունը՝ նախաձեռնողական դիրքորոշում ընդունել համակարգային և իրացվելիության ռիսկերի նկատմամբ։ Վերջապես, երբ Եվրոպական բանկային վերահսկողությունն առաջին անգամ գործարկվեց, որոշ տնտեսագետներ կասկածամիտ էին դրա վերահսկիչ խորհրդի կազմի նկատմամբ. նրանք քննադատում էին այն փաստը, որ այս խորհրդի մեծ մասը կազմված է լինելու ազգային վերահսկիչներից, ովքեր «*չեն գնահատում ԵԿԲ-ի միջամտությունը իրենց ամենօրյա ազգային վերահսկողական գործունեությանը*»:

ԵԿԲ-ի բանկային վերահսկողության որակը կախված է Միասնական լուծման մեխանիզմի արդյունավետությունից, ինչպես նաև ավանդների ապահովագրման համակարգի ստեղծումից։ 2018 թվականին 17 տնտեսագետներ հրապարակեցին մի հոդված, որում կոչ էին անում բարեփոխել բանկային միությունը։ Այս տնտեսագետները շեշտեցին Միասնական լուծման մեխանիզմի համախմբման անհրաժեշտությունը, որը հնարավորություն կտա ստեղծել իրական ռիսկերի բաշխման մեխանիզմներ։ Ինչ վերաբերում է ավանդների ապահովագրության սխեմային, այն Հանձնաժողովի կողմից առաջին անգամ առաջարկվել է 2015 թվականի նոյեմբերին, սակայն այդ ժամանակից ի վեր դրա իրականացման ուղղությամբ որևէ շոշափելի առաջընթաց չի գրանցվել։

Երրորդ, ինչպես նշված է ԵՄ-ի մասին պայմանագրի 130-րդ և 282-րդ հոդվածներում, պետք է երաշխավորվի ԵԿԲ-ի անկախությունը քաղաքական գործիչներից։ Այնուամենայնիվ, ԵԿԲ-ն ստիպված է հույսը դնել Եվրոպական խորհրդարանի և Խորհրդի վրա՝ իր վերահսկողական գործունեության հաշվետվությունների ներկայացման և անդամների նշանակման վերաբերյալ որոշումներ կայացնելու համար։ Այս ընթացակարգերի հիմքում ընկած ժողովրդավարական լեգիտիմության ընկալվող անհրաժեշտությունը կարելի է համարել հաշվետվողականության տեղափոխում ԵԿԲ-ից դեպի Միության հաստատությունները կամ անդամ պետությունները։

Վերջին կարևոր հարցն է առաջանում, երբ վտանգված են զգուշավոր վերահսկողությունը և դրամավարկային քաղաքականությունը, ինչպես դա տեղի է ունենում ԵԿԲ-ում. քանի որ այս երկու ոլորտները միահյուսված են, ինչպե՞ս խուսափել շահերի հնարավոր բախումներից։ Վերահսկիչ խորհուրդը տեսականորեն պատասխանատու է այս խնդիրների առաջացումը կանխելու համար։ Գործնականում, ԵԿԲ-ն արդեն միջամտել է իր վերահսկվող բանկերի վճարունակության գնահատականներին՝ օրինակ՝ գնելով նույն այդ բանկերի կողմից թողարկված ակտիվներով ապահովված արժեթղթեր։

### Վերահսկողական հետաձգում
2017 թվականին իտալական «Բանկա Մոնտե դեի Պասչի դի Սիենա» բանկը ենթարկվել է ազգային սնանկության ընթացակարգի՝ բազմաթիվ անհաջող վերակապիտալիզացիաներից հետո։ Սակայն նույն տարվա վերջում ԵԿԲ-ն բանկը հայտարարեց վճարունակ՝ հիմնվելով ԵԿԲ-ի կողմից 2016 թվականին անցկացված սթրես-թեստերի վրա, ինչը բանկի համար պահանջ էր՝ Իտալիայի կառավարության կողմից նախազգուշական վերակապիտալիզացիայից օգտվելու համար։ Շատ անդամ պետություններ, ինչպիսին է Գերմանիան, քննադատեցին ԵԿԲ-ի մեթոդաբանությունը և այն համարեցին անորոշ և ոչ թափանցիկ։

2019 թվականին Եվրոպական հանձնաժողովը պայմանագիր է կնքել ամերիկյան ակտիվների կառավարման BlackRock ընկերության հետ։ Ընկերությունը լիազորված է խորհրդատվություն տրամադրել Հանձնաժողովին զգուշավոր ռիսկերի հարցերով՝ բանկային կարգավորման էկոհամակարգում կայունություն իրականացնելու համար։ Սա առաջին անգամը չէ, որ ԵԿԲ-ն համագործակցում է BlackRock-ի հետ, Եվրագոտու պարտքային ճգնաժամից հետո՝ 2014 թվականին, մասնավոր ընկերությունն արդեն օգնել էր ԵԿԲ-ին անցկացնել եվրոպական բանկային շուկայի համապարփակ գնահատումը։ Մասնավոր ընկերության ընտրության վերաբերյալ մտահոգություններ են առաջացել շահերի հնարավոր բախման վերաբերյալ՝ ԵԿԲ-ի կանոնակարգման վրա հնարավոր ազդեցության, ինչպես նաև BlackRock-ի կողմից նման առաջադրանք կատարելու հեղինակության վրա։ Հանձնաժողովը և BlackRock-ը մերժել են ցանկացած խախտում և համապատասխանաբար վկայակոչեցին անկախության և թափանցիկության սկզբունքները։

### Covid-19 համավարակ
COVID-19 համավարակը բացահայտել է սթրես-թեստերի մեթոդաբանության վերաբերյալ նոր սահմանափակումներ։ 2020 թվականի առաջին կեսին ֆինանսական շուկաները ենթարկվել են աննախադեպ տատանումների, որոնք շատ հեռու էին ամենախիստ կանխատեսումներում հաշվի առնվածից (օրինակ՝ ԵԿԲ-ի ամենաանբարենպաստ սցենարների դեպքում նավթը կկորցներ իր արժեքի 15%-ը, մինչդեռ նավթի գինը 2020 թվականի ճգնաժամի գագաթնակետին իրականում նվազել էր 60%-ով): Այս Covid-19 համավարակը կարող է իրականում դիտարկվել որպես իրական կյանքի սթրես-թեստ, որի մակրոտնտեսական գործոնները հետագայում կարող են օգտագործվել ԵԿԲ-ԵԿԲ ամենածանր սցենարը հետագա գնահատումներում վերակարգավորելու համար։ Այս առողջապահական ճգնաժամը նաև ցույց է տվել ԵԿԲ-ի երկակի դերը. ճգնաժամի ընթացքում նրա գործողությունները արտացոլում էին բանկային վերահսկողի իր մանդատի և ֆինանսական շուկաների կայունությանը նպաստող նախաձեռնությունների համադրությունը։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Բանկային վերահսկողություն. Եվրոպական կենտրոնական բանկի կողմից ստեղծված Միասնական վերահսկողական մեխանիզմը
* 2013 թվականի հոկտեմբերի 22-ի (ԵՄ) թիվ 1022/2013 կանոնակարգը
* Խորհրդի 2013 թվականի հոկտեմբերի 15-ի թիվ 1024/2013 կանոնակարգը (ԵՄ)

Կատեգորիա:Բանկային գործ
Կատեգորիա:Եվրոպական միության մարմիններ
Կատեգորիա:Եվրոպական միության տնտեսություն
Կատեգորիա:Եվրոպական միություն