Միխայիլ Ֆրիդման

**Միխայիլ Մարատովիչ Ֆրիդման**  (, ), ռուս ձեռնարկատեր, միլիարդատեր, խորհրդային մետաղագործական արտադրության ինժեներ։ «Alfa Group» կոնսորցիումի համասեփականատեր և դիտորդ խորհրդի նախագահ էր, «VimpelCom Ltd»-ի դիտորդ խորհրդի անդամ, Ռուսաստանի արդյունաբերողների և ձեռներեցների միության խորհրդի անդամ, Ռուսաստանի հրեական վեհաժողովի բյուրոյի նախագահության անդամ, Ռուսաստանի հանրային պալատի և արտաքին հարաբերությունների անդամ։

Համարվում է Ռուսաստանի և Մեծ Բրիտանիայի ամենահարուստ գործարարներից մեկ։ 2020 թվականին «Ֆորբս» ամսագիրը Միխայիլ Ֆրիդմանին 13 միլիարդ դոլար կարողությամբ դասել է Ռուսաստանի ամենահարուստ ձեռնարկատերերի ցուցակի 8-րդ հորիզոնականում։ 2019 թվականին «Թայմս» անգլիական օրաթերթը Ֆրիդմանին հայտարարել է ամենահարուստ լոնդոնցին՝ 15 միլիարդ դոլար կարողությամբ։

Ըստ «Կոմերսանտ» թերթի վարկածի՝ 2020 թվականի արդյունքներով Ֆրիդմանն ընդգրկվել է արտասահմանյան լրատվամիջոցներում հիշատակումների գծով ռուսաստանցի գործարարների և թոփ-մենեջերների լավագույն տասնյակում։

## Կենսագրություն
Ծնվել է ինժեներների ընտանիքում։ Հայրը ԽՍՀՄ պետական մրցանակի դափնեկիր էր՝ օդագնացության ոլորտում։

1986 թվականին Ֆրիդմանը գերազանցությամբ ավարտել է Մոսկվայի պողպատի և համաձուլվածքների ինստիտուտը։ Ըստ «Profile» ամսագրի՝ ուսանողական տարիներին՝ երրորդ կուրսում, Ֆրիդմանը կազմակերպել է ոչ պաշտոնական երիտասարդական ակումբ, որտեղ անցկացվել են դիսկոտեկներ։ Լրատվամիջոցները հրապարակել են Ֆրիդմանի մրցակիցների հայտարարությունները, որ այդ ժամանակ նա շանտաժով է զբաղվել, չնայած Ֆրիդմանն ինքը հերքել է դա։

1986-1988 թվականներին՝ ինստիտուտն ավարտելուց հետո, որպես մետալուրգիական ինժեներ աշխատել է «Էլեկտրոստալ» գործարանում։ Այդ ընթացքում նա սկսել է զբաղվել ձեռնարկատիրական գործունեությամբ։

1988 թվականին նա հիմնադրել է «Կուրյեր» կոոպերատիվը, որը մասնագիտացել էր պատուհանների լվացման մեջ։ Հետագայում ստեղծել և ղեկավարել է «Ալֆա-Ֆոտո» ընկերությունը, որը զբաղվել է լուսանկարչական նյութերի, համակարգիչների և պատճենահանման սարքավորումների վաճառքով։

1989 թվականին հիմնադրել է «Ալֆա-Էկո» խորհրդաշվեյցարական համատեղ ձեռնարկությունը, որը զբաղվել է նավթի և մետաղագործական արտադրանքի արտահանմամբ։ Այդ ձեռնարկության հիման վրա հետագայում ստեղծվել է «Ալֆա գրուպ» ընկերությունը։ 1991 թվականին նա գլխավորել է «Ալֆա բանկի» տնօրենների խորհուրդը։

1997 թվականին դարձել է Տյումենի նավթային ընկերության 40% բաժնեմասի համասեփականատեր։ 2003 թվականին Տյումենի նավթային ընկերության բաժնետերերը ընկերությունը միավորել են բրիտանական «BP»-ի հետ և ստեղծել «TNK-BP» ընկերությունը։

Ֆրիդմանը «Ռուսական առաջին ալիք»-ի տնօրենների խորհրդի անդամ էր։

2013 թվականին Ֆրիդմանը գործընկերների հետ վաճառել է իր բաժնեմասի 25%-ը, ինչը նրան դարձրել է Ռուսաստանի և ԱՊՀ ամենահարուստ գործարարներից մեկ։

2016 թվականի մայիսին նա հայտարարել է, որ մտադիր է իր ողջ կարողությունը ծախսել՝ բարեգործություններ անելով։ Ֆրիդմանը մտադիր չէ իր երեխաներին ներգրավել «Alfa Group»-ի կառավարման մեջ, հույս ունենալով, որ նրանք իրենց կարիերայի միջոցով ինքնուրույն կհասնեն հաջողությունների։ Ըստ «Բլումբերգ» լրատվական ընկերության՝ Միխայիլ Ֆրիդմանի 19-ամյա որդին՝ Ալեքսանդրը, բնակարան է վարձակալել Մոսկվայի ծայրամասում և մետրոյով աշխատանքի գնացել։

2016 թվականի ամռանը «ZED» կորպորացիայի ղեկավար, կ իսպանացի ձեռնարկատեր Խավիեր Պերես Դոլսետը, որը մասնագիտացել է բջջային հավելվածների մշակման գործում, դիմել է իսպանական դատարան և պահանջել՝ քրեական գործ հարուցել ռուս գործընկերների նկատմամբ, որոնք կապված են «VimpelCom Ltd» ընկերության հետ։ Ըստ Պերես Դոլսետի՝ նրանք յուրացրել են համատեղ ընկերության կապիտալը և սնանկացրել նրա գլխամասային ձեռնարկությունը։ Ինչպես պնդել է Ֆրիդմանի փաստաբանը՝ հետաքննության արդյունքում պարզվել է, որ Դոլսետն ինքն է ապօրինաբար ընկերությունից գումար հանել օֆշոր։ «El Confidencial» թերթը մի շարք հոդվածներ է հրատարակել «ZED» կորպորացիայի սնանկանալու պատմությանան մասին, որում Միխայիլ Ֆրիդմանը մեղադրվել է իսպանացի գործընկերոջը սնանկացնելու և ընկերությանն ապօրինի տիրանալուն մասին։

2016 թվականին Միխայիլ Ֆրիդմանը, Հերման Խանը և Պյոտր Ավենը Լոնդոնի դատարանում շահել են մի գործ՝ Դոնալդ Թրամփի դոսյեի հրապարակման կապակցությամբ։ Դրանում ասվում է, որ «Ալֆա բանկ»-ի բաժնետերերը ոչ պաշտոնապես կերպով խորհուրդ են տվել Վլադիմիր Պուտինին։ Ինչպես հետևում է թիվ QB-2018-006349 գործից՝ 2020 թվականի օգոստոսի 7-ի համար դատավորը հանձնարարել է շտկել զեկույցի բովանդակությունը, ինչպես նաև Ֆրիդմանին և Ավենին վճարել է 18.000 ֆունտ ստեռլինգ փոխհատուցում։

2018 թվականի հունվարին Միխայիլ Ֆրիդմանը ներառվել Է ԱՄՆ ֆինանսների նախարարության «Կրեմլյան ցուցակ»-ում։

Միխայիլ Ֆրիդմանն ունի Իսրայելի և Ռուսաստանի քաղաքացիություն։

## Հասարակական գործունեություն
1996 թվականի հունվարին հիմնադրել է Ռուսաստանի հրեական կոնգրեսը և դարձել դրա փոխնախագահն ու մշակույթի հանձնաժողովի ղեկավարը։ Նշանակալի աջակցություն է ցուցաբերել Ռուսաստանում և Եվրոպայում հրեական կազմակերպություններին, մեծ ներդրում ունի եվրոպահրեական հիմնադրամի, ոչ կառավարական կազմակերպության գործունեության մեջ, որը նպաստում է եվրոպահրեականության զարգացմանը և Եվրոպայում հանդուրժողականության և փոխադարձ հարգանքի գաղափարների առաջխաղացմանը։

1995-1998 թվականներին Ռուսաստանի հանրային հեռուստատեսության տնօրենների խորհրդի անդամ էր։

Աջակցել է «Կյանքի ուղի» բարեգործական հիմնադրամին, որն օգնություն է ցուցաբերում ծանր հիվանդ երեխաներին։

2007 թվականին Հերման Խանի, Սթեն Պոլովեցի, Ալեքսանդր Նաստերի և Փիթեր Ավենի հետ հիմնադրել է «Genesis Philanthropy Group» բարեգործական ընկերությունը, որի նպատակն է զարգացնել և ամրապնդել կապերը ամբողջ աշխարհի ռուսախոս հրեաների միջև։

2016 թվականի սեպտեմբերին Հերման Խանի հետ աջակցել է Բաբի Յառ բնավայրի Հոլոքոստին նվիրված հուշահամալիրի ստեղծման նախաձեռնությանը։

2011 թվականին հիմնադրել է «Alfa Jazz Fest» ամենամյա միջազգային ջազ փառատոնը, որը ֆինանսավորվում է «Alfa Bank»-ի կողմից, իր հայրենի Լվով քաղաքում։ 2014 թվականին նա սկսել է էլեկտրոնային երաժշտության փառատոն, որն անցկացվել է Նիժնի Նովգորոդ քաղաքի մոտակայքում՝ Վոլգա գետի ափին։

## Կարողություն
2007 թվականին Ֆրիդմանի կարողությունը գնահատվել է 13,5 միլիարդ դոլար (2007 թվականի սկզբին ռուս գործարարների շրջանում կարողության չափով 6-րդ տեղը)։

2012 թվականին նա աշխարհի միլիարդատերերի ցուցակում զբաղեցրել է 57-րդ տեղը՝ 13,4 միլիարդ դոլար կարողությամբ։

2015 թվականին «Ֆորբս» ամսագրի ամերիկյան տարբերակը Ֆրիդմանի կարողությունը գնահատել 14,6 միլիարդ դոլար (աշխարհում 68-րդը)<։

Նույն թվականին «Ֆորբս» ամսագրի ռուսական տարբերակը կազմել է Ռուսաստանի 200 ամենահարուստ գործարարների ցուցակ, որտեղ Ֆրիդմանը զբաղեցրել է 2-րդ տեղը։

2016 թվականին «Ֆորբս» ամսագրի ամենահարուստ ռուս գործարարների վարկանիշում զբաղեցրել է 2-րդ տեղը։

2012 և 2017 թվականներին նույն ամսագրի կողմից նա ընտրվել է «Ռուսաստանի տարվա գործարար»։

«Ֆորբս» ամսագրի ռուսական տարբերակը Ռուսաստանի ամենահարուստ գործարարների վարկանիշում Միխայիլ Ֆրիդմանին 15,5 միլիարդ դոլար կարողությամբ դասել է 11-րդ տեղը։

## Անձնական կյանք
Ամուսնալուծվել է։ Ունի 3 դուստր և 1 որդի։ Նախկին կինը՝ Օլգա Ֆրիդմանը, Իրկուտսկից է, սովորել է Մոսկվայի պողպատի և համաձուլվածքների ինստիտուտում՝ Ֆրիդմանի կուրսում, 2000 թվականին ավարտել է Փարիզի դիզայնի դասընթացները։

2000 թվականի առաջին կեսին Ֆրիդմանի ծնողները մշտապես տեղափոխվել են Քյոլն։

## Պարգևներ և մրցանակներ
*Ռուսաստանի Դաշնության նախագահի շնորհակալագիր՝ 1996 թվականին Ռուսաստանի Դաշնության նախագահի նախընտրական արշավը ակտիվ կազմակերպելու և իրականացնելու համար
*5-րդ ազգային մրցանակաբախշության (2010) հաղթող՝ «Տարվա տնօրեն» անվանակարգում

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Կենսագրություն, լուսանկար
* Որոնք էին Ռուսաստանի ամենահարուստ քաղաքացիները 25 տարեկանում 
* Մարդ«Ալֆա»-ից  // Ելենա Բերեզանսկայա, Forbes. 01/2007.

Կատեգորիա:Իսրայելի հրեաներ
Կատեգորիա:Իսրայելցի ճարտարագետներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի հրեաներ
Կատեգորիա:Ռուս գործարարներ