Շլոսբերգ

**Շլոսբերգ** (գերմ․՝ *Schlossberg*, թարգմանաբար նշանակում է *ամրոցի սար*), անտառապատ սար ավստրիական Գրաց քաղաքի կենտրոնում, միջնադարյան ամրոցով, որը այդ քաղաքի խորհրդանշական տեսարժան վայրերից մեկն է համարվում։ Սարը վերածվել է հանրային զբոսայգու, որի կառավարումն իրականացնում է Holding Graz ընկերությունը, և որտեղ զվարճանքի բազմաթիվ օբյեկտներ, ռեստորաններ ու սրճարաններ են գործում։

## Պատմություն
Սարի վրա դեռևս 10–րդ դարում բերդ է կառուցվել։ 16–րդ դարի կեսերին Հյուսիսային Իտալիայից հրավիրված ճարտարապետների նախագծերով կառուցվել է  400 մետր երկարությամբ ամրոց, որը երբեք չի նվաճվել, և միայն 1809 թվականին՝ Շյոնբրունի պայմանագրի կնքումից հետո, մասամբ ավերվել է Նապոլեոն Բոնապարտի զորքերի կողմից։ Այդ դժվարին, ծանր ժամանակներում ժամացույցակիր  *Uhrturm* աշտարակը և *Glockenturm* զանգակատուն–աշտարակը ավերածությունից փրկվել են միայն այն բանի շնորհիվ, որ Գրացի բնակիչները հանգանակություն են կազմակերպել ու փրկագին են վճարել դրանց պահպանության համար։

Սարը՝ ամրոցի մնացորդներով, հանրային զբոսավայրի է վերածվել 1839 թվականին, Լյուդվիգ ֆոն Վելդենի նախաձեռնությամբ։ Այցելուների հատուկ ուշադրությանն են արժանանում *Uhrturm*–ը, *Glockenturm*–ը, *Türkenbrunnen*–ը և փրկված երկու զինանոցները։ *Uhrturm*–ը Գրացի խորհրդանիշերից մեկն է դարձել, *Glockenturm*–ն էլ հռչակվել է իր հսկայական *Liesl* զանգով, որ ամենամեծն է ողջ տարածաշրջանում։

Նախկին զորանոցներից մեկի ներքնահարկը վերածվել է *Kasemattenbühne* անվանումը կրող թատերասրահի, որտեղ բացօթյա համերգներ ու ներկայացումներ են տրվում։

Շլոսբերգի ընդհատակում թունելների մի մեծ համակարգ է ստեղծվել Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի տարիներին՝ քաղաքի բնակիչներին ռմբակոծությունների ժամանակ պատսպարելու նպատակով։ Այդ թունելների մի մասը, այդ թվում՝ Շլոսբերգպլացը Կարմելիտերպլացին կապողը, մինչև օրս էլ մատչելի է։ Գործում է նաև ստորգետնյա գմբեթավոր աղոթարան *Dom im Berg*–ը և մանկական քարանձավային երկաթուղի։

Սարի գագաթը քաղաքի կենտրոնի հետ կապված է զառիթափ արահետներով, աստիճաններով, երկաթգծով՝ Schlossbergbahn–ով, ճոպանուղով։ Բացի այդ, վերջերս շահագործման է հանձնվել վերելակը, որը սարի գագաթը կապում է թունելների համակարգի և վերջինիս միջոցով՝ Շլոսբերգպլացի հետ։

Շլոսբերգի ամրոցի ընձեռած հնարավորությունները հաշվի առնելով՝ ամեն տարի այստեղ անցկացվում է ժամանակակից երաժշտության, արվեստի ու քաղաքական դիսկուրսի փառատոն՝  Elevate Festival–ը։

## Գրականություն
* Andreas Zbiral: *Geschichte und Perspektiven der Gartenanlagen*. Landschaftsplanung & Gartenkunst DI Andreas Zbiral, Kritzendorf (2003), 20 Blatt, unpaginiert, Volltext online (PDF; 107 KB).&nbsp;– Aus: Karl Adlbauer (Hrsg.): *Lebensraum mit Geschichte. Der Grazer Schloßberg*. Austria-Medien-Service, Graz 1998, ISBN 3-85333-033-9, s.p.
* Stefan Rothbart: *Der Grazer Schlossberg.* (= *Die geheime Geschichte von Österreichs Kulturdenkmälern.* Band 3). Pichler Verlag, Wien 2013, ISBN 978-3-85431-633-6.
* *Burgen und Schlösser Graz*, Leibnitz, Weststeiermark - Herwig Ebner - 1967
* *Burgen und Schlösser in der Steiermark* - H.Marek y E.Neffe - 2004
* *Dehio* - Graz - Horst Schweigert - 1979
* *Die Kunstdenkmäler der Stadt Graz/Altstadt* 1997
* *Es steht manch Schloß in Österreich* - Otto Stradal - 1973
* *Schlösser und Burgen der Steiermark* - J.Koren y F.Attems - 1986
* *Von Burg zu Burg in Österreich* - Gerhard Stenzel - 1973

## Պատկերասրահ

 Graz 25.jpg|Գործող թունելներից մեկը՝ վերելակի սպասասրահով
 Graz - Uhrenturm1.jpg|Ժամացույցով աշտարակը
 Graz Uhrturm 2003 12.2.03 049.jpg|Ժամացույցով աշտարակը
 Graz - Glockenturm auf dem Schlossberg.JPG|Զանգակատուն–աշտարակը
 Grazer Schlossberg Chinesischer Pavillon.JPG|Չինական տաղավարը
 Grazer Schlossberg Zisterne1.jpg|La citerne du Schloßberg.
 Funicular del monte Schlossberg (4107388410).jpg|Ճոպանուղին
 Graz - Hackher-Denkmal am Schloßberg.JPG|Առյուծը
 IMG 0559 - Graz - Schlossbergplatz.JPG|Շլոսբերգի պալատը
 Wagenbegegnung.jpg|Երկաթուղին
 Graz Shlossberg Kasemattenbuehne 20061216.jpg|Զորանոցը
 Grazer Schlossberg Kriegssteig.jpg|Աստիճանները  


## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Video der Schloßbergliesl - 2:43
* Seite der Schloßbergrutsche
* Schlossberg page on Graz Tourism web site 
* Schlossberg page on Holding Graz web site

Կատեգորիա:Ավստրիայի դղյակներ
Կատեգորիա:Դղյակներ այբբենական կարգով