Իզաբելլա Անդրեինի

**Իզաբելլա Անդրեինի** (, ծննդյան անունը՝ Իզաբելլա Կանալի, հայտնի է նաև որպես **Իզաբելլա դա Պադովա**, ), կոմեդիա դել'արտեի իտալացի դերասանուհի, որի պատվին կոչվել է Իզաբելլայի դիմակը, դրամատուրգ, բանաստեղծուհի։ Եղել է իր ժամանակի ամենահայտնի դերասաններից մեկը, 16-րդ դարի վերջին և 17-րդ դարի սկզբին հայտնի Վենետիկի իտալացի դերասանների ընտանիքի ներկայացուցիչ։

Ֆրանչեսկո Անդրեինիի կինը, Ջամբատիստա Անդրեինիի մայրը։

## Կենսագրություն
Ծնվել է 1562 թվականին Պադովայում։ Չնայած նրա ընտանիքը հարուստ չի եղել, Իզաբելլան ստացել է լիարժեք դասական կրթություն։ Հետաքրքրվել է գրականությամբ, մշակույթով, տիրապետել է մի քանի լեզուների, որոնք հետագայում օգտագործել է իր *La Pazzia d'Isabella* («Իզաբելլայի ազտվածային խենթությունը») թատերական ներկայացման մեջ։

1576 թվականին Իզաբելլա Անդրեինին տասնչորս տարեկան հասակում ընդունվել է Ֆլամինիո Սկալայի թատերախումբ։ Նա հանդես է եկել որպես «Ջելոզի» (I Gelosi) իտալական դերասանական թատերախմբի կազմում, որը վայելել է Հյուսիսային Իտալիայի արիստոկրատների հովանավորությունը, ելույթ ունեցել Իտալիայի և Ֆրանսիայի բարձրագույն սոցիալական շրջանակների ներկայացուցիչների առաջ։ Ֆրանսիայի թագավոր Հենրի III-ը սիրում էր դիտել այս թատերախմբի ներկայացումները և դիտել է նրանց ներկայացումը Վենետիկում, որտեղ Իզաբելլան նույնպես ելույթ է ունենեցել։ 1589 թվականին նա խաղացել է Ֆլորենցիայում Ֆերդինանդո I Մեդիչիի և Քրիստինա Լոթարինգացու հարսանեկան արարողության ժամանակ։ Խմբի հետ Իզաբելլա Անդրեինին աշխատել է մինչև իր մահը։

Իզաբելլա Անդրիենին եղել է դիմակների թատրոնի ամենահայտնի դերասանուհին, իր անունը կրող քնարական հերոսուհու հմայիչ կերպարի ստեղծողը։ Իզաբելլան ունեցել է իմպրովիզացիայի յուրօրինակ շնորհ, աչքի է ընկել հազվագյուտ գեղեցկությամբ, խելքով և կրթությամբ, որոնք գովերգել են Տորկվատո Տասսոն, Ջամբատիստա Մարինոն և Գաբրիելլո Կյաբրերան։

Բեմում ելույթ ունենալուց բացի Իզաբելլա Անդրեինին շատ ժամանակ է նվիրե գրական գործունեությանը, գրել է պիեսներ և բանաստեղծություններ։ 1587 թվականից սկսած նրա սոնետները տպագրվել են իտալական զանազան գրքերում և ժողովածուներում։ «Միրտիլլա» («Mirtilla», 1588) պիեսի հրատարակումից հետո Իզաբելլա Անդրեինին սկսել է թղթակցել բազմաթիվ գրական գործիչների հետ, մասնակցել նրանց հանդիպումներին, ինչը արտառոց նվաճում էր այդ ժամանակի կնոջ համար։ 1601 թվականին դարձել է Accademia degli Intenti առընթեր գրական միության անդամ Պավիայում  և վերցրել Accesa կեղծանունը։ Հռոմեական կարդինալ Ջորջիո Ցինտիո Ալդոբրանդինիի կողմից անցկացվող պոեզիայի մրցույթում Իզաբելլա Անդրեինին գրավել է երկրորդ տեղը՝ զիջելով բանաստեղծ Տորկվատո Տասսո։

Իր ստեղծագործությամբ Իզաբելլա Անդրեինին ոգեշնչել է ֆրանսիացի բազմաթիվ բանաստեղծների, մասնավորապես Իսահակ դյու Ռայերին (շուրջ 1631)։

1602 թվականին Իզաբելլա Անդրեինին «Ջելոզի» խմբի հետ շրջագայել է Իտալիայի հյուսիսում, իսկ 1603 թվականին՝ ելույթ է ունեցել Հենրի 4-ի և Մարիա Մեդիչիի պալատում Ֆոնտենբլոյում և Փարիզում։ Այս շրջագայությունը եղել է վերջինը նրա կյանքում. Իտալիա վերադառնալից Իզաբելլա Անդրեինին Լիոնի մերձակայքում մահացել է  վիժումի հետևանքներից։ Այնտեղ էլ թաղվել է Սուրբ Խաչ եկեղեցում։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն

* 
* Aliverti, Maria Ines (2008). "An Icon for a New Woman: A Previously Unidentified Portrait of Isabella Andreini by Paolo Veronese", *Early Theatre*, Vol. 11, No. 2, pp.&nbsp;159–180. .
* Bosi Monteath, Kathryn, “Accolades for an actress: on some literary and musical tributes for Isabella Andreini”, *Recercare*, XV (2003), pp.&nbsp;73–117.
*Biography Italian Women Writers, at the site of the University of Chicago.
*
* Delplano, Roberto (1998). About the Innamorati characters and Isabella Andreini
* Kerr, Rosalind. The Fame Monster: Diva Worship from Isabella Andreini to Lady Gaga. *Italian Studies*. 70, 3, 402–415, Aug. 2015. 
* Kerr, Rosalind. *The Rise of the Diva on the Sixteenth-Century Commedia dell'Arte Stage*. Toronto, CANADA: University of Toronto Press, 2015. ProQuest ebrary. Web. 4 December 2016.
* MacNeil, Anne. "The Divine Madness of Isabella Andreini." *Journal of the Royal Musical Association*, vol. 120, no. 2, 1995, pp.&nbsp;195–215. JSTOR 766509.
* McGill, Kathleen. "Women and Performance: The Development of Improvisation by the Sixteenth-Century Commedia Dell'Arte." *Theatre Journal*, vol. 43, no. 1, 1991, pp.&nbsp;59–69. JSTOR 3207950.
* Myers, Alice. "Isabella Andreini." *Great Lives from History: Renaissance & Early Modern Era, 1454–1600*. Ed. Christina J. Moose. Hackensack: Salem, 2005. n. pag. *Salem Online*. Web. 4 December 2016. http://online.salempress.com/
* Richmond, Hugh Macrae. "Isabella Canali Andreini*.*" *Columbia Electronic Encyclopedia, 6th Edition*. 1, Apr. 2016. 
* 
* Romana de' Angelis, Francesca (1991). *La divina Isabella: vita straordinaria di una donna del Cinquecento*. Florence: Sansoni. .
* Savoia, Francesca (2008). "Isabella Andreini (1562? – 10 June 1604)", pp.&nbsp;28–40, in *Dictionary of Literary Biography, Volume 239: Seventeenth-Century Italian Poets and Dramatists*, edited by Albert N. Mancini and Glenn Palen Pierce. Farmington Hills, Michigan: Gale. .
* Sorrenti, Anne-Marie. "Mad-Hot Madrigals: Selections From The Rime (1601) Of Late Sixteenth-Century Diva Isabella Andreini (1562–1604)." *Italian Studies* 70.3 (2015): 298–310. *Humanities International Complete*. Web. 4 December 2016.

Կատեգորիա:Իտալացի բանաստեղծուհիներ
Կատեգորիա:Իտալացի դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Իտալացի դրամատուրգներ
Կատեգորիա:Իտալացի կին գրողներ