open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Կաստիլիոնե Տորինեզե

**Կաստիլիոնե Տորինեզե** (), կոմունա Իտալիայի Պիեմոնտ մարզի Թուրին գավառում։

Բնակչությունը՝ 5.964 մարդ (2008 թվականի տվյալներով)։ Բնակչության խտությունը՝ 421 մարդ/կմ²։ Տարածքը՝ 14 կմ²։ Փոստային ինդեքս՝ 10090։ Հեռախոսային կոդ՝ 011։

Կոմունայի հովանավորներն են սրբեր Կլավդիոսը և Դալմատիոսը, տոնը նշվում է հունիսի առաջին կիրակի օրը։

## Ժողովրդագրություն
Բնակչության թվաքանակի փոփոխությունները. 

Colors=
 id:lightgrey value:gray(0.9)
 id:darkgrey value:gray(0.7)
 id:sfondo value:rgb(1,1,1)
 id:barra value:rgb(0.6,0.8,0.6)
ImageSize = width:455 height:373
PlotArea = left:50 bottom:50 top:30 right:30
DateFormat = x.y
Period = from:0 till:5500
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:500 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:100 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo
BarData=
 bar:1861 text:1861
 bar:1871 text:1871
 bar:1881 text:1881
 bar:1901 text:1901
 bar:1911 text:1911
 bar:1921 text:1921
 bar:1931 text:1931
 bar:1936 text:1936
 bar:1951 text:1951
 bar:1961 text:1961
 bar:1971 text:1971
 bar:1981 text:1981
 bar:1991 text:1991
 bar:2001 text:2001
PlotData=
 color:barra width:20 align:left
 bar:1861 from:0 till: 1703
 bar:1871 from:0 till: 1602
 bar:1881 from:0 till: 1686
 bar:1901 from:0 till: 1701
 bar:1911 from:0 till: 1567
 bar:1921 from:0 till: 1568
 bar:1931 from:0 till: 1709
 bar:1936 from:0 till: 1721
 bar:1951 from:0 till: 2122
 bar:1961 from:0 till: 2713
 bar:1971 from:0 till: 4034
 bar:1981 from:0 till: 4573
 bar:1991 from:0 till: 4940
 bar:2001 from:0 till: 5480
PlotData=
 bar:1861 at: 1703 fontsize:S text: 1.703 shift:(-8,5)
 bar:1871 at: 1602 fontsize:S text: 1.602 shift:(-10,5)
 bar:1881 at: 1686 fontsize:S text: 1.686 shift:(-10,5)
 bar:1901 at: 1701 fontsize:S text: 1.701 shift:(-10,5)
 bar:1911 at: 1567 fontsize:S text: 1.567 shift:(-10,5)
 bar:1921 at: 1568 fontsize:S text: 1.568 shift:(-10,5)
 bar:1931 at: 1709 fontsize:S text: 1.709 shift:(-10,5)
 bar:1936 at: 1721 fontsize:S text: 1.721 shift:(-10,5)
 bar:1951 at: 2122 fontsize:S text: 2.122 shift:(-10,5)
 bar:1961 at: 2713 fontsize:S text: 2.713 shift:(-10,5)
 bar:1971 at: 4034 fontsize:S text: 4.034 shift:(-10,5)
 bar:1981 at: 4573 fontsize:S text: 4.573 shift:(-10,5)
 bar:1991 at: 4940 fontsize:S text: 4.940 shift:(-10,5)
 bar:2001 at: 5480 fontsize:S text: 5.480 shift:(-10,5)
TextData=
 fontsize:S pos:(20,20)
 text:ISTAT


## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք 
* Վիճակագրության ազգային ինստիտուտ 
* http://www.istat.it/english/ 

Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Չիլեսիտո

**Չիլեսիտո** () քաղաք Արգենտինայում։ Վարչական կենտրորոնը՝ Պիոխա Լա։ Գտնվում մոտ 60 կմ հարավ-արևելք Պիոխա Լա մայրաքաղաքից։ Զբաղեցնում է 13638 կմ² տարածք։ Բնակչությունը ըստ 2012 թվականի տվյալներով կազմում է 36 914 մարդ։ Չիլեսիտոյում է գտնվում աշխարհի ամենաերկար ազգային ավտոճանապարհը։

## Պատմություն
մինի|ձախից
Հիմնադրվել է 1715 թվականին, Իսպանիայի մի շարք գաղութարարների կողմից։ Գտնվում է զարգացած երկրների շարքին, շնորհիվ հանքարդյունաբերության բուռն զարգացմանը XIX դարում։ XX դարիսկզբին, քաղաքի մոտ կառուցեցին *Chilecito-La Mejicana* ճոպանուղին՝ 35 կմ երկարությամբ։ Աշխարհում ամենաերկար ճոպանուղին է։ Նրանց ամենահարուստ լեռը դա *Sierra de Famatina*, որտեղից էլ նրանց արդյունաբերությունը շատ բարձր զարգացման փուլում է։

## Պատկերասրահ

Sierras de Famatina Chilecito.jpg
Samay Huasi patio.jpg
Museo Botánico Chirau Mita.jpg


## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1715 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Կատեգորիա:Արգենտինայի քաղաքներ
Մոնչենիզիո

**Մոնչենիզիո** (), կոմունա Իտալիայում՝ Պիեմոնտ մարզի Թուրինի գավառում։ Բնակչությունը, ըստ 2008 թվականի տվյալների՝ 45 մարդ։ Զբաղեցնում է 4 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը՝  12 մարդ/կմ²։ Փոստային ինդեքս՝ 10050։ Հեռախոսային կոդը՝ +39 0122։

Մոնչենիզիոն սահմանակից է Վալ-Սենիս (Ֆրանսիա), Նովալեզա և Վենաուս համայնքներին։

Բնակավայրի հովանավորն է Սուրբ Գևորգը։ Տոնը նշվում է ապրիլի առաջին կիրակի օրը։

## Պատմություն
Մոնչենիզիո կոմունան ստեղծվել է XVI դարի կեսերին, երբ պետությունը առևտրական կապեր էր ցանկանում հաստատել Ֆրանսիայի հետ։ Բնակչությունը օգնում էր առևտրականներին անցնելու բարձրաբերձ լեռները, ապահովում էր ուղեկցորդներով և փոխադրամիջոցներով։ Բնակավայրը քաղաքի կարգավիճակ պաշտոնապես ստացել է 1800 թվականին, այստեղ կառուցվել է 4 հյուրանոցային համալիր, իսկ բնակչության թվաքանակը հասել է 300-ի։

## Ժողովրդագրություն
Բնակչության թվաքանակի փոփոխությունները.

Colors=
 id:lightgrey value:gray(0.9)
 id:darkgrey value:gray(0.7)
 id:sfondo value:rgb(1,1,1)
 id:barra value:rgb(0.6,0.8,0.6)
ImageSize = width:455 height:373
PlotArea = left:50 bottom:50 top:30 right:30
DateFormat = x.y
Period = from:0 till:350
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:50 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:10 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo
BarData=
 bar:1861 text:1861
 bar:1871 text:1871
 bar:1881 text:1881
 bar:1901 text:1901
 bar:1911 text:1911
 bar:1921 text:1921
 bar:1931 text:1931
 bar:1936 text:1936
 bar:1951 text:1951
 bar:1961 text:1961
 bar:1971 text:1971
 bar:1981 text:1981
 bar:1991 text:1991
 bar:2001 text:2001
PlotData=
 color:barra width:20 align:left
 bar:1861 from:0 till: 198
 bar:1871 from:0 till: 199
 bar:1881 from:0 till: 201
 bar:1901 from:0 till: 341
 bar:1911 from:0 till: 131
 bar:1921 from:0 till: 167
 bar:1931 from:0 till: 168
 bar:1936 from:0 till: 116
 bar:1951 from:0 till: 74
 bar:1961 from:0 till: 100
 bar:1971 from:0 till: 51
 bar:1981 from:0 till: 32
 bar:1991 from:0 till: 42
 bar:2001 from:0 till: 46
PlotData=
 bar:1861 at: 198 fontsize:S text: 198 shift:(-8,5)
 bar:1871 at: 199 fontsize:S text: 199 shift:(-10,5)
 bar:1881 at: 201 fontsize:S text: 201 shift:(-10,5)
 bar:1901 at: 341 fontsize:S text: 341 shift:(-10,5)
 bar:1911 at: 131 fontsize:S text: 131 shift:(-10,5)
 bar:1921 at: 167 fontsize:S text: 167 shift:(-10,5)
 bar:1931 at: 168 fontsize:S text: 168 shift:(-10,5)
 bar:1936 at: 116 fontsize:S text: 116 shift:(-10,5)
 bar:1951 at: 74 fontsize:S text: 74 shift:(-10,5)
 bar:1961 at: 100 fontsize:S text: 100 shift:(-10,5)
 bar:1971 at: 51 fontsize:S text: 51 shift:(-10,5)
 bar:1981 at: 32 fontsize:S text: 32 shift:(-10,5)
 bar:1991 at: 42 fontsize:S text: 42 shift:(-10,5)
 bar:2001 at: 46 fontsize:S text: 46 shift:(-10,5)
TextData=
 fontsize:S pos:(20,20)
 text: ISTAT տվյալներ


## Տվյալներ
*Հեռախոսային համար - 0122 653222
*էլեկտրոնային փոստ - info@comune.moncenisio.to.it
*Պաշտոնական կայք - http://www.comune.moncenisio.to.it/

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Իտալիայի քաղաքներ
Հոմսի շրջան

**Հոմսի շրջան** (), Սիրիայի Արաբական Հանրապետության շրջանի կարգավիճակ ունեցող վարչական միավոր։ Գտնվում է երկրի հարավ-արևելքում՝ Հոմսի մարզում։ Հանդիսանում է Հոմսի գավառի 10 շրջաններից մեկը։

Վարչական կենտրոնն է Հոմս քաղաքը։ 2004 թվականի մարդահամարի տվյալներով շրջանն ունի 750,501 բնակչություն։ Տարածքը կազմում է 591.95 կմ2։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Սիրիայի շրջաններ
Կատեգորիա:Հոմսի գավառ
Կաստելնուովո Նիգրա

**Կաստելնուովո Նիգրա** (, ), կոմունա Իտալիայի Պիեմոնտ մարզի Թուրին գավառում։

Բնակչությունը՝ 440 մարդ (2008 թվականի տվյալներով)։ Բնակչության խտությունը՝ 16 մարդ/կմ²։ Տարածքը՝ 28 կմ²։ Փոստային ինդեքս՝ 10080։ Հեռախոսային կոդ՝ 0124։

## Ժողովրդագրություն
Բնակչության թվաքանակի փոփոխությունները. 

Colors=
 id:lightgrey value:gray(0.9)
 id:darkgrey value:gray(0.7)
 id:sfondo value:rgb(1,1,1)
 id:barra value:rgb(0.6,0.8,0.6)
ImageSize = width:455 height:373
PlotArea = left:50 bottom:50 top:30 right:30
DateFormat = x.y
Period = from:0 till:3500
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:500 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:100 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo
BarData=
 bar:1861 text:1861
 bar:1871 text:1871
 bar:1881 text:1881
 bar:1901 text:1901
 bar:1911 text:1911
 bar:1921 text:1921
 bar:1931 text:1931
 bar:1936 text:1936
 bar:1951 text:1951
 bar:1961 text:1961
 bar:1971 text:1971
 bar:1981 text:1981
 bar:1991 text:1991
 bar:2001 text:2001
PlotData=
 color:barra width:20 align:left
 bar:1861 from:0 till: 3139
 bar:1871 from:0 till: 3069
 bar:1881 from:0 till: 2942
 bar:1901 from:0 till: 2701
 bar:1911 from:0 till: 2102
 bar:1921 from:0 till: 2006
 bar:1931 from:0 till: 1711
 bar:1936 from:0 till: 1389
 bar:1951 from:0 till: 1150
 bar:1961 from:0 till: 874
 bar:1971 from:0 till: 693
 bar:1981 from:0 till: 584
 bar:1991 from:0 till: 492
 bar:2001 from:0 till: 440
PlotData=
 bar:1861 at: 3139 fontsize:S text: 3.139 shift:(-8,5)
 bar:1871 at: 3069 fontsize:S text: 3.069 shift:(-10,5)
 bar:1881 at: 2942 fontsize:S text: 2.942 shift:(-10,5)
 bar:1901 at: 2701 fontsize:S text: 2.701 shift:(-10,5)
 bar:1911 at: 2102 fontsize:S text: 2.102 shift:(-10,5)
 bar:1921 at: 2006 fontsize:S text: 2.006 shift:(-10,5)
 bar:1931 at: 1711 fontsize:S text: 1.711 shift:(-10,5)
 bar:1936 at: 1389 fontsize:S text: 1.389 shift:(-10,5)
 bar:1951 at: 1150 fontsize:S text: 1.150 shift:(-10,5)
 bar:1961 at: 874 fontsize:S text: 874 shift:(-10,5)
 bar:1971 at: 693 fontsize:S text: 693 shift:(-10,5)
 bar:1981 at: 584 fontsize:S text: 584 shift:(-10,5)
 bar:1991 at: 492 fontsize:S text: 492 shift:(-10,5)
 bar:2001 at: 440 fontsize:S text: 440 shift:(-10,5)
TextData=
 fontsize:S pos:(20,20)
 text:ISTAT


## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք 
* Վիճակագրության ազգային ինստիտուտ 
* http://www.istat.it/english/ 

Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Գուրգեն Ադամյան

**Գուրգեն Լևոնի Ադամյան** (), հայ թավջութակահար և կոմպոզիտոր։ ՀԽՍՀ ժողովրդական արտիստ (1968 թ.)։

## Գործունեություն
1932 թվականին ավարտել է Երևանի, 1937 թվականին՝ Մոսկվայի կոնսերվատորիաները։ Համերգներով հանդես է եկել որպես մենակատար (1932 թվականից) և Սպենդիարյանի անվան լարային կվարտետի կազմում (1932-1955)։ 1939 թվականից դասավանդել է Երևանի կոնսերվատորիայում։

Գրել է թավջութակի երկեր՝ կոնցերտինո (1969), սոնատ-պոեմ (1973), «Գարնանային», «Տոնական» և այլն, ժողովրդական երգերի և պարերի փոխադրումներ, լարային քառյակի համար՝ «Արագած պար» և «Էսկիմոսական մեղեդիներ»։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ կոմպոզիտորներ
Կատեգորիա:Կոմպոզիտորներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Հայ թավջութակահարներ
Ճառագրություն

**Ճառագրություն**, ճարտասանական գրականության տեսակ։ Մեծ տեղ է գրավել միջնադարյան քրիստոնեական մատենագրության մեջ։ Ճառագրության ականավոր հեղինակներ են Բարսեղ Կեսարացին, Գրիգոր Նազիանզացին, Հովհան Ոսկեբերանը, Եփրեմ Ասորին, Հակոբ Մծբնացին։ ճառագրությունը հայ իրականության մեջ սկիզբ է առել 5-րդ դարի սկզբին և ծառայել, հիմնականում, դավանական, մեկնողական, բարոյախոսական նպատակների։ Ճառագրության ենթատեսակներն են ջատագովությունը, ճառը, քարոզը, թուղթը, կանոնը և մեկնությունը։ Հայ իրականության մեջ առաջին հայտնի գործերից են Մեսրոպ Մաշտոցի «Յաճախապատում ճառերը», Եզնիկ Կողբացու «Եղծ աղանդոցը», Հովհան Մայրագոմեցու «խրատ վարուցը»։

Կատեգորիա:Գրականություն
Ճավայի ծով

**Ճավայի ծով**, միջկղզային ծով, Խաղաղ օվկիանոսի արևմուտքում, Սումատրա, Ճավա և Կալիմանտան կղզիների միջև։ Տարածությունը 552 հզ կմ² է, միջին խորությունը՝ 111 մ, ջրի ծավալը՝ 61 հզ կմ³։ Ջրերի ամսական միջին ջերմաստիճանը 27—29&nbsp;°C է, աղիությունը՝ 29,5—33,5%։ Կա մակընթացություն։ Զարգացած է ձկնորսությունը, մարգարտի արդյունահանությունը։ Նավահանգիստներն են Ջակարտան, Սեմարանգը (Ճավա կղզի), Բանջարմասինը (Կալիմանտան)։

Կատեգորիա:Ճավայի ծով
Կատեգորիա:Ծովեր այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Ինդոնեզիայի ծովեր
Ճավացիներ

մինի|Ճավացի փեսան և հարսը՝ ավանդական հագուստով
**Ճավացիներ** (*ꦮꦺꦴꦁꦗꦮ*), Ինդոնեզիայի ամենախոշոր ժողովուրդը։ Ընդհանուր թիվը՝ մոտ 95-100 միլիոն։ Բնակվում են Ճավա կղզում (բացի արևմտյան մասից), Կալիմանտանի և Սումատրայի՝ Ճավային մոտ շրջաններում, ինչպես և Ինդոնեզիայի այլ շրջաններում և նրա սահմաններից դուրս։ Խոսում են ճավայերեն և ինդոնեզերեն։ Ճավացիների մեծ մասը դավանում է իսլամ (16-17-րդ դարերից), կան քրիստոնյաներ (20-րդ դարի կեսից), պահպանվել են հնդուիստական, բուդդայական, ոգեպաշտական հավատալիքների վերապրուկներ։ 17-րդ դարի սկզբից ճավացիներ գտնվում էին Նիդերլանդիայի գաղութային լծի ներքո, որից ազատվեցին 1945 թվականին։ Ճավացիների 80%-ից ավելին հողագործներ են, տնտեսական կարևոր դեր ունեն թռչնաբուծությունը, ձկնորսությունն ու ձկնաբուծությունը։ Ճավացիների մոտ հնուց ի վեր եղել են ազգային թատրոնի, երաժշտության, ճարտարապետության զանազան տեսակներ։

Կատեգորիա:Ինդոնեզիայի ազգեր
Կատեգորիա:Ճավա
Նովի Լիգուրե

**Նովի Լիգուրե** () քաղաք և կոմունա Իտալիայում, Պիեմոնտ մարզի Ալեսանդրիա գավառում։

## Աշխարհագրություն
Նովի Լիգուրե քաղաքը գտնվում է Իտալիայից հյուսիս-արևմուտք՝ Ալեսսանդրիա պրովինցիայում և Պեմոնտ նահանգում։ Քաղաքը բաղկացած է 2 մասից՝ Մարելլա և Բերմելլոտտա։ Բնակչությունը ըստ 2009 թվականի տվյալների հավասար է 28.591 մարդ։ Տարածքը՝ 54,22 կմ²։ Խտությունը կազմում է 527 մարդ/կմ²։

## Պատմություն
1799 թվականի օգոստոսի 28-ինայստեղ, Նովիի ճակատամարտում, երբ ռուս և ավստրիական բանակի զորահրամանատար Ալեքսանդր Սուվորովին հաղթեց ֆրանսիական բանակին։

## Ժողովրդագրություն
Բնակչության աճը

Colors=
 id:lightgrey value:gray(0.9)
 id:darkgrey value:gray(0.7)
 id:sfondo value:rgb(1,1,1)
 id:barra value:rgb(0.6,0.8,0.6)
ImageSize = width:455 height:373
PlotArea = left:50 bottom:50 top:30 right:30
DateFormat = x.y
Period = from:0 till:35000
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:5000 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:1000 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo
BarData=
 bar:1861 text:1861
 bar:1871 text:1871
 bar:1881 text:1881
 bar:1901 text:1901
 bar:1911 text:1911
 bar:1921 text:1921
 bar:1931 text:1931
 bar:1936 text:1936
 bar:1951 text:1951
 bar:1961 text:1961
 bar:1971 text:1971
 bar:1981 text:1981
 bar:1991 text:1991
 bar:2001 text:2001
 bar:2011 text:2011
PlotData=
 color:barra width:20 align:left
 bar:1861 from:0 till: 10889
 bar:1871 from:0 till: 12374
 bar:1881 from:0 till: 13428
 bar:1901 from:0 till: 17868
 bar:1911 from:0 till: 20106
 bar:1921 from:0 till: 20035
 bar:1931 from:0 till: 21743
 bar:1936 from:0 till: 21157
 bar:1951 from:0 till: 22109
 bar:1961 from:0 till: 26972
 bar:1971 from:0 till: 32538
 bar:1981 from:0 till: 31031
 bar:1991 from:0 till: 30021
 bar:2001 from:0 till: 27223
 bar:2011 from:0 till: 27682
PlotData=
 bar:1861 at: 10889 fontsize:S text: 10889 shift:(-8,5)
 bar:1871 at: 12374 fontsize:S text: 12374 shift:(-10,5)
 bar:1881 at: 13428 fontsize:S text: 13428 shift:(-10,5)
 bar:1901 at: 17868 fontsize:S text: 17868 shift:(-10,5)
 bar:1911 at: 20106 fontsize:S text: 20106 shift:(-16,5)
 bar:1921 at: 20035 fontsize:S text: 20035 shift:(-10,5)
 bar:1931 at: 21743 fontsize:S text: 21743 shift:(-16,5)
 bar:1936 at: 21157 fontsize:S text: 21157 shift:(-10,5)
 bar:1951 at: 22109 fontsize:S text: 22109 shift:(-10,5)
 bar:1961 at: 26972 fontsize:S text: 26972 shift:(-10,5)
 bar:1971 at: 32538 fontsize:S text: 32538 shift:(-10,5)
 bar:1981 at: 31031 fontsize:S text: 31031 shift:(-16,5)
 bar:1991 at: 30021 fontsize:S text: 30021 shift:(-10,5)
 bar:2001 at: 27223 fontsize:S text: 27223 shift:(-14,5)
 bar:2011 at: 27682 fontsize:S text: 27682 shift:(-10,5)
TextData=
 fontsize:S pos:(20,20)
 text:Ըստ ISTAT-ի տվյալների


## Պատկերասրահ

Palazzo Delle Piane.jpg
Novi Ligure-chiesa di San Nicolò.jpg
Novi Ligure-chiesa San Pietro1.jpg


## Ծանոթագրություններ
Ճարպապոչավոր ոչխարներ

**Ճարպապոչավոր ոչխարներ**, ցեղեր, որոնք պոչի հատվածում ունեն ճարպի կուտակում։ Ըստ պոչի երկարության ու ձևի տարբերվում են կարճ ճարպապոչավոր (բուրյաթական և մոնղոլական ոչխարները) և երկար ճարպապոչավոր խմբեր։ Վերջինը բաժանվում է 4 (А, В, C, D) ենթախմբի։ A ենթախմբի ոչխարներն ունեն երկար և ուղիղ ճարպապոչ (վոլոշյան, մալիչ, իմերեթինյան ցեղերը), B-ինը՝ Տ տառի նման ծռված, երկար, ծայրը բարակ ճարպապոչ (կարակուլյան, կարաչաևյան, օսեթական ևն), С-ինը՝ Տ տառի ձևով ծռված երկար ճարպապոչ, ճարպը կուտակվում է պոչի ամբողջ երկարությամբ և առաջացնում ճարպային երկու բարձիկ (մազեխի, բալբասի մոտ և այլն), D-ինը՝ միջին երկարության ճարպապոչ, որը միջնամասում ծռված է դեպի վերև, իսկ հաջորդող հատվածում՝ դեպի ներքև, պոչի ծայրը չճարպակալած է և բարակ (թուշինյան, լեզգինյան, Բոզախ, Ղարաբաղի, ավարական և այլն)։ Ճարպապոչը տնտեսության օգտակար հատկանիշ է, ժառանգաբար փոխանցվում է և հաշվի է առնվում սելեկցիայի ժամանակ, քանի որ կերային անբարենպաստ պայմաններում այն ոչխարի համար սննդի պահեստի աղբյուր է։ Ճարպապոչավոր ոչխարները բարելավվում են նրբագեղմ և կիսանրբագեղմ ոչխարներով։

Կատեգորիա:Ոչխարի ցեղեր
Արտաշես Ադիբեկ-Մելիքյան

**Արտաշես Իսահակի Ադիբեկ-Մելիքյան** (Հովհաննիսյան), (), հայ քիմիկոս-ճարտարագետ։

## Գործունեություն
Աշխատել է Ժնևում, Շլիսելբուրգում, Անապայում, Կրասնոդարում և այլուր։ 1933 թվականին տեղափոխվել է Հայաստան։ Վանաձորի քիմիական գործարանի կազմակերպիչներից է, 1933-1938 թվականներին՝ այդ գործարանի գլխավոր ճարտարագետ և տեխնիկական տնօրեն։

Նրա նախաձեռնությամբ և ղեկավարությամբ 1945 թվականին ստեղծվել է ՀԽՍՀ Գիտությունների ակադեմիայի քիմիայի ինստիտուտի վերլուծական քիմիայի լաբորատորիան։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ քիմիկոսներ
Կատեգորիա:Հայ ճարտարագետներ
Ալ-Կարյաթեյնի շրջան

**Ալ-Կարյաթեյնի շրջան** (), Սիրիայի Արաբական Հանրապետության շրջանի կարգավիճակ ունեցող վարչական միավոր։ Գտնվում է երկրի հարավ-արևելքում՝ Հոմսի մարզում։ Հանդիսանում է Հոմսի գավառի 10 շրջաններից մեկը։

Վարչական կենտրոնն է Ալ-Կարյաթեյն քաղաքը։ 2004 թվականի մարդահամարի տվյալներով շրջանն ունի 16,795 բնակչություն։ Տարածքը կազմում է 3,739.82 կմ2։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Սիրիայի շրջաններ
Կատեգորիա:Հոմսի գավառ
Ճարպերի հիդրում

**Ճարպերի հիդրում**, ջրածնի կատալիտիկ միացումը հեղուկ ճարպերին և ձեթերին։ Ճարպերի հիդրման մեթոդն առաջարկել են Նորմանը և Մ․ Ա․ Ֆոկինը (1902-1903)։ Առաջին անգամ արտադրության մեջ կիրառվել է Ռուսաստանում (1908)։ Ձեթերի և ծովային կենդանիների ու ձկների հեղուկ ճարպերի հիդրմամբ ստացվում են պինդ ճարպեր, որոնք օգտագործվում են սննդի մեջ (մարգարինի, խոհարարական ճարպերի արտադրություն) և տեխնիկական նպատակներով (օճառի, ստեարինի ու մեկուսիչ նյութերի արտադրություն)։ Հիդրման պրոցեսում չհագեցած միացությունները հագենում և մասամբ իզոմերվում են։ Հիդրված ճարպերի հատկությունները կախված են հիդրման ջերմաստիճանից ու ճնշումից, կատալիզատորի քանակից ու տեսակից, օգտագործվող ջրածնի քանակից ու որակից։ Սննդաճարպեր ստանալու համար հիդրումն (տարածված եղանակը) իրականացնում են ոչ մեծ ավելցուկային ճնշման տակ, արդյունավետ խառնիչներով հարմարեցված ավտոկլավներում մանրահատիկ նիկելային կամ պղինձնիկելային կատալիզատորների ներկայությամբ։

Կատեգորիա:Նյութեր
Կատեգորիա:Ծովային կենդանիներ
«Հայրենիքին մատուցած ծառայությունների համար» 1-ին աստիճանի շքանշանի ասպետների ցանկ

Ստորև ներկայացված է «Հայրենիքին մատուցած ծառայությունների համար» 1-ին աստիճանի շքանշանի ասպետների ամբողջական ցանկը։

### 2014 թվական

### 2015 թվական

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:ՀՀ շքանշաններ
Կատեգորիա:Ցանկեր:Հայաստան
Ալ-Հադիդայի շրջան

**Ալ-Հադիդայի շրջան** (), Սիրիայի Արաբական Հանրապետության շրջանի կարգավիճակ ունեցող վարչական միավոր։ Գտնվում է երկրի հարավ-արևելքում՝ Հոմսի մարզում, որը հանդիսանում է Թել Քալախի գավառի 4 շրջաններից մեկը։

Վարչական կենտրոնն է ալ-Հադիդա քաղաքը։ 2004 թվականի մարդահամարի տվյալներով շրջանն ունի 25,998 բնակչություն։ Տարածքը կազմում է 122.42 կմ2։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Սիրիայի շրջաններ
Կատեգորիա:Թել Քալախի գավառ
Թորոս Ազատյան

**Թորոս Մարտիրոսի Ազատյան** (Ազատունի), (), հայ բանասեր, բանաստեղծ, խմբագիր և հասարակական գործիչ։

## Գործունեություն
Սովորել է Ակնի Նարեկյան և Չմշկածագի վարժարաններում։ Աշխատել է Կ. Պոլսի ազգային պատրիարքարանում, Պեզճյան վարժարանում (ուսուցիչ)։

### Գրական գործունեություն
Եղել է Ազգային հիվանդանոցի ընդարձակ տարեցույցի (1921-1931), «Մշակույթ», «Աստղաբերդ» տարեգրքերի խմբագիր։ Հրատարակվել են Ազատյանի «Աղբյուր անմահության» (1927, 1928, 1933) բանաստեղծությունների շարքերը, «Քառասնակ» (1930) արձակ ժողովածուն, «Միսաք Մեծարենց» (1922), «Կոմիտաս վարդապետ» (1931), «Զապել և Հրանտ Ասատուր» (1937), Հայկանուշ Մառք (1954) ուսումնասիրությունները, «Ակն և ակնեցիք» (1943) և այլ բանասիրական հետազոտություններ։

Ազատյանը հավաքել է ազգագրական բնույթի և հայ աշուղների ստեղծագործությունները։

Օգտագործել է Ա., Ազատ, Թ. Ազատունի, Ասեղ, Արմեն-Փայլակ, Գրասեր, Զարթուցիչ, Թ., Թ. Ա., Թ. Մ. Ա., Թղթակից, Հրայր, Մոծակ, «Նոր լուր»-ի Դետը, Տաթևացի, Ուխտավոր ծածկանունները։

## Թարգմանություններ

* Կարմիր արեվ։ Յերրորդ տարի․-Յերեվան։Պետհրատի յերկրորդ Յերեվանում, 1924․- 212 էջ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ բանասերներ
Կատեգորիա:Հայ բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Հայ խմբագիրներ
Կատեգորիա:Հայ հասարակական գործիչներ
Կատեգորիա:Գրական կեղծանուններով հայտնի հեղինակներ
Ռոդինգ (Գերմանիա)

**Ռոդինգ** (), կոմունա Գերմանիայում, Բավարիա երկրամասում։

Գտնվում է Վերին Պֆալց վարչական շրջանի ենթակայության ներքո։ Կոմունան գտնվում է Կամ շրջանում։ Բնակչությունը կազմում է 11 574 մարդ, տարածքը՝ 113,80 կմ² (2010 թվականի դեկտեմբերի 31-ի տվյալներով)։ Պաշտոնական կոդը՝ *09 3 72 153*։

## Պատկերասրահ

Roding Oberpfalz.jpg
Roding stadtansicht os.JPG
RODING nieder.png


## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք

Կատեգորիա:Գերմանիայի բնակավայրեր
Ձայնի քողարկում

**[[Ձայն]]ի թողարկում**, ֆիզիոլոգիական երևույթ, տվյալ ձայնի լսողության շեմքի բարձրացումը՝ միաժամանակ հնչող ուրիշ ձայների ազդեցությամբ։ Քանակապես որոշվում է դեցիբելների այն թվով, որքանով ավելանում է քողարկվող ազդանշանի լսողության շեմքը քողարկող ձայների առկայությամբ։ Առավել արդյունավետ է այն տոների քողարկումը, որոնց հաճախականությունը բարձր է քողարկող ազդանշանի հաճախականությունից։ Զայնը լավ է քողարկվում նաև, երբ քողարկող և քողարկվող հաճախականությունները քիչ են տարբերվում։ Զայնի թողարկման մեծության վրա լրացուցիչ կարող են ազդել այնպիսի երևույթներ, ինչպիսիք են զարկումները, սուբյեկտիվ տոները։

Կատեգորիա:Ֆիզիոլոգիա
Ճարպոն

**Ճարպոն** (, ), ընդերային որովայնամզի ածանցյալ, որի թերթիկների արանքում գտնվում է փուխր շարակցական հյուսվածքը, հարուստ ճարպային հյուսվածքով և անոթներով։ Մեծ ճարպոնը կազմված է որովայնամզի 4 թերթիկներից, սկսվում է ստամոքսի մեծ կորությունից, ամրանում լայնական հաստ աղիքին և գոգնոցի նման ծածկելով աղիքները առջևից, իջնում է վար։ Կատարում է պաշտպանական ֆունկցիա որովայնի խոռոչի օրգանների վնասվածքների և բորբոքային պրոցեսների դեպքում։ Փոքր ճարպոնը կազմված է որովայնամզի զույգ թերթիկներից, ձգվում է լյարդի, 12-մատնյա աղիքի վերին հատվածի և ստամոքսի փոքր կորության միջև։ Մեծ ճարպոնը հաճախ օգտագործում են ստամոքսի, աղիքների վիրահատության ժամանակ կարերը ծածկելու, ինչպես նաև լյարդի ու փայծաղի վերքերը փակելու (տամպոնադա) համար։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Որովայնի խոռոչ
Հայկ Ազատյան

**Հայկ Նահապետի Ազատյան** (), հայ տնտեսագետ, հասարակական գործիչ, պրոֆեսոր (1928), ՀԽՍՀ ԳԱ թղթակից անդամ (1956)։ ՀԽՍՀ և ՎԽՍՀ գիտության վաստակավոր գործիչ։

## Կենսագրություն
Հայկ Ազատյանը ծնվել է Մեծ Ղարաքիլիսա քաղաքում (այժմ՝ Վանաձոր]), ուսուցչի ընտանիքում։ Նախնական կրթությունը ստացել է Կիրովականի ծխական դպրոցում, ապա սովորել է Թիֆլիսի ռեալական ուսումնարանում։ 1903 թվականին Ազատյանն ընդունվել է 1903-1905 թվականներին ուսանել է Բեռնի համալսարանի բժշկական ֆակուլտետում, Փարիզի և Բեռլինի հասարակագիտական դասընթացներում։ Սակայն 1905 թվականի ռուսական առաջին ռևոլյուցիայի շրջանում թողել է համալսարանը, վերադարձել Թիֆլիս։ Թաղված է Երևանում։

## Գործունեություն
մինի|Հայկ Ազատյանի հուշատախտակը Երևանում
1905 թվականին մտել է ՌՍԴԲԿ շարքերը։ 1908-1911 թվականներին գործել է Բաքվի մենշևիկյան կազմակերպությունում։ 1913 թվականին բանտարկվել է հեղափոխական գործունեության համար։

1915-1917 թվականներին աշխատակցել է «Պայքար» թերթին։ Եղել է ՀԱՄԽ-ի առաջին նախագահը, ՀԿԿ ԿԿ քարտուղար (1921), ՀԽՍՀ Կենտգործկոմի նախագահի տեղակալ (1924-1928), ՀամԳԳԱ փոխնախագահ (1930) և Անդրկովկասյան մասնաճյուղի տնօրեն (1931-1934)։

1919-1920 թվականներին նա աշխատել է Թիֆլիսի արհմիություններում և դասախոսություններ է կարդացել մարքսիստական քաղաքատնտեսության հարցերի շուրջ Թիֆլիսի ժողովրդական համալսարանում։ 1922 թվականից յոթ տարի անընդհատ ընտրվել է Հայաստանի Կենտրոնական գործադիր կոմիտեի նախագահի տեղակալ, եղել է Հայաստանի կոմպարտիայի Կենտկոմի անդամ։ 1930 թվականի փետրվարից Հայկ Ազատյանը փոխադրվել է Մոսկվա և աշխատել իբրև Լենինի անվան գյուղատնտեսական ակադեմիայի վիցե-պրեղիդենտ։ 1931 թվականին նա գալիս է Թբիլիսի և մինչև 1934 թվականին աշխատել է որպես ՎԱՍԽՆԻԼ-ի անդրկովկասյան բաժանմունքի տնօրեն։ 1934 թվականից Ազատյանը որպես պրոֆեսոր դասախոսել ՝ Թբիլիսիի բարձրագույն ուսումնական հաստատություններում։ 1956 թվականին Հայկ Ազայանն ընտրվել է Հայկական ՍՍՌ գիտությունների ակադեմիայի թղթակից անդամ։

## Աշխատություններ
Հայկ Ազատյանի գրչին են պատկանում տասնյակ գիտական աշխատություններ։ Աշխատությունները վերաբերում են սոցիալական շինարարության, գյուղատնտեսության կոոպերացման և աշխատավարձի տեսության հարցերին։

Հայկ Ազատյանի գրական ու գիտական ժառանգությունը, բացի Մարքսի և Էնգելսի մի շարք երկերի թարգմանություններից, 200-ից ավելի մենագրություններ են և հոդվածներ։

## Երկեր
* ԽՍՀՄ տնտեսական զարգացումը և գյուղատնտեսական կոոպերացիան, Երևան, 1926։
* Ազատյան Հ. Ն., Աշխատավարձի խնդիրները, Երևան, 1929։

## Աղբյուրներ
* Արտո Եղիազարյան «Հայկ Ազատյան», պատմաբանասիրական հանդես № 1, 1964, էջ 270-271

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:ՀԽՍՀ գիտության վաստակավոր գործիչներ
Կատեգորիա:ՀՀ ԳԱԱ թղթակից անդամներ
Կատեգորիա:Հայ հասարակական գործիչներ
Կատեգորիա:Հայ պրոֆեսորներ
Կատեգորիա:Հայ տնտեսագետներ
Կատեգորիա:Հայաստանի Հանրապետության Խորհրդարանի (1918-1920) 1-ին գումարման պատգամավորներ
Փոքր ձկնկուլ

**Փոքր ձկնկուլ** (), ձկնկուլների ընտանիքին պատկանող թռչուն։ Տարածված է Ալժիրում, Բալկանյան թերակղզում, Հունգարիայում, Սև և Կասպից ծովերում, Սիրդարիայում, Փոքր Ասիայում և Իրաքում։ Քաշը կազմում է 600-1000 գրամ։ Հայաստանում համարվում է որպես ձմեռող տեսակ (նախկինում՝ բնակվող, չվող)։ Թվաքանակը փոքր է։ Մինչ Սևանա լճի մակարդակի նվազելը նրանք բնադրվում էին Գիլլիի եղեգնուտներում, մեծ ձկնկուլների հետ։ Ձվադրում է ապրիլ-մայիս ամիսներին, դնում է 5-6 երկնագույն ձու։ Սնվում է մանր ձկներով։ Միսը որպես սնունդ պիտանի չէ։ Գրանցված է Հայաստանի Կարմիր գրքում։

## Տարածվածություն
Տարածված է Հարավային Եվրոպայում, Առաջավոր և Միջին Ասիայում, Փոքր Ասիայում, Իրաքում և Հարավային Կովկասում։ Հայաստանում չուի ընթացքում հանդիպում է Սևանա լճի ավազանում և հազվադեպ նաև ամռանը։ Տարածված է Արարատյան հարթավայրի ձկնաբուծական լճակներում և Սևջուր գետի եղեգնի բուսուտներում։ Բնադրող զույգերի քանակը տատանվում է 200-400-ի սահմաններում, ներկայումս հիմնականում ապրում և ձվադրում են Արմաշի ձկնաբուծական լճակներում՝ մեծ ձկնկուլի հետ համատեղ։

## Էկոլոգիա
Ապրում են լճերում, ճահճուտներում, գետերում, ձկնաբուծական լճակներում, ճահճային բուսուտներում, Սևջուր գետի համակարգի ջրաճահճային մացառներում և եղեգնուտներում, որտեղ եղեգնուտների այրման հետևանքով ապրելավայրերը խիստ դեգրադացվել են։ 10-20 զույգից կազմված փոքր գաղութներով բնադրվում են Սևջուր գետի համակարգում, հաճախ՝ նաև ջրաճահճային այլ թռչունների հետ։ Նստակյաց են։ Բույնը աղուտային, կոնաձև, եղեգից է, ջրաճահճային բուսուտներում, եղեգնի ջարդված ցողունների վրա։ Ձվերը 42,5-53,5 մմ են, 4-5 հատ, բաց երկնագույն։ Թխսումը մոտ մեկ ամիս է, ձագերը լինում են մերկ և անօգնական, արագորեն աճում են և 2,5 ամսականում կարողանում են թռչել։

## Պահպանություն
Հազվագյուտ, անհետացող տեսակ է, որը գրանցված էր նախկին ԽՍՀՄ Կարմիր գրքում։ ԲՊՄՄ Կարմիր ցուցակի չափորոշիչներով գնահատվում է որպես խոցելի տեսակ։ Գրանցված է Բեռնի կոնվենցիայի Հավելված 2-ում։

Չուի և ձմեռման ժամանակ Արարատյան հարթավայրի գերխոնավ տարածքներում հաշվառվում է 1500-3000 առանձնյակ։ Բնադրող և ձմեռող անհատների թվաքանակի աճը նկատվում է տարեցտարի։

Վտանգման հիմնական գործոններն են տնտեսական գործունեության և եղեգնուտների հրդեհման հետևանքով բնադրավայրերի ոչնչացումը և ձմռան ամիսներին որսագողությունը։

Պահպանվում է «Սևան» ազգային պարկում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Թռչուններ
Կատեգորիա:Անհետացող տեսակներ
Կատեգորիա:ՀՀ Կարմիր գրքում գրանցված կենդանիներ
Կատեգորիա:Եվրոպայի թռչուններ
Կատեգորիա:Կենտրոնական Ասիայի թռչուններ
Ձիազգիներ

**Ձիազգիներ**, ձիեր (), միասմբակավորների կարգի ընտանիք։

## Դասակարգում
Ընդգրկում է 3 ենթաընտանիք, մոտ 20 սեռ, այդ թվում մի շարք անհետացած (հիրակոտերիում, անխիտերիում, մեզոհիպուս, միոհիպուս, մերիկհիպուս, հիպարիոն, պլիոհիպուս) և այժմ գոյություն ունեցող միակ՝ ձիերի սեռը։ Ձիազգիների ընտանիքին են դասվում արտաքին տեսքով ու կառուցվածքով բազմազան կենդանիներ։

## Կառուցվածք
Ձիազգիները (բացառությամբ ամենահնագույն ներկայացուցիչների) ունեն թեթև, բարեկազմ կառուցվածք, երկար ոտքեր, խիստ զարգացած է եղջրապատ սմբակով 3-րդ մատը, իսկ 2-րդ և 4-րդ մաաները ռուդիմենտ են կամ անհետացած (իսկական ձիեր)։ Ատամնային համակարգը լավ զարգացած է, որի հետևանքով գանգի դիմային մասը (դունչը) երկարացած է։ Սեղանատամները մեծ են, բարդ ծալքավոր մակերեսով։

## Բնակության պայմաններ
Ապրել են բաց տարածությունևերում՝ տափաստաններում, կիսաանապատներում, հարմարվել արագ վազքին և կոշտ կերով սնվելուև։ Լավ զարգացած են լսողության և հոտառության օրգանները։ Ձիազգիների զարգացման պատմությունը մանրամասն ուսումնասիրել է Վ. Կովաչեսկին, և դա կենդանիների մեծ խմբերի էվոլյուցիայի կոնկրետ ուղիները բացահայտող օրինակ է։

Կատեգորիա:Միասմբակավորներ
Կատեգորիա:Կաթնասունների ընտանիքներ
Լեոնիդ Ազիզբեկյան

**Լեոնիդ Հայկի Ազիզբեկյան** (), պինդ մարմնի ֆիզիկայի բնագավառի հայ գիտնական։ Տեխնիկական գիտությունների դոկտոր (1986), պրոֆեսոր (1987)։

## Գործունեություն
Ավարտել է Երևանի պետական համալսարանը (1964)։ 1976-1982 թվականներին՝ Երևանի անասնաբուծական-անասնաբուժական ինստիտուտի ֆիզիկայի և մաթեմատիկայի ամբիոնի վարիչ, 1987 թվականից՝ նույն ամբիոնի պրոֆեսոր։

Աշխատանքները վերաբերում են նոր տեխնիկայի շինվածքների ծառայողական բնութագրերի բարելավման հարցերին։

Կատեգորիա:Հայ ֆիզիկոսներ
Կատեգորիա:Տեխնիկական գիտությունների դոկտորներ
Կատեգորիա:Հայ պրոֆեսորներ
Կատեգորիա:ԵՊՀ շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Հայ գիտնականներ
Բորգոֆրանկո դ’Իվրեա

**Բորգոֆրանկո դ’Իվրեա** (), կոմունա Իտալիայում։ Գտնվում է Պիեմոնտ մարզում, Թուրինի գավառում Բնակչությունը ըստ 2008 թվականի տվյալների կազմում է 3634 մարդ։ Զբաղեցնում է 13 կմ² տարածք։ Խտությունը կազմում է 280 մարդ/կմ²։ Փոստային ինդեքս՝ 10013։ Հեռախոսային կոդը +39 0125։

## Ժողովրդագրություն
Բնակչության շարժ

Colors=
 id:lightgrey value:gray(0.9)
 id:darkgrey value:gray(0.7)
 id:sfondo value:rgb(1,1,1)
 id:barra value:rgb(0.6,0.8,0.6)
ImageSize = width:455 height:373
PlotArea = left:50 bottom:50 top:30 right:30
DateFormat = x.y
Period = from:0 till:4000
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:500 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:100 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo
BarData=
 bar:1861 text:1861
 bar:1871 text:1871
 bar:1881 text:1881
 bar:1901 text:1901
 bar:1911 text:1911
 bar:1921 text:1921
 bar:1931 text:1931
 bar:1936 text:1936
 bar:1951 text:1951
 bar:1961 text:1961
 bar:1971 text:1971
 bar:1981 text:1981
 bar:1991 text:1991
 bar:2001 text:2001
PlotData=
 color:barra width:20 align:left
 bar:1861 from:0 till: 2219
 bar:1871 from:0 till: 2208
 bar:1881 from:0 till: 2389
 bar:1901 from:0 till: 2343
 bar:1911 from:0 till: 2376
 bar:1921 from:0 till: 2587
 bar:1931 from:0 till: 2344
 bar:1936 from:0 till: 2429
 bar:1951 from:0 till: 2715
 bar:1961 from:0 till: 3237
 bar:1971 from:0 till: 3624
 bar:1981 from:0 till: 3678
 bar:1991 from:0 till: 3662
 bar:2001 from:0 till: 3631
PlotData=
 bar:1861 at: 2219 fontsize:S text: 2.219 shift:(-8,5)
 bar:1871 at: 2208 fontsize:S text: 2.208 shift:(-10,5)
 bar:1881 at: 2389 fontsize:S text: 2.389 shift:(-10,5)
 bar:1901 at: 2343 fontsize:S text: 2.343 shift:(-10,5)
 bar:1911 at: 2376 fontsize:S text: 2.376 shift:(-10,5)
 bar:1921 at: 2587 fontsize:S text: 2.587 shift:(-10,5)
 bar:1931 at: 2344 fontsize:S text: 2.344 shift:(-10,5)
 bar:1936 at: 2429 fontsize:S text: 2.429 shift:(-10,5)
 bar:1951 at: 2715 fontsize:S text: 2.715 shift:(-10,5)
 bar:1961 at: 3237 fontsize:S text: 3.237 shift:(-10,5)
 bar:1971 at: 3624 fontsize:S text: 3.624 shift:(-10,5)
 bar:1981 at: 3678 fontsize:S text: 3.678 shift:(-10,5)
 bar:1991 at: 3662 fontsize:S text: 3.662 shift:(-10,5)
 bar:2001 at: 3631 fontsize:S text: 3.631 shift:(-10,5)
TextData=
 fontsize:S pos:(20,20)
 text: ISTAT տվյալներով


## Տվյալներ
* Հեռախոսային համար - 0125 755811
* էլեկտրոնային փոստ - comune.borgofranco.divrea@ruparpiemonte.it
* Պաշտոնական կայք - http://www.comune.borgofranco.to.it

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Իտալիայի քաղաքներ
Հայկազ Ազիզբեկյան

**Հայկազ Հարությունի Ազիզբեկյան** (, ), հայ պատմաբան։ Պատմական գիտությունների դոկտոր (1970), պրոֆեսոր (1976)։ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի Արևելյան ռազմաճակատի (*«[[Հայրենական մեծ պատերազմ (տերմին)|Հայրենական մեծ պատերազմ]]»*, 1941-1945) մասնակից։

## Գործունեություն
Ավարտել է Երևանի պետական համալսարանի պատմության ֆակուլտետը (1944)։ 1944 թվականից վարել է կուսակցական տարբեր աշխատանքներ։ 1968 թվականից աշխատել է ՀԽՍՀ ԳԱ պատմության ինստիտուտում։

Աշխատանքները վերաբերում են ՀԽՍՀ էներգետիկայի, էլեկտրատեխնիկական արդյունաբերության զարգացման պատմության հարցերին։

## Երկեր
* Սովետական Հայաստանի էլեկտրատեխնիկական արդյունաբերության պատմությունից, Երևան, 1978։

Կատեգորիա:ԵՊՀ շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Հայ պատմաբաններ
Կատեգորիա:Հայ պրոֆեսորներ
Կատեգորիա:Հայրենական մեծ պատերազմի հայ մասնակիցներ
Կատեգորիա:Պատմական գիտությունների դոկտորներ
Կատեգորիա:Նուբարաշենի գերեզմանատանը թաղվածներ
Պարելլա

**Պարելլա** (), կոմունա Իտալիայում։ Գտնվում է Պիեմոնտ մարզում, Թուրինի գավառում։ Բնակչությունը ըստ 2008 թվականի տվյալների կազմում է 456 մարդ։ Զբաղեցնում է 2 կմ² տարածք։ Խտությունը կազմում է 228 մարդ/կմ²։ Փոստային ինդեքս՝ 10010։ Հեռախոսային կոդը +39 0125։

## Ժողովրդագրություն
Բնակչության շարժ։

Colors=
 id:lightgrey value:gray(0.9)
 id:darkgrey value:gray(0.7)
 id:sfondo value:rgb(1,1,1)
 id:barra value:rgb(0.6,0.8,0.6)
ImageSize = width:455 height:373
PlotArea = left:50 bottom:50 top:30 right:30
DateFormat = x.y
Period = from:0 till:550
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:50 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:10 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo
BarData=
 bar:1861 text:1861
 bar:1871 text:1871
 bar:1881 text:1881
 bar:1901 text:1901
 bar:1911 text:1911
 bar:1921 text:1921
 bar:1931 text:1931
 bar:1936 text:1936
 bar:1951 text:1951
 bar:1961 text:1961
 bar:1971 text:1971
 bar:1981 text:1981
 bar:1991 text:1991
 bar:2001 text:2001
PlotData=
 color:barra width:20 align:left
 bar:1861 from:0 till: 493
 bar:1871 from:0 till: 530
 bar:1881 from:0 till: 523
 bar:1901 from:0 till: 513
 bar:1911 from:0 till: 516
 bar:1921 from:0 till: 456
 bar:1931 from:0 till: 425
 bar:1936 from:0 till: 399
 bar:1951 from:0 till: 488
 bar:1961 from:0 till: 499
 bar:1971 from:0 till: 502
 bar:1981 from:0 till: 476
 bar:1991 from:0 till: 484
 bar:2001 from:0 till: 473
PlotData=
 bar:1861 at: 493 fontsize:S text: 493 shift:(-8,5)
 bar:1871 at: 530 fontsize:S text: 530 shift:(-10,5)
 bar:1881 at: 523 fontsize:S text: 523 shift:(-10,5)
 bar:1901 at: 513 fontsize:S text: 513 shift:(-10,5)
 bar:1911 at: 516 fontsize:S text: 516 shift:(-10,5)
 bar:1921 at: 456 fontsize:S text: 456 shift:(-10,5)
 bar:1931 at: 425 fontsize:S text: 425 shift:(-10,5)
 bar:1936 at: 399 fontsize:S text: 399 shift:(-10,5)
 bar:1951 at: 488 fontsize:S text: 488 shift:(-10,5)
 bar:1961 at: 499 fontsize:S text: 499 shift:(-10,5)
 bar:1971 at: 502 fontsize:S text: 502 shift:(-10,5)
 bar:1981 at: 476 fontsize:S text: 476 shift:(-10,5)
 bar:1991 at: 484 fontsize:S text: 484 shift:(-10,5)
 bar:2001 at: 473 fontsize:S text: 473 shift:(-10,5)
TextData=
 fontsize:S pos:(20,20)
 text: ISTAT տվյլներ


## Տվյալներ
* Հեռախոսային կոդ - 0125 76120
* էլեկտրոնային փոստ - urp@comune.parella.to.it
* Պաշտոնական կայք - http://www.comune.parella.to.it/

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Իտալիայի քաղաքներ
Վալդերբախ

**Վալդերբախ** (), կոմունա Գերմանիայում, Բավարիա երկրամասում։

Գտնվում է Վերին Պֆալց վարչական շրջանի ենթակայության ներքո։ Կոմունան գտնվում է Կամ շրջանում։ Բնակչությունը կազմում է 2094 մարդ, տարածքը՝ 27,08 կմ² (2010 թվականի դեկտեմբերի 31-ի տվյալներով)։ Պաշտոնական կոդը՝ *09 3 72 170*։

## Պատկերասրահ

Bayern-Cham-Walderbach river Regen from east IMG 8982.JPG
Waldersbach Allée des fiançés.JPG


## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք

Կատեգորիա:Գերմանիայի բնակավայրեր
Աբդի Իփեկչի (փողոց)

**Աբդի Իփեկչի** (), գլխավոր առևտրային փողոց, գտնվում է Շիշլի շրջանում, Ստամբուլ։ Փողոցի երկարությունը կազմում է 700 մ։

Փողոցը վերջին տասնամյակում վերածվել է առևտրական կենտրոնի։ Այստեղ ամենամսյա վարձույթը մ²-ի համար կազմում է 3500 $։ Ներա պահին Թուրքիայի այս փողոցում գտնվում են մանրածախ խանութներ։

Փողոցում կան շատ բացառիկ և թանկ խանութները, որոնք վառառում են թուրքական բռենդի ապրանքներ։

Փողոցը իր անունը ստացել է հայտնի լրագրող և թերթի գլխավոր խմբագիր Աբդի Իփեկչի պատվին։ Իփեկչին սպանվել է 1979 թվականի փետրվարի 1-ին, իր սեփական մեքենայում։ 2000 թվականին Աբդի Իփեկչի մահվան վայրում դրվել է հուշարձան։

Որոշ խանութներ.
* Hugo Boss
* Chanel
* Louis Vuitton
* Giorgio Armani
* Cartier
* Prada
* Hermès
* Gucci
* Ermenegildo Zegna
* Dior
* Tod's
* DKNY
* Escada
* Burberry

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Շիշլի
Կատեգորիա:Ստամբուլի փողոցներ
Պերտուզիո

**Պերտուզիո** (), կոմունա Իտալիայի Պիեմոնտ մարզի Թուրին գավառում։

Բնակչությունը՝ 698 մարդ (2008 թվականի տվյալներով)։ Բնակչության խտությունը՝ 175 մարդ/կմ²։ Տարածքը՝ 4կմ²։ Փոստային ինդեքսը՝ 10080։ Հեռախոսային կոդը՝ +39 0124։

## Ժողովրդագրություն
Բնակչության թվաքանակի փոփոխությունները. 

Colors=
 id:lightgrey value:gray(0.9)
 id:darkgrey value:gray(0.7)
 id:sfondo value:rgb(1,1,1)
 id:barra value:rgb(0.6,0.8,0.6)
ImageSize = width:455 height:373
PlotArea = left:50 bottom:50 top:30 right:30
DateFormat = x.y
Period = from:0 till:1500
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:500 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:100 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo
BarData=
 bar:1861 text:1861
 bar:1871 text:1871
 bar:1881 text:1881
 bar:1901 text:1901
 bar:1911 text:1911
 bar:1921 text:1921
 bar:1931 text:1931
 bar:1936 text:1936
 bar:1951 text:1951
 bar:1961 text:1961
 bar:1971 text:1971
 bar:1981 text:1981
 bar:1991 text:1991
 bar:2001 text:2001
PlotData=
 color:barra width:20 align:left
 bar:1861 from:0 till: 1045
 bar:1871 from:0 till: 1170
 bar:1881 from:0 till: 1167
 bar:1901 from:0 till: 1040
 bar:1911 from:0 till: 847
 bar:1921 from:0 till: 921
 bar:1931 from:0 till: 836
 bar:1936 from:0 till: 821
 bar:1951 from:0 till: 722
 bar:1961 from:0 till: 706
 bar:1971 from:0 till: 676
 bar:1981 from:0 till: 626
 bar:1991 from:0 till: 652
 bar:2001 from:0 till: 699
PlotData=
 bar:1861 at: 1045 fontsize:S text: 1.045 shift:(-8,5)
 bar:1871 at: 1170 fontsize:S text: 1.170 shift:(-10,5)
 bar:1881 at: 1167 fontsize:S text: 1.167 shift:(-10,5)
 bar:1901 at: 1040 fontsize:S text: 1.040 shift:(-10,5)
 bar:1911 at: 847 fontsize:S text: 847 shift:(-10,5)
 bar:1921 at: 921 fontsize:S text: 921 shift:(-10,5)
 bar:1931 at: 836 fontsize:S text: 836 shift:(-10,5)
 bar:1936 at: 821 fontsize:S text: 821 shift:(-10,5)
 bar:1951 at: 722 fontsize:S text: 722 shift:(-10,5)
 bar:1961 at: 706 fontsize:S text: 706 shift:(-10,5)
 bar:1971 at: 676 fontsize:S text: 676 shift:(-10,5)
 bar:1981 at: 626 fontsize:S text: 626 shift:(-10,5)
 bar:1991 at: 652 fontsize:S text: 652 shift:(-10,5)
 bar:2001 at: 699 fontsize:S text: 699 shift:(-10,5)
TextData=
 fontsize:S pos:(20,20)
 text:Ըստ ISTAT-ի տվյալների

## Կոմունայի վարչակազմ
* Հեռախոսահամար՝ անհայտ
* Էլեկտրոնային փոստ՝ info@comune.pertusio.to.it
* Պաշտոնական կայք՝ http://www.comune.pertusio.to.it/

## Պատկերասրահ




## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք 
* Ազգային ինստիտուտ վիճակագրության 
* http://www.istat.it/english/
Սուլթանական հավ

thumb|''Porphyrio porphyrio''
**Սուլթանական հավ** (), ջրահովվիկների ընտանիքին պատկանող թռչուն։

Տարածված է Պաղեստինում, Սիրիայում, Միջագետքում, Իրանում, Ադրբեջանում, Թուրքմենիայում և Վոլգայի դելտայում։ Թևերի բացվածքը հասնում է 81-89 սմ։ Քաշը 780-950 գրամ է։ Հայաստանում հայտնաբերվել է 60-ական թվականներից հետո, որպես պատահական հանդիպող տեսակ։ Հայաստան են թափանցել Ադրբեջանից։ Բույնը պատրաստում են եղեգի ցողուններից և տերևներից, եղեգնուտի խիտ մացառներում։ Ձվադրում է ապրիլից մինչև հունիս ամիսը։ Դնում է 4-7 մանր շագանակագույն պուտերով ձու։ Ձայնը նման է մերթընդմերթ կրկնվող տնքոցի։ Սնվում են ջրային բույսերով, արմատներով շիվերով։ Գրանցված է Ադրբեջանական Կարմիր գրքում և Հայաստանի Հանրապետությունում։

## Տարածվածություն
Ենթատեսակը տարածված է Հարավային Եվրոպայից և Հյուսիսային Աֆրիկայից մինչև Առաջավոր և Հարավային Ասիա, Սիբիր։ Հայաստանում հանդիպում է Սևանա լճի հարավարևմտյան ափի երկայնքով, Արփի լճում, Արաքսի հովտում՝ Արարատի շրջանում և հանրապետության ծայր հարավում՝ Մեղրու շրջանում։

## Էկոլոգիա
Բնակվում է եղեգնուտի խիտ մացառուտներում՝ բնական ջրամբարների, ինչպես նաև ձկնաբուծական տնտեսությունների ծանծաղուտային ափերի երկայնքով։ Ապրելավայրերի տարածքի կրճատումը կապված է բնակչության համար հանգստի գոտիներ, լողափեր, ձկնաբուծական տնտեսություններ ստեղծելու և գյուղատնտեսական կարիքների համար այդ տարածքների յուրացման հետ։ Տարեկան ձվադրում է 1-2 անգամ։ Հայտնի են նաև կրկնակի ձվադրման երևույթներ։

## Պահպանություն
Քիչ ուսումնասիրված տեսակ է, որը ԲՊՄՄ Կարմիր ցուցակում ընդգրկված է տվյալների անբավարարություն կատեգորիայով։

Թվաքանակի արդի վիճակը գնահատելու համար տվյալները բավարար չեն։ 2008 թվականի տվյալներով Կենդանաբանական այգիների և ակվարիումների Եվրասիական տարածաշրջանային ասոցիացիայի կենդանաբանական այգիներում պահվում է 73 առանձնյակ։

Սուլթանական հավի թվաքանակի վրա բացասականորեն ազդում է ձկնաբուծական լճակների շահագործման ընթացքում անհանգստացնելու գործոնը, մասնավորապես՝ ջրի մակարդակի հաճախակի տատանումները։ Հնարավոր է նաև ջրլող թռչունների պաշտոնական որսի ժամանակահատվածում ապօրինի որսը։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Մ.Ս. Ադամյան - «Հայաստանի թռչունները», Երևան, Սովետական գրող, 1985 թվական։

Կատեգորիա:Թռչուններ
Կատեգորիա:Ջրահովիկներ
Կատեգորիա:Եվրասիայի թռչուններ
Կատեգորիա:ՀՀ Կարմիր գրքում գրանցված կենդանիներ
Կատեգորիա:Քորդավորներ
Կատեգորիա:Ողնաշարավորներ
Կատեգորիա:Աֆրիկայի թռչուններ
Ձեռնարկության կանոնադրություն

**Ձեռնարկության կանոնադրություն**, ձեռնարկության գործունեության իրավունքների ու պարտականությունների շրջանակը որոշող կանոնների և նորմատիվների հաստատագրված ցուցակ։ Ունի հինգ բաժին։

*Առաջինում տրվում են սոցիալիստական պետական արտադրական ձեռնարկության սահմանումն ու կառավարման կազմակերպման սկզբունքները,
* երկրորդում՝ նրան հիմնական և շրջանառու ֆոնդեր հատկացնելու, վերադաս կազմակերպությունների և այլ ձեռնարկությունների հետ ունեցվածքային հարաբերությունների մեջ մտնելու կարգը։ 
*Երրորդ բաժնում արտահայտվում են ձեռնարկության գործունեության բովանդակությունը, նպատակը, տնտհաշվարկի կազմակերպման ձևերը, իսկ չորրորդում՝ նրա իրավունքներն արտադրատնտեսական գործունեության կազմակերպման, պլանավորման, կապիտալ շինարարության, նյութատեխնիկական մատակարարման ու արտադրանքի իրացման բնագավառներում։

Եզրափակիչ բաժնում սահմանվում են ղեկավար աշխատողների իրավունքներև ու պարտականությունները։ 

Կատեգորիա:Ձեռնարկություններ
Հակոբ Տատրյան բեյ

**Հակոբ Տատրյան բեյ** (, Կադը), հայ բժիշկ, վիրաբույժ, մանկաբարձ և ներքին հիվանդությունների մասնագետ։

## Կենսագրություն
Ծնվել է 1853 թվականին, Անկարայի նահանգի Կեսարիայի գավառի կենտրոն Կեսարիա քաղաքում։

Ավարտել է Կեսարիայի պետական վարժարանը։ 1878 թվականին ավարտել է Կ. Պոլսի Կայսերական զինվորական բժշկական վարժարանը։

Եղել է փոքր վիրահատությունների վիրաբույժ, մանկաբարձ և ներքին հիվանդությունների մասնագետ։

1888-1898 թվականներին հատուկ ծառայության («հըզմեթի մախսուսե») մեջ է եղել Բաղ­դա­դում, Մու­սու­լում, Բաս­րայում և դրանց շրջակայքում։

1898 թվականին վերադարձել է Կեսարիա, ամուսնացել և մեկ որդի ու երկու դուստր է ունեցել։

Պաշտոնավարել է Թրակիայի Քրքլարելիի, Չորլուի և Ուզուն քեոփրյուի զինվորական հիվանդանոցներում։ Եղել է Մարմարա-Էրեյլիի զինվորական հիվանդանոցի բժշկապետը։

1912-1913 թվականներին Բալկանյան պա­տե­րազ­մի ժամանակ զինվորական բժիշկ է ծառայել Յանիայում, որտեղ և վիրավորվել է և գերի ընկել։ Պատերազմն ավարտվելուց հետո ազատվել է և Կ. Պոլիս եկել։

1914 թվականին Առաջին աշխարհամարտի ժամանակ կրկին զորակոչվել է օսմանյան բանակ։ 1914-1916 թվականներին եղել է Սելիմիեի զորանոց-հիվանդանոցի բժշկապետը։ 1916 թվականին զորացրվել է և թոշակի անցել գնդապետի (միրալայ-ալբայ) աստիճանով։ Որոշ ժամանակ Կ. Պոլսի Կադըգյուղ թաղամասի քաղաքային բժիշկ է աշխատել։ Եղել է փորձառու բժիշկ և հարգված քաղաքացի։

Մահացել է 1936 թվականին, Կադը գյուղում՝ 83 տարեկանում։ Հուղարկավորությունը կատարվել է զինվորական պատիվներով։

## Պար­գև­ներ

* Պարգևատրվել է արքունիքի և սպայակույտի շքանշաններով։

## Գրականություն
Շիկահեր Վարդ, Կիսադարեան պատմութիւն թրքահայ բժշկութեան, 1923-1975, Իսթանպուլ, 1975։

## Աղբյուրներ
*

Կատեգորիա:Հայ բժիշկներ
Կատեգորիա:1883 ծնունդներ
Կատեգորիա:Կեսարիա քաղաքում ծնվածներ
Կատեգորիա:1936 մահեր
Կատեգորիա:Կադը գյուղում մահացածներ
Կատեգորիա:Հայ վիրաբույժներ
Կատեգորիա:Հայ մանկաբարձներ
Ճերիտեի Շարքիե

**«Ճերիտեի Շարքիե»** (*«Օրագիր արևելյան»*), հայատառ թուրքերեն օրաթերթ։ Լույս է տեսել 1885-1913-ին, Կ․ Պոլսում։ Արտոնատեր-խմբագիր Տ․ Ճիվելեկյան, խմբագիր՝ Հ․ Վարժապետյան (1907-ից)։ Հրատարակվելով հիմնականում թուրքախոս հայերի համար՝ թերթը 1890-ական թվականներից ավելի լայն տեղ է հատկացրել հայերեն նյութերին (ինքնուրույն և թարգմանական գեղարվեստական ստեղծագործություններ, բանավիճային հոդվածներ և այլն)։ Տպագրել է զրույցներ, թարգմանական և ինքնուրույն վեպեր, լուսաբանել արևմտահայ հասարակական-մշակութային կյանքը, ներկայացրել հոդվածներ հայ գրականության, թատրոնի և նրա գործիչների (Պ․ Ադամյան և ուրիշներ) մասին։ Հաջորդել է 1877-1884-ին հրատարակված «Թերճըմանը էֆքյար» («Թարգման մտածման», խմբագիրներ՝ Տ․ Ճիվելեկյան, Ա․ Սագայան) թերթին։

Կատեգորիա:Օսմանյան կայսրության հայկական թերթեր
Կատեգորիա:Հայկական տնտեսական պարբերականներ
Կատեգորիա:Պարբերականներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Հայատառ թուրքերեն պարբերականներ
Dead Island

***Dead Island***, 2011 թվականին թողարկված բաց աշխարհ տիպի գոյատևման սարսափ ժանրի համակարգչային խաղ։ Լեհական Techland ընկերության կողմից մշակված և գերմանական Deep Silver ստուդիայի կողմից թողարված համակարգչային խաղ Microsoft Windows-ի, Linux-ի, OS X-ի, PlayStation 3-ի և Xbox 360-ի համար։ Աշխատում է Chrome Engine 5 շարժիչով։

Խաղի մասին սկզբնապես հայտարարվել է E3 2006-ի ժամանակ, սակայն թողարկումը հետաձգվել է մինչև 2011 թվական։ Խաղը թողարկվել է 2011 թվականի սեպտեմբերին, իսկ Ճապոնիայում՝ նույն թվականի հոկտեմբերին։ Հիմնականում ստացել է լավ արձագանքներ, սակայն խաղը քննադատվել է տեխնիկական դժվարությունների և խափանումների համար։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Windows տեսախաղեր
Կատեգորիա:Xbox 360 խաղեր
Կատեգորիա:Xbox One տեսախաղեր
Ռոբերտ Ճեպեճյան

**Ռոբերտ (Ռոպերտ) Ավետիսի Ճեպեճյան** (), հայ ակնաբույժ, կոկորդաբան, հասարակական գործիչ։ Բժշկական գիտությունների թեկնածու (1970, Երևան)։

## Կենսագրություն
1934 թվականին ավարտել է Բեյրութի ամերիկյան համալսարանի բժշկական ֆակուլտետը։ 1935 թվականից ապրել է Հալեպում, ուր 1948 թվականին հիմնել է «Ճեպեճյան ակնաբուժարանը», որը 1971 թվականից ակնաբույժների պատրաստման կենտրոն է։ Ռոբերտ Ճեպեճյանը կատարել է աչքի (հատկապես տրախոմա) և կոկորդի հիվանդությունների բուժման ու կանխարգելման աշխատանքներ։ Սիրիայում առաջինն է կիրառել ակնաբուժության ժամանակակից մեթոդները։ 1947 թվականին կատարել է աչքի եղջերապաավասաման վիրահատություն։ Մշակել է կոպերն անշարժացնելու նոր եղանակ դիթիլինով, առաջարկել ակնագնդի մեջ թափանցած երկաթի բեկորները հանող մագնիս և ակնաբուժական մի շարք գործիքներ։ 1948 թվականին հիմնել է Աչազրկության կանխարգելման սիրիական ընկերությունը, որի նախաձեռնությամբ 1955 թվականին Հալեպում բացվել է կույրերի առաջին դպրոցը։ 1968-1970 թվականներին ղեկավարել է ՀԲԸՄ Սիրիայի մասնաճյուղը, 1968 թվականին ստեղծել ՀԲԸՄ «Մատենագիտական հանձնախումբ»։ Հրատարակել է ցեղասպանությանը և փախստականներին նվիրված նյութեր, ալբոմներ։

## Նկարչություն
Զբաղվել է նաև նկարչությամբ, ունեցել է մի շարք ցուցահանդեսներ։  1955 թվականին Զարեհ Գաբլանի հետ հիմնել է «Մարտիրոս Սարյան» նկարչական ակադեմիան։ Ճեպեճյանի նախաձեռնությամբ Հայաստան են տեղափոխվել նկարիչներ Արմիսի և Ժիրայր Օրագյանի որոշ գործիր, բազմաթիվ ձեռագրեր, հնատիպ գրքեր, հայկական ժանյակների հավաքածու և այլն։

## Պարգևներ
* ՀՀ ԳԱԱ Մեսրոպ Մաշտոցի հուշամեդալ

## Երկեր
* Ինքնակենսագրութիւն, յուշեր եւ գործունեութիւններ, Հալեպ, 1999։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Բժշկական գիտությունների թեկնածուներ
Կատեգորիա:Հայ ակնաբույժներ
Կատեգորիա:Հայերը Հալեպում
Կատեգորիա:Սիրիահայ բժիշկներ
Կատեգորիա:Սիրիահայ հասարակական գործիչներ
Վիլմերինգ

**Վիլմերինգ ** (), կոմունա Գերմանիայում, Բավարիա երկրամասում։

Գտնվում է Վերին Պֆալց վարչական շրջանի ենթակայության ներքո։ Կոմունան գտնվում է Կամ շրջանում։ Բնակչությունը կազմում է 2094 մարդ, տարածքը՝ 10,30 կմ² (2010 թվականի դեկտեմբերի 31-ի տվյալներով)։ Պաշտոնական կոդը՝ *09 3 72 175*։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք

Կատեգորիա:Գերմանիայի բնակավայրեր
Տիգրան Ճառաքյան

**Տիգրան Կարապետի Ճառաքյան** (), հայ ֆիզիոլոգ, ռադիոլոգ։ Բժշկական ծառայության գեներալ-մայոր (1961), բժշկական գիտությունների դոկտոր (1967), պրոֆեսոր (1971)։

## Կենսագրություն
1931-1971 թվականներին եղել է զինվորական ծառայության մեջ։ 1939 թվականին ավարտել է Լենինգրադի Կիրովի անվան ռազմաբժշկական ակադեմիան։ Եղել է Լևոն Օրբելիի աշակերտը։ Եղել է նույն ակադեմիայի ֆիզիոլոգիայի ամբիոնի դասախոս, 1949 թվականից՝ ավագ դասախոս, 1951-1971 թվականներին՝ լաբորատորիայի վարիչ։ 1970 թվականից միաժամանակ դասախոսել է Ա. Ժդանովի անվան համալսարանում։
Եղել է ԽՍՀՄ պաշտպանության նախարարության գլխավոր ճառագայթաբան։

Գիտական աշխատանքները նվիրված են հիմնականում ռադիոկենսաբանության պրոբլեմային հարցերին։ 200 գիտական աշխատությունների հեղինակ է։

## Պարգևներ
Պարգևատրվել է Կարմիր դրոշի, Կարմիր աստղի շքանշաններով։

## Երկեր
*Джаракьян Т.К., Владимиров В.Г., Радиозащитные эффекты у животных и человека, М., Энергоиздат, 1982, 89 с.
*Джаракьян Т.К., Леон Абгарович Орбели, Л., ВМА, 1982, 49 с.
*Джаракьян Т.К., Геморрагический синдром острой лучевой болезни, 1976

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ ֆիզիոլոգներ
Կատեգորիա:Բժշկական գիտությունների դոկտորներ
Կատեգորիա:Հայ պրոֆեսորներ