Նիկոլաս Հիլիարդ

**Նիկոլաս Հիլիարդ** (, ), անգլիացի մանրանկարիչ, ոսկերիչ և Թյուդոր-Վերածննդի ժամանակաշրջանի ձեռագրերի նկարազարդող, հայտնի է Եղիսաբեթ Թյուդորի և թագուհի Հակոբ Ա Ստյուարտի պալատականների դիմանկարային մանրանկարներով։

## Կենսագրություն
Նկարիչը Ռիչարդ Հիլիարդի (1519-1594) որդին էր Էքսետերից, Դևոն կոմսությունից, ոսկերիչ և խորապես հավատացյալ բողոքական, որը 1560 թվականին քաղաքի և շրջանի շերիֆն էր, և Լոուրենսը՝ Լոնդոնի ոսկերիչ Ջոն Ուոլի դուստրը: Ամենայն հավանականությամբ, երիտասարդ տարիքում Հիլիարդին տարել են նշանավոր բողոքական Ջոն Բոդլիի տուն (Թոմաս Բոդլիի հայրը, Օքսֆորդի Բոդլեյան գրադարանի հիմնադիրը)։ Մարիի գահ բարձրանալով՝ Թյուդոր Ջոնս Բոդլին աքսորվել է, և 1557 թվականի մայիսի 8-ին 10-ամյա Հիլիարդը նշվում է Ժնևում իրեն ուղեկցող տնային տնտեսությունների շարքում։ Հենց Ժնևում էր, որ Հիլիարդը սովորում է գերմաներեն: Թոմաս Բոդլին, որն իրենից երկու տարով մեծ էր, Շվեյցարիայի մայրաքաղաքում շարունակել է իր դասական կրթությունը առաջատար գիտնականների մոտ։ Բայց պարզ չէ, արդյոք Հիլիարդը սովորել է նրա հետ։

1562 թվականից Հիլիարդը ոսկերչություն է սովորել թագավորական ոսկերիչ և գանձապահ Ռոբերտ Բրենդոնի մոտ; 1569 թվականին նա նշանակվել է մագիստրոս։ Հիլիարդը համարվում է առաջին անգլիացի նկարիչը, որի կյանքն ու աշխատանքը մանրամասն փաստագրված են: Տասներեք տարեկան հասակում Հիլիարդը ինքնապատկեր է նկարել, և, ինչպես պնդում են, տասնութ տարեկան հասակում նա արդեն լուսանկարվել է Մարի Ստյուարտի կողմից։

Ենթադրվում է նաև, որ Հիլիարդը կարող էր նկարչության արվեստը սովորել Լևինա Թեերլինկից ՝ Սիմոն Բենինգի դուստրից, որը ֆլամանդական ձեռագրերի լուսավորության ավանդույթի վերջին նշանավոր վարպետն էր, որը 1543 թվականին Հանս Հոլբայն Կրտսերի մահից հետո ծառայել է որպես թագավոր Հենրի VIII-ի պալատական նկարիչ: Յոթամյա աշակերտությունից հետո Հիլիարդը 1569 թվականին դարձել է «ոսկերիչների հարգարժան ընկերության ազատ Վարպետ» (freeman of the Worshipful Company of Goldsmiths)։ Նա նշանակվել է Եղիսաբեթ I թագուհու մանրանկարիչ և ոսկերիչ «լիմներ» (limner), թագուհու առաջին հայտնի դիմանկարային մանրանկարչությունը թվագրվում է 1572 թվականին։ Թագուհին նրան շնորհել է հարկերի վերացման պատվավոր իրավունք իր «բարի, ճշմարիտ և հավատարիմ ծառայության» համար (good, true and loyal service):

Կրտսեր եղբոր՝ Ջոնի հետ նա արհեստանոց էր ստեղծել․ մյուս եղբայրը նույնպես ոսկերիչ էր, իսկ կրտսերը՝ հոգևորական։ 1576 թվականին Նիկոլասը ամուսնացել է Բրենդոնի դստեր՝ Ալիսի հետ (1556-1611), և նրանք ունենում են յոթ երեխա։

Չնայած թագուհու հովանավորությանը, 1576 թվականին նոր ամուսնացած Հիլիարդը մեկնում է Ֆրանսիա «այլ մտադրություն չունենալով, քան իր գիտելիքները լրացնել այս ճանապարհորդությամբ և հույս ունենալով, որ տեղական լորդերից և տիկնայք կստանան փողի մի մասը Անգլիայի ավելի լավ պահպանման համար իր կյանքի ընթացքում»: Փարիզում անգլիական դեսպանատան ներքո էր Ֆրենսիս Բեկոնը, և Հիլիարդը անում է նրա դիմանկարային մանրանկարչությունը: 1579 թվականին Ֆրանսիայից վերադառնալուց հետո նա իր միջոցները ներդնում է Շոտլանդիայում ոսկու արդյունահանման խաբեության մեջ, որը նա դառնորեն հիշում էր քսանհինգ տարի անց։

Նկարիչը շարունակում էր աշխատել որպես ոսկերիչ, պատրաստում էր տպավորիչ «նկարների տուփեր» կամ թանկարժեք քարերով մեդալիոններ մանրանկարների համար, որոնք կրում էին պարանոցին։ 1584 թվականին կատարել է «Եղիսաբեթ թագուհու երկրորդ մեծ պետական կնիքը», իսկ 1617 թվականին Հակոբ Ա թագավորը նկարչին տասներկու տարի թագավորական արքունիքում աշխատելու արտոնագիր է տվել։ Հիլիարդի հանդեպ ժամանակակիցների հարգանքի մասին վկայում էր բանաստեղծ Ջոն Դոնը, ով «Փոթորիկ» (1597) բանաստեղծության մեջ գովաբանում էր նկարչի աշխատանքը։ Նիկոլաս Հիլիարդը մահացել է 1619 թվականի հունվարի 7-ին և թաղվել Վեսթմինսթերի Սուրբ Մարտին Ֆիլդս եկեղեցում՝ իր կտակում թողնելով քսան շիլլինգ ծխի աղքատներին, երեսունը բաժանել է իր երկու քույրերի միջև, որոշ ունեցվածք թողել իր սպասուհուն և մնացած ամեն ինչ՝ որդուն՝ Լոուրենս Հիլիարդին։

Հիլիարդի ստեղծագործությունների ամենամեծ հավաքածուն գտնվում է Լոնդոնի Վիկտորիայի և Ալբերտի թանգարանում։ Նրա ստեղծագործությունների մի քանի դիմանկարներ պահվում են Դիմանկարների ազգային պատկերասրահում և Բրիտանական թանգարանում:

Նիկոլաս Հիլիարդի արհեստանոցի սաներից ամենաակնառու նկարիչը Իսահակ Օլիվերն էր։

## Գեղարվեստական ստեղծագործություն
Հիլիարդը հիմնականում փոքր մանրանկարներ է նկարել կլոր կամ օվալաձև ձևաչափով, բայց նրա աշխատանքների շարքում կան նաև մի քանի մեծ (մոտ 15 սմ), և Եղիսաբեթ թագուհու առնվազն երկու ամբողջ երկարությամբ կիսաերկար դիմանկարներ՝ արված փայտի վրա յուղաներկով: Ոճային առումով նրա աշխատանքները բացահայտում են Հանս Հոլբայն Կրտսերի ստեղծագործությանը մոտ լինելը, որին նա Ալբրեխտ Դյուրերի հետ միասին իր «Լիմնինգի արվեստը» տրակտատում անվանում է մեծ վարպետ։ Եվրոպական չափանիշներով Հիլիարդի գրելու տեխնիկան պահպանողական է, բայց նրա մանրանկարները հիանալի կերպով արված են, նրանք ունեն թարմություն, գույների պայծառություն և հմայք, որոնք նրան ապահովել են, պատմաբան Էլիս Ուոթերհաուսի բնորոշմամբ, «էլիզաբեթյան դարաշրջանի կենտրոնական գեղարվեստական գործչի, միակ անգլիացի նկարչի, որի ստեղծագործությունն իր նուրբ միկրոկոսմով արտացոլում է Շեքսպիրի վաղ պիեսների աշխարհը»։

## Արվեստի տեսություն
Նիկոլաս Հիլիարդը մանրանկարչության մասին կարևոր տրակտատի հեղինակ է, որն ընդունված է անվանել ՝ «Գեղանկարչական մանրանկարչության արվեստ» կամ «Լիմնինգի արվեստ» (The Art of Limning)։ Երկար ժամանակ Հիլիարդի հեղինակությունը վիճարկվում էր, բայց ժամանակի ընթացքում այն ապացուցվեց: Ձեռագիրը, որը նախկինում վերագրվում էր Ջոն դե Կրիցին (Հակոբ Ա թագավորի պալատական նկարիչ) կամ Իսահակ Օլիվերին, պահվում է Էդինբուրգի համալսարանի գրադարանում և թվագրվում է 1624 թվականին։

Տրակտատում նշված նկարիչները՝ Հանս Հոլբեյն կրտսերը և Ալբրեխտ Դյուրերը, որոնց Հիլիարդը գիտեր միայն փորագրություններից, ծննդյան պահին Հիլիարդն այլևս կենդանի չէր, բայց նա նրանց դիմում էր որպես համընդհանուր ճանաչված հեղինակություններ, ինչպես նաև իտալացի նկարիչ և տեսաբան Ջովանի Պաոլո Լոմացոյին: «Լիմնինգի արվեստում» Հիլիարդը նախազգուշացրել է նկարիչներին շատ սխալների դեմ, բացի «իտալական ոճի» կիարոսկուրո ձևի մոդելավորման անհրաժեշտ օգտագործումից, որը մենք տեսնում ենք նրա ստեղծագործություններում, ինչը, հեղինակի պնդմամբ, արտացոլում է «նորին մեծություն Էլիզաբեթի պատճառաբանությունը» տրակտատի հետևյալ հատվածում․

Հիլիարդը տրակտատում շեշտել է «դեմքի վրա շնորհք բռնելու անհրաժեշտությունը, որում դրսևորվում են զգացմունքներ, որոնք ոչ կարող են օգտագործվել, ոչ էլ գնահատվել, բացի ավելի իմաստուններից»: Այսպիսով, «իմաստուն գծագրողը» պետք է «դիտի» և «բռնի այդ քաղցր շնորհները, սրամիտ ժպիտները և այդ գողացված հայացքները, որոնք հանկարծ կայծակի պես անցնում են և զբաղեցնում մեկ այլ դեմքի տեղը»։

Հիլիարդը արագ գրում էր՝ մոդելի ներկայությամբ նման տրամադրություններ որսալու համար, հավանաբար մեկ-երկու նստաշրջանում: Նա պատրաստ էր պահում տարբեր երանգների մի քանի մարմնագույն բլանկներ՝ հիմնական երանգը «դնելու» վրա ժամանակ խնայելու համար։ Այնուհետև նա նկարել է դեմքի ուրվագծերը «մատիտով», իրականում սկյուռի մազերի շատ բարակ խոզանակով, նախքան դրանք թույլ հարվածներով լցնելը: Նա ավելացնում էր նուրբ հպումներ և կետեր, հատկապես հագուստի և զարդերի մանրամասները պատկերելու համար, հաճախ օգտագործելով փոքրիկ ստվերներ՝ մարգարիտներին և ժանյակներին եռաչափ տեսք հաղորդելու համար: Մի քանի անավարտ մանրանկարներ լավ պատկերացում են տալիս նրա աշխատանքի տեխնիկայի մասին։

## Պատկերասրահ

Պատկեր:Elizabeth1.jpg|thumb|Եղիսաբեթ թագուհու դիմանկարը: 1573—1575 թվականներ։ Փայտ, յուղ: Ուոքերի արվեստի պատկերասրահ, Լիվերպուլ
Պատկեր:Nicholas Hilliard 001.jpg|thumb|Նկարչի կնոջ՝ Ալիս Հիլիարդի դիմանկարը: Մանրանկարչություն (բարձրությունը ՝ 5,1 սմ): 1578 թվական։ Մագաղաթ ստվարաթղթի վրա, ջրաներկ: Վիկտորիայի և Ալբերտի թանգարան, Լոնդոն
Պատկեր:Nicholas Hilliard - Young Man Among Roses - V&A P.163-1910.jpg|Մի երիտասարդ վարդերի մեջ (հավանաբար Էսեքս կոմսի դիմանկարը): Մոտ․ 1593 թվական։ Մագաղաթ ստվարաթղթի վրա, ջրաներկ: Վիկտորիայի և Ալբերտի թանգարան, Լոնդոն
Պատկեր:Nicholas Hilliard 002.jpg|Ալանսոնի դուքսի դիմանկարը: Մոտ. 1577 թվական։ Մագաղաթ ստվարաթղթի վրա, ջրաներկ: Վիկտորիայի և Ալբերտի թանգարան, Լոնդոն
Պատկեր:Nicholas Hilliard 003.jpg|Ջորջ Քլիֆորդի դիմանկարը՝ Քամբերլենդի 3-րդ կոմսը։ Մոտ. 1590 թվական։ Մագաղաթ փայտի վրա, ջրաներկ, գուաշ: Ազգային ծովային թանգարան, Գրինվիչ
Պատկեր:Nicholas Hilliard called Penelope Lady Rich.jpg|Լեդի Ռիչի Դիմանկարը: Մոտ. 1589 թվական։ Մագաղաթ ստվարաթղթի վրա, ջրաներկ: Թագավորական հավաքածու


## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Արտաքին հղումներ
* Հիլիարդը artcyclopedia.com-ում

 
Կատեգորիա:Բրիտանացի նկարիչներ
Կատեգորիա:16-րդ դարի նկարիչներ
Կատեգորիա:Բրիտանացի դիմանկարիչներ
Կատեգորիա:Բրիտանացի արվեստագետներ