Տոնսին

**Տոնսին** (), Չինաստանի Ժողովրդական Հանրապետության Կուանսի Ճուանծուի ինքնավար շրջանի ենթակայության տակ գտնվող քաղաքային շրջան, որը կառավարում է Ֆանչենկան քաղաքը։ Տոնսինը գտնվում է Կուանսի Ճուանծուի հարավում, սահմանակից է Հյուսիսային ծոցին, հարավ-արևմուտքում՝ Վիետնամի Կուան Նին շրջանի հետ։ Մակերեսը կազմում է 540.7 քառակուսի կիլոմետր։ Քաղաքի ժողովրդական կառավարությունը գտնվում է Տոնսին քաղաքի կենտրոնում։ Այն երկար ժամանակ եղել է Ֆանչեն շրջանի մաս, իսկ 1996 թվականին առանձնացել և պաշտոնապես դարձել է որպես ինքնուրույն քաղաք՝ շարունակելով իր վարչական կառուցվածքը մինչ այսօր։ Տոնսինը Չինաստան-Վիետնամ սահմանային կարևոր քաղաք է, համարվում է Կուանսիի համար արտաքին կապերի «դարպաս», այստեղ հաճախ են լինում երկկողմանի փոխադարձ կապեր, իսկ Տոնսին նավահանգիստը համարվում է երկրի առաջին ազգային նավահանգիստը։

## Պատմություն
Նոր քարի դարում մարդիկ Տոնսինի տարածքում զբաղվում էին արդեն ծովային ռեսուրսների հավաքմամբ և ապրում էին հաստատուն կյանքով։ Նախքան Ցին դարաշրջանը, Տոնսինը պատկանում էր Պայյուեին։ Ք․ ա․ 214 թվականին Ցին կայսրությունը ձեռնարկում է ռազմական արշավ Պայյուեի դեմ, մեծ զորքով ներխուժում Սիոու և Լոույուե՝ Կուանսիի տարածքում հիմնադրելով Սիան և Կուիլին տարածքները։ Այս ժամանակ Տոնսինը կազմում էր Սիանի տարածքը։ Ք.ա. 112 թվականին Արևմտյան Հան դինաստիայի կայսր Ուն 100000 զորք է ուղարկում՝ պատերազմ սկսելու Նանյուե թագավորության դեմ, իսկ մ.թ.ա. 111 թվականին Նանյուե թագավորությունը կործանվում է，Նանյուեի անկումից հետո Հանի արքունիքը ստեղծում է յոթ շրջաններ նախկին Նանյուեի տարածքում՝ Նանհայ, Ցանու, Յուլին, Հըփու, Ծիաճը, Ճյոճն և Ռընան։ Վաղ Արևելյան Հան դինաստիայում Ճը Շը քույրերը ապստամբում են Հանի արքունիքի դեմ և գրավում ներկայիս Տոնսինը, բայց ի վերջո ճնշվում։ Այնուհետև Հանի կառավորությունը հիմնում է Ֆնսը շրջանը ներկայիս Տոնսինի տարածքում։ Երեք թագավորությունների ժամանակաշրջանում տարածքը պատկանում էր Սուն Ուին։

Լիան Տաթոնը (535) առաջին տարում կայսերական արքունիք հիմնեց Անփին շրջանի Հուանճոուում, որի նստավայրը գտնվում էր ներկայիս Տոնսինում։ Սուի դինաստիայի Քաի հուան 18-րդ դարում（598 թվական）Հուան ճոուն փոխվեց  Լու ճոուի，և նրա կառավարման նստավայրը մնաց ներկայիս Տոնսինում։ Ավելի ուշ Անփին շրջանը վերանվանվեց Հայանի, իսկ Անհայ շրջանը մինչև Թան դինաստիայի Ուտեի չորրորդ տարին (621), երբ բաժանեցին Անհայ շրջանը և հիմնեցին Հայփին շրջանը, շուտով միավորվեց Անհայ շրջանի հետ (757), Անհայը վերանվանվեց նաև Նինհայ, իսկ Նինհայը Տոունտի շրջանի։

Սոն դինաստիայի օրոք տարածքը գտնվում էր Ցինճոուի Անյուան ​​շրջանի իրավասության ներքո։ Միևնույն ժամանակ Վիետնամական Լի դինաստիան օգտագործում էր ներկայիս Տոնսինի տարածքը որպես Յոնկան վարչական շրջան, քանի որ այն մոտ էր կարևոր առևտրային վայրերին, ինչպիսին է Ցինճոուն, որտեղ տեղացի գործարարներն ու ճանապարհորդները հաճախ էին գալիս ուգնում։ Այդ ժամանակվանից մինչև Ցին դինաստիայի վերջ տարածքը պատկանում էր Ցինճոուին։

Ցին դինաստիայում կայսր Ցիանլոնի կառավարման ութերորդ տարում (1743) կայսերական արքունիքը Ցինճոուում հիմնեց Տոնսին վարչական շրջանը, իսկ նրա կառավարությունը գտնվում էր այսօրվա Տոնսին քաղաքում։ Չին-ֆրանսիական պատերազմի ավարտից հետո ֆրանսիական բանակը գրավում է Ծյանփինի մի մասը ներկայիս Տոնսինում և օգտագործում որպես հենակետ Ցին դինաստիայի վրա հարձակվելու համար, բայց Ցին վարչական շչջանը վերջապես վերսկսում է իր իրավասությունը Ծյանփինի նկատմամբ 1887 թվականին։ Ցին դինաստիայում կայսր Կուանսյուի կառավարման 14-րդ տարում (1888) կայսերական արքունիքը առանձնացրեց Ցինճոուի մի մասը և հիմնեց Ֆանչեն շրջանը, որտեղ Տոնսինը գտնվում էր Ֆանչեն շրջանի իրավասության ներքո։

Չինաստանի Հանրապետության ստեղծումից հետո ներկայիս Տոնսին քաղաքի տարածքը դեռ գտնվում էր Ֆանչնկան շրջանի իրավասության ներքո։ Չինաստան ճապոնական զորքերի ներխուժման ժամանակ ճապոնական բանակը մի քանի անգամ ռմբակոծեց Տոնսինը ֆրանսիական Ինդոկինայի միջոցով, սակայն ի վերջո 1945 թվականին Չինաստանի բանակն ու ժողովուրդը կարողացան արտաքսել նրանց երկրից:Աշխարհամարտի ավարտից հետո, Չինաստանում սկսվեց ազգային ու կոմունիստական պատերազմը: Պատերազմի վերջնական փուլում, Չինաստանի ժողովրդական ազատագրական բանակը հաղթեց Չինաստանի հանրապետության ազգային բանակին Կուանսիի ճակատամարտում,1949 թվականի դեկտեմբերի 8-ին Չինաստանի ժողովրդական ազատագրական բանակը ձեռք բերեց Տոնսին շրջանի վերահսկողությունը։

1949 թվականի դեկտեմբերի 8-ին Չինաստանի ժողովրդական ազատագրական բանակը ստանձնեց Տոնսին շրջանի վերահսկողությունը，Չինաստանի ժողովրդական հանրապետության ստեղծումից հետո, Տոնսինը պատկանում էր Կուանտոն նահանգի Ցինլիեն վարչական շրջանի Ֆանչն գավառին: 1951 թվականի մարտին Տոնսինը ուսումնասիրեց քաղաքային կարգի բարձրացումը՝ դառնալու շրջանային մակարդակի Տոնսին քաղաք, սակայն Չինաստանի պետական խորհրդարանը չհամաձայնեց և չհաստատեց այն, ինչի արդյունքում Տոնսին քաղաքը չհիմնվեց, և նրա տարածքը մնաց Ֆանչն գավառի մաս։ Նույն թվականի մայիսին նահանգային խորհուրդը հաստատեց Ֆանչն շրջանի փոխանցումը Կուանսի նահանգին և Ցինճոու վարչական շրջանի իրավասությանը՝ 1955 թվականին, 1955 թվականի օգոստոսին Չինաստանը և Հյուսիսային Վիետնամը բացեցին Տոնսին նավահանգիստը, այդ ժամանակվանից Տոնսինը դարձավ Չինաստանի և Վիետնամի միջև գտնվող դարպաս-քաղաք։ 1957 թվականի մարտին Չինաստանի Ժողովրդական Հանրապետության Պետական ​​խորհուրդը որոշեց առանձնացնել Շըուանշեն և Յաո ինքնավար շրջանը Ֆանչեն շրջանից, որի նստավայրը գտնվում էր Տոնսին քաղաքում։ 1958 թվականի մայիսին Շըուանշեն և Յաո ինքնավար շրջանները վերանվանվել են Տոնսին տարբեր ազգությունների ինքնավար շրջանների։ 1958 թվականի դեկտեմբերի 1-ին Հուոչեն շրջանը միավորվեց Տոնսին ինքնավար շրջանին, որտեղ շրջանի նստավայրն էր Տոնսին քաղաքը։  1965 թվականի հունիսին տարածքը կրկին ներառվեց Կուանսիի կազմում և կառավարվում էր Ցինճոուի հատուկ շրջանի կողմից։ 1978 թվականի դեկտեմբերի 15-ին Տոնսին ինքնավար շրջանի նստավայրը տեղափոխվեց Ֆանչեկանն քաղաք և վերանվանվեց Ֆանչեկանն տարբեր ազգությունների ինքնավար շրջան։  1979 թվականին բռնկվեց չին-վիետնամական պատերազմը, այս ընթացքում երկու երկրների բանակները հաճախ էին կրակ բացում սահմանին։ Չին-վիետնամական հարաբերությունների ջերմացումից հետո, արտաքին առևտուրը զարգացնելու նպատակով, Պետխորհուրդը հաստատեց 1992 թվականին Տոնսին սահմանային տնտեսական համագործակցության գոտու ստեղծումը։ Հաջորդ տարի նահանգային խորհուրդը հավանություն տվեց Ֆանչենկանի ինքնավար շրջանի վերացմանը և Ֆանչենկանի ինքնավար շրջանի ստեղծումը վերակազմավորվեց Ֆանչենկան շրջանի։ 1996 թվականի ապրիլի 29-ին Պետական ​​խորհուրդը հաստատեց Տոնսին քաղաքի հիմնադրումը, որը կառավարվում էր Ֆանչենկան քաղաքի կողմից, իսկ Ֆանչենկան շրջանի Տոնսին, Ծյանփին և Մալու երեք քաղաքները օգտագործվել են որպես Տոնսին քաղաքի վարչական տարածքներ։

## Աշխարհագրական դիրք
### Սահմանային տարածք
Տոնսին քաղաքը 1996 թվականին դուրս եկավ Ֆանչենկան քաղաքի Ֆանչեն շրջանից և հիմնադրվեց որպես անկախ միավոր, և այդ ժամանակից ի վեր նրա տարածքային սահմանները չեն փոփոխվել և այժմ էլ մնացել են նույնը:

Այսօր Տոնսինը գտնվում է Կուանսիի ինքնավար մարզի հարավում, Ֆանչենկան քաղաքի հարավ-արևմուտքում։ Քաղաքի սահմանները ընկած են 21°31′–21°44′ հյուսիսային լայնություն և 107°52′–108°17′ արևելյան երկայնություն միջակայքում։ Արևելքից և հյուսիսից այն սահմանակից է Ֆանչենկան քաղաքի Ֆանչեն շրջանին, իսկ հարավ-արևմուտքում՝ Վիետնամի Կուան Նինի մարզի Մոն Կայ քաղաքի հետ՝ Բեյլուն գետի երկայնքում։ Հարավ-արևելքում այն սահմանակից է Հյուսիսային ծոցին։ Նշված սահմաններից Ֆանչեն շրջանի հետ սահմանը ունի մոտ 78.29 կմ երկարություն։ Վիետնամի հետ սահմանը մոտ 39.064 կմ է, իսկ Հյուսիսային ծոցում՝ մոտ 52 կմ։ Տոնսինը գտնվում է 188 կմ հեռավորության վրա Կուանսիի մայրաքաղաք Նանինից և 39 կմ հեռավորության վրա Ֆանչենկան քաղաքի կենտրոնից։

### Տեղանք
Տոնսինը գտնվում է Շը Ուան Տա լեռների և Հյուսիսային ծոցի ափամերձ հարթավայրի անցումային գոտու միջև，տարածքը հիմնականում գտնվում է Ֆանչեն Տոնսին լեռնային սարահարթի վրա։ Տարածքը, որտեղ այն գտնվում է, ժամանակին եղել է ծովի հատակին, այնուհետև ծովից մի քանի ինտենսիվ երկրաբանական գործողություններից հետո աստիճանաբար սկեսել է ի հայտ գալ: Շերտերը հիմնականում նստվածքային ապարներ են, ըստ վիմագրության, այս տարածքում շերտերը հիմնականում ձևավորվել են չորրորդ, իսկ որոշները՝ երկրորդ դարում։ Տոնսին քաղաքի տեղանքը ընդհանուր առմամբ բարձր է հյուսիս-արևմուտքում և ցածր հարավ-արևելքում։ Հյուսիս-արևմուտքում՝ Մալու քաղաքում, տարածքը հիմնականում կազմում են կառուցվածքային էռոզիայի արդյունքում առաջացած զառիթափ և ցածր լեռներ, իսկ Տոնսինի ամբողջ տարածքում ամենաբարձր գագաթը՝ Տա Կուո Կայի լեռը, գտնվում է այդ շրջանում՝ բարձրությունը մոտ 924 մետր։ Միջին հատվածում տարածքը հիմնականում կազմում են կառուցվածքային աղքատացած բլուրներ։ Հարավ-արևելքում՝ ափամերձ և սահմանամերձ հատվածներում, տարածքը ներկայացնում է հարթավայրային ռելիեֆ, ցածրադիր է, իսկ Պեիլուն գետը անցնում է այդտեղից՝ ձևավորելով Տոնսինի նստավայրային դաշտը և այլ ցածրադիր տարածքներ, Պեիլուն գետի գետաբերանի շրջակայքում գտնվող ափամերձ հատվածը հիմնականում սելավային է, մինչդեռ Հեյանի շրջանի ափամերձ հատվածը՝ միջմակընթացային լողափային հատված՝ որոշ ափամերձ հողային ձևերով, ինչպիսիք են ափամերձ էրոզիայի հարթակները և առափնյա ավազափերը։

### Հիդրոլոգիա
մինի|Պաք Լուն գետը հոսում է Տոնսին և Մոն Քայ քաղաքներով
Տոնսին քաղաքի տարածքում ջրային ռեսուրսները հիմնականում բաղկացած են բնական գետերից և արհեստական լճերից՝ մակերևութային և ստորերկրյա ջրերի տեսքով՝ տարածված ամբողջ քաղաքում։ Տարածքում ընդհանուր առմամբ կա 68 գետ, որոնց ընդհանուր երկարությունը գերազանցում է 500 կիլոմետրը․ պատկանում են երեք հիմնական գետերի՝ Պեիլուն, Շիանփին և Հուանճու։ Այս գետերը բոլորը թափվում է են ծով և ապա Պեիպու ծոց։ Պեիլուն գետը ունի ամենաերկար հոսքի երկարությունը և ամենամեծ ավազանային տարածքը, հիմնական գետի երկարությունը մոտ 112 կիլոմետր է, իսկ Տոնսինի տարածքում նրա հոսքի երկարությունը կազմում է մոտ 28.67 կիլոմետր։ Այս գետը սկիզբ է առնում Ֆանչեն քաղաքի և Նինմին շրջանի սահմանագծում գտնվող Շը Ուան Տա լեռների  Պու Լոն Շան լեռան արևելյան կողմում։ Այն ընդունում է մի քանի ջրառորդներ, ինչպիսիք են Ծիանքո, Հուան Կուան, Թան Սան, Նալիան և Մալու գետերը, և հոսում  Ֆանչեն քաղաքի Նալիան թաղամասով՝ Տոնսինի տարածք։ Քաղաքում Պեիլուն գետը բաժանվում է երկու ճյուղի՝ արևելյան և հարավային, որոնցից հարավային ճյուղը գլխավոր հոսքն է և հասնում է Վիետնամի Մոնքայ քաղաք։ Իսկ արևելյան ճյուղը հանդիսանում է Չինաստանի և Վիետնամի սահմանային գետը։ Այն հոսում է հյուսիս-արևմուտք-հարավ-արևելք ուղղությամբ, հիմնականում անցնում է Տոնսին քաղաքով և վերջում մտնում  ծով՝ Ճու Շան գյուղի շրջանում, գետաբերանի միջին ավազուտը եղել է Չինաստանի և Վիետնամի վիճելի տարածք, իսկ 2008 թվականին Չինաստանի և Վիետնամի միջև ցամաքային սահմանների ուսումնասիրությունից հետո,  ավազուտի մոտ մեկ քառորդը պատկանում էր Չինաստանին, իսկ երեք քառորդը՝ Վիետնամին։ Այս գետը նաև Գուանսիի ամենախոր հոսքով և գետի հատակի ամենամեծ էռոզիայի անկյունով գետն է։ Ծիանփին գետի երկարությունը կազմում է 43.23 կիլոմետր, այն սկիզբ է առնում Ֆանչեն քաղաքի Նասու թաղամասի Տոնշան լեռից և Տոնսինի տարածքում հիմնականում հոսում է քաղաքի արևելյան մասով՝ Ծիանփին քաղաքով, վերջում՝ Կուիմին գյուղից մտնում  ծով։ Հուանճու գետի ավազանը ամբողջությամբ գտնվում է Տոնսինի տարածքում, այն սկիզբ է առնում Ծիանփին քաղաքի Հուանճու գյուղի Չոնճի թաղամասից և հոսում է Ծիանփին քաղաքի Ճաոտոն գյուղով՝ մտնելով ծով։ Այս գետի գլխավոր հոսքը մոտ 14.31 կիլոմետր է, իսկ նրա ջրի մակարդակը մեծապես կախված է ծովի բարձրությունից և մակընթացություններից, այն ցածրագոտի գետ է։

Ափամերձ տարածքներում Տոնսին քաղաքում մակընթացության տեսակը ցերեկային է, մակընթացության միջին մակարդակը 0,37 մետր է, իսկ մակընթացության միջակայքը՝ 2,12 մետր։ Մակընթացությունների բարձրացումը և անկումը մեծ ազդեցություն են ունենում տեղական նավարկության, ձկնորսության և գյուղատնտեսության վրա: Մակընթացության մակարդակը սովորաբար անկանոն է փետրվար և օգոստոս ամիսներին, և  սովորաբար չի բարձրանում  մայիսին և հոկտեմբերին, ինչը հարմար է ալիքը դիտելու համար։

### Կլիմա
Տոնսին քաղաքը գտնվում է Հյուսիսային արևադարձից հարավ և պատկանում է հարավային մերձարևադարձային մուսոնային կլիմայական գոտուն, այն բնութագրվում է  արևով, առատ տեղումներով, երկարատև ցրտահարությամբ և օվկիանոսի ակնհայտ ազդեցությամբ:Տարեկան միջին ջերմաստիճանը 22,6℃ է, տարեկան ամենաբարձր ջերմաստիճանը՝ 38,4℃ (21 օգոստոսի, 1990 թ.), իսկ ամենացածր տարեկան ջերմաստիճանը -0,9℃ (հունվարի 12, 1955)։ Անձրևները առատ են, տարեկան անձրևները կազմում են ավելի քան 2600 մմ: Այնուամենայնիվ անձրևների սեզոնը մեծապես ազդում է մուսոնների վրա, ընդ որում, անձրևային սեզոնը ապրիլից մինչև հոկտեմբեր է։

Տոնսին քաղաքում վաղ գարնանը ջերմաստիճանը արագորեն բարձրանում է, սակայն հաճախ դիտվում են երկարատև ամպամած ու անձրևոտ օրեր։ Այնուհետև տաք օդային հոսանքների ազդեցությունը ուժեղանում է, սակայն սառը և տաք օդային զանգվածների բախման պատճառով եղանակը դառնում է անկայուն՝ երբեմն ցուրտ, երբեմն տաք, երբեմն պարզ, երբեմն ամպամած։ Այս ընթացքում հաճախ են նկատվում երկարատև անձրևներ և գարնանային անսպասելի սառնամանիքներ։

Մայիսից, ամառային եղանակի սկսվելուց հետո, քաղաքը մտնում է երկարատև շոգ սեզոնի մեջ։ Այս շրջանում խոնավ օվկիանոսային օդային զանգվածների ազդեցությունն ակնհայտ է, ինչի հետևանքով տեղումները դառնում են ինտենսիվ, արևային օրերը՝ երկարատև, ջերմաստիճանը՝ բարձր, իսկ գոլորշիացման մակարդակը՝ մեծ։ Այս պայմանները հաճախ հանգեցնում են ամառային երաշտի։

Աշնանը եղանակն ավելի կայուն է, ջերմաստիճանը սկսում է նվազել, օդը դառնում է ավելի չոր, տեղումների քանակը կրճատվում է, իսկ պարզ ու արևային օրերի թիվը աճում։ Այս ընթացքում երբեմն դիտվում են հանկարծակի աշնանային ցրտահարություններ։

Հաջորդ տարվա հունվարից, փոքր սառնամանիքից հետո, քաղաքն անցնում է ձմռան սեզոնի։ Այս շրջանում Տոնսինը ենթարկվում է հյուսիսային սառը օդային զանգվածների ազդեցությանը, ինչի հետևանքով եղանակը դառնում է չոր, պարզ և ցուրտ։ Չնայած դրան, տեղումները շատ քիչ են, և հաճախ դիտվում է ցրտաշունչ եղանակ՝ մառախուղով և սառույցով։ Քանի որ քաղաքը հյուսիսից պաշտպանված է Տասը հազար լեռներով  և միևնույն ժամանակ գտնվում է օվկիանոսի ազդեցության տակ, Տոնսինի կլիման ավելի տաք է, քան Ֆանչենանի  մյուս շրջաններում՝ Շանսիում, Ֆանչենում և նավահանգստային գոտում։

### Բնական ռեսուրսներ
Բուսածածկույթի առումով Տոնսին քաղաքը հիմնականում դասվում է հյուսիսային արևադարձային մշտադալար մուսսոնային անտառների գոտուն։ Տարածքի կենսաբազմազանությունը բավականին հարուստ է,  ցամաքային կենսաբանական ռեսուրսները՝ բազմազան ու առատ，մինչև 2022 թվականը Տոնսին քաղաքի անտառածածկույթը կազմում էր մոտ 50.4%։ Սակայն լեռնային տարածքների աճող շահագործման հետևանքով,  անտառների տարածքը նվազել է, և դրանց մեծ մասը փոխարինվել է արհեստական տնկարկներով։ Տեղական բույսերի տեսակների թիվը գերազանցում է 570-ը, որոնք դասվում են ավելի քան 100 ընտանիքների։ Դրանց մեծ մասը պատկանում է դափնազգիների, օլեազգիների, մրտազգիների, ակացիազգիների և մածուցիկազգիների ընտանիքներին։ Բացի այդ այստեղ հանդիպում են նաև ազգային պահպանության տակ գտնվող բույսեր, ինչպիսիք են Ոսկե թեյի ծաղիկը **,** Կիսաբուն ծառը և Պոլեյ ծառը։ Ցամաքային վայրի կենդանիների տեսակների թիվը գերազանցում է 430-ը, որոնք դասվում են 57 ընտանիքների։ Հողի տեսակների առումով Տոնսին քաղաքում առկա են 7 հիմնական հողային տեսակներ, այդ թվում՝ բրնձահող, կարմիր հող, մուգ կարմիր հող, մանուշակագույն հող և ալյուվիալ հող։ Դրանք կարելի է բաժանել 12 ենթատեսակների, 29 հողային խմբերի և 37 հողատեսակների,դրանցից կարմիր հողն ունի ամենալայն տարածվածությունը Տոնսին քաղաքում։ Քանի որ Տոնսին քաղաքում տաք և անձրևառատ կլիման նպաստավոր է գյուղատնտեսության համար, այստեղ լայնորեն մշակվում են ոչ միայն բրինձ, եգիպտացորեն և քաղցր կարտոֆիլ (հիմնական հացահատիկային մշակաբույսեր), այլև նարինջ, գետնանուշ, քունջութ, մանիհոտ, շաքարեղեգ, դարչին, աստղաձև անիսոն և մետաքսագործության համար նախատեսված թթի ծառեր (տնտեսական արժեք ունեցող մշակաբույսեր)։

Դրանցից հատկապես Տոնսինի դարչինը ունի բարձր որակ և վայելում է միջազգային ճանաչում։ Հանքային պաշարներից Տոնսին քաղաք արդյունահանվում են տիտան, ցիրկոն, աղյուսագործության համար օգտագործվող մերգել  և քվարցային ավազ։

## Քաղաքականություն
Տոնսին քաղաքի տեղական քաղաքական կառույցները բաղկացած են Չինաստանի կոմունիստական կուսակցության (ՉԿԿ) կոմիտեից, Ժողովրդական ներկայացուցիչների համագումարից (ԺՆՀ), քաղաքային կառավարությունից և քաղաքական խորհրդակցական համագումարից։

1996 թվականի ապրիլին, Տոնսին քաղաքի հիմնադրումից հետո, այս կառույցները պաշտոնապես ձևավորվեցին։ Նույն տարվա հոկտեմբերին տեղի ունեցավ ՉԿԿ Տոնսին քաղաքի առաջին համագումարը, որի արդյունքում Տոնսինի կոմունիստական կուսակցության կոմիտեն պաշտոնապես փոխարինեց 1993 թվականին ձևավորված Ֆանչենկանի Տոնսինի տնտեսական զարգացման գոտու աշխատանքային կոմիտեին  և ստանձնեց իշխանությունը Տոնսին քաղաքում։

Այս կառույցն ունի ներքին ստորաբաժանումներ քաղաքի բոլոր ավաններում, համայնքներում և վարչական գյուղերում։ Տոնսինի քաղաքական և ռազմական կառույցները, ներառյալ Տոնսինի Ժողովրդական ներկայացուցիչների համագումարը, Տոնսինի ժողովրդական կառավարությունը, Չինաստանի ժողովրդական քաղաքական խորհրդակցական համագումարի Տոնսինի կոմիտեն, Տոնսինի Ժողովրդական դատախազությունը, Ժողովրդական դատարանը և Տոնսինի Ժողովրդական զինված ուժերի վարչությունը, բոլորն էլ գործում են Տունսինի կոմունիստական կուսակցության կոմիտեի ղեկավարությամբ։

Տոնսին քաղաքի ներկայիս Կոմունիստական կուսակցության կոմիտեի քարտուղարը Փեն Շաոկուանն է, որը զբաղեցնում է այդ պաշտոնը 2022 թվականի հունիսից։，Տոնսին քաղաքի ներկայիս ժողովրդական կառավարության քաղաքապետը Լի Ծյանն է, որը այս պաշտոնը ստանձնել է 2021 թվականի հուլիսից։

### Վարչական բաժանում
Չինաստանի Հանրապետության մայրցամաքային շրջանում գտնվելու տարիներին ներկայիս Տոնսին քաղաքի տարածքը պատկանում էր Ֆանչեն շրջանի հարավային ենթաշրջանի կառավարմանը և բաժանված էր Տոնսին, Ծանփին քաղաքների, Ծուշան գյուղի և Ճենփին գյուղի միջև։ Չինաստանի Ժողովրդական Հանրապետության հիմնադրումից հետո Տոնսինի տարածքը բաժանվեց Ֆանչեն շրջանի չորրորդ և հինգերորդ ենթաշրջանների միջև, իսկ Տոնսին քաղաքը դարձավ ենթաշրջանային քաղաք։

1951 թվականին Ճենփինը վերանվանվեց Մալու գյուղի։ 1958 թվականին, երբ ստեղծվեց Շիվանշան Ճուան-Յաո ինքնավար շրջանը, այդ տարածքն ընդգրկեց Տոնսին և Ծանփին քաղաքները, ինչպես նաև Պեյճիաո, Մալու, Տաչյաո, Ծուշան և Ուտոու գյուղերը։ Չինաստանի Կոմունիստական կուսակցության կողմից կոլեկտիվացման քաղաքականության իրականացման հետևանքով տարածքը բաժանվեց Տոնսին, Ծանփին և Մալու քաղաքների միջև։

1984 թվականին վերականգնվեց գյուղական և քաղաքային վարչական բաժանումը, և բացի Տոնսին քաղաքից, Մալուն և Ծանփինը նույնպես դարձան գյուղեր։ Միևնույն ժամանակ, Սոնպայ գյուղը առանձնացվեց Տոնսին քաղաքից, մինչև 1991 թվականին կրկին վերամիավորվեց վերջինիս հետ։ Ծիանփինն ու Մալուն համապատասխանաբար 1985 և 1990 թվականներին վերափոխվեցին քաղաքների։

1996 թվականին Տոնսին, Ծիանփին և Մալու քաղաքները միավորվեցին՝ կազմելով Տոնսին քաղաքը, և այդ ժամանակից ի վեր Տոնսին քաղաքի վարչական կառուցվածքը պահպանվել է մինչ այսօր։

## Բնակչություն
2020 թվականի Չինաստանի յոթերորդ համազգային մարդահամարի տվյալներով՝ Տոնսին քաղաքում հաստատված բնակչությունը կազմել է 216,053 մարդ, ինչը կազմում է Ֆանչենկան քաղաքի ընդհանուր բնակչության 20.65%-ը։ Նրանք բնակվում են 61,366 ընտանեկան  տնտեսություններում և 2,011 հավաքական  տնտեսություններում։

Համեմատած 2010 թվականի հետ՝ Տոնսին քաղաքի բնակչությունն ավելացել է 71,344 մարդով։

* Սեռային բաշխվածություն
** Տղամարդիկ՝ 114,210 (52.86%)
** Կանայք՝ 101,843 (47.14%)
** Սեռի հարաբերակցությունը՝ 112.14 տղամարդ՝ յուրաքանչյուր 100 կնոջ հաշվով
* Տարիքային բաշխվածություն
** 0-14 տարեկան՝ 57,454 (26.59%)
** 15-59 տարեկան՝ 132,483 (61.32%)
** 60 տարեկան և ավելի՝ 26,116 (12.09%)
* Կրթական մակարդակ
** Բարձրագույն կրթություն (դիպլոմային և բարձր)՝ 8,030
** Միջնակարգ կրթություն (ներառյալ տեխնիկական ուսումնարանները)՝ 12,604
** Հիմնական միջնակարգ կրթություն (կրտսեր դպրոց)՝ 40,674
** Տարրական կրթություն՝ 25,611
** Անգրագետ բնակչություն՝ 3,863
* Ազգագրական կազմ
** Հան ազգություն՝ 146,374 (67.75%)
** Ճուան ազգություն՝ 40,025 (18.53%)
** Ճին ազգություն՝ 20,834 (9.64%)։

2023 թվականին Տոնսին քաղաքի բնակչությունը (գրանցված բնակչությունը) կազմել է 165,100 մարդ, ինչը նախորդ տարվա համեմատ ավելացել է 2,200-ով։

Քաղաքի հաստատված բնակչությունը (մշտական բնակիչները) հասել է 217,600 մարդու։ Քաղաքային բնակչության մակարդակը՝ 74.8% (քաղաքայնացման մակարդակ)։

## Տրանսպորտ
մինի|Ֆանտոն երկաթուղու Տոնսին քաղաքային կայարանԵրկաթուղի

Տոնսին քաղաքի երկաթուղային կայարանը գտնվում է Ֆանտուն երկաթուղու գծի վրա, որը կարևոր կապուղի է տարածաշրջանի համար։

Ավտոճանապարհներ

Տոնսինի շրջանում վաղ ժամանակներում ճանապարհներն ի սկզբանե եղել են ավանդական արահետներ, որոնք հիմնականում օգտագործվել են տեղացի բնակիչների կողմից ճանապարհորդության, առևտրի և տնտեսական կապերի համար։ 1926 թ.՝ կառուցվել և շահագործման է հանձնվել Տոնսին-Ծիանփին ավտոճանապարհը, որը հետագայում ընդլայնվել է մինչև Ֆանչեն, Չինճոու և Կուանճոու։ 1958 թ.՝ ՉԺՀ հիմնադրումից հետո Տոնսինի ավտոճանապարհները միացվել են Հյուսիսային Վիետնամին, ստեղծելով միջազգային տրանսպորտային ուղի։ 2013 թվականի դեկտեմբերի 20-ին պաշտոնապես շահագործման հանձնվեց Ֆանչենկանի քաղաքային շրջանը Տոնսին քաղաքին կապող արագընթաց ավտոճանապարհը, ինչը դարձավ Տոնսինի առաջին արագընթաց մայրուղին։ Այս ճանապարհը զգալիորեն բարելավում է տարածաշրջանի տրանսպորտային կապը, խթանում է սահմանային առևտուրն ու բնակչության տեղաշարժը։

Ըստ ծրագրի՝ Չինաստանի ազգային մայրուղին, որի Կուանսի նահանգի հատվածը նախատեսվում է անցնել Դոնսին քաղաքի տարածքով, որը կարևոր ճանապարհային ուղի կլինի և էլ ավելի կամրապնդի քաղաքի կապը տարածաշրջանի հիմնական տրանսպորտային ցանցի հետ։ 2022 թվականին Տոնսին քաղաքի ճանապարհային ուղևորափոխադրումների և բեռնափոխադրումների ընդհանուր ծավալը կազմել է 5.13 միլիարդ տոննա-կիլոմետր, ինչը 1.0%-ով ավելի է, քան 2021 թվականին։

* Բեռների ընդհանուր փոխադրման ծավալը՝ 438.2 միլիոն տոննա
* Ուղևորափոխադրումների ընդհանուր ծավալը՝ 495,200 ուղևոր

Սակայն COVID-19 համավարակի ազդեցության պատճառով 2022 թվականին բեռնափոխադրումների և ուղևորափոխադրումների ծավալները համեմատաբար նվազել են 2021 թվականի համեմատ։ 2023 թվականի դեկտեմբերին պաշտոնապես շահագործման հանձնվեց Ֆանտուն երկաթուղին, որը կապում է Ֆանչենկան քաղաքը և Տոնսին քաղաքը։ Այս երկաթուղին զգալիորեն բարելավում է տարածաշրջանի տրանսպորտային ենթակառուցվածքը՝ նպաստելով ինչպես ներքին, այնպես էլ միջազգային առևտրի և զբոսաշրջության զարգացմանը։

Տոնսինը դեռ Հյուսիսային Սուն դինաստիայի ժամանակաշրջանում (960–1127 թթ.) հանդիսանում էր Չինաստան-Վիետնամ սահմանային կարևոր կետ։ 1876 թվականին այստեղ առաջին անգամ ստեղծվեց առևտրային անցակետ, որը ներկայումս հայտնի է որպես Տոնսին սահմանային անցակետ։

Այն գտնվում է Վիետնամի Մանճե սահմանային անցակետի դիմաց և հանդիսանում է Չինաստանի առաջին կարգի ազգային սահմանային անցակետ՝ կարևոր դեր խաղալով Չինաստանի և Վիետնամի միջև միջազգային առևտրի ու ճանապարհորդության մեջ։

Չինաստան-Վիետնամ պատերազմի (1979 թ.) ընթացքում անցակետը փակվել էր և մնացել էր փակ մինչև 1992 թվականը, հետագայում այն վերագործարկվեց, նպաստելով երկկողմ տնտեսական համագործակցության վերականգնմանը։

## Տնտեսություն
Չինական Ցին դինաստիայից առաջ Տոնսինի շրջանը հիմնականում հիմնված էր բնական տնտեսության վրա։ Տնտեսության հիմնական ճյուղերը եղել են գյուղատնտեսությունը, անտառային տնտեսությունը և ձկնորսությունը։

Բացի այդ, տարածաշրջանում զարգացած էին նաև որոշ ավանդական ձեռնարկություններ, ներառյալ՝

* Երկաթաձուլություն
* Նավաշինություն
* Քարագործություն
* Կերամիկա և խեցեգործություն

Այս ավանդական արհեստները, չնայած իրենց սահմանափակ ծավալին, կարևոր նշանակություն են ունեցել տեղական տնտեսական զարգացման համար։

Պեիհայի՝ Ցին դինաստիայի վերջին շրջանում բաց առևտրային նավահանգիստ դառնալուց հետո, Տոնսինն նույնպես վերածվեց առևտրային անցակետի։

Սահմանային առևտրի աճին զուգահեռ՝ տարածաշրջանի առևտրային գործունեությունը աստիճանաբար ընդլայնվեց՝ ձևավորելով տեղական մասշտաբի առևտրային կենտրոն։ Այս զարգացումը մեծապես խթանեց տնտեսական փոխանակումները և տարածաշրջանի առևտրային ենթակառուցվածքի ձևավորումը։ Մինկուո ժամանակաշրջանում (Չինաստանի Հանրապետության տարիներին) Տոնսին քաղաքում սկսվեց ժամանակակից արդյունաբերության զարգացումը։ Տարածքում կառուցվեցին՝

* Էլեկտրակայան՝ նպաստելով էներգիայի տեղական արտադրությանը
* Կերամիկական գործարան՝ խթանելով ավանդական կավագործության արդիականացումը
* Աղահանքեր՝ տեղական հանքարդյունաբերության զարգացման շրջանակում

Այս հիմնարկությունները նշանավորեցին Տոնսինի անցումը ավանդական տնտեսությունից դեպի արդյունաբերական տնտեսություն՝ նախանշելով նրա հետագա տնտեսական վերափոխումը, Չինաստան-Ճապոնիա պատերազմի (1937-1945 թթ.) ընթացքում, քանի որ Տոնսինը չհայտնվեց ճապոնական զորքերի շրջափակման տակ, այն դարձավ Չինաստանի և Հարավարևելյան Ասիայի, ինչպես նաև ԱՄՆ-ի, Մեծ Բրիտանիայի և Ֆրանսիայի միջև կարևոր առևտրային անցակետ։ Այդ շրջանում Տոնսինի առևտրային դերն ուժեղացավ, և այն ստացավ «Փոքր Հոնկոնգ» անվանումը՝ նշանավորելով նրա տնտեսական նշանակությունը։

Չինաստանի Ժողովրդական Հանրապետության հիմնադրումից հետո Տոնսինը դարձավ Չինաստան-Վիետնամ սահմանային առևտրի հիմնական կենտրոնը՝ կամուրջ հանդիսանալով երկու երկրների տնտեսական համագործակցության համար։

1979-1989 թթ.՝ Չինաստան-Վիետնամ հարաբերությունների վատթարացման պատճառով սահմանային առևտուրը դադարեցվեց, ինչը հանգեցրեց տնտեսական ճգնաժամի։ Միայն երկու երկրների հարաբերությունների բարելավումից հետո Դունսինի տնտեսությունը կրկին սկսեց վերականգնվել՝ վերադառնալով իր պատմական առևտրային դերին։ 2023 թվականին Տոնսին քաղաքի ՀՆԱ-ն կազմել է 88.67 միլիարդ յուան։ Հաշվարկված համադրելի գներով, այն նախորդ տարվա համեմատ աճել է 9.1%-ով։

Տնտեսության ճյուղային բաշխվածությունը՝

* Առաջին ոլորտ (գյուղատնտեսություն, անտառտնտեսություն, ձկնորսություն) – 23.42 մլրդ յուան, աճ՝ 3.8%
* Երկրորդ ոլորտ (արդյունաբերություն, շինարարություն) – 15.4 մլրդ յուան, աճ՝ 29.3%
* Երրորդ ոլորտ (ծառայություններ, առևտուր, տուրիզմ) – 49.85 մլրդ յուան, աճ՝ 7.8%

Տնտեսության ոլորտների հարաբերակցությունը՝ 26.4: 17.4: 56.2

Մեկ շնչին ընկնող ՀՆԱ-ն կազմել է 40,434 յուան, ինչը նախորդ տարվա համեմատ աճել է 8.4%-ով։

## Հասարակություն
### Կրթություն
Մին և Ցին դինաստիաների ժամանակաշրջանում, ինչպես նաև Մինկուոյի տարիներին, Տոնսինում գործող դպրոցները հիմնականում եղել են Կոնֆուցիական կրթական համակարգի ազդեցության տակ։ Դրանք ներառել են մասնավոր դպրոցներ, բարեգործական դպրոցներ  և ակադեմիաներ, որոնք հիմնականում նպատակ ունեին պատրաստել գիտնականներ և պաշտոնյաներ ֆեոդալական կառավարման համար։

1851 թվականին ֆրանսիացի միսիոներները Տոնսինում կառուցեցին Ռենցիտան բարեգործական դպրոցը, որով ներդրվեց ժամանակակից կրթությունը։

20-րդ դարից սկսած, Չինաստանի Հանրապետության և հետագայում Չինաստանի Ժողովրդական Հանրապետության իշխանությունները խթանեցին ժամանակակից հանրակրթական դպրոցների զարգացումը։ Այս ընթացքում ավանդական ակադեմիաները աստիճանաբար փոխարինվեցին ժամանակակից տարրական և միջնակարգ դպրոցներով։

Չինաստանի Ժողովրդական Հանրապետության հաստատումից հետո Կոմունիստական կուսակցությունը սկսեց սոցիալիստական կրթական բարեփոխումներ՝

* Տարածելով հանրակրթությունը
* Ստեղծելով մասնագիտական տեխնիկական դպրոցներ
* Աճեցնելով տարրական և միջնակարգ դպրոցների թիվը

Այս բարեփոխումներն ապահովեցին ավելի ինստիտուցիոնալ և պրոֆեսիոնալ կրթական համակարգի զարգացումը Տոնսինում։

2023 թվականին Տոնսին քաղաքում գործում էր 135 դպրոց, այդ թվում՝

* 10 միջնակարգ դպրոց
* 46 տարրական դպրոց
* 84 տարրական կրթության ուսումնական կետ

Ուսուցիչների ընդհանուր թիվը՝ 2,635

Միջնակարգ դպրոցի աշակերտների թիվը՝ 12,807

Տարրական դպրոցի աշակերտների թիվը՝ 24,468

Այս ցուցանիշները ցույց են տալիս, որ Տոնսինում կրթական համակարգը շարունակաբար զարգանում է, ապահովելով որակյալ կրթություն բոլոր տարիքային խմբերի համար։

### Առողջապահություն
Ցին դինաստիայից մինչև Մինկուո ժամանակաշրջան, Տոնսինի շրջանում առողջապահական համակարգը թույլ էր զարգացած։ Քաղաքում բացակայում էին բժշկական հաստատությունները, դեղատները և առողջապահական կառույցները, ինչը հանգեցրեց վարակիչ հիվանդությունների և մասնագիտական հիվանդությունների լայն տարածմանը։

Մինկուո ժամանակաշրջանում Տունսինի առողջապահական հաստատությունները սկսեցին կատարել կենսական նշանակության բարեփոխումներ, ներառյալ՝ անվճար պատվաստումների իրականացում՝ վարակիչ հիվանդությունների տարածումը նվազեցնելու նպատակով։

Չինաստանի Ժողովրդական Հանրապետության հիմնադրումից հետո Չինաստանի կոմունիստական կուսակցությունը խթանեց առողջապահական համակարգի բարելավմանը՝

* Սկսելով հայրենասիրական առողջապահական արշավներ,
* Ստեղծելով ժամանակակից բուժհաստատություններ,
* Կիրառելով վարակիչ հիվանդությունների կանխարգելման ծրագրեր,
* Տարածելով առողջապահական կրթություն բնակչության շրջանում։

1996 թվականին, Տոնսին քաղաքի առողջապահության վարչություն հիմնադրվեց՝ ստանձնելով քաղաքի առողջապահական համակարգի կառավարումը, ինչի շնորհիվ քաղաքային և գյուղական բնակավայրերում հիգիենայի և բժշկական սպասարկման մակարդակը զգալիորեն բարելավվեց։

Առողջապահական հաստատությունների ընդհանուր թիվը՝ 131

Հիմնական բուժհաստատություններ՝

* 1 երկրորդ աստիճանի համընդհանուր հիվանդանոց
* 1 մայրական և մանկական առողջության կենտրոն
* 1 հիվանդությունների վերահսկման և կանխարգելման կենտրոն
* 3 քաղաքային և գյուղական առողջապահական կենտրոններ

Բժշկական անձնակազմ՝

* 1029 առողջապահական մասնագետ
* 394 բժիշկ
* 422 գրանցված բուժքույր և բուժակ

Բժշկական հաստատությունների ընդհանուր մահճակալային ֆոնդը՝ 532

Այս ցուցանիշները ցույց են տալիս, որ Տոնսինում առողջապահական համակարգը համեմատաբար լավ է զարգացած և շարունակում է ընդլայնվել՝ ապահովելով ավելի որակյալ բժշկական ծառայություններ բնակչության համար։

### Սպորտ
Մին և Ցին դինաստիաների ժամանակաշրջանում Տոնսինում կազմակերպված սպորտային գործունեությունը հիմնականում ծառայում էր ռազմական նպատակներին, ներառյալ՝

* Ֆիզիկական պատրաստության վարժանքներ զինվորների համար,
* Ավանդական մարտարվեստ (ուշու, քուն ֆու),
* Առյուծապար և վիշապապար, որոնք նաև ժողովրդական տոնակատարությունների մաս էին։

Մինկուո ժամանակաշրջանում (1912-1949)

* Ժամանակակից սպորտային կրթությունը սկսեց տարածվել դպրոցներում։
* Սպորտային խաղեր, ինչպիսիք են ֆուտբոլը և բասկետբոլը, աստիճանաբար տարածում գտան։

Չինաստանի Ժողովրդական Հանրապետության հիմնադրումից հետո

* Ֆիզիկական դաստիարակությունը ներառվեց դպրոցական ծրագրերում։
* Կառուցվեցին ժամանակակից մարզադաշտեր, մարզասրահներ և այլ սպորտային հաստատություններ։
* Ամենամյա մարզական միջոցառումներ անցկացվում են ինչպես դպրոցական, այնպես էլ քաղաքային մակարդակով։

Այս զարգացումներն ապահովել են մարզական գործունեության ընդլայնումը Տունսինում՝ նպաստելով թե՛ ժողովրդական սպորտի, թե՛ պրոֆեսիոնալ մարզիկների պատրաստման զարգացմանը։

2018 թվականին քաղաքում անցկացվեց 540-ից ավելի զանգվածային սպորտային մրցումներ։

## Քաղաքաշինություն
Պատմության ընթացքում, Տոնսին շրջանի տարածքում ձևավորվել են որոշ գյուղեր և քաղաքներ, սակայն դրանց կառուցվածքը հիմնականում եղել է բնական վիճակում, առանց հատուկ պլանավորման։ Տոնսինի ինքնավար շրջանի ժամանակ Տոնսին  ստեղծվել է որպես վարչաշրջանի կառավարության նստավայր, և բարելավվել են բնակելի, էլեկտրամատակարարման և ջրահեռացման տարբեր կառույցներ, սակայն, քանի որ չին-վիետնամական հարաբերությունները վատացել են և սահմանային հակամարտությունները շարունակվել են, շրջանի կառավարությունը տեղափոխվել է Ֆանչեն, և քաղաքաշինությունը կանգ է առել։ 1991 թվականին Չինաստանի կոմունիստական կուսակցության Տֆանճոն շրջանի կոմիտեն և շրջանի կառավարությունը որոշեցին ակտիվորեն զարգացնել Տոնսինը, և հաջորդ տարի սկսեցին խոշորածավալ կառուցվածքավորման աշխատանքներ։ Չինաստանի քաղաքաշինության պլանավորման և նախագծման ուսումնասիրությունների ինստիտուտը մշակեց «Տոնսինի քաղաքային ընդհանուր պլան» և կազմեց Տոնսինի զարգացման գոտու ընդհանուր պլան։ Այնուհետև, զարգացման գոտին սկսեց կառուցվել նոր առևտրի քաղաքի հատկանիշներով՝ շինարարության մեկնարկով, մեծ քանակությամբ բնակարանների և ճանապարհների կառուցմամբ, ինչպես նաև առևտրի շուկաների, հյուրանոցների, ավտոկայանների և այլ ենթակառուցվածքների բարելավմամբ։ Ուսումնասիրություններ իրականացվեցին նաև դեպի Վիետնամ տանող ճանապարհի վերականգնման համար՝ քաղաքային ծառայությունների պահանջները բավարարելու նպատակով։ Հետագայում մի քանի անգամ իրականացվեցին մեծածավալ շինարարական նախագծեր, ճանապարհների վերակառուցում և կանաչապատման աշխատանքներ, ինչի հետևանքով քաղաքային տարածքը լայնացավեց, ստեղծելով երկու ուղղահայաց՝ Նոր Սիտուա փողոցը և Մինցզու փողոցը, ինչպես նաև երեք հորիզոնական՝ Բեյլուն, Սինդտոն փողոց և Տոնմեն Դավթ ճանապարհը՝ այս հինգ ճանապարհները դառնալով քաղաքի գլխավոր առանցք։ Ներկայումս Տոնսին քաղաքը հիմնականում կենտրոնանում է Պանչոն ավտոճանապարհի երկայնքով տարածքների վրա, Ռոֆու վարչական և բնակելի նոր շրջանի, Չուշան Կան արդյունաբերական նոր տարածքի և այլ քաղաքային զարգացման կենտրոնների վրա, իրականացնելով իր քաղաքայինացման գործընթացը։

## Մշակույթ
մինի|Սայկոնյան սրճարան Տոնսին քաղաքում։ Չին-վիետնամական հարաբերությունների բարելավումը թույլ է տվել վիետնամական խոհանոցին մուտք գործել տեղական շուկա
Տոնսին քաղաքը գտնվում է Չինաստանի հարավ-արևմուտքում՝ Վիետնամին մոտ։  Չժուան ժողովրդի ավանդական մշակույթը միահյուսված է Կինհի, Յաոյի և Հան ժողովրդի մշակույթի հետ, ովքեր գաղթել են այստեղ Մին և Ցին դինաստիաների ժամանակ,Տոնսինը ձևավորել է իր հատուկ մշակութային տեսքը, որը տարբերվում է իր ծովային մշակույթի ընդունողունակությամբ և ազգային մշակույթի տարածաշրջանային ավանդներով։ Տոնսինի Քին ազգի նախնիները եկել են Հուանհեյ գետի դելտայից, և Մին դինաստիայի ուշ շրջանում տեղափոխվել են այստեղ, որտեղ զբաղվել են ձկնորսությամբ։ Քին ազգի մշակույթում հատուկ են երգեր,  պարեր և մեկ լարային գործիքների նվագում, որոնք առանձնանում են այս ժողովրդին։ Հատկապես մեկ լարով գործիքը 2011թ. հունիսի 6-ին ներառվել է Չինաստանի ոչ նյութական մշակութային ժառանգության երրորդ խմբի ցանկում։

Անհրաժեշտության դեպքում պատմության ընթացքում, Տոնսինի բնակիչների խոհանոցը բավականին պարզ էր, և ժողովրդական խնջույքները ընդհանուր առմամբ ոչ այնքան շքեղ էին, իսկ  ուտեստները հիմնականում  ձուկ, ծովախեցգետնի, խեցգետնի խորտիկներ, ձվեր, բանջարեղեն և պտուղներ։ Իսկ գարեջրային խնջույքներում ուտեստները հիմնականում ծովամթերքներով էին։ Հաջորդաբար  խեցգետիններ, օսմաններ, կեղծ մանգալներ, կաղամարներ և այլ «Չորս համ» էին համարվում երկրորդական ուտեստներ։ Քին ազգը նախընտրում է  խմորեղեն, քաղցրեղեն, հաճախ ուտում է ձուկ, ծովախեցգետիններ, խեցգետիններ և այլ ծովամթերքներ՝ համը հիմնականում թթու և համեմված։ Մաթիրիսեն ձուկ և ֆիշ սոուս դարձել են տեղական հատուկ բնորոշները։  Դոնսինը ակտիվորեն հաղորդակցվում է արտաքին աշխարհի հետ, և տեղի բնակիչները աստիճանաբար հարմարվում են տարբեր համերին, դարձնելով իրենց սնունդը ավելի բազմազան։

### Լեզու
մինի|Չին-վիետնամական երկլեզու  ճանապարհային նշան Տոնսին քաղաքում Չինաստան-Վիետնամ սահմանին, որի հետևում Վիետնամն էՊարզ լեզուն (ժամանակակից ստանդարտ չինարեն) որպես ՉԺՀ-ի պաշտոնական լեզու լայնորեն օգտագործվում է ողջ քաղաքում՝ բոլոր ոլորտներում։ Լեզուներից ամենատարածվածը Կանտոնյան Տոնսինի  լեզուն է։ Տոնսինի պայխու լեզուն պատկանում է Կանտոնյան լեզվաբառարանի Քինլյան ենթադրվող ճյուղին՝ Քինճոու, որը պահպանել է հին չինարենում հանդիպող ձայնավորները, սակայն բացակայում են պարզ լեզվի միջին ձայնավորները և ոլորալ ձայնավորները։ Լեքսիկան հիմնականում բաղկացած է երկհնչյուններից։ Ճուան լեզուն Տոնսին քաղաքի բնիկ  ժողովրդի ազգային լեզուն է, և այն է նաև այդ տարածքում, բացի պարզ լեզվից, երկրորդ պաշտոնական լեզուն է։ Հիմնականում օգտագործվում է հարավային բարբառը։ Քինը Տոնսին քաղաքի բնիկ Քին ժողովրդի մայրենի լեզուն է, որը Վիետնամի լեզվի տարբերակ է։ Սակայն Վիետնամից աշխարհագրական բաժանված լինելու և պարզ լեզվի տարածման նախաձեռնությունների ազդեցությամբ, տեղի Քին լեզուն ունի որոշակի տարբերություններ ստանդարտ Վիետնամերենից՝ նախշերի, բառերի և լեզվաբառարանի առումով, այսօր տարածաշրջանում շատերը օգտագործում են վիետնամական գիր՝ այն գրերի ձև, որը նախկինում կիրառվում էր Վիետնամում, բայց այժմ արդեն հեռացվել է，2004 թվականի սեպտեմբերին, Քին լեզուն ներառվեց Տոնսինի Քին ժողովրդի դպրոցների պարտադիր ուսուցման ծրագրում։

### Մամուլ
Ռադիոն Տոնսին հասավ 20-րդ դարի 50-ականներին，1985 թվականին հեռուստատեսությունը նույնպես ներմուծվեց տեղական տարածք։ Չինաստանի Ժողովրդական Հանրապետության հիմնական լրատվամիջոցների, ինչպիսիք են Չինաստանի կենտրոնական հեռուստատեսությունը, Կենտրոնական ժողովրդական ռադիոկայան  և Կուանճիի ռադիո և հեռուստատեսություն, ազդանշանները հասանելի են ՏոնսինՀանրային լրատվամիջոցների տեսանկյունից, տեղական լրատվության մասով, Տոնսինի տարածքում տեղակայված Ֆանչոն քաղաքը, որպես տեղական մակարդակի քաղաք, ունի պաշտոնական լրատվամիջոց՝ Ֆանչոնի ռադիո և հեռուստատեսություն, որը որոշ ժամանակահատվածներում հեռարձակվում է Տոնսինի ենթակայությամբ տարածքների տեղական նորությունները։ Տոնսինի տնտեսական զարգացման գոտու ռադիո և հեռուստատեսության կենտրոնը հիմնադրվել է 1994 թվականին，1997 թվականին Տոնսինի տնտեսական զարգացման գոտու ռադիո և հեռուստատեսության կենտրոնը վերանվանվեց Տոնսինի ռադիո և հեռուստատեսության կենտրոն，2018 թվականին Տոնսինի ռադիո և հեռուստատեսության կենտրոնը կրկին վերակազմավորվեց և վերանվանվեց Տոնսինի միավորված մեդիայի կենտրոնի՝ շեշտը դնելով տեղական նորությունների հաղորդման վրա։ Հասարակական լրատվամիջոցների պատմության մեջ, նախկինում Չինաստանի կոմունիստական կուսակցության Տոնսինի քաղաքային կոմիտեն ուներ իր սեփական կուսակցական թերթը՝ Տոնսին պաո։ 2003 թվականին, երբ Չինաստանի կոմունիստական կուսակցությունը և Պետական խորհրդարանը հրապարակեցին որոշում պարբերականների վերակազմավորման և կարգավորման մասին, այս թերթը փակվեց։

## Զբոսաշրջություն
Տոնսինը փոքր տարածքով քաղաք է, սակայն ունի բավականին հարուստ զբոսաշրջային ռեսուրսներ։ Թերակղզիներ, ինչպիսիք են Ոսկե ափը, Ձնահանք և Վանհես, հանդիսանում են բնության գեղեցիկ տեսարժան վայրեր, որոնք ունեն բարձր դիտարժան արժեք, Ոսկե ափի ծովափնյա հանգստավայրի մոտ գտնվում է Չինաստանի Քին ժողովրդի հիմնական բնակատեղի՝ Քին ժողովուրդը երեք կղզիներ։ Այստեղ այցելուները կարող են ծանոթանալ և փորձառություն ստանալ Քին ժողովրդի մշակույթի հետ, ինչը դարձնում է տարածքը ոչ միայն բնագիտական, այլև մշակութային հետաքրքրաշարժ վայրէջ։ Տոնսինում գտնվում են մի շարք պատմական և մշակութային կարևոր վայրեր, որոնք հանդիսանում են մշակութային ժառանգության պահպանման օբյեկտներ։ Արժեքավորներից են Շե Շան վայրը, Չին-Վիետնամ հեղափոխական ժողովուրդների հերոսների հուշահամալիրը և Թեմական քրիստոնեական Լոֆու եկեղեցին, որոնք այցելուներին հնարավորություն են տալիս ծանոթանալ տարածաշրջանի պատմությանը և մշակույթին։

## Բարեկամական քաղաքներ
Տոնսին քաղաքը  բարեկամական համագործակցության հարաբերություններ է հաստատում օտարերկրյա քաղաքների հետ՝ Կուանսի Ճուան Ինքնավար Մարզի Ժողովրդական կառավարության կողմից հաստատումից, Արտասահմանյան երկրների հետ բարեկամության Չինաստանի ժողովրդական ասոցիացիայի հաստատումից և Չինաստանի Ժողովրդական Հանրապետության արտաքին գործերի նախարարության կողմից հաստատումից հետո։ 2024 թվականի դրությամբ քաղաքն արդեն միավորել է իր ուժերը հարևան վիետնամական Մոն Քայ քաղաքի հետ։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* 东兴之窗

Կատեգորիա:1996 հիմնադրումներ Չինաստանում
Կատեգորիա:Չինաստանի քաղաքներ