Ակսել Տալբերգ

**Ակսել Տալբորգ** (, ), շվեդ նկարիչ և գծանկարիչ, Դյուսելդորֆի գեղարվեստի դպրոցի ներկայացուցիչներից մեկը, որն առավել հայտնի է իր օֆորտներով։ Որպես Ստոկհոլմի Լիբերալ արվեստի թագավորական ակադեմիայի ուսուցիչ՝1895-1926 թվականներին ստեղծել է Շվեդիայի փորագրության նոր դպրոցը։

## Կենսագրություն
Ակսել Տալբերգը ծնվել է մետաղագործ բանվոր Կարլ Էրիկ Տալբերգի և Քրիստինա Ջոհանսոնի ընտանիքում։ 1878-1882 թվականներին գեղանկարչության արվեստ է սովորել Ստոկհոլմի գեղարվեստի ակադեմիայում։ Ցանկանալով կատարելագործվել, նա տեղափոխվել է Դյուսելդորֆ, որտեղ 1883-1884 թվականներին Դյուսելդորֆի գեղարվեստի ակադեմիայում փորագրության արվեստ է սովորել փորագրող Կառլ Էռնստ Ֆորբերգի (*Carl Ernst Forberg*) մոտ։ Բացի այդ, Դյուսելդորֆի ակադեմիայում նա ուսումնասիրել է բնանկարի և ջրաներկով աշխատելու արվեստը։ Գերմանիայում, Իտալիայում, Ֆրանսիայում, Իսպանիայում և Հյուսիսային Աֆրիկայում ուսումնական ուղևորություններ կատարելուց հետո տեղափոխվել է Անգլիա և 1889-1895 թվականներին աշխատել Բաքինգհեմշիրի կոմսության Լոնդոնի մերձակայքում գտնվող Վինձոր քաղաքում՝ Բուրհամ (*Burnham*) շվեդական փորագրողների գաղութում։ Շվեդիա վերադառնալուց հետո 1895 թվականին Տալբերգը Ստոկհոլմի գեղարվեստի ակադեմիայում դասավանդել է օֆորտի արվեստ, որը որպես առանձին մասնագիտացում պաշտոնապես ընդգրկվել է ծրագրի մեջ 1909 թվականին։ 1919 թվականին Տալբերգը դարձել է ակադեմիայի պրոֆեսոր։ Նրա աշակերտներից են եղել Կեյլբ Ալտինը (*Caleb Althin*) (1866-1919), Էդվարդ Բերգգրենը (*Edvard Berggren*) (1876-1961), Կնուտ Բորգհը (Knut Borgh) (1867-1946), Գաբրիել Բուրմայստերը (Gabriel Burmeister) (1886-1946), Ալբերտ Էնգստրյոմը (*Albert Engström*) (1869-1940), Կարլ Յոհան Ֆորսբերգը (Carl Johan Forsberg) (1868-1938), Ակսել Ֆրիդելլը (Axel Fridell) (1894-1935), Գրետա Գերելը (*Greta Gerell*) (1898-1982), Շարլ Լակսը (*Charles Lachs*) (1879-1972), Էրիկ Յոհաննես Լինդկվիստը (*Erik Johannes Lindkvist*) (1889-1955), Ալբերտ Օլսոն Մեշը (*Albert Olson Mesch*) (1870-1945), Գոտֆրիդ Օլսսոնը (*Gottfrid Olsson*) (1890-1979), Օսկար Պարվիայնեն (*Oscar Parviainen*) (1880-1938) և Էսթեր Զալմզոնը (*Esther Salmson*) (1877-1966): Ակսել Տալբերգն իր ազդեցությունն է թողել շվեդ նշանավոր նկարիչ Կառլ Ուլոֆ Լարսոնի ստեղծագործության վրա։

1895 թվականից Տալբերգը հրատարակել է «Անմոռուկ» (*Förgät-mig*) ամսագիրը։ 1900 թվականին ամուսնացել է Գրետա Կատարինա Քրիստինա Զանտեսոնի հետ (ծնվել է 1879)։ Նրանք ունեցել են դուստր՝ Լիզի Տալբերգը (1903-1960), որը դարձել է նկարիչ և գրող։ Որպես Լոնդոնում նկարիչների և տպագրողների թագավորական ընկերության և Մեծ Բրիտանիայի ու Իռլանդիայի Թագավորական հնագիտական ինստիտուտի լիիրավ անդամ՝ Տալբերգը պահպանել է անմիջական շփումը նրանց հետ։ 1902 թվականից ի վեր Տալբերգը համարվել է արվեստի և մշակույթի բրիտանական «*The Studio*» ամսագրի Շվեդիայի թղթակիցը։

## Ընտրյալ աշխատանքներ
* Liktåg å romerska Campagnan 1884
* Vietri 1884
* Utsikt vid Prestnibble 1886 (Prästnibble-ի տեսարան)
* Slottet Doune i Skottland 1887 (Շոտլանդիայի Doune ամրոցը)
* Engelsk landskyrka 1888 (Անգլիկան եկեղեցի)
* Afton 1889 (Երեկո)
* Porträtt av A. H. Hägg 1889 (Ա. Հ. Հագգի դիմանկարը)
* Skymning i bokskogen 1890 (Մթնշաղը հաճարենու անտառում)
* Gammal man 1892–1893 (Ծերունին)
* En landsstrykare 1892–1893 (Թափառաշրջիկ)
* Joe 1892–1893 (Ջո)
* En skoflickare 1892–1893 (Կոշկակար)
* Ölprovet 1892 (Գարեջրի նմուշ)
* Andante cantabile 1893 (Անդանտե Կանտաբիլե)
* En concrisseur 1893 (Գնահատող)
* Porträtt av Hertiginnan av York 1894 (Յորքի հերցոգի դիմանկարը)
* Ett sockenråd 1895 (Ծխական համայնքում)
* Porträtt av Oscar II (Օսկար II-ի դիմանկարը)
* C. F. Adlercreutz 1897
* Topelius 1901 (Տոպելիուս)
* Tolstoy 1901 (Լև Տոլստոյ)
* Bellman 1901 (Կարլ Միքայել Բելման)
* Ibsen 1901 (Հենրիկ Իբսեն)
* Slottet Bamborough i Northumberland 1905 (*Bamborough* ամրոցը Նորտումբերլենդում)
* Presidenten Roosevelt 1906 (Նախագահ Ռուզվելտը)
* Նիլս Անգելնի դիմանկարը

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Johan Nordling: *Axel Tallberg och hans etsarskola*. In: *Idun*, Nr. 42 (1905), S. 529.- *Ойхан Нордлинг*: Аксель Тальберг и его школа гравюры. В журнале «Idun», № 42 (1905 год), стр. 529.
* Herman Hofberg: ''Tallberg, Axel''. In: *Svenskt biografiskt handlexikon* (1906), Band II, S. 584 f.- *Герман Хофберг*: Аксель Тальберг (В Шведской биографической энциклопедии). 1906 год, Том 2, стр. 584.
* ''Tallberg, Axel''. In: *Nordisk familjebok*, Band 28 (1919), Sp. 340 f.- Аксель Тальберг. В Nordisk familjebok, Том 28 (1919 год), стр. 340-341.
* Thieme-Becker, Band XXXII (1938), S. 417.- Thieme-Becker, Том 32 (1938 год), стр. 417..

## Արտաքին հղումներ
* ''Axel Tallberg'', Datenblatt im Portal *rkd.nl* (Rijksbureau voor Kunsthistorische Documentatie). .
* ''Axel Tallberg'' , Datenblatt im Portal *collektion.nationalmuseum.se* (Schwedisches Nationalmuseum). 
* ''Tallberg'', Biografie von Axel Tallberg, seiner Frau und seiner Tochter im Portal *runnman.se*.
* ''Axel Tallberg'', Werkverzeichnis im Portal *ffgrafiskkonst.se* (Föreningen för Grafisk Konst).

Կատեգորիա:Շվեդ արվեստագետներ
Կատեգորիա:Շվեդ մանկավարժներ
Կատեգորիա:Շվեդ նկարիչներ