Վասիշտա

**Վասիշտա** (),վեդական և հինդուական դիցաբանության մեջ յոթ աստվածային իմաստուններից մեկը ՝ ռիշին, Բրահմայի հոգևոր որդին, երկրային էակների նախահայրերից մեկը, Արունդհաթիի ամուսինը ՝ Շուրասենա, Չիտրակետուի թագավոր շակտրի իմաստունի հայրը և պարաշարայի իմաստունի պապը։ Արեգակնային դինաստիայի տիրակալների ընտանեկան դաստիարակ. Գուրու Ռաման (Վիշնուի յոթերորդ ավատարները). Նա Ռամային ցույց տվեց մարդու կյանքի բարձրագույն նպատակի ՝ մոկշայի ուղին։ Դրա մասին հիշատակումներ կան Ռիգվեդայում, Մահաբհարատայում, Ռամայանայում և հինդուիզմի մի շարք այլ տեքստերում։

Նրա աշրամում ապրում էր նանդինի կովը, որը կաթից բացի սնունդ էր տալիս իր բնակիչներին ՝ կատարելով նրանց ցանկությունները։ Այս կով ունենալու ցանկության պատճառով Վիշվամիտրան վիճեց Վասիշտայի հետ և թողեց իր թագավորությունը։

Համարվում է վեդական աստղագուշակությանը նվիրված «Վասիշտա-սամհիտա» տրակտատի հեղինակը։ Հանդես է գալիս որպես «Յոգա-Վասիշտհի» - ի գլխավոր հերոսներից մեկը։ Համարվում է «Ռիգվեդա» Վիի մանդալայի օրհներգերի հեղինակը (անուկրամանիում այս մանդալայի հարյուր չորս օրհներգերից երեքում նշված են նաև այլ հեղինակներ)։

Նկարագրվում է, որ նա միշտ խստորեն կատարել է իր պարտականությունը և հետևել սուրբ գրություններով սահմանված ծեսերին։

Վասիշթի անվան հետ կապված է «Մահամրիտյումջայա մանտրա»։ Նախքան այն երգելը, հինդուներին ավանդաբար խորհուրդ է տրվում ակնածանք հայտնել Գանեշային և հենց Վասիշտային։

## Պատմություն
Պատմական Վասիշտան բանաստեղծներից մեկն էր (Ռիշի) — Ռիգվեդայի հեղինակներ և պուրոհիտա (քահանա) Սուդասա Պայջավան, Բհարատա ցեղի առաջնորդ։

Ռիգվեդայի 7.33.9 օրհներգում Վասիշտան նկարագրվում է որպես գիտնական, ով անցել է Սարասվատի գետը, իր դպրոցը հիմնելու համար։ Ինչ-որ պահի նա փոխարինեց Վիշվամիտրա Գատչինային որպես սուդասի պուրոհիտա։ Ավելի ուշ հինդուական տեքստերում Վիշվամիտրան և Վասիշտան երկար ժամանակ թշնամություն են ունեցել, և գիտնականները պնդում են, որ նրանք պատմականորեն թշնամություն են ունեցել Բհարատ պուրոհիտի դիրքի վերաբերյալ։ Այնուամենայնիվ, այս տեսակետը քննադատության ենթարկվեց ներքին ապացույցների բացակայության և Ռիգվեդայի վերաբերյալ հետագա տեսակետների պրոյեկցիայի պատճառով։ Սուդասում և Վասիշտայում Տրիցու Բհարատաները հաղթեցին տասը թագավորների ճակատամարտում։ Սուդասը վճռականորեն հաղթեց Պուրուի գլխավորած դաշինքին ՝ ռազմավարական նպատակներով ճեղքելով Ռավի գետի բնական ամբարտակը, որի արդյունքում հակառակորդների մեծ մասը խորտակվեց. հաղթանակը վերագրվում է Ինդրա ՝ բհարատների հովանավոր աստծո բարեհաճությանը և ռազմավարությանը, որի օրհնություններն ապահովված էին իրեն ուղղված Վասիշտայի օրհներգերով։

Նա ամուսնացած էր Արունդատիի հետ, ուստի նրան անվանում էին նաև Արունդհատի Նաթա, ինչը նշանակում է Արունդհատիի ամուսին։ Ավելի ուշ, հնդկական ավանդույթի համաձայն, ենթադրվում է, որ տարածաշրջանը եղել է իմաստուն Վյասայի և Պանդավայի բնակավայրը ՝ Մահաբհարաթայի հինգ եղբայրները։ Հին և միջնադարյան հինդուական տեքստերում նա սովորաբար նկարագրվում է որպես իմաստուն ՝ երկար մազերով, կոկիկ կապած բուլկի մեջ, ոլորված դեպի աջ, մորուք, կլորացված բեղեր և տիլակա ճակատին։

Բուդդայական պալիական կանոնական տեքստերում, ինչպիսիք են Դիգհա-նիկայ, Թևջա-սուտեն, նկարագրվում է Բուդդայի և իր ժամանակի վեդական գիտնականների միջև բանավեճը։ Բուդդան տասը ռիշիի անուններն անվանում է որպես «վաղ իմաստուններ»  և հին բանաստեղծությունների ստեղծողներ, որոնք հավաքվել և երգվել են իր դարաշրջանում, նրանցից մեկը Վասեթթան է (սանսկրիտում «Վասիշտա» անվան պալիական «Համարժեք»)։

### Գաղափարներ
Վաշիշտան Ռիգվեդայի յոթերորդ գրքի հեղինակն է,նրա «ընտանեկան գրքերից» մեկը և հինդուիզմի ամենահին վեդական սուրբ գրություններից մեկը։ Վասիշտայի կողմից կազմված շարականները նվիրված են Ագնիին, Ինդրային և այլ աստվածներին, բայց, ըստ Ռ. ն.Դանդեկար, Անույ Կումար Գուպտայի խմբագրած գրքում, Այս շարականները հատկապես կարևոր են Ինդրավարունաուի չորս շարականների համար։ Դրանք պարունակում են «մոլեռանդության մասին բոլոր մտքերը» հաղթահարելու ուղերձ ՝ առաջարկելով իրատեսական մոտեցում երկու մրցակից կրոնական գաղափարների միջև փոխադարձ «համակարգման և ներդաշնակության» նկատմամբ ՝ մերժելով յուրաքանչյուրի հակասական գաղափարները և գտնելով փոխլրացնող հոգևոր միջուկ երկուսում էլ։ Այս օրհներգերը հավասարապես մեծ են հռչակում երկու աստվածներին ՝ Ինդրային և Վարունային։ Մեկ այլ օրհներգում, մասնավորապես Ռիգվեդայի 7.83.9 հատվածում, Վասիշտան սովորեցնում է, որ Վեդական աստվածներ Ինդրան և Վարունան լրացնում են միմյանց և հավասարապես կարևոր են, քանի որ մեկը հաղթում է չարին ՝ մարտերում թշնամիներին պարտության մատնելով, իսկ մյուսը պահպանում է բարին խաղաղության ժամանակ ՝ օրենքի միջոցով սոցիալ-էթիկական հարաբերությունների միջոցով։ Ռիգվեդա Վասիշտայի յոթերորդ մանդալան փոխաբերական տրակտատ է։ Վասիշտան իր պատմության ընթացքում կրկին հայտնվում է որպես կերպար հինդուական տեքստերում, որոնք ուսումնասիրում են հաշտեցումը հակամարտող կամ հակադիր գաղափարախոսությունների միջև։

Ըստ կրոնի պրոֆեսոր Էլիսոն Ֆինդլիի, Ռիգվեդայում գտնվող Վասիշտայի օրհներգերը շատ առումներով և ազդեցիկ են ամենաինտրիգային։ Վաշիշտան շեշտում է, որ միջոցները պետք է լինեն նույնքան կարևոր, որքան կյանքի նպատակները ՝ խրախուսելով ճշմարտացիությունը, նվիրվածությունը, լավատեսությունը, ընտանեկան կյանքը, հասարակության այլ անդամների հետ նրա բարգավաճումը կիսելը, ի թիվս այլ մշակութային։

Վասիշտայի անունը կապված է յոգական սանսկրիտ բանաստեղծության հետ, որն արտացոլում է ադվայթ-վեդանտների փիլիսոփայության և հոգեբանության տեսակետները ' «Յոգա Վասիշտա» (योग वासिष्ठ) որը ստեղծվել է փորձնականորեն նոր դարաշրջանի վեցերորդ դարում և թարգմանվել է քսաներորդ դարում եվրոպական շատ լեզուներով (ներառյալ ռուսերեն)։ Վասիշտայի պոեզիան, որն արտացոլում է ադվայտա-վեդանտայի փիլիսոփայության և հոգեբանության տեսակետները, կապված է Վասիշտայի անվան հետ։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* 

Կատեգորիա:Աստղաբաշխներ
Կատեգորիա:Դիցաբանական կերպարներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Էպոսների կերպարներ
Կատեգորիա:Կերպարներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Հինդուիզմ
Կատեգորիա:Հնդիկ բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Հնդիկ փիլիսոփաներ
Կատեգորիա:Հնդկական փիլիսոփայություն
Կատեգորիա:Մ.թ.ա. 2-րդ հազարամյակի ծնունդներ
Կատեգորիա:Մ.թ.ա. 2-րդ հազարամյակի մահեր
Կատեգորիա:Յոգա