open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Արցախի Հանրապետության արտաքին գործերի նախարարություն

**Արցախի Հանրապետության արտաքին գործերի նախարարություն**, Արցախի Հանրապետության գործադիր իշխանության մարմին, որը իրականացնում է օտար երկրների և միջազգային կազմակերպությունների հետ հարաբերությունների պետական կառավարումը։

## Պատմություն
Արցախի Հանրապետությունը անկախության առաջին իսկ օրերից պատրաստակամություն է հայտնել զարգացնելու երկկողմ և բազմակողմ հարաբերություններ աշխարհի տարբեր երկրների հետ՝ միջազգային իրավունքի նորմերին և սկզբունքներին համահունչ։ 1988 թվականին սկսված Ղարաբաղյան շարժմանը ադրբեջանական կողմը պատասխանեց ռազմական գործողություններ սկսելով Ղարաբաղի խաղաղ բնակչության դեմ, որը տևեց մինչև 1994 թ։ Արցախի Հանրապետության արտաքին գործերի նախարարությունը ձևավորվել է պատերազմական ծանր պայմաններում երկրի արտաքին քաղաքական գործունեությունը համակարգելու, ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի միջնորդությամբ ընթացող բանակցություններին Արցախի Հանրապետության ներկայացվածությունն ապահովելու, ինչպես նաև օտարերկրյա պետությունների ու միջազգային կառույցների հետ հարաբերություններ հաստատելու և զարգացնելու անհրաժեշտությամբ։ 1993 թվականի հուլիսի 23-ին Արցախի Հանրապետության Պաշտպանության պետական կոմիտեի նախագահ Ռոբերտ Քոչարյանի հրամանով սկիզբ դրվեց Արցախի Հանրապետության արտաքին քաղաքական գերատեսչության գործունեությանը։ Արցախի Հանրապետության պետական պահպանության կոմիտեի նախագահի քաղաքական հարցերով խորհրդական Արկադի Ղուկասյանը ստանձնեց արտաքին գործերի նախարարի պաշտոնը։ Հետագայում արտգործնախարարի պաշտոնը զբաղեցրել են Նաիրա Մելքումյանը 1997-2002 թթ., Աշոտ Ղուլյանը 2002-2004 թթ., Արման Մելիքյանը, Գեորգի Պետրոսյանը, Վասիլի Աթաջանյանը։ 2012 թվականի սեպտեմբերից Արցախի Հանրապետության արտաքին գործերի նախարարն է Կարեն Համբարձումի Միրզոյանը։

## Նախկին նախարարներ
* Արկադի Ղուկասյան - 1993-1997 
* Նաիրա Մելքումյան - 1997-2002
* Աշոտ Ղուլյան - 2002-2004
* Արման Մելիքյան - 2004-2005
* Գեորգի Պետրոսյան - 2005-2011
* Վասիլի Աթաջանյան - 2011-2012
* Կարեն Միրզոյան - 2012-2017
* Մասիս Մայիլյան - 2017-2021
* Դավիթ Բաբայան - 2021-2023
* Սերգեյ Ղազարյան - 2023-

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք 

Կատեգորիա:ԼՂՀ արտաքին գործերի նախարարություն
Շնիցել

**Շնիցել** (գերմաներեն՝ Schnitzel), հորթի, խոզի, ոչխարի կամ հավի մսի բարակ շերտով պատրաստվող ուտեստ է, որի վրա այնուհետև լցնում են հացի փշրանքներ և տեղադրում թավայի մեջ։ Ուտեստը եփվելուց հետո լինում է փխրուն և ունենում նարնջագույն տեսք։

Գերմաներեն շնիցել բառը նշանակում է բարակ շերտ, որը պարզապես մի փոքր մսի կտոր է։

## Արտաքին հղումներ
* Պատրաստենք միասին. Շնիցել

Կատեգորիա:Ավստրիական խոհանոց
Կատեգորիա:Մսով ուտեստներ
Կատեգորիա:Եվրոպական խոհանոց
Վլադիմիր Արզումանյան

**Վլադիմիր Արզումանյան** (մայիսի 26, 1998, Ստեփանակերտ, Արցախ), հայ երգիչ, «Մամա» երգով ներկայացրել է Հայաստանը Մանկական Եվրատեսիլ 2010 երգի մրցույթում և 120 միավորով զբաղեցրել առաջին հորիզոնականը։ Երգի պրոդյուսերն է կանադահայ երաժշտական պրոդյուսեր Հարություն Տեր-Հովակիմյանը (Դեր Հովա)։ 2020 թվականին մասնակցել է Եվրատեսիլի ընտրական փուլի "Դեպի Եվրատեսիլ" շոուին "What's Going on Mama" երգով և գրավել է երրորդ տեղը։

## Կենսագրություն
Վլադիմիր Արզումանյանը ծնվել է 1998 թվականի մայիսի 26-ին Ստեփանակերտում երաժիշտների ընտանիքում։ Երաժշտությամբ սկսել է զբաղվել 6 տարեկանից։ Կատարում է հայերեն, ռուսերեն և անգլերեն երգեր։

Սովորել է Խաչատուր Աբովյանի անվան № 1 դպրոցում։

Բացի երաժշտությունից, զբաղվում է նաև կարատեով, ունի սև գոտի, խաղում է ֆուտբոլ։ 2010 թվականին հաղթել է մանկական եվրատեսիլը։

2022 թվականի հունվարին ամուսնացել է Աննա Հարությունյանի հետ։

## Մրցանակներ
* 2010 թվականին «Նոր Ալիք» մրցույթում զբաղեցրել է 3-րդ հորիզոնականը
* Մանկական Եվրատեսիլ 2010 երգի մրցույթում զբաղեցրել է առաջին հորիզոնականը
* Համահայկական «Կարոտ» փառատոնում վկայական է ստացել
* Առնո Բաբաջանյանի անվան փառատոնում վկայական է ստացել

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Vladimir Arzumanyan - Mama | Official video clip | OGAE Armenia

Կատեգորիա:1998 ծնունդներ
Կատեգորիա:21-րդ դարի երգիչներ
Կատեգորիա:Մայիսի 26 ծնունդներ
Կատեգորիա:Մանկական Եվրատեսիլ երգի մրցույթի հաղթողներ
Կատեգորիա:Մանկական Եվրատեսիլի մասնակիցներ
Հատիջե Սուլթան

**Հատիջե Սուլթան** (), Օսմանյան կայսրության սուլթան Սելիմ I-ի և վալիդե սուլթան Այշե Հաֆսա Սուլթան դուստրը և Սուլեյման I-ի քույրը։ Նա եղել է մեծ վեզիր Իբրահիմ փաշա
յի կինը և նրանից ունեցել է 3 երեխա։ Հոյակապ դար հեռուստասերիալում նրա դերը խաղացել է Սելմա Էրգեչը։

Կատեգորիա:Անձինք:Ստամբուլ
Կատեգորիա:Օսմանյան կայսրության թուրքեր
Կատեգորիա:Սուլեյման I
Կատեգորիա:Անձինք Տրապիզոնից
Կատեգորիա:Օսմանյան կայսրության անձինք
Կատեգորիա:Անձինք Էդիրնեից
Վալիդե սուլթան

[250px|մինի|[Տոպկանայի պալատի ցուցասրահներից մեկում ցուցադրված է վալիդե սուլթանի անձնական սենյակը]]
**Վալիդե սուլթանը** ( - սուլթանի մայր), Օսմանյան կայսրությունում սուլթանի մոր պաշտոնական կոչումն է։ Այն սկսել է գործածվել 16-րդ դարից սկսած։ Առաջին անգամ կոչմանն արժանացել է Սուլեյման I-ի մայրը՝ Այշե Հաֆսա Սուլթանը։ Մինչև այդ օգտագործվում էր սելջուկյան խաթուն տերմինը։ Վալիդե սուլթանը նաև հետևել է սուլթանի հարեմին։ Օսմանյան 36 սուլթաններից 23-ի մայրերը կրել են այս կոչումը։

Կատեգորիա:Տիտղոսներ
Կատեգորիա:Թուրքերեն բառեր և արտահայտություններ
Կատեգորիա:Օսմանյան կայսրության կառավարություն
Կատեգորիա:Թուրքիայի պատմություն
Կատեգորիա:Օսմանյան տիտղոսներ
Էդուարդ Հարությունյան

**Էդուարդ Շամիրի Հարությունյան** (, Երևան), հայտնի տրամաբան և փիլիսոփա։ Երևանի պետական համալսարանի փիլիսոփայության և տրամաբանության ամբիոնի պրոֆեսոր։

## Կենսագրություն
Ծնվել է Հարթավայրային Արցախում (Գանձակ), 1953 թվականին ավարտել է ԵՊՀ բանասիրական ֆակուլտետի հոգեբանության, տրամաբանության և հայոց լեզվի բաժինը, իսկ 1954 թվականին Մոսկվայի համալսարանի հասարակագիտական առարկաների դասախոսների պատրաստման դասընթացները։

Զբաղվել է գիտական և մանկավարժական աշխատանքով։ Երկար տարիներ զբաղեցրել է ԵՊՀ նախապատրաստական ֆակուլտետի դեկանի պաշտոնը։

Նրա գրչին են պատկանում ավելի քան երեսուն գիտական աշխատություններ՝ մենագրություններ, գրքույկներ, ուսումնական ձեռնարկներ, հոդվածներ, այդ թվում «Հայ փիլիսոփայական միտքը XIX դարի առաջին կեսին» - 1965 թ., «Դեդուկտիվ տրամաբանության տեսության հարցեր» - 1972 թ., «Տրամաբանության փիլիսոփայություն (ուրվագծեր դասական շրջանի քննական վերլուծության)» - 1979 թ., և այլն։

## Արտաքին հղումներ
*Էդուարդ Շամիրի Հարությունյանի մասին "Նոյյան տապանի" հիշարժան տարեթվերում

Կատեգորիա:Հայ փիլիսոփաներ
Կատեգորիա:1929 ծնունդներ
Կատեգորիա:1996 մահեր
Կատեգորիա:ԵՊՀ շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Հայ պրոֆեսորներ
Կատեգորիա:ԵՊՀ դասախոսներ
2009 թ. NBA դրաֆթ

[thumb|upright|'''[Բլեյք Գրիֆին**` առաջին ընտրությունը [[Լոս Անջելես Կլիպերս]]ի կողմից]]
[[Պատկեր:James Harden.jpg|thumb|upright|[[Ջեյմս Հարդեն]]ը` 3-րդ ընտրությունը [[Օկլահոմա Սիթի Թանդեր]]ի կողմից]]

**2009 թ. NBA-ի դրաֆթը''' տեղի ունեցավ 2009 թ.-ի հունիսի 25-ին՝ Նյու Յորքի «Մեդիսոն Սքուեր Գարդենի» WaMu Theatre թատրոնային մասում։ Այս դրաֆթում Բասկետբոլի ազգային ասոցիացիայի (NBA) ակումբները, նախապես բաշխված վիճակահանությամբ տրված ընտրության իրավունքներով, ընտրեցին երիտասարդ սիրողական և պրոֆեսիոնալ բասկետբոլիստների` ԱՄՆ-ից և այլ երկրներից։

«Լոս Անջելես Կլիպերսի» անձնակազմը, առաջինն ընտրելու իրավունքը օգտագործելով, վերցնում է Բլեյք Գրիֆինին` Օկլահոմայի համալսարանից։ Ինչևէ, Գրիֆինը բաց է թողնում ողջ 2009–2010 խաղաշրջանը՝ տանելով աջ ոտքի ծնկի հետվիրահատական շրջան։ «Մեմֆիս Գրիզլիսը», որին բաժին էր ընկել երկրորդն ընտրելու իրավունքը, ընտրում է տանզանացի բասկետբոլիստ Հաշիմ Տաբիտին` նրան դարձնելով NBA-ի առաջին բասկետբոլիստը Տանզանիայից։ «Սակրամենտո Քինգսի» կողմից 4-րդն ընտրված Թայրիկ Էվանսը 2009–2010 մրցաշրջանի վերջում ճանաչվում է «NBA-ի տարվա նորեկ»։ Իսպանացի դեռահաս բասկետբոլիստ Ռիկի Ռուբիոն ընտրվում է 5-րդը՝ «Մինեսոտա Թիմբերվուլվզի» կողմից։ Ռուբիոն դառնում է 5-րդ այլազգի բասկետբոլիստը, ով երբևէ հանդես չգալով ամերիկյան համալսարանային բասկետբոլի առաջնություններում, դրաֆտացվել է առաջին իսկ ռաունդում։ Այդ շարքին են պատկանում նաև վրացի Նիկոլոզ Սկիտիշվիլին (5-րդը 2002 թ.-ի դրաֆթում), չինացի Յաո Մինգը (1-ինը 2002 թ.-ի դրաֆթում), իտալացի Անդրեա Բարնյանին (1-ինը 2006 թ.-ի դրաֆթում), սերբ Դարկո Միլիչիչը (2-րդ 2003 թ.-ի դրաֆթում) և իսպանացի Պաու Գասոլը (3-րդը 2001 թ.-ի դրաֆթում)։

## Դրաֆթը
### Պատկերասրահ

Պատկեր:Ricky Rubio-MN v DET.jpg|Ռիկի Ռուբիո` 5-րդ ընտրությունը
Պատկեր:Stephen Curry cropped.jpg|Ստեֆեն Քըրրի
Պատկեր:Tyreke Evans Dec 2012.jpg|Թայրիկ Էվանս
Պատկեր:2009-0319-NCAAs-004-DeMarDeRozan10.jpg|Դեմար Դերոզան
Պատկեր:Ty Lawson Nuggets.jpg|Թայ Լոուսոն
Պատկեր:Jrue Holliday dribbling.jpg|Ջրու Հոլիդեյ
Պատկեր:Taj Gibson Chicago Bulls 2009.jpg|Թաժ Գիբսոն
Պատկեր:Chase Budinger vsStanford.jpg|Չեյս Բադինջեր
Պատկեր:Jennings cropped.jpg|Բրենդոն Ջենինգս
Պատկեր:Blair pose.JPG|Դեհուան Բլեյր

### Տարբերանշաններ

### Բուն դրաֆթը

[thumb|upright|[Օմրի Կասպի` 23-րդ ընտրությունը]]
[thumb|upright|[Սերխիո Յուլը` 34-րդ ընտրությունը]]

## Աղբյուրներ

## Արտաքին հղումներ
* NBA.com` դրաֆթ 2009
* 2009 NBA Դրաֆթ - ESPN

Կատեգորիա:Բասկետբոլի ազգային ասոցիացիայի դրաֆթներ
Նաիրի (այլ կիրառումներ)

**Նաիրին** կարող է վերաբերել՝

* Նաիրի - Հայաստանի և հին հայկական ցեղերի ասորական անվանումը
* Նաիրի - Վանի թագավորության անվանումներից մեկը
* «Նաիրի» - հայկական հևի մետալ խումբ Երևանում
* Նաիրի (կինոթատրոն) - կինոթատրոն Երևանում
* «Նաիրի» - ԵրՄՄԳՀԻ մշակած համակարգիչ
* Նաիրի Զարյան - հայ գրող, բանաստեղծ
* Երկիր Նաիրի - 1930 թ. կինոնկար
* Երկիր Նաիրի - Եղիշե Չարենցի արձակ ստեղծագործությունը
* Նաիրի (շրջան) - ՀՀ-ի նախկին շրջան
* Նայիրի (թերթ) - Լիբանանյան ազգային-գրական պարբերաթերթ
Տիգնիս

**Տիգնիս**, միջնադարյան հայկական բերդ Արևելյան Հայաստանում՝ ներկայիս Թուրքիայում։

## Ընդհանուր տեղեկություն
Բերդը գտնվում էր Մեծ Հայքի Այրարատ աշխարհի Շիրակ գավառում։ 9-րդ դարում ենթարկվել է լուրջ վերաշինման Բագրատունիների կողմից Շիրակավան քաղաքի պաշտպանությունն ապահովելու համար։ Բերդն ուներ ութ հզոր աշտարակ։ Ներկայումս գտնվում է կիսավեր վիճակում։

## Աղբյուր
*  Բերդի մասին «Վիրտուալ Անի» կայքում

## Տես նաև
* Հայկական ճարտարապետություն

Կատեգորիա:9-րդ դարի հայկական բերդեր և ամրոցներ
Կատեգորիա:Այրարատի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Կարսի մարզի հայկական բերդեր և ամրոցներ (Թուրքիա)
Թմբկաբերդ

**Թմբկաբերդ**, **Թմուկ** կամ **Թմբուկ**, **Թմոգվի** (), միջնադարյան բերդ Մեծ Հայքի Գուգարք աշխարհի Վերին Ջավախք գավառում՝ Կուր գետի ձախ ափին։ Ներկայումս գտնվում է Վրաստանի Սամցխե-Ջավախք մարզի Ասպինձայի (Ասպնջակ) շրջանում։

## Նկարագիր
Բերդը գտնվում է երեք բարձրադիր բլուրների վրա և ուներ մոտ 150 մետր երկարություն և 30 մ լայնություն՝ շրջապատված պարիսպներով ու երեք բլրի վրա առանձին կառուցված աշտարակներով։ Պարիսպներն ու աշտարակները կառուցված էին սրբատաշ քարով ու կրով և ունեին մոտ 1,5 մ հաստություն։

Թմբկաբերդն ուներ երեք դուռ՝ հարավային, հյուսիսային և արևելյան։ Առանձին ցածրադիր բլրի վրա պահպանվել են մատուռի հարավային և արևելյան պատերը, որոնց վրա ժամանակին պատկերված են եղել Սուրբ Աստվածածինը, երկու կույսերը և երկու առաքյալները։ Հարավային պատի կամարի ներքևի մասում երևում է մի սրբի պատկեր։ Հարավային դռան մոտից ստորգետնյա ճանապարհը ժայռի միջով իջնում է դեպի Կուր գետը։ Բլուրներից մեկի առջևում կա 4,5 մ բարձրությամբ կոթող, որի շուրջը առկա են տների ավերակներ։

Այստեղ է գտնվում Թմբուկ (Թմոգվի) գյուղը, որի գերեզմանատանը կան հայերեն արձանագրություններով բազմաթիվ տապանաքարեր ու խաչարձաններ։ Խաչքարերից մեկի վրա նշված է ՊԿԶ (1417 թ.)։ Բացի այդ, բերդի մոտակայքում հայտնաբերվել է գերեզմանաթումբ, որը վերագրվում է մթա III-II հազարամյակներին։ Ավերակ տների պատեր կան նաև բերդի դիմաց, Կուր գետի աջ ափին։

## Պատմական ակնարկ
Առաջին անգամ Թմբկաբերդը հիշատակվում է 10-րդ դարի աղբյուրներում։ Այն վերահսկում էր առևտրական ուղիներին, որոնք Ջավախք աշխարհը կապում էին Առաջավոր Ասիայի հետ։ 10-րդ դարում արաբ զավթիչները փորձել են գրավել բերդը՝ սակայն անարդյունք։ Ժամանակի ընթացքում այն մերթընդմերթ փոխանցվել է Թորելի, Մխարգրձելի-Զաքարյան, Շալիկաշվիլի, Քուաբուլիսձե և Ջաղելի իշխանական տոհմերին։ 12-րդ դարի վերջերից, ի թիվս Հյուսիսային Հայաստանի այլ գավառների, Ջավախքն իր Թմբկաբերդով ու Ախալքալաք (Նոր քաղաք) քաղաքով տրվել է հայ Զաքարյանների նախարարական տոհմին՝ որպես ժառանգական կալվածք և Զաքարյան տոհմի ճյուղի՝ Մխարգրձելի-Թմոգվելի իշխանական տան կենտրոնն էր։ Իր անգնահատելի ծառայությունների դիմաց Թամար թագուհին Թմբկաբերդը նվիրել է հայազգի ռազմական և քաղաքական գործիչ Սարգիս Թմոգվեցուն (Սարգիս Ա Վահրամյան), իսկ նրա եղբայր Զաքարիային՝ Գագը։ 1578 թվականին բերդը զավթվել է Օսմանյան կայսրության կողմից։ 1828-1829 թվականների ռուս-թուրքական պատերազմից հետո անցել է Ռուսաստանին։ Այժմ պահպանվել են Թմբկաբերդի ավերակները։

## Մշակույթում
Թմբկաբերդի մասին է պատմում Հովհաննես Թումանյանի «Թմկաբերդի առումը» պոեմը (1902 թ.)։ Պոեմի հիման վրա ռուս բանաստեղծուհի Սոֆիա Պարնոկը գրել է նրա լիբրետոն, իսկ Ալեքսանդր Սպենդիարյանը՝ «Ալմաստ» օպերան։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Վրացական բերդեր
Կատեգորիա:Սամցխե-Ջավախքի մարզի շենքեր և կառույցներ
Կատեգորիա:Բերդեր այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Հայկական բերդեր և ամրոցներ (Վրաստան)
Կատեգորիա:Ջավախք
Կատեգորիա:10-րդ դարի հիմնադրումներ Հայաստանում
Կատեգորիա:10-րդ դարի հիմնադրումներ Վրաստանում
Apricot Stone

**«Apricot Stone»** (*Ծիրանի կորիզ*), Եվա Ռիվասի երգն էր Եվրատեսիլ 2010 երգի մրցույթի համար։ Երգի հեղինակներն են Արմեն Մարտիրոսյանը և Կարեն Կավալերյանը (վերջինս յուրատեսակ ռեկորդ է սահմանել՝ տեքստեր հեղինակելով եվրատեսիլյան մրցույթներում ներկայացված հինգ երկրի յոթ երգի համար)։ Երգը Եվա Ռիվասը երգը ներկայացրել է երկրորդ կիսաեզրափակչի ժամանակ և եզրափակիչ անցել 6-րդը, իսկ եզրափակչում 141 միավորով զբաղեցրել է 7-րդ հորիզոնականը։ Օգտագործվել է անվանի դուդուկահար Ջիվան Գասպարյանի նվագը ծիրանափողով՝ դուդուկով. այդպիսով՝ նա դարձել է եվրատեսիլյան մրցույթների ամենատարեց մասնակիցներից մեկը։

Հայաստանը հնուց հայտնի է որպես ծիրանի հայրենիք
: Եվրատեսիլ - 2010-ը լուսաբանած ժուռնալիստներից ոմանք Apricot Stone երգի տեքստը մեկնաբանել են որպես ակնարկ հայոց Մեծ եղեռնի մասին։ Ավելի ուշ Ֆրանսիայում Հայաստանի ներկայացուցիչներից մեկը հաստատել է այդ տեսակետը։

## Չարթեր

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:2010 երգեր
Կատեգորիա:Հայաստանի երգերը Եվրատեսիլ երգի մրցույթում
Շոտլանդական լեռնաշխարհ

**Շոտլանդական լեռնաշխարհ** (, "գելերի տեղը"; ), պատմական լեռնային տարածաշրջան Շոտլանդիայում։ Զբաղեցնում է Շոտլանդիայի մոտ 2/3 մասը։

Մշակութային առումով ուշ միջնադարից սկսած մինչև մեր օրերը, երբ դաշտային շոտլանդացիները տարածում են գելական շոտլանդերենը ամբողջ դաշտավայրով մեկ, հարկավոր է տարբերել Շոտլանդական լեռնաշխարհը Շոտլանդական դաշտավայրից։

Բաժանված է իջվածքներով, որոնցից ամենամեծն է Գլեն-Մորը, մի շարք սարահարթերի և լեռնաշղթաների՝ Գրամպիանյան լեռներ, Հյուսիս-արևմտյան սարահարթ և այլն։ Դեպի հարավ անցնում է Միջին Շոտլանդական հարթավայրին։ Այս շրջանում է գտնվում Մեծ Բրիտանիայի ամենաբարձր լեռը՝ Բեն Նևիսը (1344 մ), ինչպես նաև Լոխ Նես, Լոխ Լոխի և Լոխ Լոմոնդ լճերը։ Լեռնային Շոտլանդիայի կենտրոն է համարվում Ինվերնես քաղաքը։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Baxter, Colin, and C. J. Tabraham. *The Scottish Highlands* (2008), heavily illustrated
* Gray, Malcolm. *The Highland Economy, 1750–1850* (Edinburgh, 1957)
* Humphreys, Rob, and Donald Reid. *The Rough Guide to Scottish Highlands and Islands* (3rd ed. 2004)
* Keay, J. and J. Keay. *Collins Encyclopaedia of Scotland* (1994)
* Kermack, William Ramsay. *The Scottish Highlands: a short history, c. 300-1746* (1957)
* Lister, John Anthony. *The Scottish Highlands* (1978)

## Արտաքին հղումներ
* Am Baile&nbsp;– Highland History & Culture in English and Gaelic
* Community portal site&nbsp;– EU and local authority supported
* Walking guide
* National Library of Scotland: SCOTTISH SCREEN ARCHIVE (selection of archive films relating to the Scottish Highlands)

Կատեգորիա:Շոտլանդիայի աշխարհագրություն
Boom Boom

**«Boom Boom»** (*Բում Բում*), հայ երգչուհի Էմմիի երգն էր Եվրատեսիլ 2011 երգի մրցույթի համար։ Երգի խոսքերի հեղինակն է Սոսի Խանիկյանը, իսկ երաժշտության հեղինակները՝ Հայկ Հարությունյանը և Հայկ Հովհաննիսյանը։

Երգը ընտրվել է մարտի 5-ին հեռուստադիտողի և ժյուրիի քվեարկության արդյունքում։

Էմմին երգը կատարել է մրցույթի առաջին կիսաեզրափակչում՝ 4-րդ համարի ներքո և չի հաղթահարել կիսաեզրափակչի փուլը զբաղեցնելով 11-րդ հորիզոնականը՝ 54 միավորով։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:2011 երգեր
Կատեգորիա:Հայաստանի երգերը Եվրատեսիլ երգի մրցույթում
Without Your Love

**«Without Your Love»** (), Եվրատեսիլ 2006 երգի մրցույթում Հայաստանը ներկայացնող երգը։ Այն կատարել է Անդրեն։ Երգի հեղինակներն են Արմեն Մարտիրոսյանը և Կատերին Բեքյանը։ Երգը մրցույթի եզրափակչում, Ռուսաստանից ստանալով 12 առավելագույն միավորը, իսկ Թուրքիայից 10 միավոր, զբաղեցրել է 8-րդ հորիզոնականը՝ 129 միավորով։

Կատեգորիա:Հայաստանի երգերը Եվրատեսիլ երգի մրցույթում
Պկու

**Պկու**, եղեգից շինված նվագարան, նման է հայկական երաժշտական գործիք շվիին։ Ըստ որոշ աղբյուրների, պկուն առաջին անգամ ի հայտ է եկել 5-րդ դարում։ Բաղկացած է լեզվակից, եղջյուրից, փողից, հիմնականում եղեգնյա մունդշտուկի փոխարեն օգտագործվում էր բարակ եղեգը լեզվակային կտրվածքով։ Ունի 5-7 անցք առանց հակառակ կողմի անցքի։ Այժմ, պկուն ունի 4 տարատեսակ, որոնք մեկը մյուսի հնչերանգային շարունակությունն են կազմում։ Պկուի ձայնածավալը մեծ է, մեծ օկտավայի մի-ից մինչև երկրորդ օկտավայի սոլ-ը։

## Արտաքին հղումներ
* Pku

Կատեգորիա:Հայկական փողային երաժշտական գործիքներ
Anytime You Need

**«Anytime You Need»** (անգլերենից թարգմանած՝ նշանակում է *Ցանկացած պահի, երբ կարիքն զգաս*), Հայաստանը ներկայացրած Հայկոյի երկլեզվյան՝ անգլերեն և հայերեն, երգը Եվրատեսիլ 2007 երգի մրցույթում։ Երգի հեղինակներն են Հայկոն և Կարեն Կավալերյանը։

2007 թվականի փետրվար ամսին Հայկոն այդ երգի կատարմամբ հաղթել է Եվրատեսիլի հայաստանյան ընտրական փուլում։ Այդ տարվա մայիսի 12-ին կայացած եվրատեսիլյան եզրափակիչում նա հանդես է եկել նախավերջին՝ 23-րդ համարի տակ և ընդհանուր առմամբ վաստակել 138 միավոր ու վերջնական հաշվարկով գրավել ութերորդ տեղը։ Կրկներգը կատարելիս նրան ընկերակցել են երգիչներ Տիգրան Պետրոսյանը, Արա Թորոսյանը և Գոգան։ Այս երգի կատարման ժամանակ եվրատեսիլյան միջազգային մրցույթում առաջին անգամ հնչել է հայերեն երգատեքստ։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Anytime You Need YouTube-ում

Կատեգորիա:Հայաստանի երգերը Եվրատեսիլ երգի մրցույթում
Սև արծիվ (այլ կիրառումներ)

**Սև արծիվ** հասկացողությունը կարող է վերաբերել.
* **[[Սև արծիվ (տանկ)|Սև արծիվ]]** — օբյեկտ 640, ռուսական փորձնական տանկ։
* **[[Սև արծիվ (ֆիլմ)|Սև արծիվ]]** — 1988 թվականի էշքն ֆիլմ։
* **[[Սև արծիվ (խորհրդանշան)|Սև արծիվ]]**, բասկերի խորհրդանշաններից մեկը։
Շոտլանդական ազգային ինքնություն

[մինի|աջից|250px|[Շոտլանդիա|Սբ․ Անդրյուի խաչը, որը միջին դարերում ընդունվել է որպես ազգային խորհրդանիշ]]
**Շոտլանդական ազգային ինքնություն** (), շոտլանդացիաների մեծամասնության մեջ ընդունված եզր է՝ որպես ընդհանուր մշակույթի և ազգային ինքնության գիտակցության դրույթ։

Այլոց, որպես շոտլանդացի, բացահայտում են, ընդհանուր առմամբ, շեշտադրումով (ակցենտով), չնայած որ շոտլանդերենի տարբեր բարբառները և Շոտլանդական անգլերենը (կամ կելտերեն խոսողների շեշտադրումները) տարբեր են, մարդիկ ընկալում են այդ բոլորը միասին որպես շոտլանդական ինքնություն, ինչպես նաև ընդունվում է տարածքային կամ տեղական ինքնությունը։ Շոտլանդիայի այլ վայրերում, ինչպես Գլազգոյի, արտաքին Հեբրիդների, հյուսիսարևելյան Շոտլանդիայի (ներառյալ Աբերդինը), Շոտլանդիայի սահմանային բնակավայրերում տարածքային ինքնության գիտակցության հետ միասին ուժեղ զգացումներ ունեն նաև շոտլանդական ինքնության գաղափարի հանդեպ։

Օրկնեյի և Շետլանդի բնակիչները նույնպես գիտակցում են տարածքային ինքնությունը, որը նորվեգական ծագում ունենալու պատճառով է։ Շոտլանդիայի շատ այլ շրջաններում, ինչպիսիք են արտաքին Հեբրիդները և Քայթնիսը, բնակիչները նույնպես ունեն նորվեգական ծագում, սակայն ընդունում են շոտլանդական ազգային ինքնության գաղափարը։

## Գրականություն

* Abstract of *Constructing National Identity: Arts and Landed Elites in Scotland*, by Frank Bechhofer, David McCrone, Richard Kiely and Robert Stewart, Research Centre for Social Sciences, University of Edinburgh, Cambridge University Press, 1999
* Abstract of *The markers and rules of Scottish national identity*, by Richard Kiely, Frank Bechhofer, Robert Stewart and David McCrone, *The Sociological Review*, Volume 49 Page 33 - February 2001,
* ''National Identities in Post-Devolution Scotland'', by Ross Bond and Michael Rosie, Institute of Governance, University of Edinburgh, June 2002

Կատեգորիա:Ազգային ինքնություն
Կատեգորիա:Ազգերի պատմություն
Ինքնություն
Ազգային ինքնություն
Ազգային ինքնություն
Կատեգորիա:Շոտլանդացիներ
Ազգային ինքնություն
Հոգմանայ

[մինի|աջից|Հրավառություն հոգմանայի տոնին [Էդինբուրգում]]
**Հոգմանայ** (, ), տարվա վերջին օրվա շոտլանդական հեթանոսական տոն՝ շոտլանդական ամանոր։ Տոնակատրությունը ջահաերթ, կրակով տարբեր զվարճանքներ (ֆայր-շոու, հրավառություն և այլն) է ընդգրկում։ Տոնի անվան ծագումն անհայտ է, սակայն համաձայն տարբերակցների մեկի՝ այն ծագել է («բարի առավոտ») նախասասությունից, իսկ համաձայն մյուսի՝ *Haleg Moneth* («սուրբ ամիս»)։ Հոգմանայը սովորաբար սկսում են տոնել գիշերվանից մինչև հաջորդ՝ նոր տարվա առաջին օրը՝ հունվարի 1-ը, կամ էլ որոշ դեպքերում՝ մինչև հունվարի 2-ը, որը Շոտլանդիայում հանգստի օր է։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ

* Էդինբուրգյան Հոգմանայի պաշտոնական կայքը 
* Biggar Bonfire Web Site 
* Hogmanay.net
* Edinburgh Hogmany 2011/2012 Information 
* Scottish Hogmanay Customs and Traditions

Կատեգորիա:Ամանոր
Կատեգորիա:Ամանորյան տոնակատարություններ
Կատեգորիա:Արձակուրդներ Շոտլանդիայում
Կատեգորիա:Դեկտեմբերյան իրադարձություններ
Կատեգորիա:Ձմեռային արձակուրդներ
Կատեգորիա:Շոտլանդական մշակույթ
Կատեգորիա:Շոտլանդական տոներ
Սև արծիվ (խորհրդանշան)

**Սև արծիվ** (), հին բասկյան և նավառայան խորհրդանշան, որը պատկերվում է դեղին ֆոնի վրա։ Այժմ դեղին ֆոնին սև արծիվի խորհրդանշանը օգտագործում են բասկ ազգայնականները որպես Բասկերի Երկրի՝ Euskal Herria-ի խորհրդանշան։

## Պատմություն
Ի սկզբանե Սև արծիվը Նավառայի թագավոր Սանչո Է-ի կնիքն էր, սակայն հետագայում այն սկսեցին վերագրել Նավառայի Սանչո Գ թագավորին, ով իր իշխանությունը տարածեց Արագոնում և Կաստիլիայում, ընդգրկելով բասկյան մշակույթի և լեզվի տարածման բոլոր հողերը։ Բասկ ազգայնականների կարծիքով, Սանչո Գ-ի թագավորումը իրենից բոլոր բասկախոս հողերի միավորման նախադեպ է։ Իսպանացիների կարծիքով, Սանչո Գ-ի իշխումը միասնական Իսպանիայի ստեղծման առաջին փորձերից մեկն է։

## Օգտագործումը բասկ ազգայնականների կողմից
Սև արծիվը հիմնականում օգտագործվում աբերցալեների (en)՝ հայրենասերների (հիմնականում՝ ձախ ազգայնականների) կողմից, որոնք այն համարում են Բասկոնիայի հնագույն խորհրդանիշ, սակայն երբեմն Սև արծիվը օգտագործում են ինչպես ձախ, այդպես էլ աջ ազգայնականները։

## Սև արծիվը զանգվածային մշակույթում
«Arrano Beltza» (Սև արծիվ) է կոչվում է Միքել Լաբոայի երգերից մեկը։ Հետագայում այն վերաերգվել է Negu Gorriak ռոք-խմբի կողմից։

## Տես նաև
* Բասկյան ազգայնականություն

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ազգային դրոշներ
Կատեգորիա:Բասկյան ազգայնականություն
Կատեգորիա:Բասկյան մշակույթ
Կատեգորիա:Դրոշներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Նավառա
Կարմարտենից մինչև Ղարաբաղ

**Կարմարտենից մինչև Ղարաբաղ** (), ուելսցի հոգևորական Փաթրիք Թոմասի կողմից գրված գիրք, որտեղ նա ցույց է տալիս հայերի և ուելսցիների միջև եղած բազմաթիվ ընդհանրությունները։

Փաթրիք Թոմասն առաջին անգամ Հայաստան է այցլել 2005 թվականին սկսել ոսումնասիրել հայոց պատմությունը` շատ ընդհանուր եզրեր գտնելով իր հայրենիքի պատմության հետ։ Գրքի կառուցվածքը ունի առանձնահատուկ կառուցվածք. գլուխներ` Հայաստանի և վերջաբաններ Ուելսի հետ ընդհանրությունների մասին։ Իր գրքում Փաթրիք Թոմասը նաև զուգահեռներ է անցկանում Փոքր Մհերի և Ուելսի ազգային հերոս Օուայն Գլենդուրի միջև։

Գիրքը բարձր է գնահատել Անգլիկան եկեղեցու առաջնորդը՝ Քենթերբերիի արքեպիսկոպոս Ռոուեն Ուիլյամսը։ Գրքի նախաբանում նա գրել է հետևյալը.

## Արտաքին հղումներ
* [A Welshman discovers Armenia](http://www.armenianchurch.co.uk/documents/Canon_Patrick_Thomas-NewBook20(1).pdf) 
* Գիրքը amazon.com-ում

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:2012 գրքեր
Կատեգորիա:Անգլերեն գրքեր
Թոր

**Թոր** (հին սկանդինավերեն՝ Þórr), սկանդինավյան դիցաբանության մեջ որոտի, կայծակի, փոթորիկների, կաղնու ծառի, հզորության, մարդկության պաշտպանության, ինչպես նաև պտղաբերություն և հիվանդների ապաքինման աստվածն է, ոսկեհեր աստվածուհի Սիֆի ամուսինը, Յոթունների (հսկաներ) սիրելին, ամենակարող աստված Օդինի որդին և չար աստված Լոկիի խորթ եղբայրը։ Թորն ունի մուրճանման զենք, որը կոչվում է **[[մյոլնիր]]**։ Գերմանական ցեղերը Թորին հին անգլերենով կոչում էին **Þunor**, հին գերմաներենով՝ **þonar**։

Ի վերջո ծագելով նախահնդեվրոպական հավատալիքներից, Թորը գերմանական ժողովուրդների ամբողջ գրի առնված պատմության մեջ նշվում է որպես աստված, երկնային հզոր ուժ։ Պատմությունը որպես այդպիսին սկսվում է Հռոմի կողմից գերմանական տարածքների զավթմամբ, շարունակվում ցեղային ընդարձակումներով ու Ազգերի մեծ գաղթով, հասնում մեծագույն ժողովրդականությանը Վիկինգների ժամանակաշրջանում և վերջանում սկանդինավյան երկրներում քրիստոնեության ընդունմամբ։
մինի|Հին սկանդինավյան դիցաբանության մեջ  որոտի հզոր  աստված կարմրահեր Թորը սլանում է երկնքով երկու այծերով լծված մետաղապատ մարտակառքով|առանց

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Աստվածներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Սկանդինավյան դիցաբանություն
Կատեգորիա:Գերագույն աստվածներ
Չանսի Բիլապս

**Չանսի Ռեյ Բիլապս** (անգլ.` *Chauncey Ray Billups*, ), ամերիկացի նախկին բասկետբոլիստ, պաշտպան։ Մասնագիտական կարիերայում հանդես է եկել Բասկետբոլի ազգային ասոցիացիայի (NBA) «Բոստոն Սելտիքս», «Տորոնտո Ռեպտորս», «Դենվեր Նագեթս», «Նյու Յորք Նիքս», «Լոս Անջելես Կլիպերս» և «Դետրոյթ Փիստոնս» ակումբներում։ Ուսանողական տարիներին հանդես գալով Կոլորադոյի համալսարանում, Բիլապսն ընտրվել է 1997 թվականի NBA-ի դրաֆթի առաջին ռաունդի 3-րդ ընտրությամբ՝ «Բոստոն Սելտիքսի» կողմից։

Բիլապսի կարիերան առանձնահատուկ հաջողություններով է անցնել «Դետրոյթ Փիստոնսում» հանդես գալու տարիներին (2002-2008), որի կազմում 2004 թվականին հաղթել է NBA-ի առաջնությունը և ճանաչվել NBA-ի գերեզրափակչի MVP (ամենաարժեքավոր խաղացող)։ 5 անգամ ճանաչվել է աստղ (NBA All-Star) և 3 անգամ ընդգրկվել «All-NBA» խորհրդանշական հավաքականում։

Հանդես է եկել նաև Միացյալ Նահանգների բասկետբոլի ազգային հավաքականում։

2004 թվականին Կոլորադոյի համալսարանի կողմից արժանացել է փառաբանման և համալսաարանի մարզադահլիճում հավերժացրել իր համարով խաղաշապիկը։

Հայրենի նահանգում Բիլապսը բավականին սիրված մարզիկ է։ Դեռ պատանի ժամանակ արժանացել է «Միստր Կոլորադո» տիտղոսին։ Մասնակցում է բազմաթիվ բարեգործական ծրագրերի, ինչ համար ստացել է մի շարք մրցանակներ՝ հասարակության բարեկեցիկ զարգացման գործում ավանդ ունենալու համար։

## Անձնական կյանքը

Ամուսնացած է և ունի 3 դուստր։ Նրա ընկեր և NBA-ի բասկետբոլիստ Քևին Գառնեթը հանդիսանում է երկրորդ դստեր՝ Սիարայի կնքահայրը։

[250px|մինի|աջից|«[Դետրոյթ Փիստոնսի» հայտնի մեկնարկային հնգյակը (ձախից աջ)` Ռիչարդ Հեմիլթոն, Բեն Ուոլլաս, Ռաշիդ Ուոլլաս, Չանսի Բիլապս, Թեյշաուն Փրինս]]

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ

* NBA.com էջ

Կատեգորիա:1976 ծնունդներ
Կատեգորիա:Սեպտեմբերի 25 ծնունդներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի բասկետբոլիստներ
Կատեգորիա:Բոստոն Սելտիքսի բասկետբոլիստներ
Կատեգորիա:Տորոնտո Ռեպտորսի բասկետբոլիստներ
Կատեգորիա:Դենվեր Նագեթսի բասկետբոլիստներ
Կատեգորիա:Դետրոյթ Փիստոնսի բասկետբոլիստներ
Կատեգորիա:Նյու Յորք Նիքսի բասկետբոլիստներ
Կատեգորիա:Լոս Անջելես Կլիպերսի բասկետբոլիստներ
Կատեգորիա:Մինեսոտա Թիմբերվուլվզի բասկետբոլիստներ
Կատեգորիա:Բասկետբոլի փառքի սրահի անդամներ
Կատեգորիա:Օռլանդո Մեջիքի բասկետբոլիստներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի բասկետբոլային մարզիչներ
Ալյոշա Պոպովիչը և Տուգարին Օձը

**Ալյոշա Պոպովիչը և Տուգարին Օձը** (), ռուսական մուլտֆիլմ, արտադրել է Մելնիցա կինոընկերությունը 2004 թվականին։

## Սյուժե
Ռուսական հնագույն քաղաք Ռոստովում քահանայի ընտանիքում ծնվեց մի որդի։ Նրա ծնողները նրա անունը դրեցին Ալյոշա։ Երբ նա մեծացավ, դարձավ իսկական հերոս։ Օրերից մի օր Ռոստով մտավ թշնամին և պահանջեց որպեսզի այդտեղի ամբողջ բնակչությունը իրենց եղած ոսկիները հավաքի և բերի լցնի մի տեղ և գնա։ Ալյոշան առաջարկեց մի ծրագիր և ժողովուրդը դրան հավանություն տվեց, բերելով իր ոսկին և լցնելով քարանձավի մեջ, որպեսզի, երբ թշնամին մտնի այնտեղ ոսկին վերցնելու, նրանք վերևից մեծ քար գցեին և փակեին թշնամուն այդտեղ մինչև նրանք կմեռնեին և ոսկին այդտեղից կհանեին։ Ալյոշան և իր հորեղբայրը կառավարեցին ամբողջ ծրագիրը, սակայն այն տապալվեց և թշնամին տարավ ոսկին, իսկ այդ մեծ քարը ընկավ տների վրա և ավերեց։ Ոսկին կորցնելուց հետո Ալյոշան և իր հորեղբայրը խոստացան գնալ նրանց հետևից և վերադարձնել ոսկին, իսկ ավելի ուշ նրանց հետ գնացին նաև 16-ամյա Լյուբան և իր տատիկը...

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:2004 մուլտֆիլմեր
Կատեգորիա:Մուլտֆիլմեր ձիերի մասին
Կատեգորիա:Ռուսական մուլտֆիլմեր
Կատեգորիա:Ռուսերեն մուլտֆիլմեր
Ջեյսոն Քիդ

**Ջեյսոն Ֆրեդերիկ Քիդ** (, ), ամերիկացի նախկին բասկետբոլիստ, բասկետբոլային մարզիչ։ Ներկա պահին հանդիսանում է Բասկետբոլի ազգային ասոցիացիայի (NBA) «Դալաս Մավերիքս» ակումբի գլխավոր մարզիչը։

Քիդը մեծացել է Կալիֆորնիայի Օքլենդ քաղաքում և հանդես եկել Բերքլիում գտնվող Կալիֆորնիայի համալսարանի թիմում, որից հետո մուտք է գործում 1994 թ. NBA-ի դրաֆթ, որտեղ ընտրվում է 2-րդը` «Դալաս Մավերիքսի» կողմից։ 1996-ից 2001 թվականները Քիդը խաղում է «Ֆինիքս Սանսի» կազմում, իսկ 2001-ից 2008-ը՝ «Նյու Ջերսի Նեթսի»։ 2007–08 խաղաշրջանի միջնամասում Քիդը փոխանակման շրջանակում հետ է տեղափոխվում «Դալաս»։ Վերջինիս կազմում Քիդը 2011 թ.-ին հաղթում է NBA-ի չեմպիոնատը։ Բասկետբոլիստի կարիերայի վերջին՝ 2012–13 մրցաշրջանը Քիդն անցկացնում է «Նյու Յորք Նիքս», որից հետո թոշակի է անցնում, սակայն մեկ շաբաթ անց արդեն հանդես գալիս որպես «Բրուքլին Նեթս» (նախկին՝ *«Նյու Ջերսի Նեթս»*) ակումբի գլխավոր մարզիչ։

Հանդես է եկել նաև Միացյալ Նահանգների բասկետբոլի ազգային հավաքականում` Սիդնեյի (2000) և Պեկինի (2008) ամառային օլիմպիական խաղերում։ Համարվել է լիգայի ոչ ագահ բասկետբոլիստներից մեկը, ով միշտ կարողանում էր գրագետ արդյունավետ փոխանցումների հեղինակ դառնալ։

Քիդը 10 անգամ ճանաչվել է աստղ` մասնակցելով բոլոր աստղերի խաղերին։

## Տես նաև
* 1000 և ավելի խաղի մասնակցած NBA բասկետբոլիստների ցանկ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք
* ESPN էջ

Կատեգորիա:1973 ծնունդներ
Կատեգորիա:2000 թվականի Ամառային օլիմպիական խաղերի չեմպիոններ
Կատեգորիա:2008 թվականի Ամառային օլիմպիական խաղերի չեմպիոններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի բասկետբոլային մարզիչներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի բասկետբոլիստներ
Կատեգորիա:Ամերիկացիներ իռլանդական սերմամբ
Կատեգորիա:Բրուքլին Նեթսի բասկետբոլիստներ
Կատեգորիա:Դալաս Մավերիքսի բասկետբոլիստներ
Կատեգորիա:Ֆինիքս Սանսի բասկետբոլիստներ
Կատեգորիա:Նյու Յորք Նիքսի բասկետբոլիստներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի օլիմպիական չեմպիոններ
Կատեգորիա:Բասկետբոլի փառքի սրահի անդամներ
Կատեգորիա:Բերքլիի համալսարանի շրջանավարտներ
Սիան

**Սիան** (), քաղաք Չինաստանի հյուսիս-արևմուտքում՝ Գուանժոն հարթավայրում։ Սիանը ունի շատ հին պատմություն։ Այն հիմնադրվել է ավելի քան 3100 տարի առաջ և երկրի՝ 13 դինաստիաների կառավարման ժամանակ, եղել է Չինաստանի մայրաքաղաքը։

## Քույր քաղաքները

## Պատկերասրահ

XiAn CityWall DiLou.jpg|Քաղաքային պարիսպը
China xian trommelturm 01.jpg|Թմբուկներով աշտարակը
Torre del tambor.jpg|Հարավային դարպասը
Da yan ta.jpg|Վայրի սագերի մեծ պագոդան
Xiao yan ta.jpg|Վայրի սագերի փոքր պագոդան
Yongningmen Station of Xi'an Metro Line 2.jpg|Մետրոյի Յունինմեն կայարանը


## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Մետաքսի ճանապարհի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Նախկին մայրաքաղաքներ
Կատեգորիա:Չինաստանի քաղաքներ
Muscle Museum (մինի ալբոմ)

**Muscle Museum (EP)**, բրիտանական Muse ռոք-խմբի երկրորդ մինի-ալբոմն է, թողարկվել է 1999 թ. հունվարի 11-ին՝ *Dangerous* լեյբլի կողմից։ Սկավառակից 4 երգերը՝ «Muscle Museum», «Sober», «Uno» և "«Unintended» հետագայում իրենց տեղը գտան խմբի առաջին լիարժեք Showbiz ալբոմում։

## Երգացանկ

## Արտաքին հղումներ
* Ալբոմը խմբի պաշտոնական կայքում 
* Muscle Museum (EP) / MuseWiki
* Ալբոմը Discodc.com կայքում

## Ծանուցումներ

Կատեգորիա:1999 մինիալբոմներ
Կատեգորիա:Muse ալբոմներ
Muse EP

**Muse (EP)**, բրիտանական Muse ռոք-խմբի առաջին մինի-ալբոմն է, թողարկվել է 1998 թ. մայիսի 11-ին՝ *Dangerous* լեյբլի կողմից։ Սահմանափակ ալբոմի 999 օրինակները ձայնագրվել են և թողարկվել են "Sawmills" ստուդիայում, և թողարկվել 1998 թ. մայիսի 11-ին՝ նույն ստուդիային պատկանող *Dangerous* լեյբլի կողմից։ Սկավառակից երեք երգերը՝ 
«Overdue», «Cave» և «Escape» հետագայում տեղ գտան խմբի առաջին լիարժեք Showbiz ալբոմում։

## Երգացանկ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Ալբոմը խմբի պաշտոնական կայքում 

Կատեգորիա:1999 ալբոմներ
Կատեգորիա:Muse ալբոմներ
Աղդաշի շրջան

**Աղդաշի շրջան** (), շրջան ներկայիս Ադրբեջանական Հանրապետության կազմում։

## Տես նաև
* Ադրբեջանի վարչական բաժանում

## Արտաքին հղումներ
* Շրջանը Azerbaijan կայքում 
* Աղդաշի շրջանի կայքը
* Աղդաշի շրջանը

Կատեգորիա:Աղդաշի շրջան
Գուգլ Թարգմանիչ

**Google Թարգմանիչ** (Google Translate), Գուգլ ընկերության առցանց, մեքենայական թարգմանության ծառայություն։ Հնարավորություն է տալիս 64 լեզվով թարգմանել տեքստ, փաստաթուղթ (նիշք) և կայքէջ։ Թարգմանության որակը տարբերվում է ըստ լեզվի. ավելի գործածական լեզուները ավելի լավ են թարգմանվում։ Ծրագիրը կատարելագործվում է երկու եղանակով. գնահատական (ֆիդբեք) է ստացվում ծառայությունից օգտվողից. ծրագիրը ինդեքսավորում և վերլուծում է համացանցում առկա թարգմանությունները (օրինակ երկու լեզվով նույն կայքը կամ նույն լրագրային հոդվածը)։

Google Թարգմանիչը մեկնարկել է 2006 թ. ապրիլի 28-ին։ 2010-ից թարգմանում է նաև հայերենով։

## Հնարավորություններ
Google թարգմանիչը կարող է թարգմանել վեբ-էջեր և որոնել  այլ լեզուներով թարգմանված ինֆորմացիա։ Վեբ դիզայներների համար ընկերության աշխատակիցները մշակել են սցենար, որը թույլ է տալիս կազմակերպել կայքի թարգմանությունը բոլոր մատչելի լեզուներով։ Սակայն, ինչպես ավտոմատ թարգմանության այլ գործիքներ, այնպես էլ Google թարգմանիչը ունի սահմանափակումներ։ Այն  հնարավորություն է տալիս օգտվողին, ամբողջովին պատկերացնել թարգմանվող նյութի բովանդակությունը, սակայն ճշգրիտ թարգմանություն տրամադրել չի կարող։
Վեբ ծրագրավորողները մշտապես աշխատում ենք թարգմանության որակի վրա, զարգանում են այլ լեզուներով թարգմանություններ։

Google թարգմանիչը հնարավորություն է տալիս թարգմանություններ կատարելէ 103 լեզուներով։

#  ադրբեջաներեն
#  ալբաներեն
#  ամհարերեն
#  անգլերեն
# border|22px արաբերեն
#  հայերեն
#  աֆրիկանս
#  բասկերեն
#  բելառուսերեն
#  բենգալերեն
#  բիրմերեն
#  բուլղարերեն
#  բոսնիերեն
#  ուելսերեն
#  հունգարերեն
#  վիետնամերեն
#  հավայերեն
#  գալիսերեն
#  հունարեն
#  վրացերեն
#  հնդկերեն
#  դանիերեն
#  զուլու
#  եբրայերեն
#  իգբո
#  իդիշ
#  ինդոնեզերեն
#  իռլանդերեն
#  իսլանդերեն
#  իսպաներեն
#  իտալերեն
#  յորուբա
#  ղազախերեն
#  հնդկերեն
#  կատալոներեն
#  ղրղզերեն
#  չինարեն
# / կորեերեն
#  կորսիկերեն
#  Հաիթիի կրեոլյան լեզու
#  քրդերեն
#  քմերերեն
#  կոսա
#  լաոսերեն
#  լատիներեն
#  լատիշերեն
#  լիտվերեն
#   լյուքսեմբուրգերեն
#  մակեդոներեն
#  մալագասերեն
#  մալայերեն
#  մալայալամ
#  մալթայերեն
#  մաորի
#  մարատհի
#  մոնղոլերեն
#  գերմաներեն
#  նեպալերեն
#  նիդեռլանդերեն
#  նորվեգերեն
#  պանջաբի
#  պարսկերեն
#  լեհերեն
#  պորտուգալերեն
#  փաշթո
#  ռումիներեն
#  ռուսերեն
#  սամոաներեն
#  սերբերեն
#  սերբերեն
#  սեսոտո
#  սինհալերեն
#  սինդխի
#  սլովակերեն
#  սլովեներեն
#  սոմալերեն
#  սվահիլի
#  սունդաներեն
#  տաջիկերեն
#  թայսերեն
#  թամիլերեն
#  թելուգու
#  թուրքերեն
#  ուզբեկերեն
#  ուկրաիներեն
#  ուրդու
#  ֆիլիպիներեն
#  ֆիններեն
#  ֆրանսերեն
#  արևմտաֆրիզերեն
#  խաուսա
#  հինդի
#  հմոնգ
#  խորվաթերեն
#  չեվա
#  չեխերեն
#  շվեդերեն
#  շոնա
#  շոտլանդերեն
# border|22px էսպերանտո
#  էստոներեն
#  ճավայերեն
#  ճապոներեն

## Արտաքին հղում
* Գուգլ Թարգմանիչ
*Teach You Backwards: An In-Depth Study of Google Translate for 103 Languages 

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:2006 հայտնված արտադրանքներ
Կատեգորիա:2006 ստեղծված կայքեր
Թարգմանիչ
Կատեգորիա:Թարգմանություն
Պերսեփոնեի առևանգումը (Բեռնինի)

**Պերսեփոնեի առևանգումը**, բարոկկո դարաշրջանի իտալացի հռչակավոր քանդակագործ և ճարտարապետ Ջովաննի Լորենցո Բեռնինիի 1621-1622 թվականներին ստեղծած արձանախումբն է։ Ստեղծման ժամանակ հեղինակը 23 տարեկան էր։ Արձանը գտնվում է Բորգեզե պատկերասրահում։

մինի|250px|Հատված քանդակից

## Սյուժեն
Սյուժեն վերցված է Հին հունական դիցաբանությունից։ Պատկերված է այն պահը, երբ Հադեսը առևանգում է երկրագործության աստվածուհի Դեմետրայի աղջկան՝ Պերսեփոնեին։ Դեմետրան լիովին հուսաբեկ դադարում է բերք պարգևել մարդկությանը և Զևսը հրամայում է Հադեսին ետ վերադարձնել Պերսեփոնեին իր մորը։ Սակայն Հադեսը ստիպում է Պերսեփոնեին կուլ տալ նռան մի քանի հատիկ, և Դեմետրայի դուստրը արդեն չէր կարող վերջնականապես լքել ստորերկրյա թագավորությունը։ Նա միայն տարվա մի մասը անցկացնում էր երկրի վրա մոր հետ, իսկ մնացած ժամանակ իշխում էր ստորգետնյա թագավորությունում։

## Գրականություն

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ

* Web Gallery of Art
* Galleria Borghese 
* ''Vita del Cavalier Gio. Lorenzo Bernino'' at Google Books
* ''Vita del cavaliere Gio. Lorenzo Bernino'' at Google Books

Կատեգորիա:Ջովաննի Լորենցո Բեռնինի
Կիրկվուդի ճեղքեր

մինի|աջից|400px|Պատկերված են առավել վառ արտահայտված չորս Կիրկվուդի ճեղքերը
**Կիրկվուդի ճեղքեր** աստերոիդների հիմնական գոտու շրջանում աստերոիդների բաշխման ճեղքեր կամ բացակներ են։ Նրանք համընկնում են Յուպիտերի հետ ուղեծրային ռեզոնանսերի տեղաբաշխման հետ։

Օրինակ, կան չափազանց քիչ աստերոիդներ, որոնց մեծ կիսաառանցքը գտնվում է 2,5 ա. մ.-ի մոտակայքում, պտույտի պարբերությունը 3,95 տարի, որը հավասար է երեք պտույտի Յուպիտերի մեկ պտույտի դիմաց (հետևաբար, կոչվում է 3:1 ուղեծրային ռեզոնանս)։ Աստերոիդները չեն կարող եկար ժամանակ մնալ այս ուղեծրերում քանի որ Յուպիտերի ձգողության ուժի ազդեցության տակ նրանք շատ արագ դառնում են ոչ կայուն և դուրս են մղվում այս ուղեծրերից։ Յուպիտերի հետ հանդիպումից խուսափելով, որոշ աստերոիդներ շարժվում են նրա հետ ռեզոնանսի մեջ, նրանց պտույտի պարբերությունները կազմում են պարզ հարաբերություններ հսկա մոլորակի պտույտի պարբերության հետ։ Սրա պարզագույն դեպք է հանդիսանում 1:1 ռեզոնանսը, այսպիսի ուղեծրերում են գտնվում «տրոյացիները»։

Այս ճեղքերը առաջին անգամ հայտնաբերվել են 1857 թվականին Դենիել Կիրկվուդի կողմից, ով էլ բացատրել է նրանց առաջացման պատճառները Յուպիտերի հետ ուղեծրային ռեզոնանսի պատճառով։

Ավելի ուշ հայտնաբերվեցին փոքր քանակով աստերոիդների ընտանիքներ, որոնք ունեն ուղեծրի մեծ էքսցենտրիսիտետ և պտտվում են Կիրկվուդի ճեղքերի շրջանակներում։ Այս ընտանիքների օրինակներ են հանդիսանում Ալինդայի ընտանիքը և Գրիքուայի ընտանիքը։ Այս ուղեծրերը աստիճանաբար ավելի են ձգվում ավելացնելով իրենց էքսցենտրիսիտետները տասնյակ միլիոնավոր տարիների ընթացքում, և ի վերջո նրանք դուրս կմղվեն ռեզոնանսից մեծ մոլորակի հետ հանդիպումների հետևանքով։

Ամենացայտուն Կիրկվուդի ճեղքերը տեղակայված են հետևյալ ուղեծրերի վրա՝
* 2,06 ա. մ. (4:1 ռեզոնանս)
* 2,5 ա. մ. (3:1 ռեզոնանս), Ալինդայի ընտանիքի աստերոիդներ
* 2,82 ա. մ. (5:2 ռեզոնանս)
* 2,95 ա. մ. (7:3 ռեզոնանս)
* 3,27 ա. մ. (2:1 ռեզոնանս), Գրիքուայի ընտանիքի աստերոիդներ

Գտնվել են նաև ավելի թույլ կամ նեղ ճեղքեր՝
* 1,9 ա. մ. (9:2 ռեզոնանս)
* 2,25 ա. մ. (7:2 ռեզոնանս)
* 2,33 ա. մ. (10:3 ռեզոնանս)
* 2,71 ա. մ. (8:3 ռեզոնանս)
* 3,03 ա. մ. (9:4 ռեզոնանս)
* 3,075 ա. մ. (11:5 ռեզոնանս)
* 3,47 ա. մ. (11:6 ռեզոնանս)
* 3,7 ա. մ. (5:3 ռեզոնանս)

## Տես նաև
* Ուղեծրային ռեզոնանս
* Աստերոիդների ընտանիքներ
* Կասինիի ճեղք

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Article on Kirkwood gaps at Wolfram's scienceworld
* A method to create a short-term simulation 

Կատեգորիա:Աստերոիդներ
Նոր ժամանակներ (ֆիլմ, 1936)

**Նոր ժամանակներ** (), Չառլի Չապլինի համր լիամետրաժ ֆիլմ՝ նկարահանված 1936 թվականին։ Ֆիլմի պրեմիերան տեղի է ունեցել 1936 թվականի փետրվարի 5-ին, ԱՄՆ-ում։ Ֆիլմի գլխավոր հերոսը դարձյալ թափառաշրջիկն է, որը փորձում է ողջ մնալ Մեծ Ճգնաժամի նոր ինդուստրիալ հասարակության մեջ։ Սա վերջին ֆիլմն է, որտեղ հանդես է գալիս թափառաշրջիկի աշխարհահռչակ կերպարը։ Ֆիլմը ճանաչվել էր որպես Չապլինի լավագույն կինոնկարներից մեկը։ Ամերիկյան բոլոր ժամանակների 100 լավագույն կատակերգական ֆիլմերի ցանկում 33-րդն է։

## Նկարահանումներ
Ֆիլմի արտադրումը սկսվել էր 1933 թվականի սեպտեմբերին, իսկ ավարտվել էր 1936 թվականի հունվարի 12-ին։ Առաջին պրեմիերան տեղի էր ունեցել 1936 թվականի փետրվարի 5-ին, Նյու-Յորքում։ Ֆիլմը պետք է հնչունային արվեր, սակայն Չապլինը չէր կարող պատկերացնել իրեն խոսող թափառաշրջիկին։ Վերջինս միայն համր կինոյի հերոս պետք է լիներ։ Վերջ ի վերջո Չապլինը թողեց փորձարկումները ֆիլմը հնչունային անել, բայց վերջում ավարտեց այն, ինչպես համր կինո։

Ֆիլմի վերջում թափառաշրջիկը դուրս է գալիս ռեստորանի բեմ, որպեսզի երգ երգի հանդիսատեսների համար։ Նա չի հիշում երգի խոսքերը և տեքստը ձայնագրում են նրա մանժետների վրա։ Երգելու ժամանակ հերոսը կորցնում է մանժետներն ու ստիպված արտասանում է խառը-խշտիկ բառեր, ֆրանսերենին և իտալերենին նման։ Հանդիսատեսն առաջին անգամ լսում է թափառաշրջիկի ձայնը։

## Դերակատարներ

## Հետաքրքիր փաստեր
* «Կերակրող մեքենան» հորինված էր Չառլի Չապլինի կողմից, դեռ 1916 թվականին, լիամետրաժ ֆիլմի համար, լուսնի վրա ճանապարհորդության մասին։ Այդ ֆիլմը պետք է նկարահանվեր որպես երգիծանք՝ տեխնիկական առաջընթացի հանդեպ, սակայն հետագայում չնկարահանվեց։
* Բանտ այցելող հոգևորականի դերում, հանդես էր եկել անգլիական վիրաբույժ Սեսիլ Ռեյնոլդսը։
* Չապլինը մեղադրվել էր գրագողության մեջ, Ռենե Կլերի՝ «Ազատությու՛ն մեզ» ֆիլմից, մասամբ կոնվեյերի տեսարանից։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*  80px|8.5 աստղ 10-ից
*  80px|5 աստղ 5-ից
*  80px|8.5 աստղ 10-ից

Կատեգորիա:1936 ֆիլմեր
Կատեգորիա:United Artists ֆիլմեր
Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի ֆիլմերի ազգային գրանցամատյանի ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան անկախ ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան կատակերգական դրամա ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան կինոկատակերգություններ
Կատեգորիա:Ամերիկյան մելոդրամա ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան ռոմանտիկ կինոկատակերգություններ
Կատեգորիա:Ամերիկյան սև-սպիտակ ֆիլմեր
Կատեգորիա:Անգլերեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:Սև-սպիտակ ֆիլմեր
Կատեգորիա:1930-ականների ամերիկյան ֆիլմեր
Կատեգորիա:1930-ականների անգլերեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:Այժմեականություն
Կատեգորիա:Ամերիկյան ռոմանտիկ կատակերգական դրամա ֆիլմեր
Ֆեոդոր Շալյապին

**Ֆեոդոր Իվանի Շալյապին** (, ), ռուս բաս երգիչ, ռուսական ռեալիստական վոկալ-բեմական արվեստի խոշորագույն ներկայացուցիչներից է։

## Կենսագրություն
Ֆեոդոր Շալյապինն ավարտել է Կազանի երկդասյան վարժարանը։ Ունենալով ձայնային առանձնահատուկ տվյալներ՝ 9 տարեկանից երգել է եկեղեցու երգչախմբում։ 1890 թվականին ընդունվել է Սեմյոն Սեմյոնով-Սամարսկու Ուֆայի օպերային թատրոն, որտեղ հանդես է եկել իր առաջին դերերգերով։ 1892–1893 թվականներին Թիֆլիսում աշակերտել է երգիչ Դմիտրի Ուսատովին, 1893–1894 թվականներին օպերային թատրոնում կատարել է Ռամֆիսի (Ջուզեպպե Վերդիի «Աիդա»), Մեֆիստոֆելի (Շառլ Գունոյի «Ֆաուստ»), Դոն Բազիլիոյի (Ջոակինո Ռոսսինիի «Սևիլյան սափրիչ») դերերգերը։
1895 թվականին Շալյապինը երգել է Սանկտ Պետերբուրգի Մարիինյան թատրոնում, 1896–1899 թվականներին՝ Մոսկվայի մասնավոր ռուսական օպերայում, որտեղ ստեղծել է իր երկացանկի հիմնական դերերգերը։ 1899 թվականից եղել է Մոսկվայի Մեծ և Մարիինյան թատրոնների մեներգիչ։ Երգչի համար կարևոր նշանակություն է ունեցել համագործակցությունը կոմպոզիտոր Սերգեյ Ռախմանինովի հետ։ 1901 թվականից Շալյապինը հյուրախաղերով ելույթներ է ունեցել Հռոմի, Մոնտե Կառլոյի, Բեռլինի, Նյու Յորքի «Մետրոպոլիտեն», Միլանի «Լա Սկալա» և այլ խոշոր օպերային թատրոններում՝ արժանանալով համաշխարհային ճանաչման։ 1922 թվականից ապրել է Փարիզում։

## Ստեղծագործական կյանք
Շալյապինի արվեստում օրգանապես միաձուլված էր երգչի և դրամատիկական դերասանի տաղանդը, իսկ ձայնի բացառիկ գեղեցիկ ու փափուկ տեմբրն արտահայտում էր հոգու ամենանուրբ ելևէջները։

Վերամարմնավորման բարձր արվեստով է կատարել 
*Սուսանինի (Միխայիլ Գլինկայի «Իվան Սուսանին») հերոսական-էպիկական,
*Բորիս Գոդունովի (Մոդեստ Մուսորգսկու «Բորիս Գոդունով»),
*Իվան Ահեղի (Նիկոլայ Ռիմսկի-Կորսակովի «Պսկովցի կինը») ողբերգական,
*Երյոմկայի (Ալեքսանդր Սերովի «Թշնամու ուժը») կենցաղային,
*Դևի (Անտոն Ռուբինշտեյնի «Դև»),
*Մեֆիստոֆելի (Շառլ Գունոյի «Ֆաուստ») ռոմանտիկական,
*Դոն Բազիլիոյի (Ջաոկոմո Ռոսսինիի «Սևիլյան սափրիչ») երգիծական դերերգերը։

Շալյապինն ստեղծել է հավաստի կերպարներ, բացահայտել նրանց բարդ ու հակասական ներաշխարհը։ Նա նաև խոշոր կամերային երգիչ էր, Միխայիլ Գլինկայի, Մոդեստ Մուսորգսկու, Պյոտր Չայկովսկու, Ռոբերտ Շումանի, Ֆրանց Շուբերտի ռոմանսների հիանալի մեկնաբանը։

## Շալյապինը բեմադրիչ
Շալյապինը բեմադրել է Ժյուլ Մասնեի «Դոն Կիխոտ», Ջուզեպե Վերդիի «Դոն Կառլոս», Մոդեստ Մուսորգսկու «Խովանշչինա» օպերաները։

## Կինոյում և կերպարվեստում
Նկարահանվել է «Իվան Վասիլևիչ Ահեղ ցարը» (1915 թ., Ռուսաստան), «Դոն Կիխոտ» (1932 թ., Ֆրանսիա) կինոնկարներում։ Ստեղծել է քանդակագործական, գեղանկարչական, գրաֆիկական և գրական գործեր։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1873 ծնունդներ
Կատեգորիա:1938 մահեր
Կատեգորիա:20-րդ դարի օպերային երգիչներ
Կատեգորիա:Բասեր
Կատեգորիա:Նովոդևիչյան գերեզմանատանը թաղվածներ
Կատեգորիա:Պատվո լեգեոնի շքանշանի կոմանդորներ
Կատեգորիա:Ռուս օպերային երգիչներ
Կատեգորիա:Սուրբ Ստանիսլավի 3-րդ աստիճանի շքանշանի ասպետներ
Կատեգորիա:Քաղցկեղից մահացածներ
Սուրբ Գևորգ եկեղեցի (Աբլբուհար)

**Սուրբ Գևորգ եկեղեցի** (*Ապլպհարի Սուրբ Գևորգ, Սուրբ Գևորգ*), վանք Թուրքիայի Բիթլիսի մարզում, Աբլբուհար գյուղի մոտ։ Մինչև XX դարի սկզբները կանգուն էր և ուներ կալվածքներ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Թուրքիայի հայկական գոյություն չունեցող եկեղեցիներ
Կատեգորիա:Եկեղեցիներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Բիթլիսի մարզի հայկական վանքեր և եկեղեցիներ
Աբրահամավանք

**Աբրահամավանք** (*Աբրահամունք, Սուրբ Աբրահամ վանք, Սուրբ Աստվածածին վանք*), վանք Արևմտյան Հայաստանի Վանի նահանգի Հայոց Ձոր գավառի Խեք (Հայք) գյուղում, Վանա լճից մոտ 28 կմ արևելք, Խոշաբ գետի ձախ ափին։ Կառուցվել է 13-րդ դարում և նվիրվել Աբրահամ Խոստովանողին (5-րդ դար)։ Կողոպտվել և ավերվել է 1800-ականների երկրորդ կեսին թուրքերի կողմից։ Առաջին անգամ հիշատակվում է Եղիշեն։ Ըստ ավանդության՝ Սուրբ Աբարահամի մոտ, բլրի վրա գտնվում է Հայկ Նահապետի գերեզմանը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Թուրքիայի հայկական գոյություն չունեցող եկեղեցիներ
Կատեգորիա:13-րդ դարի հայկական վանքեր և եկեղեցիներ
Կատեգորիա:Վանքեր այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Վանի մարզի հայկական վանքեր և եկեղեցիներ
Աբուխանմի եկեղեցի

**Աբուխանմի եկեղեցի**, եկեղեցի Անի մայրաքաղաքում։ Պատերին պահպանվել էին հայերեն երկու արձանագրություններ։

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* 
* 

Կատեգորիա:Անիի հայկական վանքեր և եկեղեցիներ
Կատեգորիա:Եկեղեցիներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:11-րդ դարի հայկական վանքեր և եկեղեցիներ
Ագարակագո

**Ագարակագո**, վանք Վրաստանի Ախալցխայի մունիցիպալիտետում։ Այժմ ավերված է։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:19-րդ դարի հայկական վանքեր և եկեղեցիներ
Կատեգորիա:Ախալցխայի շրջանի հայկական առաքելական վանքեր և եկեղեցիներ
Կատեգորիա:Հայկական առաքելական գոյություն չունեցող վանքեր և եկեղեցիներ (Վրաստան)
Կատեգորիա:Վանքեր այբբենական կարգով
Աբկավանք

**Աբկավանք** (*Աբկանց վանք, Աբկաց վանք*), վանք Մեծ Հայքի Սյունիք աշխարհում, Արևիք գավառի Աբկավանք (ուշ շրջանում Ափկես) գյուղում կամ նրա մոտակայքում։

Հիշատակել է Ստեփանոս Օրբելյանը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Սյունյաց թեմի վանքեր և եկեղեցիներ
Կատեգորիա:Հայկական առաքելական գոյություն չունեցող վանքեր և եկեղեցիներ (Հայաստան)
Կատեգորիա:Վանքեր այբբենական կարգով
Իսլամը Շոտլանդիայում

**Իսլամը Շոտլանդիայում** (), ներկայացված է 20-րդ դարի երկրորդ կեսում մի շարք, իսլամադավան երկրներից ներգաղթած էմիգրանտներով։ Շոտլանդիայում մուսուլմանները կազմում են բնակչության 0,9% (42 557), այդ թվում 30 հազար մարդ Գլազգոյում։ Մուսուլմանները երրորդ ոչ քրիստոնեական խոշոր խումբն են կազմում երկրում աթեիստներից և ագնոստիկներից հետո։

## Պատմություն
Առաջին մուսուլման ուսանողը Շոտլանդիայում Վազիր Բեգն էր Բոմբեյից (այժմ՝ Մումբայ)։ Նա նշված է որպես Էդինբուրգի համալսարանի բժշկական ֆակուլտետի ուսանող 1858-1859 թվականներ։ Գլազգոյում ապրանքի արտադրությունը և ծանրաբեռնված նավահանգիստը նշանակում էր, որ այնտեղ շատ լասկարներ (հնդիկ նավաստիներ) էին աշխատում։ Դանդին պետք է ջուտ ներմուծեր, հետևաբար բենգալացի նավաստիները նավահանգստում յուրահատուկ տեղ էին զբաղեցնում։ Ըստ Գլազգոյի նավաստիների տան գրառումների՝ 1903 թվականին, եկածների երրորդ մասը՝ 5500-ը մուսուլման լասկարներ էին։

Մուսուլմանների ներգաղթը Շոտլանդիա համեմատաբար վերջերս է կատարվել։ Շոտլանդիայի մուսուլմանների զգալի մասը սերում են այն ընտանիքներից, որոնք ներգաղթել են 20-րդ դարի վերջերվականին։ 2001 թիվականին Շոտլանդիայի մուսուլմանները կազմում էին բնակչության 0.9%-ը(42,557), որոնցից 30,000-ը Գլազգոյում էին։ 2011 թվականին մուսուլմանների քանակը հասավ 76,737, որը կազմում էր բնակչության 1.4%-ը։ Մուսուլմանները երրորդ ամենամեծ ոչ քրիստոնյա խումբն են աթեիստներից ու ագնոսթիկներից հետո։ Շոտլանդացի շատ մուսուլմաններ Հարավային Ասիայից են, հիմնականում՝ Պակիստանից։

## Մզկիթներ
right|thumb|190px|Էդինբուրգի կենտրոնական մզկիթ
right|thumb|190px| Գլազգոյի կենտրոնական մզկիթը Գլազգոյի ամենամեծ սուննի մզկիթն է
Շոտլանդիայի 2 կարևոր մզկիթներն են Էդինբուրգի կենտրոնական մզկիթը, որը կառուցվել է 6 տարի և ծախսվել է £3.5մլն։ Մզկիթի գլխավոր սրահում տեղավորվում է մոտ 1000 մարդ։ Մյուս կարևոր մզկիթը Գլազգոյի կենտրոնական մզկիթն է։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Շոտլանդիայի մուսուլման խորհուրդը
Լճափ կամավորական ջոկատ

**Լճափ կամավորական ջոկատ**, Արցախյան ազատամարտում մասնակցած հայկական կամավորական ռազմական միավորում։

Սկսվեց կազմավորվել 1993 թվականի մայիս-դեկտեմբեր ամսից, երբ արդեն Արցախում գործում էին մի քանի ջոկատներ։ Ջոկատը կազմավորվեց Լևոն Գևորգյանի, Մագել Գևորգյանի, Վալտեր Գևորգյանի, Հայկ Սիմոնյանի, Կարլեն Հովհաննիսյանի, Գնել Գևորգյանի ջանքերով, որոնք արդեն մասնակցել էին ռազմական գործողությունների ուրիշ ջոկատների հետ։ Ջոկատի հիմնական կորիզը կազմում էին Գեղարքունիքի Լճափ գյուղի բնակիչներ։ Ջոկատի կազմում կային նաև Արծվաքար, Ծովազարդ, Հայրավանք, Բերդկունք գյուղի տղաներ, ընդհանուր թվով՝ 48 ազատամարտիկ։

## Արտաքին հղումներ
* Լճափ ջոկատի մարտական ուղին

Կատեգորիա:Արցախյան պատերազմի հայկական ջոկատներ
Դաշնակցականների ջոկատ

**Դաշնակցականներ**, Արցախյան ազատամարտում մասնակցած հայկական կամավորական ջոկատ։ Հրամանատարներ՝ Թաթուլ Կրպեյան, Ժիրայր Սեֆիլյան, Վլադիմիր Բալայան։

## Տես նաև
* Հայ Հեղափոխական Դաշնակցություն

Կատեգորիա:Արցախյան պատերազմի հայկական ջոկատներ
Ամալթեա (այլ կիրառումներ)

**Ամալթեա**։

* Ամալթեա - նիմփա, որը կերակրել է Զևսին այծի կաթով։
* Ամալթեա (արբանյակ) - Լուսնթագի արբանյակ։
* (113) Ամալթեա - աստերոիդ Արեգակնային համակարգում։
Կալիստո (այլ կիրառումներ)

**[[Կալիստո]]**, հին հունական դիցաբանության կերպար։

Ինչպես նաև՝
* **[[Կալիստո (դիցաբանություն)|Կալիստո]]** - հին հունական դիցաբանության կերպար, Արկադիայի թագավոր Լիկաոնի դուստրը։
* **[[Կալիստո (արբանյակ)|Կալիստո]]** — Յուպիտեր մոլորակի արբանյակ։
* **[[(204) Կալիստո]]** — աստերոիդ Արեգակնային համակարգում։
Գանիմեդ (այլ կիրառումներ)

**Գանիմեդ**՝

* Գանիմեդ — տրոյացի երիտասարդ, որին առևանգել էր Զևսը։
* Գանիմեդ — Յուպիտերի արբանյակ։
* (1036) Գանիմեդ — աստերոիդ Արեգակնային համակարգում։