open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Սելենոֆոբիա

280px|մինի|Լիալուսին
**Սելենոֆոբիա** *(-լուսին)*, իռացիոնալ անկառավարելի վախ լուսնից և նրա լույսից։ Այն նաև անվանում են լունաֆոբիա՝  (լուսին) բառից։ Մարդիկ, ովքեր ունեն այս ֆոբիան, կարծում են, որ լուսինը բացասական ազդեցություն ունի իրենց կյանքի վրա։ Սելենոֆոբիան լայն տարածված ֆոբիա չէ։ Այն համարվում է տագնապային խանգարում, որի հետևանքով կարող է առաջանալ տագնապային հարձակում։ Հաճախ նրանք վախենում են ոչ միայն լուսնից ու լուսնի լույսից, այլ նաև լուսնի մասին խոսելուց։

Սելենոֆոբիայի ամենատարածված դրսևորումը լիալուսնից վախենալն է, քանի որ համարվում է, որ լիալուսնի ժամանակ մարդիկ հակված են լինում հանցագործություններ կատարելու (օրինակ՝ գողություն, սպանություն, վանդալիզմ)։ Ըստ նրանց՝ լիալուսինը մարդկանց հասցնում է խելագարության, լուսնոտության։

Լիալուսնի ֆոբիան այլ կերպ անվանում են ռեմաֆոբիա կամ մեստոսելենոֆոբիա *(-լի, ամբողջական)*։
280px|մինի|Լուսնային ճագարը պատրաստում է անմահության դեղահաբը (չինական գործվածք. 18-րդ դար

## Սելենոֆոբիայի առաջացման պատճառը
Սելենոֆոբիան, ինչպես շատ ուրիշ ֆոբիաներ, հիմնականում առաջանում է մանկության ժամանակ՝ սովորաբար 4-5 տարեկանում ստացած տրավմաներից։ Բայց այն կարող է նաև զարգանալ լուսնի մասին միֆերի պատճառով։ Կան միֆեր, ըստ որոնց, լուսնի վրա ապրում են չար արարածներ։ Ոմանք կարծում են, որ լուսինը կարող է մարդուն վերածել գայլամարդու։

Մեկ այլ միֆ է լուսնային ճագարը, որը աշխարհի տարբեր ժողովուրդների ֆոլկլորում նապաստակ կամ ճագար է, և բնակվում է Լուսնի վրա։ Այս պատկերացումը պարեյդոլիական տեսողական պատրանք է։ Լուսնի վրայի մուգ հետքերը, որոնք իրականում լուսնային լճեր են, ընկալվում են որպես նապաստակ կամ ճագար։

Թերևս ամենահայտնի հիշատակությունը Լուսնային նապաստակի մասին հանդիսանում է «Չուի բանաստեղծություններ» ստեղծագործական հավաքածուն, որ գրվել է Չինաստանում` Հան դինաստիայի ժամանակաշրջանում. այնտեղ ասվում է, որ լուսնային պալատում ապրում է սպիտակ լուսնային ճագար (  ), ով, նստած լինելով գույհույի ծառի ստվերի տակ, մի ամբողջ տարի փնտրում է անմահության դեղահաբեր։ Հանի դինաստիայի ժամանակաշրջանի այլ պոետներ հաճախ լուսնային ճագարին անվանում էին «նեֆրիտային ճագար» (), և այս արտահայտությունները շատ հաճախ սկսեցին օգտագործվել Լուսինը մատնանշելու համար։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Լուսին
Կատեգորիա:Ֆոբիաներ
Աշուր-Ադա

**Աշուր-Ադա**, **Աշուրադա**, **Աշուր-Ադե** (, ), միակ կղզին է Կասպից ծովի իրանական ափին։ Աշուր-Ադայի մակերևույթը կազմում է 800 հեկտար (2000 ակր)։
Կղզին գտնվում է Կասպից ծովի հարավարևելյան մասում՝ Աստրաբադի ծովածոցում, Գորգան քաղաքից 23 կմ հեռու։

Աշուր-Ադայում կա ծովամթերքի վերամշակման գործարան.: Իրանի սև խավիարի ավելի քան 50 %-ն արտադրվում է Աշուր-Ադայում։ Կղզու վրա տեղակայված են 9 ափամերձ կայաններ։

Կղզին ավազոտ է և ծովի մակերևույթից մի փոքր է միայն բարձր։ 19-րդ դարում կղզին ուներ 3 կմ երկարություն, մոտ 600 մ լայնություն։
Կասպից ծովի մակարդակի փոփոխության հետևանքով այն դարձել է թերակղզի։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Անմարդաբնակ կղզիներ
Կատեգորիա:Իրանի աշխարհագրություն
Կատեգորիա:Իրանի կղզիներ
Կատեգորիա:Կասպից ծովի կղզիներ
Կատեգորիա:Կղզիներ այբբենական կարգով
Խուան Ալվարադո

**Խուան Ալբերտո Անդրեյ Ալվարադո** (, հայտնի է որպես **Մելլի** ( , ), իսպանացի ֆուտբոլիստ է, խաղում է կենտրոնական պաշտպանի դիրքում։

## Կարիերա
Մելլին միացել է «Բետիսին» 14 տարեկան հասակում 2001 թվականին տեղափոխվել է «Բետիս Բ»։ 2001֊2002 թվականների մրցաշրջանի ավարտին Մելլին տեղափոխվեց «Պոլոդեպորտիվո» որտեղ Իսպանիայի երկրորդ առաջնությունում մասնակցեց երկու խաղի։ Մելլին «Բետիս»֊ում խաղացել է 200֊ից ավելի խաղ։ Նա 2004֊2005 թվականներին օգնել է թիմին հաղթել Իսպանիայի գավաթը։ 2006 թվականին Մալլին «Կամպ նոու» մարզադաշտում «Բարսելոնա»֊ի դեմ խաղում դարձավ 2 ինքնագոլի հեղինակ։ 2011 թվականին Մելլին պայմանագիր է կնքել Բելգիական «Գենտ»֊ի հետ և իր խաղի նորամուտը նշել օգոստոսի 27֊ին «Լերսա»֊ի դեմ խաղում։ Բելգիական առաջնությունում Խուանը «Գենտ»֊ի կազմում մասնակցեց 59 խաղի և դարձավ 3 գոլի հեղինակ։ 2013 թվականի օգոստոսին նա պայմանագիր կնքեց տիրասպոլյան ակումբի՝ «Շերիֆ»֊ի հետ։ Ակումբը 2013֊2014 թվականներին դարձավ Մոլդովայի ֆուտբոլային առաջնության չեմպիոն։ 2014 թվականի հունիսին լքեց մոլդովական ակումբը։ Նույն թվականի հուլիսին «Շերիֆ»֊ի նախկին գլխավոր մարզիչ Խուան Ֆերանդոն պայմանագիր կնքեց հունական «Էրգոտելիս»֊ի հետ և Մելլին տեղափոխվեց հունական ակումբ։ 2015 թվականին Մելլին պայմանագիր կնքեց ադրբեջանական «Սիմուրգոմ»֊ի հետ, որտեղ նա մասնակցեց 14 խաղի։ 2015 թվականի հունիսին պայմանագիր կնքեց Բաքվում գտնվող «Նեֆտչի» թիմի հետ։

## Վիճակագրություն

## Ձեռքբերումներ
### Ակումբային
* Իսպանիայի գավաթ 2004֊2005
* Մոլդովայի ֆուտբոլի առաջնության չեմպիոն 2013֊2014
### Հավաքական
* մինչև 17 տարեկանների եվրոպայի չեմպիոն 2001
* մինչև 19 տարեկանների եվրոպայի չեմպիոն 2002
* մինչև 20 տարեկանների աշխարհի առաջնության ֆինալիստ 2003

## Անձնական կյանքը
Մելլի մականունը ծագում է իսպաներեն *mellizo* բառից, որը հայերեն թարգմանած՝ նշանակում է *երկվորյակ*։ Նրա եղբայրը՝ Վիկտոր Մանուել Ալվարադոն, նույնպես ֆուտբոլիստ է, խաղում է Իսպանիայի առաջնության չորրորդ դիվիզիոնում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Իսպանացի տղամարդ ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Իսպանիայի ֆուտբոլի երիտասարդական հավաքականի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Լա Լիգայի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի պաշտպաններ
Ընդհարում ֆինլանդացի մաքսանենգների հետ

**«Ընդհարում ֆինլանդացի մաքսանենգների հետ»** ռուս նկարիչ Վասիլի Խուդյակովի նկարն է, որը ստեղծված է 1853 թվականին։ Այն պահպանվում է Տրետյակովյան պատկերասրահի կողմից։
Նկարի չափերն են 95,6 × 133,6 սմ։

Նկարը ավելի կարճ անվանվում է «Ֆինլանդացի մաքսանենգեր» կամ «Բեմում մաքսանենգերն են»

Այս կտավը դարձել է ռուսական գեղանկարչության առաջին ստեղծագործություններից, որը գնել է Պավել Տրետյակովը։ Ընդ որում նրա հավաքածուն է հիմք ծառայել Տրետյակովյան պատկերասրահի հազվագյուտ ժողովածուի համար։ Հենց այս կտավի գնման ամսաթիվն է (1856 թվական, մայիսի 22) ընդունվում, որպես պատկերասրահի հիմնման օր։

## Պատմություն
«Ընդհարում ֆինլանդացի մաքսանենգների հետ» նկարը ստեղծվել է 1853 թվականին։ Այս նույն թվականին այն ցուցադրվել է Մոսկվայի ցուցահանդեսում, որը կազմակերպվել է Մոսկովյան նկարիչների միության կողմից։

Ինչպես նշվեց վերևում կտավը Պավել Տրետյակովի սկզբնական ձեռքբերումներից էր` կապված ռուսական գեղանկարչության հետ։ Այն ձեռք է բերվել 1856 թվականին Վասիլի Խուդյակովից, որի գնման համ համար Տրետյակովն ացելել է նկարչի արհեստանոց (Սանկտ-Պետերբուրգ)։

Նկարի ձեռքբերման ստացականը փոխանցվել է Տրետյակովին 1856 թվական, մայիսի 22-ին, որի համար վճարվել 450 ռուբլի։ Ընդ որում հենց այս օրն է համարվում Տրետյակովյան պատկերասրահի հիմնադրման հետ։

Այս ժամանակահատվածում նաև ձեռք է բերվել Նիկոլայ Շիլդերի «Գայթակղություն» կտավը։  Չնայած այն փաստին, որ այս ձեռքբերումը թվագրված է 1856 թվականին, բայց ժամանակակիցները  կարծում են, որ տվյալ կտավի վրա աշխատանքն ավարտվել է 1857 թվականին, իսկ Տրետյակովին փոխանցվել է 1858 թվականին։

## Նկարագրություն և արձագանքներ
Նկարիչը արտացոլել է այն պահը, երբ ֆինլանդացի մաքսանենգերը պատրաստվում էին ապօրինի ապրանքների անցկացմանը և հենց այդ պահին ռուս սահմանապահները նրանց հայտնաբերեցին։ Ընդհանուր առմամբ այս կոմպոզիցիան կառուցված է ակադեմիզմի ավանդույթներին համապատասխան, բայց և այնպես հեղինակը կարողացել է ցուցադրել ընդհարման մասնակիցների իրական էքսպրեսիան, ինչպես նաև մատնացույց անել կրքերի թեժացումը։

Ըստ քննադատների նկարի ակնհայտ առավելություններից էր օրիգինալությունը, կենսականությունը և տվյալ սյուժեի այժմեությունը։

Հոդվածներից մեկում, որը հրատարակվել է նկարչի մահվանից հետո, նշվում էր.

««Բեմում մաքսանենգերն են» կտավը իր ժամանակի համար ուրախալի երևույթ էր, որից փչում էր թարմությունը»։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Տրետյակովյան պատկերասրահի նկարներ
Կատեգորիա:1853 նկարներ
Կատեգորիա:Վասիլի Խուդյակովի նկարներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի արվեստ
Հապտոֆոբիա

**Հապտոֆոբիա**( — «դիպել» և  — «վախ»; հայտնի է նաև **աֆեոֆոբիա**, **հաֆեֆոբիա**, **հաֆոֆոբիա**, **հապնոֆոբիա**, **հապտեֆոբիա**, **տիկսոֆոբիա** անվանումներով), հազվադեպ հանդիպող առանձնահատուկ ֆոբիա է, հանգիստ չտվող վախ, որը առաջանում է շրջապատող մարդկանց իրեն դիպչելու վախից։ Դիտվում է օբսեսիվ-կոմպուլսիվ խանգարման և հոգեկան անկայունության պարագայում։ Հապտոֆոբիայով տառապողը վախենում է նույնիսկ մտերիմ ու ծանոթ մարդու հպումից։

Հապտոֆոբիան համարվում է մարդու՝ ինքն իրեն և իր անձնական տարածքը պաշտպանելու գերաճած ձգտում, ուրիշ մարդկանց (հատկապես անծանոթների) հետ շփման և նրանց դիպչելու ցանկության բացակայություն։

Երբեմն հապտոֆոբիան սահմանափակվում է միայն հակառակ սեռին դիպչելու վախով։ Կանանց մոտ այն հաճախ կապված է սեքսուալ բռնության ենթարկվելու վախի հետ։ Դորեյսը ցույց է տալիս, որ ինչ-որ ժամանակ սեքսուալ բռնության զոհ դարձած շատ տղաներ տառապել են հապտոֆոբիայով։ Այսպես, տուժածներից մեկը, որը հարցաքննվել է Դորեյսի կողմից, նշել է, որ նրա մարմնին ցանկացած հպում *«այրում է ինչպես կրակ, կամ սառեցնում է մարմինը, կամ էլ ստիպում է ցնցվել»*, և որ նա ցանկություն չունի, որ իրեն ինչ-որ մեկը շատ մոտենա։

Ավստրալիացի գրող Էլիասա Կանետտի կարծիքով՝ հպումից վախը համարվում է ցանկացած մարդու վարքի կարևոր դոմինանտներից մեկը, և դրանից ազատվել հնարավոր է միայն ամբոխի մեջ գտնվելիս։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հոգեկան հիվանդություններ
Մարկովի շղթա

**Մարկովի շղթան** (մարկովյան տիպի դիսկրետային պատահական գործընթաց) պատահական իրադարձությունների հերթականություն է՝ հնարավոր ելքերի վերջնական թվով, որտեղ ապագան կախված է ներկայիս իրավիճակից, բայց ոչ նախորդից։ Մարկովի շղթան կամ, ինչպես դրան անվանում են, Մարկովի գործընթացը զբաղեցնում է պատահական գործընթացների տեսության կենտրոնական տեղերից մեկը։ Պատահական գործընթացների տեսությունը գիտություն է, որն ուսումնասիրում է պատահական երևույթների օրինաչափությունները զարգացման դինամիկայում։

Պատահական գործընթացների այս տեսակն իր անվանումը ստացել է ռուս մաթեմատիկոս Անդրեյ Մարկով -ավագի (1856-1922 թթ.) պատվին։ Մարկովը համարվում է դիսկրետային և անընդմեջ ժամանակային բաղադրիչներով ստոխաստիկ գործընթացների բացահայտողը։

Գործընթացը, որը տեղի է ունենում ֆիզիկական համակարգով, անվանվում է մարկովյան, եթե ցանկացած պահի համակարգի ցանկացած իրավիճակի հավանականությունը ապագայում կախված է միայն ներկա պահին համակարգի իրավիճակից և կախված չէ նրանից, թե ինչպես է համակարգը հասել այդ իրավիճակին։

Իրադարձությունների պատահական հերթականությունը համարվում է Մարկովյան շղթա, եթե մեկ իրավիճակից մյուսը ամեն տեղափոխություն կախված չէ նրանից, թե երբ եւ ինչպես է համակարգը հասել ներկայիս իրավիճակին։ Սկզբնական պայմանը կարող է տրվել նախօրոք կամ լինել պատահական։

Մարկովի շղթայի սկզբունքը կարող է բացատրել բառերի շղթայի օրինակը։ Օրինակ` սպորտային ռեպորտաժով տեքստում «տուգանային» բառից հետո ավելի հավանական է տեսնել «հարված» բառը, քան «գումարտակ»։

Մարկովի շղթան օգտագործվում է տարբեր բնագավառներում (տնտեսական, սոցիալական, քաղաքական, ֆինանսական, տեքստի վերլուծման և մշակման եւ այլն) կանխատեսումներ կատարելու համար։ Օրինակ՝ Մարկովի շղթան օգտագործվում է T9-ի նման տեքստերի հավաքման համար։

Կատեգորիա:Հավանականությունների տեսություն
Մարիանո Բենլիուրե

**Մարիանո Բենլիուրե** (, ), իսպանացի քանդակագործ, Իսպանիայում բազմաթիվ հանրային հուշարձանների և կրոնական թեմաներով քանդակների հեղինակ է։ Նեոկլասիցիզմի ներկայացուցիչ։ Սան Ֆեռնանդոյի գեղարվեստի թագավորական ակադեմիայի անդամ։

Նկարիչներ Խոսե և Խուան Անտոնիո Բենլիուրեների եղբայրը։

## Կենսագրություն
Մարիանո Բենլիուրեն ծնվել է Վալենսիայի Էլ Գրաու շրջանում։ Իր նախնական գործերում անդրադարձել է ցլամարտի թեմաներին՝ ստեղծելով դրանք նախ մոմից, ապա վերածելով բրոնզի։ 1876 թվականին՝ 13 տարեկան հասակում Գեղարվեստի ազգային ցուցահանդեսի ժամանակ ներկայացրել է իր կերտած ցլամարտիկի մոմե մոդելը։ Այնուհետև մեկնել է Փարիզ ուսանելու նկարչություն։ Նրա ծախսերը հոգացել է իր ուսուցիչը՝ Ֆրանցիսկո Դոմինգո Մարկեսը։ 1879 թվականին Հռոմ կատարած այցելության ժամանակ նրա վրա մեծ ազդեցություն են թողնում Միքելանջելոյի քանդակները։ 1887 թվականին հաստատվում է Մադրիդում։ Նույն թվականին նրա կերտած Խոսե դե Ռիբերայի դիմաքանդակը Ազգային ցուցահանդեսի ժամանակ արժանանում է առաջին մրցանակի

Բենլիուրեի ստեղծագործությունները բնութագրվում են նատուրալիստական ոճի, երբեմն իմպրեսիոնիստական։ Հեղինակ է բազմաթիվ հանրային հուշարձանների և կիսանդրիների։

* Պրակսեդես Մատեո Սագաստայի գերեզմանն Ականավոր անձանց պանթեոնում, Մադրիդ
* Խոսե Սան Մարտինի հուշարձան, Լիմա, Պերու
* Մարիա Քրիստինա թագուհու բրոնզե հուշարձան, Մադրիդ
* Ալֆոնսո XII-ի բրոնզե ձիարձանը Մադրիդի Բուեն Ռետիրո զբոսայգում

1950-ական թվականներին Բենլիուրեն իր ստեղծած քանդակներից մեկի հետ պատկերվել է իսպանական 500 պեսետ թղթադրամի վրա։

## Պարգևներ
* Պատվավոր Լեգեոնի շքանշան
* Իտալական թագի շքանշան

## Պատկերասրահ

Monumento al Teniente Ruiz Mendoza (Madrid) 03.jpg|Խասինտո Ռուիս ի Մենդոսայի հուշարձան (Մադրիդ)
Monumento a Álvaro de Bazán (Madrid) 01.jpg|Ալվարո դե Բասանի հուշարձանը, 1891 (Մադրիդ)
Madrid - 158 (3467036710).jpg|Ալֆոնսո XII-ի ձիարձանը, 1928 (Մադրիդ)
Monumento a Castelar (Madrid) 02.jpg|Էմիլիո Կաստելարի հուշարձանը, 1908 (Մադրիդ)
Mariano Benlliure-Monuments to Christopher Columbus-Granada.jpg|Եղիսաբեթ թագուհու և Կոլոմբոսի հուշարձանը (Գրանադա)


## Գրականություն
* LORITE CRUZ, Pablo Jesús. "Mariano Benlliure y la Caída de Úbeda." Carmelo. Cofradía de Nuestro padre Jesús de la Caída y María Santísima de la Amargura.Úbeda, 2009, págs. 19-25.
* MONTOLIÚ SOLER, Violeta. Mariano Benlliure. 1862-1947. Generalitat Valenciana, 1996, ISBN 84-482-1363-7 reeditado 2009.
* RUIZ RAMOS, Francisco Javier. “Grande Benlliure,” Carmelo. Cofradía de Nuestro Padre Jesús de la Caída y María Santísima de la Amargura. Úbeda, 2010, págs. 39-52.
* SALVADOR PRIETO, María del Socorro: Escultura monumental en Madrid: calles, plazas y jardines públicos (1875–1936), Madrid: Alpuerto, 1990, ISBN 84-381-0147-X

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Իսպանացի քանդակագործներ
Կատեգորիա:Պատվո լեգեոնի շքանշանի ասպետներ
Կատեգորիա:Օրիենտալիստ նկարիչներ
Գոռ Մանուկյան

**Գոռ Մանուկյան** (), հայ ֆուտբոլիստ, «Փյունիկ» ֆուտբոլային ակումբի, ինչպես նաև Հայաստանի պատանեկան և երիտասարդական հավաքականների դարպասապահ։

## Ակումբային կարիերա
Գոռ Մանուկյանը «Փյունիկ» ֆուտբոլային ակումբի սան է։ Մանուկյանը, ինչպես և ակումբի այլ սաներ, հիմնական թիմում ընդգրկվելուց առաջ հանդես է եկել տարբեր տարիքային թիմերում։ Իր նորամուտը նշել է 2010 թվականին «Փյունիկ-2»-ում, որ հանդես էր գալիս Առաջին լիգաում։ Հաջորդ մրցաշրջանը նույնպես Մանուկյանը անցկացրել է «Փյունիկ-2»-ի կազմում։

Մրցաշրջանի  ավարտից հետո ակումբից հեռացել է նրա հիմնական կազմի դապասապահներից մեկը՝ Կարեն Իսրայելյանը։ Արսեն Պետրոսյանից հետո թիմի երկրորդ դարպասապահ է դառնում Ալբերտ Օհանյանը։ Չհանդիպելով մրցակցության՝ Պետրոսյանը խաղերի ժամանակ թույլ էր տալիս սխալներ, ինչի արդյունքում գոլեր էր բաց թողնում։ Պետրոսյանի նկատմամբ վստահությունը թուլանում է, և սկսում են պարբերաբար խաղադաշտ դուրս բերել նրան դուրս բերել Արթուր Օհանյանին։ Մայիսին «Փյունիկը» խզում է պայմանագիրը Պետրոսյանի հետ, և Օհանյանը դառնում է հիմնական դարպասապահ, իսկ Մանուկյանը՝ նրան փոխարինող։ 2012 թվականին անցկացրած ոչ հաջող խաղերից հետո Օհանյանն իր տեղը զիջում է Մանուկյանին։ Հետագայում ակումբ է տեղափոխվում Տիգրան Կանդիկյանը, ինչի հետևանքով ավելի է մեծանում մրցակցությունը։ Ներկայում երեք դարպասապահներն ընդգրկված են ակումբի կազմում և դաշտ են դուրս գալիս հերթականությամբ։

## Ելույթների վիճակագրություն
*Ըստ 2012 թվականի նոյիմբերի 3-ի տվյալների*

## Կարիերան հավաքականում
2011 թվականից Մանուկյանն ընդգրկվել է Հայաստանի մինչև 19 տարեկանների հավաքականի կազմում։ Սակայն մարզչական շտաբը նախընտրում էր դաշտ դուրս բերել Ալբերտ Օհանյանին, և Մանուկյանը միշտ մնում էր պահեստայիների նստարանին։ Երիտասարդական հավաքականում իր դեբյուտը Մանուկյանը նշել է հոկտեմբերի 26-ին Անդորրայի հավաքականի դեմ խաղում, որը ավարտվել է 0:1 հաշվով հօգուտ Հայաստանի։

2012 թվականի հունիսի 12-ին հայտավորվել է մասնակցելու Անդորրայի երիտասարդական հավաքականի դեմ խաղին, որն ավարտվել է 4:1 հաշվով հօգուտ Հայաստանի։ Մանուկյանը ողջ խաղի ընթացքում եղել է պահեստայինների նստարանին, իսկ խաղին մասնակցել է Ալբերտ Օհանյանը։

## Ձեռքբերումներ
* Հայաստանի գավաթակիր – 2013, 2014

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Ֆուտբոլիստի էջը ՀՖՖ պաշտոնական կայքում
* Ֆուտբոլիստի էջը footballdatabase.eu կայքում 
* Ֆուտբոլիստի էջը soccerway.com կայքում 

Կատեգորիա:Հայ ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Հայաստանի հավաքականի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի դարպասապահներ
Կատեգորիա:Փյունիկի ֆուտբոլիստներ
Սուրբ Աստվածածին եկեղեցի (Նոր Նախիջևան)

**Նոր Նախիջևանի Սուրբ Աստվածածին (Աստվածամոր վերափոխման) եկեղեցի**, Նոր Նախիջևան քաղաքի (այժմ` Դոնի Ռոստովի Պրոլետարսկի շրջանի կազմում) առաջին հայկական եկեղեցին։ Եկեղեցին քանդվել է խորհրդային իշխանությունների կողմից 1930-ական թվականներին։

## Պատմություն
Սուրբ Աստվածածին փայտե հայկական եկեղեցին կառուցվել է արդեն 1780 թվականին՝ քաղաքը հիմնադրելու արդեն հաջորդ տարում։ Այս եկեղեցում օծվել են քաղաքի հայկական մյուս եկեղեցիների հիմնաքարերը։ 1781 թվականի ապրիլի 14-ին տաճարում հանդիսավորությամբ օծեցին չորս եզրաքարեր, որոնք այնուհետև տեղադրվեցին քաղաքի չորս անկյուններում։ Հովսեփ արքեպիսկոպոս Արղությանի «Դավթար» ձեռագրի տեղեկությունների համաձայն` Աստվածածնի վերափոխման նոր տաճարը հիմնադրվել է 1781 թվականին, և դրա շինարարությունն ավարտվել է 1787 թվականից ոչ ուշ։ Երրորդ տաճարի շինարարությունը սկսվել է 1819 թվականի մայիսի 18-ին։

Եկեղեցին գտնվում էր Ուսպենսկայա 1-ին փողոցում (այժմ` Պրոլետարական)՝ ժամանակակից թիվ 2 շենքի շրջանում։ Տաճարի հատակագիծն ի սկզբանե հավասարակողմ խաչի տեսքով էր։ Կենտրոնական մասում վեր էր խոյանում գմբեթավոր թմբուկը։ Հարավային և հյուսիսային մուտքերը ձևավորված էին տոսկանյան քառասյուն նախասրահներով։ Կենտրոնական (արևմտյան) մուտքի վրա խոյանում էր զանգակատունը, որը փլուզվեց 1850-ական թվականների սկզբներին։ 1856 թվականին ճարտարապետ Ն. Մուրատովի նախագծով տաճարն ընդլայնվեց. ավելացվեց երկհարկանի զանգակատնով նոր մուտք։ Տաճարի կողքին կար փոքրիկ հայկական գերեզմանատուն, որտեղ թաղում էին հայտնի նախիջևանցիներին։ Մասնավորապես, այնտեղ էին թաղված Հովհաննես Պոպովը և Ստեփան Նատալյանը, որոնք զգալի գումարներ էին նվիրաբերել բարեգործական նպատակներով։ Տաճարին կից գործել է Վերափոխման ուսումնարան։

1930-ական թվականներին տաճարը փակվեց և շուտով քանդվեց։ Վերափոխման ուսումնարանի հիման վրա բացվեց թիվ 12 դպրոցը, որի համար կառուցվեց նոր շենք։ Պատերազմից հետո շենքն ընդլայնվեց և այնտեղ բացվեց թիվ 12 պրոֆտեխուսումնարանը։



Պատկեր:Surb-Astvacacin. Nakhichevan-on-Don. Plan.png|Եկեղեցու ճակատը (ձախից) և տաճարի կտրվածքը (աջից)։ Սևով առանձնացված է 1856 թվականի կցակառույցը։



## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:18-րդ դարի հայկական վանքեր և եկեղեցիներ
Կատեգորիա:Դոնի Ռոստովի հայկական վանքեր և եկեղեցիներ
Կատեգորիա:Եկեղեցիներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Ռուսաստանի հայկական կորուսյալ վանքեր և եկեղեցիներ
Անդրուս Յոհանի

**Անդրուս Յոհանի** (, ), էստոնացի խորհրդային նկարիչ, գրաֆիկ։

## Կենսագրություն
Անդրուս Յոհանին ծնվել է 1906 թվականին Տալլինում։ Դպրոցն ավարտելուց հետո 1922-1926 թվականներին սովորել է Տալլինի գեղարվեստա-արդյունաբերական ուսումնարանում, 1926-1933 թվականներին՝ Տարտուի «Պալլաս» գեղարվեստի բարձրագույն դպրոցում Ադո Բաբբեի մոտ
: Նրա հետ արվեստի դպրոցում սովորել են արվեստագետներ Կաարել Լիյմանդը, Ա. Բախը, Ն. Կումմիտսը։ Յոհանին եղել է ձախակողմյան հայացքների կողմնակից։ Ակտիվորեն մասնակցել է ցուցահանդեսների ինչպես Էստոնիայում, այնպես էլ նրա սահմաններից դուրս։

Մեծ հայրենական պատերազմի սկզբում մասնակցել է Տարտուի պաշտպանությանը։ Գերեվարվել է և նացիստների կողմից 1941 թվականի օգոստոսի 18-ին մահապատժի է ենթարկվել Տարտուի մոտակայքում։

## Գործունեություն
Յոհանի ստեղծագործությունների վրա մեծ ազդեցություն են ունեցել բելգիացի ռեալիստները։ Ստեղծել է տարբեր ժանրերի աշխատանքներ՝ պատմական կոմպոզիցիաներ, դիմանկարներ, բնանկարներ։ Աշխատանքի հիմնական թեման եղել է աղքատ քաղաքի ծայրամասերը։ 1930-ական թվականներին սկսել է նկարել ավելի բարդ ամբոխային տեսարաններ։ Աշխատանքներից են «Սպիտակեղեն արդուկողները» (1932, Տարտուի արվեստի թանգարան), «Նկարչի հոր դիմանկարը» (1940, Տալինի գեղարվեստի թանգարան)։ Նկարչի վերջին աշխատանքն է «Աշխատավորների ապստամբությունը Տարտուում, 1940 թվականի հունիսի 21» (1941, Տարտուի արվեստի թանգարան) նկարը, որը էստոնական գեղանկարչության մեջ հեղափոխության թեմայով ստեղծված առաջին կտավն է։

## Ընտանիք
Ամուսնացած է եղել գրադարանավար, մանկավարժ, Էստոնիայի ազգային գրադարանի տնօրեն Հելենա Ալեքսանդրովնա Յոհանիի (1903-1999) հետ։

## Հիշատակ
Անդրուս Յոհանիի հիշատակին է կոչվում Տարտուի ծայրամասային փողոցներից մեկը։

## Պատկերասրահ

TKM 1599B, Poksija, Andrus Johani.jpg|(1932)
TKM 0837M, Tartu äärelinnas, Andrus Johani.jpg|«Տարտուի արվարձաններում» (1935)
TKM 1336A, Pariisi bukinistid, Andrus Johani.jpg|(1937)
TKM 0800M, Talvemaastik Tartus (Liiva tänav talvel), Andrus Johani.jpg|«Ձմեռային բնապատկեր Տարտուում» (1940)
Töörahva ülestõus 21. juunil 1940 (Andrus Johani).jpg|«Աշխատավորների ապստամբությունը Տարտուում, 1940 թվականի հունիսի 21»


## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Andrus Johani. 1906‒1941. [Näituse kataloog], Tartu, 1956 (на эст. и рус. яз.);
* Erm V., A. Johani. [Albums], Tallinn, 1968.

Կատեգորիա:Էստոնացի նկարիչներ
Կատեգորիա:Խորհրդային նկարիչներ
Ճիչերի թագուհիները (2-րդ եթերաշրջան)

**Ճիչերի Թագուհիները 2** հեռուստասերիալ, որը հեռարձակվում է Fox հեռուստաալիքով։ Երկրորդ եթերաշրջանը ներկայացվեց 2016 թվականի սեպտեմբերի 20-ին։

2016 թվականի հունվարի 15-ին նկարահանվեց նաև հեռուստասերիալի 2-րդ եթերաշրջանը։ Էմմա Ռոբերթսը, Էբիգեյլ Բրեսլինը, Բիլլի Լուրդը, Լիա Միշելը, Կեկե Պալմերը, Նիսի Նեշը, Գլեն Պաուելը, Օլիվեր Հադսոնը և Ջեյմի Լի Կյորթիսը նորից նկարահանվեցին հեռուստասերիալում։ Երկրորդ եթերաշրջանի իրադարձությունները զարգանում են հիվանդանոցում։

## Դերասանական կազմ
### Հիմնական
Էմմա Ռոբերթս - Շանել Օբերլին

Քիրսթի Ալլի - Ինգրիդ Հոֆֆել

Թեյլոր Լոթներ - Քեսիդի Քասքեյդ

Լիա Միշել - ՀԵսթեր Ուլրիչ/ Շանել #6

Էբիգեյլ Բրեսլին - Լիբի Փութնի/ Շանել #5

Կեկե Պալմեր - Զեյդեյ Ուիլիամս

Բիլլի Լուրդ - Սեդի Սուենսոն/ Շանել #3

Ջեյմս Էարլ - Չեմբերլին Ջեքսոն

Ջոն Սթամոս - Բրոք Հոլթ

Ջեյմի Լի Կյորթիս - Քեթի Մանչ

### Հատուկ հյուրեր
Նիսի Նեշ - Դենիս Հեմփֆիլ

Քոլթոն Հեյնս - Թայլեր

### Անցողիկ դերեր
Գլեն Փաուելլ - Չեդ Ռեդուել

Օլիվեր Հադսոն - Ուես Գարներ

Տրիբի Գլովեր - Ջեյն Հոլիս

Ջերեմի Բաթիստ - Բիլ Հոլիս

Ջերի Օ՛Քոնել - բժիշկ Մայք

Լորա Բել Բանդի - քույր Թոմաս

Էնդի Էրիքսոն - Շանել #7

Ռայլի ՄակՔենա - Շանել #8

Մոյրա Օ՝նիլ - Շանել #9

Դահլա Գլիք - Շանել #10

### Հյուր
Սեսիլյա Սթրոնգ - Քաթերին Հոբարթ

Քեվին Բիգլի - Ռանդալ

Չերի Օթերի - Շեյլա Բաումգարներ

Բրայան Բաումգարներ - Ռիչարդ

Ալեք Մապա - Լին Ջոհնսթոն

Այվար Բրոգեր - Միչ Միտչում

Քեթի Մարքս - Շանել #11

Փաբլո Կաստեբլանկո - Շանել Պուր Հոմ

Բրուկ Շիելդս - Սքարլեթ Լովին

## Քասթինգ
2016 թվականի հունիսին Ջոն Սթամոսը, Թեյլոր Լոթները և Ջեյմս Էարլը միացան կազմին։

2016 թվականի հուլիսին Քոլթոն Հեյնեսը և Սեսիլյա Սթրոնգը ներկայացան որպես հյուրեր։ Այդ նույն ամսում Ջերի Օ՝Քոնելը և Լորա Բել Բանդին համաձայնվեցին նկարահանվելու առաջարկին։ 2016 թվականի օգոստոսին ներկայացվեց, որ Չերի Օթերին նույնպես հյուր կլինի։ 2016 թվականի սեպտեմբերին Քիրսթի Ալլին և Բրուկ Շիելդսը նույնպես ներկայացվեցին որպես հյուր դերասաններ։

## Ծանոթագրություններ
Էլիսոն Լոման

**Էլիսոն Լոման** (, ), ամերիկացի դերասանուհի։

## Կենսագրություն
Էլիսոն Մերիոն Լոմանը ծնվել է 1979 թվականի սեպտեմբերի 18-ին ԱՄՆ-ի Կալիֆոռնիա նահանգի Փալմ-Սփրինգս քաղաքում։ Մայրը՝ Դիանա Դանհեմ, հայրը՝ Գերի Լոման։ 9 տարեկանից սկսել է խաղալ թատրոնում, իսկ 11 տարեկանում ստացել է թատերական առաջին մրցանակը։ Դպրոցը ավարտելուց հետո Էլիսոնը որոշում է չընդունվել համալսարան, այլ միանգամից մեկնում է Լոս Անջելես սկսելու իր կինոկարիերա։

1988 թվականին առաջին անգամ նկարահանվել է ֆիլմում։ Մեծ համաբավ է ստացել ի շնորհիվ՝ «Սպիտակ ճփնի», «Հիասքանչ աֆերա», «Խոշոր ձուկը», «Որտեղ է թաքնվված ճշմարտությունը», «Խելագարը», «Տար ինձ դժոխք», «Գեյմեր» ֆիլմերի։ 2010 թվականից մինչև 2014 թվականները չէր նկարահանվել ֆիլմերում՝ հղիության պատճառով։ 2015 թվականին հայտնվել է «Վատիկանյան գրառումներ»։

## Անձնական կյանք
2009 թվականի օգոստոսի 19-ին Էլիսոնը ամուսնացել է ռեժիսոր Մարկ Նևլդայնի հետ։ 2010 թվականին Բուխարեստում Էլիսոնը լույս աշխարհ է բերել իր առաջնեկին՝ Բիլլիին։ Որոշ ժամանակ անց լույս աշխարհ է բերում իր երկրորդ երեխայից։

## Պարգևատրություններ և նոմինացիաներ
* 2003 - ստացել է «Երիտասարդ Հոլլիվուդ» մրցանակը «Ապագա սուպերաստղ» կատեգորիայում
* 2003 - ստացել է «Հոլիվուդյան կինոփառատոն» մրցանակը «Տարվա լավագույն դերասանուհի» կատեգորիայում
* 2010 - ստացել է «Սատուրն» մրցանակը «Լավագույն կանացի դեր» կատեգորիայում՝ «Տար ինձ դժոխք» ֆիլմի շնորհիվ
* 2010 - ստացել է «MTV Movie Award» մրցանակը «Լավագույն վախ» կատեգորիայում՝ «Տար ինձ դժոխք» ֆիլմի շնորհիվ

## Ֆիլմագրություն

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* 

Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի դերասանուհիներ
Կատեգորիա:21-րդ դարի ամերիկացի դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի երեխա դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի կին հնչյունավորողներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի կինոդերասանուհիներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի հեռուստատեսային դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Դրամատիկական արվեստի թագավորական ակադեմիայի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Թատրոնի ամերիկացի դերասանուհիներ
Միքայել Բաղդասարյան

**Միքայել Վաչագանի Բաղդասարյան** (ծնվել է 1935 թվականի մարտի 9-ին Արցախի Հանրապետության (նախկինում՝ ԼՂԻՄ) քաղաք Ստեփանակերտ) Արցախի Հանրապետության և Հայաստանի սպորտի և ֆիզիկական կուլտուրայի վաստակավոր գործիչ։

## Կենսագրություն
Սկզբնական կրթությունն ստացել է Ստեփանակերտի թիվ 2 դպրոցում, որն ավարտել է 1953 թվականին։ Մեկ տարի Ղարմետաքսկոմբինատում աշխատելուց հետո 1954 թվականին ընդունվում է Երևանի ֆիզիկական կուլտուրայի պետական ինստիտուտ՝ մասնագիտությամբ «Ֆիզիկական կուլտուրա»

1958 թվականին ավարտում է ուսումը։

ԼՂԻՄ կառավարության առընթեր սպորտի պետական կոմիտեի հրավերով վերադառնում է հայրենիք և աշխատանքի անցնում Ստեփանակերտի թիվ 1 միջնակարգ դպրոցում, որպես ֆիզիկական կուլտուրայի ուսուցիչ, միևնույն ժամանակ նաև ՄՊՄ դպրոցում, որպես թեթև ատլետիկայի ուսուցիչ։

1967-1971 թվականներին աշխատել է մարզային ժողկրթության բաժնում՝ դպրոցական տեսչի պաշտոնում։

1972 թվականին մինչև 1996 թվականն աշխատել է թիվ 1 միջնակարգ դպրոցում որպես ֆիզկուլտուրայի ավագ ուսուցիչ։

1996-2001 թվականներին աշխատել է սպորտի վարչությունում՝ որպես կազմակերպչական աշխատանքի և մարզական միջոցառումների բաժնի վարիչ։

2001-2007 թվականներին աշխատել է ԱրՊՀ ՆԶ և ՖՊ ամբիոնի վարիչի պաշտոնում։

2007 թվականից՝ դասախոս (դոցենտ)։

Տարբեր թերթերում և ամսագրերում հանդես է եկել Արցախում սպորտի և ֆիզիկական կուլտուրայի զանգվածայնացման ու զարգացման հարցերի շուրջ։

## Պարգևներ և կոչումներ
Արժանացել է ուսուցիչ- մեթոդիստի, տարվա լավագույն ուսուցչի, տարվա լավագույն մարզչի, 20-րդ դարի լավագույն մանկավարժի, հանրապետական կարգի մրցավարի, Հայաստանի ֆիզիկական կուլտուրայի և սպորտի վաստակավոր աշխատողի, ԼՂՀ ֆիզիկական կուլտուրայի և սպորտի վաստակավոր գործչի կոչումներին։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայաստանի սպորտի վաստակավոր վարպետներ
Կատեգորիա:Ֆիզիկական կուլտուրայի հայկական պետական ինստիտուտի շրջանավարտներ
Պաուլիի էֆեկտ

280px|մինի|Վոլֆգանգ Պաուլի
**Պաուլիի էֆեկտ**, արտահայտություն, որը կապված է ավստրիացի տեսական ֆիզիկոս Վոլֆգանգ Պաուլիի ներկայությամբ տեխնիկական սարքավորման խորհրդավոր ու զվարճալի ձախողման հետ։ Տերմինը առաջարկվեց այն դեպքերից հետո, երբ նրա ներկայությամբ փորձնական սարքավորումները դադարում էին գործել կամ նույնիսկ խափանվում էին։
 
Պաուլիի էֆեկտը չպետք է շփոթել Պաուլիի սկզբունքի հետ, որը քվանտային մեխանիկայի հիմնարար սկզբունքներից է։ Ըստ այս սկզբունքի՝ երկու նույնական ֆերմիոններ (կիսաամբողջ սպինով մասնիկներ) չեն կարող միաժամանակ գտնվել միևնույն քվանտային վիճակում։

Այնուամենայնիվ, Պաուլիի էֆեկտը կատակով համարվել է Պաուլիի երկրորդ արգելման սկզբունք, ըստ որի գործող սարքը և Պաուլին չեն կարող միաժամանակ գտնվել նույն սենյակում։ Հետաքրքիրն այն է, որ Պաուլին ինքն էլ համոզված էր, որ Պաուլիի էֆեկտը միայն կատակ չէ, այլ իրականություն։

Պաուլին ֆիզիկայում հայտնի է որպես պերֆեկցիոնիստ։ Չսահմանափակվելով միայն իր աշխատանքներով՝ նա միշտ քննադատում էր նաև աշխատակիցների սխալները։ Պաուլին հաճախ աշխատանքները բնութագրում էր «ընդհանրապես սխալ»։

## Զվարճալի դեպքեր Վոլֆգանգ Պաուլիի մասին
Պաուլիի կոլեգաները կատակում էին՝ ասելով․ «Մահից հետո Պաուլին Աստծո մոտ ընդունելության է արժանանում։ Նա հարցնում է Աստծուն, թե ինչո՞ւ է նուրբ կառուցվածքի հաստատունը հավասար 1/137։ Աստված գլխով է անում, մոտենում գրատախտակին և սկսում սարսափելի արագությամբ հավասարումներ գրել։ Պաուլին գոհունակությամբ դիտում է, սակայն շուտով սկսում է ժխտականորեն ցնցել գլուխը»։

Պատմում են, որ մի անգամ ֆիզիկայի դասաժամին Պաուլիի ուսուցիչը գրատախտակին սխալ է թույլ տալիս, որը երկար ժամանակ չի կարողանում գտնել։ Վերջապես, հուսահատված, ի մեծ ուրախություն աշակերտների, նա ասում է․ «Պաուլի, ասեք վերջապես, թե ինչ սխալ եմ արել։ Դուք հավանաբար վաղուց գտել եք այն»։

Մեկ այլ անեկդոտ է, երբ գերմանացի ֆիզիկոս, քվանտային մեխանիկայի հիմնադիրներից մեկը՝ Վերներ Կարլ Հայզենբերգը, Պաուլիին ներկայացնում է իր նոր տեսությունը։ Որպես պատասխան մի նամակ է ստանում, որտեղ քառակուսի էր նկարված և նշված էր «Ես կարող եմ նկարել Տիցիանի պես»։ Ներքևում մանր տառերով գրված էր․ «Միայն որոշ մանրամասներ չկան»։

Մի անգամ Գյոթինգենի համալսարանում, չնայած նրան, որ Պաուլին համալսարանում չէր, մի թանկարժեք սարք խափանվեց, առանց ինչ-որ լուրջ պատճառի։ Գյոթինգենի համալսարանի պրոֆեսոր, գերմանացի ֆիզիկոս Ջեյմս Ֆրանկը իր աշխատակցին կատակով ասեց, որ գոնե այդ անգամ Պաուլին անմեղ էր։ Սակայն պարզվեց, որ Պաուլին, Կոպենհագեն գնալու փոփարեն, փոխել է գնացքը դեպի Գյոթինգեն կայարան հենց այն ժամանակ, երբ տեղի է ունեցել սարքի խափանումը։ Այս պատահարը նկարագրված է ռուս ֆիզիկոս Գեորգի Գամովի «30 տարիներ, որոնք ցնցեցին ֆիզիկան» ("Тридцать лет которые потрясли физику") գրքում, որտեղ ասում է, որ ինչքան ավելի տաղանդավոր է ֆիզիկոսը, այնքան ավելի ուժեղ է ազդում Պաուլիի էֆեկտը։
 
## Տես նաև
* Մերֆիի օրենք

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ֆիզիկա
Կատեգորիա:Վոլֆգանգ Պաուլի
Կատեգորիա:Գիտական հումոր
Ազգային պատմական պարկ (Չակո)

**Չակո ազգային պատմական պարկ** (), ազգային պարկ, որը գտնվում է 137.5 քկմ տարածքի վրա և հաշվի է առնվում, որպես Հյուսիսային Ամերիկայի ամենակարևոր վայրերից մեկը, ըստ հնագետների կարծիքի։

Գտնվում է Նյու Մեքսիկո նահանգի հյուսիս-արևմուտքում՝ Ալբուկերկե և Ֆարմինգտոն քաղաքների միջև, Չակո ձորում։

## Պատմություն
Մարդիկ, որոնք բնակեցնում էին այդ հողերը, ստեղծել են հսկայական ձեռագործ կառույցներ՝ ամբողջ շրջանի պատմության ընթացքում, մինչև 1800 թվականը։

Չակոն իրենից ներկայացնում է հնագույն պուէբլոների մշակույթի ծաղկման կենտրոնը։ Չնայած, որ տեղանքը անապատային էր, ձորի շրջանում կյանքը եռում էր։ Տեղի բնակիչները կառուցում էին հսկա աշտարակներ, որոնց շրջակայքում առաջանում էին ոչ մեծ բնակավայրեր։

Նման կառուցման համակարգը դարձավ ամբողջ շրջանի առանձնացված գիծ։ Տեղի կառույցների ճարտարապետական հիմնական էլեմենտներից են քարե պատերը, քարե հիմքերը և արված քարերով երեսապատումները։
Դա թույլ տվեց կառուցել 4 և ավելի հարկանի շենքեր, ինչը բնորոշ չէր տվյալ ժամանակաշրջանի համար։

Չակո ձորի հետազոտող կենտրոնը 1980 թվականի սկզբին կատարեց շատ փորձարկումներ, այդ թվում աէրոֆորոնկարահանումներ, հողի կազմի անալիզ։ Ստացված տեղեկությունները ցույց տվեցին, որ 6 մ լայնքով ճանապարհներ, իրենցից ներկայացնում են, անկախ տեղանքի մակերևույթից, բացառապես ուղիղ գծեր։

Նման ճանապարհների գծային կառուցվածքը հիշեցնում է Անգլիայում և Պերուում գտնվող Նասկա անապատի հանելուկային գծերը։ Հավանաբար, նման կառույցների հոգևոր նշանակությունը ավելի մեծ է, քան տրանսպորտայինը։ Ամենավիճարկելի վարկածներից այն է, որ նման գծերով նշվել են «ֆիզիկական պատյանից դուրս ուղևորությունների» ուղիները, որոնք կատարվել են շամանների կողմից։ Այս գաղափարի հիմնական փաստը այն է, որ Նասկա անապատում մի քանի նման գծեր տանում են դեպի ոչ մեծ տաճարների, որտեղ էլ կատարվում էին շամանական ծիսակարգերը։

Չակո ձորը 1907 թվականին համարվում է ազգային հուշարձան, իսկ 1980 թվականից այն ստացել է ազգային զբոսայգու կարգավիճակ։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Официальный сайт 
* Национальный парк Чако 

Կատեգորիա:ԱՄՆ
Կատեգորիա:Համաշխարհային ժառանգություն ԱՄՆ-ում
Շվեյցարական ազգային պարկ

**Շվեյցարական ազգային պարկ** (, , , ), գտնվում է Շվեյցարիայի արևելյան մասում։ Այն գտնվում է ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի պահպանության ներքո։

## Նկարագրություն
Այն հիմնադրվել է 1914 թվականի օգոստոսի 1-ին, Շվեյցարիայի ազգային տոնին։ Այս ազգային պարկը համարվում է Եվրոպայի ամենահին ազգային պարկերից մեկը։ Այն զբաղեցնում է 174.2 կմ² տարածք, որմեջ մտնում են նաև Ալպյան լեռները։ Այն հանդիսանում է երկրում ամենամեծ պահպանվող տարածքը։ Պարկն առանձնահատուկ է պահպանության խիստ մակարդակով, որի շնորհիվ Բնության պահպանության միջազգային կոմիտեի կողմից ստացել է պահպանության ամենաբարձր մակարդակ։ Ներկայումս ազգային պարկ է այցելում տարեկան շուրջ 150 հազար զբոսաշրջիկ։

## Պատկերասրահ

Swiss National Park 023.JPG
Swiss_National_Park_130.JPG
Swiss_National_Park_038.JPG
Swiss_National_Park_060.JPG
Swiss_National_Park_123.JPG
Piz Nair and Buffalora P10 .jpg


## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Willi Dolder: *Der Schweizerische Nationalpark*. Zürich: Silva, 1977
* Robert Schloeth: *Der Schweizerische Nationalpark. Offizieller Wanderführer,* 1968
* Robert Schloeth: *Die Einmaligkeit eines Ameisenhaufens. Tagebuch aus dem Schweizerischen Nationalpark*. Bern: Zytglogge, 1989
* Robert Schloeth: *Der Schweizerische Nationalpark. Ein Naturerlebnis*, Aarau 1989.
* Robert Schloeth und Jost Schneider (Hrsg.): *Leben und Überleben, Tiere und Pflanzen im Schweizerischen Nationalpark*, St. Gallen 2000.

## Արտաքին հղումներ
* Nationalpark
* Rechtliches zum Nationalpark

Կատեգորիա:Շվեյցարիայի ազգային պարկեր
Կատեգորիա:Կատեգորիա ԲՊՀՄ II
Կատեգորիա:1914 հիմնադրված բնության հատուկ պահպանվող տարածքներ‎
Աբոս (կոմունա)

**Աբոս** (), համայնք Ֆրանսիայի Նոր Ակվիտանիա տարածաշրջանի Ատլանտյան Պիրենեյներ դեպարտամենտի Կյոր դը Բեարն կանտոնի Օլորոն Սենթ Մարի շրջանում

Համայնքի INSEE կոդը՝ 64005։

## Աշխարհագրություն
ձախից|մինի|200x200փքս|Կոմունայի քարտեզ
Կոմունան գտնվում է Փարիզից հարավ-արևմուտք 660 կմ հեռավորության վրա, Բորդոյից հարավ-արևմուտք 165 կմ, իսկ Պոյից արևմուտք` 17 կմ։

Կոմունայի հյուսիս-արևելքով հոսում է Գավ դը Պո գետը, իսկ հարավ-արևմուտքում` Բաիզ գետը։

## Կլիմա
Կլիման տաք օվկիանոսային է։ Ձմեռը մեղմ է, հունվարի միջին ջերմաստիճանը +5°С -ից մինչև+13°С է, −10&nbsp;°C-ից ցածր հազվադեպ է լինում։ Տարեկան ձյունը թափվում է 15 օր նոյեմբերից ապրիլ ամիսներին։ Առավելագույն ջերմաստիճանը ամռանը 20-30&nbsp;°C է, իսկ 35&nbsp;°C-ից բարձր հազվադեպ է լինում ։ Տեղումների տարեկան քանակը բարձր է և կազմում է 1100 մմ։ Կոմունայում գերակշռում են անհողմ եղանակները, ուժեղ քամիները հազվադեպ են։

## Բնակչություն
Համայնքի բնակչությունը 2010 թվականին կազմում էր 487 մարդ։

## Տնտեսություն
2010 թվականի տվյալներով 294 աշխատունակ տարիքի մարդկանցից (15-64 տարեկան) 223-ը տնտեսապես ակտիվ էին, 71-ը անգործ (ակտիվության ցուցանիշը 75,9 %, 1999 թվականին եղել է՝ 68,0 %)։ 223 աշխատունակ բնակիչներից 206-ը աշխատում էին (113 տղամարդ և 93 կին), անաշխատանք էին 17 -ը (9 տղամարդ և 8 կին)։ 71 անգործ մարդկանցից 21-ը աշակերտներ կամ ուսանողներ են, 35-ը թոշակառու, 15-ը չէին աշխատում այլ պատճառներով։

## Տեսարժան վայրեր
* Սուրբ Հովհաննես Մկրտիչ եկեղեցի (XIX դար)

## Քույր քաղաքներ
*  Վինդբերգ (1982)

## Պատկերասրահ

Պատկեր:Château d'Abos - Fonds Ancely - B315556101 A SAINTMARTIN 003.jpg|Замок (գեղարվեստական վիմատպություն 1926 թվական)


## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* 
* 

Կատեգորիա:Ֆրանսիայի կոմունաներ
Մակալու

**Մակալու** ( — «Սև հսկա», Նեպալ, Չինաստան), 8 485 մ բարձրությամբ հինգերորդ լեռն է աշխարհում (27 838 ոտնաչափ)։ Տեղակայված է Մահալանգուրում (Հիմալայներ)՝ Էվերեստից 19 կմ հյուսիս-արևելք, Նեպալի և Չինաստանի սահմանին։ Մակալուն «Ութհազարականներից» մեկն է և նրա գագաթն ունի քառակողմ բուրգի տեսք։ Հայտնի է «Սև հսկա» անվանումով։

Մակալուն ունի երկու տեսանելի գագաթ։ Կենգչունցին կամ Մակալու երկրորդը (7678 մ) տարածվում է հիմնական գագաթից 3 կմ հյուսիսային-հյուսիսարևմտյան շրջանում։ Հիմնական գագաթից 5 կմ հյուսիսային-հյուսիսարևելյան մասում է գտնվում Չոմո Լոնզոն, որն ունի 7804 մ բարձրություն։

## Գագաթը բարձրացողների պատմություն
Առաջին անգամ գագաթը մագլցել է ամերիկյան խմբի ղեկավար Ուիլիամ Սիրին 1954 թվականի գարնանը։ Արշավախումբը կազմված էր Սիերա ակումբի անդամներից։ Արշավախումբը կոչվում էր «Կալիֆոռնիայի Հիմալայան արշավախումբ դեպի Մակալու»։ Արշավախմբի անդամներից էր Ալեն Սթեքը։ Նրանք շարժվում էին դեպի հյուսիսարևելյան ծայրը, բայց անվերջանալի փոթորիկների պատճառով վերադարձան 7100 մ բարձրությունից։ Նորզելանդական թիմից Էդմունդ Հիլարին նույնպես ակտիվ էր գարնանը, բայց չկարողացավ նվաճել գագաթը վնասվածքի և հիվանդության պատճառով։ 1954 թվականի աշնանը ֆրանսիական հետախուզական արշավախումբը կատարում է առաջին վերելքը դեպի Կենգչունցի գագաթ։  
Մակալուն առաջին անգամ մագլցել են ֆրանսիական արշավախմբի անդամներ Լիոնել Թերեյը և Ջին Քոուզին 1955 թվականի մայիսի 15-ին։ Խմբի ղեկավարն էր Ջին Ֆրանկոն։ Ֆրանսիական թիմը մագլցեց Մակալուն հյուսիսային մասով և հասավ հյուսիսարևելյան ծայրը՝ անցնելով Մակալուի և Կենգչունցիի լեռնանցքով, որն ունի 7200 մ երկարություն։ 
Մակալուն համարվում է դժվար անցանելի լեռներից մեկը և մագլցող արշավախմբերի միայն 30 տոկոսն է հասնում հաջողության։

## Տեսք

Makalu 9916.JPG|Մակալու
Makalu 9982.JPG|Մակալու
Makalu 3D.gif|Մակալու, եռաչափ պատկեր


## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Նեպալի լեռներ
Պոլիդեպորտիվո

**Պոլիդեպորտիվո** (), եղել է իսպանական ֆուտբոլային ակումբ։ Հիմնադրվել է 1969 թվականին։ Տնային խաղերը անց են կացվում Սանտո Դոմինգո մարզադաշտում, որտեղ կարող է տեղավորվել 7870 հանդիսական։ 2006֊2007 մրցաշրջանում «Պոլիդեպորտիվոն» առաջին անգամ գրավեց իր կարիերայի ամենաբարձր հորիզոնականը՝ 11֊րդ տեղ։

## Ձեռքբերումներ
* 2 անգամ հաղթել են Տերսերան֊ 1995֊1996, 1999֊2000

## [[Դիվիզիա]]յի մրցաշրջան
* Սեգունդա Դիվիզիոն֊ 7 մրցաշրջան
* Սեգունդա Դիվիզիոն Բ ֊ 9 մրցաշրջան
* Տերսերա ֊ 9 մրցաշրջան
* Տարածաշրջանային լիգա ֊ 17 մրցաշրջան

## Լավագույն խաղացողներ և աշակերտներ
*  Մարկ Բերնաուս
*  Իլդեֆոնս Լիմա
*  Խավիեր Ալմիրոն
*  Լիսլո Էգեր
*  Ֆելիքս Էռնանդես
*    Բրիմա Ռազակ
*  Սեխիո Ռոդրիգեզ
*  Սաննի
*  Անտոնիո Սոլդեվիլիա
*  Ավիմիլեդ Ռիվազ
*  Անտոնիո դե Նիգրիս
*  Խերարդո Տորրադո
*  Միրոսլավ Տրժեչյակ 
*  Ժոզե Կալադո
*  Բոգդան Մարա
*   Ռիստո Բիդակովիչ
*  Յուրիցա Վուչկո

### Լավագույն մարզիչ
*  Կիկե Սետիեն

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Ակումբի պաշտոնական կայք 
* Ակումբի պրոֆիլը futbolme.com-ում

Կատեգորիա:1969 հիմնադրումներ Իսպանիայում
Կատեգորիա:Իսպանական ֆուտբոլային ակումբներ
Անգլիայի ֆուտբոլի չեմպիոններ

**Անգլիայի ֆուտբոլի չեմպիոններ**, Անգլիայի ֆուտբոլի բարձրագույն լիգայի թիմեր, որոնք դարձել են առաջնության հաղթողներ։

## Պատմություն
1864 թվականին ստեղծվել է պրոֆեսիոնալ Անգլիայի ֆուտբոլի ասոցացիան։ 1885 թվականից ֆուտբոլը Անգլիայում դարձել է պրոֆեսիոնալ սպորտաձև։ 1888 թվականին Աստոն Վիլլան, Մարկգրեգոր Վիլյամը ստեղծեցին Անգլիայի ֆուտբոլի առաջնությունը։ Ֆուտբոլային լիգան դարձավ աշխարհի ֆուտբոլի չեմպիոն։

[thumb|280px|«[Պրեսթոն Նորզ Էնդ» 1888/89 շրջանի ֆուտբոլի չեմպիոններ]]
Պատմության մեջ ֆուտբոլային լիգայի չեմպիոն դարձավ՝«Պրեսթոն Նորզ Էնդ» ակումբը,որը 1888/89 շրջանի չեմպիոնության է հասել առանց որևէ պարտության։ 1992 թվականին թիմերը ձևավորեցին առաջին դիվիզիոնը Անգլիայի Պրեմիեր լիգան , որը փոխարինեց Ֆուտբոլային լիգայի առաջին դիվիզիան։

Ամենից շատ չեմպիոնական տիտղոսներ նվաճել է «Մանչեսթեր Յունայթեդ» ֆուտբոլային ակումբը, որը չեմպիոն էր դարձել չորս անգամ։

Երկրորդ տեղը տիտղոսների քանակով զբաղեցնում է «Լիվերպուլ», խաղալով մրցավազքում 18 անգամ։ Երրորդ տեղը զբաղեցնում է «Արսենալ», դառնալով չեմպիոն 13 անգամ։ «Էվերթոն» դարձել է չեմպիոն 9 անգամ։ «Աստոն Վիլա» — 7 անգամ и «Սանդերլենդ» — 6անգամ (հաղթանակների մեծամասնությունը տարել է մինչ (Առաջին համաշխարհային պատերազմը)։

«Պրեսթոն Նորզ Էնդ» և «Հանդերսֆիլդ Թաուն» — միակ չեմպիոնները Առաջին դիվիզիոնից։ Բոլոր այն ակումբները որոնք հաղթել են Անգլիայի առաջնությունում մինչ օրս էլ շարունակում են գոյություն ունենալ։

Միայն 4 ակումբ՝ «Հադերսֆիլդ Թաուն» (1924—1926), «Արսենալ» (1933—1935), «Լիվերպուլ» (1982—1984) «Մանչեսթեր Յունայթեդ» (1999—2001) և (2007—2009) կարողացել են 3 տարի շարունակ հաղթանակ տանել։

Նախկին ռեկորդը երկու տարի անընդմեջ սահմանել են «Պրեսթոն Նորզ Էնդը», իսկ ավելի ուշ «Սանդերլենդը», «Լիվերպուլը», «Ուենսդեյը» և «Ասթոն վիլան» (երկու անգամ)։

«Պրեսթոն Նորզ Էնդը» պատմության մեջ արեց առաջին «ոսկյա դուբլ», հաղթելով 1888/89 թվականներին անցկացվելիք չեմպիոնատ և Անգլիայի գավաթ։ Առաջին անգլիական ֆուտբոլային ակումբը որը ձևակերպեց «Ոսկե հեթ֊տրիկը» Մանչեսթեր Յունայթեդն է, որը պահպանեց իր հաղթական արշավը 1998/99 թվականներին անցկացված Անգլիայի ֆուտբոլային լիգայի չեմպիոնատում,Անգլիայի ֆուտբոլի գավաթ 1998/99-ում և Չեմպիոնների լիգայում։

## (1888—1892)ֆուտբոլային առաջնություն

## Ֆուտբոլային առաջնության [[Առաջին դիվիզիոն]] (1892—1992)

## 1992 թվականի Պրեմիեր լիգա

### Ակումբներ
Անգլիայի չեմպիոնատում ակումբների թիվ դարձավ 24։

### Քաղաքներ
Անգլիայի ֆուտբոլի չեմպիոնատի առաջին դիվիզիոնը հաղթանակ է տարել 24 անգամ 19 երկրից։ Ֆուտբոլային ակումբների մեծամասնությունը դառնալով չեմպիոն ընդլայնվում էին դեպի Անգլիայի հյուսիս կամ Միդլենդս, բացառություն են կազմում «Արսենալ», «Տոտենհեմ Հոթսպուր», «Իսփվիչ Թաուն» և «Պորրթսմուտ» ֆուտբոլային ակումբները

### Տասնամյակներով

* Առաջին համաշխարհային պատերազմի պատճառով տեղի չունեցավ ֆուտբոլային չեմպիոնատը 1916—1919

* Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի պատճառով տեղի չունեցավ 1940—1946 ֆուտբոլի առաջնությունը։

## Ծանոթագրություներ

Կատեգորիա:Ֆուտբոլն Անգլիայում
Միլլի Բոբբի Բրաուն

**Միլլի Բոբբի Բրաուն** (, ), անգլիացի դերասանուհի և մոդել։ Նա հայտնի է Netflix ընկերության «Տարօրինակ դեպքեր» հեռուստասերիալում ունեցած իր Տասնմեկի դերով։ Նաև դարձել է ամենաերիտասարդ մարդը Time 100–ի ցանկում և ՅՈՒՆԻՍԵՖ–ի ամենաերիտասարդ ազատ կամքի դեսպանը։

## Վաղ կյանք
Բրաունը ծնվել է Իսպանիայի Մարբելյա քաղաքում, Անգլիացի Քելլի և Ռոբերտ Բրաունների ընտանիքում։ Նրա հայրը անշարժ գույքի գործակալ է։ Նա ունի մեկ մեծ քույր՝ Փեյջը, մեկ ավագ եղբայր՝ Չարլին, և մեկ փոքր քույր՝ Ավան։ Ընտանիքը տեղափոխվեց Բորնմուտ, երբ Բրաունը չորս տարեկան էր, և չորս տարի անց գաղթեց Օռլանդո, Ֆլորիդա։ Ծնվել է մեկ ականջի մասնակի խլությամբ, մի քանի տարիների ընթացքում աստիճանաբար կորցրել է այդ ականջի լսողությունը։

## Կարիերա
2014 թվականին նկարահանվել է ամերիկյան BBC հեռուստաընկերության «Մեկուսացում» հեռուստասերիալում որպես Մեդիսոն Օդոնելլ։ Մեկ տարի առաջ նրա դեբյուտը կինոյում եղավ «Մի անգամ Հրաշքների աշխարհում» ֆանտաստիկ ժանրի սերիալում, որտեղ էլ նա ունեցավ փոքրիկ Ալիսիայի դերը։ Նաև ունեցել է դերեր «NCIS» և «Grey's Anatomy» հեռուստասերիալներում։

Ամենամեծ համբավը նա ձեռք է բերել Netflix հեռուստաընկերության «Տարօրինակ դեպքեր» հեռուստասերիալում իր ունեցած դերից հետո, որի միջոցով դերասանուհին նոմինացվել է՝ Գիլդիայի մրցանակ դրամատիկական սերիալների լավագույն կանացի կերպարի համար։

2016 թվականի նոյեմբերին նկարահանվում է Բրդիի «Find Me» երգի տեսահոլովակում։ Հենց այդ ամսում էլ հայտնի դարձավ որ Միլլին նկարահանվում է «Գոդզիլլա:Հրեշների թագավորը» մարտաֆիլմում (դերասանուհու առաջին դերը ֆիլմում)։

## Անձնական կյանք
Պարբերաբար բնակվում է Լոնդոնում, Լոս Անջելեսում, Կալիֆոռնիայում և Ատլանտայում (Ջորջիա)։ Նա, նրա հայրը և եղբայրը «Լիվերպուլ» ֆուտբոլային ակումբի երկրպագուներ են։

Հանդիպում էր ամերիկացի երգիչ Ջեյքոբ Սարտարիուսի հետ։ 2018 թվականի հուլիսի 31-ին զույգը բաժանվել է։

2021 թվականից Դերասանուհին հանդիպում է ամերիկացի դերասան Ջեյք Բոնգիովի հետ։ Զույգը 2023 թվականի Ապրիլին 11֊ին հայտարարեց իրենց նշանվելու լուրի մասին ինստագրամյան իրենց էջերում։

## Ֆիլմագրություն
##### Ֆիլմ

### Հեռուստատեսություն

### Տեսահոլովակներ

### Տեսախաղեր

## Մրցանակներ և նոմինացիաներ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ

Կատեգորիա:Անգլիացի դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Անգլիացի մոդելներ
Կատեգորիա:Բրիտանացի հեռուստատեսային դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Մոդելներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:21-րդ դարի դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Բրիտանացի դերասանուհիներ
Կատեգորիա:21-րդ դարի անգլիացի դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Բրիտանացի պրոդյուսերներ
Կատեգորիա:Բրիտանացի կինոդերասանուհիներ
Կատեգորիա:Անգլիացի հեռուստատեսային դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Անգլիացի կինոդերասանուհիներ
Կատեգորիա:Անգլիացի կինոպրոդյուսերներ
Կատեգորիա:ՅՈՒՆԻՍԵՖ-ի բարի կամքի դեսպաններ
Տիբո Վիոն

**Տիբո Վիոն** (, ), ֆրանսիացի ֆուտբոլիստ։ Խաղում է «Մեց» ֆուտբոլային ակումբում։

## Ակումբային կարիերա
Վիոնը պորտուգալական «Պորտու» և «Մեց» ակումբների սան է։ Խաղային գործնական հմտություններ ձեռք բերելու համար նա փոխադրվել է «վիշապների» փոխարինորդ թիմ։  2012 թվականի օգոստոսի 12-ին «Տոնդելա» ակումբի դեմ խաղում կայացել է Տիբոյի դեբյուտային խաղը Պորտուգալիայի Երկրորդ Լիգայում։ 2013 թվականի ապրիլի 7-ին «Արոկա» ակումբի դեմ խաղում Վիոն հեղինակել է իր առաջին գոլը։ 2014 թվականի սկզբին վերադարձել է «Մեց»։ Փետրվարի 22-ին «Կլերմոն» ակումբի դեմ խաղում Տիբոն դեբյուտեց Երկրորդ Լիգայում։ Հոկտեմբերի 18-ին «Ռենն» ակումբի դեմ խաղում կայացել է Տիբոյի դեբյուտը  Առաջին Լիգայում։ Մրցաշրջանի վերջում թիմը դուրս մնաց Առաջին Լիգայից և ստիպված եղավ վերադառնալ Երկրորդ Լիգա։
225px|մինի|կենտրոն
2015 թվականի ամռանը Տիբոն վարձակալվեց «Սերեն» ակումբի կողմից։ Սեպտեմբերին տեղի ունեցավ ֆուտբոլիստի դեբյուտը Բելգիայի առաջնությունում։ Նոյեմբերի 14-ին «Լոմել Յունայթեդ» ակումբի դեմ խաղում Տիբոն հեղինակեց իր առաջին գոլը։ Վարձակալության ավարտից հետո ֆուտբոլիստը վերադարձավ «Մեց»։

## Միջազգային կարիերա
2012 թվականին Ֆրանսիայի երիտասարդական հավաքականի կազմում Վիոն մասնակցեց Էստոնիայում կայացած Եվրոպայի առաջնությանը։ Առաջնությունում նա խաղաց Իսպանիայի, Խորվաթիայի և Սերբիայի ընտրանիների դեմ։ Սերբիայի դեմ հանդիպման ժամանակ Տիբոն դարձավ գոլի հեղինակ։

2013 թվականին Թուրքիայում կայացավ ֆուտբոլի աշխարհի երիտասարդական  առաջնությունը։ Տիբոն ֆրանսիական երիտասարդական հավաքականի կազմում  խաղաց Իսպանիայի և Թուրքիայի դեմ հանդիպումներում։ Իսպանացիների դեմ խաղում Տիբոն դարձավ գոլի հեղինակ։

## Ձեռքբերումներ
**Միջազգային**

 **[[Ֆրանսիայի երիտասարդական հավաքական|Ֆրանսիա (մինչև 21 տարեկան)]]**
*  Երիտասարդների ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն առաջնություն 2013 թվական

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Վիճակագրությունը soccerway կայքում
* Պրոֆիլը sports.ru կայքում
* France profile  at FFF

Կատեգորիա:Մեցի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Նյորի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Պորտուի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի հարձակվողներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի հավաքականի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի ֆուտբոլիստներ
Լուսեղեն Պոպովի առանձնատուն

**Լուսեղեն Պոպովի առանձնատուն** (), շենք Դոնի Ռոստովում, Կարլ Մարքսի հրապարակում։ Տունը կառուցվել է 1890-1891 թվականներին։ Այն պատկանել է հողատեր և անասնաարդյունաբերող Լուսեղեն Պոպովին։ 1928 թվականից շենքում տեղակայվել է ծննդատուն, 2012 թվականին այն փակվել է վերակառուցման նպատակով։ Լուսեղեն Պոպովի առանձնատունն ունի Ռուսաստանի մշակութային ժառանգության օբյեկտի տարածաշրջանային նշանակության կարգավիճակ։

## Պատմություն
Երկհարկանի առանձնատունը կառուցվել է 1890-1891 թվականներին Դոնի Նախիջևան քաղաքի (այժմ` Դոնի Ռոստովի Պրոլետարսկի շրջանի կազմում) կենտրոնական հրապարակում։ Տունը պատկանել է քաղաքում հայտնի հողատեր և անասնաարդյունաբերող Լուսեղեն Պոպովին։ Շենքի նախագծի հեղինակը ենթադրաբար ճարտարապետ Նիկոլայ Դուրբախն է։ Առանձնատան առաջին հարկը վարձակալել էին տարբեր գրասենյակներ և խանութներ։ Սեփականատիրոջ շքասենյակները տեղակայված էին երկրորդ հարկում։

1907 և 1916 թվականների տվյալներով՝ շենքը պատկանել է շենքի առաջին սեփականատիրոջ ժառանգ Մանուկ Միքայելի Պոպովին, որն ակտիվորեն զբաղվել է առևտրային գործունեությամբ, եղել է քաղաքում հայտնի բարերար։

1920 թվականին առանձնատանը գործել է ռազմահեղափոխական կոմիտեն։ 1928 թվականին շենքում բացվել է ծննդատուն։ Հայրենական մեծ պատերազմի տարիներին, Ռոստովի օկուպացիայի ժամանակ, ծննդատանը մնացել է երեք կին բժիշկ։ Նկուղում նրանք կահավորել են ծննդաբերության սենյակ, որտեղ ընդունել են ծննդկաններին։ Պատերազմի ավարտից հետո ծննդատունը վերանորոգվել է և վերաբացվել։ 2012 թվականին  ծննդատունը փակվել է վերակառուցման։

## Ճարտարապետություն
Լուսեղեն Պոպովի առանձնատունը կառուցված է էկլեկտիկայի ոգով, նրա ձևավորման մեջ համադրված են բարոկկոյի և կլասիցիզմի տարրեր։ Գլխավոր մուտքի վերևում սկզբնապես եղել է ծածկով պատշգամբ, որը քանդվել է 1930-ական թվականներին։

Շինությունն ունի հատակագծման միջանցքային համակարգ՝ սենյակների երկկողմանի դասավորությամբ։ Առանձնատունն աչքի էր ընկնում հարուստ ներքին կահավորանքով, որը գրեթե չի պահպանվել մինչև մեր օրերը։ Կենտրոնական նախասրահից դեպի երկրորդ հարկ տարել է երկբազուկ մարմարե սանդուղք։ Երկրորդ հարկի կենտրոնական մասում գտնվում էր դահլիճը, որին հարում էին հյուրասենյակը, ճաշասենյակը, աշխատասենյակը և բնակելի սենյակները։ Սենյակների պատերը զարդարված էին որմնասյուներով, առաստաղը զարդարված էր ծեփածո տարրերով։

Արևմուտքում Պոպովի առանձնատունը հարում է նախկին Հայկական քաղաքապետության շենքին։

## Պատկերասրահ

Особняк Л Попова (Роддом).JPG
Особняк Лусегена Попова.JPG


## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* 

Կատեգորիա:Դոնի Ռոստովի շենքեր և կառույցներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի մշակութային ժառանգություն
Սարիևաների եկամտաբեր տուն

**Սարիևաների եկամտաբեր տուն** (), 20-րդ դարի սկզբի ճարտարապետական հուշարձան Ռուսաստանի Դաշնության Դոնի Ռոստով քաղաքում։ Հասցեն` Բոլշայա Սադովայա փողոց, 94 տուն։ Կառուցված է մոդեռն ոճով ճարտարապետ Անդրեյ Նիդերմեյերի նախագծով 1902 թվականին։ Տունը պատկանել է Օլգա և Ելենա Սարիևա քույրերին։ Երկրորդ անվանումն է **Եմելյանովի եկամտաբեր տուն**։

## Պատմություն
Տունը 20-րդ դարի սկզբի ճարտարապետական հուշարձան է։ Շենքը կառուցված է ուշ մոդեռն ոճով, քաղաքին բնորոշ հատկանիշներով, որոնք արտահայտվել են քարե մանրամասների մեջ։ Այս շենքի առանձնահատկություններից մեկն այն է, որ այստեղ իրականացվել է կոնստրուկտիվ սխեմայի առաջադեմ համատեղման տարբերակը, որը լայն տարածում էր ստացել 20-րդ դարի սկզբին։

Երկար ժամանակ շենքում էր գտնվում Մաքսիմ Գորկու անվան գրադարանը, բայց վերին հարկերում տեղակայված էին բնակարաններ։ Ժամանակի ընթացքում առաջին հարկում փոխվեցին բազմաթիվ հաստատություններ, բայց դրանցից ամենահիշարժանը, թերևս, քաղաքում հայտնի «Շոկոլադնիցա» սրճարանն էր։ Հենց այդ անունով` «Շոկոլադնիցա», շենքը և հայտնի էր Ռոստովում երկար տարիներ։

## Ներկա վիճակ
Այս պահին շենքը գտնվում է վթարային վիճակում. ճակատին կան բազմաթիվ ճաքեր, անհետացել են պատմական կռվածքները, կոտրված են հարուստ ձևավորումով շենքի մարմարե բարձրորակ աստիճանները։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Դոնի Ռոստովի շենքեր և կառույցներ