open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Սպարտակի նրբանցք (Տագանրոգ)

**Սպարտակի նրբանցք** (), նրբանցք ՌԴ Ռոստովի մարզի Տագանրոգ քաղաքում։

## Աշխարհագրություն
Սպարտակի նրբանցքը գտնվում է քաղաքի կենտրոնական պատմական մասում՝ Պետրոսի և Օկտյաբրսկայա փողոցների միջև։

## Պատմություն
Նախկինում կոչվել է Կամպենհաուզենի նրբանցք՝ ի պատիվ Տագանրոգի քաղաքապետ Բալթազար Բալթազարովիչ Կամպենհաուզենի (1805-1809)։

Խորհրդային տարիներին Սպարտակի նրբանցքի մի մասը՝ Ֆրունզեի և Օկտյաբրսկայա փողոցների միջև, կոչվում էր Կոմսոմոլսկյայա (Կոմերիտական) հրապարակ։

## Նրբանցքում գտնվում են
* Տագանրոգի հանրախանութը՝ շենք 1
* Տագանրոգի կոշիկի ֆաբրիկան
* Ա. Պ. Չեխովի գրական թանգարանը (վարժարանի շենքը)

## Հուշարձաններ
* Պետրոս I-ի հուշարձանը՝ Պետրոսի փողոցի հետ հատման վայրում (1903-1924 թվականներին)
* «Երդում պատանեկությանը». Տագանրոգի ընդհատակյա գործիչների հուշարձանը՝ Չեխովի հին վարժարանի շենքի դիմաց

## Հետաքրքրական փաստեր
2013 թվականի փետրվարին, Տագանրոգ քաղաքը գերմանաֆաշիստական օկուպացիայից ազատագրելու 70-ամյակի և հուշարձանը տեղադրելու 40-ամյակի նախօրեին, քննարկելով «Տագանրոգ` ռազմական փառքի քաղաք» հուշակոթողը տեղադրելու վայրի մասին հարցը` Տագանրոգի Դումային կից Քաղաքային ժողովն առաջարկեց հուշակոթողը տեղադրել «Երդում պատանեկությանը» հուշարձանի տեղում, իսկ ընդհատակյա գործիչների քանդակները տեղափոխել Մաքսիմ Գորկու անվան մշակույթի և հանգստի զբոսայգու խորքը, «Անմար կրակ» հուշահամալիրի հետնամաս։ Այդ առաջարկությունը մարտին հաստատվեց քաղաքի վարչակազմի քաղաքաշինական խորհրդի կողմից։ Տվյալ փաստն առաջացրեց քաղաքի ինչպես շարքային քաղաքացիների, այնպես էլ մասնագետների տարակուսանքը։ Անվանի շատ տագանրոգցիներ հանդես եկան քաղաքային իշխանությունների այդ մտահղացման կտրուկ քննադատությամբ։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Սպարտակի նրբանցքը Տագանրոգի օկուպացիայի ժամանակահատվածում

Կատեգորիա:Տագանրոգի նրբանցքներ
Պիեռ Բուլանժեր

**Պիեռ Բուլանժեր** (, ),  ֆրանսիացի դերասան։ Առավել հայտնի է 2003 թվականի «Մոնսինյոր Իբրայիմը և Ղուրանի ծաղիկները» ֆիլմում կատարած մոնսինյոր Իբրայիմ Շմիդտի դերով և 2008 թվականի «Մենք 18 տարեկան ենք» ֆիլմում կատարած Ռիչարդի դերով։ Երիտասարդ դերասանը նվիրված էր իր ուսմանը և չէր կարողանում նկարահանվել ֆիլմերում։ Երկու տարի անց նա ունեցել է հեռուստատեսային ելույթներ և կատարել է փոքր դերեր ֆիլմերում։ Նա առավել հայտնի է անգլերեն 2011 թվականի «Մոնտե Կառլո» ֆիլմում կատարած դերով, որտեղ խաղում է Սելենա Գոմեսի հետ։

## Ֆիլմագրություն
* 2015 — Վտանգավոր հանդիպում - *Rendez-Vous* - Միշել
* 2014 —  Աստված, փրկի՛ ր աղջիկներին - *[[God Help the Girl (film)]]* - Anton
* 2012 — *The Unlikely Girl* - Լյուք
* 2011 — Մոնտե Կառլո - *[[Monte Carlo (2011 film)|Monte Carlo]]* - Տեո
* 2008 — Մենք 18 տարեկան ենք - *[[Nos 18 ans]]* - Ռիչարդ
* 2007 — *Camarades*
* 2006 — Պրադիս արշավ - *Camping paradis* - Դեյվիդ
* 2006 — Կոմիսար Կորդյենը - *Commissaire Cordier* - Մաքսիմ
* 2006 — *Grain de sel* - Մաքսիմ
* 2005 — *Poids plume*
* 2005 — Փրկիչ Ջորդանոն - *Sauveur Giordano* - Մաքսին Լեվայն
* 2005 — Կուլիսներից - *L'envers du décor* - Մաքսին Լեվայն
* 2005 — Գործընթաց - *Le Proc* - Դեմիեն Ֆլամանդ
* 2005 — Հասարակական վտանգ - *Danger Public* - Դեմիեն Ֆլամանդ
* 2005 — Ալիսայի դեմքերը - *Les visages d'Alice* - Պիեռ
* 2004 — Մեծ քամի - *Le Grand vent* - Անտոնի
* 2004 — Մարդասպանի գլխում - *Dans la tête du tueur* - Քեվին
* 2004 — Լուիսի էջերը - *Louis Page* - Ֆրանսուա
* 2004 — Հին ընկեր - *Un vieil ami* - Ֆրանսուա
* 2003 — Մոնսինյոր Իբրայիմը և Ղուրանի ծաղիկները - *[[Monsieur Ibrahim]]* - Մոմո կամ Իբրայիմ Շմիդտ - Օմար Շարիֆի հետ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հեռուստատեսային դերասաններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի դերասաններ
Կատեգորիա:Թատրոնի դերասաններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի կինոդերասաններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի կինոռեժիսորներ
S.W.A.T: Կրակե փոթորիկ

** S.W.A.T: Կրակե փոթորիկ**(), ռեժիսոր Բեն Բումի քրեական մարտաֆիլմը։ Համարվում է 2003 թվականին նկարահանված ֆիլմի շարունակությունը` հիմնված 1975 թվականին նկարահանված համանուն սրիալի հիման վրա։ Համաշխարհային պրեմիերան տեղի է ունեցել 2011 թվականի մարտի 1-ին։

Ոստիկանության սերժանտ Փոլ Կարտերին Լոս Անջելեսից տեղափոխում են Դետրոյթ, որտեղ նա պետք է մարզեր S.W.A.T-ին։ Ամեն ինչ բնականոն ճանապարհով է ընթանում, մինչև այն պահը, երբ օպերացիաներից մեկի ժամանակ Փոլի աչքի առաջ պատանդներից մեկը մահանում է։ Այդ աղջկա ընկերը նրա մահվան մեջ մեղադրում է գլխավոր հերոսին և սկսում է նրա ու ոստիկանական բաժնի մյուս անդամների «որսը»։ Իրավիճակը բարդացել է նրանով, որ գլխավոր հակահերոսը նաղկինում հատուկ բաժնի անդամներից մեկն է եղել։

## Դերերում

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:2010-ականների ամերիկյան ֆիլմեր
Կատեգորիա:2010-ականների անգլերեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:2010-ականների էքշն թրիլեր ֆիլմեր
Կատեգորիա:2011 ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան էքշն թրիլեր ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան քրեական թրիլեր ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում Լոս Անջելեսում
Սպիտակ թագուհին (վեպ)

**Սպիտակ թագուհին** (), պատմական վեպ է՝ 2009 թվականին հրատարակված, հեղինակը Ֆիլիպպա Գրեգորին է։ «Զարմիկների պատերազմը» վիպաշարի առաջին գործն է։ Պատմում է Էլիզաբեթ Վուդվիլլի մասին, ով Անգլիայի Էդվարդ IV Արքայի կինն էր։ 2013 թվականին BBC One հեռուսաընկերության կողմից հեռարձակվեց Սպիտակ թագուհին 10-մասանոց սերիալը, որը Գրեգորիի «*Սպիտակ թագուհին*», «*[[Կարմիր թագուհին (վեպ)|Կարմիր թագուհին]]*» (2010) և «*Արքայագործի դուստրը*» (2012) վեպերի ադապտացիան էր։ Սպիտակ թագուհու՝ Էլիզաբեթ Վուդվիլլի դերը կատարում էր Ռեբեկա Ֆերգյուսոնը։

Գրեգորիի 2011 թվականի *Րիվերսների Լեդին* վեպի իրադարձությունները նախորդում են Սպիտակ թագուհին վեպի իրադարձություններին, պատմում է Էլիզաբեթի մոր Ժակետտա Լյուքսեմբուրգացու մասին։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:2009 վեպեր
Կատեգորիա:Անգլերեն գրականություն
Կատեգորիա:Անգլերեն գրքեր
Կատեգորիա:Անգլերեն վեպեր
Կատեգորիա:Հեռուստասերիալների հիմք ծառայած բրիտանական վեպեր
Կատեգորիա:Պատմական վեպեր
Վաշինգտոն շրջան (այլ կիրառումներ)

մինի|300փքս|ԱՄՆ բոլոր Վաշինգտոն շրջանները
**Վաշինգտոն շրջան**, կարող է վերաբերել ԱՄՆ տարբեր նահանգներում գտնվող հետևյալ շրջաններին՝
* Վաշինգտոն շրջան, Ալաբամա նահանգ
* Վաշինգտոն շրջան, Այդահո նահանգ
* Վաշինգտոն շրջան, Այովա նահանգ
* Վաշինգտոն շրջան, Թենեսի նահանգ
* Վաշինգտոն շրջան, Իլինոյս նահանգ
* Վաշինգտոն շրջան, Ինդիանա նահանգ
* Վաշինգտոն շրջան, Լուիզիանա նահանգ
* Վաշինգտոն շրջան, Կանզաս նահանգ
* Վաշինգտոն շրջան, Կանզաս նահանգ
* Վաշինգտոն շրջան, Կոլորադո նահանգ
* Վաշինգտոն շրջան, Մեն նահանգ
* Վաշինգտոն շրջան, Մերիլենդ նահանգ
* Վաշինգտոն շրջան, Մինեսոտա նահանգ
* Վաշինգտոն շրջան, Միսսիսիպի նահանգ
* Վաշինգտոն շրջան, Միսսուրի նահանգ
* Վաշինգտոն շրջան, Յուտա նահանգ
* Վաշինգտոն շրջան, Նեբրասկա նահանգ
* Վաշինգտոն շրջան, Նյու Յորք նահանգ
* Վաշինգտոն շրջան, Ջորջիա նահանգ
* Վաշինգտոն շրջան, Ռոդ Այլենդ նահանգ
* Վաշինգտոն շրջան, Վերմոնտ նահանգ
* Վաշինգտոն շրջան, Տեխաս նահանգ
* Վաշինգտոն շրջան, Փենսիլվանիա նահանգ
* Վաշինգտոն շրջան, Օրեգոն նահանգ
* Վաշինգտոն շրջան, Ֆլորիդա նահանգ

## Տես նաև
* Վաշինգտոն (այլ կիրառումներ)
Ավետիս Շահինյան

**Ավետիս Փանոսի Շահինյան** (), հայ լուսանկարիչ։

## Կենսագրություն
Ավետիս Շահինյանը ծնվել է 1913 թվականին Մարաշում։ 1922 թվականին Շահինյան ընտանիքը մեծ եղեռնից մազապուրծ հաստատվել է Հալեպում։ 1930 թվականին Ավետիսը զբաղվել է լուսանկարչական աշխատանքով, Վ. Տերունյանի լուսանկարչատանն աշխատել է որպես շրջիկ թղթակից։ Լուսանկարել է սիրիական քրոնիկան, որտեղ կան բազմաթիվ լուսանկարներ կոտորածներից փրկված հայերի կյանքից։ 1940-1950 թվականներին բազմաթիվ ռեպորտաժային լուսանկարներ է կատարել բանակի կյանքից։ 1940-1960 թվականներին եղել է ՀԲԸՄ մասնակից։ 1944 թվականին բացել է «Շահինյան» լուսանկարչատունը, որտեղ լուսանկարվել են Մեծի Տանն Կիլիկիո Գարեգին Ա վեհափառը, Հակոբ Օշականը, Արշակ Չոպանյանը, Աշոտ Զորյանը, Սարուխանը։ Բրազիլիա տեղափոխվելուց հետո նա շարունակել է «Շահինյան» անունը կրող լուսանկարչատան գործունեությունը մինչև 1980-ական թվականները։

1950-1960 թվականներին լուսանկարել է Սիրիայի պաշտոնատար անձանց` Շոքրի Քութալիին, Հուսնի Զայիմին, Չիչեքլիին, Գամալ Աբդուլ Նասերին և այլոց, լուսանկարել է արաբ արվեստագետների` երգչուհի Ֆեյրուզին, արձանագործ Ֆաթհի Մուհամմեդին։

Համագործակցել է Հալեպի Սենտ Լուիս հիվանդանոցի առաջատար ֆրանսիացի վիրաբույժ Ֆրիշոյի հետ, պատրաստել լուսանկարներ բժշկական գրքի համար, ստեղծել վիրահատական գործողություններին նվիրված կինոժապավեն։ Աշխատակցել է եվրոպական հնագիտական արշավախմբերի, Սիրիայի անապատներում կատարած հնագիտական պեղումների հարուստ նյութերից պատրաստել բազմաթիվ լուսանկարներ և կինոժապավեններ։

1955 թվականին Հալեպում բացվել է «Սարյան» ակադեմիան, որի հիմնադիրներն են եղել Ռոբերտ Ճեպեճյանը, Զարեհ Կարապետյանը, Անահիտ և Ավետիս Շահինյան ամուսինները։

1962 թվականին Ավետիսը որդու՝ Հրայրի հետ այցելել է Հայաստան, Երևանում հյուրընկալվել եղբոր՝ Գեղամ Շահինյանի մոտ, որը Երևանի պետական համալսարանի ռոմանա-գերմանական բաժնի ֆրանսիական ամբիոնի վարիչն էր։ Այդ ընթացքում լուսանկարել է Հարություն Կալենցին, Հովհաննես Շիրազին, Երվանդ Քոչարին, Հովհաննես Բադալյանին, Նար Հովհաննիսյանին և այլ հայ արվեստագետների։

1963 թվականին ընտանիքով տեղափոխվել է Բրազիլիա, հաստատվել Սան Պաուլո քաղաքում, որտեղ շարունակել է ստեղծել վավերագրական լուսանկարներ։ Բրազիլիայում հիմնադրել է Հայկական բարեգործական ընդհանուր միության բաժանմունքը, 1981 թվականին՝ Թեքեյան մշակութային միության մասնաճյուղը Սան Պաուլոյում։

## Մրցանակներ
* Ֆրանսիայում կայացած լուսանկարչական ցուցահանդեսում արժանացել է մրցանակի, 1937
* Ալեք Մանուկյանից ստացել է ՀԲԸՄ վետերանի անդամի շքանշան

## Ընտանիք
1946 թվականին Ավետիսն ամուսնացել է Անահիտ Տեր-Պետրոսյանի հետ։ 1947 թվականին ծնվել է նրանց առաջին որդին Հրայրը, այնուհետև լույս աշխարհ են եկել Կատրինը և Նաիրին։ Տղան՝ Հրայրը և թոռը՝ Նորայրը, ճարտարապետներ են։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ լուսանկարիչներ
Զևիկ (այլ կիրառումներ)

**Զևիկ**, կարող է վերաբերել՝
* Զևիկ - գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Բիթլիսի վիլայեթի Խարզանի գավառակում
* Զևիկ - գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Վանի վիլայեթի Վանի գավառում
Տեատրալնայա փողոց (Տագանրոգ)

**Տեատրալնայա  փողոց** (), փողոց Ռուսաստանի Դաշնության Ռոստովի մարզի Տագանրոգ քաղաքի Արևմտյան միկրոշրջանում։

## Աշխարհագրություն
Տեատրալնայա փողոցը սկիզբ է առնում Տրանսպորտնայա փողոցից, շարժվում հարավարևմտյան ուղղությամբ, այնուհետև, Վիշնյովայա փողոցի հետ շրջադարձային հանգույցից ուղղությունը փոխում է դեպի արևմուտք և հասնում ռազմական օդանավակայանին։ Տների համարակալումը սկսվում է Տրանսպորտնայա փողոցից։

## Պատմություն
Նախապատերազմական տարիներին այս շրջանը տափաստան էր։ Նրա բնակեցումը սկսվել է 1947 թվականին։ Գոյացած ավանը կոչվեց Արևմտյան, ըստ հին Տագանրոգի նկատմամբ նրա դիրքի։

1957 թվականին Կովպակի փողոցում կառուցվեց «Ռոսիա» կինոթատրոնը։ Դա մեծ իրադարձություն էր թաղամասի բնակիչների համար։ Կինոն նրանց միակ զվարճանքն էր։ Հանդիսարահն ամեն օր լեփ-լեցուն էր։ Երեխաները հաճախ նստում էին հատակին, էկրանի առջև։ Հենց այդ ժամանակ էլ Կովպակի փողոցը վերանվանվեց Տեատրալնայա (Թատերական) փողոց։

## Փողոցում գտնվում են
* Սուրբ Սերգի Ռադոնեժցու եկեղեցի

## Հուշարձաններ
* Խորհրդային օդաչուների հուշարձան
* Չեչնիայում և Աֆղանստանում զոհված տագանրոգցի մարտիկների հուշարձան

## Հետաքրքիր փաստեր
* Սուրբ Սերգի Ռադոնեժցու եկեղեցին տեղավորվել է նախկին «Ռոսիա» կինոթատրոնի շենքում, որտեղ որոշ ժամանակ գտնվել է «Ռուսաստանի խնայբանկի» մասնաճյուղը, ապա այնտեղ գործել է ավտոդողերի արհեստանոց, իսկ հետո շենքը վերափոխել են որպես եկեղեցի։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Տագանրոգի փողոցներ
Լքված տիկնիկը

**Լքված տիկնիկը** (), Սյուզաննա Վալադոնի 1921 թվականի յուղանկարը։ Նկարը հանդիսանում է Վալադոնի հասուն շրջանի վառ օրինակ։ Գտնվում է Վաշինգտոնի Կանացի արվեստի ազգային թանգարանի հավաքածուում։

## Նկարը
Նկարը Սյուզաննա Վալադոնի նյու ժանրի նկարներից է։ «Լքված տիկնիկը» Մարի Կոլայի () և նրա դստեր Ժիլբերտայի՝ Վալադոնի զարմուհու, երկու զույգ դիմանկարներից մեկն է։

## Սյուժե
Նկարի թեման միանշանակ չէ։ Նկարի կենտրոնում աղջիկ է դեռևս մանկական սանրվածքով, իսկ նրա առաջ՝ նկարի առաջին պլանում գետնին նետված տիկնիկ է։ Աղջիկը սեռական հասունության է հասել և միանշանակ չէ, թե նրա մարմինը սրբիչով մաքրող կինը մայրն է, թե պոռնկատան տիրուհին։ Աղջիկը երկտեղանի մահճակալին է նստած ու շրջված իրեն է զննում ձեռքի փոքր հայելու մեջ։ Անհայտ է, թե կողքին նստած՝ լիովին հագնված կինը աղջկան օգնում է հաղթահարել անցումային շրջանի խնդիրները, թե նախապատրաստում է նրան կին դառնալու։ Գործողությունը կատարվում է շատ փոքր սենյակում։ Հեղինակը նկարի սյուժեի իմաստը բացատրող ոչ մի հուշում չի տալիս։

Տիկնիկն ու աղջիկը նույն՝ մեծ ժապավենով սանրվածքն ունեն։ Տիկնիկը նետված է և խորհրդանշում է մանկությանը հրաժեշտ տալը։ Դիտողին մնում է  միայն գուշակել, թե աղջկան ինչ ճակատագիր է սպասում մեծահասակների աշխարհում։

## Ազդեցություն
Նկարը Սյուզաննա Վալադոնի հասուն շրջանի գործերից է՝ վառ գույներով, մուգ ընգծումներով։ Մարմինների դիրքերը տարօրինակ են, ինչ-որ առումով անհարմար, պարզեցված և աղճաճված անատոմիայով։ Նման գծեր հանդիպում են Պոլ Գոգենի և Անրի Մատիսի մոտ, բայց Վալադոնը հերքում էր որևէ ազդեցություն այլ նկարիչներից, և միշտ խուսափել է իր ստեղծագործությունների ոճի դասակարգումից։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1921 նկարներ
Կատեգորիա:Կանացի արվեստի ազգային թանգարանի նկարներ
Կատեգորիա:Մերկ կանանց պատկերով նկարներ
Կատեգորիա:Սյուզաննա Վալադոնի նկարներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի արվեստ
Կուզնեչնայա փողոց (Տագանրոգ)

**Կուզնեչնայա փողոց** (), փողոց Ռուսաստանի Դաշնության Ռոստովի մարզի Տագանրոգ քաղաքում։

## Աշխարհագրություն
Կուզնեչնայա փողոցը սկսվում է Գոգոլի նրբանցքից և ուղիղ գծով ձգվում դեպի հյուսիս-արևմուտք մինչև Գալիցկու փողոցի հետ հատվելը։ Երկարությունը 6160 մ է։

## Պատմություն
Կուզնեչնայա փողոցը հնագույններից մեկն է Տագանրոգ քաղաքում։ Իր անվանումը Կուզնեչնայա (Դարբնոցային) փողոցը ստացել է դեռևս XIX դարի կեսերին` այնտեղ տեղակայված դարբնոցների պատճառով։ Մինչ օրս պահպանվել են որոշ հին կառույցներ։ Օրինակ` հայտնի է, որ թիվ 1 տունը կառուցվել է 1870 թվականին և պատկանել է վաճառական Կոնստանտին Պիսմենսկուն։ Թիվ 3, 15, 16 տներում աղքատների համար գիշերելու տեղեր էին։ Տներից շատերը պատկանել են քաղքենիական դասի ներկայացուցիչներին։

Ըստ պատմաբան Պավել Ֆիլևսկու հիշողությունների` 1918 թվականի հունվարին Կուզնեչնայա փողոցում դարանատեղից գնդացրով գնդակահարվել են Կիևի ենթասպայական 3-րդ դպրոցի յունկերները, որոնք հարկադրված բոլշևիկների հետ հրադադար էին կնքել և փորձել էին, ըստ պայմանավորվածության, լքել քաղաքը։

2003 թվականի փետրվարին քաղաքապետարանը որոշել է Կուզնեչնայա փողոցը Տրանսպորտնայա թիվ 144-ից և թիվ 167/3-ից (ներառյալ) մինչև Գալիցկու փողոցը վերանվանել Շիլոյի փողոց` փողոցի պատմական մասի համար պահպանելով Կուզնեչնայա անվանումը։

## Փողոցում գտնվում են
* «Կարավայ-Յուգ» հացի գործարան` Կուզնեչնայա փողոց, 33

## Հետաքրքիր փաստեր
* Սկզբնապես նախատեսվում էր Ս. Ի. Շիլոյի անունով վերանվանել ամբողջ Կուզնեչնայա փողոցը։ Սակայն բախվելով քաղաքացիների անսպասելի դիմադրությանը` քաղաքի վարչակազմը, Կոնստանտին Սեմերյակովի գլխավորությամբ, որոշել է վերանվանել փողոցի միայն մի մասը։
* Կուզնեչնայա փողոցով անցնում են տրամվայի գծեր։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Տագանրոգի փողոցներ
Զագրեբի մայր տաճար

**Զագրեբի մայր տաճար** (), ամբողջական անվանումը՝ **Մարիամ Աստվածածնի վերափոխման և սրբեր Ստեփանոսի և Վլադիսլավի մայր տաճար**, կաթոլիկ կրոնական տաճար Խորվաթիայի մայրաքաղաք Զագրեբում։ Մտնում է Զագրեբի թեմի մեջ։

## Պատմություն
Զագրեբի մայր տաճարի շինարարական աշխատանքները սկսվել են 1093 թվականին, սակայն ավարտվել են միայն 1242 թվականին՝ մոնղոլական արշավանքների շրջանում։

15-րդ դարի վերջում Խորվաթիան և Բոսնիա Հերցեգովինան գրավվել են Օսմանյան կայսրության կողմից։ Թուրքական տիրապետության շրջանում այս տարածաշրջանում կառուցվել են մի շարք շինություններ, այդ թվում և ամրոցներ, տաճարներ և այլն։ 17-րդ դարում տաճարի հարավային կողմում կանգնեցվել է աշտարակ, որը ծառայել է, որպես ռազմական դիտակետ։

1880 թվականին եկեղեցին լրջորեն վնասվել է հզոր աղետաբեր երկրաշարժի հետևանքով։ Շինության հիմնական մասը փլուզվեց։ Վերականգնման աշխատանքները վստահվեցին ավստրիացի ճարտարապետ Հերման Գոլին։ Նա կարողացել է վերականգնել տաճարի գոթական տեսքը, ինչպես նաև վերականգնել 105 մետր բարձրությամբ երկու աշտարակները։

Ներկայումս Զագրեբի մայր տաճարը համարվում է կարդինալ Ալոյիզիե Ստեպինացի և մագնատ Թամաշ Էրդյոդի գերեզմանը։ Զագրեբյան այս կրոնական կառույցը պատկերված է Խորվաթիայի Հանրապետության ազգային արժույթ հանդիսացող 1000 կունա թղթադրամի դարձերեսին։ Այն թողարկվել է 1993 թվականին։

## Տես նաև
* Սուրբ Վիտայի տաճար
* Շիբենիկի տաճար

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Զագրեբի մայր տաճարի պաշտոնական կայք 

Կատեգորիա:Զագրեբ
Կատեգորիա:Խորվաթիայի տաճարներ
Կատեգորիա:Խորվաթիայի տեսարժան վայրեր
Շեստակովի ճեմուղի (Տագանրոգ)

**Շեստակովի ճեմուղի** (), Ռուսաստանի Դաշնության Ռոստովի մարզի Տագանրոգ քաղաքի Սոբորնայա հրապարակի մոտակայքում 1860-ական թվականներին ստեղծված ճեմուղի։ Անվանումը տրվել է 1866-1868 թվականներին Տագանրոգի քաղաքագլխի պաշտոնը զբաղեցրած Իվան Շեստակովի պատվին, որի նախաձեռնությամբ հիմնադրվել է այս ճեմուղին։ Հիմնադրվել է 1867 թվականին Սոբորնայա հրապարակում, որտեղ նախկինում իրականացվել է ձկան վաճառք։

## Պատմություն
Ճեմուղին ստեղծվել է 1860-ական թվականներին` Տագանրոգի քաղաքագլուխ Իվան Շեստակովի հանձնարարությամբ։ Գտնվել է Սոբորնայա հրապարակում, այսօրվա Ուկրաինական նրբանցքի տեղում, ժամանակակից անվանումներով` Պետրոսի և Ֆրունզեի փողոցների միջև։ Նախկինում Սոբորնայա հրապարակում գործել է ձկնամթերքի շուկա։

Այստեղ տնկվել են ծառեր ու թփեր, կառուցվել հանգստի համար նստարաններով ծառուղի։

Շեստակովի անունով ճեմուղին կոչվել է միայն 1885 թվականին, երբ քաղաք էր ժամանել Իվան Շեստակովը, որն այդ տարիներին արդեն ծովային հարցերի նախարար էր։ Խորհրդային տարիներին այս ճեմուղին սկսեցին կոչել «պուրակ Ուկրաինական նրբանցքում»։

1979 թվականին ճեմուղու սկզբնամասում (Պետրոսի փողոցում) տեղադրվեց «Կորոլյով և Գագարին» քանդակագործական կոմպոզիցիան (հեղինակ՝ Ռուսաստանի ժողովրդական նկարիչ Օլեգ Կոմով)։ Այժմ այն տեղափոխվել է Հարավային դաշնային համալսարանի ինժեներա-տեխնոլոգիական ակադեմիայի «Ա» մասնաշենքի մոտ (Չեխովի փողոց)։

1980-ական թվականների վերջում՝ Միխայիլ Գորբաչովի նախաձեռնած Վերակառուցման տարիներին, պուրակն ամայացավ։ Պուրակի որոշ հատվածներ մնացին, սակայն նրա անվանումը մոռացվեց։ 2001 թվականին, «Բլագո» («Բարօրություն») հասարակական հիմնադրամի ջանքերով, պուրակում կազմակերպվեց Կենտրոնական մանկական խաղահրապարակ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Տագանրոգի փողոցներ
Զադարի համալսարան

**Զադարի պետական համալսարան** (), բարձրագույն ուսումնական հաստատություն՝ համալսարան, որը գտնվում է Խորվաթիայի Զադարի ժուպանության վարչական կենտրոն հանդիսացող համանուն քաղաքում։

Համալսարանը հիմնադրվել է վաղ միջնադարում՝ 1396 թվականին, սակայն որոշ ժամանակ անց փակվել է։ Ժամանակակից համալսարանը վերաբացվել է 2003 թվականին։

## Պատմություն
Ըստ որոշ աղբյուրների՝ այս ուսումնական հաստատությունը հիմնադրվել է դեռևս 14-րդ դարում՝ 1396 թվականին, կաթոլիկ վանական Դոմինիկյան միաբանության անդամների կողմից։ Այն ի սկզբանե հիմնադրվել է, որպես աստվածաբանական և իմաստասիրական դպրոց, որն ուներ գիմնազիայի կարգավիճակ։

1553 թվականին այն կոչվել է *Զադարի համալսարան*՝ ստանալով բարձրագույն ուսումնական հաստատության կարգավիճակ։ Այս ժամանակաշրջանում Զադարի համալսարանի դեկանատն իրավունք ստացավ շրջանավարտներին պարգևատրել ակադեմիական աստիճանով։ Նապոլեոն Բոնապարտի կառավարման տարիներին նա կորցրել է իր դերն ու նշանակությունը և շուտով փակվել է։

1995 թվականին այն վերստին բացվել է, որպես փիլիսոփայական դպրոց։ Այդ ժամանակաշրջանում Զադարի համալսարանը միակ ինստիտուտն էր Խորվաթիայում՝ մայրաքաղաք Զագրեբի սահմաններից դուրս։

2002 թվականին անկախ Խորվաթիայի բարձրագույն օրենսդիր մարմինը՝ խորհրդարանը, ընդունել է բանաձև, համաձայն որի հաստատությանը տրվել է պետական համալսարանի կարգավիճակ։ 2003 թվականի մարտի 25-ին տեղի է ունեցել համալսարանի խորհրդի առաջին հանդիպումը, որի ընթացքում հաստատվել է համալսարաի կանոնադրությունը։

## Տես նաև
* Զագրեբի համալսարան
* Զադար (Խորվաթիա)

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Զադար
Կատեգորիա:Խորվաթիայի համալսարաններ
Տրակոշչան

**Տրակոշչանի ամրոց** (), ամրոց Խորվաթիայի Հանրապետության հյուսիսարևմտյան հատվածում՝ Սլովենիայի սահմանի շրջակայքում։

Համարվում է զբոսաշրջային և պատմամշակութային կարևոր օբյեկտ Խորվաթիայի տարածքում։ Այն կառուցվել է միջնադարյան խորվաթական ճարտարապետական ոճով։

## Պատմություն
Տրակոշչանի ամրոցի մասին առաջին գրավոր հիշատակումները թվագրվում են զարգացած միջնադարին՝ 14-րդ դարի 1334 թվականին։ 14-րդ դարի վերջում այս ամրոցի տարածքը պատկանում էր Ցելիեի կոմսերին։ Փոքր ամրոցը ծառայել է, որպես ռազմավարական դիտակետ։

16-րդ դարում ամրոցն ունեցել է երկու կալվածատերեր։ Ներկայիս ամրոցը կառուցվել է 19-րդ դարում՝ նեոգոթական ճարտարապետական ոճով։ Այստեղ պահպանված են խորվաթական միջնադարյան ճարտարապետական տարրերը։

Ներկայումս ամրոցում գործում է նաև թանգարանային համալիր, որտեղ ներկայացվում են ռազմական ցուցանմուշներ։ Բացի այդ Տրակոշչանի թանգարանում ներկայացվում են նաև ամրոցի հայտնի կալվածատերերի, ինչպես նաև նրանց ընտանիքների անդամների լուսանկարները։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Խորվաթիայի ամրոցներ
Կատեգորիա:Խորվաթիայի թանգարաններ
Կատեգորիա:Խորվաթիայի տեսարժան վայրեր
Առլբերգ

**Առլբերգ** (), լեռնազանգված Արևելյան Ալպերում` Ավստրիայի արևմուտքում` Ֆորարլբերգ և Տիրոլ նահանգների սահմանագծին։ Ամենաբարձր կետը Վալուգա լեռն է (2809 մ)։

Անվանումը ծագում է Առլբերգ լեռնանցքի (1793 մ) անունից։ Մեկ այլ տարբերակի համաձայն` կարող է ծագել «Arlenbushes» թփերից, որոնք մեծ տարածում ունեն այդ տեղանքում։

Լեռան հարակից բնակավայրերն ու լեռնադահուկային առողջարաններն են Լեխը, Ցյուրսը, Սթուբենը, Սանկտ-Քրիստոֆը և Սանկտ Անտոն ամ Արլբերգը։

## Ենթակառուցվածք
Լեռնանցքով անցնող հին ճանապարհը հայտնի էր XIV դարից։ Այն բարձած կենդանիների ոտնատեղերից առաջացած լեռնային փոքրիկ արահետ էր, երբ մարդիկ այդ տարածքով աղ և անհրաժեշտ այլ իրեր են տեղափոխել։ Սակայն Արլբերգի խիստ թույլ զարգացած լինելու պատճառով բազմաթիվ հարյուրամյակների ընթացքում մարդիկ խուսափել են լեռնանցքի այս ճանապարհից` նախընտրելով շրջանցել Ֆերնը կամ Իմենշտադ իմ Ալգոյը։ Տեքստիլ արդյունաբերության և փոստային ծառայությունների զարգացման հետ բարեկարգվեցին ճանապարհները, որոնք սկսեցին այստեղ հայտնվել 1824 թվականից սկսած։

## Առլբերգի թունել
20-րդ դարում, ավտոմեքենաների հոսքի մեծացման հետ եղած ճանապարհները սկսեցին չբավարարել։ Այդ պատճառով էլ որոշվեց ավտոմեքենաների համար 14 կմ երկարությամբ թունել փորել Լանգենի և սանկտ Անտոն ամ Արլբերգի միջև։ 1974 թվականի հուլիսի 5-ին սկսվեցին շինարարական աշխատանքները, իսկ 1978 թվականի դեկտեմբերի 1-ին սկսվեց թունելի շահագործումը։ Թունելով անցումը վճարովի է, սակայն լեռնանցքի հին ճանապարհը անվճար է։ Կառույցի առանձնահատկությունն այն է, որ այնտեղ իրականում երկու թունել կա։ Տիրոլի կողմից այն, սկսվելով լեռնազանգվածի սկզբից, անցնում է Ռոզաննայի կիրճով և բարձրանում է վեր` Ֆորարլբերգի ուղղությամբ։

Արլբերգի երկաթուղին միացնում է Ինսբրուքն ու Բլուդենցը։ Սանկտ Անտոն ամ Արլբերգի և Լանգենի միջև 10.25 կմ երկարությամբ այն անցնում է Արլբերգի թունելով։

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք
* Արլբերգ; Պատմությունն ու անվանումը

Կատեգորիա:Ավստրիայի լեռներ
Սուրբ Դոնատիոսի եկեղեցի

**Սուրբ Դոնատիոսի եկեղեցի** (), կաթոլիկ եկեղեցի, որը գտնվում է Խորվաթիայի Զադար քաղաքում։

## Պատմություն
Եկեղեցին կառուցվել է 9-րդ դարում՝ եպիսկոպոս Դոնատիոս Զադարացու հրամանագրով՝ Զադար քաղաքի կենտրոնական հատվածում։ Եկեղեցու կառուցման վայրում նախկին եղել են հին հռոմեական շինություններ։

Ի սկզբանե կրոնական կառույցը կոչվել է *Սուրբ Երրորդության եկեղեցի*։ Ժամանակակից անվանումը ստացել է 15-րդ դարում։ Սուրբ Դոնատիոսի եկեղեցին դորոմանյան ժամանակաշրջանից պահպանված ամենախոշոր կառույցն է Խորվաթիայում։

Եկեղեցում հայտնաբերվել են միջնադարյան մի շարք գտածոներ։ Եկեղեցու կողքին պահպանվում է Յուպիտերի և Մեդուսայի հնագույն կենտրոնավայրերի ավերակները։

Ներկայումս Սուրբ Դոնատիոսի եկեղեցում երկրպագություններ և պատարագներ տեղի չեն ունենում, կամ ունենում են հազվադեպ։ Չնայած այս ամենի՝ Սուրբ Դոնատիոսի եկեղեցին աչքի է ընկնում իր լավ ակուստիկ կառուցվածքով։ 1893-1954 թվականներին եկեղեցում գործել է Զադարի հնագիտական թանգարանը։

## Տես նաև
* Զադարի հնագիտական թանգարան
* Զադար

## Գրականություն
* Jadranka Damjanov, *Likovna umjetnost 1*, Školska knjiga, Zagreb, 1971. ISBN 953-0-20109-5
* Radovan Ivančević, *Treso r Artistique de la Croatie*, Jugoslovenska revija, Motovun, 1986.
* Antun Karaman, *Opća povijest umjetnosti*, Školska knjiga, Zagreb, 2004. ISBN 953-0-21319-0

Կատեգորիա:Եկեղեցիներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Խորվաթիայի եկեղեցիներ
Կատեգորիա:Ռոմանական ճարտարապետություն
Ռոժե Կարուչի

**Ռոժե Կարուչի** (, ), հայ-հրեական ծագում ունեցող ֆրանսիացի քաղաքական, պետական, հասարակական գործիչ, Ֆրանսիայի խորհրդարանի կապերի գծով պետական քարտուղար։

## Կենսագրություն
Ծնվել է Մարոկկոյի Կասաբլանկա քաղաքում հայ-հրեական ընտանիքում։ Հայրը եղել է ատամնաբուժ, մայրը՝ տնային տնտեսուհի։ Նախնիները Մարոկկո են տեղափոխվել Իտալիայի Լիվոռնո քաղաքից։ Կարուչին սովորել է Էքս-ան-Պրովանս քաղաքի Քաղաքական հետազոտությունների ինստիտուտում, որտեղ պաշտպանել է իրավունքի մագիստրոսի կոչումը։ Հանդիսանում է պատմական գիտությունների պրոֆեսոր և Ազգային Կրթության գլխավոր տնօրեն։

Ռոժեն իր քաղաքական գործունեությունը սկսել է 16 տարեկանից՝ պաշտպանելով ֆրանսիական աջակողմյան Հանրապետությանը սատարող միության գաղափարները։ 1981 թվականին դարձել է Հանրապետությանը սատարող միություն կուսակցության երիտասարդության հարցերով պատվիրակ, իսկ 1985 թվականին՝ կուսակցության գլխավոր քարտուղարի հատուկ խորհրդական։ 1986 թվականին ստացել է Ֆրանսիայի սոցիալական հարցերի և զբաղվածության նախարարի հատուկ խորհրդականի պաշտոն։ Հետագայում Հանրապետությանը սատարող միություն կուսակցությունում զբաղեցրել է տարբեր պաշտոններ (ազգային կրթության պատվիրակ (1989), Հանրապետությանը սատարող միություն կուսակցության խորհրդի անդամ, կուսակցության գլխավոր վարչության քարտուղար (1998—1999), կուսակցության ընտրությունների քարտուղար և այլն)։ 1999 դարձել է Իլ դե Ֆրանսի տեղական խորհրդատու, Հանրապետությանը սատարող միություն կուսակցության նախագահ։ 2002 թվականին դառնում է Ժողովրդական շարժման միություն նախագահի։

1999 թվականի դեկտեմբերի 17-ից մինչև 2007 թվականի հունիսի 24-ը եղել է Օ-դը-Սենից ընտրված սենատոր։ 2007 թվականի մայիսի 18-ից մինչև 2009 թվականի հունիսի 23-ից մինչև 2011 թվականը աշխատել է Ֆրանսիայի խորհրդարանի կապերի գծով պետական քարտուղար։

2009 թվականի հունվարի 23-ին Ռոժե Կարուչին իր հուշագրությունների շնորհանդեսի ժամանակ խոստովանել է, որ ինքը հանդիսանում է համասեռամոլ։ Ֆրանսիայի պատմության ընթացքում այս դեպքը առաջինն է, երբ գործող նախարարը իր մասին նմանատիպ տեղեկատվություն է տարածում։

## Հայոց ցեղասպանության մասին դիրքորոշում
Ռոժե Կարուչին բազմիցս իր համերաշխությունն է հայտնել Ֆրանսիայում Հայոց ցեղասպանության բանաձևի քրեականացման գործընթացին։ Այս առթիվ 2012 թվականին նա հայտարարել է.

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Կասաբլանկա քաղաքում ծնվածներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի դիվանագետներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի հասարակական գործիչներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի պետական գործիչներ
Չեխովի առափ (Տագանրոգ)

**Չեխովի առափ** (), նոր առափ ՌԴ Ռոստովի մարզի Տագանրոգ քաղաքում, որը կառուցվել է 2010 թվականին։

## Աշխարհագրություն
Առափը գտնվում է Տագանրոգի ծոցի ափին` Տագանրոգի մետալուրգիական գործարանի Անդրեևի ծովախորշի և Բաբուշկինի փողոցում գտնվող «Հավերժ փառք ընկած հերոսներին» հուշարձանի շրջանի միջև։ Առափում, «Տոպոլ» պչոֆիլակտորիումի և «Պրիազովիե» հյուրանոցի միջև, գտնվում է Մեծ Չերեպախայի գետաբերանը։ Երկարությունը 1030 մետր է։

## Պատմություն
Չեխովի առափը կառուցվել է 2010 թվականին Տագանրոգի մետալուրգիական գործարանի ջանքերով։

Պետրոս Մեծի ժամանակներում ՝ ապագա Չեխովի առափի շրջանում, Մեծ Չերեպախայի գետաբերանում կառուցվել է եռաբաստիոն «Կրիա» ամրոցը։ XX դարում այդ ամրոցի տարածքը կլանեցին Տագանրոգի մետալուրգիական գործարանի խարամաշեղջերը։ 

Մինչև Չեխովի առափի կառուցումը այս առափնյա շերտի հատվածում տեղակայված էին միայն ափն ամրապնդող և հակասողանքային կառույցներ։

Չեխովի առափի տարածքը պետք է գտնվի Տագանրոգի վարչակազմի կապիտալ շինարարության վարչության տնտեսական կառավարման ներքո։ Սակայն 2015 թվականի մարտի դրությամբ, ըստ Տագանրոգի գույքի կառավարման կոմիտեի, առափն այդ վարչության կառավարման ներքո դեռ չէր անցել։

## Առափում գտնվում են
* «Բալենու այգին» հուշարձան (*քանդակագործ` Դմիտրի Լինդին, 2009*)
* «Պրիազովիե» հյուրանոց

## Արտաքին հղումներ
* Чеховская набережная на сайте «Виртуальный Таганрог» 
* Другая набережная в Таганроге

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Տագանրոգի փողոցներ
Խորվաթա-ճապոնական հարաբերություններ

**Խորվաթա-ճապոնական հարաբերություններ** (, ), դիվանագիտական հարաբերությունները Ճապոնիայի և Խորվաթիայի միջև։ Երկու երկրների միջև դիվանագիտական կապեր հաստատել են 1993 թվականի մարտի 5-ին՝ համապատասխան իրավական փաստաթղթերով։

1993 թվականից ի վեր Տոկիոյում գործում է Խորվաթիայի դեսպանություն։ Զագրեբում ճապոնական դեսպանատունը հիմնվել է 1998 թվականի փետրվարին։ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի տարիներին և՛ Ճապոնիան, և՛ Խորվաթիան եղել են Նացիստական Գերմանիայի դաշնակիցը։ Պատերազմի տարիներին Ճապոնիան ունեցել է դեսպան Զագրեբում, ինչը վկայում է այն մասին, որ այս երկիրը փաստացիորեն ճանաչել է Խորվաթիայի անկախությունը։

## Ռազմական կապեր
thumb|right|2013 թ. սեպտեմբերի 2-ին Ճապոնիայի նավատորմի նավը «Կաշիմա»
Խորվաթիան Հյուսիսատլանտյան դաշինքին անդամակցեց 2009 թվականի ապրիլի 1-ին։ Այս քայլով Ճապոնիան և Խորվաթիան ձեռք բերեցին ընդհանուր հզոր դաշնակից երկիր՝ ի դեմս Ամերիկայի Միացյալ Նահանգների։

Խորվաթա-ճապոնական հարաբերություններն առավել շաղկապված են ռազմածովային ոլորտում։ 2013 թվականին Խորվաթիայի ափերի մոտ է հասել «Կաշիմա» անունը կրող ինքնապաշտպանական մի նավ։ Ռազմանավը Խորվաթիայի մերձակայքում հայտնվել էր երկու երկրների դիվանագիտական հարաբերությունների քսանամյակը նշելու նպատակով։

Կարճ ժամանակ անց ճապոնական ռազմանավը կայանվել է Խորվաթիայի Հանրապետության խոշորագույն նավահանգստում՝ Սպլիտում։ Այն նաև երկրի երկրորդ խոշորագույն քաղաքն է։

## Տես նաև
* Հայ-խորվաթական հարաբերություններ
* Հայ-ճապոնական հարաբերություններ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ճապոնիայի երկկողմ հարաբերություններ
Կատեգորիա:Խորվաթիայի երկկողմ հարաբերություններ
Սերբիայի մշակութային ժառանգություն

280px|մինի|աջից|Գոլուբակ բերդ
280px|մինի|աջից|Մագլիչի ամրոց
280px|մինի|աջից|Սուրբ Գևորգ եկեղեցի
**Սերբիայի մշակութային ժառանգություն** (, ), Սերբիայի պատմությանը, մշակույթին, կրոնին և բնակչության կենցաղին առնչվող կառույցներ, որոնք ամրագրված են տվյալ երկրի մշակութային ժառանգությանն առնչվող օրենսդրությամբ։ Կառույցների մի մասն էլ ընդգրկված են ՅՈՒՆԵՍԿՈ-ի համաշխարհային ժառանգության ցանկում։

## Դասակարգում
Սերբիայի մշակութային ժառանգության կառույցների պահպանությունն ու անվտանգությունը վերապահված է Մշակութային հուշարձանների պահպանության ազգային ինստիտուտին, որը կազմում է մշակութային ժառանգության կենտրոնական ռեգիստրը։ Ներկա դրությամբ Սերբիայի մշակութային ժառանգության կարգավիճակ ունեն 2306 անշարժ գույք, որոնք բաժանված են 4 դասի՝ մշակութային հուշարձաններ (2023 միավոր), հնագիտական վայրեր (151 միավոր), պատմական վայրեր (66 միավոր) և տարածական մշակութային-պատմական միավորներ (66 միավոր)։ Նշվածներից 200-ը բնութագրվում են որպես «բացառիկ նշանակություն ունեցող» և ունեն պահպանության ամենաբարձր մակարդակը։ 582 կառույց համարվում է «մեծ նշանակություն ունեցող», իսկ մնացածը չունեն որակավորում։ Բացի Սերբիայի մշակութային ժառանգության կառույցներից, առանձին նշվում է հոգևոր ժառանգությունը՝ տպագրային հուշարձաններ, գեղանկարներ, արխիվային նյութեր, կինոարվեստի ստեղծագործություններ և այլն։

*Մշակութային հուշարձաններ* են համարվում հատուկ մշակութային կամ պատմական կարևորություն ունեցող շինությունները և ճարտարապետական կառույցները, ժողովրդական ճարտարապետության նմուշներ, այլ անշարժ կառույցներ, մոնումենտալ և դեկորատիվ նկարչության նմուշներ, քանդակներ,  скульптура, դեկորատիվ-արհեստների արտադրանքը և ինժեներատեխնիկական հատուկ օբյեկտներ. 
* Սերբիայի բացառիկ նշանակություն ունեցող մշակութային հուշարձանների ցանկ (155 միավոր),
* Սերբիայի մեծ նշանակություն ունեցող մշակութային հուշարձանների ցանկ (512 միավոր).

*Հնագիտական կառույցներ* են համարվում պեղումների վայրերը, երկրակեղևի կամ ջրային օբյեկտների հատակի հատվածները, որտեղ առկա են շինությունների  և կառույցների մնացորդներ, թաղումներ և այլ գտածոներ, որոնք ունեն մշակութային կամ պատմական նշանակություն. 
* Սերբիայի բացառիկ նշանակություն ունեցող հնագիտական օբյեկտների ցանկ (18 միավոր),
* Սերբիայի մեծ նշանակություն ունեցող հնագիտական օբյեկտների ցանկ (25 միավոր)։

*Պատմական վայրեր* են համարվում պետության համար հատուկ նշանակություն ունեցող իրադարձությունների վայրեր, հուշարձաններ և հուշակոթողներ, որոնք տեղադրվել են տեղադրվել են ի հիշատակ կարևոր իրադարձությունների, մարդկանց.
* Սերբիայի բացառիկ նշանակություն ունեցող պատմական վայրերի ցանկ (16 միավոր),
* Սերբիայի մեծ նշանակություն ունեցող պատմական վայրերի ցանկ (17 միավոր)։

*Տարածական մշակութային-պատմական միավորներ* են համարվում քաղաքային և գյուղական բնակատեղիները կամ վերջիններիս մի հատվածը, որոնք ստեղծում են մշակութային և պատմական կարևորության ոչ շարժական ամբողջական համալիրներ (11 միավոր բացառիկ և 28 միավոր մեծ նշանակություն ունեցող)։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Սերբիայի մշակութային ժառանգության պաշտոնական կայք:
* Սերբիայի մշակութային հուշարձանների ցանկ:

Կատեգորիա:Մշակութային ժառանգություն ըստ երկրի
Կատեգորիա:Սերբիայի մշակույթ
Սամուիլ Գոդիներ

**Սամուիլ (Շմուէլ-Նիսն) Դավիդովիչ Գոդիներ** (), խորհրդային հրեա գրող։ Գրել է իդիշ լեզվով։

## Կենսագրություն
Սամուիլ Գոդիները ծնվել է 1892 թվականին Մինսկի նահանգի Տելեխանի տեղավայրում։ Ստացել է հրեական ավանդական կրթություն։ 1912 թվականից ծառայել է ռուսական բանակում։ Եղել է Առաջին համաշխարհային պատերազմի մասնակից։ 1918 թվականին գերի է ընկել ավստրիացիներին։ Գերությունից փախել է և մտել Կարմիր բանակ, եղել է կոմունիստական կուսակցության անդամ։ Մասնակցել է Ուկրաինայում մղվող քաղաքացիական պատերազմին։ Գոդիների ռազմական կոնֆլիկտներին մասնակցությունը հետագայում իր արտահայտությունն է գտել նրա գլխավոր ստեղծագործություններում։

1912-1923 թվականներին սովորել է Մոսկվայի գրականության ինստիտուտում։ Իր առաջին «Րոպեներ» պատմվածքը տպագրել է 1921 թվականին “Դեր Էմես” թերթում, հետագայում նրա երեք պատմվածքները` «Տիկնիկներ», «Մերկություն» և «Իվանգորոդ» տպագրվել են «Поток»-ում։ 1924 թվականին լույս է տեսել Գոդիների պատմվածքների առաջին ժողովածուն, 1928 թվականին՝ «Հրազենով մարդը» վեպը, որն իր առանձնահատուկ տեղն է գրավել նոր եբրայերեն գրականության մեջ։ Գոդիների ստեղծագործությունների հիմնական թեման եղել է Առաջին համաշխարհային պատերազմը։

Առաջին համաշխարհային և քաղաքացիական պատերազմի թեմաներից հեռանալով` Գոդիները գրել է «Հրեական դատարան», «Մոսկովյան փողոց» ստեղծագործությունները։ Իդիշ լեզվով թարգմանել է Յուրի Օլեշայի, Ֆեոդոր Գլադկովի, Լիդիա Սեյֆուլինայի ստեղծագործությունները։

Մեծ հայրենական պատերազմից հետո դարձել է պարտիզան։ Մահացել է 1941 թվականին Մոսկվայի ճակատամարտում։

## Երկեր
* Человек с винтовкой. Вступ. ст. Я. Бронштейна, кн. 1-2, М. - Л., 1929-33;
* Повести и рассказы, М., 1961.

## Գրականություն
* Левин Н., О новой книге Годинера, альм. «Советиш», 1941, № 13.

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հրեա գրողներ
Կատեգորիա:Առաջին համաշխարհային պատերազմի մասնակիցներ
Կատեգորիա:Խորհրդային գրողներ
Կոլոման Սոկոլ

**Կոլոման Սոկոլ** (, ), 20-րդ դարի սլովակ մեծագույն նկարիչների մեկը, գրաֆիկ։

## Կենսագրություն
Կոլոման Սոկոլը ծնվել է 1902 թվականի դեկտեմբերի 12-ին Լիպտովսկի-Միկուլաշ քաղաքում։ 1921-1924 թվականներին Կոշիցեում սովորել է գեղանկարչության մասնավոր դպրոցում, իսկ 1925 թվականին ընդունվել է Գուստավ Մալիի դպրոց, որ գտնվում էր Բրատիսլավայում։ 1925-1932 թվականներին Կոլոման Սոկոլը հաճախել է Մաքս Շվաբինսկու և Տավիկ Ֆրանտիշեկ Շիմոնի դասերին Պրահայի գեղարվեստի ակադեմիայում։ Դրանից հետո նա մեկնել է Փարիզ, որտեղ մեկ տարի անցկացրել է Ֆրանտիշեկ Կուպկայի (1932-1933) արվեստանոցում։ Հետագայում նա շատ է ճանապարհորդել։ Չեխոսլովակիայում դարձել է *SČUG Hollar* միության անդամ, որը համախմբում էր գրաֆիկ նկարիչներին։

1937 թվականին Կոլոման Սոկոլը Մեքսիկայի մշակույթի ու կրթության նախարարության կողմից հրավիրվում է գրաֆիկա դասավանդելու Մեխիկոյում գտնվող Ազգային ինքնավար համալսարանին կից գրքային արվեստի դպրոցում։ Մեքսիկայում Կոլոման Սոկոլը դասավանդել է մինչև 1942 թվականը, որից հետո տեղափոխվել է ԱՄՆ։ Այնտեղ նա մանկավարժական գործունեությամբ է զբաղվել Նյու Յորքում։ 1946 թվականին նկարիչը վերադարձել է Չեխոսլովակիա և աշխատել Բրատիսլավայի Սլովակիայի տեխնիկական համալսարանում ու Կոմենսկու համալսարանում։ 1948 թվականին Կոլոման Սոկոլը նորից մեկնել է ԱՄՆ, որտեղ բնակվել է Ֆիլադելֆիայի արվարձանում։ 1960-ական թվականներին նա վարել է մեկուսի կյանք. նրա արվեստում զարգացել է հատուկ, սիմվոլիկ-առասպելաբանական ոճ։ Իր կյանքի վերջին տարիները Կոլոման Սոկոլն անցկացրել է Արիզոնա նահանգի Թուսոն քաղաքում, որտեղ էլ մահացել է 2003 թվականի հունվարի 14-ին, 100 տարեկանում։

## Արվեստ
Կոլոման Սոկոլին առավել հարազատ էր էքսպրեսիոնիզմի ոճը, որ մարդուն կենտրոնական տեղ էր հատկացնում գեղարվեստական ստեղծագործության մեջ (գերմանական «Կամուրջ» խմբի, Գեորգ Գրոսի, Կետե Կոլվիցի աշխատանքների ազդեցությամբ)։ Կոլոման Սոկոլի աշխատանքները հաճախ նվիրված են եղել սոցիալական ու հասարակական տարբեր խնդիրների։ Նրա համար տիպական է եղել փայտափորագրումները։

## Պարգևներ
* Սլովակիայի ազգային մրցանակ (1947) 
* Տոմաշ Գարրիգ Մասարիկի 2-րդ աստիճանի շքանշան (1991) 
* Սլովակիայի մշակույթի նախարարության մրցանակ (2001) 
*  Սպիտակ կրկնակի խաչի շքանշանի Մեծ (կամ 1-ին աստիճանի) խաչ (2003)

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*Koloman Sokol (Microsoft Word document)
* Životopis

Կատեգորիա:Սլովակ նկարիչներ
Միկուլաշ Գալանդա

**Միկուլաշ Գալանդա** (, 4 մարտի, 1895, Մալա Վեսկա, Ավստրո-Հունգարիա (ներկայում՝ Տուրչյանսկե-Տեպլիցեի մոտ, Սլովակիա) – 5 հունիսի, 1938, Բրատիսլավա), սլովակ գեղանկարիչ, նկարազարդող, գրաֆիկ։

Եղել է 20-րդ դարի սկզբի սլովակյան մոդեռնիզմի սկզբնավորողներից ու պրոպագանդողներից մեկը։

## Կենսագրություն
Միկուլաշ Գալանդան ծնվել է 1895 թվականի մարտի 4-ին Մալա Վեսկայում։ Նկարչական կրթություն է ստացել Բուդապեշտի Գեղարվեստի ակադեմիայում (1914-1916 թվականներ) և Պրահայի Գեղարվեստա-արդյունաբերական դպրոցում(1923-1927, ներկայում՝ Պրահայի գեղարվեստի ակադեմիա)։

Միկուլաշ Գալանդան մեծ ներդրում է ունեղել սլովակյան մոդեռնիզմի կայացման գործում։ Իր ընկերոջ՝ Լյուդովիտ Ֆուլլայի հետ նա հեղինակել է սլովակ մոդեռնիստների մանիֆեստը։

մինի|ձախից|Մայրն ու երեխան, 1934 թվական
Միկուլաշ Գալանդան մահացել է 1938 թվականի հունիսի 5-ին Բրատիսլավայում։ Թաղված է Մարտինի ազգային գերեզմանատանը։

## Արվեստ
Իր աշխատանքներում Միկուլաշ Գալանդան օգտագործել է ֆովիզմի ու կուբիզմի առանձին տարրեր, դիմել է ժողովրդական արվեստի ավանդույթներին։

Պատկերել է կոլորիտային տեսարաններ գյուղացիների կյանքից, որ առանձնանում են նուրբ գուներանգներով և ընդհանրացած գծային ռիթմով («Օրորոցի մոտ», 1929, Ազգային պատկերասրահ, Պրահա, «Հովվերգություն», 1936, մասնավոր հավաքածու), ինչպես նաև հեղինակել է քաղաքի աղքատության կյանքին նվիրված փայտափորագրություններ ու նկարներ, որոնք ունեն սոցիալ-քննադատական ուղղվածություն («Սերը քաղաքում» վիմագրություններ շարք, 1924, «Առանց աշխատանքի», վիմագրություն, 1925)։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Mikuláš Galanda — zakladateľ slovenskej moderny

Կատեգորիա:Սլովակ նկարիչներ
Խորվաթիայի գիտությունների և արվեստների ակադեմիա

**Խորվաթիայի գիտությունների և արվեստների ակադեմիա** (լատիներեն՝ Academia Scientiarum et Artium Croatica, խորվաթերեն՝ Hrvatska akademija znanosti i umjetnosti, abbrev. HAZU), ազգային ակադեմիա Խորվաթիայում։ Հիմնադրվել է 1866 թվականին որպես Հարավսլավիայի գիտությունների և արվեստների ակադեմիա (Jugoslavenska akademija znanosti i umjetnosti, abbrev. JAZU): Ակադեմիայի գլխամասը գտնվում է Զագրեբում։

## Պատմություն
Հաստատությունը հիմնադրվել է Զագրեբում  1861 թվականի ապրիլի 29-ին Խորվաթիայի խորհրդարանի (Sabor) որոշմամբ որպես Հարավսլավիայի գիտությունների և արվեստների ակադեմիա։

### Անվանափոխություն
1941-1945 թվականների ընթացքում՝ Առանցքի ուժերի ռեժիմի օրոք,  ակադեմիայի անունը  փոխվեց՝ Հարավսլավիայի ակադեմիայից դառնալով Խորվաթիայի՝ակադեմիա։ 1991 թվականին, երբ  Խորվաթիան Հարավսլավիայից ձեռք բերեց անկախություն, այն կրկին վերանվանվեց «Խորվաթիայի» ակադեմիայի։

## Բաժիններ
right|thumb|Ակադեմիայի պալատի ներքին հարդարանքներ
Ակադեմիան ունի 9 բաժիններ (դասեր)՝
* Սոցիալական գիտությունների բաժին
* Մաթեմատիկական, ֆիզիկական և քիմիական գիտությունների բաժին
* Բնագիտության բաժին
* Բժշկագիտության բաժին
* Բանասիրական գիտությունների բաժին
* Գրականության բաժին
* Գեղարվեստի բաժին
* Երաժշտության և երաժշտագիտության բաժին
* Տեխնիկական գիտությունների բաժին

### Պատմական գիտությունների ինստիտուտ
Պատմական գիտությունների ինստիտուտն ակադեմիայի հետազոտական ստորաբաժանումներից մեկն է։ Այն տեղավորված է Դուբրովնիկում գտնվող վերածննդի ճարտարապետական ոճով կառուցված շենքում։ Ունի ձեռագրերի հարուստ հավաքածու և գրադարան։ Ակադեմիայի կողմից գրախոսվում և ինստիտուտի կողմից տպագրվում են երկու ամսագրեր՝ Anali (հրատարակվում է խորվաթերեն) և Dubrovnik Annals (հրատարակվում է անգլերեն)։

## Անդամակցություն
Ակադեմիան ունի անդամակցության չորս դասեր

* Իսկական անդամներ
* Ասոցիացված անդամներ
* Պատվավոր անդամներ
* Թղթակից անդամներ

Իսկական և թղթակից անդամների թիվը սահմանափակվում է մինչև 160 յուրաքանչյուրում, ասոցիացված անդամների թիվը՝ 100: Յուրաքանչյուր բաժնում կարող է ներգրավվել 24 իսկական անդամ։ Միայն իսկական անդամները կարող են ստանալ ակադեմիկոսի կոչում (,  (տղամարդ անդամներ) կամ  (կին անդամներ))։

## Նախագահներ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Գիտությունների ակադեմիաներ
Կատեգորիա:Խորվաթիայի համալսարաններ
Նիկոլա Սիմիչ

**Նիկոլա Սիմիչ** (, ), թատրոնի, կինոյի և հեռուստատեսության սերբ-հարավսլավացի դերասան։

## Կենսագրություն
Նիկոլա Սիմիչը ծնվել է 1934 թվականին Բելգրադում։ Դեռևս պատանի տարիքում խաղացել է դպրոցի թատրոնում։ Ավարտել է Բելգրադի Դրամատիկական արվեստի ֆուկուլտետը։ Առաջին դերը խաղացել է ուսանողական տարիներին՝ 1957 թվականին, Հարավսլավիայի դրամատիկական թատրոնում։ 1959-2014 թվականներին անընդմեջ հանդես է եկել այդ թատրոնի բեմից։ Խաղացել է «Ռևիզոր», «Մորեխներ», «Լցոնված դդմիկներ», «Մրցավազքի մեծ մեքենան» ներկայացումներում։ Առավել հայտնի է «Լուն ականջում» ներկայացումով, որն առաջին անգամ խաղացել է 1971 թվականի հունիսի 7-ին և 40 տարիների ընթացքում խաղացել է 2000 անգամ։

Սիմիչի ձայնը հնչում է տարբեր մուլտֆիլմերում (մասնավորապես՝ «Նինջա - կրիաներ», «Փոխակերպվող խաղալիքներ»)։

Մահացել է 2014 թվականին Բելգրադում։

## Ֆիլմեր
* Դիմիտրի Միտա Պանտիչ՝ «Հաստ կաշի», 1982
* Ոստիկանության տեսուչ Ստրախինիչ՝ Strangler vs. Strangler, 1984
* Միլենկո Պանտիչ՝ «Խնդիր չկա», 1984
* Տիեզերագնաց՝ «Ամեն ինչի համար տիեզերագնացներն են մեղավոր», 1991
* Դպրոցի տնօրեն՝ Лајање на звезде, 1998
* Ապրցովիչ՝ «Բումերանգ», 2001
* «Ելակը սուպերմարկետում», 2003

## Պարգևներ, մրցանակներ
* Բրանիսլավ Նուշիչի անվան մրցանակ, 1992
* Պավլե Վուիսիչի անվան մրցանակ, 2005
* Ոսկե հնդկահավ, 2006
* Ստերիա մրցանակ դերասանական նվաճումների համար

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Թատրոնի դերասաններ
Կատեգորիա:Հեռուստատեսային դերասաններ
Կատեգորիա:Սերբ դերասաններ
Կատեգորիա:Քաղցկեղից մահացածներ
Կոստա Աբրաշևիչ

**Կոստա Աբրաշևիչ** (, , ), սերբ բանաստեղծ։ Համարվում է սերբական պրոլետարական գրականության նախահայրը։ Մակեդոնիայի Հանրապետության ազգային բանաստեղծ։

## Կենսագրություն
Կոստա Աբրաշևիչը ծնվել է 1879 թվականի մայիսի 29-ին Օսմանյան կայսրության Մանաստիր վիլայեթում՝ Օխրիդում (ներկայիս Մակեդոնիայի տարածք) առևտրականի ընտանիքում։ Հայրն ազգությամբ սերբ է, մայրը՝ հույն։ Հունական դպրոցում երեք տարի ուսանելուց հետո Կոստան տեղափոխվում է Սերբիա, որտեղ շարունակում է կրթությունը Շաբացի գիմնազիայում։ Այստեղ, 1894 թվականին, ապագա բանաստեղծն առաջին անգամ ծանոթանում է սոցիալիզմի գաղափարներին։ Հետո Աբրաշևիչը հիմնադրում է գրական-քաղաքական խմբակ, որը թողարկում էր երկու ձեռագիր թերթեր. գրական՝ «Омиров венац» և երգիծական՝ «Грбоња»:

1897 թվականին Կոստա Աբրաշևիչը ծանր հիվանդանում է։ Բուժումն անցկացնում է Բանյա-Կովիլյաչում, սակայն ապարդյուն։ Նա վերադառնում է Շաբաց, որտեղ 1898 թվականի հունվարի 20-ին կնքում է մահկանացում։ Հուղարկավորվում է քաղաքային գերեզմանատանը։

## Ստեղծագործություններ
Կոստա Աբրաշևիչի շատ բանաստեղծություններ նվիրված են բանվորների կյանքին։ Դրանցից մի քանիսն առաջին անգամ հրապարակվել են «*Социјалдемократ*» (1895) և «*Врач*» (1896) թերթերում։ Մի շարք ստեղծագործություններում նկարագրված են սերբ պրոլետարների ծանր աշխատանքի ու կենցաղի մասին՝ «*Радник на раду*» (, 1893), «*Лопов*» (, 1896), «*У руднику*» (, 1897): Բանաստեղծի մոտ երևում են լավատեսական մոտեցումներ հեղափոխական պայքարում հետևյալ ստեղծագործություններում՝ «*Црвена*» (, 1894), «*Звижди ветре*», (, 1897) և այլն։

Բացի ստեղծագործելուց, Կոստա Աբրաշևիչը զբաղվում էր նաև թարգմանությամբ։ Թարգմանել է գերմանացի բանաստեղծներ Հայնրիխ Հայնեի, Մաքս Կեոգելի, Վալտեր Հազենկլեվերի, Հոֆման ֆոն Ֆալերսլեբենի, Էռնեստ Օբենհալդի ստեղծագործությունները սերբերենով։

Բանաստեղծությունների առաջին ժողովածուն՝ «*Песме*» (), լույս է ընծայվել 1903 թվականին, մահվանից հինգ տարի հետո, այն տպագրվել է ուսանողների ջանքերով։

Կոստա Աբրաշևիչի շատ բանաստեղծություններ թարգմանվել են ռուսերեն, հունգարերեն, ալբաներեն, ռումիներեն։

## Հիշատակ
[մինի|188x188փքս|''[Հարավսլավիայի փոստային նամականիշ (1979)'']]
* Աբրաշևիչների ընտանիքի տան տեղում՝ մակեդոնական Օխրիդ քաղաքում, տեղադրվել է հուշարձան։
* 1905 թվականին Բելգրադում ստեղծվել է Աբրաշևիչի անվան մշակութային-ճանաչողական խորհուրդ։ Նրա պատվին են անվանակոչվել նաև Սերբիայի և Մակեդոնիայի շատ մշակութային կոլեկտիվներ։ 
* Բելգրադի Մենեժ () այգում տեղադրվել է բանաստեղծի կիսանդրին։ 
* 1979 թվականին, Կոստա Աբրաշևիչի 100-ամյակին, թողարկվել է փոստային նամականիշ Հարավսլավիայի կողմից։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* http://www.dlib.mk:8080/jspui/html/68275/76/84423434.html#/2 

Կատեգորիա:19-րդ դարի բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Անձինք նամականիշերի վրա
Կատեգորիա:Մակեդոնացի բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Սերբ բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Սերբ գրողներ
Կատեգորիա:Սերբ թարգմանիչներ
Դրամատիկական արվեստի ֆակուլտետ

**Դրամատիկական արվեստի ֆակուլտետ** (), Բելգրադի խոշորագույն ինստիտուտներից մեկը։

## Պատմություն
Կառույցը հիմնադրվել է 1948 թվականին Հարավսլավիայի Սոցիալիստական Ֆեդերատիվ Հանրապետության կառավարության որոշմամբ՝ որպես **Թատերական արվեստի ակադեմիա** (Академија за позоришну уметност), որին կից 1950 թվականին բացվել է բարձրագույն կինոդպրոցը (Висока филмска школа): Ուսումնառությունն սկսվել է 1949 թվականի փետրվարի 12-ից։ Ակադեմիայի առաջին դասախոսներն են եղել Մատա Միլոշևիչը, Յոզո Լաուրենչիչը, ռեժիսուրա են դասավանդել Բոյան Ստուպիցան, Հյուգո Կլեյնը, առաջին ռեկտորն է եղել Դուշան Մատիչը։

1960-ական թվականներին հաստատության գործունեությունն ընդլայնվել է։ 1962 թվականին կառույցն անվանափոխվել է Թատրոնի, կինոյի, ռադիոյի և հեռուստատեսության ակադեմիայի (Академија за позориште, филм, радио и телевизију), 1973 թվականին՝ Դրամատիկական արվեստի ֆակուլտետ (թատրոնի, կինոյի, ռադիոյի և հեռուստատեսություն)։ 1974 թվականին հաստատությունը Նովի Բելգրադում ստացել է նոր շենք, որտեղ առաջարկվել են ուսուցման օպտիմալ պայմաններ։ 1998 թվականին ֆակուլտետի հիմնադրման 50-րդ տարեդարձի կապակցությամբ ֆակուլտետը պարգևատրվել է մշակույթի ոլորտում Հարավսլավիայի բարձրագույն մրցանակով (Վուկովյան մրցանակ)։

## Կրթական ուղղվածություններ
Կրթական հաստատությունում դասընթացներն իրականացվում են ինը ուղղվածություններով՝
* Դերասանական հմտություններ
* Թատրոն և ռադիոռեժիսուրա
* Դրամատուրգիա
* Մշակութային մենեջմենթ
* Կինո և հեռուստա-ռեժիսուրա
* Ֆիլմերի և հեռուստահաղորդումների արտադրություն 
* Օպերատորական արվեստ
* Կինո և հեռուստա-մոնտաժ
* Հնչյունային ռեժիսուրա

## Պատկերասրահ

Fakultet dramskih umetnosti, Beograd - 2.jpg
Fakultet_dramskih_umetnosti,_Beograd_-_1.jpg


## Արտաքին հղումներ
Պաշտոնական կայք 

Կատեգորիա:Սերբիայի համալսարաններ
Կատեգորիա:1948 հիմնադրումներ
Զագրեբի ազգային և համալսարանական գրադարան

**Զագրեբի ազգային և համալսարանական գրադարան** (), գիտական գրադարան Խորվաթիայի մայրաքաղաք Զագրեբում։ Համարվում է Խորվաթիայի ազգային և Զագրեբի համալսարանի կենտրոնական գրադարանը։ Գրադարանի ֆոնդը կազմում է երկու միլիոն գիրք։ Գրադարանի հավաքածուն ունի հին սլավոնական լեզվով հրատարակված բազմաթիվ արժեքավոր գրքեր, ինչպես նաև խորվաթերեն առաջին գիրքը, գերմաներենով արժեքավոր հին հրատարակություններ և հազվագյուտ քարտեզներ։

## Պատմություն
Խորվաթիայի ազգային և համալսարանական գրադարանը հիմնադրվել է 1607 թվականին՝ որպես Neoacademia Zagrabiensis-ի ճիզվիտական դպրոցի մաս։ 1669 թվականին դպրոցը ճանաչվել է Հաբսբուրգի Լեոպոլդ թագավորի կողմից։

Պատմությունը գրադարանի սերտորեն կապված է ավելի ուշ հիմնադրված Զագրեբի համալսարանի պատմության հետ։ 1776 թվականին գրադարանը դարձել է Գիտությունների ակադեմիայի թագավորական գրադարան (Regia Scientiarum Academia), 1874 թվականին՝ Զագրեբի համալսարանական գրադարան,  1818 թվականին գրադարանը դարձել է հասարակական։
մինի|Գրադարանի առաջին հարկը

1837 թվականից գրադարանը ստացել է ազգային գրադարանի կարգավիճակ. գրադարանը պետք է պարտադիր ստանա Խորվաթիայում հրատարակված յուրաքանչյուր գրքի պատճենը։ 1995 թվականի մայիսի 28-ին գրադարանը տեղափոխվել է իր ներկայիս տարածք։ Ազգային գրադարանն ունի վեց մասնաճյուղեր (ֆակուլտետային գրադարաններ), ինչպես նաև կառավարում է Խորվաթիայի 32 գրադարաններ։

### Հնարավորություններ
* Գրադարանն ունի շուրջ 3 միլիոն գրականություն
* Փակ ֆոնդեր՝ 11000 մետր գրադարակի երկարությամբ
* Ազատ մուտքով ընթերցասրահներ՝ 12900 մետր գրադարակի երկարությամբ
* Ձեռքբերում՝ 18194 մենագրական հրատարակություններ, 3625 պարբերական հրատարակություններ
* Օտարերկրյա պարբերականների հրատարակություններ՝ 1030 անուն, օտարալեզու գրքեր՝ 4865, հատուկ հավաքածուներ՝ 11430, ոչ-գրքային նյութերի նմուշներ՝ 7281, էլեկտրոնային նմուշներ՝ 986 
* Տարածք՝ 36478 մ2
* Ընդհանուր մակերես՝  44432 մ2
* Հնարավորություններ. 1100 նստատեղ, լրացուցիչ 64 տեղ ընթերցասրահում
* Հատուկ հավաքածուներ՝ 8 աուդիո խցիկներ, 7 անհատական և 2 խմբակային ուսուցման սրահներ
* 10 ընթերցարաններ
* 100 տեղ համաժողովի սենյակում
* 150 տեղ երեկոյան ժամերին աշխատելու համար (21.00 – 24.00)
* Գրադարանի այցելուներ՝ 357291 (2011)
* Երեկոյան ժամերին օգտվողներ՝ 22445 (2011)
* Առցանց այցելուներ` 718850 (2011)

## Ֆոնդեր
Գրադարանային ֆոնդի 50 % խորվաթերեն գրականություն է, 20 %՝ անգլերեն, 12 %՝ գերմաներեն, 5 %՝ ռուսերեն, ֆրանսերեն, իտալերեն։

* 2 015 720 մենագրություններ
* 24 180 գրաշարեր, պարբերականներ
* 314 427 միկրոֆայլեր
* 142 113 ձեռագրեր
* 28 101 աշխարհագրական քարտեզներ
* 17 580 պարտիտուրներ
* 11 735 աուդիո փաստաթղթեր

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Զագրեբի ազգային և համալսարանական գրադարան 
* Գրադարանի գրացուցակներ 

Կատեգորիա:Խորվաթիայի գրադարաններ
Կատեգորիա:Համալսարանական գրադարաններ