Կարոտը

**«Կարոտ»**, հայ գրող Հրաչյա Քոչարի վիպակը։ Վիպակը ներառված է «Սպիտակ գիրք»  ժողովածուում, որը հրատարակվել է 1965թ․-ին։ «Կարոտ» վիպակի հիման վրա 1990 թվականին «Հայֆիլմ» կինոստուդիայում նկարահանվել է «Կարոտ» համանուն ֆիլմը։

## Գնահատական
«Սպիտակ գիրք» ժողովածուի գործերը Քոչարի համար ստեղծագործության նոր աստիճան են նշանավորում։

## Սյուժե
Արազի ափին գտնվող գյուղում էր ապրում դաշտապահ Առաքելը։ Գյուղում ոչ ոք այնպես չէր զգում բնության գեղեցկությունները, ինչպես Առաքելը։ Նա մարդկանցից խուսափում էր, ավելի շատ խոսում էր կենդանիների հետ, նրանց պատմում իր մտքերը։ Նրա տխրության ու մենության գլխավոր պատճառն այն էր, որ ինքն այլևս «երկրում» չէ։ Շատ էր կարոտում «երկիրը», սակայն տղաներին՝ Արամին ու Տիգրանին, ոչինչ չէր ասում։ Արամը գյուղական խորհրդի նախագահն էր, իսկ Տիգրանը՝ կոմսոմոլների քարտուղարը։ Առաքելը գիշերներն էլ լավ չէր քնում, արթնանում էր ու կնոջը՝ Սանամին, ասում, որ երկիրը կանչում է իրեն։ Մի օր էլ Առաքելն անցնում է Արազը և գնում «երկիր»։ Սանամը սկսում է լաց լինել։ Լուրը տարածվում է․ «Այդ դեպքից մի քանի օր հետո, արևը դեռ չծագած, գյուղի ներքին թաղով մեկ լսվեց Սանամի ծղրտոցը։ Հարևանները, ով արդեն շորերը հագած, ով շտապ հագնելով, վազեցին Առաքելի տան կողմը։ Քանի գնում, Սանամի ծղրտոցն ավելի բարձր ու սուր էր դառնում, հասնում էր գյուղի հեռավոր տները։ Արազի ափի այդ մեծ գյուղն ամբողջովին իրար անցավ։ Առաքելի տան առջև հավաքվեց մի ամբողջ ամբոխ՝ ծեր, երեխա, կին, տղամարդ»։ Սահմանապահները հայտնում են, որ Առաքել Էլոյանը հատել է սահմանը։ Արամին հեռացնում են պաշտոնից և նրա փոխարեն նշանակում Կոլոտ Ենոքի տղա Գարեին։ Առաքելի ընկեր վանքեցի Մուշեղը վիճում է նրա հետ այն մասին, որ Առաքելը դավաճան չէ։ Ասում են, որ Տիգրանին էլ հեռացնում են կուսակցական դպրոցից, քանի որ հանաք բան չէր, որ նրանց հայրը Խորհրդային Սոցիալիստական Հայաստանից փախել էր Տաճկաստան։ Անկարան հայտնում է, որ սահմանը հատած մարդը բնակություն է հաստատել քրդերի մոտ և հակակառավարական գործողությունների է մասնակցում։ Առաջին ձյան հետ գյուղ է մտնում Առաքելը՝ մահակը ձեռքին։ Գարեն նրան ձերբակալում է։ Պետքաղվարչության նախագահ Հայկազ Շավարշյանը հավատում է, որ Առաքելն իսկապես կարոտից դրդված է Արազն անցել, իսկ քննիչ Արշո Ծամերյանը չէր հավատում, մեղադրում էր՝ Առաքելին անվանելով դաշնակցական խմբապետ։ Առաքելը պատմում էր, որ գնացել է հոր գերեզմանին, տեսել իրենց տան ավերակները, Մուրադ գետի ջրով լվացվել։ Մնացել էր քուրդ Ղասմե Զիլանի ընտանիքում, որ օգնել էին ջարդերի ժամանակ։ Նրանց ընտանիքից մնացել էր միայն Մարիֆը։ Հենց Մարիֆն էր շների հարձակումից ազատել Առաքելին և տարել իրենց տուն: Առաքելը պատմում էր նաև, որ քրդերը զղջացել են թուրքերին օգնելու համար։ Հետո իրենք էլ են ենթարկվել թուրքերի հարձակումներին։ Դրանց ժամանակ զոհվել է Զիլանի որդին՝ Նդոն։ Ի վերջո, Առաքելի վրա սահմանում են վերահսկողություն՝ նրան համարելով պետական հանցագործ։ Այս որոշումից հետո Հայկազ Շավարշյանը հրաժարական է տալիս, գնում Ռուսաստան։ Արամը դառնում է բանվոր, Տիգրանը՝ ևս մեկնում Ռուսաստան։ Առաքելն էլի շատ քիչ էր խոսում, սակայն հոգու խորքում երջանիկ էր, որ «երկիրը» տեսել էր։ Հարցնողներին միայն ասում էր, որ Նպատ լեռան ստորոտում Հովհաննու վանքը կանգուն է, իր տեղում է Արածանին։ Եվ երանի էր տալիս իր աչքերին․ «Էդ ինչ խորոտ երազ էր, որ ես տեսա, երնեկ իմ աչքերուն»։

## Կերպարներ
* Առաքել Էլոյան
* Արամ
* Տիգրան
* Սանամ
* Մուշեղ
* Գարե
* Հայկազ Շավարշյան
* Արշո Ծամերյան
* Մարիֆ
* Նդո

## Արտաքին հղումներ
https://www.youtube.com/watch?v=-Co7oFZ3V9Q

## Տես նաև
* Եփրատի կամրջին
* Նահապետ (Հրաչյա Քոչար)
* Սպիտակ գիրքը

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1965 գրքեր
Կատեգորիա:Հրաչյա Քոչարի ստեղծագործություններ