Ուկուլելե

**Ուկուլելե** (ukulele՝ թռչկոտան լու), քառալար կսմիթահար երաժշտական գործիք, կիթառի տարատեսակ։ Օգտագործվում է երգերի կատարումների ակորդային ուղեկցման համար, և նույնպես սոլո նվագելու համար։

## Պատմություն
Այս երաժշտական գործիքի նմանակը հայտնվել է Եվրոպայում XV դարի կեսերին։ Չնայած նրան, որ լարային գործիքների արտադրությունը բարձր մակարդակի վրա էր, համեմատաբար դժվար կիթառները և մանդոլինները բավականին թանկ էին, հատկապես թափառական երաժիշտների համար։ Այդպես հայտնվել են պարզեցված կիթառներ՝ կավակինյուներ, որոնք ավելի փոքր էին, 4 լարով և 12 լադով։

XIX դարի երկրորդ կեսում «machete da braça» անվանմամբ գործիքը բերել են պորտուգալացիները Մադեյրա կղզուց Հավայան կղզիներ։

Հավայիներում գործիքը ստացել է նոր անվանում՝ «ուկուլելե», ինչը թարգմանվում է ինչպես «թռչկոտան լու»։ Գործիքը սկսել են պատրաստել հավայան ակացիաներից՝ կոաներից, որոնք համարվում են կղզու խորհրդանիշը։

Գործիքը ճանաչում է ձեռք բերել 1915 թվականին Սան Ֆրանցիսկոյում Խաղաղօվկիանոսյան ցուցահանդեսի շրջանակներում հավայան երաժիշտների ելույթներից հետո։

## Արտադրություն
Ուկուլելեն սովորաբար պատրաստվում է փայտից, թեև գոյություն ունեն տարբերակներ, որոնք մասնակիորեն կամ ամբողջությամբ բաղկացած են պլաստիկից կամ այլ նյութերից: Ավելի էժան ուկուլելեն սովորաբար պատրաստվում է նրբատախտակից կամ լամինացված փայտից, որոշ դեպքերում՝ տոնային փայտից պատրաստված հարցաշաղախով, ինչպիսին է եղևնին: Ավելի թանկը պատրաստվում են ամուր կանաչապատ ծառատեսակներից, ինչպիսին է կարմիր փայտը: Ավանդաբար նախընտրելի փայտը ուկուլելեի համար ակացիայի մի տեսակ է, որը ավանդական է Հավայներին և կոչվում է կոա:

Ուկուլելեն սովորաբար ունի ութաձև ձև, որը նման է փոքր ակուստիկ կիթառի ձևին: Դրանք հաճախ հանդիպում են նաև ոչ ստանդարտ ձևերով, ինչպիսիք են կտրատված և օվալաձևը, որոնք սովորաբար կոչվում են «այնանասային» ուկուլելե (տես նկարը ներքևում), որը ստեղծվել է Kamaka Ukulele ընկերության կողմից, կամ նավակի թիակի ձևով, և երբեմն էլ քառակուսի ձևով, հաճախ պատրաստված հին սիգարների փայտյա տուփից: Այս գործիքները սովորաբար ունենում են չորս լարեր; որոշ լարեր կարող են լինել զույգերով, ընդհանուր վերցումներում լինելով վեց կամ ութ լարեր (հիմնականում ավելի բարձր հնչողության համար): Լարերը սկզբում պատրաստվում էին կենտգուտից: Ժամանակակից ուկուլելեներն օգտագործում են լարեր, որոնք պատրաստված են նեյլոնային պոլիմերներից, սինթետիկ ցեպից կամ ֆտորածխածիններից կամ փաթաթված լարերից, որոնք կազմված են (սովորաբար) նեյլոնային միջուկից, փաթաթված մետաղով կամ պոլիմերներով, ներառյալ ալյումինը և արծաթապատված պղինձը:

Առաջին հավայան կիթառները պատրաստվել են պորտուգալական վերաբնակիչներ Մանուել Նունեսի, Աուգուստո Դիաշի և Ժոզե դու Էսպիրիտու Սանտոյի կողմից:

Գործիքները վեց կամ ութ լարերով, որոնք ունեն չորս լարեր, հաճախ կոչվում են տարոպատչ կամ տարոպատչ ուկուլելե: Երբևէ դրանք տարածված էին համերգային չափի մեջ, բայց այժմ ավելի տարածված է տենորի չափը վեց լարերով տարոպատչ ուկուլելեների համար: Վեց լարերով տարբերակը չորս լարերով ունի երկու միայնակ և երկու զույգ լարեր և երբեմն կոչվում է լիլիու, թեև այս անունը նույնպես վերաբերում է ութ լարով տարբերակին: Կան ութ լարերով բարիտոնային տարոպատչներ, և նույնպես ստեղծվել են հինգ լարով տենորներ:

## Կառուցվածք
Գործիքի կմախքը կիթառաձև է, նաև ձև կա, որի անունը «արքայախնձոր» է։ Մի քանի կամ բոլոր լարերը կարող են կրկնակիացած լինել և դաշնաձայն հնչել։

## Ձևեր
Ուկուլելեները տարբեր ձևերի և չափերի են լինում՝ ամբողջությամբ մոտ տասնյակ տարատեսակ կա։ Երեք չափերով ուկուլելեները ավելի հայտնի են աշխարհում (GCEA ստանդարտ շարքով)՝ սոպրանո, տենոր և համերգային։ Տենոր ուկուլելեն հայտնվել է 1920-ականներին, բարիտոնը՝ 1940-ականներին, իսկ բաս և կոնտրաբաս ուկուլելեների զանգվածային վաճառքները սկսել են 2007 թվականին։

## Ձայնանմուշներ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Կիթառ