Յակոբ Նիլսեն

**Յակոբ Նիլսեն** (), դանիացի վեբ դիզայնի օգտագործելիության խորհրդատու, մարդ-համակարգիչ փոխազդեցության հետազոտող և «Nielsen Norman Group»-ի համահիմնադիր։ 1998 թվականին Նյու Յորք Թայմսի կողմից ճանաչվել է «Վեբ էջերի օգտագործելիության գուրու» և «Օգտագործելիության արքա»՝ ըստ ինտերնետային ամսագրի։

## Նախադրյալ
Յակոբ Նիլսենը ծնվել է 1957 թվականի հոկտեմբերի 5-ին Դանիայի Կոպենհագեն քաղաքում։ 1988 թվականին Դանիայի տեխնիկական համալսարանում պաշտպանել է մարդ-համակարգիչ փոխազդեցության վերաբերյալ դոկտորական թեզ։

Նիլսենը նախկինում աշխատել է «Bellcore»-ում (այժմ հայտնի է որպես «Telcordia Technologies», պաշտոնապես՝ «Bell Communications Research»), դասավանդել է Դանիայի տեխնիկական համալսարանում և «IBM»-ի UI ինստիտուտում՝ Թոմաս Ջ. Նիլսենի հետազոտական կենտրոնում։

## Կարիերա
### Արևային միկրոհամակարգեր
1994-1998 թվականներին եղել է «Sun Microsystems»-ի նշանավոր ինժեներ։

### Nielsen Norman Group
Այն բանից հետո, երբ իր կայքի կանոնավոր հոդվածները օգտագործելիության հետազոտության վերաբերյալ լրատվամիջոցների ուշադրության կենտրոնում էին հայտնվել, 1998 թվականին նա իր գործընկեր՝ օգտագործելիության փորձագետ Դոնալդ Նորմանի հետ, համահիմնադրել է օգտագործման խորհրդատվական «Nielsen Norman Group»-ը (NN/g), որը գտնվում է Ֆրիմոնտում՝ Կալիֆոռնիայում։ Ընկերության տեսլականն էր՝ օգնել դիզայներներին և այլ ընկերություններին անցնել ավելի մարդակենտրոն արտադրանքի և համացանցի հետ փոխգործակցության՝ դառնալով օգտագործելիության փորձագետներ և ռահվիրաներ։

### Այլ գործունեություն
Նիլսենը «Morgan Kaufmann Publishers»-ի ինտերակտիվ տեխնոլոգիաների գրքերի շարքի խմբագրական խորհրդի անդամ էր։

Նիլսենը երկու շաբաթը մեկ թողարկել է «Alert box»-ի տեղեկագիրը վեբ դիզայնի վերաբերյալ և հրատարակել թեմայի վերաբերյալ մի քանի գրքեր։

## Ներդրումներ
Նիլսենը հիմնադրել է օգտագործելիության ինժեներական շարժումը՝ օգտագործողի միջերեսների արդյունավետ և մատչելի բարելավման համար, և հորինել է օգտագործելիության մի քանի մեթոդներ՝ ներառյալ հեուրիստական գնահատումը: Նրան են պատկանել ԱՄՆ-ի ավելի քան հազար արտոնագրեր՝ հիմնականում տեխնոլոգիաների օգտագործելիության բարելավման ուղիների վերաբերյալ։ 

1990-ական թվականների սկզբին Նիլսենը հռչակել է այն սկզբունքը, որ հինգ փորձարկված օգտվողներ բավարար են օգտագործելիության փորձարկման նստաշրջանի համար, ինչը թույլ է տվել բազմաթիվ թեստեր անցկացնել զարգացման գործընթացի տարբեր փուլերում: Նրա փաստարկն այն էր, որ «օգտագործելիության բարդ թեստերը ռեսուրսների վատնում են»: Երբ պարզվել է, որ մի քանի մարդիկ ամբողջովին շփոթվել են գլխավոր էջից, քիչ բան է շահում այն բանից, որ ավելի շատ մարդիկ տառապում են նույն ոչ օգտագործելի դիզայնի պատճառով։

### Յակոբի օրենքը
Օգտագործողները կանխատեսել են, թե ինչպիսին կլինի իրենց փորձը՝ հիմնվելով նախորդ կայքերում գտնվելու իրենց մտավոր օրինաչափությունների վրա։ Կայքի ձևավորման մեջ փոփոխություններ կատարելիս պետք է փորձել դրանք նվազագույնի հասցնել՝ օգտագործման հեշտությունն ապահովելու համար։

### Օգտագործման դյուրինություն Նելսենի կողմից
Նիլսենի առաջարկած տասը «heuristics»-ի ցուցակը, հավանաբար, ամենատարածված օգտագործվող շրջանակն է UI-ի զարգացման համար: Էվրիստիկայի վաղ տարբերակը հայտնվել են  1989-1990 թվականներին հրատարակված Նիլսենի և Ռոլֆ Մոլիխի երկու հոդվածներում։ 1994 թվականին Նիլսենը հրապարակել է նորացված հավաքածուն իսկ 2005 թվականին հրապարակվել է վերջնական հավաքածուն, որն օգտագործվում է մինչ օրս․ 

# Համակարգի վիճակի տեսանելիություն
# Համակարգի համապատասխանությունը իրական աշխարհին
# Վերահսկողություն և օգտագործողների ազատություն
# Հետևողականություն և ստանդարտներ
# Սխալների կանխարգելում
# Ճանաչում, ոչ թե կրկնություն
# Ճկունություն և օգտագործման արդյունավետություն
# Էսթետիկ և մինիմալիստական դիզայն
# Օգնում է օգտվողներին ճանաչել, ախտորոշել և լուծել սխալները
# Տեղեկանք և փաստաթղթեր

Իր «Օգտագործելիության ճարտարագիտություն» գրքում (1993 թվական) Նիլսենը նաև սահմանել է իր «Օգտագործելիության նպատակների» հինգ որակական բաղադրիչները․

# Ուսումնառություն
# Արդյունավետություն
# Հիշողություն
# Սխալներ (օրինակ՝ սխալների ցածր տոկոս)
# Բավարարվածություն

### Windows 8-ի օգտագործման հարմարավետություն
Նիլսենը մեջբերվել է համակարգչային և հիմնական մամուլում՝ «Microsoft»-ի «Windows 8» UI-ին (2012 թվական) քննադատելու համար։ «Teague» դիզայներական ընկերության կրեատիվ տնօրեն Թոմ Հոբսը քննադատել է, իր կարծիքով, Նիլսենի որոշ դիտողություններն այդ կապակցությամբ, ինչին Նիլսենը պատասխանել է որոշ պարզաբանումներով։ 2012 թվականի հոկտեմբերի 26-ին թողարկված Windows 8-ի հետագա կարճ և խնդրահարույց պատմությունը հաստատել է Նիլսենի քննադատությունը. «Windows 8»-ի ի հայտ գալուց հետո Windows-ի վրա հիմնված համակարգերի վաճառքը կտրուկ նվազել է։ 2013 թվականի հոկտեմբերի 18-ին Microsoft-ը թողարկել է «Windows 8.1»-ի նոր տարբերակը՝ «Windows 8»-ում հայտնաբերված բազմաթիվ խնդիրները լուծելու համար, իսկ ավելի ուշ՝ 2015 թվականի հուլիսին, թողարկել է ամբողջովին վերափոխված «Windows 10»-ը:

## Ճանաչում և մրցանակներ
2010 թվականին «Bloomberg Businessweek» ամսագիրը Նիլսենին դասել է 28 «Աշխարհի ամենաազդեցիկ դիզայներների» շարքին։

2013 թվականին «SIGCHI»-ը նրան պարգևատրել է «Lifetime Practice Award» մրցանակով՝ ի նշան Նիլսենի ներդրման օգտագործելիության հետազոտություններում։

## Քննադատություններ
Քանի որ Նիլսենի տեղեկագիրն ու կայքը մեծանում էին, և նա օգտագործում էր «տնտեսական տափակություններ»՝ իր հասկացությունները նկարագրելու համար, ոմանք հավատացել են, որ Նիլսենի աշխատանքի մեծ մասն ավելի շատ կապված է եղել շուկայավարման հետ, քան հետազոտության։

### Օգտագործման դյուրինություն Նիլսենի կողմից
1990 թվականին, երբ ստեղծվել են Նիլսենի հեուրիստական գնահատման ուղեցույցները («Nielsen and Molich», 1990 թվական), UI-ն ավելի մատչելի էր, քան մեր օրերում: Այնուամենայնիվ, 1990 թվականին Նիլսենի կողմից կատարված ուսումնասիրությունը ցույց է տվել, որ օգտագործողի ինտերֆեյսի ավելի բարդ է եղել առաջ, քան մեր օրերում։ Նիլսենի էվրիստիկան երբեք չի հաստատվել որևէ գիտական հետազոտությամբ։ 2008 թվականին Կալգարիի համալսարանը հրապարակել է մի հոդված, որում ասվել է, թե արդյոք Նիլսենի էվրիստիկան չափազանց պարզեցում չէ։

Որոշ տեսողական և գրաֆիկ դիզայներներ քննադատել են Նիլսենի ընկերությանը այն բանի համար, որ չի կարողացել հավասարակշռել օգտագործողի փորձի այլ ասպեկտների կարևորությունը, ինչպիսիք են տպագրությունը, ընթերցանությունը, հիերարխիայի և կարևորության տեսողական նշանները, ինչպես նաև աչքի գրավչությունը։

### Ռեսպոնսիվ դիզայն
2012 թվականի Նիլսենի «Ռեսպոնսիվացում և օպտիմիզացված ձևավորում» առաջարկությունները, որոնց համաձայն բջջային սարքերի համար ստեղծված կայքերը պետք է մշակվեն իրենց աշխատասեղանակենտրոն գործընկերներից առանձին, քննադատության են ենթարկվել «Webmonkey»-ի Սքոթ Գիլբերթսոնի, ինչպես նաև «Net magazine»-ում գրող Ջոշ Քլարկի և «Opera»-ի Բրյուս Լոուսոնի կողմից, որը գրել է «Smashing Magazine»-ում և այլ տեխնոլոգների և վեբ դիզայներների կողմից, որոնք պատասխանատու վեբ դիզայնի համար։ «Net magazine»-ին տված հարցազրույցում Նիլսենը բացատրել է, որ իր առաջարկությունները գրել է օգտագործման հարմարավետության, այլ ոչ թե իրականացման տեսանկյունից։

Նիլսենը մեղադրվել է օգտագործելիության նկատմամբ «պուրիտանական» մոտեցում ցուցաբերելու մեջ և ի վիճակի չի եղել համապատասխանել իր օգտագործելիության գնահատականներին՝ տեխնոլոգիական փոփոխություններին համապատասխան։

## Մատենագրություն
Նիլսենի հրատարակված գրքերն են․

*
* 
*
*
* 
*
*
* 

## Տես Նաև
* Օգտագործելիություն
* Վեբ դիզայն
* UX դիզայն
* Դոնալդ Նորման

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
*Վիդեո: «Բջջային սարքերի օգտագործելիության ապագան» թեմայով Յակոբ Նիլսենի ելույթը Google-ում (2013 թվական),
* techhive.com 
* businessinsider.com
* Ես ուզում եմ հարցազրույց ամսագրի համար (վիդեո, 2010 թվական)

Կատեգորիա:20-րդ դարի գործարարներ
Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի ինֆորմատիկայի ոլորտի գիտնականներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի գործարարներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի գրողներ
Կատեգորիա:Անձինք Կոպենհագենից
Կատեգորիա:Դանիացի գիտնականներ
Կատեգորիա:Դանիացի գրողներ
Կատեգորիա:Դանիացիներ
Կատեգորիա:Դիզայն
Կատեգորիա:Էրգոնոմիկա
Կատեգորիա:Համացանց
Կատեգորիա:Մարդ-համակարգիչ փոխազդեցություն
Կատեգորիա:Տեղեկատվական տեխնոլոգիաների անձինք
Կատեգորիա:Օգտագործողի ինտերֆեյս