Ռիմա Պիպոյան

**Ռիմա Պիպոյանը** հայ խորեոգրաֆ, ռեժիսոր, պարուհի և պարուսույց է։ Նա համարվում է ժամանակակից բալետի և ժամանակակից պարի հիմնադիրներից մեկը Հայաստանում։ 2017 թվականին նա հիմնադրել է «Պարարվեստի Զարգացման» կրթամշակութային հիմնադրամը, որի նպատակն է աջակցել ժամանակակից պարի և ժամանակակից բալետի զարգացմանը Հայաստանում։ 2020 թվականից նա հիմնադրել և ղեկավարում է Պարարվեստի Պետական Քոլեջի «Մոդեռն պար» բաժինը։ 2014 թվականին նրա գեղարվեստական ղեկավարությամբ հիմնադրվել է Rima Pipoyan Dance Copmany պարային խումբը։ Պիպոյանն իր բեմադրություններով հանդես է եկել Շվեյցարիայում, Իտալիայում, Իսպանիայում, Պորտուգալիայում, Սերբիայում, Խորվաթիայում, Ռուսաստանում, Գերմանիայում, Լեհաստանում, Մոլդովայում, Բելգիայում, Պորտուգալիայում և մի շարք այլ երկրներում։

## Կենսագրություն
### Կրթություն
Պիպոյանը իր ստեղծագործական ուղին սկսել է որպես բալետի պարուհի։ 1997 թվականին ընդունվել է Երևանի Պարարվեստի Պետական ուսումնարանի դասական պարի բաժին։ Ուսումնառության տարիներին Ռիման մասնակցել է Մաքսիմ Մարտիրոսյանի բեմադրությամբ ներկայացումներին։ 2006 թվականին գերազանցությամբ ավարտել է ուսումնարանը՝ որպես պարուսույց։

Որպես պարուսույց՝ Պիպոյանը սկսել է իր մասնագիտական ուղին վաղ՝ 16 տարեկանում։ 2005 թվականին ընդունվել է Երևանի թատրոնի և կինոյի պետական ինստիտուտ՝ Պարարվեստի Ռեժիսուրա բաժին՝ հայ բալետի պարող, բալետմայստեր և ՌԽՖՍՀ ժողովրդական արտիստ Վիլեն Գալստյանի ղեկավարությամբ։ 2010 թվականին ավարտել է ինստիտուտը ՝ ստանալով պարուսույցի բակալավրի աստիճան ՝ գերազանցությամբ։

2007 թվականին Պիպոյանը բեմադրում է իր առաջին ժամանակակից պարային ներկայացումը՝ «Անկումներով ենք վեր բարձրանում»։ 2010 թվականին բեմադրում է իր երկրորդ  ժամանակակից բալետային ներկայացումը՝ «Միջնադարյան պատկերները»։ Այս գործը նրա դիպլոմային աշխատանքն էր, որը ներկայացնում էր միջնադարյան Հայաստանի տարբեր թեմաներ՝ Կոմիտասի, Ավետ Տերտերյանի երաժշտության և հայկական միջնադարյան սրբազան երգերի՝ շարականիների հիման վրա։ Ներկայացման խորեոգրաֆիկ լեզուն բազմաշերտ էր՝ բալետի, ժամանակակից պարի, մարտարվեստի և հայկական միջնադարյան ժեստերի, դիրքերի ու շարժումների միաձուլում։

2010-2012 թվականներին Պիպոյանը սովորում է Երևանի թատրոնի և կինոյի պետական ինստիտուտի մագիստրատուրայում  և ստանում արվեստի մագիստրոսի  գերազանցության դիպլոմ՝ որպես բալետմայստեր։ Նրա մագիստրոսական թեզը նվիրված էր ժամանակակից պարին՝ դրա ակունքներին, առաջամարտիկներին, ժամանակակից պարի առանձնահատկություններին, ինչպես նաև դրա ուսուցման կարևորությանը պրոֆեսիոնալ պարային հաստատություններում։ Պիպոյանը սովորել և մասնագիտացրել է իր պարային գիտելիքները՝ վարպետության դասեր և սեմինարներ ստանալով աշխարհի տարբեր երկրներում վարպետության դասեր վերցնելով, ուսումնասիրելով ժամանակակից տաբեր այս ոլորտի հայտնի մասնագետ պարուսույցներից, պարողներից, բռմադրողներից և պարային խմբերից, ինչպիսիք են՝ Աքրամ Խանը, Candoco Dance Company-ն, Յոխեն Հեքմանը, Դենիզ Լամպարտը, «The LaborGras» խումբը, Ռոմեն Գիոնը, Spellbound contemporary ballet-ը և այլն։

### Դասավանդման փորձ
2007–2009 թվականներին Պիպոյանն աշխատել է որպես դասական պարի ուսուցիչ Անանիա Շիրակացու անվան ճեմարանում։

2008–2016 թվականներին դասավանդել է դասական պար, ժողբնորոշ և պատմակենցաղային պարեր, իսկ 2016-2020 թվականից դասավանդում է բալեմայստերի վարպետություն Երևանի Պարարվեստի Պետական քոլեջում։

2010–2013 թվականներին Պիպոյանը համագործակցել է «Շանթ» հեռուստաալիքի հետ, որպես ժյուրիի անդամ և խորեոգրաֆ «Պարի՛ր, թե կարող ես*»* հեռուստանախագծի շրջանակում։ Ամերիկյան հեռուստանախագծի հայկական տարբերակ հանդիսացող շոուի 3 եթերաշրջանների ընթացքում Պիպոյանը որպես պարուսույց ստեղծել է ավելի քան 30 պարային փոքրածավալ բեմադրություններ։

2011–2012 թվականներին Պիպոյանն աշխատել է Երևանի Պետական Խորեոգրաֆիայի թատրոնում, որպես խորեոգրաֆ և պարուհի։

2012–2019 թվականներին նա աշխատում է Թատրոնի և կինոյի պետական ինստիտուտում, որպես Պարարվեստի Ռեժիսուրա բաժնի կուրսի ղեկավար, ինչպես նաև պարուսույց՝ դերասանական բաժնի համար։

2017 թվականին Պիպոյանը հիմնադրել է «Պարարվեստի Զարգացման» կրթամշակութային հիմնադրամը, որի առաքելությունն է աջակցել խորեոգրաֆիայի, ժամանակակից պարի և ժամանակակից բալետի զարգացմանը Հայաստանում, ինչպես նաև խրախուսել սկսնակ պարուսույցներին, ռեժիսորներին, պարողներին և պարուսույցներին՝ Հայաստանում զարգացնելու իրենց սեփական ստեղծագործական, կրթական և մշակութային նախագծերը։

2018-2023 թ. նա դասախոսում է մոդեռն պար Հայկական պետական մանկավարժական համալսարանի Պարարվեստի ամբիոնում։

2020 թվականից նա հիմնադրում և մինչ օրս ղեկավարում է Երևանի պետական պարարվեստի քոլեջի Մոդեռ պար բաժինը։

### Մասնագիտական գործունեություն
Պիպոյանը առաջին հայազգի պարուսույցներից մեկն է, ով կարողացել է ներկայացնել իր բեմադրական աշխատանքները և  ներկայացումները արտերկրում։  2013 թվականից ի վեր Պիպոյանի բեմադրությունները հայտնվում եմ տարբեր միջազգային բեմերում, պարային փառատոներում և մրցույթներում։ Այսուհետ Պիպոյանը որպես բեմադրիչ և պարուհի հրավերներ և համագործակցության առաջարկներ է ստանում արտասահմանյան մի շարք երկրներից։

2013 թվականին նա հրավեր է ստանում Թբիլիսիում կայացած Հարավային Կովկասի ժամանակակից պարի և փորձարարական արվեստի փառատոնից՝ պարային ներկայացում բեմադրելու համար։ Փառատոնի շրջանակներում Պիպոյանը ստեղծել է «La Vita Nuova» ժամանակակից պարային ներկայացումը՝ հիմնված Դանթե Ալիգիերիի «Նոր կյանք» և Ֆիլիպ Գլասի երաժշտության հիման վրա։  Ներկայացման համաշխարհային պրեմիերան տեղի է ունեցել Թբիլիսիի "Royal district" թատրոնում նույն թվականին։

2015 թվականին Պիպոյանը Հայաստանի օպերայի և բալետի ազգային ակադեմիական թատրոնում բեմադրում է «Մեղապարտ կրքեր» ժամանակակից բալետային ներկայացումը։    Լ.Վ. Բեթհովենի սիմֆոնիաների հիման վրա ժամանակակից բալետային ներկայացման լիբրետոյի և գաղափարի հեղինակը Պիպոյանն էր, իսկ գլխավոր հերոսուհի Տարականովայի կերպարը մարմնավորում էր ՀՀ վաստակավոր արտիստ և Հայաստանի օպերայի և բալետի ազգային ակադեմիական թատրոնի բալետի մենապարուհի Մարիա Դիվանյանը։

2016–2017 թվականներին Պիպոյանը դառնում է Բեռլինի Արվեստի ակադեմիայի ( գերմաներեն ՝ Akademie der Künste) ռեզիդենտ արտիստ։  Բեռլինում իր գեղարվեստական կեցության տարվա ընթացքում Պիպոյանը համագործակցել է ազգությամբ տարբեր արվեստագետների՝ նկարիչների, կոմպոզիտորների, ճարտարապետների, դիզայներների հետ, կազմակերպել «բաց դռների» շնորհանդեսներ ակադեմիայում։ Իր կրթաթոշակի վերջնական արդյունքում Պիպոյանը բեմադրել է «Բարև, Քիթի» մոնո պարային ներկայացումը՝ հիմնված Աննա Ֆրանկի օրագրի վրա։  2017 թվականի Բեռլինի պրեմիերայից հետո   ներկայացումը ներկայացվել է Հայաստանում, Խորվաթիայում, Իտալիայում, Մոլդովայում, Լիտվայում։

Պիպոյանի «Կինը որոշում կայացնելուց առաջ» մենապարն իր կատարմամբ, բեմադրել է 2018 թվականին, որը ներկայացրել է Եվրոպական ավելի քան 10 երկրների 30-ից ավելի քաղաքներում։ Այս մենապարը ներկայացվել է միջազգային փառատոներում և մրցույթներում, ինչպիսիք են՝ Գերմանիայի Շտուտգարտի մենապարերի մրցույթը, Հունաստանի Unit Motives միջազգային փառատոնը, Լեհաստանի Գդանսկի միջազգային մենապարերի փառատոնը, Իտալիայի Սարդինիա քաղաքում գտնվող Cortoindanza միջազգային պարային փառատոնը, Պորտուգալիայի Quinzena De Dança de Almada-ն,  Իսպանիայի Կանարյան կղզիների 23-րդ Masdanza միջազգային ժամանակակից պարային փառատոնը, Բելառուսի Վիտեբսկի միջազգային պարարվեստի փառատոնը, «Cortoindanza Logos 2019» միջազգային փառատոնը, Սարդինիա նահանգի Կալիարի քաղաքում գտնվող Իտալիան, Բելգիայի Էյպեն քաղաքում գտնվող TanzArt փառատոնը, Վենետիկի Բիենալե 2019, Վենետիկ, Իտալիա, Հայֆեստ միջազգային կատարողական արվեստների փառատոն, Երևան, Հայաստան և այլն:

2019 թվականին Պիպոյանը, խորեոգրաֆներ Սոֆիա Նապիի և Ադրիանո Բոլոնինոյի հետ միասին հրավիրվեց Վենետիկի բիենալե՝ աշխարհի տարբեր ծայրերից ժամանած 7 պրոֆեսիոնալ պարողների հետ պարային ներկայացում բեմադրելու համար։ Այստեղ Պիպոյանը բեմադրեց "What if" պարային ներկայացումը, որի համաշխարհային պրեմիերան տեղի ունեցավ Վենետիկի Teatro Piccolo Arsenale թատրոնում։

2020 թվականին նա ստանում է «East-West Residents» արտիսիտիկ կացություն Բրյուսելում  Creative Armenia-ի կողմից :

2020 թվականին Ռիմա Պիպոյանի ղեկավարությամբ Երևանի պետական պարարվեստի քոլեջում հիմնադրվում է Մոդեռն պարի բաժինը։

2021 թվականին Ռիմա Պիպոյանի նախաձեռնությամբ մեկնարկում է Հայաստանի և Ուկրաինայի միջև պարային համագործակցության նոր նախագիծ: Նախագծի իրականացման հիմնական գաղափարը Հայաստանի և Ուկրաինայի միջև երկարատև և հուսալի մշակութային գործընկերության ստեղծումն էր:  Նախագծի շրջանակներում  Պիպոյանը բեմադրում է "Me, My non-Self and I"  պարային ներկայացումը Կիևի բալետային թատրոնի մենակատար Վլադիսլավ Բոնդարի և իր կատարմամբ։ Այս բեմադրությամբ 2022 թվականին Ռիման ընտվում է Aerowaves-ի լավագույն 20 բեմադրողների ցանկում և ներկայացնում է իր բեմադրությունը Հունաստանում և Վիսբադենի Internationale Maifestspiele- ում։

## Բեմադրություններ

## Մրցանակներ

## Արտաքին հղումներ
* 
* Top 10 of Creative Armenia: December 2019
* The winners of the IFMC 2018 festival in Vitebsk
* IFMC-2018: first prize for the first time goes to Armenia
* 2020 East-West Residents
* Declaraciones de la rueda de prensa con los participantes de 23MasDanza
* Review 'Me, My non-Self and I'
* Maifestspiele Wiesbaden 'Me, My non-Self and I'
* BETA Publica "Woman Before Decision Making"
* YEL by Rima Pipoyan is really powerful

Կատեգորիա:1988 ծնունդներ
Կատեգորիա:Pages with unreviewed translations
Կատեգորիա:Ապրող անձինք
Կատեգորիա:Հայ պարուհիներ