Վիկտոր Սավինիխ

**Վիկտոր Պետրովիչ Սավինիխ**, (, ),  խորհրդային տիեզերագնաց-օդաչու, Խորհրդային Միության հերոս (1981)։

Ավարտել է Մոսկվայի գեոդեզիայի, օդալուսանկարահանման և քարտեզագրության ինժեներների ինստիտուտը (1969)։ Տիեզերագնացների ջոկատում է 1978-ից։ 1981-ի մարտի 12-ից մինչև մայիսի 26-ը, Վլադիմիր Կովալյոնոկi հետ, որպես բորտիեժեներ, թռիչք է կատարել «Սոյուզ Տ-4» տիեզերանավով, որը մարտի 13-ին կցվել է «Սալյուտ-6» ուղեծրակայանին։ 74-օրյա թռիչքի ընթացքում «Սալյուտ-6» - «Սոյուզ Տ-4» ուղեծրային համալիրին կցվել են «Սոյուզ-39» (մայիսի 23-30-ին, տիեզերագնացներ՝ Վլադիմիր Ջանիբեկով, մոնղոլ հետազոտող տիեզերագնաց Ժուգդեռդեմիդիյն Գուռագչա) և «Սոյուզ-40» (մայիսի 14—22-ին, տիեզերագնացներ Լեոնիդ Պոպով, Դումիտրու Պրունարիու) տիեզերանավերը։ ԽՍՀՄ-ի 50-րդ և Երկիր մոլորակի 100-րդ տիեզերագնացն է։

Ընդհանուր առմամբ տիեզերական թռիչքում է գտնվել 252 օր, 17 ժամ, 37 րոպե և 50 վայրկյան։

## Պարգևներ
**Պետական պարգևներ**
* Խորհրդային Միության կրկնակի հերոս (1981, 1985)
* «Հայրենիքին մատուցած ծառայությունների համար» շքանշան (орден «За заслуги перед Отечеством»)՝  I աստիճանի (27 փետրվարի 2020) — *գիտության բնագավառում ունեցած ակնառու վաստակի և բարձրակարգ մասնագետներ պատրաստելու գործում ներդրած մեծ ավանդի համար*
* «Հայրենիքին մատուցած ծառայությունների համար» («За заслуги перед Отечеством») շքանշան՝ II աստիճանի (6 մարտի 2000) — *գիտության բնագավառում ունեցած ակնառու վաստակի և բարձրակարգ մասնագետներ պատրաստելու գործում ներդրած մեծ ավանդի համար*
* «Հայրենիքին մատուցած ծառայությունների համար» («За заслуги перед Отечеством») շքանշան՝ III աստիճանի (11 նոյեմբերի 1994)
* * «Հայրենիքին մատուցած ծառայությունների համար» («За заслуги перед Отечеством») շքանշան՝ IV աստիճանի (12 դեկտեմբերի 2010) — *կրթության, գիտության բնագավառներում մատուցած ծառայությունների և բարձրակարգ մասնագետներ պատրաստելու գործում ներդրած մեծ ավանդի համար*;
* Պատվո շքանշան (2 նոյեմբերի 2004) — *կրթության ասպարեզում մատուցած ծառայությունների և բազմամյա բարեխիղճ աշխատանքի համար*
* Լենինի երեք շքանշան (1981, 1985, 1988)
* «Տիեզերքի յուրացման բնագավառում մատուցած ծառայությունների համար» մեդալ («За заслуги в освоении космоса») (12 ապրիլի 2011 թվական)
* Ռուսական նավատորմի 300-ամյակին նվիրված հոբելյանական մեդալ
* «Ի հիշատակ Մոսկվայի 850-ամյակի» մեդալ («В память 850-летия Москвы»)
* «Աշխատանքի վետերան» մեդալ
* Ալեքսեյ Լեոնովի մեդալ (Կեմերովոյի մարզ, 2015) — *1985 թվականին բաց տիեզերք դուրս գալու համար*
**Մրցանակներ**
* Ռուսաստանի Դաշնության 1996 թվականի պետական մրցանակ գիտության և տեխնիկայի բնագավառում (18 հունիսի 1996)
* ԽՍՀՄ պետական մրցանակ (1989)
* Ռուսաստանի Դաշնության նախագահի 2002 թվականի մրցանակ կրթության բնագավառում
**Պատվավոր կոչումներ**
* ԽՍՀՄ տիեզերագնաց-օդաչու
* ԽՍՀՄ սպորտի վաստակավոր վարպետ (1981)
* Կալուգա, Պերմ, Կիրով քաղաքների և Կիրովի մարզի պատվավոր քաղաքացի
**Այլ պարգևներ**
* ԽՍՀՄ գիտությունների ակադեմիայի՝ Կ. Է. Ցիոլկովսկու անվան ոսկե մեդալ (1987)

;Օտարերկրյա պարգևներ և կոչումներ
* Մոնղոլիայի Ժողովրդական Հանրապետության հերոս
* Սուխե Բատորի շքանշան (Մոնղոլիա)
* Բուլղարիայի Ժողովրդական Հանրապետության հերոս
* «Գեորգի Դիմիտրով» շքանշան (Բուլղարիա, 1988);
* «Стара планина» շքանշան (Բուլղարիա, 9 հունիսի 2003)
* Զինվորական փառքի շքանշան (Սիրիա, 1987);
* «Բարեկամության» 2 շքանշան (Սիրիա, 1999, 2000)
* «Բարեկամության» շքանշան (Վիետնամ, 2000);
* Ջեզկազգան (Ղազախստան), Ուլան Բատոր և Դարխան (Մոնղոլիա) քաղաքների պատվավոր քաղաքացի

## Հիշատակ
* 2007 թվականին Կիրովի մարզի վարչական կենտրոն Կիրով քաղաքում՝ Ցիոլկովսկու թանգարանի մոտ կանգնեցվել է Վիկտոր Սավինիխի հուշարձանը՝ նրա կենդանության օրոք։ 
* 2005 թվականին նրա անունով է կոչվել 6890 թվահամարը կրող փոքր մոլորակը, որը հայտնաբերվել է 1975 թվականի սեպտեմբերի 3-ին։
* Վիկտոր սավինիխը հավիտյանս հաշվառված է թիվ 11300 զինվորական մասի ուսումնական գումարտակի առաջին վաշտի անձնակազմում (Մոսկվայի մարզ)։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* 
* *Назаров Г.* Дорогой Гагарина // Филателия СССР. — 1981. — № 4. — С. 2—3.
* Савиных В. П. Записки с мертвой станции — 1989
* 
* 
*  Земля ждет и надеется / В.Савиных; (Лит. запись Л.В. Смирновой). - Пермь : Кн. изд-во, 1983. - 157 с.
*  Савиных, Виктор Петрович."Салют-7". Записки с "мертвой" станции : Виктор Савиных. - Москва : Эксмо, 2019. - 252, (2) с., (4) л. ил., цв. ил. : факс.; 21 см. ISBN 978-5-04-089369-0.

## Արտաքին հղումներ
* Կենսագրությունը на сайте Международного объединенного биографического центра.
* Виктор Петрович Савиных в Космической энциклопедии.
* Битва за Салют. Документальный фильм студии Роскосмоса.
* «Магия цифр» и космическая топонимика. Интервью В. П. Савиных в телевизионной программе «Русский космос». 2012 год.
* Космонавт Виктор Савиных. Видеоэнциклопедия «Космонавты». Телестудия Роскосмоса.

Կատեգորիա:«Աշխատանքի վետերան» մեդալակիրներ
Կատեգորիա:«Հայրենիքին մատուցած ծառայությունների համար» 3-րդ աստիճանի շքանշանի ասպետներ
Կատեգորիա:«Հայրենիքին մատուցած ծառայությունների համար» 4-րդ աստիճանի շքանշանի ասպետներ
Կատեգորիա:«Միասնական Ռուսաստան» կուսակցության անդամներ
Կատեգորիա:Լենինյան մրցանակի դափնեկիրներ
Կատեգորիա:ԽՄԿԿ անդամներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ Պետական մրցանակի դափնեկիրներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ սպորտի վաստակավոր վարպետներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Խորհրդային Միության կրկնակի հերոսներ
Կատեգորիա:Խորհրդային մարմնամարզիկներ
Կատեգորիա:Խորհրդային տիեզերագնաց-օդաչուներ
Կատեգորիա:Խորհրդային տիեզերագնացներ
Կատեգորիա:Մոսկվայի 850-ամյակի հուշամեդալով պարգևատրվածներ
Կատեգորիա:Պատվո շքանշանի ասպետներ (Ռուսաստան)
Կատեգորիա:ՌԴ պետական մրցանակի դափնեկիրներ
Կատեգորիա:Ռուս տիեզերագնացներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի «Հայրենիքին մատուցած ծառայությունների համար» 1-ին աստիճանի շքանշանի ասպետներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի «Հայրենիքին մատուցած ծառայությունների համար» 2-րդ աստիճանի շքանշանի ասպետներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի «Հայրենիքին մատուցած ծառայությունների համար» շքանշանակիրներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի ԳԱ թղթակից անդամներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի ԳԱ իսկական անդամներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գիտությունների ակադեմիայի անդամներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գրողների միության անդամներ
Կատեգորիա:Տեխնիկական գիտությունների դոկտորներ