Սպորկ

**Սպորկ** (անգլ.՝ spork)**,** համակցված սպասքի տեսակ է։ Այն գդալ-շերեփ է, որն ունի  պատառաքաղի նման երկուսից  չորս ատամներ։ Սպորկը նման է, տերրապինի պատառաքաղի կամ պաղպաղակի պատառաքաղի, որն արտադրվում էր 19-րդ դարի վերջից։ Սպորկի նման նմուշների արտոնագրերը թվագրվում են առնվազն 1874 թվականից։ Սովորաբար օգտագործվում են արագ սննդի ռեստորանների, դպրոցների, բանտերի, զինվորականների, զբոսաշրջիկների և ավիաընկերությունների կողմից։

«Սպորկ» բառը գդալի և պատառաքաղի համադրություն է անգլերեն լեզվում։ Բառը 1909 թվականին *[[Century Dictionary]]-*ի հավելվածում տեղադրվել  և նկարագրվել է որպես երկար, բարակ գդալ, որի վերջնամասն ունի պատառաքաղի ատամներ հիշեցնող ելուստներ։ «Սպորկ» բառը հետագայում գրանցվել է որպես ապրանքային նշան ԱՄՆ-ում և Մեծ Բրիտանիայում։

Նկատի ունեցեք, որ մի կողմից պատառաքաղով և մյուս կողմից գդալով սպասքը կոչվում է սպորկ։

## Պատմություն
[ձախից|մինի|Snow Peak ապրանքանիշի թեթև [titanium|տիտանե սպորկ]]
աջից|մինի|20-րդ դարի սկզբի պաղպաղակի պատառաքաղ
ձախից|մինի
մինի|Հատուկ սպորկեր աղցանի համար
ԱՄՆ-ում տրվել են սպորկերի և պրոտոսպորկերի արտոնագրեր։ Համակցված գդալը, պատառաքաղը և դանակը, որոնք շատ նման են ժամանակակից սպորկին, հորինել է Սամուել Վ.Ֆրենսիսը, որի համար տրվել է արտոնագիր  1874 թվականի փետրվարի 3-ին։ Ժամանակակից սպորկին նախորդող այլ վաղ արտոնագրերը ներառում են , «կտրող գդալի» համար, որը տրվել է 1908 թվականի նոյեմբերի 24-ին Հարրի Լ.Մաքքոյի կողմից, և ԱՄՆ 1,044,869 արտոնագիրը սրածայր գդալի համար, որը տրվել է Ֆրենկ Էմմենեգերին 1912 թվականի նոյեմբերին։ Այս գյուտերից շատերը նախորդել են «սպորկ» տերմինի օգտագործմանը։ Հաշվի առնելով տեխնիկայի այս զգալի մակարդակը, գդալի և պատառաքաղի ասպեկտները համատեղելու հիմնական հայեցակարգը լավ է աշխատել։ Ավելի ժամանակակից արտոնագրերը սահմանափակվում են գդալի հատուկ նշանակությամբ և տեսքով։ Արդյունաբերական նմուշի այս արտոնագրերը չեն խանգարում որևէ մեկին մշակել և արտադրել գդալի մեկ այլ տարբերակ։ ԱՄՆ-ի ժամանակակից սպորկային արտադրանքի նախագծման արտոնագրերի օրինակներն են՝ թիվ d247,153 արտոնագիրը, որը տրվել է 1978 թվականի փետրվարին, և D388,664 արտոնագիրը, որը տրվել է 1998 թվականի հունվարին։

## Ստուգաբանություն
«Սպորկ» բառը ծագել է 20-րդ դարի սկզբին՝ nման սարքերը նկարագրելու համար։ 1951 թվականին Փենսիլվանիա նահանգի Ուեսթաուն քաղաքից Հայդ Վ. Բալարդը հայտ ներկայացրեց Միացյալ Նահանգների արտոնագրային գրասենյակ (USPO). այժմ ԱՄՆ արտոնագրերի և ապրանքային նշանների գրասենյակ, որպեսզի  «սպորկ»-ը գրանցեն որպես ապրանքային նշան չժանգոտվող պողպատից համակցված գդալի և պատառաքաղի համար։ Van Brode Milling Company-ն հետագայում գրանցեց «սպորկ»-ը համակցված պլաստիկ գդալի, պատառաքաղի և դանակի համար USPO-ում 1970 թվականի հոկտեմբերի 27-ին, սակայն գրանցման ժամկետը լրացավ 20 տարի անց։

«Սպորկ» բառը, որն ուղեկցվում է ոճավորված նկարով, գրանցված է ԱՄՆ-ում՝ կապված Մեծ Բրիտանիայում բնակվող ֆիզիկական անձի անունով ձեռքի գործիքների հետ։

Մեծ Բրիտանիայում Plastico Limited-ը 1975 թվականի սեպտեմբերի 18-ից գրանցել է «սպորկ»-ը որպես դանակ-պատառաքաղի ապրանքանիշ (գրանցման համարը 1052291, որն ավարտվել է)։ Ապրանքային նշանը գրանցված է նաև Մեծ Բրիտանիայում՝ կապված այգեգործական գործիքների հետ, Միացյալ Թագավորությունից նույն ֆիզիկական անձի անունով, որին պատկանում է ԱՄՆ ապրանքային նշանի գրանցման համարը՝ 2514381: Բրիտանական մեկ այլ ընկերություն՝ Lifeventure-ը, վաճառում է տիտանե և պլաստիկ տարբերակներ ՝ օգտագործելով «ֆորկսպուն»անվանումը։

1999 թվականին ձախողված դատական գործընթացում, երբ Regalzone-ը փորձեց չեղյալ համարել Plastico Limited-ի Բրիտանական գրանցումը «Սպորկ»-ի համար, դատավոր Նոյբերգերը գրեց.

«Համաձայն եմ, որ «սպորկ» բառը ներառում է մեկ բառ կազմելու խելացի գաղափար՝ վերցնելով սպուն բառի սկիզբը և ֆորկ բառի վերջը։ «Սպորկ»-ի իմաստը կարելի է անվանել ակնհայտ այն բացատրելուց հետո, այլապես անհասկանալի է, թե դա ինչ է։ Իսկապես, ես մտածում եմ, եթե 1975 թվականին ինչ-որ մեկին հարցնեիր, թե ինչ է սպորկը, նա չէր իմանա։ Բայց ես կարծում եմ, եթե այդ ժամանակ ինչ-որ մեկը բացատրեր, թե ինչ է դա և ինչպես է առաջացել բառը, նրան կարող էին ասել, որ դա ակնհայտ է կամ խելացի գաղափար է»։

## Նյութեր և դրանց կիրառում
մինի|200x200փքս|Ճապոնական սպորկ
Սպորկերի արտադրության մեջ օգտագործվել են այնպիսի նյութեր, ինչպիսիք են՝ չժանգոտվող պողպատը, արծաթը, ալյումինը, տիտանը, պղինձը և պոլիկարբոնատային պլաստիկը։ Պլաստիկ սպորկերը տարածված են Միացյալ Նահանգների բանտերում, քանի որ դրանք անհնար է սրել և որպես զենք կիրառել այլ բանտարկյալների վրա հարձակվելու համար։ Նախապես փաթեթավորված ուտեստները կարող են ուղեկցվել միանգամյա օգտագործման պլաստիկ սպորկերով։ Սպորկերը հաճախ օգտագործվում են նաև զբոսաշրջիկների, սկաուտ տղաների և բացօթյա հանգստի սիրահարների կողմից, քանի որ դրանք թեթև և կոմպակտ այլընտրանք են պատառաքաղ և գդալ կրելու համար։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* The Straight Dope on sporks 
* The spork’s weird history, Bee Wilson, *Salon*
* *D. Green & Co. (Stoke Newington) Ltd. and Plastico Ltd. v Regalzone Ltd.* [2002] ETMR 241 (CA)

Կատեգորիա:Ամերիկյան հայտնագործություններ
Կատեգորիա:Գործիքներ
Կատեգորիա:Խոհանոցային գործիքներ