Ռոբերտ Զելիկ

**Ռոբերտ Բրյուս Զելիկ** (**; ծնվել է՝), ամերիկացի բանկիր, աշխարհի խոշորագույն ներդրումային բանկերից մեկի՝ Goldman Sachs-ի բաժնետեր, ԱՄՆ Դաշնային պահուստային համակարգի նախկին աշխատակից, Համաշխարհային բանկի 11-րդ նախագահը (2007 թվականի հուլիսի 1-ից մինչև հունիսը)։ 30, 2012)։ Մինչ այդ նա Goldman Sachs-ի կառավարիչ մենեջեր էր։ 2009 թվականին մասնակցել է Բիլդերբերգի ակումբի համաժողովին։  Զելիկը հանդես է գալիս որպես փողի գործառույթների պաշտոնական վերադարձ ոսկու, ինչպես նաև Բրետտոն Վուդս-2 նոր համաձայնագրի կողմնակից։

Financial Times հեղինակային հոդվածում (նոյեմբերի 8, 2010) Զելիկը առաջարկել է վերադարձ ոսկու ստանդարտին (ոսկու փոխանակման տարբերակի տեսքով) 5 նշանաբան արժույթներով (դոլար, ֆունտ, եվրո, իեն և յուան) զամբյուղով)։

## Կենսագրություն
Ռոբերտ Բրյուս Զելիկը ծնվել է Նապերվիլում (Իլինոյս)։ Գլեդիսի (Լենց) և Ուիլյամ Տ. Զելլիկի որդին է։  Նրա նախնիները գերմանացի էին  և նա մեծացել է որպես  լյութերական։  1971 թվականին ավարտել է Նապերվիլի կենտրոնական միջնակարգ դպրոցը, 1975 թվականին ավարտել է Սվարթմոր քոլեջը որպես պատմության մասնագետ, Հարվարդի իրավաբանական դպրոցում ստացել է  մագիստրոսի կոչում և հանրային քաղաքականության մագիստրոսի կոչում Հարվարդի համալսարանի Ջոն Քենեդու անվան կառավարման դպրոցում, 1981 թվականին։

Հարվարդի իրավաբանական դպրոցն ավարտելուց հետո Զելիկը 1982-1983 թվականներին աշխատել է որպես դատավոր  Միացյալ Նահանգների Կոլումբիայի շրջանի վերաքննիչ դատարանում։

Զելիկը տարբեր պաշտոններում աշխատել է գանձապետարանի դեպարտամենտում 1985-1988 թվականներին։ Նա զբաղեցրած պաշտոններն են՝ Ջեյմս Բեյքերի խորհրդական և քարտուղար, դեպարտամենտի գործադիր քարտուղար և ֆինանսական հաստատությունների քաղաքականության գծով քարտուղարի օգնականի տեղակալ։

Ջորջ Հ. Վ. Զելիկը ծառայել է որպես Բուշի անձնական ներկայացուցիչ  G7- ի տնտեսական գագաթնաժողովներում 1991 և 1992 թվականներին։ Նա ղեկավարել է ԱՄՆ պատվիրակությունը Գերմանիայի վերամիավորման շուրջ երկու գումարած չորս բանակցություններում։  Այս պաշտոնում իր ձեռքբերումների համար Գերմանիայի Դաշնային Հանրապետությունը նրան 1992 թվականին պարգևատրել է «Ասպետ Հրամանատարի Խաչ» շքանշանով։

1992 թվականի օգոստոսին Զելիկը նշանակվել է Սպիտակ տան աշխատակազմի ղեկավարի տեղակալ և նախագահի օգնական։

Պետական ծառայությունը թողնելուց հետո Զելիկը 1993-1997 թվականներին աշխատել է որպես Ֆանի Մեյի գործադիր փոխնախագահ և գլխավոր խորհրդական։ Այնուհետև Զելիկը եղել է Ջոն Մ. Օլինի ազգային անվտանգության պրոֆեսոր ԱՄՆ ռազմածովային ակադեմիայում (1997-1998 թվականներին) Ջոն Ֆ. Քենեդու անվան կառավարման դպրոցի Բելֆերի գիտության և միջազգային հարաբերությունների կենտրոնի հետազոտող . և Goldman Sachs- ի  գլխավոր խորհրդական։

1996-1999 թվականներին նա աշխատել է Aspen Strategy Group-ի տնօրենի պաշտոնում և արտաքին հարաբերությունների խորհրդի ընտրված անդամ։

1998 թվականից մինչև 1999 թվականի մայիս Զելիկը ղեկավարել է Ռազմավարական և միջազգային հետազոտությունների կենտրոնը (CSIS):

2000 թվականի նախագահական ընտրությունների քարոզարշավում Զելիկը ծառայում էր որպես Ջորջ Բուշ կրտսերի արտաքին քաղաքականության խորհրդական, Կոնդոլիզա Ռայսի գլխավորած խմբի անդամ էր։

2001 թվականին Զելիկը Բուշի առաջին ժամկետում նշանակվել է ԱՄՆ առևտրային ներկայացուցիչ. եղել է գործադիր գրասենյակի անդամ։ Ըստ ԱՄՆ Առևտրային ներկայացուցչի կայքի՝ Զելիկին հաջողվեց կազմակերպել և ավարտին հասցնել  բանակցությունները՝ Չինաստանի և Թայվանի Առևտրի համաշխարհային կազմակերպություն (ԱՀԿ) ադամակցելու գործում։ Զելիկը  մշակել է ռազմավարություն՝ նոր գլոբալ առևտրային բանակցություններ է սկսում  ԱՀԿ հանդիպման ժամանակ, Դոհայում , Կատար, Հորդանանի Ազատ Առևտրի Համաձայնագրի և Վիետնամի Առևտրի Համաձայնագրի վերաբերյալ։ Համակարգում է աշխատանքները կոնգրեսի  հետ։ Այդ  աշխատանքների արդյունքում կոնգրեսը 2002 թվականն ընդունեց Առևտրի ակտի մասին նոր օրենքը։ «Զելիկը, անվիճելիորեն, Բուշի առաջին կաբինետի ամենահաջողակ անդամներից մեկն է»։

Զելիկը առանցքային դեր է խաղացել գենետիկորեն ձևափոխված սննդի վերաբերյալ ԵՄ- ի դեմ ԱՄՆ-ԱՀԿ վեճում և պահանջել, որ Եվրամիությունը կատարի միջազգային պարտավորությունները՝ կիրառելու գիտության վրա հիմնված մեթոդներ՝ ԵՄ-ում նոր գենետիկորեն ձևափոխված մշակաբույսերի հաստատման մորատորիումը շարունակելու համար։

2005 թվականի հունվարի 7-ին Բուշը Զելիկին առաջադրեց որպես պետքարտուղարի տեղակալ։  Զելիկը պաշտոնը ստանձնեց 2005 թվականի փետրվարի 22-ին։

Զելիկը համարվում էր Չինաստանի նկատմամբ Բուշի վարչակազմի քաղաքականության գլխավոր ճարտարապետը։ 2005 թվականի սեպտեմբերի 21-ի կարևոր ելույթում Զելիկը Չինաստանին կոչ արեց «դառնալ «պատասխանատու շահագրգիռ կողմ» միջազգային համակարգում, նպաստելով միջազգային համակարգի կայունության ամրապնդմանը»։ Իր  ելույթում Զոելիկը պնդում էր, որ Չինաստանը մեծապես օգուտ է քաղել կայուն, կանոնների վրա հիմնված միջազգային տնտեսական և քաղաքական կարգով ստեղծված անվտանգությունից և բարգավաճումից։ Բայց Չինաստանը անհամաչափորեն փոքր գումար է ներդրել այդ կարգը պահպանելու համար։ Զելիկը գիտակցում էր, որ ԱՄՆ-ի, Եվրոպայի և Ճապոնիայի դիվանագետների առջև ծառացած մեծ մարտահրավերներից մեկը Չինաստանին համոզելն է ավելին անել համաշխարհային հանրությանը  նպաստելու համար։

Բացի այդ, Զելիկը նոր ուղղություն հաստատեց Դարֆուրի խաղաղ գործընթացում։  Նա չորս ուղևորություն է կատարել Սուդան՝ քարտուղարի տեղակալ լինելու ընթացքում։ Նա աջակցեց Դարֆուրի տարածաշրջանում ՄԱԿ-ի զորքերի ընդլայնմանը։ Նա ներգրավված է եղել Սուդանի կառավարության և Սուդանի ազատագրական բանակի միջև խաղաղության համաձայնագրի գործընթացին , որը ստորագրվել է 2006թ. մայիսին Նիգերիայի Աբուջայում։ Շատերի կողմից Զելիկը համարվում էր Դարֆուրի վերաբերյալ վարչակազմի ամենաուժեղ ձայնը։

## Համաշխարհային բանկի նախագահ (2007–2012)
2007 թվականի մայիսի 30-ին Նախագահ Ջորջ Բուշը Զելիկին առաջադրեց Փոլ Վոլֆովիցին  փոխարինելՀամաշխարհային բանկի նախագահի պաշտոնում։ 2007 թվականի հունիսի 25-ին Զելիկը հաստատվեց Համաշխարհային բանկի գործադիր խորհրդի կողմից և 2007 թվականի հուլիսի 1-ին  պաշտոնապես ստանձնեց Համաշխարհային բանկի նախագահի պաշտոնը։

2007թ. հոկտեմբերի 10-ին Վաշինգտոնի Մամուլի ազգային ակումբում ունեցած հիմնական ելույթում Զելիկը ձևակերպեց այն, ինչ նա նկարագրեց որպես «վեց ռազմավարական թեմաներ»։ Բանկ։Նախ, Համաշխարհային բանկի խմբի առաջ կանգնած է աղքատության հաղթահարման և կայուն աճի խթանման մարտահրավերներն ամենաաղքատ երկրներում, հատկապես Աֆրիկայում...

Երկրորդ՝ մենք պետք է զբաղվենք հակամարտությունից դուրս եկող կամ պետության փլուզումից խուսափել ձգտող պետությունների հատուկ խնդիրներին...

Երրորդ՝ Համաշխարհային բանկի խմբին անհրաժեշտ է ավելի տարբերակված բիզնես-մոդել միջին եկամուտ ունեցող երկրների համար...

Չորրորդ, Համաշխարհային բանկի խումբը պետք է ավելի ակտիվ դերակատարում ունենա տարածաշրջանային և գլոբալ հանրային բարիքների խթանման գործում, որոնք գերազանցում են ազգային սահմանները և օգուտ են բերում բազմաթիվ երկրների և քաղաքացիների...

Հինգերորդ, մեր ժամանակի ամենաուշագրավ մարտահրավերներից մեկն այն է, թե ինչպես աջակցել նրանց, ովքեր ձգտում են արաբական աշխարհում զարգացման և հնարավորությունների առաջընթացին...

Վերջապես, թեև Համաշխարհային բանկի խումբն ունի ֆինանսական և զարգացման բիզնեսի որոշ ատրիբուտներ, նրա կոչումը շատ ավելի լայն է։ Այն գիտելիքի և ուսուցման եզակի և առանձնահատուկ հաստատություն է։ Այն հավաքում և տրամադրում է արժեքավոր տվյալներ։ Այնուամենայնիվ, սա համալսարան չէ, այլ դա կիրառական փորձի «ուղեղային կենտրոն» է, որը կօգնի մեզ անդրադառնալ հինգ այլ ռազմավարական թեմաներին։Զելիկի օրոք Համաշխարհային բանկում, հաստատության կապիտալն ընդլայնվեց  և ավելացվեցին վարկերի ծավալները՝ օգնելու անդամ երկրներին հաղթահարել համաշխարհային ֆինանսական և տնտեսական ճգնաժամը.  Աֆրիկայում սովի դեմ պայքարելու համար օգնությունը մեծացավ,.  ռեսուրսների զգալի աճ է գրանցվել հաստատության արտոնյալ վարկերի՝ Զարգացման միջազգային ասոցիացիայի (IDA) համար, որը վարկ է տրամադրում ամենաաղքատ երկրներին.  և բարեփոխում է իրականացվել Համաշխարհային բանկի բաժնետերերի, Գործադիր խորհրդի և քվեարկության կառուցվածքում՝ զարգացող և զարգացող տնտեսությունների ազդեցությունը Համաշխարհային բանկի կառավարման վրա մեծացնելու նպատակով։

«Հանգիստ հեղափոխականը, որը փրկեց Համաշխարհային բանկը» գրքում Financial Times-ի մեկնաբան Սեբաստիան Մալլաբին գրել է, որ իր պաշտոնավարման ընթացքում Զելիկը «հրաշալի փոփոխություններ է կատարել... արագորեն հարմարվել է նոր աշխարհին, որն առաջացրել է գլոբալացումը»։ Զելիկը առաջընթաց գրանցեց բաց տվյալների օգտագործման հարցում, առաջ մղեց զարգացող երկրների բարձրաստիճան պաշտոնյաներին, անդրադարձավ կլիմայի փոփոխությանը, ընդլայնեց օգնությունը ֆինանսական ճգնաժամի ընթացքում և ստացավ կապիտալի ավելացում, ընդ որում զարգացող երկրները տրամադրեցին ավելի քան կեսը։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Board of Trustees Քարնեգի հիմնադրամի կայքում

Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:21-րդ դարի ամերիկացի քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:ԱՄՆ
Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի դիվանագետներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի տնտեսագետներ
Կատեգորիա:Հարվարդի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Տնտեսություն