Կարիննա Մոսկալենկո

**Կարիննա Հակոբի Մոսկալենկո** (), ռուս իրավաբան, Ռուսաստանի փաստաբանների միջազգային Association *Internationale d'Avocats Russes (*) ասոցիացիայի նախագահ, որի գլխամասային գրասենյակը գտնվում է Ստրասբուրգում։ Ռուսաստանի առաջատար իրավապաշտպան և Մոսկվայի Հելսինկյան խմբի անդամ, որը, ի թիվս այլոց, պաշտպանել է Միխայիլ Խոդորկովսկուն, Գարի Կասպարովին և Ալեքսանդր Լիտվինենկոյին։ Նա հաղթել է Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի բաց լսումներում Ռուսաստանի Դաշնության դեմ առաջին գործը։

## Ընտանիք
Կարիննա Մոսկալենկո ազգությամբ հայ է։ Ծնվել է զինծառայող Հակոբ Ստեփանի Դադայանի (1923-1991) ընտանիքում: Հայրը ծառայել է հրթիռային ուժերում, գեներալ-մայոր (1967), եղել է Պսկովի մարզի 40-րդ զենիթահրթիռային դիվիզիայի հրամանատարը (որտեղ դուստրն ավարտել է միջնակարգ դպրոցը), այնուհետև աշխատել է ԽՍՀՄ ՊՆ կենտրոնական ապարատում։

Մայրը՝ Նինա Ալեքսանդրովնա Բաղդասարովան (1923-1998), բժիշկ էր։

Ամուսինը՝ Եվգենի Միխայլովիչ Կնյազև (ծնվել է 1953 թվականին)։

Դուստրը՝ Իլյանա Վիկտորիա Եվգենևնա (ծնվել է 1975 թվականին), իրավաբան։

Որդին՝ Ռոդիոն Եվգենևիչ Կնյազև (ծնվել է 1991 թվականին)։

Դուստրը՝ Անաստասիա Եվգենևնա Կնյազևա (ծնվել է 2005 թվականին)։

Որդին՝ Կնյազև Գրիգորի Եվգենիևիչ (ծնվել է 2006 թվականին)։

## Կրթություն
Ավարտել է Լենինգրադի պետական համալսարանի իրավագիտության ֆակուլտետը (1976), եղել է պրոֆեսոր Պոլինա Սոլոմոնովնա Էլկինդի ուսանողուհի, որը, ըստ Մոսկալենկոյի հուշերի՝ «ուսանողներին պատկերացում է տվել դատական գործընթացի հակասական բնույթի, անմեղության կանխավարկածի մասին» և խորհուրդ է տվել ավարտելուց հետո զբաղվել իրավաբանությամբ։

1994 թվականին Կարիննա Մոսկալենկոն ավարտել է Բիրմինգհեմի համալսարանի (Մեծ Բրիտանիա) եվրոպական իրավունքի դասընթացները։ Նա նաև պրակտիկա է անցել մարդու իրավունքների պաշտպանության ծրագրեր իրականացնող կազմակերպություններում (Եվրոպայի անհատական իրավունքների պաշտպանության լոնդոնյան կենտրոն, Էսեքսի համալսարան, Մարդու իրավունքների կանադական հիմնադրամ, Մարդու իրավունքների դանիական կենտրոն և այլն)։

## Փաստաբանական գործունեություն
1977 թվականի սեպտեմբերի 1-ից եղել է պրակտիկ (փաստաբան Բորիս Եֆիմովիչ Զմոյրոյի հետ), ապա՝ Մոսկվայի քաղաքային փաստաբանների ասոցիացիայի (2002 թվականից՝ Մոսկվայի քաղաքային փաստաբանների ասոցիացիայի փաստաբան)։ Մասնագիտացում՝ քրեական դատավարություն, միջազգային հանրային իրավունք (այդ թվում՝ մարդու իրավունքների միջազգային պաշտպանություն): Մասնակցել է «Դատարանն է գալիս» («Ռոսիա 1» հեռուստաալիքի եթերում), «Գործը լսվում է» («ՏՎ Ցենտր» հեռուստաալիքով)։

1990-ական թվականներին Կարիննա Մոսկալենկոն վարում էր հինգ օդաչուների բարդ դատավարությունը, որոնք ազգությամբ ռուս Լատվիայի քղաքացիներ էին և մեղադրվում էին Հնդկաստանի դեմ պատերազմին մասնակցելու մեջ։ Օդաչուները վարձվել էին առևտրային կազմակերպության կողմից բեռ տեղափոխելու համար, որն էլ հակակառավարական զինված խմբավորումներից մեկին նախատեսված զենք էր։ Արդյունքում զենքը նետվել էր ջունգլիների վրա, առևտրային կազմակերպության ներկայացուցիչները թաքնվել էին, իսկ օդաչուները հայտնվել էին բանտում, ընդ որում նրանց մահապատիժ էր սպառնում։ Կարիննա Մոսկալենկոն մտել է մարդասիրական օգնության միջազգային կոմիտեի կազմի մեջ, որն օգնություն էր ցուցաբերում այս գործով մեղադրվողներին՝ ներկայացնելով նրանց շահերը որպես փաստաբան։ 2000 թվականի ամռանը, ձերբակալությունից 4,5 տարի անց, օդաչուներն ազատ արձակվեցին։

### Մարդու իրավունքների պաշտպանություն
1994 թվականին հիմնադրել և գլխավորել է Միջազգային պաշտպանության աջակցության կենտրոնը՝ հասարակական իրավապաշտպան կազմակերպություն, որը միավորում է պրոֆեսիոնալ փաստաբանների և օգտագործում է մարդու իրավունքների պաշտպանության միջազգային մեխանիզմները։ 1997 թվականին ռուս իրավապաշտպանների եռյակի կազմում հրավիրվել է Ստրասբուրգ՝ Իրավաբանների միջազգային հանձնաժողովի (ԻՄՀ) նստաշրջանին։ 1999 թվականին Միջազգային պաշտպանության աջակցության կենտրոնին շնորհվել է ԻՄՀ ռուսական բաժանմունքի կարգավիճակ։ 2002 թվականից Կարիննա Մոսկալենկոն ԵԽ **ТАСИС** ծրագրի երկարաժամկետ փորձագետ է։ 2003 թվականից՝ Իրավաբանների միջազգային հանձնաժողովի կոմիսար։

2000 թվականին ՄԱԿ-ի Մարդու իրավունքների կոմիտեն ընդունել է մարդու իրավունքների խախտման վերաբերյալ բողոքի հիմնավորվածության վերաբերյալ առաջին որոշումը, որով բավարարվել են Միջազգային պաշտպանության կենտրոնի կողմից ներկայացված դիմումատուի պահանջները:

2001 թվականին Կարիննա Մոսկալենկոն դարձել է առաջին ռուս փաստաբանը, ով ներկայացել է Ստրասբուրգի Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանում (ՄԻԵԴ)՝ այս դատարանում Ռուսաստանի քաղաքացու գործի առաջին հանրային լսմանը («Կալաշնիկովն ընդդեմ Ռուսաստանի»)։ Տվյալ պարագայում դատարանը մի քանի կարևոր որոշումներ է կայացրել՝ այն, որ մինչդատական կալանքի տակ պահելու ժամկետը (4 տարի) չափազանց երկար է, քրեական վարույթի նման տևողությունն անհիմն է, իսկ մինչդատական վայրում կալանքի պայմանները անմարդկային են և նվաստացնում են մարդու արժանապատվությունը: Միևնույն ժամանակ, առավել արժանապատիվ պայմաններ ստեղծելու համար բավարար միջոցների բացակայությունը չճանաչվեց որպես բողոքը մերժելու հիմք։

2007 թվականի հունիսի 20-ին *[[The Times]]-ը* Կարիննա Մոսկալենկոյի գործունեությունը նկարագրել է հետևյալ կերպ.
Նա հիանալի համբավ է ձեռք բերել Ստրասբուրգում Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանում ռուսական պետության նկատմամբ իր հաղթանակների շնորհիվ։ Միջազգային պաշտպանության կենտրոնի իր թիմի հետ նա հաղթել է 27 գործ, և ներկայումս ավելի քան 100 դիմում է ընթացքի մեջ։


Մարդու իրավունքների պաշտպանության հարցերով ռուսական իրավաբանների կոմիտեի անդամ (1993), Ռուսաստանի Դաշնության մարդու իրավունքների հանձնակատարի փորձագիտական խորհրդի անդամ (1999), Մոսկվայի Հելսինկյան խմբի անդամ (1999)։ Պարգևատրվել է Ռուսաստանի Դաշնության մարդու իրավունքների հանձնակատարի պատվո կրծքանշանով՝ «Հանուն մարդու իրավունքների պաշտպանության» (1999թվական), բարձրագույն իրավաբանական պարգև՝ «Թեմիս-2000»: 2006 թվականի Հելսինկյան Ֆեդերացիայի միջազգային ճանաչման մրցանակի դափնեկիր (մրցանակաբաշխության վկայականում նշվում է, որ Կարիննա Մոսկալենկոն աշխարհի առաջատար իրավապաշտպաններից մեկն է, ով օգնել է բազմաթիվ ռուս զոհերի դատարանում իրենց իրավունքների համար պայքարում): Միջազգային իրավական մեխանիզմների կիրառմամբ մարդու իրավունքների պաշտպանությանը նվիրված մի շարք աշխատությունների հեղինակ է, այդ թվում՝ «Միջազգային պաշտպանություն» (2001) գրքի հեղինակ։

### Խոդորկովսկու գործ
Միխայիլ Խոդորկովսկու փաստաբաններից մեկը՝ Կարիննա Մոսկալենկոն, հրավիրվել է ներկայացնելու նրա շահերը միջազգային հարթակում, մասնավորապես՝ Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանում։ Մոսկվայի Հելսինկյան խմբի անդամների 2007 թվականի հունիսի 9-ի հայտարարության մեջ վկայակոչվում են այս գործի շուրջ աշխատանքների ընթացքում պետական իշխանությունների կողմից իրականացված հետապնդման վերաբերյալ Կարիննա Մոսկալենկոյի նկատմամբ:


Մասնավորապես, սա Կ. Մոսկալենկոյին փաստաբանի կարգավիճակից զրկելու փորձ է, որն ավելի վաղ անհաջողության մատնվեց։ Միջնորդությունները Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարան են ներկայացվում նրան Եվրոպական դատարանում հայցվորների շահերը ներկայացնելուց։ Միջազգային պաշտպանության կենտրոնի հարկային ստուգումները նրա գործունեությունը բարոյալքելու և փակման սպառնալիք ստեղծելու նպատակով իրականացվում են հարկային ստուգումներ, որոնք դեռևս չեն ավարտվել... Կ. Մոսկալենկոն բազմիցս քննադատության է ենթարկվել Ռուսաստանի իշխանությունների և կառավարամետ կառույցների կողմից, քանի որ նրա գործունեությունը, որն ուղղված էր Ռուսաստանի քաղաքացիներին միջազգային մարմիններին դիմելու հարցում, իբր խաթարում է Ռուսաստանի հեղինակությունը միջազգային ասպարեզում։


Առաջին անգամ Կարիննա Մոսկալենկոյին փաստաբանի կարգավիճակին համապատասխանեցնելու հարցը բարձրացվել է գլխավոր դատախազության կողմից 2005 թվականի սեպտեմբերի 23-ին, երբ Միխայիլ Խոդորկովսկու փաստաբաններին մեղադրանք է առաջադրվել «գործընթացը խափանելու դավադրության» մեջ (նրանք չեն ներկայացել Մոսկվայի քաղաքային դատարան՝ իրենց հաճախորդի հետ համաձայնեցմամբ վճռաբեկ բողոքի քննության համար)։ Սակայն արդարադատության նախարարությունը Մոսկալենկոյի գործողություններում խախտումներ չի հայտնաբերել։

2007 թվականին գլխավոր դատախազությունը գործ է հարուցել Կարիննա Մոսկալենկոյին փաստաբանի կարգավիճակից զրկելու համար՝ համարելով, որ փաստաբանը խախտել է Խոդորկովսկու պաշտպանության իրավունքը։ 2007 թվականի հունիսի 21-ին Մոսկվայի փաստաբանների խորհուրդը որոշեց դադարեցնել նրա նկատմամբ կարգապահական վարույթը այս գործով։ Խորհրդի որոշումը վերջնական է:

## Պարգևներ
** 1999 թվական - Ռուսաստանի Դաշնության մարդու իրավունքների հանձնակատարի մրցանակ «Հանուն մարդու իրավունքների»
** 2000 թվական - Թեմիսի բարձրագույն իրավաբանական պարգև, «Փաստաբանի պարտքին հավատարմության համար» շքանշան
** 2006 թվական - Մոսկվայի քաղաքային իրավաբանների ասոցիացիայի նախագահության վաստակագիր
** 2006 թվական - Հելսինկյան միջազգային ֆեդերացիայի ճանաչողական մրցանակ
** 2008 թվական - Բրենանի մրցանակ, Նյու Ջերսիի համալսարան, ԱՄՆ
** 2010 թվական - Southern Methodist University-ի իրավագիտության պատվավոր դոկտոր (Դալաս, Տեխաս, ԱՄՆ)
** 2010 թվական - Լյուդովիկ Տրարիուի միջազգային մարդու իրավունքների մրցանակ:

## Թունավորելու փորձ
2008 թվականի հոկտեմբերին Կ. Մոսկալենկոյի մեքենայում սնդիկ է հայտնաբերվել այն բանից հետո, երբ վերջինս բողոքել է անկայուն վիճակից։ Ստրասբուրգի ոստիկանությունը, որտեղ տեղի է ունեցել միջադեպը, հետաքննում էր։

Նույն թվականի հոկտեմբերի 22-ին ոստիկանությանը հաջողվել է գտնել ավտոմեքենայի նախկին սեփականատիրոջը, ով երդման տակ ցուցմունք է տվել, որ մեքենան Մոսկալենկոյին վաճառելուց որորշ ժամանակ առաջ պատահաբար կոտրել է խցիկի սնդիկի բարոմետրը: Մոսկալենկոյի մեքենայում սնդիկի մասին հաղորդման և դրա ծագման մասին ոստիկանության հաշվետվության միջև ընկած շաբաթվա ընթացքում մի շարք հրապարակախոսներ և թերթեր կարողացան գրառում կատարել Պուտինի հրամանով թունավորման վարկածով:

## Հետաքրքրություն թատրոնի հանդեպ
Ինը տարվա ընթացքում, փաստաբանական աշխատանքին զուգահեռ, հանդես է եկել *«На Лесной»* թատրոն-ստուդիայում, խաղացել է դերեր Ջ. Պատրիկի «Տարօրինակ միսիս Սևիջը», Գ. Մամլինի «Զանգերը», Վ. Շուկշինի «Տեսակետը» պիեսների, «Դեպի արգելք, պարոն իմ» վոդևիլում և այլ ներկայացումներում։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Биография
* Рейтинг
* Интервью
* Дело «Калашников против России»
* Сайт Центра содействия международной защите
* Заявление членов Московской Хельсинкской группы
* Статусная победа

## Հարցազրույց
*  // ГражданинЪ TV. 17 января 2024.

Կատեգորիա:Կին իրավաբաններ
Կատեգորիա:Հայկական ծագմամբ ռուսներ
Կատեգորիա:Ռուս իրավապաշտպաններ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի իրավաբաններ
Կատեգորիա:Սանկտ Պետերբուրգի պետական համալսարանի շրջանավարտներ