Երակների վարիկոզ լայնացում

**Երակների վարիկոզ լայնացում**, հայտնի է նաև որպես **վարիկոզ**, հիվանդություն, որի պատճառով մակերեսային երակները մեծանում և ոլորվում են։ Այս երակները սովորաբար զարգանում են ոտքերի վրա, անմիջապես մաշկի տակ։ Երակների վարիկոզ լայնացումը սովորաբար առաջացնում է քիչ ախտանիշներ։ Այնուամենայնիվ, որոշ մարդիկ կարող են հոգնածություն կամ ցավ զգալ այդ հատվածում։ Բարդությունները կարող են ներառել արյունահոսություն կամ մակերեսային թրոմբոֆլեբիտ։ Ամորձապարկի երակների վարիկոզ լայնացումը կոչվում է վարիկոցելե, իսկ հետանցքի շուրջ գտնվող երակներինը՝ թութք։ Տարբեր ֆիզիկական, սոցիալական և հոգեբանական հետևանքների պատճառով երակների վարիկոզ լայնացումը կարող է բացասաբար ազդել մարդու կյանքի որակի վրա։

Երակների վարիկոզ լայնացումը հատուկ պատճառ չունի։ Ռիսկի գործոնները ներառում են ճարպակալում, նստակյաց ապրելակերպ, ոտքերի վնասվածքներ և հիվանդության ընտանեկան պատմություն։ Այս ախտաբանությունը հաճախ զարգանում է հղիության ընթացքում, իսկ երբեմն հանդիսանում է քրոնիկ երակային անբավարարության արդյունք։ Հիմնական պատճառները ներառում են երակներում թույլ կամ վնասված փականներ։ Հիվանդությունը սովորաբար ախտորոշվում է հետազոտության ժամանակ, ներառյալ ուլտրաձայնային հետազոտությունը։

Համեմատելու համար, օրինակ՝ տելեանգիէկտազիաները (անոթային ասղիկներ) ազդում են մազանոթների վրա և ունեն ավելի փոքր չափեր։

Բուժումը կարող է ներառել կենսակերպի փոփոխություններ կամ բժշկական միջամտություններ՝ ախտանիշները և արտաքին տեսքը բարելավելու նպատակով։ Կենսակերպի փոփոխությունները կարող են ներառել կոմպրեսիոն զուգագուլպաներ կրելը, ֆիզիկական վարժություններ, ոտքերի բարձրացում և քաշի կորուստ։ Հնարավոր բժշկական միջամտությունները ներառում են սկլերոթերապիա, լազերային վիրահատություն և երակների հեռացում։ Բուժման ավարտից հետո հաճախ առաջանում են ռեցիդիվներ։

Երակների վարիկոզ լայնացումը բավականին տարածված է, մարդկանց 30% կյանքի ինչ-որ փուլում առնչվում է այս հիվանդության հետ։ Տարիքի հետ հիվանդությունը ավելի է տարածվում։ Կանանց մոտ այն զարգանում է երկու անգամ ավելի հաճախ, քան տղամարդկանց։ Երակների վարիկոզ լայնացումը նկարագրվում էր պատմության ընթացքում առնվազն սկսած մ․թ․ 400 թվականից և բուժվում էր վիրաբուժական միջամտությամբ։

## Նշաններ և ախտանիշներ
* Ցավ, ոտքերում ծանրության զգացում
* Անոթային աստղիկների (տելեանգիէկտազիաներ) առաջացում ախտահարված ոտքի վրա
* Ոտքի այտուց
* Ախտահարված երակների շուրջ մաշկի գույնի դարչնագույն դեղին գույնի փայլուն փոփոխություն 
* Մաշկի կարմրություն, չորություն և քորի առաջացում, որը կոչվում է կանգային դերմատիտ կամ երակային էկզեմա
* Կտրուկ շարժումների ժամանակ մկանային սպազմեր, ինչպիսին է կանգնելը
* Անոմալ արյունահոսություն կամ ապաքինման անոմալ ժամանակ ախտահարված շրջանում
* Ախտահարված շրջանում լիպոդերմատոսկերոզ կամ կնճռոտված մաշկ 
* Անհանգիստ ոտքերի համախտանիշը տարածված սինդրոմ է այն մարդկանց մոտ, ովքեր ունեն երակների վարիկոզ լայնացում կամ քրոնիկ երակային անբավարարություն
* Սպիտակ ատրոֆիա կամ սպիտակ բծերի առաջացում
* Ոտքերում այրող, ծակծկող կամ պուլսացվող զգացողություններ
Երակների վարիկոզ լայնացում ունեցող մարդկանց մոտ կարող է դիտվել արյան հետազոտության Դ-դիմերի դրական արդյունք՝ ցածր աստիճանի քրոնիկ թրոմբոզի պատճառով լայնացած երակներում։

### Բարդություններ
Մեծ մասամբ երակների վարիկոզ լայնացումը բարորակ է, բայց ծանր դեպքերում կարող է հանգեցնել լուրջ բարդությունների՝ վատ այան շրջանառության պատճառով ախտահարված վերջույթներում, ինչպիսիք են՝
* Ցավ, դիսկոմֆորտի զգացողություն, ծանրություն, երկար քայլելու կամ կանգնելու անկարողություն
* Մաշկի հիվանդություններ / դերմատիտ, որ կարող է բերել մաշկի կորստի
* Մաշկային խոցեր, հատկապես կոճի մոտ, որոնց անվանում են սովորաբար երակային խոցեր
* Կարցինոմայի կամ սարկոմայի զարգացում երկար ժամանակ բարձիթողի վիճակում գտնվող երակային խոցերում։ Հայտնի 100-ից ավել դեպքերի չարորակացման տոկոսը կազմում է 0.4-1%։
* Փոքր վնասվածքի պատճառով ուժեղ արյունահոսություն, որը հատկապես վտանգավոր է տարեցների մոտ
* Արյան մակարդում ախտահարված երակներում, որը կոչվում է մակերեսային թրոմբոֆլեբիտ։ Հաճախ տեղակայված են մակերեսային երակներում, բայց կարող են տարածվել խորանիստ երակների մեջ, դառնալով ավելի լուրջ խնդիր։
* Սուր ճարպային նեկրոզի առաջացում, հատկապես կոճի շրջանում, ավելորդ քաշ ու երկաների վարիկոզ լայնացում ունեցող մարդկանց մոտ։ Կանայք ավելի շատ հակում ունեն, քան տղամարդիկ։

## Պատճառներ
մինի|230x230փքս|Ինչպես է ոտքի վրա առաջանում վարիկոզ լայնացած երակը: Նկար A - ն ցույց է տալիս նորմալ երակ՝ գործող փականով և նորմալ արյան հոսքով: Նկար B - ն ցույց է տալիս վարիկոզ լայնացած երակը՝ դեֆորմացված փականով, անոմալ արյան հոսքով և բարակ, ձգված պատերով: Միջին պատկերը ցույց է տալիս, թե որտեղ կարող են հայտնվել վարիկոզ լայնացած երակները ոտքի վրա:
Երակների վարիկոզ լայնացումը կանանց մոտ ավելի հաճախ է հանդիպում, քան տղամարդկանց և կապված է ժառանգականության հետ։ Ուրիշ ուղեկցող գործոններից են հղիություն, ճարպակալում, դաշտանադադար (մենոպաուզա), ծերացում, երկար կանգնել, ոտքերի վնասվածքներ և որովայնի լարվածություն։ Երակների վարիկոզ լայնացումը դժվար թե առաջանա ոտքերը խաչված նստելուց։ Ավելի հազվադեպ, բայց ոչ բացառապես, երակների վարիկոզ լայնացումը կարող է կապված լինել այլ պատճառների հետ, ինչպիսիք են հետթրոմբոֆլեբիտիկ համախտանիշը, անմիզապահությունը, երակային կամ զարկերակ-երակային մալֆորմացիան։

Երակային հետհոսքը ևս համարվում է լուրջ պատճառ։ ՀԵտազոտությունները ցույց են տվել, որ կոնքի երակների հետհոսքը կարևոր հանգամանք է երակների վարիկոզ լայնացման զարգացման համար։ Ոտքերի երակների վարիկոզ լայնացումը կարող է կապված լինել նաև ձվարանային երակների հետոսքի հետ։ Եվ ձվարանային երակների, և ներքին զստային երակի հետհոսքը առաջացնում են ոտքերի երակների վարիկոզ լայնացում։ Այս վիճակը հանդիպում է 14% կանանց մոտ, ովքեր ունեն երակների վարիկոզ լայնացում կամ 20% կանանց մոտ, ովքեր ունեցել են հեշտոցային ծննդաբերություն և ոտքերի երակների վարիկոզ լայնացում։ Բացի այդ, առկա տվյալները ցույց են տալիս, որ կոնքի երակների հետհոսքը չհայտաբերելու և չբուժելու դեպքում կարող են լինել երակների վարիկոզ լայնացման ռեցիդիվներ։

Ի հայտ են գալիս ավելի շատ ապացույցներ, որ երակների վարիկոզ լայնացման ձևավորման գործում և ռեցիդիվների առաջացման գործընթացում դեր են կատարում թափանցող երակները։
ձախից|մինի|175x175փքս|Վարիկոզ լայնացած և նորմալ երակի համեմատություն
Երակների վարիկոզ լայնացում հնարավոր է առաջանա հիպերհոմոցիստեինեմիայի պատճառով, այն կարող է բերել զարկերակի երեք կարևոր կառոուցվածքային բաղադրիչների առաջացման խանգարման և քայքայման՝ կոլագեն, էլաստին, պրոտեոգլիկան։ Հոմոցիստեինը անընդհատ քայքայում է ցիստեինի դիսուլֆիդային կամրջակները և լիզինի ամինաթթվային մնացորդները սպիտակուցների մեջ, աստիճանաբար ազդելով ֆունկցիայի և կառուցվածքի վրա։ Ավելի պարզ ասած հոմոցիստեինը հանդիսանում է երկարատև ապրող սպիտակուցների՝ կոլագենի կամ էլաստինի, կամ ֆիբրիլինի «քայքայիչ նյութ»։ Այսպիսի երկարատև ազդեցությունները դժվար է հաստատել կլինիկական հետազոտություններում, որոնք ուղղված են հիպոտենզիա ունեցող խմբերի ուսումնասիրության վրա։ Կլիպել-Տրենոնեի և Պարկս-Վեբերի սինդրոմները կարևոր են տարբերակիչ ախտորոշման համար։

Այլ պատճառներից է ալկոհոլի քրոնիկ օգտագործումը, այն հարուցում է անոթների լայնացում, կախված արյան խտությունից և մածուցիկությունից։

## Ախտորոշում
### Կլինիկական թեստ
Կլինիկական թեստերը, որոնք կարող են կիրառվել, ներառում են՝
* Տրենդելենբուրգի թեստ՝ երակային հետհոսքի տեղը և ենթամաշկային ու ազդրային երակների միացման տեղի բնույթը որոշելու համար։

### Հետազոտություններ
Սովորաբար, երակների վարիկոզ լայնացումը վիզուալիզացիայի մեթոդով հետազոտում էին միայն այն դեպքերում, երբ կար կասկած խորանիստ երակների անբավարարության, ոեցիդիվների ժամանակ կամ եթամաշկային և ծնկային երակների միացման ընդգրկման ժամանակ։ Ներկայումն այս մեթոդը քիչ է տարածված։ Երակների վարիկոզ լայնացում ունեցող մարդիկ այժմ հետազոտվում են ստորին վերջույթների ՈՒՁՀ (ուլտրաձայնային հետազոտություն) միջոցով։ Ռանդոմիզացված վերահսկվող փորձարկումները երակների վարիկոզ լայնացում ունեցող մարդկանց մոտ, ովքեր պարբերաբար անցնում էին ՈՒՁՀ ու ովքեր չէին հետազոտվում, ցույց են տվել ռեցիդիվների ու կրկնակի վիրահատությունների կրկնության զգալի տարբերություն 2-7 տարվա ուսումնասիրության ընթացքում։

### Դասեր
ԿԷԱՊ () դասկարգումը (կլինիկական, էթիոլոգիական, անատոմիական ու պաթոֆիզիոլոգիական), որը մշակվել է 1994 թվականին Ամերիկյան անոթաբանների դիտաժողովի միջազգային հատուկ կոմիտեի () կողմից, նկարագրում է այս դասերը՝
* C0 – հիվանդության տեսանելի կամ շոշափելի ախտանիշների բացակայություն
* C1 – տելեանգիէկտազիաներ (անոթային ասղիկներ) կամ ցանցային երակներ
* C2 – վարիկոզ լայնացած երակներ
* C2r - երակների վարիկոզ լայնացման ռեզիդիվ
* C3 – այտուց
* C4 - մաշկի և ենթամաշկային բջջանքի փոփոխություններ քրոնիկ երակային հիվանդության պատճառով
* C4a – պիգմենտացիա կամ էկզեմա
* C4b – լիպոդերմատոսկլերոզ կամ սպիտակ ատրոֆիա
* C4c - ֆլեբեկտատիկ պսակ
* C5 – լավացած երակային խոց
* C6 – ակտիվ երակային խոց
* C6r - ռեցիդիվող երակային խոց

Յուրաքանչյուր կլինիկական դաս հավելյալ բնութագրվում է ներքևի ինդեքսով՝ կախված նրանից, թե հիվանդը սիմպտոմատիկ է (S), թե ասիմպտոմատիկ (A), ինչպիսին է օրինակ C2S-ը։

## Բուժում
Բուժումը կարող է լինել ինչպես ակտիվ, այնպես էլ պահպանողական։

### Ակտիվ
Ակտիվ բուժման տարբերակները ներառում են վիրահատկան միջամտություն, լազերային ու ռադիոհաճախականն աբլացիա և ՈՒՁՀ հսկողության տակ փրփրային սկլերոթերապիա։ Նոր հետազոտության բուժման տարբերակները ներառում են ցիանոակրիլատիկ սոսինձ, մեխանոքիմիական աբլացիա ու ներերակային գոլորշային աբլացիա։ բուժմաին մեթոդների միջև էական տարբերություն չի հայտնաբերվել, բացառությամբ, որ ռադիհ ճախական աաբլացիոն մեթոդը կարող է ավելի երկարատև ազդեցություն ունենալ։

### Պահպանողական
2013 թվականի հուլիսին Առողջապահության և կլինիկական որակի ազգային ինստիտուտը () հրապարակել է կլինիկական ուղեցույցներ, որտեղ խորհուրդ է տրվում երակների վարիկոզ լայնացման ախտանշանային համալիր (C2S) ու ավելի ծանր ձևեր ունեցող բոլոր մարդկանց ողղորդել անոթային ծառայություններ՝ բուժման համար։ Պահպանողական բուժման տեսակներ, ինչպիսին է կոմպրեսիոն զուգագուլպաների կրումը, խորհուրդ չի տրվում օգտագործել, բացառությամբ դեպքերի, երբ բուժումը հնարավոր չէ։

Երակների վարիկոզ լայնացման ախտանիշները հնարավոր է վերահսկել հետևյալ ձևերով՝
* Որքերի բարձրացումը հաճախ ապահովում է ախտանիշների ժամանակավոր թեթևացում 
* Կանոնավոր ֆիզիկական վարժությունների կատարումը հնչում է խելամիտ, սակայն չունի որևէ ապացուցողականություն
* Ցույց է տրվել, որ աստիճանական սեղմման կոմպրեսիոն զուգագուլպաների կրումը ճնշման փափոխական գրադիենտով (II կամ III դաս) կարգավորում է այտուցը, բարելավում է նյութափոխանակությունը և միկրոշրջանառությունը ոտքերի վարիկոզ լայնացած երակներում։ Նաև ապահովում է դիսկոմֆորտի թեթևացումը կապված հիվադության հետ։ Պետք է զգույշ լինել օգտագործումից այն հիվանդների մոտ, ովքեր ունեն ծայրամասին զարկերակների հիվանդություններ։
* Ապացուցված է, որ ընդհատվող օդաճնշական սեղղման սարքեր կրելը նվազեցնում է ցավն ու այտուցը
* Դիոսմին, հեսպերիդին և այլ ֆլավանոիդներ 
* Հակաբորբոքային դեղորայքներ, ինչպիսին են իբուպրոֆենը կամ ասպիրինը, կարող են օգտագործվել որպես մակերեսային թրոմբոֆլեբիտի բուժման մաս՝ աստիճանական սեղմման կոմպրեսիոն զուգագուլպաների հետ մեկտեղ, սակայն կա աղիքային արյունահոսության վտանգ։ Տարածված մակերեսային թրոմբոֆլեբիտի դեպքում պետք է դիտարկել հակամակարդիչ թերապիայի, թրոմբէկտոմիայի կամ սկլերոթերապիայի հնարավորությունը ախտահարված երակում։
* Տեղային օգտագործման քսուքները օգնում են երակների վարիկոզ լայնացման հետ կապված ախտանիշների մեղմացմանը, ինչպիսին են բորբոքումը, ցավը, այտուցը, քորը, չորությունը

### Բուժական միջոցառումներ
#### Սթրիփինգ
Սթրիփինգը հանդսանում է գլխավոր երակային ցողունից ենթամաշկային երակի լրիվ կամ մասնակի հեռացում (մեծ/երկար կամ փոքր/կարճ)։ Բարդությունները ընդգրկում են խորանիստ երակների թրամբոզ (5.3%), թոքային էմբոլիա (0.06%), վերքային բարդություններ, ներառյալ ինֆեկցիա (2.2%)։ Կան տվյալներ ենթամաշկային երակի վերականգնման վերաբերյալ հեռացումից հետո։ Ավանդական վիրաբուժության համար ռեցիդիվների հաճախականությունը, որը ուսումնասիրվել է 10 տարվա ընթացքում, տատանվում է 5%-ից 60%-ի սահմաններում։ Բացի այդ, քանի որ միջամտության ժամանակ հեռացվում են գլխավոր ենթամաշկային ցողունները, դրանք այլևս ենթակա չեն հետագայում որպես երակային շունտ օգտագործման համար (կորոնար կամ ոտքի զարկերակների կենսական կարևոր հիվանդություններ)։

#### Այլ
Այլ վիրաբուժական միջամտություններ՝
* CHIVA մեթոդ () (երակային անբավարարության ամբուլատոր պահպանողական հեմոդինամիկ շտկում) համեմատաբար քիչ ինվազիվ վիրաբուժական միջամտություն, որ ներառում է երակային հեմոդինամիկան ու պահպանում է մակերեսային երակային համակարգը։ Ընդհանուր արդյունավետությունը, համեմատած սթրիփինգի, ոադիոալիքային աբլացիայի կամ ներերակային լազերային թերապիայի հետ, անհասկանալի է, չկան հավաստի տվյալներ այս մեթոդի առավելության մասին հիվանդության ռեցիդիվների ժամանակ։ Կան ցածր հավաստիության մակարդակի որոշ տվյալներ, որ այս մեթոդը կարող է հանգեցնել ավելի մեծ քանակի արյունազեղումների՝ համեմատած ռադիոհաճախական աբլացիոն բուժման մեթոդի հետ։
* Ամբուլատոր ֆլեբէկտոմիա
* Երակների լիգավորումը կատարվում է ենթամաշկային ու ազդրային երակների միացման տեղում՝ այդտեղ եկող արյան հոսքի դադարեցումից հետո, առանց հեռացնելու մեծ ենթամաշկային երակը, այն պայմանով, որ թափանցող երակները ամբողջական են և չկա թրոմբոզ խորանիստ երակներում։ Այս մեթոդով պահպանվում է մեծ ենթամաշկային երակը։
* Կրիովիրաբուժություն, իրականցվում է կրիոզոնդի ներմուծումով մեծ ենթամաշկային երակ, ենթամաշկային ու ազդրային երակների միացման տեղը կապելուց հետո։ Այնուհետև զոնդը սառեցվում է օգտագործելով NO2 կամ CO2 մինչև −85oF։ Երակը կպնում է զոնդին ու սառում, հետո կարող է հեռացվել ռետրոգրադ ձևով 5 վայրկյան սառելուց հետո։ Սա երակի հեռացման տարբերակ է։ Այս մեթոդի միակ իմաստը դիստալ կտրվածքից խուսափելն է։

#### Սկլերոթերապիա
Սովորաբար վարիկոզ լայնացած երակների ու «անոթային ասղիկների» բուժման ոչ վիրահատական մեթոդը սկլերոթերապիան է, որի ժամանակ դեղը, որ կոչվում է սկլերոզանտ, ներարկվում է երակներ, դրանք փոքրացնելու համար։ Դեղանյութերը, որոնք սովորաբար օգտագործվում են որպես սկլերոզանտ, հանդիսանում են՝ պոլիդոկանոլ (Asclera բրենդային անվամամբ ԱՄՆ-ում, Aethoxysklerol՝ Ավստրալիայում), նատրիումի տետրադեցիլ սուլֆատ, սկլերոդեքս (Կանադա), հիպերտոնիկ աղային լուծույթ, գլիցերին ու քրոմացված գլիցերին։ Նատրիումի տետրադեցիլ սուլֆատի (Fibrovein բրենդային անվամամբ Ավստրալիայում) լուծույթը կարելի է խառնել սկլերոզանտի տարբեր կոնցենտրացիաներով, սկլերոզանտ / գազի տարբեր հարաբերակցություններով օդի, CO2-ի կամ O2-ի հետ՝ փրփուրի ստացման համար։ Փրփուրները թույլ են տալիս ավելի շատ երակներ մշակել մեկ միջամտության ժամանակ համապատասխան արդյունավետությամբ։ Իրա օգտագործումը, ի տարբերություն հեղուկ սկլերոզանտի, դեռ առաջացնում է հակասություններ ու չկան հստակ ապացույցներ, որ փրփուրի օգտագործումը ավելի է գերազանցում հեղուկ սկլերոզանտի կիրառմանը։ Սկլերոթերապիան օգտագործվում է որպես վարիկոզ լայնացած երակների բուժման ձև ավելի քան 150 տարի։ Սկլերոթերապիան հաճախակի կիրառվում է տելեանգիէկտազիաների (անոթային աստղիկներ) ու վարիկոզ լայնացած երակների բուժման համար, որոնք պահպանվում են կամ ռեցիդիվում են երակների հեռացումից հետո։ Սկլերոթերապիան կարող է իրականացվել նաև փրփրացրած սկլերոզանտների միջոցով ՈՒՁՀ վերահսկողության տակ՝ ավելի մեծ վարիկոզ լայնացած երակները բուժելու համար, ներառյալ մեծ ենթամաշկային ու փոքր ենթամաշկային երակները։

Կան որոշակի տվյալներ, որ սկլերոթերապիան հանդիսաում է անվտանգ և կարող է արդյունավետ բուժման տարբերակ լինել կոսմետիկ տեսքը բարելավելու, մնացորդային վարիկոզ լայնացած երակները նվազեցնելու, կյանքի որակը բարելավելու ու ախտանիշները քչացնելու համար, որոնք առկա են երակների վարիկոզ լայնացման պատճառով։ Կան նաև թույլ ապացուցողական տվայլներ, որ բուժման այս տարբերակը կարող է ունենալ խորանիստ երակների թրոմբոզի ավելի բարձր ռիսկ։ Հայտնի չէ, իջացնում է արդյոք սկլերոթրապիան երակների վարիկոզ լայնացման ռեցիդիվերի առաջացման հավանականությունը։ Հայտնի չէ նաև, թե արդյոք սկլերոթերապիայի բուժման մեթոդի մեջ օգտագործվող հեղուկի, նյութի կամ փրփուրի տեսակը հանդիսանում է ամենարդյունավետը ու բարդությունների նվազագույն ռիսկով տարբերակը։

Սկելոթերապիայի բարդությունները հազվադեպ են, բայց կարող են ներառել թրոմբների ու խոցերի առաջացումը։ Անաֆիլակտիկ ռեակցիաները չափազանց հազվակի են, սակայն կարող են կյանքին սպառնացող լինել, այդ իսկ պատճառով բժիշկները պետք է միշտ պատրաստի ունենան ռեանիմացիոն հավաքածու։ Գրանցվել է ինսուլտի մեկ դեպք ՈՒՁՀ վերահսկվող սկլերոթերապիայից հետո, Երբ ներարկվել է փրփուր սկլերոզանտի ավելի մեծ չափաբաժին, քան սովորական դեպքերում։

#### Ներերակային ջերմային աբլացիա
Գոյություն ունեն երեք տեսակի ներերակային ջերմային աբլացիայի տարբեակներ՝ լազերային, ռադիոհաճախական և գոլորշային։

Ավստրալիայի առողջապահական ծառայությունների խորհրդատվական կոմիտեն () 2008 թվականին պարզել է, որ ներերեկային լազերային աբլացիան վարիկոզ լայնացած երակների բուժման համար հանդիսանում է ավելի արդյունավետ կարճաժամկետ պարագայում ու, ընդհանուր առմամբ, նույնքան արդյունավետ, որքան երակների լիգավորման բուժման ձևը կամ երակների սթրիփինգը։ Հասանելի գրականությունը ուսումնասիրելուց ու գնահատելուց հետո պարզվել է նաև, որ լուրջ բարդությունների զարգացման հաճախականությունը, ինչպիսին է խորանիստ երակների թրոմբոզի առաջազումը, նյարդերի վնասումն ու պարեսթեզիան, հետվիրահատական ինֆեկցիաներն ու հեմատոմաները, ըստ երևույթին, ավելի մեծ է երակների լիգավորման կամ սթրիփինգի ժամանակ, քան ներերակային լազերային աբլացիայի պարագայում։ Ներերակային լազերային աբլացիայի բարդությունները ներառում են մաշկի աննշան այրվածքներ (0.4%) ու ժամանակավոր պարեսթեցիա (2.1%)։ Ներերակային լազերային աբլացիայի ամենաերկար հետազոտությունը տևել է 39 ամիս։

Երկու պրոսպեկտիվ ռանդոմիզացված հետազոտությունները ցույց են տվել ավելի արագ վերականգնում ու ավելի քիչ բարդությունների առաջացում ռադիոհաճախական աբլացիայից հետո՝ համեմատած բաց վիրահատության հետ Մայերսը գրել էր, որ փոքր ենթամաշկային երակի հետհոսքի բաց վիրահատությունը հնացել է։ Նա նշել է, որ այս երակները պետք է բուժվեն ներերակային միջամտության մեթոդներով, հիմնվելով վիրահատական բուժումից հետո ռեցիդիվների առաջացման բարձր հաճախականության ու նյարդերի վնասման ռիսկի վրա (մինչև 15%)։ Համեմատության համար ցույց է տրվել, որ ռադիոհաճախական աբլացիան վերահսկում է փոքր ենթամաշկային երակի հետհոսքի դեպքերի 80%-ը 4 տարվա ընթացքում, ասաց Մայերսը։ Ռադիոհաճախական աբլացիայի բարդությունները ներառում են այրվածքներ, պարեսթեզիա, կլինիկական ֆլեբիտ ու քիչ ավելի բարձր ռիսկի ցուցանիշներ խորանիստ երակների թրոմբոզի (0.57%) և թոքային էմբոլիայի (0.17%) առաջացման համար։ Մեկ 3-ամյա հետազոտությունը համեմատել է ռադիոհաճախական աբլացիայից հետո ռեցիդվների զարգացման հաճախակնությունը (33%) բաց վիրահատական միջամտությունից հետո զարգացած ռեցիդիվների հետ, որը կազմել է 23%։

Գոլորշային բուժման մեթոդը իրենից ներկայացնում է գոլորշու իմպուլսների ներարկում վնասված երակի մեջ։ Այս բուժման տարբերակը, որն աշխատում է բնական գործոնի (ջրի) հետ, ունի նման արդյունքներ, ինչպիսին ունեն լազերային կամ ռադիոհաճախական բուժման ձևերը։ Գոլորշային մեթոդը տալիս է բազմաթիվ հետվիրահատական առավելություններ հիվանդին (լավ էսթետիկ արդյունքներ, քիչ ցավ և այլն)։

Ներերակային լազերային աբլացիան ու ռադիոհաճախական աբլացիան պահանջում են բժիշկների հատուկ պատրաստվածություն ու հատուկ սարքավորումներ։ Ներերակային լազերային աբլացիան իրականցվում է որպես ամբուլատոր միջամտություն և չի պահանջում վիրահատարան, իսկ հիվանդը կարիք չունի ընդհանուր անզգայացում։ Բժիշկները օգտագործում են բարձր հաճախականության ուլտրաձայն միջամտության ժամանակ, որպեսզի վիզուալիզացնեն ենթամաշկային կառույցների միջև անատոմիական փոխդասավորությունը։

Որոշ պրակտիկ բժիշկներ կատարում են նաև ֆլեբէկտոմիա կամ ՈՒՁՀ վերահսկվող սկլերոթերապիա ներերակային բուժման ժամանակ։ Հաճախ առաջնային բուժումից հետո շաբաթների կամ ամիսների ընթացքում պահանջվում է ավելի փոքր չափի երակային ճյուղերի բուժում, որտեղ կա երակների վարիկոզ լայնացում։ Գոլորշային բուժման տարբերակը հանդիսանում է հուսալի մեթոդ ինչպես բժիշկների համար (կաթետերի հեշտ տեղադրում, ռեցիդիվների ժամանակ արդյունավետություն, ամբուլատոր միջամտություն, պարզ ու ֆինանսապես մատչելի միջամտություն), այնպես էլ հիվանդների համար (ավելի քիչ հետվիրահատական ցավ, բնական գործոն, արագ վերականգնում առօրյա գործունեության)։

#### Բժշկական սոսինձ
Բժշկական սոսինձ, կոչվում է նաև բժշկական սուպեր սոսինձ, իրենից երկայացնում է առաջատար ոչ վիրահատական երակների վարիկոզ լայնացման բուժում, որի ժամանակ լուծույթը ներարկվում է ախտահարված երակի մեջ փոքր կաթետերի միջոցով ՈՒՁՀ վերահսկման տակ։ Այս սոսինձը կազմված է ցիանոակրիլատից և նախատեսված է երակի կապման համար ու արյան հոսքի ուղղորդման դեպի առողջ երակներ։

Բուժումից հետո օրգանիզմը բնական եղանակով ներծծում է բուժված երակը, որը վերջում վերանում է։ Բժշկական սոսինձը, պահանջելով միայն փոքր կտրվածք և հիվանդանոցային բուժման բացակայություն, վերջին տարիների ընթացքում առաջացրել է մեծ հետաքրքրություն, ցուցաբերելով 96.8% արդյունավետության ցուցանիշներ։

Այս բուժումից, ինչպես նաև ցանկացած այլ տեսակի բուժումից հետո, պահանջվում է հետագա խորհրդատվություն՝ ախտահարված երակի ստուգման ու վիճակը գնահատելու և անհրաժեշտության դեպքում բուժումը շարունակելու համար։

#### Էխոթերապեվտիկ բուժում
Երակների վարիկոզ լայնացման ոլորտում վերջին բժշկական նորամուծությունից է բարձր ինտեսիվության կենտոնացված ուլտրաձայնային թերապիան ()։ Բուժման այս ձևը հանդիսանում է լիովին ոչ ինվազիվ ու պարտադիր չէ, որ կատարվի վիրահատարանում, ի տարբերություն այլ կիրառվող միջամտությունների։ Սա պայմանավորված է նրանով, որ այս մեթոդը ներառում է իր մեջ մարմնի արտաքինից բուժում, երբ տեղի է ունենում ներթափանցում առանց մաշկը վնասելու՝ տվյալ տարածքում երակների բուժման համար։ Այս տեսակ բուժումը սպիներ չի թողնում և թույլ է տալիս հիվանդին անմիջապես վերադառնալ իր առօրյա կյանքին։

## Համաճարակաբանություն
Երակների վարիկոզ լայնացումը առավելապես տարածված է 50 տարեկանից հետո։ Ավելի հաճախ հանդիում է կանանց մոտ։ Կա ժառանգականության դեր առաջացման մեջ։ Այս հիվանդությունը հաճախ նկատվել է ծխողների, քրոնիկ փորկապությամբ տառապողների ու այն մասնագետների մոտ, ում աշխատանքը պահանջում է երկար ժամանակ ոտքերի վրա կանգնած մնալ, ինչպիսին են մատուցողներ, բուժքույրեր, դիրիժորեր, թատրոնի դերասաններ, տարբեր խաղերի մրցավարներ, պահակներ, ճանապարհային ոստիկանության աշխատակիցներ, վաճառողներ, վիրաբույժներ և այլն։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ

Կատեգորիա:Անոթային հիվանդություններ
Կատեգորիա:Բժշկություն