open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Արմեն Աղաբաբյան (գիտնական)

**Արմեն Հայրապետի Աղաբաբյան** (), կաթնագործության բնագավառի հայ գիտնական։ Գյուղատնտեսական գիտությունների դոկտոր (1972), պրոֆեսոր (1972)։

Աշոտ Արմենի Աղաբաբյանի հայրը։

## Կենսագրություն
Արմեն Աղաբաբյանը ծնվել է 1925 թվականի հունիսի 15-ին Լեռնային Ղարաբաղի Մարտակերտի շրջանի Հայադ գյուղում։ 1953 թվականին ավարտել է Երևանի անասնաբուծական-անասնաբուժական ինստիտուտը։ 1956-1960 թվականներին եղել է ԼՂԻՄ Մարտունու շրջանի գյուղվարչության պետական գործկոմի նախագահ, 1961-1974 թվականներին՝  Երևանի անասնաբուծական-անասնաբուժական ինստիտուտի կաթի տեխնոլոգիայի հիմնախնդրային լաբորատորիայի կաթի ֆիզքիմիայի բաժնի վարիչ։

Ուսումնասիրել է (առաջինը Հայաստանում) շվեյցարական, չանախ և հայկական պանիրների հասունացման շարժընթացում էլեկտրոնային դաշտի ազդեցության տակ սպիտակուցային ֆրակցիաների անջատումը, աղաջրային պանիրների հասունացման վրա միկրոտարրերի տարբեր խառնուրդների ազդեցությունը։

## Մահ
Արմեն Աղաբաբյանը մահացել է 1974 թվականի հունվարի 27-ին, Երևանում։

## Երկեր
* Աղաբաբյան Ա. Հ., Կաթի և կաթնամթերքների կենսաքիմիան, Երևան, 1973 (համահեղինակ)։
* Աղաբաբյան Ա. Հ., Կաթի բաղադրության և հատկությունների փոխադարձ կապը, Երևան, 1974։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Գյուղատնտեսական գիտությունների դոկտորներ
Կատեգորիա:Երևանի անասնաբուծական-անասնաբուժական ինստիտուտի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Կաթնագործության բնագավառի հայ գիտնականներ
Կատեգորիա:Հայ գիտնականներ
Կատեգորիա:Հայ պրոֆեսորներ
Եվա Մոլթեսեն

**Եվա Ելիզաբեթ Մոլթեսեն** (), ֆիննա-դանիացի գրող և խաղաղության համար պայքարող ակտիվիստ։ Ելիզաբեթ Մոլթեսենը 1896 թվականին Դանիայում շարունակել է կրթությունը, ամուսնացել դանիացու հետ և բնակվել այնտեղ։ Նա իր գրական ստեղծագործությունները հրատարակել է երկու լեզվով` ֆիններեն և դանիերեն` դանիացիներին ծանոթացնելով իրենց հայրենի Ֆինլանդիային։ Կոպենհագենում ստեղծել է ֆիննական միություն։ Եվան ստեղծել է ֆիննա-դանիական և դանիա-ֆիննական բառարաններ։ Մոլթեսենը` դանիացի կանանց խաղաղության համար պայքարի հիմնադիր անդամներից մեկը, 1915 թվականին հիմնել է խաղաղության և ազատության համար պայքարի կանանց միջազգային լիգայի դանիական բաժանմունքը։ 1918 թվականին մասնակցել համազազգային ընտրություններին, բայց չի ընտրվել։

## Վաղ կյանք և կրթություն
Ծնվել է Ջորոնիենում` Ֆինլանդիայում։ Եվա Ելիզաբեթ Հալսթրոմը ֆարմատիկ Ֆրանս Ալգոթ Հոլստրեմի (1835–1878) և Օլգա Ելիզաբեթ Հասինստիտար Նիմանի (1843–1912) դուստրն էր։ Փոքր հասակում կորցրել էր և' հորը, և' եղբայրներին ու քրոջը։ Նա մոր հետ գնացել էր Հելսինկի, որտեղ ընդունվել էր շվեդական դպրոց։ 1894 թվականին ավարտել էր  Հելսինկիի համալսարանը` ստանալով մագիստրոսի աստիճան։

1896 թվականին  Եվա Մոլսթրեմը ստացել էր կրթաթոշակ, որը նրան թույլ էր տվել շարունակել կրթությունը Դանիայում` Ասկովա Հոյսկոլի  ժողովրդական ուսումնարանում։ Հենց այնտեղ նա հանդիպել էր իր ամուսնուն` եկեղեցիների պատմագետ Լաուստ Ջեֆսեն Մոլթեսենին (1865–1950)։ Նրանք ամուսնացել են 1898 թվականին, իսկ նրանց առաջնեկը ծնվել է հաջորդ տարի։

## Մասնագիտական կյանք
Թեև նա ամբողջովին հարմարվել էր դանիական կենցաղավարությանը, սակայն երբեք չէր մոռացել հայրենի Ֆինլանդիան` ամբողջ աշխարհի ֆինն կանանց հետ խոսելով այն մասին, թե ինչպես են ռուսները վերաբերվում ֆիններին։ 1904 թվականին Մոլթեսենը Կոպենհագենում հիմնել էր ֆիննական միություն (*Finske Forening*)։ 1905 թվականին՝ իր վերջին` չորրորդ երեխայի ծննդից հետո, նա հրատարակել ֆիննա-դանիական և դանիա-ֆիննական բառարաններ, իսկ 1910 թվականին՝ պատմվածքների ժողովածու (ֆիննական մշակութային ժառանգություն)։ 
1920 թվականին Մոլթեսենը հրատարակել է դանիերեն կարճ պատմական աշխատություն` *Det finske Finland* (The Finnish Finland), նաև աշխատություններ ու հոդվածներ Դանիայի մասին։

Մոլթեսենը խորը սթրես է ապրել 1926 թվականին իր որդու` Էրիկի մահվան պատճառով, որից հետո ավելի ու ավելի է  թուլացել։
Նա մահացել է Գենոֆթայում 1934 թվականի նոյեմբերի 10-ին և թաղվել է Գենտոֆթ գերեզմանատանը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Դանիայի կին քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Դանիացի գրողներ
Կատեգորիա:Դանիացի պացիֆիստներ
Կատեգորիա:Դանիացի ֆեմինիստներ
Կատեգորիա:Կին ակտիվիստներ
Կատեգորիա:Հելսինկիի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Ֆինն գրողներ
Կատեգորիա:Ֆինն թարգմանիչներ
Բարբարա Գրեյս Թուկեր

thumb|Թուկերը Լոնդոնի Խորհրդարանի հրապարակում, մարտ, 2012

**Բարբարա Գրեյս Թուկեր**,  Ավստրալիայի խաղաղության համար պայքարող ակտիվիստներից։ Նա բնիկ մելբուրնցի է (Մելբուրնի արվարձան՝ Գլեն Ուեվերլիից)։ Ճանապարհորդել է մինչև Բրիտանիայում 1980-ականների սկզբին հաստատվելը։

thumb|Բրայան Հույը (հենակներով) Բարբարա Գրեյս Թուկերի հետ,  2009,  Ծննդյան օրը

Թուկերը միացել է Լոնդոնի խորհրդարանի հրապարակային խաղաղության արշավին (Բրայան Հույին)  2005 թվական դեկտեմբերին։ Այս շուրջօրյա քարոզարշավը նախաձեռնել էր Հույը 2001 թվականի հունիսին՝ բողոքելու Իրաքի կազմակերպած պատժամիջոցների դեմ, որոնց պատճառով խաթարվել էր իրաքյան հասարակության կյանքը և, ըստ ՅՈՒՆԻՍԵՖ-ի, սպանվել էր 500,000 երեխա։  Թուկերը յոթ տարվա ընթացքում մոտավորապես 47 անգամ  ձերբակալվել է (սովորաբար` «չարտոնված ցույցի» մեղադրանքով)։ Նա 9 շաբաթվա բանտարկություն է կրել Հոլովեի բանտում
։
2012 թվականի հունվարից նրան թույլ չի տրվել օգտագործել վրան, վերմակ կամ քնապարկ։ Դրանից հետո նա քնել է աթոռի մեջ, մինչև որ դա նույնպես բռնագրավվել է։ Թուկերը բուժվել է Հիպոթերմիա հիվանդության դեմ և որոշ ժամանակը անցկացրել է  ներերակային ընդունելով։ 2013 թվականի հունվարին (ընդհանուր առմամբ ութ տարի շարունակ հրապարակային բողոքից հետո) Թուկերը հացադուլ է սկսել
։ Նա և իր կողմնակիցները շարունակում են իրենց պայքարը և այդպես արեց մինչև 2013 թվականի վերջը։

## Ծանոթագրություններ

 
Կատեգորիա:Ակտիվիզմ
Կատեգորիա:Ապրող անձինք
Կատեգորիա:Ավստրալիացի հասարակական գործիչներ
Կրտսեր որդու փողոց (ֆիլմ)

«**Կրտսեր որդու փողոց**» (), ռեժիսոր Լև Գոլուբի ֆիլմը, որը նկարահանվել է Լև Կասիլի և Մաքս Պոլյանովսկու համանուն վեպի հիման վրա։ Ֆիլմը նվիրված է հերոս-պիոներ Վոլոդյա Դուբինինի ճակատագրին։

## Սյուժե
Կերչ քաղաքում ապրում է պիոներ Վոլոդյա Դուբինինը։ Դասերի ընթացքում նա կարդում է Չկալովի մասին գիրք։ Նախագծում է սավառնակներ, որոնք թռչում են մյուսներից ավելի երկար, հոգ է տանում ցածր դասարանների երեխաներին։ Կապիտան հոր հետ գնում է ձկնորսության։ Երբ սկսվում է Հայրենական մեծ պատերազմը, նրա հայրը մեկնում է ռազմաճակատ, իսկ Վոլոդյան ձգտում է ընդունվել պարտիզանական ջոկատ։

## Դերերում

## Նկարահանող խումբ
* Սցենարիստ՝ Լև Կասիլ
* Բեմադրող ռեժիսոր՝ Լև Գոլուբ
* Օպերատոր՝ Իսրայել Պիկման
* Նկարիչ՝ Վլադիմիր Բելոուսով
** Բեմադրող նկարչի օգնական՝ Վլադիմիր Դեմենտև
* Կոմպոզիտոր՝ Վլադիմիր Օլովնիկով, Յուրի Բելզացկի

## Մրցանակներ
* Մերձբալթյան հանրապետությունների և Բելառուսի կինոփառատոնի հատուկ մրցանակ Լև Գոլուբին «մանկական ֆիլմի վրա աշխատելու համար»

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումններ
* 

Կատեգորիա:1960-ականների ռուսերեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:1962 ֆիլմեր
Կատեգորիա:«Բելառուսֆիլմ» ստուդիայի ֆիլմեր
Կատեգորիա:Խորհրդային մանկական ֆիլմեր
Կատեգորիա:Խորհրդային արկածային ֆիլմեր
Կատեգորիա:Խորհրդային ռազմական ֆիլմեր
Կատեգորիա:Խորհրդային դրամա ֆիլմեր
Կատեգորիա:1962 դրամա ֆիլմեր
Կատեգորիա:1960-ականների խորհրդային ֆիլմեր
Մթնաձորի «չարքը»

**Մթնաձորի «չարքը»**, Ակսել Բակունցի պատմվածքներից։

## Պատմություն
Պատմվածքն առաջին անգամ տպագրվել է 1927 թվականին «Մթնաձոր» ժողովածուի մեջ, ապա տպագրվել է Բակունցի Երկերի 1955 և 1964 թվականների  հրատարակություններում։ Տպարանային ձեռագիրը բաղկացած է 17X23 սմ 21 փոքրադիր թերթերից, որոնց յուրաքանչյուրի մեկ էջում բնագիրը մաքուր գրված է հեղինակի ձեռքով՝ մուգ-մանուշակագույն  թանաքով։ Էջերը համարակալված են։ Պատմվածքի վերջում թվական չկա նշված, կա միայն Ակսել ստորագրությունը, որի վրա կապույտ մատիտով գիծ է քաշված։ Հավանաբար գրողը գիծը քաշել է, որ չշարվի։

Ըստ Ակսել Բակունցի Երկերի ժողովածուի 1-ին հատորի բնագրերի և ծանոթագրությունների հեղինակ Ռաֆայել Իշխանյանի ենթադրության՝  տպարանային այդ բնագիրը Բակունցը պատրաստել է որևէ պարբերականի ուղարկելու նպատակով և ոչ իր առաջին ժողովածուի համար, դրա ապացույցն են Ակսել ստորագրությունը և էջերի առանձին  համարակալումը։
Ռաֆայել Իշխանյանը ենթադրում է նաև, որ պատմվածքի հերոսուհու՝ ընկեր Ասյայի նախակերպարը հանդիսացել է Բակունցի ավագ քույրը՝ Աննան, որը 1920-ական թվականներին Զանգեգուրի գյուղական կանանց մեջ աշխատանք էր տանում։

Պատմվածքը տպագրվում է ըստ Ակսել Բակունց «Մթնաձոր» (Ժողովածու), Երևան, 1927  բնագրի։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Պատմվածքներ
Կատեգորիա:Ակսել Բակունցի ստեղծագործություններ
Էմանուել Մամանա

**Էմանուել Էռնան Մամանա** (, ), արգենտինացի ֆուտբոլիստ, ռուսական «Զենիթի» պաշտպան։

## Ակումբային կարիերա
«Ռիվեր Փլեյթ» առաջին թիմ է տեղափոխվել 2014 թվականին և նրա կազմում նորամուտը նշել է նոյեմբերի 24-ին «Ռասինգի» հետ հանդիպման ժամանակ։ Ընդհանուր առմամբ իր առաջին մրցաշրջանում նա անցկացրել է երկու հանդիպում։ Առաջին գոլը խփել է 2016 թվականի մարտի 14-ին «Կոլոնի» դեմ խաղում։

2016 թվականի հուլիսի 7-ին տեղափոխվել է «Լիոն» 7,5 միլիոն եվրոյով. պայմանագիրը կնքվել է մինչև 2021 թվականը։

2017 թվականի հուլիսի 31-ին Մամանայի տեղափոխության մասին հայտարարել է «Զենիթը». համաձայնագիրը նախատեսվել է 5 տարով։ Տրանսֆերի գումարը կազմել է 16 միլիոն եվրո, իսկ «Լիոնն» ստացել է արգենտինացու վերավաճառքի գումարի 20 %-ը։

## Կարիերան հավաքականում
Արգենտինայի մինչեւ 17 տարեկանների հավաքականի կազմում Էմանուելը մասնակցել է Հարավային Ամերիկայի 2013 թվականի պատանեկան առաջնությանը։ Նրա հավաքականը դարձել է Հարավային Ամերիկայի չեմպիոն մինչև 17 տարեկանների տարիքային խմբում։ Նա մասնակցել է նաև 2013 թվականի աշխարհի պատանեկան առաջնությանը, որտեղ նրա հավաքականն զբաղեցրել է չորրորդ տեղը։ Առաջին հավաքականում Էմանուելի նորամուտը տեղի է ունեցել 2014 թվականի հունիսի 7-ին, երբ նա մասնակցել է Սլովենիայի հավաքականի դեմ խաղին։

## Ձեռքբերումներ
### Ակումբային
; «Ռիվեր Փլեյթ»
* Արգենտինայի չեմպիոն (1) – 2014
* Հարավամերիկյան գավաթի դափնեկիր (1) – 2014
* Լիբերտադորեսի գավաթակիր (1) – 2015
* Հարավային Ամերիկայի Ռեկոպայի դափնեկիր (1) – 2015
* Սուրուգա բանկի գավաթի դափնեկիր (1) – 2015

; «Զենիթ»
* Ռուսաստանի չեմպիոն (1) – 2018/19
* Ռուսաստանի Սուպերգավաթի խաղարկության եզրափակչի մասնակից (1) – 2019

### Հավաքականներ
; Արգենտինայի հավաքական (երիտասարդական)
* Հարավային Ամերիկայի պատանեկան առաջնության հաղթող (1) – 2013
* Հարավային Ամերիկայի երիտասարդական առաջնության հաղթող (1) – 2015

; Արգենտինայի հավաքական
* Սուպերկլասիկո դե Լաս Ամերիկաս մրցաշարի հաղթող – 2017

## Ակումբային վիճակագրություն

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Արգենտինայի հավաքականի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Արգենտինացի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Զենիթի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Ռիվեր Փլեյթի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի Պրեմիեր Լիգայի խաղացողներ
Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի պաշտպաններ
Կատեգորիա:Օլիմպիկ Լիոնի ֆուտբոլիստներ
Սպիտակ գինի

thumb|Սպիտակ գինով գավաթ
[thumb|Սպիտակ [խաղող]]
thumb|Torrontés գինու համտեսում Արգենտինայի Կաֆայատ քաղաքում
**Սպիտակ գինի** ինչպես սպիտակ, այնպես էլ խաղողի կարմիր կամ վարդագույն տեսակներից պատրաստված գինի է, որը ստացվում է անկեղև խաղողի խմորման արդյունքում։ Հենց կեղևի բացակայությամբ է պայմանավորված է գինու բաց գույնը․ խաղողի տեսակների մեծ մասի մոտ պտղահյութը գրեթե անգույն է։

## Սպիտակ խաղողի տեսակներ
* Շարդոնե (Chardonnay)
* Ռիսլինգ (Riesling)
* Ալիգոտե (Aligote)
* Սովինյոն Բլան (Sauvignon Blanc)
* Սեմյոն (Semillon)
* Տոկայ (գինի)
* Մյուսկադե (Muscadet, Melon de Bourgogne)
* Փթի Մանսեն և Գղո Մանսեն (Petit Manseng, Gros Manseng)
* Խենեն Բլան (Chenin Blanc)
* Գեվյուրցտրամիներ (Gewürztraminer)
* Մուսկատ (գինի) (Muscat)
* Մյուլեր-Տուրգաու (Müller-Thurgau, Riesling-Silvaner, Rivaner)
* Վիոնյե (Viognier)
* Մյուսկադել (Muscadelle)
* Պինո-գրի (Pinot Gris, Pinot Gridgio, Tokay Pinot Gris)
* Պինո Բլան (Pinot Blanc, Pino Blanco, Weifiburgunder)
*Սիլվաներ (Silvaner, Sylvaner)
* Մարսան (խաղող) (Marsanne, Ermitage)
* Ռուսան (Roussanne)
* Սավանիեն (Savagnin)
* ԳրյուներՖելտլիներ (Grüner Veltliner)
* Վերնաչա (Vernaccia)
* Գրեկո (խաղող) (Greco)
* Մակաբեո (Macabeo, Viura)
* Ալբարինո (Albarino, Alvarinho)
* Վերդելո (Verdelho,Verdejo)
* Ֆուրմինտ (Furmint)
* Մալվազիա (Malvasia, Malmsey)
* Տրեբյանո (Trebbiano, Ugni Blanc)
* Գարգանեգա (Garganega)
* Կորտեզե (գինի) (Cortese)

## Արտադրություն
Խաղողի շատ տեսակների մոտ գունանյութ (անտոցիան) պարունակում է միայն կեղևի մեջ, դրա համար էլ սպիտակ գինի հնարավոր է պատրաստել ցանկացած գույնի խաղողից (սպիտակ, վարդագույն , կարմիր)։ Պարտադիր պայման է հանդիսանում այն, որ խաղողի հյութը չպետք է շփվի կեղևի հետ։ Բացառություն են  «ներկիչ» տեսակները, անվանվում են նաև «Տենտյուրիե» (), որոնց հյութն ի սկզբանե գունավոր է։ Այս տեսակին են պատկանում Սապերավին, Ալիկանտ Բուշեն և այլն։

Որպեսզի հյութն ու կեղևը  քիչ շփվեն իրար հետ, գինու գործարաններում  հնարավորինս արագ ճզմվում են, երբեմն նույնիսկ հատիկները չեն առանձնացվում, ճզմվում են ամբողջական ողկույզներով։

Թարմ ճզմած խաղողը խաղողի մասնիկներից և մանր աղբից (ողկույզի և կորիզների կտորներ) մաքրելու համար կիրառվում է երկու տեխնոլոգիա՝ կա՛մ ցենտրիֆուգավորում են, կա՛մ բնական ճանապարհով թողնում են մինչև նաստվածքն առանձնանա։

Սպիտակ գինի պատրաստելիս խմորման դեպքում անհրաժեշտ է ավելի մանրամասն վերահսկել ջերմաստիճանը, քան կարմիր գինու արտադրության ժամանակ և անհրաժեշտ է լինում պարբերաբար սառեցնել խաղողահյութը։ Սպիտակ գինու խմորման հաջողության համար  պետք է ապահովել 20 աստիճան ցելսիուս ջերմաստիճան։

Տարիքի հետ սպիտակ գինին ավելի մուգ երանգ է ձեռք բերում, իսկ կարմիր գինին, ընդհակառակը, դառնում է ավելի բաց և նստվածք է տալիս։
## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ

* Varieties of white wines —  

Կատեգորիա:Եվրոպական խոհանոց
Կատեգորիա:Գինի
Կատեգորիա:Ալկոհոլային խմիչքներ
Կատեգորիա:Ըմպելիքներ
Սուրբ Աստվածածնի ծննդյան եկեղեցի

**Սուրբ Աստվածածնի ծննդյան եկեղեցի** (), հունա-կաթոլիկական եկեղեցու փայտե տաճար։ Կառուցվել է 1671 թվականին Լեհաստանի Պոդկարպատսկի վոեվոդության Յարոսլավսկի պովյատի Խոտինեց գյուղում։

2013 թվականի հունիսի 21-ին ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի համաշխարհային ժառանգության կոմիտեի 37-րդ նստաշրջանում, որ անցկացվել է Կամբոջայում, Սուրբ Աստվածածնի ծննդյան եկեղեցին Լեհաստանի և Ուկրաինայի կարպատյան շրջանի այլ փայտե եկեղեցիների հետ միասին ընդգրկվել է ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի համաշխարհային ժառանգության ցանկում։

## Նկարագրություն
Եկեղեցու կառուցման մասին առաջին փաստագրական հիշատակումը թվագրվում է 1671 թվականով։ Եկեղեցու նախնական շենքն ունեցել է երկու կամ երեք գմբեթներ թմբուկների վրա։ Գավթի վրա եղել է Ավետման մատուռը հետ արտաքին սրահներով։ Եկեղեցին բազմիցս վերակառուցվել է, մասնավորապես 1733, 1858 և 1925 թվականներին։

Եկեղեցին Լեհաստանում գործող հունա-կաթոլիկական մի քանի տաճարներից մեկն է, որոնք կանգուն են մնացել պատերազմից հետո և խուսափել հետպատերազմյան ոչնչացումից, որը կապված էր բնակչության տեղահանության հետ։ 1947 թվականին ուկրաինացիների արտաքսումից հետո այն փակել են, իսկ հետո հանձնել կաթոլիկ եկեղեցուն։ 1980-ական թվականներին այն կրկին փակվել է խարխուլ վիճակում գտնվելու պատճառով։ 1990 թվականին տաճարը հանձնվել է սկզբնական տերերին՝ հունա-կաթոլիկական համայնքին։ 1991-1994 թվականներին եկեղեցին ամբողջությամբ վերանորոգվել է ծխականների ուժերով։

Եկեղեցին առանձնանում է շինության ինքնատիպությամբ և ներդաշնակությամբ։ Փայտե տաճարը կազմված է երեք մասից․ մեջտեղում զոհասեղանն է, նեֆը, բաբինեցը և գավիթը։ Թմբուկների վրա տեղադրված գմբեթներն ութանկյուն են։ Նախասրահի տանիքը երկթեք է։ Բաբինեցը եռահարկ է, երկու զոհասեղաններով։ Եկեղեցու օրիգինալ զանգակատունն ավերվել է Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ, և 1993 թվականին ավելացվել է 17-րդ դարի զանգակատունը Տորկի գյուղից։ Ինտերիերում պահպանվել են 1735 և 1772 թվականների սրբապատկերներ, մասնավորապես՝ Վերջին դատաստանը ներկայացնող սրբապատկերը նեֆի հարավային պատին։ Տարիներ շարունակ լքված լինելու պատճառով սրբապատկերների մի մասը ոչնչացել է, բայց մնացել է նոր վերանորոգված իկոնոստասը, որը հավանաբար ստեղծվել է 1671 թվականին Մարիամ Աստվածածնի հրաշագործ սրբապատկերի հետ միասին։ Կա նաև սրբապատկեր Սուրբ Նիկողայոսի պատկերով։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Լեհաստանի կաթոլիկ եկեղեցիներ
Կատեգորիա:Համաշխարհային ժառանգություն Լեհաստանում
Հետներն առած պատգամ ու թուղթ…

«**Հետներն առած պատգամ ու թուղթ**…», Հովհաննես Թումանայանի ստեղծագործություններից, որը գրվել է 1905 թվականի ապրիլի 3-ից 15-ն ընկած ժամանակահատվածում՝ Թիֆլիսում կատարված «Համազգային ժողովի» առթիվ։

## Պատմություն
Ինքնագիրը պահվում է Եղիշե Չարենցի անվան գրականության և արվեստի թանգարանի Թումանյանի ֆոնդի 62-րդ համարում։ Այդտեղ է պահվում նաև Թումայանի դուստր Նվարդ Թումայանի արտագրած մի օրինակ։

Բանաստեղծությունը առաջին անգամ տպագրվել է «Թումանյանի Գեղարվեստական երկեր» ամսագրի 189-րդ էջում, այնուհետև՝ «Երկերի լիակատար ժողովածուի» առաջին հատորի 510-511-րդ էջերում։

Թումանյանի «Երկերի լիակատար ժողովածու»-ի առաջին հատորում տպագրվել է ինքնագրից։

## Ստեղծման պատմություն
1905 թվականին տեղի ունենցած համազգային ժողովին մասնակցել են 22 հայկական կենտրոններից ժամանած գրականության, բարեգործական, մամուլի, մշակութային և դպրոցների ընկերությունների ներկայացուցիչ-պատգամավորներ։ Ժողովի նպատակը եղել է հայ ժողովրդի կարիքների համար կազմել խնդրագիր՝ Մինիստրների խորհրդին և Կովկասի փոխարքա Վորոնցով-Դաշկովին ներկայացնելու համար։

Ստեղծագործության 28-րդ տողում հիշատակված «*Գլդանը*» եղել է Թիֆլիսի հին թաղերից մեկը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հովհաննես Թումանյանի բանաստեղծություններ
Եթե գիտենաս իմ ցավը, հոգիս․․․

«**Եթե գիտենաս իմ ցավը, հոգիս**…», Հովհաննես Թումանյանի բանաստեղծություններից, թվականը ստույգ հայնի չէ։

## Ստեղծման պատմություն
Թումանայանի ընտանիքի արխիվի 11-րդ համարում պահվում են մեզ հասած երկու ինքնագրերը, որի տեղեկությունները վերաբերում են 1891-1892 թվականներին։ Այստեղից կարելի է եզրակացնել, որ այս քառատողը գրվել է նույն ժամանակահատվածում։

Բանաստեղծությունը առաջին անգամ տպագրվել է 1979 թվականին, «*Լրաբեր*» ամսագրի առաջին համարի 34-րդ էջում։

Թումանյանի «*Երկերի լիակատար ժողովածու*»-ի առաջին հատորում տպագրվել է *Բ* ինքնագրից։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հովհաննես Թումանյանի բանաստեղծություններ
Հե՛յ, ափսոս էջեր…

«**Հե՛յ. Ափսոս էջեր…»**, Հովհաննես Թումանյանի բանաստեղծություններից, որը գրվել է 1896 թվականին։

## Պատմություն
Վերաբերում է այն «վեճին», երբ Մ. Վարդազարյանի ալբոմում սկսում է Թումանյանը՝ ալբոմային նյութերը արձակ և չափածո գրելու մասին։

Եղիշե Չարենցի անվան գրականության և արվեստի թանգարանում Փիլիպոս Վարդազարյանի ֆոնդ № 413-ում պահվում է Մ. Վարդազարյանի ալբոմը և դրա մեջ՝ ինքնագիրը։

Առաջին անգամ տպագրվել է 1979 թվականին՝ *Լրաբեր* ամսագրի առաջին համարի 28-րդ էջում։

6-8-րդ տողերում ակնարկում է «Հորիզոն» գրական հանդեսի հրատարակությունը։ Հովհաննես Թումանյանը, Փիլիպոս Վարդազարյանը և Ա. Բարխուդարյանը 1893 թվականի հոկտեմբերին հիմնադրել են մի հրատարակչական ընկերություն, որը պետք է կոչվեր «*Խրճիթներ և միայն խրճիթներ*» կամ «*Ժողովուրդ*»։ Փիլիպոս Վարդազարյանի տանը հոկտեմբերի 26-ին տեղի ունեցավ ընկերության անդրանիկ խմբագրման ժողովը, որը 1894 թվականին լույս ընծայեց հանդեսի առաջին և միակ համարը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հովհաննես Թումանյանի բանաստեղծություններ
Ֆուտբոլի Ռուսաստանի սուպերգավաթ 2014

**Ֆուտբոլի Ռուսաստանի Սուպերգավաթ 2014** (), անցկացվել է 2014 թ. հուլիսի 26-ին Կրասնոդարում։ Միմյանց դեմ մրցում էին 2013/14 մրցաշրջանի հաղթող ԲԿՄԱ֊ն և 2013/14 մրցաշրջանի գավաթակիր Ռոստովը։ Բանակայինները կարողացան 3։1 հաշվով առավելության հասնել և պաշտպանել տիտղոսը։

Մրցաշարի հովանավորը եղել է Huawei ընկերությունը։

## Խաղ

### Խաղի վիճակագրություն




## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* ՌՖՊԼ պաշտոնական կայք 

Կատեգորիա:2014 ֆուտբոլում
Գիշերը բազմեց լեռների վրա…

«**Գիշերը բազմեց լեռների վրա**…», Հովհաննես Թումանյանի ստեղծագործություններից, թվականը ստույգ հայնի չէ։

## Պատմություն
Ստեղծագործությունը որոշակի նմանություն ունի «Նկարիչ Գևորգ Բաշինջաղյանի «Ձորագետը գիշերով» նկարի առջև» բանաստեղծության հետ։

Թումանյանի ընտանիքի արխիվի համար 10 ծոցատետրում պահվում է ինքնագիրը, որի մեջ եղած տեղեկությունները վերաբերում են 1891-1892 թվականներին։ Այստեղից կարելի է եզրակացնել, որ այս բանաստեղծությունը գրված է նույն ժամանակահատվածում։

Բանաստեղծությունը առաջին անգամ տպագրվել է 1979 թվականին, «*Լրաբեր*» ամսագրի առաջին համարի 35-րդ էջում։

Թումանյանի «*Երկերի լիակատար ժողովածու*»-ի առաջին հատորում տպագրվել է ինքնագրից։

Ինքնագրում «*Թանձր մռայլը*» բառերի տակ Թումանյանը գրել է՝ «*Նրա ստորոտում*»։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հովհաննես Թումանյանի բանաստեղծություններ
Նարնջի յուղ

**Նարնջի յուղ** կամ **Նարնջի քաղցր յուղ**, եթերային յուղ, որը ստացվում է նարնջի կեղևից և պտղից (*Citrus sinensis*)։

## Հատկություններ
Նարնջի յուղ, նարնջի պտղի հոտով և ոչ դառը համով դեղին կամ նարնջագույն հեղուկ, սառելու դեպքում պղտորվում է։

96%-անոց էթիլ սպիրտում (1:0,5÷1) լուծվում է, իսկ ջրում՝ ընդհանրապես լուծելի չէ։

## Բաղադրություն
Յուղի ընդհանուր բաղադրության մեջ ածխաջրերի քանակը > 90 % -ից, նրանցից հիմնականը հանդիսանում են՝  (+)-լիմոնենը, ցիտրալը, դեկանալը, ալիֆատիկ և տերպենատիկ սպիրտների բարդ եթերները և սեսկբիտերպենային ալդեհիդները՝ α- և β- սինենսալներ։

Բացի այդ յուղի բաղադրության մեջ մտնում են՝ միրցեն, α- և β- տերպինեններ, α-տերպինոլեն, ֆելանդրեն, n-ցիմոլ, α-պինեն, α-տույեն, կամֆեն, սաբինեն, ֆերնեզեն, α- և β-կուբեբեններ, α-և β-կոպաեններ, β-էլեմեն, կարիոֆիլլեն, α- և β-գումուլեններ, վալենսեն, δ-կադինեն, α- և β-իլանգեններ, α-տերպինեոլ, ցիտրոնելլոլ, լինալոոլ, ներոլ, գերանիոլ և մի շարք բաղադրամասեր։

## Ստացում
Ստանում են նարնջի կեղևը և ամբողջական պտուղները, առանց տաքացնելու, սեղմելով։

Հիմնական արտադրողներն են Իսպանիան, Իտալիան, ԱՄՆ-ը, Մեքսիկան, Գվինեան, Իսրայելն ու Բրազիլիան։

## Կիրառումներ
Կիրառում են ոչ ալկոհոլնային խմիչքների պատրաստման մեջ, հրուշակեղենների արտադրության մեջ, օծանելիքների կազմության մեջ՝ որպես բաղադրամաս, օճառների և կոսմետիկ միջոցների արտադրության մեջ՝ որպես բույր։

Արոմաթերապիայի ղեկավարությունը խորհուրդ է տալիս օգտագործել նարնջի քաղցր յուղը՝ նյարդային լարվածության, դեպրեսիայի, անքնության ժամանակ, նաև օգտակար է համարվում ջղաձգության համար ։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* 
* 

## Արտաքին հղումներ
* 
* Քաղցր նարինջ
* Նարնջի եթեփրային յուղի պատմությունը

Կատեգորիա:Բուրավետ նյութեր
Կատեգորիա:Եթերայուղեր
Կատեգորիա:Մրգեր
Կատեգորիա:Յուղեր
Նարիման Մամեդով

**Նարիման Հաբիբ օղլի Մամեդով** (, ), ադրբեջանցի կոմպոզիտոր, Ադրբեջանի Հանրապետության ժողովրդական արտիստ, Բաքվի երաժշտական ակադեմիայի պրոֆեսոր;

## Կենսագրություն
Նարիման Մամեդովը ծնվել է 1927 թվականի դեկտեմբերի 28-ին Նախիջևանում։ Ավարտել է Ասաֆ Զեյնալլու անվան Բաքվի երաժշտական քոլեջի ժողովրդական գործիքների բաժինը։ Նարիման Մամեդովը ժողովրդական գործիքների համար ստեղծեց սյուիտը։ Սյուիտը կատարվել է ժողովրդական գործիքների նվագախմբի կողմից, որը ղեկավարում էր նշանավոր կոմպոզիտոր և դիրիժոր Սեիդ Ռուսթամովը։ Նա շարունակեց ուսումը և ավարտեց Ուզեիր Հաջիբեկովի անվան Ադրբեջանի պետական կոնսերվատորիան։

Յոթ սիմֆոնիաների հեղինակ է։ Նրա բալետ «Հումայ»-ը բեմադրվել է 80-ականներին Ադրբեջանի Օպերայի և բալետի պետական թատրոնում։ Նարիման Մամեդովը մի շարք սիմֆոնիկ բանաստեղծությունների, պոեմների և կամերային նվագախմբի համար սոնատների հեղինակ է։ Երգի ժանրը նույնպես առանձնահատուկ դեր է խաղում նրա ստեղծագործության մեջ։ Նարիման Մամեդովի մոտ 700 երգ կատարվել են ադրբեջանցի երգիչների կողմից։

Նարիման Մամեդովը մահացել է 2015 թվականի ապրիլի 6-ին։

## Պարգևներ
* 20px Ադրբեջանի Հանրապետության ժողովրդական արտիստ
* 20px ԽՍՀՄ Պետական մրցանակ
* 20px Լենինի շքանշան

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ադրբեջանական ԽՍՀ արվեստի վաստակավոր գործիչներ
Կատեգորիա:Ադրբեջանցի երաժիշտներ
Կատեգորիա:Ադրբեջանցի կոմպոզիտորներ
Կատեգորիա:Լենինի շքանշանի ասպետներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ Պետական մրցանակի դափնեկիրներ
Եվրոպական գավաթ 1991–92

**Եվրոպական գավաթ 1991–92** Եվրոպական գավաթի 37-րդ մրցաշրջանն էր, որում հաղթեց Բարսելոնան՝ եզրափակչում պարտության մատնելով Սամպդորիային 1–0 հաշվով լրացուցիչ ժամանակում։ Սա 1966 թվականից սկսած իսպանական ակումբի առաջին հաղթանակն էր Եվրոպական գավաթի մրցաշարում։
Եզրափակիչը կայացավ Լոնդոնի Ուեմբլի մարզադաշտում 1992 թվականի մայիսի 20-ին, խաղը դիտում էին 70 827 հանդիսական։

Սա վերջին մրցաշարն էր, որը անվանվում էր *«ՈՒԵՖԱ Եվրոպական գավաթ»*, մյուս տարվանից սկսած մրցաշարը վերանվանվեց **«ՈՒԵՖԱ Չեպիոնների լիգա»**։ Այս տարի առաջին անգամ կիրառվեց խմբային փուլ, որում ներգրավված էին ութ երկրորդ տուրի հաղթողները, որոնք բաժանվել էին երկու խմբի։ Խմբերի հաղթողները հանդիպեցին եզրափակիչում։ Այս տարին վերջին անգամ մրցաշարին մասնակցեց ակումբ ԳԴՀ-ից։

Գործող չեմպիոն Ցրվենա Զվեզդան այս տարի Հարավսլավական պատերազմների պատճառով հնարավորություն չուներ խաղեր անցկացնել սեփական մարզադաշտում, ինչը և հնարավոր է պատճառ դարձավ նրա  դուրս մնալուն խմբային փուլում։

## Ծանոթագրություններ

## Տես նաև
* ՈՒԵՖԱ
* ՈՒԵՖԱ Չեմպիոնների Լիգա

## Արտաքին հղումներ
*Եվրոպական գավաթի արդյունքները Rec.Sport.Soccer վիճակագրություն հիմնադրոմում
*1991–92 Եվրոպական գավաթ - արդյունքներ (արխիվ)
* Բոլոր գոլ խփողները 1991–92 Եվրոպական գավաթի մրցաշարում (բացառությամբ նախնական շրջանը) protocols UEFA

Կատեգորիա:ՈՒԵՖԱ Չեմպիոնների Լիգայի մրցաշրջաններ
Կատեգորիա:1992 ֆուտբոլում
Կատեգորիա:1991 ֆուտբոլում
ՈՒԵՖԱ Չեմպիոնների Լիգա 1992–1993

**Չեմպիոնների Լիգա 1992–93** Եվրոպական գավաթի 38-րդ մրցաշրջանն էր, որում հաղթեց Օլիմպիկը՝ եզրափակչում պարտության մատնելով Միլանին 1–0 հաշվով։ Այս տարում երկրորդ անգամ կիրառվեց խմբային փուլ, որում ներգրավված էին երկրորդ տուրի հաղթողները, որոնք բաժանվել էին երկու խմբի։ Խմբերի հաղթողները հանդիպեցին եզրափակիչում։ Այս տարի պայմանավորված ԽՍՀՄ-ի և Հարավսլավիայի կազմաքանդման հետ մրցաշարին մասնակցող թիմերի քանակը շեշտակիորեն աճեց, ինչպես նաև առաջին անգամ մրցաշարին հրավիրվեցին ակումբներ Իսրայելից և Ֆարերյան կղզիներից։

Եզրափակիչը կայացավ Մյունխենի Օլիմպիական մարզադաշտում 1993 թվականի մայիսի 26-ին, խաղը դիտում էին 64 400 հանդիսական։

Գործող չեմպիոն Բարսելոնան դուրս մնաց մրցաշարից երկրորդ փուլում, պարտվելով ԲԿՄԱ-ին։

## Ծանոթագրություններ

## Տես նաև
* ՈՒԵՖԱ
* ՈՒԵՖԱ Չեմպիոնների Լիգա

## Արտաքին հղումներ
*Եվրոպական գավաթի արդյունքները Rec.Sport.Soccer վիճակագրություն հիմնադրոմում
*1992–93 Եվրոպական գավաթ - արդյունքներ (արխիվ)
* Բոլոր գոլ խփողները 1992–93 Եվրոպական գավաթի մրցաշարում (բացառությամբ նախնական շրջանը) protocols UEFA

Կատեգորիա:ՈՒԵՖԱ Չեմպիոնների Լիգայի մրցաշրջաններ
Կատեգորիա:1992 ֆուտբոլում
Կատեգորիա:1993 ֆուտբոլում
Ժան Բուգատի

**Ժան Բուգատի** (, ), իտալաֆրանսիական ավտոմոբիլաշինարար, ֆրանսիական հայտնի Bugatti ապրանքանիշի հիմնադիր Էտորե Բուգատիի որդին, ընկերության ղեկավարներից և դիզայներներից մեկը։

## Կենսագրություն
Ծնվել է 1909 թվականի հունվարի 15-ին Գերմանիայի Քյոլն քաղաքում։ Դրանից կարճ ժամանակ անց ընտանիքը տեղափոխվել է Ֆրանսիա՝ Մոլսեմ քաղաքի մոտակայք։ Այստեղ էլ Էտորե Բուգատին հիմնադրել է Bugatti ընկերությունը։ Բուգատիի ընտանիքն ապրել և աշխատել է Ֆրանսիայում, այդ պատճառով Ժանբերտոյին անվանել են Ժան։

Ժանը մանկուց հետաքրքրվել է հոր բիզնեսով։ 1920-ական թվականի վերջերին նա արդեն աշխատում էր ընկերությունում։ 1931 թվականին Ժանը նախագծել է իր թափքը Bugatti Type 55 ռոդսթերի համար, որը պատմության մեջ է մտել և բարձրացրել է 22-ամյա Ժանի հեղինակությունը ընկերությունում։ 1932 թվականին Ժանն աշխատել է Royale թափքի դիզայնի վրա։ Royale-ից մեկի թափքը՝ շասիի 41.111 համարով, ամբողջությամբ մշակված էր։ Ժանի տաղանդն ու նրա հոր հմտությունները հաջողությամբ լրացնում էին միմյանց, ինչի արդյունքում հաջող մեքենաներ էին արտադրվում։

thumb|Bugatti Type 41 Royale Roadster
Ժան Բուգատիի հաջորդ մշակումն էր Bugatti Type 57 մեքենան։ Ամենահաջող մշակումը համարվում է 1936 թվականի Type 57SC Atlantic մոդիֆիկացիան։ Մոդելի թափքն կաթիլաձև էր, որը պատրաստված էր մագնեզիումի և ալյումինի համաձուլվածքից (հատկանշական է, որ դետալներով ամրացված գամերը դուրս էին բերվել, ինչը ավելի անսովոր տեսք էր տալիս ավտոմեքենային)։

Ժանը հաճախ ինքն է փորձել մոդելները։ Նա նաև փորձ արեց «Type 57C Tank»-ի ձևափոխության հետ։ Այն բանից հետո, երբ մեքենան հաղթել է 1939 թվականին Լե Մանանի 24 ժամ տոկունության մրցավազքում, օգոստոսի 11-ին Ժանն այդ մեքենան թեստավորման է վերցրել Մոլսեմ քաղաքում և վթարի է ենթարկվել 30 տարեկան հասակում Դյուպիգայմ գյուղի մոտ գտնվող Մոլսայմ-Ստրասբուրգ մայրուղու վրա։ Թաղվել է Քյոլնի մերձակա հայրենի գյուղում, վթարի վայրում կանգնեցվել է հուշարձան։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ավտոճանապարհային վթարներից զոհվածներ
Կատեգորիա:Իտալացի դիզայներներ
Կատեգորիա:Իտալացի գործարարներ
Կատեգորիա:Իտալացի ճարտարագետներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի գյուտարարներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի ճարտարագետներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի ավտոարշավորդներ
ՈՒԵՖԱ Չեմպիոնների Լիգա 1993–1994

**Չեմպիոնների Լիգա 1993–94** Եվրոպական գավաթի 39-րդ մրցաշրջանն էր, որում հաղթեց Միլանը՝ եզրափակչում պարտության մատնելով Բարսելոնային 4–0 հաշվով։

Եզրափակիչը կայացավ Աթենքի Օլիմպիական մարզադաշտում 1994 թվականի մայիսի 18-ին, խաղը դիտում էին 70 000 հանդիսական։

Գործող չեմպիոն Օլիմպիկին մրցաշարին թույլ չտրվեց մասնակցել, նախորդ տարվա եզրափակիչից առաջ խաղերի դասավորման սկանդալի հետ կապված։

## Ծանոթագրություններ

## Տես նաև
* ՈՒԵՖԱ
* ՈՒԵՖԱ Չեմպիոնների Լիգա

## Արտաքին հղումներ
*Եվրոպական գավաթի արդյունքները Rec.Sport.Soccer վիճակագրություն հիմնադրոմում
*1993–94 Եվրոպական գավաթ - արդյունքներ (արխիվ)
* Բոլոր գոլ խփողները 1993–94 Եվրոպական գավաթի մրցաշարում (բացառությամբ նախնական շրջանը) protocols UEFA

Կատեգորիա:ՈՒԵՖԱ Չեմպիոնների Լիգայի մրցաշրջաններ
Կատեգորիա:1994 ֆուտբոլում
Կատեգորիա:1993 ֆուտբոլում
ՈՒԵՖԱ Չեմպիոնների Լիգա 1995–1996

**Չեմպիոնների Լիգա 1995–96** Եվրոպական գավաթի 41-րդ մրցաշրջանն էր, որում հաղթեց Յուվենտուսը՝ եզրափակչում պարտության մատնելով գործող չեմպիոն Այաքսին հետխաղյա 11 մետրանոցներով (4-2), հանդիպման հիմնական և լրացուցիչ ժամանակներն ավարտվել էին 1–1 հաշվով։

Եզրափակիչը կայացավ Հռոմի Օլիմպիական մարզադաշտում 1996 թվականի մայիսի 22-ին, խաղը դիտում էին 70 000 հանդիսական։

Սա առաջին տարին էր, երբ խմբային փուլում հաղթանակի համար սկսեց շնորհվել երեք միավոր։

## Ծանոթագրություններ

## Տես նաև
* ՈՒԵՖԱ
* ՈՒԵՖԱ Չեմպիոնների Լիգա

## Արտաքին հղումներ
*Եվրոպական գավաթի արդյունքները Rec.Sport.Soccer վիճակագրություն հիմնադրոմում
*1995–96 Եվրոպական գավաթ - արդյունքներ (արխիվ)
* Բոլոր գոլ խփողները 1995–96 Եվրոպական գավաթի մրցաշարում (բացառությամբ նախնական շրջանը) protocols UEFA

Կատեգորիա:ՈՒԵՖԱ Չեմպիոնների Լիգայի մրցաշրջաններ
Կատեգորիա:1996 ֆուտբոլում
Կատեգորիա:1995 ֆուտբոլում
Կիմբե

**Կիմբե** (), քաղաք Պապուա Նոր Գվինեայի հյուսիս-արևելքում։ Արևմտյան Նոր Բրիտանիայի վարչական կենտրոն։

## Աշխարհագրություն
300px|left|miniatura|Արևմտյան Նոր Բրիտանիա
Քաղաքը տեղակայված է Նոր Բրիտանիա կղզու հյուսիսային ափին` Կիմբե ծոցի ափերին։ Քաղաքի մերձափնյա ջրերում տարածված են կորալային խութերը։

## Տնտեսություն
Քաղաքի տնտեսությունը հիմնված է սննդի արդյունաբերության վրա (հիմնականում արմավենու յուղի արտադրություն), գյուղատնտեսությամբ, անտառային տնտեսությամբ և այն։ Արմավենու յուղի արտադրման ամենախոշոր ընկերությունը` New Britain Palm Oil Limited (NBPOL),  ունի իր կենտրոնակայանը Մոսա գյուղում, Կիմբեի կենտրոնից 12 կմ հեռավորության վրա։

## Բնակչություն
2013 թվականի տվյալներով քաղաքի բնակչության թիվը կազմում է 27 205 մարդ։

*Քաղաքի բնակչության դինամիկան ըստ տարիների.*

## Ծանոթագրություններ



Կատեգորիա:Բնակավայրեր այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Պապուա Նոր Գվինեայի քաղաքներ
ՈՒԵՖԱ Չեմպիոնների Լիգա 1994–1995

**Չեմպիոնների Լիգա 1994–95** Եվրոպական գավաթի 40-րդ մրցաշրջանն էր, որում հաղթեց Այաքսը՝ եզրափակչում պարտության մատնելով գործող չեմպիոն Միլանին 1–0 հաշվով։ Այաքսը հաղթեց մրցաշարում առանց պարտության։

Այս տարվանից սկսած մրցաշարը սկսեց կոչվել «ՈՒԵՖԱ Չեպիոնների լիգա», ինչպես խմբային այնպես էլ եզրափակիչ փուլերում։

Եզրափակիչը կայացավ Վիեննայի Էռնստ Հապպել մարզադաշտում 1995 թվականի մայիսի 24-ին, խաղը դիտում էին 49 730 հանդիսական։

## Ծանոթագրություններ

## Տես նաև
* ՈՒԵՖԱ
* ՈՒԵՖԱ Չեմպիոնների Լիգա

## Արտաքին հղումներ
*Եվրոպական գավաթի արդյունքները Rec.Sport.Soccer վիճակագրություն հիմնադրոմում
*1994–95 Եվրոպական գավաթ - արդյունքներ (արխիվ)
* Բոլոր գոլ խփողները 1994–95 Եվրոպական գավաթի մրցաշարում (բացառությամբ նախնական շրջանը) protocols UEFA

Կատեգորիա:ՈՒԵՖԱ Չեմպիոնների Լիգայի մրցաշրջաններ
Կատեգորիա:1994 ֆուտբոլում
Կատեգորիա:1995 ֆուտբոլում
Ահմադը

**«Ահմադը»**, Հովհաննես Թումանյանի պատմվածքներից։

## Պատմություն
Գրության ստույգ տարեթիվը հայտնի չէ։

Առաջին անգամ տպագրվել է 1908 թվականին «Հասկեր» մանկական ամսագրի № 7-ում (էջ 249-250), «Հին բաներից»  ենթավերնագրով, այնուհետև՝ 1909 թվականին լույս տեսած «Լուսաբեր» դասագրքում (էջ 101-103)։ Դրանից հետո տպագրվել է 1940-1959 թվականներին Երևանում լույս տեսած Հովհաննես Թումանյանի երկերի ժողովածուի գիտական հրատարակության երրորդ հատորում (էջ 65-67)։

Ինքնագիրը չի պահպանվել։

Պահպանվել է 1919 թվականին լույս տեսած «Լուսաբեր» դասագրքի բնագիրը՝ հեղինակի ուղղումներով (Եղիշե Չարենցի անվան արվեստի և գրականության թանգարան Թումանյանի ֆոնդ, № 1416), որից և տպագրվել է։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հովհաննես Թումանյանի պատմվածքներ
Խրիմյան Հայրիկի օրերից մինը

«**Խրիմյան Հայրիկի օրերից մինը**», Հովհաննես Թումանյանի պատմվածքներից։

## Պատմություն
Ստեղծագործության ինքնագիրը պահվում է Եղիշե Չարենցի անվան գրականության և արվեստի թանգարան Թումանյանի Ֆոնդի  № 265-ում։

Գրվելու ստույգ տարեթիվը հայտնի չէ․ հավանաբար գրել է Խրիմյան Հայրիկի մահվան առթիվ՝ 1907 թվականին։

Պատմվածքն առաջին անգամ տպագրվել է 1940-1959 թվականներին Երևանում լույս տեսած Հովհաննես Թումանյանի երկերի ժողովածուի գիտական հրատարակության երրորդ հատորում (էջ 394-396), այնուհետև՝ «Թումանյան․ Ուսումնասիրություններ և հրապարակումներ, գ․ 2, Երևան, 1964-1985» գրքում (էջ 322-324)։

Հովհաննես Թումանյանի երկերի լիակատար ժողովածուի 5-րդ հատորում տպագրվել է ինքնագրից։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հովհաննես Թումանյանի պատմվածքներ
Կարմեն Մագալոն

**Կարմեն Մագալոն-Պորտոլես** (), փիլիսոփայական գիտությունների բնագավառում փիլիսոփայության դոկտոր է, ֆիզիկոս և մագիստրոս (Սարագոսայի համալսարան, Իսպանիա)։ Ուսումնասիրելով կանանց ներդրումները երկու կարևոր ոլորտներում`գիտության մեջ և խաղաղության համար մղած պայքարում` նա պարտավորվել է բարելավել կանանց կարգավիճակը։ «Ֆեմինիստական խաղաղապաշտություն» և «Կանայք ու գիտությունը»,  
«Կանայք խաղաղության մեջ»«Հաշվե'ք աշխարհում», «Միջազգային հարաբերություններում հայացք կանանց կյանքին», «Կանայք աշխարհում»
ուսումնասիրություններում նրա դատողությունները կարևոր ուղեցույցներ են։
2011 թվականին նա ընտրվել է որպես Խաղաղության և ազատության կանանց միջազգային լիգայի իսպանական բաժնի նախագահ։ In September 2013 թվականի սեպտեմբերին Մարտին Լյութեր Քինգի Նիկարագուայի պոլիտեխնիկական համալսարանը նրան պարգևատրում է Մարտին Լյութեր Քինգի խաղաղության շքանշանով կանանց իրավունքի զարգացման գործում, ամբողջ աշխարհում խաղաղության հաստատման համար նրա աչքի ընկնող ներդրման համար, նաև ֆեմինիստական գործունեության համար։ Արարողության ժամանակ Մագալոնը հանդես է գալիս  հիմնական զեկուցումով։

**Կանանց ներդրումները գիտության մեջ և խաղաղության համար մղված պայքարում**

Նրանց պատմության, փորձի և գիտելիքի վերականգնումը գենդերային հավասարության նախապայման է։ Մասնավորապես կարևոր է կանանց գիտելիքերի խորացումը գիտության մեջ։ Այս թեմայով գրականության մեծ մասը անգլո-սաքսոնական (Սաքսոնիա) աշխարհից է։ Այս հոդվածը ցանկանում է ներկայացնել Իսպանայի կին գիտնականների հեռանկարները Կարմեն Մագալոնի հրապարակումների միջոցով։ Նրա աշխատությունների մեծ մասը ներառված է Իսպանիայի Ռիոյան համալսարանի  Dialnet շտեմարանում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Խաղաղության շարժման կողմնակիցներ
Կատեգորիա:Փիլիսոփայական գիտությունների դոկտորներ
Կատեգորիա:Սարագոսայի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Կին ֆիզիկոսներ
Կատեգորիա:Իսպանացի ֆեմինիստներ
Կատեգորիա:Կանանց իրավունքների ակտիվիստներ
Խորհրդավոր ծերունին

«**Խորհրդավոր ծերունին**», Հովհաննես Թումանյանի պատմվածքներից։

## Պատմություն
Ստեղծագործության ինքնագիրը չի պահպանվել։ Պահպանվում է «Տարազ» շաբաթաթերթի բնագիրը։

Գրվելու ստույգ տարեթիվը հայտնի չէ․ հավանաբար գրվել է 1898 թվականին։

Պատմվածքն առաջին անգամ տպագրվել է «Տարազ» շաբաթաթերթում՝ 1899 թվականի հունվարի 1-ին ( էջ 3-4), այնուհետև՝ 1940-1959 թվականներին Երևանում լույս տեսած Հովհաննես Թումանյանի երկերի ժողովածուի գիտական հրատարակության երրորդ հատորում (էջ 58-59)։

Հովհաննես Թումանյանի երկերի լիակատար ժողովածուի 5-րդ հատորում տպագրվել է «Տարազ» շաբաթաթերթից։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հովհաննես Թումանյանի պատմվածքներ
Մայրը (պատմվածք)

**«Մայրը»**, Հովհաննես Թումանյանի պատմվածքներից։

## Պատմություն
Հովհաննես Թումանյանի այս պատմվածքի գրման ստույգ տարեթիվը հայտնի չէ։

Առաջին անգամ լույս է տեսել 1908 թվականին՝ «Հասկեր» մանկական ամսագրի № 5-ում (էջ 178-179) այնուհետև՝ 1908 թվականին լույս տեսած «Լուսաբեր» դասագրքում (էջ 97-98)։ Դրանից հետո տպագրվել է 1940-1959 թվականներին Երևանում լուս տեսած Հովհաննես Թումանյանի երկերի ժողովածուի գիտական հրատարակության երրորդ հատորում (էջ 72-73)։

Ինքնագիրը չի պահպանվել։

Պահպանվել է 1909 թվականին լույս տեսած «Լուսաբեր» դասագրքի բնագիրը՝ հեղինակի ուղղումներով (Եղիշե Չարենցի անվան արվեստի և գրականության թանգարան Թումանյանի ֆոնդի, № 1360), որից և տպագրվել է։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* «Մայրը» պատմվածքի աուդիոտարբերակը 

Կատեգորիա:Հովհաննես Թումանյանի պատմվածքներ
Ֆուտբոլի Ռուսաստանի սուպերգավաթ 2015

**Ֆուտբոլի Ռուսաստանի Սուպերգավաթ 2015** (), անցկացվել է 2015 թվականի հուլիսի 12-ին Սանկտ Պետերբուրգում։ Միմյանց դեմ մրցում էին 2014/2015 մրցաշրջանի հաղթող Զենիթը և 2014/15 մրցաշրջանի գավաթակիր Լոկոմոտիվը։ Զենիթը կարողացավ երրորդ անգամ նվաճել սուպերգավաթը առավելության հասնելով հետխաղյա 11 մետրանոց հարվածաշարում։

## Խաղի ամսաթիվն ու անցկացման վայրը
Նախապես առաջարկվում էր խաղի անցկացման երկու տարբերակ։ Առաջին տարբերակն այն էր, որ խաղը պիտի անցկացվեր հուլիսի 12-ին Ռուսաստանում, իսկ երկրորդ տարբերակով այն պիտի անցկացվեր դեկտեմբերի 18-ին կամ 19-ին Ռուսաստանի սահմաններից դուրս։ Հունիսի 23-ին կայացվեց որոշում, որ հանդիպումն անցկացվելու է հուլիսի 12-ին «Արենա Խիմկի» մարզադաշտում։ Սակայն այդպես էլ մինչև վերջ համաձայնություն չստեղծվեց և հանդիպումը հունիսի 25-ին տեղափոխվեց «Պետրովսկի» մարզադաշտ։

## Մանրամասներ
Հանդիպմանը չկար լեգիոներների մասնակցության լիմիտ։

## Խաղ

### Խաղի վիճակագրություն




## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* ՌՖՊԼ պաշտոնական կայք

Կատեգորիա:2015 ֆուտբոլում
Գաբրիելլե Պոսաններ

**Գաբրիելլե Պոսաններ** (, ), ավստրիացի բժիշկ, Ավստրիայում բժշկությամբ զբաղված առաջին կինը։

## Կենսագրություն
Գաբրիելլեն ծնվել է 1860 թվականի հունվարի 27-ին։ Հայրը եղել է ավստրիացի իրավաբան Բենժամին Պոսանները, որը աշխատանքի բերումով շատ է ճանապարհորդել, այդ պատճառով էլ նախքան 20 տարին լրանալը Գաբրիելլեն հասցրել էր ապրել ութ տարբեր քաղաքներում։ 1880 թվականի հոկտեմբերին նա պաշտոն է ստացել Վիեննայի Կայսերական գանձատանը։ Ընտանիքը վերջնականապես հաստատվել է այդ քաղաքում։

Այնուհետև Պոսանները տեղափոխվել է Բոսնիա և Հերցեգովինա, որտեղ աշխատել է որպես հասարակական բժիշկ, և որտեղ մուսուլման կանայք հրաժարվում էին այցելել տղամարդ բժիշկներին։ 1894 թվականին ստացել է Ցյուրիխի համալսարանի բժշկական դիպլոմ, սակայն միայն 1897 թվականին է կարողացել բանավոր քննություն հանձնել Վիեննայի հանձնաժողովի մոտ, ինչն էլ նրան օգնել է պաշտոնապես բժշկությամբ զբաղվել Ավստրիայի մայրաքաղաքում։ Այդպիսով՝ 1897 թվականին նա դարձել է առաջին կինը, որը բժշկական կրթության դիպլոմով ավարտել է Վիեննայի համալսարանը։ Դրանից հետո նա եղել է Ավստրո-Հունգարիայի հիվանդանոցների միակ կին բժիշկը մինչև 1903 թվականը։

## Հիշատակ
1960 թվականին Հիտցինգի (Վիեննա) փողոցներից մեկն անվանվել է ի պատիվ Գաբրիելլե Պոսանների։ 2004 թվականին Վիեննայի տասներորդ շրջանի այգին կոչվել է նրա անունով։ Վիեննայի 21-րդ շրջանում գտնվում է Գաբրիելլե Պոսանների անվան միջգիտաճյուղային հետազոտությունների ինստիտուտը։

1997 թվականին սահմանվել է Գաբրիելլե Պոսանների անվան պետական մրցանակ, որը շնորհվում է ֆեմինիզմի ոլորտում կատարած հետազոտությունների համար։ Մրցանակը տրվում է երկու տարին մեկ Գիտության և հետազոտությունների դաշնային նախարարության կողմից։

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* Possanner von Ehrenthal Gabriele Freiin, by M. Jantsch, in «Austrian Biographical Encyclopedia 1815—1950» (OBL). Volume 8, Austrian Academy of Sciences, Vienna, 1983, ISBN 3-7001-0187-2, pg. 222

Կատեգորիա:Վիեննայի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Ավստրիացի բժշկուհիներ
ՈՒԵՖԱ Չեմպիոնների Լիգա 1999–2000

**Չեմպիոնների Լիգա 1999–2000** Եվրոպական գավաթի 45-րդ մրցաշրջանն էր, որում հաղթեց Ռեալ Մադրիդը՝ եզրափակչում պարտության մատնելով Վալենսիային 3–0 հաշվով։

Եզրափակիչը կայացավ Սեն Դենիի Ստադ դը Ֆրանս մարզադաշտում 2000 թվականի մայիսի 26-ին, խաղը դիտում էին 80 000  հանդիսական։

Գործող չեմպիոն Մանչեստեր Յունայթեդը դուրս մնաց մրցաշարից քառորդ եզրափակիչում, պարտվելով Ռեալ Մադրիդին։

## Ծանոթագրություններ

## Տես նաև
* ՈՒԵՖԱ
* ՈՒԵՖԱ Չեմպիոնների Լիգա

## Արտաքին հղումներ
*Եվրոպական գավաթի արդյունքները Rec.Sport.Soccer վիճակագրություն հիմնադրոմում
*1999–00 Եվրոպական գավաթ - արդյունքներ (արխիվ)
* Բոլոր գոլ խփողները 1999–00 Եվրոպական գավաթի մրցաշարում (բացառությամբ նախնական շրջանը) protocols UEFA

Կատեգորիա:ՈՒԵՖԱ Չեմպիոնների Լիգայի մրցաշրջաններ
Կատեգորիա:2000 ֆուտբոլում
Կատեգորիա:1999 ֆուտբոլում
ՈՒԵՖԱ Չեմպիոնների Լիգա 1997–1998

**Չեմպիոնների Լիգա 1997–98** Եվրոպական գավաթի 43-րդ մրցաշրջանն էր, որում հաղթեց Մադրիդի Ռեալը՝ եզրափակչում պարտության մատնելով Յուվենտուսին 1–0 հաշվով։ Ռեալի նախորդ հաղթանակից հետո այս մրցաշարում անցել էր 32 տարի։

Եզրափակիչը կայացավ Ամստերդամի Ամստերդամ Արենա մարզադաշտում 1998 թվականի մայիսի 28-ին, խաղը դիտում էին 48 500 հանդիսական։

Գործող չեմպիոն Բորուսիա Դորտմունդը դուրս մնաց մրցաշարից կիսաեզրափակիչում, պարտվելով մրցաշարի հաղթող Ռեալին։

## Ծանոթագրություններ

## Տես նաև
* ՈՒԵՖԱ
* ՈՒԵՖԱ Չեմպիոնների Լիգա

## Արտաքին հղումներ
*Եվրոպական գավաթի արդյունքները Rec.Sport.Soccer վիճակագրություն հիմնադրոմում
*1997–98 Եվրոպական գավաթ - արդյունքներ (արխիվ)
* Բոլոր գոլ խփողները 1997–98 Եվրոպական գավաթի մրցաշարում (բացառությամբ նախնական շրջանը) protocols UEFA

Կատեգորիա:ՈՒԵՖԱ Չեմպիոնների Լիգայի մրցաշրջաններ
Կատեգորիա:1998 ֆուտբոլում
Կատեգորիա:1997 ֆուտբոլում
Ախալդաբա (Շուախևի շրջան)

**Ախալդաբա** (), գյուղ Վրաստանում։ Գտնվում է Աջարիայի Ինքնավար Հանրապետության Շուախևի շրջանում։

## Դիրք
Գտնվում է ծովի մակարդակից 720 մետր բարձրության վրա։ Շրջկենտրոն Շուախևից 8 կմ հեռավորության վրա։

## Բնակչություն
Ըստ 2014 թվականի մարդահամարի տվյալների, գյուղի բնակչությունը կազմում է 421 մարդ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Աջարիայի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Շուախևի շրջան
Կատեգորիա:Վրաստանի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Վրաստանի գյուղեր
Կալիումի ցիանիդ

**Կալիումի ցիանիդ`** կապտաթթվի կալիումական աղ, որն ունի KCN բանաձևը։ Անգույն բյուրեղների տեսքով աղ է, որն իր արտաքին տեսքով նման է շաքարավազին։ Չափազանց թունավոր է, ամենաթունավոր նյութերից մեկն է։ Լավ լուծվում է ջրում՝ 25&nbsp;°C-ում առաջացնում է 41,7 % զանգվածային բաժնով հագեցած լուծույթ։ Վատ է լուծվում էթանոլում, չի լուծվում ածխաջրածիններում։

Կալիումի ցիանիդի հիդրոլիզի արդյունքում անջատվում է ցիանաջրածին, որը որոշ մարդիկ ընկալում են որպես նուշի հոտ, իսկ ոմանք չեն զգում։ Կա տեսակետ, որ հոտի ընկալումը պայմանավորված է ժառանգական գործոններով։

## Ստացում
Լաբորատորիայում կալիումի ցիանիդը ստանում են կապտաթթվի և կալիումի հիդրօքսիդի խիտ լուծույթի փոխազդեցությամբ․

:  \rm{HCN} + \rm{KOH} \rightarrow \rm{KCN} + \rm{H_2O} 

Այն կարելի է ստանալ նաև կալիումի ամիդի և կոքսի փոխազդեցությամբ՝ 500-600&nbsp;°C ջերմության պայմաններում.

:  \rm{KNH_2} + \rm{C} \rightarrow \rm{KCN} + \rm{H_2}\uparrow 

Այն նաև ստացվում է քլորոֆորմի, ամոնիակի և կալիումի հիդրօքսիդի փոխազդեցությամբ․

:  \rm{CHCl_3} + \rm{NH_3} + \rm{4KOH} \rightarrow \rm{KCN} + \rm{3KCl} + \rm{4H_2O} 

Կալիումի ցիանիդը առաջին անգամ ստացվել է 1762 թվականին շվեդ դեղագետ Կարլ Վիլհելմ Շեելեի կողմից։
մինի|287x287փքս

## Կիրառություն
Կիրառվում է հանքանյութից ոսկու և արծաթի կորզման ժամանակ (ցիանացում)․

:  \rm{4Au} + \rm{8KCN} + \rm{O_2} + \rm{2H_2O} \rightarrow \rm{4K[Au(CN)_2]} + \rm{4KOH},

Օգտագործվում է նաև ցինկի, կադմիումի, պղնձի, արծաթի և ոսկու գալվանատեխնիկայում, ինչպես նաև ոսկերչության մեջ։

## Քիմիական հատկություններ
Կապտաթթուն, որը համապատասխանում է ցիանիդ իոնին, շատ թույլ թթու է և աղերից դուրս է մղվում ավելի ուժեղ թթուների կողմից։ Այսպես, օրինակ,  օդում ածխաթթու գազի և ջրի հետ շփվելիս կալիումի ցիանիդը ժամանակի ընթացքում վեր է ածվում ոչ թունավոր կալիումի կարբոնատի (պոտաշ)․

: \rm{2KCN} + \rm{CO}_2 + \rm{H_2O} \rightarrow \rm{K_2CO_3} + \rm{2HCN} \uparrow

## Թունավորություն
thumb|200px|Մարդու համար պոտենցիալ մահացու չափաքանակ (140 մգ)|alt=|ձախից

Ուժեղագույն անօրգանական թույն է։ Աղեստամոքսային համակարգով օրգանիզմ թափանցելու դեպքում մահացու քանակը մարդու համար կազմում է 1,7 մգ/կգ։ Ցիանիդ իոնը արգելակում է բջիջների կողմից թթվածնի յուրացման պրոցեսը և բջիջները մահանում են թթվածնային քաղցի պատճառով։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Անօրգանական միացություններ
Կատեգորիա:Թույներ
Ալբերտ Աղանով

**Ալբերտ Վարդանի Աղանով** (), խորհրդահայ ֆիզիկոս, ֆիզքիմիկոս։ Քիմիական գիտությունների դոկտոր (1986), պրոֆեսոր (1986): Թաթարստանի գիտության վաստակավոր գործիչ (1996): «*Новости ЯМР в письмах*» տեղեկագրի գլխավոր խմբագիր։ Ռուսաստանի Բնական գիտությունների ակադեմիայի ակադեմիկոս (1996)։ ԱՊՀ միջուկային մագնիսական ռեզոնանսային սպեկտրոսկոպիստների ասոցիացիայի կազմակերպիչներից և փոխնախագահ։ «*NMR*- ի նորությունները նամակներում» տեղեկագրի խմբագիր։ Թաթարստանի Հանրապետության վաստակավոր գիտնական։ ԽՍՀՄ բարձրագույն կրթության նախարարության մրցանակի դափնեկիր (1971):

## Կենսագրություն
Ալբերտ Աղանովը ծնվել է 1941 թվականի ապրիլի 21-ին, Ունդուրխան քաղաքում (Մոնղոլիա)։ 1963 թվականին ավարտել է Կազանի համալսարանի ֆիզիկայի ֆակուլտետը։ 1966 թվականից աշխատում է Կազանի համալսարանի ֆիզիկայի ֆակուլտետում։ 1985-1991 թվականներին եղել է ընդհանուր ֆիզիկայի ամբիոնի վարիչ, 1991 թվականից՝ դեկան, միաժամանակ միջուկային մագնիսական ռեզոնանսի (ՄՄՌ) լաբորատորիայի գիտական ղեկավար, ԱՊՀ երկրների միջուկային մագնիսական ռեզոնանսի սպեկտրասոպիստների ընկերության փոխնախագահ, «*Новости ЯМР в письмах*» տեղեկագրի գլխավոր խմբագիր։

Աշխատանքները վերաբերում են մոլեկուլային սպեկտրաչափության և դինամիկայի, տարբեր ֆազային վիճակներում գտնվող օրգանական մոլեկուլների և նրանց կոմպլեքսների դինամիկական ՄՄՌ սպեկտրաչափությանը, քիմիական կապերի մագնիսական հատկություններին։

## Անդամակցություն
* ՌԴ բնական ԳԱ անդամ (2000)
* Ռուսաստանի Դաշնության Բարձրագույն կրթության նախարարության ենթակայության «Ֆիզիկա» ուսումնամեթոդական ասոցիացիայի նախագահության անդամ

## Պարգևներ
* ԽՍՀՄ բարձրագույն և միջնակարգ մասնագիտական կրթության նախարարության մրցանակ (1971)
* Թաթարստանի գիտության վաստակավոր գործիչ (1996)
* ՌԴ նախագահի պետական թոշակ (2000)

## Երկեր
* Новые аспекты применения ЯМР в исследовании процессов обмена, "Успехи химии", 1985, т. 54, вып. (համահեղինակ).
* Физика вокруг нас. Качественные задачи по физике, 3 изд., М., 1998 (համահեղինակ).
* Conformational Analisis of MNCB (MBNC) Esters and Amides: Promisig Chiral Reagents for Stereoselective Applications Tetraedron, 55, 1999 (համահեղինակ).

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ֆիզիկոսներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Քիմիական գիտությունների դոկտորներ
Կատեգորիա:Պրոֆեսորներ
Կատեգորիա:Թաթարստանի գիտության վաստակավոր գործիչներ
Կատեգորիա:Կազանի պետական համալսարանի շրջանավարտներ
ՈՒԵՖԱ Չեմպիոնների Լիգա 1996–1997

**Չեմպիոնների Լիգա 1996–97** Եվրոպական գավաթի 42-րդ մրցաշրջանն էր, որում հաղթեց Դորտմունդի Բորուսիան՝ եզրափակչում պարտության մատնելով գործող չեմպիոն Յուվենտուսին 3–1 հաշվով։ Բորուսիայի միակ հաղթանակն է այս մրցաշարում, և առաջինը Գերմանիայի վերամիավորումից հետո։

Եզրափակիչը կայացավ Մյունխենի Օլիմպիական մարզադաշտում 1997 թվականի մայիսի 28-ին, խաղը դիտում էին 59 000 հանդիսական։

Սա տարի հանվեց խաղորին մասնակցության պահին արտերկրացի խաղացողների քանակի վրա սահմանված արգելքը։

## Ծանոթագրություններ

## Տես նաև
* ՈՒԵՖԱ
* ՈՒԵՖԱ Չեմպիոնների Լիգա

## Արտաքին հղումներ
*Եվրոպական գավաթի արդյունքները Rec.Sport.Soccer վիճակագրություն հիմնադրոմում
*1996–97 Եվրոպական գավաթ - արդյունքներ (արխիվ)
* Բոլոր գոլ խփողները 1996–97 Եվրոպական գավաթի մրցաշարում (բացառությամբ նախնական շրջանը) protocols UEFA

Կատեգորիա:ՈՒԵՖԱ Չեմպիոնների Լիգայի մրցաշրջաններ
Կատեգորիա:1996 ֆուտբոլում
Կատեգորիա:1997 ֆուտբոլում