Ահարոն Կլագ

**Սըր Ահարոն Կլագ**  (, ), բրիտանացի կենսաֆիզիկոս և քիմիկոս, 1982 թվականի Քիմիայի Նոբելյան Մրցանակում դափնեկիր բյուրեղագրական էլեկտրոնային մանրադիտակի մշակման և կենսաբանորեն կարևոր նուկլեինաթթու-սպիտակուցային համալիրների կառուցվածքային պարզաբանման համար։

## Երիտասարդություն և ստեղծագործական կյանքի սկիզբ

Կլագը ծնվել է Լիտվայի Ժելվա քաղաքում, հրեա ծնողներից՝ անասնապահ Լազարից և Բելլա (ծնվ. Սիլին) Կլագից, ում հետ նա երկու տարեկանում գաղթել է Հարավային Աֆրիկա։ Կրթություն է ստացել Դուրբանի միջնակարգ դպրոցում։ Պոլ դե Կրյուիֆի 1926 թվականի «*Միկրոբի Որսորդները*» գիրքը նրա մոտ հետաքրքրություն առաջացրեց մանրէաբանության նկատմամբ։

Կլագը մաս էր կազմում Հաշոմեր Հաթզաիր հրեական սիոնիստական երիտասարդական շարժմանը Հարավային Աֆրիկայում։

Նա սկսեց մանրէաբանություն սովորել, բայց հետո անցավ ֆիզիկային և մաթեմատիկային՝ ավարտելով գիտությունների բակալավրի աստիճանը Յոհանեսբուրգի Վիտվաթերսրանդ համալսարանում։ Նա ֆիզիկա է սովորել Ռեջինալդ Վ. Ջեյմսի մոտ և ստացել է մագիստրոսի կոչում Քեյփթաունի համալսարանում։ 1851 թվականին նրան շնորհվել է գիտահետազոտական կրթաթոշակ 1851 թվականի ցուցահանդեսի թագավորական հանձնաժողովի կողմից, ինչը նրան հնարավորություն է տվել տեղափոխվել Անգլիա՝ 1953 թվականին Քեմբրիջի Թրինիթի քոլեջում ավարտելով գիտահետազոտական ֆիզիկայի իր թեկնածությունը։

## Ասպարեզ և ուսումնասիրություն
Իր դոկտորական աստիճանից հետո Կլագը 1953 թվականի վերջին տեղափոխվեց Լոնդոնի համալսարանի Բիրքբեկ քոլեջ և սկսեց աշխատել վիրուսաբան Ռոզալինդ Ֆրանկլինի հետ բյուրեղագետ Ջոն Բերնալի լաբորատորիայում։ Այս փորձը ողջ կյանքի ընթացքում հետաքրքրություն առաջացրեց վիրուսների ուսումնասիրության նկատմամբ, և այնտեղ գտնվելու ընթացքում նա բացահայտումներ արեց ծխախոտի խճանկարային վիրուսի կառուցվածքում։ 1962 թվականին տեղափոխվել է Քեմբրիջի նորակառույց բժշկական հետազոտությունների խորհրդի Մոլեկուլային կենսաբանության լաբորատորիա։ Հետագա տասնամյակի ընթացքում Կլագը օգտագործել է ռենտգենյան ճառագայթների դիֆրակցիայի, մանրադիտակի և կառուցվածքային մոդելավորման մեթոդներ՝ բյուրեղագրական էլեկտրոնային մանրադիտակի մշակման համար, որտեղ տարբեր անկյուններից վերցված բյուրեղների երկչափ պատկերների հաջորդականությունը համակցվում է թիրախի եռաչափ պատկերներ ստանալու համար։ Նա ուսումնասիրեց փոխանցող ՌՆԹ-ի կառուցվածքը և գտավ այն, ինչը հայտնի է որպես ցինկի մատներ, ինչպես նաև Ալցհեյմերի հիվանդության նեյրոֆիբրիլներ։

Նաև 1962 թվականին Կլագը դարձավ Քեմբրիջի Փիթերհաուսի անդամ։ Հետագայում նա նշանակվել է քոլեջի պատվավոր անդամ։

1986-1996 թվականներին Կլագը եղել է LMB-ի տնօրենը։ Նա ծառայել է։ Երբ եղել է Գիտության և ճարտարագիտության արշավի խորհրդատվական խորհրդում. : Նա նաև ծառայում էր. Երբ անդամ էր Սկրիպսի հետազոտական ինստիտուտի գիտական կառավարիչների խորհրդում։ Նա և Դայ Ռիսը դիմեցին Wellcome Trust-ին՝ հիմնելու Wellcome Sanger ինստիտուտը, որը մարդկային գենոմի նախագծի առանցքային դերակատարն էր.:

### Պարգևներ և մրցանակներ
1981 թվականին Կլագը արժանացել է Կոլումբիայի համալսարանի Լուիզա Գրոս Հորվիցի մրցանակին։ 1988 թվականին Եղիսաբեթ II-ի կողմից արժանացել է ասպետի կոչման։ 1969 թվականին նա ընտրվել է Թագավորական ընկերության անդամ (FRS)՝ աշխարհի հնագույն ազգային գիտական հաստատությունը։ Նա ընտրվել է նրա նախագահ (PRS) 1995-ից 2000 թվականներին։ Նա նշանակվել է Արժանիների շքանշանով 1995 թվականին, ինչպես ընդունված է Արքայական ընկերության նախագահների համար։ Թագավորական ընկերությունում ընտրվելու նրա վկայականում ասվում է.

Կլագը եղել է Արվեստների և գիտությունների ամերիկյան ակադեմիայի և ամերիկյան փիլիսոփայական ընկերության անդամ։

2000 թվականին Կլագը ստացել է Ամերիկյան նվաճումների ակադեմիայի Golden Plate Award մրցանակը։ 2005 թվականին նա պարգևատրվել է Հարավաֆրիկյան Հանրապետության Մապունգուբվեի շքանշանով (ոսկի) բժշկական գիտության մեջ բացառիկ նվաճումների համար։ Ընտրվել է Բժշկական գիտությունների ակադեմիայի անդամ (FMedSci), նաև 2005թ։

2013-ին Իսրայելի Նեգևի Բեն-Գուրիոն համալսարանը Կլագի անունով նվիրեց կառուցվածքային կենսաբանության իրենց կենտրոնը՝ Aaron Klug Integrated Center for Biomolecular Structure: Նա, իր ընտանիքը և Իսրայելում այն ժամանակվա Մեծ Բրիտանիայի դեսպան Մեթյու Գուլդը ներկա էին։ Կլագը կապված էր համալսարանի և Բեեր Շևա քաղաքի հետ՝ բազմաթիվ անգամ այցելելով նրանց։

## Անձնական կյանք
Կլագն ամուսնացել է Լիբի Բոբրոուի հետ 1948 թվականին, նրանք երկու որդի են ունեցել, որոնցից մեկը նրանցից 2000թ։ Նա մահացել է 2018 թվականի նոյեմբերի 20-ին Քեմբրիջում։

Չնայած Կլագը խտրականության էր բախվել Հարավային Աֆրիկայում, նա մնաց կրոնական և, ըստ Սիդնեյ Բրենների, նա ավելի կրոնասեր դարձավ իր մեծ տարիքում։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Aaron Klug tells his life story at Web of Stories
*Aaron Klug interviews with Harry Kroto
*Aaron Klug article by Bob Weintraub, Chemistry in Israel, issue 11, Dec. 2002, p10. 
* Aaron Klug interviewed by Alan Macfarlane 11 December 2007 (video)
* Listen to an oral history interview with Aaron Klug – a life story interview recorded for National Life Stories  at the British Library
*The Papers of Sir Aaron Klug held at Churchill Archives Centre

Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի գիտությունների ազգային ակադեմիայի անդամներ
Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի գիտությունների ազգային ակադեմիայի արտասահմանյան անդամներ
Կատեգորիա:Ամերիկայի արվեստների և գիտությունների ակադեմիայի անդամներ
Կատեգորիա:Ամերիկյան փիլիսոփայական ընկերության անդամներ
Կատեգորիա:Անգլիացի կենսաքիմիկոսներ
Կատեգորիա:Անգլիացի նոբելյան մրցանակակիրներ
Կատեգորիա:Բրիտանացի նոբելյան մրցանակակիրներ
Կատեգորիա:Բրիտանացի քիմիկոսներ
Կատեգորիա:Եվրոպական ակադեմիայի անդամներ
Կատեգորիա:Հրեա նոբելյան մրցանակակիրներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի գիտությունների ակադեմիայի անդամներ