Սեռական լիբերալ ֆեմինիզմ

**Սեռական լիբերալ ֆեմինիզմ**, **սեռամետ ֆեմինիզմ, սեռական ռադիկալ ֆեմինիզմ** կամ **սեքս-պոզիտիվ ֆեմինիզմ**, ֆեմինիստական շարժում կանանց սեռական ազատագրման կենտրոնական գաղափարով՝ որպես նրանց ազատության անհրաժեշտ բաղադրիչ։ Սեռական արմատական ֆեմինիզմի ներկայացուցիչներից են եղել Էլեն Ուիլիսը, Սյուզի Բրայթը, Գեյլ Ռուբինը և Բեթի Դոդսոնը: 

Շարժումը ձևավորվել է 1980-ականների սկզբին՝ ինտենսիվ սեքսուալ պատերազմների ժամանակաշրջանում, երբ հակապոռնոգրաֆիայի առաջատար ֆեմինիստուհիներ Քեթրին Ալիս ՄակՔինոնը, Անդրեա Դվորկինը, Ռոբին Մորգանը պնդել են, որ պոռնոգրաֆիան ուժեղ պատճառահետևանքային կապ ունի կանանց սեռականության հետ և հրահրում է գենդերային բռնություն:

## Հիմնական դրույթներ
Սեքս-պոզիտիվ ֆեմինիզմի հիմքում ընկած է այն դիրքորոշումը, որ սեռական ազատությունը կանանց ազատության անբաժանելի բաղադրիչն է: Սեքս-պոզիտիվ ֆեմինիստները դեմ են ցանկացած  վերահսկողության փորձերին, որոնք փորձում են սահմանափակել մեծահասակների սեռական հարաբերությունները, եթե դրանք տեղի են ունենում համաձայնությամբ, անկախ նրանից՝ այդ փորձը գալիս է պետությունից, այլ ֆեմինիստներից կամ այլ խմբերից։ Նրանք դրական վերաբերմունք ունեն սեռական փոքրամասնությունների խմբերի նկատմամբ և կարևորում են համագործակցությունը այն խմբերի հետ, որոնց անդամները ենթարկվում են սեքսի վերաբերյալ բացասական վերաբերմունքի։ Սեքս-լիբերալ ֆեմինիզմը կապված է սեքս-ազատական շարժման հետ։

Գեյլ Ռուբինը ֆեմինիզմում սեքսի շուրջ հակասությունները ամփոփել է այսպես՝

Սեքս-պոզիտիվ ֆեմինիզմը միավորում է գրաքննության դեմ ակտիվիստներին, ԼԳԲՏ ակտիվիստներին, ֆեմինիստ գիտնականներին, սեռական արմատականներին, պոռնոգրաֆիայի և էրոտիկայի արտադրողներին և այլոց: Սեռական լիբերալ ֆեմինիստները մերժում են արական սեռականության մերժումը, որը նրանք վերագրում են մի շարք արմատական ֆեմինիստների, ովքեր տեսնում են տղամարդկանց սեռականությունը որպես բռնություն կամ ճնշում։ Նրանք կարծում են, որ հայրիշխանությունը սահմանափակում է մարդկանց սեռական արտահայտությունը և ցանկանում է մեծացնել սեռական հզորությունը բոլոր մարդկանց համար՝ չսահմանափակելով պոռնոգրաֆիան: Սեքս-լիբերալ ֆեմինիստները հիմնականում մերժում են Սեքսուալ էականիզմը՝ ըստ նրանց, այն գաղափարն է, որ սեքսը բնական ուժ է, որը նախորդում է սոցիալական կյանքին և ձևավորում է սոցիալական ինստիտուտները։ Նրանց կարծիքով, սեռական կողմնորոշումը և սեռը, որպես սոցիալական կառույցներ, ենթակա են հասարակության ուժեղ ազդեցության։

Մասնավորապես, սեռական արմատական ֆեմինիզմի սեռական ազատական դիրքորոշումը բխում է խորը կասկածից, որ հայրիշխանության օրենքները, որոնք սահմանափակում են սեռականությունը, կարող են նպաստել կանանց իրական շահերին: Մյուս ֆեմինիստները կանանց սեռական ազատագրումը համարում են հիմնական շարժառիթը, որն իրականում մղում է կանանց շարժումը: Նաոմի Վուլֆը գրել է՝ *«[[Օրգազմ|Օրգազմը]] բնական մարմնական մղում է ֆեմինիստական քաղաքականության համար»*: Ինդիվիդուալիստ ֆեմինիստները դեմ են հակաբեղմնավորիչների վաճառքն ու գովազդը սահմանափակող օրենքներին: Շերոն Փրեսլին՝ «Ազատական ֆեմինիստների ասոցիացիայի ժողովրդական համակարգող», գրել է, որ կառավարությունը բացահայտ խտրականություն է ցուցաբերում կանանց նկատմամբ սեռականության ոլորտում։

## Ծագում
Գեյլ Ռուբինը և Վենդի ՄակԷլրոյը պնդում են, որ սեքսուալ լիբերալ ֆեմինիզմի արմատները վերաբերում են 19-րդ դարին, երբ հայտնի են եղել սեքսուալ բարեփոխիչներ և սեռական կրթության ու հակաբեղմնավորիչ միջոցների հասանելիության համար պայքարող մարդիկ, ինչպես օրինակ՝ Հևլոկ Էլլիսը, Մարգարետ Սենգերը, Մերի Դենեթը և հետագայում Ալֆրեդ Քինսին։ Այնուամենայնիվ, սեքսուալ լիբերալ ֆեմինիզմի ժամանակակից ճյուղը ձևավորվել է այն ժամանակ, երբ 1970-ականներին ֆեմինիստական շարժումը հայտարարել է, որ պոռնոգրաֆիան հանդիսանում է կանանց ճնշման գործիք։ Երկրորդ ալիքի ֆեմինիզմի բարձրացումը, որը սկսվել է 1960-ականներին, համընկել է սեքսուալ հեղափոխության և օրենսդրական փոփոխությունների հետ, որոնք թուլացրել են պոռնոգրաֆիային հասանելիության նկատմամբ իրավաբանական սահմանափակումները։ 1970-ականներին ռադիկալ ֆեմինիստուհիները ավելի ու ավելի շատ են սկսել կենտրոնանալ սեքսուալության հարցերի վրա պատրիարխալ հասարակությունում։ 

Որոշ ֆեմինիստական խմբեր սկսել են հրապարակել հրահանգներ այն մասին, թե ինչպիսին պետք է լինի սեքսուալությունը, որն ամենահարմարն է ֆեմինիզմի տեսակետից։ Սա հատկապես հատուկ է եղել լեսբիական սեպարատիստական խմբերին։ Մի շարք հեներոսեքսուալ կանանց խմբեր, օրինակ՝ Կարմիր գուլպաները, սկսել են նմանատիպ գործողություններ իրականացնել։  Պոռնոգրաֆիան, այնուամենայնիվ, հիմնական հարցը չի եղել։ Ռադիկալ ֆեմինիստուհիները ընդհանուր առմամբ դեմ են եղել պոռնոգրաֆիային, բայց այդ հարցը շատ կարևոր չեն համարել մինչև 1970-ականների կեսերը (և չնայած դրան՝ եղել են ֆեմինիստական խմբեր, որոնք պայքարել են մարմնավաճառների իրավունքների համար, օրինակ՝ COYOTE-ը, որը իրականացրել է արշավ մարմնավաճառության դեակրիմինալիզացիայի համար)։

1970-ականների վերջին ամերիկյան մշակույթում ավելացել էր անհանգստությունը սեքսուալ ազատության հետևանքների վերաբերյալ, որոնք ներառել են լրատվամիջոցներում սեքսի և բռնության ուղղակի պատկերումները, պոռնոգրաֆիայի աճը, դեռահասների սեռական ակտիվության բարձրացումը և այնպիսի խնդիրներ, ինչպես մանկական պոռնոգրաֆիայի տարածումը։ Հետագայում քննադատողները պնդել են, որ այս մթնոլորտը հանգեցրել է բարոյական խուճապի, որը հասել է իր գագաթնակետին 1980-ականների կեսերին։ Այս մտահոգությունն արտացոլվել է ֆեմինիստական շարժման մեջ, որտեղ արմատական ֆեմինիստական խմբերը պնդել են, որ պոռնոգրաֆիան հայրիշխանության հիմքն է և ուղղակիորեն նպաստում է կանանց նկատմամբ բռնությանը։ Ռոբին Մորգանը իր թելադրանքում ամփոփել է այս միտքը՝ «Պոռնոգրաֆիան տեսություն է, բռնաբարությունը պրակտիկա»։

Անդրեա Դվորկին և Ռոբին Մորգանը խանդավառորեն աջակցել են հակապոռնոգրաֆիկ դիրքորոշմանը, հիմք ընդունելով ռադիկալ ֆեմինիզմը, սկսած 1974 թվականից, իսկ ֆեմինիստական հակապոռնոգրաֆիկ խմբերը («Կանայք ընդդեմ պոռնոգրաֆիայի» և այլ խմբեր) ակտիվացել են հատկապես Միացյալ Նահանգներում 1970-ականների երկրորդ կեսին։ Երբ հակապոռնոգրաֆիայի ֆեմինիստները սկսել են հակադրվել ոչ միայն պոռնոգրաֆիայի, այլև մարմնավաճառության և սադոմազոխիզմի դեմ, մյուս ֆեմինիստները սկսել են ավելի քննադատաբար դիտարկել հակապոռնոգրաֆիկ ֆեմինիզմը։ Սա ներառել է BDSM-ով զբաղվող ֆեմինիստներ (առավել ուշագրավ կազմակերպությունը Samua), սեքսուալ աշխատողների իրավունքների ակտիվիստներ և բազմաթիվ լիբերալ և հակաավտորիտար ֆեմինիստներ, որոնց համար խոսքի ազատությունը, սեռական ազատությունը և կանանց գործակալության պաշտպանությունը առաջին տեղում են եղել։

Էլլեն Ուիլիսը, արձագանքելով 1979 թվականին ստեղծված «Կանայք ընդդեմ պոռնոգրաֆիայի» խմբի ստեղծմանը, իր «Ֆեմինիզմ, մորալիզմ և պոռնոգրաֆիա» հոդվածում արտահայտել է մտահոգություն այն մասին, որ հակապոռնոգրաֆիկ ֆեմինիստները կարող են փորձել ֆեմինիզմը դարձնել միայն մեկ խնդրի վրա կենտրոնացած քաղաքականություն (single-issue politics)։

Գեյլ Ռուբին (1984) կոչ է արել ֆեմինիստներին վերանայել իրենց սեքսուալության տեսությունը՝ ասելով, որ ֆեմինիստական մոտեցումը հաճախ դիտարկում է սեքսուալ ազատությունը որպես միտում, որը միայն ավելացնում է տղամարդկանց արտոնությունները։ Ռուբին քննադատել է հակապոռնոգրաֆիկ ֆեմինիստներին, որոնք, ըստ նրա, «իրականում դատապարտել են ցանկացած սեքսուալ ինքնարտահայտման տարբերակ՝ որպես ֆեմինիզմին հակասող», ինչը, նրա կարծիքով, վտանգավոր է եղել, քանի որ մոտեցել է կոնսերվատիվ, հակաֆեմինիստական սեքսուալ մորալությանը։ Նա կոչ է արել ֆեմինիստներին ուսումնասիրել սեքսուալության քաղաքական կողմերը՝ առանց սահմանափակելու սեքսուալ ազատությունը։ Նա նաև պնդել է, որ կանանց ճնշման մեղադրանքները պետք է ուղղվեն այն կողմերին, որոնք իրականում պատճառ են դարձել դրանց՝ «ընտանիք, կրոն, կրթություն, երեխայի դաստիարակման պրակտիկա, զանգվածային լրատվամիջոցներ, պետություն, հոգեբուժություն, աշխատանքի ոլորտում խտրականություն և անազնիվ աշխատավարձ», այլ ոչ թե սեքսուալ փոքրամասնություններին, որոնք ունեն հարաբերականորեն փոքր ազդեցություն։

Վենդի ՄակԷլռոյը պնդել է, որ 1970-ական և 1980-ականների ֆեմինիստների համար սեռական դրսևորման խնդիրները դարձել են շրջադարձային, քանի որ դրանք եղել են ֆեմինիզմի քաղաքական ասպարեզում հաջողության հասնելու ակնհայտ ձախողման հետևանք։ Միացյալ Նահանգներում հավասար իրավունքների ամրագրող փաստաթուղթը (Equal Rights Amendment) չի ընդունվել, իսկ աբորտի իրավունքները եղել են վտանգված Ռեյգանի վարչակազմի օրոք։

## Սեքս-լիբերալ ֆեմինիզմին առնչվող հիմնական քաղաքական խնդիրներ
### Պոռնոգրաֆիա
Առաջին խնդիրը, որը միավորել է սեռական ազատական ֆեմինիստներին, հավանաբար, եղել է պոռնոգրաֆիայի խնդիրը, թեև շարժման տեսակետներն այժմ բարդ և երկիմաստ են: 1980-ականների ընթացքում Անդրեա Դվորկինը, Քեթրին ՄաքՔինոնը և նրանց համախոհները պայքարել են ԱՄՆ-ի և Կանադայի մի շարք քաղաքներում պոռնոգրաֆիայի դեմ օրենսդրություններ ընդունելու համար: Առաջին նման որոշումն ընդունվել է Մինեապոլիսի քաղաքային խորհրդի կողմից 1983 թվականին: Դվորկինի և ՄակՔինոնի մարտավարությունը եղել է հայտարարել, որ պոռնոգրաֆիայի ցուցադրումը սեռական խտրականություն է կանանց նկատմամբ և, հետևաբար, նրանց քաղաքացիական իրավունքների խախտում: Սրան սեքսուալ լիբերալ ֆեմինիստները պատասխանել են, որ հակապոռնոգրաֆիայի մասին օրենսդրությունը խախտում է կանանց ազատ խոսքի իրավունքը: Շուտով հակապոռնոգրաֆիայի դեմ պայքարող ֆեմինիստների և պահպանողական խմբերի մի կոալիցիային հաջողվել է նման որոշում ընդունել Ինդիանապոլիսում: Ավելի ուշ որոշումը ճանաչվել է հակասահմանադրական՝ Դաշնային դատարանի կողմից:

Ռուբինը գրել է, որ հակապոռնոգրաֆիայի ֆեմինիստները չափազանցրել ենն պոռնոգրաֆիայի վտանգները՝ ցուցադրելով ամենացնցող պոռնոգրաֆիկ պատկերները (օրինակ՝ սադոմազոխիզմի հետ կապված) կոնտեքստից դուրս՝ ակնարկելով, որ պատկերված կանայք իրականում բռնաբարվում են, բայց անտեսելով այն փաստը, որ այս տեսարանները պատկերում են երևակայություններ, և խաղում են դերասաններ, ովքեր համաձայնել են այս կերպ ցուցադրվել: Սեքս-լիբերալ ֆեմինիստները պնդում են, որ պոռնոգրաֆիայի հասանելիությունը նույնքան կարևոր է կանանց համար, որքան տղամարդկանց համար, և որ պոռնոգրաֆիայի մեջ էապես ստորացուցիչ ոչինչ չկա: Հակապոռնոգրաֆիայի ֆեմինիստները համաձայն չեն՝ մատնանշելով, որ նման գործողությունների պատկերումը հաճախ ոգեշնչում է հանցագործներին իրականում դրանք իրականացնել:

### Սեքս աշխատանք
Որոշ սեքս-լիբերալ ֆեմինիստներ կարծում են, որ կանայք և տղամարդիկ կարող են դրական փորձառություններ ունենալ մարմնավաճառության ոլորտում։ Նրանք պնդում են, որ մարմնավաճառությունը, երբ այն իրականացվում է համաձայությամբ և անվտանգ պայմաններում, կարող է լինել սեռական արտահայտման ձև։ Ըստ նրանց, եթե մարմնավաճառությունը անօրինական է, այն պետք է ապաքրեականացվի, որպեսզի պաշտպանվեն աշխատողների իրավունքները և սահմանափակվի ոչ իրավաչափ գործունեությունը: Սեքս-լիբերալ ֆեմինիստները պնդում են, որ մարմնավաճառությունը կարող է լինել վստահելի և անվտանգ աշխատանք, եթե այն իրականացվում է հարգանքով և առանց խտրականության: Նրանք համոզված են, որ մասնագիտությունը չպետք է համարվի խարանված, և կանայք ու տղամարդիկ պետք է ունենան ազատություն ընտրելու այս ոլորտը: Դրա համար նրանք կողմ են մարմնավաճառության ապաքրեականացմանը, որպեսզի սեքս աշխատողները կարողանան ունենալ ապահով աշխատանքային պայմաններ և իրավական պաշտպանություն։

### ԲԴՍՄ
Սադոմազոխիզմը իսկապես դարձել է հակապոռնոգրաֆիայի ֆեմինիստների քննադատության առարկա, քանի որ նրանք համոզված են, որ այն ամրապնդում է իշխանության և բռնության պատկերները, ինչի հետևանքով կարելի է քարոզել միսոգինիա: Նրանք պնդում են, որ BDSM-ով զբաղվելը վնասակար է կանանց համար, քանի որ դա կարող է լինել ներքին ճնշման և հասարակական նորմերի արտահայտություն: Սակայն սեքս-լիբերալ ֆեմինիստները հակադարձում են, որ կոնսենսուսային սադոմազոխիստական գործողությունները, երբ դրանք որոշվում են ազատ կամքով, հաճույք են պատճառում շատ կանանց և ծառայում են նրանց սեռական ցանկությունների դրսևորմանը: Նրանք պնդում են, որ ֆեմինիստները չպետք է դատապարտեն այլ կանանց սեռական նախասիրությունները և պետք է ճանաչեն, որ կոնսենսուսային սեռական գործողությունները չեն հանդիսանում հակաֆեմինիստական կամ բռնություն քարոզող: Սեքս-լիբերալ ֆեմինիստները կարծում են, որ սադոմազոխիստական գործողությունները, որոնք իրականացվում են փոխհամաձայնությամբ, ոչ մի կապ չունեն սեռական հանցագործությունների հետ, ինչպիսիք են բռնաբարությունը կամ սեռական ոտնձգությունները: Նրանք նաև նշում են, որ BDSM-ում դերերը հաճախ կապված չեն սեռի հետ, այլ որոշվում են անձնական նախասիրություններով և հարաբերությունների շրջանակներում:

### Սեռական կողմնորոշում
Չնայած այն տարածված կարծրատիպին, որ ֆեմինիստները, հատկապես լեսբուհիներ են, ՄակԷլրոյը նշել է, որ շատ ֆեմինիստներ չեն ցանկացել կապվել համասեռամոլության հետ:

Սեռական ազատական ֆեմինիստները կարծում են, որ բոլոր սեռական կողմնորոշումների վավերականությունը ճանաչելը կարևոր է կանանց լիարժեք սեռական ազատությանը հասնելու համար: Նրանք պնդում են, որ համասեռամոլության և բիսեքսուալության ընդունումն անհրաժեշտ է, քանի որ սեռական կողմնորոշումների բազմազանության ընդունումը չի վնասում ֆեմինիզմի պատկերին, այլ ընդհակառակը՝ նպաստում է կանանց ազատագրմանը:

## Լրացուցիչ տեղեկություններ
Սեռական ազատական ֆեմինիզմն արտահայտել են պոստմոդեռնիստ գրող Քեթի Աքերը, պոռնոդերասանուհի Նինա Հարթլին, կանադացի անհատապաշտ անարխիստ Վենդի Մաքելրոյը, նորզելանդացի երգչուհի Լորդը և այլք։

## Գրականություն
* 

## Ծանոթագրություններ


Կատեգորիա:Գենդերային հետազոտություններ
Կատեգորիա:ԼԳԲՏ իրավունքներ
Կատեգորիա:ԼԳԲՏ պատմություն
Կատեգորիա:Հասարակական շարժումներ
Կատեգորիա:Մարդու սեռականություն
Կատեգորիա:Մարմնավաճառություն
Կատեգորիա:Պոռնոգրաֆիա
Կատեգորիա:Սեքս
Կատեգորիա:Սեքս և հասարակություն
Կատեգորիա:Սեքսուալություն
Կատեգորիա:Քաղաքականություն
Կատեգորիա:Ֆեմինիզմ