Թոմաս Կրիչ

**Թոմաս Կրիչ**,  (ծնվել է 1659 թվականին– հայտնաբերվել է մահացած  1700 թվականի հուլիսի 19 - ին), դասական ստեղծագործությունների անգլերեն թարգմանիչ և Շերբորնի դպրոցի տնօրեն։  1682 թվականին Թոմաս Կրիչը բանաստեղծությամբ թարգմանեց  Տիտուս Լուկրեցիուս Կարուսին, որի համար կրթաթոշակ ստացավ Օքսֆորդի համալսարանում։ Թոմաս Կրիչը սստեղծել է նաև Մանիլիայի, Հորացիոսի, Թեոկրիտոսի և այլ դասականների ստեղծագործությունների անգլերեն տարբերակները:

## Կյանք
Թոմաս Կրիչը  ծնվել է Դորսեթ կոմսության Բլենդֆորդ ֆորումում: Թոմաս Կրիչի հայրը, ում անվանում էին նաև Թոմաս Կրիչ, մահացավ 1720 թվականին, իսկ մայրը՝ Ջեյն Կրիչը, մահացավ 1693 թվականին: Նրանք ունեին երկու երեխա՝ Թոմաս թարգմանիչը և մեկ դուստր Բրիջիթը, ով ամուսնացավ Բլենդֆորդի ճարտարապետ Թոմաս Բաստարդի հետ և ծնեց վեց որդի և չորս դուստր: Թոմաս Կրիչի ծնողները հարուստ չէին։  Իր դասական կրթության համար Թոմաս Կրիչը պարտական էր Թոմաս Կարգենվենին՝ Դորսեթի Ֆոլկի ռեկտորին, բայց ավելի հայտնի էր որպես Շերբոր դպրոցի ուսուցիչ, որին Կրիչը հետագայում նվիրեց Թեոկրիտոսի յոթերորդ իդիլիայի իր թարգմանությունը, և որին նա ընդունեց իր պարտականությունը Հորացիոսի թարգմանության նախաբանում։  Թոմաս Կրիչի կրթությունը ֆինանսավորվել է շրջանի հայտնի ընտանիքի անդամ գնդապետ Սթրենջուեյզի կողմից:

1675 թվականի Մեծ Պահքի ժամանակ Թոմաս Կրիչն ընդունվում է  սովորական Օքսֆորդի Ուոդհեմ քոլեջ և տրվում Ռոբերտ Փիթի ուսուցմանը։  Թոմաս Կրիչի կողմից Թեոկրիտոսի իդիլիաներից մեկի թարգմանությունը նվիրված է նրա ընկեր պարոն Քայլիին Ուադհեմի քոլեջից, իսկ մյուսը՝ Ռոբերտ Բելչին, որը հետագայում դարձավ նրա «ընկերն ու դաստիարակը»։ Թոմաս Կրիչի երկու նամակները տպագրվել են Էվելինի օրագրում։ Թոմաս Կրիչը ընտրվել է իր քոլեջի կրթաթոշակառու 1676 թվականի սեպտեմբերի 28-ին և ստացել է բակալավրի կոչում 1680 թվականի հոկտեմբերի 27-ին, մագիստրոսի կոչում 1683 թվականի հունիսի 13-ին և բակալավրի կոչում 1696 թվականի մարտի 18-ին:  Թոմաս Կրիչը հայտնի գիտնական էր: Թոմաս Կրիչը առաջիններից մեկն էր, ով օգտվեց Ուիլյամ Սանկրոֆտի բարեփոխումներից բոլոր հոգիների քոլեջի ընտրություններում, որտեղ նա անդամ ընտրվեց  1683 թվականին:

Երկու տարի՝ 1694-1696 թվականներին, Թոմաս Կրիչը Շերբորնի դպրոցի տնօրենն էր, բայց հետո վերադարձավ Օքսֆորդ, որտեղ 1698 թվականին տարօրինակ բաներ նկատվեց նրա վարքի մեջ: Թոմաս Կրիչն ընդունվել է Ուելվինի քոլեջ, որտեղ ընդունվել է 1699 թվականի ապրիլի 25-ին, բայց երբեք չի հաստատվել այնտեղ։  Հինգ օր անհետանալուց հետո հայտնաբերվեց (1700 թվականի հուլիսին), որ նա ինքնասպան է եղել պարոն Այվսի տան ձեղնահարկում՝ դեղագործին, ում մոտ նա ապրում էր։  Թոմաս Կրիչը ցանկանում էր ամուսնանալ Միսս Ֆիլադելֆիա Փլեյդելի հետ Օքսֆորդի Սենթ Ջայլս քաղաքից, բայց նրա ընկերները համաձայնություն չտվեցին այդ ամուսնությանը։  Թոմաս Կրիչն իր կտակում, որը թվագրվում է 1699 թվականի հունվարի 18-ին և հաստատվել 1700 թվականի հունիսի 28-ին,  իր միջոցները բաժանեց երկու մասի, որոնցից մեկը նա թողեց իր քրոջը՝ Բրիջիթ Բաստարդին,   իսկ մյուս մասը նա թողեց Միսս Պլեյդելին և նշանակեց նրան որպես միակ ժառանգորդ։ Ավելի ուշ Թոմաս Կրիչն ամուսնացավ Օքսֆորդի Քրիստոսի եկեղեցու սպասավոր Ռալֆ Հոբսոնի հետ: Թոմաս Կրիչը մահացավ 1706 թվականին 34 տարեկան հասակում:

Թոմաս Կրիչի մահից հետո տպագրվել են երկու տրակտատներ՝

* Քայլ դեպի Օքսֆորդ, կամ խելագար շարադրություն սրբազան Պարոն Թոյի մասին, ոռալով կախվեց (ինչպես ասում են) սիրո պատճառով: Իր սիրուհու կերպարանքով, 1700 թվական,
* Դաֆնիս, կամ հովվական Էլեգիա պարոն Թոմաս ճիչի տխուր և սգացող մահվան վրա, 1700 թվականի երկրորդ հրատարակություն (վերանայված 1701թվականին), պարունակվում է նաև «Լավագույն անգլերեն բանաստեղծությունների հավաքածու»  1717 թվականին հրատարակված հատորը:

Թոմաս Կրիչի  դիմանկարը՝ երեք քառորդով օվալաձև, քահանայի հագուստով, Օքսֆորդի արվեստի պատկերասրահին է նվիրել Համֆրի Բարդուղիմեոսը։ Այն փորագրվել է Ռ. Ուայթի, ինչպես նաև Վան դեր Գյուխտի կողմից:

## Աշխատանքներ
1682 թվականին կրիչի թարգմանած  Լուկրեցիուսը ժողովրդականությամբ մրցում էր Ջոն Դրայդենի  Վիրգիլիուսի և Ալեքսանդր Պապի Հոմերի  հետ։  Հաջորդ տարի լույս տեսավ երկրորդ հրատարակությունը՝ լատիներեն և անգլերեն լրացուցիչ գովասանքի համարներով, որոնցից մի քանիսը գրված էին Նաում Թեյթի, Թոմաս Օտուեյի, Աֆրա Բենի, Ռիչարդ Դյուկի և Էդմունդ Ուոլերի անուններով.և երբ Դրայդենը հրատարակեց Թեոկրիտոսի, Լուկրեցիուսի և Հորացիոսի իր թարգմանությունները, նա շողոքորթորեն խոսեց Թոմաս Կրիչի մասին։ Այս հրաշալի աշխատանքին հաջորդած Լուկրեցիուսը հաճախ է վերահրատարակվել և ընդգրկվել Ռոբերտ Անդերսոնի հրատարակած բրիտանացի բանաստեղծներ  հրատարակության մեջ։  1714 թվականին հայտնվեց հրատարակություն, որը պարունակում էր նախկինում բաց թողնված բանաստեղծությունների թարգմանություններ և Թոմաս Կրիչի ձեռքով արված բազմաթիվ նշումներ, որոնք նախատեսված էին էպիկուրյան փիլիսոփայության ամբողջական համակարգը ուրվագծելու համար:

Լուկրեցիուսի թարգմանության հաջողությունը Թոմաս Կրիչին դրդեց ձեռնամուխ լինել բնօրինակ ստեղծագործության հրատարակմանը: Գիրքը լույս է տեսել 1695 թվականին Տիտի Լուկրեցիուս Կարին ազատ սեքսի բնույթի, մեկնաբանման եղանակների և Թոմաս Կրիչի կողմից ավելացված նշումների մասին վերնագրով և նվիրված է եղել Թոմաս Կրիչի ընկեր՝ Քրիստոֆեր Քոդրինգթոնին։  Այս հրատարակությունը նույնպես հաճախ վերահրատարակվել է, մասնավորապես, Գլազգոյում 1753 թվականին։ Այս հատորը պատրաստելու մասին Աբել Սվոլի հետ քրիքի համաձայնությունը պահվում է Բալարդի ձեռագրերում։  Բոդլեյան գրադարանում Հ. Ա.Ջ. Մանրոն իր Լուկրեցիա հրատարակությունում գրել է, որ Թոմաս Կրիչը ծանոթագրությունները փոխառել է հիմնականում Լամբինից՝ ստեղծագործության ժողովրդականությունը բացատրելով դրանց պարզությամբ և հակիրճությամբ:

1684 թվականին Թոմաս Կրիչը հրատարակեց Հորացիոսի օդերը, երգիծանքներ և ուղերձներ, որոնք թարգմանվել է անգլերեն: Այնուհոտև վերահրատարակել է նույն թվականին, իսկ հետո 1688, 1715, 1720 և 1737 թվականներին։  Թոմաս Կրիչի այլ թարգմանությունները բաղկացած էին՝

* Մի քանի Էլեգիա Օվիդից, Վիրգիլի երկրորդ և երրորդ էկլոգները «Բանաստեղծությունների ժողովածու» ժողովածուում, 1684 թվական։ 
* Լակոնիկ ապոթեգմները կամ սպարտացիների ուշագրավ հայտարարությունները «Պլուտարքոսի բարոյականությունը», 1684 թվական, հատոր 1, էջ  135-204, Սոկրատեսի դևի պատճառաբանությունը, հատոր 2, էջ 1-59, սիմպոզիումների առաջին երկու գրքերը, հատոր 2, էջ 61-144,  բաժին 139–418:
* Սոլոնի, Պելոպիդի և Կլեոմենեսի կենսագրությունները «Պլուտարքոսի կենսագրություններում», 1683-6, 5 հատոր, հրատարակություն, որը հաճախ վերահրատարակվում է XVIII դարի առաջին կեսին։ 
* «Թեոկրիտոսի իդիլիաները »Ռապենի հովվական պատմվածքով, որը թարգմանվել է անգլերեն 1684 թվականին և վերահրատարակվել 1721 թվականին,  նվիրված էր Արթուր Չարլեթին։ 
* Յուվենալի տասներեքերորդ երգիծանքը, ծանոթագրություններով, «Պարոն Դրայդենի և այլ նշանավոր մարդկանց»թարգմանությամբ, 1693 թվական։ 
* Սանտոլիուս վիկտորինայի բանաստեղծությունները, որոնք նախաբանում են «Դե Լա Կվինտինյեի ամբողջական ստեղծագործությունները», անգլերեն թարգմանեց Ջոն Էվելինը, 1693 թվական:
* Մ. Մանիլիայի հինգ գրքերը, որոնք պարունակում են հին աստղագիտության և աստղագուշակության համակարգ, անգլերեն թարգմանված հատվածներով, ծանոթագրություններով, 1697 թվական:
* Պելոպիդեսի կենսագրությունները Կոռնելիոս Նեպոտի «Նշանավոր մարդկանց կենսագրություններում», թարգմանված մեծարգո պարոն Ֆինչի, պարոն Կրիչի և այլոց կողմից, 1713 թվական:

Իր մահվան պահին Թոմաս Կրիչն աշխատում էր «Ջասթին նահատակ» հրատարակության վրա:

## Ծանոթագրություններ

*

## Արտաքին հղումներ

* 

 
Կատեգորիա:Ինքնասպան գրողներ
Կատեգորիա:17-րդ դարի անգլիացի գրողներ