open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Տոյամա (քաղաք)

**Տոյամա** (ճապ.՝ 富山市 Տոյամա-սու ), կենտրոնական քաղաք Ճապոնիայում, Տոյամա պրեֆեկտուրայի վարչական կենտրոնը։ Գտնվում է Ճապոնական ծովի ափին` Հոնսյու կղզում, Տոկիոյից 300 կմ հյուսիս-արևմուտք։ Հիմնադրվել է 1889 թվականի ապրիլի 1-ին։ 2008 թվականից այն ճանաչվել է որպես քաղաքների էկոլոգիական մոդել։

Քաղաքի տարածքը կազմում է 1241,85 կմ², բնակչությունը կազմում է 419 008 մարդ ( 2014 թվականի հուլիսի 1), խտությունը` 337,41 մարդ/կմ²։

Քաղաքն ունի նավահանգիստ, երկաթուղային կայարան, միջազգային օդանավակայան։

## Պատմական տարեթվեր
* 1583 թվական - զորահրամանատար Սացուս Նարիմասը միացրեց Էթյուն (Տոյամայի հին անվանումը)
* 1871 թվական - Տոյամայում ոստիակական կառավարման հիմնում
* 1889 թվական - Քաղաքական համակարգի կառավարման հիմնում
* 1945 թվական - Քաղաքը փաստացի ջնջվեց երկրի երեսից ամերիկյան ավիացիայի ռմբակոծության հետևանքով

## Ընդհանուր նկարագիր
Տոյամա քաղաքը համարվում է Տոյամա պրեֆեկտուրայի վարչական կենտրոնը, տեղակայված Ճապոնական ծովի ափին, Տյուբու շրջանում (Հոնսյու կղզու կենտրոնական մաս)։ Քաղաքը գտնվում է Տոյամա հովտում, երեք կողմից՝ արևելքից, արևմուտքից և հրարավից շրջապատված է բարձր լեռներով։ Իսկ հյուսիսում ափը ողողում են Ճապոնական ծով թափվող  Տոյամա  ծոցի ջրերը։ «Տոյամա» բառի հիերոգլիֆը կարելի է վերծանել որպես «լեռներով հարուստ» կամ «հարուստ լեռներ»։ Այնպիսի գետեր, ինչպիսիք են Ձյոգանձի-գավան, Ձինձու-գավան, Սյո-գավան և այլն, սկիզբ առած երկու-երեք հազար մետր բարձրության լեռներից, կազմավորել են Տոյամա հովիտը։ Այդպիսի աշխարհագրական պայմանականությունը ձևավորում է Տոյամայի կլիմայական առանձնահատկությունները. այստեղ ամռանը շատ են լինում անձրևներ,իսկ ձմռանը ձյան առատ տեղումներ։ Ճապոնական ծովից փչող քամիները բերում են ամպեր, որոնք չեն կարող հաղթահարել լեռների բարձրությունը, և դրանք լիցքաթափում են տեղումներ Տոյամական հովտի վրա, որին փոխաբերական իմաստով կարելի է անվանել բնական ամֆիթատրոն։ «Ձյունե երկրի» բնական երևույթի հետևանքով Տոյամայում ձյան շերտի միջին տարեկան հաստությունը,  աշխարհում զբաղեցնում է 4-րդ տեղը:1981-ից մինչև 2010 թվականը այդտեղ տեղացել է  միջինը 383 սմ ձյուն։

Այս աշխարհագրական պայմանները Տոյամային տալիս են համեղ բնական աղբյուրներ, որոնք ապահովում են ոչ միայն բրնձի աճեցումը, այլ նաև ներկայացնում են ամուր հիդրոէլեկտրական ռեսուրսներ և հնարավորություն են տալիս ժամանակակից արդյունաբերությանը։ Բացի ժամանակակից գյուղատնտեսական և ձկնաբուծական տնտեսությունից այստեղ գոյություն ունեն գործարաններ, որոնք արտադրում են պլասմասե և ալյումինե, մեքենաշինական, դեղագործական իրեր և այլն։ Դեղագործությունը Տոյամայում ունի երկար սովորույթներ, որոնք սկսվել են դեռևս 17֊րդ դարի 90֊ական թվականներից։ Դեղագործական առևտուր է կատարվել ողջ Ճապոնիայում։

Ծովային նավահանգիստը և օդանավակայանը քաղաքը միացնում են ոչ միայն ճապոնական, այլ նաև հյուսիս֊արևելյան Ասիայի խոշոր քաղաքների, այդ թվում Վլադիվաստոկի հետ։

## Եղբայր-քաղաքներ
*  Մոժի-դաս-Կրուզիս, Սան Պաուլու նահանգ 1979 թվականի նոյեմբերի 8-ից
*  Ցինհուանդաո 1981 թվականի մայսի 7-ից
*  Դարհեմ, Հյուսիսային Կարոլինա 1898 թվականի հունիսի 13-ից
*  Վելինգթոն, Նոր Հարավային Ուելս 1992 թվականի օգոստոսի 24-ից

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Официальный сайт

Կատեգորիա:Բնակավայրեր այբբենական կարգով
Կատեգորիա:1889 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Փանջիհուա

**Փանջիհուա** (չին. 攀枝花, փինյին *Pānzhīhūa*), ՉԺՀ-ի Սուչան նահանգի քաղաքային շրջան։ Հիմնադրվել է 1965 թվականին Յանցզի ու Յալունցզյան գետերի միախառնման, որոնց կանաչ ուղղաբերձ ափերը տվել են ժամանակակից Փանջիհուա անվանումը։ Այն Չինաստանի պողպատաձուլական արդյունաբերական կենտրոնն է։

## Պատմություն
Սիկան նահանգը կազմավորվել է 1939 թվականին, և այդ տարածքները մտել են նրա կազմի մեջ։ Սիչչանի Հատուկ շրջանը կազմավորվել է 1950 թվականին Սիկան նահանգում։ 1955 թվականին Սիկանը վերաձևավորվել է և Սիչանի Հատուկ շրջանը մտել է Սիչուանի կազմի մեջ։

1965 թվականի հունվարի 7-ին ՉԺՀ Պետխորհրդի որոշմամբ կազմավորվեց Արդյունաբերական Դուկոու (渡口工业区) շրջանը։ 1965 թվականի փետրվարին ՉԺՀ Պետխորհուրդը և Կենտրոնական կոմիտեի Չինասանի կոմունիստական կուսակցությունը, վերանայելով որոշումը, որոշեցին ստեղծել Փանջիհուա (攀枝花特区) հատուկ շրջանը, որը պաշտոնապես կազմավորվեց 1965 թվականի մարտի 20-ին։ 1965 թվականի ապրիլին, վերանայելով Սիչուան նահանգի Ազգային ժողովի ուղերձը, ՉԺՀ Պետխորհուրդը Փանջիհուա շրջանը վերակազմավորեց Դուկոու (渡口市) քաղաքային շրջանի, որը ենթարկվում էր նահանգի կառավարությանը։

1973 թվականին կատարվեց Դուկոուի վարչական-տարծքային բաժանման փոփոխություն. արդյուաբերական գոտիները, տեղակայված Ցզինշացզյան գետի երկայնքով, միավորվեցին Արևելյան և Արևմտյան շրջանների մեջ, իսկ մնացած տարածքը՝ Մերձքաղաքային շրջանի մեջ։ Չինաստանի Ժողովրդական Հանրապետության  Պետական խորհրդի որոշմամբ 1974 թվականի հոկտեմբերի 8-ից Չուսյուն-Իյսկի ինքնավար շրջանի Յուննան նահանգի Յունժեն գավառի տարածքի մի մասը  տեղափոխվել է Սիչուան նահանգի Դուկոու քաղաքային շրջանի կազմ։

1974 թվականի 8-ից ՉԺՀ Պետխորհրդի որոշմամբ Յունժեն գավառի տարածքի մասը՝ Չուսյուն-Իյսկին, Յուննան նահանգի ինքնավար շրջանը փոխնցվեց Սիչուան նահանգի Դուկոու քաղաքային շրջանին։

1978 թվականին Սիչանգ շրջանը (西昌 地区) լուծարվեց և 1970 թվականին վերանվանվեց Սիչանգի հատուկ՝ Միու և Յանբյանի շրջանները, որոնք նախկինում դրա մաս էին կազմում, տեղափոխվեցին Դուկու քաղաքային շրջանի իրավասության տակ։

1981 թվականին Արվարձանային շրջանը վերանվանվեց Ժենհե շրջանի։

1987 թվականին Դուկու քաղաքային ջրջանը վերանվանվեց Փանջիհուա։

## Վարչատարածքային բաժանում
Փանջիհուա քաղաքային շրջանը բաժանված է 3 շրջանի և 2 գավառի։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Չինաստանի քաղաքային շրջաններ
Պատանեկան սեր

**Պատանեկան սեր** (հայտնի է նաև **քրաշ** անվամբ), ոչ պաշտոնական եզրույթ, որը ցույց է տալիս ռոմանտիկ կամ պլատոնական սիրո զգացմունքները, որոնք հաճախ ի հայտ են գալիս մանուկ կամ պատանեկան հասակում։

Եզրույթը կարող է օգտագործվել նսեմացնող ձևով՝ ենթադրելով, որ սիրավեպը մակերեսային է և անցողիկ՝ համեմատած սիրո այլ ձևերի հետ։ Զիգմունդ Ֆրոյդը, սակայն, հեռու էր վաղ սիրո ուժը թերագնահատելուց՝ ճանաչելով «առաջին սիրո ամրության» հիմնավորությունը։

## Բնութագիր
Պատանեկան սերը սովորական փորձություն է հասունացման ընթացքում։ Կապվածության օբյեկտ կարող է լինել հասակակից, բայց այդ եզրույթը կարող է նաև նկարագրել երեխայի սերը հասուն անձի նկատմամբ։ Շատ հաճախ երեխայի հրապուրանքի օբյեկտը դառնում է ինչ-որ մեկը երկար տարիներ, օրինակ՝ ուսուցիչը, ընտանիքի ընկերը, դերասանը կամ երաժիշտը, որի մասին երեխան երազում է։

Քրաշը նկարագրվում է որպես նախադեռահասական փորձ, երբ երեխային տրվում է անհատականության զգացում, քանի որ նա զգում է անձնական զգացմունքներ իր ընտանիքի մաս չհանդիսացող մարդու նկատմամբ։

## Գրականությունում
Ֆրենսիս Սքոթ Ֆիցջերալդը գրել է կարճ պատմություններ՝ «պատանեկան սիրո ինտուիտիվությունը գերադասելով հասուն, հիմնավորված կապվածությունից․.. այն էքստազի և հանգստի անիրական, անցանկալի խառնուրդ է»։

## Տես նաև
* Ընկերություն
* Սիրահարություն

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Դեռահասի հոգեբանություն
Կատեգորիա:Սեր
Արդա Մանդիկյան

**Արդա Մանդիկյան** (), հույն-հայ սոպրանո օպերային երգչուհի։ Մանդիկյանն իր կարիերան սկսել է Անգլիայում։ Գլխավոր դերեր է ստանձնել Լոնդոնում և Էդինբուրգում։ 1980-ականներին դարձել է Հունաստանի ազգային օպերայի ռեժիսորի օգնական։

## Կենսագրություն
Մանդիկյանը ծնվել է 1924 թվականին Թուրքիայի Իզմիր քաղաքում։ Մանդիկեանի ծնողները՝ Գրիգոր Մանդիկյանն ու Բեատրիկե Անանյանը, Հայոց ցեղասպանությունը վերապրածներ էին։ Ընտանիքը տեղափոխվել է Հունաստան՝ Աթենք, իսկ Մանդիկյանին ուղարկել են Աթենքի կոնսերվատորիա, որտեղ սովորել է Էլվիրա դե Իդալգոյի մոտ։ Երբ եղել է 15 տարեկան հասակում իր օպերային առաջնաելույթն է ունեցել Մարիա Կալասի հետ։ 1948 թվականին մեկնել է Բրիտանիա՝ հանդիպելու գիտնական և կոմպոզիտոր Էգոն Ուելեսին։ Ուելեսը նրա համար համերգ է կազմակերպել, որտեղ հնչել են ավելի քան երկու հազար տարի առաջ գրված հունական երաժշտություններ։ 1953 թվականին գլխավոր դերեր է ունեցել ինչպես Փարիզի, այնպես էլ Լոնդոնի օպերաներում։ Նույն թվականին Լոնդոնի Կովենտ գարդեն արքունական թատրոնում երգել է Բենջամեն Բրիտտենի «Փիթեր Գրեյմս» պիեսում, իսկ 1954 թվականին կրկին երգել Ռիմսկի-Կորսակովի «Ոսկե աքաղաղ» Թագավորական օպերային թատրոնում։

1960-ականներին նրա մայրը հիվանդացել է, և Արդան վերադարձել է նրան խնամելու։ Մինչ վերադառնում էր Հունաստան, այնտեղ իշխանությունը զավթել է ռազմական խունտան, և Մանդիկյանը հանդես է եկել նրանց դեմ։ Չէր կարող երգել օպերայում, քանի որ չի ցանկացել աշխատել Հունաստանում։ Հունական խունտայի բռնապետությունն ավարտվել է 1974 թվականին։ 1971-1980 թվականներին Մանդիկյանը եղել է Հունաստանի ազգային օպերայի ռեժիսորի օգնականը։ Աշխատել է Քրիստոս Լամբրակիսի հետ։

Մանդիկյանը մահացել է Աթենքում 2009 թվականին։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Զմյուռնիայի հայեր
Կատեգորիա:Հունահայ օպերային երգչուհիներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի օպերային երգչուհիներ
Կատեգորիա:Սոպրանոներ
Կատեգորիա:Աթենքի կոնսերվատորիայի շրջանավարտներ
Գառնիկ Բաղդասարյան

**Գառնիկ Վանոյի Բաղդասարյան** (), հայ մանկավարժ։ ՀԽՍՀ վաստակավոր մանկավարժ (1953), Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի Արևելյան ռազմաճակատի (*«[[Հայրենական մեծ պատերազմ (տերմին)|Հայրենական մեծ պատերազմ]]»*, 1941-1945) մասնակից։ ԽՄԿԿ անդամ (1940):

## Կենսագրություն
Գառնիկ Բաղդասարյանը ծնվել է 1913 թվականին, Հրազդանի շրջանի Ալափարս գյուղում։ Դեռևս դպրոցական տարիներից զբաղվել է մանկավարժական աշխատանքով։ 1930-1933 թվականներին Հրազդանի շրջանի Ֆանտան և Բջնի գյուղերում դասավանդել է աշխարհագրություն։ Միաժամանակ ավարտել է Երևանի մանկավարժական տեխնիկումի հեռակա բաժինը։ 1933 թվականին զորակոչվել է կարմիր բանակ, ծառայել հայկական գնդի վարժական դիվիզիոնում։ 1934-1941 թվականներին Գառնիկը պատմություն և աշխարհագրություն է դասավանդել Հրազդանի շրջանի Ֆանտան գյուղում, եղել է երեկոյան դպրոցի վարիչ։ ԽՄԿԿ անդամ է եղել 1940 թվականից։ 1941 թվականին եղել է Քաղսի գյուղի դպրոցի տնօրենը։

1942 թվականի ապրիլին զորակոչվել է բանակ, ծառայել 683-րդ հրաձգային գնդում որպես վաշտի ավագ և կուսակցական կազմակերպիչ։ 1942 թվականի սեպտեմբերից կռվել է Հյուսիսային Կովկասում։ Մարտերում ցուցաբերած խիզախության համար Բաղդասարյանը պարգևատրվել է «Մարտական ծառայությունների համար», «Խիզախության համար» մեդալներով։ 1942 թվականի հոկտեմբերին ծանր վիրավորվում է և տեղափոխվում հոսպիտալ, ապաքինվելուց հետո զորացրվում է բանակից։

1943 թվականից Բաղդասարյանն աշխատել է Ֆանտանի միջնակարգ դպրոցի տնօրեն և գյուղի սկզբնական կուսկազմակերպության քարտուղար, միաժամանակ ավարտել է Երևանի հեռակա մանկավարժական ինստիտուտի պատմության ֆակուլտետը։ Բաղդասարյանը պարգևատրվել է «Պատվո նշան» շքանշանով, «Աշխատանքային արիության համար» մեդալով։ 1950- 1953 թվականներին եղել է Սոլակի 7-ամյա և ծննդավայրի միջնակարգ դպրոցների տնօրեն։

1953 թվականին Բաղդասարյանին շնորհվել է ՀԽՍՀ վաստակավոր ուսուցչի պատվավոր կոչում։

1954-1971 թվականներին Բաղդասարյանը ղեկավարել է Չարենցավանի երեկոյան միջնակարգ և Երևանի Շահումյանի շրջանի № 111 8-ամյա դպրոցների մանկավարժական կոլեկտիվները։ Կենսաթոշակի է անցել 1971 թվականից։

## Պարգևներ
* ՀԽՍՀ վաստակավոր մանկավարժ
* «Մարտական ծառայությունների համար» մեդալ
* «Խիզախության համար» մեդալ
* «Պատվո նշան» շքանշան
* «Աշխատանքային արիության համար» մեդալ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:«Խիզախության համար» շքանշանակիրներ
Կատեգորիա:«Մարտական ծառայությունների համար» մեդալով պարգևատրվածներ
Կատեգորիա:Դպրոցի տնօրեններ
Կատեգորիա:ՀԽՍՀ վաստակավոր մանկավարժներ
Կատեգորիա:Հայ մանկավարժներ
Կատեգորիա:Հայրենական մեծ պատերազմի հայ մասնակիցներ
Նիկոլայ Բայրամյան

**Նիկոլայ Արտեմի Բայրամյան** (), հայ մանկավարժ։ Հայրենական մեծ պատերազմի մասնակից։ ԽՄԿԿ անդամ (1944):

## Կենսագրություն
Նիկոլայ Բայրամյանը ծնվել է 1924 թվականին Նոյեմբերյանի շրջանի Բաղանիս գյուղում։ Տեղի դպրոցն ավարտելուց հետո ընդունվել է Երևանի մանկավարժական տեխնիկումը։ 1941-1942 ուսումնական տարում պատմություն և աշխարհագրություն է դասավանդել Աշտարակի շրջանի Կարբի գյուղի միջնակարգ դպրոցում։

1942 թվականին Նիկոլայը կամավոր մեկնել է կարմիր բանակ։ Ավարտել է սերժանտական դպրոցը և մեկնել գործող բանակ։ Մարտնչելով թշնամու դեմ Հյուսիսային Կովկասից, Բելոռուսիայի, Լեհաստանի տարածքներով՝ Արևելյան Պրուսիայով հասել է Բեռլին։ Մեծ հայրենականում ցուցաբերած արիության, խիզախության համար Նիկոլայը պարգևատրվել է Կարմիր աստղի կրկնակի և Փառքի երրորդ աստիճանի շքանշաններով, «Խիզախության համար» և մի շարք այլ մեդալներով։ Խիզախորեն մասնակցել է Բելոստոկ քաղաքի ուղղությամբ և Արևելյան Պրուսիայում տեղի ունեցած համառ մարտերին։ 1944 թվականին ընդունվել է ԽՄԿԿ շարքերը։

Մեծ հայրենականի ավարտից հետո Նիկոլայը զորացրվել է և աշխատել է հայրենի Բաղանիսի դպրոցում։ Միաժամանակ, 1955 թվականին ավարտել է Երևանի պետական հեռակա մանկավարժական ինստիտուտի պատմության ֆակուլտետը։ 1960 թվականին եղել է Ոսկեվանի միջնակարգ դպրոցի տնօրենի տեղակալ։

1977 թվականին Բայրամյանն արժանացել է Սոցիալիստական մրցության հաղթողի կրծքանշանի։

## Պարգևներ
* Կարմիր աստղի կրկնակի շքանշան
* Փառքի երրորդ աստիճանի շքանշան
* «Խիզախության համար» մեդալ
* Սոցիալիստական մրցության հաղթողի կրծքանշան

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ մանկավարժներ
Կատեգորիա:«Խիզախության համար» մեդալակիրներ
Կատեգորիա:Հայրենական մեծ պատերազմի հայ մասնակիցներ
Կատեգորիա:Փառքի շքանշանի ասպետներ (Հայաստան)
Դարչո Բեկջանյան

**Դարչո Կարապետի Բեկջանյան** (), հայ մանկավարժ, Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի Արևելյան ռազմաճակատի (*«[[Հայրենական մեծ պատերազմ (տերմին)|Հայրենական մեծ պատերազմ]]»*, 1941-1945) մասնակից։

## Կենսագրություն
Դարչո Բեկջանյանը ծնվել է 1923 թվականին, Լենինական քաղաքում։ Տեղի մանկավարժական ուսումնարանն ավարտելուց հետո որպես ֆիզկուլտուրայի ուսուցիչ աշխատանքի է անցել քաղաքի № 25 դպրոցում։

1941 թվականի դեկտեմբերին զորակոչվել է բանակ։ Ծառայել է 89-րդ դիվիզիայի հրետանային գնդում։ Հրանոթի նշանառու Բեկջանյանը մասնակցել է Թաման թերակղզու, Ղրիմիղղ ազատագրմանը, մասնակցել է նաև Լեհաստանում, Բեռլինի փողոցային կռիվներին։ Թաման թերակղզու ազատագրման ժամանակ Բեջանյանը պարգևատրվել է «Խիզախության համար» մեդալով։ «Խիզախության համար» երկրորդ մեդալին արժանացել է Կերչ քաղաքն ազատագրելիս՝ հրետանային դիպուկ կրակով թշնամու գնդացրային և հրետանային կրակակետերը ոչնչացնելու համար։ Վիսլա գետի անցման ժամանակ ոչնչացրել է թշնամու մի շարք պաշտպանական ամրություններ, որի համար արժանացել է Փառքի երրորդ աստիճանի շքանշանի, իսկ Բեռլինի փողոցային մարտերում ցուցաբերած խիզախության համար պարգևատրվել է Կարմիր աստղի շքանշանով, չորս մարտական մեդալներով։

1945 թվականի նոյեմբերին Բեջանյանը զորացրվել է բանակից և ընդունվել Լենինականի մանկավարժական ինստիտուտի պատմության ֆակուլտետը, որն ավարտելուց հետո, նշանակվել է Լենինական քաղաքի № № 1, 3 դպրոցների տնօրեն, ինչպես նաև դասավանդել է պատմություն, եղել է Լենինականի Գոգոլի անվան միջնակարգ դպրոցի ուսմասվար։

## Պարգևներ
* Կարմիր աստղի շքանշան
* «Խիզախության համար» կրկնակի մեդալ
* Փառքի երրորդ աստիճանի շքանշան

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:«Խիզախության համար» մեդալակիրներ
Կատեգորիա:Դպրոցի տնօրեններ
Կատեգորիա:Հայ մանկավարժներ
Կատեգորիա:Հայրենական մեծ պատերազմի հայ մասնակիցներ
Տիգրան Բեջանյան

**Տիգրան Վանոյի Բեջանյան** (), հայ մանկավարժ, Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի Արևելյան ռազմաճակատի (*«[[Հայրենական մեծ պատերազմ (տերմին)|Հայրենական մեծ պատերազմ]]»*, 1941-1945) մասնակից։ ԽՄԿԿ անդամ (1942):

## Կենսագրություն
Տիգրան Բեջանյանը ծնվել է 1916 թվականին, Նոյեմբերյանի շրջանի Կողբ գյուղում։ Փոքր տարիքից զրկվել է հորից, ունեցել է դժվար մանկություն։ 1936 թվականին ավարտել է Երևանի մանկավարժական տեխնիկումը և եղել Ստեփանավանի շրջանի Բլոգադարնի սովխոզի դպրոցի տնօրեն։ 1937 թվականին տեղափոխվել է Կուրթանի ոչ լրիվ միջնակարգ դպրոցը։

1939 թվականի նոյեմբերին զորակոչվել է կարմիր բանակ։ Ծառայել է Բելոռուսական ԽՍՀ-ում, 126-րդ հեծելազորային գնդում։ 1940-1945 թվականներին Բեջանյանը ծառայել է 322-րդ առանձին հրետանային դիվիզիոնում, որը գլխավոր հրամանատարության պահեստային զորամասերից էր։ ԽՄԿԿ շարքերն է ընդունվել 1942 թվականի մարտին։ Բելոռուսիայի Մոգիլյով քաղաքի ազատագրման մարտերում աչքի ընկնելու համար Տիգրանը պարգևատրվել է «Մարտական ծառայությունների համար» մեդալով։ Կռվել է նաև Լեհաստանում, մասնակցել Վարշավայի, Պոզնանի ազատագրմանը։ 1945 թվականի ապրիլի 23-ին Բեռլինի պաշտպանություը ճեղքելու և քաղաքի գրավմանը ակտիվորեն մասնակցելու համար Բեջանյանը պարգևատրվել է Կարմիր աստղի շքանշանով և գերագույն գլխավոր հրամանատարի շնորհակալագրով։ Հաղթանակի տոնը դիմավորել է Բեռլինում։

1945 թվականի նոյեմբերին Բեջանյանը վերադարձել է տուն, և աշխատանքի անցել Ստեփանավանի շրջանի Հոբարձի գյուղի դպրոցում։ 1948 թվականին ավարտելով մանկավարժական ինստիտուտի պատմության ֆակուլտետը, նշանակվել է Արմանիսի ութամյա դպրոցի տնօրեն։ 1961 թվականին տեղափոխվել է Լոռի Բերդի ութամյա դպրոց, ուր աշխատել է որպես տնօրեն։

## Պարգևներ
* «Մարտական ծառայությունների համար» մեդալ
* Կարմիր աստղի շքանշան

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:«Մարտական ծառայությունների համար» մեդալով պարգևատրվածներ
Կատեգորիա:Դպրոցի տնօրեններ
Կատեգորիա:ՀՊՄՀ շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Հայ մանկավարժներ
Կատեգորիա:Հայրենական մեծ պատերազմի հայ մասնակիցներ
Խուան Արոլաս

**Խուան Արոլաս (, ),**  XIX դարի իսպանացի վանական, մանկավարժ և բանաստեղծ**:**

## Կենսագրություն
Խուան Արոլասը ծնվել է Բարսելոնայում՝ 1805 թվականի հուլիսի 20-ին։

Դեռ երեխա ժամանակ Խուան Արոլասը հասավ Վալենսիա քաղաք, որտեղ տասնչորս տարեկան հասակում մտավ պիարիստների վանական միաբանություն (Աստծո մոր անունով աղքատ կանոնավոր քրիստոնեական դպրոցների միաբանություն), որը զբաղվում էր երիտասարդության դաստիարակությամբ։ 1821 թվականին՝ 16 տարեկան հասակում, պատանին կուսակրոն է ձեռնադրվել և, ավարտելով փիլիսոփայության և աստվածաբանության դասընթացը, 1825 թվականին ստացել է վարժարանի ուսուցչի տեղը նույն վանքում, որն էլ զբաղեցրել է մինչև 1842 թվականը։

XIX դարի վերջին և  XX դարի սկզբին Բրոքհաուզի և Եֆրոնի հանրագիտական բառարանի էջերում տրվել է Խուան Արոլասի ստեղծագործության հաջորդ գնահատականը։ Նույնիսկ պատանեկան ստեղծագործությունները՝ *«Libro de amores», «Poesias pastoriles» և «Cartas amatorias»*, տարբերվում են բանաստեղծության անսովոր մշակումից և ձևի նրբագեղությունից։ Շատ ավելի բարձր են բանաստեղծի քնարական ու էպիկական ստեղծագործությունները։ Արոլասը պոեզիայի այս տեսակին անցավ ավելի ուշ։ Նրա ասպետական և պատմական սիրավեպերը, հատկապես Մորիսկոսը (*«Moriscos»)*, նրա արևելյան բանաստեղծությունները պատկանում են այս տեսակի իսպանական պոեզիայի լավագույն ստեղծագործությունների շարքին։ «La silfide del acueducto» ռոմանտիկ պոեմում, որի բովանդակությունը վերցված է տեղական լեգենդից, տպավորիչ է չափերի բազմազանության մեջ։ Նա մեծ հմտությամբ թարգմանեց Շոտոբրիանի բանաստեղծություններն ու «Moises» ողբերգությունը։ Արոլասի «Poesias caballerescas y orientales» բանաստեղծությունները լույս են տեսել 1840 և 1850 թվականներին Վալենսիայում և 1842 թվականին Poesias-ի մեկ հատորը Բարսելոնայում։ Բանաստեղծի էրոտիկ բանաստեղծությունները, ներառյալ Յոհան Սեկունդուսի *«Basia»* ստեղծագործության վերամշակումը, հավաքվել են 1843 թվականին (3 հատոր, Վալենսիա)։ Մի քանի անգամ հրատարակվեց նրա բանաստեղծական աշխատանքների ամբողջական հրատարակությունը. 1860 թվականին (3 հատոր, Վալենսիա) և 1867 թվականին՝ «Poesias religiosas, caballerescas, amatorias y orientales» (3 հատոր, Վալենսիա), նաև 1879 թվականին՝ «Poesias del Padre Juan de A.»  վերնագրով։

1844 թվականին նա վտանգավոր հիվանդությամբ հիվանդացավ (նրա մոտ գլխուղեղի հիվանդություն էր զարգանում), ապա կարճ ժամանակով հիվանդությունը նահանջեց, բայց շուտով նորից գլուխ բարձրացրեց այն և Արոլասը ամբողջովին կորցրեց գործունակությունը. նա տառապում էր էրոտիկ զառանցանքից և նրան տեղավորեցին փակ հիվանդասենյակում, որտեղ նա մնաց մինչև իր մահը։ Խուան Արոլասը մահացավ 1849 թվականի նոյեմբերի 25-ին՝ Վալենսիայում**:**

## Ծանոթագրություն

## Արտաքին հղումներ
* **[http://es.wikisource.org/wiki/Juan_Arolas Խուան Արոլասը Վիկիտեկում] **

Կատեգորիա:19-րդ դարի բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Բանաստեղծներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Իսպանացի բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Իսպանացի գրողներ
Կատեգորիա:Իսպանացի մանկավարժներ
Կատեգորիա:Կատալոնացի գրողներ
Կատեգորիա:Մանկավարժներ այբբենական կարգով
Յազիբեկ Գասպարյան

**Յազիբեկ Մելքոնի Գասպարյան** (), հայ մանկավարժ։ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի Արևելյան ռազմաճակատի (*«[[Հայրենական մեծ պատերազմ (տերմին)|Հայրենական մեծ պատերազմ]]»*, 1941-1945) մասնակից։

## Կենսագրություն
Յազիբեկ Գասպարյանը ծնվել է 1922 թվականին, Վայքի Գորադիզ գյուղում։ 1939 թվականին ավարտել է Երևանի մանկավարժական ուսումնարանը, 1939-1940 թվականների ուստարում հայոց լեզու և գրականություն է դասավանդել Գորադիզի 7-ամյա դպրոցում։ 1939-1940 թվականների ուսումնական տարում արժանացել է հանրապետության գերազանցիկ ուսուցչի կոչման։

1941 թվականի ապրիլին զորակոչվել է բանակ և սովորել ու ավարտել Վլադիմիր քաղաքի հետևակային ուսումնարանը և որպես ականանետային դասակի հրամանատար 30-րդ բրիգադում մասնակցել գերմանաֆաշիստական զորքերի ջախջախմանը։ 1943 թվականին Ռժև քաղաքի համար մղված մարտում վիրավորվել է, բայց շարունակել է կռվել։ Հոսպիտալ է տեղափոխվել մարտական առաջադրանքը կատարելուց հետո, բուժվելուց հետո շարունակել է մարտնչել ռազմաճակատում մինչև պատերազմի հաղթանակը։

Գասպարյանը մարտերում ցուցաբերած սխրանքների ու լավագույն ծառայության համար պարգևատրվել է Կարմիր աստղի շքանշանով, «Մարտական ծառայությունների համար» մեդալով և արժանացել փոխգնդապետի զինվորական կոչման։

Պատերազմից հետո շարունակել է ծառայությունը բանակում և հեռակա սովորել համամիութենական իրավաբանական ինստիտուտում։ Հետագայում զորացրվելուց հետո աշխատանքի է անցել դատախազական մարմիններում և փաստաբանական կոլեգիայում ու իրավաբանական կոնսուլտացիայում։

Գերմանա-խորհրդային պատերազմի ակտիվ մասնակից փոխգնդապետ Յազիբեկ Գասպարյանի ծառայությունն արժանացել է բարձր պարգևների` շքանշանների ու մարտական մի շարք մեդալների։

## Պարգևներ
* Կարմիր աստղի շքանշան
* «Մարտական ծառայությունների համար» մեդալ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ մանկավարժներ
Կատեգորիա:Հայրենական մեծ պատերազմի հայ մասնակիցներ
Հայկ Դանղյան

**Հայկ Գրիգորի Դանղյան** (), հայ մանկավարժ։ ՀԽՍՀ վաստակավոր մանկավարժ (1965): Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի մասնակից։

## Կենսագրություն
Հայկ Դանղյանը ծնվել է 1904 թվականին, Էջմիածին քաղաքում։ Ավարտել է տեղի երկրորդ աստիճանի դպրոցը, ընդունվել Երևանի պետական համալսարանի պատմագրական ֆակուլտետը, ավարտելուց հետո՝ 1930 թվականին, աշխատանքի է անցել Ներքին Խաթունարխի յոթնամյա, ապա՝ Էջմիածին քաղաքի օրինակելի տասնամյա դպրոցներում։

1942 թվականի մարտին Դանղյանը զորակոչվել է կարմիր բանակ, նույն թվականի հունիս-հուլիս ամիսներին մասնակցել է ֆաշիստական զորքերի դեմ Դոնբասում մղված մարտերին, հատկապես ուժեղ մարտեր են մղվել Կամսկ-Շախտինսկ քաղաքի շրջանում, Կրասնոդոն և Կրասնի Սուլին քաղաքներում։ Ռոստովի մարզում մղված մարտերից մեկում գերի է ընկնել։ Գերմանիայի Ռուրի շրջանի ածխահանքերում աշխատելիս, մի խումբ գերիների հետ նրան հաջողվել է փախչել համակենտրոնացման ճամբարից և միանալ խորհրդային զորքերին՝ 171-րդ հրաձգային դիվիզիային։

1945 թվականին զորացրվել է և զբաղվել մանկավարժական աշխատանքով։ Դասավանդել է Էջմիածնի մանկավարժական ուսումնարանում և Խաչատուր Աբովյանի անվան միջնակարգ դպրոցում։

Դանղյանի աշխատանքներից մի քանիսը հրատարակվել են առանձին գրքույկներով, տպագրվել հանրապետական մանկավարժական մամուլում։ Նրա մանկավարժական ուսանելի փորձին նվիրված հատուկ գրքույկ է հրատարակել ՀԽՍՀ լուսավորության նախարարությունը։ Արժանացել է մեդալների, իսկ 1965 թվականին՝ ՀԽՍՀ վաստակավոր ուսուցչի պատվավոր կոչման։

1976 թվականին անցնելով կենսաթոշակի, շարունակել է մասնակցել մանկավարժական-հասարակական կյանքին, հանդես է եկել հանրապետության թերթերում և հանդեսներում։

## Մահ
Մահացել է 1989 թվականին։ Թաղված է Էջմիածնում։

## Հիշատակ
Էջմիածնի Խ. Աբովյանի անվան №4 հիմնական դպրոցում բացվել է Հայկ Դանղյանին նվիրված դասասենյակ։

## Պարգևներ
* ՀԽՍՀ վաստակավոր մանկավարժ

## Երկեր
* Մկրտիչ Կորյուն։ Մատենագիտություն։ ՀԽՍՀ բարձրագույն և միջնակարգ մասնագիտական կրթության մինիստրություն, Գիտամեթոդական կաբինետ, Երևան, Ա. հ., 1981 (համահեղինակ)։
* Մկրտիչ Կորյուն (Մեթոդական օժանդակ ձեռնարկ մանկավարժական ուսումնարաններում սովորողների համար)։ Բարձրագույն և միջին մասնագիտական կրթության մինիստրություն, ՀԽՍՀ, Երևան, Ա. հ., 1983:
* Կարոտի մրմունջներ։ Երևան, Անտարես, 2004 (համահեղինակ)։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:ՀԽՍՀ վաստակավոր մանկավարժներ
Կատեգորիա:Հայ մանկավարժներ
Կատեգորիա:Հայրենական մեծ պատերազմի հայ մասնակիցներ
Պետրոս Կապամաճյան

**Պետրոս Կապամաճյան** (), Օսմանյան կայսրության հայ քաղաքացի՝ տեքստիլ ներմուծող, Վանի Գործադիր խորհրդի անդամ և Վանի քաղաքապետ։

Քապամաջյանը նշանակվել է Վանի քաղաքապետ 1908 թվականի փետրվարի 2-ին։ Չնայած որոշ աղբյուրներ նշում են նրա քաղաքապետ ընտրվելու ամսաթիվը 1909 թվականին։ Երկու անգամ ընտրվել է ինչպես մուսուլմանական, այնպես էլ ոչ մուսուլմանական ձայների ուժով՝ տեղական տնտեսությունը բարելավելու իր հաջող ջանքերի շնորհիվ (ներառյալ Վանա լճում առաջին կանոնավոր քաղաքային նավարկությունը)։

Նրան աջակցել է Վանի վաճառական դասը, որոնք հիմնականում հայեր էին։ Սերտորեն համագործակցել է կենտրոնական կառավարության և նահանգապետի հետ տեղական բարեփոխումներ իրականացնելու համար։ Սա նրան հակասության մեջ է գցել  դաշնակցականների հետ, որոնք ամբողջ արևելյան նահանգներում օսմանյան պետության դեմ քարոզներ էին իրականացնում։ Հայ հեղափոխական դաշնակցությունը (ՀՅԴ) Կապամաճյանին մեղադրել է Օսմանեան կառավարության խամաճիկ լինելու մեջ։

Կապամաջյանի հուղարկավորությանը ներկա է եղել մեծ բազմություն՝ ներառյալ Վանի ոչ հայ բնակիչներին և մեծ տերությունների հյուպատոսներին։ Թաղվել է Բաղլար շրջանի հայկական գերեզմանատանը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայերն Օսմանյան կայսրությունում
Կատեգորիա:Թուրքիայում հրազենից մահացածներ
Կատեգորիա:Հայ քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Օսմանյան կայսրության պետական ծառայողներ
Կատեգորիա:Թուրքիայում սպանված անձինք
Քասըրգա հրթիռային համակարգ

**T-300 Քասըրգա** - թուրքական ROKETSAN ընկերության կողմից արտադրված հրթիռային կայանք։ Համակարգը զինված է 300 մմ տրամագծով չորս հրթիռներով և կարող է խոցել մինչև 120 կմ հեռավորության վրա գտնվող ցամաքային թիրախներ։

## Բնութագիր
thumb|left|300 մմ-անոց հրթիռ՝ նախատեսված T-300 Քասըրգա համակարգի համար
Հրթիռների երկարությունը 4,7 մ է, քաշը՝ մոտավորապես 524 կգ։ Առկա են նաև կասետային մարտագլխիկներ։ Տիպիկ Քասըրգա մարտկոցային համակարգերը բաղկացած են հրամանատարաշտաբային մեքենայից, 6-9 կայանքներից (F-302T) և նույն թվով համալրման և վերալիցքավորման մեքենաներից։ Հրթիռը կարող է հասնել մինչև 30,000 մ բարձրության՝ առավելագույնը 4․2 մախ արագությամբ։ Հրթիռներն օգտագործում են կոշտ վառելիք և սովորաբար ունենում են բեկորաֆուգասային մարտագլխիկ, որը բաղկացած է լինում 26․000 պողպատե գնդերից։

T-300 Քասըրգա ՀԿ-ն (նաև TRG-300) հիմնված է չինական WS-1B հրթիռների կառուցվածքի վրա,, որոշ մոդիֆիկացիաների են ենթարկվել հրթիռային կայանքը, որը նույնպես նման է WS-1B կայանքին։ Թուրքական ցամաքային ուժերում 302 մմ-անոց T-300 Քասըրգա ՀԿ—ն ապահովում է հեռահար կրակ։

T-300 Քասըրգա ՀԿ-ն բաղկացած է երկու հիմնական մասերից՝ կայանքն (T-300) ու հրթիռները (TR-300)։ Հրթիռային կայանքը հիմնված է գերմանական արտադրության MAN Diesel (6×6) 26.372 տաս անիվանի արտաճանապարհային բեռնատարի վրա։ Մեքենայի մարտական դիրքը 4 հրթիռների հետ միասին կազմում է 23 տոննա։ Կայանքի խցիկի պատուհաններն ունեն փեղկեր, որոնք իջեցվում են հրթիռը արձակելուց։ Այն ծառայում է նաև որպես T-122 կայանքի հարթակ թուրքական ցամաքային ուժերի հրամանատարության համար (F-302T):

## Պատմություն
1997 թիվ թ․ պայմանագիր է ստորագրվել չինական CPMIEC ընկերության հետ WS-1 համակարգի հետագա մոդելների համատեղ մշակման և արտադրման նպատակով։ Քասըրգա համակարգն առաջին անգամ շահագործվել է 2000 թիվ թ․։
 
2016 թիվ թ․ T-300 Քասըրգա համակարգը վաճառվել է Ադրբեջանին։

2019 թիվ թ․ մարտին թուրքական ROKETSAN ընկերությունը պայմանագիր է կնքել Բանգլադեշի հետ՝ վերջինիս միջին հեռավորության հրթիռային կայանքներ մատակարարելու նպատակով։

## Սպառազինություն
* 
* 
* 

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Զենք այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Թուրքիայի զինված ուժեր
Կատեգորիա:Համազարկային կրակի ռեակտիվ համակարգեր
Երազանքի հետևից

**«Երազանքի հետևից»** (), ռեժիսոր Մաքս Մինգելայի բրիտանա-ամերիկյան երաժշտական դրաման։ Գլխավոր դերում Մարի Էլ Ֆենինգն է։ Համաշխարհային պրեմիերան տեղի է ունեցել Տորոնտոյի միջազգային կինոփառատոնում 2018 թվականի սեպտեմբերի 7-ին։ Միացյալ Նահանգներում պրեմիերան կայացել է 2019 թվականի ապրիլի 12-ին։

## Սյուժե
Ֆիլմը պատմում է Վիոլետ անունով մի աղջկա մասին, որը մանկուց երազում է հռչակի մասին և պատրաստվում է համաժողովրդական մրցույթի, որպեսզի հասնի իր երազանքին։

## Դերերում

## Քննադատություն
Ֆիլմը ստացել Է կինոքննադատների խառը-դրական արձագանքներ։ Rotten Tomatoes կայքում ֆիլմն ունի 71% վարկանիշ, որը հիմնված է 126 գրախոսության վրա, որի միջին միավորը 6,2 է 10-ից։ Metacritic կայքում ֆիլմն ունի 57-ից 100-ի գնահատական՝ 24 քննադատների հիման վրա, ինչը համապատասխանում է «խառը կամ միջին կարծիքներ» կարգավիճակին։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:2010-ականների ամերիկյան ֆիլմեր
Կատեգորիա:2010-ականների անգլերեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:2010-ականների բրիտանական ֆիլմեր
Կատեգորիա:2018 ֆիլմեր
Կատեգորիա:Lionsgate ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան դրամա ֆիլմեր
Կատեգորիա:Բրիտանական դրամա ֆիլմեր
Կատեգորիա:Բրիտանական երաժշտական ֆիլմեր
Կատեգորիա:Լոնդոնում նկարահանված ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում Լոնդոնում
Կատեգորիա:2018 դրամա ֆիլմեր
Ակիսի Դելտա

**Ակիսի Դելտա** (ֆրանսերեն՝ **Akissi Delta**, ծնյալ **Լուկու Ակիսի Դելֆին** / **Loukou Akisse Delphine**, ), դերասանուհի և ռեժիսոր, որ ապրում և ստեղծագործում է Փղոսկրե Ափում

## Կենսագրություն
Ծնվել է 1960 թվականի մարտի 5-ին, Փղոսկրե Ափի Դիմբոկրո քաղաքում։ Դպրոց չի հաճախել։ Իր կարիերան սկսել է որպես պարուհի և մոդել, հետագայում գործունեություն է ծավալել կինոյի ասպարեզում։ Դերակատարումներով հանդես է եկել Լեոնարդ Գրոգյուեի *Comment ça va* ֆիլմում և Անրի Դյուպարի ու այլ կինոռեժիսորների մի շարք կինոնկարներում։ 2002 թվականին, արդեն՝ որպես կինոռեժիսոր, նկարահանել է *Ma Famille* հեռուստասերիալը։

## Անձնական կյանք
Ակիսի Դելտան ամուսնացած չէ և երեխաներ չունի։

## Ֆիլմագրություն
### Որպես դերակատար
* *Comment ça va * («*Ինչպե՝ս եք*»), ռեժիսոր՝ Լեոնարդ Գրոգյուե, 1987
* *Բուկա*, ռեժիսոր՝ Ռոժե Գնոան Մ՛Բալա, 1988
* *Joli cœur* (*Քաղցրասիրտը*), ռեժիսոր՝ Անրի Դյուպար, 1992
* *Au nom du Christ* (*Հանուն Հիսուսի*), ռեժիսոր՝ Ռոժե Գնոան Մ՛Բալա, 1993
* *Rue Princesse* («*Արքայադստեր փողոցը*»), ռեժիսոր՝ Անրի Դյուպար, 1993
* *Afrique, mon Afrique* (*Աֆրիկա, իմ Աֆրիկա*), ռեժիսոր՝ Իդրիսա Ուեդրաոգո, 1994
* *Bienvenue au Gondwana* (*Բարի գալուստ Գոդվանա*), ռեժիսոր՝ Մամանե, 2016

### Որպես ռեժիսոր
* *Les secrets d'Akissi*
* *Ma famille*, 2002-17

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 

Կատեգորիա:Կոտ դ'Իվուարցի դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Կոտ դ'Իվուարցի կինոռեժիսորներ
Կատեգորիա:Կոտ դ'Իվուարցի կինոպրոդյուսերներ
Քամրան Ալիև

**Քամրան Բայրամ օղլու Ալիև** (, ), Ադրբեջանի Հանրապետության գլխավոր դատախազ (2020), Իրավաբանական գիտությունների թեկնածու։

## Կենսագրություն
Քամրան  Ալիևը ծնվել է 1965 թվականի նոյեմբերի 18-ին Բալականի շրջանում։ 1987 թվականին ավարտել է Ռուսաստանի Իրկուտսկի պետական համալսարանի Իրավագիտության ֆակուլտետը։

Ինստիտուտն ավարտելուց հետո նշանակվել է Ռուսաստանի Դաշնության Չիտա տրանսպորտի դատախազության քննիչ։ Հետագայում նա աշխատել է որպես ավագ քննիչ նույն դատախազությունում և Տրանսբայկալիայի տրանսպորտի դատախազությունում։

1990 թվականին ընդունվել է նախկին ԽՍՀՄ գլխավոր դատախազության գիտահետազոտական ինստիտուտի ասպիրանտուրան։ 1993 թվականին ավարտելով ասպիրանտուրան`աշխատել է նույն հաստատությունում որպես գիտաշխատող։ 1993 թվականին նույն ինստիտուտում պաշտպանել է դիսերտացիան և ստացել իրավաբանական գիտությունների թեկնածուի գիտական աստիճան։

Հետագայում նա աշխատել է ԱՀ դատախազությունում ՝ որպես կադրերի վարչության դատախազ, գիտության և ուսումնական կենտրոնի պետ և Գլխավոր դատախազության քննչական վարչություններում ՝ որպես քննիչ և ավագ քննիչ, գլխավոր դատախազի օգնական և ավագ օգնական։

2007 թվականին նա աշխատել է Ադրբեջանի Հանրապետության Գլխավոր դատախազին կից կոռուպցիայի դեմ պայքարի վարչության պետ։ Ադրբեջանի Հանրապետության Նախագահի 2014 թվականի օգոստոսի 5-ի հրամանով նա նշանակվել է ԱՀ գլխավոր դատախազի տեղակալ։

Նա Ադրբեջանի Հանրապետության Նախագահի 2008 թվականի սեպտեմբերի 27-ի հրամանով պարգևատրվել է «Ադրբեջանի դրոշ» շքանշանով։

Ադրբեջանի Հանրապետության Նախագահի 2020 թվականի մայիսի 1-ի հրամանով նա նշանակվել է ԱՀ գլխավոր դատախազ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ադրբեջանցի իրավաբաններ
Կատեգորիա:Ադրբեջանի քաղաքական գործիչներ
Ինչու է ռնգեղջյուրի մաշկը ծալքավոր

**«Ինչու է ռնգեղջյուրի մաշկը ծալքավոր»** (), 1938 թվականի խորհրդային սև-սպիտակ մուլտֆիլմ։ Նկարահանվել է Ռեդյարդ Քիփլինգի համանուն հեքիաթի (1902) հիման վրա։ Թողարկված լինելով ավելի քան 70 տարի առաջ՝ մուլտֆիլմը հանրային սեփականություն է։ 1936 թվականին նկարահանված «Խիզախ նավաստին» () մուլտֆիլմի շարունակությունն է։

## Սյուժե
Մուլտֆիլմի գործող անձինք են՝
* Ռնգեղջյուր
* Խիզախ նավաստի (անմարդաբնակ կղզու բնակիչ)
* Կապիկ, Թութակ, Վայրենակերպ, Կրիա – նավաստու ընկերները։

Անվհատ նավաստին «Ֆորտունայի» նավաբեկությունից հետո հայտնվում է անմարդաբնակ կղզում, սակայն շատ արագ ընկերներ է գտնում այնտեղ։ Մի անգամ ընկերները պատրաստում են մրգով կարկանդակ, և դրա հոտից գալիս է սոված չար ռնգեղջյուրը։ Նա ավերում է նավաստում ճամբարն ու ուտում կարկանդակը։ Ընկերները որոշում են վրեժ լուծել։

Կուշտ Ռնգեղջյուրը կաշին թողնում է ափին և գնում լողալու։ Մինչ նա լողում է, նավաստին իր ընկերների հետ կարկանդակի փշուրների և սոսնձի օգնությամբ ներսից փչացնում են ավազի վրա փռված կաշին։ Ռնգեղջյուրը շուտով նորից հագնում է կաշին, նրա մարմինը քոր է գալիս, բայց նա այլևս չի կարղանում հանել կաշին։ Նա փորձում է ծառերին քսելով հանել կաշին, բայց ընկերները դրանց էլ են սոսինձ քսում։ Այդ ժամանակից ի վեր ռնգեղջյուրի մաշկը ծալքավոր է։

## Մուլտֆիլմի մասին
«Սոյուզմուլտֆիլմ» ստուդիայի գոյության առաջին տարիները (1936-38) հատկացվել են ցելյուլոիդային տեխնոլոգիայի (այսպես կոչված՝ «դիսնեյյան կոնվեյեր»), որն անհրաժեշտ է նկարված ֆիլմերի զանգվածային արտադրության համար։ Չնայած ֆիլմերի մեծ մասի փոխառված, ոչ օրիգինալ ոճին՝ արդեն այդ ժամանակ սկսել են հայտնվել աշխատանքներ, որոնք հաջող են գեղարվեստական տեսակետից (առաջին հերթին՝ Վ․ Գ․ Սուտեևի ֆիլմերը, ինչպիսիք են՝ «Աղմկալի նավարկություն» կամ «Ինչու է ռնգեղջյուրի մաշկը ծալքավոր»)։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* 
* Մուլտֆիլմը *[[YouTube.com]]* կայքում

Կատեգորիա:Ռեդյարդ Քիփլինգի ստեղծագործությունների էկրանավորումներ
Կատեգորիա:«Սոյուզմուլտֆիլմ» ստուդիայի մուլտֆիլմեր
Կատեգորիա:Մուլտֆիլմեր կենդանիների մասին
Կատեգորիա:1938 մուլտֆիլմեր
Էդգար Մարկոսյան

**Էդգար Էդվարդի Մարկոսյան** (), հայ զինվորական, Արցախի հերոս, որը խոցել է ադրբեջանական զինուժի 10 տանկ։

## Կենսագրություն
* Ծնվել է 1997 թ. Կոտայքի մարզի Հրազդան քաղաքում մանկավարժ Անահիտ Սարիբեկյանի և ինժեներ Էդվարդ Մարկոսյանի ընտանիքում։
* 2001 թվականից 2003 թ.-ը հաճախել է տեղի մանկապարտեզը։
* 2003 թվականին ընտանիքով տեղափոխվել է բնակության քաղաք Երևան։
* 2004 թվականից 2012 թ.-ը սովորել է Երևանի Հ. Հայրապետյանի անվան թիվ 78 հիմնական դպրոցում։
* 2012 թվականից 2014 թ.-ը սովորել է Երևանի Թ. Կրպեյանի անվան թիվ 62 ավագ դպրոցում։ 
* 2014 թվականի ապրիլ ամսին տեղափոխվել է Երևանի Լ. Արիսյանի անվան թիվ 127 դպրոց։
* 2015 թվականին ավարտել է դպրոցը և անվճար հիմունքներով ընդունվել է Հայաստանի Ազգային Պոլիտեխնիկական Համալսարանի Կիբեռնետիկա ֆակուլտետի էլեկտրոնային տեխնիկա բաժինը։ Ուսում ստանալու նպատակով ստացել է տարկետում` 4 տարի։
* 2019 թվականին գերազանց բալերով ավարտել է համալսարանը, ստացել է բակալավրի աստիճան և անվճար հիմունքներով ընդունվել է մագիստրատուրա։
* Հրաժարվելով տարկետման իրավունքից 2019 թ. հուլիսի 17-ին զորակոչվել է ԶՈՒ, որպես ժամկետային զինծառայող։
* 2019 թվականի հուլիսի 17-ից մինչև նույն թվականի դեկտեմբերի 29-ը ծառայել է Շիրակի մարզի Գյումրի քաղաքում գտնվող ԶՈՒ ուսումնական N զորամասում։
* 2019 թ. դեկտեմբերի 27-ին Գյումրի քաղաքի տարվա արդյունքների ամփոփման արդյունքում արժանացել է «Կայազորի լավագույն զինվոր» կոչմանը և պարգևատրվել է թանկարժեք ժամացույցով` քաղաքապետ Սամվել Բալասանյանի կողմից։
* 2020 թվականի հունվարի 9-ին գերազանց գնահատականներով ավարտելով ուսումնական զորամասի քննական շրջանը` ստացել է «Կրտսեր սերժանտ» զինվորական կոչում։
* 2020 թվականի հունվարի 10-ին հիմնական զորամասում ծառայությունը շարունակելու համար տեղափոխվել է Արցախի Հանրապետությունում գտնվող N զորամաս` որպես կրտսեր հրամանատար։
* 2020 թվականի սեպտեմբեր ամսին ստացել է «Սերժանտ» զինվորական կոչում։
* 2020 թվականի սեպտեմբերի 27-ից մինչև նույն թվականի հոկտեմբերի 12-ը մասնակցել է Ադրբեջանի կողմից Արցախի դեմ սանձզերծված պատերազմին։
* Պատերազմի ընթացքում Թալիշ գյուղի ուղղությամբ խոցել է հակառակորդի 10 տանկ, ամուր պահելով իրեն վստահված հատվածը։ 
* 2020թվականի հոկտեմբերի 12-ին ողնաշարի վնասվածքով տեղափոխվել է զինվորական հոսպիտալ։

## Պարգևներ և կոչումներ
2020 թվականի հոկտեմբերի 4-ին Արցախի հանրապետության նախագահ Արայիկ Հարությունյանի հրամանագրով Էդգար Մարկոսյանը արժանացել է Արցախի Հանրապետության «Արցախի հերոս» բարձրագույն կոչման՝ պարգևատրվելով «Ոսկե արծիվ» շքանշանով։ Էդգար Մարկոսյանը  2020 թվականի Հայ-ադրբեջանական պատերազմի ժամանակ Թալիշի ուղղությամբ խոցել է 10 տանկ։ Երևանի թիվ 78 հիմնական դպրոցը, որտեղ նա սովորել է, ստացել է ոսկե մեդալ  «Արցախի հերոս» ուսանելու համար։

## Հետաքրքիր փաստեր
Ըստ տարբեր աղբյուրների Էդգար Մարկոսյանը ծնողներից գաղտնի է մասնակցել Արցախյան պատերազմին, և իր ծնողները իմացել են դրա մասին միայն հերոսի կոչում ստանալու ժամանակ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Արցախի հերոսներ
Կատեգորիա:ՀՀ զինված ուժերի սերժանտներ
Կատեգորիա:Արցախի Հանրապետության Պաշտպանության բանակի սերժանտներ
Էլիսոն Իսթվուդ

**Էլիսոն Իսթվուդ** (,), ամերիկացի դերասանուհի, կինոռեժիսոր, կինոպրոդյուսեր, երգչուհի, մոդել և ֆոտոմոդել։

## Կենսագրություն
Իսթվուդ Էլիսոնը ծնվել է 1972 թվականի մայիս 22-ին Քարմել բայ Սիում (Կալիֆորնիա նահանգ, ԱՄՆ) նշանակված ժամկետից 15 օր շուտ դերասաններ Քլինթ Իսթվուդի և Մեգի Ջոնսոնի ընտանիքում, որոնք ամուսնացած են եղել 1953-1984 թվականները։ Էլիսոնը ունի երաժիշտ մեծ եղբայր՝ Կայլ Իստվուդ, ինչպես նաև 6 խորթ եղբայրներ և քույրեր նույն հորից և այլ կանանցից, ներառյալ Քիմբեր Լին Թորիս, Սքոթ Իսթվուդ, Քեթրին Ռիվս, Ֆրանչեսկա Իսթվուդ, Մորգան Կոլետ Իսթվուդ։

Էլիսոնը ավարտել է *Santa Catalina School* և *Stevenson School* դպրոցները։ 1990 թվականին Իսթվուդը եկել է Սանտա-Բարբարա *University of California*-ում դերասանական վարպետություն սովորելու։

1991 թվականին նա ձերբակալվել է հարբած վիճակում վարելու համար և ստացել է 3 տարվա պայմանական պատիժ։

## Կարիերա
Էլիսոնը առաջնաելույթ է ունեցել 1980 թվականին «Բրոնկո Բիլի» ֆիլմում՝ խաղալով մանկատանը գտնվող երեխաի դեր։

2005 թվականին Էլիսոնը որպես պրոդյուսեր առաջնաելույթ է ունեցել «Մի ասա» ֆիլմում, որում նա նույնպես ծխաղացել է Ռաֆայելի դերը։

2007 թվականին Էլիսոնը որպես պրոդյուսեր առաջնաելույթ է ունեցել «Rails & Ties» ֆիլմում։

Էլիսոնը նաև երգչուհի, մոդել և ֆոտոմոդել է։

## Անձնական կյանք
1990-2000 թվականներին Էլիսոնը ամուսնացած է եղել դերասան Կիրկ Ֆոկսի հետ։

2013 թվականի մարտի 15-ին Էլիսոնը երկրորդ անգամ ամուսնացել է քանդակագործ Ստեյսի Պոյտրեսի հետ, որի հետ նա հանդիպել է ամուսնությունից 3 տարի առաջ։

## Ֆիլմագրություն
**Դերասանուհի**

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Մայիսի 22 ծնունդներ
Կատեգորիա:1972 ծնունդներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի կինոռեժիսորներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի կինոպրոդյուսերներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի երգիչներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի մոդելներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի կինոդերասանուհիներ
Կատեգորիա:Ամերիկացիներ իռլանդական սերմամբ
Կատեգորիա:Ամերիկացի հեռուստատեսային դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի հեռուստապրոդյուսերներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի դիզայներներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի երեխա դերասանուհիներ
Կատեգորիա:21-րդ դարի ամերիկացի դերասանուհիներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի կին ռեժիսորներ
Կատեգորիա:Նորաձևության դիզայներներ
Ֆրանսուա Ֆիլիպ Շամպան

**Ֆրանսուա Ֆիլիպ Շամպան** (, ), կանադացի իրավաբան, գործարար և քաղաքական գործիչ, Լիբերալ կուսակցության անդամ, արտաքին գործերի նախարար (2019 թվականից)։

## Կենսագրություն
Ստացել է Մոնրեալի համալսարանի իրավունքի բակալավրի աստիճան և իրավունքի մագիստրոսի աստիճան՝ Արևմտյան պահուստային շրջանի Քեյսի համալսարանում։ Նա սկսել է բիզնես կարիերան Եվրոպայում և Ասիայում Elsag Bailey Process Automation ընկերության գործառնությունների բաժնում, 1999 թվականին անցել Է ABB Ltd Շվեյցարիայում, որտեղ ժամանակի ընթացքում ստացել է բաժնի փոխնախագահի և ավագ իրավախորհրդատուի պաշտոններ։ 2008 թվականին նշանակվել է Amec-ի ռազմավարական զարգացման գծով տնօրեն, որը խոշոր ինժեներական ընկերություն է Լոնդոնում։ 2009 թվականին համաշխարհային տնտեսական համաժողովից ստացել է երիտասարդ գլոբալ լիդեր պատվավոր տիտղոսը։

2015 թվականի հոկտեմբերի 19-ին Քվեբեկի Սեն Մորիս` Շամփլեյն շրջանից ընտրվել է Համայնքների պալատի պատգամավոր, 2019 թվականին վերընտրվել Է (ստացել է ընտրություններին մասնակցած 58 029 ընտրողից 22 961-ի ձայները, իսկ մրցակիցներից ուժեղագույնը՝ Քվեբեկի դաշինքի թեկնածու Նիկոլ Մորենը՝ 19 856-ը)։

2017 թվականի հունվարի 10-ին վարչապետ Ջասթին Թրյուդոն վերադասավորումներ է կատարել իր կառավարության կազմում՝ դրանում ներառելով երեք նոր նախարարների, այդ թվում՝ արտաքին առևտրի նախարարի պորտֆել ստացած Շամպանին։

2018 թվականի հուլիսի 18-ին Թրյուդոն նոր կաբինետ է կազմակերպել Կանադայի արտաքին առևտրաշրջանառության դիվերսիֆիկացման կուրսի կադրային ապահովման նպատակով՝ նկատի ունենալով ԱՄՆ-ի չափից ավելի ազդեցությունից ազատումը, և Ֆրանսուա Ֆիլիպ Շամպանի նոր նշանակմամբ դարձել է ենթակառուցվածքների նախարարի պաշտոնը։

2019 թվականի նոյեմբերի 20-ին արտաքին գործերի նախարարի պորտֆելը ստացել Է Քրիստի Ֆրիլանդի բարձրացման շնորհիվ (այն տեղափոխվել է վարչապետի առաջին տեղակալի պաշտոնում)՝ նախորդից Ժառանգելով այնպիսի խնդիրներ, ինչպիսիք են NAFTA-ի համաձայնագրի վերանայման անհրաժեշտությունը և Չինաստանի ու Սաուդյան Արաբիայի հետ հարաբերությունների սրումը (վերջին դեպքում՝ կանադացի դիվանագետների թվիթների հրապարակման հետևանքով՝ Թագավորությունում այլախոհների հետապնդման դատապարտմամբ)։

2020 թվականի հունվարի 10-ին գլխավորել է այն երկրների ներկայացուցիչներից կազմված խումբը, որոնց քաղաքացիները գտնվել են Թեհրանի մերձակայքում խփված Ուկրաինական ավիահանրանավում՝ ողբերգության պատճառների բազմակողմանի և արդարացի հետաքննություն ապահովելու նպատակով։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 

Կատեգորիա:Արտաքին գործերի նախարարներ
Կատեգորիա:Կանադայի քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Կանադացի իրավաբաններ
Հիքմեթ Հասանով

**Հիքմեթ Հուսեյն օղլու Հասանով** (, ), ադրբեջանցի գեներալ-մայոր, Առաջին բանակային կորպուսի հրամանատարը։ «Հայրենիքին մատուցած ծառայության համար» 3-րդ աստիճանի դափնեկիր։

## Կենսագրություն
Հիքմաթ Հասանովը ծնվել է 1975 թվականի հոկտեմբերի 9-ին Պիրիմհադլիում, Ադրբեջանական ԽՍՀ-ի Ֆիզուլիի շրջանում։ 1992 թվականին ընդունվել է Բաքվի բարձրագույն համակցված զենքի հրամանատարական դպրոց։

Իր ծառայությունը սկսել է Թարթառի շրջանի «N» զորամասում որպես վաշտի հրամանատար։ 1994 թվականին 6-ամսյա դասընթաց է անցել Թուրքիայի  Թուզլա քաղաքում գտնվող հետևակի դպրոցի հրամանատարությունում։ 2002 թվականին ընդունվել Է Չինաստանի Ժողովրդական ազատագրական բանակի ցամաքային զորքերի Նանկինի Բարձրագույն ռազմական ակադեմիա, որպեսզի շարունակի իր կրթությունը։ Ակադեմիան գերազանցությամբ ավարտելուց հետո պարգևատրվել է հատուկ կրծքանշանով։ 1995 թվականին ավարտել է ռազմական դպրոցը և սկսել է ծառայել Աղդամի շրջանի «N» բրիգադում։ Եղել է ստորաբաժանման հրամանատարը, ապա՝ գումարտակի հրամանատարը։

2013 թվականին մեկնել է Գերմանիա, որպեսզի շարունակի իր կրթությունը, անցել է ՆԱՏՕ-ի օպերատիվ պլանավորման դասընթացը և որպես շտաբային սպա ծառայե ՆԱՏՕ-ի օպերատիվ շտաբում։ 2014 թվականին Ադրբեջանի Հանրապետության նախագահ, գերագույն գլխավոր հրամանատար Իլհամ Ալիևի հրամանագրով նշանակվել է Նախիջևանի նոր կազմավորված, վերակազմավորված հատուկ համազորային բանակի շտաբի պետ։

2014 թվականի հունիսի 26-ին՝ Ադրբեջանի զինված ուժերի ստեղծման 96-րդ տարեդարձին, Ադրբեջանի նախագահի և գերագույն գլխավոր հրամանատար Իլհամ Ալիևի հրամանով նրան շնորհվել է գեներալ-մայորի կոչում։

2016 թվականի Քառօրյա պատերազմի ժամանակ ղեկավարել է մարտերը Ակնայում, Թարթարում և Գորանբոյի շրջանում։ 2020 թվականին ղեկավարել է ադրբեջանական զինված ուժերի ստորաբաժանումների գրոհը Մատաղիս բնակավայրի ուղղությամբ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:44-օրյա պատերազմի մասնակիցներ ադրբեջանական կողմից
Կատեգորիա:Ադրբեջանցի գեներալներ
Կատեգորիա:Ադրբեջանցի զինվորականներ
Սարդանման կապիկներ

**Կոատներ** (), կամ **սարդանման կապիկներ** պատկանում է սարդանման կապիկների ընտանիքի (Atelidae) պրիմատների տեսակին։ Ինչպես ընտանիքի մյուս ներկայացուցիչները, նրանք ևս ապրում են Կենտրոնական և Հարավային Ամերիկայի արևադարձային անտառներում՝ Հարավային Մեքսիկաից մինչև Բրազիլիա։ Կարգում կա յոթ տեսակ, որոնցից երկուսը (Ateles fusciceps և Ateles hybridus) անհետացման վտանգի տակ են։

## Արտաքին տեսք և ապրելակերպ
Կոատներըը ապրում են արևադարձային խոնավ անտառների վերին մասում (գետնից 25-30 մետր բարձրության վրա)։ Նրանք հիմնականում սնվում են մրգերով, բայց երբեմն համտեսում են տերևներ, ծաղիկներ և միջատներ։ Նրանց պոչը շղթայանման է, կապիկներն դրա օգնությամբ կարող են ոչ միայն կախվել ճյուղերից, այլև վերցնել ամեն տեսակի առարկաներ։

## Տեսակներ
Անունները տրվում են համաձայն AI-ի
* 
* 
*  կամ շագանակագույն կոատ
* 
* 
* 
*  կամ սև կոատ

## Կոատները մերոզամերիկյան մշակույթում
Կոատները հանդիպում են մերոզամերիկյան մշակույթի բազմաթիվ ճյուղերում։ Ացտեկների 260-օրյա օրացույցում 11-րդ օրը կոչվում է կոատների անունով։ Մայաների օրացույցում  *Ոռնացող կապիկը* փոխարինվում է կոատով։ Ներկայումս մայաների կրոնական տոներում կոատներ ներկայացվում են որպես ծաղրածուների նմանակում։ Մայաների դասական արվեստում դրանք ամենուր են, կապիկները հաճախ մասնակցում են ցուցադրություներին, որոնց ժամանակ նրանց վրայից կախված են լինում կակաոյի հատիկներ։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ

* Информация о виде ''Ateles paniscus'' на *members.tripod.com*
* Таксономия паукообразных обезьян на *pin.primate.wisc.edu*
*Spider Monkey Pictures 

Կատեգորիա:Պրիմատներ
Ակոֆա Էջինի

**Ակոֆա Էջինի** (, ), գանացի կինոդերասանուհի, կինոռեժիսոր։ Նրա նկարահանած «*Ո՛չ իմ աղջիկը*» (*Not My Daughter*) ֆիլմը, որը պատմում է աղջիկների արտաքին սեռական օրգանները հատելու՝ աֆրիկյան որոշ ցեղերում թաքուն կամ բացահայտ գոյատևող սովորույթի մասին, 2008 թվականին նվաճել է Աֆրիկյան կինոակադեմիայի մրցանակը «*Լավագույն կարճամետրաժ ֆիլմ*» անվանակարգում, իսկ «*Երգում եմ ջրհորի մասին*» (*I Sing of a well*) գեղարվեստական կինոնկարը, որտեղ նա հանդես է եկել որպես գլխավոր հերոսուհու դերակատար և պրոդյուսեր, շահել է երեք մրցանակ՝ 2010 թվականին արժանանալով նաև Աֆրիկյան կինոակադեմիայի ժյուրիի գլխավոր մրցանակին։

## Կենսագրություն
Ակոֆան ծնվել է 1969 թվականի փետրվարի 20-ին, Գանայում։ Ավարտել է Գանայի կատարողական արվեստների համալսարանը՝ արվեստի բակալավրի մասնագիտացմամբ և Գանայի ժուռնալիստիկայի ինստիտուտը՝ մարկետինգի, գովազդի և փիարի մագիստրոսի մասնագիտացմամբ (1995)։

Դերասանական իր կարիերան սկսել է 1987 թվականին՝ դերակատարումներով հանդես գալով *Annette* և *Jagger Pee* հեռուստասերիալներում։ 1990-ական թվականներին գլխավոր հերոսուհու դերն է մարմնավորել *Ultimate Paradise* հեռուստասերիալում։ 2009 թվականին նրա անունն ընդգրկվել է «Էմմի» միջազգային մրցանակաբաշխության կիսաեզրափակիչ փուլի մասնակիցների ցանկում։

Ակոֆան Գանայի մայրաքաղաք Աքրայում հայտնի  *Fali's Hot Pot* ռեստորանի սեփականատերն է։

## Հատընտիր ֆիլմագրություն

**For Better For Worse* 1995
**Divine Love*
**Holby City*
**My Mother's Heart 1&2*
**Life in Slow Motion*
**Pieces of Me*
**The Cursed Ones*
**Children of the Mountain*
**Sidechic Gang*
**Lucky*
**[[Azali (film)|Azali]]*
**Cant Say Mother*
**Dark Spot*
**Fools in Love*
**Not my Daughter*

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

Կատեգորիա:Գանացի դերասանուհիներ
Անժել Դիաբան Բրեներ

**Անժել Դիաբան Բրեներ** (, ), ժամանակակից սենեգալցի սցենարիստ, կինոռեժիսոր, պրոդյուսեր

## Կենսագրություն
Անժել Դիաբան Բրեները ծնվել է 1979 թվականին, Սենեգալի մայրաքաղաք Դակարում։ Մասնագիտական կրթության առաջին փուլն անցել է Դակարի մեդիա կենտրոնում, այնուհետև սովորել է Ֆրանսիայի պետական կինոդպրոցում և գերմանական Բադեն-Վյուրտեմբերգի հեղինակավոր կինոակադեմիայում։

Ռեժիսորական իր կարիերան սկսել է 2005 թվականին՝ նկարահանելով *Mon beau sourire* փաստավավերագրական ֆիլմը, որը պատմում է սենեգալցի կանանց գեղեցկության ընկալումների ու չափորոշիչների մասին։ 
 
Անժել Դիաբան Բրեները ղեկավարում է *Karoninka* ընկերությունը, որն արդեն մի քանի տասնյակ կինոնկար է թողարկել։

## Ֆիլմագրություն
*2005 : *Mon beau sourire*
*2007 : *L’Homme est le remède de l’homme*, Ուսեյնու Նդիեյի և Էլ Հաջի Մամադուի հեղինակակցությամբ
*2007 : *Le Revers de l'exil* 
*2007 : *Sénégalaises et Islam*
*2008 : *Yandé Codou, la griotte de Senghor*
*2014 : *Congo, un médecin pour sauver les femmes* (փատավավերագրական կինոնկար դոկտոր Դենիս Մուկվեգեի աշխատանքի մասին)

## Պարգևներ
* *Sénégalaises et Islam* կինոնկարի համար՝
:* 2007. *Images citoyennes* կինոփառատոնի ժյուրիի մրցանակ (Լիեժ, Բելգիա)
:* 2007. Աֆրիկյան ֆիլմերի փառատոնի հատուկ մրցանակ (Ապտ, Ֆրանսիա)
* *Un air de kora* կարճամետրաժ կինոնկարի համար՝ 
:* Կինո և հեռուստատեսային ֆիլմերի համաաֆրիկյան *FESPACO 2019* փառատոնում արժանացել է Արևմտյան Աֆրիկայի երկրների տնտեսական միության՝ *CEDEAO*-ի մրցանակին՝ որպես լավագույն կին կինոռեժիսոր և «*Բրոնզե նժույգ*» մրցանակի։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Françoise Pfaff, 'Angèle Diabang Brener', in *À l'écoute du cinéma sénégalais*, Éditions L'Harmattan, Paris, 2010, pp.&nbsp;109–119, 

Կատեգորիա:Սենեգալցի կին կինոռեժիսորներ
Կատեգորիա:Սենեգալցի պրոդյուսերներ
Կատեգորիա:Սենեգալցի սցենարիստներ
Անուշավան Հունանյան

**Անուշավան Ռուբենի Հունանյան** (), հայ մանկավարժ։ ՀԽՍՀ վաստակավոր մանկավարժ։ ԽՄԿԿ անդամ (1943): Հայրենական մեծ պատերազմի մասնակից։

## Կենսագրություն
Անուշավան Հունանյանը ծնվել է 1920 թվականին, Կրասնոդարի երկրամասի Ուստ-Լաբինսկի շրջանի Վոստոչնայա գյուղում։ 1930 թվականին ծնողների հետ տեղափոխվել և բնակություն  են հաստատել Հայաստանի Թալինի շրջանի Կաթնաղբյուր գյուղում։ 1940 թվականին ավարտել է Վերին Թալինի միջնակարգ դպրոցը և զբաղվել ուսուցչությամբ։ Կարճ ժամանակ անց կանչվել է զինվորական ծառայության։

Հունանյանը մասնակցել է Բոբրույսկի, Գոմելի, Սմոլենսկի, Օրյոլի, Կուրսկի պաշտպանությանը, Ստալինգրադի շրջանում հիտլերյան զորքերի շրջապատմանը և ջախջախմանը, մասնակցել է նաև խորհրդային զորքերի հարձակողական մարտերին Կարելական պարանոցում։ Կռվել է Առաջին ուկրաինական ռազմաճակատում, մասնակցել Քիշնև-Յասիի շրջանում գերմանական զորքերի շրջապատմանը և ջախջախմանը, Ռումինիայի, Չեխոսլովակիայի, Հունգարիայի, Ավստրիայի ազատագրմանը։

Մարտերում աչքի ընկնելու համար պարգևատրվել է մի շարք մարտական մեդալներով և Գերագույն գլխավոր հրամանատարության շնորհակալագրերով։ 1943 թվականին ընդունվել է ԽՄԿԿ շարքերը։

1945 թվականի դեկտեմբերին զորացրվել է, զբաղվել մանկավարժական գործունեությամբ, Թալինի շրջանի դպրոցներում դասավանդել ֆիզիկա և մաթեմատիկա։ 1954 թվականին ավարտել է հեռակա մանկավարժական ինստիտուտի ֆիզիկամաթեմատիկական ֆակուլտետը։ Հունանյանը եղել է ժողկրթբաժնի դպրոցական տեսուչ։ 1974- 1984 թվականներին եղել է Թալինի շրջկոմի նախագահը։

## Պարգևներ
*ՀԽՍՀ վաստակավոր մանկավարժ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:ՀԽՍՀ վաստակավոր մանկավարժներ
Կատեգորիա:Հայ մանկավարժներ
Կատեգորիա:Հայրենական մեծ պատերազմի հայ մասնակիցներ