Վիկտոր Շնիրելման

**Վիկտոր Ալեքսանդրի Շնիրելման** (, ), խորհրդային և ռուսաստանցի հնագետ, ազգագրագետ և մարդաբան, ազգային-քաղաքական թեմատիկայի մի շարք հրատարակությունների հեղինակ, պատմական գիտությունների դոկտոր, ՌԳԱ ազգագրության և մարդաբանության ինստիտուտի գլխավոր գիտական աշխատակաից։

## Կենսագրություն
1971 թվականին ավարտել է Մոսկվայի պետական համալսարանի պատմության ֆակուլտետի հնագիտության ամբիոնը։

1977 թվականին ԽՍՀՄ Գիտությունների ակադեմիայի ազգագրության ինստիտուտում (այժմ՝ ՌԳԱ ազգագրության և մարդաբանության ինստիտուտ) պաշտպանել է անասնապահության ծագման թեմայով ատենախոսություն։

1972 թվականից աշխատում է ԽՍՀՄ Գիտությունների ակադեմիայի ազգագրության ինստիտուտում (այժմ՝ ՌԳԱ ազգագրության և մարդաբանության ինստիտուտ)։

1990 թվականին ՌԳԱ ազգագրության և մարդաբանության ինստիտուտում պաշտպանել է «Արտադրող տնտեսության ծագումը» դոկտորական ատենախոսությունը։

1990-ականներից դասավանում է նաև մի քանի բուհերում, այդ թվում Ռուսաստանի պետական հումանիտար համալսարանում։ 1993-1996 թթ. մասնակցել է միջազգային գիտական տարբեր կենտրոնների աշխատանքներին։

Հրապարակել է ավելի քան 300 աշխատություն, այդ թվում ավելի քան 20 մենագրություն հնագիտության (այդ թվում լեզվահնագիտության), նախնադարյան հասարակության պատմության, սոցիոմշակութային մարդաբանության, ժամանակակից ազգաքաղաքականության թեմատիկայով։ Վերջերս ուշադրություն է դարձրել Ռուսաստանի և ԱՊՀ այլ երկրների ազգայնական գաղափարախոսությունների «պատմության կերպարների պատմության», էթնիկականության և հասարակական հիշողության, ազգայնականության գաղափարախոսության և միջէթնիկ հակամարտությունների հետազոտությամբ։ Դրան էր նվիրված 2012 թվականին Մոսկվայում տեղի ունեցած Վիքիկոնֆերանսներից մեկի զեկուցումը՝ «Պատմության հիշողության որոգայթները. էթնոազգայնականությունը և անցյալի խնդիրները»։

Պարգևատրված է Նիկոլայ Վավիլովի անվան մեդալով հողագործության ծագման օջախների ուսմունքի զարգացման մեջ իր ներդրման համար։

## Ադրբեջանական պատմագիտության քննադատությունը
Վիկտոր Շնիրելմանն իր «Աղվանական առասպելը» ("Албанский миф") հոդվածում հանգամանորեն անդրադառնում է ադրբեջանական պատմագիտության այն զեղծարարություններին, որոնք ուղղված են տարածաշրջանից հայկական պատմությունը ջնջելուն կամ աղվանացնելուն՝ նշելով, որ.«Ժամանակակից Ադրբեջանի տարածքում նախկին հայկական ներկայության հետքերը միայն տհաճ զգացողություններ են առաջացնում, և նրանք *(Ադրբեջանի իշխանությունները - խմբ.)* ցանկանում են ազատվել դրանցից։ Եվ հենց այստեղ էլ քաղաքական գործիչներին օգնության են հասնում պատմաբանները, հնագետները, ազգագրագետները և լեզվաբանները, որոնք ողջ ուժով ձգտում են, նախ՝ ադրբեջանցիներին արմատավորել Ադրբեջանի տարածքում, և երկրորդ՝ վերջինս մաքրել իր հայկական ժառանգությունից»։Մասնավորպես անդրադառնալով Ադրբեջանի գիտությունների ակադեմիայի ակադեմիկոս Զիյա Բունիյաթովի աշխատություններին, Վիկտոր Շնիրելմանը գրում է.«Հին և միջնադարյան Անդրկովկասում հայերի ներկայությունը և նրանց դերը նվազեցնելու մեկ այլ միջոց է անտիկ և միջնադարյան աղբյուրների վերահրատարակումը՝ կրճատումներով, «Հայկական պետություն» եզրն «Աղվանական պետություն» եզրով փոխարինելով կամ բնօրինակ տեքստերի այլ աղավաղումներով: 1960-1990-ական թթ. Բաքվում վերահրատարակվել են բազմաթիվ նմանատիպ սկզբնաղբյուրներ, ինչով ակտիվորեն զբաղվել է ակադեմիկոս Զ. Մ. Բունիյաթովը: Վերջին տարիներին, Ադրբեջանի պատմության մեջ էթնիկ գործընթացները և դրանց դերը նկարագրելիս, ադրբեջանցի հեղինակները երբեմն լիովին խուսափում են քննարկել այնտեղ ադրբեջաներեն լեզվի և ադրբեջանցիների առաջացման հարցը՝ այդպիսով ընթերցողին ակնարկելով, որ դրանք այնտեղ գոյություն են ունեցել անհիշելի ժամանակներից»:

## Հիմնական աշխատությունները
### Որպես հեղինակ
* *[https://hagahan-lib.ru/library/hazarskiy-mif-ideologiya-politicheskogo-radikalizma-v-rossii-i-ee-istoki.html Хазарский миф։ идеология политического радикализма в России и ее истоки.]* — М.։ Иерусалим: Мосты культуры, Гешарим, 2012. 312 с.
* *Происхождение скотоводства։ культурно-историческая проблема.* Изд. 2-е доп. — М.։ Книжный дом Либроком, 2012. 338 с.
* *Возникновение производящего хозяйства (очаги древнейшего земледелия).* Изд. 2-е доп. — М.։ Книжный дом ЛИБРОКОМ, 2012. 448 с.
* *[https://www.klex.ru/pby Русское родноверие։ неоязычество и национализм в современной России.]* — М.։ ББИ, 2012. XIV+302 с.
* *«Порог толерантности»։ Идеология и практика нового расизма.* — М.։ НЛО, 2011. Том 1. 552 с., Том 2. 856 с.
* *[https://www.klex.ru/12va Лица ненависти (антисемиты и расисты на марше).]* Второе издание, исправленное и дополненное. — М.։ Московское Бюро по Правам Человека, Academia, 2010. — 336 с.
* *Многоликая Клио։ бои за историю на постсоветском пространстве.* — В. А. Шнирельман, Ж. Б. Абылхожин, С. Н. Абашин, М. Золян, Т. Закарян, Н. Чиковани, К. Какителашвили. Берлин: Ин-т им. Георга Эккерта, 2010. 142 с.
* *«Чистильщики московских улиц»։ скинхеды, СМИ и общественное мнение.* Второе издание, исправленное и дополненное. — М.։ Academia. 2010. 172 с.
* «Чистильщики московских улиц»: скинхеды, СМИ и общественное мнение. — М.։ Academia, 2007. 116 с.
* *Национализм в мировой истории* / под ред. В. А. Тишкова и В. А. Шнирельмана. — М.։ Наука, 2007. 604 с.
* 
* *Очерки современного расизма.* — Петрозаводск։ Скандинавия, 2006. 64 с.
* *Лица ненависти (антисемиты и расисты на марше).* — М. Academia, 2005. 360 с.
* *Интеллектуальные лабиринты. Очерки идеологий в современной России.* — М.։ Academia, 2004. 480 с.
* *[https://www.klex.ru/pc1 Войны памяти: мифы, идентичность и политика в Закавказье]* — М., 2003, 245 с.
* *The Myth of the Khazars and Intellectual Antisemitism in Russia, 1970s - 1990s.* Jerusalem։ The Vidal Sassoon *International Center for the Study of Antisemitism, Hebrew University of Jerusalem, 2002. 200 pp.
* *Неоязычество на просторах Евразии* / под ред. В. А. Шнирельмана. — М.։ Библейско-богословский институт, 2001. 177 с.
* *The Value of the Past. Myths, Identity and Politics in Transcaucasia.* Osaka։ National Museum of Ethnology (Senri Ethnological Studies, № 57), 2001. 465 pp.
* *Who gets the past? Competition for ancestors among non-Russian intellectuals in Russia.* Washington D. C., Baltimore & London։ Woodrow Wilson Center Press and Johns Hopkins University Press, 1996. 98 pp.
* *Война и мир в ранней истории человечества.* В 2 тт. (Том 1. Том 2) — М.։ Институт этнологии и антропологии РАН, 1994 (совместно с А. И. Першицем и Ю. И. Семеновым).
* *[https://www.klex.ru/12w4 Возникновение производящего хозяйства.]* — М.։ Наука, 1989. 448 с.
* *Отдельные главы в кн.։ История первобытного общества.* Т. 1-3. — М.։ Наука, 1983-1988.
* *[https://royallib.com/read/shnirelman_viktor/proishogdenie_skotovodstva_kulturnoistoricheskaya_problema.html#0 Происхождение скотоводства.]* — М.։ Наука, 1980. 333 с.

### Որպես պատասխանատու խմբագիր
* Национализм в мировой истории. М.։ Наука, 2007. 604 с. (совместно с В. А. Тишковым)
* Фальсификация исторических источников и конструирование этнократических мифов. М.։ ИА РАН, 2011. 382 с. (совместно с А. Е. Петровым)

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Անձնական էջը  на сайте ՌԳԱ ԱՄԻ-ի կայքում
* Կենսագրությունը  «Միջազգային հետազոտությունները Ռուսաստանում տեղեկատուի» մեջ
* «Ժամանակակից ռասիզմի առանձնահատկությունները» դասախոսության տեսագրությունը

;Հրատարակություններ
* Վիկտոր Շինրելմանը «Ժուռնալնի զալ» համացանցային գրական նախագծի կայքում
* Հոդվածները «Սկեպսիս» ամսագրի կայքում
* *Շինրելման Վ.Ա.* «Ալաններ լինելը։ ինտելեկտուալները և քաղաքականությունը Հյուսիսային Կովկասում 20-րդ դարում» 
* *Շինրելման Վ.Ա* «Շիկահեր արիացիները» և «մութ ուժերի պատվիրակները». նշումներ ժամանակակից հակասեմական և ռասիստական քարոզչության առանձնահատկությունների վերաբերյալ 
* 

;Քննադատություն
* *Գուտնով Ֆ* Դժվա՞ր է ալան լինելը։ (Վ.Ա. Շնիրելմանի «Ալաններ լինելը։ ինտելեկտուալները և քաղաքականությունը Հյուսիսային Կովկասում 20-րդ դարում» գրքի գրախոսություն
* *[[Վլադիմիր Նապոլսկիխ]]* Նշումներ դաշտերին. Նոր հեթանոսությունը Եվրասիայի տարածություններում // Եվրասիայի բանբեր / Acta Eurasica. №1. Մոսկվա, 2002.
* *[[Ալան Չոչիև]]* «Չօգտագործվողը» և « մեռելային» Շնիրելմանի գովասանքում («Հիշողության պատերազմները» Մոսկվա, 2003 և «Ալաններ լինելը» Մոսկվա, 2006) գրքերով

Կատեգորիա:Եվրոպական ակադեմիայի անդամներ
Կատեգորիա:Խորհրդային ազգագրագետներ
Կատեգորիա:Խորհրդային հնագետներ
Կատեգորիա:Խորհրդային պատմաբաններ
Կատեգորիա:Մոսկվայի պետական համալսարանի պատմության ֆակուլտետի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Պատմական գիտությունների դոկտորներ
Կատեգորիա:ՌԳԱ ազգագրության և մարդաբանության ինստիտուտ աշխատակիցներ
Կատեգորիա:Ռուս ազգագրագետներ
Կատեգորիա:Ռուս հնագետներ
Կատեգորիա:Ռուս մարդաբաններ
Կատեգորիա:Ռուս պատմաբաններ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի պետական հումանիտար ինստիտուտի դասախոսներ