open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Շանդոր Դեմյան

**Շանդոր Դեմյան** (, ), հունգարացի գործարար, Հունգարիայի ամենահարուստ մարդկանցից մեկը։ TriGránit ընկերության ղեկավար։

## Կենսագրություն
Շանդոր Դեմյանը ծնվել է 1943 թվականի մայիսի 14-ին Հունգարիայի թագավորության Բորվեյ բնակավայրում (ներկայում՝ Բերվեն, Ռումինիա)։ Նրա հայրը սեկեյների ընտանիքից էր և այդտեղ էր տողափոխվել 1940 թվականին, սակայն սպանվել է Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ։ Շանդոր Դեմյանի մայրը, որ սերում էր դանուբյան շվաբներից, տեղափոխվել էր պատերազմի ժամանակ։ 1965 թվականին Շանդոր Դեմյանն ավարտել է Բուդապեշտի առևտրի և զբոսաշրջության քոլեջը։ 1968 թվականից մինչև 1973 թվականը նա եղել է Gorsium ÁFÉSZ ընկերության նախագահ, իսկ 1973-1986 թվականներին եղել է համատեղ ձեռնարկության համաղեկավար։ 1986 թվականին Շանդոր Դեմյանը եղել է Հունգարիայի կրեդիտ բանկի հիմնադիրներից մեկը և բանկի ղեկավարը մինչև 1990 թվականը։ 1990 թվականից նա անդամակցել է Կենտրոնաեվրոպական զարգացման միությանը, իսկ 1991 թվականին դարձել է Կենտրոնաեվրոպական ինհալացիոն ընկերության գործադիր տնօրեն։ 1996 թվականին Շանդոր Դեմյանը դարձել է TriGránit ընկերության ղեկավար։ 1999 թվականին նա Բուդապեշտում բացել է WestEnd City Center առևտրի կենտրոնը, 2000 թվականին՝ Polus City Center-ը Բրատիսլավայում, իսկ 2005 թվականին՝ Silesia City Center-ը Կատովիցեում։

2003 թվականին Շանդոր Դեմյանը սահմանել է Prima Primissima Award մրցանակ, որ շնորհվում է մարդկանց հունգարական գիտության զարգացման բնագավառում ունեցած ներդրման, մշակույթի ու արվեստի բնագավառում ձեռքբերումների համար։

2008 թվականին Շանդոր Դեմյանի կարողությունը գնահատվել է 300 միլիարդ հունգարական ֆորինտ։ Այդ ժամանակ նա եղել է Հունգարիայի ամենահարուստ մարդը։ 2006 թվականին նրա ակտիվները կազմել են 80 միլիարդ, այսինքն՝ երկու տարվա ընթացքում նա իր կարողությունը մեծացրել է գրեթե չորս անգամ։

2012 թվականին Շանդոր Դեմյանն իր կարողության զգալի մասը հատկացրել է բարեգործության։

2014 թվականին Շանդոր Դեմյանը հայտարարել է, որ տարիքի պատճառով այլևս չի զբաղվի բիզնեսով։ Նույն 2014 թվականին նա ճանաչվել է Հունգարիայի վեցերորդ ամենաազդեցիկ մարդը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հունգարացի գործարարներ
Կատեգորիա:Հունգարացի տնտեսագետներ
Իգոր Դովգյալո

**Իգոր Վալերևիչ Դովգյալո** (, ), բելառուս ֆուտբոլիստ, «Նաֆտան» ակումբի դարպասապահ։

## Ակումբային կարիերա

Վիտեբսկում խաղացել է «Լոկոմոտիվ», «Պոլոցկ» և «Սմորգոն» ակումբներում։ Խաղալով «Պոլոցկի» կազմում՝ մի խաղի ժամանակ մտել է դաշտ որպես հարձակվող և դարձել գոլի հեղինակ։

2012 թվականի մարտին նա ստորագրել է պայմանագիր Նովոպոլոցկի «Նաֆտան» ակումբի հետ։ 2012 թվականի կեսերին Նիկոլյա Ռոմանյուկի փոխարեն զբաղեցրել է հիմնական դարպասապահի տեղը, որը պահպանել է նաև 2013 թվականի մրցաշրջանում։ 2014 թվականի մրցաշրջանում՝ Եգոր Խատկևիչի ակումբ գալուց հետո մնացել է «Նովոպոլոցկի» ակումբի հիմնական դարպասապահ։ 2014 թվականի հունիսին վնասվածք է ստացել և խաղադաշտ վերադարձել մեկ ամիս հետո։

## Վիճակագրություն

## Ձեռքբերումներ

* Բելառուսի գավաթակիր - 2011/12

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* 

Կատեգորիա:Բելառուս ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի դարպասապահներ
Անդրեյ Դովնար

**Անդրեյ Վլադիմիրովիչ Դովնար** (, ), բելառուս ֆուտբոլիստ և ֆուտբոլային մարզիչ։ 2012 թվականին «Մինսկ-2» ակումբի գլխավոր մարզչի օգնականն է։

## Ակումբային կարիերա
Անդրեյ Դովնարը իր կարիերան սկսել է 1992 թվականին՝ 19 տարեկան հասակում սկսելով խաղալ Մինսկի «ՍԿԻՖ-ՌՇԲՍՄ» ակումբում։ 1992 թվականից մինչև 1995 թվականը խաղացել է «Դինամո-93» ակումբում։ Հաջորդ 2 մրցաշրջանն անցկացրել է Մինսկի «Դինամո» ակումբում։ 1998 թվականից մինչև 1999 թվականը խաղացել է մայրաքաղաքային «Տորպեդո» ակումբում։ Դովնարը խաղացել է նաև Սոլիգորսկի  «Շախտյոր», Մոզիրի «Սլավիա» և «Մինսկ» ակումբներում։

## Կարիերան հավաքականում
Ազգային հավաքականի կազմում իր նորամուտը կատարել է 1995 թվականի հունիսի 7-ին 1996 թվականի Եվրոպայի առաջնության որակավորման փուլի՝ Նիդեռլանդների դեմ խաղում (1:0)։ Դովնարը հավաքականում անցկացրել է ընդհանուր առմամբ 14 խաղ։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* 

Կատեգորիա:Բելառուս ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի կիսապաշտպաններ
Կատեգորիա:Ֆուտբոլային մարզիչներ այբբենական կարգով
Կարմիր Վիեննա

մինի|279x279px|աջից|Կառլ Մարքս Հոֆը
**Կարմիր Վիեննա** (), Ավստրիայի մայրաքաղաքի ոչ պաշտոնական անվանումը 1918-1934 թվականների միջև ընկած ժամանակահատվածում։

## Պատմություն
Ավստրո-Հունգարիայի կայսրությունն Առաջին համաշխարհային պատերազմում հարում էր Քառյակ դաշինքին՝ հանդիսանալով Գերմանական կայսրության անմիջական դաշնակիցը։

Առաջին համաշխարհային պատերազմի ավարտից հետո Ավստրո-Հունգարիան փլուզվեց։ Կայսերական հողերի վրա ստեղծվեցին նոր միապետություններ, որոնցից մեկն էլ անկախ Ավստրիան էր։ 1918 թվականի նոյեմբերի 12-ին Հաբսբուրգների վարչակարգն Ավստրիայում փլուզվեց և երկիրը հռչակվեց հանրապետություն։ 1919 թվականի մայիսի 4-ին Ավստրիայի բոլոր չափահաս քաղաքացիները ստացան ընտրական իրավունք։ Դրան հաջորդեց այն, որ ձախակողմյան սոցիալ-դեմոկրատական կուսակցության ներկայացուցիչ Յակոբ Ռայմանը հաղթանակ տարավ Վիեննայի քաղաքապետի ընտրություններում։ 1923 թվականին նրան փոխարինեց նույն քաղաքական հոսքին հարող Կառլ Զեյթսը։

Սոցիալ-դեմոկրատների կառավարման ընթացքում քաղաքը ենթարկվել է բազմաթիվ փոփոխությունների։ Առաջին համաշխարհային պատերազմի ժամանակ ռուսական բանակի կողմից մասամբ օկուպացված Գալիցիայի երկրամասի (ներկայումս՝ Արևմտյան Ուկրաինա) գաղթականությունը տեղափոխվեց Վիեննա։ Վիեննայում ապաստանեցին նաև նախկին կայսերական բանակի այլազգի մի շարք զինվորներ։

Այս ժամանակահատվածում Վիեննայի շենքերն ու առանձնատները գերբնակեցված էին։ Լուրջ խնդիր էր հանդիսանում հիվանդությունների՝ տուբերկուլոզի, սիֆիլիսի և իսպանական գրիպի տարածվածությունն Ավստրիայի մայրաքաղաքում։ Սոցիալ-դեմոկրատական Վիեննան համարվում էր փոքր երկրի չափազանց մեծ մայրաքաղաք։ Հարկ է նշել նաև այն, որ մինչ Ավստրո-Հունգարիայի տրոհումը Վիեննան եղել է կայսրության մայրաքաղաքն ու խոշորագույն քաղաքը։

Հանրապետականները Վիեննայի պատմության այս ժամանակաշրջանը բնութագրում էին հետևյալ կերպ՝ *«զարթոնք, նոր սահմաններ և լավատեսություն»*։ Անշլյուսի գործողությունից հետո Վիեննան դադարեց գոյություն ունենալ, որպես սոցիալ-դեմոկրատական երկրի մայրաքաղաք։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Վիեննա
Կատեգորիա:Ավստրիայի պատմություն
Կառլ Մարքս Հոֆ

**Կառլ Մարքս Հոֆ** (), Վիեննայի ամենահայտնի մունիցիպալ բնակելի շենքերից մեկը։

Կառլ Մարքս Հոֆը կառուցվել է Ավստրիայում սոցիալ-դեմոկրատների կառավարման շրջանում, որպես Կարմիր Վիեննայի խորհրդանիշ։

## Պատմություն
Կառլ Մարքս Հոֆը Ավստրիայի մայրաքաղաք Վիեննայի խորհրդանիշերից է։

Կառույցի շինարարական աշխատանքները սկսվել են 1927 թվականին և ավարտվել երեք տարի անց՝ 1930 թվականին։ Կառլ Մարքս Հոֆի նախագծողը եղել է ճարտարապետ Կառլ Էնը։

Մունիցիպալ այս շինության բարձրությունը կազմում է 1100 մետր, հետևաբար՝ Կառլ Մարքս Հոֆը աշխարհի երկրորդ ամենաբարձր բնակելի շինությունն է աշխարհում։

Կառլ Մարքս Հոֆը կարևոր հենակետ է եղել 1934 թվականի փետրվարին տեղի ունեցած ապստամբության ժամանակ։ Դեռևս ապստամբության սկզբնական շրջանում այն գրավվել է կառավարչական ուժերի կողմից՝ հրետանու կիրառմամբ։

1924-1930 թվականներին Կառլ Մարքս Հոֆի օրինակով Վիեննայում կառուցվել են բազմաթիվ քաղաքային շենքեր, համալիրներ և հրապարակներ։

## Տես նաև
* Կարմիր Վիեննա

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Վիեննայի տեսարժան վայրեր
Ալեքսանդր Գլեզեր

**Ալեքսանդր Գլեզեր** (, ), ռուս բանաստեղծ, արձակագիր, լրագրող, հրատարակիչ, նկարների հավաքորդ։

Ծնվել է Բաքվում, ապրել Ուֆայում։ Ավարտել է Մոսկվայի նավթային ինստիտուտի ինժեներա-տնտեսագիտական ֆակուլտետը, աշխատել է որպես ինժեներ։ 1961 թվականից զբաղվել է գրական աշխատանքով, թարգմանել է վրացի բանաստեղծների 7 գիրք։ Միաժամանակ ակտիվորեն մասնակցել է ոչ պաշտոնական արվեստի կյանքին՝ հավաքելով ժամանակակից կերպարվեստի գործեր։ Մասնակցել է հայտնի «Բուլդուզերային ցուցահանդեսի» (1974) կազմակերպմանը, իսկ ցուցահանդեսը 1975 թվականին փետրվարին ցրելուց հետո արտաքսվել է ԽՍՀՄ-ից։ Մեկնել է Ֆրանսիա, ուր կարողացել է տանել նկարների իր հավաքածուի մի չնչին մասը միայն (500 նկարից 80-ը), մնացած մասը հետագայում տեղափոխվել է դիվանագիտական խողովակներով։

1976 թվականին Գլեզերը Փարիզին մերձակա Մոնժերոնում հիմնել է ժամանակակից ռուսական վտարանդի արվեստի թանգարան (հետագայում իր հավաքածուի հետ նա տեղափոխվել է ԱՄՆ, Նյու Ջերսի)։ Ակտիվորեն զբաղվել է ցուցահանդեսային և հրատարակչական գործունեությամբ։ Հիմնադրել է «Երրորդ ալիք» հրատարակչությունը՝ լույս ընծայելով համանուն ալմանախը (19 համար՝ 1976-1986 թվականներին) և «Ստրելեց» հանդեսը (1984-ից)։ Ս. Պետրունիսի հետ համատեղ կազմել է «Ռուս բանաստեղծներն Արևմուտքում» անթոլոգիան (1986)։ Հեղինակ է ժամանակակից ռուսական արվեստի մասին մի քանի հուշագրային-հրապարակախոսական գրքերի։

## Ալեքսանդր Գլեզերը հայերեն
* «Հավատարմություն ոչ թե...»; Կարոտախտ; Մերձմոսկովյան տարածք; «Պարզ էր օրը և թախծոտ...»; Էլեգիա, 1917 թվական; «Շրջապատված Վիեննայով գոթական...»; Երեք բանաստեղծություն; «Ամպրոպ չստացվեց։ Բիրտ անձրևը, տես...»; «Ոտաբոբիկ՝ Բոսեով եմ թափառում...»; «Անձրևն անձրև չէ...»: Ռուս այլախոհական պոեզիա, Ստեփանակերտ, «Ոգի-Նաիրի», 2015, էջ 108-121։ Թարգմ.՝ Խորեն Գասպարյան։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Բանաստեղծներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Խորհրդային գրողներ
Կատեգորիա:Խորհրդային հրապարակախոսներ
Կատեգորիա:Ռուս արձակագիրներ
Կատեգորիա:Ռուս բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Ռուս թարգմանիչներ
Կատեգորիա:Ռուս լրագրողներ
Կատեգորիա:Ռուս խմբագիրներ
Կատեգորիա:Ռուս հրատարակիչներ
Յուլի Դանիել

**Յուլի Դանիել** (, հանդես է եկել նաև *Նիկոլայ Արժակ, Յուրի Պետրով* կեղծանուններով, ), ռուս արձակագիր, բանաստեղծ, թարգմանիչ։

Ծնվել է հրեա գրող, դրամատուրգ Մարկ Դանիելի ընտանիքում։ Մասնակցել է Հայրենական մեծ պատերազմին, վիրավորվել, պարգևատրվել է «Արիության համար» մեդալով։ Ավարտել է Մոսկվայի մարզային մանկավարժական ինստիտուտի բանասիրական ֆակուլտետը, աշխատել գրականության ուսուցիչ։ 1955 թվականին նրան ազատել են աշխատանքից՝ պատճառաբանելով, որ շեղվում է պարտադիր ծրագրից։ Դասերը վարել է հետաքրքիր և բարձր մակարդակով, վայելել է աշակերտների սերն ու հարգանքը։

1957 թվականից ԽՍՀՄ-ում հրատարակվել է որպես թարգմանիչ։ 1958 թվականից արտասահմանում, *Նիկոլայ Արժակ* կեղծանունով հրապարակել է պատմվածքներ և վիպակներ, որոնցում քննադատել է խորհրդային իշխանություններին։ Այդ հրապարակումների համար 1965 թվականին ձերբակալվել է և 1966 թվականին դատապարտվել՝ 5 տարի պատիժը կրելու ճամբարային ռեժիմում։ 1970 թվականին ազատվելուց հետո ապրել է Կալուգայում, հանդես է եկել որպես թարգմանիչ՝ *Յուրի Պետրով* կեղծանունով։ Թարգմանել է համաշխարհային (այդ թվում՝ հայ) պոեզիայից։

Թաղված է Վագանկովյան գերեզմանոցում։

## Յուլի Դանիելը հայերեն
* Բիբլիական թեմաներով; Բանաստեղծություն; Աղոթք; Երգ; Ռոմանս հայրենիքի մասին; Դատավճիռ; Կժի արարումը; Ժամապահը; Ամանորի քայլերգ-հռչակագիր; Շիշը ծովում։ Ռուս այլախոհական պոեզիա, Ստեփանակերտ, «Ոգի-Նաիրի», 2015, էջ 143-161։ Թարգմ.՝ Խորեն Գասպարյան։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:20-րդ դարի բանաստեղծներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի ռուս բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Գրական կեղծանուններով հայտնի հեղինակներ
Կատեգորիա:Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի մասնակիցներ
Կատեգորիա:Խորհրդային այլախոհներ
Կատեգորիա:Խորհրդային հասարակական գործիչներ
Կատեգորիա:Խորհրդային պատմվածքագիրներ
Կատեգորիա:Խորհրդային վիպասաններ
Կատեգորիա:Խորհրդային տղամարդ գրողներ
Կատեգորիա:Հրեա բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Ռուս արձակագիրներ
Կատեգորիա:Ռուս բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Ռուս թարգմանիչներ
Կատեգորիա:Ռուս կալանավորներ և ձերբակալվածներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի հրեաներ
Կատեգորիա:Վագանկովյան գերեզմանատանը թաղվածներ
Մարգարտե ականջօղով աղջիկը (ֆիլմ)

**Մարգարտե ականջօղով աղջիկը** (Girl with a Pearl Earring), Փիթեր Վեբբերի կինոնկարը՝ նկարահանված 2003 թվականին Թրեյսի Շևալյեի նույնանուն վեպի հիման վրա։

## Սյուժե
Ֆիլմի իրադարձությունները կատարվում են XVII դարում Նիդեռլանդներում։ Տասնվեցամյա Գրիտը որպես աղախին ընդունվում է հայտնի նկարիչ Յան Վերմեերի տանը։ Խելամիտ աղջիկը գրավում է վարպետի ուշադրությունը, նա ծանոթացնում է նրան գեղանկարչության հրաշալի աշխարհին և նույնիսկ վստահում է նրան իր ներկերը խառնելու գործը։ Աղջիկը դառնում է նրա նկարներից մեկի բնորդուհին։ Դա դժգոհություններ է առաջացնում նկարչի ընտանիքի անդամների մոտ, և ի վերջո բազմաթիվ կոնֆլիկտները բերում են նրան, որ նկարչի խանդոտ կինը Գրիտին վտարում է տնից։

## Դերերում

[250px|մինի|[Մարգարտե ականջօղով աղջիկը. Յան Վերմեր]]

## Երաժշտություն
Ֆիլմի սաունդթրեքը գրվել է 2004 թվականին Ալեքսանդր Դեսպլեյի կողմից։ Այն 2004 թվականին ներկայացվել է «Ոսկե գլոբուս» երաժշտական մրցույթում որպես ֆիլմի լավագույն երաժշտություն։ Եղել է BAFTA մրցույթի հավակնորդը որպես լավագույն ֆիլմի երաժշտություն և եվրոպական կինոակադեմիայի մրցանակակիր «Լավագույն երգահան» անվանակարգում։

## Տարբերություններ ֆիլմի և գրքի միջև
Ֆիլմում չի հիշատակվում այն մասին, որ Գրիտն ի վերջո ամուսնանում է Փիթերի հետ և նրանից ունենում է երկու տղա` Յանին և Ֆրանսին։
Ֆիլմում բացակայում է սյուժետային գիծը, որը վերաբերում է Գրիտի և իր եղբոր ու փոքր քրոջ` Ագնեսայի փոխհարաբերություններին։
Վեպում պարոն Վան Լևենգուկը խորհուրդ է տալիս Գրիտին հեռու մնալ նկարչից, սակայն ֆիլմում այդ կերպարի բացակայության պատճառով այդ թեմայով խոսակցությունները տեղի են ունենում Գրիտի և Փիթերի միջև։ Վեպում Գրիտի և Տանեկեի հարաբերությունները ունենում են լարված բնույթ, իսկ ֆիլմում նրանք ավելի ընկերական էին։ Ֆիլմում Վերմեերն է ծակում Գրիտի ականջաբլթակը և կախում ականջօղը, իսկ վեպում Գրիտն ինքն է կախում ականջօղը։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Ֆիլմի պաշտոնական կայքը 
* Մարգարտե ականջօղով աղջիկը
* Մարգարտե ականջօղով աղջիկը

Կատեգորիա:2000-ականների ամերիկյան ֆիլմեր
Կատեգորիա:2000-ականների անգլերեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:2000-ականների բրիտանական ֆիլմեր
Կատեգորիա:2000-ականների պատմական ֆիլմեր
Կատեգորիա:2000-ականների ռոմանտիկ դրամա ֆիլմեր
Կատեգորիա:2003 ֆիլմեր
Կատեգորիա:Lionsgate ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան կենսագրական դրամա ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան մելոդրամա ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան վեպերի էկրանավորումներ
Կատեգորիա:Բրիտանական դրամա ֆիլմեր
Կատեգորիա:Բրիտանական կենսագրական ֆիլմեր
Կատեգորիա:Բրիտանական մելոդրամա ֆիլմեր
Կատեգորիա:Բրիտանական պատմական ֆիլմեր
Կատեգորիա:Բրիտանական ռոմանտիկ ֆիլմեր
Կատեգորիա:Բրիտանական վեպերի էկրանավորումներ
Կատեգորիա:Գրական ստեղծագործությունների էկրանավորումներ
Կատեգորիա:Հոլանդական ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում 1665 թվականին
Յուրի Դոմբրովսկի

**Յուրի Դոմբրովսկի** (, ), ռուս արձակագիր, բանաստեղծ, գրաքննադատ։

Ծնվել և հասակ է առել մտավորականների ընտանիքում։ 1932 թվականին ավարտել է Բարձրագույն գրական դասընթացները («բրյուսովյան»)։ 1933 թվականին ձերբակալվել է և Մոսկվայից ուղարկվել Ալմա-Աթա։ Աշխատել է հնագետ, արվեստաբան, լրագրող, զբաղվել է մանկավարժական գործունեությամբ։ Երկրորդ անգամ ձերբակալվել է 1936 թվականին, ազատ է արձակվել մի քանի ամիս անց, հասցրել է մինչև հաջորդ բանտարկությունը հրապարակել «Դերժավին» վեպի առաջին մասը։ Երրորդ ձերբակալությունը եղել է 1939 թվականին. պատիժը կրել է կոլիմյան ճամբարներում։ 1943 թվականին ազատ է արձակվել ժամկետից շուտ՝ հաշմանդամության պատճառով։ Վերադարձել է Ալմա-Աթա, աշխատել է թատրոնում։ Դասախոսություններ է կարդացել Շեքսպիրի մասին։ Զբաղվել է գրական գործունեությամբ։ Չորրորդ անգամ ձերբակալվել է 1949 թվականին։ 1955 թվականին ազատ է արձակվել, ապրել Ալմա-Աթայում, ապա նրան թույլ են տվել գրանցվել Մոսկվայում։

1964 թվականին «Նովի Միր» ամսագրում տպագրվել է նրա «Հնությունների պահապանը» վեպը։ Գրողի ստեղծագործության գագաթնակետն է հանդիսանում «Անպետք իրերի ֆակուլտետը» վեպը, որը նա սկսել էր գրել 1964 թվականին և ավարտել է 1975 թվականին։ Այդ գիրքը հակաքրիստոնեական և հակամարդկային աշխարհում քրիստոնեական և մարդասիրական արժեքների ճակատագրերի մասին է և այն մարդկանց մասին, ովքեր իրենց վրա են վերցրել այդ իդեալներին ու արժեքներին հավատարիմ մնալու առաքելությունը, իդեալներ եւ արժեքներ, որոնք «անպետք իրեր» են ստալինյան հասարակարգի համար։ Վեպի գլխավոր հակահերոսներն են «օրգանների» աշխատակիցները, չեկիստները՝ անմարդկային ռեժիմի չժանգոտող ատամնանիվները։ ԽՍՀՄ-ում վեպը չէր կարող լույս տեսնել, բայց 1978 թվականին այն ռուսերեն լույս տեսավ Ֆրանսիայում։ Մահից մեկ տարի առաջ՝ 1977 թվականին Դոմբրովսկին գրեց իր վերջին պատմվածքը՝ «Ձեռք, ոտք, վարունգիկ», որը մարգարեական դարձավ (լույս է տեսել 1990 թվականին, «Նովի Միր»-ի առաջին համարում)։ 1978 թվականի գարնանը, «Անպետք իրերի ֆակուլտետը» վեպի՝ Արևմուտքում լույս տեսնելուց քիչ ժամանակ անց, 68-ամյա Դոմբրովսկին դաժանորեն ծեծի է ենթարկվում Գրողների կենտրոնական տան ռեստորանի նախասրահում։ Մայիսի 29-ին նա վախճանվում է հիվանդանոցում, ներքին արյունահոսությունից։

1990-ականներին գրողի այրու ջանքերով լույս տեսավ Դոմբրովսկու ստեղծագործությունների վեցհատորյակը։

## Յուրի Դոմբրովսկին հայերեն
* Սպանված է փախչելու փորձ կատարելիս; Մարիա Ռիլկե; «Թուխսը»; Չեկիստը; Ռեքվիեմ; «Չեմ պահպանել ոչ վարք, ոչ բարք ծնողական...»; Մկները; Բալլադ; «Ինչի՞ համար էիր դու կործանվում, Տրոյա...»; Մակագրություն գրքի վրա։ Ռուս այլախոհական պոեզիա, Ստեփանակերտ, «Ոգի-Նաիրի», 2015, էջ 164-183։ Թարգմ.՝ Խորեն Գասպարյան։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ռուս բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Ռուս արձակագիրներ
Կատեգորիա:Ռուս գրականագետներ
Կատեգորիա:Խորհրդային տղամարդ գրողներ
Կատեգորիա:Ռուս լրագրողներ
Կատեգորիա:Ռուս գրաքննադատներ
Կատեգորիա:Խորհրդային հուշագիրներ
Կատեգորիա:Խորհրդային վիպասաններ
Monster (երգ, Exo)

"**Monster**", հարավկորեական EXO բոյ բենդի երգը, իրենց երրորդ EX'ACT ստուդիական ալբոմի համար։ Այն թողարկվել է երկու տարբերակով՝ կորեական և չինական, S.M. Entertainment-ի կողմից 2016 թվականի հունիսի 9-ին, որպես ալբոմի երկրորդ սինգլ։

## Նախապատմություն և թողարկում
thumb|250px|Exo-ն "Monster" երգը կատարելիս 2016 թվականի հունիսին
Խոսքերի և երաժշտության հեղինակներն են Kenzie-ն և LDN Noise-ը, «Monster» բնութագրվում է որպես «մռայլ և լարված» պարային երգ միջին տեմպով և քնարերգությամբ։ Երգը ծառայել է, որպես EX'ACT ալբոմի "երկու գլխավոր սինգլներից" մեկը, իսկ մյուսը՝ "Lucky One" երգը, և նրանք ալբոմի հետ միասին թողարկվել են 2016 թվականի հունիսի 9-ին։ Exo-ն սկսել է ելույթ ունենալ երգով հարավկորեական երաժշտական հեռուստաշոուներին հենց նույն օրը։

## Երաժշտական տեսահոլովակ
"Monster" երգի չինական և կորեական տարբերակների տեսահոլովակները թողարկվել են երգի թողարկումից մեկ ժամ անց։ Բացի այն, որ Exo-ն տեսահովակում կատարում է երգը տարբեր պարամետրերով, տեսահոլովակում նաև անդամներին ներկայացնում են որպես ապստամբների, որոնց ի վերջո ձերբակալում են, բայց վերջ ի վերջո ազատվում են մեքենայից Բեքհյոնի օգնությամբ, ով քողարկվել էր որպես մեքենայի վարորդ։ Կորեական տարբերակը եղել է առավել դիտված տեսահոլովակներից չորրորդը 2016 թվականին ՅուԹյուբում։ 2016 թվականի հունիսի 15-ին թողարկվել է լրացուցիչ երաժշտական տեսահոլովակ՝ որտեղ ցուցադրվում է միայն երգի պարային բեմադրությունը։

## Ընդունում
"Monster" երգը գլխավորել է Հարավային Կորեայի Gaon թվային և *[[Billboard (magazine)|Billboard]]* համաշխարհային թվային երգերի հիթ-շարքերը, դառնալով Exo-ի վերջին զբաղեցրած առաջին հորիզոնականը։ Երգը ինն անգամ զբաղեցրել է առաջին հորիզոնականը հարավկորեական ամենշաբաթյա երաժշտական հեռուստաշոուներում և եղել է ամենաշատ մրցանակներ ստացած տղաների խումբը 2016 թվականին։ Նա առաջադրվել է «Տարվա երգ» անվանակարգում Ասիական Mnet երաժշտական 18-րդ մրցանակաբաշխության ժամանակ և ճանաչվել է երկրորդը և երրորդը լավագույն փոփ ստեղծագործություններից 2016 թվականին Dazed-ի և Billboard-ի կողմից։

## Հիթ-շարքեր

### Ամենշաբաթյա հիթ-շարքեր

### Տարեվերջյան հիթ-շարքեր

## Վաճառք

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*
*
Սուրբ Համբարձում եկեղեցի (Նոր Նախիջևան)

**Սուրբ Համբարձում եկեղեցի**, XVIII դարի կորսված հայկական եկեղեցի Նոր Նախիջևանում (այժմ` Ռուսաստանի Դաշնության Դոնի Ռոստով քաղաքի Պրոլետարսկի շրջանի կազմում)։ Եկեղեցին գտնվում էր Նոր Նախիջևանի Վոզնեսենսկի փողոցում (այժմ` Ռյաբիշևի փողոց), 34-րդ և 36-րդ գծերի միջև։ 1930-ական թվականների վերջում տաճարը ոչնչացվել է։

## Պատմություն
Համբարձման քարե եկեղեցու շինարարությունն իրականացվել է 1781-1783 թվականներին։ Հանդիսավոր օծումը կատարել է արքեպիսկոպոս Հովսեփ Բ Արղության Երկայնաբազուկը, որը տեղի է ունեցել 1783 թվականի օգոստոսի 27-ին։ Տաճարը կիսաշրջանաձև աբսիդով, լուսաթմբուկային գմբեթով և մուտքի վերևում փոքր զանգակատնով փոքր թեմական եկեղեցի էր։ Երեք դռները շրջանակված էին սյուներով։ Ճակատը ձևավորված էր համեստ դասական դեկորով, այն լրացնում էին դասական նմուշի երեսկալները և քիվերը։ Եկեղեցուն բնորոշ տարրեր էին պատի մեջ ագուցված խաչքարերը։ Դրանցից մեկը, որը գտնվում էր ճակատին, ոմն Կարապետի հիշատակին նվիրված գրությամբ, 1439 թվականի էր։ Տաճարին կից գոյություն է ունեցել հայկական հոգևոր ճեմարան։

1799 թվականին տաճարը հիմնանորոգվել է։ Գլխավոր խորանը կառուցվել է վաճառական Մաթևոս Քրիստափորի Շորբարոնովի միջոցներով։ 1863-1868 թվականներին հավատացյալներից հավաքված միջոցներով եկեղեցին կրկին վերանորոգվել է։ 1879 թվականի օգոստոսին եկեղեցին կողոպտվել է։ Գողացվել են եկեղեցական ողջ ունեցվածքը և գույքը։ 1882 թվականին գույքը վերականգնվել է։

1898 թվականի հունիսի 6-ին Նախիջևանի քաղաքային վարչություն է դիմել Սուրբ Համբարձում եկեղեցու երեցփոխ Եգոր Քրիստափորի Ալախանովը` հերթական վերանորոգման աշխատանքներն անցկացնելու համար միջոցների հատկացման խնդրանքով։ Ի պատասխան այդ խնդրանքի` քաղաքային վարչությունը առաջարկությամբ դիմել է Քաղաքային դումային` եկեղեցու վերանորոգման համար միանվագ հատկացնել երկու հազար ռուբլի և այդ գումարը ներառել հաջորդ` 1899 թվականի ծախսերի մեջ։ Քաղաքային դուման հավանություն է տվել վարչության եզրակացությանը։ Միաժամանակ ստեղծվել է դրամահավաք կազմակերպելու համար հոգաբարձություն։ 1898-1899 թվականներին ավարտվել են եկեղեցու վերանորոգման-վերականգնման աշխատանքները։

Ժամերգությունները շարունակվել են մինչև 1936 թվականը։ Օգոստոսի 18-ի փոթորիկը պոկել է տաճարի տանիքը։ Փոթորկից հետո եկեղեցին փակվեց` սկզբում վերանորոգման նպատակով, ապա` վերջնականապես։ Տաճարը քանդեցին, իսկ հոգևոր ճեմարանը վերափոխեցին` այնտեղ բացելով Անտառային դպրոց։ 1942 թվականին քաղաքի գերմանական օկուպացիայի ժամանակ գերմանացի մի զինծառայողի սպանելու համար Վերմախտի զինվորները դպրոցի բակում գնդակահարեցին մի քանի տասնյակ անմեղ խաղաղ բնակիչների։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:18-րդ դարի հայկական վանքեր և եկեղեցիներ
Կատեգորիա:Դոնի Ռոստովի հայկական վանքեր և եկեղեցիներ
Կատեգորիա:Եկեղեցիներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Ռուսաստանի հայկական կորուսյալ վանքեր և եկեղեցիներ
Մակընթացություն (սերիալ)

**Մակընթացություն** (), թուրքական հեռուստասերիալ, որը ցուցադրվել է Star TV-ով։ Գլխավոր դերերում հանդես են գալիս Չաղաթայ Ուլուսոյ, Սերենա Սարըքայան, Բարըշ Ֆալայը, Մինե Տուգայը։ Հեռուստասերիալը ցուցադրվել է 2013 թվականի սեպտեմբերի 13-ից մինչև 2015 թվականի հունիսի 12-ը։ Հեռուստասերիալը պատմում է դեռահասների խմբի մասին, ովքեր բնակվում են Ստամբուլի Ալթընքյոյ թաղամասում։ Հեռուստասերիալը ցուցադրվել է արտասահմանյան մի շարք երկրներում։

## Սյուժե
Յամանը (Չաղաթայ Ուլուսոյ), ով բնակվում է Ստամբուլի Թոզլուդերե թաղամասում, աշխատասեր է, ով տքնաջանորեն աշխատելով փորձում է լավ վաստակել։ Իր եղբոր՝ Քենանի ծննդյան տոնին նրանք ձերբակալվում են և բանտարկվում, քանի որ Քենանը ավտոմեքենա էր գողացել գազալցակայանից։ Պատահաբար Յամանին ոստիկանատանը տեսնում է հայտնի իրավաբան Սելիմ Սերեզը, ով օգնում է նրան դուրս գալու բանտից։ Երբ Յամանի մայրը դուրս է հանում նրան տնից, Յամանը ստիպված զանգահարում է Սելիմին և խնդրում նրա օգնությունը։ Նա տեղափոխվում է Ստամբուլի մեծահարուստների Ալթընքյոյ թաղամաս, որտեղ մեկ շաբաթ ժամկետով դառնում է Սերեզների տան այգեպանը՝ բնակվելով նրանց տան դիմաց գտնվող փոքրիկ տնակում։ Ալթընքյոյում նա ընկերանում է Սելիմի որդու Մերթի հետ։ Նա սիրահարվում է հարևան տանը ապրող Միրայի (Սերենա Սարըքայա)։ Նրանց սերը անցնում է բազմաթիվ փորձություններով։

## Գլխավոր դերերում
} 
|-
| Թաներ Յոլմեզ
| Մերթ Սերեզ
| colspan="2" 
|-
| Հազար Էրգյուչլու 
| Էյլուլ Բուլուտեր
| colspan="2" 
|}

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Թուրքական հեռուստասերիալներ
Դուկմասովայի առանձնատուն (Նովոչերկասկ)

**Ե. Դուկմասովայի առանձնատուն** (), ճարտարապետության հուշարձան և մշակութային ժառանգության տարածաշրջանային նշանակության օբյեկտ Ռուսաստանի Դաշնության Նովոչերկասկ քաղաքում։ Գտնվում է Պրոսվեշչենիա փողոց, շենք 123 հասցեում։ Պաշտպանվում է օրենքով` համաձայն Շրջանային խորհրդի փոքր խորհրդի 1992 թվականի դեկտեմբերի 17-ի թիվ 325 որոշման։

## Պատմություն
Այս տունը կառուցվել է XX դարի սկզբին։ Այն ժամանակ շենքի սեփականատերը եղել է Ե. Դուկմասովան։ Այս տիկնոջ մասին պատմական աղբյուրներում մանրամասն տեղեկություններ չեն պահպանվել։ Հետազոտողները տան ուսումնասիրության ժամանակ եկել են այն եզրակացության, որ սա կարմիրաղյուսային մոդեռն ճարտարապետական ոճով կառուցված պահպանված շինության որակյալ օրինակ է։ Փողոցի ամբողջ պարագծով պահպանվել են տներ, որոնք պարունակում են այն ժամանակվա ճարտարապետությանը բնորոշ անսովոր տարրեր։

Տան ճակատը զարդարված է նվազագույն թվով տարրերով։ Տան մուտքի վերևում արված է կամարաձև նախշ, կողքերից մուտքը շրջապատում են կիսասյուները։ Նույն տիպի կամարաձև նախշ առկա է նաև պատուհանների պայտաձև երեսկալների վրա, ինչպես նաև ճառագայթաձև ճակտոնների վրա։ Ծածկը պատրաստված է մետաղից։ Դուռը փայտե է, փորագրված։

1992 թվականին շենքը ճանաչվել է ճարտարապետության հուշարձան և մշակութային ժառանգության տարածաշրջանային նշանակության օբյեկտ։

## Պատկերասրահ

File:Новочеркасск, Просвещения ул., 123 (2).jpg|Շենքի ճակատը
File:Новочеркасск, Просвещения ул., 123 (3).jpg|Շենքի արտաքին տեսքը


## Արտաքին հղումներ
* Улица Просвещения, 123 

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Նովոչերկասկի շենքեր և կառույցներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի մշակութային ժառանգություն
Ալեքսանդր Եսենին-Վոլպին

**Ալեքսանդր Եսենին-Վոլպին** (,  ), ռուս և ամերիկյան մաթեմատիկոս, փիլիսոփա, բանաստեղծ։ ԽՍՀՄ-ում այլախոհական և իրավապաշտպանական շարժման առաջնորդներից մեկը, 1965 թվականի դեկտեմբերի 5-ին Մոսկվայում տեղի ունեցած «Հրապարակայնության հանրահավաքի» կազմակերպիչը։

Ռուս մեծ բանաստեղծ Սերգեյ Եսենինի և բանաստեղծ, թարգմանիչ Նադեժդա Վոլպինի որդին է։ 1970-1972 թթ. եղել է ԽՍՀՄ-ում Մարդու իրավունքների կոմիտեի փորձագետ։ Խորհրդային քաղբանտարկյալ է. եղել է բանտերում, աքսորում և հոգեբուժարաններում։ 1949 թվականին «հակախորհրդային պոեզիայի» համար նրան հարկադրաբար փակում են լենինգրադյան հատուկ հոգեբուժարանում, 1950 թվականի սեպտեմբերին նրան, որպես «սոցիալապես վտանգավոր տարրի», հինգ տարով աքսորում են Կարագանդայի մարզ։ Ստալինի մահից հետո, 1953 թվականին արժանանում է համաներման, սակայն 1959 թվականին նրան դարձյալ երկու տարով փակում են հատուկ հոգեբուժարանում։

1961 թվականին Նյու-Յորքում լույս տեսավ նրա «Գարնան տերև» ժողովածուն, որտեղ ներկայացված են նրա բանաստեղծությունները և «Ազատ փիլիսոփայական տրակտատը»։ 1968 թվականին, երբ նրան նորից փակում են հոգեբուժարանում, մի շարք հայտնի մաթեմատիկոսներ հանդես են գալիս բողոքի նամակով ընդդեմ նրա բռնի հոսպիտալացման։ 1972 թվականին, խորհրդային իշխանությունների համառ պահանջով, նա արտագաղթում է ԱՄՆ, որտեղ աշխատում է Բուֆալոյի, ապա Բոստոնի համալսարաններում։

Եսենին-Վոլպինը ԽՍՀՄ-ում այլախոհական շարժմանը նվիրված «Նրանք ընտրեցին ազատությունը» (2005) ֆիլմի հերոսներից մեկն է։

## Ալեքսանդր Եսենին-Վոլպինը հայերեն
* Անկյունում քնած ճանճերը; Գազանանոցում; Ես ձեռքս երբեք արոր չեմ վերցրել; Փոքր ժամանակ ես չէի խաղում երեխեքի հետ; Համաքաղաքացիներ, կովեր և ցուլեր; Թախծում էի օտար երկրում; Ագռավը; Աստղը; Զինվորն ընկած է ճամփին; Մահը։ Ռուս այլախոհական պոեզիա, Ստեփանակերտ, «Ոգի-Նաիրի», 2015, էջ 250-270։ Թարգմ.՝ Խորեն Գասպարյան։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի մաթեմատիկոսներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի մաթեմատիկոսներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի ռուս մաթեմատիկոսներ
Կատեգորիա:21-րդ դարի ամերիկացի մաթեմատիկոսներ
Կատեգորիա:Բանաստեղծներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Խորհրդային այլախոհներ
Կատեգորիա:Խորհրդային բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Խորհրդային իրավապաշտպաններ
Կատեգորիա:Մաթեմատիկոսներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Մոսկվայի պետական համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Ռուս բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Ռուս մաթեմատիկոսներ
Կատեգորիա:Ռուս փիլիսոփաներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Փիլիսոփաներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Ֆիզիկամաթեմատիկական գիտությունների թեկնածուներ
Վիկտոր Նեկիպելով

**Վիկտոր Նեկիպելով** (, ), ռուս բանաստեղծ, հրապարակախոս, իրավապաշտպան, մասնագիտությամբ՝ բժիշկ-դեղագործ։

Ծնվել է չինական Խարբին քաղաքում։ 1937 թվականին ծնողների հետ տեղափոխվել է ԽՍՀՄ։ 1939 թվականին նրա մայրը ձերբակալվել է և մահացել բանտում։ 1950 թվականին Նեկիպելովը գերազանցությամբ ավարտել է Օմսկի ռազմա-բժշկական ուսումնարանը։ 1960 թվականին, նույնպես գերազանցությամբ, ավարտել է Խարկովի բժշկական ինստիտուտի ռազմա-դեղագործական ֆակուլտետը։ 1969 թվականին հեռակա ավարտել է Մ. Գորկու անվան գրականության ինստիտուտը։

1960-ականներին ապրել է Ուկրաինայում (Ուժգորոդում և Ումանում), աշխատել է դեղագործ և դեղատան վարիչ։ 1966 թվականին Ուժգորոդում լույս է տեսել նրա բանաստեղծությունների «Մարսի և Վեներայի միջև» ժողովածուն, հետագայում նա տպագրվել է «սամիզդատով»։ 1970 թվականից ապրել է Մոսկվայի, ապա՝ Վլադիմիրի մարզերում։

1974 թվականին Վլադիմիրի մարզային դատարանի կողմից դատապարտվել է 2 տարվա ազատազրկման՝ հակախորհրդային նյութեր տարածելու համար։ Քննության ժամանակ նրան ուղարկել են դատահոգեբանական փորձաքննության։ Սկզբում ախտորոշել են շիզոֆրենիա, ապա նրան ուղարկել են Սերբսկու ինստիտուտ, որտեղ երեք ամիս մնալուց հետո (1974 թվականի հունվարի 15-ից մինչև մարտի 15-ը) համարվել է հոգեպես առողջ։ Այդ ինստիտուտում իր գտնվելու մասին նա պատմում է «Հիմարների ինստիտուտը» գրքում։

1977 թվականից Նեկիպելովը եղել է Մոսկվայի Հելսինկյան խմբի անդամ, ԽՍՀՄ-ում Հաշմանդամների իրավունքների պաշտպանության խմբի ստեղծման մասնակից։

Կրկին ձերբակալվել է 1979 թվականին և դատապարտվել 7 տարվա ազատազրկման ու 5 տարվա աքսորի։ 1987 թվականի մարտի 20-ին նրան ներում է շնորհվել։ Արտագաղթել է Ֆրանսիա, որտեղ շուտով մահացել է։

## Վիկտոր Նեկիպելովը հայերեն
* Ալաբուշևո; Բալլադ առաջին խուզարկության մասին; Մայերլինգ; Յան Պալախի հիշատակին; Արեստան; «Ռուսական պոեզիայի ուղին ընդմիշտ...»; Ավազաբլուրները; Օրորոցային; Առաջին բանտախուցը։ Ռուս այլախոհական պոեզիա, Ստեփանակերտ, «Ոգի-Նաիրի», 2015, էջ 186-205։ Թարգմ.՝ Խորեն Գասպարյան։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ռուս բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Քաղցկեղից մահացածներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Մաքսիմ Գորկու անվան գրականության ինստիտուտի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Խորհրդային իրավապաշտպաններ
Կատեգորիա:Խորհրդային այլախոհներ
Կատեգորիա:Խորհրդային բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Խորհրդային տղամարդ գրողներ
Կատեգորիա:Ռուս հրապարակախոսներ
Կատեգորիա:Ռուս բժիշկներ
Կատեգորիա:Խորհրդային հուշագիրներ
Կատեգորիա:Խորհրդային լրագրողներ
Կատեգորիա:Չինացի բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Չինացի գիտնականներ
Կատեգորիա:Չինացի թարգմանիչներ
Ալեքսանդր Տիմոֆեևսկի

**Ալեքսանդր Տիմոֆեևսկի** (, ), ռուս բանաստեղծ, արձակագիր։

## Կենսագրություն

Ծնվել է Մոսկվայում։ Պատերազմի ժամանակ ապրել է շրջափակված Լենինգրադում, ապա Չելյաբինսկում։ Պատերազմից հետո վերադարձել է Մոսկվա։ 1958 թվականին ավարտել է Կինեմատոգրաֆիայի Համառուսական պետական ինստիտուտը։ Բանաստեղծություններ սկսել է գրել 1950-ականների սկզբին։ Առաջին անգամ «հրապարակվել է» Ա. Գինզբուրգի «Սինտաքսիս» ձեռագիր ժողովածուում (1959-1960), որից հետո բանաստեղծությունների առաջին ժողովածուն լույս է տեսել միայն 1990-ական թվականներին։ Երկար տարիներ աշխատել է որպես խմբագիր և սցենարիստ տարբեր կինոստուդիաներում, հեռուստատեսությունում ու ռադիոյում, գլխավորապես՝ մուլտիպլիկացիայում։ Այդ ժամանակ էլ գրել է հանրահայտ «Կոկորդիլոս Գենայի երգի» բառերը, որը հնչում է «Չեբուրաշկա» մուլտֆիլմում։ Նոր ժամանակներում Ալեքսանդր Տիմոֆեևսկու խորապես քնարական, փիլիսոփայական, հեգնական բանաստեղծությունները վերջապես հասան ընթերցողին։ Դրանք հրապարակվում են տարբեր հանդեսներում ու ամսագրերում։

Տիմոֆեևսկին Կինեմատոգրաֆիական արվեստների «Նիկա» ակադեմիայի, Անիմացիոն կինոյի միջազգային ընկերակցության, Մոսկվայի գրողների միության անդամ է, «Դրուժբա նարոդով» հանդեսի, Մոսկվայի գրողների միության «Պսակ» («Венец») բանաստեղծական և մի շարք այլ գրական մրցանակների դափնեկիր։

## Ալեքսանդր Տիմոֆեևսկին հայերեն
* Գիշերային գնացք; Մարգարե; «Ժամանակի նշանը լռությունն է...»; «Ետ-առաջ, ետ-առաջ, վեր ու վար...»; Բառը; «Հիվանդ եմ մի ցավով անիծյալ...»; «Վերին վարչությունն է շղթայել, տես...»; «Հա՜ տանջում եմ մուսային ես...»; *Չորս բանաստեղծություն «Իմ հոգին» շարքից*; «Չհանդիպեցինք ժամանակն ու ես...»; «Ծերությունն ի՞նչ է, գիտե՞ս...»; *«Տողեր պատի թերթի համար» շարքից՝* Դահիճի մասին; Էրոտիկայի դաս; «Քաքի մեջ ենք նախկինի պես...»; Հուշարձան։ Ռուս այլախոհական պոեզիա, Ստեփանակերտ, «Ոգի-Նաիրի», 2015, էջ 273-295։ Թարգմ.՝ Խորեն Գասպարյան։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ռուս բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Ռուս արձակագիրներ
Կատեգորիա:ՎԳԻԿ-ի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Խորհրդային գրողներ
Կատեգորիա:Խորհրդային բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Խորհրդային սցենարիստներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի ռուս բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Բանաստեղծներ այբբենական կարգով
Միխայիլ Գարուսկի

**Միխայիլ Գարուսկի** (, ), Խորհրդային Բանակի գեներալ-մայոր, Քաղաքացիական պատերազմի մասնակից, ՌՍՖՍՀ Կարմիր դրոշի եռակի շքանշանակիր  (1919, 1921, 1922)։

## Կենսագրություն
Միխայիլ Գարուսկին ծնվել է 1894 թվականին գյուղացու ընտանիքում։ Ծառայել է ցարական բանակում, մասնակցել է Առաջին համաշխարհային պատերազմին, ծառայությամբ հասել է ավագ ունտեր-սպայի աստիճանի։ 1918 թվականին Գարուսկին ծառայության է անցել Բանվորա-գյուղացիական Կարմիր բանակում։ Մասնակցել է Քաղաքացիական պատերազմի մարտերին, լինելով վաշտի, 94-րդ հրաձգային գնդի գումարտակի հրամանատար, 95-րդ հրաձգային գնդի հրամանատարի տեղակալ։ Բազմիցս աչքի է ընկել մարտերում, այդ թվում Պետրոգրադի գավառի Բորովսկի գյուղի շրջանում թշնամու զրահագնացքի գրոհի ետ մղման ժամանակ։ Հանրապետության Հեղափոխական Ռազմական Խորհրդի № 288 հրամանով 1919 թվականին վաշտի հրամանատար Միխայիլ Գարուսկին պարգևատրվել է ՌՍՖՍՀ Կարմիր Դրոշի առաջին շքանշանով։ Երկրորդ անգամ աչքի է ընկել Նեստերովիչի գյուղի շրջանում տեղի ունեցած մարտերի ժամանակ, որի ընթացքում վիրավորվել է, բայց շարունակել է մարտնչել։ Հանրապետության Հեղափոխական Ռազմական Խորհրդի № 57 հրամանով 1921 թվականին գումարտակի հրամանատար Միխայիլ Գարուսկին երկրորդ անգամ պարգևատրվել է ՌՍՖՍՀ Կարմիր Դրոշի շքանշանով։ Երրորդ անգամ աչքի է ընկել Կրոնշտադտի ապստամբության ճնշման ժամանակ։ Հանրապետության Հեղափոխական Ռազմական Խորհրդի № 65 հրամանով 1922 թվականին գնդի հրամանատարի տեղակալ Միխայիլ Գարուսկին պարգևատրվում է ՌՍՖՍՀ Կարմիր Դրոշի երրորդ շքանշանով։ Քաղաքացիական պատերազմի ավարտից հետո Գարուսկին շարունակել է ծառայությունը Բանվորա-Գյուղացիական Կարմիր Բանակում։ 1940 թվականի մարտից եղել է Ռյազանյան ռազմական հետևակային ուսումնարանի պետը` (այժմ`  Ռյազանյան բարձրագույն օդա-դեսանտային հրամանատարական ուսումնարան) ղեկավարելով այն մինչև 1946 թվականի մայիս։ Զորացրվել է պահեստազորի գեներալ-մայորի կոչումով։ Ապրել է Մոսկվայում։

## Մահ
Մահացել է 1962 թվականին, թաղված է Մոսկվայի Պրեոբրաժենյան գերեզմանատանը։

## Պարգևներ
Պարգևատրվել է Լենինի երկու, Կարմիր դրոշի հինգ շքանշաններով և այլ մեդալներով։

## Գրականություն
* «Сборник лиц, награждённых орденом Красного Знамени и Почётным революционным оружием». Воениздат, 1926.

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Առաջին համաշխարհային պատերազմի մասնակիցներ
Կատեգորիա:Լենինի շքանշանի ասպետներ
Կատեգորիա:Կարմիր դրոշի շքանշանի ասպետներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի քաղաքացիական պատերազմի մասնակիցներ
Վիկտոր Պոլեշչուկ

**Վիկտոր Պոլեշչուկ** (, ), ռուս բանաստեղծ, թարգմանիչ։

## Կենսագրություն

Ավարտել է Մոսկվայի գրականության ինստիտուտը։ Ապրել է Դուշանբեում, աշխատել որպես «Պամիր» ամսագրի պատասխանատու քարտուղար։ Տաջիկստանում բռնկված քաղաքացիական պատերազմի հետևանքով ստիպված էր վերաբնակվել Կրասնոդարի երկրամասում, որտեղ և ապրում է հիմա (քաղաք Գուլկևիչի)։ Սեփական բանաստեղծություններին զուգահեռ թարգմանություններ է հրապարակել պարսկական, տաջիկական, ռումինական, ուկրաինական և այլ գրականություններից։

Վերլիբռի մոսկովյան փառատոների և «Իքս ժամանակ» (1998) ժողովածուի մասնակից է։

## Վիկտոր Պոլեշչուկը հայերեն
* Կրիայի ճիչը; Ղալան; Ռումբը; Էքզիստենցիա; Ուշ ամառ; Դամբանագիր՝ վտարանդուն; Նշաններ։ Արդի ռուսական վերլիբռ, Ստեփանակերտ, «Ոգի-Նաիրի», 2015, էջ 255-267։ Թարգմ.՝ Հրանտ Ալեքսանյան։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ռուս բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Ռուս թարգմանիչներ
Իգոր Պոմերանցև

**Իգոր Պոմերանցև** (, ), ռուս արձակագիր, բանաստեղծ, լրագրող։

Ծնվել է 1948 թվականին Սարատովում։ Ավարտել է Չեռնովիցի համալսարանի բանասիրության ֆակուլտետը։ 1978 թվականից տարագրությունում է։ Երկար տարիներ աշխատակցել է «Ազատություն» ռադիոկայանին։

Հրապարակել է բանաստեղծություններ, Էսսեներ։ «Urbi» ալմանախի հիմնադրած Վյազեմսկու անվան մրցանակի առաջին դափնեկիրն է։

## Իգոր Պոմերանցևը հայերեն
* «Զանցանքը գործված է...»; «Եվ հենց տրամվայը...»; «Սանտիմետր է հեռու իմ շրթունքներից...»; «Սեպտեմբերին ես ցավով հիշում եմ...»; «Նույն պատահականությամբ...»; «Ահա մանկությանս...»; «Սենյակում մենակ եմ...»; «Կ-ովը պատրաստվում էր...»; «Լոնդոնյան զբոսայգու...»; «Լուսնոտության պահին...»; «Սպիտակ դաստիարակչուհին թիկնել է նստարանին...»; «Ահա ինչ է ասել Գ. Ֆլոբերը...»; «Անսփոփելի է...»; «Մի պատը՝ Այվազովսկին...»; «Միշա Էպշտեյնը...»; «Հիմա ստիպված ես...»; «Ինքս եմ տեսել...»; «Առոգանություն ունեցող մարդիկ...»; «Գրականության ասպարեզում Նոբելյան դափնեկիր...»; «Բոլոր հեղափոխություններից ինձ սրտամոտ է միայն մեկը...»: Արդի ռուսական վերլիբռ, Ստեփանակերտ, «Ոգի-Նաիրի», 2015, էջ 269-285։ Թարգմ.՝ Հրանտ Ալեքսանյան։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ռուս բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Ռուս արձակագիրներ
Կատեգորիա:Ռուս լրագրողներ
Կատեգորիա:Բանաստեղծներ այբբենական կարգով
Կարեն Ջհանգիրով

**Կարեն Ջհանգիրով** (, ), հայազգի ռուսական բանաստեղծ։

Ավարտել է Մոսկվայի պետական համալսարանը տնտեսագետ-մաթեմատիկոսի մասնագիտությամբ։ 1978 թվականից զբաղվում է ռուսական վերլիբռի մշակմամբ և համակարգմամբ։ Հրապարակվել է կենտրոնական պարբերականներում և ռուսական անթոլոգիաներում։ Կազմել և հրատարակել է վերլիբռի 17 ժողովածու։ Թարգմանվել է տարբեր լեզուներով։ Հիմնադիրն է վերլիբռիստների «Սպիտակ քառակուսի» (1988) խմբի։ Նույն անունով հրատարակել է վերլիբռի առաջին ժողովածուն ԽՍՀՄ-ում։ Հիմնադրել և ղեկավարել է «Ռուսական վերլիբռի ասոցիացիան» (1991)։ Արվեստի նոր տեսակի՝ ТРЕУМ-ի հեղինակն է. այն միախմբում է տեքստը, պատկերը, ձայնը։ «Մենք» խմբի հիմնադիրն ու առաջատարն է, որը զբաղվում է գրականության, արվեստի, հոգեվերլուծության և այլնի կատարելագործմամբ։

1991 թվականին տարագրվել է Լեհաստան, Նորվեգիա, Բելգիա, Ավստրիա։ 1995 թվականից ապրում է Կանադայում։

## Կարեն Ջհանգիրովը հայերեն
* «Ծանր է...»; «Խելառվել...»; «Թե մի կողմ նետես...»; «Պատկերելով գրավիչ առարկաներ»; «Հայաստան...»; «Թեթև ու հանգիստ...»; «Նրանք, որ մնացին...»; «Աշխարհում ապրում է...»; «Սոսկ հիմա...»; «Որքան շատ է իմ կոշիկների մեջ...»; «Հարյուրամյակների...»; «Շատ բան կարելի է...»; «Տարիների հետ...»; «Սրտից...»; «Տարօրինակ է...»; «Որքան երկար են աճում խոտերը...»; «Այսպես էլ ապրում ենք...»; «Սահմաններ գծելով...»; «Այնտեղ է սիրտը...»; «Գիտակցությունը...»; «Հոգիդ ծով է անտակ...»; «Կռած յուրաքանչյուր...»; «Տարեցտարի...»; «Կարևոր չէ՝ որքան է...»; «Նրանք, որ փնտրել են...»; «Սովորիր բարձրացնել...»; «Քանի դեռ պատկերում ես...»; «Դուրս գալով անցյալից...»; «Սիրտդ ազատիր ամենայնից...»; «Վերցրու այդ կեղտը...»; «Ընկնելով անդունդը...»; «Թռչուններդ ամփոփիր...»; «Փնտրիր գեղեցկությունն այն...»; «Մի հետևիր նրան»;	«Ամենը, ինչ փափագում ես...»; «Մահից խույս տալով...»; «Ծանր է քո բեռը...»; «Տիեզերքի մարմինը...»; «Անցյալում կամաց...»; «Մարդը միայնակ է...»;	«Սահմանը կենցաղի...»;	«Ամեն առավոտ...»;	«Խնձորից խնձոր...»; «Լեռը փնտրում է...»; «Ամենը...»; «Որքան հեշտությամբ են...»; «Պոեզիան»;	«Աշխարհը՝ դա փիղ է...»; «Երջանկության բանաձևը»; «Օդը ղողանջում է...»; «Ափ գտած կաթիլը...»; «Մարդը տիեզերքում՝ հանց գնդակը սրտում...»; «Աշխարհի պոչին ագռավները ճռվողում են...»; «Մերկացած վարդը՝ իսկը միանձնուհի...»; «Աղջնակների ներսում այծյամները վազվզում են...»; «Թիթեռի փլվածքում...»; «Ձեռնափի մեջ ընկնելով՝ լեռը...»; «Երեխաները գնդակ են թռցնում, չիմանալով...»	«Ներկայի ամենաստույգ սահմանը...»; «Երկաթը, որով խաչել են Քրիստոսին...»: Արդի ռուսական վերլիբռ, Ստեփանակերտ, «Ոգի-Նաիրի», 2015, էջ 287-307։ Թարգմ.՝ Հրանտ Ալեքսանյան։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ռուս բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Ռուսագիր հայ բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Մոսկվայի պետական համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Թոքի քաղցկեղից մահացածներ
Հենրիխ Սապգիր

**Հենրիխ Սապգիր** (, ), ռուս բանաստեղծ, արձակագիր, մանկագիր, սցենարիստ, թարգմանիչ։

1944 թվականից անդամակցել է Մոսկվայի պիոներների տներից մեկում գործող, բանաստեղծ և գեղանկարիչ Եվգենի Կրոպիվնիցկու ղեկավարած գրական ստուդիային։ 1950-ական թվականների վերջին Կրոպիվնիցկու և նրա աշակերտ Օսկար Ռաբինի շուրջ ձևավորվում է գեղագիտորեն մերձ պոետների և նկարիչների մի խումբ, որը հետագայում կոչվել է «լիանոզովյան դպրոց»։ Սապգիրն այդ շրջանակի աչքի ընկնող դեմքերից էր։ Նրա բանաստեղծությունների առաջին հրապարակումը եղել է արտասահմանում, 1968 թվականին, իսկ ԽՍՀՄ-ում հրատարակվել է սկսել 1989 թվականից։

1960-ականներից Սապգիրն ակտիվորեն աշխատել է մանկական գրականության ասպարեզում, հանդես եկել որպես թարգմանիչ, նախևառաջ փոխադրություններ է կատարել հրեա ականավոր բանաստեղծ Օվսեյ Դրիզից։

## Հենրիխ Սապգիրը հայերեն
* Գիշեր; Երկու բանաստեղծ; Էությունը; Ստուգված է՝ ՏՎԲ; Հին չինական եղանակ; «Կամաց...»; «Կինը սառեցրել է հիմարությունը...»; «Հուշարձան՝ զոհերին զավթախուժումների...»; Սաղմոս 2; Հրեշտակների ստվերները; Չարիքը; Վարդագույն ավտոկռունկը; Հին բույնը; «Ցատկ ութերորդ հարկից...»;	Արվեստագետը։ Արդի ռուսական վերլիբռ, Ստեփանակերտ, «Ոգի-Նաիրի», 2015, էջ 309-328։ Թարգմ.՝ Հրանտ Ալեքսանյան։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ռուս բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Ռուս արձակագիրներ
Կատեգորիա:Ռուս թարգմանիչներ
Կատեգորիա:Ռուս մանկագիրներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի բանաստեղծներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի վիպասաններ
Կատեգորիա:Տրոեկուրովյան գերեզմանատանը թաղվածներ
Կատեգորիա:Խորհրդային բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Ռուս սցենարիստներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի հրեաներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի ռուս բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Բանաստեղծներ այբբենական կարգով
Արտա Դադե

**Արտա Դադե** (, ), ալբանացի մանկավարժ և քաղաքական գործիչ։ Ալբանիայի սոցիալիստական կուսակցության անդամ։ Ալբանիայի մշակույթի նախարար (1997-1998), արտաքին գործերի նախարար (2001-2002)։

## Կենսագրություն
Արտա Դադեն ծնվել է 1953 թվականի մարտի 15-ին Տիրանայում։ 1972 թվականից մինչև 1975 թվականը սովորել է Տիրանայի համալսարանի օտար լեզուների ֆակուլտետի անգլերենի բաժնում։ Համալսարանն ավարտելուց հետո որպես ուսուցիչ աշխատել է Տիրանայում՝ օտար լեզուների խորացված ուսուցմամբ *Asim Vokshi* միջնակարգ դպրոցում։ 1985 թվականին Արտա Դադեն աշխատանքի է անցել Տիրանայի համալսարանում, որտեղ դասավանդել է օտար լեզուների ֆակուլտետի անգլերենի բաժնում մինչև 1997 թվականը։ 1992 թվականին ավարտել է ուսումը ասպիրանտուրայում Մեծ Բրիտանիայում։

1991 թվականին Արտա Դադեն անդամակցել է Ալբանիայի սոցիալիստական կուսակցությանը, իսկ մեկ տարի անց ընտրվել կուսակցության խորհրդի անդամ։ Նշանակալի դեր է կատարել կուսակցությունում 1997 թվականին Ալբանիայում տեղի ունեցած անկարգությունների ժամանակ։ 1998 թվականին Արտա Դադեն դարձել է Ալբանիայի սոցիալիստական կուսակցության քարտուղար միջազգային հարաբերությունների գծով (մի քանի անգամ վերընտրվել է այդ պաշտոնում)։

1997 թվականին Արտա Դադեն առաջին անգամ ստացել է Ալբանիայի Ազգային ժողովի պատգամավորի մանդատ (ներկայացրել է Ֆիերի մարզը)։ 2001 և 2005 թվականներին վերընտրվել է որպես պատգամավոր՝ Ազգային ժողովում մնալով մինչև 2009 թվականը։

1997-1998 թվականներին Արտա Դադեն եղել է Ալբանիայի մշակույթի, երիտասարդության ու սպորտի նախարարը, իսկ 2001-2002 թվականներին՝ Ալբանիայի արտաքին գործերի նախարար և վարչապետի տեղակալ։ Նա նաև եղել է Եվրախորհրդի պառլամենտական ասամբլեային մասնակցած ալբանական պատվիրակության փոխնախագահը։

2013 թվականին Արտա Դադեն եղել է Ալբանիայի արտաքին քաղաքականության հանձնաժողովի նախագահը։ 2016 թվականից ԵԱՀԿ պառլամենտական ասամբլեայի Մոլդովայի հարցերով խմբի նախագահն է։

Արտա Դադեն հեղինակել է մի շարք հոդվածներ քաղաքական ու սոցիալ-տնտեսական թեմաներով։

Արտա Դադեն ամուսնալուծված է, ունի երկու երեխա։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Alan Day: A political and economic dictionary of Eastern Europe. Routledge: 2002, s. 163. ISBN 9781857430639.
* Robert Elsie: Historical Dictionary of Albania. Scarecrow Press: 2010, s. 96-97. ISBN 9780810861886.

## Արտաքին հղումներ
* Արտա Դադեն Ալբանիայի սոցիալիստական կուսակցության կայքում 

Կատեգորիա:Ալբանացի մանկավարժներ
Կատեգորիա:Ալբանիայի խորհրդարանի պատգամավորներ
Կատեգորիա:Ալբանիայի կին քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Ալբանիայի քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Արտաքին գործերի կին նախարարներ
Կատեգորիա:Տիրանայի համալսարանի շրջանավարտներ
Համաշխարհային ահաբեկչության դեմ պայքարի հուշարձան

**Համաշխարհային ահաբեկչության դեմ պայքարի հուշարձան** (, հայտնի է նաև որպես Վշտի արցունք, Արցունքի կաթիլի հուշարձան), 100 ֆուտ բարձրությամբ Զուրաբ Ծերեթելիի ստեղծած հուշարձանը, որը Ռուսաստանի կառավարության պաշտոնական նվերն է ԱՄՆ-ին՝ ի հիշատակ Սեպտեմբերի 11-ի ահաբեկչական հարձակումների և 1993 թվականին առևտրի համաշխարհային կենտրոնի ահաբեկչության զոհերի։ Հուշարձանը գտնվում է Նյու Ջերսի նահանգի Բեյոն քաղաքի ռազմական օվկիանոսային տերմինալում։ Հուշարձանի հիմնարկեքի արարողությունը տեղի է ունեցել 2005 թվականի սեպտեմբերի 16-ին, որին մասնակցել է ՌԴ նախագահ Վլադիմիր Պուտինը, բացումը՝ 2006 թվականի սեպտեմբերի 11-ին, որին ներկա է գտնվել ԱՄՆ նախագահ Բիլ Քլինթոնը։

## Նկարագրություն
Հուշարձանը կազմված է 100 ֆուտ բարձրության բրոնզածածկ աշտարակից, որը մեջտեղից ճեղքված է, և այդ ճեղքում կախված է 12 մետր բարձրությամբ նիկելե արցունքի մի մեծ կաթիլ։ Հուշարձանի պատվանդանի 11 կողմերին փակցված են գրանիտե  հուշատախտակներ, որոնց վրա գրված են Սեպտեմբերի 11-ի ահաբեկչության և 1993 թվականի առևտրի համաշխարհային կենտրոնի ահաբեկչության ժամանակ զոհվածների անունները։ Սակայն, ինչպես Սեպտեմբերի 11-ին նվիրված այլ հուշարձաններում, այստեղ նույնպես հիշատակվածների տվյալները հին են, և նշված է միայն 40 մարդու անուն։

Ծերեթելին չի նշել հուշարձանի արժեքը, միայն ասել է, որ վճարել է աշխատանքների և նյութերի համար։ Հուշարձանը դիտարկող իրավաբանն այն գնահատել է 12 միլիոն դոլար։ Ծերեթելին նշել է, որ քանդակի համար մետաղները բերվել են Ռուսաստանի Ձերժինսկ քաղաքի ինքնաթիռներ արտադրող ռազմական գործարանից։

Սկզբում հուշարձանը տվել են Նյու Ջերսիի տեղական կառավարությանը, որը մերժել է այն։ Այնուհետև հուշարձանը տեղափոխվել է ներկայիս վայր՝ Նյու Ջերսիի Բեյոն քաղաք։ 2010 թվականի օգոստոսին Նյու Յորքի և Նյու Ջերսիի նավահանգստի ղեկավարությունը հայտարարել է, որ այդ վայրում կոնտեյներային հաստատություն կառուցելու ծրագիր ունի, և ամենայն հավանականությամբ, հուշարձանը պետք է տեղափոխվի։ Ինչևէ, նավահանգստի ղեկավարությունը, չի հաստատել այս ծրագիրը։ Բեյոն քաղաքից տաքսու մի վարորդ՝ Ռոբերտ "Captain Bob" Տերցին, հուշարձանի տեղահանման կանխման առցանց խնդրագիր է սկսել։

Հուշարձանի մասին կան տարբեր արձագանքներ։ Foreign Policy ամսագիրն այն ներառել է աշխարհի ամենատգեղ հուշարձանների ցանկում, մինչդեռ The New Yorker ամսագիրը նշում է, որ հուշարձանը հեռվից դիտելիս կարծես չոր թխվածք լինի։ Ըստ հասարակական արձագանքների՝ հուշարձանը տպավորիչ է։

2011 թվականի սեպտեմբերին հուշարձանին կից տեղադրվել է առևտրի համաշխարհային կենտրոնից բերված 1.2 մետր բարձրությամբ պողպատե տարր։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* WebSite for the The Teardrop Memorial — Info & Facts
* PDF Brochure for The Teardrop Memorial — Info & Facts
* 
* 

Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի հուշարձաններ
Բուռնաշեթ (Ծալկայի շրջան)

**Բուռնաշեթ** ( վրացերեն՝ ბურნაშეთი), հայաբնակ գյուղ Վրաստանի Քվեմո Քարթլիի մարզի Ծալկայի շրջանում` Ծալկայից 32 կմ հարավ-արևմուտք։ Գտնվում է ծովի մակարդակից 1660 մ բարձրության վրա։

## Բնակչությունը
Բնակիչներն զբաղվում են հացահատիկի, բանջարեղենի և կարտոֆիլի մշակությամբ անասնապահությամբ և խոզաբուծությամբ։ 2014 թվականի տվյալներով, գյուղն ուներ 305 բնակիչ։

Գյուղում կա ութամյա դպրոց։

Բուռնաշեթը հիմնադրվել է 1840-1848 թվականներին։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Բնակավայրեր այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Ծալկայի շրջան
Կատեգորիա:Վրաստանի գյուղեր
Շայրաթ ավիաբազայի ռմբակոծություն

**Շայրաթ ավիաբազայի ռմբակոծություն**, Տոմահավկ թևավոր հրթիռներով սիրիական Շայրաթ ավիավաբազայի 2017 թվականի ապրիլի 7-ի ռմբակոծություն է։ Ռմբակոծության հրամանը տվել է ԱՄՆ նախագահ Դոնալդ Թրամփը։

ԱՄՆ-ը ապրիլի 7-ի լույս առավոտյան 59 թևավոր հրթիռ է արձակել Հոմս նահանգում գտնվող ռազմաբազայի ուղղությամբ։ Ըստ ամերիկյան իշխանությունների կարծիքի օրեր առաջ քիմիական նյութի կիրառմամբ հարձակում էր կատարվել Իդլիբ նահանգում։ ԱՄՆ նախագահ Դոնալդ Թրամփը, մեկնաբանելով Սիրիայի տարածքում իրականացված հրթիռային հարձակումը, նշել է՝

Ռմբակոծության արդյունքում Սիրիայի օդային ռազմական ուժերի 9-10 ինքնաթիռ է ոչնչացվել։ Թռիչքուղին չի վնասվել, ինքնաթիռների մի մասը նույնպես մնացել են անվնաս։ Ըստ սիրիական կառավարական տեղեկատվական SANA կազմակերպության՝ ռնբակոծությանը զոհ են դարձել ինը խաղաղ բնակիչ, որոնց թվում չորս երեխա։ Վիրավորվել են առնվազն յոթ մարդ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Դոնալդ Թրամփի նախագահություն
Կատեգորիա:Հոմսի գավառ
Կատեգորիա:Ճակատամարտեր այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Սիրիայի պատերազմներ
Կատեգորիա:Սիրիայի քաղաքացիական պատերազմ
Կատեգորիա:Օտարերկրյա միջամտություն Սիրիայի քաղաքացիական պատերազմին
Լասլո Սաբո

**Լասլո Սաբո** (), հունգարացի շախմատիստ, գրոսմայստեր (1950)։

## Կենսագրություն

thumb

6 տարեկանից սովորել է խաղալ շախմատ, 14 տարեկանից մասնակցել է մրցումների, 17 տարեկանում դարձել է ազգային վարպետ։ Առաջին մեծ հաջողությունը ձեռք է բերել 18 տարեկանում, հաղթել է Հունգարիայի Տատատովարոշեի առաջնությունը և ընդգրկվել է ազգային հավաքականի կազմում, որպեսզի մասնակցի շախմատային օլիմպիադային։ Երիտասարդ տարիքում եղել է բանակային ծառայող, պատերազմի ավարտից հետո եղել է պրոֆեսիոնալ շախմատիստ ։ Պատերազմի ժամանակ, եղել է խորհրդային գերության մեջ։ Մինչև 60-ական թվականների կեսերին եղել է Հունգարիայի ուժեղագույն շախմատիստ (ապա տեղափոխվել է առաջին դիրքի Լայոշ Պորտիշ)։ Եռակի մասնակցել է հավակնորդների մրցաշարին։ 11 անգամ հանդես է եկել Հունգարիայի թիմի շախմատային օլիմպիադաներում, խաղացել է 5 անգամ առաջին խաղատախտակի վրա։ 9 անգամ եղել է Հունգարիայի չեմպիոն, նա շահել է ավելի քան 20 միջազգային մրցաշարեր։

Միջազգային մրցավար (1954)։ Շախմատի գրող ։ Երկար տարիներ նա եղել «Մադյար շակկլետ» ամսագրի խմբագիր։

Մահից հետո Լ. Սաբոյի՝ իր հարուստ շախմատի գրադարանն եւ արխիվները նվիրաբերվել է Քլիվլենդի հանրային գրադարանին։

## Հիմնական մարզական արդյունքներ

## Գրքեր
*50 év — 100 000 lépés [50 лет — 100 000 ходов]. — Bdpst.: Sport, 1981. — 520 с., [5] л. ил. — ISBN 963-253-371-2.
* Остання спроба / Йожеф Шольом, Ласло Сабо. — Ужгород : Карпати, 1970 . — 125 с.

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն

* Շախմատի բառարան / գլխավոր խմբագիր Լ.Յ. Աբրամով. կազմ. Գ. Մ. Գայլեր։ — Մ.: Ֆիզկուլտուրա և սպորտ, 1964. — էջ 329–330. — 120 000 օրինակ
* Շախմատ . հանրագիտական բառարան / գլ. խմբ. Ա.Ե. Կարպով։ — Մ.: Խորհրդային հանրագիտարան, 1990. — էջ 346–347: — 624 էջ։ — 100 000 օրինակ։ — ISBN 5-85270-005-3
* Գրոսմայստերի հարյուր հազարավոր քայլեր։ // «64 — շախմատի տեսություն». — 1987. — № 6. — էջ 24։

## Արտաքին հղումներ
* 
* Լասլո Սաբոի անձնական քարտ 365chess.com կայքում
* Լասլո Սաբոի անձնական քարտ OlimpBase.org կայքում

Կատեգորիա:Շախմատի գրոսմայստերներ
Կատեգորիա:Շախմատային օլիմպիադաների մասնակիցներ
Կատեգորիա:Հունգարացի շախմատիստներ
Կատեգորիա:Ոչ գեղարվեստական գրողներ