Էռնստ Սայմոն Բլոխ

**Էռնստ Սայմոն Բլոխ** (  [ɛʁnst ˈblɔx],հուլիսի 8 1885 - օգոստոսի 4 1977, կեղծանուններ՝ Karl Jaraus, Jakob Knerz) գերմանացի մարքսիստ փիլիսոփա։ Բլոխը կրել է Գեորգ Վիլհելմ Ֆրիդրիխ Հեգելի և Կարլ Մարքսի, ինչպես նաև ապոկալիպտիկ և կրոնական մտածողների ազդեցությունը, ինչպիսիք են Թոմաս Մյունցերը, Պարացելսը և Յակոբ Բյոմեն։ Նա բարեկամական հարաբերություններ է հաստատել Գեորգի Լուկաչի, Բերտոլդ Բրեխտի, Կուրտ Վայլի, Վալտեր Բենիամինի և Թեոդոր Վ. Ադորնոյի հետ։ Բլոխի աշխատանքը կենտրոնացած է մարդկության պատմության լավատեսական հեռաբանության վրա։

## Կյանք
Բլոխը ծնվել է Լյուդվիգսհաֆենում՝ հրեական երկաթուղու աշխատակցի ընտանիքում։ Փիլիսոփայություն սովորելուց հետո նա ամուսնացավ 1913 թվականին Բալթյան գարեջրագործի դստեր՝ Էլսե ֆոն Ստրիցկիի հետ, որը մահացավ 1921 թվականին։ Նրա երկրորդ ամուսնությունը Լինդա Օպենհայմերի հետ տևեց ընդամենը մի քանի տարի։ Նրա երրորդ կինը լեհ ճարտարապետ Կարոլա Պիոտրովսկան էր, որի հետ նա ամուսնացավ 1934 թվականին Վիեննայում։ Երբ նացիստները իշխանության եկան, ամուսինները ստիպված եղան փախչել նախ Շվեյցարիա, ապա Ավստրիա, Ֆրանսիա, Չեխոսլովակիա և վերջապես ԱՄՆ։ Նա կարճ ժամանակով ապրել է Նյու Հեմփշիրում, նախքան Քեմբրիջում բնակություն հաստատելը։ Հենց այնտեղ՝ Հարվարդի Վայդեների գրադարանի ընթերցասրահում, Բլոխը գրեց «Հույսի սկզբունքը» ծավալուն եռահատոր աշխատությունը։ Նա ի սկզբանե նախատեսում էր այն հրապարակել այնտեղ «Ավելի լավ կյանքի երազանքներ» վերնագրով։

1948 թվականին Բլոխին առաջարկեցին Լայպցիգի համալսարանի փիլիսոփայության ամբիոնը և վերադարձավ Արևելյան Գերմանիա՝ ստանձնելու այդ պաշտոնը։ 1955 թվականին արժանացել է ԳԴՀ ազգային մրցանակի։ Բացի այդ, նա դարձավ Բեռլինի Գերմանական գիտությունների ակադեմիայի (AdW) անդամ։ Նա քիչ թե շատ դարձավ ԳԴՀ քաղաքական փիլիսոփա։ Այս ժամանակաշրջանի իր բազմաթիվ ակադեմիական ուսանողների թվում էր նրա օգնական Մանֆրեդ Բուրը, ով նրա հետ դոկտորի կոչում ստացավ 1957 թվականին և հետագայում պրոֆեսոր էր Գրեյֆսվալդում, այնուհետև Բեռլինի Գիտությունների ակադեմիայի փիլիսոփայության կենտրոնական ինստիտուտի (ADC) տնօրեն, և ով դարձավ Բլոխի քննադատը։

Այնուամենայնիվ, 1956 թվականին Հունգարիայի ապստամբությունը ստիպեց Բլոխին վերանայել իր տեսակետը SED (Սոցիալիստական միասնական կուսակցություն) ռեժիմի վերաբերյալ՝ միաժամանակ պահպանելով իր մարքսիստական կողմնորոշումը։ Քանի որ նա պաշտպանում էր ազատության հումանիստական գաղափարները, նա ստիպված եղավ թոշակի անցնել 1957 թվականին քաղաքական դրդապատճառներով, այլ ոչ թե իր տարիքի՝ 72 տարեկանի պատճառով։ Մի շարք գիտնականներ և ուսանողներ հրապարակայնորեն դեմ արտահայտվեցին այս հարկադիր թոշակի անցնելուն, որոնց թվում էին հայտնի պրոֆեսոր և գործընկեր Էմիլ Ֆուկսը և նրա ուսանողները, ինչպես նաև Ֆուկսի թոռը՝ Կլաուս Ֆուկս-Կիտովսկին։

Երբ 1961 թվականին կառուցվեց Բեռլինի պատը, նա չվերադարձավ ԳԴՀ, այլ գնաց Արևմտյան Գերմանիայի Տյուբինգեն, որտեղ ստացավ փիլիսոփայության պատվավոր ամբիոն։ Նա մահացել է Տյուբինգենում։

## Մտքեր
Բլոխը խիստ ինքնատիպ և էքսցենտրիկ մտածող էր։ Նրա գրվածքների մեծ մասը, մասնավորապես՝ «Հույսի սկզբունքը» նշանավոր գործը, գրված է բանաստեղծական, աֆորիստիկ ոճով : «Հույսի սկզբունքը» փորձում է հանրագիտարանային պատկերացում կազմել մարդկության և բնության կողմնորոշման մասին դեպի սոցիալապես և տեխնոլոգիապես բարելավված ապագա։ Այս կողմնորոշումը Բլոխի համապարփակ փիլիսոփայության մի մասն է։ Բլոխը կարծում էր, որ տիեզերքը անցնում է իր սկզբնական պատճառից (Ուրգրունդ) դեպի իր վերջնական նպատակը (Էնդզիել)։ Նա կարծում էր, որ այս անցումը կատարվում է սուբյեկտ-օբյեկտ դիալեկտիկայի միջոցով, և նա տեսավ այս գործընթացի ապացույցները մարդկության պատմության և մշակույթի բոլոր ասպեկտներում։

## Ազդեցություն
Բլոխի աշխատանքը շատ ազդեցիկ դարձավ 1968-ի ուսանողական բողոքի շարժումների ընթացքում և ազատագրական աստվածաբանության մեջ։ Այն նշվում է որպես հիմնական ազդեցություն Յուրգեն Մոլտմանի կողմից իր «Հույսի աստվածաբանություն» աշխատությունում (1967, Հարփեր և Ռոու, Նյու Յորք), Դորոթի Սոլլեի և Էռնեստո Բալդուչիի կողմից։ Հոգեվերլուծաբան Ջոել Կովելը բարձր է գնահատել Բլոխին որպես «ժամանակակից մեծագույն ուտոպիստական մտածող»։ Ռոբերտ Ս. Քորինգթոնը կրել է Բլոխի ազդեցությունը, թեև նա փորձել է հարմարեցնել Բլոխի գաղափարները՝ ծառայելու լիբերալ, այլ ոչ թե մարքսիստական քաղաքականությանը։ «Հույսի սկզբունք»-ում հայտնաբերված կոնկրետ ուտոպիաների մասին Բլոխի հայեցակարգն օգտագործվել է Խոսե Էստեբան Մունյոսի կողմից՝ փոխելու կատարողական ուսումնասիրությունների ոլորտը։ Այս տեղաշարժը թույլ տվեց ուտոպիստական կատարողականության և կատարման տեսության նոր ալիքի, քանի որ Բլոխի ուտոպիայի ձևակերպումը փոխեց գիտնականների ընկալումը գոյաբանության և կատարողական բեմադրության՝ որպես թափանցելի անորոշության մասին, ի տարբերություն Պեգգի Ֆելանի աշխատության մեջ հայտնաբերված գերիշխող կատարողական տեսությունների, ով կատարումը համարում է կյանքի իրադարձություն՝ առանց վերաարտադրության։

## Ծանոթագրություններ

## Մատենագիտություն
### Գրքեր

* *Geist der Utopie* (1918) (*The Spirit of Utopia*, Stanford, 2000)
* *Thomas Müntzer als Theologe der Revolution* (1921) (*Thomas Müntzer as Theologian of Revolution*)
* *Spuren* (1930) (*Traces*, Stanford University Press, 2006)
* *Erbschaft dieser Zeit* (1935) (*Heritage of Our Times*, Polity, 1991)
* *Freiheit und Ordnung* (1947) (*Freedom and Order*)
* *Subjekt-Objekt* (1949)
* *[[Christian Thomasius]]* (1949)
* *[[Avicenna]] und die aristotelische Linke* (1949) (*Avicenna and the aristotelian Left*)
* *Das Prinzip Hoffnung* (3 vols.: 1938–1947) (*[[The Principle of Hope]]*, MIT Press, 1986)
* *Naturrecht und menschliche Würde* (1961) (*Natural Law and Human Dignity*, MIT Press 1986)
* *Tübinger Einleitung in die Philosophie* (1963) (*The Tübingen Introduction in Philosophy*)
* *Religion im Erbe* (1959–66) (trans.: *Man on His Own*, Herder and Herder, 1970)
* *On Karl Marx* (1968) Herder and Herder, 1971.
* *Atheismus im Christentum* (1968) (trans.: *[[Atheism in Christianity]]*, 1972)
* *Politische Messungen, Pestzeit, Vormärz* (1970) (*Political Measurements, the Plague, Pre-March*)
* *Das Materialismusproblem, seine Geschichte und Substanz* (1972) (*The Problem of Materialism, Its History and Substance*)
* *Experimentum Mundi. Frage, Kategorien des Herausbringens, Praxis* (1975) (*Experimentum Mundi. Question, Categories of Realization, Praxis*)

### Հոդվածներ
* “Causality and Finality as Active, Objectifying Categories: Categories of Transmission”. *[[Telos (journal)|Telos]]* 21 (Fall 1974). New York: Telos Press

## Տես նաև
* *[[Exilliteratur]]*

## Գրականության ցանկ
* Werner Raupp: Ernst Bloch, in: Biographisch-Bibliographisches Kirchenlexikon (BBKL), Vol. 14, Herzberg: Bautz 1998 (), Col. 783–810 (with detailed bibliography). 
* Adorno, Theodor W. (1991). "Ernst Bloch's *Spuren*," *Notes to Literature, Volume One*, New York, Columbia University Press
* 
* Thompson, Peter and Slavoj Žižek (eds.) (2013) "The Privatization of Hope: Ernst Bloch and the Future of Utopia". Durham, NC: Duke University Press
* Boldyrev, Ivan (2014), ''Ernst Bloch and His Contemporaries: Locating Utopian Messianism''. London and New York: Bloomsbury.
* Geoghegan, Vincent (1996). *Ernst Bloch*, London, Routledge
* Hudson, Wayne (1982). *The Marxist philosophy of Ernst Bloch*, New York, St. Martin's Press
* Schmidt, Burghard. (1985) *Ernst Bloch*, Stuttgart, Metzler
*  (1989). *Ernst Bloch: messianisme et utopie*, PUF, Paris
* Jones, John Miller (1995). *Assembling (Post)modernism: The Utopian Philosophy of Ernst Bloch*, New York, P Lang. (Studies in European thought, volume 11)
* Korstvedt, Benjamin M. (2010). *Listening for utopia in Ernst Bloch’s musical philosophy*, Cambridge, Cambridge University Press
* West, Thomas H. (1991). *Ultimate hope without God : the atheistic eschatology of Ernst Bloch*, New York, P. Lang (American university studies series 7 Theology religion; volume 97)

## Արտաքին հղումներ
*Illuminations: Ernst Bloch, Utopia and Ideology Critique By Douglas Kellner
* Centre for Ernst Bloch Studies, School of Advanced Study, University of London 
* Ernst-Bloch-Zentrum
* Ernst Bloch Assoziation

Կատեգորիա:20-րդ դարի աթեիստներ
Կատեգորիա:Գերմանացի աթեիստներ
Կատեգորիա:Գերմանացի աստվածաբաններ
Կատեգորիա:Գերմանացի փիլիսոփաներ
Կատեգորիա:Զիգմունդ Ֆրոյդ մրցանակակիր
Կատեգորիա:Փիլիսոփաներ այբբենական կարգով