Սվետլանա Մակարովիչ

**Սվետլանա Մակարովիչ** (; ), սլովենացի բանաստեղծուհի, գրող, հրապարակախոս, դերասանուհի, սեփական երգերի կատարող։ Եղել է «Սլովենական պոեզիայի առաջին լեդի»։ 
մինի

## Կենսագրություն
Սվետլանայի մայրը կաթոլիկների ընտանիքից էր և երբ ամուսնացել է աթեիստի հետ, ծնողները նրան զրկում են իր ողջ ժառանգությունից։ Սովորելով հետպատերազմյան ծանր պայմաններում՝ Սվետլանան չէր հասցնում սովորել դպրոցի բոլոր առարկաները՝ բացառությամբ ռուսաց լեզվի և դաշնամուրի պարապմունքների։ Պատանեկության տարիներին ընդունվել է արվեստի դպրոց, սակայն շուտով նրան վատ սովորելու պատճառով հեռացրել են։ Հետագայում դաստիարակչուհի է աշխատել Լյուբլյանայի թուլամիտ երեխաների համար նախատեսված գիշերօթիկ դպրոցում։ Շուտով հեռացել է այդտեղից և որոշել, որ երբեք երեխա չի ունենա։

Իր առաջին բանաստեղծությունները գրել է 17 տարեկանում։ 18 տարեկանում որոշել է զբաղվել հոգեբանությամբ, սակայն, երբ ծնողները բաժանվել են, թողել է հոգեբանությունը և սկսել է ելույթ ունենալ սրճարանում և առողջարանային հյուրանոցներում։ 20 տարեկանում նշանվել է, սակայն հարսանիքից անմիջապես առաջ փախել է և որոշ ժամանակ ապրել՝ իր իսկ խոստովանությամբ թափառելով՝ «ինչպես թափառող կատուն»։

1964 թվականին թողարկել է բանաստեղծությունների առաջին հավաքածուն՝ «Կիսախավար» (): Դրանից հետո Սվետլանան բուռն սիրավեպ է սկսել բանաստեղծ և դրամատուրգ Գրեգոր Ստրնիշի հետ, ով 10 տարով մեծ էր նրանից։ Չնայած դրան, նա շարունակում է բավականին աղքատ կենսակերպ վարել. ապրում է թատրոնի ետնաբեմերում, որտեղ նրան բերել էր Գրեգորը, օգնել է նրան դրամաներ գրել։ Սակայն անկուսակցական լինելու պատճառով Մակարովիչը դերասանական շնորքը ցուցաբերելու  մեծ շանսեր չի ունեցել։

Որոշ ժամանակ Սվետլանա Մակարովիչը ապրել է ավստրիական Գրաց քաղաքում, որտեղ նրան հրավիրել էր ծանոթ պրոֆեսոր։ Այնտեղ նա փորձելով գումար վաստակել սեփական բնակարանում՝ կոմիվոյաժոռներին սլովեներեն է սովորեցրել, ուսանողների հետ ռադիոբեմադրություններ է բեմադրել, նկարահանվել է կինոյում։

## Մատենագրություն
### Պոեզիան պատանեկան տարիքում
**Somrak*, Cankarjeva založba, 1964 (*Twilight*)
**Kresna noč*, DZS, 1968 (*Midsummer night*)
**Volčje jagode*, Obzorja, 1972 (*Wolfberries*)
**Srčevec*, Cankarjeva založba 1973 
**Pelin žena*, Mladinska knjiga, 1974 (*Poison Woman*)
**Vojskin čas* (pesniški list), Založništvo Tržaškega tiska, 1974 (*Time of the Army*)
**Izštevanja*, Cankarjeva založba, 1977 (*Count out*)
**Pesmi (besedila sodobnih jugoslovanskih pisateljev / Svetlana Makarovič, Niko Grafenauer, Tomaž Šalamun)*, Mladinska knjiga, 1979 (*Poems*)
**Sosed gora*, Obzorja, 1980 (*Neighbour mountain*)
**Pesmi o Sloveniji za tuje in domače goste*, Lutkovno gledališče, 1984 (*Poems of Slovenia for foreign and domestic guests*)
**Svetlana Makarovič, France Mihelič* – Pesmi Svetlane Makarovič in Risbe Franceta Miheliča, Cankarjeva založba, 1987 
**Krizantema na klavirju. Šansonska besedila Svetlane Makarovič*, Printing, 1990 (*Chrysanthemum on piano*)
**Tisti čas*, Mladika, 1993 (*That time*)
**Bo žrl, bo žrt* (izbrane pesmi), Mladinska knjiga 1998 (*Will eat, will be eaten*)
**Samost*, samozaložba, 2002 (*Aloneness*)

### Արձակը պատանեկան տարիքում
* *Prekleti kadilci*, Center za slovensko književnost, 2001 (*Damn smokers*)
* *S krempljem podčrtano*, Center za slovensko književnost, 2005 (*Underlined with a claw*)
* *Saga o Hallgerd*, Arsem, 2010 (*The Hallger Saga*)

### Գրականությունը երիտասարդ տարիքում
**Maček Titi*, Samozaložba, 1980 (*Titi the Cat*)
**Gal v galeriji*, Mladinska knjiga, 1981 (*Gal in the gallery*)
**Dedek mraz že gre*, Lutkovno gledališče, 1982 (*Dedek Mraz is coming*)
**Krokodilovo kosilo: pesnitev – grozovitev*, samozaložba, 1983 (*Crocodile lunch: poem – dreadness*)
**Čuk na palici*, Delavska enotnost, 1986 (*Owl on the stick*)
**Črni muc, kaj delaš?*, Dokumentarna, 1987 (*Black cat, what are you doing?*)
**Kaj bi miška rada?*, Dokumentarna, 1987 (*What would a mouse want?*)
**Poprtnjački*, Dokumentarna, 1988 (*Clothers*)
**Kaj lepega povej*, DZS, 1993 (*Tell me something nice*)
**Show strahov: pesnitev grozovitev*, DZS, 1995 (*The fear show: poem – dreadness*)
**Veliki kosovirski koncert*, Lutkovno gledališče, 2001 (*The grand kosovirian concert*)
**Strahec v galeriji*, Narodna galerija, 2003 (*Spook in the gallery*)
**Mačnice*, Center za slovensko književnost, 2006 (*Catters*)
**Coprniški muc: pesnitev coprnitev*, Miš, 2008 (*Witchy Cat: poem of witcherness*)

### Արձակ և չափածո աշխատանքներ
**Kosovirja na leteči žlici*, Mladinska knjiga, 1974 (*Kosovirs and flying spoon*)
**Kam pa kam, kosovirja?*, DZS, 1975 (*Where to, Kosovirs?*)
**Mačje leto*, Dokumentarna, 1987 (*Year of the Cat*)
**Zajčkovo leto*, Državna založba Slovenije, 1993 (*Year of the bunny*)
**Mi, kosovirji*, Miš, 2009 (*We, the Kosovirs*)

### Պատմվածքներ երիտասարդների համար
Հեքիաթների ժողովածուներ`
* *Miška spi*, Mladinska knjiga, 1972 (*Sleepin Mouse*)
* *Take živalske*, Borec, 1973 (*Those Beastlies*)
* *Vrček se razbije, Mladinska knjiga, 1975 (*Jug Is Broken*)
* *Glavni petelinček*, Mladinska knjiga, 1976 (*The Chief Rooster*)
* *Vrtirepov koledar: 1977*, Partizanska knjiga, 1976 (*Tailwhippers Calendar*)
* *Pravljice iz mačje preje*, Borec, 1980 (*Cat Yarn Fairytales*)
* *Mačja preja*, Mladika, 1992 (*Cat yarn*)
* *Smetiščni muc in druge zgodbe*, Mladinska knjiga, 1999  (*Scruffycat and Other Stories*)
* *Svetlanine pravljice = Svetlana's fairytales*, Miš, 2008 (*Svetlana's Fairytales*)

=== Հեղինակային թարգմանություններ ===
**Picko in Packo*, translation of Wilhelm Busch picture book *Max und Moritz*, Založništvo tržaškega tiska, 1980 
**Maček Mačkursson*, translation of works of Jólakötturinn Hallveig Thorlacius, Mladinska knjiga, 1997
**Strahopetko*, translation of Fünfter sein Ernst Jandl, Mladinska knjiga, Ljubljana, 1999

== Ֆիլմագրություն ==
=== Ալբոմներ ===
* *Nočni šanson* (1984)
* *Dajdamski portreti* (1985)
* *Pelin žena* (with Dennis González) (1986)
* *Namesto rož'' (1999)

## Մրցանակներ
### Ճանաչման մրցանակներ
* 2011 թվական` Լյուբլյանայի «ազատ կին»

### Մրցանակներ
* 1968 թվական` Հարավսլավիայի «Ստերիջինո պոզորժե» մրցանակը Նովի Սադում
* 1975 թվական` Լևստիկի մրցանակ (pesniški-ի list Vojskin čas ցուցակի համար)
* 1975 թվական` Հարավսլավիայի Zmajeve dječje igre մրցանակ
* 1976 թվական` Prešeren Fund մրցանակ («Պատերազմի ժամանակ» բանաստեղծական շարքի համար)
* 1987 թվական` Յանուշ Կորչակի պատվո ցուցակ
* 1994 թվական` Ջենկոյի անվան մրցանակ
* 1994 թվական` IBBY Պատվո ցուցակ
* 1998, 2000, 2002 թվականներ` Անդերսենի մրցանակի անվանակարգ
* 2000 թվական` Prešeren մրցանակ
* 2002 թվական` Վիկտոր (բոլոր աշխատանքների համար)
* 2009 թվական` Սլովենիայի Հանրապետության վաստակավորի ոսկե շքանշան
* 2011 թվական` «Լևստիկ» մրցանակ (բոլոր աշխատանքների համար)
* 2012 թվական` Պոեզիայի ոսկե մետաղադրամ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* https://web.archive.org/web/20160303173235/http://www.pozorje.org.rs/arhiva/index1968.htm
* Alojz Ihan, intervju: Svetlana Makarovič, Sodobnost (1963–), 1996, letnik 44, številka 5
* 
* 
* 

Կատեգորիա:20-րդ դարի կին գրողներ
Կատեգորիա:Բանաստեղծներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Բնօրինակում անաղբյուր հոդվածներ
Կատեգորիա:Թատրոնի դերասաններ
Կատեգորիա:Կինոդերասաններ
Կատեգորիա:Հրապարակախոսներ
Կատեգորիա:Մանկագիրներ
Կատեգորիա:Սլովենացի բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Սլովենացի գրողներ
Կատեգորիա:Սլովենացի թարգմանիչներ
Կատեգորիա:Սլովենացի կին արվեստագետներ