open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Թամամշյաններ

**Թամամշյաններ**, հայ բուրժուական ընտանիք, Թիֆլիսի մոքալաքներից, վաճառականներ։

Հիշատակվում են XVIII դարից։ Քաղաքի հասարակական կյանքում կարևոր դեր են խաղացել որպես ընտրովի քեթխուդաներ (իշխանավորներ)։ Թիֆլիսում ունեին իջևանատուն։ Հայտնի էին Հովհաննես, Դավիթ (եղել է Ներսես Աշտարակեցու հավատարմատար գործակալը՝ վեքիլը), Ավետիք Թամամշյանները։

## Տես նաև
* Թամամշյան թատրոն

Կատեգորիա:Վիրահայ հասարակություն
Թամբ

thumb|250px|Թամբած ձի
**Թամբ**, *թամք*, ձիու մեջքին դրվող հեծնելու հարմարանք։ Դյուրացնում է ձիավարությունը։ Հնագույն թամբերի պեղածոները վերաբերում են մ. թ. ա. I հազարամյակի կեսին։ Լինում է կանացի և տղամարդու, հասարակ, սպայական, մարզական և այլն։ Տարբեր ժողովուրդներ օգտագործել են տարբեր ձևի թամբեր։ Հայաստանում տարածված ասիական՝ փայտե հիմնակմախքով կաշեպատ թամբը, ձիու մեջքին ամրացվում է կաշեփոկերի միջոցով։ Թամբի աջ և ձախ կողմից փոկերով ամրացվում են ասպանդակները։ Հյուսիսի ժողովուրդների (էվենկներ, յակուտներ և այլնն) մեջ տարածված է եղջերվի թամբը։

Կատեգորիա:Ձիասարքեր
Բարրիդեյլ

**Բարրիդեյլ** (), փոքր քաղաք Հարավաֆրիկյան Հանրապետության հարավ-արևմուտքում՝ Արևմտյան Կապ նահանգի տարածքում։ Ընդգրկված է Օֆերբերխ շրջանի և Սվելլենդամ մունիցիպալիտետի կազմում։

## Պատմություն
Բնակավայրը, որը հետագայում վերածվել է քաղաքի, հիմնադրվել է XVIII դարի սկզբին։ 1921 թվականին Բարրիդեյլն ստացել է համայնքի կարգավիճակ։

## Աշխարհագրական դիրք
Քաղաքը գտնվում է նահանգի հարավային մասում՝ Հեյսրիֆիր գետի հովտում, Տրադոուսրիֆիր գետի ափին, նահանգի վարչական կենտրոն Քեյփթաունից մոտավորապես 187 կմ հեռավորության վրա (ուղիղ գծով)։ Ծովի մակարդակից բացարձակ բարձրությունը կազմում է 508 մետր։

## Կլիմա
Կլիման բնութագրվում է որպես կիսաանապատային սառը (BSk՝ ըստ  Կյոպպենի դասակարգման)։ Օդի միջին տարեկան ջերմաստիճանը կազմում է 16,9&nbsp;°C: Ամենացուրտ ամսվա (հուլիս) միջին ջերմաստիճանը կազմում է 11,1&nbsp;°C, ամենաշոգ ամսվանը (փետրվար)՝ 22,4&nbsp;°C: Տեղումների բազմամյա հաշվարկային նորմը 440 մմ է։

## Բնակչություն
2011 թվականի պաշտոնական մարդահամարի տվյալներով՝ Բարրիդեյլի բնակչությունը կազմել է 4156 մարդ, որոնցից տղամարդիկ կազմել են 48,17 %, կանայք՝ համապատասխանաբար 51,83 %։ Ռասայական տեսանկյունից՝ գունամորթները եղել են քաղաքի բնակչության 83,33 %-ը, սպիտակամորթները՝ 11,89 %, նեգրոիդները՝ 3,59 %, ասիացիները (այդ թվում՝ հնդիկներ)՝ 0,36 %, այլ ցեղերի ներկայացուցիչները՝ 0,84 %։ Քաղաքացիների շրջանում ամենատարածված լեզուներն են աֆրիկաանսը (90,59 %), անգլերենը (6,58 %) և կոսան (1,1 %)։

## Տրանսպորտ
Քաղաքի միջով անցնում է R62 տարածաշրջանային ավտոճանապարհը։ Մոտակա օդանավակայանը գտնվում է Սվելլենդամ քաղաքում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հարավաֆրիկյան Հանրապետության քաղաքներ
Բանաստեղծը

**«Բանաստեղծը»** (), խորհրդային գեղարվեստական ֆիլմ, որը նկարահանել է ռեժիսոր Բորիս Բառնետը «Մոսֆիլմ» կինոստուդիայում 1956 թվականին Վալենտին Կատաևի սցենարով։։

## Սյուժե
Նավահանգստային քաղաքում քաղաքացիական պատերազմի ժամանակ կազմակերպվում են բանաստեղծական երեկոներ, որտեղ փայլում են տեղացի երկու բանաստեղծներ՝ Տարասովը (Սերգեյ Դվորեցկի) և Օռլովսկին (Վսեվոլոդ Լարիոնով)։ Ավելի ուշ Օռլովսկին դառնում է սպիտակ շարժման մասնակից, իսկ Տարասովը հայտնվում է կարմիրների կողքին։

1950-ական թվականները Բառնետի արվեստում ձախողման շրջան է․ պաշտոնական նորմատիվների մշտական ճնշումից հոգնածությունը սկսում է ավելի սուր զգացվել այն ժամանակ, երբ ճնշումը փոքր-ինչ նվազում է։ Այդ պատճառով էլ ոչ հերթական կոլխոզային կատակերգություն «Լյանան» (1955), որը նկարահանվել էր Մոսկվա վերադառնալուց հետո Գորկու անվան ստուդիայում, ոչ քաղաքացիական պատերազմի մասին պատմող «Բանաստեղծը» (1956) ֆիլմը, որը նվիրված է Հոկտեմբերյան հեղափոխության 40-ամյակին, ոչ պատերազմի ժամանակ կնոջ ճակատագրի մասին «Աննուշկա» մելոդրաման (1958), որոնք բեմադրվել են «Մոսֆիլմ»-ում, հետաքրքրություն չեն ներկայացնում։

## Դերերում
 

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն

* 
* 
* 

## Արտաքին հղումներ

* «Поэт» (1956) на сайте «Энциклопедия отечественного кино»
* Ֆիլմը kinomania.ru կայքում 
* 

Կատեգորիա:1950-ականների խորհրդային ֆիլմեր
Կատեգորիա:1950-ականների ռուսերեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:1956 դրամա ֆիլմեր
Կատեգորիա:1956 ֆիլմեր
Կատեգորիա:«Մոսֆիլմ» ստուդիայի ֆիլմեր
Կատեգորիա:Խորհրդային դրամա ֆիլմեր
Կատեգորիա:Խորհրդային սև-սպիտակ ֆիլմեր
Կատեգորիա:Խորհրդային ֆիլմեր
Թաղանթանյութի եթերներ և էսթերներ

**Թաղանթանյութի եթերներ և էսթերներ**, թաղանթանյութի ալկիլացման և ացիլացման նյութեր [C_6H_7O_2(OR)_3]_n և [C_6H_7O_2(OCOR)_3]_n ընդհանուր բանաձևերով։

Եթերներն ստացվում են թաղանթանյութի և ալկիլքլորիդների փոխազդեցությունից 30-50%–անոց ալկալիների ներկայությամբ։ Մեթիլ–, էթիլ– և բենզիլեթերները կիրառվում են տեքստիլ, պլաստմասսաների և լուսանկարչական ժապավենների արդյունաբերության մեջ։

Էսթերներն ստացվում են թաղանթանյութի և թթուների կամ նրանց անհիդրիդների փոխազդեցությունից։

Քացախատները ստացվում են թաղանթանյութը քացախանհիդրիդի, քացախաթթվի և քիչ քանակի H_2SO_4 խառնուրդի հետ 30–45&nbsp;°C տաքացնելիս։ Հիմնականում ստացվում է եռքացախատը, որը կիրառվում է քացախատային մետաքս (արնել, կուրպլետ) ստանալու համար։

Նիտրատները ստացվում են թաղանթանյութը HNO_3-ի և H_2SO_4-ի խառնուրդով (նիտրացնող խառնուրդ) մշակելիս։ Հատկությունները և կիրառման բնագավառները կախված են նիտրման աստիճանից։ Լրիվ նիտրվածը (նիտրոթաղանթանյութ) կիրառվում է անծուխ վառոդի պատրաստման համար, իսկ մասամբ նիտրված նյութերը՝ պլաստմասսաների, կինո և լուսանկարչական ժապավենների, նիտրոլաքերի և նիտրոսոսինձների արտադրության մեջ։

Քսանտոգենատներն ստացվում են թաղանթանյութի ալկալիական լուծույթը ծծմբածխածնով (CS_2) մշակելիս։ Կիրառվում են արհեստական մետաքսի արտադրության մեջ և փաթեթավորման թաղանթներ (ցելոֆան) պատրաստելու համար։

## Տես նաև
* Թաղանթանյութային պլաստմասսաներ

Կատեգորիա:Եթերներ
Կատեգորիա:Էսթերներ
Թամիլական գրականություն

**Թամիլական գրականություն**,  թամիլ ժողովրդի գրականությունը։ Ստեղծվել է I հազարամյակի սկզբներին։ «Ապարանջանի պատմությունը», «Մարգարտյա գոտի» և երեք այլ էպիկական պոեմներում (I հազարամյակի 2-րդ կես) նկատելի է բուդդայականության և ջայնիզմի ազդեցությունը։

VII–VIII դարերի սկզբներին ծնունդ է առել բհաքթի գրականությունը՝ «4000 սուրբ հիմն» անթոլոգիան, «Սուրբ ժողովածուն»։ Ավելի ուշ շրջանում աչքի են ընկնում կրոնական բանաստեղծներ Արունագիրին (XV դ.), Շիվապրահասարը (XVII դար) Թայյումանավարը (XVIII դդար)։ XIX դարում տարածվել են լուսավորական գաղափարներ, մեծացել է հետաքրքրությունը ազգային գրականության նկատմամբ։ XVII–XVIII դդ. սկզբնավորված արձակը XIX դարում հաստատվում է որպես գրականության ինքնուրույն սեռ (Մայավարամ Վեդանայագամ Պիլլաի, 1826–1889): Արձակ ստեղծագործությունների հիմքում լուսավորական ռեալիզմն է։ XX դարի հայտնի ստեղծագործողներից են համարվում Սուպպիրամանիի Բարադին (1882–1921), Կալկի Կրիշնամուրթին (1899–1954), Ռ. Ա. Մահադևանը (1913–57), Պուդումեի Պիտտանը (1906–1948), Կ. Զագաննադան (ծն. 1906):

Կատեգորիա:Հնդկական գրականություն
Կատեգորիա:Գրականություն ըստ լեզվի
Խենադենդալ

**Խենադենդալ** (), քաղաք Հարավաֆրիկյան Հանրապետության հարավ-արևմուտքում՝ Արևմտյան Կապ նահանգի տարածքում։ Ընդգրկված է Օֆերբերխ շրջանի և Տիվատերսկլուֆ մունիցիպալիտետի կազմում։

## Պատմություն
Բնակավայրը, որն ավելի ուշ վերածվել է քաղաքի, հիմնադրվել է 1737 թվականին որպես Մորավիական եկեղեցու միսիոներական կայան և ի սկզբանե կոչվել է Բաֆիանսկլուֆ։ Իր ժամանակակից անվանումը քաղաքն ստացել է 1806 թվականին։

## Աշխարհագրական դիրք
Քաղաքը գտնվում է նահանգի հարավային մասում՝ Ռիֆիրսոնդերենդ (Զոնդերենդ) գետի աջ ափին, Բավիանսրիֆիր գետի միախառնման վայրի մոտ, նահանգի վարչական կենտրոնից մոտ 78 կմ հեռավորության վրա (ուղիղ գծով)։ Ծովի մակարդակից բացարձակ բարձրությունը 252 մետր է։

## Կլիմա
Կլիման բնութագրվում է որպես միջերկրածովյան ջերմ (*Csb *՝ ըստ Կյոպպենի դասակարգման)։ Միջին տարեկան ջերմաստիճանը կազմում է 16,3&nbsp;°C: Միջին ջերմաստիճանը ամենացուրտ ամսվա (հուլիսի) ընթացքում կազմում է 11,2&nbsp;°C, ամենաշոգ ամսվա (փետրվարի) ընթացքում՝ 21&nbsp;°C: Տեղումների հաշվարկային բազմամյա նորմը 523 մմ է։

## Բնակչություն
2011 թվականի պաշտոնական մարդահամարի տվյալներով՝ Խենադենդալի բնակչությունը կազմում էր 5663 մարդ, որոնցից տղամարդիկ կազմում էին 48,53 տոկոս, կանայք՝ համապատասխանաբար 51,47 տոկոս։ Ռասայական առումով՝ գունամորթները եղել են քաղաքի բնակչության 94 %-ը, նեգրոիդները՝ 3,07 %, սպիտակամորթները՝ 0,51 %, ասիացիները (այդ թվում՝ հնդիկներ)՝ 0,34%, այլ ցեղերի ներկայացուցիչները՝ 2,08 %։ Բնակիչների շրջանում ամենատարածված լեզուներն էին աֆրիկաանսը (94,89 %) և անգլերենը (3,06 %)։

## Տրանսպորտ
Քաղաքի միջով անցնում է R406 տարածաշրջանային խճուղին։ Մոտակա օդանավակայանը գտնվում է Վուստեր քաղաքում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հարավաֆրիկյան Հանրապետության քաղաքներ
Սենտ Հելինա Բեյ

**Սենտ Հելինա Բեյ** (, ), քաղաք Հարավաֆրիկյան Հանրապետության հարավ-արևմուտքում՝ Արևմտյան Կապ նահանգի տարածքում։ Ընդգրկված է Ուեսթ Քոսթ շրջանի և Սալդանյա Բեյ մունիցիպալիտետի կազմում։

## Պատմություն
1497 թվականի նոյեմբերի 7-ին Սուրբ Հեղինեի ծովածոցի ափին՝ այն վայրի մոտ, որտեղ ավելի ուշ հայտնվել է քաղաքը, ափ է իջել պորտուգալացի ծովագնաց Վասկո դա Գաման։

## Աշխարհագրական դիրք
Քաղաքը գտնվում է նահանգի արևմտյան մասում՝ Ատլանտյան օվկիանոսի ափին, նահանգի վարչական կենտրոն Քեյփթաունից մոտ 129 կիլոմետր (ուղիղ գծով) դեպի հյուսիս-հյուսիս-արևմուտք (NNW)։ Ծովի մակարդակից բացարձակ բարձրությունը 252 մետր է։

## Կլիմա
Քաղաքի կլիման մերձարևադարձային-միջերկրածովյան է։ Միջին տարեկան տեղումների քանակը կազմում է 204 մմ։ Առավելագույն տեղումների քանակը լինում է ապրիլից հոկտեմբեր ընկած ժամանակահատվածում։ Օդի միջին առավելագույն ջերմաստիճանը տատանվում է 16,6&nbsp;°C-ից (հուլիսին) մինչև 25,6&nbsp;°C (փետրվարին)։ Տարվա ամենացուրտ ամիսը հուլիսն է։ Միջին նվազագույն գիշերային ջերմաստիճանն այդ ամսում լինում է 7,9&nbsp;°C։

## Բնակչություն
2001 թվականի պաշտոնական մարդահամարի տվյալներով՝ բնակչությունը կազմում էր 7875 մարդ, որոնցից տղամարդիկ կազմում էին 47,92 տոկոս, կանայք՝ համապատասխանաբար 52,08 տոկոս։ Ռասայական առումով՝ գունամորթները եղել են քաղաքի բնակչության 66,67 %-ը, նեգրոիդները՝ 25,03 %, սպիտակամորթները՝ 8,27 %, ասիացիները (այդ թվում՝ հնդիկներ)՝ 0,04 %։ Քաղաքացիների շրջանում առավել տարածված լեզուներն էին աֆրիկաանսը (73,52 %), կոսան (24,23%), անգլերենը (2,17%) և սեսոտոն (0,08%)։

2011 թվականի պաշտոնական մարդահամարի անցկացման ընթացքում ստացված տվյալների համաձայն՝ Սենտ Հելինա Բեյում բնակվում էր 11 529 մարդ, որոնցից տղամարդիկ կազմում էին 49,49 տոկոսը, կանայք՝ համապատասխանաբար 50,51 տոկոսը։ Ռասայական առումով՝ գունամորթները եղել են  քաղաքի բնակչության 59,27 %-ը, նեգրոիդները՝ 29,66 %, սպիտակամորթները՝ 10,31 %, ասիացիները (այդ թվում՝ հնդիկներ)՝ 0,28 %, այլ ցեղերի ներկայացուցիչները՝ 0,48 %: Քաղաքի բնակիչների շրջանում առավել տարածված լեզուներն էին  աֆրիկաանսը (68,87 %), կոսան (25,71 %), անգլերենը (3,53 %) և սեսոտոն (0,36 %)։

## Ծանոթագրություններ
Թինդուֆ

**Թինդուֆ** (բերբերերեն՝ *Tinduf*, ), քաղաք Ալժիրի հարավ-արևմուտքում։ Համանուն վիլայեթի վարչական կենտրոնը։

## Պատմություն
right|240px|thumb|Թինդուֆ օազիս, 1880 թվական
Թինդուֆ քաղաքը կառուցվել է 1852 թվականին՝ թաջականտ ցեղի կողմից, մեկուսացված օազիսի կողքին։ 1895 թվականին ավերվել է սախրավական ռեգիբատ ցեղի կողմից, ընդ որում թաջականտ ցեղը վտարվել է տարածաշրջանից։ Քաղաքը ամայացած է մնացել մինչև 1934 թվականը՝ ֆրանսիական զորքերի այստեղ ժամանելը։

1962 թվականին՝ Ալժիրի անկախացումից հետո, քաղաքը ակտիվորեն կառուցապատվել և զարգացել է։ Տարածաշրջանը ռազմավարական նշանակություն ունի. այստեղ են գտնվում ալժիրյան ռազմաբազաները։

Քաղաքի մերձակայքում տեղակայված է Արևմտյան Սահարայից փախստականների չորս ճամբար, որտեղ բնակվում է ավելի քան 170 հազար մարդ։

## Աշխարհագրություն
Թինդուֆը գտնվում է Մավրիտանիայի և Մարոկկոյի սահմաններից ոչ հեռու՝ Բեշարից մոտ 720 կմ հարավ-արևմուտք՝ Ադրարից 770 կմ արևմուտք՝ Թամանրասետից 1475 կմ հյուսիս-արևմուտք՝ երկրի մայրաքաղաք Ալժիր քաղաքից 1460 կմ հարավ-արևմուտք։

## Բնակչություն
Բնակչությունը՝ ։ Բնակչության գրագիտության մակարդակը կազմել է 75,0 % (տղամարդկանց շրջանում` 79,7 %, իսկ կանանց շրջանում` 70,1 %)։

## Տրանսպորտ
Քաղաքից 7 կմ հյուսիս-արևմուտք գտնվում է Թինդուֆ օդանավակայանը, որը կանոնավոր չվերթներ է սպասարկում երկրի մայրաքաղաք, Ալժիր քաղաք, ինչպես նաև տեղական և միջազգային մի շարք այլ չվերթներ։ Թինդուֆը ավտոմոբիլային ճանապարհով կապվում է Բեշարի հետ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1852 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Կատեգորիա:Ալժիրի քաղաքներ
Կատեգորիա:Բնակավայրեր այբբենական կարգով
Ալ-Տուր

200px|մինի|ձախից
**Ալ-Տոր, Եգիպտոս** ( ), Եգիպտոսի Հանրապետության Հարավային Սինայի նահանգի վարչական կենտրոնը։ Բնակչությունը՝ 16 129 բնակիչ (2007)։ Գտնվում է Կարմիր ծովի Սուեզի ծոցի ափին՝ Սինայի թերակղզու հարավում, Շարմ Էլ Շեյխից մոտ 100 կմ հեռավորության վրա։ Ունի օդանավակայան ներքին չվերթներով, փոքր նավահանգիստ, հյուրանոց՝ Moses Bay :

## Անվանում
Ալ-Տոր քաղաքի պատմությունը սկսվում է փարավոնների ժամանակներից։ Առաջին բնակիչները քաղաքը կոչեցին Ռայֆե  () կամ պտղատու երկիր, քանի որ տարածքը հարուստ էր խուրմայի արմավենիներով։ Աստվածաշնչում քաղաքը հիշատակում է Էլիմ անունով։

Քաղաքի ժամանակակից անվանումը գալիս է լեռան արաբերեն անունից, որի վրա, ըստ Աբրահամյան կրոնների, Մովսես մարգարեն ստացել է Ուխտի տախտակները։ Այս լեռը Ղուրանում կոչվում է Ջեբել Էլ Թուր (անգլ.՝ Gebel El Tur) կամ Տուր Սինա։

## Բնակչություն
2007 թվականին ալ-Տորի բնակչությունը կազմում էր 16,129 բնակիչ։ Նրանցից շատերը բեդվին ցեղերի ժառանգներն են՝ Սավալահա, Ալիկատ, Մազինա, Աուարամա, Օուլադ Սաիդ, Կարարաշա, ibիբալիա, Հուվիտատ։

## Բուժիչ ջրեր
300px|մինի|աջից|Մովսեսի բաղնիքները
Էլ Տոր քաղաքը նահանգի մյուս բոլոր քաղաքներից տարբերվում է նրանով, որ ունի արտեզյան աղբյուրներ, ներառյալ այսպես կոչված «Մովսեսի բաղնիքները»՝ հինգ աղբյուրներից ջուրը հոսում է քարե բաղնիք։ Ծծմբային ջրի ջերմաստիճանը մոտ 37&nbsp;°C է։ Օգտագործվում է ռևմատիզմի և մաշկի հիվանդությունների բուժման համար։

## Պատմություն
Էլ Տորը Հարավային Սինայի նահանգի ամենահին քաղաքն է։ Հարևան Էլ Վադի գյուղում հայտնաբերվել են փարավոնների ժամանակների պատմական հուշարձաններ։

Հռոմեական կայսր Դիոկղետիանոսի օրոք քոչվոր ցեղերի կողմից Ռայֆա անապատում սպանվեցին մոտ 43 քրիստոնյա ճգնավոր վանականներ։ 6-րդ դարում Բյուզանդիայի կայսր Հուստինիանոս I-ը կառուցեց Ռայֆա վանքը։ Մեր օրերում Ռայֆայի վանքը առաջարկվում է ընդգրկվել ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի համաշխարհային ժառանգության օբյեկտների ցանկում։
450px|մինի|աջից
Մամլուքների օրոք Տոր նավահանգիստը Կարմիր ծովում Եգիպտոսի հիմնական նավահանգիստն էր, մինչդեռ Սուեզը միայն ռազմական նավահանգիստ էր։ Միայն Օսմանյան տիրապետության օրոք Սուեզը Տորից խլեց իր նշանակությունը որպես առևտրային նավահանգիստ։ Ժամանակին Եգիպտոսում Տոր քաղաքը  թարմ և աղած ձկների մատակարարման հիմնական աղբյուրն էր, սակայն ժամանակի ընթացքում այն կորցրեց իր նշանակությունը:1560 թվականին քաղաք այցելեց Վասիլի Պոզնյակովի ռուսական դեսպանատունը, որը Իվան IV-ը ուղարկել էր Սինայի վանք։ Ճամփորդության նկարագրության մեջ դեսպանները զեկուցել են.

։

Քաղաքով անցնում էր Մեքքա և հակառակ ուղղությանբ մուսուլման ուխտագնացների պատմական ուղին։

19-րդ դարի վերջին Օսմանյան կայսրության կառավարությունը բժշկական կարանտինային կենտրոններ ստեղծեց ափի մի քանի բնակավայրերում, այդ թվում՝ ալ-Տորում, վարակների տարածումը կանխելու համար։

## Կլիմա
Ալ-Տորի կլիման դասակարգվում է Կյոպպեն-Գայգերի համակարգով որպես տաք անապատային (BWh):

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Эт-Тур
* Карта Эт-Тура на Wikimapia
* Эт-Тур в ''Egypt Today''  {{Wayback|url=http://www.egypttoday.com/article.aspx?

Կատեգորիա:Աֆրիկա
Կատեգորիա:Եգիպտոս
Փանոյան

**Փանոյան**, հայկական ազգանուն։

## Ազգանունը կրողներ
* Հրաչիկ Փանոյան (1922-2000), բժիշկ, հոգեբույժ, առողջապահության կազմակերպիչ։
* Վրույր Մարտիրոսի Փանոյան (1907-1977), դերասան։

## Գրական հերոսներ
* *Արշակ Փանոյան*, Վարդգես Պետրոսյանի «Հայկական էսքիզներ» վիպակի հերոսներից։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայկական ազգանուններ
Կատեգորիա:Ազգանուններ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Անձնանվանական հիմքով ազգանուններ
Կատեգորիա:Յան վերջածանցով ազգանուններ
Կատեգորիա:Հունարեն հիմքով ազգանուններ
Բոլ (Չադ)

**Բոլ** (), քաղաք Չադում, Լաք վարչական շրջանի և նրա մեջ մտնող Մամդի դեպարտամենտի մայրաքաղաքը, նույնանուն ենթապրեֆեկտուրայի կենտրոնը։ Քաղաքի բնակչությունը կազմում է 11 հազար մարդ։

Քաղաքը գտնվում է Չադ լճի արևելյան ափին՝ Նջամենայից 500 կմ հարավ-արևելք։ Քաղաքից ոչ հեռու գտնվում է Բոլ Բերիմ օդանավակայանը (թռիչքուղու երկարությունը 800 մետր է)։ Սա Չադի 9 ասֆալտապատ օդանավակայաններից ամենակարճ թռիչքուղին է (50 օդանավակայան ասֆալտապատ չէ)։

## Բնակչություն

Ըստ բնակչության 2009 թվականի մարդահամարի (հրապարակված 2012 թվականին)՝ Բոլ ենթապրեֆեկտուրան Չադում բնակչության թվով 11-րդն է՝ 112 490 մարդ (57 806 տղամարդ և 54 684 կին)։ Որոշ աղբյուրներում սխալմամբ նրան են վերագրում կամ ողջ պրեֆեկտուրայի բնակչության կամ նրա ողջ քաղաքային բնակչության թիվը (օրինակ, 35 963 բնակիչ 2009 թվականին)։

Բոլում է ծնվել թեթև ատլետ Կալտումա Նաջինան (ծնվ՝ 1976 թվական)՝ Աֆրիկայի չեմպիոն 200 և 400 մետր հեռավորությունների վրա, 3 ամառային օլիմպիական խաղերի մասնակից։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Աֆրիկայի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Բնակավայրեր այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Չադի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Չադի քաղաքներ
Թանաքաձուկ

thumb|250px
**Թանաքաձուկ** (), տասնոտանիների կարգի գլխոտանի փափկամորթների սեռ։ Մարմինը երկարավուն է (մինչև 25 սմ), բաժանված գլխի և իրանի։ Կողքերին ունի լողակներ, բերանի շուրջը՝ ութ «ձեռքեր», որոնք կրում են ծծիչներ։ Ծայրերում լայնացած երկու ավելի երկար «ձեռքերը» ծառայում են որսը բռնելուն։ Իրանը ծածկված է թիկնոցով, որի տակ գտնվում է խեցին։ Թանաքագեղձի (ուղիղ աղիքի հավելված) արտադրած սեկրետը՝ սեպիան, ինքնապաշտպանության միջոց է, ջուրը գունավորում է և ապակողմնորոշում թշնամուն։ Վարում է հատակային կյանք, լողում է դանդաղ։ Ապրում է տաք և արևադարձային ծովերում։ Միսն օգտագործվում է որպես սննդանյութ։  Թանաքագեղձի սեկրետը կիրառվում է գեղանկարչության մեջ որպես կայուն, մուգ դարչնագույն ներկանյութ։ 

Կատեգորիա:Տասնոտանիներ
Սաֆագա

**Բուր-Սաֆագա**, *Սաֆագա*, *Պորտ Սաֆագա* (), առողջարանային ոչ մեծ քաղաք Եգիպտոսի Հանրապետությունում՝ Ալ Բահր ալ Ահմար կամ «Կարմիր ծով» կոչվող նահանգում։ Ընկած է Կարմիր ծովի արևմտյան ափին՝ Հուրգադա քաղաքից 53 կիլոմետր դեպի հարավ։ Քաղաքը հայտնի է նաև մերձակայքում արդյունահանվող ֆոսֆատի արտահանությամբ։ Աչքի է ընկնում շրջակա միջավայրի մաքրությամբ, սև ավազաբլուրներով, հանքային աղբյուրների առատությամբ, որոնք օգտակար են հատկապես արթրիտի, հենաշարժական համակարգի ու մաշկային հիվանդությունների, փսորիազի բուժման համար։
Բնակչության թվաքանակը 2018 թվականի հուլիս ամսվա տվյալներով եղել է 50 665։ Քաղաքն ունի հյուրանոց, հանգստյան տներ, առողջարաններ, բունգալոներ։

## Պատմություն
Բնակավայրը հիմնադրվել է մեր թվականությունից առաջ 282-268 թվականների միջակայքում, Սատիրուսի () նախաձեռնությամբ և Պտղոմեոս II (Ptolemy II Philadelphus) փարավոնի վախճանված քրոջ պատվին կոչվել է Ֆիլոտերա (): Ստեփանոս Բյուզանդացի պատմիչը հայտնում է, որ այն անվանվել է նաև *Ֆիլոտերիդա* ():

## Տրանսպորտ
Ամենամոտ օդանավակայանը Հուրգադայի օդանավակայանն է, որը գտնվում է Սաֆագայից շուրջ 50 կիլոմետր հետավորության վրա։ Քաղաքն ունի առևտրային, բեռնա-ուղևորատար նավահանգիստ, որտեղից կանոնավոր չվերթեր են կատարվում դեպի Հորդանանի և Սաուդյան Արաբիայի նավահանգիստներ։ Եգիպտոսի այլ բնակավայրերի հետ Սաֆագան կապված է երկաթուղով և ավտոմայրուղիներով։ Երթուղային ավտոբուսները օրական մի քանի չվերթ են կատարում դեպի Հուրգադա և այլ քաղաքներ, մասնավորապես՝ Նեղոսի հովտի Քենա քաղաքը, որի հետ Սաֆագան կապված է 164 կիլոմետրանոց բարեկարգ խճուղով։

## Պատկերասրահ

File:Kalawy Magic Life 01 2008.JPG|Քաղաքից 32 կմ հեռավորության վրա գտնվող *Կալավի ծովախորշ*ը
File:Safaga Red Sea.jpg|
File:Images from Safaga No 1..JPG|
Safaga.jpg|Նավահանգիստը


Images from Safaga No 2..JPG
Images from Safaga No 6..JPG
At Safaga port, Red Sea (3418647008).jpg
Industrial sunset at Safaga port (3417819699).jpg
Safaga - panoramio (2).jpg|


## Զբոսաշրջություն
Սաֆագան գրավում-հրապուրում է հատկապես խորասուզակներին, քայթսերֆինգի (օդապարուկային սերֆինգի) ու վինդսերֆինգի և ձկնորսության սիրահարներին։ 1993 թվականին այստեղ է անցկացվել վինդսերֆինգի աշխարհի առաջնությունը։

Քաղաքի դիմաց ընկած է Սաֆագա անմարդաբնակ կղզին։

## Կլիմա
Սաֆագային, ինչպես և Եգիպտոսի տարածքի զգալի մասին, բնորոշ է անապատային շոգ կլիման, *Köppen-Geiger climate classification system*-ի դասակարգմամբ՝  (BWh):

Ամենաբարձր ջերմաստիճանը գրանցվել է 2002 թվականի հուլիսի 30-ին՝ , ամենացածրը՝ 1993 թվականի փետրվարի 2-ին՝ :

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Сафага на мапі
* Египет // Атлас мира / сост. и подгот. к изд. ПКО «Картография» в 2009 г. ; гл. ред. Г. В. Поздняк. — М. : ПКО «Картография» : Оникс, 2010. — С. 145. — ISBN 978-5-85120-295-7 (Картография). — ISBN 978-5-488-02609-4 (Оникс).

## Արտաքին հղումներ
* * Potápěčská mapa oblasti Safaga
* 
* 

Կատեգորիա:Աֆրիկայի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Աֆրիկայի քաղաքներ
Կատեգորիա:Եգիպտոսի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Եգիպտոսի քաղաքներ
Թամիլներ

մինի|Թամիլական պսակադրության արարողություն
**Թամիլներ**(), ժողովուրդ Հարավային Հնդկաստանում, Թամիլնադ նահանգի հիմնական բնակչությունը։ Ընդհանուր թիվը՝ մոտ 76 միլիոն։ Ապրում են նաև Շրի Լանկայում, Մալայզիայում, Մյանմայում, Սինգապուրում, Օվկիանիայում։ Լեզուն թամիլերենն է։ Մեծ մասը դավանում է շիվայական հինդուիզմ, որոշ մասը՝ իսլամ։

Կատեգորիա:Հնդկաստանի ազգեր
Կատեգորիա:Դրավիդյան ժողովուրդներ
Զբոսաշրջիկը (ֆիլմ, Ռուսաստան)

**Զբոսաշրջիկը** (, ), 2021 թվականին նկարահանված ռուսական խաղարկային ֆիլմ, որի ռեժիսորը Անդրեյ Բատովն է, պրոդյուսերը՝ Սերգեյ Շչեգլովը։ Գլխավոր հերոսների կերպարները մարմնավորել են Ալեքսեյ Շևչենկոն և Ռիչարդ Սսերուվագին։ Երկրորդ պլանի դերերը կատարել են Մարիկա Լինդստրյոմը, Ստեն Լյունգգրենը, Ֆիլիպ Լիթները։

Կինոնկարը պատմում է ոստիկանության նախկին սպա Գրիշա Դմիտրիևի գլխավորությամբ Կենտրոնական Աֆրիկյան Հանրապետություն այցելած ռուս հրահանգիչների մի խմբի մասին (Գրիշա Դմիտրիևն արդեն վերջ է տվել բանդիտների դեմ պայքարելուն)։

Ֆիլմը նկարահանվել է 2021 թվականի մարտ-ապրիլ ամիսներին, և առաջին անգամ ցուցադրվել Կենտրոնական Աֆրիկյան Հանրապետության մայրաքաղաք Բանգիի Բարտելեմի Բոգանդայի անվան մարզադաշտում։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 

Կատեգորիա:2020-ականների ռուսերեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:Աֆրիկայի արվեստ
Կատեգորիա:Աֆրիկայի մշակույթ
Կատեգորիա:Աֆրիկյան կինո
Կատեգորիա:Վագների խումբ
Կատեգորիա:2021 ֆիլմեր
Գաբրիել եպիսկոպոս

**Գաբրիել եպիսկոպոս** (), հայ հոգևորական գործիչ, Արղնիի թեմի առաջնորդ։

## Կենսագրություն
726 թվականին, Գաբրիել եպիսկոպոսը մասնակցել է Ամենայն Հայոց կաթողիկոս Հովհաննես Գ Օձնեցու և Ասորական ուղղափառ եկեղեցու առաջնորդ Աթանաս Գ պատրիարքի նախաձեռնած Մանազկերտի ժողովին։ Հայերի կողմից ժողովին մասնակցել է 31 եպիսկոպոս և 8 վարդապետ, իսկ ասորական կողմից՝ 8 եպիսկոպոս։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ առաքելական եպիսկոպոսներ
Կատեգորիա:8-րդ դարի հայ եպիսկոպոսներ
Թառափազգիներ

thumb|300px|Թառափ
**Թառափազգիներ** (), կռճիկային գանոիդների խմբի ձկների ընտանիք։

## Ընդհանուր բնութագիրը
Դունչը երկարացած է, ատամներ չունեն։ Մարմնի վրա կան 5 շարք (1-ը մեջքին, 2-ական կողքերին) ոսկրային գոյացումներ՝ «բզեզիկներ»։ Բերանի ներքին շրթունքին ունեն 4 բեղիկ։ Ներքին կմախքը կռճիկային է, առանց ողների։ Կրծքային լողակի առջևի ճառագայթը հաստ փշի տեսքով է։

Հայտնի է 4 սեռ (23 տեսակ), թառափներ, բահաքթեր, կեղծ բահաքթեր, թիաքթեր։ Տարածված են Հյուսիսային կիսագնդում։ Ամենախոշոր թառափի մարմնի երկարությունը հասնում է մինչև 9 մ։

## Բազմացումը
Բազմանում են միայն գետերում՝ քաղցրահամ ջրերում։ Ձվադրում են գարնանը և ամռանը, ձկնկիթը դնում են ջրի հատակին։ Թառափազգիների մի մասն ապրում է քաղցրահամ ջրերում (թիաքթեր, կեղծ բահաքթեր, ամերիկյան և լճային թառափներ), մյուս մասը կիսագաղթող կամ գաղթող է. ձվադրման համար մտնում է գետ, ապա նորից վերադառնում ծով։ Սեռահասուն են դառնում կյանքի 8–10 տարում։

## Սննդառություն
Սնվում են մանր ձկներով, հատակային անողնաշարավոր կենդանիներով։ Արժեքավոր արդյունագործական ձկներ են, ունեն համեղ միս (10–15% ճարպ է պարունակում) և արժեքավոր ձկնկիթ՝ սև խավիար։

## Տարածվածություն
Տարածված են Կասպից և Ազովի ծովերում, որտեղ 1914-ից բուծվում են նաև արհեստական եղանակով։

## Արդյունաբերական նշանակություն
Թառափազգիների համաշխարհային որսի հիմնական մասը բաժին է ընկնում Ռուսաստանին։ 

Կատեգորիա:Թառափազգիներ
Թառսյունի

**Թառսյունի**, *Ներսես Սազանդարյան*, () հայ գուսան։ Հորինել և կատարել է թառի նվագակցությամբ (այստեղից էլ կեղծանունը՝ թառ և Սյունի(ք)։ Հայտնի են Թառ-Սյունու «Սյունեցու կյանքից», «Լսեք, ո՜վ սիրելիք», «Քոխվան մեծ խալխին», «Օրը մեկին» և այլ երգեր։

Մահացել է 1927 թվականին, Խնձորեսկ գյուղում։

## Երկեր
* Սազանդարյան Ն., Նոր երգարան, Թ., 1898:

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ գուսաններ
Կատեգորիա:Ստեղծագործական կեղծանուններ
Դարիո Յազբեկ Բերնալ

**Դարիո Յազբեկ Բերնալ** (, ), մեքսիկացի դերասան, որն առավել հայտնի է Նեթֆլիքսի «Ծաղիկների տունը» հեռուստասերիալում կատարած Խուլիանի դերով։

## Վաղ կյանք
Նրա ծնողներն են Սերխիո Յազբեկը և Պատրիսիա Բերնալը, ունի դերասան հարազատներ, քույրը Թամարա Յազբեկ Բերնալն է, իսկ խորթ եղբայրը՝ Գաել Գարսիա Բերնալը։ Դեռևս փոքր ժամանակից շրջապատված լինելով ֆիլմերով նա նույնպես որոշել է դառնալ դերասան։

## Ֆիլմագրություն

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 

Կատեգորիա:21-րդ դարի դերասաններ
Կատեգորիա:Հեռուստատեսային դերասաններ
Կատեգորիա:Մեքսիկացի դերասաններ
Կատեգորիա:Մեքսիկացի կինոդերասաններ
Ալեքսեյ Բարսով

**Ալեքսեյ Վլադիմիրովիչ Բարսով** ( ուզբեկերեն Aleksey Barsov', ), ուզբեկ շախմատիստ, գրոսմայստեր (2000)*։ Ուզբեկստանի կրկնակի չեմպիոն (2006 և 2010)։*

## Կենսագրություն
Ալեքսեյ Բարսովը ծնվել է Սամարղանդ քաղաքում։ 1987 թվականին ավարտել է Սամարղանդի պետական համալսարանի իրավաբանական ֆակուլտետը։ Որոշ տարիներ նա եղել է ՖԻԴԵ -ի աշխարհի նախկին չեմպիոն Ռուստամ Կասիմջանովի մարզիչը։ Ալեքսեյ Բարսովի առաջին մարզիչները եղել են Գրիգորի Էստերլիսը, Վիկտոր Իզմայլովը, Սերգեյ Պինչուկը։ 1992 թվականի դարձել է շախմատի միջազգային վարպետ (IM)։

«Դինամո» Կենտրոնական խորհրդի առաջնությունում զբաղեցրել է 3-րդ տեղը (1989, Լենինգրադ), 1999 թվականի Ասիայի առաջնությունում կիսել է 3-րդից-5-րդ տեղը։ 2006, 2010 թվականներինն եղել է Ուզբեկստանի չեմպիոն։ 2000 թվականի Ստամբուլի Օլիմպիական խաղերում արժանացել է անհատական ոսկե մեդալի՝ 2-րդ պահեստային։ Երկու Աշխարհի առաջնությունների մասնակից է՝ 2001 (Մոսկվա) և 2004 (Տրիպոլի)։

Ուզբեկստանի ազգային հավաքականի կազմում նա մասնակցել է հինգ օլիմպիադայի (2000, 2004-2010)։

## Վարկանիշի փոփոխության գրաֆիկ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*Անձնական քարտը ՖԻԴԵ-ի կայքում
*Պարտիաները chessgames.com կայքում
*Անձնական քարտը 365chess.com կայքում
*Մասնացությունը օլիմպիադաներում

Կատեգորիա:Շախմատային օլիմպիադաների մասնակիցներ
Կատեգորիա:Շախմատի գրոսմայստերներ
Կատեգորիա:Ուզբեկ շախմատիստներ
Ալֆոնսո Հերերա

**Ալֆոնսո «Պոնչո» Հերերա** (, ՄՀԱ ), ի ծնե՝ **Ալֆոնսոն  Հերերա Ռոդրիգես** (, ), մեքսիկացի դերասան և երգիչ։

## Կենսագրություն
մինի
Ծնվել է Մեխիկո քաղաքում։ Ունի ավագ եղբայր (Ալեհանդրո) և կրտսեր եղբայր (Օսկար)։ Սովորել է «Էրդոն» ակադեմիայում, որը էքստրա դասի հեղինակավոր բրիտանական դպրոց է (այնտեղ տարբեր ժամանակահատվածներում սովորել են Գաել Գարսիա Բերնալը և Խիմենա Սարինյանան) և ավարտել է ուսումը 2002 թվականին։ Ցանկացել է դառնալ օդաչու և ավիացիոն դպրոց ընդունվելու համար պատրաստվել է տեղափոխվել Տեխաս նահանգի Սան Անտոնիո քաղաք։ Սակայն մտափոխվել է և ընդունվել է դերասանական կրթության կենտրոն, որը պատկանել է լատինամերիկյան մեդիակոնգլոմերատ «Televisa»-ին։

### Անձնական կյանք
2016 թվականին ամուսնացել է Դիանա Վասկեսի հետ։ Զույգն ունի երկու որդի, Դանիելը, որը ծնվել է 2016 թվականի սեպտեմբերի 22-ին և Նիկոլասը, որը ծնվել է 2020 թվականի սեպտեմբերի 22-ին։

## Ֆիլմագրություն

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* պաշտոնական կայքէջ
* 
* 
* 

Կատեգորիա:20-րդ դարի դերասաններ
Կատեգորիա:21-րդ դարի դերասաններ
Կատեգորիա:Մեքսիկացի դերասաններ
Կատեգորիա:Մեքսիկացի երգիչներ
Կատեգորիա:Մեքսիկացի իրավապաշտպաններ
Կատեգորիա:Մեքսիկացի կինոդերասաններ
Կատեգորիա:Մեքսիկացի մոդելներ
Քլեյնմոնդ

**Քլեյնմոնդ** (), փոքր քաղաք Հարավաֆրիկյան Հանրապետության հարավ-արևմուտքում՝ Արևմտյան Կապ նահանգի տարածքում։ Ընդգրկված է Օֆերբրեխ շրջանի և Օֆերստրանդ մունիցիպալիտետի կազմում։

## Պատմություն
Բնակավայրը, որն ավելի ուշ վերածվել է քաղաքի, թաունշիփի կարգավիճակ է ստացել 1929 թվականին։ 1959 թվականին Քլեյնմոնդը ստացել է մունիցիպալիտետի կարգավիճակ։

## Աշխարհագրական դիրք
Քաղաքը գտնվում է նահանգի հարավային մասում՝ Ատլանտյան օվկիանոսի Սանդաուն ծովածոցի ափին, նահանգի վարչական կենտրոն Քեյփթաունից մոտ 40 կիլոմետր (ուղիղ գծով) հարավ-արևելք։ Ծովի մակարդակից բացարձակ բարձրությունը  0 մետր է։

## Կլիմա
Քաղաքի կլիման մերձարևադարձային-միջերկրածովյան է։ Միջին տարեկան տեղումների քանակը կամզում է 747 մմ։ Ամենաշատ տեղումներ լինում են  ապրիլից հոկտեմբեր ընկած ժամանակահատվածում։ Օդի միջին առավելագույն ջերմաստիճանը տատանվում է 15,8&nbsp;°C-ից (հուլիսին) մինչև 25,5&nbsp;°C (փետրվարին)։ Տարվա ամենացուրտ ամիսը հուլիսն է։ Միջին նվազագույն գիշերային ջերմաստիճանը այդ ամսում լինում է 7&nbsp;°C։

## Բնակչություն
2011 թվականի պաշտոնական մարդահամարի տվյալներով՝ Քլեյնմոնդի բնակչությունը կազմել է 6634 մարդ, որոնցից տղամարդիկ կազմել են 50,06 տոկոս, կանայք՝ համապատասխանաբար 49,94 տոկոս։ Ռասայական առումով սպիտակամորթները կազմում էին քաղաքի բնակչության 36,34 %-ը, նեգրոիդները՝ 34,79 %-ը, գունամորթները՝ 27,63 %-ը, ասիացիները (այդ թվում՝ հնդիկները)՝ 0,33 %-ը, այլ ցեղերի ներկայացուցիչները՝ 0,9%-ը։ Քաղաքացիների շրջանում առավել տարածված լեզուներն էին աֆրիկաանսը (60,13 %), կոսան (25,53 %), անգլերենը (7,56 %) և սեսոտոն (3,23 %)։

## Տրանսպորտ
Քաղաքով անցնում է R44 տարածաշրջանային խճուղին։ Մոտակա օդանավակայանը տեղակայված է Հերմանուս քաղաքում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հարավաֆրիկյան Հանրապետության քաղաքներ
Թաջնիս

**Թաջնիս**, **թեջնիս**, Մերձավոր և Միջին Արևելքի, Միջին Ասիայի ժողովուրդների գրականություններում, ինչպես և հայ աշուղական պոեզիայում ընդունված ոճական հնարանքների խումբ։

Թաջնիսը երկու և ավելի նույնանուն բառերի օգտագործումն է միևնույն տողում։ Զանազանում են 7 տեսակ թաջնիս, լրիվ (թամ) թաջնիս կազմվում է գրությամբ և հնչումով միևնույն, իմաստով տարբեր բառերից (գուր–իշայծյամ, գուր–գերեզման)։ Անկատար (պակասավոր–նաղես) թաջնիսում համադրվում է 2 բառ, որոնք համընկնում են բաղաձայններով, տարբերվում՝ կարճ ձայնավորներով (խալղ–ժողովուրդ, խոլղ–բնավորություն, բարք), բաղադրյալի (մորաքաբ) դեպքում՝ մեկ բառին համապատասխանում է նույն հնչումն ունեցոդ 2 բառ՝ մատանի–մատ անի, հասարակական– հասարակ ական)։

Կատեգորիա:Գրական ժանրեր
Շանթալ Յուդում

**Շանթալ Յուդում** (, ), կամերունցի կին կինոգործիչ՝ ռեժիսոր, պրոդյուսեր

2011 թվականին Յուդումը նկարահանել է «*Au coeur de l'amour*» հեռուստասերիալը, որը հեռարձակվել է *TV5* և *Canal 2* հեռուստաալիքներով։ Այդ ստեղծագործության մեջ հետաքրքրաշարժ դրվագներով ներկայացվել է մի երիտասարդ կնոջ ինտրիգներով հագեցած կյանքի պատմությունը։ Առաջին սերիաներում գլխավոր հերոսուհու կերպարը մարմնավորել է դերասանուհի Ռուենը, այնուհետև վերջինիս փոխարինել է Վալերի Դյուվալը։ Տավորիչ դերակատարմամբ հանդես է եկել նաև Ալեն Բոմոն։ Յուդումի ռեժիսորական հիշարժան աշխատանքներից է նաև 2014 թվականին նկարահանած «*Քաղցր պար*» ֆիլմը (գլխավոր դերերում՝ Պելաժի Նգիատեու և Ալեն Բոմո Բոմո), որի գլխավոր հերոսուհին՝ Տատյանան, «հազար կտոր է լինում», որպեսզի կարողանա սահուն կերպով համատեղել իր երկու սերերը՝ սերը պարի և սերը Ժակ անունով մի երիտասարդի նկատմամբ։
 
2017 թվականը կին ռեժիսորի համար նշանավորվել է *AISSA* վեբ-սերիալի բեմականացումների ղեկավարմամբ  և *Rêve Corrompu* ֆիլմի նկարահանումներով։ Ընդսմին՝  *Aissa*-ն ներկայացվել է *Vues d'Afrique* կինոփառատոնում և Ուագադուգուում կայացած կինոյի և հեռուստատեսության համաաֆրիկյան փառատոնում, իսկ *Rêve Corrompu*-ն 2018 թվականին *Central African Écrans Noirs Festival* կինոփառատոնում մրցանակի է առաջադրվել «Լավագույն վավերագրական ֆիլմ» անվանակարգում։

2018 թվականին Յուդումը Ֆրենսիս Տենեի հետ համատեղ նկարահանել է *Mimi la Bobonne* հեռուստասերիալը, որը ներկայացվել է Յաունդեում անցկացված *Films de Femmes* («կանանց ֆիլմեր») միջազգային կինոփառատոնում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Կամերունցի կինոռեժիսորներ
Ֆանրեյնսդորպ

**Ֆանրեյնսդորպ** (), քաղաքը Հարավաֆրիկյան Հանրապետության հարավ-արևմուտքում՝ Արևմտյան Կապ նահանգի տարածքում։ Ընդգրկված է Ուեսթ Քոսթ շրջանի և Մացիկամա մունիցիպալիտետի կազմում։

## Պատմություն
Ֆանրեյնսդորպը հիմնադրվել է 1887 թվականին ֆերմեր Բենիամին Վան Ռեյնի հողերում, որի անունով էլ կոչվել է քաղաքը։ 1913 թվականին Ֆանրեյնսդորպին շնորհվել է մունիցիպալիտետի կարգավիճակ։

## Աշխարհագրական դիրք
Քաղաքը գտնվում է նահանգի հյուսիս-արևմտյան մասում՝ Նամա-Կարու կիսաանապատային շրջանում, նահանգի վարչական կենտրոն Քեյփթաունից մոտ 253 կմ դեպի հյուսիս-հյուսիս-արևելք (NNE) (ուղիղ գծով)։ Ծովի մակարդակից բացարձակ բարձրությունը 107 մետր է։

## Կլիմա
Կլիման քաղաքի մերձարևադարձային-միջերկրածովյան է։ Միջին տարեկան տեղումների քանակը կազմում է 133 մմ։ Առավելագույն տեղումների քանակը լինում է ապրիլից հոկտեմբեր ընկած ժամանակահատվածում։ Օդի միջին առավելագույն ջերմաստիճանը տատանվում է 19,3&nbsp;°C-ից (հուլիսին) մինչև 32,3&nbsp;°C (փետրվարին)։ Տարվա ամենացուրտ ամիսը հուլիսն է։ Միջին նվազագույն գիշերային ջերմաստիճանն այդ ամսվա համար կազմում է 5,9&nbsp;°C։

## Բնակչություն
2001 թվականի պաշտոնական մարդահամարի տվյալներով՝ բնակչությունը կազմում էր 5225 մարդ, որոնցից տղամարդիկ կազմում էին 50,53 տոկոսը, կանայք՝ համապատասխանաբար 49,47 տոկոսը։ Ռասայական առումով, գունամորթները եղել են քաղաքի բնակչության 72,73 %-ը, սպիտակամորթները՝ 23,94 %, նեգրոիդները՝ 3,22 %, ասիացիները (այդ թվում՝ հնդիկներ)՝ 0,11 %։ Քաղաքացիների շրջանում առավել տարածված լեզուներն էին աֆրիկաանսը (96,38 %), անգլերենը (1,84 %) և կոսան (1,16 %)։

2011 թվականի պաշտոնական մարդահամարի ընթացքում ստացված տվյալների համաձայն՝ Ֆանրեյնսդորպում ապրում էր 6272 մարդ, որոնցից տղամարդիկ կազմում էին 48,29 տոկոս, կանայք՝ համապատասխանաբար 51,71 տոկոս։ Ռասայական առումով գունամորթները կազմում էին քաղաքի բնակչության 71,91 %-ը, սպիտակամորթները՝ 19,72 %, նեգրոիդները՝ 6,94 %, ասիացիները (այդ թվում՝ հնդիկները)՝ 0,41 %, այլ ցեղերի ներկայացուցիչները՝ 1,04 %։ Քաղաքի բնակիչների շրջանում առավել տարածված լեզուներն էին աֆրիկաանսը (95,34%), անգլերենը (1,63 %) և կոսան (1,21%)։

## Տրանսպորտ
Քաղաքով անցնում է  N7 ազգային ավտոճանապարհը, ինչպես նաև R27 տարածաշրջանային խճուղին։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հարավաֆրիկյան Հանրապետության քաղաքներ
Թավիշ

մինի|Կապույտ թավիշ
**Թավիշ**, **մախմուր**, երեսի կողմից թավ, փափուկ, կարճ (1–2 մմ) ուղղաձիգ խավով գործվածք։ Խիտ հենքը բնական մետաքսից կամ քիմիական մանրաթելից է, աստառաթելերը կամ միջնաթելերը բամբակյա են, երբեմն՝ մանված մետաքսից։ Թավշե գործվածքներում օգտագործվում են նաև ոսկյա և արծաթյա թելեր։ Բարձր խավով հենքային թավիշը կոչվում է *պլյուշ*։ Պատրաստվում է նաև միջնաթելային թավիշ (կիսաթավիշ, վելվետ)։ Թավիշը լինում է տարբեր գույների։ Օգտագործվում է հագուստի և դեկորատիվ նպատակների համար։ Միջնադարում թավիշը տարածված է եղել հիմնականում Իտալիայում և Կոստանդնուպոլսում։

Միջնադարյան Հայաստանում պատրաստված թավիշը օգտագործվել է մեծ մասամբ եկեղեցու վարագույրների, ծածկոցների և հոգևորականների զգեստների համար։ XVIII դ. Լազարյանների գործարանի (Մոսկվայի մոտ) արտադրած թավիշով պաստառում էին ռուսական կայսերական պալատի պատերը։ Այժմ առավելապես հայտնի է ֆրանսիական Լիոն քաղաքի թավիշը։

Կատեգորիա:Գործվածքներ
Քալեդոն (ՀԱՀ)

**Քալեդոն** (), քաղաքը Հարավաֆրիկյան Հանրապետության հարավ-արևմուտքում՝ Արևմտյան Կապ նահանգի տարածքում։ Ընդգրկված է Օֆերբերխ շրջանի կազմում։ Տիվատերսկլուֆ տեղական համայնքի վարչական կենտրոնն է։

## Պատմություն
Բնակավայրը, որն ավելի ուշ վերաճել է քաղաքի, հիմնադրվել է 1715 թվականին և սկզբնապես կոչվել է Զվարտեբերխ (կամ Զվարտեբերխբադ)։ Իր ժամանակակից անվանումը քաղաքն ստացել է 1813 թվականին ի պատիվ Քալեդոնի 2-րդ կոմս սըր Դյու Պրե Ալեքսանդերի, որը Կապի գաղութի բրիտանական նահանգապետն է 1807-1811 թվականներին։ 1884 թվականին Քալեդոնն ստացել է մունիցիպալիտետի կարգավիճակ։

## Աշխարհագարական դիրք
Քաղաքը գտնվում է նահանգի հարավ-արևմտյան մասում՝ Բադսրիֆիր գետի ափին, նահանգի վարչական կենտրոն Քեյփթաունից մոտավորապես 68 կմ (ուղիղ գծով) դեպի արևելք-հարավ-արևելք (ESE): Ծովի մակարդակից բացարձակ բարձրությունը կազմում է 255 մետր։

## Կլիմա
Կլիման բնութագրվում է որպես միջերկրածովյան տաք (*Csb *՝ ըստ Կյոպպենի դասակարգման)։ Միջին տարեկան ջերմաստիճանը կազմում է 15,9&nbsp;°C: Միջին ջերմաստիճանը ամենացուրտ ամսվա (հուլիսի) ընթացքում կազմում է 11&nbsp;°C, ամենաշոգ ամսվա (փետրվարի) ընթացքում՝ 20,1&nbsp;°C: Տեղումների հաշվարկային բազմամյա նորմը կազմում է 596 մմ։

## Բնակչություն
2011 թվականի պաշտոնական մարդահամարի տվյալներով՝ Քալեդոնի բնակչությունը կազմում էր 30 337 մարդ, որոնցից տղամարդիկ կազմում էին 50,08 տոկոս, կանայք՝ համապատասխանաբար 49,92 տոկոս։ Ռասայական առումով գունամորթները եղել են քաղաքի բնակչության  69,65 %-ը, սպիտակամորթները՝ 15,64 %, նեգրոիդները՝ 13,66 %, ասիացիները (այդ թվում՝ հնդիկներ)՝ 0,25 %, այլ ցեղերի ներկայացուցիչները՝ 0,81 %։ Բնակիչների շրջանում առավել տարածված լեզուներն էին աֆրիկաանսը (85,3 %), կոսան (7,07%), անգլերենը (2,89%) և սեսոտոն (2,4%)։

## Տրանսպորտ
Քաղաքով անցնում է N2 ազգային խճուղին, ինչպես նաև  R316 տարածաշրջանային խճուղին։ Գործում է երկաթուղային կայարան։ Ամենամոտ օդանավակայանը տեղակայված է Հերմանուս քաղաքում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հարավաֆրիկյան Հանրապետության քաղաքներ
Շահնազարյան

**Շահնազարյան**, հայկական ազգանուն։

Շահնազար թարգմանաբար նշանակում է թագավորի բարեհաճությանն արժանացած։

## Ազգանունը կրողներ
* Ագնեսա Կոնստանտինի Շահնազարյան (1980), դերասանուհի։
* Աշոտ Սուրենի Շահնազարյան (1949), պետական գործիչ։
* Ասլան Միքայելի Շահնազարյան (1877-1955), պատմաբան։
* Արթուր Միհրդատի Շահնազարյան (1958), երգահան, կոմիտասագետ, խազագետ։
* Արմեն Բաբկենի Շահնազարյան (1978), պետական գործիչ։
* Արշակ Գաբրիելի Շահնազարյան (1872-1942), բանաստեղծ, արձակագիր։
* **[[Բորիս Շահնազարյան (այլ կիրառումներ)|Բորիս Շահնազարյան]]**
** Բորիս Գերասիմի Շահնազարյան (*Շահնազարով*) (1905-1993), նկարիչ։ 
** Բորիս Հարությունի Շահնազարյան (1941), տնտեսագետ-կիբեռնետիկ։
* Գևորգ Մեխակի Շահնազարյան (1927), քիմիկոս-օրգանիկ։
* Գուրգեն Անուշավանի Շահնազարյան (1945-1992), ազատամարտիկ։
* Դավիթ Գուրգենի Շահնազարյան (1954), քաղաքական գործիչ։
* Թագուհի Շահնազարյան (*Թագուհի Շահնազարյան-Զարյան*, 1887-1962), դաշնակահարուհի։
* Թամար Կոստանդինի Շահնազարյան (*[[Մելիք-Շահնազարյան]]*, 1901-1978), երգչուհի (մեցցո-սոպրանո), մանկավարժ։
* Թեմուր Նորիկի Շահնազարյան (1967), գնդապետ, գեներալ-մայոր։
* Լևոն Շահնազարյան (ծնվ․ 1987), արձակագիր։
* Կարապետ Շահնազարյան (*Շահնազարյանց*), (1814-1865), մշակութային, եկեղեցական գործիչ։
* Նելլի Սևանի Շահնազարյան (ծնվ․ 1952), արձակագիր։
* Նիկոլայ Շահնազարյան (1946-2024), բանաստեղծ, արձակագիր, մանկագիր, թարգմանիչ։
* Սարգիս Գրիգորի Շահնազարյան (1911-1974), մանկավարժ։

## Գրական հերոսներ
* *Մուսայել Շահնազարյան*, Վարդգես Պետրոսյանի «Հայկական էսքիզներ» վիպակի հերոսներից։
* *Վանիկ Շահնազարյան*, Արամ Վարդանյանի «Մեղավոր հոգու շշունջը» վեպի հերոսներից։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայկական ազգանուններ
Կատեգորիա:Ազգանուններ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Անձնանվանական հիմքով ազգանուններ
Կատեգորիա:Յան վերջածանցով ազգանուններ
Կատեգորիա:Արաբերեն հիմքով ազգանուններ
Կատեգորիա:Պարսկերեն հիմքով ազգանուններ
Եդիգարյան

**Եդիգարյան**, հայկական ազգանուն։

## Ազգանունը կրողներ
* Աշոտ Սահակի Եդիգարյան (1950), դերասան։
* Արամայիս Ամրաստանի Եդիգարյան (1924-2010), ճարտարագետ-էլեկտրաքիմիկոս։
* Արթուր Գեղամի Եդիգարյան (1987), ֆուտբոլիստ։
* Արմեն Արայի Եդիգարյան (1965), դիվանագետ։
* Արտակ Գեղամի Եդիգարյան (1990), ֆուտբոլիստ։
* Իվետա Աշոտի Եդիգարյան (1981), դերասանուհի և երգչուհի։
* Էդուարդ Գրիգորի Եդիգարյան (1943-2019), բեմանկարիչ։
* Նաիրա Եդիգարյան (ծնվ․ 1978), մանկագիր, դերասանուհի։

## Գրական հերոսներ
* *Ավետիս Եդիգարյան*, Վարդգես Պետրոսյանի «Հայկական էսքիզներ» վիպակի հերոսներից։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայկական ազգանուններ
Կատեգորիա:Ազգանուններ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Անձնանվանական հիմքով ազգանուններ
Կատեգորիա:Յան վերջածանցով ազգանուններ
Կատեգորիա:Պարսկերեն հիմքով ազգանուններ
Հոլհոլ

thumb|right|310px|Երկաթուղային կամուրջ
**Հոլհոլ** կամ **Հոլ-Հոլ** (), քաղաք Ջիբութիում՝ Ալի Սաբիյեհ երկրամասում։

## Նկարագրություն
Հոլհոլը ձևավորվել է Ադիս Աբեբան Ջիբութիի հետ կապող երկաթգծի կառուցման ժամանակ և համարվում է կայարաններից մեկը։ Երկաթգծի ուղեկամուրջը կառուցվել է 1900 թվականին և ունի 29 մետր բարձրություն, 45 մետր երկարություն։

Ըստ 2007 թվականի մարդահամարի տվյալների՝ Հոլհոլը ունի 4904 բնակիչ։ Երկրում մեծությամբ յոթերորդ քաղաքն է։ Քաղաքում գործում է «Էլ Հաջ Հասան Գուլեդա» ռազմական ակադեմիան։ Քաղաքից մեկ կմ հեռավորության վրա գտնվում է քոլեջը։

## Տրանսպորտ
Հոլհոլը ծառայում է որպես կայարան «Ադիս Աբեբա-Ջիբութի» երկաթգծի համար։ Ձգվում է համար 5 ազգային մարուղու երկայնքով։

## Կլիմա

## Բնակչություն
Քաղաքի բնակիչները պատկանում են տարբեր էթնիկական խմբերի, մասնավորապես՝ Աֆրո-ասիական, գերակշռում են Իսսա ժողովուրդները։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Satellite map at Maplandia.com
* MSN Map — elevation = 470m
* www.topglobus.ru 

Կատեգորիա:Աֆրիկայի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Աֆրիկայի քաղաքներ
Կատեգորիա:Ջիբութիի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Ջիբութիի քաղաքներ
Հոփֆիլդ (ՀԱՀ)

**Հոփֆիլդ** (), քաղաքը Հարավաֆրիկյան Հանրապետության հարավ-արևմուտքում՝ Արևմտյան Կապ նահանգի տարածքում։ Ընդգրկված է Ուեսթ Քոսթ շրջանի և Սալդանյա Բեյ մունիցիպալիտետի կազմում։

## Պատմություն
Ժամանակակից քաղաքի տեղում բնակավայրը հիմնադրվել է 1852 թվականին Լանգեքյոյլ (Langekuil) ֆերմայի տարածքում։ 1914 թվականին Հոփֆիլդն ստացել է մունիցիպալիտետի կարգավիճակ։ Անունը կապված է քաղաքի երկու հիմնադիրների՝ մայոր Ուիլյամ Հոփի և Ֆիլդի ազգանունների հետ։

## Աշխարհագրական դիրք
Քաղաքը գտնվում է նահանգի արևմտյան մասում՝ Բերխրիֆիր գետից հարավ, Սալդանյա Բեյ ծովածոցից արևելք, նահանգի վարչական կենտորն Քեյփթաունից դեպի հյուսիս-հյուսիս-արևմուտք (NNW)՝ մոտ 92 կմ հեռավորության վրա։ Ծովի մակարդակից բացարձակ բարձրությունը 56 մետր է։

## Կլիմա
Քաղաքի կլիման մերձարևադարձային-միջերկրածովյան է։ Միջին տարեկան տեղումների քանակը կազմում է 262 մմ։ Առավելագույն տեղումների քանակը լինում է ապրիլից հոկտեմբեր ընկած ժամանակահատվածում։ Միջին առավելագույն ջերմաստիճանը տատանվում է 17,1&nbsp;°C-ից  (հուլիսին) մինչև 28,3&nbsp;°C (փետրվարին)։ Տարվա ամենացուրտ ամիսը հուլիսն է։ Միջին նվազագույն գիշերային ջերմաստիճանն այդ ամսում լինում է 7&nbsp;°C։

## Բնակչություն
2001 թվականի պաշտոնական մարդահամարի տվյալներով՝ բնակչությունը կազմում էր 1836 մարդ, որոնցից տղամարդիկ կազմում էին 46,13 տոկոս, կանայք՝ համապատասխանաբար 53,87 տոկոս։ Ռասայական առումով, գունամորթները եղել են  քաղաքի բնակչության 77,45 %-ը, սպիտակամորթները՝ 22,55 %։ Քաղաքացիների շրջանում ամենատարածված լեզուներն էին աֆրիկաանսը (96,73 %) և անգլերենը (3,27 %)։

2011 թվականի պաշտոնական մարդահամարի ընթացքում ստացված տվյալների համաձայն՝ Հոփֆիլդում բնակվում էր 6460 մարդ, որոնցից տղամարդիկ կազմում էին 48,87 տոկոս, կանայք՝ համապատասխանաբար 51,13 տոկոս։ Ռասայական առումով, գունամորթները եղել են քաղաքի բնակչության 81,52 %-ը, սպիտակամորթները՝ 14,4 %, նեգրոիդները՝ 2,63 %, ասիացիները (այդ թվում՝ հնդիկներ)՝ 0,46 %, այլ ցեղերի ներկայացուցիչներ՝ 0,99 %: Քաղաքի բնակիչների շրջանում ամենատարածված լեզուներն են եղել աֆրիկաանսը (94,21 %) և անգլերենը (3,46 %)։

## Տրանսպորտ
Քաղաքով անցնում է R45 տարածաշրջանային խճուղին։ Գործում է երկաթուղային կայարան։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հարավաֆրիկյան Հանրապետության քաղաքներ
Թենիա

300px|աջից|Համայնքի գտնվելու վայրը վիլայեթի քարտեզի վրա
**Թենիա** (, , երբեմն ), համայնք Ալժիրի հյուսիսում՝ Բումերդես վիլայեթի տարածքում։ Համանուն շրջանի վարչական կենտրոնը։

## Աշխարհագրական դիրք
Համայնքը գտնվում է վիլայեթի հյուսիսային մասում։ Ծովի մակարդակից ունի 161 մետր բարձրություն։

Համայնքը գտնվում է Ալժիրի մայրաքաղաքից մոտ 49 կմ դեպի արևելք և  վիլայեթի վարչական կենտրոնից՝ Բումերդեսից, 7 կմ դեպի արևելք։

## Ժողովրդագրություն
Բնակչությունը՝ ։

Համայնքի բնակչության դինամիկան ըստ տարիների․

## Պատմություն
Ժամանակակից Թենիայի տարածքում գտնվող մարդկային բնակավայրերը գոյություն են ունեցել հնագույն ժամանակներից։ 4-րդ դարում ժամանակակից քաղաքի տեղում Մավրիտանիայի (Բերբերների) արքայազն Նուբելը հիմնադրել է *Սումա* () կոչվող ամրոցը։ Հնարավոր է, որ Սուման եղել է Նուբելի որդու՝ ուզուրպատոր Ֆիրմայի ծննդավայրը։ Հետագայում այդ ամրոցը հայտնի էր բերբերյան *Թիզի-Նատ-Այշա* (*Tizi Nat Aïcha*) անվամբ, ինչպես նաև արաբական *Թենիա* կամ *Թնիա* անուններով։ Ամրոցի մնացորդները գոյություն են ունեցել մինչև 19-րդ դարի կեսերը։ 1830-ական թվականներին՝ Ալժիրի ֆրանսիական նվաճումից հետո, հին ամրոցի կողքին հայտնվել է ռազմական ճամբար, որը ժամանակի ընթացքում վերածվել է եվրոպական բնակավայրի։ 1877 թվականին ի պատիվ Ալժիրի դատարանի առաջին նախագահ Լուի Պենսոն Դե Մեներվիլի՝ արաբական անվանումը փոխարինվել է ֆրանսիական *Մեներվիլ* անունով ()։ 1962 թվականին՝ անկախություն ձեռք բերելուց հետո, քաղաքը ստացել է իր պատմական անվանումը։

2003 թվականի մայիսի 21-ին՝ տեղական ժամանակով 17:44-ին, 6,8 բալ ուժգնությամբ ավերիչ երկրաշարժի էպիկենտրոնը գտնվել է Թենիայի մոտ։ Այդ երկրաշարժի հետևանքով զոհվել է 2268 մարդ, 10 147 մարդ վիրավորվել է, շուրջ 200 հազար մարդ անօթևան է մնացել։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ալժիրի քաղաքներ
Կատեգորիա:Բնակավայրեր այբբենական կարգով
Թավշածառ

thumb|300px|Ամուրյան Թավշածառ
**Թավշածառ**, (Phellodendron), սատապազգիների ընտանիքի երկտուն ծառերի ցեղ։ Տերևները բարդ են, կենտ փետրաձև, ծաղիկները՝ մանր, կանաչավուն, հավաքված հուրանաձև ծաղկաբույլում։ Պտուղը սև է, կորիզաձև։ Լավ մեղրատու է, փոշոտվում է մեղուների միջոցով։

Մոտ 10 տեսակ հայտնի է Արևելյան Ասիայում, 2-ը՝ Աախալինյան Թավշածառ (Ph. sachalinense) և Ամուրյան Թավշածառ (Ph. amurense), նաև Ռուսատանում։ Ամուրյան թավշածառը 25–30 մ բարձրության, 70–80 սմ տրամագծով ծառ է։ Առաջացնում է խցանային ամուր շերտ, որն օգտագործվում է արդյունաբերական նպատակներով, բնափայտը՝ կահույքի, դահուկների, ֆաներայի պատրաստման համար։ Լուբից ստանում են դեղին ներկանյութ և տաննիդներ։ 

Կատեգորիա:Բույսեր այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Մեղրատու բույսեր
Կատեգորիա:Սատապազգիներ
Կատեգորիա:Ծառեր
Նավակատիկյան

**Նավակատիկյան**, հայկական ազգանուն։

## Ազգանունը կրողներ
* Ալեքսանդր Հովհաննեսի Նավակատիկյան (1925-2006), հիգիենիստ։
* Հովհաննես Ալեքսանդրի Նավակատիկյան (1888-1952), ֆիզիկոս, մաթեմատիկոս, մանկավարժ։

## Գրական հերոսներ
* *Նավակատիկյան*, Վարդգես Պետրոսյանի «Հայկական էսքիզներ» վիպակի հերոսներից։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայկական ազգանուններ
Կատեգորիա:Ազգանուններ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Անձնանվանական հիմքով ազգանուններ
Կատեգորիա:Յան վերջածանցով ազգանուններ
Կատեգորիա:Հայերեն հիմքով ազգանուններ
Բանֆորա

**Բանֆորա** (),  քաղաք Բուրկինա Ֆասոյում։

## Պատմություն
1903 թվականին ֆրանսիական գաղութատիրական ուժերն այդ տարածքում ստեղծել են ռազմական դիրք։ 1905 թվականին Բանֆորան ավտոճանապարհով կապվել է Բոբո-Դիուլասոյի հետ, իսկ 1931 թվականին երկաթուղի է անցկացվել քաղաքի միջով։

## Աշխարհագրություն
Բանֆորա քաղաքը գտնվում է երկրի ծայր հարավ-արևմուտքում՝ Բոբո Դիուլասոյից մոտ 85 կմ և Ուագադուգուից 450 կմ հեռավորության վրա, ծովի մակարդակից 303 մ բարձրության վրա։ Մտնում է համանուն դեպարտամենտի կազմի մեջ։ Այն Կոմոե նահանգի և Կասկադի շրջանի գլխավոր քաղաքն է։ Տեղակայված է Բանֆորա լեռնաշղթայի տարածքում։

## Կլիմա

## Տնտեսություն և տրանսպորտ
Բանֆորայով անցնում է ռազմավարական նշանակության երկաթուղի, որը Ուագադուգուն կապում է Աբիջանի հետ։ Բացի այդ, քաղաքը ասֆալտապատ ճանապարհով միացված է Բոբո-Դիուլասսոյին և  Կոտ դ'Իվուարի հետ սահմանին։

Քաղաքում կան շաքարեղեգի բազմաթիվ տնկարկներ. այդ տարածքը Բուրկինա Ֆասոյի շաքարի արդյունաբերության կենտրոնն է։ Բացի այդ, քաղաքում կենտրոնացված է դեղերի և եթերայուղերի արտադրությունը։ Բանֆորայի մոտակայքում է գտնվում Կասկադի Կարֆիգուելա ջրվեժների համակարգը։

## Բնակչություն
մինի|Բանֆորա երկաթուղային կայարան
2013 թվականի տվյալներով՝ քաղաքի բնակչությունը կազմում էր 97 137 մարդ, ինչի շնորհիվ այն եղել է երկրի չորրորդ ամենամեծ քաղաքը։ Բանֆորայի դեպարտամենտի բնակչությունը կազմել է 109 824 մարդ (2006 թվականի մարդահամար)։ Քաղաքում բնակվում են տարբեր էթնիկ խմբերի ներկայացուցիչներ։ Բնակչության միջէթնիկ հաղորդակցության հիմնական լեզուներն են դյուլան և ֆրանսերենը։

*Քաղաքի բնակչության դինամիկան ըստ տարիների.*

## Կրթություն
Քաղաքում գործում է 19 տարրական դպրոց, 2 ավագ դպրոց, 4 մասնավոր քոլեջ և Սբ. Թերեզայի քոլեջը ():

## Ծանոթագրություններ

## Արտակին հղումներ
* Բանֆորա քաղաքի պորտալը (ֆրանս․)

Կատեգորիա:1903 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Կատեգորիա:Բուրկինա Ֆասոյի քաղաքներ