Կառավարության բյուջեի մնացորդ

**Կառավարության բյուջեի մնացորդը**, որը նաև կոչվում է **ընդհանուր կառավարության մնացորդ**,  **պետական բյուջեի մնացորդ** կամ **պետական հարկաբյուջետային մնացորդ**, կառավարության եկամուտների և ծախսերի տարբերությունն է։ Այն կառավարության համար, որն օգտագործում է կուտակային հաշվառում (դրամական հաշվառման փոխարեն), բյուջեի մնացորդը հաշվարկվում է միայն ընթացիկ գործունեության վրա կատարված ծախսերի հիման վրա՝ բացառելով նոր կապիտալ ակտիվների վրա կատարված ծախսերը  Դրական մնացորդը կոչվում է *պետական բյուջեի ավելցուկ*, իսկ բացասական մնացորդը՝ *պետական բյուջեի դեֆիցիտ*։ Կառավարության բյուջեն ներկայացնում է կառավարության կողմից առաջարկվող եկամուտներն ու ծախսերը մեկ ֆինանսական տարվա համար։

Կառավարության բյուջեի մնացորդը կարելի է բաժանել *առաջնային մնացորդի* և կուտակված պետական պարտքի վրա տոկոսավճարների։ Երկուսը միասին կազմում են բյուջեի մնացորդը։ Ավելին, բյուջեի մնացորդը կարելի է բաժանել *կառուցվածքային մնացորդի* (հայտնի է նաև որպես *ցիկլիկորեն ճշգրտված մնացորդ*) և ցիկլիկ բաղադրիչի, կառուցվածքային բյուջեի մնացորդը փորձում է ճշգրտել իրական ՀՆԱ-ի վրա ցիկլիկ փոփոխությունների ազդեցությունը՝ երկարաժամկետ բյուջետային իրավիճակը ցույց տալու համար։

Կառավարության բյուջեի ավելցուկը կամ դեֆիցիտը հոսքի փոփոխական է, քանի որ այն ժամանակի միավորի (սովորաբար՝ տարեկան) քանակ է։ Այսպիսով, այն տարբերվում է պետական պարտքից, որը բաժնետոմսային փոփոխական է, քանի որ չափվում է ժամանակի որոշակի պահին։ Դեֆիցիտի կուտակային հոսքը հավասար է պարտքի մնացորդին, երբ կառավարությունը կիրառում է կանխիկ հաշվառում (չնայած ոչ կուտակային հաշվառման ներքո):

## Ոլորտային մնացորդներ
Կառավարության հարկաբյուջետային հաշվեկշիռը ազգային տնտեսության երեք հիմնական ոլորտային հաշվեկշիռներից մեկն է, մյուսները՝ արտաքին հատվածը և մասնավոր հատվածը։ Այս երեք ոլորտների ավելցուկների կամ դեֆիցիտի գումարը, ըստ սահմանման, պետք է զրո լինի։ Օրինակ, եթե կա արտաքին ֆինանսական ավելցուկ (կամ կապիտալի ավելցուկ), քանի որ կապիտալը ներմուծվում է (զուտ)՝ առևտրային դեֆիցիտը ֆինանսավորելու համար, և կա նաև մասնավոր հատվածի ֆինանսական ավելցուկ՝ տնային տնտեսությունների խնայողությունները գերազանցելով բիզնես ներդրումներին, ապա ըստ սահմանման, պետք է գոյություն ունենա կառավարության բյուջեի դեֆիցիտ, ուստի բոլոր երեք զուտ արդյունքները զրոյի են հավասար։ Կառավարության ոլորտը ներառում է դաշնային, նահանգային և տեղական ինքնակառավարման մարմիններ: Օրինակ՝ ԱՄՆ կառավարության բյուջեի դեֆիցիտը 2011 թվականին կազմել է մոտավորապես ՀՆԱ-ի 10%-ը (որից ՀՆԱ-ի 8.6%-ը՝ դաշնային), որը փոխհատուցում է ՀՆԱ-ի 4%-ի չափով կապիտալի ավելցուկը և ՀՆԱ-ի 6%-ի չափով մասնավոր հատվածի ավելցուկը։

Ֆինանսական լրագրող Մարտին Վուլֆը պնդում էր, որ մասնավոր հատվածում դեֆիցիտի կտրուկ փոփոխությունը կառավարության հաշվեկշիռը դրդեց դեֆիցիտի, և որպես օրինակ բերեց ԱՄՆ-ն. «Մասնավոր հատվածի ֆինանսական հաշվեկշիռը 2007 թվականի երրորդ եռամսյակից մինչև 2009 թվականի երկրորդ եռամսյակը գրեթե անհավանական կուտակային 11.2 տոկոսով տեղաշարժվեց դեպի ավելցուկ, որը համախառն ներքին արդյունքի 11.2 տոկոսն էր, երբ ԱՄՆ կառավարության (ֆեդերալ և նահանգային) ֆինանսական դեֆիցիտը հասավ իր գագաթնակետին... Հարկաբյուջետային քաղաքականության որևէ փոփոխություն չի բացատրում 2007-2009 թվականների միջև հսկայական հարկաբյուջետային դեֆիցիտի վերածվելը, քանի որ որևէ էական փոփոխություն չկար։ Փլուզումը բացատրվում է մասնավոր հատվածի զանգվածային անցմամբ՝ ֆինանսական դեֆիցիտի փոխարեն ավելցուկի կամ, այլ կերպ ասած, բումից դեպի անկում»:

Տնտեսագետ Փոլ Քրուգմանը 2011 թվականի դեկտեմբերին բացատրեց մասնավոր դեֆիցիտից դեպի ավելցուկ զգալի անցման պատճառները. «Այս հսկայական անցումը դեպի ավելցուկ արտացոլում է բնակարանային «փուչիկի» ավարտը, տնային տնտեսությունների խնայողությունների կտրուկ աճը և բիզնես ներդրումների անկումը՝ հաճախորդների պակասի պատճառով»:

Սեկտորային հաշվեկշիռները (որոնք կոչվում են նաև ոլորտային ֆինանսական հաշվեկշիռներ) բխում են բրիտանացի տնտեսագետ Ուին Գոդլիի կողմից մշակված ազգային տնտեսությունների մակրոտնտեսական վերլուծության ոլորտային վերլուծության շրջանակից:
աջից|մինի|ԱՄՆ տնտեսության ոլորտային ֆինանսական հաշվեկշիռները 1990–2012 թվականներին։ Ըստ սահմանման, երեք մնացորդները պետք է զրոյի հասնեն։ 2009 թվականից ի վեր ԱՄՆ կապիտալի ավելցուկը և մասնավոր հատվածի ավելցուկը հանգեցրել են կառավարության բյուջեի դեֆիցիտի։
ՀՆԱ-ն (համախառն ներքին արդյունք) մեկ տարվա ընթացքում երկրում արտադրված բոլոր ապրանքների և ծառայությունների արժեքն է։ ՀՆԱ-ն չափում է հոսքերը, այլ ոչ թե պաշարները (օրինակ՝ պետական դեֆիցիտը հոսք է, որը չափվում է ժամանակի միավորով, մինչդեռ պետական պարտքը պաշար է, կուտակում): ՀՆԱ-ն կարող է համարժեքորեն արտահայտվել արտադրության կամ գնված նոր արտադրված ապրանքների տեսակների առումով՝ համաձայն ազգային հաշվապահության մեջ ամփոփ ծախսերի և եկամտի միջև եղած կապի՝

: Y=C+I+G+(X-M)

որտեղ *Y-ը* ՀՆԱ-ն է (արտադրություն, համարժեքորեն՝ եկամուտ), *C-ն* ՝ սպառողական ծախսերը, *I-ն* ՝ մասնավոր ներդրումային ծախսերը, *G-ն* ՝ ապրանքների և ծառայությունների վրա կառավարության ծախսերը, *X-ը* ՝ արտահանումը, իսկ *M-ը* ՝ ներմուծումը (այսինքն՝ *X* – *M-ը* զուտ արտահանումն է):

Ազգային եկամտի հաշվառման մեկ այլ տեսակետ է նշել, որ տնային տնտեսությունները կարող են ընդհանուր եկամուտը (Y) բաշխել հետևյալ նպատակների միջև՝

: Y = C + S + T

որտեղ *S-ը* ընդհանուր խնայողությունն է, իսկ *T-ն* ՝ ընդհանուր հարկումը, որը հանված է փոխանցման վճարումներից։

Երկու տեսանկյունների համադրությունը տալիս է

: C + S + T = Y = C + I + G + (X -M).

Հետևաբար

: S + T = I + G + (X -M).

Սա ենթադրում է երեք ոլորտային մնացորդների՝ մասնավոր ներքին, պետական բյուջեի և արտաքին, հաշվապահական նույնությունը։

: (S - I) = (G -T) + (X -M).

Ոլորտային հաշվեկշիռների հավասարումը ցույց է տալիս, որ ընդհանուր մասնավոր խնայողությունները (*S*) հանած մասնավոր ներդրումները (*I*) պետք է հավասար լինեն պետական դեֆիցիտին (ծախսեր, *G*, հանած զուտ հարկեր, *T*) գումարած զուտ արտահանումը (արտահանում (*X*) հանած ներմուծում (*M*)), որտեղ զուտ արտահանումը ոչ ռեզիդենտների զուտ ծախսերն են տվյալ երկրի արտադրության վրա։ Այսպիսով, ընդհանուր մասնավոր խնայողությունները հավասար են մասնավոր ներդրումներին գումարած պետական դեֆիցիտին գումարած զուտ արտահանմանը։

Մակրոտնտեսագիտության մեջ ժամանակակից փողի տեսությունը պետական և ոչ պետական հատվածների միջև ցանկացած գործարք նկարագրում է որպես ուղղահայաց գործարք։ Պետական հատվածը ներառում է գանձապետարանը և կենտրոնական բանկը, մինչդեռ ոչ պետական հատվածը ներառում է մասնավոր անձանց և ընկերություններին (ներառյալ մասնավոր բանկային համակարգը) և արտաքին հատվածը՝ այսինքն՝ օտարերկրյա գնորդներին և վաճառողներին:

Ցանկացած ժամանակահատվածում կառավարության բյուջեն կարող է լինել կամ դեֆիցիտային, կամ ավելցուկային։ Դեֆիցիտը առաջանում է, երբ կառավարությունը ծախսում է ավելի շատ, քան հարկում է, իսկ ավելցուկը՝ երբ կառավարությունը հարկում է ավելի շատ, քան ծախսում է։ Ոլորտային հաշվեկշիռների վերլուծությունը ցույց է տալիս, որ հաշվապահական հաշվառման տեսանկյունից, կառավարության բյուջեի դեֆիցիտը զուտ ֆինանսական ակտիվներ է ավելացնում մասնավոր հատվածին։ Սա պայմանավորված է նրանով, որ բյուջեի դեֆիցիտը նշանակում է, որ կառավարությունը որոշակի ժամանակահատվածում մասնավոր կապիտալում ավելի շատ գումար և պարտատոմսեր է ներդրել, քան հարկերի տեսքով հանել է։ Բյուջեի ավելցուկը նշանակում է հակառակը. ընդհանուր առմամբ, կառավարությունը հարկերի միջոցով մասնավոր պահուստներից ավելի շատ գումար և պարտատոմսեր է հանել, քան ծախսերի միջոցով վերադարձրել։

Հետևաբար, բյուջետային դեֆիցիտը, ըստ սահմանման, համարժեք է մասնավոր հատվածին զուտ ֆինանսական ակտիվների ավելացմանը, մինչդեռ բյուջետային ավելցուկը հեռացնում է ֆինանսական ակտիվները մասնավոր հատվածից։

Սա ներկայացված է ինքնությամբ՝

: (G-T) = (S-I) -NX

որտեղ *NX-ը* զուտ արտահանումն է։ Սա ենթադրում է, որ մասնավոր զուտ խնայողությունները հնարավոր են միայն այն դեպքում, եթե կառավարությունը բյուջետային դեֆիցիտ ունի, իսկ մասնավոր հատվածը ստիպված է լինում հրաժարվել խնայողություններից, երբ կառավարությունն ունի բյուջետային ավելցուկ։

Համաձայն ոլորտային հաշվեկշիռների շրջանակի՝ բյուջեի ավելցուկները չեզոքացնում են զուտ խնայողությունները. բարձր արդյունավետ պահանջարկի ժամանակաշրջանում սա կարող է հանգեցնել մասնավոր հատվածի կողմից վարկերից կախվածությանը՝ սպառման միտումները ֆինանսավորելու համար։ Հետևաբար, շարունակական բյուջետային դեֆիցիտները անհրաժեշտ են աճող տնտեսության համար, որը ցանկանում է խուսափել դեֆլյացիայից։ Հետևաբար, բյուջեի ավելցուկները անհրաժեշտ են միայն այն դեպքում, երբ տնտեսությունն ունի չափազանց մեծ համախառն պահանջարկ և գտնվում է գնաճի վտանգի տակ։ Եթե կառավարությունը թողարկում է իր սեփական արժույթը, MMT-ն մեզ ասում է, որ պետական ծախսերի (կառավարության բյուջեի դեֆիցիտի կամ ավելցուկի) նկատմամբ հարկման մակարդակը իրականում քաղաքականության գործիք է, որը կարգավորում է գնաճը և գործազրկությունը, և ոչ թե կառավարության գործունեությունը որպես այդպիսին ֆինանսավորելու միջոց։

## Առաջնային մնացորդ
«Առաջնային հաշվեկշիռը» Տնտեսական համագործակցության և զարգացման կազմակերպության (OECD) կողմից սահմանվում է որպես կառավարության զուտ փոխառություն կամ զուտ վարկավորում, բացառությամբ կառավարության համախմբված պարտավորությունների տոկոսավճարների։

## Առաջնային դեֆիցիտը, ընդհանուր դեֆիցիտը և պարտքը
«Դեֆիցիտ» բառի իմաստը տարբերվում է «պարտք» բառից, որը տարեկան դեֆիցիտի կուտակում է։ Դեֆիցիտներ առաջանում են, երբ կառավարության ծախսերը գերազանցում են նրա կողմից գանձվող եկամուտները։ Դեֆիցիտը կարող է չափվել պարտքի տոկոսավճարները որպես ծախս ներառելով կամ առանց դրանց։

*Առաջնային դեֆիցիտը* սահմանվում է որպես ապրանքների և ծառայությունների վրա կառավարության ընթացիկ ծախսերի և բոլոր տեսակի հարկերից ստացված ընդհանուր ընթացիկ եկամուտների տարբերություն՝ առանց փոխանցման վճարումների։ *Ընդհանուր դեֆիցիտը* (որը հաճախ անվանում են հարկաբյուջետային դեֆիցիտ կամ պարզապես «դեֆիցիտ») հիմնական դեֆիցիտն է գումարած պարտքի տոկոսավճարները։

Հետևաբար, եթե t վերաբերում է կամայական տարվան, G_t կառավարության ծախսերն են և T_t համապատասխան տարվա հարկային եկամուտն է, ապա

:  \text{Primary deficit} = G_t - T_t. \,

Եթե D_{t-1} անցյալ տարվա պարտքն է (մինչև և ներառյալ անցյալ տարին կուտակված պարտքը), և r -ն պարտքին կցված տոկոսադրույքն է, ապա *t* տարվա ընդհանուր դեֆիցիտը հավասար է

:  \text{Total deficit}_t = r \cdot D_{t-1} + G_t - T_t \,

որտեղ աջ կողմում առաջին անդամը չմարված պարտքի տոկոսների վճարումներն են։

Վերջապես, այս տարվա պարտքը կարելի է հաշվարկել նախորդ տարվա պարտքից և այս տարվա ընդհանուր դեֆիցիտի համեմատ՝ օգտագործելով **կառավարության բյուջեի սահմանափակումը**.

:  {D_t} = (1+r)D_{t-1} + G_t - T_t. \,

Այսինքն՝ այս տարվա կառավարության գործողություններից հետո պարտքը հավասար է մեկ տարի առաջվա պարտքին գումարած այս տարվա ընդհանուր դեֆիցիտին, քանի որ ընթացիկ դեֆիցիտը պետք է ֆինանսավորվի նոր պարտատոմսերի թողարկման միջոցով փոխառություններ վերցնելով։

Տնտեսական միտումները կարող են մի քանի ձևերով ազդել հարկաբյուջետային դեֆիցիտի աճի կամ կրճատման վրա։ Տնտեսական ակտիվության մակարդակի բարձրացումը, որպես կանոն, հանգեցնում է հարկային եկամուտների աճի, մինչդեռ կառավարության ծախսերը հաճախ աճում են տնտեսական անկումների ժամանակ՝ սոցիալական ապահովագրության ծրագրերի, ինչպիսիք են գործազրկության նպաստները, համար ավելի մեծ ծախսերի պատճառով։ Հարկային դրույքաչափերի, հարկային կիրարկման քաղաքականության, սոցիալական նպաստների մակարդակի և կառավարության քաղաքականության այլ որոշումների փոփոխությունները նույնպես կարող են մեծ ազդեցություն ունենալ պետական պարտքի վրա։ Որոշ երկրների համար, ինչպիսիք են Նորվեգիան, Ռուսաստանը և Նավթ արտահանող երկրների կազմակերպության (ՕՊԵԿ) անդամները, նավթից և գազից ստացված եկամուտները մեծ դեր են խաղում պետական ֆինանսներում։

Գնաճը նվազեցնում է կուտակված պարտքի իրական արժեքը։ Սակայն, եթե ներդրողները կանխատեսեն ապագա գնաճ, նրանք կպահանջեն պետական պարտքի ավելի բարձր տոկոսադրույքներ, ինչը պետական վարկը կդարձնի ավելի թանկ։

## Կառուցվածքային դեֆիցիտներ, ցիկլիկ դեֆիցիտներ և հարկաբյուջետային բացը
մինի|Ֆրանսիայի կառավարության փոխառությունները (բյուջեի դեֆիցիտները) որպես ՀՆԱ-ի տոկոս, 1960–2009
Պետական դեֆիցիտը կարելի է դիտարկել որպես երկու տարրից բաղկացած՝ *կառուցվածքային* և *ցիկլիկ*։ Բիզնես ցիկլի ամենացածր կետում գործազրկության բարձր մակարդակ է նկատվում։ Սա նշանակում է, որ հարկային եկամուտները ցածր են, իսկ ծախսերը (օրինակ՝սոցիալական ապահովության վրա) բարձր։ Եվ հակառակը, ցիկլի գագաթնակետին գործազրկությունը ցածր է, ինչը մեծացնում է հարկային եկամուտները և նվազեցնում սոցիալական ապահովագրության ծախսերը։ Ցիկլի ամենացածր կետում պահանջվող լրացուցիչ փոխառությունը *[[Բյուջեի դեֆիցիտ|ցիկլային դեֆիցիտն]]* է։ Ըստ սահմանման, ցիկլիկ դեֆիցիտը ամբողջությամբ կփոխհատուցվի ցիկլի գագաթնակետին ցիկլիկ ավելցուկով։

*[[Բյուջեի դեֆիցիտ|Կառուցվածքային դեֆիցիտը]]* այն դեֆիցիտն է, որը մնում է ողջ բիզնես ցիկլի ընթացքում, քանի որ կառավարության ծախսերի ընդհանուր մակարդակը գերազանցում է գերիշխող հարկային մակարդակները։ Դիտարկվող ընդհանուր բյուջետային դեֆիցիտը հավասար է կառուցվածքային դեֆիցիտի և ցիկլիկ դեֆիցիտի կամ ավելցուկի գումարին։

Որոշ տնտեսագետներ քննադատել են ցիկլիկ և կառուցվածքային դեֆիցիտների միջև եղած տարբերությունը՝ պնդելով, որ բիզնես ցիկլը չափազանց դժվար է չափել ցիկլիկ վերլուծությունը արժեքավոր դարձնելու համար։

*Ֆինանսական բացը*, որը տնտեսագետներ Ալան Աուերբախի և Լորենս Կոտլիկոֆի կողմից առաջարկված չափանիշ է, չափում է կառավարության ծախսերի և եկամուտների միջև եղած տարբերությունը շատ երկարաժամկետ հեռանկարում, սովորաբար որպես համախառն ներքին արդյունքի տոկոս։ Բյուջետային բացը կարող է մեկնաբանվել որպես եկամուտների տոկոսային աճ կամ ծախսերի կրճատում, որն անհրաժեշտ է երկարաժամկետ հեռանկարում ծախսերի և եկամուտների հավասարակշռության համար։ Օրինակ, 5% բյուջետային բացը կարող է վերացվել հարկերի անհապաղ և մշտական 5%-ով բարձրացման կամ ծախսերի կրճատման, կամ երկուսի որևէ համադրման միջոցով։

Այն ներառում է ոչ միայն տվյալ պահի կառուցվածքային դեֆիցիտը, այլև կառավարության խոստացված ապագա պարտավորությունների, ինչպիսիք են առողջապահության և կենսաթոշակային ծախսերը, և նախատեսված ապագա հարկային եկամուտների միջև եղած տարբերությունը։ Քանի որ շատ զարգացած երկրներում տարեց բնակչությունն աճում է շատ ավելի արագ, քան երիտասարդ բնակչությունը, շատ տնտեսագետներ պնդում են, որ այդ երկրներն ունեն կարևոր հարկաբյուջետային բացեր, որոնք անհամեմատելի են միայն նրանց դեֆիցիտներից։

## Վաղ դեֆիցիտներ
աջից|մինի|Միացյալ Նահանգների դեֆիցիտի կամ ավելցուկի տոկոսը 1901-ից 2006 թվականներին
Մինչև պարտատոմսերի գյուտը, դեֆիցիտը կարող էր ֆինանսավորվել միայն մասնավոր ներդրողների կամ այլ երկրների վարկերով։ Դրա վառ օրինակ էր Ռոտշիլդների դինաստիան 18-րդ դարի վերջին և 19-րդ դարում, չնայած կային նաև շատ ավելի վաղ օրինակներ (օրինակ՝ Պերուցցիների ընտանիքը):

Այս վարկերը տարածում գտան, երբ մասնավոր ֆինանսիստները բավարար կապիտալ կուտակեցին դրանք տրամադրելու համար, և երբ կառավարությունները այլևս ի վիճակի չէին պարզապես փող տպել, ինչի հետևանքով առաջացավ գնաճ ՝ իրենց ծախսերը ֆինանսավորելու համար։

Երկարաժամկետ խոշոր վարկերը ռիսկային են վարկատուի համար, ուստի պահանջում են բարձր տոկոսադրույքներ։ Փոխառության ծախսերը կրճատելու համար կառավարությունները սկսեցին թողարկել պարտատոմսեր, որոնք վճարելի էին կրողին (այլ ոչ թե սկզբնական գնորդին), որպեսզի վարկատուները կարողանային պարտքի մի մասը կամ ամբողջը վաճառել ուրիշին։ Այս նորարարությունը նվազեցրեց վարկատուների համար ռիսկը, ուստի կառավարությունը կարողացավ առաջարկել ավելի ցածր տոկոսադրույք։ Ներկայացնողի պարտատոմսերի օրինակներ են Բրիտանական կոնսոլաները և Ամերիկյան գանձապետական պարտատոմսերը:

## Դեֆիցիտային ծախսեր
Ըստ տնտեսագետների մեծամասնության, անկումների ժամանակ կառավարությունը կարող է խթանել տնտեսությունը՝ միտումնավոր դեֆիցիտ ստեղծելով։ Ինչպես ասել է տնտեսագիտության Նոբելյան մրցանակի արժանացած պրոֆեսոր Ուիլյամ Վիկրեյը 1996 թվականին.

### Ռիկարդյան համարժեքություն
Ռիկարդի համարժեքության վարկածը, որը կոչվել է անգլիացի քաղաքական տնտեսագետ և խորհրդարանի անդամ Դեյվիդ Ռիկարդոյի անունով, նշում է, որ քանի որ տնային տնտեսությունները սպասում են, որ ներկայիս պետական դեֆիցիտը կվճարվի ապագա հարկերի միջոցով, այդ տնային տնտեսությունները կկուտակեն խնայողություններ հիմա՝ այդ ապագա հարկերը փոխհատուցելու համար։ Եթե տնային տնտեսությունները այսպես վարվեին, կառավարությունը չէր կարողանա օգտագործել հարկերի կրճատումները տնտեսությունը խթանելու համար։ Ռիկարդի համարժեքության արդյունքը պահանջում է մի քանի ենթադրություններ։ Սրանք ներառում են տնային տնտեսություններ, որոնք գործում են այնպես, կարծես իրենք անվերջ կյանք ունեցող դինաստիաներ լինեն, ինչպես նաև ենթադրություններ անորոշության և իրացվելիության սահմանափակումների բացակայության մասին։

Բացի այդ, որպեսզի կիրառվի Ռիկարդյան համարժեքությունը, դեֆիցիտային ծախսերը պետք է լինեն մշտական։ Ի հակադրություն, դեֆիցիտային ծախսերի միջոցով միանվագ խթանումը կենթադրեր տարեկան ավելի փոքր հարկային բեռ, քան միանվագ դեֆիցիտային ծախսերը։ Այսպիսով, ժամանակավոր դեֆիցիտային ծախսերը դեռևս ընդլայնողական են։ Ռիկարդյան համարժեքության էֆեկտների վերաբերյալ փորձարարական ապացույցները խառը են եղել։

### Արտահոսքի վարկած
«Դուրս մղելու» վարկածը այն ենթադրությունն է, որ երբ կառավարությունը դեֆիցիտ է ունենում, այդ դեֆիցիտը փոխհատուցելու համար փոխառություն վերցնելու ընտրությունը հիմնված է ներդրումների համար հասանելի ռեսուրսների վրա, և մասնավոր ներդրումները դուրս մղվում են։ Այս արտամղման էֆեկտը պայմանավորված է տոկոսադրույքի փոփոխություններով։ Երբ կառավարությունը ցանկանում է փոխառություն վերցնել, վարկի նկատմամբ նրա պահանջարկը մեծանում է, և տոկոսադրույքը կամ վարկի գինը բարձրանում է։ Տոկոսադրույքի այս աճը նաև մասնավոր ներդրումները դարձնում է ավելի թանկ, և դրանցից ավելի քիչ է օգտագործվում:

## Պետական բյուջեի հաշվեկշռի որոշիչ գործոնները
### Կախյալ փոփոխականներ
Կախյալ փոփոխականները ներառում են բյուջետային փոփոխականներ, այսինքն՝ դեֆիցիտը և պարտքը, ինչպես նաև անվանական կամ ցիկլիկորեն ճշգրտված տվյալները։

*Պարտքի հարաբերակցությունը* ՝ համախառն (առանց գնաճի ազդեցության), կամ զուտ, օգտագործվում է որպես կառավարության գործողությունների ավելի լայն չափանիշ, քան կառավարության դեֆիցիտի չափանիշ։ Այնուամենայնիվ, կառավարությունը, որպես կանոն, իր տարեկան բյուջեի նպատակները սահմանում է հոսքերի (պակասորդների), այլ ոչ թե պաշարների (պարտքերի) առումով։ Սա մասամբ պայմանավորված է նրանով, որ ֆոնդային շուկաների փոփոխականներին ավելի դժվար է թիրախավորել, քանի որ կառավարության անմիջական վերահսկողությունից դուրս գտնվող հանգամանքները (օրինակ՝ տնտեսական աճը, փոխարժեքի փոփոխությունները և ակտիվների գների փոփոխությունները) ավելի շատ են ազդում բաժնետոմսերի փոփոխականների վրա, քան հոսքի փոփոխականների վրա:

Ինչ վերաբերում է *անվանական* կամ *ցիկլիկորեն ճշգրտված տվյալներին*, վերջինս բյուջեի քաղաքականությանը վերաբերող մասի նախընտրելի չափանիշ է և նվազեցնում է տնտեսական աճի և բյուջեների փոխազդեցությունից առաջացող փոխադարձ կողմնակալությունը։ Այնուամենայնիվ, ցիկլիկորեն ճշգրտված մնացորդների գնահատման հարցում կան լուրջ նախազգուշացումներ, մասնավորապես՝ միտում/պոտենցիալ արտադրանք սահմանելիս։

### Անկախ փոփոխականներ
Բյուջետային արդյունքների տատանումները պարզաբանող գործոնների վերաբերյալ կան բյուջետային, մակրոտնտեսական, քաղաքական և կեղծ փոփոխականներ։

#### Բյուջետային փոփոխականներ
*Պարտքի և ՀՆԱ-ի հարաբերակցությունն* օգտագործվում է կառավարության հարկաբյուջետային քաղաքականության երկարաժամկետ կայունությունը բնութագրելու համար։ Շատ բարձր պարտք/ՀՆԱ հարաբերակցություն ունեցող երկրները համարվում են ավելի ֆինանսապես խոցելի ռեցեսիաների ժամանակ, և դրա պատճառով նրանց վարկատուները պահանջում են ավելի բարձր տոկոսադրույքներ նոր վարկերի կամ փոփոխական տոկոսադրույքով երկարաժամկետ վարկերի համար՝ հնարավոր կորուստները ծածկելու համար։ Այս միջոցառումը հաճախ նույնիսկ վատթարացնում է երկրի բյուջեի հաշվեկշիռը և մեծացնում երկրի անվճարունակության կամ որոշ դեպքերում՝ սնանկացման ռիսկը։

*Բյուջեի մնացորդի ուշացումը* նշանակում է, որ կառավարության կողմից նախկինում կայացված հարկաբյուջետային քաղաքականության որոշումները կարող են ազդել պետական ֆինանսների վիճակի վրա հաջորդ տարիներին (օրինակ՝ կառավարության հսկայական ծախսերը COVID-19 համավարակի ժամանակ զարգացած երկրների մեծ մասում):

#### Մակրոտնտեսական փոփոխականներ
*Գործազրկության մակարդակը/արտադրանքի աճը/արտադրանքի բացը* փոփոխականներ են, որոնք չափում են կառավարության կողմից հարկաբյուջետային քաղաքականություն իրականացնելու պատասխանատվությունը մակրոտնտեսական առումով։ Դրանք օգնում են կառավարությանը հասկանալ ներկայիս տնտեսական իրավիճակը և ընտրել ճիշտ քաղաքականություն՝ տնտեսական բարգավաճումը պահպանելու համար։

*Երկարաժամկետ և կարճաժամկետ տոկոսադրույքները* վատթարացնում են բյուջեի հաշվեկշիռը, քանի որ դրանք մեծացնում են այն գումարը, որը պետությունները պետք է վճարեն տոկոսների համար, հետևաբար՝ նրանց բյուջետային ծախսերը։ Բացի այդ, տոկոսադրույքի բարձրացումը դրամավարկային քաղաքականության կարևոր միջոց է գնաճը կարգավորելու համար, որը մեղմացնում է պարտքի արժեքը։

Ընդհանուր առմամբ, համարվում է, որ *գնաճը* ազդում է բյուջեի հաշվեկշռի վրա, սակայն դրա ազդեցությունը ապրիորի պարզ չէ։ Գնաճի ժամանակ կառավարությունը հաճախ ստիպված է լինում դրա ազդեցությունը փոխհատուցել հասարակ մարդկանց, ինչը նշանակում է ավելի շատ ծախսեր։ Մյուս կողմից, եթե երկիրը բարձր պարտք ունի, կտրուկ աճող գնաճը թույլ է տալիս երկրին վճարել պարտքի իրական արժեքը ցածր, կամ, վարկատուի հետ գործարքի դեպքում, այն ավելի արագ վճարել։

*Ակտիվների գները* կարող են ազդել կառավարության բյուջեի վրա ինչպես ուղղակիորեն, այնպես էլ անուղղակիորեն, և դրանց ազդեցությունը բյուջեի հաշվեկշռի վրա կասկածելի է, նման գնաճին։ Բյուջեն կարող է անմիջականորեն ազդվել բյուջետային հոդվածների միջոցով, օրինակ՝ կապիտալի եկամտի հարկից կամ հարստության հարկից ստացված ավելի բարձր եկամուտներով, կամ անուղղակիորեն՝ ակտիվների գների երկրորդային ազդեցությունների միջոցով, օրինակ՝ սպառողական հարկից ստացված ավելի ցածր եկամուտների պատճառով, որը պայմանավորված է բնակչության կողմից ապրանքների և ծառայությունների վրա ծախսվող ավելի ցածր գումարով։

*Բարեկեցության մակարդակը* բավականին պարզ ազդեցություն ունի բյուջեի հաշվեկշռի վրա, եթե ենթադրենք, որ ցածր բարեկեցության պետություններն ունեն ավելի բարձր բյուջետային դեֆիցիտներ՝ փոխհատուցման ծախսերը ֆինանսավորելու անհրաժեշտության պատճառով։ Այնուամենայնիվ, Հունաստանը և Ճապոնիան համարվում են զարգացած երկրներ, սակայն նրանց պարտքը աշխարհում ամենաբարձրերից մեկն է, և տոկոսադրույքների ցանկացած էական բարձրացում կհանգեցնի հսկայական ֆինանսական խնդիրների, հետևաբար այս ենթադրությունը բավականին խնդրահարույց է։

#### Քաղաքական փոփոխականներ
Տնտեսական ինստիտուտները, այդ թվում՝ հարկաբյուջետային քաղաքականություն իրականացնողները, անմիջականորեն ազդեցության են ենթարկվում *դե յուրե* (օրենքի համաձայն) քաղաքական իշխանության կողմից։ Պետական բյուջեի ձևի վրա կարող են ազդել քաղաքական անկայունությունը (ընտրությունների ավելի բարձր հաճախականություն), քաղաքական իշխանություն ունեցողների քաղաքական կողմնորոշումը կամ բյուջետային գործընթացի իրականացման եղանակը (իշխանությունների միջև համագործակցության աստիճանը), որը քննվում է քաղաքական տնտեսություն կոչվող ոլորտում։

*Ընտրական տարին* էական ազդեցություն ունի բյուջեի հաշվեկշռի վրա, քանի որ ընտրություններից առաջ և հետո կա մի միտում, որը կոչվում է քաղաքական բիզնես ցիկլ, որը վերաբերում է այն փաստին, որ քաղաքական գործիչները հակված են ավելի շատ գումար ծախսել ընտրություններից առաջ և հետո՝ ընտրողներին հաճոյանալու համար։ Դրա պատճառով քաղաքական կայունության և բյուջետային հաշվեկշռի միջև կա բացասական կապ, ինչը նշանակում է, որ որքան ցածր է քաղաքական կայունությունը, այնքան ցածր է հավասարակշռված բյուջեն։

*Կառավարության կազմի ինդեքսը* վերաբերում է կառավարության քաղաքական գաղափարախոսությանը։ Ընդհանուր առմամբ ենթադրվում է, որ ձախակողմյան կուսակցությունները ավելի շատ ծախսատար և դեֆիցիտային են, քան աջակողմյան կուսակցությունները: Մյուս կողմից, ձախակողմյան կուսակցությունները հակված են սահմանել ավելի «սոցիալապես արդար» պրոգրեսիվ հարկային դրույքաչափեր, որոնք մեծ մասամբ ավելացնում են հարկային եկամուտները, հետևաբար, բյուջեի դեֆիցիտը այնքան էլ բարձր չէ, քան աջակողմյան կուսակցությունների կառավարման օրոք։

*Կառավարության տեսակը* նշանակում է, թե կառավարությունը միակուսակցական է, թե կոալիցիոն։ Միակուսակցական կառավարությունը պարտավոր չէ զբաղվել գաղափարախոսական անհամաձայնություններով, ինչպես կոալիցիոն կառավարության դեպքում։ Այն համարվում է ավելի ակտիվ նոր օրենքների կամ միջոցառումների կիրառման գործում և ունի ավելի հավասարակշռված բյուջեներ։

*Հարկաբյուջետային կառավարումը* փոփոխական է, որը չափում է, թե արդյոք հիմնական բյուջետային լիազորությունները վերապահվել են ֆինանսների նախարարին («պատվիրակություն»), արդյոք ֆինանսների նախարարի դերը մյուս նախարարների միջև նախապես կնքված համաձայնագրերի կիրառումն է («պարտավորություն»), արդյոք ծախսերի վերաբերյալ որոշումները կայացվում են առանց այլ նախարարների հետ քննարկման («ֆեադատություն»), թե՞ դա պատվիրակման և պարտավորության համադրություն է (տիպաբանությունը հիմնված է):

*Քաղաքական կուսակցությունների թիվը* վերաբերում է խորհրդարանում դրանց արդյունավետ թվին, քանի որ մեծ թիվը նշանակում է մեծ կոալիցիաների անհրաժեշտություն, ինչը մեծացնում է բյուջետային ավելի բարձր դեֆիցիտի հավանականությունը։ Մյուս հողերում սահմանափակ թիվը կարող է հանգեցնել ավտոկրատիայի և բարեկեցության կորստի՝ ազդելով բյուջեի հաշվեկշռի վրա, քանի որ ժողովրդավարությունը տնտեսական ինստիտուտների և, հետևաբար, բարձր տնտեսական բարեկեցության հիմնական որոշիչն է։

*Ընդհանուր քաղաքական ինդեքսը* չափում է երկրի քաղաքական ինստիտուտների որակը, որոնք որակի տնտեսական ինստիտուտների հիմնական որոշիչն են, նշելով, որ որքան բարձր է որակը, այնքան ցածր են սպասվող դեֆիցիտները։

#### Կեղծ փոփոխականներ
Ֆուկուալ փոփոխականները հիմնականում օգտագործվում են էկոնոմետրիկայում և վիճակագրությունում՝ տվյալները դասակարգելու համար, և կարող են ընդունել միայն երկու արժեքներից մեկը (հիմնականում՝ 0 կամ 1): Այստեղ խոսքը վերաբերում է միայն աշխարհի որոշ մասերի համար եզակի իրադարձություններին։

*Եվրամիությանը (ԵՄ) նախապատրաստվելը* վերաբերում է եվրոպական երկրներում Եվրոպական արժութային միությանը (ԵՄ) անդամակցելու համար հարկաբյուջետային քաղաքականության վերաբերյալ կոնսոլիդացիոն միջոցառումներին, որոնք ենթադրաբար պետք է վերահսկեին կառավարության գերծախսերը։ Սակայն, ակնհայտ չէ, որ պարտքի և ՀՆԱ-ի առավելագույն հարաբերակցության և բյուջեի դեֆիցիտի վերաբերյալ այս չափանիշները որևէ փոփոխական ազդեցություն ունեն անդամ պետությունների բյուջեների և պարտքերի վրա։

*Երկրին բնորոշ և տարեկան ֆիկտիվները* վերաբերում են անսովոր տնտեսական իրադարձություններին, որոնք զգալի ազդեցություն ունեն պետական բյուջեի հաշվեկշռի վրա, երկրին բնորոշ ֆիկտիվները, օրինակ՝ 1990 թվականի Գերմանիայի վերամիավորմանը, իսկ տարեկան ֆիկտիվները՝ մակրոտնտեսական ցնցումներին, որոնք լիովին չեն արտացոլվել փոփոխականներում, ինչպիսիք են 1970-ականների նավթային ցնցումները կամ սեպտեմբերի 11-ի ահաբեկչական հարձակումները։

## Հնարավոր քաղաքական լուծումներ չնախատեսված դեֆիցիտի համար
### Բարձրացնել հարկերը, թե՞ կրճատել պետական ծախսերը
[մինի|Եվրոպական երկրների պետական ավելցուկը/դեֆիցիտը՝ ըստ [Եվրոպական պարտքային ճգնաժամ|եվրոպական պետական պարտքի ճգնաժամի . Իտալիա, Կիպրոս, Պորտուգալիա, Իսպանիա, Հունաստան, Միացյալ Թագավորություն և Իռլանդիա ՝ Եվրագոտու և ԱՄՆ-ի դեմ (2000–2013)]]
Եթե կառուցվածքային դեֆիցիտի կրճատում է ցանկալի, կամ եկամուտները պետք է աճեն, կամ ծախսերը պետք է նվազեցվեն, կամ երկուսն էլ։ Հարկերը կարող են բարձրացվել բոլորի/յուրաքանչյուր կազմակերպության համար, կամ օրենսդիրները կարող են որոշել այդ հարկային բեռը վերագրել մարդկանց որոշակի խմբերի (բարձր եկամուտ ունեցող անհատներ, բիզնեսներ և այլն): Օրենսդիրները կարող են նաև որոշել կրճատել պետական ծախսերը:

Ինչպես հարկերի դեպքում, նրանք կարող են որոշել կրճատել յուրաքանչյուր պետական գործակալության/կազմակերպության բյուջեն նույն տոկոսով, կամ կարող են որոշել ավելի մեծ բյուջետային կրճատում տալ որոշակի գործակալությունների։ Օրենսդիրների կողմից կայացված այս որոշումներից շատերը, եթե ոչ բոլորը, հիմնված են քաղաքական գաղափարախոսության, իրենց ընտրողների շրջանում ժողովրդականության կամ իրենց դոնորների շրջանում ժողովրդականության վրա։

### Հարկային օրենսգրքի փոփոխություններ
Հարկերի բարձրացման նման, հարկային օրենսգրքում կարող են կատարվել փոփոխություններ, որոնք կբարձրացնեն հարկային եկամուտները։ Հարկային բացթողումների վերացումը և ավելի քիչ հարկային արտոնությունների թույլատրումը տարբերվում են հարկերի բարձրացման գործողությունից, բայց էապես ունեն նույն ազդեցությունը։

### Նվազեցնել պարտքի սպասարկման պարտավորությունը
Ամեն տարի կառավարությունը պետք է կատարի պարտքի սպասարկման վճարումներ իր ընդհանուր պետական պարտքի համար։ Այս վճարումները ներառում են մայր գումարի և տոկոսների վճարումներ։ Երբեմն կառավարությունը հնարավորություն ունի վերաֆինանսավորելու իր պետական պարտքի մի մասը՝ պարտքի սպասարկման ավելի ցածր վճարներ կատարելու համար։ Սա անելը կառավարությանը թույլ կտա կրճատել ծախսերը՝ առանց պետական ծախսերը կրճատելու։

Հավասարակշռված բյուջեն մի գործելակերպ է, որի համաձայն կառավարությունը պարտադրում է, որ վճարումները և ռեսուրսների ձեռքբերումը կատարվեն միայն իրացված եկամուտներին համապատասխան, այնպես որ պահպանվում է հարթ կամ զրոյական հաշվեկշիռ։ Ավելցուկային գնումները ֆինանսավորվում են հարկերի բարձրացման միջոցով։

### Հավասարակշռված բյուջե
Ալեսինայի, Ֆավորի և Ջիավացիի (2018) խոսքերով՝ «մենք գիտակցեցինք, որ հարկաբյուջետային քաղաքականության փոփոխությունները սովորաբար տեղի են ունենում կառավարությունների կողմից ընդունված բազմամյա ծրագրերի տեսքով՝ նպատակ ունենալով նվազեցնել պարտքի և ՀՆԱ-ի հարաբերակցությունը որոշակի ժամանակահատվածում՝ սովորաբար երեքից չորս տարի։ Նման ծրագրերը վերակառուցելուց հետո մենք դրանք բաժանեցինք երկու կատեգորիայի՝ ծախսերի վրա հիմնված ծրագրեր, որոնք հիմնականում բաղկացած են ծախսերի կրճատումից, և հարկերի վրա հիմնված ծրագրեր, որոնք հիմնականում բաղկացած են հարկերի բարձրացումից»։ Նրանք ենթադրում են, որ քսան տարվա ընթացքում պետական պարտքի մարումը հնարավոր է պարզեցված եկամտային հարկի քաղաքականության միջոցով՝ միաժամանակ պահանջելով, որ պետական պաշտոնյաները ընդունեն և հետևեն հավասարակշռված բյուջեի՝ պետական ծախսերի և բյուջեների վերաբերյալ լրացուցիչ կրթությամբ հանրային կրթության բոլոր մակարդակներում։ (Alesina, Favor & Giavazzi, 2018):

### Պարտքի մի մասի չեղարկում. սնանկացում
Հունաստանի կառավարության պարտքային ճգնաժամի ընթացքում 2011 թվականին պարտքի մի մասի չեղարկումը, որը կոչվում է «մազերի կտրվածք», անկասկած մեղմացրել է Հունաստանի ֆինանսների վիճակը, բայց շատ բանկերի դժվարությունների առաջ է կանգնեցրել։ Այսպիսով, Կիպրոսի բանկերը կրճատման արդյունքում կորցրեցին իրենց ակտիվների 5%-ը, ինչը բանկային ճգնաժամ առաջացրեց այս երկրում:

### Ինֆլյացիա
Քանի որ պետական պարտքային արժեթղթերի տոկոսադրույքները, որպես կանոն, ֆիքսված են, աճող գները նվազեցնում են տոկոսային վճարումների հարաբերական կշիռը այն կառավարության համար, որի եկամուտները արհեստականորեն մեծանում են գնաճի պատճառով։ Այնուամենայնիվ, գնաճի սպառնալիքը պարտատերերին ստիպում է պահանջել ավելի ու ավելի բարձր տոկոսադրույքներ։ Այսպիսով, գնաճը դառնում է խայծ, որը կառավարություններին ժամանակ է տալիս, բայց հետո վճարվում է մշտական տուգանքային տոկոսադրույքների տեսքով։ Սակայն ամերիկյան մոդելում գնաճը մնում է որպես հաճախ որոնվող տարբերակ։ Եվրոպական մոդելում հայտարարված ընտրությունը գների կայունությունն է՝ եվրոյի կայունությունն ապահովելու համար։

## Քաղաքականության իրականացումը ըստ երկրների
### Միացյալ Նահանգներ
Վերջին տարիներին,  Միացյալ Նահանգները բախվել է կառավարության բյուջեի հաշվեկշռի հետ կապված աճող մտահոգության, որտեղ թե՛ դեֆիցիտը, թե՛ ավելցուկը զգալի հետևանքներ ունեն տնտեսության և հասարակության համար որպես ամբողջություն։

#### Քաղաքականության լուծումների տեսակների ակնարկ
* Հարկային քաղաքականություն. ԱՄՆ կառավարությունը բյուջեի դեֆիցիտը լուծելու համար իրականացրել է տարբեր հարկային քաղաքականություններ, ինչպիսիք են բարձր եկամուտ ունեցողների և կորպորացիաների հարկերի ավելացումը: Այնուամենայնիվ, հարկային քաղաքականությունը կարող է զգալի քաղաքական և տնտեսական հետևանքներ ունենալ, և դրանց արդյունավետությունը դեֆիցիտի կրճատման գործում հաճախ քննարկվում է։
* Հարկաբյուջետային քաղաքականություն. Կառավարությունը կարող է օգտագործել հարկաբյուջետային քաղաքականությունը՝ կառավարության ծախսերը մեծացնելու կամ նվազեցնելու և տնտեսության վրա ազդելու համար։ Սա կարող է ներառել պետական ծախսերի ավելացում՝ տնտեսական աճը խթանելու համար անկման ժամանակ կամ ծախսերի կրճատում՝ տնտեսական ընդլայնման ժամանակ՝ գնաճը նվազեցնելու համար։
* Դրամավարկային քաղաքականություն. Դաշնային պահուստային համակարգը կարող է օգտագործել դրամավարկային քաղաքականությունը տնտեսության վրա ազդելու համար՝ կարգավորելով տոկոսադրույքները և վերահսկելով փողի զանգվածը: Սա կարող է ներառել տոկոսադրույքների իջեցում՝ տնտեսական աճը խթանելու համար կամ դրանց բարձրացում՝ գնաճը նվազեցնելու համար։ Սակայն, դրամավարկային քաղաքականությունը կարող է ունենալ չնախատեսված հետևանքներ և միշտ չէ, որ արդյունավետ կլինի դեֆիցիտի կրճատման հարցում։
* Կառավարության արդյունավետություն. Կառավարության արդյունավետության բարձրացումը և վատնումների կրճատումը կարող են օգնել կրճատել դեֆիցիտը։ Սա կարող է ներառել կառավարության ծրագրերի և ծառայությունների արդյունավետացում, բյուրոկրատիայի կրճատում և ծախսերի խնայողության միջոցառումների իրականացում։ Սակայն այս քաղաքականությունը կարող է դժվար լինել իրականացնել և կարող է քաղաքական դիմադրության հանդիպել։
* Բյուջեի համաձայնեցում. ԱՄՆ կառավարությունը կարող է օգտագործել բյուջեի համաձայնեցման գործընթացը՝ բյուջեին վերաբերող օրենսդրություն ընդունելու համար՝ պարզ մեծամասնության քվեարկությամբ։ Այս գործընթացը կարող է թույլ տալ արագ և վճռական գործողություններ ձեռնարկել բյուջեի հետ կապված հարցերի վերաբերյալ, բայց այն նաև կարող է սահմանափակել փոքրամասնություն կազմող կուսակցության բանավեճը և ներդրումը։

Կարևոր է նշել, որ այս քաղաքականության լուծումները կարող են զգալի հետևանքներ ունենալ տնտեսության և հասարակության համար, և դրանց արդյունավետությունը դեֆիցիտի կրճատման գործում կարող է տարբեր լինել՝ կախված տարբեր գործոններից, ինչպիսիք են տնտեսական պայմանները և քաղաքական կլիման։ Կարևոր է նաև հաշվի առնել այս քաղաքականության հնարավոր չնախատեսված հետևանքները և արդարության վրա ունեցած հետևանքները։

#### Կիրառված քաղաքականության լուծումներ և օրենսդրություն
Կառավարության բյուջեի հաշվեկշռի հետ կապված խնդիրները լուծելու համար Միացյալ Նահանգների քաղաքականության մշակողները իրականացրել են տարբեր քաղաքականության լուծումներ և օրենսդրական ակտեր։

Այդպիսի քաղաքականության լուծումներից մեկը 2011 թվականի «Բյուջետային վերահսկողության մասին» օրենքն է, որը սահմանեց հայեցողական ծախսերի սահմանաչափեր և ստեղծեց ծախսերի ավտոմատ կրճատման մեխանիզմ այն դեպքում, երբ այդ սահմանաչափերը գերազանցվում էին։ Այս օրենքը նախատեսված էր տասը տարվա ընթացքում դաշնային դեֆիցիտը 2.1 տրիլիոն դոլարով կրճատելու համար և հանգեցրել է պաշտպանության, ներքին ծրագրերի և այլ ոլորտների վրա դաշնային ծախսերի կրճատման։

Մեկ այլ քաղաքականության լուծում է 2017 թվականի «Հարկերի կրճատման և աշխատատեղերի ստեղծման մասին» օրենքը, որը զգալի հարկային կրճատումներ իրականացրեց անհատների և կորպորացիաների համար: Այս օրենսդրության կողմնակիցները պնդում էին, որ այն կխթանի տնտեսական աճը և կստեղծի աշխատատեղեր, մինչդեռ հակառակորդները մտահոգություններ հայտնեցին դրա դաշնային դեֆիցիտի վրա ազդեցության վերաբերյալ։

Կան նաև շարունակական բանավեճեր սոցիալական ապահովագրության և Medicare-ի նման սոցիալական ապահովագրության ծրագրերի վերաբերյալ, որոնք կազմում են դաշնային ծախսերի զգալի մասը։ Որոշ քաղաքական գործիչներ առաջարկել են փոփոխություններ կատարել այս ծրագրերում, ինչպիսիք են կենսաթոշակային տարիքի բարձրացումը կամ միջոցների ստուգման նպաստները՝ դաշնային դեֆիցիտը նվազեցնելու համար:

Այս քաղաքականության լուծումների և օրենսդրության հետևանքները բարդ և բազմակողմանի են։ Օրինակ, 2011 թվականի Բյուջեի վերահսկողության մասին օրենքը հանգեցրել է դաշնային ծախսերի կրճատման, որը զգալի ազդեցություն է ունեցել տարբեր ծրագրերի և ծառայությունների վրա։ Թեև սա նպաստել է դաշնային դեֆիցիտի կրճատմանը, այն նաև մտահոգություններ է առաջացրել այս ծրագրերից կախված անհատների և համայնքների վրա ազդեցության վերաբերյալ։  2017 թվականի «Հարկերի կրճատման և աշխատատեղերի ստեղծման մասին» օրենքը նմանապես ունեցել է մի շարք ազդեցություններ, այդ թվում՝ ինչպես դրական ազդեցություն տնտեսական աճի վրա, այնպես էլ մտահոգություններ դաշնային դեֆիցիտի վրա դրա ազդեցության վերաբերյալ։

Սոցիալական ապահովության ծրագրերի առումով, այդ ծրագրերում կատարված փոփոխությունները կարող են էական հետևանքներ ունենալ այն անհատների և ընտանիքների համար, որոնք ապավինում են դրանց աջակցությանը։ Օրինակ, սոցիալական ապահովության կենսաթոշակային տարիքի բարձրացումը կարող է անհամաչափ ազդեցություն ունենալ ցածր եկամուտ ունեցող անձանց վրա, ովքեր ավելի հավանական է, որ ունենան ֆիզիկապես պահանջկոտ աշխատանքներ և կարող են չկարողանալ շարունակել աշխատել մինչև նոր կենսաթոշակային տարիքը։

1974 թվականի Կոնգրեսի բյուջեի մասին օրենքը սահմանեց ներքին գործընթաց, որի շրջանակներում Կոնգրեսը պետք է ամեն տարի մշակի և կիրառի բյուջետային օրենսդրության վերաբերյալ գործողությունների ընդհանուր ծրագիր: Այս գործընթացը ներառում է Կոնգրեսի բյուջեի բանաձևի մշակումը, որը սահմանում է ծախսերի և եկամուտների թիրախներ առաջիկա ֆինանսական տարվա և առնվազն հաջորդ չորս տարիների համար։ Կոնգրեսի բյուջեի բանաձևը Ներկայացուցիչների պալատի և Սենատի կողմից ընդունված ոչ պարտադիր բանաձև է, որը սահմանում է ծախսերի և եկամուտների նպատակները գալիք ֆինանսական տարվա և առնվազն հաջորդ չորս տարիների համար։ Այն ծառայում է որպես նախագիծ Կոնգրեսի համար, երբ այն քննարկում է բյուջեին վերաբերող օրենսդրությունը։

Բյուջեի համաձայնեցումը որոշ տարիներին օգտագործվող կամավոր ընթացակարգ է՝ հարկային կամ ծախսերի մասին օրենքը փոփոխող օրենսդրության ընդունումը հեշտացնելու համար։ Այն թույլ է տալիս օրենսդիրներին Սենատի միջոցով առաջ մղել ծախսերի և հարկային քաղաքականությունը պարզ մեծամասնությամբ, այլ ոչ թե 60 ձայնով, որոնք սովորաբար անհրաժեշտ են ֆիլիբաստերը հաղթահարելու համար։ Սա կարող է ավելի հեշտացնել Կոնգրեսի համար բյուջեի հետ կապված օրենսդրության ընդունումը։

«Վճարիր ըստ օգտագործման» (PAYGO) պահանջները բյուջեի վերահսկողության օրենսդրական միջոցառումներ են, որոնք պահանջում են, որ նոր հարկային կամ պարտադիր ծախսերի օրենսդրությունը որոշակի ժամանակահատվածներում լինի դեֆիցիտի նկատմամբ չեզոք։  Սա նշանակում է, որ նոր օրենսդրության հետևանքով դեֆիցիտի ցանկացած աճ պետք է փոխհատուցվի օրենսդրական այլ փոփոխություններով, որոնք նույն չափով կնվազեցնեն դեֆիցիտը։ Եթե PAYGO պահանջները չբավարարվեն, դեֆիցիտի աճը փոխհատուցելու համար կարող են կիրառվել ծախսերի ավտոմատ կրճատումներ (հայտնի է որպես սեկվեստրացիա): Այնուամենայնիվ, Կոնգրեսը կարող է հրաժարվել PAYGO պահանջներից՝ օրենսդրության միջոցով:

Ընդհանուր առմամբ, կառավարության բյուջեի հաշվեկշռի հետ կապված խնդիրները լուծելու համար քաղաքականության լուծումների և օրենսդրության իրականացումը բարդ և շարունակական գործընթաց է, որը պահանջում է մի շարք գործոնների և հնարավոր հետևանքների ուշադիր քննարկում։

= Ըստ երկրի =
## Տես նաև

* Ընթացիկ հաշիվ (վճարային մնացորդ)
* Հարկաբյուջետային քաղաքականություն
* Կառավարության բյուջե
* Պետական պարտքի առումով երկրների ցանկ
* Հանրային ֆինանսներ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ազգային հաշիվներ
Կատեգորիա:Բյուջե
Կատեգորիա:Հարկում
Կատեգորիա:Պետական տնտեսություն
Կատեգորիա:Քաղաքական տնտեսագիտություն
Կատեգորիա:Ֆինանսներ