Գրիզելդա Փոլլոք

**Գրիզելդա Ֆրենսիս Սինքլեր Փոլլոք** (*,* )***', բրիտանացի արվեստի պատմաբան, պրոֆեսոր, ում աշխատանքը կենտրոնանում է [[Կերպարվեստ|վիզուալ արվեստի]] և վիզուալ մշակույթի վերլուծության վրա՝ համաշխարհային ֆեմինիստական և հետգաղութային ֆեմինիստական տեսանկյունով։ 2001 թվականից՝ «Մշակութային վերլուծություն, տեսություն և պատմության» () կենտրոնի հիմնադիր տնօրենն է [[Լիդսի համալսարան|Լիդսի համալսարանում]]:

1977 թվականից ի վեր Փոլլոքը [[Մոդեռնիզմ|մոդեռն]], [[Ավանգարդիզմ|ավանգարդ]], [[Պոստմոդեռն ֆեմինիզմ|պոստմոդեռն]] և [[Ժամանակակից արվեստ|ժամանակակից արվեստի]] ազդեցիկ գիտնական է: Նա մեծ ազդեցություն ունի [[Ֆեմինիզմի տեսություն|ֆեմինիստական տեսության]], [[Ֆեմինիստական արվեստ|ֆեմինիստական]], [[Արվեստագիտություն|արվեստի պատմության]] և [[Գենդերային հետազոտություններ|գենդերային ուսումնասիրությունների]] վրա: Նա հայտնի է արվեստի պատմության նկատմամբ իր ֆեմինիստական մոտեցմամբ, որի նպատակն է ջնջել արվեստում [[Արական հայացք|տղամարդու հայացքի]] առարկա լինելուց զատ կանանց գնահատման և կարևորության պակասը:

Փոլլոքի հետազոտությունն առաջարկում է [[Սոցիոդինամիկա|սոցիոդինամիկայի]] պատմական վերլուծություններ, որոնք ձևավորում են սեռական քաղաքական միջավայրը արվեստի պատմության մեջ: Փոլլոքը գրել է բացառապես կանանց շուրջ կենտրոնացած տեքստեր, որպեսզի միտումնավոր շեղվի ավանդական արվեստի պատմությունից, որը հիմնականում կենտրոնացած է տղամարդ արվեստագետների աշխատանքի վրա: Փոլլոքի նախաձեռնությունը հնարավորություն է տվել գնահատել կին արվեստագետներին, ինչպիսիք են [[Մերի Կեսսետ|Մերի Կասատը]], [[Եվա Հեսսե|Եվա Հեսսեն]] և [[Շառլոտտա Սալոմոն|Շառլոտ Սալոմոնը]]: Նրա տեսական և մեթոդաբանական նորամուծությունները, այդ թվում «Մտապատկեր և տարբերություն» (''Vision and Difference,'' 1988) գիրքը, դեռևս ազդեցիկ են, և նրա շատ դիտողություններ վերաբերում են ժամանակակից մտահոգություններին, ինչպիսիք են գովազդում ներկայացված կանանց քաղաքական ենթատեքստերը:

Փոլլոքի հրապարակումներից են «Հին սիրուհիներ», «Պատկերացումներ և տարբերություն», «Ավանգարդ գամբիթներ», «Սերունդներ և աշխարհագրություններ», «Կանոնը տարբերելը» և «Հանդիպումներ վիրտուալ ֆեմինիստական ​​թանգարանում»:

== Կենսագրություն ==
Փոլլոքը ծնվել է Հարավային Աֆրիկայի [[Բլումֆոնտեյն|Բլումֆոնթայն]] քաղաքում՝ Ալան Ուինթոն Սեթոն Փոլլոքի և Քեթլին Ալեքսանդրայի (ծնվ. Սինքլեր) ընտանիքում***': Նա մեծացել է Կանադայում։ Իր պատանեկության տարիներին տեղափոխվելով Բրիտանիա՝ Փոլլոքը սովորել է ժամանակակից պատմություն Օքսֆորդում (1967–1970թթ.) և Եվրոպական արվեստի պատմություն Քորթոլդի արվեստի ինստիտուտում (1970-1972): 

Նա դոկտորի կոչում է ստացել 1980 թվականին «*[[Վինսենթ վան Գոգ|Վինսենթ վան Գոգը]] և հոլանդական արվեստը. ժամանակակիցի մասին նրա պատկերացումների ընթերցում*» ուսումնասիրության համար: Ռեդինգի և Մանչեսթրի Վիկտորիայի համալսարաններում դասավանդելուց հետո Փոլլոքը միացել է Լիդսի համալսարանին 1977 թվականին որպես Արվեստի և կինոյի պատմության դասախոս և 1990 թվականին նրան շնորհվել է Արվեստի սոցիալական և քննադատական պատմության անձնական ամբիոն։ 2001 թվականին նա դարձել է Լիդսի համալսարանի Մշակութային վերլուծության, տեսության և պատմության կենտրոնի տնօրեն, որտեղ նա արվեստի սոցիալական և քննադատական պատմության պրոֆեսոր է:
մինի|''Ribbons'' ժապավենների քանդակի հատված, որտեղ նշված են Անջելա Մորլին և Գրիզելդա Փոլլոքը

2019 թվականին Քորթոլդի ինստիտուտը Փոլլոքին շնորհել է պատվավոր դոկտորի կոչում Դանիելլա Լյուքսեմբուրգի հետ: Փոլլոքը հանդես է եկել եզրափակիչ ելույթով: Էստոնիայի արվեստի ակադեմիան նաև նրան շնորհել է պատվավոր դոկտորի կոչում 2019 թվականին, իսկ նա հիմնական դասախոսություն է կարդացել՝ «Ինչո՞ւ ենք մենք դեռ սիրում Վինսենթին»: 

2020 թվականի մարտի 5-ին Փոլլոքը ճանաչվել է Հոլբերգի անվան մրցանակի դափնեկիր «ֆեմինիստական արվեստի պատմության և մշակութային ուսումնասիրությունների մեջ իր բեկումնային ներդրման համար»: Փոլլոքը առաջադրվել է Լիդսի հանրային արվեստի գործում ներկայացվելու համար՝ քաղաքից 382 կանանց հետ միասին: Գործը, որը կոչվում է *Ribbons* հայտնի կանանց անուններով փորագրած պողպատե ժապավեններ են, որը բացվել է 2024 թվականի հոկտեմբերին:

## Արվեստի պատմություն
Փոլլոքի հետաքրքրությունը և ներգրավվածությունը կանանց շարժման մեջ դրդել են նրան փոփոխություններ մտցնել արվեստի պատմության աշխարհում և կանանց ընկալելու մեջ: Այս փոփոխությունը փորձել են շատ հետազոտողներ: Այն հնարավոր է դարձել միայն շնորհիվ նրա նորարարական մոտեցումների, որոնք նկատվել էին նրա *«Vision and Difference»,* 1988 թվականի գրքում: Այս գրքում աշխարհի քաղաքական համակարգը նա բնորոշում է որպես կանանց պատկերման հիմնական խնդիր: Նա բացատրում է ներկայացուցչական համակարգերի և գաղափարախոսության փոխհարաբերությունները, որոնք, իր հերթին, ստեղծում են տեսողական լեզուն, որն օգտագործում է քաղաքական գովազդը հասարակության մեջ կանանց պատկերելու համար: Ներկայացման այս ռազմավարությունների բացահայտումը լրացուցիչ գործիքներ են առաջադրել ֆեմինիստ ակտիվիստներին, ովքեր ձգտում էին փոխել կանանց ներկայությունը արվեստում և ընդհանրապես հասարակության մեջ:

Նրա աշխատանքը մարտահրավեր է նետում արվեստի և արվեստի պատմության հիմնական մոդելներին, որոնք նախկինում բացառել են կնոջ դերը արվեստում: Նա ուսումնասիրում է սեռի, դասի և ռասայի սոցիալական կատեգորիաների փոխազդեցությունը և այդ կատեգորիաների, հոգեվերլուծության և արվեստի փոխհարաբերությունները՝ հիմնվելով այնպիսի ֆրանսիացի մշակութային տեսաբանների աշխատանքի վրա, ինչպիսին Միշել Ֆուկոն է: Նրա սուբյեկտիվության տեսությունը հաշվի է առնում ինչպես հոգեվերլուծությունը, այնպես էլ Ֆուկոյի պատկերացումները սոցիալական վերահսկողության մասին:

Փոլլոքը մշակել է մի շարք հայեցակարգեր՝ արվեստի պատմության մեջ քննադատական ֆեմինիստական միջամտությունները տեսականացնելու և կիրառելու համար: Փոլլոքի հրապարակումներից են «Հին սիրուհիներ», «Պատկերացում և տարբերություն», «Ավանգարդ գամբիթներ», «Սերունդներ և աշխարհագրություններ» և «Կանոնը տարբերելը» և վերջին շրջանում՝ «Հանդիպումներ վիրտուալ ֆեմինիստական ​​թանգարանում»:

Ուոլթեր Նեյրաթի (1903-1967) հիշատակին նվիրված «Ավանգարդ Գամբիթներ 1888-1893. Սեռը և արվեստի պատմության գույնը» դասախոսություններում Գրիզելդա Փոլլոքը վիճարկում է արվեստի պատմության սովորական մեկնաբանությունները, բացահայտում այն ուղիները, որոնցով ռասիստական ​​դիսկուրսը կառուցում է արվեստն ու արվեստի պատմությունը՝ առաջադրելով մշակութային, սեռական և էթնիկական տարբերության հարցեր, որպեսզի մեզ բոլորիս ինքնաքննադատ դարձնի ոչ միայն սեռի, այլև արվեստի պատմության գույնի առումով:

### Ավանգարդի գամբիթներ
Գրիզելդա Փոլլոքը մշակութային գաղութարարներ է համարում հայտնի արվեստագետներին, ինչպիսին են Գոգենը, Վան Գոգը և Բեռնարը: «Ավանգարդ անվանվող այդ ենթամշակույթի նորեկները» 1880-ականների վերջին հեռացել էին Փարիզից՝ արդաիակնության մայրաքաղաքից, դեպի գյուղական Բրետան, Պրովանս, իսկ ավելի ուշ՝ Թահիթի, Վան Գոգի խոսքերով` որոնելով «գյուղական ավելի մաքուր բնություն»: 

Գրիզելդա Փոլլոքը ձեռնոց է նետում արվեստի պատմության մեջ ընդունված մեկնաբանություններին, որ հեռավոր և էկզոտիկ շրջաններում մաքրություն են որոնել, պնդելով, որ այդ արվեստագետները մշակութային գաղութարարներ են: Նրանք ժամանակակից զբոսաշրջիկին ցուցադրում են, որ կապված են տանը` ժամանակակից Փարիզին և նրա արվեստի աշխարհներին, մինչդեռ հիացած էին իրենց պատկերացրած նախամոդեռն «ուրիշով»` գյուղական կյանքով:

1892 թվականին Գոգենի թաիթեցի կնոջ՝ Մանաո Տուպապաուի նկարը («Մեռածների ոգին չի ննջում») մանրակրկիտ տեքստային և սոցիալական մեկնաբանության ենթարկելով հեղինակն առաջարկում է նոր տեսություն ավանգարդի մասին՝ որպես գամբիթների շարք, որպես «հղումների, հարգալից վերաբերմունքի և զանազանության մի խաղ» (a game of reference, deference and difference): Այդ նկարը հիշեցնում է Մանեի «Օլիմպիա» կտավը (1863 թ.), որը ժամանակակից քաղաքում մարմնավաճառության տխրահռչակ ավանգարդ պատկեր է: Ինչն առանձնանում է սոսկ սևամորթ կնոջ հակադրությամբ բնորդուհու մերկության լույսով, իսկ քննադատներն այն անվանել են «շագանակագույն Օլիմպիա»: Այս էպիտետի մանրակրկիտ ապակառուցումը թույլ է տալիս պրոֆեսոր Փոլլոքին բացահայտել այն ուղիները, որոնցով ռասիստական ​​դիսկուրսը կառուցում է արվեստն ու արվեստի պատմությունը՝ առաջադրելով մշակութային, սեռական և էթնիկական տարբերությունների խնդիրներ, որպեսզի մեզ բոլորիս [կանանց] ինքնաքննադատ դարձնի ոչ միայն սեռի, այլև արվեստի պատմության լույսի ներքո:

## Մշակութային ուսումնասիրություններ և մշակութային վերլուծություն
Փոլլոքը Լիդսի համալսարանի *Մշակութային վերլուծության, տեսության և պատմության* (*Centre*) կենտրոնի հիմնադիր տնօրենն է: 2001 թվականին այն ժամանակվա AHRB-ի դրամաշնորհով նախաձեռնված CentreCATH-ը տրանսդիսցիպլինար նախագիծ է, որը կապում է կերպարվեստը, արվեստի պատմությունները և մշակութային ուսումնասիրությունները դասի, սեռի, սեքսուալության, հետգաղութային քննադատության և տարօրինակ տեսության հետ համատեղ ներգրավվածությունների հետ: 

2007 թվականին Մաքս Սիլվերմանի հետ Փոլլոքը նախաձեռնել է «Համակենտրոնացման հիշողություններ. ներկայացնելու քաղաքականությունը» հետազոտական նախագիծը, որն ուսումնասիրում է մշակութային հիշողության տագնապած և զգոն ձևի հայեցակարգը՝ վերլուծելով մարդու վիճակի վրա տոտալիտար հարձակման կործանարար հետևանքները և զգուշացնելով ոչ միայն մշտական սպառնալիքի մասին, այլև  ժողովրդական մշակույթի մեջ տարածվելու մասին: Նախագիծը ուսումնասիրել է տոտալիտար ահաբեկչության դեմ գեղագիտական դիմադրության ձևերը: Ստեղծվել են չորս խմբագրված ժողովածուներ. 

* «**Համակենտրոնացման կինո**. *գեղագիտությունը որպես քաղաքական դիմադրություն [[Ալեն Ռենե|Ալեն Ռենեի]] «[[Գիշեր և մառախուղ]]» ֆիլմում*» (2011)
** Շարժապատկերի մասին լավագույն գրքի համար 2011 թվականին արժանացել է Ֆրասնա-Կրաուշի մրցանակի
* «**Համակենտրոնացման հիշողություններ**. *տոտալիտար ահաբեկչություն և մշակութային դիմադրություն*» (2013)
* «Համակենտրոնացման երևակայություններ. *ժողովրդական մշակույթում տոտալիտար բռնության հետքերով*» (2015)
* «**Համակենտրոնացման արվեստ**. *Ժան Քեյրոլ, Լազարեանը և առօրյան հետպատերազմյան կինոյում, գրականությունում, երաժշտությունում և վիզուալ արվեստում*» (2019):
Գրիզելդա Փոլլոքը քննադատաբար վերլուծում է Ալեն Ռենեի «Գիշեր և մառախուղ» (Nuit et Brouillard) վավերագրական ֆիլմը, որը 1955 թվականին ավարտվելուց ի վեր  համարվում է նացիստական ​​ժամանակաշրջանի աղետին և վայրագություններին դիմակայելու ամենակարևոր ֆիլմերից մեկը: Արդյո՞ք դա Հոլոքոստի մասին ֆիլմ էր, որը չճանաչեց ռասիստական ​​ցեղասպանությունը: Թե՞ ֆիլմը Հոլոքոստի մասին չէր, այլ քաղաքական և էսթետիկ ​​պատասխան այն բանին, ինչին ֆրանսիացի քաղբանտարկյալ Դեյվիդ Ռուսեթը 1945 թվականին Բուխենվալդ համակենտրոնացման ճամբարից վերադառնալով անվանում է «համակենտրոնացման տիեզերք», որը կարող է «դուրս հորդել իր տոտալիտար ժանտախտը ցանկացած պահի և ցանկացած վայրում»:

Ֆիլմը ստեղծում է հիշողություն, մեզ զգուշացնում է այդ *համակենտրոնացման տիեզերքի* շարունակական ներկայության մասին: Փոլլոքը վերանայում է Ռենեի ֆիլմը, որով ճամբարները ներկայացված են քաղաքական և պատմական համատեքստով և ժամանակակից կինոյում համակենտրոնացման այլ դեպքերի առումով: Փոլլոքի «Համակենտրոնացված կինոն» ոչ թե «Գիշեր և մառախուղ» ֆիլմի կինոգեղագիտության քաղաքական դիմադրությունն է Հոլոքոստին որպես այդպիսին, այլ բացարձակ իշխանության քաղաքական նորամուծությանը, որը ներկայացված է համակենտրոնացման համակարգով և նրա հարձակումով մարդկային վիճակի վրա:

«Գիշեր և մառախուղ» (1955) ֆիլմի հիմքում ընկած է այն գաղափարը, որ 1930-ականներին և 1940-ականներին նացիստների սանձազերծված համակենտրոնացման ժանտախտը ոչ միայն սահմանափակված է մեկ վայրով և մեկ ժամանակով, այլ այժմ մշտական ​​ներկայություն է և ստվերում է ժամանակակից կյանքը (որին էլ ընդդիմանում է Փոլլոքը): Այն նաև հուշում է, որ հիշողությունը (և, իսկապես, արվեստն ընդհանրապես) պետք է գործի դնել՝ ցույց տալու համար, որ այդ սպառնալի անցյալը հետապնդում է  ներկան: Մարդկանց զգոն է պահում, որ կարողանան կարդալ սարսափի նշանները և հակազդել դրա դեֆորմացնող ազդեցությանը:

## Հրապարակումներ
* 1978 և 1996 թվականներին «Վինսենթ վան Գոգ. Իր ժամանակի նկարիչ»
* 1980 թվականին «Les Données Bretonnantes: La Prairie de Représentation»
* 1980/1981 թվականին «Վինսենթ վան Գոգը հոլանդական տարիներին: Քաղաքի և գյուղի պատկերը ըստ Վան Գոգի և նրա ժամանակակիցների 1870/1890»
* 1985 թվականին «Մարի Բաշկիրցեֆի ամսագրերը» (1985)
* 1987 թվականին «Շրջանակի մեջ դրած ֆեմինիզմ. արվեստը և կանանց շարժումը 1970–85»
* 1987 թվականին «Պատկերացում և տարբերություն»
* 1996 թվականին «Մակագրություններ կանացի մեջ» կամ *Տեսանելիի ներսում*
* 1994 թվականին «Աուտիզմի գործեր»
* 1992 թվականին «Դեգան Դեգայի հետ. Կանանց ներկայացնելը և պատկերացման քաղաքականություն»
* 1993 թվականին «Ավանգարդ գամբիթներ. *սեռը և արվեստի պատմության գույնը*»
* 1997 թվականին «Հաճույքի երկիմաստությունը»
* 1998 թվականին «Մերի Կասատ. Ժամանակակից կանանց նկարիչ»
* 1998 թվականին «Յուլյա Քրիստևա 1966–96. Գեղագիտություն. Քաղաքականություն. Էթիկա»
* 1999 թվականին «Կանոնը տարբերելը. ֆեմինիզմը և արվեստի պատմությունը»
* 2006 թվականին «Հանդիպում Եվա Հեսսեի հետ»
* 2007 թվականին «Թանգարանները մոդեռնիզմից հետո. ներգրավվածության ռազմավարություններ»
* 2023 թվականին «Միջավայր և հիշողություն: Ութ արվեստագետներ զրուցում են»:

### Գրքեր
* 1977 թվականին «Millet», ֆրանսիացի նկարիչ Ժան Ֆրանսուա Միլլեի ստեղծագործության ուսումնասիրություն
* 1980 թվականին «Mary Cassatt», ամերիկացի նկարչուհի Մերի Կեսսետի կենսագրական` նկարներով, մատենագիտական հղումներով
* , 2020 և 2013 թվականներին «Հին սիրուհիներ: Կանայք, արվեստ և գաղափարախոսություն»
* 1996 թվականին «Վերանայված ավանգարդներ ու պարտիզաններ», որում հերքում է Վան Գոգի նման հանրաճանաչ «Վարպետների» արվեստի մասին աշխարհում ընդունված պարզունակ մեկնաբանությունները:
* 2000 թվականին Հետադարձ հայացք դեպի ապագա. Գրիզելդա Փոլլոքի ակնարկներ 1990-ականներից. .
* 2007 թվականին «Հանդիպումներ վիրտուալ ֆեմինիստական ​​թանգարանում. ժամանակ, տարածություն և արխիվ»
* 2013 թվականին «էֆեկտներից հետո/Պատկերներից հետո. Տրավմա և էսթետիկ տրասֆորմացիա Վիրտուալ ֆեմինիստական ​​թանգարանում», Մանչեսթերի համալսարանի հրատարակչություն
* 2018 թվականին «Շառլոտ Սալոմոնը և Հիշողության թատրոնը
* 2023 թվականին «Կինն արվեստում. Հելեն Ռոզենուի «1944 թվականի փոքրիկ գիրքը»», նվիրված է Հելեն Ռոզենուի գրքի հրատարակության ութսունամյակին` հաստատելով Ռոզենուի գրքի տեղը երկու դարաշրջանի ֆեմինիստական ​​գաղափարների պատմագրության մեջ:

#### Խմբագրումներ
* *Generations and Geographies: Critical Theories and Critical Practices in Feminism and the Visual Arts*, Routledge, 1996. 
* *Work and the Image*, 2 vols. London: Ashgate Press, 2000.
* *Psychoanalysis and the Image*, Boston and Oxford: Blackwell, 2006. 
* 
* *Digital and Other Virtualities: Renegotiating the Image*, edited by Griselda Pollock and Antony Bryant, I.B. Tauris, 2010. 9781845115685.
* 

#### Գլուխներ
* *On not seeing Provence: Van Gogh and the landscape of consolation, 1888–1889*, in: *Framing France: The representation of landscape in France, 1870–1914*, Manchester University Press, 1998, pp.&nbsp;81–118  
* 

### Հոդվածներ
* 
* 
*  Reprinted in: Orton & Pollock 1996, pp.&nbsp;315–342
* 
* 
* 

## Տես նաև
* Արվեստագիտություն
* Ավանգարդիզմ
* Գենդերային հետազոտություններ
* Ֆեմինիստական կինոյի տեսություն
* Ֆեմինիզմի տեսություն

## Նշումներ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Անձնական էջ Լիդսի համալսարանի կայքում
* Հարցազրույց Documenta ամսագրում
* ''Հոգեվերլուծության և պատկերի մասին''  ում
* Գրիզելդա Փոլլոքը քննարկում է նկարչուհի Շառլոտ Սալոմոնի կյանքն ու աշխատանքը
* UCL Արվեստի պատմություն. Գրիզելդա Փոլլոք – Ստեղծելով ֆեմինիստական հիշողություններ – Մաս 2
* UCL Արվեստի պատմություն. Գրիզելդա Փոլլոք – Ստեղծելով ֆեմինիստական հիշողություններ – Մաս 1
* Մերիլին Մոնրո | La donna oltre il mito – Գրիզելդա Փոլլոք. Գրիզելդա Փոլլոքը Մերիլին Մոնրոյի ցուցահանդեսի մասին Թուրինում
* . Զրույց Գրիզելդա Փոլլոքի հետ 70-ականներին Անգլիայի Կանանց շարժման մեջ նրա մասնակցության և ֆեմինիզմի և արվեստի պատմության միջև մերձեցման կետերի մասին:
* Bow Down. Women in Art փոդքաստ Վերա Ֆրենկելի մասին
* Նշանավոր նկարչուհիներ.. Գրիզելդա Փոլլոքը Ալինա Շապոշնիկովայի մասին Apple-ի փոդքաստերում:

Կատեգորիա:Բրիտանացի սոցիոլոգներ
Կատեգորիա:Բրիտանացի ֆեմինիստ գրողներ
Կատեգորիա:Հարավաֆրիկացիներ
Կատեգորիա:Հրեա փիլիսոփաներ
Կատեգորիա:Հրեա ֆեմինիստներ
Կատեգորիա:Մշակութաբաններ
Կատեգորիա:Ֆեմինիստ արվեստագետներ