Ակտիվների գնագոյացում

Ֆինանսական տնտեսագիտության մեջ **ակտիվների գնագոյացումը** վերաբերում է երկու փոխկապակցված գնագոյացման սկզբունքների ֆորմալ մոտեցմանը և մշակմանը, որոնք ներկայացված են ստորև, ինչպես նաև արդյունքում ստացված մոդելներին։ 

Տարբեր իրավիճակների համար մշակվել են բազմաթիվ մոդելներ, սակայն համապատասխանաբար դրանք բխում են կամ ընդհանուր հավասարակշռության ակտիվների գնագոյացումից, կամ ռացիոնալ ակտիվների գնագոյացումից, վերջինս համապատասխանում է ռիսկի չեզոք հավանականությամբ գնագոյացմանը։

**Ներդրումային տեսությունը**, որը գրեթե հոմանիշ է, ընդգրկում է ներդրումների ընտրության որոշումների կայացման գործընթացը սատարելու համար օգտագործվող գիտելիքների ամբողջությունը, և ակտիվների գնագոյացման մոդելներն այնուհետև կիրառվում են տվյալ ներդրման ակտիվին հատուկ պահանջվող եկամտաբերության մակարդակը որոշելու և հեջավորման համար։

## Ընդհանուր հավասարակշռության ակտիվների գնագոյացում
Ընդհանուր հավասարակշռության տեսության համաձայն՝ գները որոշվում են շուկայական գնագոյացման միջոցով՝ առաջարկի և պահանջարկի միջոցովː Այստեղ ակտիվների գները համատեղ բավարարում են այն պահանջը, որ յուրաքանչյուր ակտիվի մատակարարվող և պահանջվող քանակները պետք է հավասար լինեն այդ գնով, այսպես կոչված՝ շուկայական քլիրինգ։ Այս մոդելները ծնվել են ժամանակակից պորտֆոլիոյիֆ տեսությունից, որի նախատիպային արդյունքը կապիտալի ակտիվների գնագոյացման մոդելն է (CAPM): Այստեղ գները որոշվում են մակրոտնտեսական փոփոխականների հիման վրա՝ CAPM-ի դեպքում՝ «ընդհանուր շուկան», CCAPM- ի (Սպառման վրա հիմնված կապիտալ ակտիվների գնագոյացման մոդել) դեպքում՝ ընդհանուր հարստությունը, այնպես, որ հաշվի են առնվում անհատական նախասիրությունները։

Այս մոդելները նպատակ ունեն մոդելավորել «բոլոր» արժեթղթերի շուկայական գների վիճակագրորեն ստացված հավանականության բաշխումը տվյալ ապագա ներդրումային հորիզոնում. հետևաբար, դրանք ունեն «մեծ չափս»։ (ֆինանսական մաթեմատիկա. ռիսկ և ներդրումների կառավարում. P աշխարհը)։ Այնուհետև, բազմազան պորտֆելները գնահատելիս օգտագործվում է ընդհանուր հավասարակշռության գնագոյացումը՝ ստեղծելով մեկ ակտիվի գին բազմաթիվ ակտիվների համարː

Այստեղ ներդրման կամ բաժնետոմսերի արժեքի հաշվարկը ենթադրում է՝ (i) տվյալ բիզնեսի կամ նախագծի ֆինանսական կանխատեսում, (ii) որտեղ արդյունքի դրամական հոսքերը զեղչվում են ընտրված մոդելի կողմից վերադարձված տոկոսադրույքով. այս տոկոսադրույքն էլ, իր հերթին, արտացոլում է այդ դրամական հոսքերի «ռիսկայնությունը», այսինքն՝ յուրահատուկ կամ սիստեմատիկ` չդիվերսիֆիկացվող ռիսկը, (iii) այդ ներկա արժեքներն այնուհետև ամբողջանում ու ագրեգացվում են՝ վերադարձնելով խնդրո առարկա արժեքը (Ֆինանսական մոդելավորում և գնահատում՝ օգտագործելով զեղչված դրամական հոսքեր)։ Պետք է նկատի ունենալ, որ այլընտրանքային, թեև ավելի քիչ տարածված մոտեցում է «հիմնարար գնահատման» մեթոդի կիրառումը, ինչպիսին է *T-մոդելը*` եկամտաբերությունը մոդելավորելու բանաձև, որը ներկայացնում է ընկերության բաժնետոմսերի սեփականատերերի կողմից ստացված եկամուտները՝ ֆինանսական հաշվետվություններից ստացված հաշվապահական փոփոխականների տեսքով։ T-մոդելը կապում է հիմնարար ցուցանիշները ներդրումային եկամտաբերության հետ՝ թույլ տալով վերլուծաբանին կատարել ֆինանսական կատարողականի կանխատեսումներ և այդ կանխատեսումները վերածել այն անհրաժեշտ եկամտաբերության, որը կարող է օգտագործվել ներդրումային ընտրության ժամանակː

## Ռացիոնալ գնագոյացում
[մինի|Ներդրումային [Պարտատոմսերի շուկա|պարտարոմսերի տոկոսադրույքի «ծառի» վիզուալիզացիա - սովորաբար վերադարձվում է ձեռնարկչական ածանցյալ ծրագրային սիմուլյացիայի և օպցիոնների գնագոյացման վերջավոր տարբերությունների մեթոդներով  (OAS- Օպցիոնով ճշգրտված սփրեդը` սև ընդդեմ կարմիրի). կարճաժամկետ տոկոսադրույքն ամենաբարձր արժեքն է. պարտատոմսերի արժեքի զարգացումը հստակ ցույց է տալիս մինչև անվանական («pull-to-par»)  փոփոխությունը։]]

Ռացիոնալ գնագոյացման դեպքում ածանցյալ գործիքների գները հաշվարկվում են այնպես, որ դրանք ազատ լինեն արբիտրաժից ավելի հիմնարար (հավասարակշռությամբ որոշված) արժեթղթերի գների նկատմամբ (Դերիվատիվների գնագոյացում)ː

Ընդհանուր առմամբ, այս մոտեցումը չի խմբավորում ակտիվները, այլ ստեղծում է յուրաքանչյուր ակտիվի համար եզակի ռիսկի գին. այդ դեպքում այս մոդելները «ցածր չափի» են (օպցիոնների գնագոյացում, Գնորոշման մոդելներ. Q աշխարհ)ː «Q աշխարհը» կամ «Ռիսկի նկատմամբ չեզոք աշխարհը» օգտագործում է ճշգրտված հավանականություններ՝ ածանցյալ գործիքները և այլ ֆինանսական գործիքները գնահատելու համար՝ ենթադրելով, որ բոլոր առևտրականները/ներդրողները անտարբեր են ռիսկի նկատմամբː

Օպցիոնների գների և դրանց «գրեկերի», այսինքն՝ զգայունությունների հաշվարկը համատեղում է՝ (i) հիմքում ընկած գնային վարքագծի մոդելը կամ «գործընթացը», այսինքն՝ ընտրված ակտիվների գնագոյացման մոդելը, որի պարամետրերը տրամաչափվել են դիտարկվող գներին համապատասխան, և (ii) մաթեմատիկական մեթոդ, որը վերադարձնում է պարգևավճարը (կամ զգայունությունը) որպես հիմքում ընկած ակտիվի գների միջակայքում օպցիոնների վճարումների սպասվող արժեք (Օպցիոնների գնահատում#Գնորոշման մոդելներ)ː

Այստեղ դասական մոդելը ''Բլեք-Շոլսն'' է, որը նկարագրում է շուկայի դինամիկան, ներառյալ ածանցյալները (իր օպցիոնային գնագոյացման բանաձևով), որն ավելի ընդհանուր առմամբ հանգեցնում է *մարտինգալ գնագոյացմանը*, ինչպես նաև վերը թվարկված մոդելներին։ Բլեք-Շոլսը ենթադրում է *լոգ-նորմալ* պրոցես։ Մյուս մոդելները, օրինակ, կներառեն այնպիսի հատկանիշներ, ինչպիսին է *միջին արժեքի վերադարձը* (ենթադրությանը, որ ակտիվի գինը ժամանակի ընթացքում հակված կլինի մոտենալ միջին գնին) կամ կլինեն «անկայունության մակերեսին (Volatility surface) տեղյակ», կիրառելով *տեղային անկայունություն* կամ *ստոխաստիկ անկայունություն*։

Ռացիոնալ գնագոյացումը կիրառվում է նաև ֆիքսված եկամտի գործիքների, ինչպիսիք են պարտատոմսերը (որոնք բաղկացած են միայն մեկ ակտիվից), ինչպես նաև տոկոսադրույքների մոդելավորման համար ընդհանուր առմամբ, որտեղ եկամտաբերության կորերը պետք է ազատ լինեն առանձին գործիքների գների նկատմամբ արբիտրաժային ազդեցությունից (Ռացիոնալ գնագոյացումը կայուն եկամտի արժեթղթերում, բութսթրեփինգ (ֆինանսներ) և բազմակոր կառուցվածք)։ Վերը թվարկված մոդելների այս գործիքների օպցիոնների և այլ ածանցյալ գործիքների տոկոսադրույքի նկատմամբ կիրառման վերաբերյալ է *կարճաժամկետ տոկոսադրույքի մոդելը* և Հիթ-Ջարոու-Մորտոնի մոդելը։

## Փոխկապակցվածություն
Այս սկզբունքները փոխկապակցված են ակտիվների գնագոյացման հիմնարար թեորեմի միջոցով։ Այստեղ, «արբիտրաժի բացակայության դեպքում, շուկան հնարավոր շուկայական սցենարների բազմության վրա պարտադրում է հավանականության բաշխում, որը կոչվում է ռիսկի չեզոք կամ հավասարակշռության չափանիշ, և... այս հավանականության չափանիշը որոշում է շուկայական գները զեղչված սպասումների միջոցով»: Համապատասխանաբար, սա էապես նշանակում է, որ կարելի է ֆինանսական որոշումներ կայացնել՝ օգտագործելով ռիսկի չեզոք հավանականության բաշխումը, որը համապատասխանում է (այսինքն՝ լուծվում է) դիտարկված հավասարակշռության գների հետː

Համապատասխանաբար, երկու մոտեցումներն էլ համապատասխանում են այսպես կոչված Էրոու-Դեբրյոյի մոդելին։ Այստեղ մոդելները կարող են ստացվել որպես «պետական գների» ֆունկցիա՝ պայմանագրեր, որոնք վճարում են թվային արժեքի մեկ միավոր (արժույթ կամ ապրանք), եթե որոշակի վիճակ տեղի է ունենում որոշակի ժամանակ, և զրո՝ հակառակ դեպքում։ Մոտեցումն այն է, որ ընդունվի, որ քանի որ արժեթղթի գինը կարող է վերադարձվել որպես դրա պետական գների գծային համադրություն (պայմանական պահանջի վերլուծություն), ապա, ընդհակառակը, գնագոյացման կամ վերադարձի մոդելները կարող են չեղարկվել՝ հաշվի առնելով պետական գներըː Օրինակ՝ CAPM-ը կարող է ստացվել՝ ռիսկի նկատմամբ խուսափումը կապելով ընդհանուր շուկայական եկամտաբերության հետ և վերահաշվարկելով գինըː Բլեք-Շոլսը կարող է ստացվել (Բինոմալ օպցիոնների գնագոյացման մոդելի կապը Բլեք-Շոլսի մոդելի հետ)՝ բազմաթիվ հնարավոր սփոթային գներից (այսինքն՝ վիճակներից) յուրաքանչյուրին կցելով բինոմային հավանականություն, այնուհետև վերադասավորելով դրա բանաձևում անդամները (Տես` Ֆինանսական տնտեսագիտություն)ː

## Տես նաև
* Արդար գին
* Արժեք
* Գին
* Ֆինանսական տնտեսագիտություն
* Տնտեսական հավասարակշռություն
* Մաթեմատիկական մոդել
* Ակտիվների բաշխում
* Արբիտրաժ

## Նշումներ

## Ծանոթագրություններ


## Արտաքին հղումներ
* 
* 
* Opportunities Knocking: Residual Income Valuation of an Adaptive Firm. Journal of Accounting, Auditing and Finance, Vol. 15, No. 3, pp. 225-266, Summer 2000
* 

Կատեգորիա:Ակտիվներ
Կատեգորիա:Ակտիվների կառավարում
Կատեգորիա:Գնագոյացում
Կատեգորիա:Ֆինանստնտեսական վերլուծություն