Բարձ

մինի|250փքս| Լյուկ Ֆիլդս  
**Բարձ**, պարագա, որը նախատեսված է քնի ընթացքում պառկած մարդու գլուխը պահելու համար: Այն իրենից ներկայացնում է ծայրերից կարած պատյան՝ սովորաբար քառակուսի կամ ուղղանկյունաձև, լցված բնական (փետուր, բուրդ, քաշմիր, բամբակ, մետաքս) կամ արհեստական նյութերով (ֆայբեր, հոլոֆայբեր, սիլիկոնացված մանրաթել, վիսկոզ, միկրոֆայբեր)։ Բարձը անկողնու ամենակարևոր առարկաներից երկրորդն է՝ ներքնակից հետո, որի  օրթոպեդիկ հատկություններն ու պարունակության  տեսակը անմիջապես ազդում են մարդու առողջության և քնի որակի վրա։ Առողջ քնի խնդիրների մեծ մասը կապված է շնչառության խանգարման հետ, ինչը սովորաբար պայմանավորված է բարձի սխալ ընտրությամբ,որը չի պահում գլուխը անատոմիական ճիշտ դիրքում։

Գոյություն ունեն նաև բազմոցի համար նախատեսված բարձեր, որոնք ծառայում են մարմնի հենման համար նստած վիճակում։

Առանձին ուշադրության են արժանի դեկորատիվ բարձերը, որոնք մեծ դեր ունեն ինտերիերի ձևավորման մեջ։ Դրանք պատրաստված են ներքին հարդարման գործվածքներից, հաճախ ունեն նուրբ նախշեր, զարդարված են ասեղնագործությամբ կամ դեկորատիվ տարրերով՝ մարգարիտով, ակնեղենով և այլն։

Բարձերը հնագույն ժամանակներից համարվել են հանգստի եւ հարմարավետության խորհրդանիշ։ Քնած ժամանակ մեր գլուխն ու պարանոցն են հպվում են բարձին, իսկ դրանց հարմար դիրքը որոշում է մեր առավոտյան մարդու ինքնազգացողության ու հարմարավետության զգացողությամբ։ Սխալ ընտրված բարձը կարող է առողջական խնդիրների պատճառ դառնալ՝ գլխացավ, ողնաշարի պարանոցի հատվածի ծռում և այլ խանգարումներ։

## Պատմություն
Բարձի ստեղծման պատմությունը սկիզբ է առնում մ.թ.ա. 7000 թվականից՝ հին Միջագետքում, ժամանակակից Իրաքում: Այդ ժամանակ բարձերը պատրաստվում էին քարից, և դրանց նպատակը հարմարավետությունը չէր: Քարե բարձի գործառույթն էր կանխել քնած ժամանակ միջատների մուտքը բերան, քիթ և ականջ: Եվ հաշվի առնելով քարի բարձր գինը այդ ժամանակ, միայն հարուստ մարդիկ կարող էին իրենց թույլ տալ ունենալ քարե բարձ:
մինի|250փքս| Գուանչժոուի Նանյուեի դամբարանների թանգարանում ցուցադրված ճենապակյա բարձ։
Հին Եգիպտոսում բարձերին հատուկ նշանակություն էր տրվում: Համարվում էր, որ գլուխը հոգևոր կյանքի կենտրոնն է, և այն պահանջում է հատուկ խնամք: Եգիպտոսում բարձերը պատրաստվում էին տարբեր նյութերից, այդ թվում՝ մարմարից, փղոսկրից, կերամիկայից, քարից և փայտից: Բարձերը նաև կրոնական նշանակություն ունեին, քանի որ աստվածների պատկերներ էին փորագրվում բարձի վրա, և այն դրվում էր մահացածի գլխի տակ՝ չար ոգիներին նրանցից հեռու պահելու համար:

Հին չինական քաղաքակրթությունում բարձերը պատրաստվում էին տարբեր նյութերից՝ քարից, փայտից, բամբուկից, բրոնզից, ճենապակուց և նեֆրիտից: Բարձերը հաճախ զարդարված էին մարդկանց, կենդանիների և բույսերի պատկերներով: Այդ ժամանակ Չինաստանում կարծում էին, որ բարձը պատրաստող նյութերը կարող են օգտակար լինել այն օգտագործողի համար: Այսպիսով, կարծում էին, որ նեֆրիտից պատրաստված բարձը նպաստում է ինտելեկտի բարձրացմանը: Չինացիները գիտեին, թե ինչպես պատրաստել փափուկ բարձեր, բայց կարծում էին, որ դրանց վրա քնելիս մարմինը էներգիա է կորցնում: Մինչդեռ կոշտ բարձերը նպաստում են առողջության և մտավոր կարողությունների բարելավմանը:
մինի|250փքս| Դեկորատիվ բարձ։
Հին հռոմեացիներն ու հույները հրաժարվեցին ավանդական կոշտ բարձից և սկսեցին օգտագործել գործվածք: Այն լցված էր փափուկ նյութերով, ինչպիսիք են բամբակը, եղեգը,  ծղոտը: Նույնիսկ այդ ժամանակ հարուստ հույները օգտագործում էին փափուկ փետուրներով լցված բարձեր:

19-րդ դարում՝ արդյունաբերական հեղափոխության սկսվելուն պես, բարձը դարձավ սովորական պարագա գրեթե յուրաքանչյուրի տանը: Այս ընթացքում բարձերը ավելի մատչելի դարձան զանգվածային արտադրության և տեխնոլոգիական առաջընթացի շնորհիվ: Անգլիայում վիկտորիանական դարաշրջանում բարձերը վերածվեցին դեկորատիվ տարրերի, որոնք նախատեսված էին  բազմոցների և աթոռների համար:

Ժամանակակից բարձերը պատրաստվում են բազմազան նյութերից: Բարձի պատյանը սովորաբար պատրաստված է բամբակից կամ պոլիեսթերից, իսկ որպես լցոն օգտագործվում են բնական նյութեր՝ բամբակ, փետուր, մետաքս կամ ոչխարի բուրդ: Եթե մարդը ալերգիա ունի փետուրների կամ բրդի նկատմամբ, կարող է ընտրել սինթետիկ լցոնով՝ լատեքսով, կամ պոլիեսթերով բարձեր։
Այսօր կա բարձերի հսկայական բազմազանություն՝ գելային՝ /բարձրմոլեկուլային կառուցվածքային նյութեր/, օրթոպեդիկ, հանգստի և քնի համար նախատեսված բարձեր, դեկորատիվ բարձեր։ Տեխնոլոգիաների զարգացման հետ մեկտեղ հայտնվում են նոր ձևերի և նոր նյութերից պատրաստված՝  բամբուկից և կաթնային մանրաթելից բորձեր։
մինի|250փքս| Ասեղնագործ նախշերով բարձ։

## Տեխնոլոգիաներ և նյութեր
Նախտինում բարձերի լցոնման ամենահեշտ նյութերից է եղել  խոտը կամ ծղոտը։ Ռուսաստանում տարածված բարձի դիզայնը գործվածքից պատրաստված բարձի պատյանն էր, որը լցված փետուրներով և կարված թելով։ Բարձի պատյանի արտաքին մասում դրվում է հիմնական մասից առանձնացվող կտոր, որը կարելի էր փոխել և լվանալ։

Ավանդական բարձերը փետուր-բմբուլով են  լցոնում։ Նման բարձը լցվում է կարապի, սագի, բադի կամ հավի փետուրներով կամ այլ փետուրների խառնուրդով։ Բմբուլները ամուր չեն դիպչում միմյանց, ուստի ստեղծվում են օդի մանրադիտակային փակ շերտեր, որոնք ապահովում են գերազանց ջերմամեկուսացում։ Նման բարձերը հիանալի կլանում և գոլորշիացնում են խոնավությունը, հեշտությամբ վերականգնում ծավալը։
Մի քանի տարի օգտագործելուց հետո բարձերի մեջ փոշի է կուտակվում, որը գրավում է տզերին, փայտոջիլներին  և այլ միջատներին։ Տզերի կղանքը կարող է ալերգիա առաջացնել։ Այլ կերպ ասած, բմբուլե բարձի վրա քնած մարդը անընդհատ գտնվում է տզերի կղանքի ամպի մեջ։ Դրա համար բարձերը պետք է պատռվեն և լվացվեն։ Կան նաև բարձերը մաքրելու մասնագիտացված սրահներ։

Եթե բարձը տհաճ հոտ ունի, դա կարող է նշանակել, որ բմբուլը վատ է մշակված։ Բարձր հիդրոսկոպիկության պատճառով բարձերը պետք է չորացնել տարին առնվազն մեկ անգամ։ Որոշ արտադրողներ խորհուրդ են տալիս լվանալ բարձերը տարեկան 3-4 անգամ։ Բմբուլե բարձերի ծառայության ժամկետը մոտ հինգ տարի է։

Ոչխարի բրդով լցված բարձերը կարող են դրական ազդեցություն ունենալ մարդու առողջության վրա։ Բացի այդ, ոչխարի բուրդը ամուր չի կպչում բրդի մանրաթելերի բնական ծալքավորության շնորհիվ, և դա է որոշում  նման արտադրանքի գերազանց ջերմամեկուսիչ հատկությունները: Բրդյա բարձերը կարող են բարենպաստ ազդեցություն ունենալ ռևմատիզմի դեպքում։ Սակայն դրանց բացասական կողմն այն է, որ լցոնը կարող է թարմացնել ընդամենը մի քանի ամիս օգտագործելուց հետո: Բացի այդ, եթե լցոնը վատ է մշակված, կարող է տհաճ հոտ առաջանալ: Դրանք կարող են ալերգիկ խնդիրներ առաջ բերել օգտագործողների համար:

Ամենաէժան բարձերը լցված են բամբակով: Բարձերի համար օգտագործվող բնական բամբակը պետք է համապատասխանի ԳՕՍՏ 5679-85 կամ ԳՕՍՏ 1788-86 ստանդարտներին: Այս լցոնն ունի թերություն՝ բամբակը արագ գնդվում է, և բարձը դառնում է օգտագործման տեսանկյունից անհարմար:
Բարձերի համար որպես լցոն օգտագործվում է նաև հնդկացորենի կեղևը: Հնդկացորենի կեղևով բարձ օգտագործելիս ստացված հիմնական ազդեցությունը կետային մերսումն է, որը բարենպաստ ազդեցություն ունի մարմնի վրա: Հնդկացորենի կեղևը թույլ է տալիս օդին լավ անցնել, շատ դիմացկուն է և հետևում է մարմնի ուրվագծերին: Հնդկացորենի կեղևը օգտագործվում է նաև նորածինների ներքնակներում, որոնց վրա՝ առողջության առումով, երեխաների ողնաշարը ավելի հանգիստ ու հարմարավետ դիրք է ընդունում։

Բարձի համար էկոլոգիապես մաքուր լցոնը մետաքսն է։ Այն չի կլանում մաշկի խոնավությունը և չի խանգարում կոլագենի վերականգնմանը գիշերվա ընթացքում։ Օգտակար հատկությունները պահպանվում են ավելի քան 10 տարի։ Չունի հոտ, դիմադրում է մակաբույծներին և տիզերին, խորհուրդ է տրվում ալերգիա ունեցողների և ասթմայով հիվանդների համար։

## Բարձերի չափսեր ու ձևեր
Բարձերի չափերը տատանվում են հետևյալ միջակայքում՝ երկարությունը՝ 40-ից 80 սմ, լայնությունը՝ 30-ից 50 սմ։ Եվրոպայում ամենատարածված ձևաչափը 70 × 50 սմ է, Ռուսաստանում՝ 70 × 70 սմ։ Մանկական բարձերի չափը սովորաբար 40 × 60 սմ է, և դրանք ավելի հարթ են, քան մեծահասակների բարձերը։
Պարանոցի համար հարմարեցված կամ ճամփորդական բարձերը զբոսաշրջիկների կողմից օգտագործվում են ավտոբուսներում և ինքնաթիռներում։
մինի|250փքս| Ճամփորդական բարձ։

## Օրթոպեդիկ բարձեր
Օրթոպեդիկ բարձերը նախատեսված են գլխի և պարանոցի ավելի հարմարավետ դիրքավորման համար քնի և հանգստի ժամանակ, ունեն հատուկ ձև, որը կանխում է պարանոցային ողնաշարի դեֆորմացիան պառկած դիրքում: Օրթոպեդիկ բարձերն ունեն կիսագլանի ձև, պարանոցի համար ավելի լավ հենարան են ապահովում։ Երբեմն ունեն գլխի համար նախատեսված խորշ։

Դրանց օգտագործումը խորհուրդ է տրվում պարանոցային և ողնաշարի հիվանդությունների կանխարգելման համար: Օրթոպեդիկ էֆեկտով բարձերը պատրաստված են տարբեր նյութերից՝ պոլիուրեթանային փրփուր, կոկոսի փայտ, մածուցիկ առաձգական պոլիուրեթանային փրփուր՝(Memory Foam
), ձիու մազ և այլն: Ապահովում են պարանոցային հատվածի և ողնաշարի ճիշտ դիրքը, դրա չափավոր ձգումը պառկած դիրքում, նպաստում են մկանային-կապանային ապարատի թուլացմանը, պարանոցային ողնաշարի և գլխի ցավի անհետացմանը: Դրանք օգտագործվում են քնի և հանգստի ժամանակ՝ թերապևտիկ և կանխարգելիչ նպատակներով՝ պարանոցի և ողնաշարի օստեոխոնդրոզի, ցավային համախտանիշով և առանց դրա անկիլոզացնող սպոնդիլոարթրիտ, անկայունության, պարանոցային ողնաշարի վնասվածքների (միոզիտներ, կապտուկներ և կապաններ) դեպքում: Դրանք սովորաբար երկկողմանի են, ինչը հնարավորություն է տալիս դրանք օգտագործել տարբեր տարիքի, հասակի և քաշի մարդկանց:

## Հին բարձի փոխարինումը նորով
Բարձերը միջինում «ապրում են» 2-5 տարի, շատ ավելի քիչ, քան վերմակը, քանի որ դրանք պետք է դիմանան մեր գլխի և պարանոցի անընդհատ ծանրաբեռնվածությանը, գլխի քրտնարտադրությանը: Բարձը դադարում է կատարել իր նախատեսված գործառույթները, հենց որ կորցնում է իր սկզբնական փափկությունը և դառնում է անհարթ։
Բարձի ժամկետանց լինելու հիմնական նշաններն են՝

* Բարձի պատյանի գույնը փոխվել է և բծեր է ստացել, սա կարող է նշանակել, որ լցանյութի ներսում մանրէներ են բազմանում։
* Արթնանում եք պարանոցի շրջանում անհարմարության զգացումով, հնարավոր է, որ բարձը դարձել է anհարթ և այլևս չի պահում ձեր գլուխն ու պարանոցը ճիշտ դիրքում։
* Օրգանիզմի կեցվածքն ու «վարքը» քնի մեջ փոխվել են, ապա այս ապրանքը այլևս պիտանի չէ օգտագործման։
* Առկա է խցանված քիթի կամ կոկորդի չորության զգացում, կարող է վկայել բարձի լցանյութում ապրող փոշու և տզերի նկատմամբ ալերգիկ ռեակցիայի մասին։

## Փչովի բարձեր
Փչովի բարձերը կարող են պատրաստվել ռետինից, պլաստմասսայից և այլ նյութերից: Փչովի բարձերի առավելությունն այն է, որ դրանք շատ տեղ չեն զբաղեցնում և ալերգիա չեն առաջացնում։ Կան փչովի բարձեր Լոգանք ընդունելիս, լողի ընթացքում, ավտոբուսում կամ մեքենայում հանգստանալու համար: Այս բարձերի թերությունն այն է, որ դրանք կարող են պայթել կամ ծակվել:

## Առանց բարձի թե՞ բարձի վրա
Առանց բարձի քնելը բացասաբար է ազդում ուղեղի արյան շրջանառության վրա
Բարձ չօգտագործելու դեպքում ողնաշարային զարկերակները սեղմվում են, խանգարվում է գլխուղեղի արյան շրջանառությունը, ինչը կարող է հանգեցնել իշեմիկ ինսուլտի: Առանց բարձի կարող են քնել միայն նորածինները: Մեկ տարեկանից հետո, երբ արդեն ձևավորված է պարանոցային լորդոզը (ողնաշարի պարանոցային հատվածի կորությունը), երեխան պետք է քնի բարձով:
Ցանկալի չէ, որպեսզի մեծահասակները քնեն առանց բարձի, քանի որ մեծահասակների մոտ պարանոցի կրծքային հատվածը արտահայտված կորություն ունի, մեջքին պառկած դիրքում գլուխը գերծալվում է հետ:

Որպես հետևանք ողնաշարային զարկերակները, որոնք արյուն են մատակարարում գլխուղեղ, սեղմվում են, արյան հոսքը պակասում է, և տեղի է ունենում գլխուղեղի թերսնուցում: Գլխուղեղի արյան մատակարարման խանգարումը իշեմիկ ինսուլտի առաջացման վտանգ է պարունակում: Բարձը պետք է որպես հենարան ծառայի պարանոցին: Կարևոր է նաև բարձի ձևը: Այն պետք է լինի ուղղանկյունաձև: Օգտակար է երկու գլանակով օրթոպեդիկ բարձի օգտագործումը, որի փոքր գլանակը նախատեսված է մեջքի, մեծը՝ կողքի վրա քնելու համար:

## Բարձի խորհուրդը եզդի ընտարիքներում
Հարսի հարազատները նորաստեղծ ընտանիքին նվիրում են անհրաժեշտ պարագաներ։ Դրանցից բացի, հարսին ու փեսային նվիրում են նաև ասեղնագործ բարձ։ Փեսայի տան մուտքի մոտ նորապսակներին դիմավորում է նրա մայրը և քաղցրավենիք շաղ տալիս եկողների վրա։ Նախքան ներս մտնելը, փեսան և ազաբ եղբայրը կանգնում են որևէ բարձր տեղում, և երեք անգամ վերև են նետում իրենց հետ բերած բարձը։ Ազաբն այդ բարձով երեք անգամ հարվածում է փեսայի գլխին։ Այդ պահին փեսան խնձորը նետում հարսի կողմը։ Վերջում ազաբ եղբայրը քաղցրավենիքով և մրգերով զարդարված ծառի ճյուղը որպես առատության նշան թափահարում է ներկաների վրա։ Դրանից հետո ներս են մտնում միայն նորապսակները և շարունակում հարսանեկան արարողությունը։

## Հետաքրքիր
«Գլուխ» ունեցողների համար բարձը միայն քնելու համար չէ: Լուրջ մարդիկ իրենց գլուխը բարձին դնելով` մտածում են կարևոր հարցերի, օրինակ` Հայրենիքի մասին, ինչպես խորհուրդ է տալիս Զորավար Անդրանիկը: Նվազագույնը` գլուխը բարձին դնելով` օրը ամփոփող մտքեր ենք ունենում: Ավելին, հայերի համար բարձը, հատուկ նշանակություն ունենալով, ներառվել է բարեմաղթանքների ու դարձվածքների մեջ. Խորանի առջև կնքահայրը Խաչի և Ավետարանի տակ է պահում հարսի ու փեսայի գլուխները, որպեսզի նրանց շնորհվի մեկ բարձ ունենալու իրավունք: Հայտնի է`

  խոսքերը և այլն:

## Ճենապակյա բարձերի թանգարանային հավաքածու


Jin Porcelain Pillow 36.jpg

Jin Porcelain Pillow 69.jpg

Jin Porcelain Pillow 43.jpg

Jin Porcelain Pillow 38.jpg

Jin Porcelain Pillow 70.jpg

Jin Porcelain Pillow 72.jpg

Jin Porcelain Pillow 31.jpg

Jin Porcelain Pillow 49.jpg

Jin Porcelain Pillow 53.jpg

Jin Porcelain Pillow 49.jpg

Jin Porcelain Pillow 32.jpg

Jin Porcelain Pillow 40.jpg

Jin Porcelain Pillow 52.jpg

Jin Porcelain Pillow 69.jpg

Jin Porcelain Pillow 58.jpg

Jin Porcelain Pillow 56.jpg

Jin Porcelain Pillow 74.jpg

Song Porcelain Pillow - 4.jpg

Late Tang Porcelain Pillow 01.jpg

Song Porcelain Pillow - 2.jpg

Paris - Musée du quai Branly - Appuie-tête à figures de crocodile et chien - 71.1969.3.2 - 001.jpg



## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Անկողնային պարագաներ
Կատեգորիա:Քուն