Էլ Գրեկո

**Էլ Գրեկո** (, հանդիպում են տարբերակներ **Դոմինիկո**, **Դոմենիկո** և **Թեոտոկոպուլի** , բառացի «հույնը», ), իսպանացի նկարիչ՝ ազգությամբ հույն։

«Էլ Գրեկո»-ն նրա ծածկանունն էր, կապված ծագումով հույն լինելու հետ, նկարիչը սովորաբար իր նկարները ստորագրում էր իր ամբողջական անունով, հունարեն տառերով՝ *Δομήνικος Θεοτοκόπουλος*  (Դոմենիկոս Թեոտոկոպուլոս), հաճախ ավելացնելով՝ *Κρής* (Կրետե)։

Էլ Գրեկոն ծնվել է Կրետեում, որը այն ժամանակ Վենետիկյան Հանրապետության մի մասն էր կազմում։ Կրետեն իր ժամանակի հետբյուզանդական արվեստի կենտրոնն էր, և Էլ Գրեկոն սովորեց ու այդ ավանդույթների շնորհիվ նախքան 26 տարեկանում Վենետիկ մեկնելը դարձավ իսկական վարպետ։ 1570 թվականին նա գնում է Հռոմ, որտեղ բացում է արվեստանոց և աշխատում մի շարք կտավների վրա։ Իտալիայում ապրելու տարիներին Էլ Գրեկոն հարստացնում է իր ոճը Իտալական Վերածննդի և Մաներիզմի տարրերով։ 1577 թվականին Էլ Գրեկոն տեղափոխվում է Իսպանիա, այնտեղ էլ մնում և ստեղծագործում է մինչև իր մահկանացուն կնքելը։ Տոլեդոյում նա ստեղծում է մի քանի խոշոր պատվերներ ու նկարում իր հայտնի կտավները։

Էլ Գրեկոյի դրամատիկ և էքսպրեսիոնիստական ոճը իր ժամանակակիցները ընդունում էին տարակուսանքով, սակայն 20-րդ դարում այն ստանում է իր արժանի գնահատականը։ Էլ Գրեկոն համարվում է կուբիզմի և էքսպրեսիոնիզմի հիմնադիրը, նրա անհատականությունն ու կտավները ներշնչման աղբյուր են հանդիսացել այնպիսի մեծ պոետների համար, ինչպիսիք են՝ Ռայներ Մարիա Ռիլկե ու Նիկոս Կազանձակիս։ Այժմյան արվեստագետների կողմից Էլ Գրեկոն բնորոշվում է որպես այնչափ յուրօրինակ նկարիչ, ով չի պատկանում կերպարվեստի և ոչ մի ավանդական դպրոցի։ Նա ճանաչված է իր չափից դուրս երկարացված պատկերներով և հաճախ անիրական կամ ուրվատեսիլային գունայնությամբ՝ միավորելով բյուզանդական և արևմտաեվրոպական նկարչական ավանդույթները։

## Կենսագրություն
### Վենետիկ - Հռոմ (1541-1576)
Էլ Գրեկոն ծնվել է Կրետեի Ֆոդել գյուղում։ Նրա ծնողների և մանկության մասին շատ քիչ բան է հայտնի, միայն այն, որ նա սովորել է սրբապատկերներ նկարել։ Վաղ շրջանում նա յուրացրել է միջին դարերի բյուզանդական արվեստի ավանդությունները։ Մոտ 1567 թվականին նա տեղափոխվել է Իտալիա, Վենետիկ և սովորել է Տիցիանի արվեստանոցում։ Այստեղ նրա արվեստը ձևավորվել է վենետիկյան գեղանկարչության ազդեցությամբ. ստեղծել է «Կույրի դարմանումը» (մոտ 1565 թ.), «Հիսուսը վտարում է վաճառականներին» (մոտ 1570 թ.), «Ավետում» (1570–1575 ), «Մարիխով տղան» (մոտ 1576 թ.) և այլ նկարներ։ 1570 թվականին Հռոմում ծառայել է կարդինալ Ֆարնեզին։ Էլ Գրեկոյի գործերը հիմնականում կրոնական, դիցաբանական թեմաներով պատկերներ, դիմանկարներ և բնանկարներ են։ 1577 թվականին տեղափոխվել է Իսպանիա և հաստատվել Տոլեդոյում, այստեղ Էլ Գրեկոն դուրս գալով իտալական գեղանկարչության ազդեցությունից, դրսևորել է իր ինքնատիպ արվեստը, որին բնորոշ են սուր արտահայտչականությամբ, անիրական ուժերի անբնական հզորությամբ օժտված կերպարները «Սուրբ Մավրիկոսի չարչարանքը», (1580–1582), «Տոլենդոն ամպրոպի պահին» (1596–1600), «Կոմս Օրգասի թաղումը» (1586–1588), «Հոգեգալուստ» (1610–1614), «Պետրոս և Պողոս առաքյալները» (1614) և այլն։

Էլ Գրեկոն 1610–1614 թվականներին ստեղծել է «Յոթերորդ կնիքի բացումը», «Լաոկոոն», «Տեսարան Տոլեյդոյից», գործերը, որոնք առանձնահատուկ տեղ ունեն նրա արվեստում։

Էլ Գրեկոյի ստեղծագործություններն ամբողջությամբ ներկայացվել են նրա մահից 300 տարի անց՝ 20–րդ դարի սկզբին։ 
[մինի|«[Տոլեդոյի տեսարան (կտավ)|Տոլեդոյի տեսարան» 1604—1614. Մետրոպոլիտեն թանգարան, Նյու Յորք]]

## Պատկերասրահ

Պատկեր:El Greco 034.jpg|Հովհաննես, Պրադո թանգարան, Մադրիդ.
Պատկեր:El Greco - The Penitent Magdalene - Google Art Project.jpg|Մարիա Մագդաղենացին մոտ.&nbsp;1589, Գեղեցիկ արվեստների թանգարան Բուդապեշտ.
Պատկեր:El Greco 018.jpg|Հիսուսի գլուխը, 1580&nbsp;-&nbsp;1585&nbsp; Սան Անտոնիո, ԱՄՆ.
Պատկեր:El Greco 011.jpg|Խաչված Քրիստոսը մոտ..&nbsp;1577, մասնավոր հավաքածու
Պատկեր:Greco, El - Sts Peter and Paul.jpg|Պողոս և Պետրոս առաքյալները Էրմիտաժ,
Պատկեր:El Greco (Domenikos Theotokopoulos) - Christ Blessing ('The Saviour of the World') - Google Art Project.jpg|Փրկիչը մոտ.&nbsp;1600, Շոտլանդիայի ազգային պատկերասրահ
Պատկեր:Trinidad_El_Greco2.jpg|Երորդություն  Պրադո թանգարան թանգարան


## Ծանոթագրություններ

## Տես նաև
* Էլ Գրեկոյի նկարների ցանկ

Կատեգորիա:Անձինք նամականիշերի վրա
Կատեգորիա:Իսպանացի արվեստագետներ
Կատեգորիա:Իսպանացի դիզայներներ
Կատեգորիա:Իսպանացի ճարտարապետներ
Կատեգորիա:Իսպանացի նկարիչներ
Կատեգորիա:Իսպանացի փորագրիչներ
Կատեգորիա:Իսպանացի քանդակագործներ
Կատեգորիա:Հույն նկարիչներ