IPv4 հասցեի սպառում

thumb|280px|Ազատ բլոկների քանակի դինամիկան /8 1995 թվականից
**IPv4 հասցեի սպառում** (), չբաշխված IPv4 հասցեների ֆոնդի սպառում։ Համաշխարհային հասցեների տարածությունը գլոբալ կառավարում է ամերիկյան ոչ առևտրային IANA կազմակերպությունը, ինչպես նաև հինգ տարածաշրջանային ինտերնետային ռեգիստրներ, որոնք պատասխանատու են որոշակի տարածքներում վերջնական օգտագործողներին IP հասցեներ տրամադրելու, և ինտերնետի տեղական ռեգիստրներ, ինչպիսիք են ինտերնետ ծառայություններ մատուցողները:

IPv4-ը թույլ է տալիս մոտավորապես 4,22 միլիարդ հասցեներ, և դրանցից մի քանիսը հատկացվել են IANA-ի կողմից տարածաշրջանային ինտերնետ ռեգիստրներին մոտավորապես 16,8 միլիոն հասցեների բլոկներում (ներառյալ CIDR-ի օգտագործումը): 2011 թվականի փետրվարին IANA-ն իր հասցեային տարածքի վերջին հինգ մնացած /8 բլոկը հատկացրել է տարածաշրջանային ինտերնետ ռեգիստրներին։
Մնացած տարածաշրջանային ինտերնետային ռեգիստրատորների հասցեների սպառում սպասվում էր հինգ տարվա ընթացքում, 2017 թվականի վերջի դրությամբ բոլոր տարածաշրջանային ռեգիստրները հայտարարեցին IPv4 անվճար հասցեների ընդհանուր մատակարարման սպառման և նոր հասցեների թողարկման սահմանափակումների մասին։

APNIC-ը առաջին տարածաշրջանային ինտերնետային ռեգիստրն է, որի հատկացված IP հասցեները սպառվել են։ Դա տեղի է ունեցել 2011 թվականի ապրիլի 15-ին։ ARIN-ը առաջին տարածաշրջանային ինտերնետային ռեգիստրն էր, որը հայտարարեց IPv4 հասցեների ամբողջական սպառման մասին.

IPv4 հասցեների տարածքի սպառումը խնդիր է համարվում 1980-ականների վերջից, երբ համացանցը սկսել է պայթյունավտանգ աճ գրանցել: 1991 թվականի նոյեմբերին IETF-ը ստեղծել է ROAD-ը ()՝ լուծելու այն ժամանակ կիրառվող դասակարգային հասցեավորման մեթոդով առաջացած մասշտաբայնության խնդիրը։ Հասցեների ակնկալվող սպառումը հանգեցրել է մի շարք նոր տեխնոլոգիաների ստեղծմանը և ընդունմանը, այդ թվում՝ Classless Addressing-ը (CIDR) 1993 թվականին, NAT-ը և համացանցային հաղորդակարգի նոր տարբերակը՝ IPv6, 1998 թվականին։

Ինտերնետից դեպի համացանցային հաղորդակարգի 6 տարբերակ տեղափոխելը միակ երկարաժամկետ լուծումն է, որը հասանելի է IPv4 հասցեների սպառումը լուծելու համար։ Թեև IPv4 հասցեների տարածության կանխատեսված սպառումը մտել էր իր վերջնական փուլ 2008 թվականին, ինտերնետ ծառայություններ մատուցողների և ծրագրային ապահովման մշակողների մեծ մասը դեռ նոր էին սկսել իրականացնել IPv6-ը։

## IPv4 հասցեավորում
Ցանցի յուրաքանչյուր հանգույցին, օրինակ՝ համակարգչին կամ երթուղիչին, վերագրվում է IPv4 հասցե, որն օգտագործվում է նույն ցանցի այլ հանգույցների հետ շփվելիս այդ հանգույցը նույնականացնելու համար: Սկզբունքորեն, հանրային IPv4 հասցեով ցանկացած համակարգիչ կարող է տվյալներ ուղարկել IPv4 հասցե ունեցող ցանկացած այլ համակարգչի: Այնուամենայնիվ, IPv6-ը հետընթաց համատեղելի չէ IPv4-ի հետ, ուստի միայն IPv4 հասցե ունեցող համակարգչից տվյալներ ուղարկելը միայն IPv6 հասցեով համակարգիչ հնարավոր է միայն հատուկ տեխնոլոգիաների միջոցով: Ստանդարտ լուծումը համակարգչային ցանցի թունելավորումն է: IPv4 հասցեն ունի 4 բայթ (32 բիթ) երկարություն, և, հետևաբար, ինտերնետ արձանագրության 4-րդ տարբերակը թույլ է տալիս 232 (մոտ 4,3 միլիարդ) հասցե: Սակայն, IPv4 հասցեների որոշ խոշոր բլոկներ նախատեսված են հատուկ կարիքների համար և հասանելի չեն հանրային օգտագործման համար, ինչպիսիք են 127/8 շրջադարձային հասցեն, մոխրագույն ցանցերը 10/8, 172.16/12, 192.168/16 (դրանք հատուկ ամրագրված հասցեներ են):

IPv4 հասցեների կառուցվածքը թույլ է տալիս օգտագործել հանրությանը հասանելի հասցեները ոչ բավարար թվով` ինտերնետին միացած յուրաքանչյուր սարքի կամ ծառայության համար հասցե տրամադրելու համար: Այդ խնդիրը որոշ ժամանակ մասամբ լուծվեց հասցեների բաշխման համակարգի փոփոխություններով։ Դասակարգայինից ոչ դասակարգված հասցեավորման անցումը հնարավորություն տվեց զգալիորեն հետաձգել IPv4 հասցեների տարածքի սպառումը:

NAT () տեխնոլոգիան թույլ է տալիս ինտերնետ պրովայդերներին քողարկել իրենց սեփական մասնավոր ցանցերը երթուղիչի մեկ հանրությանը հասանելի IPv4 հասցեի հետևում, ցանցի յուրաքանչյուր սարքին հանրային հասցեներ հատկացնելու փոխարեն:

## Գլոբալ և մասնավոր IPv4 հասցեներ
Սպառման խնդրի համատեքստում կա IPv4 հասցեների երկու հիմնական տեսակ՝ գլոբալ և անհատական:

Գլոբալ հասցեները այն հասցեներ են, որոնք ուղղորդվում են գլոբալ՝ ամբողջ մոլորակով մեկ: Գլոբալ հասցեները պետք է լինեն եզակի, հակառակ դեպքում առաքման հասցեն կլինի ոչ միանշանակ: Գլոբալ երթուղային հասցեների տարածությունն իսկապես սահմանափակված է այն արժեքների քանակով, որոնք կարող են ընդունել 32-բիթանոց ամբողջ թիվը՝ IPv4 հասցեն: Այդ թիվը կազմում է 232 = 4,3 միլիարդ նշանակություն:

Անհատական հասցեները այն հասցեներ են, որոնք ուղղորդվում են միայն որոշակի մասնավոր ցանցի ներսում, օրինակ՝ 192.168.0.0/16 կամ 10.0.0.0/8: Անհատական հասցեները պետք է եզակի լինեն միայն համապատասխան մասնավոր ցանցում: Մոլորակի վրա մասնավոր ցանցերի քանակը անսահմանափակ է։ Որպես կանոն, յուրաքանչյուր տնային երթուղիչ կազմում է մասնավոր ցանց:

IPv4 հասցեների տարածքի սպառման խնդիրը վերաբերում է միայն գլոբալ հասցեներին, քանի որ մոլորակի վրա մասնավոր հասցեների թիվը սահմանափակ չէ:
IPv4 ցանցի նախագծմամբ գլոբալ հասցեները նախատեսված են գլոբալ սերվերների և գլոբալ երթուղիչների համար: IPv4 ցանցի բոլոր հաճախորդները կարող են մուտք գործել այն՝ օգտագործելով մասնավոր հասցե և NAT:I Pv4 ցանցին միանալը կարող է իրականացվել նաև գլոբալ հասցեի միջոցով, սակայն դա անցանկալի է, քանի որ գլոբալ հասցեների քանակը սահմանափակ է: IPv4 ցանցին անհարկի միանալու համար գլոբալ հասցեի օգտագործումը պետք է համարվի վատնող և ոչ ռացիոնալ:

## Հասցեների սպառման գործոններ
IPv4 հասցեների տարածքի սպառման հիմնական պատճառն այն է, որ ինտերնետ ենթակառուցվածքը նախատեսված չէ այդքան արագ աճելու համար, մի շարք լրացուցիչ գործոններ ավելի են խորացնում այդ խնդիրը: Նրանցից յուրաքանչյուրը կապված է IP հասցեների պահանջարկի հետ, որը բնօրինակ ցանցային ենթակառուցվածքի հեղինակներ չէին ակնկալել:

;Շարժական սարքեր
IPv4-ը դարձել է թվային հաղորդակցության դե ֆակտո ստանդարտ, իսկ շարժական սարքերում լրացուցիչ հաշվողական հզորության ներդրման ծախսերը նվազել են: Հետևաբար, բջջային հեռախոսները դարձել են ինտերնետի լիարժեք տնօրինողներ: 4G սարքի նոր բնութագրերը պահանջում են IPv6 հասցեավորման օգտագործում:

;Մշտական միացումներ
1990-ականների ընթացքում ինտերնետ կապի գերիշխող մեթոդը հեռախոսային մոդեմի միջոցով հեռահաղորդակցության ապահովումն էր: Dial-up-ի վրա հիմնված ցանցերի արագ աճը մեծացրեց օգտագործվող հասցեների թիվը, և նշանակված IP հասցեների ֆոնդը բաշխվեց ավելի մեծ թվով օգտվողների միջև: 2007 թվականին լայնաշերտ ինտերնետի օգտագործումը շատ շուկաներում սկսեց գերազանցել 50%-ը: Ի տարբերություն dial-up-ի, լայնաշերտ կապերը ամենից հաճախ միշտ ակտիվ են, իսկ ցանցային սարքերը (երթուղիչները, լայնաշերտ մոդեմները) հազվադեպ են անջատվում: Դա հանգեցնում է ներգրավված IP հասցեների քանակի ավելացմանը:

;Ինտերնետի ընդլայնում
Աշխարհի զարգացած երկրներում կան հարյուր միլիոնավոր տնային տնտեսություններ: 1990 թվականին միայն փոքրաթիվ տնային տնտեսություններ ունեին ինտերնետ կապ: Ընդամենը 15 տարի անց դրանց գրեթե կեսն ուներ մշտական լայնաշերտ կապ: Մեծ թվով նոր ինտերնետ օգտագործողներ ապրում են խիտ բնակեցված Չինաստանում և Հնդկաստանում, ինչն էլ ավելի է արագացնում հասցեների տարածքի սպառումը:

;Հասցեների անարդյունավետ օգտագործում
1980-ականներին IP հասցեներ ձեռք բերած կազմակերպությունները հաճախ ունենում են ավելի շատ IP հասցեներ, քան իրականում անհրաժեշտ է, քանի որ դասային հասցեավորման սկզբնական մեթոդը հասցեների տարածության անարդյունավետ օգտագործումն էր: Օրինակ՝ խոշոր ընկերություններին կամ համալսարաններին հատկացվել են A դասի հասցեների բլոկներ, որոնք պարունակում են ավելի քան 16 միլիոն IPv4 հասցեներ, քանի որ նախորդ ամենամեծ միավորը՝ B դասի բլոկը՝ 65,536 հասցեներով, չափազանց փոքր էր ակնկալվող հասցեների քանակի համար: 

Լոկալ ինտերնետ օգտագործողների (LIR) համար RFC 3194-ն առաջարկել է HD հարաբերակցության պարամետրը, որը ցույց է տալիս, թե որքան արդյունավետ է օգտագործվում հատկացված IP տարածքը: Դրա իրականացումը հետաձգվեց և այժմ այդ պարամետրի օգտագործումը գործնականում անարդյունավետ է: 

;Վիրտուալիզացիա
Տեխնիկական հնարավորությունների ընդլայնման, սերվերի պրոցեսորի հզորության և ապարատային բարելավումների շնորհիվ հնարավոր է դարձել միաժամանակ մի քանի օպերացիոն համակարգեր օգտագործել մեկ համակարգչի վրա: Այդ համակարգերից յուրաքանչյուրը պահանջում է հանրային IP հասցե:

## Տեխնոլոգիաներ, որոնք նվազեցրել են սպառման տեմպերը
Մի շարք տեխնոլոգիաներ նվազեցնում են IP հասցեների պահանջարկը։

; NAT, պրոքսի սերվերներ և ներցանցային հասցեավորում
NAT (Network address translation) տեխնոլոգիան թույլ է տալիս մի քանի համակարգիչների ունենալ մեկ արտաքին IP հասցե: NAT-ի հետևում տեղակայված համակարգիչները կարող են միանալ միմյանց՝ օգտագործելով ներցանցային IP հասցեներ, սակայն առանց հատուկ կարգավորման  անհնար է արտաքինից միանալ նման համակարգիչներին:

; Վիրտուալ վեբ հոստինգ հասանելիություն տիրույթի անունով 
;Մի քանի կայքեր ունեն ընդհանուր IP հասցե,  սերվերը տարբերում է մեկը մյուսից տիրույթի անունով (`Host` HTTP/1.1):

Տարածաշրջանային ինտերնետ գրանցողների կողմից մանրազնին հսկողություն է իրականացվում  տեղական ինտերնետ  օգտագործողներին IP հասցեներ հատկացնելիս:

; Հասցեների տարածության վերաբաշխում
Ինտերնետի կիրառման սկզբնական տարիներին օգտագործվում էր  ոչ արդյունավետ դասային հասցեավորման համակարգ: Այդ օրերին հատկացված IP հասցեների մեծ բլոկները կրկին շրջանառության մեջ էին մտնում։

## Սպառման ժամանակացույց
thumb|Տարածաշրջանային ինտերնետային ռեգիստրների IP հասցեների պահուստի սպառումը 2011 թվականին
2011 թվականի հունվարի 31-ին վերջին երկու չպահուստավորված IANA հասցեների բլոկները հատկացվել են APNIC-ին` համաձայն տարածաշրջանային ինտերնետային ռեգիստրի հասցեների տեղաբաշխման ստանդարտ ընթացակարգերի: Մնացել էր հինգ պահուստավորված և չբաշխված 8 բլոկ: Համաձայն ICANN-ի կանոնների՝ IANA-ն սկսեց հատկացնել այդ բլոկներից յուրաքանչյուրը Տարածաշրջանային ինտերնետ օգտագործողներին՝ 2011 թվականի փետրվարի 3-ի մամուլի ասուլիսից հետո, որն էլ հանգեցրեց IANA հասցեների պահուստի ավարտին:

Տարբեր ինքնուրույն հասցեների բլոկներ, որոնք պատմականորեն օգտագործվում էին տարածաշրջանային ինտերնետ օգտագործողներից առանձին, բաշխվեցին տարածաշրջանային ինտերնետ օգտագործողներին 2011 թվականի փետրվարին:

IPv4 հասցեների սպառումը դանդաղեցնելու տեխնոլոգիաները ներառում են IPv4 հասցեների փոխանակում՝ IPv4-ի բովանդակություն մուտք գործելու համար, IPv4-ի հետ զուգահեռ ներմուծումը, IPv4-ին և IPv6-ին նվիրված բովանդակություն մուտք գործելու համար արձանագրությունների թարգմանությունը և միայն մեկ արձանագրություն աջակցող երթուղիների հետ աշխատելու համար: IPv6-ի վաղաժամ ընդունման անհրաժեշտությունը IANA հասցեների տարածքը սպառելուց հետո ակնհայտ էր:

Որպես հասցեների ֆոնդի պահուստի սպառման հետևանք՝ բազմաթիվ հավելվածների կողմից պահանջվող կետ առ կետ կապերը միշտ չէ, որ հասանելի էին IPv4 ինտերնետում, քանի դեռ IPv6-ն ամբողջությամբ չէր ներդրվել: IPv6 հոսթերը չէին կարող ուղղակիորեն միանալ IPv4 հոսթերին և պետք է օգտագործվեին հատուկ ծառայությունների հետ  հաղորդակցվելու համար: Դա նշանակում է, որ համակարգիչների մեծամասնությունը դեռ պետք է ունենա IPv4 մուտք, օրինակ՝ օգտագործելով NAT64, ի լրումն նոր IPv6 հասցեների, ինչը պահանջում է ավելի շատ ջանք, քան պարզապես IPv4-ի աջակցությունը: Սպասվում էր, որ IPv6 հասցեների պահանջարկը կներդրվի երեքից հինգ տարվա ընթացքում:

2011 թվականի սկզբին համակարգիչների միայն 5%-ն ուներ IPv6 կապ, ընդ որում մեծամասնությունը օգտագործում էր անցումային մեխանիզմներ, ինչպիսիք են NAT64-ը և Teredo թունելավորումը: 2009 թվականի դեկտեմբերին երկու միլիոն ամենահայտնի կայքերի մոտ 0,15%-ը հասանելի էր IPv6-ի միջոցով: Հարցը բարդանում է նրանով, որ օգտագործողների 0,027%-ից մինչև 0,12%-ը չէր կարողանում  շփվել կայքերի հետ, որոնք օգտագործում էին և՛ IPv4, և՛ IPv6, սակայն նրանց մի զգալի մասը (0,27%) չէր կարողանում  շփվել միայն IPv4 օգտագործող կայքերի հետ։ Arbor Networks-ի ուսումնասիրության համաձայն՝ 2010 թվականի ամռան դրությամբ IPv6 տրաֆիկի մասնաբաժինը կազմում էր տոկոսի մեկ տասներորդ մասից պակաս:

### Տարածաշրջանային սպառում
thumb|260px|Տարածաշրջանային ինտերնետ գրանցողներ
IANA հասցեների սպառման պահին (2011 թվականի փետրվար) ակնկալվում էր, որ տարածաշրջանային ինտերնետ գրանցողներին հասցեների ազատ բլոկների պահուստը կավարտվի վեց ամսից (APNIC) մինչև հինգ տարի ժամկետում (AfriNIC): 2015 թվականի սեպտեմբերի դրությամբ բոլոր տարածաշրջանային գրանցողները, բացի AfriNIC-ից, հայտարարեցին IPv4 ազատ հասցեների ընդհանուր պահուստի սպառման և նոր հասցեների թողարկման սահմանափակումների մասին,  ARIN-ը հայտարարեց ազատ IPv4 հասցեների ամբողջական սպառման մասին, իսկ մնացած գրանցողների համար այս պահը կանխատեսվում է սկսած 2017 թվականից։

Տարբեր տարածաշրջանային գրանցողներն ունեն հասցեների տեղաբաշխման տարբեր ռազմավարություններ: Ինտերնետ պրովայդերները որպես կանոն ունեն իրենց հաճախորդների կողմից օգտագործվող IP հասցեների պահուստ 6 ամսից մինչև 2 տարի ժամկետով, որից հետո նոր հաճախորդները, ովքեր ցանկանում են միանալ ինտերնետին, չեն կարողանա ստանալ IP հասցեներ և ստիպված կլինեն օգտագործել NAT կամ ստանալ միայն IPv6 հասցեներ:

#### APNIC և RIPE NCC
APNIC-ը համարվում է տարածաշրջանային ինտերնետ գրանցող և IP հասցեներ է հատկացնում այն տարածքներին, որտեղ ինտերնետը չափազանց արագ է զարգանում, ինչպիսիք են Չինաստանը և Հնդկաստանը; հետևաբար, ակնկալվում էր, որ դա կլինի առաջին տարածաշրջանային ինտերնետային ռեգիստրատորը, որը կդադարեցնի IPv4 հասցեների ազատ տեղաբաշխումը: Դա տեղի ունեցավ 2011 թվականի ապրիլի 15-ին, երբ հասցեների պահուստը նվազեց մինչև կրիտիկական մակարդակ՝ 1 բլոկ /8։ Այդ օրվանից APNIC-ն անցավ «Փուլ 3» բաշխման մեխանիզմին  և սկսվեց մի ժամանակաշրջան, երբ ոչ բոլոր տեղական ինտերնետ գրանցողներ (LIR) կարող էին ստանալ IPv4 հասցեներ իրենց անհրաժեշտ քանակով։ Ակնկալվում էր, որ այդ փուլը կտևի հինգ տարի։ IP հասցեների բաշխումը սահմանափակվել է 1024-ով մեկ անդամի համար:

Եվրոպայի տարածաշրջանային ինտերնետ ռեգիստրատորի՝ RIPE NCC-ի IPv4 հասցեների ընդհանուր պահուստի սպառումը տեղի ունեցավ APNIC-ի միջոցով 2012 թվականի սեպտեմբերի 14-ին։

2015 թվականի վերջին APNIC-ն ուներ մոտ 11 միլիոն ազատ հասցե, իսկ RIPE NCC-ը՝ մոտ 16 միլիոն։

##### Վերջին բլոկ /8-ի կանոնը APNIC-ում և RIPE NCC-ում
2011 թվականի ապրիլի 15-ից սկսած՝ այն ամսաթվից, երբ APNIC-ում մնացել էր վերջին բլոկ /8-ը, կամ 2012 թվականի սեպտեմբերի 14-ից յուրաքանչյուր ընթացիկ կամ ապագա անդամ (այսինքն՝ APNIC հաշվի սեփականատերը կամ RIPE NCC հաճախորդը) կարող է ստանալ IP հասցեների միայն մեկ բլոկ՝ 1024 հասցեի չափով (բլոկ /22): Համաձայն IPv4 հասցեների պահուստների դինամիկայի վերաբերյալ 2011 թվականին կատարված «Evolution of the IP pool for each RIR in 2011» ուսումնասիրության, եթե այդ սահմանափակումը չներդրվեր, APNIC /8-ի վերջին բլոկը կավարտվեր մեկ ամսվա ընթացքում: Բլոկ /8-ում կա 16384 բլոկ /22, համաձայն APNIC և RIPE NCC կանոնների, յուրաքանչյուր գործող կամ ապագա անդամ ստանում է մեկ /22 բլոկ վերջին /8 բլոկից միայն այն դեպքում, եթե բավարարված են մի շարք չափանիշներ: APNIC-ը ներկայումս ունի մոտավորապես 3000 անդամ և ամեն տարի ավելանում է մոտ 300 նոր անդամով: Այսպիսով, վերջին /22 բլոկը պետք է ավարտվի ավելի քան 5 տարուց։ RIPE NCC-ն ունի ավելի քան 8000 անդամ և նրանց վերջին բլոկ /8-ի ժամկետը զգալիորեն ավելի կարճ է:

Բլոկ /22-ի 1024 հասցեները կարող են օգտագործվել IPv6 ցանցի կազմակերպման համար NAT44 կամ NAT64-ին աջակցելու նպատակով: Այնուամենայնիվ, նոր խոշոր ինտերնետ պրովայդերների համար 1024 հասցեների սահմանաչափը կարող է բավարար չլինել IPv4 հաղորդակցություն ապահովելու համար մեկ IPv4 հասցեի համար հասանելի պորտերի սահմանափակ քանակի պատճառով:

2019 թվականի նոյեմբերին RIPE NCC-ը հանձնեց վերջին բլոկ /22-ը:

#### LACNIC հասցեների համակարգի սպառում
2014 թվականի հունիսի 10-ին LACNIC հայտարարեց տարածաշրջանում ազատ IPv4 հասցեների պահուստի փաստացի սպառման մասին, ռեգիստրատորն ուներ իր տրամադրության տակ միայն մեկ /10 հասցեների բլոկ: 2015 թվականի սկզբի կանխատեսման համաձայն՝ այս գոտու բոլոր հասցեների ամբողջական սպառումը պետք է տեղի ունենար 2017 թվականի կեսերին։

#### ARIN հասցեների համակարգի սպառում
2011 թվականին IANA հասցեների տարածքի սպառումից հետո ARIN-ը լրացուցիչ սահմանափակումներ մտցրեց IPv4 հասցեների տարածքի հարցումների համար:

2013 թվականի հուլիսի 24-ին APNIC-ի գլխավոր գիտաշխատող Ջեֆ Հյուսթոնն իր բլոգում հրապարակեց գրաֆիկական ուսումնասիրություն, որտեղ նա կանխատեսեց ARIN IPv4 հասցեների համակարգի սպառումը «մոտավորապես 2014 թվականի երրորդ եռամսյակում»: 2013 թվականի օգոստոսի 1-ին ARIN-ը հայտնել է IPv4 հասցեների համար մնացած երկու /8 բլոկների մասին:

2015 թվականի սեպտեմբերի 24-ին ARIN-ն առաջին ինտերնետային ռեգիստրատորն էր, որը հայտարարեց իր ազատ IPv4 հասցեների համակարգի ամբողջական սպառման մասին․ բոլոր նոր հասցեների հարցումներն գրանցվում էին սպասման հերթում:

#### AfriNIC
AfriNIC-ը վերջին տարածաշրջանային ինտերնետային ռեգիստրն է, որը հասել է IPv4 հասցեների իր համակարգի ավարտին: 2017 թվականի մարտի 31-ին ուժի մեջ են մտել 1-ին փուլի տեղական հասցեների համակարգի սպառման կանոններով սահմանված սահմանափակումները։ Ներդրվում են հասցեների օգտագործման նպատակների ավելի խիստ ստուգումներ, թողարկված հասցեների նվազագույն և առավելագույն քանակի սահմանափակումներ և տրված հասցեների օտարման վերջնաժամկետներ:

### Սպառման ժամկետների գնահատումներ
2000-ականների սկզբին տարբեր գնահատականներ տրվեցին, թե երբ կսպառվեն IPv4 հասցեները: 2003 թվականին Փոլ Ուիլսոնը (APNIC-ի տնօրեն), հիմնվելով ընթացիկ հասցեների մասշտաբների օգտագործման վրա, հայտարարեց, որ հասցեների տարածքը կսպառվի մեկ-երկու տասնամյակի ընթացքում: 2005 թվականի սեպտեմբերին Cisco Systems-ի զեկույցում առաջարկվեց, որ հասանելի հասցեների մատակարարումը կսպառվի 4-5 տարվա ընթացքում: Վերջին տարիներին IPv4 հասցեների բաշխումն արագացել է մինչև  պահուստի բաշխման սպառումը, ինչը հաշվի չէր առնվել կանխատեսումներում։

* 2007 թվականի մայիսի 21-ին ARIN-ի ամերիկյան տարածաշրջանային ռեգիստրը դիմել է ինտերնետային համայնքին` կոչ անելով IPv6 համարակալման անցնելու անհրաժեշտության մասին՝ 2010 թվականին IPv4 հասցեների պահուստի սպասվող սպառման պատճառով, այն իրավիճակներում, երբ ARIN-ը պահանջում է նոր IP հասցեների կանոնավոր տեղաբաշխում։ Իրավիճակները ներառում էին կապեր սարքերի միջև ինտերնետում, քանի որ որոշ սարքեր կարող էին ունենալ միայն IPv6 հասցեներ: 
* 2007 թվականի հունիսի 20-ին Լատինական Ամերիկայի տարածաշրջանային գրանցող LACNIC-ը հայտարարել է տարածաշրջանային արշավի մեկնարկի մասին՝ «տարածաշրջանային ցանցերը IPv6-ին հարմարեցնելու» համար մինչև 2011 թվականի հունվարը՝ «երեք տարվա ընթացքում» IPv4 հասցեների պահուստի սպառման պատճառով:
* 2007 թվականի հունիսի 26-ին APNIC-ը հաստատել է Ճապոնիայի ազգային գրանցման JPNIC-ի հայտարարությունը` ինտերնետի զարգացումն ու մշակումը տեղափոխելու IPv6-ի վրա հիմնված ուղղություն: 
* 2007 թվականի հոկտեմբերի 26-ին Եվրոպական տարածաշրջանային գրանցող RIPE NCC-ը հաստատել է RIPE համայնքի հայտարարությունը, որը կոչ է արել բոլոր շահագրգիռ կողմերին IPv6-ի համատարած ընդունումը:
* 2009 թվականի ապրիլի 15-ին ARIN-ը նամակ է ուղարկել բոլոր ընկերություններին, որոնց հատուկ IPv4 հասցեներ են տրամադրվել՝ նշելով, որ ակնկալվում է, որ IPv4 հասցեների տարածքը կսպառվի հաջորդ երկու տարվա ընթացքում:
* 2009 թվականի մայիսին RIPE NCC-ը գործարկել է IPv6ActNow.org-ը՝ օգնելու IPv6-ի մասին օգտակար տեղեկություններ տարածել բոլորին: Կայքը նվիրված էր IPv6-ի համատարած ներդրման նպատակին: 
* 2009 թվականի օգոստոսի 25-ին ARIN-ը հայտարարել է Կարիբյան տարածաշրջանի մի շարք համատեղ միջոցառումների մեկնարկի մասին՝ ուղղված IPv6-ի ներդրմանը: Ըստ ARIN-ի՝ այդ պահին նրանց մոտ առկա էր 10,9%-ից պակաս ազատ հասցեային տարածք:

## Հասցեների սպառումից հետո ընկած ժամանակահատվածում խնդիրները մեղմելուն ուղղված միջոցառումներ
Մինչև 2008 թվականը ընթացակարգեր էին մշակվում հասցեների սպառման ժամանակահատվածի համար և դրանից հետո:

Քննարկվել էին մի քանի առաջարկներ՝ մեղմելու IPv4 հասցեների սպառման խնդիրը:

### Չօգտագործված IPv4 հասցեների տարածքի օգտագործում
Դասակարգային հասցեավորման մոդելի ժամանակաշրջանից առաջ և ընթացքում որոշ կազմակերպություններին տրվել են IP հասցեների հսկայական շարք: Internet Assigned Numbers Authority (IANA)-ն  կարող էր պոտենցիալ հետ վերցնել այդ տիրույթները և այնուհետև բաշխել դրանք ավելի փոքր բլոկներով: ARIN-ում, RIPE NCC-ում և APNIC-ում գոյություն ունեն հասցեների փոխանցման կանոններ, որոնց համաձայն նման հասցեները կարող են վերադարձվել կոնկրետ հասցեատիրոջը փոխանցելու նպատակով: Սակայն, դա կարող է ծախսատար և ժամանակատար լինել խոշոր ցանցի հասցեները փոխելու համար, և ազդակիր կազմակերպությունները, ամենայն հավանականությամբ, դեմ կլինեն, ինչը կարող է հանգեցնել դատական վեճերի: Սակայն, եթե նույնիսկ բոլոր նման հասցեները վերադարձվեն, դա միայն մի փոքր կհետաձգի սպառման ժամկետը:

Նմանապես, հասցեների բլոկներ են տրվել կազմակերպություններին, որոնք այլևս գոյություն չունեն կամ նույնիսկ երբեք չեն օգտագործել դրանք: IP հասցեների խիստ հաշվառում չի տարվում այդ տեղեկատվության հայտնաբերումը կարող է չափազանց դժվար լինել:

Որոշ հասցեներ, որոնք նախկինում ռեզերվացված են եղել IANA-ի կողմից, հասանելի են դարձել: Եղել են առաջարկներ օգտագործելու E դասի ցանցային հասցեներ, սակայն համակարգիչներում և երթուղիչներում օգտագործվող շատ օպերացիոն համակարգեր և համակարգը թույլ չի տալիս օգտագործել այդպիսի հասցեները: Այդ նպատակով առաջարկվել է ոչ թե հանրային օգտագործել E դասի ցանցային հասցեները, այլ փոխարենը թույլատրել մասնավոր օգտագործում ցանցերի համար, որոնք պահանջում են ավելի շատ հասցեներ, քան ներկայումս հասանելի են RFC 1918-ի ներքո:

Մի քանի կազմակերպություններ վերադարձրել են IP հասցեների մեծ բլոկներ, մասնավորապես՝ Սթենֆորդի համալսարանը, որը վերադարձրել է Ա դասի ցանցի հասցեներ 2000 թվականին՝ տալով 16 միլիոն IP հասցե (56 հազար սարքավորման վերակազմակերպման գործընթացը տևել է երկու տարի), ԱՄՆ պաշտպանության նախարարությունը,  BBN Technologies և Interop:

### Հասցեների տառադարձություն ինտերնետ պրովայդերների ցանցային մակարդակում
thumbnail|IPv4 NAT պրովայդերի մակարդակով
Ինտերնետ պրովայդերները կարող են օգտագործել թունելային տեխնոլոգիաներ: Երբ նրանք օգտագործում են NAT44 և NAT64 հասցեների տառադարձությունը իրենց ցանցերում, նրանք կարող են հատկացնել մասնավոր IPv4 կամ IPv6 հասցեներ օգտվողներին և օգտագործել ավելի քիչ գլոբալ IPv4 հասցեներ։

Այդ մոտեցումը հաջողությամբ կիրառվել է որոշ երկրներում, օրինակ՝ Ռուսաստանում, որտեղ շատ լայնաշերտ պրովայդերներ օգտագործում են կենտրոնացված NAT (Carrier-Grade NAT) և առաջարկում են հանրությանը հասանելի IPv4 հասցեներ լրացուցիչ վճարի դիմաց: Նմանապես, Research In Motion (RIM), BlackBerry-ի արտադրողը, տվյալներ է ուղարկում կենտրոնական սերվերներին՝ կոդավորման և վերծանման համար, որի հետևանքը պահանջվող IPv4 հասցեների քանակի կրճատումն է:

Սակայն, NAT-ը ISP-ի մակարդակում չի մասշտաբավորվում: Բացի այդ, հասցեների տառադարձությունը կիրառելի չէ բոլոր խնդիրների համար և ընդ որում պահանջում է IPv4 հասցեների առկայությունը:

Այդ տեխնոլոգիաները պահանջվում են IPv6 համակարգերը «հնացած» IPv4 համակարգերին միացնելու համար:

NAT-ի միջոցով  անցնող շատ տեխնոլոգիաներ, ինչպիսիք են DMZ, STUN, UPnP, ALG, որոնք հասանելի են, եթե NAT երթուղիչը պատկանում է օգտագործողին, բայց կիրառելի չեն ինտերնետ-պրովայդերի մակարդակում։

### IP հասցեների շուկաներ
IPv4 հասցեների համար շուկայի ստեղծումը, որտեղ դրանք կարելի է գնել և վաճառել, բազմիցս առաջարկվել է որպես հասցեների բաշխման արդյունավետ մեթոդ: Նման շուկայի հիմնական առավելությունը այն է, որ IPv4 հասցեները  մննում են հասանելի: Այդ սխեմաներն ունեցել են լուրջ թերություններ, որոնք հանգեցրել են այն բանին, որ դրանք չեն իրականացվել.
* IPv4 հասցեների շուկայի ստեղծումը միայն կհետաձգի հասցեների սպառումը համեմատաբար կարճ ժամանակով, քանի որ ինտերնետը դեռ աճում է: Դա նշանակում է, որ IPv4 հասցեների ամբողջական սպառումը դեռ տեղի կունենա մի քանի տարվա ընթացքում:
* IP հասցեների՝ որպես սեփականության իրավաբանական «տիրապետման» հայեցակարգը ուղղակիորեն արգելված է ARIN և RIPE NCC փաստաթղթերով, ինչպես նաև ARIN-ի Registration Services Agreement համաձայնագրով: Անգամ պարզ չէ, թե որ երկրի իրավական համակարգում պետք է լուծվեն դրա հետ կապված վեճերը։
*  Նման սխեմայի կառավարումը դուրս է գործող տարածաշրջանային հասցեների ռեգիստրների շրջանակից:
* Հասցեների անխտիր առևտուրը կհանգեցնի հասցեների բաշխման մասնատմանը, ինչը կհանգեցնի գլոբալ երթուղային աղյուսակի զգալի ընդլայնմանը, ինչը կհանգեցնի երթուղային լուրջ խնդիրների բազմաթիվ ընկերությունների համար, ովքեր օգտագործում են ավելի հին երթուղիչներ՝ սահմանափակ չափսերով կամ ցածր հաշվողական հզորությամբ: Այդ ահռելի ծախսերը կդրվեն IPv4 հասցեների շուկայի մասնակիցների գործողություններով ինտերնետի բոլոր օգտագործողների վրա և կներկայացնեն բացասական տնտեսական արտաքին ազդեցություն, որը պետք է փոխհատուցվի:
* Սահմանափակելով առևտրի ենթակա IP միջակայքերի նվազագույն չափը՝ ֆրագմենտացման խնդիրը վերացնելու համար, հնարավոր առևտրական  միավորների թիվը զգալիորեն կկրճատվի՝ լավագույն դեպքում թողնելով ընդամենը մի քանի միլիոն: 
* IP հասցեների մի շարքից մյուսը տեղափոխելու արժեքը շատ բարձր է, ինչը նվազեցնում է շուկայի իրացվելիությունը: Կազմակերպությունները, որոնք կարող են պոտենցիալ վերակազմակերպել IP հասցեների իրենց օգտագործումը վաճառքի հասցեները ազատելու համար, դրա բարձր արժեքի պատճառով չեն ցանկանում վերավաճառել գնված հասցեները, քանի դեռ մեծ շահույթի ստացման հնարավորություն չկա: Օգտագործված հասցեների տարածքի կրճատման արժեքը համեմատելի է IPv6-ին միանգամյա անցման հետ: 
* Որպես ինտերնետ ինդուստրիայի առաջամարտիկ, Microsoft ընկերությունը  գնել էր  666,624 IPv4 հասցե Nortel-ի վաճառքից յոթ ու կես միլիոն դոլարով: Հետաքրքիր է, որ ARIN-ի կողմից  հասցեները փոխանցելու համար Microsoft-ը պետք է կատարի համապատասխանի պայմաններ, որոնց դեպքում նա կարող է անվճար հասցեներ ստանալ ARIN-ից մինչև դրանց սպառումը: Ընդ որում, Microsoft-ի գնած հասցեները կբավականացնեն 12 ամիս, մինչդեռ ARIN-ից նրանք հասցեները կստանան 3 ամսով։

## Նշումներ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Համացանց
Կատեգորիա:Ցանցային հաղորդակարգեր
Կատեգորիա:Ֆենոմեն