Ջաբրա Իբրահիմ Ջաբրա

**Ջաբրա Իբրահիմ Ջաբրա** (, ) իրաքա-պաղեստինցի հեղինակ, նկարիչ և մտավորական, որը ծնվել է Ադանայում, Ֆրանսիայի հսկողության տակ գտնվող Կիլիկիայում, ասորի ուղղափառ քրիստոնյաների ընտանիքում։ Նրա ընտանիքը վերապրել է Սեյֆոյի ցեղասպանությունը և 1920-ականների սկզբին փախել է Պաղեստինի բրիտանական մանդատ։ Ջաբրան կրթություն է ստացել Բեթղեհեմում և Երուսաղեմում բրիտանական պարտադիր կրթական համակարգի ներքո գործող պետական ​​դպրոցներում, ինչպիսին է Կառավարական Արաբական քոլեջը, և ստացել է Բրիտանական խորհրդի կրթաթոշակ՝ Քեմբրիջի համալսարանում սովորելու համար։ 1948 թվականի իրադարձություններից հետո Ջաբրան փախել է Երուսաղեմից և բնակություն հաստատել Բաղդադում, որտեղ աշխատել է որպես դասախոս Բաղդադի համալսարանում։ 1952 թվականին նա արժանացել է Ռոքֆելլերի հիմնադրամի հումանիտար գիտությունների կրթաթոշակին՝ Հարվարդի համալսարանում անգլիական գրականություն ուսումնասիրելու համար։ Իր գրական կարիերայի ընթացքում Ջաբրան գրել է վեպեր, պատմվածքներ, պոեզիա, քննադատություն և սցենարներ։ Նա ժամանակակից անգլերեն և ֆրանսիական գրականության բեղուն թարգմանիչ էր։ Ջաբրան նաև եռանդուն նկարիչ էր և նա Հուրուֆիյա շարժման ռահվիրա էր, որը ձգտում էր ավանդական իսլամական արվեստը ինտեգրել ժամանակակից արվեստի մեջ՝ արաբական գրերի դեկորատիվ օգտագործման միջոցով։

## Կյանք և կարիերա
Ջաբրա Իբրահիմ Ջաբրան ծնվել է 1919 թվականին Ադանայում, որն այն ժամանակ Սիրիայի ֆրանսիական մանդատի մաս էր կազմում, Իբրահիմ Յահրինի և նրա կնոջ՝ Մարիամի ընտանիքում։ Նրա մոր առաջին ամուսինը՝ Դավուդը, և երկվորյակ եղբայրը՝ Յուսուֆը, սպանվել էին 1909 թվականի Ադանայի կոտորածի ժամանակ։ Մարիամի վերամուսնությունից հետո նրա ամուսինը՝ Իբրահիմը, զորակոչվել էր Օսմանյան բանակ Առաջին համաշխարհային պատերազմի ժամանակ։ Զույգը 1915 թվականին ունեցել է իրենց առաջնեկին՝ Յուսուֆ Իբրահիմ Ջաբրային։ Ընտանիքը վերապրել է ասորիների ցեղասպանությունը, փախել Ադանայից և 1920-ականների սկզբին գաղթել Բեթղեհեմ։

Բեթղեհեմում Ջաբրան հաճախել է Ազգային դպրոց։ 1932 թվականին Երուսաղեմ տեղափոխվելուց հետո նա ընդունվել է Ռաշիդիայի դպրոց և 1937 թվականին ավարտել է Կառավարական արաբական քոլեջը։ Ջաբրան 1939-1940 ուսումնական տարվա ընթացքում Էքսետերի Հարավարևմտյան համալսարանական քոլեջում անգլերեն սովորելու կրթաթոշակ ստացավ և մնաց Անգլիայում՝ ուսումը շարունակելու Քեմբրիջի համալսարանում՝ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ նավով Պաղեստին վերադառնալու վտանգների պատճառով։ Քեմբրիջում Ջաբրան անգլերեն սովորեց և 1943 թվականին բակալավրի աստիճան ստացավ Քեմբրիջի Ֆիցուիլյամ քոլեջից, որտեղ նրա գրաքննիչը Ուիլյամ Սազերլենդ Թետչերն էր։

1943 թվականին Ջաբրան վերադարձավ Երուսաղեմ, որտեղ սկսեց անգլերեն դասավանդել Ռաշիդիայի քոլեջում՝ որպես Բրիտանական խորհրդի կրթաթոշակի պայման։ Նա նաև մի շարք հոդվածներ գրեց Երուսաղեմի տեղական արաբալեզու թերթերի համար։

1948 թվականի հունվարին Ջաբրան և նրա ընտանիքը լքեցին իրենց տունը Արևմտյան Երուսաղեմի Կատամոնում և տեղափոխվեցին Բաղդադ։ Ջաբրան մեկնեց Ամման, Բեյրութ և Դամասկոս՝ աշխատանք փնտրելու համար։ Դամասկոսում Ջաբրան գնաց Իրաքի դեսպանատուն, որտեղ մշակութային կցորդ Աբդ ալ-Ազիզ ալ-Դուրին, որը հետագայում դարձավ ականավոր իրաքցի պատմաբան, նրան վիզա տվեց՝ մեկ տարի դասավանդելու Ուսուցչական քոլեջում: 1948 թվականին Ջաբրան ստացավ մագիստրոսի կոչում Քեմբրիջի համալսարանի Ֆիցուիլյամ քոլեջում: Մագիստրոսի կոչումը չէր պահանջում որևէ դասընթաց կամ բնակություն Անգլիայում՝ համաձայն «Քեմբրիջի մագիստրոսի» համակարգի, որի համաձայն բակալավրի կոչում ունեցողները կարող են ստանալ մագիստրոսի կոչում հինգ տարի սովորելուց և վարձավճար վճարելուց հետո:

1952 թվականին Ջաբրան ամուսնացավ Լամիա Բարկի ալ-Ասքարիի հետ: Նույն թվականին նա ստացավ Ռոքֆելլերի հիմնադրամի կրթաթոշակ, որը անձամբ կազմակերպել էր Ջոն Մարշալը՝ Հարվարդի համալսարանում անգլիական գրականություն և գրական քննադատություն ուսումնասիրելու համար: 1952 թվականի աշնանից մինչև 1954 թվականի հունվարը Հարվարդում սովորելու ընթացքում Ջաբրան սովորեց Արչիբալդ Մաքլիշի մոտ: Այնտեղ գտնվելու ընթացքում նա անգլերենից արաբերեն թարգմանեց իր առաջին վեպը՝ «Լաց երկար գիշերում» և սկսեց գրել իր երկրորդ վեպը՝ «Որսորդները նեղ փողոցում», որը հրատարակվեց 1960 թվականին։

Բաղդադ վերադառնալուց հետո Ջաբրան աշխատել է հասարակայնության հետ կապերի բաժնում Իրաքի նավթային ընկերությունում, ապա՝ Իրաքի մշակույթի և տեղեկատվության նախարարությունում։ Բաղդադում նա դասավանդել է տարբեր քոլեջներում և դարձել է անգլերենի պրոֆեսոր Բաղդադի համալսարանում։

Ջաբրան դարձել է Իրաքի քաղաքացի։ Նա առաջին պաղեստինցիներից մեկն էր, որը գրել է իր աքսորի փորձի մասին։ Ջաբրայի տունը Բաղդադի Մանսուր շրջանի արքայադուստրերի փողոցում իրաքցի մտավորականների հանդիպման վայր էր։

Նրա գրվածքների մեծ մասը վերաբերում էր մոդեռնիզմին և արաբական հասարակությանը։ Այս հետաքրքրությունը նրան 1950-ականներին դարձրեց «Ժամանակակից Բաղդադի արվեստի խմբի» հիմնադիր անդամ, որը նկարիչների կոլեկտիվ և մտավորական շարժում էր, որը փորձում էր համատեղել Իրաքի խորը գեղարվեստական ​​ժառանգությունը մոդեռնիստական ​​աբստրակտ արվեստի մեթոդների հետ։ Չնայած Բաղդադի ժամանակակից արվեստի խումբը ակնհայտորեն արվեստի շարժում էր, դրա անդամների թվում էին բանաստեղծներ, պատմաբաններ, ճարտարապետներ և վարչական աշխատողներ: Ջաբրան խորապես նվիրված էր խմբի հիմնադիր Ջավադ Սալիմի և Սալիմի իդեալներին և ոգեշնչվում էր արաբական բանահյուսությունից, արաբական գրականությունից և իսլամից:

Ջաբրայի ներգրավվածությունը գեղարվեստական ​​համայնքում շարունակվեց՝ դառնալով «Մեկ չափանիշ» խմբի հիմնադիր անդամ, որը հիմնադրվել էր 1971 թվականին Բաղդադիի հայտնի նկարիչ Շաքիր Հասան Ալ Սաիդի կողմից: Խմբի մանիֆեստը արտահայտում էր խմբի նվիրվածությունը և՛ ժառանգությանը, և՛ արդիականությանը, և ձգտում էր հեռու մնալ ժամանակակից արաբ նկարիչներից, որոնց խումբը ընկալում էր որպես եվրոպական գեղարվեստական ​​ավանդույթների հետևորդ: «Մեկ չափանիշ» խումբը արաբ նկարիչների ավելի լայն շարժման մաս էր կազմում, որոնք մերժում էին արևմտյան արվեստի ձևերը և փնտրում էին նոր գեղագիտություն, որը կարտահայտեր ինչպես իրենց անհատական ​​ազգայնականությունը, այնպես էլ իրենց համաարաբական ինքնությունը: Այս շարժումը հետագայում հայտնի դարձավ որպես Հուրուֆիյա շարժում։

1994 թվականին նրա մահից հետո նրա ազգական Ռաքիա Իբրահիմը տեղափոխվեց նրա Բաղդադի տուն: Սակայն տունը ավերվեց, երբ 2010 թվականի Զատկի կիրակի օրը հարևանությամբ գտնվող Եգիպտոսի դեսպանատանը ուղղված մեքենա-ռումբ պայթեց, որը ոչնչացրեց փողոցի մեծ մասը և սպանեց տասնյակ խաղաղ բնակիչների: Այս միջադեպի ժամանակ ոչնչացվեցին Ջաբրայի հազարավոր նամակներ և անձնական իրեր՝ նրա մի շարք նկարներով հանդերձ։

## Աշխատանք
Որպես բանաստեղծ, վիպասան, նկարիչ, թարգմանիչ և գրական քննադատ, Ջաբրան բազմակողմանի գրող էր։ Նա նաև անգլիական գրականության բազմաթիվ ստեղծագործություններ թարգմանել է արաբերեն, այդ թվում՝ Շեքսպիրի խոշոր ողբերգությունները, Ուիլյամ Ֆոլկների «Շշուկ և զայրույթ», սըր Ջեյմս Ֆրեյզերի «Ոսկե ճյուղ» վեպի 29-33 գլուխները և Թ. Ս. Էլիոթի որոշ ստեղծագործություններ։ Ջաբրայի սեփական ստեղծագործությունները թարգմանվել են տասներկուից ավելի լեզուներով, այդ թվում՝ անգլերեն, ֆրանսերեն և եբրայերեն։ Նրա նկարները այժմ դժվար է գտնել, բայց մի քանի նշանակալի ստեղծագործություններ կարելի է գտնել մասնավոր հավաքածուներում։

Ջաբրան Բեյրութում հիմնված «Շի'ր» պոեզիայի ամսագրի համահեղինակներից մեկն էր։

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* 

## Գրականություն
* Shahin, Mariam. *Palestine: A Guide* (2005). Interlink Books.  (pages 43–44).

## Արտաքին հղումներ
* Jabra Ibrahim Jabra: A Multitalented and Perceptive Palestinian Figure

Կատեգորիա:Արաբ թարգմանիչներ
Կատեգորիա:Իրաքցի գրողներ
Կատեգորիա:Պաղեստինցի գրողներ