Ռիչարդ Պրատ (գործարար)

**Ռիչարդ Ջ. Պրատ** (Ռիշարդ Պշեչիցկի, ), ավստրալիացի գործարար, Վիսի արդյունաբերություն մասնավոր ընկերության խորհրդի նախագահ և Մելբուռնի հասարակության առաջատար գործիչ։ Մահվանից մեկ տարի առաջ Պրատը Ավստրալիայի չորրորդ ամենահարուստ մարդն էր, նրա անձնական կարողությունը գնահատվում էր  մեկ միլիարդ Ավստրալիական դոլար։

## Վաղ մանկություն
Ռիշարդ Պշեչիցկին ծնվել է 1934 թվականի դեկտեմբերի 10-ին Դանցիգ քաղաքում (ներկայիս Գդանսկ, Լեհաստան) հրեա ծնողների՝ Լեոնի և Պաուլայի ընտանիքում։  Նրա ընտանիքը ներգաղթել է Ավստրալիա 1938 թվականին՝ նացիստներից ապաստան փնտրելով և բնակություն հաստատել Վիկտորիա նահանգի Շեպարտոն քաղաքում՝ փոխելով իր ազգանունը Պշեչիցկիից Պրատ։ Պրատը դժվար ժամանակներ է ունեցել,  գնաց Ավստրալիա և չբռնվեց նացիստների կողմից։ Ճանապարհին ընտանիքը բախվել է սննդի պակասի հետ։  Պրատը կրթություն է ստացել Գրեհեմվեյլի տարրական դպրոցում, Շեպարտոնի ավագ դպրոցում և համալսարանական ավագ դպրոցում, իսկ 1953 թվականին ընդունվել Է Մելբուռնի համալսարան՝ առևտրի ոլորտում բակալավրի կոչում ստանալու համար։  Նա խաղացել է ավստրալական ֆուտբոլ։ Սկսելով իր կարիերան Լեմնոսում"(այժմ ՝ Շեպարտոն Սուոնս), Պրատը հանդես է եկել  Կարլտոնում  վիկտորիանական ֆուտբոլի լիգայում  մինչև 19 տարեկանների շրջանում։  1953 թվականին նա պարգևատրվել է Մորիշի մեդալով, U19-ի լավագույն և արդար խաղացող էհամարվել։ Պրատը, ամենաբարձր մակարդակով,  չշարունակեց իր ֆուտբոլային կարիերան՝ փոխարենը կենտրոնանալով այլ հետաքրքրությունների վրա։

Պրատը համատեղել է ուսումը դերասանական արվեստի հետ Միութենական թատրոն ռեպերտուարային ընկերությունում, աշխատել  է վաճառող Վիսի խորհուրդ ընտանեկան բիզնեսում։ 1957 թվականին Լոնդոնում և Նյու Յորքում շրջագայելուց հետո Ռեյ Լոուլերի Տասնյոթերորդ տիկնիկի ամառը ֆիլմի բեմադրությամն մեջ նա խաղացել է Ջոնի Դաուդի դերը և վերադարձել Մելբուռն և վիզի։ Նա  հանդես է եկել նաև հեռուստատեսությունում։

## Բիզնես կարիերա
1969 թվականի փետրվարին իր հոր՝ Լեոնի մահից հետո Պրատը ղեկավարեց իր հայրական բիզնեսը Վիսի արդյունաբերությունում, որն այդ ժամանակ աշխատում էր մի քանի հարյուր աշխատակիցներով, իսկ տարեկան շրջանառությունը կազմում էր 5 միլիոն ավստրալական դոլար։ Պրատի ղեկավարությամբ Վիսի արդյունաբերությունը Մելբուռնի երկու գործարաններից ընդլայնվեց դառնալով ավելի քան 55 ձեռնարկությունների ամբողջ Ավստրալիայում, ԱՄՆ-ում, Նոր Զելանդիայում և Պապուա Նոր Գվինեայում։ Սկսած ստվարաթղթե տուփերից և փաթեթավորումից Վիսի արդյունաբերությունը անցել է թափոնների թղթի վերամշակման։ Ավելի ուշ՝ 1990-ականներին, Պրատը զգալիորեն ընդլայնեց իր գործունեությունը՝ զբաղվելով Նյու Յորքում թափոնների թղթի արտադրությամբ։

1993 թ հանցավորության դեմ պայքարի ազգային վարչությունը  խուզարկություն կատարեց Պրատի գրասենյակներում՝  գործարար Ջոն Էլիոթի արտարժույթի գործարքների և Էլիոթի աճող մասնաբաժնի հետաքննության հետ կապված։  Մինչդեռ Էլիոթ Էլդերս ԻՔՍԼ ընկերությունը անվճարունակ էր։ Հաջորդ տարի  վճարեցի ծախսերը և վերադարձվեց առգրավված փաստաթղթերը։

Նաև 1990-ականներին Ավստրալիայի մրցակցության և սպառողների իրավունքների պաշտպանության հանձնաժողովը Վիսի արդյունաբերությանը պարտավորեցրեց կես միլիոն դոլար տուգանք վճարել ապօրինի հակամրցակցային վարքի համար։

## Համայնքային կարիերա
Բացի իր բիզնես հետաքրքրություններից, Պրատը հայտնի էր hանրային ծառայության մեջ իր մասնակցությամբ՝ զբաղեցնելով Սվինբուրնի տեխնոլոգիական համալսարանի ռեկտորի, վիկտորիանական արվեստի կենտրոնի հիմնադրամի նախագահի և Վիկտորիա նահանգի հոգեկան առողջության հետազոտական ինստիտուտի խորհրդի նախագահի պաշտոնները։ Պրատը ծնվել է 1945 թվականի հունվարի 12-ին, Նյու Յորքում։

Պրատ հիմնադրամի շնորհիվ Պրատ ընտանիքը դասվում է Ավստրալիայի առաջատար բարերարների շարքin՝ տարեկան նվիրաբերելով մինչև 10 միլիոն ավստրալական դոլար։ 1998 թ Պրատը ճանաչվեց տարվա բնապահպան՝ պահպանենք Ավստրալիան գեղեցիկ արշավի շրջանակներում։

Պրատը նաև զգալի միջոցներ է նվիրաբերել երկու հիմնական քաղաքական կուսակցություններին (օրինակ՝ 300,000 ԱՄՆ դոլար 2004-2005 ֆինանսական տարում), ինչպես նաև վարչապետ Ջոն Հովարդի լիբերալ կառավարությանը։

1996 թ ավստրալական թերթի հետաքննությունը ընկերության ներքին փաստաթղթերից պարզեց, որ Պրատը ուներ խորհրդատուների բազմամիլիոնանոց ցանց։  Այն ներառում էր ամսական 8,300 ԱՄՆ դոլարի պարգև Բոբ Հոքին՝ ասիական և կառավարական հարցերի վերաբերյալ խորհրդատվության համար, 27,000 ԱՄՆ դոլար՝ Գոֆ Ուիթլեմի ԱՄՆ մեկնելու համար՝ որպես արտասահմանյան շուկաների բիզնես խորհրդատու, և այլ գումարներ նախկին պետական վարչապետներ՝ Նիք Գրեյների և Ռուպերտ Համերի համար։

## Սպորտային  կարիերա
### Կարլտոն ֆուտբոլային ակումբի նախագահ
2007 թվականի փետրվարի 8-ին նշանակվել է Կարլտոն ֆուտբոլային ակումբի նախագահ,  երբ ընտրվել է ակումբի վարչության կողմից՝ փոխարինելով Գրեհեմ Սմորգոնին։ Կարլտոն ֆուտբոլային ակումբի նախագահի պաշտոնում իր պաշտոնավարման ընթացքում Պրատը հիմնականում պատասխանատու էր Կարլտոն ֆուտբոլային ակումբի խոշոր փոփոխությունների վերահսկման համար, որոնք կօգնեն ակումբը վերադարձնել իր կայացման ուղին։ Պրատը նաև մեծապես պատասխանատու էր Հոնդայի խոշոր հովանավոր ներգրավելու և առաջին անգամ 40,000 անդամ հավաքագրելու համար։ Պրատի պաշտոնավարման ընթացքում ակումբի կառավարման մյուս կարևոր փոփոխություններից մեկը Սթիվեն Այքին ֆուտբոլային գործառնությունների գլխավոր մենեջեր նշանակելն էր, և Քոլինգվուդ ֆուտբոլային ակումբի նախկին գլխավոր տնօրեն Գրեգ Սուանի նշանակումը  Կարլտոն  ֆուտբոլային ակումբի գլխավոր տնօրեն։ Պրատի նախագահության ընթացքում ակումբը վերադարձել է  կայուն դիրքի։

2008 թվականի հունիսի 20-ին Կարլտոն ֆուտբոլային ակումբը հայտարարեց, որ Ռիչարդ Պրատը կհեռանա ակումբից, քանի դեռ չեն հանվել  լսումների ժամանակ կեղծ ցուցմունքներ տալու մեղադրանքները։  Այնուհետև Սթիվեն Քերնահանը փոխարինեց Պրատին որպես Կարլթոն ֆուտբոլային ակումբի նախագահ։

## Անձնական կյանք
1959 թ ծնվել է Ռիչարդ Պրատ Մարի Ժաննը։ Լրագրող, որը նույնպես հրեա ներգաղթյալ էր Լեհաստանից, ծնվել է Լովիչե քաղաքում 1936 թ, և մինչ նրանց  ամուսնությունը ապրում էր Սիդնեյում։ Վիսի արդյունաբերության  հաջողությունից հետո նրանք վայելեցին շքեղ ապրելակերպ՝ ունենալով մասնավոր ինքնաթիռ և  բնակարանների լայն ընտրություն։ Նրանց հիմնական տունը դարձավ՝ Հռոմի կաթոլիկ արքեպիսկոպոս Դանիել Մենիքսի նախկին նստավայրը, Մելբուռնի շրջանում Ռախինի պատմական առանձնատունը։  Պրատներն ունեին երեք երեխա՝ Էնթոնին, Էլոիզ Վայսլիցը։ Վերջինս ամուսնացած էր գործարար և Քոլինգվուդ ֆուտբոլային ակումբի փոխնախագահ Ալեքս Վայսլիցի և Ֆիոնա Գեմինդերի հետ։

Մյուս դուստրը՝ Պոլան, ծնվել է 1997 թվականին նրա վաղեմի սիրուհու՝ սոցիալուհի Շերի-Լեա Հիչքոքի մոտ։ 2000 թ Միսս Հիչքոք և  իր դստերը խնամող դայակի դատավարության հետ կապված գործը դարձավ լրատվամիջոցների լայն ուշադրության առարկա։ Այդ ժամանակ Պրատին մեղադրում էին լռության համար գումար վճարելու փորձի մեջ։

Պրատը Դեբորա Բիլի՝ Բիլ Շորթենի նախկին կնոջ և Ջուլիան Բիլի դստեր կնքահայրն էր։

Մամուլում լայնորեն լուսաբանված պայքարից հետո Ռիչարդ Պրատը մահացել է, շագանակագեղձի քաղցկեղից,  Քյուի իր նստավայրում 2009 թվականի ապրիլի 28-ին։ Նրա դեմ ուղղված բոլոր մեղադրանքները վատառողջ լինելու պատճառով հանվել էին հաջորդ օրը։

## Հումանիզմ
Պրատը իր հիմնադրամի միջոցով տարեկան 10 միլիոն դոլար է նվիրաբերել փախստականներին, նկարիչներին և այլոց։  Պրատ հիմնադրամը, բարեգործական գործունեություն իրականացնելու համար, հիմնադրվել է 1978 թվականին Ջաննա և Ռիչարդ Պրատների կողմից։  1980-ականներին և 1990-ականներին Պրատների ընտանիքը հայտնի դարձավ Ավստրալիայում արվեստի, բժշկական հետազոտությունների և բարձրագույն կրթության ֆինանսավորման միջոցով։ Այդ ժամանակից ի վեր Պրատի ընտանիքը շուրջ 200 միլիոն ավստրալական դոլար է նվիրաբերել արժանի նպատակների համար։ Ժաննան հիմնել է նաև  պրոդյուսերական ընկերություն, որը 1999-2020 թվականներին Մելբուռնում մյուզիքլներ է թողարկել։

## Գների սահմանման դատապարտում
2005-ի դեկտեմբերին  փաթեթավորման արդյունաբերության մեջ  դավադրության ենթադրյալ մասնակցության համար  քաղաքացիական դատավարություն  սկսվեց Վիսի արդյունաբերության, Պրատ հիմնադրամի և այլոց դեմ։

2007 թվականի հոկտեմբերի 10-ին Պրատին պաշտոնապես մեղադրանք է առաջադրվել գների սահմանման, հաճախորդներին և ընկերություններին մոտ 700 միլիոն դոլար խաբելու համար՝ որպես երկրի պատմության մեջ ամենամեծ  դավադրության գործի մասնակից։

Շեշտվում էր օրենքի շատ լուրջ խախտումների մասին, և որ դրանք խնամքով և դիտավորյալ թաքցվել են Վիսի արդյունաբերության բարձրագույն ղեկավարների կողմից։ Փաստաբանը հետագայում հայտարարեց.Սույն օրենքով, ոչ մի հիմք չկա հավատալու, որ Վիսի արդյունաբերությունը գործել է իր պարտավորությունների խախտմամբ։
Իսկ հետագայում ավելացրեց, որ կանխավճարային բջջային հեռախոսների կանխամտածված օգտագործումը, որոնք հնարավոր չէ հետևել, և հանդիպումներ անցկացնել մասնավոր տներում, մոթելների սենյակներում և ծայրամասային այգիներում
....համոզիչորեն վկայում է, որ Վիսին լիովին տեղյակ էր իր գործողությունների անօրինականության մասին։

Ավելի քան մեկ տարի ժխտելուց հետո Պրատը հետագայում ընդունեց իր մեղքը՝ ընդունելով, որ ինքը և իր ընկերությունը, ինչպես նաև մրցակից Ամկոր ընկերությունը միտումնավոր խախտել են օրենքը։  Պչատը  հետյալ պարզաբանումն է տարածել.
Վիսի արդյունաբերությունը ընկալվում է որպես Ռիչարդ Պրատի ընկերություն, դա ինչ-որ չափով վիրավորում է ինձ անձամբ, քանի որ ես բարձր դիրք եմ զբաղեցնում։ Դա մեծ խնդիր է։ Ես չեմ կարող ասել, թե ինչու է դա տեղի ունենում։ Իմ հեղինակությունը մի բան է, որը ես ստեղծել եմ 50 տարի, և այդ պատճառով ես անհանգստանում եմ, որ այժմ լայն հասարակությունն ինձ կընկալի որպես հարուստ մարդ, ով իր փողերը վաստակել է օրենքի տեսանկյունից սխալ բան անելով։

2007 թվականի նոյեմբերի 2-ին Պրատը և Վիսի արդյունաբերությունը տուգանվեցին 36 միլիոն դոլարով, ինչը Ավստրալիայի պատմության մեջ ամենամեծ տուգանքն է և կազմում է Պրատի ունեցվածքի 0,75% - ը։  Ավստրալիայի դաշնային դատարանի դատավոր դատավոր Հիրին հայտարարել է, որ Պրատը և նրա բարձրագույն ղեկավարությունը գիտակցաբար ներգրավված են եղել գների սահմանման և շուկայի բաժանման դավադրության մեջ։  Բացի այդ, Վիսի արդյունաբերության հաճախորդները դատական հայցեր են ներկայացրել Վիսի արդյունաբերության և Ամկորի դեմ, այդ թվում։ Օրինակ՝  Քադբերի Շվեպեսը 120 միլիոն դոլարի հայց է ներկայացրել Ամկորի դեմ։

### Քրեական հետապնդում ոչ պատշաճ վարքի համար
2008 թվականի հունիսի 19-ին Պրատին մեղադրանք է առաջադրվել սուտ խոսելու համար և որ նա իմացել է գների սահմանման սկանդալի մասին։ Պրատին չորս առանձին մեղադրանք է առաջադրվել օրենքի 5-րդ բաժնի համաձայն, որոնցից յուրաքանչյուրի համար պատիժը տատանվում է 2200 ԱՄՆ դոլարի տուգանքից մինչև 12 ամիս ազատազրկում։

2009 թվականի ապրիլի 27-ին Պրատի նկատմամբ քրեական հետապնդումը ոչ պատշաճ վարքի մեղադրանքով  գների սահմանման սկանդալի հետաքննության  արդյունքում դադարեցվել է նրա վատ առողջության և մոտալուտ մահվան պատճառով։  Այնուամենայնիվ, համագործակցության դատախազ Մարկ Դինը դաշնային դատարանին ասաց, որ համագործակցության գլխավոր դատախազը կարծում է, որ մեղադրանքը հաջող կլինի։ Պրատը մահացավ հաջորդ օրը։

## Կոչումներ
Պրատը արժանացել է Ավստրալիայի սպայի շքանշանի 1985 թվականին, իսկ 1998 թվականին՝ շքանշանի ասպետ։ Ժաննա Պրատը նույնպես նշանակվել  Ավստրալիայի շքանշանի ասպետ։  Այնուամենայնիվ, Ռիչարդ Պրատը վերադարձրեց իր մրցանակները 2008-ի փետրվարին, երբ գների սահմանման համար տուգանվեց 36 միլիոն դոլարով։

2007 թվականի մայիսի 16-ին կորպորատիվ քաղաքացիության համար պարգևատրվել է Վուդրո Վիլսոնի մեդալով։ Այս մրցանակը շնորհվում է այն ղեկավարներին, ովքեր իրենց օրինակով և գործնական պրակտիկայով ցույց են տվել շահույթը գերազանցող ընդհանուր բարիքի նկատմամբ խորը մտահոգություն։ Նրանք կողմնակից են այն գաղափարին, որ մասնավոր ընկերությունները պետք է լինեն  իրենց տարածաշրջանում և ամբողջ աշխարհում։

2010 թվականի ապրիլին, ի հիշատակ Ռիչարդ Պրատի մահվան առաջին տարելիցի, Մելբուռնի համալսարանում Երուսաղեմի Հրեական համալսարանի նախագահ, պրոֆեսոր Մենախեմ Բեն-Սասոնը Հանդիսավոր ելույթ ունեցավ։ Գործողության ընթացքում Պրատին հետմահու շնորհվել Է հրեական համալսարանի փիլիսոփայության պատվավոր դոկտորի կոչում։

Ավստրալիայի ֆուտբոլի լիգայում Քարլթոն ֆուտբոլային ակումբի և Քոլինգվուդ ֆուտբոլային ակումբի յուրաքանչյուր տնային խաղում հաղթողը տուն է տանում Պրատի անունով գավաթ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ավստրալիացի միլիարդատերեր

## Արտաքին հղումներ

* "Some Inspirational People"; profiled by Laurence Muir.
 
Կատեգորիա:1934 ծնունդներ
Կատեգորիա:Ավստրալիացի հասարակական գործիչներ