Ադի Շամիր

**Ադի Շամիր** (եբրայերեն՝ עדי שמיר‎, ), իսրայելցի գաղտնագիր և գյուտարար, Ռիվեստ-Շամիր-Ադլեման (RSA) ալգորիթմի համահեղինակ (Ռոն Ռիվեստի և Լեն Ադլեմանի հետ միասին), Ֆեյջ-Ֆիատ-Շամիր նույնականացման սխեմայի համահեղինակ (Ուրիել Ֆեյջի և Ամոս Ֆիատի հետ միասին), դիֆերենցիալ կրիպտովերլուծության գյուտարարներից մեկը։ Բազմաթիվ ներդրումներ է ունեցել ծածկագրության և համակարգչային գիտության ոլորտներում։

## Կենսագրություն
մինի|Շամիրը 2018 թվականին
Ադի Շամիրը ծնվել է Թել Ավիվում։ 1973 թվականին ստացել է մաթեմատիկայի բակալավրի կոչում Թել Ավիվի համալսարանում, իսկ 1975 և 1977 թվականներին համապատասխանաբար ստացել է համակարգչային գիտության մագիստրոսի և դոկտորի կոչում Վայզմանի ինստիտուտում։ Նա մեկ տարի անցկացրեց որպես հետդոկտորական գիտաշխատող Ուորվիքի համալսարանում և հետազոտություններ կատարեց Մասաչուսեթսի տեխնոլոգիական ինստիտուտում (MIT) 1977-1980 թվականներին։

## Գիտական կարիերա
1980 թվականին վերադարձել է Իսրայել՝ միանալով Վայզման ինստիտուտի մաթեմատիկայի և համակարգչային գիտության ֆակուլտետին։ 2006 թվականից նաև հրավիրյալ դասախոս է Փարիզի École Normale Supérieure-ում։

Ի լրումն RSA-ի՝ Շամիրի այլ բազմաթիվ գյուտերն ու ներդրումները ծածկագրության մեջ ներառում են Շամիրի գաղտնի փոխանակման սխեման, Merkle-Hellman ուսապարկի կրիպտոհամակարգի կոտրումը, տեսողական ծածկագրությունը և TWIRL և TWINKLE ֆակտորինգային սարքերը։ Էլի Բիհամի հետ 1980-ականների վերջին հայտնաբերել է դիֆերենցիալ կրիպտովերլուծությունը, որը ընդհանուր մեթոդ էր բլոկային ծածկագրերի վրա հարձակվելու համար։ Ավելի ուշ պարզվել է, որ դիֆերենցիալ կրիպտովերլուծությունը արդեն հայտնի էր և գաղտնի էր պահվում երկու IBM-ի կողմից և Ազգային անվտանգության գործակալությունը (NSA)։

Շամիրը նաև ներդրում է ունեցել համակարգչային գիտության մեջ՝ գաղտնագրությունից դուրս, օրինակ՝ գտնելով 2-բավարարության համար առաջին գծային ժամանակի ալգորիթմը և ցույց տալով PSPACE և IP բարդության դասերի համարժեքությունը։

## Մրցանակներ և ճանաչում
* 2002 թ. ACM Turing մրցանակը Ռիվեստի և Ադլեմանի հետ միասին՝ ի նշան գաղտնագրության մեջ նրա ներդրման
*  Պարիս Կանելակիսի տեսության և պրակտիկայի մրցանակ;
*  Իսրայելի մաթեմատիկական ընկերության Էրդոսի մրցանակ,
* 1986 IEEE W.R.G. Baker մրցանակ
* UAP գիտական մրցանակ
*  Վատիկանի PIUS XI ոսկե մեդալ
* 2000 IEEE Koji Kobayashi Computers and Communications Award
*  Իսրայելի մրցանակ, 2008 թվականին համակարգչային գիտությունների համար
*  Վաթերլոյի համալսարանի պատվավոր DMath (մաթեմատիկայի դոկտորի) աստիճան
* 2017 (33-րդ) Ճապոնիայի մրցանակ Էլեկտրոնիկայի, տեղեկատվության և հաղորդակցության ոլորտում տեղեկատվական անվտանգության ոլորտում գաղտնագրության ոլորտում առաջամարտիկ հետազոտության միջոցով ունեցած ներդրման համար
*  Թագավորական հասարակության (ForMemRS) օտարերկրյա անդամ 2018 թվականին՝ բնական գիտելիքների բարելավման գործում նշանակալի ներդրման համար։
* 2019 թվականին ընտրվել է Ամերիկյան փիլիսոփայական ընկերության անդամ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:20-րդ դարի մաթեմատիկոսներ
Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի գիտությունների ազգային ակադեմիայի անդամներ
Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի գիտությունների ազգային ակադեմիայի արտասահմանյան անդամներ
Կատեգորիա:Ամերիկյան փիլիսոփայական ընկերության անդամներ
Կատեգորիա:Գաղտնագրություն
Կատեգորիա:Գիտնականներ
Կատեգորիա:Եվրոպական ակադեմիայի անդամներ
Կատեգորիա:Իսրայելի հրեաներ
Կատեգորիա:Իսրայելցի ակադեմիկոսներ
Կատեգորիա:Իսրայելցի գիտնականներ
Կատեգորիա:Լոնդոնի թագավորական ընկերության անդամներ
Կատեգորիա:Հրեա գիտնականներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի գիտությունների ակադեմիայի անդամներ