open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Թեմուր Չխեիձե

**Թեմուր Նոդարի Չխեիձե** (, ), վրացի խորհրդային թատերական ռեժիսոր, Ռուսաստանի ժողովրդական արտիստ (1994), Լենինի մրցանակի դափնեկիր (1986)։

## Կենսագրություն
Թեմուր Չխեիձեն ծնվել է 1943 թվականի նոյեմբերի 18-ին Թբիլիսիում։ Ավարտել է Թբիլիսիի Շոթա Ռուսթավելու անվան թատերական ինստիտուտը (Դիմիտրի Ալեքսիձեի ինստիտուտ)։ 1965-1967 թվականներին որպես ռեժիսոր աշխատել է Զաուգդիդիի Շալվա Դադիանիի անվան դրամատիկական թատրոնում, իսկ 1967—1970 թվականներին աշխատել է Թբիլիսիի պատանի հանդիսատեսի թատրոնում։ 1970-1980 թվականներին աշխատել է Թբիլիսիի Շոթա Ռուսթավելու անվան ակադեմիական թատրոնում։

1991 թվականից համագործակցել է Գ․ Տովստոնոգովի անվան դրամատիկական մեծ թատրոնի հետ, բայց երկար ժամանակ մերժում էր գլխավոր ռեժիսորի պաշտոնն զբաղեցնելու առաջարկը։ Ավելի ուշ Չխեիձեն ասել է. «Ես գիտեի. ինչ էլ այդտեղ անես, միշտ ավելի վատ կլինի, քան Գ. Տովստոգոնովի օրոք էր։ Բայց նա չկա, և ընդհանրապես, տովստոնոգովներ ծնվում են չափազանց հազվադեպ։ Իսկ կյանքը շարունակվում է, և ես, հիանալով այն թատրոնով, որ եղել է երբևէ, չեմ բեմադրում այնպես, ինչպես Տովստոգանովը»։ Այնուամենայնիվ, 2004 թվականին Չխեիձեն զիջեց թատրոնի գեղարվեստական ղեկավար Կիրիլ Լավրովի երկարամյա հորդորներին և նշանակվեց Գ․ Տովստոնոգովի անվան դրամատիկական մեծ թատրոնի ռեժիսոր։ Լավրովի մահից հետո՝ 2007 թվականին, Չխեիձեն դարձավ թատրոնի գեղարվեստական ղեկավար։

Վերջին տարիներին քննադատները գրում էին Մեծ դրամատիկական թատրոնում առաջացած լճացման մասին, և 2013 թվականի փետրվարի 19-ին Չխեիձեն հրաժարական տվեց։ Իր հրաժարականի պատճառները նա բացատրեց մարտի 4-ին տեղի ունեցած մամուլի ասուլիսի ժամանակ. «Այժմ, հավանաբար, եկել է ժամանակը, երբ Մեծ դրամատիկական թատրոնին անհրաժեշտ են փոփոխություններ, որոնք ես անձամբ չեմ կարող կատարել։ Շատերն ինձ համարում են հետադիմական, սակայն դա իմ սկզբունքային ուղին էր՝ պահպանել Տովստոգանովի ժառանգությունը։ Համոզված եմ, որ կանցնեն ոչ լրիվ 10 տարիներ, և դասական արվեստը նորից պետք կլինի ռուսական թատրոնին։ Մի երիտասարդ մարդ ասել է ինձ, թե իմ ներկայացումները ժամանակավրեպ են։ Ես երախտապարտ եմ նրան ազնվության համար»։

Թիմուր Չխեիձեն մահացել է 2022 թվականի հունիսի 5-ին։

## Պարգներ
* «Պատվո նշան» շքանշան (14 փետրվարի, 2009 թվական) — *հայրենական թատերական արվեստի զարգացման մեջ ունեցած մեծ ներդրման ու երկարամյա ստեղծագործական գործունեության համար*
* Ռուսաստանի Դաշնության ժողովրդական արտիստ — (12 փետրվարի, 1994 թվական) — *թատերական արվեստում ունեցած մեծ ներդրման համար*
* ՌԴ մշակույթի նախարարության «Ռուսական մշակույթում ունեցած ներդրման համար» կրծքանշան (29 մարտի, 2013)
* Լենինի մրցանակ (1986 թվական)
* Վրացական ԽՍՀ ժողովրդական արտիստ (1981 թվական)

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Կենսագրությունը «Личности Петрбурга» կայքում

Կատեգորիա:Թբիլիսի քաղաքում ծնվածներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի Դաշնության ժողովրդական արտիստներ
Կատեգորիա:Վրացի ռեժիսորներ
Ֆեյան

**Ֆեյան** (), համայնք Ֆրանսիայում, Ռոն Ալպեր մարզի Էն գավառում։ Մտնում է Բաժե լը Շատել համայնքի կազմի մեջ։ Հանդիսանում է Բուրկ ան Բրես շրջանի օկրուգը։

Համայնքի INSEE կոդ՝ *01159*։

## Բնակչություն
Համայնքի բնակչությունը 2010 թվականին կազմում էր 3115 մարդ։

## Տես նաև
*Ֆրանսիայի շրջանների ցանկ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Ազգային ինստիտուտի վիճակագրություն 

Կատեգորիա:Ֆրանսիայի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի համայնքներ
Տոյվո Անտիկայնեն

**Տոյվո Անտիկայեն** (, , ), ֆինն կոմունիստ, ԽՍՀՄ կարմիր բանակի զինվորական, Ֆինլանդիայի վտարանդի կոմունիստական կուսակցության համահիմնադիր, ղեկավար։

Ծնվել է Հելսինկիում։ 1915 թվականից եղել է Ֆինլանդիայի սոցիալ դեմոկրատական կուսակցության անդամ, հարել դրա ձախ թևին։ 1918 թվականի օգոստոսին մասնակցել է Ֆինլանդիայի կոմունիստական կուսակցության հիմնադիր համագումարին։ 1918–1920 թվականներին Անտիկայնենը կարմիր բանակի շարքերում կռվել Է Ռուսաստանի քաղաքացիական պատերազմում, պարգևատրվել «մարտական Կարմիր դրոշի» շքանշանով։ 1923 թվականին ընտրվել է Ֆինլանդիայի կոմունիստակաև կուսակցության ԿԿ-ի անդամ, 1925 թվականին՝ ԿԿ-ի քաղբյուրոյի անդամ։ 1934 թվականի նոյեմբերին ձերբակալվել և դատապարտվել է ցմահ տաժանակրության։ 1940 թվականի մայիսի 3-ին խորհրդային կառավարության միջնորդությամբ ազատվել է կալանքից, եկել ԽՍՀՄ և նույն թվականին ընտրվել Գերագույն սովետի դեպուտատ։

Զոհվել է 1941 թվականին։ Ենթադրվում է, որ Անտիկայնենը սպանվել է Արխանգելսկի մերձակայքում տեղի ունեցած ավիավթարի հետևանքով, քանի որ բացահայտ քննադատում էր խորհրդային առաջնորդներին, ոմանք կարծում են, որ նրա մահը պատահականություն չէր։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Խորհրդային ռազմական գործիչներ
Կատեգորիա:Հայրենական մեծ պատերազմի մասնակիցներ
Կատեգորիա:Ռուս հեղափոխականներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի քաղաքացիական պատերազմի մասնակիցներ (կարմիրներ)
Կատեգորիա:Ֆինլանդիայի քաղաքական գործիչներ
Գուռնիճ (գետակ)

**Գուռնիճ**, գետակ Հայկական լեռնաշխարհում, Արաքսի ավազանում, սրա ձախակողմյան վտակ Մուրցի ձախ օժանդակը։ Սկիզբ է առնում Կարգաբազար լեռան հարավային լանջերից։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Թուրքիայի գետեր
Կատեգորիա:Մուրց գետի վտակներ
Տուասե

**Տուասե ** (), համայնք Ֆրանսիայում, գտնվում է Ռոն Ալպեր մարզի Էն գավառում։ Համայնքը պաշտոնապես համարվում է Տուասսե կանտոնի կենտրոնը։ Հանդիսանում է Բուրկ ան Բրես կոնունայի շրջանը։

Համայնքի INSEE կոդ՝ *01420*։

## Տեղադրություն
Համայնքը տեղակայված է Փարիզից 350 կմ հարավ-արևելք, Լիոն քաղաքից 50 կմ հյուսիս-արևելք, Բուրակ ան Բրես շրջանից 34 կմ դեպի հյուսիս։

Համայնքի միջով են հոսում Սոն և Շալարոն գետերը։

## Կլիմա
Համայնքում կլիման կիսացամաքային է՝ խիստ ամառ ու ձմեռ։ Անձրևները հաճախակի չեն լինում՝ հիմնականում ամռանը։

## Բնակչություն
Համայնքի բնակչությունը 2010 թվականին կազմում էր 1540 մարդ։

## Վարչակազմ

## Տնտեսություն
2010 թվականի տվյալներով 872 աշխատունակ տարիքի մարդկանցից (15-64 տարեկան) 688-ը տնտեսապես ակտիվ էին, 184-ը անգործունակ (Ակտիվության ցուցանիշը — 78,9 %, 1999 թվականին եղել է՝ 74,7 %)։ 688 աշխատունակ բնակիչներից 603-ը աշխատում էին (315 տղամարդ և 288 կին), անաշխատանք էին 85-ը (32 տղամարդ և 53 կին)։
184 անգործունակ մարդկանցից 56-ը աշակերտներ կամ ուսանողներ են, 74-ը թոշակառու, 54-ը անաշխատունակ էին այլ պատճառներով։

## Քույր քաղաքներ
*Մոնս (Բելգիա, 1963 թվականից)

## Պատկերասրահ

Պատկեր:Commandant Marchand.JPG|Գեներալ Մարշանի հիշատակին կառուցված հուշարձան
Պատկեր:Thoissey - Monument Marchand.JPG|Գեներալ Մարշանի հիշատակին կառուցված հուշարձան
Պատկեր:Plafond de l'Apothicairerie à Thoissey en septembre 2009.JPG|
Պատկեր:Map commune FR insee code 01420.png|Համայնքի քարտեզը


## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Официальный сайт 
* 
* 

Կատեգորիա:Ֆրանսիայի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի համայնքներ
Անտիպոդներ

**Անտիպոդներ**, (հունարեն αντίποδες - հակոտնյա, անտի... + πονς - ոտք), բջիջներ, որոնք տեղադրված են ծածկասերմ բույսերի սաղմնապարկի ծայրում գտնվող ձվաբջջային ապարատի հակառակ բևեռում։

Անտիպոդները մերկ են կամ բարակ թաղանթով պատված, թիվը տատանվում է 1—300-ի սահմաններում։ Անտիպոդների հավաքածուն կոչվում է անտիպոդային ապարատ, որի բջիջների ձևը, մեծությունը, թիվը, կյանքի տևողությունը և կորիզների քանակը տարբեր բույսերում տարբեր են։ Անտիպոդները չեն մասնակցում ձվաբջջի բեղմնավորմանը և սաղմի զարգացմանը։

Կատեգորիա:Բջիջներ
Անտիտավրոս

**Անտիտավրոս**, (, ), լեռներ Թուրքիայում, Կենտրոնական Տավրոսի հյուսիսարևելյան մասը։ Անտիտավրոսի ամենաբարձր լեռնաշղթաներն են.
* հյուսիս-արևմուտքում՝ Բեյդաղը (մինչև 3054 մ)
* հարավ-արևմուտքում՝ Բինբողան (մինչև 2830 մ), որոնք զուգահեռ են իրար և բաժանվում են Սեյխան գետի իջվածքային հովտով։

Կազմված են նստվածքային և հրաբխածին ապարներից։

Անտիտավրոսի լեոնաճյուղերը, դեպի հյուսիս արևելք ցածրանալով, օղակում են Ուզուն-Յայլայի սարավանդը, ապա, բարձրանալով, միանում Ներքին Տավրոսի արմևմտյան մասը կազմող Էրզնկայի լեռնահանգույցին։

## Կլիմա
Հյուսիսահայաց լանջերում և գոգհովիտներում կլիման ցամաքային է, հարավահայաց լանջերում՝ բարեխառն։ Տեղումները՝ 400—900 մմ։ Տարածված են կիսաանապատային գիպսատար գորշահողեր (Սեբաստիայի գոգհովիտ), գորշ տափաստանային և լեռնատափաստանային (Ուզուն-Յայլայի սարավանդ), շագանակագույն (հյուսիսային լանջ), լեռնատափաստանային (հարավային լանջ) և ալպյան լեռնամարգագետնային հողերը։

## Բուսականություն
Անտիտավրոսի հարավային մասում գերակշռում են կիլիկյան բրգաձև սոճին, սև սոճին, արևելյան եղևնին, հյուսիսային մասում՝ չորասեր սաղարթավորները, ցածրադիր լանջերում՝ չորասեր նոսր անտառնրն ու ֆրիգանան, գոգհովիտներում՝ օշինդրային կիսաանապատը, սարավանդներում՝ փետրախոտային տափաստանը։

## Լեռներ
Համակարգում հայտնի է Արղեոս լեռը՝ Փոքր Հայքի տարածքում, Թավուքդաղը

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Аладаглар в Энциклопедии живых приключений
* Карта-схема массива Аладаглар
* Город Яхьяллы, в окрестностях которого находятся водопады

Կատեգորիա:Թուրքիայի լեռնաշղթաներ
Կատեգորիա:Կապադովկիա
Սերվինյա

**Սերվինյա ** (), համայնք Ֆրանսիայում, գտնվում է Ռոն Ալպեր մարզի Էն գավառում։ Մտնում է Սեն Տրիվյո դը Կուրտ համայնքի կազմի մեջ։ Հանդիսանում է Բուրկ ան Բրես շրջանի օկրուգը։

Համայնքի INSEE կոդ՝ *01406*։

## Տեղադրություն
Համայնքը տեղակայված է Փարիզից 340 կմ հարավ-արևելք, Լիոն քաղաքից 80 կմ հյուսիս, Բուրակ ան Բրես շրջանից 29 կմ դեպի հյուսիս-արևմուտք։
Համայնքի տարածքով է հոսում Ռեսուզ գետը։

## Կլիմա
Համայնքում կլիման կիսացամաքային է՝ խիստ ամառ ու ձմեռ։ Անձրևները հաճախակի չեն լինում՝ հիմնականում ամռանը։

## Բնակչություն
Համայնքի բնակչությունը 2010 թվականին կազմում էր 2204 մարդ։

## Վարչակազմ

## Տնտեսություն
2010 թվականի տվյալներով 95 աշխատունակ տարիքի մարդկանցից (15-64 տարեկան) 69-ը տնտեսապես ակտիվ էին, 26-ը անգործունակ (Ակտիվության ցուցանիշը — 72,6 %, 1999 թվականին եղել է՝ 70,3 %)։ 69 աշխատունակ բնակիչներից 67-ը աշխատում էին (38 տղամարդ և 29 կին), անաշխատանք էին 2-ը (1 տղամարդ և 1 կին)։
26 անգործունակ մարդկանցից 4-ը աշակերտներ կամ ուսանողներ են, 12-ը թոշակառու, 10-ը անաշխատունակ էին այլ պատճառներով։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* 

Կատեգորիա:Ֆրանսիայի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի համայնքներ
Ֆարժ (Էն)

**Ֆարժ ** (), համայնք Ֆրանսիայում, գտնվում է Ռոն Ալպեր մարզի Էն գավառում։ Մտնում է Կիլլընժ համայնքի կազմի մեջ։ Հանդիսանում է Ժեկս կոմունայի շրջանը։

Համայնքի INSEE կոդ՝ 01158։

## Տեղադրություն
Համայնքը տեղակայված է Փարիզից 410 կմ հարավ-արևելք, Լիոն քաղաքից 95 կմ հյուսիս-արևելք, Բուրակ ան Բրես քաղաքից 55 կմ դեպի արևելք։ Համայնքի արևմտյան մասը ծածկված է անտառներով։

## Կլիմա
Համայնքում կլիման կիսացամաքային է՝ տաք ամառներով ու խիստ ձմեռներով։ Անձրևներ հաճախակի չեն լինում՝ հիմնականում ամռանը։

## Բնակչություն
Համայնքի բնակչությունը 2010 թվականին կազմում էր 854 մարդ։

## Տնտեսություն
2010 թվականի տվյալներով՝ 546 աշխատունակ տարիքի մարդկանցից (15-64 տարեկան) 443-ը տնտեսապես ակտիվ էին, 103-ը՝ անգործունակ (Ակտիվության ցուցանիշը — 81,1%, 1999 թվականին եղել է՝ 69,1%)։ 443 աշխատունակ բնակիչներից 417-ը աշխատում էին (217 տղամարդ և 200 կին), գործազուրկ էին 26-ը (12 տղամարդ և 14 կին)։ 103 անգործունակ մարդկանցից 34-ը աշակերտներ կամ ուսանողներ են, 27-ը՝ թոշակառու, 42-ը անաշխատունակ էին այլ պատճառներով։

## Պատկերասրահ

Պատկեր:Farges (01) - Eglise St-Brice.JPG|Սեն Բրիս եկեղեցի
Պատկեր:LaRasse.jpg|Լա Րաս քարանձավի մուտք
Պատկեր:Map commune FR insee code 01158.png|Համայնքի քարտեզ


## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* 

Կատեգորիա:Ֆրանսիայի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի համայնքներ
Բերդի Կանաչ

**Բերդի կանաչ,** լճակ Ախալքալաքի սարահարթում, Ախալքալաք քաղաքից մոտ 16-17 կմ հարավ-արևմուտք, Սուլդա գյուղի հյուսիսային կողմում։ Փոքրիկ, ծանծաղ լիճ է, կան վայրի շատ բադեր։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Վրաստանի լճեր
Կատեգորիա:Սամցխե-Ջավախքի մարզ
Բոկուր Բաբա

**Բոկուր Բաբա**, *Բակուր Բաբա*, լեռ Թուրքիայում, Բյուրակն-Մնձուրյան լեռնաշղթայից հարավ տարածվող ծայր արևմտյան հատվածը։ Սկսվում է Խաղաջուր գագաթից և, տարածվելով դեպի հարավ-արևելք, հասնում է Արածանիի աջ ափը՝ Խարբերդ քաղաքի դիմաց։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Բյուրակն լեռնավահան
Կատեգորիա:Էլազըղի մարզի լեռներ
Ալամոզավր

**Ալամոզավր** (), մողեսազավրերի տեսակին պատկանող դինոզավրեր, որոնք մտնում են զաուրոպոդների ինֆրակարգի մեջ։ Այս տեսակի դինոզավրերը ներառում են միայն մեկ տեսակ՝ *Alamosaurus sanjuanensis* տեսակը։ Նրանք ապրել են Կավճային դարաշրջանում (մոտավորապես 70-65 միլիոն տարի առաջ) Հյուսիսային Ամերիկայում։ Նրանք ունեին մինչև 21 մետր երկարությունը և կշռում էին 30 տոննա։ Ալամոզավրը, ինչպես նաև այլ զաուրոպոդներ, ունեին երկար պարանոց և ոչ այդքան կարճ պոչ։

## Դասակարգում
Ալամոզավրերրը հաստատականորեն պատկանում են *Titanosauria*-ների խմբին։ Բայց նրա տեսակային կապերը այս խմբի հետ դեռևս պարզ չեն։ Որոշները նրանց դասակարգել են *Opisthocoelicaudia* տեսակին, *Opisthocoelicaudinae*-ների ենթաընտանիքին՝ Saltasauridae-ների ընտանիքին։

Ըստ որոշ աղբյուրների, Ալամոզավրերը քույր տեսակները Pellegrinisaurusն են, և նրանք չեն մտնում Saltasauridae-ների ընտանիքի մեջ։ Որոշ գիտնականներ նշում են Ալամոզավրերի *Neuquensaurus* և *Trigonosaurus* տեսակների հետ նմանությունների մասին։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Palmer, D., ed (1999). The Marshall Illustrated Encyclopedia of Dinosaurs and Prehistoric Animals. London։ Marshall Editions. p.&nbsp;133. ISBN 1-84028-152-9.
* Gilmore, C.W. 1922. A new sauropod dinosaur from the Ojo Alamo Formation of New Mexico. Smithsonian Miscellaneous Collections. 72(14)։ 1-9.
* Gilmore, C.W. 1946. Reptilian fauna of the North Horn Formation of central Utah. U.S. Geological Survey Professional Paper. 210-C։29-51.
* Lehman, T.M. & Coulson, A.B. 2002. A juvenile specimen of the sauropod Alamosaurus sanjuanensis from the Upper Cretaceous of Big Bend National Park, Texas. Journal of Palaeontology. 76(1)։ 156—172.
* Wilson, J.A. 2002. Sauropod dinosaur phylogeny։ critique and cladistic analysis. Zoological Journal of the Linnean Society. 136։ 217—276.
* Upchurch, P., Barrett, P.M. & Dodson, P. 2004. Sauropoda. In։ Weishampel, D.B., Dodson, P., & Osmolska, H. (Eds.) The Dinosauria (2nd Edition). Berkeley։ University of California Press. pp.&nbsp;259–322.

## Արտաքին հղումներ
* Dinosavry.narod.ru — Ալամոզավր

Կատեգորիա:Դինոզավրեր
Կատեգորիա:Զաուրոպոդներ
Անտիոք ասիզներ

**Անտիոք ասիզներ**, «Անտիոքի անսիզներ», Անտիոքի դքսության օրենքների ժողովածու։ Ըստ Ղևոնդ Ալիշանի, կազմվել է Բոհեմունդ IV օրոք (1201 — 1235)։
## Կառուցվածք
Ժողովածուն բաղկացած է երկու մասից, առաջին մասի (17 գլուխ) կանոնները վերաբերում էին սենիորի և նրա վասալների փոխհարաբերություններին՝ նրանց իրավունքներին ու պարտականություններին, առաջինի դատելու իրավունքին, վասալի գույքը բռնագրավելու կարգին, ֆեոդալների միջև ծագած քաղաքացիական վեճերին և քրեական գործերին, ամուսնությունից առաջացած գույքային հարաբերություններին։ Երկրորդ մասի (21 գլուխ) կանոնները կարգավորում էին քաղաքային բնակչության ամուսնության տարեկան՝ հատկապես գույքային հարաբերությունները, սահմանում կտակ կազմելու, տոհմական և այլ գույքի օտարման, տների վարձակալության, գույքի պահատվության և դրամափոխների գործարքներ կնքելու կարգը։ Մի շարք կանոններ վերաբերում էին պարտատիրոջ ու պարտապանի փոխհարաբերություններին և քրեական իրավունքին։ Անտիոքի դքսությանը Կիլիկիայի Հայկական թագավորության հարևանն էր։ Երկու պետությունների քաղաքացիները սերտ կապ ունեին առևտրական, մշակութային և քաղաքական ասպարեզներում։ ժողովածուն կիրառվում էր նաև Կիլիկիայում՝ հայերի ու խաչակիրների միջև ծագած վեճերը լուծելիս։ Սմբատ Սպարապետը այդ օրենքները թարգմանել է հայերենի (XIII դ.)։ Օրենքների բնագիրը (հին ֆրանսերեն) մոռացության է տրվել ու կորել։ Ղևոնդ Ալիշանը 1876 թվականին «Անտիոք ասիզներ» հայերենից թարգմանել է ֆրանսերենի։ Ռուսերեն թարգմանվել Է 1958 թվականին։

Կատեգորիա:Սահմանադրություն
Անտրաքինոնային ներկանյութեր

**Անտրաքինոնային ներկանյութեր**, օրգանական ներկանյութեր, որոնց հիմքում ընկած է անտրաքինոնը։

Ըստ իրենց ներկող հատկության, բաժանվում են չորս խմբի՝
* ժանտանյութայիև
* թթվային
* հատուկ
* կաբային։

Ժանտանյութային ներկանյաթերից կարևորագույնը ալիզարինն է։ Թթվային և հատուկ խմբերի ներկերն ստացվում են ալիզարինի և անտրաքինոնի ածանցյալների սուլֆացումից. ջրում լուծելի են, բրդի և մետաքսի վրա առաջացնում են կապույտ և կանաչ գունավորումներ։ Կաբային խմբի ներկանյութերը հայտնի են իրենց բազմերանգությամբ։ Անտրաքինոնային ներկանյութերին բնորոշ են պայծառությունը, լույսի և քիմիական ներգործությունների հանդեպ բարձր կայունությունը։ Օգտագործվում են տպագրական և այլ ներկերի ու լաքերի արտադրության համար։

Կատեգորիա:Ներկանյութեր
Անտիպիրին

**Անտիպիրին**, ֆենագոն, ցավը հանգստացնող, ջերմությունն իջեցնող և հակաբորբոքային դեղամիջոց։ Օգտագործվում է փոշիների և հաբերի ձևով՝ նյարդացավերի, ռոմատիզմի, խորեայի և մրսածությունից առաջացած հիվանդությունների դեպքերում։ Անտիպիրինի 10—20%-անոց լուծույթներն օգտագործում են քթային և այլ բնույթի արյունահոսությունները դադարեցնելու համար։

## Գրականություն
* 
* 

## Արտաքին հղումներ

Կատեգորիա:Ցավազրկող դեղամիջոցներ
Գարնան Քառնակ

**Գարնան քառնակ, Գարնանակ,** գետակ Փոքր Հայքում, հոսում է Մալաթիայի շրջանով։ Այսպես է կոչվում գարնանը հորդանալու և քառասուն աղբյուրներից գոյանալու համար։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Թուրքիայի գետեր
Կատեգորիա:Մալաթիայի մարզ
Չանախի

**Չանախի** (), վրացական խոհանոցի ճաշատեսակ, որը կավե անոթում բանջարեղենի հետ շոգեխաշած ոչխարի միս է։ Չանախիի ավանդական բանջարեղենները՝ կարտոֆիլը, լոլիկը, սմբուկը և սոխը, անոթի մեջ շարում են շերտերով։ Բոլոր բանջարեղենները միասին վերցվում են մսի զանգվածի չափով։ Չանախիի պատրաստման համար, որպես կանոն, օգտագործվում են վրացական խոհանոցին հատուկ համեմունքներ։

Կերակրատեսակն ի հայտ է եկել մինչև 16-րդ դարը, երբ կարտոֆիլը Ամերիկայից բերեցին Եվրոպա։

Ճաշատեսակը միայն վրացական խոհանոցին չէ հատուկ։ Նման ճաշատեսակ տարածված է նաև Արևելքում։ Այդպիսին է, օրինակ, փիթի ապուրը Ադրբեջանում, կճուճը Հայաստանում և այլն։ Այդ բոլոր ճաշատեսակների համար ընդհանուր է «դրեց և մոռացավ» սկզբունքը, այսինքն՝ դրանց պատրաստման ժամանակ լրացուցիչ գործողություններ չեն պահանջվում։

Մասնավորապես, չանախի կամ նման կերակրատեսակ պատրաստում էին Մերձակա ամառանոցում Ի. Ստալինի և Քաղբյուրոյի անդամների համար։

## Տես նաև
* Ազու (թաթարական)
* Այնտոպֆ (գերմանական)
* Գուլյաշ (հունգարական)
* Գումբո (ամերիկյան)
* Չոլնտ (հրեական)

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Վրացական ապուր «Չանախի» 
* «Չանախիի» բաղադրատոմսը նկարներով
* Բորիս Բուրդան չանախիի մասին 

Կատեգորիա:Վրացական խոհանոց
Շահեն Հայրապետով

**Շահեն Ալեքսանդրի Հայրապետով** (), ճարտարապետ, ՌՍՖՍՀ վաստակավոր ճարտարապետ (1975)։

## Կենսագրություն
1947 թվականին ավարտել է Մոսկվայի ճարտարապետության ինստիտուտը։ Եղել է «Մոսնախագիծ-2»-ի, «Ակադեմ» նախագծերի գլխավոր ճարտարապետը, Քաղաքացիական շինարարության և ճարտարապետության պետկոմի հասարակական կառույցների վարչության պետի տեղակալ, ԽՍՀՄ ԳԱ նախագծերի փորձագիտության բաժնի գլխավոր փորձագետ։

Հեղինակային խմբի կազմում իրականացրել է Մոսկվայի Կալինինի պողոտայի առևտրային կենտրոնի կառույցները, Կրեմլում ԽՍՀՄ ԳԽ նախագահության շենքի, Գորկու փողոցի և Կառլ Մարքսի պողոտայի վերակառուցումները։

Հայրապետովի նախագծերով կառուցվել են ԽՍՀՄ ԳԱ Լեռնային գործի ինստիտուտի, ԽՄԿԿ կենտկոմին կից հասարակական ԳԱ շենքերը, Մոսկվայում` Լյուքսեմբուրգի դեսպանատունը, Դամասկոսում` ԽՍՀՄ դեսպանատան շենքերի համակառույցը, Ջոկյակարտայում` ԽՍՀՄ տաղավարը Ինդոնեզիայի միջազգային ցուցահանդեսում։

## Մասնակցություն Հայրենական պատերազմին
1941 թվականի մարտից մինչև 1945 թվականը ծառայել է բանակում։ 1942 թվականին ավարտել է Ռազմա-ինժեներական ակադեմիայի արագացված դասընթացները։ Մարտնչել է Կալինինյան ռազմաճակատում, Արևմտյան ռազմաճակատում, Երրորդ Բելառուսական ռազմաճակատում, Առաջին մերձբալթյան ռազմաճակատում` որպես ականազերծման վաշտի հրամանատար։ Վերջին զինվորական կոչումը եղել է կապիտան։ Երեք անգամ վիրավորվել է։ Եղել է Հայրենական մեծ պատերազմի հաշմանդամ։

## Ցուցահանդեսներ
Ունեցել է ստեղծագործական և գրաֆիկական աշխատանքների ցուցահանդեսներ (1978, 1979, 1987 թվականներ), 1991 թվականին կազմակերպել է «Հայաստանի հին ճարտարապետությունը» ցուցահանդեսը Մոսկվայում։

## Մրցանակներ
* Հայրենական պատերազմի 1-ին և 2-րդ աստիճանի շքանշաններ
* Ժուկովի անվան արծաթե մեդալ
* ԺՏՆՑ արծաթե մեդալ
* «Ոսկեհատույթ» մրցանակ, 2005

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1917 ծնունդներ
Կատեգորիա:2007 մահեր
Կատեգորիա:Դերբենտ քաղաքում ծնվածներ
Կատեգորիա:Խորհրդային ճարտարապետներ
Կատեգորիա:Կարմիր աստղի շքանշանի ասպետներ
Կատեգորիա:Հայ ճարտարապետներ
Կատեգորիա:Հայրենական պատերազմի 1-ին աստիճանի շքանշանակիրներ
Կատեգորիա:Հայրենական պատերազմի 2-րդ աստիճանի շքանշանակիրներ
Կատեգորիա:Մոսկվա քաղաքում մահացածներ
Կատեգորիա:Մոսկվայի ճարտարապետության ինստիտուտի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Նոյեմբերի 30 ծնունդներ
Կատեգորիա:Սեպտեմբերի 6 մահեր
Անտիֆոն

մինի|Գրիգորյան անտիֆոն «Դու Պետրոսն ես, և այս ժայռի վրա ես կկառուցեմ իմ եկեղեցին» - «Du bist Peter, und auf diesen Felsen werde ich meine Kirche bauen» (Փառաբանություն (1975) 645.1)
**Անտիֆոն**, երկձայն երգեցողության ձև, երբ փոխնիփոխ, մեկը մյուսին պատասխանելով երգում են երկու երգիչ, երգիչ և երգչախումբ կամ երկու երգչախումբ։ Կիրառվել է դեռևս հին հրեական տաճարային երգեցողության մեջ, ինչպես և հին հունական ողբերգությունը կատարելիս։ Հայկական պաշտամունքային երգեցողության մեջ այդ ձևը կոչվում է *փոխ*։ Անտիֆոն երգեցողության ծագումը ժողովրդական է, ընդունված է նաև հայ ժողովրդական, մասնավորապես՝ շուրջպարային երգերում, երբ խմբի մեկ մասը մեղեդու մեկ նախադասությունն ավարտելիս՝ մյուս մասը նրանից առնում է վերջին բառերը և պատասխանում նույն կամ նոր նախադասությամբ՝ առաջ բերելով յուրօրինակ երկձայնություն։ Անտիֆոն կիրառվում է նաև ժողովրդական և պրոֆեսիոնալ գործիքային երաժշտության։ Կոմիտասի խմբերգային ստեղծագործություններում անտիֆոն երգեցողության նմուշներ են «Էն դիզան», «Եղնիկ», «Օրոր, Ադինո», «Սև ա չոբանի շունը»։

## Գրականություն
* 
* 
* 
* *Лебедев С.Н., Никитин С.И.* Антифон // Большая российская энциклопедия. Т.2. Москва, 2005, с.61-62.

Կատեգորիա:Երաժշտական եզրույթներ
Ֆրան

**Ֆրան** (), համայնք Ֆրանսիայում, Ռոն Ալպեր մարզի Էն գավառում։ Մտնում է Տրևու համայնքի կազմի մեջ։ Հանդիսանում է Բուրկ ան Բրես շրջանի օկրուգը։

Համայնքի INSEE կոդ՝ *01166*։

## Տեղադրություն
Համայնքը տեղակայված է Փարիզից 370 կմ հարավ-արևելք, Լիոն քաղաքից 27 կմ հյուսիս, Բուրակ ան Բրես շրջանից 45 կմ դեպի հարավ-արևմուտք։

## Կլիմա
Համայնքում կլիման կիսացամաքային է՝ խիստ ամառ ու ձմեռ։ Անձրևները հաճախակի չեն լինում՝ հիմնականում ամռանը։

## Բնակչություն
Համայնքի բնակչությունը 2010 թվականին կազմում էր 1984 մարդ։

## Վարչակազմ

## Տնտեսություն
2010 թվականի տվյալներով 1360 աշխատունակ տարիքի մարդկանցից (15-64 տարեկան) 1008-ը տնտեսապես ակտիվ էին, 352-ը անգործունակ (ակտիվության ցուցանիշը՝ 74,1%, 1999 թվականին եղել է՝ 73,8%)։ 1008 աշխատունակ բնակիչներից 944-ը աշխատում էին (507 տղամարդ և 437 կին), անաշխատանք էին 64-ը (34 տղամարդ և 30 կին)։
352 անգործունակ մարդկանցից 145-ը աշակերտներ կամ ուսանողներ են, 143-ը թոշակառու, 64-ը անաշխատունակ էին այլ պատճառներով։

## Տեսարժան վայրեր
*Սուրբ Ստեֆան եկեղեցի(1436 թվական)։ Պատմական հուշարձան 2008 թվականից։

## Պատկերասրահ

Պատկեր:Frans - Église Saint-Étienne.JPG|Սուրբ Ստեֆան եկեղեցի
Պատկեր:Frans - Église Saint-Étienne (3).JPG|Սուրբ Ստեֆան եկեղեցի
Պատկեր:Frans - Mairie.JPG|Քաղաքապետարան
Պատկեր:Frans - Monument aux morts.JPG|Զինվորական հուշարձան
Պատկեր:Map commune FR insee code 01166.png|Համայնքի քարտեզ


## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Официальный сайт 
* 
* 

Կատեգորիա:Ֆրանսիայի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի համայնքներ
Շանդոր (Ֆրանսիա)

**Շանդոր** (), կոմունա Ֆրանսիայում, մտնում է Ռոն Ալպեր մարզի կազմի մեջ։ Մտնում է Պերոննա կանտոնի կազմի մեջ։ Կոմունայի օկրուգը Նանտյուան է։

Կոմունայի կոդը՝ 01080։

## Բնակչություն
Կոմունայի բնակչությունը 2010 թվականին կազմել է 464 մարդ։

## Տես նաև
* Ֆրանսիայի շրջանների ցանկ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Վիճակագրության ազգային ինստիտուտ 

Կատեգորիա:Ֆրանսիայի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի համայնքներ
Բախչա (գետակ)

**Բախչա,** գետակ Հայկական լեռնաշխարհում, Ճորոխի ավազանում, նրա վտակը։ Սկիզբ է առնում Աղաջքիլիսե լեռներից և հոսելով նույնանուն գետի հանդերով՝ միանում է մայր գետին։ Շրջակայքը անտառապատ է։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Թուրքիայի գետեր
Կատեգորիա:Ճորոխ գետի վտակներ
Անտոն I Կաթողիկոս

**Անտոն I Կաթողիկոս-Պատրիարրք** (, ավազանի անունը՝ Թեյմուրազ Բագրատիոնի, , ), Արևելյան Վրաստանի Կաթողիկոս-Պատրիարք, իր ժամանակի վրաց նշանավոր մատենագիրներից և մշակութային գործիչներից մեկը։

## Կենսագրություն
1755 թվականին գահընկեց է եղել կաթոլիկությանը հարելու պատճառով, անցել Ռուսաստան։ 1762 թվականին վերադարձել է հայրենիք, վերագրավել կաթողիկոսական աթոռը։ Տիրապետում էր հունարենին ե հայերենին։ Թողել է ինքնուրույն ե թարգմանական 23 հատոր։ Դավանաբանական ընդդիմախոսական մեծածավալ երկ է «Հակաճառութիուն»–ը (բառացի՝ «Պատրաստաբանութիուն», 3 գիրք՝ գրված 1750—1752, հրտ. 1892), որի Բ գրքի IV ե Գ գրքի XXIII գլուխները վերաբերում են հայերին։ Ուշագրավ են նրա թարգմանությունները հայերենից՝ Թիֆլիսի Հայոց կաթողիկե (այժմ՝ Ս. Գևորգ) եկեղեցու միաբան Փիլիպպե քահանա Ղայթմազաշվիլու աշխատակցությամբ («Եփեսոսի պատմութիուն», թրգմ. 1776, Կյուրեդ Աղեքսանդրացի, «Գանձ», թրգմ. 1788, «Քերականութիուն», որը Մխիթար Սեբաստացու «Քերականութիուն գրաբարի լեզուի Հայկազեան սեռի», 1730, գրքի թարգմանությունն Է)։ Գրել է նաև վարքաբանական֊վկայաբանական գործեր, որոնցից նշանավոր է «Վկայաբանութիուններ»–ը։

Կատեգորիա:Բագրատիոնիներ
Կատեգորիա:Վրացի մատենագիրներ
Կատեգորիա:Վրաստանի պետական գործիչներ
Շեր Յոլ

**Շեր Յոլ** (), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Կոմի Հանրապետությունով։ Գետաբերանը գտնվում է 34 կմ աջ ափից Վուկտիլ գետի վրա։ Գետի երկարությունը կազմում է 17 կմ։

## Ջրագրության տվյալներ
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տեղեկությունների համաձայն՝ գետը պատկանում է Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ Պեչորա, գետի ենթաավազանը Պեչորա գետն է մինչև թափվելը Ուսա, գետի գետային ավազանը Պեչորա։

Ըստ աշխարհագրական տեղեկատվական համակարգի՝ ջրային բաժնի տարածքում Ռուսաստանի Դաշնության պատրաստած դաշնային գործակալության ջրային ռեսուրսների՝

* Ջրային օբյեկտի կոդը հանրային գրանցմամբ — 03050100212103000061678
* Կոդը ըստ հիդրոլոգիական հետազոտության (ՌԴ) — 103006167
* Ավազանի կոդը — 03.05.01.002
* Ծավալի համարը ըստ ՌԴ-ի — 03
* Թողարկումը ըստ ՌԴ-ի — 0

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր
Կատեգորիա:Կոմի Հանրապետության գետեր
Կատեգորիա:Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանի գետեր
Երգի և պարի անսամբլ

**Անսամբլ երգի և պարի** (ժողովրդական երգի և պարի անսամբլներ), գեղարվեստական կոլեկտիվ, որի ելույթներում միահյուսվում են երգեցողությունը (երգչախումբ, երգիչների անսամբլ, մեներգիչներ), գործիքային երաժշտությունը (նվագախումբ կամ ժողովրդական գործիքների անսամբլ, դաշնամուր և այլն), պարը, ինչպես և գեղարվեստական խոսքը (ասմունք, երկխոսություններ և այլն)։ Ծրագիրը սովորաբար թատերականացված է, կարող է ունենալ միջանցուկ թեմա կամ կազմված լինել առանձին համարներից։

Խորհրդային Միության տարիներին խոշոր կոլեկտիվներից են համարվել՝ Ա. Վ. Ալեքսանդրովի անվան խորհրդային բանակի երգի և պարի անսամբլը (1928), ԽՍՀՄ ժողովրդական պարի անսամբլը (1937), «Բերյոգկա» ժողովրդական պարի անսամբլը (1948), Հայկական ժողովրդական երգի-պարի վաստակավոր անսամբլը (1938), Հայաստանի պարի պետական անսամբլը (1958), Ադրբեջանական ԽՍՀ երգի և պարի պետական վաստակավոր անսամբլը (1938), Լիտվական ԽՍՀ երգի և պարի պետական վաստակավոր «Լետուվա» անսամբլը (1940), Ղազախական ԽՍՀ երգի և պարի պետական անսամբլը (1955), Վրացական ԽՍՀ ժողովրդական պարի անսամբլը (1945), Ուզբեկական երգի և պարի պետական անսամբլը (1939), Ուզբեկական պարի «Բախոր» պետական անսամբլը (1957), Դ. Դ. Վերյովկայի անվան ուկրաինական ժողովրդական պետական երգչախումբը (1943), Ուկրաինական ԽՍՀ պարի պետական վաստակավոր անսամբլը (1954) և այլն։ Անսամբլ երգի և պարի գեղարվեստական ձևերը կիրառում են բազմաթիվ երգչախմբային կոլեկտիվներ՝ Պյատնիցկու անվան ռուսական ժողովրդական երգչախումբը (1910), Հյուսիսային ժողովրդական երգչախումբը (1926), Վորոնեժի ռուսական ժողովրդական երգչախումբը (1943) և այլն։

Հայ իրականության մեջ ժողովրդական երգի ու պարի համադրմամբ բեմադրության առաջին փորձն արել է Քրիստափոր Կարա-Մուրզան՝ ստեղծելով արդի ժողովրդական երգի-պարի անսամբլի նախատիպը։ 1930-ական թվականներից հիմնադրվել են ազգային ցայտուն նկարագրով անսամբլներ, այդ թվում՝ Հայաստանի ժողովրդական երգի-պարի անսամբլը (1938), ավելի ուշ՝ Վանաձորի «Հորովել» (1958, 1972 թվականից՝ պետական), Ստեփանակերտի «Ղարաբաղ» (1967), Երևանի «Ակունք» (1976), «Կարին» (2001), «Մարաթուկ», «Սասուն» և այլ անսամբլներ, որոնց նպատակը հայ ազգային երգի ու պարի զարգացմանն ու տարածմանը նպաստելն է հայրենիքում և արտերկրում։

Հայկական ժողովրդական երգի-պարի վաստակավոր անսամբլի օրինակով կոլեկտիվներ են ստեղծվել սփյուռքում (ԱՄՆ-ում, Լիբանանում, ԵԱՀ-ում, Ֆրանսիայում, Արգենտինայում, Բուլղարիայում, Իրանում, Կանադայում)։

Կատեգորիա:Երաժշտական խմբեր
Շալվա Ափխաիձե

**Շալվա Ափխաիձե** (, ), վրացի գրող, գրաքննադատ։

## Կենսագրություն
1913 թվականին ավարտել է Քութայիսի ռեալական ուսումնարանը, ապա ընդունվել Պետրոգրադի համալսարանի պատմա-բանասիրական ֆակուլտետը, որն ավարտելուց հետո վերադարձել է հայրենի գյուղ և դարձել է «Կապույտ եղջյուրներ» գրական խմբի ակտիվ անդամ։ 1941 թվականին լույս է ընծայել բանաստեղծությունների առաջին ժողովածուն։ Միաժամանակ զբաղվել է գրական քննադատությամբ և թարգմանությամբ։ Նրա գրչին են պատկանում Մաքսիմ Գորկու «Մայրը», Դ. Ֆուրմանովի «Չապաև» և խորհրդային այլ գրողների նշանակալից ստեղծագործությունների վրացերեն թարգմանությունները։

Թաղված է Դիդուբեի պանթեոնում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Վրացի արձակագիրներ
Կատեգորիա:Դիդուբեի պանթեոնում թաղվածներ
Կատեգորիա:Վրացի գրողներ
Կատեգորիա:Վրացի բանաստեղծներ
Գըշլա Թազա Դարասի

**Գըշլա Թազա Դարասի,** գետակ Սև ծովի ավազանում։ Լեռնային գետակ է, ծովն է թափվում Բաթումից հարավ-արևմուտք, Ադինա քաղաքից մոտ 17 կմ հարավ-արևմուտք։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Թուրքիայի գետեր
Կատեգորիա:Սև ծովի ավազանի գետեր
Կատեգորիա:Ռիզեի մարզ
Թիլ (Էն)

**Թիլ** (), կոմունա Ֆրանսիայում, Ռոն Ալպեր մարզի Էն գավառում։ Մտնում է Միրիբել կանտոնի մեջ։ Կոմունայի շրջանը՝ Բուրկ ան Բրես։

Կոմունայի INSEE կոդը՝ 01418։

## Աշխարհագրություն
Կոմունան Փարիզ քաղաքից գտնվում է 400 կմ հարավ-արևելք, Լիոն քաղաքից 16 կմ դեպի հյուսիս-արևելք, 50 կմ հարավ Բուրկ ան Բրեսից։

## Կլիմա
Կլիման կիսացամաքային է, ձմռանը ցուրտ է, իսկ ամռանը՝ տաք։ Կոմունայում անձրևներ հաճախ են լինում, հիմնականում՝ ամռան ամիսներին։

## Բնակչություն
Կոմունայի բնակչությունը 2010 թվականին կազմել է 1070 մարդ։

## Ադմինիստրացիա

## Տնտեսություն
2010 թվականին աշխատունակ տարիք (15-64 տարեկան) ունեցող 708 մարդկանցից 558-ը տնտեսապես ակտիվ են եղել, 150-ը՝ պասիվ (ակտիվության ցուցանիշը՝ 78,8 % է, 1999 թվականին՝ 73,5 %)։ 558 ակտիվ բնակիչներից աշխատել են 252-ը (280 տղամարդ, 245 կին), գործազուրկ է եղել 33 մարդ (17 տղամարդ և 16 կին)։ 150 պասիվներից 77 մարդ եղել են աշակերտ կամ ուսանող, 49-ը՝ թոշակառու, 24-ը պասիվ են եղել այլ պատճառներով։

## Նկարներ

L%27%C3%A9glise_de_Thil_(Ain)_-_janvier_2012_-_01.jpg|
Mairie_de_Thil_(Ain).JPG|
Plan_d%27eaux_de_Thil.JPG|
Canal_de_Miribel_%C3%A0_Thil_(Ain).JPG|


## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Ֆրանսիայի տնտեսական հետազոտությունների և վիճակագրության ազգային ինստիտուտ 
* cassini.ehess.fr. Проверено 12 мая 2014. 

Կատեգորիա:Ֆրանսիայի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի համայնքներ
Ռամազ Շարաբիձե

**Ռամազ Շարաբիձե** (), վրացի կինոռեժիսոր, սցենարիստ։

## Վերնագրի տեքստ
Ռամազ Շարաբիձեն ծնվել է 1930 թվականի մայիսի 14-ին Վրացական ԽՍՀ-ում։

Մահացել է 1994 թվականի մայիսի 23-ին։

## Ֆիլմագրություն
### Ռեժիսորական աշխատանքներ
* 1974 - Փարի (կարճամետրաժ)
* 1975 - Շաբաթ երեկո (կարճամետրաժ)
* 1976 - Ջերմաչափ (կարճամետրաժ)
* 1976 - Երեք ռուբլի (կարճամետրաժ)
* 1977 - Վերադարձ

## Արտաքին հղումներ
* 

Կատեգորիա:Վրացի սցենարիստներ
Կատեգորիա:Վրացի կինոռեժիսորներ
Կատեգորիա:Վրացի ռեժիսորներ
Կատեգորիա:Վրացի մանկավարժներ
Կատեգորիա:Վրացական ԽՍՀ արվեստի վաստակավոր գործիչներ
Օթար Շամաթավա

**Օթար Շամաթավա** (, ), վրացի կինոռեժիսոր, սցենարիստ, պրոդյուսեր, դերասան։

## Կենսագրություն
Օթար Շամաթավան ծնվել է 1950 թվականին Վրացական ԽՍՀ-ում։

## Ֆիլմագրություն
### Ռեժիսորական աշխատանքներ
* 1981 — Մաքուր տախտակ (կարճամետրաժ)
* 1987 — Հաջողակ գանձերի որոնում
* 1990 — Տուրանդոտ
* 1996 — Ֆիեստա (կարճամետրաժ)
* 1999 — Թանկագին Մ

### Սցենարներ
* 1990 — Տուրանդոտ
* 1996 — Ֆիեստա (կարճամետրաժ)
* 1999 — Թանկագին Մ

### Դերասանական աշխատանքներ
* 1992 — Աննայի ծննդյան տարեդարձը

## Մրցանակներ
* Supta dafa-Գրան Պրի-Վիլա դո Կոնդե Պորտուգալիա 1993 թվական
* Տուրանդոտ -հատուկ մրցանակ Վալենսիա Իսպանիա 1990 թվական

## Արտաքին հղումներ
* http://mediateka.km.ru/cinema_2001/Encyclop.asp?Topic=topic_segida_p5845 

Կատեգորիա:Վրացի դերասաններ
Կատեգորիա:Վրացի պրոդյուսերներ
Կատեգորիա:Վրացի սցենարիստներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի դերասաններ
Կատեգորիա:Վրացի կինոռեժիսորներ
Կատեգորիա:Սցենարիստներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Խորհրդային սցենարիստներ
Կատեգորիա:1950 ծնունդներ
Կատեգորիա:Խորհրդային կինոռեժիսորներ
Կատեգորիա:Դերասաններ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Խորհրդային դերասաններ
Կատեգորիա:Պատվո շքանշանի ասպետներ (Վրաստան)
Վասո Գորգաձե

**Վասո Վասիլևի Գորգաձե** (, ), վրացի գրող։

## Կենսագրություն
1915 թվականին ավարտել է Թբիլիսիի հոգևոր սեմինարիան։ 1915 թվականին ընդունվել է Կիևի համալսարան, որը սակայն չի ավարտել, քանի որ 1916 թվականին զորակոչվել և ուղարկվել է ռազմաճակատ։ Վրաստան է վերադարձել 1918 թվականին և զինվորական ծառայությունը մինչև 1924 թվականը շարունակել Թիֆլիսում, ապա՝ Քութայիսում։

Ունի բանաստեղծությունների 8 ժողովածու։ Թարգմանել է ռուս բանաստեղծներից՝ Պուշկինից, Նիկոլայ Նեկրասովից, Ալեքսանդր Բլոկից և ուրիշներից։ Թարգմանել է նաև Հովհաննես Թումանյանի «Մարո» պոեմը, ինչպես նաև հայ մյուս բանաստեղծների գործերից։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Վրացի գրողներ
Կատեգորիա:1895 ծնունդներ
Կատեգորիա:1973 մահեր
Կատեգորիա:Վրացի թարգմանիչներ
Օթար Կիտեիշվիլի

**Օթար Կիտեիշվիլի** (, ), վրացի ֆուտբոլիստ։ Ավստրիայի բարձրագույն խմբի առաջնությանը մասնակցող Գրացի «Շտուրմ» թիմի և Վրաստանի ազգային հավաքականի կիսապաշտպան։ Հասակը 173 սանտիմետր է։

## Կենսագրություն
Օթարը ծնվել է 1996 թվականի մարտի 16-ին Վրաստանի Ռուսթավ քաղաքում։ Թբիլիսիի «Դինամո» ֆուտբոլային ակումբի սան է։ Ֆուտբոլիստի իր կարիերան սկսել է Ռուսթավի «Մետալուրգ» թիմում, որտեղ երկու տարեշրջան անցկացնելուց հետո վերադարձել է Թբիլիսի, հինգ տարեշրջան խաղացել հայրենի «Դինամո»-ի կազմում, խփել 17 գոլ, նվաճել Վրաստանի չեմպիոնի, գավաթակրի և սուպերգավաթակրի տիտղոսները, մասնակցել Եվրոպայի չեմպիոնների լիգալի և ՈՒԵՖԱ-ի լիգայի նախնական փուլերի խաղերին։ 2018 թվականի հուլիսի 31-ին տեղափոխվել է ավստրիական Գրաց քաղաքի «Շտուրմ»։

2014 թվականին հանդես գալով Վրաստանի մինչև 19 տարեկանների հավաքականի կազմում՝ աչքի է ընկել ռումինացիների դեմ խաղում և դարձել երկու գոլի հեղինակ։ 2017 և 2019 թվականներին մասնակցել է Եվրոպայի մինչև 21 տարեկանների առաջնության ընտրական խաղերին, ընդ որում՝ եղել է համապատասխան տարիքային խմբի վրացական հավաքականի ավագը։ 2017 թվականի հունվարի 23-ին նա իր նորամուտն է նշել Վրաստանի ազգային հավաքականի կազմում՝ Դուբայում մասնակցելով Ուզբեկստանի հավաքականի դեմ ընկերական հանդիպմանը, որն ավարտվել է 2:2 հաշվով։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* პროფილი Transfermarkt-ზე 
* პროფილი Soccerway-ზე 
* პროფილი უეფა-ს ოფიციალურ საიტზე 
* პროფილი სფფ-ის ოფიციალურ საიტზე 
* პროფილი დინამოს ოფიციალურ საიტზე 

Կատեգորիա:Դինամո Թբիլիսիի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Վրաստանի հավաքականի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Վրացի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի կիսապաշտպաններ
Կատեգորիա:ՈՒԵՖԱ Եվրո 2024-ի ֆուտբոլիստներ
Ալիո Միրցխուլավա

**Ալիո Միրցխուլավա** (, ), վրացի գրող, հասարակական գործիչ։ Վրաց-խորհրդային պոեզիայի հիմնադիրներից։

## Կենսագրություն
1923-1927 թվականներին սովորել է Բրյուսովի անվան գրական-գեղարվեստական ինստիտուտում, այնուհետև՝ Մոսկվայի կոմունիստական ժուռնալիստիկայի ինստիտուտում։ 1931-1932 թվականներին վրաց պարբերական մամուլում տպագրվել են նրա «Լենին», «Ռիկշա» քայլերգերը և այլ բանաստեղծություններ, որոնք հռչակել են հեղինակի անունը։ Եղել է Վրաստանի գրողների միության առաջին քարտուղարը։

Թաղված է Դիդուբեի պանթեոնում։

## Պարգևներ
* Լենինի շքանշան
* Հոկտեմբերյան հեղափոխության շքանշան
* Աշխատանքային Կարմիր դրոշի շքանշան

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* ზ. ბაბუნაშვილი, თ. ნოზაძე, „მამულიშვილთა სავანე“, თბ., 1994

Կատեգորիա:Վրացի գրողներ
Կատեգորիա:Դիդուբեի պանթեոնում թաղվածներ
Կատեգորիա:Աշխատանքային կարմիր դրոշի շքանշանի ասպետներ
Կատեգորիա:Լենինի շքանշանի ասպետներ
Կատեգորիա:Վրացի բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Վրաստանի քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Թբիլիսիի պետական համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Վրացի հասարակական գործիչներ
Կատեգորիա:Վրաստանի գրողների միության անդամներ
Բեշթաշեն

**Բեշթաշեն,** (), գյուղ Վրաստանում։ Գտնվում է Քվեմո Քարթլիի մարզի Ծալկայի շրջանում։

## Դիրք
Գյուղը գտնվում է Ծալկա քաղաքից 5 կմ հեռավորության վրա։

## Բնակչություն
Ըստ 2002 թվականի մարդահամարի տվյալների, գյուղի բնակչությունը կազմում է 59 մարդ։

Գյուղի բնակչության հիմնական մասը Պոնտոսի հույներն են, ովքեր հաճախ անվանվում են նաև ուրումներ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ծալկայի շրջան
Կատեգորիա:Վրաստանի գյուղեր
Սիմոն Չիքովանի

**Սիմոն Իվանի Չիքովանի** (, 1902, դեկտեմբերի 27 (1903, հունվարի 9) - 1966, ապրիլի 24, Թբիլիսի), վրացի գրող, թարգմանիչ։ Ստալինյան 1-ին աստիճանի մրցանակակիր (1947 թ.)։ Վրաց խորհրդային պոեզիայի հիմնադիրներից։

## Կենսագրություն
Ավարտել է Քութայիսի ռեալական դպրոցը, 1922 թվականին՝ Թբիլիսիի պետական համալսարանի բանասիրական ֆակուլտետը։ 1924 թվականին լույս է տեսել նրա առաջին գիրքը, այնուհետև իրար հաջորդել են տարբեր ժողովածուներ։ Մտերիմ է եղել «Կապույտ եղջյուրներ» խմբի անդամների հետ, այնուհետև միացել է ֆուտուրիստական շարժմանը, գլխավորել է «Ձախ եզր» խմբակը։

Զբաղվել է թարգմանություններով։ Թարգմանել է ռուսական «Ասք Իգորի ճակատամարտի մասին» էպոսը, Պուշկինից, Շևչենկոյից, Ֆրանկոյից։ Արգասավոր աշխատանք է կատարել գրականագիտության ասպարեզում։ Շրջագայել է արտերկրում, գրել «Ճամփորդական ծրագրեր»։ Եղելէ Վրաստանի գրողների միության վարչության քարտուղար, 1954-1960 թվականներին եղել է «Մնաթոբի» («Լուսատու») ամսագրի խմբագիրը։ Գրել է գրական մի շարք դիմանկարներ, այդ թվում՝ «Հիմն Ավետիք Իսահակյանի պատվին»։ Եղել է Վրաստանի ԽՍՀ Գերագույն խորհրդի 3 գումարման պատգամավոր։

Մահացել է 1966 թվականին։ Թաղված է Մթածմինդա պանթեոնում։

## Պարգևներ, մրցանակներ
* Ստալինյան 1-ին աստիճանի մրցանակ (1947 թ.)
* Լենինի շքանշան
* Աշխատանքի կարմիր դրոշի շքանշան (1939 թ., 1958 թ., 1963 թ.)

## Գրականություն
* Антокольский П., Симон Чиковани, в его кн.։ Поэты и время, М., 1957;
* Жгенти Б., Симон Чиковани, в кн.։ Барамидзе А., Радиани Ш., Жгенти Б., История груз. лит-ры, Тб., 1958;
* Андроников И., Образный мир Симона Чиковани, в его кн.։ Я хочу рассказать вам, М., 1962;
* Маргвелашвили Г., Радость открытия, в его кн.։ Свет поэзии, Тб., 1965;
* Пастернак Б., Несколько слов о новой груз. поэзии, «Вопр. лит-ры», 1966, № 1.
* ჟღენტი ბ., კრიტიკული წერილები, თბ., 1953; მარგველაშვილი გ., სიტყვა და საუკუნე, თბ., 1960;
* ასათიანი გ., პოეზია და პოეტები, თბ., 1963.

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Վրացի գրողներ
Կատեգորիա:Մթածմինդա պանթեոնում թաղվածներ
Կատեգորիա:Ստալինյան մրցանակի դափնեկիրներ
Կատեգորիա:Աշխատանքային կարմիր դրոշի շքանշանի ասպետներ
Կատեգորիա:Թբիլիսիի պետական համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Վրացի բանաստեղծներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Խորհրդային բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Խորհրդային թարգմանիչներ
Կատեգորիա:Վրաստանի քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի տղամարդ գրողներ
Կատեգորիա:Վրաստանի գրողների միության անդամներ
Կատեգորիա:Բանաստեղծներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ ԳԽ Ազգությունների խորհրդի 3-րդ գումարման պատգամավորներ
Կատեգորիա:Վրացի թարգմանիչներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ ԳԽ 3-րդ գումարման պատգամավորներ
Կատեգորիա:Վրացի բանասերներ
Գումբաթ

**Գումբաթ** (), գյուղ Վրաստանի Ծալկայի մունիցիպալիտետում։ Ըստ 2002 թվականի մարդահամարի տվյալների, գյուղի բնակչությունը կազմում է 73 մարդ։

Գյուղը հիմնականում հունաբնակ է։ Բնակչության ճնշող մեծամասնությունը հույներ են։ Գյուղը հիմնադրվել է 1828 թվականին։

## Տես նաև
* Վրաստանի վարչական բաժանում
* Ծալկայի մունիցիպալիտետ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ծալկայի շրջան
Կատեգորիա:Վրաստանի գյուղեր
Ստորին Խարաբա

**Ստորին Խարաբա** (), գյուղ Վրաստանում։ Գտնվում է Քվեմո Քարթլիի մարզի Ծալկայի շրջանում։

## Դիրք
Գյուղը տեղակայված է Կովկասյան լեռների Թրիալեթի լեռնաշղթայի ստորոտին՝ 1460 մ բարձրության վրա։ Շրջկենտրոն Ծալկայից հեռու է 7 կմ։

## Բնակչություն
Ըստ 2002 թվականի մարդահամարի տվյալների, գյուղի բնակչությունը կազմում է 303 մարդ։ Գյուղը հիմնականում վրացաբնակ է։

## Պատմություն
Բնակավայրը 1831 թվականին Ռուսական կայսրության կազմում ստանում է գյուղի կարգավիճակ և բնակեցվում հույների կողմից։

1990-ական թվականներին հույները լքեցին այս գյուղը, սակայն 2002 թվականից գյուղում հաստատվեց վրացի բնակչություն։ Ներկայիս դրությամբ, վրացիները կազմում են ամբողջ գյուղի բնակչության 91 %-ը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ծալկայի շրջան
Կատեգորիա:Վրաստանի գյուղեր
Լիվադ

**Լիվադ** (), գյուղ Վրաստանում։ Գտնվում է Քվեմո Քարթլիի մարզի Ծալկայի շրջանում։

## Բնակչություն
Ըստ 2002 թվականի մարդահամարի տվյալների, գյուղի բնակչությունը կազմում է 134 մարդ, մեծ մասը՝ Պոնտոսի հույներն են։ Բացի այդ, ապրում են նաև ադրբեջանցիներ, ովքեր կազմում են գյուղի բնակչության 25 տոկոսը։

## Պատմություն
Գյուղը հիմնադրվել է 1835 թվականին Թուրքիայից Վրաստան գաղթած հույն քաղթականների կողմից։ Գյուղի անվանումը առաջացել է հունարեն «Λιβάδι» բառից, որը թարգմանաբար նշանակում է կանաչ մարգագետին։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ծալկայի շրջան
Կատեգորիա:Վրաստանի գյուղեր
Գուրամ Լորթքիփանիձե

**Գուրամ Լորթքիփանիձե** (, )՝ խորհրդային շրջանի վրացի դերասան, թատերական ռեժիսոր։

## Աշխատություններ
### Ֆիլմագրություն
* 1968 թ.- Արտասովոր ցուցահանդես - *Ագուլի Էրիստավի, քանդակագործ*
* 1971 թ.- Ես, քննիչ - *Օթարի*
* 1975 թ.- Ես չեմ հավատում, որ ես այլևս չկամ
* 1975 թ.- Առաջին ծիծեռնակ - *Բեժան*
* 1976 թ.- Ներկայիս թիֆլիսեցին և այլն
* 1978 թ.- Կինո
* 1979 թ.- Ամառային Օլիմպիադա կամ սկզբնական պարապմունքներ - *պարոն Կապաձե*
* 1983 թ.- Կապույտ լեռներ կամ անհավանական պատմություն

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Վրացի դերասաններ
Կատեգորիա:20-րդ դարի դերասաններ
Կատեգորիա:Վրացի ռեժիսորներ
Կատեգորիա:Թբիլիսիի պատվավոր քաղաքացիներ
Կատեգորիա:Թբիլիսիի պետական համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Պատվո շքանշանի ասպետներ (Ռուսաստան)
Կատեգորիա:Վրացական ԽՍՀ վաստակավոր արտիստներ
Կատեգորիա:Պատվո շքանշանի ասպետներ (Վրաստան)
Աննի Բազիլ

**Աննի Բազիլ** (*Աննա Բարսեղյան*, ), մշակութային և հասարակական գործիչ, դերասանուհի։ Եղել է Հնդկաստանի գեղարվեստի ակադեմիայի անդամ։

## Կենսագրություն
Աննի Բազիլը ծնվել է Իրանի Շիրազ քաղաքում։ Սովորել է Կալկաթայի Լերոթո դպրոցում։ Դասավանդել է Կալկաթայի վարժարաններում։ Խաղացել է հնդկական թատրոնում, արժանացել ոսկե և արծաթե մեդալների։ 1964-1965 թվականներին եղել է Արևմտյան Բենգալիայի կանանց կոմիտեի փոխնախագահ, 1965-1967 թվականներին՝ Հայ տիկնանց բարեգործական միության, 1969-1973 թվականներին՝ Հնդկաստանի կանանց ազգային խորհրդի նախագահ։

Ուսումնասիրություններ է հրատարակել Հնդկաստանի ծաղիկների, ճապոնական թեյի մասին։ Զբաղվել է հայանպաստ գործունեությամբ։ 1958 թվականին այցելել է Խորհրդային Հայաստան։ Հեղինակ է «Հնդկահայ գաղութները» աշխատության (Armenian Settlements in India, from the Earliest Times to the Present Day. Armenian College, 1969) և Iranian Armenians in India, 1970։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Բեմական կեղծանուններ
Կատեգորիա:Հայ դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Հայ հասարակական գործիչներ
Կատեգորիա:Հայ մշակութային գործիչներ
Բիլոնային մետաղադրամներ

**Բիլոնային մետաղադրամներ** ( ), ոչ լիարժեք (մանրադրամային, կրեդիտային) մետաղադրամներ, որոնց գնողունակությունը գերազանցում է նրանց մեջ պարոնակվող մետաղի արժեքին։ Ավելի նեղ իմաստով դրանք այնպիսի մետաղադրամներն են, որոնցում ազնիվ մետաղների (ոսկու կամ արծաթի) կազմում է փոքր մասը, իսկ լիգատուրան՝ մեծ մասը։ Ավելի նեղ իմաստով՝ արծաթե մետաղադրամներ 500-րդ կամ ավելի ցածր հարգի, որտեղ լիգատուրային մետաղի դերում, որպես կանոն, հանդես է գալիս պղինձը։

## Բիլոն
13-րդ դարում Ֆրանսիայում «բիլոն» () բառով անվանում էին որպես մետաղադրամ չհատված ազնիվ մետաղը, այսինքն՝ ոսկին կամ արծաթը ձուլակտորի տեսքով կամ նույնիսկ ամբողջովին չմշակված տեսքով։ Անգլիայում այն տրանսֆորմացվեց հասկացության (ներդրումային, քաշային մետաղադրամ)։ Ֆրանսիայում, ինչպես նաև շատ այլ երկրներում (մասնավորապես Ռուսաստանում) 15-րդ դարում «բիլոն» բառը սկսեց նշանակել համաձուլվածք ազնիվ մետաղի աննշան պարունակությամբ , ավելի նեղ իմաստով՝ պղնձի և արծաթի համաձուլվածք, որտեղ արծաթի պարունակությունը կազմում է 50 %-ից պակաս («սպիտակ պղինձ»)։

## Բիլոնային մետաղադրամների օրինակներ
Բիլոնը կիրառվում էր մետաղադրամների պատրաստման համար (բիլոնային մետաղադրամն այդ իմաստով՝ արծաթե մետաղադրամ 500-ից պակաս հարգով), ինչպես նաև զարդերի պատրաստման համար։ Հայտնի են բիլոնային մետաղադրամներ, որոնք հատվել են մ.թ.ա. 6-5 դարերում Փոքր Ասիայում, Լեսբոս կղզում և որոնք պարունակում էին 40 % արծաթ և 60 % պղինձ։ Այն բիլոնային մետաղադրամների պատրաստումը, որոնց լիգատուրային համաձուլվածքի մեջ գերակշռում էր պղինձը, մեծ թափ ստացավ Հռոմեական կայսրությունում (դենարիաներ, անտոնինիաներ), հասնելով իրենց գագաթնակետին Գալիեն կայսրի ժամանակ (253-268 թթ)։ Որպես մաշվածության հետևանք բազմաթիվ բիլոնային մետաղադրամներ պատրաստվում էին միջին դարերում։ Ըստ մետաղի գույնի տարբերում էին սպիտակ () և սև մետաղադրամներ (), համապատասխանաբար բարձր (օրինակ պրահյան գրոշ) և ցածր հարգի (չեխական դենարի)։

Ռուսական կայսրությունում 1867-ից մինչև 1917 թվականները 5,10,15 և 20 կոպեկ անվանական արժեքով մետաղադրամները հատվում էին բիլոնից 50% արծաթի պարունակությամբ (մինչև 1867 թվականը այդ մետաղադրամները թողարկվում էին 868 կամ 750 հարգի արծաթից). ՌԽՖՍՀ-ում (ավելի ուշ ԽՍՀՄ-ում) 1921-ից մինչև 1931 թվականները 10, 15 և 20 կոպեկ մետաղադրամները նույնպես թողարկվում էին բիլոնից (500 հարգի արծաթ)։

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* Нумизматический словарь[Автор։ Зварич В.В.].&nbsp;- 4-е изд..&nbsp;- Львов։ Высшая школа, 1980.
* Словарь нумизмата[Авторы։ Фенглер Х., Гироу Г., Унгер В.] / Пер. с нем. М. Г. Арсеньевой / Отв. ред. В. М. Потин.&nbsp;- 2-е изд., перераб. и доп..&nbsp;- М.։ Радио и связь, 1993.&nbsp;- ISBN 5-256-00317-8.
* [//ru.wikisource.org/wiki/Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона].&nbsp;- СПб.։ Семеновская типолитография (И. А. Ефрона), 1890-1907. - «Викитека»
* *Мэттингли Г.*Монеты Рима. С древнейших времен до падения Западной Империи.&nbsp;- М.։ Collector's Books, 2005.&nbsp;- ISBN 1-932525-37-8.

Կատեգորիա:Մետաղադրամ
Կատեգորիա:Մետաղադրամներ ըստ նյութի
Վրացական ԽՍՀ ժողովրդական արտիստ

**Վրացական ԽՍՀ ժողովրդական արտիստ**, պատվավոր կոչում, հաստատվել է 1936 թվականի մայիսի 27-ին։ Շնորհվում էր Վրացական ԽՍՀ Գերագույն խորհրդի նախագահության կողմից արվեստի ակնառու գործիչներին, ովքեր աչքի են ընկել թատրոնի, կինոյի ու արվեստի զարգացման գործում ունեցած իրենց ներդրումներով։

Կոչումը շնորհվում էր, որպես կանոն, ոչ շուտ, քան «Վրացական ԽՍՀ վաստակավոր արտիստ» կամ «Վրացական ԽՍՀ արվեստի վաստակավոր գործիչ» կոչումն ստանալուց երեք տարի հետո։ Հաջորդ աստիճանի կոչումն էր «ԽՍՀՄ ժողովրդական արտիստ»։

Մինչ 1936 թվականին պարգևի կարգավիճակի հստակեցումը խորհրդային հանրապետություններում շնորհվում էր *Հանրապետության ժողովրդական արտիստի* կոչում։ Վերջինիս կարգավիճակը հստակ չէր, այն շնորհվում էր ինչպես Խորհուրդների նախագահության, այնպես էլ Լուսավորության ժողովրդական կոմիսարիատի կողմից Միության, միութենական կամ ինքնավար հանրապետության մակարդակով։ Կոչումը միասնական էր (առանց հանրապետությունը նշելու) և չէր գրանցվում։ Առաջինը պարգևատրվել է վրացի գրող, դրամատուրգ Շալվա Դադիանին։

Վրացական ԽՍՀ ժողովրդական արտիստի կոչման վերջինն արժանացել է Թամարա Գվերծիթելին 1991 թվականին։

ԽՍՀՄ փլուզումից հետո Վրաստանում «Վրացական ԽՍՀ ժողովրդական արտիստ» կոչումը փոխարինվել է «Վրաստանի ժողովրդական արտիստ» կոչմամբ, ընդ որում, պահպանվել են նախկին ԽՍՀՄ օրենքով սահմանված իրավունքներն ու պարտականությունները։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Վրացական ԽՍՀ պատվավոր կոչումներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ հանրապետությունների պատվավոր կոչումներ
Էմանուել Ճգնավորյան

**Էմանուել Ճգնավորյան** (, ), հայազգի ջութակահար։

Դիրիժոր և կոմպոզիտոր Լորիս Ճգնավորյանի որդին է։

## Կենսագրություն
Էմանուել Ճգնավորյանը ծնվել է Վիեննայում՝ երաժիշտների ընտանիքում։ Ջութակ նվագել է 5 տարեկան հասակից։ 7 տարեկանում ունեցել է առաջին հանրային համերգը, երկու տարի հետո՝ մենահամերգ, որից հետո արժանացել է Վլադիմիր Սպիվակովի անվան հիմնադրամի կրթաթոշակի։ Համերգով հանդես է եկել Մոսկվայի Չայկովսկու անվան համերգասրահում և Մոսկվայի կոնսերվատորիայի մեծ դահլիճում։

Սովորել է Վիեննայի համալսարանի երաժշտության և կատարողական արվեստի բաժնում, եղել է Գերհարդ Շուլցի աշակերտը։ Նրա ուսուցիչներից են եղել նաև Պետրոս Հայկազյանը, Արտաշես Մկրտչյանը, Արկադի Վինոկուրովը։ 2014 թվականին ավարտել է Վիեննայի Sacred Heart վարժարանը։

## Զինծառայությունից խուսափել
Էմանուել Ճգնավորյանի նկատմամբ Հայաստանում 2017 թվականին հարուցվել է քրեական գործ պարտադիր զինվորական ծառայությունից խուսափելու հիմքով։ 2022 թվականի մարտի 10-ին Հայաստանի վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանի որոշմամբ Էմանուել Ճգնավորյանն ազատվել է պարտադիր զինվորական ծառայությունից։

## Մրցանակներ
* «Լավագույն դասական կատարող» - դասական երաժշտության պատանի երաժիշտների «Եվրատեսիլ-2012» մրցույթի 2-րդ տեղ
* Յոհաննես Բրամս միջազգային մրցույթի մրցանակակիր
* Երիտասարդական երաժշտական մրցանակաբաշխության մրցանակ, 2012/2013, Վիեննայի համերգասրահ
* Stefanie Hohl ջութակի մրցույթի 1-ին մրցանակ, 2013
* Fritz Kreisler մրցանակաբաշխության 3-րդ մրցանակ, 2014
* Casinos Austria Rising Star Award, 2014
* Յան Սիբելիուսի անվան ջութակահարների 2015 թվականի մրցույթի երկրորդ տեղ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*Էմմանուել Ճգնավորյան
*Էմանուել Ճգնավորյանը՝ Միլանի սիմֆոնիկ նվագախմբի երաժշտական ղեկավար

Կատեգորիա:Ավստրիահայ ջութակահարներ
Կատեգորիա:Վիեննայի համալսարանի շրջանավարտներ
Լա Բյուրբանշ

**Լա-Բյուրբանշ** () Ֆրանսիայի համյնքն է, մտնում է Ռոն Ալպերի մարզի և Էնի գավառի կազմի մեջ։ Մտնում է Վիռե Լե Գռանի շրջանի մեջ։ Համայնքի շուրջը գտնվում է Բելլե։

## Աշխարհագրություն
Փարիզից հարավ-արևելք 420 կիլոմետր հեռավորության վրա գտնվում է համյնքը,60 կիլոմետր հեռավորության վրա գտնվում է Լիոնան,50 կիլոմետր հեռավորության վրա հարավ-արևմուտք գտնվում է Բուրկ ան Բրեսան։

Համայնքում է գտնվում Ֆյուրան գետը։ Համայնքի մեծ մասը ծածկված է անտառներով։

## Բնակչություն
2010 թվականի տվյալներով համայնքում ապրում է 72 մարդ։

## Տնտեսություն
2010 թվականի մեջ 46 մարդ աշխատականության տարիքում (15-64 տարեկան) 22 եղել են շատ ակտիվ, 24-պասիվ (ակտիվություն էին ցուցաբերում 47.8%-ը,1999 թվականին 57.9 %)։ 22 ակտիվ մարդկանցից աշխատում էին 22-ը (16 տղամարդ, 6 կին), աշխատանք չունեցող մարդիկ չկաին։ 24 մարդկանց մեջ 3-ը եղել էին աշակերտներ, 6-ը թոշակառու,15-ը եղել են պասիվ։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ

* 
* 

Կատեգորիա:Ֆրանսիայի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի համայնքներ