Սերգեյ Տրոֆիմենկո

**Սերգեյ Գեորգիևիչ Տրոֆիմենկո** (), Խորհրդային ռազմական գործիչ, Խորհրդային Միության հերոս (13.09.1944)։ Գեներալ-գնդապետ (13.09.1944)։

## Կենսագրությունը զինվորական ծառայությունից առաջ
Նա ծնվել է Ռևնի գյուղում (այժմ՝ Բրյանսկի մարզի Նավլյաի շրջան)՝ բանվոր դասի ընտանիքում։ 20-րդ դարի սկզբին ընտանիքը տեղափոխվել է Բրյանսկի մոտ գտնվող Լգովսկի ավան։ Հոր մահից հետո՝ 10 տարեկան հասակում, նա սկսել է աշխատել Բրյանսկ-II լոկոմոտիվային դեպոյում՝ որպես սուրհանդակ, լոկոմոտիվների մաքրող և մեխանիկ։ Ավարտել է Բրյանսկի միջնակարգ դպրոցը և երկամյա երկաթուղային դպրոցը։

## Ռազմական կենսագրություն
### Քաղաքացիական պատերազմ Ռուսաստանում
Նա ակտիվ մասնակցություն է ունեցել 1917 թվականի Բրյանսկում տեղի ունեցած հեղափոխական իրադարձություններին և եղել է դեպոյում կոմսոմոլի բջջի կազմակերպիչներից մեկը։

1918 թվականին նա միացավ ՌԿՊ(բ)-ին, իսկ 1919 թվականին Դենիկինի զորքերի մոտեցման ժամանակ՝ Կարմիր բանակին։

Քաղաքացիական պատերազմի ժամանակ նա ծառայել է որպես շարքային, ջոկի հրամանատար, դասակի հրամանատար և 14-րդ բանակի 41-րդ հրաձգային դիվիզիայի հրաձգային գնդի գնդացիրային խմբի օգնական պետ։ Նա կռվել է Հարավային, Հարավարևմտյան և Արևմտյան ճակատներում՝ կռվելով Ա.Ի. Դենիկինի, Ս.Վ. Պետլյուրայի և Յ. Պիլսուդսկու զորքերի դեմ։

### Միջպատերազմյան շրջան
1923 թվականի սեպտեմբերից նա ծառայել է որպես գնդացիրային խմբի պետ, իսկ 1924 թվականի փետրվարից՝ որպես Ուկրաինայի ռազմական օկրուգի 44-րդ հրաձգային դիվիզիայի 132-րդ Դոնեցկի հրաձգային գնդի զինվորական կոմիսար։

1926 թվականին ավարտել է «Վիստրել» դասընթացները։

1926 թվականի սեպտեմբերից՝ Ուկրաինայի ռազմական օկրուգի նույն շրջանում գտնվող 45-րդ հրաձգային դիվիզիայի 7-րդ կովկասյան (այն ժամանակ՝ 133-րդ հրաձգային, 135-րդ հրաձգային) գնդի հրաձգային գումարտակի հրամանատար։

1932 թվականին ավարտել է Մ.Վ. Ֆրունզեի անվան ռազմական ակադեմիան։

1932 թվականի մայիսից՝ Վոլգայի ռազմական շրջանի 61-րդ հրաձգային դիվիզիայի շտաբի պետ, 1935 թվականի դեկտեմբերից՝ Վոլգայի շտաբի 1-ին (օպերատիվ) վարչության պետ, իսկ 1937 թվականի հունիսից՝ Կիևի ռազմական շրջանների պետ։

1937 թվականին նա ավարտել է Կարմիր բանակի գլխավոր շտաբի ակադեմիան, որտեղ սովորել է այն դասընթացում, որը հետագայում դարձավ հայտնի «մարշալի դասընթացը» (այնտեղ են սովորել Խորհրդային Միության 4 ապագա մարշալներ, 6 բանակի գեներալներ, 8 գեներալ-գնդապետներ և 1 ծովակալ)։

1938 թվականի հուլիսից՝ Ժիտոմիրի բանակային ուժերի խմբի շտաբի պետ, իսկ 1939 թվականի սեպտեմբերից՝ Կիևի հատուկ ռազմական շրջանի 5-րդ բանակի։

### Հայրենական մեծ պատերազմ
1939 թվականի սեպտեմբերին Սերգեյ Տրոֆիմենկոն մասնակցեց Արևմտյան Ուկրաինայի ազատագրական արշավին, իսկ որպես 7-րդ բանակի շտաբի պետի տեղակալ՝ խորհրդա-ֆիննական պատերազմում։

1940 թվականի օգոստոսին նա նշանակվեց Հյուսիսային Կովկասի ռազմական շրջանի շտաբի պետ, իսկ 1941 թվականի հունվարից՝ Կենտրոնական Ասիայի ռազմական շրջանի հրամանատար։ Հայրենական մեծ պատերազմի սկսվելուն պես Սերգեյ Տրոֆիմենկոն շարունակեց հրամանատարել շրջանը, իսկ միաժամանակ՝ 1941 թվականի օգոստոսից մինչև հոկտեմբեր, 53-րդ բանակը, որը տեղակայվեց շրջանում և պահպանեց ԽՍՀՄ սահմանը Կենտրոնական Ասիայում և մասնակցեց իրանական գործողությանը։

1941 թվականի դեկտեմբերից մինչև 1942 թվականի մարտը նա հրամանատարել է Մեդվեժյեգորսկի զորքերի օպերատիվ խումբը (1941-1942) Կարելական ռազմաճակատում, 1942 թվականի մարտից մինչև հունիս՝ 32-րդ, 1942 թվականի հուլիսի 4-ից մինչև 1943 թվականի հունվարի 22-ը՝ 7-րդ և 1943 թվականի հունվարից մինչև պատերազմի ավարտը՝ 27-րդ բանակները։

Սերգեյ Տրոֆիմենկոյի հրամանատարությամբ զորքերը մասնակցել են Կարելիայի պաշտպանական մարտերին, 1943 թվականի Դեմյանսկի գործողությանը, Կուրսկի ճակատամարտին և Բելգորոդ-Խարկովի գործողություններին, Ուկրաինայի ազատագրմանը, Յասի-Քիշնևի, Դեբրեցենի, Բուդապեշտի, Բալատոնի, Վիեննայի և Գրաց-Ամշտետենի գործողություններին: Հաջող մարտական ​​գործողությունների համար գեներալ Սերգեյ Տրոֆիմենկոյի գլխավորած զորամասերը 20 անգամ նշվել են Գերագույն գլխավոր հրամանատարի հրամաններում:

Յասի-Քիշնև հարձակողական գործողության ժամանակ 27-րդ բանակը գլխավոր հարվածը հասցրեց 2-րդ Ուկրաինական ռազմաճակատի գոտուն՝ Յասի ուղղությամբ, ճեղքելով թշնամու խորը շերտավորված պաշտպանությունը և ապահովելով 6-րդ տանկային բանակի մուտքը առաջխաղացման մեջ։ Այնուհետև գեներալ Տրոֆիմենկոյի հրամանատարությամբ բանակը արագ հարձակում սկսեց Ռումինիայի տարածքի խորքում՝ ինը օրում մարտերով անցնելով մոտ 300 կմ, միաժամանակ կտոր-կտոր անելով գերմանա-ռումինական «Հարավային Ուկրաինա» բանակային խմբի թիկունքը և անմիջապես գրավեց Աջուդ, Ֆոչանի, Բուզաու, Պլոեստի քաղաքները։

ԽՍՀՄ Գերագույն Խորհրդի նախագահության 1944 թվականի սեպտեմբերի 13-ի հրամանագրով, Յասի-Քիշնևյան գործողության ժամանակ զորքերի հմուտ հրամանատարության, ինչպես նաև դրա ընթացքում ցուցաբերած քաջության և հերոսության համար, գեներալ-լեյտենանտ Սերգեյ Գեորգիևիչ Տրոֆիմենկոյին շնորհվեց Խորհրդային Միության հերոսի կոչում՝ Լենինի շքանշանով և «Ոսկե աստղ» թիվ 4262 մեդալով։

### Հետպատերազմյան ծառայություն
1945-1946 թվականներին նա հրամանատարել է Թբիլիսիի, 1946-1949 թվականներին՝ Բելառուսի, իսկ 1949-1953 թվականներին՝ Հյուսիսային Կովկասի ռազմական օկրուգների զորքերը։

1949 թվականին ավարտել է Կ. Ե. Վորոշիլովի անվան բարձրագույն ռազմական ակադեմիայի բարձրագույն ակադեմիական դասընթացները։ Ընտրվել է ԽՍՀՄ 2-րդ և 3-րդ գումարումների Գերագույն խորհրդի պատգամավոր (1946-1953):

Սերգեյ Գեորգիևիչ Տրոֆիմենկոն մահացավ 1953 թվականի հոկտեմբերի 16-ին Մոսկվայում։

## Հիշողություն
Բրյանսկում փողոցներից մեկը անվանակոչվել է Սերգեյ Տրոֆիմենկոյի անունով, իսկ Բրյանսկ-2 շոգեքարշային դեպոյի շենքի վրա տեղադրվել է հուշատախտակ։

## Մրցանակներ
* Խորհրդային Միության հերոս (13.09.1944),
* Լենինի չորս շքանշան (21.03.1940, 10.01.1944, 13.09.1944, 21.02.1945),
* Կարմիր դրոշի երեք շքանշան (27.08.1943, 03.11.1944, 15.11.1950),
* Սուվորովի երկու 1-ին աստիճանի շքանշաններ (17.05.1944, 28.04.1945),
* Կուտուզովի 1-ին աստիճանի շքանշան (09.04.1943),
* Բոգդան Խմելնիցկիի 1-ին աստիճանի շքանշան (24.04.1944),
* «1941-1945 թվականների Հայրենական մեծ պատերազմում Գերմանիայի նկատմամբ տարած հաղթանակի համար» մեդալ,
* «Բուդապեշտի գրավման համար» մեդալ,
* «Վիեննայի գրավման համար» մեդալ,
* ԽՍՀՄ մի շարք այլ մեդալներ:

## Զինվորական կոչումներ
* Գնդապետ։
* Բրիգադի հրամանատար (1939թ. նոյեմբերի 4),
* Գեներալ-մայոր (1940թ. հունիսի 4),
* Գեներալ-լեյտենանտ (1942թ. հունիսի 13),
* Գեներալ-գնդապետ (1944թ. սեպտեմբերի 13):

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* 
* Герои огненных лет. Кн.8. — М., 1985. — С.421—429.
* 

## Արտաքին հղումներ
* 
* Трофименко Сергей Георгиевич на сайте Министерства обороны Российской Федерации
* *[[Фрезинский, Борис Яковлевич|Фрезинский Б. Я.]]* Генерал Трофименко и актёр Михоэлс (некоторые уточнения к книгам мемуаристов и публицистов). — Минск. 1948 // Народ Книги в мире книг. — 2003. № 48.