open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ՀՀ դատական դպրոց

**Հայաստանի Հանրապետության դատական դպրոց, ՀՀ ԴԴ**, ՀՀ դատարանների նախագահների խորհրդի կողմից հիմնված շահույթ ստանալու նպատակ չհետապնդող պետական ոչ առևտրային կազմակերպություն, որը իրականացնում է Հայաստանի Հանրապետության դատավորների վերապատրաստման, ինչպես նաև ՀՀ դատավորների թեկնածությունների ցուցակում ընդգրկված անձանց պատրաստման դասընթացներ։

## Իրավական հիմունքներ
Դատական դպրոցի գործունեությունը կարգավորվում է ՀՀ դատական օրենսգրքով և Դատական դպրոցի կանոնադրությամբ, ինչպես նաև «Պետական ոչ առևտրային կազմակերպությունների մասին» ՀՀ օրենքով այնքանով, որքանով այն իր էությամբ կիրառելի է ՀՀ դատական դպրոցի նկատմամբ և չի հակասում ՀՀ դատական օրենսգրքին։ Հատկանշական է, որ «Կրթության մասին» ՀՀ օրենքի պահանջները ՀՀ դատական դպրոցի վրա չեն տարածվում։

## Պատմություն
Հայաստանի դատական դպրոցը հիմնադրվել է Հայաստանի կողմից՝ ի դեմս Հայաստանի դատարանների նախագահների խորհրդի։ 2007 թվականին տեղի ունեցավ դպրոցի առաջին ընդունելությունը, որի արդյունքում Հայաստանի Նախագահ Ռոբերտ Քոչարյանը հաստատեց դատավորների թեկնածուների ցուցակը։ Առաջին ունկնդիրները դպրոցն ավարտեցին 2008 թվականի օգոստոսին։

## Գործառույթներ
ՀՀ դատական դպրոցի գործառույթներն են՝
# կազմակերպել դատավորների թեկնածությունների ցուցակի կազմման նպատակով անցկացվող որակավորման ստուգումը,
# կազմակերպել որակավորման ստուգման արդյունքներով դատավորների թեկնածությունների ցուցակում ընդգրկված անձանց մասնագիտական պատրաստումը,
# կազմակերպել և անցկացնել է ՀՀ դատական դպրոցն ավարտածների, պաշտոնեական պիտանիության և առաջխաղացման ցուցակում ընդգրկված անձանց վերապատրաստումը,
# կազմակերպել և անցկացնել է դատական ծառայողների մասնագիտական վերապատրաստումը,
# կազմակերպել և անցկացնել է իրավական համակարգի, օրենսդրության և արդարադատության իրականացման կատարելագործմանն ուղղված սեմինարներ, գիտաժողովներ, հրատարակում է ուսումնական գրականություն և այլն,
# իրականացնել ՀՀ դատական դպրոցի ուսումնական ծրագրերի մշակումներ,
# իրականացնել կանոնադրությամբ նախատեսված այլ գործունեություն։

Դպրոցը տնօրենը նշանակվում է դպրոցի կառավարման խորհրդի կողմից՝ 5 տարի ժամկետով։

## Կառավարման մարմիններ
ՀՀ դատական դպրոցի կառավարումն իրականացնում են կառավարման խորհուրդը և տնօրենը։ Դատական դպրոցի կառավարման խորհուրդն իրականացնում է Դատական դպրոցի ընդհանուր կառավարումը և ընթացիկ գործունեության վերահսկողությունը։

Դատական դպրոցի կառավարման խորհրդի անդամ են` 
# ՀՀ արդարադատության նախարարի կողմից նշանակվող մեկ անձ,
# ՀՀ վճռաբեկ դատարանի նախագահի կողմից նշանակվող մեկ անձ,
# ՀՀ դատարանների նախագահների խորհրդի ուսումնական հարցերով հանձնաժողովի բոլոր անդամները։

## Ունկընդիրներ
Դատական դպրոցում ուսուցումը սկսվում է որակավորման ստուգման արդյունքների ամփոփումից հետո՝ հունվարին, և ավարտվում է նույն տարվա հուլիսի 31-ից ոչ ուշ։ Դատական դպրոցի ունկնդիր են դատավորների թեկնածությունների ցուցակում ընդգրկված անձինք (ՀՀ Դատական օրենսգրքի 117-րդ և 118-րդ հոդվածներին համապատասխան)։ Դատական դպրոցում ուսման ավարտմանը հաջորդող ամսվա մեկից Դատական դպրոցն ավարտածները պարտադիր ներգրավվում են աշխատանքի ՀՀ դատական դեպարտամենտի կենտրոնական մարմնում։

Դպրոցը պարբերաբար նաև կազմակերպում և անցկացնում է վերապատրաստման դասընթացներ, որոնք պարտադիր են դատավորների և դատավորների թեկնածությունների ցուցակում ընդգրկված բոլոր անձանց համար։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:ՀՀ դատական դպրոց
Ալ-Ջազիրա (բարձրավանդակ)

thumb|300px|Բարձրավանդակը տիեզերքից
**Ջեզիրե**, կամ **Էլ Ջազիրա** (), բարձրավանդակ Միջագետքի հյուսիսային հատվածում։ Գտնվում է Իրաքի, Սիրիայի և Թուրքիայի տարածքներում։ Հյուսիսում և արևելքում սահմանակից է Տավրոսյան լեռնահամակարգին և Զագրոսին, արևմուտքում և հարավ-արևմուտքում բարձրավանդակը սահմանակից է Սիրիական անապատին և Արաբական թերակղզուն, իսկ հարավ-արևելքում հասնում է մինչև Կենտրոնական Միջագետք։

Ջեզիրեն իրենից ներկայացնում է ոչ բարձր հարթավայր, որի խորությունը, հյուսիս-արևմուտքում, ծովի մակարդակից հասնում է 280 մետրի, իսկ հարավ-արևելքում՝ մինչև 200 մետր։ Առանձին լեռներ հասնում են մինչև 1460 մետր բարձրության։ Այսպես, Սինջարի Շելմիրա լեռն ունի 1463 մետր բարձրություն։ Ջեզիրեով են անցնում Եփրատ և Տիգրիս գետերը, նրանց վտակները, ինչպես նաև ամառային ամիսներին չորացող վադիները։

Բարձրավանդակը հարուստ է կավիճի դարաշրջանից պահպանված ավազաքարի և կրաքարի, ինչպես նաև բերուկի և բազալտի պաշարներով։ Հյուսիսում, բարձրավանդակի իրաքյան հատվածում, կան նավթի հարուստ պաշարներ։ Կլիման մերձարևադարձային- միջերկրածովային է՝ շատ չոր ամառներով և տաք ու խոնավ ձմեռներով։ Լանդշաֆտի գերակշիռ տիպերն են անապատը (հարավում) և կիսանապատը (հյուսիսի լեռնային զանգվածներում)։ Բարձրավանդակում աճում է խնկենի՝ հիմնականում լեռնային հատվածներում։ Տարածված են նաև օազիսները։ Կան նաև բարդու, ուռենու,  կարմրանի ստվարախիտ անտառներ, որոնք ձգվում են Եփրատ և Տիգրիս գետերի երկայնքով։

## Տես նաև
* Ջեզիրեի գավառակ
* Ջեզիրեի թեմ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Իրաքի լեռնագրություն
Կատեգորիա:Սիրիայի լեռնագրություն
Կատեգորիա:Վերին Միջագետք
Կատեգորիա:Պատմական մարզեր
Ամուրրու

thumb|300px|Ամուրրու
**Ամուրրու** - հնագույն պետություն ներկայիս Լիբանանի հյուսիսիում և ժամանակակից Սիրիայի արևմուտքում, որը գոյություն ուներ մ․ թ․ ա․ 15 - 18-րդ դարի կեսին մի տարածքում, որը ձգվում էր Բիբլոսից Ուգարիտ և հասնում էր Միտաննիի թագավորություն։

Ենթադրվում է, որ այդ պետության հիմնադիրը եղել է Աբդի-Ասիրտան, որը ծնունդով կիսամոհրական-կիսահուրիական ընտանիքից էր։ Նա կարողացել է հավաքել և ղեկավարել տեղական հաբիրուներով։ Ենթադրվում է, որ նրանց օգնությամբ, նա կարողացել է ստեղծել մի փոքրիկ պետություն Սիրիայի լեռներում։
Հաբիրուների ծագումը դեռ չի որոշվել, բայց անունը չի սահմանում մեկ ազգի կամ ցեղի։ Նրանց թվում մտել են ինչպես տեղական բնակչությունը Սիրիայի և Պաղեստինի, այնպես էլ բազմատոհմ ու բազմալեզու համայնքները, ովքեր չէին ուզում ենթարկվել եգիպտական թագավորությանը և հեռացել էին լեռներ։ Այդ անվան տակ նաև անվանել են այն մարդկանց, ովքեր տարաձայնություններ ունեին Եգիպտոսի հետ և ենթակա էին նրա թշնամիներին։ Ամուրրու թագավորությունը եղել է անկախ, բայց, որպես կանոն, եղել է Հին Եգիպտոսի կամ Խեթական պետության «պաշտպանության» ներքո։ Մ․ թ․ ա․ XIII դ․ 50-ականներին ներխուժեցին տարբեր «ծովի ժողովուրդների» կողմից, և շուտով դադարեց գոյություն ունենալ Ամուրրուն։ Առևտրում այլ պետությունների հետ Ամուրրուն հայտնի էր որպես փայտի, գինու և համեմունքների արտահանող։

### Հայտնի կառավարիչներ
* Աբդի-Աշիրտա (Մոտ մ․ թ․ ա․1380 թ.)
* Ազիրու (Մ․ թ․ ա․ 1340–1315 թթ.)
* Արի-Տեսուպպ (Մ․ թ․ ա․ 1315–1313 թթ.)
* Դուպպի-Տեսուպպ (Մ․ թ․ ա․ 1313–1280 թթ.)
* Բենտեսինա (Մ․ թ․ ա․ 1280–1275 թթ.)
* Սապիլի (Մ․ թ․ ա․ 1275–1260 թթ.)
* Բենտեսինա (Մ․ թ․ ա․ 1260–1230 թթ.)
* Սաուսգամուվա (Մ․ թ․ ա․ 1230–1210 թթ.)

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Լիբանանի պատմություն
Կատեգորիա:Մերձավոր Արևելքի հին քաղաքներ
Կատեգորիա:Մերձավոր Արևելքի պատմական պետություններ
Կատեգորիա:Պատմական մարզեր
Ռիխարդ Դեմել

**Ռիխարդ Դեմել** (, ), գերմանացի բանաստեղծ, գրող։

## Կենսագրություն
Ռիխարդ Դեմելը ծնվել է 1863 թվականին անտառապահի ընտանիքում։ Ուսուցիչների հետ կոնֆլիկտից հետո թողնում է Բեռլինի գիմնազիան և ավարտում դպրոցը Դանցիգում։ Ուսումնասիրել է բնական գիտություններ, էկոնոմիկա և փիլիսոփայություն, Լայպցիգում պաշտպանել է դիպլոմային աշխատանք ապահովագրության վերաբերյալ։ Ապահովագրական ընկերությունում աշխատել է որպես քարտուղար, ազատ ժամանակ գրել է բանաստեղծություններ։ Պոեզիայի երկրորդ ժողովածուն հրատարակելուց հետո, ազատվել է ընկերությունից և զբաղվել գրական գործունեությամբ։ Մերձեցել է բեռլինյան նատուրալիստների հետ և 1894 թվականին հիմնել «Պան» ամսագիրը։ 1890-ականների վերջերին հրատարակում է «Կինը և աշխարհը» ժողովածուն, որը քննադատվում է   անպարկեշտության համար, պահպանողական հասարակության կողմից էլ կոչեր են հնչում այն արգելելու և ամբողջ տպաքանակն այրելու վերաբերյալ։

Հետագայում Դեմելն այլ հայրենասիրաբար տրամադրված ինտելեկտուալների հետ համատեղ պաշտպանում է կայզերական Գերմանիայի քաղաքականությունը։ Առաջին համաշխարհային պատերազմն սկսվելուց հետո 1914 թվականին կամավոր մեկնում է ռազմաճակատ, 1916 թվականին վիրավորվում է, որի հետևանքով էլ  1920 թվականին մահանում է։

Ռիխարդ Դեմելը կայսերական Գերմանիայի ճանաչված պոետներից մեկն էր։ Նրա բանաստեղծությունների հիման վրա երաժշտություն են գրել այնպիսի ճանաչված կոմպոզիտորներ, ինչպիսիք են` Ռիխարդ Շտրաուսը, Մաքս Ռեգերը, Ալեքսանդր ֆոն Ցեմլինսկին. Առնոլդ Շյոնբերգը, Անտոն Վեբերնը, Կուրտ Վայլը, Կարոլ Շիմանովսկին։

## Ստեղծագործություններ
* *Erlösungen*, сборник стихотворений, 1891
* *Aber die Liebe*, сборник стихотворений, 1893
* *Weib und Welt*, сборник стихотворений и сказок, 1896
* *Zwei Menschen. Roman in Romanzen*, 1903
* *Die Verwandlungen der Venus*, сборник стихотворений, 1907
* *Michel Michael*, комедия, 1911
* *Schöne wilde Welt*, сборник стихотворений, 1913
* *Die Menschenfreunde*, драма, 1917
* *Mein Leben*, автобиография, 1922 (посмертное издание)

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Սովետական մեծ հանրագիտարան (ռուսերեն)

Կատեգորիա:Գերմանացի գրողներ
Կատեգորիա:Առաջին համաշխարհային պատերազմի մասնակիցներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի բանաստեղծներ
Կատեգորիա:19-րդ դարի բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Գերմանացի բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Գերմանալեզու բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Գերմանացի դրամատուրգներ
Վլադիմիր Դևյատի

**Վլադիմիր Դևյատի** (, ), Քաղաքացիական պատերազմի մասնակից։ Կարմիր դրոշի շքանշանակիր (1923)։

## Կենսագրություն
Վլադիմիր Դևյատին ծնվել է 1888 (այլ տվյալներով 1889) թվականին։ Ծառայել է ցարական բանակում, մասնակցել է Առաջին համաշխարհային պատերազմին։ 1918 թվականի ապրիլին Դևյատին ծառայության է անցնում Բանվորա-գյուղացիական Կարմիր բանակում։ Քաղաքացիական պատերազմին մասնակցել է լինելով դասակի հրամանատար, հրամանատարի օգնական, Գրիգորի Կոտովսկու հրամանատարությամբ գործող բրիգադի էսկադրոնի 1-ին հեծելազորային գնդի հրամանատար։

Հատկապես աչքի է ընկել Տամբովշչինայի գյուղացիական ապստամբության ճնշման ժամանակ, մասնակցելով 1920 թվականի նոյեմբերից մինչև 1921 թվականի սեպտեմբերը Վորոնեժի նահանգի Տամբովի, Սարատովի Պենզայի տարածքներում անտոնովականների դեմ մղվող մարտական գործողություններին։ Հանրապետության Հեղափոխական Ռազմական Խորհրդի 1923 թվականի դեկտեմբերի 31-ի № 202 հրամանով էսկադրոնի հրամանատար Վլադիմիր Դևյատին պարգևատրվել է ՌՍՖՍՀ Կարմիր Դրոշի շքանշանով։

Պատերազմի ավարտից հետո Դևյատին որոշ ժամանակ շարունակում է ծառայությունը բանակում։ 1926 թվականին նա զորացրվում է պահեստազոր։ 1931 թվականին պետլյուրովցիների դեմ մղվող մարտերում ցուցաբերած մարտական հաջողությունների համար երկրորդ անգամ պարգևատրվում է Կարմիր Դրոշի շքանշանով։ Հայրենական Մեծ պատերազմի սկզբում Դևյատին նորից զորակոչվում է Բանվորա-գյուղացիական Կարմիր բանակ և նշանակվում է 202-րդ հրաձգային գնդի գումարտակի հրամանատար։ 1941 թվականի սեպտեմբերի  մարտերի ժամանակ անհայտ կորում է։

## Գրականություն
* «Сборник лиц, награждённых орденом Красного Знамени и Почётным революционным оружием». Воениздат, 1926.

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ռուս ռազմական գործիչներ
Կատեգորիա:Առաջին համաշխարհային պատերազմի մասնակիցներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի քաղաքացիական պատերազմի մասնակիցներ
Կատեգորիա:Կարմիր դրոշի շքանշանի ասպետներ
Բելդիբի

**Բելդիբի** (), հանգստավայրային քաղաք Թուրքիայի հարավ-արևմուտքում, Անթալիայի մարզում։ Քաղաքը բաժանված է երեք շրջանների՝ Բելդիբի 1, Բելդիբի 2 և Բելդիբի 3։
thumb|270px|right|Տավրոսի լեռնահամակարգը Բելդիբիի ծովափից

## Տեղակայում
Բելդիբին գտնվում է Անթալիա քաղաքի կենտրոնից 25 կիլոմետր դեպի հարավ։ Անթալիայի օդանավակայանից հեռավորությունը 39 կիլոմետր է, շրջկենտրոնից՝ Քեմերից՝ 17 կիլոմետր, Տավրոսյան լեռնահամակարգից՝ 7 կիլոմետր։ Քաղաքի մեծ մասը տեղակայված է Աթաթուրքի անունը կրող փողոցի վրա, որտեղ կան բազմաթիվ հյուրանոցներ, խանութներ և առանձնատներ։ Լեռնալանջերով անցնում է Անթալիա - Քեմեր ավտոմայրուղին։

## Տնտեսություն
Բելդիբիում հիմնականում զարգացած էր անասնաբուծությունը։ Բանջարաբուծությունը զարգացած չէր, քանի որ առափնյա հողերի մեծ մասը աղի են։ Ներկայումս Բելդիբիի տնտեսության գլխավոր ուղղությունը տուրիզմն է։

## Տուրիզմ
Քաղաքում մեծապես զարգացած է տուրիզմը, քանի որ քաղաքը բավականին մոտ է Անթալիային։ Քաղաքում կան բազմաթիվ հյուրանոցներ, որոնք հիմնականում պատկանում են համաշխարհային ցանցերի։ Հյուրանոցները գտնվում են գլխավոր փողոցի վրա։ Խանութներում հիմնականում վաճառում են հուշանվերներ, կաշվե իրեր, թուրքական քաղցրավենիք և ոսկյա զարդեր։ Քաղաքի սուպերմարկետներում կարելի է առևտուր կատարել քարտային համակարգով։

Քաղաքային լողափն ավազե է։ Հյուրանոցների մասնավոր լողափերում ավազը բերվել է հարակից շրջաններից։ Քաղաքում մերձափնյա զբոսավայր, ինչպես, օրինակ, Մարմարիսում կամ Քեմերում է, չկա։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Անթալիայի մարզի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Թուրքիայի գյուղեր
Կատեգորիա:Թուրքիայի փոքր քաղաքներ
Իվան Դեմենև

**Իվան Դեմենև**  (, ), հեղափոխական, մարտական ջոկատի կոմիսար, № 2 զրահագնացքի հրամանատար, 7-րդ Բանակի զրահային ուժերի կոմիսար։

## Կենսագրություն
Իվան Դեմենևը ծնվել է 1892 թվականին երկաթուղային ծառայողի ընտանիքում, Պերմի երկաթուղու Լունևսկու ճյուղի Կոպի կայարանում։ 10 տարեկանից հաճախել է Կիզել քաղաքի երկաթուղային դպրոցը։ Աշխատանքային գործունեությունը սկսել է 16 տարեկանից, ածխահանքում։  1911 թվականին ընտանիքը տեղափոխվում է Ուսոլսկ կայարան, որտեղ նա աշխատում է դեպոյում որպես խառատ, այնուհետև շոգեքարշի մեքենավարի օգնական։ 1913 թվականի վերջերից ծառայության է անցնում ցարական բանակում, Առաջին համաշխարհային պատերազմի սկսվելուց ուղարկվում է ռազմաճակատ։ Երեք անգամ վիրավորվում է, տեղավորվում Պետրոգրադի մոտ գտնվող հոսպիտալում, առողջանալուց հետո գործուղվում է Բալթիական նավատորմի հրետանային արհեստանոց որպես փականագործ։ Նավաստիների հետ միասին մասնակցում է Խորհրդային կարգերի հաստատման համար մղվող մարտերին։ 1918 թվականին, Ուսոլսկ կայարան վերադառնալուց հետո ընտրվում է մարտական ջոկատի կոմիսար։ Նշանակվում է № 2 զրահագնացքի հրամանատար, որը մարտնչում էր Կոլչակի դեմ, 3-րդ ռազմաճակատում Լիսվենսկի տեղամասում։ Զրահագնացքի ջոկատը բաղկացած էր 83 մարդուց։

1919 թվականին գործուղվում է Պետրոգրադ, որտեղ մասնակցում է Յուդենիչից քաղաքի պաշտպանությանը։ 1919 թվականի մարտին նշանակվում է զրահամեքենային ջոկատի հրամանատարի օգնական, հետագայում 7-րդ բանակի զրահային ուժերի կոմիսար։ Ընկել է  հերոսի մահով 1920 թվականի փետրվարի 9-ին Պետրոգրադի ռազմաճակատում։

## Հիշատակ
Բերեզնիկի քաղաքի երկաթուղային կայարանի շենքի վրա տեղադրված է հուշատախտակ Ի. Դեմենևի պատվին (հեղինակ  Գ. Պ. Կոնտարև, տեղադրման տարեթիվը`  31.10.1979), կայարանամերձ հրապարակից մինչև Եռանկյունաձև պուրակ ընկած փողոցը կոչվում է նրա անվամբ։ Կայարանամերձ հրապարակում 28.10.1978 թվականին տեղադրվել է  Զրահագնացքի մարտիկների հուշարձանը (հեղինակ` քանդակագործ  Գ. Պ. Կոնտարև, ճարտարապետ` Լ. Ֆուտլիկ)։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Михалев, Павел Спиридонович. «Бронепоезд проходит Балезино»
* Постановление Администрации г. Березники от 17.06.1999 N 712 «О памятниках местного значения г. Березники» 
* https://ystav.com/poselok-kuzino-zdes-lenin-stoyal-obnyavshis-so-stalinym 

Կատեգորիա:Առաջին համաշխարհային պատերազմի մասնակիցներ
Կատեգորիա:Ռուս հեղափոխականներ
Գարիկ Ավանեսյան

**Գարիկ Ավանեսյան** (, Բաքու), չեխահայ լուսանկարիչ, Չեխիայի ֆոտոարվեստի ֆեդերացիայի նախագահ, ֆոտոարվեստի միջազգային դաշնության մագիստրոս, «Ֆոտո Արտ» ամսագրի գլխավոր խմբագիր, ֆոտոյի ասպարեզում պրոֆեսիոնալ խորհրդատու, «նյու» ոճում մասնագիտացող լուսանկարիչների միջազգային ամառային ճամբարի կազմակերպիչ։

## Կենսագրություն
Գարիկ Ավանեսյանը ծնվել է 1959 թվականին Բաքու քաղաքում։ Ծնողները եղել են Արցախից։ Գարիկը միջնակարգ կրթությունը ստացել է Բաքվում։ Այնուհետև տեղափոխվել է Ղազախստան և ընդունվել համալսարանի ժուռնալիստիկայի ֆակուլտետը։ Չորս տարի սովորելուց հետո թողնում է համալսարանը և սկսում զբաղվել բիզնեսով։ Շուտով Ավանեսյանը տեղափոխվում է Մոսկվա և բիզնեսն ավելի ընդլայնում այնտեղ։ Սակայն որոշ ժամանակ անց Մոսկվայում հանդիպում է խոչընդոտների և սնանկացած մեկնում Չեխիա։ Չեխիայում սկսում է զբաղվել լուսանկարչությամբ։ 2002 թվականին նա Պրահայում հիմնադրել է «Ֆոտո Արտ» ամսագիրը, որը հրատարակվում է երեք լեզուներով՝ չեխերեն, գերմաներեն, անգլերեն։

## Ցուցահանդեսներ
* «Գարիկ Ավանեսյանը և իր հայերը» պատկերագիրքը և բացառիկ ցուցահանդեսը Պրահայում,2017
* Հայաստանին նվիրված ցուցահանդես Պրահայի Պիսեցկա Բրանա ցուցասրահում,2015
* «Հնդկաստան 2014» Պրահայի Պիսեցկա Բրանա ցուցասրահ, 2014

## Մրցանակներ
* «Կամերա Մագնա 2013», Լուսանկարչական մրցանակ, 2013

## Ծանոթագրություններ

## Տես նաև
* «Ֆոտոարտ» ամսագրի կայքը 
* Աշխարհի հայերը Գարիկ Ավանեսյան

Կատեգորիա:Հայ լուսանկարիչներ
Սիրվարդ Մկրյան

**Սիրվարդ Արտաշեսի Մկրյան** (19-20-րդ դդ.), հայ արձակագիր, մշակութային գործիչ։

Թղթակցել է «Գեղարվեստ» (Վենետիկ), «Հայ կին» (Կ. Պոլիս) պարբերականներին։

Օգտագործել է Տիկ. Սիրվարդ ծածկանունը։

## Մատենագիտություն
### Մամուլ
* Յուշատետրէս...։ «Հայ կին» (Կ. Պոլիս), 1919, № 1, էջ 8-9։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ արձակագիրներ
Կատեգորիա:Հայ մշակութային գործիչներ
Կատեգորիա:Գրական կեղծանուններով հայտնի հեղինակներ
Ալեքսեյ Մարկով

**Ալեքսեյ Տարասովիչ Մարկով** (,  (24) մարտի, 1802, Նովգորոդ, Ռուսական կայսրություն –  (12 մարտի), 1878, Սանկտ Պետերբուրգ, Ռուսական կայսրություն), ռուս պատմական գեղանկարիչ, Գեղարվեստի կայսերական ակադեմիայի գեղանկարչության վաստակավոր պրոֆեսոր, ակադեմիկոս։

## Կենսագրություն
thumb|left|248px|«Ֆորտունան ու աղքատը» (1836), Ռուսական պետական թանգարան
[thumb|left|248px|«[Պրիամոսն Աքիլլեսից խնդրում է Հեկտորի դին» (1824), Պետական Էրմիտաժ]]
thumb|right|178px|«Աստվածամայրը մանկան հետ», (1849), Ռուսական պետական թանգարան
Ալեքսեյ Մարկովը ծնվել է 1802 թվականի մարտի 12-ին (նոր տոմարով՝ մարտի 24) Նովգորոդում։ Սովորել է Գեղարվեստի կայսերական ակադեմիայում՝ աշակերտելով Անդրեյ Իվանովին, Ալեքսեյ Եգորովին ու Վասիլի Շեբուևին։

Նկարչության ու գեղանկարչության բնագավառում իր ունեցած հաջողությունների համար 1824 թվականին արժանանալով փոքր ու մեծ արծաթե մեդալների՝ նույն թվականին ավարտել է ակադեմիական դասընթացը՝ ստանալով XIV դասի նկարչի կոչում և փոքր ոսկե մեդալ, որ նրան շնորհվել է ըստ ծրագրի ստեղծված «Պրիամոսն Աքիլլեսից խնդրում է Հեկտորի դին» () նկարի համար։ Նա մնացել է ակադեմիայում որպես կրթաթոշակառու հետագա ինքնակատարելագործման համար։

1830 թվականին «Սոկրատեսն իր վախճանից առաջ աշակերտների հետ զրուցում է հոգու անմահության մասին» () նկարի համար Ալեքսեյ Մարկովն արժանացել է մեծ ոսկե մեդալի և կրթաթոշակով ուղարկվել արտասահման։

Դրեզդենում Ալեքսեյ Մարկովը կրկնօրինակել է Ռաֆաելի Սիքստինյան Տիրամայրը, Հռոմում ստեղծել է նրա «Հրդեհ Բորգոյում» որմնանկարի պատճենը, նկարել «Ֆորտունան ու աղքատը» () նկարը, որի համար 1836 թվականին արժանացել է ակադեմիկոսի կոչման, ինչպես նաև «Քրիստոնյա նահատակները Կոլիզեյում» () էսքիզը, որի համար 1842 թվականին Գեղարվեստի կայսերական ակադեմիայի կողմից արժանացել է երկրորդ աստիճանի պրոֆեսորի կոչման։ 1852 թվականին ստացել է առաջին աստիճանի պրոֆեսորի կոչում, իսկ 1865 թվականից ունեցել է վաստակավոր պրոֆեսորի կոչում։

Չունենալով առանձնակի տաղանդ, բայց լինելով լավ ուրվանկարիչ և բարեխիղճ ու աշխատասեր մարդ՝ Ալեքսեյ Մարկովը ռուսական գեղանկարչության զարգացմանը նպաստել է հատկապես իր մանկավարժական գործունեությամբ. նա երիտասարդ նկարիչների նկատմամբ ցուցաբերել է հատուկ ուշադրություն, ինչի շնորհիվ նրա մոտ ավելի շատ աշակերտներ էին գրանցվում, քան մյուս պրոֆեսորների։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* 
* А. И. Сомов. Марков, Алексей Тарасович // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона։ в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1890—1907.

Կատեգորիա:Գեղանկարչության պրոֆեսորներ
Կատեգորիա:Գեղարվեստի կայսերական ակադեմիայի ակադեմիկոսներ
Կատեգորիա:Ռուս նկարիչներ
Կատեգորիա:Սանկտ Պետերբուրգի գեղարվեստի ակադեմիայի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:19-րդ դարի ռուս նկարիչներ
Կատեգորիա:Պատմանկարիչներ
Լողացող կանայք (նկար, Ռենուար)

**«Լողացող կանայք»** (,  կամ ), իմպրեսիոնիստական ոճի ֆրանսիացի կարկառուն գեղանկարիչ Պիեռ-Օգյուստ Ռենուարի նկարներից։ Հեղինակը կտավը վրձնել է 1884 թ.–ից 1887 թվականներն ընկած ժամանակահատվածում։ Յուղաներկով կտավի չափերն են՝ 110 × 60 սմ։ Կտավին երբեմն անվանում են ուղղակի «Լողացողները»։ «Լողացող կանայք» ստեղծագործությունն այսօր պահպանվում և ցուցադրվում է Ֆիլադելֆիայի արվեստի թանգարանում (Փենսիլվանիա նահանգ, ԱՄՆ)։

## Պատմություն և նկարագիր
«Լողացող կանայք» ստեղծագործությունն այսօր պահպանվում և հանրությանն է ցուցադրվում Ֆիլադելֆիայի արվեստի թանգարանում։ Այստեղ կտավը տեղափոխվել է դեռևս 1963 թվականին, որպես Թայսոնների ընտանիքի հավաքածուի մի մաս (). հավաքածուն ներառում էր իմպրեսիոնիստների ևս 22 աշխատանքներ։

Կտավի առաջին պլանում Ռենուարը պատկերել է երեք հոլանի կանանց, որոնցից երկուսը գետափին են, իսկ մեկը կանգնած է ջրի մեջ։ Ըստ էության, ջրի մեջ կանգնած կինը պատրաստվում է մյուս երկուսին ցողել։ Կանանց ֆիգուրները հեղինակը շատ բնական և պարզորոշ է վրձնել. այն հույժ բնորոշ է Պիեռ-Օգյուստ Ռենուարի այդ տարիների վրձնին։ Այդ բնականությունը երբեմն անվանում են «չոր» կամ «էնգրյան» (ֆրանսիացի նկարիչ, 19-րդ դարի եվրոպական ակադեմիզմի խոշոր ներկայացուցիչ Դոմինիկ Էնգրի անունով)։

«Լողացող կանայք» ստեղծագործությունում կեցվածք ընդունելու համար Ռենուարը հրավիրել է հետևյալ կանանց։ Ձախից առաջինը Ալինա Շարիգոն է (), Ռենուարի ապագա կինը։ Նրանից աջ նստած կինը Սյուզաննա Վալադոնն է (), ով հետագայում հայտնի նկարիչ դարձավ։

Պիեռ-Օգյուստ Ռենուարն այս կտավի վրա աշխատել է ավելի քան երեք տարի՝ մեծ թվով ուրվանկարներ և էսքիզբներ կատարելով։ «Լողացող կանայք» անձամբ հեղինակը համարում է միակ մոնումենտալ նկարը՝ հոլանի կանանցով՝ նկարված իմպրեսիոնիստի կողմից Էդուարդ Մանեի «Օլիմպիա» (1863) և Պոլ Սեզանի «Լողացող կանայք» կտավների արանքում ստեղծված։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* The Large Bathers, 1884—1887, Pierre-Auguste Renoir, Google Art Project, www.googleartproject.com
* Renoir, The Large Bathers, Քան ակադեմիա — www.khanacademy.org
* Пьер Огюст Ренуар — Большие купальщицы, impressionism.su

Կատեգորիա:1884 նկարներ
Կատեգորիա:Իմպրեսիոնիզմ
Կատեգորիա:Մերկ կանանց պատկերով նկարներ
Կատեգորիա:Ռենուարի նկարներ
Կատեգորիա:Ֆիլադելֆիայի արվեստի թանգարանի նկարներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի արվեստ
Գյուլթեն Աքըն

**Գյուլթեն Աքըն** (, ), թուրք բանաստեղծ։

## Կենսագրություն
Գյուլթեն Աքընը ծնվել է 1933 թվականին Յոզղատում։ Սովորել է Ստամբուլի Beşiktaş Atatürk Anadolu Lisesi ավագ դպրոցում։ 1955 թվականին ավարտել է Անկարայի համալսարանի իրավաբանական ֆակուլտետը։ 1956 թվականին ամուսնացել է Յաշար Ջանկոչակի հետ, ով զբաղեցրել է Թուրքիայի տարբեր նահանգային շրջանների մարզպետի պաշտոնը, հայտնի է եղել որպես «սոցիալիստական կառավարիչ, սպանվել է 2013 թվականին։ Զույգն ունեցել է հինգ երեխա։ 1958-1972 թվականներին Գյուլթեն Աքընն ապրել է Անթալիայի տարբեր մարզերում, աշխատել որպես իրավաբան, ուսուցիչ։ 1972 թվականին Աքընն ընտանիքի հետ հաստատվել է Անկարայում, աշխատել Թուրքական լեզվաբանական ընկերությունում, եղել Թուրքիայի մշակույթի նախարարության խմբագրական կոլեգիայի անդամ։ Գյուլթեն Աքընն աշխատել է վերստեղծել ազատ և ժողովրդավարական հասարակական կազմակերպությունները։ Հիմնադրել, ղեկավարել է նմանատիպ կազմակերպություններ Թուրքիայում, այդ թվում՝ Մարդու իրավունքների ասոցիացիան, Halkevleri (համայնքային կենտրոններ), լեզվի ասոցիացիան (Dil Derneği):

## Բանաստեղծություններ
* Rüzgar Saati (Քամու ժամը) (1956)
* Kestim Kara Saçlarımı (Ես կտրել եմ իմ սև մազերը) (1960)
* Sığda (Ծանծաղուտում) (1964)
* Kırmızı Karanfil (Կարմիր մեխակ) (1971)
* Maraş'ın ve Ökkeş'in Destanı (Մարաշի և Օքքեշի դյուցազներգությունը) (1972)
* Ağıtlar ve Türküler (Հառաչանք և ներբողներ) (1976)
* Seyran Destanı (Սեյրանի դյուցազներգություն) (1979)
* İlahiler (Օրհներգերը) (1983)
* Sevda Kalıcıdır (Սերը հավերժ է) (1991)
* Sonra İşte Yaşlandım (Հետո այսպես ծերացա) (1995)
* Sessiz Arka Bahçeler (Թիկունքի լուռ այգիներ) (1998)
* Uzak Bir Kıyıda (Հեռավոր ափին) (2003)

## Պարգևներ, մրցանակներ
* Վարլիք գրական մրցույթի 1-ին մրցանակ, 1955 
* Թուրքական լեզվաբանական ընկերության մրցույթ, 1964 
* Թուրքիայի ռադիոյի և հեռուստատեսության ընկերության գեղարվեստական մրցույթի նվաճումների մրցանակ, 1972 
* Yeditepe ամսագրի գրական մրցանակ, 1976 
* Halil Kocagöz գրական մրցանակ, 1991 
* Sedat Simavi գրականության մրցանակ, 1992 
* Akdeniz Golden Orange գրական մրցանակ, 1999 
* Dünya թերթի տարվա գիրք մրցանակ, 2003
* Erdal Öz Lրագրական մրցանակ, 2008

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* author page at Lyrikline.org, with audio, Turkish text, and translation into German.

Կատեգորիա:20-րդ դարի կին գրողներ
Կատեգորիա:Անկարայի համալսարանի իրավագիտության ֆակուլտետի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Անկարայի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Բանաստեղծներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Թուրք բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Թուրք գրողներ
Կատեգորիա:Թուրք ուսուցիչներ
Կատեգորիա:Փաստաբաններ
Արսենի Լոգաշով

**Արսենի Մաքսիմովիչ Լոգաշով** (, ), ռուս ֆուտբոլիստ, Ֆուտբոլի ազգային լիգայի «Տոսնո» ակումբի պաշտպան։

## Կարիերա
### Ակումբային
Ֆուտբոլով զբաղվել սկսել է վեց տարեկանում։ Առաջին մարզիչը եղել է Սերգեյ Ալեքսեևիչ Դոնսկիխը։ 2006 թվականից խաղացել է «Աշխատանքային ռեզերվներ / Սպորտակադեմակումբի» 1991 թվականին ծնված ֆուտբոլիստների թիմում։

2009 թվականին եղել է «Սպորտակադեմակումբից» «Խիմկի» տեղափոխված ֆուտբոլիստների թվում։ Ռուսաստանի առաջնությունում իր նորամուտը կատարել է 2009 թվականի սեպտեմբերի 18-ին՝ մասնակցելով «Խիմկի» — «Սպարտակ-Նալչիկ» խաղին։

2011 թվականի հուլիսի 29-ին տեղափոխվել է Մախաչկալայի «Անժի» ակումբ, որի հետ կնքել է հնգամյա պայմանագիր և անմիջապես վարձավճարով տեղափոխվել է Վորոնեժի «Ֆակել» ակումբ։ Վորոնեժի ակումբի կազմում Արսենի Լոգաշովն անցկացրել է 15 հանդիպում, որոնցից 14-ում մասնակցել է խաղի բոլոր 90 րոպեներին. այդ ընթացքում նա վաստակել է 3 դեղին քարտ։ 2012 թվականին «Անժիի» հետ հավաքների է մասնակցել ԱՄԷ-ում։ 2012 թվականի մարտի 12-ին անցկացրել է իր առաջին խաղը թիմի հիմնական կազմում՝ մասնակցելով Մոսկվայի «Սպարտակ» ակումբի դեմ խաղին։

2013 թվականի օգոստոսի 29-ին Արսենի Լոգաշովը չորս տարով պայմանագիր է կնքել Մոսկվայի «Լոկոմոտիվ» ակումբի հետ։ Տեղափոխությունից անմիջապես հետո «Լոկոմոտիվը» ֆուտբոլիստին վարձավճարով ուղարկել է «Ռոստով» մինչև 2013/2014 մրցաշրջանի ավարտը։ Նոր ակումբում Լոգաշովը դարձել է հիմնական կազմի խաղացող։ Մրցաշրջանի ավարտին «Լոկոմոտիվը» որոշել է պաշտպանին վերադարձնել ակումբի տրամադրության տակ։

2017 թվականի փետրվարի 3-ին Արսենի Լոգաշովն ազատ գործակալի կարգավիճակով մինչև մրցաշրջանի ավարտը պայմանագիր է կնքել Ֆուտբոլի ազգային լիգայի «Տոսնո» ակումբի հետ։

### Հավաքականում
Արսենի Լոգաշովը հանդես է եկել Ռուսաստանի պատանեկան ու երիտասարդական հավաքականներում։ 2012 թվականի օգոստոսին Ֆաբիո Կապելոյի կողմից ընդգրկվել է Կոտ դ՛Իվուարի հավաքականի դեմ կայանալիք խաղի ընդարձակ հայտացուցակում։ Ռուսաստանի ազգային հավաքականի կազմում իր նորամուտը նշել է 2012 թվականի օգոստոսի 15-ին՝ Կոտ դ՛Իվուարի հավաքականի դեմ ընկերական խաղի 30-րդ րոպեին փոխարինելով Ալեքսանդր Անյուկովին, որը վնասվածք էր ստացել՞։

## Ձեռքբերումներ
 **Անժի (Մախաչկալա)**
* Ռուսաստանի գավաթի խաղարկության եզրափակչի մասնակից - 2012/2013
* Ռուսաստանի առաջնության բրոնզե մեդալակիր - 2012/13
 **Լոկոմոտիվ (Մոսկվա)**
* Ռուսաստանի գավաթակիր - 2014/15
 **Ռոստով (Դոնի Ռոստով)**
* Ռուսաստանի գավաթակիր - 2013/14

## Ելույթների վիճակագրություն
### Ակումբային

* Միայն Պրեմիեր լիգա

### Հավաքականում

**Ընդհանուր՝ 1 խաղ / 0 գոլ, 0 հաղթանակ, 1 ոչ-ոքի, 0 պարտություն**

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Ֆուտբոլիստի էջը Ռուսաստանի ֆուտբոլի պրեմիեր լիգայի կայքում 
* 

Կատեգորիա:Լոկոմոտիվ Մոսկվայի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Խիմկիի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Ռուս ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի Պրեմիեր Լիգայի խաղացողներ
Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի պաշտպաններ
Կատեգորիա:Ֆակելի ֆուտբոլիստներ
Շեհզադե (մզկիթ)

**Շեհզադեի մզկիթ** (), **Շեհզադեբաշ** () կամ **Շեհզադե Մեհմեդի մզկիթ** (), գործող մզկիթ Ստամբուլի Ֆաթիհ շրջանում։ Գտնվում է քաղաքի եվրոպական հատվածում։

## Կառուցում
Երբ 1543 թվականին մահացել է Սուլեյման I-ի որդին՝ Շեհզադե Մեհմեդը (՝ *արքայազն, ժառանգ*), հայազգի ճարտարապետ Միմար Սինանը 1543- 1548 թվականներին կառուցել է Շեհզադեի մզկիթը։

## Առանձնահատկություններ
Մզկիթի գմբեթի տրամագիծը կազմում է 18,42 մետր։ Մզկիթը ունի նաև 4 փոքր գմբեթներ։ Մզկիթն ունի երկու մինարեթներ, որոնք ունեն 55 մետր բարձրություն։ Մզկիթի հիմքի բարձրությունը գրեթե հավասար է կառույցի բարձրությանը։ Հատակի տակ կա ավազան, որի շնորհիվ ամռանը այստեղ սառն է, իսկ ձմռանը՝ տաք։

Այստեղ՝ Շեհզադե Մեհմեդի թյուրբեում, շեհզադեի հետ միասին թաղված է նաև նրա եղբայրը՝ Շեհզադե Ջիհանգիրը, ինչպես նաև դուստրը Հյումա Շահ սուլթանը։ Մզկիթում հայտնաբերվել են նաև երեք չճանաչված անձանց մնացորդներ։ Նախկինում համալիրի կազմում մտել են նաև մի քանի դամբարաններ, որտեղ թաղված են եղել Ռուստեմ փաշան և Մուստաֆա Դեստերի փաշան։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Мечеть Шах-заде зодчего Синана
* Turkish Museum of Architecture 

Կատեգորիա:Գմբեթավոր կրոնական շենքեր և կառույցներ
Կատեգորիա:Թուրքիայի պատմական տեղավայրեր
Կատեգորիա:Կոստանդնուպոլիս
Կատեգորիա:Համաշխարհային ժառանգություն Թուրքիայում
Կատեգորիա:Միմար Սինանի նախագծած կառույցներ
Կատեգորիա:Սուլեյման I
Կատեգորիա:Ստամբուլի մզկիթներ
Կատեգորիա:Ստամբուլի շենքեր և կառույցներ
Կատեգորիա:Ստամբուլի օսմանյան մզկիթներ
Կատեգորիա:Ֆաթիհ
Սուսո

**Խեսուս Ֆերնանդես Սաես դե լա Տոռե** կամ **Սուսո** (, , նոյեմբերի 19, 1993, Կադիս, Իսպանիա), իսպանացի ֆուտբոլիստ, կիսապաշտպան։ Հադնես է գալիս իտալական «Միլան»-ի կազմում։

Եվրոպայի Մ19 առաջնության չեմպիոն է։

## Ակումբային կարիերա
### «Լիվերպուլ»
2010 թվականի նոյեմբերի 19-ին 17-ամյա Սուսոն իր առաջին պայմանագիրն է կնքել անգլիական «Լիվերպուլ»-ի հետ։ Թիմի կազմում հանդես է եկել մինչև 2013 թվականը։

### «Ալմերիա»
2013 թվականի հուլիսի 12-ին Սուսոն վարձակալական հիմունքներով տեղափոխվել է իսպանական «Ալմերիա»։ Թիմի կազմում իր առաջին գոլը իսպանացին խփել է 2013 թվականի սեպտեմբերի 21-ին՝ «Լևանտե»-ի դեմ խաղում։

Այդ մրցաշրջանում նա մասնակցել է 35 հանդիպման՝ դառնալով 3 գոլի հեղինակ։

### «Միլան»
2015 թվականի հունվարի 12-ին Սուսոն 4-ամյա պայմանագիր է կնքել իտալական «Միլան»-ի հետ։ Թիմը նրա համար վճարել է 1.3 միլիոն եվրո։

Թիմի կազմում իր դեբյուտը նա նշել է հունվարի 27-ին՝ «Լացիո»-ի դեմ խաղում։

### «Ջենոա»
2016 թվականի հունվարի 4-ին իսպանացի ֆուտբոլիստը վարձակալական հիմունքներով տեղափոխվել է «Ջենոա»։Թիմի կազմում անցկացրել է կես մրցաշրջան։

## Միջազգային կարիերա
2012 թվականի Իսպանիայի Մ19 հավաքականի կազմում մասնակցել է Եվրոպայի առաջնությանը, և դարձել չեմպիոն։

## Ձեռքբերումներ
* Եվրոպայի չեմպիոն (Մ19) - 2012
* Իտալիայի սուպերգավաթակիր - 2016

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* 

Կատեգորիա:1993 ծնունդներ
Կատեգորիա:Անգլիական ֆուտբոլի լիգայի խաղացողներ
Կատեգորիա:Անգլիայի լեգեոներ ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Իսպանացի տղամարդ ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Իսպանիայի ֆուտբոլի երիտասարդական հավաքականի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Իտալիայի լեգեոներ ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Լա Լիգայի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Լիվերպուլի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Միլանի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Նոյեմբերի 19 ծնունդներ
Կատեգորիա:Պրեմիեր Լիգայի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի կիսապաշտպաններ
Կատեգորիա:Ջենոայի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Սևիլյայի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Ալմերիայի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Կադիսի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Իսպանիայի հավաքականի ֆուտբոլիստներ
Յուրի Մարտիրոսյան

**Յուրի Լևոնի Մարտիրոսյան** (), հայ զինվորական, գեներալ-մայոր։

## Կենսագրություն
Ծնվել է 1945 թվականին Իրանի մայրաքաղաք Թեհրանում չարդախացիների ընտանիքում։ 1963 թվականին Բաքվում ավարտել է միջնակարգ դպրոցը, այնտեղ էլ ընդունվեց բարձրագույն հրամանատարական դպրոց։

## Ռազմական կարիերա
Դպրոցն ավարտելուց հետո լեյտենանտի կոչումով ուղարկվել է Թուրքմենստանի ռազմական շրջան (քաղաք Կուշկա), որպես դասակի հրամանատար։ Թուրքմենստանի ռազմական ճակատից Մարտիրոսյանին տեղափոխեցին Գերմանիայի Դաշնային Հանրապետություն, որտեղ նա զբաղեցրել է գնդի շտաբի հրամանատարի պաշտոնը, իսկ հետո կապիտանի կոչումով` գնդի հրամանատարի։ Հիանալի ռազմական և քաղաքական պատրաստվածության, ինչպես նաև անբասիր ծառայության համար ԳԴՀ-ի ռազմական խորհրդի խումբը խորհուրդ տվեց նրան, որպես հեռանկարային հրամանատար շարունակել ուսումը Մ. Վ. Ֆրունզեի անվան ռազմական ակադեմիայում։ Հաջողությամբ մայորի կոչումով ավարտելով ուսումնարանը նա նշանակվեց Հեռավոր Արևելքի ռազմական շրջանի զորամասի հրամանատար։ Երկու տարի հետո Մարտիրոսյանին ժամանակից շուտ տվեցին փոխգնդապետի կոչում և նա ստացավ նոր պաշտոն` գումարտակի հրամանատարի տեղակալ։ Հենց նույն պաշտոնով նա երկու տարի ծառայել է Ղազախստանում, որպես նյութատեխնիկական մասի հրամանատար։ Այս երկու տարիների ընթացքում Մարտիրոսյանի հրամանատարության տակ գտնվող ջոկատը հետևողականորեն զբաղեցնում էր առաջին տեղը, որի համար Ղասախստանի Բարձրագույն խորհրդի անդամ է եղել և ստացել է բազմաթիվ արժեքավոր նվերներ։ Բարձր գնահատելով Մարտիրոսյանի քրտնաջան աշխատանքը և անթերի ծառայությունը Հեռավոր Արևելքի ռազմական խորհուրդը, որպես պարգև ուղարկեց նրան ԽՍՀՄ-ի Կ. Ե. Վորոշիլովի անվան Գլխավոր շտաբի ռազմական ակադեմիայում։ Ակադեմիան ավարտելուց հետո Մարտիրոսյանը նշանակվում է Կիևյան ռազմական շրջանի Վ. Ի. Չապաևի անվան 25-րդ մոտոհրաձգային ստորաբաժանման հրամանատար:Նա ղեկավարում էր այդ ստորաբաժանումը ուկրաինական քաղաք Լուբնում։ 1989 թվականի փետրվարին նա արդեն ուներ գեներալ-մայորի կոչում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ ռազմական գործիչներ
Կատեգորիա:Հայ գեներալ-մայորներ
Անտոն Ալաև

**Անտոն Օլեգովիչ Ալաև** (, ), ռուս ֆուտբոլիստ, պաշտպան։

## Կարիերա
Մոսկվայի «Լոկոմոտիվ» ակումբի սան է։ 2012-2013 թվականներին նա խաղացել է «Դինամո» ակումբի երիտասարդական թիմում։

2013 թվականին նա տեղափոխվել է Լիտվա, որտեղ նա պայմանագիր է ստորագրել «Անտլանտաքոմ» ակումբի հետ։ Սակայն հիմնական կազմում տեղ գրավել չկարողացավ։ Ակումբի կազմում անցկացրել է ընդամենը 1 խաղ, ապա տեղափոխվել է Չեխիա։

2015 թվականին նա վերադարձել է Ռուսաստան։ Ալաևը երկրորդ դիվիզիոնում խաղացել է «Սպարտակ Նալչիկ» և «Խիմիկ» ակումբներում։ 2016 թվականի ձմռանը տեղափոխվել է «Վոլգա» ակումբ։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 

Կատեգորիա:Ռուս ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի պաշտպաններ
Արչիլ Արվելաձե

**Արչիլ Յուստինովիչ Արվալաձե** (lang-ka|არჩილ არველაძე, ), վրացի ֆուտբոլիստ, հարձակվող։

## Կարիերա
### Ակումբային
Նա իր կարիերան սկսել է Թբիլիսիի «Դինամո» ակումբում։  Հաջորդ տասնամյակը խաղացել է Թուրքիայի առաջնությանը մասնակցելու ժամանակ, Նիդեռլանդներում և Գերմանիայում։ 2003 թվականին  նա վերադարձել է «Դինամո» ակումբի։

### Հավաքականում
Վրաստանի  ազգային թիմի կազմում անցկացկացրել է 32 հանդիպում և խփել 5 գոլ։

## Անձնական կյանք
Արչիլ Շոթա և նրա եղբայր Ռևազը ֆուտբոլիստներ են։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
ֆուտբոլիստի էջը Legioner.kulichki.com կայքում

Կատեգորիա:Բունդեսլիգայի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Դինամո Թբիլիսիի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Թուրքական Սուպերլիգայի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Վրաստանի հավաքականի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Վրացի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի հարձակվողներ
Կատեգորիա:Տրաբզոնսպորի ֆուտբոլիստներ
Վալերի Կազաեշվիլի

**Վալերի Կազաեշվիլի** (վրաց.՝ ვალერი ყაზაიშვილი ), վրացի ֆուտբոլիստ, կիսապաշտպան։ «Վիտես» և «Լեգիա» ակումբների կիսապաշտպան։

## Խաղացողի կարիերան
Ավարտել է Թբիլիսիի «Սաբուրթալո» ֆուտբոլի ակադեմիան։ Նա անցկացրել է երկու մրցաշրջան Վրաստանի ֆուտբոլի առաջնությունում։ 2011 թվականին նա 3 տարվա պայմանագիր կնքեց հոլանդական «Վիտես» ակումբի հետ։ 2016-2017 մրցաշրջանում վարձավճարով հանդես է եկել լեհական «Լեգիայի» կազմում։

## Կարիերան հավաքականում
2010 թվականից Կազեշվիլին հրավիրվում է Վրաստանի տարբեր տարիքային խմբերի հավաքականներ։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* 

Կատեգորիա:Վիտեսի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Վրաստանի հավաքականի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Վրացի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի կիսապաշտպաններ
Անդրեյ Անիսիմով

**Անդրեյ Վիկտորովիչ Անիսիմով** (), ԽՍՀՄ և ռուս ֆուտբոլիստ։

## Կարիերա
Անդրեյ Անիսիմովը ծնվել է Կիզլյարում, բայց երեխա ժամանակ տեղափոխվել է Աստրախան, որտեղ զբաղվում է մարզչական գործունեությամբ «Վոլգար» ակումբում։ 1989 թվականի օգոստոսի 2-ին  փոխարինման է դուրս եկել 75-րդ րոպեին, Վոլգար ակումբի առաջին խաղում։ Գրեթե 20 տարիների ընթացքում դարձել է ակումբի լեգենդը, խփելով 110 գոլ ԽՍՀՄ առաջնության Ռուսաստանի գավաթում, 9-ը խաղ է անցկացրել սիրողական լիգայում և 2 խաղ սիրողական լիգայի սիրողական գավաթում։ Նա իր կարիերայի ավարտից հետո աշխատել է որպես գլխավոր մարզիչ «Վոլգար» ակումբում, իսկ  2011 թվականի դեկտեմբերի 23-ին ստացել է մարզչական «Բ» աստիճան։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Профиль на сайте footballfacts.ru

Կատեգորիա:Խորհրդային ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Ռուս ֆուտբոլային մարզիչներ
Կատեգորիա:Ռուս ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Ֆուտբոլային մարզիչներ այբբենական կարգով
Փայլող սամուրայը

**Փայլող սամուրայը**, Կրիս Բեյլի և Մարկ Կոտսերի ապագայում թողարկվող ամերիկյան անիմացիոն կատակերգություն։ Պրեմիերան տեղի կունենա 2017 թվականի օգոստոսի 4-ին։ Ըստ ստեղծողների խոսքերի ֆիլմը հիմնված է Մել Կրուկսի Փայլող նստարաններ ստեղծագործության վրա։

## Սյուժե
Մուլտֆիլմը պատմում է երիտասարդ շան՝ Հենկի մասին, ով երազում է Սամուրայ դառնալ։ Նա պետք է փրկի Կակամուչո անունով մի գյուղ չար Իկա Չու կատվից, ով ցանկանում է գյուղն ազատել բնակչությունից։

## Դերերը հնչյունավորել են
* Մայքլ Սերա -  շուն Հենկը, ով ցանկանում է սամուրայ դառնալ և փրկել գյուղը՝ Կակամուչոն։
* Սեմյոել Ջեքսոն -  Ջիմբո կատուն, ով մի ժամանակ հայտնի բանակային էր
* Ռիկի Ջերվեյս -  Իկա Չու, դաժան կատու, ով իր ծրագրերը ունի Կակամուչո քաղաքի վերաբերյալ
* Մել Բրուքս -  Շոգան, մի քիչ ցրված սակայն տաղանդավոր առաջնորդ
* Ջորջ Տակեի -  Օգեա, չարագործի օգնականը
* Աասիֆ Մանդվի -  Յաշերկո Իչիրո.
* Ջիմոն Հոնսու -  Սումո, բարեհոգի հսկա։
* Միշել Յեո -  Յուկի, Էմիկոի մայրը
* Սանդրա Տսինգ Լո -  Փոքրիկ Մայր
* Հեվենլի Ջոյ Ջերինս -  Էմիկո կատվիկ
* Մելանի Բրաուն -  Ընձուղտ (կամեո)

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:2018 մուլտֆիլմեր
Կատեգորիա:2020-ականների անգլերեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:2020-ականների բրիտանական ֆիլմեր
Կատեգորիա:Paramount Pictures ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան էքշն կինոկատակերգություններ
Կատեգորիա:Ամերիկյան մուլտֆիլմեր
Կատեգորիա:Անգլերեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:Մուլտֆիլմեր կատուների մասին
Կատեգորիա:Մուլտֆիլմեր շների մասին
Նիկա Կվեկերսկիրի

**Նիկա Կվեկերսկիրի** (lang-ka|ნიკა კვეკვესკირი ), վրացի ֆուտբոլիստ, կիսապաշտպան։

## Գործունեություն
### Ակումբային գործունեություն
Նա սկսել է իր կարիերան Բայանի (Զուգդիդի) ֆուտբոլային ակումբում, որի կազմում 2009 թվականի օգոստոսի 18-ին կատարել է իր դեբյուտը։

2011 թվականին միացել է Վրաստանի չեմպիոն «Դինամո» թիմին։
### Միջազգային գործունեություն
Հրավիրվել է Վրաստանի Պատանեկան և երիտասարդական թիմ։

Հիմնական թիմում նա իր դեբյուտը կատարել է 2015 թվականի հոկտեմբերի 8-ին Եվրո-2016-ի ընտրական մրցաշարի ժամանակ Ջիբրալթարի հետ խաղում։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* профиль на сайте Transfermarkt
* 

Կատեգորիա:Դինամո Թբիլիսիի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Վրաստանի հավաքականի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Վրացի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի կիսապաշտպաններ
Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի պաշտպաններ
Կատեգորիա:Լեխ Պոզնանի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:ՈՒԵՖԱ Եվրո 2024-ի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Պատվո շքանշանի ասպետներ (Վրաստան)
Բարձունք

300px|մինի|Բարձունք 
«Դիլիջան» ազգային պարկում
**Բարձունք**, երկրի մակերևույթի ոչ այնքան բարձրադիր, փոքր հատված։ Կարող է լինել մեկուսացած թումբ, բլուր, զառիկող լանջերով նեղ ու երկար բարձրություն, ինչպես նաև լեռնագագաթ։ Ըստ ծագման բարձունքները լինում են տեկտոնական, հրաբխային, մնացորդային։

Լեռան վերին հատվածը

Կատեգորիա:Գեոդեզիա
Կատեգորիա:Երկրաբանություն
Իլիշատ Այտկուլով

**Իլիշատ Նուրգալիևիչ Այտկուլով** (, ), ԽՍՀՄ և ռուս ֆուտբոլիստ, հանդես է եկել կիսապաշտպանի դիրքում։ Խաղացել է «Գազովիկ» ակումբում։  Այժմ ծառայում է որպես ակումբի գլխավոր մարզիչ։

## Կարիերա
### Խաղացողի կարիերան
Այտկուլովը ողջ պրոֆեսիոնալ կարիերան անցկացրել է «Գազովիկ» ակումբում, որի կազմում էլ խաղացել է 397 խաղ և հեղինակել 40 գոլ։ Երկար ժամանակ նա եղել է թիմի ավագը։ Նա իր կարիերան ավարտել է 2003 թվականին։

### Մարզչական կարիերա
2005 թվականին ծառայել է որպես հարազատ թիմի մարզիչ։ 2009 թվականին նա ժամանակավորապես ծառայել է որպես գլխավոր մարզչի պաշտոնակատար Ալեքսանդր Ավերյանովաի հրաժարականից հետո։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ռուս ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի կիսապաշտպաններ
Կատեգորիա:Ֆուտբոլային մարզիչներ այբբենական կարգով
Գուրամ Աջոև

**Գուրամ Գուրամովիչ Աջոև** (), ազգությամբ եզդի ռուսաստանցի ֆուտբոլիստ, Տուլայի «Արսենալ» ակումբի հարձակվող։

## Կենսագրություն
Նախկինում հայտնի ֆուտբոլիստ Գուրամ Աջոևի որդին է։ Ծնվել է 1995 թվականի փետրվարի 27-ին Բենգրիում, որտեղ ելույթ է ունեցել նրա հայրը։

«Սատուրն» և Մոսկվայի «Դինամո» ակումբների սան է։ 2016 թվականի փետրվարի 26-ին պայմանագիր է կնքել Տուլայի «Արսենալ» ակումբի հետ։ Նա իր դեբյուտը Ռուսաստանի պրեմիեր լիգայում նշել է 2017 թվականի ապրիլի 1-ին «Տոմի» ակումբի դեմ խաղում, փոխարինման է դուրս եկել 90-րդ րոպեում։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* 
* 
* ֆուտբոլիստի էջը «Արսենալ» ակումբի կայքում 
* ֆուտբոլիստի էջը РФПЛ կայքում 

Կատեգորիա:Ռուս ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի Պրեմիեր Լիգայի խաղացողներ
Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի հարձակվողներ
Կատեգորիա:Դինամո Մոսկվայի ֆուտբոլիստներ
NaviBand

**NaviBand**, բելառուսական խումբ, որը ներկայացրել է Բելառուսը Եվրատեսիլ 2017-ում «Historyja majho žyccia» («Իմ կյանքի պատմությունը») երգով՝ դառնալով առաջին մասնակիցը մրցույթի պատմության մեջ, որ կատարել է բելառուսերեն երգ։

## Պատմություն
Կոլեկտիվը ձևավորվել է 2013 թվականին և սկզբում գոյություն է ունեցել որպես Քսենյա Ժուկի և Արտյոմ Լուկյանենկոյի զուգերգ  *NAVI* անվանումով։ Առաջին համատեղ ձայնագրված երգը՝ «Абдымi мяне», միանգամից դարձել է ռադիոհիթ Բելառուսում, ինչի շնորհիվ զուգերգը շարունակել է հանդես գալ միասին։

## Սկավառակագրություն
* Лови (հունվար, 2014)
* Сонцам сагрэтыя (դեկտեմբեր, 2014)
* Иллюминация (հունվար, 2017)
* Адной дарогай (դեկտեմբեր, 2017)
* NaviBand (դեկտեմբեր, 2019)

### Սինգլներ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:2013 հիմնադրված երաժշտական խմբեր
Կատեգորիա:Բելառուսական երաժշտական խմբեր
Կատեգորիա:Եվրատեսիլ 2017 երգի մրցույթի մասնակիցներ
Բարձրավայր

**Բարձրավայր**, հարթավայրի տեսակ։ Հանդիսանում է երկրի մակերևույթի, շրջապատի նկատմամբ հարաբերական բարձրադիր հատված (200 մ-ից ավելի, օրինակ՝ Վալդայան, Միջին Ռուսական)։ Հաճախ աստիճանաբար ձուլվում է կից դաշտավայրի հետ։

Պայմանականորեն, բարձրավայրը սահմանվում է որպես 200 մ-ից ավելի և մինչև 500 մ բացարձակ բարձրություն ունեցող տարածք, հազվադեպ՝ մինչև 800 մ, և հակադրվում է դաշտավայրին: Մակերևույթը սովորաբար մասնատված է ոչ խոր հովիտներով և խանդակա-ձորային խիտ ցանցով։

Սովորաբար բարձրավայրը չունի հստակ սահմանված լանջեր։ Դրանք ձևավորվում են հիմնականում կուտակման եղանակով (Մոսկովյան բարձրավայր) կամ գետերով բարձրադիր հարթավայրերի մասնատման ժամանակ (օրինակ՝ Ստավրոպոլյան բարձրավայր)։ Կան հարթ գագաթներով բլուրներ (Մերձվոլգյան բարձրավայր), ալիքաձև (օրինակ՝ Բուգուլմինսկո-Բելեբեևսկայա բարձրավայր) և լեռնոտ (օրինակ՝ Վալդայի բարձրավայր)։

Կատեգորիա:Ռելիեֆի տեսակներ
Կապրի (այլ կիրառումներ)

**Կապրի**, կարող է վերաբերել՝
* Կապրի - կղզի Տիրենյան ծովում, Նեապոլի ծոցի հարավում (Իտալիա)
* Կապրի - կոմունա Իտալիայում
Կառավարում (այլ կիրառումներ)

**Կառավարում**, կարող է վերաբերել՝
* Կառավարում - ընդհանուր փիլիսոփայական առումով՝ իրական աշխարհի որոշակի համակարգերում կանոնավորման, կազմավորման և ինքնակարգավորման պրոցես
* Կառավարում - տարբեր մակարդակների սոցիալ-տնտեսական համակարգերի և մոդելների ստեղծումը, կառավարումը, հսկումը և առավելագույն կերպով արդյունավետ օգտագործումը
Կառլոս (այլ կիրառումներ)

**Կառլոս**, կարող է վերաբերել՝
* Կառլոս - թագավորներ Ֆրանսիայում և Անգլիայում
* Կառլոս - տղամարդու անուն
Կառկսի (այլ կիրառումներ)

**Կառկսի**, կարող է վերաբերել՝
* Կառկսի - գյուղ Էստոնիայի Վիլյանդիմաա նահանգի Կառկսի շրջանում
* Կառկսի - շրջան Էստոնիայի Վիլյանդիմաա նահանգում
Կառու (այլ կիրառումներ)

**Կառու**, կարող է վերաբերել՝
* Կառու - գյուղ Էստոնիայի Վալգամաա նահանգի Պիդռալա շրջանում
* Կառու - Հարավային Աֆրիկայում՝ Օրանժ գետից հարավ ընկնող կիսաանապատային սարավանդների և միջլեռնային իջվածքների ընդհանուր անվանումը
Կասերես (այլ կիրառումներ)

**Կասերես**, կարող է վերաբերել՝
* Կասերես - քաղաք և մունիցիպալիտետ Իսպանիայում
* Կասերես - մունիցիպալիտետ Կատալոնիայում
Իննա Տերտերյան

**Իննա Արթուրի Տերտերյան** (, ), հայազգի ռուսական գրական քննադատ, գրականագետ, զբաղվել է իսպանական և լատինամերիկյան գրականությամբ։ Բանասիրական գիտությունների դոկտոր (1975)։ Իսպանիայի Թագավորության լեզվի և գրականության ակադեմիայի թղթակից-անդամ (1977)։

## Կենսագրություն
1956 թվականին ավարտել է Մոսկվայի պետական համալսարանի ռոմանագերմանական ֆակուլտետը։ 1956-1986 թվականներին եղել է Մոսկվայի Մաքսիմ Գորկու անվան գրականության ինստիտուտի աշխատակից. 1974 թվականից՝ ավագ գիտաշխատող։ Աշխատությունները վերաբերում են Իսպանիայի, Պորտուգալիայի, Լատինական Ամերիկայի 19-20-րդ դարերի գրականությանը և ռոմանտիզմի պոետիկային։ Բազմահատոր «История всемирной литературы» («Համաշխարհային գրականության պատմություն») աշխատության 6-րդ հատորի պատասխանատու քարտուղարն է եղել, ինչպես նաև՝ Ելենա Կոստյուկովիչի հետ հեղինակել է բազմահատորի իսպանական և բրազիլական գրականությունների բաժինները։ Հեղինակ է նաև «История литератур Латинской Америки» («Լատինական Ամերիկայի գրականության պատմություն») աշխատության բրազիլական գրականության բաժնի և բազմաթիվ այլ հոդվածների։

## Երկեր
* Эуклидес да Кунья — национальный герой Бразилии. М.։ Знание, 1959
* Образы фольклора в современном реализме Бразилии и модернизм. М., 1964.
* Бразильский роман XX века. М., 1965
* Современный испанский роман 1939—1969. М.։ Художественная литература, 1972
* Испытание историей։ Очерки испанской литературы XX века. М.։ Наука, 1973

## Ծանաթագրություններ

Կատեգորիա:Մոսկվայի պետական համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Ռուս գրականագետներ
Կատեգորիա:Բանասիրական գիտությունների դոկտորներ
Կատեգորիա:Հայ գրողներ
Կատեգորիա:Հայ քննադատներ
Կատեգորիա:Հայ գրաքննադատներ
Կատեգորիա:Խորհրդային գրականագետներ
Բարձրօկտանային վառելանյութեր

**Բարձրօկտանային վառելանյութեր**, բենզիններ, որ օգտագործվում են մեծ սեղմմամբ և մակափչմամբ աշխատող ներքին այրման կարբյուրատորային շարժիչներում։ Պարունակում են օլեֆիններ, իզոալկաններ, արոմատիկ ածխաջրածիններ և փոքր մոլեկուլային զանգվածով ցիկլոպարաֆիններ։ Կայուն են դետոնացիայի նկատմամբ և ապահովում են համաչափ այրումը շարժիչում։ Կայունությունը բնորոշվում է օկտանային թվով և բենզինի տեսակայնությամբ (տեսակայնությունը ցույց է տալիս, թե ինչ հզորություն է զարգացրել տվյալ վառելանյութով աշխատող շարժիչը իզոօկտանով աշխատող շարժիչի էտալոնային հզորության նկատմամբ)։ Ինքնաթիռային լավագույն բենզինների օկտանային թիվը 98–100 է, ավտոմեքենայինը՝ 98 («էքստրա»)։ Սովորաբար օգտագործվում են 76 և 93 օկտանային թիվ ունեցող ավտոբենզինները։ Բարձրօկտանային վառելանյութերը պարունակում են հակադետոնատոր՝ տետրաէթիլկապար Pb(C2H5)4 (ՏԷԿ), որը ավելացվում է «էթիլային հեղուկի» (էթիլբրոմիդի և ՏԷԿ–ի խառնուրդ) ձևով։ Արտամղման գազերում թունավոր նյութերի պարունակությունը փոքրացնելու նպատակով կարևոր է ՏԷԿ չպարունակող բարձրօկտանային վառելանյութի ստացումը։ Բարձրօկտանային վառելանյութերը պատրաստում են կրեկինգի բենզինին խառնելով արոմատացված բենզին և պոլիմերբենզին կամ ալկիլատ։ Վերջիններիս պարունակությունը պայմանավորում է բենզինի կայունությունը դետոնացիայի նկատմամբ, ցնդելիությունը, այրման ջերմությունը, խտությունը։

Կատեգորիա:Վառելանյութեր
Կատեգորիա:Նավթամթերքներ
Կաստիյոն ան Կուզրան (այլ կիրառումներ)

**Կաստիյոն ան Կուզրան**, կարող է վերաբերել՝
* Կաստիյոն ան Կուզրան - համայնք Ֆրանսիայում
* Կաստիյոն ան Կուզրան - կանտոն Ֆրանսիայում
Կաստինո (այլ կիրառումներ)

**Կաստինո**, կարող է վերաբերել՝
* Կաստինո - գյուղ Ռուսաստանի Լենինգրադի մարզի Գատչինսկի շրջանի կազմում
* Կաստինո - կոմունա Իտալիայում, Պիեմոնտ մարզի Կունեո գավառում
Կաստլ (այլ կիրառումներ)

**Կաստլ**, կարող է վերաբերել՝
* Կաստլ - կոմունա Գերմանիայի Բավարիա երկրամասում։ Մտնում է Ամբերգ Զալցբախի շրջանի կազմի մեջ
* Կաստլ - կոմունա Գերմանիայի Բավարիա երկրամասում։ Ենթարկվում է Վերին Բավարիա վարչական շրջանին
Իրինա Տոկմակովա

**Իրինա Տոկմակովա** (, ), հայազգի ռուսական մանկագիր, բանաստեղծուհի, արձակագիր, թարգմանչուհի։ Ռուսաստանի Դաշնության պետական մրցանակի դափնեկիր։ Ռուս նկարիչ Լև Տոկմակովի կինը։

## Կենսագրություն
Ծնվել է Մոսկվայում։ Հայրը՝ Պերճ Կարպի Մանուկյանը (1901 - 1965), ինժեներ-էլեկտրատեխնիկ էր։ Մայրը՝ Լիդիա Դիլիգենսկայան (1905-1985), մանկաբույժ էր։ Բանաստեղծություններ գրել է մանուկ հասակից, սակայն կարծում էր, որ գրական ընդունակություններ չունի, որի համար էլ ընտրում է լեզվաբանի մասնագիտությունը։ 1953 թվականին ավարտել է Մոսկվայի պետական համալսարանի բանասիրական ֆակուլտետը, ընդհանուր և համեմատական լեզվաբանություն սովորել ասպիրանտուրայում։ Միաժամանակ թարգմանիչ է աշխատել։

## Իրինա Տոկմակովան հայերեն
* Ռոստիկը և Կեշան (պատմվածք), Ե., «Հայաստան», 1974, 58 էջ։ Թարգմ.՝ Հ. Վարդանյան, նկարիչ՝ Լև Տոկմակով։
* Հաջողություն, Իվուշկին (հեքիաթ-վիպակներ), Ե., «Արևիկ», 1987, 162 էջ։ Ռուսերենից թարգմ.՝ Էմմա Մակարյան, նկարիչ՝ Ռ. Գրիգորյան։
* Ծուղրուղու (չափածո հեքիաթ), Ե., «Անտարես», 2004, 20 էջ։ Ռուսերենից թարգմ.՝ Յուրի Սահակյան, նկարիչ՝ Ն. Բարսեղյան։
* Կորած «Ծուղրուղուն» = Потерянный "Ку-ка-ре-ку", Ե., «Էդիթ Պրինտ», 2012, 40 էջ։ Թարգմ.՝ Յուրի Սահակյան, նկարիչ՝ Գ. Գյուլամիրյան։

## Ծանաթագրություններ

Կատեգորիա:20-րդ դարի կին գրողներ
Կատեգորիա:Բանաստեղծներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:ԽՄԿԿ անդամներ
Կատեգորիա:Խորհրդային բանաստեղծուհիներ
Կատեգորիա:Խորհրդային գրողներ
Կատեգորիա:Խորհրդային դրամատուրգներ
Կատեգորիա:Խորհրդային թարգմանիչներ
Կատեգորիա:Խորհրդային մանկագիրներ
Կատեգորիա:Մոսկվայի հայկական գերեզմանատանը թաղվածներ
Կատեգորիա:Մոսկվայի պետական համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Նկարիչների կանայք
Կատեգորիա:ՌԴ պետական մրցանակի դափնեկիրներ
Կատեգորիա:Ռուս արձակագիրներ
Կատեգորիա:Ռուս բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Ռուս թարգմանիչներ
Կատեգորիա:Ռուս կին գրողներ
Կատեգորիա:Ռուս մանկագիրներ
Կատեգորիա:Ռուսագիր հայ արձակագիրներ
Կատեգորիա:Ռուսագիր հայ բանաստեղծներ
Գաբրիել Տիրատուրյան

**Գաբրիել Տիրատուրյան** (, ), ռումինագիր հայ արձակագիր, դրամատուրգ։

## Կենսագրություն
Ծնվել է 1944 թվականին Կոստանցայում։ Պապերը եղել են հարուստ վաճառականներ, որոնք ունեզրկվել են, երբ Ռումինիան ԽՍՀՄ-ից կախման մեջ ընկավ։ 1950-ական թվականներին նրանց ընտանիքը տեղափոխվում է Բուխարեստ, որտեղ լիցեյն ավարտելուց հետո սովորում է Բուխարեստի պոլիտեխնիկական ինստիտուտում։ Այստեղ ուսումը կիսատ է թողնում և աշխատանքի անցնում ռումինահայ «Նոր կյանք» ամսագրի խմբագրությունում՝ որպես պատասխանատու քարտուղար և սրբագրիչ։ 1973-1977 թվականներին գրել է արձակ ստեղծագործություններ, որոնք, սակայն, մերժել են տեղի հրատարակչությունները. այդ պատճառով նա թողել է Ռումինիան և մոտ երկու տասնյակ տարի բնակություն հաստատել ԱՄՆ-ում, որտեղ ռումիներենով և անգլերենով հրատարակել է մի շարք գործեր։ Վերադառնալով Ռումինիա՝ կրկին նվիրվել է գրական աշխատանքի։

Գաբրիել Տիրատուրյանի ամենաուշագրավ ստեղծագործությունը «Մի սրիկայի նոթագրություններ» վեպն է, որը գրել սկսել է 1970-ական թվականների վերջերից և անընդհատ վերամշակել է այն՝ ԱՄՆ-ում և Ռումինիայում արժանացնելով մի քանի հրատարակությունների։ Իր ստեղծագործություններում անդրադարձել է նաև հայկական թեմաների։

## Ծանաթագրություններ

Կատեգորիա:Ռումինագիր հայ արձակագիրներ
Կատեգորիա:Ռումինագիր հայ դրամատուրգներ
Կատեգորիա:Ռումինահայ արձակագիրներ