Լյուբլին

**Լյուբլին** (), քաղաք Լեհաստանում, Լյուբլինի վոևոդության վարչական կենտրոնը։ Գտնվում է Լյուբլինյան բարձրավանդակում, Բիստրիցա գետի ձախ վտակի՝ Վեպշի ափին։ Քաղաքի տարածքը կազմում է 147,5 կմ², բնակչությունը՝ 348450 մարդ ( 2010 թվական)։ Լյուբլինը համարվում է Լեհաստանի լավագույն քաղաքներից մեկը ձեռնարկատիրական գործունեություն ծավալելու, բնակչության բարձր կենսամակարդակն ապահովելու տեսակետներից։

## Պատմություն
Առաջին կառույցը Լյուբլինում հայտնվել է VI դարում  Չվարտեկ բլրի վրա։ X դարում կառուցվել են փայտե պաշտպանական շինություններ, իսկ ավելի ուշ՝ քարե։ Առաջին գրավոր հիշատակությունը քաղաքի մասին եղել է 1198 թվականին։

1205 թվականին գալիցիական իշխան Ռոմանը մեկ ամիս պաշարել է քաղաքը, սակայն ի վերջո ստիպված է եղել նահանջել։

1241 թվականին մոնղոլները ավերեցին Լյուբլինը, իսկ երեք տարի անց այն կրկին ենթարկվեց ավերածությունների լիտվացիների կողմից, ովքեր գործում էին պրուսացիների և յատվյագների հետ։ Նույն թվականին իշխան Դանիել Գալիցկին, գրավելով քաղաքը, հիմնավորապես ամրացրել է այն։ 
1260 թվականին դոմինիկյանների կողմից այստեղ կառուցվել է առաջին կաթոլիկ եկեղեցին, որը կրում էր Միքայել Հրեշտակապետի անունը։

1317 թվականին իշխան Վլադիսլավ Լոկետեկի օրոք քաղաքը ստացել է քաղաքային օրենք՝ մագդեբուրգյան իրավունքի տեսքով։ 1341 թվականին Կազիմիր Մեծը Լյուբլինի մերձակայքում հաղթանակ է տարել թաթարների նկատմամբ։

1474 թվականին Կազիմիր Յագելլոնը քաղաքը դարձրել է նորաստեղծ Լյուբլինյան վոևոդության մայրաքաղաքը։ XV— XVI դարերում Լյուբլինը բուռն ծաղկում է ապրել շնորհիվ այն բանի, որ այնտեղով էր անցնում Սև ծովից մինչև Արևմտյան Եվրոպա առևտրային ճանապարհը։ 1569 թվականին Լյուբլինում Լեհական թագավորությաև և Լիտվայի մեծ իշխանության միջև համաձայնագիր է կնքվել, որը պատմության մեջ մտել է «Լյուբլինյան ունիա» անվանումով։ Ըստ այդ համաձայնագրի՝ երկու տերություններն ստեղծել են Ռեչ Պոսպոլիտա անվանումով համադաշնային պետությունը։ Հզորության շրջանում այստեղ են տեղափոխվել հարյուրավոր այլազգի վաճառականներ ու արհեստավորներ՝ հայեր, հրեաներ, ռուսներ, ուկրաինացիներ և այլն։ Դա ազդել է նաև քաղաքային մշակույթի վրա, որի լավագույն արտացոլումներից է տեղական խոհանոցը։ Այդպիսի նմուշ է ցեբուլյաժը՝ հրեական խոհանոցի արտացոլումը լեհականում։
 
XVII դարում քաղաքում տարածում գտած համաճարակը խլել է ավելի քան 5000 մարդու կյանք։ Քաղաքն ավերվել է նախ՝ Պյոտր Պոտյորմկինի գլխավորած ռուս-կազակական զորքերի, այնուհետև՝ շվեդների կողմից։ Հետագայում քաղաքի իրավիճակը չի բարելավվել հիմնականում Հյուսիսային մեծ պատերազմի պատճառով։ Դադարել են անցկացվել լյուբլինյան տոնավաճառները, եվրոպացի առևտրականները լքել են քաղաքը։

1703 թվականին Օգոստոս II- ը քաղաքին արտոնություններ է տվել, իրավունքներով հավասարեցրել Կրակով քաղաքի հետ։ Հյուսիսային մեծ պատերազմից հետո մի որոշ ժամանակահատված շինարարություն է ընթացել, հիմնականում վերականգնվել են առևտրական շինություններն ու եկեղեցիները։

1792 թվականին ռուսական զորքերը գրավել են քաղաքը։ Ռեչ Պոսպոլիտայի երրորդ բաժանումից հետո քաղաքը հայտնվել է Ավստրիայի տիրապետության տակ։ 1809 թվականին քաղաքը մտել է Վարշավայի իշխանության, 1815 թվականին՝ Լեհական թագավորության մեջ՝ ռուսական կայսրության կազմում։ 
Առաջին համաշխարհային պատերազմի ժամանակ Գերմանիան և Ավստրո-Հունգարիան գրավել են Լյուբլինը։ 
1918 թվականին Լյուբլինում հիմնադրվել է Կաթոլիկ համալսարան։

Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ քաղաքը գրավվել է վերմախտի զորքերի կողմից։ 1944 թվականի հուլիսին խորհրդային զորքերը ազատագրել են Լյուբլինը, որը մինչև 1945 թվականի հունվարի 17-ը եղել է Լեհաստանի ժամանակավոր մայրաքաղաքը։ 
1944 թվականի հոկտեմբերի 23- ին Լյուբլինում հիմնադրվել է Մարիա Կյուրի-Սկլադովսկայայի անվան համալսարանը։

## Արտասահմանյան կապեր
Լյուբլինը Եվրոպայի խորհրդի և Եվրամիության «Միջմշակութային քաղաքներ» նախագծի պիլոտային քաղաքներից մեկն է։

### Քույր քաղաքներ

## Պատկերասրահ

Պատկեր:A 161 zamek ul. Zamkowa 9 Lublin.jpg|Լյուբլինյան ամրոց ( XIV դար)

File:Lublin, Royal Castle, 30-04-2010.jpg|Արքայական դղյակը
File:Lublin, Teatr im. Juliusza Osterwy - fotopolska.eu (214424).jpg|Յուլիուշ Օստերվայի անվան թատրոնը
File:PL Lublin Katedra1.jpg|Տաճարը
File:W lubelskiej Archikatedrze.jpg|Տաճարի ներսը
File:Bazylika oo. Dominikanów pw. św. Stanisława dziedziniec klasztorny 3.jpg|Դոմինիկյան աբբայության բակը
File:Ogrod Botaniczny Lublin.jpg|UMCS բուսաբանական այգին
File:A 161 z 25.01.1967 zespół zamkowy Lublin.JPG|14-րդ դարի Սբ. Երրորդության մատուռը
File:Kaplica3sw3.JPG|Մատուռի որմնանկարներից
File:Lublin, Brama Grodzka2.JPG|Քաղաքային դարպասը
File:Lublin, Rynek Kiermasz 2008-02-08.jpg|Փողոցային տոնավաճառ Հին քաղաքում
File:Krakowskie Przedmieście w Lublinie, obchody 440-lecia Unii Lubelskiej.jpg|Լյուբլինյան միության 440-ամյակի տոնակատարության տեսարան 
File:Arena Lublin podczas XI Lubelskiego Festiwalu Nauki 08.jpg|Մարզադաշտը
File:Lublin wrotkow zalew zemborzycki 2009.jpg|Zemborzyce լիճը
File:Lublin, Poland - Rynek - Market Square - panoramio (1).jpg|Պատմության հուշարձան համարվող շենքեր
File:Piaski lubelskie obwodnica 02.jpg|Քաղաքի շրջանաձև ավտոմայրուղու մի հատվածը
File:Nowy Ratusz, Lublin.jpg|Նոր քաղաքապետարանը
|Նորարարության և առաջավոր տեխնոլոգիայի կենտրոնը
File:Wieża nadajnika Radia "Lublin".jpg|Ռադիոհեռուստատեսային աշտարակը
File:Solaris trolleybus, Plac Łokietka, Lublin, Poland 01.jpg|Տեսարան քաղաքի կենտրոնից
File:Lublin Airport 2013-01-09 10.JPG|Օդանավակայանը


## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* 

## Արտաքին հղումներ
*Lublin official website (in Polish)  (in English) 
*Official site Lublin the City of Inspiration (English version)
*Lublin Municipality official website (in Polish)  (in English)
* Люблин 
* Люблин 
*  Полюбить Люблин

Կատեգորիա:1317 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Կատեգորիա:Լեհաստանի քաղաքներ