Ֆրանկֆուրտի արվեստի գործերի գողություն (1994)

**Ֆրանկֆուրտի արվեստի գործերի գողություն**, կատարվել է 1994 թվականին Ֆրանկֆուրտի Շիրն պատկերասրահից գողացել են երեք հայտնի նկարներ։ Երկու գող և մեկ վաճառական բռնվել և դատապարտվել են ազատազրկման, սակայն գողությունը պատվիրած անձինք երբեք պատասխանատվության չեն ենթարկվել։ Արվեստի գողության այս դեպքը եզակի է նրանով, որ նկարները վերադարձվել են գողության հետևում կանգնած անձանցից դրանք հետ գնելու միջոցով, ինչը մեծ շահույթ է բերել Թեյթ պատկերասրահին, որը երկու նկարների սեփականատերն է։

## Գողությունը և «Ստևոյի» գործով անհաջող դատական հետապնդում
[աջից|մինի|200x200փքս|''[Լույս և գույն (Գյոթեի տեսություն) - Առավոտը ջրհեղեղից հետո - Մովսեսը գրում է Ծննդոց գիրքը|«Լույս և գույն (Գյոթեի տեսություն)»՝* [[Ուիլյամ Թըրներ|Ուիլյամ. Թըրներ]], 1843.]]
Գողությունը տեղի է ունեցել 1994 թվականի հուլիսի 28-ին Ֆրանկֆուրտի Շիրն պատկերասրահում։ Գիշերը գողերը փակվել են թանգարանի ներսում, ապա ծեծել անվտանգության աշխատակցին։ Գողացված նկարներն էին՝ *«Լույս և գույն (Գյոթեի տեսություն) - «Ջրհեղեղից հետո առավոտը» - «Մովսեսը գրում է Ծննդոց գիրքը»* և *«Ստվեր և խավար»*՝ [[Ուիլյամ Թըրներ|Ուիլյամ. Թըրների]] շարքը, որը վարձակալվել է [[Լոնդոն]]ի [[Թեյթ բրիտանական պատկերասրահ|Թեյթ պատկերասրահից]], և [[Կասպար Դավիդ Ֆրիդրիխ]]ի *«Նեբելշվադեն»* նկարը՝ վարձակալված [[Համբուրգի պատկերասրահ|Համբուրգի]] պատկերասրահից։ Գողերից երկուսը և մեկ վաճառական արագ ձերբակալվել են, բայց նրանք հրաժարվել են բացահայտել նկարների գտնվելու վայրը և գողությունը պատվիրած անձանց ինքնությունը։ 1999 թվականին նրանք դատապարտվել են մինչև 11 տարվա ազատազրկման։ Նրանց ներկայացրել է փաստաբան Էդգար Լիբրուքսը, որը նախկինում պաշտպանել էր մի քանի մաֆիայի գործիչների։ Ոստիկանությունը չի կարողացել վերադարձնել նկարները։ Ապահովագրական ընկերությունները նկարների սեփականատերերին վճարել է մոտ 40 միլիոն [[եվրո]]։

Կենտրոնական կասկածյալը՝ Ֆրանկֆուրտում գտնվող [[Սերբիա և Չեռնոգորիա|Հարավսլավական]] մաֆիայի խոշոր դեմք էր, որը հայտնի էր «Ստևո» մականվամբ, փորձել է նկարները վաճառել [[Մարբելյա|Մարբելլայի]] հանցագործ աշխարհի մի անձի։ Նրանք չեն կարողացել համաձայնության գալ գնի շուրջ, և 1995 թվականին բանակցություններին միացել են գերմանական ոստիկանության գաղտնի գործակալները։ Կնքվել է նկարների գնման նոր գործարք, սակայն այն խափանվել է վերջին րոպեին, երբ Ստևոյի բանակցողը պահանջել է կրկնապատկել կանխավճարը։ Ստևոն ձերբակալվել է, սակայն ապացույցները համարվել են անբավարար մեղադրանք առաջադրելու համար։ Նրան ներկայացրել է Էդգար Լիբրուքսը։ Այնուհետև գերմանացի դատախազները գրեթե հրաժարվել են գործից։

== Կոբալտ գործողություն ==
Թեյթը 24 միլիոն ֆունտ ստեռլինգ էր ստացել [[Lloyd's of London|Լոնդոնի Lloyd's-ի]] տարբեր ապահովագրական ընկերություններից, այդ թվում՝ Hiscox-ից և Լոնդոնում գործող այլ ապահովագրական ընկերություններից՝ որպես գողության պահանջի փոխհատուցում՝ աշխատանքները հետ գնելու հնարավորությամբ, եթե դրանք երբևէ վերականգնվեն։  [[Ուիլյամ Թըրներ|Թըրների կտակի]] պայմանների համաձայն՝ Թեյթին թույլատրված չէր վաճառել աշխատանքները և, հետևաբար, չէր կարող ապահովագրական գումարը օգտագործել այլ նպատակներով։

1998 թվականին Թեյթ պատկերասրահը 8 միլիոն [[ֆունտ ստեռլինգ]] վերադարձրել է տարբեր ապահովագրական ընկերությունների՝ ապահովելու համար այն, որ Թեյթը կպահպանի նկարների սեփականության իրավունքը, եթե դրանք երբևէ հայտնվեն։

Թեյթի տնօրեն սըր Նիկոլաս Սերոտան, իր վերահսկիչ խորհրդից և արդարադատության պաշտոնյաներից կանաչ լույս ստանալուց հետո, սկսել է գաղտնի ծրագիր՝ նկարները հետ գնելու համար, որը հայտնի էր որպես «Կոբալտ գործողություն»։ [[Սքոթլանդ Յարդ]]ի գաղտնի գործակալը կապ է հաստատել Էդգար Լիբրուքսի հետ, և 1999 թվականի վերջին փաստաբանը սկսել է բանակցություններ վարել մաֆիայի հետ Թեյթի անունից։ Երկու կողմերը համաձայնության են եկել յուրաքանչյուր նկարի համար 5 միլիոն [[գերմանական մարկ]]ի գնման գնի շուրջ։ Ստևոն կրկին բարձրացրել է պահանջվող կանխավճարը 1 միլիոն մարկից մինչև 2 միլիոն մարկ, և Լիբրուքսը անձնական վարկ է վերցրել այս վճարումը ծածկելու համար։ Առաջին նկարի գործարքը կայացել է, Լիբրուքսը Թեյթից ստացել է մոտ 750,000 մարկ որպես փոխհատուցում, և «*Ստվեր և խավար*» նկարը վերադարձել է Լոնդոն 2000 թվականի հուլիսին։ Լիբրուքսը մերժել է 1 միլիոն մարկի առաջարկը՝ գողության հետևում կանգնած անձանց մասին տեղեկատվության դիմաց՝ համարելով այն «անպարկեշտ»։  Հետագա բանակցությունները դադարեցվել են. Ստևոն, ըստ երևույթին, կորցրել էր հետաքրքրությունը։

2002 թվականի աշնանը երկու տղամարդ կապ են հաստատել Լիբրուքսի հետ. նրանք նշել են, որ իրենց մոտ են գտնվում մնացած երկու նկարները և պատրաստ են վաճառել դրանք: Պարզվում է, որ Ստևոն նկարները պահել էր նրանց մոտ, և հնարավոր է, որ նրանք այժմ գործում էին իրենց անունից՝ փորձելով խաբել Ստևոյին: Այնուհետև Թեյթ պատկերասրահը գնել է Թըրների մնացած նկարը 2 միլիոն [[եվրո]]յով. այն վերադարձվել է Լոնդոն մոտավորապես 2002 թվականի Սուրբ Ծննդյան տոներին: Երկու տղամարդիկ վեցամսյա արձակուրդ են անցկացրել [[Կուբա]]յում:
[[Պատկեր:Caspar_David_Friedrich_-_Nebelschwaden_(Hamburger_Kunsthalle).jpg|աջից|մինի|200x200փքս|*Նեբելշվադեն* [[Կասպար Դավիդ Ֆրիդրիխ]], 1820]]
Հաշվի առնելով, որ Թեյթ պատկերասրահը ապահովագրողներից ստացել է ավելի շատ գումար, քան վճարել է գողերին, այն զգալի շահույթ է ստացել։ Արձագանքելով գործի վերաբերյալ BBC-ի վավերագրական ֆիլմին, Թեյթ պատկերասրահի պաշտոնյաները պնդել են, որ բոլոր վճարումները նախապես հաստատվել են գերմանական և բրիտանական իշխանությունների հետ, և միլիոնավոր դոլարները հանցագործներին չեն վճարվել որպես փրկագին, այլ «նկարների վերադարձին հանգեցրած տեղեկատվության» համար։ Սենդի Նեյրնը, որն այն ժամանակ Թեյթի ծրագրերի տնօրենն է եղել, 8 տարի գաղտնի բանակցություններ է վարել Թեյթի անունից՝ երկու նկարները վերադարձնելու համար։ Նրա փորձը նկարագրված է նրա 2011 թվականի *«Արվեստի գողությունը և գողացված նկարիչների գործը»'' գրքում։

## Ֆրիդրիխի նկարի վերականգնում
2003 թվականին Լիբրուկսը կապ է հաստատել Համբուրգի Կունստհալեի հետ և առաջարկել է իր ծառայությունները։  Համբուրգի Կունստհալեն լիազորել է Լիբրուկսին վերադարձնել Ֆրիդրիխի նկարը։ Երբ երկու տղամարդիկ վերադարձել են Կուբայում իրենց արձակուրդից, Լիբրուկսը կարողացել է իջեցնել գինը սկզբնական 1.5 միլիոն եվրոյից մինչև 250,000 եվրո։ Վստահ լինելով, որ հետագայում փոխհատուցում կստանա, փաստաբանը վճարել է իր սեփական գումարից և 2003 թվականի օգոստոսին նկարը վերադարձրել է Kunsthalle-ին։ Երկու տղամարդիկ մեկնել են Բրազիլիա։ Կունստհալեն իր ապահովագրողից ստացել էր 1.9 միլիոն եվրո՝ գողության համար փոխհատուցում ստանալու համար. այս գումարը պետք է վերադարձվեր նկարը վերադարձնելուց հետո։ Կունստհալեն հրաժարվել է փոխհատուցել Լիբրուկսին՝ մեղադրելով նրան, որ նա հնարավոր է համագործակցել է գողերի հետ։ Լիբրուկսը, հղում անելով Կունստհալեի հետ գրավոր պայմանագրին, 2005 թվականին դատի է տվել և հաղթել է 2006 թվականի հունիսին՝ ստանալով 250,000 եվրո գումարած 20,000 եվրո վճար։

## Գրականություն
* 
* 
* 

## Տեսագրություն
* 

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին գղումներ
* Tate Gallery response to BBC documentary, 5 November 2005
* Press release by the Tate Gallery, announcing use of part of the proceeds for Turner studies, March 2005
* Press release by the Tate Gallery upon recovery of the paintings, December 2002

Կատեգորիա:Հանցագործություններ արվեստի ոլորտում