Լյուիս Հայն

**Լյուիս Հայն** (, ), ամերիկացի լուսանկարիչ և սոցիոլոգ, վավերագրական լուսանկարչության վարպետ։

## Կենսագրություն
Լյուիս Հայնը ծնվել է Վիսկոնսին նահանգի Օշկոշ քաղաքում։ Այն բանից հետո, երբ հայրը մահացել է դժբախտ պատահարից, տղան երկար ժամեր աշխատել է գործարանում և խնայել իր գումարը քոլեջի կրթության համար՝ անմիջականորեն ճանաչելով և բացահայտելով այն, ինչն ավելի ուշ սկսել է լուսանկարել։ Նա սովորել է հայրենի քաղաքի դպրոցում, ապա Չիկագոյի և Նյու Յորքի համալսարաններում, որտեղ և ստացել է մագիստրոսի աստիճան։

1901 թվականին Հայնը սկսել է դասավանդել Նյու Յորքի էթիկական մշակույթի դպրոցում։ Երկու տարի անց նա ձեռք է բերել ֆոտոխցիկ և ատրճանակ՝ մագնեզիումի բռնկման համար։ Փորձերի և սխալների ճանապարհով սովորել է տիրապետել իր գործիքներին և լուսանկարներ անել, որոնք պետք է ցուցադրեին դպրոցական կյանքը։

20-րդ դարի սկզբին Լյուիս Հայնն աշխատել է որպես սոցիոլոգիայի ուսուցիչ Նյու Յորքի հրեական-սլավոնական գետտոյում։ Նա սկսել է լուսանկարել 1905 թվականին։ Նրա առաջին լուսանկարները պատմում էին ներգաղթյալների ճակատագրի մասին, որոնք անընդհատ գաղթում էին դեպի ԱՄՆ, ցույց էին տալիս նրանց աղքատությունը, շփոթվածությունը, և ավելի լավ ապագայի հանդեպ ունեցած անհագ հույսը եթե ոչ իրենց, ապա գոնե իրենց երեխաների համար։ Նրա աշխատանքները տոգորված էին հումանիստական պաթոսով, և սոցիալական օրենսդրության շուտափույթ իրականացման համար պայքարող նոր պարբերագրերը սիրով տպում էին դրանք։ Հաջողությամբ ոգեշնչված՝ Հայնը հեռացել է դպրոցից և դարձել պրոֆեսիոնալ լուսանկարիչ։
thumb|180px|left|Թմբուկի մոտ կանգնած փոքրիկ երեխա, 1876 թ.

1908 թվականին Լյուիս Հայնը դարձել է ԱՄՆ-ի Մանկական աշխատանքի ազգային կոմիտեի (National Child Labor Committee) հաստիքային լուսանկարիչ, որը սկսել է ԱՄՆ-ի պատմության մեջ առաջին արշավը արտադրության մեջ երեխաների շահագործման դեմ։ Գրեթե 10 տարի նա շրջել է ԱՄՆ-ի ամբողջ տարածքով՝ ատլանտյանից մինչև խաղաղօվկիանոսյան ափ։ Տարբեր պատրվակներով՝ ձևանալով ապահովագրական գործակալ, վաճառող, քարոզիչ կամ ծայրահեղ դեպքում՝ որպես արդյունաբերական լուսանկարիչ, նա ներթափանցել է գործարաններ և ֆաբրիկաներ, որտեղ օգտագործվում էր մանկական աշխատանքը։ Հայնը լուսանկարել է մանկահասակ աշխատողներին. հանքափորների, ջուլհակների, նավահանգստային բեռնակիրների, հնոցապանների, բատրակների, աղբահավաքների։ Հայտնի «Տեսիլք» լուսանկարը, որտեղ ներկայացված է ջուլհակի դազգահից դեպի ֆաբրիկայի պատուհանը շրջված փոքրիկ աղջիկ, դարձել է մանկական աշխատանքի դեմ պայքարի խորհրդանիշ։ Այս ժամանակաշրջանի իր լուսանկարները լուսանկարիչը հակիրճ անվանել է «կորած սերնդի պատկերասրահ»։

1918-ին Հայնը մտել է Կարմիր խաչ, որից հետո նա ուղարկվել է Ֆրանսիա, որտեղից մեկնել է Իտալիա, ապա՝ Հունաստան։ Նյու Յորք նա վերադարձել է արդեն 1919 թվականին։ 1920-1930-ականներին Հայնը շարունակում էր լուսավորել Ամերիկայի աշխատավորների կյանքը։ Այս ժամանակի ամենահայտնի աշխատանքներից է լուսանկարների շարքը, որը նվիրված է Նյու Յորքի 102-հարկանի Էմփայր Սթեյթ Բիլդինգ երկնաքերի կառուցմանը։ Զբաղվելով կիսակառույց երկնաքերի նկարահանումներով՝ նա իր վրա է վերցրել բոլոր ռիսկերն ու ողջ պատասխանատվությունը։ Առավել որակյալ ու յուրահատուկ լուսանկարներ ստանալու համար Հայնը ստիպված է եղել նկարահանել կողովից, որը հատուկ նրա համար են նախագծել։ Ընդ որում այդ զամբյուղը գտնվում էր ավելի քան 304 մետր բարձրության վրա և կախված էր Հինգերորդ պողոտայի վրա։ Այս աշխատանքներն այլևս չեն արտացոլում աշխատանքային դասի ծանր վիճակը, դրանք ավելի շուտ ողողված են ամերիկյան շինարարների նվաճումների հանդեպ հպարտությամբ։ Լուսանկարիչն ավելի շատ ուշադրություն է սկսել հատկացնել կադրի կառուցվածքի և հորինվածքի վրա։

Նրա կյանքի վերջին տարիները լի էին մասնագիտական պայքարով՝ պետական և կորպորատիվ հովանավորության կորստի պատճառով։ Նա մահացել է 1940 թվականի նոյեմբերի 3-ին Նյու Յորքի Դոբբս-Ֆերի հիվանդանոցում վիրահատությունից հետո։ Լյուիս Հայնը 66 տարեկան էր։

## Պատկերասրահ

Պատկեր: Midnight_at_the_glassworks2b.jpg|Մանկական աշխատանք Ինդիանայի ապակու գործարանում, 1908 թ. 
Պատկեր: AddieCard05282vLewisHine.jpg|Ադդի Քարդ, 12 տարեկան: Բամբակի գործարան, 1910 թ.
Պատկեր: Lewis_Hine,_Soldier_Thrown_in_Air,_1917,_NGA_92317.jpg|Օդ նետված զինվոր, 1917 թ., Արվեստի ազգային պատկերասրահ
Պատկեր: Lewis Hine Power house mechanic working on steam pump.jpg|Շոգեպոմպով աշխատող մեխանիկ, 1920 թ.
Պատկեր: Old_timer_structural_worker2.jpg|Էմփայր Սթեյթ Բիլդինգի աշխատողը 1931 թվականին


## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Sampsell-Willmann K. Lewis Hine as social critic. Jackson: University Press of Mississippi, 2009

## Արտաքին հղումներ
* Լուսանկարի պատմություն. սոցիալիդեալիստը ֆոտոխցիկով՝ Լյուիս Հայն 
* Լյուիս Հայնի լուսանկարները ԱՄՆ Կոնգրեսի գրադարանից

Կատեգորիա:Ամերիկացի արվեստագետներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի լուսանկարիչներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի սոցիոլոգներ
Կատեգորիա:Կոլումբիայի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Նյու Յորքի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Չիկագոյի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Ֆոտոլրագրողներ