Վլադիմիր Ֆիլատ

**Վլադիմիր (Վլադ) Վասիլևիչ Ֆիլատ** (, ), մոլդովացի պետական և քաղաքական գործիչ։ 2009 թվականի սեպտեմբերի 25-ից մինչև 2013 թվականի ապրիլի 25-ը Մոլդովայի Հանրապետության վարչապետ։ 2010 թականի դեկտեմբերի 28-ից դեկտեմբերի 30-ը Մոլդովայի Հանրապետության նախագահի պաշտոնակատար: 2007 թվականի դեկտեմբերի 8-ից մինչև 2015 թվականի հոկտեմբերի 15-ը Մոլդովայի լիբերալ-դեմոկրատական կուսակցության առաջնորդ։

## Կենսագրություն
Վլադիմիր Ֆիլատը ծնվել է 1969 թվականի մայիսի 6-ին Մոլդովական ԽՍՀ Կոտովսկի շրջանի Լապուշնա գյուղում՝ Մարիա և Վասիլի Ֆիլատների ընտանիքում։ 1986 թվականին ավարտել է հայրենի գյուղի միջնակարգ դպրոցը: 1987 թվականին զորակոչվել է խորհրդային բանակ, ծառայել Սիմֆերոպոլում և Սևաստոպոլում:

1990 թվականին ավարտել է Քիշնևի կոոպերատիվ քոլեջը։ 1994 թվականին ավատել է Ալեքսանդրու Իոան Կուզայի անվան համալսարանի (Ռումինիա) իրավաբանական ֆակուլտետը, ստացել է իրավունքի լիցենզիատի աստիճան։

1994 թվականին հիմնադրել է «Ռոմոլդթրեյդինգ» ընկերությունը, որը զբաղվել է թղթի և ծխախոտի առևտրով և դարձել հիմնադրած ընկերության գլխավոր տնօրենը: 1997-1998 թվականներին զբաղեցրել է «Դոսիֆեյ» առևտրային ընկերության (հրատարակչական բիզնես) վարչական խորհրդի նախագահի պաշտոնը։

### Քաղաքական գործունեություն
1997 թվականին Վլադիմիր Ֆիլատը դարձել է Մոլդովայի դեմոկրատական կուսակցության անդամ։ 1998 թվականին նշանակվել է Մոլդովայի Հանրապետության տնտեսության նախարարության մասնավորեցման և պետական գույքի կառավարման վարչության գլխավոր տնօրեն: 1999 թվականին նշանակվել է կառավարության սեփականաշնորհման դեպարտամենտի տնօրեն, այնուհետև Մոլդովայի Հանրապետության պետական նախարար։ Մտել է Իոն Ստուրզայի ղեկավարության տակ գտնվող ժողովրդավարության և բարեփոխումների դաշինքի կառավարության կազմի մեջ։ 1999 թվականի նոյեմբերին կառավարությունը հրաժարական է տվել։

2000 թվականին ընտրվել է դեմոկրատական կուսակցության փոխնախագահ: 2001 թվականի արտահերթ խորհրդարանական ընտրություններում հանդես է եկել Մոլդովայի դեմոկրատական կուսակցության ընտրական ցուցակի 10-րդ համարի ներքո։ Կուսակցությունը ստացել է ընտրողների ձայների 5,02%-ը և չի հաղթահարել ընտրական 6%-ի շեմը: 2005 թվականին կրկին առաջադրվել է Մոլդովայի Հանրապետության խորհրդարանում, այս անգամ պատգամավոր է դարձել «Ժողովրդավարական Մոլդովա» դաշինքի ցուցակով՝ Քիշնևի գլխավոր պրիմար (քաղաքապետ) Սերաֆիմ Ուրեկյանի ղեկավարությամբ։ 2005-2009 թվականներին  Մոլդովայի Հանրապետության խորհրդարանի պատգամավոր, ազգային անվտանգության, պաշտպանության և հասարակական կարգի խորհրդարանական հանձնաժողովի փոխնախագահ:

2007 թվականին Վլադիմիր Ֆիլատը Մոլդովայի Դեմոկրատական կուսակցությունից առաջադրվել է Քիշնևի գլխավոր պրիմարի պաշտոնում։ Ընտրությունների առաջին փուլում հավաքել է ձայների 8,30% -ը և չի անցել երկրորդ փուլ: 2007 թվականի սեպտեմբերի 15-ին՝ ընտրություններից անմիջապես հետո, Վլադիմիր Ֆիլատը դուրս է եկել Մոլդովայի Դեմոկրատական կուսակցությունից։ 2007 թվականի հոկտեմբերի 8-ին Ֆիլատի գլխավորած նախաձեռնող խումբը ներկայացրել է նոր քաղաքական նախագիծ՝ լիբերալ-դեմոկրատական գաղափարախոսությամբ։ Նոր կուսակցությունը հանդես է գալիս որպես ընդդիմություն Մոլդովայի Հանրապետության կոմունիստների կուսակցության, Քրիստոնեա-դեմոկրատական ժողովրդական կուսակցության և Մոլդովայի դեմոկրատական կուսակցության նկատմամբ: 2007 թվականի դեկտեմբերի 8-ին Մոլդովայի լիբերալ-դեմոկրատական կուսակցության առաջին համագումարում Վլադիմիր Ֆիլատն ընտրվել է կուսակցության նախագահ։

2009 թվականի ապրիլին կայացած խորհրդարանական ընտրություններում Վլադիմիր Ֆիլատը գլխավորել է լիբերալ-դեմոկրատական կուսակցության ընտրական ցուցակը։ Կուսակցությունը ստացել է ընտրողների 12,43%-ի ձայները, և Ֆիլատը կրկին դարձել է խորհրդարանի պատգամավոր և գլխավորել է լիբերալ-դեմոկրատական կուսակցության խորհրդարանական խմբակցությունը: 2009 թվականի հուլիսի արտահերթ խորհրդարանական ընտրություններում Ֆիլատը կրկին ընտրվել է լիբերալ-դեմոկրատական կուսակցության պատգամավոր՝ ստանալով ընտրողների 16,57% ձայն։

2009 թվականի օգոստոսի 8-ին՝ ընտրություններից հետո, խորհրդարան անցած չորս կուսակցությունների առաջնորդները՝ Միխայ Գիմպուն, Մարիան Լուպուն, Սերաֆիմ Ուրեկյանը և Վլադիմիր Ֆիլատը ստորագրել են հռչակագիր «Հանուն եվրոպական ինտեգրացիայի» դաշինքի ստեղծման մասին։ Դաշինքի կողմից Վլադիմիր Ֆիլատը դառնում է Մոլդովայի Հանրապետության վարչապետի պաշտոնի թեկնածու:

### Մոլդովայի Հանրապետության վարչապետ
2009 թվականի սեպտեմբերի 17-ին Մոլդովայի Հանրապետության Սահմանադրական դատարանը հաստատեց Միխայ Գիմպուի՝ Մոլդովայի Հանրապետության խորհրդարանի նախագահի և նախագահի պաշտոնակատարի պաշտոնում ընտրվելու օրինականությունը, ինչը նրան տվել է խորհրդարանին վարչապետի թեկնածություն առաջադրելու իրավունք։ Նույն օրը Միխայ Գիմպուն Վլադիմիր Ֆիլատին առաջադրել է երկրի վարչապետի պաշտոնում:

2009 թվականի սեպտեմբերի 24-ին Մոլդովայի Հանրապետության խորհրդարանը հաստատել է Վլադիմիր Ֆիլատին վարչապետի պաշտոնում՝ 53 ձայնով «Եվրոպական ինտեգրացիայի դաշինքի» պատգամավորների կողմից։ 2009 թվականի սեպտեմբերի 25-ի նախագահի պաշտոնակատար Միխայ Գիմպուի № 4-V հրամանագրով Ֆիլատը պաշտոնապես նշանակվել է Մոլդովայի Հանրապետության վարչապետ։

2010 թվականի դեկտեմբերի 28-30-ը ժամանակավորապես կատարել է Մոլդովայի Հանրապետության նախագահի պարտականությունները: 2011 թվականի հունվարի 14-ին նախագահի պաշտոնակատար Մարիան Լուպուի № 5-VI հրամանագրով Վլադիմիր Ֆիլատը կրկին հաստատվել է վարչապետի պաշտոնում։

2013 թվականի մարտի 5-ին Մոլդովայի Հանրապետության խորհրդարանը Վլադիմիր Ֆիլատի ղեկավարությամբ անվստահություն քվե է հայտնել կառավարությանը։ Կառավարության հրաժարականի օգտին քվեարկել է 54 պատգամավոր, 34-ը Մոլդովայի Հանրապետության կոմունիստների կուսակցությունից, 15-ը Մոլդովայի Դեմոկրատական կուսակցությունից, 3-ը՝ Մոլդովայի Հանրապետության սոցիալիստների կուսակցությունից և 2 անկախ պատգամավորից:

2013 թվականի մարտի 8-ին Մոլդովայի Հանրապետության նախագահ Նիկոլաե Տիմոֆտին ընդունել է Վլադ Ֆիլատի կառավարության հրաժարականը։ 2013 թվականի ապրիլի 11-ին նախագահ Նիկոլաե Տիմոֆտին Ֆիլատին կրկին հանձնարարել է կառավարություն կազմել։ Այնուամենայնիվ, 2013 թվականի ապրիլի 22-ին Մոլդովայի Հանրապետության Սահմանադրական դատարանը Վլադիմիր Ֆիլատի նշանակումը որպես վարչապետ և պաշտոնավարումը որպես վարչապետի պաշտոնակատար ճանաչել է հակասահմանադրական և պարտավորեցրել է նախագահին նշանակել վարչապետի պաշտոնակատար։ 2013 թվականի ապրիլի 23-ին նախագահ Նիկոլաե Տիմոֆտին հրամանագիր է ստորագրել Յուրի Լյանկային վարչապետի պաշտոնակատար նշանակելու մասին։ 2013 թվականի ապրիլի 25-ին հրամանագիրն ուժի մեջ է մտել։

## Ֆիլատի առաջին կառավարում

## Ֆիլատի երկրորդ կառավարում

## Քրեական հետապնդում
2015 թվականի հոկտեմբերի 15-ին Մոլդովայի Հանրապետության խորհրդարանի 79 պատգամավորների ձայներով Վլադիմիր Ֆիլատը զրկվել է պատգամավորական անձեռնմխելիությունից։ Միևնույն ժամանակ Ֆիլատը հրաժարական է տվել լիբերալ-դեմոկրատական կուսակցության նախագահի պաշտոնից, ինչից հետո Ազգային հակակոռուպցիոն կենտրոն երեք օրով ձերբակալել է Ֆիլատին խորհրդարանի շենքում: Մեղադրվել է կոռուպցիոն գործողությունների և Մոլդովայի բանկային համակարգից գումարներ հանելու մեջ։

2016 թվականի հունիսի 27-ին Քիշնևի դատարանը Ֆիլատին մեղավոր է ճանաչել Մոլդովայի բանկային համակարգից գումար գողանալու հանցակցության մեջ և դատապարտել է 9 տարվա ազատազրկման։

Մոլդովայում իշխանությունը չարաշահելու համար 9 տարվա ազատազրկում ստանալուց հետո, Ֆիլատի որդին՝ Լուկա Ֆիլատը, մեկնել է Լոնդոն՝ սովորելու: 2019 թվականին Լոնդոնի մագիստրատական դատարանը Մոլդովայի նախկին վարչապետի որդուց բռնագանձել է 466 300 ֆունտ ստեռլինգ (ավելի քան 600 հազար դոլար), քանի որ այդ միջոցների աղբյուրը եղել է հոր հանցավոր գործունեությունը Մոլդովայում։

2019 թվականի դեկտեմբերի 3-ին Վլադիմիր Ֆիլատը վաղաժամկետ ազատ է արձակվել բանտից։

## Մրցանակներ
* Հանրապետության շքանշան (Մոլդովայի Հանրապետություն, 2013), 2016 թվականի հունիսի 27-ի դատարանի որոշմամբ զրկվել է պարգևից։
* Նախագահական շքանշան «Փայլ» (Վրաստան, 2013)։
* «Հավատարիմ ծառայության համար» շքանշանի Մեծ Խաչ (Ռումինիա, 2014)։

## Ընտանիք
* Հայր՝ Վասիլի Ֆիլատ:
* Մայր՝ Մարիա Ֆիլատ։
* Եղբայր՝ Իոն Ֆիլատ։
* Քույրեր՝ Ալլա և Վալենտինա Ֆիլատներ։ 
* Առաջին կին՝ Սանդա Ֆիլատ։ 2012 թվականի օգոստոսին զույգը բաժանվել է։ 
** Որդին՝ Լուկա (ծնվ. 1995) և դուստր՝ Յուստինա (ծնվ. 1999)։
* Երկրորդ կին՝ Անժելա Գոնցա։ 2013 թվականի դեկտեմբերին ամուսնացել են։ 
** Դուստր՝ Եկատերինա (ծնվ. 2014)։

## Պատկերասրահ

Պատկեր:Chisinau riot 2009-04-07 18.jpg|Վլադիմիր Ֆիլատ, 2009 թվականի ապրիլի 7-ի ցույցեր
Պատկեր:Filat and Van Rompuy.jpg|Վլադիմիր Ֆիլատ և Հերման Վան Ռոմպեյ
Պատկեր:Flickr - europeanpeoplesparty - EPP Summit September 2010 (153).jpg|Վլադիմիր Ֆիլատ և Միխայիլ Սաակաշվիլի
Պատկեր:Flickr - europeanpeoplesparty - EPP Summit September 2010 (69).jpg|Վլադիմիր Ֆիլատ և Տրայան Բեսեսկու
Պատկեր:EPP Summit March 2011 Tymoshenko.jpg|Վլադիմիր Ֆիլատ և Յուլիա Տիմոշենկո}}
Պատկեր:Flickr - europeanpeoplesparty - EPP Summit September 2010 (23).jpg|Владимир Филат и Валдис Домбровскис
Պատկեր:Flickr - europeanpeoplesparty - EPP summit 494.jpg|Սալի Բերիշա, Նիկոլա Գրուևսկի և Վլադիմիր Ֆիլատ
Պատկեր:Flickr - europeanpeoplesparty - EPP Summit December 2010 (67).jpg|Վլադիմիր Ֆիլատ, Եվրոպական ժողովրդական կուսակցության գագաթնաժողով, 2010 թվականի դեկտեմբեր
Պատկեր:EPP Summit March 2011 (31).jpg|Վլադիմիր Ֆիլատ, Եվրոպական ժողովրդական կուսակցության գագաթնաժողով, 2011 թվականի մարտ


## Ծանոթագրություններ

 
Կատեգորիա:21-րդ դարի քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Ալեքսանդրու Յոհան Կուզայի անվան համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Խորհրդային ռազմական գործիչներ
Կատեգորիա:Մոլդովայի նախագահներ
Կատեգորիա:Մոլդովայի վարչապետներ
Կատեգորիա:Մոլդովայի քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Մոլդովացի իրավաբաններ