Սպիտակ ժանիք (վեպ)

«**Սպիտակ ժանիք**» (), Ջեկ Լոնդոնի արկածային վեպը, որի գլխավոր հերոսն է հանդիսանում Սպիտակ Ժանիք մականունով գայլը։ Ստեղծագործությունը առաջին անգամ հրատարակվել է «The Outing Magazine» ամսագրի մի քանի համարներում՝ 1906 թվականի մայիսից մինչև հոկտեմբեր ամիսները։ Գրքում պատմվում է 19-րդ դարի վերջերին Ալյասկայի Ոսկե տենդի ժամանակներում ընտելացված գայլի ճակատագրի մասին։ Ընդ որում, ստեղծագործության մեծ մասը ցույց է տրված կենդանու աչքերով, և, մասնավորապես, Սպիտակ Ժանիքի։ Վեպում նկարագրվում է մարդու և կենդանիների միջև տարբեր վարքի և փոխհարաբերությունների մասին՝ բարի և չար։ Այս ամենը նաև իրականություն էր այն ունի մեծ պատմություն որը տեղի էր ունեցել մի փոքրիկ գյուղում։Երբ արդեն Ջոնը մահանալիս է լինում կանչում էր իր գայլին և ասում ԵՒ գայլը այդ նախադասությունը լսելուց հետո զարմանալիորեն լաց է լինում

## Սյուժե
Սպիտակ Ժանիքի հայրը գայլ էր, իսկ մայրը՝ Կիչին, կիսով չափ գայլ, կիսով չափ շուն։ Նա ծնվել է Հյուսիսային Ծայրամասում և միակ ողջ մնացածն էր ծնվածներից։ Հյուսիսում հաճախ ստիպված էին լինում քաղցած մնալ և դա էլ նրա քույրերի և եղբայրների մահվան պատճառն էր։ Հայրը՝ միաչքանի գայլը, շուտով զոհվում է լուսանի հետ անհավասար մարտում։ Գայլուկը և մայրը մնում են միայնակ։

Աշխարհը լի է անակնկալներով և դեպի ակունքն ընկած ճանապարհին գայլուկը հանդիպում իրեն անհայտ արարածներին՝ մարդկանց։ Պարզվում է նա տեր ունի՝ Մոխրագույն Կուղբը։ Մոխրագույն Կուղբը նորից դառնում է Կիչիի տերը։ Նրան է այժմ պատկանում նաև գայլուկը, որին նա տալիս է Սպիտակ Ժանիք անունը։ Սպիտակ Ժանիքին դժվար է հարմարվել հնդկացիների բնակատեղում նոր կյանքին՝ նա ստիպված է անդադար պաշտպանվել շների հարձակումներից, ստիպված է խստորեն հետևել մարդկանց կանոններին, որոնց նա համարում է աստվածներ, հաճախ կոպիտ, երբեմն արդարացի։

Առաջացնելով իր եղբայրակիցների և մարդկանց մոտ միայն ատելություն և մշտապես հակամարտելով բոլորի հետ, Սպիտակ Ժանիքը զարգանում է արագ, բայց միակողմանի։ Բնակավայրի տեղափոխման ժամանակ Սպիտակ Ժանիքը փախչում է, բայց, մնալով մենակ, զգում է վախ և միայնություն։ Հալածվելով դրանցից, նա փնտրում և գտնում է հնդկացիներին։ Սպիտակ Ժանիքը դառնում է լծկան շուն։ Որոշ ժամանակ անց նրան դնում են լծվածքի գլխամասում, որը ավելի է ուժեղացնում նրա եղբայրակիցների ատելությունը դեպի նրան, որոնց նա ղեկավարում է կատաղի անդրդվելիությամբ։

Տքնաջան առխատանքը լծվածքում ավելի է ամրապնդում Սպիտակ Ժանիքի ուժերը և նրա մտավոր զարգացումը հասցնում է ավարտին։ Դեպի մարդուն նվիրվածությունը նրա համար դառնում է օրենք և ազատության մեջ ծնված գայլուկից առաջանում է շուն, որում շատ է գայլայինը, բայց և այնպես, նա շուն է այլ ոչ թե գայլ։ Մի անգամ՝ հարբեցնելով Մոխրագույն Կուղբին, Սիրունիկ Սմիթը նրանից գնում է Սպիտակ Ժանիքին և դաժանագույն հալածանքներով նրան ստիպում է հասկանալ թե ով է նրա նոր տերը։ Սպիտակ Ժանիքը ատում է այդ խելացնոր աստվածին, բայց ստիպված է հպատակվել նրան։

Սիրունիկ Սմիթը Սպիտակ Ժանիքին դարձնում է իրական պրոֆեսիոնալ մարտիկ և կազմակերպում է շնային մարտեր։ Բայց բուլդոգի հետ մարտը քիչ էր մնում Սպիտակ Ժանիքի համար դառնար ճակատագրական։ Բուլդոգը՝ կառչելով նրա կրծքավանդակից և սեղմելով ծնոտները, կախվում է նրանից, ատամներով աստիճանաբար դեպի վեր բարձրանալով և ուղղվելով դեպի կոկորդը։ Տեսնելով, որ մարտը պարտված է, Սիրունիկ Սմիթը, կորցնելով բանականության մնացորդները, սկսում է ծեծել Սպիտակ Ժանիքին և ոտքերով հարվածել նրան։ Շանը փրկում է մի բարձրահասակ, երիտասարդ տղամարդ՝ եկվոր ինժեներ Ուիդոն Սթոքի հանքերից։ Ատրճանակի փողի օգնությամբ բանալով բուլդոգի ծնոտները, նա Սպիտակ Ժանիքին ազատում է մրցակցի մահացու բռնվածքից։ Այնուհետև շանը փրկագնում է Սիրունիկ Սմիթից։

Սպիտակ Ժանիքը շուտով ուշքի է գալիս և նոր տիրոջը ցուցադրում է իր զայրույթը և ատելությունը։ Սակայն Սքոթին բավարարում է համբերություն շանը փաղաքշանթով վարժեցնելու և դա Սպիտակ Ժանիքի մոտ վերածնում է այն նույն զգացմունքները, որոնք նիրհել էին և կիսով չափ մարել էին նրա մոտ։ Այնուհետև նրա նոր տերը նրան տանում է Կալիֆորնիա։ Կալիֆորնիայում Սպիտակ Ժանիքը պետք է հարմարվի լիովին նոր պայմաններին և դա նրան հաջողվում է։ Կոլլի հովվաշունը, որն երկար ժամանակ զայրացնում էր նրան, վերջի վերջո դառնում է նրա ընկերուհին։

Սպիտակ Ժանիքը սկսում է սիրել Սքոթի երեխաներին, նրան դուր է գալիս նաև Ուիդոնի հայրը՝ դատավորը։ Դատավոր Սքոթին հաջողվում է Սպիտակ Ժանիքին պաշտպանել մի դատապարտյալի՝ անուղղելի հանցագործ Ջիմ Հոլլիի ոճիրից։ Սպիտակ Ժանիքը ատամներով բռնում է Հոլլին, բայց վերջինս շան վրա արձակում է երեք գնդակ։ Գոտեմարտի արդյունքում շան մոտ առաջանում է ետին թաթի և մի քանի կողերի կոտրվածք։ Երկարատև ապաքինումից հետո Սպիտակ Ժանիքից հանում են բոլոր փաթաթանները և նա, որորվելով, դուրս է գալիս արևոտ մարգագետին։ Եվ շուտով նրա և Կոլլիի մոտ հայտնվում են փոքրիկ, սիրասուն ձագուկներ։

## Էկրանավորում
Վեպը բազմաթիվ անգամներ էկրանավորվել է։ Ստեղծագործության առաջին էկրանավորումը հանդիսանում է 1946 թվականին ԽՍՀՄ-ում նկարահանված համանուն ֆիլմը։ Ֆիլմի ռեժիսորն է հանդիսանում Ալեկսանդր Զգուրիդին (նրա առաջին ռեժիսորական աշխատանքը), իսկ գլխավոր դերերում նկարահանվել են Օլեգ Ժակովը, Ելենա Իզմայլովան և Լև Սվերդլինը։ 1973 թվականին նկարահանվել է ֆրանս-իտալական «Սպիտակ Ժանիք» ֆիլմը, 1974 թվականին նրա շարունակությունը՝ «Սպիտակ Ժանիքի վերադարձը»։ 1991 թվականին այն նորից էկրանավորվում է, այս անգամ ԱՄՆ-ում՝ ռեժիսոր Ռենդլ Կլայզերի կողմից։ Գլխավոր դերերը կատարել են Իթան Հոուկը և Կլաուս Մարիա Բրանդաուերը։ Երեք տարի անց լույս է տեսնում ֆիլմի շարունակությունը՝ «Սպիտակ Ժանիք 2։ Լեգենդ սպիտակ գայլի մասին» անվանումով՝ ռեժիսոր Կեն Օլին։ Սակայն Ջեկ Լոնդոնի ստեղծագործության հետ այն փաստացի ոչ մի կապ չուներ։

## Գեղարվեստական առանձնահատկությունները
Որպես հերոսների շրջապատի նյութական արժեքներ են հանդես գալիս բնական բնապատկերները և լայնարձակ հյուսիսային տարածքները, անվերջանալի ճանապարհները, գայլերի ոհմակները, մերձակա բնակավայրերը և այլն։ Ընդ որում հեղինակի մոտ բնության օրենքները դաժան են, բայց արդարացի և դժբախտությունը գալիս է այն ժամանակ երբ մարդը նահանջում է այդ օրենքներից։ Ջեկ Լոնդոնը մանրամասն նկարագրում է Սպիտակ Ժանիքի հոգեբանությունը, վարքի դրդապատճառները և գործողությունները։ Գրողը ցույց է տալիս, որ կենդանի արարածի նկատմամբ բարի վերաբերմունքը և փաղաքշանքը նրան սովորեցնում են սիրո փոխարեն սիրով վարձատրել, իսկ երբ պահանջվի, նաև կյանքը։ Սպիտակ Ժանիքի համար սերը կյանքից թանկ էր։

## Բովանդակություն
Վեպը բաղկացած է հինգ մասերից և քսանհինգ գլուխներից։
### Մաս առաջին
* ***Գլուխ առաջին.*** Որսի հետևից
* ***Գլուխ երկրորդ.*** Էգ գայլը
* ***Գլուխ երրորդ.*** Քաղցի երգը

### Մաս երկրորդ
* ***Գլուխ առաջին.*** Ժանիքների գոտեմարտը
* ***Գլուխ երկրորդ.*** Որջը
* ***Գլուխ երրորդ.*** Գորշ ձագը
* ***Գլուխ չորրորդ.*** Աշխարհի պատը
* ***Գլուխ հինգերորդ.*** Որսի օրենքը

### Մաս երրորդ
* ***Գլուխ առաջին.*** Կրակ ստեղծողները
* ***Գլուխ երկրորդ.*** Ազատազրկություն
* ***Գլուխ երրորդ.*** Մեկուսացածը
* ***Գլուխ չորրորդ.*** Աստվածների հետևից
* ***Գլուխ հինգերորդ.*** Պայմանադրություն
* ***Գլուխ վեցերորդ.*** Քաղցը

### Մաս չորրորդ
* ***Գլուխ առաջին.*** Թշնամին
* ***Գլուխ երկրորդ.*** Խելագար աստվածը
* ***Գլուխ երրորդ.*** Ատելության թագավորություն
* ***Գլուխ չորրորդ.*** Անվրեպ մահ
* ***Գլուխ հինգերորդ.*** Անզուսպը
* ***Գլուխ վեցերորդ.*** Մի նոր գիտություն

### Մաս հինգերորդ
* ***Գլուխ առաջին.*** Հեռավոր ուղևորություն
* ***Գլուխ երկրորդ.*** Հարավում
* ***Գլուխ երրորդ.*** Աստծու կալվածքները
* ***Գլուխ չորրորդ.*** Արյան ձայնը
* ***Գլուխ հինգերորդ.*** Նիրհած գայլը

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* White Fang, by Jack London - Standard Ebooks
* White Fang Public Domain Audiobook
* Սպիտակ Ժանիք , Վեպի հայերեն տեքստը
* Սպիտակ Ժանիքը (վերապատում), «Զանգակ» հրատարակչություն

Կատեգորիա:1906 գրքեր
Կատեգորիա:1906 թվականի ամերիկյան վեպեր
Կատեգորիա:Անգլերեն գրականություն
Կատեգորիա:Անգլերեն գրքեր
Կատեգորիա:Անգլերեն վեպեր
Կատեգորիա:Արկածային վեպեր
Կատեգորիա:Գրական ստեղծագործություններ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Էկրանավորված ամերիկյան վեպեր
Կատեգորիա:Հեռուստասերիալների հիմք ծառայած ամերիկյան վեպեր