Ալեքսանդր Ապշև

**Ալեքսանդր Լադինովիչ Ապշև** (, ), խորհրդային ֆուտբոլիստ և մարզիչ, որը հանդես է եկել պաշտպանի և կիսապաշտպանի դիրքերում։ 1964 թվականի ԽՍՀՄ չեմպիոն, սպորտի վարպետ (1964)։

Ապշևը պրոֆեսիոնալ կարիերան սկսել է 1960 թվականին Նալչիկի «Սպարտակ» թիմում, որն այդ ժամանակ հանդես էր գալիս ԽՍՀՄ «Բ» դասում։ Հայտնի է Մոսկվայի և Թբիլիսիի դինամոյականների կազմում բարձրագույն լիգայում իր ելույթներով։

## Կենսագրություն
Դպրոցն ավարտելուց հետո Ալեքսանդրը մեկնել է Միջին Ասիա, որտեղ խոպան հողերի յուրացման գործում լավ աշխատանքի համար պարգևատրվել է համապատասխան մեդալով։ Դրանից հետո, 19 տարեկանում, նա սկսել է աշխատել որպես փորձարկող Տիրնիաուզի կոմբինատում, որտեղից հրավիրվել է «Բ» դասի վարպետների թիմ՝ Նալչիկի «Սպարտակ»: Ապշևը մահացել է 1991 թվականի դեկտեմբերի 17-ին Նալչիկում՝ իր 52-ամյակից ընդամենը երկու օր առաջ։

### Ակումբային կարիերա
Նալչիկցիների կազմում Ալեքսանդրը մասնակցել է ավելի քան 45 հանդիպման, որոնցում առնվազն երկու անգամ աչքի է ընկել գոլերով։ 1961 թվականի առաջնության առաջին շրջանի ավարտին համալրել է մոսկովյան «Դինամոյի» շարքերը։ Դինամոյի կազմում Ալեքսանդրը մասնակցել է 22 խաղի, սակայն չդիմանալով Վալերի Կորոլենկովի հետ կազմում տեղի համար մրցակցությանը, վերադարձել է հարազատ «Սպարտակ», որտեղ ընտրվել է թիմի ավագ։ Թիմում մեկ մրցաշրջան անցկացնելուց հետո, Ալեքսանդրը Միխայիլ Յակուշինի հրավերով տեղափոխվել է երկրի բարձրագույն լիգայի թբիլիսյան «Դինամո» ակումբ, որտեղ հանդես է եկել հարձակման գծում՝ Վլադիմիր Բարկայայի հետ զույգով: «Դինամոյի» կազմում Ալեքսանդրը դարձել է ԽՍՀՄ չեմպիոն՝ թիմի կազմում անցկացնելով 19 հանդիպում և երկու անգամ գրավելով մրցակիցների դարպասը։

1965 թվականին Նալչիկի «Սպարտակի» կազմում Ալեքսանդրը դարձավ ՌԽՖՍՀ չեմպիոն։ Ապշևը ևս երկու անգամ հեռացել է Նալչիկից․ 1966 թվականին նա խաղացել է Վոլգոգրադի «Տրակտորում», իսկ խաղացողի կարիերան Ալեքսանդրն ավարտել է 1968 թվականին Կրամատորսկի «Ավանգարդում»։ Ընդհանուր առմամբ, Ալեքսանդրը «Սպարտակի» կազմում անցկացրել է ավելի քան 140 հանդիպում։ Նա համարվում է թիմի պատմության լավագույն ֆուտբոլիստներից մեկը։

Ապշևը կարող էր գնդակը կողային գծից ուղարկել դեպի դարպասային հրապարակ կամ դեպի տասնմեկ մետրանոց նշագիծը։ Նա դարձավ Կաբարդինո-Բալկարական ֆուտբոլի սաներից առաջինը, ով արժանացել է ԽՍՀՄ սպորտի վարպետի կոչմանը և հանրապետության միակ ԽՍՀՄ չեմպիոնը:

### Մարզչական կարիերա
1972 թվականին առաջին անգամ հրավիրվել է մարզչական շտաբ որպես օգնական, սակայն մրցաշրջանի ավարտին լքել է պաշտոնը։ 1974 թվականին, Անատոլի Կրուտիկովի թիմ գալուց հետո, Ալեքսանդրը կրկին մտավ թիմի մարզչական շտաբ։ Դրանից հետո Ապշևը դարձավ նալչիկյան օլիմպիական ռեզերվի մանկապատանեկան մարզադպրոցի կազմակերպիչներից մեկը և երկար ժամանակ աշխատել է այնտեղ, որն այսօր կրում է նրա անունը, իսկ 1980 թվականին դարձավ նալչիկյան «Սպարտակի» գլխավոր մարզիչը այն բանից հետո, երբ այդ պաշտոնը լքեց Կրուտիկովը։ Ապշևը թիմի գլխավոր մարզչի պաշտոնում աշխատել է երեք մրցաշրջան, որից հետո լքել է թիմը։

## Ֆուտբոլից դուրս
Ալեքսանդրից մնացել է այրի Ռիման, դուստրը՝ Ֆաթիման և որդին՝ Լադինը, ով, ինչպես իր հայրը, դարձել է ֆուտբոլիստ։ Տասը տարիների ընթացքում Լադինը, լինելով հարձակվող, պաշտպանել է հանրապետության տարբեր ակումբների գույները, այդ թվում՝ Նալչիկի «Սպարտակը» 1990-ից 1993 թվականներին, ինչպես նաև 1994, 1995 և 1998 թվականներին։

Վերջին տարիներին Նալչիկում ամեն տարի անցկացվում է Ալեքսանդր Ապշևի հիշատակին նվիրված ֆուտբոլի համառուսաստանյան պատանեկան մրցաշար։ Ֆուտբոլիստի անունով է կոչվել Նալչիկի մանկապատանեկան մարզադպրոցներից մեկը։

## Ելույթների վիճակագրություն
### Ակումբային

### Մարզչական

## Ձեռքբերումներ և նվաճումներ
### Թմային
**«Դինամո» (Թբիլիսի)**
* ԽՍՀՄ չեմպիոն․ 1964։
**Սպարտակ (Նալչիկ)**
* ՌԽՖՍՀ չեմպիոն՝ 1965։
* ՌԽՖՍՀ «Բ» դասի չորրորդ գոտու գոտիական մրցաշարի հաղթող՝ 1965։

### Անձնական
* «Սպարտակ» ֆուտբոլային ակումբի (Նալչիկ) լավագույն ռմբարկու՝ 1963 թ.։
* Պարգևատրվել է «Խոպան հողերի յուրացման համար» մեդալով։
* Պարգևատրվել է «Պատվո նշան» շքանշանով։
* Շնորհվել է «ԿԲԱՍՍՀ-ի մշակույթի վաստակավոր գործիչ» կոչումը։
* Շնորհվել է «Սպորտի ասպետ» կոչումն ու շքանշանը՝ 2014 թ.։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* Профиль  FC-Dynamo.ru կայքում

Կատեգորիա:Դինամո Թբիլիսիի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Դինամո Մոսկվայի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Սպարտակ Նալչիկի ֆուտբոլիստներ