Հակասություններ Uranium One-ում

thumb|Ուրանի ամսական ''spot'' գին|281x281փքս
**Հակասություններ Uranium One**-ում ներառում են պահպանողական լրատվամիջոցների, քաղաքական գործիչների և մեկնաբանների կողմից առաջ քաշված դավադրության տարբեր տեսություններ, որոնք բնութագրում են *Uranium One* ընկերության վաճառքը ռուսական պետական *[[Ռոսատոմ]]* կորպորացիային որպես Հիլարի Քլինթոնի և Քլինթոն հիմնադրամի մասնակցությամբ 145 միլիոն դոլար կաշառակերության սկանդալ։ Սխալ արարքների որևէ ապացույց երբեք չի հայտնաբերվել։

2015 թվականին Breitbart News-ի խմբագիր և Սթիվ Բաննոնի համահեղինակ Փիթեր Շվայցերի «Clinton Cash» գրքի հրատարակումից հետո, ինչպես նաև 2015 թվականի Նյու Յորք Թայմս-ի մի հոդված, որն օգտագործել է Շվայցերի հետազոտության որոշ արդյունքներ, Հիլարի Քլինթոնի, Քլինթոնի հիմնադրամի և Uranium One-ի վաճառքի վերաբերյալ պնդումները, հիմնականում շարունակվել են մինչև 2010 թվականը։ Fox News-ի հաղորդավար Շոն Հաննիտին այն բնութագրել է որպես "ամենամեծ սկանդալը, կամ դրանցից գոնե մեկը, ամերիկյան պատմության մեջ", մինչդեռ նրա հաճախակի հյուրը և Թրամփի նախկին խորհրդական Սեբ Գորկան այն հավասարեցրել է մահապատժի արժանի պետական դավաճանության։

Չնայած հարցի չորս տարվա քննարկմանը և վերլուծությանը, ինչպես նաև ՀԴԲ-ի հետաքննությանը, որևէ ապացույց չի հայտնվել որևէ անօրինականության կամ այլ սխալ արարքի մասին։ Բազմաթիվ հանրապետական քաղաքական գործիչներ և փորձագետներ, ներառյալ նախագահ Դոնալդ Թրամփը, պնդում էին, որ Քլինթոն-Ուրանի մեկ պատմությունը ռուսական «իսկական» սկանդալն էր, այլ ոչ թե այն հարցերը, որոնց համար հետաքննվում էր Թրամփի վարչակազմը։ *The Washington Post*-ը 2020 թվականի հունվարին զեկուցել է, որ Արդարադատության նախարարության լրացուցիչ հետաքննությունը, որը սկսվել էր 2017 թվականին Դոնալդ Թրամփի պաշտոնը ստանձնելուց հետո, ավարտվում է այն բանից հետո, երբ ոչինչ չգտնվեց, որ արժե հետապնդել։

## Իրադարձությունների ժամանակացույցը
### 2005 թվական՝ 145 միլիոն դոլարի ենթադրյալ կաշառք Քլինթոն հիմնադրամին
Ֆրենկ Գյուստրան 31,3 միլիոն դոլար է նվիրաբերել Քլինթոն հիմնադրամին, որին հաջորդելու է 2007-ը՝ առնվազն 100 միլիոն դոլարի խոստումով։ Այս գումարները կազմում էին Քլինթոնի հիմնադրամին տրված 145 միլիոն դոլարի ենթադրյալ կաշառքի հիմնական մասը։

### 2007 թվական ''Uranium One''-ը ձեռք է բերել ''UrAsia Energy''-ն
2007 թվականի ապրիլի 20-ին *Uranium One* կանադական հանքարդյունաբերական ընկերությունը, որի կենտրոնակայանը Տորոնտոյում է, ձեռք է բերել *UrAsia Energy* կանադական ընկերությունը, որի կենտրոնակայանը գտնվում է Վանկուվերում, Ֆրենկ Ջյուստրայից, որն այնուհետ հրաժարվել է *UrAsia Energy*-ի տնօրենների խորհրդից։

2007-ին խզելով հարաբերությունները *UrAsia Energy*-ի և *Uranium One*-ի հետ՝ *Giustra*-ն ակնհայտ շահավետ շահ չուներ 2010-ին *Uranium One*-ը *Ռոսատոմ*-ին հետագայում վաճառելու հարցում, քանի որ նա վաճառել էր *Uranium One*-ի 2,790,000 բաժնետոմսերը, որոնք նա ստացել էր 2007-ին *UrAsia*-ի իր բաժնետոմսերի դիմաց։ (Ըստ գործարքի պայմանների՝ *UrAsia*-ի բաժնետերերը ստացել են *Uranium One*-ի 0,45 բաժնետոմս՝ *UrAsia*-ի յուրաքանչյուր բաժնետոմսի դիմաց, որը նրանք տիրապետում էին)։

*UrAsia*-ն շահագրգռված է Ղազախստանում հարուստ ուրանի գործառնություններում, իսկ *UrAsia Energy*-ի կողմից Ղազախստանի ուրանի շահերը ձեռք բերելը *Kazatomprom*-ից հաջորդել է 2005 թվականին Ջյուստրայի և ԱՄՆ նախկին նախագահ Բիլ Քլինթոնի այցին Ալմաթի, որտեղ նրանք հանդիպել են Ղազախստանի ղեկավար Նուրսուլթան Նազարբաևին։ Գյուստրան հերքում է *Նյու Յորք Թայմս*-ի այն տեղեկությունը, թե ինքը և Քլինթոնը միասին են մեկնել Ալմաթի։ Ջյուստրայի կողմից Քլինթոն հիմնադրամին զգալի ներդրումները հաջորդել են, Քլինթոնը, Ջյուստրան և մեքսիկացի հեռահաղորդակցության միլիարդատեր Կառլոս Սլիմը 2007 թվականին հիմնել են Քլինթոն հիմնադրամի Քլինթոն Գյուստրայի կայուն աճի նախաձեռնությունը զարգացող աշխարհում աղքատության դեմ պայքարելու համար։ Ի հավելումն 100 միլիոն դոլարի իր սկզբնական խոստմանը, Գիուստրան խոստացել է ներդնել նախաձեռնությանը հանքարդյունաբերությունից ստացած իր ապագա վաստակի կեսը։ Ոչ մի նշան չկա, որ Գյուստրան մտածում էր որևէ գործարքի մասին ռուսական շահերի հետ այն ժամանակ, երբ նա սկսել էր նվիրատվություններ կատարել Քլինթոնի հիմնադրամին 2005 թվականին. ավելի շուտ, նա 2007 թվականին վաճառել է *UrAsia Energy*-ին *Uranium One*՝ հարավաֆրիկյան-կանադական ընկերությանը, որը հիմնված է Տորոնտոյում։ Այդ վաճառքն ավարտվել է Քլինթոն հիմնադրամում իր խոստումները կատարելուց երկու ամիս առաջ։

Քանի որ ուրանը համարվում է ռազմավարական ռեսուրս՝ ազգային անվտանգության նկատառումներով, և *Uranium One*-ն ուներ ուրանի հանքարդյունաբերության օպերացիաներ Միացյալ Նահանգներում, Uranium One-ի ձեռքբերումը *Ռոսատոմ*-ի կողմից վերանայվեց ԱՄՆ-ի Արտասահմանյան ներդրումների կոմիտեի (*CFIUS*) կողմից, որը ներառում է կառավարական ինը գերատեսչություններ և գործակալություններ, այդ թվում՝ ԱՄՆ պետական դեպարտամենտը, որը այդ ժամանակ ղեկավարում էր Հիլարի Քլինթոնը։ Քլինթոնն անձամբ չի մասնակցել *CFIUS*-ին, սակայն Պետական դեպարտամենտը ներկայացնում էր Էկոնոմիկայի, էներգետիկայի և բիզնեսի հարցերով պետդեպարտամենտի օգնական քարտուղար Խոսե Ֆերնանդեսը, որը նշել է, որ Քլինթոնը չէր ներգրավված *Uranium One*-ի գործերում։ Չնայած *CFIUS* անդամները կարող են առարկել նման արտասահմանյան գործարքի դեմ, ոչ մեկը չի արել, և ոչ մի անդամ չի կարող վետո դնել որոշման վրա. Վետոյի իրավունքը պատկանում է բացառապես նախագահին։ *CFIUS*-ը միաձայն հաստատել է *Uranium One* վաճառքը։ Յուտայի Ճառագայթային վերահսկման բաժինը և Կանադայի օտարերկրյա ներդրումների վերանայման գործակալությունը նույնպես հաստատել են գործարքը։

### 2010 թվական 500,000 դոլար վճարում Բիլ Քլինթոնին
2010 թվականի հունիսի 29-ին Renaissance Capital ռուսական ներդրումային բանկը, որը կապեր ունի Կրեմլի հետ և որը գովազդում էր U*ranium One*-ի բաժնետոմսերը, Բիլ Քլինթոնին վճարել է 500,000 դոլար Մոսկվայում ելույթ ունենալու համար՝ Ռոսատոմ-ի կողմից Uranium One-ի գնման մասին հայտարարությունից անմիջապես հետո։

### 2015 թվական ''Նյու Յորք Թայմս''-ի լուսաբանում
2015 թվականի ապրիլի 23-ին *[[Նյու Յորք Թայմս]]*-ը հայտնել է, որ ձեռքբերման ընթացքում *Uranium One*-ի նախագահ Յան Թելֆերի ընտանեկան հիմնադրամը 2,35 մլն դոլար նվիրատվություն է կատարել Քլինթոն հիմնադրամին։ Նվիրատվությունները օրինական են եղել, բայց Քլինթոն հիմնադրամի կողմից հրապարակայնորեն չեն բացահայտվել՝ չնայած Սպիտակ տան հետ համաձայնությանը՝ բացահայտելու բոլոր ներդրողները։ Վեց օր անց The Times-ը պարզաբանեց, որ նվիրատվություններն ուղղվել են «*Clinton Giustra Enterprise Partnership*-ին (Կանադա), [որը] գործում է Քլինթոնի հիմնադրամի նախագծին զուգահեռ, որը կոչվում է *Clinton Giustra Enterprise Partnership*, որը հստակորեն ծածկված է։ Համաձայնագրով, որը տիկին Քլինթոնը ստորագրել է բոլոր դոնորներին հանրայնացնելու համար, մինչ նա ղեկավարում էր Պետդեպարտամենտը, սակայն հիմնադրամը պնդում է, որ կանադական գործընկերությունը կապված չէ այդ համաձայնագրով, և որ համաձայն կանադական օրենքների, նրանց անունները չեն կարող հրապարակվել»։

*Breitbart News*-ի խմբագիր Փիթեր Շվեյցերը 2015 թվականի մայիսի 5-ի իր «Քլինթոն Քեշ» գրքում պնդել է, որ Քլինթոն հիմնադրամը ստացել է 145 միլիոն դոլարի խոստումներ և նվիրատվություններ՝ Հիլարի Քլինթոնի՝ *Uranium One* գործարքին աջակցելու դիմաց։ Այս պնդումը բազմիցս կրկնվել է պահպանողական լրատվամիջոցներում, մասնավորապես Շոն Հանիթիի կողմից՝ որպես կաշառակերության սխեմայի ապացույց։ Այնուամենայնիվ, այս գումարից 31 միլիոն դոլարը նվիրաբերել է Ֆրենկ Գյուստրան 2005 թվականին, ևս 100 միլիոն դոլարը խոստացել է 2007 թվականին, վերջինս գումարը *Uranium One*-ի հետ կապերը խզելուց հետո։ Երկու դեպքերն էլ տեղի են ունեցել տարիներ առաջ, երբ հայտնի կդառնար ռուսական շահերին *Uranium One*-ի հնարավոր վաճառքը։ *PolitiFact-*ը հայտնաբերել է շուրջ 4 միլիոն դոլարի նվիրատվություններ *Uranium One*-ի տարբեր ներդրողների կողմից ռուսական գործարքից առաջ և հետո տարիներ առաջ, սակայն այդ գումարները արտասովոր չեն թվում այն գումարների հետ, որոնք անթիվ այլ դոնորներ կատարել են Քլինթոնի հիմնադրամին։

### 2016 թվականի ՀԴԲ-ն հետաքննում է Քլինթոն հիմնադրամը
2016 թվականի օգոստոսին ՀԴԲ-ն սկսել էր գաղտնի հետաքննել Քլինթոն հիմնադրամը՝ հիմնվելով հիմնականում Շվեյցերի գրքի և *Նյու Յորք Թայմս*-ի զեկույցների վրա, սակայն նրանք չկարողացան գտնել շատ ապացույցներ կոռուպցիոն մեղադրանքները հաստատող։ Քանի որ հետաքննությունը քնած էր, գլխավոր դատախազ Ջեֆ Սեշնսը 2017 թվականի դեկտեմբերին հրամայել էր Արդարադատության դեպարտամենտի դատախազներին հարցնել ՀԴԲ քննիչներին իրենց հավաքած ապացույցների մասին։ Սեշնսն արձագանքում էր Կոնգրեսի հանրապետական անդամների պահանջներին՝ հատուկ խորհրդական նշանակելու համար՝ հետաքննելու *Uranium One*-ը և Հիլարի Քլինթոնին և ՀԴԲ-ին վերաբերող այլ հարցեր։ *CNN*-ը 2018 թվականի մարտի 29-ին հայտնել է, որ Սեշնսը նշանակել է ԱՄՆ Յուտայի շրջանի դատախազ Ջոն Վ․ Հիլարի Քլինթոնի հետ կապված երկու հարցերում, ներառյալ նրա էլ. նամակները և *Uranium One*-ի վաճառքը Ռոսատոմին։ Հանրապետական Կոնգրեսի երեք կոմիտեի նախագահներին ուղղված նամակում Սեշնսն ասել է, որ կհիմնվի Հյուբերի բացահայտումների վրա՝ որոշելու համար, թե արդյոք անհրաժեշտ է հատուկ խորհրդական նշանակել։ Հյուբերը որոշ ժամանակ հետաքննում էր այդ հարցերը, սակայն նրա մասնակցությունը նախկինում չէր բացահայտվել։

Քլինթոնի Պետդեպարտամենտի մի քանի անդամներ և Օբամայի ժամանակաշրջանի Արդարադատության դեպարտամենտի պաշտոնյաներ ասել են, որ *CFIUS*-ի վերանայումներն իրականացվում են քաղաքացիական ծառայողների կողմից, և որ Քլինթոնը քիչ հավանական է, որ ավելի քան անվանական մասնակցություն ունենար իր գերատեսչության կողմից գնման ստորագրման գործում։ Ըստ *Snopes*-ի, նվիրատվությունների ժամկետը կարող էր կասկածելի լինել, եթե Հիլարի Քլինթոնը առանցքային դեր խաղար գործարքի հաստատման գործում, սակայն բոլոր ապացույցները ցույց են տալիս, որ նա ընդհանրապես չի ունեցել և կարող է իրականում որևէ դերակատարում ունենալ գործարքի հաստատման գործում։

### 2017 թվական
#### Uranium One-ի հետաքննական վաճառք
2017 թվականի հոկտեմբերին, Ջոն Ֆ. Սոլոմոնի և Էլիսոն Սփանի զեկույցից հետո, որը հրապարակվել էր *The Hill*-ում և հղում անելով անանուն աղբյուրներին, հանրապետականների կողմից վերահսկվող ներկայացուցիչների պալատի հետախուզական հանձնաժողովը հետաքննություն է սկսել *Uranium One*-ի վաճառքի հանգամանքների վերաբերյալ։ *The Hill*-ի պատմությունը ենթադրում էր ռուսների կողմից Քլինթոն հիմնադրամին վճարումներ կատարել այն ժամանակ, երբ Օբամայի վարչակազմը հավանություն է տվել *Uranium One*-ի վաճառքը *Ռոսատոմ*-ին։ Պատմությունը նաև կենտրոնացած էր Արդարադատության դեպարտամենտի ենթադրյալ ձախողումների վրա՝ հետաքննելու և վիճաբանության մասին զեկուցելու հարցում՝ առաջարկելով թաքցնել։ Այնուհետև, պատմությունը «բոցավառ կրակի պես դուրս եկավ աջակողմյան լրատվամիջոցների էկոհամակարգում», - ասվում է Հարվարդի համալսարանի Բերքման Քլայնի համացանցի և հասարակության կենտրոնի գիտնականների կողմից 2018 թվականին, «Հասարակական գրառումներից որևէ մեկում ապացույց չկա, թե ՀԴԲ-ն կարծում էր, որ Քլինթոնները կամ նրանց մերձավոր որևէ մեկը ինչ-որ անօրինական բան են արել։ Բայց կան վերջնական ապացույցներ, որ ռուսները փնտրում էին իրենց ազդեցությունը՝ հատուկ ուշադրություն դարձնելով Պետդեպարտամենտին»։

*FactCheck.org*-ը հայտնել է, որ «ոչ մի ապացույց» չկար, որը կապում է *Uranium One-Ռոսատոմ*-ի միաձուլման գործարքը փողերի լվացման և կաշառակերության գործի հետ, որը վերաբերում էր Ռոսատոմի մեկ այլ դուստր ձեռնարկությանը, որը հանգեցրել է ռուսաստանցի մի անձի դատապարտմանը 2015թվականին Սոլոմոն-Սպանի պատմությունը. *The <bdi>[[Վաշինգտոն Փոստ]]</bdi>*-ից Գլեն Քեսլերը գրել է, որ Քլինթոնին հանրապետական մեկնաբանների կողմից առաջադրված որոշ մեղադրանքների խնդիրն այն է, որ նա «ըստ ամենայնի, չի մասնակցել *Uranium One*-ի վաճառքի վերաբերյալ որևէ քննարկման»։ Ֆինանսների նախարարությունը և *CFIUS*-ը հավանություն են տվել ներդրումներին՝ առանց Քլինթոնի մասնակցության։

#### Տեղեկության չհրապարակայնացնելու հրաման
2017 թվականիի հոկտեմբերին Նախագահ Թրամփը հանձնարարել է ԱՄՆ արդարադատության նախարարությանը (DOJ) չեղյալ հայտարարել չբացահայտման մասին որոշումը, որը նաև պարտադրել էր հետաքննությանը մասնակցող ՀԴԲ-ի նախկին տեղեկատուին։ 2017 թվականի հոկտեմբերի 25-ին արդարադատության նախարարությունը տեղեկատուին ազատել է չբացահայտման համաձայնագրի պարտավորություններից՝ լիազորելով նրան Սենատի իրավական կոմիտեի, ներկայացուցիչների պալատի վերահսկիչ հանձնաժողովի և Ներկայացուցիչների պալատի հետախուզության մշտական հատուկ հանձնաժողովի ղեկավարներին տրամադրել՝ «իր ունեցած ցանկացած տեղեկատվություն կամ փաստաթղթեր, որոնք վերաբերում են ենթադրյալ կոռուպցիային կամ կաշառակերությանը՝ կապված ուրանի շուկայում գործարքների հետ»՝ Ռոսատոմի *Tenex* և *Uranium One* դուստր ընկերությունների մասնակցությամբ, Քլինթոն հիմնադրամի տեղեկատուի փաստաբանն ասել է, որ տեղեկատուն «կարող է ասել, թե ինչի մասին են խոսել բոլոր ռուսները այն ժամանակ, երբ կատարվել են այս բոլոր կաշառքի վճարումները»։ *C-SPAN*-ին տված հարցազրույցի ժամանակ Հիլարի Քլինթոնը հայտարարել է, որ ցանկացած պնդում, որ իրեն կաշառել են Uranium One գործարքը հաստատելու համար, սուտ է և «անհեթեթություն»։  2017 թվականի նոյեմբերի 16-ին Ուիլյամ Դուգլաս Քեմփբելը ներկայացել է որպես ՀԴԲ խոսնակ։ Նա ԱՄՆ-ում տեղակայված ռուսական «Ռոսատոմ» ընկերության ստորաբաժանմա ՝ Tenex-ի նախկին լոբբինգն է եղել։  2018 թվականի մարտի 8-ին *The Hill*-ը հաղորդել է՝ «գաղտնի տեղեկատուն [Քեմփբելը], որը Ներկայացուցիչների պալատում հանրապետականների կողմից հայտարարվել է որպես «պայթյունավտանգ» տեղեկատվություն 2010 թվականի Uranium One գործարքի մասին, որը հաստատվել Է Հիլարի Քլինթոնի պետքարտուղարի պաշտոնում գտնվելու ընթացքում, չի տրամադրել Քլինթոնի հետ կապված «ծառայության դիմաց ծառայության» որևէ ապացույց, Դեմոկրատական շտաբը այդ մասին հայտնել է հինգշաբթի օրը The Hill-ի կողմից ձեռք բերված փակ դռների հետևում գտնվող տեղեկատուի ցուցմունքների ամփոփագրում»։ *CNN*-ը հաղորդել է, որ հակիրճ փաստաթղթում ասվում է նաև, որ Արդարադատության նախարարությունը մտահոգություն է հայտնել Քեմփբելի ցուցմունքների վավերության վերաբերյալ՝ 2015 թվականի առանձին հետաքննության ընթացքում «Քեմփբելի հայտարարությունների և փաստաթղթերի միջև անհամապատասխանությունների» պատճառով։

2017 թվականի նոյեմբերին *[[Fox News Channel|Fox News]]*-ից Շեպարդ Սմիթը որակեց նախագահ Թրամփի մեղադրանքները Քլինթոնի հասցեին *Uranium One*-ի վերաբերյալ «անճիշտ մի շարք առումներով»։ Սմիթն ասել է, որ *Uranium One*-ի վաճառքը «Հիլարի Քլինթոնի հավանությունը չէ», այլ դրա փոխարեն *CFIUS*-ի նախարարների կաբինետի մակարդակով ստորաբաժանումների ղեկավարների միաձայն որոշումը, որը հաստատվել է նախագահի կողմից և միջուկային կարգավորման հանձնաժողովի կողմից տրված թույլտվությամբ։ Սմիթը հավելել է, որ «Քլինթոնի հիմնադրամի նվիրատվությունների մեծ մասը» ստացվել է Ֆրենկ Գյուստրայից, ով ասել է, որ «վաճառել է ընկերության իր մասնաբաժինը» Ռուսաստանին վաճառվելուց երեք տարի առաջ։ Ի վերջո, Սմիթը նշել է, որ «ուրանի ոչ մի մասը չի արտահանվել ԱՄՆ-ի կողմից Ռուսաստան օգտագործելու համար»։

#### Գլխավոր դատախազ Սեշնսի կողմից պատվիրված ՀԴԲ-ի հետաքննության վերանայում
2018 թվականի մարտին գլխավոր դատախազ Ջեֆ Սեշնսը բացահայտել է, որ ինքը հրաժարվել է հատուկ փաստաբանի նշանակումից, ի թիվս այլ հարցերի, հետաքննելու *Uranium One*-ի և Քլինթոն հիմնադրամի ենթադրյալ կապերը, և փոխարենը հրամայել է Ջոն Հյուբերին՝ ԱՄՆ դատախազին Յուտայի շրջանը, 2017 թվականի նոյեմբերի 22-ին, պարզելու, թե արդյոք հետագա հետաքննությունը երաշխավորված էր։ Հյուբերը չգտավ հետաքննելու արժանի ոչինչ, իրավապահ մարմինների ներկայացուցիչները նշել են, որ արդյունքը հիմնականում սպասվում էր, և հետաքննությունը հանգիստ ավարտվել։

Ոչ առևտրային *American Oversight*-ը Սեշնի նամակը ստացել է 2019 թվականին՝ *Freedom of Information Act (FOIA)* խնդրանքով, որը նրանք ներկայացրել էին 2017 թվականին։ Միացյալ Նահանգների արդարադատության նախարարությունը 2018 թվականին հայտարարել էր, որ նամակը գոյություն չունի։

### 2018 թվական Մեղադրական եզրակացության լուրեր
2018-ին մի քանի աղբյուրներ, այդ թվում՝ *New York Post*-ը, սխալ կերպով զեկուցել են *Tenex/Rosatam* ատկատի սխեմայում մեղադրական եզրակացության մասին՝ որպես «առաջին մեղադրանք», որը բխում էր *Ռոսատոմ*-ի կողմից *Uranium One*-ի գնման արդյունքում։ Լուրը կեղծ է գնահատվել *PolitiFact*-ի և *Snopes*-ի կողմից։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հիլարի Քլինթոնի հակասությունները
Կատեգորիա:Ռոսատոմ
Կատեգորիա:Քլինթոն հիմնադրամ