Աննա Ավստրիացի (1601-1666)

**Աննա Ավստրիացի**, (, , ), Ֆրանսիայի թագուհի, Ֆրանսիայի թագավոր Լյուդովիկոս XIII-ի կինը (1615 թվականի հոկտեմբերի 18-ից)։ «Ավստրիացի» մականունը նշանակում է միայն ծագումով ավստրիական Հաբսբուրգյան տոհմին պատկանելը։

## Կենսագրություն
[thumb|[Լյուդովիկոս XIII Արդար|Լյուդովիկոս XIII, Աննա Ավստրիացու ամուսինը]]

Իսպանիայի թագավոր Ֆիլիպ III-ի և նրա կնոջ՝ Մարգարիտա Ավստրիացու դուստրը։ Աննան կրտսեր քրոջ՝ Մարիա Աննայի հետ լավ կրթություն է ստացել՝ սովորել լատիներեն, եվրոպական լեզուների հիմունքներ, կարել, պարել, գրագրություն, կրոնի պատմություն և Հաբսբուրգյան տոհմի ծագումնաբանություն։

1612 թվականին Ֆիլիպ III-ը կնքեց ամուսնական պայմանագիր, համաձայն որի՝ Ֆրանսիայի երիտասարդ թագավոր Լյուդովիկոս XIII-ն ամուսնացավ իսպանիայի արքայադուստր Աննայի հետ։ Այս ամուսնությունը անհրաժեշտ էր դիվանագիտական նպատակներով, քանի որ այդ ժամանակ Իսպանիան և Ֆրանսիան պատերազմի եզրին էին։ Ամուսնական պայմանագրով նախատեսված էր նաև, որ արքայադուստր Աննան կամուսնանա Լյուդովիկոսի հետ միայն այն դեպքում, եթե նրա քույր Իզաբելլան դառնա Աննայի կրտսեր եղբոր՝ արքայազն Ֆիլիպի կինը։

1615 թվականի վերջին 14-ամյա Աննան մեկնեց Ֆրանսիա և հոկտեմբերի 18-ին ամուսնացավ  Լյուդովիկոս XIII-ի հետ։ Սկզբում թագավորը հիացած էր իր կնոջով, ով իրավամբ համարվում էր Եվրոպայի առաջին գեղեցկուհին, բայց որոշ ժամանակ անց պարզվեց, որ երիտասարդ զույգն ամենևին պատրաստ չէր ընտանեկան կյանքին։ Նրանց հարաբերությունները գնալով սառեցին։ Աննան հակված էր դավաճանության և ինտրիգների, և բացի այդ, փորձում էր իսպանամետ քաղաքականություն վարել Ֆրանսիայում։ Թագուհին աջակցում էր Ռիշելյեի դեմ դավադրություններին։

Այս ամենին ավելացավ նաև այն, որ Լյուդովիկոսի և Աննայի ամուսնության  23 տարիները անպտուղ էին, և միայն 1638 ու 1640 թվականներին, մի քանի անհաջող հղիություններից հետո, Աննային հաջողվեց երկու որդի ծնել, ապագա Լյուդովիկոս XIV-ին և Ֆիլիպ I Օռլեանցուն։

1643-1651 թվականներին Աննա Ավստրիացին ռեգենտ էր նշանակվել մանկահասակ Լյուդովիկոս XIV-ին, սակայն ըստ էության, պետությունը ղեկավարում էր Ջուլիո Մազարինին, որին նա նշանակել էր առաջին մինիստր։ 1661 թվականին, Մազարինիի մահից հետո, երբ Լյուդովիկոս XIV-ը սկսեց ինքնուրույն ղեկավարել, նրան հեռացրին թագավորական խորհրդից։ Մայր թագուհին այլևս քաղաքական ազդեցություն չուներ թագավորության գործերի վրա։ Ավելի ուշ նա հեռացավ Վալ դե Գրասի աբբայություն։

Աննա Ավստրիացին մահացել է 1666 թվականի հունվարի 20-ին կրծքագեղձի քաղցկեղից։

## Կերպարն արվեստում
### Գրականության մեջ
thumb|Աննա Ավստրիացին 1643-1646 թվականների մետաղադրամների վրա

[thumb|Ֆրանսիայի առաջին մինիստր և կարդինալ [Ջուլիո Մազարինին]]

Աննա Ավստրիացու և Լյուդովիկոս XIII-ի հարաբերությունները դարձան Ալեքսանդր Դյումայի «Երեք հրացանակիրներ» հայտնի վեպի սյուժեներից մեկը։ Աննա  Ավստրիացու կերպարը հանդիպում է նաև Դյումայի «Քսան տարի անց» և «Վիկոնտ դե Բրաժելոն, կամ Տասը տարի անց», «Կարմիր սֆինքսը» վեպերում և «Լյուդովիկոս XIV» կենսագրական գրքում։ «Կանանց պատերազմ» վեպում նույնպես հիշատակում կա նրա մասին։ Նրա կերպարը կա նաև անգլիացի գրող Էվելին Էնթոնիի «Կարդինալի սերը», Գեորգ Բորնի «Աննա Ավստրիացին, կամ թագուհու երեք հրացանակիրները», Շառլ Դալյարդի «Աննա Ավստրիացու առաջին սերը» և Ջուլիետա Բենցոնիի «Պետական գաղտնիքներ» շարքից «Թագուհու ննջասենյակը» վեպերում։

### Կինոյում
*«Երեք հրացանակիրները», (), ԱՄՆ, 1921, 
*«Երեք հրացանակիրները» հեռուստասերիալ, (), Ֆրանսիա, 1921,
*«Քսան տարի անց», (), Ֆրանսիա, 1922,
*«Երկաթյա դիմակ», (), ԱՄՆ, 1922,
*«Երեք հրացանակիրները» երաժշտական կոմեդիա, (), ԱՄՆ, 1939,
*«Երկաթյա դիմակով մարդը», (), ԱՄՆ, 1939,
*«Երեք հրացանակիրները», (), ԱՄՆ, 1948,
*«Կապիտան»,  Ֆրանսիա, 1960,
*«Երեք հրացանակիրները», (), Ֆրանսիա-Իտալիա, 1961,
*«Երկաթյա դիմակ»,  (), Ֆրանսիա-Իտալիա, 1962,
*«Սիրանո և Դարտանյան», (), Ֆրանսիա, 1964,
*«Լյուդովիկոս XIV-ի գահակալումը»,  (), Ֆրանսիա, 1966,
*«Երեք հրացանակիրները», (), Մեծ Բրիտանիա-ԱՄՆ, 1973, 
*«Չորս հրացանակիրները, միլեդիի վրեժը»,  Մեծ Բրիտանիա-Իսպանիա-Պանամա, 1974, 
*«Երեք հրացանակիրների վերադարձը», (), ԱՄՆ-Մեծ Բրիտանիա-Իսպանիա-Պանամա, 1989,
*«Շառլոյի Չորս հրացանակիրները», (), Ֆրանսիա, 1974,
*«Չորսն ընդեմ Կարդինալի», (), Ֆրանսիա, 1974,
*«Երկաթյա դիմակով մարդը»,  (), Մեծ Բրիտանիա-ԱՄՆ, 1977,
*«Ռիշելյե», (), Ֆրանսիա, 1977,
*«Մազարինի» մինիսերիալ, (), Ֆրանսիա, 1978,
*«Դ'Արտանյանը և երեք հրացանակիրները»,(), ՍՍՀՄ, 1978, 
*«Հրացանակիրները քսան տարի անց»б (), Ռուսաստան, 1992, 
*«Աննա թագուհու գաղտնիքը կամ երեսուն տարի անց», (), Ռուսաստան, 1993 *«Հրացանակիրների վերադարձը, կամ կաչդինալ Մազարինիի գանձերը», ), Ռուսաստան, 2009,
*«Լուի, մանուկ թագավորը», (), Ֆրանսիա, 1993,
*«Երեք հրացանակիրները», (), Ավստրիա-Մեծ Բրիտանիա-ԱՄՆ, 1993,
*«Դ'Արտանյանի դուստրը», (), Ֆրանսիա, 1994,
*«Հին երգեր նորի մասին3», (), Ռուսաստան, 1997 год.
*«Երկաթյա դիմակով մարդը»,  (), Մեծ Բրիտանիա-ԱՄՆ, 1998,
*«Թագավորը պարում է», (), Ֆրանսիա-Գերմանիա-Բելգիա, 2000,
*«Հրացանակիր», (), Գերմանիա-Լյուքսեմբուրգ-Մեծ Բրիտանիա-ԱՄՆ, 2001,
*«Հրացանակիրները», (), Ֆրանսիա-Մեծ Բրիտանիա, 2001,
*«Բլանշ», (), Ֆրանսիա, 2002,
* «Միլեդի» հեռուստասերիալ, (), Ֆրանսիա, 2004,
*«Դ'Արտանյանը և երեք հրացանակիրները», (), Ռուսաստան, 2005,
*«Չորս հրացանակիրներտ», (), Կանադա-Ֆրանսիա-Մեծ Բրիտանիա-Չեխիա, 2005,
*«Վերսա՝ թագավորի երազանքը», (), Ֆրանսիա, 2008,
*«Թագուհին և կարդինալը» մինիսերիալ, (), Ֆրանսիա, 2009,
*«Թագավորը, սկյուռը և իժը» հեռուստասերիալ, (), Ֆրանսիա, 2009,
*«Երեք հրացանակիրները», (), ԱՄՆ, 2011,
*«Երեք հրացանակիրները», (), Ռուսաստան, 2013б
*«Ռիշելյեն, ծիրանին և արյունը», (), Ֆրանսիա, 2014,
*«Հրացանակիրները», (), Մեծ Բրիտանիա, 2014,
*«Վերսալ» հեռուստասերիալ, (), Կանադա-Ֆրանսիա, 2015։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* О чем молчат мемуары. Анна Австрийская и кардинал. Чайка — № 11 — 2002.

Կատեգորիա:Ֆրանսիայի թագուհիներ
Կատեգորիա:Հաբսբուրգներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի կին գրողներ
Կատեգորիա:17-րդ դարի ֆրանսիացի գրողներ
Կատեգորիա:Թագավորների դուստրեր