Արհեստական բանականության պատմություն

**Արհեստական բանականության**, որի պատմությունը սկսվել է հնուց վարպետ արհեստավորների կողմից խելքով կամ գիտակցությամբ օժտված արհեստական էակներ մասին առասպելներով, պատմություններով և ասեկոսեներով։ ԱԲ ժամանակակից սերմերը տնկել են դասական փիլիսոփաները, ովքեր փորձել են մարդկային մտքի գործընթացը նկարագրել որպես խորհրդանիշների մեխանիկական մանիպուլյացիա։ Այս աշխատանքը հասավ իր գագաթնակետին `1940-ականներին ծրագրավորվող թվային համակարգչի հայտնագործմամբ` մեքենա, որը հիմնված էր մաթեմատիկական դատողությունների վերացական էության վրա։ Այս սարքը և դրա հիմքում ընկած գաղափարները մի քանի գիտնականների ոգեշնչեցին սկսելու լրջորեն քննարկել էլեկտրոնային ուղեղի կառուցման հնարավորությունը։ ԱԲ հետազոտության ոլորտը հիմնադրվել է 1956 թվականի ամռանը Դարտմութ քոլեջի տարածքում գտնվող արհեստանոցում : Նրանք, ովքեր այցելում էին, առաջիկա տասնամյակների ընթացքում կլինեին ԱԲ հետազոտությունների առաջատարները։ Նրանցից շատերը կանխատեսում էին, որ մարդու նման խելացի մեքենա գոյություն կունենա ոչ ավելի, քան մեկ սերունդ հետո, և նրանց տրվեց միլիոնավոր դոլարներ այս տեսլականն իրականություն դարձնելու համար։ Ի վերջո ակնհայտ դարձավ, որ նրանք կոպտորեն թերագնահատել էին ծրագրի բարդությունը։ 1973-ին, ի պատասխան Ջեյմս Լայթհիլի քննադատության և Կոնգրեսի շարունակական ճնշման, ԱՄՆ-ի և Մեծ Բրիտանիայի կառավարությունները դադարեցրեցին ԱԲ- ի չկողմնորոշված հետազոտության ֆինանսավորումը, և դրան հաջորդած դժվար տարիները հետագայում հայտնի դարձան որպես  «Արհեստական բանականության ձմեռ»։ Յոթ տարի անց, Ճապոնիայի կառավարության հեռանկարային նախաձեռնությունը ոգեշնչեց կառավարություններին և արդյունաբերությանը միլիարդավոր դոլարներ ԱԲ-ին տրամադրելու հարցում, բայց 1980-ականների վերջին ներդրողները հիասթափվեցին և կրկին հրաժարվեցին ֆինանսավորումից։ Ներդրումներն ու հետաքրքրվածությունը ԱԲ-ի հանդեպ աճեցին 21-րդ դարի առաջին տասնամյակների ընթացքում, երբ մեքենայական ուսումը հաջողությամբ կիրառվեց ակադեմիայի և արդյունաբերության բազմաթիվ խնդիրներ լուծելու համար `նոր մեթոդների, հզոր հաշվարկային սարքավորումների օգտագործման և հսկայական տվյալների շտեմարանների հավաքման շնորհիվ։

## Նախադրյալներ
### Առասպելական, գեղարվեստական և մտածական նախադրյալներ

### Առասպել և լեգենդ
Հունական դիցաբանության մեջ Թալոսը բրոնզից կառուցված հսկա էր, որը հանդես էր գալիս որպես Կրետե կղզու պահապան։ Նա քարեր էր նետում զավթիչների նավերի վրա և ամեն օր 3 շրջան էր կազմում կղզու պարագծով։ Ըստ Պսեվդո-Ապոլոդորոսի գրադարանի, Հեփեստոսը կիկլոպների օգնությամբ կերտել է Թալոսին և ինքնաձիգը նվիրել Մինոսին : Արգոնավտիկայում Ջեյսոնը և Արգոնավտները նրան ջախջախեցին ոտքի մոտ գտնվող մեկ խրոցով, ինչը հեռացնելով ՝ թույլ տվեց, որ կենսական հեղուկը դուրս գա նրա մարմնից և նրան անշունչ թողնի։ Պիգմալիոնը լեգենդար արքա էր և հունական դիցաբանության քանդակագործ, որը ներկայացվում էր Օվիդիոսի Մետամորֆոզներում։ Օվիդիոսի պատմողական բանաստեղծության 10-րդ գրքում Պիգմալիոնը զզվում է կանանցից, երբ ականատես է լինում Պրոպետների մարմնավաճառությանը : Չնայած դրան, նա առաջարկներ է անում Վեներայի տաճարում `աստվածուհուն խնդրելով իրեն բերել մի կին, ինչպես այն արձանը, որը փորագրել էր և սիրահարվել։ Իսկապես, արձանը ՝ Գալաթեան, կյանքի կոչվեց, և որոշ հաշվարկներով նա և Պիգմալիոնը  երեխա ունեցան։ Գոլեմը հրեական բանահյուսության արհեստական արարած է ՝ ստեղծված կավից և կախված աղբյուրից, ծառայել է տարբեր նպատակների։ Գոլեմի ստեղծման վերաբերյալ ամենավաղ գրավոր պատմությունը հայտնաբերվել է Էլեազար բեն Հուդայի մոտ 12-13-րդ դդ : Միջնադարում ենթադրվում էր, որ Գոլեմի կենդանությանը կարելի է հասնել նրա բերանում տեղադրելով թուղթ, որում գրված կլինի ցանակացած Աստծո անուն : Ի տարբերություն լեգենդար ավտոմատների, ինչպիսիք են Բրազեն Հեադսը, Գոլեմը ի վիճակի չէր խոսել։

### Արհեստական բանականության ալքիմիական միջոցներ
«Իրերի էության մասին» գրքում, որը գրել է Շվեյցարիայում ծնված ալքիմիկոս Պարացելսը, նա նկարագրում է մի ընթացակարգ, որը, նրա պնդմամբ, կարող է սարքել «արհեստական մարդ»։ Տեղադրելով «մարդու սպերման» ձիու գոմաղբի մեջ, և 40 օր հետո կերակրելով նրան «Մարդու  արյան արկանոմ» եփուկը կդառնա կենդանի նորածին։ Պարաքելսուսին նախորդում էր Ջաբիր իբն Հայյանի տեսակետը մարդկային էակնեի վերաբերյալ՝ Տակվին։ «Ֆաուստում», Ալքիմիկապես ստեղծված արարած Յոհան Վոլֆգանգ ֆոն Գյոթեի ողբերգության երկրորդ մասը, այն էր որ նրան վիճակված էր հավերժ ապրել իր պատրաստած տաշտակում, իսկ նա ձգտում է ծնվել մարդու լիարժեք մարմնում։ Այնուամենայնիվ, այս վերափոխումը սկսվելուց հետո շիշը կոտրվում է և նա մահանում է։

### Վաղ ժամանակակից լեգենդար ավտոմատներ
Ասում էին, որ վաղ ժամանակահատվածում այս լեգենդար ավտոմատները ունեին իրենց տրված հարցերին պատասխանելու մոգական ունակություն։ Ենթադրվում էր, որ ուշ միջնադարի ալքիմիկոս և գիտնական Ռոջեր Բեկոնը հորինել է բրոնզե գլուխ ՝ զարգացնելով կախարդ լինելու լեգենդը : Այս լեգենդները նման էին ղեկավար Միմիրի  մասին սկանդինավյան առասպելին։ Ըստ լեգենդի, Միմիրը հայտնի էր իր բանականությամբ և իմաստնությամբ և գլխատվեց Իզիր-Վանիր պատերազմում։ Ասում են, որ Օդինը գլուխը «զմռսել է» խոտաբույսերով և դրա վրա այնպիսի արտահայտություններ է ասել, որ Միմիրի գլուխը կարողանա իմաստություն խոսել Օդինի հետ։ Դրանից հետո Օդինը գլուխը պահեց իր մոտ ՝ խորհուրդ ստանալու համար։

### Ժամանակակից գեղարվեստական գրականություն
19-րդ դարում արհեստական տղամարդկանց և մտածող մեքենաների մասին գաղափարները զարգանում էին գեղարվեստական գրականության մեջ, ինչպես Մերի Շելլիի Ֆրանկենշտեյնը կամ Կարել Շապեկի Ռոսումի «Ունիվերսալ ռոբոտները» և ինչպիսիք են Սամուել Բաթլերի «Դարվինը մեքենաների մեջ»։ Ներկայիս միջոցով ԱԲ- ն դարձել է գիտական ֆանտաստիկայի հերթական թեման։
### Ավտոմատներ
Իրատեսական մարդանման ավտոմատները կառուցվել են յուրաքանչյուր քաղաքակրթության արհեստավորների կողմից, այդ թվում ՝ Յան Շի, Ալեքսանդրիայի հերոս, Ալ-Ջազարի, Պիեռ Ժակ-Դրոզ և Վոլֆգանգ ֆոն Կեմպելեն։ Իրատեսական մարդանման ավտոմատները կառուցվել են յուրաքանչյուր քաղաքակրթության արհեստավորների կողմից, այդ թվում ՝ Յան Շի, Ալեքսանդրիայի հերոս, Ալ-Ժազարի, Պիեռ Քուետակետ-Դրոզի և Վոլֆգանգ ֆոն Կեմպելենի։ Հայտնի ամենահին ավտոմատները Հին Եգիպտոսի և Հունաստանի սրբազան արձաններն էին։ Հավատացյալները հավատում էին, որ արհեստավորը այս գործիչները ներծծել է շատ իրական մտքերով, ընդունակ իմաստության և հույզերի. Հերմես Տրիսմեգիստը գրել է, որ «հայտնաբերելով աստվածների իրական բնույթը ՝ մարդը կարողացել է վերարտադրել այն։
### Պաշտոնական պատճառաբանություն
Արհեստական բանականությունը հիմնված է այն ենթադրության վրա, որ մարդկային մտքի գործընթացը կարող է մեքենայացվել։ Մեխանիկական կամ «պաշտոնական» պատճառաբանության ուսումնասիրությունը երկար պատմություն ունի։ Չինացի, հնդիկ և հույն փիլիսոփաները մ.թ.ա. առաջին հազարամյակում մշակել են պաշտոնական հետևության կառուցվածքային մեթոդները։ Նրանց գաղափարները դարեր շարունակ մշակվել են այնպիսի փիլիսոփաների կողմից, ինչպիսիք են Արիստոտելը (որը պաշտոնական վերլուծություն տվեց դավանաբանությանը), Էվկլիդեսը (որի տարրերը ձևական տրամաբանության մոդել էին), ալ-Խվարիզմը (որը հանրահաշիվ էր զարգացնում և իր անունը տալիս էր «ալգորիթմին»)։ ) և եվրոպական սքոլաստիկ փիլիսոփաներ, ինչպիսիք են Ուիլյամ Օքհամը և Դանզ Սքոտոսը:Իսպանացի փիլիսոփա Ռամոն Լլուլը (1232–1315) մշակեց մի քանի տրամաբանական մեքենաներ, որոնք նվիրված էին տրամաբանական միջոցներով գիտելիքների արտադրությանը։ Լլուլը նկարագրում էր իր մեքենաները որպես մեխանիկական սուբյեկտներ, որոնք կարող էին միավորել հիմնական և անհերքելի ճշմարտությունները պարզ տրամաբանական գործողություններով, որոնք մեքենան արտադրում է մեխանիկական իմաստներով, այնպես, որ ստեղծի հնարավոր բոլոր գիտելիքները : Լյուլի աշխատանքը մեծ ազդեցություն ունեցավ Գոտֆրիդ Լայբնիցի վրա, որը վերամշակեց իր գաղափարները։ 17-րդ դարում Լայբնիցը, Թոմաս Հոբսը և Ռենե Դեկարտը ուսումնասիրեցին հնարավորությունը, որ ցանկացած բանական միտք կարող է դառնալ նույնքան համակարգված, որքան հանրահաշիվը կամ երկրաչափությունը։ Հոբսը Լևիաթանում գրել է մի հայտնի հոդված. «Պատճառը ոչ այլ ինչ է, քան հաշվարկ»։ Լայբնիցը ներկայացրեց դատողությունների ունիվերսալ լեզու, որը փաստացիությունը կվերածի հաշվարկի, այնպես որ «երկու փիլիսոփաների միջև այլ վեճ չլինի, քան երկու հաշվապահների։ Այս փիլիսոփաները սկսեցին վարկած ձևակերպել ֆիզիկական խորհրդանիշների համակարգի մասին, որոնք կդառնան արհեստական բանականության հետազոտության առաջնորդող հավատը։
20-րդ դարում մաթեմատիկական տրամաբանության ուսումնասիրությունը ապահովեց այն էական առաջխաղացումը, որով արհեստական բանականությունը հնարավոր էր թվում։ Հիմքերը դրվել էին այնպիսի գործերի կողմից, ինչպիսիք են Բուլի «Մտքի օրենքները» և Ֆրեժի« Բեգրիֆսխրիֆտը »։ Հիմնվելով Ֆրեյջի համակարգի վրա ՝ Ռասելը և Ուայթհեդը 1913-ին իրենց գլուխգործոց ՝ Մաթեմաթիկայի սկզբունքումում, մաթեմատիկայի հիմքերի վերաբերյալ պաշտոնական վերաբերմունք ապահովեցին։ Ոգեշնչված Ռասելի հաջողությունից ՝ Դեյվիդ Հիլբերտը մարտահրավեր է նետել 1920–30-ականների մաթեմատիկոսներին ՝ պատասխանելու այս հիմնարար հարցին. «Կարո՞ղ են բոլոր մաթեմատիկական դատողությունները ձևակերպվել։ »Նրա հարցին պատասխանեցին Գոդելի անավարտության ապացույցը, Տյուրինգի մեքենան և Եկեղեցու լամբդայի հաշիվը:Նրանց պատասխանը զարմանալի էր երկու առումով։ Նախ, նրանք ապացուցեցին, որ, ըստ էության, սահմանափակումներ կան, թե ինչ կարող է իրականացնել մաթեմատիկական տրամաբանությունը։ Բայց երկրորդը (և ավելի կարևոր է ԱԲ- ի համար) նրանց աշխատանքը ենթադրում էր, որ այս սահմաններում մաթեմատիկական դատողությունների ցանկացած ձև կարող էր մեքենայացվել։ Եկեղեցի-Տյուրինգի թեզը ենթադրում էր, որ մեխանիկական սարքը, որը խառնվում է 0 և 1 չափանիշների պարզ խորհրդանիշները, կարող է ընդօրինակել մաթեմատիկական արտածման ցանկացած հավանական գործընթաց։ Հիմնական պատկերացումը Տյուրինգի մեքենան էր. Պարզ տեսական կոնստրուկցիա, որը գրավում էր վերացական խորհրդանիշի մանիպուլյացիայի էությունը։ Այս գյուտը ոգեշնչելու էր մի քանի գիտնականների ՝ սկսելու քննարկել մտածող մեքենաների հնարավորությունը։
### Համակարգչային գիտություն
Հաշվիչ մեքենաները կառուցվել են հնության մեջ և ամբողջ պատմության ընթացքում կատարելագործվել են շատ մաթեմատիկոսների, այդ թվում (ևս մեկ անգամ) փիլիսոփա Գոտֆրիդ Լայբնիցի կողմից։ 19-րդ դարի սկզբին Չարլզ Բեբիջը նախագծեց ծրագրավորվող համակարգիչ (վերլուծական շարժիչ), չնայած այն երբեք չի կառուցվել։ Ադա Լովելասը ենթադրում էր, որ մեքենան «կարող է կազմել բարդ և գիտական երաժշտության ցանկացած բարդ բարդության կամ չափի կտորներ» : (Նրան հաճախ անվանում են որպես առաջին ծրագրավորող ՝ իր գրած մի շարք նշումների պատճառով, որոնք ամբողջությամբ մանրամասնում են շարժիչով Բեռնուլիի համարները հաշվարկելու մեթոդը)։ Առաջին ժամանակակից համակարգիչները երկրորդ համաշխարհային պատերազմի զանգվածային կոդերը կոտրող մեքենաներն էին (օրինակ ՝ Z3, ENIAC և Colossus): Այս մեքենաներից վերջին երկուսը հիմնված էին Ալան Տյուրինգի կողմից դված և Ջոն ֆոն Նեյմանի կողմից մշակված տեսական հիմքերի վրա։

## Արհեստական բանականության ծնունդը 1952–1956 թվականներին
1940-50-ականներին մի շարք գիտնականներ մի շարք ոլորտներից (մաթեմատիկա, հոգեբանություն, ճարտարագիտություն, տնտեսագիտություն և քաղաքագիտություն) սկսեցին քննարկել արհեստական ուղեղ ստեղծելու հնարավորությունը։ Արհեստական բանականության հետազոտության ոլորտը որպես ակադեմիական առարկա 1956 թվականին հիմնադրվել է։

### Կիբերնետիկա և վաղ նյարդային ցանցեր
Մտածող մեքենաների վերաբերյալ ամենավաղ ուսումնասիրությունները ներշնչված էին գաղափարների միախառնմամբ, որոնք տարածված դարձան 1930-ականների վերջին, 1940-ականների և 1950-ականների սկզբին։ Նյարդաբանության վերջին հետազոտությունները ցույց են տվել, որ ուղեղը նեյրոնների էլեկտրական ցանց է, որը կրակում է բոլոր կամ ոչինչ զարկերակներում։ Նորբերտ Վիների կիբերնետիկան նկարագրել է էլեկտրական ցանցերում վերահսկողությունը և կայունությունը։ Կլոդ Շաննոնի տեղեկատվության տեսությունը նկարագրել է թվային ազդանշանները (այսինքն `բոլոր կամ ոչինչ ազդանշանները)։ Ալան Թյուրինգի հաշվարկման տեսությունը ցույց տվեց, որ հաշվարկի ցանկացած ձև կարելի է թվային նկարագրել։ Այս գաղափարների սերտ կապը ենթադրում էր, որ հնարավոր է հնարավոր լինի կառուցել էլեկտրոնային ուղեղ։
Այս ուղղությամբ աշխատանքի օրինակներ են ռոբոտները, ինչպիսիք են Վ. Գրեյ Վալտերի ի կրիաները և Ջոնս  Հոպկինսի գազանը։ Այս մեքենաները չեն օգտագործել համակարգիչներ, թվային էլեկտրոնիկա կամ խորհրդանշական հիմնավորում,դրանք ամբողջությամբ վերահսկվում էին անալոգային սխեմաներով։
1943 թվականին Ուոլտեր Փիթսը և Ուորեն Մաքքալլուխը վերլուծեցին իդեալականացված արհեստական նեյրոնների ցանցերը և ցույց տվեցին, թե ինչպես նրանք կարող են կատարել պարզ տրամաբանական գործառույթներ : Նրանք առաջինն էին նկարագրում այն, ինչը հետագայում հետազոտողները կանվանեին նյարդային ցանց։ Փիթսից և Մակքալոչից ոգեշնչված ուսանողներից մեկը երիտասարդ Մարվին Մինսկին էր, այն ժամանակ 24-ամյա ասպիրանտ 1951 թվականին (Դին Էդմոնդսի հետ) կառուցեց առաջին նյարդային ցանցը՝  SNARC: Մինսկին պետք է դառնար ԱԲ- ի ամենակարևոր առաջնորդներից և նորարարներից մեկը հաջորդ 50 տարիների ընթացքում։

### Թյուրինգի թեստը
1950 թվականին Ալան Տյուրինգը տպագրեց մի կարևոր թուղթ, որում նա շահարկում էր մտածող մեքենաներ ստեղծելու հնարավորության մասին .: Նա նշեց, որ «մտածելը» դժվար է սահմանել և մշակեց իր հայտնի Թուրինգի թեստը։ Եթե մեքենան կարող էր շարունակել զրույցը (հեռատպիչի միջոցով), որը չէր տարբերվում մարդու հետ զրույցից, ապա ողջամիտ կլիներ ասել, որ մեքենան «մտածում էր»։ Խնդրի այս պարզեցված տարբերակը Թյուրինգին թույլ տվեց համոզիչ պնդել, որ «մտածող մեքենան» առնվազն հավաստի է, և թերթը պատասխանում է առաջարկի բոլոր ամենատարածված առարկություններին։ Թուրինգ թեստը արհեստական բանականության փիլիսոփայության առաջին լուրջ առաջարկն էր։

### ԱԲ խաղեր
1951 թվականին, օգտագործելով Մանչեսթերի համալսարանի Ֆերանտտի մարկ 1 մեքենան, Քրիստոֆեր Ստրախեյը գրեց շաշկի ծրագիր, իսկ Դիտրիխ Պրինցը ՝ շախմատի համար : Արթուր Սամուելի շաշկի ծրագիրը, որը մշակվել էր 50-ականների կեսերին և 60-ականների սկզբին, ի վերջո հասավ բավարար հմտության `մարտահրավեր նետելու հարգարժան սիրողականին։ ԱԲ խաղերը կշարունակվեն օգտագործվել որպես իր պատմության ընթացքում ԱԲ-ի առաջընթացի չափանիշներ։

### Խորհրդանշական հիմնավորում և տրամաբանության տեսաբան
Երբ հիսունականների կեսերին թվային համակարգիչների հասանելիությունը հնարավոր դարձավ, մի քանի գիտնականներ բնազդաբար ընդունեցին, որ մեքենան, որը կարող էր թվեր շահարկել, կարող է նաև մանիպուլյացիայի ենթարկել խորհրդանիշները, և խորհրդանիշների մանիպուլյացիան կարող է լինել մարդկային մտքի էությունը։ Սա մտածողության մեքենաներ ստեղծելու նոր մոտեցում էր։
1955 թվականին Ալլեն Նյուելը և (ապագա Նոբելյան մրցանակակիր) Հերբերտ Ա. Սիմոնը ստեղծեցին «Տրամաբանության տեսաբան» (Ջ.Ս. Շոյի օգնությամբ)։
Ծրագիրը, ի վերջո, ապացուցում էր Ռասելի և Ուայթհեդի «Մաթեմաթիկայի սկզբունք» - ի առաջին 52 թեորեմներից 38-ը և ոմանց համար նոր ու ավելի առաջնակարգ ապացույցներ էր գտնում։ Սայմոնն ասաց, որ նրանք «լուծել են մտքի / մարմնի պատկառելի խնդիրը ՝ բացատրելով, թե ինչպես նյութից կազմված համակարգը կարող է ունենալ մտքի հատկություններ»։ (Սա փիլիսոփայական դիրքի վաղ հայտարարությունն էր, որը հետագայում Ջոն Սիրլը կկոչեր «Ուժեղ ԱԲ». Այդ մեքենաները կարող են մտքեր պարունակել այնպես, ինչպես անում են մարդու մարմինները)։

### 1956 թ. Դարտմութի համաժողով. ԱԲ- ի ծնունդ
1956 թ. Դարտմութի համաժողովը կազմակերպել էին Մարվին Մինսկին, Ջոն Մաք Քարթին և երկու ավագ գիտնականներ Կլոդ Շանոնը և Նեյթան Ռոչեստերը Միջազգային բիզնես մեքենաների կորպորացիաից։ Համաժողովի առաջարկը ներառում էր հետևյալ պնդումը. «Ուսուցման յուրաքանչյուր ասպեկտ կամ հետախուզության որևէ այլ առանձնահատկություն կարելի է այնքան ճշգրիտ նկարագրել, որ կարելի է սարքել այն մեքենայացնելու համար»։ Մասնակիցների թվում էին Ռեյ Սոլոմոնոֆը, Օլիվեր Սելֆրիջը, Թրենսարդ Մորը, Արթուր Սեմուելը, Ալլեն Նյուելը և Հերբերտ Ա. Սիմոնը, որոնք բոլորը կարևոր ծրագրեր կստեղծեին ԱԲ հետազոտության առաջին տասնամյակների ընթացքում:Համաժողովում Նյուելլը և Սայմոնը ներկայացրեցին «Տրամաբանության տեսաբան»-ը, և Մաք Քարթին համոզեց ներկաներին «Արհեստական բանականությունը» ընդունել որպես ոլորտի անվանում։
1956 թ.-ին Դարտմութի համաժողովում, ԱԲ-ն ստացավ իր անունը, իր առաքելությունը, իր առաջին հաջողությունն ու հիմնական դերակատարները և այդ պահը համարվեց ԱԲ-ի ծնունդ :

## Ոսկե տարիները 1956–1974 թվականներին
Դարտմութի սեմինարից տարիներ անց մշակված ծրագրերը, մարդկանց մեծամասնության համար, պարզապես «ապշեցուցիչ» էին. Համակարգիչները լուծում էին հանրահաշվի բառերի խնդիրները, ապացուցում էին երկրաչափության թեորեմները և սովորում էին խոսել անգլերեն։ Ժամանակին քչերը կհավատային, որ մեքենաների կողմից այդպիսի «խելացի» վարքագիծը ընդհանրապես հնարավոր է : Հետազոտողները խիստ լավատեսություն հայտնեցին մասնավոր և տպագիր բնագավառներում ՝ կանխատեսելով, որ լիովին խելացի մեքենա կկառուցվի 20 տարուց էլ պակաս ժամանակահատվածում : Պաշտպանության առաջատար հետազոտական նախագծերի գործակալության նման պետական գործակալությունները ներդրումներ են կատարում նոր ոլորտում։

### Աշխատանքը
50-ականների և 1960-ականների վերջին շատ հաջող ծրագրեր և նոր ուղղություններ կային։ Ամենաազդեցիկներից էին ՝
### Պատճառաբանելը՝ որպես որոնում
Շատ վաղ ԱԲ ծրագրեր օգտագործում էին նույն հիմնական ալգորիթմը։ Ինչ-որ նպատակի հասնելու համար (ինչպիսին է խաղ շահելը կամ թեորեմ ապացուցելը), նրանք քայլ առ քայլ գնում էին դեպի այն (քայլ կատարելով կամ նվազեցում կատարելով) կարծես փնտրում էին լաբիրինթոս ՝ հետ նահանջելով, երբ հասնեին փակուղի։ Այս պարադիգմը կոչվում էր «տրամաբանություն ՝ որպես որոնում>>:
Հիմնական դժվարությունն այն էր, որ շատ խնդիրների համար «լաբիրինթոսով» հնարավոր ուղիների քանակը պարզապես աստղաբաշխական էր (իրավիճակ, որը հայտնի է որպես «կոմբինացիոն պայթյուն»)։ Հետազոտողները նվազեցնում էին որոնման տարածքը ՝ օգտագործելով եվրիստիկական տվյալներ կամ «հիմնական կանոններ», որոնք կվերացնեն այն ուղիները, որոնք դժվար թե հանգեցնեին լուծման։

Նյուելն ու Սայմոնը փորձեցին այս ալգորիթմի ընդհանուր վարկածը նկարագրել «Ընդհանուր խնդիրների լուծում» կոչվող ծրագրում։ Մյուս «որոնման» ծրագրերը կարողացան կատարել տպավորիչ առաջադրանքներ, ինչպիսիք են երկրաչափության և հանրահաշվի խնդիրների լուծումը, ինչպիսիք են Հերբերտ Գելանտերի երկրաչափության թեորեմը (1958 թ.) և > - ը, որը գրել է Մինսկիի ուսանող Ջեյմս Սլեգլը (1961)։ Այլ ծրագրեր որոնում էին նպատակներն ու ենթակետերը ՝ գործողություններ պլանավորելու համար, օրինակ ՝ Սթրիփ համակարգը, որը մշակվել էր Սթենֆորդում ՝ իրենց ռոբոտ Շաքեյի ի վարքը վերահսկելու համար
### Բնական լեզու
ԱԲ հետազոտության կարևոր նպատակն է համակարգիչներին թույլ տալ հաղորդակցվել բնական լեզուներով, ինչպես անգլերենը։ Վաղ հաջողություն էր Դենիել Բոբրոուի ՈՒՍԱՆՈՂ ծրագիրը, որը կարող էր լուծել ավագ դպրոցի հանրահաշվի խնդիրները։ Իմաստային ցանցը ներկայացնում է հասկացությունները (օրինակ `« տուն »,« դուռ ») որպես հանգույցներ և հարաբերությունները հասկացությունների միջև (օրինակ` «ունի-ա») որպես հանգույցների միջև կապող օղակներ։ Իմաստային ցանց օգտագործող առաջին ԱԲ ծրագիրը գրվել է Ռոս Քվիլիանի կողմից , իսկ ամենահաջողված (և վիճահարույց) տարբերակը Ռոջեր Շանկի «Հայեցակարգային կախվածության տեսությունն» է։
Ժոզեֆ Վայզենբաումի Էլիզա- ն կարող էր այնպիսի զրույցներ վարել, որոնք այնքան իրատեսական էին, որ օգտվողները երբեմն խաբվում էին ՝ կարծելով, որ իրենք շփվում են ոչ թե ծրագրի, այլ մարդու հետ։ Բայց իրականում, Էլիզա- ն գաղափար չուներ, թե ինչի մասին է խոսքը։ Նա պարզապես տվեց անթերի, անվնաս կերպով պահպանված պատասխան կամ կրկնեց իրեն ասվածը ՝ վերարտադրելով իր պատասխանը մի քանի քերականական կանոններով։ Էլիզա- ն առաջին շաղակրատող ռոբոտն էր։

### Միկրոաշխարհներ
60-ականների վերջին Մասաչուսեթսի տեխնոլոգիական ինստիտուտի արհեստական բանականության լաբորատորիայի Մարվին Մինսկին և Սեյմուր Պապերտը առաջարկեցին, որ ԱԲ հետազոտությունները պետք է կենտրոնանան արհեստականորեն պարզ իրավիճակների վրա, որոնք հայտնի են որպես միկրոաշխարհ։ Նրանք նշում էին, որ հաջողակ գիտություններում, ինչպիսին ֆիզիկան է, հիմնական սկզբունքները հաճախ ավելի լավ էին հասկանում `օգտագործելով պարզեցված մոդելներ, ինչպիսիք են առանց շփման հարթությունները կամ կատարյալ կոշտ մարմինները։ Հետազոտության մեծ մասը կենտրոնացած էր «բլոկների աշխարհի» վրա, որը բաղկացած է տարբեր ձևերի և չափերի գունավոր բլոկներից, որոնք շարված են հարթ մակերևույթի վրա։

Այս պարադիգմը մեքենայական տեսլականի մեջ նորարարական աշխատանքի բերեց Գերալդ Սուսմանի (որը ղեկավարում էր թիմը), Ադոլֆո Գուզմանի, Դեյվիդ Վալցի (ով հորինեց «ճնշման տարածումը») և հատկապես Պատրիկ Ուինսթոնի կողմից։
Միևնույն ժամանակ, Մինսկին և Պապերտը ստեղծեցին ռոբոտի ձեռք, որը կարող էր բլոկներ հավաքել ՝ կյանքի կոչելով բլոկների աշխարհը։ Միկրոաշխարհի ծրագրի գագաթնակետը Թերի Ուինոգրադի Շրդլու- ն էր։ Նա կարող էր շփվել սովորական անգլերեն նախադասություններով, պլանավորել և կատարել գործողություններ
### Լավատեսություն
ԱԲ- ի հետազոտողների առաջին սերունդը այս աշխատանքի վերաբերյալ կանխատեսումներ արեց.

1958 թ. Հ. Սիմոն և Ալլեն Նյուել. «Տասը տարվա ընթացքում թվային համակարգիչը կդառնա շախմատի աշխարհի չեմպիոն» և «տասը տարվա ընթացքում թվային համակարգիչը կբացահայտի և ապացուցի կարևոր նոր մաթեմատիկական թեորեմ»։
1965, Հ. Սիմոն. «Մեքենաները քսան տարվա ընթացքում կկարողանան կատարել ցանկացած աշխատանք, որը տղամարդը կարող է անել»։
1967, Մարվին Մինսկի. «Մի սերնդի ընթացքում ...« արհեստական բանականություն »ստեղծելու խնդիրն էապես կլուծվի>>:
1970 թ., Մարվին Մինսկի (> թերթ-ում). «Երեքից ութ տարի հետո մենք կունենանք մի մեքենա` միջին մարդու ընդհանուր խելքով>>
### Գումարներ
1963-ի հունիսին Մասաչուսեթսի տեխնոլոգիական ինստիտուտ-ը 2.2 միլիոն ԱՄՆ դոլարի դրամաշնորհ ստացավ նորաստեղծ Ընդլայնված հետազոտական նախագծերի գործակալության (հետագայում հայտնի որպես Պաշտպանության առաջատար հետազոտական նախագծերի գործակալություն) կողմից։ Գումարը օգտագործվել է MIT համակարգչային գիտության և արհեստական բանականության լաբորատորիա նախագծի ֆինանսավորման համար, որը հինգ տարի առաջ մինսկիի և Մաքքարթիի հիմնադրած «ԱԲ խումբ» - ին է պատկանում։ Պաշտպանության առաջատար հետազոտական նախագծերի գործակալությունն շարունակում էր տրամադրել տարեկան երեք միլիոն դոլար մինչև 70-ականները։ Պաշտպանության առաջատար հետազոտական նախագծերի գործակալությունն նման դրամաշնորհներ է տրամադրել Նյուել և Սայմոն ծրագրերին Քարնեգի Մելոն համալսարանում Սթանդֆորթի ԱԲ նախագծ- ին (հիմնադրել է Ջոն Մաքքարթին 1963 թ.): Էդինբուրգի համալսարանում մեկ այլ կարևոր ԱԲ լաբորատորիա ստեղծեց Դոնալդը Միչին 1965 թվականին։ Այս չորս հաստատությունները տարիներ շարունակ կշարունակեն մնալ գիտական հետազոտությունների (և ֆինանսավորման) հիմնական կենտրոնները ակադեմիայում։
Գումարը հավաքվում էր կցված մի քանի տողերով. Ժոզեֆ Կարլ Ռոբնեթ Լիքլայդեր,ը, այն ժամանակ Պաշտպանության առաջատար հետազոտական նախագծերի գործակալության տնօրենն էր, կարծում էր, որ իր կազմակերպությունը պետք է «ֆինանսավորեր մարդկանց, ոչ թե նախագծերի», և նա թույլ տվեց հետազոտողներին ընտրել ցանկացած ուղղություն, որը նրանց կարող է հետաքրքրել։ Սա Մասաչուսեթսի տեխնոլոգիական ինստիտուտում ստեղծեց ազատ շարժիչ մթնոլորտ, որը ծնեց հակերների մշակույթը, բայց այս «ձեռքերը կտրելու» մոտեցումը չի տևի։

### Ռոբոտաշինություն
Ճապոնիայում Վասեդայի համալսարանը նախաձեռնել է  >  նախագիծը 1967 թ.-ին, իսկ 1972-ին ավարտեց WABOT-1- ը `աշխարհում առաջին մասշտաբային խելացի մարդանման ռոբոտը կամ անդրոիդը : Նրա վերջույթների կառավարման համակարգը թույլ էր տալիս քայլել ստորին վերջույթների հետ, ինչպես նաև ձեռքերով բռնել և տեղափոխել առարկաներ ՝ օգտագործելով շոշափելի տվիչներ։ Նրա տեսողության համակարգը հնարավորություն տվեց չափել հեռավորություններն ու ուղղությունները դեպի առարկաներ, օգտագործելով արտաքին ընկալիչները, արհեստական աչքերը և ականջները։ Եվ նրա խոսելու համակարգը թույլ տվեց նրան արհեստական բերանով , ճապոներենով շփվել ճապոներենով մարդու հետ։

## ԱԲ-ի   առաջին ձմեռը 1974–1980
1970-ականներին ԱԲ- ն ենթարկվում էր քննադատությունների և ֆինանսական հետընթացների։ ԱԲ հետազոտողները չէին կարողացել գնահատել իրենց առջև ծառացած խնդիրների դժվարությունը։ Նրանց ահռելի լավատեսությունը անհավանականորեն բարձրացրեց սպասելիքները, և երբ խոստացված արդյունքները չկարողացան իրականանալ, ԱԲ- ի ֆինանսավորումը անհետացավ : Միևնույն ժամանակ, կապակցականության դաշտը (կամ նյարդային ցանցերը) գրեթե ամբողջությամբ փակվել էր 10 տարի շարունակ ՝ Մարվին Մինսկիի կողմից ընկալիչների ապակառուցողական քննադատության պատճառով։ Չնայած 70-ականների վերջին հասարակության շրջանում ԱԲ- ի ընկալման դժվարություններին, նոր գաղափարներ են ուսումնասիրվել տրամաբանական ծրագրավորման, ընդհանուր պատճառաբանությունների և շատ այլ ոլորտներում։
### Խնդիրները
Յոթանասունականների սկզբին ԱԲ ծրագրերի հնարավորությունները սահմանափակ էին։ Նույնիսկ ամենատպավորիչ ԱԲ-ն կարող էր միայն կարգավորել այն խնդիրների չնչին վարկածները, որոնք նրանք պետք է լուծեին,բոլոր ծրագրերը, որոշ իմաստով, «խաղալիքներ» էին : ԱԲ հետազոտողները սկսել էին բախվել մի քանի հիմնարար սահմանների, որոնք հնարավոր չէր հաղթահարել 1970-ականներին։ Չնայած այս սահմաններից ոմանք նվաճվելու էին հետագա տասնամյակների ընթացքում, մյուսները դեռ մոլորված են դաշտում մինչ օրս։
Սահմանափակ համակարգչային հզորություն՝  հիշողությունը կամ մշակման արագությունը բավարար չէին `իսկապես օգտակար ինչ-որ բան իրականացնելու համար։ Օրինակ, Ռոս Քվիլիանի հաջող աշխատանքը բնական լեզվի վերաբերյալ ցուցադրվեց ընդամենը քսան բառով, քանի որ դա այն ամենն էր, ինչը տեղավորվում էր հիշողության մեջ : Հանս Մորավեցը 1976 թ.-ին պնդեց, որ համակարգիչները դեռ միլիոնավոր անգամ շատ թույլ են ` տեղեկություն ցուցաբերելու համար։ Նա առաջարկեց անալոգիա. Արհեստական ինտելեկտը համակարգչային էներգիա է պահանջում այնպես, ինչպես ինքնաթիռները ձիաուժ են պահանջում։ Որոշակի շեմից ցածր, դա անհնար է, բայց, քանի որ ուժը մեծանում է, ի վերջո դա կարող է դյուրին դառնալ : Ինչ վերաբերում է համակարգչային տեսլականին, Մորավեցը գնահատեց, որ մարդու ցանցաթաղանթի եզրին և շարժման հայտնաբերման հնարավորություններին պարզապես համապատասխանեցումը իրական ժամանակում կպահանջի ընդհանուր նշանակության համակարգիչ, ունակ 109 գործողություն / վայրկյանում (1000 ՄԻՊ) : 2011 թ.-ից գործնական համակարգչային տեսողության ծրագրերը պահանջում են 10 000-ից 1 000 000 ՄԻՊ։ Համեմատության համար նշենք, որ 1976-ի ամենաարագ գերհամակարգիչը ՝ Cray-1 (մանրածախ վաճառք ՝ $ 5 միլիոնից $ 8 մլն դոլար), ունակ էր ընդամենը 80-ից 130 ՄԻՊ-ի, և այն ժամանակվա տիպիկ աշխատասեղանի համակարգիչը հասնում էր 1 ՄՊ-ից պակաս։
Անխախտելիություն և կոմբինացիոն պայթյուն՝  1972-ին Ռիչարդ Կարպը (հիմնվելով Սթիվեն Քուքի 1971-ի թեորեմի վրա) ցույց տվեց, որ կան բազմաթիվ խնդիրներ, որոնք, հավանաբար, հնարավոր է լուծել միայն ցուցչական ժամանակում (մուտքերի չափով)։ Այս խնդիրների օպտիմալ լուծումներ գտնելը համակարգչային ժամանակի աներևակայելի քանակ է պահանջում, բացառությամբ այն դեպքերի, երբ խնդիրները չնչին են։ Սա համարյա նշանակում էր, որ ԱԲ- ի կողմից օգտագործված «խաղալիքների» լուծումներից շատերը, հավանաբար, երբեք չեն վերածվի օգտակար համակարգերի։
Համընդհանուր գիտելիքներ և հիմնավորում ՝  Արհեստական բանականության շատ կարևոր ծրագրեր, ինչպիսիք են տեսողությունն կամ բնական լեզուն, պարզապես ահռելի քանակությամբ տեղեկատվություն են պահանջում աշխարհի մասին, ծրագիրը պետք է որոշակի պատկերացում ունենա այն մասին, թե ինչն է այն դիտում կամ ինչի մասին է խոսքը։ Սա պահանջում է, որ ծրագիրն իմանա աշխարհի մասին նույն բաների մեծ մասը, ինչ երեխան անում է։ Հետազոտողները շուտով պարզեցին, որ սա իսկապես ահռելի տեղեկատվություն է։ 1970-ին ոչ ոք չէր կարող այդքան մեծ տվյալների շտեմարան կառուցել և ոչ ոք չգիտեր, թե ինչպես է ծրագիրը կարող այդքան շատ տեղեկատվություն սովորե լ։
Մորավեցի պարադոքսը ` Համակարգիչների համար թեորեմների ապացուցումն ու երկրաչափության խնդիրների լուծումը համեմատաբար հեշտ է, բայց ենթադրաբար պարզ առաջադրանք, ինչպիսին է դեմքը ճանաչելը կամ սենյակը հատելը, առանց ինչ-որ բանի բախվելու, չափազանց դժվար է։ Սա օգնում է բացատրել, թե ինչու են տեսողության և ռոբոտաշինության ուսումնասիրությունները 1970-ականների կեսերին այդքան քիչ առաջընթաց արձանագրել։
Տրամաբանության և որակավորման խնդիրները՝  Տրամաբանություն օգտագործող AI գիտնականները (ինչպես Ջոն ՄաքՔարթին) հայտնաբերեցին, որ նրանք չեն կարող ներկայացնել սովորական արտածումներ, որոնք ենթադրում են պլանավորում կամ դեֆոլտ պատճառաբանություն ՝ առանց փոփոխություններ կատարելու բուն տրամաբանության կառուցվածքում։ Նրանք մշակեցին նոր տրամաբանություններ (ինչպես ոչ միատոն տրամաբանությունները և մոդալ տրամաբանությունները) ՝ փորձելու լուծել խնդիրները։

### Ֆինանսավորման ավարտ
Գործակալությունները, որոնք ֆինանսավորել են AI հետազոտությունները (ինչպես, օրինակ, Բրիտանիայի կառավարությունը, Պաշտպանության առաջատար հետազոտական նախագծերի գործակալություն և Գիտությունների, ճարտարագիտության և բժշկության ազգային ակադեմիաներ), հիասթափվեցին առաջընթացի բացակայությունից և, ի վերջո, դադարեցրեցին ԱԲ- ի անուղղակի հետազոտության համարյա բոլոր ֆինանսավորումը։ Օրինակը սկսվեց դեռ 1966-ին, երբ հայտնվեց ALPAC զեկույցը, որը քննադատում էր մեքենայական թարգմանության ջանքերը։ 20 միլիոն դոլար ծախսելուց հետո, Գիտությունների, ճարտարագիտության և բժշկության ազգային ակադեմիաներն ավարտեցին բոլոր օժանդակությունները։ 1973 թ.-ին Անգլիայում ԱԲ- ի հետազոտության վիճակի վերաբերյալ >ի զեկույցը քննադատեց ԱԲ- ի իր «վիթխարի նպատակները» չհասնելու լիակատար ձախողումը և հանգեցրեց այդ երկրում ԱԲ- ի հետազոտության ապամոնտաժմանը։ (Զեկույցում մասնավորապես նշված էր կոմբինացիոն պայթյունի խնդիրը `որպես ԱԲ- ի ձախողումների պատճառ)։ Պաշտպանության առաջատար հետազոտական նախագծերի գործակալությունը խորապես հիասթափված էր Քարնեգի Մելոն համալսարանում «Խոսքի փոխըմբռնման հետազոտական ծրագրի » վրա աշխատող հետազոտողներից և չեղյալ հայտարարեց տարեկան երեք միլիոն դոլար դրամաշնորհը։ 1974 թ.-ին դժվար թե գտնվեին ԱԲ նախագծերի ֆինանսավորումը։
Հանս Մորավեցը ճգնաժամը բարդեց իր գործընկերների անիրատեսական կանխատեսումների վրա։ >:Այնուամենայնիվ, կար մեկ այլ խնդիր. 1969 թ.-ին Մենսֆիլդի ուղղման ընդունումից ի վեր։ Փոխարենը, գումարներն ուղղվում էին հստակ նպատակներ ունեցող հստակ նախագծերին, ինչպիսիք են ինքնավար տանկերը և մարտերի կառավարման համակարգերը։
### Քննադատություններ ամբողջ համալսարանից
Մի քանի փիլիսոփաները խիստ առարկեցին այն պնդումներին, որոնք արվում են ԱԲ հետազոտողների կողմից։ Վաղ ժամանակներից մեկը Ջոն Լուկասն էր, ով պնդում էր, որ Գոդելի անավարտության թեորեմը ցույց է տալիս, որ պաշտոնական համակարգը (օրինակ ՝ համակարգչային ծրագիրը) երբեք չի կարող տեսնել որոշ պնդումների ճշմարտությունը, մինչդեռ մարդը կարող էր դա։ Հուբերտ Դրեյֆուսը ծաղրուծանակի ենթարկեց 1960-ականների խախտված խոստումները և քննադատեց ԱԲ- ի շահարկումները ՝ պնդելով, որ մարդկային մտածողությունը իրականում շատ քիչ է «խորհրդանիշի մշակման» համար։ 1980 թ.-ին ներկայացված Ջոն Սիրլի «Չինական սենյակ» փաստարկը փորձեց ցույց տալ, որ չի կարելի ասել, որ ծրագիրը կարող է «հասկանալ» այն խորհրդանիշները, որոնք նա օգտագործում է (որակ, որը կոչվում է «դիտավորություն»)։ Եթե խորհրդանիշները մեքենայի համար իմաստ չունեն, պնդում է Սիրլը, ապա մեքենան չի կարող նկարագրվել որպես «մտածող»։
Այս քննադատությունները լուրջ չեն ընդունվել ԱԲ- ի հետազոտողների կողմից, հաճախ այն պատճառով, որ դրանք կարծես թե շատ հեռու էին կետից։ Խնդիրները, ինչպիսիք են անխոցելիությունը և ընդհանուր գիտելիքները, շատ ավելի անմիջական և լուրջ էին թվում։ Անհասկանալի էր, թե իրականում համակարգչային ծրագրի մեջ ինչ տարբերություն է առաջացել «իմանալ ինչպես» կամ «դիտավորություն»։
Մինսկին Դրեյֆուսի և Սիրլի մասին ասաց «նրանք սխալ են հասկանում և պետք է անտեսվեն»։ Դրեյֆուսին, որը դասավանդում էր Մասաչուսեթսի տեխնոլոգիական ինստիտուտում,սառը ուս էին տվել. Նա ավելի ուշ ասաց, որ ԱԲ հետազոտողները չէին համարձակվում իր հետ ճաշել։ Էլիզայի հեղինակ Ժոզեֆ Վայզենբաումը կարծում է, որ իր գործընկերների վերաբերմունքը Դրեյֆուսի նկատմամբ ոչ պրոֆեսիոնալ է և մանկամտություն է։ Չնայած նա Դրեյֆուսի դիրքորոշումների բացահայտ քննադատն էր, նա «միտումնավոր պարզաբանեց, որ իրենց պահվածքը մարդուն վերաբերվելու միջոց չէ»։
Վայզենբաումը սկսեց լուրջ բարոյական կասկածներ ունենալ ԱԲ- ի հետ կապված, երբ Քենեթ Քոլբին Էլիզայի հիման վրա գրեց «համակարգչային ծրագիր, որը կարող է վարել հոգեթերապևտիկ երկխոսություն»։ Վայզենբաումը անհանգստացավ այն բանի համար, որ Քոլբին անմիտ ծրագիրը տեսնում էր որպես լուրջ բուժական գործիք։ Սկսվեց վեճ, և իրավիճակը չբարելավվեց, երբ Քոլբին չհավատաց Վայզենբաումին ՝ ծրագրում իր ներդրման համար։ 1976 թվականին Վայզենբաումը հրատարակեց Համակարգչային հնարավորությունները և մարդկային միտքը, որոնք պնդում էին, որ արհեստական բանականության չարաշահումը կարող է արժեզրկել մարդու կյանքը։

### Ընկալիչներ և հարձակում կապի վրա
Պերսեպտրոնը նեյրոնային ցանցի ձև էր, որը ներմուծվել է 1958 թվականին Ֆրենկ Ռոզենբլաթի կողմից, ով Մրվին Մինսկիի դասընկերն էր՝ Բրոնքսի գիտության ավագ դպրոցում։ ԱԲ- ի հետազոտողների մեծամասնության նման, նա նույնպես լավատեսորեն էր տրամադրված նրանց ուժի նկատմամբ ՝ կանխատեսելով, որ «պերսեպտրոնը, ի վերջո, կարող է սովորել, որոշումներ կայացնել և թարգմանել լեզուներ»։ Պարադիգմի վերաբերյալ ակտիվ հետազոտական ծրագիր էր իրականացվում ամբողջ 1960-ական թվականներին, բայց հանկարծակի դադարեցվեց Մինսկիի և Պապերտի 1969 թ.-ին «Ընկալիչներ» գրքի տպագրությամբ։ Այն ենթադրում էր, որ ընկալիչները կարող էին դնել խիստ սահմանափակումներ, և Ֆրենկ Ռոզենբլատի կանխատեսումները կոպիտ կերպով չափազանցված էին։ Գրքի ազդեցությունը կործանարար էր. 10 տարի շարունակ կապակցիոնիզմի վերաբերյալ ընդհանրապես ոչ մի հետազոտություն չի արվել։ Ի վերջո, նոր սերնդի հետազոտողները կվերածնեին ոլորտը, որից հետո այն կդառնար արհեստական ինտելեկտի կենսական և օգտակար մասը։ Ռոզենբլատը դա չէր տեսնի, քանի որ նա մահացավ նավակի վթարից ՝ գիրքը լույս տեսնելուց անմիջապես հետո։

Տրամաբանական և խորհրդանշական հիմնավորում ===

Տրամաբանությունը ԱԲ- ի հետազոտության մեջ մտավ դեռ 1959 թվականից, Ջոն ՄաքՔարթիի կողմից իր «Խորհրդատու» առաջարկի մեջ:1963 թ.-ին lan. Ալան Ռոբինսոնը հայտնաբերել էր համակարգչի վրա դեդուկցիան իրականացնելու պարզ մեթոդ, լուծման և միավորման ալգորիթմ։ Այնուամենայնիվ, պարզ կատարումները, ինչպես ՄաքՔարթիի և նրա ուսանողների կողմից 1960-ականների վերջին փորձածները, դժվար լուծելի էին, պարզ թեորեմները ապացուցելու համար ծրագրերը պահանջում էին աստղաբաշխական քայլեր . : 1970-ականներին Էդինբուրգի համալսարանում Ռոբերտ Կովալսկին մշակեց տրամաբանության ավելի բեղմնավոր մոտեցում, և շուտով դա հանգեցրեց ֆրանսիացի հետազոտողներ Ալեն Կոլմերաուերի և Ֆիլիպ Ռուսելի հետ համագործակցությանը, ովքեր ստեղծեցին պրոլոգի հաջող տրամաբանության ծրագրավորման լեզուն։ Պրոլոգը օգտագործում է տրամաբանության ենթաբազմություն (եղջյուրի դրույթներ, որոնք սերտորեն կապված են «կանոնների» և «արտադրության կանոնների» հետ), որոնք թույլ են տալիս  հաշվարկի լուծում։ Կանոնները կշարունակեին ազդեցիկ լինել ՝ հիմք ստեղծելով Էդվարդ Ֆեյգենբաումի փորձագիտական համակարգերի և Ալլեն Նյուելի և Հերբերտ Ա. Սիմոնի շարունակական աշխատանքը, որը կհանգեցներ Սոարին և նրանց ճանաչման միասնական տեսություններին։  Ինչպես Դրեյֆուսն էր ասում տրամաբանական մոտեցման քննադատները նշում էին, որ խնդիրներ լուծելիս մարդիկ հազվադեպ էին օգտագործում տրամաբանություն։
Փիթեր Ուասոնի, Էլեոնորա Ռոշի, Ամոս Տվերսկու, Դանիել Կանհեմանի և այլոց նման հոգեբանների փորձերը ապացույց էին։ ՄաքՔարթին պատասխանեց, որ այն, ինչ մարդիկ անում են, անտեղի է։ Նա պնդում էր, որ իրականում անհրաժեշտ են մեքենաներ, որոնք կարող են խնդիրներ լուծել, այլ ոչ թե մեքենաներ, որոնք մտածում են այնպես, ինչպես մտածում են մարդիկ։

### Կառուցվածքներ և սցենարներ
ՄաքՔարթիի մոտեցումը քննադատողների թվում էին Մասաչուսեթսի տեխնոլոգիական ինստիտուտի նրա գործընկերները։ Մարվին Մինսկին, Սեյմուր Պապերտը և Ռոջեր Շանկը փորձում էին լուծել այնպիսի խնդիրներ, ինչպիսիք են «պատմությունը հասկանալը» և «օբյեկտի ճանաչումը», որոնք մեքենայից պահանջում են մտածել մարդու նման։ Որպեսզի օգտագործեն սովորական «աթոռ» կամ «ռեստորան» հասկացությունները, նրանք ստիպված էին անել բոլոր նույն անտրամաբանական ենթադրությունները, որոնք սովորաբար անում էին մարդիկ։ Ցավոք, տրամաբանության մեջ դժվար է ներկայացնել այդպիսի անճիշտ հասկացությունները։ Գերալդ Սուսմանը նկատեց, որ «էապես ոչ ճշգրիտ հասկացությունները նկարագրելու համար ճշգրիտ լեզվի օգտագործումը նրանց ավելի ճշգրիտ չի դարձնում»։ Շանկը նրանց «հակատրամաբանական» մոտեցումները բնութագրեց որպես «կոպիտ», ի տարբերություն «կոկիկ» պարադիգմների, որոնք օգտագործում էին ՄաքՔարթին, Կովալսկին, Ֆեյգենբաումը, Նյուելը և Սայմոնը։

1975 թ.-ին, մի կիսաեզրափակիչ հոդվածում, Մինսկին նշում էր, որ իր «քմահաճ» հետազոտողներից շատերն օգտագործում էին նույն տեսակի գործիք՝ մի շրջանակ, որը ստանձնում է ինչ-որ բանի վերաբերյալ մեր ողջամիտ ենթադրությունները։ Օրինակ, եթե մենք օգտագործում ենք թռչուն հասկացությունը, կա մի փաստի համաստեղություն, որը միանգամից է գալիս մտքին։ Մենք կարող ենք ենթադրել, որ այն թռչում է, որդեր է ուտում և այլն։ Մենք գիտենք, որ այդ փաստերը միշտ չէ, որ ճշմարիտ են, և որ այդ փաստերը օգտագործող արտածումները «տրամաբանական» չեն լինի, բայց ենթադրությունների այս կառուցվածքային շարքերը մաս են կազմում այն ամենի, ինչ մենք ասում և մտածում ենք։ Նա այդ կառույցներն անվանել է «շրջանակներ»։ Շանկը օգտագործեց շրջանակների մի տարբերակ, որը նա անվանում էր «սցենարներ» ՝ կարճ պատմությունների մասին անգլերենով հաջողությամբ պատասխանելու համար։ Շատ տարիներ անց օբյեկտիվ կողմնորոշված ծրագրավորումն ընդունում էր «ժառանգության» կարևոր գաղափարը շրջանակների վերաբերյալ ԱԲ հետազոտությունից։

## Բում 1980–1987
1980-ական թվականներին ամբողջ աշխարհի կորպորացիաները ընդունեցին ԱԲ ծրագրի մի ձև, որը կոչվում էր «փորձագիտական համակարգեր», և գիտելիքը դարձավ խոշոր ԱԲ հետազոտությունների կենտրոնը։ Այդ նույն տարիներին Ճապոնիայի կառավարությունը ագրեսիվորեն ֆինանսավորեց ԱԲ- ն `իր հինգերորդ սերնդի համակարգչային նախագծով։
### Փորձագիտական համակարգերի վերելք
Փորձագիտական համակարգը այն ծրագիրն է, որը պատասխանում է հարցերին կամ լուծում է գիտելիքների որոշակի տիրույթի վերաբերյալ խնդիրներ ՝ օգտագործելով փորձագետների գիտելիքներից բխող տրամաբանական կանոններ։ Ամենավաղ օրինակները մշակվել են Էդվարդ Ֆեյգենբաումի և նրա ուսանողների կողմից։ Դենդրալը, որը սկսել է 1965 թ.-ին, միացություններ է հայտնաբերել սպեկտրոմետրերի ընթերցումներից։  Միցինը, որը մշակվել է 1972 թվականին, ախտորոշեց արյան վարակիչ հիվանդություններ։ Նրանք ցույց տվեցին մոտեցման իրագործելիությունը։
Փորձագիտական համակարգերը սահմանափակվում էին հատուկ գիտելիքների փոքր տիրույթով և դրանց պարզ ձևավորումը համեմատաբար հեշտացնում էր ծրագրերի կառուցումը։ Ընդհանուր առմամբ, ծրագրերն ապացուցեցին, որ օգտակար են. Մի բան, որին ԱԲ- ն մինչ այժմ չէր կարողացել հասնել։
1980-ին Թվային սարքավորումների կորպորացիայի համար Քարնեգի Մելոն համալսարանում ավարտվեց XCON անունով փորձագիտական համակարգը։ Դա հսկայական հաջողություն էր. Այն խնայում էր ընկերությանը տարեկան 40 միլիոն դոլար մինչև 1986 թվականը։ Աշխարհի կորպորացիաները սկսեցին զարգացնել և տեղակայել փորձագիտական համակարգեր, և մինչև 1985 թվականը նրանք ավելի քան մեկ միլիարդ դոլար էին ծախսում ԱԲ- ի վրա, մեծ մասը ՝ ներքին ԱԲ բաժինների։

### Գիտելիքի հեղափոխություն
Փորձագիտական համակարգերի ուժը գալիս էր դրանց մեջ պարունակվող փորձագիտական գիտելիքներից։ Դրանք մաս էին կազմում ԱԲ- ի հետազոտության նոր ուղղության, որը լայն տարածում էր գտնում 70-ականների ընթացքում։ «ԱԲ հետազոտողները սկսում էին դժկամությամբ  կասկածել, քանի որ դա խախտում էր տնտեսման գիտական կանոնը, - որ հետախուզությունը շատ լավ կարող է հիմնված լինել մեծ քանակությամբ բազմազան գիտելիքներ տարբեր ձևերով օգտագործելու ունակության վրա», - գրում է Պամելա Մաքքորդակը։ «1970-ականների մեծ դասը այն էր, որ խելամիտ վարքը շատ կախված էր տվյալ ոլորտի գիտելիքների, երբեմն բավականին մանրակրկիտ գիտելիքների հետ գործ ունենալուց»։ 
1980-ականներին նույնպես տեղի ունեցավ Cyc- ի ծնունդը, որը հանդիսանում էր ընդհանուր գիտելիքների խնդրի անմիջականորեն հարձակման առաջին փորձը `ստեղծելով հսկայական տվյալների բազա, որը պարունակում էր բոլոր աշխարհիկ փաստերը, որոնք գիտի սովորական մարդը։ Նախագիծը սկսած և ղեկավարած Դուգլաս Լենատը պնդում է, որ դյուրանցում գոյություն չունի. Մեքենաների համար մարդկային հասկացությունների իմաստը իմանալու միակ ձևը նրանց միաժամանակ մեկ գաղափարի ձեռքով ուսուցումն է։ Նախատեսված չէր, որ նախագիծը կավարտվեր շատ տասնամյակներ հետո։ HiTech և Deep Thought շախմատային ծրագրերը 1989 թ.-ին հաղթեցին շախմատի վարպետներին։ Երկուսն էլ մշակվել են Քարնեգի Մելլոնի համալսարանի կողմից; Deep Thought- ի զարգացումը ճանապարհ բացեց Deep Blue- ի համար։

### Գումարի վերադարձ. Հինգերորդ սերնդի նախագիծ
1981 թ.-ին Ճապոնիայի միջազգային առևտրի և արդյունաբերության նախարարությունը հինգերորդ սերնդի համակարգչային ծրագրի համար 850 միլիոն դոլար է հատկացրել։ Նրանց նպատակներն էին ՝ գրել ծրագրեր և կառուցել մեքենաներ, որոնք կարող էին շարունակել զրույցները, լեզուներ թարգմանել, նկարներ մեկնաբանել և տրամաբանել մարդկանց նման : Որպես ծրագրի հիմնական համակարգչային լեզու նրանք ընտրեցին Prolog- ը։
Այլ երկրներն էլ արձագանքեցին իրենց սեփական նոր ծրագրերով։ Մեծ Բրիտանիան 350 միլիոն ֆունտ ստեռլինգով սկսեց Ալվեի նախագիծը։ Ամերիկյան ընկերությունների կոնսորցիումը ստեղծեց Միկրոէլեկտրոնիկայի և համակարգչային տեխնոլոգիաների կորպորացիան ԱԲ- ի և տեղեկատվական տեխնոլոգիաների ոլորտում լայնամասշտաբ նախագծեր ֆինանսավորելու համար։ Պաշտպանության առաջատար հետազոտական նախագծերի գործակալությունը նույնպես արձագանքեց ՝ հիմնելով ռազմավարական հաշվարկման նախաձեռնության վրա  և եռապատկելով իր ներդրումները ԱԲ- ում 1984-1988 թվականներին։

### Կապակցիոնիզմի վերածնունդ
1982-ին ֆիզիկոս Ջոն Հոփֆիլդը կարողացավ ապացուցել, որ նեյրոնային ցանցի մի ձև (այժմ կոչվում է «Հոփֆիլդ ցանց») կարող է տեղեկատվությունը սովորել և մշակել բոլորովին նոր եղանակով։ Մետաղ-օքսիդ-կիսահաղորդչային (MOS) շատ լայնածավալ ինտեգրման (VLSI) զարգացումը, լրացման լրացուցիչ MOS (CMOS) տեխնոլոգիայի տեսքով, հնարավորություն տվեց զարգացնել գործնական արհեստական նյարդային ցանցի (ANN) տեխնոլոգիա 1980-ականներին

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Արհեստական բանականություն