Դիմացկունության մրցավազք

**Դիմացկունության մրցավազք,** ավտոսպորտի մրցավազքի ձև՝ կոչված ստուգելու սարքավորումների ամրությունը և մասնակիցների դիմացկունությունը: Մի քանի վարորդներից կազմված թիմերը փորձում են հաղթահարել մեծ տարածություն մեկ միջոցառման ընթացքում, ընդմիջումով մասնակիցներին՝ մրցավազքի ընթացքում փոխվելու ունակությամբ: Դիմացկունության մրցավազքները կարող են անցկացվել կա՛մ սահմանված տարածությունը շրջաններով հնարավորինս արագ անցնելով, կա՛մ նախապես սահմանված ժամանակի ընթացքում որքան հնարավոր է շատ տարածություն անցնելով:

Դիմացկունության մրցավազքի առավել տարածված երկարություններից մեկը կարող է լինել 500 կիլոմետր, կամ մոտավորապես 3 ժամ, կամ 1000 կիլոմետր, կամ մոտավորապես 6 ժամ: Ավելի երկար մրցարշավները կարող են լինել  1600 կմ, 12 ժամ կամ նույնիսկ 24 ժամ: Թիմերը կարող են բաղկացած լինել երկուսից չորս վարորդներից յուրաքանչյուր իրադարձության համար, ինչը կախված է վարորդի դիմացկունության ունակություններից, մրցավազքի երկարությունից կամ նույնիսկ յուրաքանչյուր իրադարձության կանոններից:

## Ծագում
Coppa Florio-ն իտալական ավտոարշավ է, որը սկսվել է 1900 թվականին և վերանվանվել է 1905 թվականին, երբ Վինչենցո Ֆլորիոն առաջարկել է նախնական 50 000 լիրա և մի գավաթ, որը նախագծվել է Փարիզի Պոլակի կողմից: Բրեշիայի մրցավազքը այցելեց Բրեշիա-Կրեմոնա-Մանտովա-Բրեշիա երթուղին: 1908 թվականին մրցավազքում օգտագործվեց Circuito di Bologna՝ Bologna-Castelfranco Emilia-Sant'Agata Bolognese-San Giovanni in Persiceto-Bologna: 1914 թվականից ի վեր Coppa Florio-ի մեծ մասը կազմակերպվում էր Սիցիլիայի Պալերմոյի մերձակայքում գտնվող Targa Florio-ի հետ՝ վազելով չորս կամ հինգ շրջան, յուրաքանչյուրը 108 կմ:

Targa Florio-ն բաց ճանապարհային դիմացկուն ավտոմոբիլային մրցավազք էր, որը հիմնադրվել է 1906 թվականին: Վերջին տասնամյակների ուղու երկարությունը սահմանափակվում էր Circuito Piccolo delle Madonie-ի 72 կիլոմետրով, որը պտտվել է 11 անգամ:

Mille Miglia-ն բաց ճանապարհի դիմացկուն մրցավազք էր, որը տեղի է ունեցել Իտալիայում 24 անգամ 1927-1957 թվականներին:

Աշխարհում առաջին կազմակերպված ավտոմոբիլային մրցավազքի 24-ժամյա միջոցառումը տեղի ունեցավ 1 մղոն երկարությամբ օվալաձև ուղու վրա Դրայվինգ Պարկում, Կոլումբուս, Օհայո, 1905 թվականի հուլիսի 3–4-ին: Հուլիսի 3-ի կեսօրից սկսած Frayer-Miller-ի, Pope-Toledo-ի, Peerless-ի և White Steamer-ի չորս մեքենաներ մրցեցին $500 արծաթե գավաթի համար: Հաղթող Pope-Toledo մեքենան անցել է 828,5 մղոն: Ֆրեյեր-Միլլեր և Փերլես թիմերի կողմից բողոք է ներկայացվել՝ պնդելով, որ Pope-Toledo-ն վարորդին չի պատկանում, փոխարենը ուղարկվել է գործարանից մրցարշավի համար կառուցված շարժիչով:

Առաջին 24-ժամյա մրցավազքը, որը տեղի է ունեցել ավտոսպորտի հատուկ վայրում, եղել է Անգլիայի Բրուքլենդսում, 1907 թվականին դրա բացումից տասնմեկ օր անց: Դա առաջացրել է տեղի բնակիչների զայրույթը և հանգեցրել կրկնակի տասներկու մրցավազքի: Այս ձևաչափը նշանակում էր, որ մրցարշավը տեղի է ունեցել 12 ժամ յուրաքանչյուրը առավոտյան 8-ից մինչև երեկոյան 8-ը, և դրա միջև ընկած ժամանակահատվածում մեքենաները փակվել են գիշերվա ընթացքում՝ կանխելու դրանց սպասարկման աշխատանքները:

2001 թվականի Դակար Ռալլիում մրցակիցներն անցան 10,739 կիլոմետր (6,673 մղոն) տարածություն՝ 20 օրվա ընթացքում 70 ժամ հաղթական ժամանակով՝ երեք դասի մեքենաներով, մոտոցիկլետներով և բեռնատարներով: 1992 թվականի Փարիզ-Քեյփթաուն ռալլին անցավ 12427 կմ տարածություն։ 1994 թվականի հրատարակությունը տեսավ, որ մրցակիցները վերադարձան Փարիզ՝ 13,379 կմ հեռավորության վրա: Expedition Trophy-ը, որն առաջին անգամ անցկացվել է 2005 թվականին, անցնում է Մուրմանսկից մինչև Վլադիվոստոկ, ընդհանուր 12500 կմ հեռավորության վրա: 1908 թվականի Նյու Յորք-Փարիզ մրցարշավը անցավ ավելի քան 16000 կմ տարածություն՝ փետրվարի 12-ից հուլիսի 30-ը տևելով 169 օր:

## Ավտոմոբիլային դիմացկունության մրցավազք

Պաշտոնական դիմացկունության մրցավազքի սկզբում մրցարշավները հակված էին սպորտային մեքենաների համար, մինչդեռ դարաշրջանի Գրան պրի մեքենաները սկսեցին վերածվել այսօրվա բաց անիվի մրցարշավային մեքենաների և անցան ավելի կարճ հեռավորություններ: Ժամանակի ընթացքում սպորտային մեքենաները սկսեցին զարգանալ իրենց արմատներից՝ որպես արտադրության վրա հիմնված այլընտրանք Գրան պրի մեքենաների մաքուր ցեղային մրցարշավային մեքենաներին, ինչը հանգեցրեց GT-ի և տուրիստական ​​մեքենաների մրցավազքի դասերի ստեղծմանը, և այդ դասերը շարունակեցին ընդունել դիմացկունության ձևաչափը: Մեքենայի վրա մի քանի վարորդներ վաղ ադապտացիա էին, քանի որ դիմացկունության մրցավազքի խստությունը արագորեն հաղթահարում է մրցարշավի վարորդների մեծամասնության կարողությունները միայնակ մրցելու համար, թեև Լե Մանի նման 24-ժամյա մրցավազքերի սոլո փորձերը կշարունակվեն մինչև 1950-ական թվականները:

Տարբեր դիմացկունության ձևաչափերը գրավիչ էին արտադրողների համար, ոչ միայն որպես այլընտրանք Գրան պրիի մրցարշավների ծախսերի համար, այլ նաև ճանապարհային մոդելների համար դրա կարևորության մեծացման պատճառով:

### Եռակի թագ
Ավտոմոբիլային դիմացկունության մրցավազքում երեք իրադարձություն են ձևավորել Եռակի թագը: Նրանք համարվում են տասնամյակների ընթացքում դիմացկունության ամենադժվար մրցավազքներից երեքը՝ Դեյտոնայի 24 ժամ, Սեբրինգի 12 ժամ և Լե Մանի 24 ժամ: 

### Դիմացկունության մրցավազքի առաջնություններ
Հանդիսատեսի ուժեղ թվերը, ԶԼՄ-ների հետաքրքրությունը և հեռուստատեսային լուսաբանումը դիմացկունության մրցավազքի Triple Crown իրադարձությունների մասին (24 ժամ Դեյտոնա, 12 ժամ Սեբրինգ և 24 ժամ Լե Ման) հանգեցրել են դիմացկունության մրցավազքի մի քանի շարքերի ստեղծմանը, ինչը թիմերին հնարավորություն է տալիս վազում են իրենց մեքենաները առաջնության միջոցառումներում ամբողջ տարվա ընթացքում:

FIA World Endurance Championship-ը սպորտային մեքենաների մրցարշավների միջազգային շարք է, որը կազմակերպվել է ինչպես Automobile Club de l'Ouest (ACO) և Fédération Internationale de l'Automobile (FIA) կողմից: Այն հաջորդեց Լե Մանի միջմայրցամաքային գավաթին, որն անցկացվեց 2010 և 2011 թվականներին և օգտագործում է ստորև ներկայացված WSCC-ի և ELMS/AsLMS-ի նման կանոնները: Շարքում ներկայացված են ինչպես Le Mans-ի նախատիպերը, այնպես էլ GT մեքենաները: Լե Մանի 24 ժամը ներառված է որպես խաղարկային մրցավազք, իսկ մյուս մրցարշավները 6 ժամ տևողությամբ են և տեղի են ունենում աշխարհի այն երկրներում, ինչպիսիք են Բահրեյնը, Բրազիլիան, Ճապոնիան և Միացյալ Նահանգները: WEC-ը համարվում է չգործած սպորտային մեքենաների աշխարհի առաջնության վերածնունդ, որն ավարտվել է 1992 թվականին:

Վաղ առաջնությունը Ավստրալիայի դիմացկունության առաջնությունն էր, որն անցկացվում էր 1981 թվականից։

The WeatherTech SportsCar Championship (WSCC) ԱՄՆ սպորտային մեքենաների մրցարշավների շարք է, որը կազմակերպվել է Միջազգային ավտոսպորտի ասոցիացիայի (IMSA) կողմից։ Սեզոնը սկսվում է Դեյտոնայի 24 ժամով, որն ավանդաբար անցկացվում է հունվարի վերջին կամ փետրվարի առաջին հանգստյան օրերին: Այնուհետև հաջորդում են ևս 12 մրցավազք, ներառյալ հայտնի 12 Ժամ Սեբրինգը, 6 Ժամը Ուոթկինս Գլենը և Պետիտ Լե Մանը: WSCC-ն ներառում է Le Mans-ի նախատիպերը և Le Mans-spec GT մեքենաները, և նախկինում ներկայացված էին եզակի Daytona նախատիպերը և Daytona-specific GT մեքենաները: Շարքը համարվում է չգործող IMSA GT առաջնության, ինչպես նաև ամերիկյան Le Mans շարքի և Rolex Sports Car Series-ի ժառանգորդը, որոնք միաձուլվելով ձևավորել են այն:

Եվրոպական Le Mans Series (ELMS) եվրոպական սպորտային մեքենաների մրցարշավների դիմացկունության շարք է, որը վարում է Automobile Club de l'Ouest (ACO): ELMS-ը դիտվում է որպես հին եվրոպական Le Mans շարքի վերածնունդ, որը ստեղծվել է IMSA-ի և ACO-ի կողմից, բայց գործարկվել է միայն 2001-ին: LMS-ի չեմպիոններն ու բոլոր չորս անվանակարգերում երկրորդ տեղը զբաղեցրածները ավտոմատ մուտք են ստանում հաջորդ տարվա 24 ժամվա մրցույթին: Լե Ման. Նախկինում բոլոր մրցարշավները տևում էին 6 ժամ, սակայն 2013 թվականին ձևաչափը փոխվեց 3 ժամով՝ այն ավելի տարբերելու WEC-ից։ ներկայումս այն երկարաձգվել է մինչև 4 ժամ։ 2012թ.-ին դիմացկունության աշխարհի առաջնության դեբյուտից հետո շարքը թողեց LMP1-ը և այժմ ներկայացնում է LMP2-ը որպես առաջնակարգ կատեգորիա, ի լրումն LMP3 և GT կատեգորիաների:

Ասիական Le Mans Series (AsLMS) ասիական սպորտային մեքենաների մրցարշավների շարք է, որը վարում է Automobile Club de l'Ouest (ACO): Այն օգտագործում է ավտոմեքենաների նույն կատեգորիաները և կանոնակարգերը, ինչ ELMS-ը, ինչպես նաև ավտոմատ մուտքեր է տրամադրում Լե Մանի 24 ժամերին: Սերիալը կապված է նախկին Japan Le Mans Challenge-ի հետ, որը վերածվեց ավելի հին ասիական Le Mans սերիայի (որը չեղարկվեց մեկ սեզոնից հետո)։

GT World Challenge Europe Endurance Cup-ը (GTWCEEC) եվրոպական սպորտային մեքենաների մրցարշավների դիմացկունության շարք է, որն իրականացվում է Stéphane Ratel կազմակերպության կողմից: Այն նման է ELMS-ին, բայց օգտագործում է միայն կատարողականությամբ հավասարակշռված GT3 մեքենաներ՝ նախատիպերի փոխարեն և անցկացնում է ընդհանուր առմամբ ավելի կարճ մրցավազք, թեև որոշ մրցավազք բացառություններ են, օրինակ՝ 24 ժամ Սպա, որի վրա կենտրոնացած է շարքը: Շարքի հիմնական շեշտադրումներից մեկը սիրողական և ջենթլմեն վարորդների համար ընկերական լինելն է, և առաջնակարգ GT3 Pro դասից բացի կան բազմաթիվ ոչ պրոֆեսիոնալ դասեր: Սերիալը սկսվել է 2011 թվականին, իսկ 2012 և 2013 թվականներին մեծացել է ներգրավվածությունը:

Baja 1000-ը մեքսիկական արտաճանապարհային ավտոսպորտի դիմացկունության ամենամյա մրցավազք է, որն անցկացվում է Բաջա Կալիֆորնիա թերակղզում: Այն աշխարհի ամենահեղինակավոր արտաճանապարհային մրցարշավներից մեկն է: Մրցավազքը հիմնադրվել է Էդ Փերլմանի կողմից 1967 թվականին և հաստատված է SCORE International-ի կողմից: Baja 1000-ը թույլ է տալիս տարբեր տեսակի տրանսպորտային միջոցների և դասերի մրցել միևնույն կուրսի վրա միաժամանակ: Տարիների ընթացքում դասընթացը համեմատաբար նույնն է մնացել, ընդ որում յուրաքանչյուր իրադարձություն կա կամ կետ առ կետ մրցավազք է Էնսենադայից մինչև Լա Պազ, կամ ցիկլային մրցավազք, որը սկսվում և ավարտվում է Էնսենադայում:

Intercontinental GT Challenge-ը սպորտային մեքենաների մրցավազքի դիմացկունության համաշխարհային շարք է, որն իրականացվում է Stéphane Ratel կազմակերպության կողմից, ինչպես GTWCEEC-ը: Դրա կանոնների հավաքածուն նման է GTWCEEC-ին, թեև այն կենտրոնացած է միջազգայնորեն հայտնի դիմացկունության մրցավազքերի վրա, որոնք հաճախ մի քանի առաջնությունների մաս են կազմում, ինչպիսիք են Բաթուրստ 12 ժամ և Նյուրբուրգրինգ 24 ժամ, որոնք պատկանում են GT World Challenge Australia-ին և Nurburgring Langstrecken-Serie-ին առաջնություններին համապատասխանաբար:

### Ժողովրդական մշակույթում
Շարժիչային մրցավազքը հայտնի է դարձել տեսախաղերում և ֆիլմերում պատկերելու համար: Սթիվ Մաքքուինի մասնակցությամբ Լի Հ. Կաթզինի Le Mans ֆիլմը օգտագործել է իրական մրցավազքի կադրեր և վայելում է կուլտային կարգավիճակ: 1986 թվականի WEC Le Mans արկադային խաղն առաջինն էր, որը պատկերեց դիմացկունության մրցավազքը տեսախաղի մեջ, մինչդեռ Gran Turismo 4 և 5-ը դա ընդլայնեցին 24-ժամյա իրադարձությունների իրական ժամանակի մոդելավորման վրա: 2018 թվականի «գաղտագողի Hitman 2» տեսախաղում մակարդակը տեղի է ունենում Ֆլորիդայի Մայամի քաղաքում դիմացկունության մրցավազքի ժամանակ, որի թիրախը մրցարշավում է:

## Մոտոցիկլետների դիմացկունության մրցավազք
Դիմացկունության մրցավազքի առաջին օրերին մեքենաներն ու մոտոցիկլետները կողք կողքի մրցում էին, բայց երկուսն էլ շուտով բաժանվեցին: Մոտոցիկլետների դիմացկունության ամենաուշագրավ մրցավազքը Բոլ դ'Օրն էր, որն առաջին անգամ անցկացվեց Վոժուրի շրջանի վրա, Փարիզի մերձակայքում 1922 թվականին: Մեկ հեծանիվով թույլատրվում էր միայն մեկ հեծանվորդ, և այլ կանգառ չկար, քան լիցքավորումը:

Մոտոցիկլետների դիմացկունության մրցավազքը սկսեց ընդլայնվել Երկրորդ համաշխարհային պատերազմից հետո, երբ սկսեցին ի հայտ գալ նոր մրցավազք, որոնց թվում էին 24 ժամ մրցավազքը Warsage-ում, Բելգիա 1951-ին, 24 Hours of Montjuïc-ը Բարսելոնայում 1957-ին, 24 ժամ Մոնցայում, Իտալիա 1959-ին, և Thruxton 500 մղոն դիմացկունության մրցավազքը Thruxton, Hampshire, Անգլիա 1960 թվական:

1960 թվականին տեղի ունեցավ նաև FIM Endurance Cup-ի բացումը, որն ի սկզբանե կազմված էր չորս մրցավազքներից՝ Thruxton 500, Montjuich, Warsage և Bol d'Or:

Մոտոցիկլետների դիմացկունության մրցավազքի ժողովրդականությունը մեծացավ 1970-ականներին՝ Ճապոնիայից չորս մխոցային մեքենաների ժամանումով: 1976 թվականին FIM Endurance Cup-ը դարձավ Եվրոպայի առաջնություն, իսկ 1980 թվականին՝ աշխարհի առաջնություն:

## Քարթի դիմացկուն մրցավազք
Դիմացկունության մրցավազքերը տևում են երկար ժամանակ՝ տատանվում է 30 րոպեից մինչև 24 ժամ կամ ավելի, մեկ կամ մի քանի վարորդների համար: Ընդհանուր առմամբ, հետևողականությունը, հուսալիությունը և փոսային ռազմավարությունը ավելի մեծ նշանակություն ունեն, քան ամբողջ արագությունը:

Ինչպես նաև ավտոմոբիլների համար Լե Մանի հանրահայտ 24 ժամ մրցավազքը, կա նաև 24-ժամյա միջոցառում քարթերի համար, որը տեղի է ունենում Ալեն Պրոստ քարտային սահնակում Լե Մանում, Ֆրանսիա: Այս մրցավազքը տեղի է ունենում 1986 թվականից, և դրա հաղթողների ցուցակում ներառված է Champ Car-ի քառակի չեմպիոն Սեբաստիան Բուրդեն (1996 թ.):

Դիմացկունության մրցավազքը նույնպես համարվում է քարթինգ մտնելու ավելի մատչելի միջոց: Հարավային Աֆրիկայում Prokart Africa 24 Hour Endurance մրցավազքն անցկացվում է ամեն տարի և տևում է 24 ժամ՝ մի քանի դասերի մասնակցությամբ: Այս միջոցառումը կազմակերպվում է Յոհաննեսբուրգի մոտ գտնվող Prokart SSS Club [13] կողմից։ Ամենահայտնի դասը աշխատում է Honda GX390 Four Stroke շարժիչով, որը և՛ մատչելի է, և՛ դիմացկուն՝ նվազագույնի հասցնելով շահագործման ծախսերը: Prokart Super Single Series-ը, որը նաև հայտնի է որպես Prokart SSS, գործում է ավելի քան 20 տարի և ապացուցել է, որ շատ տարածված մուտքի հարթակ է բոլոր տարիքի վարորդների համար, ովքեր ցանկանում են մտնել քարտինգ: Աշխարհի շատ ակումբներ մասնակցել են չորս հարվածի դիմացկուն քարթինգին հենց այս պատճառով, քանի որ երկու հարվածային քարտինգը կարող է շատ թանկ արժենալ: Ավելացրե՛ք Four Stroke շարժիչների հուսալիությունը և դուք կունենաք դիմացկունության մրցավազքի կատարյալ բաղադրատոմս:

## Մոտորանավակների դիմացկունության մրցավազք
### Հատկանշական մոտորանավակների դիմացկունության մրցավազք
24 ժամ Motonautiques de Rouen - տեղի է ունենում Սեն գետի վրա:

## Այլ ձևեր
* Բացի մեքենաների և մոտոցիկլետների ամենամյա մրցավազքից, Circuit de la Sarthe-ում անցկացվում են նաև 24-ժամյա մրցավազք հեծանվավազքի, քարթինգի, բեռնատարների և ճանապարհային չմուշկների համար:
* Միացյալ Թագավորությունում տեղի է ունենում եզակի իրադարձություն, որը ներառում է դիմացկունության մրցավազք սիզամարգերի հնձվորների միջև, որը կոչվում է «BLMRA 12 ժամ մրցավազք»:

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ավտոսպորտ
Կատեգորիա:Տեխնիկական մարզաձևեր