open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Հովարդ Ջեկոբսոն

**Հովարդ Ջեկոբսոն** (, ), բրիտանացի գրող և լրագրող։ Բուկերովյան  մրցանակաբաշխության մրցանակակիր է, 2010 թվականին պարգևատրվել է  «Ֆինկլերի հարցը» վեպի համար ()։ Գիրքը, որը  տպագրվել է  «Բլումսբերի» լոնդոնյան հրատարակության միջոցով, ուսումնասիրում է  հրեաների ժամանակակից  կյանքի հարցերը, նաև  ուսումնասիրում է  «սիրո, կորստի  և տղամարդկային ընկերության վերաբերյալ» թեմաները։ 2010 թվականի  Բուկերովյան  մրցանակաբաշխության  ժյուրիի ներկայացուցիչ Էնդրյու Մոուշնը () վեպի մասին ասել է ․«Ֆինկլերի հարցը» — հրաշալի գիրք է, շատ ուրախ, իհարկե, նաև շատ խելացի, տխուր և նուրբ։ Նրանում կա այն ամենը, ինչ նրանից սպասում ես, և անգամ ավելին ՝ նա  այդ հանրահայտ մրցանակաբաշխության  լիովին  արժանի թեկնածու է»։Ջեկոբսոնը 1980 թվականին  ամենամեծ տարիքով մրցանակակիրն էր (68 տարեկան)՝  սկսած  մրցանակի տրամադրման սկզբնական ժամանակվանից, իսկ «Ֆինկլերի հարցը » — առաջին հումորիստական հաղթող վեպ է դարձել մրցանակաբաշխության գոյատևման ամբողջ  42-ամյան պատմության ընթացքում։

## Կենսագրություն
Հրեական ընտանիքից է արմատներով․  Կամենց- Պոդոլսկից  (հայրական կողմից) և Լիտվայից  (մայրական կողմից). Նրա եղբայրը  Ստիվեն Ջեյկոբսոնը  (, ծնված՝ 1946 թվականին ) — նկարիչ, The Whirlwinds և The Mockingbirds խմբի նախկին կիթառահար։ Ավարտել է  Քեմբրիջի համալսարանը։ Դասախոսել է Սիդնեյի համալսարանում, հետո վերադարձել է Քեմբրիջ որպես ուսուցիչ։ Նա նաև հաջողակ հեռուստահաղորդավար է և   «Independent» թերթի սյունակը։ Առավել  հայտնի է շնորհիվ հումորիստական վեպեր բրիտանական հրեաների խնդիրների վերաբերյալ  գրելու։

## Ստեղծագործություններ
; Գեղարվեստական

* 1983 — Հետևից եկողը (*Coming From Behind*, Chatto & Windus)
* 1984 — Նայող Թոմը, Չաթթոն և Վինդուսը (*Peeping Tom*, Chatto & Windus)
* 1986 — Կարմրածածկը, Բանտամ (*Redback*, Bantam)
* 1992 — Հենց տղամարդու մոդելը, Վիկինգ (*The Very Model of a Man*, Viking)
* 1998 — Այլևս պարոն լավ տղա չկա, Թիկնոց (*No More Mister Nice Guy*, Cape)
* 1999 — Հզոր Վալզեր, Թիկնոց (*The Mighty Walzer*, Cape)
* 2002 — Ով է փոշմանել հիմա, Թիկնոց (*Who’s Sorry Now*, Cape)
* 2004 — Հենրիի պատրաստելը, Թիկնոց (*The Making of Henry*, Cape)
* 2006 — Կալուկիի գիշերներ, Թիկնոց (*Kalooki Nights*, Cape)
* 2008 — Սիրո գործողությունը, Թիկնոց (*The Act of Love*, Cape)
* 2010 — Ֆինկլերի հարցը, Բլումսբերի (*The Finkler Question*, Bloomsbury)
* 2012 — Կենդանաբանական այգու ժամ (*Zoo time)*
* 2014 — Ջ․ Բլումսբերի (*J*, Bloomsbury (Բուկերովյան մրցանակաբաշխության կարճ ցանկ, 2014))
* 2016 — Շեյլոկը իմ անունն է (*Shylock Is My Name)*
* 2017 — Փիսիկը, Թիկնոց (*Pussy*, Cape)
* 2019 — Մի քիչ ապրիր, Թիկնոց*Live a Little*, Cape)

; Ոչ գեղարվեստական

* 1978 — *Shakespeare’s Magnanimity: Four Tragic Heroes, Their Friends and Families* (совместно с Wilbur Sanders), Chatto & Windus
* 1987 — *In the Land of Oz*, Hamish Hamilton
* 1993 — *Roots Schmoots: Journeys Among Jews*, Viking
* 1997 — *Seriously Funny: From the Ridiculous to the Sublime*, Viking

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:20-րդ դարի անգլիացի վիպասաններ
Կատեգորիա:Անգլիացի գրողներ
Կատեգորիա:Անգլիացի լրագրողներ
Կատեգորիա:Անգլիացի վիպասաններ
Կատեգորիա:Բրիտանացի գրողներ
Կատեգորիա:Բրիտանացի լրագրողներ
Կատեգորիա:Հրեա գրողներ
Կատեգորիա:Քեմբրիջի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Բրիտանացի հաղորդավարներ
Կատեգորիա:Անգլիացի մանկավարժներ
Բրազիլիայի ազգային կոնգրեսի պալատ

**Բրազիլիայի ազգային կոնգրեսի պալատ** (Palácio do Congresso Nacional), շինություն, որտեղ անց են կացվում Բրազիլիայի Ազգային կոնգրեսի ժողովները։ Տեղակայված է մայրաքաղաք Բրազիլիայի Երեք իշխանությունների հրապարակում։ Կոնգրեսի պալատը նախագծվել է 20-րդ դարի լատինաամերիկացի ճարտարապետ Օսկար Նիմեյերի կողմից (1960 թվական)։ Շենքին կից կանաչ տարածքն օգտագործվում է պաշտոնական երթերի, հանրահավաքների և պիկետների համար։

Ազգային Կոնգրեսի պալատը ( Palácio do Congresso Nacional, ոչ պաշտոնապես Ներեու Ռամոսի պալատ) այն շենքն է, որտեղ հավաքվում է Բրազիլիայի Ազգային Կոնգրեսը։ Իր ճարտարապետական յուրահատուկ լուծման շնորհիվ այն համարվում է Բրազիլիայի մայրաքաղաքի, ինչպես նաև երկրի խորհրդանիշ։ Հիմնական հորիզոնական բլոկի հարթակի վրա, ձախ կողմում տեղակայված է ցած նայող կիսագունդ հիշեցնող կառույց (Սենատի նստավայրը), իսկ աջ կողմում՝ դեպի վեր նայող կիսագունդ (Պատգամավորների նստավայրը)։ Նրանց միջև վեր են խոյանում զույգ աշտարակներ, որոնցից յուրաքանչյուրի բարձրությունը հարյուր մետր է։ Կոնգրեսն ունի նաև կից կառույցներ, որոնցից մի քանիսը փոխկապակցված են թունելներով։ Շենքի հետևի մասում գտնվում է քաղաքի կենտրոնական հրապարակը (Praça dos Três Poderes)։

## Պատմագրություն
Կառույցի նախագիծը հաստատվել է 1957 թվականի հուլիսին։ Շենքը արտաքինից պատված է սպիտակ մարմարով։ Երկու գմբեթները երկաթբետոնե պատյանային կառույցներ են։ Ոճային առումով, շենքի այցեքարտը կազմող գմբեթները պատահական չեն այս կերպ տեղադրված։ Բոլոր կառույցների ոճերրը նպատակային են, արտահայտում են կոնգրեսի, սենատի և աշխատակազմի աշխատանքային որոշ կանոնակարգեր․ ընդհուպ մինրև սենատի կառավարման ժամկետը՝ ութ տարի։ Կիսագնդերը արտահայտում են արտացոլանք․ վեր նայող կիսագնդաձև կառույցի դահլիճում ընդունված որոշումները հաստատվում և ի կատար են ածվում դեպի ցած նայող կառույցի դահլիճում։ Ուռուցիկ, սպասքաձև գմբեթը, որը նայում է դեպի վեր, աշտարակներից աջ, գտնվում է Պատգամավորների պալատի վերևում, ավելի մեծ է և բաց։ Խորհրդանշական է, որ այս հսկայական դահլիճը բաց է բոլոր գաղափարների և գաղափարախոսությունների, միտումների, ցանկությունների և կարծիքների համար, որոնք առաջարկում է բրազիլացի ժողովուրդը, իսկ կոնգրեսին այն ներկայացվում է պատգամավորների կողմից։

## Պատկերասրահ

file: Brasilia Congress xenia antunes.JPG
file: Brasilia National Congress.JPG
file:Congreso Nacional, Brasília DF, 05 2006.JPG
File:Plenário da Câmara dos Deputados - BR RJANRIO PH 0 FOT 00694 0091, Acervo do Arquivo Nacional.jpg
File:Câmara dos Deputados (5944392503).jpg
File:Senat de Brasilia.JPG
File:Congresso Nacional - Brasília.jpg
File:Congresso Nacional (24858405017).jpg
File:Congresso Nacional (29018778513).jpg
File:Tombamento de Brasília (8318640586).jpg
File:Coat of arms of Brazil.svg



## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1960 հիմնադրումներ
Կատեգորիա:Ազգային ստորին պալատներ
Կատեգորիա:Բրազիլիայի հուշարձաններ
Կատեգորիա:Բրազիլիայի շենքեր և կառույցներ
Կատեգորիա:Բրազիլիայի տեսարժան վայրեր
Կատեգորիա:Խորհրդարաններ ըստ երկրի
Կատեգորիա:Խորհրդարանների շենքեր
Խփիր կամ փախիր

մինի
մինի
**Խփիր կամ փախիր,** վիճակ է, որի ժամանակ օրգանիզմը մոբիլիզացնում է էներգիան՝ վտանգը հաղթահարելու նպատակով։  Առաջին անգամ նկարագրել է Ուոլթեր Քենոնը.

## Ֆիզիոլոգիան և մեխանիզմը
Վտանգի պահին հիպոթալամուսը քիմիական ազդանշան է փոխանցում մակերիկամներին ՝ դրանով իսկ ակտիվացնելով սիմպաթիկ նյարդային համակարգը։ Մակերիկամները արտազատում են Կատեխոլամինային հորմոններ ՝ ադրենալին և նորադրենալին։ Միևնույն ժամանակ, օստեոբլաստները արտազատում են օստեոկալցին, որն արգելակում է  պարասիմպաթիկ նյարդային համակարգի նեյրոններին:Դրանք նպաստում են ակնթարթային ֆիզիկական ռեակցիաներին,  բոլոր մկանների բարձր ակտիվությունն ապահովելու համար։ Այս ամենը միասին ուժեղ խթանող ազդեցություն է ունենում մարմնի վրա ՝ կարճ ժամանակով մեծացնելով մկանների ուժը, արձագանքման արագությունը, ընկալիչների զգայունությունը և դիմացկունությունը, ինչպես նաև բարձրացնելով ցավի շեմը։ Այս հորմոնների արտազատման  արդյունքում անոթազարկը զգալիորեն արագանում է, արյան ճնշումը բարձրանում է, շնչառությունն արագանում է, քրտնարտադրությունը մեծանում է։ Գիտակցությունը նվազում է ՝ կենտրոնանալով վտանգի աղբյուրի վրա, ինչը թույլ է տալիս մասամբ կամ ամբողջությամբ անտեսել իրեն չվերաբերող ազդանշանները ՝ կողմնակի ձայներ, կողմնակի պատկերներ և այլն։ Այս ամենը թույլ է տալիս մարդուն միջին հաշվով ավելի արդյունավետ արձագանքել վանգին երկու եղանակներից որևէ մեկով ՝ հարձակվելով դրա աղբյուրի վրա ("խփել") կամ խուսափելով վտանգավոր իրավիճակից ("փախնել"):

Ռեակցիաներ

* Անոթազարկի և  և շնչառության հաճախացում
* Մաշկի  արյան մատակարարման  նվազում (մաշկի գունատություն), որը կանխում է արյան կորուստը մակերեսային հյուսվածքների հնարավոր վնասվածքների դեպքում։ (Մոտ 1 լիտր արյուն է մատակարարվում չափահաս մարդում  մաշկի մեջ, մաշկի անոթների նեղացումը թույլ է տալիս օգտագործել այս պահուստը արյան կորստի դեպքում)։
* Հիպերգլիկեմիա (շաքարի մակարդակի բարձրացում), որն ապահովում է էներգիայիայով մկանների արագացված աշխատանքի համար
* մարսողության ամբողջական կամ մասնակի  դադար
* Արյունատար անոթների նեղացում օրգանիզմի շատ մասերում
* Մկանների արյան անոթների լայնացում
* Թքազատման և արցունքազատման դադար
* բբի լայնացում
* Աղիների պերիստալտիկայի  թուլացում, որը կանխում է աղիքային ոլորումը հանկարծակի շարժումների ժամանակ
* Էրեկտիլ դիսֆունկցիան
* Լսողության մասնակի կամ ամբողջական կորուստ
* Ակնթարթային ռեֆլեքսների արագացում
* դող
* Քրտնարտադրության ավելացում
* Թունելային տեսողություն

## Հետևանքներ
Վտանգը վերացնելուց կամ շրջանցելուց հետո մարմինը զգում է ընդհանուր թուլություն։ Առաջանում է դող և ծարավի զգացում։ Երկարատև սթրեսը և այն հրահրող վտանգները կարող են հանգեցնել իմունային համակարգի քրոնիկ ճնշման և, որպես հետևանք՝ հիվանդությունների։ Այնուամենայնիվ, նկատվում է իմունային համակարգի արդյունավետության ժամանակավոր բարձրացում ՝ խփիր կամ փախիր վիճակից հետո։ Դա, ամենայն հավանականությամբ, պայմանավորված է սացված վնասվածքները վերացնելու  անհրաժեշտությամբ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ագրեսիա
Կատեգորիա:Բռնություն
Կատեգորիա:Էթոլոգիա
Կատեգորիա:Էմոցիաներ
Կատեգորիա:Ծայրամասային նյարդային համակարգ
Կատեգորիա:Հոգեբանական տեսություններ
Կատեգորիա:Հոգեբանություն
Կատեգորիա:Հույզեր
Կատեգորիա:Նեյրոկենսաբանություն
Կատեգորիա:Նեյրոհոգեբանություն
Կատեգորիա:Նյարդային համակարգ
Կատեգորիա:Վախ
Կատեգորիա:Վարք
Կատեգորիա:Ֆիզիոլոգիա
Նորայր Սարգսյան (արձակագիր)

**Նորայր Սարգսյան**  արդի հայ արձակագիր
alt=«Չինական պատ» պատմվածաշարի շապիկը|մինի|Շապիկի հեղինակ՝ Մկրտիչ Մաթևոսյան

## Կենսագրություն
Ծնվել է 1994 թվականի ապրիլի 15-ին, Երևանում։ Հիմնականում գրում է պատմվածքներ։ 2023թ․ «Արձակ» անվանակարգում արժանացել է Գրքի երևանյան միջազգային վեցերորդ փառատոնի գրական մրցույթի «Առաջին մրցանակ»-ին։ Առաջին գիրքը՝ «Չինական պատ» պատմվածաշարը (2018), մի քանի անգամ եղել է բեսթսելլերների շարքում, 2019թ․ արժանացել է Պողոսյան մրցանակի Հայաստանի Նախագահի երիտասարդական մրցանակ։

Նորայր Սարգսյանն ամուսնացած է բանասեր Թագուհի Մանուկյանի հետ, ունի մեկ դուստր։
Ավարտել է Երևանի Արամայիս Երզնկյանի անվան համար 118 միջնակարգ դպրոցը։ 2010-2014թթ. սովորել է Հայաստանի պետական տնտեսագիտական համալսարանի կառավարման ֆակուլտետում, մասնագիտացումը՝ հակաճգնաժամային կառավարում։ 2016-ից աշխատում է որպես ծրագրավորող։

Գրել սկսել է 17-18 տարեկանից, որպես գրող տպագրվել է գրական մամուլում, Գրանիշ, Գրեթերթ հարթակներում։ Գործերը թարգմանվել են անգլերեն, գերմաներեն, ռուսերեն և այլ լեզուներով։

2018 թվականին «Ակտուալ արվեստ» հրատարակչությունը լույս է ընծայել հեղինակի առաջին գիրքը՝ «Չինական պատ» պատմվածքների ժողովածուն, որը 2019 թվականին արժանացել է Պողոսյանի մրցանակի (նախկին՝ ՀՀ Նախագահի երիտասարդական մրցանակի)։ Գրքում ընդգրկված են 14 պատմվածքներ, այդ թվում՝ Ճանապարհ, Չե Գևարա։ Գրող, գրաքննադատ Ալեքսանդր Թոփչյանն անդրադարձել է «Չինական պատ» գրքին իր «Ավարտը որպես նոր գրքի խոստում» գրախոսությունում։ 
մինի|Շապիկի հեղինակ՝ Վիտալի Ասրիև
2019 թվականին Ֆրանկֆուրտի գրքի միջազգային տոնավաճառում բանախոսել է «Գրականությունը և տեղեկատվական տեխնոլոգիաները» թեմայով։

2023 թվականին «Արձակ» անվանակարգում Նորայր Սարգսյանը արժանացել է Գրքի երևանյան միջազգային վեցերորդ փառատոնի գրական մրցույթի «Առաջին մրցանակ»-ին։

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* Նորայր Սարգսյանի «Չինական պատ»-ը կամ ծրագրավորող-գրողի «Նորամուտ»-ը. 
* Բարձր գրականություն Արքմենիկ Նիկողոսյանի հետ | Նորայր Սարգսյան 
* «Կոնտեքստից դուրս». Նորայր Սարգսյան 
* «Մենք ենք, մեր մտքերը». Նորայր Սարգսյան 
* «Իրական գրականությունը միշտ տեսնում է ավելին, քան իր ժամանակն է, բայց չի կարող չտեսնել իր ժամանակը ևս» 
* Երկուսուկես(կիսատ) հանդիպում Բանաստեղծի հետ 
* Պոնտացի Պիղատոսը, կամ սկիզբը 
* 5 գիրք + 5 ֆիլմ. Նորայր Սարգսյան

Կատեգորիա:21-րդ դարի արևելահայ արձակագիրներ
Կատեգորիա:Հայ գրողներ
Կատեգորիա:Հայաստանի Հանրապետության Նախագահի երիտասարդական մրցանակի դափնեկիրներ
Չանդրե Օրամ

**Չանդրե Օրամ,** թեյի կալվածքի ազգությամբ հնդիկ աշխատող, որն ապրում է Արևմտյան Բենգալիայի Ջալպաիգուրի Ալիպուրդուար թաղամասում։ Նա հայտնի է նրանով, որ ունի 33 սմ (13 դյույմ) երկարությամբ պոչ, ինչը նրան դարձրել է շատերի համար պաշտամունքի առարկա։ Նրան պաշտողները կարծում են, որ նա հինդուիզմի՝ կապիկների հետ կապված Հանուման աստվածության մարմնացումն է։

## Պաշտամունքի առարկա
Օրամը ծնվել է այն օրը, որը հայտնի է որպես Ռամա Նավամի, որը հինդուիզմի լեգենդար թագավոր Ռամի ծննդյան օրն է, ով համարվում է հինդուիզմի բազմաթիվ աստվածներից Վիշնուի մարմնավորումը։ Ռամի մանրամասն կենսագրությունը ներկայացված է «Ռամայանայում»՝ «Մահաբհարաթայի» հետ հին հնդկական էպոսներից մեկում։ Ըստ Ռամայանայի՝ Հանումանը նվիրված էր Ռամային և օգնեց նրան փրկել իր կնոջը՝ Սիտային, որը գերության մեջ էր գտնվում չար թագավորի կողմից։

Հանումանի հետ նրա ակնհայտ նմանության հետևանքով Օրամին են այցելելում մեծ թվով մարդիկ, ովքեր ցանկանում են ստանալ նրա օրհնությունները։ Նրա հետևորդներից ոմանք հայտնում են նաև, որ  նրա պոչին դիպչելուց հետո ապաքինվել են ծանր հիվանդություններից։ Օրամը պնդում է, որ ունի կապիկների նման վարքագծի այլ ասպեկտներ, ներառյալ ցատկելը, մագլցելը և բանան ուտելը։

Օրամը Հանումանի պատվին սրբավայր է կառուցել, որի գագաթին կանգնեցրել է Հանումանի խորհրդանիշ կարմիր մետաքսե դրոշը։

## Կլինիկական բացատրություն
Ըստ բժիշկների՝ Օրամի պոչը իրական պոչ չէ, այլ բնածին արատ, որը հայտնի է որպես սպինա բիֆիդա, այս դեպքում մենինգոցելեի հազվագյուտ տեսակ։ Հնարավոր է, որ մարդկային սաղմերի մոտ իրական պոչ զարգանա, քանի որ այդ գեները դեռ առկա են շատ մարդկանց մոտ։ Այնուամենայնիվ, այս գենի արտահայտման հավանականությունը շատ ցածր է. դա կարող է տեղի ունենալ հազվագյուտ ռեցեսիվ գենային միացման կամ մուտացիայի որևէ ձևի պատճառով, որը գենը վերադարձնում է դոմինանտ դիրքի։ Այդ իսկ պատճառով բժշկության պատմության մեջ շատ քիչ դեպքեր են գրանցվել, որը հայտնի է որպես ատավիզմ։
Օրամի պոչը դուրս է գալիս նրա գոտկատեղից, ինչը հստակ նշան է, որ այն առաջացել է ողնաշարի ճողքվածքից։ Պոչը ունի 33 սմ (13 դյույմ) երկարություն և 25 մմ (1 դյույմ) հաստություն։ Այն ծածկված է շատ մազերով։

## Սոցիալական խնդիրներ
Օրամը հրաժարվել է պոչը հեռացնելու ցանկացած վիրահատությունից։ Ըստ նրա ընտանիքի՝ պոչը նրա մի մասնիկն է, առանց որի նա չէր կարող ապրել։ Նա հայտնել է, որ մոտ քսան կին մերժել է իր ամուսնության առաջարկը  պոչի պատճառով։ Նա ասել է. «Ես որոշել եմ ամուսնանալ այն կնոջ հետ, ով ընդունում է ինձ և իմ պոչը, այլապես Հանումանի նման կմնամ ամուրի։
Օրամն ամուսնացել է 2007 թվականին, ունի երեխա։ Ըստ նրա կնոջ՝ «Օրամը լավ տեսք չունի։ Ծնողներս վաղ են մահացել, երբ ես շատ փոքր էի։ Եղբայրներս ուզում էին, որ ես ամուսնանամ, ես ստիպված էի փոխզիջման գնալ և ամուսնանալ Օրմի հետ, չնայած Օրամը լավ տեսք չունի»։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ապրող անձինք
Ֆուձիի հինգ լճեր

thumb|Հինգ լճերի ու Ֆուձիյամա լեռան համայնապատկերը հինգ լճերի տարածքից<br />Կավագուցի<br />Մոտոսու<br />Սեի<br />Սյոձի<br />Յամանակա

, Ճապոնիայի Յամանասի շրջանի հինգ լճերի հավաքական անվանումն է։ Լճերը գտնվում են Ֆուձիյամա լեռան ստորոտում, որից էլ ստացել են իրենց հավաքական անունը։ Ճապոնիայի Յամանասի պրեֆեկտուրան ունի մոտ 100․000 բնակչություն և գտնվում է ծովի մակարդակից 1000 մետր բարձրության վրա։ Ֆուձիի հինգ լճերը առաջացել են Ֆուձիյամայի հինգ տարբեր ժայթքումների արդյունքում։ Տարածքի գլխավոր քաղաքը՝ Ֆուձիյոսիդան ունի մոտ 54 հազար բնակչություն և հատկապես հայտնի է իր ուդոն լապշայով։ Տարածքի մեկ այլ տեսարժան վայր է Աոկիգահարայի անտառը։ 1927 թվականին Ֆուձիի հինգ լճերն ընդգրկվել են Ճապոնիայի ամենաշատ այցելվող վայրերի ցանկում։

## Ֆուձիի լճերը
thumb|200px|Մոտոսու լիճը պատկերող 1930 թվականի ճանապարհորդական պաստառ
Հինգ լճերը գտնվում են Ֆուձիյամայի հյուսիսային կողմի աղեղնաձև  տարածքում։ Հնագույն ժամանակներում լեռան հրաբխային ժայթքման արդյունքում լավան հոսել և տարածվել է տարածքում՝ պատնեշելով գետերը, որի շնորհիվ էլ ձևավորվել են լճերը։ Դրանք բոլորը զբոսաշրջային գերազանց գրավչավայրեր և ձկնորսական կետեր են։

### Կավագուցի
thumb|250px|right|Տեսարան Կավագուցի լճից
Ֆուձիի հինգ լճերից ամենանշանավորը Կավագուցին է ()։ Ֆուձիի լճերին վերաբերող պաստառների ու գովազդների համար հենց այս լճի պատկերներն են օգտագործվում։ Լճի ափերին բազմաթիվ հյուրանոցներ կան, իսկ տեղացիները նավակով զբոսանքներ են առաջարկում զբոսաշրջիկներին։ Ֆուձիի լճերից Կավագուցին միակն է, որ կղզի ունի։ Ողջ տարվա ընթացքում լճի ափերի մոտ տեղական մշակութային զանազան միջոցառումներ են կազմակերպվում։

### Մոտոսու
Մոտոսուն () Ճապոնիայի իններորդ ամենախոր լիճն է՝ 140 մետր խորությամբ։ Այս լիճը, Սեիի և Սյոձիի հետ կազմավորվել է այժմյան Աոկիգահարա անտառի տարածքով հոսած լավայի շնորհիվ։ Ի սկզբանե այս երեք լճերի տեղում եղել է մեկ խոշոր լիճ և մինչ այժմ երեք լճերը դեռ ստորջրյա հոսքերով կապված են մնում միմյանց։

### Սեի
thumb|250px|right| Սեի լիճը 
Սեի լճի () արևմտյան ափերը հասնում է տխրահռչակ Աոկիգահարա անտառին։

### Սյոձի
Սյոձին () հինգ լճերից ամենափոքրն է։ Լավայի մնացորդները դեռ երբեմն դուրս են գալիս ջրից։ Տեղացիները սովորաբար ձկնորսություն են անում Սյոձիի ափերի ժայռերից։
### Յամանակա
Հինգ լճերից ամենամեծն ու ամենաարևելյանը Յամանական է ()։ Այն նաև Ճապոնիայի երրորդ խոշորագույն լիճն է և գտնվում է ծովի մակարդակից 980 մետր բարձրության վրա։

## Զբոսաշրջային արդյունաբերություն
Տարածքի գրեթե ողջ եկամուտը ստացվում է զբոսաշրջային արդյունաբերությունից։ Յուրաքանչյուր տարի տարածք այցելող մոտավորապես 9 միլիոն զբոսաշրջիկներ ապահովում են շուրջ 9 տրիլիոն իեն եկամուտ։ Տարածքի գլխավոր գրավչավայրերն են․
* Ֆուձիյաման
* Օնսեն տաք աղբյուրները
* Ֆուձի Q թեմատիկ զբոսայգին
* Լճերը՝ զբոսանք, նավարկություն, ձկնորսություն
* Քայլարշավներն ու լեռնագնացությունը.
* Յասինոսատո գյուղը (), պատմականորեն ճշգրիտ վերականգնված ճապոնական գյուղ, որը հայտնի է իր ավանդական բժշկությամբ։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ

* 
* Ֆուձիի հինգ լճեր — *քարտեզով ճանապարհորդական ուղեցույց*.
* Ֆուձիգոկո հեռուստաընկերություն
* Կավագուցիկոյի կառավարական գրասենյակ  անգլերեն կայքէջ

Կատեգորիա:Լճերի խմբեր
Կատեգորիա:Ճապոնիա
Կատեգորիա:Ճապոնիայի աշխարհագրություն
Կատեգորիա:Ճապոնիայի լճեր
Կատեգորիա:Ճապոնիայի տեսարժան վայրեր
Երաժշտություն ջրի վրա

«**Երաժշտություն ջրի վրա»** (, HWV 348, 349, 350), երեք նվագախմբային սյուիտներ (շարանվագ), որոնց հեղինակն է Ֆրիդրիխ Հենդելը` բարոկկո դարաշրջանի գերմանացի մեծ երգահան, որը երկար տարիներ ապրել և ստեղծագործել է Անգլիայում։

## Ստեղծում և պրեմիերա
«Երաժշտություն ջրի վրա» ստեղծագործության ստեղծման ստույգ ժամանակ չի նախանշվում, սակայն նշվում է, որ այն հանրությանն է ներկայացվել 1715-1717 թվականերին։ Վարկածներից մեկի համաձայն՝ ստեղծագործությունը գրվել է 1715 թվականին և պետք է նպաստեր կոմպոզիտորի և անգլիական թագավոր Գևորգ I-ի լավ հարաբերություններին․ Հենդելը ծառայում էր անգլիական թագավորությանը։ Սակայն մեծ երաժիշտն այնքան էլ բարեխիղճ չէր կատարում իր ծառայությունը, նա իրեն թույլ էր տալիս անհարկի ուշացումներ, բացակայություններ, ինչը հանգեցրեց թագավորի դժգոհությանը։ 

Հուլիսի 7-ին թագավորական շքախումբը նավակով զբոսնում էր Թեմզայի երկայնքով։ Թագավորական նավակի կողքից լողում էր մեկ այլ նավակ, որի վրա շուրջ  հիսուն երաժիշտներ նվագում էին տարբեր գործիքների վրա՝ շեփոր, շվի, հոբոյ, ֆագոտ, ֆլեյտա, ջութակ, ալտ և կոնտրաբաս։ Հնչում էր «Ջրային երաժշտություն» ստեղծագործությունը։ Թագավորն այնքան էր հիացած երաժշտությամբ, որ հրամայեց կրկնել համերգը՝ երկու անգամ ճաշից առաջ և մեկ անգամ ճաշից հետո։ Թագավորական զվարճությանը մասնակցում էին նաև Թեմզայի ափին և ջրի վրա, նավակներում գտնվող այլ մարդիկ։  Հավանական է, որ երբ թագավորի նավակը մոտ  էր նվագախմբի նավակին, հնչում էր երաժշտության դանդաղ, հաճախ հանգիստ մասերը, իսկ, երբ նավերը հեռանում էին միմյանցից, հնչում էին աշխույժ մասերը։

## Երաժշտություն
«Ջրային երաժշտությունը» բաղկացած է երեք սյուիտներից:Սյուիտների ներսում կատարման ճշգրիտ հերթականությունը նախանշված չէ․  երբեմն խառնվում են տարբեր սյուիտների մասեր (օրինակ՝ Սավալի  «Le Concert des Nations»  նվագախմբի կատարման ժամանակ)։ «Ջրային երաժշտության» շատ հատվածներ հայտնի են դարձել ժողովրդական մշակույթի մեջ։ Այս երաժշտության ձայնագրությունները շատ են։ «Թագավորական հրավառություն» երաժշտությունը (1749), որը ստեղծվել է 32 տարի անց` մեկ այլ բացօթյա ներկայացման համար (այս անգամ Մեծ Բրիտանիայի Ջորջ II-ի պատվին՝ Լոնդոնի Գրին այգում  կազմակերպված հրավառության համար, 1749 թվականի ապրիլի 27-ին), հաճախ զուգորդվել է «Ջրային երաժշտության» հետ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:18-րդ դարը Մեծ Բրիտանիայում
Կատեգորիա:18-րդ դարը երաժշտությունում
Կատեգորիա:Բրիտանական երաժշտություն
Կատեգորիա:Երաժշտական ստեղծագործություններ
Կատեգորիա:Ֆրիդրիխ Հենդելի ստեղծագործություններ
Պիցցայի կտրիչ

**Պիցցայի կտրիչ** (հայտնի է նաև որպես **գլանաձև դանակ**) ձեռքի խոհանոցային պարագա է, որն օգտագործվում է տարբեր սննդամթերքների հատվածներ կամ կտորներ կտրելու համար։ Այն օգտագործվում է նաև որպես կտրող գործիք։ Պիցցա պատրաստելու ժամանակ տարածվածության պատճառով այն ստացել է *պիցցայի կտրիչ* անվանումը։ Տիպիկ պիցցայի դանակն ունի անիվի տեսքով սայր, որը կցված է բռնակին։ Տարիների ընթացքում բնօրինակ դիզայնը փոխվել է՝ ներառելով տարբեր չափսեր, շեղբեր, բռնակներ և օգտագործման եղանակներ։ Պիցցայի սովորական դանակը ոչ միայն պիցցա կտրելու համար է, այլ նաև մի շարք այլ առաջադրանքների համար, ինչպիսիք են խմոր կտրելը կամ կանաչիները մանրացնելը։

## Պատմություն
Իտալացի Սիլվիո Պաչիտտին 1708 թվականին հորինել է մեցցալունայի տեսքով սայրը (իտալերեն՝ կիսալուսին)։ Այս սպասքը կլորացված սայր էր, որը հարվածում էր իր թիրախին և ավարտվում էր պտտվող շարժումով օբյեկտի վրայով, որպեսզի մաքուր կտրվածք ստեղծեր (ի տարբերություն երկայնքով գծելու, ինչպես ստանդարտ դանակները)։ Այն նախատեսված էր կանաչի և բանջարեղեն կտրելու համար և կարող էր լինել ինչպես մեկ, այնպես էլ կրկնակի շեղբերով։

## Սորտեր
Գոյություն ունեն պիցցայի կտրիչների երկու հիմնական տեսակ։

Ամենատարածվածն օգտագործում է անիվ, որը պտտվում է շրջանագծի մեջ, մինչդեռ մարդը կտրիչը շարժում է այն ուղղությամբ, որ կցանկանար կտրել պիցցան։ Մարդիկ կարող են նաև օգտագործել անիվի պիցցայի կտրիչը այնպիսի բաների համար, ինչպիսիք են արհեստագործական աշխատանքները։

Մյուս տեսակը մեծ կոր դանակ է, որը կոչվում է mezzaluna, որը օրորվում է ետ ու առաջ՝ պիցցան կտրելու համար։ Mezzaluna-ի որոշ տեսակներ (մասնավորապես՝ երկշեղբով) հաճախ օգատգործվում են խոտաբույսերը մանրացնելու կամ բանջարեղենը մանրացնելու համար։

Այս երկու տեսակի պիցցա կտրիչներն ունեն տարբեր չափսեր։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Անիվներ
Կատեգորիա:Դանակներ
Կատեգորիա:Խոհանոցային գործիքներ
Կատեգորիա:Պիցցա
Ջեյմս Էլիսոն

**Ջեյմս Պատրիկ Էլիսոն** (ծնված՝ օգոստոսի 7, 1948) ամերիկացի իմունոլոգ և Նոբելյան մրցանակակիր, Տեխասի համալսարանի MD Anderson Cancer Center-ի իմունոթերապիայի պլատֆորմի պրոֆեսոր և իմունոլոգիայի ամբիոնի գործադիր տնօրեն։

Նրա հայտնագործությունները հանգեցրել են ամենամահաբեր քաղցկեղի բուժման նոր մեթոդների։ Նա նաև Քաղցկեղի հետազոտությունների ինստիտուտի (CRI) գիտախորհրդատվական խորհրդի տնօրենն է։ Նա վաղուց հետաքրքրված է T-բջիջների զարգացման և ակտիվացման մեխանիզմներով, ուռուցքային իմունոթերապիայի նոր ռազմավարությունների մշակմամբ և ճանաչվել է որպես առաջիններից մեկը, ով առանձնացրել է T-բջիջների անտիգեն ռեցեպտորների բաղադրյալ սպիտակուցը։

2014 թվականին նա արժանացել է Կենսական գիտություններում բեկումնային մրցանակին, իսկ 2018 թվականին նա ֆիզիոլոգիայի կամ բժշկության Նոբելյան մրցանակը կիսեց Տասուկու Հոնջոյի հետ։

## Վաղ կյանք
Էլիսոնը ծնվել է 1948 թվականի օգոստոսի 7-ին, Ալիսում, Տեխաս, Կոնստանս Կալուլայի (Լին) և Ալբերտ Մերֆի Էլիսոնի երեք որդիներից կրտսերը։ Ոգեշնչված ութերորդ դասարանի իր մաթեմատիկայի ուսուցչից՝ զբաղվելու գիտությամբ, նա ամառն անցկացրեց Ազգային գիտական հիմնադրամի կողմից ֆինանսավորվող ամառային գիտության ծրագրում, Տեխասի համալսարան, Օստին և կենսաբանությունն ավարտեց հեռակա, Ալիսի միջնակարգ դպրոցում։ 1969 թվականին Էլիսոնը մանրէաբանության ոլորտում գիտության բակալավրի կոչում ստացել է Տեխասի համալսարանում։ Նա  կենսաբանական գիտությունների դոկտորի աստիճանը ստացել է 1973 թվականին, նույնպես Տեխասի համալսարանում։

## Կարիերա
1974-1977 թվականներին Էլիսոնն աշխատել է Կալիֆորնիայի Սկրիպս կլինիկայում և հետազոտական հիմնադրամում որպես հետդոկտորանտ։ Այնուհետև, մինչև 1984 թվականը, նա աշխատել է որպես կենսաքիմիկոսի օգնական և դոցենտ Անդերսոնի դոկտորանտուրայում։ 1985 թվականին, նա նշանակվել է իմունոլոգիայի պրոֆեսոր և Քաղցկեղի հետազոտական լաբորատորիայի տնօրեն Կալիֆորնիայի համալսարանում, Բերքլի, իսկ  1997 թվականից՝ միաժամանակ, Կալիֆորնիայի համալսարանի պրոֆեսոր։

2004 թվականին նա տեղափոխվել է Նյու Յորքի Memorial Sloan-Kettering Cancer Center (MSKCC), որտեղ դարձավ քաղցկեղի իմունոթերապիայի կենտրոնի տնօրենը և իմունոլոգիայի ծրագրի, ինչպես նաև իմունոլոգիական ուսումնասիրությունների Քոչի ամբիոնի ղեկավարը և Memorial Sloan-Kettering քաղցկեղի կենտրոնում՝ բժիշկ իմունոլոգ։ 2004-ից 2012 թվականներին նա եղել է Ուեյլ Քորնելի բժշկական գիտությունների պրոֆեսոր և իմունոլոգիայի և Վեյլ Քորնելի Բժշկական գիտությունների բարձրագույն դպրոցի մանրէաբանական պաթոգենեզի ավարտական ծրագրի ամբիոնի համանախագահը, ինչպես նաև Հովարդ Հյուզի բժշկական ինստիտուտի (HHMI) հետազոտող։ 2012 թվականից նա իմունոլոգիայի ամբիոնի ղեկավարն է Անդերսենի քաղցկեղի կենտրոնում։

Նա Գիտությունների ազգային ակադեմիայի և Բժշկության ազգային ակադեմիայի (նախկին Բժշկության ինստիտուտ) անդամ է, ինչպես նաև մանրէաբանության ամերիկյան ակադեմիայի և Գիտության առաջընթացի ամերիկյան ասոցիացիայի անդամ է։ Նա Քաղցկեղի հետազոտությունների ինստիտուտի գիտական խորհրդատվական խորհրդի տնօրենն է։ Նախկինում նա աշխատել է որպես Իմունոլոգների ամերիկյան ասոցիացիայի նախագահ։
 and Lytix Biopharma.

Էլիսոնը Քաղցկեղ վավերագրական ֆիլմի մեկնաբանն է։

## Հետազոտություն
thumb|left|440px|Քաղցկեղի թերապիա բացասական իմունային կարգավորման արգելակմամբ (CTLA4, PD1)

## Ծանոթագրություններ
Ավտոտնակ HP

**Ավտոտնակ HP** (), մասնավոր թանգարան այն վայրում, որտեղ հիմնադրվել է Hewlett-Packard ընկերությունը։ Գտնվում է Էդիսոն Պողոտայի Պալո Ալտո 367 հասցեում (Կալիֆորնիա, ԱՄՆ)։ Ավտոտնակը համարվում է Սիլիկոնային հովտի ծննդավայրը։ 1930-ականներին Սթենֆորդի համալսարանը և նրա ճարտարագիտական ​​բաժնի դեկան Ֆրեդերիկ Թերմանը սկսեցին խրախուսել դասախոսներին և շրջանավարտներին մնալ տարածքում և զարգացնել այն Կալիֆոռնիան լքելու փոխարեն։ HP-ի հիմնադիրներ Ուիլյամ Հյուլեթը և Դեյվիդ Փաքարդը համարվում են Սթենֆորդի առաջին ուսանողները, ովքեր հետևել են Թերմանի խորհրդին։

## Պատմություն
Էդիսոն Պողոտայի Պալո Ալտո 367 հասցեում  գտնվող տունն առաջին անգամ բնակեցվել է 1905 թվականին դոկտոր Ջոն Սփենսերի ընտանիքի կողմից, որտեղ նա ապրում էր իր կնոջ ՝ Իոնանի և երկու մեծահասակ դուստրերի հետ։ 1918 թվականին տունը բաժանվել է երկու առանձին բնակարանների ՝ 367 և 369 համարներով։

1937 թվականին Դեյվիդ Փաքարդը Պալո Ալտոյում այցելեց Ուիլյամ Հյուլեթին։ Ուսանողները սովորում էին Սթենֆորդի համալսարանում, որտեղ ճարտարագիտության ֆակուլտետի դեկան Ֆրեդերիկ Տերմանը ուսանողներին կոչ արեց Կալիֆոռնիայից հեռանալու փոխարեն հիմնել իրենց սեփական ընկերությունները տարածքում։

1938 թվականին նորապսակներ Դեյվը և Լյուսիլ Փաքարդը տեղափոխվեցին Էդիսոն պողոտա 367, երեք սենյականոց բնակարան առաջին հարկում, որը վարձակալել էին ամսական 45 դոլարով, իսկ Բիլ Հյուլեթը ապրում էր նրանց տան հետևում գտնվող փոքրիկ տնակում։ Այրիացած տիկին Սփենսերը տեղափոխվեց էդիսոն պողոտայի 369 հասցեում գտնվող երկրորդ հարկի բնակարան։ Հյուլեթն ու Փաքարդը սկսեցին իրենց բիզնեսը բակի փոքրիկ ավտոտնակում ՝ 538 դոլար սկզբնական կապիտալով։ 1939 թվականին գործընկերները ստեղծեցին ընկերության անվանումը ՝ նետելով մետաղադրամ ՝ որոշելու համար, թե ում ազգանունն առաջինը կլինի, ի վերջո ստացվեց Hewlett-Packard:

Ընկերության առաջին արտադրանքը, որը մշակվել է ավտոտնակում, HP200A ցածր հաճախականության գեներատորն էր։ Hewlett-Packard-ի առաջին հաճախորդներից մեկը Walt Disney Studios-ն էր, որը ձեռք էր բերել 8 նման սարք կինոթատրոններում ձայնային համակարգերի փորձարկման և սերտիֆիկացման համար՝ պատրաստվում է ցուցադրել ստերեոֆոնիկ ձայնով առաջին խոշոր ֆիլմը՝  «ֆանտազիան»։

1987 թվականին ավտոտնակը ներառվել Է Կալիֆոռնիայի պատմական տեսարժան վայրերի ցանկում (թիվ 978), իսկ 2007 թվականին՝ ԱՄՆ պատմական վայրերի ազգային ռեգիստրում (123861699)։

## Պատկերասրահ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Брошюра HP A home for innovation

Կատեգորիա:1939 հիմնադրված թանգարաններ
Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի թանգարաններ
Կատեգորիա:Գիտության թանգարաններ
Կատեգորիա:Կալիֆոռնիայի շենքեր և կառույցներ
Կատեգորիա:Համակարգչային թանգարաններ
Կատեգորիա:Համակարգչային տեխնիկայի պատմություն
Կատեգորիա:Տուն-թանգարաններ
Կամիսոլ

**Կամիսոլ,** անթև վերնաշապիկ է, ներքնազգեստ, որը սովորաբար կրում են կանայք, հասնում է գոտկատեղին։ Կամիսոլը սովորաբար պատրաստված է ատլասից, նեյլոնից, մետաքսից կամ բամբակից։
աջից|մինի|Ժամանակակից կամզոլ

## Պատմական ակնարկ
Պատմականորեն կամիսոլը վերաբերում էր տարբեր տեսակի բաճկոններին, ներառյալ վերնաշապիկները, կանանց անթև բաճկոնները և թևերով բաճկոնները, որոնք կրում էին տղամարդիկ։

## Ժամանակակից գործածում
Ժամանակակից գործածության մեջ կամիսոլը, անթև վերնաշապիկ է, ներքնազգեստ, որը ծածկում է մարմնի վերին մասը, բայց ավելի կարճ է, քան վերնաշապիկը։ Վերնաշապիկը սովորաբար հասնում է գոտկատեղին, բայց երբեմն լինում է կարճ՝ որովայնը տեսանելի լինելու համար կամ լայն՝ կոնքի տարածքը ամբողջությամբ ծածկելու համար։ Վերնաշապիկները պատրաստվում են թեթև նյութերից, սովորաբար բամբակից, երբեմն ատլասից, մետաքսից կամ առաձգական գործվածքներից՝ ինչպիսիք են լայկրան, նեյլոնը կամ սպանդեքսը։

Կամիսոլը սովորաբար ունի նուրբ, բարակ ժապավեններ։ Այն կարող են կրել ինչպես կրծկալի վրայից, այնպես էլ առանց դրա։ 1989 թվականից ի վեր որոշ կամիսոլներ թողարկվում են ներկարված կրծկալով, որը վերացնում է կրծկալ կրելու անհրաժեշտությունը նրանց համար, ովքեր նախընտրում են այն չկրել։ Մոտավորապես 2000 թվականներից կամիսոլներն օգտագործվում են նաև որպես արտաքին հագուստ։

Անթև ներքնազգեստների տարբեր մոդելներ, որոնք ընդգծում են կազմվածքը, ստեղծվել են կամզոլի ձևի հիման վրա, որն ապահովում է կրծքավանդակի, գոտկատեղի կամ որովայնի ընդգծվածությունը։ Նման ձիգ կամիսոլները հիմնականում հանդիսանում են ամենօրյա արտաքին հագուստ, որն ծածկում է կրծքավանդակից մինչև գոտկատեղ կամ ավելի ցած հատվածները։ Դրանք նման են ամուր բամբակյա կամ մետաքսե վերնաշապիկների, բայց դրանց ժապավենները սովորաբար ավելի լայն են, ծայրերն ավելի երկար են, իսկ առաձգական, փայլուն գործվածքը ստեղծում է ընդգծվածության տպավորություն։

## Ծանոթագրություններ


## Աղբյուրներ
* Barbier, Muriel & Boucher, Shazia (2003). *The Story of Lingerie*. Parkstone. 
* Saint-Laurent, Cecil (1986). *The Great Book of Lingerie*. Academy editions. 

Կատեգորիա:Ներքնազգեստ
Պաու Կուբարսի

**Պաու Կուբարսի Պարեդես** (, ), իսպանացի ֆուտբոլիստ, «Բարսելոնա» ակումբի պաշտպան։

## Ակումբային կարիերա
2023 թվականի դեկտեմբերի 22-ին Կուբարսին իր առաջնախաղը նշել է «Բարսելոնայի» գլխավոր թիմում՝ մեքսիկական «Ամերիկա» ակումբի դեմ ընկերական խաղում։

2024 թվականի հունվարի 18-ին Պաուն իր պաշտոնական դեբյուտը նշել է «Բարսելոնայի» կազմում՝ «Յունիոստաս դե Սալամանկայի» դեմ Իսպանիայի գավաթի խաղում և դարձել գոլային փոխանցման հեղինակ։ 2024 թվականի հունվարի 21-ին Կուբարսին առաջին անգամ խաղացել է Իսպանիայի առաջնության խաղում՝ հայտնվելով մեկնարկային կազմում՝ «Ռեալ Բետիսի» դեմ խաղում։ 2024 թվականի մարտի 12-ին Պաուն իր առաջին ելույթն ունեցել է ՈՒԵՖԱ-ի Չեմպիոնների լիգայում՝ սկսելով «Նապոլիի» դեմ 16-րդ տուրի պատասխան խաղը և ճանաչվել խաղի լավագույն խաղացող։

## Ձեռքբերուներ
### Թիմային
**«Բարսելոնա»**
* Իսպանիայի չեմպիոն՝ 2024/25
* Իսպանիայի գավաթակիր՝ 2024/25
* Իսպանիայի սուպերգավաթակիր՝ 2025

**Իսպանիայի հավաքական**
* Օլիմպիական չեմպիոն՝ 2024
* ՈՒԵՖԱ Ազգերի լիգայի արծաթե մեդալակիր՝ 2024/25

### Անձնական
* Լա Լիգայի ամսվա լավագույն երիտասարդ խաղացող՝ 2024 թվականի մարտ
* Ընդգրկվել է Լա Լիգայի բոլոր աստղերի հավաքականում՝ 2024/25

## Կատարողական վիճակագրություն
### Ակումբային կարիերա
*2025 թվականի մայիսի 15-ի դրությամբ*

### Հավաքականում
*2024 թվականի նոյեմբերի 18-ի դրությամբ*

### Խաղեր և գոլեր ազգային հավաքականի կազմում

**Ընդհանուր՝ 5 խաղ / 0 գոլ, 3 հաղթանակ, 1 ոչ-ոքի, 1 պարտություն**։

## Ծանոթագրություններ

 
Կատեգորիա:Բարսելոնա B-ի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Բարսելոնա քաղաքում ծնվածներ
Կատեգորիա:Բարսելոնայի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Ժիրոնայի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Իսպանացի տղամարդ ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Իսպանիայի հավաքականի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Իսպանիացի օլիմպիական չեմպիոններ
Կատեգորիա:2024 թվականի Ամառային օլիմպիական խաղերի չեմպիոններ
Կատեգորիա:Իսպանիայի ֆուտբոլի երիտասարդական հավաքականի ֆուտբոլիստներ
Ջեք Բլեք (առնետորս)

**Ջեք Բլեք** (), առնետ և խլուրդ որսացող Բաթերսիից, ապրել է Անգլիայում 19-րդ դարի կեսերին։ Սեփական ձեռքերով է կարել իր հագուստը՝ կանաչ վերնազգեստ, կարմիր ժիլետ և վարտիք, իր հետ միշտ ունեցել է առնետների թուջե վանդակով հսկայական կաշվե պարկ, որտեղ եղել են 2 անագե առնետներ։ Բլեքն իրեն հռչակել է որպես Վիկտորյա թագուհու պաշտոնական առնետ բռնող, բայց նա երբեք թագավորական օրդեր չի ունեցել։

## Կենսագրություն
Ջեք Բլեքը հայտնի է հատկապես հասարակության աղքատ խավերի կյանքի հետազոտող Հենրի Մեյհյուի «Լոնդոնի աշխատավորները և աղքատները» աշխատությունում, որտեղ նա նկարագրում է լոնդոնյան հասարակության ստորին խավի՝ որակավորում չունեցող բանվորների, փողոցային վաճառողների, մուրացկանների, գողերի, մարմնավաճառների, չարքաշ աշխատողների և այլոց կյանքը։

Երբ նա բռնում էր որևէ անսովոր գույնի առնետ, բուծում էր նրանց՝ նոր գունային սորտեր ստանալու համար։ Նա վաճառում էր իր տանը բուծված ընտանի գունավոր առնետները որպես ընտանի կենդանիներ, հիմնականում, ինչպես նկատում էր Բլեքը, «լավ դաստիարակված երիտասարդ տիկնայք առնետները պահում էին սկյուռի վանդակներում»։ Ենթադրվում է, որ Բեատրիս Փոթերը եղել է նրա հաճախորդներից մեկը, և նա «Samuel Whiskers» գիրքը նվիրել է իր համանուն առնետին։
Պալատական բարձրաստիճան կանայք իրենց առնետները պահում էին նրբագեղ, ոսկեզօծ վանդակի մեջ, և նույնիսկ Մեծ Բրիտանիայի Վիկտորյա թագուհին պահում էր մեկ կամ երկու առնետ։ Հենց այս կերպ ստեղծվեցին ընտանի կամ շքեղ առնետներները։ Բլեքը նաև կենդանի առնետներ էր մատակարարում առնետների խայծը ժամանց կազմակերպողներին, որը միջին Վիկտորյական դարաշրջանի հայտնի ժամանց էր։ Բլեքը առնետների որսից բացի այլ հետաքրքրություններր ուներ ևս՝ ձկնորսություն, թռչունների որս, տաքսիդերմիա՝ կենդանիների խրտվիլակների պատրաստում։ Նա նաև հաջողակ շուն բուծող էր։ Մեյհյուի «Լոնդոնի աշխատավորները և աղքատները» ստեղծագործությունում Բլեքը պատմում է, որ նա ուներ մի փոքրիկ առնետ շուն՝ Բիլի անունով, որն այդ օրերին Լոնդոնի ամենամեծ շունն էր։ Նա Լոնդոնի փոքր սև շների մեծ մասի հայրն է։ Որպես առնետ սպանող շներ՝ սև տանտերիերների այդ տեսակը հավասարը չունի։

## Շքեղ առնետների ստեղծում
1840-1860-ականներին Ջեմմի Շոուն և Ջեք Բլեքը բուծեցին և վաճառեցին շատ տարբեր գույների առնետներ, և նրանց աշխատանքն օգնեց, որ առնետներն ընտանի կենդանիներ դառնան։ Շքեղ առնետները` որպես ընտանի կենդանիներ այնքան ժամանակ տարածում չգտան, մինչև Մերի Դուգլասը թույլտվություն խնդրեց Մկնիկների ազգային ակումբից՝ 1901 թվականի հոկտեմբերի 24-ին իր ընտանի առնետներին բերելու Էյլսբերի քաղաքի ցուցահանդեսին։ Առնետները պաշտոնապես ճանաչվեցին որպես ընտանի կենդանիներ։

Առնետների առաջին ցուցահանդեսը գոյատևեց մինչև 1931 թվականը, որպես Ազգային մկնիկների և առնետների ակումբի մաս։ Ժամանակակից առնետների ցուցահանդեսը վերածնվեց 1976 թվականին՝ առնետների ազգային հանրույթ ձևակերպմամբ, և շքեղ առնետը տարածվեց աշխարհով մեկ։ Մեր օրերում շքեղ առնետները լայնորեն ընդունված են որպես ընտանի և ցուցահանդեսային կենդանիներ։

## Փոփ մշակույթում
Փիքսարի կարճամետրաժ ֆիլմում՝ «Ձեր ընկեր առնետը», հակիրճ հիշատակվում է Ջեք Բլեքի առնետների պատմությունը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Կենդանիներ և մարդիկ
Ներման աղոթք (Վահան Թոթովենց)

**«Ներման աղոթք»**, Վահան Թոթովենցի մանրապատումներից է անցյալի անմեղ մի «մեղքի» մասին՝ գրված 1916 թվականին։

## Սյուժե
Պատմությունը Թոթովենցի մանկական հիշողություններից մի դրվագ է։ Նա պատմում է, թե ինչպես էր մայրն իրեն սովորեցրել եկեղեցասեր ու ջերմեռանդ աղոթող լինել։ Մայրն ինքն էլ աստվածավախ ու աստվածապաշտ կին էր, որն աղոթում էր ոչ միայն իր, այլ նաև ամուսնու փոխարեն, ներում խնդրում ամուսնու համար, որ 30 տարի ի վեր եկեղեցի չէր գնում։ Նա տղային աստծո մասին պատմելով՝ փոխանցում էր իր միամիտ պատկերացումներն ու ասում.

Մի անգամ գյուղից մի քանի խնձոր էին բերել, որոնք մայրը պահել էր հյուրերի համար։ Դրանք մեծ ու փայլուն խնձորներ էին, և նա գողանում է այդ խնձորներն ու տալիս Զարուին՝ իրենց դրացու աղջկան։ Զարուն երկար, խարտյաշ մազերով, կապույտ աչքերով, կարմիր շրթունքներով և այտերով մի աղջիկ էր։ Թոթովենցը պատմում է, որ ինքը տղաների հետ չէր խաղում, այլ միայն Զարուի, իսկ Զարուի ծնողները շուտով Պոլիս պիտի տեղափոխվեին՝ իրենց հետ տանելով նաև աղջկան։ Ինքը տխուր էր և ցանկանում էր գոնե վերջին շնորհը բերել աղջկան։ Նա աղջկան տանում է այգի, նստեցնում խոտերին ու նրան տալով խնձորները՝ համբուրում աղջկա այտը։ Իսկ աղջիկը վերցնում է խնձորները՝ թողնելով, որ ընկերը համբուրի իրեն, իսկ երբ ուտում վերջացնում է խնձորները, փախչում է տուն։

Երբ տղան տուն է գալիս, նրան թվում է, թե մայրն արդեն գիտի այգում եղածի մասին. նա տղայի բոլոր հանցանքներն իմանում էր աչքերի մեջ նայելով։ Մայրը նրան տանում է պատշգամբ աղոթելու, և տղան աղոթում է.

Իսկ մայրը, առնելով տղային իր տաքուկ գիրկը, ասում է, որ Աստված կների նրան գողության համար։

## Գաղափարը և կերպարները
«Ներման աղոթքը» մանկության տարիների մի անմեղ դրվագ Է, երազային վերհուշ, կենսագրական մի բեկոր, որում հեղինակը պատկերում է երեք դիմանկար՝ «քրիստոնյա և աստվածավախ» մոր, իր և իրենց դրացի փոքրիկ Զարուի դիմանկարները։ Թոթովենցի մայրը, ինչպես հեղինակն է ասում «Կյանքը հին հռովմեական ճանապարհի վրա» վեպում, մայրը Քրիստոսից հետո երկրորդ քրիստոնյան էր։ Հայտնի է, թե Թոթովենցը ինչպիսի ջերմագին ու պաշտամունքի հասնող սեր է տածել դեպի մայրը և նույն կերպ էլ կերտել է մոր կերպարն իր գրեթե բոլոր գործերում։ Զարուն գեղեցիկ մի աղջիկ էր, որին սիրում էր հեղինակը, բայց և նրա լավ ընկերն էր, խաղընկերը։ Աղջկա կերպարը պատմվածքում ընդգծված առանձնահատկություններ չունի,  կարելի է միայն շեշտել, որ նա այնուամենայնիվ թողեց, որ ընկերը համբուրի իրեն։ Հեղինակի կերպարը վերհուշում առանձնանում է անկեղծությամբ, պարզությամբ և հենց այս կերպարում է ամփոփվում պատմվածքի գլխավոր գաղափարը՝ սերը։ Նվիրելով Զարուին անմեղ ձեռքով գողացված խնձորները՝ նա նվիրում է իր անկեղծ ու անմնացորդ սերը։ Հետո պատանու միամտությամբ խնդրում է Աստծուն այնպես անել, որ աղջիկը չգնա գյուղից։

Այսպիսով, պատմվածքում տեսնում ենք սիրո երեք արտահայտություն՝ սեր դեպի Աստված, դեպի մայրը և դեպի կինը։

## Ծանոթագրություններ


Կատեգորիա:Վահան Թոթովենցի ստեղծագործություններ
Կլոտիլդա Բուրգունդացի

**Կլոտիլդա Բուրգունդացի** ( , ), ֆրանկների Քլոդվիգ I–ի երկրորդ կինը 492 թվականից։

Կլոտիլդա անունը հին գերմաներենից թարգմանած նշանակում է «մարտում հանրահռչակվածը»։

Ուղղափառները նշում են նրա օրը հունիսի 16-ին (հունիսի 3-ը ՝ ըստ Հուլյան օրացույցի), կաթոլիկները ՝ հունիսի 3-ին (Ֆրանսիայում ՝ հունիսի 4-ին)։

## Կենսագրություն
Կլոտիլդա Բուրգունդացին Բուրգունդիայի թագավոր Հիլպերիկ II-ի (մոտ 436-491)՝ Գունդոբադ թագավորի եղբոր,  և Ագրիպինայի  (մոտ 440-491) դուստրն է։ Ի տարբերություն իր հորեղբոր, Կլոտիլդը դավանել է Նիկիական դավանանքին, մինչդեռ Գունդոբադը հավատարիմ է եղել արիոսականությանը։

Գրիգոր Տուրցին իր  «ֆրանկների պատմության» մեջ գրել է․ «Այդ ժամանակ բուրգունդների թագավորն էր  Գունդևեքը՝ Աթանարիխ թագավորի տոհմից, որը հալածում էր  քրիստոնյաներին, ինչը մենք նշեցինք վերևում։ Գունդևեխն ուներ չորս որդի՝  Գունդոբադը, Գոդիգիզիլը, Հիլպերիկը և Գոդոմարը ։ Եվ ահա Գունդոբադը սրով սպանեց իր եղբորը՝ Հիլպերիկին, իսկ նրա կնոջը խեղդեց գետում ՝ պարանոցին քար կապելով։ Նրա երկու դուստրերին Նա դատապարտեց աքսորի։ Նրանցից ավագը, ով դարձավ միանձնուհի, կոչվում էր Քրոնոս, կրտսերը ՝ Քրոդեհիլդա»(Գիրք 2, Գլուխ 28)։

Սուրբ Կլոտիլդայի աղոթքը, Ագրիպինայի սարսափելի մահվան պատմությունը, ամենայն հավանականությամբ, լեգենդ է, որը ծագել է ավելի ուշ, քանի որ Լիոնում վերջերս հայտնաբերվել է էպատաժ՝  նվիրված Բուրգունդիայի ինչ որ թագուհու, ով մահացել է 506 թվականին։ Հնարավոր է, որ խոսքը Կլոտիլդայի մոր մասին է։

Քլոդվիգ I-ի և Կլոտիլդի ամուսնությունը տեղի է ունեցել 492 թվականին։ Գրիգոր Տուրցին նկարագրում է Խլոդվիգի խնամախոսությունը հետևյալ կերպ․

«...քանի որ Խլոդվիգը հաճախ դեսպաններ էր ուղարկում Բուրգունդիա, նրա դեսպանները մի անգամ տեսան մի աղջկա ՝ Հրոդեհիլդային։ Գտնելով նրան գեղեցիկ և խելացի և իմանալով, որ նա թագավորական տոհմից է, նրանք այդ մասին հայտնեցին Խլոդվիգ թագավորին։ Նա անմիջապես դեսպաններին ուղարկեց Գունդոբադ՝ խնդրելով նրան իրեն կին տալ։ Քանի որ Գունդոբադը վախենում էր մերժել Խլոդվիգին, նա նրան հանձնեց դեսպաններին։ Նրանք վերցրեցին աղջկան և արագ եկան թագավորի մոտ։ Տեսնելով նրան՝ թագավորը շատ ուրախացավ և ամուսնացավ նրա հետ։ Բայց նա արդեն  հարճից ուներ մի որդի՝  Ֆյոդորիկ անունով» (Գիրք 2, Գլուխ 28)։

Հարսանիքը տեղի է ունեցել, ամենայն հավանականությամբ, Սուասոնում։

Կլոտիլդան Սուրբ Ռեմիգիոսի հետ միասին համոզել է Խլոդվիգ I-ին ընդունել ուղղափառ դավանանքը։

Կլոտիլդա Բուրգունդացին այրիացել է 511 թվականին։ Նա  մահացել է 544-548 թվականներին։
մինի|Սուրբ Կլոտիլդան աղոթելիս
; Երեխաներ
* **Ինգոմեր** (493; մահացել է մանուկ հասակում)
* **[[Խլոդոմիր]]** (495—524), Օռլեանի թագավոր
* **Խիլդեբերտ** (497—558), Փարիզի թագավոր
* **Խլոտար I** (մոտ 500—561), Սուասոնի թագավոր
* **Խլոտիլդա** (մոտ 502—531), վեստգոթերի թագավոր Ամալարիխի կին
* **Տիխիլդա**

## Մշակույթի մեջ
Կլոտիլդան ներկայացված է Լոուրենս Ալմա–Թադեմի «Խլոդվիգի երեխաների դաստիարակությունը» (1861) կտավում

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* 

## Արտաքին հղումներ
* 
* Статья о Клотильде в «Католической энциклопедии»
* Статья о Клотильде в «Открытой православной энциклопедии „Древо“»
* Генеалогическое древо Меровингов («Хронос»)

Կատեգորիա:Թագուհիներ
Կատեգորիա:Կաթոլիկ եկեղեցու սրբեր
Կատեգորիա:Մերովինգներ
Կատեգորիա:Սրբեր
Կատեգորիա:Քրիստոնեական սրբեր
Կատեգորիա:Ֆրանկներ
Ձևն ու հոգին (Հովհաննես Թումանյան)

**«Ձևն ու հոգին»**, Հովհաննես Թումանյանի հրապարակախոսական հոդվածներից։ Լույս է տեսել «Հորիզոն» թերթի 1910 թվականի № 9-ում։

## Գրման առիթը
Հոդվածի ստեղծման առիթին նույն հոդվածում անդրադառնում է հենց հեղինակը՝ Հովհաննես Թումանյանը՝ պարզաբանելով, որ հոդվածը գրվել է որպես արձագանք 1910 թվականին Թիֆլիսում հայոց թատրոնի խնդրին, երբ թատրոնի գոյությունը վտանգված էր, իսկ մի ազգի մեծահարուստները, հատկապես ծերունի Մանթաշյանը, թատրոնի գոյությունը կապում էին շենքի հետ։ Նրանք անտեսում էին բոլոր այն ներքին խնդիրները, որոնք ուներ թատրոնը, և առաջարկում էին հարցը լուծել թատրոնի շենքի տեղափոխմամբ և նյութական ապահովությամբ։

## Հոդվածի բովանդակություն
Գեղարվեստում առաջնային համարելով բովանդակությունը՝ Թումանյանը մեծ նշանակություն էր տալիս նաև ձևին։ Թումանյանը միշտ պաշտպանել է ձևի և բովանդակության գեղագիտական սկզբունքը։ Նա ձգտում էր ձևի և բովանդակության ներդաշնակության, բայց ինչպես ինքն է ասում «էդ ներդաշնակությունը, դժբախտաբար, շատ է դժվար»։ Եվ մարդիկ վազում են հեշտի ետևից։ Օրինակ, եկեղեցի կամ ուսումնարան ասելիս հասկանում են  շինությունը, սրբի պատկերները, վառած մոմը, երբ ասում են հոգևորական, հասկանում են երկար շորեր ու երկար միրուք։ Եթե հոգևորականը ավետարանըփչացնի, այդ ոչինչ, իսկ եթե հանկարծ միրուքը խուզի, մի մեծ իրարանցում կստեղծվի։ Գրականություն ասելով՝ մարդիկ չեն պատկերացնում կենդանի մարդուն, այլ տպած գրքեր ու անուններ:Թատրոնն էլ մի մեծ շենք է, ուր կան տոմսակներ ու դերասաններ են խաղում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1910 ստեղծագործություններ
Կատեգորիա:Հովհաննես Թումանյանի հոդվածներ
Ճառագայթաբանություն

**Ճառագայթաբանություն** ( «ճառագայթ» +   «ուսուցում, գիտություն»), բժշկական բաժին, ախտորոշման համար ճառագայթային մեթոդների կիրառման ուսումնասիրություն  (ռադիոախտորոշում) և բուժում (ռադիոթերապիա) տարբեր հիվանդությունների, նաև հիվանդություններ և պաթոլոգիաներ, որոնք առաջանում են մարդու մարմնի վրա իոնացնող ճառագայթման ազդեցությունից։

Այս ուղղության զարգացմանը նպաստել են բազմաթիվ գիտնականներ ` Ռենտգեն, Բեքերել, ամուսիններ Մարիա  և Պիեռ Կյուրի և այլոք:Կյուրիների ձեռքերը ծածկվեցին վերքերով ռադիոակտիվ նմուշների հետ մշտական ​​շփումից, ինչը խթանեց բժշկական պրակտիկայում ռադիումի օգտագործման գաղափարը ։  Պիեռ Կյուրին ընդգծել է այս հանգամանքը Նոբելյան ելույթում, 1905թ. հունիսի 5-ին։

Գիտության կոդը՝ ըստ ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի 4-նիշանոց դասակարգման` 3201.11 (բժշկության բաժին).

Ռադիոլոգիան ի սկզբանե բժշկական գիտության մի ասպեկտ է, որը վերաբերում էր ռենտգենյան մեքենաների կամ այլ նմանատիպ սարքերի կողմից առաջացած էլեկտրամագնիսական էներգիայի օգտագործմանը բժշկական հետազոտությունների համար տեսողական տեղեկատվություն ստանալու համար :Ռադիոլոգիան, որը ներառում է ռենտգենյան ճառագայթների օգտագործումը, կոչվում է ճառագայթաբանություն։ Այսօր բժշկական պատկերացումն այլևս չի սահմանափակվում ռենտգենյան ճառագայթների կիրառմամբ, այլ ներառում է ուսումնասիրություններ՝ օգտագործելով բարձր հաճախականության ալիքներ, մագնիսական դաշտեր և այլ ճառագայթներ։

Ռադիոլոգիայի միջազգային օրն ամեն տարի նշվում է 2012 թվականի նոյեմբերի 8-ից։

## Ռադիոլոգիական մեթոդների դասակարգում
**Ռադիոլոգիա**
* Ռադիոախտորոշում
** Ռադիոգրաֆիա
** Ռադիոիզոտոպային ախտորոշում
*** *in vivo*
**** պոզիտրոնային արտանետումների տոմոգրաֆիա
*** *in vitro*
** Ինտերվենցիոն (ախտորոշման և բուժման համակցում)
** Ռենտգեն ախտորոշում
*** Անգիոգրաֆիա
*** CT սկանավորում
*** Ռենտգենոսկոպիա
*** Ռադիոգրաֆիա
*** թոքերի ֆտորոգրաֆիա
* Ռադիոթերապիա
** Նեյտրոնների գրավման թերապիա
** Բրախիթերապիա
** Ռենտգեն թերապիա

## Ծանոթագրություն

## Գրականություն
* Բժշկական ռադիոլոգիա Լ. Դ. Լինդենբրաթե,. Ի.Պ.Կորոլյուկ. Մոսկվա, 2000 թ
* Ռազմական թունաբանություն, ճառագայթաբանություն և բժշկական պաշտպանություն / Էդ. Ն.Վ.Սավատեևա. Լ., 1979։

Կատեգորիա:Բժշկական մասնագիտություններ
Կատեգորիա:Բժշկական ախտորոշում
Կատեգորիա:Էլեկտրամագնիսական ճառագայթում
Կատեգորիա:Կլինիկական բժշկություն
Սուրբ Աստվածածին եկեղեցի (Նիկոսիա)

**Սուրբ Աստվածածին եկեղեցի**, 13-րդ դարի եկեղեցի։ Ներկայումս հայ առաքելական եկեղեցուն պատկանող չգործող եկեղեցիներից է, գտնվում է Նիկոսիայի թուրքական հատվածում։

## Պատմություն
Սկզբում Սուրբ Աստվածածին եկեղեցի հանդիսացել է 13-րդ դարում հիմնված նույնանուն վանական համալիրի մի մասը։ Ենթադրվում է, որ հայկական եկեղեցու և վանական համալիրի տեղում եղել է 8-րդ դարի եկեղեցի՝ կառուցված Կույս Մարիամի անվան բենեդիկտյան աբբայության համար։

Վանական համալիրը Երուսաղեմի անկումից հետո համարվել է գլխավոր սրբավայրը։ Չնայած վանական համալիրը սկզբում լատինական ծիսակատարությունների համար է նախատեսված եղել, սակայն միանձնուհիների մեծ մասը հայեր են եղել։ 1263 թվականից վանական համալիրի մայրապետը եղել է Կիլիկիայի հայ թագուհի Եֆիմիան։ Ավերվել է ուժեղ երկրաշարժից։ 1308 թվականին վանական համալիրը վերակառուցել է Կիպրոսի արքա Հենրի II Լուզինյանը։ Նույն թվականին վանական համալիրի մայրապետ է դարձել Եֆիմիայի հարազատ քույրը՝ Կիլիկիայի հայ թագուհի Մարիան։ Քանի որ միանձնուհիներից շատերը ծագումով[հայեր են եղել, վանական համալիրը հայ առաքելական եկեղեցու իրավազորության տիրույթում է հայտնվել մինչև 1504 թվականը։ 1570 թվականին՝ օսմանյան թուրքերի կողմից կղզին գրավելուց հետո, վանական համալիրը մնացել է հայկական եկեղեցու կառավարման տիրույթում։

Եկեղեցին տեղակայված է եղել Նիկոսիայի հայկական թաղամասի կենտրոնում։ 1963 թվականին հունաթուրքական բախման արդյունքում քաղաքը, ինչպես նաև ամբողջ կղզին, բաժանվել է հունական և թուրքական շրջանների։ Հայկական թաղամասը՝ վանական համալիրի հետ միասին, հայտնվել է քաղաքի թուրքական հատվածում, ինչի արդյունքում հայերը ստիպված են եղել լքել իրենց բնակության վայրերը և հեռանալ կղզուց կամ անցնել կղզու հունական հատվածը։ Նիկոսիայի հայ համայնքի առջև՝ եկեղեցու կորստից հետո, անհրաժեշտւթյուն է առաջացել կառուցելու նոր եկեղեցի։ 1981 թվականին «Նարեկ» հայկական դպրոցի հարևանությամբ կառուցվել է նոր տաճար, որը, ի հիշատակ հին եկեղեցու, անվանվել է Սուրբ Աստվածածին։

## Տես նաև
* Սուրբ Աստվածածին տաճար (Նիկոսիա)

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ

Կատեգորիա:13-րդ դարի հայկական վանքեր և եկեղեցիներ
Կատեգորիա:Եկեղեցիներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Կիպրոսի թեմի վանքեր և եկեղեցիներ
Կատեգորիա:Նիկոսիայի եկեղեցիներ
Կատեգորիա:14-րդ դարում կառուցումն ավարտված շենքեր և կառույցներ
Կենդանիների գիտակցություն

մինի
**Կենդանիների գիտակցություն,** կենդանիների ինքնագիտակցության  վիճակ կամ արտաքին օբյեկտի կամ իր ներսում ինչ-որ բանի մասին տեղեկացվածություն։ Մարդկանց մոտ գիտակցությունը որոշվում է զգայունության միջոցով՝ սուբյեկտիվություն, որակավորում, զգայնության կամ զգալու ունակություն, արթնություն, ինքնագնահատական և մտքի գիտակցված վերահսկողության համակարգ։ Չնայած սահմանման դժվարություններին, շատ փիլիսոփաներ կարծում են, որ կա լայնորեն տարածված ընդհանուր պատկերացում այն մասին, թե ինչ է գիտակցությունը։

Կենդանիների գիտակցության թեման բախվում է մի շարք դժվարությունների։ Այն վեր է հանում այլ գաղափարների խնդիրը,  քանի որ կենդանիները, որոնք զրկված են բանականությունից և  չեն կարող մեզ պատմել իրենց փորձի մասին։ Բացի այդ, դժվար է օբյեկտիվորեն տրամաբանել այս հարցի շուրջ, և ժխտել, որ կենդանին գիտակցություն չունի, ենթադրում է, որ նա չի զգում, նրա կյանքը արժեք չունի, և որ նրան վնասելը բարոյապես սխալ չէ։ Այնուամենայնիվ,  դա չի նշանակում, որ կենդանին գիտակցություն ունի:17-րդ դարի ֆրանսիացի փիլիսոփա Ռենե Դեկարտին երբեմն մեղադրում էին կենդանիների նկատմամբ դաժան վերաբերմունքի մեջ, քանի որ նա պնդում էր, որ միայն մարդիկ գիտակցություն ունեն։

Փիլիսոփաները, ովքեր սուբյեկտիվ են համարում կենդանիների  գիտակցության էությունը, սովորաբար կարծում են, որ անհնար է իմանալ, կենդանիների մոտ գիտկցություն գոյություն ունի արդյոք  և որն է դրա բնույթը։ Ամերիկացի փիլիսոփա Թոմաս Նագելը այս տեսակետը ներկայացրել է հայտնի՝  «Ինչպիսին է չղջիկ լինելը»էսսեում, որտեղ ասվում է, որ մկիայն ճղջիկը կարող է գիտակցել, գիտակցություն ունի, թե՞ ոչ։ Եվ նա պնդում էր, որ անկախ նրանից, թե որքան բան գիտենք կենդանու ուղեղի և վարքի մասին, մենք երբեք իսկապես չենք կարող ընկղմվել կենդանու մտքի մեջ և զգալ նրա աշխարհը այնպես, ինչպես անում է ինքը։ Իսկ օրինակ  հայտնի գիտնական գիտնական Դուգլաս Հոֆշտադտերը, համաձայն չէ այս փաստարկի հետ՝ համարելով այն անիրական։

Կենդանիների գիտակցության ուսումնասիրությամբ զբաղվում են արդեն երկար տարիներ։1927թ ամերիկացի հոգեբան Հարվի Կարրը պնդում է, որ կենդանիների գիտակցությունը ուսումնասիրելու համար կարելի է փորձեր  կատարել երեխաների հետ՝  օնտոգենեզի վաղ փուլերում։

2012 թվականին մի խումբ նյարդաբաններ ստորագրեցին Քեմբրիջյան հռչակագիրը, որը  միանշանակ պնդում էր, որ միայն մարդիկ չեն, որ ունեն գիտակցություն։ Կենդանիները, հատկապես  կաթնասուններն ու թռչունները, նույնպես օժտված են գիտակցությամբ։
մինի

## Տես նաև
* Կենդանիների ինտելեկտը
* Կենդանիների իրավունքները
* Ինքնագիտակցություն
* Գիտակցություն
* Էպիֆենոմենալիզմ
* Ինտերնալիզմ
* Գիտակցության փիլիսոփայություն

## Ծանոթագրություններ


Կատեգորիա:Գիտակցություն
Կատեգորիա:Իմացություն
Կատեգորիա:Կենդանաբանություն
Կատեգորիա:Կենդանիներ
Կատեգորիա:Կենդանիների բարեկեցություն
Կատեգորիա:Կենդանիների իրավունքներ
Կատեգորիա:Կենդանիների հույզեր
Կատեգորիա:Կոգնիտիվ գիտություն