Շոպրոն

250px|մինի|Փողոց Շոպրոնի հին քաղաքամասում
**Շոպրոն** (, ), քաղաք Հունգարիայի հյուսիս-արևմուտքում, Ավստրիայի հետ նրա պետական սահմանի և Նոյզիդլեր Զեե (Ֆերտյո) լճի մերձակայքում, Դյոր-Մոշոն-Շոպրոն մեդյեում (մարզում), որտեղ մեծությամբ երկրորդ բնակավայրն է։ Բնակչության թվաքանակը 2014 թվականի հունվարի 1-ի տվյալներով եղել է 61 249։ Ընկած է երկրի մայրաքաղաք Բուդապեշտից մոտավորապես 220, մարզկենտրոն Դյորից՝ 80  կիլոմետր դեպի արևմուտք, Ավստրիայի մայրաքաղաք Վիեննայից՝ 60 կիլոմետր դեպի հարավ-արևելք։ Ավտոմայրուղիներով և երկաթգծով կապված է Վիեննայի, Դյորի և մերձբալատոնյան տարածաշրջանի քաղաքների հետ։

## Պատմություն
Քաղաքի ներկայիս տարածքում մարդիկ բնակություն են հաստատել վաղնջական ժամանակներից։ Հինհռոմեական տիրապետության շրջանում այդտեղ է գտնվել *Սկարբանտիա* քաղաքը, որն ընկած է եղել Մերձբալթիկան Հարավային Եվրոպայի հետ կապող Սաթի առևտրային ճանապարհի վրա։ Հռոմեական կայսրության անկումից հետո քաղաքը հիմնովին թալանվել ու ավերվել է և վերակառուցվել է միայն հունգարների գալուց հետո։ XI դարում կառուցվել են քաղաքային պարիսպները և լավ ամրացված բերդը, որի տերերից մեկի անունով էլ կոչվել է բնակավայրը։ Պատմական փաստաթղթերում Շոպրոն անունով բնակավայրն առաջին անգամ հիշատակվել է 1153 թվականին։ 1273 թվականին Շոպրոնին շնորհվել է թագավորական ազատ քաղաքի կարգավիճակ։ 16-րդ դարի սկզբներին Հունգարիա ներխուժած թուրքերը 1529 թվականին ավարի ու ավերի են մատնել Շոպրոնը, բայց չեն կարողացել տևական ժամանակով իրենց տիրապետությունը հաստատել։

Առաջին համաշխարհային պատերազմի ավարտից և Ավստրո-Հունգարիայի տրոհումից հետո, սենժերմենյան և տրիանոնյան պայմանագրերի համաձայն, հունգարական շատ տարածքների պես Շոպրոնն ու մերձակա բնակավայրերն էլ պիտի անցնեին հարևաններին, սակայն Հունգարիայի կառավարությունը հրաժարվել է զիջել։ Վեճին վերջնական լուծում տալու նպատակով 1921 թվականի դեկտեմբերին անց է կացվել հանրաքվե, որի արդյունքներով Շոպրոնը մնացել է Հունգարիայի կազմում։ Ավստրիան 1922 թվականի փետրվարի 20-ին վերջապես ընդունել է հանրաքվեի արդյունքները։

Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի տարիներին քաղաքը զգալի չափով ավերվել է, նրա բազմամարդ հրեական համայնքը գրեթե ամբողջությամբ ոչնչացվել է մահվան ճամբարներում։ Խորհրդային զորքերը 1945 թվականի ապրիլի 1-ին ազատագրել են քաղաքը։

1989 թվականի օգոստոսի 19-ին Շոպրոնի մերձակայքում՝ պետական սահմանի մոտ տեղի է ունեցել այսպես կոչված՝ *համաեվրոպական պիկնիկ*, որի արդյունքում վեց հարյուրից ավել արևելագերմանացիներ կարողացել են հատել սահմանը և տեղափոխվել Արևմուտք։ Եվրոպական այդ զբոսախնջույքը դարձել է «երկաթե վարագույրի» քայքայման խորհրդանիշերից մեկը։

## Ժողովրդագրություն
## Բնակչություն

1910 թվականին Շոպրոնն ունեցել է 33.931 բնակիչ (51% -ը գերմանացիներ, 44.3%-ը հունգարացիներ, 4.7%-ը՝ այլ ազգությունների ներկայացուցիչներ)։ Ըստ դավանանքի՝ 64.1%-ը՝ հռոմեադավան կաթոլիկներ, 27.8%-ը՝ լյութերականներ, 6.6%-ը՝ հուդայականություն դավանողներ, 1.2%-ը՝ կալվինականներ, 0.3%-ը՝ այլ դավանանքների հետևորդներ։ 2001 թվականին քաղաքն ունեցել է 56.125 բնակիչ (92.8%-ը հունգարացիներ, 3.5%-ը գերմանացիներ, 3.7%-ը այլ ազգությունների ներկայացուցիչներ)։ Ըստ դավանանքի՝ 69%-ը հռոմեադավան կաթոլիկներ, 7%-ը լյութերականներ, 3%-ը կալվինականներ, 8.1%-ը աթեիստներ, 11.9%-ը դավանանքը չեն նշել, 1%-ը՝ այլ դավանանքների հետևորդներ։
### Խոսակցական լեզուն
1900 և 1910 թվականներին անցկացված մարդահամարների տվյալների համաձայն՝ Շոպրոնի բնակչությունը ըստ խոսակցական լեզվի ունեցել է այսպիսի կազմ.

### Դավանանքը
1900 և 1910 թվականներին անցկացված մարդահամարների տվյալների համաձայն՝ Շոպրոնի բնակչությունը ըստ դավանանքի ունեցել է այսպիսի կազմ.

## Տնտեսություն
Սոցիալիստական կարգերի օրոք Շոպրոնում շահագործման են հանձնվել արդյունաբերական մի շարք ձեռնարկություններ։ Հետսոցիալիստական շրջանում քաղաքը դարձել է Ավստրիայի հետ տնտեսական կապեր ապահովող կենտրոն։ Արագ թափով զարգացել է զբոսաշրջային ոլորտը։ Աճել է սննդի արդյունաբերության, այդ թվում՝ գինեգործության ու գարեջրագործության տեսակարար կշիռը։ Blue Frankish (= Kékfrankos, Blaufränkisch), Traminer, և Green Veltliner (= Zöld Veltelini, Grüner Veltliner) գինետեսակները, «Շոպրոնի» գարեջուրը քաջածանոթ ու սիրված են շատերի կողմից։ Իսկ Blue Frankish և Pinot Noir գինիները հաճախակի մրցանակներ են շահում միջազգային մրցույթներում։

## Պատկերասրահ

File:Goat Church and Holy Trinity Column, Sopron.jpg|Եկեղեցին և Սուրբ Երրորդության սյունը
File:Saint Michael's Church, Sopron.jpg|Սուրբ Միքայել եկեղեցին
File:Sopron Megyeháza.jpg|Մարզային վարչակազմի շենքը
Sopron Tuztorony.jpg|Հրշեջների աշտարակը
File:Sopron 156 Városháza.jpg|քաղաքապետարանը
File:Sopron Petőfi Színház főhomlokzat.jpg|Շանդոր Պետեֆիի անվան թատրոնը

File:Eszterhazypalota.JPG|Էշտերհազիի անվան պալատը
File:Lábasházsopron.JPG|Օրշոլյա հրապարակը
File:SopronneugasseNr4.JPG|*Նոր* փողոցը
File:Új utca 16 Sopron.jpg|Գոթիկ ոճի շենք Նոր փողոցում

File:Előkapu3sopron.JPG|Էլոկապու հրապարակը
File:Kolostor u 13 Sopron.JPG|Շենք Կոլոշտոր փողոցում
File:Ikvahidsopron.JPG|Կամուրջ Իկվա գետի վրա
File:István Széchenyi statue in Sopron z01.jpg|Իշտվան Սեչենյիի արձանը
File:Sopron.Grabenrunde.zweisprachiges.Strassenschild.jpg|Երկլեզվյա ճանապարհացույց
Sopron-légifotó52.jpg|Քաղաքի կենտրոնը թռչնաթռիչքի բարձրությունից


## Քույր քաղաքներ
Շոպրոնը բարեկամական և գործընկերային հարաբերություններ է հաստատել հետևյալ քաղաքների հետ.

* Բադ Վիմպֆեն, Գերմանիա
* Բանսկա Շտյավնիցա, Սլովակիա
* Բոլցանո, Իտալիա
* Էյլաթ, Իսրայել
* Այզենշտադ, Ավստրիա
* Կաձունո, Ճապոնիա
* Կեմպտեն, Գերմանիա
* Մեդիաշ, Ռումինիա
* Ռորշախ, Շվեյցարիա
* Սեյնայոկի, Ֆինլանդիա
* Սպարտա, Հունաստան

## Անվանի անձինք
*Ֆերենց Լիստ - կոմպոզիտոր
*Դյուլա Ֆենյի - աստղագետ
*Լյուդվիգ Ավգուստ ֆոն Բենեդեկ - ռազմական գործիչ
*Մարգարետ Մալեր - գիտնական հոգեբույժ, հոգեվերլուծաբան

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ

*  in Hungarian, English and German
* University of West Hungary (University of Sopron)  
* ImageTownsIndex - Virtual Tour of Sopron  
* Aerial photography: Sopron
* Accommodation in Sopron 
* Sopron at funiq.hu
* Официальный сайт Шопрона

Կատեգորիա:Բնակավայրեր այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Հունգարիայի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Հունգարիայի քաղաքներ