Սանդոմեժ

**Սանդոմեժ** (. pronounced: sanˈdɔmʲɛʂ, , ռուսական գիտական և գեղարվեստական գրականության մեջ գործածվում է *Սանդոմիր* անվանաձևը), հինավուրց քաղաք Լեհաստանի հարավարևելյան մասում՝ Սվետնոկժիսկե վոևոդությունում, որի պովյատներից (շրջաններից) մեկի վարչական կենտրոնն է։ Ունի քաղաքային գմինայի կարգավիճակ։ Ընկած է Վիսլա գետի ափերին, երկրի մայրաքաղաք Վարշավայից մոտավորապես 180 կիլոմետր դեպի հարավ-արևելք։ Հռչակվել է իր լավ պահպանված պատմական կենտրոնով, որը մշակութային ու զբոսաշրջային կարևորագույն տեսարժանություն է համարվում և 2017 թվականին ներառվել է Լեհաստանի պատմական հուշարձանների ցանկում։

Սանդոմեժը հռոմեա-կաթոլիկական թեմի կենտրոն է։ Անցյալում եղել է ոչ միայն Ստորին Լեհաստանի, այլև ողջ երկրի առավել կարևոր քաղաքային բնակավայրերից մեկը, ունեցել է թագավորական քաղաքի կարգավիճակ, ուշ միջնադարից մինչև 19-րդ դարը կատարել տարածաշրջանային կենտրոնի դեր։ Զբաղեցնում է 28,69 քառակուսի կիլոմետր տարածք։ Բնակչության թվաքանակը 2017 թվականի տվյալներով եղել է 23.863, 2018 թվականի տվյալներով ՝ 23.780:

## Պատմություն
Հնագիտական պեղումների արդյունքները վկայում են, որ ներկայիս Սանդոմեժի տարածքում մարդիկ բնակություն են հաստատել քարեդարյան ժամանակներից։ Վաղ միջնադարից սկսած՝ բնակավայրը բուռն թափով աճել ու զարգացել է՝ գտնվելով առևտրային կարևոր ճանապարհների խաչմերուկում։ Պատմական փաստաթղթերում առաջին անգամ հիշատակվել է XII դարի սկզբում, Անանուն Գալլի տարեգրությունում, որտեղ Կրակովի ու Վրոցլավի հետ միասին ներկայացվել է որպես Լեհաստանի առավել կարևոր քաղաքներից մեկը։

XIII դարում թաթարական արշավանքների (1241, 1259 и 1287 թթ.) հետևանքով քաղաքը մեծապես վնասվել է, փայտե կառույցներն ամբողջությամբ ոչնչացվել են։ 1260 թվականին  թաթարներն այստեղ տանջամահ են արել Սադոկ Երանելուն ու նրա 48 ընկերներին։ 1286 թվականին Սանդոմեժը իշխան Լեշեկ Չյոռնու ջանքերով Մագդեբուրգյան իրավունք է ստացել։

## Կլիմա
Սանդոմեժին բնորոշ է մայրցամաքային խոնավ կլիման (Köppen climate classification-ի դասակարգմամբ՝ *Dfb*): Տեղումները հիմնականում անձրևի տեսքով են, առավել հաճախ լինում են ամռանը և մինչև ձմեռ աստիճանաբար նվազում են։ Սանդոմեժին հատուկ է տարվա չորս, հստակ տարբերակված եղանակների բնականոն հերթագայումը. շեղումներ եթե լինում են, ունենում են մեղմ դրսևորումներ։

## Քույր քաղաքներ
* , Օստրոգ
* , Վոլտերա
* , Թրենթի Նյուարք
* , Էմենդինգեն

## Պատկերասրահ

Sandomierz z lotu ptaka.jpg|Հին քաղաքամասի տեսքը ձմռանը՝ թռչնաթռիչքի բարձրությունից
File:20130702 Sandomierz ratusz 0756.jpg|Քաղաքապետարանը
File:Polska Sandomierz 017.jpg|Շուկայի հրապարակը (*Rynek*)
File:20130702 Sandomierz zamek 0778.jpg|Արքայական ամրոցը
File:Church of the Conversion of Saint Paul in Sandomierz - 01.jpg|Սուրբ Պողոս եկեղեցին
File:Sandomierz św. Jakub.JPG|Դոմինիկյան Սուրբ Հակոբ եկեղեցին, 13–14-րդ դարեր
File:Sandomierz Katedra1.jpg|Տաճարը
File:Polska Sandomierz 012.jpg|Տաճարի ներսը
File:Sandomierz Dom Długosza.jpg|Յան Դլուգոշի տունը 
File:PL-SK Sandomierz, rynek 2016-08-18--17-15-28-001.jpg|Գլխավոր հրապարակի պատմական ջրհորը
File:Sandomierz church 20051004 1103.jpg|Սուրբ Միքայել եկեղեցին
File:PL - Sandomierz - Rynek 20-26 - 2012-08-18--12-49-44-01.jpg|Շուկայի հրապարակի պատմական կառույցները
File:Sandomierz-Bischofspalast.jpg|Եպիսկոպոսական պալատը
File:SM Sandomierz Rynek 10 2019 (3).jpg|Փոստը
File:PL - Sandomierz - Rynek 29-31 - 2012-08-18--14-38-57-01.jpg|Շուկայի հրապարակի թի 31 շենքը
Sandomierz baszta 2.JPG|Միջնադարյան աշտարակն ու Օպատով դարպասը


## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*City hall & façades of houses on the lower market square 
*Panning: Gomulka's House, Kordegarda, Oleśnicki Family's House, rear façade of city hall, water well, Ciżemka 
*Panorama 
*Panning: City Hall, Main square and Opatowska Tower 
* Sandomierz city council 
* Sandomierz Forum - City life
* Tourist Web Site
* Tourist Guide Site
* Collegium Gostomianum https://web.archive.org/web/20060901021350/http://www.lo1.sandomierz.pl/main.php
* Secondary School in Sandomierz no 2 http://www.2lo.sandomierz.pl 
* Zespół Szkół Gastronomicznych i Hotelarskich 
* https://web.archive.org/web/20140814213806/http://www.archiwumetnograficzne.edu.pl/downloads/sandomierz_angl.pdf
* "Some Glimpses at the Life of the Jewish Community of Sandomierz in the Years 1918-1939"
* Pozytywny Sandomierz

Կատեգորիա:Լեհաստանի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Լեհաստանի քաղաքներ