Սարգիս Բաղդասարյան

**Սարգիս Իվանի Բաղդասարյան** (), հայ քանդակագործ, ՀԽՍՀ ժողովրդական նկարիչ (1978)։ ՀԽՍՀ պետական մրցանակ, Հայրենական մեծ պատերազմի, մասնակից։

## Կենսագրություն
Սարգիս Բաղդասարյանը ծնվել է 1923 թվականի սեպտեմբերի 5-ին, Հադրութի շրջանի Բանազուր գյուղում։ Նրանց ընտանիքը տեղափոխվել է Երևան, ուր և պատանին սովորել է Պուշկինի անվան դպրոցում և Ղուկաս Ղուկասյանի անվան պիոներ- դպրոցականների պալատի քանդակագործական խմբակում։ Մասնակցել է «Մեր պատանի ստեղծագործողները» հանրապետական ցուցահանդեսին, շահել առաջնությունը։

1942 թվականին սովորել է Բաքվի № 1 հրետանային ուսումնարանում, որն ավարտել է լեյտենանտի կոչումով և ուղարկվել Հյուսիս-կովկասյան ռազմաճակատ։ Մարտերից մեկում վիրավորվել է, բուժվելուց հետո մեկնել է 4-րդ Ուկրաինական ռազմաճակատ, որտեղ վիրավորվել է երկրորդ անգամ, ստացել՝ կոնտուզիա։ Բուժվելուց հետո անդամագրվել է հայ թամանցիներին և որպես հրետանային մարտկոցի հրամանատար քաջաբար է դրսևորել իրեն Լեհաստանի, Չեխոսլովակիայի, Հունգարիայի համար ծավալված թեժ մարտերին։ Բաղդասարյանը պարգևատրվել է «Հայրենական պատերազմի» առաջին աստիճանի և Պատվո նշան շքանշաններով, ինչպես նաև՝ բազմաթիվ մարտական մեդալներով և Գերագույն գլխավոր հրամանատարության շնորհակալագրերով։

1946 թվականին Բաղդասարյանը զորացրվել է և նույն տարում էլ ընդունվել և 1952 թվականին ավարտել է Երևանի գեղարվեստի ինստիտուտը։ 1962 թվականից դասավանդել է նույն ինստիտուտում, 1980 թվականից՝ պրոֆեսոր։ 1985 թվականին պարգևատրվել է ՀԽՍՀ Պետական մրցանակով։ Ստեղծել է հերոսական, ռոմանտիկ, պաթոսով աչքի ընկնող դիմաքանդակներ, կոմպոզիցիաներ, հուշարձաններ, դեկորատիվ քանդակներ։

## Ստեղծագործություններ
* «Հունան Ավետիսյան» (1959, բրոնզ, Կապան)
* Շուշանիկ  Կուրղինյանի մահարձանը (1952, բրոնզ, Կոմիտասի անվան պանթեոն-զբոսայգի, Երևան)
* «էլմիրա Բաղդասարյան» (1959, շամոտ)
* «Ավետիք Իսահակյան» (1965, բրոնզ, Երևան)
* «Հակոբ Պարոնյան» (1965, գրանիտ, Երևան)
* «Մեղեդի» (1965, ալյումին, գրանիտ, Երևան)
* «Մենք ենք, մեր սարերը» («Ղարաբաղցիներ», 1967, տուֆ, Ստեփանակերտ, պատկերը դրոշմված է ԼՂՀ զինանշանի վրա)
* «Դավիթ Բեկ» հուշարձան (1978, կոփածո պղինձ, Կապան)
* «Մտածողը» քանդակ (1966, շամոտ, Կարրարա, Իտալիա)
* Ժողովուրդների բարեկամությանը նվիրված հուշարձանը (1977, ավազաքար, Շոպրոն, Հունգարիա)
* «Սերո Խանզադյան» (1984, բրոնզ)

Գործերից պահվում են Տրետյակովյան պատկերասրահում, Արևելքի ժողովուրդների արվեստի (Մոսկվա), Լիտվայի, Տաջիկստանի թանգարաններում, Հայաստանի Ազգային Պատկերասրահում։

## Պարգևներ
* ՀԽՍՀ ժողովրդական նկարիչ, 1978
* ՀԽՍՀ պետական մրցանակ, 1985
*Հայրենական պատերազմի առաջին աստիճանի շքանշան
*Պատվո նշան շքանշան

## Պատկերասրահ

Պատկեր:Monument of Avetik Isahakyan 07.jpg|Ավետիք Իսահակյանի հուշարձանը Երևանում
Պատկեր:Մեղեդի.JPG|«Մեղեդի» քանդակը Կարապի լճի հարևանությամբ
Պատկեր:ՀՈՒՇԱՀԱՄԱԼԻՐ՝ ԴԱՎԻԹ ԲԵԿԻ 1.JPG|Դավիթ Բեկի հուշահամալիրը Կապան քաղաքում
Պատկեր:Hunan Avetisyan.jpg|Հունան Ավետիսյանի հուշարձանը Կապան քաղաքում
Պատկեր:Մայիսյան ապստամբների հուշարձանը Գյումրիում 03.JPG|Հուշարձան Մայիսյան ապստամբության մասնակիցներին, Գյումրի, 1970 թ.
Պատկեր:Հուշարձան Խաչատուր Աբովյանին.jpg|Հուշարձան Խաչատուր Աբովյանին, քանդակագործ՝ Սարգիս Բաղդասարյան, ճարտարապետ՝ Ս. Բարխուդարյան
Պատկեր:Հուշահամալիր` Հայաստանը Ռուսաստանին միացման 150-ամյակին.jpg|Հուշահամալիր՝ Հայաստանը Ռուսաստանին միացման 150-ամյակին, քանդակագործ՝ Սարգիս Բաղդասարյան, ճարտարապետ՝ Ս. Բարխուդարյան
Պատկեր:Hakob Paronyan Monument.jpg|Հակոբ Պարոնյանի հուշարձան (Երևան)
Պատկեր:Սարգիս Բաղդասարյան, Ցուցադրություն.JPG|Սարգիս Բաղդասարյանի ծննդյան 90-ամյակին նվիրված անհատական ցուցահանդես Հայաստանի ազգային պատկերասրահում
Պատկեր:«Սերո Խանզադյան».JPG|Սերո Խանզադյանի դիմաքանդակը
Պատկեր:«Սոս Սարգսյան».JPG|Սոս Սարգսյանի դիմաքանդակը
Պատկեր:Sculpture of Saqo from Lori-01.jpg|Լոռեցի Սաքոյի քանդակը Աջափնյակում
Պատկեր:Shushanik Kurghinian's tomb at the Komitas Pantheon-Park.jpg|Շուշանիկ  Կուրղինյանի մահարձանը (1952, բրոնզ և գրանիտ, Կոմիտասի անվան պանթեոն-զբոսայգի, Երևան)։ Քանդակագործ` Սարգիս Բաղդասարյան, ճարտարապետ` Ջիմ Թորոսյան:


## Գրականություն
* Սարգիս Բաղդասարյան, Ալբոմ, Երևան, 1974։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:«Խիզախության համար» մեդալով պարգևատրվածներ (ԽՍՀՄ)
Կատեգորիա:Հայ քանդակագործներ
Կատեգորիա:Հայրենական մեծ պատերազմի հայ մասնակիցներ