open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Փետրավոր օձ

[thumb|Ացտեկական դարաշրջանի քարե փետրավոր օձ, որը ցուցադրվում է [Անթրոպոլոգիայի ազգային թանգարան (Մեխիկո)|Մեխիկոյի Անթրոպոլոգիայի ազգային թանգարանում]]
[thumb|thumb|Հատված «Փետրավոր օձի բուրգից», [Տեոտիուական]]
thumb|Փետրավոր օձ Juxtlahuaca անձավի խորքում

**Փետրավոր օձ** (), մեզոամերիկյան դիցաբանությունում հանդիպող նշանավոր գերբնական էակ, կուռք կամ աստված։ Ացտեկյան, կուկուլկան, մայաների, կուկումաց, տոհիլյան, կիչե դիցաբանությունների մեջ նրան անվանում են Կեցալկոատլ։ Անվան կրկնակի սիմվոլիկան այլաբանական է՝ ըստ կուռքի երկակի բնույթի. որպես փետրավոր (թևավոր) օձ՝ այն կարող է թռչել ու հասնել երկինք, և որպես օձ ներկայացվում է նրա մարդկային բնույթը կամ կարողությունը՝ սողալ երկրի վրայի մյուս կենդանիների նման, մի դուալիզմ, որը շատ տարածված է մեզոամերիկյան դիցաբանության մեջ։

Փետրավոր օձի ամենավաղ ներկայացուցիչն ի հայտ է եկել օլմեկների մշակույթում (մոտ մ. թ. ա. 1400-400): Օլմեկյան մշակույթի փրկված նմուշներից է Լա Վենտայում գտնվող Հուշարձան 19-ը և Ջուկստլաուակա (Juxtlahuaca) քարանձավում փետրավոր բոժոժավոր օձի մի նկար, որը երբեմն փետուրներով փակում է մարմինը, երբեմն սերտ նմանություն ունի մարդկանց հետ։ Ենթադրվում է, որ օլմեկյան գերբնական էակները, ինչպիսիք են փետրավոր օձերը, հանդիսանում են մեզոամերիկյան դիցաբանության նախակարապետները, թեև փորձագետները վիճարկում են օլմեկների համար փետրավոր օձի կարևորությունը։

Տեոտիուականում կա «Փետրավոր օձի բուրգ» (150-200)։ Կառույցի վրա կան բազմաթիվ փետրավոր օձեր և՛ ամբողջ մարմնով, և՛ միայն գլխի հատվածով։

Տոլտեկների մայրաքաղաք (950–1150) Տուլա դե Ալնդեի շինություններն առանձնանում էին փետրավոր օձի ուրվագծով։

Ացտեկների փետուրներով օձը՝ Կեցալկոատլ աստվածը, հայտնի է մի քանի ացտեկական կոդեքսներից, ինչպիսին է Ֆլորենցիայի կոդեքսը, ինչպես նաև իսպանացի կոնկիստադորների կոդեքսները։ Կեցալկոատլը գիտելիք բերող, գրքեր հնարող աստված էր և կապված էր Վեներա մոլորակի հետ։

Մայաների համապատասխան կուռքը՝ Կուկուլկանը, հազվադեպ է եղել մայաների քաղաքակրության մեզոամերիկյան ժամանակաշրջանում։ «Պոպոլ Վուխ» () գիրք-էպոսում մայաների լեզվով՝ սուվերեն Կուկումացը տիեզերքը ստեղծողն է։

Փետրավոր օձի նմանատիպ հատկանիշներով մեզոամերիկյան դիցաբանության մեջ գոյություն են ունեցել մի քանի օձ-աստվածներ։

## Գրականություն
* (see index)

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
 
:Castro, Ruben Cabrera (1993) "Human Sacrifice at the Temple of the Feathered Serpent: Recent Discoveries at Teotihuacan" Kathleen Berrin, Esther Pasztory, eds., *Teotihuacan, Art from the City of the Gods*, Thames and Hudson, Fine Arts Museums of San Francisco, ISBN 0-500-27767-2.
: 
: 
: 
:  
: Joralemon, Peter David (1996) "In Search of the Olmec Cosmos: Reconstructing the World View of Mexico's First Civilization", in *Olmec Art of Ancient Mexico*, eds. E. P. Benson and B. de la Fuente, National Gallery of Art, Washington D.C., ISBN 0-89468-250-4, pp. 51–60.
:7
:  

Կատեգորիա:Առասպելական օձեր
Կատեգորիա:Մեզոամերիկյան դիցաբանություն և կրոն
Կատեգորիա:Մեզոամերիկյան քարե քանդակներ
Կրասնոդարի քաղաքային շրջան

**Քաղաք Կրասնոդար** () կամ պարզապես **Կրասնոդարի քաղաքային շրջան** (), մունիցիպալ կազմավորում Ռուսաստանի Դաշնության Կրասնոդարի երկրամասում։ Վարչական կենտրոնը Կրասնոդար քաղաքն է։

Կազմում է Կրասնոդարի ագլոմերիացիայի կորիզը, որը կրում է **Մեծ Կրասնոդար** () անվանումը։

## Բնակավայրեր
Քաղաքայի շրջանը ներառում է 30 բնակավայր՝ ընդգրկված 4 ներքաղաքային շրջաններում․
:վարչական կենտրոն — քաղաք Կրասնոդար — 744 995 բնակիչ;
* Արևմտյան ներքաղաքային օկրուգ — 169 021 բնակիչ;
* Կարասունի ներքաղաքային օկրուգ — 243 886 բնակիչ․
:* Պաշկովսկիի գյուղական օկրուգ — 20 609 բնակիչ․
::(օկրուգի կենտրոն՝ Կրասնոդարի Պաշկովսկի միկրոշրջան, չի մտնում օկրուգի կազմի մեջ),
::ավան Զելենոպոլսկի, 
::ավան Զնամենսկի, 
::ավան Լորիս, 
::խուտոր Լենինի, 
::ավան Պաշկովսկի սովխոզի № 4 բաժանմունքի, 
::ավան Պրիգորոդնի;
:* Ստարոկորսունսկայայի գյուղական օկրուգ — 12 747 բնակիչ․
::ստանիցա Ստարոկորսունսկայա,
::ավան Դորոժնի, 
::ավան Ռազյեզդ;
* Մերձկուբանյան ներքաղաքային օկրուգ — 260 461 բնակիչ․
:* Բերյոզովիի գյուղական օկրուգ — 13 623 բնակիչ․
::ավան Բերյոզովի, 
::խուտոր Վոստոչնի, 
::ավան Կոլոսիստի, 
::խուտոր Կոպանսկոյ, 
::ավան Կրասնոլիտ, 
::խուտոր Նովի,
::ավան ՍԿԶՆԻԻՍիՎ № 2 բաժանմունքի, 
::ավան ՍԿԶՆԻԻՍիՎ № 3 բաժանմունքի,
::ավան ՕՊԽ ԿՆԻԻՍԽ № 3 բաժանմունքի, 
::խուտոր Չեռնիկով; 
:* Ելիզավետինսկայայի գյուղական օկրուգ — 29 097 բնակիչ․
::ստանիցա Ելիզավետինսկայա, 
::ավան Բելոզյոռնի;
:* Կալինինոյի գյուղական օկրուգ — 11 211 բնակիչ․
::(օկրուգի կենտրոն՝ Կրասնոդարի Կալինինո միկրոշրջան, չի մտնում օկրուգի կազմի մեջ),
::ավան Դրուժելյուբնի, 
::ավան Ինդուստրիալնի,
::ավան Կրասնոդարսկի,
::ավան Լազուրնի,
::խուտոր Օկտյաբրսկի, 
::ավան Պլոդորոդնի, 
::ավան Պոբեդիտել, 
::ավան Ռոսիյսկի;
* Կենտրոնական ներքաղաքային օկրուգ — 159 164 բնակիչ։

## Բնակչություն
2016 թվականի տվյալներով օկրուգում բնակվում է 943 827 մարդ։
;Ազգային կազմը
2010 թվականի մարդահամարի արդյունքներով քաղաքային օկրուգում 832 532 բնակվողներից 808 811-ը նշել են իրենց ազգությունը․

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք 
* Մունիցիպալ կազմավորման էջը Կրասնոդարի երկրամասի պաշտոնական կայքում  
* Ռուսաստանի Կառավարության կայք. Տարածաշրջանների մասին տարաբնույթ տեղեկություններ։ ''Անհրաժեշտ է փնտրել ըստ շրջանի անվանման։'' 
* Ռուսաստանի Պետական վիճակագրական ծառայության կայքը  

Կատեգորիա:Կրասնոդարի երկրամասի քաղաքային օկրուգներ
Կլարա Ռիվ

**Կլարա Ռիվ** (, ), անգլիացի գրող, գոթական գրականության ակնառու ներկայացուցիչներից և տեսաբաններից մեկը։

## Կենսագրություն
Կլարա Ռիվի մասին շատ սակավ կենսագրական տեղեկություններ են պահպանվել։ Նա ծնվել է 1729 թվականի հունվարի 23-ին Իպսուիչ քաղաքում՝ քահանայի ընտանիքում։ 1755 թվականին հոր վախճանից հետո, մոր և քույրերի հետ բնակության է տեղափոխվում Կոլչեստր քաղաք։ 1778 թվականին նա հրատարակում է «Ծեր անգլիական բարոն» վեպը, որի վրա զգալի է Հորաս Ուոլփոլ «Օտրանտո դղյակը» վեպի ազդեցությունը։ Այս ստեղծագործությունը հեղինակը նվիրել է Սեմյուել Ռիչարդսոնի դստերը, ով օգնել է Ռիվին իր վեպը սրբագրելու գործում։ Այս վեպը դրական ընդունելություն է գտնում գրական հասարակության մեջ։ Հեղինակի հաջորդ նշանակալի գրական երկը 1791 թվականին հրատարակված «Այրիների դպրոցը» նամակագրական վեպն է։

Կլարա Ռիվերի վախճանվել է 1807 թվականի դեկտեմբերի 3-ին Իպսուիչ քաղաքում։

## Մատենագիտություն
* 1777 - «Առաքինության հաղթանակը» (*The champion of virtue*)
* 1778 - «Ծեր անգլիական բարոնը» (*The Old English Baron*)
* 1783 - «Երկու ուսուցիչ» (*The Two Mentors*)
* 1785 - «Վեպի զարգացումը» (*The Progress of Romance Through Times*)
* 1788 - «Աքսորյալները» (*The Exiles*)
* 1791 - «Այրիների դպրոցը» (*The School of Widows*)
* 1792 - «Կրթական ծրագրեր» (*Plans for Education*)
* 1793 - «Պրն. Ռոջեր դը Քլարենդոնի հիշատակին» (*The memoirs of Sir Roger de Clarendon*)
* 1799 - «Նշանակման վայր. հուշեր մի մասնավոր ընտանիքի մասին» (*Destination; or, Memoirs of a Private Family*)

## Գրականություն
* Emma J. Clery: *Women's gothic from Clara Reeve to Mary Shelley*. - Plymouth, Northcote House, 2000, ISBN 0-7463-0872-8.
* Devendra P. Varma: *The gothic flame* : being a history of the gothicnovel in England. - Metuchen, N.J., Scarecrow Pr., 1987, ISBN 0-8108-2077-3.
* Gary Kelly: *Bluestocking feminism* : writing of the Bluestocking Circle 1738-1785. - London, Pickering & Chatto, 1999 (vol. 1-6)
**Vol. 6: *Sarah Scott & Clara Reeve*, ISBN 1-85196-514-9.

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Անգլիացի գրողներ
Կատեգորիա:Անգլիացի արձակագիրներ
Կատեգորիա:Գրողներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Անգլիացի վիպասաններ
Կատեգորիա:Անգլիացի թարգմանիչներ
Կատեգորիա:Անգլիացի կին վիպասաններ
Կոպեր

**Կոպեր** (` կոպ), մաշկի բարակ շերտ, որը ծածկում և պաշտպանում է աչքերը։ Վերին կոպի բարձրացնող մկանի կծկումը բացում է աչքը։ Այս գործընթացը կարող է տեղի ունենալ կամային և ոչ կամային ճանապարհով։ Մարդու կոպի լուսանքով ձգվում են թարթիչները, որոնք մեծացնում են աչքերի պաշտպանությունը՝ պաշտպանելով փոշուց, օտարածին մասնիկներից և արտազատուկներից։ Կոպերը օգնում են աչքի ամբողջ մակերեսով տարածել արցունքը և այլ արտազատուկները, սրանով աչքի մակերեսը պահելով միշտ խոնավ, որն անհրաժեշտ է աչքի նորմալ ֆունկցիայի համար։ Բացի այդ աչքերը թարթելը աչքը պաշտպանում է  օտար մարմիններից։

Շատ մշակույթներում ընդունված է փակել մահացածի կոպերը։

## Կառուցվածք
### Շերտեր
Կոպերը կազմված են մի քանի շերտերից, որոնք են` մաշկ, ենթամաշկային հյուսվածք, աչքի շրջանաձև մկան, ակնակապիճային միջնորմ և կոպային շաղկապենի (մակերեսից դեպի ներքև դասավորությամբ)։ Կոպերի ներսում կան մեյբոմյան գեղձեր, որոնք արտազատում են արցունքի լիպիդային բաղադրիչները։

### Մաշկ
Մաշկը նման է այլ հատվածների մաշկին, միայն մի տարբերությամբ, որ ավելի բարակ է և ավելի շատ պիգմենտային բջիջներ ունի։ Մահացածների մոտ պիգմենտը կարող է գունազրկվել և առաջացնել կոպերի գունաթափություն։ Կոպերի մաշկն ունի քրտնագեղձեր և մազեր։ Մազերից նրանք, որոնք կոպերի մակերեսին են փոխակերպվում են թարթիչների։ Կոպերի մաշկը օրգանիզմում ամենամեծ կոնցետրացիայով ճարպագեղձեր պարունակող հատվածն է։

## Տես նաև
* Աչքեր

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Աչք
Կատեգորիա:Մարդու անատոմիա
Դանիայի ֆուտբոլի առաջնություն

**Դանիայի ֆուտբոլի առաջնություն** կամ **Սուպերլիգա** (դան.՝ Superligaen), ֆուտբոլային առաջնություն Դանիայում։ Առաջնությունում սկսվել են անցկացվել հանդիպումներ 1991 թվականից։

2001 թվականին առաջնության պաշտոնական հովանավոր է դարձել «SAS» ընկերությունը, որի պատճառով առաջնությունը անվանվում է նաև «*SAS լիգա*»։ Առաջնությունում թիմերը անցկացնում են 33 հանդիպում։

## Սուպերլիգայի չեմպիոններ

### Հաղթանակների վիճակագրություն

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Դանիայի Սուպերլիգան rsssf.com կայքում 

Կատեգորիա:Ֆուտբոլային լիգաներ
Արքայադուստր Շարլոտ

**Քեմբրիջի արքայադուստր Շառլոթ**, Քեմբրիջի դուքս Ուիլյամի և դքսուհի Քեթրինի կրտսեր և միակ դուստրը։ Նա ծնվել է 2015 թվականի մայիսի 2-ին։ Նա չորրորդն է ժառանգելու Անգլիայի թագուհի Էլիզաբեթ 2-րդի գահը իր հայրական պապից՝ Ուելսի արքայազն Չարլզից, իր հորից՝ Քեմբրիջի դուքս Ուիլյամից և եղբորից՝ Քեմբրիջի դուքս Ջորջից հետո։

## Հայտարարումն ու ծնունդը
[thumb|Մարդիկ հավաքված Լոնդոնի [Բուքինգհեմյան պալատի մոտ ականատես են լինում Արքայադուստր Շառլոթի ծննդյան լուրի հայտարարությանը, 2015 թվական, մայիսի 2, 13։15։
Զարդարուն ոսկեգույն նկարակալը, որը կրում է հայտարարությունը, երևում է ճաղաշարքի ետևում]]
Քլարենս հաուսը 2014 թվականի սեպտեմբերի 8-ին հայտարարեց, որ Քեմբրիջի դուքսն ու դքսուհին պատրաստվում են ունենալ իրենց երկրորդ երեխային։
Հաջորդ ամիս Քեսինքթոն պալատը հայտարեց, որ ենթադրվում է, որ երեխան կծնվի 2015 թվականի ապրիլին։
2015 թվականի մայիսի 2-ին ծնվեց Լոնդոնի Սուրբ Մարիամ հիվանդանոցում
Իր ծնունդից մոտ 10 ժամ անց երեխան իր ծնողների հետ ներկայացավ հասարակությանը հիվանադանոցի բակում։
Հետևյալ օրը քաղաքի խորհրդանիշների, ինչպիսիք են Լոնդոնում Թաուեր կամուրջը, Լոնդոնի աչքը և Թրաֆալգարյան հրապարակը, շատրվանները, Օտտավայի և Օնտարիոյի Խաղաղության աշտարակների շատրվանները ներկվեցին վարդագույնով՝ նշելով արքայադստեր ծնունդը։
Մայիսի 4-ին Լոնդոնի Հայդ պարկում և Թաուերում 21 կրակոցներ բաց թողնվեցին

## Կենսագրություն
2015 թվականի հուլիսի 5-ին Արքայադուստր Շառլոթը կնքվեցOn 5 July 2015 Քենթերբերիի Արքեպիսկոպոսի կողմից Սադրինգամի Սուրբ Մարիամ Մագդաղենացի եկեղեցում։
Հունիսի 12-ին նա առաջին անգամ երևաց հասարակությանը Բուքինգեմյան պալատի պատշգամբից հետևելով Թագուհու պաշտոնական ծննդայն արարողության կապակցությամբ արվող զորքի շքերթին։

## Տիտղոսն ու կոչումը
Արքայադուստր Շառլոթը ծննդյան օրվանից կոչվում է «Ձերդ Գերազանցություն» այն իրավունքով, որ տրվել է Էլիզաբեթ 2-րդի կողմից 2012 թվականի դեկտեմբերի 31-ին, որով այս տիտղոսը տրվում է Ուելսի արքայազնի ավագ որդու բոլոր երեխաներին։

Արքայադուստրը չորրորդն է ժառանգելու թագուհու գահը իր պապիկից, հորից և եղբորից հետո։ Փերթի գահը ժառանգելու մասին փոփոխությունների համաձայնագրից հետո, նա մնում է չորրորդը ժառանագելու գահը, եթե նույնիսկ փոքր եղբայր ծնվի իրենից հետո։

## Տոհմ
Հայրիկի կողմից նա Ունսդորներ տոհմից է, իսկ մայրիկի կողմից նա Քեմբրիջի դքսուհի Քեթրինի ընտանիքի հետնորդն է։
Իր հայրական տատիկի՝ Ուելսի Արքայադուստր Դիանայի կողմից նա Սպենսերների ընտանաիքի հետնորդն է, ինչպես նաև Գրաֆթոնի առաջին դուքս Հենրի Ֆիթզրոյի և Ռիչմոնդի առաջին դուքս Չարլզ Լենոքսի՝ Անգլիայի թագավոր Չարլզ 2-րդի ապօրինի որդիների կողմից է նա հետնորդ կողմից։ Որպես Էդինբուրգի դուքս Արքայազն Ֆիլիպի ծոռ, նա հոր կողմցի հաջորդն է Գլուքսբուրգի տան, որը Օլդենբուրգի տոհմի ճյուղերից է։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Արքայական ընտանիքներ
Ամադեո դե Սոզա-Կարդոզու

**Ամադեո դե Սոզա-Կարդոզու** (), պորտուգալացի նկարիչ, պոստմոդեռնիզմի ներկայացուցիչ։

## Կյանքը և արվեստը
Ամադեո դե Սոզա-Կարդոզուն 1905 թվականին ճարտարապետական կրթություն է ստացել Լիսաբոնի գեղարվեստի ակադեմիայում։ Մեկ տարուց նա տեղափոխվել է Ֆրանսիա, որպեսզի Փարիզում արվոստով զբաղվի։ Նկարիչը սովորել է փարիզյան տարբեր ակադեմիաներում և կարճ ժամանակահատվածում 20-րդ դարի սկզբիհայտնի գեղանկարիչների՝ Ամեդեո Մոդիլիանիի, Խուան Գրիսի, Պիկասոյի, Կոնստանտին Բրանկուզի, Ալեքսանդր Արխիպենկոյի, Դելոնե ընտանիքի հետ։ Գերմանացի նկարիչ և ճարտարապետ Օտտո Ֆրեյնդլիխիի հետ հանդիպումից հետո Ամադեոն սկսում է հետաքրքրվել էքսպրեսիոնիստական արվեստով՝ այդ թվում «Կամուրջ» և «Կապույտ ձիավոր» խմբերի նկարիչների հետ, ովքեր ազդեցություն են թողել պորտուգալացի վարպետի աշխատանքների վրա։

## Պատկերասրահ

image:Amadeo de Souza-Cardoso-1.jpg|Ֆրանսիսկո Կարդոզոյի դիմանկարը (1912)
image:Amadeo de Souza-Cardoso-2.jpg
image:Cardoso10.jpg
image:Amadeo de Souza-Cardoso-4.jpg
File:Cardoso02.jpg|*Saut du Lapin*, 1911
File:Cardoso08.jpg|*Cabeça*, 1913
File:Cardoso01.jpg|*Entrada*, 1917
File:Cardoso10.jpg|*Pintura*, 1917
File:Souza-Cardoso - Die Windhunde.jpg|*[[Os Galgos]]*, c.1911


## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Ամադեո դե Սոզա-Կարդոզուի թանգարանը
* [ [Գալուստ Գյուլբենկյանի թանգարան|Գալուստ Գյուլբենկյան հիմանդրամի ժամանակակից արվեստի կենտրոնը]]

Կատեգորիա:Պորտուգալացի նկարիչներ
Գիլերմո Ստաբիլե

**Գիլերմո Ստաբիլե** (իսպ.՝ Guillermo Carlos Stábile, ), արգենտինացի նախկին պրոֆեսիոնալ ֆուտբոլիստ, մարզիչ և դերասան։ Հանդիսանում է ֆուտբոլի աշխարհի առաջին առաջնության լավագույն ռմբարկուն։

## Կենսագրություն
Արգենտինայի ազգային հավաքանում անցկացրած 8 խաղերում հեղինակելով 4 գոլ, նա դարձավ ֆուտբոլի աշխարհի առաջին առաջնության լավագույն ռմբարկուն (1930 թվական, Ուրուգվայ)։ Ստաբիլեն չէր խաղում առաջնության առաջին խաղում Ֆրանսիայի դեմ և ըստ երևույթին չէր խաղա հաջորդ հանդիպումներում, եթե չլիներ Ռոբերտո Չեռոյի վնասվածքը։

Կարիերայի սկզբում հանդես է եկել արգենտինական «Ուրական» ակումբում (1920-1930), հետո տեղափոխվել է Իտալիա և հանդես եկել «Ջենոա»-ում (1934-1935), հետո՝ «Նապոլի»-ում (1935-1935)։ Կարիերան ավարտել է ֆրանսիական «Ռեդ Սթար» ակումբում։

Կարիերայի ավարտից հետո՝ 1939-1960 թվականներին մարզել է Արգենտինայի ֆուտբոլի ազգային հավաքականը։ Արգենտինայի հավաքականը Ստաբիլեի գլխավորությամբ անցկացրել է 127 խաղ, որից 100 և ավելի խաղերում հաղթել է։

## Ձեռքբերումներ
### Որպես ֆուտբոլիստ
#### Անձնական
* Լավագույն ռմբարկու - Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 1930

#### Թիմային
* Ֆինալիստ - Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 1930

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Արգենտինայի հավաքականի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Իտալիայի լեգեոներ ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի հարձակվողներ
Կատեգորիա:Ֆուտբոլային մարզիչներ այբբենական կարգով
Հիսուսի կատուն

**«Հիսուսի կատուն»** հայ արձակագիր Գրիգի պատմվածքների ժողովածուն է։ Հրատարակվել է 2015 թվականին, «Անտարես» հրատարակչության «XXI.արդի հայ արձակ» մատենաշարով։ Բազմիցս վերահրատարակվել և թարգմանվել է տարբեր լեզուներով։

Խմբագիրը Գուրգեն Խանջյանն է, հրատարակման խմբագիրը՝ Արքմենիկ Նիկողոսյանը, բաղկացած է 168 էջից։

## Գրքի մասին
«Հիսուսի կատուն» երիտասարդ արձակագրի առաջին գիրքն է, որում մեկտեղված պատմվածքները երևան են բերում մի կողմից գրողական ինքնատիպ ոճ, մյուս կողմից՝ աշխարհին ու մարդկանց նայելու յուրօրինակ դիտակետ։ Դրանց համադրությամբ Գրիգի ստեղծագործական տարածության մեջ գոյավորվում են կերպարներ, որոնք օգնում են բացահայտել կյանքի ևս մեկ անտեսանելի կողմ։

## Գրքում տեղ գտած պատմվածքները
*Պուճուր մարդը
*Մի մարդու քաղաքը
*Երկու սիլուետ
*Փոքրիկ, մոխրագույն ճամպրուկ 
*Ագռավներ
*Հիսուսի կատուն
*Նկուղը
*Ադադա
*Ամպերի մասին
*Փետուրներ 
*Մակինտոշ
*Հանդիպում 
*Երկնքի թռչուններ
*Ինքնանկար թեյնիկով
*Շների քաղաքը
*Ճանճը
*Խարան
*Կամիլ
*Ես զարթուցիչ եմ
*Պահակներ

## Թարգմանություններ
*  Jesus’ Cat (Stories), «Glagoslav Publications», 2019 
*  Jesus’ Katze – Geschichten von den Strassen Jerewans, «Kolchis Verlag», 2021 
*  Pisica lui Iisus, «Integral», 2022 
*  Мачката на Исус, «Prozart Media», 2022 
*  Кот Иисуса, «Антарес», 2022  
*  Macja e Jezusit, «FAN NOLI», 2023  
*  Jēzus kaķis, «JUMAVA», 2024

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Գրիգը չէր սպասում, որ «Հիսուսի կատուն» նման արձագանք կունենա
* «Սոցիալապես անապահով մարդկանց համար քաղաքը մարդասպան է»
* «Հիսուսի կատուն». աշխարհին ու մարդկանց նայելու յուրօրինակ դիտակետ
* «Յուրաքանչյուր նման հանդիպում ինձ համար հետևանքներ է ունենում»
* Արձակագիր Գրիգի «Հիսուսի կատուն» գրքի շնորհանդեսը
* Գրիգ. «Հերոս կամ կերպար հորինելու խնդիր չեմ ունեցել. իմ հերոսներն ու կերպարները կյանքից են 

Կատեգորիա:2015 գրքեր
Կատեգորիա:Գրիգի պատմվածքներ
Կատեգորիա:Հայերեն պատմվածքներ
Վիսոցկի թեյ

**Վիսոցկի թեյ** (), թեյի ընկերություն, որը հիմնադրվել է Ռուսական կայսրությունում 1849 թվականին, սակայն այժմ գործում է Իսրայելում։ Կազմակերպությունը գրասենյակներ ունի Անգլիայում և ԱՄՆ-ում։ Իսրայելում թեյի առաջատար մատակարար։

## Պատմություն
Վիսոցկի թեյն աշխարհում ամենահին թեյ արտադրող ընկերություններից մեկն է։ Հիմնադրվել է 1849 թվականին Մոսկվայում Կալոնիմուս Վիսոցկու կողմից, որը ծնվել է Ռուսական կայսրության Ժագարե քաղաքում (ներկայումս՝ Լիտվա) ոչ հարուստ առևտրականի ընտանիքում։ Լավ կազմակերպելով բիզնեսը՝ Վիսոցկին մշտական գնորդներ ձեռք բերեց ամբողջ Ռուսական կայսրությունով, և 1904 թվականին ընկերությունն ընդլայնեց իր գործունեությունը նաև արտասահմանում՝ Գերմանիայում, Ֆրանսիայում, ԱՄՆ-ում և Կանադայում։ 1907 թվականին Վիսոցկին ստեղծեց անգլոասիական ընկերություն, որի գլխամասը գտնվում էր Լոնդոնում։ Ընկերության ղեկավարը հրեա հայտնի գրող և փիլիսոփա Ահադ հա Ամոմն էր։ Ընկերությունը թեյի պլանտացիաներ ձեռք բերեց Հնդկաստանում և Ցեյլոնում (այժմ՝ Շրի Լանկա)։

1900-ական թվականների սկզբներին Վիսոցկու թեյի ընկերությունն աշխարհում ամենախոշորներից մեկն էր։ 1917 թվականի Հոկտեմբերյան հեղափոխությունից հետո ընկերությունը ազգայնացվեց, սակայն 2 ևս տարի անցավ մինչև այն հայտնվեց նոր ձեռքերում։

Խորհրդային Ռուսաստանում Հոկտեմբերյան հեղափոխությունից հետո հակահրեական ասացվածք էր տարածվել․ «Վիսոցկու թեյ, Բրոդսկու շաքար, իսկ Ռուսաստանը՝ Տրոցկու»։

Երբ ընկերությունը դադարեցրեց իր գործունեությունը Ռուսաստանում, Վիսոցկին ընտանիքի հետ արտագաղթեց․ ապրում էր Եվրոպայում և ԱՄՆ-ում, նոր մասնաճյուղեր բացեց եվրոպական երկրներում։ Դանցիգի մասնաճյուղը (Լեհաստան) ղեկավարում էին Ալեքսանդր Չմերլինգը և թեյի մասնագետ, Վիսոցկի ընտանիքի շառավիղ Սողոմոն Զայդլերը։ 1936 թվականին Սիմոն Զայդլերը՝ Սողոմոնի որդին, զգալով մոտալուտ պատերազմի վտանգը, մեկնեց Լեհաստանից Պաղեստին։ Հետագա տարիներին Վիսոցկի ընտանիքի անդամներից շատերը զոհվեցին Հոլոքոստի ժամանակ, և ընկերությունը կորցրեց իր ակտիվները Եվրոպայում։ 1945 թվականին ընտանիքի շառավիղներին էր պատկանում ընկերության անգլոասիական մասնաճյուղը, որը դադարեցրեց իր գործունեությունն ընտանիքի անդամներից մեկի՝ Բորիս Լուրիեի մահից հետո, որը մահացավ 1950 թվականին ավտովթարից։

Ներկայումս (2016) երբեմնի հսկա ընկերությունից մնացել է միայն Իսրայելի ընտանեկան ընկերությունը, որը ղեկավարում է Շալոմ Զայդլերը (ծնվ․ 1946)՝ Սիմոնի շառավիղը։ Ընկերության գլխամասը գտնվում է Թել Ավիվում, արտադրանքն իրականացվում է Գալիլեայում՝ ժամանակակից գործարանում, որտեղ աշխատում է մոտ 400 մարդ։ Ընկերությունը զբաղեցնում է տեղի թեյի շուկայի 76%-ը և արտահանում է իր արտադրանքն ամբողջ աշխարհ՝ Կանադա, Մեծ Բրիտանիա, Ավստրալիա, Ճապոնիա, Հարավային Կորեա, Հունգարիա, Ռուսաստան, Ուկրաինա և ԱՄՆ։ Դիվերսիֆիկացնելով իր բիզնեսը՝ ընկերությունը զբաղվում է նաև ձեթի արտադրությամբ և ստեղծել է Վիսոցկի Գրուպ ընկերությունը՝ նրբախորտիկների սիրահարների և համադամասերների համար։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Wissotzky Official Website  
* Wissotzky Tea International Website 
* Чаеразвесочная фабрика Высоцких
* Дом чаеторговцев Высоцких в Огородной слободе

Կատեգորիա:Ընկերություններ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Թեյ
Չեբուրեկ

**Չեբուրեկ** (ղրիմյան թաթարերենով` çiberek), մոնղոլական և թյուրքական ժողովուրդների ավանդական կերակրատեսակ։ Չեբուրեկ բառը վերցված է ղրիմյան թաթարերենից և թարգմանաբար նշանակում է «հում կարկանդակ» (çiy, չիյ - հում, börek, բյորեկ - կարկանդակ)։

## Պատրաստման եղանակը
Չեբուրեկն իրենից ներկայացնում է անեկ խմորից պատրաստված կարկանդակ, որի միջուկը ըստ ժամանակակից բաղադրատոմսի` մսի խճողակն է, իսկ ըստ ավանդական բաղադրատոմսի` մանր կտրատված միսը, զանազան համեմունքներով (հաճախ կծու)։ Ըստ ժամանակակից պատրաստման եղանակի, այն տապակում են ձեթի մեջ, իսկ ըստ ավանդական եղանակի` կենդանական ճարպով (հաճախ ոչխարի)։ Որպես միջուկ` հաճախ օգտագործում են պանիր, կարտոֆիլ, սունկ, կաղամբ և սոխով ու բրնձով ձու։ Չեբուրեկը պատրաստում են առանց խմորիչի։ Խճողակը հիմնականում ոչխարի ճարպոտ միսն է, որին խառնում են սոխ և պղպեղ։ Այն տապակում են 200&nbsp;°C-ի հասնող մեծ քանակությամբ ձեթի մեջ։ Մատուցվում է տաք վիճակում։

Չեբուրեկը տարածված է նաև կովկասյան ազգերի մոտ։ Թուրքերեն այն կոչվում է çiğ börek, մոնղոլերեն` хуушуур, ադրբեջաներեն` ət qutabı:

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Թաթարական խոհանոց
Կատեգորիա:Մոնղոլական խոհանոց
Բուրգասի տարածաշրջանային թանգարան

**Բուրգասի տարածաշրջանային թանգարան** (), տարածաշրջանային պատմական թանգարան Բուրգասում։ Համարվում է Բուլղարիայի հարավ-արևելքի ամենամեծ թանգարանը։

## Պատմություն
Ստեղծվել է 1912 թվականին որպես մասնավոր հնագիտական թանգարան՝ Բուրգասի «Debelt» հնագիտական ընկերության հենքի վրա։ Հնագիտական ընկերության առաջին նախագահն է եղել Բուրգասի տարածաշրջանի ղեկավար Հրիստո Բոգոևը, թանգարանի առաջին տնօրենն է եղել Պոլ Վոդենիչարովը։ Հետագա 30 տարիների ընթացքում հավաքագրվել են թանգարանային առաջին հավաքածուները՝ եզակի հնագիտական և ազգագրական արժեքները։ 1946 թվականին թանգարանը հանձնվել է քաղաքապետարանի ենթակայությանը և կոչվել է **Բուրգասի ժողովրդական թանգարան**։ Տնօրեն է նշանակվել երիտասարդ գիտնական, հնագետ Իվան Գալաբովը (1918-1978), ով դրել է Բուրգասի տարածաշրջանի ժամանակակից գիտության և հնագիտության հիմքերը։ Ավելի ուշ, նա դարձել է Վելիկո Տիռնովո Կյուրեղ և Մեթոդիոս և Զալցբուրգի համալսարանների պրոֆեսոր։

1953 թվականին թանգարանը ընդլայնվել է՝ դառնալով մարզային թանգարան, այնուհետև վերածվել է Մշակութային և պատմական ժառանգության տարածաշրջանային վարչության, 2000 թվականից՝ Բուրգասի մարզի տարածաշրջանային թանգարան, որը կազմակերպում է հետազոտություններ և մշակութային ժառանգության ուսումնասիրություն տարածաշրջանում։ Թանգարանն ունի մշակութային ժառանգության ֆոնդ, որը ներկայացնում է այցելուներին։

## Միջոցառումներ
Թանգարանն ունի տարբեր կրթական ծրագրեր, կազմակերպվում են դասախոսություններ, քննարկումներ։

## Պատկերասրահ
Նմուշներ Բուրգասի Ազգագրական թանգարանի հավաքածուից

Burgas-Ethnographic-museum-female-costume-Terziysko.jpg |Կանացի հագուստ
Burgas-Ethnographic-museum-tronki-costumes.jpg |Կանացի և մանկական հագուստ
Burgas-Ethnographic-museum-male-costume-Chernomorets.jpg | Տղամարդու հագուստ
Burgas-Ethnographic-museum-lazarka-kozichino.jpg
Burgas-Ethnographic-museum-brooch-1.jpg | Արծաթյա բրոշ
Burgas-Ethnographic-museum-buckles-2.jpg
Burgas-Ethnographic-museum-bracelet-2.jpg |Արծաթյա ապարանջան
Burgas-Ethnographic-museum-necklace.jpg | Մանյակ


## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայքը

Կատեգորիա:Բուլղարիայի ազգագրական թանգարաններ
Կատեգորիա:1912 հիմնադրված թանգարաններ
Կատեգորիա:Բուրգասի շենքեր և կառույցներ
Կատեգորիա:1912 հիմնադրումներ Բուլղարիայում
Լա Լիգա 2016-17

**Լա Լիգա 2016-17** Իսպանիայի ֆուտբոլի առաջնության 86-րդ խաղարկությունն է, որը հիմնվել է 1929 թվականին։

Առաջնությունը մեկնարկելու է 2016 թվականի օգոստոսի 19-ին, և ավարտվելու է 2017 թվականի մայիսի 21-ին։ Գործող չեմպիոնը «Բարսելոնան» է։

Առաջնության խաղացանկը հայտնի է դարձել 2016 թվականի հուլիսի 15-ին։

## Թիմերը և մարզադաշտերը

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 2016/17 մրցաշրջանի օրացույցը

Կատեգորիա:Լա Լիգայի մրցաշրջաններ
Կատեգորիա:Ֆուտբոլ
Ստեփանծմինդա

**Ստեփանծմինդա** (, նախկինում կոչվել է նաև **Կազբեգ**), քաղաքատիպ ավան Վրաստանի հյուսիս-արևելքում, Մցխեթ Մթիանեթ մխարեի կազմում գտնվող Ղազբեգի շրջանի վարչական կենտրոնը։

Ստեփանծմինդան հանքաջրաբուժական առողջարանային քաղաք է Վրաստանում, որը գտնվում է մայրաքաղաք Թբիլիսիից 165 կմ հյուսիս և 43 կմ հարավ Վլադիկավկազից։ Բնակավայրը գտնվում է Մեծ Կովկասի կենտրոնական հատվածում՝ Կազբեկ լեռան ստորոտին, ռազմավիրական ճանապարհի վրա, Ռուսաստանի Դաշնության սահմանից 11 կմ դեպի հարավ (ծովի մակարդակից 1744 մետր բարձրության վրա)։

Գյուղում կան վարչակազմական օբյեկտներ՝ մշակութային, կրթական և առողջարանային օբյեկտներ, ինչպես նաև գյուղատնտեսական արտելներ և հանքային ջրի շշալցման արտադրատեղեր։

## Կլիմա
Ստեփանծմինդայի ռելիեֆը բացառիկորեն գեղատեսիլ է։ Քաղաքի հովտում վեր է խոյանում հավերժական ձյունով պատված Կազբեկ լեռնագագաթը՝ 5033,8 մետր բարձրությամբ։ Բուսականությունը ներկայացված է փշատերև և սաղարթավոր անտառներ տեսքով (եղևնի, սոճի, կեչի և այլն)։

Ստեփանծմինդայի կլիման բնութագրվում է կայուն ձյան ծածկույթով մեղմ ձմեռներով (հունվարյան միջին ջերմաստիճանը կազմում է -5&nbsp;°C) և չափավոր տաք ամառներով (օգոստոսյան միջին ջերմաստիճանը կազմում է 14&nbsp;°C)։ Օդի հարաբերական խոնավությունը 72 % է, իսկ տարեկան տեղումների քանակը՝ 800 մմ։

Կլիման հիմնականում լեռնային է։ Ավանը խոշոր զբոսաշրջային կենտրոն և առողջարան է։

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* "Kazbegi." *Georgian Soviet Encyclopedia*. Vol. 10, Tbilisi, 1984, pp.&nbsp;617
* Rosen, Roger. *Georgia: A Sovereign Country of the Caucasus.* Odyssey Publications: Hong Kong, 1999. ISBN 962-217-748-4

Կատեգորիա:Ղազբեգի շրջան
Կատեգորիա:Վրաստանի քաղաքներ
Շան (լեռ)

**Շան** կամ **Շանլոամ** (, ), լեռնագագաթ Վրաստանի և Ռուսաստանի Դաշնության ցամաքային սահմանի մոտ։

Համարվում է Թամանյան թերակղզուց մինչև Կասպից ծովի ափ և Բաքվի մոտ գտնվող Ապշերոնյան թերակղզի ձգվող Մեծ Կովկաս լեռնաշղթայի ամենաբարձր գագաթներից մեկը։

Ունենալով 4451 մետր բարձրություն՝ համարվում է Ռուսաստանի Դաշնության կազմում պայմանականորեն ինքնավարություն ունեցող Ինգուշեթիայի և Վրաստանի Ստեփանծմինդա քաղաքի ամենաբարձր կետը։

Քաղաքի անվանումը վայնախերենից թարգմանաբար նշանակում է *«սառցադաշտ»*։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ինգուշիա
Կատեգորիա:Մեծ Կովկասի լեռներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի լեռներ
Կատեգորիա:Վրաստանի լեռներ
Սահակ Սյունի

**Սահակ Գ Սյունի**, Սյունիքի իշխանության հյուսիսում գտնվող Գեղարքունիքի գավառի իշխան 821-831 (կամ 832) թվականներին։ Եղել է Սյունիքի իշխան Վասակ Գ Իշխանիկի որդին, ով հոր մահից հետո դառնում է Գեղարքունիքի գահերեց իշխան։ Սահակ Սյունու կառավարման ընթացքում նրա տիրույթները ենթարկվում են արաբների հարձակումներին։ Իր կառավարման սկզբին Խուրամյան շարժման ղեկավար Բաբեկը հարձակվում է Սյունիքի Բաղք ու Գեղարքունիք գավառների վրա։

Հոր՝ Վասակ Իշխանիկի մահից հետո Սյունիների տոհմը բաժանվել էր հինգ ճյուղերի, որոնցից մեկի՝ *Հայկազուննիների* տոհմի հիմնադիրը դառնում է Սահակը։ 831 թվականին արաբները հերթական անգամ հարձակվում են Գեղարքունիքի վրա։ Հրազդան գետի ափին գտնվող Կավակերտ բնակավայրում տեղի ունեցած ճակատամարտում արշավանքը գլխավորած Խալիդ ոստիկանի դեմ պայքարի ժամանակ իշխանը զոհվում է։ Հուղարկավորության արարողությունը կատարում է Հայոց կաթողիկոս Դավիթ Բ Կակաղեցին։

Նրան հաջորդում է իր որդին՝ Գրիգոր Սուփան Ա-ն, ում կառավարման ընթացքը ևս ուղեկցվում է արաբների հարձակումներով։ Սահակի մասին հետագայում գրում է Հովհաննես Ե Դրասխանակերտցին իր «Հայոց պատմություն» աշխատության մեջ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Գեղարքունիքի իշխաններ
Կատեգորիա:Սյունիներ
Կատեգորիա:Սյունիքի իշխաններ
Մարտին Պալերմո

**Մարտին Պալերմո** (, Martín Palermo, ), արգենտինացի ֆուտբոլիստ, հարձակվող, ներկայումս մարզիչ։ Հանդես է եկել Արգենտինայի հավաքականում։ «Բոկա Խունիորս» ակումբի լավագույն հարձակվողներից մեկն է և երկրպագուների սիրելին։ Հայտնի է El Loco (հայ.՝ Խելագար) մականունով։ «Բոկա Խունիորսի» ակումբում խփել է 234 գոլ, ինչը ռեկորդային է։

## Կենսագրություն
Պալերմոն սկսել էր իր պրոֆեսիոնալ կարիերան հայրենի քաղաքի «Էստուդիանտես» ակումբում, 1997 թվականին նա տեղափոխվեց "Բոկա Խունիորս", որտեղ հասավ մեծ նվաճումների։ Նա դարձել է Հարավային Ամերիկայի լավագույն ֆուտբոլիստ 1998 թվականին, իսկ 2000 թվականին նա «Ռեալ Մադրիդի» դարպասը խփեց երկու գոլ, ինչի շնորհիվ «Բոկան» հաղթել է Միջմայրցամաքային Գավաթի առաջնության խաղում։

## Ձեռքբերումներ
### Ակումբային
** Էստուդիանտես**
* Արգենտինայի Երկրորդ Դիվիզիոնում չեմպիոն։ 1994/95
** Բոկա Խունիորս**
* Արգենտինայի չեմպիոն - Ապ. 1998, Կլ. 1999, Ապ. 2000, Ապ. 2005, Կլ 2006
* Կիբերտադորեսի գավաթի հաղթող - 2000,2007
* Հարավային ամերիկայի գավաթ - 2004,2005
* Հարավային ամերիկայի ռեկոպա - 2005,2006
* Միջմայրցամաքային գավաթ - 2000

### Անձնական
* Արգենտինայի առաջնության լավագույն ռմբարկուն։ Ապերտուրա 1998  - 20 գոլ 19 խաղում, Կլաուսուրա 2007 - 11 գոլ 16 խաղում։
* Միջմայրցամաքային գավաթի լավագույն ֆուտբոլիստ։ 2000
* Հարավային ամերիկայի տարվա ֆուտբոլիստ։ 1998
* Արգենտինտինական լիգայի բոլոր ժամանակների 6-րդ ռմբարկուն (225 գոլ)

## Ելույթների վիճակագրություն

*(2011 թվականի մայիսի 18 տվյալներով)*

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Մարտին Պալերմոն Բոկայում 
* Մարտին Պալերմո՝ տաղանդավոր անհաջողա՞կ
* Уходящая натура. Мартин Палермо

Կատեգորիա:Արգենտինայի հավաքականի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Արգենտինացի ֆուտբոլային մարզիչներ
Կատեգորիա:Արգենտինացի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Բոկա Խունիորսի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Գինեսի գրքի ռեկորդակիրներ
Կատեգորիա:Էստուդիանտեսի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Լա Լիգայի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի բարի կամքի դեսպաններ
Կատեգորիա:ՅՈՒՆԻՍԵՖ-ի բարի կամքի դեսպաններ
Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի հարձակվողներ
Կատեգորիա:Ֆուտբոլային մարզիչներ այբբենական կարգով
Էնրիկո Բուտտի

**Էնրիկո Բուտտի** (, ), իտալացի քանդակագործ։ Ակտիվ գործունեություն է ծավալել հիմնականում Միլանում, որտեղ եղել է Բրերա ակադեմիայի պրոֆեսոր։

Քանդակագործ Դանթե Պարինիի () ուսուցիչը։

## Կենսագրություն
Էնրիկո Բուտտին ծնվել է քանդակագործների ընտանիքում։ 14 տարեկանում սովորել է Բրերա ակադեմիայում քանդակագործ Պիետրո Մանիի դասարանում։ Ծայրը ծայրին հասցնելու համար աշխատել է այլ քանդակագործների մոտ, ինչպիսիք են Ֆրանչեսկո Բարցագին, Ուգո Ձանոնին և Պիետրո Մանին։ 1872 թվականին Միլանի ազգային ցուցահանդեսին է ներկայացել իր «Ռաֆայել» մարմարե քանդակով, իսկ երկու տարի հետո Էլեոնորա դ՛էստե քանդակն արժանացել է դրվատանքների։ 1879 թվականին Բրերա ակադեմիայի ցուցահանդեսում ներկայացրել է Կավի Բոսի ընտանիքի համար ստեղծած հուշարձանը, որի համար արժանացել է արքայազն Ումբերտոյի մրցանակին։ Հաջորդ ցուցահանդեսին նա ավարտել է Բորգի, Գուեռինի, Գալբիատի ընտանիքների հուշարձանների համար ստեղծված եղբայրության խորհրդանիշ պատկերող «Ժամանակ» աշխատանքը։ Այս հուշարձանները գտնվում են Միլանի մոնումենտալ գերեզմանատանը։ Բուտտիի կերտած հանքագործի քանդակը նույնպես ցուցադրվել է Բրերայում, այժմ գտնվում է Դյուսելդորֆի գերեզմանատանը։

1913 թվականին թոքային խնդիրների վատթարացման պատճառով տեղափոխվել է Վիջու, որտեղ շարունակել է աշխատել մինչև մահ։ Զբաղվել է նաև նկարչությամբ։

## Ստեղծագործություններ
* Tasso in Jail, Սանկտ Պետերբուրգ
* Cain, Le smorfie, Stizze, St Jerome, 1875
* *Il mio garzone*, *Santa Rosa da Lima* Միլանի տաճարի համար, 1876
* *I minatori del Sempione*, 1906
* *La tregua* հուշարձանային խումբ, 1906 
* *Mater consolatrix*, Միլանի գերեզմանատուն
* Համալիր հուշարձան Բեզենցանիկա ընտանիքի համար, 1912
* Հուշարձան Վիջուում, 1919
* Հուշարձան Piazza Risorgimento-ում, Գալարատե, 1924
* Հուշարձան Վարեզեում, 1925
* Սանկտ Պետերբուրգի կրկեսի հիմնադիր Չինիզելի Գաետանոյի (1815-1881) մեմորիալ հուշարձան
* *Generale Sirtori*, Միլանի հասարակական այգի 
* Իտալիայի միավորման հուշարձան, Վիտտորիանո, Հռոմ 
* Կազատի ընտանիքի կապելլայի համար ստեղծել է *La morente* (Մահը) քանդակը, 1891

## Պատկերասրահ

D-Nordfriedhof-12.jpg|Հանքագործի քանդակը Դյուսելդորֆի գերեզմանատանը
Cadutiva1.jpg|Պատերազմում զոհվածների հուշարձան, Վիջու
Milano Statua di Verdi.jpg|Ջուզեպպե Վերդիի հուշարձանը Միլանի Buonarroti հրապարակում, 1913
Aratura mi.jpg|Բեզենցանիկա ընտանիքի L'Aratura («Ակոս փորող ֆիգուր») հուշարձան, Միլան


## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Իտալացի քանդակագործներ
Կատեգորիա:Իտալացի նկարիչներ
Ուիլյամ Գոդվին

**Ուիլյամ Գոդվին** (, ), անգլիացի գրող, փիլիսոփա և լրագրող։

## Կենսագրություն
Ուիլյամ Գոդվինը ծնվել է 1756 թվականի մարտի 3-ին Ուիսբեք քաղաքում։ Նրա հայրը ազատ եկեղեցական քահանա էր։ 17 տարեկան հասակում սկսում է ուսանել Հոքստոնի ճեմարանում, սակայն նա այնտեղ երկար չի մնում և շուտով դառնում է քարոզիչ՝ Սուֆֆոլկի Դիսսենտերյան համայնքներից մեկում, որի անդամ էր նաև նրա ընտանիքը։ Սահայն շուտով թողնում է այս պաշտոնը և մեկնում է Լոնդոն և իրեն նվիրում գրական գործունեությանը։

## Մատենագիտություն
### Վեպեր
* 1794 - «Քալեբ Ուիլյամսի արկածները» (*Adventures of Caleb Williams*)
* 1799 - «Սբ. Լեոն» (*St. Leon*)
* 1805 - «Ֆլիթվուդ» (*Fleetwood*)
* 1817 - «Մանդեվիլլ» (*Mandeville*)
* 1830 - «Քլաուդսլի» (*Cloudesley*)
* 1833 - «Դելորեյն» (*Deloraine*)

### Պատմվածքներ
* 1834 - «Նեկրոմանտների կյանքը» (*Lives of the Necromancers*)

### Թատերգություններ
* 1801 - «Անտոնիոյի ողբերգությունը» (*The Tragedy of Antonio*)
* 1807 - «Ֆոլքներ» (*Faulkner*)

### Կենսագրական երկեր
* 1798 - ««Կանանց իրավունքների պաշտպանություն» երկի հեղինակի հուշերը» (*Memoirs of the Author of A Vindication of the Rights of Woman*)
* 1803 - «Ջեֆֆրի Չոսերի կյանքի պատմությունը» (*History of the life of Geoffrey Chaucer*)

### Փիլիսոփայական և քաղաքագիտական երկեր
* 1793 - «Քաղաքական արդարության խնդիրը և նրա ազդեցությունը բարոյականության և երջանկության վրա» (*Enquiry Concerning Political Justice and its Influence on Morals and Happiness*)
* 1797 - «Ուսումնասիրողը. մտածումներ կրթության, ոճի և գրականության վերաբերյալ» (*The enquirer: reflexions on education, manners and literature*)
* 1820 - «Բնակչության մասին» (*Of Population*)
* 1821 - «Մարդկության թվաքանակի մեծացման հիմնախնդրի մասին» (*Inquiry concerning the power of increase in the numbers of mankind*)
* 1828 - «Հասարակության բարեկեցության պատմություն» (*History of the Commonwealth*)
* 1831 - «Մտածումներ մարդու, նրա բնության, արտադրության և հայտնագործությունների մասին՝ համադրված հարգելի հեղինակի որոշ տվյալների հետ» (*Thoughts on Man, his Nature, Productions, and Discoveries, Interspersed with some particulars respecting the author*)

## Գրականություն
* Gagliano, G.* Utopia e antagonismo politico nella riflessione di william Godwin' Roma (2013)։ Aracne ISBN 978-88-548-6453-5
* Marshall, P.,*William Godwin*, London & New Haven (1984)։ Yale University Press ISBN 0-300-03175-0
* Marshall, P. (ed.) *The Anarchist Writings of William Godwin*, London (1986)։ Freedom Press ISBN 978-0-900384-29-5
* Mukherjee, S. & Ramaswamy S. *William Godwin: His Thoughts and Works'' New Delhi (2002)։ Deep & Deep Publications ISBN 978-81-7100-754-7
* 
* Stephen, Leslie (1902). "William Godwin's Novels". Studies of a Biographer 3. London: Duckworth & Co. pp.&nbsp;119–164.

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:18-րդ դարի փիլիսոփաներ
Կատեգորիա:19-րդ դարի անգլիացի վիպասաններ
Կատեգորիա:19-րդ դարի փիլիսոփաներ
Կատեգորիա:Անարխիստ գրողներ
Կատեգորիա:Անգլիացի աթեիստներ
Կատեգորիա:Անգլիացի արձակագիրներ
Կատեգորիա:Անգլիացի գրողներ
Կատեգորիա:Անգլիացի լրագրողներ
Կատեգորիա:Անգլիացի պատմաբաններ
Կատեգորիա:Անգլիացի վիպասաններ
Կատեգորիա:Անգլիացի փիլիսոփաներ
Կատեգորիա:Գիտաֆանտաստիկ գրողներ
Կատեգորիա:Գրողներ այբբենական կարգով
Օձուն (այլ կիրառումներ)

**Օձուն** բառը կարող է վերաբերել․

* Օձուն - համայնք Լոռու մարզում
* Օձուն, գյուղ Հայաստանի Հանրապետության Լոռու մարզում,
* Օձուն, գործող եկեղեցի Հայաստանի Լոռու մարզի Օձուն գյուղում։ Պատկանում է գմբեթավոր բազիլիկ եկեղեցիների տիպին։
Սառա Գավրոն

**Սառա Գավրոն** (, ), բրիտանացի ռեժիսոր։

## Կենսագրություն
Սառա Գավրոնը ծնվել է բրիտանական տպագրական բիզնեսի միլիոնատեր, բարերար, աշխատանքի հարատև պեր Ռոբերտ Գավրոն բարոն Գավրոնի և Լոնդոնի պառլամենտի անդամ, Լոնդոնի նախկին փոխքաղաքապետ Նիքի Գավրոնի ընտանիքում։ Սառան սովորել է Աղջիկների Կամդեն քոլեջում։ Անգլերենի բակալավրի աստիճան 1992 թվականին ստացել է Յորքի համալսարանից, կինոգիտության մագիստրոսի աստիճան ստացել է Հերիոթ-Ուաթ համալսարանի Էդինբուրգի գեղարվեստի քոլեջից։ Շուրջ 3 տարի աշխատել է BBC-ում։ Այնուհետև սովորել է Լոնդոնի Ազգային ֆիլմերի և հեռուստատեսության դպրոցի լիամետրաժ ֆիլմերի ռեժիսուրայի բաժնում։

Դերասան Ռաֆի Գավրոնը Սառայի խորթ եղբոր՝ Սիմոն Գավրոնի որդին է։

## Գործունեություն
Գավրոնն իր կարիերան սկսել է որպես վավերագրական ֆիլմերի ռեժիսոր, մի դաշտ, որը կարծես «ավելի մատչելի է այդ պահին», սակայն շարունակել է նաև նկարահանել պատմողական ֆիլմեր։ Առաջին լիամետրաժ ֆիլմը նկարել է 2007 թվականին Բրիտանացի վիպասան Մոնիկա Ալիի «Brick Lane» համանուն վեպի հիման վրա։

2015 թվականին նկարել է Suffragette ֆիլմը, որտեղ աշխատանքային սուֆրաժիստուհու դերը խաղում է Քերի Մելիգանը։ 2015 թվականի մարտին ֆիլմը ձեռք է բերել Focus Features կինոընկերությունը։ Ֆիլմի պրեմիերան տեղի է ունեցել 2015 թվականին Telluride կինոփառատոնի ժամանակ։

## Կոչումներ և տիտղոսներ
* Ապրիլի 6, 1970 թվական - օգոստոսի 6, 1999 թվական՝ Միս Սառա Գավրոն
* Օգոստոսի 6, 1999 թվական - առ այսօր՝ Պատվելի Սառա Գավրոն

## Ֆիլմագրություն
* *The Girl in the Lay-By* (2000)
* *Losing Touch* (2000)
* *This Little Life* (2003) (TV)
* *Brick Lane* (2007)
* *Village at the End of the World* (2013)
* *Suffragette* (2015)

## Մրցանակներ
Սառա Գավրոնը 2007 թվականին որպես լավագույն ռեժիսոր առաջադրվել է Բրիտանական կինոակադեմիայի և Բրիտանական անկախ ֆիլմերի մրցանակների՝ «Brick Lane» (Աղյուսե նրբանցք) ֆիլմի համար։ Բրիտանական կինոյի Դինարդ կինոփառատոնում լավագույն սցենարի համար ֆիլմն արժանացել է արծաթե հիչքոքի։ «Suffragette» ֆիլմի համար Հեմփթոն միջազգային կինոփառատոնում արժանացել է «Tangerine Entertainment Juice» մրցանակի, ինչպես նաև Mill Valley կինոփառատոնի հանդիսատեսի մրցանակի՝ որպես ռեժիսոր։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 

Կատեգորիա:Բրիտանացի ռեժիսորներ
Բազմաստղեր

**Բազմաստղեր**, աստղային փոքր խմբեր, որոնց բաղադրիչները միմյանց հետ կապված են փոխադարձ ձգողական ուժերով և պտտվում են համակարգի ընդհանուր ծանրության կենտրոնի շուրջը։ Բազմաստղերի անդամների թիվը հասնում է 3–10-ի։ Երկու աստղից կազմված համակարգերը կոչվում են կրկնակի աստղեր, իսկ տասից ավելի անդամ ունեցողները՝ աստղակույտեր։ Բազմաստղերի պայծառագույն անդամները համարվում են համակարգի գլխավոր բաղադրիչներ։ Ելնելով գլխավոր բաղադրիչների փոխադարձ հեռավորություններից, Վիկտոր Համբարձումյանը բազմաստղերը բաժանել է սեղանակերպերի և սովորականների։ Սեղանակերպ են կոչվում այն բազմաստղերը, որոնց գլխավոր բաղադրիչներից առնվազն երեքի փոխադարձ հեռավորությունները նույն կարգի մեծություններ են, իսկ սովորական՝ այն բազմաստղերը, որոնց մոտ չի պահպանվում այս պայմանը։ Սեղանակերպ բազմաստղերի օրինակ է Օրիոնի նշանավոր միգամածության կենտրոնում գտնվող ջերմ աստղերից կազմված սեղանակերպը։ Բազմաստղեր Մարգարյանի հետազոտությունները ցույց են տալիս, որ սեղանակերպ բազմաստղերի ճնշող մեծամասնությունը գտնվում է 0 տիպի աաողակույաերում և աստղասփյուռներում։ Վիկտոր Համբարձումյանը կազմել է սեղանակերպ բազմաստղերի առանձին ցուցակ և ցույց ավել, որ դրանք ի տարբերություն սովորական բազմաստղերի, շատ անկայուն համակարգեր են։ Սեղանակերպ բազմաստղերը համարվում են ամենաերիտասարդ (մոտ 105 տարի) աստղային համակարգերը։

Կատեգորիա:Աստղագիտություն
Like a Virgin

«**Like a Virgin**», ամերիկացի երգչուհի Մադոննայի երկրորդ ստուդիական ալբոմը (1984) ։ Թողարկվել է 1984 թվականի նոյեմբերի 6-ին որպես ալբոմի առաջին սինգլ։

Գլխավորել է ԱՄՆ-ի և Ավստրալիայի հիթ-շքերթները։

Մադոննայի կատարմամբ «Like a Virgin» երգը ընդգրկված է Ռոք-ն-ռոլի փառքի սրահում՝ *500 Songs That Shaped Rock and Roll* ցանկում։

## Հիթ-շքերթներ

### Շաբաթական հիթ-շքերթներ

### Տարեվերջյան հիթ-շքերթներ

### Ամփոփիչ հիթ-շքերթներ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 

Կատեգորիա:1984 ալբոմներ
Կատեգորիա:Billboard 200 գլխավորած ալբոմներ
Կատեգորիա:Մադոննայի երգեր
Բլեքսբուրգ (Վիրջինիա)

**Բլեքսբուրգ** (), քաղաքատիպ ավան ԱՄՆ Վիրջինիա նահանգի Մոնտգոմերի շրջանում։ Տեղակայված է Բլու Ռիդջ և Ալեգանի լեռների միջև ընկած բարձրավանդակում։

Մտնում է Բլեքսբուրգ-Քրիստիանսբուրգ-Ռեդֆորդ ագլոմերացիայի կազմի մեջ։ 2010 թվականի դրությամբ բնակչությունը կազմում է 42 620։

Հիմնադրվել է 1798 թվականին։ Հայտնի է սպասարկման բարձր մակարդակով, բարձր կենսամակարդակով, քաղաքային անվտանգությամբ, բարենպաստ կլիմայով և ժամանցային վայրերի առատությամբ։ Քաղաքի զգալի մասը զբաղեցնում է Վիրջինիայի պոլիտեխնիկական ինստիտուտի (Վիրջինիա թեք) կամպուսը։

2011 թվականին «Businessweek» պարբերականի կողմից բնակավայրը որակվել է որպես «երեխաներ մեծացնելու համար լավագույն քաղաքն ԱՄՆ-ում»։

## Կլիմա

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք

Կատեգորիա:1798 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի բնակավայրեր
Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի համալսարանական քաղաքներ
Կատեգորիա:Վիրջինիայի քաղաքներ
Կիչե

**Կիչե** (), Գվատեմալայի լեռներում ապրող Ամերիկայի բնիկներ, մայա էթնիկ խմբի ներկայացուցիչներից մեկը։ «Quiché» նշանակում է «շատ ծառեր», նաուատլ լեզվից՝ «վայր, որտեղ կան շատ ծառեր (մարդիկ)»։

Կիչեներին է պատկանում մեզոամերիկյան մշակույթի Popol Wuj (Պոպոլ Վուխ) գիրք-էպոսը և մեզոամերիկյան մայա քաղաքակրթության առավել հայտնի դրամատիկական ստեղծագործություններից մեկը՝ «Ռաբինալ Աչին»։

Համաձայն 2011 թվականի մարդահամարի տվյալների՝ կիչեները կազմել են Գվատեմալայի բնակչության 11%-ը, 14,636,487 ընդհանուր բնակչից՝ 1,610,013, լեզուն՝ կիչե, այլ բարբառներով հանդերձ պատկանում է մայա լեզվաընտանիքի կիչե-մայա լեզվաճյուղի կիչե խմբին։ Խոսում են նաև իսպաներեն։ Հավատը՝ կաթոլիկ, բողոքական։

## Ծագում
300px|right|thumb|Շուկա Չիչիկաստենանգո կիչեական քաղաքում
Էթնիկ լեգենդները կիչեներին տանում են դեպի տոլտեկներ. նրանք 10-11-րդ դարերում Գվատեմալա են եկել Տաբասկո նահանգից և գրավել են Կումարկախ մայրաքաղաքը կենտրոնական բարձրավանդակի հետ միասին։ 14-րդ դարում կիչե ժողովրդին էին ենթարկվում Գվատեմալայի տարբեր ժողովուրդներ։ 15-րդ դարում նրանցից առանձնացան կակչիկելիները և ձևավորեցին իրենց պետությունը։

## Տնտեսություն և ավանդույթ
Ավանդական զբաղմունքներ՝ ձեռքով կատարվող հողագործություն (հիմնական բերքը՝ եգիպտացորեն), որսորդություն, ձկնորսություն, մեղվապահություն, իսպանական նվաճումներից հետո յուրացրել են գութանով հերկելը, այգեգործությունը, բանջարաբուծությունը։

Ավանդական արհեստներ՝ ոսկերչություն, խեցեգործություն, ձեռագործ աշխատանքներ, դիմակների, երաժշտական գործիքների պատրաստում։

Բնակարանային պայմաններն ու սնունդը նույնն է, ինչ մայաներինը։

Կանացի հագուստը՝ ասեղնագործ օձիքով սպիտակ շապիկ, մինչև ծնկները կամ ոտքի կոճը իջնող կիսաշրջազգեստ։ Տղամարդկանց մոտ պիջակները կրեոլյան տիպի են։ Տոների ժամանակ կրում են ազգային հագուստ՝ մինչև ծնկներն իջնող սև տաբատ, սև պիջակ, կարմիր գոտի, պայուսակը ուսի վրայով անցկացրած, սանդալներ, գլխարկ, որի տակ կարմիր թաշկինակն է։

## Սոցիալական կազմակերպում
Ընդհանուր առմամբ, ընտանիքը փոքր է։

## Հայտնի ներկայացուցիչներ
Կիչե ժողովրդից է սերում գվատեմալացի քաղաքական գործիչ, երկրում բնիկ բնակչության իրավապաշտպան Ռիգոբերտա Մինչուն, ով 1992 թվականին արժանացել է Խաղաղության Նոբելյան մրցանակի։

## Գրականություն
* «Народы и религии мира», В. А. Тишков, М.-1989, 5-85270-155-6.
* Պոպոլ Վուխ, Տոտոնիկապանի տոհմայի տերը
* Ռաբինալ Աչի
* «Латинская Америка», том 1, стр.573, М.-1979.
* 

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Մայա-կիչե լեզուներ

Կատեգորիա:Գվատեմալայի ժողովուրդներ
Կատեգորիա:Մայաներ
Սասնա ծռեր խմբավորում

մինի|աջից|300px|Սասնա Ծռեր խմբավորման անդամները գրավված Էրեբունու ՊՊԾ գնդում
**Սասնա Ծռեր խմբավորում** (նաև՝ Սասնա Ծռեր ահաբեկչական խմբավորում), քաղաքական նպատակներ հետապնդող զինյալ խումբ, որի նպատակն էր Հայաստանում իշխանափոխության իրականացումը։ Խմբավորման անդամներից են նաև Հիմնադիր խորհրդարան քաղաքական կազմակերպության անդամներ ու համախոհներ, առանձին անհատներ, այդ թվում՝ նաև հայկական սփյուռքից, ինչպես նաև Արցախյան պատերազմի մասնակիցներ։

## Ոստիկանության զորամասի գրավում

2016 թվականի հուլիսի 17-ին «Սասնա Ծռեր» խմբավորման 30-ից ավել զինված անդամներ, բեռնատար մեքենայով կոտրելով Երևանի Էրեբունի թաղամասում գտնվող ՀՀ ոստիկանության պարեկապահակային ծառայության (ՊՊԾ) գնդի զորամասի դարպասները, ներս են մտել և գրավել այն։

Հարձակման ընթացքում սպանվում է 3 ոստիկան։ Խմբավորման անդամները մեղադրվում են մի խումբ անձանց կողմից ապօրինի կերպով զենք, ռազմամթերք, պայթուցիկ նյութեր կամ պայթուցիկ սարքեր ձեռք բերելու, հափշտակելու, պատանդ վերցնելու, գույքը դիտավորությամբ ոչնչացնելու, շենքեր, շինություններ, տրանսպորտի, հաղորդակցության կամ կապի միջոցներ զավթելու համար։

## Քաղաքական պահանջների ներկայացում
Ոստիկանության զորամասի գրավումից հետո «Սասնա Ծռեր» խմբի անդամները ներկայացրեցին իրենց պահանջները, որոնք էին՝
* Հայաստանի նախագահի պաշտոնից Սերժ Սարգսյանի հրաժարական,
* Արցախի Հանրապետության որևէ տարածքի հանձնման բացառում,
* Հայաստանի Հանրապետությունում բոլոր քաղաքական բանտարկյալների ազատ արձակում,
* անցումային կառավարության ձևավորում,
* պետական պաշտոններ զբաղեցրած այն անձանց իրավական պատասխանատվության ենթարկում, ովքեր գործել են հանցաքներ։

## Բնակչության դիրքորոշումը
Զինված հարձակմանը հաջորդած ժամերին, երբ հստակեցվեց «Սասնա Ծռեր» խմբավորման կատարած զինված հարձակման նպատակները, հայ հասարակության շրջանում սկսվեցին խմբին աջակցող բազմատեսակ ակցիաներ, այդ թվում բազմամարդ հանրահավաքներ Երևանում, մարզերում։

Հայաստանում լայն տարածում ունի նաև այն տեսակետը, որ «Սասնա Ծռեր» խմբավորումն իրականացրել է ահաբեկչություն և հանդիսանում է ահաբեկչական կազմակերպություն։

## Սասնա Ծռեր խմբավորումն արվեստում
«Սասնա Ծռեր» խմբավորմանն է նվիրված հեղինակ կատարող Ելենա Նիկողոսյանի «Ով Սասնա Ծռեր» և «Որդան Կարմիր» խմբի «Քա՛յլ արա» ստեղծագործությունները։

## Տես նաև
* ՊՊԾ գնդի գրավում
* Հիմնադիր խորհրդարան
* Սասնա ծռեր կուսակցություն
* Սասնա Ծռեր խմբավորում
* 100-ամյակն առանց ռեժիմի
* Ազգային ժողովրդավարական բևեռ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հիմնադիր խորհրդարանի գործունեություն
Կատեգորիա:Սասնա Ծռեր խմբավորում
Բալերի անունները

**Բալերի անունները** (խորվաթերեն՝ Imena višnje, ), ռեժիսոր Բրանկո Շմիդտի 2015 թվականին նկարահանած ֆիլմը։

Ֆիլմի պրեմիերան կայացել է Մոսկվայի 37-րդ միջազգային կինոփառատոնի ժամանակ, որից հետո ֆիլմը ցուցադրվել է Պուլայի, Վուկովարի, Հաագայի, Հելսինկիի, Բրյուսելի կինոփառատոներում։

2016 թվականին ֆիլմը ցուցադրվել է Ոսկե ծիրան կինոփառատոնի խաղարկային ֆիլմերի մրցույթ անվանակարգում և արժանացել է «Ոսկե ծիրան» գլխավոր մրցանակին։

## Սյուժե
Ֆիլմը պատմում է պատերազմի պատճառով ավերված գյուղում մենության մեջ ապրող տարեց զույգի մասին։ Ծերունին տեսնում է՝ ինչպես է կնոջ կյանքն օր-օրի ավերվում։ Նրան օգնելու փոխարեն ծերունին ավելի կոպիտ, երբեմն էլ դաժան է վարվում նրա հետ։ Սակայն գիտակցումը, որ ինչ-որ բան է կատարվում կնոջ հետ, նրան ստիպում է հարցականի տակ դնել սեփական վարքագիծն ու արժեքները։

## Դերերում
* Նադա Ջուրևսկա
* Իվո Գրեգորևիչ
* Գորան Բոգդան

## Մրցանակներ
* «Ոսկե ծիրան» գլխավոր մրցանակ, 2016
* Լավագույն սցենար և մոնտաժ, Պուլայի կինոփառատոն
* Էկումենիկ ժյուրիի մրցանակ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* Ֆիլմը Պուլա կինոփառատոնի կայքում 
* IMENA VIŠNJE 'Ljubav' je na selu ili starosti, i Hrvatima si teška

Կատեգորիա:2015 ֆիլմեր
Կատեգորիա:Բրանկո Շմիդտի ֆիլմեր
Կատեգորիա:Խորվաթական ֆիլմեր
Pollice verso

[thumb|340x340px|[Ժան Լեոն Ժերոմի «Pollice Verso» կտավը, 1872 թ․, Ֆինիքսի արվեստի թանգարան]]
**Pollice verso** կամ **verso pollice**, լատիներեն արտահայտություն, որը նշանակում է «բութ մատը շրջել»։ Օգտագործվում է գլադիատորական մարտերի համատեքստում։ Այսպես է կոչվում այն ժեստը, որը ցույց է տալիս հին հռոմեական ամբոխը՝ պարտված գլադիատորին մահվան դատապարտելով։ Ժեստի ճիշտ ձևը, որը նկարագրվում է pollice verso արտահայտությամբ և նրա իմաստը բազմաթիվ գիտական բանավեճերի առարկա են։

## Հին Հռոմ
Pollice verso արտահայտությամբ նկարագրվող ժեստը պարզ չէ։ Պատմական, հնագիտական և գրական հիշատակություններից հասկանալի չէ, թե արդյոք բութ մատը դեպի վեր է ուղղված, ներքև, թե հորիզոնական դիրքում է, կամ թե ափի մեջ է թաքնված, որն արտահայտում է դրական կամ բացասական կարծիք։

Յուվենալիսն իր սատիրաներում գրում է․

## Զանգվածային մշակույթ
Pollice verso ժեստը մասսայականացվել է 1872 թվականին ֆրանսիացի գեղանկարիչ Ժան Լեոն Ժերոմի կողմից Pollice Verso կոչվող կտավում (սովորաբար թարգմանվում է «բութ մատերը ներքև»)։ Մեծ կտավում պատկերված է վեստալ, որը հասկացնում է գլադիատոր-մուրմիլոնին, որ հրապարակում ընկած իր հակառակորդը պետք է սպանվի։ Կտավը Ժերոմից գնեց ամերիկացի մագնատ Ալեքսանդր Թերնի Ստյուարտը (1803-1876), որն այնուհետև այն ցուցադրեց Նյու Յորքում։ Այժմ կտավը գտնվում է Արիզոնայի Ֆինիքսի արվեստի թանգարանում։

Կտավը մեծ ազդեցություն է թողել «Գլադիատոր» գեղարվեստական ֆիլմի ստեղծողների վրա։ Պրոդյուսերները ռեժիսոր Ռիդլի Սքոթին ցույց տվեցին վերարտադրված կտավը նախքան նա կկարդար սցենարը։

Pollice Verso է կոչվում նաև ավստրալիացի գեղանկարիչ Նորման Լինդսեյի 1904 թվականի վիճահարույց նկարը, որտեղ պատկերված է Հիսուս Քրիստոսի խաչումը։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Anthony Philip Corbeill — «Thumbs in Ancient Rome: pollex as Index» in *Memoirs of the American Academy in Rome* 42 (1997) pp.&nbsp;61–81.
* Anthony Corbeill — *Nature Embodied: Gesture in Ancient Rome* (Princeton University Press, 2004) 978-0-691-07494-8
* Desmond Morris — *Gestures: Their Origin and Distribution* (1979)
* «Top 10 Myths About the Romans» at listverse.com (5 May 2008)

## Արտաքին հղումներ
* «Pollice Verso», article by Edwin Post in *American Journal of Philology*, Vol. 13, No. 2 (1892), pp.&nbsp;213–225, online at LacusCurtius
* «The Gladiator and the Thumb»
* «Pollice Verso» at Phoenix Art Museum

Կատեգորիա:Գլադիատորական մարտեր
Կատեգորիա:Լատիներեն բառեր և արտահայտություններ
Կատեգորիա:Հին հռոմեական մշակույթ