Քաֆ (լեռ)

:

**Քաֆ** (հայտնի է նաև որպես  **Քաֆքուհ** կամ **Կաֆկուհ** (*Cafcuh*, *Kafkuh*, ), ինչպես նաև **Ջեբել Քաֆ** (, *Djebel Qaf*), լեռնաշղթա պարսկական դիցաբանության մեջ և Նիզամիի ժամանակների միջնադարյան իսլամական տիեզերագիտության մեջ: Ըստ միջնադարյան արաբ տիեզերագետների՝ լեռնաշղթան շրջապատում ու եզերում է Երկրագունդը։ Հաճախ հիշատակվում է «Հազար ու մի գիշեր» հեքիաթներում, «Շահնամե» էպոսում և այլ ստեղծագործություններում։

Ըստ արաբական «Խասիբի և օձերի թագուհու հեքիաթը» ստեղծագործության, օձերի մի ցեղ՝ իրենց թագուհու գլխավորությամբ, ամեն ձմեռ գնում է Քաֆ լեռներ՝ ձմեռելու համար։ Նույն հեքիաթում Բուլուկիա կերպարը հրեշտակի հետ զրույցում իմանում է, որ Քաֆ լեռան հետևում հինգ հարյուր տարվա երկարությամբ մի լեռ կա՝ բաղկացած ձյունից և սառույցից. այն նաև պաշտպանում է աշխարհը գեհենի (դժոխք) շոգից: Վրացական բանահյուսության մեջ Քաֆը ներկայացվում է որպես առասպելական լեռ, ապաստան դևերի, չար ոգիների և հեքիաթային հսկաների համար։

Պարսկական ավանդույթի համաձայն՝ Սաոշյանթը՝ զրադաշտական ​​մեսիան, մարտնչելու է Քաֆ լեռներում։ Քաֆ լեռներում ապրում են նաև ջիներ, այստեղ է Սիմուրգ թռչնի բույնը։

Որոշ հետազոտողներ Քաֆ լեռը նույնացնում են Քաֆու լեռների հետ Ծննդոց գրքից: Բահաուլլան «Յոթ հովիտներ և չորս հովիտներ» գրքում գրում է, որ Քաֆ նշանակում է «քուֆի, այսինքն՝ ազատիր քեզ սահմանափակումների շղարշից»:

## Արաբական մշակույթում
Արաբական ավանդույթի համաձայն՝ Քաֆ լեռը խորհրդավոր լեռ է, որը հայտնի է որպես երկրագնդի ամենահեռավոր կետ՝ երկիրը շրջապատող օվկիանոսի հեռավոր կողմում գտնվելու պատճառով: Իր հեռավորության պատճառով Հյուսիսային բևեռը երբեմն նույնացվում է այս լեռան հետ: 

Համաձայն Հաթիմ ալ-Տայիի պատմածի՝ Քաֆ լեռները կազմված են կանաչ զմրուխտից, պերիդոտից կամ քրիզոլիտից, որոնց արտացոլանքը երկնքին կանաչավուն երանգ էր հաղորդում։ Այն համարվում է ջիների ցեղի տունը և այն վայրը, որտեղից այն կողմ սկսվում է անտեսանելի աստվածային աշխարհը: Արաբական գրականության մեջ Քաֆը լեռնաշղթաներից ամենաբարձրն է, որը ստեղծվել է Ալլահի կողմից, և եղել է բոլոր մյուս երկրային լեռների ծնողը, որոնց կապված էր ստորգետնյա շղթաներով: Տարածքը մարդկանց աշխարհից բաժանված է օվկիանոսներով, որոնք շրջապատում են հայտնի աշխարհը: 

Քաֆը, որպես հնօրյա լեռ, խորհրդանշում էր տիեզերական լեռը, որտեղ հանդիպեցին բնականն ու գերբնականը, և հաստատվեց կապը երկրային և երկնային աշխարհների միջև: Ասում են՝ *Անքան*  (առասպելական ոսկե էգ թռչուն արաբական դիցաբանության մեջ) ու *Ռուխը* (առասպելական հսկա գիշատիչ թռչուն Մերձավոր Արևելքի դիցաբանության մեջ) գալու են այստեղ։ Զմրուխտե Ջաբուլղա և Ջաբուլսա քաղաքները, որոնք գտնվում են խավարի մեջ, ասվում է, որ հարակից են Քաֆ լեռանը:

Զաքարիա ալ-Քազվինին 13-րդ դարում հրատարակել է *ʿAjā'ib al-makhlūqāt wa gharā'ib al-mawjūdāt* («Արարման հրաշալիքները», բառացիորեն՝ «Արարված իրերի սքանչելիքները և գոյություն ունեցող իրերի հրաշալի կողմերը») գիրքը: Քազվինիի տիեզերաբանության համաձայն՝ երկինքը պահում է Աստված, որպեսզի այն չընկնի Երկրի վրա։ Երկիրը համարվում է հարթ (հետագայում իսլամական գիտնականները կարծում էին, որ այն կլոր է) և շրջապատված է մի շարք լեռներով, ներառյալ Քաֆ լեռը, որոնք այն պահում են իր տեղում, ինչպես հիմնասյուներ։ Երկրին աջակցում է Կույութան (հսկա ցուլ), որը կանգնած է Բահամութի վրա (հսկա ձուկ, ), որը բնակվում է տիեզերական օվկիանոսում, իսկ օվկիանոսը գտնվում է մի պնակի մեջ, որը դրված է հրեշտակի կամ ջինի վրա:

## Քաֆ և Կովկաս
Որոշ հետազոտողներ հակված են կապել Քաֆ լեռը (قاف) Կովկասի հետ՝ հիմնվելով ստուգաբանության նմանության, ինչպես նաև ղազախական, պարսկական և թաթարական բանահյուսության վրա։ Քաֆը հաճախ օգտագործվում է որպես Կովկասի գեղարվեստական ​​պատկեր, ինչպես, օրինակ, Կիմերիան Ղրիմի գեղարվեստական արտացոլումն է։ Բայրոնն ուղղակիորեն Կովկասն անվանել է Քաֆ. «Երկար քարավանն ուղտերի հյուսվում է հենց Քաֆ լեռից, հեռավոր երկրներից»(«Верблюдов длинный вьется караван от самой Каф-горы, из дальних стран»):

բաշկիրական դիցաբանության մեջ հիշատակված նմանատիպ լեռը կոչվում է Քաֆ-տաու։

Էզոթերիզմում Քաֆ լեռը նույնացվում է բևեռային Ալբորա լեռան հետ, մինչդեռ իրականում Ալբորան Էլբրուսի գագաթն է։

## Գրականություն
* Daniel G. Prior: *Travels of Mount Qāf: From Legend to 42° 0' N 79° 51' E.* in: *Oriente Moderno, Nuova serie, Anno 89, Nr. 2.* (Studies on Islamic Legends) 2009, pp. 425–444
* 
* 
* 

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Քաֆ, *клуБУК* հանրագիտարան։

Կատեգորիա:Առասպելական երկրներ
Կատեգորիա:Արաբական դիցաբանություն
Կատեգորիա:Իրանական մշակույթ
Կատեգորիա:Լեռներ
Կատեգորիա:Պարսկական դիցաբանություն
Կատեգորիա:Տիեզերագիտություն