Էթել Ռադկին

**Էթել Ռադկին** (, ), անգլիացի գրող, պատմաբան, հնագետ և բանահավաք Լինքոլնշիրից։  Նա դարձել է բանահյուսական նյութերի հավաքման ռահվիրա, Լինքոլնշիրից, և ներկայումս նրա հավաքածուները գտնվում են մի քանի պետական հաստատություններում, ներառյալ Հյուսիսային Լինքոլնշիրի թանգարանը:

## Կենսագրություն
Էթել Հաթչինսոնը ծնվել է 1893 թվականին Լինքոլնշիր նահանգի Ուիլոութոն քաղաքում։ Նրա ծնողներն էին Ռիչարդ և Էթել Հաչինսոնները․ մոր ընտանիքը ծագումով Սուֆոլքից էր: Երիտասարդ տարիքում նա նույն ընտանիքում աշխատել է և՛ որպես խնամակալ, և՛ որպես սպասավոր:

1917 թվականին նա ամուսնացավ Ֆոլկինգհեմցի Ջորջ Ռադկինի հետ, և ըստ նրա մահախոսականի, որը հրապարակվել է բանահյուսությունում, նա ունեցել է երջանիկ, սակայն ողբերգաբար կարճատև ամուսնություն, որը շարունակվել է մինչև ամուսնու վաղաժամ մահը՝ 1918 թվականին։ Ջորջը Առաջին համաշխարհային պատերազմի ընթացքում ծառայել է որպես սպայական կոչում ունեցող զինվորական Բրիտանական բանակի Գնդացրային կորպուսում, և մահացել է գրիպի համաճարակի հետևանքով։ Նա նաև պարգևատրվել է Ռազմական խաչ շքանշանով։ Հյուսիսային Լինքոլնշիրի թանգարանում պահպանվում է ձեռքի պայուսակ, որը պարունակում է նրա հարսանեկան ծաղիկները և ամուսնուց ստացած նամակները։  Ջորջի մահից հետո նա վերադարձել է Ուիլոուտոն՝ բնակվելու և իր ծնողներին խնամելու նպատակով։

Կյանքի վերջին շրջանում Լյուսի Արլիսը տեղափոխվել է Ռադկինի մոտ, աջակցել նրան հնագիտական պեղումների ժամանակ, և նրանք միասին ապրել են մինչև Արլիսի կյանքի վերջը։ 1972 թվականին նա և Արլիսը տեղափոխվել են Թոյնթոն Օլ Սեյնթս գյուղում գտնվող տնակ՝ Սփիլսբիի մերձակայքում։ Մի քանի տարի անց Արլիսը մահացել է։ Իր կյանքի ընթացքում ընկերները Ռադկինին ճանաչել են «Փիթեր» մականունով։

## Կարիերա
Ռադկինը հետաքրքրված էր Լինքոլնշիրի ավանդույթներով և բանահյուսությամբ և սկսել է հավաքել պատմություններ ու առարկաներ, որոնք արտացոլում էին այդ հետաքրքրությունները՝ հակառակ իր ծնողների ցանկությանը: Հենց 1920–1930-ական թվականներին է իրականացվել նրա հավաքածուի մեծ մասը: 1927 թվականին նա օգնել է C. W. Phillips-ին հին հուշարձանները վերանայել պետական քարտեզների համար: 1931 թվականին նա անդամակցել է Բանահյուսական ընկերությանը, որտեղ խրախուսվել է Լինքոլնշիրի վերաբերյալ նրա աշխատանքը, մասնավորապես՝ Մարգարեթ Մյուրեյի կողմից:1936 թվականին Ռադկինը հրատարակել է իր «Լինքոլնշիրի բանահյուսություն» գիրքը՝ Մյուրեյի ներածությամբ: Նույն թվականին Բանահյուսական ընկերության հանդեսում լույս է տեսել նրա հիմնարար «Սև շներ» էսսեն: Այլ հոդվածներ վերաբերում էին տոնացուցային սովորույթներին, կախարդներին և քարերի հետ կապված պատմություններին: 1930-ականներին նա նաև ակտիվ էր Լինքոլնշիրի տեղական պատմության համայնքում, որը նպատակ ուներ հիմնել գավառական թանգարան: 1931–1932 թվականներին նա պեղել է Ուիլոուտոնի մոտ գտնվող միջնադարյան շինություն:
link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Plough_jag.jpg|մինի|Գութանի կուժ (Լինքոլնշիրի Հյուսիսային թանգարան)։
Ժողովրդական երաժշտությունը ևս Ռադկինի հետաքրքրություններից էր, և նա համագործակցել է Ռոբերտ Փեյսիի հետ «Լինքոլնշիրի երգարան» ժողովածուի վրա աշխատելով։ Կյանքի վերջին շրջանում նա ձայնագրել է ավանդական երգեր, որոնք սովորել էր մանկության տարիներին։ Բացի այդ, նա հավաքել է նաև «Գութանի ներկայացումներ»՝ կազմելով արխ, որը դարձել է Անգլիայի լավագույններից մեկը։ Բացի ներկայացումներից, Ռադկինը զրուցել է կատարողների հետ և կազմել սեփական գրառումները այդ քննարկումների հիման վրա։ 1952 թվականին նա հրապարակել է «Ուշ շրջանի Բասինգհեմի գութանի ներկայացումը» աշխատությունը, որը նա պատրաստել էր Հյուսիսային Լինքոլնշիրի թանգարանում պահվող ձեռագրի հիման վրա։

1970-ականներին Ռադկինը հատկապես հետաքրքրվել է Հարավային Լինքոլնշիրի ճահճուտներով։ Երբ նրանք տեղափոխվել են Թոյնթոն Օլ Սեյնթս, Ռադկինի հավաքածուն այնքան մեծ էր, որ նա ստիպված էր հողմաղաց վարձել՝ այն պահելու համար։ Այդ շրջանում նա պեղումներ է իրականացրել նաև Էրեսբիի կալվածքում, ինչպես նաև Իսթ Քիլի աղյուսագործարանում։ Նա ուսումնասիրել է նաև Թոյնթոն Օլ Սեյնթսի և Բոլինգբրոքի խեցեղենը և խեցեղենի վառարանները։

1977 թ. - ին Հորնկասլում հանգստյան օրերին անցկացվեց տոն, որը նվիրված էր Ռադկինի կյանքին և Լինքոլնշիրի պատմության մեջ նրա ներդրմանը և շրջանի բանահյուսության ուսումնասիրությանը։ Հետազոտողների հյուրընկալումը նրա կյանքի կարևոր մասն էր, և տարիների ընթացքում բազմաթիվ ուսանողներ աշխատել են նրա հետ։ Այդ ուսանողներից մեկը հնագետ Հիլարի Հիլիին էր։

Ռադկինը մահացել է 1985 թվականի սեպտեմբերի 21-ին՝ 92 տարեկան հասակում։

## Ընդունելություն
Սկզբնական շրջանում Ռադկինի «Լինքոլնշիրի բանահյուսություն» գիրքը մեծ ճանաչում չի ունեցել, սակայն ժամանակի ընթացքում այն գնահատվել է․ երբ 1976 թվականին այն վերահրատարակվել է Է. Պի. Փաբլիշինգ հրատարակչության կողմից, տպաքանակը անմիջապես սպառվել է։ 1984 թվականին լույս է տեսել «Լինքոլնշիրի համայնապատկեր» ժողովածուն։ Այս ֆեսթշրիֆտը (հոբելյանական գիտական ժողովածու), որը նվիրված էր Ռադկինի հետաքրքրություններին և գիտական գործունեությանը, խմբագրվել է Նաոմի Ֆիլդի և Էնդրյու Ուայթի կողմից։
link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:The_Black_Dog_book.jpg|մինի|«Սև շունը» գիրք, պատկանել է Էթել Ռադկինին, պահվում է Լինքոլնշիրի Հյուսիսային թանգարանում։
1938 թվականին Ռադկինը հրապարակել է մի աշխատություն, որը դարձել է հիմնարար ուսումնասիրություն Լինքոլնշիրում «Սև շան» դիցաբանության վերաբերյալ և համարվում է Անգլիայի որևէ տարածաշրջանի մասին ամենաամբողջական ուսումնասիրություններից մեկը՝ ներառելով երգեր, տեսիլքներ և ժողովրդական պատմություններ։ 1958 թվականին բանահյուս Թեո Բրաունը իր հետազոտություններում արդեն հիշատակում էր Ռադկինի «հայտնի հոդվածը»։ Ժամանակակից բանահյուսների համար հետաքրքիր հանգամանք է այն, որ Ռադկինը չի արձանագրել միայն շան չարագուշակ հայտնությունները, այլ նաև դեպքեր, երբ մարդիկ պատմել են, որ շունը պաշտպանել է իրենց այլ երևույթներից։ Ռադկինը պնդում էր, որ Լինքոլնշիրում այդ երևույթը ընկալվում էր ավելի դրական, քան այլ գավառներում։ Նա նաև արձանագրել է տեղական համայնքներում անվանված և ճանաչված «սև շների» դեպքեր։  Փաստացի, նա առաջին հետազոտողն էր, ով փորձարարական եղանակով դասակարգել է «սև շան» հայտնությունները։

«Հարրի Փոթեր» շարքի գիտական ուսումնասիրություններում ևս հղումներ են կատարվել Ռադկինի՝ «Սև շան» մոտիվի վերաբերյալ աշխատանքներին։

Ռադկինի հետազոտություններին անդրադարձ է կատարվել բազմազան գիտական աշխատություններում, այդ թվում՝ «Կանաչ մարդ» կերպարի մասին; մշակութային պրակտիկա որպես լանդշաֆտի պատմության ուսումնասիրություններում; ինչպես նաև մահվան նախանշանների վերաբերյալ աշխատություններում։

## Ժառանգություն
link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:The_diaries_of_Ethel_Rudkin.jpg|մինի|Էթել Ռադկինի օրագրերը (Լինքոլնշիրի Հյուսիսային թանգարան)։
Ռադկինի փաստաթղթերն ու արխիվները պահվում են Լինքոլնշիրի արխիվում և ներառում են նրա հնագիտական նոթատետրերը, հավաքածուների վերաբերյալ նշումները, լուսանկարներ, օրագրեր և նամակագրություն։ Հյուսիսային Լինքոլնշիրի թանգարանի հավաքածուներում պահպանվում են Ռադկինի կողմից հավաքված հնագիտական և պատմական առարկաներ, որոնց թվում են՝ նորքարեդարյան նեֆրիտե կացին Վրուտ գյուղից, «վհուկների գնդեր» (witch balls) և հոբբի-ձի՝ հերկի արարողակարգային խմբից։ Այստեղ պահպանվում են նաև Սքունթորփի շրջանից հայտնաբերված հիսունհինգ «հերկի քարեր» (plough pebbles)։ Ռադկինին պատկանած կարճ մտրակը (gad whip) պահվում է Քեյստորի ժառանգության հիմնադրամի հավաքածուում։ Ռադկինի հավաքած մեծ չափերի բազմաթիվ առարկաներ գտնվում են Լինքոլնշիրի կյանքի թանգարանում, որոնց ձեռքբերումը սկսվել է 1966 թվականին՝ թանգարանի խնամակալ Բրայան Լոֆբորոյի նախաձեռնությամբ։

## Պարգևներ
link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Coote_Lake_Medal_awarded_to_Ethel_Rudkin.jpg|մինի|Քութ Լեյքի մեդալ, շնորհված Էթել Ռադկինին  (Լինքոլնշիրի Հյուսիսային թանգարան)։

* 1984 թ. – Կուտ Լճի մեդալ (Coote Lake Medal), որը նրան շնորհվել է դոկտոր Hilda Davidson-ի հետ միասին։
* 1976 թ. – Ռադկինը հրաժարվել է Բրիտանական կայսրության շքանշանից (MBE)։

## Գրականություն
### Գրքեր

* *Lincolnshire Folklore* (E P Publishing, 1974)-Լինքոլնշիրի ժողովրդական բանահյուսություն։
* *Notes on the History of Toynton All Saints and Toynton St Peter* (Old Chapel Lane Books)-Նշումներ Թոյնթոն Օլ Սեյնթսի և Թոյնթոն Սենթ Փիթերի պատմության մասին։

### Հոդվածներ
* 'An account of the Haxey hood game 1932' *Folklore* (1932)-«Հաքսի Հուդ խաղի նկարագրությունը, 1932»։
* 'Roman sites north of Lincoln: notes on several known and unknown' *Lincolnshire Magazine* (1932)-«Հռոմեական հուշարձաններ Լինքոլնի հյուսիսում․ նշումներ հայտնի և անհայտ վայրերի մասին»։
* 'Collecteana' *Folklore* (1933)-«Հավաքածու»։
* 'Lincolnshire Folklore Witches & Devils' *Folklore* (1934)-«Լինքոլնշիրի բանահյուսություն․ կախարդներ և սատանաներ»։
* 'The Black Dog' *Folklore* (1938)-«Սև շունը»
* 'Will O'the Wisp' *Folklore* (1938)-«Կրակոտ ուրվական» / «Թափառող լույս»։
* 'Willoughton, Lincolnshire' *Folklore* (1939)-«Ուիլաութըն, Լինքոլնշիր»։
* 'Folklore of Lincolnshire, especially the low-lying areas of Lindsey' *Folklore* (1955)-«Լինքոլնշիրի բանահյուսությունը, հատկապես Լինդսիի ցածրադիր շրջաններում»։
* 'The Medieval Salt Industry in the Lindsey Marshland' *Lincolnshire Architectural and Archaeological Society Reports and Papers* (1960)-«Միջնադարյան աղարդյունաբերությունը Լինդսիի ճահճային շրջանում»։

## Ծանոթագրություն


Կատեգորիա:Անգլիացի գրողներ
Կատեգորիա:Անգլիացի հնագետներ
Կատեգորիա:Բրիտանացի կին գրողներ