Վիտալի Նույկին

**Վիտալի Նույկին** (), խորհրդային անօրինական հետախույզ, ԽՍՀՄ ՊԱԿ-ի գնդապետ։

## Կյանք և գործունեություն
Վիտալի Նույկինը ծնվել է 1939 թվականի ապրիլի 5-ին Ալթայի երկրամասի Պարֆենովսկի շրջանի Մոխովսկոյե գյուղում, աշխատողների ընտանիքում։

1960 թվականին ավարտել է Մոսկվայի միջազգային հարաբերությունների պետական ​​ինստիտուտի միջազգային հարաբերությունների ֆակուլտետը։

1960 թվականից հատուկ ռեզերվում էր՝ ԽՍՀՄ Նախարարների խորհրդին առընթեր Պետական ​​անվտանգության կոմիտեի (ԿԳԲ) Առաջին գլխավոր վարճության (ՊԳՀ, արտաքին հետախուզություն) «Ս» (ապօրինի հետախուզություն) բաժանմունքում։ Նույկինին անհատապես անգլերեն ժարգոն է սովորեցրել լեգենդար հետախույզ Կոնոն Մոլոդին, իսկ դանիերենը՝ Օլեգ Գորդիևսկին։

Արտերկրում Նույկինը ստացել է ինժեներական կրթություն և դարձել տեխնոլոգիայի ոլորտում հեղինակավոր մասնագետ։ Նա բացել է մի քանի ընկերություններ աշխարհի տարբեր երկրներում, որոնցից մեկը մինչ օրս գոյություն ունի և շահութաբեր գործունեություն է ծավալում։

Վիտալի Նույկինը կնոջ՝ Լյուդմիլայի հետ, որը նույնպես անօրինական հետախույզ էր, մինչև 1986 թվականը աշխատել է աշխարհի ավելի քան 18 երկրներում։ Ըստ ՌԴ արտաքին հետախուզության ծառայության պաշտոնական տեղեկանքի, որը հրապարակվել է 2020 թվականի հունվարին, «ապօրինի հետախույզներն աշխատել են խիստ վարչական և ոստիկանական ռեժիմով պետություններում կյանքի համար վտանգ պարունակող պայմաններում»։ Ինչպես հաղորդում է BBC-ի ռուսական ծառայությունը, Նույկինները ձեւացել են, թե ֆրանսախոս երկրների բնիկներ են, նրանց հիմնական գործունեությունը ծավալվել է Ֆրանսիայում, ինչպես նաև Աֆրիկայում և Հարավարևելյան Ասիայում։

Նրանք մասնագիտացած էին հիմնականում արդյունաբերական հետախուզության մեջ։ Մասնավորապես, 1960-ական թվականներին Նույկինները գողացան Արևմուտքից տեխնոլոգիա, որը հնարավորություն տվեց արտադրել հորատիչներ նավթի և գազի արտահանման համար, ինչի շնորհիվ դրանց անվտանգության մարժան կտրուկ ավելացավ, և հորատիչներն հնարավոր եղավ օգտագործել 3-4 օր, մինչդեռ սովետական ​​արտադրության սարքերը ձխափանվում էին 3-4 ժամ աշխատելուց հետո։ Սարքերի աշխատանքային ցիկլը երկարացնելու նորարար, այն ժամանակվա տեխնոլոգիայի տիրապետումը հնարավորություն տվեց մի քանի անգամ բարձրացնել խորհրդային նավթի և գազի հանքավայրերում արտադրողականությունը։ Սա շահույթ բերեց ԽՍՀՄ-ին` բազմիցս ծածկելով արտերկրում տասնյակ անօրինական հետախույզների պահպանման ծախսերը:

1970-ական թվականներին Ֆրանսիայում «Նույկինները» կարողացան գրանցել ընկերություն և գողանալ ռազմաարդյունաբերական գաղտնիքներ խորհրդային հրթիռա-տիեզերական համալիրի համար: Նույկինները տեղեկություններ են հավաքել նաև Արևմտյան Եվրոպայի ռազմաքաղաքական իրավիճակի մասին։
Այն բանից հետո, երբ ԽՍՀՄ ՊԱԿ-ի փախուստի դիմած գնդապետ Օլեգ Գորդիևսկին տեղեկություն տարածեց Մեծ Բրիտանիայում խորհրդային գործակալների մասին, Վիտալի Նույկինը ձերբակալությունից խուսափելու համար ստիպված եղավ մի քանի օր թաքնվել նավահանգստում խարսխված խորհրդային նավի պահեստում։ BBC-ի ռուսական ծառայությունը նշել է, որ ԽՍՀՄ ճանապարհին Նույկինը քիչ էր մնում խեղդվեր ուժեղ փոթորկից, սակայն նավը կարողացավ ապահով կերպով հասնել իր նպատակակետ նավահանգիստ։ Նրա կինը ԽՍՀՄ է վերադարձել մի փոքր ավելի վաղ։ Վերադարձից հետո Նույկինները շարունակեցին աշխատել Կենտրոնում։ 1993 թվականից Վիտալի Նույկինը թոշակի է անցել։

1997 թվականին նախկին հետախույզը սրտի կաթված է ստացել, բժիշկները կարողացել են երկարացնել նրա կյանքը միայն մեկ տարով։ Վիտալի Նույկինը հանկարծամահ է եղել 1998 թվականի փետրվարին։

## Ընտանիք
Նույկիններն ունեն երկու որդի՝ Յուրին և Անդրեյը (Անդրե), երկու թոռ և երկու թոռնուհի։ Յուրին գնդապետ է։ Անդրեյը (ծնված 1976 թվականի դեկտեմբերի 5-ին) ավարտել է Կառավարական հաղորդակցության ռազմական ինստիտուտը, 2020 թվականի դրությամբ նա հանդիսանում էր գլոբալ հանքարդյունաբերության և մետալուրգիական *Evraz* ընկերության տեղեկատվական համակարգերի անվտանգության բաժնի ղեկավարը:

Նույկինների որդիներից մեկի հետ ԽՍՀՄ ՊԱԿ-ի Յու.Վ.Անդրոպովի  անվան ինստիտուտում, սովորել է ԽՍՀՄ ԿԳԲ-ի և Ղազախստանի Հանրապետության ազգային անվտանգության կոմիտեի աշխատակից, դիվանագետ Օմիրթայ Բիտիմովը։

## Անվան գաղտնազերծում
Մինչև 2020 թվականի հունվարը Վիտալի Նույկինի անունը գաղտնի էր։ 2018 թվականին Լյուդմիլա Նույկինան, առանց ամուսնու անունը նշելու, շատ հետաքրքիր մանրամասներ է ներկայացրել ամուսնու հետախուզական աշխատանքի և նրա հետ համատեղ օտարերկրյա ռազմական ու տեխնիկական նորույթները հայթայթելու մասին ՌԻԱ Նովոստիի հաղորդավար Սերգեյ Բրիլյովին տված հարցազրույցում։

2020 թվականի հունվարի 28-ին ՌԴ Արտաքին հետախուզության ծառայության տնօրեն Ս. Նարիշկինը ներկայացրել է մի շարք ռուս անօրինական հետախույզների անուններ, ովքեր իրենց աշխատանքով զգալի ներդրում են ունեցել երկրի անվտանգության ապահովման և նրա շահերի պաշտպանության գործում։ Նշվածների թվում էր Վիտալի Նույկինը։ Նույկինի կնոջ՝ Լյուդմիլա Իվանովնայի անօրինական հետախուզությանը պատկանելու մասին տեղեկությունը պաշտոնապես հայտարարվել է 2017 թվականի սեպտեմբերին։

## Պարգևներ
* Հոկտեմբերյան հեղափոխության շքանշան;
* Կարմիր դրոշի 2 շքանշան (1984);
* ԽՍՀՄ և Ռուսաստանի Դաշնության մեդալներ;
* Կրծքանշան «Հետախուզության ոլորտում ծառայության համար

## Գրականություն
* 
* 

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* Рассекреченные шпионы СССР. СВР назвала их имена, но что еще о них известно?
* 
* Глава СВР рассекретил имена семерых разведчиков-нелегалов
* Директор СВР Нарышкин рассекретил 7 разведчиков-нелегалов
* ДИРЕКТОР СВР РОССИИ С. Е. НАРЫШКИН НАЗВАЛ НОВЫЕ ИМЕНА РАЗВЕДЧИКОВ
* СВР рассекретила данные о семерых разведчиках-нелегалах
* Долгополов Н.М. Легендарные разведчики-3. — М.: Молодая гвардия, 2021. — 347 с.
* 
* Компьютеры — Родине. Как семья нелегалов добыла нефтяные и ракетные секреты
* 

 
Կատեգորիա:Խորհրդային գնդապետներ
Կատեգորիա:Խորհրդային հետախույզներ
Կատեգորիա:ՎՀ/թեմա 3