Էլիզաբեթ Գիլմոր

**Էլիզաբեթ Էնն Գիլմոր** (, ծնունդով՝ **Սմարթ** (), ), երեխաների անվտանգության ամերիկացի ակտիվիստ և ABC News-ի մեկնաբան։ Առաջին անգամ իր երկրի ուշադրության կենտրոնում հայտնվել է 14 տարեկանում, երբ նրան Սոլթ Լեյք Սիթիում գտնվող իր տնից առևանգել էր մանկապիղծ Բրայան Դեյվիդ Միտչելը։ Միտչելը և նրա կինը՝ Վանդա Բարզին, աղջկան գերության մեջ պահել են ինը ամիս, մինչև նրան փրկել են ոստիկանները Սենդիի փողոցում։

## Կենսագրություն
### Վաղ կյանք
Էլիզաբեթ Էն Սմարթը ծնվել է 1987 թվականի նոյեմբերի 3-ին Միացյալ Նահանգների Յուտա նահանգի Սոլթ Լեյք Սիթի քաղաքում՝ Էդվարդ «Էդի» և Լոիս Սմարթի ընտանիքում։ Նրա ընտանիքը Հիսուս Քրիստոսի վերջին օրերի սրբերի եկեղեցու մի մասն էր՝ չորս եղբայրների և մեկ քրոջ հետ. նա ընտանիքի երկրորդ ավագ երեխան է։ Էլիզաբեթը հաճախել է Բրայանթի միջնակարգ դպրոցը և Սոլթ Լեյք Սիթիի Արևելյան ավագ դպրոցը։ Ավելի ուշ նա հաճախել է Բրիգամ Յանգի համալսարան, որտեղ ստացել է երաժշտության բակալավրի աստիճան՝ սովորելով տավիղի բաժնում։

### Առևանգում և փրկություն

2002 թվականի հունիսի 5-ին Էլիզաբեթին առևանգել են Սոլթ Լեյք Սիթիում գտնվող իր ընտանիքի տան ննջասենյակից։ Հաջորդ ինը ամիսների ընթացքում Սմարթին ամեն օր բռնաբարել են, կապել և սպառնացել, որ կսպանեն, եթե նա փորձի փախչել։ Էլիզաբեթին ոստիկանները փրկել են 2003 թվականի մարտի 12-ին Յուտա նահանգի Սենդի քաղաքի փողոցներից մեկից, որը գտնվում էր նրա տնից 18 մղոն (29 կմ) հեռավորության վրա։ Երկու վկաներ ճանաչել են առևանգողներ Բրայան Դեյվիդ Միտչելին և Վանդա Իլին Բարզիին՝ *America's Most Wanted* էպիզոդից։

2010 թվականին Բարզին դատապարտվել է 15 տարվա ազատազրկման դաշնային բանտում՝ առևանգմանը մասնակցելու համար, սակայն վաղաժամ ազատ է արձակվել 2018 թվականի սեպտեմբերի 19-ին։ Միտչելը մեղսունակ է ճանաչվել, թեև դատաբժշկական հոգեբանները նրա մոտ ախտորոշել են հակասոցիալական և նարցիսիստիկ ​​անձնային խանգարում, իսկ 2011 թվականին նա դատապարտվել է ցմահ բանտարկության։

Աղջկա առևանգումն ու փրկությունը լայնորեն լուսաբանվել են և դարձել ​​«Էլիզաբեթի վերադարձը տուն» և «Ամեն ինչ աչքի առաջ. զարմանալի ճշմարտությունը Էլիզաբեթ Սմարթի հետաքննության հետևում» ոչ գեղարվեստական ​​գրքերի, ինչպես նաև «Էլիզաբեթ Սմարթի պատմությունը» (2003), «Ես Էլիզաբեթ Սմարթն եմ» (2017) և «Էլիզաբեթ Սմարթ։ Ինքնակենսագրություն» (2017) հեռուստատեսային ֆիլմերի առարկա։

### Ակտիվիզմ և լրագրություն
[աջից|մինի|Էլիզաբեթ Սմարթը մոր՝ Լոիսի և [ԱՄՆ նախագահ|նախագահ Ջորջ Բուշի հետ  ակտի ստորագրման ժամանակ (2003)]]
Էլիզաբեթ Սմարթի ազատ արձակումից մեկ ամիս անց Յուտա նահանգը փոխարինել է այն ժամանակ գոյություն ունեցող *Rachael Alert* համակարգը *[[ԱՄԲԵՐ զգուշացում|AMBER Alert]]* երեխաների առևանգման մասին զգուշացման համազգային համակարգով՝ որպես համազգային օրենսդրական փոփոխությունների մաս։ Թեև *Rachael Alert*-ը չեղարկվել է, համակարգը հաջողությամբ աշխատել է ներդրումից հետո երկու տարվա ընթացքում։«Այսօր Էլիզաբեթի գործով *AMBER Alert* է գործարկվել, մինչ նա իմ աշխատասենյակում [տեղեկացման] տեսագրությունն էր խնդրում։ Տեղեկացումը դիտելուց հետո Էլիզաբեթը հարցրել է, թե ինչու օրենքը չի ընդունվել, երբ այն փրկում էր այդքան երեխաների կյանքեր... Ես չկարողացա նրան պատասխանել»:- Էդվարդի, Լոիսի և Էլիզաբեթ Սմարթի կողմից ԱՄՆ Ներկայացուցիչների պալատին ուղարկված բաց նամակի բաժին, 2003 թվականի մարտի 18

2006 թվականի մարտի 8-ին Սմարթը ելույթ է ունեցել ԱՄՆ Կոնգրեսի առջև՝ ի պաշտպանություն սեռական գիշատիչների մասին օրենսդրության և AMBER Alert համակարգի։ Հուլիսի 26-ին ելույթ է ունեցել Ադամ Ուոլշի ակտի ստորագրումից հետո։

2008 թվականի մայիսին Էլիզաբեթը մեկնել է Վաշինգտոն, որտեղ ներկայացրել է ԱՄՆ-ի արդարադատության նախարարության հրատարակած «Դու մենակ չես» գիրքը։

2011 թվականին Սմարթը հիմնել է Էլիզաբեթ Սմարթի հիմնադրամը, որի նպատակն է «հույս ներշնչել և վերջ տալ սեռական բռնություններին և վիկտիմիզացիային կանխարգելման, վերականգնման և քարոզչության միջոցով»։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք

Կատեգորիա:Ամերիկացի կին գրողներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի լրագրողներ
Կատեգորիա:Ակտիվիստներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի պատմաբաններ