Էռնեստ Մերսիե

**Էռնեստ Մերսիե** (, ), ֆրանսիացի արդյունաբերող, ֆրանսիական նավթի կազմակերպության տնօրեն (CFP), ֆրանսիական նավթի Տոտալ համախմբության առաջնորդ։ Նրա հայրը, Ջին Էռնեստ Մերսիեն, պատմաբան էր և Ալժիրի Կոնստանտին քաղաքի քաղաքապետը (ավելի ուշ ֆրանսիական գաղութների), որտեղ էլ Էռնեստը ծնվել է։

## Վաղ կյանք ու Առաջին համաշխարհային պատերազմ
Մերսիեի պապը՝ Ստանիսլաս Մերսիեն, Դուի հանրապետական թևի բողոքական, լքեl 1 Ֆրանսիայի մետրոպոլիտենը և հաստատվեց Ալժիրում, որն այն ժամանակ ֆրանսիական գաղութ էր: Նրա հայրը՝ Ժան Էռնեստ Մերսիեն, ծառայել էր որպես արաբերենի ռազմական ոլորտի թարգմանիչ գաղութային բանակում և բեղուն աշխատանքային գործունեություն է վարել որպես հեղինակ։ 

Էռնեստ Մերսիե կրտսերը ընտանիքի հինգ երեխաներից երրորդ որդին է եղել: Պոլիտեխնիկական դպրոցում սովորելուց հետո նա շարունակել է կարիերան` ֆրանսիական նավատորմում։ Նրան ուղարկել են Տուլոնի նավահանգիստ, որտեղ նա պատասխանատու էր կայքի արդիականացման համար, մասնավորապես՝ էլեկտրական ցանցի: Կրթությունն ավարտել է Էլեկտրաէներգիայի բարձրագույն դպրոցում՝ 1905-1908 թվականներին, այդ ընթացքում ամուսնացել է հանրապետական ​​սենատորի դստեր՝ Մադլեն Տասինի (1881-1924) հետ: Ավելի ուշ նրան նկատել է Ալբերտ Պետշեն և հեռանալով պետական ​​ոլորտից՝ գնաց մասնավոր էլեկտրական ձեռնարկություն:

Առաջին համաշխարհային պատերազմի ժամանակ, զորակոչվելով նավատորմ, կռվել է Բալկաններում և Դարդանելի ավազանում։ Ըստ Կույզելի` նա «մարտական ​​ոգու» տեր մարդ էր։ Դանուբի վրա մղվող մարտերում ռումինական զորքերի հրամանատարության ժամանակ վիրավորվելով՝ նա վերադարձել է Փարիզ, ծառայեց Լուի Լուշերի մոտ (Ժորժ Կլեմանսոյի զինամթերքի նախարար), գեներալներ Ֆերդինանդ Ֆոխի և Ֆիլիպ Պետենի, ինչպես նաև ամերիկյան զորքերի տեղեկատու։

Պատերազմից հետո նա անգլո-ամերիկյան ուժերի համար մնաց որպես գնդապետ Մերսիե: Երբ Լուի Լուշերը նշանակվեց պատերազմում ազատագրված գոտիների նախարար, Մերսիեն ուղեկցեց նրան և սկսեց զբաղվել գերմանական գործարաններով, որոնք կախված էին Ռազմական վերահսկողության խորհրդից:

## Կարիերան էլեկտրաէներգիայի և նավթային արդյունաբերության ոլորտում
Էռնեստ Մերսիեն ամենաակտիվը երկու ոլորտներում էր՝ էլեկտրաէներգիայի և նավթի, որոնք այն ժամանակ նորագույն ոլորտներից էին, և շուտով կզարգացնեին 1920-ականների ֆրանսիական տնտեսությունը: 1919 թվականին նա առանցքային դեր խաղաց Էլեկտրական միության հիմնադրման գործում, որը ներառում էր Փարիզի տարբեր փոքր ընկերություններ: Միջպատերազմյան շրջանում նա կարևոր դեր ուներ Ֆրանսիայի էլեկտրաէներգետիկ արդյունաբերության մեջ Մեսսինա խմբի միջոցով՝ կառուցելով ջերմային և հիդրոէլեկտրական գործարաններ։

1923 թվականին նա նշանակվեց Ռայմոնդ Պուանկարեի կողմից Լուի Պինոյի նավթի բիզնեսի իր խորհրդականի և այն ժամանակ արդյունաբերական վերակառուցման նախարարի պաշտոնին Լուի Լուշերի առաջարկությամբ՝ վերակառուցելու և վերաշինելու նավթային ոլորտը՝ ստեղծելով բավականաչափ մեծ ընկերություն, որը կարող է լինել ազգի առաջնային շարժիչ ուժը: Փաստորեն, պատերազմը և մեխանիկական տրանսպորտի զարգացումը ցույց տվեցին և՛ այս հատվածի ռազմավարական զարգացման կարևորությունը, և՛ Ֆրանսիայի թուլացումը տարածաշրջանում։ Ֆրանսիական նավթային ընկերությունը (CFP) հիմնադրվել է 1924 թվականի մարտին։ 1931 թվականի օրենքն իր կապիտալի 35%-ը տրամադրեց պետությանը (մինչև այդ պահը ամբողջովին մասնավոր էր), թեև Մերսիեն հաջողությամբ կանխեց կառավարության կողմից այդ լիակատար վերահսկումը: Ֆրանսիական նավթային ընկերությունն իր առաջին ՝ Թուրքական նավթային ընկերության 25% բաժնետոմսից, աճեց՝ շնորհիվ Քիրքուկի մերձակայքում, Իրաքում, այնուհետև Կոլումբիայում և Վենեսուելայում նավթի արդյունահանման։ Ֆրանսիական նավթային ընկերությունը նաև շահեր ուներ Ռումինիայում ( *Ստյաուա Ռումանիա* ): Մերսիեն ընդլայնեց ընկերության ուղղահայաց ինտեգրումը` կառուցելով նավթի տրանսպորտային ենթակառուցվածք և նավթավերամշակման գործարաններ Գոնֆրեվիլում, Լե Հավրի մոտ, Էթանգ դե Բերրի վրա, Մարտիգեսի մոտ:

1933-1940 թվականներին եղել է Alsthom կազմակերպության նախագահը։

## Ակտիվիզմ և քաղաքական ներգրավվածություն
Մերսիեն Ֆրանսիայի Երրորդ Հանրապետության վերջին շրջանի (1870-1940) բազմաթիվ հարուստ արդյունաբերողներից մեկն էր, ով ժողովրդավարական կառավարման խորհրդարանական մոդելը դիտում էր որպես արդյունաբերության աճի խոչընդոտ և սկսեց հակվել «ֆաշիստական» «փորձ» Իտալիայում և նացիստական ​​կուսակցության զարգացող հաջողությունը ՝ Գերմանիայում» (Ուիլյամ Շիրեր «Երրորդ Հանրապետության փլուզումը» ։

1925 թվականի դեկտեմբերին Մերսիեն հիմնեց (բառացի՝ «Ֆրանսիական վերածնունդ»), շարժումը՝ մարշալ Ֆերդինանդ Ֆոշի հովանավորությամբ՝ նպատակ ունենալով «հավաքել վերնախավը և առաջ տանել մարդկանց» (Կույզել 1967): Այս շարժումն ուներ երկու հիմնական նպատակ՝ Ֆրանսիայի կողմից «Հենրի Ֆորդի» տնտեսական մոդելի ընդունումը,ներառյալ՝ բարձր արտադրողականություն, բարձր աշխատավարձեր և զանգվածային սպառում, և քաղաքական կյանքի, ինստիտուտների արդիականացում։ Չնայած իր հավակնոտ տնտեսական և քաղաքական գաղափարներին, նա չկարողացավ համոզել այլ բիզնես առաջնորդներին (որոնք չափազանց մալթուսական) կամ քաղաքական գործիչներին միանալ իրեն: Նրա տեխնոկրատական, էլիտար գրավականը Պոլիտեխնիկում կրթության արդյունքն էր, և մարշալ Լյաուտեյի ազդեցության տակ ուներ որոշ տեսույթներ, որոնք այն ժամանակ դեռ կարող էին առաջացնել տարակուսանքներ, թեև այսօր այն դարձել է գերիշխող: Նրա գործունեության հաջողության բացակայությունը, մասնակցությունը 1934 թվականի փետրվարի 6-ի իրադարձություններին, որը նա նկարագրեց որպես «մարտական ոգու» հաղթանակ և Գաստոն Դումերգուի ազգային միության կառավարության անկումը (նոյեմբեր 1934), անշուշտ, մղեցին Մերսիեին լուծարելու ֆրանսիական վերականգնում շարժումը՝ 1935 թվականին: Այնուհետև նա դադարեց լինել Պոլիտեխնիկի արդիականացողների խոսնակը, իսկ իրենից հետո այդ պաշտոնը փոխանցվեց Լուի Մարլիոյին և Օգյուստ Դետուֆին՝ «Նոր նոթատետրեր» ամսագրի հեղինակը։ Մերսիեն շարունակում էր ակտիվ լինել արտաքին քաղաքականության ոլորտում։ Լուի Լուշի մահից հետո, 1931 թվականին, նա ստանձնեց Ֆրանսիայի համաեվրոպական կոմիտեի ղեկավարի պաշտոնը: 1934 թվականին նա կոչ արեց ավելի սերտ կապեր հաստատել ԽՍՀՄ-ի հետ՝ նպատակ ունենալով մեկուսացնել Գերմանիան: Կարծես թե այս սխեմայով էր, որ նա խոսեց Ռուսաստանի մասին 1936 թվականին՝ դասախոսության ժամանակ Պոլիտեխնիկական դպրոցի տնտեսական հետազոտությունների կենտրոնում, որտեղ նա հետամուտ էր X-ճգնաժամի շարժման աշխատանքին: Թեև նա մասնակցում է 1938 թվականի Ուոլտեր Լիպմանի կոնֆերանսին (լիբերալ տնտեսագետների հավաք), սակայն թվում էր, թե նա որևէ ակտիվ դերակատարում չուներ և, հավանաբար,  նա ներգրավված էր այնտեղ, քանի որ լիբերալ տնտեսագիտության խնդիրները ուսումնասիրվում էին ավելի լայն տեսանկյունից, քան Ֆրանսիայինը:

## Երկրորդ համաշխարհային պատերազմն ու դրա հետևանքները
1940 թվականի մայիսին Փարիզում ամերիկյան դեսպանը խնդրեց Մերսիեին կազմակերպել Ամերիկյան Կարմիր Խաչի կողմից ուղարկված օգնության բաշխումը։ Վիշիի ռեժիմը ներառում է ՌԴ բազմաթիվ նախկին անդամներ, ինչպիսիք են Ռաֆայել Ալիբերտը (արդարադատության նախարար) կամ Հյուբերտ Լագարդելը, և այդպիսով Էռնեստ Մերսիեն չհամագործակցեց: Նա կարծում էր, որ դա մասամբ վրեժխնդրության համար էր, որ Իվ Բուտիլիեն (ՌԴ նախկին անդամ, ով դարձել էր Վիշիի ֆինանսների նախարար) ստեղծել էր օրենսդրություն, համաձայն որի,սահմանափակվելու էր վարչական պաշտոնների քանակը, որոնք կարող էր զբաղեցնել մեկ անձ (Կույզել, 1967) ինչն էլ Մերսիեին ստիպեց հեռանալ վավերացված ֆինանսական պլանավորման ծրագրից: 1927 թվականին կրկին ամուսնանալով (Ալֆրեդ Դրեյֆուսի զարմուհու՝ Մարգարիտ Դրեյֆուսի հետ)՝ Մերսիեն նաև հակասեմական հարձակումների առարկա էր դարձել։ Նա փրկվել է արտաքսումից միայն այն պատճառով, որ նրան ձերբակալելու օրը հոսպիտալացրել են արյան թունավորման պատճառով։ Այնուհետև նա մասնակցեց նույն դիմադրությանը, ինչպես՝ ճարտարապետ Օգյուստ Պերրը և Անդրե Զիգֆրիդը։

1944 թվականի նոյեմբերին նա մասնակցել է միջազգային Ռայ բիզնեսի ամենամյա կոնֆերանսին, որը ձեռնարկեց «խաղաղության տնտեսական հիմքերի նախնական ուսումնասիրություն»։ 1946 թվականին, երբ Մերսիեի ղեկավարած էլեկտրական ընկերությունները ազգայնացվեցին՝ ձևավորելու Ֆրանսիայի էլեկտրաէներգիայի ցանցը, նրա կարիերան՝ որպես բիզնես առաջնորդ, ավարտվեց: Նա շարունակեց նախագահել Միջազգային առևտրի պալատի ֆրանսիական մասնաճյուղը և սկսեց զբաղվել մի քանի ընկերությունների խորհուրդներում, մինչդեռ՝ որպես ճարտարապետ, նա հետամուտ էր էլեկտրական տուրբինների հետազոտություններին:

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Richard F. Kuisel (1967), *Ernest Mercier: French Technocrat*, University of California Press
* Henri Morsel (1997), "Louis Marlio, position idéologique et comportement," in Grinberg, I. et Hachez-Leroy, F., *L’âge de l’aluminium*, Paris, Armand Colin, pp.&nbsp;106–124.

Կատեգորիա:Ճարտարագետներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի գործարարներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի ճարտարագետներ