Նիֆտաուեյհի

**Նիֆտաուեյհի** (), ամբողջական անունը՝ Աբու Աբդ Ալլահ Իբրահիմ իբն Մուհամմադ իբն Ուրֆա իբն Սուլեյման իբն ալ-Մուգիրա իբն Հաբիբ իբն ալ-Մուհալլաբ իբն Աբի Սուֆրա ալ-Ազդի (), միջնադարյան մուսուլման գիտնական։ Նա համարվում էր իր ժամանակի լավագույն գրողը, բացի այդ, նա նաև մուսուլմանական մարգարեական ավանդույթի և Ղուրանի համեմատական ​​ընթերցումների մասնագետ էր:

## Կյանք
Նիֆտաուեյհին ծնվել է Վասիտում, որը գտնվում է այժմյան Իրաքում։ Նրա ծննդյան ամսաթիվը ամենից հաճախ համարվում է 858 թվականը, չնայած ենթադրվում է նաև 864 թվականը։ Նա իր կյանքի մեծ մասն անցկացրել է Բաղդադում, որտեղ մահացել է Սաֆար ամսվա չորեքշաբթի օրը՝ 935 թվականի արևածագից ընդամենը մեկ ժամ անց։ Հաջորդ օրը նրան թաղեցին Քուֆայի դարպասների մոտ։ Նրա մահվան ամսաթիվը նույնպես վիճելի է, որոշ պատմաբաններ ենթադրում են, որ նա մահացել է 936 թվականին՝ Աբու Բաքր Իբն Մուջահիդի հետ նույն օրը։

Բաղդադում գտնվելու ընթացքում նա դասավանդել է բառարանագրություն։ Նա գրել է պատմության գիրք, որը, ըստ իր ուսանող Ալ-Մասուդիի, համարվում էր այդ ժամանակի ամենաօգտակարներից մեկը։

Իբն Խալավայհը կարծում է, որ Նիֆտաուեյհին միակ մուսուլման գիտնականն էր՝ Իբրահիմ անունով, որն ուներ Աբդուլլահ անունով որդի։ Ըստ Թահալիբիի՝ Նիֆտաուեյհին կոչվել է երկու պատճառով։ Նախ, նրա արաբերենի իմացությունը անգերազանցելի էր իր ժամանակ, ինչպես նաև Սիբավայհի իմացությունը նրա ժամանակ։ Նիֆտաուեյհին մեծ հետաքրքրություն ուներ Սիբավայհի քերականության աշխատանքների նկատմամբ, մինչև այն աստիճան, որ առաջինին նույնիսկ անվանում էին երկրորդի որդի։ Երկրորդ, նրա դեմքի գույնը շատ մուգ էր, և նրա արտաքին տեսքը համեմատվում էր ասֆալտի հետ, որը հայտնի էր որպես «նիֆթ»։ Այսպիսով, «նիֆթ» և «վայհ» բառերը միավորվեցին, և նա հայտնի էր որպես «Նիֆտաուեյհի ալ-Նահվի» կամ Նիֆտաուեյհի քերականագետ։

## Հայացքներ
Նիֆտաուեյհին մուսուլմանական իրավագիտության զահիրիտ ծեսի հետևորդ էր, լինելով Դաուդ ալ-Զահիրիի աշակերտը։ Նա մերժում էր անալոգիան ոչ միայն որպես կրոնական դատողություններ անելու միջոց, այլև որպես բանաստեղծական հնարք։ Նրա կրոնական թեմաներով աշխատանքներից ոչ մեկը հայտնի չէ, որ պահպանվի մինչև ժամանակակից դարաշրջանը։ Մուհամմադ բին Դաուդ ալ-Զահիրիի՝ իր իրավագիտության ուսուցչի որդու հետ միասին, Նիֆտաուեյհին նաև կանոնիկ Ղուրանի կարդացող Ալ-Դուրիի աշակերտն էր։

Նիֆտաուեյհին շատ դրական կարծիք ուներ հինգերորդ աբբասյան խալիֆ Հարուն ալ-Ռաշիդի մասին։ Նիֆտաուեյհին նշեց խալիֆի կողմից աստվածաբաններին և արվեստագետներին ցուցաբերած աջակցության մասին, չնայած նա նաև նշեց, որ խալիֆը հետագայում մեծապես զղջաց իր արքունիքի ծախսերի հետ կապված իր սեփական շռայլության համար: Ի տարբերություն դրա, նա բախվեց իր ժամանակակից Իբն Դուրեյդի հետ, որը գրել էր արաբերենի երկրորդ բառարանը։ Նիֆտաուեյհին մեղադրեց Իբն Դուրեյդին Ալ-Խալիլ իբն Ահմադ ալ-Ֆարահիդիի աշխատանքը պարզապես գրագողության մեջ, որը գրել էր առաջին արաբերեն բառարանը՝ «Քիթաբ ալ-Այնը»։

## Մոտեցումներ
Նիֆտաուեյհին խիստ հակակրանք էր վայելում Մութազիլաների՝ իսլամի հին աղանդի կողմից, որը գործում էր նրա կյանքի ընթացքում: Մինչդեռ սուննիներն ու մութազիլան ընդհանուր առմամբ թշնամաբար էին տրամադրված միմյանց նկատմամբ, Նիֆտաուեյհիի զահիրիտական ​​հայացքները, ինչպես նաև քերականություն դասավանդելու նրա մեթոդները, մութազիլաների կարծիքով, «ծայրահեղ անտեղյակություն» էին։

## Տես նաև
* Սիբաուեյհի

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:9-րդ դարի պարսիկներ
Կատեգորիա:10-րդ դարի պարսիկներ
Կատեգորիա:Պարսիկ գրողներ