Արքայադուստր Եղիսաբեթի և Ֆիլիպ Մաունթբաթթենի ամուսնական տորթեր

Արքայադուստր Եղիսաբեթին և Ֆիլիպ Մաունթբաթենին բազմաթիվ բարեմաղթողների հետ ամբողջ աշխարհից ուղարկել էին հարսանեկան տորթեր 1947 թվականի նոյեմբերի 20-ին կայացած նրանց ամուսնության առթիվ։ Նրանց առաջարկել էիր բազմաթիվ տորթեր, որոնցից ընդունվել էին 12-ը։

Հիմնական, «պաշտոնական» տորթը, որը մատուցվել էր հարսանեկան նախաճաշի ժամանակ, թխվել էր շոտլանդական McVitie and Price բիսկվիթագործ ընկերության կողմից։ Մյուս 11 տորթերը, որոնք պատրաստվել էին հայտնի հրուշակեղենի ընկերությունների և փոքր ընտանեկան արտադրամասերի կողմից, ցուցադրվել էին Բուքինգհեմյան պալատի 20 մետր երկարությամբ Կապույտ ընդունարանում (Blue Drawing Room)՝ հատուկ ամրացված սեղանների վրա։

Հարսանիքից հետո դրանք բաշխվել էին բարեգործական կազմակերպություններին։ Բոլոր տորթերը Բուքինգհեմյան պալատ էին տեղափոխվել հարսանեկան արարողությունից մեկ օր առաջ, և արքայադուստր Ելիզաբեթը անձամբ էր դիմավորել դրանց մուտքը պալատ։

## Հետպատերազմյան ռացիոնալացում
Հետպատերազմյան Բրիտանիայում սննդի լուրջ պակասի պատճառով թագավորական զույգը կարծում էր, որ «անհնար է ընդունել հետագա առաջարկները» 12 տորթերից ավելի,համեմատության համար, երբ թագուհի Վիկտորիան ամուսնացավ 1840 թվականին, նա ստացավ ավելի քան 100 հարսանեկան տորթեր: Չնայած իր թագավորական կարգավիճակին՝ արքայադուստր Եղիսաբեթը պահանջում էր արտոնագիր Առևտրի խորհրդի կողմից ՝ հարսանեկան տորթ մատուցելու համար։ Սննդի չափաբաժինները շրջանցելու համար տորթերի մի քանի բաղադրիչները եկել են Համագործակցության երկրներից, այդ թվում՝ Ավստրալիայից, Նոր Զելանդիայից, Կանադայից, Ջամայկայից և Բարբադոսից։ Արքայադստեր «խնայողության պայմանները պահպանելու» ցանկությունը բավարարելու համար հիմնական տորթը չափսերով զգալիորեն կրճատվել է իր սկզբնական դիզայնից։ Այն չորս մակարդակ էր՝ կանգնած 2,7 մետր բարձրությամբ և 226 կգ քաշով (նրա ծնողների՝ Ջորջ VI թագավորի և թագուհի Եղիսաբեթի հարսանիքի տորթը, կշռում էր 362 կգ)։ 

## Տորթ ստացողներ
Բացի McVitie-ի և Price-ի տորթերից, որոնք կերել են հարսանեկան նախաճաշին, մյուս 11 տորթերը բաժանվել են բարեգործական կազմակերպություններին, ներառյալ հաստատությունները, հիվանդանոցները և դպրոցները, որոնց նախագահն ու հովանավորն էր Արքայադուստրը։ Մյուս ստացողները ներառում էին թագավորական ընտանիքի նստավայրերի աշխատակիցները և Բրոդլենդսում, Անգլիայի Հեմփշիր քաղաքում գտնվող վեհաշուք տանը, որտեղ զույգն անցկացրեց իրենց մեղրամսի առաջին մասը։ Հինգ հարյուր կտոր տորթ բաժանվել է զույգի անձնական ընկերներին։ Մնացած տորթը ուղարկվել է Բրիտանիայի և Ավստրալիայի «Girl Guides»-ին և «Sea Rangers»-ին Ավստրալիայի աղջիկ զբոսավարները ներդրել են հիմնական տորթի բաղադրիչների մեծ մասը: 1948 թվականին արքայազն Չարլզի մկրտության համար պահպանվել է մեկ աստիճան։ 

## Լոնդոնի գլխավոր տորթ
McVitie-ն և Price-ը (այժմ McVities-ը, որը պատկանում է United Biscuits-ին) ստեղծեցին պաշտոնական քառաստիճան հարսանեկան տորթը Լոնդոնի իրենց գործարանում: Զույգը մարտի կեսերին այցելել էր Էդինբուրգի իրենց գործարան: 

Տորթի ձևավորման մանրամասները գաղտնի էին պահվում, և արքայադուստրը ցանկացավ, որ դրանք «հայտնի չդառնան մինչև հարսանիքի օրը»: Այնուամենայնիվ, տորթը ընտրված այցելուների համար դրվեց մասնավոր տեսադաշտում նոյեմբերի 15-ին իրենց լոնդոնյան գործարանում, որտեղ հրավիրված հյուրերը դիտեցին ընկերության գլխավոր հրուշակագործ Ֆրեդերիկ Է Շուրը, ով վերջին շոշափում էր զարդարանքը։ Հարսանիքից մեկ օր առաջ տորթը հասցվեց Բուքինգհեմյան պալատ պանտեխնիկոնով ՝ «քաղաքավարի ոստիկանի» ուղեկցությամբ ֆուրգոնում գտնվող վեց տղամարդկանց հետ միասին։ 

### Ավստրալիայի «Girl Guides»-ի բաղադրիչներ
Քանի որ պատերազմից հետո Մեծ Բրիտանիայում մթերքի ռացիոնալ բաշխումը դեռևս ուժի մեջ էր, բաղադրիչները դժվար էր գտնել Միացյալ Թագավորությունում։ Արքայադուստր Եղիսաբեթը, ով վերջերս ստացել էր Բրիտանական կայսրության գլխավոր Ռեյնջերի կոչումը Girl Guides Association-ի կողմից, իր գլխավոր տորթի համար բաղադրիչների 88%-ը ստացավ որպես նվեր Ավստրալիայի Girl Guides-ներից։ 25,000 ավստրալացի Brownies, Guides և Rangers յուրաքանչյուրն իր ներդրումն ունեցավ՝ մեկ պեննի նվիրաբերելով։ Քվինսլենդի նահանգի հանձնակատար Լիլիան Գրեշամը այս նվերի մասին ասել է. «Ավստրալիայի Guides-ները այս առաջարկն արեցին, քանի որ զգում էին, որ արքայադուստրը նրանցից մեկն է»։ Այս օգնությունն ուղարկվել էր «շտապ պատրաստված փաթեթով», քանի որ Ավստրալիան օգնության վերաբերյալ հեռագիր էր ստացել ուղարկումից ընդամենը մեկ շաբաթ առաջ։

1947 թվականի հոկտեմբերին Australian Girl Guide's ամսագրի՝ Matilda-ի համարում ներկայացված տորթի բաղադրիչների ամբողջական ցանկը ներառում էր 56 ֆունտ (մոտ 25 կգ) շաքարի փոշի, 70 ֆունտ (մոտ 32 կգ) սպիտակ շաքար, 50 ֆունտ (մոտ 23 կգ) սովորական ալյուր, 6 տուփ կաթի փոշի, 10 ունցիա (մոտ 280 գ) աղացած դարչին, 10 ունցիա խառնած համեմունքներ, 6 շիշ կիտրոնի էսենցիա, 1 տուփ նուշի ալյուր, 60 ֆունտ (մոտ 27 կգ) սուլթանա խաղող, 10 ֆունտ (մոտ 4.5 կգ) կիտրոնի կեղև, 15 ֆունտ (մոտ 7 կգ) առանց կորիզի չամիչ, 10 ֆունտ (մոտ 4.5 կգ) շաքարացված բալ, 12 ֆունտ (մոտ 5.5 կգ) մոռ, 7 ֆունտ (մոտ 3 կգ) ինքնաբարձրացող ալյուր, 1 շիշ Ավստրալիայի լավագույն կոնյակ, 20 ֆունտ (մոտ 9 կգ) շագանակագույն շաքար, 10 ֆունտ (մոտ 4.5 կգ) նուշի կորիզներ, 12 դյուժին (144 հատ) ձու, 30 ֆունտ (մոտ 13.5 կգ) կարագ։

Այս բաղադրիչներից կազմված յոթ արկղ ուղարկվեց Մեծ Բրիտանիա Stratheden նավով 1947 թվականի օգոստոսի 14-ին։ Առաքման ընկերությունը տրամադրել էր «հատուկ սառնարաններ՝ ձուն ու կարագը պարունակող արկղերի համար»։ Ճանապարհորդությունը տևեց մեկ ամիս, և արժեքավոր բեռը հասավ Լոնդոն։ Ավստրալիայի դաշնային հանձնակատար Իրեն Ֆեյրբերնը ստացավ արքայադուստր Էլիզաբեթի սպասուհու՝ Լեդի Մարգարեթ Էգերթոնի շնորհակալական նամակը, որտեղ գրված էր. «Նորին արքայական մեծությունը խորապես գնահատեց այս առատաձեռն և ընդունելի նվերը»։

Տորթի համար այլ նվիրատվություններ ներառում էին ալյուր Կանադայից, ինչպես նաև ռոմ և շագանակագույն շաքար Ճամայկայից։ Այն ստացավ «10,000 մղոնանոց տորթ» մականունը։ Բացի այդ, այն պարունակում էր 80 նարինջ և կիտրոն, ավելի քան 13 լիտր Navy Rum, ինչպես նաև Curacao լիկյոր։ Թխելուց հետո այն թողնվեց հասունանալու ութ շաբաթ, և արդյունքում ստացվեց 2,000 կտոր։ McVitie and Price ընկերության բաղադրատոմսը, արքայադստեր ցանկությամբ, մնաց գաղտնի։

### Հարավային Աֆրիկա
1947թ. հուլիսին Յոհանեսբուրգում շարժում եղավ, որ հիմնական տորթի բաղադրիչները մատակարարեր Հարավային Աֆրիկան, քանի որ «բաղադրիչները [կան] ավելի հեշտությամբ ձեռք բերելու Հարավային Աֆրիկայում, քան կայսրության ցանկացած այլ վայրում», և որ տորթը պետք է թխվի այնտեղ, այնուհետև տեղափոխվի Լոնդոն՝ սառույցի և զարդարման համար: Դա տեղի չունեցավ, փոխարենը բաղադրիչների մեծ մասը գալիս էր Ավստրալիայից:

### Զարդարանք
Տորթի չորս մակարդակները հենվում էին արծաթե սյուների վրա, իսկ ստորին մակարդակը տեղադրված էր մեկ մետրանոց ամուր արծաթե հիմքի վրա։ Նույն հիմքը նախկինում օգտագործվել էր արքայադուստր Էլիզաբեթի ծնողների և տատիկ-պապիկի հարսանիքներին։ Տորթի չորս մակարդակների պատկերներն ու զարդարանքներն էին՝

* Առաջին մակարդակ (հիմքը)՝ հարսնացուի և փեսայի զինանշանները, Վինձորի ամրոցը, Բուքինգհեմյան պալատը, Բալմորալ ամրոցը։

* Երկրորդ մակարդակ՝ Ուինձորի ազատ քաղաքացու համար նախատեսված դարակ, արքայադուստր Եղիսաբեթը՝ որպես Grenadier Guards գնդի գնդապետ-գլխավոր հրամանատար, Կապե Մատապանի ճակատամարտի գիշերային տեսարան (Մաունթբաթենի առաջին նավային գործողությունը, որտեղ նա պատասխանատու էր լուսարձակների կառավարման համար), երաժշտական խորհրդանիշներ, թենիս, կրիկետ, առագաստանավային սպորտ, աթլետիկա և մրցարշավ՝ թագավորի գույներով։

* Երրորդ մակարդակ․ Ամուրի քանդակ, որը պահում է հարսնացուի և փեսայի անվան սկզբնատառերով վահաններ, Բրիտանական ռազմածովային ուժերի զինանշան, Auxiliary Territorial Service-ի տարբերանշան, Girl Guides-ի և Sea Rangers-ի տարբերանշաններ, HMS Valiant նավի պատկեր։ 
* Չորրորդ մակարդակ․ Ավստրալիայի, Կանադայի, Հարավային Աֆրիկայի, Նոր Զելանդիայի, Հնդկաստանի և Պակիստանի զինանշանները։

Չորրորդ մակարդակի վրա տեղադրված էր գլոբուս, որի վրա նշված էին Բրիտանական Համագործակցության բոլոր երկրների անունները, ինչպես նաև արծաթե Quaich՝ շոտլանդական ըմպանակ, որի մեջ դրված էին թարմ կամելիաներ և սպիտակ վարդեր։

Տորթի երեսպատումը տևեց հինգ ու կես շաբաթ և ներառում էր 700 առանձին ձևավորված դետալներ, որոնք նախապես պատրաստվում էին առանձին, ապա ամրացվում տորթին, ինչպես նաև «մեծ թվով պահեստային մասեր»՝ անհետաձգելի դեպքերի համար։ Դրանցից մի քանիսը փորագրվել էին Վինսենթ Նյուի կողմից, ով աշխատում էր Admiralty-ում որպես գծագրող։ Նա նախ ձևավորում էր պատկերները մոմի վրա, իսկ դրանցից ստացված տպավորությունները ձուլվում էին շաքարից։

### Տորթի կտրում
Տորթի մի հատվածը ներքևի շերտից նախապես կտրված էր, շրջապատված ժապավենի օղակով, այնուհետև փոխարինվեց, որպեսզի տորթի սեպը հեշտությամբ դուրս հանվի զույգը կտրելիս: Սեպը պարունակում էր յոթ բախտավոր հմայիլներ՝ ամուրիի կոճակ, ամուսնական մատանի, ավանակ, երեք կոպեկ, մատնոց, ցանկությունների ոսկոր և պայտ։ Զույգը կտրեց տորթը, օգտագործելով այն թուրը, որը Մաունթբեթենը կրել էր արարողության ժամանակ՝ նա այն որպես հարսանեկան նվեր ստացել էր թագավորից։ 

## Չեսթերի Բոլանդս
Բոլլանդսը տորթեր էր տրամադրել Վիկտորիա թագուհուն և թագավոր Ջորջ VI-ին։ Արքայադուստր Էլիզաբեթի համար նրանց տորթը եռահարկ տորթ էր, որը կշռում էր 27 կգ և հենված էր ձեռքով փորագրված սյուներով, չորս ոսկեզօծ «հերալդիկական» առյուծների հետ միասին, ներկայացրեցին Bollands-ի ներկայացուցիչները։ Դիզայնը ներառում էր խողովակներով տատասկափուշներ և վարդեր, թագավորական զինանշան, ծովային զինանշաններ և թագով խարիսխ։ 

## Բրիտանական տորթերի և թխվածքաբլիթների արտադրողների ասոցիացիա
Բրիտանական տորթերի և թխվածքաբլիթների արտադրողների ասոցիացիայի անունից CH Elkes and Sons of Uttoxeter-ի կողմից պատրաստվել է եռահարկ տորթ: Այն ուներ 1,6 մետր բարձրություն և «ուտելի քաշ»՝ 188 կգ։ Դրա ստեղծումը վերահսկել է SH Elkes MBE-ն՝ գլխավոր դեկորատոր Ջ.Հաթչինսոնի և գլխավոր քիմիկոս Վ.Հ. Սմիթի հետ միասին։ 

Բոլոր բաղադրիչները եկել են Բրիտանական կայսրությունից՝ ալյուր Մեծ Բրիտանիայից, կարագ Նոր Զելանդիայից, շաքարավազ Բարբադոսից, ձու Կանադայից և Հյուսիսային Իռլանդիայից, հաղարջ և սուլթանա Ավստրալիայից, կոնյակ Հարավային Աֆրիկայից և ռոմ՝ Ճամայկայից: 

Զարդանախշերը ներառում էին ընտանեկան զինանշաններ, զույգի զինանշանները և Ավստրալիայի, Կանադայի, Նոր Զելանդիայի և Հարավային Աֆրիկայի զինանշանները: Տորթի վրա դրված էր Պիկադիլի կրկեսի Էրոսի արձանի ճշգրիտ կրկնօրինակը։ 

Տորթին տրվել է կառուցվածքային ամբողջականություն՝ շերտերի միջև թմբուկներով պողպատե ձողերի ավելացմամբ: 

## Ավստրալիայի կանանց ասոցիացիա
Ավստրալիայի Երկրի կանանց ասոցիացիան վեց հարկանի հարսանեկան տորթ է նվիրել, որի բարձրությունը 1,5 մ էր: Շերտերը ներկայացնում էին վեց դաշնային պետությունները, որոնցից յուրաքանչյուրը նվիրաբերեց բաղադրիչներ: Պատրաստի տորթը զարդարված էր ավստրալական զինանշանով յուրաքանչյուր կողմում, գումարած արծաթափայլ պտերի ճյուղեր, հարսանեկան զանգեր և թարմ սպիտակ ծաղիկների շիթ՝ արծաթյա ծաղկամանի վերևում: 

Քուինսլենդ նահանգի Բունդաբերբերգ քաղաքից ռոմով համեմված գլազուրը պատրաստվել է East Sydney Technical College- ի տորթերի ձևավորման ուսուցիչ Մարսի կողմից: Նա ութ օր անցկացրեց տորթի հիմքում Ավստրալիայի զինանշանի չորս հուշատախտակները տեղադրելու վրա: Այն թխվել է Սիդնեյի առաջատար հանրախանութի՝ Դեյվիդ Ջոնսի գլխավոր խոհարարի կողմից: 

1947 թվականի հոկտեմբերին վեց աստիճանները առանձին հերմետիկ տարաներով տեղափոխվեցին Լոնդոն՝ հաջորդ ամիս հարսանիքի համար: Հարկերից առնվազն մեկը վնասվել է ճանապարհին, երբ տորթը տեղափոխող ինքնաթիռը վայրէջք է կատարել Իսրայելի Լիդդա օդանավակայանում (այժմ՝ Բեն Գուրիոն օդանավակայան ): Տեղի ոստիկանությունը կանչել է հրուշակագործ Շաուլ Պետրուշկային, ով փոխհատուցել է վնասը մինչ տորթը շարունակել է իր ճանապարհորդությունը դեպի Լոնդոն։

## Հանթլի և Փալմեր, Ռեդինգ
Այս չորս մակարդակ ունեցող վեցանկյուն տորթը սկզբում նախատեսված էր 181 կգ քաշի համար, սակայն Պալատի պահանջով նվազեցվեց մինչև 88 կգ: Այն դեռևս ամենախոշորն էր «ոչ պաշտոնական» հարսանեկան տորթերից։ Տորթը ձևավորել և վերահսկել է Ջեք Բրայանտը: Բաղադրիչները տրամադրվել են «տիրույթների, գաղութների և կախվածությունների» կողմից, իսկ տորթի ստեղծման համար պահանջվել է մոտ 210 ժամ: Հանթլին և Փալմերը օգտագործել էին նույն բաղադրատոմսը մոտ 100 տարի, ներառյալ թագավորական ընտանիքների հանձնարարությունները, ներառյալ «հնդկական ռաջաները և այլ օտարերկրյա հզորները»: 

### Դիզայն
Այս տորթի վրա պատկերված էր փարիզյան կուպիդների գիպս, որոնցից յուրաքանչյուրը մի ձեռքում զանգ էր, իսկ մյուսում՝ մեծ տառ: Պառլամենտ Հիլլի քանդակագործ Ֆրեդերիկ Մարլանդի կողմից պատրաստված գավաթները դրվել են տորթի շուրջը։ Օձիքի, կողային թաղանթների, եզրերի և ճաղավանդակների համար օգտագործվել է 144 անջատված կտոր։ Երկրորդ աստիճանը պատկերում էր Մատապան հրվանդանի ճակատամարտը և արքայադուստր Էլիզաբեթին Վինձորի ազատության շնորհումը։ Չորրորդ մակարդակը ցուցադրում էր Համագործակցության գագաթները։ 

### Հանրային ցուցադրում
Հանթլին և Փալմերը հարսանիքից առաջ թույլտվություն են ստացել ցուցադրել տորթը Ռեդինգի իրենց գլխավոր գրասենյակում։ Մեկ գլխի համար վեց պենսով դիտումների դեպքում հավաքված ողջ գումարը նվիրաբերվեց Թագավորական ծովային և Կանանց թագավորական ծովային ծառայության բարեգործական հիմնադրամներին: Տորթը դիտել է ավելի քան 14000 մարդ։ 

Այնուհետև տորթի կրկնօրինակը շրջեց Մեծ Բրիտանիայում՝ ուղեկցելով թագավորական հարսանիքի լուսանկարներով կանգ առնելով Մանչեսթերում, Նյուքասլում, Լիվերպուլում, Նոթինգհեմում, Բորնմութում և Քարդիֆում։ 

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Տորթեր