open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Արևային տեղակայանք

**Արևային տեղակայանք**, արևի ճառագայթման էներգիան ջերմային կամ էլեկտրական էներգիայի փոխակերպող կառուցվածք։ Արևային տեղակայանքները լինում են ցածր ջերմաստիճանային և բարձր ջերմաստիճանային։ Ցածր ջերմաստիճանային արևային տեղակայանքները գործում են արևի ճառագայթման բնական խտության պայմաններում։ Դրանք ապակու մեկ կամ երկու շերտով ծածկված արկղանման կառուցվածքներ են, որոնց հատակին տեղավորված են սև ներկված մետաղաթերթ կամ ջրատար խողովակներ։ Արևի տեսանելի և ինֆրակարմիր ճառագայթման էներգիան ապակու շերտով թափանցում է (գրեթե անկորուստ) և կլանվում հատակի սև մարմինների կողմից։ Այդ էներգիան ամբողջովին ծախսվում է արկղի ներսում՝ տաքացնելով այնտեղի օդը կամ խողովակներով հոսող ջուրը։ Այդ պատճառով այս խմբի արևային տեղակայանքները կրում են «տաք արկղ» րնդհանուր անունը։ Սովորական ջերմոցները, ապակեպատ պատշգամբները «տաք արկղի» պարզագույն տեսակներ են։ Ցածր ջերմաստիճանային արևային տեղակայանքներից լայնորեն օգտագործվում են զանազան տիպի արևային ջրատաքացուցիչները, որոնց արտադրողականությունը երկրի հարավային շրջաններում ամռանը 1մ2-ից կազմում է 60—70 լ տաք ջուր (55—60&nbsp;°C)։ Կիրառվում են բաղնիքներում, լվացքատներում և շենքերի տաք ջրամատակարարման համար։ Արևային օդատաքացուցիչներն օգտագործվում են մրգերն ու բանջարեղենը չորացնելու, շինությունները տաքացնելու նպատակով։ Արևային աղզատները հնարավորություն են տալիս աղազրկելու «տաք արկղում» տաքացվող աղի ջուրը, որ տեղի է ունենում ապակու ներքին մակերևույթին ջրային գոլորշու կոնդենսացման շնորհիվ։ Դրանց օրական արտադրողականությունը 1 մ2-ից կազմում է 3 լ թորած ջուր։ Բարձր ջերմաստիճանային արևային տեղակայանքների հիմնական տարրը արևի ճառագայթման հոսքի խտությունը մեծացնող, պարաբոլի, պարաբոլ-գլանի կամ կոնի ձև ունեցող հայելային համակենտրոնիչն է։ Ավտոմատացված հատուկ մեխանիզմների օգնությամբ հայելին անընդհատ հետևում է արևին։ Որքան հայելու բացվածքը և ֆոկուսացնող ուժը մեծ են, այնքան ավելի ջերմություն կարելի է ստանալ։ Տարածված են ամբողջական կամ ծալովի պարաբոլական համակենտրոնիչով արևային փոքր խոհանոցները (տրամագիծը՝ մինչև 1, 2 մ, հզորությունը՝ մոտ 600 վտ), արևային եոուցիչներն ու շոգեկաթսաները։ Վերջինները, բացի տեխնոլոգիական նպատակներով օգտագործվող շոգի արտադրելուց, կարող են կիրառվել ջեռուցման նպատակներով, իսկ սառեցման ագրեգատների հետ զուգակցված՝ շենքերին պայմանական օդ մատակարարելու կամ սառույցի արտադրության համար։ Լայնորեն կիրառվում են նաև արևային վառարանները (մինչև 3500&nbsp;°C), որոնց օգնությամբ ստանում են խիստ մաքուր կրակաամուր մետաղներ, համաձուլվածքներ և հրակայուն նյութեր։ 
Հեռանկարային են էներգետիկական նպատակներով օգտագործվող արևային տեղակայանքները, որոնք պատրաստվում են արևային մարտկոցների հիման վրա։ 
Հայաստանում ստեղծվել և գործում են արևային տեղակայանքներ, որոնք ծառայում են բազմաթիվ նյութերի հնացման պրոցեսների ուսումնասիրման համար։ Արևի ճառագայթման հոսքի խտացման շնորհիվ հնարավորություն է ստեղծվում բնական հնացման համեմատությամբ 5—10 անգամ արագացնելու այդ պրոցեսը։

Կատեգորիա:Էլեկտրակայաններ
Կատեգորիա:Արեգակնային էներգիա
Գվիդո Արա

**Գվիդո Արա** (, ), իտալացի նախկին ֆուտբոլիստ և մարզիչ, որը հանդես է եկել իր հայրենի քաղաքը ներկայացնող Պրո Վերչելլի ֆուտբոլային ակումբում, որի հետ 6 անգամ դարձել է Իտալիայի առաջնության չեմպիոնː

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Իտալացի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Իտալացի ֆուտբոլային մարզիչներ
Կատեգորիա:Միլան ՖԱ մարզիչներ
Կատեգորիա:Ռոմա ՖԱ մարզիչներ
Կատեգորիա:Ֆուտբոլային մարզիչներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Իտալիայի հավաքականի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի կիսապաշտպաններ
Կատեգորիա:Պրո Վերչելիի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Մոդենայի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Ֆիորենտինա ՖԱ մարզիչներ
Կրուգլայա շիշկա

**Կրուգլայա շիշկա**,  գյուղ Հայաստանի Լոռու մարզի Տաշիր համայնքում։

Գտնվում է Տաշիր քաղաքից մոտ 5 կմ հյուսիս-արևելք, Տաշիր գետի ձախ կողմում, Բոլորկոն լեռան ստորոտին։ 2017 թվականից մտնում է Տաշիր համայնքի կազմի մեջ։

Բարձրությունը ծովի մակերևույթից՝ 1600 մ, հեռավորությունը Մեդովկա գյուղից՝ 3 կմ հյուսիս։ Գյուղը հիմնադրվել է 1830 թվականին։ Բնակչությունն զբաղվում է անասնապահությամբ, կարտոֆիլի և կերային կուլտուրաների մշակությամբ։

## Բնակչություն
Ըստ Հայաստանի 2011 թ. մարդահամարի արդյունքների՝ Կրուգլայա շիշկայի մշտական բնակչությունը կազմել է 90, առկա բնակչությունը՝ 88 մարդ, բնակչության փոփոխությունը ժամանակի ընթացքում՝ ստորև.
}
 | 119
 | 90
 |-
 |}

## Տես նաև
* Կրուգլայա Շիշկայի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկ (Լոռու մարզ)

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Լոռու մարզի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Տաշիր համայնքի բնակավայրեր
Գեզա Կերտես

**Գեզա Կերտես** (, ), հունգար նախկին ֆուտբոլիստ և մարզիչ, որի մարզչական կարիերայի մեծ մասն անցել է Իտալիայում։ Հաճախ նրա անունը գրում են **Կերտես 4-րդ** (), որպեսզի չփոթեն Կերտես 3 եղբայրների՝ Դյուլիի (Կերտես 1-ին), Վիլմոշի (Կերտես 2-րդ), Ադոլֆի հետ, ովքեր նույնպես ֆուտբոլիստներ են, բայց բարեկամական ոչ մի կապ չունեն Գեզայի հետ։
 
Գեզա Կերտեսի կարիերան սկսվել է «Ֆերենցվարոշ» ակումբում, որտեղից նա 1925 թվականին մեկնում է Իտալիա։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Իտալիայի լեգեոներ ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Հունգարացի ֆուտբոլային մարզիչներ
Կատեգորիա:Հունգարացի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Ռոմա ՖԱ մարզիչներ
Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի կիսապաշտպաններ
Կատեգորիա:Ֆերենցվարոշի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Ֆուտբոլային մարզիչներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Հունգարիայի հավաքականի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Սպեցիայի ֆուտբոլիստներ
Հովնանաձոր

**Հովնանաձոր**, գյուղ Հայաստանի Լոռու մարզի Լոռի Բերդ համայնքում։

## Աշխարհագրություն
Հովնանաձոր գյուղը գտնվում է Ստեփանավան քաղաքից մոտ 10 կմ հյուսիս-արևելք, Յաղդան գյուղից 2 կմ հյուսիս-արևելք։

Բարձրությունը ծովի մակերևույթից՝ 1440 մ, հեռավորությունը մարզկենտրոնից՝ 39 կմ հյուսիս-արևմուտք։ Գյուղը շրջապատված է բարձր քարաժայռերով, սարադաշտերով, լանջերով ու սառնորակ աղբյուրներով։

## Պատմություն
Գյուղը հիմնադրվել է 1867 թվականին։ Հովնանաձոր գյուղն ունի մոտ 2 դարի պատմություն, որի մասին են վկայում գյուղի հին ծխամատյաններում նշված մարդկանց ծննդյան թվերը, որոնք ծնվել և ապրել  են այդ գյուղում, ինչպես նաև գյուղի կենտրոնում գտնվող հին գերեզմանների վրա նշված տարեթվերը։ Կա մի կարծիք, ըստ որի գյուղն ունի ավելի հին պատմություն, քանի որ գյուղի արևելյան հատվածում կան գերեզմաններ, որոնք գյուղի ամենատարեցների վկայությամբ եկեղեցականների գերեզմաններ են և գտնվում են քիչ ավելի վերև գտնվող Սուրբ Սարգիս եկեղեցու հարևանությամբ, որի դեռևս պահպանված քարերի վրա կան հետաքրքիր նկարներ ու քանդակներ մարդկանց և կենդանիների պատկերներով։

Գյուղը վերանվանվել է Հովնանաձոր 1950 թվականի ապրիլի 14-ին։

Բնակչությունն զբաղվում է անասնապահությամբ, դաշտավարությամբ, այգեգործությամբ և մեղվաբուծությամբ։ Մեծ Ական ակունքից բխող ինքնահոս ջուրը ապահովում է գյուղի բնակչությանը խմելու ջրով։  Գյուղն ունի 1992-1993 թվականներին կառուցված բուժկետ։

## Պատմամշակութային հուշարձաններ
Գյուղի հյուսիսարևմտյան մասում է գտնվում Սբ. Սարգիս մատուռը (19-րդ դար)։ Գյուղից քիչ հեռու՝ ձորակի մեջ, կա հին հայկական գերեզմանոց։

## Բնակչություն
2011 թվականին Հայաստանում անցկացված մարդահամարի արդյունքներով Հովնանաձորի մշտական բնակչությունը կազմել է 83, առկա բնակչությունը՝ 81 մարդ։ Բնակիչերը հիմնադրման պահից մինչ օրս հայեր են։ Գյուղի բնակչությունը նկատելիորեն նվազել է 1949 թվականին, երբ զգալի թվով բնակիչներ տեղափոխվել են Ստեփանավան և Վանաձոր քաղաքներ և նախկին Հոկտեմբերյանի շրջանի գյուղեր։

Հովնանաձորի բնակչության փոփոխությունը ժամանակի ընթացքում՝ ստորև.

## Կլիմա
Գյուղի կլիման երկարատև ձմռանը ցուրտ է, իսկ կարճատև ամռանը՝ ոչ շատ տաք։ Շատ անգամ են կրկնվում կամ չորային երաշտի տարիները, կամ էլ անձրևային կարկտահարությունը։

## Տես նաև
* Լոռու մարզ
* Հովնանաձորի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկ (Լոռու մարզ)

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Լոռի Բերդ համայնքի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Լոռու մարզի բնակավայրեր
Արևահարություն

մինի|ԱՄՆ բանակի բուժաշխատողներն օգնում են արևահարված  գվատեմալացի մի կնոջ
**Արևահարություն**, գլխի վրա արևի ճառագայթների անմիջական, երկարատև ազդեցության հետևանքով առաջացած ծանր հիվանդագին դրություն։ Արևահարության ժամանակ ուղեղի թաղանթների և ուղեղանյութի անոթները լայնանում են, լցվում արյունով։ Առաջ է գալիս ուղեղի այտուց, երբեմն՝ արյունազեղումներ, որոնց հետևանքով խանգարվում է կենտրոնական նյարդային համակարգի համապատասխան կենտրոնների գործունեությունը։

Մանկահասակ և կուրծք ուտող երեխաներն ավելի խոցելի են արևահարության նկատմամբ, քանի որ նրանց գաղտունը դեռևս բաց է, գանգի ոսկրերը բարակ են, մաշկը և մազերը՝ ավելի նուրբ։ Ճաղատ, բարակ և նոսր մազերով մարդիկ նույնպես խոցելի են արևահարության նկատմամբ։ Արևահարության նշաններն ի հայտ են գալիս արևի ճառագայթների ներգործությունից անմիջապես հետո կամ մի քանի ժամ անց, հաճախ՝ գիշերը։

## Նշաններ
* մարմնի ջերմաստիճանի բարձրացում (39&nbsp;°C և ավելի),
* դեմքի և պարանոցի մաշկի կարմրություն և չորություն,
* գլխացավ,գլխապտույտ,
* թուլություն,
* անհանգստություն, գրգռվածություն,
* աղմուկ ականջներում,
* արյունահոսություն քթից,
* սրտխառնոց, փսխում,
* գիտակցության խանգարումներ։

## Առաջին օգնություն
* Տեղափոխեք տուժածին հով, ստվերոտ վայր,
* Օգնեք տուժածին ընդունել հարմար դիրք,
* Տուժածի գլխին դրեք սառը թրջոցներ, ծածկեք նրան խոնավ սավանով,
* Արձակեք ճնշող կապերը և թեթևացրեք հագուստը,
* Եթե տուժածը գիտակից է, տվեք սառը, քաղցր հեղուկներ։ Անհրաժեշտության դեպքում ահազանգեք շտապ օգնություն,
* Վերահսկեք տուժածի վիճակը, գրանցեք տվյալները և ցուցաբերեք համապատասխան առաջին օգնություն։

## Մարմնի արձագանքը միջավայրի բարձր ջերմաստիճանին
* Մաշկի արյունատար անոթները լայնանում են։ Դրա հետևանքով մեծ քանակությամբ տաք արյուն է մղվում մաշկ, որից ավելորդ ջերմությունը փոխանցվում է միջավայրին՝ հովացնելով մարմինը։
* Քրտնարտադրությունն ուժեղանում է։
* Հաճախանում է անոթազարկը։ Արագանում է արյան շրջանառությունը և ավելի շատ ջերմություն է փոխանցվում միջավայրին։
* Հաճախանում է շնչառությունը։ Ավելի շատ օդ է անցնում դեպի թոքեր՝ սառեցնելով թոքերի արյունատար անոթների արյունը։
 

Կատեգորիա:Անհետաձգելի բուժօգնություն
Կատեգորիա:Արեգակ
Կատեգորիա:Համախտանիշներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Ջերմակարգավորում
Քարինջ

**Քարինջ**, գյուղ Հայաստանի Լոռու մարզի Թումանյան համայնքում։

Գտնվում է Դեբեդ գետի աջ կողմում, Դժարսար լեռան հարավային ստորոտին, Ալավերդի քաղաքից մոտ 13 կմ հարավ-արևելք։

Բարձրությունը ծովի մակերևույթից՝ 1230 մ, հեռավորությունը մարզկենտրոնից՝ 36 կմ հյուսիս-արևելք։ Նախնիները սերել են Արցախից։ Բնակչությունն զբաղվում է անասնապահությամբ և կերային կուլտուրաների մշակությամբ։ Գյուղում կա եկեղեցի (13-20-րդ դդ.) և մատուռ (10-13-րդ դդ.)։

## Բնակչություն
Ըստ Հայաստանի 2011 թ. մարդահամարի արդյունքների՝ Քարինջի մշտական բնակչությունը կազմել է 643, առկա բնակչությունը՝ 589 մարդ։ Բնակիչները հայեր են, որոնց նախնիները եկել են հարևան Մարց գյուղից։

Քարինջի բնակչության փոփոխությունը ժամանակի ընթացքում՝ ստորև.

## Ծրագրեր
[220px|մինի|ձախից|[Մարտիրոս Սարյան, «Քարինջ գյուղի կոլտնտեսությունը Թումանյանի լեռներում» (5000 դրամ)]]
2015 թվականից գյուղում ակտիվացելլ են ֆուտբոլային մրցաշարերը, մասնագիտական կողմնորոշման ծրագրերը, իրականացվում է «Աֆլաթուն» սոցիալ-ֆինանսական կրթության ծրագիրը, ուսուցանվում է մեդիագրագիտություն, առողջապահական կրթություն, իրականացվում են բնակիչների զանգվածային բուժզննումներ, աչքի խնամքի և բերանի խոռոչի հիգիենայի դասընթացներ, «Ձեռներեցության ուսուցում և պրակտիկա պատանիների համար» ամառային դպրոց։

## Տես նաև
* Քարինջի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկ (Լոռու մարզ)

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Թումանյան համայնքի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Լոռու մարզի բնակավայրեր
Բաղրջուկ

**Բաղրջուկ** (), բույսերի ցեղ, պատկանում է փիփերթազգիների ընտանիքին։ Միամյա և բազմամյա խոտաբույսեր են և թփեր։
Տեսակներից են՝
* Կենաֆ *H. cannabinus* – Միամյա մշակաբույս է, որը թել է տալիս ցանցերի, պարկերի և լարանի համար,
* Բամբակաղբեր փոքր *H. trionum* - Միամյա մոլախոտ է, աճում է բանջարանոցներում։
* Բամիա *H. esculentus* - Կանաչ տուփիկներն օգտագործում են սննդի մեջ։ Սերմից ստանում են սուրճի սուռոգատ։

## Պատկերասրահ
### Ծաղիկներ

Image:Hibiscus1.jpg|Առէջներն ու վարսանդները
Image:Hibiscus splendens.JPG|Hibiscus splendens, Հարավային Ավստրալիա.
File:Hibiscus_flower_in_Waikiki,_Hawaii.jpg|բաղրջուկի ծաղիկ
Image:Hibiskus at Bhopal.JPG|բաղրջուկը Բհոպալում
Image:Hibiskus at Bhopal1.JPG|բաղրջուկը Բհոպալում
File:Hibiscus Tricolor.jpg|Եռագույն հիբիսկուս Մալազիայում
File:Hibiscus Yellow.jpg|Վարդագույն հիբիսկուս Մալազիայում
File:White Hibiscus Malaysia.jpg|Սպիտակ բաղրջուկ
File:Spain, autumn 2011 097.jpg|Կարմիր բաղրջուկ
File:Bunga Raya Merah.jpg|Կարմիր հիբիսկուս։ Մալազիայի ազգային ծաղիկը
File:Bunga raya belum kembang.jpg|բաղրջուկի բողբոջը
File:Hujung bunga raya merah.jpg|
File:Hibiscus from Kerala, India 01.JPG|Հիբիսկուս Հնդկաստանում
File:Hibiscus from Kerala, India 02.JPG|Հիբիսկուս Հնդկաստանում
File:Hibiscus from Kerala, India 03.JPG|Հիբիսկուս Հնդկաստանում
File:Hibiscus from Kerala, India 04.JPG|Հիբիսկուս Հնդկաստանում
File:Hibiscus from Kerala, India 05.JPG|Հիբիսկուս Հնդկաստանում
File:Hibiscus from Kerala, India 06.JPG|Հիբիսկուս Հնդկաստանում
File:Hibiscus from Kerala, India 07.JPG|Հիբիսկուս Հնդկաստանում
File:Hibiscus from Kerala, India 08.JPG|Հիբիսկուս Հնդկաստանում
File:Hibiscus from Kerala, India 09.JPG|Հիբիսկուս Հնդկաստանում
File:Hibiscus from Kerala, India 10.JPG|Հիբիսկուս Հնդկաստանում
File:Hibiscus Pink Alone.JPG|
File:Hibiscus Yellow Alone.JPG|
File:Chemparathy_Poovu.jpg|Կարմիր սորտ
File:Starr 070313-5691 Hibiscus rosa-sinensis.jpg|Ամերիկյան նարնջագույն սորտ
File:Hibiscus A.JPG|Նարնջագույն սորտ
File:3935 - Chinesischer Roseneibisch (Hibiscus rosa-sinensis).JPG|Նարնջագույն սորտ Գերմանիայում
File:Hibiscus (5).jpg|Սպիտակ սորտ
File:Hibiscus rosa-sinensis white-pink.jpg|Սպիտակավարդագույն սորտ Դանիայում
File:Starr 061223-2694 Hibiscus rosa-sinensis.jpg|Վարդագույն սորտ ԱՄՆ-ում
File:Hibiscus rosa-sinensis in Zijderveld, the Netherlands.JPG|Վարդագույն սորտ Հոլանդիայում


## Գրականություն
* "Genus: Hibiscus L". Germplasm Resources Information Network. United States Department of Agriculture. 2007-10-05. Retrieved 2010-02-16.

Կատեգորիա:Դեղաբույսեր
Կատեգորիա:Փիփերթազգիներ
Ջովաննի Դեյնի

**Ջովաննի Դեյնի** (, ), իտալացի նախկին ֆուտբոլիստ և մարզիչ, ով հանդես է եկել իտալական Կատանիայում և Ռոմայում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Իտալացի ֆուտբոլային մարզիչներ
Կատեգորիա:Իտալացի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Ռոմա ՖԱ մարզիչներ
Կատեգորիա:Ռոմայի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի կիսապաշտպաններ
Կատեգորիա:Լեչեի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Կատանիայի ֆուտբոլիստներ
Կարճկանց

**Կարճկանց**, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Վանի վիլայեթի Մոկսի գավառակում։ 1909 թվականին ուներ 30 տուն հայ բնակիչ։

Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ և բնակություն հաստատել Արևելյան Հայաստանում։

## Տես նաև
* Վանի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր

## Աղբյուրներ
* «Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
* Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն

Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Փիփերթազգիներ

**Փիփերթազգիներ** կամ **մոլոշազգիներ** () ծածկասերմ բույսերի երկշաքիլավորների ընտանիքից։

## Ձևաբանություն
Խոտաբույսեր են, թփեր և ծառեր։ Տերևները պարզ են, ամբողջական կամ բլթակավոր, ունեն տերևակիցներ։ Ծաղիկները ծոցային են և մեկական կամ գագաթնային ծաղկաբույլերով, կանոնավոր, երկսեռ, երբեմն կոկոնը պատող խոշոր ծաղկակիցներով (ենթաբաժակով)։ Բաժակը հաճախ ձուլաթերթ է, պսակը՝ հնգաբաժան, պսակաթերթերը կոկոնի մեջ ոլորված են։ Առէջները շատ են, 2 շրջանով, արտաքին շրջանը քիչ առէջներից է կազմված, ներքինը՝ ընդհակառակը, իրենց թելիկներով՝ փնջերով միաձուլված է բազմաթիվ առէջներից։ Պտղաթերթերը 5-ն են կամ շատ, միաձուլված, կազմում են վերնադիր սերմնարան։ Պտուղը բազմասերմ տուփիկ է, կամ պտղաթերթերն իրարից անջատվելու հետևանքով տրոհվող են։ Մեծ ընտանիք է, գործնականապես շատ արժեքավոր է։

## Ցեղեր
Ցեղերից են՝
*Փիփերթ *Malva*։ Բազմամյա և միամյա խոտաբույսեր են։ Պտուղը բազմաբաժան կուտ է։ Որոշ տեսակներ մոլախոտեր են։ 
*Բաղրջուկ **Hibiscus** - Միամյա և բազմամյա խոտաբույսեր են և թփեր։ 
*Բամբակ *Grossypium:* - Ծառեր և թփեր են։ Մշակության մեջ օգտագործվում են միայն կյանքի առաջին տարում և այդ պատճառով էլ սխալմամբ համարվում են միամյա։

Կատեգորիա:Բույսերի ընտանիքներ
Կատեգորիա:Երկշաքիլավորներ
Արևաշատի ջրհան կայան

**Արևաշատի ջրհան կայան**, գտնվում է ՀՀ Արմավիրի մարզում և խոշորագույնն է Հայաստանի ջրհան կայաններից։ Մեծամոր գետի ջրերը ջրանցքով (մոտ 17 կմ երկարությամբ) բերվում են Արևաշատ (Էջմիածնի շրջան) գյուղի մոտ, ապա ջրհան կայանով վեր բարձրացվում՝ Հրազդան գետից սկիզբ առնող մի քանի ջրանցքներ լրացուցիչ կերպով սնելու համար։

Կայանի կառուցումից հետո տարեկան 50 մլն․ մ³-ով կրճատվեց Սևանա լճի ջրի ծախսը։ Ապահովում է Էջմիածնի շրջանի 13 000 հա հողատարածությունների ոռոգումը։ Կայանը ջուրը բարձրացնում է նախ առաջին աստիճանի վրա՝ Էջմիածնի և Փարաքարի ջրանցքները սնելու, ապա երկրորդ աստիճանի վրա՝ Ստորին Հրազդանի ջրանցքը սնելու համար։

Առաջին աստիճանի բարձրությունը 54 մ է, երկրորդինը՝ 62 մ, խողովակաշարի երկարությունը համապատասխանաբար՝ 6,7 և 3, 3 կմ, իսկ Արևաշատի ջրհան կայանի գլխամասը բարձրացվող ջրի քանակը վայրկյանում՝ 6,4 և 4 մ³։ Կայանի ընդհանուր հզորությունը 10,2 հզ․ կվտ է։ Շահագործման է հանձնվել 1967 թվականին։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Արմավիրի մարզի ջրագրություն
Կատեգորիա:Ջրհան կայաններ
Արևաքար

**Արևաքար**, ոսկեգույն դաշտային սպաթ։ Հանդիպում է պեգմատիտներում։ Սովորաբար ներկայացված է միկրոկլինի և օլիգոկլազի կիսաթափանցիկ բյուրեղային անջատումներով։ Հայտնի է Ուրալում (Իլմենյան լեռներ), Անդրբայկալում և այլուր, արտասահմանում՝ Նորվեգիայում։ Օգտագործվում է որպես կիսաթանկարժեք քար։

Կատեգորիա:Միներալներ
Կատեգորիա:Թանկարժեք քարեր
Կատեգորիա:Սիլիկատներ (միներալներ)
Ընտանիք (կենսաբանություն)

[մինի|աջից|Համաձայն [Կարգաբանություն|կենսաբանական կարգաբանության, կյանքի դասակարգվում է հետևյալ կարգաբանական խմբերի միջոցով։ Կյանքը բաժանվում է վերնաթագավորությունների, իսկ վերնաթագավորություններն առավել մանր ենթամիավորումների՝ թագավորությունների մեջ։ Կարգը ներառում է մեկ կամ մի քանի ընտանիքներ]]
Կենսաբանական դասակարգման մեջ, **ընտանիքը** ()՝
*Կարգաբանության աստիճան է։ Այլ հայտնի աստիճաններ են կյանք, թագավորություն, տիպ, դաս, կարգ, ցեղ և տեսակ։ Ընտանիքը գտնվում է կարգի և ցեղի միջև։ Ցանկացած աստիճանի համար գոյություն ունեն միջանկյալ աստիճաններ, որոնք կազմվում են *ենթա-*  և *վերնա-*  նախածանցներով։ (Օրինակ՝ *ենթաընտանիք*, *վերնաընտանիք*)։
*Կարգաբանության միավոր, տաքսոն։ Այս դեպքում հոգնակի ձևը՝ *ընտանիքներ*-ն է ()։
Օրինակ՝ Բամբակենին և բաղրջուկը պատկանում են փիփերթազգիների () ընտանիքին։

Թե ցեղերից որն է պատկանում այս կամ այն ընտանիքին որոշվում է տաքսոնոմիստը (կարգաբանի) կողմից։ Շատ հաճախ այդ դասակարգման գործընթացում որևէ միանշանակ կարծիք չի լինում։

## Տես նաև
*Սիստեմատիկա
*Ֆիլոգենետիկա
*Կենսաբանական կարգաբանություն
*Բույսերի ընտանիքներ
*Կենդանիների ընտանիքներ

Կատեգորիա:Ընտանիքներ (կենսաբանություն)
Կատեգորիա:Կենսաբանական դասակարգում
Շահումյան (Լոռու մարզ)

**Շահումյան**, գյուղ Հայաստանի Լոռու մարզի Վանաձոր համայնքում։

## Աշխարհագրություն
Գյուղը գտնվում է անմիջապես Վանաձոր քաղաքին կից, Վանաձոր-Դիլիջան մայրուղու 1-ին կիլոմետրի աջ և ձախ կողմում։ Բարձրությունը ծովի մակերևույթից՝ 1700-1800 մ, հեռավորությունը մարզկենտրոնից՝ 1 կմ հարավ-արևելք։ Վարչական տարածքում են գտնվում Մայմեխ (3080 մ) և Թեժ լեռ (3100 մ) սարերը։

Տարածքում է «Կազակի բացատ» կոչվող հանդը՝ Սուրբկիրակիջուր գետի ձախափնյակում՝ գյուղից 1 կմ հարավ–արևմուրք։

## Պատմություն
1933 թվականին կազմավորվել է հայկական գյուղ «Ղամբարանց թալա» («Ղամբարանց բացատ») կոչվող հանդամասում, իսկ ներկայիս գյուղի տարածքում` Վարդանլու («Վարդանանք») անվամբ։ 1936 թվականին երկու գյուղերը միաձուլվել են՝ դառնալով մեկ գյուղ, որն էլ կոչվել է Թիվ 6 սովխոզ։ Գյուղի բնակիչները հիմնականում զբաղվում են այգեգործությամբ և անասնապահությամբ։

1936 թվականին այգեգործական բազայի վրա կառուցվել է պահածոների գործարան, և գյուղը վերանվանվել է Շահումյանի անվան սովխոզ գործարան։ Գործարանի շնորհիվ գյուղն իր հրաշալի, արևահամ, անուշահամ, որակյալ պտուղներով և գերազանց որակի պահածոներով մեծ ճանաչում է ձեռք բերել ինչպես մեր հանրապետությունում, այնպես էլ հանրապետության սահմաններից դուրս` նախկին ԽՍՀՄ-ում։ Գործարանը բազմիցս արժանացել է մեդալների։ Գյուղը երկրաշարժից տուժել է մասամբ։ Գյուղից վերև Մայմեխ սարն է իր սառնորակ աղբյուրներով` Տաք աղբյուրներ, Սպիտակ ջուր, Վառված գոմ, Սև ջուր, Հաճարկուտ/Ֆըստխլու/ սարամասերով, Անուշ, Անգլիյսկի ջուր աղբյուրներով և Տանձուտ, Չիչխան գետերով։ Վանաձոր-Դիլիջան տանող մայրուղու 2-րդ կիլոմետրի աջ մասում է գտնվում Թեժ լեռն հանգրվանը` «Ալիք» նշանավոր ճամբարով, որոնք ներկայումս չեն գործում։

Գյուղի կենտրոնում է գտնվում Ստեփան Շահումյանի արձանը։ Գյուղն ունի միջնակարգ դպրոց (Շահումյանի անվան սովխոզին կից), ինչպես նաև «Զագարագեր» ամառանոցային նախկին այգեգործական թաղամաս, որտեղ իրենց ամառային հանգիստն են անցկացնում 100-200 վանաձորցիներ։

## Բնակչություն
Բնակիչների մեծ մասը կազմում են Բաքվից, Սումգայիթից, Շամքորից, Գանձակից, Մարտակերտից և Արծվաշենից բռնագաղթված հայերը։ Գյուղի բնակիչները հիմնականում զբաղվում են կարտոֆիլի, կաղմաբի և այլ բանջարաբոստանային կուլտուրաների արտադրությամբ։ Անսասնապահությամբ զբաղվողները արտադրում են կաթ, միս, բուրդ, ձու, մեղր։ Շահումյանի ազգաբնակչության փոփոխությունը.

## Կլիմա
Կլիման բարեխառն է, ձմեռը` մեղմ է, ամառը` զով, տեղումների քանակը առատ է մարտ-հուլիս ամիսներին։

## Տես նաև
* Լոռու մարզ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Լոռու մարզի գյուղեր
Կատեգորիա:Վանաձոր համայնքի բնակավայրեր
Shake away (երգ)

**Շաքեի Հեռու** (, ), Մեքսիկացի երգչուհի Լիլա Դաունս թվով 6-րդ ալբոմն է, որը լույս է տեսնել 2008 թ. սեպտեմբերի 2-ին։ Ալբոմը ներառում 16 երգ, այդ թվում նաև Ojo de Culebra և Black Magic Woman։

## Երգերի ցանկ

Կատեգորիա:2008 ալբոմներ
Կատեգորիա:Իսպանալեզու ալբոմներ
Հյուրանոցի ուրվականը

**Հյուրանոցի ուրվականը** (), Նենսի Դրյու խաղաշարքի երրորդ խաղն է, որը արտադրվել է Her Interactive ընկերության կողմից և նախատեսված է Microsoft Windows համակարգի համար։ Այն դուրս է եկել 2000 թվականի նոյեմբերի մեկին։ 
Խաղը նախատեսված է մեկ խաղացողի համար։ Գլխավոր հերոսուհին երիտասարդ դետեկտիվ Նենսի Դրյուն է։ Ինչպես մյուս խաղերում այստեղ նույնպես խաղացողը կարող է ընտրել «ավագ դետեկտիվ» և «կրտսեր դետեկտիվ» ձևերից որևէ մեկը։

## Սյուժե
Նենսի Դրյուի մտերիմներից մեկը՝ Ռոզա Գրինը, նրան հրավիրում է Սան Ֆրանցիսկո։ Գրինը հյուրանոցի տիրուհի է և նրան անհնագստացնում են հյուրանոցում ներկա առեղծվածային հյուրերը՝ հյուրանոցի նախկին տերերի հոգիները, ովքեր չեն ցանկանում, որ իրենց հյուրանոցը անցնի մեկ այլ տիրոջ ձեռքը։ Նենսին պետք է գտնի այս ոչ մարդկային գաղտնիքը։

## Հերոսները
* Նենսի Դրյու - տասնութամյա երիտասարդ դետեկտիվ, ով պետք է կարողանա գտնել, թե իրականում ինչ է կատարվում և դրանում է ովքեր են մեղավոր։ 
* Ռոզա Գրին - Ռոզան Նենսիի տնային տնտեսուհի Հաննա Գրուենի ծանոթուհին է, ով ունի վաղեմի մի հյուրանոց։ Նա հրավիրում է Նենսիին Սան Ֆրանցիսկո, որպեսզի այս վերջինը կարողա հասկանալ, թե իրականում հյուրանոցում ինչ է կատարվում է և ինչն է խանգարում նոր տիրուհուն վեջնականապես բացել և աշխատացնել հյուրանոցը։ 
* Եբբի Սիդերիս - Ռոզա Գրինի ընկերուհին, ով նրան օգնում է հյուրանոցային աշխատանքում։ Եբբին մեծ հետաքրքություն ունի հոգիների հանդեպ և նա հավատացած է, որ հյուրանոցում իսկապես ապրում են նախկին տերերի հոգիները։ 
* Չարլի Մերֆի - նա օգնում է Ռոզա Գրինին հյուրանոցը նորացնելու գործում։ Նա երիտասարդ և հաճելի տղա է և նոր է տեղափոխվել Սան Ֆրանցիսկո Իովա նահանգից։ Սովորում է պատմության բաժնում։ Նա շատ անհանգստանում է, երբ Նենսին նրան հուրանոցում կատարվող տարօրինակ իրադարձությունների մասին հարցեր է տալիս։ 
* Լուի Շանդլեր - նա հին ժամանակաշրջանի իրերով է զբաղվում և գլխավորում է "Շանդլեր Ինթերիորզ" կազմակերպությունը։ Ռոզան նրան թույլ է տալիս ժամանակավոր օգտագործել հյուրանոցի գրադարանը տեղեկություններ ձեռք բերելու նպատակով։ Լուին հավատացնում է, որ ոչինչ չգիտի հյուրանոցի անցյալի մասին։

### Հեռախոսային կերպարներ
* Հաննա Գրուեն - Նենսիի տնային տնտեսուհին, ում միջոցով էլ Նենսին ճանաչում է Ռոզա Գրինին։ Նենսին նրա հետ խուսում է հեռախոսով և տեղյակ պահում կատարվող իրադարձությունների մասին։ 
* Բեսս Մարվին - Նենսիի մոտիկ ընկերուհին, ով նրան հեռախոսով խորհուրդներ է տալիս։
* Ջորջի Ֆեյն - Բեսսի զարմուհին և Նենսիի մոտիկ ընկերուհին, ով նույնպես նրան խորհուրդներ է տալիս։ 
* Էմիլի Ֆոքսվորթ - Նենսիի վաղեմի ծանոթներից մեկը, ով քաջատեղյակ է տվյալ հյուրանոցից և Նենսիին տալիս է տարբեր տեղեկություններ։

## Հնչյունավորում
* Նենսի Դրյու - Լանի Մինելլա
* Ռոզա Գրին - Ջանիս Փեիջ
* Էբբի Սիբերիս - Վալերի Մոսլի
* Չարլի Մերֆի - Սքոթ Քարթի
* Լուի Շանդլեր - Բրայան Հարգուս
* Հաննա Գրուեն - Մայա ՄակՔարթի
* Էմիլի Ֆոքսվորթ - Շաննոն Քիփ
* Բեսս Մարվին - Քեթի Դենի
* Ջորջի Ֆեյն - Լինդսեյ Նյուման

Կատեգորիա:Windows տեսախաղեր
Կատեգորիա:Խաղեր
Կատեգորիա:Նենսի Դրյու
Տիպ (կենսաբանություն)

[մինի|աջից|Համաձայն [Կենսաբանական կարգաբանություն|կենսաբանական կարգաբանության, կյանքը դասակարգվում է հետևյալ կարգաբանական խմբերի միջոցով։ Կյանքը բաժանվում է վերնաթագավորությունների, իսկ վերնաթագավորություններն առավել մանր ենթամիավորումների՝ թագավորությունների մեջ։ Թագավորությունը ներառում է մեկ կամ մի քանի տիպներ]]
Կենսաբանական դասակարգման մեջ, **տիպը** () դա՝
*Կարգաբանության աստիճան է։ Այլ հայտնի աստիճաններ են կյանք, թագավորություն, դաս, կարգ, ընտանիք, ցեղ և տեսակ։ Տիպը գտնվում է թագավորության և դասի միջև։ Ցանկացած աստիճանի համար գոյություն ունեն միջանկյալ աստիճաններ, որոնք կազմվում են *ենթա-*  և *վերնա-*  նախածանցներով։ (Օրինակ՝ *ենթատիպ*, *վերնատիպ*)։
Բուսաբանության մեջ ավանդաբար օգտագործվում է **բաժին**  տերմինը, չնայած որ 1993 թ.-ի Միջազգային Բուսաբանական Կոնգրեսը հաստատել և ընդունել է *տիպ* ձևը։
*Կարգաբանության միավոր, տաքսոն։ Այս դեպքում հոգնակի ձևը՝ *տիպներ*-ն է ()։

Կենդանիների թագավորությունը ներառում է 35 **տիպ**, իսկ բույսերի թագավորությունը 12 տիպ։

Օրինակներ՝ Միջատների դասը պատկանում է հոդվածոտանիների տիպին։

Միաշաքիլավորների դասը պատկանում է ծածկասերմերի տիպին։

Թե տիպերից որն է պատկանում այս կամ այն թագավորությանը որոշվում է տաքսոնոմիստի (կարգաբանի) կողմից։ Շատ հաճախ այդ դասակարգման գործընթացում որևէ միանշանակ կարծիք չի լինում։
Հաճախ օգտագործվում են նաև ածանցավոր ձևեր՝
կենդանաբանության մեջ՝
* վերնատիպ ( )
* ենթատիպ () 
բուսաբանության մեջ՝
* վերնաբաժին () 
* ենթաբաժին ()

## Տիպերի (բաժինների) անվանումներ
Ինչպես բոլոր կարգաբանական աստիճանները, այնպես էլ տիպը ունոմինալ է, այսինքն արտահայտվում է մեկ բառով։
Բուսաբանության և սնկաբանության մեջ օգտագործվում է տիպերի և ենթատիպերի ստանդարտիզացված վերջավորություններ՝

## Տես նաև
*Սիստեմատիկա
*Ֆիլոգենետիկա
*Կենսաբանական կարգաբանություն
*Բույսերի տիպներ
*Կենդանիների տիպներ

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Джеффри, Чарлз. Биологическая номенклатура։ Пер. с англ. М.։ Мир, 1980. С. 16, 24—25.
* Наумов С.П. Зоология позвоночных. М.։ Просвещение, 1982. 464 с.
* Тахтаджян А.Л. Система магнолиофитов. Л.։ Наука, 1987. 439 с. 
* Михайлова И.А., Бондаренко О.Б., Обручева О.П. Общая палеонтология. М.։ Изд-во МГУ, 1989. 384 с. ISBN 5-211-00434-5
* Кэрролл Р. Палеонтология и эволюция позвоночных։ В 3-х т. Т. 3. М.։ Мир, 1993. 312 с. ISBN 5-03-001819-0

Կատեգորիա:Կենսաբանական կարգաբանություն
Կատեգորիա:Սիստեմատիկա
Սահակ Պարթև, Մեսրոպ Մաշտոց (խմբաքանդակ, Երևան)

**«Սահակ Պարթև, Մեսրոպ Մաշտոց» խմբաքանդակ**, գտնվում է Երևանի կենտրոնում՝ Երևանի պետական համալսարանի կենտրոնական մասնաշենքի մերձակա հրապարակում, տեղադրվել է 2002-ին։

## Հեղինակներ
* Պատվանդանի ճարտարապետ՝ Ռոմեո Ջուլհակյան
* Քանդակագործ՝ Արա Սարգսյան
* Որմնադիրներ՝ Վ. Ամրոյան որդիների հետ

## Տվյալներ
Հուշարձանը կառուցված է բրոնզից ու բազալտից, բարձրությունը 6 մետր է։

## Խմբաքանդակի բացումը
Հայ գրչության, դպրության և թարգմանական արվեստի հիմնադիրներ Սահակ Պարթևի և Մեսրոպ Մաշտոցի խմբաքանդակի բացման հանդիսավոր արարողությունը կայացել է 2002 թվականի սեպտեմբերի 3-ին, ԵՊՀ կենտրոնական մասնաշենքի առջևի հրապարակում։

## Պատկերասրահ

Պատկեր:Mastoc partev 02.jpg
Sahak Partev and Mesrop Mashtots monument infront YSU.png
Sahak Partev and Mesrop Mashtots monument infront YSU - detail 02.png
Sahak Partev and Mesrop Mashtots monument infront YSU - detail 01.png


## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Արա Սարգսյանի քանդակներ
Կատեգորիա:Երևանի հուշարձաններ
Անտոն Քոչինյանի կիսանդրի (Երևան)

**Անտոն Քոչինյանի կիսանդրի**, գտնվում է Երևանի կենտրոնում՝ Քոչինյան փողոցում։

## Հեղինակ
* Քանդակագործ՝ Տիգրան Արզումանյան

## Պատմություն
ՀԿԿ կենտկոմի առաջին քարտուղար, ՀԽՍՀ Մինիստրների խորհրդի նախագահ Անտոն Քոչինյանի ծննդյան 100-ամյակի հոբելյանական միջոցառումների շրջանակում Երևանի քաղաքապետի նախաձեռնությամբ 2013 թվականի հոկտեմբերի 25-ին՝ Երևանի Քոչինյանի անվան փողոցում տեղադրվեց պետական, կուսակցական գործչի կիսանդրին։

Փողոցը գործչի անունով անվանակոչվել է 2013 թվականի սեպտեմբերի 10-ի Երևանի ավագանու որոշմամբ. Անտոն Քոչինյանի անունն է կրում Կենտրոն վարչական շրջանի Արամի փողոցից սկսվող Տերյան փողոցի շարունակություն հանդիսացող փողոցը՝ մինչև Ամիրյան-Զաքյան փողոցների խաչմերուկ։

Կիսանդրու բացման արարողությանը մասնակցել են Երևանի քաղաքապետ Տարոն Մարգարյանը, Անտոն Քոչինյանի ընտանիքի անդամները, գործընկերները։

Անտոն Քոչինյանին նվիրված կիսանդրի կա նաև նրա ծննդավայր Վահագնի գյուղում (քանդակագործ՝ Սարգիս Ղարիբյան, 2013)։

## Պատկերասրահ

Անտոն Քոչինյանի կիսանդրին (2).JPG
Anton Kochinyan's bust by ArmAg (6).jpg
Անտոն Քոչինյանի կիսանդրին (1).JPG
Anton Kochinyan's bust by ArmAg (7).jpg


## Տես նաև
Անտոն Քոչինյանի կիսանդրի (Վահագնի)

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Երևանի հուշարձաններ
Կատեգորիա:Տիգրան Արզումանյանի քանդակներ
Կատեգորիա:2013 հիմնադրումներ Հայաստանում
Կատեգորիա:2013 քանդակներ
Կոմիտասի մահարձան

**Կոմիտասի մահարձան**, գտնվում է Երևանի Շենգավիթ համայնքում՝ Կոմիտասի անվան զբոսայգու պանթեոնում գտնվող նրա գերեզմանի վրա, տեղադրվել է 1955-ին։ Գերեզմանը մահարձանով ընդգրկված է Երևանի Շենգավիթ վարչական շրջանի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկում։

## Հեղինակներ

* Քանդակագործ՝ Արա Հարությունյան
*Ճարտարապետ՝ Գրիգոր Աղաբաբյան

## Տվյալներ
Մահարձանը կառուցված է բրոնզից ու գրանիտից, բարձրությունը 2,4 մետր է։

## Պատմություն
Հայ մեծանուն կոմպոզիտոր Կոմիտասի մահարձանը դրվել է 1955 թվականին Կոմիտասի անվան զբոսայգու պանթեոնում գտնվող նրա գերեզմանի վրա։

## Ծանոթագրություններ

## Տես նաև
* Կոմիտասի հուշարձան (Երևան)
* Կոմիտասի հուշարձան (Փարիզ)
* Կոմիտասի հուշարձան (Դեթրոյթ)
* Կոմիտասի հուշարձան (Վաղարշապատ)
* Կոմիտասի հուշարձան (Սանկտ Պետերբուրգ)
* Կոմիտասի կիսանդրի (Քվեբեկ)
* Կոմիտասի կիսանդրի (Փարիզ)

Կատեգորիա:Երևանի հուշարձաններ
Կատեգորիա:Արա Հարությունյանի քանդակներ
Կատեգորիա:1955 քանդակներ
Սասնա ծռեր, Ծովինարը Սանասարի և Բաղդասարի հետ (շատրվան-հուշարձան, Երևան)

**«Սասնա ծռեր, Ծովինարը Սանասարի և Բաղդասարի հետ» շատրվան-հուշարձան**, գտնվում է Երևանի Արաբկիր համայնքում՝ Վահագն Դավթյանի անվան զբոսայգում, Արաբկիրի թաղապետարանի դիմաց, տեղադրվել է 2008 թվականին։

## Հեղինակ
* Քանդակագործ՝ Վիգեն Ավետիս

## Տվյալներ
Հուշարձանը կառուցված է տրավերտինից։

Ամբողջ շատրվանախումբը խորհրդանշում է ծովը, որից դուրս բխած աղբյուրի կենաց ջրից հղիացել է Ծովինարը։ Շատրվանախմբում 15 շատրվան է ցայտում, առյուծները պահապաններն են։ Շատրվանն ունի իտալական լուծում։

## Պատմություն
Հուշարձանի բացումը տեղի է ունեցել 2008 թվականի սեպտեմբերի 4-ին, որին ներկա են եղել Արաբկիր համայնքի թաղապետ Հովհաննես Շահինյանը, հուշարձանի հեղինակ, իտալաբնակ Վիգեն Ավետիսը, արվեստագետներ, երևանցիներ։

Հեղինակը շատրվան-հուշարձանը նվիրել է իր ծնողներին և ուսուցչին՝ քանդակագործ Արա Հարությունյանին։

## Պատկերասրահ

Պատկեր:Ծովինար. Սանասարի եւ Բաղդասարի ծնունդը (4).JPG
Պատկեր:Ծովինար. Սանասարի եւ Բաղդասարի ծնունդը (9).JPG
Պատկեր:Ծովինար. Սանասարի եւ Բաղդասարի ծնունդը (6).JPG
Պատկեր:Ծովինար. Սանասարի եւ Բաղդասարի ծնունդը (1).JPG


## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Երևանի հուշարձաններ
Կատեգորիա:Վիգեն Ավետիսի քանդակներ
Կատեգորիա:Գրական հերոսների արձաններ
Կատեգորիա:2008 քանդակներ
Կատեգորիա:Կանանց հուշարձաններ
ՀՀ հարկային ծառայության գեներալ-մայոր

**Հարկային ծառայության գեներալ-մայոր՝** հարկային ծառայության կոչում, որը պատկանում է բարձրագույն կոչումների դասին և շնորհվում է ՀՀ Նախագահի կողմից հարկային ծառայության օպերատիվ հետախուզության ստորաբաժանման ծառայողներին։ ՀՀ հարկային ծառայությունում այն բարձրագույնն է (բարձր է հարկային ծառայության գնդապետի հատուկ կոչումից)։ Սահմանվել է «Հարկային ծառայության մասին» ՀՀ օրենքով։

## Հարկային ծառայության գեներալ-մայորները

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:ՀՀ հարկային ծառայության գեներալ-մայորներ
ՀՀ արդարադատության գեներալ-լեյտենանտ

**Արդարադատության գեներալ-լեյտենանտ** - բարձրագույն սպայական կոչում։ Կոչումը պատկանում է բարձրագույն կոչումների դասին և շնորհվում է ՀՀ Նախագահի կողմից ՀՀ քրեակատարողական ծառայողներին, իսկ 2014 թ. հունիսի 28-ից՝ նաև Հայաստանի Հանրապետության քննչական կոմիտեի և Հայաստանի Հանրապետության հատուկ քննչական ծառայության ծառայողներին։ Հայաստանի Հանրապետության քննչական կոմիտեում և Հայաստանի Հանրապետության հատուկ քննչական ծառայությունում այն վերին սահմանային կոչումն է համապատասխանաբար կոմիտեի նախագահի և ծառայության պետի համար։ Երեք մարմիններում էլ այն բարձրագույնն է (բարձր է արդարադատության գեներալ-մայորի կոչումից)։ Սահմանվել է «Քրեակատարողական ծառայության մասին», «Քննչական կոմիտեի մասին» և «Հատուկ քննչական ծառայության մասին» ՀՀ օրենքներով։

## Արդարադատության գեներալ-լեյտենանտները

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:ՀՀ արդարադատության գեներալ-լեյտենանտներ
Էնրիկո Ապրիամով

**Էնրիկո Ալեքսանդրի Ապրիամով (Աբրահամյան)** (), ռազմական գործիչ, ՀՀ ԶՈՒ Գլխավոր շտաբի պետի առաջին տեղակալ, ՀՀ ԶՈՒ գեներալ-լեյտենանտ։

## Կրթություն
Էնրիկո Ապրիամով 1971 թվականին ընդունվել և 1975 թվականին ավարտել է Թբիլիսիի բարձրագույն հրետանային հրամանատարական ուսումնարանը։ 2000 թվականին ավարտել է ՌԴ Զինված ուժերի Գլխավոր շտաբի ռազմական ակադեմիայի ակադեմիական դասընթացները։

## Զինվորական ծառայություն
Էնրիկո Ապրիամովը 1971-1992 թվականներին ծառայել է ԽՍՀՄ զինված ուժերում։ 1992-2000 թվականներին Հայաստանի զինված ուժերում զբաղեցրել է գնդի, ուղղության, բանակային կորպուսի հրամանատարի պաշտոններ։ 2000 թվականին Հայաստանի նախագահի հրամանագրով նշանակվել է Հայաստանի զինված ուժերի Գլխավոր շտաբի պետի տեղակալ։ 2007 թվականին Հայաստանի նախագահի հրամանագրով շնորհվել է գեներալ-լեյտենանտի կոչում, որից հետո նշանակվել Հայաստանի զինված ուժերի Գլխավոր շտաբի պետի առաջին տեղակալ։ 2017 թվականի մայիսի 3-ին ազատվել է Հայաստանի զինված ուժերի գլխավոր շտաբի պետի առաջին տեղակալի պաշտոնից և արձակվել զինվորական ծառայությունից։

## Աշխատանքը Հայաստանի արտակարգ իրավիճակների նախարարությունում
2017 թվականի մայիսի 4-ին Հայաստանի վարչապետի որոշմամբ Էնրիկո Ապրիամովը նշանակվել է Հայաստանի արտակարգ իրավիճակների նախարարի տեղակալ։

## Պարգևներ և կոչումներ
Էնրիկո Ապրիամովին շնորհվել է են մի շարք կոչումներ և պարգևներ։

Հայաստանի նախագահի հրամանագրով 1997 թվականին նրան տրվել է ՀՀ ԶՈՒ գեներալ-մայորի, իսկ 2007 թվականին՝ ՀՀ ԶՈՒ գեներալ-լեյտենանտի զինվորական կոչումներ։ Պարգևատրվել է Հայաստանի Հանրապետության «Մարտական խաչ» 2-րդ աստիճանի, «Արիության», Մարտական ծառայության (2012), «Հայրենիքին մատուցած ծառայությունների համար» 1-ին աստիճանի (2006), «Հայրենիքին մատուցած ծառայությունների համար» 2-րդ աստիճանի (2015), Հայաստանի Հանրապետության պաշտպանության նախարարության «Անբասիր ծառայության համար» 3-րդ, 2-րդ և 1-ին աստիճանի, «Մարշալ Բաղրամյան», «Անդրանիկ Օզանյան», «Վազգեն Սարգսյան», «Մարտական համագործակցության համար», Հայաստանի Հանրապետության Ոստիկանության «Համագործակցության ամրապնդման համար» մեդալներով և շքանշաններով։ Նա պարգևատրվել է նաև ԽՍՀՄ «Պատվո նշան» և մի շարք այլ շքանշաններով ու մեդալներով։

## Ընտանիք
Ամուսնացած է, ունի երկու երեխա՝ որդի և դուստր։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:«Հայրենիքին մատուցած ծառայությունների համար» լրիվ մեդալակիրներ
Կատեգորիա:Արիության մեդալակիրներ
Կատեգորիա:ՀՀ զինված ուժերի գեներալ-լեյտենանտներ
Կատեգորիա:Մարտական ծառայության մեդալակիրներ
Քաջ Նազար (ֆիլմ)

**Քաջ Նազար**, Դերենիկ Դեմիրճյանի համանուն պիեսի հիման վրա 1940 թվականին նկարահանված սև-սպիտակ ֆիլմ, որի ռեժիսորը Ամասի Մարտիրոսյանն է։

## Սյուժե
Նազարը վախկոտ մարդ է, սակայն բախտի ու հանգամանքների բերումով ձեռք է բերում անհաղթ հերոսի համբավ ու դառնում թագավոր։

## Դերերում
**Նազար* – Համբարձում Խաչանյան
**Ուստիան* – Արուս Ասրյան
**Սաքո* – Ավետ Ավետիսյան
**սենեկապետ* – Միքայել Մանվելյան
**թամադա* – Լ. Մսրլյան
**Ոսկան* – Արամ Ամիրբեկյան
**դասատու* – Սամվել Մկրտչյան
**քահանա* – Ա. Ասլանյան
**պալատականներ* – Ա. Հարությունյան, Դավիթ Գուլազյան, Խաչատուր Աբրահամյան
**իշխան* – Ա. Տեր-Աբրահամյան

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1940 ֆիլմեր
Կատեգորիա:1940-ականների խորհրդային ֆիլմեր
Կատեգորիա:«Հայֆիլմ» ստուդիայի ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամասի Մարտիրոսյանի ֆիլմեր
Կատեգորիա:Գրական ստեղծագործությունների էկրանավորումներ
Կատեգորիա:Խորհրդային կինոկատակերգություններ
Կատեգորիա:Խորհրդային սև-սպիտակ ֆիլմեր
Կատեգորիա:Խորհրդային ֆիլմեր
Կատեգորիա:Հայերեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:Հայկական ֆիլմեր
Կատեգորիա:Սև-սպիտակ ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ֆիլմերի երաժշտություն ըստ Սարգիս Բարխուդարյանի
Արա Բ Կարդոս

**Արա Բ Կարդոս** (մ.թ.ա. 1743-1725), հայոց 9-րդ թագավորը, Արա Գեղեցիկի որդին։

## Կենսագրություն
Արա Բ թագավորի մասին տեղեկությունները հիմնականում ցրված են Մովսես Խորենացու երկի մի քանի գլուխներում.

«Հայ ժողովրդի ռազմական տարգրքում» նշվում է.

Այդ իրադարձությունը նշված գրքում անվանված է Հայ-բաբելոնյան II պատերազմ (մ.թ.ա. 1742-1711)։

Սկիզբ առան իրադարձություններ, որոնք համաշխարհային պատմական ավանդույթը ավանդաբար կապվում են սեմական տարբերակում «կաս(շ)ու» անվանվող էթնիկական խմբի հետ։ Ավանդաբար ընդունված է կիրառել անվան հենց այս տարբերակը, թեև առավել ճշգրիտ է կիրառել «Կարդու» անվանումը, ինչպես տվյալ էթնիկական խումբը ինքն է անվանել իրեն։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայկազունիներ
Արմորիկա

thumb|right|Արմորիկան Հռոմեական կայսրության ժամանակ։ Սենան և Լուարան կարմիր գույնով են նշված
**Արմորիկա** (, ), պատմական շրջան ժամանակակից Ֆրանսիայի հյուսիս-արևմուտքում։

Երբեմն «Արմորիկա» տեղանունը օգտագործում են որպես «Բրետան» տեղանվան հոմանիշ։ Արմորիկան գոյություն է ունեցել անտիկ դարաշրջանում և եղել է Սենայի և Լուարայի գետաբերանների միջև ափին գտնվող ու դեպի մայրցամաքի խորքը անորոշ տարածության վրա ձգվող Գալիայի մաս, ընդգրկելով ժամանակակից Բրետանը և։

«Արմորիկա» տեղանունը ծագում է գալերեն *are-mori* («ծովում») արտահայտությունից և աշխարհագրական անվանումների համար օգտագործվող *-ika* վերջածանցից։ Ի սկզբանե տվյալ եզրը ավելի լայն էր մեկնաբանվում, քան հիմա, ընդգրկելով ամբողջ Նորմանդիան և նույնիսկ ժամանակակից Ֆրանսիայի ողջ մերձատլանտյան ափը։

## Տես նաև
* Արմորիկայի թագավորություն

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Կելտական Գալիա
Կատեգորիա:Հռոմեական Գալիա
Կատեգորիա:Բրետան
Կատեգորիա:Պատմական մարզեր
Հարություն Արարատյան

**Հարություն Աստվածատուրի Արարատյան** (նաև հայտնի է որպես *Արտեմի Արարատյան*, ), հայ գրող։

## Կենսագրություն

Ծնվել է Վաղարշապատում 1774 թվականի ապրիլի 20-ին։ 1795 թվականին ծառայել է գեներալ-ֆելդմարշալ Վալերիան Զուբովի (ru) բանակում, մասնակցել 1796 թվականի պարսկական արշավանքին։ 1797 թվականից ապրել է Սանկտ Պետերբուրգում։

Սերտ կապերի մեջ է եղել Հովհաննես և Խաչատուր Լազարյանների, Ռ. Մադաթովի, Դ. Աբամելիքի, Ներսես արքեպիսկոպոս Աշտարակեցու հետ։

Հայտնի է դարձել 1813 թվականին նրա «Արտեմի Արարատյանի կյանքը» () սեփական հուշագրությունը հրապարակելուց հետո, որը մինչև XIX դարի վերջը համարվել է Կովկասի պատմության լավագույն սկզբնաղբյուրներից մեկը։

## Աշխատություններ
* «Արտեմի Արարատյանի կյանքը», հրտ.` 1881
* «Վաղարշապատեցի Հարություն Արարատյանի կյանքը», 1892, թրգմ. Պ. Պռոշյան

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Արտեմի Արարատյանի կյանքն ու արկածներ 

Կատեգորիա:Հայ տղամարդ գրողներ
Բագրատ Ասատրյան

**Բագրատ Արտաշեսի Ասատրյան** (), հայ տնտեսագետ է, եղել է Հայաստանի կենտրոնական բանկի նախագահը 1994-1998 թթ.։

## Կենսագրություն

Ծնվել է 1956 թվականին Սիսիանի շրջանի Դարաբաս գյուղում։ Ավարտել է Երևանի № 132 միջնակարգ դպրոցը։ 1977 թվականին ավարտել է Երևանի պետական համալսարանի տնտեսագիտության ֆակուլտետը։ Աշխատել է Գիտությունների ազգային ակադեմիայի տնտեսագիտության ինստիտուտում որպես ավագ գիտաշխատող, խորացել ժողովրդագրության մեջ, 1985 թվականին ստացել տնտեսագիտական գիտությունների թեկնածուի աստիճան։

1988 թվականին եղել է շարժման ակտիվ մասնակից։ 1990 թվականին որպես Հայոց Համազգային Շարժման անդամ ընտրվել է Հայաստանի առաջին խորհրդարանի պատգամավոր, ղեկավարել է առողջապահության և սոցիալական հարցերի հանձնաժողովը, եղել է ԳԽ նախագահության անդամ։ 1995 թվականին ընտրվել է ԱԺ- ի պատգամավոր։

1994 թվականին ԱԺ-ի կողմից ընտրվել է Հայաստանի կենտրոնական բանկի նախագահ։ Համարվում է ՀՀ ԿԲ օրենսդրության հիմնադիր։ Նախաձեռնել և հեղինակել է մի շարք հիմնադիր օրենսդրական ակտեր, որոնք ներկայացվել և ընդունվել են ԱԺ-ի կողմից 1996 թվականին։ Շուտով վայր է դրել պատգամավորական մանդատը և հրաժարվել կուսակցականությունից հաշվի առնելով ԿԲ իր պաշտոնը։

1998 թվականին հրաժարական է ներկայացրել ԿԲ նախագահի պաշտոնից՝ իր հիմնական դաշնակիցներ Լևոն Տեր-Պետրոսյանի, Բաբկեն Արարքցյանի, Վանո Սիրադեղյանի և մյուսների հետ։

1990-ականների քաղաքական գործունեությունից հետո ստանձնել է մասնագիտական պաշտոններ՝ Հայաստանի բանկերի ասոցիացիայի նախագահ (1998-1999 թթ.), «Արմիմպեքսբանկ»ի գործադիր տնօրեն (1999-2003 թթ.)։ 1999 թվականից ԵՊՀ-ում դասավանդում է ֆինանսներ և բանկային գործ առարկան։ Ներկայումս «Գառնի ինվեստ» ՈԻՎԿ խորհրդի նախագահն է և գործադիր տնօրենը։

Ավելի քան 20 գիտական հրապարակումների հեղինակ է։ 2005 թվականին որպես երիտասարդ մասնագետների թիմի ղեկավար, հրատարակել է մոտ 700 էջանոց «Բանկային գործ» դասագիրքը, որը միակն է Հայաստանի բանկային համայարգի մասին, մեծ պահանջարկի պատճառով վերահրատարակվել է։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Դարբաս գյուղում ծնվածներ
Կատեգորիա:ԵՊՀ շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Հայ տնտեսագետներ
Կատեգորիա:ՀՀ ԱԺ 1-ին գումարման պատգամավորներ
Կատեգորիա:ՀՀՇ անդամներ
Կատեգորիա:Դասագրքերի հեղինակներ
Կատեգորիա:Հայ բանկիրներ
Կատեգորիա:ՀՀ վարչապետի հուշամեդալակիրներ
Կատեգորիա:ՀՀ ԳԽ 1-ին գումարման պատգամավորներ
Կատեգորիա:Հայ քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Տնտեսագիտական գիտությունների թեկնածուներ
Մեծ Բրիտանիայի տնային առաջնություն 1891/1892

**1891/1892 մրցաշրջանի Մեծ Բրիտանիայի տնային առաջնությունը** իններորդն էր։ Հինգերորդ անգամ հաղթողի տիտղոսը նվաճեց յի հավաքականը։ Առաջին անգամ բոլոր մասնակից թիմերը միավորներ վաստակեցին։

Մրցաշարը մեկնարկեց - խաղով, որում գրանցվեց ոչ-ոքի 1։1 հաշվով։ Ապա այս թիմերի հետ պետք է խաղար յի հավաքականը, սակայն ներքին մրցաշարերի հագեցած օրացույցի պայմաններում դժվար էր գտնել հարմար օր։ Ի վերջո, երրորդ անգամ անընդմեջ երկու հանդիպումներն էլ անցկացվեցին նույն օրը՝ կազմավորելով երկու տարբեր հավաքական։ Երկրի արհեստավարժ խաղացողների հավաքականը խաղում էր իռլանդացիների, իսկ սիրողական ֆուտբոլիստներից կազմված հավաքականը՝ ուելսցիների դեմ։ Երկու հավաքականներն էլ վստահորեն հաղթեցին 2։0 հաշվով։ յի հավաքականը ևս հաղթեց ուելսցիներին և իռլանդացիներին և միավորներով հասավ անգլիացիներին։

Ավանդույթի համաձայն, մրցաշարի ելքը վճռվեց - խաղում, ուր շատլանդացիների հնարավորությունները գնահատվում էին ավելի բարձր, քանզի թիմը խաղում էր սեփական հարկի տակ։ Սակայն պայքար չստացվեց՝ արդեն 35-րդ վայրկյանին անգլիացիները բացեցին խաղի հաշիվը, իսկ 20 րոպե անց արդեն հաղթում էին 4։0 հաշվով։ Միայն խաղավերջում շոտլանդացիներին հաջողվեց խփել հեղինակության գոլը։ Այսպիսով, հաղթելով 4։1 հաշվով, յի հավաքականը նվաճեց չեմպիոնի տիտղոսը։

## Մրցաշարային աղյուսակ

|- align=center style="background:#FFFFFF;"
| 1.||style="text-align:left;"|
|| 3 || 3 || 0 || 0 || 8 || 1 || +7 || **6**
|- align=center style="background:#FFFFFF;" 
| 2.||style="text-align:left;"|
|| 3 || 2 || 0 || 1 || 10 || 7 || +3 || **4**
|- align=center style="background:#FFFFFF;"
| 3.||style="text-align:left;"| 
|| 3 || 1 || 0 || 2 || 3 || 6 || -3 || **1** 
|- align=center style="background:#FFFFFF;"
| 4.||style="text-align:left;"|
|| 3 || 0 || 0 || 3 || 2 || 9 || -7 || **1**

Հաղթանակի համար շնորհվում էր 2 միավոր, ոչ-ոքիի համար՝ 1։

## Արդյունքներ

## Ռմբարկուներ


### 2 գոլ
*  Ջոն Գուդոլ
*  Հարրի Դաֆթ
*  Ջեյմս Հեմիլթոն
*  Ջոն ՄաքՖերսոն
*  Բենջամին Լյուիս
### 1 գոլ
*  Արթուր Հենֆրի
*  Էդգար Չեդուիկ
*  Ջեք Սաութվորտ
*  Ռուպերտ Սենդիլենդս
*  Ջորջ Գեֆկին 
*  Օլֆի Սթենֆիլդ 
*  Ջեյմս Ուիլյամսոն
*  Ջեք Բելլ
*  Դևիդ Բեյրդ
*  Ջեյմս Էլլիս
*  Ուիլյամ Թոմսոն
*  Ուիլյամ Լեմբի
*  Ալեքս Կեյլոր


Կատեգորիա:Ֆուտբոլ
Կատեգորիա:Ֆուտբոլի Միացյալ Թագավորության տնային առաջնություն
Օձուն (գյուղ)

**Օձուն**, գյուղ Հայաստանի Լոռու մարզի Ալավերդի համայնքում։

## Աշխարհագրություն
Օձունը մարզկենտրոն Վանաձոր քաղաքից հեռու է 47 կմ դեպի հյուսիս-արևելք։ Ծովի մակարդակից  բարձր է 1125 մ։  Զբաղեցնում է 53.13 կմ² տարածք։

## Պատմություն
### Պատմամշակութային հուշարձաններ

Գյուղի կենտրոնում են գտնվում Օձունի Սուրբ Աստվածածին եկեղեցին (Խաչգունդ եկեղեցի), Օձունի տաճարը (6-7 դդ.), Սուրբ Հովհաննես (Խաչգունդ) (717-728 թվականներ) և Ծիրանավոր (Ծաղկեվանք) եկեղեցիները (5-7 դդ.), Հոռոմայրի վանական համալիրը (18 դ.), Օձունի կոթող-մահարձանը (5-6 դդ.)։

### Սանահինի դեպքեր

1918 թվականի նոյեմբեր - դեկտեմբեր ամիսներին Հայաստանի Դեմոկրատական Հանրապետության Լոռու տարածաշրջանի Սանահին կայարանում (ներկայում Ալավերդի քաղաքի թաղամաս), Օձուն գյուղում, Ալավերդի քաղաքի մատույցներում (ներկայում Ալավերդի քաղաքի Բաղրամյան թաղամասի մոտակայք) և այլ վայրերում սկսվեցին հայ-վրացական զինված ընդհարումներ։

## Բնակչություն
Համաձայն Հայաստանում 2011 թվականին տեղի ունեցած մարդահամարի արդյունքների՝ Օձունի մշտական բնակչությունը կազմել է 4048, առկա բնակչությունը՝ 3803 մարդ։

Ստորև ներկայացված է Օձուն գյուղի բնակչության վիճակագրական տվյալներն ըստ տարիների.

## Տնտեսություն
Բնակչությունն զբաղվում է անասնապահությամբ, բանջարաբուծությամբ և պտղաբուծությամբ։

## Կրթություն
Օձուն գյուղում գործում է երկու միջնակարգ դպրոց, երկու մանկապարտեզ, արվեստի դպրոց, երեք գրադարան, հեռակա միջնակարգ և երաժշտական ութամյա դպրոցներ, մշակույթի տուն։

## Հայտնի օձունեցիներ
* Հովհաննես Գ Օձնեցի
* Անուշավան Աբովյան
* Արմենակ Թամազյան
* Լևոն Զոհրաբյան

## Տես նաև
*Օձունի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկ (Լոռու մարզ)
*Օձունի տաճար
*Օձունի կոթող (կոթող-մահարձան)

## Պատկերասրահ

File:Միայնակ ավանակ, գյուղ Օձուն (Gor Navoyan).jpg|thumb|Միայնակ ավանակ, գյուղ Օձուն



## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ալավերդի համայնքի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Լոռու մարզի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Լոռու մարզի գյուղեր
Կատեգորիա:Տաշիր գավառի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Օձուն
Փամբակ (գյուղ, Լոռու մարզ)

**Փամբակ**, գյուղ Հայաստանի Լոռու մարզի Փամբակ համայնքում։

Մարզկենտրոն Վանաձորից հեռու է մոտ 4 կմ հյուսիս-արևելք։ Գյուղը տեղակայված է Գայլաձորի կիրճում՝ Փամբակ գետի երկու ափերին, ծովի մակարդակից 1200 մ բարձրության վրա։

## Պատմություն
Գյուղը հիմնադրվել է 1894 թվականին Վանաձոր-Ալավերդի միջպետական ավտոմայրուղու հարակից շրջակայքում, Փամբակ գետի ձախ հովտում։ Բնակիչների մի մասը տեղափոխվել են հարակից Քարաբերդ գյուղից, իսկ տեղափոխվելու հիմնական պատճառը եղել է երկաթգիծը։  Տարածքի ամենաբարձր գագաթը 1800 մետր բարձրություն ունեցող Ղոբին է։ Գյուղը հյուսիս-արևմտյան մասում սահմանակից է Քարաբերդի, հարավ-արևմուտքից Գուգարքի և հյուսիս-արևելյան մասում Վահագնաձորի համայնքներին։

Սարերից գյուղի աջ և ձախ կողմերով ցած են գահավիժում առուները, իսկ դիմացի սարից դեպի Փամբակ գետն է հոսում Բնձոր առուն։ Գյուղը շրջապատված է չքնաղագեղ անտառներով, որի պատճառով կլիման ձմռանը մեղմ է, ամռանը՝ զով։

Գյուղն ունի մեկ ութամյա դպրոց, որը կառուցվել է 2000 թվականին, գտնվում է Փամբակ գետի աջ ափին անտառի գրկում։ Բնակչությունն զբաղվում է անասնապահությամբ, այգեգործությամբ, դաշտավարությամբ և բանջարաբոստանային կուլտուրաների մշակությամբ։

Գյուղում կան խաչքարեր՝ *Սուրբ Սարգիս* և *Խաչի թումբ*։ Գյուղից 3 կմ արևելք գտնվում է Բնձոր գյուղատեղին։

## Բնակչություն
Ըստ ՀՀ 2011 թվականի մարդահամարի արդյունքների՝ Փամբակի մշտական բնակչությունը կազմել է 341, առկա բնակչությունը՝ 297 մարդ, բնակչության փոփոխությունը ժամանակի ընթացքում՝ ստորև.

## Տես նաև
* Լոռու մարզ
* Փամբակի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկ (Լոռու մարզ)
* Փամբակի լեռնաշղթա

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Լոռու մարզի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Լոռու մարզի գյուղեր
Կատեգորիա:Փամբակ համայնքի բնակավայրեր
Թագավորական աշտարակի գանձը

**Թագավորական աշտարակի գանձը**(ա) Նենսի Դրյու խաղաշարքի չորրորդ խաղն է, որը արտադրվել է Her Interactive ընկերության կողմից և նախատեսված է Microsoft Windows համակարգի համար։ Այն դուրս է եկել 2001 թվականի օգոստոսի մեկին։ Խաղի գլխավոր հերոսը երիտասարդ դետեկտիվ Նենսին Դրյուն է։ Խաղում գործում են *ավագ դետեկտիվ* և *կրտսեր դետեկտիվ* ձևերը։ Խաղի սյուժեն հիմնված է 1995 թվականին լույս տեսած համանուն գրքի հիման վրա։

## Սյուժե
Նենսի Դրյուն իր ձմեռային արձակուրդը վայելում է Վիսկոնսին քաղաքի Վիքֆորդ ամրոցում։ Նրա ժամանելուց քիչ անց պարզվում է, որ ամրոցի գրադարանը ամբողջովին խառնաշփոթի է ենթարկվել և հյուրերից մեկը թալանվել է։ Բացի դրան եղանակի վատթարացման պատճառով ամրոցի հյուրերը որոշ ժամանակով չեն կարող լքել տեղանքը։ Ամրոցը եղել է միլիոնատեր Էզրա Վիքֆորդի սեփականությունը։ Ամրոցում առկա աշտարակներից մեկը Վիքֆորդը բերել է Ֆրանսիական Ռոշմոնդ ամրոցից և ավելացրել իր ամրոցին։ Աշտարակը ժամանակին պատկանել է ֆրանսիական թագուհի Մարիա-Անտուանետտային, բայց աշտարակի մուտքը փակ է և բացի դրանից ամրոցում կան շատ թաքնված միջանցքներ և դռներ, որոնք բացվում են դեպի Էզրա Վիքֆորդի թաքցրած սենյակները, որտեղ նա կարող էր պահած լինել անգին գանձեր։

## Հերոսները
* Նենսի Դրյու - տասնութամյա երիտասարդ դետեկտիվ, ով պետք է իր տաղանդի շնրոհիվ կարողանա բացահայտել, թե կատարվող տարօրինակ իրադարձությունները ինչի հետ են կապված և ով է դրանց ետևում։ 
* Դեքստեր Իգան - ամրոցի տնտեսվարը, ով եղել է ամրոցի նախկին տեր Էզրա Վիքֆորտի որդեգրած երեխան։ 
* Ժաք Բրունե - ֆրանսիացի դահուկավազքի չեմպիոն, ով ժամանակավոր աշխատում է ամրոցում։ Նա շատ է ցանկանում ամուսնանալ իր սիրելի Իզաբելի հետ։ Ժաքի պապը ժամանակին օգնել է աշատարակը ամրոցին միացնելու աշխատանքներում։ Նենսին կասկածում է, որ Ժաքը ինչ որ կարևոր բան է թաքցնում։ 
* Լիզա Օստրում - ֆոտոլրագրող, ով ապրում է ամրոցում իր հերթական հոդվածը գրելու նպատակով։ Նա շատ է հետաքրքրվում ամրոցում մնածող հյուրերի կյանքով։ Նրան նաև շատ է հետաքրքրում ամրոցի առեղծվածային աշտարակը։ 
* Բեատրիս Հոչկինս - պրոֆեսոր, ով մասնագիտացված է պատմության մեջ՝ հիմնականկում Մարիա Անտուանետտայի ժամանակաշրջանի։ Նրա սենյակը թալանել են։ Նենսի կասկածում է, որ պրոֆեսորը կարող է լինել կատարվող իրադարձությունների ետևում ցանկանալով գտնել և իրեն պահել աշտարակում պահված Մարիա Անտուանետտայի գանձը։

### Դերակատարում
* Նենսի Դրյու - Լենի Մինելա
* Դեքստեր Էգան - Թոմաս Թտյուարտ
* Ջաքես Բրունեյս -  Ջասթին Բարրեթ
* Լիսա Օսթրում - Թարա Վ. Սմիթ
* Պրոֆեսոր Բեատրիս Հոթքինս - Քերի Հիլայ
* Նեդ Նիքերսոն - Սքոթ Քարթի
* Բեսս Մարվին - Քլեր Գալաղեր
* Ջորջ Ֆեյն - Մոուրեն Նեյսոն։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:2001 տեսախաղեր
Կատեգորիա:Windows տեսախաղեր
Կատեգորիա:Նենսի Դրյու