Իրանի կանանց ֆուտբոլի ազգային հավաքականի փախուստ

2026 թվականի մարտին Ավստրալիայում կայացած Ասիական ֆուտբոլի կոնֆեդերացիայի (ԱՖԿ) կանանց Ասիայի գավաթի խաղարկության ժամանակ Իրանի կանանց ֆուտբոլի ազգային հավաքականը Հարավային Կորեայի հավաքականի հետ խաղից առաջ հրաժարվել է երգել Իրանի Իսլամական Հանրապետության օրհներգը։ Իսլամական Հանրապետության սպառնալիքների և թիմի անդամներին որպես «պատերազմական դավաճաններ» դատելու կոչերի ֆոնին, ինչը Իրանում մահապատժի ենթարկվող հանցագործություն է, սկսել են մտահոգություններ առաջանալ նրանց անվտանգության վերաբերյալ՝ վերադառնալուց հետո։ Արդյունքում, Ավստրալիայի կառավարությունը թիմին ժամանակավոր ապաստան է առաջարկել, և հինգ ֆուտբոլիստ դուրս են հանվել հյուրանոցից։ Եվս երեքը նույնպես որոշել են մնալ, մինչդեռ մեկ այլ խաղացող և անձնակազմի անդամ փախուստի են դիմել օդանավակայանում, նախքան թիմակիցների մեկնելը Ավստրալիայից։ Մնացածները, հնարավոր է, չեն մնացել իրենց գործընկերների մոտ՝ Իրանում իրենց ընտանիքների նկատմամբ հնարավոր վրեժխնդրության պատճառով։

## Նախապատմություն
### Իրանի քաղաքական ճգնաժամ
2025 թվականի դեկտեմբերի 28-ին բողոքելով խորացող տնտեսական ճգնաժամի դեմ, Իրանի կառավարության դեմ մի շարք համազգային ցույցեր են սկսվել։ Անկարգությունները հաջորդեցին իրանական ռիալի կտրուկ արժեզրկմանը, կտրուկ գնաճին և լայնածավալ պակասորդին։ Սա 1979 թվականի Իսլամական հեղափոխությունից ի վեր ամենամեծ ապստամբությունն է եղել, որը տարածվել է երկրի ավելի քան 100 քաղաքներում։ Հաջորդած ճնշումները, որոնք իրականացվել են Ալի Խամենեիի և բարձրաստիճան պաշտոնյաների հրամանով, և ըստ Iran International-ի, ներառել են կառավարական ուժերին ցուցարարների դեմ մարտական փամփուշտներ օգտագործելու հստակ հրաման։ Սա հանգեցրել է կոտորածների, որոնց հետևանքով զոհվել են հազարավոր ցուցարարներ, ինչը դրանք դարձրել է ժամանակակից Իրանի պատմության մեջ ամենամեծ կոտորածները։ Իրանում մարդու իրավունքների պաշտպանները հաստատել են առնվազն 7000 մահվան դեպք, իսկ Իրանի կառավարությունը՝ 3117 մահվան դեպք, մինչդեռ մյուսները զոհերի թիվը գնահատել են 32,000։

2026 թվականի հունվարի 2-ին ԱՄՆ նախագահ Դոնալդ Թրամփը Իրանին սպառնացել է «լիարժեք» ռազմական միջամտությամբ, եթե կառավարությունը որոշի սպանել խաղաղ բողոքի ցույցերին մասնակցողներին։  Հունվարի 13-ին նա աջակցություն է հայտնեց Իրանի կառավարության դեմ բողոքի ցույցերին և խոստացել, որ «օգնությունը ճանապարհին է» նրանց համար, իսկ 10 օր անց հայտարարել է, որ ԱՄՆ «նավատորմը » ուղևորվում է Մերձավոր Արևելք, այդ թվում՝ USS ավիակիր «Աբրահամ Լինքոլնը» և մի քանի կառավարվող հրթիռային ականակիրներ։ Փետրվարի 13-ին Թրամփը հրամայե; է USS ավիակիր «Ջերալդ Ռ. Ֆորդին» և նրա օժանդակ ռազմանավերին՝ տարածաշրջան նավարկելու համար։ Փետրվարի 28-ին սկսվել է 2026 թվականի Իրանի պատերազմը։

### 2026 թվականի ԱՖԿ կանանց Ասիայի գավաթ
Իրանի պատերազմի սկսվելու ֆոնին, 2026 թվականի փետրվարին Իրանի կանանց ֆուտբոլի ազգային հավաքականը մասնակցել է ԱՖԿ կանանց Ասիայի գավաթի խաղարկությանը։

## Ազգային օրհներգի հետ կապված միջադեպ
Իրանի և Հարավային Կորեայի միջև բացման խաղից առաջ իրանցի խաղացողները և մրցավարական կազմից անդամներ հրաժարվել են երգել Իրանի ազգային օրհներգը։ Ի պատասխան՝ իրանական պետական լրատվամիջոցները հրապարակավ նրանց անվանեցին դավաճաններ։ Իրանի Իսլամական Հանրապետության ֆուտբոլի ֆեդերացիան, ըստ լուրերի, սպառնացել է նրանց բազմամյա զրկել պրոֆեսիոնալ ֆուտբոլային գործունեությունից, ինչպես նաև դատական հայցերով և ազատազրկմամբ։ Փախստականների խորհրդի գործադիր տնօրեն Փոլ Փաուերը հայտարարել է, որ առկա ապացույցների հիման վրա «կանանց ֆուտբոլի հավաքականը վտանգի տակ է, եթե նրանց վերադարձնեն», իսկ գերմանաբնակ լրագրող Ալի Բորնային գրել է, թե ինչպես ինքն է կարծում, որ «Իրանի կանանց ֆուտբոլի ազգային հավաքականի անդամների կյանքը անխուսափելի վտանգի տակ է։ Ավստրալիայում նրանց խաղաղ բողոքի ցույցից հետո իրանական պետական լրատվամիջոցները պաշտոնապես նրանց անվանել են «պատերազմական դավաճաններ»»։ Նա հավելել է. «Իրանում «դավաճանությունը» մահապատժի է ենթարկվում։ Այս մարզիկներին սպառնում է կամայական կալանք և մահապատիժ, եթե նրանց հարկադրեն վերադառնալ»։ Նա կոչ է արել Ավստրալիայի կառավարությանը պաշտպանություն տրամադրել խաղացողներին։ 

Ավստրալիայի դեմ հաջորդ խաղից առաջ՝  թիմը, ըստ որոշ տեղեկությունների, ստիպված է եղել երգել ազգային օրհներգը, քանի որ  սպառնալիքներ են հնչել խաղացողների ընտանիքների հասցեին, եթե նրանք հրաժարվեն երգել։ Մարտի 8-ին Ֆիլիպինների դեմ թիմի խմբային փուլի վերջին խաղից հետո, ֆուտբոլիստները ավտոբուսից մեկնելիս ձեռքով SOS ազդանշաններ են տվել։ Թրամփը հետագայում նաև խնդրել է, որ Ավստրալիայի կառավարությունը միջոցներ ձեռնարկի և «ապաստան տրամադրի» մարզիկներին՝ պնդելով, որ «ԱՄՆ-ն կընդունի նրանց, եթե դուք չընդունեք նրանց»։

## Ապաստանի հարցումներ և փրկարարական աշխատանքներ
SBS News-ի հետ զրուցած աղբյուրի համաձայն՝ թիմը չի կարողացել ազատ տեղաշարժվել հյուրանոցում՝ առանց հսկողության, օրինակ՝ խորհրդակցությունների սենյակ՝ ճաշի ժամերին։ Սակայն, խորհրդարանին ուղղված իր ուղերձում Ներքին գործերի նախարար Թոնի Բըրքը նշել է, որ հյուրանոցում տեղակայված է ոստիկան, որին հանձնարարվել է օգնել խաղացողներին և տրամադրել «առավելագույն հնարավորություններ»։ 

Մարտի 9-ին հինգ խաղացողներ՝ Ֆաթեմեհ Փասանդիդեն, Զահրա Ղանբարին, Զահրա Սարբալին, Ատեֆեհ Ռամեզանիզադեն և Մոնա Համուդին լքել են մարզական ճամբարը և ապաստան խնդրել Ավստրալիայի իշխանություններից։ Ղանբարին, որը միացել է «Պերսեպոլիս» ֆուտբոլային ակումբին, Իրանի բոլոր ժամանակների լավագույն ռմբարկուն է, ինչպես նաև իր նախկին ակումբի՝ «Բամ Խաթուն» ակումբի լավագույն ռմբարկուն։ Մյուս չորսը նույնպես խաղացել են «Բամ Խաթուն» ակումբում, որն այդ պահին Իրանի կանանց լիգայի ամենատիտղոսակիր թիմն էր։ 

Մարտի 10-ի վաղ առավոտյան հաղորդվել է, որ կանանց օգնել է փախչել Ավստրալիայի դաշնային ոստիկանությունը (AFP) և նրանց տրամադրվել են մարդասիրական վիզաներ՝ Ավստրալիայում մնալու համար։ Նրանց մեկնելուց կարճ ժամանակ անց «խնամակալների» թիմը սկսել է որոնել նրանց։ Բըրքը կապ էր հաստատել AFP-ի հետ, և վարչապետ Էնթոնի Ալբանեզեն ասել էր, որ թիմը անվտանգ է Ավստրալիայում։ Կառավարությունը նաև հայտարարել է, որ թիմի մյուս խաղացողները նույնպես կարող են ապաստան խնդրել։ Հետագայում հայտարարվել է, որ ևս երեք խաղացողներ որոշել են դա անել։ Սակայն նրանց անվտանգության վերաբերյալ մտահոգությունները մնացել են։ Մինչ սկզբնական հինգ խաղացողներին տեղական ոստիկանությունը տարել է անվտանգ տուն, թիմի մնացած անդամներին տարել է Գոլդ Քոստ օդանավակայան։ Երբ նրանց ավտոբուսը դուրս էր գալիս հյուրանոցից, այն կարճ ժամանակով կանգնեցրել են տասնյակ ցուցարարներ, որոնք վանկարկել են «Փրկե՛ք մեր աղջիկներին», և ըստ *[[The Guardian|The Guardian-ի]]*՝ ներսում գտնվող կանանցից մեկը լաց էր լինում։ Մեկ այլ՝ Մոհադեշ Զոլֆին, և անձնակազմի անդամ Զահրա Սոլտան Մեշկեկարը, ավելի ուշ փախել են Սիդնեյի օդանավակայանում, երբ թիմի մնացած անդամները իրենց հաջորդ խաղերին մեկնելու համար նստել են Մալայզիա մեկնող չվերթը։ Ալբանեզեն նշել է, որ ապաստան խնդրելը, վերջին հաշվով, «իրենց գործն է»։ Այնուամենայնիվ, թիմին մոտ կանգնած աղբյուրները նշել են, որ խաղացողների մեծ մասի համար Ավստրալիայում ապաստան ստանալը տարբերակ չէ, քանի որ նրանց ընտանիքներին Իրանում «սպառնում է պատիժ, եթե նրանք չվերադառնան», - ասել է ABC News-ը

Պատկեր:Zahra_Ghanbari_Persepolis_FCW.jpg|alt=Zahra Ghanbari, Iran women's team's top goalscorer|Զահրա Ղանբարի, Իրանի կանանց հավաքականի լավագույն ռմբարկու
Պատկեր:Atefeh_Ramezani-02.jpg|alt=Bam Khatoon F.C. captain Atefeh Ramezanizadeh|Բամ Խաթուն ՖԱ-ի ավագ Ատեֆեհ Ռամեզանիզադե
Պատկեր:Zahra_Sarbali_BKFC.jpg|alt=Zahra Sarbali playing for Bam Khatoon F.C in 2021|Զահրա Սարբալին «Բամ Խաթուն» ՖԱ-ում 2021
Պատկեր:Bam_Khatoon_MONA_HAMOUDI_1.jpg|alt=Mona Hamoudi plays for Bam Khatoon FC in 2021-22|Մոնա Համուդին հանդես է գալիս «Բամ Խաթուն» ֆուտբոլային ակումբում 2021-22 թթ․
Կանանց հավաքականի փախուստը դիտարկվել է տղամարդկանց հավաքականի հ2026 թվականի ՖԻՖԱ-ի աշխարհի առաջնությանը, չմասնակցելու պատճառ։ Նրանց բոլոր խաղերը պետք է անցկացվեին Միացյալ Նահանգներում և ենթադրվում է նմանատիպ փախուստ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:2026 Իրանում
Կատեգորիա:Կանանց սպորտ