Հայկանուշ Դանիելյան

**Հայկանուշ Բաղդասարի Դանիելյան** (), հայ օպերային երգչուհի (քնարակոլորատուրային սոպրանո), հայ դասական երգարվեստի վարպետ, ԽՍՀՄ Պետական մրցանակի դափնեկիր։ Հայ երգիչներից առաջինն է արժանացել ԽՍՀՄ ժողովրդական արտիստի կոչմանը (1939)։

## Կենսագրություն
Հայկանուշ Դանիելյանը ծնվել է Թիֆլիսում։ 1920 թվականին ավարտել է Պետրոգրադի կոնսերվատորիան։ 1920-1932 թվականներին երգել է Պետրոգրադի և Թիֆլիսի օպերային թատրոններում։ 1924 թվականին երգիչներ Լևոն Իսեցկու և Շարա Տալյանի հետ մասնակցել է Լենինականի օպերա-օպերետային խմբի ներկայացումներին, հանդես եկել համերգներով։ 1941-1951 թվականներին դասավանդել է Երևանի Կոմիտասի անվան կոնսերվատորիայում, 1943-1948 թթ. եղել է վոկալի ամբիոնի վարիչ, 1949 թվականից՝ պրոֆեսոր։ 1949-1952 թվականներին եղել է Պյոտր Չայկովսկու անվան երաժշտական դպրոցի տնօրենը, 1932-1948 թթ.՝ Երևանի օպերայի և բալետի թատրոնի մեներգչուհի։ 1941 թվականին նկարահանվել է «Երևան» հեռուստաֆիլմերի ստուդիայում նկարահանած «Հայկական կինոհամերգ» ֆիլմում։

1941 թվականից եղել է ԽՄԿԿ անդամ։ 1946-1950 թթ. եղել է ԽՍՀՄ Գերագույն խորհրդի 2-րդ գումարման պատգմավոր, Հայկական ԽՍՀ 1-ին և 3-րդ գումարման պատգամավոր։

### Մահ
Մահացել է 1958 թվականի ապրիլի 19-ին Երևանում։ Թաղված է Թոխմախի գերեզմանատանը։

## Կատարումներ
Հայկանուշ Դանիելյանի կատարումներն աչքի են ընկել կատարման վարպետությամբ, նուրբ արտահայտչամիջոցներով ու անմիջականությամբ։
Համերգային ծրագրում կատարել է հայ և արտասահմանցի կոմպոզիտորների՝ Չայկովսկու, Ռիմսկի-Կորսակովի, Ռախմանինովի, Գլազունովի երգերից ու ռոմանսներից։ Առանձնահատուկ ներշնչանքով է մեկնաբանել «Ծիծեռնակ», Կոմիտասի «Չինար ես», «Քելե-քելե», «Քելեր-ցոլեր» երգերը, Սպենդիարյանի «Առ սիրուհիս», Մելիքյանի «Սև կաքավիկ», «Ծիլ-ծիլա» և այլ ռոմանսներ։
[մինի|[Արա Սարգսյան, Մարտիրոս Սարյան, Հայկանուշ Դանիելյան, Ս. Մարտիրոսյան, Ավետիք Իսահակյան, Վաղարշ Վաղարշյան, 1945թ. ]]
մինի
[մինի|Փոստային նամականիշ՝ նվիրված 20-րդ դարի հայ մշակույթի նվիրյաներին՝ [Համո Բեկնազարյան, Ալեքսանդր Թամանյան, Վահրամ Փափազյան, Վասիլ Թայիրով, Լեոնիդ Ենգիբարյան, Հայկանուշ Դանիելյան, Սերգեյ Համբարձումյան, Հրանտ Շահինյան, Թորոս Թորամանյան]]

### Դերերգեր
* Ջիլդա՝ Ջուզեպպե Վերդիի «Ռիգոլետտո»
* Վիոլետա՝ Ջուզեպպե Վերդիի «Տրավիատա»
* Ռոզինա՝ Ջոակինո Ռոսսինիի «Սևիլյան սափրիչ»
* Բատերֆլայ՝ Ջակոմո Պուչչինիի «Չիո Չիո-սան»
* Անուշ՝ Արմեն Տիգրանյանի «Անուշ»
* Անտոնիդա՝ Միխայիլ Գլինկայի «Իվան Սուսանին»
* Մարգարիտ Վալուան՝ Ջակոմո Մեյերբերի «Հուգենոտներ»
* Օլիմպիա՝ Տիգրան Չուխաճյանի «Արշակ Բ»
* Մարգարիտ Վալուա՝ Ջակոմո Մեյերբերի Հուգենոտներ

## Պարգևներ, մրցանակներ
* ԽՍՀՄ ժողովրդական արտիստ (1939 թ.)
* Ստալինյան մրցանակ (1946 թ.) Մ. Գլինկայի «Իվան Սուսանին» օպերայում  Անտոնիդայի և  Ջակոմո Մեյերբերի Հուգենոտներ օպերայում Մարգարիտ Վալուայի դերերգի համար
* Լենինի շքանշան (4.11.1939 թ.)
* Աշխատանքային կարմիր դրոշի շքանշան (24.11.1945 թ.)
* «Հայրենական մեծ պատերազմի ժամանակ անձնվեր աշխատանքի համար» մեդալ

## Հիշատակ
* Հայկանուշ Դանիելյանի անունով է կոչվում Երևանի Նոր Նորք վարչական շրջանի արվեստի դպրոցը։
* 2000 թվականին թողարկվել է փոստային նամականիշ՝ նվիրված 20-րդ դարի հայ մշակույթի նվիրյալներին՝ Համո Բեկնազարյան, Ալեքսանդր Թամանյան, Վահրամ Փափազյան, Վասիլ Թայիրով, Լեոնիդ Ենգիբարյան, Հայկանուշ Դանիելյան, Սերգեյ Համբարձումյան, Հրանտ Շահինյան, Թորոս Թորամանյան։

## Տես նաև
* Հայկանուշ Դանիելյանի անվան արվեստի դպրոց

## Պատկերասրահ

Պատկեր:Baghramian Ave 8. 1.jpg
Պատկեր:Baghramian Ave 8. 3.jpg
Պատկեր:Baghramian Ave 8. 4.jpg
Պատկեր:1946-1949-Saryan-Haykanush Danielyan.jpg|Մարտիրոս Սարյանը պատկերում է Հայկանուշ Դանիելյանի դիմանկարը, 1946-1949


## Մատենագիտություն

* Концерт А. Б. Даниэлян // Заря Востока. Тифлис. 1925. 27 февраля
* Выступление А. Даниэлян // Коммунист. Ереван. 1935. 12 октября
* Айкануш Даниэлян // Сов. искусство. 1938. 18 июня
* Гаспарян С., Айкануш Даниэлян, Ереван, 1958 (на арм. яз.)
* Терзибашян В. Айкануш Даниэлян // Коммуннст. Ереван. 1938. 9 июня
* Даниэлян А. Большое счастье // Веч. Москва. 1939. 19 октября
* Межинский С. Прекрасная певица // Коммунист. Ереван. 1939. 24 октября
* Даниэлян А. Мои пожелания // Коммунист. Ереван. 1940. 1 января
* Даниэлян А. Мои учителя // Известия. 1940. 10 мая
* Данилов Д. Концерт народной артистки СССР А. Даниэлян // Бак. рабочий. 1941. 14 апреля
* Речь депутата Даниэлян А. Б. // Коммунист. Ереван. 1941. 30 марта
* Концерт Айкануш Даниэлян и Бюль-Бюля в воинской части // Коммунист. Ереван. 1944. 22 июля
* Домбаев К. А. Б. Даниэлян // Коммуннст. Ереван. 1946. 27 марта
* Матхашян А. Наша гордость // Коммунист. Ереван. 1946. 25 января
* Народная артистка // Сов. искусство. 1946. 11 января
* Даниэлян А. Музыка должна служить народу! // Коммунист. Ереван. 1948. 21 февраля
* Юбилейный вечер А. Б. Даниэлян // Коммуннст. Ереван. 1954. 4 марта
* Даниэлян Айкануш Багдасаровна // Театр. энциклопедия. - М., 1963. Т. 2. С. 294
* Восканян С. Корифей оперной сцены // Коммунист. Ереван. 1965. 16 декабря
* Восканян С. Светлый талант // Коммунист. Ереван. 1968. 15 декабря
* Сазандарян Т. Айкануш Даниэлян // Театр. 1968. № 5. С. 45
* Ее немеркнущий талант // Коммунист. Ереван. 1969. 22 января
* Худабашян К. Прекрасное и лучезарное // Коммунист. Ереван. 1973. 23 декабря
* Даниэлян Айкануш Багдасаровна // Муз. энциклопедия. - М., 1974. Т. 2. С. 144-145
* Тигранов Г. Великая певица // Тигранов Г. Артисты, спектакли, музыка. - Ереван. 1983. С. 80-82

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*Հայկանուշ Դանիելյան

Կատեգորիա:20-րդ դարի օպերային երգչուհիներ
Կատեգորիա:Անձինք նամականիշերի վրա
Կատեգորիա:ԽՄԿԿ անդամներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ ԳԽ 2-րդ գումարման պատգամավորներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ Պետական մրցանակի դափնեկիրներ
Կատեգորիա:Խորհրդահայեր
Կատեգորիա:Խորհրդային ակադեմիական երաժիշտներ
Կատեգորիա:Խորհրդային երգչուհիներ
Կատեգորիա:Խորհրդային օպերային երգիչներ և երգչուհիներ
Կատեգորիա:ՀԽՍՀ վաստակավոր արտիստներ
Կատեգորիա:Հայ երգչուհիներ
Կատեգորիա:Հայ սոպրանոներ
Կատեգորիա:Հայ քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Հայ օպերային երգչուհիներ
Կատեգորիա:Հայկական ԽՍՀ Գերագույն Խորհրդի պատգամավորներ
Կատեգորիա:Հայկական ԽՍՀ Գերագույն խորհրդի 3-րդ գումարման պատգամավորներ