Վիլլա Բորգեզե

**Վիլլա Բորգեզե** (), հռոմեական լանդշաֆտային այգի անգլիական ոճով, որը զբաղեցնում է Պինչո բլուրը։ Սա մեծությամբ երրորդ հասարակական այգին է Հռոմում (80 հեկտար կամ 148 ակր), Վիլլա Դորիա Պամֆիլիի այգուց և Վիլլա Ադայից հետո։

Այգիները նախատեսված են եղել Բորգեզե պատկերասրահի () համար, կառուցվել է ըստ ճարտարապետ Ֆլամինիո Պոնցիայի նախագծի, էսքիզները մշակվել են Շիպիոնե Բորգեզեի կողմից, որը այն ցանկանում էր օգտագործել որպես ամառանոցային տարածք Հռոմից դուրս և գեղարվեստական հավաքածուի վայր։ Այգիները, իրենց այժմյան տեսքով, վերափոխվել են XIX դարի սկզբին։

## Պատմություն
1605 թվականին կարդինալ Շիպիոնե Բորգեզեն, Հռոմի պապ Պավել V-ի ազգականը և Լորենցո Բերնինիի հովանավորը, նախկին խաղողի այգիների վայրում, սկսում է այգի գցել, որը հրամայում է զարդարել անտիկ արձաններով։ Այգին կառուցված է Հռոմեական Հանրապետության ամենահայտնի Լուկուլայի այգիների վայրում։ Զբոսաշրջիկների հատուկ հիացմունքն էր առաջացնում «Բորգեզյան ըմբշամարտիկ»-ի արձանը, որը 1807 թվականին, ուրիշ անտիկ արձանների հետ միասին, վաճառվում է Նապոլեոն Բոնապարտին։

Այն ժամանակվա առանձնատան տիրուհիներից մեկը եղել է Ելենա Բորգեզեն, ծնված Ապոնյի, ռուսական ազնվատոհմիկ Ա. Ք. Բեկենդորֆի թոռնուհին։

XIX դարում այգու մեծ մասը ձևափոխվում է անգլիական ոճով լանդշաֆտային այգու։ Վիլլա Բորգեզեի այգիները գնվում են Հռոմի կոմունայի կողմից և 1903 թվականին բացվում են այցելուների համար և այնտեղ կառուցվում են երեխաների համար ատրակցիոններ։ Դեպի Վիլլա Բորգեզե մուտք կա Իսպանական աստիճաններով և ևս մեկ մուտք Պյացա դել Պոպոլոի կողմից։ Պինչոն, որը գտնվում է այգու հարավային մասում, առաջարկում է Հռոմի ամենամեծ տեսարանը։

Այգիների ճաղաշարքը (սկսած XVII դարից) XIX դարի վերջին, 1896 թվականին, տեղափոխվում է Անգլիա և տեղադրվում Cliveden House-ի սկզբնամասում, Բեկհինգեմշիրի առանձնատանը։ Պյացա դի Սիենայում, որը գտնվում է Վիլլա Բորգեզեի տարածքում, 1960 թվականի Ամառային Օլիմպիական խաղերի շրջանակներում, տեղի են ունեցել ձիարշավի, եռամարտի ծրագրով ցատկերի մրցումներ։

## Կառույցներ այգում
* Բորգեզե պատկերասրահը (), Բորգեզե իշխանական տոհմի գեղարվեստական հավաքածուով, ստեղծվել է Կամիլո Բորգեզեի կողմից, ըստ ճարտարապետ Ջովանի Վասանզիի նախագծի։ Այն պարունակում է Բերնինիի քանդակները, այդ թվում «Դավիթ»-ը և «Դաֆնա»-ն, և Տիցիանի, Ռաֆայելի և Կարավաջոի նկարները։
* Վիլլա Ջուլիա () ազգային թանգարանը, որը պարունակում է էտրուսկյան մշակույթի խոշոր հավաքածու։ Այն կառուցվել է 1551-1555 թվականներին, որպես Հռոմի պապ Հուլիոս III-ի ամառային նստավայր։
* Ժամանակակից արվեստի ազգային պատկերասրահ, որը պատկերացում է տալիս XIX - XX դարերի բոլոր հիմնական գեղարվեստական հոսանքների մասին։
* Սիլվանո Տոտիի անվան «Գլոբուս» թատրոնը, որը մասնագիտացված է Ուիլյամ Շեքսպիրի պիեսների վրա։
* Պիետրո Կանոնիկի տուն-թանգարանը, ճարտարապետ, նկարիչ, երգահան (1869-1959 թվականներ)։
* Կառլո Բիլոտիի թանգարան, որը պարունակում է կտավներ, հիմնականում Ջորջո դե Կիրիկոյի ստեղծագործությունները, ինչպես նաև, ժամանակակից արվեստի ժամանակավոր ցուցադրություններ։

## Այլ
* Վիլլա Բորգեզեի այգիները պատկերված են Օտտորինո Ռեսպիգիի «Պինի դի Ռոմա» սիմֆոնիկ պոեմում։
* Տարածքում գործում է կենդանաբանական ցուցադրություն և կենդանաբանական թանգարան։
* 1873 թվականից Վիլլա Բորգեզեում տեղադրված է ջրային ժամացույց, որի դիզայներն է Ջան Բատիստա Էմբրիակոն։

## Պատկերասրահ

VillaBorgheseWaterClock.jpg|Վիլլա Բորգեզեի ջրային ժամացույցը
Balvb.jpg|Հելիումով լցված օդապարիկ
Villa Borghese Park - Alpinetroops monument.jpg|Ալպիական հուշարձան
Artemvb.jpg|Ժամանակակից արվեստի ազգային պատկերասրահ
Villa Borghese - monumento Ahmed Shawky 01215.JPG|Ահմադ Շաուկիի արձանը
TeatroaVilla Borghese2.JPG|Սիլվանո Տոտիի անվան «Գլոբուս» թատրոնը


## Գրականություն
* ***Վիլլա Բորգեզե*** («Боргезе вилла») // Բրոկհաուզի և Եֆրոնի հանրագիտարանային բառարան, 86 հատորով։ — Սանկտ Պետերբուրգ, 1890—1907 թվականներ։

## Աղբյուրներ
* Вилла Боргезе — информация об истории парка 
* Реконструкция облика виллы в 1807 году  
* 1960 Summer Olympics official report.  Volume 1. p.&nbsp;81.
* 1960 Summer Olympics official report.  Volume 2, Part 2. p.&nbsp;899.
* Galleria Borghese 

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հռոմի թանգարաններ
Կատեգորիա:Հռոմի հուշարձաններ
Կատեգորիա:Ճարտարապետական հուշարձաններ