Լրագրային ժանրեր

**Լրագրային ժանրերի** դասակարգումը շատ բաներով նման է գրական ժանրերի համակարգին։ Դեռևս մ.թ.ա. 4-րդ դարում Արիստոտելն իր հիմնական` «Պոետիկա» և «Հռետորիկա» աշխատություններում  հիմնավորել է գրականության դասակարգումն ըստ տեսակների`  պայմանավորված իրականության արտացոլման ձևով (պոեզիան քնարերգության հատուկ ձև է, արձակը` էպիկական ստեղծագործություն, դրաման` երկխոսություն)։ Շարունակելով գրականագիտության և արվեստագիտության ավանդույթները` լրագրության տեսությունն ուսումնասիրում է նաև լրագրային ստեղծագործությունների տեսակները, ձևերը և ժանրերը։ Այդպիսի բաժանման պատճառը մարդու հասարակական գործունեության բազմազան տեսակներն են, մեզ շրջապատող աշխարհի անհավանական բազմազանությունը և դրա արտացոլման ստեղծագործական հնարավորությունները։

Խոսե Օրտեգա ի Գասետը «Մտքեր վեպի մասին» էսսեում միանգամայն իրավացիորեն նշել է, որ «արվեստում ժանրը, ինչպես տեսակը կենդանաբանությունում` հնարավորությունների սահմանափակ ռեպերտուար է»։ Այդ սահմանումը էլ ավելի է համապատասխանում լրագրային ժանրերին, որոնցից համարյա բոլորն ունեն իրենց նախատիպ-անալոգները գրականության մեջ։

Լրագրողական բոլոր աշխատանքների հիմքը փաստն է։ Փաստը ավարտված իրադարձություն է։ Փաստերնն ինֆորմացիայի հիմքն են։ Փաստն ունի հետևյալ հատկությունները։ հավաստիություն, թարմություն, ճշմարտացիություն, հանրային նշանակություն, այն չպետք է լինի պարզունակ։

Գիտնականներն առանձնացնում են լրագրային ժանրերի դասակարգման տարբեր եղանակներ։ Ամենատարածված ձևը նախատեսում է դրանց բաժանումը տեղեկատվական, վերլուծական և գեղարվեստական-հրապարակախոսական ժանրերի։ Բայց հանդիպում են նաև այլ ձևեր, օրինակ հետազոտող Լեւ Կրոյչիկը տեքստերը բաժանում է.
* **Օպերատիվ լրատվական** — բոլոր տեսակի նշումները .
* **Օպերատիվ հետաքննական** — զեկույց, ռեպորտաժ, հարցազրույց.
* **Հետաքննական լրատվական** — գրախոսություն, թղթակցություն, մեկնաբանություն:.
* **Հետաքննական** — հոդված, նամակ.
* **Հետաքննական պատկերային** — ֆելիետոն, էսսե.

Ժանրն ըստ Կրոյչիկի` կենսական նյութի կազմակերպման առանձնահատուկ ձև է, կառուցվածքային եւ կոմպոզիցիոն առանձնահատկությունների ամբողջականություն։ Լրագրողի ստեղծագործական գործունեության հիմունքները] Այս խնդրին այլ կերպ է մոտենում Սեմյոն Գյուրեւիչը։ Նա սահմանում է «ժանր» հասկացությունը, այն ներկայացնելով որպես բովանդակային-թեմատիկ բնութագրերի կայուն առանձնահատկություն, ինչպես օրինակ, արտացոլվող իրականության, կոմպոզիցիայի, ոճաբանության։ Հետևաբար` տարբերվում է նաև ժանրերի բաժանման տիպաբանությունը։ Գուրևիչի հայեցակարգի համաձայն` առանձնացվում են ժանրերի հետևյալ տեսակները.

* **Տեղեկատվական նորությունների ժանրեր**
* **Երկխոսության ժանրեր**
* **Իրավիճակային վերլուծական**
* **Նամակային ժանրեր**
* **Գեղարվեստական-հրապարակախոսական ժանրեր**
* **Սատիրիկ ժանրեր**

Ժամանակի ընթացքում որոշ ժանրեր սկսում են գերակշռել մյուսների նկատմամբ։ Օրինակ` համացանցային լրագրության զարգացումով առաջին տեղը տարածվածության շնորհիվ զբաղեցնում է տեղեկատվական նշումը։

## Տեղեկատվական ժանրեր
Տեղեկատվական ժանրերը գլխավորապես ուղղված են իրադարձությունների, մարդկանց, երևույթների մասին օբյեկտիվ տեղեկատվություն հաղորդելուն։ Լրագրողական գնահատականն ու հետազոտությունն այդ դեպքում մղվում է երկրորդ պլան։ Լրագրողը այդ դեպքում հանդես է գալիս որպես իրադարձությունների ընթացքը ֆիքսող, տեղեկատվության աղբյուր, անհասանելի ստացող առաջին ձեռքից, միջնորդ, իրական ժամանակի համատեքստում իրադարձությունների վայրից տեղեկատվություն փոխանցող։ Տեղեկատվական ժանրերը ներառում են`

* նշում,
* իրադարձային հարցազրույց,
* ռեպորտաժ,
* քրոնիկոն,
* ընդլայնված տեղեկատվություն,
* զեկույց,
* մահախոսական և այլն։

## Վերլուծական ժանրեր
* Մեկնաբանություններ,
* հոդված,
* նամակ,
* գրախոսություն,
* փորձարկում,
* վարկանիշ,
* հոդված-ցանկ,
* ակնարկ,
* հուշագրություններ և այլն։

## Գեղարվեստական-հրապարակախոսական ժանրեր
* Էսքիզ,
* էսսե,
* նկարագրություն,
* զրպարտություն,
* ֆելիետոն,
* պամֆլետ և այլն։

## Տես նաև
* Ժուռնալիստիկա
* Լուր (ժանր)
* Լրագրող
* Սննդի լրագրություն

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Լրագրության ժանրեր