Իվան Ցանկար

200px|մինի
200px|մինի
200px|մինի
200px|մինի
200px|մինի
200px|մինի
200px|մինի|Հինկո Սմրեկարի նկարազարդումներից
**Իվան Ցանկար** (սլովեներեն՝ **Ivan Cankar** , ), սլովեն բանաստեղծ, արձակագիր, թատերագիր, էսսեիստ, հասարակական-քաղաքական ակտիվիստ։ Օտոն Ժուպանչիչի, Դրագոտին Կիտտեի և Յոսիպ Մուռնի հետ մեկտեղ համարվում է մոդեռնիզմի սկզբնավորողը սլովենական գրականության մեջ։ Ուսումնասիրողներից շատերը Ցանկարին համարում են նաև սլովեներեն ստեղծագործած մեծագույն գրողը և հաճախ նրան համեմատում են Ֆրանց Կաֆկայի ու Ջեյմս Ջոյսի հետ։

## Կենսագրություն
Դեռևս Լյուբլյանայի դպրոցում սովորելու տարիներին Ցանկարը հրապուրվել է գրականությամբ, գրական առաջին փորձերը կատարել (դրանք բանաստեղծություններ էին և քնարաշունչ շարադրություններ)։ Դպրոցն ավարտելուց հետո մեկնել է Վիեննա՝ ուսումը շարունակելու և չնայած ծնողներին խոստացել էր, որ տեխնիկական մասնագիտացում կընտրի, ընդունվել է սլավոնագիտության բաժինը (թեև դա էլ չի ավարտել)։

1897 թվականի ամռանը վերադարձել է Լյուբլյանա, որտեղ մի քանի ամիս անց մահացել է նրա մայրը։ 1907-ին Ցանկարը խորհրդարանի պատգամավոչության թեկնածու է առաջադրվել սոցիա-դեմոկրատների ցուցակով։ 1908-1909 թվականներին ապրել է Վիեննայում, աշխատել որպես անկախ գրող։ Առաջին համաշխարհային պատերազմն սկսվելուց որոշ ժամանակ անց նա ձերբակալվել է ու բանտ նետվել՝ Ավստրո-Հունգարիայի իշխանությունների վարած քաղաքականությանն ընդիմանալու պատճառով։

## Ստեղծագործությունների մասին
Իվան Ցանկարը հեղինակել է շուրջ երեք տասնյակ գիրք, որոնցում անդրադարձել է 20-րդ դարի սկզբին սլովենական հասարակությանը հուզած ազգային, հասարակական, բարոյական հիմնախնդիրների։ Նրա երկերից Սլովենիայում լայնորեն հայտնի ու սիրված են հատկապես *Hlapci* («Ճորտերը») թատերգությունը, *Pohujšanje v dolini Šentflorijanski* («Սուրբբ Ֆլորիանի հովտի սկանդալը») երգիծավեպը և *Na klancu* («Բլրակի վրա») վեպը։ Սլովեն և եվրոպացի գրականագետները նրա գրական ժառանգության մեջ չափազանց կարևորում են նաև մանրապատումներն ու պատմվածքները, որոնք, գրված լինելով սիմվոլիզմի, մոդեռնիզմի ու էքսպրեսիոնիզմի տարրերի տպավորիչ միահյուսումով, աչքի են ընկնում խոր ինքնատիպությամբ։

## Երկեր
### Պոեզիա
* *Erotika* (recueil, 1899

### Արձակ
* *Vinjete* (récits, 1899)
* *Knjiga za lahkomiselne ljudi* (nouvelles, 1901)
* *Tujci* (roman, 1901)
* *Na klancu* (roman)* ([[1902]])
* *Ob zori* (nouvelles, [[1903]])
* *Življenje in smrt Petra Novljana* (conte, [[1903]])
* *Gospa Judit* (conte, [[1904]])
* *Hiša Marije pomočnice* (roman, [[1904]])
* *Križ na gori* (roman, [[1904]])
* *Potepuh Marko in kralj Matjaž* (conte, [[1905]])
* *V mesečini* (nouvelles, [[1905]])
* *Martin Kačur* (roman, [[1906]])
* *Nina* (roman, [[1906]])
* *Smrt in pogreb Jakoba Nesreče* (conte, [[1906]])
* *Aleš iz Razora* (conte, [[1907]])
* *Hlapec Jernej in njegova pravica* (conte, [[1907]])
* *Novo življenje* (roman, [[1908]])
* *Zgodbe iz doline šentflorjanske* ([[1908]])
* *Kurent* (conte, [[1909]])
* *Sosed Luka* (nouvelle, [[1909]])
* *Za križem* (nouvelles, [[1909]])
* *Troje povesti* (contes, [[1911]])
* *Volja in moč* (nouvelles, [[1911]])
* *Milan in Milena* (roman, [[1913]])
* *Podobe iz sanj* (récits, [[1920]])
* *Mimo življenja* (nouvelles, [[1920]])
* *Moje življenje* (récits, [[1920]])
* *Grešnik Lenart* (conte, [[1921]])
* *Pages choisies*, Ljubljana, 1931, trad S. et J. Jeras

=== Թատերգություններ ===
* *Jakob Ruda* (drame, [[1901]])
* *Za narodov blagor* (drame, [[1901]])
* *Kralj na Betajnovi* (drame, [[1902]])
* *Pohujšanje v dolini šentflorjanski* (drame, [[1908]])
* *Hlapci* (drame, [[1910]])
* *Lepa Vida* (drame, [[1912]])
* *Romantične duše* (drame, [[1922]])

=== Էսսեներ ===
* *Krpanova kobila* ([[1907]])
* *Bela krizantema* ([[1910]])
== Հիշատակը ==
Ի հիշատակ անվանի գրողի՝ նրա անունով են կոչվել՝
* Ցանկարյան պարգև (Cankarjevo priznanje) - դպրոցականների ստեղծագործական աշխատանքների ամենամյա փառատոնի գլխավոր մրցանակը
* «Ցանկարևա զալոժբա» (Cankarjeva založba) — Սլովենիայի խոշորագույն հրատարակչությունը
* «Ցանկարյան տուն» (Cankarjev dom) — [[Լյուբլյանա]]յի մշակութային ամենամեծ կենտրոնը
* Վրհնիկայի մշակույթի տունը (Cankarjev dom Vrhnika)
* Լյուբլանայի ուսանողական թաղամասը (Dijaški dom Ivana Cankarja)
* Վրհնիկայի գրադարանը (Cankarjeva knjižnica Vrhnika)
*Ցանկարի անունը կրող փողոցներ կան Լյուբլյանայում, [[Ցելե]]ում, [[Մարիբոր]]ում, [[Կոպեր (քաղաք)|Կոպեր]]ում, Վելենիեում, Նոր Գորիցեում, Ռադովլիցայում և սլովենյան այլ քաղաքներում, դպրոցներ՝ Վրհնիկայում, Տրբովլիեում,Լյուտոմերում
== Գրականություն Իվան Ցանկարի մասին ==
*.
*.
*.
*.
*.
*.
*.
*.
*.
*.
*.
*.
*.
*.
*Izidor Cankar, Preface to "Ivan Cankar, *Zbrani spisi*" (Ljubljana: [[Blasnikova tiskarna]], 1937)
*France Bernik, *Ivan Cankar: monografska študija* (LJubljana: Cankarjeva založba, 1987)
*rnaldo Bressan, *Le avventure della parola: saggi sloveni e triestini* (Milan: Il saggiatore, 1985)
*Andrej Inkret, *Romantične duše: razmišljanja ob dramatiki Ivana Cankarja* (Ljubljana: Prosvetni servis, 1966)
*Dušan Kermauner, *Ivan Cankar in slovenska politika leta 1918* (Ljubljana: Cankarjeva založba, 1968)
*Taras Kermauner, *Dolina i nebo: eseji o Cankaru* (Belgrade: Vuk Karadžić, 1979)
*Alojz Kraigher, *Ivan Cankar: študije o njegovem delu in življenju, spomini nanj* (Ljubljana: Cankarjeva založba, 1954)
*Matevž Kos, *Cankar in Nietzsche* (Ljubljana: društvo za primerjalno književnost, 2001)
*Primož Kozak, *Temeljni konflikti Cankarjevih dram* (Ljubljana: Cankarjeva založba, 1980)
*Filip Kumbatovič Kalan]], *Trois précurseurs du théǎtre contemporain en Yougoslavie: Branislav Nušić, Ivan Cankar, Miroslav Krleža* (Paris: Centre national de la recherche scientifique, 1963)
*Marija Mitrović, *Cankar in kritika* (Koper: Lipa, 1976)
*Boris Paternu, *Ivan Cankar in slovenska literarna tradicija* (Ljubljana: Slavistično društvo Slovenije, 1969)
*Dušan Pirjevec Ahac, *Hlapci, heroji, ljudje* (Ljubljana: Cankarjeva založba, 1968)
*Jože Pogačnik, *Ivan Cankar und Oton Župančič* (Munich: Selbstverlag der Südosteuropa-Gesellschaft, 1991)
*Dimitrij Rupel, *Svobodne besede : od Prešerna do Cankarja: sociološka študija o slovenskem leposlovju kot glasniku in pobudniku* (Koper: Lipa, 1976)
*Anton Slodnjak, *Ivan Cankar in Slovene and world literature* (London: Modern Humanities Research Association for the School of Slavonic and East European Studies, 1981)
*Miran Štuhec, *Esejistika Ivana Cankarja* (Ljubljana: Slavistično društvo Slovenije, 2006)
*Josip Vidmar, *Ivan Cankar* (Ljubljana: Državna založba Slovenije, 1969)
*Božo Vodušek, *Ivan Cankar* (Ljubljana: Hram, 1937)
*Dimitrije Vučenov, *Ivan Cankar* (Belgrade: Rad, 1962)
*Boris Ziherl, *Ivan Cankar i njegovo doba* (Belgrade: Prosveta, 1949)

== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
* 
* [http://www.kam.si/slovenske_pespoti/cankarjeva_literarna_pot.html Cankarjeva literarna pot] 
* [http://bibliotheque-russe-et-slave.com/Livres/Cankar%20-%20Le%20Valet%20Barthelemy%20et%20son%20droit.htm *Le Valet Barthélemy et son droit*], en ligne sur la [http://bibliotheque-russe-et-slave.com/index1.html *Bibliothèque russe et slave'']

Կատեգորիա:Թոքաբորբից մահացածներ
Կատեգորիա:Մոդեռնիստ գրողներ
Կատեգորիա:Սլովենացի արձակագիրներ
Կատեգորիա:Սլովենացի բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Սլովենացի գրողներ
Կատեգորիա:Սլովենիայի քաղաքական գործիչներ