open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Լուկա Շուլիչ

**Լուկա Շուլիչ** (, ), խորվաթ-սլովենացի  թավջութակահար։ 2 Cellos խմբի անդամ է Ստեփան Հաուսերի հետ։

## Մանկությունը
Շուլիչը ծնվել է Սլովենիայում։ Շուլիչի հայրը՝ Բոզոն, Խորվաթիայի Դուբրովնիկ քաղաքից էր, որը Սլովենիայում ապրել է մոտ 30 տարի։ Նրա մայրը՝ Ալյան, Սլովենիայի Իզոլա քաղաքից է։ Նրա հայրը ևս թավջութակահար է, և նրա ընտանիքի անդամներից շատերն են կապված երաժշտության հետ։

## Գործունեությունը
Լուկա Շուլիչը ելույթներ է ունենում ողջ աշխարհում՝ ինչպես միայնակ, այնպես էլ 2 Cellos խմբով։ Նա մի շարք ականավոր միջազգային մրցույթներում բազմաթիվ մրցանակներ է շահել, ներառյալ Լուպոստավսկի թավջութակի 7-րդ միջազգային փառատոնի առաջին և հատուկ մրցանակը 2009 թվականին Վարշավայում։

Եվրոպական հեռարձակման միության  «Նոր տաղանդ» մրցույթում 2006 թվականին և  Wigmore դահլիճում 2011 թվականին Երաժշտության արքայական ակադեմիայի Պատրոնի մրցանակը։

Նա մի շարք սոլո ելույթներ է ունեցել Եվրոպայում, Հարավային Ամերիկայում և Ճապոնիայում, այնպիսի դահլիճներում, ինչպիսիք են  Wigmore Hall-ը, Ամստերդամի Concertgebouw-ը, Վիեննայի Musikverein-ը և Konzerthaus-ը։ Որպես մենակատար հանդես է եկել այնպիսի նվագախմբերի հետ, ինչպիսիք են Գերմանական ռադիոյի ֆիլհարմոնիան, Ավստրալիական արքայական նվագախումբը, Վարսաուի ֆիլհարմոնիկ նվագախումբը, Ռուսական սիմֆոնիկ նվագախումբը և այլն։

Շուլիչն իր երաժշտական կրթությունը սկսել է Մարիբորում 5 տարեկանում։ 15 տարեկանում նա դարձավ Զագրեբի երաժշտական ակադեմիայի ամենաեռիտասարդ ուսանողներից մեկը։ Այս ակադեմիայում նրա ուսուցիչն էր պրոֆեսոր Վալտեր Դեսպալին։ Ակադեմիան ավարտեց 18 տարեկանում։ Իր կրթությունը նա շարունակել է Վիեննայում, պրոֆեսոր Ռեինհարդ Լացկոյի մոտ։ Շուլիչը վարպետի կոչում ստացավ Մաթս Լիդսթրոմի մոտ Լոնդոնի երաժշտական արքայական ակադեմիայում 2011 թվականին։

Իրական հաջողությունը սկսեց այն ժամանակ, երբ Ստեփան Հաուսերի հետ ստեղծեց 2 Cellos խումբը։ 2011 թվականի հունվարին նրանք յութուբում տեղադրեցին Մայքլ Ջեքսոնի «Smooth Criminal» երգի իրենց տարբերակը։ Սա էլ բերեց Sony MASTERWORKS-ի հետ ձայնագրման աշխատանքներին և Էլթոն Ջոնի կողմից իր համաշխարհային շրջագայության համար հրավերին։

Դուետը հայտնվեց այնպիսի ազգային շոուներում, ինչպիսիք են The Tonight Show with Jay Leno-ն, The Ellen DeGeneres Show-ն (2 անգամ վեց ամսում) և Ստեփան Ռաբի հեռուստատեսային շոուն Գերմանիայում։

2012 թվականի հունվարին նրանք Ֆոքսի Glee հեռուստասերիալում հանդես եկան որպես հատուկ հյուր, որտեղ կատարեցին Մայքլ Ջեքսոնի Smooth Criminal-ը, որը մտավ Billboard թով 100 թվային երգերի շքերթը և հանգեցրեց խմբի ալբոմի տեղ գտնելուն թոփ 100 ալբոմների շարքում։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ

* Լուկա Շուլիչի պաշտոնական ինտերնետային կայքը

Կատեգորիա:Թավջութակահարներ
Կատեգորիա:Խորվաթ երաժիշտներ
Կատեգորիա:Խորվաթ դասական երաժիշտներ
Ֆաբրիչիո կամուրջ

**Ֆաբրիչիո կամուրջ** (, ), ներկայումս՝ Կվատտրո Կապի (), Ք․ ա․ I դարի կամուրջ Հռոմում, որը պահպանված կամուրջներից ամենահինն է։

Միջնադարում կամուրջը նաև անվանում էին pons Iudaeorum, քանի որ գտնվում էր գետտոյի (շրջան, որտեղ պարտավոր էին ապրել հռոմեացի հրեաները) մոտ։ Ներկայիս անվանումը՝ Ponte dei Quattro Capi, կամուրջը ստացել է սկզբնամասում գտնվող երկու սյուների համար, որոնց վրա կերտված են Հերակլեսի և Յանուսի 4 գլուխները։ Վերջիններս այստեղ են բերվել մոտակա Սուրբ Գրեգորի (Մոնտե Սավալո) եկեղեցուց 14-րդ դարում։

Ըստ Դիոն Կասսիոս պատմիչի, այն կառուցված է եղել Ք․ ա․ 62 թվականին ճանապարհների վարիչ Լուցիոս Ֆաբրիցիոսի կողմից՝ ավելի վաղ կառուցված փայտե կամրջի փոխարեն, որն այրվել էր հրդեհից։ Կամուրջը կապում է Տիբերինա կղզին Տիբեր գետի ձախ ափին։ Անտիկ ժամանակաշրջանից ի վեր այն չի փոփոխվել և գործածվում է մինչ օրս։

Նրա երկարությունը 62 մետր է, լայնությունը՝ 5,5, իսկ կամարների լայնությունը՝ 24,5 մետր։ Երկու կամարները միանում են կենտրոնական սյունով։
Կամրջի բանուկ հատվածը պատրաստված է տուֆից, իսկ արտաքին պատերը՝ աղյուսից և տրավերտինից։

## Արձանագրություն
[մինի|ձախից|[Հերակլեսի և Յանուսի գլուխները]]
մինի|Արձանագրություններ Ֆաբրիչիո կամրջի վրա|300 px
Ինքնատիպ լատիներեն արձանագրությունը, որը փորագրված է տրավերտինի վրա, հիշատակում է կառուցողին *«L . FABRICIVS . C . F . CVR . VIAR | FACIVNDVM . COERAVIT | IDEMQVE | PROBAVIT»*. (Լուցիոս Ֆաբրիցիոսը, Գայոսի որդին, ճանապարհների վարիչը, հոգացել է և հաստատել, որպեսզի այն կառուցվի)։ Գրությունը կրկնվում է 4 անգամ, կամրջի երկու կողմերում, կամարների վրա։

Ավելի ուշ փորագրված գրությունը, հայտնում է, որ կամուրջը վերանորոգվել է Իննոկենտիոս XI Պապի օրոք, հավանաբար 1679 թվականին։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* O’Connor, Colin (1993), Roman Bridges, Cambridge University Press, p.&nbsp;66, ISBN 0-521-39326-4

## Արտաքին հղումներ
* LacusCurtius: Pons Fabricius
* Ponte Fabricio
* The Waters of Rome: Tiber River Bridges and the Development of the Ancient City of Rome 
* Tiber Island information 
*Ponte Fabricio
Վերմոնտի Հանրապետություն

**Վերմոնտի հանրապետություն** (), ժամանակակից պատմագրության մեջ Վերմոնտի պատմության մի փուլ, որն ընդգրկում է 1777 թվականին Բրիտանիայիից անկախանալու հայտարարությունից մինչև 1791 թվականին ԱՄՆ֊ին՝ որպես 14֊րդ նահանգ միանալու ժամանակաշրջանը։ Առաջացել է Նյու Յորք և Նյու Հեմփշիր, նաև Քվեբեկ նահանգների միջև գտնվող վիճելի տարածքներից։

Վերմոնտի սահմանադրությունը, որն ընդունվել է 1777 թվականին, Հյուսիսային Ամերիկայի բնակավայրերի առաջին գրավոր սահմանադրություններից է։ Այդ սահմանադրությունն աշխարհում առաջիններից էր, որը տղամարդկանց՝ համընդհանուր ընտրության իրավունք տվեց, արգելեց ստրկությունը և երաշխավորեց հանրակրթական դպրոցների պետական ֆինանսավորումը։ Այն գործել է 1777-1791 թվականներին։
մինի|Վերմոնտի Հանրապետության մետաղադրամներ, այսպես կոչված՝ .
Չնայած որ Վերմոնտը սեփական արժույթ ուներ, գործող փոստային համակարգ և պետականության նշաններ, սակայն պատմական փաստաթղթերում Վերմոնտի Հանրապետություն սահմանում չի հանդիպում, այլ միայն Վերմոնտ նահանգ։ Ի տարբերություն Տեխասի Հանրապետության և Կալիֆոռնիայի Հանրապետության, որոնց ղեկավարները նախագահներ էին, Վերմոնտում վարչակազմի ղեկավարին նահանգապետ էին անվանում (1778-1789, 1790-1791, Թոմաս Չիտենդեն, 1789-1790 ֊ Մոզես Ռոբինսոն), իսկ 1971 թվականին՝ նաև գեներալ-կապիտան էին անվանում։ 2003թվականից նահանգում գոյություն ունի Վերմոնտի Երկրորդ Հանրապետություն շարժումը, որը ցանկանում է խաղաղ կերպով վերադարձնել Վերմոնտի Հանրապետության անկախությունը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի պատմություն
Կատեգորիա:1777 հիմնադրված պետություններ և տարածքներ
Կատեգորիա:Նախկինում գոյություն ունեցած չճանաչված պետություններ
Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի քաղաքական պատմություն
Գլանաձև պարաբոլական կոորդինատական համակարգ

մինի|263x263px|Գլանաձև պարաբոլական կոորդինատական համակարգի տեսքը:
**Գլանաձև պարաբոլական կոորդինատական համակարգ (պարաբոլական գլանի կոորդինատներ )**

**<math>(u,\;v,\;z)</math>**,  կոորդինատական համակարգ, որը հանդիսանում է դեկարտյան z` ապլիկատի ավելացումով պարաբոլական կոորդինատների ընդհանրացում։

Գոյություն ունի այդ կոորդինատների մի քանի կողմնորոշում։ Առավել տարածված է հետևյալ կողմնորոշման ձևը։
: \begin{cases}
x=\dfrac{c}{2}(u^2-v^2), \\
y=cuv, \\
z=z,
\end{cases}
որտեղ c>0-ն չափային բազմապատկիչն է։

u=\mathrm{const} և v=\mathrm{const} մակարդակի մակերևույթը պարբոլական գլանի հիմքն է, որը ձևավորող բաղադրիչները զոոգահեռ են z առանցքին։

## Կապը այլ կոորդինատական համակարգերի հետ

### Ուղղանկյուն կոորդինատական համակարգ՝ <math>(x,\;y,\;z)</math>
: \begin{cases}
x=\dfrac{c}{2}(u^2-v^2), \\
y=cuv, \\
z=z,
\end{cases}

### Գլանային կոորդինատական համակարգ՝ <math>(\rho,\;\varphi,\;z)</math>
: \begin{cases}
\rho=\dfrac{c}{2}(u^2+v^2), \\
\varphi=\mathrm{arctg}\left(\dfrac{2uv}{u^2-v^2}\right), \\
z=z.
\end{cases}

## Լամեի գործակից
Լամեի գործակիցը տվյալ կոորդինատական համակարգում ունի հետևյալ տեսքը՝
: \begin{cases}
H_u=c\sqrt{u^2+v^2}, \\
H_v=c\sqrt{u^2+v^2}, \\
H_z=1.
\end{cases}

## Հիմնական դիֆերենցիալ օպերատորների արտահայտությունները

### [[Գրադիենտ]]
: \mathrm{grad}\,F(u,\;v,\;z)=\frac{1}{c\sqrt{u^2+v^2}}\left(\frac{\partial F}{\partial u}\vec{e}_u+\frac{\partial F}{\partial v}\vec{e}_v \right)+\frac{\partial F}{\partial z}\vec{e}_z.

### [[Դիվերգենցիա (մաթեմատիկա)|Դիվերգենցիա]]
: \mathrm{div}\vec A(u,\;v,\;z)=\frac{1}{c(u^2+v^2)}\left[\frac{\partial }{\partial u}\left(\sqrt{u^2+v^2}A_u\right)+\frac{\partial}{\partial v}\left(\sqrt{u^2+v^2}A_v\right)\right]+\frac{\partial A_z}{\partial z}.

### [[Վեկտորական դաշտի ռոտոր|Ռոտոր]]
: \mathrm{rot}\,\vec A=\frac{1}{c\sqrt{u^2+v^2}}\left[\frac{\partial}{\partial v}A_z-\frac{\partial}{\partial z}(c\sqrt{u^2+v^2}A_v)\right]\vec e_u+\frac{1}{c\sqrt{u^2+v^2}}\left[\frac{\partial}{\partial z}(c\sqrt{u^2+v^2}A_u)-\frac{\partial}{\partial u}A_z\right]\vec e_v+
:: +\frac{1}{c(u^2+v^2)}\left[\frac{\partial}{\partial u}(c\sqrt{u^2+v^2}A_v)-\frac{\partial}{\partial v}(c\sqrt{u^2+v^2}A_u)\right]\vec e_z.

### [[Լապլասիան]]
: \Delta F(u,\;v,\;z)=\frac{1}{c^2(u^2+v^2)}\left[\frac{\partial^2 F}{\partial u^2}+\frac{\partial^2 F}{\partial v^2}\right]+\frac{\partial^2 F}{\partial z^2}.

## Տես նաև
* Ուղղանկյուն (Դեկարտյան) կոորդինատական համակարգ

## Արտաքին հղումներ
* 

Կատեգորիա:Կոորդինատային համակարգեր
Կատեգորիա:Մաթեմատիկական անալիզ
Բնակչության կենսամակարդակ

[235px|մինի|«Ազատություն կարիքից» (նկարիչ՝ [Նորման Ռոքուել)]]

**Բնակչության կենսամակարդակ**, վերաբերում է առողջության մակարդակի, հարմարավետության, նյութական ապրանքների և անհրաժեշտությունների հասանելիությանը որոշակի սոցիալ-տնտեսական դասի համար, որոշակի աշխարհագրական տարածքում։ Կենսամակարդակը ներառում է այնպիսի գործոններ, ինչպիսիք են եկամուտը, որակը և բնակարանների մատչելիությունը, պահանջվող աշխատանքի ժամաքանակը կարիքները բավարարելու համար, համախառն ներքին արդյունքը(ՀՆԱ), գնաճը, տարեկան հանգստի ժամանակը, մատչելի (կամ անվճար) և որակյալ առողջապահության հասանելիությունը, կրթության որակն ու մատչելիությունը, կյանքի տևողությունը, հիվանդությունների մակարդակը, ապրանքների և ծառայությունների գինը, ենթակառուցվածքները, տնտեսական աճը, տնտեսական և քաղաքական կայունությունը, քաղաքական և կրոնական ազատությունը, բնապահպանության որակը, կլիման և անվտանգությունը։ Կենսամակարդակը սերտորեն կապված է կյանքի որակի հետ։

## Մակարդակ
Կենսամակարդակը հիմնականում չափվում է այնպիսի ստանդարտներով, ինչպիսիք են մեկ անձի իրական եկամուտը և աղքատության մակարդակը։ Այլ չափանիշներ են առողջապահության որակն ու հասանելիությունը, եկամտի աճի անհավասարությունը և կրթական ստանդարտները։ Օրինակներ են որոշակի ապրանքների հասանելիությունը (ինչպես սառնարանների քանակը հազար մարդու համար) և կյանքի տևողությունը։ «Ստանդարտի» հիմնական գաղափարը հակադրվում է կյանքի որակին, որը հաշվի է առնում ոչ միայն նյութական կենսամակարդակը, այլ նաև ավելի նյութական ասպեկտներ, որոնք կազմում են մարդկային կյանքը։ Դրանցից են ժամանցի, անվտանգության, մշակութային ռեսուրսների, սոցիալական կյանքի, ֆիզիկական առողջության, շրջակա միջավայրի որակի հարցերը և այլն։ Բարեկեցության ավելի բարդ չափման միջոցներ պետք է կիրառվեն, որպեսզի կատարվեն այնպիսի դատողություններ, որոնք ավելի հաճախ քաղաքական են և վիճահարույց։ Նույնիսկ երկու ազգերը կամ հասարակությունները, որոնք ունեն միևնույն կենսամակարդակը, կարող են տարբերվել կյանքի որակի այնպիսի գործոններով, որոնք տվյալ երկիրը դարձնում են ավելի գրավիչ անհատի կամ խմբի համար։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Տնտեսական ցուցանիշներ
Կատեգորիա:Կենսամակարդակ
Լիլիթ Հարությունյան

**Լիլիթ Հարությունյան**  (), հայ աթլետ (վազք), Հայաստանի բազմակի չեմպիոն, Ռիո դե Ժանեյրոյի Ամառային օլիմպիական խաղերի մասնակից  (2016)։

## Կենսագրություն
Ծնվել է 1993 թվականի ապրիլի 4-ին Գյումրիում։ Ամուսնացած է, ունի 1 դուստր և  1 որդի։ Անձնական մարզիչն ամուսինն է՝ Արթուր Ղազարյանը։ Աթլետիկայով սկսել է զբաղվել դպրոցական տարիներին, երբ ընդամենը 14 տարեկան էր։ Մարզվում է Վանաձորում։ Օլիմպիական խաղերի ուղեգիրը նվաճել է Արտաշատում կայացած Հայաստանի առաջնությունում։ Հայաստանի բազմակի չեմպիոն է, սպորտի վարպետ, Համահայկական խաղերի եռակի չեմպիոն։ Բալկանյան երկրների առաջնությունում 800 մետր վազքատարածքում լրացրել է սպորտի վարպետի նորմա և սահմանել Հայաստանի ռեկորդ։ Ռիո-2016 օլիմպիական ուղեգիր է նվաճել Հայաստանի առաջնությունում օլիմպիական նորմատիվ լրացնելու շնորհիվ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ աթլետներ
Ալեքսանդր Նևսկու մատուռ (Տալլին)

**Ալեքսանդր-Նևսկու մատուռը Տալլինում**, սուրբ մեծ իշխան Ալեքսանդր Նևսկու անունը կրող քարե մատուռ, օծվել է 1888 թվականի նոյեմբերի 14-ին Պայծառակերպության տաճարի վանահոր, երեց Սիմեոն Պոպովի և հոգևորականության կողմից։

Մատուռը կառուցվել է ռուսական շուկայի տարածքում (ներկայումս Վիրու հրապարակ), խիստ բյուզանդական ոճով կլորացված ոսկեզօծ գնդաձև գմբեթով և խաչով, որը երեսպատված է դոլոմիտով, շրջափակված է չուգունե ճաղերով։ Նրա արևելյան պատին կար Նիկոլայ Հրաշագործի սրբապատկերը։ Աչքի է ընկել նրբագեղությամբ և իրենից ներկայացրել է օրինակելի ճարտարապետական ստեղծագործություն։ Նախագիծը կազմել է Նիման ճարտարապետը, նա էլ անվարձահատույց ղեկավարել է շինարարական աշխատանքները։

Մատուռի ներսում քանդակագործ Կոտիևսկին ստեղծվել է մեծ մարմարե սկահակ ջրի ծորակով, որը նախատեսված է եղել ջրօրհնեք կատարելու համար։ Այն միացած է եղել ստորգետնյա ջրատար խողովակներով չորս արտաքին սկահակներով, որոնք նույնպես ծորակներ են ունեցել, նախատեսված սուրբ ջրից օգտվելու համար։ Այս մատուռի կառուցման գլխավոր նպատակը եղել է այն ժամանակներում քաղաքի գլխավոր արարողության` ուղղափառ եկեղեցու կողմից նախատեսված օրերին ջրօրհնեք կատարելուն։
 
Կառուցվել է ինքնակամ նվիրաբերություններով, որի գումարը հասնում էր մինչև 11000 ռուբլի։

Մատուռը կցագրվել է Տալլինի Նիկոլսկի եկեղեցուն։ Քանդվել է 1922 թվականին «տրամվայների երթևեկությանը խանգարելու» պատրվակով։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Մատուռներ
Կատեգորիա:Տալլինի եկեղեցիներ
Կատեգորիա:Ավերված եկեղեցիներ
Քեյթոն Հենսոն

**Քեյթոն Հենսոն** (, ), բրիտանացի ֆոլկ ռոք երաժիշտ, հեղինակ կատարող, նկարիչ, բանաստեղծ և կոմպոզիտոր։ Հայտնի է դարձել իր երաժշտական և նկարչական տաղանդների շնորհիվ։ Նրա նկարները ցուցադրվել են լոնդոնյան այնպիսի պատկերասրահներում ինչպիսիք էին՝ Pertwee, Anderson և Gold gallery։ Նա նաև հանդես է եկել «Gloaming» անխոս գրաֆիկական վեպով։ Քեյթոնը ունի վախ բեմերից, այդ իսկ պատճառով հազվադեպ է համերգներ տալիս։

## Կենսագրություն
Քեյթոն Հենսոնը ծնվել է 1988 թվականի մարտի 24-ին Միացյալ Թագավորության մայրաքաղաք Լոնդոնում։ Նրա հայրը դերասան Նիկին Հենսոն է և մայր բալետի պարուհի Մարգարիտ Պոտերը։ Սկզբում Քեյթոն Հենսոնը նկարազարդող էր տարբեր երաժշտական նախագծերում։ Հենսոնը նկարազարդել է այնպիսի երաժիշտների ալբոմներ ինչպիսիք են  Dananananaykroyd-ը («Hey Everyone!» ալբոմը), Enter Shikari-ը («Take to the Skies» ալբոմը)։ Սկզբնական շրջանում նա երգերը ձայագրում էր տանը իր համար։ Ավելի ուշ իր ձայագրած նյութերը նվիրեց ընկերոջը որպես նվեր, որից առաջացավ գաղափար դրանք հանձնել հանրության դատին։ 2010 թվականին նա սկսեց իր կարիերան «Dear…» ալբոմով, որը թողարկվել էր Motive Sounds Recordings-ի կողմից սահմանափակ քանակությամբ (յուրաքանչյուր օրնակ երգիչը պատրաստել է սեփական ձեռքերով)։ Ավելի ուշ նա թողարկեց «Metaphors» սինգլը։ 
Նրա կարիերայում բեկում էր «You Don’t Know How Lucky You Are» երգը, որը առաջին անգամ հնչեց BBC Radio 1-ի եթերում 2011 թվականի սեպտեմբերի 7-ին։ 
2012 թվականին թողարկվեց «Dear…» ալբոմի հավելյալ օրինակները (վաճառվել է մոտ 7000 օրինակով)։ Երկրորդ ալբոմը ստեղծվել է ավելի քիչ, քան մեկ տարվա ընթացքում։ «Birthdays» ալբոմի վրա նա աշխատել է Կալիֆորնիայում ամերիկացի պրոդյուսեր Joe Chiccarelli հետ (ալբոմը թողարկվել է 2013 թվականի փետրվարին)։ Նրանց կողմից թողարկվել նաև Party Song», «To Your Health», «Kronos», «Charon», «You Don’t Know How Lucky You Are», «Small Hands», «Sweetheart, What Have You Done To Us», «Lying To You», և «You» երգերի տեսահոլովակները։

## Սկավառակագրություն

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* http://www.keatonhenson.com/
* https://soundcloud.com/keatonhensondear
* https://www.facebook.com/keatonhensonfans
* https://www.last.fm/music/Keaton+Henson?ac=keaton
* Китон Хэнсон на сайте ''Allmusic.com''
* BBC. Рецензия на альбом ''Dear''
* BBC. Рецензия на альбом ''Birthday''
* Theguardian.com. Keaton Henson: fame, stage fright and the discomfort of strangers

Կատեգորիա:Բրիտանացի բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Բրիտանացի երաժիշտներ
Կատեգորիա:Բրիտանացի նկարիչներ
Sonic Dash

**Սոնիք Դաշ** (), տեսախաղ «պլատֆորմեր» ժանրում Սոնիք Հեդջհոգ շարքից, մշակված «Հարդլայթ» ստուդիայի կողմից iOS, Android, Windows Phone, Windows 8.1 ծրագրերի համար։ Խաղը ստեղծվել է «Սեգա» կազմակերպության կողմից 2013 թվականին։ Խաղի իրադարձությունները կատարվում են «Սի Սայդ» մակարդակում։ Բոլոր մակարդակներում կերպարը վազում է, խաղացողին մնում է կատարել թռիչքներ և թաքնվել թշնամիներից։ Լրագրողները գնահատեցին խաղի ընթացքը, դժգոհելով միայն խաղի շատ մակարդակներից։ 2015 թվականին դուրս եկավ խաղի շարունակությունը «Սոնիք Դաշ 2» անվանումով կամ «Սոնիք Բում» մուլտսերիալից։

## Առաջընթաց
Սոնիք Դաշի սյուժեն ներկայացված է եղել № 10 Sonic Super Special Magazine ամսագրում, որը լույս է տեսել 2014 թվականին Archie Comics ի օժանդակությամբ։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* ''Sonic Dash''. 
* ''Sonic Dash''. /Sonic News Network/ 

Կատեգորիա:2013 թվականի համակարգչային խաղեր
Կատեգորիա:Android֊ի համար խաղեր
Կատեգորիա:IOS խաղեր
Կատեգորիա:Windows Phone խաղեր
Կատեգորիա:Windows տեսախաղեր
Կատեգորիա:Windows֊ի համար խաղեր
Կատեգորիա:Խաղ Sega
Կատեգորիա:Խաղեր Sonic the Hedgehog
Կատեգորիա:Պատահական Խաղեր
Կատեգորիա:Պլատֆորմերներ
Ամալյա Շառոյան

**Ամալյա Շառոյան** (), հայ աթլետ (հեռացատկ, վազք), Հայաստանի բազմակի չեմպիոն, Ռիո դե Ժանեյրոյի ամառային օլիմպիական խաղերի մասնակից (2016)։

## Կենսագրություն
Ամալյա Շառոյանը ծնվել է 1988 թվականի հունիսի 19-ին՝ Երևանում։ Աթլետիկայով զբաղվել է մանուկ հասակից։ Անձնական մարզիչը Տիգրան Եղիկյանն է։

Հայաստանի բազմակի չեմպիոն է, և մրցաձևերի սպորտի վարպետ, Եվրոպայի թիմային գավաթի 2 մրցաձևերի հաղթող։ Օլիմպիական ուղեգիրը նվաճել է Ալբանիայի վարկանիշային մրցաշարում։ Տիրանայում կայացած մրցաշարում հեռացատկորդը գրանցել է 6 մ 72 սմ և գերազանցել իր արդյունքը։ ԱՄՆ-ի Փորթլանդ քաղաքում 400 մ մրցատարածությունում 55,13 արդյունքով զբաղեցրել է 14-րդ տեղը։ 2016 թվականին Ռիո դը Ժանեյրոյում կայացած Օլիմպիական խաղերում ցատկել է 5,95 մետր և 38 ներկայացուցիչների մեջ զբաղեցրել 35-րդ հորիզոնականը։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Ամալյա Շառոյանի էջը iaaf.org կայքում
* Ամալյա Շառոյանի էջը all-athletics.com կայքում 

Կատեգորիա:Հայ աթլետներ
Կատեգորիա:Օլիմպիական խաղերի մարզիկներ Հայաստանից
Կատեգորիա:Հայ մարզիկներ
Թրախաղ

**Թրախաղ**, հայկական ազգային պար։ Պատկանում է ռազմական պարերի շարքին, որը պարում են միայն տղամարդիկ (մենակ, երկուսով կամ խմբով)։

## Նկարագրություն
Թրախաղը ի սկզբանե եղել է ծիսակարգ, որը զինվորներին ներշնչել է ռազմական խիզախություն և չպարտվողի ոգի նախքան պատերազմի գնալը։

Կատարվում է գործիքային նվագախմբի ուղեկցությամբ (շվի, զուռնա, դհոլ, երբեմն ակորդեոն) տարբեր տեսակի զենքերի կիրառմամբ (սուր, թուր), սրված հաստ փայտերով (գրաբարով` բիրէր, որը գուրզի տեսակ է)։

Պարը բաղկացած է ռիթմիկ, արագ տեմպերով տարբեր մանր շարժումներից։ Պարողը իր շարժումները նմանեցնում է ռազմիկի շարժումներին`լայն քայլերով նա մեկ բարձրանում է լեռը, մեկ ցատկում է ժայռի վրայից, մղելով մարտ երևակայական թշնամու դեմ, այնպես որ «հողը փախչի նրա ոտքերի տակից»։ Պարողի գլխավոր խնդիրն այն է, որ ցուցադրի իր զենքին տիրապետելու արվեստը (մեկ կամ մի քանի սրերով)։

Խմբային պարի ժամանակ պարողները բաժանվում են երկու խմբի. մարտնչում են՝ կատարելով թռիչքներ, պտտվում են, ծնկածալված դիրք ընդունում, փոխվելով տեղերով։ Մի շարքը հարձակվում կամ հետևում է մյուսին, իսկ մյուսը նահանջում է կամ պաշտշպանվում։ Երբ կողքի կամ առաջ են շարժվում հարձակվում են թշնամու վրա, իսկ երբ հետ են շարժվում`նահանջում են։

Հայկական այլ ռազմական պարերը զենքերով հանդիսանում են «Խանչալ պարը», «Դանակի պարը» և «Յարխուշտան»։

## Պատկերասրահ

Պատկեր:Ванский танец с кинжалами.jpg|Թրերով Վանի պար
Պատկեր:Ансамбль "Масис". Аргентина. Танец с кинжалами..jpg|«Մասիս» անսամբլ, Արգենտինա: Թրերով պար:
Պատկեր:Ансамбль "Масис". Танец с кинжалами.jpg|«Մասիս» անսամբլ, Արգենտինա: Թրերով պար:
Պատկեր:Альберт Кизирян - народный артист Армении, художественный руководитель танцевального ансамбля «Гегард».jpg|Ալբերտ Գիզարյան, Հայաստանի ժողովրդական արտիստ


## Ծանոթագրություններ

## Տեսանութեր
* 
* 
* 

## Արտաքին հղումներ
* Համշէնական պարերը եւ նրանց առանձնայատկութիւնները (ժթ դարի երկրորդ կէս եւ ի դար). Ժ. Կ. Խաչատրեան
* В. З. Акопян «Старый Артвин» — историко-культурный очерк. Электронный каталог Российской государственной библиотеки

Կատեգորիա:Ժողովրդական պարեր
Կատեգորիա:Հայկական պարեր
Խոսե Կլարամունտ

**Խոսե Կլարամունտ Վեգա Տոռես** (), հայտնի ֆուտբոլիստ՝ կիսապաշտպան։ Ամբողջ ֆուտբոլային կարիերան անցկացրել է իսպանական Վալենսիա ակումբում։

## Ակումբային կարիերա
Խոսե Կլարամունտը սկսել է ֆուտբոլ խաղալ 1960 թվականի կեսերին երիտասարդական Վալենսիայի ակումբում։ 1966 թվականի ամռանը Խոսեին նկատեց այն ժամանակների հայտնի մարզիչ Մունդոն, ով մարզում էր «Չղջիկներ» թիմին։ Նա վերցրեց Կլարամունտին շրջագայության Լատինական Ամերիկայով (որի մի մասն էր կազմում Աշխարհի փոքր գավաթը), իսկ Եվրոպա վերադառնալուց հետո ավելացրեց նրան իր հիմնական թիմում։ 1967 թվականին խաղալով Վալենսիայի կազմում՝ Կլարամունտը հաղթեց Գեներալիսսիմուսի գավաթը։

Կլարամունտը խաղացել է կիսապաշտպանի տարբեր դիրքերում՝ աջ կամ ձախ հարձակվող։ 1970 թվականին նոր մարզիչը՝ Ալֆրեդո Դի Ստեֆանոն Կլամանտուրին տեղափոխեց դաշտի կենտրոն։ Այնտեղ նրա խաղընկերը դարձավ Եվրոպայի չեմպիոն՝ Պակիտոն։ Դի Ստեֆանոյի որոշումը պարզվեց հաջող էր։ Պակիտոն և Կլարամունտը կազմել էին հաջող միավորում՝ գրավ դնելով Վալենսիայի հաղթանակը։ 1970-1971 թվականներին «Չղջիկները» հասան ազգային գավաթի խաղերի եզրափակչին՝ այնտեղ զիջելով տեղը Բարսելոնային 4։3 հաշվով։

Կլարամունտը խաղաց «Վալենսիայի» ևս 7 տարի, որից հետո ավարտեց իր կարիերան մասամբ վնասվածքների պատճառով, մասամբ էլ մարզչական շտաբում տարաձայնությունների։

## Կարիերան հավաքականում
Կլարամունտին առաջին անգամ կանչեցին Իսպանիայի հավաքական 1968 թվականին, երբ Խոսեն 22 տարեկան էր։ Նա խաղացել է 2 խաղ աշխարհի առաջնությունում և 2 խաղ Եվրոպայի առաջնությունում, բայց երբեք չի խաղացել մեծ խաղերի եզրափակչում։ Եվրո-1976-ին Կլամանտուրը եղել է թիմի ավագ։

## Ձեռքբերումներ
# Իսպանիայի չեմպիոն (1971թ․)
# Իսպանիայի գավաթակիր (1967թ․)

## Նշումներ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Իսպանացի տղամարդ ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Իսպանիայի հավաքականի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Լա Լիգայի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Վալենսիայի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի կիսապաշտպաններ
Դ'Ալամբերի հայտանիշ

[մինի|269x269փքս|[Ժան Լը Ռոն Դ'Ալամբեր|Ժան Լը Ռոն Դ՛Ալամբերը (ֆր.՝ Jean Le Rond D'Alembert)]]
**Մաթեմատիկական հայտանիշ**, որն առաջարկել է Դ՛Ալամբերը (ֆր.՝ Jean Le Rond D'Alembert):

Այն վերաբերում է ոչ բացասական անդամներով թվային շարքերին։

## Հայտանիշ
Դիցուք տրված է դրական անդամներով

\sum_{n=1}^\infty a_n  (a_n > 0) (3) շարքը և՝ \exists\lim_{n \to \infty}\left ( \frac{a_{n+1}}{a_n} \right )=K:

Այդ դեպքում, եթե՝

1. KK>1 (D-ն կարող է լինել +\infty), ապա (3)-ը տարամետ է։

3. K=1, ապա ոչինչ պնդել հնարավոր չէ (կան և զուգամետ և տարամետ շարքերի օրինակներ)։

## Ապացույց

### Առաջին կետի ապացույց
Եթե Kq\in (D;1) թվի համար կունենանք՝ \exists N, \forall n\geqslant N : 0

Այստեղից՝ \left ( \frac{a_{N+1}}{a_N} \right )   (n>N):

Բազմապատկելով այս n-N թվով անհավասարությունները, կստանանք՝

\left ( \frac{a_n}{a_N} \right ) 

Ուրեմն՝

a_n  շարքաը զուգամետ է (0qK>1, ապա \exists N, \forall n\geqslant N : \left ( \frac{a_{n+1}}{a_n} \right )>1,  ուրեմն a_{n+1}>a_n>0  (n\geq N): Այստեղից հետևում է, որ a_n հաջորդականությունը մոնոտոն աճող է, և, ուրեմն՝ a_n\nrightarrow0: Որտեղից հետևում է (3) շարքի տարամիտությունը։

### Երրորդ կետի ապացույց
Ցույց տալու համար, որ K=1 դեպքում ոչինչ պնդել հնարավոր չէ, կարելի է բերել հետևյալ օրինակները։

***Օրինակ 1''`'''

<math>\sum_{n=1}^\infty a_n, </math> <math>a_n=\frac{1}{n_2}</math>:

Այս շարքը զուգամետ է, և պարզ է, որ <math>\lim_{n \to \infty}\left ( \frac{a_{n+1}}{a_n} \right )=1</math>:

***Օրինակ 2**'`

\sum_{n=1}^\infty a_n,  a_n=\frac{1}n:

Այս շարքը տարամետ է, բայց էլի՝ \lim_{n \to \infty}\left ( \frac{a_{n+1}}{a_n} \right )=1:

## Գրականություն
* Ա.Գ. Ղալումյան, Ա.Ս. Սարգսյան, «Մաթեմատիկական անալիզ», ԵՊՀ Հրատարակչություն, Երևան 2009։

Կատեգորիա:Մաթեմատիկական անալիզ
Կատեգորիա:Շարքեր
Անամոթ մարդիկ (հեռուստասերիալ, Մեծ Բրիտանիա)

**Անամոթ մարդիկ** (), բրիտանական կատակերգա-դրամատիկական հեռուստասերիալը, արտադրված է Company Pictures-ի կողմից, Channel 4 հեռուստաալիքի համար։

Սերիալը նկարագրում է բրիտանական թաղամասերի մարդկանց աշխատանքային կյանքը, բազմիցս ուշադրություն է գրավել ԶԼՄ-ների, այդ թվում՝ The Sun և BBC Two կողմից։ Գլխավոր սցենարիստը և պրոդյուսերը —Փոուլ Էբոթ-ն է։ 2012 թվականի հոկտեմբերի 9-ին Channel 4 հեռուստաալիքի ղեկավարությունը տեղեկացրել է որ, 11-րդ սեզոնի 14-րդ սերիան կդառնա վերջինը սերիալի համար։ Ինչպես նաև 2013 թվականի հունվարի 9-ին տեղեկություն է հաստատվել որ, Լիպ Գալլերը (Ջորջի Լեթեմ), Մոնիկա Գալագերը (Անաբել Թպսիոն), Կառլ Գալլագերը (Էլիոր Տիտենսոն), Քեյվին Քեյվ Բոլլը (Դին Քելլի), Ֆիոնա Գալագերը (Էնն-Մերի Դաֆ) և Իվոն Կարիբը (Քելլի հոլիս) կրկին կհայտնվեն եզրափակիչ սերիալում:Ցուցադրության վերջը, 11 սեզոնը սկսվել է 2013 թվականի փետրվարի 26-ին։

## Սյուժեն
Հեռուստասերիալում նկարագրվում է Գալլագերով-Ֆրենկաի ընտանիքի կյանքը, ընտանիքի հոր և անզուսպ հարբեցողների, ինչպես նաև վեց երեխաների Ֆիոնա, Լիպա, Յանա, Կառլա, Դեբի և Լիամա, մագուայրովի ընտանիքը որոնք կբերեն մեծ խնդիրներ Չաստվորտաի բոլոր բնակիչների համար, ինչպես նաև իրենց հարևանների համար։

## Եղանակների ցուցանակը
Մինչև 2013 թվականը ներառյալ դուրս են եկել հեռուստասաերիալի 11 սեզոնները։

## Պարգևները
2005 թվականին «Անամոթ մարդիկ» ֆլիմն արժանացել է BAFTA մրցանակի "Լավագույն դրամատիկական հեռուստասերիալ" անվանակարգում և պարգևատրվել է British Comedy Awards-ի («Լավագույն հեռուստատեսային կատակերգական դրաման»)։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* 
* 

Կատեգորիա:Անգլերեն հեռուստասերիալներ
Կատեգորիա:Գեյերի թեմատիկայով հեռուստասերիալներ
Ջեք Դորսի

**Ջեք Դորսի** (, ), ամերիկացի ծրագրավորող և գործարար, առավել հայտնի որպես Թվիթթեր սոցիալական ցանցի համահիմնադիր և գլխավոր գործադիր տնօրեն, «Square» վճարային համակարգի հիմնադիր և գլխավոր գործադիր տնօրեն։ 2012 թվականին «The Wall Street Journal»-ը նրան շնորհում է «Տարվա նորարար» տիտղոսը տեխնոլոգիայի ոլորտում։

## Կենսագրություն
Դորսին ծնվել և մեծացել է Սենթ Լուիսում, Միսսուրի։ Ծնողներն են Մարսիա Սմիթը և Թիմ Դորսին։ Դորսին մասամբ իտալական ծագում ունի։ Սովորել է «Bishop DuBourg» ավագ դպրոցում։ Այնուհետև, մինչ Նյու Յորքի համալսարանն ընդունվելը, հաճախել է Միսսուրիի գիտությունների և տեխնոլոգիաների համալսարանը։ Աշխատելով երթակարգավարային ծառայությունում որպես ծրագրավորող՝ տեղափոխվել է Կալիֆորնիա։
 
2000 թվականին հղանում է իրական ժամանակում կարճ հաղորդագրությունների համացանցային ծառայության գաղափարը։ Այդ մտքով ոգեշնչված՝ Դորսին գնում է «Odeo» ընկերություն, որը զբաղվում էր տեքստային հաղորդագրությունների փոխանցման խնդիրներով։ 
  
Այստեղ էլ ծանոթանում է Բիզ Սթոունի հետ, և համատեղ ուժերով մոտ երկու շաբաթում ստեղծում են Թվիթթեր սոցիալական ցանցի նախատիպը։ Ցանցի գաղափարը հետաքրքրում է «Odeo»-ի մյուս աշխատակիցներին և իր վրա սևեռում «Blogger»-ի հիմնադիր Էվան Ուիլյամսի ուշադրությունը։
 
Ավելի ուշ Դորսին, Սթոունը և Ուիլյամսը հիմնում են «Obvious» ընկերությունը, որից էլ հետագայում պիտի առանձնանար «Twitter Inc.»-ը։ «Twitter Inc.»-ում խորհրդի նախագահ նշանակվելուց անմիջապես հետո Դորսին զբաղվում է նոր վճարային համակարգի գործարկումով։ Ներկայումս ընկերությունն ունի մոտ 800 աշխատակից։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի գործարարներ
Կատեգորիա:21-րդ դարի ամերիկացի գործարարներ
Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի ինֆորմատիկայի ոլորտի գիտնականներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի բլոգերներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի գիտնականներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի գործարարներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի ծրագրավորողներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի ձեռնարկատերեր
Կատեգորիա:Ամերիկացի միլիարդատերեր
Կատեգորիա:Ամերիկացի ներդրողներ
Կատեգորիա:Ամերիկացիներ իռլանդական սերմամբ
Կատեգորիա:Ամերիկյան տեխնոլոգիական ընկերության հիմնադիրներ
Կատեգորիա:Նյու Յորքի համալսարանի շրջանավարտներ
Ալեքսանդր Նևսկու մատուռ (այլ կիրառումներ)

**Ալեքսանդր Նևսկու մատուռ** անվանումը կարող է վերաբերել.

* Ալեքսանդր Նևսկու մատուռ, մատուռ Տալլին քաղաքում։
* Ալեքսանդր Նևսկու մատուռ, մատուռ Ռիգա քաղաքում։
* Ալեքսանդր Նևսկու մատուռ, մատուռ Տագանրոգ քաղաքում։
Դավիթ Պողոսյան (բանաստեղծ)

**Դավիթ Հարությունի Պողոսյան** (), հայ բանաստեղծ։

## Կենսագրություն
Ծնվել է 1983 թվականի դեկտեմբերի 4-ին, Երևան քաղաքում։
Դավիթը Մանկական ուղեղային կաթված ունի։ Ստացել է տնային ուսուցում և դպրոցն ավարտել գերազանց գնահատականներով։ Դեռ վաղ հասակում Դավիթ Պողոսյանը հետաքրքրություն է գտել պոեզիայի և գրականության մեջ ու սկսել է գրել բանաստեղծություններ։

## Ստեղծագործություններ
2000 թվականին լույս է տեսել նրա առաջին գիրքը, որը կոչվում է «Ադամանդյա արցունքներ»։ 
Երկրորդ գիրքը՝ «Իմ Դրաման» հրատարակվել է 2015 թվականին։
Դավիթ Պողոսյանի երրորդ՝ «Ես անցել եմ կամուրջները» գիրքը հրատարակվել է 2017 թ․ օգոստոսի 26-ին։

## Գրականություն
* Երևան, «Արտաշատի ԲԲԸ» տպագրատուն, «Ադամանդյա արցունքներ», 2000 թ․
* Երևան, «Տպարան․ԷյԷմ» տպագրատուն, «Իմ դրաման», 2015 թ․

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Դավիթ Պողոսյան ը Ֆեյսբուք կայքում։
* պաշտոնական կայք էջ 

Կատեգորիա:Հայ բանաստեղծներ
Իրավահավասարության օր

[thumb|Միննա Կանտի դիմանկարը, ֆին նկարիչ [Կաարլո Վուորի]]
**Իրավահավասարության օր** (, ), կամ  **Միննա Կանտի օր** (, ), Ֆինլանդիայի համապետական տոն։ Այն նշում են մարտի 19-ին, ֆին բանաստեղծուհի, դրամատուրգ, լրագրող, հասարակական գործիչ, կանանց իրավահավասարության համար պայքարող Միննա Կանտի ծննդյան օրը։

Միննա Կանտը ֆինլանդիայի առաջին հայտնի կին բանաստեղծուհին է։ Նա հայտնի է որպես պատմվածքների, վեպերի և պիեսների հեղինակ, ինչպես նաև որպես լրագրողուհի։ Նա իր ստեղծագործությունները ստեղծել է ինչպես ֆիններեն, այնպես էլ շվեդերեն։ Նա գրել է կանանց դիրքի մասի, նրանց բաժին հասած ծանրության, հասարակության մեջ նրանց նկատմամբ անարդար վերաբերմունքի մասին։ Նրա հոդվածները և գեղարվեստական ստեղծագործությունները մեծ դեր են խաղացել այն բանում, որ 1906 թվականին Ֆինլանդիայի մեծ իշխանության նոր օրենքում կանայք, առաջիններից մեկը Եվրոպայում, ստացան այնպիսի ընտրական իրավունքներ, ինչպիսին ունեին տղամարդիկ։

Իրավահավասրաության օրը նշելու առաջարկն արել է Ֆինլանդիայի ներքին գործերի նախարարությունը () 2003 թվականին։ Այն ստացել է դրական արձագանքներ, այդ թվում նաև Ֆիննական մշակութային ասոցիացիայի կողմից () և 2007 թվականից այս տոնն սկսեց նշվել պաշտոնապես։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Альманах Хельсинкского университета: информация о Дне Минны Кант 

Կատեգորիա:Մարտի 19
Կատեգորիա:Ֆինլանդիայի տոներ
Alibaba group

**Alibaba Group** (), չինական ընկերություն, որը աշխատում է ինտերնետ-առևտրի ոլորտում։  Շտաբ կայանը գտնվում է Հանչժոյում։ 2012 թվականին *Alibaba* կազմակերպությունը կազմեց 1,1 տրիլիոն յուան` 170 մլրդ դոլար։ Կազմակերպությունը աշխատում է Չինաստանի Ժողովրդական Հանրապետությունում, ինչպես նաև Ռուսաստանի Դաշնությունում, Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներում, Հայաստանում, Եվրոպայում, ընդհանուր սպասարկվում է ավելի քան 240 երկիր։ 2014 թվականի սեպտեմբերի 19-ի տվյալներով շուկայական գինը կազմում է 231 մլրդ դոլար։

## Պատմություն
Մա Յունը 1999 թվականին հիմնադրեց ընկերությունը։ Սկզբում Alibaba համարվել է  փոքր և միջին առևտրի հարթակ։

2005 թվականին Yahoo! ընկերությունը ձեռք բերեց Alibaba-ի 43%-ը, սակայն 2012 թվականի սեպտեմբերի 18-ին Alibaba-ն հետ գնեց սեփական ընկերության 20% բաժնետոմսերը, որը Yahoo!-ի սեփականությունն էր։

2011 թվականի մարտի 31-ին գրանցվածների թիվը կազմում էր 65 մլն մարդ 240 պետություններից։

Աշխատում է համաշխարհային շուկայում։ Նա 2012 թվականին պայմանագիր կնքեց Qiwi վճարման համակարգի, 2013 թվականին WebMoney Transfer , իսկ 2014 թվականին Яндекс.Деньги հետ։

## Խմբի կառուցվածք
Ունի իր սեփական էլեկտրոնային վճարման համակարգը` Alipay:

Alibaba Group ղեկավարում է մի քանի կազմակերպություններով`
* Alibaba.com (Alibaba China, Alibaba International)
* Alibaba Pictures (Alibaba Pictures Group) - չինական  կինոընկերություն
* AliExpress.com - ինտերնետ-խանութ
* Taobao.com
* Tmall.com
* Juhuasuan
* eTao
* Alibaba Cloud Computing
* China Yahoo!
* Alipay

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* '''Պաշտոնական էջ'''
* **[https://www.alibabagrup.com/ պաշտոնական կայք]**

Կատեգորիա:Կայքեր այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Չինաստանի ընկերություններ
Կատեգորիա:Yahoo!
Կատեգորիա:Չինական ապրանքանիշներ
Շաֆֆհաուզեն

**Շաֆհաուզեն** (), քաղաք Շվեյցարիայում։ Բնակչությունը կազմում է 33 431 մարդ (2006 թվականի դեկտեմբերի 21-ի մարդահամարի տվյալներով)։ Պաշտոնական կոդը՝ 2939։

## Աշխարհագրություն
Շաֆհաուզենն ամենահյուսիսային քաղաքն է Շվեյցարիայում։ Սա մեկն է այն մի քանի քաղաքներից, որ ընկած են Վերին Հռենոսից հյուսիս։ Քաղաքի հարավ-արևմուտքում գտնվում է Եվրոպայի խոշորագույն ջրվեժներից մեկը՝ Հռենոսի ջրվեժը։ Քաղաքը բաղկացած է հետևյալ թաղամասերից. Հին քաղաք (Ալտշտադտ), Բրայթ, Էմմերսբերգ, Հոհշտրասս, Գեյսբերգ, Նիկլաուզեն, Բուհթհալեն, Հերբիլգեն, Հեմենթլ։

## Կլիմա
Շաֆհաուզենը գտնվում է Շվեյցարական  բարձրավանդակի եզրին՝ չափավոր կլիմայական գոտում։ Տեղումների տարեկան միջին քանակը 863 մմ է, ինչը բավականին ցածր է Կենտրոնական Եվրոպայի համար և ամենացածրերից մեկն է Շվեյցարիայում։ Երկարաժամկետ արևային եղանակի միջին տևողությունը 1,345 ժամ է մեկ տարվա ընթացքում։

## Տրանսպորտ
Երկաթուղի Ցյուրիխից մինչև Ուլմ։ Կենտրոնական կայարանից կարող են գնել տոմսեր Շվեյցարիայի և Գերմանիայի երկաթուղիների համար։

## Պատմություն
1944 թվականին՝ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ, Շաֆհաուզենը ռմբակոծվել է ԱՄՆ ռազմաօդային ուժերի կողմից (ըստ ամերիկյան կողմի դա կատարվել է սխալմամբ, քանի որ քաղաքը մոտ է Գերմանիայի սահմանին)։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Շվեյցարիայի քաղաքներ
Կատեգորիա:1080 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Մերկ ճշմարտություն

**Մերկ ճշմարտություն** (), ռոմանտիկ կատակերգություն Ջերարդ Բատլերի և Քեթրին Հայգլի մասնակցությամբ։ Ռուսաստանում ֆիլմի պրեմիերան կայացել է 2009 թվականի սեպտեմբերի 17֊ին։

## Սյուժե
Էբի Ռիխտերը նույն Քեթրին Հեյգլը՝ երիտասարդ է և հավակնոտ։ Նա աշխատում է առավոտյան թոք շոուում՝ «A.M. Sacramento» հեռուստատեսությունում, որպես պրոդյուսեր։ Էբին հպարտանում է, որ վայրկյանապես կարողանում է ցանակացած իրավիճակի լուծում տալ և լուծել ցանկացած խնդիր, բացառությամբ իր անձնական կյանքի, նա հիանալի է, բայց միայնակ։ Արդյոք արժի աղջկան գնալ ժամադրության, երբ նրան հետապնդում է անհաջողություն անհաջողության հետևից։

Նրա շոուի վարկանիշն օր օրի ընկնում էր և որպեսզի բարելավվի վիճակը, որոշում են հրավիրել հաղորդմանը հատուկ խմբակցի՝ Մայք Չադվեյին, ում հետ Էբին պարտավորված էր կիսել ստուդիան։ Նա գիտեր Էբիի թերությունները։ Նրա շոուն «Մերկ Ճշմարտություն» կոչված է կանանց աչքերը բացել բոլոր այն բաների վրա ինչը նյարդայնացնում է տղամարդկանց։ Անլուրջ կատակները, որոնք թույլ էր տալիս իրեն Մայքը ուղիղ եթերով շոկի էր ենթարկում Էբիին։ Չնայած այս ամենին ռեյտինգը բարձրանում էր։ Եվ որոշում է կայացվում Մայքին թողել եթերում։ Այդ ժամանակ Էբիի կյանքում հայտնվում է երիտասարդ, բարետես և միայնակ Քոլին, ով բնակվում է Էբիի հարևանությամբ։ Նա արտակարգ դաստիարակված և հարգանքով է բոլորի նկատմամբ, և հանդիսանում է Մայքի հակապատկերը։ Այս անգամ Էբին չի պատրաստվում կորցնել իր շանսը։ Նա դիմում է Մայքի օգնությանը։ Այսպիսով Մայքը դառնում է նրա խորհրդատուն և դաստիարակը, իսկ Էբին էլ լսում և սովորում է նրա տված բոլոր խորհուրդները։

## Դերերում
* Քեթրին Հենգլ՝ Էբի Ռիխտլեր֊առավոտյան շոուի պրոդյուսեր, 
* Ջերարդ Բատլեր, Մայք Չեդվե Թյորներ, 
* Բրի Թրներ՝ Ջոյ, 
* Նիկ Սիրսի՝ Ստյուարտ 
* Էրիկ Վինտեր՝ Էրիկ, 
* Շերիլ Հանս՝ Ջորջիա, 
* Ջոն Մայքլ Հիգինս՝ Թյորներ, 
* Բրի Թրներ՝ Ջոյ, 
* Քեվին Կոնոլի՝ Ջիմ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:2000-ականների ամերիկյան ֆիլմեր
Կատեգորիա:2000-ականների անգլերեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:2000-ականների ռոմանտիկ կինոկատակերգություններ
Կատեգորիա:2009 ֆիլմեր
Կատեգորիա:Columbia Pictures ֆիլմեր
Կատեգորիա:Relativity Media ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան ռոմանտիկ կինոկատակերգություններ
Կատեգորիա:Ամերիկյան ռոմանտիկ ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում Կալիֆոռնիայում
Գեորգ Բազելից

**Գեորգ Բազելից** (ի ծնե անունը՝ Հանս-Գեորգ Կյորն, , ), գերմանացի նկարիչ, քանդակագործ և համալսարանի պրոֆեսոր, համարվում է ներկայումս կենդանի ամենաշատ վարձատրվող նկարիչներից մեկը։

## Կենսագրություն
Հանս-Գեորգ Կյորնը ծնվել է 1938 թվականի հունվարի 23-ին տարրական դպրոցի ուսուցչի ընտանիքում։ Նկարչությամբ սկսել է զբաղվել 1955 թվականից հաճախելով անհատական պարապմունքների։

1956 թվականին տեղափոխվել է արևելյան Բեռլին, որտեղ ընդունվել է նկարչության բարձրագույն դպրոց, սակայն որոշ ժամանակ անց հեռացվել դպրոցից։ Հետագայում տեղափոխվում է արևմտյան Բեռլին, որտեղ շարունակում է ուսումը մեկ այլ նկարչական դպրոցում։

1958 թվականին ուսանողական տարիքում հանդիպում է իր ապագա կնոջը՝ Էլկե Կրետչմարին։ 1962 թվականին նրանք ամուսնանում են և այդ տարի ծնվում է նրանց առաջնեկը՝ Դանիելը։ 1966 թվականին ծնվում է նրանց երկրորդ արու զավակը՝ Անտոնը։

1961 թվականին փոխում է անունը դառնալով Գեորգ Բազելից ի հիշատակ հայրենի քաղաքի;

1963 թվականին «Բեռլինի Werner & Katz» պատկերասրահում նրա անձնական ցուցահանդեսի ժամանակ տեղի ունեցավ սկանդալ, որի ժամանակ արգելվեց նրա երկու նկարների ցուցադրումը՝ «Կիսամերկ մարդը» («Naked Man», 1962) և «Մեծ գիշեր » («The Big Night Down The Drain», 1962/1963):

## Ստեղծագործական կյանք
Բազելիցի ստեղծագործական կյանքի հասունության գլխավոր եզրագիծը կարելի է համարել 1960֊ական թվականների կեսերը։ Այդ ժամանակ հայտնվում են այսպես կոչված «Ֆրակտուրային նկարները» (գեր․ Frakturbildern), որտեղ մարդկանց մարմինները հայտնվում են մասնատված և անջատ վիճակում։ Իր նպատակը նկարիչը մեկնաբանում է հետևյալ կերպ․

1960 թվականի վերջից սկսած Բազելիցին բնորոշ հատուկ հնարքը դարձավ «Շրջված կերպարը» (մարմինների պատկերումը գլխիվայր)։

1970֊ական թվականների վերջից սկսել է զբաղվել քանդակագործությամբ։ Առաջին փորձը ստացավ «Մոդել քանդակագործության համար» անվանումը, որը իրենից ներկայացնում էր ներկած փայտե քանդակ։

1980֊ական թվականներից սկսած Բազելիցը սկսում է դառնալ ավելի ու ավելի հայտնի, նրա ոճը դառնում է ավելի ագրեսիվ։

## Ցուցահանդեսներ
1961 թվականին Սակսոնիայի այլ երիտասարդ նկարիչների հետ միասին Վիլմենսդորֆ թաղամասում կազմակերպում է «Պանդեմոնիում ֊ 1» ցուցահանդեսը։

1970֊ական թվականներին ունեցել է ցուցահանդեսներ Համբուրգում, Կասսելում, Մանգեյմում և Ամստերդամում։

250px|մինի|Գեորգ Բազելիցը Մանգեյմում, 1971 թվական

1990 թվականին տեղի ունեցավ առաջին մեծ ցուցահանդեսը արևելյան Գերմանիայում, Բեռլինի հին թանգարանի ազգային պատկերասրահում։ 1995 թվականին տեղի ունեցան մեծ ցուցահանդեսներ Նյու Յորքում, Վաշինգտոնում և Լոս Անջելեսում։

## Ծանոթագրություններ
1

Կատեգորիա:Գերմանացի նկարիչներ
Կատեգորիա:Գերմանացի քանդակագործներ
Կատեգորիա:Բեռլինի գեղարվեստի ակադեմիայի անդամներ
Կատեգորիա:Պատվո լեգեոնի շքանշանի ասպետներ
Կատեգորիա:Արվեստի և գրականության ֆրանսիական շքանշանի ասպետներ
Կատեգորիա:Գերմանացի գրաֆիկներ
Կատեգորիա:Գերմանացի փորագրողներ
Կատեգորիա:Գերմանացի արվեստագետներ
Այթոքի

**Այթոքի**, կրթական-տեղեկատվական վեբկայք է , որն օգնում է օտար լեզու սովորողներին առցանց կապվել ուսուցիչների ու լեզվակիրների հետ։ Այթոքիի օգտատերերը կարող են փնտրել ազատ գրաֆիկով աշխատող ուսուցիչների, պլանավորել ժամանակացույցը և վճարել լեզվի ուսուցման դասերի համար։ Այթոքիի ուսուցիչները հնարավորություն ունեն ստեղծել պրոֆիլ և ստանալ գնահատականներ։

## Գաղափար
Այթոքին առցանց աշխատաշուկա է և սոցիալական ցանց, որն ուղղված է լեզուներ սովորելուն։ Օգտատերերը դասակարգվում են ուսուցիչների և ուսանողների։ Այթոքիում անդամակցությունը պահանջում է էլեկտրոնային փոստի հասցե, իսկ առցանց ուսուցիչների հետ ժամանակացույցը պլանավորելու համար անհրաժեշտ է վճարել։ Ուսուցիչները լրացնում են հայտադիմում, որը հաստատում է նրանց ինքնությունը և դասավանդման հավատարմագրերը։
### Ուսուցչի աշխատաշուկա
Այթոքիի ուսուցիչները սովորաբար «պրոֆեսիոնալ ուսուցիչներ» են կամ «համայնքային կրկնուսույցներ», ովքեր ունեն դասավանդման փորձ կամ հավաստագրեր։ Բոլոր ուսուցիչներին տրվում է հնարավորություն ստեղծել ուսուցչի պրոֆիլ և նշել սեփական վճարման սակագները։ Ավարտելով դասը՝ ուսուցիչը ստանում է արձագանքներ և գնահատականներ ուսանողների կողմից։ Դասերի մեծամասնությունը կատարվում է Սկայպով։ Այթոքին հաջող դասերի գործարքներից գանձում է 15% սպասարկման վճար։
### Սոցիալական լեզվի ուսուցում
Այթոքիի օգտատերերը հնարավորություն ունեն գտնել ընկերներ լեզվի փոխանակման համար, տալ լեզվին վերաբերող հարցեր, գրել շարադրություններ և ստանալ ուղղումներ, ինչպես նաև մտնել լեզվի քննարկումների մեջ։ Այս առանձնահատկությունները կախված են Այթոքի համայնքի այլ անդամների պատասխաններից։

## Պատմություն
Այթոքին հիմնադրել են Քեվին Չենը և Յոնգյու Ջայանգը 2007 թվականին և պաշտոնապես գրանցել են Հոնկոնգում՝ Շանհայի զարգացման կենտրոնի հետ համատեղ։
2016 թվականին Այթոքին վերաթողարկեց իր վեբկայքը նոր լոգոյով և դիզայնով։ Նույն ամսում Այթոքին թողարկեց կայքի Անդրոիդ հավելվածը։

## Տես նաև
* Հեռավար ուսուցում
* Ինքնակրթություն

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հեռավար ուսուցում
Կատեգորիա:Կրթություն
Կատեգորիա:Կայքեր այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Բազմալեզու կայքեր
Կատեգորիա:Անդրոիդի ծրագրային ապահովում
Կատեգորիա:Հոնկոնգի ընկերություններ
Անկաշ

**Անկաշ** (, Կեչուայից anqash- «կապույտ»), Պերուի մարզերից մեկը։ Մակերեսը կազմում է 35.826 կմ²։ 2007 թվականի տվյալներով բնակչության թիվը կազմում է 1.063.459, իսկ միջին խտությունը 29.68 մարդ/կմ² է։ Վարչական կենտրոնը Ուարաս քաղաքն է։

## Աշխարհագրություն
Այն գտնվում է Պերուի կենտրոնական մասի արևմուտքում։ Հարավում սահմանակցում է Լիմայի, արևելքում՝ Ուանուկոյի և հյուսիսում՝ Լա-Լիբերտադի հետ։ Արևմուտքում նրա ափերը ողողում է Խաղաղ օվկիանոսը։ Ուասկարան լեռը գտնվում է Յունգայ նահանգում, 6768 մ բարձրությամբ, որը համարվում է Պերուի ամենաբարձր կետը և Հարավային Ամերիկայի չորրորդ ամենաբարձր լեռը։ Ուասկարան լեռը գտնվում է նույնանուն ազգային պարկում, որը համարվում է ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի և բնական արգելոցի ժառանգությունը։

## Պատմություն
1970 թվականին Պերուի պատմության մեջ տեղի է ունեցել ամենաուժեղ երկրաշարժը։ Էպիկենտրոնը գտնվում էր ափերին մոտ, Չիմբոտեից մոտ 35 կմ հեռավորության վրա։ Մագնիտուտը կազմում է 8.0 - 7.9 բալ։ Աղետին զոհ դարձան ավելի քան 74.000 մարդ։

## Վարչական բաժանում
Վարչական առումով բաժանված է 20 նահանգների, որոնք իրենց հերթին բաժանվում են 166 շրջանների։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Պերուի վարչական բաժանում
Փոլ Քովերդել

**Փոլ Դուգլաս Քովերդել** (, ),  ամերիկացի հանրապետական, քաղաքագետ։ Ներկայացնում էր Ջորջիա նահանգը Ամերիկայի Միացյալ Նահանգների սենատում 1993 թվականից մինչև մահը։

## Կենսագրություն
Փոլ Դուգլաս Քովերդելը ծնվել է 1939 թվականի հունվարի 20-ին Այովայի Նահանգի, Դե-Մոյն քաղաքում, վախճանվել է 2000 թվականի հուլիսի 18-ին, Ջորջիա նահանգի Ատլանտա քաղաքում։ 1961 թվականին ավարտել է Միսսուրիի  համալսարանը, ծառայության է անցել ԱՄՆ-ի բանակում 1962 թվականից մինչև 1964 թվականը։ Ջորջիայում եղել է բիզնեսմեն։ 1971 թվականից 1989 թվականը եղել է նահանգի սենատի անդամ, որտեղ նա 1974 թվականին ընտրվել է փոքրամասնության նախագահ։ Քովերդելը մասնակցել է Ջորջ Հերբերտ Ուոկեր Բուշի նախագահական նախընտրական կազմակերպությունում 1988 թվականին, 1989 թվականից մինչև 1991 թվականը եղել է «Խաղաղության կորպուս» կազմակերպության տնօրենը։

Բողոքական քրիստոնյա է։ Քովեդելայի արձանը գտնվում է Ատլանտայում։
## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Paul Coverdell at the *Biographical Directory of the United States Congress*

Կատեգորիա:1939 ծնունդներ
Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի հանրապետական կուսակցության անդամներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի քաղաքագետներ
Կատեգորիա:Միսսուրիի համալսարանի շրջանավարտներ
Ասպետ, մահ և սատանա

**Ասպետ, մահ և սատանա** (), Ալբրեխտ Դյուրերի երեք նշանավոր փորագրանկարներից մեկը, որ «Մելանխոլիա» և «Սուրբ Հիերոնիմը խցում» փորագրությունների հետ մտնում է այսպես կոչված «վարպետաց փորագրությունների» մեջ։ Ստեղծվել է 1513 թվականին։

## Նկարագրություն
Փորագրության մեջ պատկերված է նեղ կիրճում գտնվող քրիստոնյա ասպետ, ով սպառազինված է զենք ու զրահով։ Նրան ուղեկցում են խոզի դնչով սատանան և ձի հեծած մահը։ Վերջինս ձեռքերում ունի ավազի ժամացույց, ինչն ասպետին հիշեցնում է կյանքի անցողիկության և նրա գործադրած ջանքերի ապարդյուն լինելու մասին։ Սատանան ասպետի շնչին նստած հետևում է նրան` պատրաստ լինելով օգտվելու նրա յուրաքանչյուր սխալից։ Սակայն հեծյալը առաջ է ընթանում նեղ կիրճով` հեգնաբար անտեսելով իր ուղեկիցներին։ Ասպետը գիտակցում է վտանգը, բայց պահում է սառնասրտությունը. դա հաճախ դիտարկվել է որպես արժանապատվության ու առնականության խորհրդանիշ։

150px|մինի|ձախից|Դրվագ փորագրությունից
Մահը, սատանան և բնապատկերը ներկայացված են Հյուսիսային վերածննդի մռայլ գույներով։ Երկու կերպարներն էլ սպառնում են ասպետին, ով ուղիղ և փոխաբերական առումներով զինված է և պաշտպանված իր հավատի զրահներով։ Ինչպես կարծում է պատմաբանների մեծամասնությունը, սա կապված է հոլանդացի հումանիստ, աստվածաբան Էրազմ Ռոտերդամցու «Քրիստոնյա մարտիկի զենքը» («Enchiridion militis Christiani») աշխատության հետ։ Փորագրությունը կարող է վերաբերել նաև 22:4 սաղմոսին.

## Հետաքրքիր փաստեր
Սանկտ Պետերբուրգում` Ալեքսանդրյան այգում, տեղադրվել է բրոնզե կոմպոզիցիա, որ ներկայացնում է Դյուրերի փորագրության կերպարներին` ներառյալ ասպետի կողքից վազող շունը։

## Տես նաև
* «Մելանխոլիա»

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Bailey, Martin. *Dürer*. London: Phidon Press, 1995. ISBN 0-7148-3334-7
* Brion, Marcel. *Dürer*. London: Thames and Hudson, 1960.
* Getlein, Dorothy & Getlein, Dorothy V. *The Bite of the Print: Satire and Irony in Woodcuts, Engravings, Etchings, Lithographs and Serigraphs*. New York: C. N. Potter, 1963
* Nürnberg, Verlag Hans Carl. *Dürer in Dublin: Engravings and woodcuts of Albrecht Dürer*. Chester Beatty Library, 1983
* Panofsky, Erwin. *The life and art of Albrecht Durer*. Princeton University Press, 1945
* Stites, Raymond. *The Arts and Man*. New York; London: Whittlesey House, McGraw-hill Book Company, Inc., 1940
* Anzelewsky, Fedja.*Albrecht Dürer. Werk und Wirkung* (Erlangen 1988)

## Արտաքին հղումներ
* Փորագրությունը Մետրոպոլիտեն թանգարանի կայքում
* Դյուրերի փորագրությունները

Կատեգորիա:Ալբրեխտ Դյուրերի նկարներ
Կատեգորիա:Մետրոպոլիտեն թանգարանի նկարներ
Կատեգորիա:1513 նկարներ
Սառա Էնն Ուոթ

**Սառա Էնն Ուոթ** (, )՝ ավստրալիացի ռեժիսոր, սցենարիստ և պրոդյուսեր, մուլտիպլիկատոր։

## Մրցանակներ
Բազմաթիվ մրցանակների դափնեկիր ինչպիսիք են. «Melbourne International Film Festival» (1995), Ավստրալիայի Կինոյի և Հեռուստատեսային Արվեստի ակադեմիայի մրցանակ (2001, 2005-ին երկու անգամ), «Տորոնտոյի կինոփառատոնի մրցանակ» (2005), «Inside Film Awards» (2005, երկու անգամ), «Ավստրալիայի կինոքնադատների մրցանակ» (2005), «Brisbane International Film Festival» (2005), «Ռոտերդամի կինոփառատոնի մրցանակ» (2006), «NatFilm Festival» (2006), «Motovun Film Festival» (2006), «Մար-դել-Պլատայի կինոփառատոնի մրցանակ» (2006), «Australian Screen Directors' Association» (2006) և «Australian Directors Guild» (2009):

## Հիվանդություն և մահ
6 տարի կրծքի քաղցկեղի դեմ պայքարելուց հետո նա վախճանվեց, 2011 թվականի նոյեմբերի 4-ին Հարավային Ֆուտսկրեյում (Վիկտորիա, Ավստրալիա) 53 տարեկանում։

## Անձնական կյանք
Մահից առաջ նա ամուսնացած էր դերասան և սցենարիստ Ուիլյամ ՄակԱյննսի հետ (ծնվել է 1964 թվականին), որից ունեցել է 2 աղջիկ՝ Կլեմ ՄակԱյննս (ծնվել է 1993 թվականին) և Ստելլա ՄԱկԱյննս (ծնվել է 1998 թվականին)Sarah Watt — Biography:

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Օգոստոսի 30 ծնունդներ
Կատեգորիա:Սիդնեյ քաղաքում ծնվածներ
Կատեգորիա:Նոյեմբերի 4 մահեր
Կատեգորիա:2011 մահեր
Կատեգորիա:Կինոռեժիսորներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Ավստրալիացի ռեժիսորներ
Կատեգորիա:Ավստրալիացի պրոդյուսերներ
Կատեգորիա:Կին նկարիչ-մուլտիպլիկատորներ
Կատեգորիա:Ավստրալիացի սցենարիստներ
Կատեգորիա:Ավստրալիացի կինոռեժիսորներ
Կատեգորիա:Ավստրալիացի կինոպրոդյուսերներ
Կատեգորիա:Քաղցկեղից մահացածներ
Դելիի սուլթանություն

**Դելիի սուլթանություն** (, ), առաջին խոշոր մուսուլմանական պետությունը ժամանակակից Հնդկաստանի տարածքում, որը գոյություն է ունեցել երկրի հյուսիսային հատվածում 1206-1526 և 1539-1555 թվականներին։

Պետության առաջին մայրաքաղաքը եղել է Դելին՝ ժամանակակից Հնդկաստանի մայրաքաղաքը։ Դելիի սուլթանության պաշտոնական լեզուն եղել է պարսկերենը, սակայն բնակչության մեծամասնությունը խոսել է հինդի լեզվով։

## Պատմություն
Սուլթանության սկզբնավորումն անմիջականորեն կապված էր իսլամական Գուրիդների արքայատոհմի հետ, ովքեր հաստատվել են այս տարածքներում գալով Աֆղանստանի Գոր լեռնային երկրամասից։ 12-րդ դարում Մուհամադ Ղուրին Լահորը դարձրեց երկրի մայրաքաղաք և իրեն ենթարկեց Հնդկաստանի հյուսիսարևմտյան հատվածը։ Հրամանատար Քութբ ադ-դին Այբեքը գրավեց Հնդկաստանի տիրույթները 1192 թվականի Տարաորի և 1194 թվականին Չանադավարեի ճակատամարտում տարած հաղթանակից հետո։ Նա ապստամբեց տեղի կառավարության դեմ և իրեն հռչակեց Դելիի առաջին սուլթան՝ Հնդկաստանում սկիզբ դնելով առաջին խոշոր մուսուլմանական թագավորությանը։

Դելիի առաջին սուլթանները, լինելով թյուրքեր, մշակութային և քաղաքական տեսանկյունից կախում են ունեցել իրանալեզու աշխարհից։ Դելիի երրորդ սուլթանը եղել է Շամս ադ-դին Իլթութմիշ իբն Յալամը ամրացրել է ռազմավարական կարևոր նշանակություն ունեցող հյուսիսային հնդկական տափաստանային տարածքները Դելիի սուլթանության կազմում։

Երեսնամյա երկպառակտությունից հետո Դելիի գահը մնաց թափուր։ 1265 թվականին Դելիի գահն անցավ Ղիյաս ադ-դին Բալբանը։ Նա պաշտանեց սուլթանությունը ռազմատենչ ռաջպուտներից և մոնղոլների ներխուժումից։ 13-րդ դարում Դելիի սուլթանությունը հասավ իր հզորության գագաթնակետին։ Այն կապված էր Դելիում սուլթան Ալա ադ-դին Մուհամմադ-շահի կառավարման հետ։ Ալա ադ-դին Մուհամմադ-շահը 1297 թվականին գրավեց Գուջարաթը, իսկ 1301-1312 թվականներին սուլթանությանը միացրեց Ռաջաստանը։ Նա նաև պաշտպանեց երկրի սահմանները չագատայցիների ներխուժումից։ Սակայն նա և իր կողմնակիցները սուլթանության զորքերը երկրի հարավում կենտրոնացնելով նպաստավոր պայմաններ ստեղծեցին սուլթանության կործանման և քայքայման համար։

Մուհամմադ իբն Թուղլաքը երկրի մայրաքաղաքը Դելիից տեղափոխեց Դեկանի սարահարթում գտնվող համանուն քաղաք։ Մուսուլմանական բանակը կենտրոնացվեց երկրի հարավում։ Արևմտյան Հնդկաստանում ստեղծվեց մի նոր իրանական պետություն՝ ի դեմս Մադրայիի սուլթանության։

Թուղլաքը փորձեց լուծել երկրի տարաբնույթ խնդիրները։ Նա երկրի հարավում սկսեց կառուցել Դաուլաթաբադ քաղաքը, որը հավակնում էր դառնալ մայրաքաղաք։ Սակայն այս նախաձեռնությունը ձախողվեց և արդեն 1347 թվականին դեկանյան արիստոկրատիան հրաժարվեց ճանաչել Դելիի սուլթանի գերիշխանությունը։ 1398-1399 թվականներին Լենկ Թեմուրի արշավանքները խորապես թուլացրեցին երկիրը։ Դրանից հետո, սուլթանական դարձավ լոկ տարածաշրջանային քաղաքական ուժ։

1526 թվականին Բաբուրը ստեղծեց Մեծ Մաղոլի կայսրությունը, որը սկսեց նվաճել Հնդկաստանի տարածքների մեծ մասը։ 1555 թվականին սուլթանությունը վերջնականապես կործանվեց։

## Տես նաև
* Մեծ Մողոլների կայսրություն
* Մարատհական կայսրություն

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հնդկաստանի պատմություն
Կատեգորիա:Պատմական թյուրքական պետություններ