open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Վ. Վելիչկինայի անվան Ռոստովի տարածաշրջանային մանկական գրադարան

**Վերա Վելիչկինայի անվան Ռոստովի տարածաշրջանային մանկական գրադարան** (), Ռոստովի մարզի կենտրոնական գրադարան, որը սպասարկում է երեխաներին և դեռահասներին։

## Պատմություն
Գրադարանի մասին առաջին անգամ հիշատակվել է 1914 թվականի հունիսի 12-ին, երբ Դոնի Ռոստով քաղաքում  բացվել է անվճար գրադարան-ընթերցասրահ։ 1920 թվականից ի վեր գրադարանը կոչվում է հայտնի բժիշկ, գրող, փաստաբան, թարգմանիչ, պետական գործիչ Վերա Միխայլովիչ Վելիչկինայի անունով։ 1920 թվականից գրադարանին կից ստեղծվել են տարբեր բաժիններ և ակումբներ։ Գրադարանի կյանքի կարևոր պահերից մեկը ընթերցողների հանդիպումն է եղել Արկադի Գայդարի հետ։

Հայրենական մեծ պատերազմի տարիներին Ռոստով քաղաքի գրավման ժամանակ (1942 թվականի հուլիս - 1943 փետրվար) գրադարանը չի գործել։ Սակայն 1941 թվականին գրադարանում կազմակերպվել է թիմուրյան ջոկատը, որի աշխատանքը միտված էր ռազմաճակատի բազմակողմանի օգնության տրամադրմանը և թիկունքի ամրապնդմանը։ Ռոստով քաղաքի գրավման ժամանակ հաջողվել է փրկել գրքերի ֆոնդը։

1954 թվականից գրադարանն ունի տարածաշրջանային գրադարանի կարգավիճակ, ինչը զգալիորեն մեծացնում է նրա պատասխանատվության շրջանակը. այն դարձել է մեթոդական կենտրոն երեխաների հետ աշխատող տարածաշրջանային գրադարանների համար։ 1958 թվականից ի վեր գրադարանը սերտորեն համագործակցում է կրասնոդոնյան «Երիտասարդ գվարդիա» թանգարանի հետ։ 1959 թվականին գրադարանը տեղափոխվել է նոր վայր։ 1960-1970 թվականներին գրադարանին կից կազմակերպվել և անց է կացվել «Հնարամիտների մրցաշար»։ 1965 թվականի ակնառու միջոցառումներից է «Դոն հետախույզների ջոկատի» գործունեությունը, որի անդամները թղթակցել են այլ քաղաքների երեխաների հետ։ 1970-1980 թվականներից գրադարանը սերտորեն համագործակցում է տարածաշրջանային հեռուստատեսության հետ և կազմակերպում է «Քո գրապահարանը» հեռուստաշոուն։

Գրադարանը տարածաշրջանի երեխաների համար ունի լավագույն գեղարվեստական, գիտական, կրթական, տեղեկատու գրքերի, ինչպես նաև թերթերի, ամսագրերի, աուդիո-վիզուալ և էլեկտրոնային փաստաթղթերի ամենամեծ հավաքածուն։ Ամեն տարի գրադարան է այցելում 8,5 հազար ընթերցող, որոնց տրվում է 250 հազար օրինակ փաստաթուղթ։ Գրադարանի ֆոնդը 112 հազար է, գրադարանի աշխատակիցների կողմից ստեղծված էլեկտրոնային տվյալների բազայի ծավալը կազմում է ավելի քան 103.4 հազար գրառում։

## Գրադարանավարներ
1915 թվականին գրադարան է այցելել Տատյանա Քսենոֆոնտովնա Մոլոդցովան, ով 35 տարի աշխատել և ղեկավարել է գրադարանը։ 1920 թվականից գրադարանում աշխատել են 2 գրադարանավար` բաժանորդագրության բաժնում և ընթերցասրահում։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Գրադարանի կայքը

Կատեգորիա:Դոնի Ռոստովի գրադարաններ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի մանկական գրադարաններ
Անուրադhա Կոիրալա

**Անուրադհա Կոիրալա** (, ), նեպալցի սոցիալական ակտիվիստ, ստրկության զոհերին օժանդակող նեպալյան Մաիտի Նեպալ հասարակական կազմակերպության հիմնադիրն ու ղեկավարը։ 2018 թվականի հունվարի 17-ին Նեպալի կառավարության կողմից նշանակվել է համար 3 նահանգի նահանգապետ` դառնալով առաջին կին նահանգապետը

Այժմ նրա հիմնած կազմակերպությունը ղեկավարում է վերականգնողական տուն Կատմանդուում, ինչպես նաև` Հնդկաստանի ու Նեպալի սահմանին գտնվող քաղաքներում գործող վերականգնողական տներ և ակադեմիա Կատմանդուում։ Ինչպես հուշում է կազմակերպության անունը (maiti նեպալերեն նշանակում է «մայրիկի տուն»), Մաիտի Նեպալը ապաստարան է Հնդկաստանի հասարակաց տներից փրկված կանանց համար։ Կանայք կարող են մնալ Մաիտի Նեպալի տներում այնքան ժամանակ, մինչև նրանք ի վիճակի կլինեն վերադառնալ իրենց տները, իսկ եթե նրանք մերժված են հասարակության ու իրենց հարազատների կողմից, կարող են մնալ այնտեղ այնքան ժամանակ, քանի դեռ ի վիճակի չեն ինքնուրույն ապրել։ 1993-2011 թվականներին Կոիրալան ու իր կազմակերպությունը օգնել են ավելի քան 12.000 կանանց։

Մաիտի Նեպալն աշխատում է նաև փրկված կանանց իրենց ընտանիքի հետ վերամիավորելու ուղղությամբ` Հնդկաստանի ու Նեպալի սահմանին ոստիկանության հետ հսկումներ իրականացնելով, ինչպես նաև` օգնելով կանանց փախչել հասարակաց տներից` Հնդկաստանի իշխանությունների օգնությամբ։
thumb|right|200px|Անուրադհա Կոիրալան CNN-ի Հերոսի մրցանակով

Կոիրալան 2006 թվականի օգոստոսի 25-ին Խաղաղության աբբայության կողմից Մասաչուսեթսում արժանացել է Խղճի արիության մրցանակի։ 2010 թվականին արժանացել է CNN տարվա հերոս մրցանակին։

Ամերիկյան կառավարությունը 2010 թվականի ապրիլին Մաիտի Նեպալին երկու տարվա դրամաշնորհ է տրամադրել` 500.000 ամերիկյան դոլարի չափով։

2017 թվականի նոյեմբերին Կոիրալան միացել է Նեպալի կոնգրեսական կուսակցությանը։

## Պարգևներ և ճանաչում
Անուրադհա Կոիրալան 1998 թվականին արժանացել է Նեպալի Տարվա լավագույն սոցիալական աշխատող պարգևին, 1999 թվականին ստացել է Գուրկկայի աջ ձեռքի մեդալ, 2002 թվականին՝ Տրիշակտիպատա մրցանակ, 2006 թվականին Խաղաղության աբբայություն հիմնադրամի կողմից արժանացել է Խղճի արիության մրցանակի, 2007 թվականին՝ գերմանական UNIFEM  և Սոֆյա թագուհու արժաթե մեդալ մրցանակներին։

Անուրադհան 2010 թվականին արժանացել է CNN-ի հերոսի կոչմանը։ Բեմում նա ներկայացվել է Դեմի Մուրի և Էշթոն Քաթչերի կողմից։ Նա 100.000 ամերիկյան դոլար է ստացել` Մաիտի Նեպալի հետ իր աշխատանքը շարունակելու համար, ինչպես նաև` 25.000 ամերիկյան դոլար CNN-ի կողմից` ի նշան երախտագիտության։

2014 թվականին արժանացել է Մայր Թերեզայի մրցանակի։

2017 թվականի ապրիլին նախագահ Պրանաբ Կումար Մուխերջիի կողմից Անուրադհա Կոիրալային շնորհվել է Հնդկաստանի չորրորդ ամենաբարձր` Պադմա Շրի քաղաքացիական պարգևը։ 2018 թվականին Կոիրալան արժանացել է G. O. D. մրցանակի։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*MAITI Nepal
*The Peace Abbey Courage of Conscience Recipients List
*CNN Heroes

Կատեգորիա:Կին ակտիվիստներ
Կատեգորիա:Նեպալի կին քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Նեպալցի սոցիալական աշխատողներ
Թեոդոր Հենշ

**Թեոդոր Վոլֆգանգ Հենշ** (, ), գերմանացի ֆիզիկոս, Մաքս Պլանկի միության քվանտային օպտիկայի ինստիտուտի տնօրեններից մեկը, աշխատել է Ստենֆորդի համալսարանում։ 2005 թվականի Ֆիզիկայի Նոբելյան մրցանակի դափնեկիր, մրցանակը ստացել է համատեղ Ջոն Հոլի հետ «լազերների վրա հիմնված ճշգրիտ սպեկտրոսկոպիայի զարգացման մեջ ներդրման համար, որը ներառում էր օպտիկական ստանդարտների հաճախությունների (օպտիկական սանրներ) բարձր ճշտության հաշվարկներ», այդ տարվա ընթացքում Ֆիզիկայի Նոբելյան մրցանակի մյուս կեսը ստացել է Ռոյ Գլաուբերը։

Դոկտորական դիսերտացիան պաշտպանել է Հայդելբերգի համալսարանում։

## Մրցանակներ
* 1983 — Կոմստոկի մրցանակ
* 1986 — Ալբերտ Մայքլսոնի մրցանակ.
* 1989 — Լեյբնիցի անվան մրցանակ
* 1989 — Թագավոր Ֆայսալի միջազգային մրցանակ
* 1996 — Արտուր Շավլովի լազերային ֆիզիկայի մրցանակ
* 2001 — Մատեուչիի մեդալ
* 2001 — Քվանտային էլեկտրոնիկայի և օպտիկայի մրցանակ
* 2005 — Ֆիզիկայի Նոբելյան մրցանակ
* 2005 — Ֆրեդերիկ Այվսի մեդալ
* 2005 — Օտտո Գանի մրցանակ
* 2006 — Ռուդոլֆ Դիզելի մեդալ
* 2012 — Վիլհելմ Էկսների մեդալ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* *Թ. Վ. Հենշ.* «Ճշգրտության կիրք». Նոբելյան դասախոսություն // «Ֆիզիկական գիտությունների հաջողություններ», հատոր 176, թողարկում 12, դեկտեմբեր 2006
* Տեղեկություններ Նոբելյան կոմիտեի կայքում 

Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի գիտությունների ազգային ակադեմիայի անդամներ
Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի գիտությունների ազգային ակադեմիայի արտասահմանյան անդամներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի ֆիզիկոսներ
Կատեգորիա:Գերմանացի գիտնականներ
Կատեգորիա:Գերմանացի նոբելյան մրցանակակիրներ
Կատեգորիա:Գերմանացի ֆիզիկոսներ
Կատեգորիա:Հայդելբերգի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Մյունխենի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Փորձարարական ֆիզիկոսներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի գիտությունների ակադեմիայի անդամներ
Զուլֆի Ադիգյոզալով

**Զուլֆիղար (Զուլֆի) Սամեդ օղլի Ադիգյոզալով** (, ), ադրբեջանցի խանենդե, Ադրբեջանական ԽՍՀ վաստակավոր արտիստ։

## Կենսագրություն
thumb|200px|ձախից
Զուլֆի Ադիգյոզալովը ծնվել է 1898 թվականին։ Զուլֆի Ադիգյոզալովի կատարումը լսելուց հետո Ջաբբար Ղարյաղդիօղլին նրան հրավիրեց Բաքու։ 1927 թվականին տեղափոխվել է Բաքու։ Նա սկսեց աշխատել ֆիլհարմոնիայում։ Նա ծանոթացել է Ուզեիր Հաջիբեկովին, Ղուրբան Փիրիմովին, Աբդուլ Մագոմաևին և այլ մշակույթի գործիչների։ Միևնույն ժամանակ նրան հրավիրել են աշխատել Ռադիոհաղորդումների հանձնաժողովի կազմում։

Զուլֆի Ադիգյոզալովը մահացել է 1963 թվականին Բաքվում։ 
* Կոմպոզիտոր Վասիֆ Ադիգյոզալովի և ջութակահար Ռաուֆ Ադիգյոզալովի հայրն է։
* Դիրիժոր Յալչին Ադիգյոզալովի պապն է։

Զուլֆի Ադիգյոզալովի ռեպերտուարայում եղել են «Մահուր-Հինդի», «Բայաթի-Ղաջար», «Ղաթար», «Ղարաբաղի շիքյաստա», «Արազբարի», «Հեյրատի», «Ռաստ», «Հումայուն» մուղամները։ Հայտնի խանենդեներ Աբուլֆաթ Ալիևը, Սահիբ Շուքուրովը, Հաջիբաբա Հուսեյնովը, Ալիբաբա Մամեդովը, Յըլդըրըմ Հասանովը, Աղախան Աբդուլաևը, Թալեթ Գասիմովը և այլք նրա հետևորդներն են։

## Աղբյուրներ
* Üzeyir Hacıbəyov Ensiklopediyası, Bakı,2007. səh.19
* журнал «ИРС-Наследие», Анар, (Ադրբեջանի ժողովրդական բանաստեղծ)
* Zohrabov, Ramiz. Zulfu Adigozalov in Memories. Shur: Baku, 1999

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ադրբեջանցի երգիչներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի ադրբեջանցիներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի երգիչներ
Կատեգորիա:Խորհրդային արվեստագետներ
Ալբեր Ֆերտ

**Ալբեր Ֆերտ** (, ), ֆրանսիացի ֆիզիկոս, աշխատել է Փարիզ-հարավ համալսարանում։ 2007 թվականի Ֆիզիկայի Նոբելյան մրցանակի դափնեկիր, մրցանակը ստացել է հսկայական մագնետոդիմադրության էֆեկտի (ՀՄԴԷ) հայտնաբերման համար, համատեղ Պետեր Գրունբերգի հետ։

## Կենսագրություն
1962 թվականին Ֆերտը ավարտել է Բարձրահույն բնագիտական դպրոցը Փարիզում, իսկ 1963 թվականին ստացավ մագիստրոսի կոչում Փարիզի համալսարանում։ 1970 թվականին Փարիզ-հարավ համալսարանում ստացավ ֆիզիկայի դոկտորի կոչում, և շարունակել է աշխատել այդ համալսարանում որպես գիտաշխատող։

1988 թվականին Ֆերտը հայտնաբերեց հսկայական մագնիսական դիմադրության էֆեկտը երկաթի և քրոմի շերտում։ Որի կիրառման շնորհիվ 1990-ականների վերջում հնարավոր եղավ կտրուկ ավելացնել կոշտ մագնիսական սկավառակե կուտակիչների տարողությունը։ 2007 թվականի դրությամբ կարդացող/գրող գլխիկների մեծ մասի աշխատանքի սկզբունքը հիմնվում է այս էֆեկտի վրա։ Համարվում է, որ այս հայտնագործությունը սպինոտրոնիկայի ծնունդն է։

## Մրցանակներ
* Ջեյմս ՄակԳրուդիի մրցանակ (1994)
* Եվրոֆիզիկա մրցանակ (1997)
* Վոլֆի ֆիզիկայի մրցանակ (2006/7)
* Ֆիզիկայի Նոբելյան մրցանակ (2007)
* Ճապոնիայի մրցանակ (2007)

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Սպինտրոնիկայի ծագումը, զարգացումը և հեռանկարները: Ֆերտի Նոբելյան դասախոսություն

Կատեգորիա:Փարիզի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի գիտությունների ակադեմիայի անդամներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի նոբելյան մրցանակակիրներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի ֆիզիկոսներ
Պետեր Գրունբերգ

**Պետեր Գրունբերգ** (, ), գերմանացի ֆիզիկոս, աշխատել է Քյոլնի համալսարանում։ Նրա ամենահայտնի հայտնագործությունն է հսկայական մագնետոդիմադրության էֆեկտը (ՀՄԴԷ), որի համար նրան շնորհվել է Ֆիզիկայի Նոբելյան մրցանակ 2007 թվականին (համատեղ Ալբեր Ֆերտի հետ)։

## Կենսագրություն
Գրունբերգի ընտանիքը վերաբնակեցվելով Գերմանիա բնակություն է հաստատել Լաուտերբախ քաղաքում։ 1959 թվականին Գրունբերգը հանձնել է ընդունելության քննությունները և ընդունվել Աբիտուր համալսարան։ Սկսած 1962 թվականից նա սովորել է Ֆրանկֆուրտի համալսարանում և Դարկշտադի տեխնիկական համալսարանում։ 1966-ից 1969 թվականները Գրունբերգը անցել է ասպիրանտուրա պրոֆեսոր Շտեֆան Գյուֆների մոտ «Որոշ հազվագյուտ նռնաքարերի սպեկտրոսկոպիկ հետազոտությունները» թեմայով և պաշտպանել է դիսերտացիան 1969 թվականին, ստանալով դոկտորական կոչում։

Այնուհետև երեք տարի նա անց է կացրել Օտտավայի Կառլտոնի համալսարանում։ 1972 թվականից նա սկսել է աշխատել որպես գիտաշխատող Յուլիխի հետազոտական կենտրոնում։ 2004 թվականին անցել է թոշակի, սակայն դրանից հետո էլ շարունակել է աշխատել Յուլիխի հետազոտական կենտրոնի պինդ մարմնինների էլեկտրոնային առանձնահատլությունների բաժնում որպես հրավիրված գիտնական։

## Աշխատանք
Գրունբերգը առաջիններից մեկն էր, որ զբաղվում էր բարակ թաղանթների մագնիսական հատկությունների հետազոտությամբ։ Այս հետազոտությունների ասպարեզը ուսումնասիրում է նյութերի սպինային հատկանիշները և կոչվում է սպինոտրոնիկա։ Հետազոտությունների արդյունքները թույլ տվեցին ստեղծել չափերով ավելի փոքր սարքեր։

1986 թվականին Գրունբերգը հայտնաբերեց երկաթի և քրոմի շերտերի միջև հակա ֆերո-մագնիսական կապը։ 1987 թվականի վերջում Գրունբերգը, համարյա միաժամանակ Ալբեր Ֆերտի հետ հայտնաբերեց հսկայական մագնետոդիմադրության էֆեկտը, որի շնորհիվ 1990-ականների վերջում հնարավոր եղավ կտրուկ ավելացնել կոշտ մագնիսական սկավառակե կուտակիչների տարողությունը։ 2007 թվականի դրությամբ կարդացող/գրող գլխիկների մեծ մասի աշխատանքի սկզբունքը հիմնվում է այս էֆեկտի վրա։ Համարվում է, որ այս հայտնագործությունը սպինոտրոնիկայի ծնունդն է։ Պատենտների կիրառման համար ստացած արտոնագրերի գումարները փոխանցվում է Յուլիխի համալսարանի հաշվին, և կազմում է տասնյակ միլիոնավոր դոլարներ։

## Մրցանակներ
* Ջեյմս ՄակԳրուդիի մրցանակ (1994)
* Եվրոֆիզիկա մրցանակ (1997)
* Վոլֆի ֆիզիկայի մրցանակ (2006/7)
* Ֆիզիկայի Նոբելյան մրցանակ (2007)
* Ճապոնիայի մրցանակ (2007)

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Կենսագրություն Յուլիխի հետազոտական կենտրոնի կայքում 
* Գրունբերգի հոդվածը Ֆիզիկական գիտությունների հաջողություններ ամսագրում, նկարագրվում է ՀՄԴԷ  
* ''Պ. Ա. Գրունբերգ''։ «Սպինային ալիքներից հսկայական մագնետոդիմադրություն և այլն»։ Նոբելյան դասախոսություն, Ֆիզիկական գիտությունների հաջողություններ, հատոր 178, թողարկում 12, դեկտեմբեր 2008

Կատեգորիա:Գերմանացի նոբելյան մրցանակակիրներ
Կատեգորիա:Գերմանացի ֆիզիկոսներ
Կատեգորիա:Գերմանացի գյուտարարներ
Կատեգորիա:Գերմանացի գիտնականներ
Կատեգորիա:Փորձարարական ֆիզիկոսներ
Հիրոսի Ամանո

**Հիրոսի Ամանո** (, ), ճապոնացի ճարտարագետ և ֆիզիկոս, աշխատել է Նագոյայի համալսարանում, որպես պրոֆեսոր։ 2014 թվականի Ֆիզիկայի Նոբելյան մրցանակի դափնեկիր, մրցանակը ստացել է լուսատու դիոդների ստեղծման համար, որոնք դարձել են արդյունավետ լույսի աղբյուր։ 1989 թվականին առաջին անգամ ստեղծել է լուսադիոդ, որը արձակում էր երկնագույն լույս և հիմնված էր գալիումի նիտրիդի վրա։

Ավարտել է Նագոյայի համալսարանը 1983 թվականին, գիտությունների մագիստրոսի կոչում ստացել է 1985 թվականին, իսկ դոկտորական աստիճանը ստացել է 1989 թվականին։ Դասավանդել է Նագոյայի համալսարանում սկսած 1992 թվականից։ Ավելի ուշ, սկսեց դասավանդել Մեյդզյո համալսարանում, որտեղ դարձավ դոցենտ 1998 թվականին, իսկ 2002 թվականին դարձավ պրոֆեսոր։ 2010 թվականին վերադարձավ Նագոյայի համալսարան պրոֆեսորի պաշտոնին։

## Մրցանակներ
*1998 год — Ռանկի մրցանակ
*2002 год — Տակեդայի մրցանակ
*2014 год — Ճապոնիայի մշակույթի վաստակավոր գործիչ
*2014 год — Մշակույթի շքանշան
*2014 год — Ֆիզիկայի Նոբելյան մրցանակ
*2015 год — «Թյունիթի» թերթի մրցանակ

## Հասարակական գործունեություն
2016 թվականին, այլ նոբելյան մրցանակի դափնեկիրների հետ ստորագրել է բաց նամակ ուղղված Գրինփիս-ին, Միավորված ազգերի կազմակերպությանը և աշխարհի պետությունների կառավարություններին, որը կոչ էր անում դադարեցնել պայքարը Գենետիկորեն մոդիֆիկացված օրգանիզմների դեմ։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ

Կատեգորիա:Ամերիկայի ֆիզիկայի ակադեմիայի անդամներ
Կատեգորիա:Ճապոնացի գիտնականներ
Կատեգորիա:Ճապոնացի նոբելյան մրցանակակիրներ
Կատեգորիա:Ճապոնացի ֆիզիկոսներ
Կատեգորիա:Տեխնիկական գիտությունների դոկտորներ
Կատեգորիա:Ֆիզիկոսներ այբբենական կարգով
Իսամու Ակասակի

**Իսամու Ակասակի** (, ), ճապոնացի ֆիզիկոս, աշխատել է Նագոյայի համալսարանում։ 2014 թվականի Ֆիզիկայի Նոբելյան մրցանակի դափնեկիր, մրցանակը ստացել է լուսատու դիոդների ստեղծման համար, որոնք դարձել են արդյունավետ լույսի աղբյուր։ Ճապոնիայի գիտությունների ակադեմիայի անդամ։

1989 թվականին, Հիրոսի Ամանոյի և Սուձի Նակամուրայի հետ միասին, ստեղծել է առաջին լուսադիոդը, որը արձակում էր երկնագույն լույս և հիմնված էր գալիումի նիտրիդի վրա:.

## Մրցանակներ
*1991 — «Թյունիթի» թերթի մրցանակ
*1995 — Հենրիխ Վելկերի ոսկե մեդալ
*1996 — Պատվո մեդալ ալ գոտիով
*1998 — Ռանկի մրցանակ
*1998 — C&C մրցանակ
*1999 — Գորդոն Մուրի մեդալ
*1999 — Տորայ գիտության և տեխնոլոգիայի մրցանակ
*2000 — Ասախի մրցանակ
*2002 — Ծագող արևի շքանշան
*2002 — Ֆուդզիվարիի մրցանակ
*2004 — Ճապոնիայի մշակույթի վաստակավոր գործիչ
*2009 — Կիոտոյի մրցանակ (առաջավոր տեխնեոլոգիաների գծով) 
*2011 — Մշակույթի շքանշան
*2011 — Էդիսոնի մեդալ
*2014 — Ճապոնական գիտությունների ակադեմիայի Կայսերական մրցանակ
*2014 — Ֆիզիկայի Նոբելյան մրցանակ համատեղ Հիրոսի Ամանոյի և Սուձի Նակամուրայի հետ
*2015 — Չարլզ Ստարկ Դրեյպերի մրցանակ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ

Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի գիտությունների ազգային ակադեմիայի արտասահմանյան անդամներ
Կատեգորիա:Թոքաբորբից մահացածներ
Կատեգորիա:Ճապոնացի գիտնականներ
Կատեգորիա:Ճապոնացի նոբելյան մրցանակակիրներ
Կատեգորիա:Ճապոնացի ֆիզիկոսներ
Բրայան Շմիդտ

**Բրայան Շմիդտ** (, ), ավստրալիացի-ամերիկացի ֆիզիկոս և աստղաֆիզիկոս, աշխատել է Մաունթ Սթրոմլոյի աստղադիտարանում։ 2011 թվականի Ֆիզիկայի Նոբելյան մրցանակի դափնեկիր, մրցանակը ստացել է համատեղ Սոլ Փերլմութերի և Ադամ Ռիսի հետ, «գերնոր աստղերի դիտարկման միջոցով Տիեզերքի արագացված ընդարձակումը բացահայտելու համար»։ ԱՄՆ գիտությունների ազգային ակադեմիայի (2008), Լոնդոնի թագավորական ընկերության (2012), Ավստրալիական գիտությունների ակադեմիայի և Իսպանական թագավորական գիտությունների ակադեմիայի անդամ։

## Կենսագրություն
1985 թվականին ավարտել է Բարտլետի միջնակարգ դպրոցը Ալյասկայի Անքորեջ քաղաքում։ 1989 թվականին ավարտել է Արիզոնայի համալսարանը, իսկ 1993 թվականին Հարվարդի համալսարանում ստացել է դոկտորի կոչում։ 1993-ից 1994 թվականները Շմիդտը աշխատել է Հարվարդ-Սմիթսոնյան աստղաֆիզիկայի կենտրոնում։ 1995 թվականին անցել է աշխատանքի Ավստրալիայի Մաունթ Սթրոմլոյի աստղադիտարան, որտեղ էլ աշխատում է մինչ այս պահը։

Շմիդտը ղեկավարում է Ia տեսակի գերնոր աստղերի որոնման ծրագիրը, որի նպատակն է հետազոտել Տիեզերքի ընդլայնումը 8 միլիարդ տարի առաջ, նույն խմբում աշխատում է նաև Ադամ Ռիսը։ 1998 թվականին Պեռլմուտերի գլխավորած խմբի հետ միասին Շմիդտին հաջողվել է ապացուցել Տիեզերքի արագացված ընդարձակումը։ Այս հայտնագործությունը Science ամսագիրն անվանել է «տարվա բեկում»։

Այս պահին Շմիդտը ղեկավարում է հարավային կիսագնդի երկնակամարի հետազոտությունների ծրագիրը SkyMapper աստղադիտակով։

2015 թվականի հունվարին Շմիդտը նշանակվել է Ավստրալիայի ազգային համալսարանի ռեկտոր։

2016 թվականին, այլ նոբելյան մրցանակի դափնեկիրների հետ ստորագրել է բաց նամակ ուղղված Գրինփիս-ին, Միավորված ազգերի կազմակերպությանը և աշխարհի պետությունների կառավարություններին, որը կոչ էր անում դադարեցնել պայքարը Գենետիկորեն մոդիֆիկացված օրգանիզմների դեմ։

Բրայան Շմիդտի պատվին է անվանվել (233292) Բրայանշմիդտ աստերոիդը։

## Մրցանակներ
* 2000 — Ավստրալիայի մրցանակ
* 2000 — Հարվարդի համալսարանի Բոկի մրցանակ
* 2001 — Ավստրալիական ԳԱ Պոզի մեդալ
* 2002 — Հնդկական աստղագիտական միության Վայնու Բապու մեդալ
* 2006 — Շաոյի մրցանակ աստղագիտության բնագավառում, համատեղ Սոլ Փերլմութերի և Ադամ Ռիսի հետ
* 2007 — Գրուբերի մրցանակ տիեզերագիտության բնագավառում
* 2011 — Ֆիզիկայի Նոբելյան մրցանակ
* 2012 — Նոր Հարավային Ուելսի համալսարանի Դիրաքի մեդալ
* 2015 — Հիմնարար ֆիզիկայի մրցանակ
* 2015 — Նիլս Բորի ինստիտուտի Պատվո մեդալ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 

Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի գիտությունների ազգային ակադեմիայի անդամներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի աստղագետներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի աստղաֆիզիկոսներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի նոբելյան մրցանակակիրներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի ֆիզիկոսներ
Կատեգորիա:Աստղաֆիզիկոսներ
Կատեգորիա:Ավստրալիացի գիտնականներ
Կատեգորիա:Ավստրալիացի նոբելյան մրցանակակիրներ
Կատեգորիա:Ավստրալիացի ֆիզիկոսներ
Կատեգորիա:Արիզոնայի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Լոնդոնի թագավորական միության արտասահմանյան անդամներ
Կատեգորիա:Հարվարդի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Փիլիսոփայական գիտությունների դոկտորներ
Ջորջ Էլվուդ Սմիթ

**Ջորջ Էլվուդ Սմիթ** (, ), ամերիկացի ֆիզիկոս, աշխատել է Բելլի լաբորատորիայում։ 2009 թվականի Ֆիզիկայի Նոբելյան մրցանակի դափնեկիր, համատեղ Վիլլարդ Բոյլի հետ ստացել է մրցանակի կեսը «ԼԿՍ մատրիցաների օպտիկական կիսահաղորդիչ տվիչների նախագծման համար»։ Մրցանակի երկրորդ կեսը ստացել է Չարլզ Կաոն։

## Կենսագրություն
1955 թվականին Փենսիլվանիայի համալսարանում ստացել է բակալավրի կոչում, իսկ 1959 թվականին դոկտորի կոչում Չիկագոյի համալսարանում։ Նրա դոկտորական աշխատությունը կազմում էր ընդամենը 8 էջ։ 1959-ից 1986 թվականները աշխատել է Բելլի լաբորատորիայում, զբաղվելով նոր տիպի լազերների և կիսահաղորդիչային սարքերի հետազոտություններով։ Ստացել է տասնյակ պատենտներ, ղեկավարել է ինտեգրալ սխեմայի նախագծման թիմը։

1969 թվականին, համատեղ Վիլլարդ Բոյլի հետ նախագծել է նոր տիպի սարք՝ Լիցքային կապով սարք, որի համար նրանք համատեղ ստացել են Ֆրանկլինի ինստիտուտի Ստյուարտ Բելենտայնի մեդալ 1973 թվականին, Էլեկտրոնիկայի և էլեկտրոտեխնիկայի ճարտարագետների ինստիտուտի Մորիս Լիբմանի մրցանակ 1974 թվականին, Ամերիկայի լուսանկարչական միության առաջխաղացման մեդալ 1986 թվականին, C&C մրցանակ 1999 թվականին, Չարլզ Ստարկ Դրեյպերի մրցանակ 2006 թվականին, և Ֆիզիկայի Նոբելյան մրցանակ 2009 թվականին։

2015 թվականին Սմիթը ստացել է Թագավորական լուսանկարչական միության առաջխաղացման մեդալ։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Տեղեկություններ Նոբելյան կոմիտեի կայքում
* *Ի. Իվանով.* Ֆիզիկայի Նոբելյան մրցանակ — 2009 // Элементы.ру, 12.10.2009

Կատեգորիա:Ամերիկացի նոբելյան մրցանակակիրներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի ֆիզիկոսներ
Կատեգորիա:Չիկագոյի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Ֆիզիկայի Նոբելյան մրցանակի դափնեկիրներ
Կատեգորիա:Ֆիզիկոսներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Փենսիլվանիայի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի ճարտարագետներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի գիտնականներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի լուսանկարիչներ
Տոշիհիդե Մասկավա

**Տոշիհիդե Մասկավա** (, ), ճապոնացի ֆիզիկոս-տեսաբան, աշխատել է Տոկիոյի համալսարանում։ 2008 թվականի Ֆիզիկայի Նոբելյան մրցանակի դափնեկիր, մրցանակը ստացել է համատեղ Մակոտո Կոբայաշիի հետ, «խախտված սիմետրիայի հայտնաբերման համար, որը կանխատեսել է քվարկերի առնվազն երեք ընտանիքների գոյությունը բնակությունում»։ Այդ տարվա մրցանակի մյուս կեսը ստացել է Յոիչիրո Նամբուն, այլ հայտնագործության համար։

1962 թվականին ավարտել է Նագոյայի համալսարանը, իսկ 1967 թվականին նույն համալսարանում ստացել է դոկտորի կոչում։ Այս պահին հանդիսանում է Կիոտոյի և մասնավոր Կիյոտո Սանգյո համալսարանների պրոֆեսոր։

Հանդիսանում է հայտնի «CP-սիմետրիայի խախտում» հոդվածի համահեղինակ (1973), որը նա գրել է Մակոտո Կոբայաշիի հետ, 2007 թվականի դրությամբ հոդվածը երրորդն էր նրան հղումների թվով բարձր էներգիայի ֆիզիկայի բնագավառում։ Այս աշխատությունում դուրս է բերվում Կիբոբոյի-Կոբայաշիի-Մասկավայի մատրիցան, որը բացահայտում է քվարկերի խառնման պարամետրները։

Հոդվածում առաջ քաշված վարկածը հիմնավորել է քվարկերի երրորդ սերնդի գոյությունը, որը հիմնավորվել է փորձով չորս տարի անց b-քվարկի հայտանբերումով։

Տոշիհիդե Մասկավան մահացել է 2021 թվականի հուլիսի 23-ին Կիոտոյում, լնդերի քաղցկեղից։

## Մրցանակներ
*1979 — Նիսինայի հիշատակի մրցանակ
*1985 — Ճապոնական գիտությունների ակադեմիայի մրցանակ
*1985 — Սակուրայի մրցանակ
*1994 — Ասախի մրցանակ
*1995 — «Թյունիթի» թերթի մրցանակ
*2007 — Մասնիկների ֆիզիկայի բնագավառում մրցանակ
*2008 — Մշակույթի շքանշան
*2008 — Ֆիզիկայի Նոբելյան մրցանակ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* ''Տ. Մասկավա:'' «Ինչի մասին է խոսում CP-խախտումը». Նոբելյան դասախոսություն // «Ֆիզիկական գիտությունների հաջողություններ», հատոր 179, թողարկում 12, դեկտեմբեր 2009

Կատեգորիա:Ճապոնացի բժիշկներ
Կատեգորիա:Ճապոնացի գիտնականներ
Կատեգորիա:Ճապոնացի նոբելյան մրցանակակիրներ
Կատեգորիա:Ճապոնացի ֆիզիկոսներ
Կատեգորիա:Տեսական ֆիզիկոսներ
Կատեգորիա:Քաղցկեղից մահացածներ
Ռոյ Գլաուբեր

**Ռոյ Գլաուբեր** (, ), ամերիկացի ֆիզիկոս, աշխատել է Հարվարդի համալսարանում։ 2005 թվականի Ֆիզիկայի Նոբելյան մրցանակի դափնեկիր, մրցանակը ստացել է «օպտիկական կոհերենտության քվանտային տեսության մեջ ներդրման համար»։ Հանդիսանում է Հարվարդի համալսարանի ֆիզիկայի պրոֆեսոր։

ԱՄՆ գիտությունների ազգային ակադեմիայի անդամ է 1988 թվականից, ինչպես նաև Լոնդոնի թագավորական ընկերության արտասահմանյան անդամ 1997 թվականից։

## Կենսագրություն
Սերում է հրեաների ընտանիքից, հոր կողմից Ավստրո-Հունգարական կայսրությունից և Պրուսիայից և մոր կողմից Ռուսական կայսրությունից։ Ավարտել է Նյու-Յորքի Բրոնքսի գիտական դպրոցը։ 1941 թվականից սովորել է Հարվարդի համալսարանում (Քեմբրիջ)։ Ուսանողության ընթացքում, երկրորդ կուրսից սկսած մասնակցել է Մանհեթենյան նախագծում, որտեղ զբաղվում էր ռումբի կրիտիկական զանգվածի հաշվարկով։ Այն ժամանակ նա միայն 18 տարեկան էր։ Երկու տարի նախագծին մասնակցելուց հետո շարունակել է ուսումը, և ստացել է բակալավրի աստիճան 1946 թվականին և դոկտորական աստիճան 1949 թվականին։ 1976 թվականից աշխատում է Հարվարդում որպես պրոֆեսոր։ Տարբեր տարիներին աշխատել է ՑԵՌՆում, Լեյդենի համալսարանում և Փարիզի Քոլեջ դե Ֆրանսում։

## Աշխատանք
Զբաղվել է քվանտային օպտիկայի ասպարեզի հետազոտություններով։ Մշակել է ճառագայթման կոհերենտության մաթեմատիկական նկարագրությունը։ Ներմուծել է սեղմված լույս հասկացությունը։ Զբաղվել է նաև բարձր էներգիայով մասնիկների և հադրոնների բախումներով։

2005 թվականին ստացել է Ֆիզիկայի Նոբելյան մրցանակ, մրցանակի մյուս կեսը շնորհվել է Ջոն Հոլին և Թեոդոր Հենշին։

## Մրցանակներ
* Մաքս Բորնի անվան մրցանակ (1985)
* Ալբերտ Մայքլսոնի մրցանակ (1985)
* Դենի Հեյնմանի մրցանակ մաթեմատիկական ֆիզիկայի բնագավառում (1996)
* Ֆիզիկայի Նոբելյան մրցանակ (2005)
* Ուիլիս Լեմբի մրցանակ (2006)
* Գիտական հետազոտությունների գերագույն խորհրդի ոսկե մեդալ (2008)
* Հանդիսանում է *ցախավելի պահապան* Իգնոբելյան կոմիտեում։ Պարտավոր էր ավլել թղթե ինքնաթիռները մրցանակաբաշխությունից հետո։

## Հասարակական գործունեություն
2016 թվականին, այլ նոբելյան մրցանակի դափնեկիրների հետ ստորագրել է բաց նամակ ուղղված Գրինփիս-ին, Միավորված ազգերի կազմակերպությանը և աշխարհի պետությունների կառավարություններին, որը կոչ էր անում դադարեցնել պայքարը Գենետիկորեն մոդիֆիկացված օրգանիզմների դեմ։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Տեղեկություններ Հարվարդի համալսարանի կայքում 
* Տեղեկություններ Նոբելյան կոմիտեի կայքում
* *Ռ. Ջ. Գլաուբեր* «Լույսի քվանտերի հարյուրամյակը»։ Նոբելյան դասախոսություն // «Ֆիզիկական գիտությունների հաջողություններ», հատոր 176, թողարկում 12, դեկտեմբեր 2006

Կատեգորիա:Ամերիկացի նոբելյան մրցանակակիրներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի ֆիզիկոսներ
Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի գիտությունների ազգային ակադեմիայի անդամներ
Կատեգորիա:Հարվարդի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Հարվարդի համալսարանի պրոֆեսորներ
Կատեգորիա:Լոնդոնի թագավորական ընկերության անդամներ
Կատեգորիա:Հարվարդի համալսարանի դասախոսներ
Կատեգորիա:Լոնդոնի թագավորական միության արտասահմանյան անդամներ
Կատեգորիա:Հրեա նոբելյան մրցանակակիրներ
Կատեգորիա:Ֆիզիկոսներ այբբենական կարգով
Հյու Դեյվիդ Փոլիտցեր

**Հյու Դեյվիդ Փոլիտցեր** (, ), ամերիկացի ֆիզիկոս-տեսաբան, աշխատել է Կալիֆոռնիայի տեխնոլոգիական ինստիտուտում։ 2004 թվականի Ֆիզիկայի Նոբելյան մրցանակի դափնեկիր, մրցանակը ստացել է համատեղ Դեյվիդ Գրոսի և Ֆրենկ Վիլչեկի հետ, «ուժեղ փոխազդեցությունների տեսության մեջ ասիմպտոտիկ ազատության հայտնագործման համար»։

Ծնվել է հրեա բժիշկների ընտանիքում, ծնողները ԱՄՆ են տեղափոխվել Երկրորդ համաշխարհային պատերազմից հետո։ Ավարտել է Բրոնքսի գիտական բարձրագույն դպրոցը 1966 թվականին։ Բակալավրի աստիճան ստացել է Միչիգանի համալսարանում 1969 թվականին։ Գիտությունների դոկտորի կոչում ստացել է Հարվարդի համալսարանում 1974 թվականին, որտեղ նրա գիտական ղեկավարն է եղել Սիդնի Կոուլմանը։ Իր առաջին հրապարակված աշխատությունում, որը լույս է տեսել 1973 թվականին, Փոլիտցերը նկարագրել է ասիմպտոտիկ ազատության երևույթը - քվարկերի միմյանց մոտենալու դեպքում ուժեղ փոխազդեցությունը թուլանում է։ Երբ քվարկերը գտնվում են միմյանց չափազանց մոտ նրանց փոխազդեցության ուժերը այնքան են փոքրանում, որ նրանք սկսում են իրենց պահել որպես ազատ մասնիկներ։ Այս երևույթը, որը նրանից անկախ հայտնաբերել են նաև Գրոսը և Վիլչեկը Փրինսթոնի համալսարանում, կարևորագույն դեր ունեցավ քվանտային քրոմոդինամիկայի զարգացման մեջ։

Դեյվիդ Փոլիտցերը և Թոմաս Ապելկվիստը կարևոր դեր ունեցան նաև չորմոնիումի հայտնաբերման կանխագուշակման մեջ — տարրական մասնիկի, որը բաղկացած է հմայված քվարկից և նրա հակամասնիկից։ Փորձարարները անվանեցին այս մասնիկը J/ψ-մեզոն։

1974-ից 1977 թվականները Փոլիտցերը եղել է Հարվարդի միության կրթաթոշակի դափնեկիր։ Դրանից հետո նա անցավ աշխատանքի Կալտեխ, որտեղ և մինչ այսօր աշխատում է տեսական ֆիզիկայի պրոֆեսոր։ 1989 թվականին նա հանդես եկավ ֆիզիկոս Ռոբերտ Սերբերի (Մանհեթենյան նախագծի մասնակից) դերում «Գեր մարդը և փոքրիկ տղան» ֆիլմում։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Հ. Դ. Փոլիտցեր։ «Հեղինակության պարզման բարդ խնդիրը»։ Նոբելյան դասախոսություն, Ֆիզիկական գիտությունների հաջողություններ, հատոր 175, թողարկում 12, դեկտեմբեր 2005
* Տեղեկություններ Նոբելյան կոմիտեի կայքում 
* Դեյվիդ Փոլիտցերի էջը Կալտեխի կայքում  

Կատեգորիա:Ամերիկացի նոբելյան մրցանակակիրներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի ֆիզիկոսներ
Կատեգորիա:Հարվարդի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Հրեա նոբելյան մրցանակակիրներ
Կատեգորիա:Միչիգանի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Տեսական ֆիզիկոսներ
Կատեգորիա:Ֆիզիկոսներ այբբենական կարգով
Էնթոնի Ջեյմս Լեգետ

Սըր **Էնթոնի Ջեյմս Լեգետ** (, ), բրիտանացի-ամերիկացի ֆիզիկոս, աշխատում է Իլինոյսի համալսարանում, որպես պրոֆեսոր։ 2003 թվականի Ֆիզիկայի Նոբելյան մրցանակի դափնեկիր, մրցանակը ստացել է համատեղ Վիտալի Գինզբուրգի և Ալեքսեյ Աբրիկոսովի հետ, «հեղուկ հելիում-3-ի գերհոսունության տեսության և երկրորդ դասի գերհաղորդականության տեսության ստեղծման համար»։ Իր աշխատանքներով Լեգետը հիմք է ստեղծել միկրոսկոպիկ դիսիպատիվ համակարգերի քվանտային ֆիզիկայի հետազոտությունների համար, ինչպես նաև կոնդենսացված համակարգերի կիրառմանը քվանտային մեխանիկայի հիմունքների ստուգման համար։

Հանդիսանում է ԱՄՆ գիտությունների ազգային ակադեմիայի անդամ 1997 թվականից, Ամերիկյան արվեստների և գիտությունների ակադեմիայի Ամերիկյան փիլիսոփայական միության անդամ 1996 թվականից, ինչպես նաև Ռուսաստանի գիտությունների ակադեմիայի արտասահմանյան անդամ 1999 թվականից։ Լեգետը նաև հանդիսանում է Լոնդոնի թագավորական ընկերության անդամ 1980 թվականից, ինչպես նաև Ամերիկյան ֆիզիկական միության, Ամերիկյան ֆիզիկայի ինստիտուտի անդամ և Մեծ բրիտանիայի Ֆիզիկայի ինստիտուտի պատվավոր անդամ։

1983 թվականից դասավանդում է Իլինոյսի համալսարանում, այժմ հանդիսանում է ֆիզիկայի պրոֆեսոր։

Լեգետը ունի կրկնակի քաղաքացություն՝ բրիտանական և ամերիկյան։

2016 թվականին, այլ նոբելյան մրցանակի դափնեկիրների հետ ստորագրել է բաց նամակ ուղղված Գրինփիս-ին, Միավորված ազգերի կազմակերպությանը և աշխարհի պետությունների կառավարություններին, որը կոչ էր անում դադարեցնել պայքարը Գենետիկորեն մոդիֆիկացված օրգանիզմների դեմ։

## Մրցանակներ
* Ֆրից Լոնդոնի մրցանակ (1981)
* Սայմոնի հիշատակի մրցանակ (1981)
* Բրիտանական Ֆիզիկայի ինստիտուտի Դիրակի մեդալ և մրցանակ (1992)
* Ջոն Բարդինի մրցանակ (1994)
* Վոլֆի ֆիզիկայի մրցանակ (2002/2003)
* Ֆիզիկայի Նոբելյան մրցանակ (2003)

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* *Է. Ջ. Լագետ*։ «Գերհոսուն 3-He. վաղ պատմությունը տեսաանի աչքերով»։ Նոբելյան դասախոսություն // «Ֆիզիկական գիտությունների հաջողություններ», հատոր 174, թողարկում 11, նոյեմբեր 2004
* Տեղեկություններ Նոբելյան կոմիտեի կայքում 

Կատեգորիա:Ամերիկացի նոբելյան մրցանակակիրներ
Կատեգորիա:Բրիտանացի նոբելյան մրցանակակիրներ
Կատեգորիա:Բրիտանացի ֆիզիկոսներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի ֆիզիկոսներ
Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի գիտությունների ազգային ակադեմիայի անդամներ
Կատեգորիա:Լոնդոնի թագավորական միության արտասահմանյան անդամներ
Կատեգորիա:Ֆիզիկոսներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Օքսֆորդի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գիտությունների ակադեմիայի արտասահմանյան անդամներ
Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի գիտությունների ազգային ակադեմիայի արտասահմանյան անդամներ
Կատեգորիա:Ամերիկյան փիլիսոփայական ընկերության անդամներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գիտությունների ակադեմիայի անդամներ
Կատեգորիա:Ամերիկայի արվեստների և գիտությունների ակադեմիայի անդամներ
Կատեգորիա:Օքսֆորդի համալսարանի ակադեմիկոսներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի գիտնականներ
Ուիլիամ Դենիել Ֆիլիպս

**Ուիլիամ Դենիել Ֆիլիպս** (, ), ամերիկացի ֆիզիկոս, աշխատել է Քոլեջ-Պարկի Մերիլենդի համալսարանում։ 1997 թվականի Ֆիզիկայի Նոբելյան մրցանակի դափնեկիր, մրցանակը ստացել է համատեղ Սթիվեն Չուի և Կլոդ Կոեն-Թուննիջիի հետ «լազերի լույսով ատոմների սառեցման և որսման մեթոդների մշակման համար»։ Այս մեթոդը կիրառվում է ճշգրիտ ատոմային ժամացույցների նախագծման, ինչպես նաև տեղաբաշխման և տիեզերական նավավարության մեջ։

Ավարտել է Ջունիատա քոլեջը 1970 թվականին ստանալով գիտությունների բակալավրի աստիճան։ Դոկտորի աստիճան ստացել է Մասաչուսեթսի տեխնոլոգիական ինստիտուտում։

1978 թվականից մինչ այժմ աշխատում է ԱՄՆ ազգային ստանդարտների և տեխնոլոգիաների ինստիտուտում։ Նաև հանդիսանում է Քոլեջ-Պարկի Մերիլենդի համալսարանի ֆիզիկայի պրոֆեսոր։ 2002-ից 2003 թվականները եղել է Օքսֆորդի համալսարանի հրավիրված պրոֆեսոր։

ԱՄՆ գիտությունների ազգային ակադեմիայի և Արվեստի և գիտությունների ակադեմիայի անդամ է։ Օքսֆորդի համալսարանի պատվավոր դոկտոր է 2012 թվականից։

## Մրցանակներ
* 1996 — Ալբերտ Մայքլսոնի մրցանակ
* 1997 — Ֆիզիկայի Նոբելյան մրցանակ
* 1998 — Լազերային ֆիզիկայի Արտուր Շավլովի մրցանակ
* 2000 — Ռիխտմայերի հիշատակի մրցանակ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Ուիլիամ Դենիել Ֆիլիպսի ինքնակենսագրությունը Նոբելյան կոմիտեի կայքում
* Ուիլիամ Ֆիլիպսի Նոբելյան դասախոսությունը
* Ու. Դ. Ֆիլիպս։ «Չեզոք ատոմների լազերային սառեցումն ու գերևարումը»։ Նոբելյան դասախոսություն, Ֆիզիկական գիտությունների հաջողություններ, հատոր 169, թողարկում 3, մարտ 1999
* Ուիլիամ Ֆիլիպսի էջը ԱՄՆ ազգային ստանդարտների և տեխնոլոգիաների ինստիտուտի կայքում 
* Ուիլիամ Ֆիլիպսի դիսերտացիան Մասաչուսեթսի տեխնոլոգիական ինստիտուտում

Կատեգորիա:Ամերիկացի նոբելյան մրցանակակիրներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի ֆիզիկոսներ
Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի գիտությունների ազգային ակադեմիայի անդամներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի գիտնականներ
Կատեգորիա:Մասաչուսեթսի տեխնոլոգիական ինստիտուտի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Ամերիկայի արվեստների և գիտությունների ակադեմիայի անդամներ
Կատեգորիա:Օքսֆորդի համալսարանի պատվավոր դոկտորներ
Կատեգորիա:Փորձարարական ֆիզիկոսներ
Դենիել Ցուի

**Դենիել Ցուի** (, ), ամերիկացի ֆիզիկոս, աշխատել է Փրինսթոնի համալսարանում։ 1998 թվականի Ֆիզիկայի Նոբելյան մրցանակի դափնեկիր։ Մրցանակը նրան շնորհվել է համատեղ Ռոբերտ Լաֆլինի և Հորստ Շտորմերի հետ, «նոր ձևի խաթարումներով քվանտային հեղուկի հայտնաբերման համար, որոնք ունեն տրոհվող էլեկտրական լիցք»։ զբաղվել է բարակ թիթեղների էլեկտրական հատկությունների, կիսահաղորդիչների միկրոկառուցվածքով և պինդ մարմնի ֆիզիկայի բնագավառներում հետազոտություններով։

## Կենսագրություն
Միջնակարգ կրթությունը ստացել է Հոնգ-Կոնգում։ 1958 թվականից սովորել է ԱՄՆ-ի Իլինոյս նահանգի Ռոք-Այլենդ քաղաքում գտնվող Ավգուստինի քոլեջում։ Ավարտել է Ֆի-Վետա-Կապա միության համալսարանը։ 1967 թվականին Չիկագոյի համալսարանում ստացել է դոկտորական աստիճան։ 1968-ից 1982 թվականները աշխատել է Բելլի լաբորատորիաների պինդ մարմնի էլեկտրոնիկայի լաբորատորիայում։ 1982 թվականից աշխատում է Փրինսթոնի համալսարանում որպես էլեկտրոտեխնիկայի պրոֆեսոր։

1982 թվականին ուժեղ մագնիսական դաշտերում գերցածր ջերմաստիճանի պայմաններում կիսահաղորդիչային հետերոկառուցվածքների հետազոտությունների ընթացքում հայտնաբերել է Հոլի տրոհվող քվանտային էֆեկտը (Նոբելյան մրցանակ)։

Հանդիսանում է ԱՄՆ գիտությունների ազգային ակադեմիայի պատվավոր անդամ 1987 թվականից, և Զարգացող երկրների գիտությունների ակադեմիայի (TWAS) անդամ 1999 թվականից։

## Հասարակական գործունեություն
2016 թվականին, այլ նոբելյան մրցանակի դափնեկիրների հետ ստորագրել է բաց նամակ ուղղված Գրինփիս-ին, Միավորված ազգերի կազմակերպությանը և աշխարհի պետությունների կառավարություններին, որը կոչ էր անում դադարեցնել պայքարը Գենետիկորեն մոդիֆիկացված օրգանիզմների դեմ։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Դ. Ցուիի ինքնակենսագրությունը Նոբելյան կոմիտեի կայքում 
* Դ. Ցուիի Նոբելյան դասախոսություն 
* ''Դ. Ցուի''։ «Անկանոնության և փոխազդեցության հարաբերությունը երկչափ էլեկտրոնային գազում, որը տեղադրված է ուժեղ մագնիսական դաշտում»։ Նոբելյան դասախոսություն // «Ֆիզիկական գիտությունների հաջողություններ», հատոր 170, թողարկում 3, մարտ 2000
* Դ. Ցուիի էջը Փրինստոնի համալսարանի կայքում 

Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի գիտությունների ազգային ակադեմիայի անդամներ
Կատեգորիա:Ամերիկայի արվեստների և գիտությունների ակադեմիայի անդամներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի գիտնականներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի նոբելյան մրցանակակիրներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի ֆիզիկոսներ
Կատեգորիա:Բոստոնի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Գերմանացի նոբելյան մրցանակակիրներ
Կատեգորիա:Գերմանացի ֆիզիկոսներ
Կատեգորիա:Չիկագոյի համալսարանի շրջանավարտներ
Բերթրամ Բրոքհաուզ

**Բերթրամ Բրոքհաուզ** (, ), կանադացի ֆիզիկոս, աշխատել է Մաքմաստերի համալսարանում։ 1994 թվականի Ֆիզիկայի Նոբելյան մրցանակի դափնեկիր, մրցանակը ստացել է «նեյտրոնային սպեկտրոգրաֆիայի» հայտնագործության համար, որը նա կատարել է Կլիֆորդ Շալլի հետ համատեղ։

## Կենսագրություն
1926 թվականին Բրոքհաուզի ընտանիքը տեղափոխվել է Վանկուվեր, որտեղ նա 1935 թվականին ավարտել է Թագավոր Գեորգի անվան դպրոցը։ Դրանից հետո նրա ընտանիքը աղքատության պատճառով տեղափոխվում է ապրելու Չիկագո։ Այստեղ Բրոքհաուզը աշխատել է լաբորատորիայում որպես օգնական և զբաղվում էր ռադիոընդունիչների վերանորոգմամբ։ Չիկագոյում հաջողության չհասնելու պատճառով ընտանիքը ետ է վերադառնում Վանկուվեր 1938 թվականին։ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ Բրոքհաուզը կամավոր անցնում է ծառայության բանակում, և ծառայում նավատորմում մինչև պատերազմի ավարտը։ Ծառայության ժամանակ հիմնականում զբաղվել է ASDIC սարքավորումների սպասարկմամբ, որը այժմյան սոնարների նախատիպն էր։

Պատերազմի ավարտից հետո, վետերանների օգնության դեպարտամենտի օժանդակմամբ, 1945 թվականին ընդունվում է Բրիտանական Կոլումբիայի համալսարան։ Ուսանում է ֆիզիկա և մաթեմատիկա։ 1947 թվականին ստանում է բակալավրի աստիճան, ցածր ջերմաստիճանների լաբորատորիայում։ Դրանից հետո նա տեղափոխվում է Տորոնտոյի համալսարան և 8 ամիս անց այնտեղ ստանում է մագիստրոսի կոչում։ 1950 թվականին, դոկտորական դիսերտացիայի պաշտպանելուց հետո անցնում է աշխատանքի Չոկ-Ռիվեր լաբորատորիայում, որը իրենից ներկայացնում էր կանադական ատոմային էներգիայով զբաղվող ծրագիրը։ 1960 թվականին սկսեց ղեկավարել այնտեղ նեյտրոնային ֆիզիկայի բաժինը։

1962 թվականին Բրոքհաուզը դարձավ պրոֆեսոր Մաքմաստերի համալսարանում, որտեղ էլ աշխատել է մինչև թոշակի անցնելոը 1984 թվականին։

1994 թվականին նրան և Կլիֆորդ Շալլին շնորհվեց Ֆիզիկայի Նոբելյան մրցանակ։

1982 թվականին Բրոքհաուզին շնորհվել է Կանադայի միաբանության սպայի կոչում։

2005 թվականի հոկտեմբերին, Մակ-Մաստերի համալսարանի 75-ամյակի տոնակատարությունների շրջանակում Համիլտոն քաղաքի Համալսարանային ավենյուն վերանվանվել է Բրոքհաուզի պատվին Բրոքհաուզ-ուեյ։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* ''Բ. Ն. Բրոքհաուզ''։ «Դանդաղ նեյտրոնների սպեկտրոսկոպիան և ֆիզիկական աշխարհի Մեծ Ատլասը»։ Նոբելյան դասախոսություն // «Ֆիզիկական գիտությունների հաջողություններ», հատոր 165, թողարկում 12, դեկտեմբեր 1995
* science.ca կայքում տեղեկություններ Բրոքհաուզի մասին
* Տեղեկություններ Նոբելյան կոմիտեի կայքում

Կատեգորիա:Կանադացի նոբելյան մրցանակակիրներ
Կատեգորիա:Կանադացի ֆիզիկոսներ
Կատեգորիա:Բրիտանական Կոլումբիայի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Գուգենհայմի կրթաթոշակառուներ
Կատեգորիա:Ֆիզիկոսներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Շվեդիայի գիտությունների թագավորական ակադեմիայի անդամներ
Կատեգորիա:Տորոնտոյի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Փորձարարական ֆիզիկոսներ
Կատեգորիա:Կանադացի ակադեմիկոսներ
Կատեգորիա:Կանադացի գիտնականներ
Ջեք Քիլբի

**Ջեք Քիլբի** (, ), ամերիկացի գիտնական, աշխատել է Թեքսաս Ինստրումենտսում։ 2000 թվականի Ֆիզիկայի Նոբելյան մրցանակի դափնեկիր, մրցանակը ստացել է 1958 թվականին Ինտեգրալ սխեմայի ստեղծման համար։ Նա նաև ստեղծել է գրպանի հաշվիչը և ջերմային տպիչը 1967 թվականին։ Քիլբին ստացել է մրցանակի կեսը, մյուս կեսը բաժանվել է Հերբերտ Կրեմերի և Ժորես Ալֆերովի միջև։

## Կենսագրություն
Բակալավրի աստիճանը ստացել է Ուրբան-Շամպեյնի իլինոյսի համալսարանում։ 1947 թվականին ստացել է էլեկտրոտեխնիկայի մագիստրոսի աստիճան Վիսկոնսին-Միլուոկի համալսարանում, դրան զուգահեռ աշխատել է Centralab ընկերությունում։

1958-ից 1983 թվականները աշխատել է Թեքսաս Ինստրումենտս ընկերությունում Դալաս քաղաքում։ 1978-ից 1985 թվականները աշխատել է որպես պրոֆեսոր Տեխասի գյուղատնտեսական և մեքենաշինական համալսարանում։ ԱՄՆ ազգային ճարտարագիտական ակադեմիայի անդամ է 1967 թվականից։ Նրան է շնորհվել ԱՄՆ ազգային գիտական մեդալ 1969 թվականին։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* «Ջեք Քիլբիի մասին տեսահոլովակ», Թեքսաս Ինստրումենտսի կողմից պատրաստված տեսանյութ .
* «Ջեք Քլեր Քիլբի», կենսագրություն Թեքսաս Ինստրումենտսի կայքում.
* Տեղեկություններ Նոբելյան կոմիտեի կայքում
* Ջ. Ք. Քիլբի։ «Հնարավորը դառնում է իրական. ինտեգրալ սխեմաների հայտնաբերումը». Նոբելյան դասախոսություն. Ֆիզիկական գիտությունների հաջողություններ, հատոր 172, թողարկում 9, սեպտեմբեր 2002
* Oral history interview with Jack S. Kilby — Չառլզ Բաբիջի ինստիտուտ, Մինեսոտայի համալսարան։ Interview covers Kilby’s entire career, including his education, work experiences at Centralab and Texas Instruments (TI), and his independent work after leaving TI in 1970.
* «Jack Kilby, Touching Lives on Micro and Macro Scales — By T.R. Reid», The Washington Post (June 2005).
* Obituary: The Economist, Jul 7th 2005
* Jack S. Kilby Patents 
* Inventors of the Modern Computer
* Kilby statue in Great Bend

Կատեգորիա:Ամերիկացի նոբելյան մրցանակակիրներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի ֆիզիկոսներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի գիտնականներ
Կատեգորիա:Քաղցկեղից մահացածներ
Կատեգորիա:Ամերիկյան փիլիսոփայական ընկերության անդամներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի ճարտարագետներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի գյուտարարներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի լուսանկարիչներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գիտությունների ակադեմիայի անդամներ
Կատեգորիա:Փորձարարական ֆիզիկոսներ
Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի ինֆորմատիկայի ոլորտի գիտնականներ
Սարոջինի Նայդու

**Սարոջինի Նայդու** (, ), հնդիկ բանաստեղծուհի, Մեծ Բրիտանիայից Հնդկաստանի անկախացման համար շարժման մասնակից, Հնդկական ազգային կոնգրեսի առաջին կին նախագահը և Միացյալ նահանգների առաջին կին նահանգապետը։

## Կենսագրություն
Սարոջինի Նայդուն ծնվել է 1879 թվականի փետրվարի 13-ին ուսուցիչ Ագորենատ Չատոպադահյայի ընտանիքում, ութ քույր ու եղբայրներից ամենամեծն էր (նրա եղբայրներից մեկը եղել է հեղափոխական)): Նայդուի հայրը, ստանալով Էդինբուրգի համալսարանի գիտությունների դոկտորի աստիճան, բնակություն է հաստատել Հայդարաբադում, որտեղ հիմնել և ղեկավարել է Հայդարաբադի քոլեջը։

Նայդուի հայրը ցանկացել է, որ դուստրը դառնա մաթեմատիկոս կամ գիտնական, բայց Նայդուն հետաքրքրվել է պոեզիայով և սկսել բանաստեղծություններ գրել անգլերենով (ապագա բանաստեղծուհին իմացել է ուրդու, թելուգու լեզուները, անգլերեն, բենգալերեն և պարսկերեն): 12 տարեկանում Սարոջինի Նայդուն հասել է ազգային փառքի և ընդունվել Մադրասի համալսարան։

1895 թվականին Նայդուն կրթությունն ավարտելու համար մեկնել է Անգլիա, որտեղ սովորել է Լոնդոնի Թագավորական քոլեջում, այնուհետև՝ Քեմբրիջի Գիրտոն քոլեջում։

Մահաթմա Գանդիի կոչով Սարոջինին ակտիվ մասնակցություն է ունեցել Հնդկաստանի ազգային ազատագրական շարժման պայքարի քաղաքացիական անհնազանդության արշավին, ենթարկվել ձերբակալությունների։

Սարոջինի Նայդուն մահացել է 1949 թվականի մարտի 2-ին Լաքհնաու քաղաքում։

Սարոջինին գրել է ավելի քան 150 քնարական բանաստեղծություններ, որոնք հետագայում ներառվել են «Ոսկե շեմք» (The golden threshold, 1905 թվական), «Ժամանակի թռչուն» (The bird of time, 1912 թվական), «Կոտրված թև» (The broken wing, 1917 թվական) ժողովածուներում։ Ավելի ուշ դրանք բոլորը միավորվել են «Թագավորական ֆլեյտա» ժողովածուի մեջ։ Իր բանաստեղծություններում Նայդուն ստեղծել է Հնդկաստանի, այդ թվում հարազատ Դեկանի գյուղական կյանքի բանաստեղծական պատկերը, նրա պոեզիայում համատեղված են վաղ հնդկական ռոմանտիզմի որոշ առանձնահատկություններ և նոր ռոմանտիկ ոճի միտումներ։ Նայդուի բանաստեղծությունները թարգմանվել են հնդկերեն և եվրոպական լեզուներով։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
*
*
*
*
* 
* 

## Արտաքին հղումներ
* 
*The poetry of Sarojini Naidu: A fusion of English language and Indian culture
*
*Biography and Poems of Sarojini Naidu 
*Letter written by Sarojini Naidu 
*Sarojini Naidu: An introduction to her life, work, and poetry By Vishwanath S. Naravane
*Sarojini Naidu materials at the South Asian American Digital Archive (SAADA)

Կատեգորիա:Բանաստեղծներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Հնդիկ ակտիվիստներ
Կատեգորիա:Հնդիկ բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Հնդիկ գրողներ
Կատեգորիա:Հնդկաստանի քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Քեմբրիջի համալսարանի շրջանավարտներ
Խաղաղ Դոնի կազակների հուշարձան

**Խաղաղ Դոնի կազակների հուշարձան** (), քանդակագործական աշխատանք, որը գտնվում է Միլլերովո-Վյոշենսկայա Р271 մայրուղու 120 կմ-ում, մոտ է Կրուժիլիսկի խուտորին։ Քանդակագործներն են Ն. Մոժաևան, Է. Մոժաևը և Ն. Շչերբակովը, Դոնի կազակների հավաքական կերպարն է։ Քանդակը երևում է հեռվից, քանի որ նրա բարձրությունը թմբի հետ հասնում է 14 մետրի, հուշարձանը կանգնեցված է երկու ճանապարհների հատման տեղում։ Ռոստովի մարզի մշակույթի նախարարության 2015 թվականի նոյեմբերի 16-ի որոշմամբ հուշարձանը տարածաշրջանային նշանակության մշակութային ժառանգության օբյեկտների ցանկում է։

## Նկարագրություն
Հուշարձանը իրենից ներկայացնում է Դոնի կազակի բրոնզից վեցմետրանոց հեծյալ արձան, որը կանգնած է ութ մետր լցրած բլրակի վրա։ Կազակը պատկերված է զինվորական շինելով և գդակով։ Քանդակագործական ամբողջ աշխատանքը կանգնած է բլրակի գագաթին գտնվող ոչ բարձր բետոնե պատվանդանի վրա, բուն քանդակի բարձրությունը 6 մետր է։ Բլրակի ստորոտին գտնվում է քար, որի վրա գրված է. «Խաղաղ Դոնի կազակներին»։ Ժողովրդի շրջանում հուշարձանը հաճախ անվանում են Գրիգորի Մելեխովի հուշարձան՝ Միխայիլ Ալեքսանդրովիչ Շոլոխովի «Խաղաղ Դոն» վեպ-էպոպեայի գլխավոր հերոսի անունով։

## Պատմություն
Քանդակագործական աշխատանքի նախագիծը մշակվել է 1956 թվականին՝ Հոկտեմբերյան մեծ հեղափոխության 40-րդ տարեդարձին նվիրված ցուցահանդեսի նախապատրաստման ընթացքում։ 70 սմ բարձրությամբ քանդակի բրոնզե մանրօրինակն ստացել է «Շեփորահար» անվանումը։ Ավելի ուշ կոմպոզիցիան անվանել են «Արծվիկ», այնուհետև՝ «Դոնի տափաստաններում», և միայն 1995 թվականին՝ արդեն բացումից հետո, նրան տրվել է «Խաղաղ Դոնի կազակներին« անվանումը։

Քանդակի մանրօրինակը ցուցադրվել է Մոսկվայում, Բրյուսելում կայացած ցուցահանդեսներում, արժանացել է Լենինյան կոմերիտմիության մրցանակների։ Այն ձեռք է բերել Ուկրաինական Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետության մշակույթի նախարարությունը, աշխատանքը ցուցադրվել է Խարկովի գեղարվեստական թանգարանում։ 182 թվականին Ն. Մոժաևը Մ. Շոլոխովին նվիրել է արձանի գիպսե մանրաքանդակը։ Ներկայումս այդ նվերը ներառված է գրողի պետական թանգարան-արգելոցի ցուցադրության մեջ։

Քանդակով հետաքրքրվել է Ռոստովի մարզկոմի ԽՄԿԿ առաջին քարտուղար Ի. Ա. Բոնդարենկոն, որը առաջարկել է հուշարձանը դնել երկու բնական մեծությունների միջև և տեղադրել այն Դոնի Ռոստով մուտք գործելու հյուսիսային կողմում։ Քանդակի ստեղծումը տեղի է ունեցել Լուգանսկում գեղարվեստի արտադրության կոմբինատում։ Այստեղ մոդելը սկզբում կատարվել է կավի վրա, ապա տեղափոխվել է գիպսին։ Բրոնզի ձուլումը կատարվել է Լենինգրադի «Մոնումենտքանդակագործության» գեղարվեստական ձուլման փորձարարական գործարանում 1991 թվականին։ Մոնտաժը և գունամշակումը կատարել է Կիևի ստեղծագործական գեղարվեստա-արտադրական արհեստանոցի բրիգադը։  Բացման արարողությունը տեղի է ունեցել 1994 թվականի մայիսին և նվիրված է եղել Մ. Ա. Շոլոխովի ծննդյան 89-րդ տարեդարձին։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ռոստովի մարզի հուշարձաններ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի մշակութային ժառանգության օբյեկտներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի մշակութային ժառանգություն
Կիմ Ջին Ու (դերասան)

**Կիմ Ջին Ու** (), հարավկորեացի դերասան և երգիչ։ Նա իր կարիերան սկսել է երաժշտական թատրոնում և այդ ժամանակվանից նկարահանվել է այնպիսի հեռուստասերիալներում, ինչպիսիք են «Թագուհին և ես» (2012), «Ընտանիքի ծնունդ» (2012), «Տանել չեմ կարողանում» (2013) և «Հվան Գում Բոկի եկամուտը» (2015)։

## Անձնական կյանք
2018 թվականի սեպտեմբերին հայտարարվեց, որ դերասանն ամուսնանում է իր ընկերուհու հետ Սեուլում։ Հարսնացուն իրենից երեք տարի փոքր էր և աշխատում էր որպես թռիչքի սպասավոր։ Նրանք հանդիպել են ծանոթի միջնորդությամբ և սկսել էին հանդիպել նախորդ գարնանից։ Նա նաև հայտարարել է իրենց հարաբերությունների մասին հուլիսին։

## Ֆիլմագրություն
### Հեռուստասերիալներ

### Ֆիլմ

## Մյուզիքլ

## Սկավառակագրություն

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 

Կատեգորիա:Հարավկորեացի դերասաններ
Կատեգորիա:Հարավկորեացի երգիչներ
Կատեգորիա:Հարավկորեացի հեռուստատեսային դերասաններ
Կատեգորիա:Թատրոնի դերասաններ
Կատեգորիա:Հարավկորեացի կինոդերասաններ
Ապոստոլոպուլոյի տուն

**Ապոստոլոպուլոյի տուն** (, Ալաֆուզովի տուն ), հին առանձնատուն Տագանրոգում (Ֆրունզեի փողոց 26)։ Գտնվում է Ֆրունզե փողոցի և Իտալական նրբանցքի անկյունում։

## Պատմություն
Կայսր Ալեքսանդր I-ի 1806 թվականի հրովարտակրով Տագանրոգի հարևանությամբ գտնվող հողատարածքների բաժանման ժամանակ գյուղացի Իվան Ապոստոլոպուլոն ստացել է 150 դեսյատին չափով  հողատարածք։

1870-ական թվականների սկզբին Նիկոլաևսկայա 28 (այժմ ՝ Ֆրունզեի փողոց 26) փողոցի երկայնքով շենքը պատկանել է քաղքենի Մարի Ապոստոլոպուլոյին։

1880-ական թվականների վերջին տունը գնել է դեղագործ Յակով Պարնոխը։ Մեծ հավանականությամբ, նրա երեխաները ծնվել են այս տանը, որոնք հետագայում հայտնի դարձան Վալենտին Պարնախ (1891-1951) և Ելիզավետա Տարախովսկայա (1891-1968) անուններով։

1890-ականների սկզբին տունը գնել է ունևոր գյուղացի Կլեոպատրա Կարպովնա Կրասնոկուտսկայան, իսկ 20-րդ դարի սկզբին շենքը պատկանել է շրջանային դատարանի փաստաբան Կոնստանտին Կոնստանտինովիչ Պոպանդոպուլոյին։

1910-ականներին Ապոստոլոպուլոյի տունը ձեռք է բերել 50-ամյա ժառանգական պատվավոր քաղաքացի, մեծահարուստ Նիկոլայ Ալաֆուզովը։ Աղբյուրներում այս տունը երբեմն կոչվում է Ալաֆուզովի տուն՝ վերջին սեփականատիրոջ պատվին։ 1914 թվականի հոկտեմբերին նրա բնակարանի վրա  զինված հարձակում կատարվեց, սակայն չնայած բնակարանի մանրակրկիտ որոնումներին, հանցագործները ոչինչ չգտան, բացի այն, ինչը Ալաֆուզովն ինքն էր տվել. 115 ռուբլի և շղթայով ոսկե ժամացույց։

1980-ական թվականների կեսերին այս տան նկուղում կահավորվել է Տագանրոգի մանկապատանեկան արվեստի դպրոցում դասավանդող նկարիչներ Լեոնիդ Ստուկանովի և Յուրի Շաբելնիկովի արվեստանոցը։

1990-ական թվականների կեսերից տանը տեղակայվել է դեղատուն։

2000-ականների կեսերին շենքը ձեռք են բերել «Կորալ միկրո» ընկերության սեփականատերերը, ովքեր շենքում տեղավորել են «Офисный мир КМ» համակարգչային և գրասենյակային սարքավորումների խանութը, ինչպես նաև դրա սպասարկման կենտրոնը։

2019 թվականին գիշերը տանը հրդեհ է բռնկվել։ Այրվել է փայտե հատակը և տանիքը 100 քմ մակերեսով, մարդիկ չեն տուժել։ Հրդեհի մարման աշխատանքներին մասնակցել է 17 հրշեջ և հինգ միավոր սարքավորում։

## Ճարտարապետական առանձնահատկություններ
1870-1880-ական թվականների ճարտարապետական քննադատությունը բարձր է գնահատել այն ուղղությունները, որոնք առաջացել են այդ ժամանակաշրջանում (առավել հաճախ վերածնունդ, բարոկկո և վաղ կլասիցիզմ)։ Այս տիպի շինությունները 19-րդ դարի վերջում մեծ թվով կառուցվել են Տագանրոգում, և դրանցից մեկն էլ Ապոստոլոպուլոյի տունն է։

## Հայտնի բնակիչներ
* Յակով Պարնոխ (1847-1912), դեղագործ, դեղատան սեփականատեր, Տագանրոգի քաղաքային խորհրդի անդամ, Տագանրոգի պատվավոր քաղաքացի։
* Լեոնիդ Ստուկանով (1947-1998), ռուս նկարիչ, ուսուցիչ, Ռուսաստանի նկարիչների միության անդամ։
* Յուրի Շաբելնիկով (1959), ռուս նկարիչ։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Дом Апостолопуло на сайте «Исторический Таганрог» 

Կատեգորիա:Տագանրոգի տեսարժան վայրեր
Կատեգորիա:Տագանրոգի առանձնատներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի մշակութային ժառանգություն