Ռաֆինյա (ֆուտբոլիստ, 1996)

**Ռաֆայել Դիաս Բելլոլի** (), հայտնի որպես **Ռաֆինյա**, բրազիլացի պրոֆեսիոնալ ֆուտբոլիստ, որը հանդես է գալիս որպես հարձակվող Լա Լիգայում Բարսելոնա ՖԱ-ի և Բրազիլիայի հավաքականի կազմում։ Իր տեխնիկական կարողությունների,արագության և դրիբլինգի շնորհիվ համարվում է աշխարհի լավագույն խաղացողներից մեկը։

Ռաֆինյան սկսել է իր կարիերան Ավայ ֆուտբոլային ակումբում, նախքան 2016 թվականին  Վիտորիա դե Գիմարայնշի հետ պայմանագիր ստորագրելը, որտեղ էլ ունեցել է իր առաջին պրոֆեսիոնալ ելույթը։2018 թվականին նա միացել է Պորտուգալիայի ֆուտբոլային առաջնությունում հանդես եկող Սպորտինգ ֆուտբոլային ակումբին՝ 2019 թվականին դառնալով Պորտուգալիայի և լիգայի կրկնակի գավաթակիր։Կարճ ժամանակահատված Ռենում և Լիդս Յունայթեդում հանդես գալուց հետո 2022 թվականին նա տեղափոխվել է Բարսելոնա 58 միլիոն եվրո (50 միլիոն ստերլինգ) արժողությամբ տրանսֆերով։

Չնայած երիտասարդ տարիքում ազգային հավաքական չհրավիրվելուն, նա իր առաջին միջազգային  ելույթը ունեցել է 2021 թվականին և Բրազիլիայի կազմում հանդես է եկել Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2022 և Ֆուտբոլի Ամերիկայի գավաթ 2024 մրցաշարերում։

## Վաղ կյանք
Ռաֆինյան ծնվել է Բրազիլիայի Ռեստինգա գավառի Պորտո Ալեգրի քաղաքում ՝ քաղաքի կենտրոնից հեռու գտնվող ֆավելայում։ Նրա հայրը ունի իտալական արմատներ իսկ մայրը խառնածին բրազիլացի է։Հայրը աշխատող երաժիշտ էր։Նա դժվար մանկություն է ունեցել, մի ննջասենյակում քնել են և՛ ինքը, և՛ ծնողները, և՛ կրտսեր եղբայրը, և՛ ընտանի կենդանիները։Դժվարացել են վճարել ճանապարհորդության ծախսերը և անգամ մուրացկանությամբ են զբաղվել։

7 տարեկանում մասնակցել է Ռոնալդինյոյի ծննդյան խնջույքին,քանի որ հայրը և հորեղբայրը լավ հարաբերությունների մեջ էին ֆուտբոլիստի հետ։ Նրանք մի քանի անգամ հանդիպել են դրանից հետո և լավ ընկերներ դարձել։

Նախքան պրոֆեսիոնալ ֆուտբոլային կարիերա սկսելը Ռաֆինյան մասնակցել է վարզեա մրցումների մինչև 18 տարեկանը, որոնք նա նկարագրում է որպես տեղական համայնքի կողմից կազմակերպվող ինքնուրույն հանդիպումների և մրցումների ցանց,որոնք ակադեմիական մակարդակից ցածր են և յուրաքանչյուր հեռանկարային խաղացողի թույլատրվում է մասնակցել։Այս մրցումների հանդիպումները անց էին կացվում դաժան պայմաններում,ներառյալ,երբ տնային երկրպագուները  հարձակվում էին հակառակորդ թիմի խաղացողների վրա հանդերձարանների մոտ խաղից առաջ՝ կրակելով,փոշոտ և ավազոտ կավե դաշտ,ուժեղ շոգ,ցանցի փոխարեն սյուներ,առանց վերնաշապիկ խաղացողներ մարզահագուստի բացակայության պատճառով։

Նա երկար ժամանակ ընկերություն է անում Բրունո Ֆերնանդեշի հետ Սպորտինգում խաղընկերներ լինելու պատճառով։ Ըստ Ռաֆինյայի Ֆերանդեշը շատ է օգնել իրեն և իր ֆուտբոլային կարիերային։ Լիդս Յունայթեդին միանալուց առաջ Ֆերնանդեշը ասել է Ռաֆինյային,որ իր խաղաոճը հարմար է լիգային (նկատի ունենալով Անգլիայի Պրեմիեր Լիգան)։

## Ակումբային կարիերա
### Ավայ
Ինտերնասիոնալում և Գրեմիոյում ունեցած ձախողված փորձերից հետո, Ռաֆինյան սկսել է իր կարիերան Իմբիտուբայում երիտասարդական մակարդակի ֆուտբոլ խաղալով,որտեղ էլ ավելի ուշ նկատել են Ավայի ներկայացուցիչները։18 տարեկանում Ռաֆինյան սկսել է իր կարիերան Ավայի մինչև 20 տարեկանների թիմում 2014 թվականին Բրազիլիայի ֆուտբոլի առաջնությունում։ Վնասվածքից հետո նա չի ներառվել կազմի մեջ բայց շարունակել է ինքնուրույն մարզվել։ Չնայած Բրազիլայի բազում թոփ ակումբներ հետաքրքրված էին Ռաֆինյայով Ավայը նրան պահեց մինչև 2016 թվականը,որտեղ նա ցույց տվեց իր հմտությունները Սան Պաուլոյի երիտասարդական ֆուտբոլի գավաթի խաղարկության ժամանակ։

### Վիտորիա դե Գիմարայնշ
2016 թվականի փետրվարի 2-ին, Ռաֆինյան պայմանագիր ստորագրեց պորտուգալական Վիտորիա դե Գիմարայնշի հետ, երբ նրան նկատել էր Դեկուն Սան Պաուլոյի երիտասարդական ֆուտբոլի գավաթի խաղարկության ժամանակ և հրավիրել իր գործակալություն՝ D20 Sports։Նա իր նորամուտը նշել է 2016 թվականի մարտի 13-ին Պասուշ դը Ֆերերիա ակումբի դեմ։Ակումբի կազմում առաջին գոլը խփել է 2016 թվականի օգոստոսի 20-ին Մարիտիմոյի դարպասը։ ՈՒԵՖԱ Եվրոպայի Լիգայում 2017-2018 իր նորամուտը նշել է 2017 թվականի սեպտեմբերի 14-ին Ռեդ Բուլ Զալցբուրգի դեմ։ 2017 թվականի հաղթել է Վիտորիա դե Գիմարանյշի տարվա բեկումնային խաղացող մրցանակը։ 2017-2018 մրցաշրջանում ակումբի կազմում խաղացած 43 խաղերում (բոլոր մրցաշարերում) խփել է 18 գնդակ։
### Սպորտինգ
2018 թվականի մայիսին նա տեղափոխվել է պորտուգալական Սպորտինգ մինչև 2019 թվականը։Իր նորամուտը նշել է օգոստոսի 12-ին Մորեյրենեսի դեմ։ Ակումբի կազմում առաջին գոլը խփել է 2018 թվականի սեպտեմբերի 20-ին ՈՒԵՖԱ Եվրոպայի լիգայի 2018-2019 Ղարաբաղի դեմ 2-0 տարած հաղթանակի ժամանակ։ Ռաֆինյայի արդյունավետությունը պակասել էր՝ 4 գոլ և 4 ասսիստ կապված մկանային վնասվածքի հետ,որը խանգարում էր նրա առաջընթացին,բայց նա մասկացություն է ունեցել 2018-2019 Պորտուգալիայի և լիգայի գավաթների հաղթական խաղերում՝ խփելով 11-մետրանոց հետխաղյա 11-մետրանոց հարվածաշարում Պորտուի դեմ խաղում։

### Ռենն
2019 թվականին 21 միլիոն եվրո արժողությամբ տրանսֆերով (որը ակումբի համար ռեկորդային էր) տեղափոխվել է ֆրանսիական Ռենն։ 2020-2021 մրցաշրջանում Լիգա 1-ում Ռեյմսի դեմ  2-2 ավարտված խաղում նա դարձել է գոլի հեղինակ և գրանցել է ասիստ։Ակումբում լինելու ընթացքում դարձել է 8 գոլի և 7 ասիստի հեղինակ,օգնել է Ռեննին մրցաշրջանը ավարտել 3-րդ հորիզոնականում և որակավորվել 2020-2021 ՈՒԵՖԱ Չեմպիոնների Լիգայի համար։

### Լիդս Յունայթեդ
2020 թվականի հոկտեմբերի 5-ին նա 4 տարվա պայմանագիր է կնքել Լիդս Յունայթեդի հետ,բայց տրանսֆերի իրական գինը չի բարձրաձայնվել և հայտնել են մոտավոր 17 կամ 20 միլիոն եվրոյի մասին։

2020 թվականի հոկտեմբերի 19-ին նա նշել է իր նորամուտը Վուվերհեմփթոնի դեմ 1-0 պարտությամբ ավարտված խաղում երկրորդ խաղակեսում փոխարինման մտնելով։ Նրա ամբողջական նորամուտը տեղի է ունեցել Արսենալի դեմ տնային խաղում 2020 թվականի նոյեմբերի 22-ին։ 2020 թվականի նոյեմբերի 28-ին Ռաֆինյան խփել է իր առաջին գոլը Լիդսի կազմում Էվերթոնի դարպասը 1-0 հաղթանակած խաղում։ Նրա հաղթական գնդակի շնորհիվ Լիդսը Պրեմիեր լիգայում ունեցել է առաջին հաղթանակը Գուդիսոն պարկում և իրենց առաջին հաղթանակը Էվերթոնի հանդեպ առաջնությունում 1990-ից հետո։ Նա ավարտել է մրցաշրջանը իր հաշվին ունենալով 6 գոլ բոլորը առաջնությունում։

Ռաֆինյան խփել է 2021 մրցաշրջանի առաջին գոլը Լիդսի առաջին տնային խաղում 72-րդ րոպեում ներքևի անկյուն, 11-մետրանոց հատվածից Էվերթոնի դեմ 2-2 հաշվով ավարտված խաղում։Գոլը նոմինացվել է որպես Պրեմիեր լիգայի օգոստոս ամսվա լավագույն գոլ։

Ռաֆինյան ավարտել է մրցաշրջանը որպես Լիդսի լավագույն գոլահար 11 գոլով,ներառյալ Բրենտֆորդի դեմ տարած 2-1 հաշվով հաթական խաղում 11-մետրանոցից խփած գոլը,որն ամրապնդում էր Լիդսի Պրեմիեր լիգայում հայտնվելու կարգավիճակը:

Ամառային տրանսֆերային պատուհանի ժամանակ Չելսին համաձայնության էր եկել Լիդսի հետ Ռաֆինյային 55 միլիոն ստեռլինգով գնելու շուրջ,չնայած Արսենալի և Տոտենհեմի հետաքրքրությանը։Այունամենայնիվ Ռաֆինյան նախընտրում է տեղափոխվել Բարսելոնա չնայած նրանց ֆինանսական խնդիրներին։Սա ստիպում է Ռաֆինյային թռչել Բարսելոնա ավարտին հասցնելու համար պայմանագիրը և նա դուրս է մնում Լիդսի նախամրցաշրջանային խաղերի ցուցակից։

### Բարսելոնա
#### 2022-2024՝ հարմարվել Իսպանիային և 2022-2024 Լա լիգայի գավաթ
2022 թվականի հուլիսի 15-ին Ռաֆինյան Լա լիգայի ակումբ Բարսելոնայի հետ ստորագրել է 5 տարվա պայմանագիր նախնական 50 միլիոն ստեռլինգով, որը հետո բոնուսների շնորհիվ հասնելու էր 55 միլիոնի։ Հանդիսավոր ցուցադրության ժամանակ նրա մարզաշապիկի վրա չկար անունը և մարզահամարը գրանցման խնդիրների պատճառով՝ ակումբը պետք է վաճառեր խաղացողներ մյուս խաղացողներին գրանցելու և նորերին գնելու համար։

Օգոստոսի 13-ին նա իր նորամուտը ակումբում նշել է Ռայո Վալյեկանոյի դեմ 0-0 ավարտված խաղում։Բարսելոնայի կազմում իր առաջին գոլը խփել է սեպտեմբերի 3-ին Սևիլիայի դեմ արտագնա խաղում,որն ավարտվել է 3-0 հաշվով։Սեպտեմբերի 13-ին նա նշել է իր նորամուտը միջազգային մակարդակում Չեմպիոնների լիգայում Բավարիայի դեմ խաղում,որում ակումբը պարտվել էր 2-0 հաշվով։Խմբային փուլը Բարսելոնան ավարտել է 3-րդ հորիզոնականում,որն ապահովում էր Եվրոպա լիգայի անցումային փլեյ-օֆֆ փուլում հայտնվելը (արդեն երկրորդ մրցաշրջանն անընդմեջ)։Գնված լինելով Ուսման Դեմբելիին փոխարինելու համար  երկուսն էլ պայքարում էին մեկնարկային կազմում հանդես գալու համար իսկ մարզիչ Չավին համառորեն պնդում էր, որ երկու խաղացողն էլ մնան հուսալով նրանց մեջ մրցակցություն առաջացնել։ Մրցաշրջանի ընթացքում Դեմբելեի բարգավաճումը խոչնդոտեց Ռաֆինյային զարմացնել իր հմտություններով որպես աջ վինգեր։ 

2023 թվականի հունվարի 16-ին Բարսելոնան հաղթել է 2023 թվականի Իսպանիայի սուպեր գավաթը հաղթելով Ռեալ Մադրիդին Էլ կլասիկոյում 3-1 հաշվով։Փետրվարի 16-ին Ռաֆինյան ասիստ էգրանցել և գոլի հեղինակ դարձել Մանչեստեր Յունայթեդի դեմ խաղում Կամպ Նոում։ Բարսելոնան դուրս է մնացել մրցույթից Օլդ Թրաֆորդում 2-1 հաշվով պարտվելուց հետո։ Մրցաշրջանի երկրորդ մասում նրան հնարավորություն էր ընձեռնվել, երբ Դեմբելեն մկանային վնասվածք էր ստացել,սակայն այդ շրջանում անկայունության պատճառով նա երբեմն դուրս էր մնում մեկնարկային կազմից։Մայիսի 14-ին նա ասիստել է Ռոբերտ Լևանդովսկու երկրորդ գոլը Էսպանյոլի դեմ 4-2 հաշվով ավարտված խաղում՝ Բարսելոնային հաստատապես Լա լիգայի հաղթող դարձնելով։ 

Նոր մրցաշրջանի մի մասը բաց թողնելուց հետո Ռաֆինյան դժվարանում էր հանդիպել երկրպագուների և Բարսելոնայի ղեկավարության սպասելիքներին, չնայած մարզչի աջակցությանը։Նա ի վերջո զիջել է իր դիրքը մեկնարկային կազմում երիտասարդ Լամին Յամալին, ով արդեն գոլ էր խփել Ռաֆինյայի՝ վնասվածքի պատճառով բացակայության ժամանակ։ 

Չնայած հիասթափեցնող մրցաշրջանին Ռաֆինյան կարևոր դեր է խաղում Բարսելոնայի Չեմպիոնների լիգայի ճանապարհորդության մեջ (Նապոլիի դեմ տարած 3-1 հաղթանակը)։ 2024 ապրիլի 10-ին նա հեղինակել է Չեմպիոնների լիգայի իր առաջին գոլը ՊՍԺ-ի դեմ Պարկ դը Պրենսում 3-2 հաշվով ավարտված խաղումև ստացել է խաղի լավագույն խաղացողի մրցանակը։ Պատասխան խաղում տանը չնայած դառնալով խաղի բացման գոլի հեղինակը, Փարիզյան թիմը դուրս թողեց Բարսելոնային 4-1 հաշվով հաղթելով։ 

#### 2024-2025
Չնայած  անցած մրցաշրջանի 37 խաղում գրանցելով 10 գոլ և 11 ասիստ  նրա ապագան իսպանական ակումբում հստակ չէր և երբ Չավին լքեց մարզիչի պաշտոնը ասում էին,որ Ռաֆինյան կլքի ակումբը՝ եկամուտը ավելացնելու և ֆինանսական խնդիրները լուծելու համար։Նա ստացել է 90 միլիոն եվրոյի առաջարկ Սաուդյան պրոֆեսիոնալ լիգայի ակումբ Ալ-Հիլալից, մինչ Դեկուն՝ Բարսելոնայի սպորտային տնօրենը տեղեկացրել է նրա գործակալին այլ ակումբ փնտրել։Այնուամենայնիվ Հանսի Ֆլիկը, ով փոխարինեց Չավիին Բարսելոնայի մարզչի պաշտոնում որոշեց պահել նրան։Նշելով Ռաֆինյայի կարևորությունը թիմում Ֆլիկը նրան նշանակել է թիմի ավագներից մեկը այդ մրցաշրջանի համար։

Ֆլիկը սկսել է իր աշխատանքը ակումբում բարդ ռազմակավարական մոտեցումով, Ռաֆինյային տեղակայելով կենտրոնում՝ Ռոբերտ Լևանդովսկու հետևում, իսկ կողքից վինգերներ դնելով։ Նրա մարզավիճակը կտրուկ բարգավաճեց։2024 թվականի օգոստոսին նա ձևակերպել է իր առաջին հեթ-տրիկը Բարսելոնայի կազմում Լա լիգայի Ռեալ Վալյադոլիդի դեմ 7-0 հաշվով ավարտված խաղում։Ավելի ուշ այդ տարի հոկտեմբերի 23-ին նա ձևակերպել է հեթ-տրիկ Չեմպիոնների լիգայում Բավարիայի դեմ 4-1 հաշվով ավարտված խաղում և ստաացել խաղի լավագույն խաղացողի մրցանակը։Մի քանի օր անց հոկտեմբերի 26-ին նա դարձել է Էլ կլասիկոյում  իր առաջին գոլի և ասիստի հեղինակ 4-0 հաշվով ավարտված խաղում։ Սանտիագո Բերնաբեուում տեղի ունեցած խաղում Ռաֆինյան և իր թիմակիցները՝ Լամին Յամալը և Անսու Ֆատին դարձել են ռասսայական վանկարկությունների զոհ։ 2025 թվականի հունվարի 12-ին նա ստացել է խաղի լավագույն խաղացողի մրցանակ Ռեալ Մադրիդի դեմ Իսպանիայի սուպեր գավաթի եզրափակիչ խաղում հեղինակած գոլի և ասիստի համար 5-2 հաշվով ավարտված խաղում։ Նա ևս մեկ անգամ դարձել է խաղի լավագույն խաղացող 2025 թվականի հունվարի 21-ին Չեմպիոնների լիգայում Բենֆիկայի դեմ քամբեքի համար։Նա հեղինակել է հաղթական գոլը ավելացրած ժամանակում։

## Միջազգային կարիերա
2021 թվականի օգոստոսին Ռաֆինյան հրավիրվել է Բրազիլիայի հավաքական Աշխարհի առաջնության որակավորման փուլում Չիլիի, Արգենտինայի և Պերուի հավաքականների դեմ խաղերի համար։2021 թվականի հոկտեմբերին Ռաֆինյան նշել է իր նորամուտը ազգային հավաքականում դուրս գալով փոխարինման Վենեսուելայի դեմ 3-1 հաղթական խաղում։Նա գրանցել է 2 ասիստ և հաղթել է 11-մետրանոց և արժանացել է գովասանքի երկրպագուների և սպորտային փորձագետների կողմից։Հեկտեմբերի 15-ին նա խփել է իր առաջին երկու գոլերը ազգային հավաքականում Ուրուգվայի դեմ խաղում։

2022 թվականի նոյեմբերի 7-ին Ռաֆինյան հրավիրվել է հավաքական 2022 թվականի աշխարհի առաջնության համար։Բրազիլիան հասել է առաջնության քառորդ-եզրափակիչ,որտեղ նրանք դուրս են մնացել դեկտեմբերի 9-ին պարտվելով Խորվաթիայի հավաքականին 11-մետրանոց հարվածաշարում 4-2 հաշվով։

Մայիսի 10-ին նա հրավիրվեցլ է հավաքական մասնակցելու 2024 թվականի Կոպա Ամերիկային։Առաջնության ընթացքում խփած միակ գոլը Կոլումբիայի հավաքականի դեմ էր խմբային փուլի երրորդ խաղում,որն ավարտվել էր 1-1 հաշվով։Բրազիլիան դուրս է մնացել առաջնությունից քառորդ եզրափակչում Ուրուգվայի հավաքականից 11-մետրանոց հարվածաշարում 4-2 հաշվով պարտություն կրելուց հետո։

## Խաղաոճ
Ռաֆինյան շատ բազմակողմանի եզրային հարձակվող է, հայտնի իր տեխնիկական հմտությունների, արագության և պաշտպանական աշխատանքի քանակով։Հիմնականում հանդես գալով աջ եզրում նա օգտագործում է ձախ ոտքը, ստեղծելով գոլային պահեր կամ փոխանցումներ ուղարկելով վտանգավոր հատվածներ։Նրա դրիբլինգը, որը բնութագրվում է լավ հսկողությամբ, ուղղության կտրուկ փոփոխությամբ և արագության ու ստեղծարարության խառնուրդով թույլ է տալիս նրան հաղթել պաշտպաններին մեկը մեկի իրավիճակներում։

Բարսելոնայում Հանսի Ֆլիկի ներքո Ռաֆինյայի ռազմավարական դերը ավանդական եզրային հարձակվողից վերածվել է երկրորդ կենտրոնական հարձակվողի։Այս փոփոխությունը հնարավորություն է տվել նրան հակառակորդի պաշտպանական և կիսապաշտպանական գծերում ազատ տարածքներ ստեղծել՝ շեղակի վազք գործել դեպի տուգանային հրապարակ կամ կտրել  ներսից մինչ մյուս հարձակվողները ինչպես Ռոբերտ Լևանդովսկին ապահովում են լայնություն։Չհասմանափակվելով եզրում գործելով Ռաֆինյան ձգում է պաշտպանական գիծը իր և թիմակիցների համար ստեղծելով հավելյալ բաց տարածքներ։Նրա արագության արագ փոփոխությունը և խելամիտ շարժը թույլ են տալիս կապ պահել Դանի Օլմոյի նման խաղացողների հետ միևնույն ժամանակ աջակցելով խորքային դիրքերից սկսվող հարձակումները։

## Կարիերայի վիճակագրություն
### Ակումբային

### Միջազգային

## Մրցանակներ
**Սպորտինգ**
*Պորտուգալիայի գավաթ 2018-2019
*Լիգայի գավաթ 2018-2019

**Բարսելոնա**
*Լա Լիգա  2022-2023
*Իսպանիայի սուպերգավաթ 2023, 2025

**Անհատական**
*Վիտորիա դե Գիմարայնշ տարվա լավագույն բեկումնային խաղացող 2017
*Կոպա Ամերիկա մրցաշարի լավագույն թիմ 2024
* Լա Լիգա օգոստոս ամսվա լավագույն խաղացող 2024
* Իսպանիայի սուպերգավաթ մրցաշարի լավագույն խաղացող 2025

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Բարսելոնայի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Բրազիլացի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Էլ Կլասիկո
Կատեգորիա:Լա Լիգայի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Լիդս Յունայթեդի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:ՈՒԵՖԱ Չեմպիոնների Լիգա
Կատեգորիա:Պրեմիեր Լիգայի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Ռենի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Սպորտինգ Լիսաբոնի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:ՖԻՖԱ Աշխարհի առաջնության ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Ֆուտբոլ ըստ երկրի
Կատեգորիա:Ֆուտբոլի հարձակվողներ