Ինքնակառավարվող մեքենա

[thumb|[Յանդեքս|Յանդեքս-ի ինքնակառավարվող մեքենան ստուգում է անցնում Մոսկվայում]]
[thumb|Waymo [:en:Chrysler Pacifica (minivan)#Powertrains|Chrysler Pacifica Hybrid-ը փորձարկումներ է անցնում Սան Ֆրանցիսկոյում]]
right|thumb| Audi RSQ-ը, ինքնավար մեքենայի հայեցակարգը, առանց կառավարման տարրերի
**Ինքնավար մեքենա**, որը նաև հայտնի է որպես ինքնավար տրանսպորտային միջոց կամ ռոբոտային մեքենա, այն տրանսպորտային միջոցն է, որը ընդունակ է զգալ իր շրջակա միջավայրը և շատ քիչ ռեսուրսներով ապահով տեղափոխել առանց կամ քիչ մարդկային միջամտության։
Ինքնավար ավտոմեքենաները ներառում են մի շարք սենսորներ ` իրենց միջավայրը ընկալելու համար, ինչպիսիք են ռադարը, լիդարը, էխոլոտ, ԳՏՀ-ը, անգլ.՝ GPS, քոմետրը և իներցիալ չափման միավորները: Առաջադեմ ավտոմատ կառավարման համակարգերը մեկնաբանում են զգայական տեղեկատվությունը `համապատասխան ուղիներ, խոչընդոտներ և հարակից ազդանշանային ազդանշաններ հայտնաբերելու համար։ Երկար բեռնատարները համարվում են տեխնոլոգիայի ընդունման և կիրառման առաջնագծում։

## Պատմություն
Առաջին կիսաավտոմատացված մեքենան մշակվել է 1977-ին Ճապոնիայի Ծուկուբայի ճարտարագիտական լաբորատորիայի կողմից, որի համար անհրաժեշտ էին հատուկ նշված փողոցներ, որոնք մեկնաբանվում էին մեքենայի երկու տեսախցիկների կողմից և անալոգային համակարգիչ։ Մեքենան երկաթուղու օգնությամբ հասնում էր 30 կմ / ժամ արագության։
Այս ուղղության զարգացման խթանը տրվեց մի շարք տեխնոլոգիական մրցույթների ՝ DARPA Grand Challenge- ի ՝ ռոբոտների մեքենաների մրցույթը, որը հովանավորվում էր ԱՄՆ կառավարության կողմից, որի նպատակն էր ստեղծել լիովին ինքնավար տրանսպորտային միջոցներ։ Մրցույթն առաջին անգամ անցկացվեց 2004 թ.-ին, հաղթանակի համար սահմանվեց 1 միլիոն դոլար մրցանակ, հաղթողը չորոշվեց `15 թիմերից ոչ մեկը չկարողացավ հաղթահարել երթուղին։ 2005 թվականին հաղթողը ստացավ 2 միլիոն դոլար։

## Առավելություններն ու թերությունները
#### Տնտեսական օգուտներ

*դժբախտ պատահարների նվազագույնի հասցնելը և մարդկային զոհերի գրեթե լիակատար բացառումը (գոնե մեքենայի ներսում գտնվող ուղևորների շրջանում), հետևաբար ապահովագրության և արագ արձագանքման դեղերի գների էական նվազում
*Վարորդների աշխատանքի և հանգստի ժամանակ խնայողությունների հետևանքով ապրանքների և մարդկանց տեղափոխման ծախսերի իջեցում, ինչպես նաև վառելիքի տնտեսություն
*ճանապարհի օգտագործման բարելավում `կենտրոնացված երթևեկության կառավարման միջոցով
*անհատական ավտոմեքենաների անհրաժեշտության նվազեցում `այնպիսի համակարգերի մշակման շնորհիվ, ինչպիսիք են ավտոմեքենաների փոխանակումը
*ճանապարհի թողունակությունը մեծացում ՝ ճանապարհային երթևեկելի գոտիների լայնությունը նեղացնելու պատճառով (երկարաժամկետ հեռանկարում)

#### Սոցիալական օգուտներ
*ռոբոտային մեքենայով ինքնուրույն ճանապարհորդելու հնարավորություն `առանց վարորդական իրավունքի վկայական ունեցող անձանց համար, հնարավոր է` ներառյալ անչափահասներին
*մեքենա վարելու վրա ծախսված ժամանակի խնայողությունը թույլ է տալիս կատարել ավելի կարևոր գործեր (օրինակ ՝ մեքենայում ճանապարհորդելիս արդեն աշխատել համակարգչով) կամ հանգստանալ

#### Այլ օգուտներ
*վտանգավոր տարածքներում ապրանքների տեղափոխում բնական և տեխնածին աղետների կամ ռազմական գործողությունների ժամանակ
*ավելի երկարաժամկետ հեռանկարում, գլոբալ բնապահպանական բեռի նվազում, ինչպես ավտոկանգառի քանակական օպտիմիզացիայի, այնպես էլ նրանց շարժման համար այլընտրանքային տեսակի էներգիայի ավելի լայն օգտագործման շնորհիվ

#### Թերություններ
*Վնասի համար պատասխանատվություն (կախված մեքենայական ռեժիմից)
*Ինքնուրույն վարելու հնարավորության բացակայություն։ Մեքենա վարելու սիրահարների համար հնարավոր է հատուկ ճանապարհներ հատկացվեն լրացուցիչ անվտանգության միջոցառումներով ապահովված, բայց ընդհանուր ճանապարհային ցանցից ` նախատեսված ինքնավար ավտոմեքենաների շարժման համար առանձնացված
*Ծրագրային ապահովման անհուսալիությունը, որը խոցելի է այդ թվում հետապնդման և հակերության համար
*գաղտնիություն կորուստ
*Աշխատատեղերի կորուստ այն մարդկանց համար, որոնց աշխատանքը ներառում է մեքենա վարելը
*Կրիտիկական իրավիճակներում վարորդական փորձի բացակայություն
*Էթիկական հարց զոհերի առավել ընդունելի թվաքանակի մասին մոտալուտ բախման դեպքում

## Առևտրային նախագծերը ներկայումս
Ներկայումս շատ ընկերություններ զարգացնում են իրենց արտադրանքը զանգվածային շուկայի համար ՝ ներառյալ Tesla, General Motors, Volkswagen, Audi, BMW, Volvo, Nissan, Google, Cognitive Technologies և այլն։ Այսպիսի զարգացումներին կարելի է ընդգրկել Google-ի ինքնավար մեքենաները, MIG(Made in Germany)-ի ռոբոավտոները, AKTIV-ը, VisLab-ը, ինչպես նաև ավտոմեքենա Բրաունշվեյգից որը ստացել է ՝ Leonie անունը։

### Մեծ Բրիտանիա
2009 թվականին Մեծ Բրիտանիայի գիտությունների թագավորական ճարտարագիտական ակադեմիան հայտարարեց, որ ինքնավար բեռնատարները կարող են հայտնվել Մեծ Բրիտանիայի ճանապարհներին մինչև 2019 թվականը։

2011 թ.-ի ապրիլից ի վեր Լոնդոնի Հիթրոու օդանավակայանում գործարկվել են լիովին ավտոմատ տարանցիկ տաքսիներ. արագությունը մինչև 40 կմ / ժամ, տարողությունը 4 մարդ, 70% -ից ավելի տնտեսող քան ավտոմեքենաները և 50% -ով ավելի տնտեսող քան սովորական ավտոբուսները։

Nissan- ը նախատեսում է իր Nissan Qashqai մակնիշի ավտոմեքենաները վերազինել կիսաավտոմատ վարելու գործառույթով ՝ սկսած 2017 թվականից։

### Գերմանիա
BMW- ն պատրաստվում է առաջին ինքնակառավարվող մեքենան գործարկել 2021 թվականին։

### Չինաստան
2016 թվականի մայիսին չինական Baidu և Chery Automobile ընկերությունները պատրաստվում են 2 մեքենա փորձարկել Վուհու քաղաքում, որի համար թույլտվություն է ստացվել։

Սունյանը պետք է լինի աշխարհում առաջին քաղաքը, որը սպասարկվելու է առանց վարորդի մեքենաներով։

### Ռուսաստան
2015-ի սկզբին «КАМАЗ»- ն և Cognitive Technologies ընկերությունը հայտարարեցին КАМАЗ-ի հիման վրա ինքնավար ավտոմեքենա ստեղծման համատեղ ծրագրի մեկնարկի մասին ՝ Ռուսաստանի կրթության և գիտության նախարարության աջակցությամբ։

2019-ի մարտի 13-ին, Ռուսաստանի արդյունաբերության և առևտրի նախարարության ղեկավարի տեղակալ Ալեքսանդր Մորոզովը հայտարարեց, որ առաջին ինքնակառավարվող ավտոմեքենաները դուրս կգան Մոսկվայի և Թաթարստանի փողոցներ 2019-ի ապրիլի վերջին-մայիս ամիսներին։

2019-ի մարտի 19-ին, «Յանդեքս» -ը և ավտոմոբիլային բաղադրիչների արտադրող ՝ Hyundai Mobis- ը, պայմանագիր են կնքել ռոբոաավտոմեքենաներ մշակելու մասին։

### ԱՄՆ
2008-ին General Motors- ը հայտարարեց, որ պլանավորում է սկսել 2015-ին ինքնավար մեքենայի փորձարկումները և ապրանքի հնարավոր թողարկումը շուկայում մինչև 2018 թվականը։ Ավելի ուշ, 2016-ի մայիսին, GM- ն և Lyft- ը (Uber-ի մրցակիցը) հայտարարեցին, որ իրենք մեկ տարվա ընթացքում կսկսեն փորձարկել ինքնագնաց տաքսի ՝ «Բոլտ» էլեկտրական մեքենան։

Ինքնակառավարվող ավտոմեքենաներ մշակելու համար, Comma.ai- ը Andreessen Horowitz հիմնադրամից ներգրավեց ներդրումներ ՝ 3,1 միլիոն դոլարի չափով։ Ընկերությունը ղեկավարում է ամերիկացի հաքեր Ջորջ Հոց, ով հրաժարվեց լավ աշխատավարձից Tesla- ում։

2016 թվականի օգոստոսի 18-ին Uber-ը հայտարարեց, որ ընկերությունը մտադիր է մի քանի շաբաթվա ընթացքում ինքնակառավարվող ավտոմեքենաներ օգտագործել Պիտսբուրգում ուղևորներ տեղափոխելու համար։ Առաջին անգամ չպլանավորված վարորդը նստած կլինի անօդաչու սարքերում, որոնք կարող են իրենց վերահսկողությունը ստանձնել անսովոր իրավիճակում։ Սեպտեմբերի 14-ին ընկերությունը սկսեց անօդաչու սարքեր տրամադրել որոշ հաճախորդների։ Այնուամենայնիվ, այն բանից հետո, երբ անօդաչու սարքը բախեց հետիոտնին 2018 թվականին, Uber-ը դադարեցրեց ինքնավար մեքենաների փորձարկումները։

### Ուկրաինա
2018-ի մարտին Զապորոժյեում հավաքվել է «ԶԱԶ Լանոսի» ինքնակառավարվող ավտոմեքենաների առաջին փորձարկման տարբերակը։ Հագեցած է Pilotdrive նավիգացիոն համակարգով, սեփական արտադրության ծրագրային ապահովման մասով և օտարերկրյա ապարատով։

### Շվեյցարիա
2018 թվականի հունվարին Լաս Վեգասում CES ցուցահանդեսում շվեյցարական Rinspeed ընկերությունը կներկայացնի ինքնակառավարվող քաղաքային էլեկտրական մեքենայի նախագիծը, որը նախատեսվում է պատրաստել մոդուլային սխեմայով ՝ առանց վերահսկողության։

### Ճապոնիա
2017 թվականի դեկտեմբերի 14-ին Ճապոնիայի Կոտա քաղաքում տեղի ունեցան անօդաչու մեքենայի առաջին փորձարկումները 700 մետր մայրուղու հատվածում ՝ բաց այլ տրանսպորտային միջոցների տեղաշարժի համար։

## Գրականություն
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Արտաքին հղումներ
#Խելացի փոխադրման համակարգ 
#Տեխնոլոգիական գործազրկություն 
#Տրանսպորտային ենթակառուցվածքների ինտեգրում 
#Մահ ԳՏՀ-ի պատճառով 
#Ավտոմոբիլային նավիգացիոն համակարգ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Անօդաչու սարքեր
Կատեգորիա:Ավտոմեքենաներ
Կատեգորիա:Արհեստական բանականություն
Կատեգորիա:Ռոբոտներ
Կատեգորիա:Փոխադրամիջոցներ