Ռարոտոնգայի համաձայնագիր

աջից|մինի|400փքս|

**Ռարոտոնգայի համաձայնագիր**, պաշտոնական անվանումը՝ **Հարավային Խաղաղ օվկիանոսի միջուկային ազատ գոտու մասին համաձայնագիր,** որը պաշտոնականացնում է Խաղաղ օվկիանոսի հարավում միջուկային զենքից զերծ գոտին։ Համաձայնագրով արգելվում է միջուկային զենքի օգտագործումը, փորձարկումը և պահպանումը գոտու սահմաններում։

Այն ստորագրել են Խաղաղ օվկիանոսի հարավային պետությունները՝ Ավստրալիան, Կուկի կղզիները, Ֆիջին, Կիրիբատին, Նաուրուն, Նոր Զելանդիան, Նյուեյը, Պապուա Նոր Գվինեան, Սամոան, Սողոմոնյան կղզիները, Տոնգան, Տուվալուն և Վանուատուն՝ Ռարոտոնգա կղզում (որտեղ Կուկի կղզիների մայրաքաղաքն է գտնվում) 1985 թվականի օգոստոսի 6-ին։ Համաձայնագիրն ուժի մեջ է մտել 1986 թվականի դեկտեմբերի 11-ին՝ 8-րդ պետության վավերացումով, և դրանից հետո վավերացվել է այդ բոլոր երկրների կողմից։

Մարշալյան կղզիները, Միկրոնեզիայի Դաշնային Նահանգները և Պալաուն համաձայնագրի անդամ պետություններ չեն, բայց անդամ դառնալու իրավունք ունեն, եթե հետագայում որոշեն միանալ պայմանագրին։

## Այլ երկրներին պարտավորեցնող Արձանագրություններ
Պայմանագիրն ունի երեք *Արձանագրություն*, որոնք ստորագրվել են հինգ միջուկային երկրների կողմից, բացառությամբ Չինաստանի և Ռուսաստանի *1-ին Արձանագրության*, որոնք գոտում *տարածք* չունեն։

# *Արձանագրություն*, ստորագրող կողմերին պարտավորեցնում է, որ Խաղաղ օվկիանոսի միջուկային զենքից զերծ գոտում գտնվող երկրներն իրենց տարածքներում թույլ չտան ոչ մի արտադրություն, տեղակայում կամ փորձարկում իրականացնող գործողություն
# *Արձանագրություն*, Պայմանագրի կողմերը չպետք է կիրառեն կամ սպառնան որևէ տեսակաի միջուկային զենք կիրառել այն երկրների կամ տարածքների նկատմամբ, որոնց համար ուժի մեջ է *1-ին Արձանագրությունը*
# *Արձանագրություն*, կողմերը չպետք է իրականացնեն և ոչ մի միջուկային փորձարկում Խաղաղ օվկիանոսի միջուկային զենքից զերծ գոտում

1996 թվականի մարտի 25 -ին Ֆրանսիան և Միացյալ Թագավորությունը ստորագրեցին և վավերացրեցին երեք արձանագրությունները։ ԱՄՆ-ը դրանք ստորագրեց նույն թվականին, բայց դրանք չի վավերացրել։ Չինաստանը ստորագրել և վավերացրել է 2-րդ և 3-րդ արձանագրությունները 1987 թվականին։

ԽՍՀՄ (իրավահաջորդ՝ Ռուսաստանը) 1986 թվականին ստորագրել և 1988 վավերացրել  է 2-րդ և 3-րդ Արձանագրությունները, սակայն վերապահումով։

## Կիրառական շրջանակ
[աջից|մինի|400փքս|[Բաց ծովը գունավորված է մուգ կապույտով․ բաց ծովի վրա չի տարածվում Ռարոտոնգայի պայմանագիրը ]]Պայմանագրի տարբեր դրույթները տարբեր կերպ են տարածվում Պահմանագրի Գոտու նկատմամբ, գոտու տարածքում կամ ամբողջ աշխարհում։

«Խաղաղ օվկիանոսի հարավային մասին միջուկային զենքից ազատ գոտի» նշանակում է տարածք, որն ընկած է՝
* հասարակածից հարավ
* 60-րդ հարավային զուգահեռականից հյուսիս (Անտարկտիկայի համաձայնագրի գոտու հյուսիսային սահման)
* 115-րդ արևելյան միջօրեականից արևելք
* 115-րդ արևմտյան միջօրեականից արևմուտք (Լատինական Ամերիկայի միջուկային զենքից զերծ գոտու՝ Տլատելոլկոյի պայմանագրի արևմտյան սահման)

գումարած հասարակածից հյուսիս երեք մասեր, որոնք ներառում են Պապուա Նոր Գվինեայի, Նաուրուի և Կիրիբատիի *տարածքը* և տարածքային ջրերը, բայց հանած հյուսիսարևմտյան կողմը՝ Ավստրալիայի տարածքային ջրերից այն կողմ և Ինդոնեզիայի մոտակայքը (և Հարավարևելյան Ասիայում միջուկային զենքից զերծ գոտին)։

Հնդկական օվկիանոսի մի քանի կղզիներ նույնպես պատկանում են Ավստրալիային, ուստի Գոտու մաս են կազմում։

«*Տարածք*» նշանակում է ներքին ջրեր, տարածքային ծովեր և արշիպելագային ջրեր, ծովի հատակ ու ընդերք, ցամաքային տարածք և դրանց վերևում գտնվող օդային տարածք։ Այն չի ներառում ծովամերձ երկրների առափնյա միջազգային տարածությունները։ *2-րդ հոդվածում* ասվում է. «Սույն Պայմանագրում որևէ բան չի կարող վնասել կամ որևէ կերպ ազդել ծովերի ազատության վերաբերյալ միջազգային իրավունքի ներքո գտնվող ցանկացած պետության իրավունքների կամ այդ իրավունքների օգտվելու վրա»։

Պայմանագիրը ազգային պետությունների միջև համաձայնագիր է, և, որպես այդպիսին, իհարկե չի կարող տարածվել նրանց վրա, ովքեր չեն ստորագրել համաձայնագիրը կամ արձանագրությունները, օրինակ, Միջուկային զենքի չտարածման մասին պայմանագիրը  չստորագրած չորս երկրները, որոնք բոլորը միջուկային տերություններ են։

## Պետություններ և տարածքներ
[մինի|400փքս|[Ավստրալիան և Մելանեզիա,Միկրոնեզիա, Պոլինեզիա կղզախմբերը Խաղաղ օվկիանոսի հարավում]]

* Հասարակածից հյուսիս գտնվող միակ տարածքը, որը միջուկային զենքից ազատ այս գոտու մաս է կազմում, գտնվում է Կիրիբատիում, որը հասարակածի երկու կողմերում գտնվող միակ պետությունն է
* Միկրոնեզիան Գոտու սահմանների մեջ չէ, բացառությամբ Կիրիբատիի
* Մելանեզիան Գոտու մեջ է, բացառությամբ Արևմտյան Նոր Գվինեայի (Ինդոնեզիայի մի մաս), որը գտնվում է Բագկոկի համաձայնագրի՝ Հարավարևելյան Ասիայի միջուկային զենքից զերծ գոտում
* Պոլինեզիան գտնվում է Գոտում, բացառությամբ Զատկի կղզու, որը գտնվում է Լատինական Ամերիկայի միջուկային զենքից ազատ գոտում (Տլատելոլկոյի պայմանագիր), պոլինեզյան եռանկյունուց դուրս գտնվող Միկրոնեզիայի Կապինգամարանգի և Նուկուորո օղակղզիների, Հավայան, Ամերիկյան Սամոա և մի քանի անմարդաբնակ Միացյալ Նահանգների արտաքին փոքր կղզիների։

## Տես նաև

* Միջազգային պայմանագրերի իրավունքի մասին Վիեննայի կոնվենցիա
* Միջուկային զինաթափում
* Միջուկային զենքից ազատ գոտի
* Միջուկային զենքի չտարածման մասին պայմանագիր
* Խաղաղության, ազատության և չեզոքության գոտի
* Միջուկային սպառազինությունների մրցավազք
*Միջուկային զենք ունեցող երկրների ցանկ
*Միջուկային զենքի արգելման մասին պայմանագիր

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Text of the treaty – FAS
* Ratification status 
* Map of the Zone area (poor quality) 
* 

Կատեգորիա:1980-ականներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի պայմանագրեր
Կատեգորիա:Ավստրալիայի քաղաքականություն
Կատեգորիա:Համաձայնագրեր
Կատեգորիա:Միջուկային զենք
Կատեգորիա:Միջուկային զենքից ազատ գոտիներ
Կատեգորիա:Պայմանագրեր այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Սպառազինության սահմանափակման պայմանագրեր
Կատեգորիա:Սպառազինության սահմանափակում
Կատեգորիա:Օվկիանիա