Նատալյա Խառլամպևա

**Նատալյա Իվանովնա Խառլամպևա** (, ), ռուս խորհրդային և յակուտ գրող, արձակագիր և բանաստեղծ։ ԽՍՀՄ Գրողների միության անդամ (1988)։ Յակուտիայի ժողովրդական բանաստեղծ (2002)։ Ռուսաստանի Դաշնության մշակույթի վաստակավոր գործիչ (2007)։ Ռուսաստանի Մեծ գրական մրցանակի դափնեկիր (2003) և Դելվիգի անվան գրական մրցանակի դափնեկիր (2015)։

## Կենսագրություն
Նատալյա Խառլամպևան ծնվել է 1952 թվականի սեպտեմբերի 1-ին, Յակուտիայի ԻԽՍՀ Մագան գյուղում։ 1973-1978 թվականներին սովորել է Յակուտիայի պետական համալսարանի պատմաբանասիրական ֆակուլտետում։ 1978 թվականից եղել է յակուտական «*Северная трасса*» թերթի թղթակից, հետագայում աշխատել է ԽՄԿԿ Յակուտիայի մարզային կոմիտեում որպես հրատարակչական բաժնի հրահանգիչ, «*Кыым*» թերթի մշակույթի բաժնի վարիչ։ 1988-1990 թվականներին եղել է Յակուտական գրահրատարակչության գլխավոր խմբագիր, 2002- 2012 թվականներին` «*Саха сирэ*» հանրապետական թերթի գլխավոր խմբագիր։ 2012 թվականից Յակուտիայի վարչապետի մշակութային հարցերով խորհրդականն է։

1988 թվականից ԽՍՀՄ Գրողների միության անդամ է։ 1998 թվականից համարվում է Յակուտիայի գրողների միության նախագահ, 2003 թվականից` Ռուսաստանի գրողների միության քարտուղար։ 1975 թվականին լույս են տեսել Խարլամպևայի առաջին բանաստեղծական ստեղծագործությունները։ 1976 թվականին հրապարակվել է նրա «*Аэроплан*» առաջին բանաստեղծական ժողովածուն։ 1979 թվականին մասնակցել է Մոսկվայում անցկացված Երիտասարդ գրողների հինգերորդ համամիութենական խորհրդակցությանը։ 1986 թվականին «Կարմիր ձնծաղիկ» բանաստեղծությունների գրքի համար Խարլամպևան արժանացել է Յակուտիայի կոմերիտմիության մրցանակի։ 2003 թվականին «Վերջին տարիների բանաստեղծական հրապարակումների համար» Խարլամպևան արժանացել է Ռուսաստանի Մեծ գրական մրցանակի։ 2015 թվականին «Սիրո խոստովանություն։ Յակուտիան  ХХ դարի երկրորդ կեսի ռուսական պոեզիայում» գրքի համար արժանացել է Դելվիգի անվան գրական մրցանակի։ 2020 թվականին «*Молодая гвардия*» հրատարակչության կողմից «Նշանավոր մարդկանց կյանքը» կենսագրականների շարքում լույս է ընծայվել նրա «Սեմյոն Դանիլով» գիրքը` Յակուտիայի ժողովրդական բանաստեղծ Սեմյոն Դանիլովի կյանքի մասին։ Խարլամպևայի գրական ստեղծագործությունները թարգմանվել են ռուսերեն, թաթարերեն, ուկրաիներեն և ղազախերեն։

2002 թվականին Նատալիա Իվանովնա Խարլամպևային շնորհվել է Յակուտիայի ժողովրդական բանաստեղծ պատվավոր կոչում, 2007 թվականի դեկտեմբերի 4-ին արժանացել է Ռուսաստանի Դաշնության մշակույթի վաստակավոր գործիչ կոչմանը։

## Մատենագիտություն
* *Ночной полет*: Стихи / Наталья Харлампьева; Пер. с якут. Я. Козловского. - М. : Мол. гвардия, 1980 г. — 31 с.
* *Предчувствие счастья*: Стихи / Наталья Харлампьева. - Якутск : Кн. изд-во, 1981 г. — 31 с.
* *Красный подснежник*: Стихи, поэмы / Наталья Харлампьева; Худож. Ю. В. Спиридонов. - Якутск : Кн. изд-во, 1986 г. — 78 с.
* *Прозрачный вечер*: Стихи / Наталья Харлампьева; Худож. Ю. В. Спиридонов. - Якутск : Кн. изд-во, 1990 г. — 92 с. — ISBN 5-7696-0273-2
* *Август*: Стихи / Наталья Харлампьева. - Якутск : Нац. кн. изд-во "Бичик" Респ. Саха (Якутия), 1994 г. — 61 с. — ISBN 5-7696-0456-5
* *Талыллыбыт айымньылар* / Наталья Харлампьева. - Дьокуускай : Бичик, 2003:
**  T. 1: Хоһооннор, поэмалар : 1975—1994. — 366 с. — ISBN 5-7696-1839-6
**  T. 2: Хоһооннор, поэмалар, проза : 1994—2002. — 270 с. — ISBN 5-7696-1939-2
* *Кумыс счастья* / Наталья Харлампьева. - М. : Фонд им. И.Д. Сытина : Зарницы, 2004 г. — 302 с. — ISBN 5-94953-023-3
* *Стихов моих берег иной* / Наталья Харлампьева. - Якутск : Бичик, 2007 г. — 254 с. — ISBN 978-5-7696-2741-5
* *Признание в любви: Якутия в русской поэзии второй половины XX века* / Наталья Харлампьева. - Якутск : Бичик, 2012 г. — 159 с. — ISBN 978-5-7696-3868-8
* *Якутское время Вячеслава Штырева* / Наталья Харлампьева. - Якутск : Бичик, 2013 г. — 133 с. — ISBN 978-5-7696-4265-4
* *Праматерь Азия*: [стихи : на якутском и русском языках] / Наталья Харлампьева ; сост.: Н. А. Лугинов, Н. Н. Рыкунов ; пер. с якут. Якова Козловского и др. - Якутск : Бичик, 2012 г. — 173 с. — ISBN 978-5-7696-3949-4
* *Мин аалым — балаҕаным*: [хоһооннор, сонет дьөрбөтө, поэма] / Наталья Харлампьева. - Дьокуускай : Бичик, 2017 г. — 158 с. — ISBN 978-5-7696-5217-2
* *Свобода и долг Алексея Томтосова* / Наталья Харлампьева. - Якутск : Издательский дом СВФУ, 2017 г. — 59 с. — ISBN 978-5-7513-2418-6
* *Вячеслав Штыров сахасирин тардыыта* / Наталья Харлампьева. - Дьокуускай : Бичик, 2017 г. — 172 с. — ISBN 978-5-7696-4904-2
* *Афанасий Осипов - гражданин мира* / составители: Харлампьева Н. И., Осипова Т. К. - Якутск : Бичик, 2018 г. — 174 с. — ISBN 978-5-7696-5460-2
* *Любовь якута* / Сергей Данилов ; составитель Харлампьева Наталья Ивановна. - Якутск : Издательский дом Северо-Восточного федерального ун-та, 2019 г. — 223 с. — ISBN 978-5-7513-2468-1
* *Признание в любви* / Наталья Харлампьева. - 2-е изд., испр. и доп. - Якутск : Бичик, 2019 г. — 254 с. — ISBN 978-5-7696-5686-6
* *Семен Данилов* / Наталья Харлапьева. - Москва : Молодая гвардия, 2020 г. — 283 с. (Жизнь замечательных людей: серия биографий). — ISBN 978-5-235-04407-4

## Պարգևներ
* Ռուսաստանի Դաշնության Մշակույթի վաստակավոր գործիչ (2007 — «Մշակույթի բնագավառում երկարամյա բեղմնավոր աշխատանքի և վաստակի համար»)
* Յակուտիայի ժողովրդական բանաստեղծ (2002)
* Յակուտիայի Մշակույթի վաստակավոր գործիչ

### Մրցանակներ
* Դելվիգի անվան գրական մրցանակ (2015 — «Սիրո խոստովանություն։ Յակուտիան  ХХ դարի երկրորդ կեսի ռուսական պոեզիայում» գրքի, ռուսական և յակուտական գրականության միջև  ստեղծագործական կապերի ամրապնդման և պոեզիայում գեղարվեստական հայտնագործությունների համար»)
* Ռուսաստանի Մեծ գրական մրցանակ (2003 — «Վերջին տարիների բանաստեղծական հրապարակումների համար»)
* Տվարդովսկու անվան համառուսաստանյան գրական մրցանակ
* Ղազախստանի հանրապետության «*Алаш*» Միջազգային գրական մրցանակ

## Գրականություն
* *Кто есть кто в Республике Саха (Якутия): справочник* / сост.: В. К. Кузнецов, А. В. Петров, Л. Р. Сахаутдинова. - Якутск : Академия, 2007 г. — 297 с. — С.275 — ISBN 5-463-00131-6
* *Наследники Ексекюляха. Интеллигенция Якутии* / Вадим Дементьев. - Москва : ИТРК, 2009 г. — 255 с. — ISBN 978-5-88010-257-0
* *Поэзия Натальи Харлампьевой*: динамика лирической книги стихов / Л. Н. Романова ; отв. ред. Н. И. Данилова ; Ин-т гуманитарных исслед. и проблем малочисленных народов Севера Сибирского отд-ния Российской акад. наук. - Новосибирск : Наука, 2014 г. — 127 с. — ISBN 978-5-02-019259-1
* *Русские писатели. Современная эпоха* / Вячеслав Огрызко. - М. : Литературная Россия, 2004 г. — 544 с.

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* 
* 

Կատեգորիա:ԽՍՀՄ գրողների միության անդամներ
Կատեգորիա:Յակուտիայի ժողովրդական բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Յակուտիայի պետական համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Ռուս արձակագիրներ
Կատեգորիա:Ռուս բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Ռուս գրողներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի Դաշնության մշակույթի վաստակավոր գործիչներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գրողների միության անդամներ