Թամբլեր Ռիջի կրակոցներ

**Թամբլեր Ռիջի կրակոցներ**, երկու զինված հարձակում, որ տեղի են ունեցել  2026 թվականի փետրվարի 10-ին Կանադայի Բրիտանական Կոլումբիա նահանգի Թամբլեր Ռիջ քաղաքում։ 18-ամյա Ջեսի վան Ռութսելարը սպանել է երկու մարդու մասնավոր տանը, ապա սպանել ևս վեց հոգու Թամբլեր Ռիջի միջնակարգ դպրոցում, այդ թվում՝ 12-13 տարեկան հինգ աշակերտների և մեկ ուսուցչի։ Այնուհետև Վան Ռութսելարը ինքնասպան է եղել՝ դպրոցում ինքն իրեն կրակելով։ Եվս քսանյոթ մարդ վիրավորվել է։

Այս միջադեպը Կանադայում տեղի ունեցած ամենամահացու զանգվածային հարձակումն է 2020 թվականին Նոր Շոտլանդիայում տեղի ունեցած հարձակումներից ի վեր  և Կանադայում դպրոցում տեղի ունեցած ամենամահացու գործողությունը 1989 թվականին Պոլիտեխնիկական դպրոցի կոտորածից ի վեր։

## Նախապատմություն
Թամբլեր Ռիջի միջնակարգ դպրոցը հանրային միջնակարգ դպրոց է, որը գործարկում է Փիս Ռիվեր Սաութ 59 դպրոցական շրջանը: Մարզային կառավարության կայքում նշված է, որ դպրոցն ունի 7-ից 12-րդ դասարանների 175 աշակեր: Կրակոցներից հետո Թամբլեր Ռիջի խորհրդական Քրիս Նորբերին համայնքը նկարագրել է որպես «անհավանականորեն անվտանգ համայնք... մենք այստեղ հանցագործության մասին անհանգստանալու կարիք չունենք»:

Կանադայում զենքի վերահսկողությունը զգալիորեն ուժեղացել է 1995 թվականին «Հրազենի մասին» օրենքի ընդունմամբ, որը տեղի է ունեցել Մոնրեալում 1989 թվականին Պոլիտեխնիկական դպրոցի կոտորածից հետո։  2020 թվականի Նոր Շոտլանդիայի հարձակումներից հետո Կանադայում զենքի վերահսկողությունն էլ ավելի է ուժեղացել, և «հարձակողական ոճի» հրազենի վաճառքը, տեղափոխումը, ներմուծումը կամ օգտագործումը արգելվել է 1995 թվականի օրենքի երկարաձգմամբ։ Օրենքի կիրառումը հանձնարարված է Կանադայի թագավորական հեծյալ ոստիկանությանը:

## Հարձակումներ
Ֆելլերս պողոտայի մասնավոր տանը տեղի ունեցած  հարձակման արդյունքում զոհվել են հարձակվողի ընտանիքի երկու անդամները։ Ոստիկանությունն արդեն մեկնել էր դպրոց, երբ ընտանիքի անդամը նրանց տեղեկացրել էր այս առաջին հարձակման մասին։

Մոտավորապես ժամը 13:20- ին, Թագավորական Կոլումբիայի ոստիկանությունը  հաղորդում է ստացել դպրոցում ակտիվ հրաձիգի մասին, որը գտնվում է մասնավոր բնակարանից մոտավորապես 1.5 կիլոմետր հեռավորության վրա: Դպրոցում տագնապ է բարձրացվել՝ հրահանգելով աշակերտներին փակել դռները: Այնուհետև աշակերտները սեղաններով բարիկադավորել են դռները: Մոտավորապես ժամը 14:15-ին, Թագավորական Կոլումբիայի ոստիկանությունը արտակարգ տագնապ է տարածել՝ խնդրելով բնակիչներին պատսպարվել: Տարածքի մյուս դպրոցները փակվել են: Ոստիկանության արտակարգ տագնապը չեղարկվել է ժամը 17:45-ին: Կոլումբիայի վարչապետ Դեյվիդ Էբին ասել է, որ ոստիկանությունը դպրոց է հասել երկու րոպեի ընթացքում:  Կրակողը մահացել է դպրոցում՝ ինքն իրեն հասցված հրազենային վերքից:

## Զոհեր
Վան Ռութսելարը սպանել է ութ զոհի, նախքան ինքնավնասվածքից մահանալը։ Վեց զոհ հայտնաբերվել է դպրոցում, յոթերորդը, ենթադրվել է, որ  մահացել է հիվանդանոց տեղափոխվելու ճանապարհին և սխալմամբ հայտարարվել է մահացած, սակայն նա դեռ կենդանի է։ Դպրոցում մահացած զոհերը նույնականացվել են որպես «39-ամյա կին մանկավարժ», ևս երեք աղջիկ և երկու տղա աշակերտներ, բոլորն էլ 12 կամ 13 տարեկան։

Երկու զոհ մահացած են գտնվել Թամբլեր Ռիջի բնակարաններից մեկում: Փետրվարի 11-ին Թագավորական ոստիկանությունը հաստատել է, որ նրանք կասկածյալի մայրն ու խորթ եղբայրն են՝ համապատասխանաբար 39 և 11 տարեկան, և որ նրանց վրա կրակել են մինչև կասկածյալի կողմից դպրոցի վրա հարձակումը:

Քսանյոթ այլ մարդ նույնպես բուժօգնություն են ստացել վնասվածքներից, այդ թվում՝ երկուսը՝ լուրջ վնասվածքներով։ Ալբերտայի Գրանդ Փրերիից ուղարկվել է «Շոկային տրավմա» օդային փրկարարական ծառայության ինքնաթիռ։ Մամուլի ասուլիսում Բրիտանական Կոլումբիայի Թագավորական փրկարարական ծառայությունը հաստատել է, որ երկու զոհ ուղղաթիռով տեղափոխվել է Թամբլեր Ռիջից դուրս. սակայն նրանք չեն նշել ուղղությունը։

Այս երկու զոհերից մեկը՝ 12-ամյա մի աղջիկ, ուղղաթիռով տեղափոխվել է Վանկուվերի Բրիտանական Կոլումբիայի մանկական հիվանդանոց։ Նրա ընտանիքը հայտնել է, որ նա շարունակում է մնալ ծանր վիճակում գլխի և պարանոցի շրջանում վիրավորում ստանալուց հետո։

## Հանցագործ
Կրակողը, որին Կանադայի թագավորական հեձյալ ոստիկանությունը սկզբում նկարագրել էր որպես «շագանակագույն մազերով, զգեստով կին», ավելի ուշ ոստիկանության փոխկոմիսար Դուեյն Մաքդոնալդը նույնականացրել է որպես 18-ամյա Ջեսի Վան Ռութսելար Թամբլեր Ռիջից։ Դուեյն Մաքդոնալդը մամուլի հաղորդագրության ժամանակ հաստատել է, որ Վան Ռութսելարը տրանսգենդեր կին է։ Նա դպրոցը թողել էր «մոտ չորս տարի» առաջ քննիչները չեն կարծում, որ նրան դպրոցում ծաղրել են։

Վան Ռութսելար ընտանիքը հայտնի էր իշխանություններին. ոստիկանությունը վերջին անգամ այցելել էր տուն գարնանը՝ հոգեկան առողջության հետ կապված խնդիրների պատճառով: Հանցագործը նախկինում ունեցել է անչափահասի համար վավեր հրազեն կրելու արտոնագիր, որը թույլ է տալիս փոխառել ոչ սահմանափակ հրազեն. դրա ժամկետը լրացել էր 2024 թվականին: Նա որևէ հրազենի սեփականատեր չէր, քանի որ հրազեն ձեռք բերելը և պահելը թույլատրված չէ անչափահասի (12-17 տարեկան) արտոնագրի դեպքում։ Վան Ռութսելարը վատ հոգեկան առողջության պատմություն ուներ, և ոստիկանությունը նախկինում մի քանի անգամ արձագանքել էր «հոգեկան առողջության հետ կապված զանգերին»: Թագավորական ոստիկանությունը հաստատել է, որ վերջին երկու տարիների ընթացքում ոստիկանության նախորդ այցելության ժամանակ «հրազեն է առգրավվել Քրեական օրենսգրքի համաձայն», բայց «այդ հրազենի օրինական սեփականատերը միջնորդել է դրանք վերադարձնել, և դրանք վերադարձվել են»:

## Հետաքննություն
Կանադայի թագավորական հեձյալ ոստիկանության ավագ տեսուչ Քեն Ֆլոյդը կրակոցների օրը մամուլի ասուլիսում հայտարարել է, որ նրանք հետաքննում են, թե ինչպես է կրակողը կապված զոհերի հետ։ Ոստիկանության փոխկոմիսար Դուեյն Մաքդոնալդը փետրվարի 11-ին մամուլի ասուլիսում ասել է, որ իրենք կարծում են, որ Վան Ռութսելարը գործել է մենակ, և որ իրենք չեն գտել կրակողից որևէ գրություն կամ այլ հաղորդագրություն։

Ոստիկանությունը դպրոցից առգրավել է երկար և ձևափոխված ատրճանակներ։

## Հետևանքներ
Նույն օրը ավելի ուշ, Փիս Ռիվեր Սաութի 59-րդ դպրոցական շրջանը հայտարարել է, որ Թամբլեր Ռիջի երկու դպրոցներն էլ կմնան փակ շաբաթվա մնացած օրերին։

## Արձագանք
### Նեքին
Կանադացի մի քանի քաղաքական գործիչներ հայտարարություններ են տարածել, որոնցում ցավակցություն են հայտնել կրակոցներից տուժածներին, այդ թվում՝ Կանադայի վարչապետ Մարկ Քարնին և Բրիտանական Կոլումբիայի վարչապետ Դեյվիդ Էբին, Փրինս Ջորջը՝ Փիս Ռիվըրը՝ Հյուսիսային Ռոքիզից, պատգամավոր Բոբ Զիմմերը և Փիս Ռիվըր Սաութից պատգամավոր Լարի Նոյֆելդը (Թամբլեր Ռիջը նրանց ընտրատարածքից է): Քարնին չեղարկել է իր առաջիկա ուղևորությունը Եվրոպայում կայանալիք Մյունխենի 62-րդ անվտանգության համաժողովին և հայտարարել, որ դրոշները կիսով չափ կխոնարհվեն դաշնային շենքերի և Խորհրդարանի բլրի վրա յոթ օրով: Կանադայի թագավոր Չարլզ III-ը և Կանադայի օլիմպիական կոմիտեն նույնպես ցավակցություն են հայտնել: Կրակոցների պահին կանադական թիմը մասնակցում էր 2026 թվականի Ձմեռային օլիմպիական խաղերին:

Կրակոցներից անմիջապես հետո Բրիտանական Կոլումբիայի հանրային անվտանգության նախարար և գլխավոր դատախազ Նինա Կրիգերը հայտարարել է, որ իր գրասենյակը «կօգտագործի բոլոր ռեսուրսները»՝ հետաքննությանը աջակցելու համար։

### Միջազգային
Ավստրալիայի վարչապետ Էնթոնի Ալբանեզը, Էստոնիայի նախագահ Ալար Կարիսը, Ֆրանսիայի նախագահ Էմանուել Մակրոնը, Գերմանիայի կանցլեր Ֆրիդրիխ Մերցը, Ուկրաինայի նախագահ Վլադիմիր Զելենսկին, Հնդկաստանի վարչապետ Նարենդրա Մոդին,  Հարավային Կորեայի նախագահ Լի Ջե-Մյոնգը, Նոր Զելանդիայի վարչապետ Քրիստոֆեր Լուքսոնը, Խորվաթիայի վարչապետ Անդրեյ Պլենկովիչը և Մեծ Բրիտանիայի վարչապետ Քեյր Սթարմերը ցավակցություն են հայտնել։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:2020-ականներ Հյուսիսային Ամերիկայում
Կատեգորիա:2026 Կանադայում
Կատեգորիա:Զանգվածային հրաձգություններ
Կատեգորիա:Հյուսիսային Ամերիկայի պատմություն
Կատեգորիա:Սպանություններ
Կատեգորիա:2026 ահաբեկչություններ