Դիոնիսիոս Փարիզեցի

**Դիոնիսիոս Փարիզեցի** (, ), III դարի քրիստոնյա սուրբ, Փարիզի առաջին եպիսկոպոս, ճգնակյաց հոգևորական։

## Կենսագրություն
Սրբի պահպանված կենսագրություններից ամենահինը  «Դիոնիսիոս, Ռուստիկ և Ելևֆերիոս սրբերի չարչարանքները» (լատին․՝ Passio SS. Dionysii Rustici et Eleutherii), թվագրվում է 600 թվականով։ Սուրբ Դիոնիսիոսի մասին հիշատակում է նաև Գրիգոր Տուրցին՝  6-րդ դարի Սուրբ և պատմիչ։

Ըստ ավանդության Դիոնիսիոսը քրիստոնեություն է քարոզել Հռոմում, այնուհետև գերմանական տարածքներում և Իսպանիայում։ Նրան ուղեկցում էին պրեսբիտեր Ռուստիկը, Սուրբ Ռեգուլուսը և Ելևֆերիոս սարկավագը։ Այնուհետև Դիոնիսիոսը և նրա ուղեկիցները սկսել են քարոզել Գալլիայում։

Դիոնիսիոսը, ըստ լեգենդի, դարձել է Լյուտեցիայի (Փարիզ) առաջին եպիսկոպոսը։ Հեթանոսական իշխանությունների կողմից քրիստոնյաների  հալածանքների ժամանակ բոլոր երեք քարոզիչները գերեվարվել և բանտ են նետվել։ Առավոտյան նահատակները գլխատվել են Մոնմարտրի գագաթին (այժմ ՝ Փարիզի սահմաններում)։ Երեք սրբերի մահապատժի հետ կապված էլ  այս լեռը ստացել է իր ժամանակակից անունը (ֆր.՝ Montmartre-նահատակների լեռ)։ Սուրբ Դիոնիսիոսը վերցրել է իր գլուխը, նրա հետ քայլել դեպի տաճար և միայն այնտեղ ընկել մահացածը։ Բարեպաշտ կին Կատուլլան թաղել է նահատակի աճյունը։

## Նույնացում Դիոնիսիոս Արիոպագացու հետ
Համաձայն հին արևմտյան լեգենդի, որը թվագրվում է 9-րդ դարով, Սեն Դենի վանքի վանահայր Հիլդուինի կարծիքով, Փարիզի Դիոնիսիոսը ոչ այլ ոք է, քան Դիոնիսիոս Արիոպագացին, որի մասին խոսվում է «Գործք Առաքելոց» գրքում։ Ըստ ավանդազրույցի, հնազանդվելով հայտնությանը, նա թողել է իր իրավահաջորդ Պուբլիուսին Աթենքում և գնացել Հռոմ։ Եվ արդեն Հռոմից, հռոմեական Կլեմենտ եպիսկոպոսի հանձնարարությամբ, Ռուստիկի և Ելևֆերիոսի հետ գնացել է Գալլիա։

Երկու Դիոնիսիոսների՝ Փարիզի և Աթենքի նույնացման հարցը առաքելական ծագման վերաբերյալ եկեղեցիների քննարկման առարկա է դարձել։

## Տարաձայնություններ մահվան ժամանակի վերաբերյալ
Բրոքհաուզի և Եֆրոնի Հանրագիտական բառարանը նշում է, որ մահը տեղի է ունեցել Գալլիայի տիրակալ Սիսինիայի հրամանով, ըստ որոշ տվյալների՝ Վալերիանոսի օրոք՝ 253-260 թվականներին, իսկ մյուսների համաձայն՝ Մաքսիմիանոս Հերկուլոսի օրոք՝ 286-292 թվականներին։ Ռուս ուղղափառ եկեղեցին ընդունում է 3-րդ դարի երկրորդ կեսի թվագրությունը։

Որոշ աղբյուրներ պնդում են, որ Փարիզի Ելևֆերիոսը  չարչարվեց Քրիստոսի համար ..․ ամբարիշտ կայսր Դոմիտիանոսի՝ քրիստոնյաների հալածանքի ժամանակ։

Որոշ աղբյուրներ նշում են Դիոնիսիոս Արեոպագացու և Էլեվֆերիոսի մահվան տարեթիվ 96 թվականը։

## Արժևորում
Սրբի արժևորումը սկսվել է Գալլիայում նրա մահվանից գրեթե անմիջապես հետո։ Սուրբ Ժնևիևի կենսագրությունը հայտնում է, որ Սուրբ Դիոնիսիոսի գերեզմանի վրա եկեղեցին կառուցվել է արդեն 5-րդ դարում։ Ավելի ուշ այս վայրում ձևավորվել է Սեն Դենի աբբայությունը։

Սուրբ Դիոնիսիոսը համարվում է Փարիզի հովանավորներից մեկը, կաթոլիկության մեջ նա տասնչորս Սուրբ օգնականների թվում է։ Նա Պիոս Պապի կողմից պաշտոնապես ներառվել է ընդհանուր հռոմեական օրացույցում 1568 թվականին։ Հոկտեմբերի 9-ը, որպես Սուրբ Դիոնիսիոսի հիշատակի տոն, արևմտյան եկեղեցում նշվում է 8-րդ դարի վերջից։

Մինչև 8-րդ դարը Սուրբ Դիոնիսիոսը չի ընդունվել Արևելքում։

9-րդ դարում Կոստանդնուպոլսի ապագա Պատրիարք Մեթոդիոսը հունարենով կազմել է Սուրբ Դիոնիսիոսի կյանքը՝ այն լրացնելով Փարիզում Սուրբ Դիոնիսիոսի նահատակության ավանդույթով։ Սուրբ Դիմիտրի Ռոստովսկին կազմել է Սրբերի կյանքը ռուսերեն և օգտագործել ինչպես հունական, այնպես էլ Լատինական աղբյուրներ։ Նրա  «Կենսագրություններ» վարքագրության մեջ հոկտեմբերի 3 ամսաթվի ներքո ներկայացվում է  Աթենքում Սուրբ Դիոնիսիոսի գործունեության և Արևմուտքում նրա սխրանքների նկարագրությունը։

Արևմտյան եկեղեցին սուրբ Դիոնիսի հիշատակը նշում է VIII դարից։

### Դիոնիսիոսի արժևորումը  Փարիզում
1997 թվականի հոկտեմբերի 19-ին, երկար տարիներ ի վեր, առաջին անգամ Սուրբ Դենիսի բազիլիկ մատուռում, որտեղ հանգչում են երեք սուրբ նահատակների մասունքները, կատարվել է ուղղափառ աղոթք։ Դրան մասնակցել են  երկու ուղղափառ  եկեղեցիների ներկայացուցիչներ։ Ռումինական պատրիարքությունը ներկայացնում էին ավագ Երեց Մարկ-Անտոնի Կոստա դե Բորեգարը՝ Փարիզի Սուրբ Հերման տաճարի վանահայրը և Լուվսիենի վանական Կլոդոալդը, ինչպես նաև քահանա Ֆրանսուա Ֆորը՝  Էքս-ան-Պրովանսի հռոմեացի վերապատվելի Կասիան տաճարի վանահայրը։ Մոսկվայի պատրիարքարանը ներկայացնում էին ավագ Երեց Ժերար դե Լագարդը, «բոլոր վշտացողների ուրախությունը» ամենասուրբ Աստվածածնի սրբապատկերի տաճարի վանահայրը և Փարիզի վանականի Ժենևիևը, սարկավագ Ժոզեֆ Ֆույելը, նույն տաճարի հոգևորական, սարկավագ Նիկոլայ Նիկիշինը, Փարիզում Մոսկվայի Պատրիարքարանի  Սուրբ Եկեղեցու հոգևորականը։ Այդ ժամանակից ի վեր ուղղափառ աղոթքները պարբերաբար անցկացվում են Սուրբ Դիոնիսիոսի և նրա ուղեկիցների մասունքների առջև։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Կաթոլիկ եկեղեցու սրբեր
Կատեգորիա:Սրբեր
Կատեգորիա:Փարիզի պատմություն
Կատեգորիա:Քրիստոնեական սրբեր
Կատեգորիա:Քրիստոնեություն
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի եպիսկոպոսներ
Կատեգորիա:Կաթոլիկ եպիսկոպոսներ