Ճարտարապետության և դիզայնի շվեդական կենտրոն

**Վազա թանգարան** (, նախկինում հայտնի էր որպես **Ճարտարապետության թանգարան** ()), Շվեդիայի ազգային թանգարան՝ նվիրված ճարտարապետությանը և դիզայնին։ Տեղակայված է Ստոկհոլմում գտնվող Սկեպպսհոլմեն կղզում, նույն համալիրում, որտեղ գտնվում է Ստոկհոլմի ժամանակակից արվեստի թանգարանը։ Թանգարանն ունի ճարտարապետությանը, քաղաքաշինությանը և դիզայնին նվիրված ցուցադրություններ։ Թանգարանը Մշակույթի նախարարության ենթակայության ներքո գործող վարչական մարմին է։

## Պատմություն
Ճարտարապետության թանգարանը հիմնադրվել է 1962 թվականին Շվեդ ճարտարապետների ազգային ասոցիացիայի (*Sveriges Arkitekters Riksförbund*) նախաձեռնությամբ՝ որպես մասնավոր հիմնադրամ։ Այն ազգայնացվել է 1978 թվականին և տեղակայված է եղել Սկեպպսհոլմենի Ծովային քարտեզների բաժնի կողմից նախկինում զբաղեցրած շենքերում։ Միջազգային մրցույթից հետո Պրիցկերի ճարտարապետական մրցանակի դափնեկիր Ռաֆայել Մոնեոյի կողմից նախագծված նոր տարածքները բացվել են 1998 թվականի փետրվարին։

2013 թվականի փետրվարի 28-ին կառավարությունը նոր ցուցումներ է տվել թանգարանին և մայիսի 1-ին այն անվանափոխվել է, դառնալով *Statens centrum för arkitektur och design* (Ճարտարապետության և դիզայնի շվեդական կենտրոն)։ 1990-ականների կեսերից թանգարանը ղեկավարվում է Մշակույթի նախարարության կողմից։

## Շենքեր
ArkDes-ը տեղակայված է երկու մասնաշենքերում, Շվեդիայի ռազմածովային ուժերի ուսումնական շենքը՝ *Exercishuset* և վերջերս կառուցված շինությունը, որը նախագծել է իսպանացի ճարտարապետ Ռաֆայել Մոնեոն 1994-1997 թվականներին։ Մշտական և ժամանակավոր ցուցասրահները գտնվում են Ֆրեդրիկ Բլոմի նախագծած պատմական շենքերում և ֆունկցիոնալիստական ոճով նախագծված նոր շենքում, որտեղ գործում են գրասենյակներ, գրադարան, հետազոտական սենյակներ, արվեստանոցներ և Պետական ճարտարապետական հավաքածուն ներառող արխիվներ։ Մոնեոյի շենքը 1998 թվականին արժանացել է Կասպեր Սալիմի անվան մրցանակի։ 2018 թվականի հունիսին բացվել է նոր *Boxen* ժամանակավոր ցուցահանդեսային տարածքը։

## Գործունեություն և ցուցադրություններ
thumb|left|"Meet Wikipedia" դասընթաց ArkDes շենքում, 2014
ArkDes մասնաշենքում գործում է մշտական ցուցադրություն և մի շարք ժամանակավոր թեմատիկ ցուցահանդեսներ։ Մշտական ցուցահանդեսում մոդելների, լուսանկարների և պատմական առարկաների տեսքով ներկայացված է շվեդական ճարտարապետությունը դարերի ընթացքում։

Այլ տարածքները նվիրված են թեմատիկ ցուցահանդեսներին, որոնք ուսումնասիրում են ժամանակակից ճարտարապետությունն ու դիզայնը։ ArkDes-ի արխիվային հավաքածուներում ներկայացված են շուրջ 500 ճարտարապետների աշխատանքների գծանկարներ, մոդելներ և լուսանկարներ։ Թանգարանի գրադարանում կան ամսագրեր սկսած 1930-ական թվականներից, ինչպես նաև ավելի քան 24000 գիրք։

Ճարտարապետության և դիզայնի կենտրոնը ղեկավարում է Շենքերի և գույքի հետազոտման Էյնար Մացցոնի հիմնադրամը։

2013 թվականին ArkDes-ում տեղի է ունեցել «Ժան Պոլ Գյունտերի նորաձևության աշխարհը. մայթից մինչև պոդիում» ցուցահանդեսը։

Կենտրոնը մի շարք առիթներով համագործակցել է Վիքիմեդիա հիմնադրամի հետ։ 2013 և 2014 թվականներին Վիքիմեդիա Շվեդիան այնտեղ կազմակերպել է իր տարեկան ժողովը, իսկ 2014 թվականին ArkDes- ում կայացել է «Meet Wikipedia» միջոցառումը։

## Տնօրեններ
* Կիերան Լոնգ, 2017-
* Կերստին Բրունբերգ, ժամանակավոր տնօրեն, 2014, հուլիս - 2015, հուլիս
* Լենա Ռահոլտ, 2009-2014, հուլիս
* Բիտ Նիգրեն, 1999-2008
* Յորան Լինդվալ, 1985-1999
* Բենգտ Օ. Հ. Յոհանսոն, 1966-1977

## Պատկերասրահ
### Շենքեր

Exercishallen September 2013..jpg|Ցուցահանդեսների շենք
Arkitekturmuseet 2009a.jpg|Ցուցահանդեսների շենք
Arkitekturmuseet 2009b.jpg|Վարչական շենք
Arkitekturmuseet 2009c.jpg|Վարչական շենք


### Ցուցահանդեսներ

Arkitekturmuseet utställning 2014c.jpg|Մշտական ցուցահանդեսների սրահ
Gamla Katarinahissen modell.jpg|Հին Կատարինա վերելակի մոդել
J P G på ArtDes 2013 8.jpg|«Ժան Պոլ Գյունտերի նորաձևության աշխարհը. մայթից մինչև պոդիում» ցուցահանդես, 2013


## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
*

## Արտաքին հղումներ
*ArkDes' collections at the Digital Museum
*ArkDes at the Government of Sweden

Կատեգորիա:1962 հիմնադրումներ Շվեդիայում
Կատեգորիա:1962 հիմնադրված թանգարաններ
Կատեգորիա:Ճարտարապետության թանգարաններ
Կատեգորիա:Շվեդիայի ազգային թանգարաններ
Կատեգորիա:Շվեդիայի ճարտարապետություն
Կատեգորիա:Ռաֆայել Մոնեոյի շենքեր
Կատեգորիա:Ստոկհոլմի թանգարաններ