open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Բլիզնյուկիի շրջան

**Բլիզնյուկիի շրջան** (), շրջան Ուկրաինայի Խարկովի մարզում։

Ստեղծվել է 1923 թվականին։ Վարչական կենտրոնը՝ Բլիզնյուկի։

## Աշխարհագրություն
Շրջանի տարածքի մակերեսը կազմում է 1380&nbsp;կմ²։

## Բնակչություն
2012 թվականի մարդահամարի արդյունքներով շրջանում բնակվում էր 20390&nbsp;մարդ։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 14,78&nbsp;մարդ/կմ²։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Ուկրաինայի Պետական վիճակագրական ծառայության կայքը 

Կատեգորիա:Խարկովի մարզ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի շրջաններ
Կատեգորիա:1923 հիմնադրումներ Ուկրաինայում
Բելոզյորկայի շրջան

**Բելոզյորկայի շրջան** (), շրջան Ուկրաինայի Խերսոնի մարզում։

Ստեղծվել է 1939 թվականին։ Վարչական կենտրոնը՝ Բելոզյորկա։

## Աշխարհագրություն
Շրջանի տարածքի մակերեսը կազմում է 1700&nbsp;կմ²։

## Բնակչություն
2013 թվականի մարդահամարի արդյունքներով շրջանում բնակվում էր 66988&nbsp;մարդ։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 39,4&nbsp;մարդ/կմ²։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Ուկրաինայի Պետական վիճակագրական ծառայության կայքը 

Կատեգորիա:Խերսոնի մարզ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի շրջաններ
Բելոգորսկի շրջան (Խմելնիցկիի մարզ)

**Բելոգորսկի շրջան** (), շրջան Ուկրաինայի Խմելնիցկիի մարզում։

Ստեղծվել է 1923 թվականին։ Վարչական կենտրոնը՝ Բելոգորիե։

## Աշխարհագրություն
Շրջանի տարածքի մակերեսը կազմում է 776,3&nbsp;կմ²։

## Բնակչություն
2013 թվականի մարդահամարի արդյունքներով շրջանում բնակվում էր 27614&nbsp;մարդ։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 35,57&nbsp;մարդ/կմ²։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Ուկրաինայի Պետական վիճակագրական ծառայության կայքը 

Կատեգորիա:Խմելնիցկիի մարզ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի շրջաններ
Կատեգորիա:1923 հիմնադրված պետություններ և տարածքներ
Կատեգորիա:1923 հիմնադրումներ Ուկրաինայում
Բարիշևի շրջան

**Բարիշևի շրջան** (), շրջան Ուկրաինայի Կիևի մարզում։

Ստեղծվել է 1965 թվականին։ Վարչական կենտրոնը՝ Բարիշևկա։

## Աշխարհագրություն
Շրջանի տարածքի մակերեսը կազմում է 958&nbsp;կմ²։

## Բնակչություն
2006 թվականի մարդահամարի արդյունքներով շրջանում բնակվում էր 41543&nbsp;մարդ։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 43,36&nbsp;մարդ/կմ²։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Ուկրաինայի Պետական վիճակագրական ծառայության կայքը 

Կատեգորիա:Կիևի մարզ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի շրջաններ
Ալեքսանդրիայի շրջան

**Ալեքսանդրիայի շրջան** (), շրջան Ուկրաինայի Կիրովոգրադի մարզում։

Ստեղծվել է 1932 թվականին։ Վարչական կենտրոնը՝ Ալեկսանդրիա։

## Աշխարհագրություն
Շրջանի տարածքի մակերեսը կազմում է 1854&nbsp;կմ²։

## Բնակչություն
2013 թվականի մարդահամարի արդյունքներով շրջանում բնակվում էր 36769&nbsp;մարդ։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 19,83&nbsp;մարդ/կմ²։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Ուկրաինայի Պետական վիճակագրական ծառայության կայքը 

Կատեգորիա:Կիրովոգրադի մարզ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի շրջաններ
Կատեգորիա:1923 հիմնադրումներ Ուկրաինայում
Բախչիսարայի շրջան

**Բախչիսարայի շրջան** (, ), շրջան Ուկրաինայի Ղրիմի Ինքնավար Հանրապետությունում։

Ստեղծվել է 1923 թվականին։ Վարչական կենտրոնը՝ Բախչիսարայ։

## Աշխարհագրություն
Շրջանի տարածքի մակերեսը կազմում է 1589&nbsp;կմ²։

## Բնակչություն
2012 թվականի մարդահամարի արդյունքներով շրջանում բնակվում էր 90850&nbsp;մարդ։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 57,17&nbsp;մարդ/կմ²։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Ուկրաինայի Պետական վիճակագրական ծառայության կայքը 

Կատեգորիա:Ղրիմի Ինքնավար Հանրապետություն
Կատեգորիա:Ուկրաինայի շրջաններ
Արբուզինկայի շրջան

**Արբուզինկայի շրջան** (), շրջան Ուկրաինայի Նիկոլաևի մարզում։

Ստեղծվել է 1926 թվականին։ Վարչական կենտրոնը՝ Արբուզինկա։

## Աշխարհագրություն
Շրջանի տարածքի մակերեսը կազմում է 969&nbsp;կմ²։

## Բնակչություն
2013 թվականի մարդահամարի արդյունքներով շրջանում բնակվում էր 20649&nbsp;մարդ։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 21,31&nbsp;մարդ/կմ²։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Ուկրաինայի Պետական վիճակագրական ծառայության կայքը 

Կատեգորիա:Նիկոլաևի մարզ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի շրջաններ
Բերեզանկայի շրջան

**Բերեզանկայի շրջան** (), շրջան Ուկրաինայի Նիկոլաևի մարզում։

Ստեղծվել է 1926 թվականին, վարչական կենտրոնը՝ Բերեզանկա։

## Աշխարհագրություն
Շրջանի տարածքի մակերեսը կազմում է 1378&nbsp;կմ²։ Տարածքը սահմանակից է Տիլիգուլսկի գետաբերանին, նրա ափին գտնվող տարածքի սահմաններում գտնվում է Տիլիգուլսկու տարածաշրջանային լանդշաֆտային այգին։ Բերեզանսկի գետաբերանը գտնվում է շրջանի արևելքում։

Տարածքով է անցնում E 58 երթուղին։

## Բնակչություն
2005 թվականի մարդահամարի արդյունքներով շրջանում բնակվել է 25100&nbsp;մարդ։ Բնակչության խտությունը կազմել է 18,21&nbsp;մարդ/կմ²։ 2019 թվականին բնակչությունը կազմել է 22 733 մարդ, այդ  թվում քաղաքային բնակավայրերում բնակվել է 4114 մարդ։
2001 թվականի մարդահամարի տվյալներով շրջանի բնակիչների բաշխվածությունն ըստ մայրենի լեզվի հետևյալն է եղել.
* ուկրաիներեն 88,87%
* ռուսերեն 8,27%
* Մոլդովերեն  1,12%
* Գագաուզ - 0,52%
* հայերեն 0,51%
* բուլղարերեն - 0,17%
* բելառուսերեն՝ 0,14%

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Ուկրաինայի Պետական վիճակագրական ծառայության կայքը 

Կատեգորիա:Նիկոլաևի մարզ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի շրջաններ
Կատեգորիա:1923 հիմնադրված պետություններ և տարածքներ
Գորոդնյայի շրջան

**Գորոդնյայի շրջան** (), շրջան Ուկրաինայի Չեռնիգովի մարզում։

Ստեղծվել է 1923 թվականին։ Վարչական կենտրոնը՝ Գորոդնյա։

## Աշխարհագրություն
Շրջանի տարածքի մակերեսը կազմում է 1566&nbsp;կմ²։

## Բնակչություն
2001 թվականի մարդահամարի արդյունքներով շրջանում բնակվում էր 36349&nbsp;մարդ։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 23,21&nbsp;մարդ/կմ²։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Ուկրաինայի Պետական վիճակագրական ծառայության կայքը 

Կատեգորիա:Չեռնիգովի մարզ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի շրջաններ
Խոտինի շրջան

**Խոտինի շրջան** (), շրջան Ուկրաինայի Չեռնովցիի մարզում։

Ստեղծվել է 1940 թվականին։ Վարչական կենտրոնը՝ Խոտին։

## Աշխարհագրություն
Շրջանի տարածքի մակերեսը կազմում է 716&nbsp;կմ²։

## Բնակչություն
2013 թվականի մարդահամարի արդյունքներով շրջանում բնակվում էր 64009&nbsp;մարդ։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 89,4&nbsp;մարդ/կմ²։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Ուկրաինայի Պետական վիճակագրական ծառայության կայքը 

Կատեգորիա:Չեռնովցիի մարզ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի շրջաններ
Գորոդիշչեի շրջան (Չերկասիի մարզ)

**Գորոդիշչեի շրջան** (), շրջան Ուկրաինայի Չերկասիի մարզում։

Ստեղծվել է 1966 թվականին։ Վարչական կենտրոնը՝ Գորոդիշչե։

## Աշխարհագրություն
Շրջանի տարածքի մակերեսը կազմում է 887&nbsp;կմ²։

## Բնակչություն
2005 թվականի մարդահամարի արդյունքներով շրջանում բնակվում էր 49000&nbsp;մարդ։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 55,24&nbsp;մարդ/կմ²։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Ուկրաինայի Պետական վիճակագրական ծառայության կայքը 

Կատեգորիա:Չերկասիի մարզ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի շրջաններ
Կատեգորիա:1923 հիմնադրումներ Ուկրաինայում
Զենկովի շրջան

**Զենկովի շրջան** (), շրջան Ուկրաինայի Պոլտավայի մարզում։

Ստեղծվել է 1925 թվականին։ Վարչական կենտրոնը՝ Զենկով։

Շրջանը Ուկրաինայի 2020 թվականի հուլիսի 20-ի վարչական բարեփոխման արդյունքում լուծարվել է. նրա տարածքը միացվել է Պոլտավայի շրջանին (ամբողջ մարզում թողնվել է ընդամենը չորս շրջան): Լուծարումից առաջ անցկացված մարդահամարի տվյալներով շրջանի բնակչության թվաքանակը եղել է 32.763:

## Աշխարհագրություն
Շրջանի տարածքի մակերեսը կազմում է 1400&nbsp;կմ²։

## Բնակչություն
2001 թվականի մարդահամարի արդյունքներով շրջանում բնակվում էր 42196&nbsp;մարդ։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 30,14&nbsp;մարդ/կմ²։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Ուկրաինայի Պետական վիճակագրական ծառայության կայքը 

Կատեգորիա:Պոլտավայի մարզ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի շրջաններ
Կատեգորիա:1923 հիմնադրումներ Ուկրաինայում
Բերեզնոյի շրջան

**Բերեզնոյի շրջան** (), շրջան Ուկրաինայի Ռովնոյի մարզում։

Ստեղծվել է 1957 թվականին։ Վարչական կենտրոնը՝ Բերեզնո։

## Աշխարհագրություն
Շրջանի տարածքի մակերեսը կազմում է 1710&nbsp;կմ²։

## Բնակչություն
2005 թվականի մարդահամարի արդյունքներով շրջանում բնակվում էր 64000&nbsp;մարդ։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 37,43&nbsp;մարդ/կմ²։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Ուկրաինայի Պետական վիճակագրական ծառայության կայքը 

Կատեգորիա:Ռովնոյի մարզ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի շրջաններ
Շոստկայի շրջան

**Շոստկայի շրջան** (), շրջան Ուկրաինայի Սումիի մարզում։

Ստեղծվել է 1923 թվականին։ Վարչական կենտրոնը՝ Շոստկա։

## Աշխարհագրություն
Շրջանի տարածքի մակերեսը կազմում է 1211&nbsp;կմ²։

## Բնակչություն
2013 թվականի մարդահամարի արդյունքներով շրջանում բնակվում էր 21334&nbsp;մարդ։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 17,62&nbsp;մարդ/կմ²։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Ուկրաինայի Պետական վիճակագրական ծառայության կայքը 

Կատեգորիա:Սումիի մարզ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի շրջաններ
Մոգիլյով-Պոդոլսկիի շրջան

**Մոգիլյով-Պոդոլսկիի շրջան** (), շրջան Ուկրաինայի Վիննիցայի մարզում։

Ստեղծվել է 1923 թվականին։ Վարչական կենտրոնը՝ Մոգիլյով-Պոդոլսկի։

## Աշխարհագրություն
Շրջանի տարածքի մակերեսը կազմում է 930&nbsp;կմ²։

## Բնակչություն
2005 թվականի մարդահամարի արդյունքներով շրջանում բնակվում էր 40206&nbsp;մարդ։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 43,23&nbsp;մարդ/կմ²։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Ուկրաինայի Պետական վիճակագրական ծառայության կայքը 

Կատեգորիա:Վիննիցայի մարզ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի շրջաններ
Գորոխովի շրջան

**Գորոխովի շրջան** (), շրջան Ուկրաինայի Վոլինի մարզում։

Ստեղծվել է 1940 թվականին։ Վարչական կենտրոնը՝ Գորոխով։

## Աշխարհագրություն
Շրջանի տարածքի մակերեսը կազմում է 1122&nbsp;կմ²։

## Բնակչություն
2005 թվականի մարդահամարի արդյունքներով շրջանում բնակվում էր 57133&nbsp;մարդ։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 50,92&nbsp;մարդ/կմ²։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Ուկրաինայի Պետական վիճակագրական ծառայության կայքը 

Կատեգորիա:Վոլինի մարզ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի շրջաններ
Բերեժանիի շրջան

**Բերեժանիի շրջան** (), շրջան Ուկրաինայի Տերնոպոլի մարզում։

Ստեղծվել է 1940 թվականին։ Վարչական կենտրոնը՝ Բերեժանի։

## Աշխարհագրություն
Շրջանի տարածքի մակերեսը կազմում է 661&nbsp;կմ²։

## Բնակչություն
2006 թվականի մարդահամարի արդյունքներով շրջանում բնակվում էր 44477&nbsp;մարդ։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 67,29&nbsp;մարդ/կմ²։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Ուկրաինայի Պետական վիճակագրական ծառայության կայքը 

Կատեգորիա:Տերնոպոլի մարզ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի շրջաններ
Անանիևի շրջան

**Անանիևի շրջան** (), շրջան Ուկրաինայի Օդեսայի մարզում։

Ստեղծվել է 1961 թվականին։ Վարչական կենտրոնը՝ Անանիև։

## Աշխարհագրություն
Շրջանի տարածքի մակերեսը կազմում է 1104,68&nbsp;կմ²։

## Բնակչություն
2013 թվականի մարդահամարի արդյունքներով շրջանում բնակվում էր 27545&nbsp;մարդ։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 24,93&nbsp;մարդ/կմ²։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Ուկրաինայի Պետական վիճակագրական ծառայության կայքը 

Կատեգորիա:Ուկրաինայի շրջաններ
Գիագինսկայայի շրջան

**Գիագինսկայայի շրջան** (, ), մունիցիպալ շրջան Ռուսաստանի Դաշնության Ադըղեայի Հանրապետությունում։

Ստեղծվել է 1934 թվականին։ Վարչական կենտրոնը՝ Գիագինսկայա։

## Աշխարհագրություն
Շրջանի տարածքի մակերեսը կազմում է 790&nbsp;կմ²։

## Բնակչություն
 թվականի տվյալներով Գիագինսկայայի շրջանում բնակվում է  մարդ։ Բնակչության խտությունը կազմում է  մարդ/կմ²։

## Մունիցիպալ կառուցվածք
Գիագինսկայայի շրջանն ընդգրկում է 5 գյուղական համայնք՝ կազմված 30 բնակավայրերից.
* Այրյումի գյուղական համայնք, 6 բնակավայր, կենտրոնը՝ ավան Նովի
* Գիագինսկայայի գյուղական համայնք, 4 բնակավայր, կենտրոնը՝ ստանիցա Գիագինսկայա
* Դոնդուկովսկայայի գյուղական համայնք, 4 բնակավայր, կենտրոնը՝ ստանիցա Դոնդուկովսկայա
* Կելերմեսկայայի գյուղական համայնք, 3 բնակավայր, կենտրոնը՝ ստանիցա Կելերմեսկայա
* Սերգիևսկոեի գյուղական համայնք, 13 բնակավայր, կենտրոնը՝ գյուղ Սերգիևսկոե

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Ռուսաստանի Կառավարության կայք. Տարածաշրջանների մասին տարաբնույթ տեղեկություններ։ ''Անհրաժեշտ է փնտրել ըստ շրջանի անվանման։'' 

Կատեգորիա:Ադըղեայի շրջաններ
Կոշեխաբլի շրջան

**Կոշեխաբլի շրջան** (, ), մունիցիպալ շրջան Ռուսաստանի Դաշնության Ադըղեայի Հանրապետությունում։

Ստեղծվել է 1934 թվականին։ Վարչական կենտրոնը՝ Կոշեխաբլ։

## Աշխարհագրություն
Շրջանի տարածքի մակերեսը կազմում է 606&nbsp;կմ²։

## Բնակչություն
 թվականի տվյալներով Կոշեխաբլի շրջանում բնակվում է  մարդ։ Բնակչության խտությունը կազմում է  մարդ/կմ²։

## Մունիցիպալ կառուցվածք
Կոշեխաբլի շրջանն ընդգրկում է 9 գյուղական համայնք՝ կազմված 24 բնակավայրերից.
* Բլեչեպսինի գյուղական համայնք, 1 բնակավայր՝ աուլ Բլեչեպսին
* Վոլնոեի գյուղական համայնք, 3 բնակավայր, կենտրոնը՝ գյուղ Վոլնոե
* Դմիտրիևսկիի գյուղական համայնք, 10 բնակավայր, կենտրոնը՝ ավան Դրուժբա
* Եգերուխայի գյուղական համայնք, 2 բնակավայր, կենտրոնը՝ աուլ Եգերուխայ
* Իգնատևսկիի գյուղական համայնք, 1 բնակավայր՝ խուտոր Իգնատևսկի
* Կոշեխաբլի գյուղական համայնք, 1 բնակավայր՝ աուլ Կոշեխաբլ
* Մայսկիի գյուղական համայնք, 3 բնակավայր, կենտրոնը՝ ավան Մայսկի
* Նատիրբովոյի գյուղական համայնք, 2 բնակավայր, կենտրոնը՝ գյուղ Նատիրբովո
* Խոձի գյուղական համայնք, 1 բնակավայր՝ աուլ Խոձ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Ռուսաստանի Կառավարության կայք. Տարածաշրջանների մասին տարաբնույթ տեղեկություններ։ ''Անհրաժեշտ է փնտրել ըստ շրջանի անվանման։'' 

Կատեգորիա:Ադըղեայի շրջաններ
Կրասնոգվարդեյսկոեի շրջան (Ադըղեա)

**Կրասնոգվարդեյսկոեի շրջան** (, ), մունիցիպալ շրջան Ռուսաստանի Դաշնության Ադըղեայի Հանրապետությունում։

Ստեղծվել է 1929 թվականին։ Վարչական կենտրոնը՝ Կրասնոգվարդեյսկոե։

## Աշխարհագրություն
Շրջանի տարածքի մակերեսը կազմում է 725,5&nbsp;կմ²։

## Բնակչություն
 թվականի տվյալներով Կրասնոգվարդեյսկոեի շրջանում բնակվում է  մարդ։ Բնակչության խտությունը կազմում է  մարդ/կմ²։

## Մունիցիպալ կառուցվածք
Կրասնոգվարդեյսկոեի շրջանն ընդգրկում է 7 գյուղական համայնք՝ կազմված 25 բնակավայրերից.
* Բելոեի գյուղական համայնք, 6 բնակավայր, կենտրոնը՝ գյուղ Բելոե
* Բոլշեսիդորովսկոեի գյուղական համայնք, 2 բնակավայր, կենտրոնը՝ գյուղ Բոլշեսիդորովսկոե
* Ելենովսկոեի գյուղական համայնք, 4 բնակավայր, կենտրոնը՝ գյուղ Ելենովսկոե
* Կրասնոգվարդեյսկոեի գյուղական համայնք, 3 բնակավայր, կենտրոնը՝ գյուղ Կրասնոգվարդեյսկոե
* Ուլյապի գյուղական համայնք, 2 բնակավայր, կենտրոնը՝ աուլ Ուլյապ
* Խատուկայի գյուղական համայնք, 5 բնակավայր, կենտրոնը՝ աուլ Խատուկայ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Ռուսաստանի Կառավարության կայք. Տարածաշրջանների մասին տարաբնույթ տեղեկություններ։ ''Անհրաժեշտ է փնտրել ըստ շրջանի անվանման։'' 

Կատեգորիա:Ադըղեայի շրջաններ
Մայկոպի շրջան

**Մայկոպի շրջան** (, ), մունիցիպալ շրջան Ռուսաստանի Դաշնության Ադըղեայի Հանրապետությունում։

Ստեղծվել է 1962 թվականին։ Վարչական կենտրոնը՝ Տուլսկի։

## Աշխարհագրություն
Շրջանի տարածքի մակերեսը կազմում է 3667,43&nbsp;կմ²։

## Բնակչություն
 թվականի տվյալներով Մայկոպի շրջանում բնակվում է  մարդ։ Բնակչության խտությունը կազմում է  մարդ/կմ²։

## Մունիցիպալ կառուցվածք
Մայկոպի շրջանն ընդգրկում է 10 գյուղական համայնք՝ կազմված 56 բնակավայրերից.
* Աբաձեխսկայայի գյուղական համայնք, 5 բնակավայր, կենտրոնը՝ ստանիցա Աբաձեխսկայա
* Դախովսկայայի գյուղական համայնք, 6 բնակավայր, կենտրոնը՝ ստանիցա Դախովսկայա
* Կամեննոմոստսկիի գյուղական համայնք, 3 բնակավայր, կենտրոնը՝ ավան Կամեննոմոստսկի
* Կիրովի գյուղական համայնք, 8 բնակավայր, կենտրոնը՝ խուտոր Սևերո-Վոստոչնիե Սադի
* Կրասնոօկտյաբրսկիի գյուղական համայնք, 11 բնակավայր, կենտրոնը՝ ավան Կրասնոօկտյաբրսկի
* Կրասնայա Ուլկայի գյուղական համայնք, 6 բնակավայր, կենտրոնը՝ խուտոր Կրասնայա Ուլկա
* Կուժորսկայայի գյուղական համայնք, 3 բնակավայր, կենտրոնը՝ ստանիցա Կուժորսկայա
* Պոբեդայի գյուղական համայնք, 6 բնակավայր, կենտրոնը՝ ավան Սովխոզնի
* Տիմիրյազևայի գյուղական համայնք, 6 բնակավայր, կենտրոնը՝ ավան Տիմիրյազևա
* Տուլսկիի գյուղական համայնք, 2 բնակավայր, կենտրոնը՝ ավան Տուլսկի

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Ռուսաստանի Կառավարության կայք. Տարածաշրջանների մասին տարաբնույթ տեղեկություններ։ ''Անհրաժեշտ է փնտրել ըստ շրջանի անվանման։'' 

Կատեգորիա:Ադըղեայի շրջաններ
Ալեյսկի շրջան

**Ալեյսկի շրջան** (), մունիցիպալ շրջան Ռուսաստանի Դաշնության Ալթայի երկրամասում։

Ստեղծվել է 1924 թվականին։ Վարչական կենտրոնը՝ Ալեյսկ։

## Աշխարհագրություն
Շրջանի տարածքի մակերեսը կազմում է 3400&nbsp;կմ²։

## Բնակչություն
2011 թվականի մարդահամարի արդյունքներով շրջանում բնակվում էր 16679&nbsp;մարդ։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 4,91&nbsp;մարդ/կմ²։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Ռուսաստանի Կառավարության կայք. Տարածաշրջանների մասին տարաբնույթ տեղեկություններ։ ''Անհրաժեշտ է փնտրել ըստ շրջանի անվանման։'' 

Կատեգորիա:Ալթայի երկրամաս
Շեբալինսկի շրջան

**Շեբալինսկի շրջան** (, ), մունիցիպալ շրջան Ռուսաստանի Դաշնության Ալթայի հանրապետությունում։

Ստեղծվել է 1922 թվականին։ Վարչական կենտրոնը՝ Շեբալինո։

## Աշխարհագրություն
Շրջանի տարածքի մակերեսը կազմում է 3794&nbsp;կմ²։

## Բնակչություն
2010 թվականի մարդահամարի արդյունքներով շրջանում բնակվում էր 14841&nbsp;մարդ։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 3,91&nbsp;մարդ/կմ²։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Ռուսաստանի Կառավարության կայք. Տարածաշրջանների մասին տարաբնույթ տեղեկություններ։ ''Անհրաժեշտ է փնտրել ըստ շրջանի անվանման։'' 

Կատեգորիա:Ալթայի հանրապետություն
Բելոգորսկի շրջան (Ամուրի մարզ)

**Բելոգորսկի շրջան** (), մունիցիպալ շրջան Ռուսաստանի Դաշնության Ամուրի մարզում։

Ստեղծվել է 1926 թվականին։ Վարչական կենտրոնը՝ Բելոգորսկ։

## Աշխարհագրություն
Շրջանի տարածքի մակերեսը կազմում է 2600&nbsp;կմ²։

## Բնակչություն
2010 թվականի մարդահամարի արդյունքներով շրջանում բնակվում էր 22707&nbsp;մարդ։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 8,73&nbsp;մարդ/կմ²։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Ռուսաստանի Կառավարության կայք. Տարածաշրջանների մասին տարաբնույթ տեղեկություններ։ ''Անհրաժեշտ է փնտրել ըստ շրջանի անվանման։'' 

Կատեգորիա:Ամուրի մարզ
Ախտիի շրջան

**Ախտիի շրջան** (), մունիցիպալ շրջան Ռուսաստանի Դաշնության Դաղստան հանրապետությունում։

Ստեղծվել է 1928 թվականին։ Վարչական կենտրոնը՝ Ախտի։

## Աշխարհագրություն
Շրջանի տարածքի մակերեսը կազմում է 1120&nbsp;կմ²։

## Բնակչություն
2012 թվականի մարդահամարի արդյունքներով շրջանում բնակվում էր 32494&nbsp;մարդ։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 29,01&nbsp;մարդ/կմ²։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Ռուսաստանի Կառավարության կայք. Տարածաշրջանների մասին տարաբնույթ տեղեկություններ։ ''Անհրաժեշտ է փնտրել ըստ շրջանի անվանման։'' 

Կատեգորիա:Դաղստան
Բակսանի շրջան

**Բակսանի շրջան** (, , ), մունիցիպալ շրջան Ռուսաստանի Դաշնության Կաբարդա-Բալկարական Հանրապետությունում։ Անվանվել է շրջանի տարածքով հոսող Բակսան գետի անունով։

Ստեղծվել է 1921 թվականին։ Վարչական կենտրոնը Բակսան քաղաքն է, որը սակայն չի մտնում շրջանի կազմի մեջ։

## Աշխարհագրություն
Շրջանի տարածքի մակերեսը կազմում է 829,58&nbsp;կմ²։

## Բնակչություն
2010 թվականի մարդահամարի արդյունքներով շրջանում բնակվում էր 58042&nbsp;մարդ։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 69,97&nbsp;մարդ/կմ²։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Ռուսաստանի Կառավարության կայք. Տարածաշրջանների մասին տարաբնույթ տեղեկություններ։ ''Անհրաժեշտ է փնտրել ըստ շրջանի անվանման։'' 

Կատեգորիա:Կաբարդա-Բալկարիայի շրջաններ
Զապոլյարնի շրջան

**Զապոլյարնի շրջան** (), մունիցիպալ շրջան Ռուսաստանի Դաշնության Նենեցյան ինքնավար օկրուգում։

Ստեղծվել է 2005 թվականին։ Վարչական կենտրոնը՝ Պոսյոլոկ Իսկատելեյ։

## Աշխարհագրություն
Շրջանի տարածքի մակերեսը կազմում է 170000&nbsp;կմ²։

## Բնակչություն
2013 թվականի մարդահամարի արդյունքներով շրջանում բնակվում էր 19877&nbsp;մարդ։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 0,12&nbsp;մարդ/կմ²։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Ռուսաստանի Կառավարության կայք. Տարածաշրջանների մասին տարաբնույթ տեղեկություններ։ ''Անհրաժեշտ է փնտրել ըստ շրջանի անվանման։'' 

Կատեգորիա:Նենեցյան ինքնավար օկրուգ
Անադիրի շրջան

**Անադիրի շրջան** (, ), մունիցիպալ շրջան Ռուսաստանի Դաշնության Չուկոտկայի ինքնավար օկրուգում։

Ստեղծվել է 1927 թվականին։ Վարչական կենտրոնը՝ Անադիր։

## Աշխարհագրություն
Շրջանի տարածքի մակերեսը կազմում է 287900&nbsp;կմ²։

## Բնակչություն
2012 թվականի մարդահամարի արդյունքներով շրջանում բնակվում էր 9206&nbsp;մարդ։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 0,03&nbsp;մարդ/կմ²։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Ռուսաստանի Կառավարության կայք. Տարածաշրջանների մասին տարաբնույթ տեղեկություններ։ ''Անհրաժեշտ է փնտրել ըստ շրջանի անվանման։'' 

Կատեգորիա:Չուկոտկայի ինքնավար շրջան
Պուշկինոգորսկի շրջան

**Պուշկինոգորսկի շրջան** ''(''*),* մունիցիպալ շրջան Ռուսաստանի Դաշնության Պսկովի մարզում։

Ստեղծվել է1927 թվականին։ Վարչական կենտրոնը՝ Պուշկինսկիե Գորի։

## Աշխարհագրություն
Շրջանի տարածքի մակերեսը կազմում է 1059,2&nbsp;կմ²։

## Բնակչություն
2010 թվականի մարդահամարի արդյունքներով շրջանում բնակվում էր 9253&nbsp;մարդ։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 8,74&nbsp;մարդ/կմ²։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Ռուսաստանի Կառավարության կայք. Տարածաշրջանների մասին տարաբնույթ տեղեկություններ։ ''Անհրաժեշտ է փնտրել ըստ շրջանի անվանման։'' 

Կատեգորիա:Պսկովի մարզ
Բլագոդառնիի քաղաքային օկրուգ

**Բլագոդառնիի քաղաքային օկրուգ** (), մունիցիպալ շրջան Ռուսաստանի Դաշնության Ստավրոպոլի երկրամասում։

Վարչական կենտրոնը՝ Բլագոդառնի։

Ստեղծվել է 1924 թվականին որպես *Բլագոդառնիի շրջան* (), որպես տարածքային միավոր շարունակում է հանդես գալ այդ անվանմամբ։ 2017 թվականին շրջանը վերակազմավորվել է որպես մունիցիպալ միավոր՝ *Բլագոդառնիի քաղաքային օկրուգ*։

## Աշխարհագրություն
Քաղաքային օկրուգի տարածքի մակերեսը կազմում է 2470,81&nbsp;կմ²։

## Բնակչություն
2012 թվականի մարդահամարի արդյունքներով քաղաքային օկրուգում բնակվում էր 57306&nbsp;մարդ։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 23,19&nbsp;մարդ/կմ²։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Ռուսաստանի Կառավարության կայք. Տարածաշրջանների մասին տարաբնույթ տեղեկություններ։ ''Անհրաժեշտ է փնտրել ըստ շրջանի անվանման։'' 

Կատեգորիա:Ստավրոպոլի երկրամասի շրջաններ
Միներալնիե Վոդիի քաղաքային օկրուգ

**Միներալնիե Վոդիի քաղաքային օկրուգ** (), մունիցիպալ կազմավորում Ռուսաստանի Ստավրոպոլի երկրամասում։ Վարչական կենտրոնը՝ Միներալնիե Վոդի։

Ստեղծվել է 1929 թվականին որպես *Միներալնիե Վոդիի շրջան* (), որպես տարածքային միավոր շարունակում է հանդես գալ այդ անվանմամբ։ 2015 թվականին շրջանն իր կազմը մտնող երկրամասային նշանակության *[[Միներալնիե Վոդի]]* քաղաքի հետ վերակազմավորվել է որպես մունիցիպալ միավոր՝ *Միներալնիե Վոդիի քաղաքային օկրուգ*։

## Աշխարհագրություն
Քաղաքային օկրուգի տարածքի մակերեսը կազմում է 1443,09&nbsp;կմ²։

## Բնակչություն
2016 թվականի տվյալներով քաղաքային օկրուգում բնակվում է 140323&nbsp;մարդ։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 97,24&nbsp;մարդ/կմ²։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Ռուսաստանի Կառավարության կայք. Տարածաշրջանների մասին տարաբնույթ տեղեկություններ։ ''Անհրաժեշտ է փնտրել ըստ շրջանի անվանման։'' 

Կատեգորիա:Ստավրոպոլի երկրամասի քաղաքային օկրուգներ
Խոխոլսկի շրջան

**Խոխոլսկի շրջան** (), մունիցիպալ շրջան Ռուսաստանի Դաշնության Վորոնեժի մարզում։

Ստեղծվել է 1935 թվականին։ Վարչական կենտրոնը՝ Խոխոլսկի քաղաքատիպ ավանն է։

## Աշխարհագրություն
Խոխոլսկի շրջանը գտնվում է Վորոնեժի մարզի հյուսիսարևմտյան հատվածում և սահմանակցում է մարզի հինգ շրջանների հետ՝ հյուսիսում Սեմիլուկսկի շրջանի, հյուսիս-արևելքում՝ Վորոնեժի, արևելքում՝ Կաշիրսկի շրջանի, հարավ-արևելքում՝ Նովովորոնեժի, հարավում՝ Օստրոգոժսկի շրջանի, հարավ-արևմուտքից՝ Ռեպյովսկի շրջանի, արևմուտքից՝ Նիժնեդևիցկի շրջանի հետ։

Շրջանի տարածքի մակերեսը կազմում է 1451&nbsp;կմ²։

Հիմնական գետերն են՝ Դևիցա, Եմանչա։

## Պատմություն
Խոխոլսկի շրջանը իր շրջկենտրոնի՝ Խոխոլ գյուղի հետ միասին կազմավորվել է 1935 թվականի հունվարի 18-ին ՌԽՖՍՀ Համառուսական Կենտրոնական Գործադիր Կոմիտեի որոշմամբ։

1963 թվականի փետրվարի 1-ին շրջանի կազմի մեջ մտան վերացված Գրեմյաչենսկի և Նիժնեդևիցկի շրջանների տարածքները։

1965 թվականի հունվարի 12-ին Նիժնեդևիցկի շրջանը վերականգնվել է, շրջկենտրոնը Խոխոլ գյուղից տեղափոխվել է Խոխոլսկի ավանը, իսկ Խոխոլսկի շրջանի սահմանները ստացել են այժմյան տեսքը։

## Բնակչություն
2016 թվականի մարդահամարի արդյունքներով շրջանում բնակվում է 29 725&nbsp;մարդ։ Բնակչության խտությունը կազմում է 20,49&nbsp;մարդ/կմ²։

*Բնակչության թվաքանակ*

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Ռուսաստանի Կառավարության կայք. Տարածաշրջանների մասին տարաբնույթ տեղեկություններ։ ''Անհրաժեշտ է փնտրել ըստ շրջանի անվանման։'' 

Կատեգորիա:Վորոնեժի մարզ
Գավրիլովսկի շրջան

**Գավրիլովսկի շրջան** (), մունիցիպալ շրջան Ռուսաստանի Դաշնության Տամբովի մարզում։

Ստեղծվել է 1935 թվականին։ Վարչական կենտրոնը՝ Գավրիլովկա 2-րդ։

## Աշխարհագրություն
Շրջանի տարածքի մակերեսը կազմում է 1050&nbsp;կմ²։

## Բնակչություն
2010 թվականի մարդահամարի արդյունքներով շրջանում բնակվում էր 11905&nbsp;մարդ։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 11,34&nbsp;մարդ/կմ²։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Ռուսաստանի Կառավարության կայք. Տարածաշրջանների մասին տարաբնույթ տեղեկություններ։ ''Անհրաժեշտ է փնտրել ըստ շրջանի անվանման։'' 

Կատեգորիա:Տամբովի մարզ
Ուլուգ-Խեմսկի կոժուն

**Ուլուգ-Խեմսկի կոժուն** (, ), մունիցիպալ շրջան Ռուսաստանի Դաշնության Տիվա հանրապետությունում։

Ստեղծվել է 1975 թվականին։ Վարչական կենտրոնը՝ Շագոնար։

## Աշխարհագրություն
Շրջանի տարածքի մակերեսը կազմում է 5335,4&nbsp;կմ²։

## Բնակչություն
2010 թվականի մարդահամարի արդյունքներով շրջանում բնակվում էր 19398&nbsp;մարդ։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 3,64&nbsp;մարդ/կմ²։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Ռուսաստանի Կառավարության կայք. Տարածաշրջանների մասին տարաբնույթ տեղեկություններ։ ''Անհրաժեշտ է փնտրել ըստ շրջանի անվանման։'' 

Կատեգորիա:Տիվա
Կատեգորիա:1923 հիմնադրված պետություններ և տարածքներ
Սորոկինսկի շրջան (Տյումենի մարզ)

**Սորոկինսկի շրջան** (), մունիցիպալ շրջան Ռուսաստանի Դաշնության Տյումենի մարզում։

Ստեղծվել է 1923 թվականին։ Վարչական կենտրոնը՝ Բոլշոե Սորոկինո։

## Աշխարհագրություն
Շրջանի տարածքի մակերեսը կազմում է 2700&nbsp;կմ²։

## Բնակչություն
2012 թվականի մարդահամարի արդյունքներով շրջանում բնակվում էր 10052&nbsp;մարդ։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 3,72&nbsp;մարդ/կմ²։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Ռուսաստանի Կառավարության կայք. Տարածաշրջանների մասին տարաբնույթ տեղեկություններ։ ''Անհրաժեշտ է փնտրել ըստ շրջանի անվանման։'' 

Կատեգորիա:Տյումենի մարզ
Իլեկի շրջան

**Իլեկի շրջան** (, , ), վարչական և մունիցիպալ շրջան Ռուսաստանի Դաշնության Օրենբուրգի մարզում, այդ մարզի 35 շրջաններից մեկը։ Զբաղեցնում է 3700 կմ2 տարածք։ Վարչական կենտրոնը Իլեկ գյուղն է։

## Բնակչություն
2010 թվականի մարդահամարի տվյալներով շրջանում բնակվում էր 28755&nbsp;մարդ, ընդ որում՝ նրանց 38,8 տոկոսը ապրում էր շրջկենտրոնում։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 7,77&nbsp;մարդ/կմ²։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Ռուսաստանի Կառավարության կայք. Տարածաշրջանների մասին տարաբնույթ տեղեկություններ։ ''Անհրաժեշտ է փնտրել ըստ շրջանի անվանման։'' 

Կատեգորիա:Օրենբուրգի մարզ
Արծրունի Հարությունյան

**Արծրունի Մարտիրոսի Հարությունյան** (), հայ դերասան։ ՀԽՍՀ ժողովրդական արտիստ։

Դուստրը՝ Արաքսի Սարյանը, Ղազարոս Սարյանի կինն է։

## Կենսագրություն
1926-1927 թվականներին հաճախել է Թիֆլիսի Հայարտան դրամատիկական ստուդիան։ 1928-1963 թվականներին աշխատել է Լենինականի Ա. Մռավյանի անվան թատրոնում (1941-1945 թվականներին տնօրեն)։ Որպես ռեժիսոր հանդես է եկել Լենինականի տիկնիկային թատրոնում, որի հիմնադիրներից է եղել։ 1966-1968 թվականներին աշխատել է Երևանի Գաբրիել Սունդուկյանի անվան, 1969-1975 թվականներին՝ Դրամատիկական թատրոններում։ 1987 թվականին հեղինակել է «Լենինականի թատրոնի աստեղային ժամանակը․ դերասանի գրառումներ» գիրքը։ Պիեսի է վերածել և բեմադրել Լենինականի թատրոնում Ե. Օտյանի «Թաղականին կնիկը» վեպը, թարգմանել է Ա. Չեխովի վոդևիլները, գրել է ակնարկներ, հոդվածներ, հուշագրություններ, պատմվածքներ։

## Դերեր
Լավագույն դերերից են՝
* Ոսկան (Ալեքսանդր Շիրվանզադեի «Չար ոգի»)
* էլիզբարով (Ալեքսանդր Շիրվանզադեի «Պատվի համար»)
* Լևշին (Մաքսիմ Գորկու «Թշնամիներ»)
* Միկոլա (Իվան Ֆրանկոյի «Գողացած երջանկություն»)
* Դառնակերյան (Նաիրի Զարյանի «Փորձադաշտ»)
* Արբակ (Նաիրի Զարյանի «Արա Գեղեցիկ»)
* Մագիստրոս իշխան (Դերենիկ Դեմիրճյանի «Արա Գեղեցիկ»)
* բանաստեղծ (Հակոբ Պարոնյանի «Մեծապատիվ մուրացկաններ»)
* Պոդկոլյոսին (Նիկոլայ Գոգոլի «Ամուսնություն»)
* Կլեշչ (Մաքսիմ Գորկու «Հատակում»)
* խեղկատակ, Յագո (Շեքսպիրի «Տասներկուերորդ գիշեր», «Օթելլո»)
* Վլադիմիր Իլիչ Լենին (Զլատոգորովայի և Կապլերի «Լենին»)

### Ֆիլմեր
1939 թ. նկարահանվել է «Մեր քաղաքի մարդիկ», 1940 թ.` «Քաջ Նազար»

## Կոչումներ
* «Պատվո նշան» շքանշան
* ՀԽՍՀ ժողովրդական արտիստ, 1956

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ դերասաններ
Հարձակում

**Հարձակում**, մարտական գործողությունների հիմնական տեսակը, նպատակն է՝ ջախջախել թշնամուն և գրավել կարևոր բնագծեր ու շրջաններ։ Իրականացվում է ցամաքում, ծովում և օդում մարտերի, ճակատամարտերի և օպերացիաների ձևով։ Հարձակման տարատեսակն է հակահարձակումը։ Հետապնդած նպատակի, ուժերի և միջոցների ընդգրկման առումով հարձակումը կարող է ունենալ ստրատեգիական, օպերատիվ կամ տակտիկական նշանակություն։ Հարձակման գործելակերպը շարունակ փոփոխվել է զենքի տեսակների զարգացման, զորքերի անձնակազմի և կազմակերպման որակական փոփոխման համեմատ, որն իր հերթին կախված է եղել հասարակության արտադրողական ուժերի և արտադրական հարաբերությունների վիճակից, պետության տնտեսական հնարավորություններից ու հասարակական-քաղաքական կարգից։ Հարձակման տեսությունն ու գործնականը բազմակողմանի զարգացան 1939-45-ի երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ընթացքում, ինչպես նաև ետպատերազմյան շրջանում՝ միջուկային զենքի ներդրման ու սովորական զինատեսակների հետագա կատարելագործման հիման վրա։ 

Կատեգորիա:Ռազմարվեստ
Հարկերի բարձրացման մեթոդ (շինարարություն)

մինի|աջից|12-հարկանի շենքի կառուցումը ծածկերի բարձրացման մեթոդով
մինի|աջից|9 հարկանի շենքի կառուցումը ծածկերի բարձրացման մեթոդով

**Հարկերի բարձրացման մեթոդ**, բազմահարկ շենքերի կառուցման եղանակ, որի դեպքում գետնի մակարդակին նախապես պատրաստված մեծ չափերի շինարարական կոնստրուկցիաները սինքրոն աշխատող ամբարձիչներով աստիճանաբար բարձրացվում են նախագծային բարձրության։ Բոլոր հարկերի միջնածածկերի և տանիքի սալերը պատրաստվում են գետնին։ Պատրաստի տանիքը ամբարձիչ սարքավորումներով բարձրացվում է նախագծային բարձրության և ամրացվում։ Այնուհետև վերին սալին ամրացնում են հարկային տարրերը և բարձրացնում։ Նույն հաջորդականությամբ հավաքում և բարձրացնում են մյուս հարկերը։ Ի տարբերություն հարկերի բարձրացման մեթոդի՝ միջնածածկերի բարձրացման մեթոդի դեպքում հարկերի հավաքման աշխատանքները կատարվում են նախագծային նիշերում։ Հարկերի բարձրացման մեթոդը հնարավորություն է տալիս օգտագործել միաձույլ և հավաքովի երկաթբետոնի դրական հատկանիշները, բարձրացնել ինդուստրացման մակարդակը, կրճատել շինարարության արժեքը, ժամկետը։ 

Կատեգորիա:Շինարարություն
Հուշարձան՝ նվիրված ՀՕՄ-ի 100-ամյակին

**Հուշարձան՝ նվիրված ՀՕՄ-ի 100-ամյակին**, գտնվում է Երևանի Շենգավիթ համայնքում՝ Կոմիտասի անվան զբոսայգում, տեղադրվել է 2011 թ.-ին։
մինի|ձախից|250px|Հուշարձան՝ նվիրված ՀՕՄ-ի 100-ամյակին

## Հեղինակ
* Քանդակագործ՝ Գևորգ Գևորգյան

## Տվյալներ
Հուշարձանը ներկայացնում է հայ կնոջ կերպարը, որն իր թևերի մեջ է համախմբում հայրենիքի և սփյուռքի հայերին, որոնք ներկայացված են կռունկների տեսքով և իրենց շրջանաձև թռիչքով պատկերում են հայ ժողովրդի միասնությունն ու մեկ ամբողջություն լինելու իրողությունը։

## Պատմություն
Հուշարձանի բացումը տեղի է ունեցել 2011 թ. հոկտեմբերի 6-ին, որին ներկա են եղել Հայ օգնության միության (ՀՕՄ) կենտրոնական վարչության անդամներ Շաքե Պասմաճյանը, Մայդա Մելքոնյանը, պաշտոնյաներ, տեղի և արտասահմանյան տարբեր կազմակերպությունների ներկայացուցիչներ, ՀՕՄ-ի՝ արտերկրից ժամանած անդամներ։

Հուշարձանը տեղադրվել է ամուսիներ Ջորջ և Շաքե Պասմաճյանների հովանավորությամբ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:2011 հիմնադրումներ Հայաստանում
Կատեգորիա:Գևորգ Գևորգյանի քանդակներ
Կատեգորիա:Երևանի հուշարձաններ
Կատեգորիա:Կանանց հուշարձաններ
Նվարդ Զարյան

**Նվարդ Կոստանի Զարյան** (), հայ քանդակագործուհի։

Գրող Կոստան Զարյանի և դաշնակահարուհի Թագուհի Շահնազարյանի դուստրն է, ճարտարապետության պատմաբան Արմեն Զարյանի քույրը։

## Կենսագրություն
Նվարդ Զարյանը ծնվել է Ֆլորանսում, 1917 թ. օգոստոսի 6-ին։ Նկարչական հետաքրքրությունները սկսվել են 17 տարեկանում։ Սովորել է Միլանի *«Scuola di Brera»* ակադեմիայում, ավարտել Վենետիկի *«Liceo Artistico»*-ի դասընթացները։ Քանդակագործ Ադոլֆ Վիլդի խորհրդով թողել է նկարչությունը և զբաղվել քանդակագործությամբ։ Սովորել է Հռոմի գեղեցիկ արվեստների ակադեմիայում, որտեղ աշակերտել է քանդակագործ Անջելո Ձանելլիին։ 1935-1940 թվականներին սովորել է Վենետիկի գեղարվեստի ակադեմիայում, որտեղ աշակերտել է նկարիչ Բրունո Սայերիին։ 1936 թվականին իտալական կառավարությունը նրան հատկացնում է օտարազգի ուսանողների համար սահմանված կրթաթոշակ։ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի տարիներին գործուն մասնակցություն է ունենում իտալական Դիմադրության շարժմանը։

1950 թվականին իտալացի մի խումբ նշանավոր արվեստագետների՝ Ռենատո Գուտուզոյի, Լիոնիչելլոյի, Տուրկվատտայի, Չիմարայի, Կաչելլայի հետ մասնակցել է Հռոմի Նոր կայարանի գեղարվեստական ձևավորման համար Իտալիայի կառավարության հայտարարած մեծ մրցույթին և շահել առաջին մրցանակը՝ կայարանի խճանկարի համար։

1951 թվականին Իրանի կառավարությունը Նվարդ Զարյանին պատվիրում է ստեղծել Իրանի վերջին շահ՝ Ռըզա Փեհլեվիի դիմանկարը՝ նախատեսված շահի դամբարանի համար։ 1965 թվականից դասավանդել է Հռոմի գեղարվեստի լիցեյում։  1961 թվականի ապրիլին հոր՝ Կոստան Զարյանի հետ այցելում է Հայաստան։

## Ցուցահանդեսներ
Առաջին անհատական ցուցահանդեսը բացվել է 1946 թվականին *«Cortile»* պատկերասրահում, երկրորդը՝ 1950 թվականին *«Galleria dello Zodiaco»* ցուցասրահում, ուր ներկայացված են եղել 18 քանդակ, փայտագրություն և գծանկար։ Անհատական ցուցահանդեսներ է ունեցել Կոպենհագենում, Հռոմում, Վիեննայում, Օսլոյում, եվրոպական այլ քաղաքներում։

1964 թվականին Երևանում կազմակերպվել է նրա անհատական ցուցահանդեսը և 25 գործ նվիրել է Հայաստանի ազգային պատկերասրահին։ Երկրորդ ցուցահանդեսը Երևանում տեղի է ունեցել 1970 թվականին։

Մահացել է Հռոմի մոտակայքը գտնվող Սանտա Մարինելլա համայնքում, 2005 թ. հունվարի 31-ին։

## Քանդակներ
* «Մայրություն»
* «Արևին նայող կինը»
* «Նստած կինը»
* «Ցանկապատի ետևում»

## Մեջբերումներ Նվարդ Զարյանի մասին

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Փախուստ Կոստանդնուպոլսից

Կատեգորիա:Իտալահայ քանդակագործներ
Կարավգետ (գետ)

**Կարավգետ**, գետ Հայաստանի Սյունիքի մարզում։ Սկիզբ է առնում Մեղրու լեռների հարավային լանջերից և ձախից միախառնվում Արաքսին։ Երկարությունը՝ 13 կմ։ Կարավգետի մեջ ընկող միակ գետը Սնկուր գետակն է։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Սյունիքի մարզի գետեր
Կատեգորիա:Արաքս գետի վտակներ
Կարթ (գետ)

**Կարթ**, *Գյարդ, Գյարդչայ*, գետ Հայաստանի Սյունիքի մարզում։ Սկիզբ է առնում Զանգեզուրի լեռներից և Գետիշեն գյուղում աջից միախառնվում Գեղի գետին։ Երկարությունը՝ 14 կմ։

Նույնանուն աղբյուրը բխում է Կապանի Գյարդ գյուղի եկեղեցու բեմի տակից։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Սյունիքի մարզի գետեր
Կատեգորիա:Գեղի գետի վտակներ
Կարթձոր (գետ)

**Կարթձոր**, գետակ Հայաստանի Լոռու մարզում, Շնող գետի ձախ օժանդակը։ Սկիզբ է առնում Արջագլուխ լեռան հյուսիսարևելյան լանջից և Շնող գյուղից հարավ միախառնվում մայր գետին։ Երկարությունը՝ 6 կմ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Լոռու մարզի գետեր
Կատեգորիա:Շնող գետի վտակներ
Կարկաչան (գետ)

**Կարկաչան**, *Գարանկա, Կարանգա, Կարանգու գետ, Կարկաչ, Կարկաչուն, Կարկաջ, Կարկաջան, Ղարանլըղ, Ղարանղու, Ղարանղուխ, Ղարանղուն, Քարանգու, Քարանկու*, գետ Հայաստանի Շիրակի մարզում։ Գոյանում է Մանթաշ և Արթիկիջուր գետերի միախառնումից և Գետք գյուղից 0,5 կմ հյուսիս-արևմուտքում ձախից խառնվում Ախուրյան գետին։ Երկարությունը՝ 55 կմ։ Երբեմն վերին հոսանքի անունով կոչվում է *Մանթաշ*։ Գետի աջափնյակում գտնվում է Սարատակ գյուղը։ Ըստ ՀՀ Շրջակա միջավայրի մոնոթորինգի և թափոնների ուսումնասիրության մասին Տեղեկագրի գետը աղտոտված  է գետաբերանի հատվածում։ Գետակի աղտոտված ջուրը վտանգում է Գետքի գյուղատնտեսությունը

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ախուրյան գետի վտակներ
Կատեգորիա:Շիրակի մարզի գետեր
Կարճաղբյուր (գետ)

**Կարճաղբյուր**, գետ Հայաստանի Գեղարքունիքի մարզում։ Սկիզբ է առնում Վարդենիսի լեռների արևելյան մասի հյուսիսային լանջերից և Կարճաղբյուր գյուղի մոտ թափվում Սևանա լիճ։ Երկարությունը՝ 26 կմ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Գեղարքունիքի մարզի գետեր
Կատեգորիա:Սևանա լճի ավազանի գետեր
Բաղնիք (Էրզրումի գավառ)

**Բաղնիք**, գյուղ Բարձր Հայքի Կարին գավառում, իսկ ապա գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Էրզրումի վիլայեթի Էրզրումի գավառում։ Գտնվում էր Էրզրում քաղաքից 13 կմ հյուսիս, Արևմտյան Եփրատի աջ կողմում, լեռների ստորոտին։

Թուրքերը գյուղը կոչում էին Ումուդում։

## Պատմություն
Հայերը տեղահանվել են Մեծ եղեռնի տարիներին, նրանց մի մասը զոհվել է, փրկվածները տարագրվել են օտար երկրներ։

## Բնակչություն
1880 թվականին գյուղն ուներ 804 բնակիչ, որից հայեր՝ 644 անձ։ XX դարի սկզբին ուներ 100 տուն բնակիչ, որից 60-ը՝ հայ, մնացածը՝ թուրք։

## Տնտեսություն
Զբաղվում էին երկրագործությամբ և անասնապահությամբ։

## Պատմամշակութային կառույցներ
Գյուղն ուներ **Ս․ Հակոբ** անունով հայկական գետնափոր և անշուք եկեղեցի։

## Կրթություն
XIX դարի վերջին գյուղում գործում էր դպրոց։

## Տես նաև
* Էրզրումի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* «Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
* Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն

Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Կատեգորիա:Յաքութիեի շրջանի համայնքներ
Շաբլիկինսկի շրջան (Օրյոլի մարզ)

**Շաբլիկինսկի շրջան** (), մունիցիպալ շրջան Ռուսաստանի Դաշնության Օրյոլի մարզում։

Ստեղծվել է 1929 թվականին։ Վարչական կենտրոնը՝ Շաբլիկինո։

## Աշխարհագրություն
Շրջանի տարածքի մակերեսը կազմում է 847,5&nbsp;կմ²։

## Բնակչություն
2010 թվականի մարդահամարի արդյունքներով շրջանում բնակվում էր 7716&nbsp;մարդ։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 9,1&nbsp;մարդ/կմ²։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Ռուսաստանի Կառավարության կայք. Տարածաշրջանների մասին տարաբնույթ տեղեկություններ։ ''Անհրաժեշտ է փնտրել ըստ շրջանի անվանման։'' 

Կատեգորիա:Օրյոլի մարզ
Կարճևան (գետ)

**Կարճևան**, գետ Հայաստանի Սյունիքի մարզում։ Սկիզբ է առնում Զանգեզուրի լեռների արևելյան լանջերից և Ագարակ քաղաքից 1,5 կմ հարավ-արևելքում ձախից միախառնվում Արաքս գետին։ Երկարությունը՝ 10 կմ։ Այստեղից է սնուցվում Կարճևանի ջրանցքը։ Ըստ ՀՀ Շրջակա միջավայրի մոնոթորինգի և թափոնների ուսումնասիրության մասին Տեղեկագրի գետը աղտոտված  է  ծանր   մետաղներով գետաբերանի հատվածում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Արաքս գետի վտակներ
Կատեգորիա:Սյունիքի մարզի գետեր
Կարմիրջուր

**Կարմիրջուր**, *Կարմրավան, Կզըլքիլիսա, Ղզըլքիլիսա*, գետ Հայաստանի Շիրակի մարզում։ Սկիզբ է առնում Եղնախաղի լեռնաշղթայի արևելյան լանջերից և Շաղիկ գյուղից հյուսիսս թափվում Արփի լճի ջրամբարը։ Երկարությունը՝ 15 կմ։

## Պատկերասրահ

Արփի լիճ.jpg|Արփի լիճ
Արփի լիճ 1.jpg


## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Շիրակի մարզի գետեր
Վահագն Առուշանյան

**Վահագն Առուշանյան** (15 հուլիսի, 1968, Առաջաձոր, Մարտակերտի շրջան&nbsp;-&nbsp;4 հոկտեմբերի, 1992, Արցախ), հայ ազատամարտիկ, Արցախյան ազատամարտի մասնակից։

## Կենսագրություն
Վահագն Առուշանյանը ծնվել է 1968 թ. հուլիսի 15-ին Մարտակերտի շրջանի Առաջաձոր գյուղում։ Ավարտել է գյուղի միջնակարգ դպրոցը։ Ընդունվել է Երևանի Ճարտարապետական-ճարտարագիտական տեխնիկումը։ 2-րդ կուրսից զորակոչվել է Խորհրդային բանակ։ Զորացրվելուց հետո ավարտել է տեխնիկումն ու վերադարձել գյուղ։ 1992 թ. անդամագրվել է Խաչենի գումարտակում։ Մասնակցել է մի շարք գյուղերի պաշտպանական ու ազատագրական մարտերին։ Զոհվել է 1992 թ. հոկտեմբերի 4-ին «Ճռանա հարթ» կոչվող տեղամասում։ Հետմահու պարգևատրվել է «Արիության համար» մեդալով։ Ամուսնացած չէր։ Հանգչում է Առաջաձորի գերեզմանատանը։ 
## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ ազատամարտիկներ
Կատեգորիա:Հուլիսի 15 ծնունդներ
Կատեգորիա:1968 ծնունդներ
Կատեգորիա:Հոկտեմբերի 4 մահեր
Կատեգորիա:1992 մահեր
Կատեգորիա:Առաջաձոր (Արցախ) գյուղում ծնվածներ
Կարմրաջուր (գետ, Գեղարքունիքի մարզ)

**Կարմրաջուր**, գետակ Հայաստանի Գեղարքունիքի մարզում։ Սկիզբ է առնում Կենացբլուր լեռան հարավարևելյան լանջերից բխող աղբյուրներից և Այգուտ գյուղից 2 կմ հարավ-արևելքից ձախից միախառնվում Գետիկին։ Երկարությունը՝ 4,5 կմ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Գեղարքունիքի մարզի գետեր
Կատեգորիա:Գետիկ գետի վտակներ
Առուշան Առուշանյան

**Առուշան Առուշանյան** (20 փետրվարի, 1953, Բադարա, Ասկերանի շրջան&nbsp;-&nbsp;18 փետրվարի, 1990, Ստեփանակերտ), հայ ազատամարտիկ, Արցախյան ազատամարտի մասնակից։

## Կենսագրություն
Առուշան Առուշանյանը ծնվել է 1953 թ. փետրվարի 20-ին Ասկերանի շրջանի Բադարա գյուղում։ Ավարտել է տեղի միջնակարգ դպրոցը և հաճախել ռադիոսիրողների միամյա դասընթացն ու ստացել 2-րդ կարգի վարպետի որակավորում։ Ծառայել է Խորհրդային բանակի շարքերում։ Զորացրվելուց հետո աշխատանքի է անցել Ստեփանակերտի կենցաղսպասարկման կոմբինատում։ Արցախյան շարժման առաջին օրերից սկսած ակտիվորեն մասնակցել է ցույցերին, զբաղվել զինագործությամբ։ Զոհվել է 1990 թ. փետրվարի 18-ին Ստեփանակերտում, ինքնաշեն ռումբի փորձարկման ժամանակ։ Հետմահու պարգևատրվել է ՀՀ Արիության մեդալով։ Ամուսնացած էր, ունի երեք երեխա։ Հանգչում է Ասկերանի շրջանի Դահրավ գյուղի գերեզմանատանը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1953 ծնունդներ
Կատեգորիա:1990 մահեր
Կատեգորիա:Բադարա գյուղում ծնվածներ
Կատեգորիա:Հայ ազատամարտիկներ
Կատեգորիա:Փետրվարի 18 մահեր
Կատեգորիա:Փետրվարի 20 ծնունդներ
Բույսերի հավելյալ օրգաններ

[մինի|աջից|[Կենդանածինի (*Bryophyllum*) տերևի ատամիկներում գոյացած հավելյալ բողբոջներ։ ]]
**Բույսերի հավելյալ օրգաններ**, բույսերի ադվենտիվ օրգաններ, բողբոջներ, արմատ և այլ օրգաններ, որոնք գոյանում են բույսի այն մասերում, որտեղ սովորաբար չեն լինում։ Ընդհանրապես հավելյալ օրգաններ առաջանում են հասուն օրգանների պարենքիմում (պերիցիկլ, արմատի և ցողունի ֆլոեմա, տերևի պարենքիմ)։ Հավելյալ բողբոջները հաճախ գոյանում են ոչ թե տերևածոցերում և ցողունի գագաթում, այլ միջհանգույցների, արմատների կամ տերևների, հավելյալ արմատների ցողունի կամ տերևի վրա։

Որոշ բույսերի, օրինակ՝ կենդանածինի (*Bryophyllum*) հավելյալ բողբոջներն առաջանում են տերևի ատամիկներում, ապա անջատվում են որպես ինքնուրույն բույսեր։ Բույսերի հավելյալ օրգանները ունեն կարևոր կենսաբանական նշանակություն (օրինակ՝ հավելյալ օրգանի գոյացումը մեծացնում է արմատային համակարգը և գլխավոր արմատի վնասման դեպքում փոխարինում է նրան)։ Բույսերի հավելյալ օրգանները նաև վեգետատիվ բազմացման հնարավորություն է տալիս։

Կատեգորիա:Բույսերի օրգաններ
Հատակագիծ

մինի|Բնակելի տան հատակագծի օրինակ
**Հատակագիծ**, հատակաձև, կառույցի հորիզոնական կտրվածքի օրտոգոնալ պրոյեկցիայի գրաֆիկական պատկերը որոշակի մասշտաբով։ Ըստ հորիզոնgառման նպատակից, հատակագծի վրա կարող են նշվել որմերը, հենքերը և այլ կառուցվածքային տարրերը, կահույքի դասավորոությունը ինտերիերում, արտադրական պրոցեսների տեխնոլոգիական սխեմաները, ջեռուցման համակարգերի և այլ սխեմաները։ Ի տարբերություն սովորական հատակագծի, գլխավոր հատակագծի գետնի մակերեսի մակարդակով պատկերում է կառույցի տեղադրումը կամ անսամբլային համադրումը այլ շինությունների հետ տվյալ տեղամասում։ Այս դեպքում նշվում են մատույցները, կանաչապատումը, ճանապարհները և այլն։ Նշվող բոլոր օբյեկտները պատկերվում են արտաքին ընդհանուր ուրվագծերով (առանց մանրամասնությունների), որպես տեսք վերևից։

Կատեգորիա:Ճարտարապետություն
Կատեգորիա:Գծագրություն
Հավաքովի կոնստրուկցիաներ

**Հավաքովի կոնստրուկցիաներ**, կոնստրուկցիաներ, որոնք հավաքում, մոնտաժում են շինհրապարակում լրացուցիչ մշակում չպահանջող պատրաստի տարրերից։ Հավաքովի կոնստրուկցիաների տարրերը պատրաստում են տարբեր նյութերից (պողպատ, բետոն, երկաթբետոն, փայտ, ասբեստացեմենտ, ալյումինի համաձուլվածքներ, պլաստմասսաներ և այլն)։ Հավաքովի կոնստրուկցիաների օգտագործումը թույլ է տալիս առավել աշխատատար աշխատանքները կատարել տարրերի պատրաստման բարձրարտադրողականություն ունեցող սարքավորումներով հագեցված արդ. ձեռնարկություններում։

Շինհրապարակում հավաքովի կոնստրուկցիաների մոնտաժումը, ինչպես նաև դրանց փոխադրման ժամանակ բեռնման-բեռնաթափման աշխատանքներն իրականացվում են
մոնտաժման մեխանիզմներով (ամբարձիչներ, բեռնիչներ)՝ ձեռքի աշխատանքի նվազագույն ծախսումներով, որոնք ապահովում են շինարարության աշխատատարության և արժեքի զգալի նվազում, շենքերի և կառույցների կառուցման ժամկետների կրճատում, աշխատանքների որակի բարձրացում։

Պատրաստի տարրերից հավաքվող կոնստրուկցիաները համապատասխան միացումևերի դեպքում կարող են լինել հավաքովի-քանդովի, որը բավական արդյունավետ է տարբեր նշանակության ժամանակավոր կառույցներ կառուցելիս, հատկապես դժվարամատչելի շրջաններում։

Կատեգորիա:Կոնստրուկցիաներ
Սերյոժա Առուշանյան

**Սերյոժա Առուշանյան** (14 հոկտեմբերի, 1953, Դրմբոն, Մարտակերտի շրջան&nbsp;-&nbsp;19 նոյեմբերի, 1992, Կիչան), հայ ազատամարտիկ, Արցախյան ազատամարտի մասնակից։

## Կենսագրություն
Սերյոժա Առուշանյանը ծնվել է 1953 թ. հոկտեմբերի 14-ին Մարտակերտի շրջանի Դրմբոն գյուղում։ Ավարտել է գյուղի ութամյա դպրոցը։ Ստացել է մեխանիզատորի մասնագիտություն։ Զինվորական պարտադիր ծառայությունն անցել է Սիբիրում։ Զորացրվելուց հետո աշխատել է գյուղի սովխոզում՝ որպես տրակտորիստ։ 1992 թ. օգոստոսի 1-ին զինվորագրվել է Արցախի ինքնապաշտպանության ուժերում։ Ծառայել է 3-րդ վաշտում։ Մասնակցել է մի շարք գյուղերի պաշտպանական ու ազատագրական մարտերին։ Զոհվել է 1992 թ. նոյեմբերի 19-ին Կիչան գյուղի պաշտպանական մարտում։ Հետմահու պարգևատրվել է «Արիության համար» մեդալով։ Ամուսնացած էր, ունի չորս երեխա։ Հանգչում է հայրենի գյուղի գերեզմանատանը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1953 ծնունդներ
Կատեգորիա:1992 մահեր
Կատեգորիա:Դրմբոն գյուղում ծնվածներ
Կատեգորիա:Հայ ազատամարտիկներ
Կատեգորիա:Հոկտեմբերի 14 ծնունդներ
Կատեգորիա:Նոյեմբերի 19 մահեր
Հարաբերությունների տրամաբանություն

**Հարաբերությունների տրամաբանություն**, 
# Ժամանակակից տրամաբանության բաժինը, ուսումնասիրում է օբյեկտների միջև եղած հարաբերությունները։ Այդ հարաբերությունները, որ արտահայտվում են բնական լեզուների միջոցներով, մաթեմատիկայի և տրամաբանության տարբեր բաժիններում ենթարկվում են ձևայնացման տարբեր աստիճանի։ Մաթ. տրամաբանության տեսակետից հարաբերությունները ոչ այլ ինչ են, քան բազմատեղանի պրեդիկատներ, այսինքն՝ n(n \geqslant 2) փոփոխականների պրոպոզիցիոնալ ֆունկցիաներ, որոնք փոփոխականների փոխարեն տեղադրվող անուններին համապատասխան, ընդունում են ճշմարիտ կամ կեղծ արժեք։ Այս տեսակետից մեկտեղանի պրեդիկատներն արտահայտում են առանձին առարկաների հատկություն։ Բազմությունների տեսության լեզվով երկանդամ (n-անդամ) հարաբերություն կոչվում է կարգավորված զույգերի (n-անդամների) բազմությունը։ Եթե  կարգավորված զույգը պատկանում է R հարաբերությանը, ապա ասում են, որ x-ը R հարաբերության մեջ է y-ի հետ (R (xy) կամ xRy)։ Դասերի նմանությամբ հարաբերությունների համար ևս սահմանվում են լրացման, գումարման, բազմապատկման և այլ գործողություններ, և այսպիսով ստեղծվում է, որը կոչվում է նաև հարաբերությունների հանրահաշիվ։ Այսպիսով,  ըստ էության դասերի հաշվի անալոգն է և պրեդիկատների հաշվի մասնավոր դեպքը, որը մաթ. տրամաբանության առանձին բաժիններում, այդուհանդերձ, ունի ինքնուրույն նշանակություն։ 
# Ուղղության, տրամաբանության առարկայի մեկնաբանման մեջ, որը հենվում է մտածողության ձևերի յուրահատուկ ըմբռնման վրա։ Այստեղ դատողությունները մեկնաբանվում են որպես մտքի օբյեկտների միջև հարաբերություն հաստատելու միջոց, իսկ մտահանգումը՝ որպես այդ հարաբերությունների զուտ ձևական հատկանիշների (սիմետրիկություն, տրանզիտիվություն և այլն) վրա հենվող տերմինների տեղափոխության արդյունք։ Այսպիսով, յուրաքանչյուր հարաբերությանը համապատասխան, ենթադրվում է մտահանգման որոշակի սկզբունք։ Ծագելով մաթեմատիկայի և տրամաբանության ոլորտում (Օ. Մորգան, Է. Շրյոդեր)՝ հարաբերությունների տրամաբանությունը նեոկանտականների մոտ (Շ. Սերյուս, է. Կասիրեր) ընդունում է սուբյեկտիվ իդեալիստական բնույթ, որն արտահայտվում է տրամաբանությունը իր սուբստանցային հիմքից զրկելու նրանց միտումով։ Այդ միտումի տրամաբանական ելակետի և փիլ. հիմքերի սնանկությունը ակնհայտ է մասնավորապես այն փաստով, որ ցանկացած ձևական տրամաբանության համակարգ միշտ ենթադրում է որոշակի առարկայական բնագավառ, որի օբյեկտներին պետք է վերագրվեն նրա դրույթները։

## Տես նաև
* Հարաբերություն

Կատեգորիա:Տրամաբանություն
Հավերժական շարժիչ

[265px|մինի|«Popular Science» ամսագրի [1920 թվականի օգոստոսի համարը]]

**Հավերժական շարժիչ** (), երևակայական մեքենա, որը գործի դրվելուց հետո անսահման երկար ժամանակ աշխատանք կկատարի առանց շրջապատից էներգիա վերցնելու՝ հակասելով էներգիայի պահպանման օրենքին։ Ջերմադինամիկայի առաջին օրենքից հետևում է, որ աշխատանք կարող է կատարվել համակարգի ներքին էներգիայի փոփոխության կամ ջերմության հաղորդման հաշվին։ Շրջանային պրոցեսի ժամանակ, երբ համակարգի սկզբնական և վերջնական վիճակները համընկնում են, ներքին էներգիայի փոփոխությունը հավասար է զրոյի, այսինքն՝ աշխատանքը կատարվում է միայն շրջապատի հաղորդած ջերմության հաշվին։ Ուստի թերմոդինամիկայի առաջին օրենքը պարունակում է առաջին կարգի Հավերժական շարժիչի անհնարինության պնդումը։

**Երկրորդ կարգի Հավերժական շարժիչ**, պարբերական գործողության երևակայական մեքենա, որը շրջապատող մարմիններից (օվկիանոս, մթնոլորտ և այլն) վերցրած ջերմությունը ամբողջովին կփոխարկի աշխատանքի։ Այսպիսի Հավերժական շարժիչը նույնպես սկզբունքորեն անիրագործելի է։ Թեև այն ձևականորեն չի խախտում էներգիայի պահպանման և փոխակերպման օրենքը, սակայն հակասում է ջերմադինամիկայի երկրորդ օրենքին։

Հավերժական շարժիչի առաջին նախագծերը վերաբերում են 13-րդ դարին (Վիլարդ Օնեկուր, 1245, Անգլիա, Պիեռ դը Մարիկուր, 1269, Ֆրանսիա)։ Հավերժական շարժիչի գաղափարը լայն տարածում է ստանում 16–17–րդ դարերում, երբ սկսում է զարգանալ մեքենաների արտադրությունը։ Մինչև 19–րդ դարը նախագծերի թիվն անընդհատ աճում է։ Հավերժական շարժիչ ստեղծելու միտքը զբաղեցրել է ոչ միայն ֆիզիկայի հիմունքներին անտեղյակ մարդկանց, այլև գիտնականների։ Բազմաթիվ նախագծեր հիմնված են եղել ծանրության ուժի աշխատանքի օգտագործման վրա։ Սակայն այդպիսի մեխանիզմը կանգ կառնի, եթե գործարկման ժամանակ հաղորդված կինետիկ էներգիայի պաշարը լրիվ սպառվի։

Հավերժական շարժիչը պետք է տարբերել իրական, անընդհատ գործող շարժիչներից, որոնք աշխատանք են կատարում էներգիայի բնական պաշարների (արեգակնային, միջուկային էներգիա և այլն) հաշվին և ընդհանուր ոչինչ չունեն Հավերժական շարժիչի անիրական գաղափարի հետ։

Կատեգորիա:Շարժիչներ
Կատեգորիա:Էներգիայի աղբյուրներ
Հարկադրական իրավարարություն

**Հարկադրական իրավարարություն**, ձեռնարկատերերի և աշխատավորության միջև աշխատանքային կոնֆլիկտների քննարկման համակարգ, ըստ որի հարկադրական իրավարարության հատուկ մարմնին դիմելը պարտադիր է։ Գոյություն ունի բուրժուական մի շարք երկրներում (օրինակ, Ավստրալիայում, Կանադայում)։ Հարկադրական իրավարարության մարմինների իրավասություններն ընդարձակ են, նրանց որոշումները՝ վերջնական, կողմերի դատարան դիմելը բացառվում է։ Բացի այդ, նրա որոշումները դիտվում են աշխատանքային հարաբերությունների կարգավորման ակտեր և նրա համակարգը հետապնդում է դասակարգային պայքարը դժվարացնելու, գործադուլներն արգելելու կամ սահմանափակելու, աշխատավորներին ոչ ձեռնտու աշխատանքային պայմաններ պարտադրելու նպատակ։

Կատեգորիա:Դատական համակարգ