Քինդայի թագավորություն

**Քինդայի թագավորություն** (, քինդաթ ալ-մուլուք՝ «Արքայական Քինդա») նախաիսլամական արաբական պետություն մ.թ.ա. մոտ 200 - մ.թ. մոտ 525 թվականներին։ Հանդիսանում էր բեդվինական արաբ ցեղերի Մաադդ միության իշխանության ձևը Արաբական թերակղզու հյուսիսային և կենտրոնական հատվածներում։ Այն ղեկավարվում էր Բանու Աքիլ ալ-Մուրարների կողմից, որոնք հարավարաբական Քինդա ցեղի ընտանիք էին: Քինդան չէր պատկանում Մաադդին, և նրանց նկատմամբ դրա կառավարումը, հավանաբար, միության նախաձեռնությամբ էր և կազմակերպված Քինդաների հարավարաբական հովանավորի՝ Հիմյարի թագավորության կողմից: Ցեղերը, հնարավոր է, որ փնտրել են ականավոր, ոչ ներգրավված առաջնորդ՝ Մաադդին կայունություն բերելու համար՝ դրա անդամների միջև անընդհատ թշնամանքի շրջանում: Այս պետությունը, թերակղզու հյուսիսում գտնվող Լախմիների ու Ղասսանիների թագավորությունների և հարավում գտնվող Եմենի հնադարյան քաղաքակրթության հետ, ներկայացնում էր նախաիսլամական Արաբիայի առավել կենսունակ պետական կազմավորումներից մեկը։

Քինդաների մոտ մեկդարյա կառավարումը առաջին հայտնի քոչվոր արաբական միապետությունն էր և ցեղերի կողմից իրենց գործերը կենտրոնացված եղանակով կարգավորելու առաջին փորձը: Քինդաների թագավորությունը նախանշեց 7-րդ դարի սկզբին իսլամի տարածման օրոք կենտրոնացման շարժումը: Հավանաբար Հիմյարի նստակյաց քաղաքակրթության ազդեցության տակ, քինդա միապետները կառավարում էին իրենց տիրույթները քաղաքային բնակավայրերից: Թագավորության հիմնադիր Հուջր Աքիլ ալ-Մուրարի կառավարումը բնութագրվում էր ներքին խաղաղությամբ: Նրան հաջորդեցին նրա որդիները՝ Ամր ալ-Մակսուրը և Մուավիա ալ-Ջաունը, որոնք համապատասխանաբար կառավարում էին Նաջդը և ալ-Յամաման: Ռաբիա խմբակցության ցեղերը ապստամբեցին և, հավանաբար, սպանեցին Ամրին: Նրա որդի և իրավահաջորդ ալ-Հարիսն իր ժամանակակից բյուզանդական աղբյուրներում վկայված առաջին քինդա թագավորն է: Նրա որդիների հարձակումները Ասորիքի բյուզանդական սահմանային նահանգների վրա, հավանաբար, արագացրին բյուզանդացիների կողմից քինդաների հետ դաշինքի հաստատումը 502 թվականին՝ Ղասսանիների հետ միասին կայսրության ցեղային ֆեդերատներ ծառայելու համար:

Ալ-Հարիսի մահից հետո նրա չորս որդիները, որոնցից յուրաքանչյուրը կառավարում էր Մաադդի միության տարբեր ցեղերի խմբավորում, խորասուզվեցին արյունալի թշնամանքի մեջ՝ մեծապես թուլացնելով թագավորության դիրքերը Նաջդում: Ալ-Յամամայի քինդա թագավորները նույնպես խճճվեցին իրենց ենթակա ցեղերի միջև հակամարտությունների մեջ: Նաջդի և Յամամայի մի քանի քինդա թագավորներ սպանվեցին ներքին մարտերում: Ծանր կորուստները և ցեղերի նկատմամբ նրանց թուլացած վերահսկողությունը հանգեցրին նրան, որ քինդաները լքեցին իրենց թագավորությունը և վերադարձան Հադրամաութ: Այնտեղ նրանց ցեղերից շատերը մնացել էին և վերահսկում էին տարածաշրջանի որոշ մասեր: Մի քանի քինդաներ իշխանություն և ազդեցություն ձեռք բերեցին խալիֆայության մեջ՝ իսլամական մարգարե Մուհամմադի մահից հետո 632 թվականին ստեղծված իսլամական կայսրությունում: Այնուամենայնիվ, այս քինդաները ծագում էին ցեղի տարբեր ճյուղերից, Բանու Աքիլ ալ-Մուրարը կորցրել էր իր առաջնորդական դերը։

## Պատմություն
### Հիմնադրում
[thumb|Քինդայի թագավորության մայրաքաղաք [Կարյաթ ալ-Ֆաուի ավերակները ներկայիս Սաուդյան Արաբիայում]]
Քինդա ցեղը սկզբնապես բնակություն է հաստատել Հարավային Արաբիայում, հնարավոր է՝ Հադրամաութում, որտեղ նրանք ծառայել են որպես քոչվոր օգնականներ Սաբայի և Հիմյարի թագավորների բանակների համար։ Հիմյարը լիակատար վերահսկողություն է ձեռք բերել Սաբայի և մյուս հարավարաբական թագավորությունների նկատմամբ մ.թ. 3-րդ դարի վերջին։ Առնվազն 4-րդ դարի կեսերին նրանք արշավանքներ էին սկսում դեպի կենտրոնական, արևելյան և հյուսիսարևելյան Արաբիա՝ Մաադդի, Իյադի, Մուրադի և Աբդ ալ-Կայսի ցեղերի կամ միությունների դեմ։ 5-րդ դարի վերջի արձանագրությունը նշում է, որ հիմյարի թագավոր Աբիկարիբ Ասադը ճանապարհորդել է «Մաադդի երկիր՝ նրանց որոշ ցեղերի հաստատման կապակցությամբ»։ Ալ-Իսֆահանիի և Իբն Հաբիբի միջնադարյան արաբական գրական աշխատություններում նույնպես նշվում է, որ Աբիկարիբը արշավանքներ է իրականացրել կենտրոնական Արաբիայում և Մաադդի վրա հաստատել քինդա առաջնորդ Հուջրին։ Այս առումով, Քինդաների հարաբերությունները Հիմյարի հետ համեմատելի են Սասանյան և Բյուզանդական կայսրությունների արաբական դաշնակից թագավորությունների հետ, մասնավորապես՝ Ստորին Միջագետքի Լախմիների և Սիրիական տափաստանի Ղասսանիների: Երեք արաբական թագավորություններն էլ մրցում էին միմյանց հետ՝ Հյուսիսային Արաբիայում գերիշխանության համար։

Միջնադարյան արաբական գրականությունը ցույց է տալիս, որ Մաադդի քոչվոր ցեղերի ենթարկումը քինդաների կառավարմանը Մաադդի նախաձեռնությունն էր, մասնավորապես՝ Բաքր իբն Վաիլ ստորաբաժանումը, որպեսզի կարգուկանոն հաստատի իր մշտապես թշնամաբար տրամադրված բաղադրիչ ցեղերում: Հետևաբար, Բաքրը դեսպաններ ուղարկեց Հիմյարի թագավորին՝ հրավիրելով նրան դառնալ իրենց թագավորը: Փոխարենը, թագավորը այդ դերը վստահեց Հուջրին՝ անհասկանալի պատճառներով։ Պատմաբան Մոհամմադ Ա. Բամյեհը ենթադրում է, որ նստակյաց հիմյարացի թագավորը, չցանկանալով անապատային անապատների պատերազմող քոչվոր ցեղերի անմիջական կառավարման բեռը, որոշել է իր կախյալին՝ քոչվոր քինդա Հուջրին, թողնել Հիմյարի անունից կառավարող: Հիմյարիների փորձերը՝ իրենց առևտրային շահերը տարածաշրջան տարածելու, կարող էին կապված լինել քինդաների կառավարման ներդրման հետ: Մաադդի քինդաների առաջնորդությունը տնտեսական պայմանավորվածության փոխարեն քաղաքական պայմանագիր էր մի կողմից պատերազմող ցեղերի և մյուս կողմից հիմյարների կողմից հովանավորվող քինդաների միջև: Քինդաների առաջնորդությանը նպաստել են Արաբիայի միջցեղային վեճերում ցեղի մինչ այդ պահպանած չեզոքության և նրանց զգալի թվաքանակի վերաբերյալ, որը կարող էր ամրապնդել նրանց թագավորությունը Արաբիայի հյուսիսային և կենտրոնական ընդարձակ տարածաշրջանում։
[մինի|[Տուվեյկի լեռնաշղթա]]
Հուջրը դարձավ Քինդաների թագավորական տոհմի՝ Բանու Աքիլ ալ-Մուրարի հիմնադիրը, որն այդպես է կոչվել Հուջրի Աքիլ ալ-Մուրար մականունով (բառացիորեն՝ «նա, ով դառը խոտաբույսեր է ուտում»)։ Հարավային արաբական գրով գրված արձանագրության մեջ նա իրեն անվանել է «Քինդա թագավոր»։ Մինչդեռ Աքիլ ալ-Մուրարի տոհմը սերում էր Բանու Մուավիայից, որը Քինդաների երեք հիմնական ստորաբաժանումներից մեկն էր, նրան ուղեկցող ցեղախմբի անդամների մեծ մասը պատկանում էր Սաքուն ստորաբաժանմանը։

Հուջրը մահացել է ծերությունից Բաթն Աքիլի քինդայական ​​բնակավայրում՝ երկարատև, կայուն գահակալությունից հետո: Նրա ավագ որդին՝ Ամր ալ-Մաքսուրը, հորը հաջորդեց որպես Նաջդի (Արաբիայի հյուսիս-կենտրոնական մաս) Մաադդի ղեկավար, մինչդեռ նրա կրտսեր որդին՝ Բանու ալ-Ջաունի տոհմի հիմնադիր Մուավիա ալ-Ջաունը, կառավարում էր ալ-Յամամա (Արաբիայի հարավ-կենտրոնական մաս) միությունը։

Ամրը հայտնի էր որպես ալ-Մակսուր («սահմանափակ»), քանի որ չէր կարողանում ընդլայնել հոր տիրույթի սահմանները։ Արաբական ավանդույթները նշում են, որ նրա իշխանությունը մերժվել է Ռաբիա ցեղերի կողմից, որոնց թվում էին Բաքրը և Թաղլիբը, և որոնց տարածքը գտնվում էր Արաբիայի հյուսիսային մասերում՝ տանելով դեպի Միջագետք։ Մոտավորապես այս ժամանակահատվածում՝ 5-րդ դարի վերջին, Ռաբիա ցեղապետ Կուլեյբը հաջող հարձակումներ էր իրականացնում Հարավային Արաբացիների դեմ։ Ամրը ռազմական աջակցություն էր ստացել Հիմյարից՝ իր իշխանությունը հաստատելու համար, բայց ապարդյուն։ Նրա իշխանությունը, հավանաբար, սահմանափակվել էր Նաջդի հարավային մասերով, որոնք ավելի մոտ էին Հիմյարին։ Ամրը սպանվել է, ամենայն հավանականությամբ, Ռաբիա ցեղի դեմ մարտում։

### Ալ-Հարիսի գահակալություն
#### Հարաբերություններ բյուզանդացիների և սասանյանների հետ
մինի|Քինդայի թագավորությունը և Եվրասիայի հիմնական քաղաքական համակարգերը մոտ 500 թվականին  
Չնայած Հուջրի որդիներին որևէ հատուկ նվաճում չի վերագրվում, նրա թոռը՝ ալ-Հարիս իբն Ամրը, դարձավ ամենահայտնի քինդան՝ Արաբիայի ցեղերի, ինչպես նաև բյուզանդացիների և սասանյանների, ինչպես նաև նրանց Ղասսանի և Լախմի հպատակների շրջանում։

Բյուզանդացիների և Սիրիական անապատի սահմաններում բնակվող արաբական ցեղերի միջև 502 թվականին կնքված պայմանավորվածության համաձայն՝ ալ-Հարիսի (բյուզանդական աղբյուրներում կոչվում է Արեթաս) գլխավորությամբ քինդան և նրանց ղասանյան մրցակիցները դարձել էին կայսրության ֆեդերատներ։ Բյուզանդացիները մղվեցին այս պայմանավորվածությանը, երբ ալ-Հարիսի որդիները՝ Հուջրը և Մադի-Քարիբը, հարձակում սկսեցին բյուզանդական Լևանտի և Արաբիայի միջև սահմանային շրջանի վրա։ Սա կարող է կապված լինել արաբական աղբյուրներում հիշատակվող ալ-Բարադանի օրվա հետ, որը, ամենայն հավանականությամբ, տեղի է ունեցել հսկայական Սամավահի (Սիրիական անապատի այն մասը, որը գտնվում է Սիրիայի և հարավային Իրաքի միջև) աղբյուրի մոտ։ Այդ մարտում քինդաները բախվեցին Սալիհիդներին՝ բյուզանդացիների հիմնական արաբական ֆեդերացիաներին ամբողջ 5-րդ դարում։ Սալիհիդների սկզբնական հաջողություններից հետո ճակատամարտը վերածվեց քինդաների օգտին, և Սալիհի ֆիլարխ (ցեղային կամակատար թագավոր) Զիյադ իբն ալ-Հաբուլան սպանվեց։ Մինչդեռ արաբական աղբյուրները Հուջրին են համարում քինդայական ուժերի ղեկավար, Շահիդը պնդում է, որ դա, հավանաբար, շփոթություն էր Հուջրի համանուն ծոռ Հուջր իբն ալ-Հարիսի հետ, քանի որ ավագ Հուջրն արդեն մահացել էր։

Բյուզանդիայի, քինդաների և Ղասսանիների միջև կնքված դաշնակցային համաձայնագիրը նշանակալից էր նրանով, որ այն հաստատեց այս հզոր արաբական դաշնակցությունները որպես բյուզանդական դաշնակիցներ, մի իրավիճակ, որը մեծ մասամբ շարունակվեց մինչև բյուզանդացիների ջախջախումը մուսուլման արաբական բանակների կողմից Յարմուքի ճակատամարտում 636 թվականին։ 503 թվականի մայիսին, հավանական քինդայական ցեղապետ Ասուդոսը (ալ-Ասուադ), գլխավորեց արաբների ջոկատ, որը կռվում էր բյուզանդական զորավարներ Ռոմանոսի և Արեոբինդոսի հետ միասին Մծբինում Սասանյանների դեմ արշավանքի ժամանակ։
մինի|Սասանյան թագավոր Կավադ I-ի (կառավարել է 498-531) մետաղադրամը, որի հետ քինդիական թագավոր ալ-Հարիս իբն Ամրը դաշինք կնքեց 520-ականների վերջին:
Սասանյան թագավոր Կավադ I-ի (կառավարել է 498-531) գահակալության ժամանակ ալ-Հարիսը գրավեց Լախմիների մայրաքաղաք ալ-Հիրան: Նրա կառավարումը կարճատև էր, բայց այդ ընթացքում նա ընդունեց իրանական մազդակիզմի կրոնը: Ալ-Հիրայի վրա կարճատև կառավարումից հետո նա անցավ բյուզանդացիների կողմը, որոնք նրան շնորհեցին ֆիլարխ Պաղեստինում։ Նա հակամարտության մեջ մտավ նահանգի կառավարչի՝ Դիոմեդեսի հետ, ինչը նրան դրդեց փախուստի դեպի Սիրիական անապատ: Այնտեղ՝ 528 թվականին, նա սպանվեց Լախմի թագավոր ալ-Մունզիր III-ի կամ Բանու Քալբ ցեղի կողմից:

Ալ-Հարիսի մահից մոտ երկու տարի անց բյուզանդացիները, ձգտելով դաշինք կնքել Սասանյանների դեմ, ուղարկեցին դեսպաններ Հուլիանոսին և Նոնոսոսին՝ Աքսումին, Հիմյարին և Քինդաներին ներգրավելու համար: Բյուզանդական դիվանագիտության միջոցով Նաջդում գտնվող Կայսը, հավանաբար Սալամա իբն ալ-Հարիսի որդին, համաձայնվեց մտնել բյուզանդական ծառայության և թողնել իր տարածքը իր եղբայրներ Յազիդի և Ամրի տիրապետության տակ: Կայսը գնաց Բյուզանդիայի մայրաքաղաք Կոստանդնուպոլիս, որից հետո նրան տրվեց Պաղեստինի հրամանատարությունը։

#### Թագավորության բաժանում
Ալ-Հարիսը բաժանեց Մաադդի հրամանատարությունը իր չորս որդիները՝ Հուջրը, Մադիկարիբը, Շուրահբիլը և Սալաման, Օլինդերը գնահատում է, որ բաժանումը տեղի է ունեցել ալ-Հարիսի գահակալության սկզբում։ Դա պայմանավորված էր Մաադդի ցեղերի միջև ներքին բախումներով, որոնց առաջնորդները խնդրել էին բաժանումը ալ-Հարիսից, ով, հնարավոր է, նաև անտեսել էր իր դերը որպես իր քոչվոր հպատակների միջև վեճերի միջնորդ։

Հուջրը նշանակվել էր Մուդարի բաժանմունքի Բանու Ասադի և Կինանայի եղբայր ցեղերի ղեկավար, որոնց բնակության վայրերը համապատասխանաբար Ջաբալ Շամմարում և Թիհամայում էին։ Մադիկարիբը կառավարում էր Մուդարի Կայսը, որի ճյուղերը տարածված էին Արաբիայի հյուսիսային և կենտրոնական մասերում։ Սալաման ղեկավարում էր Թաղլիբի և ալ-Նամիր իբն Քասիթի ռաբիա ցեղերը և Թամիմի՝ մուդար ցեղի Սաադ իբն Զայդմանաթի և Հանզալա ճյուղերը. Սալամայի բոլոր ցեղերը բնակվում էին Արաբիայի հյուսիս-արևելքում՝ Սասանյան թագավորության մոտ։ Շուրահբիլը վերահսկում էր Բաքրը, Թամիմի որոշ հատվածներ և Ռիբաբը, բացառությամբ վերջինիս, որը գտնվում էր Ջաբալ Շամմարի, արևելյան Արաբիայի և Եփրատի հովտի միջև։ Ռիբաբը ապրում էր կենտրոնական Արաբիայի հարավային մասում։

### Անկում
#### Ապստամբություն Հուջրի դեմ
Ասադը զսպվում էր Հուջրի կառավարման ներքո և, հնարավոր է, հոր մահը կամ ալ-Հիրայից վտարումը համարել էր Քինդայի իշխանության թուլության կետ։ Երբ Հուջրը հարկահավաքներ ուղարկեց Ասադի մոտ, ցեղը մերժեց հարկը և չարաշահեց հարկահավաքներին։ Հուջրը պատասխանեց՝ Ասադի դեմ արշավանք սկսելով, որի ընթացքում նրա մի քանի մարդիկ սպանվեցին, իսկ նրանց մի քանի առաջնորդներ, այդ թվում՝ բանաստեղծ Աբիդ ալ-Աբրաշը, գերի ընկան։ Հուջրը հետագայում սպանվեց իր վրանում Ասադի ցեղի անդամի կողմից։

#### Քաղաքացիական պատերազմ Սալամայի և Շուրահբիլի միջև
Ալ-Հարիսի մահից հետո Սալամայի և Շուրահբիլի միջև հարաբերությունները վատթարացան հյուսիսարևելյան Նաջդում գերիշխանության համար, որտեղ նրանց տիրապետությունները համընկնում էին։ Քինդաների թագավորության այս հատվածը, որը Սասանյան թագավորությանը ամենամոտ էր, այդ ժամանակ ամենակարևորն էր, երբ ցեղը փորձել էր փոխարինել Լախմիդներին ալ-Հիրայում։ Թաղլիբը և Բաքրը ներգրավված էին արյունալի վեճերի երկար շարքի մեջ, որը հայտնի էր որպես Բասուսի պատերազմ: Նրանց հին թշնամանքը նպաստավոր դեր է խաղացել համապատասխանաբար Թաղլիբի և Բաքրի թագավորներ Սալամայի և Շուրահբիլի միջև մրցակցության մեջ։

Ալ-Հիրայի կառավարիչ ալ-Մունզիրը, հնարավոր է, նաև եղբայրներին դրդել է պատերազմի՝ Սալամային՝ նվերներ և պատիվներ առաջարկելով, այդպիսով առաջացնելով Շուրահբիլի նախանձը և կասկածները։ Բացի այն, որ փորձում էր չեզոքացնել քինդաներին, որոնք նախկինում փորձել էին տապալել իր Լախմիդների դինաստիան, ալ-Մունզիրը, հավանաբար, նաև հետաքրքրված էր իր տիրապետությունը տարածելով Ռաբիա ցեղերի վրա, որոնք նախորդ տասնամյակների ընթացքում Կենտրոնական Արաբիայից ավելի մոտ էին գաղթել իր տիրույթներին։

Եղբայրների մրցակցությունը գագաթնակետին հասավ Եփրատի ստորին հատվածից արևմուտք գտնվող ալ-Քուլաբ անապատային ջրհորի մոտ տեղի ունեցած ճակատամարտով: Այն դարձավ նախաիսլամական արաբների ամենահայտնի մարտական ​​օրերից մեկը։ Օլինդերը առաջարկում է թվագրել ոչ ուշ, քան «530 թվականից մի քանի տարի անց»։ Թամիմ ցեղերի մեծ մասը, որոնք ուղեկցում էին քինդա թագավորներին դիմակայության մեջ, հալվեցին, թողնելով Թաղլիբներին և Բաքրին որպես հիմնական հակամարտող կողմեր՝ Սալամայի և Շուրահբիլի գլխավորությամբ։ Ճակատամարտն ավարտվեց Շուրահբիլի մահով և Թաղլիբների հաղթանակով։

#### Վերադարձ դեպի Հադրամաութ
[մինի|Հադրամաութի տարածք, որտեղ Քինդա ցեղը երկար ժամանակ գերիշխող էր, և որտեղ 6-րդ դարի կեսերին վերադարձան [Նաջդի և ալ-Յամամայի քինդա իշխող ընտանիքը։]]
Շուտով Սալաման վտարվեց Թաղլիբի կողմից, որը անցավ ալ-Մունզիրի մոտ։ Նա ապաստան գտավ Բաքրի մոտ, ըստ այդ ցեղի ավանդույթի, կամ կարող էր հաշմանդամ դառնալ, ըստ մեկ այլ ավանդույթի։ Շուրահբիլի մահից հետո Մադիկարիբի կարիերայի մասին ոչինչ չի արձանագրվել, բացի այն, որ նա խելագարվել է։ Երկու եղբայրներն էլ կորցրեցին իրենց ցեղային հպատակների նկատմամբ վերահսկողությունը և, հնարավոր է, սպանվել են Մունզիրի հրահանգով, ինչը հանգեցրեց նրան, որ Քինդաները լքեցին Նաջդը՝ հօգուտ իրենց նախնիների հայրենիք Հադրամաութ։ Աքիլ ալ-Մուրարները գրեթե ոչնչացվեցին, բացառությամբ Շուրահբիլի և Հուջրի դուստր Հինդ ընտանիքի, որոնց անվտանգ ուղեկցությամբ տեղափոխեցին Հարավային Արաբիա։

6-րդ դարի վերջին Քինդաների իշխանությունը ամբողջ կենտրոնական Արաբիայում թուլացել էր: Ալ-Հարիսի որդիների միջև պատերազմները թուլացրել էին նրանց Նաջդում: Յամամայում ալ-Ջաունը ներգրավվեց Թամիմների և Բանու Ամիրների միջև պատերազմի մեջ, վերջիններս Քայիերի ճյուղ էին։ Ալ-Ջաունը զորքեր ուղարկեց՝ Թամիմներին աջակցելու համար ամիրի դեմ նրանց հարձակման ժամանակ, որը հայտնի դարձավ որպես Նաջդի Շի'բ Ջաբալայի ճակատամարտ, որը ժամանակակից պատմաբանների կողմից տարբեր կերպ թվագրվում է մոտավորապես 550, 570 կամ 580 թվականներով։ Թամիմներն ու Քինդան և նրանց դաշնակիցները, այդ թվում՝ Լախմիները, ջախջախվեցին, իսկ ալ-Ջաունի առաջնորդը սպանվեց։

Նրանց պարտությունը Շի'բ Ջաբալայում և դրան հաջորդած ամիրայի հետ բախումը Զու Նուվասում հատկապես նպաստեցին Քինդաների կողմից Նաջդի և Յամաման լքելուն և Հադրամաութ վերադառնալուն։ Հարավային Արաբիայի սասանական նվաճումը, հնարավոր է, նույնպես մեծ դեր խաղաց։ Յամամայի ալ-Ջաունը, հավանաբար, կախված էր Պարսից ծոցի մյուս կողմում գտնվող սասանյաններից։ Քինդաների Հադրամաութ վերադարձի մեջ ներառված էր ցեղի մոտ 30,000 անդամ, որոնք լքեցին Նաջդի Ղամր Դի Քինդա և Յամամայի Հաջար և ալ-Մուշաքքար բնակավայրերը։

## Մշակույթ
մինի|Մ.թ.ա. 3-րդ դարից մինչև մ.թ. 3-րդ դարի որմնանկար, որը պատկերում է Քարյաթ ալ-Ֆավի աշտարակային տուն՝ հին քաղաք, որը քինդաները բնակեցրել են Մաադդ ցեղերի նկատմամբ իրենց կառավարման ժամանակ:
Հիմյարի թագավորության ազդեցությունը քինդաների վրա, հավանաբար, նպաստել է նրանց բնակությանը այն բնակավայրերում, որտեղից նրանք կառավարում էին Մաադդի հիմնականում քոչվոր ցեղերի անդամներին։ Արաբական աղբյուրները նշում են, որ քինդաները կապված էին արաբական Ղամր Դի Քինդա, Նաջդի Բաթն Աքիլ և Յամամայի Հաջար բնակավայրերի հետ։

Ղամր Դի Քինդան հայտնի էր նաև Քարյաթ Դհատ Քահլ, այսօր՝ Կարյաթ ալ-Ֆաու անունով։ Այն գտնվում էր Մեքքայից երկու օրվա հյուսիս-արևելք, Հարավային Արաբիան արևելյան Արաբիայի և Իրաքի հետ կապող առևտրային ճանապարհի մի կետում։ Այն, հավանաբար, թագավորական Քինդաների մայրաքաղաքն էր։ Այն եղել է մինեացիների՝ հարավարաբական ժողովրդի բնակավայր, որի գրանցված պատմությունը ընդգրկում է մ.թ.ա. 10-2-րդ դարերը։ Մինեացիների և քինդացիների օրոք քաղաքն ուներ շուկա, պալատ, տաճար և մի քանի տներ։ Քինդան քաղաքում հատում էր իրենց սեփական մետաղադրամները, որոնց վրա փորագրված էր իրենց աստծո՝ Քահլի անունը։

Բանու Աքիլ ալ-Մուրարը ընդունեց քրիստոնեությունը։ Նախաիսլամական շրջանի ամենակարևոր արաբական քրիստոնեական արձանագրությունը հիշատակում է ալ-Հիրայում եկեղեցու կառուցումը ալ-Հարիս իբն Ամրի դուստր Հինդայի կողմից։

## Դեր և նշանակություն
Շահիդի խոսքով՝ քինդաների տիրապետությունը կամ ազդեցությունը Արաբիայի մեծ մասի վրա արաբական ցեղերը միավորելու առաջին փորձն էր, չնայած նրանց փորձը կատարվել է միայն ցեղերին հնազանդեցնելու միջոցով և հնարավոր չէր լինի առանց հիմարիական աջակցության: Քինդան, հավանաբար, դեր է խաղացել Նաջդում և ալ-Յամամայում քրիստոնեական ուսմունքների տարածման գործում: Նրանք նաև կարևոր դեր են խաղացել Արաբիայի ցեղերի շրջանում գրագիտության տարածման գործում՝ սովորելով նորաստեղծ արաբերենը ալ-Հիրայում և հետագայում տարածելով այն իրենց անապատային տիրույթներում: Արաբական աղբյուրներում մեջբերված օրինակներից մեկը Սաքունից Բիշր իբն Աբդ ալ-Մալիքն է, որը ալ-Հիրայից տեղափոխվել է Մեքքա և այնտեղ արաբերեն է դասավանդել (6-րդ դարի վերջ - 7-րդ դարի սկիզբ)։ Քինդա բանաստեղծ-արքա Իմրուլկայսը դարձել է պատմության մեջ արաբերենի ամենաակնառու բանաստեղծներից մեկը: Շահիդի խոսքերով՝ Իր պոեզիայի արաբների շրջանում տարածման և Քինդա ցեղի մոտ մեկդարյա տիրապետության միջոցով Արաբիայում, Քինդան արագացրեց արաբերենի զարգացումը՝ հաղթահարելով բարբառային տարբերությունները, մի հանգամանք, որն իր լիակատար նշանակությունը ձեռք բերեց իսլամի առաջացման հետ մեկտեղ։

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*

## Արտաքին հղումներ
*Encyclopædia Britannica article on Kindah
* For a preview of: "Towards the earliest history of Kinda" by M.D. Bukharin. *Arab. arch. epig*. 2009: 20: 64-80 (2009) go to: Towards the earliest history of Kinda
* Ömer Aras, Kinde Kabilesi: İslâmiyet Öncesinden Hz. Peygamber'in Vefâtına Kadar, Samer Yayınları, Kahramanmaraş-2019 https://siyerinebi.ksu.edu.tr/depo/belgeler/5-%20Kinde%20Kabilesi%20-%20%C3%96mer%20Aras_2009141618237643.pdf 

Կատեգորիա:Արաբական հարստություններ
Կատեգորիա:Արաբիայի ցեղեր
Կատեգորիա:Եմենի պատմություն
Կատեգորիա:Հին արաբական ժողովուրդներ
Կատեգորիա:Միջնադարյան արաբներ
Կատեգորիա:Սաուդյան Արաբիայի պատմություն
Կատեգորիա:Քինդայի թագավորություն