Լևոն Չուգասզյան

**Լևոն Բաբկենի Չուգասզյան** (), հայ արվեստաբան, մանկավարժ։ Արվեստագիտության դոկտոր, պրոֆեսոր (2001)։ Հայաստանի մշակույթի վաստակավոր գործիչ (2012)։ Միլանի Ամբրոզյան ակադեմիայի անդամ (2015), Մոնպելիեի ակադեմիայի թղթակից անդամ (2016)։

Բանասեր-արևելագետ Բաբկեն Չուգասզյանի որդին։

## Կենսագրություն
Լևոն Չուգասզյանը ծնվել է Երևանում Հայաստանի մշակույթի վաստակավոր աշխատող Բաբկեն Չուգասզյանի ընտանիքում։ 1974 թվականին ավարտել է Երևանի պետական համալսարանի բանասիրական ֆակուլտետը։ 1974-1977 թվականներին եղել է ԵՊՀ գեղագիտության և գրականության տեսության ամբիոնի ասպիրանտ։ 1978 թվականից դասավանդում է համալսարանում։ 1978-1993 թվականներին եղել է ԵՊՀ Հայագիտական ուսումնասիրությունների կենտրոնի կրտսեր, 1991-1996 թվականներին՝ ավագ գիտաշխատող։ 1996 թվականին ԵՊՀ-ում ստեղծել է հայ արվեստի պատմության և տեսության ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի ամբիոնը և արվեստաբանական բաժինը։ 
[մինի|Լևոն Չուգասզյանը «Սարգիս Խաչատուրյան 130-ամյակ» ցուցահանդեսի ժամանակ, [Հայաստանի ազգային պատկերասրահ|ՀԱՊ]]
1986 թվականից եղբոր՝ Գարեգին Չուգասզյանի հետ նախաձեռնել է հայ արվեստի գանձերի թվայնացման աշխատանքը և 1992 թվականին անգլերեն տեքստերով պատրաստել «Հայ արվեստի տարածական թանգարան» ծրագրի բաժինները, համատեղ գլխավորել անգլերեն «Հայ գեղանկարչություն» լազերային սկավառակի ստեղծման աշխատանքը։

1980-ական թվականներին հայ և համաշխարհային արվեստ է դասավանդել Երևանի գեղարվեստա-թատերական և Երևանի պոլիտեխնիկական ինստիտուտներում։

Դասախոսություններ է կարդացել աշխարհի մի շարք համալսարաններում՝ Բոլոնիայի (1991), Մասաչուսեթսի Բրադֆորդ քոլեջ (1997), Արևելյան Անգլիայի համալսարան (2000), Լոս Անջելեսի համալսարան (2005), Ֆրեզնոյի համալսարան (2006), Բուդապեշտի (Հունգարիա) Կենտրոնական եվրոպական համալսարանում (2011) և այլն։ Հայ արվեստի մասին շուրջ երկու հարյուր դասախոսություններ է կարդացել ԱՄՆ-ի քսաներկու նահանգների, Կանադայի, Անգլիայի, Նորվեգիայի, Ֆրանսիայի, Գերմանիայի, Իտալիայի, Հունգարիայի, Ռումինիայի, Լեհաստանի, Հունաստանի, Լիբանանի համալսարաններում, հայկական եկեղեցիներում և միություններում։

Շուրջ չորս հարյուր հոդվածներ է տպագրել հայ արվեստի մասին հայերեն, ռուսերեն, անգլերեն, ֆրանսերեն, գերմաներեն, լեհերեն, հունգարերեն, նորվեգերեն լեզուներով։ Բազմաթիվ հոդվածներ է տպել Թորոս Ռոսլինի արվեստի մասին։ Տարբեր երկրներում մասնակցել է ավելի քան 50 գիտաժողովների։ Որպես խորհրդատու մասնակցել է «Մատենադարան» ֆիլմաշարի չորս ֆիլմերի ստեղծմանը, նաև այլ ֆիլմերի ստեղծմանը։ Չորս տասնամյակ շարունակ հայ արվեստի մասին բազմաթիվ հաղորդումներ է պատրաստել և վարել հայկական ռադիոյով և հեռուստատեսությամբ։

Լևոն Չուգասզյանի միջոցով և ջանքերով ԱՄՆ-ից և Ֆրանսիայից Հայաստանի ազգային պատկերասրահ են բերվել նկարիչներ Փանոս Թերլեմեզյանի, Սարգիս Երկանյանի կտավները, հոլանդական, ֆրանսիական, իսպանական նկարիչների (Նեթյե, Մորալես, Բուշե և այլն) ութ կտավներ, շուրջ հիսուն արաբական ձեռագրեր Մեսրոպ Մաշտոցի անվան Մատենադարանին և այլն։
Չուգասզյանի նախաձեռնությամբ և ղեկավարությամբ ԵՊՀ Հայ արվեստի պատմության և տեսության ամբիոնի աշխատողներից բաղկացած խումբը Հայաստանի մշակույթի նախարարության, Հայաստանի սպորտի և երիտասարդության հարցերի նախարարության, Գիտության պետական կոմիտեի և Ռումինիայի Հայ առաքելական եկեղեցու թեմի ու Ռումինիայի Հայոց միության, Ռումինիայում Հայաստանի արտակարգ և լիազոր դեսպան Համլետ Գասպարյանի հովանավորությամբ վերջին չորս տարիների ընթացքում պարբերաբար այցելում է Ռումինիա և հաշվառում ու ուսումնասիրում այնտեղ հայկական եկեղեցիներում և թանգարաններում պահվող հայ արվեստի բազամաթիվ անհայտ ստեղծագործությունները։

## Գիտաթոշակներ
* Վաշինգտոնի ազգային պատկերասրահ (1992)
* Լոս Անջելեսի Գեթթիի գիտաթոշակ (1993)
* Ֆլորենցիայի գերմանական արվեստի պատմության ինստիտուտ (2007)
* Արևելյան Անգլիայի համալսարանի Համաշխարհային արվեստի ամառային ինստիտուտ (Գեթթիի գիտաթոշակ)

## Պարգևներ
* ԱՄՆ-ի Կոնգրեսի և Կալիֆոռնիայի սենատի պատվոգրեր, 2005 թ.
* Հայաստանի մշակույթի վաստակավոր գործիչ, 2012 թ.

## Երկեր
* «Կիրակոս Ծաղկող» Ուսանողական գիտական աշխատանքներ, 1975 թ.
* «Մատենադարանի № 5576 ձեռագրի դրվագված կազմի մասին», Պատմա-բանասիրական հանդես № 2, 1978 թ.
* «Գրիգոր Ծաղկողի «Աստվածամոր Նինջը» մանրանկարը», Պատմա-բանասիրական հանդես № 4, 1979 թ.
* "Rubens und die Armenier." Wiener Jahrbuch fur Kunstgeschichte,Bd. XXXII, 1979, Wien-Koln-Graz, pp.&nbsp;41–48.
* «Գրիգոր Ծաղկող»՛ մենագրություն, Երևան, 1986 թ.:
* "Творчества Тороса Рослина И Византийская Монументальая Живопись" ("The Art of T'oros Roslin and Byzantine Monumental Painting"). *Banber Yerevani Hamalsarani*. №. 3, 1989
* "On a Portrait of Prince Levon and Princess Keran." *Journal of Armenian Studies*. vol. vi. № 2, 2000-2001.
* "L’Ouvre de T’oros Roslin et l’enluminure Byzantine." *Revue des Études Arméniennes*. Tome 28, Paris, 2001–2002, pp.&nbsp;399–424.
*"The Motif of the Sphinx in the Decoration of manuscripts Illuminated by T'oros Roslin" in *Between Paris and Fresno, Armenian Studies in Honor of Dickran Kouymjian*. Barlow Der Mugrdechian (ed.) (Armenian Studies Series, #13). Costa Mesa, CA: Mazda Publishers, 2008.
* Լևոն Չուգասզյան, Թորոս Ռոսլին, Սովետական գրող, Երևան, 1985 թ.
* «Արշակ Ֆեթվաճյան» մենագրություն, Երևան, 2011 թ.:
* «Հայ միջնադարյան կերպարվեստի ուսումնասիրության պատմություն (1830-ական թթ.-1950 թ.)», Երևան, 2016 թ.:

## Գրականություն
* G.Mouradian, Armenian Info Text, Southgate, Michigan, 1995, page 52.

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*Լևոն Չուգասզյան 

Կատեգորիա:Արվեստագիտության դոկտորներ
Կատեգորիա:ԵՊՀ բանասիրական ֆակուլտետի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:ԵՊՀ դասախոսներ
Կատեգորիա:ՀՀ մշակույթի վաստակավոր գործիչներ
Կատեգորիա:Հայ ակադեմիկոսներ
Կատեգորիա:Հայ արվեստաբաններ
Կատեգորիա:Հայ մանկավարժներ
Կատեգորիա:Հայ պրոֆեսորներ
Կատեգորիա:Հայագետներ