Քրոմատին

**Քրոմատին** ( - գույն, ներկ ), նուկլեոպրոտեիդային բարդ կոմպլեքս, որում ամփոփված է էուկարիոտ բջիջների կորիզային դեզօքսիռիբոնուկլեինաթթուն՝ ԴՆԹ։ Միտոզի ժամանակ քրոմատինիի նյութը խտանալով, ձևավորվում են քրոմոսոմները։

Քրոմատինի ռիբոսոմային ՌՆԹ-ի գեներ պարունակող հատվածները մտնում են կորիզակի կազմի մեջ։ Քրոմատինի բաղադրիչներն են նաև հիստոնները, ոչ հիստոնային սպիտակուցները և քրոմատինային ՌՆԹ։ Քրոմատինը իրականացնում է երկու փոխկապակցված ֆունկցիաներ․

* ԴՆԹ-ի կոմպակտացում կորիզի չափերին համապատասխան, 
* ԴՆԹ-ի, որպես ժառանգականության կրողի, ֆունկցիաների՝ ռեպլիկացիայի, տրանսկրիպցիայի և ռեպարացիայի բնականոն ընթացքի ապահովում։

Տարբերում են քրոմատինի կազմում ԴՆԹ-ի կոմպակտացման հետևյալ մակարդակները․

* Նուկլեոսոմներ՝ 11 նմ տրամագծով, սկավառակաձև մասնիկներ․ բաղկացած են սպիտակուցային միջուկից, որի շուրջը փաթաթված է ԴՆԹ-ի կրկնակի պարույրը։ Յուրաքանչյուր նուկլեոսոմ պարունակում է մոտ 200 զույգ նուկլեոտիդ ԴՆԹ։ ԴՆԹ-ի մոլեկուլը մեկ նուկլեոսոմից մյուսն է անցնում առանց ընդհատվելու։
* 25-30 նմ հաստություն ունեցող ֆիբրիլ, որն առաջանում է նուկլեոսոմների հատուկ տարածական փոխդասավորության հետևանքով՝ հիստոնի մոլեկուլների մասնակցությամբ։ 
* Առանցքային օղակներ կամ կանթեր, ֆիբրիլն իր ողջ երկարությամբ պարբերաբար (յուրաքանչյուր 200-500 նուկլեոսոմից հետո) ամրանում է հատուկ սպիտակուցային առանցքային կառուցվածքին, որից, ըստ երևույթին, ձևավորվում է նաև քրոմատիդների առանցքային հենքը։ Կորիզի ներսում քրոմատինի հիմնական մասը գտնվում է հետերոքրոմատինի կազմում, իսկ ավելի փոքր մասը էուքրոմատինում։

Քրոմատինի կարևորագույն ֆունկցիան բազմաբջիջ օրգանիզմների բջիջների տարբերակման հիմքում ընկած գեների ընտրողական ակտիվացումն է։ Այդ պրոցեսում կարևոր դեր ունեն ոչ հիստոնային սպիտակուցները։

## Քրոմատինի կոնդենսացման սխեման
center|900px

## Տես նաև
*Նուկլեինաթթուներ
*Նուկլեոպրոտեիդներ

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
*Suhas S. P. Rao, et al.(2014). A 3D map of the human genome at kilobase resolution reveals principles of chromatin looping. Cell, 
* Cooper, Geoffrey M. 2000. The Cell, 2nd edition, A Molecular Approach. Chapter 4.2 Chromosomes and Chromatin.
* 
* Cremer, T. 1985. Von der Zellenlehre zur Chromosomentheorie: Naturwissenschaftliche Erkenntnis und Theorienwechsel in der frühen Zell- und Vererbungsforschung, Veröffentlichungen aus der Forschungsstelle für Theoretische Pathologie der Heidelberger Akademie der Wissenschaften. Springer-Vlg., Berlin, Heidelberg.
* Elgin, S. C. R. (ed.). 1995. Chromatin Structure and Gene Expression, vol. 9. IRL Press, Oxford, New York, Tokyo.
* 
* 
* 
* 
* 
* Pollard, T., and W. Earnshaw. 2002. Cell Biology. Saunders.
* Saumweber, H. 1987. Arrangement of Chromosomes in Interphase Cell Nuclei, p.&nbsp;223-234. In W. Hennig (ed.), Structure and Function of Eucaryotic Chromosomes, vol. 14. Springer-Verlag, Berlin, Heidelberg.
* 
* Van Holde KE. 1989. Chromatin. New York: Springer-Verlag. ISBN 0-387-96694-3.
* Van Holde, K., J. Zlatanova, G. Arents, and E. Moudrianakis. 1995. Elements of chromatin structure: histones, nucleosomes, and fibres, p.&nbsp;1-26. In S. C. R. Elgin (ed.), Chromatin structure and gene expression. IRL Press at Oxford University Press, Oxford.

## Արտաքին հղումներ
* Chromatin, Histones & Cathepsin; PMAP The Proteolysis Map]]-animation
* Recent chromatin publications and news 
* Protocol for ''in vitro'' Chromatin Assembly
* ENCODE threads Explorer Chromatin patterns at transcription factor binding sites. Nature (journal)

Կատեգորիա:Կոմպլեքսային միացություններ