Սաղմոսների սիմֆոնիա

**Սաղմոսների սիմֆոնիա** (), Ի․ Ֆ․ Ստրավինսկու եռամաս սիմֆոնիան՝ ստեղծված երգչախմբի և սիմֆոնիկ նվագախմբի համար։ Գրվել է 1930 թվականին, Սերգեյ Կուսևիցկու պատվերով, Բոստոնի սիմֆոնիկ նվագախմբի հիսնամյակի կապակցությամբ։ Համաշխարհային պրեմիերան տեղի է ունեցել 1930 թվականի դեկտեմբերի 13-ին Բրյուսելում, տեղի նվագախմբի կատարմամբ, Էռնեստ Անսերմի ղեկավարությամբ։ Ամերիկական պրեմիերան (Բոստոնի նվագախումբ, Կուսևիցկու ղեկավարությամբ) տեղի է ունեցել 1930 թվականի դեկտեմբերի 19-ին։ Սիմֆոնիայի առաջին ձայնագրությունը տեղի է ունեցել 1931 թվականի փետրվարին Ելիսեյան դաշտերի թատրոնում, Ստրարամա նվագախմբի կատարմամբ` հեղինակի ղեկավարությամբ։

Համարվում է  Ստրավինսկու ամենահայտնի ստեղծագործություններից մեկը (հատկապես վերջնամասը)։

## Պատմություն
Բիբլիական այս թեման մարմնավորելու համար, Ստրավինսկին ընտրել էր սիմֆոնիկ նվագախմբի յուրօրինակ կազմ առանց ջութակների, ալտերի և կլառնետների և ընդգրկել է երկու ռոյալ, իսկ երգչախմբի համար ընտրել է Սաղմոսի լատիներեն տարբերակը։

## Նկարագրություն
Սիմֆոնիայում զուգակցվում են մի կողմից բիբլիական, արխաիկ հանդիսավորությունը, որ խորհրդանշում է հավերժությունը, մյուս կողմից՝ հավերժից պոկված, ժամանակի ալեբախումների մեջ ընկած X դարի մարդու փոթորկահույզ հոգին, որն անդադար փնտրում է, տենչում հասնել փրկության ափը և Ստրավինսկին մեծ վարպետությամբ գտնում է համարժեք արտահայտչամիջոցներ մարմնավորելու, դրսևորելու և՛ «պայքարը», և՛ «անդորրը», և այս ամենի համար՝ Աստծո փառաբանությունը։

Սիմֆոնիայի ստեղծման սկզբում Ստրավինսկին, իր իսկ խոստովանությամբ, համակված էր կրոնական և երաժշտական հուզավառությամբ։ Իսկ ավարտից հետո կոմպոզիտորը Ռոբերտ Կրաֆտին ասել է հետևյալը.

## Առաջին մաս

Առաջին մասը հիմնված է 38-րդ սաղմոսի 13-14 համարների վրա.

Ըստ մեկնիչների, այս սաղմոսը Դավիթը ստեղծել է իր որդի Աբիսողոմի՝ իր դեմ սկսած ապստամբության ժամանակ, երբ Դավիթը, գիտակցելով իր մեղքը, վախենում էր նաև իր թշնամիների հարվածից։ Թագավորն Աստծուց խնդրում էր կյանք տալ, հնարավորություն տալ իր մեղքերը քավելու և հոգեպես նորոգվելու։

 \relative c* { \clef treble \time 3/4 \tempo "Tempo" 4 = 92 bes16\p( d f aes g f d b aes' g d b | \time 2/4 bes d f aes g f d b) } </score>

Սիմֆոնիայի առաջին մասը հիմնված է երկու հակադիր թեմայի վրա։

Առաջին թեման բնույթով դրամատիկ է։ Այն հնչում է նվագախմբի բաժնում, որտեղ հուժկու ակորդները կամարակապվում են հոբոյների, ֆագոտների և անգլիական եղջերափողի անհանգիստ զարկերակումով։

Երկրորդ թեման աղոթքային է։ Այն շարադրում է երգչախումբը։ Թեման հիշեցնում է խոսակցական ինտոնացիայի վրա հիմնված կաթոլիկ սաղմոսերգությունը։ Երգչախմբի այդ եռանդագին աղոթքը նվագակցվում է համառորեն կրկնվող (օստինատո) դրամատիկ դարձվածներով։
Եվ այս թեմաների, տարրերի, դրանց տրանսֆորմացման, զարգացման միջոցով Ստրավինսկին կառուցում է առաջին մասը։
<score vorbis="1"> \relative c' { \clef treble \numericTimeSignature \time 4/4 e4(\mf f) f2 | e2~ e4~ e8 r } \addlyrics { E- xau- di } </score>

== Երկրորդ մաս ==
Սիմֆոնիայի երկրորդ մասում երգչախումբը երգում է 39-րդ սաղմոսի 2, 3, 4 համարները.



Սիմֆոնիայի երկրորդ մասը բացվում է հոբոյի հնաբույր եղերերգով, որին արձագանքում է առաջին ֆլեյտան,
<score vorbis="1"> \relative c* { \clef treble \key c \minor \time 4/8 \tempo "Tempo" 8 = 60 c8--[\mf \breathe ees--] \breathe b'--[ \breathe d,--~] | d16[ \breathe c(-- ees-.) b'->~] b[ d,( c') ees,(] | b'8) d,16-- r c( ees b') d,( | c') des,( a') c,( bes'8) b,16-- r | r g' bes,( aes') a,( f') aes,( fis') } 
այնուհետև հերթով ձայնակցում են երկրորդ ֆլեյտան, երկրորդ հոբոյը և մնացած ֆլեյտաները։

Նույնպես ձայների հերթագայությամբ երգչախումբը երգում է երկրորդ թեման, որից բխում է երկրորդ ֆուգան։
 \relative c* { \clef treble \key c \minor \time 4/8 \tempo 8 = 60 \autoBeamOff ees->\mf bes->~ | bes8 bes bes a | aes!4~ aes16[ bes] ces8 | bes ges' f4~ | f8 } \addlyrics { Ex- pec- tans ex- pec- ta- vi DO- MI- NUM, } </score>
Գործիքային և վոկալ այս ֆուգաները մշակման բաժնում փոխներթափանցվում են, ենթարկվում պոլիֆոնիկ զանազան փոխակերպումների և ավարտում երկրորդ մասը։ Այս մասը համարվում է կրկնակի ֆուգայի փայլուն օրինակ։

== Երրորդ մաս ==
Սիմֆոնիայի երրորդ մասն ընդգրկում է 150-րդ սաղմոսն ամբողջությամբ։



<score vorbis="1"> \relative c' { \clef treble \numericTimeSignature \time 4/4 \tempo "Tempo" 2 = 80 \partial 4*2 \times 2/3 { r8 ees\f g } bes4~ | \times 2/3 { bes4 g8 } ees'4~ \times 2/3 { ees4 bes8 } g4~ | \times 2/3 { g8 ees g } \times 2/3 { c->( bes-.) r } aes4~ \times 2/3 { aes8 g ges } | f4~ \times 2/3 { f8 e ees } \times 2/3 { d des c } \times 2/3 { b r r } } </score>
Երրորդ մասը սկսվում է հանդարտ «Ալէլուիայով», որից հետո ներխուժում է Ստրավինսկուն բնորոշ «մոտորային» Ալլեգրոն։ Այստեղ հնչյունների ամեհի ալեկոծումը բախվում է կուլմինացիայի «ժայռերին», որոնցից անդրադառնալով, խաղաղվում է Սիմֆոնիան եզրափակող հանդիսավոր վերջաբանում։
<score vorbis="1"> \relative c { \clef bass \numericTimeSignature \time 4/4 \tempo "Tempo" 4 = 48 d4 ees2 bes4 } \addlyrics { Lau- da- te, } </score>

== Գրականություն ==
* Anon. [n.d.] 
* Berger, Arthur. 1963. "Problems of Pitch Organization in Stravinsky". *Perspectives of New Music* 2, no. 1 (Autumn–Winter): 11–42. Reprinted in *Perspectives on Schoenberg and Stravinsky*, 2nd edition, edited by Benjamin Boretz and Edward T. Cone, 123–54. New York: W. W. Norton, 1972.
* Cole, Vincent Lewis. 1980. "Analyses of *Symphony of Psalms* (1930, rev. 1948) and *Requiem Canticles* (1966) by Igor Stravinsky." Ph.D., Music Theory. Los Angeles: University of California at Los Angeles.
* Michael Gielen.  *Stravinsky: Symphony in 3 Movements, Symphony in C, and Symphony of Psalms*.  South West German Radio Symphony Orchestra and West German Radio Chorus, Hanssler.
* Heinemann, Stephen. 1998. "Pitch-Class Set Multiplication in Theory and Practice." *Music Theory Spectrum* 20, no. 1 (Spring): 72-96.
* Hill, Peter, and Nigel Simeone. 2005. *Messiaen*. New Haven and London: Yale University Press. ISBN 0-300-10907-5.
* Holloway, Robin. 1974. "Stravinsky's Self-Concealment".  *Tempo*, New Series, 108:2–10.
* Kang, Jin Myung. 2007. "[http://etd.ohiolink.edu/view.cgi?acc_num=osu1196113148 An Analysis of Stravinsky's Symphony of Psalms Focusing on Tonality and Harmony] ". DMA diss. Columbus: Ohio State University. Retrieved November 21, 2010.
* Kerr, Morag G. 1994. "Prokofiev and His Cymbals". *Musical Times* 135:608–609.
* 
* Steinberg, Michael. 2005. *Choral Masterworks: A Listener's Guide*. New York: Oxford University Press. ISBN 0-19-512644-0
* Stravinsky, Igor, and Robert Craft. 1962. "A Quintet of Dialogues". *Perspectives of New Music* 1, no. 1 (Autumn): 7–17.
* Stravinsky, Igor, and Robert Craft. 1963. *Dialogues and a Diary*. New York: Doubleday, 1963. Reprinted London: Faber, 1968; reissued by Faber in 1982 without the Diary section, as *Dialogues*.
* Tymoczko, Dmitri. 2002. "Stravinsky and the Octatonic: A Reconsideration". *Music Theory Spectrum* 24, no. 1:68–102.
* Van den Toorn, Pieter. 1983. *The Music of Igor Stravinsky*. New Haven: Yale University Press. ISBN 0-300-02693-5
* Van den Toorn, Pieter, and Dmitri Tymoczko. 2003. "Colloquy: Stravinsky and the Octatonic—The Sounds of Stravinsky". *Music Theory Spectrum* 25, no. 1:167-202.
* Walsh, Steven. 1967. '"Stravinsky's Choral Music". *Tempo*, New Series, 81 (Stravinsky's 85th Birthday): 41–51.
* White, Eric Walter. 1966. *Stravinsky: The Composer and His Works*. Berkeley, Los Angeles and London: University of California Press, 1966. LCC 66-27667. (Second edition, Berkeley: University of California Press, 1979. ISBN 0-520-03983-1.)


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
* [http://www.allmusic.com/work/symphony-of-psalms-for-chorus--orchestra-c33971/description Симфония псалмов] на сайте *Allmusic* 
*[http://www.its.caltech.edu/~tan/Stravinsky/sop.html *Symphony of Psalms''] - Analysis, background, and texts, by Victor Huang. 

Կատեգորիա:Սիմֆոնիաներ