Քրոսֆիթ

**Քրոսֆիթ**, ֆիրմային ֆիթնես ռեժիմ, որը ներառում է անընդհատ տարբեր ֆունկցիոնալ շարժումներ, որոնք կատարվում են բարձր ինտենսիվությամբ։ Մեթոդը մշակել է Գրեգ Գլասմանը, ով հիմնադրել է CrossFit-ը Լորեն Ջենայի հետ 2000 թվականին։ Ընկերությունը կազմում է այն, ինչ նկարագրվել է որպես ֆիթնեսի ամենամեծ շղթան աշխարհում, 2022 թվականի դրությամբ ավելի քան 150 երկրներում 12000 մարզասրահներով, որոնց կեսը գտնվում է Միացյալ Նահանգներում։

Քրոսֆիթը գովազդվում է և՛ որպես ֆիզիկական վարժության փիլիսոփայություն, և՛ մրցակցային ֆիթնես սպորտ՝ ներառելով տարրեր ինչպիսիք են՝ բարձր ինտենսիվության ինտերվալային մարզումը (HIIT), Օլիմպիական ծանրամարտ, պլիոմետրիկա, մարմնամարզություն, կետլբոլի բարձրացում, կալիստենիկա, ուժային աթլետիկա և այլ վարժություններ։ CrossFit-ը ներկայացնում է իր մարզումների ծրագիրը, որը կարող է լավագույնս պատրաստել իր մարզողներին ցանկացած ֆիզիկական պաշտպանություն ներառող դեպքերի համար՝ որոնք կարող են անսպասելի կամ անծանոթ լինել։

Ուսումնասիրությունները ցույց են տվել, որ CrossFit-ը կարող է դրական ազդեցություն ունենալ ֆիզիկական պատրաստվածության մի շարք ոլորտների և մարմնի կազմի, ինչպես նաև մասնակիցների հոգեկան վիճակի և սոցիալական կյանքի վրա։ CrossFit-ը, այնուամենայնիվ, քննադատվել է այն պատճառով, որ շատ վնասվածքներ է պատճառում քան այլ մարզական գործողություններն ինչպիսիք են ծանրամարտը, չնայած «Sports Rehabilitation» ամսագրում հրապարակված հոդվածը պարզել է, որ «CrossFit-ի մասնակցության հետևանքով վնասվածք ստանալու ռիսկն ավելի ցածր է, քան որոշ սովորական վարժությունների կամ ուժային մարզումների առաջացրած վնասվածքները», մտահոգություններ են նաև, որ դրա մեթոդաբանությունը կարող է առաջացնել լարված ռաբդոմիոլիզ, կյանքին սպառնացող հնարավոր վիճակ, որը հայտնաբերված է նաև այլ մարզաձևերում առաջացնելով ծայրահեղ ծանրաբեռնվածության արդյունքում մկանների քայքայում։

## Պատմություն

Քրոսֆիթ նշանակում է միջդիսցիպլինային ֆիտնես, որն առաջին անգամ ստեղծվել է որպես ընկերություն 1996 թվականին։ 16 տարեկանում նախկին մարմնամարզիկ Գրեգ Գլասմանը ստեղծեց իր առաջին Քրոսֆիթ ոճով մարզումները համատեղելով ծանրամարտի հետ։ Նրա ստեղծած մարզումը կոչվում էր ֆրան, որը ներառում էր «թրասթերներ» (համակցություն՝ ծանրաձողով կքանիստի,փուշ պրեսի և հրման վարժության մեջ)։ Գրեգ Գլասմանը և Լորեն Ջենայը հիմնեցին ՔրոսՖիթ ՍՊԸ-ն 2000 թվականին։ Նրանք բացեցին մարզասրահ Սանտա Կրուսում, Կալիֆոռնիա 2001 թվականին և իրենց հաճախորդների համար մարզումները տեղադրում էին համացանցում։ Այս մարզումները արագորեն սկսեցին օգտագործել ոստիկանության, զինվորականների և հրշեջ ծառայությունների ներկայացուցիչները։ Գլասմանի առցանց հրապարակումները օգտագործողները հետաքրքրություն հայտնեցին պաշտոնապես ներառելու նրա մարզումները իրենց պատրաստվածության ծրագրում, և առաջին գործընկերային մարզասրահը (հայտնի որպես 'box')՝ CrossFit North-ը, հիմնադրվեց Սիեթլում, Վաշինգտոն 2002 թվականին։ Գլասմանը սկսեց մշակել ուսումնական ծրագիր՝ իր մեթոդաբանությամբ մարզիչներին և մարզասրահների սեփականատերերին վերապատրաստելու և վկայագրելու համար։

Քրոսֆիթի մարզադահլիճների թիվն արագ աճեց՝ 2005 թվականին կար 13 մարզադահլիճ, 2013 թվականին՝ 8000, իսկ 2016 թվականին՝ ավելի քան 13000։ Մինչև 2018 թվականը 162 երկրում կար մոտ 15500 Քրոսֆիթ մարզասրահ։ Այնուամենայնիվ, COVID-19 համաճարակը ստիպեց փակել մարզադահլիճների մոտ 20%-ը (ԱՄՆ-ում մոտ 25%-ը)։

## Ընդհանուր ակնարկ
### Մեթոդաբանություն
Քրոսֆիթը ուժի և ընդհանուր ֆիթնեսի ծրագիր է, որը հիմնականում բաղկացած է աերոբիկայի սրտային վարժություններից, կալիսթենիկայից (մարմնի քաշային վարժություններ), կարդիոյից և Օլիմպիական ծանրամարտից: Քրոսֆիթը նկարագրում է իր ուժի և կարդիոյի ծրագիրը որպես «անընդհատ բազմազան ֆունկցիոնալ շարժումներ, որոնք կատարվում են բարձր ինտենսիվությամբ լայն ժամանակի ընթացքում և մոդալ տիրույթներում», և այն նպատակ ունի բարելավել իր մասնակիցների ընդհանուր պատրաստվածությունը՝ ավելացնելով նրանց աշխատանքային կարողությունները այս ոլորտներում: Քրոսֆիթը սովորեցնում է, որ ֆիզիկական պատրաստվածության մեջ կա տասը բաղադրիչ կամ տիրույթ՝ սրտանոթային/շնչառական տոկունություն, ֆիզիկական կայունություն, զորություն, ճկունություն, ուժ, արագություն, համակարգում, շարժունություն, հավասարակշռություն, ճշգրտություն:

Քրոսֆիթն առաջարկում է սննդակարգը դիտարկել որպես ֆիթնեսի հիմք, և այդ հիմքի վրա նյութափոխանակության վարժությունները կարող են բարելավել սրտանոթային համակարգի արդյունավետությունը, մարմնամարզությունը կարող է զարգացնել մարզիկի տարածական գիտակցությունն ու մարմնի վերահսկողությունը, իսկ ծանրամարտն ու նետումները թույլ են տալիս ավելի լավ կառավարել արտաքին առարկաները՝ ապահովելով ընդհանուր ֆիզիկական պատրաստվածություն, որը անհրաժեշտ է ցանկացած սպորտի համար:

### Օրվա մարզումներ(WODs)

Քրոսֆիթի մարզումը հայտնի է որպես WOD (Workout of the Day) կամ օրվա մարզում): Ամեն WOD կարող է ներառել շարժումների խառնուրդ երեք տարբեր ուղղություններից՝ մոնոստրուկտուրալ/մետաբոլիկ պայմանավորում («մետկոն»), ծանրամարտ եւ մարմնամարզություն։ Մարմնամարզության շարժումների օրինակներ են՝ ձգում, ձողով հրում, արկղի վրա թռիչք, լանգեր, ձեռքերի վրա կանգնում, հրում վարժություն և պարանի մագլցում: Քարդիո/մետկոն շարժումների օրինակներ են՝ վազք, հեծանվավազք, պարանով կրկնակի թռիչք: Ծանրամարտի օրինակներ են՝ դեդլիֆթեր, հետին կքանիստ, թրասթեր, դումբելով վերև հրում, կետլբելային թափահարում և այլն։

WOD-ը կարող է ունենալ մի շարք շարժումներ, եւ յուրաքանչյուր շարժում սովորաբար կատարվում է որոշակի քանակությամբ կրկնողություններով: Օրինակ՝ WOD-ը, որը կոչվում է ֆրան, ունի երկու շարժում՝ թրասթերներ եւ ձգումներ, եւ յուրաքանչյուրն իրականացվում է 21 անգամ, այնուհետեւ հաջորդում են 15 եւ 9 կրկնողությունների փուլեր։ Մարզման տևողությունը և բովանդակությունը հաստատված չէ եւ օրական փոփոխվում է։

## Քրոսֆիթ խաղեր
  
CrossFit խաղերը, որոնք ստեղծել և ղեկավարել է Դեյվ Կաստրոն մինչև 2021 թվականը, անցկացվում են ամեն ամառ սկսած 2007 թվականից։ Խաղերի մարզիկները մրցում են վարժություններում, որոնց մասին իմանում են միայն մի քանի ժամ առաջ, երբեմն ներառելով անակնկալ բաղադրիչներ, որոնք սովորական Քրոսֆիթ ռեժիմի մաս չեն։ Նախկինում ներառված են եղել լողը, սոֆթբոլի նետումը և պեգբորդի բարձրացումը։ Խաղերն ստեղծված են "Երկրի ամենատաղանդավոր" մարզիկներին հայտնաբերելու համար, որտեղ մասնակիցները պետք է լինեն "պատրաստ ամեն ինչի"։

  
2011 թվականից խաղերն ընդունեցին առցանց որակավորման ֆորմատ, որը հնարավորություն տվեց մարզիկներին մասնակցել ամբողջ աշխարհում։ Հինգ շաբաթ տևող "CrossFit Open"-ի ընթացքում ամեն շաբաթ նոր վարժություն է թողարկվում։ Մարզիկները մի քանի օր ունեն վարժությունն ավարտելու և իրենց արդյունքները առցանց ներկայացնելու համար՝ վիդեո կամ CrossFit-ի գործընկեր կազմակերպության հաստատմամբ։ Քանի որ Open-ը հասանելի է ցանկացած մակարդակի մարզիկներին, շատ ակումբներ խրախուսում են անդամների մասնակցությունը։ Open-ը նկարագրվում է որպես աշխարհի ամենամեծ մարզական միջոցառումը, և 2018 թվականին մասնակիցների թիվը հասավ 415,000-ի։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:2000 հիմնադրումներ ԱՄՆ-ում
Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի սպորտային կազմակերպություններ
Կատեգորիա:Աթլետիկա
Կատեգորիա:Մարզում
Կատեգորիա:Մարմնամարզություն
Կատեգորիա:Սպորտ
Կատեգորիա:Ֆիզիկական կուլտուրա
Կատեգորիա:Ֆիզկուլտուրա