Հրմշտոց Սոկոլնիկիում

**Հրմշտոց Սոկոլնիկիում հոկեյի հանդիպման ժամանակ**  կամ **հրմշտոց ծամոնի համար,** տեղի է ունեցել 1975 թվականի մարտի 10-ին Մոսկվայի Սոկոլնիկի մարզապալատում՝ հոկեյի ԽՍՀՄ պատանեկան հավաքականի և կանադական «*Բարրի Քո-ոպ»* () պատանեկան թիմի միջև ընկերական խաղի ավարտից հետո:

Հրմշտոցի ժամանակ զոհվել է 21 մարդ, այդ թվում՝ 13 դպրոցական տարիքի երեխաներ, իսկ 25 մարդ վիրավորվել է:

## Պատմություն
1975 թվականի սկզբին Օնտարիոյից «*Բարրի Քո-ոպ»* կանադական պատանեկան հոկեյի թիմը մեկնել է Խորհրդային Միություն՝ մոտ տասնյոթ տարեկան խորհրդային պատանեկան խաղացողների դեմ ընկերական խաղեր անցկացնելու համար: Նախատեսված է եղել հինգ խաղ՝ երկուսը՝ ԽՍՀՄ պատանեկան հավաքականի, երկուսը՝ Մոսկվայի «Սպարտակ»-ի և մեկը՝ «Կռիլյա Սովետովի» դեմ: Ուղևորությունը հովանավորել է աշխարհի առաջատար Wrigley՝ ծամոն արտադրող ընկերությունը: Պայմանագրի պայմանների համաձայն՝ կանադացի խաղացողներից յուրաքանչյուրը ստացել է Wrigley ծամոնի տասնհինգ կիլոգրամանոց տուփ, որը նրանք պարտավոր էին անվճար բաժանել: Այս նվերները ճակատագրական դեր են խաղացել հաջորդած ողբերգության մեջ: Հովանավոր ընկերության ներկայացուցիչները նույնպես պատվիրակության կազմում են եղել: Բազմաթիվ վկայությունների համաձայն՝ կանադացիները ծամոնը բաժանել են գրեթե ողջ խաղի ընթացքում, ապա գովազդային նպատակներով լուսանկարել և նկարահանել են այն, երբ մոսկովյան երեխաների բազմությունը, խելագարված արգելված արևմտյան ապրանքին դիպչելու ուրախությունից, շտապել է վերցնել այն:

Մարտի 10-ի խաղը շարքի երրորդն էր, և Մոսկվայի դպրոցներում արդեն տարածվել էին լուրեր այն մասին, որ «բարի կանադացիները» բաժանում են ցանկալի քաղցրավենիք։ Դեռահասները կազմել են հանդիսատեսի մեծամասնությունը:

Սպորտի պալատում խաղի համար հավաքվել էր 4500 հանդիսատես։ Մարզադաշտը լիովին լեփ-լեցուն էր, սակայն Սոկոլնիկի սահադաշտի տնօրենը բացակայել է խաղի երեկոյան։ Նրա տեղակալը, կարծելով, որ խաղը հարթ է ընթանում, նույնպես լքել է մարզադաշտը։ Մարզադաշտում մնացած միակ աշխատակիցներն են եղել սպասարկման մուտքի մոտ կանգնած հերթապահ ադմինիստրատորը և հարբած էլեկտրիկը, որը ենթադրելով, որ բոլոր հանդիսատեսներն արդեն լքել են տրիբունաները, վաղաժամ անջատել է սպորտի պալատի բոլոր լույսերը։

1975 թվականին Սոկոլնիկի սպորտային պալատն ունեցել է ընդամենը չորս ելք։ Եվ դրանցից մեկը՝ հարավարևելյան ելքը, որն ամենամոտն էր մետրոյին և նաև ամենամոտը կանադական ավտոբուսներին, փակ է եղել։ Տասնյակ մարդիկ հայտնվել են թակարդում. նրանց առջև փակված, երկու մետր բարձրությամբ ճաղերով դարպասը փակել է նրանց ճանապարհը, մինչդեռ ամբոխը հետևից սեղմել է։ Ճաղերով դարպասի վրա ճնշումն այնքան մեծ էր, որ այն փլուզվել է, և ելքի մոտ կանգնածները անմիջապես ընկել են, իսկ նրանց հետևում կանգնածները հայտնվել են նրանց վրա։

Կանադացիներին թույլատրել են շարունակել իրենց շրջագայությունը և խաղալ մնացած երկու խաղերը՝ «Կռիլյա Սովետովի» (մարտի 14) և «Սպարտակի» (մարտի 16) դեմ։ Խորհրդային լրատվամիջոցները լռել են «Սոկոլնիկիի» ողբերգության մասին (նույնիսկ «Վեչերնյայա Մոսկվա» թերթում հրապարակված կարճ հոդվածը, որտեղ զոհերի թիվը և մեկնաբանությունները չէին նշվում, թույլ չեն տվել հրապարակել): Այնուամենայնիվ, միջադեպը մայրաքաղաքում լայնորեն քննարկվել է:

## Խաղի արդյունք
Խաղն ավարտվել է 2:3 հաշվով (1:0, 1:2, 0:1): ԽՍՀՄ հավաքականի կազմում հեթ-տրիկ է ձևակերպել Սերգեյ Տուկմաչովը, խաղացել է Միխայիլ Տրետյակովը, իսկ դարպասապահը Դմիտրի Կուրոշինն է եղել :

## Հետագա իրադարձություններ
Դատարանը սպորտի պալատի տնօրեն Ալեքսանդր Բորիսովին դատապարտել է երեք տարվա ազատազրկման, նրա տեղակալին՝ պայմանական ազատազրկման, իսկ Սոկոլնիկի շրջանի ՆԳ վարչության 79-րդ ոստիկանական բաժանմունքի պետը և պարեկային-փոստային բաժնի պետը՝ երեքական տարվա ազատազրկման (այդ ժամանակ ՌՍՖՍՀ Քրեական օրենսգրքի 172-րդ հոդվածով նախատեսված առավելագույն պատիժը, որը վերաբերում է ծառայողական պարտականությունները կատարելիս անփութության համար պատասխանատվությանը): Սակայն նույն թվականի՝ 1975 թվականի դեկտեմբերին բոլոր դատապարտվածները համաներմամբ ազատ են արձակվել: Բորիսովը նշանակվել է Լուժնիկիի սպորտի պալատի տնօրեն:

Ողբերգությունից հետո Սոկոլնիկի մարզապալատը փակվեց երկարատև վերանորոգման համար: Մարզադաշտի ներսում լայնացրել են անցուղիները, իջեցրել աստիճանների թեքությունը, բարելավել մուտքերի լուսավորությունը: Մուտքի և ելքի աստիճանների քանակը չորսից ավելացել է մինչև տասը:

1980 թվականի Օլիմպիական խաղերի մոտենալուն պես երկրի ղեկավարությունը որոշել է ԽՍՀՄ-ում հիմնել ծամոնի արտադրություն։ 1976-1977 թվականներին առաջին խորհրդային ծամոնի արտադրական գծերը գործարկվել են Բիյսկում, Երևանում, Դոնի Ռոստովում, Տալլինում, իսկ ավելի ուշ՝ այլ քաղաքներում։

2013 թվականի ապրիլին մարզադաշտում բացվել է ողբերգության զոհերի հիշատակին նվիրված հուշատախտակ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1975 ԽՍՀՄ-ում
Կատեգորիա:Աղետներ
Կատեգորիա:Հրմշտոցներ