Ֆիզկուլտուրայի, սպորտի և առողջության ազգային պետական համալսարան (Սանկտ Պետերբուրգ)

**Ֆիզիկական կուլտուրայի, սպորտի և առողջության Պ. Ֆ. Լեսգաֆտի անվան ազգային պետական համալսարան** (), կրթական հաստատություն Սանկտ Պետերբուրգում, հիմնադրվել է 1896 թվականին  որպես Պյոտր Ֆրանցևիչ Լեսգաֆտի կողմից կազմակերպված ֆիզիկական դաստիարակության և խաղերի ղեկավարների վերապատրաստման ժամանակավոր դասընթացներ: Համալսարանի գլխավոր շենքը Մեծ իշխանուհի Քսենյա Ալեքսանդրովնայի նախկին առանձնատունն է։

## Անվանման փոփոխություններ
* 1896—1897 — Լեսգաֆտի դասընթացներ - Ֆիզիկական դաստիարակության և խաղերի ղեկավարների պատրաստման ժամանակավոր դասընթացներ
* 1897-1905 - Լեսգաֆտի դասընթացներ - Ֆիզիկական կրթության ուսուցիչների և ղեկավարների բարձրագույն դասընթացներ
* 1906-1907-Լեսգաֆտի դասընթացներ - Բարձրագույն ազատ դպրոց
* 1910-1919 - Լեսգաֆտի դասընթացներ - Պ. Ֆ. Լեսգաֆտի բարձրագույն դասընթացներ
* 1919-1924 - Ֆիզիկական կրթության պետական ինստիտուտ
* 1924-1929 - Պ. Ֆ. Լեսգաֆտի անվան ֆիզիկական կրթության պետական ինստիտուտ
* 1929-1935 - Պ. Ֆ. Լեսգաֆտի անվան ֆիզիկական կուլտուրայի պետական ինստիտուտ
* 1935-1942 - Լենինի պետական շքանշանի Պ. Ֆ. Լեսգաֆտի անվան ֆիզիկական կուլտուրայի պետական ինստիտուտ
* 1942-1994 - Լենինի պետական շքանշանի և Կարմիր աստղի շքանշանի Պ. Ֆ. Լեսգաֆտի անվան ֆիզիկական կուլտուրայի պետական ինստիտուտ
* 1994-2005 - Սանկտ Պետերբուրգի Պ. Ֆ. Լեսգաֆտի անվան ֆիզիկական կուլտուրայի պետական ակադեիա
* 2005-2008 - Սանկտ Պետերբուրգի Պ. Ֆ. Լեսգաֆտի անվան ֆիզիկական կուլտուրայի պետական համալսարան
* 2008-ներկա ժամանակ - «Պ. Ֆ. Լեսգաֆտի անվան ֆիզիկական կուլտուրայի, սպորտի և առողջության ազգային պետական համալսարան» բարձրագույն կրթության դաշնային պետական բյուջետային ուսումնական հաստատություն

## Ռեկտորներ
* 1896-1909 - Լեսգաֆտ, Պյոտր Ֆրանցևիչ
* 1910-1912 - Կովալևսկի, Մաքսիմ Մաքսիմովիչ
* 1912-1915 - Ֆեոդորով, Եվգրաֆ Ստեպանովիչ
* 1915-1918 - Օստրոգորսկի, Սերգեյ Ալեքսեևիչ
* 1919-1924 - Սուլիմա-Սամոյլո, Անդրեյ Ֆոմիչ
* 1924-1926 - Ֆեոդորով, Լև Նիկոլաևիչ
* 1926-1937 - Զելիկսոն, Էլիզարի Յուլևիչ
* 1937-1938 - Պետուխով, Իվան Նիկոլաևիչ
* 1938-1941 - Նիկիֆորով, Իվան Իսաևիչ
* 1941-1948 - Կորյակովսկի, Իվան Միխայլովիչ
* 1948-1954 - Նիկիֆորով, Իվան Իսաևիչ
* 1954-1972 - Պուգաչով-Իոնով, Դմիտրի Պավլովիչ
* 1973-2001 - Ագեևեց, Վլադիմիր Ուլյանովիչ
* 2001-2016 - Թայմազով, Վլադիմիր Ալեքսանդրովիչ
* 2016-2021 - Բակուլև, Սերգեյ Եվգենիևիչ
* 2021 թվականից՝ Պետրով, Սերգեյ Իվանովիչ
* 2024 թվականից՝ ռեկտորի պաշտոնակատար Գրիշկով Վադիմ Ֆեոդորովիչ

### Պարգևներ
* Լենինի շքանշան - պարգևատրվել է 1935 թվականի հուլիսի 2-ին՝ «վերջին տարիներին Լենինգրադի Պ. Ֆ. Լեսգաֆտի անվան ֆիզիկական կուլտուրայի ինստիտուտի հասած բարձր ցուցանիշների և նրա օրինակելի աշխատանքի համար» 
* Բանվորական պատգամավորների Լենինգրադի խորհրդի դրոշ  -պարգևատրվել է 1935 թվականի հուլիսի 27-ին  - «ֆիզիկական կուլտուրայի կադրերի պատրաստման գործում գերազանց նվաճումների, ուսումնական գործընթացի օրինակելի կազմակերպման և երկրորդ փուլի  ստանդարտների հանձնման գործում բացառիկ հաջողությունների համար» 
* Կարմիր դրոշի շքանշան - պարգևատրվել է 1942 թվականի ապրիլի 16-ին «գերմանական զավթիչների դեմ պայքարի ճակատում հրամանատարության մարտական առաջադրանքների օրինակելի կատարման և Կարմիր բանակի որոշ պահուստների պատրաստման բարձր որակի համար» 
* Ղրղզստանի ԽՍՀ Գերագույն Խորհրդի նախագահության պատվոգիր - պարգևատրվել է 1944 թվականի հուլիսի 18-ին «կրթական և գիտական աշխատանքի բարձր որակի, ինչպես նաև Ղրղզստանի ԽՍՀ-ին Կարմիր բանակի մարտական պահուստների ռազմա-ֆիզիկական պատրաստվածության և հիվանդանոցներում բուժական ֆիզիկական կուլտուրայի աշխատանքում մեծ օգնության համար»
* Լենինի հոբելյանական պատվոգիր - պարգևատրվել է 1970 թվականի ապրիլի 7-ին «Վլադիմիր Իլյիչ Լենինի ծննդյան 100-ամյակի առթիվ սոցիալիստական մրցույթում բարձր ցուցանիշների հասնելու համար» 
* Ռուսաստանի Դաշնության Նախագահի շնորհակալագիր - պարգևատրվել է 2011 թվականի հունվարի 12-ին «ֆիզիկական կուլտուրայի և սպորտի բնագավառում բարձրագույն մասնագիտական կրթության զարգացման գործում ունեցած մեծ ավանդի համար» 
* Համալսարանը միակն է Ռուսաստանի ֆիզկուլտուրային բուհերի շարքում, որ հանդիսանում է Եվրոպայի ֆիզկուլտուրային բուհերի ասոցիացիայի անդամ։   
* Ռուսաստանի Դաշնության քաղաքացիական բուհերի շարքում միակն է, որը պարգևատրվել է մարտական շքանշանով։

## Պատմություն
### Ստեղծման նախապատմություն
1896 թվականի հունվարի 19-ը (նոր տոմարով՝ հունվարի 31) համարվում է Պյոտր Ֆրանցևիչ Լեսգաֆտի անվան ազգային պետական համալսարանի հիմնադրման օրը։  Այդ օրը բացվեել են «Ֆիզիկական վարժությունների և խաղերի ղեկավարների պատրաստման ժամանակավոր դասընթացները» (ռուս.՝ «Временные курсы для приготовления руководительниц физических упражнений и игр»)։

### Նախահեղափոխական ժամանակաշրջան
«Լեսգաֆտի դասընթացները» կամ «Սանկտ Պետերբուրգի կենսաբանական լաբորատորիայի դասընթացները» հիմնադրվել են պրոֆեսոր Պ. Ֆ. Լեսգաֆտի կողմից՝ իրեն նվիրաբերված գումարով 1893 թվականի օգոստոսի 24-ին: Դասընթացներում յուրաքանչյուր ոք կարող էր անվճար զբաղվել գոյություն ունեցող բոլոր բնական գիտություններով: Դասընթացների լաբորատորիայում ստեղծվել է բավականին մեծ կենդանաբանական և համեմատական անատոմիական թանգարան: Բացի այդ, դասընթացներում եղել են Ռուսաստանի հյուսիսային բուսական աշխարհի, Կովկասի և Սիբիրի բուսական աշխարհի մեծ հերբարիաներ. հավաքվել էին Ռուսաստանի հյուսիսային թռչունների ձվերը.եղել են նաև հանքաբանական, երկրաբանական և պալեոնտոլոգիական հավաքածուներ: Եղել է քիմիական լաբորատորիա և մի շարք կաբինետներ՝ ֆիզիոլոգիական, հյուսվածքաբանական, սաղմնաբանական և անատոմիական։  1896 թվականից լաբորատորիայի տարածքում տեղակայվել են ֆիզիկական կրթության ուսուցիչների և ղեկավարների դասընթացներ, ավելի ուշ նրանք սկսել են տեղակայվել լաբորատորիայի հարմարեցված նոր շենքում։ Դրանք մաս են կազմել սոցիալական, կենսաբանական և մանկավարժական գիտությունների անվճար բարձրագույն դպրոցի և հանրամատչելի դասընթացների: Բարձրագույն դպրոցի առաջին երեք բաժանմունքներն ունեցել են բավականին ակադեմիական բնույթ և նախատեսված են եղել պատրաստված ուսանողների համար: Յուրաքանչյուր բաժին եղել է 4 տարվա դասընթացով: Լաբորատորիայի խորհուրդը 1896 թվականից հրատարակել է «Известия Санкт-Петербургской биологической лаборатории» գիտական ամսագիրը Պ. Ֆ. Լեսգաֆտի խմբագրությամբ, 1911 թվականից՝ Ս. Ի. Մետալնիկովի խմբագրությամբ։  «Իզվեստիային» կից հրատարակվել են թարգմանություններ կամ բնօրինակ գրքեր՝ հավելվածի տեսքով։

### Խորհրդային ժամանակաշրջան
1941-1944 թվականներին բուհը տարհանվված է եղել Ղրղզական ԽՍՀ-ում։  Այս ընթացքում տեղի է ունեցել 4 թողարկում, վերապատրաստվել են ֆիզկուլտուրայի ոլորտի 300 մասնագետներ։ Բուհը պարգևատրվել է Կարմիր Դրոշի շքանշանով, Ղրղզստանի ԽՍՀ Գերագույն Խորհրդի Նախագահության պատվոգրով: Ինստիտուտի երեք պրոֆեսորների շնորհվել է Ղրղզստանի ԽՍՀ գիտության վաստակավոր գործչի կոչում։

1960-1974 թվականներին համալսարանին կից գործել է Ֆիզիկական կուլտուրայի և սպորտի զինվորական կրկնակի կարմիրդրոակակիր ֆակուլտետը։

## Համալսարանի կառուցվածք
### Ինստիտուտներ
* Ադապտիվ ֆիզիկական կուլտուրայի ինստիտուտ
* Կառավարման և սոցիալական տեխնոլոգիաների ինստիտուտ
* Գիտական հետազոտությունների, թվային, նորարարական և վերլուծական տեխնոլոգիաների ինստիտուտ
* Լրացուցիչ կրթության ինստիտուտ
* Սպորտի ինստիտուտ

### Ֆակուլտետներ
* Ֆիզկուլտուրայի ֆակուլտետ
* Ուսումնամասնագիտական պրակտիկայի ֆակուլտետ
* Կառավարման և հանրային կապերի ֆակուլտետ
* Գիտամանկավարժական աշխատողների պատրաստման ֆակուլտետ
* Ադապտիվ ֆիզիկական կուլտուրայի կրթական տեխնոլոգիաների ֆակուլտետ
* Անհատական կրթական և սպորտային տեխնոլոգիաների ֆակուլտետ
* Առողջապահության և ռեաբիլիտոլոգիայի ֆակուլտետ

### Ամբիոններ
* Անատոմիայի ամբիոն
* Կենսամեխանիկայի ամբիոն
* Կենսաքիմիայի ամբիոն
* Օտար լեզուների ամբիոն
* Սպորտի կառավարման և տնտեսագիտության ամբիոն
* Մանկավարժության ամբիոն
* Իրավունքի և քաղաքացիական անվտանգության ամբիոն
* Կանխարգելիչ բժշկության և առողջության հիմունքների ամբիոն
* Ա. Ց. Պունիի անվան հոգեբանության ամբիոն
* Վ. Ու. Ագեևեցի անվան սոցիալական և հումանիտար առարկաների ամբիոն 
* Սպորտում սոցիալական տեխնոլոգիաների և զանգվածային հաղորդակցության ամբիոն
* Սպորտային բժշկության և համալիր ռեաբիլիտացիայի ամբիոն
* Ադապտիվ սպորտի տեսության և մեթոդիկայի ամբիոն
* Ադապտիվ ֆիզիկական կուլտուրայի տեսության և մեթոդիկայի ամբիոն
* Ատլետիզմի տեսության և մեթոդիկայի ամբիոն
* ԽՍՀՄ վաստակավոր մազիչ Ա. Ն. Կուդրինի անվան բռնցքամարտի տեսության և մեթոդիկայի ամբիոն
* Պայքարի տեսության և մեթոդիկայի ամբիոն 
* Հեծանվասպորտի տեսության և մեթոդիկայի ամբիոն
* Ջրաշարժական և առագաստային մարզաձևերի տեսության և մեթոդիկայի ամբիոն
* Մարմնամարզության տեսության և մեթոդիկայի ամբիոն
* Ե. Ս. Սալտիկովի անվան թիավարության տեսության և մեթոդիկայի ամբիոն
* Կյորլինգի տեսության և մեթոդիկայի ամբիոն
* Գեղասահքի և գեղասահքի տեսության և մեթոդիկայի ամբիոն
* Աթլետիկայի տեսության և մեթոդիկայի ամբիոն
* Դահուկային սպորտի տեսության և մեթոդիկայի ամբիոն
* Զանգվածային ֆիզիկական կուլտուրայի և առողջարարական աշխատանքի տեսության և մեթոդիկայի ամբիոն
* Ոչ օլիմպիական մարզաձևերի տեսության և մեթոդիկայի ամբիոն
* Լողի տեսության և մեթոդիկայի ամբիոն
* Սպորտային խաղերի տեսության և մեթոդիկայի ամբիոն
* Թաեքվոնդոյի և մարզամարտային մարզաձևերի տեսության և մեթոդիկայի ամբիոն
* Կ. Տ. Բուլոչկոյի անվան Սուսերամարտի տեսության և մեթոդիկայի ամբիոն 
* Ֆիզիկական կուլտուրայի տեսության և մեթոդիկայի ամբիոն
* Ֆուտբոլի տեսության և մեթոդիկայի ամբիոն
* Հոկեյի տեսության և մեթոդիկայի ամբիոն
* Ֆիզիոլոգիայի ամբիոն
* Ֆիզիկական վերականգնման ամբիոն

### Ենթաբաժիններ
* «Учёные записки Университета имени П. Ф. Лесгафта» ամսագիր
* «Лесгафтовец» թերթ («За физкультурные кадры»).
* «Պատրաստ է աշխատանքի և պաշտպանության» համառուսաստանյան ֆիզիկական կուլտուրայի և սպորտային համալիրի փորձարկման կենտրոն
* Սպորտային շնորհալի երեխաների թեստավորման, ընտրության և ուղեկցման կենտրոն
* Ադապտիվ ֆիզիկական կուլտուրայի գիտագործնական կենտրոն
* «Պատրաստ է աշխատանքի և պաշտպանության» համառուսաստանյան ֆիզիկական կուլտուրայի և սպորտային համալիրի իրականացման գիտական մեթոդական կենտրոն հաշմանդամների համար
* Ուսանողական ինքնակառավարում
* Համալսարանի աշխատողների արհմիութենական կոմիտե
* Ուսանողական գիտական միավորում
* Ֆիզիկական կուլտուրայի և սպորտի բնագավառում հաշմանդամների և հաշմանդամ երեխաների համալիր վերականգնողական և աբիլիտացիայի հարցերի մեթոդական կենտրոն
* Ուսանողական հավաքական թիմերի մարզական պատրաստության կենտրոն

### Ուսանողական հասարակական միավորումներ
* Ուսանողների և ասպիրանտների արհմիութենական կոմիտե
* Ուսանողական գիտական միավորում (ՈՒԳԸ)
* Ուսանողական խորհուրդ
* Կամավորական շարժում
* Студенческий спортивный клуб

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* 
* 
* 
* 
* 

## Արտաքին հղումներ
* Электронные копии газеты «Лесгафтовец» в путеводителе РНБ «Газеты в сети и вне её»

Կատեգորիա:1896 հիմնադրումներ Ռուսաստանում
Կատեգորիա:Լենինի շքանշանով պարգևատրված կազմակերպություններ
Կատեգորիա:Ուսումնական հաստատություններ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Ռուսաստանի համալսարաններ
Կատեգորիա:Սանկտ Պետերբուրգի համալսարաններ
Կատեգորիա:ՎՀ/թեմա 1