Դոմինիկ Վիվան Դենոն

**Դոմինիկ Վիվան**, 1812 թվականից՝ **բարոն Դենոն**, գրականության մեջ սովորաբար՝ **Վիվան-Դենոն** (, , , ), ֆրանսիացի նկարիչ (գծագրող, փորագրող, վիմագիր), գրող, սիրողական եգիպտագետ, դիվանագետ և թանգարանային գործիչ, Ֆրանսիայում թանգարանային գործի հիմնադիրներից մեկը, ժամանակակից Լուվրի թանգարանի կազմակերպիչը և առաջին տնօրենը։

## Կենսագրություն
Վիվանը սովորել է որպես իրավաբան, բայց 23 տարեկանում գրել է շատ հաջող կատակերգություն և էրոտիկ բնույթի վեպ։ Նրա ստեղծագործությունները Ֆրանսիայում արգելվել են գրաքննությամբ։ Դրանից հետո նա որոշելլ է նվիրվել արվեստին։ «Պատահել է այնպես, որ հենց այդ անլուրջ մարդն է լուսավորյալ Եվրոպայի համար բացահայտել հին Եգիպտոսը։.. Դենոնն աշխարհիկ ասպետ է, գեղեցիկ սեռի գնահատող, դիլետանտ գեղեցիկ արվեստների բոլոր ոլորտներում»։ Նա  դարձել է Ֆրանսիայի թագավոր Լյուդովիկոս XV-ի հնությունների պահապանը։ Լյուդովիկոս XVI-ի հանձնարարությամբ նրա հավաքածուի համար հավաքել է թանկարժեք կամեյաների հավաքածուներ։ Մարկիզուհի դե Պոմպադուրի հետ կապի համար թագավորը նրան աքսորել է Ֆրանսիայի սահմաններից դուրս։ 1772-1787 թվականներին Ստոկհոլմում, Նեապոլում և Սանկտ Պետերբուրգում Ֆրանսիական դեսպանությունների քարտուղար։ Վայելել է Եկատերինա II-ի բարեհաճությունը։ Սանկտ Պետերբուրգում ծանոթացել է կոլեկցիոներ Վ. Վ. Ռուդանովսկու հետ։ Նեապոլում հետաքրքրված էր Պոմպեոսի պեղումներով։ Ֆրանսիական հեղափոխությունից հետո կորցրել է ամեն ինչ։ Նրա կարողությունն առգրավվել է, իսկ անունը գրանցվել «սև ցուցակներում»։ Դենոնը մեկնել է Իտալիա, զբաղվել փորագրությամբ, ուսումնասիրել արվեստի պատմություն։ Այնտեղ էլ ընկերացել է Ժակ-Լուի Դավիթի հետ, Դիրեկտորիայի ոճով փորագրել է նրա նորաձև կոստյումների նկարները։ 1787 թվականին Դենոնը, Դավիթի հովանավորության շնորհիվ, դարձել է Փարիզի գեղանկարչության ակադեմիայի անդամ։ Դավիթը նրան ծանոթացրել է Ժոզեֆինա Բոգարնեի հետ, ով նրան շահավետ լույսի ներքո ներկայացրել է Նապոլեոն Բոնապարտին
։

1798 թվականին Դենոնը ուղեկցել է Նապոլեոնին Եգիպտական արշավանքի ժամանակ։ Անձնուրացորեն, մեծագույն ոգեշնչմամբ, արդեն միջին տարիքի մարդ (այդ ժամանակ Դենոնը դարձել է 51 տարեկան) մարտական գործողությունների ժամանակ, փամփուշտների տակ, Դենոնը և օգնականները ուրվագծլ են բուրգերն ու կոթողները, հանել ռելիեֆների և նկարների պատճեններ։

Բոնապարտը Դենոնին նշանակել է Կահիրեի Եգիպտոսի ինստիտուտի արվեստի դեպարտամենտի տնօրեն, իսկ Փարիզ վերադառնալուց հետո՝ 1804 թվականին, նա դարձել է Կայսերական թանգարանի տնօրեն, որը հետագայում վերանվանվել է Լուվր։ 1802-1813 և 1818-1828 թվականներին Փարիզում հրատարակվել է «Ճանապարհորդություն Վերին և Ստորին Եգիպտոսում» ( (10 հատոր տեքստ և 12 հատոր փորագրություններ ըստ Դենոնի գծագրերի)։ 1802 թվականին՝ Ֆրանսուա Ժոմարի 24 հատորանոց «Եգիպտոսի նկարագրությունը» (վերահրատարակություններ 1810 և 1826 թվականներին), որը նույնպես նկարազարդվել է Դենոնի և այլ նկարիչների գծանկարների փորագրություններով։ Լենոնի գծանկարների փորագրությունները դարձել են Ֆրանսիական կայսրության ոճի շատ նկարիչների համար հիմնական աղբյուր ու օրինակ, որոնք օգտագործել են եգիպտական մոտիվներ։

Բացի Եգիպտոսից դուրս բերված հնություններից, Վիվան-Դենոնը Լուվրի հավաքածուն հարստացրել է Ավստրիայից, Իսպանիայից, Լեհաստանից և հատկապես Իտալիայից ֆրանսիացիների կողմից արտահանված արվեստի գործերով (միայն փոքր թվով գործեր, օրինակ՝ Վենետիկում, ձեռք են բերվել օրինական ճանապարհով)։ Նոր ցուցանմուշներ որոնելիս Դենոնը ամբողջ Եվրոպան անցել է կայսեր շքախմբի կազմում։ Ավելի ուշ Անտոնիո Կանովայի հետ պայմանավորվածություն է ձեռք բերվել Ֆրանսիայում թողնել տեղահանված արժեքների մի մասը, այդ թվում՝ Վերոնեզեի «Կանայի հարսանիքը»։

1803-1816 թվականներին Դենոնը ղեկավարել է Սևրի ճենապակու արտադրամասը, Փարիզի դրամահատարանը և կայսրության բոլոր գեղարվեստական միջոցառումները։ Ստեղծել է դատարանի կողմից հատվող գրեթե բոլոր նապոլեոնյան մետաղադրամների և պարգևների էսքիզները։ Ռուսաստանի կայսր Ալեքսանդր I-ի հանձնարարությամբ նա արվեստի գործեր է գնել Սանկտ Պետերբուրգի Կայսերական Էրմիտաժի համար։

Հարյուր օրից և Բուրբոնների դինաստիայի վերականգնումից հետո Դենոնը կրկին զրկվել է բոլոր պաշտոններից և կոչումներից։ Նա հրաժարական է տվել, որպեսզի ամբողջությամբ նվիրվի վիմագրության գործին։ Նրա վիմագրությունների շարքում կան նաև պոռնոգրաֆիկ գործեր։ Վերջին տարիներին պատրաստել է արվեստի քառահատոր պատկերազարդ պատմություն։ Այս աշխատանքը (բացառիկ խորությամբ և ամբողջականությամբ) տպագրվել է հետմահու՝ 1829 թվականին, Ամորի-Դյուվալի հսկողության ներքո։ Դենոնի գերեզմանը Պեր Լաշեզ գերեզմանատանը զարդարում է հուշարձան, իսկ նրա անունը կրում Է Լուվրի տաղավարներից (Լուվրի 702-րդ սրահ) մեկը։

## Երկեր
* 
* 
* 
*  A note at the beginning of this book states 'Point De Lendemain, the authorship of which has also been attributed to Vivant Denon was first published in 1777'. Hence the authorship being stated as Dorat in Sutton's translation.
* 

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* 
* 
* 
* 
;Ստեղծագործության կատալոգներ
* 
;Բառարաններ և հանրագիտարաններ
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

Կատեգորիա:Ֆրանսիայի քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի արվեստագետներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի գիտնականներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի գրողներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի դիվանագետներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի եգիպտագետներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի հնագետներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի նկարիչներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի փորագրիչներ