Թալես Միլեթացի

**Թալես Միլեթացի** (, ), հին հույն փիլիսոփա, մաթեմատիկոս, տոմարագետ, աստղագետ, ճարտարապետ։ Թալեսը համարվում է հունական յոթ իմաստուններից մեկը։ Արիստոտելը նրան համարում է հույն առաջին փիլիսոփան։ Ընդունված է Թալեսին պատմականորեն համարել առաջին անհատը, ով զբաղվել է գիտական փիլիսոփայությամբ։ Հաճախ նրան անվանում են գիտության հայր։ Թալեսը՝ որպես ժամանակակից գիտության նախակարապետ, բեկումնային քայլ է կատարել, երբ բնության առարկաներն ու երևույթները բացատրելիս առասպելաբանությանը դիմելու փոխարեն օգտագործել է բնագիտական տեսություններ ու վարկածներ։ Նա մատերիայի նախասկիզբ համարել է ջուրը
:

Ծնվել է Միլեթոս քաղաքում։ Թալեսը Միլեթյան դպրոցի առաջին փիլիսոփա-գիտնականն է, առաջին մաթեմատիկոսն ու բնագետը։ Նա եղել է իր ժամանակի ամենախոշոր մարդը, միաժամանակ զբաղվել է առևտրով, եղել է հայտնի վաճառական, քաղաքական խոշոր գործիչ, ճարտարապետ, աստղաբաշխ, ճանապարհորդել է զանազան քաղաքներ, դեպի Եգիպտոս, որտեղ զբաղվել է Նեղոսի հեղեղումների ուսումնասիրությամբ։ Վերադառնալով Միլեթոս իրեն նվիրում է գիտական զբաղմունքի մինչև խոր ծերություն։

Իր ճանապարհորդության ժամանակ նա քաղդեական ու եգիպտական գիտնականներից վերցնում է աստղաբաշխական ու երկրաչափական գիտելիքներ, որը հետագայում զարգացնում է։ Նա աստղաբաշխության մեջ կատարում է մի շարք հայտնագործություններ, որոնք օգտագործում են առևտրականները ծովագնացության ժամանակ։ Նա գուշակում է 585 թվի մայիսի 28-ի արևի խավարումը։ Նա առաջինն է սահմանում տարին 365 օր, առաջինը «գտավ» Փոքր Արջի համաստեղությունը։ Նա կանխատեսում էր կլիմայական փոփոխությունները։

Մաթեմատիկայում Թալեսը կիրառել է երկրաչափությունը բուրգերի բարձրությունը, ափից նավերի հեռավորությունը հաշվարկելու համար։ Նա համարվում է առաջին մարդը, ով գործադրել է դեդուկտիվ դատողությունը երկրաչափության մեջ, դուրս բերել այսպես կոչված՝ Թալեսի թեորեմի չորս հետևությունները։ Նա առաջին մարդն է, ում մաթեմատկական հայտնագործություն է վերագրվում։

## Ասույթներ
Թալեսին են վերագրվում հետևալ մտքերը 

* «Տիեզերքի սկիզբն ու վերջը ջուրն է»
* «Տիեզերքը մեկ է»
* «Ամեն ինչ ջրից է և ամեն ինչ ջրի մեջ է լուծվում»
* «Ամեն ինչ լի է աստվածներով»
* «Հոգին մշտաշարժ է կամ ինքնաշարժ»
* «Հոգին անմահ է»
* «Ավագագույնը Աստվածն է, քանզի այն անեղ է»
* «Գեղեցկագույնը տիեզերքն է, քանզի այն Աստծո կերտածն է»
* «Մեծագույնը տեղն է, քանզի այն [իր մեջ] տանում է ամեն ինչ»
* «Արագագույնը միտքն է, քանզի այն մշտապես սլանում է»
* «Զորեղագույնը անհրաժեշտությունն է, քանզի այն հաղթում է բոլորին»
* «Իմաստնագույնը ժամանակն է, քանզի այն բացահայտում է ամեն ինչ»
* «Բազում բառերը բնավ իմաստուն կարծիք չեն արտահայտում․ մե՛կ իմաստուն բան փնտրիր, մե՛կ արժանի բան ընտրիր՝ որ կապես շաղակրատ մարդկանց անվերջ խոսող լեզուները»
## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
*  (1991 pbk ed. )
*  Third Edition 
* Herodotus, *Histories*, A. D. Godley (translator), Cambridge: Harvard University Press, 1920; . Online version at Perseus
* Hans Joachim Störig, *Kleine Weltgeschichte der Philosophie*. Fischer, Frankfurt/M. 2004, .
* 
* 
* 
* Pliny the Elder, *The Natural History* (eds. John Bostock, M.D., F.R.S. H.T. Riley, Esq., B.A.) London. Taylor and Francis. (1855). Online version at the Perseus Digital Library.
* 
* 
*  
* 
* 
* Priou, Alex (2016). "The Origin and Foundations of Milesian Thought." *The Review of Metaphysics* 70, 3–31.
*

## Արտաքին հղումներ

* Thales of Miletus from The Internet Encyclopedia of Philosophy
* Thales of Miletus  MacTutor History of Mathematics
* Thales' Theorem – Math Open Reference (with interactive animation)
* Thales biography by Charlene Douglass (with extensive bibliography)
* Thales of Miletus Life, Work and Testimonies by Giannis Stamatellos
* Thales Fragments 

Կատեգորիա:Անտիկ դարաշրջանի հույն աստղագետներ
Կատեգորիա:Անտիկ դարաշրջանի հույն ճարտարապետներ
Կատեգորիա:Անտիկ դարաշրջանի հույն տոմարագետներ
Կատեգորիա:Անտիկ դարաշրջանի հույն փիլիսոփաներ
Կատեգորիա:Գիտության փիլիսոփաներ
Կատեգորիա:Հին Հունաստանի մաթեմատիկոսներ
Կատեգորիա:Հին հոնիացի փիլիսոփաներ
Կատեգորիա:Հին միլեթացիներ
Կատեգորիա:Մ.թ.ա. 6-րդ դարի փիլիսոփաներ
Կատեգորիա:Մաթեմատիկայի փիլիսոփաներ
Կատեգորիա:Մաթեմատիկոսներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Նախասոկրատեսյան փիլիսոփաներ