Կետե Լայխտեր

**Մարիաննա Կատարինա ''Կետե'' Լայխտեր** (, Մարիան Կատարինա Պիկ, , ), ավստրիացի տնտեսագետ, կանանց իրավունքների պաշտպան, լրագրող և քաղաքական գործիչ։ Եղել է Ավստրիայի սոցիալ-դեմոկրատական կուսակցության և Վիեննայի աշխատանքային պալատի անդամ։ Նացիստական ռեժիմի օրոք ձերբակալվել է Ռավենսբրյուկ համակենտրոնացման ճամբարում, իսկ 1942 թվականին Բերնբուրգի էֆթանազիայի կենտրոնում գազի միջոցով սպանվել է։

## Վաղ կյանք
Լայխտերը ծնվել է 1895 թվականին, Վիեննայում, հրեա զույգի՝ փաստաբան Յոզեֆ Պիկի (1849, Նախոդ - 1926) և նրա կնոջ՝ Շառլոտա «Լոտե» Ռուբինշտեյնի (1871, Գալաց - 1939) ընատնիքում։ Նրա ավագ քույրը ավստրիացի-ամերիկացի կոմպոզիտոր և երաժշտության թերապևտ Վալի Վեյգլն է։

1914 թվականին Կետեն ավարտել է Բիթման-Թյորչեն լիցեյը, որից հետո սկսել է քաղաքագիտություն  ուսանել Վիեննայի համալսարանում։ Քանի որ ժամանակին ավստրիացի կանանց թույլ չէին տալիս ավարտել բուհը, 1917 թվականին նա տեղափոխվել է Հայդելբերգի համալսարան, որն ավարտել է 1918 թվականի հուլիսին՝ նախքան Վիեննա վերադառնալը, համալսարանում ևս երկու կիսամյակ ավարտելու համար։

## Քաղաքական կարիերա
Ուսանողական տարիներին Լայխտերը ներգրավվել է *Wiener Jugendbewegung* (Վիեննական երիտասարդական շարժում) արմատական ձախակողմյան կազմակերպությունում Առաջին համաշխարհային պատերազմի բռնկումից առաջ, իսկ հետագայում դարձել է *Parteischüler-Bildungsverein Karl Marx*-ի (Կառլ Մարքսի կուսակցական գիտնականների և կրթության ասոցիացիա) անդամ, մարքսիստական խումբ Ավստրիայի սոցիալ-դեմոկրատական կուսակցության (SDAPÖ) անդամների համար, ովքեր դեմ էին պատերազմին։ Երբ 1918 թվականին հիմնադրվեց Ավստրիայի Հանրապետությունը, Լայխտերը որպես քաղաքագիտության բնագավառի ավստրիացի առաջին կին շրջանավարտ, ով մասնագիտացել էր տնտեսագիտության մեջ, միացավ *Reichswirtschaftskommission der Arbeiterräte* (Աշխատավորների խորհուրդների պետական տնտեսական կոմիտե) կոմիտեին, *Sozialisierungskommission* (Արդյունաբերության սոցիալականացման պետական կոմիտե) և *Zentralverband für Gemeinwirtschaft* (Հանրային ապրանքների և կորպորացիաների կենտրոնական կազմակերպություն), ինչպես նաև աշխատել է Ֆինանսների նախարարության համար։

1925 թվականին Լայխտերը միացել է *Frauenreferat der Wiener Arbeiterkammer*-ին (Վիեննայի ինստիտուցիոնալացված աշխատավորների պալատի կանանց բաժին) և ղեկավարել է բաժինը մինչև 1934 թվականը։ 1932 թվականին ընտրվել է *Betriebsrat der Wiener Arbeiterkammer* (Վիեննայի ինստիտուցիոնալացված աշխատավորների պալատի աշխատավորական կոմիտե) անդամ։ Նա հրապարակել է հոդվածներ և զեկույցներ՝ հիմնվելով Ավստրիայում կանանց աշխատանքի վերաբերյալ իր հավաքած վիճակագրական տվյալների վրա, ինչպես նաև կարդացել է դասախոսություններ, դպրոցական դասընթացներ և ռադիոհաղորդումներ՝ պաշտպանելով կանանց իրավունքները։ Նա պնդել է հավասար աշխատավարձի, սոցիալական կառավարման համակարգում ավելի շատ կանանց աշխատանքի ընդունելու և համալսարանական կրթություն ստացած կանանց աշխատանքի տեղավորման համար

## Անձնական կյաքն
thumb|Feuerhalle Simmering դիակիզարան - Լայխտեր ընտանիք գերեզման
1921 թվականին Կետեն ամուսանցել է սոցիալիստ և լրագրող Օտտո Լայխտերի հետ։ 1924 թվականին ծնվել է նրանց որդին՝ Հայնցը, 1930 թվականին երկրորդ որդին՝ Ֆրանցը։

## Քաղաքական հետապնդում և մահ
Երբ 1934 թվականի փետրվարին Ավստրիայում արգելվել է Ավստրիայի սոցիալ-դեմոկրատական կուսակցության գործունեությունը, Լայխտերը միացել է *Revolutionäre Sozialisten* (Հեղափոխական սոցիալիստներ) ստորգետնյա սոցիալիստական կազմակերպությանը, որը ստեղծվել է ի պատասխան կուսակցական արգելքին։ 1934 թվականին, վեց ամսով ամուսնու հետ գաղթել են Ցյուրիխ, բայց վերադարձել են Վիեննա, երբ Կետեն ընտրվեց հեղափոխական սոցիալիստների կրթության ամբիոնում։ Նա գրել է հակաֆաշիստական բրոշյուրներ և հոդվածներ տպագրել արտերկրում Մարիա Մալեր և Աննա Գորթներ կեղծանուններով։ 1938 թվականին, երբ նացիստական կուսակցությունը  ներխուժեց Ավստրիա (Anschluss), նա փորձեց ընտանիքի հետ փախչել Ավստրիայից, և չնայած նրա ընտանիքը փախուստի դիմեց, Լայխտերը 1938 թվականի մայիսի 30-ին Վիեննայում ձերբակալվեց Գեստապոյի կողմից և հետագայում բանտարկվեց։ 1940 թվականին նրան ուղարկեցին Ռավենսբրյուկ համակենտրոնացման ճամբար և 1942 թվականի սկզբին գազի միջոցով սպանվեց Բերնբուրգի էֆթանազիայի կենտրոնում։ Ռավենսբրյուկի համակենտրոնացման ճամբարից բերված հողով լցված աճյունասափորը գտնվում է *Feuerhalle Simmering* դիակիզարանում, որը ծառայում է որպես Վիեննայում նրա կենոտաֆ։

## Հիշատակ
1949 թվականին Վիեննայի Հիցինգ շրջանում  Լայխտերի անունով փողոց է անվանվել։ Ավստրիայի կառավարության կողմից կին պատմաբանին շնորհվող տարեկան մրցանակը նույնպես իրականացվում է ի հիշատակ Լայխտերի։ Ավստրիացի-ամերիկացի պատմաբան Գերդա Լերները գրել է, որ Լեյխտերը «մարմնավորում է ֆեմինիզմի բարձրագույն իդեալները՝ հարատև գործունեություն բոլոր կանանց անունից, բայց հատկապես աշխատավոր կանանց անունից, համոզմունք, որ սոցիալական բարեփոխումները արդարացված են միայն այն դեպքում, եթե դրանք ծառայում են կանանց և տղամարդկանց շահերին, անզիջում պայքար ֆաշիզմի և նացիոնալ սոցիալիզմի դեմ, ինչի համար նա կյանքը տվեց։

## Հարազատներ
Կետե Լայխտերի մայրական կողմից հարազատներն են՝
* *Ժակ Ռուբինշտեյն*,  (1841-1912) ∞ *Անրիետ Ռոզենֆելդ*, (, ) (1848-1934): Նրանց երեխաներն են՝
** *Charlotte "Lotte" Rubinstein* (ամուսանցել է Կետե Լայխտերի հոր Յոզեֆ Պիկի հետ)
** *Քերոլայն Ֆրեդերիկ Ռուբինշտեյն* (ամուսնական անունը՝ *Landau*)
** *Հելեն Ռուբինշտեյն (ամուսնական անունը՝ *Kux*)
** *Հենրիխ Ռուբինշտեյն*
** *Արթուր Ռուբինշտեյն*

== Մատենագիտություն ==
* *Frauenarbeit und Arbeiterinnenschutz in Österreich*, 1927
* *Wie leben die Wiener Heimarbeiter? : eine Erhebung über die Arbeits- und Lebensverhältnisse von tausend Wiener Heimarbeitern*, 1923
* *So leben wir ... 1320 Industriearbeiterinnen berichten über ihr Leben ; Eine Erhebung*, 1932
* *Käthe Leichter. Leben und Werk*, 1973
* *Käthe Leichter zum 100. Geburtstag : Texte zur Frauenpolitik'', 1995

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ավստրիացի տնտեսագետներ
Կատեգորիա:Ավստրիացի ֆեմինիստներ
Կատեգորիա:Ավստրիացի կին գրողներ
Կատեգորիա:Հայդելբերգի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Սոցիալիստ ֆեմինիստներ
Կատեգորիա:Վիեննայի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Հրեա գրողներ
Կատեգորիա:Ավստրիացի լրագրողներ
Կատեգորիա:Ավստրիայի քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Կանանց իրավունքների իրավապաշտպաններ
Կատեգորիա:Ավստրիացի գիտնականներ
Կատեգորիա:Հոլոքոստի զոհեր
Կատեգորիա:Կին հասարակագետներ