Միխայիլ Շատրով

**Միխայիլ Ֆիլիպովիչ Շատրով** (, իսկական ազգանունը՝ *Մարշակ* (*Маршак*),  ), ռուս դրամատուրգ և սցենարիստ, ԽՍՀՄ պետական մրցանակի դափնեկիր (1983)։

## Կենսագրություն
Ծնվել է 1932 թվականի ապրիլի 3-ին Մոսկվայում, ինժեներ Ֆիլիպ Սեմյոնովիչ Մարշակի (1900-1938, գնդակահարվել է) և Ցեցիլիա Ալեքսանդրովնա Մարշակի (ծնվ.՝ 1904, ձերբակալվել է 1949 թվականին, համաներմամբ ազատ արձակվել 1954 թվականին) ընտանիքում։ Եղել է Սամուիլ Մարշակի ազգականը։ Հորաքրոջ՝ Նինա Սեմյոնովնա Մարշակի (1884-1938) առաջին ամուսինը եղել է Կոմինտերնի ղեկավար Օսիպ Պյատնիցկու հետ, երկրորդ ամուսինը՝ խորհրդային պետական գործիչ Ալեքսեյ Ռիկովը։

Միխայիլ Շատրովը դպրոցն ավարտել է արծաթե մեդալով և ընդունվել Լեռնային ինստիտուտ (սովորել է Մոսկվայի ապագա փոխքաղաքապետ Վլադիմիր Ռեսինի հետ նույն կուրսում)։

1950-ականների սկզբին պրակտիկա է անցել Ալթայում, որտեղ աշխատել է որպես հորատող, այնտեղ էլ սկսել է ստեղծագործել։ 1954 թվականին գրել է առաջին պիեսը՝ «Մաքուր ձեռքեր» ()։ 1958 թվականին դարձել է Գրողների միության անդամ։ 1961 թվականից եղել է ԽՄԿԿ անդամ։

ԽՍՀՄ Պետական մրցանակի դափնեկիր է (1983), Աշխատանքային կարմիր դրոշի շքանշանի (1982) և Ժողովուրդների Բարեկամության շքանշանի (1984) ասպետ։

1990 թվականին դարձել է «Ապրիլ» (ռուս.՝ «Апрель») կազմակերպության համանախագահներից մեկը։ Եղել է Ռուսաստանի միավորված սոցիալ-դեմոկրատական կուսակցության հանրային խորհրդի անդամ։

1990-ականների կեսերից եղել է «Մոսկվա — Կարմիր բլուրներ» (ռուս.՝ «Москва — Красные холмы») ՓԲԸ-ի նախագահ և տնօրենների խորհրդի նախագահ, որը ղեկավարել է 2003 թվականին բացված «Կարմիր բլուրներ» ռուսական մշակութային և գործարար կենտրոնը, որի կազմում, մասնավորապես, մտնում է «Սվիսոթել Կարմիր բլուրներ»-ը։ Ըստ Շատրովի՝  նա ոչ մի կապ չի ունեցել ֆինանսական և տնտեսական գործունեության հետ, այլ զբաղվել է միայն ստեղծագործական գործունեությամբ։

1962-1980 թվականներին ընտանիքի հետ ապրել է «Советский писатель» կոոպերատիվում՝ 2-րդ Աերոպորտովսկայա փողոց, տուն 16, շենք 3 (1969 թվականից՝ Կրասնոարմեյսկայա փողոց, տուն 23)։

Միխայիլ Շատրովը մահացել է 2010 թվականի մայիսի 23-ին Մոսկվայում գտնվող իր բնակարանում սրտի կաթվածից։ Թաղված է Տրոեկուրովյան գերեզմանատանը։

## Ընտանիք
* Առաջին կինը՝ դերասանուհի Իրինա Միրոնովա,
** Դուստրը՝ Նատալյա Միրոնովան (Շատրովա, ծնվ.՝ 1958, Մոսկվա), ավարտել է Մոսկվայի պետական համալսարանի բանասիրության ֆակուլտետը, բանասեր-սլավիստ։ Ամուսնացած է եղել Անդրեյ Կարաուլովի հետ, ունեցել է երկու երեխա ՝ Ֆիլիպ և Սոֆյա Սառա,
* Երկրորդ կինը՝ Իրինա Միրոշնիչենկո (ծնվ.՝ 1942), դերասանուհի, ՌԽՖՍՀ ժողովրդական արտիստ (1988),
* Երրորդ կինը՝ Մարիա Վիկտորովնա Միխայլովա, բանասեր,
* Չորրորդ կինը՝ Ելենա Գորբունովա, ամուսնությունից 11 օր անց նա հեռացել է տնից, ավելի ուշ դարձել Բորիս Բերեզովսկու կինը,
* Հինգերորդ կինը՝ Յուլյա Չեռնիշևա,
** Դուստրը՝ Ալեքսանդրա-Միշել, ծնվել է 2000 թվականին ԱՄՆ-ում։

## Քննադատություն
Ֆաինա Ռանևսկայան, նկատի ունենալով Լենինի մասին Շատրովի բազմաթիվ պիեսները, նրա մասին այսպես է ասել. «Շատրովը Կրուպսկայան է ներկայում»։

Մոսկվայի գեղարվեստական թատրոնի գեղարվեստական ղեկավար, ԽՍՀՄ ժողովրդական արտիստ Օլեգ Տաբակովը Շատրովի մահից հետո ասել է.
Միխայիլ Շատրովը հետխրուշչովյան դարաշրջանի սովետական թատրոնի շատ ինքնուրույն և հատուկ գործիչ է։ Շատրովի մահը ծանր կորուստ է մեր թատրոնի համար։

Ռուսաստանի Դաշնության մշակույթի նախկին նախարար Միխայիլ Շվիդկոյն ասել է.
Նրա անվան հետ է կապված մեր դրամատուրգիայի և խորհրդային հասարակական կյանքի մի ամբողջ դարաշրջան։ Հեղափոխության և քաղաքացիական պատերազմի դարաշրջանում մեր երկրի կյանքին նվիրված նրա պիեսներն արտացոլում էին այդ տարիների ռոմանտիկան՝ իրենց բոլոր բարդություններով և հակասություններով։

Շվիդկոյի խոսքով՝ Շատրովն իր պիեսներում ստեղծել է Խորհրդային Միությունում հասարակական ուժերի կայացման և զարգացման մի ամբողջ պատմական հեռանկար։ Դրամատուրգը նաև իր բնորոշ նպատակասլացությամբ և խորությամբ վերլուծել է այն գործընթացները, որոնք տեղի էին ունենում խրուշչովյան ձնհալի և բրեժնևյան լճացման ժամանակ։

Ըստ Արսենի Զամոստյանովի.
1980-ականներին Շատրովը՝ «նոր ձնհալի» գաղափարախոսներից մեկը, ոչ միայն լիովին հաշիվները փակել է ստալինիզմի հետ (նա տանել չէր կարողանում այն), այլև փորձել է կանխել վերակառուցման «թռչուն-եռյակի» անդունդն ընկնելը՝ երկրի փլուզումը։ Շատրովի իդեալը եղել է բուխարինա-ռիկովյան ուղղության սոցիալիզմը՝ լի վաճառասեղաններով, առանց զորանոցային գրաքննության

## Ստեղծագործություն
### Պիեսներ
;Լենինի մասին

** «Հանուն հեղափոխության» (, 1957)
** «Հուլիս վեցը» (, 1964)
** «Բոլշևիկներ» (, «Երեսունը օգոստոսի», ռուս.՝ «Тридцатое августа», 1968)
** «Կապույտ ձիեր կարմիր խոտի վրա» (, «Հեղափոխական էտյուդ», ռուս.՝ «Революционный этюд», 1979)
** «Այսպես կհաղթենք» (, 1982)
** «Խղճի բռնապետություն» (, 1986)
** «Բրեստյան խաղաղություն» (, 1987)
** «Հեռու... հեռու... հեռու...» (, 1988)
* «Մաքուր ձեռքեր» (, 1955)
* «Տեղը կյանքում» (, 1956, ստեղծվել է Վիկտոր Ռոզովի «В добрый час» պիեսի ազդեցությամբ)
* «Մերիդիան 361-րդ» (, 1958)
* «Ժամանակակից երեխաները» (, 1962)
* «Լռության օր» (, 1965)
* «Պրժևալսկու ձին» (, 1972, խոպանի յուրացմանը մասնակցող ուսանողների մասին (էկրանավորում՝ «Իմ սերը երրորդ կուրսում», 1976)
* «Վաղվա եղանակը» (, 1974, ավտոգործարանի մասին)
* «» (, 1977, ջուլհակուհիների երեք սերնդի մասին)
* «Գլեբ Կոսմաչյով» (, 1961)
* «Անձրևը թափվում էր ինչպես դույլից» (, 1973, Ալեքսանդր Խմելիկի հետ համահեղինակությամբ)
* «Երբ մյուսները լռում էին» (, 1986)

Երկերի վերջին 5-հատորանոց ժողովածուն լույս է տեսել թուրքական «Էնկա» շինարարական ընկերության կորպորատիվ հրատարակչությունում։

### Պիեսների բեմադրություններ
Շատրովի պիեսները բեմադրվել են Ռուսաստանի շատ թատրոններում։
ԽՍՀՄ-ում եղել է ամենաշատ բեմադրվող դրամատուրգներից մեկը։

* «Սովրեմեննիկ».
** 1967– «Բոլշևիկները», ռեժ.՝ Օլեգ Եֆրեմով, Գալինա Վոլչեկ – Հոկտեմբերյան հեղափոխության 50-ամյակի առթիվ
* «Լենկոմ».
* Մոսկվայի Մ. Երմոլովայի անվան դրամատիկական թատրոն
* Արխանգելսկի Մ. Վ. Լոմոնոսովի անվան դրամատիկական թատրոն
* Պերմի դրամատիկական թատրոն.
** «Կապույտ ձիերը կարմիր խոտի վրա»
* Ռիգայի պատանի հանդիսատեսի թատրոն.
** 1962 – «Գլեբ Կոսմաչով»

### Կինոսցենարներ
*  – Հանուն հեղափոխության ()
*  – Վ. Ի. Լենինի դիմանկարի լրացումներ ()
*  – Հուլիսի վեցը ()
*  – Վստահություն (, Վլադլեն Լոգինովի և Վյայնյո Լիննի հետ համատեղ)
*  – Իմ սերը երրորդ կուրսում (, ըստ «Պրժևալսկու ձին» պիեսի, 1972)
*  – Թեհրան-43 (, Ալեքսանդր Ալովի և Վլադիմիր Նաումովի հետ համատեղ)
*  – Երկու տող մանր տառատեսակով (, Վլադլեն Լոգինովի և Վիտալի Մելնիկովի հետ համատեղ)
*  – Երբ մյուսները լռում էին (, , Ռալֆ Կերստենի և Պետեր Վուսի հետ համատեղ)
*  – Այսպես կհաղթենք (, հեռուստաներկայացում)
*  – Նադեժդայի յոթ օրը (, հեռուստաֆիլմ)

### Հրատարակություններ

* Избранное. — М., Искусство, 1982
* Чистые руки. — М., Искусство, 1956
* Место в жизни. — М., Искусство, 1957
* Именем революции. — М., Искусство, 1958
* Меридиан 361-й. — М., Искусство, 1958
* Шестое июля. — М., Искусство, 1966
* 18-й год. — М., Советский писатель, 1974
* Лошадь Пржевальского. Погода на завтра. — М., Искусство, 1975
* Доверие (в соавторстве с В. Логиновым). — М., Искусство, 1977
* Февраль (в соавторстве с В. Логиновым). — М., Советский писатель, 1989
* Две строчки мелким шрифтом. — М., Искусство, 1982
* Пьесы. — М., Советский писатель, 1983
* Так победим! — М., Искусство, 1985
* Тегеран-43 (в соавторстве с А. Аловым и В. Наумовым). — М., Искусство, 1986
* Необратимость перемен. — М., Правда, 1988
* Дальше… дальше… дальше. — М., Книжная палата, 1989
* Диктатура совести. — М., Искусство, 1989
* Дальше*…* дальше*…* дальше*…* — Рига, 1990

## Հետաքրքիր փաստեր
* Մ. Շատրովի «Այսպես կհաղթենք» () պիեսի վերնագիրը հորինվել է շտապ՝ 19.12.1981 (Բրեժնևի ծննդյան օրը) պրեմիերայի համար և համահունչ է «Сим победиши!» արտահայտությանը։
* Երբ Միխայիլ Մարշակը 1955 թվականին Կենտրոնական մանկական թատրոն է տարել իր «Մաքուր ձեռքեր» առաջին պիեսն ու ներկայացրել երիտասարդ ռեժիսոր Օլեգ Եֆրեմովին, նա, իմանալով, որ երիտասարդ դրամատուրգի ազգանունը Մարշակ է, նրան համարել է գիժ, որը վերցրել է անհաջող կեղծանուն։
* Երբ Միխայիլ Մարշակն սկսել է գրել, նրա ազգական Սամուիլ Մարշակը նրան ասել է. «Դու հասկանում ես, որ երկու Մարշակ  չի կարող լինել»։ Արդյունքում դրամատուրգը դարձել է Միխայիլ Շատրով։
* Ռոլան Բիկովի խորհրդով Միխայիլ Մարշակը որպես կեղծանուն վերցրել է իր «Մաքուր ձեռքեր» առաջին պիեսի հերոսներից մեկի ազգանունը։
* 2003 թվականի ամռանը Միխայիլ Շատրովին հայտնել են, որ Պերեդելկինոյի իր ամառանոցում ռումբ է տեղադրված։ Ժամանած մասնագետները ռումբ չեն հայտնաբերել։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* 
* 

## Արտաքին հղումներ
* Шатров Михаил Филиппович // Кто есть кто в современной культуре : В 2 вып. / Гл. ред. С. М. Семёнов, авт. и сост. Н. И. Шадрина, Р. В. Пигарев и др. — М.: МК-Периодика, 2006—2007. — ISBN 5-93696-007-3, 5-93696-010-2.
* Михаил Шатров на радио «Эхо Москвы» 11 августа 2002 года
* Человек-небоскрёб

Կատեգորիա:20-րդ դարի սցենարիստներ
Կատեգորիա:Գրական կեղծանուններով հայտնի հեղինակներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ գրողների միության անդամներ
Կատեգորիա:Խորհրդային դրամատուրգներ
Կատեգորիա:Խորհրդային սցենարիստներ
Կատեգորիա:Ռուս դրամատուրգներ
Կատեգորիա:Ռուս սցենարիստներ
Կատեգորիա:Սցենարիստներ այբբենական կարգով