open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Բուսականությամբ ծածկված լճակը (նկար)

**«Բուսականությամբ ծածկված լճակը»** (), ռուս նկարիչ, Պետերբուրգի Գեղարվեստի ակադեմիայի իսկական անդամ, ՌԽՖՍՀ ժողովրդական նկարիչ Վասիլի Պոլենովի նկարը։ Կտավը հեղինակը վրձնել է 1879 թվականին։ Յուղաներկով կտավի չափերն են՝ 80 × 124,7 սմ կամ, այլ աղբյուրների համաձայն՝ 77 × 121,8: «Բուսականությամբ ծածկված լճակը» ստեղծագործությունն այսօր պահպանվում և ցուցադրվում է Տրետյակովյան պատկերասրահում (Մոսկվա, Ռուսաստանի Դաշնություն)։

## Պատմություն
«Բուսականությամբ ծածկված լճակը» ստեղծագործությունն առաջին անգամ հանրության համար ցուցադրության է ներկայացվել 1879 թվականին Գեղարվեստական շրջիկ ցուցահանդեսների ընկերության 7-րդ ցուցահանդեսին։ Այս կտավի հետ ցուցադրվել է նաև «Տատիկի այգի ստեղծագործությունըն»։

Նկարում պատկերված տեսարանը վրձնելու համար հեղինակը հիմնվել է մի շարք էտյուդների վրա, որոնք նկարել է 1877 թվականին, երբ ամառն անցկացնում էր Կիևից ոչ հեռու գտնվող Պետրուշկի գյուղում։

## Նկարագիր
Վասիլի Պոլենովը իր այս կտավում նկարել է փոքրիկ կամրջակ և լճակի մի հատված։ Դիմացի պլանում հեղինակը վրձնել է լճակի ափը՝ կանաչ խոտերով ու երիցուկներով պատված։ Հետին պլանում գտնվում է մութ անտառը։ Ամենամութ վայրում, անտառի մեջ, ստվերում դրված է մի նստարան։ Նստարանին մի կին է նստած։ Նկարի մեծ մասը, այդ թվում և լճակի մակերևույթը պատված է բուսականությամբ։ Հիմնականում կանաչի տարբեր գուներանգներով է աշխատել Վասիլի Պոլենովը։  «Բուսականությամբ ծածկված լճակը» նկարի վերին ձախ անկյունում երևում է եկնագույն երիկինքը՝ ամպերով ծածկված։

## Մեկնաբանություններ
Պոլենովի արվեստի հետազոտող Թամարա Յուրովան նկարի մասին արտահայտվել է հետևյալ կերպ.

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1879 նկարներ
Կատեգորիա:Բնանկարներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի արվեստ
Կատեգորիա:Վասիլի Պոլենովի նկարներ
Կատեգորիա:Տրետյակովյան պատկերասրահի նկարներ
Սոֆի ֆոն Ադելունգ

**Սոֆի (Սոֆյա) Նիկոլաևնա ֆոն Ադելունգ** (, ), ռուսական ծագմամբ գերմանացի գրող և նկարչուհի։

## Կենսագրություն
Սոֆի ֆոն Ադելունգը ծագումով եղել է ռուսական ընտանիքից՝ պետական խորհրդական Նիկոլայ Ֆեոդրովիչ ֆոն Ադելունգի և Ալեքսանդրա Ֆեդորովնա ֆոն Շուբերտի դուստրը, գրող Օլգա ֆոն Ադելունգի քույրը և օդերևութաբան Վլադիմիր Կյոպպենի, կենդանաբան Ֆյոդոր Կյոպպենի, գրող Աննա Կորվին-Կրուկովսկու և մաթեմատիկոս Սոֆյա Կովալևսկայայի հորեղբոր աղջիկը, որի մասին հիշողությունները նա  հրապարակել է 1896 թվականին «Գերմանական տեսություն» («Deutschen Rundschau») ամսագրում։

Բարեկամություն էր անում Մեծ Իշխանուհի Վերա Կոնստանտինովնայի հետ։ Նամակագրական կապի մեջ էր Գերմանիայի կայսր Վիլհելմ II-ի հետ, որին Առաջին համաշխարհային պատերազմի սկսելուց հետո 1914 թվականի օգոստոսին գրել էր ռուսական հպատակությունից հրաժարվելու մասին։

## Ստեղծագործություն
Սոֆի ֆոն Ադելունգը հիմնականում գրել է երիտասարդ տարիներին՝ ինքնուրույն կատարելով իր աշխատանքների նկարազարդումները։ Նրա առանձին ստեղծագործություններ կապված են Ռուսաստանի հետ։ Պատմվածքների ժողովածուի, վիպակների, պիեսների հեղինակ է, որոնք ռուսերենից թարգմանվել են գերմաներեն։ Սոֆի ֆոն Ադելունգը, լինելով հաստիքային աշխատակից, պարբերաբար գրում էր «Die Frau», «Fürs Haus» կամ «Die Wahrheit» ամսագրերի համար, տպագրվում էր Տեկլի ֆոն Գամպերտի «Töchteralbum» ամսագրում։

մինի|Վարդով աղջիկը, մոտ 1927

* *Zwei Mädchenbilder in Pastell. Erzählungen für junge Mädchen* (1888)
* *Russlana. Erzählung für junge Mädchen* (1888)
* *Kleeblatt. Drei Erzählungen für junge Mädchen* (1889)
* *Jugenderinnerungen an Sophie Kowalewsky* (1896)
* *Jugendbühne. Ernste und heitere Theaterstücke für die Jugend herausgegeben von Sophie von Adelung* (5 Bände)
** Band 1: *Heinrich von Eichenfels*, *Die Schneckenvroni*, *Der Grösste*
** Band 2: *Der Lumpensammler*, *Die Maikönigin*
** Band 3: *Rosa von Tannenburg*. Das Blumenkörbchen. Das Johanniskäferchen. (58).
** Band 5: *Der verzauberte Königssohn* (nach einem Märchen von M. Chovanetz; 1897)
* *Das graue Fräulein auf Scharfenstein. Hessische Volkssage* (1897)
* *Зачарованный принц* (1897).
* *Sonntagsfriede am Werktag* (1920)
* *Chopin als Lehrer* (1923)
* *Täubchen* (1924)
* *Hamsmelis Mäxle* (1830)
* *Der grössere Held und Das Professorle*
Սոֆի ֆոն Ադելունգը նկարչուհի էր, դիմանկարի վարպետ և զարդանկարող։ Նրա հանրահայտ կտավներից են՝
* Երիտասարդ կինը դիմացից, զարդերով  
* Երիտասարդ աղջկա դիմանկարը (1893)
* Աղջկա դիմանկարը վարդով
* Երկու աղջիկները գունամատիտի երանգներով
* Գլխանոցով երիտասարդ կնոջ դիմանկարը 
* Ինքնանկար

## Գրականություն
* Սոֆի ֆոն Ադելունգ, Հիշողություններ Սոֆի Կովալևսկու մասին

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Adelung, Frl. Sophie v.
* Sophie von Adelung 

Կատեգորիա:Գերմանացի արվեստագետներ
Կատեգորիա:Գերմանացի գրողներ
Կատեգորիա:Գերմանացի դիմանկարիչներ
Կատեգորիա:Գերմանացի դրամատուրգներ
Կատեգորիա:Գերմանացի թարգմանիչներ
Կատեգորիա:Գերմանացի կին գրողներ
Կատեգորիա:Գերմանացի նկարչուհիներ
Կատեգորիա:Գերմանացի վիպասաններ
Դև (այլ կիրառումներ)

**Դև**, կարող է վերաբերել՝
* Դև, գերբնական արարածների կամ ոգիների հավաքական անվանում
* «Դև», Միխայիլ Լերմոնտովի պոեմներից
Վիտալի Լուկյանենկո

**Վիտալի Վլադիմիրովիչ Լուկյանենկո** (, ), ուկրաինացի մարզիկ, պարալիմպիկ խաղերի մասնակից, չեմպիոն։ Ուկրաինայի սպորտի վաստակավոր վարպետ։ Ուկրաինայի «Վաստակի համար» շքանշանի ասպետ։

## Կենսագրություն
Վիտալի Լուկյանենկոն ծնվել է 1978 թվականի մայիսի 15-ին Ուկրաինական ԽՍՀ Սումի քաղաքում։ Ավարտել է Խարկովի մանկավարժական ինստիտուտը։

## Սպորտ
1998 թվականին առաջին անգամ մասնակցել է 1998 թվականին Նագանոյի ձմեռային պարալիմպիկ խաղերին։ Մարզվում է Վալերի Կազակովի և Վլադիմիր Իվանովի մոտ։

## Սպորտային նվաճումներ
*  -  Ձմեռային պարալիմպիկ խաղեր 2002 թ. (դահուկավազք, 5 կմ)
*  -  Ձմեռային պարալիմպիկ խաղեր 2006 թ. (բիաթլոն, 12,5 կմ)
*  - Ձմեռային պարալիմպիկ խաղեր 2006 թ. (բիաթլոն, 7,5 կմ)
*  - Ձմեռային պարալիմպիկ խաղեր 2006 թ. (դահուկավազք, էստաֆետ 1x3.75 + 2x5 կմ)
*  - Ձմեռային պարալիմպիկ խաղեր 2010 թ. (բիաթլոն, 3 կմ)
*  - Ձմեռային պարալիմպիկ խաղեր 2010 թ. (դահուկավազք, էստաֆետ 1x4 կմ + 2x5 կմ)
*  - Ձմեռային պարալիմպիկ խաղեր 2010 թ․ (դահուկավազք, 12,5 կմ)
*  - Ձմեռային պարալիմպիկ խաղեր 2014 թ. (բիաթլոն, 7,5 կմ)
*  - Ձմեռային պարալիմպիկ խաղեր 2014 թ. (բիաթլոն, 12,5 կմ)

## Հոբբի
Զբաղվում է ձկնորսությամբ։

## Պարգևներ
* «Վաստակի համար» III աստիճանի շքանշան (2002)
*  «Վաստակի համար» II աստիճանի շքանշան (2006)
* «Վաստակի համար» I աստիճանի մեդալ (2010)
* «Խիզախության համար» III աստիճանի մեդալ (2014)

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Профиль на сайте Международного паралимпийского комитета  
* Биография на сайте Национального комитета спорта инвалидов Украины 
* Результаты выступления на Параолимпиаде в Турине

Կատեգորիա:Պարալիմպիկ խաղերի չեմպիոններ
Կատեգորիա:Ուկրաինացի մարզիկներ
Լերմոնտովի հուշարձան (Մոսկվա)

**Լերմոնտովի հուշարձան** (), բանաստեղծ Միխայիլ Յուրևիչ Լերմոնտովի քանդակը, որը տեղակայվել է 1965 թվականին Մոսկվայի Լերմոնտովի հրապարակում։ Հուշարձանի հեղինակներն են քանդակագործ Ի. Դ. Բրոդսկին, ճարտարապետներ Ն. Ն. Միլովիդովը, Գ. Ե. Սաևիչ, Ա. Վ. Մորգուլիսը։

## Պատմություն
1941 թվականին հրապարակը կոչվել է Լերմոնտովի անվան՝ ի հիշատակ այն բանի, որ այստեղ՝ Կարմիր դարպասի դիմաց՝ Արսենևների տանը, 1814 թվականի հոկտեմբերի 2-3-ը ընկած ժամանակահատվածում ծնվել է Մ. Յու. Լերմոնտովը։ Հրապարակի զբոսապուրակը ևս կոչվել է Լերմոնտովյան, այնուհետև գաղափար է ծագել այդտեղ կանգնեցնել բանաստեղծի հուշարձանը, սակայն պատերազմը խանգարել է։ 1950-ական թվականներին հուշարձանի տեղադրման գաղափարը կրկին շրջանառվել է և սկսվել են լավագույն նմուշի որոնումները։ Հուշարձանի բացումը տեղի է ունեցել 1965 թվականի հունիսի 4-ին։

## Նկարագրություն
Լերմոնտովի հուշարձանը համարվում է Մոսկվայի ամենառոմանտիկ հուշարձաններից մեկը։ Քանդակագործը փորձել է իր աշխատանքում արտահայտել բանաստեղծի էությունը և արվեստի բնույթը։ Բրոնզե մարմինը կանգնած է գրանիտե գլանաձև պատվանդանի վրա։ Լերմոնտովի օձիքը և շինելի փեշը կարծես քամուց տարուբերվում են։ Բանաստեղծի դեմքը մտածկոտ է, նրա տխուր հայացքը ուղղված է իրեն։ Քանդակը արված է 1960-ական թվականներին բնորոշ «խիստ ոճի» գեղարվեստա-պլաստիկ հնարներով։ Լերմոնտովի պատվանդանի վրա արձանագրված են այս տողերը.

Մոսկվա՛, Մոսկվա՛... Սիրում եմ քեզ, ինչպես որդի,
Ինչպես ռուսը՝ ուժգին, բոցավառ և նուրբ։

Հուշարձանի շուրջը տեղակայված է բարձրաքանդակ, որի վրա տարածական ձևով արտահայտված են Լերմոնտովի ստեղծագործությունները՝ «Մծիրի», «Դև», «Առագաստ»։

## Կինոյում
Լերմոնտովի հուշարձան երևում է «Հաջողության ջենթլմենները» ֆիլիմում։ Հանցագործ Կոսոյը նրան անվանում է «վերարկուով տղամարդ»։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* 
* *Иванова И. В.* Памятник М. Ю. Лермонтову: путеводитель. — М.: Московский рабочий, 1987. — 64 с., ил. — (Биография московского памятника).

Կատեգորիա:1965 հիմնադրումներ Ռուսաստանում
Կատեգորիա:Մոսկվայի հուշարձաններ
Կատեգորիա:Մոսկվայի մշակույթ
Կատեգորիա:Մոսկվայի տեսարժան վայրեր
Զանգի-Զրանգի (հեքիաթ)

**Զանգի-Զրանգի**, Ղազարոս Աղայանի հեքիաթներից։

## Սյուժե
Հեքիաթը պատմում է մի ամուսինների մասին, որոնք ունենում են 2 երեխա. տղան` մեծ, աղջիկը` փոքր։ Նրանց աղջիկը, երբ տեսնում էր, որ տանը մարդ չկա վեր էր կենում և տանը ինչ գտնում էր ուտում էր։ Մի օր այդ ամենը տեսնում է նրա եղբայրը՝ Թաթուխը, մորը զգուշացնում է, բայց մայրը չի հավատում, իսկ տղան թողնում և տնից գնում է։ Ճանապարհին գրպանից 3 հատ ծիրան է հանում, ուտում, իսկ կորիզները՝ ցանում, որոնք հետո մեծ ծառ են դառնում։ Գնում է և հասնում է մի կույր ամուսինների տուն։ Երեկոյան նրանց հետ թաքուն ճաշում է, բայց ամուսինները զգում են, որ իրենց կողքին մարդ կա և որ իրենց ճաշը պակասում է։ Նրանք մի օր բռնում են Թաթուխին, իսկ Թաթուխը պատմում է ամեն ինչ և համոզում է լինել իրենց տղան և նրանց օգնել։ Հայրը տղային ասում է, որ եթե ուզում է ոչխարներին տանել արոտ, սարը բարձրանալիս ուղիղ բարձրանա, տղան չի լսում հորը, բարձրանում է սարի ձախ կողմը։ Այնտեղ տեսնում է դևեր, որոնցից Թաթուխը վախենում է և իր հոր ու մոր աչքերը և  երեկոյան հետ վերադառնում իրենց տուն։ Ծնողները նորից սկսում են տեսնել։ Հաջորդ օրը տղան գնում է սարի աջ մասը, այնտեղ տեսնում է մի գազան, որն ուզում էր ծնել։ Տղան օգնում է, գազանը որպես նվեր այդ նորածին երեխաներին տալիս է Թաթուխին, ով նորածինների անունները դնում է Զանգի և Զրանգի, որոնք հետագայում գամփռներ են դառնում։ Մի օր Թաթուխը որոշում է գնալ իր ծննդավայր։ Նա մի կաթ է լցնում ամանի մեջ և ասում, որ հենց որ կաթի գույնը փոխվի, ապա ինքը վտանգի մեջ է, և պետք է բաց թողնել իր շներին։ Իր ծննդավայրում նա տեսնում է միայն իր քրոջը։ Քույրը փորձում է ուտել նաև Թաթուխին, սակայն  նրան փրկում են իր հավատարիմ շները։

## Կերպարներ
* Թաթուխ
* Թաթուխի հարազատ և խորթ ծնողներ 
* Թաթուխի քույրը 
* Զանգի  
* Զրանգի

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Զանգի-Զրանգին վիքիդարանում  
* Ղազարոս Աղայան, Զանգի-Զրանգի

Կատեգորիա:Հեքիաթներ
Ալեքսանդր Նևսկու տաճար (Թեոդոսիա)

**[[Ալեքսանդր Նևսկի|Ալեքսանդր Նևսկի՝]] [[Թեոդոսիա]]յի կործանված [[տաճար]]**, սրբավայրերից մեկը։ Այն գտնվել է ներկայիս ծովային այգու տարածքում։

## Պատմություն
Այն վերակառուցվել է հնագույն թուրքական Բիյուկ Ջամի մզկիթից (Սուլթան-Սելիմ)։ Մզկիթը վերակառուցվել է հնագույն Սուրբ Ագնեսսի կաթոլիկ եկեղեցուց մոտավորապես 1522 թվականին։ 1817 թվականին Ալեքսանդր առաջին կայսրի հրամանագրով որոշում կայացվեց, որ այդ պատմական վայրում պետք է ուղղափառ տաճար կառուցվի։

Հին հիմքը քանդելու ժամանակ հայտնաբերվել է հնագույն քարե սալիկ, որի վրա պատկերված է Սուրբ Նիկողայոս Զմյուռնացի հրաշագործը և Ավետարանը, որը հետագայում իր տեղն է գտել եկեղեցու խորանում։

Իրական կառուցումը սկսվեց միայն 1871 թվականին և ավարտվեց 1873 թվականին, եկեղեցին օծվել է եպիսկոպոս Գուռիայի (Կառպովա) ներկայությամբ։ Տաճարը կառուցվել էր եռանավ բազիլիկի տեսքով, որը ներսից զարդարված էր մարմարյա սյուներով, պահպանված հնագույն բյուզանդական տաճարից։ Շենքի հատակագիծը  խաչաձև էր։ Տաճարում գտնվում է Հովհաննես Այվազովսկու վրձնին պատկանող՝ ջրի վրայով քայլող Հիսուս Քրիստոսի պատկերը։ 1875 թվականին տաճարում թաղվեց Չեսմայի նավատորմի հրամանատար, գեներալ-լեյտենանտ Վիկտոր Մաթվեևիչի Միխրյուկովը, Ղրիմի պատերազմի պաշտպանության հերոսը և Սինոպի ճակատամարտի մասնակիցը։ 1920 թվականին տաճարում կատարվեց հոքեհանգստյան արարողություն Կիևի Կոնստանտինովյան զինվորական ուսումնարանի 14 ենթասպաների համար, հետագայում ենթադրվում է, որ նրանք հուղարկավորվել են ցոկոլային հարկում (այնտեղ՝ որտեղ որ ծովակալ Միխրյուկովը)։ Այլ աղբյուրները հավաստում են, որ ենթասպաները թաղվել են Թեոդոսիայի  քաղաքային հին գերեզմանատանը՝ 1920 թվականին հունվարի 28-ին։ Ոսումնարանի ենթասպաների շարքերում եղել են նաև հայտնի տոհմի ներկայացուցիչներ՝ կոմս Իլլարիոն Վլադիմիրի Մուսին–Պուշկինը, բարոն Նիկոլայ Շտակելբերգ I-ը, Կոնստանտին Իլլովայսկին։ Հարազատների հավաստմամբ կոմս Վլադիմիր Վլադիմիրի Մուսին–Պուշկինը Թեոդոսիաիայում եղել է որդու՝ Իլլարիոնի գերեզմանում։

Բացի դրանից տաճարի գերեզմանատանը թաղված էին.  
# Իոան Իլիայի Գոնչարով  (11 հունիս 1846 — 2 փետրվար 1846) քահանա;
# Աննա Նիկոլաևի Գրապերոն  (? — 23 մայիս 1877) հավանաբար թեոդոսիացի բժշկի կին, գավառագետ Գռապեռոն Իվան Իվանիչի;
# Պավել Նիկոլաևի Կուլակով (? — 7 օգոստոս 1874, 44 տարեկան)  Горско-Моздокского կազակական գնդի հրամանատար;
# Իվան Գրիգորիի Պավենկո (1831 — 20 հուլիս 1905)

Տաճարը դարձավ քաղաքի գլխավոր զարդը և հասարակական կյանքի կենտրոնը։ Ոչ մի գլխավոր իրադարձություն չէր սկսվում առանց գլխավոր տաճարի օրհնության։ Տաճարում պահպանվում էր 1876 թվականին փոխանցված Մայր Աստվածուհու «խորհրդանշանը», որը համարվել է  Թեոդոսիայի հովանավորուհին։

Առաջին համաշխարհային պատերազմի ժամանակ՝ 1914 թվականի հոկտեմբերին, նրա գմբեթը ծակած երեք արկերից տաճարը վնասվել էր։ Բայց տաճարը ոչնչացվեց սովետական ժամանակաշրջանում։ Այն քանդվեց 1933 թվականին։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Собор святого Александра Невского, jalita.com
* Архитектура Феодосии в 19-м — начале 20-го века , old-museum.org
* Во имя Александра Невского собор. Феодосия, russian-church.ru
* Между прошлым и будущим , www.kimmeria.com

Կատեգորիա:1873 հիմնադրումներ
Կատեգորիա:Ավերված եկեղեցիներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի տաճարներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի տաճարներ
Կատեգորիա:Տաճարներ այբբենական կարգով
Միխալինա Լիսովա

**Միխալինա Լիսովա** (, ), պարալիմպիկ խաղերի դահուկավազքի և բիաթլոնի քառակի չեմպիոն։ Հանդես է գալիս տեսողական խանգարում ունեցող մարզիկների կազմում։ Ռուսաստանի սպորտի վաստակավոր վարպետ։

## Կենսագրություն
Միխալինա Լիսովան ծնվել է 1992 թվականի մարտի 29-ին Նիժնի Տագիլում։ Հայրն Ուրալվագոնզավոդում աշխատել է փականագործ, մայրն աշխատել է մանկապարտեզում։ Ծննդյան օրից ունեցել է թույլ տեսողություն, գրեթե կույր է եղել։ 2002 թվականին ավագ քույրը նրան իր հետ տարել է սահադաշտ, և Միխալինան հաստ ապակե ակնոցներով սկսել է պարապել առողջ երեխաների հետ միասին (թեև աղջկա ծնողներն ի սկզբանե դեմ էին նրա մարզումներին՝ վախենալով, որ տեսողությունն ավելի կվատանա)։ Միխալինայի հետ պարապել է Մարիա Բուսիգինան, ապա հաստատակամ աղջնակին նկատել է Ռուսաստանի պարալիմպիկ հավաքականի գլխավոր մարզիչ  Վալերի Օգորոդնիկովը, ով նրան տարել է պարալիմպիկ սպորտ։ Միխալինան սկսել է մարզվել Եկատերինբուրգի «Ռոդնիկ» պարալիմպիկ կենտրոնում։

2007 թվականից Միխալինա Լիսովան աշխարհի առաջնություններում հանդես է գալիս Ռուսաստանի հավաքականի կազմում։

2010 թվականին Վանկուվերի պարալիմպիկ խաղերում Միխալինան նվաճել է ոսկե, 2 արծաթե և 2 բրոնզե մեդալ, 2014 թվականին Սոչիի ձմեռային պարալիմպիկ խաղերում՝  3 ոսկե և 3 արծաթե մեդալ։

Միխալինայի սպորտային կուռքերն են նորվեգացի բիաթլոնիստ Ուլե Էյնար Բյորնդալենը և գերմանացի բիաթլոնիստ Կատի Վիլհելմը։

## Արդյունքներ
2010 թվականի Վանկուվերի ձմեռային պարալիմպիկ խաղեր։
*  - դահուկավազք (բաց էստաֆետ, 3х2,5 կմ) 20.23,2 արդյունքով (Մարիա Իովլևա, Միխալինա Լիսովա, Լյուբով Վասիլևա)
*  - դահուկավազք (5 կմ - տեսողական խանգարումներ ունեցող մարզիկների համար)
*  - դահուկավազք (սպրինտ, 1 կմ - տեսողական խանգարումներ ունեցող մարզիկների համար)
*  բիաթլոն պասյուտե (3 կմ - տեսողական խանգարումներ ունեցող մարզիկների համար) 13.40,8 արդյունքով
*  բիաթլոնի անհատական մրցավազք (12,5 կմ - տեսողական խանգարումներ ունեցող մարզիկների համար)

2014 թվականի Սոչիի ձմեռային պարալիմպիկ խաղեր (2014)
*  - բիաթլոն (6 կմ - տեսողական խանգարումներ ունեցող մարզիկների համար)
*  - բիաթլոն (10 կմ - տեսողական խանգարումներ ունեցող մարզիկների համար)
*  - դահուկավազք (սպրինտ, 1 կմ - տեսողական խանգարումներ ունեցող մարզիկների համար)
*  - դահուկավազք (15 կմ - տեսողական խանգարումներ ունեցող մարզիկների համար)
*  - բիաթլոնի անհատական մրցավազք (12,5 կմ - տեսողական խանգարումներ ունեցող մարզիկների համար)
*  - դահուկավազք (5 կմ - տեսողական խանգարումներ ունեցող մարզիկների համար)

## Պարգևներ
* «Հայրենիքին մատուցած ծառայությունների համար» IV աստիճանի շքանշան (2014 թ.) - *ֆիզիկական կուլտուրայի և սպորտի զարգացման, Սոչի քաղաքում անցկացվող 2014 Ձմեռային պարալիմպիկ խաղերում սպորտային նվաճումների համար*
* Բարեկամության շքանշան (2010 թ.) - *ֆիզիկական կուլտուրայի և սպորտի զարգացման, Վանկուվեր քաղաքում անցկացվող 2010 Ձմեռային պարալիմպիկ խաղերում սպորտային նվաճումների համար (Կանադա)*

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Профиль на сайте Паралимпийских игр 2010 года в Ванкувере
* Чемпионке Паралимпийских игр Михалине Лысовой подарили квартиру в Нижнем Тагиле

Կատեգորիա:«Հայրենիքին մատուցած ծառայությունների համար» 4-րդ աստիճանի շքանշանի ասպետներ
Կատեգորիա:Բարեկամության շքանշանի ասպետներ (Ռուսաստան)
Կատեգորիա:Պարալիմպիկ խաղերի չեմպիոններ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի սպորտի վաստակավոր վարպետներ
Եվգենի Բելով

**Եվգենի  Նիկոլաևիչ Բելով**  (, ), ռուս դահուկորդ, 2013 թվականի աշխարհի առաջնության բրոնզե մրցանակակիր, Աշխարհի գավաթի հաղթող, երիտասարդության շրջանում աշխարհի կրկնակի չեմպիոն, Տուր դե Սկի 2015 դահուկավազքի մրցաշարի բրոնզե մրցանակակիր։

## Կարիերա
Պատանեկան մակարդակով երկու անգամ դարձել է աշխարհի փոխչեմպիոն, աշխարհի երիտասարդական առաջնություններում իր հաշվին ունի երկու ոսկե և երեք արծաթե մեդալներ։

Աշխարհի գավաթի առաջնությունում Բելովի նորամուտը կայացել է 2010 թվականի նոյեմբերի 20-ին, 2011 թվականի փետրվարին Աշխարհի գավաթի էստաֆետային փուլում տարել է իր կարիերայի ընթացքում միակ հաղթանակը, երեք անգամ եղել է լավագույն եռյակում։  Աշխարհի գավաթի անհատական մրցավազքի 15 կմ դասական ոճում Բելովի լավագույն ցուցանիշը  4-րդ տեղն է եղել։ Աշխարհի գավաթի խաղարկության ընդհանուր հաշվարկում 2010/11 մրցաշրջանում  Բելովի լավագույն ցուցանիշը եղել է 31-րդ տեղը։  Իր ողջ կարիերայի ընթացքում մասնակցել է աշխարհի մեկ առաջնության,  2011 թվականի Խոլմենկոլենում կայացած աշխարհի առաջնությունում  երկու անգամ դարձել է  37-րդը, ազատ ոճի սպրինտում և 15 կմ դասական ոճի մրցավազքում։ Օգտագործում է *Fischer* ընկերության կողմից արտադրված դահուկներ, *Alpina* կոշիկներ։

## Որակազրկում
2017 թվականի նոյեմբերի 1-ին ՄՕԿ-ի կողմից մեղավոր է ճանաչվել հակադոպինգային կանոնների խախտման համար։ Միջազգային օլիմպիական կոմիտեն ցմահ արգելեց Բելովին հանդես գալու օլիմպիադաներում և անվավեր ճանաչեց նրա արդյունքները 2014 թվականի Օլիմպիական խաղերում։ Մարզիկը վերաքննիչ բողոք է ներկայացրել, և 2018 թվականի փետրվարի 1-ին Մարզական արբիտրաժային դատարանի որոշումը ամբողջությամբ բավարարվել է։ Հետևանքը եղել է հակադոպինգային կանոնների խախտման բացակայությունը և ցմահ որակազրկումը վերացնելը։ Սոչիի Օլիմպիական խաղերում ելույթի արդյունքները լիովին վերականգնվեցին։

## Արդյունքներ
### Օլիմպիական խաղեր

### Դահուկների աշխարհի առաջնություն

### Հաղթանակներ աշխարհի առաջնության փուլերում (1)

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Евгений Белов — статистика на сайте FIS

Կատեգորիա:Որակազրկված մարզիկներ
Կատեգորիա:Ռուս դահուկավազորդներ
Կատեգորիա:Ռուս դահուկորդներ
Սերգեյ Միքայելյան (դահուկորդ)

**Սերգեյ Արթուրի Միքայելյան** (), հայ դահուկորդ, Հայաստանի բազմակի չեմպիոն։ Վանկուվերի (2010) և Սոչիի (2014) օլիմպիական խաղերի մասնակից։

## Կենսագրություն
Սերգեյ Միքայելյանը ծնվել է 1993 թվականին Ռուսաստանի Գոռնո-Ալտայսկ քաղաքում՝ դահուկորդներ Արթուր Միքայելյանի և Ալլա (Կապչիկաևա) Միքայելյանի ընտանիքում։ Մեծացել է Հայաստանի Շիրակի մարզի Աշոցք գյուղում, որտեղ 10 տարեկանից զբաղվել է դահուկավազքով։ Անձնական մարզիչն է եղել հայրը։ Ավարտել է Երևանի Ֆիզիկական կուլտուրայի հայկական պետական ինստիտուտը։  2010 թվականին դարձել է Հայաստանի կրկնակի չեմպիոն և իրավունք ստացել իր երկիրը ներկայացնելու Վանկուվերի ձմեռային օլիմպիական խաղերում, որտեղ զբաղեցրել է 70-րդ տեղը 15 կմ ազատ ոճի մրցավազքում։

2011 թվականի օգոստոսին Նորվեգիայի Էուրա քաղաքում մասնակցել է աշխարհի առաջնության անվավոր դահուկների երիտասարդական մրցումներին։ 17 կմ ազատ ոճի մրցավազքում Սերգեյը ցուցաբերել է լավագույն արդյունք՝ 35 րոպե, 18 վայրկյան և զբաղեցրել առաջին տեղը, իսկ 10.8 կմ հեռավորության վրա ավարտել է երրորդը և ստացել բրոնզե մրցանակ։

2011 թվականի դեկտեմբերի 21-ին Սերգեյ Միքայելյանը մասնակցել է «Սկանդինավիայի գավաթին»։ Մասնակցել է մինչև 20 տարեկան տարիքային խմբում և 15 կմ տարածքում ազատ ոճում ունենալով 38,11 վայրկյան արդյունք՝ զբաղեցրել 3-րդ տեղը։ Մինչ այդ Միքայելյանը հաղթել է Ֆինլանդիայի Մուոնիո քաղաքում անցկացվող միջազգային մրցաշարում։

2012 թվականի հունվարին Էրզրումում կայացած աշխարհի պատանեկան առաջնությանը նախապատրաստվելիս Սերգեյ Միքայելյանը հաղթել է Չեխիայում անցկացված միջազգային մրցաշարի մասնակցություն, որին մասնակցել է 350 մարզիկ։

2017 թվականին Ալմա-Աթայի Ունիվերսիադայում 10 կմ դասական ոճի մրցավազքում զբաղեցրել է չորրորդ տեղը և դարձել բրոնզե մեդալակիր։ Այս հաջողության շնորհիվ պատմության մեջ մտավ որպես առաջին հայ մարզիկը, ով  Ձմեռային ունիվերսիադայում արժանացել է մեդալի։

## Ընտանիք
* Հայր՝ Միքայելյան Արթուր, դահուկորդ
* Մայր՝ Միքայելյան (Կապչիկաևա) Ալլա Անատոլևնա (19.12.1969), խորհրդային և հայ դահուկորդ։ ԽՍՀՄ մրցաշարի հաղթող, 1998 թվականի Նագանոյի  ձմեռային օլիմպիական խաղերի մասնակից։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Սերգեյ Միքայելյանի մասին Sports-reference.com կայքում 
* Սերգեյ Միքայելյանի մասին data.fis-ski.com կայքում

Կատեգորիա:Հայ դահուկորդներ
Կատեգորիա:Օլիմպիական խաղերի մարզիկներ Հայաստանից
Ռաֆայել Երանոսյան

**Ռաֆայել Համլետի Երանոսյան** (իրական անունը՝ Ռաֆիկ, ), հայ դերասան և կինոդերասան, հումորիստ, շոումեն, երգիչ։ Հանդես է գալիս հիմնականում հումորային ժանրում։

## Կյանքն ու ստեղծագործական գործունեություն
### Կենսագրություն
Ռաֆայել Երանոսյանը ծնվել է 1981 թվականի հուլիսի 25-ին ՀԽՍՀ Հոկտեմբերյանի շրջանի Լենուղի գյուղում։ 1988-1998 թվականներին սովորել է Արմավիրի մարզի Լենուղի գյուղի Ջիվանու անվան միջնակարգ դպրոցում։ Ձգտումը դեպի արվեստ, դեպի բեմահարթակ Ռաֆիկ Երանոսյանի մոտ արթնացել է դեռ մանկուց։ Դպրոցն ավարտելուց հետո ապագա դերասանը ընդունվել է «Հայֆիլմ» կինոստուդիային կից դերասանական ստուդիա, որն ավարտել է 2006 թվականին։ Դերասանական ստուդիան ավարտելուց հետո սկսել է աշխատել Երևանի Կամերային թատրոնում՝ որպես դերասան, որտեղ մասնակցում է տարբեր ներկայացումների մինչ օրս։

### Ստեղծագործական գործունեություն
Երևանի Կամերային թատրոնի կազմում Ռաֆայելը մասնակցել է հետևյալ հանրապետական և միջազգային թատերական փառատոններին՝ «Կաբարե» շոու-ներկայացում (2007), Բելառուսի Հանրապետությունում Հայաստանի Հանրապետության մշակութային օրեր (2007), «Ի զե՛ն» ներկայացում (Թեհրան, ԻԻՀ, 2008), «Աշխարհի թատրոնները» փառատոն, որի շրջանակներում հանդես է եկել «Կառավարական համերգ» և «Ի զե՛ն» ներկայացումներով (Լոս Անջելես, ԱՄՆ, 2009), «Դուետ» միջազգային թատերական փառատոն՝ «Սկոտչ և Վիսկի» ներկայացմամբ (Գյումրի, Հայաստան, 2012), ՀԳԹՄ Երիտասարդ թատերական ռեժիսուրայի 8-րդ հանրապետական փառատոն՝ «Սկոտչ և Վիսկի» ներկայացմամբ (Երևան, Հայաստան, 2013), Աբովյան քաղաքի 53-րդ տարելիցին նվիրված թատերական փառատոն՝ «Ամնեզիա» մելոդրամայով (Աբովյան, Հայաստան, 2015), «Վիվատ» կոմեդիա(Սանկտ Պետերբուրգ, ՌԴ, 2015), «Երևանի օրերը Վանաձորում»՝ «Շոու №3» ներկայացմամբ (Երևան, Հայաստան, 2019)։

Ռաֆայել Երանոսյանը հանդես է եկել նաև հետևյալ ներկայացումներում՝ «OK» սոցիալական կատակերգություն (ռեժիսոր՝ Վահագ Գրիգորյան), «No Comment», «7 ու կես» ներկայացումներ։ Այժմ իր դերային կերպարներն ունի «Գլամուրային չոբաններ» (ռեժիսոր՝ Կարո Բալյան), «Դոն Ժուանները Մարսելում» (ռեժիսոր՝ Նարեկ Դուրյան) ներկայացումներում։

Դերասանը նկարահանվել է նաև հետևյալ կինոներում և հեռուստանախագծերում՝ «Քրմուհի» (2007), «Ալաբալանիցա» (2011), «Սուպեր Մամա» (2014), «Poker.am» (2012), «32 ատամ», «Քարե Դարդ»։ 2014 թվականին մարմնավորել է Արշալույս Հարությունյանի «Սկոտչ և Վիսկի» գեղարվեստական կինոկատակերգության գլխավոր հերոսին՝ Միկային, 2015 թվականին նկարահանվել է Արա Երնջակյանի «Ժաննա» լիամետրաժ խաղարկային գեղարվեստական կինոնկարում։

## Պարգևներ, մրցանակներ
* ՀՀ Մշակույթի նախարարության կողմից տրված շնորհակալագիր - սեպտեմբերի 20, 2011
* ՀՀ Մշակույթի նախարարության Գրիգոր Նարեկացի հուշամեդալ - մարտի 27, 2015

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Լենուղի գյուղում ծնվածներ
Կատեգորիա:Հայ դերասաններ
Կատեգորիա:Հայ կինոդերասաններ
Կատեգորիա:Հայ երգիչներ
Աննա Միլենինա

**Աննա Միլենինա** (, օրիորդական ազգանունը՝ Բուրմիստրովա, (), ), պարալիմպիկ խաղերի բազմակի չեմպիոն, Ռուսաստանի սպորտի վաստակավոր վարպետ։

## Սպորտային նվաճումներ
*  - Ձմեռային պարալիմպիկ խաղեր 2006 թվական (դահուկավազք, 10 կմ)
*  - Ձմեռային պարալիմպիկ խաղեր 2006 թվական (դահուկավազք, 15 կմ)
*  - Ձմեռային պարալիմպիկ խաղեր 2006 թվական (դահուկավազք, 5 կմ)
*  - Ձմեռային պարալիմպիկ խաղեր 2006 թվական (բիաթլոն, 7,5 կմ)
*  - Ռուսաստանի առաջնություն 2009 թվական (5 կմ)
*  - Աշխարհի առաջնություն 2009 թվական
*  - Ձմեռային պարալիմպիկ խաղեր 2010 թվական (բիաթլոն, 3 կմ անհատ.)
*   - Ձմեռային պարալիմպիկ խաղեր 2010 թվական (դահուկավազք, 15 կմ ազատ)
*   - Ձմեռային պարալիմպիկ խաղեր 2010 թվական (դահուկավազք, սպրինտ 1 կմ, դասական)
*   - Ձմեռային պարալիմպիկ խաղեր 2010 թվական (բիաթլոն, 12,5 կմ)
*  - Ձմեռային պարալիմպիկ խաղեր 2014 թվական (բիաթլոն, 6 կմ)
*   - Ձմեռային պարալիմպիկ խաղեր 2014 թվական (դահուկավազք, 15 կմ, դասական)
*  - Ձմեռային պարալիմպիկ խաղեր 2014 թվական (դահուկավազք, սպրինտ 1 կմ)
*  - Ձմեռային պարալիմպիկ խաղեր 2014 թվական (դահուկավազք, 5 կմ ազատ ոճով)

## Պարգևներ
* «Հայրենիքին մատուցած ծառայությունների համար» IV աստիճանի շքանշան (մարտի 17 2014) — *ֆիզիկական կուլտուրայի և սպորտի զարգացման, Սոչի քաղաքում անցկացվող 2014 Ձմեռային պարալիմպիկ խաղերում սպորտային նվաճումների համար*։
* Ռուսաստանի պատվո շքանշան (մարտի 26 2010)— *ֆիզիկական կուլտուրայի և սպորտի զարգացման, Վանկուվեր քաղաքում անցկացվող 2010 Ձմեռային պարալիմպիկ խաղերում սպորտային նվաճումների համար (Կանադա)*։
* Կրասնոտուրինսկի պատվավոր քաղաքացի (2010):

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Профиль на сайте Паралимпийских игр 2010 года в Ванкувере
* Качественные характеристики членов спортивной сборной команды Российской Федерации выезжающей на Х Паралимпийские зимние игры в Ванкувер  на сайте Министерство спорта, туризма и молодёжной политики Российской Федерации|Министерства спорта, туризма и молодёжной политики Российской Федерации

Կատեգորիա:Ռուս բիաթլոնիստներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի սպորտի վաստակավոր վարպետներ
Կատեգորիա:«Հայրենիքին մատուցած ծառայությունների համար» 4-րդ աստիճանի շքանշանի ասպետներ
Կատեգորիա:Ռուս դահուկավազորդներ
Կատեգորիա:Ռուս մարզիկներ
Լոիկ Պերեն

**Լոիկ Պերեն** (, ), ֆրանսիացի պրոֆեսիոնալ ֆուտբոլիստ։ Ներկայումս հանդես է գալիս Սենտ Էտիենի կազմում։ Խաղում է կենտրոնական պաշտպանի դիրքում։

Պերենը իր ողջ կարիերայի ընթացքում հանդես է եկել Սենտ Էտիենի կազմում։ Մի քանի անգամ հրավիրվել է Ֆրանսիայի ազգային հավաքականը, սակայն այդպես էլ խաղադաշտ դուրս չի եկել։

## Ակումբային կարիերա
### Սենտ Էտիեն
Պերենը Սենտ Էտիենի ակադեմիայի սան է։ Ակումբի առաջին թիմի կազմում դեբյուտը նշել է 2003 թվականի օգոստոսի 15-ին՝ Լիգա 2-ի Լորյանի դեմ խաղում։

2003-04 մրցաշրջանում Սենտ Էտիենը բարձրացավ Լիգա 1։ Ֆրանսիայի բարձրագույն դիվիզիոնում իր դեբյուտը Պերենը նշել է 2004 թվականի օգոստոսի 14-ին՝ Լանսի դեմ խաղում։ Իր առաջին պրոֆեսիոնալ գոլը խփել է 2005 թվականի հոկտեմբերի 1-ին՝ Լե Մանի դեմ խաղում։

2007-08 մրցաշրջանում Սենտ Էտիենը զբաղեցրեց 5-րդ տեղը առաջնությունում և մասնակցեց ՈՒԵՖԱ Գավաթին։ ՈՒԵՖԱ Գավաթում Պերենը անցկացրեց 4 հանդիպում՝ դառնալով 1 գոլի հեղինակ, իսկ Սենտ Էտիենը դուրս մնաց 1/8 եզրափակչից։

2007-08 մրցաշրջանի Պերենը Սենտ Էտիենի ավագն է։

2012-13 մրցաշրջանում Պերենը Սենտ Էտիենի հետ հաղթել է Ֆրանսիայի լիգայի գավաթը։

## Միջազգային կարիերա
Պերենը հանդես է եկել Ֆրանսիայի երիտասարդական հավաքականների կազմում։

Ֆրանսիայի ազգային հավաքական առաջին անգամ հրավիրվել է 2014 թվականի նոյեմբերի 6-ին՝ Ալբանիայի և Շվեդիայի դեմ խաղերի համար։ Հաջորդ անգամ հավաքական հրավիրվել է 2015 թվականի նոյեմբերի 9-ին՝ Գերմանիայի և Անգլիայի դեմ ընկերական խաղերի համար որպես Մամադու Սակոյի փոխարինող։

## Կարիերայի վիճակագրություն
### Ակումբային վիճակագրություն
*2018 փետրվարի 14-ի դրությամբ*

## Նվաճումներ
### Ակումբային
**Սենտ Էտիեն**
* Ֆրանսիայի լիգայի գավաթ․ 2012–13

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պերենը transfermarkt-ում
* Պերենը soccerbase.com-ում
* Պերենը WhoScored.com կայքում
* Պերենը ՈՒԵՖԱ-ի պաշտոնական կայքում
* Պերենը Լիգա 1-ի պաշտոնական կայքում

Կատեգորիա:Սենտ Էտիենի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի պաշտպաններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի ֆուտբոլիստներ
Սուրբ Աստվածածին եկեղեցի (Ալաստան)

**Սուրբ Աստվածածին եկեղեցի**, հայ կաթողիկե եկեղեցի Վրաստանի Սամցխե-Ջավախեթի մարզի  Ախալքալաքի շրջանի Ալաստան գյուղում։

## Պատմություն
Սուրբ Աստվածածին եկեղեցին թվագրվում է 10-11-րդ դարերով։ Համաձայն հուշարձանագետ Սամվել Կարապետյանի հայտնած տեսակետի այն եղել է բյուզանդածես հայկական եկեղեցի, որը 1830-ական թվականներին հայաթափ բնակատեղիում հաստատված հայ կաթոլիկները այն նորոգել և օծել են որպես հայ կաթողիկ եկեղեցի։ Օծումից հետո եկեղեցին մոտ 25 տարի գործել է որպես ծխական։

1856 թվականին փոքր-ինչ դեպի արևմուտք նոր և ավելի ընդարձակ եկեղեցու կառուցումից հետո Սուրբ Աստվածածին եկեղեցու փայտե ծածկը մասամբ քանդում է։

## Ճարտարապետություն
Սուրբ Աստվածածին եկեղեցին կառուցված է սրբատաշ քարով և ունի 11,5 x 6,56 մ արտաքին չափեր։ Ներկայում այն կանգուն է, սակայն ունի վերանորոգման կարիք։ Որմերը հարուստ են վաղ միջնադարին բնորոշ հավասարաթև խաչաքանդակներով։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:10-րդ դարի հայկական վանքեր և եկեղեցիներ
Կատեգորիա:Ախալքալաքի շրջանի հայկական կաթողիկե վանքեր և եկեղեցիներ
Կատեգորիա:Եկեղեցիներ այբբենական կարգով
Սուրբ Հովհաննես Կարապետ եկեղեցի (Կարծախ)

**Սուրբ Հովհաննես Կարապետ եկեղեցի**, հայ առաքելական եկեղեցի Վրաստանի Սամցխե-Ջավախեթի մարզի Ախալքալաքի շրջանի Կարծախ գյուղում։

## Պատմություն
19-րդ դարում Կարծախ գյուղը տարածաշրջանիը ամենամարդաշատ գյուղերից էր, և գյուղի հին եկեղեցին, որը հիմնադրվել էր 1830-ական թվականներին, իր չափերով չէր բավարարում բնակչության կրոնական կարիքները հոգալուն։ Այս պատճառով 1880-ական թվականների վերջերին հին եկեղեցու տեղում սկսվում է նոր եկեղեցու կառուցումը, որի արժեքն էր 13.000 ռուբլի։ Ժամանակի հայերեն մամուլը գրել է, որ գյուղացիները եկեղեցու շինարարության համար 21 կմ հեռավորությունից քար են բերել։ Համաձայն եկեղեցու պատի արձանագրության՝ շինարարությունն ավարտվել է 1894 թվականին, սակայն  դեռևս կային անավարտ հատվածներ։ Հայտնի է, որ թիֆլիսեցի հայ Եգոր Ավագյան Դավթյանը 100 ռուբլի է տրամադրել եկեղեցու անավարտ հատվածների կառուցման համար։

1896 թվականին եկեղեցու շենքն արդեն ամբողջությամբ կառուցվել էր, և սկսվել էր զանգակատան շինարարությունը։ Զանգը նվիրել էր թիֆլիսեցի Բագրատ Ալիբեգյանը, ով ներկա է եղել 1891 թվականին տեղի ունեցած եկեղեցու հիմնարկեքի արարողությանը։ Չցանկանալով, որ նորակառույց եկեղեցին ունենա հին, փոքր մաշված զանգ՝ նա պատվիրել է յոթ փուդ հինգ ֆունտ ծանրության նորաձույլ զանգ, որի վրա փորագրվել է հետևյալը՝ *«Բագրատ Ալիբէգեանից ի յիշատակ իւր հանգուցեալ եղբօր Յարութիւն Ալիբէգեանի...»*: Հայտնի է, որ զանգակատան շինարարությունն ավարտվել է 1896 թվականին։

### Վերաբացում
2012 թվականի հուլիսի 13-ին՝ հայազգի հայտնի աշուխ Ջիվանու մեծարման տոնի նախորդ օրը, Վիրահայոց Թեմի առաջնորդ, Գերաշնորհ Տեր Վազգեն եպիսկոպոս Միրզախանյանի մասնակցությամբ վերաօծվեց Սուրբ Հովհաննես Կարապետ եկեղեցին։ Վերաօծման արարողությունը սկսվեց հուլիսի 13-ի երեկոյան «Դռնբացեքի» արարողությամբ։ Վերաօծվեցին եկեղեցու 16 սյուները, խորանը, մկրտության ավազանը և սրբապատկերները։

## Ճարտարապետություն
Եկեղեցին քարաշեն է և ունի 23.75 x 13.25 մ արտաքին չափեր։

## Արձանագրություններ
Եկեղեցու արևմտյան մուտքի ճակատին առկա է եղել 9 տողից կազմված 1894 թվականով թվագրվող հայերեն արձանագրություն. 

Եկեղեցու արևմտյան ճակտոնին՝ զանգակատան մոտ եղել է 1896 թվականով թվագրվող 6 տողանի հայերեն գրություն. 

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:19-րդ դարի հայկական վանքեր և եկեղեցիներ
Կատեգորիա:Ախալքալաքի շրջանի հայկական առաքելական վանքեր և եկեղեցիներ
Կատեգորիա:Եկեղեցիներ այբբենական կարգով
Իբիս (հյուրանոց)

**Իբիս** (ibis), AccorHotels-ին պատկանող միջազգային հյուրանոցային ընկերություն։ AccorHotels-ը հաշվառված է Փարիզի ֆոնդային բորսայում և հիմնադրվել է 1967 թվականին։ Իբիսն իր առաջին հյուրանոցը բացել է 1974 թվականին։ Հյուրանոցները, ընդհանուր առմամբ, մոտ են լինում քաղաքի կենտրոններին, օդանավակայաններին կամ երկաթուղային կայարաններին և առաջարկում է ցածր տոկոսադրույքներ համաշխարհային հյուրանոցային այլ խմբերի համեմատ։

## Պատմություն
Առաջին Իբիս հյուրանոցը բացվել է Բորդոյում 1974 թվականին, իսկ տասնամյակի ընթացքում հյուրանոցային շղթան ընդարձակվել է Ֆրանսիայի բոլոր մարզերում, մասնավորապես`քաղաքներում։

## Հյուրանոցային հարմարություններ
AccorHotels-ի տնտեսող հյուրանոցների առանձնահատկությունը ստանդարտ պայմաններն են, բացի բյուջետային hotelF1 և Ibis budget-ը, առաջարկում է 24 ժամյա ընդունելություն։ Սենյակներն ունեն լոգարան, գրասեղան, կրկնակի կամ երկու մեկտեղանոց մահճակալներ, զգեստապահարան և միջազգային ու տեղական հեռուստաալիքներ։ Հյուրանոցը երբեմն ներառում է ռեստորան կամ բար, որն առավոտյան մատուցում է նախաճաշ (04:00-12:00), և որոշ հյուրանոցներում առաջարկվում է 24 ժամյա ճաշացանկ։ Ընդհանրապես, Իբիս հյուրանոցներն առանձնանում են տնտեսող շեշտադրմամբ։ AccorHotels-ը ձգտում է փոխել սա՝ գովազդելով հյուրանոցի բոլոր ձեռքբերումները, առանձնահատկությունները և կարևորելով AccorHotels-ից գոհունակության երաշխիքը։

## Հյուրանոցների տեղայնքներ
Բրենդը հյուրանոցներ ունի վեց մայրցամաքների ստորև թվարկված երկրներում։ 2016 թվականի դեկտեմբերի 31-ի դրությամբ աշխարհում գործում են 1088 Իբիս հյուրանոցներ։

[thumb|right|Իբիս հյուրանոցը և Suitehotel Կոկելում, [Ֆրանսիա]]
[thumb|Իբիս հյուրանոցը [Դրեզդենի կենտրոնում, Գերմանիա]]
[thumb|Իբիս հյուրանոցը [Բիլբաո (Իսպանիա) քաղաքի կենտրոնում]]
[thumb|Իբիս հյուրանոցը [Ամստերդամում, Նիդերլանդներ]]
[մինի|Իբիս հյուրանոցը [Երևանում]]
### Եվրոպա
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*

### Ամերիկա
*
*
*
*
*
*
*
*
*

### Աֆրիկա
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*

### Ասիա-խաղաղօվկիանոսյան շրջան
*
*
*
*
*
**2014 թվականի հունվարի 21-ին գործել է Ինդոնեզիայի 28 վայրերում, 43-ը` կառուցվում են կամ պլանավորման աշխատանքներ են ընթանում
**Ասիա-խաղաղօվկիանոսյան տարածաշրջանի խոշորագույն «Իբիս» հյուրանոցը գտնվում է Բանդունգում, Արևմտյան Ճավա, ունի 606 հյուրասենյակներ, բացվել է 2012 թվականի մարտի 8-ին 
* 
**Իբիսը բացել է իր առաջին հյուրանոցը Ճապոնիայում, Տոկիոյի Շինջուկու քաղաքում
*
*
*
*
*
*
*
*

### Միջին Արևելք
*
*
*
*
*
*
*
*

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 

Կատեգորիա:1974 հիմնադրումներ
Կատեգորիա:Հյուրանոցային ցանցեր
Ռուշան Միննեգուլով

**Ռուշան Միննեգուլով** (, ) , ռուս մարզիկ, դահուկորդ, բիաթլոնիստ։ 2014 թվականի Սոչիի ձմեռային պարալիմպիկ խաղերի կրկնակի չեմպիոն և արծաթե մեդալակիր։ Ռուսաստանի սպորտի վաստակավոր վարպետ։

## Կենսագրություն
2007 թվականին սկսել է զբաղվել սպորտով։ Ռուսաստանի հավաքականում առաջին անգամ հանդես է եկել 2009 թվականին Նորվեգիայում Աշխարհի գավաթի խաղարկությունում։ 2007 թվականից նրա անձնական մարզիչն է իր հորեղբայրը՝ Ռադիկ Մինուգոլովը։ Հավաքականի կազմում մարզվում է Իրինա Գրոմովայի և Ամիր Գումերովի մոտ։ Թաթարստանի Հանրապետությունում Ռուսաստանի Դաշնային միգրացիոն ծառայության գրասենյակի տեսուչն է։ Մասնակցել է 2010 թվականի Վանկուվերի և 2014 թվականին Սոչիի ձմեռային պարալիմպիկ խաղերին։

## Սպորտային նվաճումներ
**Ձմեռային պարալիմպիկ խաղեր**
*  (Ձմեռային պարալիմպիկ խաղեր, Սոչի,  2014 թ.) - դահուկավազք, 20 կմ, տղամարդկանց, կանգնած
*  (Ձմեռային պարալիմպիկ խաղեր, Սոչի,  2014 թ.) - դահուկավազք, բաց էստաֆետ 4 x 2.5 կմ
*  (Ձմեռային պարալիմպիկ խաղեր, Սոչի,  2014 թ.) - դահուկավազք սպրինտ ազատ ոճ 1 կմ, տղամարդկանց, կանգնած

**Աշխարհի առաջնություն**

**Դահուկավազք**
*  (Սոլեֆտեո, Շվեցիա, 2013 թ.) - 4 х 2,5 կմ, բաց էստաֆետ
*  (Սոլեֆտեո, Շվեցիա, 2013 թ.) - 10 կմ, կանգնած
*  (Սոլեֆտեո, Շվեցիա, 2013 թ.) - 20 կմ, կանգնած
*  (Սոլեֆտեո, Շվեցիա, 2013 թ.) - 1 կմ, սպրինտ, կանգնած

## Մրցանակներ և սպորտային կոչումներ
* «Հայրենիքին մատուցած ծառայությունների համար» IV աստիճանի շքանշան (2014 թ.).
* Ռուսաստանի սպորտի վաստակավոր վարպետ (մարտի 11 2014 թ.)
* Միջազգային դասի Ռուսաստանի սպորտի վարպետ (մայիսի 23 2011 թ.)
* Սաբինայի քաղաքապետարանի պատվոգիր (2013 թ.)

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Профиль на сайте Зимний паралимпийских игр 2014 года в Сочи 

Կատեգորիա:«Հայրենիքին մատուցած ծառայությունների համար» 4-րդ աստիճանի շքանշանի ասպետներ
Կատեգորիա:Պարալիմպիկ խաղերի չեմպիոններ
Կատեգորիա:Ռուս մարզիկներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի սպորտի վաստակավոր վարպետներ
Եվգենի Պլյուշչենկո

**Եվգենի  Վիկտորովիչ Պլյուշչենկո** (, ), ռուս գեղասահորդ, հանդես է եկել տղամարդկանց մենապարերում։ Ռուսաստանի վաստակավոր վարպետ։ Օլիմպիական խաղերի կրկնակի չեմպիոն (2006 թվականին՝ մենապար, 2014 թվականին՝ թիմային մրցաշար), Օլիմպիական խաղերի արծաթե երկակի մեդալակիր (2002 և 2010 թվականներին), աշխարհի եռակի չեմպիոն (2001,2003,2004), Եվրոպայի յոթակի չեմպիոն (2000, 2001,2003, 2005, 2006, 2010, 2012), գեղասահքի Գրանպրիի եզրափակչի քառակի հաղթող (1999/2000, 2000/2001, 2002/2003, 2004/2005), աշխարհի պատանի  լավագույն մարզիկ (1997) և Ռուսաստանի տասակի չեմպիոն։ Յիլիս Գրաֆսթրյոմի հետ կիսում է գեղասահքի  օլիմպիական չեմպիոնի ռեկորդը (յուրաքանչյուրը՝ չորս)։ Եվգենի Պլյուշչենկոն եղել է առաջին գեղասահորդը՝ կասկադ մրցության մեջ կատարելով ոտքի քառակի հանգույց, ոտքի եռակի հանգույց և ոտքի եռակի օղակ (2002 թվականին Ռուսաստանի գավաթի ժամանակ), առաջինն էր տղամարդկանց մեջ՝ կատարելով բիլման պտույտներ, եռակի ակսել-օյլեր-եռակի ֆլիպի կասկադ (2001)։ 2017 թվականի մարտի 31-ին հայտարարել է  մարզական գործունեության ավարտի մասին։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Сайт о Евгении Плющенко 
* Сайт о Евгении Плющенко
* Биография на официальном сайте Законодательного Собрания Санкт-Петербурга 
* Биография Евгения Плющенко в каталоге биографий российских фигуристов
* Евгений Плющенко на сайте МОК

Կատեգորիա:«Հայրենիքին մատուցած ծառայությունների համար» շքանշանի 1-ին աստիճանի մեդալով պարգևատրվածներ
Կատեգորիա:«Ռուսական ազգային Օլիմպոս» մրցանակի դափնեկիրներ
Կատեգորիա:Աշխարհի չեմպիոններ
Կատեգորիա:Բարեկամության շքանշանի ասպետներ (Ռուսաստան)
Կատեգորիա:Ռուս գեղասահորդներ
Կատեգորիա:Ռուս օլիմպիական չեմպիոններ
Կատեգորիա:Օլիմպիական չեմպիոններ
Նեկտար Բաժբեուկ-Մելիքյան

**Նեկտար Հայրապետի Բաժբեուկ-Մելիքյան** (օրիորդական ազգանունը՝ Խոջամիրյան, ), հայ ճարտարապետ։ Հայաստանի ճարտարապետների միության անդամ (1936)։ 1932 թվականին ավարտել է Վրաստանի արդյունաբերական ինստիտուտը։

Ալեքսանդր Բաժբեուկ-Մելիքյանի կինը։

## Հիմնական ստեղծագործություններ
* Քութայիսի հումինաթթուների գործարան
* Հանրախանութ Զեստափոնում 
* Հանրակացարան Սուրամում
* Վրաստանում կոլեկտիվ-ֆերմերային շուկաների տիպային նախագծեր
* Երևանում Ալյումինստրոյի աշխատանքային ավանի պլանավորում
* Երևան քաղաքի «Արարատ» բնակելի տուն
* №447 գործարանի բնակելի շենք Երևանում
* Վիրաբուժական շտապ օգնության հիվանդանոց Երևանում
* Երևանում Հայէներգոյի շենքը
* Բուժական կառույցներ Արզնիում
* Ակումբներ Բջնիում, Վաղարշապատում, Ֆանտանում

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ կին ճարտարապետներ
Կատեգորիա:Հայաստանի ճարտարապետների միության անդամներ
Կատեգորիա:Վրաստանի տեխնիկական համալսարանի շրջանավարտներ
Hey Ma (երգ)

**«Hey Ma»**, ամերիկացի ռեփեր Պիտբուլի և կոլումբիացի երգիչ Ջեյ Բալվինի երգը` գրված «Ֆորսաժ 8» ֆիլմի համար, կուբա-ամերիկացի երգչուհի Կամիլա Կաբելոյի հետ համատեղ։ Այն գրել են *Sermstyle*, *Tinashe Sibanda*, *Philip Kembo*, *Soaky Siren* և *Johnny Yuko*-ը, ստեղծվել է *Sermstyle*-ի, *T-Collar*-ի, *Pip Kembo*-ի և *Yukon*-ի հետ։ Վոկալի վրա աշխատել է *Matt Beckley*-ը։ Երգը ունի երկու տարբերակ, դրանցից մեկը գրված է անգլերեն։ Երգը ներառվել է Կամիլա Կաբելոյի «The Hurting. The Healing. The Loving.» դեբյուտային ալբոմի մեջ, այն թողարվել է 2017 թվականի սեպտեմբերի 21-ին։

## Քննադատություն
Billboard և Spotify ընկերությունները երգը կոչել են որպես «գոլորշացող սինգլ» և առանձնացրել են Կաբելոյի հմայքը։

## Հաջողություն
Hot Latin Songs հիթ շքերթում 14 000 նեբեռնումով զբաղեցրել է հինգերորդ տեղը։ Այս հիթ շքերթում բոլոր ժամանակների լավագույն դեբյուտը արել է Պիտբուլը և համապատասխանաբար իր դեբյուտը արել է նաև Ջեյ Բալվինը՝ ներկայացնելով իր «Ginza» երգով։ Երգը նաև հանդիսանում է այս հիթ շքերթում Կամիլա Կաբելոյի առաջինը։

## Տեսահոլովակ
«Hey Ma» երգի երաժշտական տեսահոլովակը նկարահանվել է Մայամիում, Ֆլորիդա։ Ինչպես ցուցադրված է գովազդային վահանակի վրա, «հրապուրիչ» տեսահոլովակը նկարահանվել է «վառ ու հագեցած» տեսարաններով, որտեղ ներկայացվում է կուբական մշակույթը, ինչպես է շարժվում եռյակը փողոցներով բազմության մեջ և պարում են «տպավորիչ» մեքենանների առաջ։ Ինչպես նաև տեսահոլովակում երևում է «Ֆորսաժ 8» ֆիլմից տեսարաններ։

## Կենդանի կատարումներ
Ջեյ Բալվինը, Կամիլա Կաբելոն և Պիտբուլը «Hey Ma» երգը կատարել են *MTV Movie & TV Awards 2017*-ում։ Billboard ամսագրի լրագրողուհի Գրիզելդա Ֆլորեսը գովաբանել է նրանց ելույթը։

## Հիթ-շքերթներ
### Շաբաթական հիթ-շքերթներ

### Տարեվերջյան հիթ-շքերթներ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:2017 երգեր
Կատեգորիա:Կամիլա Կաբելոյի երգեր
Կատեգորիա:Պիտբուլի երգեր
Յոթ կեղտոտ բառ

[մինի|280px|[WBAI ռադիոկայանի հեռարձակման ստուդիայում պաստառ, որը հիշեցնում է յոթ կեղտոտ բառերը չօգտագործելու մասին]]
**Յոթ կեղտոտ բառ** (), յոթ անգլերեն բառ, որոնք ամերիկացի կատագերգակ Ջորջ Կարլինը 1972 թվականին առաջին անգամ արտասանել է իր «Յոթ բառ, որոնք ոչ մի դեպքում չի կարելի արտասանել հեռուստատեսությամբ» () մենախոսության մեջ։ Նա արտասանել է՝ *cocksucker*, *cunt*, *fuck*, *motherfucker*, *piss*, *shit* և *tits*. բառերը։

Այդ տարիներին ԱՄՆ-ում այս բառերը համարվել են կոպիտ, անօգտագործելի և հանրային եթերից՝ ռադիոյում և հեռուստատեսությունում անկիրառելի։ Այդ պատճառով խուսափել են օգտագործել, իսկ պատահական օգտագործման դեպքում խլացրել էին ազդանշանով կամ հնարավորության դեպքում հեռացրել ձայնագրությունից։ Մինչ այժմ, Կարլինի օգտագործած բառերի մեծ մասը ամերիկյան հեռուստատեսությունում տաբուի տակ են։ Սա պաշտոնապես արգելված բառերի ցուցակը չէ, այլ  կազմել է Կարլինը։

Ռադիոյով այս մենախոսության հեռարձակումը լայն  և երկարատև հասարակական արձագանք է ստացել։ ԱՄՆ Գերագույն դատարանը քննելով այս գործը մշակել է սահմաններ, որոնցով ԱՄՆ Դաշնային կառավարությունը կարող է կարգավորել ամերիկյան հեռուստատեսությամբ և ռադիոյում արտահայտվելու ազատությունը։

Բրիտանական The Independent օրաթերթը 2008 թվականին Ջորջ Կարլինի մենախոսությանը հոդված է նվիրել, որը վերնագրված էր՝ «Յոթ բառ, որոնք ցնցեցին ազգը» ();

## Գրականություն
* 
* 
* 

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Գրաքննությունն ԱՄՆ-ում
Կատեգորիա:Խոսքի ազատություն
Կատեգորիա:Հայհոյախոսություն
Արիանա Ֆոնտանա

**Արիանա Ֆոնտանա** (, ), իտալացի շորթ թրեկ չմշկորդ, ով 500 մետր մրցատարածությունում Փհենչհանի ձմեռային օլիմպիական խաղերում դարձել է ոսկե մեդալակիր։

## Կենսագրություն
Թուրինի 2006 թվականի ձմեռային օլիմպիական խաղերում Ֆոնտանան 3000 մետր մրցատարածությունում նվաճել է բրոնզե մեդալ։ 500  մետր մրցատարածությունում զբաղեցրել է 11-րդ տեղը, 1000 մետր մրցատարածությունում՝ 6-րդ տեղը։

Վանկուվերի 2010 թվականի ձմեռային օլիմպիական խաղերում  500 մետր մրցատարածությունում նվաճել է բրոնզե մեդալ։

Սոչիի 2014 թվականի  ձմեռային օլիմպիական խաղերում 500 մետր մրցատարածությունում բրոնզե մեդալից հասել է արծաթե մեդալի՝ բրիտանացի չմշկորդ Էլիզ Քրիստիին բախվելուց հետո։ Քրիստին որակազրկվել է եզրափակչում բախում առաջացնելու համար։ Նա ստացել է բրոնզե մեդալ 1500 մետր մրցատարածությունում և թիմային մրցաշարում։

Փհենչհանի 2018 թվականի ձմեռային օլիմպիական խաղերում 500 մետր մրցատարածությունում նվաճել է ոսկե մեդալ։

## Սպորտային նվաճումներ
### Միջազգային հարթակներ

**Օլիմպիական խաղեր**
*  Թուրին  2006 թ. էստաֆետ
*  	Վանկուվեր  2010 թ. 500 մ
*  Սոչի 2014 թ. 500 մ
*  	Սոչի 2014 թ.  1500 մ
*  	Սոչի 2014 թ. էստաֆետ
*  	Փհենչհան 2018 թ. 500 մ
**Աշխարհի առաջնություն**
*   Միլան 2005 թ. 500 մ
*  	Միննոապոլիս 2006 թ. 500 մ
*   Շեֆիլդ 2011 թ. 500 մ
*  Շեֆիլդ 2011 թ. 1000 մ
*  	Շեֆիլդ 2011 թ. 	բազմամրցություն
*  Շանհայ  2012 թ. 3000 մ
*  Շանհայ 2012 թ. 500 մ
*  	Շանհայ 2012 թ. բազմամրցություն
*  	Մոնրեալ 2014 թ. էստաֆետ
*  	Մոսկվա 2015 թ. 1500 մ
*  	Մոսկվա 2015 թ. 500 մ
*  	 Մոսկվա 2015 թ. 	1000 մ
*  Մոսկվա 2015 թ. 	բազմամրցություն
*   Մոսկվա 2015 թ. էստաֆետ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*  Arianna Fontana at Sports Reference 

Կատեգորիա:Իտալացի մարզիկներ
Կատեգորիա:Իտալացի չմշկորդներ
Կատեգորիա:Օլիմպիական խաղերի ոսկե մեդալակիրներ
Կատեգորիա:2026 թվականի Ձմեռային օլիմպիական խաղերի չեմպիոններ
Կատեգորիա:2026 թվականի Ձմեռային օլիմպիական խաղերի արծաթե մեդալակիրներ
Նարինե Դելլալյան

**Նարինե Հարությունի Դելլալյան** (), հայ ջութակահար։

## Կենսագրություն
Նարինե Դելլալյանը ծնվել է 1966 թվականին Երևանում։ Սովորել է Երևանի Պյոտր Չայկովսկու անվան երաժշտական դպրոցի ջութակի դասարան (Ա. Մատինյանի դասարան)։ Ավարտել է Երևանի Կոմիտասի անվան պետական կոնսերվատորիան (Հրաչյա Հարությունյանի դասարան)։ Աշխատել է Հայաստանի ռադիոյի և հեռուստատեսության սիմֆոնիկ նվագախմբում։ 1990 թվականին աշխատանքային հրավերով մեկնել է Լիսաբոն։ 1993 թվականից Պորտուգալիայի սիմֆոնիկ նվագախմբի մենակատարներից է։

«Հայրիկ Մուրադյան» հասարակական կազմակերպության նախագահն է, «Հայ-պորտուգալական ընկերություն» կազմակերպության փոխնախագահը։

1998 թվականին մասնակցել է Լոս Անջելեսում կայացած Հարություն Դելլալյանի ծննդյան 60-ամյակի հիշատակին նվիրված երաժշտական և մշակութային միջոցառումներին։

## Ձայնասկավառակներ
2000 թվականին հրատարակել է «Հայաստանի երաժշտական մասունքներ-Հայրիկ Մուրադյանի ձայնը» ձայնասկավառակը (2001 թվականին Լոս Անջելեսում ԱՄՖԱ-ի կողմից արժանացել է «Ավանդական երաժշտության լավագույն ալբոմ» մրցանակ)։

2016 թվականին թողարկել է Հայրիկ Մուրադյանի «Մոկաց սարեր» ձայնասկավառակը։

## Գրքեր
* «Նվիրումի հնչյուններ»
* «Հայ երգի երախտավոր Հայրիկ Մուրադյանի հուշեր»

## «Դելլալյան տրիո»
«Դելլալյան տրիո» դասական եռյակը ստեղծվել է 1995 թվականին Լիսաբոնում (Պորտուգալիա), Հարություն Դելլալյանի երկու դուստրերի՝ դաշնակահար Մարինա Դելլալյանի, ջութակահար Նարինե Դելլալյանի և թավջութակահար Լևոն Մուրադյանի կողմից։

## Մրցանակ
* «Կոմիտաս» շքանշան, Հայաստանի սփյուռքի նախարարություն, 2016 

## Ընտանիք
* Հայր՝ Հարություն Դելլալյան, կոմպոզիտոր
* Ամուսին՝ Լևոն Մուրադյան, թավջութակահար
* Քույր՝ Մարինա Դելլալյան, դաշնակահար

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ ջութակահարներ
Այբոլիտ

250px|մինի|Մարմնամարզական կոմպոզիցիա ըստ «Այբոլիտ» հեքիաթի մոտիվների

**Բժիշկ Այբոլիտ** (), Կորնեյ Չուկովսկու մի քանի ստեղծագործությունների կերպար. բանաստեղծական հեքիաթներ «Բարմալեյ»  (1925), «Այբոլիտ»  (1929) և «Հաղթում ենք Բարմալեյին» (1942), ինչպես նաև չափածո վիպակ «Բժիշկ Այբոլիտ» (1936)։

Այբոլիտ հեքիաթում  բժիշկը մեկնում է Աֆրիկա, որպեսզի բուժի հիվանդ կենդանիներին շոկոլադով և գոգոլ-մոգոլով։ Բարմալեյ հեքիաթում նա թռչում է ինքնաթիռով փրկելու Տանյային և Վանյային Բարմալեայից։ Կերպարի անունը հասարակ է դարձել։

## Նախատիպեր
Գրական կերպարը հայտնվել է գրքում 1924 թվականին, հրատարակված Լենինգրադի Դետիգզի բաժանմունքում և որը վերնագրված է Բժիշկ Այբոլիտ։ Առաջին էջում նա նշված է որպես մահապատժի Կարնեյ Չուկովսկու վերապատմումը, ընդ որում, տիտղոսաթերթը նշում է պարբերականի հրատարակման տարին, որպես 1925 թվականը (տիպիկ հրատարակչական հնարք)։ Այսպիսով, բժիշկ Այբոլիտի այլ գրական կերպարը բժիշկ Դուլիտլն է՝ սղծված Հյու Լաֆտոնգի կողմից։

Լաֆտոնգի գրքի կրկնորինակումը ստեղծվել է դեռևս 1923 թվականին։

Ավելի ուշ բժիշկ Այբոլիտը դարձել է բանաստեղծական «Բարմոլեյ» հեքիաթի հերոս, որը հրատարակվել է 1925 թվականին, իսկ գրվել՝ 1924 նոյեմբերին։

Շատ տարիներ անց Չուկովսկին պնդում էր, որ բժիշկ Այբոլիտի նախատիպը   հանդիսացաել է հայտնի հրեա բժիշկ և հասարակական գործիչ Ցեմախ Շաբադը, որը բնակվում էր  Վիլնյուսում — Կոռնեյ Չուկովսկին 1905 և 1912 թվականներին Վիլնյուս գնալիս մնացել է նրա տանը (2007 թվականի մայիսի 15-ին Հին քաղաք Վիլնյուսում,  Դիսնոս և Մեսինյու փողոցների հատման կետում, բացվել է Շաբադի հուշարձան):

Աղբյուրը նման է «շփոթության», որը կարելի է համարել իրավիճակը երկակի հերոսի, նրա զուգահեռ գոյության միանգամից երկու մրցակից տարածքների (այսինքն, միաժամանակյա ներկայությունը Այբոլիտի և բանաստեղծական ստեղծագործություններում հենց Չուկովսկու, և Լոֆտինգի տեքստի վերապատմումը)։

## Էկրանավորում
* «Բժիշկ Այբոլիտ» ֆիլմը ստեղծվել է (Սոյուզդետֆիլմը, ԽՍՀՄ, 1938), ռեժիսոր Վլադիմիր Նեմոլյաևի կողմից։ Գլխավոր դերում Մաքսիմ Շտրաուխ։
* «Այբոլիտ-66» ֆիլմը ստեղծվել է  («Մոսֆիլմ», ԽՍՀՄ, 1966), ռեժիսոր Ռոլան Բիկովի կողմից։ Ֆիլմում Այբոլիտի դերակատարը Օլեգ Եֆրեմովն էր։
* «Ինչպես էինք մենք փնտրում Տիշկային» ֆիլմը (ԽՍՀՄ, 1970), Միխայիլ Յանշինին Այբոլիտի դերում։

## Անիմացիա
* «Լիմպոպո» մուլտֆիլմ  («Սոյուզմուլտֆիլմի», ԽՍՀՄ, 1939 թվական), ռեժիսորներ Լեոնիդ Ամալրիկ, Վլադիմիր Պոլկովնիկով։
* «Բարմալեյ» մուլտֆիլմ  («Սոյուզմուլտֆիլմ», 1941), ռեժիսորներ Լեոնիդ Ամալրիկ, Վլադիմիր Պալկովնիկով։
* «Սիրամարգի պոչ» մուլտֆիլմ  («Սայուզմուլտֆիլմ», 1946), ռեժիսորներ Լեոնիդ Ամալրիկ, Վլադիմիր Պալկովնիկով։
* «Այբոլիտ և Բարմալեյ» մուլտֆիլմ (Սայուզմուլտֆիլմ, 1973), ռեիսյոր Նատալիա Չերվինսկայա։ «Այբոլիտ և Բարմալեյ» հնչյունավորել է Հարրի Բարդին։
* «Այբոլիտի արկածները» մուլտֆիլմ, ( «Սոյուզմուլտֆիլմ», 1983), ռեժիսոր Ալեքսանդր Դավիդով։ Այբոլիտի արկածները հնչյունավորել է Արմեն Ջիգարխանյանը։
* «Բժիշկ Այբոլիտ» մուլտֆիլմ («Կիև գիտական ֆիլմ», ԽՍՀՄ, 1984), ռեժիսոր Դավիթ Չերկասկի։ Այբոլիտի կերպարը հնչյունավորել է Զինովիյ Գեռդտը։
* «Մոխրագույն Գայլը և Կարմիր Գլխարկը» մուլտֆիլմ («Սայուզմուլտֆիլմ», ԽՍՀՄ, 1990, մոտիվներով երևակայությունից ռուսների և արտասահմանյան հեքիաթներ թեմայով), ռեժիսոր Հարի Բարդին. Այբոլիտի կերպարը հնչյունավորել է Վլադիմիր Վինոգրադովը։

## Տես նաև
* Բարմալեյ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հորինված բժիշկներ
Սեղանք (Քղիի գավառ, ավերակ)

**Սեղանք**, ավերակ գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Էրզրումի վիլայեթի Քղիի գավառակում։ Գտնվում էր Սեղանք կանգուն գյուղից 10-12 կմ հյուսիս։

## Պատմամշակութային կառույցներ
Սեղանքի մոտակայքում կան բերդի և 3 եկեղեցիների ավերակներ։

## Տես նաև
* Էրզրումի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* «Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
* Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն

Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր