Բլյուզ նոտաներ

thumb|400px|Բլյուզ նոտաներ (ընդգծված կապույտով) դո մաժորում․ 3, (4)/5, 7։
**Բլյուզ նոտաներ** () դիատոնիկ հնչյունային շարքի որոշ փուլեր ջազում և բլյուզում, որոնք շեղվում են, որպես կանոն, դեպի ներքև, իրենց լարվածքին վերագրվող բարձրությունից անորոշ ընդմիջումով՝ քառորդ տոնից մինչև կիսատոն։ Որպես բլյուզ նոտաներ սովորաբար հանդես են գալիս մաժորի III, V և VII աստիճանները, և մինորի V աստիճանը։

## Համառոտ բնութագիր
thumb|350px|Ջորջ Գերշվինա (կլավիր) «Բլյուզի ոճով ռապսոդիան», հատոր 115-118։ Կոմպոզիտորի կողմից բլյուզ նոտաների համակարգված օգտագործումը (ընդգծված կապույտով) հանգեցնում է հատուկ «բլյուզ» մաժորի բազմազանության ձևավորմանը, որը տեսաբանները նկարագրում են որպես բլյուզային լադ ()։
Կախված տոնային եղանակից, բլյուզ նոտաները ստանում են տարբեր ֆունկցիոնալ մեկնաբանություն։ Մաժորում օգտագործվում են VII ցածր (VII փուլի կես տոնով իջեցումը լադին տալիս է միքսոլդիյան երանգ), V ցածր (նույն IV բարձր) և III ցածր (նույն II բարձր, տալիս է «մինորային» երանգ, որը ընդհանուր առմամբ բնորոշ է մաժոր-մինորին) փուլերը, մինորում՝ V ցածր (IV բարձր)։ Բլյուզ միկրոքրոմատիկ նոտաները կատարում են օռնամենտիկ ֆունկցիա և չեն փոխում ջազի լադային համակարգի էությունը, որի հիմքում ընկած է մաժոր-մինոր տոնայնությունը։  Երաժշտության տեսաբանները բլյուզ նոտաները վերագրում են էկմելիկին, այսինքն՝ այնպիսի հնչյունների, որոնց բարձրությունը ֆիքսված չէ, ունի սկզբունքորեն «լողացող» բնույթ։ 

Ռուսական երաժշտագիտությունում բլյուզային նոտաների համակարգված կիրառմամբ մաժոր-մինորի բազմազանությունը նկարագրելու համար օգտագործվում է «բլյուզի տրամադրություն» տերմինը, ամերիկյան գրականության մեջ «blue tonality» տերմինը օգտագործվում է նույն իմաստով։ Բլյուզային լադայի օգտագործելու դասագրքային օրինակ է Ջորջ Գերշվինի *Բլյուզի ոճով ռապսոդիան*։ Բլյուզ նոտաներ օգտագործել են նաև ակադեմիական կոմպոզիտորներ, օրինակ՝ Մորիս Ռավելը G-dur դաշնամուրային համերգի առաջին մասում և Դարիուս Միյո «Աշխարհի ստեղծում» բալետում։

## Կատարողական տեխնիկա
Բլյուզ նոտաները ջազային վոկալի և գործիքների պարտադիր բաղադրիչ են՝ ոչ ֆիքսված բարձրությամբ (տրոմբոն, կոնտրաբաս, բաս կիթառ և այլն), որոնք հաճախ կապված են գլիսանդոյի տեխնիկայի հետ։ Ֆիքսված բարձրությամբ փողային գործիքների վրա (շեփոր, կլառնետ, սաքսոֆոն) փորձառու ջազ երաժիշտը կատարում է բլյուզ նոտաները՝ օգտագործելով ամբուշյուր և կատարողական տեխնիկայի մի քանի այլ հնարքներ։ Ստեղնաշարային գործիքներով (դաշնամուր, Ռոդես դաշնամուր, էլեկտրոօրգան), կիթառով (մենզուրային լադերով), վիբրաֆոնով և այլն, երաժիշտը նմանակում է բլյուզ նոտաները՝ օգտագործելով ֆորշլագներ, «անորոշ» տերցիայով ակորդներ (օրինակ՝ с/e/b/es1), հիմնական և փոփոխված փուլերի կանխամտածված հաջորդականություն։ Բլյուզ շրթհարմոնի վրա այս նոտաները հնչում են երկրորդ դիրքում նվագելիս՝ օգտագործելով բրենդային տեխնիկան (հաճախականության վիբրատո)։

## Գենեզիս
Ըստ մի շարք գիտնականների (Ռոբերտ Ուոթերմեն, Պոխեր Օլիվեր, հատկապես Գերհարդ Կուբիկ)՝ բլյուզ նոտաները ԱՄՆ են բերել Արևմտյան Աֆրիկայից արտագաղթողները, իսկ աֆրիկյան ժողովուրդներն պարտական են արաբների հետ իրենց սահելյան շփումներին։ Միկրոինտերվալներով մոնոդիայի զարդարումը դեռևս պարտադիր է արաբական և մերձավորարևելյան երաժշտության մի շարք ավանդույթներում (օրինակ՝ մակամում)։  Աֆրիկյան պենտատոնիկան՝ «արաբական» մելիզմատիկայով, որը ներմուծվել է նեգրերի կողմից ԱՄՆ-ում, տարօրինակ կերպով միանալով Եվրոպայից ԱՄՆ ներմուծված հարմոնիային (ռոմանտիկ մաժոր-մինոր տոնայնության տեսքով), առաջացրել է բլյուզ նոտաներ, ինչպես նաև ջազին հատուկ երաժշտական լեզվի որոշ այլ առանձնահատկություններ (Մեկլենբուրգ Շեկ)։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* 
* *Tallmadge W.* Blue notes and blue tonality // The Black Perspective in Music 12 (1984), pp. 155—165.
* *Kubik G.* Africa and the blues. Jackson: University Press of Mississippi, 1999. ISBN 1-57806-145-8.
* *Kubik G.* Blue note // The New Grove Dictionary of Music and Musicians. Vol. 3. N.Y.; L., 2001.

## Արտաքին հղումներ
* ''Tallmadge W.'' Blue notes and blue tonality (1984)

Կատեգորիա:Բլյուզ
Կատեգորիա:Երաժշտական եզրույթներ
Կատեգորիա:Երաժշտական նոտագրման եղանակներ
Կատեգորիա:Երաժշտություն
Կատեգորիա:Ջազ