Միշել Սիֆր

**Միշել Սիֆր** (, ), ֆրանսիացի գիտնական, երկրաբան, անձավագետ։ Նա լայն ճանաչում է ձեռք բերել «Ժամանակից դուրս» ժամանակագրական կենսաբանական փորձերի շարքի շնորհիվ, որոնց ընթացքում նա երկար ժամանակ անցկացրել է մենակ և առանց ժամացույցի քարանձավում ՝ ուսումնասիրելով ժամանակի անցման սուբյեկտիվ զգացումը:

## Կենսագրություն
Ծնվել է 1939 թվականի հունվարի 3-ին Նիցցայում: 10 տարեկանում Նիցցայի զբոսայգում նա առաջին անգամ էլեկտրական լապտերով միայնակ բարձրացել է քարանձավ և այդ ժամանակվանից սկսել է հետաքրքրվել անձավագիտությամբ՝ իր ընկեր Մարկ Միշոյի հետ բարձրանալով Ալպերի ստորոտում գտնվող բազմաթիվ քարանձավներ։ 17 տարեկանում նա ուսումնասիրել է մոտ հիսուն քարանձավ Ալպեր-Մարիթիմում ՝ հրապարակելով իր հետազոտության արդյունքները երկրաբանական և քարանձավաբանական ամսագրերում: Տասնվեց տարեկանում նա դարձել է ակադեմիկոս Ժակ Բուրկարի աշակերտը՝ ուսումնասիրելով երկրաբանություն և օվկիանոսագրություն։ Նրանք միասին հրապարակել են մի ծավալուն հոդված Նիցցայի շրջակայքում չորրորդական ծովի հատակի նստվածքների մասին: Քսան տարեկանում նա պաշտպանել է իր թեզը երկրաբանությունից Սորբոնում:

1960 թվականին Սիֆրը շահել է «Կոչումների հիմնադրամի» կրթաթոշակը և կազմակերպել է արշավախումբ՝ ուսումնասիրելու Շրի Լանկայի քարանձավները: 1961 թվականի օգոստոսին ջունգլիներից վերադառնալուց հետո նա գլխավորել է արշավախումբ՝ Ալպերում՝ Ֆրանսիայի և Իտալիայի սահմանի Մարգուարիս կարստային զանգվածը ուսումնասիրելու համար։ Այնտեղ՝ Սկարասսոն քարանձավում, հայտնաբերվել է ստորգետնյա մեծ սառցադաշտ։ 1962 թվականին Սիֆրը, մեծ թվով քարանձավագետների աջակցությամբ, այս քարանձավում առանց ժամանակային հղումների  երկու ամիս առանձնանալու փորձ է կատարել։ Այս փորձը նրան մեծ համբավ բերեց։

1963 թվականին Սիֆրի գլխավորած արշավախումբը շարունակել է ուսումնասիրել Սկարասսոն քարանձավի սառցադաշտերը և Մարգուարիս լեռնազանգվածի խոշոր ու Պիագա Բելա խոր համակարգերը։ 1964-1969 թվականներին Սիֆրը ղեկավարել է մի շարք մեկուսացման փորձարկումներ։ 1964 թվականին տղամարդը 4 ամիս է անցկացրել է գետնի տակ, կինը՝ 3 ամիս; 1966 թվականին մեկ այլ մարդ 6 ամսով մեկուսացել է քարանձավում։ Փորձերն իրականացվել են Նիցցայից 80 կմ հեռավորության վրա գտնվող Օդիբերգի ալպյան կարստային զանգվածի քարանձավներում։

1972 թվականին Սիֆրը կրկին փորձարկում է կատարել՝ 205 օրով բանտարկվելով Տեխասի Միդնայթ քարանձավում: Գաղափարը կայանում էր նրանում, որ նա համեմատելու էր 10 տարի առաջ կատարած դիտարկումների արդյունքները՝ ուսումնասիրելու կենսաբանական ժամացույցի վրա օրգանիզմի ծերացման ազդեցությունը:

1974 թվականին Միշել Սիֆրեն գլխավորել է Գվատեմալայի քարանձավները ուսումնասիրող արշավախումբը:

Մահացել է 2024 թվականի օգոստոսի 25-ին Նիցցայում 85 տարեկան հասակում։

## Սուբյեկտիվ ժամանակի գնահատման փորձեր
1962 թվականին Միշել Սիֆրը համոզել է Նիցցայի Մարտելի անվան անձավագետների իր ընկերներին կատարել մի փորձ, որտեղ նա պետք է երկու ամիս մենակ անցկացներ Սկարասսոն քարանձավում՝ ուսումնասիրելով ստորգետնյա սառցադաշտը և միևնույն ժամանակ դիտարկելով իր մարմնի ֆիզիոլոգիան, առաջին հերթին ժամանակի սուբյեկտիվ գնահատումը։ 1962 թվականի հուլիսի 16-ին Սիֆրը իջել է քարանձավ՝ նախապես պատրաստված ստորգետնյա ճամբար՝ սառցադաշտի վրա, որտեղ բերվել են սնունդ, էլեկտրական մարտկոցներ, գրքեր, սարքավորումներ, և հաստատվել է հեռախոսային կապ։ Մակերեւույթի վրա կազմակերպվել է 24-ժամյա հերթապահություն։ Ըստ փորձի պայմանների՝ Սիֆրը ամեն անգամ արթնանալուց ու քնելուց պետք է զեկուցեր, և կռահեր, թե այդ պահին ժամը քանիսն է։ Բացի այդ, օրական երկու անգամ նա պետք է 2 սուբյեկտիվ րոպեում հաշվեր մինչեւ 120-ը։ Փորձն ավարտվել է սեպտեմբերի 14-ին, մինչդեռ Սիֆրը կարծել է, որ դա ընդամենը օգոստոսի 20-ին է:

Փորձի արդյունքները ցույց են տվել, որ առանց արտաքին տեղեկատվության աստղագիտական ամենօրյա ցիկլի, այնուամենայնիվ, Սիֆրը շարունակել է հետևել դրան արթնության և քնի ժամանակաշրջանները կազմել են 24,5 ժամ . Այնուամենայնիվ, ժամանակային ընդմիջումների սուբյեկտիվ գնահատականները՝ և՛ երկար (օրեր), և՛ կարճաժամկետ (120 վ), փորձի ողջ ընթացքում ավելի ու ավելի են շեղվել իրականից:

Հետագայում Սիֆրի ղեկավարած փորձերում, որտեղ մասնակիցները ուրիշներն էին, նկատել են կենսաբանական ժամացույցի անցում 24-ժամյա օրից 48-ժամյա օրվա՝ 36 արթնություն և 12 ժամ քուն: Միդնայթ քարանձավում 205 օրով իր երկրորդ բանտարկության ժամանակ Սիֆրը նույնպես անցում է կատարել 48-ժամյա օրվա: 1966 թվականին անցկացված փորձը կապ է գտել արթնության տևողության և REM քնի փուլ միջև. յուրաքանչյուր 10 րոպե հավելյալ արթնության համար պահանջվում էր 1 րոպե երազային քուն: Դիտարկվել է նաև, որ որքան երկար է արագ փուլի տևողությունը, այնքան ավելի արագ է ռեակցիան հետագա արթնության շրջանում: Դրանով հետաքրքրվել են ֆրանսիացի զինվորականները՝ մտադրվելով գտնել դեղամիջոցներ, որոնք արհեստականորեն մեծացնում են REM քնի փուլը՝ 36 ժամ ակտիվ շրջանով զինվորներ ձեռք բերելու համար։

Միշել Սիֆրեն քարանձավների ընտրությունը որպես իր փորձերի վայր բացատրել է նրանով, որ իր փորձերի մասնակից քարանձավաբանները, իրենց հարմարվողականության և բարձր մոտիվացիայի շնորհիվ, պատրաստ էին շատ ավելի շատ ժամանակ անցկացնել մեկուսացման մեջ (քարանձավում), քան հետազոտողները։ ովքեր նմանատիպ փորձեր են անցկացրել լաբորատորիայում 1960-1970 թվականներին։

## Հրապարակումներ

Կատեգորիա:1939 ծնունդներ
Կատեգորիա:2024 մահեր
Կատեգորիա:Անձինք այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Հունվարի 3 ծնունդներ
Կատեգորիա:Նիս քաղաքում մահացածներ
Կատեգորիա:Վիքիպեդիա:Հոդվածներ Վիքիտվյալներից աղբյուրներով
Կատեգորիա:Օգոստոսի 25 մահեր
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի երկրաբաններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի գիտնականներ