Ռիբչինսկու թեորեմ

**Ռիբչինսկու թեորեմ** (թեորեմ արտադրության վրա գործոնների աճի ազդեցության մասին) Ռիբչինսկու թեորեմը հանդիսանում է Հեկշեր–Օլին–Սամուելսոնի արտաքին առևտրի մոդելի բաղադրիչը։ Այն ձևակերպվել է 1955 թվականին բրիտանացի տնտեսագետ Թադեուշ Ռիբչինսկու կողմից։ Ռիբչինսկու թեորեմի համաձայն՝ երկու արտադրական գործոններից մեկի ծավալի աճը հանգեցնում է անհամաչափ ավելի մեծ աճի այն ապրանքի արտադրությունում, որտեղ այդ աճող գործոնը ավելի ինտենսիվ է օգտագործվում, և նույն գործոնը հարաբերականորեն պակաս ինտենսիվ օգտագործող երկրորդ ապրանքի արտադրության նվազման։

## Ստեղծման պատմությունը
XX դարի սկզբում՝ 1815–1817 թվականներին Ռոբերտ Թորենսի և Դավիդ Ռիկարդոյի կողմից առաջարկված դասական արտաքին առևտրի մոդելը սկսեց քննադատության ենթարկվել։ Դրանից հետո՝ հին մոդելի փոխարեն, սկսեց ձևավորվել նոր՝ հեկշեր–օլին–սամուելսոնյան նեոկլասիկական արտաքին առևտրի մոդելը Ж 1955 թվականին այս նոր մոդելի շրջանակում բրիտանացի տնտեսագետ Թադեուշ Ռիբչինսկու կողմից հրապարակվեց «Գործոնների սկզբնական պաշարն ու ապրանքների հարաբերական գները» հոդվածը, որտեղ սահմանվեց արտադրական գործոնների աճի ազդեցության թեորեմը, որը հետագայում կոչվեց Ռիբչինսկու թեորեմ։

1965 թվականին ամերիկացի տնտեսագետ Ռ. Ջոնսը Ռիբչինսկու թեորեմին ավելացրեց Ջոնսի ուժգնացման ազդեցությունը, որը բացատրում է գործոնների ազդեցության անհամաչափությունը։

## Պարզաբանում
Արտադրությունում գործոնների փոխարինելիության նորմերի հավասար լինելու դեպքում, մեկ գործոնի ծավալի աճը հանգեցնում է այդ գործոնին հարաբերականապես ավելի մեծ ծավալով օգտագործվող ապրանքի արտադրության ընդլայնմանը և այդ նույն գործոնին հարաբերականորեն պակաս ծավալով օգտագործվող ապրանքի արտադրության կրճատմանը։

Ջոնսի ուժգնացման էֆեկտի համաձայն՝ Ռիբչինսկու թեորեմի դեպքում, մեկ գործոնի ծավալի աճը հանգեցնում է անհամաչափ ավելի մեծ արտադրության աճի այն ճյուղում, որտեղ տվյալ գործոնը ավելի ինտենսիվ է օգտագործվում։

## Ընդունված պայմաններ
Նախադրյալները նույնն են, ինչ Ստոլպեր-Սամուելսոնի թեորեմի համար, բացառությամբ այն նախադրյալի, որ գներն անփոփոխ են։

* փակ տնտեսություն
* Երկիրը արտադրում է երկու ապրանք և ունի երկու արտադրական գործոն, որոնք բաժանելի են, շարժական և փոխարինելի
* Արտադրական ֆունկցիան ուղիղագծային և հոմոգեն է
* Ոչ մի ապրանք օգտագործված չէ մյուսի արտադրության համար
* Գոյություն ունի կատարյալ մրցակցություն
* Գործոնների առաջարկը հաստատուն է
* Առաջին ապրանքի արտադրության համար ինտենսիվ օգտագործվում է առաջին գործոնը, երկրորդ ապրանքի համար՝ երկրորդ գործոնը
* Երկու գործոններն էլ կարող են տեղաշարժվել ճյուղերի միջև, բայց ոչ՝ երկրների միջև

## Հիմնավորում
«Աճի գործոնի ազդեցությունը արտադրության եկամուտների վրա» գրաֆիկում ապրանք 1-ը համեմատաբար ավելի աշխատատար է, իսկ ապրանք 2-ը՝ համեմատաբար ավելի կապիտալատար, այդ դեպքում՝ OO1​ — Աշխատատար Ապրանք 1-ի արտադրության տեխնոլոգիան (աշխատանքի քանակը մեկ կապիտալային միավորի վրա), իսկ OO2​ — Կապիտալատար Ապրանք 2-ի արտադրության տեխնոլոգիան:

Քննարկվող երկիրը ապահովված է աշխատանքի քանակով՝ OJ, և կապիտալի ծավալով՝ JG, գտնվելով G կետում: Աշխատատար Ապրանք 1-ի արտադրության գործոնների քանակը կազմում է F, իսկ կապիտալատար Ապրանք 2-ի արտադրության գործոնների քանակը՝ E:

Կապիտալի էկզոգեն աճից հետո՝ GG1​, աշխատանքի ծավալը և Ապրանք 1-ի ու Ապրանք 2-ի գները չեն փոխվում: Աշխատատար Ապրանք 1-ի արտադրության գործոնների քանակը դառնում է F1​, իսկ կապիտալատար Ապրանք 2-ի արտադրության գործոնների քանակը՝ E1​: Կապիտալատար Ապրանք 2-ի արտադրությունը կապիտալի աճի արդյունքում աճում է EE1​-ով, իսկ աշխատատար Ապրանք 1-ի արտադրությունը նվազում է FF1​-ով: Կապիտալի չափի մեծացումը հանգեցնում է կապիտալատար ապրանքի արտադրության հարաբերականորեն մեծ աճի։

 EE1/OE>GG1/JG .

«Գործոնի աճի ազդեցությունը արտադրությունից ստացվող եկամուտների վրա» գրաֆիկում ցույց է տրված, որ կապիտալատար Ա ապրանքի արտադրությունում հավելյալ կապիտալի կուտակումը հանգեցրել է Բ ապրանքի արտադրության կրճատմանը, քանի որ Ա ապրանքի արտադրությունը, որտեղ առավել ինտենսիվ օգտագործվել է арзացած արտադրական գործոնը, գրավել է բոլոր շարժական արտադրական գործոնները։

## Թեորեմի հետևանք
Երկրները արտահանում են այն ապրանքները, որոնց արտադրությունում օգտագործվում է այն արտադրական գործոնը, որով այդ երկրները ավելի լավ են ապահովված։ Արտահանվող արտադրված ավելորդ գործոնի ծավալի ընդլայնումը կհանգեցնի այլ ոլորտներում արտադրության նվազմանը, որտեղ այդ գործոնը հարաբերականորեն չի համարվում ավելորդ։ Այդ ոլորտներում պահանջարկը ներմուծումների նկատմամբ կաճի։ Հիմնական գործոնի պակասող արտադրության ընդլայնումը կհանգեցնի ներմուծման փոխարինող ոլորտներում արտադրության աճին և կկրճատի ներմուծման անհրաժեշտությունը։ Ռիբչինսկու թեորեմը հանդիսանում է Նիդերլանդական հիվանդության ընդհանուր դեպքը, որը նշանակում է, որ արտադրության և արտահանման աճը որոշ ոլորտներում հանգեցնում է արտադրության անկման այլ ոլորտներում, իսկ որոշ դեպքերում երկրորդ ոլորտում անկումը գերազանցում է առաջին ոլորտում արտադրության դրական աճը, ինչը առաջացնում է աղետալի աճի և արդյունաբերության նահանջի ազդեցություն։

Օրինակ, նոր հանքավայրերի զարգացումը կարող է դանդաղեցնել այլ ոլորտների զարգացումը, այդ թվում՝ մեքենաշինությունը։ Իսկ կապիտալի ինտենսիվ կուտակումը և աշխատակիցների որակավորման բարձրացումը կարող են հանգեցնել հանքանյութերի հանքաքարի արդյունահանման կրճատման և ավելացնել հումքի ներմուծման նկատմամբ կախվածությունը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1955 գիտությունում
Կատեգորիա:Մաթեմատիկական թեորեմներ
Կատեգորիա:Միջազգային տնտեսագիտություն
Կատեգորիա:Միջազգային ֆինանսական հարաբերություններ
Կատեգորիա:Տնտեսություն