open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Սեն Ռեմի (Էն)

**Սեն Ռեմի** (), կոմունա Ֆրանսիայում, մտնում է Ռոն Ալպեր մարզի կազմի մեջ։ Մտնում է Էնի դեպարտամենտում։ Պերոնա շրջանի Բուրկ ան Բրես նահանգում։

Կոմունայի կոդը՝ 01385։

## Աշխարհագրություն
Կոմունան Փարիզ քաղաքից գտնվում է 370 կմ հարավ-արևելք, դեպի հյուսիս-արևելք Լիոն քաղաք, 55 կմ է և 5կմ արևմուտք Բուրկ ան Բրեսից։

## Կլիմա
Կլիման կիսախոնավ է, ձմռանը ցուրտ է իսկ ամռանը տաք։ Կոմունայում անձրևներ հաճախ են լինում, հիմնականում ամռան ամիսներին։

## Բնակչություն
Կոմունայի բնակչությունը 2010 թվականին կազմել է 906 մարդ։

## Վարչակազմ

## Տնտեսություն
2010 թվականին աշխատունակ տարիքի (15-64 տարեկան) ունեցող 582 մարդկանցից 467-ը տնտեսապես ակտիվ են եղել, 115-ը `պասիվ (ակտիվության ցուցանիշը` 80,2 % է, 1999 թվականին՝ 78,0 %)։ 467 ակտիվ բնակիչներից աշխատել են 443-ը (227 տղամարդ, 216 կին), գործազուրկ է եղել 24 մարդ (11 տղամարդ և 13 կին)։ 115 պասիվներից 48 հոգի եղել են աշակերտ կամ ուսանող, 47 -ը՝ թոշակառու, 20 պասիվ են եղել այլ պատճառներով։

## Տեսարժան վայրեր
* Սուրբ Ռեմիգիայի եկեղեցի

## Պատկերասրահ
## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Ֆրանսիայի տնտեսական հետազոտությունների և վիճակագրության ազգային ինստիտուտ 
* Проверено 22 мая 2014

Կատեգորիա:Ֆրանսիայի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի համայնքներ
Լեյլաշյան Աստվածաշունչ

thumb|Լեյշելյան աստվածաշնչի մի էջ
**Լեյլաշյան Աստվածաշունչ,** () եբրայալեզու աստվածաշնչյան մագաղաթ, որը թվագրվում է 10-րդ դարին: Այս հնգամատյանը հրեական համայնքը ընթերցում էր միայն կրոնական ու ծիսական օրերին և շաբաթ օրերը։

Եբրայալեզու այս մագաղաթը հայտնաբերվել է 20–րդ դարի 40-ական թվականներին Վրաստանի Լեչհումի պատմական երկրամասում։ 1957 թվականին այս մագաղաթը տեղափոխվել է Վրաստանի հնագույն ձեռագրերի ազգային թանգարան։ Այս աստվածաշնչյան մագաղաթը մանրամասնորեն հետազոտվել է Գեորգի Ծերեթոլիի կողմից։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Տեսանյութեր Լեյլաշյան Աստվածաշնչից 

Կատեգորիա:Աստվածաշունչ
Կատեգորիա:Վրաց գրականություն
Անիի Պարոնի պալատ

**Անիի Պարոնի պալատ**, միջնադարի ճարտարապետական հուշարձան, պայմանականորեն այսպես է կոչվել Անիի հյուսիս-արևմտյան կողմում, «Ամբատաշեն պարիսպներից ոչ հեռու, Ծաղկոցաձորի ու Իգաձորի միացման տեղում գտնվող զառիթափի մոտ կառուցված քաղաքացիական շենքը։

## Անիի Պարոնի Կառուցում
Կառուցման ժամանակը համարվում է 12-13-րդ դարերում։ Ստույգ պարզված չէ, թե ինչ նպատակի է ծառայել։ Ենթադրվում է, որ պատկանել է որևէ իշխանի կամ պարոնի։ Պալատը քաղաքի կողմից երկհարկանի էր, իսկ Ծաղկոցաձորի կողմից՝ եռահարկ։ Կիսով չափ գետնի մեջ թաղված ու ենթադրաբար տնտեսական նպատակների ար։ Անկանոն պարագիծ ունեցող հատակագծային հորինվածքի կենտրոնում տեղավորված էր քառակուսի (10մ 11մ) և հավանաբար գմբեթածածկ սրահը, որի շուրջը համախմբված էին մեծ ու փոքր սենյակներ։ Հարկերը միմյանց հաղորդակցվել են, ըստ երևույթին, շարժական սանդուղքներով, որոնց համար թաղածածկի մեջ բացված է եղել (հետագայում՝ փակված) հատուկ անցք։ Պատերը գերազանցապես խուլ են, ներսից ե դրսից՝ սրբատաշ։ Առավել հետաքրքիր է լուծված քաղաքի կողմն ուղղված նեղճակատր՝ կրկնահարկ շքամուտքերով, յուրաքանչյուր հարկի պատի հարթությունը երիզված է լայն ու գեղեցիկ երեսակալներով, որոնք շրջանակում են վարդագույն ութթեաստ ղերով ու սև խաչերով քանդակազարդված (առաջին հարկ) ե «շախմատաձև» դասավորված (երկրորդ հարկ) քարերով շարվածքը։ Այդ ժամանակաշրջանի Անիի աշխարհիկ ճարտարապետության ոճին հատուկ այս մոտիվը հանդիպում է նաև քաղաքի հյուրանոցի կամ վաճառատան շենքում։

Կատեգորիա:Անիի պալատներ
Գիվի Ղանդարելի

**Գիվի Ղանդարելի** ( 1933, փետրվարի 21, Սագարեջո, Վրաստան - 2006, հունիսի 7, Թբիլիսի, Վրաստան Գիվի Ղանդարելի Լուարսամբովիչ (), Վրաստանի ականավոր նկարիչ, գոբելենագործ, ջրանկարիչ և կավագործ։

Վրաստանի պետական գոբելաբագործ դպրոցի հիմնադիրն է։ Չինական գոբելենի դպրոցի հիմնադիրներից մեկը։

## Գրականություն
* *Տատյանա Ստրիժենովա*. Սովետական արվեստի վարպետ։ Գիվի Ղանդարելի։ Գոբելեն։ Հրտ. «Սովետ նկարիչ. Մոսկվա, 1981.
* *Zhan Chen*. Givi Kandareli. Art collection. «Artron». Beijing, 2004.

## Արտաքին հղումներ
* Textiles In Georgia  (англ.)
* China FiberArt 
* International Textile Art Triennial Exhibition, Lodz, Poland

Կատեգորիա:Վրացի նկարիչներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ Պետական մրցանակի դափնեկիրներ
Կատեգորիա:Պատվո շքանշանի ասպետներ (Ռուսաստան)
Կատեգորիա:Պատվո շքանշանի ասպետներ (Վրաստան)
Կատեգորիա:Ժամանակակից արվեստագետներ
Կատեգորիա:Վրացական ԽՍՀ արվեստի վաստակավոր գործիչներ
Նավզիկե (կտավ)

**«Նավզիկե»**, ՀԽՍՀ ժողովրդական նկարիչ Էդուարդ Իսաբեկյանի աշխատանքը։

## Պատմություն
Էդուարդ Իսաբեկյանի կանացի կերպարների պատկերասրահում առանձին տեղ է գրավում «Նավզիկեն» (1964)։ Այստեղ կանացի կերպարի կոնկրետությունը ձուլվում է ցնորական ձևերում, վերակերպավորվում ընդհանուր, իդեալական գեղեցկության մեջ, պահպանելով արվեստագետի նախասիրությունը խոշոր քանդակային ծավալաձևերի ընդհանրացումների հանդեպ։ Ռեմբրանտի «Դանայայի» պես Իսաբեկյանի «Նավզիկեի» ապարանջանները միակ զարդերն են, որոնք ավելի են ընդգծում մարմնի զգայական մերկությունը։ «Բեմական» վերացական ֆոնը գունային ակտիվ հակադիր զանգվածներով, նաև ջրի մակերևույթի հարթ դեկորատիվ մեկնաբանումը, երկնքի գունային խաղը՝ արտացոլանքներով, անիրական ու պատրանքային են։ Թանձր ու հագեցած կապույտ երկնարտացոլքից փղոսկրյա մարմնի ողորկ ձևերն «ուղղված են» դիտողի ուշադրությանը։

## Վրուբել – Սերով – Իսաբեկյան
Վրուբելի, Սերովի ստեղծագործական ուշ շրջանի պատկերային միջոցների արտահայտչականության յուրահատուկ արձագանք կա Իսաբեկյանի այս ստեղծագործության մեջ։ Թեմայի դիցաբանական ընդհանրացումից բացի, այլ հատկանիշներ ևս առկա են կերպարային նկարագրի գեղարվեստական մեթոդում։ «Հարթ, ցածրադիր լուսագունային միրաժ (պատրանք), կարծես թատերական բեմանկար, անիրական ընդհանրացված ֆոն. գույների տոնական հնչողությունն առանձնացնում է քանդակային աստվածուհու մարմարյա մերկությունը»։ Այս վերլուծական նկարագիրը զարմանալիորեն կիրառելի է Իսաբեկյանի «Նավզիկեի» համար, թեև իրականում վերաբերում է Վալենտին Սերովի «Նավզիկեին»։

## Նկարագրություն
Ընտրելով «Ոդիսականի» այն դրվագը, երբ Ոդիսևսը նավով լքում է Նավզիկեին, Էդվարդ Իսաբեկյանը մեծապես ընդհանրացնում է գրական երկի կոնկրետությունը (հազիվ նշմարելի ուրվագծով պատկերելով նավը հորիզոնի գծին), Նավզիկեին տալով ազգային կերպարային, դիմագծային նկարագիր։

Ընդհանրացմանը շատ բանով նպաստում է պատմողականության բացակայությունն իսաբեկյանական մեկնաբանման մեջ։ Ընդհանրացման դեկորատիվ սկզբունքից ելնելով՝ Իսաբեկյանն այս կտավում չի խաթարում վերացական-պատրանքային բեմաթատերական հանդիսավորությունը, որն առավել ընդգծում է կանացի դասական պլաստիկան։ Այն նրբացված է գլխի, կիսադեմի տիրական շրջադարձով, ձեռքերի զուգահեռ ռիթմով։ Իսաբեկյանը չափի նուրբ զգացողությամբ, կնոջ դեմքին հաղորդում է թախծի հուզականություն, որն ըստ բովանդակության ու էության լքյալի կերպար է՝ մարմնի կաթնագույնին հակադրելով գորշ մոխրավուն ստվերները թարթիչների տակ, այտին, պարանոցին։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Էդուարդ Իսաբեկյանի պաշտոնական կայքը

Կատեգորիա:1964 նկարներ
Կատեգորիա:Էդուարդ Իսաբեկյանի նկարներ
Կատեգորիա:Կանայք կտավներում
Լևան Մարգիանի

**Լևան Մարգիանի** (, ), վրացի նկարիչ։

## Կենսագրություն
Լևան Մարգիանին ծնվել է 1965 թվականին։ Սովորել է Թբիլիսիի արվեստի պետական ակադեմիայի կերպարվեստի ֆակուլտետում։ Լևան Մարգիանիի կերպարվեստի ասպարեզում հատկապես նշանավոր դարձավ 1988 թվականին։ Իր առաջին նկարչական ցուցահանդեսը ներկայացվել է Թբիլիսիի գեղարվեստի ակադեմիայի ուսանողների համար՝ Թբիլիսիում։

1990-1994 թվականներին ունեցել է մի շարք ցուցահանդեսներ՝ Երիտասարդ արվեստագետների թանգարանում և տարբեր այլ անհատական ցուցահանդեսներում։ 1999 թվականին անհատական ցուցահանդես է ունեցել Փարիզում՝ Ֆրանսիայում, իսկ 1998 թվականին՝ Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներում։ 2000 թվականին իր նկարները ներկայացրել է Գերմանիայի Հաննովեր քաղաքում, իսկ 2001 թվականին՝ Կիպրոսի Հանրապետության Նիկոսիա քաղաքում։

2001 թվականին ևս մեկ անգամ ցուցահանդես է ունեցել Վրաստանի նկարիչների պատկերասրահում, որը կրում էր «OPUS-39» խորագիրը։ 2002 թվականին ևս մեկ ցուցահանդես է ունեցել Նիկոսիայում, իսկ 2005 թվականին արդեն Նյու Յորքում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Վրացի նկարիչներ
Վրաստանի ազգային հերոսի շքանշան

**Վրաստանի ազգային հերոսի շքանշան** (), Վրաստանի բարձրագույն միջպետական շքանշանը, որոնվ պարգևատրվում են Վրաստանի քաղաքացիները և այլազգիները, որոնք կատարել են որոշակի բարեգործություն Վրաստանի զարգացման համար։

Շքանշանը գործի է դրվել 2004 թվականի հուլիսի 24-ից հետո, երբ Վրաստանի խորհրդարանը ընդունեց համապատասխան դեկրետներ։ Վրաստանում ներկայումս այս շքանշանով պարգևատրվել են 11 անձինք։

## Դափնեկիրներ
# Ժիուլի Շարտովա — վրացի քաղաքական և պետական գործիչ, (օգոստոսի 26, 2004) 
# Զազա Դամենիա — կապրալ, (օգոստոսի 26, 2004)
# Ջոն Մակքեի — Արիզոնայի դիկտատոր, ամերիկացի բարերար (հունվարի 11, 2010).
# Լեխ Կաչինսկի — Լեհաստանի նախագահ (2005—2010), (ապրիլի 10, 2010).
# Զվիադ Գամսախուրդիա — վրացական քաղաքական գործիչ, Վրաստանի նախագահ (հոկտեմբերի 26, 2013).
# Մերաբ Կոստավա — վրացի այլախոհ (հոկտեմբերի 26, 2013).
# Գեորգի Մազնիաշվիլի — վրացի զինվորական, կոչումով՝ գեներալ (հոկտեմբերի 26, 2013).
# Գրիգոլ Պերաձե — վրացի հոգևորական՝ վարդապետ (հոկտեմբերի 26 2013).
# Էկվտիմե Տակիիշվիլի — վրացի պատմաբան և հնագետ (հոկտեմբերի 26 2013).
# Ամվրոսի — Վրաստանի պատրիարք (հոկտեմբերի 26 2013).
# Միխայիլ Ծերեթելի — վրացի պատմաբան (հոկտեմբերի 26 2013).
# Գիորգի Անցուխելիձե – վրացի զինվորական, սերժանտ (հետմահու, 2013) 
# Զուրաբ Իարաճուլի – վրացի օդային ուժերի սպա (հետմահու, 2013)
# Մարո Մակաշվիլի – Կարմիր խաչի բուժքույր, տիտղոսին արժանացած առաջին կինը (հետմահու, 2013)

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Վրաստանի ազգային հերոսներ
Վրաստանի բանկ

**«Վրաստանի դրամատուն» ԲԸ**, **Bank of Georgia** (), Վրաստանի ամենախոշոր առևտրային բանկերից մեկը։ Գլխավոր գրասենյակը տեղակայված է Թբիլիսիում։

## Սեփականատերեր և ղեկավարություն
Բանկի բաժնետոմսերը գտնվում են Լոնդոնի ֆոնդային բորսայում և Վրաստանի ֆոնդային բորսայում (բորսային թիքեր՝ GeSE:GEB)։

Բանկի վերահսկիչ խորհրդի նախագահը Նիկոլաս Ենուկիձեն է։ Գործադիր տնօրենը՝ Իրալի Գիլաուրին։ Նախկին գործադիր նախագահ և վերահսկիչ խորհրդի նախկին նախագահ Լադո Գուրգենիձեն 2007 թվականի նոյեմբերի 22-ից դարձել է Վրաստանի վարչապետ։

Բանկ օֆ Ջորջիան Lion Finance Group plc-ի դուստր ընկերությունն է, որը Միացյալ Թագավորությունում գրանցված վրացական ֆինանսական ծառայությունների հոլդինգային ընկերություն է, որը ցուցակված է Լոնդոնի ֆոնդային բորսայում և հանդիսանում է FTSE 100 ինդեքսի բաղկացուցիչ մաս։

thumb|165px|Դդրամատունի կենտրոնական գրասենյակը Թբիլիսիում

## Գործունեություն
Բանկը գործունեություն է իրականացնում ներդրումային բանկային գործարարության, առևտրի, դրամական միջոցների կառավարման և այլնի շրջանակներում։ Bank of Georgia-ն ունի ավելի քան 100 մասնաճյուղ. գործունեությունն իրականցվում է Վրաստանում, Ուկրաինայում և Բելառուսում։ Բանկին է պատկանում BG Capital ներդրումային ընկերությունը։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Բանկի պաշտոնական կայք

Կատեգորիա:Վրաստանի տնտեսություն
Պատասխան Հազկերտին (կտավ)

**Պատասխան Հազկերտին**, ՀԽՍՀ ժողովրդական նկարիչ Էդուարդ Իսաբեկյանի աշխատանքը՝ Հայաստանի ազգային պատկերասրահում։

## Պատմություն
Իսաբեկյանի ստեղծագործական ամբողջ ժառանգության մեջ առանձնակի տեղ է գրավում «Պատասխան Հազկերտին» կտավը, որը մտահղացման և չափերի առումով կապիտալ ստեղծագործություն է, որտեղ դրսևորում է հեղինակի բարոյական և գեղագիտական ըմբռնումը։ «Պատասխան Հազկերտին» կտավը բազմակերպարային կոմպոզիցիա է, որտեղ հոգեբանական դրամատիզմը գագաթնակետին է հասցված։ Այդտեղ արծարծվող թեման արտացոլում է հայ ժողովրդի պատմության կարևոր էջերից մեկը. Հայաստանը ինքնուրու՞յն կմնա արդյոք, թե՞ ընդունելով Հազկերտի առաջարկած դավանափոխությունը, կդառնա Պարսկաստանի կալվածքը։ Հազկերտին պատասխանելու համար հավաքվել են իշխաններ, զորավարներ, փիլիսոփաներ, ռազմիկներ, հայ ժողովուրդը։ Նրանք բռնակալին վճռականաբար ասում են՝ ո՛չ, այդ չի՛ լինի։

## Նկարագրություն

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Էդուարդ Իսաբեկյանի պաշտոնական կայքը

Կատեգորիա:1960 նկարներ
Կատեգորիա:Հայաստանի ազգային պատկերասրահի նկարներ
Ածղուրի բերդ

**Ածղուրի բերդ ** (), ամրոց Վրաստանում Սամցխե-Ջավախք մարզում։ Գտնվում է Կուր գետի աջ ափին, Բորժոմ քաղաքից 30 կմ հեռավորության վրա, ապառաժոտ բարձրավանդակի վրա, Պետրե լեռնանցքի մոտակայքում։

Ամրոցը կառուցվել է 10-րդ դարում։ Այն կարևոր հենակետ էր Վրաստանի պաշտպանության համար միջնադարյան ժամանակաշրջանում։

## Պատկերասրահ

Acyuris cixe.JPG
Atskuri Fortress.jpg


## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Ածղուրի  
* Ածղուրիի պատկերասրահ
* Ածղուրի բերդի մասին .

Կատեգորիա:Բերդեր այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Սամցխե-Ջավախքի մարզի շենքեր և կառույցներ
Կատեգորիա:Վրացական բերդեր
Պետրոս Անթեոս

**Պետրոս Անթեոս** (Ստավրոս Յանակոպուլոս, ), հույ] բանաստեղծ, կոմունիստ։
## Աշխատություններ
Գրական ասպարեզ է մտել «Մեր ժողովրդի երգը» (1945) ժողովածուով։ Դիմադրության շարժմանն է նվիրված «Հերոսական արշավ» (1948) գիրքը։ Լույս են տեսել նրա «Մեծ տոնի նախօրեին» (1957), «Դրոշակավորը» (1961) պոեմները։ Վերջինս նվիրված է Մանոլիս Գլեզոսին։ Աթենքում 1963–1964 թվականներին հրատարակվել են «Հյուսիսային ոդիսական» պոեմը և «Բարձրացող մարդու երկիրը» ժողովածուն։ Ռուսերեն տպագրվել են «Հունաստանի ժպիտը» (1960), «Ձիթենու ձայնը» (1966), «Հողի դեմքը» (1967) ժողովածուները, «Պրոմեթեսի դատը» (1962) դրավան և «Հունաստանի ողբերգությունը» (1963) հոդվածների ժողովածուն։ 1949 թվականից ապրել է ԽՍՀՄ-ում։

## Պետրոս Անթեոսը հայերեն
* Դրոշակավորը (պոեմ Մոնոլիս Գլեզոսի մասին), Ե., Հայպետհրատ, 1962, 42 էջ։ Ռուսերենից թարգմ.՝ Ա. Պողոսյան։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հույն բանաստեղծներ
Կոնստանտինեոբա

**Կոնստանտինեոբա ** (), ամենամյա վրացական տոն, որը նշվում է մայիսի 15, շնորհավորելով վրացի գրող Կոստանտին Գամսախուրդիայի ծննդյան տարեդարձը։ Տոնը նշվում է 1989 թվականից մինչև օրս։ Տոնը ամեն տարի նշվում է Աբաշա քաղաքում գտնվող իր անունը կրող թանգարանում։ Տոնի ժամանակ անց են կացվում ձիերով մրցույթ, որի ժամանակ տարբեր ձիեր պետք է անցնեն 25 կմ։

Կատեգորիա:Մայիսի 15
Կատեգորիա:Վրաստանի տոներ
Գիորգոբա

**Գիորգոբա** (), Սուրբ Գեորգի (Գևորգ) զորավարի օր, Վրաստանի հովանավոր սուրբ։ Տոնը նշվում է ապրիլի 23-ին (մայիսի 6) և նոյեմբերի 10-ին (նոյեմբերի 23), առաջին անգամ իր մահավան հիշատակումը և երկրորդը սրբի կոտրված ղեկի հիշատակումը։ Կոտրված ղեկի տոնը տոնվում է միայն վրացական եկեղեցիներում։ Վրաստանում տոնը համարվում է ոչ աշխատանքային օր։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* 
* *სურგულაძე ი.*, ქსე, ტ. 3, გვ. 166, თბ., 1978
* ჯავახიშვილი ივ., ქართველი ერის ისტორია, წგნ. 1, თბ., 1960

Կատեգորիա:Վրաստանի տոներ
Վրաստանի ֆոնդային բորսա

**Վրաստանի ֆոնդային բորսա**, ֆոնդային բորսա Թբիլիսիում, Վրաստան։ Ստեղծվել է ԱՄՆ միջազգային զարգացման գործակալության (USAID) օգնությամբ և բացվել է 1999 թվականին։ Սկսել է իրականացնել պարբերական էլեկտրոնային առևտուր՝ սկսած 2000 թվականի մարտից։ Բորսայում կատարվում է բաժնետոմսերի և պետական պարտատոմսերի առքուվաճառք։

2011 թվականի փետրվարի 1-ի տվյալներով բորսան ուներ 138 ընկերության բաժնետոմսերի լիսթինգ։ Բորսայի բաժնետոմսերի շուկայի հանրագումարային կապիտալը, 2010 թվականի տվյալներով, կազմել է 1,1 միլիարդ դոլար։

Բորսայի միջին օրական շրջանառությունը կազմում է 9949 դոլար։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Բորսայի պաշտոնական կայք

Կատեգորիա:Վրաստանի ֆոնդային բորսաներ
Միխայիլ Անիկուշին

**Միխայիլ Կոնստանտինովիչ Անիկուշին** (, ), ռուս խորհրդային քանդակագործ։ ԽՍՀՄ ժողովրդական նկարիչ (1963)։ ԽՍՀՄ գեղարվեստի ակադեմիայի իսկական անդամ (1962)։

## Աշխատանքներ
Պուշկինի հուշարձանի համար (բրոնզ, 1957, Լենինգրադ) 1958 թվականին արժանացել է լենինյան մրցանակի։ Անիկուշինի գործերից նշանավոր են՝ «Բանվորի դիմաքանդակը» (1957), Վ. Մ. Բեխտերևի հուշարձանը (բրոնզ, 1960, Լենինգրադ), Մոսկվայի համար արված Ա. Պ. Չեխովի հուշարձանի նախագիծը (1965)։

## Վախճան
Միխայիլ Անիկուշինը մահացել է 1997 թվականի մայիսի 18-ին Պետերբուրգում։

## Պատկերասրահ

Russia 2997B (4128432969).jpg|Լենինգրադի պաշտպանների հուշարձանը (1975), Սանկտ Պետերբուրգ
Могила Героя Социалистического Труда Петра Куприянова.JPG|Սոցաշխատանքի հերոս Պյքտր Կուպրիյանովի շիրմաքարը, Սանկտ Պետերբուրգ


## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
*  (обл.)
*  (обл.)
* «Советская скульптура». Выставка новых поступлений. Государственный Русский музей. — Л. 1989. — С. 18.
* *Кривдина, О. А.* Аникушин Михаил Константинович //Страницы памяти. Справочно-биографический сборник. 1941-1945. Художники Санкт-Петербургского (Ленинградского) Союза художников — ветераны Великой Отечественной войны. Кн.1. СПб: Петрополис, 2014. С.40-44.

Կատեգորիա:20-րդ դարի քանդակագործներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ նկարիչների միության անդամներ
Կատեգորիա:Խորհրդային հասարակական գործիչներ
Կատեգորիա:Խորհրդային քանդակագործներ
Կատեգորիա:ՌԽՖՍՀ արվեստի վաստակավոր գործիչներ
Չարլի Բրուքս

**Շարլին Էմմա «Չարլի» Բրուկս** (, ), անգլիացի երգչուհի և դերասանուհի, «The British Soap Awards» (2004, 2005) մրցանակի դափնեկիր։

## Կենսագրություն
Շարլի Էմմա Բրուկսը ծնվել է 1981 թվականի մայիսի 3-ին Ուեյրում, Անգլիայում։ Մանուկ հասակում տեղափոխվել է Բարմութ (Ուելս)։

2003-2006 թվականներին Չարլին փաստացի ամուսնացած է եղել երեկույթների կազմակերպիչ Թոնի Թրումանի հետ։ Բրուկսը նրանից ունեցել է իր առաջնեկին՝ Կիկի-Դի Թրումանին (2004 թվական)։

## Կարիերա
Չարլին սկսել է նկարահանվել ֆիլմերում 1998 թվականին։

Բրուկսը նաև երգչուհի է։

## Ֆիլմագրություն
;Հեռուստատեսություն և կինո

;Թատրոն և ռադիո

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 

Կատեգորիա:1981 ծնունդներ
Կատեգորիա:21-րդ դարի անգլիացի կանայք
Կատեգորիա:21-րդ դարի անգլիացիներ
Կատեգորիա:21-րդ դարի բրիտանացի դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Անգլիացի դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Անգլիացի երգչուհիներ
Կատեգորիա:Բրիտանացի հեռուստատեսային դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Մայիսի 3 ծնունդներ
Վերադարձ (ֆիլմ, 1977)

**Վերադարձ** (), դրամատիկական ժանրի վրացական կարճամետրաժ ֆիլմ` ստեղծված 1977 թվականին «Վրացֆիլմ» ստուդիայում։

Ֆիլմի ստեղծագործական անձնակազմում հիմնականում վրացիներ են, չնայած նրան, որ ֆիլմը համարվում է Խորհրդային։ Ռեժիսորն է Ռամաս Շարաբաձեն, սցենարի հեղինակը` Մերաբ Էլիոզիշվիլին, օպերատորը՝ Գերա Ռաչվելաշվիլին, իսկ երաժշտության հեղինակն է Սուլհամ Նասիձը։

## Դերերում

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1977 ֆիլմեր
Կատեգորիա:«Վրացֆիլմ» ստուդիայի ֆիլմեր
Կատեգորիա:Վրացական ֆիլմեր
Գիա Գուգուշվիլի

**Գիա Գուգուշվիլի** (, ), վրացի նկարիչ։

## Վերնագրի տեքստ
Գիա Գուգուշվիլին ծնվել է 1952 թվականի օգոստոսի 16-ին, Վրաստանի Թբիլիսի քաղաքում։ 1977 թվականին ավարտել է Թբիլիսիի պետական գեղարվեստի ակադեմիան, որտեղ նա այժմ զբաղեցնում է ռեկտորի պաշտոնը։

Նրա կտավները ցուցադրված են աշխարհի տարբեր թանգարաններում։

## Արտաքին հղումներ
* Gia Gugushvili website 
* Selected work represented in the Gertsev gallery
* Gia Gugushvili at Tiflis Avenue 
* «Կամուրջներ՝ արվեստի լեզվով», Վրաստանի ազգային պատկերասրահում գործում է հայ–վրացական համատեղ ցուցահանդես 

Կատեգորիա:Վրացի նկարիչներ
Կատեգորիա:Թբիլիսիի գեղարվեստի ակադեմիայի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Անձինք Թբիլիսիից
Օջախուրի

**Օջախուրի** (), ազգային վրացական ուտեստ, իրենից ներկայացնում է տապակած միսը կարտոֆիլով։ Պատրաստում են տարբեր տեսակի մսերից (տավարի միս, խոզի միս և նույնիսկ հավի), կարտոֆիլ, համեմունքներ, սովորաբար մատուցվում է կեցի կոչվող կավե ամանով, որ տակի հատվածում պղնձապատ է։ Այն նախապես տաքացնում են ջեռոցում, հետո մատուցում, որ երկար պահպանի տաքությունը։

## Ստուգաբանություն
Վրացերեն լեզվով «*օջախուրի*» նշանակում է «*ընտանեկան*» այդ ուտեստը սովորաբար պատրաստում են ամբողջ ընտանիքի համար։

## Բաղադրություն
Մեկ բաժնի համար անհրաժեշտ է 250 գրամ խոզի միս, սոխ և կանաչի, կարտոֆիլ, սխտոր, համեմունքներից՝ սև պղպեղ և *սվանետիի* աղ, որ մի քանի համեմունքների խառնուրդ է։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Վրացական խոհանոց
Կատեգորիա:Վրացերեն բառեր և արտահայտություններ
Դիդեբա

**Դիդեբա ** (թարգմանաբար՝ փառք, համբավ, ), 1918-1921 և 1990-2005 թվականներին Վրաստանի հիմնը։

Հիմնի երաժշտությունը և բառերը ըստ Կոստանտին Փոցխվերաշվիլիի (1889-1959)։ Երգը օգտագործվել է նաև Վրաստանի Դեմոկրատական Հանրապետության ժամանակ՝ 1918-ից մինչև 1921 թվականը։ Այն ընդունվեց որպես օրհներգ նաև Վրաստանում 1990 թվականի նոյեմբերի 14-ից և մնաց մինչև 2004 թվականի ապրիլի 23-ը, երբ հավանության է արժանանում ներկայիս Վրաստանի հիմնը։

## Օրհներգի տեքստը

## Արտաքին հղումներ
* ვოკალური ვერსია, ՅուԹյուբ
* (Real Player) ვერსია;

Կատեգորիա:Վրաստանի օրհներգեր
Կատեգորիա:Վրացերեն բառեր և արտահայտություններ
Հոգևոր սիրո օր

«**Հոգևոր սիրո օր**» կամ «**Գերգետոբա**», քրիստոնեական հնագույն տոներից մեկը, որ Վրաստանում ավանդաբար տոնում են հուլիսի 16-ին։ Առավել շքող նշվում է Գերգետիի Երրորդության եկեղեցում, որտեղ տոնի առթիվ կատարում են հատուկ ծառայություն ու կարդում տոնական մաղթանք։

Վրաց ուղղափառ եկեղեցու մամուլի ծառայությունը բացատրում է, թե «Այս տոնը տարբերվում է կաթոլիկական «Սուրբ Վալենտինի օրվանից», որ նշվում է փետրվարի 14-ին։ «Գեգետոբա» տոնը վերաբերում է հոգևոր սիրուն։ Աստված սեր է»։

Տոնն սկսեց նորից նշվել Վրաստանի կաթողիկոս-պատրիարք Իլյա II-ի շնորհիվ։

Վրաստանի ազգային շոու-բիզնեսի ներկայացուցիչներից մեկի՝ Բեսիկա Չուբինիձեի նախաձեռնությամբ Վրաստանի խորհրդարանը հաստատել է ևս մեկ Սիրո տոն, որը ի տարբերություն Հոգևոր սիրո օրվա, նվիրված է տղամարդու ու կնոջ միջև գոյություն ունեցող լուսավոր զգացմունքին։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Վրաստանի տոներ
Կատեգորիա:Քրիստոնեական տոներ
Սիրո տոն

**Սիրո տոն**, Վրաստանում ամեն տարի ապրիլի 15-ին նշվող աշխարհիկ տոն։ Աշխատանքային օր է, եթե չի համընկնում ազատ օրվա հետ։

## Պատմություն
Վրաստանում այս տոնը նշելու նախաձեռնությունը պատկանում է ազգային շոու-բիզնեսի ներկայացուցիչներից մեկին՝ Բեսիկա Չուբինիձեին։ Բեսիկայի գաղափարին կողմ են արտահայտվում բազմաթիվ վրացի պատգամավորներ, և XX դարի վերջին Վրաստանի խորհրդարանի կողմից «Սիրո տոնը» հայտարարվում է որպես տոնական օր։ Նախապես տոնը մտածվել էր որպես Արևմտյան Եվրոպայում նշվող «Սիրահարների օրվան» («Սուրբ Վալենտինի օր») այլընտրանք, սակայն արդյունքում ստացվեց հակառակը։ Վրացի երիտասարդները խանդավառությամբ ընդունեցին նոր տոնի գաղափարը, սակայն շարունակեցին տոնել նաև հինը։

«Սիրո տոնին» Վրաստանում սիրահարներն արդեն ավանդաբար միմյանց տալիս են նվերներ, ծաղկեփնջեր, կոնֆետ, օծանելիք, միմյանց համար անակնկալներ են պատրաստում կամ ընտանիք կազմելու առաջարկություն անում։ Այդ օրը Վրաստանում մի քանի անգամ ավելի շատ ծաղիկ է վաճառվում, քան «սովորական» օրերին.

«Սիրո տոնից» բացի, Վրաստանում նշվում է նաև «Հոգևոր սիրո օրը», որը հոգևոր տոն է ու նշվում է Վրաց ուղղափառ եկեղեցու նախաձեռնությամբ հուլիսի 16-ին։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* В ГРУЗИИ 15 АПРЕЛЯ ОТМЕЧАЮТ ДЕНЬ ЛЮБВИ
* День любви в еврейском календаре (15 Ава)

Կատեգորիա:Վրաստանի տոներ
Զուրաբ Ադեիշվիլի

**Զուրաբ Ադեիշվիլի** (, 1972, հուլիսի 27, Վրացական Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետություն), վրացական և ուկրաինական պետական գործիչ, իրավաբան։ Համարվում է Միխեիլ Սաակաշվիլու ամենամոտ դաշնակիցը և գլխավոր խորհրդատուն։

## Կենսագրություն
Ծնվել է 1972 թվականի հուլիսի 27-ին` Վրացական Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետությունում։ 1994 թվականին ավարտել է Իվանե Ջավախիշվիլու անվան Թբիլիսիի պետական համալսարանը, իսկ 1999 թվականին` Գրոնինգենի թագավորական համալսարանի իրավաբանական ֆակուլտետը։

1996-1998 թվականներին եղել է Վրաստանի խորհրդարանի անդամ։ 1998-1999 թվականներին աշխատել է իրավաբան` մասնավոր իրավաբանական ընկերություններում։ 1999 թվականի եղել է իրավաբանական կրթական ասոցիացիայի գործադիր տնօրեն։

1999-2003 թվականներին եղել է Վրաստանի իշխող «Միասնական ազգային շարժում» քաղաքական կուսակցության անդամ։ 2002 թվականից եղել է Միացյալ ազգային շարժման ակտիվ անդամներից մեկը։

Վարդերի հեղափոխությունից հետո պետության գլուխ անցավ Միխեիլ Սաակաշվիլին, իսկ Զուրաբ Ադեիշվիլին դարձավ արդարադատության նախարար։

2004 թվականին նշանակվել է անվտանգության պետական նախարար։ 2008 թվականի հունվար-հոկտեմբեր ամիսներին եղել է Վրաստանի նախագահի աշխատակազմի ղեկավարը։ 2008-2012 թվականներին կրկին ստանձնել է արդարադատության նախարարի պաշտոնը։

2012 թվականի հոկտեմբերի 1-ին Միխեիլ Սաակաշվիլին գահընկեց արվեց և Զուրաբ Ադեիշվիլին և շատ այլ քաղաքական գործիչներ լքեցին Վրաստանի տարածքը։ Կոնկրետ Զուրաբը հաստատվեց Ուկրաինայում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Թբիլիսիի պետական համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Վրաստանի խորհրդարանի պատգամավորներ
Կատեգորիա:Վրաստանի նախարարներ
Կատեգորիա:Վրաստանի պետական գործիչներ
Մոծամեփոբա

**Մոծամեփոբա** (նահատակներ ), Վրացական եկեղեցական տոն, ի հիշատակ նահատակներ Դավիթ և Կոնստանտին (8-րդ դար) իշխանների։ Տոնը նշվում է հոկտեմբերի 15-ին։ Կենտրոնական միջոցառումներն անց էին կացվում Մոծամեփա վանքում, որտեղ և թաղված են նահատակները։ Վանքը գտնվում է Քութայիս քաղաքից 3 կմ հեռավորության վրա։

## Արտաքին աղբյուրներ
* Մոծամեփա վանքը

Կատեգորիա:Հոկտեմբերի 15
Կատեգորիա:Վրաստանի տոներ
Խմելի սունելի

250px|մինի|աջից|Խմել-սունելի
**Խմելի սունելի** (` «չոր համեմունք»), համեմունք, ոչ շատ կծու համեմունքների խառնուրդ է, ավանդաբար օգտագործվում է Կովկասի տարածքում, հատկապես վրացական խոհանոցում։

Խմելի սունելիի ամբողջական բաղադրությունը իրենից ներկայացնում է չոր մանր խոտաբույսեր։
* ռեհան
* կարմիր կծու պղպեղ
* մաղադանոս
* նեխուր
* սամիթ
* գինձ
* դափնու տերև
* դաղձ
* սուսամբար
* իմերեթական շաֆրան

Կրճատված բաղադրության մեջ մտնում են՝ ռեհան, կարմիր կծու պղպեղ, մաղադանոս, սուսամբար, սամիթ, զաֆրան։
Խոտաբույսերը վերցվում են հավասար մասերով, բացի կարմիր պղպեղ (պատրաստի համադրությունը 1-2 %) և շաֆրան (0, 1 %)։ Խարնուրդը պետք է ունենա կանաչավուն գույն։

Օգտագործվում է վրացական ուտեստներում օրինակ՝ խարչո, չախովբիլի, սացիվի, աջիկայի և այլն։
Պահպանել չոր և սառը տեղում, պահպանման ժամկետը՝ 1, 5-2 տարի։

## Գրականություն
* *[[Похлёбкин, Вильям Васильевич|Похлёбкин В. В.]]*. Всё о пряностях. — М.: Пищ. пром-сть, 1975
* William Pochlobkin: «Всё о пряностях» (Alles über Gewürze) (Москва, Пищевая промышленность, 1975)

## Ծանոթագրություններ

* Описание в "Chow" 

Կատեգորիա:Վրացական խոհանոց
Կատեգորիա:Վրացերեն բառեր և արտահայտություններ
Զուրաբ Ստուրուա

**Զուրաբ Ստուրուա** (, ), վրացի շախմատիստ, գրոսմայստեր (1991)։

Վրաստանի հնգակի չեմպիոն (1975, 1977, 1981, 1984, 1985)։ Վեց անգամ մասնակցել է շախմատային օլիմպիադաների (1992—2002)։ 1996 թվականին Երևանում տեղի ունեցած շախմատային օլիմպիադայի ժամանակ նրա և մակեդոնացի գրոսմայստեր Ռոլանդո Կուտիրովի մրցախաղը ստացել ամենագեղեցիկի մրցանակ։

2007 թվականից աշխատում է Վրաստանի շախմատի կանանց հավաքականի գլխավոր մարզիչ։
## Վարկանիշի փոփոխության գծապատկեր

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Մրցախաղերը ChessGames բազայում 
* Անձնական քարտը ՖԻԴԵ-ի պաշտոնական կայքում

Կատեգորիա:Խորհրդային շախմատիստներ
Կատեգորիա:Վրացի շախմատիստներ
Կատեգորիա:Թբիլիսի քաղաքում ծնվածներ
Կատեգորիա:Շախմատի գրոսմայստերներ
Կատեգորիա:Շախմատային օլիմպիադաների մասնակիցներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ սպորտի վարպետներ
Կատեգորիա:Շախմատի միջազգային վարպետներ
Եկատերինա Գաբաշվիլի

**Եկատերինա Ռևազի Գաբաշվիլի** (, ի ծնե ազգանուն՝ **Տարխնիշվիլի** (თარხნიშვილი), ), վրացի գրող և հասարակական գործիչ։ Վրացի առաջին ֆեմինիստներից ու կանանց իրավունքների համար պայքարողներից մեկը։

## Կենսագրություն
Եկատերինա Գաբաշվիլին ծնվել է ազնվականական ընտանիքում։ Իշխանական տոհմի ներկայացուցիչ է։

Եկատերինա Գաբաշվիլին վրացական քննադատական ռեալիզմի ակնառու ներկայացուցիչներից է։ Վրացական գրականության մեջ առաջիններից մեկն է սկսել ստեղծագործել փոքր արձակի ժանրում՝ գրելով փոքր պատմվածքներ, էսսեներ։ Նրա գրական հայացքները ձևավորվել են ռուս հեղափոխական դեմոկրատների ու 19-րդ դարի «վաթսունականների» ազդեցությամբ։ Նրա ստեղծագործության վրա հատկապես մեծ ազդեցություն է ունեցոլ Իլյա Ճավճավաձեն։

Մահացել է 1938 թվականին։ Թաղված է Թբիլիսիի Դիդուբեի գերեզմանատանը։

## Ստեղծագործություն
Եկատերինա Գաբաշվիլիի առաջին արձակ ստեղծագործությունները տպագրվել են 1870 թվականին «Դրոեբա» («Ժամանակ») թերթում։ Հեղինակ է մի շարք սենտիմեննտալ վեպերի ու պատմվածքների, որոնցում պատկերված է գյուղական ուսուցիչների դժբախտություններն ու գյուղացիների կյանքը մինչհեղափոխական Վրաստանում։

Իր ստեղծագործություններում պատկերել է գյուղացիների իրվազրկությունը, վրացական գյուղում տիրող սոցիալական ու տնտեսական անիրավությունները (պատմվածքեր «Սիրավեպ Դիդիխևում», 1881, «Կոնա», 1881, «Օրենա ու Կուչե», 1883), ստեղծել է գյուղական մտավորականության ներկայացուցիչների կերպարներ, ովքեր իրենց ուժերի ներածին չափով օգնում են աշխատավոր գյուղացիությանը (վիպակներ «Գյուղական ուսուցիչ», «Գամարջվեբուլի Նիկո» և այլն)։ Նրա մի շարք վեպերում պատկերված է սոցիալական անհավասարության պայմաններում ապրող կանանց ողբերգական ճակատագիրը («Տարբեր հարսանիքներ», 1881, «Թևերը կտրածը» — «Պրտեբդագլեջիլի», 1912), վրացական ֆեոդալական ազնվականության անկումը («Օթյակ № 3», 1898)։

Եկատերինա Գաբաշվիլին հեղինակել է նաև մանկական պատմվածքներ («Մագդանայի Լուրջան», «Մշիերաձեի ընտանիքը», «Թինաս Լեկուրի», «Չվենի կակլիս խե» և այլն)։

Կյանքի վերջին տարիներին Եկատերինա Գաբաշվիլին հրատարակել է հուշեր, ընտրյալ երկերի մի քանի ժողովածուներ։

1955 թվականին Գաբաշվիլիի պատմվածիքներց մեկի հիման վրա ռեժիսորներ Թենգիզ Աբուլաձեն ու Ռեզո Չխեիձեն նկարահանել են «Մագդանայի Լուրջան» գեղարվեստական ֆիլմը, որ Կաննի (1956) ու Էդինբուրգի (1956) կինոփառատոններում արժանացել է մրցանակների։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Хаханов А. С., Очерки по истории грузинской словесности, в. 4, М., 1906.
* Барамидзе А., Радиани Ш., Жгенти Б., История грузинской литературы, Тб., 1958.

Կատեգորիա:Վրացի գրողներ
Կատեգորիա:Վրացի հասարակական գործիչներ
Կատեգորիա:Դիդուբեի պանթեոնում թաղվածներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի կին գրողներ
Կատեգորիա:Վրացի սուֆրաժիստներ
Կատեգորիա:Վրացի ֆեմինիստներ
Մամադավիթոբա

[մինի|[Դավիթ Գարեջա]]
**Մամադավիթոբա** (), վրացական եկեղեցական տոն ի հիշատակ Դավիթ Գարեջայի, ով եղել է վրաց հոգևորականության հիմնադիրը։

Տոնակատարությունը տեղի է ունենում Համբարձման առաջին հինգշաբթի օրը, կենտրոնական միջոցառումենրը տեղի են ունենում Թբիլիսիում։ Տոնակատարությունը կապած է Կախեթի մարզում գտնվող Մթածմինդա լեռան Դավիթ Գարեջայի տաճարի այցելուների հիման վրա։

Բլրի վրա կա նաև վանական խուց և աղբյուր, որի հետ է կապված իր կյանքը։

## Արտաքին հղումներ
* Վրացական եկեղեցական օրացույց 
* Վրացական եկեղեցու կայք

## Գրականություն
*სურგულაძე ირ., ქსე, ტ. 6, გვ. 393, თბ., 1983

Կատեգորիա:Վրաստանի տոներ
Վինբուրգ

**Վինբուրգ**, (), գյուղ գտնվում է Հարավաֆրիկյան հանրապետության Ֆրի Սթեյթ նահանգում։ Հիմնադրվել է 1836 թվականին, ֆուրտրեկկերների կողմից և եղել է առաջին Նարնջագույն հանրապետության կապիտալը։

Սկզապես անունը եղել է **Վենբուրգ**, , «հաղթանակների քաղաք», համաձայն որոշ աղբյուրների անունը դրել են ի պատիվ Մատեբելայի դեմ տարած բուրերի հաղթանակի. համաձայն մյուս աղբյուրների դրել են իրավական վեճի արդյունքում, թե որտեղ պետք էր լիներ գյուղը։

Գյուղը եղել է վկա տարբեր մարտերում, հենց օրինակ Մարիցայի համար մղվող ճակատամարտում 1914 թվականին։

Այս ժամանակներում գյուղը համարվում է ձավարեղենի և բուրդի մշակման կենտրոն։ Այն անցնում է N1 ազգային մայրուղու վրայով։ Նաև կապեր ունի N5 ազգային մայրուղու հետ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1835 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Կատեգորիա:Հարավաֆրիկյան Հանրապետության քաղաքներ
Դիդգորոբա

**Դիդգորոբա** ( Դիդգորի օր), Վրաստանի ժողովրդական տոն, որը նշվում է ամեն տարի օգոստոսի 12-ին, ի պատիվ 1121 թվականին սելջուկ թուրքերի ջախջախմանը Դիդգորի ճակատամարտում։ Այս ճակատամարտում վրացիները տարան լիարժեք հաղթանակ։ Փառատոնը խորհրդանշում է ազգային միասնության կարևորությունը։ Տոնի ժամանակ հանդես են գալիս բազմաթիվ համույթներ։

## Արտաքին հղումներ
* Տեղեկատվական պորտալ 

Կատեգորիա:Վրաստանի տոներ
Կատեգորիա:Օգոստոսի 12
Միասնական ազգային շարժում

**Միացյալ ազգային շարժում**, (), վրացական խոշոր եվրոպամետ կուսակցություն, որի հիմնադիրն է Միխեիլ Սաակաշվիլին։

## Պատմություն
«Միացյալ ազգային շարժում» կուսակցությունը հիմնադրվել է 2001 թվականին Վրաստանի մայրաքաղաք Թբիլիսիում` Միխեիլ Սաակաշվիլիի և համախոհների կողմից։ Կուսակցության առաքելությունը համարվում է այն, որ Վրաստանը դառնա ՆԱՏՕ-ի և Եվրոպական Միության անդամ։ Կուսակցությունը ստեղծվել է տնտեսական և քաղաքական բարենորոգումներ անցկացնելու համար։ Բացի այդ, կուսակցության մյուս նպատակը Աբխազիայի և Հարավային Օսիայի հիմնախնդիրների լուծումն է։

2003 թվականին ստեղծվել է «Միացյալ ազգային դաշինքը»։ 2004 թվականի հունվարի 14-ին այս երկու միությունները հանդես են եկել որպես մի դաշինք՝ Միասնական ազգային շարժում անվան տակ։

Մինչ 2012 թվականը եղել է Խորհրդարանի կառավարող կուսակցությունը, իսկ 2012 թվականին կորցրել է իր դիրքերը, դառնալով ընդիմադիր դաշինք։

## Գրականություն
* Ghia Nodia, Álvaro Pinto Scholtbach: *The Political Landscape of Georgia: Political Parties: Achievements, Challenges and Prospects*. Eburon, Delft 2006, ISBN 90-5972-113-6
* Lincoln A. Mitchell: *Uncertain Democracy: U.S. Foreign Policy and Georgia's Rose Revolution*. University of Pennsylvania Press 2008, ISBN 0-8122-4127-4

Կատեգորիա:Վրաստանի կուսակցություններ
Կատեգորիա:2001 հիմնադրումներ Վրաստանում
Ախտաբանական ֆիզիոլոգիա

**Ախտաբանական ֆիզոլոգիա**, գիտություն մարդու և կենդանու օրգանիզմում ախտաբանական պրոցեսների ծագման և ընթացքի օրինաչափությունների մասին։

## Ուսումնասիրություններ
Ախտաբանական ֆիզոլոգիան ուսումնասիրում է՝
* հիվանդության պատճառագիտությանը,
* ախտածնությանը,
* տիպային ախտաբանական պրոցեսները (բորբոքում, տենդ, ուռուցքային աճ)
* օրգանիզմի տարբեր համակարգերի գործունեության խանգարման ընդհանուր օրինաչափությունները։

Ախտաբանական ֆիզոլոգիաի ընդհանուր բաժինն ուսումնասիրում է.
* հիվանդությունների առաջացման պատճառները,
* զարգացման ընթացքը,
* ախտածին գործոնների ազդեցության մեխանիզմները,
* տարածման ուղիները,
իսկ մասնավորը՝
* օրգանիզմի առանձին օրգանների (սիրտ, լյարդ և այլն) և համակարգերի (արյան շրջանառության, արյունաստեղծման, շնչառական և այլն) գործունեության խանգարումները։

## Տես նաև
* Ախտաբանություն
* Ախտածնություն
* Ֆիզիոլոգիա

## Արտաքին հղումներ
* 

* 

Կատեգորիա:Գիտություններ
Գուրամ Դոլենջաշվիլի

**Գուրամ Դոլենջաշվիլի** (, ), սովետ և վրացի նկարիչ, գծագրող։ Վրաստանի վաստակով նկարիչ։ Ռուսաստանի գեղարվեստի ակադեմիայի պատվավոր ակադեմիկոս։

## Կենսագրություն
1968 թվականին ավարտել է Թբիլիսիի գեղարվեստի ակադեմիայի գրաֆիկայի արվեստ բաժինը։ Սովորել է վարպետ Լադո Գրիգոլիայի մոտ։ Նա նկարակալի հետ միասին եղել է Կամչատկայում, Չուկոտկայում, Սախալինում, Սախա-Յակուտիայի Հանրապետությունում, Դաղստանում։

Համամիութենական, հանրապետական, մարզային, անձնական և միջազգային ցուցահանդեսների անդամ է, որոնք անցկացվել են Ավստրալիայում, Ավստրիայում, Անգլիայում, Արգենտինայում, Բելգիայում, Բուլղարիայում, Հունգարիայում, Վիետնամում, Արևելյան Գերմանիայում, Հնդկաստանում, Իրաքում, Կիպրոսում, Կուբայում, Մեքսիկայում, Մոնղոլիայում, Նիդեռլանդներում, Նիկարագուայում, Լեհաստանում, Ռումինիայում, ԱՄՆ-ում, Գերմանիայում, Ֆրանսիայում, Չեխոսլովակիայում, Շվեդիայում, Շվեյցարիայում, Հարավսլավիայում, Ճապոնիայում։

1990-ական թվականներին Գուրամը ստիպված եղավ թողնել Քութայիսը և գնալ Մոսկվա։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պատկերասրահ
* Գուրամ Դոլենջաշվիլիի ձեռքին պատկանող նկարները 

Կատեգորիա:Ռուսաստանի գեղարվեստի ակադեմիայի պատվավոր անդամներ
Կատեգորիա:Վրացի նկարիչներ
Ալավերդոբա

**Ալավերդոբա ** (), Վրաստանի եկեղեցական տոներից մեկը։ Այն սկիզբ է առել դեռևս 6-րդ դարում և հասել մեր օրեր։

Տոնակատարությունը նվիրված է Ալավերդոբայի Հովսեպ եպիսկոպոսին, ով հիմնադրել է Ալավերդոբայում մի քանի վանքերից մեկը։ Ներկայումս իր կառուցած վանքը գտնվում է Արևելյան Վրաստանում։ Ինչպես նաև տոնը կապված է նաև բերքատվության հետ։

Տոնը նշվում է ամեն տարի սեպտեմբերի 28-ին և տևում է երեք շաբաթ։ Տոնի ժամանակ, Վրաստանի տարբեր մարզերից, քաղաքներից և գյուղերից մարդիկ այցելության են գալիս Ալավերդոբայում գտնվող վանքը։ Տոնակատարության ժամանակ մորթում և զոհաբերում են կենդանիներ։

## Արտաքին հղումներ
* Rol Ru 2004 թվականի սեպտեմբերի 28, Վրաստանում նշում են «Ալավերդոբա» եկեղեցական տոնը

Կատեգորիա:Սեպտեմբերի 28
Կատեգորիա:Վրաստանի տոներ
Կատեգորիա:Քրիստոնեական տոներ
Սեն Սոռլեն ան Բյուժե

**Սեն Սոռլեն ան Բյուժե** (), կոմունա Ֆրանսիայում՝ Ռոն-Ալպեր երկրամասի Էնի դեպարտամենտում։ Համայնքի շրջանը Բուրկ ան Բրեսն է։

Կոմունայի կոդը՝ 01386։

## Աշխարհագրություն
Կոմունան Փարիզ քաղաքից գտնվում է 410 կմ հարավ-արևելք, դեպի արևելք Լիոն քաղաք, 45 կմ է և 38 կմ հյուսիս Բուրկ ան Բրեսից։

## Կլիմա
Կլիման կիսախոնավ է, ձմռանը ցուրտ է, իսկ ամռանը տաք։ Կոմունայում անձրևներ լինում են ոչ հաճախ, հիմնականում ամռան ամիսներին։

## Բնակչություն
Կոմունայի բնակչությունը 2010 թվականին կազմել է 1061 մարդ։

## Վարչակազմ

## Տնտեսություն
2010 թվականին աշխատունակ տարիքի (15-64 տարեկան) ունեցող 695 մարդկանցից 565-ը տնտեսապես ակտիվ են եղել, 130-ը՝ պասիվ (ակտիվության ցուցանիշը` 81,3 % է, 1999 թվականին՝ 74.1 %)։ 565 ակտիվ բնակիչներից աշխատել են 525-ը (285 տղամարդ, 240 կին), գործազուրկ է եղել 40 մարդ (18 տղամարդ և 22 կին)։ 130 պասիվներից 46 հոգի եղել են աշակերտ կամ ուսանող, 51-ը՝ թոշակառու, 33 պասիվ են եղել այլ պատճառներով։

## Տեսարժան վայրեր
* Սուրբ Մարիա Մագդալինայի եկեղեցի
* Շատրվան և հասարակական լվացքատուն
* Կյուշեի ամրոցի ավերակներ

## Պատկերասրահ

Saint-Sorlin-en-Bugey.JPG|
RD_122_%2B_%C3%89glise_St-Sorlin_(Ain).JPG|
Château du Cuchet 01.JPG
Château du Cuchet 09.JPG


## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Ֆրանսիայի տնտեսական հետազոտությունների և վիճակագրության ազգային ինստիտուտ 
* cassini.ehess.fr. Проверено 9 апреля 2014

Կատեգորիա:Ֆրանսիայի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի համայնքներ
Սեն Սիր սյուր Մանտոն

**Սեն Սիր սյուր Մանտոն ** (), կոմունա Ֆրանսիայում, մտնում է Ռոն Ալպեր մարզի կազմի մեջ։ Մտնում է Էնի դեպարտամենտում։ Պոն դե Վել շրջանի Բուրկ ան Բրես նահանգում։

Կոմունայի կոդը՝ 01343։

## Աշխարհագրություն
Կոմունան Փարիզ քաղաքից գտնվում է 350 կմ հարավ-արևելք, դեպի հյուսիս Լիոն քաղաք, 60 կմ է և 22 կմ արևմուտք Բուրկ ան Բրեսից։

## Կլիմա
Կլիման կիսախոնավ է, ձմռանը ցուրտ է իսկ ամռանը տաք։ Կոմունայում անձրևներ հաճախ են լինում, հիմնականում ամռան ամիսներին։

## Բնակչություն
Կոմունայի բնակչությունը 2010 թվականին կազմել է 1636 մարդ։

## Վարչակազմ

## Տնտեսություն
2010 թվականին աշխատունակ տարիքի (15-64 տարեկան) ունեցող 1049 մարդկանցից 840-ը տնտեսապես ակտիվ են եղել, 209-ը `պասիվ (ակտիվության ցուցանիշը` 80,1 % է, 1999 թվականին՝ 75.7 %)։ 840 ակտիվ բնակիչներից աշխատել են 797-ը (406 տղամարդ, 391 կին), գործազուրկ է եղել 43 մարդ (21 տղամարդ և 22 կին)։ 209 պասիվներից 75 հոգի եղել են աշակերտ կամ ուսանող, 90-ը՝ թոշակառու, 44 պասիվ են եղել այլ պատճառներով։

## Տեսարժան վայրեր
* Տրավերնի ֆերմա
* Գրան դյու Լյուի Ֆերմա
* Պլանոնի Ֆերմա
* Կարոնի Գոմը

## Հարևան երկրներ
*  Շտրաուբենխարդտ (Գերմանիա, 2000)

## Պատկերասրահ

Ferme_de_la_grange_du_clou.JPG|
Mus%C3%A9e_d%C3%A9partemental_de_la_Bresse-Domaine_des_Planons.jpg|
Ferme_de_Travernay.JPG|
Grange_des_Carrons.JPG|
Église Saint-Cyr Menthon 06.jpg|
Mairie_Saint-Cyr-sur-Menthon.JPG|


## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Ֆրանսիայի տնտեսական հետազոտությունների և վիճակագրության ազգային ինստիտուտ 
* cassini.ehess.fr. Проверено 15 мая 2014

Կատեգորիա:Ֆրանսիայի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի համայնքներ
Հարություն Անժուր

**Հարություն Գևորգի Անժուր (Չեբոտարյան)**, (), հայ խորհրդային ֆիզիկոս։ 1935 թվականից՝ պրոֆեսոր, ՀԽՍՀ գիտության վաստակավոր գործիչ (1941)։

## Կենսագրություն
Ավարտել է Դոնի Ռոստովի ռեալական ուսումնարանը (1902), սովորել Պետերբուրգի տեխնոլոգիական ինստիտուտում (1902-1905), Լոգանի (1906-1909) և Սորբոնի (1909-1912) համալսարաններում։

## Գործունեություն
1913-1920 թվականներին աշխատել է տարբեր վայրերում (Դոնի Ռոստով, Նովորոսիյսկ, Թիֆլիս, Գելենջիկ և այլն)։ 1920 թվականին տեղափոխվել է Երևան և աշխատանքի անցել արական գիմնազիայում։ 1921 թվականից աշխատել է պետական համալսարանում, որտեղ կազմակերպել է ֆիզիկայի լաբորատորիա, դասավանդել մեխանիկայի ֆիզիկական հիմունքներ, էլեկտրականություև, էլեկտրառադիոտեխևիկսւյի հիմունքներ առարկաները։ 1925 թվականին գործուղվել է Փարիզ՝ էլեկտրական չափումների նորագույն մեթոդների և ռադիոտեխնիկայի ասպարեզում կատարելագործվելու, ստացել է ռադիոինժեների դիպլոմ՝ միաժամաևակ աշխատելով Մ. Կյուրիի լաբորատորիայում։ 1928 թվականին վերադարձել է Երևան, կազմակերպել համալսարանի էլեկտրառադիո-լաբորատորիան։ 1938-1950 թվականին եղել է էլեկտրականության և տատանումների ֆիզիկայի ամբիոնի վարիչ։ Անժուրը ՀԽՍՀ-ում ռադիոյի մասսայականացման առաջին ջատագովներից է ցուցադրել ու տարածել է սուպերհետերոդինային ռադիոընդունիչը, կազմակերպել ռադիոսիրողների խմբակևեր և այլն։ Անժուրի գիտական աշխատաևքները վերաբերում են էլեկտրամագնիսակաև էներգիայի ճառագայթման, մագնիսական ինդուկցիայի, պինդ մարմնի մեխանիկայի և օպտիկայի զանազան հարցերին։ Անժուրը գրել է նաև էլեկտրականությաև դասընթաց և լաբորատոր աշխատանքների ձեռնարկ։ Մահացել է 1958 թվականի դեկտեմբերի 4-ին, Երևանում։

## Երկեր
* Ֆիզիկայի պրակտիկում :Էլեկտրականություն և մագնիսականություն, 1956

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ պրոֆեսորներ
Կատեգորիա:Հայ ֆիզիկոսներ
Մագդանայի Լուրջան

**Մագդանայի Լուրջան** (), Եկատերինա Գաբաշվիլիի համանուն պատմվածքի հիման վրա 1955 թվականին նկարահանված գեղարվեստական ֆիլմ։

## Սյուժե
Ֆիլմում պատկերված է Վրաստանը 19-րդ դարի վերջին։ Ածխի հարուստ վաճառական Միտուան սատկող ավանակին թողնում է ճանապարհին ու հեռանում։ Աղքատ այրի Մագդանա Սեսիաշվիլիի երեխաները՝ վեցամյա Միխոն ու երեքամյա Կատոն, գտնում են ավանակին։ Երեխաները նրան անվանում են Լուրջա (Կապուտաչյա) և խնամում։ Լուրջան լավ օգնական է դառնում այրու տնտեսության մեջ, որն զբաղվում էր մածնի առևտրով։ Սակայն Միտուան, ճանաչելով իր ավանակին, կաշառում է դատավորին և խլում կենդանուն։

## Դերերում
* Դուդուխանա Ցերոձե - *Մագդանա*
* Լիանա Մոիսցրապիշվիլի - *Սոֆո, Մագդանայի ավագ դուստրը*
* Նանի Չիկվինիձե - *Կատո, Մագդանայի դուստրը*
* Միխո Բորաշվիլի - *Միխո, Մագդանայի որդին*
* Ակակի Քվանթալիանի - *Միտուա, ածխի վաճառական*
* Կառլո Սականդելիձե - *Վանո, ածխի վաճառականի բատրակը*
* Ակակի Վասաձե - *Թեդո Գունաշվիլի*
* Ալեքսանդր Օմիաձե - *Գիգոյի պապը*
* Ալեքսանդր Թաքայշվիլի - *դատավոր*
* Դավիթ Աբաշիձե - *Գաբո*
* Շալվա Գեդեվանիշվիլի

## Մրցանակներ
* 1956 - հատուկ հիշատակում Կաննի կինոփառատոնում կարճամետրաժ ֆիլմերի մրցույթի ժամանակ,
* 1956 - Էդինբուրգի կինոփառատոնի պատվոգիր։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
«Մագդանայի Լուրջան» ֆիլմը  «Энциклопедия отечественного кино» կայքում 

Կատեգորիա:1950-ականների ռուսերեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:1955 ֆիլմեր
Կատեգորիա:«Վրացֆիլմ» ստուդիայի ֆիլմեր
Կատեգորիա:Դրամա ֆիլմեր
Կատեգորիա:Թենգիզ Աբուլաձեի ֆիլմեր
Կատեգորիա:Խորհրդային սև-սպիտակ ֆիլմեր
Կատեգորիա:Խորհրդային ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ռեզո Չխեիձեի ֆիլմեր
Կատեգորիա:Վրացական ֆիլմեր
Կատեգորիա:Վրացերեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ֆիլմեր կենդանիների մասին
Կատեգորիա:1956 ֆիլմեր
Կատեգորիա:1956 դրամա ֆիլմեր
Կատեգորիա:Խորհրդային դրամա ֆիլմեր
Անդրեյ Հակոբյան

**Անդրեյ Ստեփանի Հակոբյան** (), հայ բժիշկ, պլաստիկ վիրաբույժ։ Բժշկական գիտությունների դոկտոր (1994)։

## Կենսագրություն
Անդրեյ Հակոբյանը ծնվել է 1958 թվականին, Ալմա Աթայում։ 1984 թվականին ավարտել է Մոսկվայի Ն. Ի. Պիրոգովի անվան բժշկական ինստիտուտը։ 1986-1990 թվականներին աշխատել է Մոսկվայի Ուրոլոգիայի ՀԳԻ-ում, 1990-1994 թվականներին՝ Մարդու վերարտադրողական հանրապետական կենտրոնի անդրոլոգիայի բաժանմունքի վարիչ, 1994 թվականից՝ տնօրեն։

Աշխատանքները վերաբերում են սեռի զարգացման, ձևավորման և տարբերակման, բջջային վիրաբուժության, վիրահատական գինեկոլոգիայի խնդիրներին, սեռական օրգանների զարգացման արատների, անպտղության և սեռական անկարողության բուժման եղանակների մշակմանը։

150 գիտական աշխատությունների և 10 գյուտերի հեղինակ է։

## Երկեր
* Индустрия здоровья. Экономика и управление. М., 2003 (в соаторстве).
* Состояние здоровья и смертность детей и взрослых репродуктивного возраста в современной России. Россия, М.,1999 ( в соавторстве).
* Экономические проблемы здравоохранения. М.,2000 (в соавторстве).
* Панорама охраны здоровья: Реструктуризация медицинской помощи и нерешенные вопросы приватизации в здравоохранении. М.,1998 (в соавторстве).
* Реформирование здравоохранения и медико-демографический прогноз. М., 2001 (в соавторстве).
* Медико-терминологический словарь. М.,2002 (в соавторстве).
* Здоровье, общество, здравоохранение. М., 2002 (в соавторстве).
* Медико-социальный комплекс: здоровье, экономика, управление. М., 2002 (в соавторстве).

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:2013 մահեր
Կատեգորիա:Բժշկական գիտությունների դոկտորներ
Կատեգորիա:Հայ բժիշկներ
Կատեգորիա:Հայ վիրաբույժներ
Կատեգորիա:Նոյեմբերի 24 մահեր
Կատեգորիա:Սեպտեմբերի 19 ծնունդներ
Օպտիկական կառավարում

'''Օպտիկական կառավարում(-լավագույն), կառավարվող օբյեկտը (պրոցեսը) այս կամ այն իմաստով լավագույն վիճակի բերելու ծրագրի ընտրությունն ու իրականացումը, որը հանգում է ոչ դասական վարիացիոն խնդիրների լուծման։

## Բովանդակություն
Կառավարվող օբյեկտները սովորաբար ունենում են «ղեկեր», որոնցով մարդը կառավարում է դրանց ընթացքը։ Օբյեկտի վարքը մաթեմատիկորեն նկարագրվում է որոշ հավասարումներով, որոնք պարունակում են նաե «ղեկերի» դիրքերը բնութագրող՝ կառավարող պարամետրեր։ Կառավարվող օբյեկտի օրինակ կարելի է համարել քիմիական ռեակցիայի իրագործման տեխնոլոգիական պրոցեսը, որի «ղեկերն» են բաղադրամասերի կոնցենտրացիան, կատալիզատորի քանակությունը, ջերմաստիճանը և ռեակցիայի ընթացքի վրա ազդող այլ գործոններ։ Որոշելու համար, թե օբյեկտն իրեն հատկապես ինչպես է պահում այս կամ այն կառավարման դեպքում, պետք է գիտենալ դիտարկվող օբյեկտի դինամիկ հատկությունները նկարագրող շարժման օրենքը և կառավարման ամեն մի կոնկրետ տարբերակի դեպքում օբյեկտի վիճակի էվույուցիան։

## Օբյեկտի կառավարման հնարավորություններ
Օբյեկտի կառավարման հնարավորությունները սահմանափակվում են ոչ միայն կառավարման ռեսուրսներով, այլե այն պահանջով, որ շարժման պրոցեսում օբյեկտը չպետք է ընկնի իր շահագործման կոնկրետ պայմանների տեսակետից անհասանելի կամ անթույլատրելի վիճակների մեջ։

## Օպտիկական կառավարման նպատակ
Օպտիկական կառավարման նպատակն է, պահպանելով այս ամենը, խնդիրը լուծել օպտիմալության որոշակի չափանիշի (հնարավոր ամենակարճ ժամանակ կամ վառելանյութի նվազագույն ծախս, առավելագույն տնտեսական արդյունավետություն և այլն) առումով։ Օպտիկական կառավարման տեսության առանցքային արդյունքը Պոնտրյագինի մաքսիմումի սկզբունքն է, որը տալիս է կառավարման օպտիմալության ընդհանուր անհրաժեշտ պայմանը։

Կատեգորիա:Օբյեկտներ
Սիոնի

**Սիոնի **(), Թբիլիսիի գլխավոր պատմական մայր տաճարը։ Անվանվել է ի պատիվ Սիոն լեռան։ Գտնվում է Կուր գետի ափին, Հին Թբիլիսի քաղաքում։

## Պատմություն
Տաճարը կառուցվել է Վախթանգ Գորգասալի հրամանով։

1112 թվականի Դավիթ IV Շինարարը ազատագրեց Թբիլիսին արաբներից։ Դրանից հետո սկսվեցին կառուցողական աշխատանքները։ Վանքի կառուցմանը ոչինչ չի սպառնացել։ 1668 թվականի երկրաշարժից հետո վանքը փոքր-ինչ փլուզվել էր։ Վերանորոգվեց և 1 տարի անց լիովին թարմ էր։

1795 թվականի սեպտեմբեր ամսին, երբ երկրի գլխին Աղա-Մահմեդ Խան Ղազարն էր, վանքը տուժում էր։ Շքամուտքը քանդվել էր։ 1817 թվականին այն վերանորոգվեց և պատվեց ֆրեսկոներով և նկարներով։

## Տեսք և սրբատեղի
1980-1983 թվականների վերանորոգումից հետո, Սիոնի տաճարը պահպանել էր իր հինավուրց տեսքը։ Տաճարը ունի 2 զանգակատուն, որից մեկը կառուցվել է 15-րդ դարում։ 2-րդը՝ վերանորոգման ժամանակ։ Զանգակատները ռուսական կլասիցիզմի վառ օրինակներ են։

Տաճարում պահպանվել են ռուս նկարիչ Գագարինի ֆրեսկոները։


Image:Sioni Kathedrale 1890.jpg|19-րդ դար
Image:Սիոն եկեղեցին.jpg|Սիոնի եկեղեցին
Image:Sioni Cathedral, Tbilisi.JPG|Տեսքը Նարիկալուից
Image:Wall painting, Zion Cathedral, Tiflis.jpg|Գագարինի մշակում
Image:Sionibelltower.jpg|Նոր զանգակատուն



## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Թբիլիսիի եկեղեցիներ
Կատեգորիա:Հին Թբիլիսի
Կատեգորիա:Եկեղեցիներ այբբենական կարգով
Անիմալիստական ժանր

**Անիմալիստական ժանր** (,  կենդանի, անասուն), կենդանիների պատկերումը կերպարվեստում։

## Բնութագիր
Անիմալիստական ժանրը, բնագիտական և գեղարվեստական պատկերումների զուգորդմամբ նպաստում է մարդու դիտողականության զարգացմանը և առաջացնում սեր դեպի բնությունը։ Հեքիաթների, առակների նկարազարդումներում, այլաբանական և երգիծական պատկերներում կենդանին «մարդկայնացվում» է, օժտվում մարդկանց հատուկ արարքներով և ապրումներով։ Ոչ սակավ, անիմալիստական ժանրի խնդիրն է դառնում կենդանու ճշգրիտ պատկերումը (օրինակ գիտական և գիտա-հանրամատչելի գրականության նկարազարդումներում)։ Նկարիչ որսորդների սուր դիտողականության մասին են վկայում գազանների և թռչունների պատկերումները նախնադարյան արվեստում։

## Զարգացումը տարբեր երկրներում
Կենդանիների վառ կերպով ոճավորված ֆիգուրներով հարուստ է Հին Արևելքի, Աֆրիկայի, Օվկիանիայի, հին Ամերիկայի արվեստը։ Կենդանիների պատկերներ հանդիպում են անտիկ քանդակագործության, սափորանկարչաթյան, խճանկարչության նմուշներում։ Միջին դարերում Եվրոպայում տարածում գտան կենդանիների և թռչունների այլաբանական և բանահյուսական, հեքիաթային կերպարները։ Վերածննդի դարաշրջանում արվեստագետներն սկսեցին կենդանիներին պատկերել՝ դիմելով բնությանը (Պիզանելլո, Ալբրեխտ Դյուրեր)։ Սակայն բուն անիմալիստական ժանրը (որ սերտորեն կապված է բնանկարի, նատյուրմորտի, կենցաղային ժանրի հետ) հանդես եկավ Չինաստանում (VIII–XIII դարեր), Եվրոպայում (17-րդ դար)։

## Անիմալիստական ժանրը Հայաստանում
Հայաստանում հայտնաբերված ժայռապատկերներն ու հնագույն որմնաքանդակները հարուստ են կենդանիների պատկերներով, որոնք հաճախ ոճավորված են, երբեմն ունեն խորհրդանշային կամ այլաբանական բնույթ։ Այդպիսիք են նաև Վիշապները։ Միջին դարերում կենդանական մոտիվները մուտք են գործել ձեռագրերի ասպարեզ (թռչնագրեր, կենդանազարդեր), տեղ գտել պալատների որմնանկարներում, նույնիսկ եկեղեցիների, տապանաքարերի հարդարանքում (Աղցքի դամբարան, Աղթամարի Սբ․ Խաչ տաճար և այլն)։ Խորհրդային անիմալիստների գործերը առանձնանում են կենդանական աշխարհի նուրբ իմացությամբ, կերպարների դեկորատիվ արտահայտչականությամբ (Վ.Ա. Վատագին, Ի.Ս. Եֆիմով, Ե.Ի. Չարուշին, Ի.Գ. Ֆրիխիոսր, Ա. Ստարկոպֆ և ուրիշներ)։ Հայ կերպարվեստագետներից անիմալիստական բազմաթիվ գործեր են ստեղծել քանդակագործ Հ. Գյուրջյանը և գրաֆիկ Վ. Այվազյանը։

Կատեգորիա:Կերպարվեստի ժանրեր
Կատեգորիա:Փիլիսոփայական տեսություններ
Միծոբի

**Միցոբի** (), գյուղ Վրաստանում։ Գտնվում է Շիդա Քարթլի երկրամասի Խաշուրի մունիցիպալիտետում։ Բարձրությունը ծովի մակարդակից կազմում է 680 մետր։ Բնակչությունը՝ 313 մարդ (ըստ 2014 թվականի տվյալների)։ Հեռախոսային կոդ՝ +995։

## Տես նաև
*Խաշուրի մունիցիպալիտետ
*Շիդա Քարթլի

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Խաշուրի շրջանի գյուղեր
Կատեգորիա:Վրաստանի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Վրաստանի գյուղեր
Չաքափուլի

**Չաքափուլի** () վրացական ազգային ճաշատեսակ, որն իրենից ներկայացնում է թարմ միս՝ շոգեխաշած կանաչիով և համեմունքներով։ Առավել հաճախ օգտագործվում է ոչխարի միս (բայց նաև խոզի և այլ միս), իսկ տոնական տարբերակի համար՝ գառան միս։ Ուտեստին յուրահատուկ կծվություն է հաղորդում թարմ թարխունը, ինչպես նաև հաճախ օգտագործվում է սալոր։ Այս բաղադրիչները մսին հաղորդում են մի փոքր թթվություն և նուրբ բուրմունք։ Չաքափուլին մատուցում են որպես առանձին ուտեստ՝ գինու, կանաչու և հացի հետ միասին, ուտում են միայն տաք ժամանակ։

Վրաստանում չաքափուլին պատրաստում են հիմնականում ուշ գարնանը և ամռան սկզբին, քանի որ այդ ժամանակահատվածում կան դրա համար անհրաժեշտ մթերքները։ Հաճախ այն պատրաստում են Զատկին կամ եկեղեցական այլ տոների ժամանակ, ինչպես նաև Գիորգոբայի տոնին (սուրբ Գևորգ զորավարի օրը), որը նշվում է մայիսի սկզբին և համարվում է Վրաստանում նշվող առավել կարևոր եկեղեցական տոներից մեկը։ Այդպիսի տոներին ընդունված է այցելել քաղաքից հեռու գտնվող սուրբ վայրեր, այդ պատճառով էլ չաքափուլին եփում են խարույկի վրա, մեծ կաթսաներով, այդպես ուտեստն ստացվում է յուրատեսակ համեղ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Վրացական խոհանոց