open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Malaysia Airlines

մինի|աջից|Boeing 777-200ER Մալայզիական ավիաընկերություն
**Մալայզիական ավիաընկերություն** (; ), Մալայզիայի ազգային պետական ավիաընկերություն։ Օդանավակայանի գրասենյակը գտնվում է Սուլթան Շահ Աբդուլ Ազիզում։ Իրականացրել է առևտրային երթևեկություններ 85 ուղղությամբ, 6 մայրցամաքներում։ Ավիաընկերություը ամենօրյա ռեժիմով օրական տեղափոխում է Մալայզիայի բազմաշերտ մշակութային հարստությունից ներշնչված շուրջ 40,000  ճանապարհորդներ:https://www.malaysiaairlines.com/hq/en/about-us.html «Մալայզիական հյուրընկալություն». սա կարգախոսն է Մալայզիական ավիաընկերության:https://www.sloganlist.com/airlines-slogans/malaysia-airlines-slogans.html

Գլխավոր փոխադրումը կատարվում է Միջազգային օդանավակայան Կուալա Լումպուրից, ինչպես նաև երկրորդական փոխադրումը իրականացնում են Միջազգային օդանավակայան Կոտա Կինաբալույից։ Մալայզիական ավիաընկերությունը Oneworld ավիացիոն դաշինքի անդամ է. այն առաջարկում է բարձրակարգ ուղևորափոխադրումներ՝ շուրջ 170 տարածաշրջանների ավելի քան 1000 ուղղություններով և մուտք է ապահովում աշխարհի ավելի քան 650 օդանավակայանների լաունջ սրահներ:https://magelline.com/hy/aircarriers/malaysia-airlines/ Մալայզիական ավիաընկերությունը առաջարկում է Բիզնես, Բիզնես Սուիթ և Էկոնոմ դասի թռիչքներ:https://www.oneworld.com/members/malaysia-airlines

Մալայզիական ավիաընկերության կառավարման ներքո են գտնվում նաև երկու դուստր ավիափոխադրողներ՝ Firefly-ը և MASwings-ը։ Firefly-ը կանոնավոր թռիչքներ է իրականացնում իր երկու հիմնական կետերից՝ Պենանգ և Սուբանգի միջազգային օդանավակայաններից:https://en.wikipedia.org/wiki/Malaysia_Airlines

Մալայզիական ավիաընկերությունը ունի նաև բեռնատար նավատորմ, որը շահագործվում է MASkargo դուստր ձեռնարկության կողմից:https://magelline.com/hy/aircarriers/malaysia-airlines/

## Ուղղություններ
մինի|աջից|Նոր բիզնես դասի ավիաընկերություն Մալայզիական ավիաուղիներ

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք
* Malaysia Airlines Latest Timetable (Dec 2010 — Mar 2011)

Կատեգորիա:Ավիաընկերություններ
Կատեգորիա:Օդային տրանսպորտի միջազգային ասոցիացիայի անդամներ
Խոզանուկ

մինի
մինի
**Խոզանուկ** (), խոզանխոտ, դաշտավլուկագգիների (հացազգիներ) ընտանիքի բազմամյա կամ միամյա խոտաբույսերի ցեղ։

## Տեսակներ
Հայտնի է ավելի քան 120 (այլ տվյալներով՝ 150), Հայաստանում՝4 տեսակ՝ 
*խոզանուկ թխակապույտ (*Տ. glauca*),
*խոզանուկ կպչուն (*Տ. verticillata*),
* խոզանուկ կանաչ (*Տ. viridis*) 
* խոզանուկ իտալական (*Տ. italica*)։

## Տարածում
Տարածված է գրեթե բոլոր մարզերում։ Աճում է այգիներում, բանջարանոցներում, ցանքերում, ճամփեզրերին, աղբոտ վայրերում և այլն։ Չարորակ մոլախոտ է։

## Կենսաբանական նկարագիր
Արմատային համակարգը հզոր է։ Ցողունը ուղիղ է, բարձրությունը ՝ մինչև 50 (100) սմ, թփակալման հանգույցներից՝ ճյուղավորվող։ Հիմնականում մերկ է, ծաղկաբույլի մոտ՝ թույլ թավոտ։ Տերևները հարթ են, նեղ, գծանշտարաձև։ Ծաղկաբույլը գլանաձև, հասկանման հուրան է։ Հասկիկները երկգույն Են՝ շրջապատված խոզաններով։ Ծաղկում է հունիս-սեպտեմբերին։ Պտուղը հատիկ է։

## Կիրառություն և նշանակություն
Որոշ տեսակներ պարունակում են ալկալոիդներ։ Հատիկներից ստանում են սպիրտ։ Կերային են (մինչև թփակալելը) և գեղազարդիչ (ծաղկաբույլերն օգտագործում են ձմեռային ծաղկեփնջերում)։

## Գրականություն
* Губанов И. А. и др. Род 58. Setaria — Щетинник, или Мышей // Иллюстрированный определитель растений Средней России. В 3 т. — М.: Т-во науч. изд. КМК, Ин-т технолог. иссл., 2002. — Т. 1. Папоротники, хвощи, плауны, голосеменные, покрытосеменные (однодольные). — С. 179—180, 301, 302. — ISBN 8-87317-091-6.

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*''Setaria''. California Department of Food and Agriculture.

Կատեգորիա:Բույսեր այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Հացազգիներ
Թաղաղու

**Թաղաղու** (), Թաղաղուազգիների ընտանիքի միամյա կամ բազմամյա կոճղարմատավոր խոտաբույսերի ցեղ։

## Կենսաբանական նկարագիր
Ցողունը ճյուղավորվող է, բարձրությունը՝ 10-80 սմ։ Տերևները գծաձև կամ գծուսբզաձև են։ Ծաղկաբույլը նոսր սակավածաղիկ կամ խիտ ողկույզ է, ծաղիկը՝ կանաչադեղնավուն կամ սպիտակ։ Ծաղկում է մայիս-հունիսին։ Պտուղը տուփիկ է։ Հայաստանում հանդիպող բոլոր տեսակները գրանցված են ՀՀ Կարմիր գրքում։

Ծաղկի բանաձևը՝

\star P_{3+3} \; A_{3+3} \; G_{\underline{(3)}}

## Տեսակներ
Հայտնի է մոտ 15 (այլ տվյալներով՝ 20), Հայաստանում՝ 4 տեսակ.

*Թաղաղու ծառանմանը (*Asphodeline dendroides*) հանդիպում է Լոռու, Արարատի, Վայոց ձորի, Սյունիքի մարզերում։ Որպես գիտ. հոմանիշ հաճախ կիրառվում է *Asphodeline prolifera* անվանումը։

*Թաղաղու նրբատեսը (*Asphodeline tenuior*) աճում է չոր, կավոտ կամ քարքարոտ լանջերին, ցանքերում (Բծմ = 800 - 1500 մ)։

*Թաղաղու դեղինը (*Asphodeline lutea*) անհետացող տեսակ է, հանդիպում է միայն Տավուշի մարզում (Իջևանի ֆլորիստիկ. շրջան)։ Աճում է քարքարոտ լեռնալանջերին, թփուտներում, բաց տարածքներում (700 - 1100 մ բարձրություններում)։

* Թաղաղու ղրիմյանը (*Asphodeline taurica*) հանդիպում է Լոռու մարզում (Սպիտակ քաղաքի շրջակայք և Ջաջուռի լեռնանցք)։ Աճում է չոր, քարքարոտ վայրերում, հեղեղատներում, ժայռերի ելուստներին (1500 - 2000 մ բարձրություններում)։

## Տաքսոնոմիա

Կատեգորիա:Բույսեր այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Ծաղկավոր բույսեր
Գրիգոր Իզմիրյան

**Գրիգոր Իզմիրյան** (*ծննդյան և մահվան թվականներն անհայտ են*), 1865 թվականի հունիսի 26-27-ին Թիֆլիսի համքարությունների ելույթի ղեկավար։ Հայացքներով՝ ազգային-պահպանողական։ Պայքարել է Անդրկովկասում Ցարական Ռուսաստանի գաղութային քաղաքականության դեմ։ Գլխավորել է թանկության ու հարկերի բարձրացման հետևանքով բռնկած 10 000 արհեստավորների ելույթը՝ ընդդեմ Թիֆլիսի քաղաքային վարչության։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ հասարակական գործիչներ
Կատեգորիա:Հայերը Թբիլիսիում
Իլմենիտ

մինի

**Իլմենիտ** (Իլմենյան լեռների անվանումից), տիտանային երկաթաքար, միներալ, FeTiC>3 (Fe36,8%, Ti-31,6%, 0-31,6%)։ Խառնուրդների ձևով պարունակում է մագնեզիում և մանգան։ Բյուրեղագիտական համակարգը տրիգոնային է։ Առաջացնում է բարդ ռոմբոեգրիկ բյուրեղներ, հատիկավոր և հոծ զանգվածներ։ Գույնը՝ սև, փայլը՝ կիսամետաղական։ Կարծրությունը՝ 5-6, խտությունը՝ 4700 կգ/մ³։ Տարածված է գաբրոներում, դիաբազներում, պիրոքսենիտներում, սիենիտային պեզմատիտներում, ցրոններում։ Արժեքավոր հանքանյութ է *[[տիտան]]ի* ստացման համար։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Տիտանի միներալներ
Կատեգորիա:Երկաթի միներալներ
Կատեգորիա:Միներալներ
Խոզանափուշ

մինի
**Խոզանափուշ** (), կուզենիա, աստղածաղկագգիների (բարդածաղկավորներ) ընտանիքի միամյա, երկամյա և բազմամյա խոտաբույսերի, հազվադեպ՝ կիսաթփերի ցեղ։

## Կենսաբանական նկարագիր
Ցողունը կոշտ է և չոր, ճյուղերը՝ փշակալած, բարձրությունը՝ 40-50 սմ տերևներն ամբողջականից փետրաբաժան են, բլթակավոր։ Ծաղկաբույլը գնդաձև զամբյուղ է, ծաղիկները՝ երկսեռ, խողովակաձև, դեղին, սպիտակադեղին, ծիրանագույն, սպիտակ։ Ծաղկում է հուլիս-օգոստոսին։ Պտուղը հակադիր ձվաձև կամ հակադիր բրգաձև, շուտ թափվող մազիկներով սերմիկ է։ Խոզանափուշ բարալիկ (*C. tenella*) հազվագյուտ տեսակը գրանցված է Հայաստանի Կարմիր գրքում։

## Տեսակներ
Հայտնի է մոտ 500, Հայաստանում՝ 27 տեսակ՝
*խոզանափուշ Մեղրու (*C. megrica*),
*խոզանափուշ երևանյան (*C. erivanensis*),
*խոզանափուշ Գաբրիելյանի (*C. gabrieljanae*),
*խոզանափուշ Թախտաջյանի (*C. takhtajanii*),
*խոզանափուշ արքայական (*C. araxena*) և այլ բնաշխարհիկ տեսակներ։

## Տարածում
Տարածված է Հայաստանի բոլոր ցածրադիր և միջին լեռն, գոտիներում (անապատներ, կիսաանապատներ, տափաստաններ, նոսրանտառներ)։

Կատեգորիա:Բույսեր այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Աստղածաղկազգիներ
Հրանտ Տեր-Անդրեասյան

**Հրանտ Միհրանի Տեր-Անդրեասյան**, (հոկտեմբերի 22, 1892, Պարտիզակ-սեպտեմբերի 11, 1978, Կ․ Պոլիս), հայ գրականագետ, պատմաբան, թարգմանիչ։

## Կենսագրություն
Նախնական կրթությունն ստացել է ծննդավայրի Ներսես-Շուշանյան վարժարանում, ավարտել Կ․ Պոլսի համալսարանի գրականության ֆակուլտետը։ Եղել է ուսուցիչ-տնօրեն Ռոդոսթոյի և Կ․ Պոլսի ազգային վարժարաններում (1913-1924), դասավանդել Պեզազյան և Մխիթարյան դպրոցներում, Կեդրոնական վարժարանում (1925-1963)։ 1963-1972 թվականներին՝ Կեդրոնականի տնօրենը։ Միաժամանակ դասախոսել ու գիտական աշխատանք է կատարել Կ․ Պոլսի համալսարանում, զբաղվել թուրքական պատմագրության հետ առնչվող հայկական աղբյուրներով («Պատմության վերաբերյալ հայկական աղբյուրներ», 1950, «Ջալալիների ապստամբությունները ըստ հայկական մի աղբյուրի», 1963, «ԺԴ և ԺԵ դդ․ թուրք պատմության վերաբերյալ հայերեն մանր ժամանակագրություններ և հիշատակարաններ», 1973 և այլն, գրվել են թուրքերեն)։ Տեր-Անդրեասյանի թուրքերեն թարգմանությամբ, ծանոթագրությամբ ու մեկնաբանություններով լույս են տեսել Երեմիա Չելեպի Քյոմուրճյանի «Պատմութիւն Ստամպօլայ»-ը (1952), Ղ․ Ինճիճյանի «Ստամպօլ»-ը (2 հրտ․, 1976), Գ․ Ակներցու «Պատմութիւն ազգին նետողաց»-ը (1954), Սիմեոն Լեհացու «Ուղեգրութիւն, տարեգրութիւն և հիշատակարանք»-ը (1964), Գ․ Օղուլլուխյանի «Ժամանակագրութիւն»-ը (1972), Պետրոս դի Սարգիս Գիլանենցի «Ժամանակագրութիւն Նադիր Շահի»-ն (1974) և այլն։ Կ․ Պոլսի 1924-1978 թվականների հայ մամուլում տպագրվել են նրա հոդվածներն ու ելույթները՝ հայ գրական-մշակութային հարցերի մասին։ Կատարել է ֆրանսերենից ու անգլերենից հայերեն թարգմանություններ, թարգմանել է նաև Ի․ Տուրգենևի և Ա․ Չեխովի գործերից։

Կատեգորիա:Հայ գրականագետներ
Կատեգորիա:Հայ պատմաբաններ
Կատեգորիա:Հայ թարգմանիչներ
Կատեգորիա:1892 ծնունդներ
Կատեգորիա:1978 մահեր
Կատեգորիա:Հոկտեմբերի 22 ծնունդներ
Կատեգորիա:Սեպտեմբերի 11 մահեր
Կատեգորիա:Ֆրանսերենից հայերեն թարգմանիչներ
Կատեգորիա:Անգլերենից հայերեն թարգմանիչներ
Կատեգորիա:Ռուսերենից հայերեն թարգմանիչներ
Իլու վանք

**Իլու Վանք**, Քառասուն խորան վանք, 11-րդ դարի հայկական ճարտարապետական հուշարձան Վասպուրականի Ռշտունյաց գավառի Իլու գյուղում։ Կիսամշակ քարից կառուցված Մարիամ Աստվածածին եկեղեցին ներքուստ խաչաձև, դրսից ուղղանկյուն, չորս անկյուններում երկհարկ ավանդատներով հորինվածք է՝ պսակված ութնիստ թմբուկով և բրգաձև ծածկ ունեցող գմբեթով։ Վանքի երկրորդ՝ հարավային կողմի եկեղեցին ունեցել է նույն հորինվածքը (գմբեթը և ծածկը քանդված են)։

Կատեգորիա:Վանքեր այբբենական կարգով
Կատեգորիա:11-րդ դարի հայկական վանքեր և եկեղեցիներ
Կատեգորիա:Վանի մարզի հայկական վանքեր և եկեղեցիներ
Կիրիլ Իլյաշենկո

**Կիրիլ Ֆեոդորովիչ Իլյաշենկո** (, ), մոլդովացի խորհրդային քաղաքական գործիչ, ԽՄԿԿ անդամ (1945)։

1939 թվականին ավարտել է Տիրասպոլի մանկավարժական ինստիտուտը։ 1963 թվականին նշանակվել է Մոլդովայի Գերագույն խորհրդի Նախագահության նախագահ, միաժամանակ 1966 թվականից՝ ԽՍՀՄ Գերագույն խորհրդի Նախագահության նախագահի տեղակալ։ Կուսակցության 23-րդ համագումարում ընտրվել է ԽՄԿԿ Կենտրոնական վերստուգիչ հանձնաժողովի անդամ, 24-25-րդ ԽՄԿԿ ԿԿ-ի անդամության թեկնածու։ Եղել է ԽՍՀՄ 7-9-րդ գումարումների Գերագույն խորհրդի դեպուտատ։ Պարգևատրվել է չորս շքանշանով։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:«Մարտական ծառայությունների համար» մեդալով պարգևատրվածներ
Կատեգորիա:Աշխատանքային կարմիր դրոշի շքանշանի ասպետներ
Կատեգորիա:Լենինի շքանշանի ասպետներ
Կատեգորիա:ԽՄԿԿ 23-րդ համագումարի պատվիրակներ
Կատեգորիա:ԽՄԿԿ 24-րդ համագումարի պատվիրակներ
Կատեգորիա:ԽՄԿԿ 25-րդ համագումարի պատվիրակներ
Կատեգորիա:ԽՄԿԿ անդամներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ ԳԽ 10-րդ գումարման պատգամավորներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ ԳԽ 8-րդ գումարման պատգամավորներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ ԳԽ 9-րդ գումարման պատգամավորներ
Կատեգորիա:Խորհրդային կուսակցական գործիչներ
Կատեգորիա:Խորհրդային պետական գործիչներ
Կատեգորիա:Կովկասի պաշտպանության համար մեդալակիրներ
Կատեգորիա:Հոկտեմբերյան հեղափոխության շքանշանով պարգևատրվածներ
Կատեգորիա:Մոլդովայի քաղաքական գործիչներ
Զլոբինյան մեթոդ

**Զլոբինյան մեթոդ**, նախկին Խորհրդային Միությունում բրիգադային տնտեսական հաշվարկի ձև շինարարության մեջ։ Ներդրվել է 1971 թվականին, սոցիալիստական աշխատանքի հերոս Նիկոլայ Զլոբինի առաջարկությամբ։ Իր նպատակն է համարել սոցիալիստական արտադրության կառավարմանը ներքին օղակների մասնակցության ընդլայնումը, շինարարության ժամկետի կրճատումը, աշխատանքի արտադրողականության և որակի բարձրացումը, շինմոնտաժային աշխատանքների ինքնարժեքի իջեցումը։

Ըստ զլոբինյան մեթոդի, շինմոնտաժային կազմակերպությունը պետք է պայմանագիր կնքեր կառուցող բրիգադի հետ․ վերջինս պարտավորվում էր աշխատանքը կատարել սահմանված ժամկետում և նախահաշվային արժեքով, շինմոնտաժային կազմակերպությունը՝ կառույցը ժամանակին ապահովել տեխնիկական փաստաթղթերով, շինանյութերով և այլն։ Բրիգադի բանվորները վարձատրվում էին գործավարձային պարգևատրման համակարգով։ Աշխատավարձի չափը որոշում էին վարպետն ու բրիգադիրը, վերջնական հաշվարկը պետք է կատարվեր ըստ ակորդային կարգագրի՝ աշխատանքն ավարտելիս։ Բրիգադը պարգևատրվում էր շինարարության նորմատիվային ժամկետը կրճատելու (աշխատավարձի ֆոնդից), կառույցը ժամանակին կամ ավելի շուտ շահագործման հանձնելու (պատվիրատուի հաշվին) և կատարվող աշխատանքների հաշվարկային արժեքի տնտեսման համար (տնտեսված գումարի 40,30 կամ 10 տոկոսի չափով՝ ելնելով կառույցին տրված գնահատականից)։

1973 թվականի հոկտեմբերի 24-ին մշակվեց «Բրիգադային տնտհաշվարկի նոր ձևի մասին» կանոնադրություն, ուր տրված էին զլոբինյան մեթոդի հիման վրա բրիգադները տնտհաշվարկի փոխադրելու կարգն ու շինարարությունում աշխատանքի կատարելագործման ուղիները։

Կատեգորիա:ԽՍՀՄ պատմություն
Իզոդրոմ

**Իզոդրոմ** (իզո և հունարեն - վազք), կարգավորիչներում ճկուն հետադարձ կապ ապահովող սարք։ Գործում է միայն անցումային պրոցեսում։ Իզոդրոմը դեմպֆերից (մեքենաների մասերի մեխանիկական վնասակար տատանումները կանխող կամ մեղմող սարք), զսպանակից, լծակների համակարգից կազմված մեխանիզմ է և/կամ հետադարձ կապի շղթային միացված դիֆերենցող շղթա։ «Իզոդրոմ» անվանումը ծագել է կենտրոնախույս կարգավորիչների ստեղծման կապակցությամբ։

Կատեգորիա:Սարքեր
Իլիկաօձ

**Կոտրտվող իլիկամողես**, (), կոտրտվող սղոսկուկ, լորտու, իլիկամողեսների կամ սղոսկուկների ընտանիքի իսկական իլիկամողեսների () ցեղի մողես։

## Ընդհանուր բնութագիր
Մարմնի երկարությունը, մինչև 14 սմ է, պոչինը՝ գրեթե նույն չափի։ Մեջքային ուցորովայնային մակերեսների թեփուկները միանման են, կլորավուն, հարթ ու փայլուն։ Մեջքի ընդհանուր գունավորումը մոխրագույնից մուգ շագանակագույն է, հաճախ՝ մետաղ, փայլով։ Երիտասարդների, երբեմն նաև հասուն էգերի ողնաշարի երկայնքով հաճախ ձգվում է 1-2 մուգ զոլ։ Կողմնային ու որովայնային մակերեսները սև են կամ մուգ շագանակագույն։ Աճմանը զուգընթաց մարմնի մեջքային մակերեսն աստիճանաբար մգանում է և դառնում մուգ գորշագույն կամ գորշաշագանակագույն, կողքերը և փորիկն ընդունում են բաց գույն, մարմնի կողքերին ի հայտ է գալիս 2 շերտագիծ։ Հասուն արուների մեջքին կամ կողքերին կան խոշոր, երկնագույն բծերի շարքեր։ Թաքնվում է տերևների մակերեսային շերտերի, քարերի տակ և այլ թաքստոցներում, նաև այլ կենդանիների բներում։

## Բնակություն
Հայաստանում տարածված է Շիրակի, Արագածոտնի, Կոտայքի, Արարատի, Գեղարքունիքի, Վայոց ձորի, Սյունիքի, Տավուշի և Լոռու մարզերում։ Հանդիպում է անտառային, մարգագետնատափաստանային, լեռնատափաստանային բուսականությամբ քարքարոտ տարածքներում ու այգիներում։ 
Ձմեռում է սեպտեմբերի երկրորդ կեսից՝ ծառերի արմատների տակ կամ կրծողների բներում։ Ձմեռելիս կարող են հավաքվել մի քանի տասնյակ առանձնյակներ։ Գարնանը հայտնվում է մարտի վերջ-ապրիլի սկզբին։ Սնվում է հիմնականում անողնաշարավորներով։ Ձվակենդանածին է։ Հուլիսի կեսերից սեպտեմբերի կեսերը էգը ծնում է 5-12 ձագ։ Սեռահասուն է դառնում 3 տարեկանում։ Հաճախակի խնամվում է անազատ պայմաններում՝ որպես գեղազարդիչ տեսակ։ Հասուն անհատների մեջքային մասը մուգ դարչնագույն է կամ դեղնավուն, կողքերը և փորային մասը մուգ սրճագույն են։ Տարածված է Կենտրոնական և Հարավային Եվրոպայում, Կիպրոսում, Փոքր Ասիայում, Իրանում, Հարավ-արևմտյան Թուրքիայում, Կովկասում։ Հայաստանում իլիկաօձը ապրում է հյուսիսային շրջանների խոնավ անտառային վայրերում։ Ձվակենդանածին է, սնվում է փափկամարմիններով, անձրևորդերով, միջատներով։

## Պատկերասրահ

Պատկեր:Blindschleich7.jpg
Պատկեր:Blindschleich77.jpg
Պատկեր:Anguis-fragilis-male.jpg
Պատկեր:Slow Worm In Hand.JPG
Պատկեր:Anguis fragilis (DerHexer) 2010-10-31 034.jpg
Պատկեր:Anguis-fragilis5454.JPG


Կատեգորիա:Կենդանիներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Մողեսներ
Կատեգորիա:1758 թվականին նկարագրված կենսաբանական տեսակներ
Իզոգծեր

right|thumb|300px|Եռաչափ մակերևույթ պատկերող իզոգծեր
**Իզոգծեր** (հին հուն․՝ ισος, «հավասար»), գծեր, որոնք աշխարհագրական, երկրաբանական քարտեզների, կտրվածքների և գրաֆիկների վրա իրար են միացնում որևէ մեծության համարժեք կետերը։ Արտահայտում են հետազոտվող մեծության անընդհատ փոփոխությունը՝ կախված երկու այլ փոփոխական մեծություններից (աշխարհագրական լայնությունից և երկարությունից քարտեզի վրա)։ Քարտեզներում օգտագործվում են անընդհատ կամ տարածության մեջ աստիճանաբար փոփոխվող մեծությունների (օդի ջերմաստիճանի) արժեքների որոշման համար։

Իզոգծերի օգնությամբ ցույց են տրվում երևույթների քանակական բնութագրումների փոփոխությունը ժամանակի ընթացքում (Երկրի մագնիսականության բաղադրիչների դարավոր փոփոխությունները), շարժման արագությունը (քամու արագությունը), տևողությունը (ձնածածկ օրերի թիվը), կրկնությունը կամ հավանականությունը (ամպրոպների կրկնությունը)։ Եթե անկախ փոփոխականներից նույնիսկ մեկը ոչ թե աշխարհագրական կոորդինատ է, այլ որևէ ուրիշ մեծություն, իզոգծերը կոչվում են իզոպլետներ։

Կատեգորիա:Քարտեզագրություն
Կատեգորիա:Տեղագրություն
Կատեգորիա:Իզոգծեր
Տեր-Ավետիս

**Տեր-Ավետիս** (ծննդյան և մահվան թվականներն անհայտ), Սյունիքի հայ ազատագրական շարժման գործիչ 1720-ական թվականներին։

Սկզբում ընդդիմացել է Դավիթ Բեկի իշխանությանը, որի համար ձերբակալվել է (աներոջ՝ Հալիձորի Մելիք Փարսադանի հետ և նետվել բանտ)։ Սակայն շուտով ազատվել է Ավան Յուզբաշու միջնորդությամբ, դարձել Դավիթ Բեկի մերձավոր զինակիցը, ղեկավարել Հալիձորի մի զորամաս (468 մարդ)։ Աչքի է ընկել Զեա բերդի գրավման (1723), 1725 թվականին Կազանկուլի լեռներում վաչկատուն ցեղերի դեմ կռվում (ազատել է գերված Մխիթար Սպարապետին), թուրքական զորքերի դեմ Հալիձորի ճակատամարտում 1727 թվականին։ Նույն թվականին Տեր-Ավետիսը (Մխիթար Սպարապետի հետ) թուրք, նվաճողներից ազատագրել է Մեղրին, Օրդուբադը և Ագուլիսը։ Այնուհետև, ճնշելով Չավնդուրի դավաճան տերերի ապստամբությունը, նշանակվել է այդ գավառի կառավարիչ։ Չավնդուրում Տեր-Ավետիսը գիշերային հարձակումով պարտության է մատնել և դուրս քշել կողոպուտի նպատակով գավառ ներխուժած Բարգուշատի Ֆաթալի խանին։ 1728 թվականին, երբ թուրքական մեծաքանակ ուժերն անցել են ընդհանուր հարձակման, Տեր-Ավետիսը շարժման մյուս ղեկավարների հետ ամրացել է Հալիձորի բերդում։ Դժվար կացությունը տարաձայնություն և գժտություն է առաջ բերել Տեր-Ավետիսին և Մխիթար Սպարապետի միջև։ Վերջինս գիշերով հեռացել է բերդից, իսկ Տեր-Ավետիսը ներկայացել թուրք փաշային, որն ուխտադրժորեն ավերել է բերդը, գերել պաշտպաններին և բնակիչներին։

## Գրականություն
* Ընտիր պատմութիւն Դավիթ Բէգին..., Վաղարշապատ, 1871։
* Լեո, Երկերի ժողովածու, հ. 3, գիրք 2, Երևան, 1973։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ ազատագրական շարժման ղեկավարներ
Կատեգորիա:Սյունիքի ազատագրական պայքար (1722-1730)
Իզոպրեն

**Իզոպրեն** 2 - մեթիլբուտադիեն-1,3, ալիֆատիկ շարքի չհագեցած ածխաջրածին, CH_2=C(CH_3)-CH = CH_2։

Իզոպրենը անգույն, դյուրաշարժ, հեշտ ցնդող, բոցավառվող և յուրահատուկ հոտով հեղուկ է, հալման ջերմաստիճանը՝ -145,95&nbsp;°C, եռմանը՝ 34,067&nbsp;°C, խտությունը՝ 681 կգ/մ³։ Նրա 1,66-11,5% խառնուրդը օդի հետ պայթուցիկ է։ Անլուծելի է ջրում, լավ լուծվում է ածխաջրածնային լուծիչներում։ Կրկնակի կապերի հաշվին հեշտությամբ միացնում է ջրածին, հալոգեններ, հալոգենաջրածիններ, առաջնային և երկրորդային ամիններ և այլն։ Պոլիմերվում է և համապոլիմերվում, օրինակ, բութադիենի, ստիրոլի, ակրիլանիտրիլի, պրոպիլենի հետ։ Ստացվում է իզոբուտիլենի և մրջնալդեհիդի փոխազդեցությունից ստացվող 4,4-դիմեթիլդիօքսան -1,3-ի կատալիտիկ քայքայումից, իզոպենտանի կամ իզոամիլենների կատալիտիկ դեհիդրումից և այլ եղանակներով։ Իզոպրեն կարելի է անջատել նաև նավթի ջերմային քայքայման գազերից։ Իզոպրեն պահվում է արգելակիչների (ինհբիտորների) առկայությամբ, օրինակ, հիդրոքինոնի, ինքնաբերաբար ընթացող պոլիմերացումը կանխելու համար։ Մեծ խտության դեպքում իզոպրենը թմրեցնող է, իսկ փոքր խտության դեպքում՝ գրգռում է աչքի լորձաթաղանթը։ Թույլատրելի կոնցենտրացիան օդում 40 մգ/մ³ է։ Կիրառվում է իզոպրենային կաուչուկներ և բուտիլկաուչուկ ստանալու համար։

Կատեգորիա:Դիեններ
Կատեգորիա:Ածխաջրածիններ
Կատեգորիա:Օրգանական սինթեզ
Բեռնաու (Բրանդենբուրգ)

**Բեռնաու** (), կոմունա Գերմանիայում, գտնվում է Բրանդենբուրգում։

Մտնում է Բարնիմ համայնքի կազմի մեջ։ Բնակչությունը 36 338 մարդ է (2010 թվականի դեկտեմբերի 31-ի տվյալներով) ։ Զբաղեցնում է 103,72 կմ² տարածք։ Պաշտոնական կոդը՝ 12 0 60 020 ։

Քաղաքը բաժանվում է 8 քաղաքային համայնքների։

## Պատկերասրահ

File:Birkholzaue Ortseingang.jpg|
File:Bernau bei Berlin Pulverturm.jpg|
File:Marienkirche Bernau bei Berlin.jpg|


## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* http://www.bernau-bei-berlin.de/

Կատեգորիա:Գերմանիայի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Գերմանիայի քաղաքներ
Բերինգի ծով

**Բերինգի ծով** (, ), Խաղաղ օվկիանոսի կիսափակ ծով՝ Ասիայի և Հյուսիսային Ամերիկայի միջև․ օվկիանոսի հիմնական մասն անջատված է Ալեուտյան և Կոմանդորյան կղզիներով։

## Աշխարհագրություն
Բերինգի նեղուցով միանում է Հյուսիսային սառուցյալ օվկիանոսի Չուկոտյան ծովին։ Մակերեսը 2.315.000 կմ² է, առավելագույն խորությունը 5.500 մ։ Խոշոր ծոցերն են Անանդիրի և Օլյուտորի (Ռուսաստանի ափերի մոտ), Նորտոնի և Բրիստոնի (Ալյասկա, ԱՄՆ)։ Ծովն են թափվում Անանդիր և Յուկոն գետերը։ Գլխավոր նավահանգիստներն են՝ Անանդիրը, Պրովիգենիան և Նոմը։

## Անվանում
Կոչվել է ի հիշատակ ազգությամբ դանիացի ծովագնաց, ռուսական նավատորմի սպա, կապիտան-կոմանդոր Վիտուս Բերինգի, ով 1725-1730 և 1733-1741 թվականներին հետազոտել է այդ ծովը և մահացել այնտեղ՝ Կոմանդորյան կղզիներից մեկում, որն այժմ կոչվում է Բերինգի կղզի։

Անվանումը 1778 թվականին առաջարկել է Ջեյմս Կուկի ուղեկից Գեորգ Ֆորստերը, բայց այն տարածվեց միայն 19-րդ դարում․ մինչ այդ կոչվում էր Կամչատկայի ծով։

Կամչատկայի բնակիչները՝ իտելմենները, այն անվանում են Գիտեշ Նինդալ («Մեծ ծով»)։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Բերինգի ծով
Կատեգորիա:Խաղաղ օվկիանոսի ծովեր
Կատեգորիա:Մարդկանց անունով կոչված ծովեր
Լունով Շտոլցենհագեն

** Լունով Շտոլցենհագեն** (), կոմունա Գերմանիայում։ Տեղակայված է Բրանդենբուրգի տարածքում։

Մտնում է Բարնիմ նահանգի կազմի մեջ։ Բնակչությունը կազմում է 1194 մարդ (2010 թվականի դեկտեմբերի 31-ի տվյալներով)։ Տարածքը կազմում է 33.69 կմ2։ Պաշտոնական կոդը՝ 12 0 60 149։

Կոմունան ընդգրկված է 2 գյուղական համայնքների մեջ։

## Ժողովրդագրություն

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք 

Կատեգորիա:Գերմանիայի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Գերմանիայի քաղաքներ
Ամենամեծ ընդհանուր բաժանարար

**Ամենամեծ ընդհանուր բաժանարարը** այն ամենամեծ թիվն է, որի վրա բաժանվում է տրված թվերից յուրաքանչյուրը։

Երկու բնական թվերի ամենամեծ ընդհանուր բաժանարարը գտնելու համար անհրաժեշտ է՝
* այդ թվերը վերլուծել պարզ արտադրիչների

* ստացված վերլուծումներում գտնել բոլոր ընդհանուր պարզ արտադրիչները
300px
* հաշվել բոլոր ընդհանուր պարզ արտադրիչների արտադրյալը
2\cdot2\cdot2\cdot3=24

(6936 ; 1200 ) = 24

## Տես նաև

## Աղբյուրներ
* Մաթեմատիկա 5-րդ դասարանի դասագիրք

## Հղումներ
http://armedu.am/arm/files/material_files/Matem_5.pdf

Կատեգորիա:Թվերի տեսություն
Ալեքսեյ Իլյուշին

**Ալեքսեյ Անտոնովիչ Իլյուշին** (, ), խորհրդային գիտնական մեխանիկայի բնագավառում։ ԽՍՀՄ ԳԱ թղթակից անդամ (1943 թվականից)։ ԽՄԿԿ անդամ 1940 թվականից։

## Կենսագրություն
Ավարտել է Մոսկվայի համալսարանը (1934 թվականից)։ 1936–1960 թվականներին աշխատել է ԽՍՀՄ ԳԱ մեխանիկայի ինստիտուտում (1953 թվականից՝ տնօրեն)։ 1950-1952 թվականներին եղել է Լենինգրադի համալսարանի ռեկտորը։

Աշխատանքները վերաբերում են առաձգականության և պլաստիկության տեսության հարցերին։ Առաջարկել է գերձայնային հոսանքով շրջհոսման մոդելավորման մեթոդ և գազային դինամիկայի մի քանի խնդիրների լուծումներ։

Արժանացել է ԽՍՀՄ պետական մրցանակի (1948 թվականին)։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Խորհրդային մեխանիկներ
Կատեգորիա:Մոսկվա քաղաքում մահացածներ
Կատեգորիա:Ֆիզիկամաթեմատիկական գիտությունների դոկտորներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ ԳԱ թղթակից անդամներ
Կատեգորիա:ԽՄԿԿ անդամներ
Կատեգորիա:Մոսկվայի պետական համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Մոսկվայի պետական համալսարանի դասախոսներ
Կատեգորիա:Խորհրդային ֆիզիկոսներ
Կատեգորիա:Խորհրդային գիտնականներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ Պետական մրցանակի դափնեկիրներ
Կատեգորիա:«Հայրենական մեծ պատերազմի ժամանակ կատարած անձնվեր աշխատանքի համար» մեդալակիրներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի ԳԱ թղթակից անդամներ
Կատեգորիա:Մոսկվայի 850-ամյակի հուշամեդալով պարգևատրվածներ
Բոլթոն

**Բոլթոն** (անգլ. Bolton), քաղաք Մեծ Բրիտանիայում, անգլիայի հյուսիս-արևմուտքում, Մեծ Մանչեսթեր վարչաշրջանում, մայրաքաղաքային Բոլթոն շրջանի վարչական կենտրոն (262 400 բնակիչ)։ Գտնվում է Մանչեսթերից 16 կիլոմետր հեռավորության վրա։

## Պատմություն
Քաղաքը սկիզբ է առել Լանկաշիր ճահճային տեղանքից, մինչև XIX դարի երկրորդ կեսերը ուներ շրջանի կարգավիճակ և կոչվում էր Bolton le Moors։ Տեքստիլ արդյունաբերության հնագույն (14-րդ դարից սկսած) կենտրոն է։ 1644 թվականին դարձավ քաղաքացիական պատերազմի մարտադաշտ։ Բոլթոնը գրավել էր կառավարության կողմը, ինչը ռոյալիստ շրջանում բերեց նրա վախճանին։ Ռուպերտ Պֆալցսկին գրավեց քաղաքը, որից հետո «Բոլթոնյան կոտորածի» ժամանակ սպանվեցին 1600 բնակիչներ։ Մինչև Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի սկիզբը տեքստիլ արդյունաբերության կենտրոն էր։ Պրեմիեր լիգայում ներկայացված է «Բոլթոն Ուոնդերերս» ակումբը, որը 2011/2012 մրցաշրջանում դուրս է մնացել հետագա պայքարից՝ չկարողանալով հաղթահարել «Սթոք Սիթիի» արգելքը։

## Հայտնի մարդիկ
* Մարշալ Կլաքսթոն (1811-1881) - բրիտանացի նկարիչ։
* Թոմաս Մորան (ծնվ.1837) — բրիտանական արմատներով ամերիկացի նկարիչ։
* Սառա Կոքս (ծնվ.1974) - լրագրող։

## Քույր քաղաքներ
*  Լե-Ման, Ֆրանսիա (1967)
*  Պադեբորն, Գերմանիա (1975)

## Արտաքին հղումներ
* Քաղաքային խորհրդի կայքը 
* Բոլթոնյան լուրեր 
* Քաղաքի պատմությունը 

Կատեգորիա:Անգլիայի աշխարհագրություն
Եվգենի Աբալակով

**Եվգենի Միխայլովիչ Աբալակով** (, ), կազակ, խորհրդային քանդակագործ և լեռնագնաց, ալպինիզմի վաստակավոր վարպետ (1934), Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի մասնակից։

Նա առաջինն էր, ով հաղթահարեց Ստալինի պիկի վերելքը (1962 – 1998 թվականներին՝ Կոմունիզմի պիկ, ներկայումս՝ Իսմայիլ Սամանիի պիկ) (Պամիր, 1933) պամիր-տաջիկական արշավախմբի ջոկատից միայն նրան հաջողվեց հասնել գագաթին 1933 թ. - 7&nbsp;495&nbsp;м. Ավելի քան հիսուն գագաթների վերելքի է մասնակցել, գիտական հետազոտություններ է կատարել, ուսումնասիրել և քարտեզին է հանձնել Պամիրի և Տյան-Շանի լեռնաշղթաներ և սառցադաշտեր։

## Կենսագրություն
1932 թ. Աբալակովը ավարտել է Մոսկվայի Սուրիկովի անվան պետական գեղարվեստական ինստիտուտը, ԽՍՀՄ նկարիչների միության անդամ էր, մի շարք գեղանկարների և քանդակների հեղինակ էր, որոնցից առավել հայտնի են «Լեռնագնացն ու լեռնագնացուհին» քանդակային խումբը, Կերչի Լենինի արձանը, որը 1941 թ ոչնչացվեց ֆաշիստների կողմից։

«Հայրենական Մեծ պատերազմի» տարիներին, կամավոր մեկնեց ռազմաճակատ, (1941-1942) մասնակցեց Մոսկվայի համար ճակատամարտին, Կովկասի պաշտպանությանը, դասավանդում էր ռազմական լեռնագնացություն։

Եվգենի Աբալակովը զոհվեց 1948 թ. մարտի 24–ին գազից թունավորումից։ Դա Աբալակովի մահվան պաշտոնական տարբերակն էր, որը այն տարիներին անգամ քննադատվում էր։

Աբալակովը թաղված է Նովոդեվիչյե գերեզմանատանը Մոսկվայում։

Նրա եղբայրը՝ Վիտալի Աբալակովը նույնպես հանրահայտ լեռնագնաց էր։

## Արտաքին հղումներ
* К СТОЛЕТИЮ БРАТЬЕВ АБАЛАКОВЫХ И ВАЛЕНТИНЫ ЧЕРЕДОВОЙ

Կատեգորիա:Խորհրդային լեռնագնացներ
Կատեգորիա:Խորհրդային քանդակագործներ
Կատեգորիա:Նովոդևիչյան գերեզմանատանը թաղվածներ
Թոմաս Իկինս

**Թոմաս Իկինս** (, ), ամերիկյան նկարիչ, լուսանկարիչ, մանկավարժ։ Սովորել է Փենսիլվանիայի գեղարվեստի ակադեմիայում և Փարիզում։ Ռեալիստական դիմանկարների և ժանրային նկարների («Բժիշկ Գրոսը կլինիկայում», Բժշկական քոլեջ, Ֆիլադելֆիա, «Շախմատ խաղացողները», Մետրոպոլիտեն թանգարան, Նյու Յորք) հեղինակ է։ Ունի նաև քանդակագործական աշխատանքներ։
[ձախից|մինի|[Արկադիա (նկար)|Արկադիա ]]

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ամերիկացի նկարիչներ
Կատեգորիա:19-րդ դարի ամերիկացի նկարիչներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի լուսանկարիչներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի քանդակագործներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի մանկավարժներ
Կատեգորիա:Փարիզի գեղարվեստի ազգային բարձրագույն դպրոցի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի դիմանկարիչներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի արվեստագետներ
Ռոնկալ

**Ռոնկալ** (), քաղաք և մունիցիպալիտետ Իսպանիայում, մտնում է Նավառա նահանգի, ինչպես նաև Նավառա ինքնավար մարզի մեջ։ Մունիցիպալիտետը գտնվում է Վալե-դե-Ռոնկալ թաղամասում։ Տարածքը՝ 38.8 կմ² ։ Բնակաչությունը 254 մարդ (2010 թվականի տվյալներով)։

## Բնակչություն

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Instituto de Estadística de Navarra
* Infraestructura de Datos Espaciales de Navarra 
* Sistema de Información Territorial de Navarra 
* Toponimia Oficial de Navarra 
* ''Bernardo Estornés Lasa — Auñamendi Encyclopedia (Euskomedia Fundazioa)''
* Ayuntamiento de Roncal - Página web oficial.
* Datos de Roncal

Կատեգորիա:Իսպանիայի քաղաքներ
Օծկա վանք

**Օծկա վանք**, Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետության Ասկերանի շրջանի Բադարա գյուղի մոտ, թեք սարահարթի վրա։ Հնում մտնում էր Մեծ Հայքի Արցախ նահանգի Խաչեն գավառի մեջ։

## Ճարտարապետություն
Համալիրը բաղկացած է եկեղեցուց, սեղանատնից և մի քանի ավերված շինություններից։ Շրջակայքում կան գերեզմաններ, 12-13-րդ դարերի խաչքարեր, գյուղատեղի։ Եկեղեցին միանավ թաղածածկ բազիլիկ է, որին հյուսիսից կցված են 2 ավանդատները։ Եկեղեցու պատերի մեջ շարված են ավելի հին շինության քանդակազարդ քարեր, որոնց վրա պահպանվել են հայերեն վիմագիր արձանագրություններ։ Հավանաբար կառուցվել է վաղ միջնադարում, վերակառուցվել 12-13-րդ դարերում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ասկերանի շրջանի վանքեր և եկեղեցիներ
Կատեգորիա:12-րդ դարի հայկական վանքեր և եկեղեցիներ
Կատեգորիա:Վանքեր այբբենական կարգով
Թրթռափոխարկիչ

մինի|Էլեկտրամեխանիկական թրթռափոխարկիչ (վիբրատոր)
**Թրթռափոխարկիչ**, ցածր լարման հաստատուն հոսանքը բարձր լարման հաստատուն հոսանքի փոխարկող էլեկտրամեխանիկական սարք։ Հաստատուն հոսանքի աղբյուրին պարբերաբար միացվող էլեկտրամագնիսը ստիպում է խարսխին թրթռալ։ Խարսխին ամրացված սեղմակը հոսանքի աղբյուրը հերթով միացնում է տրանսֆորմատորի առաջնային փաթույթի մեկ այս, մեկ այն կեսին, որի հետևանքով երկրորդային փաթույթում մակածվում է փոփոխական բարձր լարում։ Մյուս սեղմակի օգնությամբ այդ լարումը ձևափոխվում է միևնույն նշանի բաբախող լարման։ Այնուհետև էլեկտրական զտիչը հարթեցնում է լարման բաբախումները, և ելքի սեղմակներում ստացվում է բարձր լարում։

Թրթռափոխարկչի սխեման.
* թրթռիչ,
* էլեկտրամագնիս,
* խարիսխ, 
* սեղմակներ, 
* հոսանքի աղբյուր, 
* բարձրացնող տրանսֆորմատոր, 
* հարթեցնող զտիչ, 
* ելքի սեղմակներ տուն հոսանք։

1960-ական թթ. սկսած թրթռափոխարկիչները հիմնականում փոխարինվել են կիսահաղորդչային փոխակերպիչներով։

Կատեգորիա:Էլեկտրական սարքեր
Կատեգորիա:Փոխակերպիչներ
Յոախիմստալ (Բրանդենբուրգ)

**Յոախիմստալ** (), կոմունա Գերմանիայում։ Տեղակայված է Բրանդենբուրգի տարածքում։

Մտնում է Բարնիմ նահանգի կազմի մեջ։ Բնակչությունը կազմում է 3303 մարդ (2010 թվականի դեկտեմբերի 31-ի տվյալներով)։ Տարածքը կազմում է 120.18 կմ2։ Պաշտոնական կոդը՝ 12 0 60 100։

Կոմունան ընդգրկված է 2 գյուղական համայնքների մեջ։

## Ժողովրդագրություն

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք

Կատեգորիա:1601 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Կատեգորիա:Գերմանիայի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Գերմանիայի քաղաքներ
Խարա (բույս)

**Խարա** (Chara), ճաճանչային ջրիմուռների ցեղ։

## Տարածվածություն
Բնակվում է ՀՀ բոլոր մարզերի բնական և արհեստական, լճերում (Սևանա, Արփի, Ծովք, Պարզ, Թոխմախ, Երևանյան և այլն), դանդաղահոս ջրերում (Մեծամոր, Հրազդան)։

## Արտաքին տեսքը
Ջրասույզ, ձիաձետանման, միատուն և երկտուն ջրիմուռներ են։ Ունեն կանաչ կենտրոնական առանցք (ցողուն), որի բարձրությունը՝ 0,2-1 մ է, օղակաձև դասավորված կարճ (տերևներ հիշեցնող) ու երկար (դուրս են գալիս կարճերի անութներից) ճյուղեր և անգույն արմատանման թելիկներ՝ ռիզոիդներ։ Առանցքը և ճյուղերը կազմված են միանման հանգույցներից և միջհանգուցային մասերից։

## Տեսակները
Հայտնի է մոտ 130, ՀՀ-ում՝ 6 տեսակ՝ Խարա սովորական (C. vulgaris), Խարա կոտրվող (C. fragilis), Խարա միջանկյալ (C. intermedia), Խարա հակադիր (C. contraria) և այլն։

## Բազմացումը
Բազմացման օրգանները կարմիր են կամ դեղին։ Բազմանում են վեգետատիվ (ցողունի ստորին մասում ձևավորված պալարիկներով) և սեռական (օսպորներով՝ օգամիա) ճանապարհներով։ Սևանա լճի ջրի մակարդակի իջեցման, թափանցելիության նվազման և այլ պատճառներով Խարաի բուսուտները վերացել են և պահպանվել են միայն ծովախորշերում ու քիչ թե շատ թափանցիկ հատվածներում։ Այդ պատճառով զգալի չափով վատթարացել է և խախտվել ջրավազանի թթվածնային ռեժիմը, Սևանա լճում առաջացել է անցանկալի իխտիոֆաունա (խեցգետիններ, տարաշխարհիկ ձկներ և այլն), որը բացասաբար է անդրադարձել սիգ և իշխան ձկների ու շատ կարևոր միջատների վերարտադրության վրա։

Կատեգորիա:Ճաճանչային ջրիմուռներ
Սուրբ Օհան մատուռ

**Սուրբ Օհան մատուռ**, մատուռ և սրբատեղի Խարբերդի նահանգի Դերսիմի գավառի Չմշկածագի գավառակի Սուրբ Օհան գյուղի մոտ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Թունջելիի մարզի հայկական վանքեր և եկեղեցիներ
Կատեգորիա:Թուրքիայի հայկական գոյություն չունեցող եկեղեցիներ
Կատեգորիա:Մատուռներ
Սամվել Խաչատրյան (ազատամարտիկ, 1962)

**Սամվել Սերյոժայի Խաչատրյան** (մականունը՝ Միայնակ գայլ, ապրիլի 29, 1962, Գյումրի - նոյեմբերի 7, 1991), հայ ազատամարտիկ, Արցախյան ազատամարտի հերոս։

Ծնվել է 1962 թվականի ապրիլի 29-ին Գյումրիում։ Հաճախել է տեղի առաջին մանկապարտեզը, այնուհետև՝ Գյումրու 21-րդ դպրոցը (այժմ «Օյունջյան» վարժարան)։ Դպրոցն ավարտելուն պես ժամանակավոր աշխատանքի է անցել տեքստիլ կոմբինատում՝ որպես բանվոր։ 1980 թ. զորակոչվել է խորհրդային բանակ։ Զորացրվելուց հետո կրկին աշխատանքի է անցել Գյումրու կապի հանգույցում՝ որպես կապավոր։ 1988 թ. Սամվելը մասնակցում է Արցախյան շարժման զանգվածային հանրահավաքներին և զուգընթաց «կարատե-դո» սպորտաձև պարապում։ Այս ժամանակահատվածում՝ 1989 թվականին, Գյումրիում կազմավորվում է «Ուրարտու» կամավորական ջոկատը և Սամվելը ընդգրկվում է նրա կազմում՝ որպես ջոկատի մարտական պարապմունքների մարզիչ։ Չբավարարվելով միայն մարզիչ լինելուվ՝ Սամվել Խաչատրյանը մասնակցում է Գորիսի պաշտպանական մարտերին, այնուհետև՝ Կոռնիձորի, Նոյեմբերյանի, Հադրութի և այլ շրջանների ինքնապաշտպանական և ազատագրական մարտերին։ 1991 թ. ընդգրկվում է Արկադի Տեր-Թադևոսյանի ղեկավարության տակ գտնվող Գագիկ Գևորգյանի հրամանատարած «Փուշ» ջոկատի կազմում և սեպտեմբեր-նոյեմբեր ամիսներին մասնակցում մի շարք սահմանային պաշտպանական մարտերի։ 1991 թվականի նոյեմբերի 7-ին Հադրութի շրջանի Խրմնջուղ գյուղի համար մղված մարտերի ժամանակ հերոսաբար զոհվում է։

1997 թ. ՀՀ Նախագահի հրամանագրով արժանացել է «Արիության համար» մեդալի, 2002 թ.՝ «Մայրական երախտագիտություն» մեդալի, 2006 թ.՝ ԼՂՀ «Արիության համար» մեդալի, 2007 թ. պարգևատրվել է «Հայաստանի երկրապահ» հուշամեդալով, 2009 թ.՝ «Ռազմիկ Վասիլյան» մեդալով։

Կատեգորիա:Հայ ազատամարտիկներ
Կատեգորիա:Արցախյան պատերազմի մասնակիցներ հայկական կողմից
Կատեգորիա:1962 ծնունդներ
Կատեգորիա:1991 մահեր
Կատեգորիա:Ապրիլի 29 ծնունդներ
Կատեգորիա:Նոյեմբերի 7 մահեր
Լարեդո պալատ

**Լարեդո պալատ** (), նեոմուդեխար ոճի պալատ Ալկալա դե Էնարես քաղաքում, Իսպանիա։ Կառուցվել է 1880-1882 թվականներին։ Այժմ տուն-թանգարան է։ 1975 թվականին ճանաչվել է որպես Իսպանիայի պատմամշակութային հուշարձան։ Գրանցամատյանի համարը՝ RI-51-0004172:

## Պատմություն
Հայտնի է նաև Լարեդո հյուրանոց անվամբ։ Կառուցվել է Մանուել Խոսե Լարեդո ի Օրդոնյո (1842-1896) ճարտարապետի կողմից 1880-1882 թվականներին որպես նեոմուդեխար ոճի բնակելի կառույց։

1895 թվականին վաճառվեց սեփականատիրոջ կողմից, ով տեղափոխվեց Մադրիդ։ Հայտնի է որպես Լարեդո հյուրանոց ոչ այն պատճառով, որ հյուրեր են հյուրընկալվում, այլ որովհետև առանձնացած տուն է, որտեղ միայն մեկ ընտանիք է ապրում։ 1980-ական թվականներին վերակառուցվել է ճարտարապետ Ջենովևա Քրիստոֆ Սեկրետանի կողմից։
մինի|left|alt=Alcalá de Henares (Hauser y Menet ca. 1912) Palacio de Laredo|Alcalá de Henares (Hauser y Menet ca. 1912) Palacio de Laredo

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Իսպանիայի պատմամշակութային հուշարձանների տեղեկատու
* Սիսներոսի վիրտուալ կենտրոն 
* Իսպանիայի Իսպանիայի մշակութային ժառանգության ինստիտուտ
* Իսպանիայի պատմամշակութային ժառանգության օրենքը, հունիսի 25, 1985 
* Իսպանիայի մշակույթի նախարարություն
* [//toolserver.org/~platonides/wlm/ids.php?action=source&bic=RI-51-0004172&userlang=es Վիքին սիրում է Հուշարձաններ Իսպանիա]

Կատեգորիա:Իսպանիայի պալատներ
Կատեգորիա:Իսպանիայի պատմամշակութային հուշարձաններ
Կատեգորիա:Իսպանիայի տուն-թանգարաններ
Լորկի

250px|մինի|ձախից|Լորկի
**Լորկի** (), քաղաք և մունիցիպալիտետ Իսպանիայում, մտնում է Մուրսիա ինքնավար համայնքի մեջ։ Մունիցիպալիտետը գտնվում է Վեգա-Մեդիա-դել-Սեգուրա թաղամասում։ Տարածքը՝ 15.0 կմ² ։ Բնակաչությունը 7038 մարդ (2010 թվականի տվյալներով)։

## Բնակչություն

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Centro Democrático Liberal de Lorquí
* Diario digital Vega Media Press, edición de Lorquí 
* Ayuntamiento de Lorquí  

Կատեգորիա:Իսպանիայի քաղաքներ
Իմանենտ փիլիսոփայություն

**Իմանենտ փիլիսոփայություն** ( - հատուկ է, վերաբերում է), XIX դարի վերջի փիլիսոփայական (գլխավորապես գերմանական) սույբեկտիվ իդեալիստական հոսանք։ Ներկայացուցիչներից էին Վիլհելմ Շուպպեն, Իոան Ռեմկեն, Անտոն ֆոն Լեկլերը, Ռիխարդ Շուբերտ-Զոլդեռնը։ Ըստ Իմանենտ փիլիսոփայության, ճանաչողության օբյեկտը գոյություն չունի գիտակցությունից անկախ, այն «իմանենտ» է (ներքնապես հատուկ է) «փորձին», փորձնական գիտելիքին։ Սլիպսիզմից խուսափելու համար որոշ իմանենտներ առաջադրեցին «գիտակցություն ընդհանրապես» հասկացությունը, որն իբր գոյություն ունի ուղեղից անկախ։ Իմանենտ փիլիսոփայության ներկայացուցիչները սուբյեկտիվ իդեալիզմի դիրքերից քննադատել են Իմանենտ Կանտինին, ժխտել նրա թեզը «ինքնին իրի» մասին։

Կատեգորիա:Փիլիսոփայական ուղղություններ և դպրոցներ
Իմաժիզմ

**Իմաժիզմ** (անգլ. imagism, image - պատկեր), մոդեռնիստական հոսանք անգլիական և ամերիկյան պոեզիայում՝ 1910-ական թվականների սկզբներից 1920-ական թվականներ սկզբները։ Հիմնադիրներն ու տեսաբաններն են անգլիացի փիլիսոփա Թ. Հյումը և ամերիկյան բանաստեղծ Է. Պաունդը։ Ուղղության ներկայացուցիչներից են անգլիացի Թ. Ս. Էյիոթը, Ֆ. Մ. Ֆլինտը, Դ. Գ. Լոուրենսը, Ռ. Օլդինգտոնը, ամերիկացիներ` Է.Փաունդը, Է. Լուելը, Հ. Դուլիթլը, Ջ. Գ. Ֆլեթչերը։ Իմաժիզմի սկզբունքներն են`ճշգրիտ պատկերում, թեմատիկայի անկրևորություն։ Իմաժիզմը ռոմանտիկ ապրումներին հակադրում էր փոխադարձ կապերի ու հարաերությունների համակարգի անդամահատված «օբյեկտների» վերարտադրությունը, որոնց յուրահատկությունն էլ իմաժիզմի համար կազմում էին պատկերի նախանյութը։ Բանաստեղծությունը նման պատկերների շղթա է, որն արտահայոտւմ է իրերի իրական կարգն աշխարհում`ի հակադրումն ռոմանտիկների «ոչ ճշգրիտ» զգացմունքային աշխարհընկալման։ Իմաժիստները, միացնելով իմաժիզմի Ինտուիտիվիզմի փիլիսոփայությունը և ֆրանսիացի սիմվոլիզմի ձևական տեսությունները, երգում էին բնությունը, արձանագրում թռուցիկ տպավորությունները, տարվում ռիթմերի ու երանգների խաղով, շեշտում ինքնաբավ, լակոնիկ «մաքուր» պատկերը, արմատավորում ազատ բանաստեղծությունը։ Իմաժիզմի պոետիկան պահանջում էր լեզվի պարզություն, հրաժարում ավանդական տաղաչափությունից, տնից, քանի որ իմաժիստական ստեղծագործություններում տպավորվում է ապրումը և ոչ թե բուռն ռեալականությունը։ Իմաժիզմի զուգորդական (ասոցիատիվ) ոտանավորները ազգակից են Ճապոնիայի և Չինաստանի հաստատված սկզբունքներին։ Իմաժիզմն այնտեղտեսնում էր պոեզիայի մոդելը, որը համապատասխանում էր հոգեբանության և աշխարհընկալման`միատիպություն ծնող մեխանիկական և տեխնիկականացված իրականությանը։ Իմաժիզմը նպաստեց անգլիական ոտանավորի ջևերի հարստացմանը, ուշ ռոմնտիկների էպիգոնային պատկերավորման և ռիթմիկայի վերացմանը։ Սակայն իմաժիզմի փորձերը իրենց բնույթով, որպես կանոն, ձևական էինն և 10-ական թվականների կեսերին հանգեցրին այդ դպրոցի քայքայմանը։ Իմաժիզմն անհատականությունից զուրկ պոեզիայի վաղ դրսևորումներից էր։
## Աղբյուրներ
*Մելս Սանթոյան, Արեն սանթոյան «Գրականագիտական բառարան», էջ 66-67

Կատեգորիա:Իմաժիզմ
Կատեգորիա:Գրական ուղղություններ
Կատեգորիա:Գրական խմբավորումներ
Կասպերիա

**Կասպերիա** (), կոմունա Իտալիայում, գտնվում է Լազիո շրջանում՝ Ռիետի պրովինցիայում։
Բնակությունը կազմում է 1191 մարդ (2008 թվականին), խտություննը կազմում է 47 մարդ/կմ²։ Տարածքը կազմում է 25 կմ²։ Փոստային ինդեքս՝ 2041։ Հեռախոսսյին կոդ՝ 0765։
Քաղաքի հովանավոր սուրբը Սուրբ Ջիովաննի Բատտսիտան է (San Giovanni Battista)։

## Արտաքին հղումներ
* Բնակավայրի պաշտոնական կայք 
* Վիճակագրության պաշտոնական կայք  
* http://www.istat.it/english/ 

## Ժողովրդագրություն

Colors=
  id:lightgrey value:gray(0.9)
  id:darkgrey  value:gray(0.7)
  id:sfondo value:rgb(1,1,1)
  id:barra value:rgb(0.6,0.8,0.6)
ImageSize  = width:455 height:373
PlotArea   = left:50 bottom:50 top:30 right:30
DateFormat = x.y
Period     = from:0 till:2000
TimeAxis   = orientation:vertical
AlignBars  = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:500 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:100 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo
BarData=
  bar:1861 text:1861
  bar:1871 text:1871
  bar:1881 text:1881
  bar:1901 text:1901
  bar:1911 text:1911
  bar:1921 text:1921
  bar:1931 text:1931
  bar:1936 text:1936
  bar:1951 text:1951
  bar:1961 text:1961
  bar:1971 text:1971
  bar:1981 text:1981
  bar:1991 text:1991
  bar:2001 text:2001
PlotData=
  color:barra width:20 align:left
  bar:1861 from:0 till: 1376
  bar:1871 from:0 till: 1386
  bar:1881 from:0 till: 1436
  bar:1901 from:0 till: 1680
  bar:1911 from:0 till: 1602
  bar:1921 from:0 till: 1720
  bar:1931 from:0 till: 1665
  bar:1936 from:0 till: 1722
  bar:1951 from:0 till: 1639
  bar:1961 from:0 till: 1352
  bar:1971 from:0 till: 1145
  bar:1981 from:0 till: 1035
  bar:1991 from:0 till: 1032
  bar:2001 from:0 till: 1081
PlotData=
  bar:1861 at: 1376 fontsize:S text: 1.376 shift:(-8,5)
  bar:1871 at: 1386 fontsize:S text: 1.386 shift:(-10,5)
  bar:1881 at: 1436 fontsize:S text: 1.436 shift:(-10,5)
  bar:1901 at: 1680 fontsize:S text: 1.680 shift:(-10,5)
  bar:1911 at: 1602 fontsize:S text: 1.602 shift:(-10,5)
  bar:1921 at: 1720 fontsize:S text: 1.720 shift:(-10,5)
  bar:1931 at: 1665 fontsize:S text: 1.665 shift:(-10,5)
  bar:1936 at: 1722 fontsize:S text: 1.722 shift:(-10,5)
  bar:1951 at: 1639 fontsize:S text: 1.639 shift:(-10,5)
  bar:1961 at: 1352 fontsize:S text: 1.352 shift:(-10,5)
  bar:1971 at: 1145 fontsize:S text: 1.145 shift:(-10,5)
  bar:1981 at: 1035 fontsize:S text: 1.035 shift:(-10,5)
  bar:1991 at: 1032 fontsize:S text: 1.032 shift:(-10,5)
  bar:2001 at: 1081 fontsize:S text: 1.081 shift:(-10,5)
TextData=
  fontsize:S pos:(20,20)
  text: ISTAT-ի տվյալներով


Կատեգորիա:Իտալիայի քաղաքներ
Չինչոն (քաղաք)

**Չինչոն** ( Chinchón) քաղաք և մունիցիպալիտետ Իսպանիայում։ Գտնվում է Մադրիդ պրովինցիայի Մադրիդ ինքնավար համայնքի կզմում։ Մունիցիպալիտետը գտնվում է Լաս Վեգաս շրջանում։ Տարածքը կազմում է 115.9 կմ2, բնակչությունը՝ 4943 մարդ (2006 թվականի տվյալներով)։ Մունիցիպալիտետի տեսարժան վայրերից է գլխավոր կլոր հրապարակը, որը հաճախ օգտագործվում է նաև ցլամարտի համար։

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք
* Описание города с фото (русс. яз)

Կատեգորիա:Մադրիդ ինքնավար համայնքի բնակավայրեր
Ալկանադրե

**Ալկանադրե** (), քաղաք և մունիցիպալիտետ Իսպանիայում, մտնում է Ռիոխա նահանգի, ինչպես նաև Ռիոխա ինքնավար մարզի մեջ։ Մունիցիպալիտետը գտնվում է Լոգրոնո շրջանում։ Տարածքը՝ 31,08 կմ² ։ Բնակաչությունը 764 մարդ (2010 թվականի տվյալներով)։ Քաղաքը պրովինցիայի կենտրոնից հեռու է 29 կմ։

## Պատկերասրահ

Պատկեր:Aradon.jpg
Պատկեր:Garque.jpg
Պատկեր:Teys.jpg
Պատկեր:Ermita_de_Aradon-Alcanadre-3932.jpg
Պատկեր:Minas_de_glauberita_en_Alcanadre.JPG
Պատկեր:Belen.jpg
Պատկեր:Alcanadre - La Rioja (Spain) - Municipality Map.svg


Կատեգորիա:Լա Ռիոխայի (Իսպանիա) մունիցիպալիտետներ
Սիեսա

**Սիեսա** (), քաղաք և մունիցիպալիտետ Իսպանիայում, մտնում է Մուրսիա ինքնավար համայնքի մեջ։ Մունիցիպալիտետը գտնվում է Վեգա Ալտա դել Սեգուրա շրջանում։ Տարածքը՝ 365,1 կմ² ։ Բնակաչությունը 35385 մարդ (2010 թվականի տվյալներով)։ Քաղաքը պրովինցիայի կենտրոնից հեռու է 40 կմ։

## Քույր քաղաքներ
*  Բալեր, Ֆիլիպիններ
*  Սիեզա, Իսպանիա

## Պատկերասրահ

Պատկեր:Cieza Almorchon y melocotoneros.jpg
Պատկեր:Poblacion-Vega-Alta-del-Segura-1900-2005.png
Պատկեր:Cieza_nieve_fsalmeron_tk.jpg
Պատկեր:Cañon_almadenes_fsalmeron.jpg
Պատկեր:Cieza_Murcia_sierra_del_Oro_cara_sur_febero_2006.jpg
Պատկեր:Cieza_Almorchón_desde_la_carretera_de_Mula_a_Calasparra.jpg
Պատկեր:Ermita_del_Santo_Cristo_del_Consuelo.jpg


## Բնակչություն

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական էջ
* Ayuntamiento de Cieza
* Semanario de información Enciezadigital
* Web Oficial de la Semana Santa de Cieza
* Web de la Asociación Cultural La Empedrá
* enciezadigital.com
* '''Cieza Enimagenes.es''' 

Կատեգորիա:Իսպանիայի քաղաքներ
Գասպար Մալլարյան

**Գասպար Մալլարյան** (), հայ գրականագետ, թարգմանիչ, մանկավարժ։

## Կենսագրություն
Ծնվել է 1866 թվականին Արևմտյան Հայաստանում։ 1881-1884 թվականներին սովորել է Մարզվանի ամերիկյան քոլեջում։
 
1897 թվականին մեկնել է ԱՄՆ, որտեղ բարձրագույն կրթություն է ստացել։ Քորնել համալսարանում «Դրամատիկական վերաբերմունքը և մարդկային արարքներն ու կրքերը Պիեռ Կոռնելի ողբերգություններում և կատակերգություններում» աշխատության համար արժանացել է գիտության թեկնածուի աստիճանի։ Աշխատել է տարբեր նահանգների քոլեջներում որպես հին և նոր լեզուների ուսուցչապետ։ Տիրապետել է մի շարք լեզուների։ Դասավանդել է լատիներեն, հունարեն, գերմաներեն, իտալերեն, իսպաներեն և ֆրանսերեն լեզուներ։
1899 թվականին նշանակվել է Հյուսիսային Դակոթա նահանգի երկրագործական քոլեջի նոր լեզուների և փիլիսոփայության ուսուցչապետ։

## Երկեր
Գրել է անգլերեն աշխատություններ, որոնք մնացեալ են անտիպ.
* «Վեպը որպես գրական ձև»,
* «Վեպի զարգացումը որպես գրական արվեստ»,
* «Մարդկային կրքերի վերաբերմունքը Շեքսպիրի «Համլետում»,
* «Կարդինալ Նյումենը որպես անգլիական արձակագիր»,
* «Ջորջ Էլիոթի «Դանիել Դերոնդան»,
* «Բարոյական հարաբերությունը և կրքի ճակատագրապաշտությունը Շեքսպիրի ողբերգություններում»։

Հայ մամուլում հանդես է եկել բանաստեղծություններով և թարգմանություններով։ Մալլարյանի ստեղծագործությունները բարձր է գնահատել Վահան Թոթովենցը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Հայ գրականագետներ
Կատեգորիա:Հայ թարգմանիչներ
Կատեգորիա:Հայ մանկավարժներ
Իմաստաբանական եռանկյուն

**Իմաստաբանական եռանկյուն** (սեմիոտիկայում), լեզվական նշանի և դրա հետ անմիջականորեն հարաբերակցվող նշանային իրադրության բաղադրիչների կապերի սխեմատիկ պատկերումն է։ Այդ հարաբերությունների բնույթի բացահայտման փորձեր կատարել են դեռևս ստոիկները։ Կախված սեմիոտիկական պրոբլեմների այս կամ այն ըմբռնումից և փիլիսոփայական մոտեցումներից, տարբեր ուսմունքներում Իմաստաբանական եռանկյունին կառուցվում և բացատրվում է տարբեր կերպ։ Սովետական գիտնականների հետազոտություններում նշանային իրադրությունը ներկայացվում է եռանկյան տեսքով, որի գագաթներում նշվում են՝ լեզվական նշան, նշանակվող առարկա, հասկացություն։ Լեզվական նշանը նշանակում է իրականության ինչ-որ երևույթ և արտահայտում է համապատասխան հասկացությունը (մտապատկերը)։ Նշանի և նշանակվող առարկայի հարաբերությունը միջնորդավորում է մեկնաբանը՝ նշաններից օգտվողը։ Մեկնաբանի գիտակցությունում եղած հասկացությունը նշանակվող առարկայի արտացոլումն է։ Այդ հարաբերությունները, որ կազմում են համակարգ, կարող են ռեալ գոյություն ունենալ մարդկանց միջև լոկ լեզվական հաղորդակցման ընթացքում։

Կատեգորիա:Նշանագիտություն
Կատեգորիա:Պրագմատիկա
Կատեգորիա:Լեզվափիլիսոփայություն
Սուրբ Իսիդրոյի ճգնարան

**Սուրբ Իսիդրոյի ճգնարան** (), ճգնարան Ալկալա դե Էնարես քաղաքում, Իսպանիա։ 1994 թվականին ճանաչվել է որպես Իսպանիայի պատմամշակութային հուշարձան, որն այժմ ծառայում է որպես ծխական եկեղեցի։

## Պատմություն
Հիմնադրվել է 1650 թվականին դոն Խուան Կաստիլյեխոյի կողմից որպես դոն Դիեգո Պորտիլյայի կամքի ի կատար ածում։ Շենքը պատկանում էր Սուրբ Իսիդրոյի եղբայրությանը, որը նախկինում կոչվում էր Էրմանդադ դե Լաբրադորես () մինչև 1967 թվականին դարձավ ծխական եկեղեցի։ 1994 թվականի դեկտեմբերի 12-ից համարվում է Իսպանիայի պատմամշակութային հուշարձան։ Եկեղեցին գտնվում էր Ալկալա դե Էնարես քաղաքից հյուսիս-արևմուտք՝ հրեաների հին գերեզմաններից ոչ շատ հեռու և շատ մոտ Վիլյամալեայի ջրանցքին և Կանյո Գորդո աղբյուրին։ Այժմ ճգնարանը գտնվում է բնակելի վայրում․ շուրջ բոլորը բազմահարկ բնակելի շենքեր են և զբոսայգի։

Կառույցն իրենից ներկայացնում է մադրիդյան բարոկկո ոճի շինություն։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Ալկալա դե Էնարեսի Սուրբ Իսիդրոյի ճգնարանի պաշտոնական կայքը 

Կատեգորիա:Իսպանիայի ծխական եկեղեցիներ
Կատեգորիա:Իսպանիայի ճգնարաններ
Կատեգորիա:Իսպանիայի պատմամշակութային հուշարձաններ
Իմանդրա

մինի|Լուսանկարը տիեզերքից
**Իմանդրա՝** լիճ Ռուսաստանի Մուրմանսկի մարզում։

## Աշխարհագրություն
Գտնվում է Կոլա թերակղզու հարավարևմտյան մասում։ Մակերեսը 812 կմ2 է, խորությունը՝ մինչև 67 մ, միջինը՝ 16 մ։ Գտնվում է 126,7 մ բարձրության սառցադաշտատեկտոնական գոգավորությունում։ Լճում կա 14 կղզի, ամենամեծը՝ Էրմ (26 կմ2)։ Ունի 20 վտակ, լճից սկիզբ է առնում Նիվա գետը։ Լիճը նեղ վտակներով բաժանվում է երեք հիմնական մասերի՝ Մեծ (Խաբինյան) Իմանդրա (մակերեսը՝ 328 կմ2, երկարությունը մոտ 55 կմ, լայնությունը 3-5 կմ), Էկոստրովյան Իմանդրա (351 կմ2) և Բաբինյան Իմանդրա (133 կմ2)։ Արևմուտքից ընդունում է մի շարք գետեր։ Սնվում է ձնաանձրևաջրերով։ Սառցակալում է նոյեմբերին, սառցազերծվում՝ մայիսին։ 1952 թվականին Նիվա ՀԷԿ-ի կառուցումով Իմանդրան դարձել է ջրամբար։

Հարուստ է ձկներով, լճում զբաղվում են ձկնորսությամբ։ Օգտագործվում է նաև ջրամատակարարման ու լաստառաքման համար։

Լճի մոտ գտնվում է Մանչեգորսկ քաղաքը, ինչպես նաև՝ Իմանդրա, Տիկ-Գուբա, Աֆրիկանդա, Զաշեեկ, Խիբինի բնակավայրերը։

Իմանդրայի արևմուտքում է գտնվում Լապլանդական արգելոցը։

Ամեն տարի ապրիլին լճի սառույցի վրա անցկացվում է միջազգային 100 կիլոմետրանոց օդապարուկային և այլ ձմեռային առագաստներով սուպեր մրցավազք։

1915 թվականին Իմանդրա լճով տեղափոխեցին բեռներ՝ Մուրմանսկի երկաթուղու կառուցման համար։ 1915 թվականի սեպտեմբերի 26-ին լճում տեղի ունեցած մոլեգին փոթորկի պատճառով խորտակվեց № 3 բեռնանավը։ Զոհվեցին անձնակազմից 3 հոգի և 34 ուղևոր, որոնք Մուրմանսկի ճանապարհի աշխատողներ էին, խորտակվեց նաև ողջ բեռը։


Պատկեր:Russian-Lapland-1745.jpg|Իմանդրան 1745 թվականի Ռուսական Լապլանդիայի քարտեզում
Պատկեր:Карта Кольского полуострова от Кандалакши до плотины Нива.jpg|Բաբինյան և Էկոստրովյան Իմանդրաները ժամանակակից քարտեզում


## Անվանում
Ենթադրում են, որ անվանումն ունի սաամական ծագում․ առաջացել է «ոլորուն ափագիծ և բազմաթիվ կղզիներ ունեցող լիճ» նշանակող բառից։

## Գրականություն
* М. М. Пришвин․ «По Имандре»

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Տեղագրական քարտեզ
* 

Կատեգորիա:Եվրոպայի լճեր
Կատեգորիա:Լճեր այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Ռուսաստանի լճեր
Գուսան Աշոտի հուշարձան (Գորիս)

**Գուսան Աշոտի հուշարձան**, գտնվում է Սյունիքի մարզի Գորիս քաղաքի կենտրոնում, Գուսան Աշոտի անվան մշակույթի տան դիմաց։ Հուշարձանը տեղադրվել է 2005 թվականին։ Ընդգրկված է Գորիսի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկում։

## Հեղինակ
* Քանդակագործ՝ Գետիկ Բաղդասարյան

Կատեգորիա:Գետիկ Բաղդասարյանի քանդակներ
Կատեգորիա:Գորիսի շենքեր և կառույցներ
Կատեգորիա:Սյունիքի մարզի հուշարձաններ