Էլիքսիր

**Էլիքսիր**, քաղցրահամ հեղուկ, որն օգտագործվում է բուժական նպատակներով։ Որպես դեղանյութ էլիքսիրը պարունակում է առնվազն մեկ ակտիվ բաղադրիչ։

## Ստուգաբանություն
Այս բառը ի հայտ է եկել ավելի վաղ միջին անգլերենում՝ սկիզբ առնելոով արաբերենից և անցում կատարելով լատիներենին  (), որն իր հերթին հին հունարենի արաբականացումն է ξήριον (*xērion)* «վերքերը չորացնող փոշի» ξηρός (*xēros*) «չոր» բառից։ Դարեր շարունակ *Էլիքսիրը*  նախ և առաջ նախատեսված էր ալքիմիայում որպես բաղադրիչ մաս, կամ այն անցում կատարելով հեղուկի, ենթադրվում է, որ կաղապարը վերածում է ոսկու։ *Էլիքսիրը* նյութ կամ հեղուկ է, որն ըստ երևույթին բուժում է բոլոր հիվանդությունները և հավիտենական կյանք տալիս։

## Բաղադրություն
thumb|Էլիքսիր Մոնդեթը պաստառին 1899 թ․
Էլիքսիրը առնվազն մեկ ակտիվ բաղադրիչի հիդրոալկոհոլային լուծույթ է։

Հիմնականում, ալկոհոլը օգտագործվում է հետևյալ նպատակներով՝
* Լուծել ակտիվ բաղադրիչ(ներ)ը և որոշ օժանդակ նյութեր
* Կանխել շաքարի բյուրեղացումը
* Պահպանել պատրաստի արտադրանքը
* Ապահովել արտահայտված համի զգացողությունը
* Քողարկել ակտիվ բաղադրիչ(ներ)ի տհաճ համը
* Բարելավել համը
Քիչ քանակությամբ ալկոհոլը ակտիվ բաղադրիչները ամբողջապես կլուծի և կստացվի պարզ լուծույթ։ Ալկոհոլի բարձր կոնցենտրացիաները վերջնական արտադրանքին սուր համ են տալիս։

*Էլիքսիրը* կարող է պարունակել նաև հետևյալ օժանդակ նյութերը՝
* Շաքար և/կամ շաքարի փոխարինիչներ, ինչպիսիք են շաքարի պոլիոլները, գլիցերինը և սորբիտոլը։
* Կոնսերվատներ, ինչպիսին պարաբենները և բենզոատները և հակաօքսիդանտներն են, ինչպիսին են բութիլացված հիդրօքսիտոլուենը և նատրիումի մետաբիսուլֆիտը։
* Բուֆերային նյութեր
* Քելատացնող նյութեր, ինչպիսին նատրիումի էթիլենդիամինետրաքացախաթթուն է
* Բուրավետիչներ և համի ուժեղացուցիչներ
* Գունանյութեր

## Տեսակներ
### Ոչ դեղորայքային էլիքսիրներ
Դրանք օգտագործվում են որպես լուծիչներ կամ հաղորդիչներ բժշկական էլիքսիրների պատրաստման համար։ Ակտիվ բաղադրիչները լուծվում են էթիլային սպիրտի 15-50% խտության լուծույթում․
*անուշաբույր էլիքսիրներ (Միացյալ Նահանգների դեղագործություն)
*Ոչ ալկոհոլային էլիքսիրներ (Դեղագործական տեղեկատու)
*Բենզալդեհիդային բաղադրությամբ էլիքսիրներ (Դեղագործական տեղեկատու)

### Բժշկական էլիքսիրներ
Լինում են`
* Հակահիստամինային էլիքսիրներ, որոնք օգտագործվում են որպես հակաալերգեն, ինչպիսին քլորֆենիրամինի մալեատն է (Միացյալ Նահանգների դեղագործություն) կամ դիֆենհիդրամինի հիդրոքլորիդը
* Հանգստացնող և հիպնոսացնող էլիքսիրներ, որոնք քնաբեր են հանդիսանում
*Մանկաբուժական էլիքսիրներ, ինչպիսին է քլորալհիդրատը
*խորխաբեր էլիքսիրներ, որոնք նպաստում են արդյունավետ հազին (այսինքն՝ հազ խորխով), ինչպիսին տերպինհիդրատն է

### Արևելաասիական վիտամինային ըմպելիքներ
1950-ական թվականներից ի վեր, ոչ ալկոհոլային և կոֆեին չպարունակող «վիտամինային ըմպելիքները» օրեցօր ավելի էինք տարածվում Արևելյան Ասիայում։ Շուկայում առաջատար էր հանդիսանում Օրոնամինը Օհցուկա դեղագործարանից։ Փաթեթավորված շագանակագույն լուսադիմացկուն շշերում, այս ըմպելիքները մեծ համբավ էին վայելում ծերերի և առողջական խնդիրներ ունեցող անձանց մոտ։ Գործընկերներ ունեն Հարավային Կորեայում և Չինաստանում։

Որպես կանոն, արևմուտքի էներգետիկ ըմպելիքները պարունակում են կոֆեին և թիրախավորում են ավելի երիտասարդ խմբերը։ Դրանք ունեյին գունավոր պիտակներ, որոնց վրա տպագրված է,  որ օրեցօր ավելացնում են մարզական կարողությունները։

## Պահպանման պայմաններ
Էլիքսիրները պետք է պահպանվեն հերմետիկ փակ, լուսադիմացկուն տարաներում ՝ հեռու արևի ուղիղ ճառագայթներից և բարձր ջերմաստիճանից.

## Գրականության մեջ

* «Մակրոպուլոսի միջոց», Կարել Չապեկի պիես
* «Երկար տարիներ անց», Օլդոս Հաքսլիի վեպը
* «Մարսյան խմիչք», Կիր Բուլիչովի վիպակը
* «Հինգ գդալ էլիքսիր», Ստրուգացկի եղբայրների վիպակը
* «Կրիաների գիրքը», Ռոբերտ Սիլվերբերգի վեպը
* «Չելն մեկ միլիոն տարի», Պոլ Ուիլյամս Անդերսոնի վեպը
* «Հարրի Փոթերը և Փիլիսոփայական քարը», Ջոան Ռոուլինգի վեպը

## Կինեմատոգրաֆիայի մեջ

* «Կարիբյան ծովի ծովահենները։ Օտար ափերին»
* «Մահը նրան սազում է»
* «Անուբիսի տունը»
* «Պողպատե ալքիմիկոս»
* «Հարրի Փոթերը և Փիլիսոփայական քարը»
* «Ֆանտաստիկ գազաններ։ Գրինդևալդի հանցագործությունները»

## Տես նաև
* Էներգետիկ ըմպելիք
* Համախտանիշ (բժշկություն)՝ դիցաբանական դեղամիջոց բոլոր հիվանդությունների դեմ
* Օշարակ
* Բուսական թեյ
* Թուրմ՝ լուծույթ, որտեղ որպես հիմնական լուծիչ հանդիսանում է ալկոհոլը և պատրաստվում է էթանոլի տարբեր կոնցենտրացիաներով
* Երիտասարդության թրմախառնուրդ
* Փիլիսոփայական քար

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Դեղորայքային պարագաներ
Կատեգորիա:Դեղահաբեր