Մակերիկամի ուռուցք

**Մակերիկամի ուռուցք** կամ **մակերիկամի** **նորագոյացություն**, մակերիկամի ցանկացած բարորակ կամ չարորակ նորագոյացություն, որոնցից մի քանիսն աչքի են ընկնում էնդոկրին հորմոնների գերարտադրության հատկությամբ։ Մակերիկամի չարորակ ուռուցքների շարքին են դասվում նեյրոբլաստոման, մակերիկամի կեղևի կարցինոման և որոշ մակերիկամային ֆեոքրոմոցիտոմաներ։

Մակերիկամային ֆեոքրոմոցիտոմաների մեծ մասը և մակերիկամի կեղևի բոլոր ադենոմաները բարորակ ուռուցքներ են, դրանք չեն մետաստազավորվում և չեն ներաճում հարակից հյուսվածքների մեջ, սակայն կարող են առաջացնել լուրջ ախտանիշներ՝ խաթարելով հորմոնալ հավասարակշռությունը։

## Մակերիկամներ
աջից|370x370փքս
Մակերիկամները, որոնք հայտնի են նաև որպես վերերիկամային գեղձեր, տեղակայված են յուրաքանչյուր երիկամի վերևում՝ հետորովայնամզային տարածությունում: Դրանք արտադրում և կարգավորում են տարբեր հորմոններ, այդ թվում՝ սթրես հորմոնները, ինչպիսին է կորտիզոլը, և ջրաաղային փոխանակությունը կարգավորող հորմոնները, ինչպիսին է ալդոստերոնը: Գեղձերն ունեն եռանկյունաձև տեսք և կազմված են երկու տեսակի հյուսվածքներից՝ կեղևային և միջուկային: Գեղձերը շրջապատված են շարակցական հյուսվածքից կազմված պատիճով և բաղկացած են արտաքին հատվածից՝ կեղևից, և ներքին հատվածից՝ միջուկից: Արտաքին կեղևն իր հերթին բաժանվում է երեք շերտերի, որոնք կոչվում են կծիկային գոտի, խրձային գոտի և ցանցային գոտի։ Դրանք բոլորն արտադրում են կենսական նշանակություն ունեցող ստերոիդ հորմոններ:

Ներքին հատվածը կամ միջուկը արտադրում է կատեխոլամիններ, ինչպիսիք են ադրենալինը (էպինեֆրին) և նորադրենալինը: Միներալոկորտիկոիդ հորմոնները, օրինակ՝ ալդոստերոնը, որը կարգավորում է զարկերակային ճնշումը, երիկամների ֆունկցիան, արտադրվում են մակերիկամի կեղևի արտաքին շերտի կամ կծիկային գոտու կողմից: Գլյուկոկորտիկոիդները արտադրվում են մակերիկամի կեղևի միջին շերտի՝ խրձային գոտու կողմից:

Գլյուկոկորտիկոիդները վճռորոշ նշանակություն ունեն արյան մեջ գլյուկոզի մակարդակի և իմունային համակարգի կարգավորման, ինչպես նաև սթրես ռեակցիայի համար: Անդրոգենները, որոնք նպաստում են երկրորդային սեռական հատկանիշների զարգացմանը, արտադրվում են ներքին՝ ցանցային գոտու կողմից: Դեհիդրոէպիանդրոստերոնը օրգանիզմում ամենահաճախ հանդիպող հորմոնն է և հանդիսանում է նախանյութ պրոգեստերոնի, էստրոգենի, կորտիզոլի և տեստոստերոնի արտադրության համար:

## Մակերիկի կեղևի ուռուցքներ
Մակերիկամների ուռուցքները կարող են դասակարգվել՝ օգտագործելով TNM փուլայնացման համակարգը՝ գոյացությունների փուլն ու աստիճանը որոշելու համար: Փուլի և աստիճանի հետ մեկտեղ, ուռուցքի եզրերի ախտաբանական հետազոտությունը կարող է օգնել կանխատեսել հիվանդության ընթացքը: Կեղևի բարորակ ուռուցքները հայտնի են որպես ադենոմաներ, իսկ չարորակները՝ կարցինոմաներ: 2022 թվականին Առողջապահության համաշխարհային կազմակերպությունը (ԱՀԿ) թարմացրել է մակերիկամների գոյացությունների դասակարգման վերաբերյալ զեկույցը և սահմանեց գենետիկական այն մուտացիաները, որոնք հանգեցնում են ուռուցքի յուրաքանչյուր տեսակին։ Ադենոմաների զարգացման գործում դեր ունեն իոնային անցուղիներ կարգավորող գեների մուտացիաները: Ադենոմաները կարող են նաև լինել ԴՆԹ-ի հիպերմեթիլացման արդյունք: Կարցինոմաները առաջանում են Wnt և p53 միջնորդված ուղիների մուտացիաների հետևանքով: Մակերիկամի կեղևի թե՛ ադենոմաները, թե՛ կարցինոմաները կարող են արտադրել ստերոիդ հորմոններ՝ հանգեցնելով կարևոր կլինիկական հետևանքների:

### Մակերիկամի կեղևի ադենոմա
Մակերիկամի կեղևի ադենոմաները կեղևի բարորակ ուռուցքներ են, որոնք չափազանց տարածված են (ըստ դիահերձման տվյալների կազմում են դեպքերի 1-10%): Դրանք երբեմն շփոթում են մակերիկամի կեղևի «հանգույցների» հետ, սակայն հանգույցները իրական նորագոյացություններ չեն: Ադենոմաները հազվադեպ են հանդիպում 30 տարեկանից ցածր անձանց մոտ և հավասարապես տարածված են երկու սեռերի շրջանում: Այս նորագոյացությունների կլինիկական նշանակությունը երկակի է։ Նախ՝ վերջին տարիներին դրանք ավելի ու ավելի հաճախ հայտնաբերվում են որպես պատահական ինցիդենտալոմաներ՝ պայմանավորված տարբեր բժշկական նպատակներով ՀՇ և մագնիսառեզոնանսային շերտագրման լայն կիրառմամբ: Սա կարող է հանգեցնել լրացուցիչ թեստերի և ինվազիվ միջամտությունների՝ բացառելու համար մակերիկամի կեղևի վաղ փուլի կարցինոմայի չնչին հավանականությունը: Երկրորդ՝ մակերիկամի կեղևի ադենոմաների փոքր մասը (մոտ 15%-ը) «ֆունկցիոնալ» են, ինչը նշանակում է, որ դրանք արտադրում են գլյուկոկորտիկոիդներ, միներալոկորտիկոիդներ և/կամ սեռական ստերոիդներ՝ հանգեցնելով էնդոկրին խանգարումների, ինչպիսիք են Քուշինգի համախտանիշը, Կոնի համախտանիշը (հիպերալդոստերոնիզմ), կանանց վիրիլիզացումը (տղամարդկային հատկանիշների հայտնվելը) կամ տղամարդկանց ֆեմինիզացումը։ Ֆունկցիոնալ ադենոմաները վիրահատական միջամտությամբ լիովին բուժելի են։

Մակերիկամի կեղևի ադենոմաների մեծ մասի առավելագույն չափը 2 սմ-ից փոքր է, իսկ քաշը՝ 50 գրամ-ից պակաս: Այնուամենայնիվ, ուռուցքի չափն ու քաշն այլևս չեն համարվում բարորակության կամ չարորակության հավաստի նշաններ: Արտաքնապես դրանք պատիճավորված, հստակ սահմանագծված, սոլիտար ուռուցքներ են՝ պինդ, համասեռ դեղնավուն կտրվածքով: Նեկրոզը և արյունազեղումը հազվադեպ հանդիպող երևույթներ են:

### Մակերիկամի կեղևի քաղցկեղ

Մակերիկամի կեղևի քաղցկեղը (ՄԿԿ) մակերիկամի կեղևային բջիջների հազվադեպ հանդիպող, խիստ ագրեսիվ քաղցկեղ է, որը կարող է առաջանալ ինչպես երեխաների, այնպես էլ մեծահասակների մոտ: ՄԿԿ-ները կարող են լինել «ֆունկցիոնալ»՝ արտադրելով ստերոիդ հորմոններ և հանգեցնելով էնդոկրին դիսֆունկցիայի, որը նման է մակերիկամի կեղևի բազմաթիվ ադենոմաների ժամանակ դիտվող պատկերին: Հետորովայնամզային տարածության խորքում տեղակայված լինելու պատճառով մակերիկամի կեղևի կարցինոմաների մեծ մասը չի ախտորոշվում այնքան ժամանակ, քանի դեռ դրանք բավականաչափ չեն մեծացել: Այս կարցինոմաները հաճախ ներաճում են խոշոր անոթների մեջ, ինչպիսիք են երիկամային երակը և ստորին սիներակ, ինչպես նաև մետաստազավորվում են ավշային համակարգի և արյան միջոցով դեպի թոքեր և այլ օրգաններ:

Ամենաարդյունավետ բուժումը վիրահատությունն է, թեև այն հնարավոր չէ շատ հիվանդների դեպքում, և հիվանդության ընդհանուր կանխատեսումը անբարենպաստ է: Այս հիվանդության բուժման մեջ կարող են կիրառվել նաև քիմիաթերապիա, ճառագայթային թերապիա և հորմոնալ թերապիա:

## Մակերիկամի միջուկային գոտու ուռուցքներ
Մակերիկամի միջուկային շերտը անատոմիականորեն տեղակայված է յուրաքանչյուր մակերիկամի կենտրոնում և կազմված է նեյրոէնդոկրին (քրոմաֆինային) բջիջներից, որոնք սիմպաթիկ նյարդային համակարգի ակտիվացմանն ի պատասխան արտադրում և արյան մեջ են արտազատում էպինեֆրին (ադրենալին): Նեյրոբլաստոման և ֆեոքրոմոցիտոման այն երկու կարևորագույն ուռուցքներն են, որոնք առաջանում են մակերիկամի միջուկային շերտից: Երկու ուռուցքներն էլ կարող են զարգանալ նաև արտամակերիկամային տեղակայմամբ, մասնավորապես՝ սիմպաթիկ ցողունի հարհանգույցներում (պարագանգլիաներում):

### Նեյրոբլաստոմա

Նեյրոբլաստոման անհաս նեյրոբլաստիկ բջիջների (նեյրոնների նախորդների) ագրեսիվ քաղցկեղ է և հանդիսանում է մանկական ամենատարածված քաղցկեղներից մեկը. ախտորոշման միջին տարիքը երկու տարեկանն է: Մակերիկամի նեյրոբլաստոման սովորաբար դրսևորվում է որովայնի խոռոչի արագ մեծացող գոյացությամբ: Թեև ախտորոշման պահին ուռուցքը հաճախ արդեն տարածված է լինում մարմնի հեռակա հատվածներ, այս քաղցկեղը բացառիկ է նրանով, որ շատ դեպքերում այն լիովին բուժելի է, երբ տարածումը սահմանափակված է լյարդով, մաշկով և/կամ ոսկրածուծով (IVS փուլ): Ավելի հասուն նյարդային բջիջներից կազմված նմանատիպ, բայց պակաս ագրեսիվ ուռուցքները ներառում են գանգլիոնեյրոբլաստոման և գանգլիոնեյրոման: Նեյրոբլաստիկ ուռուցքները հաճախ արտադրում են կատեխոլամինային հորմոնների մետաբոլիտների բարձր մակարդակներ, ինչպիսիք են վանիլիննշաթթու և հոմովանիլինաթթուն, ինչպես նաև կարող են առաջացնել ուժեղ ջրային լուծ՝ վազոակտիվ ինտեստինալ պեպտիդի (ՎԻՊ) արտադրության միջոցով: Նեյրոբլաստոմայի բուժումը ներառում է վիրահատություն և ճառագայթային թերապիա՝ տեղային հիվանդության դեպքում, և քիմիաթերապիա՝ մետաստազավորված հիվանդության դեպքում:

### Ֆեոքրոմացիտոմա
մինի|Ֆեոքրոմոցիտոմայի ՀՇ պատկեր՝ որպես ՎՀԼ հիվանդության մաս
Ֆեոքրոմոցիտոման նորագոյացություն է՝ կազմված բջիջներից, որոնք նման են հասուն մակերիկամի միջուկի քրոմաֆինային բջիջներին: Ֆեոքրոմոցիտոմաները հանդիպում են բոլոր տարիքի պացիենտների մոտ և կարող են լինել սպորադիկ կամ կապված ժառանգական քաղցկեղային համախտանիշների հետ, ինչպիսիք են բազմակի էնդոկրին նորագոյացության (MEN) IIA և IIB տիպերը, I տիպի նեյրոֆիբրոմատոզը կամ Վոն Հիպել-Լինդաուի (ՎՀԼ) համախտանիշը: Մակերիկամի ֆեոքրոմոցիտոմաների միայն 10%-ն է չարորակ, մինչդեռ մնացածը բարորակ ուռուցքներ են: Ֆեոքրոմոցիտոմաների կլինիկական ամենակարևոր առանձնահատկությունը մեծ քանակությամբ կատեխոլամինային հորմոնների՝ էպինեֆրինի (ադրենալին) և նորադրենալինի արտադրությունն է: Սա կարող է հանգեցնել կյանքի համար վտանգավոր բարձր զարկերակային ճնշման կամ սրտի ռիթմի խանգարումների, ինչպես նաև բազմաթիվ ախտանիշների, ինչպիսիք են գլխացավը, սրտխփոցը, տագնապի նոպաները, քրտնարտադրությունը, քաշի կորուստը և դողը (տրեմոր): Ախտորոշումն ամենահեշտը հաստատվում է մեզի մեջ կատեխոլամինների մետաբոլիտների՝ վանիլիննշաթթվի և մետանեֆրինների մակարդակի չափման միջոցով: Ֆեոքրոմոցիտոմաների մեծ մասը սկզբնական շրջանում բուժվում է հակաադրենէրգիկ դեղամիջոցներով՝ կատեխոլամինների գերբեռնվածությունից պաշտպանվելու համար, իսկ վիճակի կայունացումից հետո կատարվում է ուռուցքի վիրահատական հեռացում։

## Ինցիդենտալոմաներ
Մակերիկամի ինցիդենտալոման մակերիկամի ուռուցք է, որը հայտնաբերվում է պատահականորեն՝ առանց կլինիկական ախտանիշների կամ նախնական կասկածի: Այն համակարգչային շերտագրման (ՀՇ), մագնիսառեզոնանսային շերտագրման (ՄՌՇ) կամ ուլտրաձայնային հետազոտության (ՈՒՁՀ) ժամանակ առավել տարածված անսպասելի հայտնաբերումներից մեկն է: Մակերիկամի ինցիդենտալոմաները հաճախ արտադրում են կորտիզոլ և պահանջում են մանրակրկիտ կլինիկական հետազոտում:

Ինցիդենտալոմաների վարումը ներառում է հետազոտություն էնդոկրինոլոգի կամ էնդոկրին վիրաբույժի կողմից: 3 սմ-ից փոքր ուռուցքները սովորաբար համարվում են բարորակ և բուժվում են միայն այն դեպքում, եթե կան հիմքեր Քուշինգի համախտանիշի կամ ֆեոքրոմոցիտոմայի ախտորոշման համար: Ուռուցքի ռենտգենաբանական խտությունը օգնում է գնահատել դրա չարորակության ռիսկը: Առանց կոնտրաստավորման ՀՇ հետազոտության ժամանակ 10 Հաունսֆիլդի միավոր (ՀՄ) կամ ավելի ցածր խտություն ունեցող ուռուցքը, ամենայն հավանականությամբ, լիպիդներով հարուստ ադենոմա է:

Համակարգչային շերտագրման (ՀՇ) ժամանակ բարորակ ադենոմաները սովորաբար ունենում են ցածր ռենտգենաբանական խտություն (ճարպի պարունակության պատճառով) և ցուցաբերում են կոնտրաստային նյութի արագ «լվացում» (կոնտրաստային նյութի 50% կամ ավելին հեռանում է 10 րոպե անց): Եթե հորմոնալ հետազոտության արդյունքները բացասական են, իսկ պատկերավորումը հուշում է բարորակ բնույթի մասին, ապա պետք է դիտարկել դինամիկ հսկողություն՝ գործիքային հետազոտություն 6, 12 և 24 ամիս անց, և հորմոնալ հետազոտության կրկնում տարեկան մեկ անգամ՝ 4 տարի շարունակ:

Մակերիկամների համար մասնագիտացված ՀՇ և ՄՌՇ հետազոտությունները կարող են իրականացվել բարորակ ադենոմաները պոտենցիալ չարորակ գոյացություններից տարբերակելու համար: Առցանց հաշվիչները օգնում են ռադիոլոգներին ՀՇ-ի ժամանակ հաշվարկել կոնտրաստի «լվացումը» մակերիկամի հանգույցներում և քիմիական շեղումը՝ ՄՌՇ-ի դեպքում:

Կարող են կիրառվել նաև հորմոնալ հետազոտություններ, որոնք ներառում են՝

* դեքսամետազոնի ընկճման գիշերային թեստ (1 մգ չափաբաժնով)՝ կորտիզոլի ավելցուկը հայտնաբերելու համար,
* մեզի 24-ժամյա հետազոտություն՝ ֆրակցիոն մետանեֆրինների և կատեխոլամինների մակարդակը չափելու համար,
* Արյան պլազմայի ալդոստերոնի կոնցենտրացիայի և պլազմայի ռենինի ակտիվության որոշում, եթե առկա է զարկերակային գերճնշում:

ձախից|մինի|510x510փքս|Որոշ տարածված քաղցկեղի տեսակների մետաստազավորման հիմնական օջախները: Առաջնային քաղցկեղները նշված են «...cancer» վերջավորությամբ, իսկ դրանց մետաստազավորման հիմնական վայրերը՝ «...metastases»: Թոքի քաղցկեղի մետաստազները մակերիկամներում նշված են կարմիր սլաքներով

## Մետաստազներ մակերիկամներում
Մետաստազները մեկ կամ երկու մակերիկամներում հանդիսանում են մակերիկամի չարորակ ախտահարման ամենատարածված ձևը և մակերիկամի երկրորդ ամենահաճախ հանդիպող ուռուցքը՝ բարորակ ադենոմաներից հետո: Առաջնային ուռուցքները առավել հաճախ լինում են թոքի քաղցկեղը (39%), կրծքագեղձի քաղցկեղը (35%), մելանոման, աղեստամոքսային տրակտի քաղցկեղը, ենթաստամոքսային գեղձի քաղցկեղը և երիկամի քաղցկեղը: Մակերիկամներում մետաստազների առկայության կլինիկական կասկածը պահանջում է հետազոտություն՝ մակերիկամային անբավարարությունը բացառելու համար, ինչպես նաև ուռուցքային մարկերների գնահատում, որոնք կարող են որոշել մետաստազների տարածվածությունը այլ օրգան-համակարգերում:

## Համաճարակաբանություն
Մակերիկամների ուռուցքները մարդկանց մոտ հանդիպող տարածված ուռուցքներ են: Մակերիկամի ինցիդենտալոմաների հայտնաբերումն աճել է, ինչը հավանաբար պայմանավորված է գործիքային հետազոտությունների կատարելագործմամբ: Էբեհոյի և գործընկերների կողմից իրականացված պոպուլյացիոն հետազոտությունը ցույց է տվել, որ 1995-ից 2010 թվականներին մակերիկամների ուռուցքների հայտնաբերումն աճել է 10 անգամ, ինչը համընկնում է որովայնի խոռոչի շերտագրման հետազոտությունների քանակի աճի հետ: Պարզվել է նաև, որ ինցիդենտալոմաներն ավելի հաճախ են որակվում որպես ֆունկցիոնալ ակտիվ՝ շնորհիվ հորմոնալ անհավասարակշռության գնահատման ավելի լավ մեթոդների: Զայգերի և գործընկերների կողմից իրականացված գրականության վերլուծության համաձայն՝ պատահականորեն հայտնաբերված մակերիկամային ուռուցքների մոտ 80%-ը ոչ ֆունկցիոնալ ադենոմաներ են, մինչդեռ մնացած մասը կազմում են ֆունկցիոնալ, չարորակ կամ մետաստազային ուռուցքները:

## Բուժում
### Վիրաբուժական
Մակերիկամների ուռուցքների ախտորոշումն իրականացվում է լաբորատոր և գործիքային հետազոտությունների միջոցով: Մակերիկամի կարցինոմաների դեպքում ամենաարդյունավետ բուժումը վիրահատությունն է, սակայն շատ պացիենտների համար վիրահատությունը կարող է հնարավոր չլինել, և հիվանդության ընդհանուր կանխատեսումը անբարենպաստ է: Այս հիվանդության բուժման մեջ կարող են կիրառվել նաև քիմիաթերապիա, ճառագայթային թերապիա և հորմոնալ թերապիա:

Քանի որ ֆեոքրոմոցիտոմաները կարող են առաջացնել կատեխոլամինների հավասարակշռության խաթարումներ, որոնք կյանքի համար վտանգավոր են, նախքան վիրահատությունը պարտադիր է կատարել պատշաճ բուժում և վիճակի կարգավորում: Ֆեոքրոմոցիտոմայի հեռացման ժամանակ անհրաժեշտ է նաև խիստ մոնիթորինգ վիրահատության ընթացքում և անզգայացման մեթոդի մանրակրկիտ ընտրություն՝ կատեխոլամինների կտրուկ արտազատումից խուսափելու համար: Ուռուցքի հեռացումից հետո պացիենտների մոտ կարող է դիտվել զարկերակային ճնշման անկում կամ հիպոտենզիա, որը բուժվում է ադրենոմիմետիկներով և հեղուկների ներարկմամբ։

Հղի պացիենտների մոտ ֆունկցիոնալ մակերիկամային ուռուցքները կարող են հանգեցնել հղիության բարդությունների, օրինակ՝ եթե ուռուցքն առաջացնում է հիպերտենզիայի ախտանիշներ: Սահմանվել է, որ վիրաբուժական բուժումը (**ադրենալէկտոմիա**) անվտանգ է հղի պացիենտների և պտղի համար:

2018 թվականի Cochrane համակարգային վերանայումը համեմատել է վիրահատության երկու տարբեր տեսակներ՝ լապարոսկոպիկ հետորովայնամզային ադրենալէկտոմիա և լապարոսկոպիկ տրանսպերիտոնեալ (միջորովայնամզային) ադրենալէկտոմիա՝ մակերիկամների տարբեր տեսակի ուռուցքների դեպքում: լապարոսկոպիկ հետորովայնամզային (ռետրոպերիտոնեալ) ադրենալէկտոմիան առավելություն ունի տրանսպերիտոնեալ մեթոդի նկատմամբ։ Այն նպաստում է հետվիրահատական բարդությունների նվազեցմանը, ինչպես նաև պացիենտների սննդառության վերականգնման և վաղ ակտիվացման արագացմանը: Այնուամենայնիվ, այս եզրակացությունների հավաստիությունը ցածր էր՝ անբավարար որակի ապացույցների պատճառով: Նաև անորոշ են մնացել տվյալները երկու վիրահատությունների ազդեցության վերաբերյալ ընդհանուր մահացության, վաղ հիվանդացության, սոցիալ-տնտեսական հետևանքների, վիրահատության տևողության, արյան կորստի և բաց վիրահատության անցնելու վերաբերյալ: Խորհուրդ է տրվում նաև իրականացնել **լիմֆադենէկտոմիա** կամ հարակից ավշային հանգույցների հեռացում:

### Ոչ վիրահատական վարում
Չնայած վիրահատությունը խորհուրդ է տրվում լավագույն արդյունքի համար՝ խուսափելու հիվանդության կրկնումից, այնուամենայնիվ միտոտանը նույնպես կիրառվում է մակերիկամի միջուկային շերտի կարցինոմայի ոչ վիրահատական բուժման համար, որպես լրացուցիչ թերապիա։ Միտոտանն ընդունվում է բերանացի (օրալ)՝ հաբերի տեսքով, և դրա մակարդակն արյան մեջ վերահսկվում է՝ պատշաճ դեղաչափն ապահովելու համար: Հետազոտությունները վերլուծել են Միտոտանի արդյունավետությունը և սահմանել, որ այն պետք է կիրառվի որպես լրացուցիչ թերապիա այն հիվանդների դեպքում, ովքեր ունեն հիվանդության կրկնության բարձր ռիսկ: Միտոտանը կարող է առաջացնել հորմոնալ կարգավորման խաթարումներ, այդ թվում՝ մակերիկամային անբավարարություն, հիպոթիրեոզ և հիպոգոնադիզմ։ Այս դեղամիջոցի ոչ հորմոնալ կողմնակի ազդեցությունները ներառում են հոգնածություն, ստամոքսաղիքային համակարգի խանգարումներ, դիսլիպիդեմիա, մաշկային ցան և թեթև լեյկոպենիա։

## Ապագայի ախտորոշիչ գործիքներ
Վերջին տարիներին արյան մեջ շրջանառվող միկրոՌՆԹ-ները (միՌՆԹ) հետազոտվել են որպես մակերիկամների հիվանդությունների ախտորոշման պոտենցիալ նվազ ինվազիվ բիոմարկերներ: Մինչ օրս ինը հետազոտություն է իրականացվել՝ պարզելու շրջանառվող միկրոՌՆԹ-ների առկայությունը մակերիկամի կեղևային շերտի ուռուցքներ ունեցող պացիենտների արյան մեջ: ՄիկրոՌՆԹ-ները կարող են արտազատվել արյան հոսքի մեջ երեք տարբեր եղանակներով։ Բջջային վնասման հետևանքով պասիվ արտազատմամբ (նեկրոզ, բորբոքում), արտաբջջային վեզիկուլների (EV) տեսքով ակտիվ սեկրեցիայով (միկրովեզիկուլներ, էկզոսոմներ և ապոպտոտիկ մարմնիկներ) կամ բարձր խտության լիպոպրոտեինների (ԲԽԼ) և Արգոնավտ (ԱԳՈ) սպիտակուցների հետ համակցված: Արյան մեջ հայտնաբերված միկրոՌՆԹ-ների մեծ մասը գտնվում է ԱԳՈ-ի հետ կոմպլեքսների մեջ: Չնայած խոստումնալից արդյունքներին, ադրենոկորտիկալ ուռուցքների համար շրջանառվող պոտենցիալ միկրոՌՆԹ մարկերների զգայունությունը փոփոխական է: Զգայունության բարձրացման հնարավոր է հասնել՝ թիրախավորելով միայն EV-ների հետ կապված միկրոՌՆԹ-ները, քանի որ ենթադրվում է, որ միկրոՌՆԹ-ների արտազատումը վեզիկուլների մեջ վերահսկվող գործընթաց է: Այդպիսով, EV-ների հետ կապված միկրոՌՆԹ-ները կարող են ծառայել որպես չարորակության ավելի սպեցիֆիկ մարկերներ: Այնուամենայնիվ, քանի որ իրականացված հետազոտությունների արդյունքներում կային զգալի տարբերություններ, մեթոդաբանական անհամապատասխանությունները և պացիենտների փոքր թիվը կարող էին նպաստել այդ անճշտություններին: Սա պահանջում է հետագա հետազոտություններ ավելի մեծ խմբերի վրա՝ միասնական մեթոդաբանական պահանջներով, որպեսզի պարզվի շրջանառվող միկրոՌՆԹ-ների կիրառելիությունը՝ որպես չարորակության և կանխատեսման բիոմարկերներ ադրենոկորտիկալ ուռուցքներով պացիենտների մոտ:

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Մակերիկամի ֆունկցիայի բնածին խանգարում
Կատեգորիա:Ներզատական հիվանդություններ
Կատեգորիա:Նորագոյացություններ
Կատեգորիա:Ուռուցք
Կատեգորիա:Ուռուցքների տեսակներ