open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ռթվելի

**Ռթվելի** (), վրացական տոն, որի ընթացքում կատարվում է խաղողի հավաք (բերքահավաք)։ Վրաստանում գինին պաշտամունքային նշանակություն ունի։ Ռթվելի տոնը գալիս է դեռևս հին ժամանակներից։ Այն կատարվում է աշնանը։

## Ժամանակ և իրականացում
Ռթվելին չունի կոնկրետ նշման օր։ Այն կատարվում է այն ժամանակ, երբ հասնում է խաղողը։ Այն հիմնականում կատարվում է սեպտեմբերի վերջին։ Վրաստանի հարավային մասում այն կատարվում է հոկտեմբերին։ Ռաչա Լեչխումի երկրամասում Ռթվելին սկսվում է շատ վաղ, իսկ Կախեթիում շատ ուշ։ Ինչքան տաք և արևոտ է լինում ամառը, այդքան շուտ է սկսվում Ռթվելին։ Օրինակ 2010 թվականի տաք ամառվանից հետո Ռթվելին սկսվեց սովորականի 2 շաբաթ շուտ։

## Գործընթաց
Ռթվելին ընտանեկան տոն է։ Ավանդույթի համաձայն այն անցկացնում են ընտանիքի անդամներով, ազգականներով։ Խաղողի հավաքը սկսվում է վաղ առավոտյան, ավարտվում ուշ երեկոյան։ Խաղողը ճզմում են բոբիկ ոտքերով կամ հատուկ ճնշող սարքավորումով։ Ճզմելուց հետո դուրս եկած հյութը լցնում են հատուկ կարասների մեջ և տանում մաքրման։ Ամեն երեկո այդ բազմօրյա տոնի ընթացքում, մարդիկ հավաքվում են սեղանի շուրջ, խմում են գինի և երգում հայրենասիրական երգեր։ Տոնը տևում է այնքան, մինչև ավարտվի խաղողի հավաքը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Վրաստանի տոներ
Կատեգորիա:Վրացերեն բառեր և արտահայտություններ
Կատեգորիա:Վրացական գինիներ
Վրացիները Նիդերլանդներում

**Վրացիները Նիդերլանդներում** էթնիկական փոքրամասնություն, որը ապրում է Նիդերլանդներում։ Վրացիները Նիդերլանդներում, ըստ 2006 թվականի մարդահամարի տվյալների, կազմում են 2000 բնակիչ։

Այս թիվը չի ներառում մի շարք վրացիների Իրանից և ավելի մեծ թվով վրացիների Թուրքիայից։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Նիդերլանդների ազգեր
Կատեգորիա:Վրացական սփյուռք
Ակակի Ծերեթելիի անվան պետական համալսարան

**Ակակի Ծերեթելիի անվան պետական համալսարան** (), հայտնի է նաև որպես **Քութայիսի համալսարան** (), 1930 թվականի հուլիսին Թիֆլիսում հիմնադրված համալսարան, որ այժմ տեղակայված է Քութայիսում։

## Պատմություն
Համալսարանը հիմնադրվել է Թիֆլիսի պետական համալսարանի հենքի վրա։ Թիֆլիսի պետական համալսարանը հիմնադրվել է 1918 թվականին վրացի պատմաբան Իվանե Ջավախիշվիլու ղեկավարությամբ։ 1930 թվականի հուլիսին, երբ Վրաստանն արդեն գտնվում էր ԽՍՀՄ կազմում, իշխանությունները Թիֆլիսի պետական համալսարանի հենքի վրա ստեղծում են չորս առանձին համալսարաններ։ Դրանցից մեկն էլ Մանկավարժական պետական ինստիտուտն է։

1933 թվականի հունվարի 8-ին վերակազմավորվում է Թիֆլիսի պետական համալսարանն, ու Մանկավարժական պետական համալսարանը տեղափոխվում է Քութայիս։ Այժմ այն կոչվում է Քութայիսի համալսարան և գտնվում է քաղաքի կենտրոնում։ Համալսարանն սկսել է գործել 1933 թվականի փետրվարի 13-ին։ Ավելի քան 700 ուսանողներ Թիֆլիսից տեղափոխվել են Քութայիս՝ շարունակելու իրենց կրթությունը համալսարանում։

1990 թվականին համալսարանը սկսում է կոչվել Ակակի Ծերեթելիի անվան պետական համալսարան. այն կոչվել է վրացի բանաստեղծ ու ազգային-ազատագրական շարժման գործիչ Ակակի Ծերեթելու անվամբ։ 2006 թվականի փետրվարի 23-ին կառավարությունը համալսարանը միացնում է Քութայիսի Ն. Մուշկելիշվիլու անվան ճարտարագիտական ինստիտուտի հետ, որը հիմնադրվել էր 1974 թվականի սեպտեմբերի 1-ին, ինչի շնորհիվ ավելանում են տեխնիկական ոլորտի ֆակուլտետներն ու այդ գիտակարգերին նվիրված դասաժամերը։

Տարբեր տարիների Ակակի Ծերեթելիի անվան պետական համալսարանում աշխատել են Գևորգ Ախվլեդիանին (1887–1973), Իվան Բերիթաշվիլին (1885-1974), Նիկոլոզ Բերձենիշվիլին (1895-1965), Լևան Գոկիելին (1901-1975), Կոռնելի Կեկելիձեն (1879-1962), Նիկո Կեցխովելին (1897/1898-1982), Շալվա Նուցուբիձեն (1888-1969) և այլք։

## Ֆակուլտետներ
2011 թվականի տվյալներով՝ Ակակի Ծերեթելիի անվան պետական համալսարանն ունի հետևյալ ֆակուլտետները՝
* Արվեստների ֆակուլտետ,
* Հասարակական գիտությունների ֆակուլտետ,
* Ճշգրիտ և բնական գիտությունների ֆակուլտետ,
* Մանկավարժության ֆակուլտետ,
* Բժշկության ֆակուլտետ,
* Տեխնիկական ճարտարագիտության ֆակուլտետ,
* Ծովային տրանսպորտի ֆակուլտետ,
* Գյուղատնտեսության ֆակուլտետ։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայքը 

Կատեգորիա:1930 հիմնադրումներ Վրաստանում
Կատեգորիա:1930 հիմնադրված կրթական հաստատություններ
Կատեգորիա:Վրաստանի համալսարաններ
Վրացիները Կանադայում

**Վրացիները Կանադայում**, էթնիկ փոքրամասնություն, ովքեր ապրում է Կանադայում։ Կանադայի վրացական համայնքը, ըստ 2021 թ. մարդահամարի տվյալների կազմում է 5,845 մարդ, այդ թվում՝ 3470 անձ Օնտարիոյում, 915 անձ Բրիտանական Կոլումբիայում, 630 անձ Քվեբեկում, 625 անձ Ալբերտայում և այլուր։ Վրացիները հիմնականում բնակվում են երկրի խոշոր քաղաքներում։
[մինի|[Վրաստանը Վանկուվերում 2010 թվականին անցկացված ձմեռային օլիմպիական խաղերում]]
2004 թվականի սեպտեմբերի 12-ից Տորոնտոյում բացվել է վրացական առաջին կիրակնօրյա դպրոցը, որտեղ վրացի ուսուցիչները ուսումնական գործընթացը վարում են իրենց մայրենի վրացերենով, դասերն անցկացվում են համայնքի կենտրոնում։ Վրացիներն ունեն նաև իրենց ռադիոկայանը, 2005 թվականի մարտի 5-ին Տորոնտոյում 1430 մեգահերց հաճախականությամբ ալիքով առաջին անգամ եթեր դուրս եկավ վրացական ռադիոն։ Ռադիո «Մամուլին» հեռարձակվում է ամեն կիրակի երեկոյան ժամը 11:00-12:00: 2006 թվականի հունվարից «Մամուլ» ռադիոն սկսել է հեռարձակվել Կանադայի ամենամեծ քաղաքներից մեկում՝ Վանկուվերում։ Հաղորդումը հեռարձակվում է ամեն հինգշաբթի 1470 ՄՀց հաճախականությամբ՝ երեկոյան 19-ից 20-ը։ Հետագայում նախատեսվում է ռադիոհեռարձակում սկսել Կանադայի հյուսիսային մարզական մայրաքաղաք Կալգարիում։ Վրաստանում այս ռադիոհաղորդումը կարելի է լսել ամեն երկուշաբթի ուղիղ եթերում ինտերնետի միջոցով։ Կանադայում գործում է նաև վրաց-կանադական «Հոլլ» ժողովրդական անսամբլը, կանադացիներից կազմված վրաց ժողովրդական երգիչների 10 հոգանոց երգային խմբից միայն երկուսն են վրացի՝ անսամբլը ղեկավարում են Շալվա Մախարաշվիլին և Վախթանգ Քաչիբայան։

2012 թվականի օգոստոսին Տորոնտոյում լույս է տեսել առաջին վրացական «Մամուլի» թերթը, որի խմբագիրն ու հրատարակիչը Ալեկո Չաչանիձեն է։ Թերթը տարածվում է Տորոնտոյում, Օտտավայում, Մոնրեալում, Կալգարիում և Նյու Յորքում։ 2013 թվականի օգոստոսին Դավիթ Խուֆենիայի գլխավորությամբ Վանկուվերում բնակվող վրացիների ղեկավարությամբ բացվեց «Մամուլի» թերթի Վանկուվերի բյուրոն։

21-րդ դարում Կանադա են տեղափոխվել վրացի մարզիկներ, որոնցից առավել հայտնի են նետարձակող Քրիստինե Էսեբուան, ծանրամարտիկ Գեորգի Կոբալաձեն, ըմբշամարտիկ Գիվի Սիսաուրին, թեթև աթլետ Յանա Ցիսկարիձեն և ուրիշներ։

## Տես նաև
* Հայերը Կանադայում

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* The Canadian-Georgian Chamber of Commerce Inc. (CGCC)

Կատեգորիա:Կանադայի ազգեր
Կատեգորիա:Վրաց-կանադական հարաբերություններ
Կատեգորիա:Վրացական սփյուռք
Թբիլիսիի հեռուստաաշտարակ

**Թբիլիսիի հեռուստաաշտարակ** (, օգտագործվում է բջջային կապի, հեռուստատեսության և ռադիոյի նպատակներով։ Գտնվում է Վրաստանի մայրաքաղաք Թբիլիսիում։
## Նկարագրություն
Աշտարակը կառուցվել է 1972 թվականին, փոխարինելով հին հեռուստաաշտարակին։ Պատկանում է 1955 թվականին ստեղծված Վրացական հեռուստակենտրոնին։ Առանձին կանգնած բնական բարձր շինություն է՝ տեղակայված Մթածմինդա բարձրության վրա։ Լեռան մակերևույթից բարձր է 274,5 մետր։ Ծովի մակերևույթից 719,2 մետր բարձրության վրա։ Այժմ այն գտնվում է վրացական «Մթածմինդա» այգում։

## Հրդեհ
1994 թվականի հոկտեմբեր ամսին, 100 մետր բարձրություն ունեցող շենքում հրդեհ է բռնկվում։ Այն ավարտեց միայն այն ժամանակ, երբ շինության բոլոր մալուխները այրվեցին, որոնցով ազդակը հաղորդում էր հաղորդող սարքավորումից անտենա։ Արդյունքում, աշտարակում հեռարդարձվող հաղորդումները դադարեցվեցին մեկ օրով, սակայն ամեն ինչ հաջող ավարտվեց, քանի որ հաղորդող սարքավորումները չէին վնասվել։

## Արտաքին հղումներ
* Թբիլիսիի հեռուստաաշտարակում ևս հրդեհ է տեղի ունեցել 
* Information and pictures from Radiomap.eu

Կատեգորիա:Թբիլիսիի շենքեր և կառույցներ
Կատեգորիա:Հեռուստաաշտարակներ
Բոլբոլա

**Բոլբոլա**, գետակ Կուրի ավազանում, նրա ձախակողմյան վտակ Փոցխովի աջ օժանդակը։ Հոսում է Ախալցխա քաղաքի մոտակայքում։ Ամռան ամիսներին գրեթե ցամաքում է։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Վրաստանի գետեր
Կատեգորիա:Փոցխով գետի վտակներ
Կատեգորիա:Ախալցխայի շրջան
Բրազիլենսե

«**Բրազիլենսե**» (), Բրազիլական ֆուտբոլային ակումբ, որը գտնվում է երկրի մայրաքաղաքում՝ Բրազիլիայում, բայց ակումբը օրինական համարվում է Բրազիլական արվարձանինը՝ Տագուատինգայինը։ «Բրազիլենսեն» Բրազիլիայի ամենաերիտասարդ և ամենաարագ զարգացող ակումբներից է։ Ակումբի գլխավոր հակառակորդը համարվում է «Գամա» ակումբը։

## Պատմություն
Թիմը ստեղծվել է 2000 թվականի օգոստոսի 1-ին, բիզնեսմեն Լուիս Էստևանի կողմից։ Նա գնել է «Ատլանտիդա» (*Atlântida Futebol Clube*) անվանումով թիմը և վերանվանել է այն «Բրազիլենսե»։
մինի|ձախից|Ժոաու Կառլոսը մարզադաշտում
մինի|«Բրազիլենսե» ակումբի մարզադաշտը
2002 թվականին թիմը արդեն հաղթահարել էր Բրազիլիայի մրցաշարի Ս դասը։ Մրցաշարի ընթացքում թիմը հասել էր գլխապտույտ հաղթանակների, հասնելով Բրազիլիայի գավաթի վերջնախաղին, իր ճանապարհին հաղթահարելով այնպիսի թմերի, ինչպիսիք են «Ֆլումինենսեն»(1/4) և «Ատլետիկո Մինեյրոն» (1/2)։ Ֆինալում «Բրազիլենսեն» այնուամենայնիվ զիջեց իր դիրքերն արժանի հակամարտությունով (1:2 և 1:1) ևս մեկ գրանդի՝ Կորինթիանսին։

2004 թվականին «Բրազիլինսեն» ընդգրկվում է Ա դասում, իհարկե առաջին անգամ։ Նահանգային մրցաշարում ակումբն այս սերիան ևս սկսեց հաղթանակներով, որը շարունակվում է մինչև այսօր։

2005 թվականին ակումբը զբաղեցրեց վերջին հորիզոնականը Ա դասում, չկարողանալով դիմակայել իր ավելի փորձառու հակառակորդներին, այս ամենից հետո թիմը կրկին վերադառնում է Բ դաս։
2006 թվականին «Բրազիլինսեն» զբաղեցնում է 8-րդ հորիզոնականը Բ դասում։ 2010 թվականին թիմը դուրս է թռչում Ս դաս։

«Բրազիլինսեյի» թալիսմանն է համարվում կոկորդիլոսը, որը պատկերված է ակումբի խորհրդանիշի վրա։

## Պարգևներ
* Չեմպիոն՝ Ֆեդերալական օկրուգում(7)։ 2004, 2005, 2006, 2007, 2008, 2009, 2011
* Բրազիլական գավաթի ֆինալիստ(1)։ 2002
* Բրազիլական գավաթի՝ Բ դասի չեմպիոն(1)։ 2004

## Խաղացողներ

## Առաջին թիմի կազմը

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Ակումբի պաշտոնական կայքը

Կատեգորիա:Ֆուտբոլային ակումբներ հիմնադրված 2000 թվականին
Open Wide

«**Open Wide**», շոտլանդացի դիջեյ/երաժշտական պրոդյուսեր Քելվին Հարիսի երգը, որը կատարում է ամերիկացի ռեփեր Բիգ Շոնը։ Երգը ընդգրկված է Հարիսի «Motion» կոչվող չորրորդ ալբոմում, որը թողարկվել է 2014 թվականին, իսկ որպես այդ ալբոմի հինգերորդ սինգլը թողարկվել է 2015 թվականի հունվարի 27-ին։ Երգը Մեծ Բրիտանիայի սինգլների հիթ շքերթում զբաղեցրել է 23-րդ հորիզոնականը։

## Տեսահոլովակ
Երգի տեսահոլովակը, որի ռեժիսորն է Էմիլ Նավան, թողարկվել է 2014 թվականի հոկտեմբերի 27-ին (մինչև երգի սինգլ թողարկվելը)։

## Հիթ շքերթներ
### Շաբաթական հիթ շքերթներ

### Տարեվերջի հիթ շքերթներ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Երգի տեսահոլովակը ՅուԹյուբ վիդեոհոսթինգում
* Երգի տեքստը  MetroLyrics կայքում

Կատեգորիա:2014 երգեր
Կատեգորիա:2015 սինգլներ
Կատեգորիա:Բիգ Շոնի երգեր
Կատեգորիա:Քելվին Հարիսի երգեր
Գյոզալդարա (լեռներ)

**Գյոզալդարա**, *Գյոզալդերե, Կյոզելտերե*, լեռներ Հայկական Տավրոս լեռնահամակարգում, Վանա լճի հյուսիսարևմտյան կողմում։ Այստեղ է գտնվում համանուն լեռնանցքը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Մուշի մարզի լեռներ
Կատեգորիա:Հայկական Տավրոս
Գնդեվազ (լեռ)

**Գնդեվազ**, լեռնագագաթ Հայաստանի Վայոց ձորի մարզում, Ամուլսարի լեռների հյուսիսային մասում, Գնդեվազ գյուղիզ 6 կմարևելք։ Բարձրությունը 2669 մ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Լեռներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Հայաստանի լեռնագագաթներ
Կատեգորիա:Վայոց ձորի մարզի լեռներ
Օվկիանիայի պատմություն

thumb|250px|Պոլինեզիայի միգրացիոն քարտեզը
**Օվկիանիայի պատմություն** Ավստրալիայի, Նոր Զելանդիայի, Պապուա Նոր Գվինեայի, Ֆիջի ժողովուրդների պատմությունը

## Նախագաղութատիրության ժամանակաշրջան
Առաջին բնակիչները (ըստ երևույթին՝ նախաավստրալոիդները) Օվկիանիա են ներթափանցել Հարավ–Արևելյան Ասիայից 20–30 հազար տարի առաջ։ Միկրոնեզիայի և Պոլինեզիայի բնակեցումը տեղի է ունեցել մ․ թ․ 1-ին հազարամյակում (ավարտվել է 14-րդ դարում)։ Մինչև 15-դարի  սկիզբը Օվկիանիայի կղզիների ժողովուրդները գտնվել են նախնադարյան համայնական կարգի քայքայման և վաղդասակարգային հասարակության ձևավորման ընթացքի տարբեր փուլերում։

Ֆիջի, Հավայան, Տահիտի և Տոնգա կղզիներում կազմավորվել են պրիմիտիվ պետություններ։ Երկար ժամանակ եվրոպացիները որևէ հետաքրքրություն Օվկիանիայի նկատմամբ չեն ցուցաբերել։

## Գաղութատիրական ժամանակաշրջան
1565 թվականին Իսպանիան հայտարարել է Ֆ․ Մագելանի հայտնաբերած Մարիանյան կղզիների անեքսիայի մասին։ 19-րդ դարի սկզբից Օվկիանիա են ներթափանցել քրիստոնյա քարոզիչներ, առևտրականներ, այդ թվում՝ ստրկավաճառներ, սկսվել է Օվկիանիայի կղզիների զավթումը եվրոպացիների և ԱՄՆ–ի կողմից։

19-րդ դարի 1-ին կեսին Նիդերլանդները գրավել են Նոր Գվինեայի արևմտյան մասը, 1840 թվականին Նոր Զելանդիան հայտարարվել է անգլիական գաղութ, 1842 թվականին Ֆրանսիան զավթել է Մարկիզյան կղզիները, 1853 թվականին՝ Նոր Կալեդոնիան։

19-րդ դարի վերջին քառորդին Օվկիանիայի գաղութային բաժանման ընթացքն ուժեղացել է։ 1874 թվականին Ֆիջի կղզիները դարձել են անգլիական գաղութ, 1884 թվականին Գերմանիան զավթել է Նոր Գվինեայի հյուսիս–արևելյան, իսկ Մեծ Բրիտանիան՝ հարավ–արևելյան մասը, 1898 թվականին ԱՄՆ–ը անեքսիայի է ենթարկել Ճավայան կղզիները։

1906 թվականին Օվկիանիաի բաժանումն ավարտվել է։ Գաղութային տիրապետության ամբողջ ժամանակաշրջանում Օվկիանիայի բնակիչները պայքարել են գաղութարարների դեմ։

## Նախագաղութատիրական ժամանակաշրջան
Առաջին համաշխարհային պատերազմից (1914–1918) հետո Օվկիանիայում առաջացել են քաղաքական կազմակերպություններ։ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի տարիներին (1939–1945) Օվկիանիան եղել է ռազմական գործողությունների թատերաբեմ։

Պատերազմից հետո Օվկիանիայում ընդլայնվել է իմպերալիստական տերությունների ռազմական բազաների ցանցր։ Օվկիանիայի էթնիկական և հասարակական տարբեր խմբերի տարերային, անջատ ելույթները հաճախ վերածվել են կազմակերպված պայքարի հանուն անկախության, Օվկիանիան ռազմական նպատակներով օգտագործելու դեմ։

1962 թվականին հռչակվեց Արևմտյան Մամոայի անկախությունը, 1963 թվականին Նիդերլանդների գաղութային լծից ազատագրվեց Արևմտյան Իրիանը, անկախություն նվաճեցին Նաուրուն (1968), Տոնգան, Ֆիջին (1970), Պապուա Նոր Գվինեան (1975)։ 1980-ական թվականներին ուժեղացել է անկախության համար պայքարը Նոր Կալեդոնիայում։

## Պատերազմները Օվկիանայում
### 19-րդ դար
* 1898 — Իսպանա-ամերիկյան պատերազմ

### 20-րդ դար
* 1914—1918 — Առաջին համաշխարհային պատերազմ
** 1914 — Խաղաղօվկիանոսյան ռազմական գործողությունները Առաջին համաշխարհային պատերազմին
* 1939—1945 — Երկրորդ համաշխարհային պատերազմ
** 1941—1945 —Խաղաղօվկիանոսյան ռազմական գործողությունները Երկրորդ համաշխարհային պատերազմին

## Գրականություն
*
*

Կատեգորիա:Օվկիանիայի պատմություն
Օնի սինագոգ

**Օնի սինագոգ** (, ), գործող սինագոգ վրացական հրեաների համար, Օնի քաղաքում։ Գտնվում է Ռաչա հնագույն պատմական մարզում, տեղակայված Վախթանգ VI-ի անվան փողոցում։ Կառուցվել է 1895 թվականին։

## Պատկերասրահ


Oni Synagogue 1587.jpg|
Oni Synagogue.jpg|
Oni Synagogue new years eve 1591.jpg|



## Արտաքին հղումներ
* Օնի սինագոգ
* Վերադարձած սինագոգների ցանկ

Կատեգորիա:Վրաստանի սինագոգներ
Կատեգորիա:Ռաճա-Լեչխում և Քվեմո Սվանեթի մարզի շենքեր և կառույցներ
Բակշանց

**Բակշանց՝ ** աղբյուր Թուրքիաում, Վանի նահանգի Շատախի գավառում, Խամուր գյուղից արևելք, Զրեշ բերդից հարավ։ Բաշկանցի վրա կառաուցված է հայկական մատուռ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Աղբյուրներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Թուրքիայի աղբյուրներ
Կատեգորիա:Վանի նահանգ
Սիմոն Կլդիաշվիլի

**Սիմոն Կլդիաշվիլի** (, ), վրացի ճարտարապետ։

## Կենսագրություն
Սիմոնը ծնվել է Վրաստանի Թիֆլիս քաղաքում, 1865 թվականի փետրվարի 2-ին։ Ավարտել է Մոսկվայի գեղանկարչության, քանդակագործության և ճարտարապետության դպրոցը։

Նա մեծ մասամբ աշխատել է Թբիլիսիում, որտեղ նա կառուցել էր շատ տներ, ինչպես նաև 1899-1906 թվականներին կառուցել էր Վրաստանի գիմնազիայի շենքը, որտեղ խորհրդային ժամանակներում տեղավորված էր Թբիլիսիի համալսարանը։
250px|ձախից|մինի|Թբիլիսիի համալսարան, 1899-1906 թվականներ
Սիմոն Կլդիաշվիլին մասնակցել է Ե. Ս. Տակաշվիլիի կողմից կազմակերպված տարբեր գիտական արշավախմբերի, որտեղ վերաքննվել են Վրաստանի ճարտարապետական հուշարձանները։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Վրացի ճարտարապետներ
Կատեգորիա:Մոսկվայի նկարչության, քանդակագործության և ճարտարապետության ուսումնարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Դիդուբեի պանթեոնում թաղվածներ
Էդգար Մկրտչյան

**Էդգար Մկրտչյանը** (), հայ ֆուտբոլիստ է, որը հանդես է գալիս հայկական «Միկա» ֆուտբոլային ակումբում՝ որպես հարձակվող։

## Ակումբային կարիերա
#### Միկա
Էդգար Մկրտչյանը «Միկայի» մարզադպրոցի սան է։ Ակումբային պրոֆեսիոնալ կարիերան սկսել է 17 տարեկանում՝ «Միկա-2»-ի կազմում, որը հանդես է գալիս Հայաստանի Առաջին խմբի առաջնությունում։

2012 թվականի մարտի 31-ին իր նորամուտն է նշում Բարձրագույն խմբի առաջնության մասնակից թիմում, որտեղ մրցակիցը Դիլիջանի «Իմպուլսն» էր։ Հանդիպումն ավարտվում է «Միկայի» հաղթանակով (1-2)։ Այդ տարի Մկրտչյանն իր թիմի հետ դառնում է Հայաստանի փոխչեմպիոն։

## Նվաճումներ
#### Ակումբային

## Աղբյուրներ

## Արտաքին հղումներ
*Էդգար Մկրտչյան. «Կարճ ժամանակում հասցրել ենք մեկ կոլեկտիվ դառնալ» 

Կատեգորիա:1994 ծնունդներ
Կատեգորիա:Երևան քաղաքում ծնվածներ
Կատեգորիա:Հայ ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Հուլիսի 14 ծնունդներ
Կատեգորիա:Միկայի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի հարձակվողներ
Գարասեիդ

**Գարասեիդ**, լեռ Հայկական լեռնաշխարհում, Արածանիի ավազանում։ Նրա լանջերից է սկիզբ առնում Արածանիի վտակ Շարպայիրջուր։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայկական Պար
Կատեգորիա:Էրզրումի մարզի լեռներ
Կատեգորիա:Լեռներ այբբենական կարգով
Բարաշբատ

** Բարաշբատ**, լեռ Ադրբեջանում, Գանձակի լեռնահամակարգում, Սուրբ Վանք լեռնաճյուղում, նրա միջին մասում, Գանձակից մոտ 32 կմ հյուսիս-արևելք։ Լանջերն անտառապատ են, հարուստ է սառնորակ աղբյուրներով։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Գանձակի լեռնահամակարգի լեռներ
Կատեգորիա:Գյոյգյոլի շրջան
Շոթի

**Շոթի** կամ *շեթի* (՝ Շոթիս պուրի), ավանդական վրացական հաց, պատրաստված սպիտակ ալյուրից, որը ունի նավակի տեսք։

## Հիմնական առանձնահատկություններ
Հիմնական առանձնահատկությունը այն է, որ շոթին թխում են հատուկ վառարանում, որը նման է թոնրի։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Շոթի
* Շոթի վրացական հաց 

Կատեգորիա:Հացամթերք
Կատեգորիա:Վրացական խոհանոց
Տղեմալի

**Տղեմալի** (), հիմնականում օգտագործվում է սոուսի կամ համեմունքի տեսքով մսային և ձկնային ճաշատեսակների հետ։ Պատրաստվում է սալորի ընտրված տեսակներից և համեմունքներից՝ համաձայն հին վրացական բաղադրատոմսի։ Սակայն սալորին կարող են փոխարինել նաև տարբեր թթու պտուղներ, օրինակ՝ փշահաղարջ և կարմիր հաղարջ։ Իսկ օպունցիայի կարմիր տեսակի պտուղներից պատրաստված տղեմալին ունի ոչ միայն նուրբ համ և հաճելի գույն այլ նաև բուժիչ հատկություններ։ Տղեմալու բաղադրության մեջ մտնում են պեկտիններ և վիտամիններ՝ C, B1, B2, PP, E:

## Հիմնական բաղադրիչներ
Սոուսի հիմնական բաղադրիչներն են՝ տղեմալու սալորը, սխտոր և համեմունքներ։ Պատրաստման ժամանակ պարտադիր համեմունք է `«*օմբալո*»-ն, առանց որի դասական տղեմալին չեն պատրաստում (այդ համեմունքը ավելացվում է, որ եփելու ժամանակ շլորը չթթվի)։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Рецепт соуса ткемали 
* '''The Georgian feast''': the vibrant culture and savory food of the Republic of Georgia
* Plum Sauce Tkemali
* Georgische Wildpflaumensauce Tkemali 

Կատեգորիա:Սոուսներ
Կատեգորիա:Վրացական խոհանոց
Կատեգորիա:Վրացերեն բառեր և արտահայտություններ
Վաժա Օրբելաձե

**Վաժա Օրբելաձե** (, , Թբիլիսի), վրացի ճարտարապետ։

## Կենսագրություն
Օրբելաձեն ծնվել է 1941 թվականի փետրվարի 3-ին, Վրաստանի Թբիլիսի քաղաքում։

Նրա առավել հայտնի աշխատանքներից է Հարսանեկան պալատի և ՄաքԴոնալդս արագ սննդի ցանցի թբիլիսյան մասնաշենքի կառուցումը։ Նա մասնակցել է նաև Թբիլիսիի, Սիղնաղի և Թելավի պատմավերակառուցման աշխատանքներին։ 2007 թվականին ստացել է Թբիլիսիի վաստակավոր քաղաքացու կոչում պարգևատրվելով Սուրբ Գեորգի մեդալով։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Վրացի ճարտարապետներ
Գերվանց

**Գերվանց,** լեռ Հայկական լեռնաշխարհում, Անտիպոնտական լեռներում, Ճորոխի միջին հոսանքի շրջանում, Կիսկիմ և Թորթում գավառների միջև։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Անտիպոնտական լեռնահամակարգ
Կատեգորիա:Էրզրումի մարզի լեռներ
Գերեկ Դերեսի

**Գերեկ Դերեսի**, գետ Սև ծովի ավազանում, Խորշուտ գետի ձախ վտակը։ Սկիզբ են առնում Տրապիզոնի նահանգի Տրապիզոնի գավառի հյուսիսարևմտյան մասերից և մայր գետին է միանում Տրապիզոն-Գյումուշխանե ճանապարհի վրա գտնվող Արդաղա գյուղի մոտ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Սև ծովի ավազանի գետեր
Կատեգորիա:Թուրքիայի գետեր
Գաբլոր

**Գաբլոր** լեռնագագաթ Հայկական լեռնաշխարհում, Հայկական Տավրոս լեռնահամակարգում, Սասունի Տալվորիկի շրջանում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Սասունի լեռնաշղթա
Կատեգորիա:Լեռներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Բիթլիսի մարզի լեռներ
Պռոշի կապ

**Պռոշի կապ**, *Բուրջի գափը, Գնդեվազի կիրճ, Գնդեվանքի կիրճ, Պռոշ գափի, Պռոշի կապան, Պռոշքյաբի*, կիրճ Հայաստանի Վայոց ձորի մարզի Վերնաշեն գյուղից 2 կմ հյուսիս, Պռոշաբերդի մոտակայքում։ Տեղի բնակիչները Պռոշի կապ են կոչել այդ բերդի անունով։ Ոմանք Պռոշի բերդը տեղադրում են *Գնդեվանքի* ու Գնդեվազ գյուղի մոտակայքում։ Մերկասար լեռնագագաթից աևելք։ 2018 թ. կիրճում անցկացվել է «Ջղճիկների միջազգային գիշեր»


2014 Prowincja Wajoc Dzor, Trasa Wernaszen - Spitakawor (18).jpg
Vayots Dzor Province, Armenia - panoramio.jpg


## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Կիրճեր այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Հայաստանի կիրճեր
Կատեգորիա:Վայոց ձորի մարզի աշխարհագրություն
Բուսու Թափա

**Բուսու Թափա**, լեռ Հայկական Պար լեռնահամակարգում։ Տեղակայված է Կաղզվան քաղաքից 5-6 կմ հյուսիս-արևելք, Ղարաբաղ գյուղի մոտ։ Բարձրությունը 1811 մ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայկական Պար
Կատեգորիա:Կարսի մարզի լեռներ
Բարատ

**Բարատ** լեռ Հայաստանում, Սևանա լճի հյուսիս-արևմուտք կողմում, Երևան-Դիլիջան խճուղու աջ կողմում։ Բարձր 2822 մ.: Նշանակված է Կովկասի 5-վերստանոց քարտեզում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Կոտայքի մարզի լեռներ
Կատեգորիա:Գեղամա լեռնաշղթա
Իվանե Մաչաբելի

**Իվանե Մաչաբելի** (, ), վրացի գրող, լրագրող և հասարակական գործիչ։ Հայտնի է Վիլյամ Շեքսպիրի ստեղծագործությունների թարգմանություններով։

## Կենսագրություն
Ծնվել է Մաչաբելի վրացական ազնվականների ընտանիքում, Թամարաշենի գյուղում (ներկայում՝ Հարավայի Օսիայի տարածքում՝ Ցխինվալիի մոտ)։ Սովորել է Սանկտ Պետերբուրգում, Գերմանիայում և Փարիզում։ Վրաստան վերադառնալուց հետո Իլյա Ճավճավաձեին առաջարկում է համագործակցել հանուն վրացական մշակույթի վերածննդի ու ընդդեմ Ռուսաստանի կայսերական իշխանության։ Որպես գլխավոր խմգագիր աշխատել է Վրաստանի առաջատար ազգային ամսագրերում՝ «Իվերիա» և «Դրոեբա»։ Իր ողջ կյանքի ընթացքում աշխատել է Շեքսպիրի ստեղծագործությունների թարգմանության վրա։ Թեև երբեք չի եղել Անգլիայում, սակայն հիանալի թարգմանել է Համլետ, Օթելլո, Մակբեթ, Ռիչարդ II, Հուլիոս Կեսար, Անտոնիոս և Կլեոպատրա դրամաները։ Այդ թարգմանությունները մինչ օրս մնում են Ռուսթավելու անվան թատրոնի խաղացանկում։ Մաչաբելին 1898 թվականի հունիսի 26-ին դուրս է եկել Թիֆլիսի իր բնակարանից ու անհետ կորել։

Մաչաբելիի տուն-թանգարանը գտնվում է Թամարաշենի գյուղում՝ գրողի հայրենական տանը, որ կառուցվել է XIX դարում։ 1997 թվականին շենքը լրջորեն վնասվել է, ինչպես վկայվում է, տեղացի օսեթ ազգայնամոլների կողմից։ 2008 թվականի վրաց-օսական պատերազմից անմիջապես հետո թանգարանը հիմնովին ավերվել է, իսկ ցուցանմուշները ոչնչացվել են։

## Աղբյուրներ
* Большая советская энциклопедия. - М.: Советская энциклопедия. 1969-1978
* Rayfield, Donald (2000), The Literature of Georgia: A History: 1st edition, p.&nbsp;181. Routledge, ISBN 0-7007-1163-5
* Georgian Monument Blown up in South Ossetia, The Jamestown Foundation Monitor, Volume 3, Issue 145 (July 25, 1997).
* International Organization Affirms that Machabeli Museum is Destroyed in Tamarasheni. The Georgian Times. January 30, 2009.

Կատեգորիա:19-րդ դարի թարգմանիչներ
Կատեգորիա:Վրացի գրողներ
Կատեգորիա:Վրացի թարգմանիչներ
Կատեգորիա:Վրացի լրագրողներ
Կատեգորիա:Վրացի հասարակական գործիչներ
Գրիգոլ Չիքովանի

**Գրիգոլ (Գրիգորի) Սամսոնի Չիքովանի** (, 2 (15) մարտի, 1910, Խոբի (ներկայում՝ Վրաստանի Սամեգրելո և Զեմո-Սվանեթի երկրամասի Խոբիի շրջանի վարչական կենտրոնը) — 26 նոյեմբերի, 1981, Թիֆլիս), վրացի խորհրդային գրող, սցենարիստ, դրամատուրգ։

## Կենսագրություն
Ծնվել է ծառայողի ընտանիքում։ 1936 թվականին ավարտել է Թիֆլիսի համալսարանի իրավաբանական ֆակուլտետը, իսկ 1939 թվականին՝ Մոսկվայի կինեմատոգրաֆիայի ինստիտուտի (այժմ՝ Կինեմատոգրաֆիայի Ս. Գերասիմովի անվան համառուսաստանյան պետական համալսարան) սցենարիայի ֆակուլտետը։

## Ստեղծագործություն
Գրիգոլ Չիքովանիի ստեղծագործությունները տպագրվել են 1932 թվականից։ Նրա առաջին գիրքը՝ «Պատմվածքներ և նովելներ», լույս է տեսել 1940 թվականին։

Չիքովանին հեղինակել է պատմվածքներ խորհրդային քաղաքացիների աշխատանքային սխրանքների մասին։

«Կյանքի սահմանը» (1952), «Մայա» (1958) պատմվածքների ժողովածուներում, «Սեր» (1958), «Երկրորդ ընտանիք» (1960) վիպակներում, «Մայր բոլորի համար» (1956), «Կանաչ սարերի տիրուհին» (1962) ակնարկներում պատկերել է կոլխոզային գյուղերի աշխատողների կյանքն ու աշխատանքը։

Սոցիալիստական աշխատանքի հերոս, կոլխոզի նախագահ Մ. Օրագվելիձեի հետ համատեղ գրել է «Շրոմա» (1963) գիրքը՝ նվիրված վրացի ու ուկրաինացի գյուղացիների բարելամությանը։

Հետպատերազմյան տարիների առավել նշանակալի ստեղծագործությունները հրատարակվել են «Օդիշյան պատմվածքներ» շարքում։

Հեղինակել է «Եկավ փետրվարը» (1971), «Հող» (1977), «Հավատ» (1980) պատմահեղափոխական եռագրությունը, պիեսներ, կինոսցենարներ։

## Ֆիլմագրություն
* 1941 — Կոլխիդայի կրակները
* 1960 — Գիգիա պապիկը

Պետկինոարդ ստուդիայում նկարահանվել է «Հասան» (1932) ֆիլմում։

## Մրցանակներ
* «Պատվո նշան» շքանշան,
* ԽՍՀՄ մեդալներ։

## Գրականություն
* Теракопян А., Выбор пути — обретение Родины, «Литературное обозрение», 1973, № 1;
* Муравник М., Новое солнце Одиши, «Смена», 1973, № 6.
* Кузнецов Ф., «Ум, честь и совесть нашей эпохи», «Литературная газета», 1974, 15 мая.

## Արտաքին հղումներ
* Գրիգոլ Սամսոնի Չիքովանի (1910-81) 

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Թբիլիսիի պետական համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Խորհրդային գրողներ
Կատեգորիա:Վրացի գրողներ
Կատեգորիա:Վրացի դրամատուրգներ
Կատեգորիա:Վրացի սցենարիստներ
Վրացական խոհանոց

**Վրացական խոհանոց** (), վրաց ժողովրդի ազգային խոհանոց։ Շատ վրացական ուտեստներ, օրինակ խարչոն, խաչապուրին դարձել են փաստացի միջազգային ուտեստներ։

Վրացական խոհանոցի գրեթե բոլոր ուտեստներն ունեն կծու և սուր համ։ Նրանք լայնորեն օգտագործում են բանջարեղենային ուտեստներ և որպես լրացում, օգտագործում մսային ուտեստ։

Կա տարբերություն Արևմտյան Վրաստանի խոհանոցի և Արևելյան Վրաստանի խոհանոցերի միջև։ Արևմտյանի խոհանոցում օգտագործում են եգիպտացորենի ցորեն, գերիշխում է կորեկը, սուլուգունի վրացացական պանիրը, որոնք նրանք օգտագործում են մոգարի հետ միասին։ Արևելյան խոհանոցում օգտագործվում է ցորենի հացը։ Բացի այդ

, Արևելյան Վրաստանի խոհանոցում օգտագործվող մսի մեծմասը կազմում են ընտանի կենդանիները։

Ձկնային ուտեստները Վրաստանում հազվադեպ է լինում, բացառությամբ այն մասերից, որտեղ զարգացած է ձկնորսությունը։

## Նախուտեստներ
[մինի|[Քուփատի]]

* Աբխազուրա
* Աջափսանդալ
* Իսպանախի
* Ջոնջոլի
* Խաչապուրի 
* Ձկնկիթ
* Քուփատա
* Քուփատի
* Լոբիանի 
* Լոբիո
* Մածուն
* Մչադի
* Մուժուժի
* Նադուղի
* Փխալի 
* Սացլիվի
* Սոկո
* Թարթի

## Հացեր
մինի|Հին վրացական հացի վառարան, նախատեսված թոնիս պուրի թխելու համար (''Թոսիս Փուրի'')
Վրացական ավանդական հացերի տեսականիները բազմազան են, կարող է ընդգրկել շոթին, խաչապուրին, թոնիս պուրին, մեսխուրի պուլին և այլ հացերի տեսակներ։ Վրացական հացերը հիմնականում թխում են կլոր, ընդարձակ մի վառարանում, որը կոչվում է թոնե։

## Պանիրներ
մինի|Իմերուլի տեսակի պանիր թբիլիսյան խանութներից մեկում
* Իմերուլի
* Նադուգի
* Քարխուրլի
* Սուլուգունի
* Թուշուրի
* Թենիլի
* Լորի
* Դամբալի Խաչո

## Աղցաններ
thumb|Ավանդական վրացական աղցան ընկույզով

* Բոլոկի 
* Սպանախի մավնիթ
* Իսփանախիլի
* Իսփանախիլիս
* Քաթմիս
* Խախվիս
* Խիլիս
* Քիթրիս
* Քոմբոսթա վաշլիթ
* Քոմբոսթոս
* Քվերցխիս
* Լոբիոս
* Փխալի
* Զագազափխուլո
* Սաթաթսուրիս
* Սոկոս
* Սթեփիլոս
* Թարխունիս
* Թշարխիլի
* Թևզիս

## Պատկերասրահ

Պատկեր:Beetroot fkhali with nuts.jpg|Բազուկով փխալի ընկույզով
Պատկեր:Megruli Chatschapuri.jpg|*Իմերուլի խաչապուրի* Իմերեթ շրջանից
Պատկեր:Eggplant caviar with pomegranate.jpg
Պատկեր:Mchadi 2.jpg|Մճադի
Պատկեր:Nadugi with mint wrapped in sulguni.jpg 
Պատկեր:Tenili cheese.jpg|Թենիլի


## Արտաքին հղումներ
* Վրացական խոհանոց  
* Рецепты грузинской кухни
* Особенности грузинской кухни 

Կատեգորիա:Վրացական խոհանոց
Կատեգորիա:Ազգային խոհանոցներ
Գիտության հանրամատչելիացում

[310px|thumb|[Իսահակ Նյուտոն|Նյուտոնի ճոճանակը՝ ստեղծված էներգիայի տարբեր տեսակների մեկը մյուսի վերածվելը ցույց տալու համար]]
**Գիտության հանրամատչելիացում**, տեղեկատվություն ստանալու համար պատրաստվածության որոշ մակարդակ ունեցող մարդկանց լայն զանգվածների համար ժամանակակից և մատչելի ձևով գիտական փաստերի տարածման գործընթաց

## Հանրամատչելի գիտության հասարակություններ
Որոշ կազմակերպություններ այժմ զբաղվում են գիտության հանրամատչելիացմամբ, այդ թվում՝ Գիտության զարգացման աջակցման ամերիկյան ասոցիացիա, Դինաստիա հիմնադրամ, Ռիչարդ Դոքինզի բանականության և գիտության սատարման հիմնադրամ։

Գիտության հանրամատչելիացման համար տրվում են որոշ մրցանակներ, այդ թվում՝ Քալինգի մրցանակ, Մայֆլ Ֆարադեյի մրցանակ, «Լուսավորիչ» մրցանակ։

## Տես նաև

Կատեգորիա:Գիտության հանրամատչելիացում
Գինուխերեն

**Գինուխերեն**, իբերակովկասյան ընտանիքի դաղստանյան լեզուների ավարական խմբի դիդոյական (ցեզյան) ենթախմբի լեզու։ Խոսում են Ռուսաստանի Դաշնության Դաղստանի Հանրապետության Գենուխ գյուղում և հանրապետության այլ վայրերում, այդ թվում՝ մայրաքաղաք Մախաչկալայում։ Խոսողների թիվը մոտ 600 է։ 2010 թվականի մարդահամարի ժամանակ գինուխերենը մայրենի լեզու է նշել ընդամենը 5 մարդ, այնինչ 2002 թվականի մարդահամարի ժամանակ 548 մարդ էր։ Այս վերջին տվյալը մոտ է լեզվաբանների գնահատմանը։ 2010 թվականի մարդահամարի տվյալը թերևս սխալ է կամ գինուխերեն խոսողներին հաշվառել են ավարերեն խոսողների հետ։

Գինուխերենի մասին առաջին տվյալները 1916 թվականին հավաքել է ազգագրագետ Ա. Կ. Սերժպուտովսկին։
Ծագումնաբանորեն առավել մոտ է ցեզերենին։

Բարբառային տարբերակում չունի։ Անգիր է։ Գինուխցիների մեջ տարածված են ավարերենը և ռուսերենը։

## Գրականություն
* Հ.Զ. Պետրոսյան, Ս. Ա. Գալստյան, Թ. Ա. Ղարագուլյան, Հայկ. ՍՍՀ Գիտությունների ակադեմիայի հրատարակչություն, Երևան, 1975, էջ 73։
* Forker, Diana. A Grammar of Hinuq. Mouton Grammar Library [MGL] 63. DE GRUYTER Mouton, 2013. - 827 pages. ISBN 978-3-11-030397-

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Իբերակովկասյան լեզվաընտանիք
Կատեգորիա:Ռուսաստանի լեզուներ
Կատեգորիա:Մեռնող լեզուներ
Դվիրիս

**Դվիրիս**, լեռ Վրաստանի Ախալցխայի շրջանում։ Նշանակված է Կովկասի 5–վերստանոց քարտեզում։ Բարձրություն ծ. մ. 1440 մ և հարաբերական բարձրություն՝ 42 մ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ախալցխայի շրջան
Կատեգորիա:Վրաստանի լեռներ
Միխեիլ Մեսխի

**Միխեիլ Մեսխի** (վրացերեն՝ მიხეილ მესხი, հունվարի 12, 1937, Թբիլիսի, Վրաստանի ԽՍՀ, ԽՍՀՄ-ապրիլի 22, 1991, Թբիլիսի, Վրաստան), հայտնի ԽՍՀՄ ֆուտբոլիստ, հարձակվող։

## Կենսագրություն
Թբիլիսիի № 35 և «ФШМ» ֆուտբոլային դպրոցների սանն է։ 1969-1991 թվականներին Թբիլիսիի «Аваза» հատուկ մանկական ֆուտբոլային դպրոցում աշխատել է մարզիչ և տնօրեն։ ԽՍՀՄ սպորտի վաստակավոր վարպետ (1965)։ Պարգևատրված է «Պատվո նշան» շքանշանով։ Թբիլիսիում նրա անունով կա մարզադաշտ։

Որդին՝ Միխեիլ Մեսխին (1961-2003), նույնպես եղել է ֆուտբոլիստ, հանդես է եկել Թբիլիսիի «Դինամոյում»։

## Ակումբներ
* «Դինամո» Թբիլիսի (1954-1969)
* «Լոկոմոտիվ» Թբիլիսի (1970)

## Հավաքական
ԽՍՀՄ հավաքականում անցկացրել է 35 խաղ և խփել 4 գոլ։ Առաջին խաղը անցկացրել է 1959 թվականի սեպտեմբերի 6-ին՝ Չեխոսլովակիայի դեմ (3-1)։ Այդ խաղում Մեսխին խփել է մեկ գոլ։ Վերջին խաղն անցկացրել է 1966 թվականի ապրիլի 20-ին՝ Շվեյցարիայի դեմ (2-2)։

## Ձեռքբերումներ
* ԽՍՀՄ չեմպիոն՝ 1964։
* Եվրոպայի գավաթի հաղթող՝ 1960
* Աշխարհի առաջնության մասնակից՝ 1962

## Արտաքին հղումներ
* Պրոֆիլը «Сборная России по футболу» կայքում
* Աճպարարը Թբիլիսիի «Դինամոյից» 

Կատեգորիա:1991 մահեր
Կատեգորիա:Անձինք նամականիշերի վրա
Կատեգորիա:Ապրիլի 22 մահեր
Կատեգորիա:Դինամո Թբիլիսիի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Թբիլիսի քաղաքում ծնվածներ
Կատեգորիա:Թբիլիսի քաղաքում մահացածներ
Կատեգորիա:Լոկոմոտիվ Թբիլիսիի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ հավաքականի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ սպորտի վաստակավոր վարպետներ
Կատեգորիա:Խորհրդային ֆուտբոլային մարզիչներ
Կատեգորիա:Խորհրդային ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Վրացի ֆուտբոլային մարզիչներ
Կատեգորիա:Վրացի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի հարձակվողներ
Իոսեբ Դավիթաշվիլի

**Իոսեբ Սիմոնի Դավիթաշվիլի** (, ), վրացի գրող։

## Կենսագրություն
thumb|250 px|Իոսեբ Դավիթաշվիլու շիրիմը
Իոսեբ Դավիթաշվիլին ծնվել է Քարթլիի Ռուիսի գյուղում, ճորտատեր իշխան Ցիցիշվիլիի ու Գորիի բնակիչուհի Մայայի ընտանիքում։ 1851 թվականին, երբ տղան դեռ ընդամենը մեկ տարեկան էր, նրա ծնողները տեղափոխվում են գյուղ Գարդատենի։ Իոսեբը եղել է ընտանիքի հինգ երեխաներից ամենակրտսերը։ Տասներկու տարեկան հասակում մահացել են ծնողները, իսկ Իոսեբի խնամքն իր վրա է վերցրել ավագ քույրը, ով էլ գրագիտություն է սովորեցրել ապագա գրողին։ Իր կյանքի ընթացքում Իոսեբ Դավիթաշվիլին եղել է ատաղձագործի աշակերտ, քարի վրա փորագրողի աշակերտ, Զեյցերի գործարանի բանվոր, որտեղից նրան վտարել են աշխատողների գործադուլի պատճառով։ 1886 թվականից ապրել է Թելավում՝ մութ մի նկուղում, որտեղ հիվանդացել է թոքերի բորբոքումով և մահացել հինգ օր անց։

## Ստեղծագործություն
Չնայած իր կյանքի կարճատև լինելուն՝ բանաստեղծն իր անջնջելի հետքն է թողել վրացական գրականության պատմության մեջ։ Դավիթաշվիլու պոեզիան անկեղծ է ու անմիջական։ Նրա ստեղծագործությունների հիմնական թեման աշխատանքն է։ Դավիթաշվիլու ստեղծագործության վրա նկատելի է բանահյուսական թեմաների ու մոտիվների ազդեցությունը, որոնք բանաստեղծը վերամշակել է։

Բանաստեղծի համոզմամբ՝ մարդու կյանքի հիմքը աշխատանքն է, այդ պատճառով էլ հեղինակն ստեղծում է դրա պաշտամունք։ «Դժբախտություն» ստեղծագործության մեջ բանվորն ասում է. «Ես բանվոր եմ, քաղցր է աշխատանքը»։ Դավիթաշվիլու գրեթե բոլոր ստեղծագործությունների գլխավոր մոտիվը աշխատանքի թեման է։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Վրացի բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Վրացի գրողներ
Օլենեգորսկ

**Օլենեգորսկ**, քաղաք Մուրմանսկի մարզում՝ Ռուսաստանի Դաշնությունում։ Հիմնադրվել է (1957) թվականին։

Բկաչությունը կազմում է 21 003 մարդ՝ 2015 թվականի տվյալներով։

## Աշխարհագրական դիրք
Քաղաքը գտնվում է Պերմուսոզերի լճի ափին, ինչպես նաև 105 կմ Մուրմանսկ քաղաքից դեպի հյուսիս։

## Պատմություն
Հիմնադրվել է 1949 թվականին, և ստացել գյուղի կարգավիճակ։ Քաղաքի կարգավիճակը ստացել է 1957 թվականի մարտի 27-ին։

## Բնակչություն
Բնակչության թիվը 2010 թվականի տվյալներով կազմում է 23072 մարդ, որոնցից 10469-ը տղամարդիկ (45,4 %) և 12603-ը կանայք (54,6 %) էին :

## Տնտեսություն
* Օլենեգորսկի ՏԱԴ-ն զարգանում է Օլենգորսկյան երկաթի արտադրության։
* «Օլենեգորսկյան մեխանիկական գործարանը» արտադրում է պահեստական մասեր։

## Կրթություն
Մինչև 1997 թվականը քաղաքում եղել են ընդամենը 5 ընդհանուր կրթության դպրոցներ։ 2003 թվականին փակվել է № 2 դպրոցը։ 2008 թվականին մնացած 4 դպրոցների աշխատանքները ձևափոխվել են; բոլոր 10-11-րդ դասարանի աշակերտները շարունակել են կրթությունը № 4 դպրոցի բազայի երկրորդ կորպուսում։ № 21 և № 7 դպրոցները շարունակել են աշխատել, որպես ընդհանուր կրթական դպրոց։

Քաղաքում նաև եղել են երաժշտական և արվեստի դպրոցներ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1949 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Դեմետրե III (Աբխազիայի արքա)

**Դեմետրե III** (վրաց.` დემეტრე II, ), Աբխազիայի արքա 967-975 թվականներին։

Դեմետրեն Գեորգի II արքայի որդին էր, սերում էր Անոսիդների տոհմից։ Հաջորդել է եղբորը` Լևոն III-ին (957-967)։ Մահացել է անժառանգ։

Աբխազիայի ազնվականութունը գահի ժառանգորդ է նշանակում Դեմետրեի եղբորը՝ Թեոդոսիուսին, ով այդ ժամանակ գտնվում էր Բյուզանդիայի մայրաքաղաք Կոստանդնուպոլսում` գերության մեջ։ Աբխազական գահին հավակնում էին նաև Կախեթի արքաներ Կյուրիկե II-ը և Դավիթը։ Դեմետրեն օգնում է եղբորը` նշանակվել իր ժառանգորդ, սակայն վերջինիս անհնազադության պատճառով կուրացնում է նրան։

975 թվականին՝ Դեմետրե III-ի մահից հետո, աբխազական գահն անցնում է Թեոդոսիուս III Կույրին։

## Տես նաև
* Աբխազիայի արքաների ցանկ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Աբխազիայի արքաներ
Կատեգորիա:9-րդ դարի անձինք
Կատեգորիա:Աբխազական ազնվականություն
Կուբդարի

**Կուբդարի**՝ () լցոնված հացով վրացական ազգային ուտեստ։

Թույլ բարձրացող թթխմոր հաց։

## Բաղադրություն
Լցոնը պարունակում է ոչխարի, այծի կամ խոզի մսի կտորներ, պարունակում է վրացական համեմունքներ, սոխ և ծիրան։

## Խմորի բաղադրություն
* 1 կգ ալյուր
* 15-20 գրամ խմորիչ
* 120 մլ կաթ կամ ջուր
* 50 մլ ձեթ
* 1 թեյի գդալ աղ
* 2 ձվի դեղնուց

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հացամթերք
Կատեգորիա:Վրացական խոհանոց
Բերդաձորի կամուրջ

**Բերդաձորի կամուրջ**, կամուրջ Դեբեդի վրա, հավանաբար Բերդաձոր գյուղի մոտ։ Կառուցվել է 13-րդ դարի վերջում, Հովհաննես քահանայի և նրա երեք եղբայրների կողմից։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայաստանի կամուրջներ
Ոստիկանը Բևեռլի Հիլզից 2

**«Ոստիկանը Բևեռլի Հիլզից 2»** (), 1987 թվականի արտադրության ամերիկյան կատակերգություն։

## Սյուժե
Դեթրոյթի ուրախ և հնարամիտ ոստիկան Աքսել Ֆոուլինը (Էդի Մերֆի) շարունակում է կատարել սխրագործություններ՝ հանցագործներ որսալով։ Գեղեցկուհի շիկահեր Կառլան (Բրիջիտա Նիլսեն) ավազակների խմբի հետ ոսկու խանութ է թալանում։ Բայց անխոնջ Ակսելը շարունակում է մնալ կարգապահ և չխախտել օրենքները։ Հետո, ինչպես հատուկ է բոլոր ոստիկանական կատակերգություններին, դինամիկ սյուժեն ավելի ու ավելի արագ տեմպերով է զարգանում՝ կռիվներն ու կրակոցները հետևում են միմյանց, քաշքշուքին փոխարինում են ծիծաղելի, երբեմն նաև կոպիտ տեսարանները։

## Դերերում
* Էդի Մերֆի - *դետեկտիվ Աքսել Ֆոուլի*
* Ջաջ Ռեյնհոլդ - *դետեկտիվ Ուիլյամ «Բիլլի» Ռոուզվուդ*
* Ջոն Էշթոն - *դետեկտիվ Ջոն Տեգգարտ*
* Յուրգեն Պրոխնով - *Մաքսվել Դենտ*
* Ռոննի Կոկս - *լեյտենանտ Էնդրյու Բոգգոմիլ*
* Բրիջիտա Նիլսեն - *Կառլա Ֆրայ*
* Ալլեն Գառֆիլդ - *Գառոլդ Լուտց*
* Դին Սթոքվել - *Չառլզ Կեն*
* Պոլ Ռայզեր - *դետեկտիվ Ջեֆրի Ֆրիդման*
* Լիստեր Թոմի - *Օրվիս*
* Գիլբերտ Գոթֆրիդ - *Սիդնի Բերնշտեյն*

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 

Կատեգորիա:1980-ականների ամերիկյան ֆիլմեր
Կատեգորիա:1980-ականների անգլերեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:1987 ֆիլմեր
Կատեգորիա:Paramount Pictures ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան բադի մուվի կինոկատակերգություններ
Կատեգորիա:Ամերիկյան էքշն կինոկատակերգություններ
Կատեգորիա:Ամերիկյան թրիլեր ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան կինոկատակերգություններ
Կատեգորիա:Ամերիկյան մարտաֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան սիքվել ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան քրեական կինոկատակերգություններ
Կատեգորիա:Բադի մուվի
Կատեգորիա:Թոնի Սքոթի ֆիլմեր
Կատեգորիա:Լոս Անջելեսում նկարահանված ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում Լոս Անջելեսում
Կատեգորիա:Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում Կալիֆոռնիայում
Դեմետրե II (Աբխազիայի արքա)

**Դեմետրե II** (վրաց.` დემეტრე II, ), Աբխազիայի արքա 837-872 թվականներին։

Դեմետրեն Լևոն II արքայի որդին էր, սերում էր Անոսիդների տոհմից։ Նրա հայրը 786 թվականին ընդվզել էր Բյուզանդիայի դեմ և իրեն անկախ թագավոր հռչակել։ Բացի Հովհաննես բռնակալից և իր որդուց` երկար տարիներ աբխազական գահին բազմում էին Լևոն II-ի ժառանգները։

Աբխազական գահը Դեմետրեն ժառանգել էր հորեղբոր՝ Թեոդոսիուս II-ից (811-837 թվականներ) հետո։ Դեմետրեին հաջորդում է Գեորգի I-ը, ավելի ուշ՝ որդին՝ Բագրատ I-ը, ով վերականգնում է դինաստիական իրավունքները աբխազական թագի հանդեպ։

## Տես նաև
* Աբխազիայի արքաների ցանկ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Աբխազիայի արքաներ
Կատեգորիա:9-րդ դարի անձինք
Կատեգորիա:Աբխազական ազնվականություն
Ժիրայր Վարդանյան (այլ կիրառումներ)

**Ժիրայր Վարդանյան** անվամբ հայտնի են մի քանի անձնավորություններ.

* Ժիրայր Գրիգորի Վարդանյան, հայ կինոօպերատոր։
* Ժիրայր Հմայակի Վարդանյան,  հայ բուսաբան, ՀՀ ԳԱԱ թղթակից անդամ։
Գերեզմանք

**Գերեզմանք **, բլուր Մեծ Հայքի Վասպուրական նահանգի Հայոց ձոր գավառում։ Ըստ ավանդության այստեղ Հայկ Նահապետը նետահարեց Բելին։ Մովսես Խորենացին, վերապատմելով առասպելը գրում է․ «Իսկ զբլուրն, ուր քաջամարտկաւքն անկաւ Բէլ` անուանեաց Հայկ Գերեզմանս. որ այժմ ասին Գերեզմանակք:»։ Ղ․ Ինճիճյանը Գերեզմանքը տեղադրում է Նեմրութ լեռան մոտ, Խլաթի սահմանի վրա, որն անընդունելի է։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Բլուրներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Թուրքիայի բլուրներ
Կատեգորիա:Վանի մարզի աշխարհագրություն
Գուլիխանա

**Գուլիխանա **, լեռ Հայկական լեռնաշխարհում, Անտիպոնտական լեռնահամակարգում, նրա արևելյան հատվածում, Անտիպոնտական և Պոնտական լեռնահամակարգերի ջրբաժան գծի վրա, Քյուրդդաղ լեռան գագաթից մի փոքր հարավ։ Լեռան բարձրությունը 3020 մ է։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Անտիպոնտական լեռնահամակարգ
Կատեգորիա:Էրզրումի մարզի լեռներ
Կատեգորիա:Լեռներ այբբենական կարգով
Ռուսթավելի կինոթատրոն

**Ռուսթավելի կինոթատրոն** (), կինոթատրոն Թբիլիսիում։ Գտնվում է Ռուսթավելի պողոտայում՝ Վրաստանի պառլամենտի դիմաց։ Կինոթատրոնը բացվել է 1939 թվականին և նախապես տեղավորել է 1200 մարդ։ Թատրոնի շենքի ճարտարապետ է Նիկոլայ Սերովը։ Շենքը նախագծվել է ստալինյան ոճով, քանդակների հեղինակներն են Վալենտին Տոպուրիձեն և Շոթա Միկատաձեն։

Շենքն ունի 4 հարկ, խորանարդաձև է։

1999 թվականին Ռուսթավելի կինոթատրոնը վերանորոգվել է և վերաբացվել է 1999 թվականի հուլիսի 11-ին՝ ունենալով 415 տեղ։ Այստեղ ցուցադրվում են հիմնականում բլոկբաստերային ֆիլմեր և օրական ունի շուրջ 1000 այցելու։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* 

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայքը

Կատեգորիա:Թբիլիսիի կինոթատրոններ
Մճադի

**Մճադի** (), վրացական ավանդական սննդատեսակ, որի հիմնական բաղադրիչները համարվում են լոբին և պանիրը։ Այս սննդատեսակը բացի Վրացական խոհանոցից, տարածված է Ադրբեջանական և Թուրքական խոհանոցներում։

## Պատրաստման եղանակը
Սկզբում անհրաժեշտ է աղացած եգիպտացորենը և մեկ քառորդ թեյի գդալ աղը բացել 1 բաժակ ջրում։ Այնուհետև ավելացնել ալյուր։ Խմորի պատրաստելուց հետո, այդ խմորը անհրաժեշտ է տապակել և նրա մեջ լցնել պանրով լոբին։ Վերջում կարելի է մատուցել ձևավորելով։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Վրացական խոհանոց
Անարխոսինդիկալիզմ

**Անարխո-սինդիկալիզմ**, մանրբուրժուական հոսանք բանվորական շարժման մեջ, որ գտնվում է անարխիզմի գաղափարական և քաղաքական ազդեցության ներքո։ Անարխո-սինդիկալիզմը ժխտում է քաղաքական պայքարի և բանվորական ինքնուրույն քաղաքական կուսակցությունների անհրաժեշտությունը և մերժում պրոլետարիատի դիկտատուրայի գաղափարը։

## Անարխո-սինդիկալիզմը ձևավորվել է
Անարխո-սինդիկալիզմը ձևավորվել է Ֆրանսիայում, XIX դարի վերջերին և տարածվել այն երկրներում, ուր խոշոր արտադրության հետ մեկտեղ կային մեծ թվով տնայնագործական ձեռնարկություևներ (Իսպանիա, Պորտուգալիա, Իտալիա, Լատինական Ամերիկայի երկրներ)։ Մի կողմից ձեռնարկությունների քայքայումը, մյուս կողմից II Ինտերնացիոնալի կուսակցությունների օպորտունիստական քաղաքականությունից բանվոր դասակարգի դժգոհությունը XX դարի սկզբին բարենպաստ պայմաններ ստեղծեցին անարխո-սինդիկալիզմի տարածման համար։ Անարխո-սինդիկալիզմի տեսաբանները (ժ. Աորել, Գ. Լագարդել, է. Պուժե և այլք) պատմական նոր պայմաններում «պրոլետարական սոցիալիստական տեսության» անվան տակ վերածնում էին պրադոնիզմը և բակունիզմը։ Քննադատելով բուրժուական հասարակությունը՝ անարխո-սինդիկալիստները գտնում են, որ կապիտալի դեմ պայքարում պրոլետարիատի ազատագրմանը կարելի է հասնել միայն տնտեսական պայքարի միջոցով։ Նրանք բանվորակաև շարժմաև մեջ վճռական նշանակությունը տալիս են արհմիություններին ()։ Քաղաքական պայքարին նրանք հակադրում են այսպես կոչված «ուղղակի գործողությունները»՝ ցույցերը, գործադուլները, բոյկոտը, սաբոտաժը։ Նրանց նպատակն է արհմիությունների գլխավորությամբ կազմակերպել սոցիալական հեղաշրջում, որը «մյուս օրը ևեթ» պետք է ջախջախի պետությունն ու քաղաքական իշխանությունը և ստեղծի մի հասարակություն, որտեղ նյութական բարիքների արտադրությունն ու բաշխումը գտնվում են «սինդիկատների ֆեդերացիայի» ձեռքին։

## Անարխո-սինդիկալիզմի էություն
Անարխո-սինդիկալիզմի օպորտունիստական էությունը բացահայտելու գործում նշանակալի դեր են խաղացել ԽՄԿԿ, մյուս երկրների կոմունիստական ու բանվորական կուսակցությունները։ ՀամԿ(բ)Կ 10-րդ համագումարը դատապարտեց կուսակցության մեջ եղած «բանվորական ընդդիմութիան», որը անարխո-սինդիկալիստական թեքում Էր։ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմից հետո կոմունիստական և բանվորական կուսակցությունների հեղինակության աճը, կապիտալիստական երկրներում բանվորական հեղափոխական շարժման նոր վերելքը լրջորեն խախտեցին անարխո-սինդիկալիզմի դիրքերը։ Սակայն կապիտալիստական երկրներում անարխո-սինդիկալիզմի գաղափարները բանվոր դասակարգի որոշ խավերում, ինչպես նաև մանրբուրժուական մտավորականության շրջաններում դեռևս որոշակի ազդեցություն ունեն։ Պայքարեյով անարխո-սինդիկալիստական հայացքների դեմ՝ կոմունիստները ձգտում են ապահովել բանվորական բոլոր կազմակերպությունների գործողությունների միասնությունը։

## Տես նաև
* Անարխիզմ

## Արտաքին հղումներ
* A comprehensive list of Anarcho-syndicalist organisations 
* What is revolutionary syndicalism? An ongoing historical series on anarcho-syndicalism and revolutionary syndicalism from a communist perspective
* Anarcho-Syndicalism 101
* Anarcho-Syndicalist Review 
* Syndicalism: Myth and Reality 
* ''Revolutionary Unionism: Yesterday, Today, Tomorrow''  by Dan Jakopovich
* Anarcho-Syndicalism texts from the Kate Sharpley Library

Կատեգորիա:Արհմիություններ
Կատեգորիա:Անարխիզմ
Կատեգորիա:Հակակապիտալիզմ
Նանա Ալեքսանդրիա

**Նանա Ալեքսանդրիա** (, հոկտեմբերի 13, 1949, Փոթի, Վրացական Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետություն), վրացի շախմատիստուհի, գրոսմայստեր (1976), ԽՍՀՄ սպորտի վաստակավոր վարպետ։

## Կենսագրություն
Նանա Ալեքսանդրիան ծնվել է 1949 թվականին Վրացական Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետության Փոթի նավահանգստային քաղաքում։ Ստացել է լրագրողական կրթություն։ 1975 և 1981 թվականներին մասնակցել է շախմատի աշխարհի առաջնություններին։

1963 թվականին առաջին անգամ մասնակցել է ԽՍՀՄ առաջնությանը և երեք անգամ դարձել ԽՍՀՄ չեմպիոն (1966, 1968, 1969)։ Համաշխարհային օլիմպիադաների բազմակի հաղթող է (1969-1980)։ 1967-1990 թվականներին՝ շախմատի աշխարհի առաջնությունների մասնակից։ Ավելի քան 20 միջազգային մրցաշարի հաղթող։

## Վարկանիշի փոփոխության գծապատկեր

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Նանա Ալեքսանդրիայի անձնական քարտը «365chess.com» կայքում
* Նանա Ալեքսանդրիայի անձնական քարտը «OlimpBase.org» կայքում

Կատեգորիա:Վրացի շախմատիստներ
Կատեգորիա:Պատվո շքանշանի ասպետներ (Վրաստան)
Կատեգորիա:Պատվո շքանշանի ասպետներ (ԽՍՀՄ)
Կատեգորիա:Շախմատի կանանց գրոսմայստերներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ սպորտի վաստակավոր վարպետներ
Կատեգորիա:Թբիլիսիի պատվավոր քաղաքացիներ
Կատեգորիա:Շախմատային օլիմպիադաների մասնակիցներ
Բոլդաղ

**Բոլդաղ**, ավերակ բերդ Արևմտյան Հայաստանում, Վանի նահանգի Հայոց ձոր գավառակում, Վան քաղաքից հարավ՝ Բոլդաղ լեռան վրա, Աստվածաշեն գյուղի մոտ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Բերդեր այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Վանի մարզի հայկական բերդեր և ամրոցներ
Կատեգորիա:Վասպուրականի բնակավայրեր
Գոռ Պողոսյան

**Գոռ Պողոսյանը** (), հայ ֆուտբոլիստ է, ով հանդես է գալիս Գորիսի «Լեռնային Արցախ» ֆուտբոլային ակումբում՝ որպես պաշտպան։

## Ակումբային կարիերա

#### Միկա
Գոռ Պողոսյանը «Միկայի» մարզադպրոցի սան է։ Ակումբային պրոֆեսիոնալ կարիերան սկսել է 19 տարեկանում՝ «Միկա-2»-ի կազմում, որը հանդես է գալիս Հայաստանի Առաջին խմբի առաջնությունում։

2008 թվականի օգոստոսի 30-ին իր նորամուտն է նշում Բարձրագույն խմբի առաջնության մասնակից թիմում, որտեղ մրցակիցը Երևանի «Փյունիկն» էր։ Հանդիպումն ավարտվում է մրցակցի՝ նվազագույն հաշվի (1-0) առավելությամբ։

## Նվաճումներ
#### Ակումբային

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*Գոռ Պողոսյանի բաժինը Transfermarkt.com կայքէջում

Կատեգորիա:Հայ ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:1988 ծնունդներ
Կատեգորիա:Հունիսի 11 ծնունդներ
Կատեգորիա:Երևան քաղաքում ծնվածներ
Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի պաշտպաններ
Կատեգորիա:Միկայի ֆուտբոլիստներ
Գեորգի I (Աբխազիայի արքա)

**Գեորգի I** (վրաց.` გიორგი I), Աբխազիայի արքա 872-879 թվականներին։

Գեորգին Լևոն II արքայի որդին էր, սերում էր Անոսիդների տոհմից։ Թագավորներ Դեմետրե II-ը և Թեոդոսիուս II-ը եղել են իր եղբայրները։

879 թվականին՝ Գեորգի I-ի մահից հետո, Հովհաննես Շավլիանին գրավում է աբխազական գահը։

## Տես նաև
* Աբխազիայի արքաների ցանկ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Աբխազիայի արքաներ
Կատեգորիա:9-րդ դարի անձինք
Կատեգորիա:Աբխազական ազնվականություն
Գյոզալդարայի լեռնանցք

**Գյոզալդարայի լեռնանցք**, **Գյուզելդերի լեռնանցք**, **Կյուզելտերեի լեռնանցք**, լեռնանցք Հայկական լեռնաշխարհում, Հայկական Տավրոսի լեռներում, Վանա լճի հարավարևելյան կողմում։

Կարճկանի շրջանի և Գյոզալդարա գետի միջև ընկած բարձրադիր գոգավորություն է, ուր ձյան հալոցքի ջրերը կուտակվում և անհնար են դարձնում հաղորդակցությունն այս երկու շրջանների միջև։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայկական Տավրոս
Կատեգորիա:Լեռնանցքներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Վանի մարզի լեռնանցքներ
Թբիլիսիի գազի վթար (1990)

**Թբիլիսիի գազի վթար** (), գազի պայթյուն Վրացական Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետությունում՝ Թբիլիսիում, որը տեղի է ունեցել 1984 թվականի դեկտեմբերի 2-ին։ Գազի պայթյունը մեծ վնասներ հասցրեց ինը հարկանի շենքին, որտեղ տեղի էր ունեցել պայթյունը։ Զոհվեց ավելի քան 100 մարդ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Թբիլիսիի պատմություն
Գյոզբել

**Գյոզբել**, **Կյոզպել**, լեռնագագաթ Կիլիկիայում, Ամանոսի լեռների հարավային հատվածում, Ալեքսանդրետտա քաղաքից ոչ հեռու՝ դեպի արևելք։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայկական լեռնաշխարհի լեռնագագաթներ
Կատեգորիա:Լեռներ այբբենական կարգով
Գուլիկդաշ

**Գուլիկդաշ**, լեռ Հայկական լեռնաշխարհում, Վանա լճի ավազանում, Բերկրի գյուղաքաղաքից 15 կմ հյուսիս-արևելք, Աբաղայի դաշտի հարավարևմտյան սահմանի մոտ, Բերկրի գետից ձախ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Վանի մարզի լեռներ
Կատեգորիա:Ծաղկանց լեռնաշղթա
Կատեգորիա:Լեռներ այբբենական կարգով
Բերդաթաղ (հնավայր)

**Բերդաթաղ**, հնավայր Հայաստանի Տավուշի մարզի Կողբ գյուղից հարավ-արևելք, իսկ շրջկենտրոնից՝ մոտ 2 կմ հյուսիս-արևելք։ Հնագույն ամրոց բնակատեղի է, ունի 4 հազար տարվա վաղեմություն։ Պարսպապատ է, ունի 1 հեկտար մակերես տարածք։ Մուտքը գտնվում է 2 աշտարակների միջև, հարավարևելյան կողմում։

ՀՀ կառավարության 2004 թվականի դեկտեմբերի 30-ի թիվ 1929-Ն որոշմամբ ներառվել է Կողբի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայկական լեռնաշխարհի հնավայրեր
Կատեգորիա:Կողբ
Բաթումի սինագոգ

**Բաթումի սինագոգ** (), կրոնական կառույց` սինագոգ, որը գտնվում է Վրաստանում՝ Աջարիայի Բաթում նավահանգստային քաղաքում։ Կառուցվել է 20-րդ դարում` 1904 թվականին Սեմյոն Վուլկովիչի կողմից։

## Պատմություն
Սինագոգը հրեական հուդայական կառույց է, որը բնորոշ է Իսրայելին և հրեա ժողովրդին։ 1899 թվականին հրեական բնակչությունը, ստանալով Ռուսական կայսրության թույլտվությունը, Բաթումում սկսում է սինագոգի կառուցման շինարարություն։ Ժամանակ առ ժամանակ շինարարությունը կանգ էր առնում։ Ի վերջո Բաթումի սինագոգը պաշտոնապես բացվեց 1904 թվականին։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Բաթումի շենքեր և կառույցներ
Կատեգորիա:Վրաստանի սինագոգներ
B Boy (երգ)

«**B Boy**», ամերիկացի ռեփեր Միկ Միլի երգը, որում իրենց մասնակցությունն ունեն նաև ամերիկացի ռեփերներ Բիգ Շոնը և ASAP Ferg-ը։ Այն որպես սինգլ թողարկվել է 2015 թվականի մարտի 3-ին Maybach Music Group և Atlantic Records լեյբլների կողմից։ Երգի պրոդյուսերն է Sap-ը։

## Տեսահոլովակ
Երգի տեսահոլովակը, որի ռեժիսորն է Սփայկ Ջորդանը, թողարկվել է 2015 թվականի հունվարի 29-ին (մինչև երգի սինգլ դառնալը)։

## Հիթ շքերթներ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Երգի տեսահոլովակը ՅուԹյուբ վիդեոհոսթինգում
* Երգի տեքստը  MetroLyrics կայքում

Կատեգորիա:2015 երգեր
Կատեգորիա:2015 սինգլներ
Կատեգորիա:ASAP Ferg երգեր
Կատեգորիա:Բիգ Շոնի երգեր