Ալի ալ-Դուաջի

**Ալի ալ-Դուաջի** (, ) թունիսցի գրական և մշակութային խորհրդանիշ էր, որը համարվում է ժամանակակից թունիսյան գրականության ռահվիրաներից մեկը։ Նրան առավել հաճախ հիշում են որպես «ժամանակակից թունիսյան կարճ պատմվածքի հայր»: Ալ-Դուաջին նաև հայտնի էր իր բազմակողմանիությամբ որպես էսքիզիստ, երգահան, դրամատուրգ և լրագրող։

## Կենսագրություն
Ալ-Դուաջին ծնվել է թուրքական ծագում ունեցող հարուստ ընտանիքում Թունիս քաղաքում 1909 թվականին։ Նրա հայրը՝ ալ-Հաջջ Մուհամմադ ալ-Դուաջին, որը հարուստ վաճառական և հողատեր էր, մահացել է, երբ որդին չորս տարեկան էր։ Նա իր կնոջը և երեխաներին կտակել է զգալի վստահության ֆոնդ, որից ընտանիքը կարողացել է հարմարավետ ապրել։ Նրա մայրը՝ Նուզհաթ բինթ Շակշուկը, ունեցավ երեք դուստր և երկու որդի, որոնցից ալ-Դուաջին միակն էր, որ կենդանի մնաց երկու որդիներից։ Այսպիսով, հորից զուրկ մեծանալը և միակ որդուն լինելը մասամբ բացատրում է, թե ինչու են նրա ստեղծագործությունները հիմնականում լի կանանց կերպարներով։ Ալ-Դուաջին նախնական կրթությունը ստացել է թաղային դպրոցում, որտեղ սովորել է և՛ ֆրանսերեն, և՛ արաբերեն։ Սկզբնական կրթությունն ավարտելուց հետո ալ-Դուաջին ընդունվել է տեղի Ղուրանի դպրոց (քութթաբ), բայց շուտով հասկացել է, որ դա չի բավարարում իր հետաքրքրությունները։ Մայրը խրախուսել է նրան բիզնեսի ոլորտում կարիերա սկսել, և կարճ ժամանակով նա աշակերտել է տեղի հաջողակ վաճառականին։ Այնուամենայնիվ, ալ-Դուաջին որոշել է ձեռնարկել մի նախագիծ՝ ինքնակրթվելու համար՝ կարդալով ֆրանսիական գրականություն և մշակույթ։ Երբ նա ծանոթացել է ականավոր գրականագետ Ալի ալ-Ջանդուբիի հետ, նա բացահայտել է միջնադարյան և ժամանակակից արաբական պատմությունը, գրականությունը և մշակութային ուսումնասիրությունները։

Երբ գաղութային կառավարությունները 1936 թվականին մեղմացրին լրագրության գրաքննությունը, ալ-Դուաջին հիմնադրեց իր սեփական պարբերականը՝ «ալ-Սուրուրը», չնայած այն տևեց ընդամենը վեց շաբաթ՝ իր կարգապահության բացակայության պատճառով։ Այնուամենայնիվ, Ալ-Դուաջին սկսեց կապվել արվեստագետների և մտավորականների մի խմբի հետ, որը հայտնի էր որպես «Ջամաա թահթ ալ-սուր» («Պատի տակ գտնվող խումբ»), որոնք ամեն գիշեր հավաքվում էին Թունիսի հին Մադինայի Բաբ Սուիկա թաղամասի սրճարաններում՝ գաղափարներ փոխանակելու և քաղաքականություն քննարկելու համար։ Խումբը նվիրված էր ժամանակակից թունիսական գրականության և մշակույթի ստեղծմանը, որը կդատապարտեր եվրոպական գաղութատիրությունը և սոցիալական արդարության, տնտեսական և սոցիալական հավասարության գաղափարը։ Ալ-Դուաջին նաև փորձարար էր և հատկապես հայտնի էր իր բազմակողմանիությամբ՝ որպես էսքիզների նկարիչ, երգահան, դրամատուրգ և պատմվածքների հեղինակ։

1949 թվականի մայիսի 27-ին ալ-Դուաջին մահացավ տուբերկուլյոզից։ Շատերի վկայությամբ, նրան լքել են իր շատ ընկերներ և նա դառը հիասթափություն է ապրել իր աշխատանքի համար չճանաչված լինելու համար։

## Գործունեություն
Նրա թուրքական արմատները և ֆրանսերեն լեզվի տիրապետումը, ինչպես նաև բուրժուական ծագումն ու ֆինանսական անվտանգությունը՝ այս ամենը դեր խաղաց իր և իր աշխատանքի տեսլականի ձևավորման գործում։ Ալ-Դուաջին հաճախ պատկերում և ֆանտազավորում էր արևելքի և արևմուտքի հանդիպումների ռոմանտիկացված հատվածները։ Հետևաբար, նրա պատմվածքները պատկերում էին խաղաղ համակեցություն, որտեղ տարբեր մշակույթներ և կրոններ համակեցության մեջ են. արևելքի և արևմուտքի հանդիպումների վերաբերյալ այս փիլիսոփայական դիրքորոշումը գերիշխում էր նրա վաղ շրջանի գրվածքներից։ Ալ-Դուաջիի վրա ուժեղ ազդեցություն ունեցած ականավոր դեմքը Մահմուդ ալ-Բայրամ ալ-Թունիսին էր (1893-1961)։ Նրանց միջև անձնական և մասնագիտական ​​հարաբերությունները ներառում էին ժամանակակից քաղաքականության, արվեստի և գաղափարախոսական հոսանքների լայն սպեկտր, որոնք 1930-ականներին էլեկտրականացրին Թունիսի մշակութային տեսարանը։ Նրանք կիսում էին լրագրության, մամուլի ազատության նկատմամբ կիրքը՝ սոցիալական անարդարությունների, կրոնական երեսպաշտության և տնտեսական անհավասարության դեմ պայքարելու համար։

## Ստեղծագործություն
Ալ-Դուաջիի ամենաերկարատև ներդրումը թունիսյան գրականության, ինչպես նաև համաարաբական գրականության մեջ նրա կարճ պատմվածքներն են, որոնք հավաքագրվել և հրատարակվել են 1969 թվականին՝ նրա մահից քսան տարի անց, մեկ անթոլոգիայում՝ «Անքուն գիշերներ, 2000» վերնագրով։

Նրա մահվան տասներորդ տարելիցին, Զին ալ-Աբիդին ալ-Սանուսին հրապարակել է «Ալ-Դուաջիի ժառանգությունը» վերնագրով հոդված, որը վերակենդանացրել է քննադատական ​​​​հետաքրքրությունը և հանրային հետաքրքրությունը նրա աշխատանքի նկատմամբ։ Ալ-Սանուսին հայտնել է, որ Ալ-Դուաջին գրել է իր 163 ռադիոհաղորդումներում, և որ նրա ժառանգները հայտնաբերել են ևս 60-ը նրա ազդեցիկ ստեղծագործությունների շարքում։ Նա նաև գրել է 15 պիես և գրել մոտ 500 երգ և բանաստեղծություն։

Ալի ալ-Դուաջիի մրցանակը (Prix Ali Douagi) վեպի համար շնորհվում է Թունիսի միջազգային գրքի փառատոնում (Foire internationale du Livre de Tunis)։ Դերջա ասոցիացիան նաև Ալի ալ-Դուաջի մրցանակ է շնորհում թունիսյան արաբերենով («դերջա») գրված լավագույն ստեղծագործության համար՝ հղում անելով Ալի Ալ-Դուաջիի կողմից իր պիեսներում և պատմվածքների երկխոսություններում ժողովրդական լեզվի օգտագործմանը։ Սա շփոթություն է առաջացրել, և ոմանք քննադատել են Դերջա ասոցիացիային՝ ավելի կարևոր մրցանակի հետ նույն անունը ընտրելու համար։

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
*.
*Giuliano Mion, *Notti in bianco* سهرت منه الليالي, Ulrico Hoepli, Milan, 2012, 

## Արտաքին հղումներ

Կատեգորիա:20-րդ դարի արաբներ
Կատեգորիա:Արաբ բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Արաբ թարգմանիչներ
Կատեգորիա:Թունիսցի բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Թունիսցի գրողներ