open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Մագալիանս դի Ալմեյդա

**Մագալիանս դի Ալմեյդա** (), համայնք Բրազիլիայի Հյուսիսարևելյան տարածաշրջանում՝ Մարանիան նահանգի կազմում։ Գտնվում է Մարանիան նահանգի արևելյան մարզում։ Մտնում է Բայշու Պարնաիբա Մարանեսի գավառի կազմի մեջ։ Բնակչությունը կազմում է 14 149 մարդ՝ 2006 թվականի տվյալներով։ Գրավում է 433,141 կմ2 տարածք։ Բնակչության խտությունը՝ 32,7 մարդ/կմ²։

Քաղաքի տոնը նշվում է հոկտեմբերի 4-ին։

## Պատմություն
Քաղաքը հիմնադրվել է 1952 թվականի հունվարի 13-ին։

## Վիճակագրություն
*Համախառն ներքին արդյունքը, 2003 թվականի դրությամբ, կազմում է՝ 15.585.360,00 ռեալ (տվյալները Բրազիլիայի աշխարհագրության և վիճակագրության ինստիտուտի)
*Համախառն ներքին արդյունքը մեկ շնչի հաշվով, 2003 թվականի դրությամբ, կազմում է՝ 1.143,29 ռեալ (տվյալները Բրազիլիայի աշխարհագրության և վիճակագրության ինստիտուտի)
*Մարդկային ներուժի զարգացման ինդեքսը, 2000 թվականի դրությամբ, կազմում է՝ 0,547 (տվյալները ՄԱԿ-ի զարգացման ծրագրի)

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1952 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Կատեգորիա:Բրազիլիայի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Մարանիան նահանգի բնակավայրեր
Արթիգապատ

**Արթիգապատ**, ավան պատմական Փոքր Հայքում, Սեբաստիայի գավառի Արթիգապատ գավառակում, Արթիգապատ դաշտում, Սեբաստիայի և Թոքատի միջև։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Սեբաստիայի մարզի հայաբնակ բնակավայրեր
Կատեգորիա:Փոքր Հայքի բնակավայրեր
Արբա (գետակ)

**Արբա**, գետակ Ադրբեջանի Նախիջևանի Ինքնավար Հանրապետությունում, Արաքսի ավազանում, նրան է միանում ձախից, Նախիջևան քաղաքից քիչ արևելք, Հին Ջուղայի մոտակայքում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Նախիջևանի Ինքնավար Հանրապետության գետեր
Կատեգորիա:Արաքս գետի վտակներ
Այրիսար (լեռ, Նախիջևան)

**Այրիսար**, *Այրի*, լեռնագագաթ Ադրբեջանի Ջուղայի շրջանում, Զանգեզուրի լեռնաշղթայի լեռնահամակարգի հյուսիս հատվածում։ Տեղակայված է Երնջակ գետի ակունքների շրջանում՝ Ցղունի գյուղից 8 կմ հարավ։ Բարձրությունը 3131 մետր։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Նախիջևանի լեռներ
Կատեգորիա:Ջուղայի շրջան
Կատեգորիա:Զանգեզուրի լեռնաշղթա
Արճեշի դաշտ

**Արճեշի դաշտ**, դաշտ Հայկական լեռնաշխարհում։ Տարածվում է Վանա լճի հյուսիսային կողմում, Արճեշ գետակի ավազանում։ Ունի մոտ 10 կմ երկարություն և 2-4 կմ լայնություն։ Մինչև 1896 թվականը ուներ ոռոգովի շատ առուներ և խիտ բնակչություն, որի ճնշող մեծամասնությունը կազմում էին հայերը։ 1896 թվականի կոտորածների ժամանակ հայերի մի մասը ոչնչացվեց, մյուսները ցրվեցին տարբեր տեղեր, Հայկական գյուղերն ու բնակավայրերը զավթեցին անասնապահ քրդերը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Վանի մարզի հարթավայրեր
Կատեգորիա:Դաշտեր այբբենական կարգով
Արծվուտ

**Արծվուտ**, *Արզվուտի, Արզրուտի, Արսիյուրդ*, լեռնագագաթ Աղբուլաղի լեռներում։ Ըստ գերմանացի ճանապարհորդ Կոխի Արծվուտը նույնն է *Արսիյուրդի* հետ։ Արծվուտի սահմաններում 20-րդ դարի սկզբին կային ամայի և լքված շատ գյուղեր։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Աղրըի մարզի լեռներ
Կատեգորիա:Հայկական Պար
Վահագն միություն

**«Վահագն» միություն**, Հայաստանի բարձրագույն ուսումնական հաստատությունների շրջանավարտների միություն։ Հիմնվել է 1987 թվականին, Լոս Անջելեսում։ Նպատակն է ծառայել հայ ժողովրդի միասնականությանը և հայ մշակույթի պատշաճ մատուցման, տարածման ու պահպանման գործին։ Գրասենյակը Գլենդելում է։ Գործում է միության շաբաթօրյա դպրոցը Լոս Անջելեսում։ Մշակութային ու գիտական կապեր է ստեղծել Հայաստանի հետ։ Ունի շախմատի խմբակ։

Կատեգորիա:Ամերիկահայ գիտական կազմակերպություններ
Կատեգորիա:Ամերիկահայ մշակութային կազմակերպություններ
Կենգուրու միջազգային մաթեմատիկական մրցույթ

**«Կենգուրու» միջազգային մաթեմատիկական մրցույթ** (, ), միջազգային մաթեմատիկական խաղ-մրցույթ, որին մասնակցում են դպրոցականներ աշխարհի ավելի քան 50 երկրներից։ Համարվում է ամենաշատ մասնակիցներ ունեցող դպրոցական մաթեմատիկական մրցույթը։ «Կենգուրուն» տրամաբանական և հետաքրքրաշարժ խնդիրներ ներկայացնող մրցույթ է, որին մասնակցելու համար որևէ նախապայման չկա։ Ամեն տարի մրցույթը տեղի է ունենում մարտ ամսվա երրորդ հինգշաբթի օրը։ Հայաստանում խաղին կարող են մասնակցել 3-12 դասարանցիները։

## Պատմություն
«Կենգուրու» միջազգային մաթեմատիկական մրցույթը սկիզբ է առել Ավստրալիայում դեռևս 1980-ականների կեսերին։ Ավստրալիացի մաթեմատիկոս և ուսուցիչ Պիտեր Օ'Հոլորանն առաջին անգամ փորձեց թեստային խաղ առաջարկել իր աշակերտներին, որը շուտով զարգացավ և տարածվեց ամբողջ աշխարհամասում։ 1991 թվականին ֆրանսիացի երկու մաթեմատիկոս պրոֆեսորները՝ Անդրե Դելեդիքը և Ժան Պիեր Բուդինը, խաղ-մրցույթը տեղափոխեցին Ֆրանսիա։ Առաջին իսկ մրցույթը Ֆրանսիայում հավաքեց մոտ 120 000 դպրոցականների։ Մի քանի տարվա ընթացքում «Կենգուրուի» սահմաններն ընդլայնվեցին` ընդգրկելով նորանոր երկրներ։

1994 թվականի հունիսին, Ստրասբուրգում, Եվրոպայի Խորհրդի գագաթնաժողովին 10 երկրների ներկայացուցիչներ որոշեցին հիմնադրել «Կենգուրու առանց սահմանների» ընկերակցությունը։ Վերջինիս անդամ երկրներում մրցույթն անցկացնում են տեղի լիազոր և ներկայացուցչական կազմակերպությունները։ «Կենգուրու առանց սահմանների» ընկերակցության գլխավոր գրասենյակը գտնվում է Փարիզում։

**«Կենգուրուն» Հայաստանում**
thumb|400px|School students during the Kangaroo in Germany in 2006
2008 թվականի մայիսին «Այբ» կրթական հիմնադրամը Հայաստանում անցկացրեց «Կենգուրու» առաջին փորձնական մրցույթը, որին մասնակցեց 6 դպրոցների 3-11-րդ դասարանցի 639 աշակերտ։ 2008 թվականի հոկտեմբերին «Կենգուրու առանց սահմանների» ընկերակցության անդամ դարձավ նաև Հայաստանը՝ ի դեմս «Այբ» կրթական հիմնադրամի։ 2009 թվականի մարտի 19-ին «Այբ» կրթական հիմնադրամի նախաձեռնությամբ առաջին անգամ «Կենգուրու» մրցույթն անցկացվեց Հայաստանի բոլոր մարզերում` մոտ 570 դպրոցի և ավելի քան 30 000 աշակերտի մասնակցությամբ։ Այժմ Հայաստանում ամեն տարի մոտ 45000 աշակերտ ավելի քան 1000 դպրոցներից մասնակցում է մրցույթին։

## Ձևաչափ
Մրցույթն անցկացվում է տարին մեկ անգամ, նույն օրը՝ անմիջականորեն բոլոր մասնակից դպրոցներում։ Մրցույթը թեստային է, որում ներառված են տրամաբանական խնդիրներ։ Յուրաքանչյուր թեստ ունի պատասխանների 5 տարբերակ, որոնցից միայն մեկն է ճիշտ։ Մրցույթին կարող են մասնակցել 3-12-րդ դասարանցի բոլոր ցանկացող աշակերտները՝ անկախ դպրոցում իրենց առաջադիմությունից։ Երեխաները մրցույթին մասնակցում են 3-4 դաս., 5-6 դաս., 7-8 դաս., 9-10 դաս., 11-12 դաս. տարիքային խմբերով։ 3-4-րդ տարիքային խմբի երեխաների խնդիրների փաթեթում ընդգրկված է 24, իսկ մնացած տարիքային խմբերի խնդիրների փաթեթում՝ 30-ական թեստային խնդիր։ Մրցույթին մասնակցող 3-4-րդ դասարանցիները կարող են վաստակել առավելագույնը 96, իսկ մյուսները` 120 միավոր։ Դպրոցների արդյունքներն իրար հետ չեն համեմատվում։ Յուրաքանչյուր մասնակից դպրոց ստանում է ամփոփ հաշվետվություն միայն իր մասնակից աշակերտների արդյունքների վերաբերյալ։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Kangourou Sans Frontières պաշտոնական կայք
* Կենգուրու - Քոնթեստս Լաբ





Կատեգորիա:Մաթեմատիկական մրցույթներ
Կառասկու Բոնիտու

**Կառասկու Բոնիտու ** (), համայնք Բրազիլիայում՝ Տոկանտինս նահանգի կազմում։ Գտնվում է Արևմտյան Տոկանտինսի մարզում։ Մտնում է Բիկու դու Պապագայուի գավառի կազմի մեջ։ Բնակչությունը կազմում է 4 472 մարդ՝ 2006 թվականի տվյալներով։ Գրավում է 195,017 կմ2 տարածք։ Բնակչության խտությունը՝ 22,9 մարդ/կմ²։

## Վիճակագրություն
*Համախառն ներքին արդյունքը, 2003 թվականի դրությամբ, կազմում է 4.951.685,00 ռեալ (տվյալները՝ Բրազիլիայի աշխարհագրության և վիճակագրության ինստիտուտի)։
*Համախառն ներքին արդյունքը մեկ շնչի հաշվով, 2003 թվականի դրությամբ, կազմում է 1.270,64 ռեալ (տվյալները՝ Բրազիլիայի աշխարհագրության և վիճակագրության ինստիտուտի)։
*Մարդկային ներուժի զարգացման ինդեքսը, 2000 թվականի դրությամբ, կազմում է 0,562 (տվյալները՝ ՄԱԿ-ի զարգացման ծրագրի)։

Կատեգորիա:Բրազիլիայի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Տոկանտինս նահանգի բնակավայրեր
Փոխազդեցություն (ֆիզիկա)

**Փոխազդեցություն ֆիզիկայում**, մարմինների կամ մասնիկների (ատոմներ, մոլեկուլներ, ատոմային միջուկներ, տարրական մասնիկներ, քվարկներ) փոխներգործությունը, որը հանգեցնում է դրանց շարժման վիճակի և կառուցվածքի փոփոխությանը։

## Դասական մեխանիկա և էլեկտրամագնիսականություն
Դասական մեխանիկայում մարմինների փոխազդեցությունը քանակապես բնութագրվում է ուժով կամ պոտենցիալ Էներգիայով։ Էլեկտրամագնիսական երևույթների հետազոտումը և էլեկտրամագնիսական դաշտի հայտնագործումը (Մ․ Ֆարադեյ, Ջ․ Մաքսվել) ստիպել են հրաժարվել դասական մեխանիկայում իշխող հեռազդեցության այն գաղափարից, ըստ որի՝ մարմինների փոխազդեցությունը տեղի է ունենում դատարկ տարածության մեջ, ակնթարթորեն։ Էլեկտրամագնիսական դաշտը, որն ստեղծվում է Էլեկտրական լիցք ունեցող ցանկացած մարմնի կամ մասնիկի միջոցով և իր հերթին ազդում յուրաքանչյուր լիցքավորված մարմնի և մասնիկի վրա, էլեկտրամագնիսական փոխազդեցությունների նյութական փոխանցիչ Է։ Ապացուցվել Է, որ Էլեկտրամագնիսական դաշտի տարածման արագությունը վերջավոր է և հավասար է լույսի արագությանը վակուումում (300000 կմ/վրկ)։ Էլեկտրամագնիսական դաշտի տարածման արագության վերջավոր լինելու հանգամանքի շնորհիվ հաստատվել է մոտազդեցության պատկերացումը, որը հետագայում վերագրվել է նաև մյուս փոխազդեցություններին։

## Դաշտի քվանտային տեսություն
Դաշտի քվանտային տեսությունն էապես զարգացրել է փոխազդեցություն հասկացությունը։ Դաշտի քվանտային բնույթի համաձայն, յուրաքանչյուր դաշտի համապատասխանում են որոշակի մասնիկներ՝ տվյալ դաշտի քվանտները։ Այսպես, լիցքավորված մասնիկներն առաքում և կլանում են ֆոտոններ, որոնք և կազմում են մասնիկները շրջապատող Էլեկտրամագնիսական դաշտը։ Երբ լիցքավորված մասնիկները ֆոտոններ են փոխանակում, նրանց միջև առաջանում է Էլեկտրամագնիսական փոխազդեցությունը։ Այս դեպքում ֆոտոններն են հենց, որ հանդես են գալիս որպես Էլեկտրամագնիսական փոխազդեցության կրողներ։

## Տես նաև
* Հիմնարար փոխազդեցություններ

Կատեգորիա:Ֆիզիկական գիտություններ
Հայկ Ադամյան

**Հայկ Ադամի Ադամյան ** (*Փիլոսյան Հայկ, բանվոր Պողոս*, ), հասարակական գործիչ։

## Կենսագրություն
Ծնվել է Տրապիզոնում։ 1896 թ. գաղթել է Ռուսաստան, աշխատել Բաթումի և Թիֆլիսի ձեռնարկություններում։ 1901 թվականին դարձել է ՌՍԴԲԿ անդամ։ 1898 թ. Գ. Ղարաջյանի, Մ. Մելիքյանի, Ա. Կախոյանի հետ Թիֆլիսում հիմնել է հայ բանվորների առաջին մարքսիստական խումբը, հրատարակել «Բանվոր» ձեռագիր թերթը։ 1901 թ. ձերբակալվել է, մինչև 1903 թ. նստել Մետեխի ու Պետերբուրգի բանտերում։ 1903 թ. արտաքսվել է Ռուսաստանից։ 1904 թ. բնակություն է հաստատել ԱՄՆ-ում, ակտիվորեն մասնակցել բանվորական շարժմանը։ Զարդարյանի հետ Ադամյանը հիմնադրել է «ԱՄՆ-ի սոցիալիստական հայ կազմակերպությունը» (1906), որը հարում էր ԱՄՆ-ի սոցիալիստական կուսակցության ձախ թևին։ Առաջին համաշխարհային պատերազմի տարիներին կանգնած է եղել ինտերնացիոնալիստական դիրքերում։

Մահացել է ապրիլի 16-ին, Դետրոյտում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ հասարակական գործիչներ
Վյաչեսլավ Մկրտիչև

**Վյաչեսլավ Մկրտիչև** (, ), խորհրդային հունահռոմեական ոճի ըմբիշ, մարզիչ, ԽՍՀՄ կրկնակի չեմպիոն (1972, 1978), Եվրոպայի առաջնության կրկնակի մեդալակիր (1979, 1980), ԽՍՀՄ միջազգային կարգի սպորտի վարպետ (1972), ՌԴ ֆիզիկական կուլտուրայի վաստակավոր գործիչ (2001), Ռուսաստանի վաստակավոր մարզիչ։ Պարգևատրվել է Պատվո շքանշանով (2006) և «Հայրենիքին մատուցած ծառայությունների համար» 2-րդ աստիճանի շքանշանով (2010)։

## Կենսագրություն
Վյաչեսլավ Մկրտիչևը ծնվել է 1952 թվականի փետրվարի 22-ին Բաքվում՝ հայկական ընտանիքում։ Հունահռոմեական ըմբշամարտով սկսել է զբաղվել 14 տարեկանից՝ Էդուարդ Կասպարովի և Ալեքսանդր Կոլմանովսկու ղեկավորությամբ։ 1972 և 1978 թվականներին դարձել է ԽՍՀՄ չեմպիոն։ 1979 թվականին հասել է մինչև Եվրոպայի առաջնության եզրափակիչ, որտեղ պարտվել է գործող չեմպիոն Ֆերենց Կոչիշին (Հունգարիա)։ 1979 թվականի աշխարհի առաջնությունում Վյաչեսլավ Մկրտիչևը հունգարացի ըմբիշին հաղթում էր 9։2 հաշվով, սակայն նրա միավորներից դատավորների կողմից հանվեց «պասիվության» պատճառով։ Դրանից հետո Կոչիշն անցավ եզրափակիչ և նվաճեց աշխարհի չեմպիոնի տիտղոսը։ ԽՍՀՄ հավաքականի մազիչ Գենադի Սապունովը դա մեկնաբանեց որպես խորհրդային ըմբիշների նկատմամբ դատավորների ընդունած որոշումների անարդարության վառ օրինակ։

1980 թվականին Վյաչեսլավ Մկրտիչևը դարձավ Եվրոպայի առաջնության բրոնզե մեդալակիր։ 1981 թվականին ավարտեց իր մարզական կարիերան։ Հետագայում զբաղվել է մարզչական գործունեությամբ, եղել է «Մարզական պատրաստության կենտրոնի» ավագ մարզիչը։ Ներկայումս Ռուսաստանի հունահռոմեական ոճի ըմբշամարտի հավաքականի պետական մարզիչ։

## Ընտանիք
2010 թվականից ամուսնացած է օպերային հայտնի երգչուհի Մարիա Գուլեգինայի հետ։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ և աղբյուրներ
* http://www.fila-official.com/index.php?option=com_database&act=ficheLutteur&act2=listeEvent&Itemid=&id_lutteur=575FA233AB514D0BAD90F5F7A1BA3535&filtre_pays=&lettre=&recherche_lutteur=&lang=en
* 

Կատեգորիա:«Հայրենիքին մատուցած ծառայությունների համար» շքանշանի 2-րդ աստիճանի մեդալով պարգևատրվածներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ միջազգային կարգի սպորտի վարպետներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ չեմպիոններ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ սպորտի վարպետներ
Կատեգորիա:Խորհրդային ըմբշամարտիկներ
Կատեգորիա:Պատվո շքանշանի ասպետներ (Ռուսաստան)
Շոն Ուեյանս

**Շոն Բոբ Ուեյանս** (, ), ամերիկացի դերասան, կինոկատակերգու, ռեժիսոր, պրոդյուսեր և սցենարիստ։

## Կենսագրություն
Շոն Ուեյանսը ծնվել է 1971 թվականի հունվարի 19-ին Նյու Յորքի (ԱՄՆ) բազմազավակ ընտանիքներից մեկում։ Նրա ծնողները՝ Էլվիրա և Հավել Ուեյանսները, ունեցել են 10 երեխա, որոնցից գրեթե բոլորը նույնպես դերասան են։

1989 թվականին Շոնն ավարտել է «Bayard Rustin High School» հումանիտար ինստիտուտը։
Ճանաչում ձեռք բերելով նա նկարահանվում է երիտասարդական կինոկատակերգություններում («Մի սպառնա արևմուտքի համակենտրոնացման ճամբարին», «Շատ սարսափելի ֆիլմ» «Շատ սարսափելի ֆիլմ-2», «Չարաճճի» և այլն)։
Դրանից հետո Ուեյանսն սկսում է զբաղվել ռեժիսորական գործունեությամբ։

Տվյալներ. հասակ- 1.87 մետր

Ունի 3 երեխա. երկու աղջիկ՝ Լայնան և Իլլիան, մեկ տղա՝ Մառլոն Ուեյանսը։

## Ֆիլմագրություն

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* https://twitter.com/Shawn_Wayans
* http://nndb.com/people/593/000025518/
* http://www.imdb.com/name/nm0915465/

Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի տղամարդ դերասաններ
Կատեգորիա:21-րդ դարի ամերիկացի տղամարդ դերասաններ
Կատեգորիա:«Ոսկե ազնվամորի» մրցանակի դափնեկիրներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի պրոդյուսերներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի ռեժիսորներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի սցենարիստներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի տղամարդ կինոդերասաններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի տղամարդ հեռուստատեսային դերասաններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի տղամարդ կատակերգուներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի հեռուստապրոդյուսերներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի կինոպրոդյուսերներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի կինոսցենարիստներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի կինոռեժիսորներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի տղամարդ հնչյունավորողներ
Ուր (քաղաք-պետություն)

**ՈՒր** (Ուրիմ), հնագույն քաղաք–պետություն ժամանակակից Թել Մուքայար բնակավայրի տեղում (Իրաքի Նասիրիա քաղաքից 20 կմ հարավ-արևմուտք)։ Ուրի տեղում բնակավայր առաջացել է մեր թվարկությունից առաջ 5-րդ հազարամյակի վերջին։ Մեր թվարկությունից առաջ 4-րդ հազարամյակում, Ուրուկի ժամանակաշրջանում, Ուրը ձևավորվել է իբրե քաղաք։ Մեր թվարկությունից առաջ XXV դարում, Ուրուկի 1-ին դինաստիայի ժամանակաշրջանում, ուժեղ պետություն էր։ Մեր թվարկությունից առաջ XXIV–XX դարերի ընթացքում (ոչ մեծ ընդմիջումներով) ենթարկվել է հարևան քաղաք–պետություններին՝ Լագաշին, Ումմային, Ուրուկին, այնուհետև՝ Աքքադին, կուտիներին։ Մեր թվարկությունից առաջ մոտ XIX դարում դարձել է «Շումերի և Աքքադի թագավորության» մայրաքաղաքը (Ուրուի 3-րդ դինաստիա)։ Թագավոր Ուր Նամմուի ժամանակ (Մեր թվարկությունից առաջ XIX դարում) ստեղծվել են Միջագետքի, հնարավոր է ամենահին, գրի առնված օրենքները։ Այդ ժամանակաշրջանի Ուրուի պատմության համար բնորոշ էր թագավորական խոշոր տնտեսությունների առկայությունը՝ անազատ աշխատողների փաստական ստրկատիրական շահագործմամբ։ Ստեղծվել են թագավորական բռնապետական իշխանության գաղափարական հիմքերը (դիցաբանի միասնական համակարգ, թագավորական իշխանության հավիտենականության ուսմունք են)։ Ուր Նամմուի հաջորդները (Շուլգի, Ամար Սուեն, Շու Սուեն, Իբբի Սուեն) աստվածացվել են կենդանության օրոք։ Թեև Ուրուի 3-րդ դինաստիան վերացել է մեր թվարկությունից առաջ մոտ 2000 թվականին՝ ամովհրացիների և Ելամի դեմ պատերազմի ընթացքում, այնուամենայնիվ Ուրը մնում էր առևտրաարհեստավորական կարևոր կենտրոն՝ գտնվելով բաբելոնյան (մեր թվարկությունից առաջ 18–6-րդ դարերում) և աքեմենյան (մեր թվարկությունից առաջ 6-րդ դարից) տիրապետության տակ։ Մեր թվարկությունից առաջ IV դարի վերջին Ուրը անկում է ապրել։ Ուրի պեղումներն սկսվել են 19-րդ դարում։ Հայտնաբերվել են Ուրի 1-ին և 3-րդ դինաստիաների ժամանակաշրջանի կարևոր հուշարձաններ (ոսկուց, արծաթից, ջրակուճից, օբսիդիանից պատրաստված պերճանքի առարկաներ, աղյուսով կառուցված պալատի մնացորդներ, տաճարային համալիր, որի կենտրոնում գտնվել է քառաստիճան զիկկուրատ և այլ կառույցներ)։

Կատեգորիա:Հին Միջագետքի քաղաքներ
Կատեգորիա:Աստվածաշնչյան վայրեր
Կատեգորիա:Նախկին մայրաքաղաքներ
Կատեգորիա:Շումեր
Կատեգորիա:Մ.թ.ա. 3800 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Կատեգորիա:Համաշխարհային ժառանգության նախնական ցանկ
Կատեգորիա:Շումերի քաղաքներ
ՄՄՕ (այլ կիրառումներ)

**ՄՄՕ** տերմինը կարող է վերաբերվել հետևյալ եզրերին
*Մաթեմատիկայի միջազգային օլիմպիադա
*Մենդելեևյան միջազգային օլիմպիադա
Բաստիան Բաքեր

**Բաստիան Կալթենբաքեր** (ավելի հայտնի՝ **Բաստիան Բաքեր**, ), շվեյցարացի երգիչ, երգերի հեղինակ և կատարող։ Նա եղել է շվեյցարական Belgique (Ձայն) նախագծի ժյուրիի անդամներից մեկը։

## Կարիերա
Հայրը եղել է պրոֆեսիոնալ հոկեյ խաղացող, Բաստիանը նույնպես ցանկանում էր գնալ հոր ճանապարհով և ժամանակ առ ժամանակ զբաղվում էր հոկեյով։ Սակայն հետաքրքրությունը դեպի երաժշտությունը և այն, որ նա դպրոցի Վիլնեվ երգչախմբի անդամն էր նրան ավելի դուր եկան։ Բաստիանի առաջին սինգլը «Lucky»-ն, թողարկվել է 2011 թվականի մարտին և հայտնվել էր շվեյցարական Singles Chart-ում։ Նա 2011 թվականի ապրիլին մասնակցություն ունեցավ Caprices փառատոնում, իսկ 2011 թվականի հուլիսի 16-ին Montreux Jazz փառատոնում։ 2011 թվականի սեպտեմբերի 9-ին թողարկեց իր ալբոմը՝ «Tomorrow May Not Be Better»: 2012 թվականի հոկտեմբերի 13-ից նոյեմբերի 10-ը նա մասնակցություն ունեցավ Danse avec les stars-ի երրորդ եթերաշրջանում։

## Անձնական կյանք
Բաստիան Բաքերը ծնվել է հոկեիստ Բրունո Կալթենբաքերի և ուսուցչուհի Մագալի ընտանիքում։ Ունի երկու քույր՝ Մարգան և Մարին։

## Սկավառակագրություն
### Ալբոմներ

### Սինգլներ

## Պատկերասրահ

Bastian Baker NRJ Music Awards 2013.jpg
Bastian Baker-95.jpg
Bastian Baker-82.jpg
Bastian Baker-100.jpg
Bastian Baker-73.jpg


## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:21-րդ դարի երգիչներ
Կատեգորիա:Շվեյցարացի երաժիշտներ
Կատեգորիա:Շվեյցարացի երգիչ-երգահաններ
Կատեգորիա:Շվեյցարացի երգիչներ
Աբիտիկնա

**Աբիտիկնա**, հնագույն քաղաք Ուրարտուի և Ասորեստանի սահմանագլխին (հավանաբար Վանա լճից հարավ-արևելք)։

## Պատմություն
Աբիտիկնան այլ քաղաքների հետ միասին մ․ թ․ ա․ 8-րդ դարի վերջերին ապստամբել էր Ասորեստանի դեմ և անցել ուրարտական Ռուսա թագավորի կողմը։ Ասորեստանի թագավոր Սարդոնը մ․ թ․ ա․ 728 թվականին արշավանքի ժամանակ հարձակվում է նաև Աբիտիկնայի վրա, տեղահան անում բնակիչներին։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հնագույն քաղաքներ
Ընկերական խաղ

մինի|աջից|Մոսկովյան Սպարտակի ընկերական խաղը
**Ընկերական խաղ**-սպորտային մրցակցություն, երկրի առաջնության և գավաթի խաղերի շրջանակներից դուրս։ Ընկերական խաղի մասնակիցների համար հաշիվը այնքան կարևոր չէ, որքան խաղի որակը։ Սովորաբար այդպիսի խաղերն անցկացվում են մրցաշարի ընդմիջման ժամանակ կամ կանոնավոր մրցաշրջանից առաջ։ Բացի այդ՝ խաղում բացակայում են կանոնները, օրինակ, կարևոր չէ փոփոխությունների քանակը, բացակայում են նախազգուշացումները և այլն։

Ընկերական խաղերի նշանակետը համարվում է մարտավարության, խաղավարժության մարզումը, խաղային և ստանդարտ կոմբինացիաների խաղարկումը, թիմի թեկնածուների գործողությունների ստուգումը, թիմի հիմնական կազմի որոշումը թիմային մրցույթներում։

Միջազգային ընկերական խաղերը ազգային հավաքականների համար մի փոքր տարբերվում են նրանով, որ իրականացվում է ամբողջական վիճակակագրություն, և սպորտային ղեկավար կազմակերպությունը կարող է սահմանափակել թուլացած իրավունքները։

Կատեգորիա:Ֆուտբոլային եզրույթներ
Ալար (գետ)

**Ալար**, գետ Կիլիկիայում, նրա արևմտյան մասում։ Սկիզբ է առնում Գյոքդաղ լեռներից և թափվում Միջերկրական ծովը Կարփուզրմակից մի քանի կմ հեռավորության վրա։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Կիլիկիայի գետեր
Կատեգորիա:Միջերկրական ծով թափվող գետեր
Մարիանոպոլի

**Մարիանոպոլի** (), կոմունա Իտալիայում, գտնվում է Սիցիլիա մարզում՝ Կալտանիսետա գավառում։

Բնակչությունը 2360 մարդ, բնակչության խտությունը 197 մարդ/կմ²։ Զբաղեցնում է 12 կմ² տարածք։ Փոստային ինդեքս՝ 93010։ Հեռախոսային կոդ՝ 0934։

Մարիանոպոլին սահմանակից է Կալտանիսետա, Մուսոմելի, Պետրալիա Սոտանա, Վիլալբա համայնքներին։

Բնակավայրի հովանավորն է Սուրբ Պրոսպեր Չենտուրիպին։ Տոնը նշվում է օգոստոսի առաջին կիրակի օրը։

## Արտաքին հղումներ
* Բնակչության գլխավոր կայք
Փայտաթելքավոր սալեր

**Փայտաթելքավոր սալեր**, փայտաթելքավոր սալեր, կոնստրուկտիվ փայտանյութ, որն ստացվում է փայտի (կամ բուսական հումքի) մանրումով և ճեղքումով ստացված թելքավոր զանգվածից սալերի ձուլմամբ, մամլմամբ և չորացմամբ։ Տարբերում են փայտաթելքավոր սալերի արտադրության թաց (առանց կապակցանյութերի ավելացման) և չոր (մանրած փայտին ավելացվում են 4–8% սինթետիկ խեժեր), ինչպես նաև թելքավոր զանգվածի արտադրության՝ ջերմամեխանիկական, մեխանիկական և քիմիամեխանիկական եղանակներ։ Փայտաթելքավոր սալերի ամրությունը, ինչպես նաև խոնավության, կրակի, միջատների և միկրոօրգանիզմների նկատմամբ կայունությունը բարձրացնելու համար թելքավոր զանգվածին ավելացնում են խեժեր, ջրամերժ նյութեր, հակապիրեններ, հականեխիչներ։ Փայտաթելքավոր սալերը բաժանվում են մեկուսիչ, մեկուսիչ–հարդարիչ, կիսաամուր, ամուր և գերամուր խմբերի և ունենում են հետևյալ չափերը, երկարությունը՝ 1200-3600, լայնությունը՝ 1000–1800, հաստությունը՝ 3–8 մմ։ Կիրառվում են բնակելի և արդյունաբերական շինարարության (տանիքի, միջհարկային ծածկերի, պատերի ջերմամեկուսացում, շենքերի հարդարում են), կահույքի արտադրության մեջ։

Կատեգորիա:Փայտամշակում
Արփայի կամուրջ

**Արփայի կամուրջ**, եռակամար կամուրջ Հայաստանի Վայոց Ձորի մարզոււմ, Արաքսի ձախակողմյան վտակ Արփայի վրա, այժմյան Արենի գյուղի հյուսիս-արևելյան մասում, հէկ-ի մոտ։ Ստեփանոս Օրբելյանի վկայությամբ կառուցել է Նորավանքի առաջնորդ Սարգիս եպիսկոպոսը (1265-1287 թվականներին)՝ Տարսաիճ Օրբելյան իշխանի կարգադրությամբ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայաստանի կամուրջներ
Կատեգորիա:Վայոց ձորի մարզի շենքեր և կառույցներ
Ալազա (գետակ)

**Ալազա**, գետակ Արաքսի ավազանում, Ախուրյանի աջակողմյան վտակը։ Հոսում է նախկին Կարսի մարզի տարածքով։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ախուրյան գետի վտակներ
Կատեգորիա:Կարսի սարահարթ
Կիետի (գավառ)

**Կիետի**,  , գավառ Իտալիայի Աբրուցո մարզում։ Մայրաքաղաքը Կիետին է։ Տարածքը կազմում է 2,588 կմ2, բնակչությունը ՝ մոտ 400000 մարդ (2012 թ.)։ Գավառն ունի 104 կոմունա։

## Տես նաև
*Կիետի գավառի կոմունաները

## Արտաքին հղումներ
*Կիետի գավառի պաշտոնական կայքը 

Կատեգորիա:Իտալիայի գավառներ
Աղգյոլ (Արդվինի շրջան)

**Աղգյոլ**, լճակ Պոնտական լեռնահամակարգի արևելյան մասում, Արդվինի շրջանում։ Շրջակայքում կան հռոմեական տիրապետության ժամանակների ավերակներ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Թուրքիայի լճեր
Վիկտոր Ադլեր

**Ադլեր Վիկտոր** (), ավստրիացի գործիչ, սոցիալ–դեմոկրատիայի պարագլուխ։

## Կենսագրություն
Ծնվել է 1852 թվականի հուլիսի 24-ին։ 1905 թվականից եղել է պառլամենտի անդամ։ Քաղաքական գործունեությունն սկսել է պան–գերմանական կազմակերպությունում։ 1883 թվականից հետաքրքրվել է սոցիալիստական շարժման հարցերով։ Երկու անգամ հանդիպել է Ֆրիդրիխ Էնգելսին (1883, 1889), վերջինիս հետ նամակագրական կապ է պաշտպանել (1889–1895)։

Եղել է ավստրիական սահմանադրական կուսակցության Հայնֆելդի հիմնադիր համագումարում (1888 թվականի դեկտեմբերի 31 -1889 թվականի հունվարի 1) ընդունված ծրագրի գլխավոր հեղինակներից։

Կուսակցության քաղաքականության մի շարք հարցերում, մասնավորապես ազգային հարցում, նախապատվություն է տվել օպորտունիստական հայացքների։ 1914–1918 թվականների համաշխարհային պատերազմի ժամանակ սկզբնապես սատարել է գերմանական սոցիալ–շովինիստների դիրքավորմանը սակայն Ադլերի քննադատության գլխավոր օբյեկտը եղել է գերմանական սոցիալ–դեմոկրատիայի ձախ թևը (Կարլ Լիբկնեխտ, Ռոզա Լյուքսեմբուրգ)։ 1918 թվականի նոյեմբերին կարճ ժամանակ եղել է Ավստրիայի արտաքին գործերի նախարար։

Մահացել է նոյեմբերի 11-ին։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ավստրիայի քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Ավստրիացի դիվանագետներ
Կատեգորիա:Դիվանագետներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Ավստրիացի բժիշկներ
Կատեգորիա:Ավստրիացի գրողներ
Կատեգորիա:Գրողներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Ավստրիացի լրագրողներ
Աղջարի ջուր

**Աղջարի ջուր**, *Աղաջարկի ջուր*, գետակ Թուրքիայի Քահրամանմարաշի մարզում, Լեռնային Կիլիկիայում։ Հոսում է Զեյթուն քաղաքի շրջանով։ Սկիզբ է առնում Բերից լեռնալանջերից և ունի Ղարս անունով մի կամուրջ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Թուրքիայի գետեր
Կատեգորիա:Քահրամանմարաշի մարզ
Ուղղահոս կաթսա

**Ուղղահոս կաթսա**, շոգեկաթսա՝ միակի հարկադրական շրջանառությամբ, հաջորդաբար միացված և դրսից տաքացվող խողովակների համակարգ է, որում միևնույն ուղղությամբ շարժվող ջուրը հաջորդաբար տաքանում է (Էկոնոմայզերային գոտի), գոլորշանում (ռադիացիոն գոտի),ապա գերտաքանում կոնվեկտիվ և ռադիացիոն շոգեգերտաքացուցիչներում։ Ուղղահոս կաթսայում բացակայում են թմբուկը և իջուցիկ խողովակները, որն էապես էժանացնում և պարզեցնում է կաթսայի կառուցվածքը։ Թմբուկի, հետևաբար և շոգեջրային խառնուրդի շրջանառության բացակայության պատճառով անհրաժեշտ է դառնում Ուղղահոս կաթսան սնել խիստ մաքուր ջրով։ Տուրբինի օգտակար գործողության գործակիցը մեծացնելու համար աշխատում են սնող ջրի աղերի մեծ մասը նստեցնել կաթսայի անցման գոտում, որը գտնվում է համեմատաբար ցածր ջերմաստիճանի ծխագազերի միջավայրում և կարող է պարբերաբար մաքրվել (լվացվել)։ Ուղղահոս կաթսաները տեղակայվում են, հիմնականում, կոնդենսացիոն էչեկտրակայաններում։ Ուղղահոս կաթսաները առավել արդյունավետ են գերկրիտիկական (22Մն/մ2) ճնշումների համար, երբ այլ տիպի կաթսաների կիրառությունն անհնարին է։ ԽՍՀՄ–ում լայն տարածում է ստացել Լ․ Ռամզինի նախագծած Ուղղահոս կաթսա (1932)՝ 3,6 տ/ժ արտադրողականությամբ և 14,1 Մն/մ2 ճնշմամբ։ Արդի ուղղահոս կաթսաների ճնշումը հասնում է 25 Մպա, արտադրողականությունը՝ 900 կիլոգրամ/վայրկյան։

Կատեգորիա:Համակարգեր
Ամարաս (գետակ)

**Ամարաս**, գետակ Արաքսի ավազանում։ Հոսում է Արցախի Մարտունու շրջանով, Ամարաս վանքի կողքով։ Գետակի հովտում գտնվում է Ամարասի դաշտ հարթավայրը։ Ամարաս գետակի        աջ ափի բարձր լանջին նկատվում են շինությունների հետքեր, կավե խողովաններ և գերեզմանաքարեր հանդիպում են։ Ենթադրվում է,  որ  դրանք Ամարաս գյուղաքաղաքի  ավերակներն է։ Վանքի հարավային           ճակատում՝ կա բարձակային պատշգամբ,  որը բացվում է դեպի գետի գեղատեսիլ հովիտը։ Արցախյան հարթավայրի ճյուղավորումներից մեկն անցնում է Ամարաս գետի հունով ու հասնում մինչև Խազազ ու Լուսավորիչ լեռները։

## Պատկերասրահ

Amaras 31.JPG|Ամարասի դաշտ և Ամարասի վանք


## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Արաքսի ավազանի գետեր
Կատեգորիա:Արցախի Հանրապետության գետեր
Կատեգորիա:Մարտունու շրջան
Կոտրոնեյ

**Կոտրոնեյ** (), կոմունա Իտալիայում, գտնվում է Կալաբրիա մարզի Կրոտոնե գավառում։

Բնակչությունը 5525 մարդ (2008 թվականի տվյալներով), բնակչության խտությունը 70 մարդ/կմ²։ Զբաղեցնում է 78 կմ² տարածք։ Փոստային ինդեքս՝ 88836։ Հեռախոսային կոդ՝ 0962։

Բնակչության հովանավոր սուրբ համարվում է Սուրբ Նիկողայոս Զմյուռնացին։

## Ժողովրդագրություն
Բնակաչության աճը

Colors=
 id:lightgrey value:gray(0.9)
 id:darkgrey value:gray(0.7)
 id:sfondo value:rgb(1,1,1)
 id:barra value:rgb(0.6,0.8,0.6)
ImageSize = width:455 height:373
PlotArea = left:50 bottom:50 top:30 right:30
DateFormat = x.y
Period = from:0 till:6000
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:500 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:100 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo
BarData=
 bar:1861 text:1861
 bar:1871 text:1871
 bar:1881 text:1881
 bar:1901 text:1901
 bar:1911 text:1911
 bar:1921 text:1921
 bar:1931 text:1931
 bar:1936 text:1936
 bar:1951 text:1951
 bar:1961 text:1961
 bar:1971 text:1971
 bar:1981 text:1981
 bar:1991 text:1991
 bar:2001 text:2001
PlotData=
 color:barra width:20 align:left
 bar:1861 from:0 till:1495
 bar:1871 from:0 till:1728
 bar:1881 from:0 till:2091
 bar:1901 from:0 till:2097
 bar:1911 from:0 till:2461
 bar:1921 from:0 till:2823
 bar:1931 from:0 till:3660
 bar:1936 from:0 till:4046
 bar:1951 from:0 till:5145
 bar:1961 from:0 till:5250
 bar:1971 from:0 till:4989
 bar:1981 from:0 till:5187
 bar:1991 from:0 till:5331
 bar:2001 from:0 till:5500
PlotData=
 bar:1861 at: 1495 fontsize:S text:1.495 shift:(-8,5)
 bar:1871 at: 1728 fontsize:S text:1.728 shift:(-10,5)
 bar:1881 at: 2091 fontsize:S text:2.091 shift:(-10,5)
 bar:1901 at: 2097 fontsize:S text:2.097 shift:(-10,5)
 bar:1911 at: 2461 fontsize:S text:2.461 shift:(-10,5)
 bar:1921 at: 2823 fontsize:S text:2.823 shift:(-10,5)
 bar:1931 at: 3660 fontsize:S text:3.660 shift:(-10,5)
 bar:1936 at: 4046 fontsize:S text:4.046 shift:(-10,5)
 bar:1951 at: 5145 fontsize:S text:5.145 shift:(-10,5)
 bar:1961 at: 5250 fontsize:S text:5.250 shift:(-10,5)
 bar:1971 at: 4989 fontsize:S text:4.989 shift:(-10,5)
 bar:1981 at: 5187 fontsize:S text:5.187 shift:(-10,5)
 bar:1991 at: 5331 fontsize:S text:5.331 shift:(-10,5)
 bar:2001 at: 5500 fontsize:S text:5.500 shift:(-10,5)
TextData=
 fontsize:S pos:(20,20)
 text: Ըստ ISTAT-ի


## Կոմունայի վարչակազմ
* Հեռախոսահամար՝ 0962 44202
* Պաշտոնական կայք՝ http://82.190.53.163:36263/default.aspx 

## Արտաքին հղումներ
* http://82.190.53.163:36263/default.aspx 
* Վիճակագրության ազգային ինստիտուտ 
* http://www.istat.it/english/ 

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Վեսկիդ Վոժ (Լյոկ Ներյազի վտակ)

**Վեսկիդ Վոժ** (), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Կոմի Հանրապետությունում։ Գետաբերանը գտնվում է Յորսա գետի ձախ ափին՝ 43 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը կազմում է 17 կմ։

## Ջրագրության տվյալներ
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տեղեկությունների համաձայն՝ գետը պատկանում է Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ Պեչորա, գետի ենթաավազանը՝ Պեչորա գետի ավազաների վտակները մինչև թափվելը ստորին Ուսա, գետի գետային ավազանը Պեչորա։

Ըստ աշխարհագրական տեղեկատվական համակարգի՝ ջրային բաժնի տարածքում Ռուսաստանի Դաշնության պատրաստած դաշնային գործակալության ջրային ռեսուրսների՝

* Ջրային օբյեկտի կոդը հանրային գրանցմամբ — **03050300112103000078152**
* Կոդը ըստ հիդրոլոգիական հետազոտության (ՌԴ) — **103007815**
* Ավազանի կոդը — **03.05.03.001**
* Ծավալի համարը ըստ ՌԴ-ի — **03**
* Թողարկումը ըստ ՌԴ-ի — **0**

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանի գետեր
Կատեգորիա:Կոմի Հանրապետության գետեր
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր
Կանաչ քարտ (ֆիլմ)

**Կանաչ քարտ** (), 1990 թվականի ֆիլմ։ Նկարահանել է ռեժիսոր Պիտեր Ուիրը։ Ֆիլմը արտադրվել է Ֆրանսիայի, Ավստրալիայի և ԱՄՆ-ի համագործակցությամբ։ Ֆիլմի պրեմիերան տեղի է ունեցել 1990 թվականի դեկտեմբերի 23-ին ԱՄՆում։

## Դերերում

## Մրցանակներ և անվանակարգեր
* 1991 թվական - մրցանակ Օսկար` լավագույն օրիգինալ սցենարի համար (Պիտեր Ուիր)
* 1991 թվական - մրցանակ Գիլդի` լավագույն օրիգինալ սցենարի համար (Պիտեր Ուիր)
* 1992 թվական - մրցանակ Բաֆտա՝ լավագույն օրիգինալ սցենարի համար (Պիտեր Ուիր)
* 1991 թվական - 2 մրցանակ Ոսկե գլոբուս լավագույն ֆիլմի համար (կատակերգություն կամ մյուզիքլ) և լավագույն տղամարդու դերի համար (Ժերար Դեպարդիե)

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* 
* «Կանաչ քարտ»*Box Office Mojo* կայքում

Կատեգորիա:1990 ֆիլմեր
Կատեգորիա:1990-ականների ամերիկյան ֆիլմեր
Կատեգորիա:1990-ականների անգլերեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:1991 ֆիլմեր
Կատեգորիա:Touchstone Pictures ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան կինոկատակերգություններ
Կատեգորիա:Ամերիկյան մելոդրամա ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան ռոմանտիկ կինոկատակերգություններ
Կատեգորիա:Անգլերեն ֆրանսիական ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ավստրալիական կինոկատակերգություններ
Կատեգորիա:Ավստրալիական մելոդրամա ֆիլմեր
Կատեգորիա:Իսպաներեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:Նյու Յորքում նկարահանված ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում Նյու Յորքում
Կատեգորիա:Ֆրանսիական կինոկատակերգություններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիական մելոդրամա ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ֆրանսիական ֆիլմեր
Կատեգորիա:1990-ականների ֆրանսիական ֆիլմեր
Մոնտեդորո

**Մոնտեդորո ** (), կոմունա Իտալիայում, գտնվում է Սիցիլիա մարզում՝ Կալտանիսետա գավառում։

Բնակչությունը 1781 մարդ, բնակչության խտությունը 127 մարդ/կմ²։ Զբաղեցնում է 14 կմ² տարածք։ Փոստային ինդեքս՝ 93010։ Հեռախոսային կոդ՝ 0934։
Գանայի թագավորություն

**Գանա,** հնագույն թագավորություն (հետագայում նաև կայսրություն) Արևմտյան Աֆրիկայում։ Հիմնադրվել է 4-րդ դարում, իսկ հիմնադրման մոտավոր թվականը համարվում է 300 թվականը

## Տեղագրություն
«Ոսկու երկիրը» առաջինը հետազոտել է բաղդադական աշխարհագրագետ խալիֆա ալ-Ֆազարին՝ 8-րդ դարի վերջին։ Այս երկրի մասին շատ արաբ աշխարհագրագետներ տվել են իրենց ֆանտաստիկ տեսությունները։

1067 թվականին լույս տեսած «ուղիների և թագավորությունների գիրք» աշխատությունում ալ-Բակրին ինքն է պատմում Արևմտյան Աֆրիկայի այս երկրի մասին.

Գանայի երկրորդ կեսում ապրում են սևամորթ աֆրիկացիները և գտնվում է թագավորական պալատը։ Այն գտնվում է մուսուլմանաբնակ հատվածից 9,5 կմ հեռավորության վրա։ Այս մասը արաբները անվանում են «Ալ-Գաբալայի», քանի որ այն համարվում է Գանայի հեթանոս բնակչության բնօրրանը։ Ի տարբերություն մուսուլմանաբնակ հատվածի, այստեղ չկան քարե տները և մարդիկ ապրում են փոքրիկ հյուղակներում։ Երկու շրջանների միջև չկան տարաձայնություններ և աֆրիկյան շրջանի թագավորները արաբներին թույլատրում են իսլամի քարոզչությունը։

Տեղի աֆրիկացիները հեթանոսներ են և երկրպագում են կենդանիներին և կենդանական հոգիներին։ Սակայն արաբները որոշ վերապահումներ ունեն հեթանոսական հատվածում։ Նրանք իրավունք չունեն մտնել աֆրիկացիների սուրբ անտառը, որտեղ ապրում են նրանց գերագույն հավատալիք հանդիսացող սրբազան ակնոցավոր օձերը։ Այն արաբները, ովքեր մտնում են սրբազան այգի, արժանանում են մահապատժի։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Հին Գանա 
* Աֆրիկյան Թագավորություն | Գանա
* Արևմտյան Սուդանի պետությունը
* Գանայի թագավորություն 
* Հին Գանա

Կատեգորիա:Մալիի պատմություն
Կատեգորիա:Մավրիտանիայի պատմություն
Կատեգորիա:Սենեգալի պատմություն
Բնափայտ

[300px|մինի|Կտավատի ցողունի կտրվածքը՝ 1. փխրուն միջուկ, 2.պրոտոքսիլեմա, 3. քսիլեմա, 4.ֆլոեմ, 5.[սկլերենքիմ, 6. պերիդերմ, 7. էպիդերմիս]]
**Բնափայտ**, քսիլեմա (հուն․ gvXov — կտրված ծառ), ծառաբույսերի և խոտաբույսերի բարդ հյուսվածք, որը փոխադրում է ջուրը և նրանում լուծված հանքային աղերը։ Բնափայտը անցկացնող խրձի մի մասն է, կազմված պրոկամբիումից (առաջնային բնափայտ) կամ կամբիումից (երկրորդային բնափայտ)։ Բնափայտը բնափայտային բույսերի բնի, արմատների և ճյուղերի հիմնական զանգվածն է։ Բնափայտի բջիջների ձևը և մեծությունը, կախված կատարվող ֆունկցիայից, տարբեր է։ Բնափայտը պարունակում է անցկացնող, մեխանիկական, պահեստավորող տարրեր և առաջանում է բույսերի օնտոգենեզում մերիսթեմային երկու տիպի՝ ապիկալ (առաջնային քսիլեմա կամ առաջնային բնափայտ) և լատերալ (երկրորդային քսիլեմա կամ երկրորդային բնափայտ) հյուսվածքների գործունեության հետևանքով։ Փշատերևազգի և երկշաքիլավոր բույսերի մեծամասնության բնափայտում առաջանում են աճման կամ տարեկան օղակներ և շառավղային կամ միջուկային ճառագայթներ։ Մեկ տարեկան օղակում տարբերում են վաղ (գարնանային) և ուշ (ամառային) գոտիներ։ Բնափայտի կառուցվածքն ըստ նրա տարրերի տեղաբաշխման և չափերի լինում է ցրիվանոթային (թխկի, կեչի) և օղականոթային (կաղնի, թեղի)։ Անոթները կարող են տեղադրված լինել մեկական (կաղնի) կամ խմբերով (կեչի, հացենի, բարդի)։ Ծառի աճման հետ նրա ներքին, ավելի հին բնափայտը մահանում է, անցկացնող և պահեստային համակարգերն աստիճանաբար դադարում են գործելուց, որի հետևանքով ջրի, օսլայի, մասամբ ճարպի պարունակությունը պակասում է, իսկ դաբաղանյութերինը, խեժերինը՝ ավելանում։ Բնափայտի բոլոր բջիջներին բնորոշ է փայտացումը՝ թաղանթների ներծծումը լիգնինով։ Բնափայտը ունի ժողովրդատնտեսական մեծ նշանակություն։ Կիրառվում է որպես շինանյութ, վառելանյութ, հումք է թղթի արդյունաբերության համար։

Կատեգորիա:Փայտ
Կատեգորիա:Բուսական հյուսվածքներ
Ձյունանուշիկը (օպերա)

**«Ձյունանուշիկը»** (), ռուս երգահան Նիկոլայ Ռիմսկի-Կորսակովի օպերա (1881) նախերգանքով և չորս գործողությամբ՝ ըստ Ալեքսանդր Օստրովսկու համանուն պիեսի (1873)։ Ռիմսկի-Կորսակովի օպերայի առաջնախաղը տեղի է ունեցել Պետերբուրգի Մարիինյան թատրոնում 1882 թվականի -ին (փետրվարի 11) Էդուարդ Նապրավնիկի գլխավորությամբ։

## Ստեղծման պատմություն
«Ձյունանուշիկը» պիեսը, որին Ա. Ն. Օստրովսկին տվել էր հեղինակային «գարնանային հեքիաթ» բնորոշումը, պատկանում է երգահանների սիրված ստեղծագործությունների թվին։ Պիեսի մտահղացման մեծ մասը կազմում է երաժշտությունը։ Օստրովսկին պիեսի տեքստում նույնիսկ մատնանշել է ժողովրդական մի քանի երգերի կիրառումը։ Առաջին ներկայացման (Մոսկվայում) երաժշտությունը գրել է Պ. Ի. Չայկովսկին, բայց այն մեծ ճանաչման չարժանացավ։

Ռիմսկի-Կորսակովը ծանոթացել է Օստրովսկու «Ձյունանուշիկի» բովանդակությանն անմիջապես հրատարակումից հետո։

## Արտաքին հղումներ
*Ռուսերեն լիբրետոն 
*Դիտել մուլտֆիլն առցանց 
*Հատված օպերայի հեռուստատեսային ներկայացումից 

Կատեգորիա:Ռիմսկի-Կորսակովի օպերաներ
Կատեգորիա:Ռուսերեն օպերաներ
Կատեգորիա:1882 բեմադրվածներ
Գոտֆրիդ Ավգուստ Բյուրգեր

**Գոտֆրիդ Ավգուստ Բյուրգեր** (, ), գերմանացի բանաստեղծ, «Գրոհ և փոթորկի» շարժման ներկայացուցիչներից։ Գերմանական գրականության բալլադի նոր ժանրի հիմնադիրն է («Լենորա» (1773), «Թաուբենհայմցի քահանայի աղջիկը» (1781))։ Ավատատիրական հասարակարգի դեմ իր բացասական վերաբերմունքն արտահայտել է «Գյուղացին՝ իր պայծառափայլ բռնակալին» (1773) բանաստեղծությունում։ Բյուրգերին համաշխարհային ճանաչում է բերել բարոն Մյունհաուզենի մասին սատիրական ստեղծագործությունը (1786)։ Սատարել է Ֆրանսիական հեղափոխությունը։ «Ում համար, բարի գերմանացի ժողովուրդ․․․» (1793) ստեղծագործության մեջ քննադատել է եվրոպական տերությունների միապետներին։

## Ստեղծագործություններ
* «Լենորա»- 1773
* «Գյուղացին՝ իր պայծառափայլ բռնակալին»-1773
* «Թաուբենհայմցի քահանայի աղջիկը»- 1781
* «Բարոն Մյունհաուզենի Ճանապարհորդությունը»-1786
* «Ում համար, բարի գերմանացի ժողովուրդ․․․»-1793

## Պատկերասրահ

Gottfried August Bürger.jpg|
Gottfried August Bürger.jpeg
G.A. Bürger Portrait (Fiorillo), ca. 1780-85.jpg
Bürgers sämmtliche Werke (1844).jpg
Goe.Skulptur.Bürgerstr.CA.Bürger02.detail.JPG


## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Գերմանալեզու բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Գերմանացի բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Գյոթինգենի համալսարանի շրջանավարտներ
Հրաչյա Բոգդանյան

**Հրաչյա (Հրաչիկ) Կարապետի Բոգդանյան** (), հայ խորհրդային ջութակահար և մանկավարժ։ ՀԽՍՀ արվեստի վաստակավոր գործիչ (1964)։

Արա և Անահիտ Բոգդանյանների հայրը։

## Կենսագրություն
Ավարտել է Երևանի (1931) և Մոսկվայի (1936) կոնսերվատորիաները։ 1932–1956 թվականներն եղել է Սպենդիարյանի անվան լարային կվարտետի կազմում (առաջին ջութակ)։ 1940 թվականից դասավանդել է Երևանի կոնսերվատորիայում (1957 թվականից՝ պրոֆեսոր)։ Ջութակի համար կատարել է մի շարք փոխադրություններ։ Արամ Շամշյանի հետ կազմել և խմբագրել է հայ կոմպոզիտորների ջութակի պիեսների 2 ժողովածու (1963, 1965)։ ԽՄԿԿ անդամ 1954 թվականից։

## Գրականություն
* Բուդաղյան Ա., Հրաչյա Բոգդանյան, Ե., 1994։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ ջութակահարներ
Կատեգորիա:Հայ մանկավարժներ
Կատեգորիա:ԽՄԿԿ անդամներ
Կիետի գավառի կոմունաներ

Հետևյալ աղյուսակը ներկայացնում է Իտալիայի Աբրուցո մարզի Կիետի գավառի 104 կոմունաները։

## Աղբյուրներ

ISTAT-Վիճակագրության ազգային ինստիտուտ

Կատեգորիա:Իտալիայի վարչական բաժանում
Կատեգորիա:Իտալիայի կոմունաներ
Վոժայոլ (Լեմյուի վտակ)

**Վոժայոլ ** (), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Կոմի Հանրապետությունով։ Գետաբերանը գտնվում է Լեմյու գետի ձախ ափին 120 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը կազմում է 23 կմ։

## Ջրագրության տվյալներ
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տեղեկությունների համաձայն՝ գետը պատկանում է Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ Վիչեգդա գետն է սկսած ակունքից մինչև Սիկտիվկար քաղաք, գետի ենթաավազանը Վիչեգդա, գետի գետային ավազանը Հյուսիսային Դվինան։

Ըստ աշխարհագրական տեղեկատվական համակարգի՝ ջրային բաժնի տարածքում Ռուսաստանի Դաշնության պատրաստած դաշնային գործակալության ջրային ռեսուրսների՝

* Ջրային օբյեկտի կոդը հանրային գրանցմամբ — 03050100212103000061166
* Կոդը ըստ հիդրոլոգիական հետազոտության (ՌԴ) — 103006116
* Ավազանի կոդը — 03.05.01.002
* Ծավալի համարը ըստ ՌԴ-ի — 03
* Թողարկումը ըստ ՌԴ-ի — 0

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանի գետեր
Կատեգորիա:Կոմի Հանրապետության գետեր
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր
Բնաբան

**Բնաբան**, էպիգրաֆ (*` մակագրություն*), ստեղծագործության կամ նրա մի մասի սկզբում դրվող արձակ կամ չափածո հատված, որը քաղված է մեկ այլ աղբյուրից և ակնարկում է տվյալ երկի հիմնական թեման, գաղափարը։ Բնաբանն օգտագործվում է ոչ միայն գրական ստեղծագործություններում, այլ նաև երաժշտության և կինեմատոգրաֆիայի մեջ։

Հայ գրականության մեջ որպես բնաբան հաճախ է օգտագործվել Եղիշեի *«Մահ իմացեալ անմահութիւն է»* նշանավոր արտահայտությունը։ Հին Հունաստանում բնաբան էին կոչվում հուշարձանների վրա արված մակագրությունները։

Կատեգորիա:Գրականություն
Պեսկարա (գավառ)

*Պեսկարա *, գավառ Իտալիայի Աբրուցո մարզում։ Մայրաքաղաքը `Պեսկարան է։
Գավառն ունի 1225 կմ2 տարածք և ընդհանուր բնակչությունը կազմում է 324,559 մարդ (2012 թ.): Գավառում կան 46 Կոմունաներ։
2005 թվականի մայիսի 31ի դրությամբ հիմնական կոմունաների բնակչության թվաքանակի աղյուսակն ունի հետևյալ տեսքը`

## Տես նաև
* Պեսկարա գավառի կոմունաները

## Արտաքին հղումներ
* Պեսկարա գավառի պաշտոնական կայք

Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Իտալիայի գավառներ
Ագիտատոր

**«Ագիտատոր»** («Агитатор»), խորհրդային շրջանում, ԽՄԿԿ կենտկոմի երկշաբաթյա հանդես։

Հրատարակվել է Մոսկվայում, 1923 թվականից, ռուսերեն։ Մինչև 1947 թվականը հաջորդաբար լույս է տեսել «Պամյատկա ագիտատորա» և «Սպուտնիկ ագիտատորա» անուններով, ապա դադարեցվել է։ 1956 թվականի սեպտեմբերից վերահրատարակվել է «Ագիտատոր» անունով։

Կատեգորիա:Ռուսաստանի հանդեսներ
Կատեգորիա:Ռուսական քաղաքական պարբերականներ
Կատեգորիա:Ռուսական հասարակական պարբերականներ
Սեն Լուի

250px|մինի|Սեն Լուի
**Սեն Լուի**, քաղաք Սենեգալի հյուսիս-արևմուտքում։ Նավահանգիստ Սենեգալ գետի ափին՝ Ատլանտյան օվկիանոսը նրա թափվելու տեղում։ Ձկնորսության, տնայնագործական արտադրության կենտրոն։

## Աշխարհագրություն և կլիմա
Գտնվում է նեղ կղզու վրա (ընդամենը 2 կմ երկարությամբ և 400 մ լայնությամբ)։ Քաղաքը գտնվում է Սենեգալի և Մավրիտանիայի սահմանին։
Անձրևների սեզոնը շարունակվում է հունիսից հոկտեմբեր և բնութագրվում է շոգ, խոնավ եղանակով և փոթորիկներով։ Ամենախոնավ ամիսներն են օգոստոսը և սեպտեմբերը։ Չորային են նոյեմբերից մայիս ամիսները։ Տեղումների տարեկան նորման 380 մմ է։ Սեն Լուին Աֆրիկայի այն քաղաքներից է, որը ամենաշատը կտուժի ծովի մակարդակի բարձրացումից։

## Պատմություն
Հիմնադրել են ֆրանսիացիները 1658-1659 թվականներին և ի պատիվ կաթոլիկական «սուրբ» Լուիի, որի անունն էր կրում Ֆրանսիայի Լյուդովիկոս XIV թագավորը (քաղաքը հիմնադրվել է նրա օրոք), անվանվել Saint-Louis ( «սուրբ», Louis «Լուի, Լյուդովիկոս»)։ Մինչև 1958 թվականը եղել է Սենեգալի վարչական կենտրոնը։

## Բնակչություն
2013 թվականի տվյալներով՝ քաղաքի բնակչությունը կազմում է 186 399 մարդ։

*Քաղաքի բնակչության դինամիկան տարեթվերով*

## Աղբյուրներ
* «Աշխարհագրական անունների բառարան», Հ.Ղ.Գրգեարյան, Ն.Մ.Հարությունյան։ Երևան, «Լույս»։

Կատեգորիա:Համաշխարհային ժառանգություն Սենեգալում
Կատեգորիա:Սենեգալի քաղաքներ
Կատեգորիա:Սենթ Լուիս շրջանի բնակավայրեր
Հայկական հեռացանկ (տարեգիրք, Գլենդել)

**«Հայկական հեռացանկ»** (անգլ.՝ Armenian Directory Yellow Pages), տարեգիրք։ Լույս է տեսնում 1980 թվականից, Գլենդելում՝ հայերեն և անգլերեն։ Հրատարակիչ՝ Բ. Պերպերյան։ Ընդգրկում է տեղեկություններ Կալիֆոռնիայի հայ գաղութի, ազգային հաստատությունների (եկեղեցիներ, դպրոցներ, հասարակական կազմակերպություններ են) մասին։

Կատեգորիա:Տարեգրություններ
Նատրիումի հիդրոսուլֆիտ

**Նատրիումի հիդրոսուլֆիտ**, նատրիումի թթվային աղի և ծծմբային թթվի քիմիական միացություն է, որի քիմիական բանաձևն է՝ NaHSO_3, հակաօքսիդանտ միջոց է։

## Հատկություններ
* Օժտված է սպիտակեցնող հատկություններով, ջրում լավ լուծվում է։
* Փոխազդում է կալիումի քլորիդի հետ (ավտոկատալիզ), բուռն կերպով անջատվում է ծծմբի երկօքսիդ։
~\mbox{KClO}_3+\mbox{NaHSO}_3\longrightarrow\mbox{KNaSO}_3+\mbox{HClO}_3

~\mbox{HClO}_3+4\mbox{NaHSO}_3\longrightarrow3\mbox{NaHSO}_4+\mbox{H}_2\mbox{SO}_3+\mbox{NaCl}

## Ստացում
Նատրիումի հիդրոսուլֆիտ կարելի է ստանալ՝
* ~\mbox{NaOH}(ավելցուկ) ~+\mbox{SO}_2\longrightarrow \mbox{NaHSO}_3
* ~\mbox{NaHCO}_3+\mbox{SO}_2\longrightarrow\mbox{NaHSO}_3+\mbox{CO}_2\uparrow
* ~2\mbox{Na}_2\mbox{S}_2\mbox{O}_4+\mbox{H}_2\mbox{O}+\mbox{HCl}(ավելցուկ)\longrightarrow3\mbox{NaHSO}_3+\mbox{S}\downarrow+\mbox{NaCl}, սենյակային ջերմաստիճանում
* ~2\mbox{Na}_2\mbox{S}_2\mbox{O}_4+\mbox{H}_2\mbox{O}(տաք)\longrightarrow2\mbox{NaHSO}_3+\mbox{Na}_2\mbox{SO}_3\mbox{S}
* ~2\mbox{Na}_2\mbox{S}_2\mbox{O}_4(ավելցուկ)+2\mbox{H}_2\mbox{O}+\mbox{O}_2\longrightarrow4\mbox{NaHSO}_3
* ~\mbox{Na}_2\mbox{S}_2\mbox{O}_5+\mbox{H}_2\mbox{O}\xrightarrow{>80^oC}2\mbox{NaHSO}_3

## Կիրառութուն
Նատրիումի հիդրոսուլֆիտը կիրառվւմ է թեթև, քիմիական և այլ արդյունաբերության ոլորտներում։ Սննդի արդյունաբերության մեջ կիրառվում է, որպես կոնսերվանտ և հակաօքսիդանտ։ Նատրիումի հիդրոսուլֆիտը օգտագործվում է գրեթե բոլոր արտահանվող գինիներոմ, գինիների օքսիդացումը կանխելու և համը պահպանելու նպատակով։ Օգտագործվում է մրգերի պահածոյացման ժամանակ, որպես պայքարի միջոց մանրէների դեմ։ Շատ բարձր կոնցենտրացիաների դեպքում կարող է առաջացնել սուր ալերգիկ ռեակցիաներ։ Օգտագործվում է, որպես պահպանող միջոց գործվածքների սպիտակեցման և ներկման ժամանակ։ 1980-ական թվականներից Ամերիայի Միացյալ Նահանգներում արգելված է նատրիումի հիդրոսուլֆիտի օգտագործումը, հում բանջարեղենների և մրգերի մշակման ժամանակ, քանի որ գրանցվել էին մի շարք մահեր։ Առաջացնում է աղեստամոքսային տրակտի մի շարք հիվանդություններ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Նատրիումի միացություններ
Կատեգորիա:Սննդային հավելումներ
Կատեգորիա:Սուլֆիտներ
Ագլուտինացիա (այլ կիրառումներ)

**Ագլուտինացիա** ( - սոսնձում)

* Ագլուտինացիա (բժշկություն), հեղուկներում կախված մասնիկների (մանրէներ, էրիթրոցիտներ, լեյկոցիտներ և այլ բջիջներ) միմյանց կպչելու երևույթ։

Ագլուտինացիա տեղի է ունենում օրգանիզմում (հատկապես արյան շիճուկում) տարբեր հիվանդությունների ժամանակ առաջացած ագլուտինինների ազդեցությամբ։ Ագլուտինացիայի հետևանքով փորձանոթում վերցրած պղտոր կախույթը պարզվում է, առաջանում է հեղուկի բաց գույնի շերտ և նստվածք։

Ագլուտինացիան կարևոր է առանձին վարակիչ հիվանդությունների (որովայնային տիֆ, պարատիֆեր, բրուցելոզ, տուլարեմիա) ախտորոշման, մանրէների տեսակների որոշման համար։

* Ագլուտինացիա (լեզվաբանություն), բարդ բառերի և քերականական ձևերի կազմության եղանակ՝ արմատի վրա մասնիկների հավելման միջոցով։ Ագլուտինացիայի դեպքում յուրաքանչյուր մասնիկ օժտված է լինում քերականական մեկ իմաստով։ Ագլուտինացիան հատուկ է կցական լեզուներին։
Մուսոմելի

**Մուսոմելի** (), համայնք Իտալիայում, գտնվում է Սիցիլիա մարզում՝ Կալտանիսետա գավառում։

Բնակչությունը 11 354 մարդ, բնակչության խտությունը 70 մարդ/կմ²։ Զբաղեցնում է 161 կմ² տարածք։ Փոստային ինդեքս՝ 93014։ Հեռախոսային կոդ՝ 0934։

Կոմունայի հովանավորն է Սուրբ Կույս Մարիամը։ Տոնը նշվում է սեպտեմբերի 8-ին։

## Արտաքին հղումներ
* Բնակչության գլխավոր կայք 

Կատեգորիա:14-րդ դարում հիմնադրված բնակավայրեր
Ագուլիսի աղետ

**Ագուլիսի աղետ** (1752) , Ագուլիսի գրավումն ու կողոպուտը Ատրպատականի Ազատ խանի կողմից։

Օգտվելով Պարսկաստանում տիրող անիշխանությունից՝ Ազատ խանը արշավեց զավթելու Երևանի խանությունը։ Սակայն նրան ետ շպրտեցին Երևանի կայազորը և օգնության հասած վրաց զորքը։ Նահանջի ճանապարհին նա հարձակվեց Ագուլիսի վրա։

Չնայած դիմադրությանը՝ քաղաքն ընկավ։ Երեք օր Ագուլիսն ու շրջակա գյուղերը ենթարկվեցին թալանի ու ավերածության, բնակիչների մի մասը փրկվեց փախուստով, գաղթեց Շուշի, Կ. Պոլիս, մյուսը կոտորվեց կամ գերեվարվեց։ Ազատ խանը 1200 գերիներով հեռացավ Պարսկաստան։

## Գրականություն
* Չամչյան Մ., Պատմութիւն Հայոց, հ. 3, Վնտ., 1786
* «Սուգ և կոծ ի վերայ գյուղաքաղաքին Ագուլեայ որպիսի լինելն», «Մասիս», ԿՊ, 1. III. 1886, № 3811։

Կատեգորիա:Ագուլիս
Կատեգորիա:1752
Ադամյան քույրեր

**Ադամյան քույրեր**, հայ դաշնակահարուհիներ։ Առաջին *Հեղինե Աբգարի Ադամյան* (1881-1960, ամուսնական ազգանուն՝ Հայրանյան), երկրորդ *Եվգինե Աբգարի Ադամյան* (1883-1945, ամուսնական ազգանուն՝ Գարագաշյան)։ Արշակ և Հովհաննես Ադամյանների քույրերը։ Ծնվել են Բաքվում։ Սովորել են Ժնևի երաժշտական ակադեմիայում (1900-1904) և Բեռլինի Շտեռնի կոնսերվատորիայում՝ պրոֆեսոր Մարտին Կրաուզեի բարձրագույն վարպետության դասարանում (1904-1908)։ Զուգանվագով համերգներ են տվել Արևմտյան Եվրոպայի և Ռուսաստանի խոշոր քաղաքներում, կատարել Բախի, Բեթհովենի, Լիստի, Շոպենի, Ռախմանինովի և այլոց երկու դաշնամուրի համար գրված բազմաբնույթ ստեղծագործությունները։ Ադամյան քույրերի նվագն աչքի է ընկել նուրբ երանգավորմամբ, հախուռն դինամիկայով, ներդաշնակ անսամբլով, ստեղծագործական ազատությամբ։ Հեղինեն մահացել է Գերմանիայի Լեգնից քաղաքում, Եվգինեն՝ Փարիզում։

Կատեգորիա:Հայ դաշնակահարուհիներ
Ագրեսիվ միջավայր

**Ագրեսիվ միջավայր**, հեղուկ կամ գազային միջավայր, որը քայքայում է իր մեջ գտնվող պինդ նյութերը։

Ագրեսիվ միջավայր են՝ ջուրը, հիմքերը, թթուները, աղերը և նրանց ջրային լուծույթները, օդը և թթվածին, քլոր, ֆտոր, ազոտի օքսիդներ պարունակող գազերը են։ Ագրեսիվ միջավայր են նաև հողը և որոշ պինդ նյութեր, որոնց ագրեսիվ ներգործությունը պայմանավորված է խոնավության առկայությամբ։

Կատեգորիա:Քիմիա
Էնդրե Ադի

**Էնդրե Ադի** (Ady) (), հունգար բանաստեղծ և հրապարակախոս։

## Կենսագրություն
Ծնվել է նոյեմբերի 22-ին, Էրմինդսենդ գյուղում։ Որպես լրագրող եղել է Ռիվերայում և Փարիզում, հարել սիմվոլիզմին։ 1899 թ.–ին հրատարակել է «Բանաստեղծություններ» առաջին գիրքը։ Ճանաչվել է հեղափոխական ոգով գրված «Նոր բանաստեղծություններ» (1906) ժողովածուով։ Նրա հետագա բանաստեղծություններում իշխել է սիրային մոտիվը։ Գրել է նաև պատմվածքներ և հոդվածներ։ Մահացել է հունվարի 27–ին, Բուդապեշտում։

## Հայերեն հրապարակումներ
### Մամուլ
* Բանաստեղծություններ։ «Գարուն», 1978, թիվ 8, էջ 24։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:20-րդ դարի բանաստեղծներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի հունգարացի բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Բանաստեղծներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Բուդապեշտի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Հունգարացի բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Հունգարացի գրողներ
Կատեգորիա:Հունգարացի լրագրողներ
Ագրոֆիզիկա

**Ագրոֆիզիկա**, ագրոնոմիական ֆիզիկա, գիտություն բույսերի արտաքին կենսապայմանների հետազոտության ֆիզիկական մեթոդների և կենսագործունեության ֆիզիկական պրոցեսների մասին։

Ուսումնասիրում է հողի, բույսի և մթնոլորտի գետնամերձ շերտի ֆիզիկական երևույթները։ Օգտվելով ֆիզիկայի տեսական ու գործնական նվաճումներից՝ ագրոֆիզիկան մշակում է բույսերի բերքատվության բարձրացմանը և վաղահասությանը նպաստող միջոցներ։

Ագրոֆիզիկայի հիմնական բաժիններն են՝
* *հողի ֆիզիկան* (պինդ և գազային ֆազերի ֆիզիկա, հիդրոֆիզիկա, ջերմաֆիզիկա),
* *օդի գետնամերձ շերտի ֆիզիկա* (աերոդինամիկ, ճառագայթային և այլ պարամետրեր),
* *բույսերի կենսաֆիզիկա* (լուսաֆիզիոլոգիա, ռադիոկենսաբանություն)։

ԽՍՀՄ-ում ագրոֆիզիկոսների դպրոցի հիմնադիրը ագրոֆիզիկոս *Իոֆֆեն* է։

## Արտաքին հղումներ
* Агрофизический научно-исследовательский институт Российской академии сельскохозяйственных наук
* Sustainable Agriculture: Definitions and Terms 
* Institute of Agrophysics, Polish Academy of Sciences
* International Agrophysics 

Կատեգորիա:Ֆիզիկական գիտություններ
Կատեգորիա:Բուսաբուծություն
Բյուքս

thumb|Բյուքս
**Բյուքս** ( անոթ), հղկած կափարիչով ապակյա բաժակաձև անոթ։ Օգտագործվում է քիմիական աշխատանոցում՝ խոնավություն կլանող և սորուն նյութերը կշռելու և պահելու համար։

Կատեգորիա:Քիմիական սարքավորումներ