.asia

**.asia**, Ասիայի և Խաղաղօվկիանոսյան տարածաշրջանի համար համացանցում պաշտոնապես նշանակված տարածաշրջանային դոմեն: Այն հովանավորվող ընդհանուր վերին մակարդակի դոմեն է (sTLD), շահագործում է DotAsia Organisation Ltd.-ը: Դոմենը բաց է այն ընկերությունների, անհատների և կազմակերպությունների համար, որոնք կապ ունեն տարածաշրջանի հետ: .asia դոմենը կարող են օգտագործել միջազգային և ասիական բիզնեսների, տարածաշրջանային կոնֆերանսների և սիմպոզիումների համար, ինչպես նաև կարող են օգտարգոծել ասիացի արվեստագետները և այլ հատնի մարդիկ:

.asia դոմենը հանրությանը ներկայացվել է 2007 թվականի հոկտեմբերի 9-ից մինչև 2008 թվականի մարտի 12-ը Sunrise և Landrush բազմափուլ գործընթացներով համապարփակ մեկնարկի միջոցով։ Այն հասանելի է դարձել «առաջինը եկավ, առաջինը ստացավ» սկզբունքով 2008 թվականի մարտի 26-ին։ 2013 թվականին արդեն գրանցված է եղել ավելի քան 455,000 .asia դոմեն՝ ընդգրկելով 155 երկիր։

## Գործարկում և արձագանք
.asia-ն ստեղծել է իր առաջին Pioneer Domains Program-ը 2007 թվականի հուլիսի 20-ին՝ իր Sunrise գործարկման մեկնարկից ավելի քան երկու ամիս առաջ։ Այս ծրագիրը բիզնեսներին և անհատներին հնարավորություն է տվել ձեռք բերել և զարգացնել ցանկացած .asia դոմեն՝ նախքան վերին մակարդակի դոմենի լայն հանրային գրանցման մեկնարկը։ Դիմորդներից պահանջվել է ներկայացնել կարճ բիզնես-պլան իրենց ընտրած դոմենի համար և կատարել 10,000 ԱՄՆ դոլարի մարքեթինգային ավանդ։ Ամբողջ ավանդը վերադարձվել է այն դիմորդներին, ովքեր ապացուցել են, որ գումարը ծախսվել է իրենց .asia կայքի մարքեթինգային առաջխաղացման նպատակով։

Pioneer Domains Program-ը դարձել է առաջին դեպքը, երբ դոմենների գրանցամատյանը հնարավորություն է տվել ձեռք բերել դոմեններ՝ հիմնվելով ներկայացված առաջարկների որակի վրա՝ անկախ ընտրված դոմենային անվանումից։ Նմանատիպ ծրագրեր (հաճախ կոչվում են «Founders Program» կամ «RFP process») հետագայում իրականացվել են նաև այլ դոմենների գործարկման ընթացքում։

## Համայնք և իրավասություն
.asia վերին մակարդակի դոմենի օպերատոր DotAsia Organisation-ը ղեկավարում են տարածաշրջանի երկրի կոդով վերին մակարդակի դոմենների (ccTLD) կառավարման մարմինները, ներառյալ .CN ( Չինաստան), .IR (Իրան), .JP (Ճապոնիա), .KR (Հարավային Կորեա), .PH (Ֆիլիպիններ), .SG (Սինգապուր) և համաասիական համացանցի/տեղեկատվական տեխնոլոգիաների հետ կապված խմբերը, ինչպիսիք են APTLD-ն և APNIC-ը։

.asia վերին մակարդակի դոմենը նպատակ ունի ծառայել ամբողջ աշխարհի ասիական համայնքներին, ինչպես նշված է նրանց պաշտոնական կայքում․

Գրանցամատյանը որպես իր իրավասության շրջանակի հիմք ընդունել է ICANN-ի Ասիա / Ավստրալիա / Խաղաղօվկիանոսյան (AP) տարածաշրջանի համար սահմանված սահմանները։ Յուրաքանչյուր .asia դոմեն պետք է կապված լինի կանոնադրության իրավասության միացման հետ՝ իրավասու լինելու և .ASIA դոմենը Ասիա / Խաղաղօվկիանոսյան տարածաշրջանի հետ կապված լինելու ապացույցը ցույց տալու համար։ Քանի որ գրանցման չափանիշները հիմնված չեն հասցեի վրա, դոմեն գրանցողը պարտադիր չէ, որ ապրի Ասիայում։ Այս կերպ, տարածաշրջանից դուրս գտնվող բազմաթիվ անհատներ և կազմակերպություններ կարողացել են գրանցել .asia դոմեններ ընտրելով լիազորված գործակալ (երբեմն տրամադրվում է գրանցողի կամ գործակալի կողմից):

## Վեճ
Pool.com-ին, որը .Asia Sunrise-ի և Landrush-ի համար բացառիկ աճուրդային ծառայություններ մատուցող ընկերություն է, առաջադրվել են ներքին թրեյդինգի և շահերի բախման մեղադրանքներ: «DotAsia.com-ի դավադրությունը» նկարագրում է, որ Pool.com-ի գործադիր տնօրեն Ռիչարդ Շրայերը մեղադրվում է մի շարք .asia պրեմիում դոմենային անուններ անարդար առավելությամբ ձեռք բերելու մեջ՝ մի շարք կորպորացիաների միջոցով, որոնց հետ նա, ըստ երևույթին, կապեր ունի: Պարոն Շրայերը նշում է, որ ինքը *«որևէ սեփականության իրավունք չունի»* ներգրավված կորպորացիաներում։ 2008 թվականի մայիսի 15-ի դրությամբ պարզ չէ, թե արդյոք պարոն Շրայերը վերահսկողություն ունի վիճելի դոմենների նկատմամբ, և արդյոք դա կխախտի DotAsia պայմանագիրը կամ որևէ օրենք այն երկրների համար, որոնց վրա տարածվում է TLD-ն:

.asia-ն արձագանքել է՝ հրապարակելով Հատուկ Խորհրդատվություն, որտեղ հստակեցվել են արդեն գործող կանոնները՝ շահերի բախման և աճուրդային մանիպուլյացիաների խնդիրների լուծման համար։ Այն նաև նշում է, որ չկան ապացույցներ, որոնք ցույց տան, որ որևէ մասնակից առավելություն կամ թերություն է ստացել իր Pool.com-ի հետ ունեցած կամ չունեցած հարաբերության պատճառով։

Խնդրահարույց դոմեններից են՝ porn.asia, dating.asia, insurance.asia, lotto.asia, stocks.asia, auction.asia, beer.asia, fitness.asia, girls.asia և wine.asia։

Սակայն, ըստ .ASIA whois ծառայության, այս բոլոր դոմենները շնորհվել են Sunrise ժամանակահատվածում, ինչը նշանակում է, որ նրանց դիմումները ներկայացվել են նախնական իրավունքի պահանջով (գրանցված ապրանքանիշ, որը նույնական է դոմենի անվանը): Այս պահանջները պետք է հաստատվեին .ASIA վավերացման գործընկերի կողմից (կային երկուսը, այդ թվում՝ Deloitte Touche-ը), և եթե ստացվել էին մի քանի դիմումներ, դոմենները պետք է աճուրդի դրվեին: Աճուրդի իրական ժամանակացույցը ցույց է տալիս, որ այս դոմենները չեն գնացել աճուրդի, որից կարելի է եզրակացնել, որ տվյալ դոմենների համար եղել է միայն մեկ հաստատված դիմում:

«Dot Asia Organization Ltd.»-ի միջև «.BOX» և «.SPA» վերին մակարդակի դոմենների վերաբերյալ շարունակական վեճեր են ընթանում, որոնցում ներգրավված են նրանց խորհրդի անդամները։

## Միջազգայինացված դոմենային անուններ
.asia-ն 2011 թվականի մայիսի 11-ից մինչև հոկտեմբերի 11-ը մեկնարկել է չինական, ճապոնական և կորեական միջազգայնացված դոմենային անունների (IDN) գրանցումները (օրինակ՝ "交易.asia", "ビデオ.asia", "게임.asia"): Sunrise և Landrush-ի մեկնարկի ընթացքում հայտ է ներկայացվել ավելի քան 10,000 դոմենի համար։ Չինական, ճապոնական և կորեական .asia IDN դոմենների վաճառքը սկսվել է «առաջինը եկավ, առաջինը սպասարկվեց» սկզբունքով 2012 թվականի հունիսի 21-ին: .asia-ն նախատեսում է ավելի ուշ մեկնարկել այլ ասիական լեզվով IDN .asia դոմեններ:

## DotAsia կազմակերպություն
DotAsia կազմակերպությունը, որը .asia դոմենի գրանցման օպերատորն է, ոչ առևտրային, անդամակցության վրա հիմնված կազմակերպություն է, որի առաքելությունն է խթանել համացանցի զարգացումը և կիրառումը Ասիայում: DotAsia-ի գլխավոր գրասենյակը գտնվում է Հոնկոնգում և ձևավորվել է որպես տարածաշրջանի ազգային/պաշտոնական բարձր մակարդակի դոմենային իշխանությունների (օրինակ՝ «.cn» Չինաստանում, «.jp» Ճապոնիայում, «.in» Հնդկաստանում, «.sg» Սինգապուրում և այլն) և տարածաշրջանային ինտերնետային կազմակերպությունների (օրինակ՝ APNIC, APTLD, APIA և այլն) բաց անդամակցության կոնսորցիում:

«.Asia»-ի մեկնարկից ի վեր DotAsia-ն միջոցներ է հատկացրել և աջակցել Ասիայում տարբեր սոցիալ-տեխնոլոգիական զարգացման համայնքային նախագծերին։ Այս նախագծերը ներառում են, OLPC, տեղեկատվական հասարակության նորարարությունների հիմնադրամը, երիտասարդական կամավորական ծրագրը։

DotAsia Organisation-ը՝ համագործակցելով HN Group-ի հետ Մակաոյում, նաև տրամադրում է իր փորձը և գիտելիքները՝ աջակցելու Մակաոյի կառավարությանն .MO երկրի կոդով վերին մակարդակի դոմենի (ccTLD) կառավարմանը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:2006 հայտնություններ
Կատեգորիա:Ասիա
Կատեգորիա:Համացանց
Կատեգորիա:Համացանցն Ասիայում
Կատեգորիա:Վերին մակարդակի ընդհանուր դոմեններ