open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Եվգենյա Ռադանովա

**Եվգենյա Նիկոլովա Ռադանովա** (, ), բուլղարացի մարզիկ, որը հանդես է եկել և՛ ձմեռային, և՛ ամառային Օլիմպիական խաղերում, աշխարհի նախկին ռեկորդակիր և ձմեռային օլիմպիական խաղերի շորթ թրեկի մրցանակակիր։

## Կենսագրություն
Ծնվել է Սոֆիայում, զբաղվել է գեղասահքով։ Բուլղարիայում առաջիններից մեկն էր, որ սկսել է զբաղվել շորթ թրեկով։ Հենց սկզբից մինչ այժմ նաև Իվան Պանդովի մարզիչն է։ Ավարտել է Մարզական ազգային ակադեմիան։

Ռադանովային երկար ժամանակ պատկանել է շորթ թրեկի 500 մ տարածության համաշխարհային ռեկորդը (43,671 վայրկյան), որը սահմանել է 2001 թվականի հոկտեմբերի 19-ին Կալգարիում։ 2002 թվականի Օլիմպիական խաղերում, նաև 2006 թվականի խաղերում նա կանանց շորթ թրեկի անհատական մրցախաղերում դարձել է միակ եվրոպացի մրցանակակիրը (2006 թվականին մրցախաղում երրորդ տեղն զբաղեցրել է Իտալիայի հավաքականը, իսկ 2002 թվականին Եվրոպայից այլ դափնեկիր ընդհանրապես չի եղել)։ Եվրոպայի բազմակի չեմպիոն է (ոսկե մեդալների և բոլոր մեդալների գումարային քանակով ռեկորդակիր է), աշխարհի կրկնակի չեմպիոն, Ունեվերսիադայի քառակի դափնեկիր է։ Աշխարհի գավաթի 2000/2001 մրցաշրջանում եղել է առաջինը 500 մ տարածության արդյունքներով։

2008 թվականի աշխարհի առաջնությանը չի հասել եզրափակիչ։

2004 թվականի Աթենքի ամառային Օլիմպիական խաղերում ներառվել է բուլղարացիների հեծանվորդների հավաքականում, սակայն չի կարողացել մեդալ նվաճել։

Ռադանովան ապրում և մարզվում է Իտալիայում, թեպետ պաշտոնական փաստաթղթերում բնակության վայրը նշված է Սոֆիան։

2010 թվականին մասնակցել է Համաշխարհային ռազմամարզական ձմեռային խաղերի շորթ թրեկի մրցախաղերին, որտեղ հաղթել է 1500 մետրի մրցավազքում։

## Աշխարհի գավաթի արդյունքների
* 1999 — 2
* 2000 — 2
* 2001 — 2
* 2002 — 2
* 2003 — 3
* 2004 — 6
* 2005 — 5
* 2006 — 2

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Օլիմպիական խաղերի արդյունքների տվյալների բազա 
* Արդյունքներ
* Career information from Torino2006.org
* Speed skater Evgenia Radanova ready to raise new generation

Կատեգորիա:Բուլղարացի մարզիկներ
Կատեգորիա:Բուլղարիայի նախարարներ
Կրեմլյովսկայա (մետրոյի կայարան)

**«Կրեմլյովսկայա»** (), Կազանի մետրոպոլիտենի կայարան, մինչև 2010 թվականի դեկտեմբերի 30-ը վերջին կայարանն էր։ Գտնվում է «Գաբդուլլա Տուկայա հրապարակի» և «Կոզյա Սլոբոդա» կայարանների միջև։ 
Բացվել է 2005 թվականի օգոստոսի 27-ին Կազանի մետրոպոլիտենի «Գորկի»-Կրեմլյովսկայա» առաջին մեկնարկային տեղամասի կազմում։

## Դիրք
Կայարանը գտնվում է Կազանի Կրեմլի հարևանությամբ, Բաումանի և Արհմիությունների փողոցների սկզբնամասում։ Կան երկու նախասրահներ` հարավային և հյուսիսային։

* Հարավային նախասրահը ժամանակավորապես չի աշխատում 2006 թվականից փոքր ուղևորահոքի պատճառով, ունի երկու ելք մեկը Բաումանի փողոցի հետիոտնային մասում և նրա տակ գտնվող չկառուցապատված ստորերկրյա անցման սրահում,  երկրորդ ելքը գտնվում է երկու չգործող շարժասանուխքների և Արհմիությունների ու Չերնիշևսկու փողոցների խաչմերուկի չբացված վերերկրյա սրահում, որը 2017 թվականի դեկտեմբերի 9-ից սկսեց գործել։
* Հյուսիսային նախասրահը ունի 2 չաշխատող շարժասանդուղք և միանում է վերին հատվածի հետ երեք ելքով, առաջին ելքը գտնվում է Կրեմլից հարավ և ավելի հեռու քան մյուսները և դուրս է գալիս դեպի Բուլակ գետը (դեպի Պրավո Բուլաչնի փողոց), մյուս երկուսը դուրս են գալիս դեպի Հազարամյակի հրապարակ և իջնում Մայիսի 1-ի հրապարակից դեպի Կրեմլի բլրի ստորոտի անցակետի տարբեր կողմեր։
 
## Կայարանի կառուցվածք
Կայարանը միակամարաձև է միակողմանի կառամատույցով։ Կայարանի ճարտարապետության մեջ ներառված են Կազանի Կրեմլի կառուցվածքային  բաղադրիչները, առաստաղն ու ոճավորված պատերը զարդարված են խճանկարով և ժողովրդական բանահյուսության պատկերներով։ Կայարանը գտնվում է Կրեմլի բլրի տարածքում, իսկ կառամատույցի մակարդակը մոտավորապես  համընկնում է Հազարամյակի հրապարակի մակարդակին։

## Հանրային տրանսպորտի հանգույց

### Տրոլեյբուս

## Պատկերասրահ

Պատկեր:Кремлёвский спуск (Казань) (открытка начала XX в.).jpg|Տարածքի պատմական տեսքը, որտեղ այժմ գտնվում են մետրոյի ելքերը «Կրեմլյովսկայա» կայանից (20-րդ դարի սկիզբ)
Պատկեր:Kazan Kremlin exterior view 08-2016 img2.jpg|Կազանի Կրեմլի ֆոնի վրա կայարանի մուտքերից մեկը


## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Станция «Кремлёвская» на сайте «Мир метро» (старая версия)
* Станция «Кремлёвская» на сайте «К-метро»

Կատեգորիա:Կազանի մետրոպոլիտենի կայարաններ
Մոսկվայի պետական համալսարանի գիտնականների ծառուղի

**Գիտնականների ծառուղի** (), հուշակոթողային-պուրակային համակառույց, որը գտնվում է Մոսկվայի պետական համալսարանի (ՄՊՀ) գլխավոր շենքի մուտքի դիմաց` Վորոբյովի գորիի կողմից։ Բաղկացած է գիտության և մշակույթի ռուսաստանցի գործիչների տասներկու հուշարձան-կիսանդրիներից, որոնք տեղադրված են շատրվաններով ավազանի երկայնքով։ Քանդակները տեղադրված են համաչափ ավազանի կողեզրերի երկայնքով` վեցական յուրաքանչյուր կողմում։ Կոթողները ստեղծվել են 1949 թվականից մինչև 1953 թվականը։

## Պատմություն
Հուշարձանները տեղադրվել են 1953 թվականին։ Գեղարվեստական ցուցահանդեսների և համայնապատկերների տնօրենությունը ՄՊՀ-ի գլխավոր շենքի ճարտարապետների հետ համատեղ որոշել են բոլոր արձանների միասնական պարամետրերը. բարձրությունը` 104 սմ, քանդակների գլուխների բարձրությունը` 47 սմ, յուրաքանչյուր պատվանդանի չափսերը` 202,5×202,5 սանտիմետր։

Բոլոր կոթողները  «Մոսկվայի Լոմոնոսովի անվան պետական համալսարանի շենքերի համալիր» համակառույցի մի մասն են։ 1987 թվականին այն վերցվել է կառավարության պաշտպանության ներքո, և նրան շնորհվել է մշակութային ժառանգության տարածաշրջանային նշանակության օբյեկտի կարգավիճակ։

2017 թվականին ծառուղին վերականգնվել է։ Մոսկվայի մշակութային ժառանգության դեպարտամենտի ղեկավար Ալեքսեյ Եմելյանովն այսպես էր նկարագրել համալիրի վիճակը մինչև վերանորոգումը.

Աշխատանքների ընթացքում մասնագետները կիսանդրիները մաքրել են աղտոտվածությունից, կարերն ու ճաքերը լցրել են հատուկ հանքային և պալիմերային նյութերով, վերականգնել են կորուստները, քսել շրջակա միջավայրի բացասական ազդեցությունից պաշտպանող և հետագա քայքայումը կանխարգելող նյութ։ Հուշակոթողների հիմքերը, մրջնանոցների առաջացման վայրերում, մշակվել են հատուկ պաշտպանիչ միջոցներով։

## Հուշարձանների ցանկ

## Պատկերասրահ

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* 
* 
* 
* 
* 

Կատեգորիա:1953 հիմնադրումներ
Կատեգորիա:Հուշարձաններ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Մոսկվայի հուշարձաններ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի մշակութային ժառանգության օբյեկտներ
Թաթարստանի նախագահ

**Թաթարստանի Հանրապետության նախագահ** (), հանրապետության ղեկավարը (սուբյեկտի, պետության) և բարձրագույն պաշտոնատար անձ, ով գլխավորում է Ռուսաստանի Դաշնության պետական իշխանության՝ Թաթարստանի Հանրապետության գործադիր մարմինների համակարգը։

Նրա լիազորությունները սահմանվում են  Թաթարստանի Հանրապետության Սահմանադրության երկրորդ գլխի IV բաժնով։  Լիազորությունների ժամկետը հինգ տարի է։ Հանրապետության նախագահը պարտավոր է տիրապետել Թաթարստանի Հանրապետության պետական լեզուներին (թաթարերեն կամ ռուսերեն): Նախագահը չի կարող լինել 35 տարեկանից ցածր անձնավորություն։

մինի|280px|
Թաթարստանի նախագահի նստավայրը համարվում է Կազանի Կրեմլի նախագահական պալատը, որը գտնվում է Թաթարստանի Հանրապետության մայրաքաղաք Կազանում։ Թաթարստանի նախագահի երկրորդ նստավայրը համարվում է քաղաքից դուրս գտնվող Բորովոյե Մատյուշինո ավանը։

Թաթարստանի Հանրապետության նախագահական իշխանության խորհրդանիշը հանդիսանում է ծառայողական կաբինետում հաստատված և Թաթարստանի Հանրապետության  նախագահի նստավայրրերում բարձրացված  շտանդարտը, որը իրենից ներկայացնում է Թաթարստանի Հանրապետության պետական դրոշը, իսկ կենտրոնում  Թաթարստանի Հանրապետության պետական զինանշանի պատկերն է։
## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Նախագահների ցանկեր
Ալեքսանդր I-ի հուշարձան (Մոսկվա)

**Ալեքսանդր I-ի հուշարձան** (), բրոնզե քանդակ Մոսկվայի կենտրոնում ի հիշատակ Ռուսաստանի կայսր Ալեքսանդր I-ի։ Հեղինակներն են ՌԴ ժողովրդական նկարիչ, քանդակագործ Սալավատ Շչերբակովը և ՌԴ վաստակավոր ճարտարապետ Իգոր Վոսկրեսենսկին։ Բացվել է 2014 թվականի նոյեմբերի 20-ին Ալեքսանդրովյան զբոսայգում, Բորովիցկի դարպասից ոչ հեռու։ Մոսկվայում Ալեքսանդր I-ի առաջին հուշարձանն է։

## Նկարագրություն
Ալեքսանդր I-ը ներկայացված է տոնական համազգեստով, նա կանգնած է պատվանդանի վրա։ Կայսեր ձեռքում սուսեր է, նրա ոտքերի տակ ընկած է թշնամական զենքը, ուսերին թիկնոց է։ Հուշարձանի դիմաց Բորոդինոյի ճակատամարտը, այլ ճակատամարտերը և 1812 թվականի Հայրենական պատերազմի զորավարներին, ինչպես նաև հենց Ալեքսանդրին, Սերաֆիմ Սարովսկուն և երկու տաճարները` Քրիստոս Փրկչի տաճարը և Կազանի Աստվածամոր տաճարը պատկերող բրոնզե խորաքանդակներ են։
250px|մինի|ձախից

## Պատմություն
Հուշարձանի նախագիծը որոշվել է մրցույթի արդյունքներով, որին մասնակցում էին 8 քանդակագործներ, այդ թվում` Զուրաբ Ծերեթելին։ Մասնակիցները ներկայացրել են յուրաքանչյուրը մի քանի տարբերակ։ 2014 թվականի օգոստոսին որոշվել են մրցույթի հաղթողները։ Հուշարձանի վերջնական նախագիծն ընտրվել է Սալավատ Շչերբակովի, Անդրեյ Կովալչուկի և Ալեքսանդր Ռուկավիշնիկովի աշխատանքներից` գաղտնի քվեարկությամբ։

Հուշարձանի հանդիսավոր բացումը տեղի է ունեցել 2014 թվականի նոյեմբերի 20-ին, որին ներկա էին Ռուսաստանի Դաշնության նախագահ Վլադիմիր Պուտինը, Մոսկվայի և համայն Ռուսիո պատրիարք Կիրիլը, ՌԴ մշակույթի նախարար Վլադիմիր Մեդինսկին, Մոսկվայի քաղաքապետ Սերգեյ Սոբյանինը։ Վլադիմիր Պուտինը հանդիսավոր խոսք է արտասանել. 

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 

Կատեգորիա:2014 հիմնադրումներ
Կատեգորիա:Հուշարձաններ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Մոսկվայի հուշարձաններ
Until It’s Gone

**«Until It’s Gone»**, ամերիկյան  Linkin Park ռոք խմբի երգը նրանց The Hunting Party վեցերորդ ստուդիական ալբոմից։ Թողարկվել է 2004 թվականի մայիսի 6-ին։ «Until It’s Gone» երգը խմբի սկավառակագրության 28-րդ կոմերցիոն սինգլն է։

## Սինգլի մասին
The Hunting Party ալբոմին նվիրված նյութում The Rolling Stone ամսագիրը «Until It’s Gone» երգում գովաբանել է կոմպոզիցիայի մռալյությունը և սինթեզատորային հնչողությունը, որոնք եղել են Linkin Park-ի Hybrid Theor ալբոմի հնչողության առանձնահատկությունները։ Մեկ այլ նախնական մեկնաբանությունում, որը նախապատրաստել է Loudwire-ը, բարձր է գնահատվել Չեսթեր Բեննինգթոնի վոկալը։

Երգն օգտագործվել է *[[Transformers: Rise of the Dark Spark]]* խաղի թրեյլերներից մեկում։

Լիրիկական տեսահոլովակի պրեմիերան տեղի է ունեցել մայիսի 5-ին խմբի յութուբյան պաշտոնական էջում։ Տեսահոլովակը, որը նկարահանել է Օստին Սայան Լոս Անջելեսում, ներկայացնում է տեսաշարք, որում ցուցադրվում են մի աղջիկ և քաղաք։ Տեսահոլովակի ընթացքում «Until It’s Gone» երգի տողերը հայտնվում են տարբեր առարկաների վրա կամ պարզապես էկրանին։

## Երգացանկ

## Ձայնագրման մասնակիցներ
* Չեսթեր Բեննինգթոն — վոկալ
* Մայք Շինոդա — ռիթմ-կիթառ, սպեղնաշարայիններ
* Բրեդ Դելսոն — սոլո կիթառ
* Դևիդ Մայքլ Ֆարեդ — բաս կիթառ
* Ջո Հան — սեմփլինգ, ծրագրավորում
* Ռոբ Բուրդուն — հարվածայիններ
* Իտան Մեյթս — հնչյունային ռեժիսոր

## Դիրքեր հիթ-շքերթներում

### Շաբաթական հիթ-շքերթներ

### Տարեկան հիթ-շքերթներ

## Թողարկման պատմություն

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Երգի տեքստը 
* 

Կատեգորիա:2014 երգեր
Դղյակի եկեղեցի (Քյոնիգսբերգ)

**Քյոնիգսբերգի դղյակի եկեղեցի**, Քյոնիգսբերգի ամրոցի լյութերական եկեղեցի։

## Պատմություն
Եկեղեցին կառուցվել է  կոմս Գեորգ Ֆրիդրիխի օրոք ճարտարապետ Վլասի Բերվարտի կողմից։ Հիմնարկեքը կատարվել է 1584 թվականին, շինարարությունը շարունակվել է մինչև 1597 թվականը։ Գլխավոր ճակատը կառուցված է Վերածննդի  ոճով։

1701 թվականին Դղյակի եկեղեցում կատարվեց առաջին պրուսական թագավոր Ֆրիդրիխ I-ի թագադրությունը, չնայած Պրուսական թագավորության մայրաքաղաքը դարձավ Բեռլինը։ Դղյակի լյութերական եկեղեցում 1861 թվականին կատարվեց կայսր Վիլհելմ I Հոհենցոլեռնի թագադրությունը։

Եկեղեցին զգալիորեն վնասվեց 1945 թվականին Քյոնիգսբերգի գրոհի ժամանակ, փլատակներն ապամոնտաժվեցին 1968 թվականին։

## Զանգակատուն
Սկսվել է կառուցվել 1260 թվականին, որպես բերգֆրիդ, ոչ բնակելի պաշտպանական աշտարակ- միջնաբերդ, 1387 թվականից աշտարակը ծառայում է որպես զանգակատուն։ 1686 թվականին զանգակատունը ուներ 82 մետր բարձրություն։   Կարիլյոնը նվագում է  Վուլպիուսի «Քրիստոսը իմ կյանքն է» մեղեդին () և Իզակի մեղեդին (): 1944 թվականի օգոստոսի 30-ին անգլիական ռմբակոծությունից հետո աշտարակը այրվեց, այնուհետև զգալիորեն վնասվեց 1945 թվականի ապրիլին քաղաքի գրոհի և հրետակոծության հետևանքով, իսկ 1955 թվականին վերջնականապես պայթեցվեց, մինչև ամրոցի մնացած ավերակների վերջնական ոչնչացումը։

## Պատկերասրահ

Königsberg, Schlosskirche, Altar und Kanzel.jpg|Դղյակի եկեղեցու ինտերիերը
Königsberg Castle.jpg|Դղյակի եկեղեցին 1890 և 1900 թթ.
Königsberger Schloss (Barock).JPG|Դղյակի եկեղեցին երկու կլոր աշտարակներով, 1597, Քյոնիգսբերգ, վերածննդի ոճով
Königsberg, Kaiser Wilhelm I, Werk von Friedrich Reusch.jpg|Վիլհելմ I Հոհենցոլեռնի հուշարձանը եկեղեցու դիմաց, 1871, Ֆրիդրիխ Ռեյշ (Friedrich Reusch)
Preussen 1701 Königsberg.jpg|Ֆրիդրիխի թագադրումը Քյոնիգսբերգի դղյակի եկեղեցում
Wetterfahne vom Königsberger Schloss.JPG| Զանգակատան հողմացույցը
Königsberg, Bildhauer Hans Windrauch, Stuckrelief im Königsberger Schloss.jpg|Դղյակի եկեղեցի, 1597, Քյոնիգսբերգ, ստուկկո` Քրիստոսի պատկերը վերածննդի ոճով, Հանս Վինդրաուխ (Hans Windrauch)


## Գրականություն
* Adolf Boetticher: Die Bau- und Kunstdenkmäler der Provinz Ostpreußen. Heft VII. Die Bau- und Kunstdenkmäler in Königsberg. = Памятники в Прушкуве. Памятники в Кенигсберге, Кёнигсберг 1897.
* Bernhart Jähnig:750 Jahre Königsberg - 750 лет Калининград / Кенигсберг, Марбург 2008.
* Baldur Köster: Königsberg : Architektur aus deutscher Zeit = Кенигсберг: Немецкая архитектура, Хузум 2000.
* Дмитрий Навалихин: К вопросу реконструкции центра города Калининграда, Москва 1958.
* Markus Podehl: Architektura Kaliningrada = Архитектура Калининград , Марбург 2012.
## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Официальный сайт Государственного учреждения культуры «Кафедральный собор». // sobor-kaliningrad.ru
* *Одинцов, Игорь Александрович, директор областного государственного учреждения культуры «Кафедральный собор», г. Калининград*. «Балтийский альманах». История города. «Возрождение собора». Официальный сайт администрации городского округа «Город Калининград» // klgd.ru

Կատեգորիա:Կալինիգրադի ճարտարապետություն
Կատեգորիա:Ռուսաստանի տաճարներ
Կատեգորիա:Կալինինգրադի տեսարժան վայրեր
Կատեգորիա:Ճարտարապետական հուշարձաններ
Կատեգորիա:Հուշարձաններ
Կատեգորիա:Ավերված եկեղեցիներ
Ալեքսանդր II-ի հուշարձան (Մոսկվա)

աջից|300x300փքս
**Ալեքսանդր II-ի հուշարձան** (), հուշարձան Մոսկվայի կենտրոնում ի հիշատակ Ռուսաստանի կայսր Ալեքսանդր II-ի։ Բացվել է 2005 թվականին Վոլխոնկա փողոցի, Վսեխսվյատսկի նրբանցքի և Պեչիստենսկայա առափնյա փողոցի միջև գտնվող պուրակում, Քրիստոս Փրկչի տաճարի մոտ (խորանային մասի կողմից)։ Հասցեն` Վոլխոնկա, 13։

Հուշարձանը ստեղծվել է «Աջ ուժերի միություն» կուսակցության նախաձեռնությամբ` կուսակցության անդամների և կողմնակիցների միջոցներով և Մոսկվայի կառավարության անմիջական մասնակցությամբ։

Հուշարձանի հեղինակներն են քանդակագործ Ալեքսանդր Ռուկավիշնիկովը, ճարտարապետ Իգոր Վոսկրեսենսկին և նկարիչ Սերգեյ Շարովը։

## Շինարարություն և բացում
Մոսկվայի քաղաքային դումայի մոնումենտալ արվեստի հանձնաժողովում մի քանի անգամ քննարկվել է հուշարձանը տեղադրելու վայրը։ Նախ Ալեքսանդր II-ի քանդակը ցանկանում էին տեղադրել Ալեքսանդրովյան զբոսայգում, ապա` Կրեմլի Կուտաֆյա աշտարակի մոտի հարթակում։ Բայց երբ մրցույթի հաղթող, քանդակագործ Ալեքսանդր Ռուկավիշնիկովը քանդակեց հուշարձանը ամբողջական հասակով (ավելի քան վեց մետր), կրեմլյան տարբերակը արգելափակեց պահպանության դաշնային ծառայությունը։

Արձանի տեղադրման վայրի փոփոխության պատճառով հեղինակը ստիպված էր երեք անգամ փոխել գլուխը։ Դրանցից մեկն այժմ գտնվում է Ռուկավիշնիկովի ստեղծագործական արվեստանոցում։ Արդեն պատրաստի քանդակը ձուլելուց մեկ տարի անց որոշեցին այն տեղադրել Քրիստոս Փրկչի տաճարի մոտ։

Հուշարձանի հանդիսավոր բացումը տեղի է ունեցել 2005 թվականի հունիսի 7-ին։ Արարողությանը մասնակցել են ՌԴ մշակույթի նախարար Ալեքսանդր Սոկոլովը, Մոսկվայի քաղաքապետ Յուրի Լուժկովը, «Աջ ուժերի միություն» կուսակցության դաշնային քաղխորհրդի անդամ Բորիս Նեմցովը, գործարար Ալֆրեդ Կոխը, որոնք նախաձեռնել էին հուշարձանի ստեղծումը։ Հուշակոթողն օծել է Մոսկվայի և համայն Ռուսիո պատրիարք Ալեքսի II-ը։ Ներկա են եղել նաև Մոսկովյան պատրիարքարանի գործերի կառավարիչ, Կալուգայի և Բորովսկի մետրոպոլիտ Կլիմենտը, Օմսկի և Տարայի մետրոպոլիտ Ֆեոդոսին, Իստրայի արքեպիսկոպոս Արսենին, Դմիտրովի եպիսկոպոս Ալեքսանդրը, Մոսկվայի կառավարության մշակույթի կոմիտեի նախագահ Ս. Ի. Խուդյակովը, պետական, քաղաքական և հասարակական գործիչներ, ստեղծագործական մտավորականության ներկայացուցիչներ։

## Նկարագրություն
Ալեքսանդր II-ը պատկերված է ամբողջ հասակով` զինվորական համազգեստով և ցարական պատմուճանով։ Ազատարար թագավորը նայում է Քրիստոս Փրկչի տաճարին Վսեխսվյատսկի նրբանցքի կողմից։ Կայսեր բրոնզե քանդակի բարձրությունն ավելի քան 6 մետր է, քաշը` 7 տոննա։ Այն տեղադրված է երեքմետրանոց մարմարե պատվանդանի վրա, որտեղ թվարկված են Ռուսաստանի հանդեպ նրա մատուցած ծառայությունները. ճորտատիրության վերացումը, տեղական ինքնակառավարման համակարգի ներմուծումը, ռազմական և դատական բարեփոխումների անցկացումը, բազմամյա Կովկասյան պատերազմի ավարտը։

## Պատկերասրահ

ЦарьЛЮДЕЙ - panoramio.jpg|Համալիրի տեսքը կողքից


## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Путеводитель по Москве 
* Борис Немцов — Памятник Александру II 
* В Москве открыт памятник императору Александру II

Կատեգորիա:2005 հիմնադրումներ
Կատեգորիա:Հուշարձաններ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Մոսկվայի հուշարձաններ
Կատեգորիա:Ալեքսանդր II
Կատեգորիա:2005 հիմնադրումներ Ռուսաստանում
Սոֆյա Շահինյան

**Սոֆյա Վաղինակի Շահինյան** (), հայ օդերևութաբան, Հայաստանում հիդրոօդերևութաբանական ծառայության հիմանդիրներից։

## Կենսագրություն
Սոֆյա Շահինյանը ծնվել է 1915 թվականին Իգդիրում։ 1938 թվականին ավարտել է Մոսկվայի հիդրոօդերևութաբանական ինստիտուտը։ 1941-1983 թվականներին աշխատել է ՀԽՍՀ հիդրոօդերևութաբանական ծառայության վարչության պետ։ Շահինյանի ղեկավարությամբ ստեղծվել է ավելի քան 100 կայանով հիդրոօդերևութաբանական համակարգ, կազմվել են ջրաօդերևութաբանական տեղեկատուներ, սխեմաներ, քարտեզներ։ Զբաղվել է Սևանա լճի հիմնախնդրի լուծման, ջրային պաշարների օգտագործման, շրջակա միջավայրի պահպանության խնդիրներով, ղեկավարել ՀՀ հիդրոօդերևութաբանական պետական ֆոնդի ստեղծման աշխատանքները։ 1966 թվականին Շահինյանի նախաձեռնությամբ ստեղծվել է Անդրկովկասյան հիդրոօդերևութաբանական գիտահետազոտական ինստիտուտի Երևանի բաժանմունքը։

## Պարգևներ
* ՀՀ ՊՆ «Մարշալ բաղրամյան-100» հուշամեդալ, 2003 թ.

## Ծանոթագրություններсемь

Կատեգորիա:Հայ օդերևութաբաններ
Մարիա Թերեզա Ավստրիացի

**Մարիա Թերեզա Ավստրիացի**, Իսպանիայի ինֆանտա, Պորտուգալիայի ինֆանտա, Ավստրիայի դքսուհի(; ; ), Ֆիլիպ IV Իսպանացու և Եղիսաբեթ Ֆրանսիացու դուստրը։ Նա եղել է Ֆրանսիայի թագուհին` Լյուդովիկոս XIV-ի կինը և Մեծ Դոֆինի մայրը։ Իսպանիայում ապրած տարիներին նրան նկարել է Դիեգո Վելասկեսը։  
1660 թվականին, Ֆրանս-իսպանական պատերազմից հետո նա ամուսնացել է Լյուդովիկոս XIV-ի հետ, սակայն ժամանակի քաղաքական կյանքում փոքր դեր է խաղացել։ 
1700 թվականին իսպանական ժառանգության պատերազմին հանգեցրած Բուրբոնների նկրտումներն Իսպանիայում կապված էին նրա հետ։ Թագուհի եղած ժամանակ նա առնվազն մեկ անգամ եղել է նաև Ֆրանսիայի ռեգենտ իր ամուսնու փոխարեն։

## Վաղ տարիներ
Ի ծնե անունը Մարիա Թերեզա էր։ Նա եղել է Իսպանիայի արքա Ֆիլիպ Չորրորդի և Եղիսաբեթ Ֆրանսիացու միակ ողջ մնացած դուստրը։ Ի ծնե նրան տրվել են Իսպանիայի և Պորտուգալիայի Ինֆանտայի և Ավստրիայի Արքիդքսուհու տիտղոսները, եղել է Հաբսբուրգների իսպանական ճյուղի ներկայացուցիչ։

## Ամուսնություն
Մարիա Թերեզան, Իսպանիայի Ինֆանտան և Ավստրիայի Արքիդքսուհին, ամուսնացել է Լյուդովիկոս XIV Ֆրանսիացու հետ 1660 թվականի հունիսի 3-ին Ֆուենտեռաբիայում։ Նրա հայրը Ֆիլիպ Չոր8որդը և ամբողջ իսպանական արքունիքն ուղեկցում էին նրան դեպի Բիդասոա գետի վրայի Փասիանների կղզի, որտեղ Լյուդովիկոսը և նրա արքունիքը դիմավորում են Մարի Թերեզին։ 1660 թվականի հունիսի 7-ին նա մեկնել է իր հայրենի երկիր Իսպանիայից։ Հունիսի 9-ին նա Սան Ժան դե Լյուզի Սուրբ Հովհաննես Մկրտիչ եկեղեցում կրոնական արարողակարգով ամուսնացել է Լուի XIV հետ։ Եկեղեցին հատուկ այդ իրադարձության համար վերանորոգվել էր։
 
Հայտնի էր որպես Մարի Թերեզ Ավստրիացի։ Նա Լյուդովիկոս XIV-ից ունեցել է վեց երեխա։ Մարիա Թերեզան աչքի չընկնող կյանք է վարել իր իսպանացի օգնագանների շրջապատում և ստիպված էր հաշտվել իր ամուսնու բազմաթիվ սիրային պատմությունների հետ, որոնցից ամենահայտնիներն էին Լուրզա դե լա Վալիերիի և տիկին Մոնտեսպանի հետ կապերը։ Նա Իսպանիայի ներկայիս արքա Ֆիլիպ VIի ուղիղ նախնին է։

## Մահ և ժառանգություն
1683 թվականի հուլիսի վերջին շաբաթվա ընթացքում Մարիա Թերեզան հիվանդացել է։ Մարիա Թերեզան մահացել է տանջալի մահով 1683 թվականի հուլիսի 30-ին, Վերսալում, տիկին Մաինթենոնի ձեռքերում։ Նա թաղվել է Փարիզի արվարձանային Սեն Դենի աբբայությունում 1683 թվականի սեպտեմբերի 3-ին։ Նրա շիրիմը ավերվել է Ֆրանսիական հեղափոխության ժամանակ։

## Երեխաներ
#Լուի ֆրանսիացի, Ֆրանսիայի դոֆին () Ֆրանսիայի դոֆին ամուսնացել է Մարիա Աննա Վիկտորիա Բավարիացու հետ, և ունեցել է զավակ։
#Աննա Եղիսաբեթ Ֆրանսիացին () մահացել է փոքր տարիքում։
#Մարիա Աննա Ֆրանսիացի () մահացել է մանուկ հասակում։
#Մարի Թերեզ Ֆրանսիացի () հայտնի է որպես «տիկին Ռոյալ», սակայն մահացել է մանուկ հասակում։
#Ֆիլիպ Չարլզ Ավստրիացի () հայտնի է որպես Անժույի դուքս, մահացել է մանուկ հասակում։ 
#Լուի Ֆրանկո Ֆրանսիացի () հայտնի է որպես Անժույի դուքս, մահացել է մանուկ հասակում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ֆրանսիայի թագուհիներ և կայսրուհիներ
Կատեգորիա:Հաբսբուրգներ
Կատեգորիա:17-րդ դարի ֆրանսիացիներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի միապետեր
Կատեգորիա:Կաթոլիկ միապետներ
Կատեգորիա:Թագավորների դուստրեր
One Kiss

**«One Kiss»** (հայ.՝ *Մեկ համբույր*), շոտլանդացի երաժիշտ և պրոդյուսեր Քելվին Հարիսի երգը բրիտանացի երգչուհի Դուա Լիպաի մասնակցությամբ։ Երգը թողարկվել է 2018 թվականի ապրիլի 6-ին Columbia լեյբլում որպես Հարիսի 6-րդ ալբոմի երկրորդ սինգլ։ Այն գլխավորել է բրիտանական UK Singles Chart հիթ-շքերթը։

## Պատմություն
«One Kiss» երգը համադրում է դիփ-հաուս և դենս-փոփ ոճերը, ինչպես նաև ներառում է 1990-ական թվականների հաուս երաժշտության տարեր։

Երգն ստացել է դրական արձագանքներ երաժշտական քննադատների և համացանցային հրատարակությունների կողմից, ինչպիսիք են՝ *[[Forbes]]*, Idolator, *[[Vice (magazine)|Noisey]]*, MTV News:

## Երաժշտական տեսահոլովակ
Երաժշտական տեսահոլովակը նկարահանել է ռեժիսոր Էմիլ Ռավան, պրեմիերան կայացել է 2018 թվականի մայիսի 1-ին Apple Music ալիքով, և մեկ օր անց տեսահոլովակը տեղադրվել է Յություբում։ Տեսահոլովակում Լիպան պարում է արևադարձային գունեղ տեսարանների ֆոնին։ Այն նկարագրվել է որպես «trippy» կանաչ էկրանի էֆեկտների տեսանելիության, գրավիչ վիզուալ էֆեկտների և ռետրո հագուստների ընտրության պատճառով։ Հարիսը տեսահոլովակում հանդես է գալիս որպես մատուցող։

## Ձայնագրության մասնակիցներ
Ըստ Tidal-ի տվյալների
* Քելվին Հարիս — պրոդյուսեր և միքսավորում
* Դուա Լիպա — վոկալ
* Mike Marsh — մաստերինգ

## Երգացանկ

***Digital download**
#"One Kiss" – 3:34

***Digital download – [[Jauz]] remix**
#"One Kiss" (Zhu remix) – 4:12

***Digital download – Jauz extended remix**
#"One Kiss" (Jauz extended remix) – 5:00

***Digital download – [[Zhu (musician)|Zhu]] remix**
#"One Kiss" (Zhu remix) – 4:00

***Digital download – [[Oliver Heldens]] remix**
#"One Kiss" (Oliver Heldens remix) – 4:41

***Digital download – Oliver Heldens extended remix**
#"One Kiss" (Oliver Heldens extended remix) – 5:27

***Digital download – [[R3hab]] remix**
#"One Kiss" (R3hab remix) – 3:10

***Digital download – R3hab extended remix**
#"One Kiss" (R3hab extended remix) – 4:20

***Digital download – [[Valentino Khan]] remix**
#"One Kiss" (Valentino Khan remix) – 4:11

***Digital download – Valentino Khan extended remix**
#"One Kiss" (Valentino Khan extended remix) – 4:55

***[[12-inch single|12" vinyl]]**
#"One Kiss" – 3:34
#"One Kiss" (extended mix) – 4:42

***Digital download – Remixes**
#"One Kiss" (R3hab Extended Remix) – 4:20
#"One Kiss" (Jauz Extended Remix) – 4:59
#"One Kiss" (Oliver Heldens Extended Remix) – 5:27
#"One Kiss" (Valentino Khan Extended Remix) – 4:55
#"One Kiss" (Patrick Topping Extended Remix) – 6:12
#"One Kiss" (Zhu Remix) – 4:00
#"One Kiss" (Extended Mix) – 4:42

## Հիթ-շքերթներ

### Շաբաթական հիթ-շքերթներ

### Տարեվերջյան հիթ-շքերթներ

## Հավաստագրումներ

## Թողարկման պատմություն

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* 
* 

Կատեգորիա:2018 երգեր
Կատեգորիա:Irish Singles Chart գլխավորած սինգլներ
Կատեգորիա:UK Singles Chart գլխավորած սինգլներ
Կատեգորիա:Դուա Լիպայի երգեր
Կատեգորիա:Քելվին Հարիսի երգեր
Գրիգորի Հայրապետով

[300px|մինի|աջից|Գրիգորի Հայրապետովը (աջից երկրորդը) ՀՀ երրորդ նախագահ [Սերժ Սարգսյանին ուղեկցելիս, 2015 թվականի մարտ, Բրյուսել]]
**Գրիգորի Ալբերտի Հայրապետով** (), գեներալ-մայոր, Հայաստանի Հանրապետության պետական պահպանության ծառայության նախկին պետ։ 1991-2018 թվականներին եղել է պետության ղեկավարի անվտանգության գլխավոր պատասխանատուն։ Ապահովել է Հայաստանի երեք նախագահների և 16-րդ վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանի անվտանգությունը։ 2018 թվականի հունիսի 11-ին նշանակվել է ՀՀ Ազգային անվտանգության ծառայության Պետական պահպանության ծառայության պետ։

## Պարգևներ և կոչումներ
2006 թվականի սեպտեմբերի 17-ին Հայաստանի Հանրապետության անկախության հռչակման 15-րդ տարեդարձի առթիվ, հայրենիքի անվտանգության ապահովման գործում ունեցած նշանակալից ծառայությունների, ինչպես նաև ծառայողական պարտքը կատարելիս ցուցաբերած խիզախության համար պարգևատրվել է «Հայրենիքին մատուցած ծառայությունների համար» 1-ին աստիճանի մեդալով։

2019 թվականի հուլիսի 5-ին ՀՀ նախագահ Արմեն Սարգսյանը, հիմք ընդունելով վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանի առաջարկությունը, Գրիգորի Հայրապետովին շնորհել է գեներալ-մայորի զինվորական կոչում։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Անփոխարինելի թիկնապահը. պետության ղեկավարի անվտանգության համար պատասխանատու բաժնի պետը (Photo)

Կատեգորիա:«Հայրենիքին մատուցած ծառայությունների համար» 1-ին աստիճանի մեդալակիրներ
Կատեգորիա:ՀՀ ազգային անվտանգության ծառայության գեներալ-մայորներ
Սերգեյ Բուխվոստովի հուշարձան

**Սերգեյ Բուխվոստովի հուշարձան** (), հուշարձան Ռուսաստանի Դաշնության մայրաքաղաք Մոսկվայում։ Նվիրված է Պրեոբրաժենսկի գնդի առաջին ռուսաց գվարդիական Սերգեյ Բուխվոստովին։ Տեղադրվել է 2005 թվականին Պրեոբրաժենսկայա հրապարակի պուրակում:

## Նկարագրություն
Հուշարձանը պատրաստված է բրոնզից և գվարդիականին պատկերում է ամբողջ հասակով` Պրեոբրաժենսկի գնդի զինվորի համազգեստով։ Նրա ձախ ձեռքում դրոշ է։ Արձանը տեղադրված է երեքմետրանոց գրանիտե պատվանդանի վրա, որի դիմերեսին փակցված է բացված թղթագլանի տեսքով բրոնզե հուշատախտակ հետևյալ գրությամբ. *«Պրեոբրաժենսկի գնդի լեյբգվարդիայի առաջին ռուս զինվոր Սերգեյ Լեոնտևիչ Բուխվոստովին»*։

## Պատմություն
2004 թվականին Մոսկվայի քաղաքային դուման հավանություն տվեց Սերգեյ Բուխվոստովի հուշարձանի ստեղծման մասին հարավարևելյան վարչական շրջանի ղեկավար Նիկոլայ Նիկոլաևիչ Եվտիխեևի գաղափարին։ 2005 թվականի սկզբին դումայի նիստում ընդունվել է մոնումենտալ-դեկորատիվ արվեստի ստեղծագործություններ կառուցելու առաջարկների ցանկի լրացում, որից հետո Մոսկվայի կառավարությունն ընդունեց քանդակը տեղադրելու մասին հրաման։ 2005 թվականի օգոստոսի 20-ին տեղի ունեցավ հուշարձանի հանդիսավոր բացումը։ Նրա հեղինակն է նկարիչ Վյաչեսլավ Կլիկովը։ Արձանը նվեր է քաղաքին Սլավոնական գրության և մշակույթի հանրային միջազգային հիմնադրամի կողմից։ Հուշարձանը տեղադրվել է Պրեոբրաժենսկայա հրապարակում, որտեղ XVII դարում տեղաբաշխված էր այն գունդը, ուր 1683 թվականին ծառայության էր անցել Սերգեյ Բուխվոստովը։

2017 թվականին քանդակը և պուրակը վերանորոգվել են։ Տեղադրվել են լապտերներ, փոխարինվել են ասֆալտն ու եզրաքարերը, տարածքը սալապատվել է։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* 

Կատեգորիա:2005 հիմնադրումներ
Կատեգորիա:Բրոնզե արձաններ
Կատեգորիա:Հուշարձաններ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Մոսկվայի հուշարձաններ
Կատեգորիա:Քանդակներ այբբենական կարգով
Պարրեն Կալլիրոի

**Պարրեն Կալլիրոի** (, ի ծնե՝ **Սիգանու** (), ), հույն ուսուցչուհի, լրագրող և գրող, Հունաստանի ֆեմինիստական շարժման հիմնադիր։

## Կենսագրություն
Ծնվել է 1861 թվականին (ըստ այլ աղբյուրների` 1859 թվականին) Կրետե կղզու Ռեթիմնոն քաղաքում։

Կրթությունը ստացել է Պիրեյում։ Դրանից հետո նա սովորել է Աթենքի աղջիկների համար լավագույն դպրոցներից մեկում։ 1878 թվականին նա ավարտել է ուսուցիչների նախապատրաստական *Αρσάκειον* դպրոցը։ Նա դարձել է կրթված կին, որը շատ օտար լեզուներ գիտեր, այդ թվում՝  ռուսերեն, ֆրանսերեն, իտալերեն և անգլերեն։

Ավարտելուց հետո նա հրավիրվել է Օդեսա, որտեղ երկու տարի աշխատել է քաղաքի հունական համայնքի աղջիկների դպրոցում։ Ապա մի քանի տարի աշխատել է Ադրիանոպոլսում, որտեղ նա հիմնել է *Zapeion* դպրոցը կրկին հունական համայնքի համար։ Ամուսնացել է ֆրանսիացի լրագրող Ժան Պարրենի հետ (), որը բացել է ֆրանսիական տպագրական գործակալություն Կոստանդնուպոլսում։ Նրանք ի վերջո բնակություն են հաստատել Աթենքում։

Աթենքում Կալլիրոին նախաձեռնել է ֆեմինիստական շարժումը և 1887 թվականին սկսել է հրատարակել Εφημερίς των Κυριών («Կանանց ամսագիրը»)։ Այս ամսագիրը լիովին նվիրված էր կանանց, որը հրատարակվել է ամեն շաբաթ և լույս է ընծայվել մինչև 1908 թվականը։ 1908-1916 թվականներին ամսագիրը հրատարակվել է ամսական երկու անգամ։ 1917 թվականին դադարել է գոյություն ունենալ, երբ Պարրենը Էլեֆտերիոս Վենիզելոսի կառավարության կողմից աքսորվել է Իդրա կղզի Անտանտի կողմից Առաջին համաշխարհային պատերազմի ժամանակ Հունաստանի մասնակցությանը դեմ արտահայտվելու համար։

Պարրեն Կալլիրոին հայտնի է նաև իր մյուս նախաձեռնություններով։ Աթենքում նա համագործակցել է եվրոպական և ամերիկյան կանանց շարժման հետ՝ ներկայացնելով իր թերթը Փարիզում և Չիկագոյում կայացած միջազգային գիտաժողովներում։ Նա պայքարել է կանանց կրթություն ստանալու և զբաղվածություն ունենալու համար։ 1896 թվականին նա հիմնադրել է Հունաստանի կանանց միությունը։ 1908 թվականին նրա ջանքերի շնորհիվ ստեղծվել է Հունաստանի Ազգային խորհուրդը (): Նա գրել է հունարեն «Հունաստանի կանանց պատմությունը» գրքույկը՝ ներառելով 1650 թվականից մինչև 1860 թվականները։

Բացի այդ՝ Կալլիրոին ստեղծել է գրական սալոն, որը հայտնի էր որպես «Գրական շաբաթներ»։ Նա ընկերակցել է գրողների և  հրապարակախոսների, որոնցից էին Ժյուլիետ Ադամը, Ժյուլեմ Սիմոնը, Գրիգորիոս Քսենոպուլոսը և Կոստիս Պալամասը։ Նա մի քանի հունարեն վեպերի հեղինակ է, առաջին անգամ տպագրվել է իր «Կանանց» ամսագրում Մայա կեղծանվամբ։ Պարրենը համարվում է առաջին հանրային ճանաչում ունեցող գրողը իր «Ազատագրված», «Կախարդություն» և այլ ստեղծագործությունների համար։ Նրան հետևել են գրողներ Ալեքսանդր Պապադոպուլուն (1867—1906), Իրինի Դենդրինուն (1879—1974), Յուլիա Դրագումին (1858—1937) և Պենելոպա Դելտան։

Մահացել է 1940 թվականի հունվարի 15-ին Աթենքում։

Պարրեն Կալլիրոին ընդգրկվել է «Ժառանգության հարկ» ստեղծագործության կանանց կազմում։ Պարգևատրվել է Փրկչի (հույն առաջին կին), Աթենքի ակադեմիայի արծաթե և Աթենք քաղաքի մեդալներով։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* ИСТОРИЯ ДВУХ ЖЕНЩИН, КОТОРЫЕ ПОТРЯСЛИ ГРЕЦИЮ
* ΠΕΡΙΣΚΟΠΙΟ - ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΦΕΜΙΝΙΣΤΙΚΟ ΕΝΤΥΠΟ 
* Parren, Kalliroe (1861–1940) 

Կատեգորիա:Հույն գրողներ
Կատեգորիա:Հույն լրագրողներ
Կատեգորիա:Հույն մանկավարժներ
Կատեգորիա:Հույն ֆեմինիստներ
Կատեգորիա:Հույն սուֆրաժիստներ
Կատեգորիա:Հույն դրամատուրգներ
Կատեգորիա:Ֆեմինիստ գրողներ
Ակադեմիկոս Գամալեայի հուշարձան

**Ակադեմիկոս Նիկոլայ Գամալեայի հուշարձան** (), հուշարձան Ռուսաստանի Դաշնության մայրաքաղաք Մոսկվայում։ Նվիրված է խորհրդային մանրէաբան Նիկոլայ Ֆեոդորովիչ Գամալեային (1859-1949)։ Հուշարձանը կանգնեցվել է Գերցենի անվան ինստիտուտի պոլիկլինիկայի և Պիրոգովի անվան ինստիտուտի կենսաբանական մասնաշենքի բակում, որտեղ ակադեմիկոսը մինչև մահը ղեկավարել է մանրէաբանության ամբիոնը։ Հասցեն` Պոգոդինսկայա փողոց, տուն 6։

Հուշարձանի բացումը տեղի է ունեցել 1956 թվականի նոյեմբերի 10-ին։

Հուշարձանն ունի մշակութային ժառանգության դաշնային նշանակության օբյեկտի կարգավիճակ (գրանցման համար` 13381452)։

## Նկարագրություն
Քանդակը պատկերում է գիտնականի բրոնզե կիսանդրին։ Այն տեղադրվել է գրանիտե պատվանդանի վրա, որի վրա ոսկեգույն տառերով փորագրված է հետևյալ մակագրությունը. *«Նիկոլայ Ֆեոդորովիչ Գամալեա, 1859-1949»։* Կենսաբանը պատկերված է դիմադեմ, նրա հագին ամբողջ կոստյում է։ Նախագծի հեղինակներն են քանդակագործներ Սեմյոն Յակովլևիչ Կովները և Նատալյա Ալեքսեևնա Մաքսիմչենկոն և ճարտարապետ Եֆիմ Վուլիխը։

## Պատմություն
Խորհրդային մանրէաբան, ԽՍՀՄ գիտությունների ակադեմիայի պատվավոր ակադեմիկոս, ԽՍՀՄ բժշկական գիտությունների ակադեմիայի ակադեմիկոս Նիկոլայ Ֆեոդորովիչ Գամալեան 1898 թվականին հայտնաբերել է բակտերիաները քայքայող նյութերը՝ բակտերիալիզինները։ 1899 թվականին նա հիմնադրել է Օդեսայի մանրէաբանության ինստիտուտը։ 1930–1938 թվականներին նա եղել է Մոսկվայի մանրէաբանության և համաճարակագիտության ինստիտուտների գիտական ղեկավարը։ Գամալեայի անունով է կոչվում ԽՍՀՄ ԲԳԱ վիրուսոլոգիայի և իմունոլոգիայի կենտրոնական գիտահետազոտական ինստիտուտը (Մոսկվա)։

Նիկոլայ Գամալեայի կիսանդրու բացումը տեղի է ունեցել 1956 թվականի նոյեմբերի 10-ին։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

Կատեգորիա:1956 հիմնադրումներ
Կատեգորիա:1956 քանդակներ
Կատեգորիա:Հուշարձաններ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Մոսկվայի հուշարձաններ
Ֆուտբոլի Անգլիայի Սուպերգավաթ 2014

**Ֆուտբոլի Անգլիայի Սուպերգավաթ 2014** (), Անգլիայի Սուպերգավաթի 92-րդ խաղարկումը, որն անցկացվել է 2014 թվականի օգոստոսի 10-ին Լոնդոնի Ուեմբլի մարզադաշտում։ Հանդիպմանը մասնակցել են «Արսենալն» ու «Մանչեսթեր Սիթին»։ Արդյունքում 3։0 հաշվով հաղթել է «Արսենալը»։

## Խաղ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք 

Կատեգորիա:Ֆուտբոլի Անգլիայի Սուպերգավաթ
Դևիդ Դուգլաս

**Դևիդ Դուգլաս** (, ), շոտլանդացի կենսաբան և բուսաբան :

## Կենսագրություն
Ծնվել է 1799 թվականի հունիսի 25-ին Պերտ քաղաքում։ Հնարավոր է նաև, որ Դուգլասը ծնվել է 1798 թվականին։
Իր կարիերան սկսել է Շոտլանդիայում, ուր նա սերտ կապեր ուներ Գլազգոյի համալսարանի հետ և աշխատում էր, որպես բույսերի հավաքորդ՝ Լոնդոնի այգեգործական հասարակության համար։
Դևիդ Դուգլասը հրավիրվել է Հուդզոնի ծոց ընկերության կողմից՝ Օրեգոնում բուսաբանական հետազոտություններ անցկացնելու համար։ Ինքը տեղափոխվեց այնտեղ 1824 թվականին։ Դուգլասը զբաղվում էր ամերիկյան բույսերի ուսումնասիրությամբ և Շոտլանդիա ուղարկեց Եվրոպայում անհայտ ավելի քան 200 բույսեր և սերմեր. բացի այդ՝ գտնվելով այդ ճանապարհորդությունում, հետազոտեց և անվանում տվեց Ամպքվա գետին։ Նա վերադարձավ Անգլիա 1827 թվականին։

Համբավ ձեռք բերեց Եվրոպայում իր հավաքածուի շնորհիվ և դասվում էր բրիտանական անտառային արդյունաբերության հիմնադիրների շարքում։ Դուգլասի հայտնիությունը թույլ տվեց նրան շփվել իր ժամանակի ամենահայտնի բրիտանական գիտնականների հետ։ Նա համարվում է մեծագույն և առավել հաջողակ բուսաբաններից մեկը, որը մեծ ներդրում է ունեցել համաշխարհային բուսաբանության պատմության մեջ։

1834 թվականի հունիսի 12-ին ողբերգական մահով վախճանվեց Հավայան կղզում։ Անհայտ հանգամանքներում՝ Մաունա-Կեա հրաբուխ բարձրանալու ժամանակ, հիմնական վարկածի համաձայն, նա ընկավ ակոս-ծուղակն՝ իր հետևից վազող կատաղած ցլի հետ միասին։

## Գիտական գործունեություն
Դևիդ Դուգլասը մասնագիտանում էր սերմնավոր բույսերի վրա։

## Անվանահայրեր
Կան բազում բույսեր և կենդանիներ, որոնք անվանված են ի պատիվ Դուգլասի։ Դրանցից որոշների լատինական անվանումները ներառում են իրենց մեջ *douglasii* բառը։ Մի քանի օրինակներ՝

* Սկյուռ Դուգլասի (*Tamiasciurus douglasii*) - կենդանի-կրծող 
* Սոճի Դուգլասի (*Pseudotsuga menziesii*) - փշատերև ծառ։ Որոշ լեզուներում, այդ թվում ամգլերենում, անվանված Դուգլասի անունով՝ , 
* Գորտակերպ մողես Դուգլասի (Phrynosoma douglassii) - մողես

## Գիտական աշխատանքներ
* *Douglas, David.* Journal kept by David Douglas during his travels in North America 1823—1827: together with a particular description of thirty-three species of American oaks and eighteen species of Pinus, with appendices containing a list of the plants introduced by Douglas and an account of his death in 1834. — W. Wesley & Son under the direction of the Royal Horticultural Society, 1914.

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* DNB, Katalog der Deutschen Nationalbibliothek: David Douglas
* David Douglas
* David Douglas
* David Douglas
* Curtis's Botanical Magazine 
* Douglas' Journal, 1823—1827

Կատեգորիա:Բրիտանացի բուսաբաններ
Կատեգորիա:Շոտլանդացի ճանապարհորդներ
Կատեգորիա:Գլազգոյի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Շոտլանդացի գիտնականներ
Ալեքսանդր Ստոլետովի հուշարձան

**Ալեքսանդր Ստոլետովի հուշարձան** (), հուշարձան Ռուսաստանի Դաշնության մայրաքաղաք Մոսկվայում։ Նվիրված է ռուս ֆիզիկոս Ալեքսանդր Ստոլետովին։ Տեղադրվել է 1953 թվականին՝ Մոսկվայի պետական համալսարանի ֆիզիկական ֆակուլտետի դիմաց։ Հեղինակներն են քանդակագործ Սերգեյ Սելիխանովը և ճարտարապետ Լև Ռուդնևը։

Ալեքսանդր Ստոլետովի հուշարձանը պատմության, քաղաքաշինության և ճարտարապետության տարածաշրջանային նշանակության հուշարձան է (գրանցման համար` 771420980820005)` համաձայն Ժողովրդական պատգամավորների Մոսկվայի քաղաքային խորհրդի գործադիր կոմիտեի 1987 թվականի մարտի 23-ի № 647 որոշման։

## Նկարագրություն
Հուշարձանը պատրաստվել է թուջից և պատկերում է վերարկուով նստած գիտնականին։ Նրա ձեռքերում բաց գիրք է, որը դրված է ծնկներին։ Հուշարձանը տեղադրված է գրանիտե պատվանդանին, որի վրա արված է հետևյալ հիշատակային մակագրությունը. *«Ալեքսանդր Գրիգորևիչ Ստոլետով, 1839-1896»*։

Քանդակը «Մոսկվայի Լոմոնոսովի անվան պետական համալսարանի շենքերի համալիր» համակառույցի մի մասն է։ 1987 թվականին այն վերցվել է կառավարության պաշտպանության ներքո, և նրան շնորհվել է մշակութային ժառանգության տարածաշրջանային նշանակության օբյեկտի կարգավիճակ։

2014-2015 թվականներին Մոսկվայի մշակութային ժառանգության դեպարտամենտը (Մոսգորնասլեդիե) վերականգնել է հուշարձանը։ Այն մաքրվել է փոշուց ու կեղտից, ողորկվել է և ծածկվել հատուկ պաշտպանիչ լուծույթով, ինչպես նաև փակվել են ճաքերը։ Կապալառուն եղել է «Ագեյ-7» ընկերությունը։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* 
* 
* 
* 
* 
* 

Կատեգորիա:1953 հիմնադրումներ
Կատեգորիա:Հուշարձաններ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Մոսկվայի հուշարձաններ
Ոստիկանական նախագահության շենք

Նախկին **ոստիկանական նախագահության շենք** (), Կալինինգրադի Սովետսկի պողոտայում տեղակայված ճարտարապետական հուշարձան (մինչև 1945 թվականը՝ Քյոնիգսբերգ)։

## Պատմություն
Ոստիկանական նախագահության շենքը կառուցվել է 1912 թվականին, որ հեռու գտնվող քանդված Շտայնդամ դարպասների տեղում () Շտրեզեմանշտրաս () 3-7 հասցեում։

Ազգային սոցիալիզմի ժամանակ՝ 1933 թվականից մինչև 1945 թվականի սկիզբ, շենքում տեղակայվել է Գեստապոյի վարչությունը։ Այդ ժամանակահատվածում, փողոցի վերանվանման հետ կապված, շենքը գտնվել է գեներալ Լիցման շտրաս () 3-7 հասցեում։

Երկրորդ համաշխարհային պատերազմից հետո, մինչև Խորհրդային Միության փլուզում, շենքում տեղակայվել է ԽՍՀՄ Ներքին գործերի ժողովրդական կոմիսարիատի Կալինինգրադի տարածքային վարչությունը, այնուհետև՝ ԽՍՀՄ Պետական անվտանգության կոմիտեն։

## Ճարտարապետություն
Շենքը կառուցված է կարմիր կլինկերային աղյուսներից, «նեոռենեսանս» ճարտարապետական ոճով։
մինի|Շենքի շքամուտք|ձախից
Շենքի նախագծի հեղինակն է կառուցման գծով ավագ գաղտնի խորհրդական () Օսկար Լաուվերը (): Շինարարությունն իրականացվել է շինարարության գաղտնի ավագ խորհրդատու Էդուարդ Ֆյուրստենաուի  () ղեկավարությամբ։

Շենքն ունի քառանկյուն կառուցվածք երկու ներքին բակերով։ Աջ թևը զարդարում է տեռասով պատշգամբը։ Տանիքը նախկինում պսակված էր այժմ գոյություն չունեցող աշտարակներով։ Կենտրոնական, ամենախոշոր աշտարակը հագեցած էր դիտման հարթակով։

մինի|Քանդակներ շքամուտքում

Հիմնական մուտքի պորտալում կա խեցեքարից ռելիեֆ, որը 1913 թվականին ստեղծել է քյոնիգսբերգցի քանդակագործ Ստանիսլավ Քաուերը, որը քաղաքում ստեղծել է մի շարք գործեր («Պուտտո» ցայտաղբյուրը, Շիլլերի հուշարձան, Նիմֆան լոգանքից հետո քանդակը և այլն)։ Կենտրոնական բարձրաքանդակի գլխավոր տարրը հնագույն ռազմիկի գլուխն է։

Պորտալի վերևում եղել են այժմ գոյություն չունեցող չորս ֆիգուրներ։

## Ներկա վիճակ
Խորհրդային Միության փլուզումից հետո շենքում տեղակայվել է Ռուսաստանի Դաշնային անվտանգության ծառայության Կալինինգրադի շրջանային գրասենյակը։

2017 թվականի դրությամբ ոստիկանական նախագահության շենքը պետության կողմից պաշտպանվում է որպես տարածաշրջանային նշանակության մշակութային ժառանգության օբյեկտ։

2015-2016 թթ. իրականացվել են համընդհանուր վերականգնման աշխատանքներ։

## Գրականություն
* Baldur Köster, Königsberg: Architektur aus deutscher Zeit. Der Kneiphof, Heft VII. Die Bau- und Kunstdenkmäler in Königsberg, Husum Druck- und Verlagsgesellschaft, 2000, Husum;
* Markus Podehl: Architektura Kaliningrada: wie aus Königsberg Kaliningrad wurde. Materialien zur Kunst, Kultur und Geschichte Ostmitteleuropas, 1, Herder-Institut, 2012, Marburg.

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1912 հիմնադրումներ
Կատեգորիա:Կալինինգրադի ճարտարապետություն
Կատեգորիա:Կալինինգրադի տեսարժան վայրեր
Կատեգորիա:Ռուսաստանի մշակութային ժառանգություն
Կաստելո Ուրսինո

**Կաստելո Ուրսինո** կամ **Ֆրիդրիխ Հոհենշտաուֆենի ամրոց** (), ամրոց, որը գտնվում է Իտալիայի հարավում՝ Սիցիլիա կղզու վրա։

Կառուցվել է 1239-1205 թվականներին՝ Սրբազան Հռոմի արքա Ֆրիդրիխ Հոհենշտաուֆեն կայսեր օրոք։ Սկզբում ամրոցը ունեցել է 4 թևաշենք, որոնք ամրացված էին ամուր աշտարակներով։ Այն ամրացված էր բարձր ժայռի վրա և կոչված էր պաշտպանելու Սիցիլիայի արևելյան ափերը։

Կաստելո Ուրսինոն 1693 թվականի Կատանիայի երկրաշարժից հետո կանգուն մնացած եզակի շինություն է։ Չնայած նրան, որ ամրոցը հիմնովին չի ավերվել, սակայն երկրաշարժի հետևանքով ունեցել է մեծ կորուստներ։ 1818 թվականի երկրաշարժից հետո ևս լուրջ վնասներ է կրել։

Այն համարվում է 16-րդ դարի արագոնյան արքաների թագավորանիստ ամրոցը։ վերածննդի դարաշրջանում՝ 17-րդ դարում, այն վերակառուցվել է ժամանակաշրջանի ճարտարապետական ոճով։

Ամրոցը 1837 թվականին վերածվում է բատնի։ 20-րդ դարի 30-ական թվականների ամրոցը ռենթարկվում է ռեստավրացիայի։ Ներկայումս ամրոցը ծառայում է որպես բացօդյա թանգարան։ Նրա մեջ ներկայացված են հին հունական և բյուզանդական շրջանների հնագիտական գտածոներ, ինչպես նաև սիցիլիական արվեստի ցուցանմուշներ։

## Պատկերասրահ

Պատկեր:Planimetria Castello Ursino 1° piano.svg|Ամրոցի կառուցվածքը
Պատկեր:1372 - Catania - Castello Ursino - Interno - Foto Giovanni Dall'Orto 2-Oct-2006.jpg|Ամրոցի ներքին կահավորանքը
Պատկեր:Castello Ursino - Sala dei Parlamenti.jpg|Ամրոցի ներքին կահավորանքը


## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Կաստելո-Ուրիսինո ամրոցը

## Աղբյուրներ

Կատեգորիա:Իտալիայի ամրոցներ
Նիկոլաևյան հրապարակ (Կազան)

**Նիկոլաևյան հրապարակ** (, նախկինում՝ *Կուզնեչնայա*),  նախկին հրապարակ Կազանի պատմական կենտրոնում (այժմ`Վախիտովսկի շրջան)։

## Պատմություն
Հրապարակը գտնվել է համալսարանական բլրի, Առաջին թատերական փողոցի (1899 թվականից`Պուշկինի փողոց), Դերժավինի այգու (այժմ՝  Ազատության հրապարակի վրա գտնվող Թաթարստանի Մուսա Ջալիլի անվան օպերայի և բալետի թատրոնի կողմից զբաղեցված տարածք) և Պոչտամտսկայա փողոցի (1893 թվականից` Լոբաչևսկու փողոց) միջև՝ Սև լճի դիմացի այգում։

18-րդ դարի վերջում այստեղ էր գտնվում  Կուզնեչնայա հրապարակը, որի կենտրոնում կար մի լճակ, որի շուրջը դարբիններ էին և այլ արդյունաբերական շենքեր։ 1842 թվականի հրդեհից հետո բոլոր շենքերի մնացորդները քանդվեցին, լիճը լցվեց, տարածքը հարթեցվեց և ստեղծվեց հրապարակ, որը կոչվեց ռուս կայսր Նիկոլայ I-ի անունով։

Սկզբում հրապարակը նախատեսված էր առևտրի համար, կային բազմաթիվ խանութներ, զվարճանքի վայրեր տեղաբնակների համար, այդ թվում Յակով Մամոնովի «Ոգեհմայության և մոգության թատրոն» տիկնիկային տաղավարը։

1890 թվականին Կազանում կայանալիք համառուսաստանյան գիտա-արդյունաբերական ցուցահանդեսի համար հրապարակում կառուցվեցին շենքեր քաղաքի ճարտարապետ Գ. Ռուշի նախագծերով։

4 ամիս տևող ցուցադրությունից հետո շենքերը ապամոնտաժվեցին, իսկ 1891 թվականին հրապարակի փոխարեն ստեղծվեց այգի։ 1894 թվականին Կազանի ջրամատակարարման ընկերության կողմից կառուցվեց բնօրինակ ցայտաղբյուր։ Խորհրդային տարիներին Նիկոլաևյան այգին վերանվանվեց Լենինսկի (այժմ` Համալսարանական)։

Հրապարակից մնացել է Համալսարանական այգու սկբում գտնվող մի փոքր տարածք Պուշկինի, Գալակտիոնովի և Նուժին փողոցների խաչմերուկում, որտեղ 1978 թվականին կառուցվել է Բուտլերովի նստած հուշարձանը, 2003 թվականին կառուցված «Կոլիզեում» (նախկինում`« Թամերլան», առօրյա գործածությունում՝ «Կնոպկա») առևտրի և զվարճանքի կենտրոնը և Կազանի կոնսերվատորիայի շենքերը։ Կիրակի օրվա առաջին կեսին հրապարակում հավաքվում են քաղաքի դրամագետները։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* место бывшей Николаевской площади на wikimapia (вид со спутника)
* «Их именами названы улицы Казани», Казань, Татарское книжное издательство, 1977.
* Амиров К. «Казань: Где эта улица, где этот дом», Казань, 1995.

Կատեգորիա:Կազանի հրապարակներ
Կատեգորիա:Կազանի պատմություն
Փառքի ծառուղի (Յուդինո)

**Փառքի ծառուղի** (), հրապարակ Կազանի Կիրովսկի շրջանի Յուդինո ավանում։ Քաղաքի նոր հրապարակներից և ավանի չորս հրապարակներից մեկն է՝ տեղակայված մյուս երեքից ոչ հեռու (Յուդինկայա, Կազանի 1000-ամյակի և Երկաթգծի աշխատողների)։

Փոքրիկ կանաչ տարածքով եռանկյունաձև հրապարակը գտնվում է արևմուտքից արևելք անցնող Լեյտենանտ Կրասիկովի փողոցի արևելյան հատվածում, հրապարակի դիմացից հարում է Նիժնայա փողոցին։

Հրապարակը բացվել է 2006 թվականին Հաղթանակի օրը, բարեկարգվել է Գորկու երկաթուղու Կազանի մասնաճյուղի նախաձեռնությամբ։

thumb|left|200px|Լեյտենանտ Կրասիկովի և Նիժնայա փողոցների հատման վայրը հրապարակի հարևանությամբ

Հրապարակն ունի ուղղահայաց դիրք Լեյտենանտ Կրասիկովի փողոցի երթևեկելի մասի լայն, կարճ, հիմնական ծառուղում ասֆալտապատ սալիկներով, որի վերջում Երկրորդ համաշխարհային պատերազմին նվիրված մոնումենտալ հուշակոթող է՝ չորս առանձին հիշողության պատերով, խոյաքանդակներով և խորհրդային զինվոր-հերոսների անուններով։ Մեջտեղի պատերի վերևում քարե կամարն է, որի տակ տեղադրված է Անհայտ զինվորի հուշարձանը և վառվում է հավերժական կրակը։ Գլխավոր ծառուղու մոտ՝ հրապարակում կա նաև երկար նեղ ծառուղի, կապույտ եղևնիներ, կանաչ տնկիներ և այլ ծառեր։ Հրապարակում կան խրուշչովյան և ստալինյան նախագծերով կառուցված բնակելի տներ։

Հրապարակի մոտ է գտնվում «Լեյտենանտ Կրասիկով» կանգառը, որտեղով անցնում են 46 և 72 համարի ավտոբուսները։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Аллея Славы на wikimapia (вид со спутника)

Կատեգորիա:Կազանի հրապարակներ
Ռուջերո Սետիմո

**Ռուջերո Սետիմո** (, ), իտալացի դիվանագետ, քաղաքական գործիչ և հայրենասեր ակտիվիստ Սիցիլիայից։ Եղել է Սիցիլիայի նավատորմի ծովակալ։ Բրիտանական նավատորմի հետ միասին Միջերկրական ծովում կռվել է Ֆրանսիայի դեմ՝ Նապոլեոնի կառավարության տարիներին։ Ռուջերո Սետիմոն ետ գրավեց ֆրանսիացիներից Մալթա կղզին և կազմակերպեց Նեապոլի մոտակա Գետա քաղաքի պաշտպանությունը։ 1811 թվականին Սետիմոն ստիպված էր առողջական խնդիրների պատճառով թոշակի անցնել։ 1812 թվականին  նա արքայազն Կաստելնովոյի սիցիլիական կառավարության անդամ էր հանդիսանում, որպես առևտրային նավատորմի նախարար։ 1820-1821 թվականներին նա անդամակցել է հեղափոխական խունտային, իսկ 1848 թվականին, որպես սիցիլիական Սենատի նախագահ Սետիմոն նշանակվում է  Սիցիլիայի թագավորության կառավարության ղեկավար և շարունակում պաշտոնավարել մինչև 1849 թվականը։
Նրա տոհմական ազգանունը՝ Սետիմո, որն իտալերեն նշանակում է «յոթերորդ», ծագել է Պիզայից (Տոսկանա)։ Ընտանիքն ամուսնությամբ ժառանգել է Կալվելո տոհմի ազգանունը (մոտավորապես 1468 թվականին) և տիրացել Սիցիլիայի ամենամեծ կալվածքներից մեկին։ Հոր՝ Տրայան Սետիմ Ավերտայի հետ մեկտեղ ստացել է Ֆիտալիայի կառավարչի ավատը։ Այդ ավատը ստեղծվել էր 1130 թվականին, Սիցիլիայի թագավոր Ռոջեր II-ի կողմից։ Թագավորը դա շնորհել էր այն կնոջ ամուսնուն, որը դայակություն էր արել իրեն և իր եղբորը՝ Սիմոնին։

## Կյանք
Ռուջերո Սետիմոն ծնվել է Պալերմոյում։ Նա Սիցիլիայի 1848 թվականի անկախության հեղափոխության գլխավոր դերակատարներից էր, որից հետո հաջողությամբ կառավարում էր անկախ Սիցիլիան, որը 16 ամիս փոխարինեց Բուրբոնների երկու Սիցիլիաներին։ Հենց որ ապստամբությունը ճնշվեց երկու Սիցիլիաների թագավոր Ֆերդինանդ II-ի բանակի կողմից, նա փախավ Մալթա, որտեղ, աքսորյալի կարգավիճակով ապրեց հետագա 12 տարիներին։ 1860 և 1861 թվականների Իտալիայի միավորման շարժման հաջողությունից հետո Ռուջերո Սետիմոն դարձավ Իտալիայի թագավորության նոր ստեղծված  խորհրդարանի Սենատի նախագահ և պաշտոնավարեց մինչև իր մահը։

## Տես նաև
* Ռիսորջիմենտո
* Ջուզեպպե Մացցինի

## Գրականություն
* Սանտի Կորենտի (2002) «Սիցիլիայի համառոտ պատմություն», Մոնրեալ, (ֆրանսերեն)
* Ջուզեպե Չիանո (2004) «Սիցիլիա, Սիցիլիա, Սիցիլիա» Edizione Anteprima, Պալերմո (իտալերեն)

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Իտալիայի քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Իտալացի դիվանագետներ
Կատեգորիա:Իտալիայի նախարարներ
Կատեգորիա:Իտալիայի սենատորներ
Ռոստովյան ջրատարի թանգարան

**Ռոստովյան ջրատարի թանգարան** (), մասնագիտացված թանգարան Դոնի Ռոստով քաղաքում՝ նվիրված քաղաքի ջրատարին։
Թանգարանի հասցեն` Դոնի Ռոստով, Մաքսիմ Գորկու փողոց 293։

## Պատմություն
Ռոստովյան ջրատարի թանգարանը բացվել է 2000 թվականին։ Գտնվում է Դոնի Ռոստով քաղաքում, «ПО Водоканал» ԲԲԸ վարչական շենքի տարածքում։ Թանգարանի մասնաշենքը համարվում է քաղաքի մշակութային տեսարժանություն։ Թանգարանը ստեղծվել է Զ. Ի. Ակոպովի նախաձեռնությամբ։

Քաղաքի կենտրոնացված ջրամատակարարումը սկիզբ է առնում 1865 թվականից, որի զարգացման պատմությունն արտացոլված է թանգարանի ցուցադրությունում։ Քաղաքի ջրատարի կարևորությունն ընդգծում է Դոնի Ռոստովի Պոկրովսկի պուրակում տեղադրված քաղաքի ջրատարի բրոնզե հուշարձանը` տեղադրված ջրանցքի 140-ամյակի կապակցությամբ։

1865 թվականին Դոնի Ռոստով քաղաքում գործարկված առաջին ջրատարի երկարությունը մոտ 5,3 կմ էր։ Քաղաքի զարգացման և ընդլայնման հետ մեկտեղ ջրատարը նույնպես զարգացել է։ Թանգարանի ցուցադրված նմուշներից են հրդեհային ջրածորաններ, ջրառման սյունակաթսաներ, պոմպային ագրեգատներ և սանտեխնիկայի տարբեր հարմարություններ։ Ցուցանմուշների մեծ մասն  ավելի քան 100 տարեկան են։ Ցուցանակներում կան նկարներ և փաստաթղթեր։ Ներկայացված ցուցանմուշներով կարելի է ծանոթանալ ջրամատակարարման ոլորտում տեխնիկական առաջընթացի մասին։ Թանգարանի սրահի կենտրոնում տեղադրված է ծորակասյան մոտ դույլով աղջկա քանդակը։ Քանդակի բրոնզե տարբերակը տեղադրված է քաղաքի Պոկրովսկի պուրակում։ Քանդակի ետևում կա լուսանկարների հինգ ցուցափեղկ՝ նվիրված ջրատարի վերածննդին։ Հատակին կա կոյուղու թուջե դիտանցք։

Թանգարանի այցելուները կարող են տեսնել քաղաքի քարտեզն առաջին ջրատարի սխեմայով, որը թողարկվել է 1865 թվականին, հին սյունածորակը, 1901 թվականի առաջին ջրաչափը, 19-րդ դարի դիտանցքեր, նախահեղափոխական հրդեհային ջրածորաններ և այլն։ Ժամանակակից ցուցանմուշները ներկայացնում են, թե որքան է զարգացել ռոստովյան ժամանակակից ջրամատակարարումը, դրա տեխնիկական առաջընթացը, ջրամատակարարումն ու ջրահեռացումը։

Թանգարանի ցուցափեղկերում ներկայացված է քաղաքային ջրամատակարարման և կոյուղու պատմությունը, «ПО Водоканал» ԲԲԸ  հետպատերազմյա տարիների զարգացումը։ Թանգարանում առկա են նյութեր կազմակերպության աշխատակիցների մասին։ Ներկայումս այս ձեռնարկությունը սպասարկում է շուրջ 2600 կմ ջրատար խողովակ և մոտ 1,260 կմ կոյուղու ցանց։ Այն ջրամատակարարում է ապահովում ավելի քան 1,2 միլիոն մարդու Դոնի Ռոստով, Ակսայ և Բատայսկ քաղաքներում։

Ձեռնարկության սրահում տեղադրված է քաղաքագլուխ  Անդրեյ Մատվեևիչ Բայկովի կիսանդրին։ Նրա օրոք Դոնի Ռոստովում գործարկվել է առաջին ջրատարը։ 2004 թվականին թանգարանում բացվել է մանկական էկոլոգիական կենտրոն։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Музей Ростовского водопровода, Фото и описание
*  Достопримечательности » Музеи, Музей Ростовского водопровода
* Музей Ростовского водопровода 

Կատեգորիա:2000 հիմնադրումներ Ռուսաստանում
Կատեգորիա:2000 հիմնադրված թանգարաններ
Կատեգորիա:Դոնի Ռոստովի թանգարաններ