Յուրի Շչերբակ

**Յուրի Շչերբակ** (, ), ուկրաինացի գրող, սցենարիստ, համաճարակաբան, լրագրող, քաղաքական գործիչ, դիվանագետ և բնապահպան։ Հեղինակ է ավելի քան 100 գիտական աշխատանքների և երկու տասնյակ գրքերի, ինչպես նաև մի շարք պիեսների և սցենարների։ Բժշկական գիտությունների դոկտոր։ Ուկրաինայի Բնապահպանական գիտությունների ակադեմիայի ակադեմիկոս։

## Կենսագրություն
Յուրի Շչերբակը ծնվել է 1934 թվականին Կիևում։ Հայրենական պատերազմի տարիներին էվակուացվել է ՌՍՖՍՀ, հայրենի քաղաք է վերադարձել 1944 թվականի մարտին։ 1958 թվականին ավարտել է Կիևի բժշկական ինստիտուտը բժիշկ-սանիտար մասնագիտությամբ։ 1958-1987 թվականներին աշխատել է Կիևի համաճարակաբանություն և ինֆեկցիոն հիվանդությունների գիտահետազոտական ինստիտուտում, այնուհետև եղել է ավագ գիտաշխատող։ Մասնակցել է Ուկրաինայում և Ուզբեկստանում խոլերայի դրսևորումների դեմ պայքարին, որի համար պարգևատրվել է Աշխատանքային կարմիր դրոշի շքանշանով։ Թեկնածուական (1965) և դոկտորական (1983) թեզերը նվիրված են եղել հատկապես վտանգավոր վարակիչ հիվանդությունների համաճարակաբանությանը։

Գրական գործունեությունն սկսել է 1950-ական թվականներից երգիծական ակնարկներով։ 1966 թվականից Ուկրաինայի գրողների միության անդամ է (1987-1991 թվականներին՝ խորհրդի քարտուղար), 1971 թվականից՝ Ուկրաինայի կինեմատոգրաֆիստների միության անդամ։

Վերակառուցման տարիներին ժողովրդականություն է ձեռք բերել որպես ուկրաինական և ռուսական մամուլում Չեռնոբիլի ատոմակայանի վթարի մասին հոդվածներ հրապարակելով։ Միաժամանակ զբաղվել է հասարակական և քաղաքական գործունեությամբ։ «Зелений світ» (Կանաչ աշխարհ) ուկրաինական էկոլոգիական ասոցիացիայի հիմնադիրներից է և առաջին նախագահը (ղեկավարել է մինչև 1991 թվականը)։ Ուկրաինայի Կանաչների կուսակցության առաջին առաջնորդը։ ԽՍՀՄ փլուզումից և Ուկրաինայի անկախության հռչակումից թողել է գրական գործունեությունը և զբաղվել է քաղաքականությամբ։ 1991 թվականին Շչերբակն ասել է, որ «այսուհետ չի զբաղվելու այսպես կոչված «կարմիր գրական աշխատանքով», այսինքն չի գրելու վեպ կամ պատմվածքներ «Վասյայի և Ասյայի և Վանյայի և Անյայի» մասին։

1998 թվականին Հարվարդի համալսարանի ուկրաինական հետազոտությունների ինստիտուտը անգլերեն հրատարակել է Շչերբակի «Ուկրաինայի ռազմավարական դերը» անգլերեն (The Strategic Role of Ukraine) քաղաքական-վավերագրական գիրքը, գրքի Shcherbaka «ռազմավարական նշանակության Ուկրաինայի» (ռազմավարական նշանակության Ուկրաինա), իսկ 2003 թվականին հրատարակվել է նրա «Ուկրաինա, կոչ և ընտրություն» հրապարակախոսական գիրքը։

### Հասարակական գործունեություն
* 1989-1991 թթ. - ԽՍՀՄ պատգամավոր, միջուկային անվտանգության ենթահանձնաժողովի նախագահ, ակադեմիկոս Անդրեյ Սախարովի ղեկավարած ընդդիմադիր միջտարածաշրջանային պատգամավորական խմբի անդամ
* 1990-1992 թթ. - Ուկրաինայի Կանաչների կուսակցության նախագահ
* 1991-1992 թթ. - Անկախ Ուկրաինայի առաջին բնապահպանության նախարար, Ուկրաինայի Ազգային անվտանգության խորհրդի անդամ
* 1992-1994 թթ. - Իսրայելում Ուկրաինայի արտակարգ և լիազոր դեսպան
* 1994-1998 թթ. - ԱՄՆ-ում Ուկրաինայի արտակարգ և լիազոր դեսպան (1997 թվականից՝ նաև Մեքսիկայում)
* 1998-2000 թթ. - Ուկրաինայի նախագահի խորհրդական
* 2000-2003 թթ. - Կանադայում Ուկրաինայի արտակարգ և լիազոր դեսպան (Ուկրաինայի Քաղաքացիական ավիացիայի միջազգային կազմակերպության ներկայացուցիչ)
* 12/2009 թ. - Արտաքին և անվտանգության քաղաքականության խորհրդի հիմնադիր-անդամ
* 2004-2006 թթ. - Ուկրաինայի գերագույն ռադայի նախագահի խորհրդական
* 2006 թվականից - Վ. Վերնադսկու անվան կայուն զարգացման ինստիտուտի նախագահ

## Գրական ստեղծագործություններ
* Ինչպես պատերազմում (, 1966)
* Յարոպոլ քաղաքի քրոնիկա (, 1968)
* Անհամատեղելիության արգելք (, 1971)
* Փոքրիկ ֆուտբոլային թիմ (, 1973)
* Պատճառներ և հետևանքներ (, 1986)
* Չեռնոբիլ (, 1987)
* Ուկրաինայի ռազմավարական դերը (, 1998)
* Ուկրաինա, կոչ և ընտրություն (, 2003)
* Ուկրաինան մրրկային շարժման գոտում (, 2010)
* , 2011
* Մեծ խաղ. Պատրանք 2079, 2012

## Ֆիլմեր (սցենարներ)
* «Մենք ուսանողներ ենք տարբեր երկրներից» (1965, )
* «Նրանք պաշտպանեցին գարունը» (1965, )
* «Առավոտյան կղզիներ» (1966, )
* «Բաշտանկա պետության որդիները» (1967, )
* «Տարիներ և եղանակներ» (1967, )
* «Կարանտին» (1968, )
* «Խորտիցա» (1969, )
* «Ճանապարհ դեպի սիրտը» (1970, )
* «Վ. Գլուշկով, կիբեռնետիկ» (1980, համահեղինակ, )
* «Երգող ավազուտների կղզին» (1981, հեռուստաֆիլմ, )
* «Բացահայտում» (1982, հեռուստաֆիլմ, )
* «Պետական հարաբերություններ» (1983, )
* «Դեպի ապագա» (1986, համահեղինակ, )

## Պարգևներ
* Աշխատանքային կարմիր դրոշի շքանշան (1971 թ.)
* Մշակութային վաստակի Լեհաստանի շքանշան (1977 թ.)
* Յու. Յանովսկու անվան գրական մրցանակի դափնեկիր (1984 թ.)
* Օ. Դովժենկոյի անվան պետական մրցանակ (1984 թ.)
* Ուկրաինայի նախագահի պատվո նշան (1996 թ.)
* Ացտեկական արծիվ մեքսիկական շքանշան (1998 թ.)
* Ուկրաինայի Գերագույն խորհրդի դիպլոմ (2004 թ.)
* II աստիճանի երախտիքի շքանշան (2009 թ.)
* Քրիստոս փրկչի շքանշան, Կիևի պատրիարքարանի ուղղափառ եկեղեցի (2011 թ.)

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Յուրի Շչերբակ

Կատեգորիա:Ուկրաինացի գրողներ
Կատեգորիա:Ուկրաինացի պետական գործիչներ
Կատեգորիա:Ուկրաինացի սցենարիստներ
Կատեգորիա:Խորհրդային գրողներ
Կատեգորիա:Խորհրդային բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Խորհրդային թարգմանիչներ
Կատեգորիա:Համաճարակաբաններ
Կատեգորիա:Ուկրաինացի լրագրողներ
Կատեգորիա:Ուկրաինացի դիվանագետներ
Կատեգորիա:Հրապարակախոսներ
Կատեգորիա:Գիտաֆանտաստիկ գրողներ
Կատեգորիա:Աշխատանքային կարմիր դրոշի շքանշանի ասպետներ
Կատեգորիա:Բժշկական գիտությունների դոկտորներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի նախարարներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ ԳԽ պատգամավորներ
Կատեգորիա:Ուկրաինացի թարգմանիչներ
Կատեգորիա:Խորհրդային սցենարիստներ
Կատեգորիա:Բանաստեղծներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Ուկրաինայի քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Անտոնովիչների մրցանակի հաղթողներ
Կատեգորիա:Ուկրաինացի բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Պատվո շքանշանի ասպետներ (ԽՍՀՄ)