Ջեյմս Սիլվեստր

**Սիլվեստր, Ջեյմս Ջոզեֆ** (**Սիլվեստր** ;), անգլիացի մաթեմատիկոս և բարձրագույն դպրոցի դասախոս, պրոֆեսոր (1841 թվական): Աշխատել է ԱՄՆ-ում։ Լոնդոնի թագավորական ընկերության անդամ (1841 թվական): Պետերբուրգի ԳԱ արտասահմանյան թղթակից անդամ (1872 թվական):

Հայտնի է մատրիցների տեսության, թվերի տեսության և կոմբինատորիկայի բնագավառում կատարած աշխատանքներով։ Շատ նշանակալի դեր է խաղացել ամերիկյան մաթեմատիկայի ձևավորման գործում (XIX դարի երկրորդ կես), ամերիկացի առաջին պրոֆեսորներից մեկը, Ամերիկյան մաթեմատիկական ամսագրի հիմնադիրը։

## Կենսագրություն
Ջեյմս Ջոզեֆ Սիլվեստրը ծնվել է 1814 թվականի սեպտեմբերի 3-ին Լոնդոն քաղաքում՝ հրեա ընտանիքում։ Հայրը՝ Աբրահամ Ջոզեֆը, զբաղվել է առևտրով։ Սիլվեստր ազգանունը (բառացի՝ «անտառային, աճում է անտառում») Ջեյմսը վերցրել է ավագ եղբորը նմանվելու համար, որը Սիլվեստր էր դարձել ԱՄՆ արտագաղթելուց հետո։

Ջեյմսը 1831 թվականից սկսել է ուսումնասիրել մաթեմատիկա Քեմբրիջի համալսարանի Սենթ Ջոնի քոլեջում։ Նրա ուսումը ընդհատվել է երկարատև հիվանդությունների պատճառով, սակայն մաթեմատիկայի ավարտական քննության ժամանակ զբաղեցրել է երկրորդ հորիզոնականը 1837 թվականին։ Սակայն չի ստացել բակալավրի աստիճան, քանի որ դրա համար անհրաժեշտ է եղել հաստատել իր համաձայնությունը անգլիկանական դավանանքի դոգմաների հետ, ինչից Սիլվեստրը հրաժարվել է։

1841 թվականին ստացել է բակալավրի և մագիստրոսի աստիճան Դուբլինի Թրինիթի քոլեջում։ Այստեղ հրեաներին, ինչպես և կաթոլիկներին, թույլատրվել է կրթություն ստանալ՝ առանց հրաժարվելու իրենց կրոնից։ Նույն թվականին Ջեյմս Ջոզեֆ Սիլվեստրը տեղափոխվել է ԱՄՆ՝ Վիրջինիայի համալսարանում պրոֆեսոր դառնալու համար, բայց շուտով,1843 թվականի նոյեմբերին, վերադարձել է Անգլիա: Աշխատել է որպես մաթեմատիկոս (ակտուար) ապահովագրական ընկերությունում (1845-1855), զբաղեցրել է պրոֆեսորի պաշտոն Վուլվիչի ռազմական ակադեմիայում (1855-1870 թվականներ), որից հետո մի քանի տարի մնացել է առանց աշխատանքի:

1877 թվականին Սիլվեստրը կրկին եկել է Ամերիկա՝ դառնալով մաթեմատիկայի առաջին պրոֆեսորը Բալթիմորի Ջոնս Հոփքինսի նոր համալսարանում։ Նրա աշխատավարձը կազմել է 5000 դոլար (այն ժամանակների համար բավականին առատաձեռն), և նա պահանջել է, որ այն վճարվի ոսկով (սակայն բանակցություններից հետո հրաժարվել է իր պահանջից)։

1878 թվականին հանդես է եկել որպես «Ամերիկյան մաթեմատիկական ամսագրի» (անգլ.՝ American Journal of Mathematics) հիմնադիր՝ այդ ժամանակ ԱՄՆ-ում երկրորդը։

1880 թվականին Ջեյմս Ջոզեֆ Սիլվեստրը պարգևատրվել է Կոպլիի մեդալով։

1883 թվականին վերադարձել է Անգլիա՝ դառնալու երկրաչափության ամբիոնի ղեկավար Օքսֆորդի համալսարանում, ղեկավարել է ամբիոնը մինչև մահը։

Ջեյմս Ջոզեֆ Սիլվեստրը մահացել է 1897 թվականի մարտի 15-ին Լոնդոնում։ Թաղված է Բոլս Պոնդ Ռոուդ գերեզմանատանը՝ Քինգսբերի ռոուդում, Լոնդոնում։

Սիլվեստրի կյանքի ընթացքում եղած կիրքերից մեկը եղել է պոեզիան, կարդացել և թարգմանել է աշխատություններ բնօրինակ ֆրանսերենից, գերմաներենից, իտալերենից, լատիներենից և հունարենից, իսկ նրա մաթեմատիկական հոդվածներից շատերը պարունակում են դասական պոեզիայից օրինակելի մեջբերումներ:

Ժամանակակիցները Սիլվեստրին հասուն տարիքում նկարագրել էին որպես «հսկա թզուկ՝ հսկայական կրծքին կախված մորուքով, բարեբախտաբար առանց պարանոցի, քանի որ ոչ մի պարանոց չէր դիմանա այդպիսի հրեշավոր մազաթափ գլխին, բացառությամբ մազերի իջնող շրջանակի, որը ծածկում էր նրա միացման տեղը լայն ուսերին»։

## Սիլվեստրի մեդալ
Սիլվեստրի անունով է կոչվել բրոնզե մեդալը, որը շնորհվել է 1901 թվականից ի վեր Թագավորական ընկերության կողմից՝ մաթեմատիկայի բնագավառում ունեցած մեծագույն նվաճումների համար։

## Գիտական հետաքրքրություններ
Հեղինակ է մոտ 180 գիտական աշխատությունների՝ նվիրված հանրահաշվին, թվերի տեսությանը, հավանականությունների տեսությանը, մաթեմատիկական ֆիզիկային և մեխանիկային։ Ա. Քեյլիի գաղափարների զարգացմանը նվիրված է եղել ինվարիանտների տեսությանը և դարձել է այդ բնագավառի առաջատար մասնագետներից մեկը։ Հիմք է դրել երկու քառակուսային ձևերի տարրական բաժանարարների տեսությանը, զարգացրել է կանոնական ձևերի տեսությունը (լուծել է ձևի պարզագույն տեսքի որոշման խնդիրը), մտցրել է «ինվարիանտ», «կովարիանտ», «կոմուտանտ», «դիսկրիմինանտ» և այլն տերմինները։

Առաջարկել է կինեմատիկական մեխանիզմներ (պլագիոգրաֆ, երկրաչափական հովհար և այլն)։

### Սիլվեստրի հաջորդականություն
Հաջորդականություն, կառուցված *a<sub>n</sub>*+1 = *a<sub>n</sub>*2 − *a<sub>n</sub>* + 1 կանոնով,  *a*0 = 2 սկզբնական արժեքով։ Հաջորդականության առաջին անդամները։

2, 3, 7, 43, 1807, 3263443, 10650056950807, 113423713055421844361000443, 12864938683278671740537145998360961546653259485195807.

Սիլվեստր անունը կրում են նաև մատրիցը (երկու բազմանդամների ռեզուլտանտը հաշվող), չափանիշը (մատրիցը այս կամ այն նշանորոշ տիպին վերաբերող) և թեորեմը (հարթության վրա ուղիղների կոնֆիգուրացիաների մասին):

## Անձնական հատկանիշներ
Սիլվեստրը տհաճ հակում ուներ դեպի գիտական վեճերը, ինչի մասին կարելի է կռահել նրա աշխատություններից, օրինակ՝ 1851 թվականին հրապարակված «Բացատրություն համընկնման թեորեմի, որը ներկայացրել է պարոն Սիլվեստրը այս ամսագրի դեկտեմբերյան համարում, թեորեմի հետ, որը ներկայացրել է պրոֆեսոր Դոնկինը հունիսյան համարում» հոդվածը։ Այս հոդվածում Սիլվեստրը բավականին զուսպ ներողություն է խնդրել Դոնկինից, հատուկ նշելով, որ ճշմարտության ծառայությունը չպետք է ուղեկցվի գիտական առաջնահերթության պարզաբանումներով։

## Արտահայտություններ
Բանաստեղծության և հանրահաշվի մեջ մենք ունենք մաքուր գաղափար, մշակված և արտահայտված լեզվի միջոցով, իսկ գեղանկարչության և քիմիայի մեջ գաղափարը, որը պարունակվում է նյութի մեջ, պատշաճ դրսևորման համար մասամբ կախված է մշակման գործընթացներից և արվեստի ռեսուրսներից։



Խոսուն մաթեմատիկոսը բնականաբար պետք է մնա նույնքան հազվագյուտ երևույթ, որքան խոսող ձուկը։



## Հիշատակ
1964 թվականին Միջազգային աստղագիտական միությունը Ջեյմս Սիլվեստրի անունը շնորհել է Լուսնի հակառակ կողմի հյուսիսային բևեռի շրջանում գտնվող խառնարանին:

Սիլվեստրի անունը կրում է (13658 Sylvester) աստերոիդը:

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* 
* 
* 
* 

Կատեգորիա:19-րդ դարի ամերիկացի մաթեմատիկոսներ
Կատեգորիա:19-րդ դարի բրիտանացիներ
Կատեգորիա:19-րդ դարի մաթեմատիկոսներ
Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի գիտությունների ազգային ակադեմիայի արտասահմանյան անդամներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի մաթեմատիկոսներ
Կատեգորիա:Անգլիացի մաթեմատիկոսներ
Կատեգորիա:Բրիտանացի գիտնականներ
Կատեգորիա:Բրիտանացի մաթեմատիկոսներ
Կատեգորիա:Գիտնականներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Թվերի տեսության մասնագետներ
Կատեգորիա:Լոնդոնի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Մաթեմատիկական անալիզի մասնագետներ
Կատեգորիա:Մաթեմատիկոսներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Ջոն Հոփքինսի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի ԳԱ թղթակից անդամներ
Կատեգորիա:Սանկտ Պետերբուրգի գիտությունների ակադեմիայի թղթակից անդամներ
Կատեգորիա:Սեպտեմբերի 13 ծնունդներ
Կատեգորիա:Վիրջինիայի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Քեմբրիջի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի Գիտությունների ակադեմիայի թղթակից անդամներ