open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Սուրբ Գրիգոր Լուսավորիչ տաճար (Բուենոս Այրես)

**Սուրբ Գրիգոր Լուսավորիչ տաճար, Բուենոս Այրես** քաղաքում գտնվող կրոնական կառույց։ Պատկանում է Մայր Աթոռ Սուրբ Էջմիածնի Արգենտինայի հայոց թեմին, դրա առաջնորդանիստ տաճարն է։ Կազմակերպում է Արգենտինայի մայրաքաղաք Բուենոս Այրեսում բնակվող առաքելական արգենտինահայության հոգևոր կյանքը, համարվում է քաղաքի տեսարժան վայրերից մեկը։

## Պատմություն

Հայերն Արգենտինայում հաստատվել են 20-րդ դարի սկզբին՝ կապված 1909 թվականի Ադանայի կոտորածի, ապա նաև՝ հայոց ցեղասպանության հետ։ Հայ համայնքը ստվարանում է մայրաքաղաք Բուենոս Այրեսում, ինչպես նաև Ուրուգվայի մայրաքաղաք Մոնտեվիդեոյում և Բրազիլիայի մայրաքաղաք Ռիո դե Ժանեյրոյում ու Սան Պաուլո քաղաքում։ Տեղի առաքելական հայության հոգևոր կյանքը կազմակերպելու նպատակով 1938 թվականին կազմավորվել է Հարավային Ամերիկայի հայրապետական պատվիրակությունը՝ Մայր Աթոռ Սուրբ Էջմիածնի կազմում, Ամենայն Հայոց Կաթողիկոս Խորեն Ա-ի կոնդակով։ Մինչ այդ արգենտինահայության, ուրուգվայահայության և բրազիլահայության գաղթօջախներում կառուցվում են նոր եկեղեցիներ։ Դրան զուգահեռ, կազմակերպվում է հայ կաթողիկե համայնքի՝ Լատինական Ամերիկայի թեմը, որից առանձնանում է Բուենոս Այրեսի առաջնորդությունը՝ սուրբ Նարեկ մայր տաճարով։

## Եկեղեցի
Սուրբ Գրիգոր Լուսավորիչ եկեղեցին կառուցվել է 1936 թվականին Արգենտինայի ողջ հայ համայնքի, հիմնականում բարերար Հրանտ Նիկոտյանի համագործակցության շնորհիվ։ Այն օծվել է 1938 թվականի ապրիլի 10-ին։ Եկեղեցին գտնվում է Պալերմո թաղամասում՝ հայկական կոչվող փողոցում։ Տեղացիները տարածքն անվանում են «Փոքրիկ Հայաստան»։
մինի|ձախից|Դահլիճ և խորան
Արգենտինայի հայ համայնքի ձևավորման գործում, ինչպես և մնացած սփյուռքում, Հայ առաքելական եկեղեցին հիմնարար դեր է խաղացել ոչ միայն կրոնական, այլև ներքին համերաշխության մեջ։ Դրա շուրջ համայնքային կյանքի գաղափարը վերածվեց կրոնական շենքերի ընդլայնված գործառույթի՝ որպես հոգևոր-մշակութային կենտրոնի: Առաջին հանդիպման վայրերը ոչ պաշտոնական էին։ Սակայն եկեղեցու հիմնումը առաջնահերթություն էր, քանի որ կրոնը հավաքական երևակայության մեջ խորհրդանշում էր հայ ժողովրդի հարատևությունը։ Ուստի Արգենտինայում Հայ Առաքելական Եկեղեցու ինստիտուցիոնալացումը կենսական նշանակություն ունեցավ նրա մնայունությունն ապահովելու համար։

Բուենոս Այրեսում կան այլ առաքելական եկեղեցիներ ևս՝ սուրբ Գևորգը, սուրբ Երրորդությունը, Վարագա Սուրբ Խաչը, սուրբ Հակոբը և սուրբ Պողոս-Պետրոսը։ Դրանք կառուցվում կամ վերանորոգվում են ինչպես Հարավային Ամերիկայի հայրապետական պատվիրակության, այնպես էլ 1983 թվականից հետո, երբ դրա բաժանմամբ ստեղծվում են Արգենտինայի, Ուրուգվայի և Բրազիլիայի թեմերը։

## Ճարտարապետություն
Տաճարը կառուցվել է հայկական եկեղեցական ճարտարապետության ոճով, սակայն շինությունն ունի նաև բարոկկո և գոթական ոճերով։ Ունի ոչ առանձնացված զանգակատուն, արտաքինից նման է Էջմիածնի Մայր Տաճարին։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:20-րդ դարի հայկական վանքեր և եկեղեցիներ
Կատեգորիա:Արգենտինայի հայոց թեմի վանքեր և եկեղեցիներ
Կատեգորիա:Բուենոս Այրեսի հայկական վանքեր և եկեղեցիներ
Կատեգորիա:Բուենոս Այրեսի տաճարներ
Կատեգորիա:ՎՀ/թեմա 2
Կատեգորիա:Տաճարներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Հայերը Բուենոս Այրեսում
Իսմեթ Ինյոնյուի տուն-թանգարան

**Իսմեթ Ինյոնյուի տուն-թանգարան**, տուն-թանգարան, որը գտնվում է Թուրքիայի Ստամբուլ քաղաքում։ Թանգարանը գտնվում է Հեյբելիադի Ռաֆահ նահատակների փողոցում և եղել է Թուրքիայի երկրորդ նախագահ Իսմեթ Ինյոնյուի տունը։

Տունը, որը հետագայում հայտնի է դարձել որպես Մավրոմատիս առանձնատուն (հունական Մավրոմատիս ընտանիքին պատկանող), կառուցվել է 19-րդ դարում։ Նախկին վարչապետ Իսմեթ փաշան վարձակալել է այս տունը 1924 թվականին՝ իր 3-րդ կառավարության օրոք, այն բանից հետո, երբ նա իր պաշտոնը թողել է Ֆեթհի բեյին։ Սակայն նա 1925 թվականին վերադարձել է իր նախկին պաշտոնին։ 1925 թվականից տունը Իսմեթ փաշայի ընտանիքի կողմից սկսել է օգտագործվել որպես ամառանոց։ 1934 թվականին տունը գնել է Իսմեթ փաշան, ով Թուրքիայում ընդունված ազգանունների օրենքի համաձայն ընդունել է «Ինոնյու» ազգանունը՝ ի պատիվ Ինոնյու դաշտում տարած հաղթանակի։ Տան կահույքը նվիրաբերել է նախագահ Աթաթուրքը։ 1937 թվականին Իսմեթ Ինյոնուն հրաժարական է տվել և սկսել ապրել հիմնականում Հեյբելիադայում։ Սակայն, երբ հաջորդ տարի նա ընտրվել է նախագահ և սկսել արձակուրդն անցկացնել շատ այլ վայրերում, տունը կորցրել է իր նախկին աշխուժությունը։ Այն բանից հետո, երբ Իսմեթ Ինյոնյուն պարտվել է 1950 թվականի համընդհանուր ընտրություններում, տունը վերադարձել է իր նախկին կենսունակությանը։

Իսմեթ Ինյոնյուն մահացել է 1973 թվականի դեկտեմբերի 25-ին։ Ընտանիքը հոգացել է տան մասին։ Ի վերջո որոշվել է տունը վերածել տնային թանգարանի՝ պահպանելով բնօրինակ կահավորանքը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Իսմեթ Ինյոնյու
Կատեգորիա:Ստամբուլի թանգարաններ
Էստեբան Սավելիչ

**Էստեբան Արիել Սավելիչ** (, , ), արգենտինացի և չեռնոգորացի ֆուտբոլիստ, պաշտպան:

Էստեբանի պապն ու տատը Չեռնոգորիայից ներգաղթել են Արգենտինա։ Հարավսլավացի հայտնի ֆուտբոլիստ Նիշա Սավելիչը նրա զարմիկն է։

## Ակումբային կարիերա
Ավելյանեդայի «Ռասինգ» ակումբի սան է։ 2012 թվականի հոկտեմբերի 26-ին «Վելես Սարսֆիլդի» դեմ խաղում նորամուտն է նշել Արգենտինայի ֆուտբոլի առաջնությունում: 2014 թվականի ապրիլի 2-ին «Էստուդիանտեսի» դեմ խաղում խփել է առաջին գոլը: Նույն թվականին դարձել է Արգենտինայի չեմպիոն։

2015 թվականի սկզբին վարձավճարով տեղափոխվել է «Դեֆենսա և Խուստիսիա»։ Փետրվարի 14-ին «Խիմնասիա Լա Պլատայի» դեմ խաղում նորամուտն է նշել նոր ակումբում: Հուլիսի 18-ին «Նուևա Չիկագոյի» դեմ խաղում խփել է առաջին գոլը «Դեֆենսայի» կազմում:

2016 թվականի սկզբին Էստեբանը վարձավճարով տեղափոխվել է իսպանական «Ալմերիա»: Հունվարի 31-ին «Սարագոսայի» դեմ խաղում նորամուտն է նշել իսպանական Սեգունդայում: Փետրվարի 21-ին «Ալավեսի» դեմ խաղում առաջին գոլն է խփել նոր թիմի կազմում: Վարձակալության ավարտից հետո վերադարձել է «Ռասինգ»։

2016 թվականի ամռանը տեղափոխվել է «Լևանտե»՝ կնքելով քառամյա պայմանագիր: Սեպտեմբերի 21-ին «Սևիլյայի» պահեստայինների դեմ խաղում նորամուտն է նշել նոր ակումբում: 2017 թվականի ամռանը վարձավճարով տեղափոխվել է «Ալբասետե»: Օգոստոսի 20-ին «Գրանադայի» դեմ խաղում նորամուտն է նշել նոր թիմում:

## Միջազգային կարիերա
2015 թվականին հրավիրվել է Չեռնոգորիայի հավաքական և ընդունել թիմում հանդես գալու առաջարկը։ Հունիսի 8-ին Դանիայի հավաքականի դեմ ընկերական խաղում նորամուտն է նշել ազգային թիմի կազմում՝ երկրորդ խաղակեսում փոխարինելով երկրորդ Մարկո Բաշային:

## Նվաճումներ
**Թիմային**

 **«Ռասինգ» (Ավելյանեդա)**

* Արգենտինայի ֆուտբոլի առաջնություն՝ 2014

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ալբասետեի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Ալմերիայի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Արգենտինացի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Լա Լիգայի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Լևանտեի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Չեռնոգորացի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Չեռնոգորիայի հավաքականի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Ռայո Վալեկանոյի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Ռասինգ Ավելյանեդայի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Ռեալ Մուրսիայի ֆուտբոլիստներ
Ռաֆայել Վիկի

**Ռաֆայել Վիկի** (, ), շվեյցարացի ֆուտբոլիստ և ֆուտբոլային մարզիչ: Հայտնի է գերմանական «Համբուրգում» և Շվեյցարիայի հավաքականում ելույթներով: Հանդես է եկել «Ատլետիկո» (Մադրիդ), «Վերդեր» (Բրեմեն), «Սիոն», «Համբուրգ», «Չիվաս ԱՄՆ» ակումբներում: Ամերիկյան ակումբը վերջինն է ֆուտբոլիստի կարիերայում։ Ռաֆայել Վիկին որոշել է կարիերան ավարտել 31 տարեկանում․ պատճառը եղել են մշտական վնասվածքները:

## Կենսագրություն
Հավաքականում նորամուտն նշել է 1996 թվականի Եվրոպայի առաջնությունում 19 տարեկանում։ 2003 թվականի հոկտեմբերի 11-ին լավագույն խաղն է անցկացրել ազգային հավաքականում․ այդ ժամանակ Շվեյցարիայի հավաքականը խաղում էր Իռլանդիայի ֆուտբոլի ազգային հավաքականի դեմ։

## Ձեռքբերումներ
**«Սիոն»**

* Շվեյցարիայի չեմպիոն՝ 1996/97
* Շվեյցարիայի գավաթի գավաթակիր՝ 1995, 1996

**«Վերդեր»**

* Գերմանիայի գավաթի գավաթակիր՝ 1999

## Հավաքական
Հավաքականի կազմում մասնակցել է 75 հանդիպման, դարձել 1 գոլի հեղինակ։ Ֆուտբոլի Եվրոպայի առաջնություն 1996-ի, Ֆուտբոլի Եվրոպայի առաջնություն 2004-ի և Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2006-ի մասնակից։

## Մարզչական կարիերա
2019 թվականի մարտի 8-ին նշանակվել է ԱՄՆ մինչև 17 տարեկանների հավաքականի գլխավոր մարզիչ:

2019 թվականի դեկտեմբերի 27-ին գլխավորել է Ֆուտբոլի բարձրագույն լիգայի «Չիկագո Ֆայր» ակումբը: 2021 թվականի սեպտեմբերի 30-ին հեռացվել է «Չիկագո Ֆայրից» անբավարար արդյունքների համար:

2022 թվականի հունիսի 2-ին նշանակվել է «Յանգ Բոյիզ» ակումբի գլխավոր մարզիչ՝ ստորագրելով պայմանագիր երկու մրցաշրջանով:

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* 

 
Կատեգորիա:Ատլետիկո Մադրիդի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Լա Լիգայի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Համբուրգի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Շվեյցարացի ֆուտբոլային մարզիչներ
Կատեգորիա:Շվեյցարացի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Շվեյցարիայի հավաքականի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Սյոնի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Վերդերի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Ֆուտբոլի կիսապաշտպաններ
Մատեո դի Ջուստո

**Մատեո դի Ջուստո** (, ), շվեյցարացի ֆուտբոլիստ, «Վինտերտուր» ակումբի պաշտպան: Կիսապաշտպան Նևիո դի Ջուստոյի ավագ եղբայրը:

## Ակումբային կարիերա
Դի Ջուստոն «Վագեն», «Վեթինգեն», «Բադեն» և «Ցյուրիխ» ակումբների սան է։ 2018 թվականի ամռանը վարձավճարով դարձել է ակադեմիայի «Ֆրայբուրգ» ակումբում: Օգոստոսի 1-ին «Համբուրգի» իր հասակակիցների դեմ խաղում Մատեոն նորամուտն է նշել Գերմանիայի երիտասարդական գավաթում և խփել իր մեկնարկային գոլը։:

2019 թվականի օգոստոսի 24-ին «Յանգ Բոյզի» դեմ խաղում նորամուտն է նշել «Ցյուրիխում»:  2020 թվականի հուլիսին տեղափոխվել է «Վադուց»: Սեպտեմբերի 20-ին «Բազելի» դեմ խաղում նորամուտն է նշել նոր ակումբում: 2021 թվականի փետրվարի 6-ին «Ցյուրիխի» դեմ խաղում մեկնարկային գոլն է խփել Շվեյցարիայի Սուպերլիգայում:

2022 թվականի ամռանը անհայտ գումարի դիմաց դարձել է «Վինտերտուր» ակումբի խաղացող՝ կնքելով քառամյա պայմանագիր: Հուլիսի 16-ին «Բազելի» դեմ խաղում առաջին հանդիպումն է անցկացրել ակումբի կազմում: Հոկտեմբերի 18-ին «Սիոնի» դեմ խաղում առաջին գոլն է խփել «Վինտերտուրի» կազմում:

## Միջազգային կարիերա
Շվեյցարիայի երիտասարդական հավաքականի կազմում մասնակցել է Եվրոպայի երիտասարդական առաջնությանը: Մրցաշարում խաղացել է Նորվեգիայի, Ֆրանսիայի և Իսպանիայի հավաքականների դեմ խաղերին:

## Ծանոթագրություններ

 
Կատեգորիա:Շվեյցարացի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Վինտերտուրի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Ցյուրիխի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Ֆուտբոլի կիսապաշտպաններ
Կատեգորիա:Ֆրայբուրգի ֆուտբոլիստներ
Զիգի Բադիբանգա

**Զիգի Բադիբանգա** (, ), բելգիացի ֆուտբոլիստ, Օդեսայի «Չեռնոմորեցի» կիսապաշտպան։

## Կենսագրություն
Զիգի Բադիբանգան ծնվել է Բելգիայի Էվեր քաղաքում՝ Կոնգոյի Դեմոկրատական Հանրապետությունից եկածների ընտանիքում։ 18 տարեկանում նրան հաջողվել է ընդգրկվել երկրի ուժեղագույն «Անդերլեխտ» ակումբի հիմնական կազմում։ Սակայն հիմնական կազմում ամրապնդվել չի կարողոցել: Երկու անգամ «Անդերլեխտը» նրան վարձակալության է տվել հոլանդական «Դե Գրաֆսհապին» և բելգիական «Շարլերուային»:

«Անդերլեխտի» հետ պայմանագրի ավարտից հետո ֆուտբոլիստը տեղափոխվել է Հունաստան: Այնտեղ ուժերը փորձել է «Էրգոթելիս» և «Աստերասե» ակումբներում: 2015/16 մրցաշրջանն անցկացրել է Կիպրոսի «Օմոնիայում»։ Վերջին ակումբից հեռանալուց հետո որոշ ժամանակ մնացել է որպես ազատ գործակալ, մինչև 2017 թվականի հունվարին համալրել է մոլդովական «Շերիֆի» կազմը:

Հենց Մոլդովայում ֆուտբոլիստը կարողացել է բացահայտել իր լավագույն որակները։ Նոր թիմին օգնել է դառնալ ուժեղագույնը երկրում և նվաճել Մոլդովայի գավաթը։ Հաջորդ մրցաշրջանում Բադիբանգան Շերիֆի հետ միասին նվաճել է Եվրոպայի լիգայի խմբային փուլի ուղեգիր: Այստեղ արդեն իրեն հաջող է դրսևորել Մոսկվայի «Լոկոմոտիվի» դեմ խաղերում՝ երկու խաղում գոլ խփելով «ժելեզնորոդնիկների» դարպասը։ Մոսկվայում «Շերիֆի» 2:1 հաշվով հաղթանակից հետո լուրեր են տարածվել նրա նկատմամբ Մոսկվայի «Դինամոյի» հետաքրքրության մասին: Ավելի ուշ հայտնի է դարձել, որ իտալական «Ջենոա» և «Տորինո» ակումբների սկաուտները նույնպես հետաքրքրություն են ցուցաբերել ֆուտբոլիստի նկատմամբ:

2019 թվականի ապրիլին տեղափոխվել է ղազախական «Օրդաբասի» ակումբ, որի հետ 2019 թվականի մրցաշրջանում Պրեմիեր լիգայի թիմերի միջև Ղազախստանի առաջնությունում նվաճել է բրոնզե մեդալներ։

## Կարիերա հավաքականում
Հանդես է եկել Բելգիայի պատանեկան և երիտասարդական հավաքականում: «Կարմիր սատանաների» հիմնական թիմում չի խաղացել։ Այդ պատճառով ֆուտբոլիստը պահպանում է Կոնգոյի Դեմոկրատական Հանրապետության հավաքականում նորամուտի շանսերը։

## Նվաճումներ
### Թիմային
**«Անդերլեխտ»**

* Բելգիայի չեմպիոն՝ 2009/10 Մրցաշրջանի
* Բելգիայի սուպերգավաթի գավաթակիր՝ 2010

**«Շերիֆ»**

* Մոլդովայի չեմպիոն՝ 2016/17
* Մոլդովայի գավաթի գավաթակիր՝ 2016/17
* Մոլդովայի սուպերգավաթի գավաթակիր՝ 2017

**«Օրդաբասի»**

* Ղազախստանի առաջնության բրոնզե մեդալակիր՝ 2019

### Անձնական
* Մոլդովայի առաջնության լավագույն լեգիոներ՝ 2017, 2018
* Ուկրաինայի առաջնության ամսվա լավագույն ֆուտբոլիստ՝ 2023 թվականի փետրվար-մարտ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Անդերլեխտի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Աստերասի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Բելգիացի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Դե Գրաֆսխապի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Շերիֆի ֆուտբոլիստներ
Սիմֆերոպոլի հայկական գերեզմանատուն

**Հին հայկական գերեզմանատուն** (крим. *Eski ermeni mezarlıq*), Հայ-Գրիգորյան գերեզմանատուն, գերեզմանատուն Ղրիմի Ինքնավար Հանրապետության Սիմֆերոպոլ քաղաքի Կենտրոնական շրջանում։

## Նկարագրություն
Սիմֆերոպոլի հին հայկական գերեզմանատունը շրջապատված է քաղաքի հարավային մասում գտնվող բնակելի շենքերով (Բախչիսարայսկա և Ստարոզենիտնայա փողոցների անկյունում)։ Գերեզմանոցն ընդարձակվել է 1941-1945 թվականների պատերազմի ժամանակ զոհվածների Եղբայրական գերեզմանոցով։

Գերեզմանոցի տարածքը 2328 հեկտար է, ունի մոտ 200 տարվա պատմություն, այն թաղումների համար փակ է։

Գերեզմանոցում հուղարկավորված են 1941 թվականի ռմբակոծությունների առաջին զոհերը։ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ավարտից հետո գերեզմանոցում թաղվել են պատերազմի բազմաթիվ վետերաններ, խորհրդային իշխանության համար պայքարի ակտիվ մասնակիցներ.։

Այնտեղ թաղված են Քաղաքացիական և Հայրենական մեծ պատերազմների հերոսներ, 1920 և 1941-1942 թվականների պարտիզանական շարժման հրամանատարներ։

Գերեզմանոցում է գտնվում Սուրբ Հակոբ եկեղեցին, որը կառուցվել է Ղրիմի երկու հայտնի գործարարների՝ Ալեքսանդր Ամատունու և Սուրեն Ամիրխանյանի միջոցներով։ Եկեղեցու ճարտարապետը եղել է ճարտարապետության միջազգային ակադեմիայի պրոֆեսոր, Ուկրաինայի վաստակավոր ճարտարապետ, Ղրիմի վաստակավոր ճարտարապետ Վոլոդիմիր Գրիգորովիչ Կրավչենկոն։

## Պատմություն
2004 թվականից գերեզմանը պաշտոնապես փակված է։ Հին հայկական գերեզմանատունը մինչ Խորհրդային Միության փլուզվելը կոչվել է Հայ-գրիգորյան գերեզմանատուն։

Այն ժամանակ գերեզմանատանը եղել է Սուրբ Գևորգ հայկական եկեղեցին, որը քանդվել է 1925 թվականին։  Եկեղեցին բաղկացած է եղել 15 քմ մակերեսով մեկ քարե շինությունից, իսկ եկեղեցու բակում՝ 28 քմ մակերեսով քարե տուն։

1925 թվականի հունվարի 28-ին Սիմֆերոպոլի քաղաքային գործադիր կոմիտեի կողմից եկեղեցու շենքը հանձնվել է կոմունալ տնտեսության վարչությանը։ Տունը բաղկացած էր 4 սալիկապատ սենյակից և խոհանոցից, ինչպես նաև 2 քարե տնակից։ Եկեղեցին ավերվել է, սակայն եկեղեցու շենքը պահպանվել է։ Այդ շենքի մի մասն այժմ վերադարձվել է քաղաքի կրոնական հայ համայնքին։

1997 թվականին հին գերեզմանատան վրա կառուցվել է Սուրբ Հակոբ նոր եկեղեցին։

## Պատկերասրահ

Պատկեր:Simpheropol 5.jpg
Պատկեր:Untitled - panoramio (1110).jpg
Պատկեր:Untitled - panoramio (1113).jpg
Պատկեր:Untitled - panoramio (1114).jpg
Պատկեր:Надгробный комплекс на армянском кладбище.jpg
Պատկեր:Untitled - panoramio (1132).jpg
Պատկեր:Untitled - panoramio (1116).jpg
Պատկեր:Цвинтар вірменський, XIX–XX ст. Симферополь 2.jpg
Պատկեր:Цвинтар вірменський, XIX–XX ст. Симферополь.jpg
Պատկեր:Untitled - panoramio (1115).jpg


## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*Симферополь . Староармянское кладбище ( СтАрК )

s

Կատեգորիա:Հայկական գերեզմանատներ
Կատեգորիա:Ղրիմահայ ճարտարապետություն
Կատեգորիա:Սիմֆերոպոլի շենքեր և կառույցներ
Կատեգորիա:ՎՀ/թեմա 2
Սուրբ Գևորգ եկեղեցի (Բեյրութ)

**Սուրբ Գևորգ եկեղեցի, Բեյրութ** քաղաքում գտնվող կրոնական կառույց։ Պատկանում է Մեծի Տանն Կիլիկիո կաթողիկոսության Լիբանանի թեմին։ Կազմակերպում է Լիբանանի մայրաքաղաք Բեյրութում բնակվող առաքելական հայության մի մասի հոգևոր կյանքը, հանդիսանում է լիբանանահայ համայնքի կարևոր հոգևոր կենտրոններից մեկը։

## Տեղադրություն
Աղոթատունը գտնվում է Բեյրութի «Հաճն» թաղամասում՝ Շառլ Հելուի անունը կրող փողոցի վրա՝ Քուզ և Ջիսր նրբանցքների խաչմերուկում։ Հայաշատ Բուրջ Համուդ քաղաքից հեռու է ընդամենը 200 մետր։ Նույն թաղամասում գտնվում է հայ ավետարանական եկեղեցին, ինչպես նաև դրանից ոչ հեռու գտնվող սուրբ Հակոբ առաքելական եկեղեցին։

## Պատմություն
Սուրբ Գևորգ Զորավարի անունը կրող Սուրբ Գևորգ Եկեղեցին հիմնադրվել է 1922 թվականին, երբ առաջին անգամ բացվել է՝ որպես վրանածածկ կառույց: Եկեղեցու համար անհրաժեշտ հողատարածքը ձեռք է բերվել Սարգիս Բաքալյանի և համայնքի նվիրատվությունների շնորհիվ, որից հետո սկսվել են շինարարական աշխատանքները:

1930 թվականին օծվել է նորակառույց տախտակաշեն եկեղեցին, իսկ 1938 թվականին կառուցվել է քարաշեն տարբերակը՝ Տեր Սահակ Խապայան Կաթողիկոսի և Տեր Եղիշե արքեպիսկոպոս Կարոյանի առաջնորդությամբ։ 1964 թվականին Տեր Գնել արքեպիսկոպոս Ճերեճյանի ջանքերով եկեղեցին ամբողջովին վերանորոգվել է։

1964 թվականին Տեր Գնել արքեպիսկոպոս Ճերեճյանի ջանքերով եկեղեցին ամբողջովին վերանորոգվել է։ Դա կարևոր քայլ էր, որպեսզի եկեղեցին շարունակեր իր հոգևոր դերակատարությունը հայ համայնքի համար Բեյրութում։

## Եկեղեցու հոգևոր հովիվներ
*Տեր Ռուբեն Ա. քահանա Սահակյան
*Տեր Զավեն քահանա Հովիվյան
*Տեր Նարեկ Ա. քահանա Հեջինյան (այժմյան հոգևոր հովիվ)

## Թաղական խորհուրդ
Եկեղեցու ներկայիս թաղական խորհուրդը կազմված է մի քանի ակտիվ անդամներից
*Հայկ Օղլուգյան (ատենապետ)
*Ավագ Պարախյան
*Վարդան Երեմյան
*Հակոբ Քեոտելեքյան
*Հարություն Գույումճյան
*Խաչիկ Շահինյան
*Վաչե Պարախյան
*Հարություն Շիշմանյան
*Անդրանիկ Չավուշյան

## 2023 թվականի ընտրություններ
12 մարտին տեղի են ունեցել Թաղական խորհուրդի ընտրություններ, որի արդյունքում ընտրվել են նոր անդամներ՝
*Ավագ Պարախյան (ատենապետ)
*Հայկ Օղլուգյան
*Վարդան Երեմյան
*Հակոբ Քեոտելեքյան

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:20-րդ դարի հայկական վանքեր և եկեղեցիներ
Կատեգորիա:Բեյրութի հայկական վանքեր և եկեղեցիներ
Կատեգորիա:Եկեղեցիներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Լիբանանի թեմի վանքեր և եկեղեցիներ
Կատեգորիա:ՎՀ/թեմա 2
Սաթենիկ Աղաբաբյան

**Սաթենիկ Աղաբաբյան** (, նաև՝ **Սաթո Փերի Աղաբաբյան**, ), իրանահայ օպերային երգչուհի, թատրոնի դերասանուհի, կինոօպերատոր և դրամատուրգ: Իրանցի առաջին օպերային երգիչներից մեկը։

Աղաբաբյանին կարելի է դիտարկել որպես 20-րդ դարասկզբի իրանական թատերական գործիչների խորհրդանիշ և հատկապես որպես այդ շրջանի կանանց գեղարվեստական ​​շարժման խորհրդանիշ։ Որոշ քննադատներ նրան համարում են Իրանի մեծագույն դրամատուրգներից մեկը:
 
Նրա որդին՝ Ալեքս Աղաբաբյանը, կրկնօրինակման հիմնադիրն է Իրանում։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* 

Կատեգորիա:20-րդ դարի դերասանուհիներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի օպերային երգիչներ
Կատեգորիա:Իրանահայ դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Իրանահայ օպերային երգիչներ
Սև ադամանդ (խնձորենու սորտ)

**Սև ադամանդ խնձոր** (), խնձորենու հազվագյուտ տեսակ հուանյու ընտանիքից, որը մշակվում է Տիբեթի Նինչի շրջանում։ Չնայած անվանը, խնձորի կեղևն ունի մուգ մանուշակագույն երանգ, իսկ միջուկը սպիտակ է։ 

Խնձորի յուրահատուկ գույնը պայմանավորված է տարածաշրջանի ավելի քան 3500 մ բարձրությամբ: Ցերեկային և գիշերվա միջև ջերմաստիճանը կտրուկ տատանվում է, և խնձորները ենթարկվում են շատ ուլտրամանուշակագույն ճառագայթման, ինչը նպաստում է կեղևի մգանալուն։ 

Շուկայի բարձր գնային հատվածում գտնող միջին սև ադամանդ խնձորը վաճառվում է բարձրակարգ սուպերմարկետներում և արժե մոտ 50 յուան (7,75 ԱՄՆ դոլար)։ Շատ ֆերմերներ չեն ցանկանում աճեցնել պտուղը, քանի որ «սև ադամանդ» խնձորենիներին հասունանալու համար անհրաժեշտ է մինչև ութ տարի, և քանի որ աճելու սեզոնը կարճ է՝ ընդամենը մոտ երկու ամիս։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Խնձորենու սորտեր
Կատեգորիա:Չինաստանի գյուղատնտեսություն
Ձմեռային առավոտ

**«Ձմեռային առավոտ»** (), 1967 թվականի խորհրդային գեղարվեստական ֆիլմ, որը նկարահանել է  ռեժիսոր Նիկոլայ Լեբեդևը Թամարա Ցինբերգի «Յոթերորդ սիմֆոնիա» պատմվածքի մոտիվներով։

## Սյուժե
Կատյա անունով աղջիկը փրկում է փոքրիկ տղային շրջափակված Լենինգրադում ռմբակոծության ժամանակ: Նա տղային տալիս է Սերյոժա անունը և սկսում է հոգ տանել նրա մասին։  Որոշ ժամանակ անց Կատյան ծանոթանում է կապիտան Վորոնովի հետ, որը նոր է վերադարձել ռազմաճակատից և փորձում է գտնել իր ընտանիքը։  Ռազմաճակատ վերադառնալիս՝ Վորոնովը նրանց տալիս է այն ամենը, ինչ տանում էր կնոջն ու որդուն։  Որոշ ժամանակ անց Կատյան աշխատանքի է անցնում հիվանդանոցում։  Այնտեղ բերում են նաև վիրավոր Վորոնովին։ Հիվանդանոցում իմանում է ընտանիքի կորստի մասին։ Պատահաբար նա հիշատակում է իր որդու՝ Միտյայի անունը։  Սերյոժան, լսելով անունը, անմիջապես հիշում է այն կատակը, որը մայրը հորինել էր, երբ ինքը դեռ շատ փոքր էր: Վորոնովը հասկանում է, որ դա իր որդին է, բայց ստիպված է լքել նրանց, քանի որ կրկին վերադառնում է ռազմաճակատ։  Մեքենայում կապիտանը վարորդին ասում է, որ հրաժեշտ է տվել իր «որդուն... և դստերը»:

## Դերերում

## Նկարահանող խումբ
* Ռեժիսոր՝ Նիկոլայ Լեբեդև
* Սցենարի հեղինակ՝ Սոկրատ Կարա-Դեմուր
* Օպերատոր՝ Սեմյոն Իվանով
* Նկարիչ՝ Ալեքսեյ Ֆեդոտով
* Կոմպոզիտոր՝ Վլադիմիր Մակլակով

## Պարգևներ
* «Ոսկե մրցանակ» լավագույն մանկական ֆիլմի համար Մոսկվայի VI միջազգային կինոփառատոնում (1969)
* «Ամենաբարի ֆիլմի համար» մրցանակ Մոսկվայի մանկական ֆիլմերի II կինոփառատոնում (VI միջազգային կինոփառատոնի շրջանակներում) (1969):

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1960-ականների խորհրդային ֆիլմեր
Կատեգորիա:1967 ֆիլմեր
Կատեգորիա:«Լենֆիլմ» ստուդիայի ֆիլմեր
Կատեգորիա:Խորհրդային ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ֆիլմեր Հայրենական մեծ պատերազմի մասին
Սուրբ Հակոբ եկեղեցի (Բեյրութ)

**Սուրբ Հակոբ եկեղեցի, Բեյրութ** քաղաքում գտնվող կրոնական կառույց։ Պատկանում է Մեծի Տանն Կիլիկիո կաթողիկոսության Լիբանանի թեմին։ Կազմակերպում է Լիբանանի մայրաքաղաք Բեյրութում բնակվող առաքելական հայության մի մասի հոգևոր կյանքը, հանդիսանում է լիբանանահայ համայնքի կարևոր հոգևոր կենտրոններից մեկը։

## Տեղադրություն
Աղոթատունը գտնվում է Բեյրութի Աշրաֆիա թաղամասում՝ Ասեյլի փողոցի վրա։ Նույն թաղամասում գտնվում է հայ ավետարանական եկեղեցին։ Շրջակա շենքերից առանձնանում է յուրահատուկ հայկական եկեղեցական ճարտարապետության ոճով՝ որպես կենտրոնագմբեթ դահլիճատիպ եկեղեցի, և հարավարևմտյան կողմում վեր խոյացող եռահարկ զանգակատնով։

## Պատմություն
Հակոբ Մծբնացու անունը կրող եկեղեցին հիմնադրվել է 1927 թվականին՝ Լիբանանի թեմի կաթողիկոսական փոխանորդ տեր Եփրեմ ծայրագույն վարդապետ Տոհմանի ժամանակ (հետագային Եփրեմ արքեպիսկոպոս Տոհմունի)՝ որպես թիթեղաշեն - տախտակաշեն սուրբ Աստվածածին եկեղեցի:

1932 թվականին կառուցվեց տախտակաշեն եկեղեցի։ 1953 թվականին Աշրաֆիա թաղի հայ բնակիչների աշխատանքներով և Փերուզ Աբաջյանի նվիրատվությամբ, թիթեղաշեն եկեղեցին քանդվեց և կատարվեց նոր եկեղեցու հիմնարկեք՝ Տեր Խորեն արքեպիսկոպոս Բարոյանի ձեռամբ:

Հայ ճարտարապետ Լևոն Էմմիյանի հսկողությամբ ու ցուցումներով, եկեղեցու շինարարական աշխատանքները տևեցին երկու տարի: 1955 թվականին, թեմի առաջնորդ, հետագա Մեծի Տան Կիլիկիո կաթողիկոս Խորեն Ա Բարոյանի ձեռամբ կատարվեց ներ եկեղեցու հանդիսավոր օծումը։

## Անձնակազմ
Սուրբ Աստվածածին և ապա սուրբ Հակոբ եկեղեցու հոգևոր հովիվներ են՝

* Տեր Արսեն քահանա Երեցյան
* Տեր Նշան քահանա Տեր Պետրոսյան
* Տեր Գուրգեն քահանա Աճեմյան
* Տեր Հուսիկ քահանա Այանյան
* Տեր Գևորգ քահանա Տեր Հարությունյան
* Տեր Պարգեւ քահանա Պարտագճյան
* Տեր Վարդան քահանա Տեր Առաքելյան
* Տեր Վրթանես քահանա Թոնդյան
* Տեր Անդրանիկ քահանա Տուզմանյան
* Տեր Մեսրոպ Ա. քահանա Քերքեզյան
* Տեր Սիմեոն քահանա Կարապետյան (այժմ հոգևոր հովիվ)։

Սուրբ Հակոբ եկեղեցու այժմյան Թաղական խորհուրդի անդամներն են՝ Անդրանիկ Սարգիսյան (ատենապետ), Հակոբ Ալլըգյան, Ժորժ Կյուլեսերյան, Արամ Թոքաթլյան, Վաչե Արսլանյան, Յովհաննես Սեմերճյան և Ժակ Մանուշակյան։

12 Մարտ 2023-ին, տեղի ունեցաւ Թաղական խորհուրդի ընտրութիւն: Նորընտիր Թաղական խորհուրդի անդամներն են՝ Հակոբ Էքմեքճյան (ատենապետ), Հակոբ Ալլըգյան, Վաչե Արսլանյան, Ժակ Մանուշակյան, Հովհաննես Սեմերճյան, Արամ Թոքաթլյան, Էլի Հոլուշյան, Ջորջ Քարղայան եւ Րաֆֆի Պչաքճյան:

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:20-րդ դարի հայկական վանքեր և եկեղեցիներ
Կատեգորիա:Բեյրութի հայկական վանքեր և եկեղեցիներ
Կատեգորիա:Եկեղեցիներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Լիբանանի թեմի վանքեր և եկեղեցիներ
Կատեգորիա:ՎՀ/թեմա 2
Նյարդաքիմիա

**Նյարդաքիմիա**, նյարդային համակարգի կենսաքիմիա, կենսաքիմիայի բաժին, ուսումնասիրում է նյարդային հյուսվածքի քիմիական կազմությունը և նրանում ընթացող նյութափոխանակության առանձնահատկությունները։ Նյարդային համակարգի առանձին բաժինները և նրա բարձրագույն մասը՝ գլխուղեղը, մյուս օրգաններից տարբերվում են իրենց մորֆոլոգիական, կենսաքիմիական և գործառնական տարասեռությամբ։ Նյարդային բջջի հիմնական ձևերը՝ նեյրոնը և նեյրոգլիան, ևս նկատելիորեն տարբերվում են ֆունկցիայով և քիմիական կազմությամբ։ Այդ պատճառով նյարդային գործունեության ընթացքում այս կամ այն բջջային խմբի նշանակությունը պարզելու համար կարևոր է ուսումնասիրել ոչ միայն նյարդային համակարգի տարբեր բաժինների, այլև առանձին բջիջների կենսաքիմիական առանձնահատկությունները։ Նյարդային համակարգը բնորոշվում է առանձնահատուկ ֆունկցիայով։ Այն նյարդային ազդակները մեդիատորների միջոցով հաղորդում է մեկ նեյրոնից մյուսին կամ տարբեր օրգաններին (նյարդահորմոններով)։ Ուղեղի որոշ բջիջներ օժտված են ներզատիչ գեղձերի հատկությամբ և արտադրում են պոլիպեպտիդային բնույթի հատուկ հորմոններ, որոնք ուղեղից հոսող արյան միջոցով նյարդային բջջից ինֆորմացիան հաղորդում են ներքին օրգաններին։ Բացահայտված են այդպիսի նյարդահորմոնների 2 տեսակ, ռիլիզինգ (խթանող) ու ինհիբիտոր (կասեցնող) և օրգանոտրոպ հորմոններ։ Առաջինները գոյանում են ուղեղի ենթատեսաթմբի կորիզներում և արյան միջոցով հասնելով հիպոֆիզ, խթանում են նրա հորմոնների արտազատումը և դրանով կարգավորում ծայրամասային բոլոր ներզատիչ գեղձերի գործունեությունը։ Նյարդաքիմիկոսները պարզել են դրանցից մի քանիսի (լյուլիբերին, թիրեոլիբերին, սոմատոտրոպին և այլն) քիմիական կառուցվածքը։ Օրգանոտրոպ հորմոններն առաջանում են ուղեղի նյարդազատուկային բջիջներում և արյան մեջ անցնելով կարգավորում են սրտի, երիկամների, ենթաստամոքսային գեղձի և այլնի գործունեությունը։ Նշված հորմոններից են վազոպրեսինը, օքսիտոցինը։ Դրանց շարքում կարելի է դասել նաև ուղեղից անջատված նոր հորմոններ (К, C, G և այլ նյութեր), որոնք ազդում են սրտի գործունեության վրա։ Վերջին տարիներին ուղեղից անջատվեցին մի խումբ միացություններ՝ էնկեֆալիններ և էնդորֆիններ, որոնք մորֆինանման նյութեր են և կարևոր նշանակություն ունեն ցավային սինդրոմի առաջացման ֆիզիոլոգիական պրոցեսներում։ Նյարդային բջիջների քիմիական կազմության և բաղադրամասերի հետազոտությունն ունի ինչպես տեսական, այնպես էլ գործնական կարևոր նշանակություն, օրինակ՝ ուղեղի սինթետիկ ճանապարհով ստացվող նոր հորմոնները լայնորեն կիրառվում են էնդոկրին և այլ հիվանդությունների բուժման համար։ Այժմ մոլեկուլային նյարդաքիմիայի նվաճումների հիման վրա զարգանում են նյարդաֆիզիոլոգիան, նյարդադեղաբանությունը, հոգեբուժությունը, ներզատաբանությունը։ 

Հայաստանում նյարդաքիմիական կարևորագույն հետազոտություններ են կատարվում Երևանում՝ ՀՀ ԳԱ կենսաքիմիայի և Լ․ Օրբելու անվան ֆիզիոլոգիայի ինստուտներում։ 1966-ին կազմակերպվել է Նեյրոքիմիկոսների միջազգային ընկերությունը, որի տպագիր օրգանն է «Jornal of Neurochemistry» (1956) ամսագիրը։ 

## Տես նաև
* Նյարդակենսաբանություն
* Նյարդահոգեբանություն
* Նեյրոտրանսմիտեր

## Գրականություն
* Галоян А․ А․, Некоторые проблемы биохимии гипоталамической регуляции, Е․, 1965; Handbook of Neurochemistry, v․ 1-7, N․ Y-L, 1969-72․ 

## Արտաքին հղումներ

Կատեգորիա:Նեյրոքիմիա
Կետոզ (անասնաբուժություն)

**Կետոզ**, կենդանիների հիվանդություն, որը բնորոշվում է սպիտակուցային և ածխաջրային փոխանակության խանգարմամբ. դրսևորվում է արյան մեջ կետոնային կամ ացետոնային մարմնիկների (B - օքսիկարագաթթու, ացետոքացախաթթու և ացետոն) բարձր պարունակությամբ, մեզի (կետոնամիզություն), կաթի (կետոլակտիա) և արտաշնչած օդի (ացետոնի հոտ ունի) հետ օրգանիզմից դրանց առատ արտաթորությամբ։ Հաճախ հիվանդանում են բարձրմթերատու կովերը, հղի մաքիները, մերունները։ Կետոզը զգալի տնտեսական վնաս է պատճառում. նվազում է կենդանիների կաթնա- մսա- և բրդատվությունը, հիվանդացած կովերն ստերջանում են։

## Պատճառներ
Օրակերում սպիտակուցների ավելցուկը, դյուրամարս ածխաջրերի, վիտամինների, մակրո և միկրոտարրերի անբավարարությունը, անբավարար և միատեսակ (օրինակ՝ միայն հատիկով) կերակրումը։ Կետոզի առաջացմանը նպաստում է նաև զբոսանքի բացակայութունը (սակավաշարժությունը)։ Նկատվում է որոճքի դանդաղում կամ դադարում, նախաստամոքսի և աղիների գալարակծկանքի թուլացում, լյարդի ֆունկցիայի խանգարում (դեղնախտ), սիրտանոթային և նյարդաներզատիչ համակարգերի խանգարումներ (գրգռվածություն, որը փոխարինվում է ընկճվածությամբ)։ Կետոզով հիվանդ մերունները հաճախ վիժում են կամ ծնում թերաճ, անկենսունակ, երբեմն՝ սատկած խոճկորներ։ Հիվանդության ժամանակ արյան մեջ ացետոնային մարմնիկների պարունակությունը 10 մգ%-ից բարձր է, նորմայում խոշոր եղջերավոր կենդանիների արյան մեջ ացետոնային մարմնիկները 2,9-10,0 մգ% է։ 

## Բուժում
Բուժումային կերաբուժություն, ներքին ընդունման համար նատրիումի պրոպիոնատ, ներերակային՝ խաղողաշաքարի լուծույթ, A վիտամին, կորտիզոն, սրտային դեղամիջոցներ, ակտիվ զբոսանք և այլն։

## Կանխարգելում
Լիարժեք օրակեր, խտանյութերի պակասեցում, օրակերում արմատապալարապտուղների, խոտալյուրի, խոտի, վիտամինների և մակրո ու միկրոտարրերի հետ խառնուրդների ներառում, կենդանիների դիսպանսերացում։

Կատեգորիա:Կենդանիների հիվանդություններ
Դենիս Ապիա

**Դենիս Ապիա** (, ), ծագմամբ գանացի ֆրանսիացի ֆուտբոլիստ, «Սենտ Էտիեն» ակումբի պաշտպան։

## Ակումբային կարիերա
«Մոնակո» ակումբի սան է: 2010 թվականին սկսել է հանդես գալ պահեստայինների թիմում, իսկ ավելի ուշ ընդգրկվել է մրցաշրջանի հիմնական կազմի հայտացուցակում։ 2011 թվականին այն բանից հետո, երբ մոնեգասկները դուրս են մնացել էլիտայից, և առաջատար խաղացողները լքել են ակումբը, Դենիսը ստացել է իր հնարավորությունը։ Օգոստոսի 1-ին «Բուլոնիի» դեմ խաղում նորամուտն է նշել Լիգա 2-ում: 2013 թվականին օգնել է «Մոնակոյին» վերադառնալ էլիտա: Նույն թվականի ամռանը տեղափոխվել է «Կան»։ Օգոստոսի 2-ին «Դիժոնի» դեմ խաղում նորամուտն է նշել նոր թիմում: Մրցաշրջանի արդյունքներով ակումբը մտել է էլիտա։ 2014 թվականի օգոստոսի 9-ին «Էվիանի» դեմ խաղում նորամուտն է նշել Լիգա 1-ում: Ապրիլի 9-ին «Լորյանի» դեմ խաղում խփել է առաջին գոլը «ԿԱՆ-ի» կազմում:

Նույն թվականի ամռանը տեղափոխվել է բելգիական «Անդերլեխտ»։ Տրանսֆերի արժեքը կազմել է 2,5 միլիոն եվրո։ Հուլիսի 26-ին Չեմպիոնների լիգայի որակավորման փուլում ռուսական «Ռոստովի» դեմ խաղում նորամուտն է նշել նոր թիմում: Տրանսֆերի արժեքը կազմել է 2,5 միլիոն եվրո։ Հուլիսի 26-ին Չեմպիոնների լիգայի որակավորման փուլում ռուսական «Ռոստովի» դեմ խաղում նորամուտն է նշել նոր թիմում: Հուլիսի 30-ին «Մուսկրոն-Պերյուվելզի» դեմ խաղում նորամուտն է նշել Բելգիայի ֆուտբոլի առաջնությունում: Մեկնարկային մրցաշրջանում դարձել է Բելգիայի չեմպիոն:

## Նվաճումներ
**«Անդերլեխտ»**

* Բելգիայի չեպիոն՝ 2016/17

**«Նանտ»**

* Ֆրանսիայի գավաթի գավաթակիր՝ 2021/22

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Статистика на soccerway
* Профиль на sports.ru
* Club profile

 
Կատեգորիա:Անդերլեխտի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Կանի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Մոնակոյի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Նանտի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Սենտ Էտիենի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Ֆուտբոլի կիսապաշտպաններ
Կատեգորիա:Ֆուտբոլի պաշտպաններ
Նաբիլ Ալիուի

**Նաբիլ Ալիուի** (, ), ծագումով մարոկկացի ֆրանսիացի ֆուտբոլիստ, «Ադանա Դեմիրսպոր» ակումբի հարձակվող:

## Ակումբային կարիերա
«Տուլոն» և «Մոնակո» ակումբների սան է։ 2018 թվականին խաղային պրակտիկա ստանալու համար վարձավճարով տեղափոխվել է բելգիական «Սերկլ Բրյուգե»: 2019 թվականի մարտի 10-ին Լիեժի «Ստանդարտի» դեմ խաղում նորամուտն է նշել Բելգիայի ֆուտբոլի առաջնությունում՝ երկրորդ խաղակեսում փոխարինելով Սերժ Գակպեին: Վարձակալության ավարտից հետո վերադարձել է «Մոնակո», որտեղ հանդես է եկել պահեստային կազմում: 2020 թվականի ամռանը ազատ գործակալի կարգավիճակով տեղափոխվել է «Հավր»՝ կնքելով քառամյա պայմանագիր: Օգոստոսի 28-ին «Տրուայի» դեմ խաղում նորամուտն է նշել Լիգա 2-ում: «Թուլուզի» դեմ խաղում խփել է առաջին գոլը «Հավրի» կազմում:

## Միջազգային կարիերա
2018 թվականին Ֆրանսիայի պատանեկան հավաքականի կազմում մասնակցել է Ֆինլանդիայում կայացած Եվրոպայի պատանեկան առաջնությանը: Մրցաշարի ընթացքում մասնակցել է Թուրքիայի և Անգլիայի թիմերի դեմ խաղերին: Երկու հանդիպումներում էլ դարձել է գոլի հեղինակ։

2019 թվականին Ֆրանսիայի երիտասարդական հավաքականի կազմում մասնակցել է Լեհաստանում կայացած աշխարհի երիտասարդական առաջնությանը: Մրցաշարում մասնակցել է Սաուդյան Արաբիայի, Պանամայի, Մալիի և ԱՄՆ-ի հավաքականների դեմ խաղերին: Ամերիկացիների դեմ խաղում դարձել է գոլի հեղինակ։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* Профиль на sports.ru

Կատեգորիա:Հավրի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Մոնակոյի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Սերկլ Բրյուգեի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի հարձակվողներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի ֆուտբոլիստներ
Գարի Ռուվկուն

**Գարի Ռուվկուն** () ամերիկացի մոլեկուլային կենսաբան և Նոբելյան մրցանակի դափնեկիր Մասաչուսեթսի գլխավոր հիվանդանոցում և Բոստոնի Հարվարդի բժշկական դպրոցի գենետիկայի պրոֆեսոր:  
несовершенного спаривания оснований с этими мишенями, и открыл вторую микроРНК, let-7, и то, что она сохраняется в филогении животных, включая людей. Эти открытия микроРНК открыли новый мир регуляции РНК в беспрецедентно малых масштабах и механизм этой регуляции.
Ռուվկունը հայտնաբերեց մեխանիզմը, որով lin-4-ը՝ առաջին միկրոՌՆԹ-ն (miRNA), որը հայտնաբերել էր Վիկտոր Ամբրոսը, կարգավորում է թիրախային հաղորդագրության ՌՆԹ-ների թարգմանությունը անկատար հիմքերի զուգավորման միջոցով այդ թիրախներին, և հայտնաբերեց երկրորդ miRNA-ն՝ let-7, և որ այն։ պահպանվում է կենդանիների ֆիլոգենիայում, ներառյալ մարդկանց մոտ: Այս miRNA հայտնագործությունները բացահայտեցին ՌՆԹ-ի կարգավորման նոր աշխարհ աննախադեպ փոքր չափերով և դրա կարգավորման մեխանիզմը: Ռուվկունը նաև հայտնաբերեց ինսուլինանման ազդանշանների բազմաթիվ առանձնահատկություններ ծերացման և նյութափոխանակության կարգավորման մեջ:

2019 թվականին նա ընտրվել է Ամերիկյան փիլիսոփայական ընկերության անդամ։ Ռուվկունը արժանացել է 2024 թվականի Նոբելյան մրցանակի ֆիզիոլոգիայի կամ բժշկության բնագավառում՝ միկրոՌՆԹ-ի և հետտրանսկրիպցիոն գեների կարգավորման մեջ դրա դերի հայտնաբերման համար:

## Վաղ տարիք և կրթություն
Ռուվկունը ծնվել է հրեական ընտանիքում՝ Սամուելի և Դորայի (ծնունդով՝ Գուրևիչ) Ռուվկունի որդի։

Ռուվկունը բակալավրի կոչում ստացել է 1973 թվականին Կալիֆորնիայի Բերկլիի համալսարանից (BA), կենսաֆիզիկոսի մասնագիտությամբ: 1982 թվականին Հարվարդի համալսարանից ստացել է կենսաֆիզիկայի դոկտորի (PhD) գիտական ​​կոչում։ Նա իր դոկտորական ուսումնասիրությունն անցկացրել է Ֆրեդերիկ Մ. Օսուբելի լաբորատորիայում, որտեղ ուսումնասիրել է բակտերիալ ազոտի ֆիքսման գեները: Ռուվկունը հետդոկտորական հետազոտությունն ամբողջացրել է Ռոբերտ Հորվիցի՝ Մասաչուսեթսի տեխնոլոգիական ինստիտուտ (MIT), և Ուոլթեր Գիլբերտի՝ Հարվարդ, հետ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ամերիկացի գենետիկներ
Ֆրանսիայի հայ ավետարանական եկեղեցիների միություն

**Ֆրանսիայի Հայ Ավետարանական Եկեղեցիների Միություն** (,  UEEAF), քրիստոնյա ավետարանական միություն է, որը ձևավորվել է Ֆրանսիայում գտնվող հայկական սփյուռքի կողմից։ Այն նպատակ ունի պահպանելու հայ քրիստոնեական հավատքը համայնքի շրջանակներում։ Միությունը աջակցում է հայերի մշակութային ու կրոնական ժառանգությունը Ֆրանսիայում։

## Պատմություն
1915 թվականիի ցեղասպանությունից հետո Հայ Ավետարանականները Հալեպում հանգրվանելուց հետո 1920֊ական թվականների սկզբներին հասել են Մարսել և 1924 թվականին ստեղծել Ֆրանսիայի Հայ Ավետարանական Եկեղեցիների Միությունը։
։ 2022 թվականի տվյալներով միությամ մեջ ընդգրկվել է 11 անդամ եկեղեցի։

Միությունը հրատարակում է երկլեզու (ֆրանսերեն, հայերեն) պարբերական՝ «Le messager» (ֆրանսերեն) և «Բանբեր» (հայերեն) անունով:
Հայ Ավետարանական եկեղեցին: Այժմ տասնմեկ եկեղեցիներ կազմում են Ֆրանսիայի Հայ Ավետարանական եկեղեցիների միությունը, որը ղեկավարվում է միության ժողովի կողմից: Ժողովը բաղկացած է հովիվներից ևյուրաքանչյուր եկեղեցու պատվիրակներից:
Միության ժողովը հսկում է՝
*ճիշտ վարդապետության մատակարարման վրա
*տեղական եկեղեցիների և նրանց գործունեության հոգևոր առողջության վրա 
*հովվական կազմի նյութական աջակցության և տարբեր գումարների տնօրինության վրա
*ավետարանչության և միսիոներական տեսիլքի վրա
*ուրիշ եկեղեցիների հայ կամ ոչ հայ ներկայացուցիչների հետ եղբայրական կապերի վրա

Միության ժողովը հավաքվում է տարին մեկ անգամ, ընտրում է Կենտրոնական մարմին և նրան հանձնում երկու ժողովների միջև ընկած ժամանակահատվածի ղեկավարությունը: Կենտրոնական մարմինը բաղկացած է ութ անդամներից:
Նախագահը ընտրվում է հովվական կազմից, գանձապահը՝ Միության ժողովի կողմից:

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*ՀԱԵ հովիվների այցը Ֆրանսիա

Կատեգորիա:Ֆրանսիայի հայ ավետարանական եկեղեցիների միություն
Կատեգորիա:1924 հիմնադրված կազմակերպություններ
Կատեգորիա:ՎՀ/թեմա 2
Սուրբ Հարություն եկեղեցի (Բեյրութ)

**Սուրբ Հարություն եկեղեցի, Բեյրութ** քաղաքում գտնվող կրոնական կառույց։ Պատկանում է Մեծի Տանն Կիլիկիո կաթողիկոսության Լիբանանի թեմին։ Կազմակերպում է Լիբանանի մայրաքաղաք Բեյրութում բնակվող առաքելական հայության մի մասի հոգևոր կյանքը, հանդիսանում է լիբանանահայ համայնքի կարևոր հոգևոր կենտրոններից մեկը։

## Պատմություն

Սուրբ Հարություն Եկեղեցու հիմնաքարը տեղադրվել է 1930 թվականին։ Շինարարական աշխատանքները սկսվել են 1931 թվականին՝ ճարտարապետ Մարտիրոս Ալթունյանի ղեկավարությամբ, որը կազմել է նաև եկեղեցու հատակագիծը։ 1934 թվականի հոկտեմբերի 14-ին շինարարությունը ավարտվել է, իսկ եկեղեցու օծումը տեղի է ունեցել հոկտեմբերի 28-ին՝ ձեռամբ Տեր Շահե եպիսկոպոս Գասպարյանի։ Եկեղեցին անվանակոչվել է Սուրբ Հարություն՝ ի հիշատակ եկեղեցու և շրջանի բարերար Նևրիկ Քեհեյանի վաղամեռիկ որդու՝ Հարությունի։ Քեհեյանը Մար Մըխայել թաղամասում հայ համայնքին նվիրաբերել է մի հսկայական տարածք։

1974 թվականին վերանորոգվել է խորանը։ 1993 թվականին՝ Կարապետ Տեր Ստեփանյանի բարերարությամբ, նորոգվել է մկրտարանը, որը 2013 թվականին կրկին նորոգվել է Գոգո և Ռիտա Տեր Ստեփանյանների աջակցությամբ։ 2014 թվականին եկեղեցու խորանի առաստաղին որմնանկարիչ Լուսինե Գաբրիելյանի ջանքերով նկարվել է «Աղավնու» պատկերը, որը խորհրդանշում է Սուրբ Հոգին։

## Եկեղեցու հոգևոր հովիվներ
*Տեր Արսեն քահանա Հովհաննիսյան (1934-1938)
*Տեր Վարդան քահանա Վարդերեսյան (1938-1945)
*Տեր Հովհաննես քահանա Թովմասյան (1946-1949)
*Տեր Մեսրոպ քահանա Բագամջյան (1949-1951)
*Տեր Պսակ քահանա Էթարյան (1951-1978)
*Տեր Օշական քահանա Աշըքյան (1978-2010)
*Տեր Ղևոնդ քահանա Լոշխաջյան (2012-ից մինչ օրս)

Սուրբ Հարություն Եկեղեցու ներկայիս Թաղական խորհրդի անդամներն են՝ Թորոս Ավետիսյանը (նախագահ), Նազարեթ Սեոքյունյանը, Գևորգ Արսլանյանը, Լուսին Թապաքյանը, Հայկազ Գյոքգյոզյանը և Հարութ Պասմաճյանը։

2023 թվականի մարտի 12-ին կայացել է Թաղական խորհրդի ընտրություն։ Նորընտիր Թաղական խորհրդի անդամներն են՝ Թորոս Ավետիսյանը (նախագահ), Սիլվա Հակոբյանը, Նազարեթ Սեոքյունյանը, Գևորգ Ասլանյանը, Հայկազ Գյոքգյոզյանը, Հարություն Պասմաճյանը և Սևակ Գյուլեքճյանը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:20-րդ դարի հայկական վանքեր և եկեղեցիներ
Կատեգորիա:Բեյրութի հայկական վանքեր և եկեղեցիներ
Կատեգորիա:Եկեղեցիներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Լիբանանի թեմի վանքեր և եկեղեցիներ
Կատեգորիա:ՎՀ/թեմա 2
Հենրի Պիկ

**Հենրի Քրիստիան Պիկ** (  ), հոլանդացի ճարտարապետ, նկարիչ և գրաֆիկական նկարիչ**։**

Պիկն ամուսնացել է երկու անգամ։ 1922 թվականի հուլիսի 12-ին նա ամուսնացել է Գեզիենա վան Գելդերի հետ, որի հետ ունեցել են մեկ որդի։ Այս միությունը լուծարվել է 1928 թվականի մայիսի 14-ին։ Նրա երկրորդ կնոջ՝ Բերնհարդա Ուգոնա Յոհաննա վան Լիերի հետ  ամուսնացել է 1928 թվականի մայիսի 25-ին Անգլիայի Սենթ Ջայլս եկեղեցում։ Համատեղ ունեցել են երկու դուստր։ Պիկը մեկ այլ հոլանդացի նկարիչ և գրաֆիկական արվեստագետ Անտոն Ֆրանցիսկոս Պիկի երկվորյակ եղբայրն է:

## Քաղաքական գործունեություն

1930-ական թվականներին Պիկը գործում էր որպես խորհրդային հետախուզության գործակալ Իգնիս Ռեյսի օրոք։ Այդ ընթացքում նա բարեկամություն է հաստատել Մեծ Բրիտանիայի արտաքին գործերի նախարարության մի քանի աշխատակիցների հետ, այդ թվում՝ կապիտան Ջոն Քինգի հետ, ով Պիկին փոխանցել է բազմաթիվ հեռագրեր, ծածկագրեր և արտաքին գործերի նախարարության այլ նամակագրություններ։

1941 թվականի հունիսի 9-ին դիմադրության գործունեության համար ձերբակալվելուց հետո Պիկն անցկացրել է Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի մնացած մասը գերմանական կալանքի տակ, նախ «Օրանժհոթելում» (պատերազմի սկզբում հոլանդացիների կողմից օգտագործվող կալանավայրը որպես գերիների ճամբար, որը հետագայում հայտնվել է գերմանացիների տիրապետության տակ), որից հետո նա աքսորվել է Բուխենվալդ Ամերսֆորտում գտնվող նացիստական տարանցիկ ճամբարի միջոցով:

Պիկին նշանակել են «Never-Never Shipment»-ին՝ զերծ պահելով նրան Օսվենցիմում սպանվելուց, քանի որ Նացիստական կուսակցության կորպուսի պաշտոնյաները ցանկանում էին, որ նա նկարներ նկարի, որոնք նրանք կարող էին թանկ գներով վաճառել իրենց ծանոթներին։

## Ծանոթագրություններ

* 

## Գրականություն
* Biografisch Woordenboek van het Socialisme en de Arbeidersbeweging in Nederland ("Biographical Dictionary of Socialism and the Workers Movement in The Netherlands") 
* The “Oranjehotel” website 

## Արտաքին հղումներ
* ''les deux femmes'', 1914

Կատեգորիա:Խորհրդային հետախույզներ
Կատեգորիա:Հոլանդացի ճարտարապետներ
Կատեգորիա:Հոլանդացի նկարիչներ
Կատեգորիա:ՎՀ/թեմա 3
Կատեգորիա:Հոլանդացի գրաֆիկներ
Կատեգորիա:Հոլանդացի գրաֆիկական դիզայներներ
Նյարդակիբեռնետիկա

**Նյարդակիբեռնետիկա**, նեյրոկիբեռնետիկա (նեյրո․․․ և կիբեռնետիկա), կենսաբանական կիբեռնետիկայի ուղղություն, ուսումնասիրում է օրգանիզմների կառավարման և ինքնակարգավորման, ինչպես նաև նյարդային համակարգում ինֆորմացիայի պահպանման, վերամշակման և հաղորդման ընդհանուր օրինաչափությունները։ Նյարդակիբեռնետիկայի հիմնական խնդիրները կապված են նշված օրինաչափությունների մաթեմատիկական նկարագրման և դրա հիման վրա նեյրոնի, նեյրոնային խմբերի և նյարդային համակարգի այլ բաժինների մոդելների կառուցման հետ։ Նյարդակիբեռնետիկայի ամենաբարդ և հեռանկարային խնդիրը ուղեղի և նրա առանձին ֆունկցիաների մոդելավորումն է։ Այժմ արդեն ստեղծված են էլեկտրոնային հաշվիչ մեքենաների ուսուցողական, շախմատային, թեորեմներ ապացուցող և այլ ծրագրեր։ Զարգանում է էվրիստիկ ծրագրավորումը, որն ուսումնասիրում և մոդելավորում է ստեղծագործական պրոցեսների ժամանակ ուղեղում ինֆորմացիայի վերամշակման կանոնները։ Հիմնվելով նյարդաֆիզիոլոգիայի փորձնական տվյալների վրա և լայնորեն օգտագործելով ինֆորմացիայի, շղթաների, ավտոմատների, ավտոմատ կարգավորման տեսությունների հասկացություններն ու մեթոդները՝ նյարդակիբեռնետիկան նպաստում է ֆիզիոլոգիական գիտությունների մաթեմատիկացմանը և ճշգրտմանը, առաջարկում հետազոտության նոր ուղիներ։ Օրինակ, ուղեղի կենսաէլեկտրական պոտենցիալների գրանցման և վերլուծության հաշվողական մեթոդները ոչ միայն հարստացրել են ֆիզիոլոգիական փորձի տեխնիկան, այլև հաստատուն կիրառություն գտել նյարդաբուժության, հոգեբուժության, ակնաբուժության և այլ պրակտիկայում։ 

## Տես նաև
* Բիոնիկա
* Նյարդաբիոնիկա

## Արտաքին հղումներ

Կատեգորիա:Կիբեռնետիկա
Կատեգորիա:Նեյրոգիտություն
Կատեգորիա:Հոգեֆիզիոլոգիա
Երվանդ Մանարյանի հուշարձան

**Երվանդ Մանարյանի հուշարձան**, բրոնզաձույլ քանդակ Երևանի Կենտրոն վարչական շրջանում, Հովհաննես Թումանյանի անվան ազգային տիկնիկային թատրոնի առջևի մայթին։ Նվիրված է դերասան, ռեժիսոր, սցենարիստ, Հայաստանի ժողովրդական արտիստ, Երևանի պատվավոր քաղաքացի Երվանդ Մանարյանին։ Տեղադրվել է 2024 թվականին՝ դերասանի 100-ամյա հոբելյանի կապակցությամբ։

## Նկարագրություն
Քանդակի հիմքում է «Հարսնացու հյուսիսից» կինոֆիլմի այն դրվագը, որում Երվանդ Մանարյանը սլանում է մոտոցիկլետով։ Նրա ձեռքում «Անհաղթ աքլոր» ներկայացման կերպարն է, կողքին մեղվի մարմնով տիկնիկի տեսքով պատկերված է Երվանդ Մանարյանի ընկեր և գործընկեր Ռուբեն Բաբայանը։ Ըստ քանդակի հեղինակ Արմենակ Վարդանյանի՝ Բաբայանն այդպես է պատկերվել, քանի որ մեղուն աշխատասիրության խորհրդանիշ է, իսկ Բաբայանը Երվանդ Մանարյանից հետո տիկնիկային թատրոնը ղեկավարում է 25 տարի։ 

Քանդակի ստեղծումը տևել է մոտ ութ ամիս։ Քանդակը պատվանդան չունի, տեղադրվել է մայթի հարթության վրա։ Դա արվել է, որպեսզի անցորդները կարողանան «շփվել» քանդակի հետ, նստել, կանգնել և լուսանկարվել։

Քանդակը ձուլված է բրոնզից, բարձրությունը 2,8 մետր է։

## Հեղինակներ
* Քանդակագործ՝ Արմենակ Վարդանյան
* Ճարտարապետ՝ Միքայել Միսակյան

## Պատմություն
Արձանը տեղադրելու որոշումը կայացվել է Երևանի ավագանու՝ 2024 թվականի մայիսի 14-ի նիստին։ Արձանը պատրաստելու և տեղադրելու աշխատանքներն իրականացնելու համար ՀՀ կառավարությունը հատկացրել է 65 մլն դրամ։

Հուշարձանի բացման արարողությունը տեղի է ունեցել 2024 թվականի հոկտեմբերի 31-ին։ Ներկա են եղել ՀՀ վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը, ՀՀ վարչապետի աշխատակազմի ղեկավար Արայիկ Հարությունյանը, այլ պաշտոնյաներ, արվեստագետներ և արվեստասերներ։ Ելույթ են ունեցել ռեժիսոր Ռուբեն Բաբայանը, ՀՀ ԿԳՄՍ նախարար Ժաննա Անդրեասյանը, Երևանի քաղաքապետ Տիգրան Ավինյանը։

Քանդակը բացել է դերասանի որդին՝ գրող, սցենարիստ, երգահան Քրիստ Մանարյանը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Արմենակ Վարդանյանի քանդակներ
Կատեգորիա:2024 հիմնադրումներ Երևանում
Կատեգորիա:Երևանի հուշարձաններ
Կատեգորիա:2024 քանդակներ
Ջոն Հոփֆիլդ

**Ջոն Ջոզեֆ Հոփֆիլդ** () ամերիկացի ֆիզիկոս և Փրինսթոնի համալսարանի պատվավոր պրոֆեսոր, ով առավել հայտնի է 1982 թվականին ասոցիատիվ նեյրոնային ցանցերի ուսումնասիրությամբ։ Նա հայտնի է Հոփֆիլդի ցանցի զարգացմամբ։ Մինչ իր գյուտը, արհեստական ​​ինտելեկտի (AI) հետազոտությունը գտնվում էր անկման ժամանակաշրջանում կամ AI ձմռանը, Հոփֆիլդի աշխատանքը վերակենդանացրեց հետաքրքրությունը այս ոլորտում։

2024 թվականին Հոփֆիլդը Ջեֆրի Հինթոնի հետ արժանացել է ֆիզիկայի Նոբելյան մրցանակի՝ մեքենայական ուսուցման գործում իրենց հիմնարար ներդրման համար, մասնավորապես՝ արհեստական ​​նեյրոնային ցանցերի վրա իրենց աշխատանքի շնորհիվ։ Նա արժանացել է ֆիզիկայի տարբեր խոշոր մրցանակների՝ բազմադիսցիպլին ​​ոլորտներում իր աշխատանքի համար, ներառյալ խտացված նյութի ֆիզիկան, վիճակագրական ֆիզիկան և կենսաֆիզիկան։

## Կենսագրություն
### Վաղ տարիք և կրթություն
Ջոն Ջոզեֆ Հոփֆիլդը ծնվել է 1933 թվականին Չիկագոյում ֆիզիկոսներ Ջոն Ջոզեֆ Հոփֆիլդի (ծնունդով՝ Յան Յոզեֆ Չմիելևսկի) և Հելեն Հոփֆիլդի (ծնվունդով՝ Ստաֆ) ընտանիքում։

Հոփֆիլդը 1954 թվականին Փենսիլվանիայի Սվարթմոր քոլեջից ստացել է  բակալավրի կոչում՝ ֆիզիկայի մասնագիտությամբ, իսկ 1958 թվականին՝ Քորնելի համալսարանից՝ դոկտորի կոչում։ Նրա դոկտորական ատենախոսությունը վերնագրված էր «Էքսիտոնների ներդրման քվանտ-մեխանիկական տեսությունը բյուրեղների բարդ դիէլեկտրական հաստատունության մեջ»։ Նրա դոկտորական խորհրդատուն Ալբերտ Օվերհաուզերն էր։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ամերիկացի ֆիզիկոսներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի մաթեմատիկոսներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի կենսաբաններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի հոգեբաններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի գիտնականներ
Պողոս Պետրոս ԺԳ Թերզյան

**Պողոս Պետրոս ԺԳ Թերզյան**, *նաև Փոլ Պետրուս ԺԳ Թերզյան*, (), եղել է Տանն Կիլիկիո կաթողիկե եկեղեցու տասներեքերորդ պատրիարքը։ Նա վերապրել է Հայոց ցեղասպանությունը և պատրիարքի նստավայրը վերադարձրել է Լիբանանի Զմմառ։

## Կենսագրություն
Պողոս Թերզյանը 1855 թվականի ապրիլի 8-ին Թուրքիայում նշանակվել է Ադանայի եպիսկոպոս։ 1910 թվականի ապրիլի 23-ին Հայ Կաթողիկե եպիսկոպոսների ժողովը նրան ընտրել է Կիլիկիո Պատրիարք: Պաշտոնական հաստատումը տեղի է ունեցել 1911 թվականի նոյեմբերի 27-ին Պիոս X Պապի կողմից: Նրա առաջին միջոցառումներից մեկը եղել է 1911 թվականին Հռոմում հայ կաթոլիկ Սինոդի ժողովը, որի ընթացքում լուծվել են իրավասության հարցերը և վերանայվեցին ծեսերի անցկացման կանոնները:

75 տարեկան դառնալուց հետո պատրիարքը թոշակի է անցել և եղել է Կիլիկիո պատրիարքը մինչև իր մահը՝ 1931 թվականի դեկտեմբերի 15-ը: 1911-1928 թվականներին զբաղեցրել է նաև Կոստանդնուպոլսի արքեպիսկոպոսի պաշտոնը։

## Հայոց ցեղասպանություն
Հայոց ցեղասպանությունը 1915 և 1916 թվականներին անհետևանք չի անցել Հայ Կաթողիկե եկեղեցու համար։ Դրան զոհ են գնացել 19 թեմեր, 156 եկեղեցիներ, 110 միսիոներական կայաններ, 6 ճեմարաններ, 300 քահանաներ և 270 կրոնական գործիչներ։ Պետրոս ԺԳ-Ն ստիպված է եղել լքել Կոստանդնուպոլիսը և պատրիարքական աթոռը տեղափոխել Լիբանանի Զմմառ: Հռոմի երկրորդ Սինոդը որոշում է կայացրել Բեյրութին պատրիարքական թեմի կարգավիճակ տալ 1928 թվականին: Ըստ այդ փաստաթղթի՝ Կիլիկիայի պատրիարքը միաժամանակ դարձել է Բեյրութի արքեպիսկոպոս։ Նա նաև եղել է Իրանի Սպահանի թեմի առաքելական ադմինիստրատորը։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Apostolische Nachfolge: Asien (Beirut), Asien (Irak) 
* Eintrag auf gcatholic.org 
* Eintrag zu Boghos Bedros XIII. Terzian auf catholic-hierarchy.org

Կատեգորիա:Տանն Կիլիկիո կաթողիկե կաթողիկոսներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի հայ կաթողիկոսներ
Կատեգորիա:Թուրքահայ կրոնական գործիչներ
Կատեգորիա:ՎՀ/թեմա 2
Սուրբ Կարապետ եկեղեցի (Աթենք)

**Սուրբ Կարապետ եկեղեցի, Աթենք** քաղաքում գտնվող կրոնական կառույց։ Պատկանում է Մեծի Տանն Կիլիկիո կաթողիկոսության Հունաստանի թեմին։ Կազմակերպում է Հունաստանի Աթենք քաղաքում բնակվող առաքելական հունահայության հոգևոր կյանքը։

## Պատմություն
Կիլիկիայի դատարկումից և Իզմիրի աղետից փրկված հայության մի հատված հաստատվել է Հունաստանում։ 1922 թվականին Աթենքի Նեոս Կոսմոս շրջանում նրանք կառուցել են Սուրբ Կարապետ փայտաշեն եկեղեցի֊դպրոց, որը 1969 թվականին քանդվել է: Այն ունեցել է մեծ սրահի տեսք։ Սրահը օգտագործվել է որպես աղոթավայր, իսկ տախտակե բաժանումներով վերածվել է դասարանների։ Կիրակի օրերին, Զատկի տոնին, արևագալին և առավոտյան ժամերգություններին աշակերտներին դուրս են հանել և դպրոցը դարձել է եկեղեցի և հակառակը։

Եկեղեցու խորանի աջ կողմում տեղավորված  է եղել թաղային գրասենյակը և քահանայի սենյակը, որի առջև գտնվել է փայտե զանգակատունը։ Քահանայի սենյակի հարևանությամբ եղել է մանկապարտեզի դասարանների բաժանմունքներ, իսկ մանկապարտեզի ու նախակրթարանի աշակերտները խաղացել են մեծ բակում, որը անձրևի ժամանակ վերածվել է լճակի։

Ազգային վարչության, Եկեղեցիների համաշխարհային խորհրդի, թաղային խորհրդի և եկեղեցաշինության հանձնախմբի ջանքերի շնորհիվ, ինչպես նաև համայնքի նվիրվածության շնորհիվ, Նեոս Կոսմոս շրջանում կառուցվել է նոր Սուրբ Կարապետ եկեղեցին։ Սուրբ Կարապետ նոր Եկեղեցու հիմնադրումը սկսվել է 1981 թվականի հունվարի 2-ին, իսկ հիմնաքարի օրհնությունը կատարվել է փետրվարի 22-ին՝ Հունահայոց թեմի առաջնորդ Տ. Սահակ Ս. Արքեպիսկոպոս Այվազյանի կողմից։ Եկեղեցին կառուցվել է երկու տարվա ընթացքում և օծվել 1983 թվականի հունվարի 14-16-ը, հայ և հույն պետական, ազգային ու հոգևոր ներկայացուցիչների ներկայությամբ։

Եկեղեցին կառուցվել է ժամանակակից ոճով և բոլոր հարմարություններով, այժմ ծառայում է համայնքին։ Եկեղեցու մուտքի գլխավոր դռան ձախ կողմում տեղադրված է մարմարե ցուցատախտակ, որի վրա գրված է․  ԿԱՌՈՒՑԱՒ ԵԿԵՂԵՑԻՍ ՀԱՅԱՍՏԱՆԵԱՅՑ ԱՌԱՔԵԼԱԿԱՆ ՍՐԲ. ՅՈՎՀԱՆՆՈՒ ԿԱՐԱՊԵԿԻ Ի ՀԱՅՐԱՊԵՏՈՒԹԵԱՆ Տ.Տ. ԽՈՐԷՆ Ա. ԿԱԹՈՂԻԿՈՍԻ ԵՒ ԱԹՈՌԱԿԻՑ ՆՈՐԻՆ Տ.Տ. ԳԱՐԵԻՆ Բ. ԿԱԹՈՂԻԿՈՍԻ ԵՒ ՅԱՌԱՋՆՈՐԴՈՒԹԵԱՆ Տ. ՍԱՀԱԿ Ս. ԱՐՔԵՊԻՍԿՈՊՈՍԻ, Ի ԹՈՒԻՆ ՀԱՅՈՑ ՌՆԼԲխ 1983։

Եկեղեցու ներկայիս հոգևոր հովիվն է արժանապատիվ Տեր Նարեկ քահանա Շահինյանը։

Համաձայն Հայ Առաքելական Եկեղեցու կանոնների, եկեղեցու 16 սյուները օծվել են հավատացյալների կնքահայրությամբ՝ ստանալով 12 Առաքյալների և չորս Ավետարանիչների անունները։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*Աթենքի Սուրբ Կարապետ Եկեղեցի, 07․01․2015 թ․
*Արամ Ա-ն այցելել է Աթենքի Սուրբ Կարապետ եկեղեցի
*Աշխարհի հայկական հուշարձանները

Կատեգորիա:Հունաստանի թեմի վանքեր և եկեղեցիներ
Կատեգորիա:Եկեղեցիներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:20-րդ դարի հայկական վանքեր և եկեղեցիներ
Կատեգորիա:Աթենքի հայկական վանքեր և եկեղեցիներ
Կատեգորիա:ՎՀ/թեմա 2