Իմունոգլոբուլին G

**Իմունոգլոբուլին G** (**IgG**), հակամարմնի տեսակ, որ կազմում է մարդու արյան պլազմայի հակամարմինների մոտ 75%-ը՝ IgG-ն արյան շրջանառության մեջ հանդիպող հակամարմինների ամենատարածված տեսակն է: IgG մոլեկուլներն՝ արտադրվում և արտազատվում են B լիմֆոցիտների պրոլիֆերացիայից առաջացած պլազմատիկ բջիջները: Յուրաքանչյուր IgG հակամարմին ունի երկու պարատոպ։

## Գործառույթ
Հակամարմինները հումորալ իմունիտետի հիմնական բաղադրիչներն են: IgG-ն արյան մեջ և արտաբջջային հեղուկում հանդիպող հակամարմինների հիմնական տեսակն է, ինչը թույլ է տալիս նրան վերահսկել մարմնի հյուսվածքների վարակումը: Կապվելով տարբեր տեսակի հարուցիչների՝ վիրուսների, բակտերիաների և սնկերի հետ՝ IgG-ն պաշտպանում է օրգանիզմը վարակներից:

Պաշտպանությունն իրականացվում է մի քանի մեխանիզմների միջոցով.
* IgG-միջնորդված ագլյուտինացիա և օպսոնիզացիա․ IgG-ի կապումը ախտածին հարուցիչներին առաջացնում է դրանց անշարժացում և միացում միմյանց (*ագլյուտինացիա*): Մանրէների մակերեսի պատումը IgG-ով (կոչվում է *օպսոնիզացիա*) թույլ է տալիս ֆագոցիտար իմունային բջիջներին ճանաչել և կլանել դրանց, ինչը հանգեցնում է հարուցչի ոչնչացմանը:
* Կոմպլեմենտի համակարգի ակտիվացում. IgG-ն ակտիվացնում է կոմպլեմենտի համակարգը դասական ուղիով՝ իմունային սպիտակուցների արտադրության կասկադը, որն ավարտվում է հարուցչի վերացմամբ՝ պերֆորին-գրանզիմային մեխանիզմով:
* IgG-ն կապում և չեզոքացնում է բակտերիային և այլ տոքսինները։
* IgG-ն կարևոր դեր ունի նաև հակամարմին-կախյալ բջիջ-միջնորդված ցիտոտոքսիկության և ներբջջային հակամարմին-միջնորդված պրոտեոլիզի մեջ։ Վերջինիս դեպքում այն կապվում է TRIM21-ին (մարդու մոտ IgG-ի նկատմամբ ամենամեծ խնամակցությունն ունեցող ընկալիչը), որպեսզի նշագրված վիրիոններն ուղղորդի դեպի ցիտոզոլում գտնվող պրոտեոսոմներ՝ քայքայման համար։
* IgG-ն ասոցացված է նաև II և III տիպի գերզգայունության ռեակցիաների հետ:

IgG հակամարմնները ձևավորվում են հակամարմնային պատասխանի դասի փոխարկման և հասունացման արդյունքում, հետևաբար դրանք հիմնականում մասնակցում են երկրորդային իմունային պատասխանին։

IgG-ն արտազատվում է որպես մոնոմեր, որն ունի փոքր չափեր, ինչը թույլ է տալիս հեշտությամբ դիֆուզիայի միջոցով թափանցել հյուսվածքներ։ Սա հակամարմինների միակ իզոտիպն է, որ ունի հատուկ ընկալիչներ՝ մարդու ընկերքով անցումը հեշտացնելու համար՝ այդպիսով ապահովելով պտղի պաշտպանությունը ներարգանդային շրջանում։ Կրծքի կաթով արտազատվող IgA-ի հետ մեկտեղ, ընկերքով ներծծված մնացորդային IgG-ն նորածնին ապահովում է հումորալ իմունիտետով, նախքան նրա սեփական իմունային համակարգի զարգացումը։ Խիժը պարունակում է IgG-ի բարձր տոկոս, հատկապես՝ կովի խեժը։ Հարուցչի նկատմամբ նախկինում ձեռքբերովի իմունիտետ ունեցող անձանց մոտ IgG-ն ի հայտ է գալիս անտիգենային խթանումից մոտ 24-48 ժամ անց։

Հետևաբար, կյանքի առաջին վեց ամիսների ընթացքում նորածինն ունի նույն հակամարմինները, ինչ մայրը և երեխան, որով նա կարող է պաշտպանվել բոլոր այն հարուցիչներից, որոնց մայրը հանդիպել է իր կյանքի ընթացքում (նույնիսկ եթե միայն պատվաստման միջոցով), մինչև այդ հակամարմինները քայքայվեն։ Իմունոգլոբուլինների այս պաշարը վճռորոշ է հատկապես այն նորածինների համար, որոնք շատ զգայուն են վարակների նկատմամբ, հատկապես՝ շնչառական և մարսողական համակարգերի։

IgG-ն ներգրավված է նաև ալերգիկ ռեակցիաների կարգավորման մեջ։ Ըստ Ֆինկելմանի՝ գոյություն ունի համակարգային անաֆիլաքսիայի երկու ուղի․

# Դասական ուղի. հակածինները մկների մոտ առաջացնում են անաֆիլաքսիա՝ խաչաձև կապվելով միացած IgE-կապած պարարտ բջիջների FcεRI ընկալիչներին՝ խթանելով հիստամինի և թրոմբոցիտների ակտիվացման գործոնի (ԹԱԳ) արտազատումը։
# Այլընտրանքային ուղի. հակածինները կոմպլեքսներ են կազմում IgG-ի հետ, որոնք այնուհետև խաչաձև կապվում են մակրոֆագերի FcγRIII ընկալչի հետ և խթանում միայն ԹԱԳ-ի արտազատումը։

IgG հակամարմինները կարող են կանխել IgE-միջնորդավորված անաֆիլաքսիան՝ «որսալով» յուրահատուկ հակածինը նախքան դրա միացումը պարարտ բջիջների IgE-ին։ Հետևաբար, IgG հակամարմինները արգելակում են հակածնի փոքր քանակներով հարուցված համակարգային անաֆիլաքսիան, սակայն կարող են միջնորդել մեծ քանակներով հարուցված անաֆիլաքսիան։

## Կառուցվածք

IgG հակամարմինները խոշոր գլոբուլյար սպիտակուցներ են՝ կազմված չորս պեպտիդային շղթաներից. երկու նույնական γ (գամմա) ծանր շղթաներից՝ յուրաքանչյուրը մոտ 50 կԴա զանգվածով և երկու նույնական թեթև շղթաներից՝ մոտ 25 կԴա զանգվածով։ Արդյունքում ձևավորված տետրամեր կառուցվածքն ունի մոտ 150 կԴա ընդհանուր մոլեկուլային զանգված։ Երկու ծանր շղթաները կապված են միմյանց հետ, ինչպես նաև յուրաքանչյուր թեթև շղթայի հետ դիսուլֆիդային կապերով։ Ստացված տետրամերն ունի երկու նույնական կես, որ միասին ձևավորում են Y-աձև տեսք։ Պատառաքաղի (Y-ի վերին թևերի) յուրաքանչյուր ծայր պարունակում է հակածին կապելու նույնական տեղամաս։

IgG-ների Fc հատվածները պարունակում են խիստ պահպանված N-գլիկոզիլացման կայք՝ ծանր շղթայի հաստատուն հատվածի 297-րդ դիրքի ասպարագինի (Asn297) վրա։ Այս տեղամասին միացած N-գլիկանները հիմնականում բարդ տիպի, միջուկային ֆուկոզիլացված երկճյուղ կառուցվածքներ են։ Բացի այդ, այս N-գլիկանների փոքր քանակությունները պարունակում են նաև հատող N-ացետիլգլյուկոզամին և α-2,6-կապված սիալաթթվի մնացորդներ։ IgG-ում N-գլիկանների կառուցվածքը կապված է մի շարք աուտոիմունային, վարակիչ և նյութափոխանակային հիվանդությունների հետ։

## Ենթադասեր
Մարդու օրգանիզմում առկա են IgG-ի չորս ենթադասեր (IgG1, 2, 3 և 4), որ անվանվել են ըստ շիճուկում իրենց տարածվածության (ընդ որում՝ IgG1-ն ամենատարածվածն է)։

Ֆագոցիտների Fc ընկալիչների նկատմամբ IgG-ի խնամակցությունը յուրահատուկ է ինչպես տվյալ տեսակի, այնպես էլ դասի համար։ Հիպերվարիաբել հատվածների կառուցվածքը նպաստում է IgG չորս դասերից յուրաքանչյուրի յուրահատուկ կենսաբանական հատկանիշներին։ Չնայած նրանց Fc հատվածների միջև առկա է մոտ 95% նմանություն, հիպերվարիաբել հատվածների կառուցվածքը համեմատաբար տարբեր է։
IgG ենթադասերի՝ կոմպլեմենտի համակարգն ակտիվացնելու տարբեր կարողությունները կարող են բացատրել, թե ինչու են որոշ հակադոնորային հակամարմնային պատասխաններ վնասում տրանսպլանտանտը օրգանների փոխպատվաստումից հետո

## Դերը ախտորոշման մեջ

Իմունոգլոբուլին G-ի չափումը կարող է ախտորոշիչ մեթոդ հանդիսանալ որոշակի հիվանդությունների համար, օրինակ՝ աուտոիմուն հեպատիտի, եթե առկա են համապատասխան ախտանիշներ: Կլինիկական տեսանկյունից IgG հակամարմինների չափված մակարդակները սովորաբար դիտարկվում են որպես տվյալ անձի՝ կոնկրետ հարուցիչների նկատմամբ իմունային կարգավիճակի ցուցիչ: Այս պրակտիկայի տարածված օրինակ են հակամարմինների տիտրերի որոշումը՝ կարմրուկի, համաճարակային պարօտիտի և կարմրախտի (ԿԽԽ), հեպատիտ B վիրուսի և ջրծաղիկի նկատմամբ շճաբանական իմունիտետը հաստատելու համար:

IgG-ի թեստավորումը ցուցված չէ ալերգիաների ախտորոշման համար և չկա որևէ ապացույց, որ այն կապ ունի սննդային անտանելիության հետ։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Janeway Immunobiology – The structure of a typical antibody (IgG)
* A booklet with everything you wanted to know about IgG subclasses

Կատեգորիա:Ախտանիշներ
Կատեգորիա:Արյան սպիտակուցներ
Կատեգորիա:Արյուն
Կատեգորիա:Իմունաբանություն
Կատեգորիա:Իմունիտետ
Կատեգորիա:Կենսաբանություն
Կատեգորիա:Վարակիչ հիվանդություններ