Հարավային Ջորջիա

**Հարավային Ջորջիա** (անգլ.՝ South Georgia, իսպ.՝ Isla Georgias del Sur), (ցամաքային մակերեսը՝  3528 կմ², ընդհանուր՝ 4100 կմ²) Հարավային Ատլանտյան օվկիանոսում գտնվող խոշոր Մերձանտարկտիկական գոտի, որը ամենամեծն է նույնանուն արշիպելագում։ Վարչականորեն Հարավային Ջորջիան և Հարավային Սանդվիչյան կղզիները մեծ Բրիտանիայի արտերկրյա տարածքի մի մասն են (այսինքն՝ պատկանում են Մեծ Բրիտանիային, բայց դրա մաս չեն կազմում)։

Հարավային Ջորջիան և Հարավային Սանդվիչյան կղզիները կառավարվում են Ֆոլկլենդյան կղզիներից, թեև համարվում են առանձին տարածք։ Ֆոլկլենդյան կղզիների նահանգապետը միաժամանակ Հարավային Ջորջիայի և Հարավային Սանդվիչյան կղզիների կոմիսարն է։

## Ընդհանուր տեղեկություններ
Հարավային Ջորջիան հրաբխային ծագման ժայռոտ կղզի է, ծածկված է տունդրայով և օվկիանոսային մարգագետիններով, լեռներում՝ հավերժական սառցադաշտերով։ Ամենաբարձր կետը Փեյջեթն է (2935 մ)։ Ափը կտրտված է։ Ափերին մաշկոտանիների և պինգվինների հսկայական բնակչություն կա։ Կլիման մերձարկտիկական է, միջին ամսական ջերմաստիճանը հուլիս - օգոստոս ամիսներին -1,5&nbsp;°C-ից մինչև + 5,3&nbsp;°C փետրվարին։ Տեղումները տարեկան քանակը 1400-1500 մմ, տարվա ընթացքում հավասարաչափ։ Մշտական ուժեղ քամիներ, եղանակը հիմնականում ամպամած է։ Երկրաբանորեն Հարավային Սանդվիչյան, Հարավային Շետլանդական, Հարավային Օրկնեյան կղզիներով և ժայռային խմբերով կղզին պատկանում է Հարավային Անտիլյան լեռնաշղթային։

Հարավային Ջորջիայի արշիպելագի կղզիներ և ժայռեր։

}
|-
| 5 || Կուպեր|| Cooper Island || 3,0 || 416 || 
|-
| 6 || Պիկերսգիլ կղզիներ|| Pickersgill Islands ||  ||  || 
|-
| 7 || Տրինիտի|| Trinity Island ||  ||  || 
|-
| 8 || Ուիլիս կղզիներ|| Willis Islands ||  ||  || 
|-
| 9 || Հարավային Ջորջիա || South Georgia || 3528 || Փեյջեթ լեռ (2934) || 
|-
| colspan=6 align=center bgcolor="#EFEFEF" | **Ժայռեր**
|-
| 10 || Բլեք ժայռեր|| Black Rocks ||  ||  || 
|-
| 11 || Բլեք ժայռեր|| Black Rock ||  ||  || 
|-
| 12 || Կլերկ ժայռեր|| Clerke Rocks ||  ||  || 
|-
| 13 || Շագ ժայռեր || Shag Rocks || 0,2 || 75 || 
|}

20-րդ դարի սկզբին կղզի են բերվել Հյուսիսային եղջերուներ, որոնք վայրի են դարձել և բազմացել՝ սպառնալով կղզու էկոհամակարգին գիշատիչների բացակայության պայմաններում և արմատից ուտելով տունդրայի բուսականությունը։ Մեծ Բրիտանիան 2012 թվականին դիմել է նորվեգացի մասնագետներին՝ երեք հազար վայրի հյուսիսային եղջերուների կրակելու հարցում օգնության համար։

## Պատմություն
[thumb|287px|right|Հարավային Ջորջիան՝ որպես [Ֆոլկլենդյան կղզիների Բրիտանական կախյալ տարածքներից մեկը]]
Կղզին հայտնաբերել է անգլիացի վաճառական Անտոնի դե լա Ռոշերը 1675 թվականին։ Առաջին անգամ հետազոտվել և քարտեզագրվել է հայտնի ծովագնաց Ջեյմս Կուկի կողմից 1775 թվականին, ով այն հռչակել է բրիտանական սեփականություն և անվանել թագավորի անունով։ Հարավ-արևմտյան ափը հետազոտվել է Բելինգշաուզենի և Լազարևի արշավախմբի կողմից (Անենկովի կղզի, Պրաստինի հրվանդան և այլն)։

18-րդ և 19-րդ դարերում կղզում աշխատել են բրիտանական և ամերիկյան մաշկոտանիների որսորդներ և կետորսներ, նրանք հիմնել են մի քանի բնակավայրեր։

Արգենտինան հավակնում է կղզուն, ինչպես նաև Ֆոլկլենդյան և Հարավային Սանդվիչյան կղզիներին, որի օդերևութաբանական կայանն այստեղ աշխատել է 1905-1950 թվականներին։ Ֆոլկլենդյան հակամարտության ժամանակ կղզին գրավել են արգենտինացի զինվորականները 1982 թվականի ապրիլի 3-ին (Գեորգիաս օպերացիա)։ Սակայն արդեն ապրիլի 25-ին բրիտանական զինված ուժերը «Փարաքվեյթ» գործողության ընթացքում վերականգնել են կղզու վերահսկողությունը։

## Բնակչություն
Ներկայումս միայն Գրյուտվիկենում մշտապես բնակվում է 23 մարդ, գործում են նաև գիտական կայաններ՝ ինչպես սեզոնային, այնպես էլ ամբողջ տարվա ընթացքում։ Ամռանը աշխատողների թիվը հասնում է 50-ի՝ չհաշված կարճ արշավախմբերը։ 1982-2001 թվականներին կղզում տեղակայված է եղել զինվորական կայազորը։

## Մշակույթ և տնտեսություն
thumb|right|180px|Հարավային Ջորջիային նվիրված նամականիշերից մեկը
Նախկին կետորսական բազաները վերականգնվում են որպես զբոսաշրջային տեսարժան վայրեր, Գրյուտվիկենում գործում է Հարավային Ջորջիայի թանգարանը։ Էռնեստ Շեքլտոնը թաղված է կղզում։

Այսօր նամականիշներն ու մետաղադրամները թողարկվում են Հարավային Ջորջիայի խորհրդանիշներով։

## Պատկերասրահ

Պատկեր:1989 Grytvikken hg.jpg|Կետորսության կայան Գրjուտվիկենում
Պատկեր:SouthGeorgia TMO2002220 lrg.jpg|Հարավային Ջորջիա-տեսարան տիեզերքից: Լուսանկարը՝ NASA-ի
Պատկեր:Stromness Bay, South Georgia.jpg|Ստրոմնես խորշ
Պատկեր:Shackleton Memorial Cross, Grytviken, South Georgia Island - 1988-1989.jpg|Էռնեստ Շեքլտոնի գերեզմանը
Պատկեր:Drygalski-Fjord.jpg|Դրիգալսկու ֆյորդը
Պատկեր:Colony of aptenodytes patagonicus.jpg|Թագավորական պինգվինների գաղութ
Պատկեր:Poa flabellata1.jpg|Հովհարային բլյուգրասի թավուտներ


## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* 
* Жюль Верн. «Ледяной сфинкс»

## Արտաքին հղումներ
* 
* South Georgia Heritage Trust
* South Georgia Island. South Georgia Island