open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ջալալ Տեր-Գրիգորյան

**Ջալալ Տեր-Գրիգորյան** (), հայ մանկավարժ, թարգմանիչ, լրագրող, ՀԽՍՀ աշխատանքի հերոս (1931, լուսավորության բնագավառում բեղմնավոր ու անբասիր աշխատանքի համար), ԽՍՀՄ գրողների միության անդամ (1934)։

Կրել է **Սալլյումյան** գրական կեղծանունը։

## Կենսագրություն
Ծնվել է Մաղավուզ գյուղում։ 1882 թվականին ավարտել է Շուշիի ռեալական ուսումնարան, 1887 թվականին՝ Թիֆլիսի Ալեքսանդրյան ուսուցչական ինստիտուտը։ Հետո զբաղվել է մանկավարժական աշխատանքով։ Երկար տարիներ ռուսաց լեզու է դասավանդել Ախալքալաքի դպրոցում։ Մի քանի տարի ուսուցչություն է արել նաև Ստավրոպոլում։ Աշխատակցել է «Աղբյուր», «Տարազ», «Մշակ», «Մուրճ» և այլ պարբերականների, գործուն մասնակցություն ցուցաբերել հայ գրական-հասարակական կյանքին։ Մտերմական կապեր է ունեցել Ղազարոս Աղայանի, Հովհաննես Թումանյանի, Ավետիք Իսահակյանի, Դերենիկ Դեմիրճյանի հետ։ Մասնակցել է Վերնատան, Թիֆլիսի հայոց հրատարակչական ընկերության աշխատանքներին։ 1922-ին փոխադրվել է Հայաստան։ Մանկավարժական աշխատանքը շարունակել է Ջալալօղլիում (այժմ՝ Ստեփանավան) և Դիլիջանում, եղել է Դիլիջանի մանկավարժական տեխնիկումի վարիչը։

Թարգմանել է Մաքսիմ Գորկու Մրրկահավի երգը, Նիկոլայ Գոգոլի «Խելագարի հիշատակարանը», Շեքսպիրի «Անտունի սանձահարումը»։ Թարգմանել է նաև Յուժին-Սումբատովի «Դավաճանություն» պիեսը, որը տասնյակ տարիներ բեմադրվել է հայկական թատրոններում։ Գրել է «Պեստալոցցի» մենագրությունը՝ նվիրված մեծ մանկավարժի կյանքին ու գործունեությանը։

Մահացել է 1940 թվականին, հայրենի Մաղավուզ գյուղում։

## Կատարած թարգմանությունները (ռուսերենից)
* Ավենարիուս, Ինչ է ասում սենյակը (մանկական զրույց), Թիֆլիս, տպարան Մն. Մարտիրոսյանի, 1900, 27 էջ։ 
* Ն. Ա. Սոլովև-Նեսմելով, Լև Տոլստոյ, կենսագրական ակնարկ, ամփոփեց Ջալալ Տեր-Գրիգորյանը, Թիֆլիս, տպարան «Էսպերանտո», 1910։ 
* Լև Տոլստոյ, Աստված ճշմարտությունը տեսնում է, բայց շուտ չի հայտնում, Թիֆլիս, տպարան «Էսպերենտո», 1910, 8 էջ։ 
* Պշիբըշևսկի, Ձյուն (դրամա), Թիֆլիս, տպարան «Հերմես», 1911, 62 էջ։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Ջալալ Տեր-Գրիգորյանը zarkfoundation.com կայքում

Կատեգորիա:1866 ծնունդներ
Կատեգորիա:1940 մահեր
Կատեգորիա:Ապրիլի 21 ծնունդներ
Կատեգորիա:Գրական կեղծանուններով հայտնի հեղինակներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ գրողների միության անդամներ
Կատեգորիա:ՀԽՍՀ աշխատանքի հերոսներ
Կատեգորիա:Հայ թարգմանիչներ
Կատեգորիա:Հայ լրագրողներ
Կատեգորիա:Հայ մանկավարժներ
Կատեգորիա:Ռուսերենից հայերեն թարգմանիչներ
Կատեգորիա:Օգոստոսի 31 մահեր
Սիոն Ա Բավոնեցի

**Սիոն Ա Բավոնեցի** (ծննդյան թիվն անհայտ, գ. Բավոնք, Արագածոտնի գավառ – 775), Ամենայն հայոց կաթողիկոս 767 թ-ից առ 775 թ.։ Սիոն Ա Բավոնեցուն նախորդել է Տրդատ Բ Դասնավորեցին, հաջորդել՝ Եսայի Ա Եղիպատրուշեցին։ Նախքան կաթողիկոս ընտրվելը Աղձնիքի եպիսկոպոսն էր։ 768 թ. Պարտավում հրավիրել է եկեղեցական ժողով։

## Արտաքին հղումներ
* Սիոն Ա Բավոնեցի կաթողիկոսի մասին «Լուսամուտ» կայքում 
* «Քրիստոնյա Հայաստան» հանրագիտարան, Երևան, 2002

Կատեգորիա:8-րդ դարի հայ կաթողիկոսներ
Եսայի Ա Եղիպատրուշեցի

**Եսայի Ա Եղիպատրուշեցի** (ծննդյան թիվն անհայտ, գ. Եղիպատրուշ, Նիգ գավառ – 788, Դվին), Ամենայն հայոց կաթողիկոս 775 թվականից առ 788 թ։ Եսայի Ա Եղիպատրուշեցուն նախորդել է Սիոն Ա Բավոնեցին, հաջորդել՝ Ստեփանոս Ա Դվնեցին։ Եսայի Ա Եղիպատրուշեցու հայրապետական գործունեության մասին պատմիչները որևէ տեղեկություն չեն հաղորդում։

## Արտաքին հղումներ
* Եսայի Ա Եղիպատրուշեցի կաթողիկոսի մասին «Լուսամուտ» կայքում  
* «Քրիստոնյա Հայաստան» հանրագիտարան, Երևան, 2002

Կատեգորիա:8-րդ դարի հայ կաթողիկոսներ
Կատեգորիա:Դվին քաղաքում մահացածներ
Ջորջ Դոքմեջյան

**Ջորջ Դոքմեջյան** (լրիվ անունը՝ **Դյոկմեջյան Գուրգեն Ջորջ կրտսեր** (անգլերեն՝ **Courken George Deukmejian, Jr.**), ), հայազգի ամերիկյան պետական և քաղաքական գործիչ։

## Կենսագրություն
Հայրը՝ Գուրգեն Ջորջ Դոքմեջյանը, եղել է գորգավաճառ Այնթապից։ ԱՄՆ ներգաղթելուց հետո նա ամուսնացել է Դոքմեջյանի մոր՝ էրզրումցի Ալիս Դոքմեջյանի հետ (օրիորդական ազգանունը՝ Գայրդյան)։ Վերապրել են Ցեղասպանությունը, տեղափոխվել ԱՄՆ։ Ավարտել է Նյու Յորքի Սենթ Ջոն համալսարանի իրավաբանական ֆակուլտետը, 1955 թվականին տեղափոխվել է Կալիֆոռնիա, որտեղ 1963 թվականին ընտրվել է նահանգային ժողովի անդամ (առ 1967 թվական), 1967-1979 թվականներին` նահանգային սենատոր, 1979-1988 թվականներին` Կալիֆոռնիայի ընդհանուր դատախազ։ 1982-1991 թվականներին զբաղեցրել է Կալիֆոռնիայի նահանգապետի պաշտոնը։ 1985 թվականին Դոքմեջյանի նախաձեռնությամբ ապրիլի 24-ը Կալիֆոռնիայում հայտարարվեց Հայոց ցեղասպանության զոհերի հիշատակի օր։ 1990 թվականին Դոքմեջյանը հատուկ հայտարարագրով ապրիլի 24-ը հռչակեց Հիշատակի պետական օր և կոչ արեց համայն մարդկությանը միանալ հայ զոհերի հիշատակի հարգանքի այդ տուրքին։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* «ԵՍ, ԿալիֆոռՆԻԱՅԻ ՆԱՀԱՆԳԱՊԵՏ ՋՈՐՋ ԴՈՔՄԵՋՅԱՆՍ...»
* Ջորջ Դոքմեջեանը ԱՄՆ-ի նորագոյն պատմութեան սիրված քաղաքական գործիչներից մէկն էր և հայ ժողովրդի նուիրեալ զաւակը. ՄԵԾ ՀԱՅՔ հաղորդաշարի հիմնադիր և հաղորդավար՝ ռազմաքաղաքական վերլուծաբան Մնացական Խաչատրյանը՝ Կալիֆորնիայի ամենասիրված նահանգապետի մասին։ https://www.youtube.com/watch?v=DL8HXVxwKmg
* Ջորջ Դոքմեջյանը ԱՄՆ-ի նորագույն պատմության սիրված քաղաքական գործիչներից մէկն էր և հայ ժողովրդի նվիրյալ զավակը. ռազմաքաղաքական վերլուծաբան Մնացական Խաչատրյանը՝ Կալիֆորնիայի ամենասիրված նահանգապետի մասին։ https://www.youtube.com/watch?v=ChAW3fYF7Fo&vl=hy

Կատեգորիա:Ամերիկահայ քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Ամերիկահայ պետական գործիչներ
Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի հանրապետական կուսակցության անդամներ
Պրիշտինա

**Պրիշտինա** (, ), Կոսովո և Մետոքիա ինքնավար շրջանի մայրաքաղաքը, որը գտնվում է մասամբ ճանաչված Կոսովոյի Հանրապետության ղեկավարության հսկողության տակ և հանդիսանում է նրա մայրաքաղաքը։ Բնակչությունը՝ ։

Հին Պրիշտինայի խորհրդանիշներն են Մեծ համամը, Ժամացույցի աշտարակը, Չարշիայի մզկիթը, ակադեմիայի շենքը և Կայսերական մզկիթը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Պրիշտինա
Տիգրան (օպերա) (այլ կիրառումներ)

**Տիգրան** անվամբ հայտնի են հետևյալ օրպերաները.

* Տիգրան (օպերա)՝ Վիվալդի
* Տիգրան (օպերա)՝ Սկարլատի
* Տիգրան (օպերա)՝ Հասսե
Դոմենիկո Սկարլատի

**Դոմենիկո Սկարլատտի** (լրիվ անունը՝ Ջուզեպպե Դոմենիկո Սկարլատտի (), ), բարոկկո դարաշրջանի իտալացի երգահան, կլավեսինահար և երգեհոնահար։

Ալեսանդրո Սկարլատիի որդին և աշակերտը։

Հայտնի է գործիքային ստեղծագործություններով։ Ստեղծագործական ժառանգության հիմքը կլավեսինի 555 պիեսներն են, այդ թվում՝ 400-ից ավելի միամաս սոնատներ (հեղինակը դրանք անվանել է «էքզերսիս»-վարժություն), որոնք դարձել են ապագա սոնատային ալեգրոյի նախատիպը։ Դրանց հատուկ են դասական կատարելությունն և անթերի ոճը, կլավեսինի տեխնիկայի նորարարական օգտագործումը։ Սոնատներում Սկարլատտին հակադրում է բազմաբնույթ կերպարներ, թեմատիկ ցայտուն տարրեր, գտնում դրանց դինամիկ զարգացման հնարներ։ Ստեղծել է կլավեսին նվազելու վիրտուոզ ոճ։ Գրել է նաև 14 օպերա և հոգևոր երաժշտություն։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Անձինք այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Իտալացի կոմպոզիտորներ
Կատեգորիա:1685 ծնունդներ
Կատեգորիա:Հոկտեմբերի 26 ծնունդներ
Կատեգորիա:1757 մահեր
Կատեգորիա:Հուլիսի 23 մահեր
Կատեգորիա:Օպերային կոմպոզիտորներ
Կատեգորիա:Իտալացի երաժիշտներ
Կատեգորիա:Իտալացի երգեհոնահարներ
Կատեգորիա:Իտալացի կլավեսինահարներ
Հայոց եկեղեցական ժողովներ

**Հայ Առաքելական եկեղեցու ժողովներ**, Հայ Առաքելական Եկեղեցու կողմից գումարված եկեղեցական ժողովներ, որոնց ընթացքում կանոնակարգվել են Հայ եկեղեցու դավանությանը, ծիսակարգին ու գործունեության այլ ոլորտներին առնչվող հարցեր։

## Հայ Առաքելական եկեղեցու ժողովների ցանկը
* Աշտիշատի Ա ժողով (352 թ.)
* Աշտիշատի Բ ժողով (354 թ.)
* Աշտիշատի Գ ժողով (435 թ.)
* Շահապիվանի ժողով (444 թ.)
* Արտաշատի ժողով (449 թ.)
* Դվինի Ա Ժողով (506 թ.)
* Դվինի Բ ժողով (554 թ.)
* Դվինի Գ ժողով (609-610 թթ.)
* Կարնո ժողով (633 թ.)
* Դվինի Դ ժողով (645 թ.)
* Դվինի Ե ժողով (648 թ.)
* Պարտավի Ա ժողով (709 թ.)
* Դվինի Զ ժողով (719-720 թթ.)
* Մանազկերտի ժողով (726 թ.)
* Պարտավի Բ ժողով (768 թ.)
* Շիրակավանի ժողով (862 թ.)
* Հարքի Ա ժողով (1002 թ.)
* Հարքի Բ ժողով (1051 թ.)
* Սեւ Լեռան ժողով (1114 թ.) 
* Հռոմկլայի ժողով (1179 թ.)
* Տարսոնի ժողով (1196 թ.)
* Սսի Ա ժողով (1204 թ.)
* Սսի Բ ժողով (1243 թ.)
* Սսի Գ ժողով (1251 թ.)
* Սսի Դ ժողով (1289 թ.)
* Սսի Ե ժողով (1307 թ.)
* Սսի Զ ժողով (1309 թ.)
* Ադանայի ժողով (1316 թ.)
* Սսի Է ժողով (1345 թ.)
* Սսի Ը ժողով (1361 թ.)
* էջմիածնի ժողով (1441 թ.)

## Տես նաև
Տիեզերական ժողովներ

## Արտաքին հղումներ
Հայաստանյայց Առաքելական Սուրբ Եկեղեցու ժողովների մասին՝ «Հայաստանի կրոնները» կայքում

Կատեգորիա:Հայոց եկեղեցական ժողովներ
Արկանզաս (այլ կիրառումներ)

**Արկանզաս** կարող է վերաբերել՝

* Արկանզաս (նահանգ) - նահանգ ԱՄՆ-ի հարավում։
* Արկանզաս (շրջան) - շրջան նույն նահանգում
* Արկանզաս (գետ) - գետ ԱՄՆ-ում, Միսիսիպիի աջ վտակը։
Արկանզաս (գետ)

**Արկանզաս**, գետ ԱՄՆ-ում, Միսիսիպիի աջ վտակը։ Սկիզբ է առնում Ժայռոտ լեռներից, հոսում Մեծ և Կենտրոնական հարթավայրերով։ Երկարությունը՝ 2410 կմ. նավարկելի է 1000 կմ։ Արկանզասի ափին են Ուիչիտո, Թալսա, Լիթլ Ռոք քաղաքները։

## Անվանումը
Անվանումը (անգլերեն՝ Arkansas) առաջացել է հնդկացիական լեզուների **Ակենզեա** անունից, որի սկզբնական նշանակությունն անհայտ է։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի գետեր
Կատեգորիա:Մեքսիկական ծոցի ավազանի գետեր
Կատեգորիա:Միսիսիպի գետի վտակներ
Ժան Ֆիլիպ Ռամո

**Ժան Ֆիլիպ Ռամո** (), բարոկկո դարաշրջանի նշանավոր ֆրանսիացի երգահան և երաժշտագետ, հաջորդել է Ժան-Բատիստ Լյուլիին ֆրանսական օպերայի բնագավառում, հայտնի է նաև կլավեսինի համար գրված իր ստեղծագործություններով։

Զարգացրել է ֆրանիսական օպերայի ոճը՝ ստեղծելով այնպիսի գլուխգործոցներ, ինչպիսիք են՝ «Հիպոլիտ և Արիսիա» (*Hippolyte et Aricie,* 1733), «Կաստոր և Պոլուքս» (*Castor et Pollux,* 1737), «Դարդանուս» (Dardanus, 1739) քնարերգական ողբերգություններ-օպերաները, «Պլատեա» կոմիկական օպերան, «Նրբակիրթ Հնդկաստաններ» օպերա-բալետը (*Les Indes galantes*, 1735), որոնք այսօր էլ մեծ հաջողությամբ բեմադրվում են Ֆրանսիայի և եվրոպական այլ երկրների օպերային թատրոններում։

## Ստեղծագործություններ
* Jean-Philippe Rameau: Catalogue thématique des oeuvres musicales, ed. S. Bouissou, D. Herlin, P. Denécheau. Paris: CNRS Éditions, 2003—2012 (հրատարակությունը շարունակվում է)
: T. 1 Musique instrumentale. Musique vocale religieuse et profane (2007)
: T. 2 Livrets (2003)
: T. 3. Musique dramatique. 1re partie (2012)

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* *Girdlestone C.* Jean-Philippe Rameau: His life and work. 2nd ed. New York: Dover Publications, 1969. 631 p. ISBN 0-486-26200-6.
* *Beaussant Ph.* Rameau de A à Z. Paris: Fayard, 1983. 397 p. ISBN 2-213-01277-6.
* *Lester, Joel*. Compositional theory in the eighteenth century. Cambridge (Mass.): Harvard University Press, 1992.
* *Lester J.* Rameau and musical thought in the Enlightenment // The Cambridge history of Western music theory, ed. by Thomas Christensen. Cambridge, Mass., 2002, pp.&nbsp;753–778.
* *Холопов Ю. Н.* Творец новой науки о гармонии — Жан-Филипп Рамо // *Холопов Ю. Н.* [и др. авторы.] Երաժշտագիտական-տեսական համակարգեր. — М., 2006. — С. 181—191.
* *Bouissou S.* Jean-Philippe Rameau: Musicien des lumières. Paris: Fayard, 2014. 1165 p. ISBN 9782213637860.
* *Sadler G.* The Rameau compendium. Woodbridge: Boydell Press, 2014. ISBN 9781843839057.
* *Harris-Warrick R.* Dance and drama in French Baroque opera. Cambridge: CUP, 2016. ISBN 978-1-107-13789-9.
* Rameau, entre art et science, edd. Sylvie Bouissou, Graham Sadler et Solveig Serre. Paris: École des chartes, 2016. 554 p. (հոդվածների ու զեկուցումերի ժողովածու)

## Արտաքին հղումներ
* Произведения Жана Филиппа Рамо на сайте Classical Connect
* Любительский веб-сайт о Рамо
* Harris-Warrick R.'' Dance and drama in French Baroque opera. Cambridge, 2016 (preview)

Կատեգորիա:Անձինք այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի կոմպոզիտորներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի երաժշտագետներ
Կատեգորիա:Օպերային կոմպոզիտորներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի երգեհոնահարներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի երաժիշտներ
Արկանջելո Կորելլի

**Արկանջելո Կորելլի** (, ), բարոկկո դարաշրջանի նշանավոր իտալացի կոմպոզիտոր և ջութակահար։ Գրել է ջութակի համար սոնատներ («Sonate di chiesa») և նվագախմբի համար ստեղծագործություններ («Կոնչերտո գրոսսո», իտալերեն՝ concerto grosso), որոնք այսօր էլ հաճախ կատարվում և ձայնագրվում են։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Դասական կոմպոզիտորներ
Կատեգորիա:Իտալացի դիրիժորներ
Կատեգորիա:Իտալացի երաժիշտներ
Կատեգորիա:Իտալացի կոմպոզիտորներ
Կատեգորիա:Իտալացի ջութակահարներ
Կատեգորիա:Ռավեննա քաղաքում ծնվածներ
Կատեգորիա:Դասական երաժիշտներ
Պտուղ-ընկերքային անբավարարություն

**Պտուղ-ընկերքային անբավարարության** կամ *պտղի ներարգանդային աճի ու զարգացման դանդաղման համախտանիշի* ժամանակ տեղի է ունենում պտղի աճի ու զարգացման դանդաղում, որը հետևանք է պտղի հիպօքսիայի. Արգանդ-ընկերքային, պտղի արյան շրջանառության խանգարումը, գազափոխանակային ու նյութափոխանակային խանգարումները, ընկերքի զարգացման ու ֆունկցիոնալ խանգարումները ի վերջո բերում են մի ախտանշանահամալիրի, որը կոչվում է *ՊՆԴԶՀ*։

## Պատճառագիտությունը
# Արտակոնքային պատճառներ-սրտի զարգացման արատներ, գերճնշումային հիվանդություն, երիկամների, թոքերի ախտաբանակ վիճակներ, սակավարյունություն, քրոնիկ վարակներ, և այլ պատճառներ
# Պրեէկլամպսիա, բազմապտուղ հղիություն, շիճուկային հիվանդություն, արգանդի հետվիրահատական սպի

## Ախտածնություն
# Ցիտոտրոֆոբլաստի ներաճի անբավարարություն
# Արգանդ-ընկերք արյան շրջանառության խանգարում
# Խորիոնալ թավիկնորի անհաս վիճակ
# Ընկերքային պատնեշի անբավարարություն

## Դասակարգում
Առաջնային-զարգանում է մինչև 16-րդ շաբաթ (Ցիտոտրոֆոբլաստի ներաճի անբավարարություն) Երկրորդային-առաջանւմ է արդեն զարգացած ընկերքի առկայության պարագայում(արգանդ ընկերքային և ընկերք պտղային արյան շրջանառության խանգարումները, ցիտոտրոֆոբլաստի ներաճի երկրորդ ալիքի անբավարարություն, ընկերքի թավիկների ախտաբանական անբավարարություն)

## Ըստ կլինիկական ընթացքի
Սուր-առաջանում է հղիության ցանկացած շաբաթում և ծննդի ժամանակ քրոնիկ-հիմնականում ունի երկրորդային բնույթ
Կլինիկա-պտուղ ընկերքային անբավարարությանը առավել բնորոշ է պտղի ներարգանդային աճի ու զարգացման դանդաղման համախտանիշը. Տարբերում են սիմետրիկ և ասիմետրիկ կլինիկական տարբերակները կախված պտղի չափսերի ու զանգվածի համապատասխանությունից։ Պտուղ ընկերքային անբավարարության առավել բնորոշ արտահայտություններն են

# Պտղի թթվացնաքաղց
# ՊՆԱԶԴՀ-Small for gestational age
# Հղիության վաղ ընդհատման վտանգ

Ախտորոշում-հիմնված է մանրակրկիտ անամնեզի ու գերձայնային հետազոտության տվյալների վրա.Գերձայնային հետազոտության միջոցով որոշվում են պտղի որոշ չափսեր(բիպարիետալ չափս, պտղի որովայնի միջին չափս և պտղի ազդրի չափսը) ու դրանց համապատասխանությունը հղիության տվյալ ժամկետին։ ՊՆԱԶԴՀ ժամանակ վերը նշված չափսերը հետ են մնում նորմայից մեկ կամ մի քանի շաբաթով։ Որոշվում է նաև ընկեքի զարգացման աստիճանը։

## Բուժում
Կիրառվում են հակաթթվածնաքաղցային-կարնիտին, գլյուկոզայի ուտիլիզացիան բարելավվող-ակտովեգին, հակաօքսիդանտային դեղամիջոցներ, վիտամինաբուժում։

## Գրականություն
* Pijnenberg R. et al., 1990
* И.С. Сидорова, И.О. Макаров 2005

## Ծանոթագրություններ
Մարմարիկ (գետ)

**Մարմարիկ**, *Աբասաձորի գետ, Ջանգա-Միսխանա, Հանքավանի գետ, Հանքավանի ջուր, Մաման, Մարմարչայ, Միսխանա, Միսխանայի գետ, Պղնձահանքի ջուր*, գետ Հայաստանի Կոտայքի մարզում, Հրազդանի աջ վտակը։ Սկիզբ է առնում Փամբակի լեռնաշղթայի հարավային լանջերից՝ 2520մ բարձրությունից։ Երկարությունը՝ 37կմ է, ջրհավաք ավազանը՝ 427կմ2։ Վերին և միջին հոսանքներում հոսում է կիրճանման, անտառապատ հովտով։ Մեղրաձոր գյուղից հովիտն ընդարձակվում է, ձեռք բերում հարթավայրային բնույթ։ Գետի հոսքը ձևավորվում է Փամբակի և Ծաղկունյաց լեռնաշղթաներից հոսող գետակների ջրերով։ Սնումը հալոցքային (55%) և ստորերկրյա (27%) է, վարարումը՝ գարնանը, որի ընթացքում ձևավորվում է տարեկան հոսքի 74%-ը։ Տարեկան միջին ծախսը 5,4 մ3/վ է, առավելագույնը՝ 87 մ3/վ, հոսքը՝ 170 միլիոն մ3։ Ջրերն օգտագործվում են ոռոգման և արդյունաբերական ձեռնարկությունների ջրամատակարարման նպատակներով։ Գետահովիտն ունի ռեկրեացիոն մեծ հնարավորություններ, այնտեղ գործում է ամառային հանգստան տների համալիր։ Մարմարիկի հովտում է «Հանքավան» ջրի հանքավայրը։ Հրազդան գետի մեծ վտակներից՝ Մարմարիկ, Ծաղկաձոր, Դալար, Արագետ, Գետառ մեկն է։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Կոտայքի մարզի գետեր
Կատեգորիա:Հրազդան գետի վտակներ
Հայաստանի ազգային մրցունակության հիմնադրամ

**Հայաստանի ազգային մրցունակության հիմնադրամը (ՀԱՄՀ)** հիմնադրամ է, որը ստեղծվել է 2008 թվականին՝ Հայաստանի տնտեսական մրցունակության զարգացման նպատակով։ Հիմնադրամի հիմնական աշխատողական ոլորտներն են կրթությունը, առողջապահությունը, զբոսաշրջությունը և ցանցերի ու տեղեկատվության հասանելիությունը։

## Պատմություն
Հայաստանի ազգային մրցունակության հիմնադրամը ստեղծվել է 2008 թվականի փետրվարի 28-ին ըստ Հայաստանի կառավարության համար 204-Ա որոշման։ Հիմնադրամի առաջին ներդրումը եղել է 52 միլիոն դրամ Հայաստանի կառավարության 2008 թվականի պահուստային ֆոնդից որպես գույքային ներդրում։ Նրա առաջին գործադիր տնօրեն է նշանակվել Գայանե Աֆրիկյանը։

## Կառույց
Հիմնադրամը գործում է պետական-մասնավոր համագործակցության սկզբունքով։ Նրա հոգաբարձության խորհրդում են տարբեր երկրներից վեց անվանի գործարարներ, Հայաստանի կառավարության վեց անդամ, և Հայաստանում միջազգային դոնոր համայնքի մեկ ներկայացուցիչ։ Հիմնադրամի գործադիր տնօրենը Արման Խաչատուրյանն է, իսկ հոգաբարձուների խորհրդի նախագահն է Հայաստանի վարչապետ Տիգրան Սարգսյանը։

2010-ի համար հիմնադրամին ակնկալվում է 100 միլիոն դոլարի ներդրում։

## Գործունեություն
ՀԱՄՀ-ն աշխատում է հետևյալ ծրագրերի վրա.
*Տաթևի վերակառուցումը՝ զբոսաշրջիկության և գիտակրթական կենտրոնի վերածման նպատակով
*Միջուկային բժշկության կենտրոնի կառուցումը Ա. Ալիխանյանի անվան Երևանի ֆիզիկայի ինստիտուտի տարածքում ըստ ֆիզիկայի ինստիտուտի և ՌԴ Դուբնայի միջուկային հետազոտությունների միացյալ ինստիտուտի մշակած նախագծի՝ Հայաստանը քաղցկեղով հիվանդների բուժման կենտրոն դարձնելու և տնտեսության զարգացման նպատակով
*Կրթության և գիտության մրցունակության ծրագիր

## Աղբյուրներ

Կատեգորիա:Հիմնադրամներ
Շահող կտրոն

**Շահող կտրոն** անվամբ է կոչվում Հայաստանի **հարկային վիճակահանության** նախագիծը։ Ըստ նախագծի, յուրաքանչյուր ամսի 5-րդ աշխատանքային օրը վիճակահանության է հանվում նախկին ամսվա գնումների ժամանակ հսկիչ-դրամարկղային մեքենաների (ՀԴՄ) շնորհիվ տրամադրված ֆիսկալային կտրոնների հետևում նշված ութանիշ թիվը, և ըստ նիշերի համընկնելու՝ կտրոնի տերը շահում է գումար։ Նախագիծը գործի է դրվել 2009 թվականի հունվարից։ Դա նախատեսված է Հայաստանում հարկային վարչարարությանն օժանդակելու և հարկի վճարման շրջանցումը կանխելու նպատակով՝ հսկիչ-դրամարկղային մեքենաների օգտագործումը քաջալերելով։

## Պատմություն
Ֆիսկալային կտրոնները Հայաստանում առաջին անգամ մուտք են գործել 1999 թվականին՝ հին ՀԴՄ-ները նորերով փոխարինելով։ Հայաստանի ցածր հարկային սակագները և միջին կառավարական ծախսումը նրան տպավորիչ ֆիսկալ ազատություն են տալիս։ Սակայն հազարավոր հարկատուներ տարիների ընթացքում փորձել են խուսափել հարկերի վճարումից, վաճառած ապրանքները կամ ծառայությունները չգրանցելով։ Հայաստանի տարեկան հարկային եկամուտը 2001 թվականին կազմել է $301.4 միլիոն, իսկ 2008 թվականին հարկային եկամուտը կազմել է ՀՀ ՀՆԱ-ի 16.5 տոկոսը։ Վարկերից խուսափումը կանխելու համար, 2008 թվականի հոկտեմբերին որոշում է կայացել վարկային վիճակահանություն ընձեռնելու, իսկ այն գործնական ոլորտ է անցել 2009 թվականի հունվարից։ Նախքան Հայաստան, հարկային վիճակահանությունը գործադրվել է Չինաստանում, Սինգապուրում, և Թայվանում, իսկ Հայաստանը այն կրկնօրինակել է վերջինից։

## Աղբյուրներ

## Արտաքին հղումներ
* ՏԵՂԵԿԱՏՎՈՒԹՅՈՒՆ «ՇԱՀՈՂ ԿՏՐՈՆ» ՎԻՃԱԿԱՀԱՆՈՒԹՅԱՆ ԱՐԴՅՈՒՆՔՆԵՐԻ ՄԱՍԻՆ 

Կատեգորիա:Հարկումը Հայաստանում
Հովիկ Վարդումյան

**Հովիկ Սարիբեկի Վարդումյան** (), հայ արձակագիր։ Հայաստանի գրողների միության անդամ։

## Կենսագրություն
Հովիկ Վարդումյանը ծնվել է Հայաստանի հյուսիսային Թումանյանի շրջանի Ճոճկան գյուղում։ Սովորել է Երևանի պոլիտեխնիկական ինստիտուտում, այնուհետև աշխատանքի է անցել Երևանի ֆիզիկայի ինստիտուտում որպես ճարտարագետ։

Մինչ արձակին 1957 թվականին անցնելը, գրում էր բանաստեղծություններ։ Խորհրդային տարիներին Հովիկ Վարդումյանի գործերը՝ վեպերը, պատմվածքները, վիպակները, հրատարակվում էին սահմանափակ տպաքանակով, քանի որ նա իշխանությունների կողմից համարվում էր հակադրվող տարր։

Մասնակցել է Արցախյան ազատամարտին որպես կամավոր մինչև 1994 թիվը։

Այժմ Հայաստանի գրողների միության անդամ է և նրա արձակը հրատարակվում է կանոնավոր կերպով։ Դրանք արժանացել են տարբեր մրցանակների։ Բացի դրանից, նրա վեպերից շատերը թարգմանվել են ռուսերեն, ուկրաիներեն, պարսկերեն, անգլերեն, ֆրանսերեն և այլ լեզուներով։

## Ստեղծագործություններ
* «Այդպիսի պատմություն», 1983,
* «Երազների հովիտը», 1986,
* «Արծիվները այդպես են մեռնում», 1997,
* «Հարձակողական զինվորների հրամանատարը», 1999,
* «Անահիտ աստվածուհու վերադարձը», 2002,
* «Վիպակ տղամարդկանց համար», 2003,
* «Լաբիրինթոս, պատմվածքներ», 2003,
* «Զրույց Հրանտ Մաթևոսյանի հետ», 2003։

### Առցանց
* Փակուղի

## Թարգմանություններ

* «Անմահը և այլ նովելներ», տեքստերի ընտրությունը և թարգմանությունը՝ Եղիսաբեթ Մուրադյան, նախաբանը՝ Սերժ Վենտուրինի։ Մատենաշար՝ Հայ գրարվեստ, տնօրեն՝ Սերժ Վենտուրինի, Փարիզ, 2010, ISBN 978-2-296-10160-9

## Մրցանակներ
* «Մորեղբայրս» պատմվածքի համար «Պիոներ» ամսագրի «Լավագույն պատմվածք» մրցանակին, 1979
* «Այսպես են մեռնում արծիվները» վիպակի համար ՀՀ ժուռնալիստների միության և ՀՀ ՊՆ-ի հետ համատեղ «Ես քո զինվորն եմ, հայրենիք» մրցանակ, 1999
* ՀՀ ՊՆ «Մարշալ Բաղրամյան 100» մեդալ
* «Վազգեն Սարգսյան» մեդալ
* Արցախի «Մայրական երախտագիտություն Արցախի քաջորդիներին» հուշամեդալ
* «Աստվածների կանչը» ժողովածուի համար ՀԳՄ Միքայել Նալբանդյանի անվան մրցանակ, 2004

## Նշումներ և ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:20-րդ դարի արևելահայ արձակագիրներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի տղամարդ գրողներ
Կատեգորիա:21-րդ դարի արևելահայ արձակագիրներ
Կատեգորիա:Հայ առաքելական քրիստոնյաներ
Կատեգորիա:Հայ տղամարդ գրողներ
Կատեգորիա:Հայաստանի գրողների միության անդամներ
Քաղցկեղածինների ցանկ

Այս ցանկում ներկայացված են Քաղցկեղի ուսումնասիրման միջազգային գործակալության դասակարգմամբ քաղցկեղ առաջացնող միացությունները, կենցաղային գործոնները և արտադրական ընթացքները։

## Աղբյուրներ
*

## Արտաքին հղումներ
* ՔՈՒՄԳ-ի մոնոգրաֆներ - Դասակարգումներ - Խումբ1 (անգլերեն) 

Կատեգորիա:Ուռուցքաբանություն
Կատեգորիա:Ցանկեր
Կատեգորիա:Քաղցկեղածիններ
Բորոդինոյի ճակատամարտ

**Բորոդինոյի ճակատամարտ** (ֆրանսիական ավանդույթում **Մոսկվա-գետի ճակատամարտ**, , ), 1812 թվականի Հայրենական պատերազմի ամենախոշոր ճակատամարտն է ռուսական և ֆրանսիական զորքերի միջև, որը տեղի է ունեցել 1812 թվականի սեպտեմբերի 7-ին (հին տոմարով օգոստոսի 26-ին) Բորոդինո գյուղի մոտ (125&nbsp;կմ դեպի արևմուտք Մոսկվայից), իրար դիմաց էին դուրս եկել Եվրոպայի միացյալ բանակի՝ Մեծ բանակի գլխավոր ուժերը (135.000 զինվոր, 587 թնդանոթ)՝ Նապոլեոն Բոնապարտի հրամանատարության ներքո և Ռուսական կայսրության գլխավոր ուժերը (130-140.000 մարտիկ, 624 թնդանոթ)` գեներալ Միխայիլ Կուտոզովի հրամանատարության ներքո։
Ճակատամարտը սկսվեց 5։30՝ ֆրանսիական հրետանու համազարկով։ Գրեթե 14 ժամ տևած արյունահեղ մարտի արդյունքները մինչ այժմ էլ վիճարկվում են՝ ֆրանսիացիները Բորոդինոն համարում են իրենց հաղթանակը, որովհետև գրավեցին ռուսական ճակատի կենտրոնն ու թևը, իսկ ռուսները համարում են իրենց հաղթանակը, որովհետև թեև ֆրանսիացիք գրավեցին դիրքերը, բայց նահանջեցին առանց մարտի։
կորուստների մասին տվյալները ևս հակասական են։ Ըստ տարբեր աղբյուրների՝ ֆրանսիացիներն ունեցել են 30-58.000 կորուստ՝ զոհվածներով, վիրավորներով և գերիներով, իսկ ռուսները՝ 40-45.000: Փաստ է, որ ճակատամարտից հետո ռազմի դաշտում մնացած դիակները այրելիս հավաքել են մոտ 50.000 դի։

Կատեգորիա:Նապոլեոնյան պատերազմներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիական ներխուժումը Ռուսաստան
Կատեգորիա:Ռուսաստանի ճակատամարտեր
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի ճակատամարտեր
Կատեգորիա:Ճակատամարտեր Ռուսաստանում
Կենձաբուրո Օե

**Կենձաբուրո Օե** (, ), ճապոնացի արձակագիր, 1994 թվականի գրականության Նոբելյան մրցանակակիր։

Ծնվել է 1935 թ.-ին, Սիկոկո լեռնային գյուղակում։ 1954 թվականին հաջողությամբ հանձնել է քննությունները Տոկիոյի պետական համալսարանում։ Ավարտել է ֆրանսիական գրականության բաժինը։ Առաջին գործերից մեկը՝ «Անասունի խնամքը», 1958 թվականին արժանացել է Ակուտագավայի անվան գրական բարձրագույն մրցանակին։ Առավել հայտնի են «Ֆուտբոլ 1860», «Ողողեցին ինձ ջրերը մինչև հոգիս», «Պինչրաների գրառումները» վեպերը։

## Կ. Օեն հայերեն
* Պատմվածքներ, Երևան, «Նոր-Դար» հրատարակչություն, 1998, 192 էջ (թարգմանությունը ռուսերենից՝ Գուրգեն Խանջյան)։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* ՄԱՐՈ ՄԱԴՈՅԱՆ-ԱԼԱՋԱՋՅԱՆԻ «Օկինավայի գրառումները» և Կենձաբուրո Օեի հումանիզմի տարբերակը» հոդվածը «Նարցիս» հանդեսում
* Կոնձաբուրո Օեի «Անսպասելի համրություն» ստեղծագործությունը Գուրգեն Խանջյանի թարգմանությամբ

Կատեգորիա:21-րդ դարի ճապոնացի վիպասաններ
Կատեգորիա:Ճապոնացի արձակագիրներ
Կատեգորիա:Ճապոնացի վիպասաններ
Կատեգորիա:Ճապոնացի ֆանտաստ գրողներ
Կատեգորիա:Տոկիոյի համալսարանի շրջանավարտներ
Ժանր

**Ժանր** ( -տեսակ, սեռ), գեղարվեստական ստեղծագործության որոշակի տեսակ։

## Ժանրերը արվեստի տարբեր ձևերում
Արվեստում արտացոլվող կենսական երևույթների, ինչպես նաև հեղինակային մոտեցման բազմազանության շնորհիվ, պատմական զարգացման ընթացքում ամեն մի արվեստի ներսում գոյացել են ստեղծագործության տարբեր տիպեր՝ ժանրեր։
### Գրականություն
* Էպիկական սեռի ժանրեր - վեպ, վիպակ, պատմվածք, նովել
* Քնարական սեռի ժանրեր - ներբող, եղերերգություն, էպիգրամ, բանաստեղծություն, էլեգիա, սոնետ, գազել
* Դրամատիկական սեռի ժանրեր - ողբերգություն, կատակերգություն, վոդևիլ, դրամա, ֆարս
* Քնարաէպիկական սեռի ժանրեր - պոեմ, բալլադ, առակ։

### Երաժշտություն
Երաժշտական ժանրը բազմիմաստ հասկացություն է, որը բնութագրում է երաժշտական ստեղծագործության տարբեր ոճերն ու տեսակները, կապված իրենց ծագման, ինչպես նաև սահմանված կարգով իրենց կատարումն ու ընկալումը։ Երաժշտական ժանրի հայեցակարգը ցուցադրում երաժշտագիտության և երաժշտական էսթետիկայի հիմնական խնդիրը, և իրենից ներկայացնում է գեղարվեստական նույնականացման կարևորագույն միջոցներից մեկը։

* Երգ
* Սյուիտ
* Օպերա

### Նկարչություն
* Բնանկար
* Դիմանկար
* Նատյուրմորտ
* Պլակատ
* Ծաղրանկար

## Ժանրերի փոփոխումը
Ամեն մի ժանր ունի իր համեմատաբար կայուն, հաճախ դարերով պահպանվող թեմատիկ, կառուցվածքային հատկանիշները։ Սակայն ժանրերը զարգանում և փոփոխվում են։ Առկա գեղարվեստական ձևերի զուգորդումից կարող են առաջանալ նոր ժանրեր։ Վերածննդի դարաշրջանում առաջացան վեպն ու նովելը, 18-րդ դարում դրաման, 19-րդ դարում ակնարկը, ժանրային նկարչությունը և օպերան։ Որոշ ժանրեր, օրինակ՝ անտիկ գրականության դյուցազներգությունը և կլասիցիզմի հովվերգությունը դադարեցին գոյություն ունենալուց։
## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ժանրեր
Սենտո

մինի|300px|Սենտոյի մուտքը
**Սենտո** (), հանրային բաղնիքներ Ճապոնիայում։ Սովորաբար այդ բաղնիքները բարձրաբերձ խողովակներով մեկ, երկու հարկանի հսկայական շենքեր են։ Այդպիսի մի բաղնիք օրական հաճախում են հազարավոր քաղաքացիներ։ Այցելուների թիվը հատկապես նկատելի է իրիկնային ժամերին։ Կանայք, երեխաներն ու ծերունիները հասցնում են լողանալ մինչև այցելուների երեկոյան հոսքը։ Որպես կանոն, սենտոները բաց են ժամը 15։00-ից մինչև կեսգիշեր։

## Ծիսակատարությունը
Ճապոնիայում բաղնիքն ավելին է, քան հիգենիկ արարողությունը։ Դա մարմնական և հոգևոր մաքրման պահ է՝ միսոգի (ջրով մաքրվելու ծես)։ Այստեղ զրուցում են, վիճում, կարևոր խնդիրներ լուծում։ Համարվում է, որ բարդ հարցերի լուծման, փիլիսոփայական վեճերի և քաղաքական բանավեճերի լավագույն վայրը բաղնիքն է, ավելի ստույգ՝ խաշող ջրով ավազանը։ Լոգանքի բաժանմունքի առջև հաճախորդը հանում է կոշիկները, վճարում մուտքի համար և մտնում հանդերձարան։ Այստեղ նա հագուստը դարսում է հատուկ զամբյուղում, որը դնում է դարակին։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Բաղնիք
Կատեգորիա:Ճապոներեն բառեր և արտահայտություններ
Կատեգորիա:Ճապոնիայի մշակույթ
Nokia N72

**Nokia N72**, Nokia ընկերության եռադիապազոնային սմարթֆոն, որը աշխատում է S60 (Series 60) 2nd Edition, Feature Pack 3 պլատֆորմայի հիման վրա՝ 8.1a տարբերակի Symbian OS օպերացիոն համակարգի կառավարման տակ։ Այն թողարկվել է 2006 թվականի հունիսին։

## Տեխնիկական տվյալներ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Սմարթֆոններ
Կատեգորիա:Nokia բջջային հեռախոսներ
Հեսու (գիրք)

**Հեսու** (գրաբար՝ **Յեսու**, եբրայերեն՝ **יְהוֹשֻׁעַ בִּן-נוּן**‎, Յեհոշուա բին Նուն), Աստվածաշունչ մատյանի Հին Կտակարանի վեցերորդ գիրքը, հաջորդում է Մովսեսի Հնգամատյանին։ Գրքում պատմվում է Մովսեսի մահից հետո հրեաների կողմից Հեսուի գլխավորությամբ Ավետյաց երկիրը գրավելու և 12 մասի՝ ըստ Իսրայելի 12 ցեղերի այն բաժանելու մասին։

## Արտաքին հղումներ
Հեսուի գիրքն արևելահայեն թարգմանությամբ

Կատեգորիա:Հին Կտակարանի գրքեր
Հյուսիսային Մակեդոնիայի Հանրապետության օրհներգ

**«Այսօր Մակեդոնիայի վրա»**  - Մակեդոնիայի Հանրապետության պաշտոնական օրհներգն է։ Բառերի հեղինակը Վլադո Մալեսկին է, երաժշտության՝ Թոդոր Սկալկովսկին։ Գրված է եղել 1943 թվականին։

## Մակեդոներեն

Денес над Македонија се раѓа
ново сонце на слободата!
Македонците се борат
за своите правдини!
Македонците се борат
за своите правдини!
Од сега веќе знамето се вее
на Крушевската република!
Гоце Делчев, Питу Гули,
Даме Груев, Сандански!
Гоце Делчев, Питу Гули,
Даме Груев, Сандански!
Горите шумно пеат
нови песни, нови весници!
Македонија слободна,
слободна живее!
Македонија слободна,
слободна живее!


Մակեդոնիայի Հանրապետություն
Օրհներգ
Կատեգորիա:1943 երգեր
Քիմուն

**Քիմունը** (փինյին՝ Qímén hóng chá, բառացի «ցիմենյան սև թեյ») Չինաստանի Ցիմեն շրջանից սև թեյ է, որը ունի գինու, մրգերի և սոճու թեթև համ։ Քիմունը դուրս է բերված եղել 1875 թվականին և հանրաճանաչ է դարձել Անգլիայում։ Պարունակում է ավելի քիչ կոֆեին քան, օրինակ, ասամյան թեյը։ Հաճախ է օգտագործվում կաթի հետ և/կամ շաքարի հետ։ Հիմա այդ թեյատեսակը մեծ ճանաչում է ստացել Եվրոպայում։

## Տես նաև
* Թեյ
* Կանաչ թեյ
* Սպիտակ թեյ
* Գյոկուրո

## Արտաքին հղումներ
* Քիմունը uptontea.com կայքում 

Կատեգորիա:Սև թեյ
Կատեգորիա:Չինական թեյ
Կատեգորիա:Թեյ
Մակեդոնիայի օրհներգ (այլ կիրառումներ)

**Մակեդոնիայի հիմն **՝
* Այսօր Մակեդոնիայի վրա — անկախ Մակեդոնիայի Հանրապետության օրհներգը։
* Հայտնի Մակեդոնիա — հունական Մակեդոնիա շրջանի ոչ պաշտոնական օրհներգը։
Ստեփանոս Ա Դվնեցի

**Ստեփանոս Ա Դվնեցի** (ծ.թ.անհայտ, Դվին – 790 թ.), Ամենայն հայոց կաթողիկոս 788 թ-ից առ 790 թ.։ Կաթողիկոսական գահին Ստեփանոս Ա Դվնեցուն նախորդել է Եսայի Ա Եղիպատրուշեցին, հաջորդել՝ Հովաբ Ա Դվնեցին։

## Արտաքին հղումներ
* Ստեփանոս Ա Դվնեցի կաթողիկոսի մասին «Լուսամուտ» կայքում  
* «Քրիստոնյա Հայաստան» հանրագիտարան, Երևան, 2002

Կատեգորիա:8-րդ դարի հայ կաթողիկոսներ
Հովաբ Ա Դվնեցի

**Հովաբ Ա Դվնեցի** (ծ. թ. անհայտ – 791 թ), Ամենայն հայոց կաթողիկոս 790 թ-ից առ 791 թ.։ Հովաբ Ա Դվնեցուն կաթողիկոսական գահին նախորդել է Ստեփանոս Ա Դվնեցին, հաջորդել՝ Սողոմոն Ա Գառնեցին։ Հայրապետական գործունեության մասին հայ պատմիչները որևէ տեղեկություն չունեն։

## Արտաքին հղումներ
* Հովաբ Ա Դվնեցի կաթողիկոսի մասին «Լուսամուտ» կայքում  
* «Քրիստոնյա Հայաստան» հանրագիտարան, Երևան, 2002

Կատեգորիա:8-րդ դարի հայ կաթողիկոսներ
Սողոմոն Ա Գառնեցի

**Սողոմոն Ա Գառնեցի** (ծ. թ. անհայտ, գ. Գառնի, Այրարատ նահանգի Մազազ գավառ– 792 թ.), Ամենայն հայոց կաթողիկոս 791 թվականից առ 792 թվական։ Կաթողիկոսական գահին Սողոմոն Ա Գառնեցուն նախորդել է Հովաբ Ա Դվնեցին, հաջորդել՝ Գևորգ Ա Բյուրականցին։ Ուսանել է Գեղարքունիքի Մաքենյաց, ապա՝ Շիրակի Զրեսկ վանքում, Մաքենոցաց վանքում և դաստիարակվել Մեծ Սողոմոնի մոտ՝ հմտանալով իմաստասիրության և սաղմոսերգության մեջ։ Ընտրվել է Զրեսկի միաբանության առաջնորդ։ Աղվանից կաթողիկոս Միքայելի (707–744) հրավերով գլխավորել Բերդ վանքի եկեղեցական ժողովը (740)։ Կաթողիկոս է ընտրվել զառամյալ հասակում։ Վախճանվել է իր գահակալության տարին չբոլորած՝ 792 թվականին և թաղվեց կաթողիկոսների դամբարանում։ Սողոմոն Ա Գառնեցու գործունեության մասին որևէ տեղեկություն չի պահպանվել։

## Արտաքին հղումներ
* Սողոմոն Ա Գառնեցի կաթողիկոսի մասին «Լուսամուտ» կայքում 
* «Քրիստոնյա Հայաստան» հանրագիտարան, Երևան, 2002

Կատեգորիա:8-րդ դարի հայ կաթողիկոսներ
Գևորգ Ա Բյուրականցի

**Գևորգ Ա Բյուրականցի** (Խուլորբուկ, Հոյլորբուկ, ծ.թ. անհայտ - 795 թ.), Ամենայն հայոց կաթողիկոս 792 թ-ից առ 795 թ.։ Կաթողիկոսական գահին Գևորգ Ա Բյուրականցուն նախարդել է Սողոմոն Ա Գառնեցին, հաջորդել՝ Հովսեփ Բ Փարպեցին։ Նրա հայրապետական գործունեության մասին որևէ տեղեկություն մեզ չի հասել։

## Արտաքին հղումներ
* Գևորգ Ա Բյուրականցի կաթողիկոսի մասին« Լուսամուտ կայքում  
* Քրիստոնյա Հայաստան հանրագիտարան, Երևան, 2002

Կատեգորիա:Ամենայն Հայոց Կաթողիկոսներ
Կատեգորիա:8-րդ դարի հայ կաթողիկոսներ
Հովսեփ Բ Փարպեցի

**Հովսեփ Բ Փարպեցի**, Կարիճ (ծ. թ. անհայտ, գ. Փարպի, Արագածոտն գավառ – 806), Ամենայն հայոց կաթողիկոս 795 թվականից առ 806 թ.։ Հովսեփ Բ Փարպեցուն կաթողիկոսական գահին նախորդել է Գևորգ Ա Բյուրականցին, հաջորդել՝ Դավիթ Բ Կակաղեցին։ Ըստ ուսումնասիրողների, կաթողիկոսի «Կարիճ» մականունը գրչագրական սխալի հետևանք է, և բնագրում պետք է գրված լիներ «Կտրիճ»։ Հայրապետության տարիներին դիմադրել է կաթողիկոսական կալվածները բռնի յուրացնելու արաբական Խուզեյմա ոստիկանի փորձերին։ Այդ պատճառով ոստիկանը բանտարկել է Հովսեփ Բ Փարպեցուն։ Սակայն Հարուն ալ Ռաշիդ խալիֆը ազատ է արձակել նրան և վերադարձրել բռնագրավված կաթողիկոսական կալվածների մեծ մասը։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Հովսեփ Բ Փարպեցի կաթողիկոսի մասին Լուսամուտ կայքում 

Կատեգորիա:8-րդ դարի հայ կաթողիկոսներ
Կատեգորիա:9-րդ դարի հայ կաթողիկոսներ
Ֆիզիոլոգիա

**Ֆիզիոլոգիան** ( - *բնություն* և  - *գիտելիք*), կենսաբանության ճյուղ, որն ուսումնասիրում է կենդանի օրգանիզմների, հյուսվածքների, օրգանների և բջիջների ֆունկցիաներն ու դրանցում ընթացող գործընթացները։ Ֆիզիոլոգիան ընդհանուր ախտաբանության և կլինիկական բժշկության տեսական հիմքն է։ Այն գիտելիքների ամբողջական տեսական համակարգի մեջ է ներառում անատոմիայի, հյուսվածաբանության, կենսաքիմիայի, կենսաֆիզիկայի և այլ առարկաների կողմից օրգանիզմի մասին ստացված տվյալները։ Ֆիզիոլոգիաական հետազոտությունների հիմքում ընկած է առողջ և հիվանդ մարդկանց ուսումնասիրումը։ Էվոլյուցիոն ֆիզիոլոգիայի հիմնադիրը հայազգի Լևոն Օրբելին է՝ Ի. Պավլովի սանը։

Կատեգորիա:Ֆիզիոլոգիա
Մարդու առնանդամ

**Առնանդամ**, արական արտաքին սեռական օրգան՝ երկակի ֆիզիոլոգիական ֆունկցիայով (սեռական հարաբերության ժամանակ սերմնահեղուկի արտադրություն և միզապարկից մեզի հեռացում)։ Կազմված է խորշիկային մարմիններից։ 
## Կառուցվածք

Առնանդամի մեջ տարբերակում են գլխիկ (*glans pénis*), մարմին կամ բուն (*córpus pénis*) և հիմք (*rádix pénis*)։
[thumb|[Թլպատում|Թլպատված առնանդամ.]]
Բունը բաղկացած է անձավային և սպունգային մարմիններից։ Անձավային և սպունգային մարմինները պատված են հաստ սպիտակուցային թաղանթով և առաջացնում են շատ փոքր խոռոչներ՝ «անձավիկներ» կամ լակուններ (*cavérnae*)։ Անձավային մարմինները տեղակայված են ծայրերին, 1 սպունգային մարմինը՝ նրանց միջև՝ հարելով ստորին մակերեսին։ Նրա մեջ է գտնվում միզուղու ծայրը՝ միզուկը (*urethra*)։ Սպունգաձև մարմինը ավարտվում է առնանդամի ծայրին գտնվող կոնաձև գոյացությամբ՝ գլխիկով։

Գլխիկը սերտաճած է անձավային մարմինների հետ՝ առաջացնելով հաստացում։ Այն պատված է նուրբ մաշկով, որի մանր գեղձերը արտադրում են սմեգմա։ Գլխիկը հարուստ է նաև լակուններով, որոնք էրեկցիայի ժամանակ լցվում են արյամբ և, հետևաբար, մեծանում ծավալով, և նյարդային վերջավորություններով, որոնք այն դարձնում են մարմնի ամենազգայուն մասերից մեկը։

Առնանդամի արյան անոթների հատուկ կառուցվածքի շնորհիվ արյունը սեռական դրդման ժամանակ լցվում է խորշիկային մարմիններ, որի հետևանքով էլ առնանդամը պնդանում է և լարվում (էրեկցիա)։  
### Ծայրային թլիպ
Առնանդամի գլխիկի ազատ ծայրին գտնվում է միզուկի արտաքին բացվածքը։ Առնանդամը ծածկող մաշկը գլխիկի հիմքի մոտ առաջացնում է ազատ ծալք՝ ծայրային թլիպ, գլխիկի և ծայրային թլիպի միջև մնում է ճեղքային խոռոչ։ Ծայրային թլիպի երկարությունը և խոռոչի մեծությունն անհատականորեն փոփոխական են։ Մինչև 10 տարեկան տղաների ծայրային թլիպը լրիվ ծածկում է գլխիկը։ Ծայրային թլիպի ներքին մակերևույթին տեղադրված են ճարպագեղձեր, որոնց արտազատուկը ծայրային թլիպի և առնանդամի գլխիկի էպիթելային բջիջների հետ գոյացնում է թլիպաճարպ (սմեգմա)։

## Չափերը

### Էրեկցիա

Հասուն տղամարդու մոտ հանգստի վիճակում տատանվում են 7-10, էրեկցիայի վիճակում՝ 12-18 սմ. սա նշանակում է, որ նրա չափսերը համապատասխանում են կնոջ հեշտոցի չափերին։ Չգրգռված վիճակում տարբեր անձանց մոտ առնանդամների չափերի տարբերությունները մասնակիորեն չեզոքացվում են էրեկցիայի ժամանակ, երբ կարճ առնանդամի հարաբերական երկարացումը լինում է ավելի շատ, քան երկարինը։

## Տես նաև
* Թլպատում

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*Առնանդամի խնամք

Կատեգորիա:Անդրոլոգիա
Կատեգորիա:Տղամարդու սեռական օրգաններ
Կատեգորիա:Մարդու անատոմիա
Կատեգորիա:Միզային համակարգ
Կատեգորիա:Սեռական օրգաններ
Կատեգորիա:Առնանդամ
Number Ones

***Number Ones***-ը երգիչ, երգահան Մայքլ Ջեքսոնի լավագույն հիթերի հավաքածու է, այն թողարկել է Sony Music-ը 2003 թվականի նոյեմբերի 17-ին, մեկ օր անց ալբոմը թողարկվեց ԱՄՆ-ում։ Սա Մայքլի առաջին հավաքածուն է, որը թողարկեց Sony-ն, ** ալբոմի թողարկումից հետո։ Ինչպես The Beatles-ի *[[1 (The Beatles album)|1]]* (2000) և *[[ELV1S: 30#1 Hits]]* (2002) այս ալբոմը նույնպես պարունակում էր #1 հիթեր։

*Number Ones*-ը հաջողության հասավ ամբողջ աշխարհում, ի սկզբանե հասնելով 1-ին հորիզոնականի Մեծ Բրիտանիյում և 13-րդ հորիզոնականի ԱՄՆ-ում։ Այն 6 շաբաթ շարունակ լավագույն վաճառվող ալբոմն էր ԱՄՆ-ում and for twenty-seventh week on the Top Pop Catalog Albums chart.: 
Overall, the album has sold over 10 million copies worldwide, with 4,138,600 of those being sold in the U.S.

2009 թվականին American Music Awards-ին ալբոմը արժանացավ 2 մրցանակի՝ լավագույն փոփ/ռոք և լավագույն սոուլ/R&B ալբոմ նոմինացիաներում։ Այդ մրցանակաբաշխության ժամանակ նա ստացավ ևս 2 մրցանակ՝ «Լավագույն փոփ/ռոք կատարող» և «Լավագույն երգիչ սոուլ և R&B ոճերում»։

Մայքլ Ջեքսոնի "Number Ones" ալբոմը դարձավ հիրավի երկար ժամանակ լավ վաճառվող կատալոգային գործ, և 2009 թ. Ջեքսոնի հանկարծակի մահից հետո վերադարձավ Մ թվականի և ԱՄՆ-ի վարկանիշային ցանկերի ամենաբարձր տեղին։ Միացյալ Նահանգներում ոչ անընդմեջ վեց շաբաթների ընթացքում այն եղավ ամենալավ վաճառվող ալբոմը և քսանյոթ շաբաթ շարունակ մնաց "Top Pop Catalog Albums chart" վարկանիշային ցանկում, սակայն որպես «կատալոգային վերնագիր» «Number Ones» ալբոմը հանվեց «Billboard» երաժշտական ամսագրի լավագույն 200 երաժշտական գործերի ցանկից՝ Մայքլ Ջեքսոնին զրկելով յոթերորդ անգամ «Թիվ 1» սոլո ալբոմ ունենալու պատվից։ Սակայն 2009 թ. աշնանը «Billboard» ամսագրի լավագույն 200-ի ցանկում 18 ամսից հին երաժշտական գործեր չթողնելու կանոնը հանվեց Ջեքսոնի և Բիթլների հետմահու վերամշակված և վերաթողարկված գործերի հաջողության շնորհիվ։

## Երգացանկ

## Սերտեֆիկացիա

## 2009
*Number Ones*-ը վաճառվեց 108,000 օրինակով ԱՄՆ-ում Ջեքսոնի մահից անց, մեկ շաբաթվա ընթացքում և այն դարձավ շաբաթվա ամենավաճառվող ալբոմը։ *Number Ones*-ը 2009 թվականին 3-րդ ամենավաճառվող ալբոմն էր, այն զիջում էր միայն Սյուզան Բոյլի «I Dreamed a Dream» և Թեյլոր Սուիթի «Fearless» ալբոմներին։ 2009 թվականին ալբոմը վաճառվեց 2,6 միլիոն օրինակով։ Հաջորդ շաբաթվա ընթացքում ալբոմը վաճառվեց 330,000 օրինակով։ Ալբոմը չմտավ Billboard 200, սակայն այն մտավ "Comprehensive chart" համար մեկ ալբոմի ներքո։

Նոր Զելանդիայում *Number Ones*-ը Մայքլի մահից հետո նորից մտավ հիթ շքերթ 38-րդ հորիզոնականի ներքո, իսկ հաջորդ շաբաթվա ընթացքում հասավ 4-րդ հորիզոնական։ Եվս մեկ շաբաթ անց այն հասավ 1-ին հորիզոնական և դարձավ քառակի պլատինե վաճառվելով 60.000 օրինակով։

## Տես նաև
* Number Ones DVD
* Number Ones - MJ's fan clube dedicated 

## Աղբյուրներ

Կատեգորիա:2003 ալբոմներ
Կատեգորիա:Ամերիկյան ալբոմներ
Կատեգորիա:Մայքլ Ջեքսոնի հավաքածուներ
Anthology

***Anthology***, Motown-ի հիթերի հավաքածու, որը պարունակում է նաև նախկինում չթողարկված երգեր։ Ալբոմը առաջին անգամ թողարկվել էր ԱՄՆ-ում 1986 թվականի նոյեմբերի 14-ին, վերաթողարկվել է 1995 թվականի նոյեմբերի 8-ին։ Ալբոմը վաճառվել է 3 միլիոն օրինակով ամբողջ աշխարհում։

2008 թվականին այն նորից վերաթողարվել է Michael Jackson. Gold հավաքածուի շրջանակներում, այս անգամ կապված Մայքլի 50-ամյակի կապակցությամբ։

## Երգացանկ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Անգլալեզու ալբոմներ
Կատեգորիա:1986 ալբոմներ
Կատեգորիա:Մայքլ Ջեքսոնի հավաքածուներ
Կատեգորիա:Մայքլ Ջեքսոնի ալբոմներ
Կատեգորիա:1995 ալբոմներ
Կատեգորիա:2008 ալբոմներ
The Original Soul of Michael Jackson

***The Original Soul of Michael Jackson***-ը հավաքածու է, որը կազմված է Մայքլ Ջեքսոնի վաղ ձայնագրություններից, որոնք արվել են 1970-ններին, սակայն թողարկվել են 1987 թվականին։

Չնայած նրան, որ հայտարարվել էր, թե իբրև երգերը առաջին անգամ են թողարկվել, սակայն միակ նոր երգը դա Էդվին Սթարրի 1970-ններին հիթ դարձած "Twenty-Five Miles" երգն էր, այն պատկանում է Jackson Five-ին, սակայն վերագրվել է Մայքլին, երգի օրիգինալ տարբերակը թողարկվել է 2009 թվականին *[[Hello World: The Motown Solo Collection]]* եռահատորի ներքո։

Որոշ երգերի գործիքավորումը փոխվել էր (Dancing Machine, Ain't No Sunshine, Twenty-Five Miles)։

"Melodie" երգը նախատեսվում էր թողարկել որպես, սակայն ալբոմից թողարկվեց միայն փրոմո-սինգլ՝ "Twenty-Five Miles"/"Up On The Housetop":

## Երգացանկ

## Աղբյուրներ

Կատեգորիա:Անգլալեզու ալբոմներ
Կատեգորիա:1987 ալբոմներ
Կատեգորիա:Մայքլ Ջեքսոնի հավաքածուներ
Visionary: The Video Singles

***Visionary: The Video Singles***-ը Մայքլ Ջեքսոնի 20 սինգլներից կազմված բոքս սեթ է։ Եվրոպայում այն թողարկվել է 2006 թվականի Փետրվարի 20-ին, իսկ Ամերիկայում՝ հունիսի 26-ին։ Բեքս սեթ տարբերակով այն թողարկվել է հյուսիսային ամերիկայում 2006 թվականի նոյեմբերի 14-ին։ Սկավառակները իրենցից ներկայացնում են դուալ դիսք, այսինքն մի կոմը սիդի է, իսկ մյուսը դիվիդի։

## Երգացանկ

### Remix EP
Թողարկվել է 2006 թվականի փետրվարի 21-ին միայն Մեծ Բրիտանական iTunes-ում։

## Մանրամասն
:*Սկզբնական հորիզոնականները գրված են փակագծերում*

## Աղբյուրներ

Կատեգորիա:Մայքլ Ջեքսոնի հավաքածուներ
Կատեգորիա:2006 ալբոմներ
The Essential Michael Jackson

**The Essential Michael Jackson**, հավաքածու, որը թողարկվել է 2005 թվականին, այն ներառում է նախկինում թողարկված և վերաթողարկված երգերը, սկսած 1960-ականներից մինչև 2001 թ.։ Հավաքածուն թողարկվել է 2005 թվականի հուլիսի 19-ին ԱՄՆ-ում (Անգլիայում այն թողարկվեց մեկ օր անց)։ 2008 թվականի օգոստոսի 26-ին The Essential Michael Jackson 3.0 թողարկվեց ԱՄՆ-ում իբրև Limited Edition (կատարելագործված տարբերակ), որը ներառում էր բոնուս սկավառակ 7 երգերով։

## Երգացանկ
### Միջազգային տարբերակ
**1-ն սկավառակ**

 
**2-րդ սկավառակ**

### ԱՄՆ-ում թողարկված տարբերակը
**1-ն սկավառակ**

 
 
**2-րդ սկավառակ**

### Սահմանափակ թողարկում, այն ներառում է բոնուս սկավառակ

## Հիթ շքերթ

## Սերտեֆիկացիա

## Աղբյուրներ

Կատեգորիա:2005 ալբոմներ
Կատեգորիա:Մայքլ Ջեքսոնի հավաքածուներ
ԲիԷսԴի

**ԲիԷսԴին** (անգլերեն՝ BSD (Berkeley Software Distribution)) յունիքսանման օպերացիոն համակարգ է, որը 1977-1995 թվականներին մշակվել է Բերքլիի համալսարանի համարգչային հետազոտական խմբի կողմից։

Պատմականորեն, ԲիԷսԴին համարվում է յունիքսի մի ճյուղ՝ «ԲիԷսԴի յունիքս», քանի որ այն ելակոդը ներկայացնում է AT&T UNIX օպերացիոն համակարգի տեսքով։
BSD օպերացիոն համակարգի յուրահատկությունն է համարվում հատուկ BSD արտոնագիրը, որը կարճ կարելի է նկարագրել հետևյալ կերպ՝ ամբողջ սկզբնական կոդը BSD-ի սեփականությունն է և բոլոր փոփոխությունները հանդիսանում են իրենց հեղինակների սեփականությունը։

BSD ընտանիքի անդամներ են հանդիսանում NetBSD-ն, FreeBSD-ն, OpenBSD-ն, MirBSD-ն, DragonFly BSD-ն, PC-BSD-ն, DesktopBSD-ն, SunOS-ը, TrueBSD-ն, Frenzy-ն, Ultrix-ը և մասնավորապես Darwin-ը (Մաք ՕԷս-ի միջուկ)։

BSD–ն «դասական» UNIX տարբերակից տարբերվում է իրականացվող մակարդակների փոխանջատման բացակայությամբ, տպման և ֆայլային համակարգերով, ինչպես նաև պրոցեսորի ղեկավարությամբ։ Սակայն օգտագործողի հրամանները գրեթե միանման են։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Օպերացիոն համակարգեր
Մաք ՕԷս

**Մաք ՕԷս** ( [mæk oʊ ɛs]), մինչ 2012 թ. **Մաք ՕԷս Տաս** ( [mæk oʊ ɛs tɛn]) և մինչ 2016 թ. **ՕԷս Տաս** ( [oʊ ɛs tɛn]), POSIX համատեղելի օպերացիոն համակարգ է, որը պատկանում է Էփլ ընկերությանը։ Այն Մակ Օէս 9-ի իրավահաջորդ վերջնական, «դասական» մշակումն է, և 1984 թվականից հանդիսանում է Էփլ ընկերության հիմնական օպերացիոն համակարգը։

Լինելով հիմնված Mach միջուկի և BSD 4.4-ի մի քանի ենթահամակարգերի վրա, այն թողարկվում է Macintosh համակարգիչների համար, որոնք հիմնված են PowerPC և Ինտել պրոցեսորների վրա (սկսած 10.6 տարբերակից, Մաք ՕԷսին ապահովում է միայն Ինտել պրոցեսորների վրա հիմնված Մակ համակարգիչների աշխատանքը)։

Mac OS X-ը, որի X-ն իրենից ներկայացնում է հռոմեական 10 թիվը, UNIX-ի վրա հիմնված գրաֆիկական օպերացիոն համակարգ է։ Նրա 6-րդ թողարկումը՝ Mac OS X 10.5 Leopard-ը շահել է UNIX 03 հավաստագիր, որպես Ինտել պրոցեսորների վրա աշխատող համակարգ։

## Թողարկված տարբերակներ
* Public Beta (2000)
* 10.0 Cheetah (2001)
* 10.1 Puma (2001)
* 10.2 Jaguar (2002)
* 10.3 Panther (2003)
* 10.4 Tiger (2005)
* 10.5 Leopard (2007)
* 10.6 Snow Leopard (2009)
* 10.7 Lion (2011)
* 10.8 Mountain Lion (2012)
* 10.9 Mavericks (2013)
* 10.10 Yosemite (2014)
* 10.11 El Capitan (2015)
* 10.12 Sierra (2016)
* 10.13 High Sierra (2017)
* 10.14 Mojave (2018)
* 10.15 Catalina (2019)
* 11 Big Sur (2020)
* 12 Monterey (2021)
* 13 Ventura (2022)

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք
* Apple-ի կողմից հրապարակված MacOS X–ի համար նախատեսված այլ ընկերությունների ծրագրրերի ցանկը

Կատեգորիա:Էփլ
Կատեգորիա:Օպերացիոն համակարգեր
Սոլարիս

**Սոլարիս**, Յունիքսի վրա հիմնված օպերացիոն համակարգ, որը ներդրվել է Sun Microsystems–ի (այժմ Օրաքլին պատկանող) կողմից 1992 թվականին և հանդիսանում է SunOS-ի իրավահաջորդ։
Solaris-ը հայտնի է իր ընդլայնելիությամբ, հատկապես SPARC համակարգերում և իր նորարարական հատկանիշների առաջացմամբ, ինչպիսիք են՝ Dtrace-ն ու ZFS-ն։ Solaris-ը մատակարարվում է ինչպես Sun-ի կողմից, այդպես էլ այլ ընկերությունների ստեղծած SPARC և x86-ի վրա հիմնված աշխատակայանների ու սերվերների վրա։ Solaris-ը դեմ է Single Unix Specification-ին։ Չնայած, որ պատմականորեն Solaris-ը փակ սկզբնական կոդերով օպերացիոն համակարգը է, նրա ծրագրային կոդի մեծ մասը բաց է և հասանելի։

## Աջակացվող ճարտարապետությունները
* Sun UltraSPARC
* Fujitsu SPARC64
* 32 և 64 բիթային պրոցեսորներ՝ AMD, Intel և VIA x86

Solaries 10-ում Sun Microsystems-ը մշակել է կրկնակի համատեղելիություն Լինուքսի հետ, որը թույլ է տալիս Linux-ը թողարկել Solaris՝ x86 ճարտարապետության և BrandZ միջավայրերում։

2009 թ. դրությամբ շատ ընկերություններ իրենց x86 և AMD64 ճարտարապետություններով համակարգերում պաշտոնապես ապահովում են Solaris-ը։ Այդ ընկերություններն են՝
* IBM
* Intel
* Hewlett-Packard
* Dell
* Fujitsu Siemens Computers
* Core Micro Systems
* Egenera

## Օգտագործողի գրաֆիկական ինտերֆեյս
Սկզբնական տարբերակներում Solaris-ն օգտագործում էր GUI OpenWindows-ը։ Սկսած 2.6 տարբերակից այն փոխարինվել է CDE-ով, իսկ 10-ում մտցվել է Sun Java Desktop System-ը, որը հիմնված է GNOME-ի վրա։

## Ֆայլային համակարգերը
Սկզբում Solaris-ն օգտագործում էր UFS ֆայլային համակարգը, իսկ սկսած 2004 թվականից Sun Microsystems-ը մշակել է ZFS համակարգը, որը սկսվեց ներառվել Solaris-10-ի մեջ՝ սկսած 6.06 թողարկումից։
Solaris–10-ն ապահովում է հետևյալ ֆայլային համակարգերը՝
* UFS
* ZFS
* SMBFS
* VxFS
* PCFS
* HSFS
* TMPFS
* NFS
* CacheFS
* AutoFS
* SpecFS
* ProcFS
* SockFS
* fifos

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Օպերացիոն համակարգեր
Ասերգություն

**Ասերգություն** (՝ ռեչիտատիվ), վոկալ երաժշտության տարատեսակ, որը վերարտադրում է խոսքի ինտոնացիան և ռիթմը։

XVII-XVIII դարերում իտալական օպերայում մշակվել է *չոր ասերգություն*՝ կատարում երգեցողական ձայնով կլավեսինի առանձին ակորդների նվագակցությամբ և *նվագակցվող ասերգություն*, որը, լինելով առավել մեղեդային, իր տեղն ուներ երգերի, օրատորիաների, կանտանտների մեջ։ Հին հունական ողբերգության խորոսի տեքստերը հնչել են ասերգությամբ։

Հայկական դրամատիկական թատրոնում այս ձևը կիրառվել է Նաիրի Զարյանի «Արա Գեղեցիկ» բեմադրության մեջ, որը բեմադրվել է Լենինականի թատրոնում 1946 թվականին բեմանկարիչ Վարդան Աճեմյանի ղեկավարությամբ։ «Արա Գեղեցիկ» ներկայացման ողբերգության տեքստի որոշ հատվածներ արտասանվել են խմբային ասերգությամբ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Օպերային տերմիններ
Կատեգորիա:Վոկալ երաժշտություն
Բուշ (այլ կիրառումներ)

**Բուշ** կարող է ունենալ հետևյալ կիրառումները՝

## Անձինք
**Բուշ** (- թուփ) - անգլիական ազգանուն, որի հայտնի կրողներն են՝
* Ջորջ Վոկեր Բուշ (ծնվ. 1946) - Ամերիկայի Միացյալ Նահանգների 43րդ նախագահն է։
* Ջորջ Հերբերտ Վոկեր Բուշ (ծնվ. 1924) - Ամերիկայի Միացյալ Նահանգների 41րդ նախագահն է։
* Ալան Դադլի Բուշ (1900—1995) - անգլիացի կոմպոզիտոր, դիրիժոր և դաշնակահար։
* Վանեվար Բուշ (1890—1974) - անգլիացի ճարտարագետ։
* Քեյթ Բուշ (ծնվ. 1958) - անգլիացի երգչուհի։
* Սոֆի Բուշ (ծնվ. 1982) - ամերիկացի դերասանուհի։

**Բուշ** (- թուփ) - գերմանական ազգանուն, որի հայտնի կրողներն են՝
* Մորից Բուշ (1821—1899) - գերմանացի գրող։
* Վիլհելմ Բուշ (նկարիչ) (1832—1908) - գերմանացի նկարիչ, գրող-հումորիստ։
* Վիլհելմ Բուշ (քահանա) (1897 - 1966) - գերմանացի ավետարանչական քահանա, գրող։
* Հերման Բուշ (1468—1534) - գերմանացի հումանիստ։
* Քայլ Բուշ (ծնվ. 1985) - ամերիկացի մրցարշավորդ։
* Կուրտ Բուշ (ծնվ. 1978) - ամերիկացի մրցարշավորդ։
* Էռնստ Բուշ (դերասան) (1900—1980) - գերմանացի դերասան և երգիչ։
* Էռնստ Բուշ (գեներալ-ֆելդմարշալ) - հիտլերյան բանակի գեներալ-ֆելդմարշալ։
* Իվան Բուշ - ռուսական վիրաբույժ։
* Նիկոլայ Բուշ (1869—1941) - ռուսական կենսաբան։

## Աշխարհագրական
* Բուշ (Ալյասկա) - տարածք է Ալյասկայում։
* Բուշ (Լուիզիանա) - գյուղ է ԱՄՆ-ի Լուիզիանա նահանգում։
* Բուշ (դամբանաթումբ) - Մեծ Բրիտանիայում վազ բրոնզե դարի դամբանաթումբ, որտեղ հայտնաբերվել է ոսկեղենի հարուստ գտածո։
Ֆրանչեսկո Կավալլի

**Պիետրո Ֆրանչեսկո Կավալլի** (, ) (իսկական ազգանունը՝ Կալետտի (, Ֆրանչեսկո (Պիեր կամ Պինարո Ֆրանչեսկո)), իտալացի երգահան, երգեհոնահար։

## Կենսագրություն
1617 թվականից ծառայել է Սան Մարկո տաճարում, սկզբում որպես երգիչ (տենոր), ապա երգեհոնահար և կապելմայստեր։ Գրել է եկեղեցական երաժշտություն, 42 օպերա, այդ թվում՝ «Օրմինդո» «Յասոն» (Il Giasone, 1649), «Կալիսթո» (La Calisto, 1652), «Դիդոնա» (1641), «Քսերքսես» (1654)), պատարագներ, սաղմոսներ և ռեքվիեմ։ Քավալլին մեծ ուշադրություն է դարձրել ներդաշնակությանն ու ռիթմին, մոդուլյացիաների բազմազանությանն ու գործիքավորմանը, հաղորդել է արիոզային երգեցողությանը ավելի ավարտունություն, գեղեցկություն և արտահայտչություն։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Իտալացի կոմպոզիտորներ
Կատեգորիա:Իտալացի երգեհոնահարներ
Կատեգորիա:Օպերային կոմպոզիտորներ
The Collection

***The Collection***-ը հավաքածու է, որը թողարկվել է Մայքլ Ջեքսոնի մահից 4 օր անց, սակայն ալբոմի թողարկումը պլանավորվել էր դեռ վաղուց։ Չհաշված ** ալբոմը, այս հավաքածուն պարունակում է Մայքլի հիմնական ալբոմները։ Այս հավաքածուն մի քանի երկրներում թողարկվել է համար 1-ի ներքո։ Այս հավաքածուն Մայքլի հետմահու առաջին թողարկումն է։

## Երգացանկ
### Off the Wall (2001 Հատուկ թողարկում)

### Thriller

### Bad (2001 թվականի հատուկ թողարկում)

### Dangerous (2001 թվականի հատուկ թողարկում )
# "Jam" 5:39
# "Why You Wanna Trip on Me" 5:24
# "In the Closet" 6:31
# "She Drives Me Wild" 3:41
# "Remember the Time" 4:00
# "Can't Let Her Get Away" 4:59
# "Heal the World" 6:25
# "Black or White" 4:14 (մասն. Սլեշ (կիթառ))
# "Who Is It" 6:34
# "Give In To Me" 5:29 (մասն. Սլեշ (կիթառ))
# "Will You Be There" 7:39
# "Keep the Faith" 5:57
# "Gone Too Soon" 3:22
# "Dangerous" 6:59

### Invincible

## Հիթ շքերթ և վաճառք
Ալբոմը 2 շաբաթ մնաց European Top 100 Albums հիթ շքերթում։

## Գրաված հորիզոնականներ

## Աղբյուրներ

Կատեգորիա:2009 ալբոմներ
Կատեգորիա:Մայքլ Ջեքսոնի հավաքածուներ