open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Սիմոն Սոլովեյչիկ

**Սիմոն Սոլովեյչիկ Լվովիչ** (), խորհրդային և ռուս հրապարակախոս, լրագրող, մանկավարժ։ 1960-ականների սկզբներից մինչև կյանքի վերջը աշխատել է  մանկավարժական հարցերով զբաղվող լրագրող։ 1984-1988 թթ. եղել է «Ուսուցչական թերթի» գաղափարախոսական առաջնորդը, 1992 թ.-ին ստեղծել է «Սեպտեմբերի 1» թերթը։ «Մանկավարժություն բոլորի համար» (1977-1986) գրքի հեղինակն է, որտեղ ներկայացրել է մանկավարժության մասին ունեցած իր պատկերացումները։

## Կենսագրություն
Ծնվել է «Կարմիր աստղ» թերթի աշխատակիցների ընտանիքում։ Միջին դպրոցն ավարտել է Մոսկվայում՝ 1946 թ.-ին։ Պատերազմի ժամանակ երկու տարի ապրել է Ուրալում։ 1953 թ.-ին ավարտել է Մոսկվայի պետական համալսարանի բանասիրական ֆակուլտետը։ Զուբցով քաղաքի գրադարանային քոլեջում դասավանդել է ռուսաց լեզու և գրականություն։ Այդ տարիներին սկսել է հրապարակումներ կատարել կենտրոնական մամուլում։ Վերադառնալով Մոսկվա՝ աշխատել է «Ստադիոնի շինարարը» թերթում։ 1958 թ.-ից եղել է «Պիոներ» ամսագրի, իսկ1956-1977 թթ-ին՝ «Կոմսոմոլսկայա պրավդա» թերթի թղթակիցը։ 1965 թ.-ից եղել է լրագրողների միության, իսկ1972 թ.-ից՝ գրողների միության անդամ։

Սոլովեյչիկը վարել է «Աշակերտության ժամը» և «Մանկավարժություն բոլորի համար»  հեռուստատեսային հաղորդումները։  
1970 թվականի երկրորդ կեսին նա հեռանում է բոլոր թերթերից՝  աշխատանքը շարունակելով տանը։ Այդ ժամանակահատվածում գրել է «Մանկավարժություն բոլորի համար» և մի շարք այլ գրքեր։

1985-1988 թվականներին «Ուսուցչի թերթի» հատուկ թղթակից և գլխավոր ղեկավար Վլադիմիր Ֆեդերովիչ Մատեևի գլխավորությամբ կազմակերպվում են փորձարարական հանդիպումներ։ Այս ընթացքում  Սոլովեյչիկը այցելում է օտարերկրյա դպրոցներ՝  իր հոդվածներում ներկայացնելով աշխարհի տարբեր երկրների դպրոցական կյանքի մասին տպավորություններ։

1992 թվականին հիմնել և ղեկավարել է «Սեպտեմբերի 1» թերթն ու հրատարակչությունը։

Մահացել է 1996 թվականի հոկտեմբերի 18-ին՝ Մոսկվայում։ Թաղված է Վոստրյակովսկու գերեզմանատանը։

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* *Преловская И.* Парадоксы воспитания. 
* *Мисюк А.* Трель Соловейчика. 
* *Соловейчик А.* Воспитание без воспитания.
* «Видеть лишь хорошее…» //(к 80-летию С. Л. Соловейчика на портале библио-Псков, 2010 г.) В конце заметки приведён Манифест С. Л. Соловейчика «Человек свободный».
* *Елена Мушкина* (корр. газ. «Неделя»). Воспоминания о С. Л. Соловейчике // Портал «1 сентября»
* Именная аудитория в Институте образования НИУ ВШЭ

Կատեգորիա:Ռուս լրագրողներ
Կատեգորիա:Ռուս հրապարակախոսներ
Կատեգորիա:Ռուս մանկավարժներ
Կատեգորիա:Մոսկվայի պետական համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ գրողների միության անդամներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի լրագրողներ
Հայկ Յաղճյան (այլ կիրառումներ)

**Հայկ Յաղճյան** կարող է վերաբերվել.
* '''Հայկ Յաղճյան''' (1924-1965), հայ դիրիժոր։
* '''Հայկ Յաղճյան''', Հայաստանի Հանրապետության Խորհրդարանի 2-րդ գումարման պատգամավոր։
Իրաքյան Քուրդիստանի անկախության հանրաքվե, 2017

մինի|Իրաքյան Քուրդիստան
**Իրաքյան Քուրդիստանի անկախության հանրաքվե**, 2017 թվականի սեպտեմբերի 25-ին նախատեսված հանրաքվե։ Ի սկզբանե նախատեսվում էր անցկացնել հանրաքվեն 2014 թվականին, սակայն Քուրդիստանի տարածաշրջանային կառավարության և Իրաքի դաշնային կառավարության միջև վիճաբանության ֆոնին հանրաքվեն հետաձգվել է, իսկ 2014 թվականին կազմակերպել են ուղղակի ոչ պաշտոնական հարցում-հանրաքվե։ Քրդերի համար անկախության նոր պայքարի խթան է հանդիսացել Իսլամական պետության ներխուժումն հյուսիսային Իրաքի տարածք, որի արդյունքում պաշտոնական Բաղդադի զինված ուժերը լքել են հյուսիսային որոշ տարածքներ, որոնք էլ իրենց հերթին զբաղեցրել է փեշմերգան և այդպիսով այդ տարածքները այսօր փաստացի վերահսկում են քրդերը։

Հանրաքվեն մի քայնի անգամ նախագծվել է և մի քանի անգամ հետաձգվել, քանի որ Մոսուլի ազատագրման գործում քրդական ուժերը համագործակցել են Իրաքի կենտրոնական կառավարության հետ, սակայն արդեն 2017 ապրիլին պարզ դարձավ, որ հնարավոր շուտով իրականցնել հանրաքվեն։ 2017 թվականի հունիսի 7-ին նախագահ Մասուդ Բարզանին հանդիպել է Քուրդիստանի ժողովրդավարական կուսակցության, Քուրդիստանի հայրենասիրական միության, Քուրդիստանի իսլամական միության, Քուրդիստանի իսլամական շարժման, Քուրդիստանի կոմունիստական կուսակցության, Քուրդիստանի կոմունիստների կուսակցության, Քուրդիստանի աշխատավորների և բանվորների կուսակցության, Քուրդիստանի զարգացման և բարեփոխումների կուսակցության, Էրբիլի թուրքմենական ցուցակի, Իրաքի թուրքմենական ճակատի, Թուրքմենստանի զարգացման կուսակցության, Քուրդիստանի խորհրդարանի հայկական ցուցակի, Ասորական ժողովրդավարական շարժման և Ասորական խալդեական ժողովրդական խորհրդի ներկայացուցիչների հետ, որտեղ քրդերը հաստաել են հանրաքվեի անցկացման ժամանակը՝ 2017 թվականի սեպտեմբերի 25։ 2017 թվականի հուլիսի 10-ին Իրաքի կառավարությունը հայտարարել է Մոսուլում Իսլամական պետության նկատմամբ հաղթանակի մասին։

## Կուսակցությունների դիրքորոշումը

## Տես նաև
*Իրաքյան Քուրդիստանի անկախության հանրաքվե, 2005
*Քիրքուքի կարգավիճակի հանրաքվե

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Անկախության հանրաքվեներ
Կատեգորիա:Քրդական անջատողականությունն Իրաքում
Կատեգորիա:Քուրդիստանի անկախության շարժում
Կատեգորիա:Հանրաքվեներ Իրաքյան Քուրդիստանում
Կատեգորիա:2017 հանրաքվեներ
Կանադայի ազգային խորհրդանիշեր

**Կանադայի ազգային խորհրդանիշեր**, խորհրդանիշեր, որոնք օգտագործվում են Կանադայում և արտասահմանում` երկիրն ու նրա ժողովրդին ներկայացնելու համար։ Հատկանշական է, որ թխկու տերևի օգտագործումը որպես Կանադայի խորհրդանիշ գալիս է դեռևս 18-րդ դարի սկզբից և պատկերված է Կանադայի ներկայիս և նախկին դրոշների, կանադական մետաղադրամի և զինանշանի վրա։

Թագը խորհրդանշում է Կանադայի միապետությունը և պատկերված է զինանշանի (օգտագործվում է խորհրդարանականների և կառավարության մարմինների կողմից), գլխավոր նահանգապետի դրոշի, շատ նահանգների և տարածքների զինանշանների, Կանադայի կառավարության հերալդիկ խորհրդանիշերի, Կանադայի զինված ուժերի, Կանադայի թագավորական ռազմական քոլեջի, Կանադայի թագավորական հեծյալ ոստիկանության (RCMP), բազմաթիվ զորագնդերի և այլ ոստիկանական ուժերի վրա, շենքերի, ինչպես նաև որոշ ավտոճանապարհային նշանների ու վկայականների վրա։ Բացի այդ, թագուհու պատկերը կարելի է տեսնել Կանադայի կառավարական շենքերում, ռազմական տեղայնքներում ու դպրոցներում, կանադական նամականիշերի, 20 դոլարի և բոլոր մետաղադրամների վրա։

## Խորհրդանիշերի ցանկ
Կանադան չունի բուսական խորհրդապատկեր, և ո՛չ թարթանը, ո՛չ թխկու տերևը և ոչ էլ Կանադայի մեծ կնիքի խորհրդապատկերը պետական խորհրդանիշեր չեն։

## Ազգային թռչուն
2015 թվականին Կանադական թագավորական աշխարհագրական ընկերությունը նախաձեռնել է ազգային թռչուն նախագիծը` 2017 թվականին Կանադայի 150-ամյակին ազգային թռչուն հայտարարելու համար։ 2016 թվականի նոյեմբերին նրանք ընտրեցին մոխրագույն ճայը (նախկինում հայտնի էր որպես կանադական ճայ) և ներկայումս լոբբիստական գործունեություն են ծավալում կառավարությունում մինչև 2017 թվականի ավարտ այն դարձնել պաշտոնական ազգային խորհրդանիշ։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* 
* 
* 

## Արտաքին հղումներ
* Canadian Heritage: The Symbols of Canada 

Կատեգորիա:Պետական խորհրդանիշներ
Դերջան

**Դերջան**, նախկինում հայտնի էր նաև որպես **Մամախաթուն**, գյուղաքաղաք (ավան, քաղաք, գյուղ) Արևմտյան Հայաստանում, Էրզրումի վիլայեթի Դերջանի գավառակում։ Գտնվում էր Էրզրում-Երզնկա ճանապարհի վրա, Արևմտյան Եփրատի Դերջան (Թուզլու) վտակի աջ ափին։ Հանդիսանում էր գավառակի կենտրոն։

Մամախաթունն ուներ մեծ կայազոր իր զորանոցներով։ Քաղաքում կար նաև առաջնորդարան։

## Աշխարհագրություն
Բնակավայրն ուներ լավ կլիմա։ Հարուստ էր արոտավայրերով, բամբակով, հացահատիկով, խաղողով և պտուղներով։

## Բնակչություն
1877-1878 թվականներին ուներ 430 տուն հայ և թուրք բնակիչ։

## Պատմամշակութային կառույցներ
Մամախաթունն ուներ հայկական եկեղեցի։ Գյուղաքաղաքի մոտակայքում կար արաբական և այլ կառուցվածքների ավերակներ և գերեզմանոց։

## Կրթություն
Գյուղում գործում էր հայակական դպրոց

## Անվանի մարդիկ
Մամախաթունում է ծնվել գրականագետ, արվեստաբանության դոկտոր Գ. Տեր-Ստեփանյանը (1909–1989 թվականներ)։

## Տես նաև
* Էրզրումի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* «Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն

Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Կատեգորիա:Դերջանի շրջանի համայնքներ
Կատեգորիա:Թուրքիայի քրդաբնակ բնակավայրեր
Լուկաս Կավալինի

**Լուկաս Դանիել Կավալինի** (, ), կանադացի ֆուտբոլիստ, Ուրուգվայի «Պենյարոլ» ակումբի և Կանադայի հավաքականի հարձակվող։

## Ակումբային կարիերա
Կավալինին «Նասիոնալ» ակումբի սան է։  2012 թվականին խաղային պրակտիկա ստանալու համար Լուկասը վարձավճարով տեղափոխվել է «Յուվենտուդ Լաս-Պիեդրաս»։  Օգոստոսի 25-ին մայրաքաղաքի «Ռիվեր Պլեյտայի» հետ խաղում կատարել է իր դեբյուտը Ուրուգվայի առաջնությունում։ Սեպտեմբերի 2-ին «Սենտրալ Էսպանյոլի» դեմ խաղում Կավալինին խփել է իր առաջին գոլն «Յուվենտուդի» կազմում։ Դեբյուտային մրցաշրջանում նա 10 գոլ է խփել՝ դառնալով թիմի առաջատարներից մեկը։  Վարձակալության ավարտից հետո Լուկասը վերադարձավ «Նասիոնալ»։  Օգոստոսի 24-ին «Ռենտիստասի» հետ հանդիպման ժամանակ նա կատարել է իր նորամուտը թիմի հիմնական կազմում։

2014 թվականի սկզբին Կավալինին վարձավճարով տեղափոխվել է մայրաքաղաքի «Ֆենիքս» ակումբ։  Փետրվարի 2-ին՝ «Էլ Տանկե Սիսլեյ» ակումբի հետ խաղում, նա կատարել է իր դեբյուտը նոր ակումբի կազմում։ Մեկ շաբաթ անց «Սուդ Ամերիկաի» դեմ խաղում Լուկասը խփել է իր առաջին գոլը հօգուտ «Ֆենիքսի»։ Վարձակալության ավարտին ակումբը գնել է ֆուտբոլիստի տրանսֆերը։

2017 թվականի Սկզբին Կավալինին տեղափոխվել է «Պենյարոլ» ֆուտբոլային ակումբ։  Փետրվարի 11-ին մայրաքաղաքի «Լիվերպուլի» ակումբի հետ խաղում նա կատարել է իր դեբյուտը նոր ակումբի կազմում։ Փետրվարի 25-ին «Մոնտեվիդեոյի»  դեմ խաղում  Լուկասը խփել է իր առաջին գոլը «Պանյարոլի» կազմում։

## Միջազգային կարիերա
2011 թվականին Կավալինին Կանադայի երիտասարդական հավաքականի կազմում մասնակցել է Գվատեմալայում անցկացվող ԿՈՆԿԱԿԱՖ-ի երիտասարդական գավաթի խաղարկությանը։ Մրցաշարում նա խաղացել է Գվադելուպայի, Կոստա Ռիկայի և Մեքսիկայի թիմերի հետ։ Գվադելուպայի դեմ խաղում Լուկասը դարձել է գոլի հեղինակ։

Օգոստոսի 6-ին Տրինիդադ և Տոբագոյի հավաքականի դեմ ընկերական խաղոմ Կավալինին  անցկացրել է իր առաջին հանդիպումը Կանադայի ազգային հավաքականի կազմում։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Վիճակագրությունը soccerway կայքում
* Ֆուտբոլիստի էջը sports.ru կայքում
* Texto de Lucas Cavallini y sus padres en el sitio oficial de Clarkson Sheridan *(en inglés)*
* Entrevista en la Red Nation Soccer Magazine *(en inglés)*
* Ficha en Goal.com 
* Ficha en Tenfield.com

Կատեգորիա:Կանադայի հավաքականի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Կանադացի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Նասիոնալ Մոնտեվիդեոյի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի հարձակվողներ
Կատեգորիա:Պենյարոլի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Վանկուվեր Ուայթքեփսի ֆուտբոլիստներ
13-րդ նշան

**«13-րդ նշան»** (), ամերիկյան սարսափ ֆիլմ, որի ռեժիսորն է Ջոնտն Էկտոնան և Ադամա Մեյսոնը։

## Սյուժե
Դա եղել է Լենի 8-րդ ծննդյան տարեդարձին, այն ժամանակ, երբ իր հայրը 15 մարդկանց կյանք խլեց։ Նախքան իքնասպան լինելը և նրանց հարևանների վախեցնող ձայները դեռ հետևում էին Լենիին, երբ Լենին դարձավ դեռահաս։ Չարը չի մահացել Լենիի հոր հետ, սատանային հետապնդող որսորդի դերում։ Նա վերադառնում է իր մանկության տունը և դիմակայել մութ անցյալին։ Նա արագ գալիս է այն եզրակացության, որ պետք է վերցնել շատ ավելի մեծ, քան պարզ կրակի վրա իշխանություն, որպեսզի գոյատևի գիշերը։

## Դերերում

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* Источник: 13-й знак на ВсеОКино.ру

Կատեգորիա:2000 ֆիլմեր
Կատեգորիա:Անգլերեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:Բրիտանական սարսափ ֆիլմեր
Կատեգորիա:Գիտաֆանտաստիկ ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ֆիլմեր դևերի մասին
Լուիս Ալֆոնսո Աբրամ Ուգարելի

**Լուիս Ալֆոնսո Աբրամ Ուգարելի** (, ), պերուացի ֆուտբոլիստ, «Սպորտինգ Կրիստալ» և Պերուի ֆուտբոլի ազգային հավաքականի ակումբների պաշտպան։

## Ակումբային կարիերա
Աբրամը «Սպորտինգ Կրիստալ» ակումբի ակադեմիայի սանն է։ 2014 թվականի օգոստոսի 14-ին Լուիսը «Սպորտ Ուանկայո» ակումբի դեմ մրցախաղում առաջնելույթ է ունեցել Պերուի չեմպիոնատում։ Նոյեմբերի 21-ին «Ալյանսա Լիմա (ֆուտբոլային ակումբ)» դեմ մրցախաղում խփել է իր առաջին գոլը «Սպորտինգ Կրիստալի» համար։ Իր առաջնությամբ դարձավ Պերուի չեմպիոնը։

## Միջազգային կարիերա
2013 թվականին պատանեկան Պերուի հավաքականում Աբրամը մասնակցեց Հարավային Ամերիկայի պատանեկան առաջնության Արգենտինայում։ Մրցաշրջանում նա խաղացել է Բոլիվիայի, Չիլիի, Արգենտինայի, Պարագվայաի, Վենեսուելայի նաև երկու անգամ Ուրուգվայի և Բրազիլիայի դեմ։

2015 թվականին Լուիս Պերուի երիտասարդական ակումբը մասնակցել է երիտասարդական Ամերիկայի չեմպիոնատին՝ Ուրուգվայում։ Տուրնիրում նա խաղացել է Էկվադորի, Պարագվայի, Ուրուգվայի, Բրազիլիայի և երկու անգամ Արգենտինայում։

2016 թվականին մայիսի 24-ին ընկերական խաղում Տրինիդադ և Տոբագոյի ֆուտբոլի ազգային հավաքականի դեմ առաջնելույթ է ունեցել Պերուի ֆուտբոլի ազգային հավաքականում, փոխարինվելով 2-րդ խաղակեսում Ալբերտո Ռեդրիգեսի հետ։
 
2016 թվականին ամառը Լուիսն իր հավաքականի կազմում մասնակցել է Ֆուտբոլի Ամերիկայի գավաթ 2016 ԱՄՆ-ում։ Տուրնիրում նա եղել է պահեստային և այդպես էլ չի խաղացել։

## Ձեռքբերումներ
### Ակումբային
 «Սպորտինգ Կրիստալ»
* Պերուի ֆուտբոլային չեմպիոնատը - 2014

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ատլանտա Յունայթեդի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Գրանադայի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Լա Լիգայի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Պերուացի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Պերուի հավաքականի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Վելես Սարսֆիլդի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի պաշտպաններ
Ուսուբ Բեկ Թեմուրյան

**Ուսուբ Բեկ Թեմուրյան** (երբեմն՝ *Յուսուֆ Բեկ Թեմուրով*, *Ուսուբ Բեկ Թեմուրով*, ), ազգությամբ եզդի հայ քաղաքական, հասարակական, ռազմական, ազգային ազատագրական գործիչ, Հայաստանի Հանրապետության Խորհրդարանի 1-ին և 2-րդ գումարումների պատգամավոր, 1918 թվականի Մայիսյան հաղթական հերոսամարտերի մասնակից։

## Կենսագրություն
1896 թվականից Թեմուրյանը եղել է Անդրկովկասի եզդիների առաջնորդը, ծառայել է Հայաստանի պետականության վերականգնման և կայացման մեծ նպատակին` դրա մեջ տեսնելով նաև եզդիների ապահով կյանքն ու ապագան։

## Տես նաև
* Հայաստանի Հանրապետության Խորհրդարանի (1918-1920) 1-ին գումարման պատգամավորների ցանկ
* Հայաստանի Հանրապետության Խորհրդարանի (1918-1920) 2-րդ գումարման պատգամավորների ցանկ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայաստանի Հանրապետության Խորհրդարանի (1918-1920) 1-ին գումարման պատգամավորներ
Կատեգորիա:Հայաստանի Հանրապետության Խորհրդարանի (1918-1920) 2-րդ գումարման պատգամավորներ
Կատեգորիա:Եզդիները Հայաստանում
Կատեգորիա:ՀՀ ռազմական գործիչներ
Ասադբեկ Աղաբաբբեկով

**Ասադբեկ Աղաբաբբեկով**, ազգությամբ անդրկովկասյան թաթար հայաստանցի քաղաքական գործիչ, Հայաստանի Հանրապետության Խորհրդարանի 2-րդ գումարման պատգամավոր՝ թուրքականան ցուցակից։

## Կենսագրություն

## Տես նաև
* Հայաստանի Հանրապետության Խորհրդարանի (1918-1920) 2-րդ գումարման պատգամավորների ցանկ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայաստանի Հանրապետության Խորհրդարանի (1918-1920) 2-րդ գումարման պատգամավորներ
Արևելյան Կասայ

**Արևելյան Կասայ** (), նահանգ Կոնգոյի Դեմոկրատական Հանրապետությունում։ Նահանգի վարչական կենտրոնը Մբուժի Մային է։ Արևմուտքում այն սահմանակցում է Արևմտյան Կասային, հյուսիս-արևմուտքում՝ Հասարակածային նահանգին, հյուսիս-արևելքում՝ Արևելյան նահանգին, արևելքում՝ Մանիեմային և հարավում՝ Կատանգային։ Արևելյան Կասայը աշխարհի` ադամանդով ամենահարուստ երկրամասերից է։

Եղել է Կոնգոյի Դեմոկրատական Հանրապետության 11 նախկին նահանգներից մեկը։ Եղել է ԿԴՀ-ի նահանգ 1966-ից 2015 թվականը, երբ այն բաժանվեց 3 մասի, իսկ Արևելյան Կասայ անվանումը մնաց միայն նահանգի կենտրոնական մասի համար։

## Պատմություն
Բանտուի գաղթից հետո նահանգի տարածքում հաստատվեցին Լուբա ցեղի ներկայացուցիչները, որոնք XVI դարում ստեղծեցին իրենց թագավորությունը։ XIX դարի վերջում Կասայը մտավ Կոնգոյի ազատ պետության կազմի մեջ։ Կոնգոյի անկախացումից հետո նահանգում ուժգնացան անջատողական շարժումները՝ Ալբերտ Կալոնջիի գլխավորությամբ։

## Քաղաքական բաժանում
Նահանգը բաժանված է 5 մասի.
* Կաբեյա-Կամվանգա
* Կատանդա
* Լուպատապատա
* Միյաբի
* Չիլենգե

## Լեզուներ
Ֆրանսերենը ԿԴՀ-ի պաշտոնական լեզուն է։ Չիլուբան երկրի 4 ազգային լեզուներից է։ Կասայում մոտ 6.3 միլիոն մարդ խոսում է այս լեզվով։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Կոնգոյի Դեմոկրատական Հանրապետության նահանգներ
Բիշոփ Ռոք

**Բիշոփ Ռոք** (), աշխարհի ամենափոքր կառուցապատված կղզին է՝ համաձայն Գինեսի ռեկորդների գրքի։ Ատլանտյան օվկիանոսում գտնվող և Միացյալ Թագավորությանը պատկանող 	Սիլլի կղզիների կազմում է։ Հաճախ պնդում են, որ Անգլիայի ամենաարևմտյան կետն է, բայց կղզուց մոտ կես կիլոմետր հեռավորության վրա, դեպի արևմուտք գտնվում է Քրիմ Ռոքս () ժայռը։ Կղզու մակերեսը 720 մ² է, ունի 45 մ երկարություն և ծովի մակերևույթից բարձրանում է 16 մ։

Սիլլի կղզիների ջրերը համարվում են բրիտանական ծովերում ամենավտանգավորը, այստեղ բազմաթիվ նավաբեկություններ են եղել։ Այն բանից հետո, երբ 1707 թվականին ադմիրալ Կլաուդեսլիի նավատորմը այստեղ 2000 մարդ է կորցրել, որոշվել է տարածքում փարոս կառուցել։ Կղզում փարոս կառուցելու առաջին փորձը եղել է 1847 թվականին, բայց կառույցը չի դիմացել ալեկոծությանը և 1850 թվականի փետրվարի 5-ին ջուրը քշել, տարել է այն։ Երկրորդ փորձը հաջորդել է չորս տարի անց և ավարտվել է 1858 թվականին և սկսել է գործել սեպտեմբերի 1-ից։ Ճարտարագետ Ջեյմս Ուոքերը օգտագործել է խոշոր գրանիտե բլոկներ՝ սկզբնական շրջանում դրանք կշռում էին 3000 տ, իսկ հետագա բարելավումներից և հավելումներից հետո՝ 6000 տ։ 1881 թվականին ճարտարագետ Ջոն Դուգլասի նախագծով, փարոսը ամրացնելու նպատակով՝ շուրջբոլորը գոտի են ավելացրել։ Կառույցը տասհարկանի է։

Կառույցը գրանիտե բլոկներից է և ներսից ամրացված է երկաթե հեծաններով, իսկ ստորին հատվածը երեսապատված է գրանիտե հավելյալ շերտով։ Աշտարակի բարձրությունը 49 մետր է, իսկ լույսի հեռավորությունը 24 ծովային մղոն։ 1976 թվականին աշտարակի գլխին ուղղաթիռի վայրէջքի հրապարակ է կառուցվել։ 1992 թվականից ավտոմատացվել է, որից հետո մշտական բնակիչներ չունի։ Չորս այցելու կարող են մեկից-երեք շաբաթ հյուրընկալվել փարոսում։

Էլեկտրական լուսավորությունը փարոսում հայտնվել է միայն 1979 թվականին։ Ժամանակակից էլեկտրամատակարարումը ապահովում են արևային վահանակները։ Նախապես փարոսը աշխատել է մոմերով, իսկ ավելի ուշ՝ նավթային և պարաֆինային լամպերով։

1875 թվականի մայիսի 7-ին կղզուց ոչ հեռու տեղի է ունեցել Բրիտանիայի պատմության մեջ ամենախոշոր ծովային աղետներից մեկը։ Նավարկության սխալի պատճառով «Շիլլեր» առագաստային շոգենավը խրվել է ծանծաղուտըլ։ Մահացել են 335 մարդ, փրկվել են միայն 37-ը։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Trinity House – Bishop Rock
* A description of Bishop Rock and the lighthouse 
* OS map image

Կատեգորիա:Անմարդաբնակ կղզիներ
Կատեգորիա:Գինեսի գրքի ռեկորդակիրներ
Կատեգորիա:Մեծ Բրիտանիայի փարոսներ
Կատեգորիա:Միացյալ Թագավորության կղզիներ
Ռուբեն Քաջբերունի

**Ռուբեն Նազարի Քաջբերունի** (), հայ մանկավարժ, լրագրող, քաղաքական և կուսակցական գործիչ, ՀՅԴ կուսակցության անդամ, Հայաստանի Հանրապետության Խորհրդարանի 2-րդ գումարման պատգամավոր։

## Կենսագրություն
Ծնվել է 1880 թվականին Խարբերդում։ Եղել է մանկավարժ և լրագրող, ապա ընտրվել է Հայրենիքի փրկության կոմիտեի անդամ։ Խորհրդային կարգերի հաստատվելուց հետո աքսորվել է Աստրախան։

## Տես նաև
* Հայաստանի Հանրապետության Խորհրդարանի (1918-1920) 2-րդ գումարման պատգամավորների ցանկ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Հայրենիքի փրկության կոմեիտեի նիստերի արձանագրությունները

Կատեգորիա:Հայաստանի Հանրապետության Խորհրդարանի (1918-1920) 2-րդ գումարման պատգամավորներ
Կատեգորիա:Քաջբերունիներ
Կատեգորիա:Հայ մանկավարժներ
Կատեգորիա:Հայ լրագրողներ
Կատեգորիա:Հայ քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:ՀՅԴ անդամներ
Չեռնոգորիայում ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի Համաշխարհային ժառանգության ցանկ

Չեռնոգորիայում ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի Համաշխարհային ժառանգության օբյեկտների ցանկում կա 4 անվանում (2017 թվական), ինչը կազմում է ընդհանուր թվի 0,4 % -ը (2017 թվականին 1073-ից)։ Մեկ օբյեկտ ներառված է բնական, մնացած երեքը՝ մշակութային չափանիշներով, այդ թվում մեկը՝ որպես մարդկային ստեղծագործ հանճարի գլուխգործոց (չափանիշ i)։

Բացի այդ, 2017 թվականի դրությամբ, Չեռնագորիայի տարածքում 4 օբյեկտներ գտնվում են համաշխարհային ժառանգության թեկնածուների ցանկում։

Չեռնագորիան վավերացրել է Համաշխարհային մշակութային և բնական ժառանգության պահպանության կոնվենցիան 2006 թվականի փետրվարի հունիսի 3-ին։ Սակայն առաջին օբյեկտն ընդգրկվել է ցանկում 1979 թվականին՝ ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի Համաշխարհային ժառանգության կոմիտեի 3-րդ նստաշրջանում։ Այդ ժամանակ Չեռնագորիան Հարավսլավիայի Սոցիալիստական Ֆեդերատիվ Հանրապետության մասն էր կազմում։

## Ցանկ
Օբյեկտները դասավորված են համաշխարհային ժառանգության ցանկում դրանց ընդգրկվելու հերթականությամբ։

### Օբյեկտների աշխարհագրական դասավորվածություն

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Չեռնոգորիայում ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի Համաշխարհային ժառանգության օբյեկտների ցանկ
* Չեռնոգորիայում Համաշխարհային ժառանգությանը վերաբերող հղումների կատալոգ

Կատեգորիա:Համաշխարհային ժառանգության ցանկեր
Կատեգորիա:Համաշխարհային ժառանգության օբյեկտներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Համաշխարհային ժառանգություն Եվրոպայում
Վիտալի Կալաշնիկով

**Վիտալի Անատոլևիչ Կալաշնիկով** (, ), ռուս բանաստեղծ, արձակագիր, թարգմանիչ, «Զաօզեռնայա շկոլա» բանաստեղծական խմբի հիմնադիրներից մեկը։

## Կենսագրություն
Վիտալի Կալաշնիկովը ծնվել է 1958 թվականին Կրասնոդարի երկրամասի Ապշերոնսկի շրջանի Խադիժենսկ քաղաքում։ Ավարտել է Ռոստովի համալսարանի փիլիսոփայության բաժինը։

Ապրել է Դոնի Ռոստովում և Ազովում, որտեղ նա «Զաօզեռնայա շկոլա» բանաստեղծական խմբի հիմնադիրներից է (Գենադի Ժուկով, Վիտալի Կալաշնիկով, Իգոր Բոնդարևսկի, Վլադիմիր Երշով, Ալեքսանդր Բրունկո)։

Զբաղվել է ոսկերչական կերամիկայով։ Մոսկվա տեղափոխվելուց հետո Կալաշնիկովը հիմնել է իր արվեստանոցը, որտեղ արտադրված աշխատանքների ցուցահանդեսները կայացել են Ճապոնիայում, Ամերիկայում, Ֆրանսիայում։

Վիտալի Կալաշնիկովը Գրուշինկայի փառատոնի օրհներգի հեղինակն է։

Կալաշնիկովի սցենարների հիման վրա նկարահանվել են մի շարք ֆիլմեր և բեմադրվել պիեսներ։ Կյանքի վերջին տարիներին ապրել և աշխատել է Մոսկվայում։

2012 թվականի հունվարի 6-ի լույս 7-ի գիշերը փողոցում հարձակվում են Կալաշնիկովի վրա։ Նա գիտակցության չգալով հունվարի 11-ին մահացել է Դուբնա քաղաքում։ Թաղված է Նեդվիգովկա (Տենաիս) խուտորի գերեզմանատանը։

2012 թվականի օգոստոսին մարդասպանին դատապարտել են 10 տարվա ազատազրկման։

2016 թվականին բանաստեղծի ստեղծագործության հիման վրա դերասան և ռեժիսոր Ի. Կարպովը բեմադրել է «Տենաիսի երազները» անհատական շոուն։

## Երկեր
* Виталий. Стихотворения. — Ростов-на-Дону: Ростовское книжное издательство, 1989. — 95 с. — ISBN 5-7509-1240-X
* Примерно так. Стихи. — Ростов-на-Дону: «Книга», 1999 — 64 с.
* Стихи, которые очень нравятся Бакшутову, Давыдову и Маше. — Б.м., 2000
* Ювенильный романс: Избранные стихотворения. — Москва, 2007. — 204 с. ISBN 978-5-85646-155-7.

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Виталий Калашников на сайте Bards.ru 
* Виталий Калашников на сайте «Ростов неофициальный» 
* Концерт Виталия Калашникова в Вашингтоне! 
* Виталий Диксон Сказ про творца Калашникова // Караван: Избранные страницы
* Видео: Концерт Виталия Калашникова в Виннипеге, Канада
* Пилипенко Галина. Поэт Виталий Калашников. Немонтированное теле-интервью. 08.02.2012

Կատեգորիա:Ռուս բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Ռուս արձակագիրներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Ռուս թարգմանիչներ
Կատեգորիա:Բանաստեղծներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Ռուսաստանում սպանվածներ
Բարանովկա (Լազարևսկի շրջան)

**Բարանովկա** ( ռուսերեն՝ Барановка), գյուղ Ռուսաստանի Դաշնության Կրասնոդարի երկրամասի Մեծ Սոչիի Լազարևսկի շրջանում, Արևելյան Դագոմիս գետի ափին։ Գտնվում է շրջկենտրոն հանդիսացող Լազարևսկոյե միկրոշրջանից 40 կմ արևելք, իսկ Սոչիի կենտրոնից 14 կմ հյուսիս, ծովի մակարդակից 109 մ բարձրության վրա։

## Բնակչությունը
Համաձայն 2010 թվականի տվյալների, Բարանովկայում բնակվում էր 996 մարդ։ Բնակիչներն հիմնականում զբաղվում են թեյի մշակությամբ և այգեգործությամբ։

Գյուղն ունի հայկական տարրական դպրոց և ակումբ։ Բարանովկայի մոտակայքում կան ջրվեժներ, որոնք զբոսաշրջիկների կողմից սիրված վայրերից են։

## Պատմությունը
Գյուղը հիմնադրել են Սամսունի շրջակայքի գյուղերից եկած հայերը` 1882 թվականին։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Բնակչության` 2010 թվականի համառուսական հաշվառումներ 

Կատեգորիա:Բնակավայրեր այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Կրասնոդարի երկրամասի Սոչիի քաղաքային օկրուգի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Կրասնոդարի երկրամասի գյուղական բնակավայրեր
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր
Գոռնոյե Լոո

**Գոռնոյե Լոո** ( ռուսերեն՝ Горное Лоо), հայաբնակ գյուղ Ռուսաստանի Դաշնության Կրասնոդարի երկրամասի Մեծ Սոչիի Լազարևսկի շրջանում, շրջկենտրոն հանդիսացող Լազարևսկոյե միկրոշրջանից 60 կմ հարավ-արևելք, իսկ Սոչիի կենտրոնից` 17 կմ հյուսիս-արևմուտք։ Գտնվում է Սև ծովից 2 կմ հեռավորության և ծովի մակարդակից 25 մ բարձրության վրա։

## Բնակչությունը
2002 թվականին գյուղն ուներ 3116 բնակիչ, որից 63,1% - հայեր, 31% - ռուսներ, 2,9% - ուկրաինացիներ, ինչպես նաև թաթարներ, գերմանացիներ, վրացիներ, բելառուսներ, ադըղեներ, հույներ և աբխազներ։ 2010 թվականին գյուղում ապրում էր 3322 մարդ, կրկին մեծամասնությունը` հայեր։

Բնակիչներն զբաղվում են թեյի և ծխախոտի մշակությամբ, այգեգործությամբ և բանջարաբուծությամբ։ Գյուղն ունի ութամյա դպրոց, ակումբ և բուժկայան։

## Պատմությունը
Գյուղը հիմնադրել են Չարշամբայից և Տրապիզոնից գաղթած հայերը` 1885 թվականին։ Գյուղի № 87 դպրոցը հիմնադրվել է 1904 թվականին։

1995 թվականին, Հայրենական մեծ պատերազմի ժամանակ գյուղի 57 զոհված բնակիչների հիշատակը հավերժացնելու համար, կառուցվել է հուշարձան, որտեղ փորագրված են նրանց անունները։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Բնակչության` 2010 թվականի համառուսական հաշվառումներ 

Կատեգորիա:Բնակավայրեր այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Կրասնոդարի երկրամասի Սոչիի քաղաքային օկրուգի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Կրասնոդարի երկրամասի գյուղական բնակավայրեր
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր
Արմեն Մարգարյան (ձեռնարկատեր)

**Արմեն Մարգարյան** (), ամերիկահայ ձեռնարկատեր, ստրատեգ, Inc.5000 ամսագրի կողմից 2009 թվականին ԱՄՆ-ում ամենաարագ աճող մասնավոր ընկերություններից մեկը ճանաչված NexusLab Inc.-ի համահիմնադիր/գործադիր տնօրեն։

## Կենսագրություն
Արմեն Մարգարյանը ծնվել է 1978 թվականին Երևանում։ Մարգարյանների ընտանիքը տեղափոխվել է ԱՄՆ, երբ Արմենը դեռ պատանի էր։ 2001 թվականին ավարտել է Հարավային Կալիֆոռնիայի համալսարանը և ստացել Մոլեկուլային կենսաբանության բակալավրի աստիճան։

1998 թվականին Մարգարյանը դարձել է Ռոնալդ Էրվին ՄաքՆեյրի հետ-բակալավրիատի ձեռքբերումների ծրագրի գիտաշխատող և ԱՄՆ-ի Դեղագործության դպրոցում լայնածավալ հետազոտություններ է կատարել նյարդաբանության բնագավառում։ Նրա հետազոտությունը ներկայացվել է ՄաքՆեյր 5-րդ միջազգային համաժողովում։

2000-2002 թվականներին Մարգարյանը հետազոտություն է կատարել Լոս Անջելեսի կալիֆոռնյան համալսարանի սրտաբանության և սրտանոթային վիրաբուժության բաժանմունքում։ Համահեղինակ է «Cause of Atrioventricular Block in Patients After Heart Transplantation» հետազոտական հոդվածի։

Մարգարյանը կրթությունը շարունակել է Հարավային Կալիֆոռնիայի համալսարանի Մարշալ բիզնեսի դպրոցում և 2006 թվականին ստացել Բիզնեսի կառավարման մագիստրոսի աստիճան։ Ուսումնառության տարիներին եղել է Հայ շրջանավարտների ասոցիացիայի նախագահը և ղեկավարել դրամահավաքի բազմաթիվ ծրագրեր` վերակառուցելու դպրոցներ և հիվանդանոցներ ամբողջ աշխարհում։

Մարգարյանը հաճախ դասախոսություններ է կարդում Հարավային Կալիֆոռնիայի համալսարանում, Հայաստանի ամերիկյան համալսարանում և Թումո ստեղծարար տեխնոլոգիաների կենտրոնում։

## Գործունեություն
2002 թվականի մայիսին Մարգարյանը եղբոր` Հովհաննես Մարգարյանի հետ առանձին տրանսպորտային միջոցների և կորպորատիվ շարժակազմի կառավարման համար հիմնադրել են AutoIntel ավտոմոբիլային ձեռնարկությունը։

2006 թվականից Մարգարյանը NexusLab ապրանքանիշի ներքո Միացյալ Նահանգներում և Արևելյան Եվրոպայում սկսել և ղեկավարում է բազմաթիվ ձեռնարկություններ, այդ թվում՝ Eventish.com, LawyerOnIt, ArmeniaOne և LeaseSmart Calculator: Ընկերությունը մշակել է տեխնոլոգիա, որն օգնում է կազմակերպություններին և անհատներին օգտվել տարբեր համապարփակ լուծումներից։

Մարգարյանը Consumer Law Magazine, Startup Law Magazine և Wise Car Shopper magazine ամսագրերի հրատարակիչն է։

Ներկայումս Մարգարյանը ղեկավարում է «Մարգարյան» իրավաբանական ընկերությունը։

### Հանրային գործունեություն, բարեգործություն
Մարգարյանն ակտիվ գործունեություն է ծավալում համայնքային և միջազգային ոչ առևտրային կազմակերպություններում։ Նա եղել է Հայ-ամերիկյան առևտրի պալատի, Միջազգային ոսկրածուծի դոնորների ռեեստրի խորհրդի անդամ, ՀԿՀ հայ շրջանավարտների ընկերակցության նախագահ, ՀԿՀ հայ ուսանողների ընկերակցության համահիմնադիր-նախագահ։

2013 թվականից Հովհաննես և Արմեն Մարգարյանները մեկնարկել են Մարգարյան կրթաթոշակային ծրագիրը, որը տարեկան կտրվածքով 5000-10000 դոլար է տրամադրում աշխարհում բացառիկ ուսանողներին` ելնելով նրանց ակադեմիական կատարողականից և իրենց ժառանգությանը, համայնքին և հասարակությանը նվիրվածությունից։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* NexusLab.com
* MargarianLaw.com
* ArmeniaOne.com 

Կատեգորիա:21-րդ դարի ամերիկացի գործարարներ
Կատեգորիա:Ամերիկահայ գործարարներ
Կատեգորիա:Ամերիկահայ ձեռնարկատերեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան տեխնոլոգիական ընկերության հիմնադիրներ
Դևիդ Դյուկ

**Դևիդ Էռնեստ Դյուկ** (, ), ամերիկացի քաղաքական գործիչ և հրապարակախոս։ Հայտնի է որպես սպիտակ նացիոնալիստ, ռասիստ և Հոլոքոստը ժխտող։

## Քաղաքական կարիերա
1970-ական թվականներին Դևիդ Դյուկը ղեկավարել է Կու-կլուքս-կլանի բաժանմունքներից մեկը։

1989 թվականից մինչև 1992 թվականը եղել է Լուիզիանա նահանգի ներկայացուցիչների պալատի պատգամավոր, բազմիցս առաջադրվել է ԱՄՆ նախագահի թեկնածու։ 1996-2000 թվականներին ղեկավարել է Հանրապետական կուսակցության թեմական կազմակերպությունը. նախկինում ներկայացրել է Դեմոկրատական կուսակցությունը։

2003 թվականին խարդախության ու հարկերի վճարումից խուսափելու համար դատապարտվել է 15 ամիս բանտարկության և տուգանվել 10000 դոլարով։

## Քաղաքական հայացքներ
Իրավապաշտպանական կազմակերպությունները Դևիդ Դյուկին մեղադրում են հակասեմականության մեջ։ Նույն դերով է հանդես գալիս նաև գիտական գրականության մեջ։

Դյուկն իր հայացքները բնութագրում է որպես ռասայական ռեալիզմ () և պնդում, որ «բոլոր մարդիկ ունեն իրենց ժառանգությունը պահպանելու մարդու հիմնական իրավունքը»։ Նա համարում է, որ ԱՄՆ-ն (ներառյալ կառավարությունն ու զանգվածային լրատվամիջոցները) գտնվում է հրեաների վերահսկողության տակ։ Դյուկը կողմ է ներգաղթի արգելմանը, կամավոր ռասայական սեգրեգացիային։ Նա հակակոմունիստ է ու ավանդապահ։ Դևիդ Դյուկն ակտիվ հակասիոնիստ է. նա սիոնիզմը համարում է հուդայականության քաղաքական ու սոցիալական արտահայտությունը։ Հեղինակել է մի քանի գրքեր, այդ թվում նաև ժամանակակից աշխարհում հրեաների դերի մասին։ Համագործակցել է ուկրաինական Անձնակազմի ղեկավարման միջտարածաշրջանային ակադեմիայի հետ, որտեղ դասավանդել է և ստացել Միջազգային կադրային ակադեմիայի փիլիսոփայության դոկտորի աստիճան (առանց պետական նմուշի դիպլոմի հանձնման և պետության կողմից չճանաչված)։

## Մատենագրություն
* *My Awakening: A Path to Racial Understanding*, Free Speech, 1998, ISBN 978-1-892796-00-4.
* Duke, David *Jewish Supremacism* (Free Speech Press, 2003; 350 pages) 
* .

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* 
* 

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք  
* «Мы с вами, братья по борьбе!» Дэвид Дюк — Альберту Макашову
* Мечты о Евросибири
* Обращение к национал-патриотическим лидерам Европы и Америки Альберт Макашов, Дэвид Дюк

Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի տղամարդ գրողներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:21-րդ դարի ամերիկացի տղամարդ գրողներ
Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի դեմոկրատական կուսակցության անդամներ
Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի հանրապետական կուսակցության անդամներ
Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի հակակոմունիստներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի հրապարակախոսներ
Կատեգորիա:Գրական կեղծանուններով հայտնի հեղինակներ
Կատեգորիա:Հոլոքոստի ժխտում
- (այլ կիրառումներ)

**-** նշան, խորհրդանիշ, համակարգչի համակարգչային սովորական ստեղնաշարի գծիկ։ Կարող է նկատի առնվել․
* Միության գծիկ (-)․
:* սովորական միության գծիկ,
:* անխզելի միության գծիկ,
:* միության գծիկ-մինուս (), օգտագործվում է ծրագրավորման մեջ։
* մինուս (), մաթեմատիկական սիմվոլ,
* Միջին կամ կարճ անջատման գիծ (), օգտագործվում է միայն անգլո-ամերիկյան — օգտագործվում է անգլո-ամերիկյան տպագրության մեջ՝ ժամանակի ընդմիջումները բնորոշելու համար (օրինակ, ),
* երկար գիծ (—),
* թվային գիծ (), օգտագործվում է հեռախոսահամարների թվերի բաժանման համար,
* Հորիզոնական գիծ ()։

## Տես նաև
* Ենթամնա

## Ծանոթագրություններ
Ջասթին Պրենթիս

**Ջասթին Պրենթիս** (, ), ամերիկացի դերասան է։ Հայտնի է Նեթֆլիքսի հեղինակային «13 պատճառ՝ ինչու» հեռուստասերիալում Բրայս Ուոլկերի դերը կերտելու համար։

Պրենտիսը հայտնի է նաև Քեշ Գալագերի դերի համար՝ ABC-ի Մալիբու Քանթրի սիթքոմում։ 2017 թվականին հայտնվեց AMC-ի Քարոզիչ հեռուստասերիալում։

## Ֆիլմագրություն
### Ֆիլմեր

### Հեռուստատեսություն

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*

Կատեգորիա:13 պատճառ՝ ինչու
Կատեգորիա:21-րդ դարի դերասաններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի տղամարդ կինոդերասաններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի տղամարդ հեռուստատեսային դերասաններ
Աջիոնա Ալեքսուս

**Աջիոնա Ալեքսուս** (), ամերիկացի դերասանուհի։ Հայտնի է Ռիքի Սմայլի շոու, Կայսրություն և 13 պատճառ՝ ինչու հեռուստասերիալներում իր կերտած դերերի համար։ Իր դերասանական գործունեությունը սկսել է 16 տարեկան հասակից։

## Վաղ տարիներ և կրթություն
Աջիոնա Ալեքսուսը ծնվել է 1996 թվականի մարտի 16-ին Թասկիգիում, Ալաբամա։ Նա մասնագիտությունը խորացրեց թատրոնի արվեստում՝ Ալաբամայի գեղարվեստի դպրոցում։

## Ֆիլմագրություն
### Հեռուստատեսություն

### Ֆիլմ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 

Կատեգորիա:Ամերիկացի հեռուստատեսային դերասանուհիներ
Կատեգորիա:13 պատճառ՝ ինչու
Կատեգորիա:Ամերիկացի կինոդերասանուհիներ
Կատեգորիա:21-րդ դարի ամերիկացի դերասանուհիներ
Բրենդոն Լառակուենթ

**Բրենդոն Լառակուենթ** (), ամերիկացի դերասան։ Հայտնի է Բլադլայն և 13 պատճառ՝ ինչու հեռուստասերիալներում իր կերտած դերերի համար։

## Ֆիլմագրություն
### Ֆիլմեր

### Հեռուստատեսություն

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 

Կատեգորիա:13 պատճառ՝ ինչու
Կատեգորիա:21-րդ դարի ամերիկացի տղամարդ դերասաններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի տղամարդ կինոդերասաններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի տղամարդ հեռուստատեսային դերասաններ
Բրիանսոնե

**Բրիանսոնե** (), համայնք Ֆրանսիայի հարավ-արևելքում՝ Պրովանս-Ալպեր-Լազուրե ափ երկրամասի Ծովափնյա Ալպեր դեպարտամենտի Գրաս շրջանի Գրաս 1 կանտոնում։ Մինչև 2015 թվականի մարտը կոմունան վարչականորեն ընդգրկված էր Սենտ Օբան լուծարված կանտոնի կազմում (Գրաս շրջան)։

Կոմունայի տարածքը կազմում է 24,32 կմ², բնակչությունը՝ 194 մարդ (2006) աճի միտումով։ 234 մարդ (2012), բնակչության խտությունը՝ 9,6 մարդ/կմ²։

## Население
Կոմունայի բնակչությունը 2001 թվականին կազմել է 231 մարդ, 2012 թվականին՝ 234 մարդ.

Բնակչության թվաքանակի դինամիկան։


ImageSize = width:450 height:300
PlotArea = left:50 right:30 top:20 bottom:20
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
Colors =
  id:gray1 value:gray(0.9)
DateFormat = yyyy
Period = from:0 till:250
ScaleMajor = unit:year increment:60 start:0 gridcolor:blue
ScaleMinor = unit:year increment:15 start:0 gridcolor:gray1
PlotData =
  bar:1962 color:pink width:1
   from:0 till:178 width:15 text:178 textcolor:black  fontsize:8px
  bar:1968 color:pink width:1
   from:0 till:158 width:15 text:158 textcolor:black  fontsize:8px
  bar:1975 color:pink width:1
   from:0 till:193 width:15 text:193 textcolor:black  fontsize:8px
  bar:1982 color:pink width:1
   from:0 till:184 width:15 text:184 textcolor:black  fontsize:8px
  bar:1990 color:pink width:1
   from:0 till:190 width:15  text:190 textcolor:black  fontsize:8px
  bar:1999 color:pink width:1
   from:0 till:170 width:15  text:170 textcolor:black  fontsize:8px
  bar:2006 color:pink width:1
   from:0 till:194 width:15  text:194 textcolor:black  fontsize:8px
  bar:2012 color:pink width:1
   from:0 till:234 width:15  text:234 textcolor:black  fontsize:8px


## Տնտեսություն
2010 թվականին աշխատունակ տարիքի (15-64 տարեկան) 119 բնակիչներից 73-ը եղել են տնտեսապես ակտիվ, 46-ը՝ ոչ ակտիվ (ակտիվության գործակիցը կազմել է 61,1 %, 1999 թվականին եղել է 65,0 %։ Աշխատունակ տարիքի 73 ակտիվ բնակիչներից աշխատում էին 65-ը (39 տղամարդ և 26 կին), 8 հաշվառված էին որպես գործազուրկ (39 տղամարդ և 26 կին)։ Աշխատունակ տարիքի 8 ոչ ակտիվ բնակիչներից 46-ը եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 26-ը՝ թոշակառուներ, իսկ 14-ը՝ ոչ ակտիվ են եղել այլ պատճառներով։

2010 կոմունայում հաշվառված են եղել 71 հարկատու տնային տնտեսություններ, որտեղ ապրում էր 142 մարդ։ 1 հարկատուին բաժին ընկնող շահույթը կազմել է 14775 եվրո։

## Պատկերասրահ

Briançonnet -2.JPG|Զանգակատուն
Briançonnet - Chapelle Saint-Martin -1.JPG|Սենտ Մարտեն ժամատուն
Briançonnet -1.JPG|Քաղաքապետարանի շենք


## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Բրիանսոնե կոմունայի քաղաքապետարանի պաշտոնական կայք 

Կատեգորիա:Ծովափնյա Ալպեր գավառի բնակավայրեր
Նաուկշենի շրջան

**Նաուկշենի շրջան** (), վարչատարածքային միավոր Լատվիայի հյուսիսում, գտնվում է պատմական Վիձեմե մարզում։ Շրջանը բաղկացած է երկու մասերից և Նաուկշենա քաղաքից, որը համարվում է կենտրոնը։

Սահմանակից է Ռույնիենի, Բուրտնիեկի, Վալկայի շրջաններին։

2010 թվականի հունվարի 1-ի տվյալներով բնակչությունը կազմում է 2,291 մարդ։ Տարածքի մակերեսը կազմում է 281 կմ²։

Տարածաշրջանը կազմավորվել է 2009 թվականի հուլիսի 1-ին Լատվիայի Վալմիերայի շրջանի վարչական բարեփոխումների ավարտից հետո։

## Ազգային կազմը
2011 թվականի Լատվիայի բնակչության մարդահամարի տվյալներով շրջանում ազգային կազմը հետևյալն է՝

## Տարածքային բաժանում
* Կոնսկի շրջան ()
* Նաուկշենի շրջան ()

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Официальный сайт Наукшенского края 

Կատեգորիա:Լատվիայի շրջաններ
Բուդդայական փիլիսոփայություն

**Բուդդայական փիլիսոփայություն**, բուդդայականության տարբեր ուղղությունների և դպրոցների շրջանակներում ճանաչողության և աշխարհի, մարդու վերաբերյալ ռացիոնալ հիմնավորումներով հայացքների համակարգ։ Բուդդայական փիլիսոփայությունը կենտրոնացած է բրահմանիստական մտահայեցողության նույն հարթության խնդիրների շուրջ, ընդ որում, փորձելով այն վերաիմաստավորել սեփական տերմիններով։ Բուդդայական տեսաբանների ստեղծած փիլիսոփայական իրականությունը, իր հերթին, զգալիորեն ազդել է բրահմանիստական մտքի զարգացման վրա և մեծապես բնութագրում է բրահմանիստական փիլիսոփայական համակարգերի (դարշանների) գաղափարախոսությունը։ Բուդդայական փիլիսոփայության զագացման մեջ մեծ դերակատարում են ունեցել հինայանական սարվաստիվադա և սաուտրանտիկա դպրոցները և մահայանական մադհյամակա և յոգաչարա դպրոցները։

## Բուդդական փիլիսոփայության սկիզբ
Բուդդայականությունում փիլիսոփայության կայացման գործընթացը բրահմանիստական մտքի կայացման համեմատ, ինչպես նշում է բուդդայականության հետազոտող Վիկտորիա Լիսենկոն, տարբերվում է նրանով, որ բուդդայական փիլիսոփայությունը հետևում բազմադարյա հեղինակավոր կրոնական ու առասպելապոետական ավանդույթի չկա, որը հատուկ մտածողության և ապրելակերպի համակարգ մշակեր, ինչպիսին եղել է վեդայական ավանդույթը, որն ընկած է եղել բրահմանիստական մտահայեցողության համակարգի հիմքում։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* *Лысенко В. Г.* Буддийская философия: проблема «начала». — В кн.: Лысенко В. Г., Терентьев А. А., Шохин В. К. Ранняя буддийская философия. Философия джайнизма. — М.: «Восточная литература», 1994. — 383 с. — ISBN 5-02-017770-9 — с.114-125.
* *Лысенко В. Г. [[Терентьев, Андрей Анатольевич|Терентьев А. А.]], [[Шохин, Владимир Кириллович|Шохин В. К]]*. Ранняя буддийская философия. Философия джайнизма. — М.: «Восточная литература», 1994. — 383 с. — ISBN 5-02-017770-9.
* *[[Торчинов, Евгений Алексеевич|Торчинов Е. А.]]* Введение в буддологию: курс лекций — СПб: Санкт-Петербургское философское общество, 2000 г. — 304 С. — ISBN 5-93597-019-8.
* *С. Чаттерджи, Д. Датта* Философская подоплёка этического учения Будды  // Древняя индийская философия. М.: «Издательство иностранной литературы», 1955.

## Արտաքին հղումներ
* «Բուդայական փիլիսոփայություն»  — հոդված Նոր Փիլիսոփայական Հանրագիտարանում 

Կատեգորիա:Բուդդայականություն
Կատեգորիա:Կրոնական փիլիսոփայություն
Կատեգորիա:Փիլիսոփայական ուղղություններ և դպրոցներ
Սեսիլիա Ահերն

**Սեսիլիա Ահերն** (, ; ), իռլանդացի գրող, սիրային վեպերի հեղինակ, պրոդյուսեր։ Նրա հայրը եղել է Իռլանդիայի նախկին վարչապետ Բերտի Ահերնը։ Ողջ մանկությունը անց է կացրել Դուբլինի մերձակա շրջաններից մեկում գտնվող փոքրիկ ձկնորսական գյուղում։ Ունի քույր, ով ամուսնացած է Westlife խմբի երգիչներից մեկի հետ։ Նրանք ունեն երկվորյակներ։

Սեսիլիա Ահերնը ամուսնացած է դերասան Դեյվիդ Քեոգանի հետ։ Նրանք ամուսնացել են 2010 թվականի հունիսի 9-ին։ Ունեն մեկ դուստր՝ Ռոբին, ով ծնվել է 2009 թվականի դեկտեմբերին։ Սեսիլիայի երկրորդ երեխան՝ որդին Սոնին ծնվել է 2012 թվականի հուլիսի 23-ին։

Մինչև գրող դառնալը, Սեսիլիան ավարտել է Դուբլինի Գրիֆֆիթ քոլեջի ժուռնալիստիկայի ֆակուլտետը։ 21 տարեկանում գրել է իր առաջին՝ «P.S. I Love You» սիրային վեպը։ Գիրքն ամենաշատ վաճառվող գրքերի ցանկում է եղել ԱՄՆ-ում, Մեծ Բրիտանիայում, Իռլանդիայում և Գերմանիայում՝ մնալով շուրջ 52 շաբաթ։ 2004 թվականի դեկտեմբերին նրա երկրորդ գիրքը՝ «Որտեղ ավարտվում են ծիածանները» վեպը, մեծ հաջողությունների է հասել Իռլանդիայում և Միացյալ Թագավորությունում՝ բեսթսելերների առաջին հորիզոնականում մնալով 12 շաբաթ։ Նրա երրորդ՝ «Եթե դու կարող ես տեսնել ինձ հիմա» գիրքը, հրապարակվել է 2005 թվականի նոյեմբերին և դարձել միջազգային բեսթսելլեր։

2006 թվականին լույս է տեսել նրա չորրորդ «Սրանից լավ տեղ չկա» վեպը, որը Իռլանդիայում և Մեծ Բրիտանիայում դարձել է ամենաշատ վաճառված գիրքը։ Սեսիլիան արդեն իսկ ստացել է գրական բազմաթիվ մրցանակներ։ Դրանց թվում են «Լավագույն դեբյուտանտ» (the British Book Awards, 2004/2005)՝ «P.S. I Love You»-ի համար, «Իռլանդական գրական մրցանակ» (Irish Post Award, 2005): 2005 թվականին ստացել է նաև «Corine Award»է՝ «Որտեղ ավարտվում են ծիածանները» գրքի համար։

Սեսիլիան տարեկան գրում է 1-2 վեպ. որոնք անմիջապես դառնում են բեսթսելլեր։ Ահերնի բոլոր ստեղծագործությունների էկրանավորման բոլոր իրավունքները արդեն իսկ գնված են։

2006 թվականին նա ներառվել է IMPAC մրցանակի հավակնորդների ցանկում, իսկ 2007 թվականին ստացել է «Fun Fearless Fiction Award» մրցանակ՝ «Եթե դու կարող ես տեսնել ինձ հիմա» գրքի համար։ Մրցանակը տալիս է «Cosmopolitan» ամսագիրը։

Սկզբնական շրջանում Սեսիլիայի ստեղծագործությունները հրատարակում էր ամերիկյան «Harper Collins Publishers» հրատարակչությունը։ Ներկայումս նրա վեպերը հրատարակվում են աշխարհի 40 երկրներում՝ տարբեր հրատարակչությունների կողմից։

Սեսիլիան հանդիսանում է նաև «Samantha Who?» հեռուստաշոուի ստեղծողներից և պրոդյուսերներից մեկը։ Նա նաև գրում է պատմվածքներ, որոնց ամբողջ հասույթը ուղղվում է բարեգործությանը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:21-րդ դարի կին գրողներ
Կատեգորիա:Իռլանդացի արձակագիրներ
Կատեգորիա:Իռլանդացի գրողներ
Կատեգորիա:Իռլանդացի կին վիպասաններ
Կատեգորիա:Իռլանդացի պրոդյուսերներ
Կատեգորիա:Իռլանդացի սցենարիստներ
Կատեգորիա:Իռլանդացի վիպասաններ
Կատեգորիա:Հեռուստատեսային պրոդյուսերներ
Մաելլա

**Մաելլա** (), լեռնազանգված կենտրոնական Իտալիայում, Ապենինյան լեռներում, Աբրուցո մարզում։

## Աշխարհագրություն
Լեռը տեղակայված է Կիետի, Պեսկարա և Լ'Աքվիլա պրովինցիաների սահմանին։ 
Ամենաբարձր գագաթը Ամարո լեռն է, որն ունի 2793 մ բարձրություն։ Վերջինս երկրորդ ամենաբարձր կետն է Ապենինյան լեռնաշղթայում։ Մաելլա լեռը համանուն ազգային պարկի կենտրոնում է։

Լեռնազանգվածը ձևավորվել է կրաքարից։ Այն ընդգրկվում է ամենաբարձր գագաթների խումբը, որոնք են Ամարո (2793 մ), Ակուավիվա (2737 մ), Ֆոկալոնե (2676 մ), Ռոտոնդո (2656 մ), Մակելարո (2646 մ), Պեսկո Ֆալկոնե (2546 մ), Սիմա դելլե Մուրելլե (2598 մ) լեռները։ Հաջորդ գագաթը Բլոքհաուսն է (2145 մ), որը երբեմն օգտագործվում է որպես Ջիրո դ'Իտալիա հեծանվավազքի եզրափակիչ կետ։

Հսկայական բարձրավանդակներն ունեն 2500 մ բարձրություն։ Զառիթափ լանջերում կան դաշտավայրեր և կիրճեր, որոնք միմյանցից բաժանվում են գետերով, ինչպիսին են Օրֆենտոն, Ֆորոն և այլն։

Մոտակայքում են գտնվում Մորոնե, Պորարա և Պիզի լեռները։ Մաելլայից թափվում է մի սառնորակ ջրվեժ, որը հայտնի է *Il Principiante* անունով։ Այն գտնվում է 1600 մետր բարձրության վրա և ունի 25 մ բարձրություն։

## Գիտական հետազոտություններ
Մոնտանա դել Մաելլայի տարածքը եղել է խոշոր միջազգային գիտահետազոտական *TaskForceMajella* նախագծի ուսումնասիրության առարկան 1998-2005 թվականներին։

## Հեծանվավազք
Մաելլան, հատկապես դրա Բլոքհաուս գագաթը, հայտնի է հեծանվորդների շրջանում և նաև երբեմն օգտագործվել է Ջիրո դ'Իտալիա մրցավազքի համար։ Առաջին անգամ օգտագործվել է 1967 թվականին, և մրցարշավի հաղթողը Էդդի Մերկսն էր։ Բլոքհաուսի վերջին մրցույթը տեղի է ունեցել 2017 թվականի մայիսի 14-ին, և հաղթողը կոլումբիացի հեծանվորդ Նաիրո Քուինտանան էր։

## Պատկերասրահ

Maiella at dusk.jpg
Serramonacesca 04.jpg
Murelle viste da blockhaus.jpg


## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Il Blockhaus: il Mostro appenninico domato
* Sito del Parco Nazionale della Maiella Maiaweb Informazione Turistica Maiella Orientale 

Կատեգորիա:Իտալիայի լեռներ
Կարաբաս Բարաբաս

**Կարաբաս Բարաբաս**, Ալեքսեյ Տոլսոյի «Ոսկե բանալին կամ Բուրատինոյի  արկածները»․(1936 թվական) հեքիաթի  գլխավոր անտագոնիստ կերպարը։

Ըստ նկարագրի, Կարաբաս Բարաբասը եղել է շատ խիստ, վախկոտ, ագահ և չար, ունեցել է մեծ բերան և երկար մորուք։ Տիկնիկային թատրոնում հանդես է եկել, տիկնիկային թատրոնի տիրոջ դերում, ինչպես նաև տիկնիկային գիտությունների դոկտորի դերում։ Նաև հայտնի է եղել հետևյալ մականվամբ՝ «պարոն Կարաբաս Բարաբաս, Անմիտ թագավորի ամենամոտ ընկերը»։ Նաև հիշատակվում է Ալեքսեյ Տոսլտոյի այլ ստեղծագործություններում։ Անվանումն առաջացել է բիբլիական *Վարավվա* անունից։

Կառլո Կոլլոդիի «Պինոկիոյի արկածները» հեքիաթում նույնպես ներկայացվում է տիկնիկային թատրոնի ղեկավարի կերպարը` մեծ բերանով և մորուքով, որի  անունն էր Մանջաֆոկո, սակայն սյուժեում նա ուներ երկրորդական դեր, քան Կարաբաս Բարաբասը՝ Ալեքսեյ Տալստոյի գրքում։ Իսկ Անդրեյ Նուիկինի «Նվիրված ասպետին»  հեքիաթում Կարաբաս Բարաբասն ավելի շուտ դրական բնույթ է կրում։

Նա տիկնիկային թատրոնի ծեր հիվանդ տնօրեն է և իր թատրոնում ունի խնդիրներով լեցուն դերասաններ՝ Մալվինան իր քմահաճույքներով, Բուրատինոն իր խաբեությամբ և ավազակություններով, անտանելի Արտեմոն պուդելը, որն ամբողջ օրը գնդակի հեևից է վազում։

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* Книга «Золотой ключик, или приключения Буратино» А. Н. Толстого в Lib.ru (без иллюстраций)
* Книга «Золотой ключик, или приключения Буратино» А. Н. Толстого с классическими иллюстрациями
* ЗЕЛЁНЫЙ РЫБАК

Կատեգորիա:Ալեքսեյ Տոլստոյի ստեղծագործություններ
Կատեգորիա:Բուրատինո
Կատեգորիա:Գրական հերոսներ
Ցիբլայի շրջան

**Ցիբլայի շրջան** (), վարչատարածքային միավոր Լատվիայի արևելքում, գտնվում է պատմական Լատգալիայի մարզում։ Շրջանը բաղկացած է հինգ մասերից և Բլոնտի գյուղից։

Տարածաշրջանը կազմավորվել է 2009 թվականի հուլիսի 1-ին Լատվիայի Լուդզենի շրջանի վարչական բարեփոխումների ավարտից հետո։

## Բնակչություն
2015 թվականի հունվարի 1-ի տվյալներով բնակչությունը կազմել է 2,707 մարդ, իսկ 2010 թվականի հունվարի 1-ի տվյալներով՝ 3,329 մարդ, на 1 января 2010 года — 3329 человек։ Տարածքի մակերեսը կազմում է 509,4 կմ²։

## Ազգային կազմ
Բնակչության ազգային կազմը 2010 թվականի հունվարի 1-ի տվյալներով՝

Լատվիայում 2011 թվականին բնակչությունը տեղաբաշխվել է հետևյալ կերպ՝

## Տարածքային բաժանում
* Բլոտինի շրջան ()
* Զվիրգզդենի շրջան ()
* Լիդումնիեկի շրջան ()
* Պուշմուցովի շրջան ()
* Ցիբլինի շրջան ()

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Официальный сайт Циблского края 

Կատեգորիա:Լատվիայի շրջաններ
Կատեգորիա:Լատվիայի բնակչություն
Կատեգորիա:Լատվիայի բնակավայրեր
Հմայակ Մանուկյան

**Հմայակ Մանուկյան** (), հայ քաղաքական գործիչ, Հայաստանի Հանրապետության Խորհրդարանի 2-րդ գումարման պատգամավոր։

## Կենսագրություն

## Տես նաև
* Հայաստանի Հանրապետության Խորհրդարանի (1918-1920) 2-րդ գումարման պատգամավորների ցանկ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայաստանի Հանրապետության Խորհրդարանի (1918-1920) 2-րդ գումարման պատգամավորներ
Կատեգորիա:Հայ քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Հայ պետական գործիչներ
Կատեգորիա:Հայ լրագրողներ
Կատեգորիա:Հայ գրողներ
Արտեմ Աբելյան

**Արտեմ Աղաբեկի Աբելյան** (), հայ մանկավարժ, ՀԽՍՀ վաստակավոր ուսուցիչ, Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի Արևելյան ռազմաճակատի (*«[[Հայրենական մեծ պատերազմ (տերմին)|Հայրենական մեծ պատերազմ]]»*, 1941-1945) գործողությունների մասնակից։

## Կենսագրություն
Արտեմ Աբելյանը ծնվել է 1914 թվականի նոյեմբերի 14-ին Հաղպատ գյուղում։
1934 թվականին ավարտել է Երևանի մանկավարժական տեխնիկումը, այնուհետև նշանակվել է Հաղպատի յոթամյա դպրոցի ուսումնական մասի վարիչ և մաթեմատիկայի ուսուցիչ։ 1940 թվականին զորակոչվել է բանակ. այդ ժամանակ սովորում էր Երևանի մանկավարժական ինստիտուտի ֆիզիկամաթեմատիկական ֆակուլտետի 4-րդ կուրսում։ Նախապես ծառայության է անցել 146-րդ հրաձգային դիվիզիայի հետախուզական գումարտակում որպես տանկի հրամանատար, ապա տեղափոխվել է 15-րդ, իսկ 1941 թվականի հունվարից՝ 20-րդ տանկային դիվիզիայի հետախուզական գումարտակ, որը գտնվում էր Շեպետովկայում։

Պատերազմի սկզբին Արտեմ Աբելյանը Դուբնո քաղաքի մատույցներում էր։ Իր զորամասի հետ պաշտպանական մարտերով նահանջել է մինչև Չեռնիգով։ Նա վիրավորվում է Գոմել քաղաքի մոտ։ Ապաքինվելուց հետո տեղափոխվում է 54-րդ տանկային գունդ, որը մարտեր էր մղում Լոզովայա կայարանի մոտ։ Մարտերից մեկի ժամանակ Արտեմ Աբելյանը վիրավորվում է երկրորդ անգամ և բուժվելուց հետո նշանակվում է 20-րդ տանկային գնդում որպես տանկի հրամանատար։ Մասնակցում է Կուրսկի ճակատամարտին և Դնեպրի անցմանը։ 1944 թվականին սովորում է տանկային ուսումնարանում, որն ավարտելուց հետո նշանակվում է տանկային 32-րդ բրիգադում որպես դասակի հրամանատար։ Գերմանիայի դեմ պատերազմից հետո Արտեմ Աբելյանն իր տանկային բրիգադի հետ տեղափոխվում է Հեռավոր Արևելք, մարտերով հասնում Կուրիլյան կղզիներ։

1946 թվականի օգոստոսին Արտեմ Աբելյանը զորացրվում է և, վերադառնալով հայրենի շրջանը, նշանակվում է միջնակարգ դպրոցի, նշանակվում է միջնակարգ դպրոցի մաթեմատիկայի ուսուցիչ՝ միաժամանակ ավարտելով հեռակա մանկավարժական ինստիտուտը։ Այնուհետև նշանակվում է Ալավերդու Սպենդարիանի անվան միջնակարգ դպրոցի տնօրեն։

Պարգևատրվել է «Կարմիր աստղ», «Աշխատանքային կարմիր դրոշի» շքանշաններով և մեդալներով։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Աշխատանքային կարմիր դրոշի շքանշան
Կատեգորիա:Դպրոցի տնօրեններ
Կատեգորիա:Կարմիր աստղի շքանշանի ասպետներ
Կատեգորիա:Կուրսկի ճակատամարտի հայ մասնակիցներ
Կատեգորիա:ՀԽՍՀ վաստակավոր ուսուցիչներ
Կատեգորիա:Հայ մանկավարժներ