Saviem

**SAVIEM** (հապավումը՝  - *Արդյունաբերական տրանսպորտային միջոցների և մեխանիկական սարքավորումների արտադրության բաժնետիրական ընկերություն*), ֆրանսիական ընկերություն, որը ստեղծվել է 1955 թվականի դեկտեմբերի 23-ին՝ Latil-ի և Somua-ի Renault բեռնատարների բաժնի հետ միավորման արդյունքում՝ «Saviem LRS» ապրանքանիշի ներքո, որը հետագայում պարզապես «Saviem» է անվանվել։

## Ընկերության պատմություն
### Նախապատմություն
Ֆինանսական դժվարությունների պատճառով Renault-ն դադարեցրել է ծանր բեռնատարների արտադրությունը 1946 թվականի վերջին և կորցրել է ֆրանսիական ավտոմոբիլային արդյունաբերության առաջատարի իր դիրքը, որը զբաղեցրել էր Երկրորդ համաշխարհային պատերազմից առաջ։ Սակայն, պատերազմից հետո վերականգնման հետևանքով այդ արտադրական ոլորտի արագ զարգացումը ստիպել է նրանց մտածել վերադարձի մասին։ 1950 թվականին ընկերության տեխնիկական տնօրեն Ֆերնանդ Պիկարդը մշակել է մի շարք բեռնատարներ և ավտոբուսներ արտադրելու ծրագիր՝ մեկ 105 ձիաուժ հզորությամբ շարժիչով, հույս ունենալով օգտվել արտադրության մասշտաբի աճից, բայց նրան դա չի հաջողվել։

1953 թվականին ընդունվել է նոր ռազմավարություն, որը ներառում էր հիմնական մրցակիցների գնումը՝ սկսած Somua-ից և Latil-ից։

Saviem-ը հիմնադրվել է 1955 թվականի վերջին՝ Renault-ի բեռնատարների և ավտոբուսների արտադրության գործունեությունը Somua-ի և Latil-ի հետ համատեղելով, Շնայդեր և Բլում ընտանիքները, որոնք այդ ընկերությունների սեփականատերերն էին, ստացել են իրենց բաժնեմասերը նոր ընկերությունում, մինչդեռ Ռենոն պահպանել է վերահսկիչ փաթեթը։

Միաձուլման նպատակն էր ինչպես բեռնատարների արտադրությունը տեղափոխել այլ ընկերությունների օբյեկտներ (ինչը թույլ է տվել Renault-ին կենտրոնանալ մարդատար մեքենաների վրա), այնպես էլ մրցակցել խոշոր բեռնատար արտադրող Berliet-ի հետ։

### Վաղ տարիներ
Նորաստեղծ ընկերությունն իր տրամադրության տակ ուներ մի շարք մոդելներ՝ շատ տարբեր բնութագրերով, որոնք արտադրել էին դրա կազմում ընդգրկված ընկերությունները և որոնք պետք է արդիականացվեին. Renault-ի առկա մեքենաների (Goélette և Galion) վրա հիմնված թեթև առևտրային բեռնատարներ, Alfa Romeo շարժիչներով նոր միջին և ծանր բեռնատարներ և, որոշ ժամանակ անց, Chausson ավտոբուսներ։ Բիզնեսի նկատմամբ ագրեսիվ մոտեցումը և քանակական ցուցանիշների վրա կենտրոնացումը Saviem-ին հասցրել են Ֆրանսիայում վաճառքի առաջատար դիրքի։

Սկզբում Saviem-ի լոգոն ավելացվել է ասոցիացիայի կազմող երեք ընկերություններից մեկի ցուցանակներին, սակայն 1957 թվականից ի վեր հայտնվել են Saviem-LRS խորհրդանշանները (Latil, Renault և Somua հապավումները), որոնք 1960 թվականին կրճատվել են մինչև Saviem։

Նմանապես, Renault բեռնատարները մինչև 1958 թվականի հուլիսը նշվել են որպես «Renault-LRS»: Եվ մականունը՝ «ծույլ» () նմանապես, Renault բեռնատարները մինչև 1958 թվականի հուլիսը նշվել են որպես «Renault-LRS»: Եվ մականունը՝ «ծույլ», Renault R4140-ը, որի արտադրությունը տեղափոխվել է Բլենվիլ սյուր Օրնի գործարան, դարձել է առաջին մոդելը, որը կրում էր միայն Saviem-ի զինանշանը։ Այն գոյություն ուներ երկու տարբերակով՝ *Mondragon* (15.5 տոննա ընդհանուր քաշ, 5 տոննա բեռ) և *Tancarville* (15.8 և 7 տոննա, համապատասխանաբար):

### «JL» շարք
thumb|Saviem ZR20։

1959 թվականին, Saviem-LRS *JL19*-ից բացի, որը SOMUA գործարանում արտադրվում էր 1955 թվականից, թողարկվել է Saviem *JL20*-ը (արդիականացված *JL19CT*), որը ստացել է սրահի նոր առջևի մաս՝ չորս լուսարձակներով և պնևմատիկ ղեկային համակարգով: Շարքը ներառում է *JL21* (ընդհանուր քաշը՝ 11 տոննա), *JL23* (13 տոննա) և *JL25* (15 տոննա) մոդելները:

Renault R4190 ավտոբուսը փոխարինվում էր Saviem ZR20-ով։

1959 թվականի ապրիլին Saviem-ը ձեռք է բերել Chausson ավտոբուսային ընկերությունը և դրա երեք գործարանները: Երկու տարի անց դրան (և նախկինում ձեռք բերված Isobloc-ին) միացել է Աննոնեում գտնվող մեկ այլ ավտոբուս արտադրող Floirat-ի հզորությունները:

«Latil» ընկերությանը պատկանող մնացած բաժնետոմսերի հետգնումից հետո նրա ապրանքանիշով սարքավորումների արտադրությունը դադարեցվում է, և Renault-ն մնում է միավորման միակ սեփականատերը։

1961 թվականին Պալե-սյուր-Վիենում գտնվող Լիմոժի զենքի գործարանի տարածքում բացվել է դիզելային շարժիչների գործարան, որտեղ արտադրվող 4 և 6 մխոցանի շարժիչները՝ 4.6 և 6.8 լիտր ծավալով, կոչվում էին  *Fulgur*։

### Պայմանագիր Henschel-Werke-ի հետ
thumb|Հենշելի կաբովեր մեքենա՝ Saviem-Renault լոգոտիպով (1961-1962 թվականներ):

Նույն թվականին Saviem-ը պայմանագիր է կնքել արևմտագերմանական Henschel ընկերության հետ՝ «JL20»-ի («Saviem-Henschel JL200») համար 150 և 192 ձիաուժ հզորությամբ դիզելային շարժիչներ մատակարարելու վերաբերյալ՝ Ֆրանսիայում գերմանական բեռնատարների վաճառքի դիմաց, սակայն, տարբեր պատճառներով, նախատեսված 25 տարվա փոխարեն, այն տևել է ընդամենը երկու տարի։

1961 թվականից ի վեր *JL* շարքը հագեցած է *Fulgur* շարժիչով, ռադիատորի ցանցն ունի երկու քրոմապատ լայնակի ձողեր: Այդ շարժիչի անբավարար որակը ստիպում է փնտրել նոր կոնտակտներ:

### «JM» շարք
Նմանատիպ պայմանագիր կնքվել է 1963 թվականին MAN-ի հետ, որից ձեռք է բերվել ուղիղ վառելիքի ներարկման համակարգի լիցենզիա։ 1964 թվականի մարտից այն հասանելի է եղել JL շարքի որոշ մոդելների վրա («830» սովորական խցիկով և «840» տարբերակով երկար ճանապարհորդությունների վարորդների համար), այդ կոնֆիգուրացիայում, որը կոչվում է «JM» (M - MAN):

JM200-ը (փոխարինող JL20-ը), JM170 JM240-ը և դրանց վրա հիմնված տրակտորները՝ JM200T JM170T JM240T-ն, շուկա են մտել բարձրացված բեռնունակությամբ։

Իր հերթին, MAN բեռնատարները, Բլեյնվիլի գործարանում հավաքվելուց հետո, վաճառվում էին Saviem ապրանքանիշի ներքո:

### «S» շարք
1963 թվականին Փարիզի ավտոսրահում ներկայացվել են S շարքի միջին բեռնատարները՝ «710» խցիկով։ Այն ներառում էր S5, S7, S8 և S9 (նախկինում *JL25*) տրանսպորտային միջոցները, որոնց անվանման մեջ գրված համարը ցույց էր տալիս դրանց բեռնատարողունակությունը. կային նաև S5T (T - tracteur routier, բեռնատար տրակտոր), S8T և S9T մոդելները։

Դրանք հագեցած էին բենզինային (Renault «797», Saviem-MAN) և դիզելային (Renault «591», «597» (բացառությամբ SM5), Perkins G-354, Fulgur տիպի F646) շարժիչներով՝ ձեռքի փոխանցման տուփով, ինչպես նաև պնևմատիկ արգելակներով և որոշների վրա՝ լրացուցիչ դիֆերենցիալ կողպեքով։ Այդ մոդելների մեծ մասն առաջարկվում էր անիվային բազայի երկարության ընտրության հնարավորությամբ։

Չնայած JM նոր շարքին, JL շարքը շարունակում է ընդլայնվել՝ JL29A-ի ներդրմամբ, որը կիսում է նույն դիզելային շարժիչը և փոխանցման տուփը, ինչ S9-ը։

thumb|Saviem SC10

1965 թվականին Saviem-ը ձեռք է բերել շինարարական սարքավորումների (մասնավորապես՝ բուլդոզերների) արտադրող Continental ընկերությունը։ Այդ ընկերության գնումը կատարվել է Caterpillar-ի հետ մրցակցելու փորձի շրջանակներում։ Սեպտեմբերին սկսվել է *SC10* «ստանդարտ ավտոբուսի» արտադրությունը։

### Համագործակցություն MAN-ի և Avia-ի հետ, «SG» շարք
thumb|Saviem SG2

1967 թվականին համագործակցության համաձայնագրեր կնքվել էին արևմտագերմանական MAN ընկերության և չեխոսլովակական Avia-ի հետ։

thumb|Saviem/MAN H32;

MAN-ի հետ կնքված համաձայնագիրը նախատեսում էր գերմանական շարժիչների, ինչպես նաև ապագա H32 կապոտով բեռնատարի խցիկների ստացում: Դրա դիմաց MAN-ը վաճառում էր Saviem-ում իր սեփական ապրանքանիշի ներքո արտադրված փոքր (SG), միջին (SM) և ծանր (*Europe)* դասի մեքենաներ։ Այդ համաձայնագիրը ուժի մեջ էր մինչև 1977 թվականը։

Չեխոսլովակիայի հետ պայմանագրի պայմանների համաձայն՝ Avia-ն կազմակերպել է SG շարքի լիցենզավորված արտադրությունը Պրահայում և սարքավորումների վաճառքը սեփական ապրանքանիշի ներքո սոցիալիստական ​​համագործակցության երկրների տարածքում։

Այս տարի Բլենվիլի գործարանը արտադրել է 26,000 մեքենա, իսկ Աննոնեի մասնաճյուղը՝ 1,777 ավտոբուս։

### «SM» շարք
1967-1975 թվականներին փոքր «SG» մեքենաների հետագա զարգացումը դարձե; էր «SM7», «SM8» և «SM10» ավելի ծանր մոդելների ստեղծումը, որոնք իրենց հերթին դարձել էին նոր «JK», «JN» և «JP» (1975) շարքերի նախորդները։

thumb|Լիաքարշակ Saviem TP3՝ «812 տիպի» խցիկով։

Սեպտեմբերին միջին դասի մեքենաները սկսել էին հագեցվել նոր, ավելի թեքված, «812» խցիկով՝ «Type 710» խցիկի փոխարեն, որը տեսողականորեն տարբերվում էր ուղղանկյուն լուսարձակներով։

1968 թվականի հունվարին Բլենվիլ սյուր Օրնում գտնվող ընկերության գլխավոր գրասենյակը դարձել էր աշխատավորների առաջին բողոքի ցույցերից մեկի վայր, որը հանգեցրել էր մայիսյան ճգնաժամի։

### «Europe» շարք
right|thumb| «Europe» տիպի խցիկ մասշտաբային մոդելի վրա։

1968 թվականի մարտին սկսվել է Եվրոպա  *Europe* (860 type) արտադրությունը ծանր բեռնատարների նոր շարքի համար, որոնք ներկայացված էին *SM10, SM12, SM170, SM200, SM240, SM260, SM280* (1968 թվականի հոկտեմբեր) և SM300 (1970) մոդելներով։ Այս շարքի ամենավաճառվող մոդելը *SM240*-ն է: Այդ 15-38 տոննա քաշ ունեցող մեքենաները հագեցած էին 6-գլանային MAN դիզելային շարժիչներով, իսկ ավելի մեծ մոդելներն ունէին V8 կոնֆիգուրացիա. որոշ տարբերակներ ունէին արգելափակող դիֆերենցիալ:

Ավելի ուշ՝ 1973 թվականի մոդելի *SM280 TU* տուրբո լիցքավորված շարժիչը զարգացնում էր մինչև 285 ձիաուժ, իսկ *PS30*-ը հետագայում մշակվել է այդ դիզայնի հիման վրա՝ նույն հզորությամբ։

*SM280* մոդելը հասանելի է նաև երկու մահճակալով հագեցած խցիկով։

1969 թվականի մայիսին սկսվել է *E7* ավտոբուսի արտադրությունը հետևի շարժիչով։

### «Չորսի ակումբ»
1972 թվականին DAF-ը, Magirus-Deutz-ը, Saviem-ը և Volvo-ն որոշել էին միավորել իրենց ուժերը՝ միջին չափի բեռնատարների (DAF F700, F900, F1100, Magirus-Deutz KHD շարժիչով, Saviem J (1975-1980) և Volvo F4/F6) մշակման ծախսերը կրճատելու համար թեքվող խցիկ ստեղծելու համար։ «Չորսի ակումբի» աշխատանքի արդյունքը «870» խցիկն էր, որը, սկսած 1975 թվականից, տեղադրվել է Saviem մեքենաների, ինչպես նաև «B» շարքի Berliet բեռնատարների վրա:

### Որպես RVI-ի մաս
1973 թվականի նավթային ճգնաժամի հետևանքներից մեկը Michelin խմբի իր հիմնական բիզնեսի՝ ավտոմեքենաների անվադողերի վրա կենտրոնանալու և ոչ հիմնական ակտիվներից հրաժարվելու որոշումն էր։ Այսպիսով, խմբի Berliet ընկերությունը, որը Saviem-ի հիմնական մրցակիցն էր, 1974 թվականին գնել է Renault-ը (իսկ Citroën-ը՝ Peugeot-ը)։

1975 թվականին Saviem-ը ձեռք է բերել Sinpar ընկերությունը, որը մասնագիտանում էր ստանդարտ մեքենաները լիաքարշակ մեքենաների վերածելու մեջ։

Renault-ի ղեկավարության կողմից իրականացված երկու նմանատիպ ձեռնարկություններում արտադրության ռացիոնալիզացիայի շնորհիվ, արդեն 1976 թվականին Saviem-ը թողարկեց «PX40» մոդելը, որը «Berliet GR350»-ի անալոգն է, իսկ մեկ տարի անց հայտնվեց Saviem PS30T տրակտորը՝ նոր «875» խցիկով, որի դիզայնը հիմնված էր «870» շարքի («Europe») վրա։

thumb|Saviem H

1977 թվականին սկսվեց H շարքի բեռնատարների արտադրությունը, ներառյալ *HB15, HB17, HB19* մոդելները և *HB26* և *HL38* ճանապարհային գնացքները: Անվան մեջ նշված թիվը ցույց էր տալիս բեռնատարողունակությունը տոննաներով (ճանապարհային գնացքների համար՝ քարշիչ ուժ), խցիկը նույնպես «875» էր։

Թողարկվել է Saviem SM8 4x4 (հետագայում՝ «Renault TRM 4000») լիաքարշակ բանակային մեքենան արտադրության մեջ։ 1985 թվականին Ֆրանսիայի զինված ուժերը ստացել էին 16,160 մեքենա։

1977 թվականին, Renault-ի կազմում առանձին ընկերության վերջին տարում, Saviem-ը արտադրել է 35,059 բեռնատար, ավտոբուս և միկրոավտոբուս։

Չցանկանալով, որ մեկ այլ ընկերություն ընկներ օտարերկրյա սեփականատիրոջ ձեռքը (ինչպես եղել է Unic-ի դեպքում, որը գնել է Iveco-ն), Ֆրանսիայի կառավարությունը միջոցներ հատկացրել է Berliet-ը և Saviem-ը միավորելու համար՝ ստեղծելով մեկ ընկերություն՝ Renault Véhicules Industriels (RVI)։ Եվ կրկին, ինչպես ընկերության պատմության սկզբում, հին լոգոները մնացել են ևս երկու տարի, մինչև 1980 թվականի ապրիլի 21-ը, երբ դրանք վերջապես փոխարինվել էին Renault-ի զինանշանով՝ այդպիսով ավարտելով Saviem-ի դարաշրջանը։

## Մոդելային շարք
### Բեռնատար մեքենաներ
* Fainéant, Mondragon, Tancarville, TP10 Tancarville
* JL և JM
* SG1, SG2, SG3 և SB2
* SG4 և SG5
* S5, S6, S7, S8, ինչպես նաև SM5, SM6, SM7, SM8 և SM8T MAN շարժիչով
* J
* H
* Saviem SM Europe, PS
* PX
* TP3 (4x4)
* TP6, TP7 և TP8 Sinpar
* SM8 4x4
* SD5 և SD8 FAR

### Ավտոբուսներ
thumb|Saviem մակնիշի MAN SG 220 ավտոբուսը Թուլոնի փողոցներում։
* ZR20
* SC1
* S45
* S53
* E7
* SC10

## Հիմնական արտադրություններ
մինի|Լիմոժի գործարանը պատկանում է Renault Trucks-ին, որը Volvo Trucks-ի ստորաբաժանում է։
; Վենիսյե և Սեն-Ուեն
Նախկինում պատկանում էր Սոմուային։ Վենիսիեի գործարանը մեքենաներ էր արտադրում մինչև 1962 թվականը, շարժիչները հավաքվում էին Սեն-Ուենում մինչև 1964 թվականին արտադրությունը Լիմոժ տեղափոխելը, ապա արտադրվում էին ավտոպահեստամասեր։

; Սուրենս և Սեն-Կլու
Latil ժամանակավոր սեփականություն։ Սուրեսնեսի գործարանը, չնայած իր արտադրության կրճատմանը, մնացել է ընկերության հետազոտական կենտրոնը և գլխավոր գրասենյակը։

; Արժանտյո
Նախկին Շոսոնի ավտոբուսների գործարան (մինչև 1960 թվականը), երկու ընկերությունների համար էլ ավտոպահեստամասերի արտադրություն։

; Անոնե
1961 թվականից ավտոբուսների գործարան, սկզբնապես Ֆլորայի և Իզոբլոկի մաս էր։

; Բլենվիլ սյուր Օրն
Կառուցվել է 1956 թվականին նավաշինարանի տարածքում։ 1966 թվականից ի վեր Saviem միակ գործարանն էր, որը զբաղվում է բեռնատարների արտադրությամբ։

; Լիմոժ
Լիմոժում գտնվող ինքնաթիռների շարժիչների հավաքման գործարանի տարածքը, որը 1964 թվականի մայիսին Ֆրանսիայի կառավարությունը հատկացրել էր ընկերության ընդլայնման համար։

; Լիոն
Richard-Continental-ի գնումից հետո Saviem-ը Լիոնում ձեռք է բերել երկու գործարան։

## Գրականություն
* *Atlas des camions français*, éditions Atlas, 2007 
* Peter J. Davies, *Encyclopédie mondiale des camions*, éditions Manise, 2003 
* F. Coeffier et J.-G. Jeudy, *Les camions de chez nous*, éditions MDM, 1992 
* *[http://archive.wikiwix.com/cache/20110223161511/http://www.chargeutilemag.com/ Charge-Utile]*, №86, " les *Saviem S* ", février 2000

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Saviem ընկերության պատմությունը truck-auto.info կայքում
* Saviem ընկերության պատմությունը scaleforum.ru կայքում
* Renault-ի և Saviem Trucks-ի ակնարկը renaultoloog.nl կայքում

Կատեգորիա:1955 հիմնադրված ընկերություններ
Կատեգորիա:Ավտոբուս արտադրողներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի ընկերություններ