Վիլմոշ Ժիգմոնդ

**Վիլմոշ Ժիգմոնդ** (, ), հունգարացի և ամերիկացի  կինոօպերատոր։ Կինեմատոգրաֆիստների ամերիկյան միության անդամ, արժանացել է ազգային ու միջազգային բազմաթիվ մրցանակների, այդ թվում՝ «Օսկարի»։ 2003 թվականին Կինեմատոգրաֆիստների միջազգային գիլդիայի կողմից անցկացված հարցման արդյունքում ճանաչվել է պատմության տասը ամենաազդեցիկ կինեմատոգրաֆիստներից մեկը։

## Կենսագրություն
Վիլմոշ Ժիգմոնդը ծնվել է 1930 թվականի հունիսի 16-ին Հունգարիայի Սեգեդ քաղաքում, Բոժենա (օրիորդական ազգանունը՝ Իլիչման) և Վիլմոնշ Ժիգմոնդների ընտանիքում։ Հայրը եղել է հայտնի ֆուտբոլիստ և մարզիչ։

Վիլմոշ Ժիգմոնդը սովորել է Բուդապեշտի Դրամայի և կինոյի ակադեմիայում, ստացել է մագիստրոսի կոչում կինեմատոգրաֆիայի բնագավառում։ Հինգ տարի Վիլմոշ Ժիգմոնդն աշխատել է Բուդապեշտի գեղարվեստական ֆիլմերի ստուդիայում որպես կինոօպերատոր։ Իր ընկերոջ ու համակուրսեցու՝ Լասլո Կովաչի հետ նա նկարահանել է 1956 թվականի Հունգարական հեղափոխության ընթացքում Բուդապեշտում տեղի ունեցած դեպքերն (ավելի քան 9000 մետր ժապավենի վրա)։ Կարճ ժամանակ անց նա փախել է Ավստրիա։ 1956 թվականին նկարահանված այդ նյութերի հիման վրա 2008 թվականին ստեղծվել է «Ենթագրեր պետք չեն․ Լասլո և Վիլմոշ» () վավերագրական ֆիլմը։

1962 թվականին Վիլմոշ Ժիգմոնդն ստացեկ է ԱՄՆ քաղաքացիություն։ Նա բնակություն է հաստատել Լոս Անջելեսում և աշխատել լուսանկարչական լաբորատորիաներում։ 1960-ական թվականներին նա աշխատել է փոքր բյուջե ունեցող մի շարք ֆիլմերի վրա՝ փորձելով իր տեղը գրավել կինոարտադրությունում։ Այդ ժամանակ նա օգտագործել է Վիլյամ Ժիգմոնդ անունը։ Առաջին ֆիլմը, որի վրա նա աշխատել է ԱՄՆ-ում, եղել է «Սադիստը» կինոնկարը։

Վիլմոշ Ժիգմոնդը ճանաչում է ձեռք բերել 1970-ական թվականներին՝ Ռոբերտ Ալտմենի «Մաքքեյբն ու միսիս Միլլերը» ֆիլմը նկարահանելուց հետո։ Հետագայում հաջողություն են ունեցել Ալտմենի «Երկար հրաժեշտ», Ջոն Բուրմենի «Ազատում» և Սթիվեն Սփիլբերգի «Շուգարլանդի ճեպընթացը» և «Երրորդ մակարդակի մոտ կապեր» ֆիլմերը, որոնցից վերջինի համար Ժիգմոնդն արժանացել է «Օսկարի» *օպերատորական լավագույն աշխատանք* անվանակարգում։

2012 թվականին Վիլմոշ Ժիգմոնդը Յուրի Նեյմանի հետ Լոս Անջելեսում հիմնադրել է Կինեմատոգրաֆիայի գլոբալ ինստիտուտը։

Վիլմոշ Ժիգմոնդը մահացել է 2016 թվականի հունվարի 1-ին Բիգ Սուրում (Կալիֆոռնիա), 85 տարեկան հասակում։

## Ընտրյալ ֆիլմագրություն
* The Sadist / Սադիստը (1963, Ջեյմս Լենդիս)
* The Incredibly Strange Creatures Who Stopped Living and Became Mixed-Up Zombies (1964, Ռեյ Դենիս Ստիկլեր)
* The Name of the Game Is Kill (1968, Գունար Հելստրյոմ)
* Horror of the Blood Monsters (1970, Էլ Ադամսոն)
* Five Bloody Graves (1970, Էլ Ադամսոն)
* McCabe & Mrs. Miller / Մաքքեյբն ու միսիս Միլլերը (1971, Ռոբերտ Օլտմեն)
* The Hired Hand (1971, Փիթեր Ֆոնդա)
* Blood of Ghastly Horror (1972, Էլ Ադամսոն)
* Images/ Կերպարներ (1972, Ռոբերտ Օլտմեն)
* Deliverance / Ազատում (1972, Ջոն Բուրմեն)
* The Long Goodbye / Երկար հրաժեշտ (1973, Ռոբերտ Օլտմեն)
* Scarecrow/ Խրտվիլակ (1973, Ջերի Շատցբերգ)
* Cinderella Liberty (1973, Մարկ Ռայդել)
* The Sugarland Express/ Շուգարլանդի ճեպընթացը (1974, Սթիվեն Սփիլբերգ)
* Sweet Revenge (1976, Ջերի Շատցբերգ)
* Obsession (1976, Բրայան դե Պալմա)
* Close Encounters of the Third Kind/ Երրորդ մակարդակի մոտ կապեր (1977, Սթիվեն Սփիլբերգ, «Օսկար» մրցանակ, BAFTA-ի անվանակարգ)
* The Deer Hunter/ Եղնիկների որսորդը (1978, Մայքլ Չիմինո, «Օսկարի» անվանակարգ, BAFTA մրցանակ)
* The Rose (1979, Մարկ Ռայդել)
* Heaven’s Gate/ Դրախտի դարպասներ (1980, Մայքլ Չիմինո)
* Blow Out/ Պատռվածք (1981, Բրայան դե Պալմա)
* The River/ Գետը (1984, Մարկ Ռայդել, «Օսկարի» անվանակարգ)
* The Witches of Eastwick/ Իստվիկի կախարդուհիները (1987, Ջորջ Միլլեր)
* Fat Man and Little Boy/ Գեր մարդն ու փոքր տղան (1989, Ռոլան Ժոֆե)
* The Two Jakes (1990, Ջեք Նիկոլսոն)
* The Bonfire of the Vanities (1990, Բրայան դե Պալմա)
* Stalin (1992, Այվեն Պասեր, «Էմմի»)
* Sliver/ Տաշեղ (1993, Ֆիլիպ Նոյս)
* Maverick/ Մեվերիկ (1994, Ռիչարդ Դոներ)
* The Crossing Guard/ Հսկիչ Խաչմերուկում (1995, Շոն Փեն)
* Assassins/ Վարձու մարդասպաններ (1995, Ռիչարդ Դոներ)
* The Ghost and the Darkness/ Ուրվականն ու Մթությունը (1996, Սթիվեն Հոփքինս)
* Ljuset håller mig sällsk (2000, Կառլ Գուստավ Նյուկվիստ, վավերագրական ֆիլմ Սվեն Նյուկվիստի մասին)
* Bánk bán (2001, Չաբա Կաել, Լոձի կինոփառատոնի մրցանակ)
* Jersey Girl/ Աղջիկը Ջերսիից (2004, Քևին Սմիթ)
* Melinda and Melinda/ Մելինդան ու Մելինդան (2004, Վուդի Ալեն)
* The Black Dahlia/ Սև խոլորձը (2006, Բրայան դե Պալմա, ներկայացվել է «Օսկարի» օպերատորի լավագույն աշխատանքի համար)
* Cassandra’s Dream/ Կասանդրայի երազանքը (2007, Վուդի Ալեն)
* King Shot (2009, Ալեխանդրո Խոդորովսկի)
* You Will Meet a Tall Dark Stranger / Դու կհանդիպես խորհրդավոր անծանոթուհու (2010, Վուդի Ալլեն)

## Մրցանակներ
* Օսկար, 1977, *Երրորդ մակարդակի մոտ կապեր*
* BAFTA մրցանակ օպերատորական լավագույն աշխատանքի համար, 1978, *Եղնիկների որսորդը*
* Կինոքննադատների ազգային միության մրցանակ օպերատորական լավագույն աշխատանքի համար, 1973, *Երկար հրաժեշտ*
* Էմմի, 1993, *Ստալին*
* Մրցանակ կյանքում ունեցած ձեռքբերումների համար (), 1999, Կինեմատոգրաֆիստների ամերիկյան միություն
* Մրցանակ կյանքում ունեցած ձեռքբերումների համար, 2010, Մանակի եղբայրների կինոփառատոն
* Մրցանակ կյանքում ունեցած ձեռքբերումների համար, 2014, Կաննի կինոփառատոն
### Անվանակարգեր
* BAFTA, 1971, *Մաքքեյբն ու միսիս Միլլերը*
* BAFTA, 1977, *Երրորդ մակարդակի մոտ կապեր*
* Օսկար, 1978, *Եղնիկների որսորդը*
* Օսկար, 1984, *Գետը*
* Էմմի, 2002, *The Mists of Avalon*
* Օսկար, 2006, *Սև խոլորձը*

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*
*Internet Encyclopedia of Cinematographers profile 
*Budapest Cinematographers MasterClass's Master  
* Հարցազրույց, 2004 

Կատեգորիա:BAFTA մրցանակի դափնեկիրներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի կինոօպերատորներ
Կատեգորիա:Հունգարացի օպերատորներ
Կատեգորիա:Օսկարակիրներ