Ջոն Դևիդսոն

**Ջոն Դևիդսոն** (), շոտլանդացի բանաստեղծ, դրամատուրգ և արձակագիր, որը առավել հայտնի է իր բալլադներով: Նա նաև թարգմանություններ է կատարել ֆրանսերենից: 1909 թվականին ֆինանսական դժվարությունները, ինչպես նաև ֆիզիկական և հոգեկան առողջական խնդիրները նրան ստիպել էին դիմել ինքնասպանության։

## Կենսագրություն

### Շոտլանդիա
Նա ծնվել է Շոտլանդիայի Իսթ Ռենֆրեվշիր վարչական շրջանի Բարհեդ քաղաքում: Նրա հայրը եղել է Ավետարանական միության նախարար Ալեքսանդր Դևիդսոնը, իսկ մայրը՝ էլգինցի Հելեն Կրոկետը: Նրա ընտանիքը տեղափոխվել է Գրինոկ 1862 թվականին, որտեղ նա կրթություն է ստացել այնտեղի Հայլենդերսի ակադեմիայում և 13 տարեկանում ընդունվել է Ուոքերի Շուգարհաուս նավթավերամշակման քիմիական լաբորատորիա՝ մեկ տարի անց վերադառնալով դպրոց՝ որպես ուսուցիչ:Դևվիդսոնը նաև կարճ ժամանակով աշխատել է Հանրային վերլուծաբանների գրասենյակում 1870–1871 թվականների ընթացքում: Այս աշխատանքի ընթացքում նա զարգացրել է իր հետաքրքրությունը գիտության նկատմամբ, որը դարձել է նրա պոեզիայի կարևոր հատկանիշը: 1872 թվականին  նա չորս տարով վերադարձել էր Հայլենդների ակադեմիա՝ որպես աշակերտ–ուսուցիչ, և մեկ տարի Էդինբուրգի համալսարանում (1876–1877) սովորելուց հետո 1877 թվականին ստացել է  իր առաջին դպրոցական աշխատանքը Գլազգոյի Alexander's Charity–ում։ Հաջորդ վեց տարիների ընթացքում նա պաշտոններ է զբաղեցրել հետևյալ դպրոցներում. Պերտի ակադեմիա (1878–1881), Քելվինսայդի ակադեմիա, Գլազգո (1881–82) և Հաթչինսոնի բարեգործություն, Փեյսլի (1883–1884): Նա փոխել է իր կարիերան՝ մեկ տարի անցկացնելով որպես գործավար Գլազգոյի թելերի ֆիրմայում (1884–1885), այնուհետև դասավանդել է Մորիսոնի ակադեմիայում, Կրիֆում (1885–1888) և Գրինոկի մասնավոր դպրոցում (1888–1889):

### Լոնդոն
Լինելով հետաքրքրված գրականությամբ՝ նա 1889 թվականին մեկնել է Լոնդոն, որտեղ հաճախել է «*Ye Olde Cheshire Cheese*» և միացել «*Rhymers*» ակումբին։ Դևվիդսոնի առաջին հրապարակված ստեղծագործությունը **«**Բրյուս**»** (*Bruce*) քրոնիկական դրաման էր՝ Էլիզաբեթյան ոճով, որը լույս է տեսել Գլազգոյում 1886 թվականին։ Չորս այլ պիեսներ՝ «Սմիթ, ողբերգական ֆարս» (*Smith, a Tragic Farce,* 1888), «Անպատմական հովիվ» *An Unhistorical Pastoral,* 1889), «Արոմանտիկ ֆարս» (*Aromantic Farce,* 1889) և «Անպիտանը Նաքսոսում» (*Scaramouch in Naxos,* 1889) նույնպես տպագրվել են, երբ նա գտնվում էր Շոտլանդիայում:

Բացի *Speaker*–ի, *Glasgow Herald*–ի և այլ թերթերի համար գրելուց, նա հրատարակել է մի քանի վեպեր և հեքիաթներ, որոնցից լավագույնը «Պերֆերվիդն» է (*Perfervid,* 1890): Բայց այս արձակ գործերը գրվել են միմիայն ապրուստի համար։մինի|ձախից|256x256px|Ջոն Դևիդսոն
### Ընտանիք
1885 թվականին Դևիդսոնն ամուսնացել է Մարգարետի՝ Պերթից Ջոն ՄաքԱրթուրի դստեր հետ: Նրանք ունեցել են երկու որդի՝ Ալեքսանդր (1887) և Մենզիես (1889): 

### Բանաստեղծություններ
Դևվիդսոնի իրական ոճը չափածոն էր: «Երաժշտության սրահում» (*In a Music Hall and other Poems,* 1891) գործը և մի շարք այլ բանաստեղծություններ, ինչպիսին էր «*Fleet Street Eclogues*»–ը (1893), ապացուցեցին, որ Դևվիդսոնն ուներ իրական և տարբերվող բանաստեղծական շնորհ: 19–րդ դարի վերջի անգլիացի վիպասան Ռոբերտ Ջորջ Գիսինգը այս երկու հատորներն էլ կարդացել է մեկ օրում 1893 թվականին Բրիտանական թանգարանի գրադարանում։ Ուիլյամ Բաթլեր Եյթսը բազմիցս գովերգել է «Երաժշտության սրահում» (*In a Music Hall and other Poems,* 1891) բանաստեղծությունը: Նա այն անվանել է «Նոր գրողի օրինակ, որը փնտրում է «նոր թեմա, նոր հույզեր»: Յեյթսը գրել է Դևվիդսոնի հետ իր վեճի մասին իր Ինքնակենսագրություններում (1955): Երկրորդ ժողովածուն հաստատել է նրա համբավը։ Դևիդսոնի վաղ շրջանի պիեսները վերահրատարակվել են մեկ հատորով 1894 թվականին, որից հետո նա իր ուշադրությունն ավելի ու ավելի է կենտրոնացրել չափածոների վրա։ «Բալլադներ և Երգեր» հատորը (*Ballads and Songs,* 1894), նրա ամենահայտնի ստեղծագործությունը, որի պատճենը Դևվիդսոնը ուղարկել էր Ջորջ Գիսինգին, որը գրել է, որ այն «ինձ մոտ մտքեր է առաջացրել», հաջորդեց «Ֆլիթ փողոցի էկլոգներ»–ի երկրորդ շարքը (*Fleet Street Eclogues,* 1896) և «Նոր բալլադներ» (*New Ballads,* 1897) և «Վերջին բալլադը» (*The Last Ballad,* 1899):

### Դրամատիկական ստեղծագործություններ
Որոշ ժամանակ նա թողել էր քնարերգությունը դրամաների համար՝ գրելով մի քանի օրիգինալ պիեսներ։

Որոշ ժամանակ անց Դևվիդսոնը ձեռնամուխ է եղել «Կտակներ» (*Testaments*) շարքին, որտեղ հստակ արտահայտել է իր փիլիսոփայությունը։ Այս հատորները ներառում էին «Վիվիսեկտորի կտակը» (*The Testament of a Vivisector,* 1901), «Արգելված մարդու կտակը» (*The Testament of a Man Forbid,* 1901), «Կայսրություն կառուցողի կտակը» (*The Testament of an Empire Builder,* 1902) և «Ջոն Դևիդսոնի կտակը» (*The Testament of John Davidson,* 1908)։ Չնայած նա հրաժարվում էր փիլիսոփայի կոչումից, իր աշխատություններում ներկայացնում էր բնօրինակ մի փիլիսոփայություն, որը միաժամանակ նյութապաշտական և արիստոկրատական էր։ Տիեզերական գործընթացը, ինչպես այն մեկնաբանվում էր էվոլյուցիայի տեսանկյունից, նրա համար ներշնչանքի հզոր աղբյուր էր։

Նրա հետագա աշխատանքը, որը հաճախ նուրբ հռետորություն էր, քան պոեզիա, արտահայտում է այն համոզմունքը, որն ամփոփված է նրա գրած վերջին բառերում. «Հետևանքն այն էր, որ յուրաքանչյուր մարդ պետք է լիներ ինչպիսին կար՝ իր ուժերի առավելագույն չափով, իսկ ամենաուժեղը պետք է կառավարեր»: Դևվիդսոնը խոստովանում էր, որ մերժում է գոյություն ունեցող բոլոր փիլիսոփայությունները, ներառյալ Նիցշեի փիլիսոփայությունը, որպես անբավարար, սակայն Նիցշեի ազդեցությունը նկատելի է նրա փաստարկներում: Բանաստեղծը, ի վերջո, ծրագրել էր մարմնավորել իր հեղափոխական դավանանքը «Աստված և Մամոն» (*God and Mammon*) վերնագրված եռերգության մեջ: Սակայն գրվել է ընդամենը երկու պիես՝ «Մամմոնի հաղթանակը» (*The Triumph of Mammon,* 1907) և «Մամմոնը և նրա ուղերձը» (*Mammon and his Message,* 1908):

### Այլ գործեր
Դևվիդսոնը բեղմնավոր գրող է եղել: Բացի նշված գործերից, նա գրել է բազմաթիվ այլ ստեղծագործություններ, այդ թվում՝ «Կոմս Լավանդերի հրաշալի առաքելությունը» (*The Wonderful Mission of Earl Lavender,* 1895), վեպ, որը ներառում էր դրոշակային էրոտիկա, և նա ներդրեց Շեքսպիրի սոնետների ներածությունը (Վերածննդի հրատարակություն, 1908), որը, ինչպես իր տարբեր նախաբաններն ու ենթաէսսեները, ցույց է տալիս նրան որպես գրական քննադատ:մինի|168x168փքս|Ջոն Դևվիդսոնի դիմանկարը՝ Ուիլյամ Ռոտենշտեյնի «Դեղին գրքում» (1895)
Davidson was a prolific writer. Besides the works cited, he wrote many other works, including   (1895), a novel which included flagellation erotica, and he contributed an introduction to Shakespeare's *Sonnets* (Renaissance edition, 1908), which, like his various prefaces and essays, shows him a subtle literary critic.

### Թարգմանություններ
Նա թարգմանել է Մոնտեսքյոյի «*Lettres Persanes*»–ը (1892), Ֆրանսուա Կոպեի «*Pour la Couronne»* (1896) և Վիկտոր Հյուգոյի *«Ruy Blas»* (1904): Առաջինը բեմադրվել է որպես «Թագի համար» (*For the Crown*) ներկայացում Լիցեյի թատրոնում 1896 թվականին, երկրորդը՝ որպես «Թագուհու սիրավեպ» (*A Queen's Romance*) Կայսերական թատրոնում:

### Դիմանկարներ
Դևվիդսոնի դիմանկարը նկարել են Ուոլթեր Սիկերտը և Ռոբերտ Բրայդենը։ Մաքս Բիրբոմի ծաղրանկարը հայտնվել է «*The Chapbook*»–ում (1907): Ուիլյամ Ռոտենշտեյնը նկարել է նրա դիմանկարը «Դեղին գրքի» համար։ «Մարդիկ և հիշողություններ» (1931) գրքում Ռոտենշտեյնն ասել է, որ երբ Մաքս Բիրբոմը դիտում էր Դևվիդսոնի իր նկարները, նա հաճոյախոսություններ էր անում նրան «նուրբ ձևով»։

Ֆրանկ Հարիսը, որը «*Rhymers*'» ակումբի անդամ է եղել, Դևիդսոնին 1889 թվականին նկարագրել է հետևյլ կերպ. մինի|ձախից|192x192փքս|Ջոն Դևվիդսոնի փայտագրությունը Ռոբերտ Բրայդենի կողմից (1902)

"...միջին բարձրությունից մի փոքր ցածր, բայց ամուր կառուցված քառակուսի ուսերով և զարմանալիորեն նուրբ դեմքով և գլխով, դիմագծերը գրեթե դասական կանոնավոր էին, աչքերը մուգ շագանակագույն ու խոշոր, ճակատը բարձր, մազերն ու բեղերը՝ սև։ Նրա վարքագիծը միանգամայն անկեղծ ու բնական էր. նա բոլորին վերաբերվում էր միևնույն անվնաս, բարի, մարդկային ձևով. ես երբեք նրա մեջ սնոբիզմի կամ անբարեխիղճության հետք չեմ տեսել։ «Հնարավոր է, որ մեծ մարդ է», ասացի ես ինքս ինձ, «անշուշտ հանճարեղ մարդ, քանի որ միայն վարքի պարզությունը Անգլիայում գրեթե արտասովոր օժտվածության ապացույց է»:

### Ավարտը
906 թվականին նրան է շնորհվել տարեկան 100 ֆունտ ստեռլինգ կենսաթոշակ, իսկ Ջորջ Բեռնարդ Շոուն ամեն ինչ արել է նրան ֆինանսապես օգնելու համար, բայց աղքատությունը, վատառողջությունը և նրա նվազող ուժերը, որոնք սրվեցին քաղցկեղի առաջացման պատճառով, առաջացրին խորը հուսահատություն և կլինիկական դեպրեսիա: 1908 թվականի վերջին Դևիդսոնը լքեց Լոնդոնը՝ բնակվելու Փենզանսում: 1909 թվականի մարտի 23–ին նա անհետացել էր այնտեղ գտնվող իր տնից, այն հանգամանքներում, որոնք կասկածներ չթողեցին, որ նա ինքն իրեն խեղդամահ է արել: Նրա թղթերի մեջ հայտնաբերվել է նոր ստեղծագործության ձեռագիրը՝ «*Fleet Street Poems*»՝ «Սա կլինի իմ վերջին գիրքը» բառերով։ Նրա մարմինը, որը որոշ ձկնորսներ հայտնաբերել են Մաունթս Բեյում սեպտեմբերի 18–ին, նրա հայտնի ցանկության համաձայն թաղվել է ծովում: Իր կտակում նա ցանկացել է, որ ոչ մի կենսագրություն չգրվի, չհրատարակված գործերից ոչ մեկը չհրապարակվի, և «ոչ մի բառ, բացի իմ գրածից, երբեք չհայտնվի իմ գրքում, քանի դեռ հեղինակային իրավունքը պահպանվում է»:մինի|296x296փքս|«Անհայտ կորած» պաստառ, 1909
Այն ենթադրությունը, որ նա ինքնասպան է եղել, համապատասխանում է նրա խառնվածքին և գաղափարներին: «Ջոն Դևվիդսոնի Կտակ»–ում (*The Testament of John Davidson*), որը հրատարակվել է իր մահից մեկ տարի առաջ, նա գրել է.

: «Ոչ ոք չպետք է գերազանցի իր իշխանությունը... 
: Ով ինքն իրեն սպանում է, հնազանդեցնում է թագավորների նվաճողին.
: Մահից ազատված է նա, ով խլում է իր կյանքը.
: Իմ ժամ եկել է»

### Ազդեցությունը այլ բանաստեղծների վրա
Դևվիդսոնի պոեզիան վաղ շրջանի հիմնական ազդեցությունն էր կարևոր մոդեռնիստ բանաստեղծների, մասնավորապես, նրա հայրենակից Հյու ՄաքԴիարմիդի և Ուոլլես Սթիվենսի վրա: Թոմաս Սթեռնս Էլիոթին հատկապես դուր էր գալիս «Երեսուն Բոբ շաբաթը» պոեմը («Բալլադներում և երգերում» (1894)): Դևիդսոնի «Շների կղզում» բանաստեղծությունը, օրինակ, ավելի ուշ բանաստեղծությունների հստակ ինտերտեքստն է, ինչպիսիք են Էլիոթի «Անապատի երկիրը» և Սթիվենսի «Կարգի գաղափարը Քի Ուեսթում»։

### Մեջբերում

* «Սա Բովրիլի դարն է»

## Ստեղծագործություն
մինի|192x192փքս|Read essay on John Davidson (PDF)

* *The North Wall* (1885)
* *Diabolus Amans* (1885), չափածո դրամա
* *Bruce* (1886 ) դրամա՝ հինգ գործողություններով
* *Smith* (1888), ողբերգություն
* Պիեսներ (1889)
** *An Unhistorical Pastoral*, a Romantic Farce
** *Scaramouch in Naxos*
* *Perfervid: The Career of Ninian Jamieson*, (1890) Հարրի Ֆերնիսի 23 բնօրինակ նկարազարդումներով
* *The Great Men, And a Practical Novelist* (1891) 
* *In a Music Hall, and other Poems* (1891)
* *Laura Ruthven's Widowhood*, (1892)
* *Fleet Street Eclogues* (1893)] https://books.google.com/books?id=Umk-AAAAYAAJ
* *The Knight of the Maypole,* (1903)
* *Sentences and Paragraphs* (1893)
* *Ballads and Songs* (1894) https://books.google.com/books?id=DhMMAQAAIAAJ
* *Baptist Lake* (1894)
* *A Random Itinerary* (1894)
* *A Full and True Account of the Wonderful Mission of Earl Lavender* (1895)
* *St. George's Day* (1895)
* *Fleet Street Eclogues (Second Series)* (1896) https://archive.org/details/asecondseriesfl01davigoog
* *Miss Armstrong's and Other Circumstances* (1896)
* *The Pilgrimage of Strongsoul and Other Stories* (1896)
* *New Ballads* (1897)
* *Godfrida*, a play (1898)
* *The Last Ballad* (1899)
* *Self's the Man*, ողբերգություն–կատակերգություն, (1901)
* *The Testament of a Man Forbid* (1901)
* *The Testament of a Vivisector* (1901)
* *The Testament of an Empire Builder* (1902)
* *A Rosary,* (1903) https://books.google.com/books?id=G0BDAAAAIAAJ
* *The Knight of the Maypole: A Comedy in Four Acts* (1903)
* *The Testament of a Prime Minister* (1904) https://books.google.com/books?id=OExBAAAAYAAJ
* *The Ballad of a Nun* (1905)
* *The Theatrocrat: a Tragic Play of Church and State,* (1905)
* *Holiday and other poems* (1906)
* *The Triumph of Mammon* (1907) https://archive.org/details/triumphmammon00davigoog
* *Mammon and His Message* (1908)
* *The Testament of John Davidson* (1908)
* *Fleet Street and other Poems,* (1909)

Թարգմանել է.

* Շառլ Լուի Մոնտեսքյոյի «*Lettres Persanes»*–ը, (*Պարսկական նամակներ,* 1892)
* Ֆրանսուա Կոպեի «*Pour la couronne»–*ը, (*Թագի հաար,* 1896)
* Վիկտոր Հյուգոյի «*Ruy Blas»–*ը, (*Թագուհու սիրավեպը,* 1904) https://books.google.com/books?id=i04WAAAAYAAJ

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն

* 
* *John Davidson, First of the Moderns; A Literary Biography* (1995) by John Sloan
* *Karl E. Beckson, London in the 1890s: A Cultural History* (1992)
* Princeton University Library, John Davidson Collection, 1879–1945 (bulk 1890–1909) https://web.archive.org/web/20100619091017/http://diglib.princeton.edu/ead/getEad?eadid=C0215&kw=#series2

## Արտաքին հղումներ
* 
* John Davidson profile at Internet Accuracy Project
* Text of ''Scaramouch in Naxos'' at La Commedia dell'arte
* 
* Interview with John Davidson in March 1895 edition of ''The Bookman'' (New York)

 
Կատեգորիա:19-րդ դարի գրականություն
Կատեգորիա:Բրիտանացի բանաստեղծներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի գրականություն
Կատեգորիա:Շոտլանդացի գրողներ