Ջեյմս Էյջի

**Ջեյմս Ռուֆուս Էյջի** (, ), 20-րդ դարի ամերիկացի արձակագիր, բանաստեղծ, սցենարիստ, ժուռնալիստ, կինոքննադատ, ով լայն ճանաչման է արժանացել առաջին հերթին իր ինքնակենսագրական բնույթի «Մահ՝ ընտանիքում» (*A Death in the Family*, 1957) վեպի շնորհիվ, որի համար նրան 1958 թվականին՝ հետմահու, Պուլիտցերյան մրցանակ է շնորհվել «*Գեղարվեստական արձակ*» անվանակարգում

## Կենսագրություն
Ծնվել է Նոքսվիլին մերձակա Ֆորտ Սանդերս բնակավայրում։

Վեց տարեկանում կորցրել է հորը, ով ավտովթարի զոհ է դարձել։ Յոթ տարեկանից սովորել է ԱՄՆ եպիսկոպոսական եկեղեցուն պատկանող Սուրբ Խաչ վանքի Սենթ Էնդրյուս դպրոցում, որտեղ էլ ծանոթացել է քահանա Ջեյմս Հարոլդ Ֆլայի հետ, ում հետ մտերմական հարաբերությունները պահպանել է մինչև մահ։ Էյջիի մահից հետո Ֆլայը հրատարակել է նրա հետ ունեցած իր նամակագրությունը, որի մասին  The New York Times-ի գրախոսության մեջ նշվել է. «Ջեյմս Էյջիի նամակները հայր Ֆլային» գիրքը իր կարևորությամբ համեմատելի է  Ֆիցջերալդի   'The Crackup'-ին և Թոմաս Վուլֆի նամականուն՝ իբրև յուրօրինակ ինքնադիմանկարներ ժամանակակից ամերիկյան իրականության խորապատկերի վրա»:

Սենթ Էնդրյուսի դպրոցից հետո Էյջին ուսումը շարունակել է Նոքսվիլի ավագ դպրոցում, այնուհետև՝ Նյու Հեմփշիր նահանգի *Phillips Exeter* ակադեմիայում, որտեղ սովորելուն զուգընթաց՝ ղեկավարել է *The Lantern Club*-ը և խմբագրել ուսանողական ամսագիրը (ի դեպ, հենց այդ ամսագրում են լույս տեսել նրա առաջին թատերախաղերը, պատմվածքները, բանաստեղծությունները, հոդվածները)։ 1932 թվականին ընդունվել է Հարվարդի համալսարան։ Նրա համակուրսեցի ընկերն էր ապագա բանաստեղծ և քննադատ Ռոբերտ Ֆիցջերալդը, ում հետ հետագայում աշխատակցել է *TIME * ամսագրին։ Համալսարանում նույնպես, սովորելու հետ մեկտեղ, խմբագրել է ուսանողական թերթը։ Բուհն ավարտելով՝ դարձել է «Fortune» և «Time» ամսագրերի հեղինակներից մեկը։ 1934 թվականին  լույս է ընծայել բանաստեղծական իր միակ ժողովածուն՝ *Permit Me Voyage*-ը, որի առաջաբանը գրել էր անվանի բանաստեղծ Արչիբալդ Մաքլիշը։

1940-ական թվականներին Էյջին «Time»-ի, այնուհետև՝ «The Nation»-ի հաստիքային կինոքննադատն էր։ 1948-ից սկսել է աշխատել որպես սցենարիստ։ Նրա սցենարների հիման վրա են նկարահանվել հայտնի այնպիսի ֆիլմեր, ինչպես՝ «Աֆրիկյան թագուհին» (որի սցենարի համար ստացել է ամերիկյան կինոակադեմիայի «Օսկար» մրցանակ) և «Որսորդի գիշերը»։

Ակոհոլիզմով հիվանդ Էյջին մահացել է երիտասարդ հասակում՝ քառասունհինգ տարեկանում, ինֆարկտից։ Նրա մահից երկու տարի անց՝ 1957 թվականին, լույս է ընծայվել «*Մահ՝ ընտանիքում*» ինքնակենսագրական վեպը, որի համար նրան հաջորդ տարում «*Գեղարվեստական արձակ*» անվանակարգում հետմահու շնորհվել է հեղինակավոր Պուլիտցերյան մրցանակ։ Մեկ գրքի մեջ ամփոփելով՝ տպագրել են նաև կինոյի մասին նրա գրած քննադատական հոդվածները, վերահրատարակել են դեռևս 1941 թվականին գրած «*Փառաբանենք անվանի այրերին*» («*Let Us Now Praise Famous Men*») վեպը, որ այն ժամանակ բավարար ուշադրության ու գնահատանքի չէր արժանացել։

## Մատենագրություն
* 1934 *Permit Me Voyage*,  *Yale Series of Younger Poets* մատենաշարում
* 1935 *Knoxville: Summer of 1915*, արձակ բանաստեղծություն, որի հիման վրա կոմպոզիտոր Սեմյուել Բարբերը հետագայում երաժշտություն է գրել
* 1941 *Let Us Now Praise Famous Men: Three Tenant Families*, Houghton Mifflin
* 1948 *The Tramp's New World*, սցենար Չարլի Չապլինի համար
* 1951 *The Morning Watch*, Houghton Mifflin
* 1951 *The African Queen*, սցենար C. S. Forester-ի վեպի հիման վրա
* 1952 *Face to Face* կինոնկարի *The Bride Comes to Yellow Sky* հատվածի սցենարը՝ Սթիվեն Քրեյնի պատմվածքի հիման վրա
* 1954 *The Night of the Hunter*, սցենար՝ Դեյվիս Գրաբի վեպի հիման վրա
* 1957 *A Death in the Family* (հետմահու բեմականացվել է *All the Way Home* խորագրով)
* 1958 *Agee on Film*
* 1960 *Agee on Film II*
* 1962 *Letters of James Agee to Father Flye*
* 1972 *The Collected Short Prose of James Agee*
* 2001 *Let Us Now Praise Famous Men* (new edition)
* 2013 *Cotton Tenants: Three Families*, Melville House
* *Let Us Now Praise Famous Men, A Death in the Family, Shorter Fiction* (Michael Sragow, ed.) (Library of America, 2005) . Stories include "Death in the Desert," "They That Sow in Sorrow Shall Reap" and "A Mother's Tale."
* *Let Us Now Praise Famous Men*, Violette Editions, 2001, .
* *Film Writing and Selected Journalism:  Uncollected Film Writing, 'The Night of the Hunter', Journalism and Book Reviews* (Michael Sragow, ed.) (Library of America, 2005) .
* *Brooklyn Is: Southeast of the Island: Travel Notes*, (Jonathan Lethem, preface) (Fordham University Press, 2005) .

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* *Letters of James Agee to Father Flye,* 
* James Agee, *Let Us Now Praise Famous Men, etc.*, The Library of America, 159, with notes by Michael Sragow, 2005.
* Alma Neuman, *Always Straight Ahead: A Memoir*, Louisiana State University Press, 176 pages, 1993. .
* Kenneth Seib, "James Agee: Promise and Fulfillment", in *Critical Essays in Modern Literature*, University of Pittsburgh Press, 175 pages, 1968.
* Geneviève Moreau, *The Restless Journey of James Agee*, New York: William Morrow and Company, 1977.
* *Encyclopedia of the Documentary Film*, ed. Ian Aitken, London: Routledge, 2005
*Paul F. Brown, *Rufus: James Agee in Tennessee,* Knoxville: University of Tennessee Press, 422 pages, 2018. .

## Արտաքին հղումներ
*
*
*A chronology of James Agee's life & work , Agee Films
*James Agee Collection , Harry Ransom Humanities Research Center, University of Texas at Austin
*Essay on Agee's Collected Work, *The New Yorker*
*Let Us Now Praise Famous Men on Violette Editions 
*Էյջիի ֆիլմերը. Agee 
*Ջեյմս Էյջի. մատենագրություն, *First Editions*

Կատեգորիա:Ամերիկացի գրողներ
Կատեգորիա:Պուլիցերյան մրցանակակիրներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի վիպասաններ
Կատեգորիա:20-րդ դարի բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Հարվարդի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի արձակագիրներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի սցենարիստներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի կինոքննադատներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Ինքնակենսագիրներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի լրագրողներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի քննադատներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի տղամարդ վիպասաններ
Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի բանաստեղծներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի տղամարդ գրողներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի վիպասաններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի կինոսցենարիստներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի պատմվածքագիրներ