open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Հայրապետովների առանձնատուն

**Հայրապետովների առանձնատուն (Իսկիդարովի տուն)** (), շենք Դոնի Ռոստովի Ազատության հրապարակում։ Կառուցվել է 1880 թվականին։ Ի սկզբանե պատկանել է վաճառական Կարպ Հայրապետովի հարազատներին։ XX դարի սկզբին շենքը ձեռք է բերել գործարանատեր Մարկ Իսկիդարովը։ 2011 թվականից առանձնատանը գտնվում է Ռուս-հայկական բարեկամության թանգարանը։ Հայրապետովների առանձնատունն ունի մշակութային ժառանգության տարածաշրջանային նշանակության օբյեկտի կարգավիճակ։

## Պատմություն
Առանձնատունը կառուցվել է 1880 թվականին վաճառական Կարպ Հայրապետովի ժառանգների միջոցներով Դոնի Նախիջևան քաղաքում (այժմ` Դոնի Ռոստովի Պրոլետարսկի շրջանի կազմում)։ XX դարի սկզբին առանձնատունը գնել է գործարանատեր, Նախիջևանի քաղաքային հասարակական բանկի տնօրեն Մարկ Իսկիդարովը, որը վերակառուցել է շենքը։

1920 թվականին շենքը պետականացվեց։ Այնտեղ տեղավորվեց Նախիջևանի Վրուբելի անվան արվեստի դպրոցը, որի հիմնադիրներն էին գրող Մարիետա Շահինյանը և նրա քույրը` Մագդալինան։ 1920-ական թվականների վերջին առանձնատան առաջին հարկում գտնվում էր Պուշկինի անվան քաղաքային գրադարանը, իսկ երկրորդում` պիոներական ակումբ։ Հայրենական մեծ պատերազմի տարիներին մասամբ տուժել են շենքի տանիքը և ճակատի դետալները։ 1947 թվականին շենքը փոխանցվեց գրադարանին։ 1950-ական թվականներին քանդեցին գլխավոր մուտքի մոտի ամբողջ մայթը ծածկող պատշգամբը։ 2000-ականների վերջին շենքը գտնվում էր վատ վիճակում և վերանորոգման կարիք ուներ։

2007 թվականին Սուրբ Խաչ տաճարը վերադարձվեց Հայոց եկեղեցուն։ Ռուս-հայկական բարեկամության թանգարանը, որը նախկինում գտնվում էր այնտեղ, տեղափոխվեց Հայրապետովների առանձնատուն։ Շենքում սկսվեց վերանորոգում, որն ավարտվեց 2011 թվականին։ 2011 թվականի նոյեմբերի 25-ին Ռուս-հայկական բարեկամության թանգարանը կրկին բացվեց։

## Ճարտարապետություն և ձևավորում
Երկհարկանի աղյուսե առանձնատան հատակագիծը Г-աձև է։ Շենքի ճարտարապետության և ձևավորման մեջ միավորված են տարբեր ոճերի տարրեր։ Մարմարե դրվագումը, երկաթբետոնե կառուցվածքները, առաջին հարկի մեծ պատուհանները բնորոշ են մոդեռնին։ Ճակատի բարդ ռիթմիկ կառուցվածքը բնորոշ է կլասիցիզմին։

Ճակատների ելուստավորումն ավարտվում է ախավեղագեսով (անտաբլեմենտ) և ատտիկոսներով։ Առանձնատան հյուսիսային անկյունը սկզբնապես ընդգծվում էր գմբեթով (այժմ կորսված է)։ Դեպի Ազատության հրապարակ դուրս եկող ճակատի կենտրոնական մասը զարդարում է էրկերը։ Երկրորդ հարկի որմնացքերն ունեն կիսաշրջանաձև ավարտ։ Մուտքի վերևում կառուցված է ցանցկեն ձուլածո հենասյուներին հենվող մեծ պատշգամբ։ Ճակատը զարդարում են հոնիական որմնասյուները, ծեփազարդերը և դեկորատիվ սվաղը։

## Պատկերասրահ

Պատկեր:Дом Искидарова, навесной балкон.jpg
Պատկեր:Дом Искидарова.jpg


## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* 
* 

Կատեգորիա:1880 հիմնադրումներ
Կատեգորիա:Դոնի Ռոստովի շենքեր և կառույցներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի մշակութային ժառանգություն
Նիկոլայ Աբրահամ Աբիլդգոր

**Նիկոլայ Աբրահամ Աբիլդգոր** (, ), դանիացի նկարիչ, քանդակագործ, ճարտարապետ, ով հիմնադրել է Դանիայի գեղարվեստի դպրոցը։

## Կենսագրություն և կարիերա
Նիկոլայ Աբրահամ Աբիլդգորը ծնվել է 1743 թվականի սեպտեմբերի 11-ին Դանիայի մայրաքաղաք Կոպենհագենում։ Հայրը բնագետ, գրող և նկարազարդող Սյորեն Աբիլդգորն է, իսկ ավագ եղբայրը հայտնի անասնաբույժ Պետեր Աբիլդգորն է։

Ապագա նկարիչը կրթություն է ստացել Դանիայի գեղեցիկ արվեստների թագավորական ակադեմիայում, որը մայրաքաղաք Կոպենհագենում է։ Այստեղ ուսումնառությունն ավարտելուց հետո Նիկոլայ Աբրահամ Աբիլդգորը որպես նկարիչ ուղևորվում է Հռոմ, որտեղ անցկացնում է 1772 թվականից 1777 թվականներն ընկած ժամանակահատվածը։ Հայրենիք վերադառնալուց հետո նա դառնում է Դանիայի գեղարվեստական ակադեմիայի պրոֆեսոր՝ 1789 թվականից 1792 թվականներին, իսկ արդեն 1802 թվականից դառնում է նույն հաստատության տնօրենը։

Նիկոլայ Աբրահամ Աբիլդգորը համարվում է դանիական գեղարվեստական դպրոցի հիմնադիրը։ Նրա մեծ թվով ստեղծագործություններ, որոնք պատմական, այլաբանական նկարներ էին, հրո ճարակ դարձան Քրիսթիանբորգի դղյակի հրդեհի ժամանակ, որը պատուհասեց 1794 թվականին. փրկվեցին շատ քիչ թվով նկարներ։ Մեծ քանակությամբ նկարներ այսօր պահպանվում և ցուցադրվում են մայրաքաղաք Կոպենհագենի թանգարաններում։

Նրա ամենահայտնի աշակերտներից են Բերտել Տորվալդսենն ու Քրիստոֆեր Վիլհելմ Էկերսբերգը։

Նիկոլայ Աբրահամ Աբիլդգորն իր մահկանացուն կնքել է 1809 թվականի հունիսի 4-ին Կոպենհագենում՝ վաթսունհինգ տարեկան հասակում։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Thomas Lederballe, Martin Myrone, Charlotte Christensen, Kasper Monrad, Henrik Ole Holm og Louise Fussing , *Nicolai Abildgaard – kroppen i oprør*, Statens Museum for Kunst, 2009. ISBN 978-87-92023-34-6 (dansk), ISBN 978-87-92023-35-3 (english).
* Patrick Kragelund, *Abildgaard – Kunstneren mellem oprørerne*, bind 1-2, Museum Tusculanums Forlag, 1999. ISBN 87-7289-510-1.
* Charlotte Christensen, Maleren Nicolai Abildgaard, Gyldendal 1999 ISBN 87-00-32376-4
* Else Kai Sass, *Lykkens Tempel – Et maleri af Nicolai Abildgaard*, Christian Ejlers Forlag, 1986. ISBN 87-7241-516-9.

## Արտաքին հղումներ
* Charlotte Christensen: "Fra Tahiti til Amalienborg. Et sydhavsmotiv hos Nicolai Abildgaard" (''Fund og Forskning'', Bind 17 (1970); s. 95-104) 

Կատեգորիա:18-րդ դարի նկարիչներ
Կատեգորիա:19-րդ դարի նկարիչներ
Կատեգորիա:Բեռլինի գեղարվեստի ակադեմիայի անդամներ
Կատեգորիա:Դանիայի գեղարվեստի թագավորական ակադեմիայի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Դանիացի արվեստագետներ
Կատեգորիա:Դանիացի դիզայներներ
Կատեգորիա:Դանիացի ճարտարապետներ
Կատեգորիա:Դանիացի նկարիչներ
Կատեգորիա:Դանիացի քանդակագործներ
Ստամբուլի շրջանների ցանկ

thumbnail|400px|Ստամբուլի շրջանները
Ստորև ներկայացված է Ստամբուլի նահանգի շրջանների ցանկը () 2015 թվականի դեկտեմբերի 31-ի դրությամբ։ 2009 թվականի ընտրություններից հետո շրջանների թիվը 32-ից դարձել է 39։

## Բնակչություն

## Տես նաև
* Ստամբուլ
* Ստամբուլի թաղամասերի ցանկ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ստամբուլ
Կատեգորիա:Ստամբուլի նահանգի շրջաններ
Sapphire Tower

**Istanbul Sapphire ** կամ **Sapphire **, երկնաքեր Ստամբուլի Լևենտ թաղամասում, որը 2016 թվականի տվյալներով համարվում է Ստամբուլի և Թուրքիայի ամենաբարձր շենքը։ Գտնվում է Բյույուքդերե պողոտայի վրա։ Istanbul Sapphire Tower-ը եղել է Եվրոպայի բարձրությամբ 4-րդ երկնաքերը՝ շինարարության ավարտման պահին (2010 թվական)։ Սա առաջին էկոլոգիական երկնաքերն է։ Sapphire-ը բաղկացած է 66 հարկերից և ունի 261 մետր բարձրություն, ներառյալ նաև ծայրաձողը, որը համարվում է դիզայնի մաս, այլ ոչ թե ռադիոանտենա։ Նախագծվել և կառուցվել է Tabanlıoğlu Architects-ի կողմից։ Կառույցը բազմաֆունկցիոնալ է, որի կառավարմամբ զբաղվում է Kiler GYO-ն։

## Տեղակայում
Երկնաքերը գտնվում է Եվրոպական Ե80 ավտոմայրուղու մոտ և Otoyol 1, ինչպես նաև կապված է Բոսֆորի և Սուլթան Մեհմեդ Ֆաթիհի կամուրջների հետ։ Կառույցից ուղիղ մուտք կա դեպի Ստամբուլի մետրոպոլիտենի 4-րդ կայարան, որը գտնվում է կայարանի երրորդ հարկում։ Գտնվում է Լևենտի Բյույուքդերե պողոտայում
պատկեր:Modern Istanbul skyline.jpg|Լևենտը Բոսֆորի նեղուցից
պատկեր:Ido2.JPG|Կատամարան Սիբուսը Բոսֆորի վրա: Sapphire-ը ձախից առաջինն է: 
պատկեր:Istanbul Levent skyline.jpg|Լևենտը ասիական հատվածում գտնվող Հեդիվե զբոսայգուց: Sapphire-ը աջից առաջինն է:


## Կառուցման աշխատանքներ
Նախագծի կառուցումը սկսվել է 2006 թվականին և ավարտվել 2010 թվականին։ Բացման պաշտոնական արարողությունը տեղի է ունեցել 2011 թվականի մարտի 4-ին։

Նախագիծը կառուցվել է 11 339 մ2 ընդհանուր տարածքով, իսկ կառուցման հրապարակը ունեցել է 157 800 մ2 տարածք։

Ընկերություններ, որոնք մասնակցել են երկնաքերի նախագծման և կառուցման ժամանակ.
* Kiler GYO (ներդրող-կառուցող)
* Güney Turizm (Mustafa Tatlıcı, տարածքի սեփականատեր)
* Biskon Yapı (կառուցող ընկերություն, համարվում է Kiler GYO-ի դուստր կազմակերպություն)
* Demsar İnşaat (օժանդակ ծառայությունների մատուցում)
* Tabanlıoğlu Architects (նախագծող ընկերություն)
* Ruscheweyh Consult GmbH (խորհրդատվական կազմակերպություն)

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Շիշլի
Կատեգորիա:Ստամբուլի երկնաքերներ
Կատեգորիա:Ստամբուլի շենքեր և կառույցներ
Բուրժ

**Բուրժ** (, ), Ֆրանսիայի Շեր գավառի գլխավոր քաղաքը։ Գտնվում է Եվրե գետի և Բերիի ջրանցքի հարևանությամբ։ Պատմականորեն Բերի նահանգի և Բերիի հերցոգության մայրաքաղաքն է։ Բնակչությունը կամում է 68.980 մարդ (2008)։

## Պատմություն
Մինչև հռոմեացիների գալուստը քաղաքային Ավարիկ ամրությունը Գալիայի գլխավոր քաղաքներից է եղել, կելտական բիտուրիգներ ցեղի կենտրոնը։ Որոշ գնահատականներով այն ունեցել է 40.000 բնակիչ։ Մ. թ. ա. 52 թվականին կելտական արվերներ ցեղի առաջնորդ Վերցինգետորիգը այն պաշտպանել է Հուլիոս Կեսարի զորքերից։ Դիոկղետիանոս կայսրը Ավարիկը հռչակել է Ակվիտանիա գավառի կենտրոն։

Կառլոս Մեծը բարեկարգեց Բուրժը` վերականգնելով նրա մայրաքաղաքային հռչակը։ Քաղաքը միջնադարյան կրոնական կարևորագույն կենտրոն էր. ընդունված է համարել, որ Բուրժի առաջին եպիսկոպոսը` սուրբ Ուրսինը, այնտեղ ապրել է դեռևս 3-րդ դարում։ Բուրժն ունեցել է նաև քաղաքական կարևոր նշանակություն. այն եղել է Բերիի հերցոգության գլխավոր քաղաքը։ Բուրժի այնպիսի քաղաքացի, ինչպիսին էր Ժակ Կյորը, Ֆրանսիայում հավասարը չուներ հարստությամբ։

Հարյուրամյա պատերազմի ավարտին Կառլ VII-ը 1422-1437 թվականներին այստեղ էր հաստատել իր պալատը, այստեղ է ծնվել նրա որդին` Լյուդովիկոս XI ապագա արքան, ով Բուրժում հիմնադրել է համալսարան, որ գոյություն է ունեցել մինչև Ֆրանսիական մեծ հեղափոխությունը։ Բուրժի համալսարանում է դասավանդել նշանավոր իրավաբան Ժակ Կյուժան։ Հենց Բուրժում է կրթություն ստանալու համար Մարտին Լյութերին դիմել Ժան Կալվինը։ 1849 թվականին Բուրժում են անցկացվել Լուի Օգյուստ Բլանկիի, Լուի Բլանի քաղաքացիական դատավարությունները` կապված 1848 թվականի մայիսյան դավադրության հետ։

## Տեսարժան վայրեր
[200px|մինի|ձախից|[Բուրժի տաճար]]
Բուրժում պահպանվել են միջնադարյան արվեստի շատ հուշարձաններ։ Համաշխարհային հռչակ է վայելում Սուրբ Ստեփանոսի մայր տաճարը, որ գոթական ոճի դրսևորում է։ Տաճարի վիտրաժները լավագույններից են թե' պահպանվածության և թե' կատարման տեսանկյունից։ 1992 թվականին Բուրժի տաճարը հռչակվել է համաշխարհային ժառանգության օբյեկտ։

Բացի այդ` պահպանվել են քաղաքապետարանի, ոստիկանապետության շենքերը, հռոմեական շրջանի երկու աշտարակները, Ժակ Կյորի պալատը։

## Կլիմա

## Նշանավոր բնակիչներ
* Արկադի Բուրժցի (մահացել է 549 թվականին) -կաթոլիկ սուրբ, Բուրժի եպիսկոպոս։
* Աժենոր Բարդու (1829-1897) - ֆրանսիացի քաղաքագետ, իրավաբան և հրապարակախոս։

## Քույր քաղաքներ
Բուրժը բարեկամական հարաբերություններ ունի հետևյալ քաղաքների հետ.
*  Ավեյրու
*  Աուգսբուրգ
*  Յոշկար Օլա
*  Կոշալին
*  Պալենսիա
*  Պիտերբորո

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք
* Բուրժ, Շեր դեպարտամենտ

Կատեգորիա:Ֆրանսիայի քաղաքներ
Սիրիայի և Լիբանանի ֆրանսիական մանդատ

**Սիրիայի և Լիբանանի ֆրանսիական մանդատ** (, ), Սան Ռեմոյի խորհրդաժողովի արդյունքում ստեղծված մանդատային տարածք Մերձավոր Արևելքում։

Ազգերի լիգայի կողմից այն հաստատվել է 1923 թվականի սեպտեմբերի 29-ին։ Ֆրանսիական մանդատը ստեղծվել է ժամանակակից Սիրիայի և Լիբանանի, ինչպես նաև Թուրքիայի Հաթայի մարզի տարածքում։

## Պատմություն
Սիրիայի և Լիբանանի ֆրանսիական մանդատը կազմավորվել է Առաջին համաշխարհային պատերազմում Օսմանյան Թուրքիայի կրած պարտությունից և տարրալուծումից հետո։ Մերձավոր Արևելքում ստեղծված մանդատները բաժանվեցին Մեծ Բրիտանիայի և Ֆրանսիայի միջև։

Ֆրանսիային բաժին հասավ Սիրիան և Լիբանանը, ինչպես նաև Ալեքսանդրետտայի սանջակը։ Մեծ Բրիտանիայի մանդատը ընդգրկում էր Իրաք, Անդրհորդանանն ու Պաղեստինը, որոնք նախկինում Օսմանյան կայսրության հարավային երկրամասերն էին։

Ֆրանսիական մանդատի կազմում Սիրիան մտավ կազմալուցված և մասնատված վիճակով։ Սիրիայի հիմնական տարածքում ձևավորվել էին վեց երկրամասեր։ Դրանցից խոշորագույններն էին Հալեպն ու Դամասկոսը։ Մյուս երկրամասերն էին Ալավինների պետությունը, Ջաբալ ալ-Դրուզը, Մեծ Լիբանանը, ինչպես նաև Ալեքսանդրետի սանջակը։

Հետագայում Մեծ Լիբանանի տարածքում ստեղծվեց Լիբանանի Արաբական Հանրապետությունը։ 1924 թվականի դեկտեմբերի 1-ին ալավինները լքեցին մանդատային դաշնությունը, իսկ Հալեպի և Դամասկոսի միավորման հետևանքով ստեղծվեց Սիրիայի պետությունը։ 1936 թվականին տեղի ունեցավ համընդհանուր ընդվզում, որի արդյունքում կնքվեց ֆրանս-սիրիական անկախության պայմանագիրը։

1940-ական թվականներին մանդատի մեջ մտնող երկրները ազգային-ազատագրական պայքար սկսեցին Ֆրանսիայի կենտրոնական կառավարության դեմ։ Առաջին անկախացած երկիրը Լիբանանն էր, ով իր անկախությունը հռչակեց 1943 թվականի նոյեմբերի 22-ին։

Ֆրանսիական զորքերը վերջնականապես լքեցին տարածաշրջանը 1946 թվականին, երբ Սիրիան իր շուրջը համախմբեց մասնատված մանդատային տարածքները։ Որոշ ժամանակ առաջ Ալեքսանդրետի սանջակը կցվեց Թուրքիային, որի կազմում էլ դարձավ Հաթայի մարզի մաս։

## Տես նաև
* Մանդատային տարածքներ
* Առաջին համաշխարհային պատերազմ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Սիրիայի և Լիբանանի ֆրանսիական մանդատ
Արման Գևորգյան

**Արման Աշոտի Գևորգյան** (իսկական անունը՝ Կոստան, ), հայ կինոռեժիսոր, սցենարիստ և պրոդյուսեր։ Հայտնի է «Անիրական սեր» և «Հաջողության հորոսկոպ» ֆիլմերով։

## Կենսագրություն
Արման Գևորգյանը ծնվել է 1977 թվականի նոյեմբերի 12-ին Երևանում։ 1994 թվականին ընդունվել է Ռազմաօդային ակադեմիա, 2006 թվականին՝ Երևանի թատրոնի և կինոյի պետական ինստիտուտ՝ ռեժիսուրայի ֆակուլտետ։

2001 թվականին աշխատանքի է ընդունվել «Արմենիա» հեռուստաընկերություն որպես մոնտաժի ռեժիսոր, իսկ 2005 թվականին՝ Հանրային հեռուստաընկերություն՝ որպես թոք շոուի ռեժիսոր։

2008 թվականից աշխատել է Շանթ հեռուստաընկերությունում որպես հեռուստասերիալի ռեժիսոր։ 2011-2013 թվականներին աշխատել է Բեգ Սաունդ կինոընկերությունում, ռուսական հեռուստաընկերությունների համար թողարկել 3 մինի սերիալ։

2014 թվականին «New Art Cinema Production» կինոընկերության հետ թողարկել է իր առաջին լիամետրաժ գեղարվեստական ֆիլմը՝ «Անիրական սեր»։

2015 թվականին «Սպուտնիկ ի Տրիո Ֆիլմ» կինոընկերության հետ թողարկել է «Հաջողության հորոսկոպ» լիամետրաժ գեղարվեստական ֆիլմը։ Նույն թվականին «Էխո ֆիլմ» կինոընկերության հետ թողարկել է «SOS, Ձմեռ պապ կամ ամեն ինչ կիրականանա» ամանորյա ֆիլմը։

## Ֆիլմագրություն
### Դերերը կինոյում

### Ռեժիսոր

### Սցենարիստ

### Պրոդյուսեր

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Երևանի թատրոնի և կինոյի պետական ինստիտուտի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Հայ դերասաններ
Կատեգորիա:Հայ կինոռեժիսորներ
Կատեգորիա:Հայ պրոդյուսերներ
Կատեգորիա:Հայ ռեժիսորներ
Կատեգորիա:Հայ սցենարիստներ
Սամանդաղ

**Սամանդաղ** (, **Սվեդիա**), քաղաք Թուրքիայի հարավում՝ Հաթայի մարզում, Սիրիայի Արաբական Հանրապետության հետ ցամաքային սահմանի շրջակայքում։

Ըստ 2008 թվականի մարդահամարի տվյալների՝ Սամանդաղի բնակչությունը կազմում է 43.528 մարդ, հիմնականում՝ թուրքեր։ Քաղաքի պաշտոնական լեզուն թուրքերենն է։

## Պատմություն
Ներկայիս Սամանդաղ քաղաքի տարածքում մարդը բնակություն է հաստատել դեռևս հնագույն ժամանակներից։ Մինչ 16-րդ դարն այն պատկանել է տարբեր պետությունների, այդ թվում և Տիգրան Մեծի ստեղծած Մեծ Հայքի թագավորությանը։

16-րդ դարում այն դարձել է Օսմանյան կայսրության տարածք, որի կազմում էլ ստացել է քաղաքի կարգավիճակ։ Առաջին համաշխարհային պատերազմի ավարտին Թուրքիան տարրալուծվել է, իսկ Սան Ռեմոյի խորհրդաժողովի որոշմամբ այն անցել է Ֆրանսիայի վերահսկողության տակ։

1921 թվականի հոկտեմբերի 20-ին կնքված ֆրանս-թուրքական համաձայնագրով Ալեքսանդրետտայի սանջակը մեկուսացված վարչական միավոր էր Սիրիայի և Լիբանանի մանդատի կազմում։

Այդ շրջանում թուրքերի հետ մեկտեղ քաղաքը բնակեցված է եղել նաև արաբներով և հայերով։ 1938 թվականի սեպտեմբերի 7-ին Սիրիայի հյուսիսարևմտյան Ալեքսանդրետտայի սանջակի տարածքում ձևավորվեց Հաթայի թագավորությունը, որը 1939 թվականի հունիսի 29-ին բռնակցվեց Թուրքիային։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Թուրքիայի Միջերկրածովյան տարածաշրջան
Կատեգորիա:Թուրքիայի առափնյա բնակավայրեր
Կատեգորիա:Թուրքիայի քաղաքներ
Եվրոպական Ե80 ավտոմայրուղի

**Եվրոպական E80 ավտոմայրուղի**, A կարգի միջեվրոպական ավտոմայրուղի, որը կապում է Պորտուգալիայի մայրաքաղաք Լիսաբոնը Թուրքիայի Գյուրբուլաք քաղաքին։ Ավտոմայրուղին անցնում է 11 երկրներով և ունի 6 102 կիլոմետր երկարություն։

## Երկրներ և քաղաքներ, որոնցով անցնում է ավտոմայրուղին

* Պորտուգալիա։ Լիսաբոն — Սանտարեն — Լեյրիա — Կոիմբրա — Ավեյրու — Վիզեու — Գուարդա — Վիլար Ֆորմոզու —
* Իսպանիա։ Սալամանկա — Բուրգոս — Սան Սեբաստիան — Իրուն -
* Ֆրանսիա։ Անդայ — Պո — Թուլուզ — Նարբոն — Մոնպելիե — Առլ — Էքս ան Պրովանս — Կանն — Նիս —
* Մոնակո։ Մոնտե Կառլո —
* Իտալիա։ Վենտիմիլիա — Սավոնա — Ջենովա — Սպեցիա — Պիզա — Գրոսետո — Հռոմ — Պեսկարա (Նավով դեպի Խորվաթիա) —
* Խորվաթիա։ Դուբրովնիկ — Ցավտատ —
* Չեռնոգորիա։ Պոդգորիցա — Բիելո Պոլե — Ռոժայե —
* Կոսովո։ Պեչ — Պրիշտինա —
* Սերբիա։ Նիշ — Դիմիտրովգրադ
* Բուլղարիա։ Դրագոման — Սոֆիա — Պլովդիվ — Սվիլենգրադ —
* Թուրքիա։ Քափիքուլե — Էդիրնե — Ստամբուլ — Իզմիթ — Գերեդե — Մերզիֆոն — էրզրում — Գյուրբուլաք (թուրք- իրանական սահման) —
* Իրան։ Բազարգան (թուրք- իրանական սահման)

## Կոորդինատներ

* Արևմուտքում՝ Լիսաբոն 
* Արևելքում՝ Գյուրբուլաք 

## Լուսանկարներ


պատկեր:A25 (autoestrada).jpg|Ավտոմայրուղու հատվածը Ավեյրույի և Վիլար Ֆոյմոզի միջև
պատկեր:Nice-seafront.jpg|Նիսի լողափը, Ֆրանսիա
պատկեր:Italia - autostrada A12 - svincolo per la A15.jpg|Իտալիա
պատկեր:E 80 Dragoman.jpg|Բուլղարա- սերբական սահմանը
պատկեր:E 80 in Sofia.jpg|Սոֆիա, Բուլղարիա

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Карта европейских маршрутов
* International E-road network
* European Agreement on Main International Traffic Arteries (AGR) 14 mars 2008

Կատեգորիա:Եվրոպական ավտոմայրուղիներ
Կատեգորիա:Թուրքիայի ճանապարհներ
Դելֆին (այլ կիրառումներ)

**Դելֆին**, կարող է վերաբերել՝
* Դելֆին - կաթնասունների դասին պատկանող կենդանի
* Դելֆին - բատերֆլայ լողաոճի տարատեսակ
* Դելֆին - համաստեղություն հյուսիսային երկնքում, երկնային հասարակածի մոտ
Դեկատուր շրջան (այլ կիրառումներ)

**Դեկատուր շրջան**, կարող է վերաբերել՝
* Դեկատուր շրջան - ԱՄՆ Այովա նահանգի 99 վարչական միավորներից մեկը
* Դեկատուր շրջան - ԱՄՆ Թենեսի նահանգի 95 վարչական միավորներից մեկը
* Դեկատուր շրջան - ԱՄՆ Ինդիանա նահանգի 92 վարչական միավորներից մեկը
* Դեկատուր շրջան - ԱՄՆ Կանզաս նահանգի 105 վարչական միավորներից մեկը
Դեհ (այլ կիրառումներ)

**Դեհ**, կարող է վերաբերել՝
* Դեհ - գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Վանի վիլայեթի Հեքյարիի գավառում
* Դեհ - գյուղ (ավան) Արևմտյան Հայաստանում, Բիթլիսի վիլայեթի Էրունի գավառակում
Դեղ (այլ կիրառումներ)

**Դեղ**, կարող է վերաբերել՝
*Դեղ - հիվանդությունը բուժելու կամ կանխելու համար գործածվող նյութ, բուժանյութ
* Դեղ - հայկական արական անուն
* Դեղ - հայկական ալտերնատիվ ռոք-խումբ Երևանից
Դեղձանիկ (այլ կիրառումներ)

**Դեղձանիկ**, կարող է վերաբերել՝
* Դեղձանիկ - ճնճղուկազգիների կարգի, սերինոսազգիների ընտանիքի թռչուն
* Դեղձանիկ - հայկական իգական անուն
Դեմեր (այլ կիրառումներ)

**Դեմեր**, կարող է վերաբերել՝
* Դեմեր - լեռնագագաթ (2005 մ) Գեղարքունիքի մարզում, Գեղամա լեռների համակարգում
* Դեմեր - լեռնագագաթ (2198 մ) Գեղարքունիքի մարզում, համանուն լեռներում
* Դեմեր - լեռներ Գեղարքունիքի մարզում, Վարդենիսի լեռնաշղթայում
Դեմիդովսկի (այլ կիրառումներ)

**Դեմիդովսկի**, կարող է վերաբերել՝
* Դեմիդովսկի - գյուղակ (խուտոր) Ռուսաստանի Դաշնության Ռոստովի մարզի Վերխնեդոնսկի շրջանում
* Դեմիդովսկի - խուտոր Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Բիրսկի շրջանի կազմում
Հայկական քաղաքապետության շենք (Դոնի Ռոստով)

**Հայկական քաղաքապետություն (մագիստրատ)** (), շենք Դոնի Ռոստովում, որը գտնվում է Ազատության հրապարակում։ Քաղաքի հնագույն տներից մեկն է։ Որոշ տվյալներով` այն կառուցվել է 1790-ական թվականների սկզբին` Նոր Նախիջևան քաղաքում (այժմ` Դոնի Ռոստովի Պրոլետարսկի շրջանի կազմում)։ Շենքն ունի մշակութային ժառանգության բացահայտված օբյեկտի կարգավիճակ։

## Պատմություն
Դոնի Նախիջևան քաղաքը հիմնադրելու մասին Եկատերինա II-ի  հրամանագրում ասվում է. «*...Հրամայում ենք հիմնել քաղաքապետություն և այնտեղ անցկացնել դատ և դատաստան ձեր իրավունքների ու սովորությունների համար՝ ձեր միջից ընտրվող պետերի կողմից, որոնք լինելու են Ազովի նահանգի պաշտոնացուցակում և հաստիքացուցակում և լինելու են փոխարքայի կառավարման ներքո...*»։

Հայկական քաղաքապետության առաջին շենքը, ըստ երևույթին, եղել է փայտե։ Այնուհետև այն փոխարինվել է քարե շենքով, որը պահպանվել է մինչև մեր օրերը։ Նրա կառուցման ստույգ ամսաթիվն անհայտ է, սակայն ըստ որոշ ենթադրությունների՝ այն կառուցվել է 1790-ական թվականների սկզբին։

Հայկական քաղաքապետությունը կառուցվել է կլասիցիզմի ոճով պետական շենքերի «տիպարային նախագծով»։ Երկհարկանի շենքը եղել է ուղղանկյունաձև։ Դեպի հրապարակ դուրս եկող գլխավոր ճակատի կենտրոնական մասում սկզբնապես կար քառասյուն սյունասրահ՝ պատշգամբով երկրորդ հարկում։

1868 թվականին քաղաքապետությունը լուծարվեց, և նրա փոխարեն ստեղծվեց քաղաքային վարչություն, որի համար ոչ հեռու կառուցվեց նոր շենք։

1872 թվականին Հայկական քաղաքապետության շենքը դարձավ վաճառական Հայրապետովների սեփականությունը։ Շենքը դարձավ կառապանների իջևանատուն։ Տան բակում հայտնվեցին անասնակերի ցախանոցներ։ Առանձնատանը գտնվում էին ճաշասենյակը, խոհանոցը, կառավարչի և հյուրերի սենյակները, առևտրային տարածքներ։

Ռուսաստանի քաղաքացիական պատերազմի տարիներին շենքում բացվեց Հնությունների և արվեստի երկրամասային հայկական թանգարանը։ Այն գլխավորում էր Նախիջևանի հոգևոր ճեմարանի նախկին ռեկտոր Երվանդ Շահազիզը։ Թանգարանը գոյություն ունեցավ մինչև 1922 թվականը, երբ նրա արխիվը տեղափոխվեց Երևան՝ լրացնելով Պատմամշակութային թանգարանի հավաքածուն։

Թանգարանի փակվելուց հետո շենքը վերակառուցեցին՝ դարձնելով կոմունալ կացարան։ 1930-ական թվականներին խարխլության պատճառով քանդվեց գլխավոր ճակատի սյունասրահը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Դոնի Ռոստովի շենքեր և կառույցներ
Կատեգորիա:Նոր Նախիջևան
Կատեգորիա:Ռուսաստանի տեսարժան վայրեր
Նապոլեոն (այլ կիրառումներ)

**[[Նապոլեոն Բոնապարտ|Նապոլեոն]]** անվանումը կարող է ունենալ հետևյալ կիրառումները․
* Նապոլեոն - Ֆրանսիացիների կայսր,
* Նապոլեոն - շերտավոր տորթ կամ կրեմով խմորեղեն։
Դեմետր (այլ կիրառումներ)

**Դեմետր**, կարող է վերաբերել՝
* Դեմետր - քուրմ Տարոն գավառի Կուառս ավանում
* Դեմետր - մահացող և հարություն առնող աստվածություն հայկական դիցաբանության մեջ, Գիսանեի եղբայրը
Հովհաննես Սիմոնյանց Շադինյան

**Հովհաննես Սիմոնյանց Շադինյան (ց)** (ծննդ. և մահվ. տվյալներն անհայտ), հայազգի պետական, հասարակական գործիչ, Թիֆլիսի քաղաքագլուխ։

Հովհաննես Շադինյանի մասին կենսագրական քիչ տվյալներ են հայտնի։ Թիֆլիսի քաղաքագլխի պաշտոնը վարել է 1847-1848 թվականներին։ 1855 թվականի հունվարի 10-ին ընտրվել է Թիֆլիսի քաղաքային ավագանու անդամ։ 1856 թվականին Հ. Շադինյանը պայմանագրով ստանձնում է Թիֆլիսի ռուսական թատերախմբի հովանավորությունն ու տնօրինությունը։  Ավելի ուշ Հ. Շադինյանի անունը շրջանառվել է հայ թատրոնի գործիչների շարքում։ Մասնավորապես, 1862 թվականին նա ընդգրկված էր Հակոբ վարժապետ Կարինյանցի հիմնած թատերական խմբակի կազմում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Թբիլիսիի հայազգի քաղաքապետներ
Կատեգորիա:Հայ պետական գործիչներ
Կատեգորիա:Հայ հասարակական գործիչներ
Սրապիոնովի տուն

**Սրապիոնովի տուն** () (**«Պետրոգրադ» հյուրանոց**, ), շենք Դոնի Ռոստովում, որը կառուցվել է 1910-ական թվականներին՝ ճարտարապետ Հարություն Զաքիևի նախագծով։

## Պատմություն
Ի սկզբանե տունը պատկանել է Ս. Դ. Սրապիոնովին, այնտեղ գործել է «Պետրոգրադ» հյուրանոցը։ 1925 թվականի տվյալներով դա եղել է «Деловой двор» հյուրանոցը։ 1940-ական թվականներից հյուրանոցը կոչվել է «Դոն»։ Ներկայումս շենքում գործում է Տասնհինգերորդ արբիտրաժային վերաքննիչ դատարանը։ 2009-2013 թվականներին շենքում անցկացվել է հիմնանորոգում։ Սրապիոնովի տունն ունի մշակութային ժառանգության տարածաշրջանային նշանակության օբյեկտի կարգավիճակ։

## Ճարտարապետություն
Սրապիոնովի տունը գտնվում է Տեմեռնիցկայա փողոցի և Գազետնի նրբանցքի խաչմերուկում։ Դեպի փողոցներ նայող ճակատներն ունեն համաչափ կառուցվածք։ Ճակատների անկյունային մասերն ընդգծվում են էրկերներով ելուստավորմամբ։ Ճակատների կենտրոնի ելուստավորումներն ավարտվում են կամարաձև ատտիկոսներով։ Անկյունային ելուստավորումներն ավարտվում են ատտիկոսներով, ծաղկաձև զարդաքանդակներով և դեկորատիվ ծաղկամաններով ու գնդերով կարճասյուներով։ Ճակատների ճարտարապետագեղարվեստական տեսքի ձևավորման գործում մեծ դեր են խաղում տարաձև պատշգամբները (կիսաշրջանաձև և ուղղանկյուն)։ Ճակատները զարդարված են ծեփակերտ նախշերով և դեկորատիվ սվաղով։ Շենքի գլխավոր մուտքը կամարաձև է և գտնվում է Գազետնայա նրբանցքի կողմից։ Այն զարդարված է կնոջ դիմակով և քիմեռների հարթաքանդակներով։

## Պատկերասրահ

Պատկեր:Г.Ростов-на-Дону, пер.Газетный, 34б.JPG|Շենքի վերանորոգում
Պատկեր:Фасад здания второй снимок (идет реставрация).JPG|Ճակատ
Պատկեր:Арка крупный план.JPG|Գլխավոր մուտքի կամար


## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Դոնի Ռոստովի շենքեր և կառույցներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի մշակութային ժառանգություն
Ժորա Միրզաբեկյան

**Ժորա (Գևորգ) Մկրտչի Միրզաբեկյան** (), էլեկտրադինամիկայի բնագավառի հայ գիտնական։ Տեխնիկական գիտությունների դոկտոր (1984), պրոֆեսոր (1986): Հայաստանի ճարտարապետական ակադեմիայի թղթակից-անդամ (1996)։

## Կենսագրություն
Ժորա Միրզաբեկյանը ծնվել է 1932 թվականին Իրանի Չհարմահալի գավառի Լիվասիան գյուղում։  1947 թվականին հայրենադարձել է։ 1954 թվականին ավարտել է Երևանի պոլիտեխնիկական ինստիտուտը։ 1969 թվականից դասավանդել է Հայաստանի պետական ճարտարագիտական համալսարանում, 1987-1995 թվականներին եղել է էլեկտրամեկուսիչ, մալուխային, կոնդեսատորային տեխնիկայի և լուսատեխնիկայի ամբիոնի վարիչ, 1994-1998 թվականներին՝ ՀՊՃՀ Էլեկտրատեխնիկական ֆակուլտետի դեկան, 1995 թվականից՝ պրոֆեսոր։ 1992 թվականից Հայաստանի և Իրանի միջև գիտատեխնոլոգիական համագործակցության կենտրոնի նախագահ։

Աշխատանքները վերաբերում են բարձր հաճախության մալուխների ու դիրքափոխված փաթույթալարերի նոր կառուցվածքների նախագծման և տեխնոլոգիական մշակման հարցերին։ Մշակել է պարուրաձև հոսանքատար մեկուսացված լարերի էլեկտրամագնիսական դաշտի տեսությունը։ Կազմել է «Ռուս-պարսկերեն պոլիտեխնիկական բառարան» (1973, 1984)։

## Երկեր
* Ինչպես կառուցվեց Արաքս գետի վրայի կամուրջը Հայաստանի և Իրանի սահմանում, Երևան, 1996։
* Ուժային կաբելներ  Լաբորատոր աշխատանքների մեթոդական ցուցումներ, Երևան, 2000։
* Ուժային և կապի կաբելներ։ (Համառոտ դասընթաց), Երևան, 2000։
* Русско-персидский политечнический словарь: Около 50 000 терминов, 1984: т.л. (Жора Мкртычевич Мирзабекян)
* Русско-персидско-английский словарь по строительству и архитектуре = Russian-persian-english dictionary on construction and architecture, 2006.
* Теория определения электромагнитных параметров спиральных, ленточных и транспонированных проводников, Ереван, 1998.

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:ՀՊՃՀ շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Հայ գիտնականներ
Կատեգորիա:Հայ պրոֆեսորներ
Կատեգորիա:Հայաստանի ճարտարապետական ակադեմիայի թղթակից-անդամներ
Կատեգորիա:Տեխնիկական գիտությունների դոկտորներ
Զբոսաշրջությունը Ռուսաստանում

**Զբոսաշրջությունը Ռուսաստանում**, Ռուսաստանի Դաշնության տնտեսության կարևորագույն ճյուղերից մեկը։ Ռուսաստանը պետություն է Եվրասիայում՝ Եվրոպայի արևելյան և Ասիայի հյուսիսային հատվածում։ Ըստ զբոսաշրջային համաշխարհային կազմակերպության՝ Ռուսաստանը զբոսաշրջության ցուցանիշներով աշխարհի առաջատար երկրներից մեկն է։ 2022 թվականին 200,100 օտարեկրացի զբոսաշրջիկ է այցելել Ռուսաստանի Դաշնությունը, որը 96.1%-ով ցածր է, մինչև համավարակի մակարդակից։

Ըստ 2014 թվականի տվյալների՝ ընդունած զբոսաշրջիկների թվով աշխարհում գրավում է 9-րդ տեղը՝ Ֆրանսիայից, Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներից, Իսպանիայից, Չինաստանից, Իտալիայից, Թուրքիայից, Գերմանիայից և Մեծ Բրիտանիայից հետո։

Ամեն տարի Ռուսաստան է այցելում շուրջ 28 միլիոն զբոսաշրջիկ, ովքեր երկրում ներդնում են ավելի քան 11 միլիարդ ամերիկյան դոլար։

Ռուսաստանը հարուստ բնական և մշակութային ժառանգություն ունեցող երկիր է։ Այստեղ կան ՅՈւՆԵՍԿՕ-ի Համաշխարհային ժառանգության 26 օբյեկտ։ Ռուսաստանի կարևոր զբոսաշրջային կենտրոններ են մայրաքաղաք Մոսկվան, Կրասնոդարի և Ստավրոպոլի երկրամասերի առողջարաններն ու արևոտ լողափները, Կովկասի և Սիբիրի լեռնադահուկային հանգստավայրերը, ազգային պարկերը և բնական հարստությունները։

Ռուսաստանի գլխավոր զբոսաշրջային օբյեկտը մնում է մայրաքաղաք Մոսկվան։ Մոսկվայի պատմական կենտրոնը Մոսկովյան Կրեմլն է։ Կրեմլի այցելությունը սահմանափակվում է թանգարանային վայրերով։ Արևելյան կողմից Կրեմլին միանում է մայրաքաղաքի ամենահայտնի հրապարակը՝ Կարմիր հրապարակը։ Այն շրջապատված է մի շարք տեսարժանություններով, այդ թվում Ռուսաստանի գլխավոր խորհրդանիշ հանդիսացող Վասիլի Երանելու տաճարով։

Որպես պետություն Ռուսաստանն առավել գրավիչ է Ուկրաինայի, Ղազախստանի, Տաջիկստանի, Լեհաստանի, Չինաստանի, ինչպես նաև Հայաստանի քաղաքացիների համար։

Ռուսաստանի Դաշնության քաղաքացիների շրջանում տարածված ուղղություններ են համարվում Թուրքիայի Անթալիա և Եգիպտոսի Շարմ էլ Շեյխ քաղաքները։

## Տես նաև
* Զբոսաշրջությունը Ֆինլանդիայում
* Մոսկվա

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Զբոսաշրջությունը Ռուսաստանում
Կատեգորիա:Ռուսաստանի տնտեսություն
Գեներալ Մարկովի հուշարձան

**Գեներալ Մարկովի հուշարձանը**, կառուցվել է Ռուսական Արքայական բանակի գեներալ, ռուս-ճապոնական և Առաջին համաշխարհային պատերազմների առաջնորդ, Սպիտակ շարժման առաջնորդ, ռուս գեներալ-լեյտենանտ Սերգեյ Մարկովի պատվին։ Այն տեղադրվել է 2003 թվականի դեկտեմբերի 13-ին Ռոստովի մարզի, Սալսկ քաղաքում։ Այս հուշարձանը համարվում է այն միակ հուշարձանը ՌԴ-ի տարածքում, որը վերաբերում է Սպիտակ շարժման գործիչներին։ Ճարտարապետը Ալեքսեյ Բեգունովն է, քանդակագործը` Վլադիմիր Սուրովցևը և Դանիլա Սուրովսևան։ Արձանն իր մեջ պարունակում է բրոնզ և գրանիտ։

Հուշարձանի ծրագրի իրականացմանն օգնություն են ցուցաբերել Ռուսաստանի Դաշնության նախագահի ադմինիստրացիան, Ռուսաստանի արտաքին գործերի նախարարությունը, Ֆրանսիայում Ռուսաստանի դեսպանը, Ռուսաստանի մինիբորոնները և Ռոստովի մարզի ադմինիստրացիան։

Ի սկզբանե որոշվել էր, որ արձանը պիտի մոտեցվեր Դոնի Ռոստով քաղաքին և դրվեր մի շենքում, որտեղ 1918 թվականին տեղակայված են եղել Կամավորական զորքերը (որտեղից էլ նրանք սկսեցին «Սառցե քայլերը»)։

## Հուշարձանի բացում
Հուշարձանի բացումն իրականացվել է 2003 թվականի դեկտեմբերի 13-ին` գեներալ Մարկովի մահվան 85-ամյակին։ Հուշարձանի բացման արարողությանը ներկա են գտնվել Ռոստովի մարզի մարզպետի տեղակալը և այլ պաշտոնավոր մարդիկ։

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* Գեներալ Մարկովի հուշարձան
* Գեներալ Մարկովի հուշարձանի բացումը
* Քանդակագործ` Վլադիմիր Սուրովցև

## Տես նաև
* Սերգեյ Մարկով

Կատեգորիա:Ռոստովի մարզ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի հուշարձաններ
Բեսսելի ֆիլտր

**Բեսսելի Ֆիլտր**, էլեկտրոնիկայի և ազդանշանների մշակման առավել տարածված գծային ֆիլտր։ Ինչպես բոլոր գծային ֆիլտրերում, այս դեպքում էլ Բեսսելի ֆիլտրի մուտքային ազդանշանի վրա կիրառում են գծային օպերատոր, նպատակ ունենալով ճնշել կամ առանձնացնել ազդանշանի որոշակի հաճախություն։ Նրա առանձնահատկությունը առավելագույն հարթ խմբային հապաղման մեջ է(գծային փուլահաճախային բնութագիր), որը պահպանում է ֆիլտրված ազդանշանների ալիքների ձևը անցման շերտերում(այն տիրույթն է, որն անցնում է ֆիլտրի միջով) : Բեսսելի ֆիլտրը հաճախ օգտագործում են ձայնային տեխնոլոգիաներում։ Ֆիլտրն իր անվանումը ստացել է գերմանացի մաթեմատիկոս Ֆրիդրիխ Բեսսելի(1784–1846) պատվին, ով մշակել է մաթեմատիկական այն տեսությունը, որի վրա հիմնված է ֆիլտրը։ Այն անվանում են նաև Բեսսել-Թոմսոնի ֆիլտր։ Թոմսոնը աշխատել է այն ուղղությամբ, թե ինչպես պետք է կիրառել Բեսսելի ֆունկցիաները :

## Փոխանցման ֆունկցիա
[thumb|[Ամպլիտուդահաճախային բնութագիրը և խմբային հապաղումը չորրորդ կարգի ցածր հաճախային Բեսսելի ֆիլտրի համար: Նշենք, որ ամպլիտուդահաճախային բնութագիրը զգալիորեն ավելի քիչ ուղղաձիգ է, քան այլ գծային ֆիլտրերում, սակայն խմբային համաղումը մնում է անփոփոխ հաճախությունների անցման տիրույթում: ]]
Բեսսելի ֆիլտրի փոխանցման ֆունկցիան ունի հետևյալ տեսքը`
:H(s) = \frac{\theta_n(0)}{\theta_n(s/\omega_0)}\,, որտեղ \theta_n(s)-ը Բեսսելի հակադարձ բազմանդամն է, իսկ \omega_0-ն ընտրված հաճախությունն է, որը տալիս է անհրաժեշտ հաճախության կտորը։ Ֆիլտրը ունի 1 / \omega_0 ցածր-հաճախային հապաղման խումբ։

## Օրինակ
right|thumb| Երրորդ կարգի Բեսսելի ֆիլտրի նորմավորված հաճախություն
right|thumb|Երրորդ կարգի Բեսսելի ֆիլտրի խմբային հապաղված հաճախություն
Երրորդ կարգի Բեսսելի ցածր հաճախային փոխանցման ֆունկցիան կարգավորում է հապաղման խումբը`
:H(s)=\frac{15}{s^3+6s^2+15s+15}., որտեղ 
:
Ամպլիտուդահաճախային բնութագիրը`

G(\omega) = |H(j\omega)| = \frac{15}{\sqrt{\omega^6+6\omega^4+45\omega^2+225}} \, :

Փուլահաճախային բնութագիրը`

\phi(\omega)=-\arg(H(j\omega))=
-\arctan\left(\frac{15\omega-\omega^3}{15-6\omega^2}\right) \, :

Այսպիսի ֆիլտրի խմբային հապաղումը `

D(\omega)=-\frac{d\phi}{d\omega} =
\frac{6 \omega^4+ 45 \omega^2+225}{\omega^6+6\omega^4+45\omega^2+225} \,
:

Խմբային հապաղման վերլուծումը Թեյլորի աստիճանային շարքով`

D(\omega) = 1-\frac{\omega^6}{225}+\frac{\omega^8}{1125}+\cdots

Վերջին արտահայտությունից երևում է, որ *ω*2 և *ω*4 աստիճանների գործակիցները հավասար են զրոյի, իսկ ավելի բարձր աստիճանների դեպքում շատ փոքր են ստացվում, որից էլ ցածր հաճախություններում խմբային հապաղումը մոտ է մեկին։

## Թվային
Որպես Բեսսելի ֆիլտրի կարևոր բնութագիր է հանդիսանում առավելագույն հարթ խմբային հապաղումը, այլ ոչ թե ամպլիտուդային արձագանքը։ Բեսսելի ֆիլտրին թվային տեսք տալու համար նպատակահարմար չէ օգտագործել ոչ գծային անալոգային փոխակերպում,քանի որ այն պահպանում է ամպլիտուդի արձագանքը, բայց ոչ խմբի հապաղումը։

Թվայինը համարժեք է Թիրանի ֆիլտրին, ինչպես նաև առավելագույն հարթ խմբային հապաղմամբ ցածր հաճախային ֆիլտրի, որը նույնպես կարող է վերափոխվել փուլային ֆիլտրի, իրականացնելու համար մասնակի հապաղումներ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Կառավարման տեսություն
Մանկական մարմնավաճառություն

**Մանկական [[մարմնավաճառություն]]**, առևտրային նպատակով երեխայի սեռական շահագործում։ Եզրը սովորաբար վերաբերում է անչափահասների կամ սեռական համաձայնության տարիքից ցածր անձանց մարմնավաճառությանը։ Արդարադատությունների մեծ մասում մանկական մարմնավաճառությունը անօրինական է։

Մանկական մարմնավաճառությունը սովորաբար արտահայտվում է սեռական թրաֆիքինգի միջոցով․ երբ երեխան առևանգման կամ խաբեության միջոցով ներգրավվում է սեքսի առևտրի կամ այսպես կոչված «փրկության սեքս»–ի մեջ (երբ երեխան սեռական գործունեությամբ է զբաղվում առաջին անհրաժեշտության կարիքներ ձեռք բերելու համար, ինչպես օրինակ՝ սնունդ և կացարան)մ։ Երեխաների մարմնավաճառությունը սովորաբար կապվաճ է մանական պոռնոգրաֆիայի հետ, և հաճախ նրանք մասնակի կերպով համընկնում են։ Որոշ մարդիկ ճանապարհորդում են արտասահման մանկական սեքս տուրիզմով զբաղվելու համար։ Ըստ հետազոտությունների՝ մանկական մարմնավաճառության մեջ ներքաշված երեխաների քանակը գերազանցում է 10 միլիոնը։ Խնդիրն ամենատարածվածն է Հարավային Աֆրիկայում և Ասիայում, բայց մանկական մարմնավաճառությունը գոյություն ունի ամբողջ աշխարհում, ինչպես ոչ զարգացած, այնպես էլ զարգացած երկրներում։ Մանկական մարմնավաճառության մեջ ներգրավված երեխաների մեծ մասը աղջիկներ են, չնայած շուկայում աճում է տղաների քանակը։

Միավորված ազգերի կազմակերպությունը անօրինական է ճանաչել մանկական մարմնավաճառությունը, և բազմաթիվ կազմակերպություններ ստեղծվել են դրա գոյությունը դե բողոքելու համար։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Մանկություն
Կատեգորիա:Մարդու իրավունքների խախտում
Կատեգորիա:Մարմնավաճառության տեսակներ
Հույն-իտալական պատերազմ

**Հույն-իտալական պատերազմ** () կամ **հունական պատերազմ** (), պատերազմական գործողություններ Իտալիայի և Հունաստանի թագավորությունների միջև, որն ընթացել է 1940 թվականի հոկտեմբերի 28-ից մինչև հաջորդ տարվա ապրիլի 23-ը։

Ընդունված է համարել, որ այս զինված հակամարտությունը Բալկանյան ճակատում սկիզբ դրեց Երկրորդ համաշխարհային պատերազմին։

## Պատմություն

Մինչ պատերազմի սկսկելը 1940 թվականի օգոստոսի 15-ին՝ Սուրբ Մարիամ Աստվածածնի վերափոխման օրը, իտալական *«անհայտ»* հածանավը ապաստակել է հունական Տինոս կղզին։ Հունաստանում սկսվել է մասնակի զորահավաք։ 1940 թվականի հոկտեմբերի 28-ին իտալական կողմը վերջնագիր է ներկայացրել Հունաստանի վարչապետ Իոաննիս Մետաքսասին։

Հունաստանի կառավարության կողմից ուլտիմատումը մերժվել է, որի արդյունքում ժամը 5-ի շրջակայքում իտալացիները ռազմախուժում սկսեցին։

Իտալացիների հարձակումը սկսեց Էպիրուսի և Արևմտյան Մակեդոնիայի ափամերձ գոտիներից։ Նախքան 3-րդ իտալական դիվիզիան (11 000 զինվորներ) անցնում էր Պինդոսի լեռները հունական բանակը նախահարձակ եղավ և պատերազմական գործողությունները տեղափոխեց Հյուսիսային Էպիրուս՝ Իտալիայի կողմից բռնազավթված Ալբանիայի տարածք։

1941 թվականի հունվարին հունական բանակը ռազմակալել է ռազմավարական կարևոր նշանակություն ունեցող Կլիսուրայի լեռնանցքը։ Հույները կարողացան վտարել իտալական ուժերին իրենց երկրի տարածքից։ Հունաստանի պաշտպանական բանակի հաղթանակն առաջին հաղթական մարտն էր հակաֆաշիստական կոալիցիայի երկրների դեմ։

Հույն հայտնի հնագետ և պատերազմի մասնակից Մանոլիս Անդրանիկոսը գրում է.

1941 թվականի մարտին Իտալիայի վարչապետ Բենիտո Մուսոլինիի անմիջական վերահսկողության տակ գտնվող բնակը փորձել է հակահարձակման դիմել։ Հունական բանակը ետ է մղել իտալական հարձակումը և 10 կմ հեռավորությամբ առաջ է քաշվել Ալբանիայի տարածք՝ գրավելով Վլորա նավահանգիստը։

Չնարողանալով դիմադրել հույներին Իտալիան ստիպված է լինում դիմել ֆյուրեր Ադոլֆ Հիտլերի օգնությանը։ Գերմանական Լյուֆտվաֆեն 1941 թվականի ապրիլի 6-ին ռազմախուժում է Բալկաններ և սկսում է հրետակոծել Հունաստանի սահմանները։ Սկսվում է Նացիստական Գերմանիայի Հունական ռազմագործողությունը։

1940 թվականի նոյեմբերի 5-6-ն ընկած ժամանակահատվածում իտալական օդուժը հարձակվում են Հունաստանի դաշնակից Հարավսլավիայի թագավորությանը պատկանող Բիտոլա քաղաքը։ Չնայած պաշտոնական Բելգրադը վարում էր չեզոքության քաղաքականություն, այսուամենայնիվ հարավսլավական կառավարությունը մտավախություն ուներ, որ իտալական ուժերը կարող են ներխուժել Սալոնիկ, որը համաձայն 1923 թվականի կոնվենցիայի համարվում էր հարավսլավական տարածք։

## Տես նաև
* Երկրորդ համաշխարհային պատերազմ
* Կրետեի ռազմագործողություն

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Երկրորդ համաշխարհային պատերազմ
Կատեգորիա:Իտալիայի պատերազմներ
Կատեգորիա:Հունաստանի պատերազմներ
Քրիստիան-Ժակ

**Քրիստիան-Ժակ** (, իրական անունը` Քրիստիան Ալբերտ Ֆրանսուա Մոդե (Christian Albert François Maudet), ), ֆրանսիացի կինոռեժիսոր և սցենարիստ։ Արժանացել է Պատվավոր Լեգեոնի շքանշանի, Մատուցած Ծառայությունների համար Ազգային շքանշանի, Արվեստների և գրականության շքանշանի և պատվավոր Սեզար մրցանակի` կինեմատոգրաֆում անցած ճանապարհի համար (1985 թ.):

## Կենսագրություն

Քրիստիան-Ժակը ծնվել է Փարիզում, ձուլարանի տնօրեն Էդուարդ Մոդեի ընտանիքում։ Երիտասարդ տարիներին սովորել է Փարիզի Rollin քոլեջում, Գեղեցիկ արվեստների ազգային բարձրագույն դպրոցում և Դեկորատիվ արվեստների ազգային դպրոցում` ուսանելով ճարտարապետություն։ 1924 թվականից կինոյում աշխատել է որպես նկարիչ` ձևավորելով կինոազդագրեր, իսկ 1927 թվականից` Cinégraph ամսագրում աշխատել է որպես լրագրող։

1932 թվականից սկսել է հանդես գալ որպես ռեժիսոր` աշխատելով ֆրանսիական և իտալական խոշորագույն կինոգործիչների հետ։ Մասնակցել է Երկրորդ համաշխարհային պատերազմին։ Նկարահանել է երեք կարճամետրաժ և 59 լիամետրաժ կինոնկարներ։ Քրիստիան-Ժակին յուրահատուկ էին ռեժիսուրայի թեթև և ոչ ձանձրալի ոճը, դերասանների հետ խելամիտ աշխատանքը և սյուժեի հնարամիտ լուծումները։ Ի դեմս կատակերգու դերասան Ֆերնանդելի, Քրիստիան-Ժակը իր առաջին կատակերգությունների համար գտել էր հիանալի դերակատարի։ Դրա վառ ապացույցը հանդիսանում էր հատկապես «Ֆրանցիսկ Առաջին» (1936 թ.) կինոնկարը։ Վերջին անգամ Ֆերնանդելին նա նկարահանել է «Օրենքն օրենք է» (1958 թ.) կինոնկարում։

Քրիստիան-Ժակի «Ֆանֆան վարդակակաչ» (1952 թ.) կինոնկարը` Ժերար Ֆիլիպի և Ջինա Լոլոբրիջիդայի մասնակցությամբ, շահել է մրցանակներ Կաննի և Արևմտյան Բեռլինի կինոփառատոններում։ Իր «Բաբետան գնում է պատերազմ» (1959 թ.) կինոնկարում Քրիստիան-Ժակը կարողացել է վարպետորեն օգտագործել Բրիժիտ Բարդոյի գեղեցկությունն ու տաղանդը։ Որոշ ֆիլմերում նա նկարահանել է իր կնոջը, դերասանուհի Մարտին Քարոլին` «Լուկրեցիա Բորջիա» (1953 թ.), «Նանա» (1955 թ.), «Նատալի» (1957 թ.) և այլն։

## Անձնական կյանքը

Քրիստիան-Ժակը ամուսնացել է վեց անգամ.

* դերասանուհի Քրիստինա Դելին (1931 թվականից մինչ 1938 թվականը)
* դերասանուհի Սիմոնա Ռենան (1940 թվականից մինչ 1944 թվականը)
* դերասանուհի Ռենե Ֆոր (1947 թվականից մինչ 1953 թվականը)
* դերասանուհի Մարտին Քարոլ (1954 թվականից մինչ 1959 թվականը)
* Լոուրենս Կրիստոլ (1961 թվականից մինչ 1983 թվականը)
* Դենիզ Մորլոտ (1992 թվականից մինչ Քրիստիան-Ժակի մահը)

Քրիստիան-Ժակը մահացել է 1994 թվականի հուլիսի 8-ին` ինֆարկտից, Փարիզի արևմուտքում գտնվող Բուլոն-Բայանկուր համայնքում։ Հուղարկավորվել է Պեր Լաշեզ գերեզմանոցում։

## Մասնակի ֆիլմագրությունը

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ֆրանսիացի կինոռեժիսորներ
Կատեգորիա:Կինոռեժիսորներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի սցենարիստներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի ռեժիսորներ
Կատեգորիա:Պեր Լաշեզ գերեզմանատանը թաղվածներ
Կատեգորիա:«Սեզար» մրցանակի դափնեկիրներ
Կատեգորիա:Փարիզի գեղարվեստի ազգային բարձրագույն դպրոցի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Բեմական կեղծանուններ
Երկրաշարժ Իտալիայում (2017)

**Երկրաշարժը Կենտրոնական Իտալիայում** տեղի է ունեցել 2017 թվականի հունվարի 18-ին Աբրուցո, Լացիո, Մարկե և Ումբրիա շրջաններում։ Երկրաշարժի էպիկենտրոնը գտնվում է Լ'Աքվիլա քաղաքից 25 կմ հյուսիս-արևմուտք՝ 9 կմ խորության վրա։

## Իրադարձությունների ժամանակագրություն
5.3 բալ ուժգնությամբ առաջին ցնցումը գրանցվել է Լ'Աքվիլա քաղաքից 25 կմ հյուսիս-արևմուտք՝ 9 կմ խորության վրա 2017 թվականի հունվարի 18-ին տեղի ժամանակով ժամը 10։25։ Հաջորդ՝ ավելի ուժեղ ցնցումը՝ 5.7 բալ, գրանցվել է տեղի ժամանակով ժամը 11։14 նույն շրջանում։ Երրորդ ցնցումը՝ 5.6 բալ ուժգնությամբ, տեղի է ունեցել 11 րոպե անց։ Տեղի ժամանակով ժամը 14։33 գրանցվել է չորրորդ ցնցումը՝ 5.2 բալ ուժգնությամբ։

Ցնցումները լուրջ ավերվածություններ չեն առաջացրել, այդուհանդերձ, երկրաշարժը կրկին անդրադարձավ Ամատրիչե քաղաքին, որն ավերվել էր 2016 թվականին օգոստոսյան երկրաշարժի արդյունքում, մասնավորապես՝ վերջնականապես ավերվեց միջնադարյան զանգակատունը։ Ցնցումները զգացվել են Հռոմում, որտեղ տարհանվել են մի քանի դպրոց և մետրոպոլիտեն։

Ցնցումները Աբրուցո շրջանի Պեսկարա պրովինցիայում լավայի ժայթքման պատճառ հանդիսացան, որը ծածկեց Ռիգոպիանո հյուրանոցը, որի արդյունքում մահացել է 30 մարդ։

## Ցնցումներ
400px|center
2017 թվականի հունվարի երկրաշարժերի ուժգնությունը





## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Earthquake Report 

Կատեգորիա:2017 Իտալիայում
Կատեգորիա:2017 երկրաշարժեր
Կատեգորիա:Երկրաշարժեր Իտալիայում
Կատեգորիա:Հունվարի 18 իրադարձություններ
Վահան Բիչախչյան (այլ կիրառումներ)

**Վահան Բիչախչյան**, անուն ազգանունը կարող է վերաբերել

* Վահան Բիչախչյան, ծանրամարտի մարզիչ։
* Վահան Բիչախչյան, պրոֆեսիոնալ ֆուտբոլիստ։
Սուսաննա Մկրտչյան (նկարիչ)

**Սուսաննա Մկրտչյան** (), հայ նկարիչ։ ՀՀ մշակույթի վաստակավոր գործիչ (2011), Գյումրու պատվավոր քաղաքացի։

## Կենսագրություն
Սուսաննա Մկրտչյանը ծնվել է 1946 թվականին Լենինականում (այժմ՝ Գյումրի) Ղարսից Ալեքսանդրապոլում հաստատված ընտանիքում։ 1953-1964 թվականներին սովորել է Գյումրիի թիվ 10 միջնակարգ դպրոցում, 1965-1970 թվականներին՝ Երևանի գեղարվեստա-թատերական ինստիտուտում։ Աշակերտել է Հակոբ Անանիկյանին, Սերգեյ Միրզոյանին։ 1969-1978 թվականներին դասավանդել է Գյումրիի Մերկուրովի անվան նկարչական դպրոցում, 1970-2004 թվականներին՝ Գյումրիի Միքայել Նալբանդյանի անվան մանկավարժական ինստիտուտի կերպարվեստի բաժնում, 1995-2010 թվականներին՝ Գյումրիի ճարտարագիտական ինստիտուտում, 2007 թվականից՝ պրոֆեսոր։ 1978 թվականից Գեղագիտության ազգային կենտրոնի Գյումրիի մասնաճյուղի հիմնադիր-տնօրենն է։

1970 թվականից մասնակցել է բազմաթիվ հանրապետական և միջազգային ցուցահանդեսների, անհատական ցուցահանդես է ունեցել Հայաստանում և արտերկրում։ 2016 թվականին ՀՀ ԱԺ-ում բացվել է Սուսաննա Մկրտչյանի «Մասունքներ» խորագիրը կրող հոբելյանական ցուցահանդեսը, որտեղ ներկայացվել է արվեստագետի 35 աշխատանք։

Ստեղծագործում է գեղանկարչության, գրաֆիկայի բնագավառներում, նկարում մետաքսի վրա, ստեղծում նատյուրմորտներ, թղթե արձաններ, տարազներ։ «Գյումրի՛, իմ սեր» գրաֆիկական շարքում նկարչուհին ներկայացրել է հարազատ քաղաքի՝ Ալեքպոլ-Գյումրու անցած-գնացած դեպքերն ու դեմքերը, կյանքն ու կենցաղը, անկրկնելի ոգին ու շունչը, բնիկ գյումրեցիներին բնորոշ կերպարներն ու կոլորիտային տիպերը։ «Գյումրի» շարքում նկարչուհին փորձում է մո­ռացությունից փրկել և նոր սերնդի համար պահպանել հին Գյումրին առանձնահատուկ կոլորիտով ու ծեսի վերածված ավանդույթներով։

## Անդամակցություն
* Գիտությունների միջազգային ակադեմիայի բնության և հասարակության բաժնի պատվավոր դոկտոր, 1999
* Հայաստանի նկարիչների միության անդամ, 2002
* Հայաստանի ժուռնալիստների միության անդամ, 2007
*Հայ կանանց միջազգային միության (AIWA) անդամ

## Պարգևներ
* «Ամենայն Հայոց Կաթողիկոս Վազգեն Առաջին» մեդալ, 2007
* ՀՀ մշակույթի վաստակավոր գործիչ, 2011
* Գյումրիի տարվա մարդ «Գյումրու երախտավոր», 2012
* «Հայուհի» մրցանակ, 2013
* «Գյումրու պատվավոր քաղաքացի, 2022։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Գյումրու պատվավոր քաղաքացիներ
Կատեգորիա:Երևանի պետական գեղարվեստաթատերական ինստիտուտի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:ՀՀ մշակույթի վաստակավոր գործիչներ
Կատեգորիա:Հայ նկարչուհիներ
Կատեգորիա:Հայաստանի ժուռնալիստների միության անդամներ
Կատեգորիա:Հայաստանի նկարիչների միության անդամներ
Վահան Բիչախչյան (ֆուտբոլիստ)

**Վահան Վարդանի Բիչախչյան** (), հայ ֆուտբոլիստ, լեհական «Լեգիա» և Հայաստանի մինչև 19 տարեկանների հավաքականի հարձակվող։ The Guardian-ի վարկածով 2016 թվականի աշխարհի ամենատաղանդավոր 60 պատանի ֆուտբոլիստներից մեկը։ Եվրագավաթներում գոլի հեղինակ դարձած ամենաերիտասարդ ֆուտբոլիստը։

## Կենսագրություն
Վահան Բիչախչյանը ծնվել է 1999 թվականի հուլիսի 9-ին, Գյումրիում՝ ֆուտբոլային մարզիչ Վարդան Բիչախչյանի ընտանիքում։ Նրան անվանում են «Նոր Մխիթարյան»։

## Ակումբային կարիերա
### «Շիրակ»

## Միջազգային կարիերա
### Հայաստանի Մ19 հավաքական
Բիչախչյանը Հայաստանի մինչև 19 տարեկանների հավաքականում անցկացրել է 18 խաղ՝ դառնալով 7 գոլի և 2 գոլային փոխանցման հեղինակ։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Վահան Բիչախչյանը հրավիրվել է Հայաստանի հավաքական
* Վահան Բիչախչյանի էջը transfermarket.com կայքում

Կատեգորիա:Շիրակի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի կիսապաշտպաններ
Ռումյան Հովսեփյան

**Ռումյան Անդրանիկի Հովսեփյան** (, ), հայ ֆուտբոլիստ, կիսապաշտպան։ Հանդես է գալիս «Շիրակի» և Հայաստանի ազգային հավաքականի կազմում։

## Ակումբային կարիերա
Ռումյան Հովսեփյանը «Փյունիկ» ֆուտբոլային ակումբի սան է։

2010-2013 թվականների ընթացքում Հովսեփյանը հանդես է եկել «Իմպուլսի» կազմում, իսկ 2013/14 մրցաշրջանը նա անցկացրել է «Բանանցի» կազմում։ Ռումյան Հովսեփյանը այդ մրցաշրջանում դարձել է Հայաստանի առաջնության չեմպիոն։

2015 թվականի սեպտեմբերի 1-ին Հովսեփյանը պայմանագիր է կնքել ուկրաինական «*Ստալ*ի» հետ։ Իսկ 2016 թվականի հունվարին Ռումյան Հովսեփյանը տեղափոխվել է «Շիրակ»։

## Միջազգային կարիերա
Ռումյան Հովսեփյանը Հայաստանի ազգային հավաքականում իր դեբյուտը նշել է 2014 թվականի մայիսի 27-ին՝ Արաբական Միացյալ Էմիրությունների հավաքականի դեմ խաղում։ Իր առաջին գոլը հավաքականի կազմում նա խփել է իր դեբյուտային խաղում։

## Վիճակագրություն
### Ակումբային

### Միջազգային

### Միջազգային գոլեր

## Ձեռքբերումներ
* Հայաստանի չեմպիոն - 2013/14

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* 
 

Կատեգորիա:1991 ծնունդներ
Կատեգորիա:Երևան քաղաքում ծնվածներ
Կատեգորիա:Իմպուլսի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Հայաստանի հավաքականի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Մետալուրգ Դոնեցկի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Նոյեմբերի 13 ծնունդներ
Կատեգորիա:Շիրակի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Ուրարտուի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի կիսապաշտպաններ
Կատեգորիա:Փյունիկի ֆուտբոլիստներ
Շավարշ Վարդանյան

**Շավարշ Հրաչիկի Վարդանյան** (), հայ կինոօպերատոր, ռեժիսոր։ Հայաստանի կինեմատոգրաֆիստների միության անդամ։

## Կենսագրություն
Շավարշ Վարդանյանը ծնվել է 1950 թվականին Լենինականում (այժմ` Գյումրի)։ 1982 թվականին ավարտել է Մոսկվայի Համամիութենական կինոինստիտուտը։ Աշխատել է «Հայֆիլմ» կինոստուդիայում որպես բեմադրող կինոօպերատոր։ Նկարահանել է խաղարկային և վավերագրական ֆիլմեր։ 1988 թվականից մասնակցել է Հայոց համազգային շարժմանը։ Նույն թվականի փետրվար ամսին մեկնել է Արցախ, մասնակցել ազգային ազատագրական պայքարին։ Զենքը և տեսախցիկը ձեռքին մասնակցել է Գետաշենի, Շահումյանի, Արցախի և ՀՀ սահմանամերձ գոտիների համար մղված պատերազմական գործողություններին։ Նկարահանել է շուրջ 1200 ժամ փաստավավերագրական կադրեր, որոնց հիման վրա ստեղծվել են բազմաթիվ ֆիլմեր և ցուցադրվել աշխարհի շատ երկրներում։ Պատերազմական գործողությունների ժամանակ մի քանի անգամ վիրավորվել է, բուժվելուց հետո շարունակել աշխատանքը։ 1992 թվականին ՀՀ պաշտպանության նախարար Վազգեն Սարգսյանի առաջարկով հիմնադրել և ղեկավարել է ՀՀ ՊՆ լրատվական վարչությունը։ 1995-2001 թվականներին եղել է ՀՀ ՆԳՆ ներքին զորքերի վարչության պետի տեղակալը, 2001-2010 թվականներին` ՀՀ ոստիկանության ուսումնական կենտրոնի պետի տեղակալը։ 2011 թվականից աշխատում է Երևանի թատրոնի և կինոյի պետական ինստիտուտի կինոյի ամբիոնում` որպես արվեստանոցի ղեկավար։

## Ֆիլմեր

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Շավարշ Վարդանյան

Կատեգորիա:Հայ կինոօպերատորներ
Կատեգորիա:Հայ ռեժիսորներ
Անտոնիո Տայանի

**Անտոնիո Տայանի** (, ), իտալացի քաղաքական գործիչ, տրանսպորտի կոմիսար (2008-2010), արդյունաբերության և ձեռնարկատիրության հարցերով կոմիսար (փետրվարի 9, 2010 - հոկտեմբերի 31, 2014)։ Եվրոպական կոմիտեի փոխնախագահներից մեկը։

2017 թվականի հունվարի 17-ից Եվրախորհրդարանի նախագահն է։

## Կենսագրություն
Ավարտել է Հռոմի Լա Սապիենցա համալսարանի իրավաբանական ֆակուլտետը, աշխատել մամուլում և ռադիոյում։

Երիտասարդ տարիքում Երիտասարդական միապետական ճակատի՝ «Իտալական միապետության միություն» (Unione monarchica italiana) երիտասարդական կազմակերպության փոխնախագահն էր։ Ծառայել է Հակաօդային պաշտպանությունում որպես սպա։ Ավելի ուշ որպես լրագրող է աշխատել Il Settimanale-ում և il Giornale-ում, ինչպես նաև հաղորդավար՝ Giornale Radio Rai-ում և հատուկ թղթակից մի քանի երկրներում՝ ներառյալ Լիբանանում, ԽՍՀՄ-ում և Սոմալիում։

1993 թվականի հունիսի 29-ին Չեզարե Պրեվիտիի, Ջուլիանո Ուրբանիի, Անտոնիո Մարտինոյի և Մարչելո ԴելՈւտրիի հետ մասնակցել է իրավաբանների և այլ անձանց հավաքին, որոնք կապված էին Սիլվիո Բերլուսկոնի Ֆինինվեսթ ընկերության հետ և որոնք սկիզբ դրեցին «Առա՜ջ, Իտալիա՛։ Ասոցիացիա՝ հանուն լավ կառավարության» (Forza Italia! Associazione per il buon governo) խմբին, որը հետագայում դարձավ «Առա՜ջ, Իտալիա՛» կուսակցություն։

1994 թվականին ընտրվել է Եվրախորհրդարանի պատգամավոր, Եվրախորհրդարանում եղել «Առա՜ջ, Իտալիա՛» կուսակցության նախագահ, ինչպես նաև մի շարք կոմիտեների և պատվիրակությունների անդամ։ 2008 թվականի մայիսին փոխարինել է Ֆրանկո Ֆրատինիին Եվրոպական կոմիտեում Իտալիայի ներկայացուցչի պաշտոնում, որը նշանակվել էր որպես Իտալիայի արտաքին գործերի նախարար։ Նրա՝ տրանսպորտի կոմիսարի պաշտոնում նշանակելուն կողմ արտահայտվեց Եվրախորհրդարանի 507 պատգամավոր, իսկ դեմ՝ 53։ 2010 թվականի փետրվարի 9-ին Եվրոպական կոմիտեի նորացված կազմում ստացել է արդյունաբերության և ձեռնարկատիրության հարցերով կոմիսարի պաշտոն, ինչպես նաև պահպանել կոմիտեի փոխնախագահի պաշտոնը։ 2014 թվականին վերադարձել է Եվրախորհրդարանում իր պատգամավորական աշխատանքին, երբ զբաղեցրեց փոխնախագահի պաշտոնը։ 2014 թվականից նաև «Առա՜ջ, Իտալիա՛» վերածնված կուսակցության գործադիր կոմիտեի անդամն է։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Անտոնիո Տայանին Եվրախորհրդարանի կայքում 
* Անտոնիո Տայանին Եվրոպական կոմիտեի կայքում 

Կատեգորիա:Եվրախորհրդարանի նախագահներ
Կատեգորիա:Եվրոպական կոմիսարներ
Կատեգորիա:Իտալացի իրավաբաններ
Կատեգորիա:Իտալացի լրագրողներ
Կատեգորիա:Իտալիայի քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Հռոմի Սապիենզա համալսարանի շրջանավարտներ