Էմիլի Ուայլդինգ Դևիսոն

**Էմիլի Ուայլդինգ Դևիսոն** (, ), Բրիտանացի հասարակական ակտիվիստ, սուֆրաժետ. Նա բրիտանական զինյալ սուֆրաժետ կազմակերպության՝ Կանանց հասարակական և քաղաքական միության ակտիվիստ էր և բողոքում էր հարկադիր կերակրման դեմ (միության ներկայացուցիչները հացադուլների ժամանակ բազմիցս ենթարկվել են նման կերակրման): Նա մահացավ անգլիական դերբիի ժամանակ 1913 թվականին, երբ նա վազեց մարզադաշտ՝ հանդիպելու Անմեր անունով հովատակին, որը պատկանում էր Ջորջ V թագավորին, բախվեց նրա հետ և շուտով մահացավ ստացած վնասվածքներից։

## Վաղ տարիներ
Դևիսոնը ծնվել է Լոնդոնի Բլեքհիթ քաղաքում, Չարլզ և Մարգարետ Դևիսոնների ընտանիքում, ովքեր ծագումով Նորթումբերլենդից էին: Նա ուներ երկու քույր, մեկ եղբայր և մի քանի խորթ եղբայրներ (հոր առաջին ամուսնությունից)։ Նրա խորթ եղբայրներից մեկը նավատորմի կապիտան Հենրի Ջոսելին Դևիսոնն էր, ով հետագայում ցուցմունք տվեց իր հետաքննության ժամանակ։

Դպրոցն ավարտելուց հետո 1891 թվականին ընդունվել է Լոնդոնի Թագավորական Գալոուեյ քոլեջ՝ բարձրագույն կրթություն ստանալու համար, որտեղ սովորել է օտար լեզուներ[1]։ Շուտով, սակայն, նրա հայրը մահացավ, և մայրը միայնակ չէր կարող վճարել իր ուսման ծախսերը (20 ֆունտ մեկ կիսամյակի համար)։ Դևիսոնը, ի վերջո, չկարողացավ ավարտել դասընթացը և դարձավ Էդգբաստոնի և Ուորթինգի դպրոցի ուսուցիչ: Այս աշխատանքով նրան բավական գումար է վաստակել Օքսֆորդի համալսարանի Սենտ Հյու քոլեջում կենսաբանություն, քիմիա, անգլերեն լեզու և գրականություն սովորելու համար։ Նա իր ավարտական ​​քննություններից բարձր գնահատականներ ստացավ, սակայն այն ժամանակ Օքսֆորդում կանանց դիպլոմներ չշնորհեցին: Համալսարանն ավարտելուց հետո նա աշխատել է Բերքշիրում որպես տնային ուսուցչուհի հարուստ ընտանիքի համար: 1908 թվականին նա վերջապես ստացավ օտար լեզուների կոչում Լոնդոնի համալսարանից։

## Մասնակցություն սուֆրաժետների շարժմանը
Դևիսոնը միացել է Կանանց հասարակական և քաղաքական միությանը 1906 թվականին:

1909-ից 1912 թվականներին ինը անգամ նա ձերբակալվել և բանտարկվել է անօրինական ցույցերին մասնակցելու, քարեր նետելու, պատուհաններ կոտրելու, փոստարկղերն այրելու և տղամարդու վրա հարձակվելու համար, ում նա շփոթել է գանձապետարանի կանցլեր Դեյվիդ Լլոյդ Ջորջի հետ:

Բանտում նա անմիջապես ձեռք բերեց բռնի կերակրման դեմ ագրեսիվ և փորձառու մարտիկի համբավ, որն ինքնին վտանգավոր և դժվար փորձություն էր։ Ի նշան նրա դեմ բողոքի և նման կերակրումից խուսափելու համար, նա 1909 թվականին պատնեշել է իր խցի մուտքը։ Այնուհետև բանտապահները որոշեցին նրա խուցը սառցե ջրով լցնել՝ գուլպանը հրելով պատուհանից, որը նա դիմացավ առնվազն քառորդ ժամ, մինչև նրանք կարողացան կոտրել դուռը:

Դրանից հետո նա արագ հասցվել է հիվանդանոց։ 1912 թվականին (հաջորդ ձերբակալության ժամանակ) նա կրկին բողոքեց բռնի կերակրման դեմ։ Այս անգամ նա իրեն ցած է նետել 10 մետրանոց սանդուղքից՝ ընկնելուց հետո կորցնելով գիտակցությունը և ստանալով լուրջ վնասվածքներ։ Նա իր գործողությունները բացատրեց որպես իր հետ բանտարկված սուֆրաժետներին բռնի կերակրումից փրկելու ցանկություն՝ ասելով, որ «մեկ մեծ ողբերգությունը կարող է կանխել շատ ուրիշների»:

1911 թվականի ապրիլի 2-ին՝ բրիտանական մարդահամարի օրը, Դևիսոնը գիշերը մտավ Վեսթմինսթերյան պալատ և թաքնվեց այնտեղ գտնվող պահարանում, քանի որ մարդահամարի թերթիկում ուզում էր նշել, որ ինքը ներկայումս (այսինքն՝ մարդահամարի գիշերը) ապրում է ք. Համայնքների պալատը, բրիտանական խորհրդարանի ստորին պալատը։ Ի վերջո, մարդահամարի ձևաթուղթում իսկապես ասվում էր, որ նրան «գտնվել են Վեսթմինսթերյան պալատի պահարանում թաքնված»։ 1999 թվականին Թոնի Բենի նախաձեռնությամբ այս կաբինետի վրա տեղադրվեց հուշատախտակ։

1913 թվականին Դեյվիսոնը ռումբ է տեղադրել Դեյվիդ Լլոյդ Ջորջի նոր տանը՝ Սուրեյում՝ լուրջ վնաս հասցնելով շենքին։

## Մահ 1913 թվականի անգլիական դերբիում
Պատճառները, թե ինչու Դևիսոնը գնաց Epsom Derby-ին, լիովին հասկանալի չեն։ Հայտնի է, օրինակ, որ նա գնել է Լոնդոնից դուրս սուֆրաժետի միջոցառման տոմս և հետադարձ գնացքի տոմս (չնայած հետագայում պարզվել է, որ այն ժամանակ միայն այդպիսի տոմսեր են վաճառվել): Ենթադրվում է, որ նա ցանկանում էր թագավորի ձիու վրա սուֆրաժետի դրոշ կցել։ Հաշվի առնելով նրա գործողությունները բռնի կերակրմանը դիմակայելու փորձերի ժամանակ, հավանական է թվում, որ նա իսկապես բավականաչափ համարձակ է եղել նման քայլի դիմելու համար:

Նա ծանր վիրավորվել է ձիու հետ բախման հետևանքով և չորս օր անց մահացել։ Նրա մահվան պահը ֆիքսվել է ֆիլմում։

Պատմաբանների միջև տարակարծություն կա այն հարցում, թե արդյոք Դևիսոնի մահն իրականում արագացրել է Բրիտանիայում կանանց ձայնի իրավունք ձեռք բերելու գործընթացը։ 1913 թվականին նրա գաղափարն արդեն լայն աջակցություն ուներ ինչպես խորհրդարանում, այնպես էլ ժողովրդի մեջ։ Շատերը կարծում էին, որ ընտրական իրավունքի մասնակիցների անօրինական գործողությունները պարզապես խոչընդոտում էին ընտրական իրավունքի ներդրմանը: Նույնիսկ Կանանց հասարակական-քաղաքական միության որոշ անդամներ չաջակցեցին Դևիսոնի գործողություններին: Ընտրական իրավունքի ներդրման հակառակորդներն օգտագործեցին այս առիթը՝ ապացուցելու իրենց պնդումները կանանց անկայունության և անկանխատեսելիության մասին։ Այնուամենայնիվ, նրա մահից հետո Դևիսոնը Միության շրջանակներում դիտվեց որպես նահատակ, ով մահացավ ընտրական իրավունքի համար:

Հունիսի 14-ին Լոնդոնում տեղի ունեցած հիշատակի արարողությանը մեծ թվով մարդիկ են մասնակցել։ Մեծ երթի մասնակիցներից ոմանք կրել են պաստառներ, որոնց վրա գրված է եղել՝ «Տուր ինձ ազատություն, կամ թող մեռնեմ» և նմանատիպ կարգախոսներ։ Դևիսոնին թաղել են Նորթումբերլենդում։ Նրա տապանաքարի վրա փորագրված է «Գործողություններ, ոչ թե խոսքեր» արտահայտությունը։

## Ծանոթագրություններ