Երկարժութային զամբյուղ

**Երկարժութային զամբյուղ**, Ռուսաստանի Բանկի փոխարժեքի քաղաքականության գործառնական ուղենիշը, որը կիրառվել է 2005 թվականի փետրվարի 1-ից մինչև 2014 թվականի նոյեմբերի 9-ը։ Երկարժութային զամբյուղի ռուբլու արժեքը հաշվարկվում է որպես ռուբլու միջին կշռված փոխարժեք դոլարի և եվրոյի նկատմամբ։ Ներդրման պահին երկարժութային զամբյուղը բաղկացած էր 0,1 եվրոյից և 0,9 ԱՄՆ դոլարից։ 2007 թվականի փետրվարի 8-ից երկարժութային զամբյուղը բաղկացած էր 0,45 եվրոյից և 0,55 ԱՄՆ դոլարից։ Երկարժութային զամբյուղի արժեքը ձևավորվել է հետևյալ կերպ․ Կենտրոնական բանկի եվրոյի փոխարժեքի 45% + Կենտրոնական բանկի ԱՄՆ դոլարի փոխարժեքի 55% = զամբյուղի արժեքը ռուբլով։ 2023 թվականի մարտի 3-ի դրությամբ դրա արժեքը կազմել է 4,5 ռուբլի, ինչը բավականին ցածր ցուցանիշ է։

## Պատմություն
Սկզբում եվրոյի և դոլարի հարաբերակցությունը երկարժութային զամբյուղում սահմանվել էր որպես €0,1 և $0,9: 2005 թվականին Կենտրոնական բանկը ակտիվորեն օպտիմալացրել է զամբյուղի արժույթների հարաբերակցությունը և ընդամենը մեկուկես ամիս անց՝ մարտի 15-ին, եվրոյի մասնաբաժինը հասել է 0,2-ի, իսկ ևս երկու ամիս անց՝ մայիսի 16-ին, հասել է 0,3-ի։ Այս տեսքով զամբյուղը գոյատևել է մեկուկես տարի՝ մինչև 2007 թվականի փետրվարի 7-ը։

2007 թվականի փետրվարի 8-ին Կենտրոնական բանկը սահմանել է 0,45 եվրոյից և 0,55 դոլարից բաղկացած երկարժութային զամբյուղ։

## Տատանումների միջանցք
thumb|right|300px|2005 թվականի փետրվարի 1-ից մինչև 2009 թվականի փետրվարի 28-ը երկարժութային զամբյուղի արժեքի տատանումների գծապատկեր: Կանաչով և մանուշակագույնով ցույց են տրվում համապատասխանաբար եվրոյի և ԱՄՆ դոլարի փոխարժեքները: Գծապատկերի ելևէջները համապատասխանում են զամբյուղի արժեքի հաշվարկման բանաձևի փոփոխությանը։
Կառավարելով փոխարժեքները մինչև 2008 թվականի մայիսի 14-ը՝ Կենտրոնական բանկը միջամտում էր առևտրին միայն ծայրահեղ դեպքերում, երբ արժույթի առաջարկը չափազանց մեծ էր և անիրագործելի էր թույլ տալ ռուբլու ուժեղ ամրապնդում, կամ, ընդհակառակը, արժույթի պահանջարկը չափազանց մեծ էր և անիրագործելի էր թույլ տալ ռուբլու փոխարժեքի կտրուկ թուլացում։ Առաջին դեպքում Կենտրոնական բանկը շուկայից գնել է արժույթը և թողարկել ռուբլի, իսկ երկրորդի դեպքում, ընդհակառակը, գնել ռուբլի՝ տալով արժույթը պահուստներից։ 2008 թվականի մայիսի 14-ից միջանցքում իրականացվել է նաև Կենտրոնական բանկի պարբերական ինտերվենցիաների պրակտիկա։

Սկզբում ընթացիկ զամբյուղը (0,55-0,45) շարժվում էր պլյուս-մինուս 10 կոպեկի սահմաններում։ 2007 թվականի հունիսի 26-ին Կենտրոնական բանկն իրականացրել է միջանցքի ընդլայնում 0,5 %-ով՝ ամրապնդելով ռուբլու փոխարժեքը երկարժութային զամբյուղի նկատմամբ 29,93 մակարդակից մինչև 29,78։ Միջանցքի մյուս ընդլայնումը հաջորդել է 2007 թվականի օգոստոսի 9-ին, երբ զամբյուղը 29,76-ից դարձել է 29,67։ 2007 թվականի սեպտեմբերի 25-ից զամբյուղը պահել է ստորին սահմանը մոտ 29,6-ի մակարդակներում, իսկ միջանցքը կազմել էր, համապատասխանաբար, գումարած-հանած 40 կոպեկ։ 2008 թվականի հունիսի 10-ին, հուլիսի 9-ին և 15-ին։ Կենտրոնական բանկը միջանցքի ևս մի քանի ընդլայնումներ է իրականացրել՝ ամեն անգամ 10 կոպեկով, ինչը հանգեցրել է ռուբլու ամրապնդմանը։

Այնուամենայնիվ, երբ 2008 թվականի սեպտեմբեր-հոկտեմբեր ամիսներին ֆինանսական ճգնաժամի ֆոնին ֆոնդային բորսայում արժույթի առաջարկի և պահանջարկի հավասարակշռությունը փոխվել է դեպի արժույթի պահանջարկի զգալի ավելցուկ, իսկ ռուբլին սկսել է թուլանալ զամբյուղի համեմատ, Կենտրոնական բանկը, որպես աջակցության մակարդակ, ընտրել է ոչ թե 30,70-ը, ինչը տրամաբանական կլիներ 2008 թվականի ընդլայնումների լույսի ներքո, այլ 30.40-ը։

2008 թվականի նոյեմբեր-դեկտեմբեր ամիսներին հաջորդել է միջանցքի ընդլայնման հերթական շարքը՝ այս անգամ 30 կոպեկով յուրաքանչյուր ուղղությամբ․ միջանցքն ընդլայնվել է 2008 թվականի նոյեմբերի 11-ին, 24-ին և 28-ին, դեկտեմբերի 5-ին, 11-ին, 15-ին։ Դեկտեմբերի 17-ին, 18-ին, 22-ին, 24-ին, 26-ին և 29-ին նույնպես կատարվել են ընդարձակումներ, սակայն պաշտոնապես չեն հայտարարվել դրանց չափերը։

2009 թվականի հունվարը սկսվել է միջանցքի ընդլայնման ևս մեկ շարքով։ Այն ընդլայնվել է ամսի 11-ին, 12-ին, 14-ին, 15-ին, 16-ին, 19-ին, 20-ին և 21-ին։ Ամսի 22-ին հայտարարվել է տատանումների միջանցքի վերին սահմանը մինչև 41 ռուբլի ընդլայնելու մասին, ինչպես նաև նշվել է ստորին սահմանը՝ 26 ռուբլու մակարդակով։

Պաշտոնական փոխարժեքներով ընթացիկ զամբյուղի նվազագույն մակարդակը գրանցվել է 2008 թվականի օգոստոսի 5-ին և կազմել 29,27, առավելագույնը՝ 2016 թվականի հունվարի 22-ին, որը կազմել է 87,00։

2009 թվականի ամռանը երկարժութային զամբյուղի տատանումների միջակայքը սահմանվել է 3 ռուբլի։ Միջանցքի սահմաններում Կենտրոնական բանկը իրականացրել է արժույթի առքուվաճառքի գործառնություններ, 700 մլն դոլարի չափով գործարքներ կատարելիս միջանցքն ավտոմատ կերպով 5 կոպեկով տեղաշարժվել է համապատասխան ուղղությամբ։ Այսպիսով, մեկ ռուբլու համար զամբյուղի ամրապնդումն ավելացրել է ոսկեարժութային պահուստների ծավալը մոտ 14 մլրդ դոլարով։

2011 թվականի սեպտեմբերի 16-ին երկարժութային զամբյուղի տատանումների միջանցքը սահմանվել է 5 ռուբլու սահմաններում՝ 32,15-ից մինչև 37,15 ռուբլի։

2011 թվականի դեկտեմբերի 28-ին՝ 32,20-38,20 ռուբլի։

2012 թվականի ապրիլի 7-ին՝ 32.15-38.15 ռուբլի։

2012 թվականի հուլիսի 24-ին՝ 31,65—38,65 ռուբլի։

2013 թվականի հունիսի 25-ին՝ 31,70—38,70 ռուբլի։

2014 թվականի հոկտեմբերի 16-ին երկարժութային զամբյուղը թարմացրել է առավելագույնը՝ հասնելով 46,0 ռուբլու։

Նոյեմբերի 6-ին երկարժութային զամբյուղի արժեքը բարձրացել է 51 ռուբլուց։

2013 թվականին Կենտրոնական բանկը սկսել է բացահայտել երկարժութային զամբյուղի տատանումների միջանցքի սահմանների փոփոխությունները։

2014 թվականի նոյեմբերի 10-ից Ռուսաստանի Կենտրոնական բանկը վերացրել է երկարժութային զամբյուղի միջանցքը և կանոնավոր ինտերվենցիաները նշված միջակայքի սահմաններում ու դրանից դուրս։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* История изменения и текущие границы коридора бивалютной корзины на сайте ЦБ РФ
* Валютная политика ЦБ РФ
* Официальные курсы валют, устанавливаемые ЦБ
* Исторический график изменения бивалютной корзины

Կատեգորիա:Դրամական միավորներ
Կատեգորիա:Տնտեսություն