Մահափորձ Դոնալդ Թրամփի դեմ

ԱՄՆ նախկին նախագահ և նախագահի թեկնածու **[[Դոնալդ Թրամփ]]ի** դեմ **մահափորձը** տեղի է ունեցել 2024 թվականի հուլիսի 13-ին Բաթլերում տեղի ունեցած (Փենսիլվանիա) հանրահավաքի ժամանակ, որտեղ անց է կացվել 2024 թվականի ԱՄՆ նախագահական ընտրությունների քարոզարշավը։ Գնդակն անցել Է Թրամփի գլխից միլիմետր հեռավորության վրա՝ ճեղքելով նրա աջ ականջի վերին հատվածը։

Հրաձգությունն իրականացրել է 20-ամյա Թոմաս Մեթյու Քրուքսը՝ որը եղել է Բեթել Պարկ քաղաքից, կրակել է AR-15 ինքնաձիգից՝ հանրահավաքի անվտանգության գոտու պարագծից դուրս գտնվող շենքի տանիքից՝ մոտավորապես 60-90 մետր հեռավորությունից, հրաձիգը կարողացել է մի քանի կրակոց արձակել, որից հետո սպանվել է Գաղտնի ծառայության անդամի կողմից։ Ըստ Բաթլեր շրջանի շրջանային դատախազության՝ հրաձիգը սպանել է ցուցարարներից մեկին, ևս երկու վիրավոր ծանր վիճակում տեղափոխվել են հիվանդանոց։

Հրաձգությունը հետաքննվում է որպես սպանության փորձ։ Սա առաջին դեպքն է, երբ 1981 թվականին Ռոնալդ Ռեյգանի գնդակահարությունից հետո ԱՄՆ նախկին կամ ներկայիս նախագահը վիրավորվում է մահափորձի ժամանակ, և առաջին անգամն է, որ նախագահի թեկնածուի վրա կրակում են 1972 թվականին Ջորջ Ուոլասի դեմ մահափորձից հետո:

## Նախապատմություն
Նախկին նախագահ Դոնալդ Թրամփը 2024 թվականի ԱՄՆ նախագահական ընտրություններում Հանրապետական կուսակցության թեկնածուն է։ 2024 թվականի հուլիսի 13-ի հանրահավաքը եղել է նրա նախագահական քարոզարշավի մի մասը՝ ուղղված Փենսիլվանիա նահանգում ընտրողների մասնակցության մեծացմանը:

Հրաձգությունը տեղի է ունեցել նախընտրական բանավեճում Թրամփի հաջողությունից երկու շաբաթ անց և Հանրապետական կուսակցության ազգային համագումարի մեկնարկից երկու օր առաջ, որի ընթացքում Թրամփը պաշտոնապես կընտրվի որպես Հանրապետական կուսակցության թեկնածու՝ նոյեմբերին կայանալիք ընտրություններին մասնակցելու համար: Համապատասխան հայտարարությունը հրապարակել է Հանրապետական կուսակցության ազգային կոմիտեն։ Բացի Թրամփի առաջադրումից` համագումարում սպասվում է նաև փոխնախագահի պաշտոնի հավակնորդի հայտարարությունը:

Թրամփի հանրահավաքներին ներկաները ստուգվում են զենքի և արգելված իրերի համար։ Ըստ Բաթլեր շրջանի հանրապետական կոմիտեի նախագահ Ջեյմս Է. Հյուլինսի` հանդիպմանը ներկա է եղել մոտ 50000 մարդ։

2020 թվականին Թրամփը Փենսիլվանիայի Բաթլեր քաղաքում, որտեղ անցկացվում է հանրահավաքը, հավաքել է ձայների 65 տոկոսը՝ Բայդենի 33 տոկոսի դիմաց։

## Կրակոցներ
Հուլիսի 13-ին` ժամը 18:11-ին` Թրամփի ելույթը սկսելուց վեց րոպե անց, բազմաթիվ կրակոցներ են հնչել։ Ըստ *[[Նյու Յորք Թայմս|New York Times-ի]]* լուսանկարիչ Դագ Միլսի, որը եղել է դեպքի վայրում, լսվել է երեք կամ չորս կրակոց։ ABC News-ի թղթակից Քեթրին Ֆոլդերսի փոխանցմամբ 8 կրակոց է արձակվել AR-15 ոճի ինքնաձիգից։ Կրակողը դիրքավորվել է մոտակա շենքի տանիքում և օգտագործել ինքնաձիգ։ Կրակողը չի անցել ստուգում, քանի որ նա գտնվել է հանրահավաքի անվտանգության պարագծից դուրս մոտավորապես 60-90 մետր հեռավորության վրա։ Եվս երեք ցուցարար վիրավորվել է, ինչի հետևանքով մեկ մարդ մահացել է, ևս երկուսը ծանր վիճակում են։ Ականատեսները հայտնել են, որ տեսել են Գաղտնի ծառայությանը, որը հետապնդել է մեկին տրիբունաներից ձախ։

Դիպուկահարի կրակոցներից հետո Թրամփը բռնել է իր ականջը, ապա կռացել՝ թաքնվելով ամբիոնի հետևում։ Գնդակն անցել Է Թրամփի գլխից միլիմետր հեռավորության վրա։ ԱՄՆ Գաղտնի ծառայության գործակալները շտապել են նրա մոտ և իրենց մարմիններով ծածկել նրան։ 25 վայրկյան անց Թրամփը ոտքի է կանգնել՝ ականջի և այտի վրա տեսանելի արյունով։ Այնուհետև Թրամփը բարձրացրել է բռունցքը և այն ուղղել ամբոխի վրա, հավաքի մասնակիցները ողջունել են նրան և վանկարկել «ԱՄՆ»՝ ի պատասխան նրա ժեստին: Դրանից հետո նախագահի թեկնածուին ուղեկցել են հանրահավաքից Գաղտնի ծառայության գործակալների նեղ օղակով, հեռանալով նա սեղմած բռունցքով բարձրացրել է ձեռքը, ինչը ամբոխի ցնծության պատճառ է դարձել։

## Հետևանքներ
Թրամփին տեղափոխել են Բաթլեր Մեմորիալ հիվանդանոց՝ հետազոտության համար։ Գաղտնի ծառայության ներկայացուցիչն ասել է, որ Թրամփը ապահով է։ Դրանից կարճ ժամանակ անց նորից հետազոտվել է, և նախընտրական արշավի խոսնակ Սթիվեն Չենգը հայտնել է, որ Թրամփը «լավ է»: Այնուհետև Թրամփի ավտոշարասյունը լքել է հիվանդանոցը երեկոյան 21:30-ի սահմաններում և ուղևորվել դեպի Պիտսբուրգի միջազգային օդանավակայան։

Բաթլեր շրջանի դատախազն տեղեկացրել է, որ կրակողը և ցուցարարներից մեկը սպանվել են:

ԱՄՆ ներկայացուցիչ Ռոննի Ջեքսոնը ավելի ուշ Fox News-ին հայտնել է, որ իր եղբորորդուն կրակել են պարանոցի հատվածից։

50.000 հանդիսատեսի շտապ տարհանումը ականատեսները բնութագրել են որպես «լոգիստիկ մղձավանջ»։

Նյու Յորքի քաղաքապետ Էրիկ Ադամսի խոսնակը հայտարարել է, որ ոստիկանության ներկայությունը կավելանա ամբողջ քաղաքում` «նախազգուշական նկատառումներից ելնելով»:

## Հետաքննություն
Միացյալ Նահանգների գաղտնի ծառայությունը հետաքննություն է սկսել Արդարադատության նախարարության, Հետաքննությունների դաշնային բյուրոյի և Ալկոհոլի, ծխախոտի, հրազենի և պայթուցիկ նյութերի բյուրոյի հետ համատեղ։ Հանցագործությունը հետաքննվում է որպես սպանության փորձ: Սա 1981 թվականին Ռոնալդ Ռեյգանի գնդակահարությունից հետո ԱՄՆ նախկին նախագահի դեմ առաջին մահափորձն է և 1972 թվականին Ջորջ Ուոլեսի դեմ մահափորձից հետո նախագահի թեկնածուի դեմ առաջին մահափորձը։

### Կասկածյալ
Դաշնային քննիչները նախապես պարզել են կրակողի ինքնությունը. նա Փենսիլվանիայի Բեթել Պարկ քաղաքից 20-ամյա տղամարդ է՝ Թոմաս Մեթյու Քրուքս անունով։

## Արձագանք
Հրաձգությունից հետո Թրամփը հայտարարություն է արել Truth Social սոցիալական ցանցում՝
[մինի|308x308փքս|[Ջո Բայդենը տեղի ունեցածի մասին պաշտոնական հայտարարություն անելիս:]]
ԱՄՆ ներկայիս նախագահ Ջո Բայդենը և փոխնախագահ Կամալա Հարիսը տեղեկացել են հանցագործության մասին։ Ավելի ուշ Բայդենը հրաձգության վերաբերյալ պաշտոնական հայտարարություն է տարածել և ասել՝. «Մենք ճեպազրույց ենք անցկացրել Փենսիլվանիայում Դոնալդ Թրամփի հանրահավաքի ժամանակ տեղի ունեցած հրաձգության վերաբերյալ։ Ես ուրախ եմ, որ նա ապահով է և իրեն լավ է զգում: Ես աղոթում եմ նրա, նրա ընտանիքի և բոլոր նրանց համար, ովքեր ներկա էին հանրահավաքին, քանի որ մենք սպասում ենք լրացուցիչ տեղեկությունների: Ջիլը և ես երախտապարտ ենք Գաղտնի ծառայությանը` նրան ապահով պահելու համար: Ամերիկայում նման բռնության տեղ չկա։ Ամբողջ ազգը պետք է համախմբվի նրան դատապարտելու համար»։

ԱՄՆ նախկին նախագահ Բարաք Օբաման, Միչիգանի նահանգապետ Գրետխեն Ուիթմերը, Ներկայացուցիչների պալատի փոքրամասնության առաջնորդ Հեքիմ Ջեֆրիսը, Սենատի մեծամասնության առաջնորդ Չաք Շումերը, տրանսպորտի նախարար Փիթ Բութիջիչը, Փենսիլվանիայի նահանգապետ Ջոշուա Շապիրոն և Ներկայացուցիչների պալատի նախկին խոսնակ Նենսի Փելոսին դատապարտել են քաղաքական բռնությունները։ Նախագահի անկախ թեկնածու Ռոբերտ Քենեդի կրտսերը ասել է, որ ժամանակն է մի կողմ դնել տարաձայնությունները և աղոթել նախագահ Թրամփի և նրա ընտանիքի համար: ԱՄՆ նախկին նախագահ Ջորջ Բուշը կրակողին անվանել է «վախկոտ» և գովել Գաղտնի ծառայությանն իրենց պատասխանի համար։

Բազմաթիվ քաղաքական առաջնորդներ դատապարտել են կրակոցները, այդ թվում՝ Խավիեր Միլեյը՝ Արգենտինայից, Էնթոնի Ալբանեզին՝ Ավստրալիայից, Իլհամ Ալիևը՝ Ադրբեջանից, Ջասթին Թրյուդոն՝ Կանադայից, Գաբրիել Բորիչը՝ Չիլիից, Նիկոս Խրիստոդուլիդեսը՝ Կիպրոսից, Պետր Պավելը՝ Չեխիայից, Դանիել Նոբոայը՝ Էկվադորից, Նայիբ Բուկելեն՝ Սալվադորից, Ալեքսանդր Ստուբը՝ Ֆինլանդիայից, Էմանուել Մակրոնը՝ Ֆրանսիայից, Իրակլի Կոբախիձեն՝ Վրաստանից, Կիրիակոս Միցոտակիսը Հունաստանից, Վիկտոր Օրբանը Հունգարիայից, Նարենդրա Մոդին Հնդկաստանից, Ջոկո Վիդոդոն Ինդոնեզիայից, Սիմոն Հարիսը Իռլանդիայի Հանրապետությունից, Բենյամին Նեթանյահուն Իսրայելից, Ջորջիա Մելոնին՝ Իտալիայից Ֆումիո Կիսիդան՝ Ճապոնիայից, Կասիմ-Ժոմարտ Տոկաևը՝ Ղազախստանից, Անդրես Մանուել Լոպես Օբրադորն՝ Մեքսիկայից, Մուհամեդ Մույձուն՝ Մալդիվներից, Շեհբազ Շարիֆը Պակիստանից, Բոնգբոնգ Մարկոսը Ֆիլիպիններից, Անջեյ Դուդան և Դոնալդ Տուսկը Լեհաստանից, Յուն Սուկ Յոլը Հարավային Կորեայից, Պեդրո Սանչեսը՝Իսպանիայից, Ուլֆը Քրիսթերսոնը Շվեդիայից, Լայ Չինգ-Տեն՝ Թայվանից, Ռեջեփ Թայիփ Էրդողանը՝ Թուրքիայից, Վլադիմիր Զելենսկին՝ Ուկրաինայից, Քեյր Սթարմերը՝ Միացյալ Թագավորությունից և Նիկոլաս Մադուրոն՝ Վենեսուելայից:

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:2024 ԱՄՆ-ում
Կատեգորիա:2024 քաղաքականությունում
Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի քաղաքականություն
Կատեգորիա:Դոնալդ Թրամփ
Կատեգորիա:Հանցագործությունն ԱՄՆ-ում
Կատեգորիա:Փենսիլվանիա