open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Օսման Թակայի պար

**Օսման Թակայի պար** (ալբաներեն Vallja Çame e Osman Takës; հունարեն Οσμαντάκας or Σαμαντάκας), Ալբանիայի և Հունաստանի ավանդական պար։ Ալբանիայում այն հիմնականում պարում են չամ ալբանացիները։ Պարը կրում է Օսման Թակայի՝ XIX դարի չամ ալբանացի մուսուլման, պարտիզանական մարտիկի   անունը, ով կռվում էր օսմանյան զորքերի դեմ։ Պարը ալբանական ավելի վաղ ծագում ունեցող հայտնի *Çamçe* պարի տարբերակն է։

## Պատմություն
Օսման Թական բանտարկվել էր Յանինա քաղաքում և դատապարտվել մահապատժի։ Երբ նրան տրվեց վերջին ցանկության հնարավորություն, նա պար ընտրեց։ Ըստ ժողովրդական ավանդույթի, նրա պարն այնքան գեղեցիկ էր, որ օսմանյան բանակի տեղացի ալբանացի ժանդարմները նրան բաց թողեցին։ Սակայն մի քանի օր անց՝ օսմանյան լծի դեմ կռվելու ժամանակ, նրան բռնեցին և սպանեցին Կոնիսպոլում։

## Կատարում

Պարը կատարում է տղամարդկանց մի խումբ։ Այն հետևում է խիստ տեմպի՝ շեշտը դնելով պարողի «կեցվածքի, ոճի և շնորհքի» վրա։ Պարը կատարվում է երաժշտության 2|4 տակտով՝ «դանդաղ-արագ-արագ» քայլերով։ Պարը շարային է։ Առաջատար պարողը կատարում է հմուտ բազմատարր քայլեր։ Այնուհետև նա ծնկների է իջնում, գլուխը ետ տանում և կրծքավանդակը ձգում վերև՝ մեջքով ասես կազմելով կամուրջ։ Հետո մյուս պարողը կանգնում է առաջատար պարողի մարմնի վրա և պարում։ Պարողները բռնում են միմյանց ձեռքերը և արմունկներով 90 աստիճան թեքվում են դեպի վեր։ Պարը պահանջում է ամուր ձեռքեր, հատկապես, եթե պարողը պահում է շարքի առաջին կամ վերջին անձին։ Դա խորհրդանշում է առաջին պարողի ուժն ու առաջատարությունը, երբ նա իր մարմնով կարծես կամուրջ է կազմում, որպեսզի մյուս տղամարդիկ անցնեն իր վրայով։

## Կատարում Ալբանիայում և Հունաստանում
Պարը մաս է կազմում Էպիրոս շրջանի երաժշտության և երգացանկի մաս Հունաստանում և  Ալբանիայում։ Օսման Թակայի պարը չամ ալբանացիների պար և երգ է, որը հայտնի է ամբողջ Ալբանիայում և հնչում է մի շարք ազգային առիթների ժամանակ։ 

### Ալբանիա
Պարը կատարվում է լյուտնյայի, ջութակի, դափի և կլառնետի երաժշտական գործիքվորումով և վոկալ կատարմամբ.
### Հունաստան
Հունաստանում պարը կոչվում է «օսմանտակաս» կամ «սամանտակաս» և այն պարում են Էպիրոս շրջանում։ Պարը Էպիրոսի ինը հիմնական պարային ժանրերից մեկն է՝ ցամիկոս, 3-քայլանի սիրտոս, 2-քայլանի սիրտոս, պոգոնիսիոս, զագորիսիոս, կլեֆտես, ֆեզոդերվենագաս և բերատի պարերի հետ միասին։  Օսմանտակաս պարային ժանրն ունի իր հստակ պարային ոճը․ այն պարում են բացառապես համապատասխան երգի ներքո, և պարը չպետք է շփոթել Էպիրոսի որևէ այլ պարային ժանրի հետ։ 

Բացի ավանդական 8 չափանի մոտիվից, այսօր այն կատարվում է նաև 4 չափանի մոտիվով, որը շատ նման է պոգոնիոս պարին։ Էպիրոսի երաժշտության մեջ բնորոշ ձևով կոնկրետ երգը երբեմն կարող է վերջում ընդհատվել և ավարտվել սիրտոսի կամ ցամիկոսի պարերի ռիթմով։

## Արտաքին հղումներ

https://www.youtube.com/watch?v=mZw1b7YO_2A

## Ծանոթագրություններ
Պավլովո (Նիժնի Նովգորոդի մարզ)

**Պավլովո**, քաղաք (1918-ից), ՌԴ Նիժնի Նովգորոդի մարզի Պավլովոյի շրջանի կենտրոնը։ Նավահանգիստ է Օկա գետի աջ ափին։ Նիժնի Նովգորոդից եկող երկաթուղու վերջին կայարանն է։ 2021 թվականի մարդահամարի արդյունքներով քաղաքում բնակվում էր 57 հզ. մարդ։ 

Մեքենաշինության և մետաղամշակության կարևոր կինտրոն է։ Կան ավտոբուսների, գործիքաշինական, մեքենայացված գործիքների փորձարարական, Ս․ Մ․ Կիրովի անվան հուշանվերների գործարաններ։ Զարգացած է սննդի արդյունաբերությունը։ Ունի ավտոմեխանիկական տեխնիկում, արդյունաբերական թանգարան։ Պավլովոն հայտնի է սենյակային պայմաններում աճեցվող կիտրոնով։ Հիմնադրվել է 1566-ին։ 

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ

Կատեգորիա:1566 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Կատեգորիա:Ռուսաստանի քաղաքներ
Դուք Պետկային չե՞ք տեսել

«**Դուք Պետկային չե՞ք տեսել**» (),  1975 թվականի խորհրդային գեղարվեստական ֆիլմ, որը նկարահանել է ռեժիսոր Վալենտին Պոպովն Ա․ Դովժենկոյի անվան կինոստուդիայում։

Ֆիլմի պրեմիերան կայացել է 1976 թվականի նոյեմբերի 7-ին։  Ֆիլմը դիտել է 6,7 մլն հանդիսատես։

## Սյուժե
13-14 տարեկան տղաներն ու աղջիկները, Պետկայի գլխավորությամբ, մի շարք չարաճճիություններ են անում և մտնում գործարան։  Մի քանի միջադեպերից հետո Պետկան աշխատանքի է անցնում կոլտնտեսությունում և դառնում հրշեջ ջոկատի պատասխանատու։  Ի վերջո, Պետկան և նրա թիմը վերականգնում են հին կոմբայնը և մասնակցում գյուղատնտեսական տեխնիկայի շքերթին։

## Դերերում
* Անդրեյ Կռիլով – *Պետյա Զվոնարյով, գյուղական Կուլիբին
* Անյա Մարչենկո – *Վասիլինկա, նախագահի կրտսեր դուստրը
* Վասյա Կուզինկո – *Գավրիկ
* Սերյոժա Ակիմենկո  – *Արև
* Վոլոդյա Չուբարև – *Վովկա
* Սլավա Բորիսով – *Սաշկա
* Նինա Իլյինա – *Վալյա, նախագահի ավագ դուստրը
* Պյոտր Շչերբակով – *Յուրի Սերգեևիչ, կոլտնտեսության նախագահ
* Ալեքսանդր Արժիլոսկի – *Գրիշա Սպիվակ, վարորդ, Վալյայի ընկերը
* Վիկտոր Պանչենկո – *պահեստապետ
* Նինա Անտոնովա – *Արևի մայրը
* Վիկտոր Ստեպանենկո – *Սախնո

## Նկարահանող խումբ
* Ռեժիսոր՝ Վալենտին Պոպով
* Սցենարիստ՝ Վասիլի Տիշկով
* Օպերատոր՝ Նիկոլայ Կուլչիցկի
* Նկարիչ՝ Վիկտոր Ժիլկո
* Հնչյունային ռեժիսոր՝ Գրիգորի Մատուսևիչ
* Կոմպոզիտոր՝ Մուրադ Կաժլաև

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* 

## Արտաքին հղումներ
* Ви Петька не бачили? 
* 

Կատեգորիա:1976 ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ա. Դովժենկոյի անվան կինոստուդիայի ֆիլմեր
Կատեգորիա:Խորհրդային կինոկատակերգություններ
Կատեգորիա:Խորհրդային մանկական ֆիլմեր
Կատեգորիա:Խորհրդային ֆիլմեր
Եվ ոչ ոք աշխարհում...

«**Եվ ոչ ոք աշխարհում...**» (), 1985 թվականի խորհրդային գեղարվեստական ֆիլմ, որը նկարահանել է ռեժիսոր Վլադիմիր Դովգանը Ա. Դովժենկոյի անվան կինոստուդիայում Վլադիմիր Օսլյակի և Սերգեյ Բելոշնիկովի հետ համատեղ գրված սցենարով։ 

Ֆիլմի պրեմիերան կայացել է 1986 թվականի նոյեմբերի 3-ին։  Ֆիլմը ցուցադրության առաջին տարում դիտել է 900 հազար հանդիսատես։

## Սյուժե
Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ փոքր երկաթուղային կայարանում տեղի է ունենում ճակատամարտ, որտեղ ավագ Ժիգարյովը կամուրջը պաշտպանում է գերմանական զորքերից։ Նա փորձում է օգնել գերմանացի հակաֆաշիստ Յուրգենին և նրա որդուն, բայց ամեն ինչ ողբերգական ավարտ է ունենում։  Արդյունքում Ժիգարյովը պայթեցնում է կամուրջը, փրկում իր ընկերներին, բայց ինքը զոհվում է։

## Դերերում
* Անդրեյ Բոլտնև – *Պավել Կլիմենկո, գնդի կոմիսար
* Վլադիմիր Վոլկով – *Պավել Ժիգարյով, ավագ
* Հագեն Հենինգ  – *Օտտո Ռիտել
* Վալերի Յուրչենկո – *Յուրգեն Ռիտել
* Ստանիսլավ Սադալսկի – *Գեշա Մոզժերին
* Յուրի Գրեբելնիկ – *Միշա Բելոուս
* Յուրի Ստուպակով – *Թոմաս Կուզմիչ, սանիտար
* Նիկոլայ Օլեյնիկ – *Մատյուշենկո
* Յազգելդի Փիրմեդով – *Այմամեդ Ջալլիև
* Էդուարդ Սոբոլև – *Ստյոպա Կոզմին
* Վլադիմիր Կոստյուկ – *Տյուրին
* Վադիմ Կիրիլենկո – *Զեմցով
* Ալեքսեյ Դովգան – *Կոլյա Գվոզդև
* Օլեգ Սևաստյանով – *Սոբոլևսկի
* Օքսանա Գրիգորովիչ – *Օլգա Դանիլովնա, ռազմական բժիշկ
* Վիկտորյա Կորսուն – *Օլենա
* Լեոնիդ Յանովսկի – ''մայոր

## Նկարահանող խումբ
* Ռեժիսոր՝ Վլադիմիր Դովգան
* Սցենարիստներ՝ Վլադիմիր Օսլյակ, Վլադիմիր Դովգան, Սերգեյ Բելոշնիկով
* Օպերատոր՝ Վադիմ Վերեշչակ
* Նկարիչ՝ Վուլֆ Ագրանով
* Հնչյունային օպերատոր՝ Անատոլի Չեռնոչենկո
* Կոմպոզիտոր՝ Վյաչեսլավ Նազարով

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* И никто на свете... // Советские художественные фильмы: 1984—1985 — М.: Современные тетради, 2001 — 416 с. — с. 266—267 — ISBN 5-88289-150-7
* И никто на свете // Домашняя синематека: отечественное кино 1918—1996 — М.: Дубль-Д, 1996 — 520 с. — с. 170 — ISBN 5-900902-05-6

## Արտաքին հղումներ
* 
* «Եվ ոչ ոք աշխարհում» Kinokolo.ua կայքում

Կատեգորիա:1985 ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ա. Դովժենկոյի անվան կինոստուդիայի ֆիլմեր
Կատեգորիա:Խորհրդային դրամա ֆիլմեր
Կատեգորիա:Խորհրդային ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ֆիլմեր Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի մասին
Կատեգորիա:Ֆիլմեր Հայրենական մեծ պատերազմի մասին
Արմեն Զախարյան

**Արմեն Արմենի Զախարյան** () , բլոգեր, բանասեր, գրաքննադատ, «Արմեն և Ֆեոդոր» յություբյան գրական ալիքի հեղինակ և վարող։

## Կենսագրություն
Ծնվել է 1988 թվականի դեկտեմբերի 13-ին Երևանում։ Ավարտել է Ռուսաստանի ժողովուրդների բարեկամության համալսարանի բանասիրական ֆակուլտետը, Սանկտ Պետերբուրգի պետական համալսարանին կից թարգմանության տեսության դասընթացները, սովորել Կարդիֆի և Օքսֆորդի համալսարաններին կից դասընթացներում։

2012 թվականին եղել է Russia Today հեռուստաալիքի թղթակից։

«Արմեն և Ֆեոդոր» գրական YouTube-ալիքը, որը գործարկվել է Զախարյանի կողմից 2018 թվականին և 2025 թվականի սկզբին հավաքել է 334 հզ բաժանորդ, իրեն ներկայացնում է որպես «ալիք գրականության մասին, որը հրաժարվում է մեռնել»։

2024 թվականի հոկտեմբերին Արմեն Զախարյանից հարցազրույց է վերցրել հայտնի բլոգեր և ինտերվիեր Յուրի Դուդը, հարցազրույցի անոնսում Յուրի Դուդը Զախարյանին բնորոշել է որպես մի մարդու, ով «շատ գունեղ, հնարամիտ և խորապես պատմում է համաշխարհային գրականության մասին»։ Գրող և գրականագետ Դմիտրի Բիկովը Զախարյանի գործունեությանը տվել է հետևյալ գնահատականը. «Ես հիանում եմ նրա գործունեությամբ ... այն, ինչ նա անում է, ինձ դուր է գալիս...», Բիկովը նաև քննադատեց  Զախարյանի քննադատներին (ինչպես նաև իր սեփական քննադատներին) և մեղադրեց նրանց գրականության մասին սեփական մտքեր չունենալու և գրականության մասին հետաքրքիր ձևով խոսել չկարողանալու մեջ, ինչպես անում են Նաբոկովը, Զախարյանը և ինքը՝ Բիկովը։

Ռուսաստանի Դաշնության տարածքում օտարերկրյա գործակալ է ճանաչվել ՌԴ Արդարադատության նախարարության որոշմամբ։

2014 թվականից նա ապրում է արտերկրում (սկզբում Չեռնոգորիայում, ավելի ուշ՝ Բելգրադում, իսկ 2020 թվականից՝ Վարշավայում):

### Ընտանիք
* Կինը՝ Լյուբով Անդրեևնա Օստրովսկայա, ուսուցիչ, վարքային վերլուծաբան։
** Դուստրը՝ Վլադա (2024)։

## Մատենագիտություն
* О первом переводе романа Саши Соколова «Между собакой и волком» на английский язык, Вестник РУДН. Серия: Литературоведение. Журналистика, 2019, Том 24, № 4, С. 795–799.

## Ծանոթագրություններ

 

Կատեգորիա:Հայ բանասերներ
Կատեգորիա:Հայ բլոգերներ
Կատեգորիա:Հայ գրաքննադատներ
Ռակվեռե ամրոց

**Վեզենբերգ ամրոց** (), ժամանակակից անվանումը՝ Ռակվեռե ամրոց, կամ **Ռակվեռե շքանշային ամրոց** () միջնադարյան շքանշային ամրոց է, որը գտնվում է Ռակվեռե քաղաքում, էստոնիայում, Վալլիմյագի լեռան վրա և հանդիսանում է ճարտարապետական հուշարձան։

## Պատմություն
Մինչև XIII դարը Վալլիմյագի լեռան վրա գոյություն ուներ հին էստերի հնաքաղաքը, որը կոչվում էր Տարվանպյաէ (), բարձրությունը ծովի մակարդակից 105 մետր, հարաբերական բարձրությունը 25 մետր։

XIII դարում դանիացիները լեռան վրա հիմնեցին մի քանի քարե կառույցներ։ Ամրոցի կառուցման ամենալուրջ աշխատանքները սկսվել են 1345 թվականից հետո, երբ Հյուսիսային Էստոնիան անցավ Լիվոնյան օրդենի վերահսկողության տակ։ Նախ կառուցվել է ամրոցի հյուսիսային թեվը, իսկ անկյունային աշտարակներով հզոր հարավային թեվը, որի մեծ մասը պահպանվել է մինչ օրս, կառուցվել է միայն երկու հարյուր տարի անց՝ XV-XVI դարերում։ Բերդի հյուսիսարևելյան մասում կառուցվել է դարպաս՝ պաշտպանված կիսաշրջանաձև զինաշտարակով։

Լիվոնյան պատերազմի ժամանակ՝ 1560-1580-ական թվականներին, բերդի տակ կատաղի մարտեր են տեղի ունեցել ռուսների, շվեդների և գերմանացիների միջև, և բերդը մասամբ վնասվել էր։ Այնուհետև այն զգալիորեն ավերվել է 1602-1605 թվականներին շվեդ-լեհական պատերազմի ժամանակ։ XVII-XVIII դարերում բերդի ավերակներում քարահանք էր գործում։

Ամրացը կարգի բերելու առաջին աշխատանքները կատարվել են 1901-1902 թվականներին, իսկ ավելի լուրջ վերանորոգման ու վերականգնման աշխատանքներ՝ 1975-1988 թվականներին։ Լավագույնս պահպանվել են ամրոցի հարավային թեվը և անկյունային աշտարակները։ Աշտարակներից մեկի վրա այժմ ծածանում է Էստոնիայի դրոշը։

## Պատկերասրահ

File:Rakvere linnus.jpg|Ռակվեռե ամրոց
File:Rakvere linnus, vaade lõunast.jpg|Ռակվեռե ամրոց․ տեսարան հարավից
File:Rakvere linnuse konvendihoov.jpg|Ռակվեռե ամրոցի կոնվենցիայի բակ
File:Medieval Livonia 1260.svg|1260 թ․ միջնադարյան Լիվոնիա
File:Bm03021am.jpg|1782 թ․ պատկեր
File:Rakvere-castle-estonia.jpg
File:Rakvere.jpg
File:Rakvere1.jpg
File:Rakvere_linnuse_varemed_vallikraaviga2.jpg|Ամրոցի փլատակները և խրամատի մնացորդները
File:Drone video of Rakvere in February 2022.ogv|Ամրոցի տեսարանը դրոնից, 2022 թ․


## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ

* Замок Раквере  
* Городище Раквере 

Կատեգորիա:Ամրոցներ
Կատեգորիա:Էստոնիա
Կատեգորիա:Մշակույթի հուշարձաններ
Պատահական մեծություն

**Պատահական մեծություն** հավանականությունների տեսության մեջ, մեծություն, որը, դիպվածից կախված, ընդունում է այս կամ այն արժեքները՝ որոշակի հավանականություններով։ Օրինակ, զառի վրա՝ այն նետելուց հետո, դուրս եկող թիվը պատահական մեծություն է, որն ընդունում է 1, 2, 3, 4, 5, 6 արժեքները՝ յուրաքանչյուրը 1/6 հավանականությամբ։ Եթե պատահական մեծության ընդունած արժեքները անվերջ կամ վերջավոր հաջորդականություն են կազմում, ապա նրա հավանականությունների բաշխումը կարելի է տալ 
:  x_1, x_2,  ...., x_n, ....
:  p_1, p_2,  ...., p_n, ....
աղյուսակով, որտեղ x_1, x_2,  ...., x_n, .... արժեքները պատահական մեծության ընդունած արժեքներն են, իսկ p_1, p_2,  ...., p_n, .... թվերը՝ (\sum p_i = 1) համապատասխան հավանականությունները․ այս տիպի պատահական մեծություն անվանում են ընդհատ (դիսկրետ)։ Եթե X պատահական մեծության հավանականությունների բաշխումը տրվում է մի այնպիսի p(x) ֆունկցիայով, որ p(x)\geqslant 0, \int \limits_{\infty}^{\infty} p(x)dx=1, իսկ  \int \limits_{a}^{b} p(x)dx թիվը ցույց է տալիս X-ի ընդունած արժեքները՝ [a, b] միջակայքին պատկանելու հավանականությունը, ապա պատահական մեծությունը անվանում են անընդհատ։

Հավանականությունների տեսության մեջ կարևոր դեր են խաղում գաուսյան պատահական մեծությունները (տես Գաուսի բաշխում)։ Պատահական մեծության կարևոր բնութագրիչներից են պատահական մեծության մաթեմատիկական սպասումը, դիսպերսիան ևն։

## Արտաքին հղումներ

Կատեգորիա:Հավանականությունների տեսություն
Իմ ուրախությունը

«**Իմ ուրախությունը**» (), 1961 թվականի խորհրդային ֆիլմ, որը նկարահանել են  ռեժիսորներն են Իգոր Վետրովը և Նիկոլայ Մասչենկոն Կիևի Ա․ Դովժենկոյի անվան կինոստուդիայում։

Ֆիլմի պրեմիերան կայացել է 1962 թվականի նոյեմբերի 3-ին։

## Սյուժե
Երիտասարդ ամուսինները՝ Վասիլին և Անյուտան, երջանիկ էին, մինչև նրանց բաժանում է ձեռքբերման կիրքը։  Վասիլին սկսում է մոռանալ ընտանեկան կյանքի մասին՝ ձգտելով ավելի ու ավելի մեծ բարեկեցության։ Երբ Անյուտան հեռանում է, Վասիլին հասկանում է, որ առանց նրա իրեն ոչինչ պետք չէ։

## Դերերում
* Լյուդմիլա Չերեպանովա - Անյուտա
* Վլադիմիր Վոլկով - Վասիլի
* Ալեքսեյ Կոժևնիկով - Բորիս
* Սվետլանա Կոնդրատովա - Նյուսյա
* Պոլինա Նյատկո - մորաքույր Մարինա
* Օլգա Նոժկինա - Վասիլիի մայրը
* Վալենտին Չերնյակ - կոլտնտեսության նախագահ
* Յուրի Ցուպկո - Յակիմենկո
* Իրա Բոյկո
* Ռիտա Գլադունկո  - Կլավդիա
* Պավել Շկրեբա - էպիզոդիկ դեր
* Ֆեոդոր Իշչենկո
* Մարգարիտա Յանգոլ - էպիզոդիկ դեր

## Նկարահանող խումբ
* Ռեժիսորներ՝ Իգոր Վետրով, Նիկոլայ Մաշչենկո
* Սցենարիստ՝ Սեմյոն Բաբաևսկի
* Օպերատոր՝ Սերգեյ Լիսեցկի
* Նկարիչ՝ Նիկոլայ Ռակովսկի
* Հնչյունային ռեժիսոր՝ Ռիվա Բիսնովատայա
* Կոմպոզիտոր՝ Վադիմ Գոմոլյակա

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Радость моя // Советские художественные фильмы. Аннотированный каталог, том 4 (1958-1963) — М.: Искусство, 1968 — 824 с. — стр. 411

## Արտաքին հղումներ
* Радість моя // Kinokolo.ua

Կատեգորիա:1961 ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ա. Դովժենկոյի անվան կինոստուդիայի ֆիլմեր
Կատեգորիա:Խորհրդային ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ռուսերեն ֆիլմեր
Մալաքիմ

**Մալաքիմ** (), այբուբեն, որն ստեղծվել է 16-րդ դարում Հենրիխ Կոռնելիուս Ագրիպայի կողմից։ Համանման օկուլտական ծագում ունեցող մյուս այբուբեններից են Սելեստիալ այբուբենը և Տրանսիտուս Ֆլուվիին։

«Մալաքիմ» եզրույթը եբրայերեն «մալաք» բառի հոգնակի տարբերակն է ու նշանակում է «հրեշտակներ» կամ «ավետաբերներ»։ Արաբերենում ևս հրեշտակին «մալաք» են անվանում, իսկ թուրքերենում՝ «մելեք»։

## Պատմություն
Մալաքիմ այբուբենը ստեղծվել է եբրայական և հունական այբուբենների հիման վրա։ 16-րդ դարում այն հեղինակել է Հենրիխ Կոռնելիուս Ագրիպան։ Ներկայումս այն սահմանափակ ծավալներով կիրառվում է բարձրաստիճան ֆրանկմասոնների կողմից։

## Այբուբեն
Այբուբենի այս տարբերակը հրապարակվել է Ագրիպայի «Օկուլտական փիլիսոփայություն» աշխատություն անգլերեն տարբերակի` 1651 թվականի հրատարակության մեջ։

## Տես նաև
* Ենովքյան լեզու

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Օկուլտականություն
Նատաշա Յոնոսկա

**Նատաշա Յոնոսկա** ( . ),  հյուսիսմակեդոնացի մաթեմատիկոս, Հարավային Ֆլորիդայի համալսարանի պրոֆեսոր, որը համբավվել է ԴՆԹ հաշվարկման ոլորտում իր աշխատանքներով։ Նրա հետազոտություններն այն մասին են, թե ինչպես կատարել հաշվարկներ՝ կիրառելով կենսաբանությունը, «հատկապես գործածելով ֆորմալ մոդելներ, ինչպիսիք են բջջային կամ վերջավոր տեսակի այլ ավտոմատներ, ֆորմալ լեզվի տեսության սիմվոլիկ դինամիկան և մոլեկուլային հաշվարկների նկարագրման տոպոլոգիական գրաֆների տեսությունը»։

1984 թվականին նա մաթեմատիկայի և համակարգչային գիտության ոլորտում բակալավրի աստիճան է ստացել Սկոպիեի Սրբոց Կյուրեղի և Մեթոդիոսի անվան համալսարանից, մաթեմատիկայի դոկտորի աստիճան՝ 1993 թվականին՝ Բինգհեմթոնի համալսարանից, որտեղ հաջողությամբ պաշտպանել է իր ատենախոսությունը «Սոֆիկ համակարգերի ներկայացումների համաժամանակացում» թեմայով։ Նրա գիտական ղեկավարը էր Թոմ Հեդն էր։

2007 թվականին Յոնոսկան ԴՆԹ-ի հաշվարկման ոլորտում շնորհվող *Rosenberg Tulip Awar* մրցանակ է ստացել՝ ԴՆԹ նանոտեխնոլոգիայում ավտոմատների տեսության և գրաֆների տեսության կիրառման վերաբերյալ իր աշխատանքների համար։ 2014 թվականին նա ընտրվել է  AAAS անդամ՝ մոլեկուլային ինքնահավաքման ոլորտում տեղեկատվության մշակման ըմբռնման բնագավառում ձեռք բերած հաջողությունների համար։ Նատաշա Յոնոսկան բազմաթիվ ամսագրերի խմբագրական խորհուրդների անդամ է. դրանց թվում են՝ *Theoretical Computer Science*, *International Journal of Foundations of Computer Science*, *Computability* և *Natural Computing* պարբերականները։ 2022 թվականին նրան շնորհվել է Սայմոնսի կրթաթոշակ։

2013 թվականին նրա մասնակցությամբ կառուցվել է կենսաբանական համակարգիչ։

## Ընտրված հրապարակումներ
* J. Chen, N. Jonoska, G. Rozenberg, (eds). *Nanotechnology: Science and Computing*, Springer- Verlag 2006.
* N. Jonoska, Gh. Paun, G. Rozenberg, (eds.). *Aspects of Molecular Computing LNCS 2950*, Springer-Verlag 2004.
* N. Jonoska, N.C. Seeman, (eds.). *DNA Computing, Revised papers from the 7th International Meeting on DNA-Based Computers*, LNCS 2340, Springer-Verlag 2002.

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1961 ծնունդներ
Կատեգորիա:21-րդ դարի ամերիկացի կանայք
Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի ինֆորմատիկայի ոլորտի գիտնականներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի կին համակարգչային գիտնականներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի կին մաթեմատիկոսներ
Կատեգորիա:Կին գիտնականներ
Կատեգորիա:Կին մաթեմատիկոսներ
Կատեգորիա:Մակեդոնացի գիտնականներ
Կատեգորիա:Վիքիպեդիա:Հոդվածներ Վիքիտվյալներից աղբյուրներով
Կատեգորիա:Վիքիպեդիա:Վիքիդատայի հայերեն չթարգմանված տարրեր պարունակող հոդվածներ
Ջաբրայիլ Հասանով

**Ջաբրայիլ Իլհամ օղլու Հասանով** (, ), ադրբեջանցի ազատ ոճի ըմբիշ, 2016 թվականի Ռիո դե Ժանեյրոյի ամառային Օլիմպիական խաղերի և 2015 թվականի Բաքվի առաջին Եվրոպական խաղերի բրոնզե մեդալակիր։ Ըմբշամարտի պատանիների 2009 թվականիաշխարհի չեմպիոն, Եվրոպայի եռակի չեմպիոն, աշխարհի առաջնությունների մրցանակակիր։ 2013 թվականին Կազանում կայացած XXVII Համաշխարհային ամառային ունիվերսիադայում դարձել է արծաթե մեդալակիր։ Եղել է Ադրբեջանի ազատ ոճի ըմբշամարտի հավաքականի ավագը։ 2021 թվականի հունվարին ավարտել է մարզական կարիերան և նշանակվել Ադրբեջանի երիտասարդական հավաքականի գլխավոր մարզիչ։

## Կենսագրություն
Ջաբրայիլ Հասանովը ծնվել է 1990 թվականի փետրվարի 24-ին Ադրբեջանական ԽՍՀ Աստարայի շրջանի Սուպարիբագ գյուղում։ 1997 թվականին ընդունվել է գյուղի միջնակարգ դպրոցի առաջին դասարան։ 2001 թվականին տեղափոխվել է Բաքու, որտեղ ուսումը շարունակել է հանրապետական օլիմպիական մարզական ճեմարանի 6-րդ դասարանից։ Ճեմարանում սկսել է զբաղվել ազատ ոճի ըմբշամարտով, վաստակավոր մարզիչ, միջազգային կարգի սպորտի վարպետ, ըմբիշ Ասլան Աղաևի ղեկավարությամբ։

2007 թվականից մինչև 2011 թվականը եղել է Ադրբեջանի Ֆիզիկական կուլտուրայի և սպորտի պետական ինստիտուտի ուսանող։

2013 թվականին ամուսնացել է։ Ունի երկու երեխա՝ տղա և աղջիկ։ 2016 թվականից ծառայել է Ադրբեջանի սահմանապահ զորքերում՝ կոչումով լեյտենանտ։ Հասանովի կուռքը Նամիկ Աբդուլաևն է։

## Նվաճումներ
2020 թվականի փետրվարին Իտալիայի մայրաքաղաքում կայացած մայրցամաքային առաջնությունում մինչև 79 կգ քաշային կարգում Ջաբրաիլը բրոնզե մեդալի համար պայքարում հաղթել է թուրք մարզիկ Բաթուրխան Դեմիրչինին և նվաճել է Եվրոպայի առաջնության բրոնզե մեդալը։

### Օլիմպիական խաղեր

### Աշխարհի առաջնություն

### Եվրոպական խաղեր

### Եվրոպայի առաջնություն

## Պարգևներ
* 2015 թվականի հունիսի 29-ին Ադրբեջանի նախագահ Իլհամ Ալիևը հրամաններ է ստորագրել առաջին Եվրոպական խաղերի հաղթողներին և Ադրբեջանում սպորտի զարգացման գործում մեծ ներդրում ունեցած անձանց պարգևատրելու մասին։ Ջաբրաիլ Հասանովը պարգևատրվել է «Առաջընթաց» մեդալով՝ առաջին Եվրոպական խաղերում ունեցած մեծ նվաճումների և Ադրբեջանում սպորտի զարգացմանը մատուցած ծառայությունների համար
* 2016 թվականի սեպտեմբերի 1-ին Ռիո դե Ժանեյրոյում կայացած XXXI ամառային օլիմպիական խաղերում ձեռք բերած բարձր նվաճումների և Ադրբեջանում սպորտի զարգացմանը մատուցած ծառայությունների համար նրան շնորհվել է ԱՀ Նախագահի պատվոգիր

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* Ջաբրայիլ Հասանովը fila-official.com կայքում
* Հարցազրույց
* «Onları tanıyaq» rubrikasında — Cəbrayıl Həsənov! 

Կատեգորիա:2016 թվականի Ամառային օլիմպիական խաղերի բրոնզե մեդալակիրներ
Կատեգորիա:Ադրբեջանում ծնվածներ
Կատեգորիա:Ադրբեջանցիներ
Կատեգորիա:Ըմբշամարտի Եվրոպայի չեմպիոններ
Կատեգորիա:Ըմբշամարտի աշխարհի առաջնության մեդալակիրներ
Ջեյդ Ռիվիեր

**Ջեյդ Յուկ Ֆան Ռիվիեր** (, ), կանադացի ֆուտբոլիստ, անգլիական «Մանչեսթեր Յունայթեդ» ակումբի և Կանադայի հավաքականի աջ պաշտպան։

## Ակումբային կարիերա
Ծնվել է Մարկեմում (Օնտարիո), սկսել է ֆուտբոլ խաղալ երեք տարեկանում՝ հոր ղեկավարությամբ։ Չորս տարեկանից հանդես է եկել «Վեստ Ռուժ» թիմում, այնուհետև խաղացել է «Պիկերինգում»։ 13 տարեկանում սկսել է խաղալ «Մարկեմ» ակումբում։ Ավագ դպրոցում սովորելու ընթացքում Բիլ Քրոթերսը շահել է Տարվա լավագույն մարզուհի մրցանակը՝ դպրոցի ֆուտբոլային թիմի կազմում 20 խաղում խփելով 50 գոլ։ 2017 թվականի օգոստոսին սկսել է հանդես գալ «Վանկուվեր Ուայթքեփս» ակումբի ֆուտբոլային ակադեմիայի թիմում։

2019-2022 թվականներին հանդես է եկել «Միչիգան Վուլվերինս» թիմում։

2022 թվականի ապրիլին Ռիվիերը տեղափոխվել է «Անն Արբոր» ակումբ, որը հանդես էր գալիս USL W սիրողական լիգայում։ Թիմի կազմում անցկացրել է չորս հանդիպում։

2023 թվականի հունվարի 21-ին կարիերայի առաջին պրոֆեսիոնալ պայմանագիրն է կնքել անգլիական «Մանչեսթեր Յունայթեդ» ակումբի կանանց թիմի հետ։ 2023 թվականի մայիսի 7-ին նորամուտն է նշել «Մանչեսթեր Յունայթեդի» հիմնական կազմում՝ փոխարինման դուրս գալով «Տոտենհեմ Հոտսպուրի» դեմ կանանց Սուպերլիգայի խաղում։

## Կարիերա հավաքականում
Հանդես է եկել Կանադայի Մ-15, Մ-17, Մ-20 հավաքականներում։

2017 թվականի նոյեմբերի 12-ին ԱՄՆ-ի հավաքականի դեմ խաղում նորամուտն է նշել Կանադայի կանանց գլխավոր հավաքականում։

2019 թվականի մայիսին Ֆրանսիայում կայանալիք կանանց աշխարհի առաջնությանը մասնակցելու համար ընդգրկվել է Կանադայի հավաքականի հայտացուցակում։

2020 թվականի հունվարի 29-ին Սենթ Քիթս և Նևիսի դեմ խաղում խփել է առաջին գոլը ազգային հավաքականում։

2021 թվականին ներկայացրել է Կանադան Տոկիոյի Ամառային օլիմպիական խաղերում։ Կանադայի հավաքականը նվաճել է ոսկե մեդալներ՝ եզրափակչում 11 մետրանոց հարվածաշարում հաղթելով Շվեդիայի հավաքականին։

## Նվաճումներ
**«Միչիգան Վուլվերինս»**

* Big Ten կոնֆերենցիայի չեմպիոն՝ 2021

**«Մանչեսթեր Յունայթեդ»**

* Անգլիայի կանանց գավաթի գավաթակիր՝ 2023/24
* Կանանց Անգլիայի գավաթի եզրափակչի մասնակից՝ 2022/23

**Կանադայի հավաքական**

* ԿՈՆԿԱԿԱՖ-ի առաջնության եզրափակչի մասնակից (մինչև 15 տարեկան)՝ 2016
* Ամառային օլիմպիական խաղերի ոսկե մեդալակիր՝ 2021

**Անձնական նվաճումներ**

* Big Ten կոնֆերենցիայի խորհրդանշական «նորեկների թիմի» մասնակից՝ 2017

## Անձնական կյանք
Ջեյդի հայրը ծնվել է Դոմինիկայում, իսկ մայրը՝ Հոնկոնգում։ 2021 թվականին Ամառային օլիմպիական խաղերում Կանադայի կանանց ֆուտբոլի հավաքականի հաղթանակից հետո, Մարկեմի քաղաքապետ Ֆրենկ Սկրպիտին օգոստոսի 6-ը հայտարարել է «Ջեյդ Ռիվիերի օր» () Մարկեմում՝ ի պատիվ հայրենի քաղաքի նվաճած ոսկե մեդալի։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Профиль футболистки на официальном сайте ЖФК «Манчестер Юнайтед»

 
Կատեգորիա:2019 ՖԻՖԱ-ի կանանց աշխարհի գավաթի խաղարկության մասնակիցներ
Կատեգորիա:2020 թվականի Ամառային օլիմպիական խաղերի չեմպիոններ
Կատեգորիա:Կանադայի հավաքականի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Կանադացի օլիմպիական մարզիկներ
Կատեգորիա:Կանադացի օլիմպիական չեմպիոններ
Կատեգորիա:Կանադացի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Կանանց ֆուտբոլի հարձակվողներ
Կատեգորիա:Կանանց ֆուտբոլի պաշտպաններ
Կատեգորիա:Մանչեսթեր Յունայթեդի ֆուտբոլիստներ
Պոլին Օարո

**Պոլին Օարո** (,), ֆրանսիացի մոդել։

## Կենսագրություն
2011 թվականին Ռեյունյոնում հաղթել է «Elite Model  Look» մրցույթում և ներկայացրել իր տարածաշրջանը եզրափակչում, որտեղ ընդգրկվել է Թոփ-15-ում։ Հաջող ելույթից հետո մի քանի պայմանագիր է կնքել «Elite Model Management» գործակալության հետ։ Աշխատել է նաև «The Society Management»-ի, «Model Management»-ի և «Munich Models»-ի հետ։

2014 թվականին արժանացել է «Melty Future Awards» մրցանակի։

Կարիերայի ընթացքում գովազդել է այնպիսի ապրանքանիշեր, ինչպիսիք են *[[Giorgio Armani|Armani Exchange]]-ը*, H&M-ը, Jason Wu-ը, Ռալֆ Լորեն կորպորացիա*ն*, *Tommy Hilfiger-ը*, *Topshop-ը*։ Մասնակցել է ավելի քան 200 նորաձևության ցուցադրությունների։

Նկարահանվել է *[[Elle (ամսագիր)|Elle]]*, *[[Harper's Bazaar|Harper' Bazaar]]s*, *Interview*, *Numéro*, *Տ Vogue*, *[[Vogue]]* ամսագրերի շապիկների համար։

2017 թվականին խաղացել է կայսրուհի Ալոյի դերը «Վալերիանը և հազարավոր մոլորակների քաղաքը» ֆիլմում։

2019 թվականին փոքր դեր է խաղացել «Աննա» ֆիլմում։

## Անձնական կյանք
2021 թվականի հուլիսի 4-ին Սիմոն Թորեթից որդի է ունեցել։ 2022 թվականի մայիսին նրանք ամուսնացել են։ 2023 թվականի ապրիլի 21-ին լույս աշխարհ է բերել դուստր Լուին։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Профиль на сайте Fashion Model Directory
* Профиль на сайте models.com

Կատեգորիա:Ֆրանսիացի դերասաններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի կինոդերասանուհիներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի մոդելներ
Մանթաշյան

**Մանթաշյան**, հայկական ազգանուն, որը ծագում է Մանթաշ տեղանունից (Շիրակի մարզի լեռնագագաթ)

## Ազգանվան ծագում
Մանթաշյան ազգանունը կապված է մի տոհմի հետ, որը սկզբնապես բնակվել է Անի հնագույն քաղաքում։ 1319 թվականի ավերիչ երկրաշարժից հետո ընտանիքի մի մասը տեղափոխվել է Շիրակի մարզ և հաստատվել Արագածի մոտ գտնվող Մանթաշ լեռան ստորոտին։ Այնտեղ ապրելով մի քանի դար՝ տոհմը հետագայում տեղափոխվել է Լոռու մարզ։

Ըստ ավանդույթի՝ վերբնակիչները հաճախ պատմում էին տեղացիներին Մանթաշ լեռան գեղեցկության մասին, ինչի համար ստացան "*Մանթաշցի*" մականունը, որը ժամանակի ընթացքում վերածվեց *Մանթաշյան* ազգանվան։

## Տոհմի տարածումը
Լոռիում անբարենպաստ կլիմայական պայմանների պատճառով տոհմը բաժանվեց․

* Մի ճյուղը տեղափոխվեց Թիֆլիս (այժմ՝ Թբիլիսի), որտեղ նրա հետնորդներից ամենահայտնին Ալեքսանդր Մանթաշյանցն էր (1842- 1911)՝ նավթարդյունաբերող և բարերար։
* Մյուս ճյուղը հաստատվեց Կոթի գյուղում (18-րդ դարի կեսեր) որտեղից սկսվեց հետագա տարածումը Հայաստանով և աշխարհի այլ երկրներով։

## Հայտնի կրողներ

* Մանթաշյանց Ալեքսանդր Հովհաննեսի

## Տեղանվան կապեր
Ազգանվանը անուն տված *Մանթաշ* անվանումը պահպանվել է հայկական տեղանվանաբանության մեջ։ Շիրակի մարզում կա նաև Մանթաշ գյուղ, որը հնարավոր է կապված լինի տոհմի պատմության հետ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայկական ազգանուններ
Աղբյուրի երգը չի մարել

**«Աղբյուրի երգը չի մարել»**, հայ գրող Սերո Խանզադյանի պատմվածքը։ Ներառված է «Կարմիր շուշաններ» շարքում, որ հրատարակվել է 1958 թվականին։

## Գնահատական
Ս․ Աղաբաբյանի գնահատմամ՝ Խանզադյանն իր արծարծած գաղափարն արտահայտում է ոչ թե վերացական փիլիսոփայական պլանով, այլ կոնկրետ նյութի գեղարվեստական հնչեցումով։

## Սյուժե
Ստեղծագործության սկզբում հեղինակն ասում է, որ տատի մարած ձայնը հաճախ է փլվում գյուղի գլխին։ Ձայնն արձագանքում է ձորի մեջ, տների ու քարե երդիկների վրա։ Իսկ գյուղը ժայռերի մեջ էր, կիրճերի իսկական աշխարհ։ Տներն էլ նման էին աղավնու բների։ Երկու ընկուզենի կանգնած էին կողք կողքի։ Տատի ձայնն արձագանքում էր նաև Հեղերի պղնձե կժի մեջ։ Հեղերը տատի թոռն էր։ Հովիվը վերևից նայում էր Հեղերին ու հարցնում՝ գնում են արդյոք։ Հեղերը նրան պատասխանում էր՝ վախը խեղդած․ «Մենք ու դուք մնացինք այս քարե որջերում։ Հայրս ասում է այստեղ կյանք չկա։ Ասում է գնանք, հրեն գետի էն մի կողմի տափարակում տուն շինենք, այնտեղ ապրենք։ Այստեղ մութ է։ Աշխարհս լուսավորվել է, մենք ինչու՞ մնանք»։ Գյուղը բնակիչներից դատարկվել էր, ժայռերը ոտնատակ էին տալիս մարդկանց։ Հիսուն տարի առաջ Հեղերի հայրը անցել էր գետը և այնտեղ տուն շինել։ Ամեն անգամ, երբ Հեղերը կուժը ձեռքին աղբյուրն էր գալիս, հովվի շունը նրան ընդառաջ էր գալիս, իսկ հովիվ տղան կանգնում էր ու ասում․ «Գնացիր, էլի՜, Հեղեր»։ Իսկ տղան ասում էր, որ ինքն այդ քերծերից չի հեռանա։

Անցնում է երկար ժամանակ։ Աղբյուրի քարը սկսում է խոսել, ասել, որ էլ հող չկա, ժայռի ափին մի բուռ հող է մնացել։ Մի ծերունի էր նստած քարի վրա, ու նա կարծես լսում է քարի ձայնը։ Հեղինակն ասում է, որ նստում է ծերունու կողքին, հարցնում Հեղերի մասին։ Ասում է, որ իր թոռնիկն էլ է Հեղեր։ Իր ու նրա իմացած Հեղերի թոռն է։ Պատմում է, որ գյուղում մենակ է մնացած եղել։ Գնացել է ու ետ բերել Հեղերին։ Ամուսնացել են։ Գալիս է Հեղեր թոռը։ Նրա կժի մեջ կարծես էլի արձագանքում էր տատի ձայնը․ «Հեղե՛ր, հե՛յ»։ Տատի ձայնը հազարապատկվում է ժայռերի խոռոչներում, քարանձավների երախների մեջ։

## Կերպարներ
* Հեղեր
* Հովիվ

## Տես նաև
* Լալ Համազը
* Կարմիր շուշաններ
* Մարդը և իր մորթին
* Ճանապարհը
* 1971, ամառ
* Անամպ երկինք
* Գտնված գարուն
* Մենավոր ծառը
* Դաղձի բույրը

## Ծանոթագրություններ
Շիպկայի հուշարձան

**Ազատության հուշահամալիր**, որը առավել հայտնի է որպես **Շիպկայի հուշարձան** (Паметник на Шипка), ժամանակակից Բուլղարիայի և Բուլղարիայի ազատագրման խորհրդանիշն է։ Հուշարձանը Շիպկա ազգային պարկ-թանգարանի կենտրոնում է և գտնվում է Բալկանյան լեռների Շիպկա գագաթին։

Հուշարձանի ուրվագիծը հիշեցնում է միջնադարյան բուլղարական ամրոց և կարելի է տեսնել տասնյակ կիլոմետրերից։ Այն կառուցվել է ամբողջ Բուլղարիայի ժողովրդի նվիրատվություններով և բացվել է 1934 թվականի օգոստոսի 26-ին։ Հուշարձանն ունի 31,5 մ բարձրություն, և 890 աստիճան ձգվում են դեպի այն։ Հզոր բրոնզե առյուծը, որը խորհրդանշում է Բուլղարիայի զինանշանը` բուլղարական պետության խորհրդանիշը, պահպանում է հուշահամալիրի մուտքը։ Հուշարձանի մյուս երեք պատերը կրում են լեռնանցքի մարտադաշտերի անունները՝ Շիպկա, Շեյնովո և Ստարա Զագորա։ Մարմարե սարկոֆագի տակ առաջին հարկում հանգչում են Շիպկայի պաշտպանների աճյունները։ 

Սարկոֆագը կանգնած է չորս հակված քարե առյուծների վրա, իսկ նրա վերևում որպես պատվո պահակ կանգնած են բուլղարական *օպալչենեցի* (բուլղարական կամավորական կորպուսի անդամ) և ռուս զինվորի արձանները։ Թանգարանի մյուս յոթ հարկերում ցուցադրված են զինվորների և կամավորների անձնական իրերը, մեդալներ, լուսանկարներ, զենքեր և փաստաթղթեր՝ կապված Շիպկայի համար մղված մարտերի հետ։ Ցուցանմուշներից մեկը Սամարայի դրոշի պատճենն է՝ բուլղարական կամավորական կորպուսի առաջին մարտական դրոշը։ Ազատության հուշահամալիրի ամենաբարձր հարթակից բացվում է շրջակայքի գեղեցիկ համայնապատկերային տեսարան։ 

Հուշարձանը խորհրդանշում է լեռնանցքի հերոսական պաշտպանությունը։ Սուլեյման Հուսնու փաշայի օսմանյան ապաշրջափակող բանակը չի կարողացել օգնության հասնել, և Պլեվենի պաշարումն ավարտվել է հաղթանակով։ Վերջինս կանխորոշել է նաև ռուս-թուրքական պատերազմի (1877-1878) ելքը։

Հուշարձանի հիմնաքարը դրվել է 1922 թվականի օգոստոսի 24-ին, շինարարությունն ավարտվել է 1930 թվականին, իսկ հուշարձանը բացել է 1934 թվականի օգոստոսի 26-ին Բորիս III Բուլղարացին։

## Պատկերասրահ

Պատկեր:Shipka-monument-bg.jpg
Պատկեր:Паметника_на_Свободата_на_връх_Свети_Никола.jpg
Պատկեր:Shipka_monument_during_summer_time.jpg
Պատկեր:Bulgaria_Shipka-01.JPG
Պատկեր:Паметникът на свободата на връх Шипка 12.jpg


## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Բուլղարիայի հուշարձաններ
Կատեգորիա:1934 քանդակներ
Կատեգորիա:1930 ճարտարապետություն
Կատեգորիա:Բուլղարիայի տեսարժան վայրեր
Կատեգորիա:1930 հիմնադրումներ Բուլղարիայում
Կատեգորիա:Թանգարաններ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Բուլղարիայի թանգարաններ
Պոնտե դելլե Տետտե

**Պոնտե դելլե Տետտե** (, թարգմանաբար՝ *«Կրծքերի կամուրջ*»), փոքրիկ կամուրջ Վենետիկի Սան Պոլո շրջանում։

## Անվանում
Իր անսովոր անվանումը կամուրջը ստացել է այն ժամանակաշրջանում, երբ Վենետիկի իշխանությունները թույլատրել էին մարմնավաճառներին բաց կրծքով կանգնել կամրջի վրա, որպեսզի գրավեն անցորդ տղամարդկանց և միաժամանակ «վերադաստիարակեն» նրանց, ում կասկածում էին նույնասեռականության մեջ։

## Պատմություն
Կամուրջը գտնվում էր *Կարամպանե դի Ռիալտոյի* շրջանում, որը 15-րդ դարում, ըստ պաշտոնական փաստաթղթերի, դարձել էր Վենետիկի «Կարմիր լապտերների թաղամասերից» մեկը։ Մարմնավաճառները, հաճախորդներին գրավելու նպատակով, պետք է կանգնեին պաշտգամբներում կամ հարևանությամբ գտնվող շենքերի պատուհանների դիմաց՝ լայն բացված ոտքերով կամ մերկ կրծքերով։ Վենետիկի կառավարությունը խրախուսում էր հասարակական նման հարաբերությունները՝ հույս ունենալով կասեցնել «սոդոմական մեղքի» աճող ալիքը, որն այն ժամանակ սոցիալական լուրջ խնդիր էր դարձել։

1509 թվականին մի հեղինակ գրել է, որ Վենետիկում աշխատել է շուրջ 11,565 մարմնավաճառ։

Քիչ հեռու գտնվում էր *Տրագետտո դել Բուզո* () կոչվող նավահանգիստը, որը թույլ էր տալիս մարմնավաճառներին անցնել Մեծ ջրանցքը՝ տեղափոխվելով «կարմիր լապտերների» մեկ այլ թաղամաս։

1519 թվականին մարմնավաճառությունից գանձվող հարկերը զգալի ֆինանսական աջակցություն էին ապահովում Վենետիկի Արսենալի աշխատանքների իրականացման համար։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Մարմնավաճառության պատմություն
Կատեգորիա:Վենետիկի կամուրջներ
Իրժի Կոխտա

**Իրժի Կոխտա** (, ), չեխոսլովակացի հոկեյիստ, հարձակվող, 1972 թվականի աշխարհի չեմպիոն, 1968 թվականի Օլիմպիական խաղերի արծաթե մեդալակիր, 1972 թվականի Օլիմպիական խաղերի բրոնզե մեդալակիր։

## Կենսագրություն
Իրժի Կոխտան հոկեյիստի կարիերան սկսել է Յիժլավա քաղաքի «Դուկլա» ակումբում։ 1965֊1968 թվականներին խաղացել է Չեխոսլովակիայի առաջնությունում նույն ակումբի կազմում, երեք անգամ դարձել է Չեխոսլովակիայի լիգայի մրցանակակիր, այդ թվում՝ 1967 և 1968 թվականներին նվաճել է ոսկե մեդալներ։ 1968 թվականին փոխել է ակումբը՝ տեղափոխվելով Պրահայի «Սպարտա», որի կազմում անցկացրել է 11 մրցաշրջան։ Այդ ընթացքում դարձել է Չեխոսլովակիայի առաջնության մրցանակակիր, իսկ 1970 թվականին ճանաչվել է լավագույն ռմբարկու՝ վաստակելով 52 միավոր (25 գոլ + 27 փոխանցում)։ 1979 թվականին տեղափոխվել է արտասահման և հանդես եկել գերմանական ակումբներում։ 

1986 թվականին ավարտել է խաղային կարիերան, որից հետո մարզչական գործունեություն է ծավալել Գերմանիայում, Շվեյցարիայում և Իտալիայում։

1967֊1975 թվականներին հանդես է եկել Չեխոսլովակիայի ազգային հավաքականի կազմում, որի կազմում դարձել է 1972 թվականի աշխարհի և Եվրոպայի չեմպիոն, 1968 թվականի Օլիմպիական խաղերի արծաթե և 1972 թվականի Օլիմպիական խաղերի բրոնզե մեդալակիր, ինչպես նաև բազմակի արծաթե և բրոնզե մեդալակիր աշխարհի և Եվրոպայի առաջնություններում։

2010 թվականի մայիսի 6-ին նրա անունն  ընդգրկվել է Չեխական հոկեյի փառքի սրահում։

Իրժի Կոխտան մահացել է երկարատև հիվանդությունից հետո՝ 2025 թվականի ապրիլի 3-ին, 78 տարեկան հասակում։

## Ձեռքբերումներ
*Աշխարհի չեմպիոն (1972)
*Օլիմպիական խաղերի արծաթե մեդալակիր (1968)
*Աշխարհի առաջնությունների արծաթե մեդալակիր (1968, 1971, 1974 և 1975)
*Օլիմպիական խաղերի բրոնզե մեդալակիր (1972)
*Աշխարհի առաջնությունների բրոնզե մեդալակիր (1970 և 1973)
*Չեխոսլովակիայի չեմպիոն (1967 և 1968)
*Չեխոսլովակիայի առաջնության արծաթե մեդալակիր (1966 և 1974)
*Չեխոսլովակիայի առաջնության բրոնզե մեդալակիր (1977)
*Չեխոսլովակիայի առաջնության լավագույն ռմբարկու (1970, 52 միավոր)

## Վիճակագրություն
*Չեխոսլովակիայի առաջնություն - 453 խաղ, 183 տափօղակ
*Չեխոսլովակիայի հավաքական ֊148 խաղ, 56 տափօղակ
*Գերմանիայի առաջնություն - 97 խաղ, 241 միավոր (101 տափօղակ + 140 գոլային փոխանցում)
*Ընդհանուր կարիերայի ընթացքում՝ 698 խաղ, 340 տափօղակ

## Ընտանիք
Թենիսիստուհի Մարկետ Կոխտովի դուստրը Կանանց թենիսի ասոցիացիայի վարկանիշում զբաղեցրել է 45-րդ տեղը (1994 թվականին)։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Չեխ հոկեյիստներ
Ալոիզ Շվեհլիկ

**Ալոիզ Շվեհլիկ** (, ), չեխ դերասան, թատերական մանկավարժ։

## Կենսագրություն
Ալոիզ Շվեհլիկը ծնվել է 1939 թվականին Պարդուբիցե քաղաքում։ Իր ավագ եղբոր՝ Յարոսլավի հետ նա փոքր տարիքից սկսել է զբաղվել թատրոնով։ 1958 թվականին ավարտել է տեխնիկական քոլեջը Հրուդիմ քաղաքում, պարտադիր զինվորական ծառայությունից հետո որոշ ժամանակ աշխատել է գործարանում, որտեղ էլ ծանոթացել է իր ապագա կնոջ հետ։

Շվեհլիկը փորձել է ընդունվել Պրահայի Թատերական ակադեմիա (DAMU), բայց ապարդյուն։ Փոխարենը միացել է Կլադնոյի Կենտրոնական թատրոնին, այնուհետև ելույթ է ունեցել Մոստ, Օլոմոուց և Լիբերեց քաղաքներում։

1970-ականների կեսերից Շվեհլիկը սկսել նկարահանվել կինոյում և հեռուստատեսությունում՝ մասնակցելով այնպիսի ֆիլմերում, ինչպիսիք են «Սոկոլովո» (1974), «Երիտասարդ մարդը և Մոբի Դիկը» (1979), «Արգելված երազանքներ» (1986)։ Նա ավելի հայտնի է դարձել 1990-ականներին, երբ հանդես եկել բազմաթիվ բեմադրություններում, այդ թվում՝ «Սև բարոնները» (1992) կատակերգությունում։

Դերասանական գործունեությունից բացի, Շվեհլիկը զբաղվել է նաև արտասահմանյան ֆիլմերի չեխերեն ձայնավորմամբ։ Նա ձայնավորել է այնպիսի գործեր, ինչպիսիք են «Մասնագետները», «Շիմանսկի», «Մարդը աստղից», «Հետ դեպի ապագա 2», «Ռոուզների պատերազմը» և «Ավելի լավ չի կարող լինել», որոնց համար արժանացել է մի քանի մրցանակի։

2004 թվականից Շվեհլիկը դասավանդել է դերասանի վարպետություն Պրահայի երաժշտական արվեստների ակադեմիայի թատերական ֆակուլտետում։ Նա եղել է Պրահայի Ազգային թատրոնի անդամ։

Ալոիզ Շվեհլիկը մահացել է 85 տարեկան հասակում, 2025 թվականի ապրիլի 2-ին։ 

## Ընտանիք
1967 թվականին Ալոիզ Շվեհլիկն ամուսնացել է տնտեսագետ Ֆլորենտինա Շվիգլիկովայի (ծնվ.Ստեպանովա) հետ։  Նրանք ունեն երեք երեխա։ Նրանց Դավիթ  անունով որդին դերասան է, հոր հետ մասնակցել է տարբեր թատերական, հեռուստատեսային և կինոբեմադրությունների, ինչպես նաև զբաղվել է կրկնօրինակման և ձայնագրման աշխատանքներով։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Չեխ դերասաններ
Կատեգորիա:Չեխ մանկավարժներ
Բառք Վարդան գրոց

**Բառք Վարդան գրոց**, պարսկերեն-հայերեն միջնադարյան փոքր բառարան, որն ստեղծվել էր Եղիշեի «Վարդանի և հայոց պատերազմի մասին» (գրաբար՝ Վասն Վարդանայ եւ Հայոց պատերազմին) գրքում կիրառված պարսկական բառերը հասկանալու համար։

Հեղինակների նպատակն էր ոչ թե ստեղծել բացատրական բառարան, որտեղ կներառվեին գրքում կիրառված պարսկական բոլոր տերմինները, այլև նրանք, որոնք Հայաստանում դուրս էին եկել գործածությունից։ Երբեմն բառարանը կոչվում է նաև «Թարգմանությիւնք պարսից բառից ի Վարդան գրոց»։ Ինչպես նշում են հեղինակները, բառարանի ստեղծման նպատակով նրանք գտել էին ոմն կրթված պարթևի։ Ընդ որում, պարսկական ոչ բոլոր բառերն են թարգմանվել։ Դրանցից շատերն անծանոթ են եղել նույնիսկ պարսիկ թարգմանչին։ Ընդհանուր առմամաբ, բառարանը ներառում է մոտ 40 թարգմանություն և մեկնաբանություն։

Թվագրվում է 11-12-րդ դարերին ու համարվում պարսկերեն-հայերեն բառարանի ստեղծման առաջին հայտնի փորձը։ Ստեղծումից գրեթե անմիջապես հետո լայն ճանաչում է գտել հայկական դպրանոցներում։ «Վարդանի և հայոց պատերազմի մասին» աշխատության՝ 1174 և 1207 թվականների հնագույն օրինակները արդեն իսկ պարունակում են խմբագրումներ հենց այս բառարանի կիրառմամբ։ Մատենադարանում ընդհանուր առմամբ պահվում է այս բառարանի շուրջ 50 օրինակ, որոնք թվագրվում են 14-18-րդ դարերին։ Դրանցից ամենահները թվագրվում են 1304 (ձեռագիր № 4149) և 1357 թվականներին (ձեռագիր № 2371): Ամենահին պահպանված օրինակը պահվում է Փարիզի ազգային գրադարանում (ձեռագիր № 302, գրվել է 1282 թվականին Տաթևի վանքում)

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Բառարաններ
Իսլամ Բազարգանով

**Իսլամ Բազարգանով** () ծագումով ռուս, ադրբեջանցի ազատ ոճի ըմբիշ, 2024 թվականի Եվրոպայի առաջնության բրոնզե մեդալակիր, Ադրբեջանի հավաքականի անդամ։

## Սպորտային կարիերա
Իսլամը Բազարգանովի անվան Կիզիլյուրտի մանկապատանեկան մարզադպրոց-2-ի սան է։ 2013 թվականի նոյեմբերին Կիզիլյուրտում Խաջիմուրադ Մագոմեդովի անվան պատանիների միջազգային մրցաշարում նվաճել է արծաթե մեդակ, իսկ 2014 թվականի նոյեմբերին դարձել է նմանատիպ մրցաշարի հաղթող։ 2015 թվականի օգոստոսին հաղթել է Սերբիայի Սուբոտիցա քաղաքում կայացած Եվրոպայի երիտասարդական առաջնությունում։ 2015 թվականի նոյեմբերին դարձել է Բաքվում անցկացված «Արիության Արենա» պատանիների բաց հանրապետական մրցաշարի հաղթող։ 2019 թվականի սեպտեմբերին հաղթել է Վլադիկավկազում Յուրի Գուսովի հիշատակին պատանիների (U-23) բաց մրցաշարում։ 2020 թվականի նոյեմբերին Մոսկվայի Գրան Պրիում զբաղեցրել է երկրորդ տեղը։ 2020 թվականի դեկտեմբերին ընդգրկվել է Ադրբեջանի ազգային հավաքականի հայտացուցակում՝ Բելգրադում 2020 թվականի ըմբշամարտի աշխարհի անհատական գավաթի համար։ 2022 թվականի օգոստոսին Թուրքիայի Քոնյա քաղաքում անցկացվող Իսլամական համերաշխության խաղերի եզրափակիչում պարտվել է Ուզբեկստանից Ջահանգիրմիրզա Տուրաբովին։ 2023 թվականի դեկտեմբերին Բաքվում Ադրբեջանի առաջնության եզրափակիչում հաղթել է Էլման Աղաևին։

## Նվաճումներ
* Ազատ ոճի ըմբշամարտի Եվրոպայի պատանեկան առաջնություն 2015 -  
* Իսլամական համերաշխության խաղեր 2021 - 
* Ադրբեջանի ազատ ոճի ըմբշամարտի առաջնություն 2022 – 
* Ադրբեջանի ազատ ոճի ըմբշամարտի առաջնություն 2023 – 

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ադրբեջանցի ըմբիշներ
Կատեգորիա:Ռուս ըմբշամարտիկներ
Ռոբերտի Դինգաշվիլի

**Ռոբերտի Դինգաշվիլի** (, ), վրացի ազատ ոճի ըմբիշ, ներկայումս հանդես է գալիս 57 կգ քաշային կարգում։ Ռումինիայի Բուխարեստ քաղաքում կայացած 2024 թվականի ըմբշամարտի Եվրոպայի առաջնությունում նվաճել է բրոնզե մեդալ։

## Կարիերա
Ռումինիայի Բուխարեստ քաղաքում անցկացված ըմբշամարտի Եվրոպայի 2024 թվականի առաջնությունում տղամարդկանց մինչև 57 կգ քաշային կարգում Դինգաշվիլին նվաճել է բրոնզե մեդալներից մեկը։ Բրոնզե մեդալի համար գոտեմարտում հաղթել է ֆրանսիացի Իլման Մուխտարովին։ Մասնակցել է 2024 թվականի ըմբշամարտի Եվրոպայի օլիմպիական որակավորման մրցաշարին Բաքվում,  հույս ունենալով 2024 թվականի ամառային Օլիմպիական խաղերի ուղեգիր նվաճել։ Դուրս է մնացել իր առաջին գոտեմարտից և չի արժանացել Օլիմպիական խաղերի ուղեգիր։

## Նվաճումներ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Վրացի ըմբշամարտիկներ
Ամիր Հոսեյն Զարե

**Ամիր Հոսեյն Աբբաս Զարե** (, ), իրանցի ազատ ոճի ըմբիշ, 2020 թվականի Տոկիոյի օլիմպիական խաղերի բրոնզե մեդալակիր, 2024 թվականի ամառային օլիմպիական խաղերի արծաթե մեդալակիր, 2021 և 2023 թվականների աշխարհի կրկնակի չեմպիոն, Ասիական խաղերի չեմպիոն, Ասիական խաղերի չեմպիոն։

## Կարիերա
2018 թվականի հուլիսին Զագրեբում դարձել է երիտասարդների աշխարհի չեմպիոն։ 2018 թվականի հոկտեմբերին Բուենոս Այրեսի երիտասարդական խաղերում նվաճել է արծաթե մեդակ եզրափակիչում պարտվելով ռուս Սերգեյ Կոզիրևին։ 2019 թվականի հուլիսին Թաիլանդի Չոնբուրի քաղաքում դարձել է Ասիայի երիտասարդների չեմպիոն։ 2021 թվականի հունիսին ընդգրկվել է Իրանի ազգային հավաքականի կազմում Տոկիոյի Օլիմպիական խաղերի համար։ Տոկիոյի օլիմպիական խաղերում դարձել է բրոնզե մեդալակիր՝ 3-րդ տեղի համար պայքարում հաղթելով չինացի Դենգ Ժիվեյին։

2021 թվականի աշխարհի առաջնությունում, որը տեղի է ունեցել հոկտեմբերին Նորվեգիայի մայրաքաղաքում, դարձել է աշխարհի չեմպիոն մինչև 125 կգ քաշային կարգում։ Եզրափակչում հաղթել է վրացի ըմբիշ Գենո Պետրիաշվիլիին։

2022 թվականին Բելգրադում կայացած աշխարհի առաջնությունում նվաճել է բրոնզե մեդալ։

2023 թվականի սեպտեմբերին Բելգրադում կայացած աշխարհի առաջնությունում կրկին հաղթել է Գենո Պետրիաշվիլին և դարձել աշխարհի չեմպիոն։

2023 թվականի հոկտեմբերի 7-ին Հանչժոուում կայացած Ասիական խաղերում  նվաճել է ոսկե մեդալ։

2024 թվականի ապրիլի 12-ին Բիշքեկում, եզրափակչում հաղթելով ղրղզ ըմբիշ Այաալ Լազարևին, նվաճել է Ասիայի առաջնության ոսկե մեդալը։

## Նվաճումներ
* Ասիայի ըմբշամարտի երիտասարդական առաջնություն 2018՝  
* Ըմբշամարտի աշխարհի երիտասարդական առաջնություն 2018՝ 
* Ամառային պատանեկան օլիմպիական խաղեր 2018՝ 
* Ասիայի ըմբշամարտի պատանիների առաջնություն 2019՝ 
* Ըմբշամարտի աշխարհի պատանեկան առաջնություն 2019՝ 
* Ըմբշամարտի Մ23 աշխարհի առաջնություն 2019՝ 
* Օլիմպիական խաղեր 2020՝ 
* Ըմբշամարտի աշխարհի առաջնություն 2021՝ 
* Ըմբշամարտի աշխարհի առաջնություն 2022՝ 
* Ասիական խաղեր 2022՝ 
* Ըմբշամարտի աշխարհի առաջնություն 2023՝  
* Ասիայի ըմբշամարտի առաջնություն 2024՝ 

## Ծանոթագրություններ

 
Կատեգորիա:2020 թվականի Ամառային օլիմպիական խաղերի բրոնզե մեդալակիրներ
Կատեգորիա:2024 թվականի Ամառային օլիմպիական խաղերի արծաթե մեդալակիրներ
Կատեգորիա:Ըմբշամարտի աշխարհի առաջնության մեդալակիրներ
Կատեգորիա:Իրանցի ըմբշամարտիկներ
Կատեգորիա:Օլիմպիական խաղերի բրոնզե մեդալակիրներ
Ուղղափառ ադրբեջանցիներ

[thumb|right|250px|[Բաքվի Սուրբ մյուռոնակիր կանանց տաճար|Սուրբ մյուռոնակիր կանանց տաճարը Բաքվում։]]**Ուղղափառ ադրբեջանցիներ** (), ադրբեջանցիների և Ադրբեջանի տարածքում բնակվող այլ ազգությունների էթնոկրոնական խումբ, որի ներկայացուցիչներն ընդունել էին ուղղափառություն ու դրան զուգահեռ պահպանել իրենց ազգային ինքնագիտակցությունը։

## Պատմություն
Եկեղեցական ավանդության համաձայն՝ ժամանակակից Ադրբեջանի տարածքում առաջին միսիոները և առաքյալը եղել է Բարդուղիմեոս առաքյալը։

### Հայտնի ներկայացուցիչներ
Ուղղափառ հայտնի ադրբեջանցիների կամ կովկասյան թաթարների թվում են՝ ռուսաստանցի գիտնական, արևելագետ Ալեքսանդր Կազեմբեկը (1802—1870 թվականներ), Սանկտ Պետերբուրգի համալսարանի Արևելյան լեզուների ֆակուլտետի (ներկայումս՝ Սանկտ Պետերբուրգի պետական համալսարանի Արևելյան ֆակուլտետ) առաջին դեկան, ռազմական գործիչ Միրզա Բեկ (Նիկոլայ) Գայիբովը, նկարիչ և սրբանկարիչ Ուջալ (Պյոտր) Ախվերդիևը, գրող Ֆազիլ (Վասիլի) Իրզաբեկովը և բանաստեղծ ու երգերի հեղինակ Օնեգին Հաջիքասիմովը (1985 թվականին կնքվել է Օլեգ անվամբ, իսկ 1988 թվականին դարձել Օպտինա պուստինի իերոսխիմոնախ Սիմոն)։

## Թվաքանակ
Որոշ տվյալներով՝ 2007 թվականի դրությամբ Ադրբեջանում բնակվում էր ավելի քան 5 000 էթնիկ ադրբեջանցի, որոնք ընդունել էին քրիստոնեություն (հիմնականում՝ ուղղափառ)։ Քրիստոնեություն ընդունում են ոչ միայն շրջաններում, այլև Բաքվին հարակից գյուղերում։ Նշվում է, որ կրոնափոխների մեծ մասն այն մարդիկ են, որոնք աշխատավայրում անարդարության են բախվել։

Ռուսաստանի և այլ երկրների տարածքում, որտեղ ուղղափառությունը քրիստոնեության գերիշխող ճյուղ է ու կան ուղղափառ համայնքների հետ էթնիկ ադրբեջանցիների ուղիղ շփումներ, այդ թիվն էապես բարձր է։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Храм для Онегина. После славы
* Циклаури К. Об иеросхимонахе Симоне (Гаджикасимове)

Կատեգորիա:Ադրբեջանցիներ
Կատեգորիա:Թյուրք քրիստոնյաներ
Կատեգորիա:Ուղղափառությունը Ադրբեջանում
Յուրի Աբրամոչկին

**Յուրի Վասիլևիչ Աբրամոչկին** (, ), խորհրդային և ռուս լուսանկարիչ և ֆոտոլրագրող։

## Կենսագրություն
Յուրի  Աբրամոչկինը ծնվել է 1936 թվականին։ Որպես ֆոտոլրագրող սկսել է աշխատել 21 տարեկանում՝ «Մոսստրոյի» գրասենյակում (Մոսկվայի շինարարության և պլանավորման գլխավոր վարչություն)։ Լուսանկարչության մեջ իր ուժերը փորձելու հնարավորություն է ստացել 1957 թվականին, երբ նրան առաջարկել են Մոսկվայում Երիտասարդության և ուսանողների համաշխարհային փառատոնի պաշտոնական լուսանկարչի պաշտոնը։ 

Լուսանկարիչը նաև լուսանկարել է Կոմսոմոլսկի պողոտան «Մոսստրոյի» համար։ Այդ լուսանկարները հրապարակվել են խորհրդային նորությունները անգլերենով լուսաբանող  «Soviet Weekly»- շաբաթաթերթում։

Յուրի  Աբրամոչկինը մոտ քառասուն տարի աշխատել է խորհրդային շաբաթաթերթում։ 1961 թվականին նա սկսել է աշխատել որպես լուսանկարիչ «Նովոստի» մամուլի գործակալությունում։

Յուրի Աբրամոչկինը 15 ռուս ֆոտոլրագրողներից մեկն է, որի անունն ընդգրկվել է ժամանակակից լուսանկարիչների հանրագիտարանում, որը հրապարակվել է 1995 թվականին «Սենտ Ջեյմս Պրես» հրատարակչության կողմից։

Աբրամոչկին աշխատել է խորհրդային և համաշխարհային առաջնորդների, քաղաքական գործիչների ու հայտնի անձանց հետ։ Նրա լուսանկարած անձանց թվում են Նիկիտա Խրուշչովը, Լեոնիդ Բրեժնևը, Միխայիլ Գորբաչովը, Բորիս Ելցինը, Պատրիարք Պիմենը, Շառլ դը Գոլը, Վիլի Բրանդտը, Ֆրանսուա Միտտերանը, Ռիչարդ Նիքսոնը, Ուրհո Կեկկոնենը, Ժակ Շիրակը, Բիլ Քլինթոնը, Յուրի Գագարինը, Ռոնալդ Ռեյգանը, Վալենտինա Տերեշկովան և Եղիսաբեթ II-ը։

Յուրի  Աբրամոչկինը մահացել է 2018 թվականի ապրիլի 5֊ին, հուղարկավորվել է Վագանկովյան գերեզմանատանը։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Фотографии Юрия Абрамочкина на портале «История России в фотографиях».
*Yuriy Abramochkin, as retrieved by the Wayback Machine on 2 May 2014
*Interview with Yuriy Abramochkin in Sakharov Center
Վասկա Իլիևա

**Վասկա Իլիևա** (. ), հյուսիսմակեդոնացի լեգենդար երգչուհի, որ համբավվել է հատկապես ժողովրդական երգերի ինքնատիպ ու սրտառուչ կատարումներով։

## Կարիերա
Երգչուհու և պարուհու իր կարիերան սկսել է 1950-ական թվականների սկզբին  *Tanec* պետական անսամբլում։ Երգերի կատարման ինքնատիպ ոճը նրան մեծ ժողովրդականություն է բերել ոչ միայն Մակեդոնիայում, այլև նախկին Հարավսլավիայի գրեթե ողջ տարածքում ու Բալկանյան թերակղզու մնացած երկրներում, ինչպես նաև հյուսիսմակեդոնացիների գաղթօջախներում։ Վասկան ստացել է «Մակեդոնյան ավանդական երգի թագուհի», «Կենդանի լեգենդ», «Մակեդոնյան երաժշտության դեսպան» պատվանունները։

Նա պատիվների է արժանացել եվրոպական շատ երկրներում, համերգներով շրջագայել է Եվրոպայում, Հյուսիսային ու Հարավային Ամերիկաներում, Ավստրալիայում՝ այցելելով հյուսիսմակեդոնացիների գրեթե բոլոր խոշոր գաղթօջախները։ 800-ից ավելի երգեր ներառող իր երգացանկով Վասկան մակեդոնացի ամենաժողովրդական արտիստուհու համբավ է ձեռք բերել։ 1980-ական թվականների կեսերից Իլիևան կենտրոնացել է հայրենասիրական երգերի կատարումների վրա՝ ընդառաջ գնալով ժողովրդական ոգուն ու պահանջին և անկախության ձգտումներին։ Լայն ժողովրդականություն են վայելել հատկապես „Земјо македонска“, „Имала мајка“, „Излегол Невен Пејо“, „Аир да не сториш мајко“ երգերի կատարումները։

Վասկա Իլիևան մահացել է 77 տարեկան հասակում՝ 2001 թվականի մայիսի 4-ին, իր հայրենի Սկոպիե քաղաքում՝ թողնելով հարուստ մշակութային ժառանգություն։ Նրա մահվան 10-րդ տարելիցին Հյուսիսային Մակեդոնիայի օպերայի և բալետի թատրոնում նրա պատվին կազմակերպվել է ճոխ համերգ, որին իրենց կատարումներով մասնակցել են բազմաթիվ անվանի երաժիշտներ, ներառյալ մեծահամբավ երգչուհու արժանավոր հետնորդուհին համարվող Սուսանա Սպասովսկան։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Песни https://web.archive.org/web/20150607231518/http://pesna.org/performer.php?id=102  

Կատեգորիա:Մակեդոնացի երաժիշտներ
Կատեգորիա:Մակեդոնացի երգչուհիներ
2019 թվականը Հայաստանում

Ստորև ներկայացված է **[[2019]] թվականին [[Հայաստան]]ում** տեղի ունեցած իրադարձությունները։

## Գործող ղեկավարներ

## Իրադարձություններ
### Հունվար
* Հունվարի 14 - Ձևավորվում է Նիկոլ Փաշինյանի երկրորդ կառավարությունը։

### Հուլիս
* Հուլիսի 14-27 - 2019 UEFA-ի Եվրոպայի մինչև 19 տարեկանների առաջնություն։

### Հոկտեմբեր
* Հոկտեմբերի 6-8 - Տեղեկատվական տեխնոլոգիաների համաշխարհային կոնգրես։

## Տես նաև
* 2018 թվականը Հայաստանում
* 2020 թվականը Հայաստանում

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:2010-ականներ Հայաստանում
Կատեգորիա:2019 Ասիայում
Կատեգորիա:2019 Եվրոպայում
Կատեգորիա:2019 Հայաստանում
Կատեգորիա:21-րդ դարի տարեթվեր Հայաստանում