open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Մարտինե Հովհաննիսյան

**Մարտինե Հովհաննիսյան** (, ), ծագումով հայ մարդաբան, հայկական սփյուռքի մասնագետ։ Նա մարդաբանության ոլորտում «Ազգային գիտահետազոտական կենտրոնի հետազոտությունների» տնօրենն է։

### Երիտասարդություն և կրթություն
Մարտինե Հովհաննիսյանը ծնվել է 1953 թվականի մայիսի 2-ին Բանյոյում։

Սկզբում նա գրականությամբ է զբաղվում:Նրա ուսումնասիրությունները լեզվի վերաբերյալ ձևավորում են նրա մտորումները հայկական և հրեական հիշողության մասին, վերապրածների և սերունդների վկայությունների միջոցով,որոնք նա ժողովում է և որոնք պատճառ են հանդիսանում անասելի գաղափարի շուրջ նրա մտորմանը։

1979 թվականին Փարիզ VII համալսարանում ստանում է ժամանակակից գրականության և ազգաբանության կրկնակի դիպլոմ:1980 թվականին Փարիզի VII համալսարանում ժամանակակից գրականության մագիստրոսի կոչում է ստանում«Միշել Լեյրիսի» և «Ավրորա » վեպի համար։

1981 թվականին Փարիզի VII համալսարանի « սրբություն » տերմինի խորացված ուսումնական դիպլոմ ծրագրի շրջանակներում Ժորժ Բատայի և Սուրբ հասկացության մասին նրա աշխատանքը՝Յուլյա Քրիստևայի ղեկավարությամբ, արժանանում է բարձր գնահատականի։

1990 թվականին նա պաշտպանում է իր թեզը սովիալական գիտությունների բարձրագույն դպրոցում ՝«Հայերը և համայնքի կարևորությունը» վերնագրով հետազոտություն Փարիզյան տարածաշրջանում Ժերար Ալթաբեի ղեկավարությամբ։

### Կյանքի անցած ուղի
Իր թեզից հետո Մարտինե Հովհաննիսյանը ընդունվում է «Ազգային գիտահետազոտական կենտրոն», այնուհետև 1998 թվականին «Արևելյան լեզուների և քաղաքակրթությունների ազգային ինստիտուտ»։,:

Նա « Հայկական ուսումնասիրությունների ընկերության » անդամ է 1992 թվականի նրա հիմնադրման օրվանից,:

2009 թվականին նրան իրավունքներ շնորհվեց հետազոտությունները տպագրության պատրաստել, Մարիզ Տրիպերի ղեկավարությամբ« անցնելով աքսորված վայրերը, միավորելով հատվածները»:Ժյուրիի անդամներն են մարդաբան Ժան-Լուպ Ամսելը, հոգեվերլուծաբան Ֆեթհի Բենսլաման, սոցիոլոգ Շանտալ Բորդես-Բենայունը, փիլիսոփա Մարի-Քլեր Կալոզ-Տշոպը, լեզվաբան Անահիտ Տոնապետյան-Դեմոպուլոսը, մարդաբան Քեթրին Քվիմինալը և սոցիոլոգ Մերիս Թրիփիերը։

Այս թեզում նա առաջարկում է համեմատական ուսումնասիրություն հայկական  հետցեղասպանական և հրեական հետհոլոքոստային հուշագրությունների միջև, երկուսն էլ աքսորի և կորստի տանջանքների միջով են անցած։ Նրա աշխատանքը  ընդլայնում է պատմողական մարդաբանության նորարարական ձևը հետազոտության ոլորտում, որտեղ մարդաբանությունը հայտնվում է հոգեվերլուծության, փիլիսոփայության և գրականության խաչմերուկում։

Նույն տարում նա ստացել է   Ազգային գիտահետազոտական կենտրոնի հետազոտական տնօրենի կոչում։

Նա մահացել է 2019 թվականի հուլիսի 21-ին Իսի-լե-Մուլինոյում։ Թաղված է փարիզյան Բանյո գերեզմանատանը։

### Անձնական կյանք
Մարտինե Հովհաննիսյանը երեք երեխաների՝ Ժուլիեն Վահանի, Ժերեմի Վահեի և Մարիի մայրն է,որոնք ծնվել են Պիեռ-Նոել Դենիելի հետ նրա միության արդյունքում։

## Հրապարակումներ
* Համայնքային կապը. Հայերի երեք սերունդ,Արմանդ Քոլին,«Հինը և նորը» ժողովածու,1992, էջ 321
* Հայերն ու նրանց տարածքները,այլ կերպ Ֆրանսիացիները ՝ուրիշ տեղից,մարդիկ ՝այստեղից ժողովածու 1995 թ. էջ 173
* Մեր  տառապած կյանքի պատմությունները. Անհասկանալի հայկական պատմություն «Արմատտան հրատարակություն» 2013, էջ 310

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ֆրանսահայ գիտնականներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի հայագետներ
Ֆրանսուա Կելերման

**Ֆրանսուա-Կրիստոֆ Կելերման**, Վալմի դուքս (, ), Հեղափոխական պատերազմների դարաշրջանի ֆրանսիացի զորապետ, Վալմի ճակատամարտի հերոս, Նապոլեոն Բոնապարտի օրոք՝ Ֆրանսիայի պատվավոր մարշալ (1804)։

Առաջին կայսրության դարաշրջանում չի մասնակցել մարտական գործողություններին։ Նապոլեոնյան պատերազմներում մարշալ Կելերմանի բոլոր սխալական հիշատակումները իրականում պատականում են նրա որդուն՝ գեներալ Ֆրանսուա Էտիեն Կելերմանին, վերջինս իր ծառայության շնորհիվ դարձել է հեծելազորային կորպուսի հրամանատար։

## Կենսագրություն

Ծնվել է Ստրասբուրգում, ազգությամբ գերմանացի է։ Մինչ կյանքի վերջ հաղորդակցվել է ֆրանսերենով՝ նկատելի գերմանական ակցենտով։ 1752 թվականին հավաքագրվել է ֆրանսիական հուսարական գնդում։ 1788 թվականին՝ արդեն գեներալ։

1792 թվականին Կելերմանը հեղափոխությանը միանալուց հետո նշանակվել է Մոզելի բանակի գլխավոր հրամանատար, միացել է Շառլ Դյումուրիեին և սեպտեմբերի 20-ին դիմադրել է Վալմի հայտնի ռմբակոծությանը՝ դիմակայելով պրուսակների գերակշիռ ուժերին։ Մեղադրվել է նահանջող պրուսակներին չհետապնդելու համար, սակայն արդարացվել է դատարանի կողմից։

1793 թվականի մայիսին Կելերմանը ղեկավարել է Ալպյան բանակը։ 1793 թվականի օգոստոս-հոկտեմբեր ամիսներին Կելերմանը ստանձնել է Լիոնը պաշարած և յակոբինների բռնապետության դեմ ապստամբած բանակի հրամանատարի պաշտոնը։

Լիոնը վերցնելուց հետո Կելերմանը մեղադրվել է ապստամբների նկատմամբ մեղմ վերաբերմունք ցույց տալու համար, որպես հետևանք նետվել է զնդան և միայն Ռոբեսպիեռի գահընկեց լինելու շնորհիվ Կալերմանը փրկվել է գիլիոտինից։

1801 թվականին նշանակվել է սենատի նախագահ։ 1804 թվականին ստացել է Ֆրանսիայի մարշալի կոչումը և ստացել է Վալմի դուքսի աստիճան։

1814 թվականին միացել է Լուի XVIII-ին, վերջինս նրան դարձրել է Ֆրանսիայի պեր։

Թաղվել է Պեր-Լաշեզի գերեզմանոցում։

1892 թվականին Վալմում կանգնեցվել է Կելեմանի հուշարձանը։

## Ընտանիք
Մարշալի որդին՝ Ֆրանսուա Էտիենը նապոլեոնական պատերզմների ժամանակ դարձել է աչքի ընկնող հեծելազորային գեներալ, իսկ թոռը՝ Ֆրանսուա Կրիստոֆ Էդուարդը դիվանագետ է դարձել։ Երկուսն էլ ժառանգել են Վալմի դուքսի տիտղոսը։

## Պարգևներ
* Պատվո լեգեոնի շքանշան, Մեծ խաչ
* Սուրբ Լյուդովիկի շքանշան, Մեծ խաչ
* Կարմիր արծվի շքանշան (Պրուսիայի թագավորություն)
* Պֆալցյան առյուծի շքանշան (Բավարիայի թագավորություն) 
* Ոսկե արծվի ասպետական շքանշան, Մեծ խաչ (Վյուրտեմբերգի թագավորություն) 
* Հավատարմության շքանշան, Մեծ խաչ (Բադենի Մեծ Դքսություն) 
* Լյուդվիգի շքանշան (Հեսսենի մեծ դքսություն)

## Կերպարի մարմնավորումը ֆիլմերում
* «Նապոլեոն․ ճանապարհ դեպի բարձունք» (Ֆրանսիա, Իտալիա, 1955), Կելերմանի դերում՝ Ժոե Ամման։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Шиканов В. Н. Созвездие Наполеона. Маршалы Первой империи. СПб.: Шатон, 2002.
* Келлерман // [Кальяри — Коалиционные войны]. — СПб. ; [М.] : Тип. т-ва И. Д. Сытина, 1913. — С. 490—491. — (Военная энциклопедия : [в 18 т.] / под ред. К. И. Величко … [и др.] ; 1911—1915, т. 12).

## Արտաքին հղումներ
* Анонс биографии Ф. К. Келлермана .
*Генеалогия рода Келлерман на сайте "Династии Европы"

Կատեգորիա:Ֆրանսիացի մարշալներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի ռազմական գործիչներ
Խորամշահր

**Խորամշահր** ( — *Ahvâz*,  — al-Aḥwāz), քաղաք Իրանի հարավ-արևմուտքում` Խուզեսթան օսթանում (նահանգում), Խորամշահր շաhրեստանի վարչական կենտրոնը։ Բնակչությունը վերջին մարդահամարի տվյալներով կազմում է ։

## Աշխարհագրություն
Խորամշահրը գտնվում է Խուզեսթանի հարավ-արևմուտքում, Իրաքի հետ սահմանի վրա` օսթանի վարչական կենտրոն Ահվազից մոտ 100 կմ հարավ-հարավ-արևմուտք, Աբադանից քաղաքից անմիջապես հյուսիս-արևմուտք։ Քաղաքի տարածքը Իրաքից բաժանված է Շատ ալ-Արաբ գետով, որն առաջանում է Եփրատ և Տիգրիս գետերի միախառնման արդյունքում։ Քաղաքը տեղադրված է Քարուն գետի Հաֆար ճյուղի երկու ափերին։

## Բնակչություն
Քաղաքի բնակչությունը 2016 թվականի մարդահամարի տվյալներով կազմում էր 133 097 մարդ, որոնք կազմում էին 37 124 տնտեսություն։
Խորամշահրը Խուզեսթան օսթանի բնակչությամբ վեցերորդ ամենախոշոր քաղաքն է Ահվազից, Դեզֆուլից, Աբադանից, Բանդար Մահշահրից և Անդիմեշքից հետո։ Քաղաքի բնակչության փոփոխությունը ժամանակի ընթացքում բերված է աղյուսակում ստորև.

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Իրանի աշխարհագրություն
Կատեգորիա:Խուզեսթան
Յուլյա Սեդեֆջյան

**Յուլյա Սեդեֆջյան** (, ), ֆրանսահայ գլխավոր խոհարար:Նա փարիզյան Բետա ռեստորանի շեֆ-խոհարարն է, ով պարգևատրվել է Միշելեն աստղով։ 2016 թվականի հունվարին՝ 21 տարեկանում նա դառնում է Ֆրանսիայի ամենաերիտասարդ խոհարարը, ով պարգևատրվել է  աստղով, մինչ նա  ղեկավարում է «լե Ֆաբլ դը լա Ֆոնտեն» ռեստորանը, 7-րդ  շրջանում։

## Կենսագրություն
### Երիտասարդություն և կրթություն
Հայազգի հաշվապահ հոր և սիցիլիական նախնիներից սերած մոր՝ հիվանդանոցի ռենտգենոլոգի դուստրը ՝ Յուլիա Սեդեֆջյանը, մեծանում է իր երկու եղբայրների հետ Նիցցայում,:Սկզբում նա մտածում է անասնաբույժ դառնալու մասին, բայց, ի վերջո երրորդ դասարանից հետո ՝2009 թվականին, նա 14 տարեկան հասակում աշկերտության է ընդունվում  «Պոլ Օժիեի» հյուրանոցային և զբոսաշրջության դպրոցում:Նա ստանում է խոհարարության այնուհետև հրուշակեղենի մասնագիտական պատրաստվածության վկայական։ Նա փորձառություն  է ձեռք բերում շեֆ-խոհարար Դավիթ Ֆորի մոտ «Աֆրոդիտե» ռեստորանում, որտեղ նա  բացահայտում է մոլեկուլային խոհանոցը՝ զուգորդված նիցցայական ավանդական բաղադրատոմսերով:2012 թվականին Յուլյա Սեդեֆջյանը Ֆրանսիայի լավագույն աշկերտների տարածաշրջանային մրցույթում նվաճում է ոսկե մեդալ։

2016 թվականի  փետրվարին նա պահպանում է հաստատության Միշելեն աստղը՝ ճաշացանկը ամբողջությամբ վերանայելուց և ճաշատեսակների գինը կիսով չափ կրճատելուց հետո։ 21 տարեկանում նա ամենաերիտասարդ անձնավորությունն է, ով ունի Միշելեն աստղ։

### Գործունեություն
Նույն տարում նա բնակություն է հաստատում Փարիզում և «Պուալ Ամպլուայի» շնորհիվ առևտրական հանձնակատարի պաշտոն է գտնում  Միշելեն աստղերի արժանացած «Լե Ֆաբլ դը լա Ֆոնտեն» ռեստորանում, մասնագիտանալով ձկնատեսակներից պատրաստված ճաշատեսակներ  մեջ:Վեց ամիս անց նա դառնում է գլխավոր խոհարարի առաջին օգնական :Նա այնտեղ դառնում է պետի տեղակալ 2013 թվականին, այնուհետև 2015 թվականի փետրվարին, ընդամենը  քսան տարեկանում, դառնում է  գլխավոր խոհարար Էնթոնի Դեյվիդի հեռանալուց հետո

2018 թվականի մարտին  լե Ֆաբլ դը լա Ֆոնտենի երկու գործընկերների՝ Սեբաստիեն Ժան-Ժոզեֆի և իր ճաշասենյակի մենեջեր Գրեգորի Անելկայի հետ նա բացում է իր սեփական ռեստորանը, որը կոչվում է   Բետա ( «համբույր »Նիցցայի բառբառով)  Պանտուազ փողոցում  5-րդ  թաղամասում:Ռեստորանն առաջարկում է միջերկրածովային խոհանոց մատչելի գներով։

2018 թվականի սեպտեմբերին Բետայի նույն թաղամասում նա բացում է երկրորդ հաստատություն BÔ («համբույր» կրեոլյան լեզվով ), որն առաջարկում է Կարիբյան ծովից ոգեշնչված տապասների ճաշացանկ։

2019 թվականի հունվարի 21-ին Միշելեն Գիդը աստղ է հանձնում Բետա ռեստորանին:Յուլյա Սեդեֆջյանը, այն հազվագյուտ կանանցից է, ով արժանանում է Գիդ Միշելեն աստղի։

## Ծանոթագրություններ


Կատեգորիա:Ֆրանսիացիներ հայկական սերմամբ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի խոհարարներ
Ֆրանսիսկո Խավիեր Կաստանյոս

**Ֆրանցիսկո-Խավիեր Կաստանյոս-Արագոր-Ուրյոստե-ի-Օլավիդե, Կաստանյոս-ի-Արագոնեսի կոմս, դե Բայլենի 1-ին դուքս** (, ), իսպանացի զինվորական և պետական գործիչ։ 1834 թվականի հուլիսի 17-ից մինչև 1834 թվականի սեպտեմբերի 15 եղել է Իսպանիայի սենատի առաջին նախագահ։

## Կենսագրություն
Սերում է հին բիսկայական տոհմից։ Իր աներորդու՝ գեներալ Օ'Ռելյիի հրավերով ուղևորվել է Պրուսիա և Ֆրիդրիխ Մեծի արքունիքում ստացել է ռազմական կրթություն։ 1782 թվականին վերադարձել է Իսպանիա և զինակոչվել է ծառայության։

1793-1795 թվականներին Նավառայի զորքերի շարքերում՝ Ֆրանսիայի դեմ պատաերազմի ժամանակ իրեն գերազանց է դրսևորել։ 1795 թվականի փետրվարին ստացել է գեներալ-մայորի կոչում։ 1799 թվականին Գոդոյի հետ ունեցած վիաճաբանության պատճառով ստիպված է լինում լքել Իսպանիան։ 1802 թվականին վերադառնալով Իսպանիա ստացել է գեներալ-լեյտենանտի կոչում ինչպես նաև Ջիբրալթարում հրամանատար է նշանակվել։

1808 թվականին ստացել է գեներալ-կապիտանի կոչում և նշանակվել է Անդալուզական զորքերի հրամանատար։ Հուլիսի 16-23 Բաիլենում շրջապատել է գեներալ Դյուպոնի ֆրանսիական զորքերին և ստիպել է անձնատուր լինեն։ Նոյեմբերի 23-ին Տուդելայի ճակատամարտում պարտություն է կրելմարշալ Լաննից, ինչից հետո Գերագույն խունտայի կողմից հեռացվել է հրամանատարի պաշտոնից։

1811 թվականին կրկին կանչվել է ծառայության և նշանակվել է իսպանական IV բանակային կորպուսի հրամանատար։ 1813 թվականի հուլիսի 21-ին Վիտորիայի ճակատամարտում իրեն գերազանց է դրսևորել, չնայած դրան հեռացվել է զբաղեցրած դիրքից և փոխարենը ընդգրկվել է Պետական խորհրդի կազմում։ 1815 թվականին նշանակվել  Ֆրանսիայի դեմ ուղարկվող զորքերի գլխավոր հրամանատար։

1815-1820 թվականներին՝ Կատալոնիայի գեներալ-կապիտան։ 1825 թվականին կրկին դարձել է Պետական խորհրդի անդամ։ Դեմ է եղել Ֆերդինանդ VII-ի պրագմատիկ սանկցիաներին, ըստ որի գահը անցել է Ֆերդինանդի դստերը՝ Իզաբելային։ 1833 թվականի հունիսի 12-ին թագավորը նրան գրանդ է հռչակել՝ Բայլենի դքսի տիտղոսով։ Նույն տարում, Ֆերդինանդ VII մահից հետո, անցել է Իզաբելա II-ի կողմը։ 1832-1834 թվականներին՝ Կաստիլիայի խորհրդի նախագահ։ 1843 թվականին նշանակվել է Ռեգենտական խորհրդի ղեկավար, 1844 թվականին՝ 14-ամյա թագուհու խնամակալ։ 1845 թվականից՝ սենատոր։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Кастаньос-и-Арагонес, Франциско-Ксаверий // Военная энциклопедия : [в 18 т.] / под ред. В. Ф. Новицкого … [и др.]. — СПб. ; [М.] : Тип. т-ва И. Д. Сытина, 1911—1915.
* *[[Залесский, Константин Александрович|Залесский К. А.]]* Наполеоновские войны 1799—1815. Биографический энциклопедический словарь. — : АСТ; Астрель, 2003. — ISBN 5-17-016115-8 ; 5-271-05416-0

## Արտաքին հղումներ
* 
Կատեգորիա:Իսպանացի գեներալներ
Սալորաչիր

**Սալորաչիրը** չորացած սալոր է, որն առավել տարածված է եվրոպական սալորի ծառից։ Սալորի ոչ բոլոր տեսակներից ու սորտերից կարող են ստանալ սալորաչիր։ Սալորաչիրը սալորի սորտերի ամուր մսով պտուղն է (սալոր), որն ունի լուծվող պինդ նյութերի բարձր պարունակություն և չորացման ընթացքում չի խմորվում։  Թարմ սալորի համար «սալորաչիր» տերմինի օգտագործումը հնացած է, բացառությամբ այն դեպքերի, երբ կիրառվում է չորացման համար աճեցված սալորի տեսակների վրա։

Սալորաչրերի մեծ մասը ֆրիսթոն տեսակներ են (կուտը հեշտ է հեռացնել), մինչդեռ թարմ սպառման համար աճեցված սալորի մեծ մասը կպչուն է (կուտն ավելի դժվար է հեռացնել)։

Սալորաչիրը 64% ածխաջրեր է, ներառյալ սննդային մանրաթել, 2% սպիտակուց, վիտամին K-ի հարուստ աղբյուր և բ վիտամինների և սննդային հանքանյութերի չափավոր աղբյուր։ Դիետիկ մանրաթելերի սորբիտոլի պարունակությունը, հավանաբար, ապահովում է լուծողական ազդեցություն՝ կապված սալորաչիրի օգտագործման հետ։

## Արտադրություն
Չորացման համար աճեցվում է սալորի ավելի քան 1000 սորտ։ Միացյալ Նահանգներում աճեցվող հիմնական սորտը «Կատարելագործված ֆրանսիական» սալորաչիրն է։ Այլ սորտերի թվում են «Սուտեր», «Տուլար հսկա»,«Մոյեր»,  «Կայսերական», «իտալական» և «կանաչապատ»։ Թարմ սալորաչիրը շուկա է դուրս գալիս ավելի շուտ, քան թարմ սալորը և սովորաբար չափսերով ավելի փոքր է։ Առևտրային աճեցված սալորաչրի սորտերի զգալի մասը ինքնաբերրի են և առանձին փոշոտող ծառերի կարիք չունեն։

### Անվանափոխություն
2001 թվականին Միացյալ Նահանգներում սալոր աճեցնողներին Սննդի և դեղերի վարչության կողմից լիազորված էր սալորաչրին կոչել «չոր սալոր»։ Ելնելով այն ընկալումից, որ սալորաչիրը թեթևացնում է փորկապությունը (ընկալվում է որպես նվաստացուցիչ), որոշ դիստրիբյուտորներ դադարեցրին փաթեթավորման պիտակների վրա օգտագործել «սալորաչիր» բառը՝ հօգուտ «չորացրած սալորի»։

## Առողջության համար
Սալորաչիրը պարունակում է սննդային մանրաթելեր (քաշի մոտ 7%-ը), որոնք կարող են լուծողական ազդեցություն ունենալ։ Նրանց սորբիտոլի պարունակությունը նույնպես կարող է պատասխանատու լինել դրա համար, եզրակացություն, որը ձեռք է բերվել Սննդի անվտանգության եվրոպական մարմնի կողմից 2012թ։ Զեկույցը  ցույց է տվել  նաև, որ սալորաչիրն արդյունավետորեն նպաստում է ընդհանուր բնակչության աղիների նորմալ աշխատանքի պահպանմանը, եթե այն սպառվում է օրական առնվազն 100 գրամ (3,5 ունցիա) քանակությամբ։

### Սնուցում
Սալորաչիրը բաղկացած է 31% ջուր, 64% ածխաջրեր, ներառյալ 7% սննդային մանրաթել, 2% սպիտակուց և 1% -ից պակաս ճարպ։ Սալորաչիրը վիտամին Կ-ի չափավոր աղբյուր է (օրական արժեքի 57%-ը) և մի քանի Բ վիտամինների և սննդային հանքանյութերի չափավոր աղբյուր (4-16% )։

### Բուսաքիմիական նյութեր
Սալորաչիրը և սալորաչրի հյութը պարունակում են ֆիտոքիմիկատներ, ներառյալ ֆենոլային միացություններ (հիմնականում որպես նեոքլորոգեն թթուներ և քլորոգեն թթուներ) և սորբիտոլ։

## Օգտագործում

Սալորաչիրն օգտագործվում է ինչպես քաղցր, այնպես էլ ախորժակային կծու ուտեստներ պատրաստելու համար։

Ի տարբերություն անվանման, խաշած սալորը կամ սալորաչիրը չեն օգտագործվում շաքարավազի սալոր պատրաստելու համար, որը կարող է լինել ընկույզ, սերմեր կամ կոշտ շաքարով պատված համեմունքներ, որոնք նաև կոչվում են կոմֆիտներ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Մրգեր
Կանանց և գենդերային պատմության թանգարան

**Կանանց և գենդերային պատմության թանգարան**, թանգարան, որը հիմնադրվել է 2008 թվականին Խարկովում։

Գտնվում է Խարկով քաղաքի Մոսկովսկու պողոտա 124ա հասցեում։ Գաղափարի հեղինակն ու հիմնադիրը Տատյանա Իսաևան է։

## Պատմություն
Թանգարանը ստեղծվել է 2008 թվականին «Ստեղծենք թանգարան մեր մասին» նախագծի շրջանակներում՝ Ուկրաինայի կանանց հիմնադրամի և Կանանց գլոբալ հիմնադրամի, ինչպես նաև ԵՄ-ՄԱԶԾ՝ կանանց հավասար հնարավորությունների և իրավունքների ծրագրի օգնությամբ։

2009 թվականի սեպտեմբերին թանգարանը արժանացել է «Գենդերային հավասարակշռության համար» տեղեկատվական և խորհրդատվական կանանց կենտրոնի մրցանակին։

2009 թվականին թանգարանը մասնակցել է Բոննում կայացած Կանանց թանգարանների II միջազգային կոնգրեսին և հետագայում դարձել Կանանց թանգարանների ասոցիացիայի անդամ։

2009 թվականին բացվել է թանգարանի կայքը և դրա հետ մեկտեղ կրթական մեդիա ալիքը։

2009 թվականի մարտին թանգարանի ցուցադրությունները ներկայացվել են Վ.Ն.Կարազինի անվան Խարկովի ազգային համալսարանում։

2009 թվականին թանգարանը արժանացել է դիպլոմի՝ «Լավագույն կրթական գործունեություն» անվանակարգում»։

Մինչև 2018 թվականը թանգարանը ֆինանսական աջակցություն է ստացել արտասահմանյան հիմնադրամներից և տեղափոխվել նոր շենք։

## Ցուցադրություն
Թանգարանում ցուցադրվում են հետևյալ ցուցահանդեսները՝

* «Եկեք մեր մասին թանգարան ստեղծենք»։
* «Ինչ-որ բան սեռի մասին»
* «Գենդերային կարծրատիպեր»
* «Մարդկության պատմությունը մարդկանց պատմությունն է,»
* «Կանայք աջակցում են կանանց»
* «Տղամարդկանց գենդերային խնդիրներ»
* «Սեքսիզմը խտրականության պրակտիկա է»
* «Կանանց համերաշխության օր»
* «Կանայք բիզնեսում, բանակում և քաղաքականության մեջ»
* «Եկեք վերջ տանք բռնությանը»
* «Ուկրաինայի կանացի դեմքը»
* «Կանայք գիտության մեջ»
* «Սեռը երեխաների աչքերով»
* «Սեռը ոսպնյակի մեջ»

Թանգարանի հավաքածուն պարունակում է ավելի քան 3000 ցուցանմուշ։

Ցուցանմուշների մեջ ներառված է՝ փաստաթղթեր, գրքեր, մանկական խաղալիքներ, սկավառակներ և այլն։

## Այցելուներ
2010 թվականի փետրվարի 11-ին Տիմոշենկոն թանգարանին նվիրեց իր իրերը՝ պանելներ, տիկնիկներ, երկարաճիտ կոշիկներ և շարֆ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:2008 հիմնադրված թանգարաններ
Կատեգորիա:Գենդերային հետազոտություններ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի թանգարաններ
Կատեգորիա:Սեռական հավասարություն
Կատեգորիա:Ֆեմինիզմ
Ուիլյամ Քիլինգ

աջից|մինի|250x250փքս|Կոկոս (Քիլինգ) կղզիների գտնվելու վայրը  Հնդկական օվկիանոսում
**Նավապետ Ուիլյամ Քիլինգ** (, ), Արևելյան Հնդկաստանի ընկերության անդամ, բրիտանացի ծովային նավապետ էր։ Նա հրամայեց Սուսաննային երկրորդ Արևելյան Հնդկաստանի ընկերության նավարկության ժամանակ 1604 թվականին։ Այս ճանապարհորդության ընթացքում նրա անձնակազմը կրճատվեց մինչև տասնչորս մարդ, և նավերից մեկը անհետացավ։ Երրորդ ճանապարհորդության ժամանակ նա հրամայեց Կարմիր վիշապին և Հեկտորին 1607 թվականին։ Այս ճանապարհորդության ընթացքում նա հանդիպեց 1608 թվականին Սիամյան Այութայա Թագավորության դեսպանին Բանտամում՝ Ճավայի արևմտյան ծայրում։ Նա հայտնաբերեց Կոկոս (Քիլինգ) կղզիները 1609 թվականին, երբ նա տուն էր գնում Բանդայից Անգլիա։

Իր վերադարձին Ջեյմս I թագավորը Քիլինգին նշանակեց պալատի փեսա, և մ.թ. 1618 թվականին նրան կոչում են Ուայթ կղզում գտնվող Կաուս ամրոցի նավապետ, որտեղ նա մահացել է 1620 թվականին։

Պահպանվել է Քիլինգի օրագրից մի հատված, որտեղ նա, իբր, մանրամասնում է իր անձնակազմի նավը Շեքսպիրի Համլետի (Սիեռա Լեոնեի ափերի մոտ, 1607թ. սեպտեմբերի 5-ին և Սոկոտրա, 1608թ. մարտի 31-ին) և Ռիչարդ II-ի (Սիերա Լեոնե, 160թ. սեպտեմբերի 30-ին) ներկայացումները)։ Հայտնաբերումից հետո որոշ ժամանակ բեկորը կասկածվում էր կեղծ լինելու մեջ, բայց հետագայում այն ընդհանուր առմամբ ընդունվեց որպես իսկական, թեև վերջերս ուսումնասիրությունները վերադարձան այն տեսակետին, որ դա գրեթե անկասկած կեղծիք է Ջոն Փեյն Քոլիերի կողմից։
մինի|Ուիլյամ Քիլինգի նկարված հուշահամալիրը Սուրբ Մարիամ եկեղեցում, Քերիսբրուք, Ուայթ կղզի

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ

* The Diary Junction Blog

Կատեգորիա:Անգլիացի ճանապարհորդներ
Կատեգորիա:Անգլիացի ծովագնացներ
Կատեգորիա:Ճանապարհորդներ
Կատեգորիա:Ծովագնացներ
Սրբոց Թարգմանչաց եկեղեցի (Մարսել)

**Մարսելի Սուրբ Թարգմանչաց մայր տաճար** (), որը կոչվում է նաև **Սահակ Պարթև և Մեսրոպ Մաշտոց եկեղեցի** ի հիշատակ Սահակ Պարթևի և Մեսրոպ Մաշտոցի։ Հայ Առաքելական եկեղեցու կրոնական շինություն է, որը գտնվում է Մարսելի 8-րդ թաղամասում։

## Պատմություն
Շենքի առաջին քարը օրհնվել է 1928 թվականի փետրվարի 22-ին Ձերդ օրհնություն Գրիգոր Բալաքյանի կողմից։ Երեք տարի անց, 1931 թվականի հոկտեմբերի 25-ին, տաճարը օծվեց (նաև Գրիգոր Բալաքյանի կողմից)։ Մայր տաճարի ճարտարապետն է Արամ Թահթաջյանը, ով օրինակ է բերել Սուրբ Էջմիածին տաճարի կառուցվածքը։

Գործողության ֆինանսավորումը մեծապես ապահովել է բրյուսելցի գործարար Վահան Խորասանջյանը։

1986-2000 թվականներին Կարապետ Սայաբալյանը եղել է Մայր տաճարի խորհրդի գլխավոր քարտուղար։ 2018 թվականի հոկտեմբերի 2-ին Մայր տաճարը հարգանքի տուրք մատուցեց Շառլ Ազնավուրի մահվան համար։

## Նկարագրություն
Բացի Արամ Թահթաջյանի ճարտարապետական ​​աշխատանքից, կարող ենք մեջբերել Պիեռ Վերգերի բարելիեֆային քանդակները կամ բելգիացի նկարիչ Ժոս դե Սմետտի տիմպանի, տրանսեպտի և երգչախմբի նկարները։

Մայր  տաճարի այգում հայտնաբերվել է նաև Վահան Խորասանջանի կերպարանքը կրող կիսանդրի։ Կա նաև Գրիգոր Բալաքյանի կիսանդրին, իսկ 1973 թվականից շենքի այգում բացվել է Հայոց ցեղասպանության հուշահամալիր ։

## Ծանոթագրություններ
« Cathédrale, Église apostolique arménienne Saint-Sahak et Saint-Mesrob [archive] », sur acam-france.org. Corinne Bonnet, Cabanel P, Michel Bruneau, Dominique Jarrassé et Sarah Mekdjian, Dieux-valises, Presses universitaires du Mirail, 2008, 267 p. (ISBN 978-2-85816-979-5, lire en ligne [archive]), p.&nbsp;112. Stephan Boghossian, La communauté arménienne de Marseille : quatre siècles de son histoire, L'Harmattan, coll. « Graveurs de Mémoire », 2009, 332 p. (ISBN 978-2-296-23462-8, lire en ligne [archive]), p.&nbsp;90. « Garabed Sayabalian, un grand serviteur de l’Eglise nous a quitté », Nouvelles D'Arménie Magazine,‎ 11 avril 2020 (lire en ligne [archive]) « Mort de Charles Aznavour : les Arméniens pleurent la disparition d'un être cher », LCI,‎ 3 octobre 2018 (lire en ligne [archive]) « Statue de Vahan Khorassandjian [archive] », sur monnuage.fr. (en) « Monument in Memory of Armenian Martyrs of the 1915 Genocide in Marseilles, France [archive] », sur armenian-genocide.org. [PDF]Cathédrale apostolique arménienne des Saints Traducteurs de Marseille, « Communiqué de presse : un monument contre la négation d'un génocide [archive] », sur armenews.com, 22 février 2013.

Կատեգորիա:Եկեղեցիներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Մարսելի եկեղեցիներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի հայոց թեմի վանքեր և եկեղեցիներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի հայկական վանքեր և եկեղեցիներ
Անուշ Կունտ

**Անուշ Կունտ (** **)** ֆրանսիացի պատմաբան, պետական ​​բռնությունների և հանցագործությունների, ինչպես նաև հայերի աքսորի մասնագետ։

## Կենսագրություն
Անուշ Կունտը սովորել է միջնադարյան պատմություն, այնուհետև դասավանդել միջնակարգ դպրոցում։ Այնուհետև նա ռադիո վավերագրական ֆիլմեր նկարահանեց Ֆրանս-Մշակույթ-ի համար և սկսեց հետաքրքրվել ժամանակակից պատմությամբ:

2013 թվականին նա պաշտպանել է իր դոկտորական թեզը Հասարակական գիտությունների առաջադեմ ուսումնասիրությունների դպրոցում (EHESS) «Կովկասից Փարիզ. մեկ այլ հայ փախստական, գաղթական փորձառություններ և արմատներ Սփյուռքում (1920 թվականից մինչև Խորհրդային Միության բռնկումը) վերնագրով։ Քլեր Մուրադյանի ղեկավարությամբ։ Բելինի կողմից 2016 թվականին հրատարակված աշխատությունը հիմնված է նրա թեզի վրա։

Նրա հետազոտությունները կենտրոնացած են 1915 թվականի ցեղասպանության և Թուրքիայում քեմալական վարչակարգի հաստատումից հետո օսմանյան հայերի ցրման վրա։ Շնորհիվ միկրոպատմությանը՝ նա փորձում է հասկանալ ցեղասպանության ազդեցությունը անհատների կյանքի վրա:

2014 թվականին նա միացել է Գիտական ​​հետազոտությունների ազգային կենտրոնին (CNRS)՝ որպես միջազգային միգրացիաներ, տիեզերքներ և հասարակություններ լաբորատորիայի հետազոտող։ 2017 թվականին նա եղել է Սոցիալական հիմնախնդիրների միջդիսցիպլինար հետազոտությունների ինստիտուտի գիտաշխատող։

Նա ցեղասպանությունների և մարդկության դեմ ուղղված հանցագործությունների առաքելության մաս է կազմում և մասնակցում է 2018 թվականին հրապարակված դրա զեկույցի գրմանը։

Նա մի քանի խմբագրական խորհուրդների, մասնավորապես "Ճշգրտություններ" ամսագրի անդամ է։ Պատմություն, քննադատություն և հասարակական գիտություններ՝ Քվենտին Դելյուերմոզի, Թոմաս Դոդմանի, Էրվե Մազուրելի և Կլեմենտին Վիդալ-Նակեի հետ։

## Մրցանակներ
* 2020 CNRS բրոնզե մեդալ
* 2023  Օգուստին Թիերի մրցանակ «Ջնջման եզրին» ֆիլմի համար

## Հրապարակումներ
* Քլեր Մուրադյանի հետ, Հայերը Ֆրանսիայում, քաոսից մինչև ճանաչում, Փարիզ, հատկանշական խմբագրում, համ․ «Փախստականներ», 2010 ()
* «Տեսնվել է վայրէջքի ժամանակ. Մարսել». Ֆրանսիայում հայերի ապաստանը Օֆպրայի արխիվներում, Ֆոնտենեյ-սուս-Բուա, OFPRA, 2010, 55 էջ. (կարդացեք օնլայն [PDF]):
* Հայ աքսորյալներ՝ Կովկասից Փարիզ 1920-1945, Բելին, համ. «Ժամանակակիցներ», 2016, 440 էջ. (, օնլայն ներկայացում)։
* Ջնջման եզրին. Միջպատերազմյան ժամանակաշրջանում հայ աքսորյալների հետքերով, Բացահայտում, համ. «Շ/Աղբյուրում», 2023, 288 էջ. ()

## Ծանոթագրություններ

 
Կատեգորիա:Հայ պատմաբաններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի պատմաբաններ
Կատեգորիա:Ֆրանսահայ պատմաբաններ
Պեդրո Ռոմերո

**Պեդրո Ռոմերո Մարտինես** (, ) լեգենդար ցլամարտիկ Ռոմերոների ընտանիքից Ռոնդա, Իսպանիա։

Նրա պապ Ֆրանցիսկոսին է վերագրվում մուլետայի օգտագործման արվեստը զարգացնելը. նրա հայրն ու երկու եղբայրները նույնպես ցլամարտիկներ էին։ Պատանեկության տարիներին նա մասնակցել է ցլամարտերին Ալխեսիրասում և Սևիլյայում 1772 թվականին, իսկ Մադրիդում՝ հոր և Կոստիլյարեսի հետ՝ 1775 թվականին։ Հաջորդ տարում նա սպանեց 285 ցուլ՝ հաստատելով իր համբավը։ Նա, իբր, կռվել է 5558 ցլերի հետ՝ առանց լուրջ վնասվածքների, նախքան թոշակի անցնելը՝ 1799 թվականին։

Նա հայտնի էր որպես առաջին մատադոր, ով ներկայացրեց ցլամարտը որպես արվեստի ձև, ինչպես նաև խիզախության դրսևորում։ Թոշակի անցնելուց հետո Ռոմերոն նշանակվել է Սևիլյայի ցլամարտի դպրոցի ղեկավար։ Թեև դպրոցը իր գոյությունը պահպանեց միայն 1830-1832 թվականները, այն հսկայական ազդեցություն ունեցավ, որտեղ Ռոմերոն իր գիտելիքներն առաջարկեց մարզվող մատադորներին։ Նրան է վերագրվում Ռոնդայի դպրոցում ցլամարտի դասական ոճի գյուտը, և Պեդրո Ռոմերոյի անունը անբաժանելի է Պլազա դե Տոռոսից (ցլահրապարակ)։

Նա ութսուն տարեկան հասակում Մադրիդի ցլահրապարակում սպանեց բազմաթիվ ցլերի, հավանաբար վերջին կորիդան, որում կռվել էր:

## Ուշագրավ մեջբերումներ
* Հեմինգուեյն իր «Ֆիեստա» վեպում ներկայացնում է երիտասարդ, «գեղեցիկ» և շատ ճարտար ցլամարտիկի, որին նա անվանել է Պեդրո Ռոմերո՝ հավանաբար Պեդրո Ռոմերո Մարտինեսի պատվին։
* PTNKY տխրահռչակ կազմակերպությունը աչքի է ընկել «Մատադոր Պեդրո Ռոմերոյի դիմանկարը» արվեստի գործն իր արվեստի ցուցահանդեսներում և միջոցառումներում օգտագործելու համար։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1754 ծնունդներ
Կատեգորիա:18-րդ դարի իսպանացիներ
Կատեգորիա:1839 մահեր
Կատեգորիա:Անձինք այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Իսպանացիներ
Կատեգորիա:Նոյեմբերի 19 ծնունդներ
Կատեգորիա:Փետրվարի 10 մահեր
Ապագա (թերթ, Փարիզ)

**«Ապագա»** (), հայալեզու ընդհանուր թերթ, որը հիմնադրվել է Փարիզում 1920 թվականի նոյեմբերին և հրատարակվել մինչև 1950 թվականի օգոստոսի 19-ը։

## Պատմական ակնարկ
«Ապագա» թերթը հիմնադրվել է 1920 թվականի նոյեմբերին և Ռամկավար ազատական կուսակցության մաս-աղբյուրն է Ֆրանսիայում։

Այն ներկայանում է չորս էջանոց թերթի տեսքով։ 1928 թվականից մինչև 1933 թվականի նոյեմբերը դրա հրատարակությունը եղել է եռշաբաթյա, ապա օրաթերթ է եղել մինչև 1936-ի մայիս։

«Ապագա» թերթը որոշ ժամանակ գլխավորել են Արշակ Չոպանյանը և Պետրոս Զարոյանը։

Թերթի կարևոր ներդրողներից էր Շահան Շահնուրը, որն այն որպես հարթակ օգտագործել է 1934-1939թվականներին  և օգնել է հայկական Սփյուռքին ծանոթացնել Ֆրանս Վերֆելի աշխատանքին։

Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ընթացքում «Ապագա» թերթի հրատարակումը դադարել է և վերսկսվել 1945 թվականի ապրիլի 12-ից։ Թերթը շարունակել է բաղկացած լինել չորս էջից, բայց վերջինը այն ժամանակ ֆրանսերեն էր՝ ներքին վերնագրով «Ապագա»։

Թերթը դադարել է հրատարակվել 1950 թվականի օգոստոսի 19-ից՝ 262-րդ համարով։

## Ծանոթագրություներ

Կատեգորիա:1920 հիմնադրումներ
Կատեգորիա:Ֆրանսահայ մամուլ
Արմել Խուրդոյան

**Արմել Խուրդոյան** (, ), ծագումով հայ, ֆրանսիացի դասական սոպրանոի երաժիշտ։

## Կենսագրություն
Արմել Խուրդոյանը վեց տարեկանի իր երաժշտական ​​կրթությունն ստացել է Մարսելի կոնսերվատորիայում։ 2003 թվականին նա Գայանե Հովհաննիսյանի հետ սկսեց երգել «Harmonie de l'Estaque» երգչախմբում։ Այնուհետև նա կցվել է Փարիզի երաժշտության և պարի ազգային բարձրագույն կոնսերվատորիային, այնուհետև Փարիզի օպերայի լիրիկական արհեստանոցին։

2009 թվականին նա խաղացել է Սիրո դերը (Օրֆե, Գլյուկ) Սանկտ Պետերբուրգի օպերա-բալետում, այնուհետև կատարել է «Փերի կնքամայրը» (Մոխրոտը Վոդևիլում, Լաուրետ) Կոմիկական օպերայում և Ռեմիսի օպերայում, Flaminia (Il mondo della): Լունա, Հայդն), Լյուսիա (Լուկրետիայի առևանգումը, Բրիթեն) Աթենքի թատրոնում, «Գիշերային ձայներ», Զերլինա (Դոն Ջովանի, Մոցարտ); Դեսպինա (Così fan tutte, Mozart), Սերը և Կլարինը (Պլատե, Ռամո) Փարիզի ազգային օպերայում։ Նա նաև հանդես է գալիս Բաստիլի Ամֆիթատրում, Գարնիեր պալատում, Բուֆ դյու-Նորդ թատրոնում, Լուվրի լսասրահ, բազմաթիվ փառատոներում, ինչպիսիք են՝ Միջինքի փառատոնը, Սենտի փառատոնը, Պաբլո Կասալսի փառատոնը, Դովիլի Դասական ​​երաժշտությունը, Դասական գիշեր Մարսելի ֆիլհարմոնիկ նվագախմբի հետ, և այլոց։

Նա 2014 թվականին «Ադամ» Բացահայտումը ֆիլմի լիրիկական արտիստն է։

2016 թվականին նա դեբյուտ է ունեցել Միլանի Սկալա թատրոն-օպերայում՝ «Երեխան և Կախարդանքը» ֆիլմում «Հրդեհ», «Արքայադուստր» և «Գլոբալ» դերերով։ Նա կերտել է Մարգոյի դերը Դյուպենի «Կապույտ սկյուռի առեղծվածը» ֆիլմում Օպերա Կոմիկում և Կոմպիենի կայսերական թատրոնում։ 2017 թվականին նա ելույթ է ունեցել Վարշավայի կամերային օպերայում, որտեղ երգել է Մոցարտի արիաները։

2018 թվականին նա մասնակցել է Ֆրանկոֆոնիայի վեցերորդ մեծ համերգին Ժնևի Ազգային պալատում։ Նա նաև խաղում է Սիրո դերը Պիգմալիոնում (Ռամո), գրված՝

Էմմանուել Հայմի, Ռոբին Օրլինը Դիժոնում; նա երգում է «Chorégies d’Orange»-ում՝ «France 3»; «Տոնական երաժշտություններ» ծրագրի շրջանակներումe։

Հայկական ընտանիքից է, բաղկացած են չորս երեխաներից, ջութակահար Սաթենիկ Խուրդոյանի քույրն է։

## Ծանոթագրություններ

 
Կատեգորիա:Ֆրանսահայ երգչուհիներ
Վըն կայսր

**Վըն կայսր** (), ()，հայտնի է նաև որպես Սիպո Չան, Չժոու արքայատոհմի  կայսր, Շանի թագավորության վերջին շրջանում։ Հետագա սերունդները նրան համարում են դաոսականության ժառանգորդներից մեկը։

## Կյանքը և գործունեությունը
Չժոուի թագավոր Վընը ծնվել է մ.թ.ա. 1152 թվականին։ Ըստ «Բամբուկի ժամանակագրության»՝ Շան դինաստիայի վերջում Վըն թագավորի հայրը՝ Ծի Լին, բանտարկվեց և ապանվեց կայսր Վըն Տինի կողմից։ Դրանից հետո Վըն կայսրը դարձավ կառավարիչ և ստացավ Արևմտյան կոմսի կոչում, ուստի նրան անվանում էին նաև Պո Չան։ Վըն կայսրի որդո՝ կայսր Յիի գահակալությունից երկու տարի անց, Չժոու ժողովուրդը հարձակվեց Շան դինաստիայի վրա։ Ըստ «Փոփոխությունների գրքի» և «Երգերի գրքի», կայսր Յին իր քրոջը ամուսնացրել է Վըն կայսրի հետ։

Նա իրեն շրջապատեց այնպիսի տաղանդավոր մարդկանց, ինչպիսիք են Թայ Դինը և Սան Շընը, վարեց ժողովրդի հանդեպ առատաձեռնության քաղաքականություն, և օրեցօր ամրապնդեց երկրի հզորությունը։ Այնուամենայնիվ, կայսր Սին նախանձեց նրան և բանտարկեց Պեյ լի պալատում։ Նա իր բանտարկության ընթացքում գրել է «Չժոու Յի» և  բազմաթիվ այլ  գրքեր և հենց դրանց շնորհիվ էլ ազատ է արձակվել  բանից, ինչպես նաև դատարանի պաշտոնյաներին ապացուցել է իր անմեղությունը։ Նա կառուցեց մայրաքաղաք Ֆընյին (այսօրվա Հու շրջան, Շանսի նահանգ) և ընդլայնեց իր իշխանությունը մինչև Յանցզի, Հան, Րու  և այլ գետերի ավազաններ։ Արքայազնները մեկը մյուսի հետևից հնազանդվեցին Վըն կայսրին։

Մահից առաջ Վըն կայսրը հրամայեց իր որդուն՝  պատերազմ սկսել և ոչնչացնել Շան դինաստիան։  Տասնմեկ տարի անց (մ.թ. ա. մոտ 1046 թ.), հավատալով, որ եկել է ճիշտ պահը, բանակ հավաքեց և շարժվեց դեպի մայրաքաղաք Չաոկը ՝ կայսր Սինին տապալելու համար։ Երկու բանակները բախվեցին Մույե դաշտում, Շան բանակը պարտվեց։ Այսպես անկում ապրեց Շան դինաստիան։

Լեգենդն ասում է, որ ներկայիս «Փոփոխությունների գիրքի» հեղինակը Վըն կայսրն է։

Վըն կայսրը, ալկոհոլի մեծ երկրպագու էր, կարող էր խմել հազար սափոր գինի։ Երբ կայսրուհի Վու Ծըթիենը փոխեց երկրի անունը և անվանեց Չժոու, նա հայտարարեց, որ ինքը Վըն կայսրի հետնորդն է։

## Ընտանիք
### Տատիկ ու պապիկ

* Պապիկ՝ Չժոու Թայվան
* Տատիկ՝ Թայ Ծիան

### Ծնողներ
* Հայր՝ Ծի Լի
* Մայր՝ Թայ Րեն

### Կանայք և հարճեր
* Թայ Սի
* Կայսր Յիի քույր

### Երեխաներ
որդիներ：

* Ավագ որդի՝ Պո Յիքաո
* Երկրորդ որդի՝ Չժոուի կայսր Վու
* Երրորդ որդի՝ Կուան Շուսիեն
* Չորրորդ որդի՝ Չժոու Կոնտան
* Հինգերորդ որդի՝ Ցայ Շուտու
* Վեցերորդ որդի՝ Վեյ Քան
* Յոթերորդ որդ՝ Չըն
* Ութերորդ որդին՝ Հուո
* Իններորդ որդի՝ Րան Ծիծայ
* Տասներորդ որդի՝ Յոն Պո
* Տանմեկերորդ որդի՝ Ցաո Շուճըն
* Տասներկուերորդ որդի՝ Պի Կոն
* Տասներեքերորդ որդ՝ Ֆըն Հոու
* Տասնչորսերորդ որդի՝ Հուան Պո

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 李學勤：〈周文王遺言〉（2009）

Կատեգորիա:Դաոսականություն
Կատեգորիա:Մ.թ.ա. 11-րդ դար
Կատեգորիա:Մ.թ.ա. 2-րդ հազարամյակ
Կատեգորիա:Չինացիներ
Սյուզան Կիհիկա

**Սյուզան Վակարուրա Կիհիկա**(), քենիացի իրավաբան, քաղաքական գործիչ։ Կիհիկան Նակուրու շրջանի առաջին կին նահանգապետն է։ Նա նաև այն յոթ կին նահանգապետերի թվում էր, որոնք ընտրվել են 2022 թվականի օգոստոսի 9-ին Քենիայի ընդհանուր ընտրություններում՝ ընդդեմ 44 տղամարդ նահանգապետերի :
Նա ընտրվել է որպես սենատոր 2017 թվականին *Jubilee Party* կուսակցության կողմից։ Սյուզանը պաշտոնավարեց մինչև 2020 թվականի մայիսի 11-ը, երբ նրան փոխարինեց սենատոր Իրունգու Կանգատան : Մինչ այդ նա ծառայել է որպես Նակուրու շրջանի ժողովի առաջին կին խոսնակը և զբաղեցրել է շրջանային ժողովների ֆորումի (CAF) փոխնախագահի պաշտոնը

Կիհիկան հայտնի բարերար է։ Նա ներգրավված է եղել համայնքային ծրագրերում և բարեգործական աշխատանքներում, նաև աջակցել է կանանց բազմաթիվ խմբերի ամբողջ վարչաշրջանում։ Նա երեխաների, հատկապես հաշմանդամություն ունեցող երեխաների իրավունքների և բարօրության, աղջիկ երեխաների առաջընթացի և բարեկեցիկ ապրելակերպի ջատագովն է։

Սյուզան Կիխիկան երկրի ամենաարժանապատիվ կին քաղաքական գործիչներից, նաև Կին պատգամավորների *IPU* բյուրոյի նախագահը։ Նա Նակուրու շրջանի նահանգապետի թեկնածու էր 2022 թվականի Քենիայի ընդհանուր ընտրություններում։ Ընտրություններում հաղթել է, ստացել *UDA*( United Democratic Alliance) անդամատոմս և պաշտոնը ստանձնել 2022 թվականի օգոստոսի 25-ին։

## Կենսագրություն
Ալիսը՝ Սյուզանի մայրը հոր երկրորդ կինն էր։ Սյուզանը հաճախել է *Busara Forest View* ակադեմիան Նյահուրուրուում և *Bishop Gatimu Ngandu Girls High School* Նյերիում։ Այնուհետև տեղափոխվել է ԱՄՆ 1992 թվականին՝  կրթությունը շարունակելու նպատակով։

Կիհիկան ընդունվել է Հյուսիսային Տեխասի համալսարան՝ ավարտելով և ստանալով քաղաքագիտության բակալավրի աստիճան։ 2006 թվականին նա ավարտել է Դալլասի Հարավային մեթոդիստական համալսարանի իրավաբանական դպրոցը՝ ստանալով իրավաբանական գիտությունների դոկտորի աստիճան։ Այնուհետև նա ընդունվել է *Texas Bar*՝ անհրաժեշտ քննություններն անցնելուց հետո։

Կիխիկան ամուսնացել է Սեմ Մբուրուի հետ՝ 2020 թվականի նոյեմբերի 7-ին, Նյահուրուրուում։ Ավանդական հարսանեկան արարողությանը մասնակցել է նաև Քենիայի Հանրապետության հինգերորդ նախագահ դոկտոր Ուիլյամ Սամոեյ Ռուտոն։

## Գործունեություն
Իրավաբանական դպրոցն ավարտելուց հետո նա աշխատել է պետական ծառայության։ Ավելի ուշ նա թողեց հանրային ծառայությունը և հիմնեց *The Kihika* իրավաբանական ընկերությունը Դալասում, Տեխաս։ Այն մասնագիտացած էր հիմնականում ներգաղթյալների շահերի պաշտպանության մեջ։

2012 թվականին՝ 20 տարի ԱՄՆ-ում ապրելուց հետո, Կիհիկան վերադարձել է Քենիա։

## Արտաքին հղումներ
*Սյուզան Կիհիկայի մասին
* I don’t want my kids near your wife, woman tells senator’s husband 
* Senator Kihika, MPs in bid to save Speaker from ouster

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Կին քաղաքական գործիչներ ըստ ազգության
Լորենս Ռայլի

**Լորենս Ռայլի** (,), ավելի հայտնի որպես **Լորի Ռայլի** (), շոտլանդացի ֆուտբոլիստ, հարձակվող։ «Հիբերնյան» ակումբի 1940-ականների վերջին և 1950-ական թվականների սկզբին հարձակվողական գծի «Հանրահայտ հնգյակի» անդամ, որը ներառում էր նաև Բոբի Ջոնսթոնին, Գորդոն Սմիթին, Էդի Թերնբուլին և Ուիլի Օրմոնդին։ Շոտլանդական ֆուտբոլի պատմության լավագույն հարձակվողներից մեկը, Շոտլանդական ֆուտբոլի փառքի սրահի անդամ։ Հանդիպումների վերջում կարևոր գոլեր խփելու համար նա ստացել է «Ռայլի,վերջին րոպե» մականունը։

## Ակումբային կարիերա
Ռայլին դարձել է «Հիբերնիան» ակումբի խաղացող 1945 թվականին։ Նա իր առաջին գոլը խփեց թիմի կազմում 1945 թվականի նոյեմբերի 24-ին «Հարավի թագուհու» դեմ խաղում։ Իր կարիերայի ընթացքում ակումբում խփել է 238 գոլ 355 խաղում՝ ներառյալ 18 հեթ-տրիկ։

1958 թվականին ավարտել է կարիերան ծնկի վնասվածքի պատճառով։ Նա իր վերջին հանդիպումն անց է կացրել «Հիբսի» կազմում 1958 թվականի ապրիլին. դա «Ռեյնջերսի» դեմ խաղն էր, որում նա աչքի է ընկել խփված գնդակով։

## Կարիերա հավաքականում
Շոտլանդիայի հավաքականի կազմում Լորին իր դեբյուտը կատարել է 1948 թվականի հոկտեմբերի 23-ին Ուելսի հավաքականի դեմ խաղում։ Ազգային հավաքականի կազմում անց է կացրել 38 հանդիպում և խփել 22 գոլ, այդ թվում՝ երկու դուբլ (1950 թվականին Ուելսի և 1953 թվականին Անգլիայի դեմ խաղերում) և մեկ հեթ-տրիկ (1952 թվականին ԱՄՆ ազգային հավաքականի դեմ խաղում)։ Ռայլիի գոլերի հարաբերակցությունը մեկ խաղում (61%) ավելի բարձր է, քան Դենիս Լոուն, Քենի Դալգլիշը և Ջո Ջորդանը՝ զիջելով միայն Հյուի Գալագերին։

Ռայլին 14 խաղ է անցկացրել և 14 գոլ է խփել Շոտլանդիայի ֆուտբոլային լիգայի հավաքականի կազմում։

## Անձնական կյանք
Մահացել է 2013 թվականի հուլիսի 22-ին 84 տարեկան հասակում։ 2019 թվականի օգոստոսին Շոտլանդիայի չեմպիոնի նրա երկու մեդալները աճուրդում վաճառվել են 12 000 ֆունտ ստեռլինգով։

## Ձեռքբերումներ
* Շոտլանդիայի չեմպիոն (**2**)՝ 1950/51, 1951/52

## Ելույթների վիճակագրություն

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Некролог в газете «Гардиан» 

Կատեգորիա:Շոտլանդիայի հավաքականի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի հարձակվողներ
Կատեգորիա:Հիբերնիանի ֆուտբոլիստներ
Ռիստո Ռադունովիչ

**Ռիստո Ռադունովիչ** (, ), չեռնոգորիացի ֆուտբոլիստ, ռումինական «Ստյաուա» ակումբի և Չեռնոգորիայի հավաքականի պաշտպան։

## Ակումբային կարիերա
#### Բուդուչնոստ
Ռադունովիչը մայրաքաղաքի «Կոմ» ակումբի շրջանավարտ է։ Պրոֆեսիոնալ կարիերան սկսել է Բուդուչնոստում։ 2010/2011 մրցաշրջանը Ռադունովիչի համար դեբյուտն էր Մեծ լիգայում։ Արդեն կես տարի անց՝ 2011 թվականի հունիսի 30-ին, մասնակցել է Եվրոպայի լիգայի 2010/11 որակավորման խաղերին։

#### Բորաց
Չեռնոգորիայում խաղալով 4 մրցաշրջան` Ռիստոն պայմանագիր է կնքում սերբական «Բորաց»-ի հետ, որը միայն կարողացել է դուրս գալ Առաջին լիգայից Մեծ լիգա։ Բայց նա երկար չի մնում այնտեղ` խաղալով 5 խաղ և վերադառնում է իր հարազատ «Բուդուչնոստ»։

#### Աստրա
2017 թվականի հուլիսի 13-ին Ռադունովիչը երեք տարվա պայմանագիր է կնքում ռումինական «Աստրա» ակումբի հետ։

## Միջազգային կարիերա
2018 թվականի հոկտեմբերի 14-ին Ազգերի լիգայի խաղում Լիտվայի հավաքականի դեմ Ռադունովիչը դեբյուտ է կատարել Չեռնոգորիայի հավաքականի կազմում։

## Վիճակագրություն
### Ակումբային

### Հավաքական

**Ռադունովիչի հանդիպումները Չեռնոգորիայի հավաքականի կազմում**

**Ընդհանուր․ անցկացված հանդիպումներ՝ 2, խփած գոլեր՝ 0, հաղթանակներ՝ 1, ոչ-ոքիներ՝ 0, պարտություններ՝ 1։**

## Ձեռքբերումներ
**«Բուդուչնոստ»**

* Չեռնոգորիայի Չեմպիոնատի հաղթող (2) ՝ 2011/12, 2016/17
* Չեռնոգորիայի գավաթի հաղթող՝ 2012/13

**«Աստրա»**

* Ռումինիայի գավաթի ֆինալիստ՝ 2018/19

**«Սյաուա»**

* Ռումինիայի չեմօիոնատի արծաթե մեդալակիր (2)՝ 2020/21,2021/22
* Ռումինիայի Սուպերգավաթի ֆինալիստ՝ 2020

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Չեռնոգորիայի հավաքականի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Բորաց Չաչակի ֆուտբոլիստներ
Օդդո ճամբար

**Օդդո ճամբար (****)** ստեղծվել է 1922 թվականի նոյեմբերին Մարսելի առաջին զանգվածային բաժանումից հետո, այն հասանելի կացարան է Ցեղասպանությունից փրկված հայ փախստականների համար։

## Պատմական ակնարկ
Օդդո ճամբարը տարածքով զբաղեցնում էր 1914-1918 թվականների պատերազմի նախկին ռազմական ճամբարի զորանոցը, որը գտնվում էր Կանետ թաղամասում, ընդարձակված Օդդո բուլվարի արևելյան ծայրում, Այգալադես առվի երկայնքով։

Այս զորանոցներում ժամանակավորապես պետք է տեղավորվեին մի քանի հարյուր ընտանիք։ 1923 թվականի սեպտեմբերի 18-ի դրությամբ այնտեղ տեղավորվել է 780 փախստական։ Բայց թվերը շատ արագ աճեցին՝ 1923 թվականի հոկտեմբերի 2-ին՝ 1430, նոյեմբերի 26-ին՝ 2327: Ալբերտ Լոնդրեսը Մարսելում, Պորտ դյու Սուդում առաջ է բերում (բնակելի դարձնելու նպատակով) ճամբարի գերբնակեցվածությունը։ 1924-ի օգոստոսին Բուշ-դյու-Ռոն նահանգի պրեֆեկտ Լուի Տիբոնը զեկուցեց ֆրանսիական կառավարությանը, որ հայ փախստականները մշտապես բնակություն են հաստատել այնտեղ և խորհուրդ տվեց աստիճանաբար տարհանել։

Ընդհանուր առմամբ ճամբարով անցել է 5441 հայ փախստական։

Օդդո ճամբարը չի փակվել մինչև 1927 թվականի ապրիլի 23-ը։ Ճամբարային հողը, 1914-1918 թվականների պատերազմի ժամանակ տրամադրվել է պատերազմի նախարարությանը (PLM) երկաթուղային ընկերության կողմից, այնուհետև օգտագործվել է բեռնափոխադրման կայանի կառուցման համար։ Շահագործման է հանձնվել 1934 թ․։

## Ծանոթագրություններ

#
Հայաստան (թերթ, Փարիզ)

«**Հայաստան»** (), թերթ  Ֆրանսիայի հայկական համայնքում, ստեղծվել է 1939 թվականի հունարին՝ Հովիկ Եղյազարյանի և Արմիկ Ջամալյանի կողմից, հրատարակիչ՝ «Նոր սերունդ»։

## Պատմական ակնարկ
«Հայաստանը» ստեղծվել է 1939 թվականի հունվարին Հայ Հեղափոխական Դաշնակցության ֆրանսիացի ղեկավարներ՝ Հովիկ Եղիազարյանի և Արմիկ Ջամալյանի նախաձեռնությամբ՝ երիտասարդներին դիմելու նպատակով, ինչի մասին վկայում է թերթի առաջին խմբագրականը՝ «Մեր նպատակը, նոր սերունդն է» վերնագրով։ Հովանավորներից էր՝ Շավարշ Միսաքյան, ով նաև «Հառաջ» օրաթերթի հովանավորն էր։ Թերթն այն ժամանակ ֆրանսալեզու ամսաթերթ էր և ուներ 8 համար մինչև նույն տարվա օգոստոսը, մինչև պատերազմի ավարտը ընդհատվեց հրատարակությունը։ «Հայաստան» թերթի նպատակն է տեղեկացնել ֆրանսահայ երիտասարդներին Հայաստանի քաղաքական, պատմական և մշակութային ասպեկտների մասին և բացատրել «հայական պատճառը»։

Հրատարակությունը վերսկսվեց պատերազմից հետո՝ 1947 թվականի  դեկտեմբերին, և ասոցիացիայի ստեղծժումից հետո «Հայստանը»  կտակվեց «Նոր Սերունդ»  թերթին՝ թերթը դարձնելով կազմակերպության արտահայտման միջոց։ Թերթը հրատարակվել է ասոցիացիայի պատմության ողջ ընթացքում, սակայն ունի հրատարակման տարբեր հաճախականություններ՝ կախված Հայկական հարցի զարգացումներից առաջացած տեղեկատվության և իրազեկման պահանջներից։ «Հայաստանի» խմբագրական գիծը նշանավորվում է սովետականությանը հակադրվելով, Հայաստանի անկախությանը սատարելով և Լեռնային Ղարաբաղի պատերազմի ժամանակ հայկական զինված ուժերին նվիրվածությամբ։ 1970-1980-ական թվականների հայկական ահաբեկչական գործողությունների ժամանակ «Նոր Սերունդը» ձեռնամուխ եղավ Արդարադատության Կոմանդոյի գործողությունները «բացատրելու» արշավին և «Հայաստանի» -ի հանդիպումներում:

Թերթում գրում են սփյուռքահայ որոշ գրողներ, ինչպես օրինակ՝ Զարեհ Րաբունին։

2015 թվականից թերթը գոյություն ունի միայն թվային տարբերակով, թղթային տարբերակը հրատարակվում է տարին մեկ անգամ՝ ապրիլի 24-ին՝ Հայոց ցեղասպանության հիշատակի օրը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1939 հիմնադրումներ Ֆրանսիայում
Կատեգորիա:Հայկական թերթեր
Կատեգորիա:Ֆրանսահայ մամուլ
Նավուղի

**Նավուղի**, *նավանց*, ջրային տարածության մեջ (ծովում, նեղուցում, գետում, լճում և այլուր) նավարկության տեսակետից անվտանգ անցում, բնութագրվում է բավարար խորությամբ և նավարկությանը խանգարող արգելքների բացակայությամբ։ Նավուղին սահմանագծվում է նավարկության սարքերի (խութանշանների, ուղեգծանշանների և այլնի) միջոցով։ Անվտանգության առումով նավուղու ընտրությունը առավել ապահով է դարձնում նավարկությունը ծանծաղուտներում, փոքր կղզիներով ու խութերով լի գետերում և փոթորկուն ծովերում։

Գետերի վրա ճանապարհը սովորաբար անցնում է հոսքի ամենամեծ խորությունների գծով (տալվեգ)։ Սահմանամերձ նավարկելի գետերի վրա սահմանը շատ դեպքերում դրվում է գլխավոր մայրուղու մեջտեղում։ Ըստ գտնվելու վայրի՝ առանձնանում են ծովային, գետային և այլ ճանապարհներ։

Կատեգորիա:Առևտրային ճանապարհներ
Կատեգորիա:Նավագնացություն
Ծովինար Գևոնյան

**Ծովինար Գևոնյան** (, ), ֆրանսահայ պատմաբան, փախստականների պատմության մասնագետ։

## Կենսագրություն
Ծովինար Գևոնյաը ծնվել է 1966 թ․ նոյեմբերի 3-ին։

Նա պաշտպանել է իր թեզը՝ «Փախստականները և հումանիտար դիվանագիտությունը, եվրոպական դերասանները և մերձավորարևելյան տեսարանը միջպատերազմյան ժամանակաշրջանում» 1999 թվականին Սորբոնի-պանթեոն համալսարանում՝ Ռենե Ժիրոյի ղեկավարությամբ։

2001-2006 թթ․ նա եղել է «Հայ ուսանողական տան» տնօրենը, «Միջազգային համալսարանական քաղաք» Փարիզում։

2004 թվականին նշանակվել է Փարիզ-Նանտերի համալսարանի դասախոս։

2021 թվականի սկզբին նա նշանակվել է Օֆպրայի պատմության կոմիտեի գիտական ​​հանձնաժողովի համակարգող։

## Հրապարակումներ
* Փախստականները և մարդասիրական դիվանագիտությունը, եվրոպացի դերասանները և մերձավորարևելյան տեսարանը միջպատերազմյան ժամանակաշրջանում; Հրապարակումներ․ Սորբոն 2004, 555 էջ. (ISBN 978-2859444532)
* Ալյա Ագլանի և Օլիվյե Ֆեյրթագ (ռեժ.), Մարդասիրական աշխատանք; քաղաքական ռեժիմ, Միջազգային աշխատանքի կազմակերպություն 1929-1969 թթ․, Peter Lang, համ․ «Միջազգային մարտահրավերներ»;  2011, էջ 266 (ISBN 978-9052017402)
* Ալին Անգուստին և Կլեր Մուրադյան (ռեժ), (նախ․) Պասկալ Բրիս, «Փախստականներ և քաղաքացիություն չունեցող մարդիկ»; Ապաստարանի կառավարումը Ֆրանսիայում 1920-1960, Ռենե համալսարանի հրատարակությունները 2017, էջ 320 (ISBN 9782753554863)
* Ժամացույցի պարը, Իրավաբանները և մարդու իրավունքների միջազգայնացումը, 1920-1939 թթ․, Սորբոնի հրատարակումներ, 2021, էջ 446, (ISBN 979-10-351-0647-8)

## Ծանոթագրություններ

 
Կատեգորիա:Ֆրանսահայ պատմաբաններ
Դյունա: Մաս երրորդ

**«Դյունա։ Երրորդ մաս»** (), սպասվող գիտաֆանտաստիկ ֆիլմ, որի ռեժիսորն է Դենի Վիլնյովը, այն պետք է լինի «Դյունա։ Մաս երկրորդ» (2024) ֆիլմի շարունակությունը և եռագրության վերջին մասը։ Ֆիլմի վրա աշխատանքի մեկնարկի մասին հայտնի է դարձել 2023 թվականին։

## Սյուժե
Ֆիլմի սցենարը հիմնված կլինի Ֆրենկ Հերբերտի «Ավազաբլրի մեսիան» վեպի վրա։ Այն սկսվում է Փոլ Աթրեյդեսի գալակտիկական կայսրի կառավարման 13-րդ տարում։ Փոլն իմանում է դավադրության գոյության մասին, բայց չի շտապում բացահայտել այն։

## Դերերում

## Արտադրություն
Դենիս Վիլնյովի պլանները՝ «Դյունա» և «Դյունա 2» ֆիլմերից հետո ևս մեկ ֆիլմ նկարահանելու և այդպկերպ եռագրություն ստեղծելու մասին առաջին անգամ հայտնի է դարձել 2023 թվականի հունիսին։ Այս ծրագրերն ամբողջովին տեսական են եղել՝ կախված Դյունա 2-ի առևտրական արդյունքներից և «Կլեոպատրա» ֆիլմի նկարահանման ժամանակից։ Նույնիսկ այն ժամանակ կար ենթադրություն, որ ֆիլմը կլինի Ֆրենկ Հերբերտի «Ավազաբլրի մեսիան» գրական շարքի երկրորդ մասի ադապտացիան։

2023 թվականի օգոստոսին Վիլնյովն ասել է, որ արդեն աշխատում է ֆիլմի սցենարի վրա և հաստատել, որ ֆիլմը հիմնված կլինի «Ավազաբլրի մեսիայի» վրա։ Ռեժիսորն իր խոքերով՝ երազում է նկարահանել «Դյունայի» մասին եռագրություն, որից հետո անցնել այլ պատմությունների, քանի որ Հերբերտի հետագա վեպերը համարում է չափազանց «էզոթերիկ»։ Ֆիլմում Վիլնյովը ցանկանում է ցույց տալ ամենն այնպես ինչպես դա արել է «Ավազաբլրի մեսիայի» հեղինակը, որ Փոլ Աթրեյդին չպետք է համարել անվերապահորեն դրական հերոս՝ նրա ճակատագիրը ավելի շուտ «վտանգի նախազգուշացում» է։

Ենթադրաբար սցենարի վրա աշխատելիս Վիլնյովին կօգնի Ջոն Սփայթսը, որը մասնակցել է «Դյունա» և «Դյունա 2» ֆիլմերի աշխատանքներին։ 2023 թվականի դեկտեմբերի սկզբին հայտնի է դարձել, որ Վիլնյովը գրեթե ավարտել է սցենարի աշխատանքները, սակայն ասել է, որ 2-րդ և 3-րդ մասերի նկարահանումների միջև դադար է վերցնելու։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:21-րդ դարի ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան գիտաֆանտաստիկ ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան սիքվել ֆիլմեր
Կատեգորիա:Անգլերեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:Արտադրությունում գտնվող ֆիլմեր
Կատեգորիա:Գիտաֆանտաստիկ ֆիլմեր
Ակրամ Խան

**Աքրամ Խան** (), անգլիացի պարող և պարուսույց։ Մասնագիտացած է ժամանակակից պարերի և հնդկական դասական Կաթակի պարերի ուսուցման մեջ։

## Կենսագրություն
Աքրամ Խանը ծնվել է 1974 թվականի հուլիսի 29-ին Ուիմբլդոնում (Լոնդոն), Դաքայից ներգաղթյալների ընտանիքում։ Յոթ տարեկանից սովորել է հնդկական ավանդական Կաթակ պարը։ Սովորել է հնդիկ պարող Շրի Պրատապ Պավարի մոտ։ Առաջին անգամ բեմում հանդես է եկել  մաուգկիի դերում՝ «Մաուգլիի *արկածները*» (1984-1985) բեմադրության մեջ, որը ներկայացվել է Լոնդոնի Հնդկական պարերի ակադեմիայի կողմից։ 13 տարեկանում մասնակցել է Փիթեր Բրուքի «Մահաբհարատա» ներկայացման մեջ (միջազգային հյուրախաղեր 1987-1989 թվականներին) և նկարահանվել դրա 
հեռուստատեսային տարբերակում (1988 թվական)։

Սովորել է Լեսթերի Դե Մոնֆորտ համալսարանում   ժամանակակից պար մասնագիտությամբ և կատարողական արվեստ՝ Լիդսի Ժամանակակից պարի հյուսիսային դպրոցում ( NSCD ): Աշխատել է Անն Թերեզա Դե Կիրսմաեկերի բրյուսելյան X-Group նախագծում։ 1990-ականներից սկսել է բեմ դուրս գալ սեփական մշակված մենահամերգներով։

2000 թվականի օգոստոսին հիմնադրել է *«Աքրամ Խան»* պարախումբը։ Նրա առաջին լայնածավալ ներկայացումը եղել է *Kaash-ը*, որը գրվել է Անիշ Կապուրի և երաժիշտ Նիթին Սոունիի հետ համատեղ, որի պրեմիերան կայացել է Էդինբուրգի Fringe փառատոնի շրջանակներում՝ 2002 թվականին։

2005 թվականից հանդիսանում է Բրիտանական կայսրության շքանշանի անդամ։

2008 թվականին Թագավորական ազգային թատրոնում հանդես է եկել  Ժյուլիետ Բինոշի հետ  «*in-i»* պարային դրամայում։

Աքրամ Խանը և իր թատերախումբը մասնակցել են 2012 թվականի  Լոնդոնի Օլիմպիական խաղերի բացման արարողությանը։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Akram Khan ընկերության պաշտոնական կայքը
* Akram Khan ընկերության պաշտոնական YouTube ալիքը
* Կարճ հարցազրույց Աքրամ Խանի հետ «Մշակույթ» ալիքի «Գեղարվեստական խորհուրդ» հաղորդաշարում 

Կատեգորիա:1974 ծնունդներ
Կատեգորիա:Ապրող անձինք
Կատեգորիա:Բրիտանացի խորեոգրաֆներ
Կատեգորիա:Բրիտանացիներ
Կատեգորիա:Լոնդոն քաղաքում ծնվածներ
Կատեգորիա:Հուլիսի 29 ծնունդներ