Շիլիոն

**Շիլիոն** (), ամրոց Շվեյցարիայում՝ Ժնև լճի ափին, Շվեյցարական Ռիվիերայում, Մոնտրյոյից 3 կիլոմետր հեռավորության վրա, Վեյտո և Վիլնյով բնակավայրերի միջակայքում։ Տարբեր ժամանակներում կառուցված 25 շինությունների համալիր է։ Առաջին անգամ հիշատակվել է 1160 թվականին։ Միջնադարում եղել է Սավոյի կոմսերի (ապա՝ դուքսերի) նստավայրը։ 1530-1536 թվականներին Շիլիոնի ամրոցի ներքնահարկում կալանավորված է եղել շվեյցարական ազատամիտ քաղաքական գործիչ Ֆրանսուա Բոնիվարը (Ջորջ Բայրոնի «Շիլիոնի կալանավորը» պոեմի հերոսի նախատիպը)։ 1536 թվականին բեռնցիների կողմից ամրոցի գրավման և Բոնիվարի ազատագրման թեմայով 1890 թվականին ցինկից, պողպատից ու բրոնզից ստեղծվել է 1:100 մասշտաբով, 100 սմ × 67 սմ × 42 սմ չափերով մեխանիկական մոդել, որը 2016 թվականի մարտին Փարիզում կայացած աճուրդում 59 հազար շվեյցարական ֆրանկով գնել են Շիյոնի ամրոցի բարեկամների ընկերակցությունն ու նրան աջակցող երկու կազմակերպություն։

Շիյոնը զբոսաշրջիկների կողմից առավել հաճախ այցելվող միջնադարյան ամրոցներից մեկն է Շվեյցարիայում և Եվրոպայում։ Պաշտոնապես գրանցված է որպես Շվեյցարիայի՝ ազգային կարևորություն ունեցող մշակութային սեփականություն։

## Պատմություն
Ամրոցի հիմնադրման ժամանակներում տեղանքն ունեցել է կղզուն բնորոշ բնութագիր։ Կառուցվել է Ժնևի լճի մեջ մխրճված կրաքարե ժայռի օվալաձև, համեմատաբար հարթ գագաթամասի վրա։ Դիրքն ունեցել է ռազմավարական կարևորություն, հնարավորություն է տվել հսկողության տակ պահելու դեպի Ֆրանսիա, Գերմանիա, Իտալիա տանող ճանապարհային անցումը, դիտելու լճի հակառակ ափին կատարվող տեղաշարժերը։ Մեկ կայազորն ի վիճակի է եղել պաշտպանելու ռազմական և առևտրային ելումուտը այդ կարևորագույն տեղանքում, ինչպես նաև հարկուտուրք հավաքելու։
thumb|274x274px|Ամրոցի տեսքը վերևից (1948)
Դեռ հինհռոմեական ժամանակներից Շիյոնը ծառայել է ռազմական նպատակների։ Շիյոնի ամրոցի տարեգրության հետագա ժամանակամիջոցը բաժանվում է երեք շրջանի՝ սավոյական, բեռնյան և Վոյի (1160-1536 թվականներին պատկանել է Սավոյի կոմսերին կամ դուքսերին, 1536-1798 թվականներին՝ բեռնցիներին, այնուհետև՝ Վոյի կանտոնին)։

Ժամանակին ամրոցը ծառայել է նաև որպես բանտ։

## Զբոսաշրջություն
18-րդ դարի վերջերից Շիյոնի ամրոցն առանձնահատուկ ուշադրության է արժանացել ու ոգեշնչել է տարբեր երկրների ռոմանտիկ գրողների, այդ թվում՝ Ժան-Ժակ Ռուսսոյին, Վիկտոր Հյուգոյին, հայր և որդի Ալեքսանդր Դյումաներին, Գյուստավ Ֆլոբերին, Մերի Շելլիին, Ջորջ Բայրոնին...  1939 թվականի տվյալներով ամրոցի տարեկան այցելուների միջին թվաքանակը եղել է ավելի քան 100.000: 2005 թվականի տվյալներով այդ ցուցանիշը հասել է 300.000-ի։

Ամրոցը, որի մուտքն ազատ է, ճանաչվել է Շվեյցարիայի առավել հաճախ այցելվող պատմական հուշարձանը / "Switzerland's most visited historic monument": Այցելուները ներսում կարող են դիտել նկուղային հարկում գործած զնդանի խցերը, վերին հարկերում ստեղծված չորս մեծ սրահները, երեք բակ, մի շարք ննջասենյակներ, ներառյալ *Camera domini*-ն, որը ժամանակին զբաղեցրել է Սավոյի դուքսը և պատկերազարդված է 14-րդ դարի որմնանկարներով։

## Պատկերասրահ

File:Château de Chillon mit Autobahn-IMG 0823.jpg|Շիյոնի ամրոցը և Մոնտրյոն
File:Schweiz Schloss Chillon Gesamtansicht.jpg|Ամրոցի տեքը հարավից
File:Château de Chillon - Montreux .jpg|Ամրոցի տեքը վերևից
File:Chillon HPS DSC03744.JPG|Ամրոցի տեքը առջևից
File:Basement-of-chillon-castle.jpg|Բանտախուց նկուղում
File:Grand Hall of the Count.jpg|Կոմսի մեծ սրահը
File:Château de Chillon Innenhof 2008.jpg|Ամրոցի բակը
File:Chillon mg 4915-b.jpg|Ջորջ Բայրոնի ստորագրությունը զնդանի պատին
File:Chateau du Chillon.jpg|Գյուստավ Կուրբեի *Chateau du Chillon* կտավը, 1875
File:Chillon-Castle.JPG|Ամրոցի տեքը վերևից
File:Château de Chillon video.webm


## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* 
* *Степанов А. В.* Литературные тени Шильонского замка // Проблемы развития зарубежного искусства от Средних веков к Новому времени. Памяти Цецилии Генриховны Нессельштраус (1919—2010) / Ред., сост. *В. И. Раздольская*, *Т. А. Лопатина*. — СПб.: Институт живописи, скульптуры и архитектуры имени И. Е. Репина, 2013. — С. 157—167. — ISBN 978-5-903677-34-4
* 
* 
* 
*  
* CH-000053-1 N 2. Archives cantonales vaudoises. (présentation en ligne [archive])
* Denis Bertholet, Olivier Feihl, Claire Huguenin, *Autour de Chillon. Archéologie et restauration au début du siècle*, Lausanne 1998.
* Claire Huguenin, *Patrimoines en stock. Les collections de Chillon*, Lausanne 2010.
* Paul Bissegger, «Henri de Geymüller versus E.-E. Viollet-le-Duc: le monument historique comme document et œuvre d'art. Avec un choix de textes relatifs à la conservation patrimoniale dans le canton de Vaud vers 1900», *Monuments vaudois* 2010, p. 5-40.

## Արտաքին հղումներ
* Ամրոցի պաշտոնական կայքէջը
* Архитектура Шильонского замка

Կատեգորիա:1160 հիմնադրումներ
Կատեգորիա:Դղյակներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Ժնևի լիճ
Կատեգորիա:Շվեյցարիայի դղյակներ
Կատեգորիա:Շվեյցարիայի շենքեր և կառույցներ
Կատեգորիա:Շվեյցարիայի տեսարժան վայրեր