Ամանդա Լաբարկա

**Ամանդա Լաբարկա Հուբերթսոն** (, ծնված որպես՝ **Պինտո Սեպուլվեդա**, ), չիլիացի ֆեմինիստուհի, գրող, դիվանագետ և ուսուցիչ։ Նրա գործունեությունն ուղղված է եղել լատինաամերիկյան կանանց վիճակի բարելավմանը և Չիլիում կանանց ընտրելու իրավունք տալուն։

## Ընտանիք և կրթություն
Լաբարկայի ծնողներն եղել են Օնոֆրե Պինտո Պերես դե Արսեն և Սաբինա Սեպուլվեդան։ ԱՄՆ կատարած ճանապարհորդության ժամանակ Գիլերմո Լաբարկա Հուբերթսոնի հետ ամուսնանալուց հետո վերցրել է ամուսնու կրկնակի ազգանունը՝ չնայած իր ընտանիքի բողոքներին։

Նախնական կրթությունը ստացել է Սանտյագոյի Սան Իսիդրո փողոցի դպրոցում, այնուհետև ուսումը շարունակել է Իզաբել Լեբրուն դե Պինոչետի լիցեյում: 1902 թվականին ստացել է հումանիտար գիտությունների բակալավրի աստիճան, իսկ 1905 թվականին՝ ուսուցչի դիպլոմ՝ մասնագիտանալով կաստիլյան լեզվի մեջ՝ ավարտելով Չիլիի համալսարանի մանկավարժական ինստիտուտը։

1910 թվականին ամուսնու հետ մեկնել է ԱՄՆ՝ շարունակելու ուսումը Կոլումբիայի համալսարանում, իսկ 1912 թվականին՝ Ֆրանսիա՝ Սորբոն։

## Կարիերա
1915 թվականին, դեռ սովորելու ընթացքում, կազմակերպել է ընթերցանության խումբ՝ ոգեշնչված ամերիկյան ընթերցանության ակումբներից։ Դրա նպատակն էր կրթություն և մշակույթ տարածել կանանց շրջանում՝ անկախ նրանց սոցիալական կարգավիճակից։ Այս շրջանակի հիման վրա Սելինդա Ռեյեսի հետ 1919 թվականին ստեղծել է Կանանց ազգային խորհուրդը։ 1922 թվականին նշանակվել է Չիլիի համալսարանի փիլիսոփայության, հումանիտար գիտությունների և կրթության ֆակուլտետի հոգեբանության արտակարգ պրոֆեսոր:

Անդամագրվել է Ռադիկալ կուսակցությանը։ 1922 թվականին ներկայացրել է նախագիծ՝ բարելավելու կանանց քաղաքացիական, քաղաքական և օրինական իրավունքները, որոնք դեռևս սահմանափակված են Չիլիի քաղաքացիական օրենսգրքով:

1925 թվականին ապահովել է փոփոխության ընդունումը Քաղաքացիական օրենսգրքում, որը հայտնի է որպես Մազայի օրենք (անունը ստացել է սենատոր Խոսե Մազա Ֆերնանդեսի պատվին), որը սահմանափակել է հոր խնամակալության լիազորությունները հօգուտ մոր: Որպես մանկավարժ՝ նպաստել է Մանուել դե Սալասի փորձարարական ճեմարանի ստեղծմանը։ Ելենա Կաֆֆարենայի և այլոց հետ եղել է Կանանց իրավունքների ազգային կոմիտեի հիմնադիրներից մեկը 1933 թվականին։ 1946 թվականին նախագահ Գաբրիել Գոնսալես Վիդելայի կառավարության կողմից նշանակվել է որպես ՄԱԿ-ում Չիլիի ներկայացուցիչ և Կանանց բաժնի ղեկավար։

Աշխատել է որպես գրող և գրականագետ՝ կենտրոնանալով հասարակության մեջ կնոջ դերի վրա։ Ղեկավարել է իր խմբի թերթը, որն ակնառու ներդրում է ունեցել կանանց ընտրական իրավունքի և ձայների առքուվաճառքի դեմ պայքարում: Արդյունքում 1944 թվականին ընտրվել է Չիլիի կանանց ինստիտուտների ֆեդերացիայի նախագահ։ Չիլիի համալսարանում հիմնել է ամառային դպրոցները: Դասավանդել է դասընթացներ և սեմինարներ վարել Հյուսիսային և Հարավային Ամերիկայի տարբեր երկրներում: 1964 թվականին նրան շնորհվել է Չիլիի համալսարանի մանկավարժական ֆակուլտետի ակադեմիկոս անդամի կոչում, իսկ 1969 թվականին՝ Չիլիի ինստիտուտի քաղաքական գիտությունների, սոցիոլոգիայի և բարոյագիտության ակադեմիա անդամի կոչում։

## Ժառանգություն և ճանաչում
Մահացել է Սանտյագոյում 1975 թվականի հունվարի 2-ին 88 տարեկան հասակում։ Նրա ժառանգությունը պահպանվում է կանանց իրավունքներին և կրթությանն աջակցող բազմաթիվ հրապարակումներում:

Եղել է առաջին լատինաամերիկացի կինը, որը ստացել է համալսարանի պրոֆեսորի պաշտոն:

1976 թվականին Չիլիի համալսարանը նրա հիշատակին սահմանել է Ամանդա Լաբարկա մրցանակը, որը կոչված է ամեն տարի ճանաչելու կին ուսանողների նվաճումները:

## Աշխատանքներ
Նրա ֆեմինիստական աշխատանքներն են՝

* *Actividades femeninas en Estados Unidos* (1915 թվական)՝ *Կանանց ակտիվիզմը Միացյալ Նահանգներում*
* *Adónde va la mujer* (1934 թվական)՝ *Ուր է գնում կինը*
* *Feminismo contemporáneo* (1948 թվական)՝ *Ժամանակակից ֆեմինիզմ*
Մանկավարժության, գեղարվեստական և այլ գրվածքների մասին նրա աշխատություններից են՝

* *Bases para una política educacional* (1944 թվական)՝ *Կրթական քաղաքականության հիմունքներ*
* *Historia de la enseñanza en Чили* (1948 թվական)՝ *Չիլիում կրթության պատմություն*
* *Impresiones de juventud՝* *Երիտասարդության հեռանկարները*
* *Meditaciones breves՝* *Կարճ մեդիտացիաներ*
* *Perspectiva de Chile՝* *Չիլիի հեռանկարը*
* *En tierras extrañas՝* *Օտար երկրներում*
* *La lámpara maravillosa՝* *Հրաշալի լամպ*
* *Cuentos a mi señor՝* *Հեքիաթներ իմ վարպետի համար*

## Ծանոթագրություններ

 
Կատեգորիա:20-րդ դարի կին գրողներ
Կատեգորիա:Իսպանալեզու գրողներ
Կատեգորիա:Կանայք քաղաքականությունում
Կատեգորիա:Կին դեսպաններ
Կատեգորիա:Կոլումբիայի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Մանկավարժներ
Կատեգորիա:Չիլիացի դիվանագետներ
Կատեգորիա:Չիլիացի ֆեմինիստներ
Կատեգորիա:Չիլիի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Չիլիի քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Սուֆրաժիստներ
Կատեգորիա:Փարիզի համալսարանի շրջանավարտներ