Կանադական դոլարի թղթադրամներ

**Կանադական դոլարի թղթադրամներ,** Կանադայի թղթադրամներ, որոնք արտահայտված են կանադական դոլարներով (CAD, C$ կամ $ տեղական մակարդակով): Ներկայումս դրանք թողարկվում են 5, 10, 20, 50 և 100 դոլար անվանական արժեքներով։ Բոլոր ներկայիս թղթադրամները թողարկում է Կանադայի բանկը, և առաջին շարքը թողարկվել է 1935 թվականին։ Այդ ժամանակվանից ի վեր Կանադայի բանկը պայմանագիր է կնքել Կանադական թղթադրամների ընկերության հետ՝ կանադական թղթադրամներ արտադրելու համար։ Պոլիմերային թղթադրամների ներկայիս շարքը շրջանառության մեջ է դրվել 2011 թվականի նոյեմբերից մինչև 2013 թվականի նոյեմբերը։ Կանադայում թողարկված թղթադրամները կարելի է դիտել Օտտավայի Կանադայի բանկի թանգարանում։

## Ներկայումս արտադրվող շարք
Կանադական դոլարի ներկայումս արտադրվող թղթադրամների շարքը բաղկացած է պոլիմերային թղթադրամներից՝ 7-րդ շարքը (Frontier), որը թողարկվել է 2011 թվականին, և 8-րդ շարքը (Vertical), որը թողարկվել է 2018 թվականին։

2023 թվականի մայիսի 6-ին վարչապետ Ջասթին Թրյուդոն հայտարարել է, որ 20 դոլարանոց թղթադրամը կթարմացվի՝ թագավոր Չարլզ III-ի նոր պատկերով ː 2024 թվականի դեկտեմբերի 16-ին հայտարարվել է, որ Թերի Ֆոքսն է պատկերվելու 5 դոլարանոց թղթադրամի հաջորդ թողարկման վրա, իսկ Վիլֆրիդ Լորիենը՝ 50 դոլարանոց թղթադրամի վրա ː

## Թողարկում
Թղթադրամները թողարկում է Կանադայի բանկը, սակայն թղթադրամների իրական արտադրությունը հանձնարարվում է Կանադական թղթադրամների ընկերությանը ՝ համաձայն Կանադայի բանկի տեխնիկական բնութագրերի և պահանջների։ Թղթադրամների վրա բոլոր բառերը ներկայացված են Կանադայի երկու պաշտոնական լեզուներով՝ անգլերենով և ֆրանսերենով։ Թղթադրամները տպագրվել են մաքուր բամբակից պատրաստված թղթի վրա։ Բամբակյա մանրաթելը դադարեցվել և փոխարինվել է սինթետիկ պոլիմերով սկսած 2011 թվականից, իսկ վերջին թղթադրամները հասանելի են դարձել 2013 թվականի նոյեմբերինː

## Կեղծարարություն
Վերջին տարիներին կեղծիքների կրճատմանն ուղղված ջանքերը կտրուկ նվազեցրել են շրջանառության մեջ գտնվող կեղծ թղթադրամների քանակը։ Կանադայում տարեկան թողարկվող կեղծ թղթադրամների թիվը գագաթնակետին է հասել 2004 թվականին, երբ թողարկվել էր 553,000 կեղծ թղթադրամ։ Այդ գագաթնակետից ի վեր զեղծարարությունը տարեկան նվազել է, 2010 թվականին շրջանառության մեջ է դրվել ընդամենը 53,536 թղթադրամː

*Frontier* նոր շարքի թղթադրամները զգալիորեն բարելավել են անվտանգությունը՝ հիմնականում օգտագործելով պոլիմերային հիմք՝ նախկինում օգտագործված գործվածքի փոխարեն։ Նույնիսկ այն ժամանակ, երբ Կանադայում կեղծարարության խնդիրը սուր էր, պոլիմերին անցումը համարվում էր չափազանց թանկ։ Պոլիմերային թղթադրամի արտադրության արժեքը 19 ցենտ է, ի տարբերություն բամբակյա թղթադրամի սովորական 9 ցենտի։ 2013 թվականի պոլիմերային շարքից առաջ թողարկված բոլոր հին բամբակյա թղթե թղթադրամներն այժմ համարվում են շրջանառության համար ոչ պիտանի՝ ժամանակակից անվտանգության հատկանիշների, օրինակ՝ մետաղական շերտի բացակայության պատճառովː Ֆինանսական հաստատությունները պետք է թղթադրամները վերադարձնեն Կանադայի բանկին, որը կոչնչացնի դրանքː Անհատները կարող են անորոշ ժամանակով պահել թղթադրամներըː

Կեղծիքը չափվում է քիմիական նյութերից փոխառված համակարգով, որը հայտնի է որպես միլիոնի մաս (PPM): Սովորաբար օգտագործվող լուծույթում մոլեկուլների ազդեցությունը գնահատելու համար, կեղծման իմաստով PPM-ը վերաբերում է շրջանառության մեջ հայտնաբերված կեղծ թղթադրամների քանակին յուրաքանչյուր մեկ միլիոն իսկական թղթադրամների դիմաց։

1990 թվականին Կանադայում կեղծ թղթադրամների հարաբերակցությունը կազմել է ընդամենը 4 PPM, ինչը նրա արժույթը դասել է աշխարհի ամենաապահով արժույթների շարքում։ 1990-ականների վերջին հզոր և մատչելի տնային համակարգիչների, խանութներում գնված գրաֆիկական ծրագրերի, հեշտ օգտագործվող սկաներների և գունավոր թանաքային տպիչների ի հայտ գալը ծնում էր կեղծարարների նոր սերունդ։ 1997 թվականին կեղծ կանադական թղթադրամների թիվը հասել է մինչև 117 PPM-ի։

2004 թվականին Կանադայում կեղծարարության մակարդակը կտրուկ աճել է մինչև 470 PPM: 2012 թվականին կեղծման մակարդակը նվազել է մինչև ամենացածր կետը՝ 28 PPM։ Այդ ժամանակվանից ի վեր այն սկսել է չափավոր աճել՝ հասնելով 36 PPM-ի 2014 թվականին։ Կանադայի բանկի միջնաժամկետ պլանավորման նպատակը 30 PPM-ից ցածր մնալն է G20 երկրների մեծ մասը որպես չափանիշ օգտագործել է 50 PPM-ը՝ դրանից ցածր մնալու համարː

## Պատմություն
Կանադայում առաջին անգամ դոլարով թողարկված թղթադրամները Բրիտանական բանակի թղթադրամներն են եղել, որոնք թողարկվել էին 1813-1815 թվականներին՝ 1-ից 400 դոլար արժողությամբ։ Սրանք 1812 թվականի պատերազմի պատճառով առաջացած արտակարգ խնդիրներ էին։ Առաջին թղթադրամները թողարկել է Մոնրեալի բանկը 1817 թվականին։

### Լիցենզավորված բանկեր
մինի|Կանադայի գաղութային բանկի 1 դոլարանոց թղթադրամ, թողարկված 1859 թվականին
1830-ական, 1850-ական, 1860-ական և 1870-ական թվականներին հիմնադրվել են մեծ թվով լիցենզավորված բանկեր, չնայած շատերը թղթադրամները թողարկել են միայն կարճ ժամանակով։ Մյուսները, այդ թվում՝ Մոնրեալ բանկը (հետագայում կոչվել է *Մոնրեալի բանկ*), թողարկել է թղթադրամներ մի քանի տասնամյակ շարունակ։

Մինչև 1858 թվականը շատ թղթադրամներ թողարկվել են և՛ շիլինգով/ ֆունտով, և՛ դոլարով (5 շիլինգը = 1 դոլար, հետևաբար 1 ֆունտը = 4 դոլար): Թողարկվել են մեծ թվով տարբեր անվանական արժեքի թղթադրամներ, այդ թվում՝ 1, 2, 3, 4, 5, 10, 20, 25, 40, 50, 100, 500, 750 և 1000 դոլար։ 1858 թվականից հետո օգտագործվել են միայն դոլարային անվանական արժեքով թղթադրամներ։

1871 թվականի «Բանկային օրենքը» սահմանափակել է լիցենզավորված բանկերի թողարկած ամենափոքր անվանական արժեքի թղթադրամը մինչև 4 դոլար, որը 1880 թվականին հասել է մինչև 5 դոլար։ Դոմինիոն թղթադրամներ չօգտագործելով 5 դոլարից ցածր արժողությամբ գնումները հեշտացնելու համար որոշ չարտերային բանկեր թողարկել են անսովոր տեղական անվանական արժեքներով թղթադրամներ, ինչպիսիք են 1871 թվականին *Մոլսոնս բանկի* թողարկած 6 և 7 դոլարանոց թղթադրամները։ Համադաշնությունից հետո, լիցենզավորված բանկերին թույլատրվել է շարունակել թղթադրամներ թողարկել մինչև 1944 թվականը ː

### Գաղութային կառավարություններ
[աջից|մինի|Նյուֆաունդլենդի դոմինիոնի 1 [Նյուֆաունդլենդի դոլար|դոլարանոց թղթադրամը, թողարկվել է 1920 թվականին]]
Կանադական Համադաշնությունից առաջ դոլարային թղթադրամները թողարկել են Բրիտանական Կոլումբիայի գաղութի (1858–1866), Կանադա նահանգի, Նոր Շոտլանդիայի և Էդուարդ արքայազն կղզու կառավարությունները։ Դրանցից 1841 թվականին հիմնադրված Կանադայի նահանգը թղթադրամների ամենաարդյունավետ թողարկողն է եղել։ Կառավարության համար թղթադրամներ են թողարկել Մոնրեալի բանկը 1842-1862 թվականներին՝ 4, 5, 10, 20, 50 և 100 դոլար անվանական արժեքներով։ 1866 թվականին Կանադայի նահանգը սկսել է թողարկել իր սեփական թղթադրամները՝ 1, 2, 5, 10, 20, 50, 100 և 500 դոլար անվանական արժեքներով։ Նյուֆաունդլենդի դոմինիոնում թողարկել է Նյուֆաունդլենդի դոլարներով թղթադրամներ 1901 թվականից մինչև 1949 թվականը Կոնֆեդերացիային միանալը։

### Կանադայի կառավարություն
մինի|Կանադայի դոմինիոնի 25 ցենտանոց թղթադրամ, թողարկված 1900 թվականին
մինի|Կանադայի դոմինիոնի 1 դոլարանոց թղթադրամ` թողարկված 1898 թվականին
1867 թվականին Կոնֆեդերացիայի ստեղծումից հետո ժամանակավորապես Կանադա նահանգի թղթադրամները ծառայել են որպես Կանադայի առաջին ազգային արժույթ, և թղթադրամներն ուղարկվել են Օնտարիոյից և Քվեբեկից մյուս նահանգներ։

1870 թվականին թողարկվել են Կանադայի Դոմինիոնի առաջին թղթադրամները՝ 25 ցենտ, 1 դոլար, 2 դոլար, 500 դոլար և 1000 դոլար անվանական արժեքներով։ 50 և 100 դոլարանոց թղթադրամները թողարկվել են 1872 թվականին։ Հետագայում պետական թղթադրամների արտադրության մեծ մասը կազմել են 1 և 2 դոլար արժողությամբ թղթադրամները, իսկ 1882 թվականին ավելացվել է 4 դոլար արժողությամբ թղթադրամը։ 5 դոլարանոց թղթադրամները թողարկվել են 1912 թվականից սկսած։ Վերջին 25 ցենտանոց թղթադրամները, որոնք իրենց փոքր չափի պատճառով հայտնի են որպես շինպլաստեր (Shinplaster), թվագրվել են 1923 թվականին։

Կանադայի դոմինիոնը հատուկ թղթադրամներ՝ «Բանկային իրավականներ» անվամբ, թողարկել է միայն այն բանկերին, որոնք խոշոր գումարներ էին փոխանցում 500, 1000, 5000 և 50000 դոլար արժողությամբː Դոմինիոն թղթադրամների թողարկումը դադարեցվել է 1935 թվականին՝ Կանադայի բանկի ստեղծումից հետո։

### Այլ հանրային թողարկողներ
Որոշ համայնքներ թողարկել են նաև դոլարային թղթադրամներ։ Սա առավել տարածված էր 1930-ականներին, երբ թողարկվել են *դեպրեսիայի դեմ պայքարի ծրագրեր՝* տեղի քաղաքացիների վրա Կանադայում Մեծ ճգնաժամի հետևանքները մեղմելու փորձով։ Ալբերտա նահանգը նույնպես 1936 թվականին մեկնարկել է իր սեփական ծրագիրը՝ տրամադրելով բարգավաճման վկայականներ։

### Կանադայի բանկ
աջից|մինի|Կանադայի բանկի 1 դոլարանոց թղթադրամը թողարկվել է 1935 թվականին
1934 թվականին, երբ դեռևս կար միայն տասը լիցենզավորված բանկ, որոնք թողարկում էին թղթադրամներ, հիմնադրվել է Կանադայի բանկը և սկսել է թողարկել 1, 2, 5, 10, 20, 25, 50, 100, 500 և 1000 դոլար անվանական արժեքներով թղթադրամներ։

1944 թվականին կանոնադրական բանկերին արգելվել է թողարկել սեփական արժույթ, իսկ Կանադայի Թագավորական Բանկը և Մոնրեալի Բանկը վերջիններից էին, որոնք սկսել են թողարկել թղթադրամներ։ Այդ ժամանակվանից ի վեր Կանադայի բանկը կանադական դոլարով արտահայտված թղթադրամների միակ թողարկողն է։ Ավելի քան 12 դոլարի պարտավորությունՄինչ օրս Կանադայի բանկի հաշվապահական գրքերում մնում է մեկ միլիոն դոլար, որը ներկայացնում է Կանադայի Դոմինիոնի, նահանգային և չարտերային թղթադրամների անվանական արժեքը, որոնք դեռևս շրջանառության մեջ ենː

### Չեղարկված անվանական թղթադրամներ
1935 թվականի շարքը միակն է, որը ներառել է 25 և 500 դոլար արժողությամբ թղթադրամներ։ Երկու արժույթներն էլ կարճ կյանք են ունեցել։ 25 դոլարանոց թղթադրամը շրջանառությունից հանվել է 1937 թվականի մայիսի 18-ին։ 1935 թվականի չթողարկված 500 դոլարանոց թղթադրամների կույտերը ոչնչացվել են 1938 թվականի փետրվարին, իսկ թողարկված 500 դոլարանոց թղթադրամները չեղարկվել են և շրջանառությունից հանվել են հինգ ամիս անց։

Կանադական արժույթի վերջին ամենակարևոր զարգացումներից են 1, 2 և 1000 դոլարանոց թղթադրամների շրջանառությունից դուրսբերումը համապատասխանաբար 1989, 1996 և 2000 թվականներին։ 1 և 2 դոլար արժողությամբ թղթադրամները փոխարինվել են մետաղադրամներով, որոնք խոսակցական լեզվով կոչվում են համապատասխանաբար «լունի» և «տունի», ընդ որում՝ լունիները միաժամանակ փոխարինել են 1 դոլարանոց թղթադրամին, ինչպես նաև նախորդ «Վոյաժյոր» դոլար մետաղադրամին, որոնցից վերջինս մնում է օրինական վճարամիջոց։ 2000 թվականին 1000 դոլարանոց թղթադրամը հանվել է շրջանառությունից Կանադայի գլխավոր դատախազի և Կանադայի թագավորական հեծյալ ոստիկանության պահանջով, քանի որ հաղորդվել էր, որ դրանք հիմնականում օգտագործվում են փողերի լվացման և կազմակերպված հանցագործության համար։

## Կանադայի բանկի թղթադրամների շարքի ցանկ
### 1935 թվական
Կանադայի բանկը ստեղծվել է 1934 թվականին և խորհրդարանի որոշմամբ ստանձնել է երկրի դրամական զանգվածի կարգավորման և «Կանադայի տնտեսական և ֆինանսական բարեկեցության խթանման» պարտականությունը։ Հետևաբար, այն ստացել է Կանադայում թղթադրամներ թողարկելու բացառիկ իրավունք։ 1935 թվականի մարտի 11-ին Կանադայի բանկը թողարկել է իր առաջին թղթադրամների շարքը։

### 1937 թվական
Առաջին թողարկումից ընդամենը երկու տարի անց թղթադրամների երկրորդ շարքի ստեղծումը պայմանավորված էր Կանադայի կառավարության օրենսդրության փոփոխություններով, որոնք պահանջում էին, որ Կանադայի բանկը թողարկի երկլեզու թղթադրամներ։ Մեկ այլ նպաստող գործոն է եղել Գեորգ V թագավորի մահը 1936 թվականի հունվարի 20-ին և հետագա Էդվարդ VIII-իհրաժարումը գահից։

### 1954 թվական. Կանադական լանդշաֆտ
Կանադայի բանկի թողարկած կանադական դոլարի թղթադրամների երրորդ շարքը «Կանադական լանդշաֆտային» շարքն է ː Թղթադրամները նախագծվել են 1952 թվականին՝ Եղիսաբեթ II- ի գահ բարձրանալուց հետո, որը տեղի է ունեցել նրա հոր՝ Գեորգ VI-ի մահից հետոː Նրա դիմանկարը հայտնվել է շարքի բոլոր թղթադրամների վրա։ Թղթադրամների դիզայնը զգալիորեն տարբեր է 1937 թվականի շարքից, չնայած պահպանվել են անվանական արժեքի գույները և երկլեզու տպագրությունըː Դիզայնի փոփոխությունները կատարվել են՝ Կանադային ավելի բնորոշ թեմաները պատկերելու համարː Սա առաջին շարքն է, որը ներառել է Կանադայի զինանշանը, որը կենտրոնական տեղ է գրավում դիմերեսի ֆոնին։

Թղթադրամների շարքը հայտնի է որպես «Սատանայի գլուխ» շարք, քանի որ թագուհու գլխի ետևի մազերը որոշ չափով նման էին ժպտացող դևի ː Սա հանգեցրել է բոլոր անվանական արժեքների դիզայնի փոփոխությունների։ Սերիայի երկրորդ տարբերակը թողարկվել է 1956 թվականինː

### 1969 թվական. Կանադայի տեսարաններ
մինի|1974 թվականի մեկ դոլարանոց թղթադրամ, «Կանադայի տեսարաններ» շարք, դիմերես
մինի|1974 թվականի մեկ դոլարանոց թղթադրամ, «Կանադայի տեսարաններ» շարք, դարձերես
Կեղծիքների վերաբերյալ աճող մտահոգության պատճառով Կանադայի բանկը 1969 թվականին սկսել է թողարկել թղթադրամների նոր շարք։

Այս շարքը ներկայացրել է դիզայնի ևս մեկ ամբողջական շեղում նախորդ համարներից.

* ներկայացվել են գունագեղ, ալիքավոր նախշեր։
* ստեղծվել է կանադական տեսարանային վինետկաների (դրամի ներսի պատկերի) նոր շարք։
* Կանադայի նախկին վարչապետների դիմանկարները վերականգնվել են։ Լորիեն և Մակդոնալդը երկուսն էլ նկարահանվել են 1935 և 1937 թվականների շարքերում, բայց այժմ նրանց միացել են Քինգը և Բորդենը։

Սա վերջին շարքն է, որը ներառել է 1 դոլարանոց թղթադրամ, որը փոխարինվել է դոլարանոց մետաղադրամով (հայտնի է որպես *լունի՝* դիմերեսին լունի դիզայնի համար) 1987 թվականին, իսկ 1 դոլարանոց թղթադրամի տպագրությունը դադարեցվել է 1989 թվականին։ Այնուամենայնիվ, եղել է 21-ամսյա ժամանակահատված, երբ 1 դոլարանոց թղթադրամը և մետաղադրամը միաժամանակ արտադրվել են՝ 1987 թվականի հունիսից մինչև 1989 թվականի ապրիլըː

### 1986 թվական. Կանադայի թռչուններ
1986 թվականին Կանադայի բանկը թողարկել է նոր թղթադրամներ՝ «Կանադայի թռչուններ» շարքը։ Յուրաքանչյուր թղթադրամի հակառակ կողմի դիզայնը պատկերում է Կանադայի բնիկ թռչուն՝ այդ թռչնի համար բնորոշ լանդշաֆտը ներկայացնող ֆոնով։ Թղթադրամի դիմերեսի դիմանկարները մեծ են նախորդ շարքերի համեմատ, իսկ ավելի մեծ արժեքով թղթադրամների վրա ներդրվել է մետաղական շերտ։ Յուրաքանչյուր թղթադրամը կշռել է 1 գրամː Այս շարքն առաջինն է, որի վրա կա շտրիխ կոդ՝ սերիական համարով։ Սա թույլ է տալիս տեսողական խնդիրներ ունեցողներին տարբերակել թղթադրամները ձեռքի սարքի միջոցով, որը ցույց է տալիս թղթադրամի անվանական արժեքը։

Սա նաև 2 և 1000 դոլարանոց թղթադրամներով վերջին շարքն է։ 2 դոլարանոց թղթադրամը շրջանառությունից հանվեց 1996 թվականին և փոխարինվեց 2 դոլարանոց մետաղադրամով, որը հայտնի է որպես «*տունի»*։ 1000 դոլարանոց թղթադրամը Կանադայի բանկը հանել է շրջանառությունից 2000 թվականի մայիսի 12-ին՝ Կանադայի թագավորական հեծյալ ոստիկանության (RCMP) խնդրանքով՝ կազմակերպված հանցավորության նվազեցման ծրագրի շրջանակներումː Այդ ժամանակ շրջանառության մեջ էին 2,827,702 հատ 1000 դոլարանոց թղթադրամ, իսկ 2011 թվականին՝ 1 միլիոնից քիչ, որոնց մեծ մասը կազմակերպված հանցավորության ձեռքում էրː

### 2001 թվական. Կանադական ճանապարհորդություն
2001 թվականից սկսած՝ Կանադայի բանկը ներկայացրել է «Կանադական ճանապարհորդություն» անվամբ թղթադրամների նոր շարք, որը ներառում է կանադական ժառանգության պատկերներ և կանադական գրականությունից հատվածներ։ 10 դոլարանոց թղթադրամն առաջին անգամ թողարկվել է 2001 թվականի հունվարի 17-ին, 5 դոլարանոցը՝ 2002 թվականի մարտի 27-ին, 100 դոլարանոցը՝ 2004 թվականի մարտի 17-ին, 20 դոլարանոցը՝ 2004 թվականի սեպտեմբերի 29-ին, իսկ 50 դոլարանոցը՝ 2004 թվականի նոյեմբերի 17-ին։

20, 50 և 100 դոլար արժողությամբ թղթադրամները չորս դոլարանոց «Դոմինիոն» թղթադրամներից ի վեր առաջին անգամ Կանադայի արժույթի վրա ներառում են ջրանիշի պաշտպանիչ հատկանիշներ։ Դրանք նաև առանձնանում են զգալիորեն ընդլայնված հոլոգրաֆիկ պաշտպանիչ հատկանիշներով։ Նոր առանձնահատկությունների շարքում են նաև թղթի մեջ հյուսված պատուհանով գույնը փոխող թելը, թափանցիկ թիվը և ուլտրամանուշակագույն լույսի ներքո ուժեղացված ֆլուորեսցենցիան։ Այս գործառույթները նախատեսված են կանադացիներին օգնելու պաշտպանվել կեղծ թղթադրամները հայտնաբերելու միջոցով։ 2001 թվականից հետո թողարկված բոլոր թղթադրամների երկու կողմերում էլ ներառված է Եվրիոնի համաստեղությունը։ Նոր թղթադրամներն ունեն շոշափվող առանձնահատկություն, որը յուրաքանչյուր թղթադրամի վերին ձախ անկյունում ուռուցիկ կետերի (բայց ոչ Բրայլի գրատիպով) շարք է, որը տեսողական խնդիրներ ունեցողներին օգնում է տարբերակել արժույթի անվանական արժեքը։

20, 50 և 100 դոլարանոց թղթադրամների վրա ավելի նոր անվտանգության հատկանիշները ավելացվել են 10 դոլարանոց թղթադրամի թարմացված տարբերակին, որը թողարկվել է 2005 թվականի մայիսի 18-ին, իսկ Կանադայի բանկը սկսել է թողարկել 5 դոլարանոց թղթադրամ՝ բարելավված անվտանգության հատկանիշներով, 2006 թվականի նոյեմբերի 15-ին՝ կանադական թղթադրամների անվտանգությունը բարելավելու իր շարունակական ջանքերի շրջանակներում։ Բարելավված թղթադրամների դիմերեսի և դարձերեսի նկարազարդումները նույնն են, ինչ 2001 և 2002 թվականներին թողարկված 5 և 10 դոլարանոց թղթադրամների վրա։

«Կանադական ճանապարհորդություն» շարքի վրա գրական հատվածները տպագրված են անգլերենով և ֆրանսերենով Անգլերեն տարբերակներիի մոտավոր թարգամանություններ

* $5: Իմ մանկության ձմեռները երկար, երկար եղանակներ էին։ Մենք ապրում էինք երեք տեղում՝ դպրոցում, եկեղեցում և սահադաշտում, բայց մեր իրական կյանքը սահադաշտում էր։ ( Ռոչ Քերիեր (ծնված 1937թ.) իր «*Հոկեյի* *սվիտերը*» պատմվածքից)ː
* 10 դոլար։ Ֆլանդրիայի դաշտերում կակաչները փթթում են / Խաչասերվելով` շարք առ շարք, / Որոնք նշում են մեր տեղը, իսկ երկնքում / Արտույտները, դեռևս քաջաբար երգելով, թռչում են / Հազվադեպ է հնչում նրանց ձայնը ներքևում գտնվող հրացանների մեջ։ ( Ջոն Մաքքրեյ (1872–1918), նրա *«Ֆլանդրիայի դաշտերում*» բանաստեղծությունից)
* 20 դոլար։ Կարո՞ղ ենք արդյոք միմյանց գոնե մի փոքր ճանաչել առանց արվեստի։ (Գաբրիել Ռոյ (1909–1983) իր *La Montagne գաղտնի* վեպից ( *Թաքնված լեռը* ))
* 50 դոլար։ Բոլոր մարդիկ ծնվում են ազատ և հավասար արժանապատվությամբ և իրավունքներով ( Մարդու իրավունքների համընդհանուր հռչակագրի 1-ին հոդվածից, 1948թ.)
* 100 դոլար. Հիշո՞ւմ ենք երբևէ, որ երկնքից վերև՝ որևէ երեխայի երազում, գուցե Ժակ Կարտիեն դեռ նավարկում է՝ միշտ ճանապարհին, միշտ պատրաստ լինելով հայտնաբերել նոր Կանադա (Միրիամ Ուոդինգտոն (1917–2004)՝ *«Ժակ Կարտիեն Տորոնտոյում*» բանաստեղծությունից)ː
Կանադական ճանապարհորդություն թղթադրամները (2004 թվականի ոճով) ունեն ֆոնի գույն և ներառում են 2001, 2003, 2003A, 2004, 2004A և 2006 սերիական թվականները։ Բոլոր թղթադրամները, բացառությամբ 100 դոլարանոցի, ունեն լրացուցիչ սերիական թվականների նշում՝ 2007, 2008, 2009 և 2009A (միայն որոշ թղթադրամների համար):

2009 թվականի 100 դոլարանոց շարքը կիրառության մեջ է մտնել 2010 թվականի սկզբին` տպագրվելով 2009 թվականին։ 2004-2009 թվականների շարքի 100 դոլարանոց թղթադրամը շրջանառությունից հանվել է 2011 թվականի նոյեմբերին։ 50 դոլարանոց թղթադրամը շրջանառությունից հանվել է 2012 թվականի մարտի 26-ին, իսկ 5-20 դոլարանոց թղթադրամները` հաջորդ 2 տարվա ընթացքում, նախքան դրանց պաշտոնական հայտարարումը։

### 2011 թվական. Ֆրոնտիեր
2011 թվականից սկսած՝ Կանադայի բանկը ներկայացրել է պոլիմերային թղթադրամների նոր շարք` ֆրոնտիեր (սահման)։ 100 դոլարանոց թղթադրամը թողարկվել է 2011 թվականի նոյեմբերի 14-ին, 50 դոլարանոցը՝ 2012 թվականի մարտի 26-ին, 20 դոլարանոց թղթադրամը՝ 2012 թվականի նոյեմբերի 7-ին, իսկ 10 և 5 դոլարանոց թղթադրամները՝ 2013 թվականի նոյեմբերի 7-ին։

Սրանք պոլիմերի վրա արտադրված առաջին կանադական թղթադրամներն են։ Ջրանիշի փոխարեն կան երկու վիզուալ տարրեր՝ կիսաթափանցիկ թխկու տերև և թափանցիկ պատուհան։ Տերևն ունի անվտանգության հատկանիշ, որն ուշադիր դիտելիս (հետևում լույսի աղբյուրով), նշմարվում է շրջանաձև պատկեր, որը ցույց է տալիս թղթադրամի անվանական արժեքը։

Պատուհանը եզրագծված է թխկու տերևներովː Պատուհանի վերևում պատկերի փոքրացված տարբերակն է, իսկ ներքևում՝ խորհրդարանի շենքերի ճարտարապետական առանձնահատկության լույսը բեկող մետաղական պատկերը։ Դիմերեսի վրա պատկերված մեծ դիմանկարները թղթադրամի կենտրոնում են: Թղթադրամների դարձերեսի վրա ներմուծած են նոր մշակութային և թեմատիկ պատկերներ, սակայն գրական մեջբերում չունի։ Պոլիմերային թղթադրամների վրա նույնպես առկա է «Կանադական ճանապարհորդություն» շարքի շոշափմամբ ճանաչելի լինելու առանձնահատկությունըː

### 2018 թվական. ուղղահայաց
2016 թվականի Կանանց միջազգային օրը վարչապետ Ջասթին Թրյուդոն հայտարարել է, որ առաջիկա ուղղահայաց թղթադրամներից մեկում ներկայացվելու է «պաշտամունքային» կանադացի կին ː

2016 թվականի դեկտեմբերի 8-ին Կանադայի կառավարությունը և Կանադայի բանկը հայտարարել են, որ քաղաքացիական իրավունքների պաշտպան Վիոլա Դեզմոնդի փոխարեն նոր թղթադրամի վրա պատկերվելու է Ջոն Ա. Մակդոնալդը (ով 10 դոլարանոց թղթադրամի վրա պատկերված էր 1971 թվականից)՝ դառնալով առաջին ոչ թագավորական կինը, որը միայնակ կհայտնվի Կանադայի բանկի կանոնավոր շրջանառության մեջ գտնվող թղթադրամի վրա ː Այս գրառումը հանրությանը հասանելի է դարձել 2018 թվականի նոյեմբերի 19-ին ː

2018 թվականից սկսած, նոր դիզայնով կանադական թղթադրամները (սկզբում 10 դոլարանոցը) ուղղահայաց են ː

### Հոբելյանական թողարկում

մինի|Կանադայի թագուհի Եղիսաբեթ II-ի պաշտոնական պատկերը, որն օգտագործվել է 1950-ական թվականներին կանադական նամականիշերի և մետաղադրամների վրա՝ խորհրդանշելու միապետի իշխանությունը, որի ներքո գործում են փոստային բաժանմունքը և Կանադայի թագավորական դրամահատարանը։
‡ Հանվել է շրջանառությունից։ Շրջանառությունից հանված արժույթի մեծ մասը դեռևս օրինական վճարամիջոց է։ 2021 թվականի հունվարի 1-ից Կանադայի բանկի բոլոր շարքերի 1, 2, 25, 500 և 1000 դոլարանոց թղթադրամներն այլևս օրինական վճարամիջոց չեն ː Չնայած նոր թղթադրամների ներդրմանը, հին թղթադրամները դեռևս օգտագործվում են։

+ Տպագրվել են երկու տարբերակ՝ առաջինը՝ ավանդական սերիական համարներով, երկրորդը՝ կրկնակի ամսաթվով՝ «1867–1967», որը տպագրվել է երկու անգամ։ Ոչ մի տեսակը հազվագյուտ չէ։ Երկու տեսակների դիմերեսին էլ կա ոճավորված թխկու տերև՝ դրա տակ կրկնակի ամսաթիվով ː

1954 թվականի կամ ավելի ուշ շրջանի բոլոր թղթադրամները 152.4 մմ x 69,85 մմ չափերով ենː

## Առասպելներ
Կանադական թղթադրամների վերաբերյալ շրջանառվում են մի շարք առասպելներ։

* *Կանադական թղթադրամներիՆ պատկերված [[Կանադայի խորհրդարան|խորհրդարանի]] շենքի վրա ծածանվում է ամերիկյան դրոշը։ Սակայն* դա այդպես չէ։ «Թռչուններ» շարքի թղթադրամների վրա պատկերված է Միության դրոշը (Յունիոն Ջեք), որը ծածանվում է խորհրդարանի վրա, 5, 10 և 50 դոլարանոցների վրա՝ կանադական կարմիր դրոշը (նախկինում կանադական դրոշ), իսկ 2 դոլարանոցների վրա՝ ժամանակակից թխկու տերևով դրոշը (20 դոլարանոցը պատկերում է խորհրդարանի գրադարանը, առանց որևէ դրոշի)ː Լուրերին հավատացողը, հավանաբար, խաբվել է կարմիր դրոշով թղթադրամներով, քանի որ դրոշները շատ փոքր են և լիարժեք գույներով չեն երևում, իսկ հակադիր կանտոնով դրոշը որոշ չափով նման է ամերիկյան դրոշինː
* *Նախկին վարչապետի պատկերով թղթադրամներում, նրա հետևում գտնվող խորհրդարանի շենքերի վրա ծածանվում է այն դրոշը, որն օգտագործել է Կանադան նրա պաշտոնավարման ժամանակ։* «Թռչուններ» շարքի դիմերեսին պատկերված էին վարչապետների (կամ թագուհու) և խորհրդարանի շենքերի պատկերները։ Սակայն, ինչպես նշվեց վերևում, 10 դոլարանոց թղթադրամի վրա պատկերված էր Կանադայի կարմիր դրոշը սըր Ջոն Ա. Մակդոնալդի կողքին, որը վարչապետ է դարձել Կանադայի կարմիր դրոշի առևտրային նավատորմի կողմից օգտագործման համար հաստատվելուց 25 տարի առաջ և կառավարական շենքերում դրա օգտագործումից ավելի քան 50 տարի առաջː Բացի այդ, Միության դրոշը 100 դոլարանոցի վրա է սըր Ռոբերտ Բորդենի հետ, որը եկել է Լորիեից հետո և հանդես է գալիս կանադական կարմիր դրոշով։ Սա երբեմն բացատրվում է այն փաստով, որ Բորդենը կառավարել է Առաջին համաշխարհային պատերազմի ժամանակː «Կանադական ճանապարհորդություն» ընթացիկ շարքում խորհրդարանի շենքերի տեսարաններում որևէ դրոշ չկա։
* *«Կանադական ճանապարհորդություն» շարքի 10 դոլարանոց թղթադրամը հանվել է շրջանառությունից, քանի որ «Ֆլանդրիայի դաշտերում» բանաստեղծության մեջ տպագրական սխալ կա։* Առաջին տողը՝ «Ֆլանդրիայի դաշտերում կակաչները փթթում են», զարմացրել է շատերին, ովքեր կարծում էին, որ վերջին բառը պետք է լինի «աճել»։ Ջոն Մաքքրեյը գրել է երկու տարբերակ, որոնք երկուսն էլ հրատարակվել են, բայց նրա բնօրինակ ձեռագիրը, որն օգտագործվել է կառավարության կողմից և լայնորեն օգտագործվել է Հիշատակի օրվաարարողությունների համար, գրված է «փթթել»։ (Վերջին երկու տողերն են՝ «Մենք չենք քնի, չնայած կակաչները աճում են/Ֆլանդրիայի դաշտերում»)ː
* *Կանադական 20, 50 և 100 դոլարանոց թղթադրամների վրա պատկերված է նորվեգական թխկու տերև, այլ ոչ թե տեղական թխկու տերև։*
* *2011 թվականի 100 դոլարանոց թղթադրամի մասին լուրեր են շրջանառվել, որ թղթադրամը թխկու բույր ունի, չնայած Կանադայի բանկը հերքում է դա* ː

## Նշումներ

## Ծանոթագրություններ



## Գրականություն

*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*

## Արտաքին հղումներ
* Canadian Bank Notes Price Guide
* Canadian Paper Money
* Canadian Currency 
* The Online Canadian Paper Money Museum
* The ''Where's Willy?'' Currency Tracking Project
* Bank of Canada Currency Museum

Կատեգորիա:Դոլար
Կատեգորիա:Դրամագիտություն
Կատեգորիա:Դրամական բարեփոխումներ
Կատեգորիա:Թղթադրամներ
Կատեգորիա:Կանադայի տնտեսություն