Ալան Բոնդ

**Ալան Բոնդ** (, ), անգլիական ծագումով ավստրալիացի գործարար, որը հայտնի է իր աղմկահարույց և հաճախ անօրինական գործերով։ Դրանց թվում են նրա կարևոր դերը 1980-ականների Արևմտյան Ավստրալիայի գործարար սկանդալներում, Ավստրալիայի պատմության մեջ ամենախոշոր ընկերության փլուզումը, ինչպես նաև քրեական դատապարտումը, որի հետևանքով նա չորս տարի անցկացրեց բանտում։

Բոնդը հիշվում է նաև նրա համար, որ մեծ գումար էր տվել Ավստրալիայի նավային թիմին՝ 1983 թվականին անցկացվող Ամերիկայի գավաթի մրցույթին մասնակցելու համար։ Այդ տարին առաջին անգամն էր, երբ Նյու Յորքի նավային ակումբը պարտվել է այդ մրցույթում՝ 132 տարվա անընդմեջ հաղթանակներից հետո։

Բացի այդ, Ալան Բոնդը Ավստրալիայի Գոլդ Քոստ քաղաքում հիմնել է Բոնդ համալսարանը։

## Վաղ տարիներ
Ալան Բոնդը ծնվել է 1938 թվականի ապրիլի 22-ին՝ Ֆրենկ և Քաթլին Բոնդների ընտանիքում, Լոնդոնի Հեմերսմիթ շրջանում։ 1950 թվականին, երբ նա 12 տարեկան էր, ընտանիքի՝ ծնողների և իր ավագ քույր Ջերալդինի հետ տեղափոխվել է Ավստրալիա՝ բնակություն հաստատելով Փերթի մոտ՝ Ֆրիմենտլ քաղաքում։

14 տարեկանում նրա դեմ մեղադրանք է առաջադրվել գողության և օտար տարածքում անօրինական կերպով գտնվելու համար։ 18 տարեկանում կրկին ձերբակալվել է նույն պատճառով և խոստովանել է, որ ծրագրել է գողություն։

## Աշխատանքային գործունեություն
Ալան Բոնդը սկսել է աշխատել որպես ցուցանակներ գրող և հիմնել է «Նյու-Սայնս» անունով սեփական արհեստանոցը, երբ թողել է իր ուսումը՝ այն ավարտելուց 18 ամիս առաջ։ 1956 թվականին նրան մեղադրել են գողության փորձի համար. նրան հայտնաբերել էին Ֆրիմենտլի փողոցներում՝ էլեկտրական ծառայության համազգեստով ու գործիքներով շրջելիս։ «Նյու-Սայնս» ընկերության անունը հետագայում փոխվել է՝ դառնալով «Լեսմերդի Հայթս»՝ ըստ Բոնդի ամենախոշոր բնակելի թաղամասի անվան։ 1959 թվականին ընկերությունը անվանակոչվել է «Բոնդ Կորպորացիա»: 1960-ականներին, երբ անշարժ գույքի շուկան աճում էր, Բոնդը որպես կառուցապատող մեծ ծավալով վարկեր էր վերցնում ֆինանսական ընկերություններից, որոնք ոչ մի կասկած չէին հայտնում Բոնդի կողմից ներկայացվող գույքային գնահատականների վերաբերյալ։ Նրա նախագծերից որոշները ներառում էին բնակարաններ Սուոն գետի երկայնքով և Լեսմերդի Հայթս թաղամասում։ Բոնդը, որի կենտրոնը գտնվում էր Փերթում, ժամանակին Ավստրալիայի ամենահայտնի գործարարներից մեկն էր։ Նա իր աշխատանքային գործունեությունը ծավալել է նաև այլ ոլորտներում՝ անշարժ գույքից դուրս․ մասնավորապես՝ գարեջրի արտադրություն (նրա վերահսկողության տակ էր «Քասլմեյն Տուհիս» ընկերությունը Ավստրալիայում, որն անցել է պատմական իրավական գործով հաղթանակ՝ «Քասլմեյն Տուհիսն ընդդեմ Հարավային Ավստրալիայի» դատավարությունում), ինչպես նաև ամերիկյան գարեջրագործական ընկերություն՝ «Հեյլման Բրուինգ» (Վիսքոնսին նահանգ, ԱՄՆ)։

Նա զբաղվել է նաև ոսկու արդյունահանմամբ, հեռուստատեսությամբ և օդանավերով։ 1987 թվականին «Բոնդ Քորփորացիան» հիմնել է Ավստրալիայի առաջին մասնավոր համալսարանը՝ Բոնդ համալսարանը՝ Գոլդ Քոսթում։

Նա նաև գնել էր Բրիսբենում գործող QTQ-9 հեռուստակայանը և վճարել 400․000 ավստրալական դոլար՝ նախկինում կայանի և Քվինսլենդի վարչապետ Յոհ Բյելքե-Պետերսենի միջև եղած զրպարտության վեճը լուծելու համար։ Մի քանի տարի անց տված հեռուստահարցազրույցում Բոնդն ասել էր․ «Սըր Յոհը միանշանակ հասկացրել է, որ եթե ուզում էինք Քվինսլենդում շարունակել հաջող գործել, ապա այդ հարցը պետք է լուծվեր»։

**«Իրիսներ» նկարի գնումը**

1987 թվականին Բոնդը ձեռք է բերել Վինսենթ վան Գոգի հայտնի «Իրիսներ» նկարը՝ վճարելով 54 միլիոն դոլար։ Այդ ժամանակ սա աշխարհի ամենաբարձր գինն էր, որ երբևէ վճարվել էր նկարի համար։ Սակայն գնումը կատարվել էր Սոթբի աճուրդի տան տրված մեծ վարկի միջոցով, որը Բոնդը հետագայում չի վճարել։ Գործարքը քննադատության արժանացավ արվեստի գործակալների կողմից՝ որպես գուցե արհեստականորեն գների բարձրացման նպատակով կատարված պայմանավորված վաճառք։ Նկարը հետագայում՝ 1990 թվականին, վերավաճառվեց Լոս Անջելեսում գտնվող Ջ․ Փոլ Գեթիի թանգարանին։

**Բոնդ կենտրոն Հոնկոնգում**

Նույն տարում Բոնդը նախաձեռնել է Հոնկոնգում գտնվող Բոնդ կենտրոնի կառուցումը՝ երկվորյակ բարձրահարկ աշտարակների համալիրում։ Ավելի ուշ այդ գույքը գնել է Ինդոնեզիայի «Լիպպո» խումբը, և ներկայում հայտնի է որպես «Լիպպո կենտրոն»։

### Ամերիկայի գավաթ
Բոնդը հերոսի նման հռչակ է ձեռք բերել իր նոր հայրենիքում, երբ ֆինանսապես աջակցել է Ամերիկայի Գավաթի համար կազմակերպվող մրցումներին։ Այդ գործունեության շնորհիվ նա 1978 թվականին ճանաչվել է Տարվա ավստրալացի (պարգևը բաժանել է Գալառվի Յունուփինգուի հետ)։

Նրա ղեկավարած Ավստրալիա II թիմը 1983 թվականին հաղթել է Ամերիկայի գավաթը, որը Նյու Յորքի նավային ակումբը պահել էր անընդմեջ 1851 թվականից սկսած։ Այս հաղթանակը խախտեց սպորտի պատմության մեջ ամենաերկար հաղթական շարքը։

Այդ հաջողությունը, որը համարվում է Ավստրալիայի ամենամեծ միջազգային սպորտային նվաճումներից մեկը, Բոնդին արժանացրել է Ավստրալիայի Պարգևի շքանշանի՝ Պաշտոնատարի աստիճանին։

### Ինը ցանցի գնում
1987 թվականին Ալան Բոնդը 1 միլիարդ ավստրալական դոլար է վճարել՝ ամբողջ Ավստրալիայով հեռարձակվող Channel Nine հեռուստացանցը Քերի Փաքերի PBL ընկերությունից գնելու համար։

2003 թվականին տված հարցազրույցում՝ անդրադառնալով այդ գործարքին, նա պատմել է բանակցությունները հետևյալ կերպ․Երբ առաջին անգամ նստեցինք խոսելու, ես ասել եմ․ «Կամ դուք ձեր հեռուստակայանները մեզ եք վաճառում 400 միլիոնով, կամ մենք մերն ենք ձեզ վաճառում»։ Իսկ Քերին պատասխանել է․ «Իսկ ի՞նչ եթե, ես չեմ ուզում իմ կայանները վաճառել»։ Մի խոսքով, երկար խոսակցության ընթացքում Քերին հարվածել է սեղանին ու ասել․ «Լսի՛ր, եթե կարող ես ինձ 1 միլիարդ դոլար վճարել, կտամ քեզ կայանները, եթե չէ՝ կորի՛ր այստեղից»։

Հետո զանգել եմ Ազգային Ավստրալական Բանկ։ Ասացի․ «Տեսեք, քննարկում եմ այս հեռուստակայանները գնելու հարցը։ Քերին համաձայն է վաճառել, ու ուզում եմ մեր կայանները միացնել, հետո էլ՝ Sky Channel-ի հետ, առանձնացնել մի նոր ընկերություն ու կապիտալ հավաքել՝ գնման գումարը փակելու համար: Քերին ասում է՝ գինը 1 միլիարդ է, բայց կարծում եմ՝ 800 միլիոնով կստացվի»։

Բանկի կառավարիչը հետ է զանգել ու ասել՝ այո։ Ասացի․ «Փառք Աստծո։ Գնամ մի քիչ էլ Քերիի հետ բանակցեմ», ու գնացի։ Բայց, իր խոսքին հավատարիմ, նա գնի մի գրոշն էլ չիջեցրեց։ Այսպիսով, գործարքն իրականացվեց՝ 800 միլիոն կանխիկով և 200 միլիոն պարտքագրով։ Այսինքն՝ Քերին իր կողմից 200 միլիոն է ներդրել։ Ու ես ունեցա 1 միլիարդ։ Իսկ մեր մնացած երկու կայանները դրեցինք որպես գրավ, որոնք հավանաբար շուրջ 400 միլիոն արժեին։



Իրականում, համաձայնեցված գինը կազմել էր 1.05 միլիարդ դոլար։ Քերի Փաքերը ստացել էր 800 միլիոն դոլար կանխիկ, և 250 միլիոն դոլար՝ որպես պարտք «Բոնդ Մեդիա» ընկերությունում։

Երբ Բոնդը սնանկացել է, Փաքերն այդ պարտքը փոխակերպել է «Բոնդ Մեդիա»-ի 37 տոկոս բաժնեմասի, որը ներառում էր նաև Բրիսբենի Channel 9-ը և այն ժամանակ գնահատվում էր շուրջ 500 միլիոն դոլար։ Ընկերության ընդհանուր գնահատված արժեքը 1 միլիարդ դոլար էր, սակայն դրա վրա գրանցված էր 500 միլիոն դոլարի պարտք։

Քերի Փաքերի խոսքերը՝ այս գործարքի վերաբերյալ, լայն տարածում գտան.«Կյանքում միայն մեկ Ալան Բոնդ է պատահում, ու ես իմս արդեն ունեցել եմ»։

## Սնանկություն և խարդախության համար դատապարտում
1992 թվականին Ալան Բոնդը հայտարարվել է սնանկ, երբ չի կարողացել վերադարձնել 194 միլիոն դոլար գումարը, որը անձամբ էր երաշխավորել՝ նիկելի արդյունահանման մի նախագծի վարկի համար։ Այն ժամանակ նրա ընդհանուր պարտքերը կազմում էին մոտ 1,8 միլիարդ դոլար։

Սնանկության դատավարությունների ընթացքում նա ձևացրել է, թե ուղեղային վնասվածք ունի՝ հարցերին չպատասխանելու համար։ Սակայն այդ ներկայացումը դադարեցրել է, երբ այլևս անհրաժեշտ չէր։

Նրան հարկադրել են վաճառել Գլիմփթոն Պարկը՝ մի մեծ տիրույթ Անգլիայում, որը գնել էր դեռևս 1988 թվականին։

1995 թվականին նրա ընտանիքը դուրս է բերել նրան սնանկությունից՝ վճարելով պարտատերերին ընդամենը 12 միլիոն ավստրալական դոլար, ինչը կազմում էր մի դոլարի դիմաց կես սենթից փոքր գումար։

1997 թվականին Բոնդը մեղավոր է ճանաչվել ու դատապարտվել յոթ տարվա ազատազրկման, երբ ընդունել է, որ իր վերահսկողության տակ գտնվող Բել Ռեսուրսես ընկերությունից խաբեությամբ դուրս է բերել 1,2 միլիարդ դոլար՝ այն փոխանցելով իր սեփական Բոնդ Կորպորացիային։

Այս գումարը նա օգտագործել էր արդեն վատ վիճակում գտնվող ընկերությունը փրկելու համար։ Սակայն արդյունքում «Բոնդ Կորպորացիան» մեծ աղմուկով փլուզվել է, իսկ «Բել Ռեսուրսեսը» մնացել է խոցելի ու անորոշ վիճակում։

Նրան զրկել են նաև 1984 թվականին շնորհված Ավստրալիայի Պատվո Շքանշանի Պաշտոնատարի աստիճանից։

Բոնդը ազատ է արձակվել 2000 թվականին՝ Արևմտյան Ավստրալիայի տարբեր բանտերում անցկացրած չորս տարվանից հետո, այդ թվում՝ Կառնեթ բանտ-ֆերմայից:

## Վերադարձ դեպի ներդրումային գործունեության
Բանտից ազատվելուց հետո Ալան Բոնդը կրկին սկսել է ակտիվ մասնակցություն ունենալ հանքարդյունաբերական ներդրումներին, հիմնականում Աֆրիկայում։ Նրա մասնակցությամբ զարգացվում էին նավթի և ադամանդների ոլորտում գործող մի քանի նախագծեր, այդ թվում՝ Մադագասկարում և Լեսոտոյում։

2003 թվականին նա ընդգրկվել է Ամերիկայի Գավաթի Փառքի սրահում, ի նշան՝ այդ սպորտում ունեցած ձեռքբերումների։

Նույն տարվանից Բոնդը սերտորեն համագործակցում էր իր որդու՝ Քրեյգի և երկարամյա գործընկեր Ռոբերտ Քուինի հետ՝ ներդրումային մի կազմակերպության միջոցով։

Բոնդի ընտանիքի հետ կապված կառույցները վերահսկում էին նաև Լեսոտոյի ադամանդի ընկերությունը, որը զբաղվում էր երկրի տարածքում գտնվող խոշոր հանքավայրի շահագործմամբ։

2007 թվականին Բոնդը դատի է տվել լրագրող Փոլ Բարրիին՝ իր գործունեության վերաբերյալ հրապարակված մի հոդվածի համար՝ պնդելով, թե այն պարունակում էր կեղծ տեղեկություններ։ Սակայն Դաշնային դատարանը մերժել է նրա հայցը՝ այն համարելով անհիմն։ 2008 թվականին բողոքարկումը մերժվել է։

Բոնդը ներգրավված էր նաև երկարատև զրպարտության գործով՝ ընդդեմ Ավստրալական մի թերթի և նրա երկու լրագրողների։ Նրանք գրել էին, որ Բոնդի գործարական գործընկերը փորձում էր թաքցնել նրա ներգրավվածությունը մի քանի հանքային ընկերություններում։ Դատավարության ընթացքում Բոնդը նույնիսկ փորձեցլ է լրագրողներին մեղադրել դատարանի նկատմամբ անհարգալից վերաբերմունքի համար՝ պնդելով, թե որոշ փաստաթղթեր անհետացել են։

2008 թվականին Բոնդը վերադառնում է Ավստրալիայի ամենահարուստ մարդկանց ցանկ՝ զբաղեցնելով 157-րդ տեղը, երբ նրա կարողությունը գնահատվում էր 265 միլիոն դոլար։ Նրա հարստությունը հիմնականում կապված էր նավթի և ադամանդի արդյունահանման ոլորտներում ունեցած բաժնեմասերի հետ։

## Անձնական կյանք
1955 թվականին դեռ 17 տարեկանում, Ալան Բոնդը ամուսնացել է Էյլին Հյուզի հետ։ Էյլինը Ֆրեմենտլում հայտնի կաթոլիկ ընտանիքից էր (նրա զարմիկը ավտոմեքենաների վաճառքով զբաղվող Ջոն Հյուզն էր)։ Ամուսնության պահին Էյլինը հղի էր։ Բոնդը, ով դաստիարակվել էր բողոքական հավատով, ամուսնությունից առաջ դարձավ կաթոլիկ։

Զույգն ունեցել է չորս երեխա՝ Ջոն, Քրեյգ, Սյուզան և Ջոդի։

Բոնդն ու Էյլինը բաժանվել են 1992 թվականին։

Նրանց դուստրը՝ Սյուզանը, զբաղվում էր շոու ջամփինգով և Ավստրալիայի ազգային հավաքականի կազմում հանդես էր գալիս շուրջ յոթ տարի։ Նա մահացել է 2000 թվականին, հավանաբար դեղատոմսով տրվող դեղամիջոցների չափազանց շատ օգտագործումից։

1995 թվականին Բոնդը երկրորդ անգամ ամուսնացել է՝ այս անգամ Դայանա Բլիսի հետ, ով հասարակայնության հետ կապերի մասնագետ և թատրոնի պրոդյուսեր էր։

2012 թվականի հունվարի 28-ին, Դայանային մահացած են գտել նրանց տան լողավազանում։ Ոստիկանությունը հայտարարել է, որ նրա մահը կասկածելի չէ։ Հետաքննության արդյունքում պարզվել է, որ Դայանան երկար տարիներ տառապում էր ընկճախտից, և ամենայն հավանականությամբ ինքնասպան է եղել։

## Հիվանդություն և մահ
2015 թվականի հունիսի 2-ին Ալան Բոնդը բաց սրտով վիրահատության է ենթարկվել Փերթ քաղաքի մասնավոր հիվանդանոցում։ Վիրահատության նպատակն էր սրտի փականների փոխարինումը և վերականգնումը։ Վիրահատությունից հետո առաջացած բարդությունների պատճառով նրան տեղափոխել են Փերթի Ֆիոնա Ստենլի հիվանդանոց, որտեղ նրան միացրել են կյանքի պահպանման սարքերին և գցել են արհեստական կոմայի մեջ։

Նա մահացել է  2015 թվականի հունիսի 5-ի առավոտյան։

## Ժամանակակից մշակույթում
* **1986 թվականին** նկարահանված «Մարտահրավերը» հեռուստասերիալում՝ որը պատմում էր 1983 թվականի Ամերիկայի Գավաթում Ավստրալիայի հայտնի հաղթանակի մասին, Ալան Բոնդի կերպարը մարմնավորել է Ջոն Վուդը։
* **2011 թվականին** Ավստրալիայում նկարահանված «Մահաբեր ժամանակը» հեռուստասերիալում կրկին նրա դերը խաղացել է նույն դերասանը՝ Ջոն Վուդը։
* **2017 թվականին** ցուցադրվել է «Բոնդի տունը» հեռուստասերիալը, որը Բոնդի կյանքի ուժեղ չափով գեղարվեստականացված պատմություն էր։ Այստեղ նրան մարմնավորել է Բեն Մինգեյը։ Սերիալը ցուցադրվել է Ավստրալիայի «Ինը» հեռուստաալիքով՝ ապրիլի 24-25-ին։
* **2021 թվականին** Փերթում հիմնված ռոք-փոփ խումբը՝ «Փոնդը», թողարկել է «Ամերիկայի գավաթը» վերնագրով երգ, որը տեղ է գտել խմբի իններորդ ալբոմում։ Երգը պատմում է, թե ինչպես է փոխվել Փերթ քաղաքը 1983 թվականի հաղթանակից հետո, և պարբերաբար հնչում է հետևյալ տողը․ «Ալանը քամու նման ման էր գալիս» (որը խորհրդանշում է նրա անկանխատեսելի բնավորությունն ու ազդեցությունը քաղաքում)։

* Իրական կյանքում Բոնդին դատարանում ներկայացրել է քրեական փաստաբան Էնդրյու Ֆրեյզերը, ով հայտնի էր նրանով, որ պաշտպանում էր քրեական աշխարհի հայտնի դեմքերին։ Հետագայում հենց Ֆրեյզերը նույնպես ազատազրկման է ենթարկվել։

## Նախագծեր և զարգացումներ
### Արևմտյան Ավստրալիա
* Դիտարկման քաղաք՝ Սքարբորո քաղաքում
* Յանչեպ Սան Սիթի՝ Յանչեպ բնակավայրում 
* 9 Փարքեր փողոց՝ Հարավային Փերթում
* Լեսմուրդի Հայթս՝ Լեսմերդիում
* Հարավ32 աշտարակ (նախկինում հայտնի էր որպես Bankwest աշտարակ, Bond աշտարակ և R&I աշտարակ)՝ Փերթում
* **Բանբերիի աշտարակ**՝ Բանբերի քաղաքում
* Կալգուրլի Սուպեր Փիթը՝ Կալգուրլի քաղաքում (մեծ հանքավայր) 

### Այլ տարածքներ Ավստրալիայում
* Բոնդի համալսարան՝ Ռոբինա քաղաքում՝ Գոլդ Քոսթի շրջանում, Քվինսլենդ

### Արտասահմանում
* Բոնդ կենտրոն՝ Հոնկոնգում (ներկայում հայտնի է որպես Լիպպո աշտարակ)

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն

* 
* 
* 
*
* 
*
*

Կատեգորիա:1938 ծնունդներ
Կատեգորիա:2015 մահեր
Կատեգորիա:Բիզնես ըստ երկրի
Կատեգորիա:Բիզնեսմեններ