Հղիությունն արվեստում

**Հղիությունն արվեստում** հասկացությունն ընդգրկում է հղիությունը պատկերող ցանկացած գեղարվեստական ստեղծագործություն։ Ընդհանուր տեսողական նշանը կնոջ ժեստն է, որով նա ծածկում է որովայնը բաց ափով՝ պաշտպանելով այն։ Պատմականորեն, ամուսնացած կանայք իրենց կյանքի մեծ մասը գտնվել են հղիության որոշակի փուլում մինչև դաշտանադադարը, բայց արվեստում հղիության պատկերումը հազվադեպ է, որոշ համատեքստերում նույնիսկ արգելված։ Սրան կարելի է ականատես լինել  նաև ժամանակակից աշխատանքներում։ 1963 թվականին Պիեռ Բուրդյո կողմից կատարված ուսումնասիրությունը ցույց է տվել, որ ֆրանսիացիների շրջանում 693 Հարցվածների ճնշող մեծամասնությունը կարծում է, որ հղի կնոջ լուսանկարը չի կարող գեղեցիկ լինել։ 

Արևմտյան պատմողական արվեստում կամ պատմական գեղանկարչությունում հաճախ պատկերվում են երկու սյուժեներ, որտեղ հղիությունը սյուժեի կարևոր մասն է։ Դրանցից մեկը «Դիանա և Կալիստո»–ն է, որտեղ պատկերված է Կալիստոյի արգելված հղիության հայտնաբերման պահը և «սուրբ Մարիամի ու Եղիսաբեթի հանդիպումը»։ Աստիճանաբար սկսել են հայտնվել հղի կանանց դիմանկարները, և մոտ 1600 թվականին էլիտար դիմանկարում հայտնվել է «հղի կանանց դիմանկարների» հատուկ նորաձևությունը։

## Ավանդական և հնագույն մշակույթներ
Հղի կանանց պատկերները, հատկապես փոքր արձանիկները, պատրաստվել են տարբեր ժամանակաշրջանների ավանդական մշակույթներում, սակայն՝ հազվադեպ։ Դրանք ներառում են կերամիկական ֆիգուրներ որոշ նախակոլումբիական մշակույթներից և մի քանի ֆիգուրներ հին միջերկրածովյան մշակույթներից։ Դրանցից շատերը, կարծես, կապված են պտղաբերության հետ։ Հաճախ խնդիր է առաջանում որոշելու, թե արդյոք նման հատկանիշները բնութագրում են հղիության առկայությունը, ինչպես նաև հասկանալու դրանց դերը համապատասխան մշակույթում։

Հղիության պատկերման ամենահին պահպանված նմուշներից են նախապատմական արձանիկները, որոնք հայտնաբերվել են Եվրասիայի մեծ մասում և ընդհանուր առմամբ հայտնի են որպես Վեներայի արձանիկներ։  Դրանցից ամենահայտնին Վիլենդորֆի Վեներան է՝ օօլիտի կրաքարից պատրաստված կնոջ արձանիկը, որի կուրծքն ու ազդրերը մեծ են պատկերված՝ ընդգծելով նրա պտղաբերությունը։  Այս արձանիկներն ընդգծում են հերոսուհու որովայնը, ազդրերը, կրծքավանդակը, ոտքերը կամ վուլվան, սակայն դժվար է համեմատել դրանց չափերը հղիության առկայության կամ դրա ժամկետի հետ․ շատ դեպքերում հղիությունն ընդհանրապես նկատելի չէ։ Մոտ 140 արձանիկների հավաքածուի սուբյեկտիվ վերանայումը ցույց է տվել, որ դրանց միայն 17%-ն է պատկերում հղի կանանց, իսկ 39%–ը՝ հավանական հղիության նշաններով են։


File:Cycladic figurine 71-30.jpg|Կիկլադական արձանիկ, վաղ բրոնզի դար
File:Egyptian - Taweret - Walters 481539 - Right Side (cropped).jpg|Հին եգիպտական ​​հղիության աստվածուհի Տաուրտը
File:Ex-voto gallo-romain Halatte 070908 05.jpg|Գալո-հռոմեական ուխտի արձանիկ, 1-ին դար
File:Votive pregnant female, Roman, 200 BCE-200 CE Wellcome L0058442.jpg|Վնասված հռոմեական ուխտի արձանիկ, ամսաթիվն անհայտ է 
File:Cultures précolombiennes MRAH Nayarit Femme accouchant 01 10 2011 1.jpg|Կավե արձանիկ հին Մեքսիկայից


## Արևմտյան արվեստ

Եվրոպայում դասական արվեստում հղիության պատկերումից հիմնականում խուսափել են (բացառությամբ ուխտի փոքր արձանիկների)։

### Կալիստո
Հունական դիցաբանության մեջ նիմֆ Կալիստոն հղիացել է Զևսից (հռոմեացիների մոտ՝ Յուպիտեր)։ Նրա հղիությունը նկատել են, երբ նա լողանում էր, և Արտեմիսը (Դիանա) վտարել է նրան։ Այնուհետև Յուպիտերի կինը՝ Յունոնան, նրան վերածել է արջի։ Այս վերափոխումը պատկերված է մի քանի դասական նկարներում, հատկապես Վերածննդի դարաշրջանից ի վեր՝ օգտվելով հռոմեացի բանաստեղծ Պուբլիուս Օվիդիուս Նասոյի աղբյուրներից։

Հղիության պատկերման տիպիկ կոմպոզիցիան Տիցիանի «Դիանա և Կալիստո» (1559) նկարն է, որտեղ Կալիստոյի որովայնը մերկ է, իսկ Արտեմիսը/Դիանան մեղադրական կերպով մատնանշում է նրան, և նրա մյուս հետևորդները տարբեր կերպ են արձագանքում։ Չնայած Օվիդը այս հայտնագործությունը վերագրում է Կալիստոյի հղիության իններորդ ամսվան, նկարներում նա որովայնի չափերը բավականին համեստ են։ Բայց դա տեղին է, քանի որ տեսարանը ցույց է տալիս այն պահը, երբ նրա մտերիմ ընկերներն առաջին անգամ հասկացան, որ նա հղի է։ Հասկանալի է, որ սյուժեի հիմնական գրավչությունը մի խումբ մերկ կանանց պատկերելու հնարավորությունն էր, չնայած կարելի է պնդել, որ դա ցույց է տալիս անցանկալի հղիության լուրջ հետևանքները։

### Կույս Մարիամ
Հղի Սուրբ Մարիամի պատկերները հղի կնոջ ամենահաճախակի պատկերումներից են հետ–դասական արևմտյան արվեստում և, հավանաբար, այդպես է մինչ օրս։ Մարիամի՝ Հիսուսով բեղմնավորման պահը, որը կոչվում է «Ավետում», ավանդական քրիստոնեական արվեստի ամենատարածված սյուժեներից մեկն է, բայց նրա հղիության ավելի ուշ շրջանի պատկերները նույնպես տարածված են։

Երկու հղի կանանց՝ Մարիամի և Եղիսաբեթի հանդիպումը, ինչպես նկարագրված է Ղուկասի Ավետարանում, կարելի է հանդիպել բավականին  հաճախ, բայց նրանց հղիությունը սովորաբար չի ընդգծվել, առնվազն մինչև 15-րդ դարի հոլանդական վաղ նկարչության ի հայտ գալը։ Միջնադարյան պատկերացումների համաձայն՝ Եղիսաբեթը յոթ ամսական հղի է եղել, իսկ Մարիամը՝ մեկ։ 

Ազատ հագուստը, որն օգտագործվել է միջնադարյան կրոնական արվեստում, ամեն դեպքում դժվարացրել է հղիության հայտնաբերումը։ Կանանց միջնադարյան զգեստն ունեցել է անցքեր, որոնք սովորաբար ծածկված են եղել ժանյակներով, սակայն հղիության ընթացքում այդ ժանյակները կարող էին բաց մնալ։ Այդ ժապավենները կարող են լինել ինչպես առջևից, այնպես էլ կողքերից և օգտագործվում են արվեստում՝ հղիությունը ցուցանշելու համար, չնայած մոտավորապես 1450 թվականից ի վեր նման ճեղքերը, որոնք բացահայտել են ներքնազգեստի գույնը, դարձել են նորաձևություն և արվեստում կարելի է հանդիպել նիհար, չամուսնացած կանանց մարմնին։

Որոշ դեպքերում կանանցից մեկը ձեռքը դնում է մյուսի որովայնին, ինչպես Ռոգիր վան դեր Վեյդենի լայպցիգյան տարբերակում (պատկերազարդ)։ Որոշ պատկերներ (հիմնականում բյուզանդական կամ ուշ միջնադարյան գերմանական) ցույց են տալիս դեռ չծնված երեխաներին իրենց մոր արգանդում, ինչպես ժամանակակից հատույթային նկարներում։ Գերմանական պատկերներում կանայք մերկ են (չնայած սովորաբար պատկերվում են լուսապսակներով), և Հովհաննես Մկրտիչը խոնարհվում կամ ծնկի է գալիս Հիսուսի առջև, որը ձեռքը բարձրացնում է՝ օրհնություն տալով։ Պետք է ընդգծել, որ բոլոր ժամանակներում պատկերների մեծ մասում գրեթե ոչ մի տեսողական հղում չի եղել, որ կինը հղի է։

Որոշ այլ պատկերներում հղի Կույս Մարիամը պատկերված է Սուրբ Հովսեփի կամ այլ հարազատների հետ, այդ թվում Բեթղեհեմ ճանապարհորդելիս՝ ծննդաբերություն ընդունելու համար։ Այս պատկերը բյուզանդական շրջանի ստանդարտ մասն է, բայց հազվադեպ էր հանդիպում Արևմտյան եկեղեցում։ Հովսեփի և Մարիամի մի քանի պատկերներ կան, որոնցում նրանք ապաստան են փնտրում կամ վտարվում են Բեթղեհեմի պանդոկ. նրանց վրա Մարիամը սովորաբար ակնհայտորեն հղի է պատկերված։

Հովսեփի կասկածը պատկերելիս հազվագյուտ չեն եղել այն դեպքերը, երբ անհրաժեշտ է եղել պատկերում ցուցադրել Մարիամի հղիությունը և որոշ պատկերներում դա արտահայտվում է նրա գեստի բացվածքները ցուցադրելով կամ հատույթի մեջ դեռ չծնված Հիսուսին պատկերելով։ Պարականոն ավետարանների աղբյուրների վրա հիմնված այս տեսարանում Հովսեփն անհանգստացած է իր կույս հարսնացուի հղիության պատճառով, բայց հետագայում նրան հանգստացնում է հրեշտակը, ով երազում է գալիս նրա մոտ (Մատթեոսի Ավետարանի իր չորս երազներից առաջինը)։

Բուդապեշտում գտնվող նմանատիպ նկարում՝ Մարիամի գործված պատկերումով, Հովսեփը քնած է, և հրեշտակը հայտնվում է նրան, չծնված Հիսուսը նկարում տեսանելի չէ, բայց նրան կարելի է տեսնել նկարի ներքևի մասում՝ օգտագործելով ինֆրակարմիր ռեֆլեկտոգրաֆիա։ Միգուցե այն ավելացվել է որոշ ժամանակ հետո։ Նմանատիպ այլ նկարներում պատկերել են միայն Մարիամին, հատկապես արձանների տեսքով. դրանք կոչվում են Մարիա Գրավիդա («հղի Մարիա») և ներկայացված են ստորև։

Մադոննա դել Պարտոն տերմին է, որը վերաբերում է Մարիամ Աստվածածնի կերպարներին, որոնք հատկապես կապված են հղիության և ծննդաբերության հետ կամ պատկերում են կույսին հղիության ընթացքում։ Դրանք շատ տարածված չեն. ամենահայտնին Պիերո Դելլա Ֆրանչեսկայի ստեղծած որմնանկարն է, որի վրա հղի Մարիամը զգեստի առջևի մասում ունի նկատելի, առանց ժապավենի կտրվածք, իսկ կողքին՝ մեկ այլ կտրվածք։ Այնուամենայնիվ, Վերածննդի դարաշրջանում այս պատկերները դուրս են եկել նորաձևությունից, և Պիերոն ամենավերջին հայտնի նկարիչն է՝ Տոսկանայից, ով նման կերպ է պատկերել հղի Մարիամ Աստվածածնին։ Այս պատկերները գրավեցել են հղի կանանց կամ նրանց, ինչպես նաև նրանց, ովքեր ցանկացել են հղիանալ։ Ֆրանսիայի թագուհի Կլոդը, ով յոթ երեխա է ունեցել մինչև 24 տարեկան հասակում մահանալը, իր պալատներում պահել է Սեբաստիանո դել Պիոմբոյի «Այցելություն» նկարը (այժմ ՝ Լուվրում)։

Մարիամի այս պատկերներից մի քանիսը պատկերում են Հիսուսին՝ արգանդում, հատույթի վրա, ինչպես «Այցելության» որոշ պատկերներ, և շատերը ցույց են տալիս որովայնի վրա ձեռքի նույն պաշտպանիչ ժեստը, որը առկա է նաև հղի կանանց դիմանկարներում։ Հակառեֆորմացիայից հետո արգանդում Հիսուսի պատկերը հազվադեպ է հանդիպում, և փոխարենը Մարիամը պատկերվում է որովայնի վրա "IHS" քրիստոգրամով։

Արևելյան Ուղղափառ սրբապատկերների վրա արգանդում գտնվող Հիսուսը, որը սովորաբար ամբողջովին հագնված է, մինչ օրս մնում է որոշ պատկերների ավանդույթի մի մասը։ Դա կարելի է տեսնել Մոսկվայի Տրետյակովյան պատկերասրահում պահվող 12-րդ դարի ամենահայտնի ռուսական սրբապատկերներից մեկում՝ «Ավետում Ուստյուգում», որում նորածին երեխան պատկերված է կրծքավանդակի հատվածում։


File:Bregenz Martinskapelle Fresken 05.jpg|«Հովսեփի Կասկածը» որմնանկար, 1360: Հրեշտակը հայտնվում է քնած Հովսեփի կողքին։
File:Master of Erfurt, The Virgin Weaving, Upper Rhine, ca 1400 (Berlin).jpg|Գերմանական «Հովսեփի Կասկածը», մոտ 1400 թ․
File:Antependium Straßburg c1410 makffm 6810 image02.jpg|Գոբելեն «Այցելություն» երկու «փորագրված» երեխաների հետ, մոտ 1410 թ.։ 
File:Marx Reichlich - Meeting of Mary and Elisabeth - WGA19048.jpg|Ավստրիական «Այցելություն», 16-րդ դար
File:Angelico, visitazione da predella annunciazioe di cortona.jpg|Ֆրա ԱՆջելիկոյի «Այցելությունը» 
File:Vierge enceinte, Galerie nationale, Prague.JPG|Մարիա Գրավիդա, գոթական արձան։
File:Mestre Pero Virgem do Ó Igreja S M Alcáçova Montemor-o-Velho IMG 1067.jpg|Մարիա Գրավիդայի պորտուգալացի մի քանի կերպարներից մեկը, որը ձեռքով ծածկում է որովայնը։
File:Schwangere Maria aus Cham ZG detail.jpg|«Փորագրված» չծնված Հիսուսը՝ 1505 թվականի Շվեյցարական զոհասեղանից։
File:15th-century unknown painters - Madonna del Parto - WGA23928.jpg|Անսովոր մեծ Մադոննա դել Պարտո, 15-րդ դար, Իտալիա
File:Maria7849a (cropped).jpg|Բարոկկո Մարիա Գրավիդա՝ որովայնի վրա «IHS» քրիստոգրամայով 


### Դիմանկարներ

Ուշ միջնադարում սկսել են հայտնվել հղի կանանց դիմանկարներ, չնայած առջևի մասում հավաքված ձևով զգեստների նորաձևությունը դժվարացնում է դրանց միանշանակ մեկնաբանումը կամ նույնականացումը։ Յան Վան Էյքի 1434 թվականի Առնոլֆինիի դիմանկարը կարող է հղիության օրինակ լինել, բայց ժամանակակից արվեստի մեկնաբանները հիմնականում հակակարծիք են, քանի որ սուրբ կույսերը հաճախ պատկերվել են մոտավորապես նույն տեսքով։ Նահատակ կույս և արքայադուստր Ալեքսանդրիայի Սուրբ Եկատերինան, որն այդ ժամանակահատվածում սովորաբար հագնվել է վերջին նորաձևության համաձայն, նույնպես համարվում է ծննդաբերության հովանավոր սուրբը, ուստի նրա պատկերներում կարող է լինել որոշակի դիտավորյալ երկիմաստություն։

Վերածննդի դարաշրջանի իտալական որոշ դիմանկարներ, որոնք ենթադրաբար պատկերում են հղի կանանց, ցույց են տալիս, որ նրանք կրում են թափանցիկ ներքնազգեստ, որը կոչվում է գուարնելո, որը հաճախ կապված է հղիության կամ ծննդաբերությունից հետո ժամանակահատվածի հետ։ Դրանք ներառում են Լեոնարդո դա Վինչիի «Մոնա Լիզա» կտավը, որտեղ հագուստն առաջին անգամ տեսանելի է դարձել ինֆրակարմիր սկանավորմամբ 2006 թվականին, ինչը ենթադրում է, որ բնորդուհի Լիզա դել Ջոկոնդոն հղի է եղել կամ պարզապես երեխա է ունեցել, երբ նկարվել է։ Գուարնելլոյով մեկ այլ նկար է Բոտիչելլիի «Սմերալդա Բրանդինի անունով հայտնի տիկնոջ դիմանկարը», որում բնորդուհին նույնպես ձեռքը պահում է որովայնի վրա։ Այս առանձնահատկությունը կարելի է գտնել բազմաթիվ պատկերներում, ինչպիսիք են Այցելության տեսարանները, որտեղ հղիությունն ակնհայտ է, և, հավանաբար, դա ուղղորդում է նաև այն դեպքերում, երբ նկարում հղիությունը շատ ավելի քիչ ակնհայտ է, ներառյալ Էնթոնի վան Դեյքի որոշ դիմանկարներ։ Մեկ այլ օրինակ է Ռաֆայելի «Դոննա Գրավիդան» («հղի տիկինը»), որտեղ հղի կինը նստած է, ակնհայտորեն ձախ ձեռքը փորին սեղմած, բայց նման պատկերները հազվադեպ են մնացել Վերածննդի կերպարվեստում։

Այս կանոնից բացառություն է «հղի կնոջ դիմանկարը» (տերմին, որն առաջին անգամ օգտագործվել է բրիտանական Թեյթի թանգարանի տնօրեն Կարեն Հիրնի կողմից), որը ցույց է տալիս, որ կինը հղիության ուշ փուլում է, սովորաբար կանգնած է։ Դրանք հատկապես տարածված են Անգլիայում, որտեղ այս նորաձևությունը մասսայականացվել է մոտ 1590-ականներին Մարկուս Գիրարտս Կրտսերի կողմից (ֆլամանդական ծագմամբ անգլիացի նկարիչ, որը այս դիմանկարների առաջատար անգլիացի հեղինակն է)։ Դրա պատճառներից մեկը կարող էր լինել ծննդաբերության ընթացքում մոր համար վտանգը, և դրանցից մի քանիսը կարող էին ունենալ հետմահու բնույթ։

Անգլիայում կան պալատական դիմանկարների մի քանի ավելի վաղ նմուշներ, բայց անգլիական դիմանկարների հիմնական խումբը թվագրվում է մոտավորապես 1580-1630 թվականներին։ Մոտավորապես նույն ժամանակ, Իսպանիայի թագուհին հղիության ընթացքում իր դիմանկարները ուղարկել է մտերիմ ընկերուհիներին և բարեկամուհիներին։ Ստորև բերված է նրա պալատական նկարիչ Բարտոլոմե Գոնսալես ի Սերանոյի աշխատանքի օրինակը, որը ուղարկվել է հայրենիք՝ ավստրիական Հաբսբուրգներին։ Նրա դուստրը՝ Ավստրիայի արքայադուստր Աննան, Ֆրանսիայի թագուհին, պատկերվել է հղիության ութերորդ ամսում՝ կրելով Ֆրանսիայի ապագա թագավոր Լուի XIV-ին, որը ծնվել է նրա ամուսնությունից 23 տարի անց։ Նրանց դժբախտ զարմիկի՝ Սուրբ Հռոմեական կայսրուհի Մարիա Լեոպոլդինա Ավստրիացու դիմանկարը, որը մահացել է ծննդաբերության ժամանակ 16 տարեկան հասակում 1649 թվականին, երբ պատկերվել է այս դիմանկարը, հնարավոր է, որ նրա հարսանեկան դիմանկարի հետմահու պատկերումն է։

1904 թվականին Լովիս Կորինտի նկարած՝ իր կնոջ դիմանկարում, որը թվագրված է ծննդաբերությունից հինգ օր առաջ, պատկերված է հղիությունը շեշտող պրոֆիլ։  Կորինտը նկարել է բազմաթիվ հղի կանանց պատկերներ։  


File:Alessandro Botticelli Portrait of a Lady (Smeralda Brandini).jpg|«Սմերալդա Բրանդինի անունով հայտնի տիկնոջ դիմանկարը», գուարնելոյով, ձեռքը՝ որովայնին, Բոտիչելլիի, 1470-ականներ։
File:Raphael-LaDonnaGravida(1505-1506).jpg|Դոննա Գրավիդա («հղի տիկինը») Ռաֆայել, 1505-1506
File:Bartolomé González y Serrano 005.jpg|Իսպանիայի թագուհի Մարգարիտան, որը հավանաբար հղի է ապագա թագավոր Ֆիլիպ IV-ով, ծնվել է 1605 թվականին: Նրա ստանդարտ պաշտոնական դիմանկարի տարբերակը:
File:Anne d'Autriche, infante d'Espagne, reine de France, enceinte de 8 mois du futur Louis XIV, en 1638, par Charles Beaubrun.jpg|Ավստրիայի արքայադուստր Աննան, Լուի XIV-ի ծնվելուց մեկ ամիս առաջ, 1638 թվականին։ Նախորդ լուսանկարում Աննան կանգնած է մոր կողքին։ 
File:Lorenzo Lippi 005.jpg|Ավստրիայի արքայադուստր Մարիա Լեոպոլդինան, որը մահացել ծննդաբերության ժամանակ՝ 16 տարեկան հասակում, 1649 թվականին։ Հնարավոր է, որ այն պատկերվել է նրա մահից հետո:
File:Gheeraerts Woman in Red 1620.jpg|Հղի անգլիուհու դիմանկարը Մարկուս Գերերտս կրտսերի վրձնով, 1620 թվական։
File:Rembrandt_Portrait_of_Oopjen_Coppit.jpg|Օպիեն Կոպիտի դիմանկարը, Ռեմբրանդտ, 1634 թվական։
File:Alexandra Branitskaya by Leontiy Miropolskiy.jpg|Ալեքսանդրա Բրանիցկայայի ռուսական դիմանկարը Լեոնտիա Սեմենովիչ Միրոպոլսկու վրձնով, 1780-ական թվականներ։
File:Paula_Moderson-Becker_-_Selbstbildnis_am_6_Hochzeitstag_(1906).jpg|Պաուլա Մոդերզոն-Բեքեր («Ինքնադիմանկար նրա ամուսնության 6-րդ տարեդարձին») 1906 թվական։
File:Lovis Corinth Donna Gravida 1909.jpg|Լովիս Կորինտ, «հղի կին», 1909 թվական։


### Բարոյական ժանր կամ երգիծանք

Որոշ վաղ ժամանակակից ժանրային գեղնկարչության պատկերներ և գրքերի նկարազարդումներ ցույց են տվել հղիության սոցիալական հետևանքները՝ պատկերելով կանանց, որոնք ունեցել են ավելի շատ երեխաներ ունեն, քան կարող էին իրենց թույլ տալ, կամ սպասուհիներին, որոնք հղիացել են ամուսնությունից դուրս, ինչը նրանց համար ծանր սոցիալական հետևանքներ է ունեցել։

Կան մի քանի սյուժետային տեսարաններ, որոնք ցույց են տալիս անցանկալի հղիություն՝ հոր տեսանկյունից, որոնցից որոշներում կինը դիմում է տեղի դատավորներին ֆինանսական աջակցություն ստանալու համար, որի իրավունքն ունեին Անգլիայի չամուսնացած կանայք։ Անգլիացի նկարիչ Ուիլյամ Հոգարթն իր աշխատանքներում պատկերել է շատ հղի կանանց, սովորաբար երգիծական կամ զավեշտական մտադրությամբ և, ընդհանուր առմամբ, ավելի հաճախ բացասական ենթատեքստով, քան դրականով։ Հոգարթի «քաղաքացուն հավատարմության երդում տվող կինը» (կամ «մատնություն», 1729 թվական, Իռլանդիայի ազգային պատկերասրահ) կտավում երիտասարդ կինը կեղծ մեղադրում է հարուստ ծերունուն իր երեխայի հայրը լինելու մեջ, մինչդեռ երեխայի իսկական հայրը նրան խորհուրդներ է տալիս։ Տպագիր տարբերակների վրա գրույունները հակիրճ նկարագրում են իրավիճակը։Այստեղ հղի մադամը թաքցնում է իրական հորը,և իր անօրինական երեխային կեղծ կերպով ներկայացնում է որպես հարուստ ծեր տիրոջ անօրինական զավակ, որը հերքում է այդ փաստը և երդվում է, որ կինըստում է։ Նրա կինը կատաղած է, վրդովված է իր ամուսնուց,և երդվում է, որ վրեժ կլուծի նրանից։ Դատարանը և Եկեղեցին արդարացնում են կնոջը և պարտադրում են նրան ապահովել կնոջ և երեխայի անվտանգությունը։

**Հոգարթի աշխատանքները**

Պատկեր:William Hogarth 021.jpg|«Կախաղանի ճանապարհը», 1, Երիտասարդ ժառանգը տիրանում է ժլատ հոր ունեցվածքին՝ լքելով իր հղի հարսնացուին։
Պատկեր:Hogarth-Harlot-4.png|«Մարմնավաճառի պատմություն», 1732 թվական։ Հետին պլանում գտնվող բանտարկյալների թվում հղի սեւամորթ կին է, հնարավոր է՝ մարմնավաճառ:
Պատկեր:The enraged musician; a street crowd with a ballad singer is Wellcome V0049245.jpg|«Զայրացած երաժիշտը» հղի բալլադներիի դերասանուհու հետ։
Պատկեր:William Hogarth 007.jpg|«Պահակների երթը Ֆինչլիում», 1749-1750, առաջին պլանում ՝ զինվոր և հղի բալլադների դերասանուհի: Նրա զամբյուղում կան "Աստված պահապան թագավորին"-ի (Մեծ Բրիտանիայի օրհներգ) օրինակները:


### ժամանակակից դարաշրջան

Ժամանակակից դարաշրջանի մոտենալուն պես որոշ նկարիչներ սկսել են ավելի հստակ պատկերեպ հղիությունը՝ խիստ հղի կերպարներով և ավելի շատ մերկությամբ, քան նախկինում։ Գուստավ Կլիմտի «Հույս I»(1903) և «Հույս II» (1907-08) երկու նկարներում պրոֆիլում պատկերված են նիհար հղի կանայք։ «Հույս I»-ում բնորդուհին մերկ է, և հղիությունը շատ նկատելի է, Մինչդեռ «Հույս II»-ում հսկայական և բարդ զգեստը կամ թիկնոցը դա ավելի քիչ ակնհայտ են դարձնում։

Էգոն Շիլեն իր գունավոր նկարներից շատերում օգտագործել է մերկ, հղի բնորդուհիներ՝ նախընտրելով ֆրոնտալ պատկերումը։ Պաբլո Պիկասոյի «հղի կինը» քանդակ է, որը նվիրված է իր այն ժամանակվա գործընկեր Ֆրանսուազ Գիլոյին և պատրաստված է գիպսից, մետաղական ամրաններից, փայտից, կերամիկական անոթներից և անոթներից։ Ստեղծելով այս քանդակը՝ Պիկասոն ցանկացել է ոգեշնչել Ժիլոյին, որպեսզի նա երրորդ երեխան ունենա իրենից։ 

«Հղի կինը» յոթ մերկ հղի կանանց պատկերող նկարների շարքի ամենահայտնի նկարն է, որը նկարել է Էլիս Նիլը։ «Հղի աղջիկը» Լյուսիան Ֆրոյդի 1960-1961 թվականների նկարն է, որում պատկերված է նրա այն ժամանակվա ընկերուհի Բերնադին Քավերլին, որը հղի է իրենց դուստրով՝ Բելլայով։ Դեմիեն Հիրսթի այլ աշխատանքների թվում են «Կույս մայրը» (այժմ գտնվում է Նյու Յորքի Լևեր Հաուսում) և «Վերիթի» (2012) մերկ կանանց քանդակները, ինչպես նաև Ռոն Մյուեկը, որի «հղի կին» քանդակը (2002) 2,5 մետր բարձրությամբ մերկ հղի կնոջ քանդակ է, որը գրկում է իր ուսերը (այժմ գտնվում է Ավստրալիայի ազգային պատկերասրահում)։

## Բժշկական նկարազարդում

Ի տարբերություն հղիության գեղարվեստական պատկերների ընդհանուր հազվադեպության, բժշկական նկարազարդման ոլորտում այն ամենավաղ և տարածված սյուժեներից մեկն է եղել՝ օգտագործելով նույն «հատույթային պատկերման» մոտեցումը, որը սովորաբար օգտագործվել է միջնադարյան որոշ կրոնական ստեղծագործություններում։ Որպես կանոն, նկարում ուշադրության կենտրոնում պտուղն է, ոչ թե մայրը։ Վաղ պատկերների մեծ մասը, որոնք օգտագործվել են մանկաբարձության ձեռնարկներում, ոչ այդքան ճշգրիտ են եղել, սակայն օգտակար են եղել ծննդաբերության դիրքերը ցույց տալու համար։ Դրանք հիմնված են եղել բազմաթիվ սերունդների ընթացքում գրված բժշկական տեքստերի պատկերների կրկնօրինակման վրա, որոնք սկիզբ են առել Եփեստոսի Սորանից և Մուսցիոյից՝ մոտ 500 թվականին։

Լեոնարդո դա Վինչիի ճշգրիտ գծագրերը գուցե առաջինն են արվել, բայց մասնագիտական բժշկական տեքստերը հստակեցնելու համար դարեր են պահանջվել։ Շոտլանդացի անատոմիստ Ուիլյամ Հանթերը՝ թագուհի Շառլոտայի բժիշկը, թագավորական հավաքածուի Լեոնարդոյի նկարների երկրպագու է եղել և սովորել է դրանց հստակ պատկերներից։ Նրա սեփական աշխատանքը՝ «հղի արգանդի անատոմիան», լույս է տեսել 1774 թվականին և հիմնված է եղել հղիության ուշ շրջանում հղիների դիակների լայնածավալ ուսումնասիրության վրա. այն, թե ինչպես է նա այդքան շատ դիակներ ձեռք բերել, կասկածի տակ է դրվել այդ ժամանակ և դրանից հետո։

## Արվեստ հղի կանանց համար
Արվեստի որոշ տեսակներ մշակվել են հատուկ հղի կանանց համար, չնայած դրանք ավելի քիչ տարածված են եղել, քան արվեստի տեսակները, որը նախատեսված են եղել հղիանալ ցանկացող կանանց համար։ Վեներայի արձանիկների բազմաթիվ ենթադրական կիրառություններից մեկն այն է, որ դրանք պահվել են ձեռքում ծննդաբերության ժամանակ, որի համար, ըստ երևույթին, դրանց չափն ու ձևը լավ են համապատասխանել։ Այնուամենայնիվ, կան բազմաթիվ այլ բացատրություններ:

Մադոննա դել Պարտոն և հղի Մարիամ Աստվածածնի այլ պատկերներ հաճախ ստեղծվել են հիմնականում հղի կանանց և նրանց մասին հոգացողների ուշադրությունը գրավելու համար։ 1954 թվականին Մոնտերկիի (Պիեռո Դելլա Ֆրանչեսկայի Մադոննայի ծննդավայրը) քաղաքապետը հրաժարվել է այն տրամադրել Ֆլորենցիայում ցուցահանդեսի համար, որպեսզի բնակչությանը չզրկի դրա սեփականության առավելությունից։

Ներկված *Desco da parto*-ն («ծննդյան սկուտեղ») կարևոր խորհրդանշական նվեր է եղել Ֆլորենցիայում և Սիենայում ամուսնացած կանանց համար՝ ուշ միջնադարում և վաղ ժամանակակից ժամանակներում։ Վերին կողմը սովորաբար պատկերում է մի տեսարան, որը ներառում է բազմաթիվ ֆիգուրներ, սովորաբար աշխարհիկ, օրինակ՝ դասական առասպելի տեսարան կամ համապատասխան այլաբանություն։ Որոշ դեպքերում կան նաև տեսարաններ Հին Կտակարանից կամ քրիստոնեական կրոնական երգացանկից։ Ծննդաբերության տեսարանները նույնպես տարածված են եղել։ Ստորին կամ հետևի կողմը սովորաբար ունենում է ավելի պարզ և հաճախ ավելի պակաս վեհ սյուժե, ավելի փոքր ֆիգուրներով և սովորաբար ներառում է զինանշանագիտություն, որը ցույց է տալիս երկու ծնողների զինանշանները։ Հատկապես հայտնի են մեկ կամ երկու մերկ մանկան տղաների տեսարանները, որոնց կողմերում պատկերված են երկու ծնողների զինանշանները։ 

Վերածննդի դարաշրջանում հավատացել են, որ հղի կնոջ տեսած տեսարանները ազդում են նրա հղիության և նույնիսկ դրա հետևանքների վրա։ Մարտին Լյութերը պատմել է նախազգուշական պատմություն հղիության ընթացքում մկից վախեցած կնոջ մասին, որն այնուհետև մուկ է լույս աշխարհ բերել։ Որոշ ձեռնարկներում խորհուրդ է տրվել, որ հղի կանայք տեսնեն դրական ազդեցություն ունեցող պատկերներ, օրինակ՝ մերկ տղաներ և տեսարաններ, որոնք ցույց են տալիս հաջող ծննդաբերության ավարտը։ Սրանով է պայմանավորված եղել նաև այն փաստը, որ Կույս Մարիամ Աստվածածնի և փոքրիկ Հիսուսի պատկերները տարածված են եղել ննջասենյակներում։

## Պատկերասրահ

File:Views of a Foetus in the Womb.jpg|Լեոնարդո դա Վինչի, Վինդսորի օրենսգիրք, 1510-1512
File:Visitación_de_Rafael.jpg|Ռաֆայելի «Այցելությունը», մոտ 1517
File:A group of physicians wrongly diagnosing the case of a pregn Wellcome V0011027.jpg|Բժիշկները սխալ են ախտորոշում հղիությունը, Իսահակ Կրուկշենկ, 1803
File:Handscroll, painting (BM 1881,1210,0.1767 9).jpg|Ողբերգական և արյունալի պատմության մասին նկար՝ Օկումե անունով ճանապարհորդող դերասանուհու կյանքից։
File:PeinturesMuséeFabre064 Tassaert L'abandonnée.jpg|«Լքված կինը», Օկտավ Տասարտ, 1852
File:Der Kinderwiege - Kretzschmer.jpg|«Օրորոցի գնում», Հերման Կրեցշմար, 1875 
File:Yaroshenko-28-150x150.jpg|Նիկոլայ Յարոշենկո, 1883
File:L.A. Ring - At the French Windows. The Artist's Wife - Google Art Project.jpg|Լ․Ա․ Ռինգ, «Ֆրանսիական պատուհանների մոտ», նկարչի կինը, 1897
File:Schiele - Schwangere.jpg|Հղի կին, էգոն Շիլե
File:Heinrich Zille Schwangere mit Kind.jpg|Հայնրիխ Ցիլե  
File:Charles Leplae, Twee zwangere vrouwen, 1952-1953.jpg|Երկու հղի կանայք, բելգիացի քանդակագործ Շառլ Լեպլե, 1952-1953


## Ծանոթագրություններ

*"V&A", "Renaissance childbirth", Victoria & Albert Museum

## Լրացուցիչ գրականություն
* Քերն Հըրն, Մարկուս Գերարց *II, Լոնդոն, 2002*

*

Կատեգորիա:Արվեստի թեմաներ
Կատեգորիա:Կանայք արվեստի բնագավառում
Կատեգորիա:Հղիություն