Բարդու տերևակեր

**Բարդու տերևակեր**, կարմիր թևավոր միջատ, բարդու տերևային մասի վնասատու, ()  ենթաընտանիքի տերևային բզեզների ամենատարածված տեսակներից մեկը։

Տարածված է Պալեարկտիկական՝ (կենդանաաշխարհագրական շրջան է, որը ներառում է Եվրոպան, Ասիան Հիմալայներից հյուսիս և բացառությամբ Արաբական թերակղզու և Հյուսիսային Աֆրիկան մինչև Սահարա անապատի հյուսիսային եզրը), և Արևելյան շրջաններում:

Հանդիպում են ապրիլից մինչև հոկտեմբեր ընկած ժամանակահատվածում, որտեղ աճում են նրանց սննդային բույսերը՝ ուռենին և բարդին:

## Տեսակների բազմազանություն
Աշխարհում  հայտնի է վնասատու բզեզների ավելի քան 40 հազար  տեսակ։ Նրանցից 330 տեսակի բզեզները ապրում են Հայաստանում։ Հայտնի են  կարտոֆիլի կոլորադյան բզեզը (), բարդու Տ.(), խաչածաղկավորների ակոսավոր լվիճը (), ճակնդեղի վահանակիրը () և այլն, որոնք բանջարանոցային, հատիկավոր բույսերի և ծառերի վնասատուներ են:

Տարածված է Եվրոպայում, Կովկասում, Պակիստանում, Սիբիրում, Ղազախստանում, Կենտրոնական Ասիայում, Ռուսաստանի հեռավոր Արևելքում, Չինաստանում և Ճապոնիայում։

## Նկարագրություն
Չափահաս տերևակերի մարմնի երկարությունը տատանվում է 9—13 մմ-ի սահմաններում, երբեմն այն կարող է հասնել այլ չափերի՝ տարբեր էկոլոգիական գործոններով պայմանավորված։ Գունավորումը հաճախ խայտաբղետ է:
Բերանային ապարատը ծամող են, բեղիկները՝ թելանման, համրիչաձև կամ վերին մասում թեթևակի լայնացած: Ոտքերը երկար են, հետինները՝ երբեմն ցատկող տիպի: Թրթուրը երկարավուն է, մսոտ, մուգ գլխով, ապրում է ազատ, հազվադեպ՝ բույսերի հյուսվածքներում (սնվում է դրանցով) կամ հողում:
մինի|250փքս| Բարդու տերևակեր մրջատը ձվադրելիս

## Զարգացում
Բզեզի զարգացման փուլերը՝ բեղմնավորումից մինչև հասուն միջատ ընթանում է լրիվ կերպարանափոխությամբ՝

* Ձու
* Թրթուր
* Հարսնյակ
* Հասուն միջատ զարգացմամբ։

Գարնան սկզբին հասուն արու և էգ բզեզները զույգավորվում են։ Էգը բեղմնավորումից հետո ձվադրում է տերևների տակ՝ խմբերով։
Ձվային փուլը տևում է 5–10 օր։ Փոքր դեղին ձվիկներից դուրս են գալիս թրթուրները։ Թրթուրային փուլը շարունակվում է մոտ 2–3 շաբաթ։ Ձվից դուրս եկած թրթուրներն ագահորեն սնվում են տերևներով՝ արագ աճելով և մի քանի անգամ մաշկափոխվելով։

Դրան հաջորդում է միջատի զարգացման հարսնյակային փուլ։ Այդ փուլից առաջ թրթուրներն իջնում են հողի մեջ՝ հարսնյակավորվելու։ Գործընթացը տևում է 5–10 օր։ Այս փուլում բզեզը դադարում է սնվել, չի շարժվում և սկսում է մարմնի կառուցվածքի խորը վերակազմություն՝ անցում կատարելով թրթուրային ձևից դեպի բզեզի հասուն ձևի։

()-ի դեպքում հարսնյացումը տեղի է ունենում հողի վերին շերտերում՝մոտ 2-5 սմ խորությամբ կամ տերևախիտ շերտում։

Հարսնյակները զգայուն են ջերմաստիճանի, խոնավության և հողի կառուցվածքային կազմի փոփոխությունների նկատմամբ։

Այս փուլում միջատը պասիվ է, հետևաբար՝ առավել խոցելի բնական թշնամիների, այդ թվում նաև սնկային և բակտերիալ վարակի նկատմամբ։

Հարսնյակային փուլում  ձևավորվում են՝

* կարծր թևածածկույթ՝ կարծրաթևեր
* բզեզին բնորոշ ոտքեր՝ վերջույթներ
* զգայարանային օրգաններ՝ աչքեր, բեղիկներ
* գունավորում՝ հատուկ այս տեսակին։

Կենդանու մարմինը աստիճանաբար վերափոխվելով դառնում է հասուն բզեզ։ Սկզբում բզեզը փափուկ ու բաց գույնի է, հետո մարմինը կոշտանալով ստանում է տեսակին բնորոշ գունավորում։ Մի քանի օր անց պատրաստ է զուգավորման և նոր ցիկլ սկսելու։

Chrysomela populi 2 beentree.jpg
2018 05 13 Chrysomela populi eggs2.jpg
Melasoma populi4pl.jpg
Chrysomela populi (Poplar Leaf Beetle) larvae, Arnhem, the Netherlands.jpg
Chrysomela-populi-12-fws.jpg


## Էկոլոգիա
Վնասատու միջատներն ապրում են փշատերև, խառը և լայնատերև անտառներում, անտառեզրերին, արվարձաններում, հին բացատներում, չոր մարգագետիններում, ինչպես նաև հանդիպում են ափամերձ թփուտային ուռենիների վրա՝ ջրային մարմինների ավազոտ ափերի եզրերին, ինչպիսիք են գետերը և լճերը:

Միջատներից որոշները սնվում են ուռենիների և բարդիների երիտասարդ տերևներով, բայց հիմնականում՝ կաղամախիով, սպիտակ բարդու, ուռենու ձողաձև և մանուշակագույն տեսակներով, չնայած նկատվել են նաև ներկայացուցիչներ, որոնք սնվում են սև, արծաթափայլ ու կանադական բարդիների և ուռենու մատղաշ տերևներով:

Ուռենու որոշ տեսակներ կարող են դիմացկուն լինել թրթուրների վնասումների հանդեպ։ Սև և բաբելոնյան ուռենու տերևներով սնվող թրթուրները որոշ ժամանակ անց սատկում են: () հիբրիդը թույլ դիմացկունություն ունի թրթուրների նկատմամբ։

## Պայքար վնասատուների դեմ
մինի|250փքս| Բարդու տերևակերի կողմիվ վնասված տերև
Բարդիների տերևները և փայտանյութը վնասվում են ինչպես մի շարք սնկային հիվանդությունների արդյունքում, այնպես էլ՝ տերևակիր միջատների միջոցով։

Որոշ միջատների ակտիվ բազմացումը կարող է հանգեցնել ոչ միայն ծառերի աճի նվազման կամ նրանց ժամանակավոր հիվանդացման, այլև բույսերի չորացման, փայտանյութի փտման, ընդհուպ մինչև բույսերի ոչնչացման։ Քանի որ բարդու փայտանյութը զուրկ է հականեխիչ պաշտպանություն ապահովող մի շարք նյութերից, ուստի կարևոր և անհրաժեշտ պայման է խնամքով վերաբերվել բուսատեսակի համար պաշտպանիչ շերտ հանդիսացող արտաքին կեղևի հետ։

Բարդու վրա հաճախ կարելի է տեսնել բշտիկանման գոյացություններ, որոնց գոգավոր կողմը՝ տերևի ներսի մակերեսը, ոսկեգույնից մինչև նարնջագույն երանգ ունի։ Բարդու տերևակեր բզեզը ձվադրում է տերևի թաղանթի տակ և նրանցից զարգացող թրթուրները ակտիվորեն շարժվելով անխնա կրծում-ոչնչացնում են բարդու տերևի հյուսվածքները, թողնելով միայն տերևի ջղոտ կմախքը։ Այդ վիճակը կանխելու նպատակով երիտասարդ ծառերը պետք է սրսկել փարիզյան կանաչի լուծույթով, իսկ արդեն վարակված ծառերի մեծ խմբաքանակի դեպքում սրսկումն անհրաժեշտ է իրականացնել թունաքիմիկատներ սրսկելու համար նախատեսած ինքնաթիռների միջոցով։

Բուսատեսակի վնասատուներից է համարվում լվիճների խմբին պատկանող միջատները, որոնք խանգարում են բույսի աճին ու նորմալ զարգացմանը։  Դրանց դեմ տարվող պայքարի միջոցն է անաբազինի կամ նիկոտին սուլֆատի լուծույթով սրսկելը։

Երբեմն տերևների վրա գտնվող ուռուցիկ գնդիկներ կարելի է տեսնել «Գալլիցա» կոչվող միջատի թրթուրների կողմից առաջացնելու արդյունքում։ Այդ դեպքում անհրաժեշտ է վնասված ընձյուղների էտ իրականացնել։

Առավել վտանգավոր են բարդու փայտանյութի վնասատուները։ Դրանցից առանձնանում է երկարաբեղ բզեզը, որի թրթուրները զարգանալով բնի ցածի մասի կեղևի խոռոչներում դրված ձվերից, փայտանյութը կրծելով անցնում են բնի ներսը և տարածվելով բնում փչացնում են ծառի բնափայտը։ Մատղաշ ծառերի բների վրա զարգացող ելունդներից ու բնի կեղևի խոռոչում առկա անցքերից կարելի է եզրակացնել, որ բզեզն ակտիվորեն «աշխատում» է։ Ուստի կրի ու կավի խառնուրդն օգտագործելով որպես պայքարի միջոց կարելի է կանխել բույսի բնափայտի վնասումն ու ոչնչացումը։
Երբեմն անհրաժեշտություն է լինում խիստ վնասված բնափայտի ոչնչացումն այրման միջոցով՝ վնասատուների հետագա տարածումը կանխելու համար։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Բույսեր այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Բույսերի հիվանդություններ
Կատեգորիա:Ինսեկտիցիդներ
Կատեգորիա:Կենդանիներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Միջատաբանություն