open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Մայլս Հեյզեր

**Մայլս Հեյզեր** (, ), ամերիկացի դերասան։ 2017 թվականին նկարահանվել է «13 պատճառ՝ ինչու» հեռուստասերիալում, որտեղ մարմնավորել է Ալեքս Ստենդելի կերպարը։

## Կյանք և գործունեություն
Հեյզերը ծնվել է 1994 թվականի մայիսի 16-ին Կենտուկիում։ Նրա մայրը բուժքույր է։ Հեյզերը ունի քույր։ Ընտանիքը տեղափոխվել է Լոս Անջելես, երբ Մայլսը 10 տարեկան էր։

2007 թվականին Հեյզերը  խաղացել է Rails & Ties ֆիլմում և նոմինացված է եղել «Young Artist Award for Best Leading Young Actor in a Feature Film»  մրցանակաբաշխությանը։ Նույն թվականին նա ունեցել է էպիզոդիկ դեր «Շտապօգնություն» բժշկական դրամայում, որտեղ մարմնավորել է Ջոշուա Լիպնիկի դերը։ 2010 թվականին ընտրվել է որպես Դրյու Հոլթի դերակատար «Ծնողներ» ֆիլմում։

2013 թվականին մարմնավորել է Ջոշի կերպարը «Rudderless» ֆիլմում։ 2015 թվականին Հեյզերը մարմնավորել է Մարշալ Լովետտի կերպարը «The Stanford Prison Experiment» դրամատիկական թրիլլերում, որի ցուցադրությունը տեղի է ունեցել 2015 թվականի հունվարի 26-ին։

2016 թվականին նկարահանվել է «Նյարդ» ֆիլմում, որտեղ մարմնավորել է Թոմմիի դերը։

2017 թվականին Հեյզերը նկարահանվել է «13 պատճառ՝ ինչու» հեռուստասերիալում, որտեղ մարմնավորել է Ալեքս Ստենդելի կերպարը, Հաննա Բեյքերի նախկին լավագույն ընկերոջ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:13 պատճառ՝ ինչու
Կատեգորիա:21-րդ դարի ամերիկացի տղամարդ դերասաններ
Կատեգորիա:21-րդ դարի դերասաններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի տղա երեխա դերասաններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի տղամարդ կինոդերասաններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի տղամարդ հեռուստատեսային դերասաններ
Աննա Խիլկևիչ

**Աննա Ալեքսանդրովնա Խիլկևիչ** (, ), կինոյի և հեռուստատեսության ռուս դերասանուհի։

## Կենսագրություն
Աննա Խիլկևիչը ծնվել է 1986 թվականի հոկտեմբերի 15-ին Տատյանա Անդրեևնայի և Ալեքսանդր Վասիլևիչ Խիլկևիչի ընտանիքում։

Սովորել է Շչեպկինի անվան թատերական ուսումնարանին կից № 232 թատերական դպրոցում, գերազանցությամբ ավարտել է Ռուսաստանի Գ. Պլեխանովի անվան տնտեսագիտական համալսարանը, ինչպես նաև Շչուկինի անվան թատերական բարձրագույն ուսումնարանը (կուրսի ղեկավար՝ Վ. Իվանով)։ Կինոյում նկարահանվել սկսել է 17 տարեկան հասակում։

Աննա Խիլկևիչը լուսանկարվել է «MAXIM» ամսագրի ռուսական տարբերակի 2011 թվականի դեկտեմբերյան համարի շապիկի և Playboy ամսագրի ռուսական տարբերակի 2013 թվականի դեկտեմբերյան համարի շապիկի համար։

### Անձնական կյանք
2011 թվականի մայիսին ամուսնացել է «Բարվիխա» հեռուստասերիալի ադմինիստրատոր Անտոն Պոկրեպի հետ։ 2012 թվականի նոյեմբերին նրանք բաժանվել են։

2015 թվականի օգոստոսի 7-ին Աննա Խիլկևիչն ամուսնացել է գործարար Արթուր Վոլկովի հետ։ Նույն թվականի դեկտեմբերի 14-ին ծնվել է նրանց դուստրը՝ Արիանան։ 2018 թվականի օգոստոսի 20-ին ծնվել է նրանց երկրորդ դուստրը՝ Աննա Մարիան (ծնվ.` 20.08.2018)։ 2024 թվականի սեպտեմբերի 17-ին ծնվել է երրորդ դուստրը` Օլիվիան։

## Ֆիլմագրություն

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* 
* Анна Хилькевич: «О разводе мы задумались через полгода после свадьбы» — интервью на сайте 7 Дней

Կատեգորիա:Բորիս Շչուկինի անվան թատերական ինստիտուտի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Ռուս դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Ռուս հեռուստատեսային դերասանուհիներ
Լյուբոմիր Դմիտերկո

**Լյուբոմիր Դմիտերկո** (, ), ուկրաինացի խորհրդային գրող, բանաստեղծ, սցենարիստ, դրամատուրգ։ ԽՄԿԿ անդամ (1943)։

## Կենսագրություն
Լյուբոմիր Դմիտերկոն ծնվել է Վինիկի ավանում (այժմ՝ Լվովի մարզ, Ուկրաինա), ուսուցչի ընտանիքում։ Սովորել է պրոֆդպրոցում, 1928-1930 թվականներին՝ Կամենեց-Պոդոլսկի ժողովրդական կրթության ինստիտուտում, 1930-1932 թվականներին՝ Կիևի կինոինստիտուտի սցենարիստական դասընթացներում։

1930 թվականի լույս է տեսել Դմիտերկոյի «Գալիս եմ» ժողովածուն, հետագա տարիների ընթացքում՝ «Երիտասարդ հող», «Հավատարիմների երդումը» (պոեմ), «Ընկերներին» «Պայքարի գիրք» և այլն։ 1941-1945 թվականներին հրատարակել է «Փառք», «Ռազմի դաշտում», «Կարմիր առավոտ», «Հայրենիք»
բանաստեղծությունների գրքերը։ Դմիտերկոյի «Գեներալ Վատուտին» և «Հավերժ միասին» պիեսները բեադրվել են Խորհրդային Միության թատրոններում։

## Պարգևներ
* Ուկրաինական ԽՍՀ Տարաս Շևչենկոյի անվան պետական մրցանակ
* Հայրենական պատերազմի I աստիճանի  շքանշան (9.3.1944)
* Հայրենական պատերազմի II աստիճանի  շքանշան (6.4.1985)
* «Կարմիր աստղի» շքանշան (7.2.1944)

## Հիշատակ
* 1986 թվականի մայիսի 11-ին Ուկրաինական ԽՍՀ Նախարարների խորհրդի որոշմամբ Կամենեց-Պոդոլսկի № 12 դպրոցն անվանվել է Լյուբոմիր Դմիտերկոյի անունով։
* 1986 թվականի հոկտեմբերին՝ գրողի մահվան առաջին տարելիցին, Կիևում բացվել է նրա անվան հուշատախտակը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:20-րդ դարի բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Բանաստեղծներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:ԽՄԿԿ անդամներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ գրողների միության անդամներ
Կատեգորիա:Խորհրդային բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Խորհրդային գրողներ
Կատեգորիա:Ուկրաինացի արձակագիրներ
Կատեգորիա:Ուկրաինացի բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Ուկրաինացի դրամատուրգներ
Կատեգորիա:Ուկրաինացի լրագրողներ
Կատեգորիա:Ուկրաինացի սցենարիստներ
Լեհաստանի հետախուզական գործակալություն

**Հետախուզական ծառայություն** (, AW), Լեհաստանի Հանրապետության հետախուզական ծառայություն, ստեղծվել է 2002 թվականին Պետական պահպանության վարչության լուծարումից հետո, որը բաժանվել էր *[[Ներքին անվտանգության գործակալությունից]]* (ՆԱԳ)։ Գործակալության ներկա ղեկավարն է բրիգադային գեներալ Մացեյ Հունյան։

## Գործառույթներ
Գործակալության գործունեությունը իրականացվում է միայն Լեհաստանի Հանրապետության տարածքում։ Գործակալությունը երկրի տարածքում կարող է իրականացնել սահմանափակ ծավալով գործողություններ։ Գործակալության գործառույթների մեջ է մտնում՝
* ինֆորմացիայի ստացումը, վերլուծությունը, մշակումը և փոխանցումը, որը կարող է կարևոր դեր ունենալ Լեհաստանի Հանրապետության անվտանգության և արտաքին քաղաքականության, ինչպես նաև տնտեսական ներուժի համար
* Լեհաստանի Հանրապետության անկախությանն ու անձեռնմխելիությանը սպառնացող վտանգների բացահայտումն ու հակազդումը
* Լեհաստանի Հանրապետության պաշտոնատար անձանց և դիվանագիտական ներկայացուցչությունների անվտանգության ապահովումը օտարերկրյա հատուկ ծառայություններից
* գաղտնագրություն պաշտպանության ապահովումը լեհ դիվանագիտական ներկայացուցչությունների և հյուպատոսությունների, ինչպես նաև դիվանագիտական փոստի համար
* միջազգային ահաբեկչության, էքստրեմիզմի և կազմակերպված հանցավորության դեմ պայքարը
* անօրինական զենքի, զինամթերքի և պայթուցիկ նյութերի, թմրանյութերի, հոգեմեդ նյութերի, տեխնոլոգիաների և ծառայությունների անօրինական վաճառքի դեմ պայքարը, որը վտանգ են ներկայացնում պետության անվտագության համար
* պայքարը զանգվածային ոչնչացման զենքերի տարածման դեմ
* սպառնալիքի բացահայտումը և վերլությունը, որոնք առաջանում են մոլորակի անկայուն շրջաններում
* Ռադիոէլեկտրոնային հետախուզության կառավարումը։

## Կազմակերպական կառուցվածքը
Այս պահին գործակալությունը ունի հետևյալ ստորաբաժանումները
* 1-ին բյուրո
* 2-րդ բյուրո
* 3-րդ բյուրո
* 4-րդ բյուրո
* 5-րդ բյուրո
* 6-րդ բյուրո
* 7-րդ բյուրո
* 8-րդ բյուրո
* 9-րդ բյուրո
* 10-րդ բյուրո
* Ուսումնական կենտրոն
* Իրավական դեպարտամենտ

Բացի այդ АW գործակալության ղեկավարը իրավունք ունի ստեղծել ինչպես ժամանակավոր, այնպես էլ մշտական նոր ստորաբաժանումներ։

## Հետախուզական գործակալության ղեկավարություն
* Գործակալության ղեկավար՝ բրգադային գեներալ Հունյա Մացեյ
* Ղեկավարի տեղակալ՝ գնդապետ Պավել Վոզնյակ
* Ղեկավարի տեղակալ՝ փոխգնդապետ Մարկ Յուշակ
* Ղեկավարի տեղակալ՝ փոխգնդապետ Մարեկ Ստեմպեն

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:2002 հիմնադրված կազմակերպություններ
Կատեգորիա:Լեհաստանի քաղաքականություն
Կատեգորիա:Հատուկ ծառայություններ
Ալեքսանդր Գարսոյան

**Ալեքսանդր Նիկողոսի Գարսոյան** (նաև՝ **Գարսոև**) (), հայազգի ռուսական և խորհրդային բանակի ծովային սպա, ռազմածովային գործի գիտության պրոֆեսոր։

## Կենսագրություն
Ալեքսանդր Գարսոևը ծնվել է 1882 թվականին։ Քսաներեք տարեկան հասակում ավարտել է Ծովային կորպուսը և ստացել միչմանի կոչում։ 1906 թվականի մարտից մինչև կյանքի վերջը ծառայել է Բալթյան նավատորմում, սկզբում «Վնիմատելնի», «Վիդնի», «Ֆինն», «Անդրեյ Պերվոզվաննի» տարբեր տիպի ռազմական նավերում իբրև սպա։ 1911 թվականին Գարսոևը նշանակվում է «Ակուլա» սուզանավի հրամանատարի օգնական, իսկ 1912 թվականին՝ «Մինոգա» սուզանավի հրամանատար։ 1915 թվականին ստանում է 2-րդ կարգի կապիտանի կոչում և նշանակվում «Ռոսիա» զրահակիր հածանավի, ապա՝ «Լվիցա» սուզանավի հրամանատար։

Առաջին համաշխարհային պատերազմի ժամանակ ծովային մարտերում ցուցաբերած անձնական արիության համար Գարսոևը մի շարք անգամ պարգևատրվել է շքանշաններով։

Սպիտակգվարդիականների և նրանց օժանդակող արտաքին ուժերի դեմ Գարսոևը կռվում է արդեն իբրև Բալթյան նավատորմի ավիացիայի շտաբի պետ։ Նա հաջողությամբ ղեկավարում էր օդային ուժերի, ծովային նավատորմի և ցամաքային զորքերի փոխգործողությունները։ Երբ Կարմիր Բանակը հաղթում է Բալթիկայում, Գարսոևին արդեն Սև ծովի նավատորմում է հակառակորդի դեմ պայքարում։

Քաղաքացիական կռիվներից հետո նրան 1921 թվականին կանչում են Պետրոգրադ և նշանակում Հանրապետության ծովային ուժերի շտաբի գլխավոր սուզանավորդ։ Նա միաժամանակ սկսում է աշխատել Ռազմա-ծովային ակադեմիայում որպես դասախոս։ Այստեղ ստանում է պրոֆեսորի կոչում։

Բալթյան նավատորմի Ռազմա-հեղափոխական խորհուրդը 1922 թվականի հոկտեմբերի 13-ի հրամանով Գարսոևին շնորհակալություն է հայտնում ծովային նավատորմի վերածնման գործում իր փորձն ու ուժերը ի սպաս դնելու և Բալթյան նավատորմի առաջին ռազմական երթերը հաջող կազմակերպելու համար։

Ալեքսանդր Նիկողոսի Գարսոևը մահացել է 1932 թվականին։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Առաջին համաշխարհային պատերազմին մասնակցած հայեր
Սեփական սենյակը

**Սեփական սենյակը** (), անգլիացի արձակագիր Վիրջինիա Վուլֆի էսսեն։ Առաջին անգամ տպագրվել է 1929 թվականին Լոնդոնի «Հոգարթ պրես» հրատարակչությունում։ Այս հրատարակչությունը հիմնել են Լեոնարդ և Վիրջինիա Վուլֆ ամուսինները։

## Բովանդակությունը
Էսսեն գրվել է դասախոսությունների հիման վրա, սակայն այն գեղարվեստորեն բացահայտում է կին և գրականություն առնչությունները՝ կնոջը դիտարկելով և՛ որպես հեղինակ, և՛ որպես կերպար։ Ստեղծագործությունը համարվում է ֆեմինիստական. այստեղ կարևորվում է կնոջ դերը տղամարդկանցով գերիշխող գրականության ավանդույթների համապատկերում։

## Հայերեն հրատարակություն
Վիրջինիա Վուլֆի «Սեփական սենյակը» ստեղծագործությամբ հեղինակն ամբողջական գրքով առաջին անգամ է հրատարակվել հայերեն։ Գիրքը հայերեն է հրատարակել «Դարակ» հրատարակչությունը 2016 թվականին. այն նաև տվյալ հրատարակչության առաջին գիրքն է։ Գիրքն անգլերենից թարգմանել է Մանիկ Եգանյանը, խմբագիր՝ Աշոտ Գաբրիելյան, էջադրումը՝ Արմինե Քոչարյանի։ Գիրքն ընդգրկված է հրատարակչության «Սաֆո» մատենաշարի մեջ, բաղկացած է 228 էջից։

Հայերեն հրատարակությունը հայտնվել է «Արմենպրես» լրատվական գործակալության «Երևանյան բեսթսելեր» նախագծի 2016 թվականի հունվարի 15-ի առաջին հորիզոնականում»

## Տես նաև
* Դարի 100 գրքերն ըստ Լը Մոնդ օրաթերթի

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1929 գրքեր
Կատեգորիա:Անգլերեն գրականություն
Կատեգորիա:Անգլերեն գրքեր
Կատեգորիա:Վիրջինիա Վուլֆի գրքեր
Կատեգորիա:Ֆեմինիստական գրքեր
Հազարափրկիչ վանք

**Հազարափրկիչ վանք**, հայկական առաքելական ոչնչացված վանական համալիր ներկայիս Հայաստանի հանրապետության կազմում գտնվող Նախիջևանի Ինքնավար Հանրապետության Շահբուզի շրջանում, պատմական Ճահուկ գավառում՝ Գոմեր գյուղից 5 կմ հյուսիս-արևմուտք, անմիջապես Շահբուզ-Սիսիան ավտոմայրուղու աջ կողմում։

Վանական համալիրը հայկական քիչ ուսումնասիրված պատմական հուշարձաններից է եղել, այդ իսկ պատճառով վերջինիս մասին քիչ տեղեկություններ են հայտնի։ Այն կազմված է եղել մի շարք շինություններից՝ եկեղեցի, մատուռ, պարիսպ, գերեզմանատուն և այլն։ Կառուցվել է 11-ից 12-րդ դարերում։ Պատվիրատուի և ճարտարապետի մասին տեղեկություններ հայտնի չեն։ 17-րդ և 19-րդ դարերում վանքի առանձին կառույցներ ենթարկվել են վերանորոգման։

Ադրբեջանական ԽՍՀ բարբարոս իշխանությունների կողմից հաճախակի ենթարկվել է ավերումների, իսկ արդեն 1978 թվականին ամբողջովին ոչնչացվել է։ Հուշարձանը մինչև վերջնական ավերումը համարվում էր Շահապունքի հայության սրբատեղիներից մեկը։

## Վանական համալիրի շինություններն ու ճարտարապետական նկարագիրը
### Եկեղեցի
Եկեղեցին ունի երկհարկանի դամբարան-եկեղեցու հորինվածք։ Կառուցված էր սրբատաշ և կիսամշակ բազալտից։ Մուտքը արևմտյան ճակատից էր։ Ուներ մեկ զույգ ավանդատներ։

### Մատուռ
Հազարափրկիչ վանքի մատուռը գտնվում էր վանքատեղիից 300-400 մետր հյուսիս-արևելք, Նախիջևան գետի աջ ափին։ Կառուցվել է 16-ից 17-րդ դարերում կիսամշակ քարից։ Մուտքը բացված էր արևմտյան կողմից։ Աբսիդը ուղղանկյուն էր։ Ավանդատներ չուներ։ Մինչև 1970-ական թվականները մատուռի շրջակայքում դեռևս պահպանվել էին 17-րդ դարի մի քանի փոքրիկ խաչքարեր։

### Գերեզմանատուն
Գերեզմանատունը գտնվում էր վանքի հյուսիսարևելյան կողմում։ Թվագրվում է 12-ից 17-րդ դարերով։ 1970-ական թվականների հաշվարկներով դեռևս պահպանված էին հարթ, քառանկյուն 26 տապանաքար։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ադրբեջանում ոչնչացված հայկական հուշարձաններ
Կատեգորիա:Շահբուզի շրջանի վանքեր և եկեղեցիներ
Կատեգորիա:Վանքեր այբբենական կարգով
Քաան Ուրգանջըօղլու

**Քաան Ուրգանջըօղլու** (, ), թատրոնի և կինոյի թուրք դերասան։ Ներկայումս նկարահանվում է թուրքական Սև սեր հեռուստասերիալում, որը ցուցադրվում է Star TV-ով։ Նրա խաղընկերներն են Բուրակ Օզչիվիտը և Նեսլիհան Աթագյուլը։

## Կենսագրություն
Քաան Ուրգանջըօղլուն ծնվել է 1981 թվականի մայիսի 8-ին Իզմիրում։ Սովորել է թուրքական տարրական մասնավոր դպրոցում։ Ավագ դպրոց հաճախել է Իզմիրի ամերիկյան քոլեջը։ Ավարտելով ավագ դպրոցը՝ 2000 թվականին տեղափոխվել է Ստամբուլ և սովորել Մարմարա համալսարանի կապիտալ շուկայի և ֆոնդային բորսաների բաժնում։ Քաան Ուրգանջըօղլուն սկսել է սովորել դերասան գործ դեռևս համալսարանական տարիներին։ Դերասանական կրթությունը խանգարել է նրան ժամանակին ավարտել համալսարանը, այդ իսկ պատճառով նա բարձրագույն կրթությունը ավարտել է միայն 7 տարի անց։ 2002 թվականին, երբ սովորում էր համալսարանում, իր դերասանական առաջին քայլերը իրականացրել է Դեմեթ Աքբաղի օգնությամբ, ով ընտանիքի ընկերն էր։ Իր առաջին գլխավոր դերը Քաան Ուրգանջըօղլուն ստացել է «Քարաօղլան» հեռուստասերիալում, որը ցուցադրվել է թուրքական Kanal D հեռուստաընկերության եթերում։ 2008 թվականին մեկնել է Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ, որտեղ չորս ամիս սովորել է դերասանական արվեստ։ Ներկայումս նկարահանվում է թուրքական Սև սեր հեռուստասերիալում, որը ցուցադրվում է Star TV-ով։ Նրա խաղընկերներն են Բուրակ Օզչիվիտը և Նեսլիհան Աթագյուլը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ալբանական ծագմամբ թուրքեր
Կատեգորիա:Թուրք դերասաններ
Կատեգորիա:Թուրք կինոդերասաններ
Կատեգորիա:Թուրք հեռուստադերասաններ
Ալեքսանդր Մորոզով

**Ալեքսանդր Իվանովիչ Մորոզով** (,  (29) մայիսի, 1835, Սանկտ Պետերբուրգ, Ռուսական կայսրություն –  (11 դեկտեմբերի), 1904, Սանկտ Պետերբուրգ, Ռուսական կայսրություն), ռուս ժանրային գեղանկարիչ, Գեղարվեստի կայսերական ակադեմիայի ակադեմիկոս, «տասնչորսի խռովության» մասնակից, Սանկտ Պետերբուրգի նկարիչների արտելի հիմնադիրներից մեկը։

## Կենսագրություն
[thumb|left|283px|«Գյուղական անվճար դպրոց» (1865), [Տրետյակովյան պատկերասրահ]]
Ալեքսանդր Մորոզովը ծնվել է 1835 թվականի մայիսի 17-ին (նոր տոմարով՝ մայիսի 29) Սանկտ Պետերբուրգում, նկարչի ընտանիքում։ 1851 թվականից սովորել է Գեղարվեստի կայսերական ակադեմիայում։ 1861 թվականին արժանացել է փոքր ոսկե մեդալի «Հանգիստ խոտհարքում» ()։

1863 թվականին ավարտելով ակադեմիական դասընթացը՝ Ալեքսանդր Մորոզովն ստացել է դասային նկարչի կոչում, իսկ մեկ տարի անց «Եկեղեցուց դուրս գալը, գավառում» (, Տրետյակովյան պատկերասրահ, Մոսկվա) նկարի համար արժանացել է ակադեմիկոսի կոչման։

Ալեքսանդր Մորոզովի նշանակալի աշխատանքների շարքում են «Գյուղական անվճար դպրոց» (, 1872, Տրետյակովյան պատկերասրահ) և «Հրդեհից հետո» (, 1888) նկարները։

Սանկտ Պետերբուրգում անցկացված ակադեմիական ցուցահանդեսներում հանրության ուշադրությանն են արժանացել Ալեքսանդր Մորոզովի ստեղծած մի շարք դիմանկարներ՝ արված յուղաներկերով (օրինակ՝ երիտասարդ կոմս Ապրակսինի ու տիկին Կորնիլովիչի դիմանկարները) ու ջրաներկով։ Մի որոշ ժամանակ Ալեքսանդր Մորոզովը նկարչության դասեր է տվել Գեղարվեստի խրախուսման միության դպրոցում։

Ալեքսանդր Մորոզովը մահացել է 1904 թվականի դեկտեմբերի 11-ին (նոր տոմարով՝ դեկտեմբերի 24) Սանկտ Պետերբուրգում։

## Պատկերասրահ

Պատկեր:Morozov AI 004.jpg|«Հանգիստ խոտհարքում» (1860), Ռուսական պետական թանգարան
Պատկեր:Alexander Iwanowitsch Morosow 002.jpg|«Հանգիստ խոտհարքում» (1861), Տրետյակովյան պատկերասրահ
Պատկեր:Alexander Iwanowitsch Morosow 001.jpg|«Եկեղեցուց ելնելը Պսկովում» (1864), Տրետյակովյան պատկերասրահ
Պատկեր:Morozov AI 005.jpg|«Ամառային օր» (1878), Տրետյակովյան պատկերասրահ
Պատկեր:Morozov AI overtea.jpg|«Թեյախմություն» (նախքան 1904), Կրասնոդարի Ֆ. Կովալենկոյի անվան երկրամասային պատկերասրահ
Պատկեր:Morozov AI 009.jpg|«Տանտիրուհու հոգսեր» (նախքան 1904), Ռուսական պետական թանգարան
Պատկեր:Morozov AI PzhSDerevyami.jpg|«Բնանկար ծառերով» (1893), *մասնավոր հավաքածու*
Պատկեր:Morozov AI 006.jpg|«Բնանկար» (նախքան 1904), *մասնավոր հավաքածու*
Պատկեր:Before the wedding by Morozov.jpg|«Հարսանիքից առաջ» (նախքան 1904), *մասնավոր հավաքածու*
Պատկեր:Morozov AI 008.jpg|«Փոթորկոտ ծովը ժայռոտ ափի մոտ» (նախքան 1904), *մասնավոր հավաքածու*
Պատկեր:Morozov AI 010.jpg|«Խոտի դիզում» (1891), *մասնավոր հավաքածու*
Պատկեր:Morozov AI 011.jpg|«Ձմեռային բնանկար մայրամուտին» (նախքան 1904), *մասնավոր հավաքածու*
Պատկեր:Morozov AI 012.jpg|«Եռյակ» (նախքան 1904), *մասնավոր հավաքածու*


## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Морозов, Александр Иванович // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона։ в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1890—1907.
* 
* 
* 

## Արտաքին հղումներ
* 
* Морозов, Александр Иванович в библиотеке «Старатель»
* 

Կատեգորիա:Ռուս նկարիչներ
Կատեգորիա:Գեղարվեստի կայսերական ակադեմիայի ակադեմիկոսներ
Կատեգորիա:19-րդ դարի ռուս նկարիչներ
Նեբահաթ Չեհրե

**Հիլյալ Նեբահաթ Չեհրե** (, ), թուրք դերասանուհի, մոդել և երգչուհի։ Նկարահանվել է մի շարք հեռուստասերիալներում։ Նրա ամենահայտնի դերը եղել է Այշե Հաֆսա Սուլթանի դերը, որը նա մարմնավորել է Հոյակապ դար հեռուստասերիալում։ Նրա խաղընկերներն են եղել Հալիտ Էրգենչ, Մերյեմ Ուզերլին, Մեհմեդ Գյունսյուրը, Նուր Այսանը, Օկան Յալաբըքը և այլն։

## Կենսագրություն
Հոր Իզզեթ Չեհրեի կողմից, ով վրացական ծագում ունեցող լազերի ժառանգ է, ունի վրացական արմատներ։ Նրա մայրը՝ Մյուզեյեն եղել է տնային տնտեսուհի։ Երբ Նեբահաթը հինգ տարեկան էր, նրա հայրը մահացել է սրտի կաթվածից։ Ընտանիքը Սամսունից տեղափոխվել է Ստամբուլ։ 15 տարեկանում դարձել է «Միսս Թուրքիա» մրցույթի հաղթող, ինչը նրան օգնեց հետագայում մասնագիտանալ մոդելական ասպարեզում։ Ավարտել է Ֆաթիհի աղջիկների միջնակարգ դպրոցը, ինչպես նաև Ֆաթիհի կանանց երեկոյան արվեստների դպրոցը։ 1962 թվականին առաջին անգամ նկարահանվել է կինոյում, իսկ 70-ական թվականներից սկսել է զբաղվել երգարվեստով։

## Անձնական կյանք
1964 թվականին, նկարահանումների ժամանակ, ծանոթացել է Յըլմազ Գյունեյի հետ։ Երեք տարի անց նրանք ամուսնացել են, սակայն 1968 թվականին բաժանվել են։ 70-ական թվականներին ամուսնացել է «Գալաթասարայ» բասկետբոլային ակումբի նախկին խաղացող Յավուզ Դեմիրի հետ։ Հանուն ընտանիքի, նա թողել է կարիերան, սակայն զույգը շուտով բաժանվել է։

Նեբահաթ Չեհրեն եղել է ընտանիքի ավագ երեխան։ Ունի երկու կրտսեր եղբայր՝ հարազատ եղբայրը Օրհան Չեհրեն և մոր կողմից եղբայր Թայար Յըլդըզը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:20-րդ դարի թուրք դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Թուրք դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Թուրք երգչուհիներ
Կատեգորիա:Թուրք կին մոդելներ
Կատեգորիա:Թուրք կինոդերասանուհիներ
Կատեգորիա:Թուրք հեռուստադերասանուհիներ
Կատեգորիա:Թուրք մոդելներ
Կատեգորիա:Վրացական ծագմամբ թուրքեր
Մարիուս Չելարու

**Մարիուս Չելարու** (, ), ռումինացի բանաստեղծ, արձակագիր, գրական քննադատ, թարգմանիչ։ Ռումինիայի գրողների, Կանադայի Քվեբեկի ռումինալեզու գրողների միությունների անդամ։

## Կենսագրություն
Ծնվել է 1961 թվականին Ռումինիայի Վասլուի շրջանի Նեգրեշտի քաղաքում։ Ավարտել է Ալեքսանդրու Յոհան Կուզայի անվան համալսարանի տնտեսագիտության բաժինը։ 2012 թվականին եղել է Արցախում, մասնակցել Արցախի գրողների միության կազմակերպած, Ստեփանակերտում անցկացված պոեզիայի միջազգային փառատոնին։

## Ստեղծագործություն
Հեղինակ է հոդվածների, բանաստեղծությունների, արձակ և թարգմանական գործերի, տպագրվել է տարբեր միջազգային անթոլոգիաներում և տարբեր երկրների ամսագրերում ու հանդեսներում (Ռումինիա, ԱՄՆ, Անգլիա, Բելգիա, Կանադա, Շվեդիա, Իտալիա, Պարագվայ, Ճապոնիա, Եգիպտոս, Հորդանան, Վիետնամ, Լիբանան, Մակեդոնիա, Կոսովո, Ալբանիա, Հոլանդիա և այլուր)։

Տպագրել է ավելի քան երեսուն գիրք (վեպեր, բանաստեղծությունների ժողովածուներ, քննադատություն, էսսեներ)։

Արժանացել է մի քանի ազգային և միջազգային գրական մրցանակների։

## Մարիուս Չելարուն հայերեն
* Արարում; Քրիստոս (բանաստեղծություններ)։ Բանաստեղծությունն աշխարհի միջօրեականներում, Ստեփանակերտ, «Դիզակ պլյուս», 2012, էջ 80-84։ Թարգմ.՝ Կարինե Փաթյան։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ռումինացի բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Ռումինացի արձակագիրներ
Կատեգորիա:Ռումինացի գրականագետներ
Կատեգորիա:Ռումինացի թարգմանիչներ
Կատեգորիա:Ռումինիայի գրողների միության անդամներ
Անտոնիս Բենակիս

**Անտոնիս Բենակիս** (, ), արվեստի հույն հավաքորդ, Աթենքի Բենակի թանգարանի հիմնադիր։

Քաղաքական գործիչ, մագնատ Էմանուիլ Բենակիսի որդին, Պենելոպա Դելտայի եղբայրը։

Դելտայի 20-րդ դարի սկզբում Ալեքսանդրիայում մեծացող երեխաների արկածների մասին պատմող գրական «Trellantonis» (Խելագար Անտոնին) ստեղծագործության հերոսը։

## Կենսագրություն
Անտոնիս Բենակիսը ծնվել է 1873 թվականին Ալեքսանդրիայում։ Աթենք է տեղափոխվել 1926 թվականին։ Նա իր աչքի առաջ ունեցել է հոր՝ Էմանուիլ Բենակիսի (1843–1929) և ընտանիքի բարեկամ Էլեֆթերիոս Վենիզելոսի (1864–1936) օրինակը։

Իր կյանքի ընթացքում Բենակիսը նվիրաբերել է հունական պետության համար իր իսկ հիմնադրած թանգարանը։ Մինչև մահ ներգրավված է եղել թանգարանի հավաքածուի հարստացման ու բարելավման գործում։ 1949-1951 թվականներին Բենակիսը եղել է Սկաուտական շարժման համաշխարհային կազմակերպության Համաշխարհային սկաուտների կոմիտեի անդամ։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* The Benaki Museum

Կատեգորիա:Հույն հավաքորդներ
Կատեգորիա:Հույն գործարարներ
Մհեր Անանյան

**Մհեր Սանասարի Անանյան** (), հայ տնտեսագետ, իրավագետ, դատական ծառայության 1-ին դասի խորհրդական։

## Կրթություն
1985-1992 թթ սովորել է Հայաստանի ազգային գյուղատնտեսական ակադեմիայի տնտեսագիտության ֆակուլտետում, այնուհետև 2005-2008 թթ. «Եվրասիա» միջազգային համալսարանի իրավաբանական ֆակուլտետում։

## Աշխատանքային գործունեություն
* Օգոստոս 1991 թ.- Հունվար 1992 թ. ՀայՊետառբանկում եղել է բանկի և ֆինանսների զարգացման վերլուծության վարչության տնտեսագետ
* Հունվար 1992 - փետրվար 1994 Հայէկոնոմբանկ Արաբկիրի մասնաճյուղի վարկային բաժնի տնտեսագետ
* Փետրվար 1994 - մայիս 1995 «Ասատրյան & Դյուֆոր» ամերիկյան կազմակերպության հայաստանյան մասնաճյուղի մարկետինգի գծով փոխտնօրեն
* Հունիս 1995 - մարտ 1996 Հայագրոբանկ վարկավորման կառավարչության գրավադրման աշխատանքների կազմակերպման և իրացման բաժնի ավագ տնտեսագետ
* Մարտ 1996 - մարտ 1997 Հայէկոնոմբանկի Շահումյանի մասնաճյուղի կառավարչի տեղակալ 
* Մարտ 1997 - մայիս 1997 Հայէկոնոմբանկի Շահումյանի մասնաճյուղի կառավարիչ
* Մայիս 1997 - հուլիս 1998 Հայէկոնոմբանկ քաղաքային վարչության պետ
* Հուլիս 1998 - նոյեմբեր 1998 Հայէկոնոմբանկ խորհրդային մասնաճյուղի կառավարիչ
* Դեկտեմբեր 1999 - հուլիս 2000 Հայագրոբանկ փոխատվական գործառությունների դեպարտամենտում սեփական միջոցներով փոխատվության վարչության պետ 
* Ապրիլ 2002- օգոստոս 2002 «Յունիբանկ» ՓԲԸ գործադիր տնօրենի տեղակալ 
* Օգոստոս 2002- փետրվար 2003 «Յունիբանկ» ՓԲԸ «Կենտրոն» մասնաճյուղի կառավարիչ
* Փետրվար 2003- մինչ օրս «Էյ-Էմ ընդ Ջի-Էյ Գրուպ» ՍՊԸ (անգ. «AM and GA group») հիմնադիր
* Փետրվար 2005 - օգոստոս 2005 Արաբկիրի թաղապետարանում հարկային եկամուտների հաշվառման և գանձումների բաժնի պետ
* Նոյեմբեր 2005 - հոկտեմբեր 2006 Հայաստանի վճռաբեկ դատարան ԴՆԽ քարտուղարության բյուջետային բաժնի պետ
* Հոկտեմբեր 2006- 2013 Հայաստանի դատական դեպարտամենտում՝ ֆինանսաբյուջետային վարչության պետ
* Հունիս 2013-հոկտեմբեր 2015 Հայաստանի սպորտի և երիտասարդության նախարարությունում՝ աշխատակազմի ղեկավար 
* Հոկտեմբեր 2015 - 2017 մարտ Հայաստանի կառավարության աշխատակազմ «Գնումների աջակցման կենտրոն» պետական ոչ առևտրային կազմակերպության պետ
* Մարտ 2017 - Հայաստանի գնումների բողոքարկման խորհրդի անդամ
* 2020 թ․ փետրվարի 24-ից զբաղեցնում է Արարատբանկի գործադիր տնօրենի (վարչության նախագահի) պաշտոնը։

## Ընտանիք
Մհեր Անանյանն ամուսնացած է, ունի չորս դուստր։

## Պարգևներ և կոչումներ
* Դատական ծառայության 1-ին դասի խորհրդական
* 2013 թվականին պարգևատրվել է «Գարեգին Նժդեհ» մեդալով

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ տնտեսագետներ
Կատեգորիա:Հայ իրավագետներ
Ֆաթիհ (մզկիթ)

**Ֆաթիհ մզկիթ** կամ **Նվաճողի մզկիթ** (), Ստամբուլի ամենամեծ և ամենահին մզկիթներից մեկը։ Գտնվում է քաղաքի եվրոպական հատվածում՝ Ֆաթիհ թաղամասում։

Կառուցվել է 1470 թվականին բյուզանդական Առաքյալների եկեղեցու փոխարեն։ Երկրաշարժի հետևանքով ամբողջությամբ կործանվել է 1766 թվականին։ Վերականգնվել է 1771 թվականին։ Գմբեթի տրամագիծը կազմում է 26 մետր։ Մզկիթի բակում կան գերեզմանատուն, դամբարան, որտեղ թաղված է Կոստանդնուպոլիսի նվաճող, օսմանյան սուլթան Մեհմեդ II Ֆաթիհը։ Դամբարանը համարվում է Ստամբուլի ամենահայտնի սրբավայրերից մեկն է։ Մզկիթի կազմում գործում է նաև մեդրեսե։

## Պատմություն
Ֆաթիհ մզկիթը, որը կառուցվել է 1463-1470 թվականներին սուլթան Մեհմեդ II Ֆաթիհի հրամանով, ներկայացնում է ահռելի չափեր ունեցող կրոնահասարակական համալիր։ Այն կառուցվել է բյուզանդական Առաքյալների եկեղեցու վայրում։ Մզկիթը կառուցվել է Սինան Աթըքի նախագծով։ Ֆաթիհ մզկիթը առաջին մզկիթն է, որը կառուցվել է օսմանյան ավանդական ոճով։

Սկզբնական շրջանում համալիրը բաղկացած է եղել մզկիթից և հարակից ենթակառուցվածքներից։ Համալիրի կազմում մտել են 8 մեդրեսեներ, գրադարան, հիվանդանոց, որբանոց, իջևանատուն, շուկա, համամ, տարրական դպրոց և իմարեթ, որտեղ սնունդ է բաժանվել աղքատներին։ Այնուհետև ավելացվել են նաև թյուրբեներ։ Այդ ժամանակ մզկիթը զբաղեցրել է 325 քառ. մետր տարածք՝ ձգվելով Ֆեվզիփաշա փողոցի երկայնքով։

Մզկիթը մեծապես տուժել է 1509 թվականին տեղի ունեցած Կոստանդնուպոլսի երկրաշարժից, որից հետո վերականգնվել է, սակայն տուժել է նաև 1557 և 1754 թվականներին տեղի ունեցած երկրաշարժերի ժամանակ։ Մզկիթն ամբողջությամբ կործանվել է 1766 թվականի մայիսի 22-ին, որի ժամանակ գմբեթը և պատերը ամբողջությամբ փլուզվել էին։ Մզկիթի ներկայիս շենքը, որը կառուցվել է այլ նախագծով, կառուցվել է 1771 թվականին՝ Մուստաֆա III սուլթանի օրոք։ Ճարտարապետը եղել է Մեհմեդ Թահիր աղան։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Գմբեթավոր կրոնական շենքեր և կառույցներ
Կատեգորիա:Կոստանդնուպոլիս
Կատեգորիա:Ստամբուլի մզկիթներ
Կատեգորիա:Ստամբուլի շենքեր և կառույցներ
Կատեգորիա:Ստամբուլի օսմանյան մզկիթներ
Կատեգորիա:Ֆաթիհ
Էմանուիլ Բենակիս

**Էմանուիլ Բենակիս** (, ), հույն վաճառական, քաղաքական գործիչ, համարվում է Հունաստանի ազգային բարերար։

## Կենսագրություն
Էմանուիլ Բենակիսը ծնվել է 1843 թվականին Էրմուպոլիսում։ Անգլիայում սովորելուց հետո Բենակիսը գաղթել է Ալեքսանդրիա, Եգիպտոս, որտեղ աշխատել է բամբակի արդյունաբերող հույն Խորեմիի մոտ և դարձել այդ ընտանիքի փեսան։ Ունեցել է վեց երեխա, այդ թվում՝ գրող Պենելոպե Դելտան, արվեստի հավաքորդ Անտոնիս Բենակիսը։ Թողել է մեծ կարողություն։ Լինելով Էլեֆթերիոս Վենիզելոսի մերձավոր բարեկամը՝ ընտրվել է Հունաստանի խորհրդարանի կազմում և պաշտոնավարել որպես գյուղատնտեսության և արդյունաբերության նախարար։ 1914 թվականին ընտրվել է Աթենքի քաղաքապետ։

Ի թիվս այլ նվիրատվությունների՝ Էմանուիլ Բենակիսը նպաստել է Հույն-թուրքական պատերազմի հետևանքով առաջացած փախստականների հարցերի կարգավորմանը։ Նվիրատվություններ է արել Կարմիր խաչի բուժքույրերի դպրոցի և Աթենքի քոլեջի համար։ Հետմահու իր կարողությունը թողել է տարբեր բարեգործական հիմնադրամներին։ Նրա հուղարկավորությունը կատարվել է հունական հասարակական ծախսերի հաշվին։ Բենակիս ֆիտոպատոլոգիական ինստիտուտը հիմնադրվել է նրա ժառանգության միջոցների հաշվին։

## Գրականություն
* Ελένη Γαρδίκα-Κατσιαδάκη, «H γνωριμία Eλευθερίου Bενιζέλου και Eμμανουήλ Mπενάκη», Πρακτικά Z' Διεθνούς Kρητολογικού Συνεδρίου (Pέθυμνο, 25- 31 Aυγούστου 1991, σελ. 75-85.

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հույն բարերարներ
Կատեգորիա:Հունաստանի քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Հունաստանի ֆինանսների նախարարներ
Խաչատուր Գյուլամիրյան

**Խաչատուր Հովհաննեսի Գյուլամիրյան** (), հայ նկարիչ, գրաֆիկ։ Հայաստանի նկարիչների միության անդամ։

## Կենսագրություն
Խաչատուր Գյուլամիրյանը ծնվել է 1922 թվականին Երևանում։ 1949 թվականին ավարտել է Երևանի Փանոս Թերլեմեզյանի անվան գեղարվեստի ուսումնարանը, 1955 թվականին՝ Երևանի գեղարվեստա-թատերական ինստիտուտը։ Ստեղծել է գրաֆիկական գործեր, նատյուրմորտներ։ 
Նկարազարդել է նաև գրքեր (Էնո Ռաուդի Սիփսիկը հեքիաթ-վիպակը)։ Գործերից պահվում են Հայաստանի ազգային պատկերասրահում, Մոսկվայի Ալեքսանդր Պուշկինի անվան կերպարվեստի թանգարանում։

## Ստեղծագործություններ
Պատկերազարդել և ձևավորել է Սրբուհի Տյուսաբի «Երկեր» (1959), Շահեն Թաթիկյանի «Ինքնաթիռ» (1960), Պարույր Սևակի «Մարդը ափի մեջ» (1963) և «Ձեր ծանոթները» (1992), Գարեգին Բեսի «Նկարչի նվերը» (1964), Խնկո Ապոր «Անհաղթ աքլորը» (1970) 
և «Այգի» (1992), Ղազարոս Աղայանի «Չորս եղանակ» (1972), Կոռնեյ Չուկովսկու «Չոփ-Չոփիկը» (1977), Վարդան Այգեկցու և Մխիթար Գոշի «Առակները» (1986), Խաժակ Գյուլնազարյանի «Դեռ դպրոց չենք գնում» (1987), Մ. Դրյուոնի «Հրաշագործ մատներով Տիսուն» (1988), Ն. Միքայել­յանի «Իմ պապիկի պարտեզը» (1989), Ս. Կարապետյանի «Մոռացկոտ երեխաների հեքիաթը» (1990), Հովհաննես Թումանյանի «Մի բաց նամակ ամենքին» (1992) գրքերը, նաև Հ. Աթալ­յանի «Այբբենարան» (1987), Ա. Տեր-Գրիգորյանի, Ա. Մանուկ­յանի «Մայրենի լեզու 2» (1987) դասագրքերը և այլն։

* «Նատյուրմորտ» (1999)

### Գրաֆիկական շարքեր
* «Մեղեդի» (1997)
* «Վերածնունդ» (1998)
* «Լիրիկա» (1999)

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Երևանի պետական գեղարվեստաթատերական ինստիտուտի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Հայ գրաֆիկներ
Կատեգորիա:Հայ նկարիչներ
Կատեգորիա:Հայաստանի նկարիչների միության անդամներ
Մեյլինդա Կելմենդի

**Մեյլինդա Կելմենդի** (), ալբանացի ձյուդոյիստ և աշխարհի կրկնակի չեմպիոն։ Հանդես է գալիս 52 կգ քաշային կարգում։

2014 թվականին Մեյլինդան գլխավորել է ՁՄՖ կանանց աշխարհի վարկանիշային ցուցակը։ Կոսովոյի նախագահ Ատիֆատե Ջահջագան նրան պարգևատրել է «Հայրենիքի առջև մատուցած ծառայությունների համար» նախագահական մեդալով։ 2016 թվականի օգոստոսի 7-ին դարձել է Կոսովոն ներկայացնող առաջին մարզիկը, որը նվաճել է օլիմպիական խաղերի մեդալ։ 2012 թվականին մասնակցել է Լոնդոնի օլիմպիական խաղերին՝ ներկայացնելով Ալբանիան։ Օլիմպիադան եզրափակել է առանց մեդալի։

## Կարիերա
Ծնվել է Պեչում (Կոսովո)։ 1999 թվականից սկսել է զբաղվել ձյուդոյով։ Նրա մարզիչն է Դրիտոն Կուկան։

2009 թվականին Կլիմենտիում տեղի ունեցած Աշխարհի պատանեկան առաջնությունում արժանացել է ոսկե մեդալի։ 2010 թվականին նա մասնակցել է 5-րդ Պատանեկան առաջնությանը և գրավել 9-րդ հորիզոնականը։ 2012 թվականի Լոնդոնի օլիմպիական խաղերում, նա պարտության է մատնել Ժաննա Սունբերին, բայց հետո պարտվել՝ Քրիստինա Լեգենտին։

2013 թվականին Ձյուդոյի աշխարհի առաջնությունում նվաճել է առաջին հորիզոնականը՝ եզրափակչում հաղթելով բրազիլացի Էրիկա Միրանդային։ Նա դարձել է անկախ Կոսովոյի պատմության առաջին չեմպիոնը։

2016 թվականին Կազանում տեղի ունեցած Ձյուդոյի Եվրոպայի առաջնությունում ստացել է ոսկե մեդալ։

2016 թվականին դարձել է Օլիմպիական խաղերի չեմպիոն։ Հետագայում, Կելմենդիին մեղադրել են դոպինգի մեջ, սակայն էքսպերտիզայի արդյունքում, դոպինգի ցուցանիշը եղել է թույլատրելի սահմաններում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:2016 թվականի Ամառային օլիմպիական խաղերի չեմպիոններ
Կատեգորիա:Կոսովացի ձյուդոիստներ
Կատեգորիա:Ձյուդոյի աշխարհի չեմպիոններ
Կատեգորիա:Ալբանացի մարզիկներ
Կրետեի համալսարան

**Կրետեի համալսարան** (, UoC), Հունաստանի Կրետե կղզու գլխավոր բարձրագույն ուսումնական հաստատություն։ Տեղակայված է Կրետե կղզու Ռեթիմնո (պաշտոնական նստավայր) և Հերակլիոն քաղաքներում։ Համարվում է երկրի առավել ակադեմիական և հեղինակավոր բուհերից մեկը։ Ըստ Times Higher Education (THE)՝ վերջին 50 տարում հիմնադրված 100 բուհերի շարքում Կրետեի համալսարանը զբաղեցնում է 51-րդ տեղը։

## Պատմություն
Կրետեի համալսարանը հիմնադրվել է 1973 թվականին։ Իր գործունեությունն սկսել է 1977-1978 ուսումնական տարվանից։ Ինչպես Հունաստանի բոլոր բուհերը, Կրետեի համալսարանը նույնպես հանրային համալսարան է և գործում է պետության հսկողության ներքո՝ պետական ֆինանսավորմամբ։ Համալսարանի գերագույն վարչական մարմինը սենատն է, որը ղեկավարում է համալսարանի ռեկտորը։

2014 թվականի տվյալներով համալսարանն ունեցել է 12000 ուսանող, ավելի քան 540 ֆակուլտատիվ անդամներ և 420 վարչական անձնակազմ։

## Ֆակուլտետներ և բաժիններ
[thumb|right|Սկինակաս աստղադիտարանը [Իդա (լեռ)|Իդա լեռան վրա, Կրետեի համալսարանի հետազոտական ֆակուլտետ, Foundation for Research & Technology – Hellas]]

Կրետեի համալսարանը կազմված է դպրոցներից, որոնք ունեն իրենց ֆակուլտետները։ Կրետեի համալսարանն ունի 2 կամպուս (Գալոս՝ Ռեթիմնոյում, Վոուտես՝ Հերակլիոնում)։

*** [[Ռեթիմնո]]յի ֆակուլտետներ**
****Կրթական դպրոցներ**
*** Տարրական կրթության բաժին
*** Նախադպրոցական կրթության բաժին
****Փիլիսոփայության դպրոց**
*** Բանասիրության բաժին
*** Պատմության  և հնագիտության բաժին
*** Փիլիսոփայության և սոցիալական ուսումնասիրությունների բաժին
****Սոցիալական, տնտեսական և քաղաքագիտական դպրոց**
*** Սոցիոլոգիայի բաժին
*** Տնտեսագիտության բաժին
*** Քաղաքագիտության բաժին
*** Հոգեբանության բաժին
***[[Հերակլիոն]]ի ֆակուլտետներ**
****Գիտության և ճարտարագիտության դպրոց**
*** Մաթեմատիկայի և կիրառական մաթեմատիկայի բաժին
*** Կիրառական մաթեմատիկայի նախկին բաժին, այժմ միավորվել է մաթեմատիկայի բաժնին
*** Ֆիզիկայի բաժին
*** Համակարգչային գիտությունների բաժին
*** Կենսաբանության բաժին
*** Քիմիայի բաժին
*** Մաթեմատիկայի և տեխնոլոգիայի բաժին
****Բժշկագիտական դպրոց**
*** Բժշկագիտության բաժին

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* University of Crete Official Website 
* FORTH, Foundation for Research and Technology-Hellas site. 
* Hellenic Quality Assurance and Accreditation Agency (HQAA) 

Կատեգորիա:1973 հիմնադրումներ Հունաստանում
Կատեգորիա:Հունաստանի համալսարաններ
Ալեքսեյ Բաբենկո

**Ալեքսեյ Անատոլևիչ Բաբենկո** (, ), ռուս ֆուտբոլիստ։ Նա իր դեբյուտը նշել է 1989 թվականի առաջնության ժամանակ։ 1996 թվականի  ՈՒԵՖԱ-ի Ինտերտոտոյի գավաթի խաղարկության ժամանակ ԿԱՄԱԶ ակումբում անց է կացրել 5 խաղ և խփել 3 գոլ։

## Ձեռքբերումներ
* Ռուսաստանի արծաթե մեդալակիր-1998

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ռուս ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի Պրեմիեր Լիգայի խաղացողներ
Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի կիսապաշտպաններ
Կատեգորիա:ԲԿՄԱ Մոսկվայի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Անժիի ֆուտբոլիստներ
Տարմո Ռյույուտիլ

**Տարմո Ռյույուտիլ** ( ), էստոնացի ֆուտբոլիստ, կիսապաշտպան։ «Պիխյա-Տալին ակումբի կիսապաշտպան։

## Կարիերա
### Մարզչական
Նրա գլխավորությանմբ Էստոնիայի հավաքականը  Եվրո-2012-ի նախընտրանան փուլից անցել է որակավորման փուլ և մասնակցել եզրափակիչ փուլ անցմելու համար անցկացրած խաղերը։ 2013 թվականի նոյեմբերին, նա լքել է Էստոնիայի  հավաքականը ալն բանից հետո, երբ Էստոնիայի ֆուտբոլային միուցյունը չի երկարացրել հրա հետ պայմանագրի ժամկետը։ 2014 թվականի հունվարից գլխավորում է Տալլինի «Կալեվ»  ակումբը,Սակայն, մարտի սկզբին, նա լքեց ակումբը, և տեղափոխվեց Ղազախստան:Սեպտեմբերի 5-ից գլխավորում է  Էստոնական  «Պիխյա-Տալլինի» ակումբի։

## Մաչրզչանակ ձեռքբերումներ
### ակումբային
* Էստենիայի չեմպիոն (3)- 2004, 2006, 2007
* Թցտոնիայի դավաթի Դարփնեկիր (3)- 2003/04, 2004/05, 2006/07

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Профиль на сайте weltfussball.de 
* Профиль на сайте Transfermarkt 

Կատեգորիա:Էստոնացի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի կիսապաշտպաններ
Կատեգորիա:Ֆուտբոլային մարզիչներ այբբենական կարգով
Պիեռ դը Կուբերտենի անվան շքանշան

**Պիեռ դը Կուբերտենի շքնանշան** (, ), նաև հայտնի է որպես **Սպորտի ճշմարիտ ոգու շքանշան** (), հիմնական մրցանակ Միջազգային օլիմպիական կոմիտե, որը  օլիմպիական մարզաձևերում շնորհվում է ակնառու դրսևորման ոգով տոգորված մարզիկներին։
1964 թվականին մեդալը հիմնադրվել  և անվանվել է ի պատիվ պարոն Պիեռ դը Կուբերտենի, ժամանակակից օլիմպիական շարժման հիմնադիրն է։ Ինչպես հայտարարել է  ՄՕԿ-ի պաշտոնական կայքը, «սա մեկն է այն առավել պատվավոր մրցանակներից, որը մեծ պատիվ է Օլիմպիական խաղերի մասնակից համար»։

Երբեմն էլ այդ շքանշանը  համարվում է բարձրագույն Օլիմպիական պարգև, նույնիսկ ավելի կարևոր, քան Օլիմպիական ոսկե մեդալը։

Պիեռ դը Կուբերտենի արդար խաղի միջազգային մրցանակը  չպետք է շփոթել Պիեռ դը Կուբերտենի մեդալով (), որը  ամեն տարի շնորհվում է Fair Play միջազգային կոմիտեի կողմից, ինչպես նաև հատուկ «Օլիմպիական իդեալները» ՄՕԿ-ի մեդալով, ստեղծվել է ՄՕԿ-ի  100-րդ տարելիցին, և պարգևատրվել է խորհրդային սուսերամարտիկ Ելենա Բելովան

## Պիեռ դը Կուբերտենի մեդալ կրողներ

## Տես նաև
* Օլիմպիական մեդալ 
*Բազմաթիվ օլիմպիական չեմպիոնների ցանկ
*Fair Play
*Օլիմպիական շքանշան

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Օլիմպիական խաղեր
Կատեգորիա:Սպորտային մրցանակներ և պարգևներ
Ալո Բյարենգրուբ

**Ալո Բյարենգրուբ** ( ), էստոնացի ֆուտբոլիստ, պաշտպան։ Խաղացել է Էստոնիայի հավաքականում։

## Կարիերա
### Ակումբային
2011 թվականից մինչև 2015 թվականի դեկտեմբեր հանդես է եկել Տալլինի «Նիմմե Կալյու» ֆուտբոլային ակումբում, որի կազմում մեկ անգամ դարձել է երկրի չեմպիոն և Էստոնիայի գավաթի դափնեկիր։ 2016 թվականի հունվարին  հայտնի դարձավ, որ խաղացողը որոշել է ավարտել իր կարիերան։

### հավաքականում
Էստոնիայի ազգային հավաքականում սկսել է խաղալ 2004 թվականից և միայն խաղացելէ է 48 խաղ։

## Ձեռքբերումներ
; «Ֆլոռա»
* Էստոնիայի Սուպեր գավաթակիր -2004 թ.

; «Նիմե Կալյու»
* Էսոտնիայի չեմպիոն (1) -2012 թ.
* Էստոնիայի առաջնության արծաթե մեդալակիր (2) -2011, 2013 թթ.
* Էստոնիայի Գավաթակիր (1) -2014/15 թթ.
* Էստոնիայի գավաթի խաղարկության եզրափակչի մասնակից (1)-2012/13 թթ.

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Профиль на официальном сайте ЭФС 
* Профиль игрока на Soccernet.ee
* 
 

Կատեգորիա:Բուդյո/Գլիմտի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Էստոնացի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Էստոնիայի հավաքականի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի պաշտպաններ
Անդրեյ Գորբաչ

**Անդրեյ Իգորովիչ Գորբաչ** (, ), բելառուս ֆուտբոլիստ, Նեմեն (Գրոդնո) ֆուտբոլային ակումբի պաշտպան։

## Ակումբային կարիերա
Նա իր կարիերան սկսել է «Նեման (Մոստի)» ակումբում, որտեղ հանդես է եկել որպես հարձակվող։ Ապա նա խաղացել է «ԲԱՏԷ» թիմի պահուստային կազմում։ 2005 թվականից նա խաղացել է «Նեման (Գրոդնո)» թիմում, որտեղ նա դարձավ հիմնական թիմի խաղացող։ Միևնույն ժամանակ խաղում է որպես պաշտպան։ 2012 թվականի սկզբին նա տեղափոխվել է «Դնեպր (Մոգիլև)»։ Նա օգնեց ակումբին հաղթել Առաջին լիգայում, իսկ 2013 թվականի մրցաշրջանում նա խաղացել է Պրեմիեր լիգայում՝ հանդես գալով առաջին թիմի կազմում։ 2014 թվականի հունվարին նա պայմանագիր է կնքել «Սլուցկի» հետ։ 2015 թվականին նա կրկին տեղափոխվել է Նեման (Գրոդնո)» ակումբ։

## Ձեռքբերումներ
*   Բելառուսի առաջնության արծաթե մեդալակիր։ 2004
*  Բելառուսի առաջին լիգայի հաղթող։ 2012

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պրոֆիլ և վիճակագրությունը fcbate.by կայքում 
* 
* 
* 

Կատեգորիա:Բելառուս ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի պաշտպաններ
Ռուսլան Ալբորով

**Ռուսլան Միխայլովիչ Ալբորով** (, ), ռուս ֆուտբոլիստ, հարձակվող։

## Ակումբային կարիերա
«Ալանիա» ակումբի սան է, որի կազմում խաղացել է 2001-2007 թվականներին։ 2001 թվականի ապրիլի 7-ին ընդդեմ «Կռիլյա Սովետով» ակումբի նա կատարել է իր դեբյուտը բարձրագույն խմբում։ Ընդհանուր առմամբ, Ռուսաստանի առաջնությունում՝ «Ալանիայի» կազմում մասնակցել է 12 հանդիպման։ 2006 թվականին  դարձել է Ռուսաստանի ֆուտբոլի երկրորդ դիվիզիոնի առաջնության «Հարավ» գոտու հաղթող։ «Ալանիա»-ից հեռանալուց հետո  հանդես է եկել Ռուսաստանի ֆուտբոլի առաջնության ցածրակարգ դիվիզիոններում։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 

Կատեգորիա:Ռուս ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի Պրեմիեր Լիգայի խաղացողներ
Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի հարձակվողներ
Ալմալու (Դաշկեսանի շրջան)

**Ալմալու** (, Ալմալի, նախկին անվանումը՝ **Խնձորուտ**), գյուղ Ադրբեջանի Հանրապետության Դաշկեսանի շրջանում, շրջկենտրոն Քարհատից 15 կմ հարավ-արևելք, Գանձակ գետի ձախակողմյան հարավահայաց ձորալանջին, ծովի մակերևույթից 1280-1420 մ բարձրության վրա։

## Պատմություն
Հայտնի է, որ գյուղը, ի սկզբանե, եղել է հայկական, սակայն 18-րդ դարի 2-րդ կեսին զրկվել է հայազգի բնակչությունից։ 19-րդ դարի վերջերին, լինելով լքված բնակավայր, բնակեցվել է թուրք անասնապահ ցեղերով։

Գյուղի պատմական հայկական անունը մոռացության է մատնվել։ Թուրքերի կողմից բնակավայրին տրված «Ալմալու» անվանումը հայերեն թարգմանած նշանակում է Խնձորուտ, որն էլ ամենայն հավանականությամբ եղել է գյուղի հայկական անվանումը։

Ալմալուի տարածքում եղել են բազմաթիվ հայկական հուշարձաններ, որոնք ժամանակի ընթացքում ոչնչացվել են թուրքերի կողմից։ Հուշարձանագետ Սամվել Կարապետյանը, ով հետազոտական աշխատանքի նպատակով մեկնել էր Գարդման, իր գրքում նշել է, որ Ալմալուի հայկական գերեզմանոցի խաչքարերն ու տապանաքարերը թուրքերի կողմից իրենց տները կառուցելու ժամանակ օգտագործվել են որպես շինանյութ։ 1986 թվականին Ս. Կարապետյանի կողմից այդպիսի մի խաչքար է հայտնաբերվել ազգությամբ թուրք Գադիմ Մամեդովի՝ 1927 թվականին կառուցած տան պատի հիմքում։ Խաչքարի չափերն էին 100 x 40 x 15 սմ։

## Բնակչություն
Գյուղի հայկական բնակչության մասին քանակական տեղեկություններ հայտնի չեն։ 1914 թվականին բնակավայրն ունեցել է 35 թուրք բնակիչ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Արևելյան Հայաստանի գյուղեր
Կատեգորիա:Դաշկեսանի շրջանի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Նախկին հայաբնակ բնակավայրեր Ադրբեջանում
Մանկական Եվրատեսիլ 2017 երգի մրցույթ

Մանկական Եվրատեսիլ 2017-ը կլինի տասնհինգերորդ ամենամյա Մանկական Եվրատեսիլ երգի մրցույթը։ Այն կազմակերպվելու է Վրաստանի Հանրային Հեռարձակողի և Եվրոպական հեռարձակողների միության կողմից։ 2017թ. փետրվարին հայտնի դարձավ, որ մրցույթը տեղի կունենա Վրաստանում, Թբիլիսիի սպորտի պալատում նոյեմբերի 26-ին 2017թվականին։ Այս տարի կլինի չորրորդ տարին, որ մրցույթը կհյուրընկալվի նախորդ տարվա հաղթող երկրի կողմից։

## Անցկացման վայր

Պատկեր:Sports Palace in Tbilisi - panoramio.jpg|Թբիլիսիի Սպորտային պալատ
2017թ. Փետրվարին հաստատվել է որ մրցութը տեղի կունենա  Վրաստանում։ Սա կլինի առաջին տարին երբ Վրաստանը հյուրընկալում է մրցույթ, սակայն Վրաստանը ամենաշատ հաղթանակ տոնած երկիրն է Մանկական Եվրատեսիլում`3 անգամ։ Մարտի 16-ին 2017թ. հաստատվեց որ մրցույթը տեղի կունենա Թբիլիսիի Սպորտային պալատում։

## Մասնակիցների ցանկը

## Միավորների աղյուսակ

## Ծանոթագրություններ
Էմիլ Աարստրուպ

**Կարլ Լյուդվիգ Էմիլ Աարստրուպ** (, ), դանիացի բանաստեղծ-քնարերգու։

Աշխատել է որպես բժիշկ, ազատ ժամանակ զբաղվել է պոեզիայով։ Կյանքի ընթացքում տպագրել է միայն մեկ ժողովածու` «Պոեմներ» (1838), որն անտեսվել է և՛ քննադատների, և՛ ընթերցողների կողմից։ Նրա երկրորդ ժողովածուն («Հետմահու պոեմներ») լույս է տեսել 1863 թվականին։ Նրա ստեղծագործությունները կրում են Ադամ Էլենշլեգերի, Հայնրիխ Հայնեի և Թոմաս Մուրի ազդեցությունը և ունեն էրոտիկ բնույթ։ Քիչ հայտնի են նրա քաղաքական պոեմները, որոնք արտահայտում են ազատական գաղափարներ։ Թեպետ ճանաչում չի ունեցել իր կենդանության ժամանակ, սակայն այժմ Դանիայի ամենաճանաչված բանաստեղծներից է։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:19-րդ դարի բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Բանաստեղծներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Գրողներ Կոպենհագենից
Կատեգորիա:Դանիացի բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Դանիացի բժիշկներ
Կատեգորիա:Դանիացի գրողներ
Կատեգորիա:Կոպենհագենի համալսարանի շրջանավարտներ
Սերգեյ Կամզուլին

**Սերգեյ Անատոլևիչ Կամզուլին** (, ), ռուս ֆուտբոլիստ, պաշտպան։ ԽՍՀՄ սպորտի վարպետ։

## Կարիերա
Սերգեյ Կամզուլինը Մոսկվայի «Դինամո» ակումբի սան է. նրա առաջին մարզիչը եղել է Եվգենի Ֆեոդորովիչ Բայկովը։ 1973 թվականից մինչև 1981 թվականը խաղացել է Մոսկվայի «Լոկոմոտիվ» ակումբում, որի կազմում անցկացրել է 162 խաղ և խփել մեկ գոլ ԽՍՀՄ չեմպիոնատներում ու առաջնություններում, ինչպես նաև մասնակցել ԽՍՀՄ գավաթի խաղարկության 30 հանդիպման ու խփել մեկ գոլ։ Եղել է թիմի ավագը։ «Լոկոմոտիվի» կազմում 1974 թվականին դարձել է ԽՍՀՄ Առաջին լիգայի հաղթող, 1978 թվականին մասնակցել է ԽՍՀՄ գավաթի խաղարկության կիսաեզրափակչին և երկու անգամ դարձել աշխարհի չեմպիոն երկաթուղայինների շրջանում։

1981 թվականի մրցաշրջանն ավարտել է «Կուբանում», որի կազմում անցկացրել է իր վերջին երեք խաղերը ԽՍՀՄ Բարձրագույն լիգայում։ 1982 թվականին խաղացել է Կոստրոմայի «Սպարտակ» ակումբում՝ մասնակցելով թիմի 38 հանդիպումներին առաջնությունում և 3 հանդիպումների Գավաթի խաղարկությունում։ 1983 թվականին պաշտպանել է Կիրովի «Դինամոյի» գույները՝ առաջնության 38 խաղերում խփելով մեկ գոլ և մասնակցելով ԽՍՀՄ գավաթի խաղարկության 2 հանդիպման։

1984 թվականի մրցաշրջանում Սերգեյ Կամզուլինը խաղացել է Օրջոնիկիձեի «Ալանիա» ակումբում, որի կամզում մասնակցել է 26 հանդիպման։ 1985 թվականին մասնակցել է «Ցելիննիկ» ակումբի եկու հանդիպումների։ 1986 թվականից մինչև 1993 թվականը հանդես է եկել Կուրգանի «Սիբիր» (այդ տարիներին կոչվում էր նաև «Տորպեդո» և «Զաուրալեց») ակումբում, որի կազմում մասնակցել է ԽՍՀՄ ու Ռուսաստանի առաջնությունների 236 հանդիպման ու խփել 19 գոլ, ինչպես նաև դարձել է ՌՍՖՍՀ գավաթի խաղարկության հաղթող 1991 թվականին՝ մասնակցելով այդ խաղարկության 6 հանդիպումների։

Խաղացողի կարիերան ավարտելուց հետո Սերգեյ Կամզուլինն աշխատում է Կուրգանի № 3 մանկապատանեկան մարզադպրոցում որպես մարզիչ-ուսուցիչ և տեղի «Տոբոլ-98» ակումբի մանկական թիմում որպես մարզիչ։

## Ձեռքբերումներ
* ԽՍՀՄ գավաթի խաղարկության կիսաեզրափակչի մասնակից - 1978
* ԽՍՀՄ Առաջին լիգայի հաղթող - 1974
* ՌՍՖՍՀ գավաթի խաղարկության հաղթող - 1991
* Երկաթուղայինների միջազգային մարզական միության գավաթի (USIC Cup) խաղարկության հաղթող - 1976, 1979

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Ֆուտբոլիստի էջը footbook.ru կայքում
* Ֆուտբոլիստի էջը playerhistory.com կայքում

Կատեգորիա:Ռուս ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի պաշտպաններ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ սպորտի վարպետներ
Կատեգորիա:Լոկոմոտիվ Մոսկվայի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Ֆուտբոլային մարզիչներ այբբենական կարգով
Աբրամ Էֆրոս

**Էֆրոս Աբրամ Մարկի** (, ), ռուս արվեստագետ, գրականագետ, թատերագետ, բանաստեղծ, թարգմանիչ։
  
Ավարտել է Լազարյան ճեմարանի գիմնազիական դասարանը, 1907-10 թվականներին սովորել Մոսկվայի համալսարանի իրավաբանական ֆակուլտետում։ Դեռ ուսանող ժամանակ հրատարակել է «Երգ երգոցի» եբրայերենից թարգմանությունը (1909)։ Ավելի ուշ թարգմանություններ է հրատարակել Դանթեից, Պետրարկայից, Միքելանջելոյից։ Համալսարանն ավարտելուց հետո «Ռուսսկիե վեդեմոստի» թերթում կանոնավորապես հանդես է եկել որպես գեղարվեստական քննադատ և էսսեիստ (1912-17 թվականներին *Ռոսցիյ* ծածկանունով)։ Ընտրվել է Մոսկվայի քաղաքային դումայի պատգամավոր, որտեղ նա Մոսկվայի արտաքին բարեկարգման հանձնաժողովի նախագահ էր։ 1914-17 թվականներինին ծառայել է բանակում։ 1917 թվականից գեղարվեստական արժեքների պահպանման հասարակական և քաղաքական կառույցի անդամ, միևնույն ժամանակ 1918-27 թվականներին՝ Ռուսաստանի ժողկոմիսարիատի արվեստի հուշարձանների և թանգարանների պահպանության բաժնի առաջատար աշխատակից։ Մասնակցել է պետական թանգարանային քաղաքականության հիմնական ուղղությունների որոշմանը, Պետական թանգարանային հիմնադրամի ձևավորմանն ու բաշխմանը։ Այդ տարիներին Տրետյակովյան պետական պատկերասրահում եղել է նոր և նորագույն արվեստի բաժնի ղեկավար։ Միաժամանակ 1924-1929 թվականներին եղել է ֆրանսիական գեղանկարչության բաժնի հսկիչը, 1928 թվականից՝ թանգարանի կերպարվեստի հետազոտման բաժնի փոխտնօրեն և պատկերասրահի ղեկավար։ 1920-30-ականներին կազմակերպել է ցուցահանդեսներ։ 1937 թվականին աքսորվել է. տարբեր աղբյուրներ նշում են Ռոստով կամ Նովգորոդ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Լազարյան ճեմարանի սաներ
Կատեգորիա:Ռուս արվեստագետներ
Կատեգորիա:Ռուս գրականագետներ
Կատեգորիա:Ռուս թատերագետներ
Կատեգորիա:Ռուս բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Ռուս թարգմանիչներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Խորհրդային բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Խորհրդային թարգմանիչներ
Կատեգորիա:Նոր Դոնսկի գերեզմանատանը թաղվածներ
Կատեգորիա:Բանաստեղծներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Խորհրդային գրականագետներ
Սեմյոն Զելենոյ

**Զելենոյ Սեմյոն Իլյիչ** (, ), ռուս ծովակալ, Ծովային նախարարության Ջրագրության բաժնի տնօրեն, ջրագետ, աստղագետ, մանկավարժ։ Եղել է Լազարյան ճեմարանի տնօրենը (1850-1855)։

## Կենսագրություն
1822 թվականին ընդունվել է Սանկտ-Պետերբուրգի ծովային կադետական կորպուս։ 1828 թվականին ստացել է միչմանի կոչում, տեղափոխվել սպայական դասարան, որն ավարտել է 1931 թվականի դեկտեմբերի 31-ին նավատորմիղի լեյտենանտ կոչումով։ Աստղագիտական կրթությունն ստացել է Յուրևում (այժմ` Տարտու) Վասիլի Ստրուվեի ղեկավարությամբ։ 1833 թվականին մասնակցել է Ֆ. Ֆ. Շուբերտի գլխավորած քրոնամետրական արշավանքին Բալթիկ ծով։ Ստրուվեի մոտ ուսումնառությունն ավարտելով` վերադառնում է Ծովային կադետական կորպուս և դասախոսում ծովագնացային աստղագիտություն։ 1837-39 թվականին Սանկտ-Պետերբուրգի համալսարանում դասավանդել է աստղագիտություն։ Ապա եղել է Ծովային նախարարության Ջրագրության բաժնի տնօրեն և Ռազմածովային գլխավոր դատարանի ղեկավար։ 1838 թվականին կազմում է «Զրույցներ երեխաների համար աստղագիտության և երկնքի մասին» գիրքը, որն ունենում է մեծ հաջողություն, իսկ հեղինակը արժանանում է բարձրակարգ պարգևի`ադամանդե մատանու։ 1842 թվականին Գիտությունների ակադեմիան նրա «Նավագնացության աստղագիտական միջոցները» դասագիրքն արժանացնում է Դեմիդովյան մրցանակի։ Նույն տարում ստանում է կապիտան-լեյտենանտի կոչում։ 1844 թվականին հրատարակում է «Աստղագիտության հանրամատչելի դասախոսություն հանրային ընթերցման...» գիրքը։ 1845 թվականից Ռուսաստանի աշխարհագրական ընկերության անդամ էր։ 1848 թվականին նշանակվել է Ծովային գիտական հանձնաժողովի անդամ, 1849 թվականին ստացել է 2-րդ կարգի կապիտանի կոչում և թողել ծովային ծառայությունը։ 1850-55 թվականներին եղել է Լազարյան ճեմարանի տնօրենը։ Այս պաշտոնում Զելենոյն առանձնացել է բացառիկ մանկավարժական և կազմակերպչական աշխատանքներով, որի համար արժանացել է Սուրբ Աննայի 2-րդ աստիճանի շքանշանով (1853), իսկ գիտական աշխատանքի համար` Սուրբ Վլադիմիրի 4-րդ աստիճանի շքանշանով։ 1855-ին, Սևաստապոլյան արշավանքից անմիջապես հետո, վերադառնում է տորմիղ, դառնում է 1-ին կարգի կապիտան, նշանակվում է Ծովային նախարարության ջրագրության բաժնի փոխտնօրեն։ 1857 թվականին ստանում է գեներալ-մայորի, 1859 թվականին կոնտր-ադմիրալի կոչում։ 1859 թվականին նշանակվում է Ջրագրության բաժնի տնօրեն, և իր ղեկավարությամբ կատարվում է գրագրության հիմնարար աշխատանքներ, կազմվում է Բալթիկ և Կասպից ծովերի, Լադոգա լճի և Հյուսիսային օվկիանոսի քարտեզները։ 1861 թվականից ղեկավարում է Ծովային գիտական հանձնախումբը։ 1866 թվականին նրան շնորհվում է վիցի-ադմիրալի կոչում և ղեկավարում է Ծովային տեխնիկական հանձնախմբի գիտական բաժինը։ 1873 թվականի դեկտեմբերի 7-ին ընտրվել է Գիտությունների ակադեմիայի պատվավոր անդամ՝ իբրև աստղագիտության և ծովային գործի մասնագետ։ 1874 թվականին Ծովային գլխավոր դատարանի անդամ։ 1877 թվականին նրան շնորհվում է նավատորմիղի ծովակալի կոչում։ 1881-91 թվականներին` Ռազմածովային գլխավոր դատարանի ղեկավար։  

Կատեգորիա:Ռուս ծովակալներ
Կատեգորիա:Ռուս աստղագետներ
Կատեգորիա:Ռուս ջրագետներ
Կատեգորիա:Ռուս մանկավարժներ
Կատեգորիա:Լազարյան ճեմարանի տնօրեններ
Կատեգորիա:Սուրբ Ստանիսլավի 1-ին աստիճանի շքանշանի ասպետներ