open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
2Ս35 Կոալիցիա

**2Ս35 Կոալիցիա**, ռուսական արտադրության 152-մմ ինքնագնաց հաուբից։

## Արտադրություն
2Ս35 Կոալիցիա ինքնագնաց հաուբիցի նախագծումը սկսվել է 2015 թվականին։ Առաջին նախատիպերը կառուցվել են 2011 թվականին։ 2Ս35 Կոալիցիա ինքնագնաց հաուբիցները դեռ շահագործվում են միայն Ռուսաստանի Դաշնության զինված ուժերի կողմից։
 
## Տեխնիկական տվյալներ
2Ս35 Կոալիցիա ինքնագնաց հաուբիցը տեղադրված է Տ-90 տանկի շասսի վրա։ 2Ս35 Կոալիցիա ինքնագնաց հաուբից երկարությունը կազմում է ~ 6 մ, լայնությունը՝ 3.58 մ, իսկ բարձրությունը՝ 2.98 մ։ 2Ս35 Կոալիցիա ինքնագնաց հաուբիցը բավականին ծանր է. նրա քաշը կազմում է ավելի քան 55 տ։ 2Ս35 Կոալիցիա ինքնագնաց հաուբիցի վրա տեղադրված է 152 մմ-անոց հաուբից։ Այն իր մեջ ամբարում է 60-70 արկեր։ 2Ս35 Կոալիցիա ինքնագնաց հաուբիցը սնուցվում է 1000 ձիաուժ հզորությամբ դիզելային շարժիչով՝ զարգացնելով 60 կմ/ժ արագություն։ 2Ս35 Կոալիցիա ինքնագնաց հաուբիցի վառելիքի պաշարը կազմում է 500 կմ։ 2Ս35 Կոալիցիա ինքնագնաց հաուբիցը պողպատե զրահապատված է։ Այն պաշտպանում է փոքր զենքերից և հրետանային արկերից։

## Մարտավարական տվյալներ
2Ս35 Կոալիցիա ինքնագնաց հաուբիցը շահագործվում է անձնակազմի երեք անդամների՝ այդ թվում հրամանատարի, հրետաձիգի և վարորդի կողմից։ 2Ս35 Կոալիցիա ինքնագնաց հաուբիցը կրակում է ցանկացած անկյան տակ։ 2Ս35 Կոալիցիա ինքնագնաց հաուբիցը արձակում է ստանդարտ 152 մմ-անոց ցանկացած արկեր։ Կրակի առավելագույն հեռավորությունը կազմում է շուրջ 40 կմ։ 2Ս35 Կոալիցիա ինքնագնաց հաուբիցը խոցում է նաև շարժվող տրանսպորտային միջոցներ։

## Տես նաև
* 2Ս1 Գվոզդիկա
* 2Ս3 Ակացիա
* Մստա-Էս
* 2Ս7 Պիոն

## Աղբյուրներ
2S35 Koalitsiya-SV

Կատեգորիա:Ինքնագնաց հաուբիցներ
Անվերջություն (այլ կիրառումներ)

**Անվերջություն**, կարող է վերաբերել՝
* Անվերջություն - մաթեմատիկայի հիմնական գաղափարներից մեկը, կոնկրետացվում է «անվերջ փոքր մեծության», «անվերջ հեռու կետ», «անվերջ կարդինալ թիվ» և այլ հասկացություններում, որոնք հիմնվում են կամ ակտուալ անվերջություն, կամ պոտենցիալ անվերջություն գաղափարների վրա
* Անվերջություն - մատերիայի, նրա շարժման ու զարգացման, ժամանակի ու տարածության անսահմանափակությունն ու նրանց ճանաչման անսպաոելիությունը բնութագրող հասկացություն
Անտառամեջ (այլ կիրառումներ)

**Անտառամեջ**, կարող է վերաբերել՝
* Անտառամեջ - (Մեշաքենդ), գյուղ Հայաստանի Գեղարքունիքի մարզում, Գետիկի ձախ կողմում
* Անտառամեջ - գյուղ Արցախի Հանրապետության Քաշաթաղի շրջանում՝ շրջկենտրոնից 46&nbsp;կմ հյուսիս-արևմուտք՝ Շալուա գետի միջին հոսանքի ձախափնյա ձորալանջին
Նանա Պատեկար

**Նանա Պատեկար** (մարաթհի` नाना पाटेकर, իրական անունը` Վիշվանաթհ Պատեկար, ), հնդիկ դերասան, ռեժիսոր, երգիչ և գրող։ Արժանացել է չորս Filmfare Awards և երեք Ազգային կինոմրցանակների։ 2013 թվականին արժանացել է Հնդկաստանի կառավարական Պադմա Շրի պարգևին։

## Կենսագրություն
Նանա Պատեկարը ծնվել է տեքստիլային գործարարությամբ զբաղվող Դինկար Պատեկարի ընտանիքում, որտեղ մեծանում էին նաև նրա երկու եղբայրները։ Երբ սովորում էր դպրոցում, ընտանիքը տեղափոխվել է Մումբայ։ 1964 թվականին նրա հոր գործերը սկսեցին վատանալ և Նանա Պատեկարը ընտանիքին օգնելու նպատակով սկսեց աշխատել, միաժամանակ հասցնելով խաղալ դպրոցական թատրոնի ներկայացումներում։ Ավարտելով Մումբայի Sir J. J. Institute of Applied Art կիրառական արվեստների ինստիտուտը, նա սկսել է աշխատել գովազդային գործակալությունում։ Այդ ժամանակ էլ ծանոթացել էր իր ապագա կնոջ` Նիլկանթհիի հետ։ Նանա Պատեկարը աշխատանքից ազատ ժամերին խաղում էր թատրոնում։ Քանի որ կինն ավելի շատ էր վաստակում, ուստի նրա խորհրդով էլ Նանա Պատեկարը տեղափոխվեց թատրոն` մշտական աշխատանքի, որտեղ կարող էր դրսևորել իր տաղանդն ամբողջությամբ։

Կինոյում Նանա Պատեկարը սկսել է նկարահանվել 1970-ական թվականներից։ Սկզբում նկարահանվել է մարաթհի լեզվով ստեղծված ֆիլմերում։ Հետագայում նկարահանվել է նաև թամիլերեն և կաննադա լեզուներով ֆիլմերում։ 1991 թվականին, առաջին անգամ որպես ռեժիսոր նկարահանել է «Զինվորի ճակատագիրը» կինոնկարը։

## Անձնական կյանքը
1978 թվականին ամուսնացել է Նիլկանթհի Պատեկարի հետ և ունեցել որդի։ Տարիներ անց նրանք ամուսնալուծվել են։

## Ֆիլմագրության ընտրանին

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հնդիկ դերասաններ
Կատեգորիա:Հնդիկ երգիչներ
Կատեգորիա:Հնդիկ գրողներ
Կատեգորիա:Հնդիկ ռեժիսորներ
Կատեգորիա:Հնդիկ կինոռեժիսորներ
Ախզիվ

**Ախզիվ ազգային պարկ** (), հնագիտական օբյեկտ Միջերկրական ծովի ափին՝ Իսրայելի հյուսիսային հատվածում, Լիբանանի սահմանի մոտ գտնվող Ակրա քաղաքում։

Ներկայումս Իսրայելի կազմում ունի ազգային պարկի կարգավիճակ։ Այստեղ գործում է նաև ծովափնյա հանգստավայր, որը հայտնի է «Ախզիվլանդ» անունով։

Պեղումների արդյունքում հայտնաբերված մնացորդները ցույց են տվել, որ այս տարածքները բնակեցված են եղել դեռևս երկու միլիոն տարի առաջ։ Ֆյուրիկյան քաղաքն առաջին հազարամյակում հայտնի է եղել, որպես Հրեական Աստվածաշնչի և Ասորական աղբյուրների միջոցով։ Հրեական աղբյուրներում նշվում է նաև բյուզանդական ժամանակահատվածից մնացած Խեզիվ և Գեսիվ անվանումները։

Այստեղ ոչ մի տեղեկություններ չեն պահպանվել վաղ իսլամական ժամանակաշրջաններից, սակայն հայտնի է, որ խաչակիրները այստեղ ամրոց են կառուցել։ Ախզիվը և շրջակա բնակավայրն ամայացել է 1948 թվականի արաբ-իսրայելական պատերազմի հետևանքով։

Ախզիվի միակ բնակիչը, որը մշտապես ողջունում է այստեղ ժամանած այցելուներին, մի հրեա է, ով հաստատվել է այստեղ 1975 թվականին։

Ախզիվը գտնվում է Նահարիայում, Ակրա քաղաքից 15 կմ դեպի հյուսիս։

## Հիշատակումներ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Իսրայելի ազգային պարկեր
Գեղամ Ալեքսանյան

**Գեղամ Ալեքսանյան** (), հայ նկարիչ, ով 2004 թվականից ապրում և ստեղծագործում է ԱՄՆ-ում։

## Կենսագրություն
Գեղամը ծնվել է 1962 թվականին Հայաստանում։ Նկարչություն սովորել է Արմեն Աթայանի մոտ։ 1984 թվականին ավարտել է Երևանի գեղարվեստա-թատերական ինստիտուտը։ Հանդիսանում է Ռուսաստանի Դաշնության նկարիչների արհմիության անդամ։ 2004 թվականին տեղափոխվել է ԱՄՆ։ 2005 թվականին Լոս Անջելեսի Seyhoun պատկերասրահում բացվել է Ալեքսանյանի առաջին անհատական ցուցահանդեսը։ Նրա գործունեությանն են անդրադարձել ամերիկյան տարբեր հրատարակչություններ, այդ թվում՝ Art Business News-ը, Times Square:

2011 թվականին Artexpo Նյու Յորքում Գեղամ Ալեքսանյանի «Վերջին լույս» (2000) կտավը ճանաչվել է որպես Մարտի 16-ի հաղթող աշխատանք։ Նախքան ԱՄՆ տեղափոխվելը Գեղամ Ալեքսանյանի գործունեությանն են անդրադարձել նաև հայաստանյան մի շարք հրատարակչություններ։

Ալեքսանյանի կտավները գտնվում են Le Vernissage պատկերասրահներում և մասնավոր հավաքածուներում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Երևանի պետական գեղարվեստաթատերական ինստիտուտի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Հայ նկարիչներ
Չերկեսկ

**Չերկեսկ** (, , , , ), քաղաք Ռուսաստանի Դաշնության Կարաչայ-Չերքեզական Հանրապետությունում, հանդիսանում է դաշնային սուբյեկտի մայրաքաղաքը։

2003 թվականից սկսած կազմավորում է **Չերկեսկի քաղաքային օկրուգը** (), նրա վարչական կենտրոնն է և միակ բնակավայրը։

Հանդիսանում է Կարաչայ-Չերքեզական Հանրապետության խոշորագույն արդյունաբերական և մշակութային կենտրոնը, գլխավոր տրանսպորտային հանգույցը։

Չերկեսկի (Չերկեսկի քաղաքային օկրուգի) տարածքը կազմում է 69,8 կմ²։

## Բնակչություն
2016 թվականի տվյալներով օկրուգում բնակվում է 123 128 մարդ։
;Ազգային կազմը
2010 թվականի մարդահամարի արդյունքներով քաղաքային օկրուգում 129 069 բնակվողներից 127 544-ը նշել են իրենց ազգությունը․

## Պատկերասրահ

Պատկեր:Batalpashinskaya.jpg|Բատալպաշինսկայա ստանիցան

Պատկեր:Pobieda (Victory) Park Cherkessk.jpg|Հաղթանակի զբոսայգին
Պատկեր:Battle relief Cherkessk.jpg|Խորաքանդակ Հաղթանակի զբոսայգում
Պատկեր:Мечеть в Черкесске.jpg|Քաղաքի կենտրոնական տաճարական մզկիթը
Պատկեր:Cerkiew Czerkiesk.jpg|Քաղաքի ուղղափառ եկեղեցին
Պատկեր:Ул. Кирова.jpg|Կիրովի փողոցը
Պատկեր:The city of Cherkessk.jpg|Տեսարան թռչունի թռիչքի բարձրությունից
Պատկեր:Cherkessk - Cinema building.jpg|Չերկեսկի կինոթատրոնը
Պատկեր:Памятник КЧР.JPG|Հայրենական մեծ պատերազմի զոհերի հիշատակին նվիրված հուշարձանը
Պատկեր:ЗиУ 682г-016.05 №56.jpg|Քաղաքային տրանսպորտը
Պատկեր:Зелёный остров.jpg|«Կանաչ կղզի» զբոսայգին
Պատկեր:Cherkessk city.jpg|Հեռապատկեր քաղաքից
Պատկեր:Cherkessk - Черкесск.jpg|Չերկեսկի ստելան
Պատկեր:City of Cherkessk.jpg|Քաղաքի փողոցներից մեկը


## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտոնական կայք  
* Ռուսաստանի Կառավարության կայք. Տարածաշրջանների մասին տարաբնույթ տեղեկություններ։ ''Անհրաժեշտ է փնտրել ըստ շրջանի անվանման։'' 

Կատեգորիա:1825 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Կատեգորիա:Կարաչայ-Չերքեզիա
Կատեգորիա:Կարաչայ-Չերքեզիայի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Կարաչայ-Չերքեզիայի քաղաքային բնակավայրեր
Կատեգորիա:Կարաչայ-Չերքեզիայի քաղաքային օկրուգներ
Ֆինլանդիայի ազգային թատրոն

**Ֆինլանդիայի ազգային թատրոն** (, ), Ֆինլանդիայի ամենահին պրոֆեսիոնալ թատրոնը՝ տեղակայված Հելսինկիի կենտրոնում։ Հիմնադրվել է 1872 թվականին։ Թատրոնի շենքի դիմաց գտնվում է ֆինն գրող Ալեքսիս Կիվիի հուշարձանը։

## Թատրոնի պատմություն
Դրամատիկական թատրոնը, որի հիման վրա ստեղծվել է Ֆինլանդիայի ազգային թատրոնը, հիմնադրվել է 1872 թվականին Պորի քաղաքում՝ դրամատուրգ Կառլո Բերգբումի և նրա քրոջ՝ Էմիլիայի կողմից։ Մինչև 1902 թվականը կրել է «Ֆիննական թատրոն» անվանումը։ Բացի դրամատիկական ներկայացումներից՝ այստեղ 1873 թվականից սկսած այստեղ բեմադրվել են օպերաներ։ 1879 թվականին օպերային հատվածը բաժանվել է թատրոնից։ 1902 թվականինց թատրոնը սկսել է գործել սեփական շենքում՝ Հելսինկիի կայարանային հրապարակում՝ կառուցված ճարտարապետ Օննի Տարյանի նախագծով։ Թատրոնն այժմ էլ գտնվում է այդ շենքում։

Ֆինլանդիայի ազգային թատրոնի հիմնադրին՝ բանասեր, քննադատ և դրամատուրգ Կառլո Բերգումին, համարում են ազգային թատրոնի դպրոցի ստեղծող։ Դոկտոր Բերգումը բացահայտել է առաջին նշանակալի ֆինն դրամատուրգներին և դերասաններին, որոնց անունները մինչև այսօր մնում են ամենապայծառը ֆիննական բեմի մասնագետների շարքերում։ Այդպիսի աստղերից մեկը եղել է Իդա Ալբերգը՝ 19-20-րդ դարերի սկանդինավյան ողբերգական և ինքնատիպ լավագույն դերասանուհին։ Ֆինն դերասաններից հայտնի են Ադոլֆ Լինդֆորսը՝ Մոլիերի գրծերը կատարող լավագույն ֆինն դերասանը և Ակսել Ահելբերգը։

Ֆիննական դրամատուրգիայից բացի՝ Ազգային թատրոնի բեմում բեմադրվել են նաև արևմտյան Եվրոպայի թատրոնի դասական գործերը և ժամանակակից դրամատուրգների պիեսները (Շեքսպիր, Մոլիեր, Կալդերոն, Շիլլեր, Գյոթե, Իբսեն, Ստրինբերգ, Գաուպտման)։ 1917-1950 թվականներին թատրոնը ղեկավարել է բանասեր Էյնո Կալիման։ Նա ֆինն հասարակությանն է ներկայացրել Չեխովի դրամատուրգիան՝ հանդես գալով որպես չեխովյան շատ պիեսների ռեժիսոր-բեմադրող և որպես թարգմանիչ։

Ֆինլանդիայի ազգային թատրոնը շատ հին արվեստի կապեր ունի Եվրոպայի խոշոր շատ թատրոնների հետ և պարբերաբար նրանց հետ հյուրախաղերով և արվեստի պատվիրակություններով է փոխանակվում։

## Թատրոնի շենքը
Թատրոնի շենքը կառուցվել է ազգային-ռոմանական ոճով (ուգենդստիլ) և հիշեցնում է դեկորացիաներով հարուստ գրանիտե դղյակ՝ աշտարակների, սյուների, լուսամուտների տեսքով ճարտարապետական բազմաթիվ զարդարանքներով։ Թատրոնում կան չորս բեմեր՝ մեծ բեմը, փոքր բեմը, Վիլենսաունա բեմը, որը գտնվում են գլխավոր շենքում, իսկ չորրորդ բեմը (Omapohja) գտնվում է Իտյայնեն Տեատերիկույա նրբանցքում։ 1962 թվականից կատարվել է թատրոնի ներքին տարածության կապիտալ վերանորոգում։ Փոքր բեմի դիմաց դրված է «Վարագույր» քանդակը՝ նվիրված Իդա Ալբերգին։

## Գեղարվեստական ղեկավարներ
* 1872—1906՝ Կառլո Բերգբում (Kaarlo Bergbom)
* 1872—1917՝ Էմիլիա Բերգբում (Emilie Bergbom)
* 1905—1907՝ Յալմարի Հալ (Jalmari Hahl)
* 1907—1914՝ Ադոլֆ Լինդֆորս (Adolf Lindfors)
* 1914—1917՝ Յալմարի Լահդենսուո (Jalmari Lahdensuo)
* 1917—1950՝ Էյնո Կալիմա
* 1950—1974՝ Արվի Կիվիմաա (Arvi Kivimaa)
* 1974—1991՝ Կայյ Սավոլա (Kai Savola)
* 1992—2010՝ Մարիա-Լիսա Նեվալա (Maria-Liisa Nevala)
* 2010 թվականից սկսած՝ Միկա Մյուլյահո (Mika Myllyaho)

## Արտաքին հղումներ
* Ֆինլանդիայի ազգային թատրոնի պաշտոնական կայքը 
* Թատրոնի այլընտրանքային էջը  

Կատեգորիա:Ֆինլանդիայի թատրոններ
Կատեգորիա:1872 հիմնադրումներ Ռուսաստանում
Կատեգորիա:Ազգային թատրոններ
Կատեգորիա:Մոդեռն թատրոններ
Նիկոլայ Հարությունյան

**Նիկոլայ Վասիլի Հարությունյան** (- օգոստոսի 5, 2014, Երևան, Հայաստան), հայ պատմաբան, ուրարտագետ, սեպագրագետ։ Պատմական գիտությունների դոկտոր (1969), պրոֆեսոր  (1990):

## Կենսագրություն
Նիկոլայ Հարությունյանը ծնվել է 1920 թվականին Գանձակ քաղաքում։ 1942 թվականին ավարտել է Երևանի պետական համալսարանի բանասիրական ֆակուլտետը։ Մասնակցել է Երկրորդ համաշխարհային պատերազմին։ Պարգևատրվել է Հայրենական պատերազմի երկրորդ աստիճանի շքանշանով և մի շարք մեդալներով։ Պատերազմի ավարտից հետո՝ 1948-1951 թվականներին սովորել է Լենինգրադի (Սանկտ-Պետերբուրգի) պետական համալսարանի Արևելյան ֆակուլտետի ասպիրանտուրայում, սեպագիր քաղաքակրթությունների ականավոր մասնագետ պրոֆեսոր Իգոր Դյակոնովի ղեկավարությամբ։ 1953-1954 թվականներին եղել է ՀԽՍՀ ԳԱ ասպիրանտուրայի բաժնի պետ, 1955-1959 թվականներին աշխատել է ՀՀ ԳԱԱ Պատմության ինստիտուտում, 1959-1971 թվականներին՝ Հնագիտության և ազգագրության ինստիտուտում, 1971 թվականից՝ Արևելագիտության (Հին արևելքի բաժնի վարիչ) ինստիտուտում։ 1983 թվականից դասավանդել է Երևանի Խաչատուր Աբովյանի անվան պետական մանկավարժական համալսարանում։

Աշխատությունները վերաբերում են Ուրարտուի (Արարատյան թագավորության) ռազմաքաղաքական և տնտեսական պատմությանը, տեղագրությանը, երկրագործությանն ու անասնապահությանը, նորագյուտ սեպագիր աղբյուրների ուսումնասիրությանը, մշակույթին։ Հրատարակված աշխատությունների մեջ առանձնանում են շուրջ 5 ծավալուն մենագրություններ և մոտ 6 տասնյակ հետազոտություններ։

## Երկեր
* Husani երկրի տեղադրման հարցի շուրջը, Երևան։ ՀԽՍՀ ԳԱ, 1952։
* Земледелие и скотоводство Урарту. Ереван, Изд-во АН АрмССР, 1964, 228 с.: Указ.: с. 215-221 | Списки ил. и сокр.: с. 222-225 27 см.
* Древний Восток: [Сб. ст.], Академия наук АрмССР, Институт востоковедения АН АрмССР, Ереван, Изд-во АН АрмССР, 1973.
* Биайнили (Урарту): Военно-полит. история и вопросы топонимики / Н. В. Арутюнян; [Отв. ред. Б. Б. Пиотровский]; АН Арм. ССР. Ин-т археологии и этнографии. Ереван, Изд-во АН АрмССР , 1970.
* Корпус урартских клинообразных надписей (Դիվան ուրարտական սեպագիր արձանագրությունների, Corpus of Urartian cuneiform inscriptions) / Н. В. Арутюнян; НАН РА, Ин-т востоковедения. Ереван: Гитутюн, 2001
* Топонимика Урарту / Н. В. Арутюнян; АН АрмССР, Ин-т востоковедения. Ереван: Изд-во АН АрмССР, 1985:
* Ն. Յ. Մառի ուրարտագիտական աշխատությունների մի քանի սխալների մասին, Երևան։ ՀԽՍՀ ԳԱ, 1951։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ պատմաբաններ
Կատեգորիա:Պատմական գիտությունների դոկտորներ
Կատեգորիա:Հայ պրոֆեսորներ
Կատեգորիա:ԵՊՀ բանասիրական ֆակուլտետի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Հայ ուրարտագետներ
Կատեգորիա:Հայրենական պատերազմի 2-րդ աստիճանի շքանշանակիրներ
Անտաս (այլ կիրառումներ)

**Անտաս**, կարող է վերաբերել՝
* Անտաս - բնակավայր և մունիցիպալիտետ Իսպանիայում, Ալմերիա պրովինցիայում (Անդալուսիա) ինքնավար համայնքում
* Անտաս - համայնք Բրազիլիայում՝ Բաիա նահանգի կազմում
Արջասար (այլ կիրառումներ)

**Արջասար** անունը կարող է վերաբերել՝
,
* Արջասար, լեռ Լոռու մարզում, Բազումի լեռների համակարգում։
* Արջասար, լեռ Հայկական լեռնաշխարհում, Դերսիմում, Օվաջըղի շրջանում։
Անտոն (այլ կիրառումներ)

**Անտոն**, կարող է վերաբերել՝
* Անտոն - գյուղ Օսմանյան կայսրությունում, Տրապիզոնի վիլայեթի Լազիստանի գավառում
* Անտոն - հին հռոմեական Անտոնիոս անվան եվրոպական մի շարք լեզուներում տարածված ձևը
* Անտոն - գյուղ Ռուսաստանի Կոմիի հանրապետության Տրոիցկո-Պեչորսկի շրջանի կազմում
* Անտոն - 14-րդ դարի հայ գրիչ
Անտոնովիչի (այլ կիրառումներ)

**Անտոնովիչի**, կարող է վերաբերել՝
* Անտոնովիչի - գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Կրասնինսկի շրջանի կազմում
* Անտոնովիչի - գյուղ Ուկրաինայի Ժիտոմիրի մարզի Օվրուչի շրջանում
Անտառամուտ (այլ կիրառումներ)

**Անտառամուտ**, կարող է վերաբերել՝
* Անտառամուտ - գյուղ Հայաստանի Լոռու մարզում, Գուգարքի տարածաշրջանում
* Անտառամուտ - գետ Լոռու մարզում
Անտոնովցի (այլ կիրառումներ)

**Անտոնովցի**, կարող է վերաբերել՝
* Անտոնովցի - գյուղ Ուկրաինայի Խմելնիցկիի մարզի Յարմոլինի շրջանում
* Անտոնովցի - գյուղ Ռուսաստանի Կիրովի մարզի Ունինսկի շրջանի կազմում
Անտոֆագաստա (այլ կիրառումներ)

**Անտոֆագաստա**, կարող է վերաբերել՝
* Անտոֆագաստա - նահանգ Չիլիի Անտոֆագաստա տարածաշրջանում
* Անտոֆագաստա - տարածաշրջան Չիլիում, երկրի առաջին մակարդակի վարչական միավորներից մեկը
Անտրացիտ (այլ կիրառումներ)

**Անտրացիտ**, կարող է վերաբերել՝
* Անտրացիտ - առավել փոխակերպված (մետամորֆացված) հանածո-հումուսային ածուխ
* Անտրացիտ - քաղաք Ուկրաինայի Լուգանսկի մարզի Անտրացիտի շրջանում, մարզային նշանակության քաղաք, շրջկենտրոն
Անտրուն (այլ կիրառումներ)

**Անտրուն**, կարող է վերաբերել՝
* Անտրուն - գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Կիլիկիայի Հալեպի նահանգում
* Անտրուն - գետ պատմական Կիլիկիայում, Պիռամոս (Ջահան) գետի ձախ վտակը
Անցլա (այլ կիրառումներ)

**Անցլա**, կարող է վերաբերել՝
* Անցլա - քաղաք Էստոնիայի Վիրումաա նահանգի Անցլա շրջանում
* Անցլա - շրջան Էստոնիայի Վիրումաա նահանգում
Պոլ Գաշե

**Պոլ Գաշե** (, ), ֆրանսիացի բժիշկ, Վինսենթ վան Գոգի վերջին բժիշկը իր` Օվեր սյուր Ուազում գտնվելու ժամանակ։ Ինչպես նաև հայտնի է որպես իմպրեսիոնիստական արվեստի մեծ գնահատող և գեղանկարներ սիրող։ Կտավներ է նկարել` հանդես գալով Պոլ վան Ռեյսել, այսինքն` Պոլ Ռեյսելից անունով (Ռեյսելը Լիլ քաղաքի ֆլամանդական անվանումն է, որտեղ ծնվել է Գաշեն)։

## Կենսագրություն
Պոլ Գաշեն ծնվել և մեծացել է Ռեյսելում։ 1844-1845 թվականներին նրա ընտանիքը տեղափոխվել է Մեխելեն, որտեղ նրա հայրն ուղարկվել էր, որպեսզի ընդունվի ընկերության նոր բաժինը, ուր նա աշխատում էր։

Բարձրակարգ կրթությունը և արվեստում բակալավրի աստիճանը Պոլը ստացել է Փարիզում և Սորբոնում։ Որոշ ժամանակ աշխատել է փարիզյան հոգեկան հիվանդանոցներում։

Վերադառնալով Փարիզ` Գաշեն սկսել է զբաղվել մանակի պրակտիկայով։ Նա անձամբ ծանոթ է եղել Գյուստավ Կուրբեի, Վիկտոր Հյուգոյի, Պոլ Սեզանի հետ։ Իր հետ փորձաշրջան էր անցնում նաև մեկ այլ բժիշկ` դեղագործ և գործարար Հենրի Նեստլեն` հայտնի «Nestlé» ընկերության հիմնադիրը, որը սննդամթերք է արտադրում։ Ի սկզբանե ընկերությունը զբաղվում էր կրծքի երեխաներին կերակրելու համար կաթնային խառնուրդներ պատրաստելով, և Գաշեն հաճախ էր իր երեխա-այցելուներին նշանակում այն։

Պոլ Գաշեն մահացել է 1909 թվականի հունվարի 9-ին։ Նա թաղվել է Պեր-Լաշեզի գերեզմանոցում` Փարիզում։

## Տես նաև
* Բժիշկ Գաշեի դիմանկարը

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Փարիզի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Պեր Լաշեզ գերեզմանատանը թաղվածներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի բժիշկներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի նկարիչներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի հոգեբույժներ
Կատեգորիա:19-րդ դարի ֆրանսիացի նկարիչներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի ֆրանսիացի նկարիչներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի գրաֆիկներ
Ազատ առևտրի գոտի

thumb|Ազատ առևտրի գոտիներ

**Ազատ առևտրի գոտի** (ԱԱԳ), միջազգային ինտեգրացիայի տեսակ, որի շրջանակներում մասնակից երկրներում վերացվում են մաքսատուրքերը, հարկերը և գանձումները, ինչպես նաև հեշտացվում է ապրանքաշրջանառությունը` մասնակից երկրների միջև։ Սա ինտեգրացիայի ավելի խորը տեսակ է, քան միջկառավարական տնտեսական համաձայնագրերը։ Յուրաքանչյուր մասնակից երկիր ունի ինքնուրույն և անկախ առևտրային ռեժիմի որոշման իրավունք` երրորդ երկրների նկատմամբ։ Հիմնականում ազատ առևտրի գոտու պայմանները տարածվում են բոլոր տեսակի ապրանքների վրա, բացառությամբ գյուղատնտեսական ապրանքների։ Ազատ առևտրի գոտու գործունեությունը վերահսկվում է քարտուղարության կողմից, որը տեղակայված է մասնակից երկրներից մեկում։ Ազատ առևտրի որոշ գոտիներում քարտուղարություն հասկացություն չկա։ Տարին մեկ կամ երկու անգամ միմյանց հետ հանդիպում են մասնակից երկրների ղեկավարները և համապատասխան գերատեսչությունների ներկայացուցիչները` քննարկելու առևտրաշրջանառությանը վերաբերող հարցեր։ Մասնակից երկրների սահմաններին պահպանվում են սահմանային մաքսակետերը` վերահսկելու համապատասխան երկիր մտնող կամ երկրից դուրս եկող ապրանքաշրջանառությունը։

«Ազատ առևտուրը առևտուր է առանց մաքսային տուրքերի և քանակական սահմանափակումների,բացառությամբ խիստ որոշակի դեպքերի, որոնք կարող են մտցվել»
[thumb|[Հարավային Ամերիկայի երկրների ընդհանուր շուկա (Mercosur)` ազատ առևտրի գոտու օրինակ]]

## Ազատ առևտրի գոտու օրինակներ
* Ազատ առևտրի հյուսիսամերիկյան համաձայնագիր ՆԱՖՏԱ (North American Free Trade Agreement, NAFTA)` ԱՄՆ-ի, Կանադայի և Մեքսիկայի միջև կնքված համաձայնագիր, որը ուժի մեջ է մտել 1994 թվականից։ Համաձայնագրով նախատեսված է մաքսային տուրքերի աստիճանաբար վերացում ինչպես արդյունաբերական, այնպես էլ գյուղատնտեսական ապրանքների համար։ Համաձայնագիրը երաշխավորում է ինտելեկտուալ կարողության իրավունքի պաշտպանություն, ներդրումների ընդհանուր պահանջների մշակում, առևտրային ծառայությունների ազատականացում։
* Ազատ առևտրի եվրոպական ասոցիացիա` ստեղծվել է 1960 թվականին։ Ներկայումս ասոցիացիայի անդամ են Իսլանդիան, Լիխտենշտայնը, Նորվեգիան և Շվեյցարիան։
* Եվրոպայում ազատ առևտրի գոտի` համաձայնագիր, որը ստորագրվել է Լատվիայի, Լիտվայի և Էստոնիայի միջև 1993 թվականին։ Իր ուժը կորցրել է 2004 թվականին, երբ մերձբալթյան երեք երկրները դարձան ԵՄ անդամ։
* Ազատ առևտրի կենտրոնաեվրոպական ասոցիացիա` համաձայնագիր, որը ստորագրվել է Հունգարիայի, Լեհաստանի, Ռումինիայի, Սլովակիայի, Սլովենիայի և Չեխիայի միջև 1992 թվականին։ Իր ուժը կորցրել է 2004 թվականին, երբ այս երկրները դարձան ԵՄ անդամ։
* Տնտեսական համագործակցության խորացման ավստրալոնորզելանդական համաձայնագիր` կնքված 1983 թվականին Ավստրալիայի և Նոր Զելանդիայի միջև։
* Կոլումբիայի, Էկվադորի և Վենեսուելայի միջև ազատ առևտրային գոտի` համաձայնագիրը կնքվել է 1992 թվականին։
* Բանգկոկի համաձայնագիր` համաձայնագիր Բանգլադեշի, Հնդկաստանի, Հարավային Կորեայի, Լաոսի և Շրի Լանկայի միջև, որը ստորագրվել է 1975 թվականին։
* Ազատ առևտրի գոտի (ԱՊՀ)` ԱՊՀ անդամ երկրների միջև համաձայնագիր, որը ստորագրվել է 2011 թվականի հոկտեմբերին։

## Ազատ առևտրի գոտու ստեղծում նորահայտ տնտեսական միություններում
* Խաղաղօվկիանոսյան գործընկերություն
* Հարավամերիկյան ազգերի միություն
* ԵՏՄ և այլ երկրների միջև ազատ առևտրի գոտու ստեղծում

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ազատ առևտրի համաձայնագրեր
Կատեգորիա:Առևտրային դաշինքներ
Ռեյկվազա

**Ռեյկվազա** (, ), պոկեմոն, *[[Nintendo]]* և *Game Freak* ընկերություններին պատկանող Պոկեմոն խաղերի, մանգայի և անիմե սերիաների արարած։ Համարվում է դրակոնային-թռչող տիպի լեգենդար պոկեմոն։ Ռեյկվազան նախ հայտնվել է *Pokémon Ruby և Sapphire*-ում և դրա հաջորդ մասերում, այնուհետև` տարբեր ապրանքներում, սփին-օֆ սերիաներում և տվյալ ֆրանշիզի անիմացիոն, չտպագրված կամ էկրանավորված տարբերակներում։ Ռեյկվազան *Pokémon Emerald* տարբերակի թալիսմանն է, որ հայտնվում է խաղի արկղի շապիկին։ Օդային պոկեմոն է` նման Կրիպտոնի մթնոլորտային կենդանու, նա իր ժամանակի մեծ մասն անցկացնում է ամպերից վերև` օզոնային շերտում թռչելով և երկրաբնակների համար երկնաքարի է նման։ Այդպիսով, քչերն են տեսել այս լեգենդար պոկեմոնին։ Ռեյկվազան ամենահզոր պոկեմոններից է, ինչպես նաև հայտնի կերպար է։

## Դիզայն և հատկանիշներ
Ռեյկվազա անվանումը գալիս է անգլերեն երկու բառերից` ray (ճառագայթ) և quasar (քվազար)։ Ռեյկվազան հիշեցնում է մեծ օձանման դրակոնի։ Դիզայնը, երևում է, արված է Մեզոամերիկայի արվեստի ազդեցության տակ` հատկապես այն տեսանելի է ացտեկական Կեցալկոաթլ աստծու մեջ, ով մեծ, թևավոր, կանաչ օձ էր երկնքում, ինչպես նաև հանդիսանում էր մահվան և հարության աստվածը։ Ռեյկվազազիտի օգտագործման ժամանակ Ռեյկվազան դառնում է Մեգա Ռեյկվազ, նա կարողանում է արձակել կոսմո-ճառագայթ կամ երկրաշարժ անել։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Սերիաների պաշտոնական կայքը
* [Ռեյկվազան ''Bulbapedia''-ում](http://bulbapedia.bulbagarden.net/wiki/Rayquaza_(Pokémon))
*
Իրֆան Խան

**Իրֆան Խան** (, , իրական անունը` Սահաբզադե Իրֆան Ալի Խան, , , Հնդկաստան), հնդիկ դերասան։ Նկարահանվում է և Բոլիվուդում, և Հոլիվուդում։ 2011 թվականին պարգևատրվել է Հնդկաստանի մեծությամբ չորրորդ կառավարական Պադմա Շրի պարգևով։

## Կենսագրություն
Իրֆան Խանը ծնվել է Ջայպուրում՝ մուսուլմանական ընտանիքում։ Նրա հայրը զբաղվում էր ավտոդողերի բիզնեսով։ Իրֆանը ստացել է արվեստների մագիստրոսի կրթություն և 1984 թվականին ուսումը շարունակել է Նյու Դելիի դրամայի ազգային դպրոցում։ Դերասանական կարիերան սկսել է նկարահանվելով մի քանի հնդկական հեռուստասերիալներում, որոնցից մեկում կերտել է հոգեգար-մարդասպանի գլխավոր բացասական կերպարը։

Առաջին լիամետրաժ ֆիլմը Միրա Նաիրի «Սալամ, Բոմբեյ» (1988 թ.) կինոնկարն էր։ Տեսնելով նրան Դելիի թատրոնի բեմում, Միրա Նաիրը համոզել էր տեղափոխվել Մումբայ։ Սկզբնական շրջանում նա ընտրվել էր երեխաներից մեկի դերը կատարելու համար, սակայն բարձրահասակ լինելու պատճառով ստացավ փողոցային գրագրի դերը։

1990-ական թվականներին Իրֆան Խանը նկարահանվել է քննադատների կողմից դրական գնահատական ստացած այնպիսի ֆիլմերում, ինչպիսիք են «Մի դոկտորի մահ» (1990 թ.) և «Այսպիսի երկար ճանապարհորդություն» (1998 թ.) կինոնկարները, որոնք սակայն հանդիսատեսի կողմից մնացին աննկատ։ Մի քանի անհաջող ֆիլմերից հետո, Իրֆան Խանը նկարահանվել է բրիտանա-հնդկական համատեղ արտադրության «Մարտիկը» (2001 թ.) կինոնկարում և ձեռք բերել մեծ ճանաչում։

2018 թվականին Իրֆան Խանի մոտ ախտորոշվել էր նեյրոներզատական համակարգի ուռուցք։ 2020 թվականի ապրիլի 29-ին 53-ամյա դերասանը մահացել է հաստ աղիքի բորբոքումից, իր մոր մահվանից չորս օր անց։

## Անձնական կյանք
1995 թվականին Իրֆան Խանը ամուսնացել էր գրող և սցենարիստ Սուտապա Սիկդարի հետ և ունի երկու որդի։

## Ֆիլմագրության ընտրանին

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հնդիկ դերասաններ
Կատեգորիա:Հեռուստատեսային դերասաններ
Կատեգորիա:Թատրոնի դերասաններ
Կատեգորիա:Հնդիկ կինոդերասաններ
Կատեգորիա:Քաղցկեղից մահացածներ
Աշաֆենբուրգ (այլ կիրառումներ)

**Աշաֆենբուրգ**, կարող է վերաբերել՝
* Աշաֆենբուրգ - կոմունա Գերմանիայի Բավարիա երկրամասում
* Աշաֆենբուրգ - շրջան Գերմանիայում
Աշխարհի շուրջը 80 օրում (այլ կիրառումներ)

**Աշխարհի շուրջը 80 օրում**, կարող է վերաբերել՝
* Աշխարհի շուրջը 80 օրում - ֆրանսիացի գրող Ժյուլ Վեռնի ճանապրհորդական վեպը
* Աշխարհի շուրջը 80 օրում - Ֆրենա Կորաչի ֆիլմը ըստ Ժյուլ Վեռնի համանուն վեպի, նկարահանվել է 2004 թվականին
Նինա Պերսոն

**Նինա Պերսոն** (, ), վոկալիստ շվեդական The Cardigans խմբում։

## Գործունեություն
2001 թվականին թողարկել է սոլո ալբոմ՝ A Camp ծրագրի շրջանակներում։ Ալբոմի պրոդյուսերը Մարկ Լինկուսն է ՝ հայտնի Sparklehorse բեմական անունով։ Ի աջակցություն ալբոմի՝ Նինան մեկնում է շրջագայության Եվրոպա, ինչպես նաև մասնակցում է ամառային մի շարք փառատոների։ «Om Gud Vill» ֆիլմում եղել է գլխավոր դերակատարներից մեկը, որը նկարահանվել է 2006 թվականին։ Երաժիշտներ Նիկլաս Փրիսկի և Նատան Լարսոնի հետ թողարկել է Colonia սկավառակը՝ A Camp ծրագրի շրջանակներում, որն այդ ժամանակ վերափոխվում է խմբի։ Ալբոմի թողարկումը տեղի ունեցավ 2009 թվականին։ A Camp խումբը, ալբոմին աջակցման համար, հյուրախաղերի է մեկնում Եվրոպա և ԱՄՆ։

2011 թվականի մարտի 11-ին տեղի է ունենում «Jag är min egen Dolly Parton» («Ինքն իրեն Դոլլի Պարտոն») վավերագրական ֆիլմի պրեմերիան՝ Նինա Պերսոնի մասնակցությամբ։ Պրոդյուսերը շվեդ Ինեսսա Նետելբլանդն էր։ Ֆիլմի գլխավոր դերակատարները հինգ հայտնի երգիչներ Սեսիլիա Նորդլունդ, Լոտա Վենգլեն, Գուդրուն Հաուկսդատիր, Հելլենա Յուսեֆսոն և Նինա Պերսոնն էին։ Ֆիլմը պայքարի, սիրո, հավատի մասին է։ Դոլլի Պարտոնի «Jag är min egen Dolly Parton» երգի հիման վրա ժամանակավորապես կազմավորվում է Dollykollot խումբը՝ վավերագրական ֆիլմի DVD-ի և երաժշտական ալբոմի աջակցության համար, և ֆիլմի գլխավոր հերոսները մի քանի համերգ են ունենում Սկանդինավյան երկրներում։

2012 թվականին The Cardigans խումբը միավորվում է, որ շրջագայության մեկնի Եվրոպա և Ասիա՝ նվիրված Gran Turismo ալբոմի թողարկմանը (1999 թվական)։ Այդ ժամանակ խումբը կրկին ստեղծագործական դադար է առնում, իսկ Նինա Պերսոնը աշխատում է սոլո նախագծերի վրա, ինչպես նաև համագործակցում իր ամուսնու՝ Նատան Լարսոնի և թուրք կոմպոզիտոր Էրդեմ Հելվաչիրօղլուի հետ։

Նինան մասնակցում է The Citizens Band թատերախմբի դեբյուտային ալբոմի ձայնագրման աշխատանքներին, որտեղ կատարում է «I Swung The Election» երգը։ Պարբերաբար աշխատում է The Citizens Band խմբի հետ՝ միանալով թատերախմբի բեմադրություններին։

Նինան նաև մասնակցում է Ջեյմս Իհայի «Look To The Sky» երկրորդ սոլո երգի ձայնագրմանը՝ կատարելով Make Believe и Till Next Tuesday ստեղծագործության բեք-վոկալը։

## Անձնական կյանքը
Ամուսինը ամերիկացի հայտնի կոմպոզիտոր և երաժիշտ Նատան Լարսոնն է։ Պսակադրվել են 2001 թվականի հուլիսի 16ին։ 2010 թվականի սեպտեմբերի 30-ին ծնվում է նրանց առաջնեկը՝ Նիլսան (ամբողջական անունը՝ Nils Oskar Linkous Larson):

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Շվեդ երգչուհիներ
Կատեգորիա:21-րդ դարի երգչուհիներ
Կատեգորիա:Շվեդ դերասանուհիներ
Կատեգորիա:Շվեդ կոմպոզիտորներ
Հուրի Գեբեշյան

**Հուրի Գեբեշյան** (, ), հայ-ամերիկյան սպորտային մարմնամարզուհի։

## Կենսագրություն
Հուրի Գեբեշյանը ծնվել է 1989 թվականի հուլիսի 27-ին Մասսաչուսեթսի Քեմբրիջում, Քրիստինե Աբրահամյանի և Հակոբ Գեբեշյանի ընտանիքում։ 2007 թվականին ավարտել է  Նյուտոնի Հյուսիսային ավագ դպրոցը։

Հուրի Գեբեշյանը 2011 թվականին ավարտել է Այովայի համալսարանը, և ստացել է մարմնակրթական վերապատրաստման բակալավրի աստիճան։ 2012 թվականին վնասվածք է ստացել և չի կարողացել մասնակցել 2012 թվականի  Օլիմպիական խաղերին, թողել է սպորտը և բժիշկ դառնալու մտադրությամբ ընդունվել Ուեյք Ֆորեսթի բժշկական դպրոց ()։ Ավարտել է 2014 թվականին, ստացել բժշկական գիտությունների վարպետի աստիճան և այժմ աշխատում է Օհայոյի Քլիվլենդի հիվանդանոցում։

Հուրի Գեբեշյանը ԱՄՆ և Հայաստանի կրկնակի քաղաքացի է։

## Միջազգային ելույթներ Հայաստանի դրոշի ներքո
2011 թվականին ներկայացրել է Հայաստանը  սպորտային մարմնամարզության աշխարհի առաջնություն, 2015 թվականի սպորտային մարմնամարզության Եվրոպայի առաջնությանը և 2016 թվականի Ամառային Օլիմպիական խաղերին ։ Նա 2008-2011 թվականների Այովայի մարմնամարզական խմբի () անդամ էր։

2015 թվականի Գլազգոյում աշխարհի առաջնության ժամանակ Հուրի Գեբեշյանը 51,965 միավոր արդյունքով 99 մասնակիցների շարքում 68-րդ տեղն է գրավել և հայտնվել էր 11-րդ տեղում, ինչ էլ նրան օլիմպիական նախնական ուղեգիր է ստացել։

## Հետաքրքիր
2016 թվականի Ամառային Օլիմպիական խաղերի իր մրցելույթներից հետո Հուրի Գեբեշյանը համբուրում է մարզական գործիքները,  քանի որ 31-րդ ամառային Օլիմպիական խաղերն իր վերջին մրցումներն են։ 

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հայ մարմնամարզիկներ
Կատեգորիա:Ամերիկահայ մարզիկներ
Աշմուշեն (այլ կիրառումներ)

**Աշմուշեն**, կարող է վերաբերել՝
* Աշմուշեն - գետ Ճորոխի ավազանում, նրա աջակողմյան վտակ Թորթումի ձախ օժանդակը
* Աշմուշեն - լեռ Հայկական լեռնաշխարհում, Ճորոխի ավազանում, Կիսկիմ և Թորթում գավառների միջև
Աշնակ (այլ կիրառումներ)

**Աշնակ**, կարող է վերաբերել՝
* Աշնակ - գյուղ Հայաստանի Արագածոտնի մարզի Թալինի տարածաշրջանում
* Աշնակ - գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Վանի վիլայեթի Կարճկանի գավառակում
* Աշնակ - գետ Արագածոտնի մարզում։ Սկիզբ է առնում Արագած լեռան հարավարևմտյան լանջերից և ձախից միախառնվում Մաստարայի սելավի հունին, հոսում է միայն գարնանը
* Աշնակ - լեռ Արագածոտնի մարզում
Երկաթե վարագույր

[thumb|300px|Երկաթե վարագույրը պատկերված է սև գույնով: [Վարշավյան դաշինքի երկրները նշված են կարմիր գույնով, ՆԱՏՕ-ի երկրները՝ կապույտով, ռազմականապես չեզոք երկրները՝ մոխրագույնով: Սև կետը խորհրդանշում է Բեռլինը: Հարավսլավիան, լինելով կոմունիստական երկիր, երկու դաշինքներից էլ համեմատաբար անկախ էր, դրա համար ներկված է կանաչով:]]
**Երկաթե վարագույր** (), քաղաքական կլիշե, որը ակտիվ գործածության մեջ է մտցրել Ուինսթոն Չերչիլը՝ 1946 թվականի մարտի 5-ի իր Ֆուլտոնյան ելույթում, որը խորհրդանշում է Սառը պատերազմի սկիզբը։ Երկաթե վարագույր ասելով՝ նկատի է առնվել տեղեկատվական, քաղաքական և սահմանային այն արգելքը, որը ԽՍՀՄ-ն և այլ սոցիալիստական պետությունները մեկուսացրել է կապիտալիստական պետություններից։

Մեկուսացման քաղաքականությունը ունեցել է փոխադարձ բնույթ։ Ըստ «Բրիտանիկա» հանրագիտարանի և արևմտյան մամուլի՝ վարագույրը ստեղծել է Խորհրդային Միությունը, իր ինքնամեկուսացման քաղաքականության շրջանակներում։ Ըստ Խորհրդային մամուլի՝ երկաթե վարագույրը ԽՍՀՄ-ը մեկուսացնելու արևմտյան քաղաքականության արդյունքն է։

Երկաթե վարագույրը իր քարոզչական իմաստով օգտագործվել է դեռ Չերչիլից առաջ՝ Ժորժ Կլեմանսոյի (1919) և Յոզեֆ Գեբելսի (1945) կողմից։ Ինչ վերաբերում է Խորհրդային Միության մեկուսացմանը, ապա այն սկսել էր դեռ 1917-1920 թվականներին։ 1917 թվականին այս արտահայտությունն առաջին անգամ օգտագործեց ռուս փիլիսոփա Վասիլի Ռոզանովը, որը Հոկտեմբերյան հեղափոխության դեպքերը համեմատեց թատերական ներկայացման հետ, որից հետո «ճռռալով» ռուսական պատմության վրա իջավ երկաթե հսկայական վարագույրը։ Խորհրդային Միության ինքնամեկուսացումն ուժգնացել է 1934-1939 թվականներին։

Երկաթե վարագույրն սկսեց քանդվել 1980-ականների վերջում ԽՍՀՄ-ի և արևմտաեվրոպական երկրների հրապարակայնության և բացության քաղաքականության արդյունքում։ Երկաթե վարագույրի վերջնական անկման խորհրդանիշն է համարվում Բեռլինի պատի անկումը։ Այս շրջանի պաշտոնական ավարտն է համարվում 1991 թվականի մայիսի 20-ը, երբ ԽՍՀՄ-ում ընդունվեց «ԽՍՀՄ-ից մեկնելու կարգի մասին» օրենքը։

Ռուսաստանի և Արևմտյան Եվրոպայի երկրների միջև նոր երկաթե վարագույրի առաջացումը և փոխադարձ մեկուսացումը սկսեց կրկին ուժգնանալ 2014 թվականին՝ Ուկրանիայում տեղի ունեցած դեպքերից հետո, երբ եվրոպական երկրների սանկցիաների արդյունքում Ռուսաստանը որոշեց ստեղծել նոր «երկաթե վարագույր»։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1991 կազմալուծումներ
Կատեգորիա:Եվրոպայի պատմություն
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ արտաքին հարաբերություններ
Կատեգորիա:Սառը պատերազմ
Աշորա (այլ կիրառումներ)

**Աշորա**, կարող է վերաբերել՝
* Աշորա - դաշտավլուկազգիների (հացազգիներ) ընտանիքի միամյա կամ բազմամյա խոտաբույսերի ցեղ
* Աշորա - լեռնագագաթ Վայոց ձորի մարզում, Զանգեզուրի լեռների հյուսիսային մասում, Որոտանի լեռնանցքից արևմուտք, Արտավան գյուղից 4 կմ հյուսիս-արևելք
Աշոցք (այլ կիրառումներ)

**Աշոցք**, կարող է վերաբերել՝
* Աշոցք - գյուղ Հայաստանի Շիրակի մարզում, մարզկենտրոնից 35 կմ հյուսիս, Աշոցքի սարահարթում, Ախուրյանի ձախակողմյան վտակ, Աշոցք գետի ափերին
* Աշոցք - Մեծ Հայքի Այրարատ նահանգի կազմում 14-րդ գավառը
* Աշոցք - գետ Հայաստանի Շիրակի մարզում, Ախուրյանի ձախ վտակը
* Աշոցք - լեռնաշղթա Հայաստանում, նրա հյուսիսարևմտյան կողմում
Աշուն (այլ կիրառումներ)

**Աշուն**, կարող է վերաբերել՝
* Աշուն - չորս տարվա եղանակներից մեկը, գտնվում է ամռան և ձմռան միջև
* Աշուն - էստոնական ֆիլմ, որ նկարահանվել է Օսկար Լուտսի «Առօրյա» և «Աշուն» նովելների հիման վրա 1990 թվականին
Աշուտ (այլ կիրառումներ)

**Աշուտ**, կարող է վերաբերել՝
* Աշուտ - գյուղակ Արևմտյան Հայաստանում, Բիթլիսի վիլայեթի Խութ-Բռնաշենի գավառակում
* Աշուտ - գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Էրզրումի վիլայեթի Կամախի գավառակում
* Աշուտ - գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Սեբաստիայի վիլայեթի Չիֆթլիկի գավառակում
* Աշուտ - գյուղ Օսմանյան կայսրությունում, Տրապիզոնի վիլայեթի Գյումուշխանեի գավառում
Աուգսբուրգ (այլ կիրառումներ)

**Աուգսբուրգ**, կարող է վերաբերել՝
* Աուգսբուրգ - քաղաք Գերմանիայում՝ Բավարիայի հարավ-արևմուտքում
* Աուգսբուրգ - շրջան է Գերմանիայում
Աուդռու (այլ կիրառումներ)

**Աուդռու**, կարող է վերաբերել՝
* Աուդռու - գյուղական ավան Էստոնիայի Պյարնումաա նահանգի Աուդռու շրջանում
* Աուդռու - շրջան Էստոնիայի Պյարնումաա նահանգում
Աուերբախ (այլ կիրառումներ)

**Աուերբախ**, կարող է վերաբերել՝
* Աուերբախ - կոմունա Գերմանիայում, Բավարիա երկրամասում, մտնում է Դեգենդորֆ շրջանի կազմի մեջ
* Աուերբախ - կոմունա Գերմանիայի Բավարիա երկրամասում, մտնում է Ամբերգ Զալցբախի շրջանի կազմի մեջ
Աչաջուր (այլ կիրառումներ)

**Աչաջուր**, կարող է վերաբերել՝
* Աչաջուր - գյուղ Հայաստանի Տավուշի մարզում
* Աչաջուր - գետ Տավուշի մարզում
Աշտարակ (այլ կիրառումներ)

**Աշտարակ**, կարող է վերաբերել՝
* Աշտարակ - Խորհրդային Հայաստանում լույս տեսնող շրջանային թերթ էր
* Աշտարակ - շրջանաձև՝ քառակողմ կամ բազմակողմ բարձր ու նեղ կառուցվածք ամրոցի պարիսպների վրա՝ հակառակորդին դիտելու, նրա դեմ կռվելու համար
* Աշտարակ - Հայաստանի Արագածոտնի մարզի մարզկենտրոն
* Աշտարակ (Աջափնյակ) - պատմամշակութային հուշարձան Երևանի Աջափնյակ վարչական շրջանի հին գերեզմանոցում
Աշուրկովո (այլ կիրառումներ)

**Աշուրկովո**, կարող է վերաբերել՝
* Աշուրկովո - ավան Ուկրաինայի Դոնեցկի մարզի Կրամատորսկի քաղաքային խորհուրդում
* Աշուրկովո - գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Սաֆոնովսկի շրջանի կազմում
Պայուսակների թանգարան (Ամստերդամ)

**Պայուսակների թանգարան** (, ), թանգարան Ամստերդամում, որը նվիրված է պատմական պայուսակներին, ձեռնապայուսակներին և ճամպրուկներին։ Թանգարանի հավաքածուն կազմում է ավելի քան 4000 ցուցանմուշ, որոնցից ամենահները վերաբերում են XVI դարի սկզբին։

Այս թանգարանի այցելուների մեծամասնությունը կազմում են կանայք, սակայն ամենաթանկ թանգարանային նմուշը համարվում է տղամարդու գոտկավոր դրամապանակը՝ պատրաստած այծի կաշվից, որն ագուցած է երկաթյա սողնակներով. այն պատրաստվել է XVI դարում։

## Պատմություն
Մոտավորապես 30 տարի առաջ անտիկ իրերի վաճառքով զբաղվող Ամստելվեեինի (Amstelveen) բնակչուհի Հենդրիկյե Իվոն (Hendrikje Ivo) Անգլիայում գնեց մի անտիկ պայուսակ՝ կրիայի պատյանից պատրաստված, զարդարված սադափով։ Այդ պայուսակը պատրաստվել է Գերմանիայում 1820 թվականին : Հենդրիկյեի հետաքրքրությունը այդ առաջին պայուսակի նկատմամբ նրան դրդեց, որ սկսի հավաքել կանացի անտիկ պայուսակներ։ Այսպիսով նրա հավաքածուն մեծացավ՝ հասնելով ավելի քան 3000 պայուսակի։ Նա որոշեց ցուցադրել իր հավաքածուի մի մասը հանրության համար։ Սկզբնական շրջանում նրա թանգարանը գործում էր Ամստելվեենի վիլլայի երկու սրահներում։ Սակայն հավաքածուն անընդհատ համալրվելու հետևանքով մեծացավ և տերը սկսեց նոր տարածքներ փնտրել ցուցադրության նպատակով։ 2007 թվականի հունիսից թանգարանը գործեց Ամստերդամի Հերենգրախտ (Herengracht) ջրանցքի էլիտար հատվածում՝ պատրիարքարանի շենքում, որը կառուցված է XVII դարում։
մինի|ձախից|Թանգարանի ցուցանմուշներից
Այսօր պայուսակների և ձեռնապայուսակների թանգարանը լուրջ կառույց է համարվում և ունի մշտական ցուցադրություն։

Թանգարանը մաս է կազմում հետևյալ կառույցների՝ Ամստերդամի թանգարանների ասոցիացիայի և Թանգարանների միջազգային խորհրդի։

## Հավաքածու
Հնատիպ պայուսակները հիմնականում փոքր չափերի են. դրանք օգտագործվել են մետաղադրամներ, բանալիներ և կարուձևի պարագաներ տեղավորելու նպատակով։ Ինչպես կանայք, այնպես էլ տղամարդիկ կիրառել են այդպիսի պայուսակներ՝ թաքցնելով դրանք հագուստի տակ, որպեսզի չգրավեն ավելորդ հետաքրքրասիրություն և խուսափեն գողերից։ Տղամարդկանց տաբատների վրա գրպանների հայտնվելուց հետո, իսկ կանանց մոտ ուռուցիկ ու փքված հագուստները ավելի կիպ դառնալուց հետո պայուսակները դարձան կանանց բնորոշ աքսեսուարներ, որոնք ավելի շատ զարդարանքի նպատակ ունեին։

XVIII դարում, արդյունաբերական հեղափոխության սկզբնավորումով և երկաթուղային ճամփորդությունների աճը միջին դասի մարդկանց համար հասանելի դառնալուց հետո, սկսեցին ավելի խոշոր պայուսակներ պատրաստել, որոնք հիմնականում ամուր կաշվից էին։

Նորաձև դիզայներների կողմից պատրաստված պայուսակները ի հայտ եկան արդեն XX դարի կեսերին. դրանք նույնպես ցուցադրվում են թանգարանում։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
Պաշտոնական կայք

Կատեգորիա:1996 հիմնադրումներ Նիդերլանդներում
Կատեգորիա:1996 հիմնադրված թանգարաններ
Կատեգորիա:Ամստերդամի թանգարաններ
Կատեգորիա:Նորաձևության թանգարաններ
Բարբարա Ասկինս

**Բարբարա Ասկինս** (, ), ամերիկացի քիմիկոս։ Հայտնի է դարձել լուսանկարչական նեգատիվի առանց լուսակայման մեթոդի բարելավման համար, ինչը լայնորեն կիիրառվել է ՆԱՍԱ-ի կողմից և բժշկական արդյունաբերության մեջ, որի համար Ասկինսը 1978 թվականին արժանացել է «Տարվա ազգային գյուտարարի» կոչմանը։

## Կենսագրություն
Բարբարա Ասկինսը (ծննդյան ազգանունը՝ Սքոթ) ծնվել է 1939 թվականին ԱՄՆ Թենեսի նահանգի Բելֆասթ քաղաքում։ Դասավանդել է դպրոցում։ Որդու և դստեր ծննդից հետո վերադարձել է դպրոց՝ շարունակելու գիտական գործունեությունը։ Բակալավրի և մագիստրոսի աստիճան ստացել է Հանստվիլի Ալաբամա համալսարանում։

## Հետազոտական գործունեություն
Ասկինսը ֆիզիկական քիմիկոս է, ով աշխատել է ՆԱՍԱ-ի Մարշալի անվան տիեզերական թռիչքների կենտրոնում և առավել հայտնի է դարձել իր նոր գյուտի գործընթացով, որտեղ «լուսանկարչական էմուլսիայով ստեղծված պատկերները կարող են զգալիորեն ակտիվացվել՝ պատկերը դարձնելով արծաթագույն ռադիոակտիվ և ճառագայթման ընթացքում ստեղծել երկրորդ էմուլսիան»։ Վերջնական տպագրական արդյունքը, որը հայտնի է որպես ավտոռադիոգրաֆ, վերարտադրում է պատկերը էական մեծ խտությամբ և հակադրությամբ։ Նրա նորարարական մեթոդը մեծացրեց առանց լույսի ազդեցության ենթարկվելու էմուլսիան և ավելացրեց լուսանկարչական հայտնաբերման սահմանները։ Այն տեսանելի դարձրեց լուսանկարներում անտեսանելին։ Սա օգտակար էր մի շարք կիրառություններում՝ այդ թվում առանց լուսակայման տիեզերական պատկերների տվյալների կրճատման դեպքում։

Ասկինսի գյուտը զգալի առաջընթաց էր նաև բժշկական տեխնոլոգիաների համար։ Նրա մեթոդը բարելավեց ճառագայթային պատկերները։ Բժշկական պատկերները, որոնք 96% առանց լուսակայման էին, դարձան ընթեռնելի, ինչը նշանակում էր, որ բժիշկները կարող են կտրուկ նվազեցնել հիվանդներին տրվող ճառագայթների քանակը։ Ասկինսի մեթոդը հետագայում կիրառվել է հին լուսանկարները վերականգնելու համար։ Ասկինսը իր գյուտը արտոնագրել է 1978 թվականին (U.S. patent No. 4,101,780) և ՆԱՍԱ-ն այն լայնորեն կիրառել է իր հետազոտական և զարգացման աշխատանքներում։

## Մրցանակներ, անդամակցություն
1978 թվականին Գյուտերի և նորարարությունների առաջխաղացման ընկերակցությունը Ասկինսին ճանաչեց որպես Տարվա ազգային գյուտարար։ Նա առաջին կին անհատն էր, ով արժանացավ այս պատվին։

Ասկինսն անդամակցել է Ամերիկյան քիմիկոսների ընկերակցությանը, Sigma Xi հետազոտությունների պատվավոր ընկերակցությանը, Գիտության զարգացման ամերիկյան ընկերակցությանը, World Future ընկերակցությանը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ալաբամայի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի գյուտարարներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի կին գիտնականներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի կին քիմիկոսներ
Կատեգորիա:Կին գյուտարարներ
Boeing 777-ի ավիավթար Լաս Վեգասում

**Boeing 777-ի ավիավթար Լաս Վեգասում** ավիավթար, որը տեղի է ունեցել 2015 թվականի սեպտեմբերի 8-ին։ Boeing 777-236ER օդանավը, որը պատկանում էր British Airways ավիաընկերությանը, իրականացնում էր չվերթ Լաս Վեգասից դեպի Լոնդոն։ Սակայն թռիչքի ժամանակ շարժիչներից մեկը հրդեհվել է։ Օդաչուները ինքնաթիռը կանգնեցրել են, այնուհետև մարդիկ տարհանվել են։ Ինքնաթիռում կար 170 մարդ, բարեբախտաբար զոհեր չեն եղել։

## Ինքնաթիռ
Boeing 777-236ER (գրանցման համար G-VIIO) օդանավը արտադրվել է 1999 թվականին։ Նույն թվականի հունվարի 18-ին ինքնաթիռը իրականացրել է իր առաջին չվերթը։ Հունվարի 26-ին ինքնաթիռը հանձնվել է British Airways ավիաընկերությանը։ Ինքնաթիռը ունի երկու շարժիչ՝ General Electric GE90-85B արտադրության։

## Իրադարձություններ
Ժամը **15:53** Boeing 777-236ER օդանավը Լաս Վեգասի թռիչքուղի է դուրս եկել։ Ինքնաթիռում կար 157 ուղևոր և 13 անձնակազմի անդմաները։ Ինքնաթիռի հրամանատարը 63 ամյա Կրիսոմ Խենկին էր, նա օդաչու վետերան է, աշխատել է British Airways ավիաընկերությունում 42 տարի։

## Հետաքննություն
Գործի քննությամբ զբաղվում է ԱՄՆ ազգային անվտանգության խորհրդը։

## Ինքնաթիռի հետագա ճակատագիրը
2015 թվականի դեկտեմբերին British Airways ավիաընկերությունը հայտարարեց, որ թիմի ինժեներների կորպորացիան իրականացրել է ինքնաթիռի գնահատումը։ Այնուհետև հայտարարել են, որ ինքնաթիռը պետք է վերանորոգվի։ Այնուհետև հայտարարել են, որ ինքնաթիռը կվերանորոգվի և հետ կվերադառնա շահագործման։ 2016 թվականի փետրվարին ինքնաթիռի վերանորոգումը ավարտվել է, և շարժիչը փոխարիվել է նորով։

2016 թվականի փետրվարի 26-ին ինքնաթիռը տեղափոխվել է Վիկտորվիլ, որտեղ ինքնաթիռը ներկվել է։ Նույն թվականի մարտի 15-ին ինքնաթիռը ժամանեց Քարդիֆ, որտեղ ինքնաթիռի նոր գրանցնումն է տեղի ունեցել։ Վերջապես ինքնաթիռը վերադարձել է Լոնդոնի օդանավակայան։ 2016 թվականի մարտի 24-ին վերսկսվեցին չվերթները։

## Տես նաև
* Boeing 777-ի ավիավթար Սինգապուրում

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Տեղեկություններ Aviation Safety Network-ում

Կատեգորիա:2015 իրադարձություններ
Կատեգորիա:Ավիավթարներ
Պաուլա Պարետո

**Պաուլա Բելեն Պարետո** (, ), արգենտինացի ձյուդոիստ և բժիշկ։

## Կենսագրություն
«Լա Պեկե» (Փոքրիկը) մականվամբ Պաուլան ծնվել է 1986 թվականի հունվարի 16-ին Արգենտինայի Սան Ֆեռնանդո քաղաքում։ Ծնողների հետ ապրում է մայրաքաղաքի մոտ գտնվող Տիգրե քաղաքում։ 4 տարեկանից սկսում է զբաղվել լողով, իսկ մեկ տարի անց՝ մարմնամարզությամբ։ Հետաքրքրությունը ձյուդոյի նկատմամբ առաջացավ 9 տարեկանում։ Մի օր կրտսեր եղբայրը՝ Մարկոն, դպրոցից տուն վերադարձավ ծեծված։ Հայրը՝ Ալդոն, երիտասարդ տարիքում ևս ձյուդոյով էր զբաղվել և որոշում է Մարկոյին ձյուդոյի պարապմունքների ուղարկել։ Պաուլային դա հետաքրքրեց և նա ևս ցանկացավ հաճախել պարապմունքների։

Ձյուդոյի առաջին ակումբը, որ հաճախեց, Սան Ֆեռնանդոյի ակումբն էր։ Շուտով հաղթեց իր առաջին մրցաշարում և երբ որոշեց շարունակել զբաղվել ձյուդոյով, տեղափոխվեց ավելի մեծ ակումբ՝ Լա Պլատա դե Էստուդիանտես։ Սկզբնական շրջանում մրցում էր 44 կգ քաշային կարգում, բայց ավելի ուշ տեղափոխվեց 48 կգ քաշային կատեգորիա։

Պաուլան ֆուտբոլի մեծ երկրպագու է․ ընկերների հետ ֆուտբոլ է խաղում։ Նրա կյանքում կար մի ժամանակաշրջան, երբ ցանկանում էր պրոֆեսիոնալ զբաղվել ֆուտբոլով, սակայն հրաժարվեց այդ մտքից՝ ընտրելով ձյուդոյիստի կարիերան։ Նրա սիրելի ակումբներն են Բոկա Խունիորսը և հայրենի Լա Պլատա դե Էստուդիանտեսը։

Պեկինի Օլիմպիական խաղերում հարցազրույցի ժամանակ ասաց, որ ամուսնացած չէ, իսկ մայրը՝ Միրտան, ավելացրեց․ «Դու ձյուդոյի հետ ես ամուսնացած»։

Պաուլան կրտսեր եղբայր ունի՝ Մարկոն, որն աջակցում է նրան իր շրջագայությունների ժամանակ և ավագ քույր՝ Էստեֆանիան, որը հոգեբան է։

Բուենոս Այրեսի համալսարանում ուսումնասիրել է բժշկություն․ ավարտել է 2014 թվականի մարտին։

2015 թվականի դեկտեմբերին Պաուլան իր երկրի կողմից արժանացավ Ոսկե Օլիմպիա մրցանակի՝ որպես տարվա լավագույն աթլետ։

## Ձյուդո
2008 թվականի Ամառային օլիմպիական խաղերում ամբողջ մրցաշարի ամենադրամատիկ մրցման ժամանակ դարձավ բրոնզե մեդալակիր։ Մրցում էր Փակ Օկ Սոնգի հետ՝ Հյուսիսային Կորեայից։ Կորեացի ձյուդոիստն ակտիվ էր ողջ մրցման ժամանակ և ակտիվության համար խաղի կեսում կոկա ստացավ։ Դրաման վերջին 10 վայրկյաններին էր, երբ Փակը տեխնիկա սկսեց, բայց Պաուլան այն օգտագործեց իր տեխնիկայի համար։ Խնդիրներն առաջացան, երբ հանձնաժողովը տեխնիկան հաշվեց Փակի օգտին, հավանաբար քանի որ նա առաջինն էր շարժվել։ Արդյունքում Փակը դարձավ մեդալակիր, իսկ Պաուլան սկսեց լացել, և նրա մարզիչ Կառլոս Դենեգրին բողոքարկեց․ հանձնաժողովը վերանայեց վիդեոն։ Վերջիվերջո նրանք համաձայնվեցին, որ Պարետոն էր տեխնիկա կատարել և վերջինս դարձավ մեդալակիր։

Նա հաջողությամբ է հանդես գալիս նաև մայրցամաքային խաղերում և մրցաշարերում, որոնցից են Համաամերիկյան խաղերը։

2015 թվականի օգոստոսին Պաուլան Աստանայի Ձյուդոյի աշխարհի առաջնությունում առաջին անգամ դարձավ աշխարհի չեմպիոն։

2016 թվականի Ամառային օլիմպիական խաղերում Պաուլան հաղթեց Յոնգ Բյոնգին՝ դառնալով Օլիմպիական չեմպիոն։

## Ձեռքբերումներ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Sport-Reference 

Կատեգորիա:Սան Ֆեռնանդո քաղաքում ծնվածներ
Կատեգորիա:Մարզիկներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Ձյուդոիստներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Արգենտինացի ձյուդոիստներ
Կատեգորիա:Ձյուդոյի աշխարհի չեմպիոններ
Կատեգորիա:2016 թվականի Ամառային օլիմպիական խաղերի չեմպիոններ
Կատեգորիա:2008 թվականի Ամառային օլիմպիական խաղերի բրոնզե մեդալակիրներ
Կատեգորիա:Արգենտինացի բժշկուհիներ
Աննա Ֆրանկի ծառ

աջից|մինի|250px|Աննա Ֆրանկի ծառը, 2006 թվական։

**Աննա Ֆրանկի ծառ** (), ձիակասկ սովորականի օրինակ, գտնվում է Ամստերդամի կենտրոնում և առաջին անգամ հիշատակվում է Աննա Ֆրանկի կողմից։

## Պատմություն
Ծառն առաջին անգամ նկարագրվում է Աննա Ֆրանկի օրագրում, որտեղ հիշատակվում է 3 անգամ։ Նկարագրվում է որպես *«մերկ շագանակագույն ծառ, որի ճյուղերին անձրևի փոքր փայլող կաթիլները կարծես արծաթյա լինեն»*։ Աննա Ֆրանկի հայրը՝ Օտտո Ֆրանկը, օրագիրը կարդալուց հետո 1968 թվականին պատմել է, որ զարմացած է եղել, թե ինչ թանկ է եղել դստեր համար ծառը։

## Հիվանդություն
250px|մինի|Ամստերդամի համայնապատկերը։ Աջ հատվածում երևում է Աննա Ֆրանկի ծառը, 2017 թվականի լուսանկար։

Ծառի առողջության վերաբերյալ անհանգստությունները սկսվել են 1993 թվականին, երբ հողի վերլուծությունը ցույց է տվել, որ վառելիքի արտահոսքը վտանգել է արմատային համակարգը։ Ամստերդամի կառավարությունը շուրջ 160.000 եվրո է ծախսել ծառի փրկության համար։

2005 թվականի մայիսի 26-ին ծառի սաղարթը էտվել է, քանի որ վեցամսյա ուսումնասիրությունը բուսաբաններին ցույց է տվել, որ դա կերաշխավորի նրա առողջությունը, սակայն հիվանդությունը շարունակվել էր զարգանալ դրանից հետո։ Որոշ գիտնականներ արձանագրել են, որ բույսի մահն անխուսափելի է, և Հենրիխ Պոմեսը՝ տերը անշարժ գույքի, որի տարածքում գտնվում էր ծառը, դիմել է նրա հատման համար լիցենզիա ստանալու համար։

2007 թվականի հոկտեմբերի 2-ին Ծառի հոլանդական հիմնադրամը ներգրավված է եղել ծառահատության իրավաչափության վերաբերյալ քննարկման մեջ։ Նոյեմբերի 15-ին այն հաստատվում է՝ հիմնվելով գիտնականների Նևիլ Ֆայի և Ֆրից Գալիզինի այն եզրահանգումների վրա, որ ծառը բավականին առողջ է և իրենից վտանգ չի ներկայացնում։ Այնուհանդերձ, 2007 թվականի նոյեմբերի 13-ին կառավարությունը հայտարարում է, որ ծառը պետք է հատվի նոյեմբերի 21-ին։ Նոյեմբերի 20-ին տեղի է ունենում դատական նիստ, որի ընթացքում որոշվում է ժամանակավորապես հետաձգել հատումը։ Հաջորդ մամուլի ասուլիսի ժամանակ «Աննա Ֆրանկի հիմնադրամը» կրկնում է պահանջը՝ պնդելով, որ գոյություն ունի սուր վտանգ, և խնդրում է Ամստերդամի քաղաքապետին տրամադրել լիցենզիա։

2007 թվականի դեկտեմբերի 17-ին Աննա Ֆրանկի ծառի փրկության կոմիտեն ներկայացնում է ծառի պահպանման ծրագիր․ կոմիտեն առաջարկում է կառուցել հենարան, որը կպաշտպաներ բունը։ Նախագիծը հաստատվում է փորձագետների կողմից, և, ըստ նրանց եզրակացության, ծառը կարող էր ապրել ևս 5-15 տարի։ Շինարարությունն ավարտվում է 2008 թվականի մայիսին։

## Տապալում
2010 թվականի օգոստոսի 23-ի փոթորկի պատճառով ծառը տապալվում է՝ վնասելով մի քանի ցախանոց։

2011 թվականի վերջի դրությամբ՝ ծառի շատ կլոններ աճում են Եվրոպայում․ 11-ը՝ Միացյալ Թագավորությունում, 150-ը՝ Ամստերդամի այգում, և այլ ծառեր Եվրոպայի բազմաթիվ երկրներում։

## Տես նաև
* Աննա Ֆրանկի տունը

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Ծառի նկարագրություն և պատկերասրահ 

Կատեգորիա:Աննա Ֆրանկ
Կատեգորիա:Հայտնի ծառեր