Մադլեն Լ՛Էնգլ

**Մադլեն Լ՛Էնգլ ** () ), ամերիկացի գրող, հայտնի է երեխաների և մեծահասակների համար պատմվածքներով և հատկապես վեպերի շարքով․ «Ժամանակի կորուստ», «Քամին շեմին է», «Մոլորակն արագ է պտտվում», «Մեծ ջուր», «Կղզիները ժամանակում»։ Մադլենի աշխատանքները արտացոլում են նրա կրոնական հայացքները և հետաքրքրությունը ժամանակակից գիտության հանդեպ։

## Կենսագրություն
### Վաղ տարիներ
Մադլեն Լ՛Էնգլը ծնվել է 1918 թվականի նոյեմբերի 19-ին Նյու Յորքում։ Անունը ստացել է ի պատիվ նախատատի։ Գրողի մայրը, որին նույնպես կոչել են Մադլեն, եղել է դաշնակահարուհի։ Նրա հայրը՝ Չարլզ Ուոդսվորթ Քեմփը, եղել է գրող, քննադատ և օտարերկրյա թղթակից։ Մադլենի խոսքով՝ Առաջին համաշխարհային պատերազմի ժամանակ իր հայրը հարձակման է ենթարկվել մանանեխի գազով, ինչը հանգեցրել է նրա թոքերի վնասմանը։ Հետագայում գրողի մյուս հարազատները վիճարկել են այդ տեղեկությունը։ Նրա մայրական կողմի պապը՝ Բիոն Բարնեթը եղել է Ֆլորիդայի Ջեքսոնվիլի Barnett Bank-ի հիմնադիրներից մեկը։

Հինգ տարեկան հասակում Մադլեն Լ'Էնգլը գրել է իր առաջին պատմվածքը, իսկ ութ տարեկանում սկսել է սեփական օրագիրը լրացնել։ Բայց այս առաջին քայլերը գրականության մեջ չեն ազդել իր հաջողության վրա Նյու Յորքի մասնավոր դպրոցում, որտեղ սովորել է։ Ուսուցիչները նրան համարել են ամաչկոտ, անշնորհք և նույնիսկ հիմար աղջիկ։ Այդ պատճառով Մադլեն Լ'Էնգլը իր ժամանակը մշտապես անցկացրել է գրքերի և իր պատմվածքները գրելու համար։ Ծնողների մոտ հաճախ վեճեր են ծագել Մադլենի դաստիարակության վերաբերյալ, և արդյունքում երիտասարդ գրողը ստիպված է եղել հաճախել տարբեր գիշերօթիկ դպրոցներ և լինել տնային դաստիարակչուհու հսկողության տակ։ Լ'Էնգլների ընտանիքը հաճախ է տեղափոխվել։ Երբ նրանք բնակություն են հաստատել Ֆրանսիական Ալպերին մոտ գտնվող ամառանոցոում, Մադլեն Լ'Էնգլը նկարագրել է իր հույսը, որ մաքուր օդը կարող է օգնել հոր հիվանդ թոքերին։ Այնտեղ Մադլենին ուղարկել են Շվեյցարիայի գիշերօթիկ դպրոց։ Սակայն 1933 թվականին գրողի տատիկը հիվանդացել է, և ընտանիքը ստիպված է եղել տեղափոխվել Ֆլորիդայի Ջեքսոնվիլին մոտ։ Մադլեն Լ'Էնգլը սկսել է հաճախել Չարլստոնի գիշերօթիկ դպրոցը։ Նրա հայրը մահացել է 1935 թվականին, բայց Մադլենը չի հասցրել տուն գալ, որպեսզի հրաժեշտ տա նրան։

### Հետագա կյանք
Մադլեն Լ’Էնգլը 1937 թվականից մինչև 1941 թվականը սովորել է Սմիթի Քոլեջում։ Գերազանց առաջադիմությամբ ավարտելով քոլեջը, բանաստեղծուհին տեղափոխվում է Նյու Յորք։ 1942 թվականին Անտոն Չեխովի «Բալի այգին» պիեսի նկարահանման ժամանակ հանդիպում է դերասան Հյու Ֆրանկլինին։ Մեկ տարի անց իր «Անձրև» վեպի թողարկումից հետո ամուսնանում է նրա հետ։ 1947 թվականին ծնվել է նրանց դուստրը՝ Ջոզեֆինան։

1952 թվականին նրանք տեղափոխվում են Գոշենի հին ֆերմային տուն, Կոնեկտիկուտ նահանգ։ Եվ քանի որ Ֆրանկլինը այլևս չէր աշխատում, որպես դերասան, նրանք գնում և հիմնում են փոքրիկ խանութ։ Մադլենը դեռ շարունակում էր զբաղվել գրականությամբ։ Նույն թվականին ծնվում է նրանց որդին՝ Բիոնը։ Չորս տարի անց մահանում են նրանց ընկերները, թողնլով իրենց յոթամյա դստերը՝ Մարիային, որին Ֆրանկլինները շուտով որդեգրում են։ Այդ ժամանակահատվածում Մադլեն Լ’Էնգլը ղեկավարել է ժողովական եկեղեցու երգչախումբը։

### Կարիերա
1958 թվականի նոյեմբերին հրատարակիչների կողմից ևս մեկ մերժում ստանալուց հետո Մադլեն Լ'Էնգլը որոշում է դադարեցնել բանաստեղծական գործունեությունը։ «Այսքան ժամանակ ծախսելով աշխատանքիս վրա, ես այդպես էլ չկարողացա հետ վերադարձնել իմ չարչարանքը»։ Շուտով նա հասկացավ, որ չի կարող կանգ առնել, և շարունակել է գրել։

1959 թվականին Մադլենը որոշում է վերադառնալ Նյու Յորք, որպեսզի ամուսինը շարունակի դերասանական կարիերան։ Մեկնելուց առաջ ընտանիքը տաս օր վրաններով արշավում է, որի ընթացքում գրողը հորինում է իր ամենահայտնի՝ «Ժամանակի ճեղքումը» գրքի միտքը։ Այս վեպը ավարտում է 1960 թվականին։ Մադլենը մինչև Ջոն Ֆերրարիին գիրքը հրատարակելու համար հանձնելը՝ ստացել էր երեք մերժում։ Վեպը տպագրվել է 1962 թվականին։

1960 թվականից մինչև 1966 թվականը (այնուհետև 1989 և 1900 թվականներին) Մադլեն Լ’Էնգլը դասավանդել է Նյու Յորքի սուրբ Հիլդի և Սուրբ հյուի դպրոցներում։ 1965 թվականին աշխատել է Նյու Յորքի Յոհան Բոգոսլովայի մայր տաճարի գրադարանում, որպես գրադարանավարուհի։ Ավելի ուշ այդ տաճարում երկար ժամանակ գրականություն է դասավանդել։ 1960-ական, 1970-ական և 1980-ական թվականներին, Մադլեն Լ’Էնգլը տասնյակ գրքեր է գրել երեխաների և մեծահասակների համար։ Իր մեծահասակների համար նախատեսված գիրքերից մեկը՝ «Two-Part Invention», գրվել է 1986 թվականին՝ իր ամուսնու մահից հետո․ նա մահացել էր քաղցկեղից։ Գրքում պատմում է իր ամուսնական կյանքի մասին։

### Վերջին տարիները
1991 թվականին Մադլեն Լ’Էգլը լուրջ վիրավորվել է ավտովթարից։ Բայց շուտով 1992 թվականին լիովին ապաքինվել է և պատրաստ է լինում Անտարկտիդա ճանապարհորդության։ Իր որդին՝ Բիոն Ֆրանկլինը 1999 թվականի դեկտեմբերին մահանում է 48 տարեկան հասակում։

Վերջին տարիներին Մադլենը այլևս չի կարողացել ճանապարհորդել կամ դասավանդել՝ օստեոպորոզի պատճառով, ինչը վատթարացել է ներուղեղային արյունազեղումից հետո, որը նա կրել էր 2002 թվականին։ Ինչպես նաև հրաժարվում է իր դասընթացներից և հրապարակային ելույթներից։ 2001 թվականից հետո հրատարակվեցի նրա պատմվածքների հավաքածուները, որոնք երբևէ չէին տպագրվել։

Մադլեն Լ’Էնգլը մահացել է 2007 թվականի սեպտեմբերի 6-ին Լիտչֆիլդում իրենց տնից ոչ հեռու գտնվող ծերանոցում, Կոնեկտիկուտ նահանգ։ Նա թաղված է Նյու Յորքի Յոհան Բոգոսլովայի մայր տաճարում։

## Ստեղծագործություններ
* «Անփրև» (1945)
* «Երկուսն էլ երիտասարդ էին» (1949)
* «Ծանոթացեք Օսթինների հետ» (1960)
* «Ժամանակի ճեղքում» (1962)
* «Կեսգիշերային արև» (1963)
* «Սուրբ Ծննդից 24 օր առաջ» (1964)
* «Պատանի միաեղջյուրը» (1968)
* «Հանգստի օղակում» (1972)
* «Քամին շեմին» (1973)
* «Ամառը նախատատի մոտ» (1974)
* «Իռացիոնալ ժամանակահատված» (1977)
* «Կողի վրա թեքվիր մոլորակ» (1978)
* «Հավերժ աշխարհի օղակը» (1980)
* «Քայլել ջրի վրա» (1980)
* «Հայտնագործության երկու մասերը» (1988)

### Էկրանավորում
* «Ժամանակի բեկում» վեպը եկրանարկվել է երկու անգամ
** «Ժամանակի թռիչք» (Ամերիկա-կանադական հեռուստաֆիլմ, 2003 թվական)
** «Ժամանակի բեկում» («Դիսնեյ» ընկերության ֆիլմը, 2018 թվական)
* «Հավերժ աշխարհի օղակը» (Դիսնեյ ալիքի ֆիլմը, 2002 թվական)
* «Կամիլա Դիկինսոն» (Ամն, 2012 թվական)

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* www.madeleinelengle.com Պաշտոնական կայք

Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի բանաստեղծներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի կին գրողներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի վիպասաններ
Կատեգորիա:21-րդ դարի ամերիկացի կանայք
Կատեգորիա:Ամերիկացի արձակագիրներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի լրագրողներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի կին դրամատուրգներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի կին վիպասաններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի մանկագիրներ