Բասդեո Պանդայ

**Բասդեո Պանդայ** (, ), տրինիդադցի և տոբագոացի իրավաբան, քաղաքական գործիչ, արհմիութենական գործիչ, տնտեսագետ, դերասան և պետական ​​ծառայող։ Նա հնդկական ծագմամբ առաջին մարդն է եղել, որը զբաղեցրել է Տրինիդադ և Տոբագոյի վարչապետի պաշտոնը։

## Կենսագրություն
Բասդեո Պանդայը ծնվել է 1933 թվականի մայիսի 25-ին, հնդկական-տրինիդադական ընտանիքում։ Դպրոցն ավարտելուց հետո նա աշխատել է շաքարեղեգի պլանտացիայում, իսկ ավելի ուշ՝ որպես տարրական դպրոցի ուսուցիչ և վարչական գործավար Սան Ֆերնանդոյում։ 1960 թվականին դերասանի դիպլոմ է ստացել Լոնդոնի դրամատիկական արվեստի դպրոցից, 1962 թվականին Լոնդոնի «Լինքոլն Ինն» իրավաբանական հաստատությունում ստացել է իրավաբանի կոչում, իսկ 1965 թվականին Լոնդոնի համալսարանում՝ տնտեսագիտության մագիստրոսի կոչում։ 1960-ականների սկզբին խաղացել է մի քանի դերասանական դերեր ֆիլմերում և հեռուստասերիալներում։

Տրինիդադ և Տոբագո վերադառնալուց հետո աշխատել է որպես իրավաբան և արհմիության խորհրդական, նրա քաղաքական կարիերան սկսվել է 1966 թվականին, երբ նա միացել է բանվորների և ֆերմերների կուսակցությանը։ 1973 թվականին դարձել է Տրինիդադի շաքարի և ընդհանուր բանվորների արհմիության առաջին նախագահը և այդ պաշտոնը զբաղեցրել մինչև 1995 թվականը։ 1976-1986 թվականներին եղել է «Միավորված աշխատանքային ճակատ» կուսակցության նախագահը։

1976 թվականին Բասդեո Պանդայը առաջին անգամ ընտրվել է Ներկայացուցիչների պալատի անդամ և այդ ժամանակվանից ներկայացրել է Հյուսիսային Կուվա նահանգի ընտրատարածքը Տրինիդադ և Տոբագոյի խորհրդարանում։ 1981-1986 թվականներին խորհրդարանում եղել է ընդդիմադիր առաջնորդ։ 1986 թվականին երկրում իշխանության եկած վարչապետ Արթուր Ռոբինսոնի կաբինետում Բասդեո Պանդայը ստացել է արտաքին գործերի և միջազգային առևտրի նախարարի պաշտոնը։ Սակայն երկու տարի անց Բասդեո Պանդայը այլ գործիչների հետ լքել  կառավարությունն ու կուսակցությունը և նրանց հետ հիմնել «Ակումբ 88» կուսակցությունը (Սիրո, Միասնության և Եղբայրության կուսակցություն), որը հետագայում կոչվել է Միացյալ ազգային կոնգրես։ 1989 թվականից մինչև 1995 թվականի նոյեմբեր եղել է ընդդիմության առաջնորդ։

1995 թվականին Պանդայը մեղադրվել է սեռական անպարկեշտության հինգ հոդվածով՝ կապված նախկին կնոջ հետ։ Նույն թվականի համընդհանուր ընտրություններից երկու շաբաթ անց նա ազատ է արձակվել և ընտրվել վարչապետ։ Պանդայը դարձնել է Տրինիդադ և Տոբագոյի հնդկական արմատներով առաջին վարչապետը։

1997 թվականի հունվարին Բինարեսի համալսարանից (Հնդկաստան) ստացել է իրավունքի պատվավոր դոկտորի կոչում։

Բասդեո Պանդայը վերընտրվել է վարչապետի պաշտոնում 2000 թվականի դեկտեմբերի 22-ին կայացած համընդհանուր ընտրություններից հետո։ 2001 թվականի հունվարի 25-ին ստանձնել է նաեւ Ազգային անվտանգության նախարարի պաշտոնը։ 2001 թվականի դեկտեմբերին տեղի ունեցած արտահերթ խորհրդարանական ընտրություններում Պատրիկ Մենինգը կրկին դարձել է երկրի վարչապետ, իսկ Բասդեո Պանդայը գլխավորել է ընդդիմությունը, բայց նաև պարտություն է կրել 2002 թվականի հոկտեմբերի 7-ին Ներկայացուցիչների պալատում վերընտրվելիս։

2006 թվականի ապրիլի 24-ին իսպանական դատարանը Բասդեո Պանդայը դատապարտել է վեց տարվա ազատազրկման՝ 1997-1999 թվականներին հարկերից խուսափելու համար։ Դատարանը ապացուցել է, որ վարչապետի պաշտոնում եղած ժամանակ նա չհայտարարագրված ավանդներ է պահել Լոնդոնի բանկում։ Դատավճռից հետո Բասդեո Պանդայը հրաժարական է տվել ընդդիմության առաջնորդի պաշտոնից։ 2007 թվականի մարտին դատարանի վճիռը բեկանվել է վերաքննիչ բողոքը քննարկելուց հետո։

2010 թվականին Կամլա Բասդեո Պանդայը պարտվել է կուսակցության ղեկավարի ընտրություններում, իսկ չորս ամիս անց հեռացել քաղաքականությունից։

Բասդեո Պանդայը մահացել է 2024 թվականի հունվարի 1-ին Ֆլորիդայի Ջեքսոնվիլ քաղաքում, 90 տարեկան հասակում։ Նրա մահվան մասին սոցցանցերում հայտնել է նրա դուստրը՝ Միքելա Պանդայը։

## Ընտանիք
Բասդեո Պանդայն ամուսնացած է եղել երկու անգամ, առաջին կինը՝ Նորման, մահացել է 1981 թվականին, երկրորդ անգամ Պանդայն ամուսնացել է Օմայի հետ։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* NALIS Biography of Basdeo Panday
*Panday turns 87, vows to help daughter in elections

Կատեգորիա:20-րդ դարի քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:21-րդ դարի քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Վարչապետներ
Կատեգորիա:Տրինիդադ և Տոբագոյի քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Թոքաբորբից մահացածներ
Կատեգորիա:Երկարակյացներ