Արծաթը որպես ներդրում

Արծաթը, ինչպես և մյուս թանկարժեք մետաղները, կարող է օգտագործվել որպես ներդրում։ Ավելի քան 4000 տարի այն դիտվել է որպես փողի և արժեքի պահպանման ձև, թեև զարգացած երկրներում կորցրեց իր դերը որպես օրինական վճարման միջոց, երբ 1935 թվականին ավարտվեց արծաթի ստանդարտի կիրառումը։ Որոշ երկրներ արտադրում են ձուլակտորներ և կոլեկցիոն մետաղադրամներ։ 2009 թվականին արծաթի հիմնական պահանջարկը եղել է արդյունաբերական օգտագործման համար (40%), ոսկերչական իրերի, ձուլակտորների մետաղադրամների և բորսայում վաճառվող ապրանքների համար։ 2011 թվականին արծաթի համաշխարհային պաշարները կազմել են 530,000 տոննա։

Ամեն տարի միլիոնավոր կանադական «Silver Maple Leaf» մետաղադրամներ և «American Silver Eagle» մետաղադրամներ գնվում են որպես ներդրումներ։ Չնայած այս ձուլակտորների մետաղադրամները օրինական վճարման միջոց են, դրանք հազվադեպ են օգտագործվում խանութներում։ Այնուամենայնիվ, «անպետք արծաթ» մետաղադրամները, որոնք ի սկզբանե հատվել էին շրջանառության համար, դեռևս կարելի է գտնել շրջանառության մեջ, թեև հազվադեպ, և դրանք սովորական թիրախներ են մետաղադրամների գլանափաթեթի որսի պրակտիկայում։

## Գին

Արծաթի գինը պայմանավորված է սպեկուլյացիաներով և առաջարկով ու պահանջարկով, ինչպես ապրանքների մեծ մասը։ Արծաթի գինը հայտնիորեն անկայուն է՝ համեմատած ոսկու գնի հետ, քանի որ շուկան ավելի փոքր է, շուկայի ցածր իրացվելիությունը և պահանջարկի տատանումները արդյունաբերական և պահեստային արժեքների օգտագործման միջև։ Երբեմն դա կարող է առաջացնել շուկայում լայնածավալ գնահատումներ՝ առաջացնելով անկայունություն։

Արծաթը հաճախ հետևում է ոսկու գնին` հաշվի առնելով արժեքի պահանջարկը, թեև հարաբերակցությունը կարող է տարբեր լինել։ Արծաթի և ոսկու արժեքի հարաբերակցությունը 17,5:1 է։ Ոսկու/արծաթի գների հարաբերակցությունը հաճախ վերլուծվում է թրեյդերների, ներդրողների և գնորդների կողմից։

Ոսկու/արծաթի հարաբերակցությունը պատմության մեջ ամենահին շարունակաբար հետևվող փոխարժեքն է։ Հռոմեական ժամանակներում գների հարաբերակցությունը սահմանվել է 12 (կամ 12,5) 1-ի նկատմամբ։ 1792 թվականին ոսկի/արծաթ գների հարաբերակցությունը օրենքով ամրագրվեց Միացյալ Նահանգներում 15:1, ինչը նշանակում էր, որ մեկ տրոյական ունցիա ոսկի արժեր 15 տրոյական ունցիա արծաթ, 1803 թվականին Ֆրանսիայում ուժի մեջ է մտել 15,5:1 հարաբերակցությունը։ Ոսկու/արծաթի միջին գների հարաբերակցությունը 20-րդ դարում, սակայն, 47:1 էր:

Արծաթի գինը բավականին կտրուկ աճել է 2005 թվականի սեպտեմբերից՝ սկզբում կազմելով մոտ 7 դոլար մեկ տրոյական ունցիայի դիմաց, բայց 2006 թվականի ապրիլի վերջին առաջին անգամ հասել է 14 դոլարի մեկ տրոյական ունցիայի դիմաց, իսկ ամսվա միջին գինը կազմել է 12,61 դոլար մեկ տրոյական ունցիայի դիմաց։ 2008 թվականի մարտի դրությամբ այն տատանվում էր մեկ տրոյական ունցիայի դիմաց 20 դոլարի սահմաններում։ Այնուամենայնիվ, արծաթի գինը 2008 թվականի հոկտեմբերին իջավ 58%-ով՝ այլ մետաղների և ապրանքների հետ մեկտեղ՝ վարկային ճգնաժամի հետևանքների պատճառով։ Մինչև 2011 թվականի ապրիլին արծաթը վերադարձավ՝ հասնելով 31 տարվա ամենաբարձր մակարդակին՝ 49,21 դոլար մեկ ունցիայի դիմաց, 2011 թվականի ապրիլի 29-ին՝ պայմանավորված դրամավարկային գնաճի և զարգացած աշխարհի կառավարությունների վճարունակության հետ կապված մտահոգությունների պատճառով, մասնավորապես՝ Եվրագոտում։
### Ազդեցություններ
Արծաթի գնի վրա ազդում են մի շարք գործոններ.
* Արծաթի շուկան զգալիորեն ավելի փոքր է, քան ոսկու շուկան, Լոնդոնի ոսկու ձուլակտորների շուկան 18 անգամ ավելի շատ դրամական արժեք ունի, քան արծաթինը։ Սա թույլ է տալիս խոշոր վաճառողին կամ ներդրողին դրական կամ բացասական ազդեցություն ունենալ արծաթի գնի վրա։
* Արծաթի հատկությունների շնորհիվ այն մեծ դեր ունի ֆոտոգալվանային սարքերի արտադրության, RoHS-ին համապատասխան զոդման, հագուստի և բժշկական օգտագործման մեջ։ Արծաթի այլ նոր կիրառությունները ներառում են RFID պիտակներ, փայտի կոնսերվանտներ, ջրի մաքրում և սննդի հիգիենա։  2010 թվականի տվյալները ցույց են տալիս, որ արծաթի մեծ մասն օգտագործվում է արդյունաբերության համար (487,4 միլիոն ունցիա), ոսկերչության (167,0 միլիոն ունցիա) և ներդրումների համար (101,3 միլիոն ունցիա)։
* Արծաթը, ինչպես բոլոր թանկարժեք մետաղները, կարող է օգտագործվել որպես արգելք գնաճի, գնանկման կամ արժեզրկման դեմ [20]։
* Արծաթը՝ որպես ինֆլյացիայի դեմ պաշտպանիչ միջոց, հանրային տրամադրությունների վրա կարող են ազդել արծաթ արտադրողների և դուստր ձեռնարկությունների մարքեթինգային արշավները։
### Պատմություն
Արծաթի ամենաբարձր գրանցված գները եղել են.

#### 1979–1980 թվականներ
Մասամբ Հանթ եղբայրների (Նելսոն Բունկեր Հանթ, Ուիլյամ Հերբերտ Հանթ և Լամար Հանթ) գործողությունների պատճառով արծաթե «Good Delivery» ձուլակտորների գինը մեկ տրոյական ունցիայի դիմաց մոտ 6 դոլարից բարձրացավ մինչև 49,45 ԱՄՆ դոլարի ռեկորդային մակարդակին՝ 1980 թվականի հունվարի 18-ին, որը ներկայացնում է 72,4% աճ։ Ֆիզիկական արծաթի ամենաբարձր գինը դժվար է որոշել, բայց հիմնվելով սովորական արծաթե մետաղադրամների գնի վրա՝ այն հասել է մոտ $40/ունցիա։

1980 թվականի հունվարի 7-ին, ի պատասխան Հանթի կուտակումների, ապրանքային բորսան (COMEX) անսպասելիորեն ընդունեց «Արծաթե կանոն 7-ը»՝ խիստ սահմանափակումներ դնելով ապրանքի գնման մարժայի վրա՝ առաջացնելով զանգվածային լիկվիդացիաներ և գների վրա հսկայական անկումային ճնշում։ Հանթ եղբայրները մեծ պարտքեր էին վերցրել իրենց գնումները ֆինանսավորելու համար, և քանի որ գինը նորից սկսեց իջնել՝ ընդամենը չորս օրվա ընթացքում 50%-ով իջնելով մարժայի դիրքերի հանկարծակի հարկադիր լուծարման պատճառով, նրանք չկարողացան կատարել իրենց պարտավորությունները՝ թանկարժեք մետաղների շուկաներում առաջացնելով  խուճապ։

Հանթսները երբեք մեղավոր չեն ճանաչվել որևէ հանցավոր արարքի համար, չնայած նրանք կորցրել են քաղաքացիական հայցը իրադարձության հետ կապված։ Իրադարձությունը նաև պատճառ դարձավ, որ Հանթսի կարողությունը նվազի, ինչը հանգեցրեց նրան, որ նրանք սկսեցին սնանկ ճանաչվել։ 1989 թվականին նրանք համաձայնեցին քաղաքացիական համաձայնության գալ ապրանքների ֆյուչերսների առևտրային հանձնաժողովի հետ՝ վճարելով տուգանքներ և համաձայնելով արգելել ապրանքների առևտուրը։

#### 2010–2011 թվականներ
Համաշխարհային տնտեսության համար այնպիսի հսկայական վտանգ կար, որ ներդրողները բարձրացնում էին գները՝ գնելով պաշտպանական ապրանքներ (օրինակ՝ արծաթ կամ ոսկի)։ Երբ ենթադրվում էր, որ կարճաժամկետ ռիսկերը իջել են, շատ ներդրողներ իրենց ակտիվները վերաբաշխել են զիջող (շահաբաժիններ կամ տոկոսներ) ներդրումների, ինչպիսիք են բաժնետոմսերը կամ պարտատոմսերը։

2011 թվականի Միացյալ Նահանգների պարտքի ճգնաժամը արծաթի գների աճի հիմնական գործոնն էր։ 2010 թվականի ԱՄՆ-ի միջանկյալ ընտրությունները ընդգծեցին նախագահ Օբամայի «Tea Party» շարժման ընդդեմ քաղաքական տարբերությունները։ Արծաթի գինը միաժամանակ 17 դոլարից հասել է 30 դոլարի՝ ընտրությունների մոտենալուն զուգահեռ։ 2010 թվականի վերջին և 2011 թվականին արծաթը գտավ «նոր նորմալ» 25-ից մինչև 30 դոլար։

2011 թվականին Կոնգրեսի հանրապետականները պահանջեցին դեֆիցիտի կրճատումը լինել երկրի պարտքի «առաստաղը»՝ թույլատերլի սահմանը, բարձրացնող օրենսդրության մաս։ Արդյունքում վեճը լուծվել է 2011 թվականի օգոստոսի 2-ին՝ 2011 թվականի բյուջեի վերահսկողության ակտով։

2011 թվականի առաջին մի քանի ամիսների ընթացքում՝ «Moody's»-ը և «S&P»-ը՝ երկուսն էլ նվազեցրել են ԱՄՆ ֆինանսների կանխատեսումները. սա մեծ ցնցում էր ֆինանսական աշխարհի համար և հանգեցրեց արծաթի 50 դոլարի բարձրացմանը։

2011 թվականի ապրիլի 18-ին ԱՄՆ-ում գործող «S&P» վարկանիշային գործակալությունը հրապարակեց «բացասական» կանխատեսում ԱՄՆ-ի «AAA» (բարձր որակի) սուվերեն պարտքի վարկանիշի վերաբերյալ՝ առաջին անգամ 1860 թվականից ի վեր, ինչը ցույց է տալիս, որ կա առաջիկա երկու տարվա ընթացքում վարկանիշի բացահայտ նվազման հավանականությունը, երեքից մեկ է։
2011 թվականի ապրիլի 25-ին Նյու Յորքի սփոթ շուկայում արծաթը վաճառվում էր 49,80 դոլար մեկ ունցիայի դիմաց։
2011 թվականի օգոստոսի 5-ին S&P-ն առաջին անգամ իջեցրեց դաշնային կառավարության վարկային վարկանիշը՝ վկայակոչելով նրանց ապրիլյան նախազգուշացումները, կողմերին կամրջելու դժվարությունը, և որ արդյունքում ձեռք բերված համաձայնագիրը շատ հեռու էր սպասված համապարփակ «մեծ գործարքից»։ Վարկային վարկանիշի իջեցումը և պարտքի առաստաղի անկումը նպաստեցին, որ հուլիսի վերջին և օգոստոսին «Dow Jones Industrial Average»-ը իջնի մոտ 2000 կետով։ Ինքնին վարկանիշի իջեցումից հետո DJIA-ն ունեցավ իր պատմության մեջ ամենավատ օրերից մեկը և օգոստոսի 8-ին իջավ 635 կետով։

Հետո, քանի որ հավանական դարձավ, որ ԱՄՆ Գանձապետարանի քարտուղար Թիմոթի Գեյթները կհրամայեր գանձապետարանին արտակարգ միջոցներ կիրառել ճգնաժամը հետաձգելու համար, արծաթը վերադարձավ 35 դոլարով։ Քանի որ դեբակուլը շարունակվում էր ամառվա ընթացքում, արծաթը փոխվեց 33-43 դոլարի միջակայքում։

Քանի որ պարզ դարձավ, որ «ֆինանսական ապոկալիպսիսը» կհետաձգվի մինչև ամառվա վերջը, շատ ներդրողներ նետեցին արծաթն ու ապրանքները և վերադարձան ԱՄՆ։ Արծաթի գինը արագորեն վերադարձավ մինչև 30 դոլարի և հաջորդ մի քանի տարիներին իջավ 2010 թվականի մակարդակից ցածր։

Արդյո՞ք արծաթի շարժումը որպես «պղպջակ» դասակարգելը (տեսանելի է արծաթը ոսկու հետ համեմատելիս) վիճելի է, Պիտեր Շիֆը հերքել է, որ երբևէ եղել է փուչիկ և պնդել, որ արծաթի գնի բարձրացման պատճառ դարձած գործոնները դեռևս չեն լուծվել։

## Ներդրումային միջոցներ
### Ձուլակտորներ
Արծաթում ներդրումներ կատարելու ավանդական եղանակը իրական ձուլակտորներ գնելն է։ Որոշ երկրներում, օրինակ՝ Շվեյցարիայում և Լիխտենշտայնում,  ձուլակտորները կարելի է գնել կամ վաճառել խոշոր բանկերում։

Արծաթե ձուլակտորների հարթ, ուղղանկյուն ձևը դրանք իդեալական է դարձնում տնային պահարանում, բանկում պահատուփում կամ տեղաբաշխված (հայտնի է նաև որպես չփոխարինելի) կամ չբաշխված (փոխարինելի կամ համախմբված) պահեստում պահելու համար։

Արծաթե ձուլակտորները կարող են կամ ձուլվել կամ լցնել, կամ հատվել, երկու կատեգորիաներն էլ հաճախ ներառում են կոլեկցիոներների համար գրավիչ բարդ դեկորատիվ ձևավորումներով սալիկների արտադրություն, որոնք հաճախ կոչվում են «արվեստի փուլակտորներ»։

Տարբեր չափերի արծաթե ձուլակտորներն են 1, 10, 100 և 1000 տրոյական ունցիա, 100 գրամ (3,215 տրոյական ունցիա) և մեկ կիլոգրամ (32,15 տրոյական ունցիա), ինչպես նաև այլ չափսեր։ Կան տարբեր արծաթե զտիչներ՝ իրենց յուրահատուկ դրոշմակնիքով կամ «տարբերանշանով», որն օգտագործվում է բարի մասին տեղեկատվություն տրամադրելու և որակ ապահովելու համար։
### Մետաղադրամներ

«Մետաղադրամ» տերմինը սովորաբար վերաբերում է մետաղական կտորին, որը հատվել է ինքնիշխան կառավարության կողմից և իր ծագման երկրում օրինական վճարման կարգավիճակ ունի։ Մետաղադրամներն առանձնանում են իրենց պաշտոնական ճանաչմամբ և կրում են նվազագույն անվանական արժեք, որը ներկայացնում է նրանց նշանակված անվանական արժեքները։ Սա նշանակում է, որ դրանք կարող են օգտագործվել որպես ապրանքների և ծառայությունների փոխանակման միջոց։

Արծաթե մետաղադրամները կարող են հատվել որպես նուրբ կամ անպիտան արծաթ։ Կառավարությունների կողմից հատված նուրբ արծաթե մետաղադրամները ներառում են մեկ ունցիա, 99,99% կանադական արծաթե թխկի տերեւ և 99,93% ամերիկյան արծաթե արծիվ։ Կառավարության կողմից հատված արծաթե մետաղադրամները, լինելով օրինական վճարում, հաճախ օգտվում են հատուկ հարկային ռեժիմներից։

Անպետք արծաթ տերմինը նշանակում է արծաթե մետաղադրամներ՝ առանց դրամագիտական ​​հավելավճարի։ Միացյալ Նահանգներում սա ենթադրում է մինչև 1964 թվականը 90% արծաթյա դրամներ, քառորդներ և կես դոլարներ։ Շրջանառվող այդ մետաղադրամների 1 դոլար անվանական արժեքը պարունակում է 0,715 տրոյական ունցիա (22,2 գրամ) նուրբ արծաթ։ 1965-1970 թվականների բոլոր և 1976 թվականի Քենեդիի մոտ կես դոլարները հատվել են 40% արծաթե կազմով։ «Պատերազմի նիկել» անվանում են 1942-1945 թվականների որոշ նիկելներ, որոնք հատվել են 35% արծաթի բաղադրությամբ։

Այլ երկրներ, ինչպիսիք են Ավստրալիան, Կանադան, Մեքսիկան, Շվեյցարիան և Միացյալ Թագավորությունը, նույնպես նախկինում անպիտան արծաթե մետաղադրամներ են հատել։ Բոլոր այս երկրները (բացառությամբ Մեքսիկայի և Շվեյցարիայի) սկզբում շրջանառության համար հատեցին արծաթե մետաղադրամներ։ Մինչ մետաղադրամների արծաթի պարունակությունը նվազեց․ Ավստրալիայում մինչև 50%՝ 1946 թվականին, Կանադայում՝ մինչև 80% 1920 թվականին, և Միացյալ Թագավորությունում՝ մինչև 50% մոտ 1920 թվականին։ Մեքսիկայի դեպքը բավականին եզակի էր նրանով, որ մինչ 1 պեսո մետաղադրամների արծաթի պարունակությունը 1947 թվականին նվազեց մինչև 50%, ավելի բարձր անվանական արժեք ունեցողները (օրինակ՝ 5 պեսո, 10 պեսո) շարունակեցին հատվել 72-90% արծաթի բաղադրությամբ մինչև 1979 թվականը։
### Բորսայում վաճառվող ապրանքներ
Արծաթի բորսայում վաճառվող ապրանքները ներդրողի համար ներկայացնում են արծաթի գնի ազդեցությանը ծանոթանալու արագ և հեշտ միջոց՝ առանց ձուլակտորների պահելու անհարմարության։ Արծաթե բորսաները ներառում են.

* «iShares Silver Trust»-ը, որը գործարկվել է «iShares»-ի կողմից, ամենամեծ արծաթե բորսան է շուկայում՝ ավելի քան 340 միլիոն տրոյական ունցիա արծաթով պահեստով
* «ETFS Physical Silver»-ը և «ETFS Silver Trust»-ը գործարկվել են  «Securities»-ի կողմից։
* «Sprott Physical Silver Trust»-ը փակ ֆոնդ է, որը ստեղծվել է «Sprott Asset Management»-ի կողմից։ Նախնական հրապարակային առաջարկն ավարտվել է 2010 թվականի նոյեմբերի 3-ին։
### Հաշիվներ
Շվեյցարական բանկերի մեծ մասն առաջարկում է արծաթե հաշիվներ, որտեղ արծաթը կարելի է անմիջապես գնել կամ վաճառել, ինչպես ցանկացած արտարժույթ։ Ի տարբերություն ֆիզիկական արծաթի, հաճախորդը պահանջ ունի բանկից որոշակի քանակությամբ մետաղի համար։ Թվային ոսկու արժույթի մատակարարները և ինտերնետ ձուլակտորների փոխանակումները, ինչպիսիք են «OneGold»-ը, «BullionVault»-ը կամ «GoldMoney»-ը, առաջարկում են արծաթը որպես ոսկու այլընտրանք։ Այս ընկերություններից ոմանք թույլ են տալիս ներդրողներին մարել իրենց ներդրումները ֆիզիկական արծաթի առաքման միջոցով։
### Ածանցյալներ, CFD-ներ և տարածված խաղադրույքներ
Ածանցյալ գործիքները, ինչպիսիք են արծաթի ֆյուչերսները և օպցիոնները, ներկայումս առևտուր են անում աշխարհի տարբեր բորսաներում։ ԱՄՆ-ում արծաթի ֆյուչերսները հիմնականում վաճառվում են «COMEX»-ում (Commodity Exchange), որը Նյու Յորքի ապրանքային բորսայի դուստր ձեռնարկությունն է։ 2006 թվականի նոյեմբերին Հնդկաստանում գտնվող Ազգային ապրանքային և ածանցյալ բորսան («NCDEX») ներկայացրեց 5 կգ արծաթի ֆյուչերսներ։
### Հանքարդյունաբերական ընկերություններ
Սրանք ամենևին էլ արծաթ չեն ներկայացնում, այլ բաժնետոմսեր են արծաթի արդյունահանող ընկերություններում։ Ընկերությունները հազվադեպ են միայնակ արդյունահանում արծաթը, քանի որ սովորաբար արծաթը հայտնաբերվում է այլ մետաղներ պարունակող հանքաքարերում կամ դրանց կողքին, ինչպիսիք են անագը, կապարը, ցինկը կամ պղինձը։ Հետևաբար, բաժնետոմսերը նույնպես բազային մետաղի ներդրում են, այլ ոչ թե զուտ արծաթի ներդրում։ Ինչպես բոլոր հանքարդյունաբերական բաժնետոմսերի դեպքում, կան բազմաթիվ այլ գործոններ, որոնք պետք է հաշվի առնել բաժնետոմսի գինը գնահատելիս, բացի ուղղակի ապրանքի գնից։ Առանձին ընկերություններին անձամբ ընտրելու փոխարեն որոշ ներդրողներ նախընտրում են իրենց ռիսկերը տարածել թանկարժեք մետաղների արդյունահանման փոխադարձ հիմնադրամներում ներդրումներ կատարելով։

## Հարկավորում
Շատ հարկային ռեժիմներում արծաթը չի զբաղեցնում այն ​​հատուկ դիրքը, որը հաճախ տրվում է ոսկուն։ Օրինակ, Եվրամիությունում ճանաչված ոսկե մետաղադրամների և ձուլակտորների արտադրանքի առևտուրն ազատված է ԱԱՀ-ից, սակայն արծաթին նման արտոնություն չի տրվում։ Սա արծաթե մետաղադրամների կամ ձուլակտորների մեջ ներդրումներն ավելի քիչ գրավիչ է դարձնում մասնավոր ներդրողի համար, քանի որ գնումների  հավելավճարը ներկայացված է անվերականգնելի ԱԱՀ-ով (գանձվում է 20% Միացյալ Թագավորությունում և 19% ձուլակտորների և 7% ձուլակտորների անվանական արժեքով ապրանքների համար, օրինակ՝ ԱՄՆ արծաթե արծիվը և կանադական թխկի տերևը, Գերմանիայում)։ Նորվեգական ընկերությունները կարող են օրինական կերպով առաքել, առանց ԱԱՀ-ի մնացած Եվրոպան որոշակի տարեկան սահմաններում կամ կարող են կազմակերպել տեղական պիկապ։

Այլ հարկեր, ինչպիսիք են կապիտալի շահույթի հարկը, կարող են կիրառվել ֆիզիկական անձանց համար՝ կախված բնակության երկրից (հարկային կարգավիճակից) և արդյոք ակտիվը վաճառվել է ավելացված անվանական արժեքով։ Օրինակ՝ Միացյալ Նահանգներում արծաթը հարկվում է միայն այն դեպքում, երբ վաճառվում է շահույթի համար՝ հավաքագրվող գույքի կապիտալ շահույթի հատուկ դրույքաչափով (եկամտահարկի նորմալ դրույքաչափը, որը ենթակա է առավելագույնը 28% 1 տարվա ընթացքում պահվող արծաթի համար): 2011 թվականին Յուտայի ​​իրավական մրցութային ակտը ճանաչեց ԱՄՆ-ի կողմից թողարկված արծաթե և ոսկյա մետաղադրամները՝ որպես օրինական վճարում Յուտայում, որպեսզի դրանք օգտագործվեն Յուտայում ցանկացած պարտք վճարելու համար՝ առանց Յուտայի ​​կապիտալի շահույթի հարկման ենթակա լինելու։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Անվտանգություն
Կատեգորիա:Արծաթ
Կատեգորիա:Դրամավարկային քաղաքականություն
Կատեգորիա:Ներդրումներ