open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Թայ Կոբ

**Թայրուս Ռայմոնդ Թայ Կոբ** ( () ամերիկացի պրոֆեսիոնալ բեյսբոլիստ էր, ով խաղում էր բեյսբոլի գլխավոր լիգայում որպես օութֆիլդ։ Քոբը ծնվել է Ջորջիա նահանգի Նարրոուս փոքր ֆերմերային համայնքում, որն այն ժամանակ չուներ ոչ քաղաքի, ոչ էլ գյուղի կարգավիճակ: Նա իր պրոֆեսիոնալ կարիերայի մեծ մասն անցկացրել է «Դետրոյթ Թայգերս» -ում, վերջին վեց տարին որպես խաղացող-մենեջեր: Քոբն ավարտեց իր կարիերան Ֆիլադելֆիա Աթլետիկսում: 1936 թվականին Քոբը ստացել է ամենաշատ ձայները՝ 222-ը՝ հնարավոր 226-ից, բեյսբոլի Փառքի սրահ մտնելու քվեարկությունում։

Իր կարիերայի ընթացքում Քոբը սահմանել է բեյսբոլի հիմնական լիգայի 90 ռեկորդ, իսկ 2013 թվականի դրությամբ նա դեռ մի շարք ռեկորդներ է պահպանում, այդ թվում՝ միջին կարիերայի ռեկորդը (36,6 կամ 36,7՝ կախված աղբյուրից) և լիգայի տիտղոսների քանակը՝ 11 (կամ 12՝ կախված աղբյուրներից)։ Ավելի քան հիսուն տարի նա պահպանել է կարիերայի ամենաշատ հիթերի ռեկորդները, որոնք գերազանցվել են միայն 1985 թվականին, կարիերայի ընթացքում վաստակած ամենաշատ միավորների ռեկորդը պահպաանվել է  մինչև 2001 թվականը, կարիերայի ամենաշատ խաղերը մինչև 1974 թվականը։

Իր խաղային կարիերայից հետո Քոբը համալսարանական կրթաթոշակ է սահմանել Ջորջիայի բնակիչների համար, որը ֆինանսավորվել է Կոկա-Կոլայում և General Motors- ում նրա ներդրումներով։

## Վաղ կյանք
Թայ Քոբը ծնվել է 1886 թվականին Ջորջիա նահանգի Նարրոուս փոքր գյուղական համայնքում, որն այն ժամանակ չուներ ոչ քաղաքի, ոչ էլ գյուղի կարգավիճակ: Թայը Ուիլյամ Հերշել Քոբի (1863–1905) և Ամանդա Չիտվուդ Քոբի (1871–1936) ծնված երեք երեխաներից առաջինն էր։ Քոբի առաջին բեյսբոլի թիմերն էին Հարավային Ատլանտյան լիգայի «Ռոյսթոն Ռոմպերսը», «Ռոյստոն Ռեդսը» և «Աուգուստա Տուրիստսը», որոնցից վերջինս աշխատանքից ազատեց Թային ընդամենը երկու օր հետո: Զբոսաշրջիկներից հեռանալուց հետո Քոբն իր ուժերը փորձեց Աննիսթոն Սթիլերսում, որը կիսապրոֆեսիոնալ թիմ է Թենեսի-Ալաբամա լիգայում: Երբ նա մեկնեց այս թիմ, նա ստացավ հետևյալ խորհուրդը հորից՝ «Չվերադառնաս անհաջողությամբ»։ Քոբին իր նոր թիմում ամսական 50 դոլար էին վճարում: Սթիլերսում խաղալու ընթացքում Թայը սկսեց նամակներ գրել, ստորագրելով դրանք տարբեր անուններով, Atlanta Journal սպորտային խմբագիր Գրանտլենդ Ռայսին: Այս գործողություններն աննկատ չմնացին, և մի օր Ռայսը մի կարճ հոդված գրեց, որտեղ ասվում էր, որ Քոբը երեք ամիս անցկացրեց «Սթիլերս»-ի հետ, որից հետո վերադարձավ «Տուրիստս», որտեղ մինչև սեզոնի ավարտը խաղաց 35 խաղ։ 1905 թվականի օգոստոսին զբոսաշրջիկների ղեկավարությունը Cobb-ին 750 դոլարով վաճառեց Ամերիկյան լիգայի Դետրոյթ Թայգերսին։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*  (Nominee for the 2007 CASEY Award. See The Casey Award; Roy Kaplan’s Baseball Bookshelf.)
* 

## Արտաքին հղումներ
* 
* Ty Cobb Museum
* "Fast Running Got Ty Cobb to his Wedding on Time, " Atlanta Georgian, August 7, 1908, Atlanta Historic Newspapers Archive, Digital Library of Georgia.

Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացիներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի մարզիկներ
Կատեգորիա:Ամերիկացիներ
Կատեգորիա:Բեյսբոլ
Մուցի Էըզը

**Մուցի Ինեկունալուք Պոուրոփ Էըզը**, (, ), գրենլանդացի քաղաքական գործիչ, Գրենլանդիայի յոթերորդ վարչապետ 2021 թվականի ապրիլից: 2015 թվականից նա ծառայում է որպես Գրենլանդիայի խորհրդարանի՝ Ինացիսարտուտի անդամ, 2018 թվականից՝ Ինուիտ Ատակատիգիիթ կուսակցության նախագահ։ Նա ձգտում է նրան, որ Գրենլանդիա կղզին անկախություն ձեռք բերի Դանիայից՝ մասնակցելով անկախ Գրենլանդիայի սահմանադրության մշակման աշխատանքներին:

## Վաղ կյանք
Մուցի Էըզըն ծնվել է Նուուկում, բայց մեծացել է Նարսաքում՝ հարավային Գրենլանդիայում: Նա ավարտել է իր գիմնազիան Կակորթոկում, նախքան 2007 թվականին Գրենլանդիայի համալսարանում մշակութային և սոցիալական պատմություն ուսումնասիրելը: Նա չավարտեց իր ուսումը, թողնելով այն 2013 թվականին, որպեսզի ստանձնի իր հոր կողմից ղեկավարվող ընտանեկան անասնակերի ընկերությունը:

## Կարիերա
2007 թվականին Մուցի Էըզըն Գրենլանդիայի երիտասարդական խորհրդարանի անդամ էր: 2013-2015 թվականներին եղել է Inuusuttut Ataqatigiit կուսակցության՝ Inuit Ataqatigiit-ի երիտասարդական թևը։

2015 թվականի Դանիայի համընդհանուր ընտրությունների ժամանակ Մուցի Էըզըն եղել է Ինուիտ Ատակատիգիիտի ֆոլկետինգի թեկնածու: Նա ստացել է 2131 ձայն, ինչը չի բավականացնում խորհրդարանում տեղ ունենալու համար։

2016-2018 թվականներին Մուցի Էըզըն աշխատել է որպես հումքի և աշխատաշուկայի նախարար, որտեղ նա միաժամանակ՝ 2017 թվականին երեք ամիս, եղել է համայնքների, արտաքին շրջանների, ենթակառուցվածքների և բնակարանների նախարարի պաշտոնակատարը։

2018 թվականի դեկտեմբերի 1-ին նա ընտրվել է Ինուիտ Ատակատիգիիտի նախագահ՝ հաջորդելով Սառա Օլսվիգին։ Նա գլխավորեց կուսակցությունը 2021 թվականի Գրենլանդիայի ընդհանուր ընտրություններում, որտեղ այն հավաքեց ձայների 36,6%-ը՝ դառնալով խորհրդարանի ամենամեծ կուսակցությունը։ 3380 անձնական ձայներով Մուցի Էըզըն ընտրություններում ամենաշատ անձնական ձայներ հավաքած թեկնածուն էր՝ ստանալով ավելի քան 1500-ով ավելի, քան գործող վարչապետ Քիմ Քիլսենը Սիումուտի կուսակցությունից:

Ապրիլի 16-ին հայտարարվեց, որ IA-ն կոալիցիա է կազմել Naleraq-ի հետ 10 անդամ Naalakkersuisut-ով։ Երկու մանդատ ունեցող «Աթասսութ»-ը հայտարարեց, որ թեև ինքը չի մտնելու անկախության կողմնակից կոալիցիա, նրանք աջակցություն կցուցաբերեն կոալիցիային:

Նա վարչապետի պաշտոնում հաստատվել է 2021 թվականի ապրիլի 23-ին։ Մուցի Էըզըն Գրենլանդիայի երբևէ ամենաերիտասարդ վարչապետն է:

Նա նոր կառավարություն է ձևավորել 2022 թվականի ապրիլին։ Մուցի Էըզըն մեղադրեց Դանիային Գրենլանդիայում ցեղասպանության հանցագործություն կատարելու մեջ:

## Քաղաքականություն և գաղափարախոսություն
Մուցի Էըզըն Inuit Ataqatigiit-ի նախագահն է, որը Գրենլանդիայում ժողովրդավարական սոցիալիստական ​​քաղաքական կուսակցություն է: Ինչպես կուսակցությունը, այնպես էլ Մուցի Էըզըն Գրենլանդիայի անկախության ջատագովն է:

## Անձնական կյանք
Մուցի Էըզըն երկու երեխա ունի իր նախկին զուգընկերոջից։

## Արտաքին հղումներ

* Profile էջը Nordic Cooperation կայքում
* @MuteBEgede էջը Twitter կայքում

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Գրենլանդիայի վարչապետներ
Կատեգորիա:Դանիայի քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Կառավարության ղեկավարներ
Կտրվածք և դրենաժ

մինի|Դրենաժ
**Կտրվածք և դրենաժ**, որը նաև հայտնի է որպես **կլինիկական լանցինգ**, փոքր վիրաբուժական միջամտություն՝ ուղղված մաշկի տակ կուտակված թարախի կամ բորբոքված խոռոչներից, թարախի և բորբոքային հեղուկների հեռացմանը: 

Կատարման պրոցեսը սկսվում է տարածքի մշակումով հակասեպտիկ լուծույթով, ինչպիսին է յոդի հիմքով լուծույթը, և այնուհետև մաշկի փոքր կտրվածք է կատարվում՝ օգտագործելով ստերիլ գործիք, սուր ասեղ կամ նշտար: Սա թույլ է տալիս թարախին դուրս գալ կտրվածքով:

Բժշկական պրակտիկան մեծ որովայնային աբսցեսների համար պահանջում է դրենաժային խողովակի տեղադրում, որին նախորդում է ծայրամասային կենտրոնական կաթետրի տեղադրում՝ հնարավոր սեպտիկ շոկի բուժման պատրաստ լինելու համար:

## Հավելյալ հակաբիոտիկներ
Մաշկի չբարդացած թարախակույտերը հաջող դրենաժից հետո հակաբիոտիկների կարիք չունեն։

## Աբսցեսների հետվիրահատական շրջան
Կտրվածքային աբսցեսների բուժման ընթացակարգում խորհուրդ է տրվում կտրվածք և դրենաժ կատարելուց հետո տարածքը ծածկել վիրակապով և դրա վրա՝ ստերիլ փաթեթով: Վիրակապը պետք է փոխվի և վերքը լվացվի նորմալ ֆիզիոլոգիական լուծույթով՝ օրական առնվազն երկու անգամ:

Բացի դրանից, առաջարկվում է նշանակել հակաբիոտիկ՝ ակտիվ ստաֆիլակոկերի և ստրեպտոկոկերի դեմ, առաջնահերթորեն՝ վանկոմիցին, երբ առկա է մեթիցիլինի նկատմամբ կայուն '''''Staphylococcus aureus'''''-ի վտանգ:

Որպես այլընտրանք, եթե վարակը մաքրվել է, և առողջ հատիկավոր հյուսվածքն ակնհայտ է վերքի հիմքում, կտրվածքի եզրերը կարող են նորից մոտ կարվել, օրինակ՝ օգտագործելով թիթեռային կարեր, կեռներ կամ այլ տեսակի կարեր:

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Թերապիա
Կատեգորիա:Վիրահատական գործընթացներ և տեխնիկաներ
Ալան ՄակԴիարմիդ

**Ալան Գրեհեմ ՄակԴիարմիդ**, () Նոր Զելանդիայում ծնված ամերիկացի քիմիկոս էր և 2000 թվականին քիմիայի Նոբելյան մրցանակի երեք դափնեկիրներից մեկը։

## Վաղ կյանք և կրթություն
ՄաքԴիարմիդը ծնվել է Նոր Զելանդիայի Մասթերթոն քաղաքում։ Նրանց ընտանիքում հինգ երեխաներ էին՝ երեք եղբայր և երկու քույր։ Նրա ընտանիքը համեմատաբար աղքատ էր, և Մեծ դեպրեսիան դժվարացրեց կյանքը Մասթերթոնում, որի պատճառով նրա ընտանիքը տեղափոխվեց Լոուեր Հաթ, Վելինգթոնից մի քանի մղոն հեռավորության վրա։ Մոտ տասը տարեկանում նա հոր հին դասագրքերը կարդալով հետաքրքրվեց քիմիայով, և սկսեց ինքնուրույն սովորել այդ  և գրադարանի գրքերից։

ՄակԴիարմիդը կրթություն է ստացել Հաթթ Վելի ավագ դպրոցում և Վելինգթոնի Վիկտորիա համալսարանում։

1943 թվականին ՄակԴիարմիդը հանձնեց Նոր Զելանդիայի համալսարանի ընդունելության քննությունը և նրա բժշկական նախնական քննությունը։ Այնուհետև, բակալավրիատի տարիներին նա կես դրույքով աշխատանքի անցավ որպես «լաբորատոր տղա» կամ դռնապան Վելինգթոնի Վիկտորիա համալսարանում, որն ավարտեց 1947 թվականին։ Քիմիայի մագիստրատուրան ավարտելուց հետո նա նույն համալսարանում աշխատել է ասիստենտ քիմիայի ամբիոնում։ 1949 թվականին նա իրիր առաջին հոդվածը հրապարակեց *Nature* գիտական ​​ամսագրում։ 1951 թվականին նա առաջին կարգի գերազանցությամբ ավարտել է համալսարանը և ստացել Ֆուլբրայթի անվանական կրթաթոշակ Վիսկոնսին-Մեդիսոնի համալսարանում։ Նա մասնագիտացել է անօրգանական քիմիայում։ 1952 թվականին ստացել է մագիստրոսի կոչում, իսկ 1953 թվականին պաշտպանել է PhD-ն։ Այնուհետև նա շահել է Shell-ի շրջանավարտների կրթաթոշակ, որը նրան հնարավորություն է տվել գնալ Քեմբրիջի Սիդնի Սասեքսի քոլեջ, որտեղ և 1955 թվականին պաշտպանել է երկրորդ PhD-ն։

## Կարիերա և հետազոտություն
ՄակԴիարմիդը մեկ տարի դասախոսել է Շոտլանդիայի Սենտ Էնդրյուսի համալսարանի քիմիայի դպրոցում։ Այնուհետև նա դարձել է Փենսիլվանիայի համալսարանի քիմիայի ֆակուլտետի դասախոս, որտեղ նա 1964 թվականին դարձավ լրիվ պրոֆեսոր, որտեղ նա աշխատել է 45 տարի։ Նրա հետազոտության առաջին քսան տարիները կենտրոնացած էին սիլիցիումի քիմիայի վրա։
### Հաղորդող պոլիմերներ
Նրա ամենահայտնի հետազոտությունը հաղորդիչ պոլիմերների՝ էլեկտրական հոսանք հաղորդող պլաստիկ նյութերի հայտնաբերումն ու զարգացումն էր։ Այս հետազոտության մեջ նա համագործակցեց ճապոնացի քիմիկոս Հիդեկի Շիրակավայի և ամերիկացի ֆիզիկոս Ալան Հեգերի հետ և  1977 թվականին նրանք առաջին արդյունքները հրապարակեցին։ Այս աշխատանքի համար նրանք արժանացան 2000 թվականի Քիմիայի Նոբելյան մրցանակին։

Նոբելյան մրցանակը շնորհվել է բացահայտման համար, որ պլաստմասսաները որոշակի փոփոխություններից հետո կարող են էլեկտրական հաղորդիչ դառնալ։ Նրանց աշխատանքը կարևոր գործնական կիրառություններ է ունեցել։ Հաղորդող պլաստմասսան կարող է օգտագործվել հակաստատիկ նյութերի համար, լուսանկարչական ֆիլմերի և «խելացի» պատուհանների համար, որոնք կարող են բացառել արևի լույսը։ Կիսահաղորդիչ պոլիմերները կիրառվել են լուսարձակող դիոդներում, արևային մարտկոցներում և բջջային հեռախոսների էկրաններում։ Կանխատեսվում է, որ մոլեկուլային էլեկտրոնիկայի ապագա զարգացումները կտրուկ կբարձրացնեն համակարգիչների արագությունը՝ միաժամանակ նվազեցնելով դրանց չափը։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ամերիկացի քիմիկոսներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի գիտնականներ
Կատեգորիա:Ֆուլբրայթի կրթաթոշակակիրներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի ճարտարագետներ
Կյոկուտեյ Բակին

**Կյոկուտեյ Բակին** (, ), Էդոյի ժամանակաշրջանի ճապոնացի գրող։ Գրել է ֆանտաստիկ պատմվածքների և մեծահասկաներ համար վեպեր։ Իրական անունը **Տակիզավա Օկիկունի** է (): Ունեցել է բազմաթիվ կեղծանուններ։

## Կենսագրություն
Կյոկուտեյ Բակինը ծնվել է 1767 թվականի հուլիսի 4-ին Էդոյի Ֆուկագավա թաղամասում, սամուրայների ընտանիքում։ Նրա հայրը՝ Տակիզավա Օկիյոշին, Հատամոտո Մացուդաիրա Նոբունարիի մտերիմն էր, իսկ ավագ եղբայրը՝ Տակիզավա Օկիմունեն,  հայկուի հայտնի վարպետ։ 10 տարեկանում Բակինը դարձավ Տակիզավա կլանի ղեկավարը և սկսեց ծառայել Մացուդաիրա կլանին։ Սակայն նա ատում էր իր տիրակալին և 14 տարեկանում լքում է տունը՝ որոշելով իրեն նվիրել գրականությանը։ 

Բակինը սկսել է ուսումնասիրել հայքու Կոսիգա Գոդզանովի առաջնորդությամբ, իսկ 23 տարեկանում ընդունվել է պալատական բժիշկ Յամամոտո Մունեհիդեի մասնավոր դպրոցը՝ պլանավորելով   բժիշկ դառնալ։ Նա նաև մասնակցել է Կամեդա Հոսայի կոնֆուցիականության մասին դասախոսություններին։

1790 թվականին Բակինը գրել է իր առաջին պատմվածքը՝ «Կրկնակի կիոգեն» ( ), որը հրատարակվել է հաջորդ տարի։ Այդ ժամանակվանից նա աշխատել է մեծահասակների համար պատմվածքների ժանրում մինչև 1797 թվականը։ Այնուամենայնիվ, գրական գործունեությունը բավարար շահութաբեր չի եղել, ուստի Բակինը միաժամանակ սկսել է առևտուրը: 1802 թվականին նա մեկնել է Կիոտո, որտեղ հանդիպել է բազմաթիվ ճապոնացի գրողների: Տեսածի ազդեցությամբ Բակինը ստեղծել է «Լուսնային սառույցի տարօրինակ հեքիաթներ» ֆանտաստիկ պատմվածքը ( ), որը նրան բերել է իր առաջին հաջողությունը։ Արդյունքում նա լրջորեն զբաղվել է իր ստեղծագործությունները գրելով՝ հղկելով իր ոճը։ 

1808 թվականին Բակինը հրատարակեց «Չորս երկնային թագավորների գրառումները» ( ), «Ճանապարհորդություն երեք երկիր մեկ գիշերում» ( ), «Բարիի հավերժական լույսի լեգենդը» (), «Ձյուն նոտաների պարտեզում» (), «Լեդի Մացուրի Սայոյի միանվագի գրառումները» (), «Սիրահարների Սանկացու և Հանշիչիի երազանքը» ( ), «Ծխոտ լուսնի հազվագյուտ հեքիաթներ» (): Վերջին երկու պատմվածքները նկարազարդել է հայտնի փորագրիչ Կացուշիկա Հոկուսայը:

1814 թվականին Բակինը սկսել է հրատարակել Ճապոնիայում իր ամենամեծ և ամենահայտնի ստեղծագործությունը՝ «Սատոմիի ութ շների պատմությունը Հարավային Ավայից»  պատմական գեղարվեստական վեպը, որի վրա գրողը աշխատեց հաջորդ 28 տարիների ընթացքում: Աշխատանքը մեծ հաջողություն ունեցավ, ինչի շնորհիվ Բակինը սկսեց ավելի հաճախ զբաղվել պատմական հետազոտություններով։ 1839 թվականին Բակինի աչքերը ախտահարվում են և նա սկսում է ավելի քիչ ժամանակ  տրամադրել իր ստեղծագործելուն և ավելի շատ` երիտասարդ սկսնակ հեղինակներին օգնելուն:

Կյոկուտեյ Բակինը մահացավ 1848 թվականի դեկտեմբերի 1-ին։ Նա թաղվել է Ջինկո-ջի վանքում, ժամանակակից Տոկիոյի Բունկիո թաղամասում: Բակինի ստեղծագործությունները հայտնի մնացին մինչև 20-րդ դարի սկիզբը և նպաստեցին ժամանակակից ճապոնական գրականության զարգացմանը։

## Գրականություն
* 

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* 
* 

Կատեգորիա:19-րդ դարի վիպասաններ
Կատեգորիա:Գրական կեղծանուններով հայտնի հեղինակներ
Կատեգորիա:Կույրեր
Կատեգորիա:Ճապոնացի գրողներ
Կատեգորիա:Ճապոնացի վիպասաններ
Մոլյարներ

thumb|Ստորին ծնոտի աջ տեղամասի ատամներ։ Նկարը վերևից։
thumb|Մոլյար (մեծ աղորիք)
**Մոլյարներ**, ատամնաշարի դիստալ մասում տեղակայված ատամներ, որոնց հիմնական գործառույթը սննդի մեխանիկական մշակումն է։

## Մարդու մոլյարներ
Մոլյարները (մեծ աղորիքներ) թվով ատամնաշարի վեցերորդ, յոթերորդ և ութերորդ ատամներն են։ Տեղակայված են պրեմոլյարներից (փոքր աղորիքներ) հետ։

Մեծ աղորիքները հիմնականում ունենում են երեք արմատ, կախված տեղակայումից արմատների թիվը կարող է փոփոխվել։ Վերին վեցերորդ և յոթերորդ մոլյարները ունեն երեք արմատ՝ երկու թշային մեկ քմային, իսկ ութերորդը մեկ, երկու հազվադեպ կարող է ունենալ չորս և ավելի արմատներ։ Ստորին ծնոտի վեցերորդ և յոթերորդ մոլյարները ունեն երկու արմատ՝ դիստալ և մեդիալ։

Արմատախողովակները նույնպես կախված տեղակայումից կարող են լինել տարբեր քանակի։ Հիմնականում յուրաքանչյուր արմատում լինում է մեկ արմատախողովակ։

Ստորին վեցերորդ մոլյարը չափերով մեծ է յոթերորդից և ութերորդից։ Այն ունի հինգ թմբիկներ՝ երեք թշային և երկու լեզվային։

Ստորին յոթերորդ մոլյարը ունի չորս թմբիկ՝ երկու թշային և երկու լեզվային։

Ստորին ութերորդ մոլյարը չունի հստակ թմբիկների քանակ։

## Տրիբոսֆենիկ մոլյարներ
Գիշատիչ կենդանիների մեծամասնության մեծ աղորիքների ծամող մակերեսին առկա են սուր թմբիկներ, որոնք դասավորված են եռանկյունաձև։
* **Տրիգոն,** վերին եռանկյուն (վերին ծնոտի մոլյար), թեքված է դեպի լեզվային շրջան։
* **Տրիգոնիդ,** ստորին եռանկյուն (ստորին ծնոտի մոլյար), թեքված է դեպի թշային շրջան։
Բերանը փակելու ժամանակ, ծնոտներից յուրաքանչյուրի մոլյարները մխրճվում են հակառակ ծնոտի անտագոնիստ մոլյարների մեջ, և տրիգոնի ու տրիգոնիդի գագաթները գործում են որպես կտրող սարք:
* **Պրոտոկոն** և **պրոտոկոնիդ,** համապատասխանաբար վերին և ստորին ծնոտիների մոլյարների գագաթային թմբիկներ,
* **Պարակոն** և **պարակոնիդ,** առաջային թմբիկներ,
* **Մետակոն և մետակոնիդ,** հետին թմբիկներ։

Հիմնականում ստորին ծնոտի մոլյարները տրիգոնիդի հետին մասում ունեն լավ արտահայտված թմբություն՝ **թալոնիդ** (կրունկ)։ Մոլյարը միջին հատվածում ունի փոսություն և եզրային ոչ բարձր թմբիկներ։ Երբ ծնոտները փակվում են, վերին ծնոտի անտագոնիստ ատամի գագաթը հպվում է տալոնիդային փոսությանը: Այսպիսով, տրիգոնի և տրիգոնիդի կողմերի կտրող գործողությանը ավելացվում է  նաև տալոնիդի տարածքում սեղմող գործողություն: Նկարագրված ատամի տեսակը կոչվում է **տրիբոսֆենիկ**։

Մոլերի կառուցվածքը կաթնասունների բրածո մնացորդները նկարագրելու և դրանց տաքսոնոմիական դիրքը որոշելու ամենակարևոր հատկանիշներից մեկն է։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն

## Արտաքին հղումներ

Կատեգորիա:Անատոմիա
Կատեգորիա:Ատամնաբուժություն
Կատեգորիա:Ատամներ
Կատեգորիա:Մարդու անատոմիա
Կատեգորիա:Մարսողական համակարգ
Շանակդախեթե

**Շանակդախեթե** (), որը նաև գրվում է Շանակդախեթո***' կամ Սանակադախեթե, [[Քուշ (թագավորություն)|Քուշի]] թագավորության թագուհի, որը կառավարել է Մերոյում մ.թ. առաջին դարի սկզբին։ Շանակդախեթեի մասին շատ քիչ վկայություններ կան, թեև հայտնի է, որ Նաքայում տաճար է կառուցել։ Նախկինում  ենթադրվել է, որ նա եղել է առաջին [[Քուշ (թագավորություն)|Քուշի]] թագուհին***' արձանագրությունների սխալ թվագրման պատճառով։ Այժմ այս դերը վերագրվում է Նահրիքոյին։

## Աղբյուրներ
Շանակդախեթեն հայտնի է միայն Նաքայի *F* տաճարի հիերոգլիֆային արձանագրություններից: Արձանագրություններն ուղեկցվում են թագուհուն պատկերող ցայտաքանդակներով, թեև դրանք խիստ վնասված են։ Շանակդախեթեն պատասխանատու է եղել *F* տաճարի կառուցման համար, որը փոխարինում էր նույն տեղում ավելի վաղ կառուցված կառույցին։ Շանակդախեթեն արձանագրություններում հիշատակվում է*,* որպես Ռայի որդի, երկու հողերի տեր*,* Շանակդախեթո։

## Ժամանակագրություն
Ավելի հին ուսումնասիրություններում Շանակդախեթեի գրերը համարվել են Մերոիտական գրերի ամենավաղ նմուշները։ Այն հիմնված է այն փաստաթղթի վրա, որն ավանդաբար թվագրվել է մ.թ.ա. 2-րդ դարի վերջին։ Այս մեկնաբանությունը Շանակախեթեին դարձրել է ամենավաղ ժամանակների հայտնի քուշիտական իշխող թագուհին***', որն իր հերթին գիտնականներին դրդել է Բեգ բուրգի կառուցումը վերագրել իրեն: Այս բուրգը թվագրվել է մ.թ.ա. 2-րդ դարով և չի պահպանել այնտեղ թաղված տիրակալի անունը, թեև նրա ցայտաքանդակներում պատկերված է թագուհի-[[ռեգենտ]]***'։ Շանակդախեթեին են վերագրվում նաև կրկնակի արձանը, որում պատկերված է կին տիրակալը ոչ իշխող արքայազնի հետ միասին****։

2004 թվականին Շանակդախեթեի մակագրությունները վերագնահատվել են եգիպտագետ Կլոդ Ռիլլիի կողմից, որը եզրակացրել է, որ տեքստի պալեոգրաֆիան թույլ է տալիս այն վերագրել շատ ավելի ուշ ժամանակների, կամ դարասկզբին, մ.թ.ա. դարի և մ.թ. դարի միջև, կամ մ.թ. 1-ին դարի առաջին կեսին։ Պեր Ռիլին (2004 և 2007) և Ժոզեֆինա Կուկերտցը (2021) երկուսն էլ բուրգի հիմնադիրներն են: 11 համարը և կրկնակի արձանը, որը նախկինում կապվել էր Շանակդախետեի հետ, «այժմ արդարացիորեն վերագրվում է» Նահիրքոյի ռեգենտ թագուհուն և թվագրվել է մ.թ.ա. 2-րդ դարով։ Վերագրումը ընդունվել է բազմաթիվ այլ գիտնականների կողմից, ինչպիսիք են Ջենիս Յելինը (2020)  և Ֆրենսիս Բրեյերը (2022)։

Հիերոգլիֆային նշանների նմանատիպ ուղղագրությունը ենթադրում է, որ Շանակդախեթեն իշխել է մոտավորապես մեկ այլ ռեգենտ թագուհու՝ Ամանիշահետոյի օրոք։ Կուչերցը (2021) Շանակդախեթեին նշանակել է Ամանիշախետոյի իրավահաջորդը, որը կառավարել է մ.թ. 1-ին դարի առաջին կեսին: Ջենիս Յելինը (2014) և Կուչերցը նաև ենթադրել էին, որ թիվ 21 մեծ բուրգը կառուցվել է Շանաքդախեթում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Թագուհիներ ըստ երկրի
Կատեգորիա:Ռեգենտներ
Դևոն ռեքս

**Դևոն ռեքս,** բարձր ականջներով, կարճ մազերով կատուների ցեղատեսակ, որն առաջացել է Անգլիայում 1950-ականների վերջին: Ցեղատեսակը հայտնի է իր տիպիկ տեսքով՝ տարօրինակ ձևի գլխով, մեծ աչքերով և կարճ ու ալիքաձև մաշկով։

## Պատմություն
### Ծագում
Բերիլ Քոքսը 1960 թվականին Դևոն նահանգի Բաքֆաստլի քաղաքում հանդիպել էր գանգուր մազերով ծածկված կատվի ձագի, որին նա որոշել էր անվանել Կիրլի: Ի սկզբանե Քոքսը կարծում էր, որ կատվի գենը կապված է Քորնիշ ռեքսի հետ, ինչը հանգեցրել էր նրան, որ նա բուծում էր Կիրլին ռեքսի հետ: Այնուամենայնիվ, երբ կատուն ծննդաբերեց, բոլոր ձագերը ուղիղ մորթի ունեին, ինչը հանգեցրեց նրան, որ Կիրլին տարբեր մուտացիաներ ձեռք բերեց ի տարբերություն ռեքսի: Դրանից հետո Քոքսը սկսեց բուծման ծրագիր՝ փորձելով պահպանել Կիրլիի յուրահատուկ մուտացիան:

## Արտաքին տեսք
Դևոն ռեքսը շատ կարճ մազերով ցեղատեսակ է, միջին կազմվածքով և գլխի յուրօրինակ տեսակով, որը ցեղատեսակին տալիս է «պիքսիի» տեսք: Գլուխը կարճ է՝ լայն սեպով, իսկ հոնքերը թեքվում են դեպի հարթ գանգ։ Աչքերը մեծ են, լայնացած և օվալաձև։ Դևոն ռեքսը կարող է ունենալ ցանկացած աչքի գույն: Ականջները մեծ են և լայնորեն առանձնացված՝ կլորացված ծայրերով: Մորթին կարճ, խիտ է, փափուկ և մի փոքր գանգուրվում է դեպի ներս՝ տալով ալիքաձև կամ ալիքավոր էֆեկտ: Մարմնի որոշ հատվածներ, ինչպիսիք են պարանոցը, կարող են չունենալ բավականաչափ մորթի՝ ալիքի տեսք ստանալու էֆեկտի համար: Բեղերն ու հոնքերը կծկված ու ոլորված են։ Դևոն ռեքսը կարող է լինել ցանկացած գույնի:

## Առողջություն
Որոշ Դևոն ռեքսերի մոտ հայտնաբերվել է ժառանգական միոպաթիա: Այն պայմանավորված է գենետիկական տարբերակով, որը հայտնի է որպես COLQ և հայտնվում է ցանկացած ժամանակ՝ 3-ից 23 շաբաթական տարիքում: Սովորաբար, կա հավանականություն, որ կատուների մոտ միոպաթիան կարող է կայունանալ, սակայն, շատ դեպքերում, վիճակը վատանում է, և Դևոն ռեքս կատուները սատկում են կոկորդային սպազմից ՝ իրենց կոկորդը սննդով փակելուց հետո:

Հետահայաց ուսումնասիրության ժամանակ պարզվել է, որ Դևոն ռեքսը հակված է կատվային ատոպիկ մաշկաբորբի հիվանդության:

Դևոն ռեքսը հակված է բնածին հիպոտրիխոզի և Մալասեզիա դերմատիտի:

## Պատկերասրահ

Պատկեր:Saucer-eyed_Devon_Rex.jpg|Սև Դևոն ռեքս
Պատկեր:BlueDevonRex.jpg|կապույտ Դևոն ռեքսը անսովոր մեծ ականջներով
Պատկեր:Si_rex.jpg|Սիամական գույնով Դևոն ռեքս ցեղատեսակի կատու, ավելի հայտնի, որպես Սի ռեքս
Պատկեր:Devonrex_cat.jpg|Մարմնագույն Դևոն ռեքսը գանգուր փափուկ մորթիով, որը բնորոշ է այս ցեղատեսակին
Պատկեր:Devon_Rex_female_2.jpg|Շոկոլադե մորթու վրա սպիտակ բծերով Դևոն ռեքսը
Պատկեր:Devon_Rex_male.jpg|Նարնջագույն Դևոն ռեքսը
Պատկեր:Devon_Rex_Tortoiseshell.jpg|Կրիայի գույներ ունեցող Դևոն ռեքսը
Պատկեր:Devon_rex_kitten.jpg|Դևոն ռեքս ցեղատեսակի կատվիկը Ավստրալիայում զբոսնելիս


## Տես նաև
* Քորնիշ ռեքս
* Սֆինքս (կատու)

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Կատուներ
Կատեգորիա:Կատվանմաններ
Կատեգորիա:Կատվի ցեղատեսակներ
Էրիկ Օրսեննա

**Էրիկ Օրսեննա**, ֆրանսիացի քաղաքական գործիչ և արձակագիր Էրիկ Առնուլտի () գրչանունը։ Փարիզի Institut d'Études Politiques («Sciences Po») փիլիսոփայություն և քաղաքագիտություն սովորելուց հետո Օրսեննան մասնագիտացել է տնտեսագիտության մեջ Լոնդոնի տնտեսագիտության դպրոցում։ Նա Ֆրանսուա Միտտերանի մտերիմ գործընկերն էր և 1980-1990-ական թվականներին զբաղեցրել է մի քանի պետական պաշտոններ։ Նա  1985 թվականին  նշանակվել է Conseil d'État–ի անդամ (ներկայումս արձակուրդում է) ։ Ընտրվել է Académie Française-ի անդամ 1998 թվականի մայիսի 28-ին։ 1990 թվականին շահել է Իտալիայի Նոնինո միջազգային մրցանակը։ Voyage au pays du coton-ի համար նա ստացել է Lettre Ulysses մրցանակի երկրորդ մրցանակը 2006 թվականին։

## Մատենագիտություն

* 1973  *Loyola's blues*  (Le Seuil)
* 1977  *La Vie comme à Lausanne*  (Le Seuil)
* 1977  *Espace national et déséquilibre monétaire*, Էրիկ Առնուլտ անվան տակ (PUF)
* 1980  *Une comédie française*  (Le Seuil)
* 1988  *L'Exposition coloniale*  (Le Seuil)
* 1992  *Besoin d'Afrique*, Էրիկ Ֆոտորինոյի և Քրիստոֆ Գայլմենի հետ համագործակցությամբ
* 1993  *Grand amour*  (Le Seuil)
* 1996  *Histoire du monde en neuf guitares*,   Ֆիերի Առնուլտի հետ (Le Seuil)
* 1996  *Mésaventures du Paradis, mélodie cubaine*, Բեռնարդ Մատուսիերի հետ համագործակցությամբ (Le Seuil)
* 1997  *Deux étés*  (Fayard)
* 1998  *Longtemps*  (Fayard)
* 2000  *Portrait d'un homme heureux: André Le Nôtre*  (Fayard)
* 2001  *La grammaire est une chanson douce*  (Stock)
* 2003  *Madame Bâ*  (Fayard)
* 2004  *Les Chevaliers du subjonctif*  (Stock)
* 2005  *Dernières nouvelles des oiseaux*  (Stock)
* 2005  *Portrait du Gulf Stream. Éloge des courants: promenade*  (Le Seuil)
* 2006  *Voyage aux pays du coton. Petit précis de mondialisation*  (Fayard)
* 2006  *Salut au Grand Sud*, Իզաբել Աուտիսիերի հետ համագործակցությամբ  (Stock)
* 2007  *La Révolte des accents*  (Stock)
* 2007  *Le Facteur et le Cachalot*  (Les Rois Mages)
* 2008  *La Chanson de Charles Quint*  (Stock)
* 2008  *L'Avenir de l'eau*  (Bonjour,Stock)
* 2009  *Et si on dansait ?*  (Stock)
* 2010  *L'Entreprise des Indes*  (Stock)
* 2010  *Princesse Histamine*  (Stock)

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*  L'Académie française biography
*  Personal website
Դիդիե Վան Կովելեր

**Դիդիե վան  Կովելեր** (), բելգիական ծագումով ֆրանսիացի գրող և ռեժիսոր է, որը ծնվել է Նիսում։ 1994 թվականին նրա Un Aller simple վեպը արժանացել է Գոնկուրյան մրցանակի։

1997 թվականին արժանացել է ֆրանսիական ակադեմիայի գլխավոր մրցանակի։

## Ստեղծագործություններ
* *Vingt ans et des poussières* (1982)
* *Poisson d'amour* (1984)
* *Les vacances du fantôme* (1986)
* *L'orange amère* (1988)
* *Un objet en souffrance* (1991)
* *Cheyenne* (1993)
* *[[One-Way|Un aller simple]]* (1994) / Միակողմ (2003)
* *La vie interdite* (1997)
* *Corps étranger* (1998)
* *La demi-pensionnaire* (1999)
* *L'éducation d'une fée* (2000)
* *L'Apparition* (2001)
* *Rencontre sous X* (2002)
* *[[Amour (musical)|Amour]]* (2002)
* *Hors de moi* / Գլխիցս դուրս (2003), օգտագործվել է 2011 թվականին որպես անհայտ անունով կինոնկարի հիմք։
* *L'évangile de Jimmy* (2004)
* *Attirances* (2005)
* *Cloner le Christ ?* (2005)
* *Le père adopté* (2007)
* *La nuit dernière au XVe siècle* (2008)
* *Les témoins de la mariée* (2010)
* *Le journal intime d'un arbre* (2011)
* *La femme de nos vies* (2013)
* *Le Principe de Pauline* (2014)
* *Jules* (2015)
* *On dirait nous* (2016)
* *Le Retour de Jules* (2017)
* *J'ai perdu Albert* (2018)
* *La personne de confiance* (2019)
* *L'inconnue du 17 mars* (2020)
* *Le pouvoir des animaux* (2021)
* *L'insolence des miracles* (2023)

## Ֆիլմագրություն
* 1992: *[[Les amies de ma femme|My Wife's Girlfriends]]*
* 2018: *[[J'ai perdu Albert]]*

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
*  Official site
* 
*
Կորսիկական ավանակ

**Կորսիկական ավանակ**, «», ընտանի էշի ցեղատեսակ Միջերկրական ծովի Կորսիկա կղզուց, որը հանդիսանում է Ֆրանսիայի տարածքային ամբողջություն։ Այն ճանաչված չէ Ֆրանսիայի գյուղատնտեսության նախարարության կողմից կամ Ֆրանսիայի ազգային համալսարանի՝ «Haras Nationaux»-ի կողմից, ոչ էլ ներառված է Պարենի և գյուղատնտեսության կազմակերպության (FAO) և DAD-IS տվյալների բազայում: Նրա թիվը տագնապալիորեն նվազել է, երկու հզոր ասոցիացիա ձգտում են նրա պաշտոնական ճանաչմանը որպես ցեղատեսակ:

## Պատմություն
Կորսիկական բնիկ ավանակը փոքր է և սովորաբար մոխրագույն։ Ենթադրվում է, որ այն կղզում եղել է հռոմեական ժամանակներից: Ժամանակակից շրջանում փորձեր են արվել մեծացնել դրա չափերը՝ խաչասերվելով ներկրված կենդանատեսակների հետ, ներառյալ Կատալոնական ավանակի՝ Իսպանիայից, Ֆրանսիայից և Մարտինա Ֆրանկա ավանակի հետ՝ Իտալիայի Ապուլիայից: Փորձերից ստացվել է 1,20–1,30 մ հասակ ունեցող ավելի մեծ սև տեսակի էշ։ 

Մինչև 1930-ական թվականներին տրանսպորտի և գյուղատնտեսության մեքենայացումը Կորսիկայում կար ավելի քան 20․000 ավանակ: Մինչև 1960-ական թվականները մեծ քանակությամբ  վաճառքներ էին իրականացվում խղճուկ գներով Իտալիայի և Ֆրանսիայի մսի շուկաներում։ Կորսիկայում ավանակի միս ուտելու ավանդույթ չկա, և վերջերս խանութներում ավանակի սալյամի հայտնվելը զբոսաշրջիկների պահանջարկի հետևանք էր։

Կորսիկյան ավանակի ներկայիս պոպուլյացիան գնահատվում է մոտ 1000 անհատ, 2008 թվականին «SAVE Foundation» կազմակերպությունը նրան շնորհել է "կրիտիկական" կարգավիճակը։ Այն պաշտպանելու համար ստեղծվել են երկու ասոցիացիաներ ՝ «Runcata» ("բրեյ") և «Isul'âne», որոնք արդեն իսկ ձեռնարկել են առաջին քայլերը: Ցեղատեսակի պաշտոնական ճանաչում ստանալու քայլերը ձեռնարկվել են 2010 թվականին:

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ընտանի կենդանիներ
Համբույր ճակատին

մինի
**Համբույր ճակատին**, սոցիալական ժեստ և համբույր, որը ցույց է տալիս բարեկամություն և / կամ ինչ-որ մեկին մխիթարելու ցանկություն։ Ճակատին համբույրը սիրո նշան է: Որոշ արաբական մշակույթներում ճակատին համբույրը ներողություն խնդրելու ժեստ է, ինչպես նաև համբուրողի կողմից վիրավորանքի ճանաչման նշան։ Մերձավոր Արևելքի երկրներում, ինչպիսիք են Իրան, Եգիպտոս, Սիրիա, Սաուդյան Արաբիա և Հորդանան,ճակատը համբույրելը սովորաբար հարգանքի նշան է տարեցների կողմից, երբ նրան համբուրում են այլ երիտասարդի ճակատը։ Դրանից բացի, ճակատը համբուրելը ավելի ընդունելի և նուրբ է որպես սիրո հրապարակային դրսևորում։ Այն թույլ է տալիս փոխանցել հույզերն ու կիրքը մի զուգընկերոջից մյուսը՝ առանց ուրիշների ուշադրությունը գրավելու, ինչպես դա կլիներ սիրո այլ հասարակական դրսևորումների դեպքում:

Այնուամենայնիվ, կարծիք կա, որ մարդու ճակատը համբուրելը ռոմանտիկ չէ։ Ընդհակառակը, նման գործողությունը զուտ չեզոք է և չպետք է օգտագործվի կրքի, ցանկության կամ ցանկության զգացմունքները փոխանցելու փորձի ժամանակ, երբ զուգընկերները փորձում են ցույց տալ ռոմանտիկ սեր։ Ասում են, որ այն չունի որոշակի հատկություններ, որոնք այլ համբույրներն ավելի ռոմանտիկ են դարձնում, և, հետևաբար, չպետք է դիտվի որպես ոչ պլատոնական սեր արտահայտող ժեստ: Նույնիսկ պնդում են, որ համբույրն օգտագործվում է որպես որոշակի իրավիճակներում հեռավորություն հաստատելու միջոց։

## Տես նաև

* Զգացմունքների հրապարակային դրսևորում
* Ողջունել
* Համբույր
* Համբույր այտին

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ժեստեր
Կատեգորիա:Համբույր
Գողացված սերունդներ

[մինի|382x382փքս|«Երեխաների հեռացում» ( 1999 թվականի Մեծ Ավստրալիայի Ժամացույցով  ( [Սիդնեյ  Քրիս Կուկի կողմից:]]
**Գողացված սերունդներ** (), հայտնի է նաև որպես **«գողացված երեխաներ» (**), Ավստրալիայի աբորիգենների և Տորես նեղուցի կղզու բնակիչների երեխաներն են, որոնք հեռացվել են իրենց ընտանիքներից Ավստրալիայի դաշնային կառավարության, նահանգների կառավարությունների և քրիստոնեական առաքելությունների կողմից համապատասխան տարածքների խորհրդարանի ակտերի համաձայն: Երեխաների հեռացումը իրականցվել է 1909 մինչև 1969 թվականը, բայց որոշ շրջաներում հեռացվել են նաև 1970-ականներին։ Հիմնականում հեռացվել են խառը ծագման երեխաներ կամ համեմատաբար ավելի բաց մաշկ ունեցողները: Նրանց տեղավորել են բարեգործական և կրոնական ուսումնական հաստատություններում կամ խնամատար ընտանիքներում։ Այս երեխաների թվում էր ավստրալացի լուսանկարիչ և կինոռեժիսոր Թրեյսի Մոֆատը, ով իր աշխատանքներից շատերը նվիրել է այս խնդրին:

Փաստաթղթային վկայությունները, օրինակ՝ թերթային հոդվածները և զեկույցները խորհրդարանական հանձնաժողովներին ներկայացնում են այս պրակտիկայի մի շարք հիմնավորումներ: Որպես դրդապատճառներ նշվում էին «երեխաների պաշտպանություն» համոզմունքը, որ աբորիգենները շուտով կվերանան՝ սպիտակների հետ շփումից հետո բացասական ժողովրդագրական միտումների պահպանման պայմաններում, ինչպես նաև վախը՝ կապված մաքուր ցեղի աբորիգենների և այլ ռասաների խառնման հետ  Ա.Օ. Նևիլը, ով Արևմտյան Ավստրալիայի աբորիգենների գլխավոր պաշտպանն էր՝ առաջ քաշեց այն գաղափարը, որ խառնածին երեխաներին կարելի է կրթել՝ սպիտակների հասարակության մեջ աշխատելու համար ։ Ըստ նրա, սերունդների ընթացքում այս երեխաները կամուսնան սպիտակների հետ և կձուլվեն  հասարակության մեջ։

Ավստրալացի հետազոտող Ռոբերտ Մանը գողացված երեխաների ընդհանուր թիվը վեց սերունդների ընթացքում գնահատում է 20000-ից 25000-ի սահմաններում՝  հիմնվելով ABS հեռուստատեսության աջակցությամբ անցկացված հարցման վրա:

## Տես նաև
* Ժողովուրդների տեղահանությունները ԽՍՀՄ

## Ծանոթագրություն

## Գրականություն
* Габрилян Р. «Украденное поколение», *«[[Наука и жизнь]]»*, май 2010
* ''Stolen Generations Bibliography: A select bibliography of published references to the separation of Aboriginal families (and) the removal of Aboriginal children'' Australian Institute of Aboriginal and Torres Strait Islander Studies (AIATSIS)
* Background note: ''«Sorry»: the unfinished business of the Bringing Them Home report'', Australian Parliamentary Library, 4 February 2008
* Bibliography on Kahlin Compound at the Northern Territory Library.

Կատեգորիա:Ավստրալիա
Կատեգորիա:Ավստրալիայի պատմություն
Կատեգորիա:Մշակութային ձուլում
Իգալ Ամիր

**Իգալ Ամիր** (, ), իսրայելցի ծայրահեղ աջ ակտիվիստ, որը մեղադրվում է Իսրայելի վարչապետ Իցհակ Ռաբինի սպանության մեջ, որը մահացու վիրավորվել է 1995 թվականի նոյեմբերի 4-ին Թել Ավիվում հանրահավաքի ժամանակ։ Դատապարտվել է ցմահ ազատազրկման և լրացուցիչ 14 տարվա ազատազրկման։ 2008 թվականի հոկտեմբերից գտնվում է Միցպե Ռամոնի բանտում։ Ամիրն իր գործողությունները դրդել է «Իսրայելի ժողովրդին Օսլոյի համաձայնությունների կատարումից պաշտպանելով»։

## Կենսագրություն
Իգալ Ամիրը ծնվել է հրեական ընտանիքում իսրայելական Հերցլիա քաղաքում, ընտանիքում եղել է ունի ութ երեխա: Նրա ծնողները հայրենադարձվել են Եմենից: Իգալը հաճախել է Եշիվա կրոնական դպրոց:

Նա համատեղել է իր ծառայությունը Իսրայելի Պաշտպանության բանակի հետևակային ուժերում՝ Գոլանիի բրիգադում, սովորելով Եշիվայում:

Բանակում ծառայելուց հետո «Նատիվ» (ԽՍՀՄ հրեաների հետ կապերի բյուրո) գծով ուղարկվել է Ռիգայում հուդայականություն ուսումնասիրելու։ Իսրայել վերադառնալուց հետո սովորել է Բար-Իլանի համալսարանի իրավաբանական ֆակուլտետում։ Մասնակցել է Օսլոյում համաձայնագրերի դեմ ցույցերի կազմակերպմանը։

## Իցհակ Ռաբինի սպանություն
1995 թվականի նոյեմբերի 4-ին, երբ Թել Ավիվում Իսրայելի թագավորների հրապարակում (այժմ՝ Ռաբինի հրապարակ) Իցհակ Ռաբինը բազմահազարանոց հանրահավաքին ելույթ ունենալուց հետո մոտեցել է իր մեքենային, Իգալ Ամիրը երեք անգամ կրակել է նրա վրա։ 40 րոպե անց Ռաբինըց մահացել է Իհիլով հիվանդանոցում։

Յիգալի եղբայրը՝ Հագայ Ամիրը, մեղադրվել է Ռաբինի սպանությանը մեղսակցության և պաղեստինցիների դեմ ահաբեկչություններ նախապատրաստելու մեջ։ Դատապարտվել է 16 տարվա ազատազրկման և ազատ է արձակվել 2012 թվականի մայիսի 4-ին՝ 16,5 տարի կրելուց հետո։ Բանտից դուրս գալուց հետո հայտարարել է, որ չի զղջում և հպարտանում է իր արածով։ 

## Ընտանիք
«Վախի շեմին» լիամետրաժ վավերագրական ֆիլմը, որը նկարահանել է լատվիացի և իսրայելցի ռեժիսոր Հերց Ֆրանկը՝ Մարիա Կրավչենկոյի հետ համատեղ, նվիրված է Յիգալ Ամիրի և Լարիսա Տրեմբովլերի սիրո պատմությանը։ Ֆիլմը նկարահանվել է ավելի քան տասը տարի և պրեմիերան կայացել է 2014 թվականին։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Ռաբինի սպանության տեսանյութը (նկարահանված սիրողական տեսախցիկով, եբրայերեն)
* Բարրի Համիշի արխիվ
* Հարցազրույց, լուսանկար
* Ջոն Քիֆներ. Իսրայելի որդին. Ռաբինի մարդասպանը - հատուկ զեկույց:  // The New York Times, 19 նոյեմբերի, 1995 թվական ****Շ

Կատեգորիա:Ցմահ դատապարտվածներ
Կատեգորիա:Մարդասպաններ
Մոխրագույն գոտում

**«Մոխրագույն գոտում»** (), բրիտանացի ռեժիսոր Գայ Ռիչիի ապագա ֆիլմը, որի նկարահանումները սկսվել են 2023 թվականին։ Ֆիլմի գլխավոր դերերում են` Ռոզամունդ Փայքը, Ջեյք Ջիլենհոլը, Հենրի Քավիլը, Էյսա Գոնսալեսը։ Թատերական թողարկումը պլանավորվել էր 2025 թվականի հունվարի 17-ին, սակայն այն հետաձգվել է։

## Սյուժե
Գլխավոր հերոսները երկու արտակարգ տարհանման մասնագետներ են, ովքեր պետք է փրկեն մի կնոջ՝ բարձրաստիճան բանակցող։

## Դերերում
* Ռոզամունդ Պայք
* Ջեյք Ջիլենհոլ
* Հենրի Քավիլ
* Էյզա Գոնսալես

## Ստեղծում և թողարկում
Գայ Ռիչիի նոր նախագծի մեկնարկի մասին հայտնի է դարձել 2023 թվականի հունիսին։ Ռիչին ինքն է գրել սցենարը և դարձել պրոդյուսեր Այվեն Աթկինսոնի և Ջոն Ֆրիդբերգի հետ միասին (սրանք նրա գործընկերներն են նախորդ երկու ֆիլմերից՝ «Թարգմանիչը» և «Ոչ ջենտլմենական պատերազմի նախարարություն»)։ Գլխավոր դերերում են` Ջեյք Ջիլենհոլը, Հենրի Կավիլը և Էյսա Գոնսալեսը։ Նկարահանումները սկսվել են Իսպանիայում 2023 թվականի ամռանը։ Հայտնի է, որ նախագծի համաներդրողների թվում է «ԿինոՊոիսկը», որը գնել է նաև Արևելյան Եվրոպայում տարածման իրավունքները։ 2023 թվականի հոկտեմբերին Lionsgate-ը ձեռք է բերել ֆիլմի ներքին տարածման իրավունքները։

2024 թվականի ապրիլին հայտնի է դարձել, որ ֆիլմի անվանումն է «Մոխրագույն գոտում» և որ գլխավոր դերերից մեկում հանդես կգա` Ռոզամունդ Փայքը: Ֆիլմը պետք է թողարկվեր 2025 թվականի հունվարի 17-ին, սակայն թողարկումը հետաձգվել է։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:2020-ականների անգլերեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:2025 ֆիլմեր
Կատեգորիա:Lionsgate ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան էքշն թրիլեր ֆիլմեր
Կատեգորիա:Անգլերեն ֆիլմեր
Կատեգորիա:Բրիտանական թրիլեր ֆիլմեր
Կատեգորիա:Բրիտանական մարտաֆիլմեր
Կատեգորիա:Գայ Ռիչիի ֆիլմեր
Կատեգորիա:Իսպանիայում նկարահանված ֆիլմեր
Կատեգորիա:Մարտաֆիլմեր
Կատեգորիա:Ֆիլմեր այբբենական կարգով
Կրկին գործի մեջ

**«Կրկին գործի մեջ»** (), ամերիկյան գեղարվեստական ֆիլմ՝ կատակերգական էքշն ժանրում, ռեժիսոր Սեթ Գորդոնի կողմից՝ իր և Բրենդան Օ'Բրայենի համահեղինակությամբ գրված սցենարով։ Ֆիլմի գլխավոր դերերում են` Ջեյմի Ֆոքսը, Քեմերոն Դիասը, Քայլ Չենդլերը և Գլեն Քլոուզը։ Ֆիլմի պրեմիերան տեղի է ունեցել 2025 թվականի հունվարի 17-ին Netflix-ում։

## Սյուժե
CIA-ի նախկին գործակալներ Էմիլին (Քեմերոն Դիազ) և Մեթը (Ջեյմի Ֆոքս), ովքեր շատ տարիներ առաջ են լքել ծառայությունը, ստիպված են վերադառնալ լրտեսության մահացու վտանգավոր աշխարհ։

## Դերերում
* Քեմերոն Դիաս — *Էմիլի*
* Ջեյմի Ֆոքս — *Մետ*
* Գլեն Քլոուզ
* Քայլ Չենդլեր
* Էնդրյու Սքոթ
* Ջեյմի Դեմետրիու
* Մաքեննա Ռոբերթս
* Ռիլան Ջեքսոն

## Արտադրություն
2022 թվականի հունիսին հայտնի է դարձել, որ Քեմերոն Դիասը վերադառնում է կինո նկարահանումներին՝ Սեթ Գորդոնի և Բրենդան Օ'Բրայենի «Կրկին գործի մեջ» գործողությունների կատակերգության մեջ, որտեղ նաև նկարահանվելու է Ջեյմի Ֆոքսը։ 2022 թվականի օգոստոսին Ֆոքսը պատմել է, թե ինչպես է համոզել Դիազին նկարահանվել իր առաջին ֆիլմում 2014 թվականից ի վեր՝ *Entertainment Tonight*-ին տված հարցազրույցում ասելով, որ «Քեմերոնը այնպիսի հիանալի ուժ է, և նա այնքան բան է արել այս բիզնեսում», և որ նա հարցրել է նրան. «Ուզու՞մ ես զվարճանալ: Պարզապես զվարճանալ: Եվ ես կարծում եմ, որ հենց դա էլ բերեց նրան դրան... Մենք այնքան ուրախ ենք, որ դա տեղի է ունենում, և անհամբեր սպասում ենք դրան»։

2022 թվականի նոյեմբերին դերասանական կազմին միացել են` Գլեն Քլոուզը և Քայլ Չենդլերը։ 2023 թվականի փետրվարին դերասանական կազմին միացել են` Էնդրյու Սքոթը, Մաքենա Ռոբերտսը, Ռայլան Ջեքսոնը և Ջեյմի Դեմետրիուն։

Նկարահանումները սկսվել են 2023 թվականի հունվարին Լոնդոնում։ 2023 թվականի փետրվարի վերջին Դիասը նկարահանվել էր Թեմզայում։ Ատլանտայում նկարահանումները սկսվել են մարտի 27-ին և ավարտվել ապրիլի վերջին։ Ապրիլի կեսերին Ֆոքսը բժշկական նկատառումներով հոսպիտալացվել է, իսկ մնացած տեսարանները նրա տեղում նկարահանելու համար օգտագործվել են կասկադյորներ։

## Ելք
Ֆիլմը նախատեսվել է թողարկել Netflix-ում 2025 թվականի հունվարի 17-ին։ Սկզբնապես ֆիլմի թողարկումը նախատեսվել էր 2024 թվականի նոյեմբերի 15-ին, սակայն հետագայում տեղափոխվեց ներկայիս թողարկման ամսաթիվ։

## Կարծիքներ և գնահատականներ
Rotten Tomatoes կայքում ֆիլմն ունի 24% վարկանիշ՝ հիմնված 50 կարծիքների վրա, միջին գնահատականը 4.4/10։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:2020-ականների ամերիկյան ֆիլմեր
Կատեգորիա:2020-ականների ֆիլմեր
Կատեգորիա:2025 ֆիլմեր
Կատեգորիա:Netflix-ի արտադրության ֆիլմեր
Կատեգորիա:Ամերիկյան էքշն կինոկատակերգություններ
Կատեգորիա:Ատլանտայում նկարահանված ֆիլմեր
Կատեգորիա:Լոնդոնում նկարահանված ֆիլմեր
Կատեգորիա:Կինոկատակերգություններ
Դևիդ Գասկել

**Ջոն Դևիդ Գասկել** (), անգլիացի ֆուտբոլիստ, դարպասապահ։

Առավել հայտնի է որպես անգլիական «Մանչեսթեր Յունայթեդ» և ուելսյան «Ռեքսեմ» ակումբի խաղացող։

## Ակումբային կարիերա
### «Մանչեսթեր Յունայթեդ»
Գասկելը սկսել է խաղալ «Մանչեսթեր Յունայթեդ»-ի սիրողական կազմում 1955 թվականին։ 1956 թվականի հոկտեմբերի 24-ին նրա դեբյուտը հիմնական թիմում բավականին անսովոր իրադարձություն էր, քանի որ այդ ժամանակ Գասկելը ընդամենը 16 տարեկան էր։ Դևիդը որպես հանդիսատես ներկա է գտնվել «Մանչեսթեր Սիթի»-ի դեմ Անգլիայի Սուպերգավաթի խաղում։ Խաղի ընթացքում «Մանչեսթեր Յունայթեդ»-ի հիմնական դարպասապահ Ռեյ Վուդը ազդրի վնասվածք է ստացել և ստիպված է եղել լքել խաղադաշտը։ Քանի որ այդ ժամանակ ֆուտբոլային կանոնները դեռ թույլ չէին տալիս խաղացողներին փոխարինել խաղի ընթացքում, դարպասին կանգնեց «Յունայթեդ»-ի կիսապաշտպան Դունկան Էդվարդսը և խաղը շարունակվեց:Ընդմիջմանը «Յունայթեդի» գլխավոր մարզիչ Մեթ Բասբին պայմանավորվել է «Մանչեսթեր Սիթի»-ի մարզիչ Լես Մակդաուելի հետ՝ Վուդին ամբողջությամբ փոխարինելու համար։ Մրցավարը նույնպես որևէ առարկություն չուներ, և Գասկելին թույլ տվեցին դուրս գալ խաղադաշտ՝ փաստացի դարձնելով նրան ակումբի պատմության ամենաերիտասարդ դեբյուտանտը։ Դևիդն օգնեց «Մանչեսթեր Յունայթեդ»-ին հաղթել 1:0 հաշվով։

Գասկելի պաշտոնական նորամուտը ակումբի կազմում տեղի է ունեցել 1957 թվականի նոյեմբերի 30-ին Առաջին դիվիզիոնի «Տոտտենհեմ Հոտսպուր»-ի դեմ խաղում։ Այդ խաղը չափազանց անհաջող ստացվեց նրա համար. «Տոտտենհեմ Հոտսպուր»-ի հարձակվող Բոբի Սմիթը հեթ-տրիկի հեղինակ դարձավ «Յունայթեդ»-ի դեմ առաջին խաղակեսում, իսկ թիմը հետագայում պարտվեց 3։ 4 հաշվով։

Մահացել է 2025 թվականի հունվարի 24-ին 84 տարեկան հասակում։

## Ձեռքբերումներ
**Մանչեսթեր Յունայթեդ**

* Առաջին դիվիզիոնի չեմպիոն (2). 1964-1965, 1966-1967 թվականներ
* Անգլիայի գավաթի հաղթող՝ 1963 թվական
* Անգլիայի Սուպերգավաթակիր՝ 1956 թվական
* **Ընդհանուր՝ 4 գավաթ**

## Ելույթների վիճակագրություն

## Ծանոթագրություններ


## Արտաքին հղումներ
* Профиль футболиста на сайте MUFCInfo.com

Կատեգորիա:Անգլիական ֆուտբոլի լիգայի խաղացողներ
Կատեգորիա:Անգլիացի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Անձինք այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Մանչեսթեր Յունայթեդի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Ուիգան Ատլետիկի ֆուտբոլիստներ
Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի դարպասապահներ
Երակիկներ

**Երակիկներ** (վենուլներ), շատ փոքր տրամագծով երակներ միկրոշրջանառության համակարգում, որ թույլ են տալիս արյունը մազանոթներից վերադառնա երակային համակարգ՝ լցվելով ավելի մեծ երակներ: **Հետմազանոթային երակիկները** երակներից ամենափոքրն են, որոնց տրամագիծը տատանվում է 10-ից մինչև 30 միկրոմետր (մկմ): Երբ հետմազանոթային երակիկների տրամագիծը մեծանում է մինչև 50 մկմ, դրանք կարող են իրենց պատում ներառել հարթ մկաններ և կոչվում են **մկանային երակիկներ**: Երակները պարունակում են արյան ընդհանուր ծավալի մոտ 70%-ը, իսկ մոտ 25%-ը պարունակվում է երակիկներում: Շատ երակիկներ միավորվում են՝ ձևավորելով երակ:

## Կառուցվածք
Հետմազանոթային երակիկների պատը կազմված է էնդոթելի մեկ շերտից՝ շրջապատված հիմային (բազալ) թաղանթով: Նրանց չափերը տատանվում են 10-ից 30 միկրոմետրի սահմանում և չափազանց փոքր են հարթ մկաններ պարունակելու համար: Փոխարենը, դրանց հենվում են պերիցիտներ, որոնք փաթաթվում են նրանց շուրջը զամբյուղաձև: Երբ հետմազանոթային երակիկների տրամագիծը մեծանում է մինչև 50 մկմ, դրանք պատում կարող են ներառել հարթ մկաններ և կոչվում են **մկանային երակիկներ**: Նրանց պատը կազմված է 3 շերտից. ներքին էնդոթելային շերտ, որը բաղկացած է կենսաբանական թաղանթի գործառույթ կատարող էնդոթելային բջիջներից, մկանային և առաձգական հյուսվածքի միջին շերտ և փուխր շարակցական հյուսվածքի արտաքին շերտ։  Միջին շերտը թույլ է զարգացած, ուստի երակիկների պատերն ավելի բարակ են, քան զարկերակիկներինը։ Երակիկների պատը ծակոտկեն է, ուստի հեղուկը և արյան բջիջները կարող են հեշտությամբ շարժվել արյան հոսքից պատերի միջով դեպի միջբջջային տարածություն:

Ադենոհիպոֆիզի և նեյրոհիպոֆիզի միջև գտնվող կարճ պորտալ երակիկները թույլ են տալիս արագ հորմոնալ փոխանակում արյան միջոցով: Մասնավորապես, հիպոֆիզի բլթակների ներսում և միջև կան միավորող միջբլթային երակիկների առկայության մասին անատոմիական ապացույցներ, որոնք ապահովում են արյան հոսքը հիպոֆիզի առաջային բլթից դեպի հետինը, ինչը հեշտացնում է տեղեկատվության փոխանակումը հիպոֆիզի բլթերի միջև:

Ի տարբերություն սովորական երակիկների, բարձր էնդոթելային երակիկները հատուկ տեսակ են, որոնց էնդոթելը կազմված է պարզ խորանարդաձև էպիթելային բջիջներից։ Այս մասնագիտացված երակիկների միջոցով լիմֆոցիտները թողնում են արյան հոսքը և վարակի առկայության դեպքում մտնում ավշային հանգույցներ: Զարկերակիկների համեմատ երակիկներն ավելի լայն են և ունեն շատ ավելի թույլ մկանային շերտ: Դրանք մարդու մարմնի ամենափոքր միասնական ընդհանուր ճյուղերն են։

## Տես նաև
* Զարկերակիկներ

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Անատոմիա
Կատեգորիա:Անոթաբանություն
Կատեգորիա:Երակներ
Կատեգորիա:Կենսաբանություն
Կատեգորիա:Մարդու անատոմիա
Կատեգորիա:Սիրտ-անոթային համակարգ
Ակիրա Մուտո

Ակիրա Մուտո (), ճապոնացի գեներալ, որը ճանաչվել է որպես ռազմական հանցագործ։

## Կենսագրություն
Մուտոն ծնվել է Կումամոտոյի Հակուսուի քաղաքում և 1913 թվականին ավարտել Ճապոնիայի կայսերական բանակի ակադեմիայի 25-րդ դասարանը։ 1920 թվականին ավարտել է Բանակի շտաբի քոլեջի 32-րդ դասարանը։ 1923-1926 թվականներին ծառայել է որպես ռազմական կցորդ Գերմանիայում։ Վերադառնալով Ճապոնիա՝ նա զբաղեցրել է տարբեր վարչական և շտաբային պաշտոններ Կայսերական բանակի գլխավոր շտաբում։

1935 թվականին Մուտոն աշխատել է Գլխավոր շտաբի ռազմական հետախուզության բաժնում, իսկ Մարկո Պոլո կամրջի միջադեպի ժամանակ ղեկավարել է Կվանտունյան բանակի ռազմական հետախուզության բաժինը։ Համարվում է, որ նա եղել է այն միջադեպի կազմակերպիչներից մեկը, որը հանգեցրեց Երկրորդ ճին-ճապոնական պատերազմի սկսվելուն։

Դրանից հետո նա նշանակվեց Կենտրոնական Չինաստանի ճակատի շտաբի պետի տեղակալ։ Նույն շրջանում նա մասնակցել է Նանկինի կոտորածին։

Նշանակվելով Կենտրոնական Չինաստանի Ճապոնական բանակի շտաբի փոխղեկավար՝ Մուտոն մասնակցել է հակամարտության սկզբնական արշավներին Չինաստանում։ Ավելի ուշ նրան մեղադրեցին Նանկինի կոտորածի ամենասարսափելի հանցագործությունների ընթացքում զորքեր ղեկավարելու մեջ։ 1939 թվականին Մուտոն վերադարձավ Ճապոնիա, նույն թվականին ստացավ գեներալ-մայորի կոչում և ծառայեց Պատերազմի նախարարության Ռազմական գործերի վարչությունում։

Խաղաղօվկիանոսյան պատերազմի սկսվելուց առաջ Մուտոն ստացել է գեներալ-լեյտենանտի կոչում և Փերլ Հարբորի հարձակման ժամանակ զբաղեցրել է Ռազմական գործերի վարչության տնօրենի պաշտոնը։ 1942 թվականի ապրիլին նրան նշանակեցին Սինգապուրում գտնվող Երկրորդ կայսերական պահակային դիվիզիայի հրամանատար։ 1944 թվականի հունիսին նա նշանակվեց ղեկավարելու ճապոնական ուժերը ճապոնական օկուպացիայի տակ գտնվող Նիդերլանդական Արևելահնդկաստանի Սումատրա կղզում։ 1944 թվականի հոկտեմբերին Մուտոն տեղափոխվեց Ֆիլիպիններ, որտեղ նա նշանակվեց Գեներալ Տոմոյուկի Յամասիտայի գլխավորած Ճապոնական Տասնչորսերորդ գոտու բանակի շտաբի պետ։

Նրան մեղադրեցին ֆիլիպինցի քաղաքացիական բնակչության, ռազմագերիների և կալանավորվածների հանդեպ կոտորածների, խոշտանգումների և այլ հանցագործությունների կազմակերպման, ինչպես նաև պարտիզանների ճնշման հրամաններ տալու մեջ։

Ճապոնիայի կապիտուլյացիայից հետո Մուտոն ձերբակալվեց Ամերիկյան օկուպացիոն իշխանությունների կողմից և ներկայացվեց Արևելքի միջազգային ռազմական դատարան։ Նա դատապարտվեց Չինաստանում և Ֆիլիպիններում քաղաքացիական բնակչության և ռազմագերիների նկատմամբ կատարած հանցագործությունների համար և 1948 թվականի դեկտեմբերի 23-ին մահապատժի ենթարկվեց՝ կախաղան հանվելով։

## Գրականություն
* 

## Արտաքին հղումներ
* 
* 
* 

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի զորավարներ
Կատեգորիա:Զինվորականներ
Կատեգորիա:Ճապոնացիներ
Պրեմոլյար

**Պրեմոլյար, փոքր աղորիք** (), ժանիքների և մեծ աղորինքերի միջև ընկած երկու ատամներից մեկը։

## Մարդու պրեմոլյարների անատոմիա
### Վերին առաջին պրեմոլյար
Պսակը գլանաձև տեսք ունի։ Թշային և քմային մակերեսները արտափքված են։

Կոնտակտային հատվածները ուղղանկյունաձև են, հետին մակերեսը ավելի ուռուցիկ է, քան առաջայինը։

Ծամող մակերեսն ունի երկու թմբեր՝ թշային և քմային, որոնց միջև անցնում են ակոսներ (ֆիսուրա)։

Ունի երկու արմատ՝ թշային և քմային։

### Վերին երկրորդ պրեմոլյար
Պսակը պրիզմայաձև է։ Ծամող մակերեսը ունի երկու թմբեր, որոնցից թշայինն ավելի արտափքված է, քան քմայինը։ Թմբերը բաժանված են ակոսներով։

Ունի մեկ արմատ, մեկ կամ երկու արմատախողովակ։

### Ստորին առաջին պրեմոլյար
Թշային մակերեսը ուռուցիկ է և ավելի բարձր քան լեզվայինը։

Ծամող մակերեսն ունի երկու թմբեր։ Թշայինը ավելի մեծ է թեքված դեպի ներս։ Թմբերը բաժանվում են ակոսներով։

Ունի մեկ արմատ, որն ունի օվալաձև տեսք, սեղմված է երկու կողմից, ունի ակոսներ, չունի թեքվածություն։

### Ստորին երկրորդ պրեմոլյար
Չաթերով մեծ է առաջին պրեմոլյարից։ Թշային մակերեսը ուռուցիկ է։ Ունի երկու թումբ, որոնք ունեն հավասար բարձրություններ։

Թմբերը բաժանվում են ակոսներով։ Հաճախ թշային թումբը կարող է բաժանվել ակոսով և ունենալ երկու թումբ՝ թշային մեդիալ և թշային դիստալ։

Կոնտակտային մակերեսները ուռուցիկ են։

Ունի մեկ կոնաձև արմատ, կողմնային մակերեսներին չունի։

## Պատկերասրահ

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* 

Կատեգորիա:Անատոմիա
Կատեգորիա:Ատամնաբուժություն
Կատեգորիա:Ատամներ
Կատեգորիա:Կենսաբանություն
Կատեգորիա:Մարսողական համակարգ
Այո, ոչ, գուցե ցուցակ

**Այո, ոչ, գուցե ցուցակ** (), սեռական գործողություններ և այլ տեղեկություններ, որոնք նախատեսված են սեռական զուգընկերների համար՝ առավել լավ հաղորդակցություն անելու համար և հասկանալու միմյանց ցանկություններն ու սահմանափակումները։ Յուրաքանչյուր զուգընկեր լրացնում է հարցաթերթիկ, որտեղ նա անվանում է սեռական ակտը և լրացնում «այո», եթե հետաքրքրված է այդ արարքով, «ոչ», եթե հետաքրքրված չէ, և «գուցե», եթե հետաքրքրված է, բայց համոզված չէ իր ընտրության մեջ: Այն կարող է նաև ցույց տալ, թե արդյոք գործընկերները ցանկանում են տեղեկատվություն տալ կամ ստանալ, ինչպես նաև այլ տեղեկություններ, ինչպիսիք են պատճառները սեռական տրավմաները կամ ապահով ստոպ բառերը։ Նման ցուցակները տարածված են ԲԴՍՄ համայնքներում և առանձին սեքս թերապևտների մոտ, որոնք օգնում են իրենց հաճախորդներին բարելավել հաղորդակցությունը:

Նմանատիպ ցուցակները ներառվել են Spicer-ի նման ծրագրերում, և օգտագործվել որպես սեռական համաձայնության չափման միջոց։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Սեռական ֆետիշիզմ
Կատեգորիա:Սեքսուալություն
Սուրբ Հովհաննես վանք (Բոռ)

**Սուրբ Հովհաննես վանք**, 7-րդ դարի հայ առաքելական եկեղեցի Արևմտյան Հայաստանի Բիթլիսի վիլայեթի Բիթլիսի գավառի Բոռ գյուղում՝ Բաղեշ քաղաքից 7 կմ հյուսիս-արևելք։ Ոչ հեռու գտնվում է հայկական մեկ այլ՝ Սուրբ Անանիա վանքը։ Հայոց ցեղասպանությունից հետո վանքը օգտագործվել է որպես խոտի պահեստ։ Ներկայումս այն ավերված վիճակում է։

## Պատմություն
Սուրբ Հովհաննեսը Սուրբ Անանիա վանքի հետ համարվում է մեկ ընդհանուր համալիր։ 15-րդ դարում Սուրբ Հովհաննես վանքին ավելացվել է գավիթ։   

15-րդ դարում Բոռի տարածքը և նրա կրոնական հաստատությունները ծաղկեցին, ինչի մասին վկայում են այս ժամանակաշրջանի ավելի քան մեկ տասնյակ խաչքարերը։

## Կառուցվածք
Վանքը բաղկացած է 6,2 x 4 մ չափերով եկեղեցուց՝ արևմտյան կողմում 8,3 մ ձգվող լայնակի գավիթով, որը հարավային կողմից ուներ երկու մուտք։ Համալիրն ավարտվում է Սուրբ Անանիա վանքի հարավային պատից և գավթից ձգվող խաչքարերի մի քանի շարքով։

## Պատկերասրահ

St John Monastery Por (Değirmenaltı) DSCF7874.jpg
St John Monastery Por (Değirmenaltı) DSCF7875.jpg
St John Monastery Por (Değirmenaltı) DSCF7872.jpg
St John Monastery Por (Değirmenaltı) DSCF7873.jpg


## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:7-րդ դարի հայկական վանքեր և եկեղեցիներ
Կատեգորիա:Թուրքիայի հայկական վանքեր և եկեղեցիներ
Կատեգորիա:Վանքեր այբբենական կարգով