Ռոյ Կոն

**Ռոյ Մարկուս Կոն** (անգլ.  Roy Marcus Cohn; ամերիկացի քաղաքական գործիչ, պահպանողական իրավաբան, ով համբավ է ձեռք բերել սենատոր Ջոզեֆ Մաքքարթիի հակակոմունիստական ​​և հակամիասեռական «վհուկների որսի» արդյունքում, ինչպես նաև որպես Ռոզենբերգի ամուսինների գործով դատախազության ներկայացուցիչ, համասեռամոլ։ Դոնալդ Թրամփի քաղաքական կարիերայի սկզբում եղել է նրա մենթորը։

## Կենսագրություն
Քսան տարեկանում նա ավարտել է Կոլումբիայի իրավաբանական դպրոցը։ Օգտագործելով իր հոր մեծ շրջապատը՝ նա ստացել է Մանհեթենի (ԱՄՆ) շրջանային դատախազի պաշտոնը։ Նա պաշտպանել է մեղադրանքը՝ Խորհրդային Միության օգտին լրտեսության մեջ կասկածվող Ջուլիուս և Էթել Ռոզենբերգների սկանդալային դատավարության ժամանակ։ Երդվյալ ատենակալների դատավճռում վճռորոշ դեր է խաղացել Կոնի անողոք մեղադրանքը, ըստ որի Ռոզենբերգները մեղավոր են ճանաչվել և, չնայած դատավարությունն անարդար համարող հանրության կարծիքին, նրանք դատապարտվել են մահապատժի էլեկտրական աթոռով։

1952 թվականին տեղափոխվել է Վաշինգտոն, որտեղ նրան առաջարկվել է գլխավոր դատախազի հատուկ օգնականի պաշտոնը։ Նրա աշխատանքը շուտով գրավեց Ջոզեֆ Մաքքարթիի ուշադրությունը, ով այդ ժամանակ դարձել էր Ներկայացուցիչների պալատի հակաամերիկյան գործունեության մշտական ​​հանձնաժողովի նախագահը։ Քոնը նշանակվեց Մաքքարթիի ենթահանձնաժողովի գլխավոր խորհրդական և դարձավ սենատորի գլխավոր «ինկվիզիտոր»։

Որպես իր քարոզարշավի մի մաս՝ Մաքքարթին կոչ արեց բոլոր պետական ​​պաշտոններից հեռացնել գեյերին և լեսբուհիներին՝ «սեքսուալ հերթափոխներին»։ Դա արվել է «անվտանգությունը ուժեղացնելու նպատակով», քանի որ, ըստ Սենատի հատուկ հանձնաժողովի զեկույցի, «մեկ համասեռամոլը կարող է աղտոտել կառավարման ողջ ինստիտուտը»։ Իր մտերիմ ընկերոջ՝ Դեյվիդ Շայնի հետ, որին նա բերել էր արտասահմանից որպես խորհրդատու, Քոնը համասեռամոլների «զտումներ» իրականացրեց բանակային բազաներում, Պետդեպարտամենտում, Ամերիկայի ձայնում և նույնիսկ Հոլիվուդում։

Ավելի ուշ հայտնի դարձավ, որ Քոնն ինքը՝ համասեռամոլ է։ Նրա կյանքի մանրամասները թույլ տվեցին կենսագիրներին այս անգութ, բայց տաղանդավոր գործչին անվանել բարձրագույն կարգի կեղծավոր. «նա և՛ հրեա էր, և՛ հակասեմիտ, միասեռական և հոմոֆոբ»։

Մաքքարտիզմի փլուզումից հետո նա միացավ Նյու Յորքի իրավաբանական գրասենյակին։ Մի քանի տարվա ընթացքում նա ուներ բարձրակարգ հաճախորդների եզակի ցուցակ՝ մաֆիայի ղեկավար Կարմինե Գալանտեն, իտալացի կաթոլիկ կարդինալ Ֆրենսիս Սփելմանը, Բիանկա Ջագերը, նկարիչ Էնդի Ուորհոլը, «Studio 54» ակումբի սեփականատերեր Յան Շրագերը և Սթիվ Ռուբելը, դիզայներ Քելվին Քլայնը և Դոնալդ Թրամփը։ Որպես դատավարության փաստաբան՝ նա ստացել է «հարձակվող շուն» մականունը։

Նա լայն ճանաչում ուներ և վարում էր շքեղ կենսակերպ։ Միլիոնավոր օրինագծերը և թանկարժեք մեքենաները վճարել է նրա փաստաբանական գրասենյակը։ 1986 թվականի հունիսին Նահանգի Գերագույն դատարանը արգելեց Կոնին Նյու Յորք նահանգում փաստաբանական գործունեություն իրականացնելուց։ Նրա գործունեությունը որակվել է «ոչ էթիկական», «ոչ պրոֆեսիոնալ» և «ոչ արժանապատիվ»։

Նա 1980-ականներին բացահայտ ապրել է իր զուգընկերոջ հետ և մահացել ՁԻԱՀ-ից։

## Ռոզենբերգի դատավարություն
Կոնը կարևոր դեր է խաղացել Ջուլիուս և Էթել Ռոզենբերգների լրտեսության դատավարության մեջ 1951 թվականին։ Քոնի կողմից Էթելի եղբոր՝ Դեյվիդ Գրինգլասի անմիջական քննությունը ցուցմունք տվեց, որն առանցքային դեր խաղաց Ռոզենբերգների դատապարտման և հետագա մահապատժի մեջ։ Գրինգլասը վկայել է, որ ինքը Ռոզենբերգներին տվել է Մանհեթենի նախագծի գաղտնի փաստաթղթեր, որոնք գողացել են Կլաուս Ֆուկսը։ Ավելի ուշ Գրինգլասը պնդեց, որ նա ստել է դատավարության ժամանակ, որպեսզի «պաշտպանի իրեն և իր կնոջը՝ Ռութին, և որ մեղադրող կողմը նրան խրախուսել է դա անել»։

Կոնը միշտ շատ հպարտ էր Ռոզենբերգի դատավճռով և պնդում էր, որ նա ավելի մեծ դեր է խաղացել, քան իր հանրային դերը։ Իր ինքնակենսագրության մեջ նա ասել է, որ իր սեփական ազդեցությունը հանգեցրել է գործով գլխավոր դատախազ Սաիպոլի և դատավոր Իրվինգ Կաուֆմանի նշանակմանը։ Կոնը նաև ասաց, որ Կաուֆմանը մահապատժի է ենթարկել իր անձնական առաջարկության հիման վրա։ Նա հերքեց մասնակցությունը որևէ ex parte քննարկումներին։

2008 թվականին համահեղինակ Մորթոն Սոբելը, ով 18 տարի բանտում էր, ասաց, որ Ջուլիուսը խորհրդային լրտես էր, իսկ Էթելը ոչ։ Այնուամենայնիվ, 2014 թվականին Ռոզենբերգի գործը հրապարակած հինգ պատմաբաններ գրեցին, որ խորհրդային փաստաթղթերը ցույց են տալիս, որ «Էթել Ռոզենբերգը թաքցրել է փող և լրտեսական պարագաներ Ջուլիուսի համար, ծառայել է որպես միջնորդ նրա շփումների համար խորհրդային հետախուզության մեջ և տվել է իր անձնական գնահատականը այն անձանց մասին, որոնց Յուլիուսը դիտարկվել է հավաքագրման համար և մասնակցել է իր աղբյուրների հետ հանդիպումներին։ Նրանք նաև ցույց են տալիս, որ Ջուլիուսը հայտնել է ԱԱԾ-ին, որ Էթելը համոզել է Ռութ Գրինգլասին մեկնել Նյու Մեքսիկո՝ Դեյվիդին որպես լրտես հավաքագրելու։

Պատմաբանները համաձայն են, որ Հուլիուսը մեղավոր էր, բայց նրա և Էթելի դատավարությունն ուղեկցվեց ակնհայտ դատական ​​և իրավական անհամապատասխանություններով, որոնք շատերն էին Կոնի կողմից, և որ նրանք չպետք է մահապատժի ենթարկվեին։ Հիմնվելով այս կոնսենսուսի վրա՝ Հարվարդի իրավաբանական դպրոցի պրոֆեսոր Ալան Դերշովիցը գրել է, որ Ռոզենբերգները «մեղավոր էին և դավաճանված»։

## Աշխատանք Ջոզեֆ Մաքքարթիի հետ
Ռոզենբերգի դատավարությունը 24-ամյա Քոնին գրավեց Հետաքննությունների դաշնային բյուրոյի (ՀԴԲ) տնօրեն Ջ. Էդգար Հուվերի ուշադրությանը։ Հուվերի և կարդինալ Սփելմանի աջակցությամբ, «Hearst»-ի սյունակագիր Ջորջ Սոկոլսկին համոզեց Ջոզեֆ Մաքքարթիին աշխատանքի ընդունել Կոնին որպես իր գլխավոր խորհրդական՝ ընտրելով նրան Ռոբերտ Ֆ. Քենեդիի փոխարեն։ Կոնն օգնեց Մաքքարթիին Սենատի հետաքննությունների մշտական ​​ենթահանձնաժողովում՝ հայտնի դառնալով ենթադրյալ կոմունիստների ագրեսիվ հարցաքննություններով։ Հանրային ֆորումներում լսումներ չանցկացնելու Կոնի նախապատվությունը լավ համընկնում էր Մաքքարթիի՝ Կապիտոլիումից հեռու «գործադիր նիստեր» և «ոչ պաշտոնական» նիստեր անցկացնելու նախընտրության հետ, որպեսզի նվազագույնի հասցնի հանրային հսկողությունը և հարաբերական անպատժելիությամբ հարցաքննվի վկաներին։ Քոնին ազատություն տրվեց իրականացնելու բազմաթիվ հետաքննություններ, ընդ որում Մաքքարթին միանում էր նրան միայն ավելի հրապարակված նիստերի համար։

Կոնը կարևոր դեր խաղաց Մաքքարթիի հակակոմունիստական ​​լսումներում։ Lavender Scare-ի ժամանակ Կոնն ու Մաքքարթին փորձեցին մեծացնել հակակոմունիստական ​​եռանդը տանը՝ պնդելով, որ արտասահմանում կոմունիստները համոզել են ԱՄՆ դաշնային կառավարության կողմից աշխատող մի քանի փակ միասեռականների հանձնել պետական ​​կարևոր գաղտնիքները՝ իրենց սեռական կողմնորոշումը գաղտնի պահելու դիմաց։ Նախագահ Դուայթ Էյզենհաուերը, համոզված լինելով, որ համասեռամոլներին աշխատանքի ընդունելը վտանգ է ներկայացնում ազգային անվտանգության համար, 1953 թվականի ապրիլի 29-ին ստորագրել է գործադիր հրաման, որով արգելվում է միասեռականներին աշխատել դաշնային կառավարությունում։ Ըստ Դեյվիդ Լ. Մարկուսի՝ Քոնի զարմիկին, Վաշինգտոնում մարդիկ, ում Քոնն ու Մաքքարթին գեյ են անվանել, ինքնասպան են եղել։ Ժամանակի ընթացքում հայտնի դարձավ, որ Քոնն ինքը միասեռական է, թեև երբեք քամինգ աութ չի արել։

Սոկոլսկին Կոնին ներկայացրեց հակակոմունիստական ​​պրոպագանդիստ Հ.Դեյվիդ Շեյնին, որը նրան հրավիրեց միանալ Մաքքարթիի աշխատակազմին՝ որպես չվարձատրվող խորհրդատու։ Երբ 1953 թվականին Շայնը զորակոչվեց ԱՄՆ բանակ, Կոնը մեծ ջանքեր գործադրեց նրան հատուկ վերաբերմունք ցուցաբերելու համար։ Նա կապվեց բանակի քարտուղարից մինչև Շայն ընկերության հրամանատարի զինվորական պաշտոնյաների հետ և պահանջեց, որ Շայնը ստանա թեթև հերթապահություն, լրացուցիչ արձակուրդ և ազատել արտասահմանյան հանձնարարությունից։ Հաղորդվում է, որ մի պահ Կոնը սպառնացել է «ոչնչացնել բանակը», եթե իր պահանջները չկատարվեն։ Այս հակամարտությունը, ինչպես նաև Մաքքարթիի պնդումները, որ պաշտպանության նախարարությունում կան կոմունիստներ, հանգեցրին 1954 թվականին «Army-McCarthy» լսումների, որի ընթացքում բանակը մեղադրեց Կոնին և Մաքքարթիին Շայնի վրա անհարկի ճնշում գործադրելու մեջ, իսկ Մաքքարթին և Քոնը մեղադրեցին, որ բանակը Շայնին «պատանդ» էր պահում` փորձելով ճնշել Մաքքարթիի հետաքննությունները բանակում կոմունիստների նկատմամբ։ Լսումների ժամանակ ներկայացվեց Շայնի լուսանկարը, և Ջոզեֆ Ն. Ուելչը՝ նիստի բանակի փաստաբանը, մեղադրեց Քոնին նկարը մշակելու մեջ, որպեսզի ցույց տա Շայնին մենակ բանակի քարտուղար Ռոբերտ Թ. Սթիվենսի հետ։

Չնայած Army-McCarthy լսումների արդյունքները մեղադրում էին Կոնին, քան ՄակՔարթիին, դրանք լայնորեն համարվում են Մաքքարթիի խայտառակության կարևոր տարր։ Դրանից հետո Կոնը լքեց ՄակՔարթիի աշխատակազմը և անցավ մասնավոր պրակտիկայի։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:ՁԻԱՀ-ի հետ կապված հիվանդություններից մահացածներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի իրավաբաններ
Կատեգորիա:20-րդ դարի իրավաբաններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի հակակոմունիստներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի փաստաբաններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի կենսագիրներ
Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի գործարարներ