open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Դացզուի ժայռաքանդակներ

**Դացզուի ժայռաքանդակներ** չինական կրոնական արձանների և ժայռաքանդակների շարք, որոնք գտնվում են Չինաստանի Դացզու նահանգի Չունցին քաղաքում։ Ժայռաքանդակները թվագրվում են Ք․ա 7-րդ դարին, պատկերում են և կրում բուդդայական,կոնֆուցիական,դաոսականական հավատալիքների ազդեցությունը։ Որոշները ժայռափոր քարայրային դամբարաններ են, սովորական չինական բուդդայական ոճով, իսկ մյուսները քարե քանդակներ, որոնք փորագրված են բաց ժայռերի մակերեսներին։

## Համաշխարհային ժառանգության ցանկ
Համալիրն ընդգրկված է Համաշխարհային ժառանգության ցանկում։ Դացզուի ժայռաքանդակները կազմված են 75 պահպանվող վայրերից, որոնք ներառում են մոտ 50 000 արձան, չինական տառերից կազմված ավելի քան 100 000 արձանագրություններ և մակագրեր։ Այդ վայրերը գտնվում են Չունցինի ինքնավար քաղաքային շրջանում, Դազու նահանգի զառիթափ սարալանջերում, Չունցին քաղաքի տարածքից մոտ 165 կմ արևմուտք։ Հիմնական ժայռափոր քարայրները գտնվում են Բաոդ և Բեյշան լեռների վրա։

Ժայռաքանդակները Համաշխարհային ժառանգության ցանկում ընդգրկվել են 1999 թվականին, որակվելով որպես՝ «․․․դրանց գեղագիտական որակը, առարկաների հարուստ բազմազանությունը՝ թե աշխարհիկ և թե կրոնական, և լույսը, որ սփռում են Չինաստանում՝ այս ժամանակաշրջանի ընթացքում։ Նրանք ապահովում են բուդդայական, կոնֆուցիական, դաոսականական ներդաշնակ համակցության ակնհայտ ապացույցները''։»

## Պատմություն
Առաջին ժայռաքանդակները թվագրվել են մ. թ. ա. 650 թվականին Թան դինաստիայի կողմից, սակայն դրանց ստեղծման հիմնական շրջանը սկսվել է 9-րդ դարի վերջին, երբ Վեյ Յունջինգը՝ Չանգժուի պերֆեկտը առաջին ժայռաքանդակները պատկերեց Բեիշան լեռան վրա, և նրա օրինակին հետևեցին Թանգ դինաստիայի փլուզումից հետո՝ 5 Դիանաստիաների և 10 Թագավորությունների ժամանակաշրջանի ընթացքում նրա օրինակին են հետևել տեղական ազնվականությունը, վանականները և միանձնուհիները, սովորական մարդիկ (907-65)։ 12-րդ դարում, Սոնգ դինաստիայի ժամանակաշրջանում, բուդդիստ վանական Ժաո Ժիֆենգը սկսել է մշակել քանդակներ և ժայռաքանդակներ Բաոդ լեռան վրա՝ իր կյանքի 70 տարիները նվիրելով նախագծին։
 
Երկար տարիներ շարունակ ժայռաքանդակները արգելված են եղել այցելուների համար։ Չին զբոսաշրջիկների համար ժայռաքանդակները բացվել են 1961 թվականին, իսկ օտարերկրացիների համար՝ 1980 թվականին։ Մինչև 1975 թվականը, կար միայն մեկ ճանապարհ Դացզու քաղաքի և հիմնական ժայռաքանդակների միջև։ Չինաստանի մշակութային հեղափոխության զանգվածային հակակրոնական վանդալիզմի ժամանակ մեկուսացումը օգնել է անվնաս պահել արվեստի այս նմուշները։

## Պատկերասրահ

Dazu Stone Carving.jpg
Bao Ding Mountain grotto1.JPG
Dazu rock carvings 2 baoding.JPG
Dazu rock carvings golden hands buddha.JPG
Dazu rock carvings baoding buddhas.JPG
Dazu rock carvings baoding 18 layers of hell.JPG
Dazu rock carvings baoding demons 2.JPG
Dazu rock carvings beishan 1.JPG
Dazu rock carvings beishan 2.JPG
Dazu rock carvings beishan 3.JPG
Bao Ding Mountain Entering Nirvana.jpg


## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի համաշխարհային ժառանգության գլխավոր էջ
* Wisdom embodied: Չինական բուդդայական և դաոսական քանդակը Արվեստի թանգարանում

Կատեգորիա:Բուդդայական արվեստ
Կատեգորիա:Համաշխարհային ժառանգություն Չինաստանում
Կատեգորիա:Չինաստանի արվեստ
Կատեգորիա:Քանդակներ
Մորարջի Դեսայի

**Մորարջի Դեսայի** (, ), հնդիկ քաղաքական գործիչ։ 1977 թվականից մարտի 24-ից մինչև 1979 թվականի հուլիսի 15-ը զբաղեցրել է Հնդկաստանի չորրորդ վարչապետի պաշտոնը։ Մահաթմա Գանդիի դաշնակից, 10 տարի անցկացրել է բրիտանական բանտերում։ Ինդիրա Գանդիի ընդդիմության առաջնորդ, գտնվել է մեկուսի բանտարկությունում։ 1977 թվականին դարձել է Հնդկաստանի վարչապետ, բայց 1979 թվականին հրաժարական է տվել։

## Կենսագրություն
Մորարջի Դեսային ծնվել է 1896 թվականի փետրվարի 29-ին Բհադելիում, Բրիտանական Հնդկաստան՝ գյուղական ուսուցչի ընտանիքում։ 1918 թվականից պաշտոններ է զբաղեցրել Բոմբեյի գաղութային վարչությունում։ 1930 թվականին միացել է Մահաթմա Գանդիի շարժմանը։ Դրա համար Դեսային մոտ 10 տարի ազատազրկության մեջ է գտնվել։ 1959-1964, 1967-1969 և 1977-1979 թվականներին եղել է ֆինանսների նախարար, իսկ 1967-1969 թվականներին՝ վարչապետ։ 1966 թվականին անհաջող փորձել է դառնալ ՀԱԿ-ի առաջնորդ։

1969 թվականին նա կազմավորել է Ջանաթա կուսակցությունը։ Իր քաղաքական ակտիվության պատճառով 1975-1977 թվականներին մեկուսի բանտարկության մեջ է գտնվել։ Ազատ արձակվելուց հետո, 1977 թվականին հաղթել է ընտրություններում՝ դառնալով վարչապետ։ Կուսակցությունում պառակտման համար 1979 թվականին ստիպված է եղել պաշտոնաթող լինել, իսկ 1980 թվականին ավարտել է իր կուսակցական կարիերան։

Մորարջի Դեսային մահացել է 1995 թվականի ապրիլի 10-ին Մումբայում՝ 99 տարեկան հասակում։

## Փաստեր
* Համարվել է պետությունների և կառավարությունների աշխարհի ամենաերկարակյաց առաջնորդների մեկը։
* Մորարջին եղել է 1977 թվականի ռազմային Տու-124 ավիացիոն աղետի փրկվածներից մեկը։

## Տես նաև
* Ջայապրակաշ Նարայան

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* 

## Արտաքին հղումներ
* Մորարջի Դեսային britannica.com կայքում

Կատեգորիա:Անձինք նամականիշերի վրա
Կատեգորիա:Բուսակերներ
Կատեգորիա:Երկարակյացներ
Կատեգորիա:Հակապատերազմական ակտիվիստներ
Կատեգորիա:Հնդկաստանի վարչապետներ
Կատեգորիա:Հնդկաստանի քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Հնդկաստանի ֆինանսների նախարարներ
Գրիգոր Ա (Սյունիքի եպիսկոպոս)

**Գրիգոր Ա** (նաև՝ **Գրիգորիս Ա**, ), հայ հոգևորական, Սյունիքի առաջին եպիսկոպոս (320-366)։

## Կենսագրություն
Գրիգորիսը եղել է Գրիգոր Լուսավորչի աշակերտներից։ 320 թվականին, Վաղարշապատում Գրիգոր Լուսավորիչը նրան ձեռնադրել է Սյունիքի եպիսկոպոս։ Սյունիքի եպիոսկոպոսությունը գլխավորել է մինչև մահ՝ 366 թվականը։ 353 թվականին ուղեկցել է Ներսես Մեծին դեպի Կեսարիա՝ կաթողիկոս օծվելու համար։ Գրիգոր Ա-ին հաջորդել է՝ Մաշտոց եպիսկոպոսը (366-?)։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Սյունիքի եպիսկոպոսներ
Կատեգորիա:4-րդ դարի հայ եպիսկոպոսներ
Կատեգորիա:3-րդ դարի հայ եպիսկոպոսներ
Մաշտոց եպիսկոպոս

**Մաշտոց եպիսկոպոս** (), հայ հոգևորական, Սյունիքի 2-րդ եպիսկոպոս (366-?):

## Կենսագրություն
366 թվականին, Ներսես Մեծը նրան ձեռնադրել է Սյունիքի եպիսկոպոս։ Մաշտոց եպիսկոպոսին 25 տարվա ընդմիջումից հետո հաջորդել է Անանիա Ա-ն (415-458)։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Սյունիքի եպիսկոպոսներ
Կատեգորիա:4-րդ դարի հայ եպիսկոպոսներ
Կատեգորիա:5-րդ դարի հայ եպիսկոպոսներ
Անանիա Ա (Սյունիքի եպիսկոպոս)

**Անանիա Ա** (), հայ հոգևորական, Սյունիքի 3-րդ եպիսկոպոս (415-458)։

## Կենսագրություն
Անանիա Ա-ին 415 թվականին Սյունիքի եպիսկոպոս է ձեռնադրել Մեսրոպ Մաշտոցը, հաջորդելով՝ Մաշտոց եպիսկոպոսին (366-?)։ Մասնակցել է 449 թվականին տեղի ունեցած Արտաշատի ժողովին, որը հրավիրվել էր Սասանյան Պարսկաստանի հազարապետ Միհրներսեհի նամակին պատասխանելու համար։ Անանիա Ա-ն հիշվում է Ամենայն Հայոց Կաթողիկոս Գյուտ Ա Արահեզացու կողմից Եղեգյաց վկայարանի օծման ժամանակ։ Նրան հաջորդել է Նուն եպիսկոպոսը (458-466)։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Սյունիքի եպիսկոպոսներ
Կատեգորիա:5-րդ դարի հայ եպիսկոպոսներ
Նուն եպիսկոպոս

**Նուն եպիսկոպոս** (), հայ հոգևորական, Սյունիքի 4-րդ եպիսկոպոս (458-466)։

## Կենսագրություն
Նուն եպիսկոպոսը 458 թվականին Սյունիքի եպիսկոպոս է ձեռնադրվել, հաջորդելով՝ Անանիա Ա-ին (415-458)։ Նրան հաջորդել է Գաղատ եպիսկոպոսը (466-483)։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Սյունիքի եպիսկոպոսներ
Կատեգորիա:5-րդ դարի հայ եպիսկոպոսներ
Ստոկհոլմի թագավորական բարձրագույն երաժշտական դպրոց

**Ստոկհոլմի թագավորական  բարձրագույն երաժշտական դպրոց**  (), երաժշտական բարձրագույն ուսումնական հաստատություն Ստոկհոլմում։ Բարձրագույն դպրոցը հիմնադրվել է 1771 թվականին և հանդիսանում է աշխարհի ամենահին բարձրագույն երաժշտական դպրոցներից մեկը։ Այն նախկինում հայտնի էր որպես Թագավորական երաժշտական ակադեմիական կոնսերվատորիա, անուն, որը մինչ այժմ շատերի կողմից օգտագործվում է որպես կեղծանուն։ Բարձրագույն դպրոցը պատրաստում է պրոֆեսիոնալ երաժշտության ուսուցիչներ, եկեղեցական երաժիշտներ, տեսաբաններ, կոմպոզիտորներ, դիրիժորներ, գործիքավորողներ և այլն։

## Ֆակուլտետներ
* Դասական երաժշտության ֆակուլտետ  
* Ժողովրդական երաժշտության ֆակուլտետ 
* Ջազի և աֆրոամերիկյան երաժշտության ֆակուլտետ    
* Երաժշտության և մուլտիմեդիական տեխնոլոգիաների ֆակուլտետ  
* Կոմպոզիցիայի և դիրիժորության ֆակուլտետ  
* Երաժշտության մանկավարժության և սոցիոլոգիայի ֆակուլտետ

## Ռեկտորներ
* 2006 - Յուհաննես Յուհանսոն (), կոմպոզիտոր
* 2000-2006 - Գունիլլա ֆոն Բար (), ֆլեյտա
* 1993-2000 - Իյորան Մալմգրեն  ()
* 1987-1993 - Գուննար Բուկտ (), կոմպոզիտոր 
* 1905-1910 - Օսկար Բուլանդեր, դաշնակահար

## Հայտնի շրջանավարտներ
* Տուր Աուլին   (1866-1914) - կոմպոզիտոր և դիրիժոր
* Վիլհելմ Պետերսոն-Բերգեր     (1867-1942) - կոմպոզիտոր և երաժշտական քննադատ     
* Հուգո  Ալվեն  (1872-1960) - կոմպոզիտոր, դիրիժոր, ջութակահար և նկարիչ
* Օտտո Ուլսոն   (1879-1964) - երգեհոնահար և կոմպոզիտոր , 1908 թվականից այդ դպրոցի մանկավարժ, 1924 թվականից պրոֆեսոր
* Ալլան  Պետտերսոն (1911-1980) - ալտահար, ջութակահար և կոմպոզիտոր
* Արնե Մելլնես    (1933-2002) - կոմպոզիտոր
* Հերբերտ Բլոմստեդտ  (ծնվ. 1927) - դիրիժոր
* Դանիել Բյորտց   (ծնվ. 1943) - կոմպոզիտոր
* Ստաֆֆան Սկեյյա  (ծնվ. 1950) - դաշնակահար
* Կրիստիան Լինդբերգ  (ծնվ. 1958) - տրոմբոնահար, կոմպոզիտոր և դիրիժոր    
* Ֆրեդերիկ Սիկստեն   (ծնվ. 1962) - երգեհոնահար, դիրիժոր և կոմպոզիտոր   
* Քինգ Դայմոնդ (ծնվ. 1956) - վոկալիստ, կոմպոզիտոր (ավարտել է ջութակի բաժինը)
* *The Real Group* շվեդական ա-կապելային խմբի բոլոր մասնակիցները

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* www.kmh.se

Կատեգորիա:1771 հիմնադրումներ Շվեդիայում
Կատեգորիա:Շվեդիայի համալսարանական քոլեջներ
Իթանագար

**Իթանագար** (, ), քաղաք Հնդկաստանի հյուսիս-արևելյան հատվածում, Արունաչալ Պրադեշ նահանգի վարչական կենտրոն։

Բարձրությունը ծովի մակարդակից կազմում է 440 մ

2001 թվականի Հնդկաստանի մարդահամարի տվյալների համաձայն՝ Իթանագարի բնակչությունը կազմել է 34 970 մարդ, որի 53 %-ը կազմում են տղամարդիկ, իսկ 47 %-ը՝ կանայք։ Իթանագարում գրագիտության միջին ցուցանիշը կազմում է 69 %, որը մեծ է Հնդկաստանի միջին ցուցանիշից (59,5 %), գրագիտությունը տղամարդկանց միջև կազմում է 75 %, իսկ կանանց միջև՝ 61 %:

Կլիման անձրևային է, քաղաքը գտնվում է տերայիներում, Իթանագարից մոտավորապես 30 կմ հեռավորության վրա հոսում է Բրահմապուտրա գետը, սակայն Բրահմապուտրայի հովիտը գտնվում է Ասսամ նահանգում։

## Պատմություն
Քաղաքը 9-րդ դարում եղել է Ջիթրի դինաստիայի մայրաքաղաք՝ Մայապուր անվան ներքո։

## Կլիմա
Այստեղ կլիման մերձարևադարձային մուսսոնային է՝ չոր, մեղմ ձմեռներով և տաք, խոնավ ամառներով։

## Կրթություն և տնտեսություն
* Գիտության և Տեխնոլոգիայի հյուսիս-արևելյան ինստիտուտ (Nirjuli)
* Արունաչալի համալսարան (Doimukh)
* Հասարակական բարձրագույն ուսումնարան Donyi-Polo Vidya Bhawan
* Խոզաբուծության և թռչնաբուծության պետական ֆերմա (Nirjuli)

## Տեսարժան վայրեր
* Տիբեթական բուդդայականության վանք, կառուցվել է վերջերս, այն օծել է Դալայ լամա XIV-ը
* Իտաֆորտ, 15-րդ դարի ամրող
* Ջավահառլալ Ներուի անվան պետական թանգարան (երաժշտություն, գրադարան, գավառագիտություն, տեղի կիրառական արվեստ)
* Ինդիրա Գանդիի այգի

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* ITANAGAR  
* ITANAGAR by India travel portal  

Կատեգորիա:Հնդկաստանի քաղաքներ
Դեպի անհունը

**Դեպի անհունը**, Հովհաննես Թումանյանի պոեմներից։ Գրել է 1890-ական թվականների առաջին կեսին։

## Պատմություն
«Դեպի անհունը» պոեմը Թումանյանը սկսել է գրել 1890-ական թվականների առաջին կեսին։ Պոեմի առաջին տարբերակը ավարտվել է 1894 թվականին, այդ իսկ պատճառով բոլոր հրատարակությունների մեջ նշվել է 1894 թվականը։ Ըստ պահպանված տվյալների՝  պոեմի գրության տարբեր փուլերում այն ունեցել է տարբեր վերնագրեր՝ «Կենդանի թաղվածը», «Ճերմակ աղավնի», «Սրհար», «Խավարի մեջ» «Դեպի մութը»։

Թումանյանը սկզբնապես ծրագրել էր այս պոեմում ներկայացնել նահապետական աշխարհի հետամնաց բարքերի ու պատկերացումների դրսևորումներից մեկը՝ լեթարգիկ քնի մեջ ընկած մարդկանց մահացած համարելու և կենդանի թաղելու սոսկալի երևույթը։

Թումանյանը պոեմը կարդացել է շատերի մոտ` թողած տպավորությունների և կարծիքների համար։ Ավետիք Իսահակյանը անհանգիստ գիշեր է ունենում դրանից հետո, անհեթեթ երազներ տեսնում, ինչը, ըստ Թումանյանի, լավ նշան է. պոեմը ազդեցություն է թողնում։ 
Հայտնի է, որ պոեմը 1898 թվականին բաղկացած է եղել երկու մեծ մասերից, որի երկրորդ մասում նկարագրված է եղել կենդանի թաղված Հասմիկի տառապանքները. իրոք լեթարգիկ քնի մեջ է եղել, բայց հետո կաղամախու ցցով  սպանվել է գերեզմանի մոտով անցնող և հողի տակից լսվող ձայներից սարսափահար մարդկանց կողմից (այստեղից էլ պոեմի նախնական վերնագրերից մեկը` «Սրհար»)։ 
Պոեմի երկրորդ մասը ոչնչացրել է Լևոն Շանթի խորհրդով, ինչի շնորհիվ երկը ստացավ ավելի լայն փիլիսոփայական բնույթ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հովհաննես Թումանյանի պոեմներ
Սեյբա

**Սեյբա (**лат. *Ceiba*) ` պատկանում է ծառային տեսակների ընտանիքին, որը կոչվում է բամբակսե ընտանիք (*Bombacoideae*)։

## Նկարագրություն
Այս ծառատեսակը ունի մի քանի տեսակի ծառեր, որոնց բարձությունը 2-50 մետր է։Ունեն տարածված պսակ։ Ծառի  բունը պատված է  փշերով, տերևները՝ ունեն 5-7 ջիղ, որոնց երկարությունը 15 սանտիմետր է։ Ունեն մեծ ծաղիկներ, ընդ որում լինում են տարբեր տեսակների և  տարբեր գույների։ Փոշոտումը կատարվում է միջատների, թռչունների և չղջիկների միջոցով։ Պտուղները տանձանման են, և պարունակում են շականակագույն   (կամ սև)  շատ սերմեր՝ 5-10 միլիմետր չափով։
ձախից|մինի

## Տարածվածություն

* 
Սեռի բոլոր տեսակները, բացառությամբ Ceiba pentandra- ի, ծագում  են Ամերիկայի արևադարձային շրջաններից։Հայրենիքը Արևմտյան Աֆրիկան է։ Ներկայումս այն ներմուծվել է Աֆրիկայից և տարածվել արևադարձային այլ վայրերում ՝ հիմնականում Ասիայում։
Ալի Ասադով

**Ալի Հիդայեթ օղլու Ասադով** (, ), 2019 թվականի հոկտեմբերի 8-ից սկսած Ադրբեջանի Հանրապետության 10-րդ վարչապետը, Ադրբեջանի Հանրապետության նախագահի օգնական տնտեսական հարցերով (1998-2012), ԱՀ նախագահի աշխատակազմի ղեկավարի տեղակալ (2012-2019);

## Կենսագրություն
Ալի Ասադովը ծնվել է 1956 թվականի նոյեմբերի 30-ին Նախիջևանում։ 1974 թվականին ավարտել է Բաքվի թիվ 134 միջնակարգ դպրոցը։ 1978 թվականին ավարտել է Մոսկվայի ժողովրդական տնտեսության ինստիտուտը։ Նա իր աշխատանքային գործունեությունն սկսել է 1978 թվականից։ 
* 1978-1980-զինծառայության տարիներ,
* 1980-1989-Ադրբեջանական ԽՍՀ ԳԱ տնտեսագիտության ինստիտուտի ավագ լաբորանտ, ասպիրանտ, գիտական աշխատող,
* 1989-1995-Բաքվի սոցիալական կառավարման և քաղաքագիտության ինստիտուտի դոցենտ, վարչության պետ,
* 1995-2000-Ադրբեջանի Հանրապետության Միլլի Մեջլիսի անդամ,
* 1998-2012-Ադրբեջանի Հանրապետության նախագահի օգնական տնտեսական հարցերով,
* 2012-2019-ԱՀ նախագահի աշխատակազմի ղեկավարի տեղակալ,
* 2019- Ադրբեջանի Հանրապետության վարչապետը;

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Ադրբեջանի վարչապետներ
Կատեգորիա:Ադրբեջանցի հասարակական գործիչներ
Կատեգորիա:Ադրբեջանի քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Ադրբեջանցի տնտեսագետներ
Կատեգորիա:Ադրբեջանցի քաղաքագետներ
Կատեգորիա:Ադրբեջանցի ակադեմիկոսներ
Մեր սիրելի հայր Ճուղուրով...

«**Մեր սիրելի հայր Ճուղուրով...**», Հովհաննես Թումանյանի ստեղծագործություններից, գրվել է 1900 թվականին։

## Պատմություն
Գրվել է Հարություն Ճուղուրյանի դստեր՝ Արուսյակի ծննդյան առթիվ։

Եղիշե Չարենցի անվան գրականության և արվեստի թանգարանի Հարություն Ճուղուրյանի ֆոնդի 196-րդ համարում պահվումէ մեկ ինքնագիր, նույն էջում՝ նաև մի թերի տարբերակ։

Ինքնագրի լուսապատճենը պահվում է Թումանյանի ընտանիքի արխիվում։

Առաջին անգամ տպագրվել է 1973 թվականին՝ Զ․ Ավետիսյանի «Թումանյանի ստեղծագործական լաբորատորիա»-յի 41-րդ էջում։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Բանաստեղծություններ
Դահի

**Դահի** (, , , , , , ), հնդկական ծագման կաթնաթթվային մթերք, որը հիմնականում պատրաստվում է կովի, երբեմն այծի կամ գոմեշի կաթից։ Դահին հիշեցնում է յոգուրտ և մեծ տարածված է ամբողջ Հնդկական թերակղզում, լինելով ամենահայտնի կաթնաթթվային մթերքներից մեկը։

## Պատմություն
Առաջացել է սանսկրիտական դադհի բառից և հանդիպում է Վեդաների և Ուպանիշադների մոտ։ Ռիգվեդայում նկարագրվում է դահիի պատրաստման գործընթացը՝ երիտասարդ տերևներն օգտագործելով որպես թթվեցման միջոց, ինչպես նաև բրնձից և դահիից պատրաստված ճաշատեսակը։ Դահին գուհիի հետ օգտագործվում է ուտելիքի մեջ սկսած մ. թ. ա. 3000 տարի առաջ։

Դահին կարևոր դեր է կատարում որոշ հինդուիզմի և բուդդայականության արարողակարգերի ընթացքում։

Այուրվեդում դահին օգտագործվում է նաև աղեստամոքսային հիվանդությունները բուժելու միջոց։ Չարակա-Սամհիթան պատվիրում է պահել jatharagni (նյութափոխանակության կրակ) կաթնաթթվային մթերքներով։

## Արտադրություն
Ինչպես շատ կաթնաթթվային սննդամթերքներ, դահին արտադրվում է կաթի մեջ թթխմորի ավելացմամբ՝ այն թթվեցնելով։ Արդյունքը խիստ կախված է այնպիսի պայմաններից ինչպիսիք են, կաթի նախնական մշակումը, ջերմաստիճանը, խոնավությունը և թթխմորի բաղադրությունը։

ԹԹխմորի պատրաստման համար եռացնում են կաթը, հետո հասցնում են սենյակային ջերմաստիճանի և ավելացնում են չորացրած կարմիր պղպեղ։ Կաթը թողնում են տաք վայրում 5-10 ժամով՝ թթխմոր ստանալու համար։

Այն բանից հետո, երբ թթխմորը պատրաստվում է կամ մնացել է նախորդ չափաբաժնից, սկսում են դահիի պատրաստումը։ Նախքան թթխմորի ավելացումը, դահիի համար նախատեսված կաթը անպայման եռացնում են։ Առանձին  խառնում են թթխմորն ու կաթի շիճուկը, ապա խառնուրդը ավելացնում են արդեն հովացած կաթի մեջ։ Խմորումը տևում է 5-10 ժամ։

Թթվայնացման ժամանակը կախված է տարածաշրջանից և տարվա եղանակից։ Այսպիսով որոշ տարածաշրջաններում ձմռանը թթվայնացումը կարող է տևել 2-4 օր։

Այսպեսի եղանակով դահին պատրաստվում է նաև տարբեր կաթի փոխարինիչներով, օրինակ, սոյայի կաթով։

## Գոմեշների կաթից դահին
Ասիական գոմեշների ( *mudavāpu meekiri*) կաթից դահին արտադրվում է հիմնականում այն տարածաշրջաններում, որտեղ գոմեշները համարվում են հիմնական գյուղատնտեսական կենդանիներ։ Գոմեշի կաթը ավելի յուղոտ է քան կովի կաթը, այդ իսկ պատճառով պատրաստի յոգուրտ դահին ավելի խիտ է ստացվում։ Այն նաև պարունակում է մեծ քանակությամբ սպիտակուց և այլ միկրոտարրեր։ Գոմեշի կաթից պատրաստված դահին հիմնականում պահվում է կավե ամաններում։

### Պատրաստման եղանակ
Գոմեշի կաթից դահին պատրաստվում է ինչպես տնային այնպես էլ արդյունաբերական պայմաններում։ Դրա համար կաթը զտում և եռացնում են, հեռացնում են փրփուրը, հասցնում մինչև սենյակային ջերմաստիճանի և լցնում են կավե կճուճի մեջ։ Հովացած կաթի մեջ ավելացնում են մի քանի գդալ թթխմոր կամ լցնում են հին յոգուրտ, փակում են թղթով և թողնում են 12 ժամ թթվի։

## Տես նաև
* Մածուն

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Կաթնաթթվային մթերք
Կատեգորիա:Հնդկական խոհանոց
Կատեգորիա:Պակիստանական խոհանոց
Իմ և նրա միջև

**Իմ և քո միջև** (), հնդկերեն մալազերեն ֆիլմ, որը նկարահանել է ռեժիսոր Լանա Ջոզեն, գլխավոր դերերում են Պրիտխվիրաջեմը և Պրատատ Պոտխենը։

## Ֆիլմի մասին
Ֆիլմի սցենարը գրել են Բոբբի և Սանջայ եղբայրները, իսկ ոգեշնչման աղբյուր է դարձել ռեժիսոր Ակիրա Կուրոսավայի «Կարմիր մորուք» ֆիլմը։

«Իմ և նրա միջև» ֆիլմը պատմում է մի փորձառու բժշկի և նրա երիտասարդ անփույթ գործընկերոջ հարաբերությունների մասին։ Միևնույն ժամանակ, ֆիլմում արծարծվում են մի շարք հարցեր, սկսած ոչ որակյալ դեղերից, բժշկական էթիկայից, մինչև այնպիսի թեմաներ, թե որքան ցած կարող է ընկնել մարդը և արդյոք հնարավոր  է նրան փրկել բարությամբ, եթե նա մոռացել է պատվի և բարոյականության մասին

Ֆիլմը լավ է ընդունվել քննադատների և հանդիսատեսի կողմից։

## Դերերում
* Պրիտխվիրաջ` բժիշկ Րավի Տխառական
* Պրատապ Պոտխեն` բժիշկ Սամյուել
* Նարաին` բժիշկ Սամյուել 
* Սամվրուտա Սունիլ` Սայնու
* Ռեմիա Նամբիսան` բժիշկ Սուպրյա
* Ռիմա Կալլինգալ` Դիյա
* Սալիմ Կումար` Տոմաչան
* Սվասիկա` Նիտու
* Պրեմ Պրակաշ` Տոմաս Տխառական

## Սաունդթրեք

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:2012 դրամա ֆիլմեր
Կատեգորիա:2012 ֆիլմեր
Կատեգորիա:Հնդկական ֆիլմեր
Մալաբարյան մուսսոն

մինի|300x300փքս| Մալաբարյան մուսսոնի հատիկներ (ձախից) և եթովպական ''Yirgachefe'' սուրճի հատիկներ
մինի|300x300փքս|Մալաբարյան մուսսոնի թույլ բովված հատիկներ
**Մալաբարյան մուսսոն** ( կամ ), որը հայտնի է նաև որպես **Մուսսոն Մալաբար**, **Մուսսոնային Մալաբար**, **Մոնսունդ Մալաբար**, **Մալաբար Մոնսուն** և **Մուսսոնացված Մալաբար**, սուրճի հատիկների չոր մշակման տարածաշրջանային ինքնատիպ մեթոդ։ Հավաքած հատիկները երեք-չորս ամիս ենթարկվում են մուսսոնային անձրևների և քամիների ազդեցությանը, ինչի հետևանքով դրանք ուռչում են և փոխում իրենց համային հատկությունները։ Սուրճի վերամշակման այս մեթոդը տարածված է Հնդկաստանի Մալաբարյան ափին (Կառնատակա և Կերալա նահանգներում)։ *Monsoon Malabar* անվանումը առաջացել է Մալաբարյան ափի մուսսոնային քամիներից։

Այս սորտի հատիկներից պատրաստվող ըմպելիքը ստացվում է բավականին հագեցած և թունդ՝ մուգ շոկոլադի վառ երանգներով և քաղցր, խիտ հիմնային պտղով, ինչպես նաև պարունակում է մրգային և հացային համեր։ Ըմպելիքի բույրը խորն է՝ շոկոլադի, համեմունքների և կարամելի նրբերանգներով։

## Պատմություն
Այս սուրճի պատմությունը սկիզբ է առնում 19-րդ դարից, երբ սուրճը փայտե առագաստանավերով Հնդկաստանից տեղափոխում էին եվրոպական երկրներ։ Ճանապարհորդությունը, որպես կանոն, տևում էր մի քանի ամիս։ Ամբողջ ընթացքում հացահատիկները ենթարկվում էին բարձր խոնավության և ծովային քամիների ազդեցությանը, որն էլ հանգեցնում էր սուրճի բնութագրերի փոփոխության. սուրճի հատիկները դառնում էին փխրուն, նրանց գույնը կանաչից դառնում էր դեղին, դրանք ձեռք էին բերում քաղցր համ և յուրահատուկ բուրմունք։

Փոխադրման եղանակը փոխելով և առաքման ժամանակը կրճատելով՝ անհետացավ ծովի օդի ազդեցությունը։ Քանի որ այս սուրճը մեծ ժողովրդականություն էր վայելում Եվրոպայում, հնդիկ արտադրողները հայտնագործեցին հատիկների մշակման մեթոդ, որն անվանվեց «մոնսունինգ» ()։

## Մշակում
Հավաքված սուրճի հատիկների մշակումը շարունակվում է երեքից չորս ամիս՝ մուսսոնների սեզոնին։ Մշակման ընթացքում օգտագործվում է սուրճի չորացրած հատիկների՝ շրջակա միջավայրի խոնավությունն ու հոտերը կլանելու հատկությունը։

Մայիսից հունիս՝ օդի բարձր խոնավության շրջանում, հատիկները մոտ 20 սանտիմետր հաստությամբ շերտով լցվում են ծովի ափին՝ ծածկերի տակ։ Այդ վիճակում նրանք պահվում են հինգ օր՝ անընդհատ խառնվելով։ Դրանից հետո սուրճը փաթեթավորվում է կտավե պարկերի մեջ, որոնք նույնպես ծածկի տակ բուրգերի տեսքով կույտերով շարվում են այնպես, որ բոլոր կողմերից հովահարվեն օվկիանոսից եկող քամուց։ Շաբաթը մեկ անգամ պարկերը տեղափոխվում են՝ քամու և խոնավության հավասարաչափ բաժին ապահովելու համար։ Այդպիսի մշակումը շարունակվում է 12-16 շաբաթ, մինչև հատիկները մեծանում են և գույնը կանաչից փոխում են մինչև դեղնավուն։

## Տարատեսակներ
Սկզբում «մոնսունինգի» էին ենթարկվում միայն արաբիկայի հատիկները։ Ներկայում սուրճի ցանկացած տեսակի՝ արաբիկայի, ռոբուստայի, ինչպես նաև դրանց խառնուրդների հատիկները մշակվում են այդ եղանակով։

Մուսսոնային սուրճը դասակարգվում է որպես Մոնսունդ Մալաբար AA () և Մոնդունդ Բասանիկալլի ()։ Մոնսունդ Մալաբար AA-ն համարվում է լավագույնը։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

Կատեգորիա:Հնդկական խոհանոց
Կատեգորիա:Սուրճ
Հնդկաստանի անկախության օր

**Հնդկաստանի անկախության օր** (), Հնդկաստանի պետական տոն, որը նվիրված է 1947 թվականին Միացյալ թագավորությունից երկրի անկախության ձեռքբերմանը։ Տոնը նշվում է օգոստոսի 15-ին։

## Պատմություն
1947 թվականի փետրվարի 20-ին Միացյալ Թագավորության վարչապետ Կլեմենտ Էտլին հայտարարել է, որ բրիտանական կառավարությունը բրիտանական Հնդկաստանին անկախություն կշնորհի ամենաուշը 1948 թվականի հունիսին։ Բոլոր շահագրգիռ կողմերի հետ քննարկումից հետո Հնդկաստանի գեներալ նահանգապետ Լուիս Մաունդբետենը 1947 թվականի հունիսի 3-ին ներկայացրել է Բրիտանական Հնդկաստանի` երկու անկախ պետությունների բաժանման ծրագիրը։ Այս պլանի հիման վրա Բրիտանիայի խորհրդարանը մշակել և ընդունել է Հնդկաստանի անկախության մասին հռչակագիրը, որն արքայական հավանություն է ստացել 1947 թվականի հուլիսի 18-ին։ 1947 թվականի օգոստոսի 14-ի լույս 15-ի գիշերը Հնդկաստանը դարձել է անկախ պետություն։

## Տոնակատարություն
Օգոստոսի 15-ը Հնդկաստանի պետական տոնն է։ Հիմնական ծիսակատարությունները տեղի են ունենում Նյու Դելիում, որտեղ Հնդկաստանի վարչապետը կարմիր ֆորտի վրա բարձրացնում է ազգային դրոշը և դրա պատերից արտասանում է ամբողջ երկրով հեռարձակվող խոսքը, որում պատմում է վերջին տարիներին կառավարության ունեցած ձեռքբերումների մասին, կարևոր հարցեր է բարձրացնում և խոսում հետագա զարգացման ուղղությունների մասին։ Հնդկաստանի անկախության օրվա տոնակատարության կարևոր մաս է կազմում գունագեղ երթը, որը ցույց է տալիս Հնդկաստանի մշակութային բազմազանությունը, երկրի ձեռքբերումները գիտության և տեխնիկայի ոլորտում, նրա ռազմական հնարավորությունները։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Օգոստոսի տոներ
Վինսենտե Ասերո

thumb|
Վիսենտե Ասերո և Արեբո (իսպ.` Vicente Acero y Arebo; 1675/1680-1739, ), իսպանացի, բարոկկո դարաշրջանի ճարտարապետ, հայտնի է Գրանադայի, Գվադիքսի, Կադիզի և Մալագայի տաճարների նախագծման և շինարարության գործում ունեցած նշանակալի ներդրման մեջ։ Վիսենտե Ասերոն ծնվել է Կանտաբրիայում, սովորել է Ֆրանցիսկո Ուրտադո Իսկերդոյի մոտ ճարտարապետություն (իսպ. Francisco Hurtado Izquierdo; 1669-1725): Ասերոյի ստեղծագործության վրա առանձնահատուկ ազդեցություն է թողել ճարտարապետ Դիեգո Սիլոեն։ Վիսենտե Ասերոն նաև մասնակցել է Մեդինասելիի պալատ` Կադիսի դքսությունների և Անտեկերայի Սուրբ Սեբաստյան կոլեգիալ եկեղեցու աշխատանքներին։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Իսպանացի ճարտարապետներ
Ժան Պոզ

**Ժան դե Պլանտավիտ Դե Լա Պոզ** (, ), ֆրանսիացի հոգևորական, գրող և հեբրեյիստ գիտնական։

Եղել է բողոքական քահանայի որդի։ Կրթությունը ստացել է Նիմում և Ժնևում։ Եղել է աստվածաբանության դոկտոր և Բեզեում ռեֆորմացիայի քահանա։ Հավանական է, որ 1604 թվականից հետո նա Հիսուսյանների ազդեցության տակ դարձել է կաթոլիկ։ Կաթոլիկ քահանա ձեռնադրվելուց հետո մեկնել է Հռոմ, որտեղ  աստվածաբանություն և արևելյան լեզուներ` մասնավորապես եբրայերեն է սովորել, աստվածաշնչյան հայտնի մարոնիական ուսանող` Գաբրիել Սիոնիտայի ղեկավարությամբ։

Կարդինալ Ֆրանսուա դե Ժուայզուի շնորհիվ հայտնի դարձավ Մարիա Մեդիչին և շուտով դարձավ  նրա խոստովանահայրը։ Ավելի ուշ Ժան Պոզը դարձավ Ֆրանսիայի և Իսպանիայի թագավորների քահանան, այնուհետև  Լոդեվի եպիսկոպոս։

Ժան Պոզը մասնակցել է կարդինալ Ռիշելյեի դեմ իրականացվող ինտրիգներին։ Սատարել է Լանգեդոկի դեմ զինված ընդվզմանը։

## Ընտիր երկեր

* *Déclaration catholique du Sieur de La Pause*, Paris: F. Bourriquant, 1604.
* *Chronologia praesulum Lodouensium*, Aramontii, 1634.
* *Planta Vitis seu Thesaurus synonymicus Hebraeo-Chaldaico-Rabbinicus*, Lodovae: Typis A. Colomerii, 1644—1645 (3 Bände).
* *Florilegium rabbinicum, complectens praecipuas veterum rabbinorum sententias, versione latina et scholiis*. Lodovae: Typis Arnaldi Colomerii, 1644.
* *Thesaurus synonymicus hebraico-chaldaico-rabbinicus*. 1644—1645

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն

* 



Կատեգորիա:17-րդ դարի ֆրանսիացի գրողներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի գրողներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի եպիսկոպոսներ
Կատեգորիա:Աստվածաբանական գիտությունների դոկտորներ
Ժիլբերտ դը Կլեր (Գլոսթերի 7-րդ կոմս)

**Ժիլբերտ դը Կլեր, Հարտֆորդի 6-րդ կոմս, Գլոսթերի 7-րդ կոմս, Գլամորգանի 3-րդ լորդ, Կլերի 9-րդ լորդ** (), անգլիացի մեծ իշխանություն ունեցող ազնվական։ Նա նաև հայտնի էր որպես «Կարմիր» Ժիլբերտ դը Կլեր կամ «Կարմիր կոմս», հավանաբեր նրա մազերի գույնի կամ արյունաբեր ճակատամարտների պատճառով։ Նա տիրեց  Գլամորգանի լորդությանը, որը Ուելսի սահմանի լորդություններից ամենահզորն էր 200 անգլիական տնտեսություններով։

## Ծագում
Ժիլբերտ դը Կլերը ծնվել է Հեմպշիրի Կրայսչըրչում, Հերտֆորդի և Գլոքեստերի կոմս Ռիչարդ դը Կլերի և Մուդ դը Լասիի ընտանիքում։ Ժիլբերտը ժառանգեց հոր ունեցվածքը 1262 թվականին։ Նրան բաժին հասան նաև տիտղոսները, ներառյալ Գլամորգանի լորդ 1263 թվականից։

## Հրեաների կոտորած Քենթերբերիում
Երկրորդ բարոնական պատերազմի ընթացքում 1264 թվականի ապրիլին Ժիլբերտը գլխավորեց հրեաների կոտորածը Քենթերբերիում, ինչպես Սիմոն դը Մոնֆորի աջակիցները իրականացրեցին այլ վայրերում։ Ժիլբերտ դը Կլերի ամրոցներ Քինգսթոնը և Թոնբրիջը վերցվեցին Հենրի III թագավորի կողմից։ Սակայն թագավորը թույլատրեց Կլերի կնոջը, ով վերջին ամրոցում էր, ազատ արձակել, որովհետև իր զարմուհին էր, սակայն մայիսի 12-ին Մեյ դը Կլերը և դը Մոնֆորը հայտարարվեցին հանցագործներ։

## Լյուիսի ճակատամարտ
Երկու օր անց, Լյուիսի ճակատամարտից առաջ, դը Կլերին և նրա եղբայր Թոմասին շնորհվեց ասպետի կոչում։ Կոմսը ղեկավարեց Բարոնական բանակի կենտրոնական մասը և տեղակայվեց Լյուսիսց արևմտուք Դոունսում։ Երբ Մոնֆորի ճնշման ներքով արքայազն Էդուարդը լքեց դաշտը, թագավորը և Կորնուելի կոմսը հետ մղվեցին դեպի քաղաք։ Հենրին գերի ընկավ Սուրբ Պանկրասի մոտ և Ժիլբերտը գերևարեց Կորնուելի կոմսին։ Դրանից հետո Մոնֆորը և Կլերը մեծ իշխանություն ձեռք բերեցին, Մոնֆորը  *դե ֆակտո* դարձավ Անգլիայի թագավոր։

## Եկեղեցուց վտարում
1264 թվականի հոկտեմբերի 20-ին Ժիլբերտը և նրա կողմնակիցները հեռացվեցին եկեղեցուց Հռոմի պապ Կլիմենտ IV-ի կողմից և նրա հողերի դրվեցին ինտերդիկտի տակ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:13-դարի անգլիացիներ
Մանրացված բրինձ

250px|մինի|աջից|Ձախում մանրացված բրինձն է, աջում՝ ամբողջական բրինձ
**Մանրացված բրինձ** ինչպես նաև՝ **բրնձի մանրաձավար**, կազմված է բրնձի հատիկների խառնուրդից։ Մանրացվել են հավաքման, չորացման, փոխադրման կամ հետագա մշակման ժամանակ։ Մանրացված բրինձը փաստացի իրենից ներկայացնում է բրնձի նույն հատիկները, բայց մասերի բաժանված, և հարմար է օգտագործման համար և ունի այն սննդային հատկությունները, ինչպես և սովորական բրնձի հատիկները։

## Արտադրություն
Մանրացված բրինձ ամբողջական բրնձի արտադրության մեջ հարակից արտադրանք է և դրա արտադրության փուլերը չեն տարբերվում ամբողջական բրնձի արտադրությունից։ Մեխանիկական անջատիչները առանձնացնում են կոտրված հատիկները ամբողջականներից և դասավորում դրանք ըստ չափերի։ Մանրաձավարի գույնը կախված է նրանից, թե  մշակման որ փուլում է բրինձը մանրացվել։ Եթե հատիկները մանրացվել են կճեպի շերտազատման ժամանակ, ապա մանրացված բրինձը շագանակագույն է, իսկ եթե հղկման, ապա՝ սպիտակ։ Բրնձի ցանքերի մշակումից հետո միայն 50% ամբողջական բրինձ է լինում, մոտ 16%-ը լինում է կտրտված բրինձ, 20%՝ կեղև, 14%՝ թեփ։ Աֆրիկյան բրնձի հատիկները ավելի փխրուն են, ինչը մեծացնում է փխրված բրնձի տոկոսը։

Որոշ երկրներում մանրացված բրինձը նախընտրելի է ամբողջականից, այդ իսկ պատճառով ներվուծվող ամբողջական բրինձը ենթարկվում է մանրացման։

## Օգտագործում
250px|մինի|աջից|Վիետնամական կոմ տամ՝ խոզի մսի կտորները մանրացված բրնձով
Մանրացված բրինձի մի մասը խառնվում է ամբողջական հատիկներին՝ դրանով իսկ նվազեցնելով որակը և գինը։ Մեծ մասը մանրացված բրինձը օգտագործվում է առանձին։

### Սնունդ
Տարբեր չափերի և ձևերի պատճառով մանրացված բրնձի հատիկներն ավելի փափուկ են ամբողջական բրնձի համեմատ և ավելի հեշտ են կլանում համերն ու բույրերը։ Այն պատրաստվում է ավելի արագ, պահանջում է ավելի քիչ էներգիա և հարմար է հեղուկ ու մածուցիկ կաթի շիլաներ, պուդինգներ, ապուր-պյուրե, կոտլետներ պատրաստելու համար։

Մանրացված բրինձը ամբողջականից էժան է և այդ պատճառով ավելի աղքատ երկրներում նախընտրում են դա։ Այն նաև օտագործվում է տարբեր բաղադրատոմսերում, ընդ որում որոշ գրքերում նկարագրվում է, թե ինչպես պետք է փշրել ամբողջական բրինձը, որպեսզի ստանալ ցանկալի տեսք, կամ հեշտացնել սննդի պատրաստման ժամանակը։ Թաիլանդում մանրացված բրնձի արտահանման պահանջարկը հավասար է միջին որակի ամբողջական բրնձի պահանջարկին։

Մանրացված բրինձը Արևմտյան Աֆրիկայի (աֆրիկական բրինձն ավելի փխրուն է), Թաիլանդի, Բանգլադեշի և Հարավարևելյան Ասիայի այլ երկրների տեղական խոհանոցի մասն է կազմում։ Վիետնամում տարածված է խոզի մսով բրնձի ուտեստը (կոմ տամ, , բառացիորեն նշանակում է «ջարդած բրինձ»)։ Սենեգալյան *thieboudienne* ուտեստը հաճախ պատրաստվում է մանրացված բրնձով։ Հարավային Կարոլինայում մանրացված բրինձն անգլերեն անվանում են *rice grist* կամ *middlings*)։ Բանգլադեշում նման բրինձը կոչվում են *khood* կամ *khud*։ Որպես կանոն այն համեմվում է պղպեղով, սխտորով և մանանեխի յուղով։ Այն մատուցվում է որպես առանձին ուտեստ կամ էլ որպես խավարտ։

### Արտադրություն
Մանրացված բրինձը աղում են ալյուրի մեջ, ինչպես նաև օգտագործվում է օսլայի պատրաստման մեջ։ Մանրաձավարի մի մասն օգտագործվում է գարեջրագործության, կենդանիների կերերի արտադրության, անասնակերերի և ակվակուլտուրաների մեջ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Աֆրիկյան խոհանոց
Կատեգորիա:Հնդկական խոհանոց
Կատեգորիա:Ուտեստներ խոզի մսից
Կատեգորիա:Վիետնամական խոհանոց
Նայրոբիի համալսարան

**Նայրոբիի համալսարան** (), Քենիայի ամենամեծ համալսարանը։ Ստեղծվել է 1970 թվականին՝ Արևելյան Աֆրիկայի համալսարանը Նայրոբիի համալսարանի, Մակերերեի համալսարանի և Դար էս Սալամի համալսարանի բաժանման արդյունքում։

## Պատմություն
1956 թվականին Նայրոբիում ստեղծվեց Թագավորական տեխնիկական քոլեջը, որը 1961 թվականի հունիսի 25-ին վերափոխվեց Նայրոբիի Թագավորական քոլեջի։ 1964 թվականի մայիսի 20-ին վերափոխվել է Նայրոբիի համալսարանական քոլեջի Արևելյան Աֆրիկայի համալսարանի կազմում։ 1970 թվականին Արևելյան Աֆրիկայի համալսարանի բաժանման ընթացքում այն առանձնացվել է որպես Նայրոբիի համալսարան։

1983 թվականին մեծացման հետ կապված համալսարանը վերակազմավորվել է և իր կառուցվածքում կազմավորվել է վեց քոլեջ։

## Կառուցվածք
thumb|right|Նայրոբիի համալսարան
Համալսարանը բաղկացած է վեց քոլեջներից, որոնք բաժանված են ֆակուլտետների, որոնք իրենց հերթին բաժանված են բաժանմունքների։

### Գյուղատնտեսության և անասնաբուժական գիտությունների քոլեջ
* Գյուղատնտեսության ֆակուլտետ
* Վանգարի Մաաթայի անվան աշխարհի և էկոլոգիական հետազոտությունների ինստիտուտ
* Անասնաբուժական բժշկության ֆակուլտետ

### Կենսաբանական և ֆիզիկական գիտությունների քոլեջ
* Կենսատեխնոլոգիայի և կենսաինֆորմատիկայի կենտրոն
* Կլիմայի փոփոխության և ադապտացիայի հարցերի ինստիտուտ
* Ֆիզիկական գիտությունների ֆակուլտետ
* Կենսաբանական գիտությունների դպրոց
* Հաշվողական տեխնիկայի և ինֆորմատիկայի դպրոց
* Մաթեմատիկայի դպրոց

### Ճարտարապետության և շինարարության քոլեջ
* Արվեստի և դիզայնի ֆակուլտետ
* Ճարտարագիտական ֆակուլտետ
* Միջուկային գիտության և տեխնոլոգիայի ֆակուլտետ
* Մարդաբանական միջավայրի ֆակուլտետ

### Մանկավարժական քոլեջ և էքստեռնատ
* Բաց և հեռավար ուսուցման կենտրոն
* Քենիական գիտության կամպուս
* Շարունակական և հեռավար կրթության դպրոց
* Կրթության դպրոց

### Բժշկական գիտությունների քոլեջ
* ՄԻԱՎ-ի կանխարգելման և հետազոտական կենտրոն
* Ատամնաբուժական գիտությունների ֆակուլտետ
* Արեւադարձային եւ վարակիչ հիվանդությունների ինստիտուտ
* Բժշկագիտության ֆակուլտետ
* Բուժքույրական ֆակուլտետ
* Դեղագործության ֆակուլտետ
* Հանրային առողջության ֆակուլտետ
* Բժշկական գիտությունների քոլեջի գրադարան

### Հումանիտար և հասարակական գիտությունների քոլեջ
[thumb|right|Կիսումու [կամպուս]]
* Աֆրիկացի կանանց ուսումնասիրության կենտրոն
* Աֆրիկական հետազոտությունների ֆակուլտետ
* Հումանիտար ֆակուլտետ
* Բիզնեսի ֆակուլտետ
* Բնապահպանական օրենսդրության և քաղաքականության բնագավառում առաջատար հետազոտությունների կենտրոն
* Դիվանագիտության և միջազգային հետազոտությունների ֆակուլտետ
* Տնտեսագիտության ֆակուլտետ
* Զարգացման հետազոտությունների ինստիտուտ
* Լրագրության ֆակուլտետ
* Կիսումու կամպուս
* Իրավագիտության ֆակուլտետ
* Մոմբասայի կամպուս
* Ազգաբնակչության բնագավառում հետազոտության ինստիտուտ

## Կանցլերներ
thumb|right|Ջոմո Քենիատա, Նայրոբիի համալսարանի առաջին կանցլեր, Քենիայի առաջին նախագահ
* 1970—1978 Ջոմո Քենիատա
* 1978—2002 Դենիել Տորոիտիչ արապ Մոի
* 2002—2003 Մվաի Կիբակի
* 2003—2013 Ջոզեֆ Վանջուի
* 2013 — ներկայումս՝ Վիջոո Ռատտանսի։

## Նշանավոր շրջանավարտներ
* Վանգարի Մաատաի, 2004 թվականին Խաղաղության Նոբելյան մրցանակի դափնեկիր։
* Ապոլո Ռոբի Նսիբամբի, Ուգանդայի վարչապետ (1999—2011).
* Ջարեդ Անգիրա, քենիացի բանաստեղծ։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Համալսարանի պաշտոնական կայք:

Կատեգորիա:Քենիայի մշակույթ
Ռիչարդ Կորդրեյ

**Ռիչարդ Կորդրեյ** (, ), ամերիկացի իրավաբան և քաղաքական գործիչ, դեմոկրատական կուսակցության անդամ, Օհայո նահանգի գանձապահ։ 1981-1983 թվականներին Կորդրեյը եղել է Օքսֆորդի համալսարանի Մարշալի կրթաթոշակառու։ 1987 թվականին դարձել է Jeopardy! խաղի հնգակի չեմպիոն։

Կորդրեյը 1990 թվականին ընտրվել է Օհայոյի Ներկայացուցիչների պալատի անդամ։ 1992 թվականին Կորդրեյը առաջադրվել էր ԱՄՆ Ներկայացուցիչների պալատում, սակայն չէր ընտրվել։ Հաջորդ տարի նա նշանակվել է Օհայո նահանգի արդարադատության նախարարի տեղակալ։ 2008 թվականի նոյեմբերին Կորդրեյն ընտրվել է Օհայո նահանգի դատախազ։ 2011 թվականի հուլիսի 17-ին Բարաք Օբաման հայտարարել էր, որ Կոլդրեյին նշանակելու է Սպառողների ֆինանսական պաշտպանության վարչության ղեկավարի պաշտոնում։ 2013 թվականի հուլիսի 16-ին ԱՄՆ Սենատը հաստատեց Կորդրեյի նշանակումը հնգամյա ժամկետով։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի դեմոկրատական կուսակցության անդամներ
Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի քաղաքական գործիչներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի իրավաբաններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի փաստաբաններ
Կատեգորիա:Օքսֆորդի համալսարանի շրջանավարտներ
Համպի Կոներու

**Համպի Կոներու** (, ), հնդիկ շախմատիստուհի, գրոսմայստեր (2002), մինչև 10 տարեկանների, 12 տարեկանների, 14 տարեկանների, 20 տարեկանների աղջիկների աշխարհի չեմպիոնուհի, Ասիայի չեմպիոնուհի (2003)։

## Կենսագրություն
Համպի Կոներուն շախմատով զբաղվել է 5 տարեկանից։ 2002 թվականի մայիսին Բուդապեշտում տեղի ունեցած մրցաշարում լրացրել է գրոսմայստերի նորմը և դարձել ամենաերիտասարդ կին-գրոսմայստերը։ Այդ տիտղոսը նա կրել է մինչև 2008 թվականը, երբ չինացի շախմատիստուհի  Հոու Յիֆանը 14 տարեկանում դարձավ գրոսմայստեր։ 2007 թվականին Խամպի Կոներուն ճանաչվել է  Յուդիթ Պոլգարից հետո հաջորդ ամենաբարձր վարկանիշն ունեցող կին-շախմատիստը, նրա Էլոյի վարկանիշը գերազանցել էր 2600 միավորից։

Համպի Կոներուն մասնակցել է 2006 և 2008 թվականների  կանանց աշխարհի առաջնություններին։ 2006 թվականին նա երկրորդ ռաունդից հետո դուրս է մնացել, իսկ 2008 թվականին հասել է մինչև կիսաեզրափակիչ։

Հնդիկ շախմատիստուհին մասնակցել է նաև  ՖԻԴԵ-ի կանանց «Գրան պրի» 2009-2010 թվականների մրցաշարին և դարձել առաջին փուլի հաղթող։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 
* Անձնական քարտը  365chess.com կայքում
* Անձնական քարտը OlimpBase.org կայքում
* Կենսագրություն 

Կատեգորիա:Շախմատիստներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Շախմատի գրոսմայստերներ
Կատեգորիա:Շախմատային օլիմպիադաների մասնակիցներ
Կատեգորիա:Շախմատի կանանց գրոսմայստերներ
Կատեգորիա:Հնդիկ շախմատիստներ
Կատեգորիա:Շախմատի աշխարհի չեմպիոնուհիներ
Կատեգորիա:Շախմատի միջազգային վարպետներ
Ստանիսլավ Ստրատիև

**Ստանիսլավ Ստրատիև** (, ), բուլղարացի դրամատուրգ, գրող և սցենարիստ։

## Կենսագրություն
Ստանիսլավ Ստրատիև ծնվել է Սոֆիայում։ Ավարտել է Սոֆիայի համալսարանի բուլղարական բանասիրության ֆակուլտետը։ 1964-1968 թվականներին եղել է «Ժողովրդական երիտասարդություն» () թերթի խմբագիր։ 1969-1974 թվականներին եղել է «Ձիաբոռ» () թերթի խմբագիր, նաև դրամատուրգ է աշխատել Սատիրայի պետական թատրոնում (1974-2000): 
Ստանիսլավ Ստրատիև մահացել է 2000 թվականի սեպտեմբեր 20-ին Սոֆիայում՝ 59 տարեկան հասակում։

### Թատերական երկեր
* Թավշամահուդե բաճկոն (1976)
* Ավտոբուս (1980)
* Մաքսիմալիստը (1984)
* Լուսնագնացի դարում (1986)

### Այլ
* Միայնակ հողմաղացները (1969)

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ
* Բուլղարիայի գիտությունների ակադեմիա 
* Ստանիսլավ Ստրատիև | Պաշտոնական կայք
* «Ստանիսլավ Ստրատիև»։ Բուլղարական թատրոնի հանրագիտարան («Տրուդ» հրատարակչություն ed.)։ Սոֆիա։ 2009։ ISBN 9545287713 
* Гомцян, Наталия. «Театр ставит диагноз» // «Голос Армении». 4.12.2007 

## Արտաքին հղումներ
* Երևանի Դրամատիկական Թատրոն | Ավտոբուս
* Երևանի Դրամատիկական Թատրոն | Ավտոբուս | YouTube
* Երևանի Դրամատիկական Թատրոն | Մաքսիմալիստը | YouTube
* «Կոճակը» Ըստ Լուսնագնացի դարում  պիեսի  (1986) | YouTube
* Երևանի Դրամատիկական Թատրոն | Մաքսիմալիստը
*  Հակոբ Պարոնյանի անվան երաժշտական կոմեդիայի պետական | Մեր ճանապարհը
* 

Կատեգորիա:Բուլղարացի գրողներ
Կատեգորիա:Բուլղարացի դրամատուրգներ
Կատեգորիա:Բուլղարացի սցենարիստներ
Կատեգորիա:Բուլղարացի լրագրողներ
Կատեգորիա:Բուլղարացի մանկագիրներ
Կատեգորիա:Սոֆիայի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի գրողներ
Կատեգորիա:Բուլղարացի հրապարակախոսներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի տղամարդ գրողներ
Դեհրադուն

**Դեհրա-Դուն** (*Դեհրադուն*) (), քաղաք Հնդկաստանի հյուսիսում գտնվող Ուտտարակհանդ նահանգում։ Քաղաքը տեղակայված Սիվալիկյան բլուրների ստորոտին, խոշոր տրանսպորտային կենտրոն։ Այստեղ ավարտվում է երկաթուղու ճյուղը, որը Դելիից ձգվում է մինչև Հնդկաստանի հյուսիս։ Բացի դրանից, Դեհրադունով անցնում է ճանապարհ, որը տանում է դեպի լեռնային Ուտտարկանդ շրջան։

2011 թվականի Հնդկաստանի մարդահամարի տվյալների համաձայն՝ քաղաքի բնակչությունը կազմում է 714 223 մարդ։

Կլիմայական առողջարան, տնտեսությունը ներկայացված է թեյի մշակմամբ, պոլիգրաֆիական արտադրությամբ։

Դեհրադունից 34 կիլոմետր դեպի հյուսիս գտնվում է Մասսուրի լեռնային առողջարանը, որի տների տանիքները տեսանելի են Դեհրադունից։ Գաղութային ժամանականերին Մասսուրին Հնդկաստանի հյուսիսում ապրող բրիտանացիների համար ամառային աթոռանիստ է ծառայել։ Դեհրադունից դեպի հյուսիս տեղակայված են Հիմալայների հարավային լանջերը, որոնք ծածկված են խիտ անտառներով, իսկ պարզ եղանակին մոտակա բլուրների գագաթներից տեսանելի են Նանդադևի և Կամեթ գագաթները։

## Կլիմա
Կլիման Դեհրադունում մերձարևադարձային մուսսոնային է։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* https://web.archive.org/web/20060815000031/http://www.slovar.info/
* http://aquarium.lipetsk.ru/discovery/india/ 

Կատեգորիա:Հնդկաստանի քաղաքներ
Ռաջամանդրի

**Ռաջամանդրի** (, ), քաղաք Հնդկաստանում՝ Արևելյան Գոդավարիի շրջանի տարածքում գտնվող Անդհրա-Պրադեշ նահանգում։

## Աշխարհագրություն
Քաղաքը տեղակայված է Գոդավարի գետի ձախ ափին։ Ծովի մակարդակից միջին բարձրությունը 13 մետր է։

## Բնակչություն
2011 թվականի մարդահամարի տվյալներով՝ բնակչությունը կազմում է 343 903 մարդ։ 2001 թվականի մարդահամարի տվյալներով՝ քաղաքում ապրում էր 315 251 մարդ։

## Տրանսպորտ
Չեննայ-Հալդիա-Հաուր գծի վրա կառուցված խոշոր երկաթուղային կայարան է։ Ասիայի ամենամեծ երկաթուղային կամուրջը Ռաջամանդրին կապում է Գոդավարիի աջ ափին գտնվող Կովվուր քաղաքի հետ։ Օդանավակայանը գտնվում է քաղաքի կենտրոնից 18 կմ հեռավորության վրա։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հնդկաստանի նախկին մայրաքաղաքներ
Կատեգորիա:Հնդկաստանի քաղաքներ
Պոնդիչերի

**Պոնդիչերի** կամ **Պուդուչերի**, ավելի վաղ՝ *Պուտտուչերի*, *Պոնդիշերի* (; ; ; ), Հնդկաստանի համանուն դաշնակցային տարածքի մայրաքաղաքը։ Մինչև 1954 թվականը  Ֆրանսիական Հնդկաստանի մայրաքաղաքն էր։

## Աշխարհագրություն
Քաղաքը գտնվում է ծովի մակարդակի վրա, հետևաբար 1735 թվականին օվկիանոսի ալիքներից պաշտպանվելու համար կառուցվել է 2 կիլոմետրանոց դամբ, որը մինչ այժմ պաշտպանում է քաղաքը։

## Ժողովրդագրություն
2011 թվականին քաղաքի բնակչությունը կազմում էր 654 392 մարդ, որից 50 %-ը տղամարդիկ էին, 50 %-ը՝ կանայք։ Գրագիտության մակարդակը 76 % է՝ ավելի բարձր, քան ազգային միջին մակարդակը՝ 59,5%։ Տղամարդկանց շրջանում գրագիտությունը 82 % է, կանանց շրջանում` 71 %։ Բնակչության 10 %-ը 6 տարեկանից ցածր երեխաներ են։ 2011 թվականի տվյալներով՝ քաղաքի մունիցիպալիտետում ապրում էր 241 773 մարդ։

Բնակիչների մեծ մասը խոսում է թամիլերեն, թելուգու կամ մալայալամ լեզուներով։ Ֆրանսերենը նույնպես բավականին տարածված է, քանի որ Պոնդիչերին երկար ժամանակ եղել է ֆրանսիական գաղութ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:1674 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Կատեգորիա:Հնդկաստանի քաղաքներ
Կատեգորիա:Նավահանգստային քաղաքներ
Աիջալ

**Աիջալ**, *Այզայուլ* (*Այզոլ*,  *Āizol*, ,* Āijal*, ), քաղաք Հնդկաստան արևելյան հատվածում։ Միզորամ նահանգի վարչական կենտրոն։ Նահանգի խոշորագույն բնակավայրն է՝ 291 822 բնակչությամբ։ Աիջալը հիմնադրվել է 1894 թվականին։

## Ֆիզիկա-աշխարհագրական բնութագիր
Աիջալը գտնվում է հյուսիսային արևադարձից հյուսիս՝ Միզորամի հյուսիսում։ Քաղաքը տեղակայված է լեռնաշղթայի վրա, որի արևմուտքում գտնվում է Տլոնգ գետի հովիտը, իսկ արևելքում՝ Տուրիալ գետի հովիտը։ Միջին բարձրություն ծովի մակարդակից կազմում է 1 132 մետր։

### Կլիմա
Աիջալն ունի մեղմ, արևադարձային կլիմա, որը կապված է նրա դիրքադրության և ծովի մակարդակից բարձրության հետ։ Կյոպպենի կլիմաների դասակարգման համաձայն՝ քաղաքի կլիման դասակարգում է որպես մերձարևադարձային մուսսոնային կլիմա (Cwa): Ամռան միջին ջերմաստիճանը կազմում է 20-30 C, իսկ ձմռան միջին ջերմաստիճանը՝ 11-21 C:

## Բնակչություն
2011 թվականի մարդահամարի տվյալների համաձայն՝ քաղաքի բնակչությունը կազմել է 291 822 մարդ, որոնցից 143&nbsp;803-ը՝ տղամարդիկ և 148&nbsp;019-ը՝ կանայք։ Գրագիտության միջին մակարդակը կազմում է 98,80 % (տղամարդկանց մոտ 99,30 %, իսկ կանանց՝ 98,31 %):

2005 թվականին Աիջալ քաղաքի բնակչությունը կազմել է 256&nbsp;399 մարդ, որոնցից 124&nbsp;917-ը՝ տղամարդիկ և 131&nbsp;482-ը՝ կանայք։

## Տնտեսություն
Աիջալում տեղակայված են նահանգի հիմնական բանկերի գրասենյակները։ Նաև քաղաքում տեղակայված է 3-աստղանի հյուրանոց՝ Hotel Regency: Աիջալը նահանգի կարևորագույն առևտրային և ֆինանսական կենտրոնն է։

## Տրանսպորտ
thumb|200px|Լենգպուի օդանավակայան
Քաղաքը սպասարկում է Լենգպուի օդանավակայանը։ Նրանից իրականացվում են կանոնավոր թռիչքներ դեպի Կալկաթա, Գուվահատի, Իմպհալ։

Ազգային № 54 մայրուղին քաղաքը միացնում է Սիլչարի հետ, № 40-ը՝ Ագարթալայի հետ և № 150-ը՝ Իմպհալի հետ։ Հասարակական տրանսպորտը ներկայացված է տաքսիով և մասնավոր ավտոբուսներով։

## Զբոսաշրջություն
Նահանգի կառավարությունը ոչ քիչ ջանքեր է գործադրում զբոսշրջիկների գրավման համար՝ կառուցվում են զբոսաշրջային կոմպլեքսներ, անցկացվում են փառատոններ։ Քաղաքի շրջակայքը զբոսաշրջիկներին հետաքրքրում է իր գեղեցիկ բնությամբ։

### Տեսարժան վայրեր
* Միզորամ նահանգի թանգարանը տեղակայված է քաղաքի կենտրոնում գտնվող ՄըքԴոնալդ բլրի վրա։ Չնայած փոքր չափսերին այն նշանավոր է պատմական մասունքների, հնագույն զգեստների և ավանդական գործիքների հետաքրքիր հավաքածուներով։
* Սոլոմոնի վանք
* Աիջալից 12 կմ հեռավորության վրա գտնվող ավանդական Ռեյեկ գյուղը
* Հմույֆանգ, լեռ կուսական անտառներով, որը տեղակայված է Աիջալից 50 կմ հեռավորության վրա։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* The Zozam times 
* Aizawl website

Կատեգորիա:1894 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Կատեգորիա:Հնդկաստանի քաղաքներ
Բու Բերգման

**Բու Յալմար Բերգման** (, ), շվեդ գրող, բանաստեղծ, դրամատուրգ, գրականագետ, Շվեդական ակադեմիայի ամենատարեց անդամը (1925-1967)։

## Կենսագրություն
Նա իր աշխատանքային  կարիերան սկսել է PostNord Sverige փոստային բաժանմունքից։ Մինչև 1889 թվականը Ուփսալայի համալսարանում սովորել է իրավաբանություն։ «*Marionettema*» (Տիկնիկ) բանաստեղծությունների առաջին անթոլոգիան լույս տեսավ 1903 թվականին։ 1900-1904 թվականներին աշխատել է «*Ord & Bilds*» գրական ամսագրում որպես քննադատ։ 1910 թվականին նա շվեդացի բանաստեղծների *De borgerliga intimisterna*-ի հիմնադիրներից մեկն էր։ 1905-1939 թվականներին եղել է «*Dagens Nyheter*» բազմատիրաժ թերթի թատերական քննադատ։ Բերգմանը եղել է շվեդ նշանավոր գրող Յալմար Սոդերբերգի մտերիմ ընկերը, որի հետ նա նամակագրական կապ է պահպանել 1891 թվականից մինչև Սոդերբերգի մահը 1941 թվականը։ 1969 թվականին հրապարակվել է Սոդերբերգի նամակագրությունը Բու Բերգմանի հետ «Թանկագին Յալլե, թանկագին Բու» () անվանումով։

Բերգմանի ստեղծագործության վրա մեծ ազդեցություն է ունեցել մշակութային հետադիմության և սիմվոլիզմի գեղագիտությունը, մասնավորապես՝ Չարլզ Բոդելյեի գործերը։ Բերգմանի վաղ շրջանի պոեզիան, որպես օրինակ դեկադենտական է, կյանքում լցված հիասթափությամբ։ Սոցիալական դժբախտություններն ու խնդիրները նրա կողմից պատկերված են նատուրալիզմի տեսանկյունից։ Սոդերբերգի նման, Բերգմանի աշխարհայացքը նրա հետագա աշխատություններում հումանիտար բնույթ է կրում՝ նախազգուշացնելով նացիզմի աճող սպառնալիքի մասին։ Բերգմանը եղել է ակտիվ գրական և թատերական քննադատ, գրել է արձակ ստեղծագործություններ, զբաղվել է դրամատուրգիայով, բայց առաջին հերթին նա բանաստեղծ էր։ Բերգմանի քնարերգության առանձնահատուկ երաժշտականությունը նպաստեց նրան, որ նրա բանաստեղծությունների  հիման վրա  երաժշտություն գրեցին շվեդական մի շարք խոշոր կոմպոզիտորներ, այդ թվում՝ Վիլհելմ Պետերսոն-Բերգերը, Վիլհելմ Ստենհամարը, Տ. Ռանգստրյոմը և ուրիշներ։

Թաղված է Ստոկհոլմի հյուսիսային գերեզմանատանը։

## Ընտրյալ ստեղծագործություններ
; Բանաստեղծությունների ժողովածուներ
* 1903 — Marionetterna
* 1908 — En människa
* 1917 — Elden
* 1922 — Livets ögon
* 1939 — Gamla gudar
* 1944 — Riket
* 1952 — Stunder
* 1969 — Äventyret

;Վեպեր
* 1904 — Drömmen och andra noveller
* 1915 — Skeppet

;Դրամաներ
* 1963 —Det eviga spelet

;Ինքնակենսագրություն
* 1964 — Trasmattan

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն
* Den svenska litteraturen. IV: Den storsvenska generationen 1890—1920, red. Lars Lönnroth & Sven Delblanc

Կատեգորիա:Շվեդ բանաստեղծներ
Կատեգորիա:Շվեդ գրաքննադատներ
Կատեգորիա:Ուփսալայի համալսարանի շրջանավարտներ
Կատեգորիա:Շվեդ գրողներ
Կատեգորիա:Շվեդ դրամատուրգներ
Կատեգորիա:Շվեդ քննադատներ
Կատեգորիա:Շվեդ արձակագիրներ
Կատեգորիա:Բանաստեղծներ այբբենական կարգով
Պոետն ու Մուսան

**Պոետն ու մուսան**, Հովհաննես Թումանյանի ստեղծագործություններից։ Առաջին անգամ հրատարակվել է 1901 թվականին Թիֆլիսում։

## Պատմություն
«Պոետն ու մուսան» պոեմը առաջին անգամ լույս է տեսել 1901 թվականին Թիֆլիսում՝ Վրթ. Փափազյանի խմբագրությամբ «Վտակ» գրական-բանասիրական ժողովածուի մեջ։ Թումանյանի մոտ ժամանակակից հասարակության մեջ բանաստեղծի իրական վիճակի մասին գեղարվեստական-երգիծական գործ ստեղծելու մտահղացումը ծագել է շատ վաղ՝ 1890-ական թվականների սկզբին։

«Պոետն ու մուսան» պոեմի մեջ Թումանյանը ներկայացրել է մի շարք ինքնակենսագրական փաստեր, ժամանակակից հասարակական-գրական կյանքի իրողությունններ։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:Հովհաննես Թումանյանի պոեմներ
Սվեն Հարրիի արվեստի թանգարան

thumb|Սվեն-Հարրիի թանգարանը, 2011

**Սվեն Հարրիի արվեստի թանգարան** () արվեստի թանգարան է Շվեդիայի մայրաքաղաք Ստոկհոլմում, որը հիմնվել է շինարար Սվեն-Հարրի Կառլսոնի կողմից։ Այն տեղակայված է բազմապրոֆիլ շենքում՝ արվեստի պատկերասրահի, բնակարանների և բիզնես կենտրոնների հետ։

## Պատմություն
Մրցանակակիր շվեդ շինարար Սվեն Հարրի Կառլսոնը (ծն. 1931) 1960-ականների կեսերից եղել է արվեստի կոլեկցիոներ՝ կազմելով հավաքածու, որի մեջ ներառված էին Կառլ Ֆրեդրիկ Հիլլի, Հելեն Սշջերֆբեկի, Էռնստ Ժոզեֆսոնի, Օգոստոս Ստրինբերգի, Էդվարդ Մանչի, Անդերս Զորնի և այլոց աշխատանքները։ Նա շենք է կառուցել` իր հավաքածուն տեղավորելու համար։ Նախագծված լիենլով Գերտ Վինգարդհի և Աննա Հյոգլանդի կողմից` 5 հարկանի շենքը պատված է ոսկու երանգով պղնձյա-ալյումինի-ցինկի խառնուրդով, որը նախատեսված է եղել շենքը պաշտպանել թթվածնի ազդեցությունից։ Այն բացվել է 2011 թվականին և այժմ ղեկավարվում է հիմնադրամի կողմից։ 2012 թվականից նրա տնօրենն է Էլսեբեթ Ուելանդեր-Բերգգրենը։

Բացի Սվեն Հարրիի արվեստի թանգարանից, շենքում կան արվեստի պատկերասրահ, ռեստորան և այլ բիզնես կենտրոններ, ինչպես նաև` 18 բնակարան։ Թանգարանը գտնվում է շենքի վերևի հարկում, իսկ նրա ներքին տարածքները նախագծված են որպես Սվեն Հարրի Կառլսոնի նախկին տունը Լիդինգում, որը կառուցվել է 1770-ականներին։ Արվեստի պատկերասրահը, որն զբաղեցնում է մոտավորապես 400 քմ, բաժանված է երեք հիմնական դահլիճների, որոնք բաժանված են առաջինից չորրորդ հարկերի միջև։ Այն ցուցադրում է այնպիսի արվեստագետների աշխատանքներ, ինչպիսիք են Կարին Մամմա Անդերսոնը և Թորսթեն Անդերսոնը։ Առաջին հարկի մնացած մասը զբաղեցված են առևտրային ձեռնարկությունների կողմից։

## Ծանոթագրություններ

Կատեգորիա:2011 հիմնադրումներ Շվեդիայում
Կատեգորիա:2011 հիմնադրված թանգարաններ
Կատեգորիա:Ստոկհոլմի թանգարաններ