Մինա Վիտկոյց

**Մինա Վիտկոյց** (*նիժնելուժեցկցի*՝ Mina Witkojc, , ), նիժնելուժեցկցի բանաստեղծուհի, արձակագիր, թարգմանչուհի, լրագրող և հրապարակախոս։

Նիժնելուժեցկցի բանաստեղծ Մատո Կոսիկի հետ միասին համարվում է նիժնելուժեցկյան պոեզիայի դասական ստեղծագործողներից։ Յակուբ Չիշինսկու անվան մրցանակի դափնեկիր է։

## Կենսագրություն
Մինա Վիտկոյցը ծնվել է 1893 թվականի մայիսի 25-ին Բուրգ քաղաքում, Ֆրիցո Պոլենցի և Մարիաննա Վիտկոյցի գյուղացիական ընտանիքում։ Վաղ մանկական տարիքում որբացել է։ 1899 թվականից մինչև 1907 թվականը սովորել է Բուրգի միջնակարգ դպրոցում։ 1907 թվականից 10 տարի Բեռլինում աշխատել է որպես սպասուհի և ֆլորիստ ռազմաարդյունաբերական ձեռնարկությունում։ 1917 թվականին վերադարձել է հայրենի քաղաք, որտեղ եղել է վարձու գյուղատնտեսական աշխատող։

1921 թվականի օգոստոսին ծանոթանում է չեխ և վերին լուժանսկցի մտավորական գործիչների խմբի հետ, որոնք ոգեշնչում են նրան զբաղվելու մշակութային գործունեությամբ լուժանսկցիների շրջանում։ 1922 թվականին «Լուժիցա» ամսագրում հրապարակում է իր առաջին բանաստեղծությունը։ 1923 թվականին տեղափոխվել է Բաուտցեն, որտեղ մինչև 1931 թվականն աշխատել է որպես նիժնելուժեցկյան «*[[Nowy Casnik|Serbski Сasnik]]*» թերթի խմբագիր։ Նրա խմբագիր աշխատած ժամանակահատվածում թերթի տպաքանակը 200-ից հասել է 1200 օրինակի։ Այդ ժամանակահատվածում համագործակցել է լուժսկցի հասարակական գործիչներ Առնոշտ Մուկայի և Յան Չիժի հետ։ 1925 թվականին լույս է ընծայել բանաստեղծությունների իր առաջին  ժողովածուն՝ «*Dolnoserbske basni*» (Նիժնելուժեցկյան բանաստեղծություններ)։ 1926 թվականին մասնակցել է Ժնևում կայացած ազգային փոքրամասնությունների Եվրոպական կոնգրեսին։ Այդ ժամանակահատվածում զբաղվել է չեխ գրողներ Բոժենա Նեմցովայի և Պետր Բեզրուչի ստեղծագործությունների նիժնելուժիցկյան լեզվով թարգմանությամբ։ Մինա Վիտկոյցը հայտնաբերեց նիժնելուժիցկյան ժողովրդական բանաստեղծուհի-քույրեր Լիզա և Մարիաննա Դոմաշկոյցներին և օգնեց նրանց զբաղվելու գրական գործունեությամբ։ Նեյմարյան հանրապետության տարիներին բազմիցս դատապարտվել է «հակագերմանական գործունեության համար»։

1933 թվականին նացիստական վարչակարգն արգելեց Վիտկոյցին զբաղվել գրական և լրագրողական գործունեությամբ, և նա մնաց առանց գոյության միջոցների, ինչի հետ կապված էլ վերադարձավ Բուրգ, որտեղ սկսեց զբաղվել վարձու գյուղատնտեսական աշխատանքով։ 1941 թվականին լուժեցիների շրջանում իր գործունեության համար նացիստական ռեժիմի կողմից հայտարարվեց «վտանգավոր տարր» և ուղարկվեց Էրֆուրտ, որտեղ էլ աշխատեց գյուղատնտեսական ձեռնարկությունում մինչև Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի վերջը։ 1945 թվականին հրատարակել է «*Erfurtske spomnjeśa*» (Էրֆուրտյան հիշողություններ) պոեմը, որտեղ նկարագրել է իր կյանքը Էրֆուրտում։

մինի|Մինա Վիտկոյցի գերեզմանը Բուրգ քաղաքի գերեզմանոցում

1946 թվականին նա կարճ ժամանակով տեղափոխվում է  Բաուտցեն, որտեղ աշխատում է Դոմովինա լուժիցկյան հասարակական կազմակերպությունում, այնուհետև տեղափոխվում է Պրահա, որտեղ բնակվում է մինչև 1954 թվականը։ 1954 թվականին, վերադառնալով հայրենի քաղաք, բնակվում է այնտեղ մինչև իր կյանքի վերջը՝ 1975 թվականը։

Կյանքի վերջին տարիներին բնակվել է Բուրգի մոտ գտնվող Պապիտց գյուղի ծերանոցում։ Մահացել է 1975 թվականի նոյեմբերի և թաղվել է Բուրգ քաղաքի գերեզմանոցում։

## Մրցանակներ
1964 թվականին իր գրական գործունեության համար արժանանացել է Յակուբ Չիշինսկու անվան մրցանակի։

## Գրական գործունեություն
Մինա Վիտկոյցը գրել է արձակ ստեղծագործություններ և բանաստեղծություններ նիժնելուժիցկյան «Nowy Casnik» թերթի համար։ Նա եղել է «Serbska Pratyja» նիժնելուժիցկյան գրական ժողովածուի կազմակերպիչներից մեկը։ 1934 թվականին հրատարակել է «Wĕnašk błośańskich kwĕtkow» բանաստեղծական ժողովածուն, որն էլ նրան մեծ հռչակ բերեց։

; Հիմնական ստեղծագործություններ
* *Dolnoserbske basni*, 1925;
* *Wěnašk błośańskich kwětkow* (Венок цветов из Блот), 1934;
* *Erfurtske spomnjeśa*, автобиография, 1945;
* *K swětłu a słyńcu*, Berlin 1955;
* *Prědne kłoski*, Berlin 1958;
* *Po drogach casnikarki*, Bautzen 1964, ISBN 3-7420-0281-3;
* *Pśedsłowo k antologiji Jadna z nich jo šołtowka: antologija noweje dolnoserbskeje literatury*, Budyšyn 1971.

; Հետմահու հրատարակություններ
* *Echo aus dem Spreewald*, Bautzen 2001, ISBN 3-7420-1857-4.

## Հիշատակ
* Մինա Վիտկոյցի անունով է կոչվում Վերբեն գյուղի միջնակարգ դպրոցը։  
* Վերբեն գյուղում է գտնվում մի փոքրիկ թանգարան, որը նվիրված է Մինա Վիտկոյցի գործունեությանը։

## Գրականություն
* Гугнин А. А., Введение в историю серболужицкой словесности и литературы от истоков до наших дней, Российская академия наук, Институт славяноведения и балканистики, научный центр славяно-германских отношений, М., 1997, стр. 139, 144—145, 153, 155, 158, 160, 175, 191, ISBN 5-7576-0063-2
* Christiane Piniek: Mina Witkojc, Echo aus dem Spreewald. Bautzen: Domowina-Verlag, 2001.
* A. Karichowa: Wona jo «swoje» Blota lubowala. W: Płomje. 2003,05, S.20.
* Gespräch mit Frau Golzbuder (Sorbischlehrerin der Grundschule Krieschow) + zusätzlichen Material
* Mina Witkojc (Wuberk jo zestajił Kito Lorenc.) Budyšin. Ludowe Nakładnistwo Domowina, 1973.

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Մինա Վիտկոյցի կենսագրությունը serbski-institut կայքում  
* Մինա Վիտկոյցի կենսագրությունը literaturport կայքում 
* Մատենագիտություն

Կատեգորիա:Բանաստեղծներ այբբենական կարգով
Կատեգորիա:Գերմանացի արձակագիրներ
Կատեգորիա:Գերմանացի բանաստեղծուհիներ
Կատեգորիա:Գերմանացի թարգմանիչներ
Կատեգորիա:Գերմանացի լրագրողներ
Կատեգորիա:Գերմանացի կին գրողներ
Կատեգորիա:Գերմանացի հրապարակախոսներ
Կատեգորիա:Յակուբ Չիշինսկու անվան մրցանակի դափնեկիրներ