Իվան Լեպյոխին

**Իվան Իվանովիչ Լեպյոխին** (, ), ռուս գիտնական-էնցիկլոպեդիստ, ճանապարհորդ, բնախույզ, բառարանագիր, Պետերբուրգի գիտությունների ակադեմիայի ակադեմիկոս (1771)։

## Կենսագրություն
Ծնվել է գվարդիայի կրտսեր սպայի ընտանիքում։

Սովորել է Ակադեմիական գիմնազիայում, ապա Պետերբուրգի գիտությունների ակադեմիայի Ակադեմիական համալսարանում, եղել է Ս. Պ. Կրաշենիննիկովի ուսանողը։

1762 թվականին ուղարկվել է Ստրասբուգի համալսարան, որտեղ սովորել է բժշկություն։ Ստրասբուրգից նամակագրական կապ է ունեցել Մ. Վ. Լոմոնոսովի հետ, որը Լեպյոխինին պատրաստում էր Գիտությունների ակադեմիայի բուսաբանության ամբիոնի դասընթացի համար։ Համալսարանն ավարտել է 1767 թվականին բժշկության դոկտորի աստիճանով։

Վերադառնալով Պետերբուրգ՝ նշանակվեց Գիտությունների ակադեմիայի ասպիրանտ և քարտուղար, իսկ 1771 թվականին դարձավ բնական գիտությունների ակադեմիկոս։

Մասնակցել է բազմաթիվ գիտարշավների՝ ծանոթանալու ռուսական տարբեր նահանգներին բնագիտության և ազգագրության տեսանկյունից։ 1768—1772 թվականներին ճանապարհորդել է, երբեմն միայնակ, երբեմն Պալլասի հետ Ուրալում, Պովոլժիեում, Արևմտյան Սիբիրում, հետագայում նաև ռուսական հյուսիսում և ռուսական արևմտյան նահանգներում՝ կազմելով այդ ժամանակվա համար նշանակալի բուսաբանական հավաքածու։

Ճանապարհորդության ժամանակ կատարած գրառումները ընկած են «Ռուսական Կայսրության տարբեր նահանգներում ճանապարհորդության ամենօրյա գրառումներ» գրքի հիմքում (1771—1805, 4 մասով, 4-րդ մասը հրատարակվել է հետմահու Ն. Յա. Օզերցկովսկու կողմից)։

1768-1783 թվականներին եղել է արտասահմանյան գիտական գրքերի թարգմանությունների հրատարակման ժամանակավոր կազմակերպության խմբագիրը, որտեղ աշխատանք էր տարվում ստեղծելու ռուսական գիտական լեզու։

1773—1774 թվականներին ճանապարհորդել է Բելառուսում և Մերձբալթիկայում։

1774 թվականին գլխավորել է Սանկտ Պետերբուրգի կայսերական Բուսաբանական այգին։ 1777—1794 թվականներին եղել է Պետերբուրգի գիտությունների ակադեմիայի Ակադեմիական գիմնազիայի տեսուչ։

1783 թվականին եղել է Ռուսական ակադեմիայի մշտական քարտուղար և մասնակցել է «Ռուսական ակադեմիայի բառարանի» աշխատանքներին։ Գրել է երկրորդ հրատարակության նախաբանը (1806)՝ շարունակելով Մ. Վ. Լոմոնոսովի լեզվաբանական հայացքները։

Եղել է առաջին խոշոր ռուս հետազոտողը Ռուսաստանի դեղաբույսերի ոլորտում։

Իր գիտական աշխատություններում տվել է երկրագնդի բնական զոնաների համեմատական բնութագիրը, ցույց է տվել բույսերի տարածվածությունը ըստ տարբեր կլիմաների, նկարագրել է բուսական լանդշաֆտները։

## Տպագրված աշխատություններ
* *Лепёхин И. И.* Дневные записки путешествия доктора и Академии наук адъюнкта Ивана Лепёхина по разным провинциям Российского государства в 1768 и 1769 году. Часть 1. — Санкт-Петербург, 1771.
* *Лепёхин И. И.* Продолжение Дневных записок путешествия доктора и Академии наук адъюнкта Ивана Лепёхина по разным провинциям Российского государства в 1770 году. Часть 2. — Санкт-Петербург, 1772.
* *Лепёхин И. И.* Продолжение Дневных записок путешествия доктора и Академии наук адъюнкта Ивана Лепёхина по разным провинциям Российского государства в 1771 году. Часть 3. — Санкт-Петербург, 1780.
* *Лепёхин И. И.* Продолжение Дневных записок путешествия доктора и Академии наук адъюнкта Ивана Лепёхина по разным провинциям Российского государства. Часть 4. — Санкт-Петербург, 1805. Издана посмертно, составлена Н. Я. Озерецковским и включает окончание «Дневных записок», а также ряд географических работ Н. Я. Озерецковского, В. В. Крестинина, А. И. Фомина и др.
* *Лепёхин И. И.* Полное собрание ученых путешествий по России: Том 3. Записки путешествия академика Лепёхина — Санкт-Петербург, 1821.
* *Лепёхин И. И.* Размышления о нужде испытывать лекарственную силу собственных произрастений. — , 1783.
* *Лепёхин И. И.* Краткое руководство к разведению шелков в России. — Санкт-Петербург, 1798.
* *Лепёхин И. И.* Способы отвращения в рогатом скоте падежа. — Санкт-Петербург, 1800.

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 18-րդ դարի ռուս գրողների բառարան 

Կատեգորիա:Ռուս բառարանագիրներ
Կատեգորիա:Ռուս բնագետներ
Կատեգորիա:Ռուս բնախույզներ
Կատեգորիա:Ռուս բուսաբաններ
Կատեգորիա:Ռուս գիտնականներ
Կատեգորիա:Ռուս լեզվաբաններ
Կատեգորիա:Ռուս կենդանաբաններ
Կատեգորիա:Ռուս ճանապարհորդներ
Կատեգորիա:Ռուսական կայսրության անձինք
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գիտությունների ակադեմիայի անդամներ
Կատեգորիա:Սանկտ Պետերբուրգի գիտությունների ակադեմիայի թղթակից անդամներ
Կատեգորիա:Սանկտ Պետերբուրգի գիտությունների ակադեմիայի իսկական անդամներ
Կատեգորիա:Ստրասբուրգի համալսարանի շրջանավարտներ