Յուրի Նորշտեյն

**Յուրի Բորիսի Նորշտեյն** (), ռուս խորհրդային նկարիչ-մուլտիպլիկատոր, մուլտիպլիկացիոն ֆիլմերի ռեժիսոր։ Ռուսաստանի Դաշնության (1996 թ.) Ժողովրդական արտիստ, ԽՍՀՄ պետական մրցանակի դափնեկիր (1979 թ.)։ Աշխատանքների մեծ մասը ստեղծել է աշխատելով «Սոյուզմուլտֆիլմ» ստուդիայում։

## Կենսագրություն
Յուրի Նորշտեյնը ծնվել է 1941 թվականի սեպտեմբերի 15-ին Պենզայի մարզի Անդրեեվկա գյուղում, որտեղ նրա մայրը տարհանվել էր, իսկ հայրը գտնվում էր ռազմադաշտում։ Նրա հայրը՝ Բորիս Լեյբովիչ Նորշտեյնը (1905-1956 թթ.), ստանալով միայն նախնական տարրական կրթություն, սկսեց աշխատել փայտամշակման հաստոցների վրա, որպես հավաքող, մայրը՝ Բասյա Գիրշեվնայի Կրիչեվսկայան, աշխատում էր մանկապարտեզում դաստիարակչուհի։ Նա մեծացել է Մոսկվայում՝ Մարինոյի պուրակում։ Ավարտելով մուլտիպլիկատորների երկամյա դասընթացները, 1961 թվականին սկսեց աշխատել «Союзмультфильм» կինոստուդիայում։ Որպես մուլտիպլիկատոր աշխատել է հայտնի ռեժիսոր Իվան Իվանովը-Վանոյի հետ։ 1968 թվականին Նորշտեյնը Արկադի Տյուրինի հետ համատեղ ստեղծել է «25-րդ, առաջին օրը» մուլտֆիլմը, որում օգտագործվել էին 1920-ական թվականների խորհրդային արվեստագետներ՝ Լենտուլովի, Ալտամանի և Պետրովա-Վոդկինայի աշխատանքները։ Աշխատել է իր կնոջ՝ գեղարվեստական ղեկավար Ֆրանչեսկա Յարբուսովոյի հետ։ Շատ տարիներ է ձգվել Նորշտեյնի ստեղծագործական գործունեությունը օպերատոր Ալեքսանդր Ժուկովսկու (1933-1999 թթ.) և կոմպոզիտոր Միխայիլ Մեերովիչի (1920-1993 թթ.) հետ։ 1981 թվականին Նորշտեյնը սկսեց աշխատանք Նիկոլայ Գոգոլի «Շինել» ստեղծագործության հիման վրա։ 1993 թվականին Անդրեյ Խրժանովսկու, Էդուարդ Նազարովի և Ֆյոդր Խիտրուկոմի հետ հիմնել է դպրոց-ստուդիա «Շար»։ Յուրի Նորշտեյնը ունի երկու երեխա (տղան՝ Բորիսը և աղջիկը՝ Եկատերինան), և ութ թոռ։

### Հասարակական պաշտոն
2013 թվականի հունվարի 19-ին, Վլադիմիր Վիսոցկու ծննդյան 75- ամյակին նվիրված համերգին, դերասանուհի Ելենա Կամբուրովոյին մրցանակ հանձնելու ժամանակ, Յուրի Նորշտեյնը հանկարծ ասաց, որ Պուտինը նշել է, որ Մագնիտսկին մահացել է սրտի անբավարարությունից, և հետագայում՝ Մագնիտսկին մահացել է Պուտինի սրտի անբավարարությունից, բանտի ղեկավարի սրտի կաթվածից...
Հետո բառերը չէին լսվում հանդիսատեսի ծափահարություններից։ Ելույթը բուռն արձագանք առաջացրեց իշխանամետ հայացքների տեր մարդկանց մոտ։

## Փաստեր
* Ճապոնացի ռեժիսոր և գրքեր նկարազարդող Կունիո Կատոն, լավագույն անիմացիոն կարիճամետրաժ ֆիլմի՝ 2009 թվականի «Օսկարի» մրցանակակիրն, իրեն համարում է Նորշտեյնի հետևորդ և աշակերտ։
* Բացի այդ աշխարհահռչակ ճապոնացի մուլտիպլիկատոր Խայո Միյադզակին՝ Օսկարի կրկնակի մրցանակակիրը, որ ռեժիսորներն են ձեզ հիացնում հարցին պատասխանեց հետևյալ կերպ, որ Յուրի Նորշտեյնը հիանալի նկարիչ է։
 
## Ֆիլմագրություն
#### Ռեժիսոր
* 1968 - «25-րդ, առաջին օրը» (Արկադր Տյուրինի հետ միասին)
* 1969 - «Երեխաները և լուցկիները»
* 1973 - «Աղվեսը և նապաստակը»
* 1974 - «Ձկնկուլը և կռունկը»
* 1975 - «Ոզնին մարախուղի մեջ»
* 1979 - «Հեքիաթների հեքիաթը»
* 1994 - «Ռուսական շաքարավազ" - 4 գովազդային հոլովակներ
* 1999 - «Բարի գիշեր, երեխաներ»
* 2003 - «Ձմեռային օրեր»
* 1981-ից մինչ օրս «Շինել»

#### Գեղարվեստական ղեկավար
* 1968 - «25-րդ, առաջին օրը» (Արկադի Տյուրինի հետ միասին)

### Նկարիչ-մուլտիպլիկատոր, տիկնիկավար
* 1962 - «Երկու հեքիաթ»
* 1963 - «Հեքիաթ հին եղենափայտի մասին»
* 1963 - «Ուշադրությու′ն, Քաղաքում հրաշագործ կա»
* 1964 - «Ձախլիկը»
* 1965 - «Ինչպես մի տղամարդ կերակրեց երկու գեներալների»
* 1965 - «Բոնիֆացիայի արձակուրդները»
* 1966 - «Իմ կանաչ կոկորդիլոսը»
* 1967 - «Ձեռնոցը»
* 1967 - «Լեգենդ չար հսկայի մասին»
* 1968 - «25-րդ, առաջին օրը«
* 1968 - «Տարվա եղանակները»
* 1968 - «Զգույշ եղեք,ձողաձուկը»
* 1969 - «Ագահ Կուզյան»
* 1969 - «Պարոն Տվիստերը»
* 1970 - «Նամակ»
* 1970 - «Կուղբերը գնում են հետքերով»
* 1971 - «Չեբուրաշկան»
* 1972 - «Մայրիկ»
* 1972 - «Գաղտնի երազանք»
* 1972 - «Ամանորյա հեքիաթ»
* 1973 - «Ավրորա»
* 1973 - «Այբոլիտ և Բարմալեյ»
* 1973 - «Աղվեսը և նապաստակը»
* 1973 - «Կկույով ժամացույցը»
* 1974 - «Շապոկլյակ»
* 1975 - «Ոզնին մարախուղի մեջ»
* 1976 - «38 թութակներ»
* 1977 - «Ես թռչում եմ ձեզ մոտ հիշողություններով»
* 1979 - «Հեքիաթների հեքիաթը»
* 1980 - «Եվ ես ձեզ հետ եմ կրկին»
* 1982 - «Աշուն»
* 1987 - «Իմ սիրված ժամանակը»

### Դերասան
* 1980 - «Եվ ես ձեզ հետ եմ կրկին» - հնչյունավորում

#### Կերպար
2002 թ. - «Աշխարհ Անիմացիոն - անիմացիոն աշխարհում» (փաստագրական հեռուստաֆիլմ)

## Գրականություն
*Норштейн Ю.* Движение стиля [: «лабораторные записи»] // Искусство кино. 1988. № 10. С. 104—116.
* *Норштейн Ю.* Движение… // Искусство кино. 1989. № 4. С. 107—121.
* *Норштейн Ю.* Снег на траве [: фрагменты книги, составленной из лекций, прочитанных в Токио осенью 1994, и на Высших режиссёрских курсах в Москве] // Искусство кино. 1999. № 9. С.102—110.
* *Норштейн Ю.* Снег на траве // Искусство кино. 1999. № 10.
* *Норштейн Ю.* Снег на траве // Искусство кино. 2001. № 9. С.118—135.
* *Норштейн Ю.* Снег на траве // Искусство кино. 2001. № 11.
* *Норштейн Ю.* Снег на траве // Искусство кино. 2002. № 5.
* *Норштейн Ю.* Снег на траве // Искусство кино. 2002. № 8.
* *Норштейн Ю.* Снег на траве // Искусство кино. 2003. № 1.
* *Норштейн Ю.* Снег на траве // Искусство кино. 2003. № 2.
* *Норштейн Ю.* Снег на траве // Искусство кино. 2003. № 3.
* *Норштейн Ю.* Снег на траве // Искусство кино. 2003. № 7.
* *Норштейн Ю.* Снег на траве // Искусство кино. 2003. № 8.
* [ *Норштейн Ю.*] Юрий Норштейн: «Все сказки начинаются с однажды…» [: воспоминания] // Киносценарии. 2000. № 6. С.127—157.

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* Официальный сайт студии Юрия Норштейна
* |http://www.imdb.com/name/nm0635956/
* |http://www.russiancinema.ru/template.php?dept_id 3&e_dept_id1&e_person_id664|
* Юрий Норштейн на сайте «Аниматор.ру»

Կատեգորիա:Մուլտիպլիկացիա
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ Պետական մրցանակի դափնեկիրներ
Կատեգորիա:«Տրիումֆ» մրցանակի դափնեկիրներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի մուլտիպլիկատորներ
Կատեգորիա:ՌԽՖՍՀ արվեստի վաստակավոր գործիչներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի Դաշնության ժողովրդական արտիստներ
Կատեգորիա:Խորհրդային կինոռեժիսորներ
Կատեգորիա:Խորհրդային մուլտիպլիկատորներ
Կատեգորիա:Հրեա արվեստագետներ
Կատեգորիա:Խորհրդային հնչյունավորողներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ կինեմատոգրաֆիստների միության անդամներ
Կատեգորիա:Ռուս ռեժիսորներ
Կատեգորիա:Ռուս մուլտիպլիկատորներ
Կատեգորիա:Ռուս կինոռեժիսորներ
Կատեգորիա:Ռուս հնչյունավորողներ
Կատեգորիա:Ռուս արվեստագետներ