Տա Պայ Տան

մինի|250x250փքս|Տա Պայ Տան (բացօթյա սննդի տաղավար) Հոնկոնգի կենտրոնում՝ Գեյճ փողոցում:
մինի|250x250փքս|Փողոցային սննդի տաղավար՝ Վան Չայ, 1967 թվական:
**Տա Պայ Տան** (), որը հայտնի է նաև որպես **չա տան**, խորտիկարան, որը ծագել է 19-րդ դարի կեսերին Հոնկոնգում հաստատված վաճառողների լիցենզավորման համակարգի շրջանում։ Կանոնակարգերը սահմանում են, որ օրինականորեն սնունդ վաճառող և շահագործող վաճառողները պետք է իրենց լիցենզիաները տեղադրեն լավ տեսանելի տեղում։ Սրանք փողոցում գործող բացօթյա սննդի տաղավարների տեսակներն են։ Սննդի լայն տեսականու և ցածր գների շնորհիվ այն շատ սիրված է ցածր և միջին խավի շրջանում։ Այն իր գագաթնակետին հասավ 1950-ական և 1960-ական թվականներին։ Դառնալով Հոնկոնգի սննդի մշակույթի կարևոր մասը։ Ավելի ուշ այն դարձավ նաև Գուանտունում փողոցային բացօթյա սննդի տաղավարի (կամ դենպի փողոց ընկած սննդի տաղավարի) տարածված տեսակ։ Սակայն Հոնկոնգում Տա Պայ Տաները (բացօթյա սննդի տաղավարներ) աստիճանաբար նվազել են տնտեսական զարգացման պատճառով։ Միայն վերջին տարիներին է այն ստացել հասարակության ուշադրությունը և սկսել ուժեղացնել պահպանման փորձերը։

## Պատմական ծագում
Տա Պայ Տանի (բացօթյա սննդի տաղավարներ) ծագումը բխում է Հոնկոնգի կառավարության կողմից 1847 թվականին հաստատված վաճառականական լիցենզիաներից։ 1921 թվականին կառավարությունը մանրածախ առևտրի լիցենզիաները բաժանեց երկու տեսակի՝ ֆիքսված մանրածախ առևտրի և շարժական մանրածախ առևտրի։ Առաջինները կոչվում էին «մեծ լիցենզիաներ», իսկ վերջիններս՝ «փոքր լիցենզիաներ»։ Սակայն այդ ժամանակ «Տա Պայ Տան» (大牌档) տերմինը բացահայտորեն չէր օգտագործվում, փոխարենը այն ընդհանուր անվանում էին «եփած սննդի տաղավարներ» (熟食档):

1950-ական թվականներին՝ Հոնկոնգի ազատագրումից հետո, կառավարությունը միավորեց Տա պաիի և սննդի տաղավարներ շահագործելու լիցենզիաները մեկի մեջ՝ փողոցային սննդի տաղավարները դարձնելով «Տա Պայ Տան» (բացօթյա սննդի տաղավարներ)։ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ավերածություններից հետո Հոնկոնգը վերակառուցման խիստ կարիք ուներ, բայց միևնույն ժամանակ, մայրցամաքային Չինաստանից փախստականների մեծ հոսքը դժվարացնում էր բնակիչների համար ապրուստի միջոցներ հայթայթելը։ Հոնկոնգի ճապոնական օկուպացիայի ընթացքում վիրավորված կամ զոհված պետական ​​ծառայողների ընտանիքների աշխատանք գտնելու հնարավորությունները մեծացնելու և օգնություն տրամադրելու նպատակով կառավարությունը հատուկ լիցենզիաներ տրամադրեց հասարակական վայրերում փոքր սննդի տաղավարներ գործարկելու համար։ Փողոցներում չարտոնված սննդի տաղավարների տարածումը կանխելու համար կառավարությունը պարտադրում է, որ լիցենզավորված, ստացիոնար սննդի տաղավարները ցուցադրեն իրենց լիցենզիաները: Ի տարբերություն այլ ճանապարհեզրին տեղակայված տաղավարների, ստացիոնար սննդի տաղավարի լիցենզիան մեծ թուղթ էր, որը պարունակում էր տեղեկություններ լիցենզիա ունեցողի և տաղավարի մասին։ Այս համարանիշը պետք է դրված լիներ շրջանակի մեջ և կախվեր տաղավարի աչքի ընկնող տեղում, այստեղից էլ անվանումը՝ «Տա Պայ Տան» (大牌档)։ Դա նշանակում է մեծ լիցենզիա ունեցող կայան։ Այս լիցենզիայի պաշտոնական անվանումը «Ֆիքսված տաղավարի (եփած սնունդ կամ խորտիկներ) վաճառողի լիցենզիա է», իսկ Տա Պայ Տանի լիցենզիան «Ֆիքսված տաղավարի (եփած սնունդ կամ խորտիկներ) վաճառողի լիցենզիայի» տեսակ է, որը թույլ է տալիս վաճառողին վաճառել եփած սնունդ փողոցի ֆիքսված վայրում։ Այս տեսակի սննդի տաղավարները հետագայում կառավարվում էին քաղաքային գործերի բյուրոյի կողմից, որը գտնվում էր քաղաքային խորհրդի իրավասության ներքո։

Այս անշարժ սննդի տաղավարները նման են փողոցում տեղադրված հսկայական մետաղական արկղերի: Քանի որ մետաղը հակված է ժանգոտվելու, տաղավարները ներկված են կանաչ գույնով՝ կոռոզիան կանխելու համար: Կանաչի ընտրությունը օրենքով պարտադիր չէր, դա արվում էր այն պատճառով, որ կանաչը Երկրորդ համաշխարհային պատերազմից հետո ամենաէժան ներկերի գույներից մեկն էր։ Քանի որ կանաչը ռազմական գործողություններում ուներ քողարկելու գործառույթ, այն դարձավ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ Մեծ Բրիտանիայի և Միացյալ Նահանգների դաշնակից ուժերի կողմից ներկված տանկերի և ռազմական մեքենաների հիմնական գույնը: Հետևաբար, ամբողջ աշխարհի ներկերի գործարանները պատերազմի ընթացքում զանգվածաբար արտադրեցին կանաչ գունանյութեր: Պատերազմից հետո կանաչը, նմանատիպ նպատակներով ծառայող շագանակագույն, մոխրագույն և սև ներկերի հետ միասին, դարձավ պատերազմի ավելցուկ: Պատերազմից հետո մեծ պաշարների պատճառով այս չորս գույներն ավելի էժան էին, քան մյուս գույները, և կանաչը, լինելով ավելի վառ, քան շագանակագույնը, մոխրագույնը և սևը, դարձավ էժան և գործնական ներկի գույն: Երկրորդ համաշխարհային պատերազմից հետո Հոնկոնգի տնտեսությունը մնաց համեմատաբար ցածր մակարդակի վրա մինչև 1960-ական թվականները, ուստի կառավարությունը, բիզնեսները և քաղաքացիները հակված էին ընտրել ավելի էժան կանաչ ներկը: Այդ ժամանակ Հոնկոնգի տրամվայները, ճոպանուղիները, Star Ferry-ն, դիզելային շոգեքարշներն ու բեռնատարները, փողոցային լապտերասյուներն ու ճաղաշարերը, թերթերի կրպակները և բազմաբնակարան շենքերի պատուհանների շրջանակները բոլորը ներկված էին կանաչ՝ ժանգի կանխարգելման և նաև զարդարման համար: Նույնիսկ Տա Պայ Տաների տերերը միաձայն ընտրում էին ավելի էժան կանաչ ներկը իրենց տաղավարները ներկելիս:։ Խոհանոցային բոլոր պարագաները տեղադրված էին տաղավարում։ Սեփականատերը վաղ առավոտյան բացում էր իր խանութը, տեղադրում է կտորե վրան և դրա շուրջ տեղադրում մի քանի ծալովի սեղաններ ու աթոռակներ։ Երբ երեկոյան փակում էր խանութը, հանում էր վրանը և շղթաներով կողպում տաղավարի մոտ գտնվող ծալովի սեղաններն ու աթոռակները։ Վերջում բաց մետաղական դարակը փակում էր կողպեքով ներսում տեղադրված արժեքավոր իրերի գողությունը կանխելու համար։

1970-ական թվականներից սկսած՝ կառավարությունը  աստիճանաբար սկսեց սահմանափակումներ կիրառել, օգտագործելով քաղաքի տեսքը բարելավելու գաղափարը որպես պատրվակ։ Ծրագիրը նախատեսում է համախմբել փողոցներում անկանոն տեղակայված սննդի տաղավարների գործունեությունը: Որոշ Տա Պայ Տաներ ստիպված եղան տեղափոխվել պատրաստի սննդի կենտրոններ: Նրանք, ովքեր չէին ցանկանում տեղափոխվել, կարող էին վերադարձնել իրենց լիցենզիաները և ստանալ որոշակի գումարի փոխհատուցում։ 1972 թվականին կառավարությունը դադարեցրեց Տա Պայ Տաների  շահագործման համար անհրաժեշտ «ֆիքսված տաղավարի (եփած սնունդ կամ խորտիկ) վաճառողի լիցենզիաների» տրամադրումը։ Այդ ժամանակվանից ի վեր Հոնկոնգում այս լիցենզիայով ոչ մի նոր բացօթյա սննդի տաղավար չի բացվել։ 1970-ականների սկզբին Հոնկոնգի կառավարությունը իրականացրեց տասնամյա բնակարանային զարգացման ծրագիր, որի ընթացքում կառուցվեցին մեծ թվով հասարակական կաղապարներ: Հասարակական կացարանների թաղամասերում բնակչության բարձր խտության պատճառով, թաղամասերի դատարկ հողամասերում տեղադրվեցին սննդի տաղավարներ, որոնք հայտնի են որպես «սնկային տաղավարներ»,՝ բնակիչների առօրյա կարիքները բավարարելու համար։ Այս սննդի տաղավարները չեն պահանջում, որ ունենան իրենց սեփական խոհանոցներն ու խանութները: Դրա փոխարեն, դրանք կառուցվում են որպես օժանդակ հասարակական կառույցներ՝ շենքերի հետ միասին, և տաղավարները վարձակալության են տրվում մարդկանց: Քանի որ սնկաձև տաղավարների մեծ մասն ունեն շատ փոքր տանիքներ, մարդիկ սովորաբար դրսում տեղադրում են կտորե վրաններ՝ հաճախորդներին սպասարկելու, ավելի շատ սեղաններ և աթոռներ տեղադրելու համար, ինչը դրանք դարձնում է Տա Պայ Տաների տեսք ունեցող: Ավելին, նրանց բիզնես մոդելը շատ նման է Տա Պայ Տաների բիզնես մոդելին, ուստի դրանց հաճախ հենց այդպես էլ անվանում են:

1980-ականներին Հոնկոնգի կառավարությունը բացօթյա սննդի տաղավարների ոչ սանիտարական պայմանները նպաստում էին մոծակների, միջատների և առնետների բազմացմանը, ինչը կարող էր հանգեցնել վարակիչ հիվանդությունների: Ավելին, մինչև վաղ առավոտյան գործող բացօթյա սննդի տաղավարների առաջացրած աղմուկն ու գոլորշիները հաճախ բողոքներ էին առաջացնում մոտակա բնակիչների շրջանում՝ իրենց քնի խանգարման վերաբերյալ: Հետևաբար, կառավարությունն ավելի խստացրեց իր քաղաքականությունը՝ աստիճանաբար վերացնելով Տա Պայ Տաները: Լիցենզավորված անձի և նրա ամուսնու մահվան դեպքում նրանց երեխաներին թույլ չէր տրվում ժառանգել լիցենզիաները: 1983 թվականին կառավարությունը նաև ստեղծեց հատուկ փոխհատուցման սխեմա՝ լիցենզավորված անձանց խրախուսելու համար հրաժարվել իրենց լիցենզիաներից՝ դրամական փոխհատուցմամբ, կառավարությունը խրախուսում էր փողոցային վաճառողներին տեղափոխել իրենց տաղավարները քաղաքային շենքերի ներսում գտնվող սննդիկենտրոններ, մի պրակտիկա, որը հայտնի է որպես «վերև տեղափոխվել»: Սակայն այս սննդիկենտրոնները սովորաբար գտնվում էին շուկայի շենքերի երկրորդ կամ երրորդ հարկում: Բացի փողոցից պակաս տեսանելի լինելուց, հին շուկայական շենքերը, որպես կանոն, չունեին շարժասանդուղքներ, ինչը մուտքը դարձնում էր անհարմար և պակաս գրավիչ հաճախորդների համար: Ավելին, այդ ժամանակ շուկայի շենքերում բացակայում էր օդորակիչը, ինչը ամռանը ներսի ջերմաստիճանը ավելի տաք էր դարձնում, քան փողոցի բաց տարածքներում: Շուկայի շենքերը նաև զգալի սահմանափակումներ էին դնում գործունեության ծավալի և ժամերի վրա, ուստի փողոցային վաճառողների մեծ մասը չէր ցանկանում կամավոր տեղափոխվել շուկայի շենքերի ներսում գտնվող սննդիկենտրոններ: Հոնկոնգի քաղաքային տարածքներում մի ժամանակ ամենուրեք հանդիպող փողոցային վաճառողները աստիճանաբար թուլացան այնպիսի գործոնների պատճառով, ինչպիսիք են կառավարության կողմից լիցենզավորման դադարեցումը, սկզբնական լիցենզիա ունեցողների մահը և քաղաքային վերակառուցումը։

Սկզբնական շրջանում Կենտրոնական փոոցը, Շեուն Վանը և Վան Չայը Հոնկոնգի բնակչության և առևտրային գործունեության կենտրոններն էին և Տա Պայ Տանի ծննդավայրը: Քանի որ այս վաղ քաղաքային տարածքները 1980-ականներին վերակառուցվեցին, վերակառուցման գոտիներում գտնվող շատ Տա Պայ Տաներ բախվեցին իրենց հողերը հետագա զարգացման համար վերադարձնելու անհրաժեշտության հետ: Ավելին, վաղ տարիներին տրված շատ լիցենզիաներ հնացել էին, և կառավարությունը արգելում էր երեխաներին ժառանգել լիցենզիաները, ստիպելով շատերին վերադարձնել իրենց լիցենզիաները կառավարությանը: Որոշ դեպքերում կառավարությունը նույնիսկ պահանջում էր լիցենզիաների վերադարձը: Հետևաբար, շատ բացօթյա սննդի կետեր  փակվեցին։ Սակայն որոշ փողոցային սննդի տաղավարների սեփականատերեր, իրենց լիցենզիաները վերադարձնելուց և փոխհատուցում ստանալուց հետո, որոշեցին վերադառնալ իրենց հին ապրելակերպին։  Հոնկոնգի որոշ ճաշարաններ սկզբնավորվել են փողոցային տաղավարներից և ավելի ուշ տեղափոխվել են առաջին կարգի խանութներ՝ լապշայի կամ թեյի ռեստորաններ հիմնելու համար։ Օրինակ՝ Վան Չաի Ցի փողոցում գտնվող «Ռեյ Ին» տապակած մսի ռեստորանը։, կենտրոնական Կուոն Յուեն փողոցի արևմտյան մասում գտնվող «Յուն Ցի»-ն, ինչպես նաև «Կաո Ցի»-ն բոլորը սկզբնապես ծառայել են որպես բացօթյա սննդի տաղավարներ և այսօր դարձել են Հոնկոնգի հայտնի ռեստորաններ:

2005 թվականին Հոնկոնգում կար 28 ռեստորան, որոնք ունեին «Տա Պայ Տան» լիցենզիա, դրանք կենտրոնացած էին Սթենլի, Քեյթլի, Մեյլուն, Յի Լիկուն, Կիե Չը, Թայ Հան Շու Պուկ, Արևելյան Յու, Շեկ Կիպ Մեյ,  Շամ Շույ Պոյի Կիլուն և Կոուլուն փողոցնորում: Մակաոն, որը մոտ է Հոնկոնգին և ունի նման մշակույթ, սկզբնապես ուներ բազմաթիվ հայտնի տաղավարներ: Սակայն քաղաքի տեսքի և սանիտարական խնդիրների պատճառով նրանք ստիպված էին տեղափոխվել մոտակա շուկաներում գտնվող սննդի տաղավարներ: Հա Վանում և տարբեր ծխական համայնքներում դեռևս կան ցրված ավանդական փողոցային տաղավարներ. ավելի հայտնի օրինակներն են Բաո Ցը տավարի կրծքամսի կետը Քեմփ փողոցում և Թայպա իտալական խոզի մսով ուտեստը: Փակվածների թվում են նախկին Աշխատավորական մարզադաշտի կողքին գտնվող ավելի մեծ հայտնի տաղավարները: Երկար ժամանակ Տա Պայ Տանը ոչ միայն ստիպված է եղել բախվել կառավարության քաղաքականության փոփոխությունների, այլև հին թաղամասի վերակառուցման ազդեցության հետ։ Հետևաբար բացօթյա սննդի տաղավարների մեծ մասը կամ փակվել է, կամ տեղափոխվել շուկայի շենքերում գտնվող պատրաստի սննդի կենտրոններ, կամ վերածվել է թեյարանների: Սա տեղի է ունենում Հոնկոնգյան հասարակությունում Տա Պայ Տանի սննդի մշակույթը պահպանելու կոչերի աճող ֆոնին։ 2009 թվականին կառավարությունը հայտարարեց բացօթյա սննդի տաղավարների վերակենդանացման ծրագրի մասին, որը ներառում էր Կենտրոնական շրջանում 10 Տա Պայ Տաների կոյուղիների բարելավման աշխատանքներ և տաղավարները բնական գազին միացնելու փորձեր։

#### Տա Պայ Տան - Մշակույթ
մինի|Կենտրոնական Սթենլի փողոցի վրա գտնվող Տա Պայ Տաներում (բացօթյա սննդի տաղավարներ) կարող եք տեսնել կիսաբացօթյա ճաշարաններ:
Տա Պայ Տանը (大牌档) զարգացել է նաև Հոնկոնգում, և նրա մշակույթը դարձել է Հոնկոնգի փողոցային սննդի մշակույթիբ մի ասպեկտը։ Անցյալում սննդի տաղավարների մեծ մասը պատրաստված էր թիթեղից և փայտե տախտակներից, խոհանոցն ու խանութը կիսաբաց էին, հիմնականում կանաչ գույնի։ Տարածքի մնացած մասը ծածկված էր կտորե ծածկով։ Խանութի շուրջը կար մի քանի ծալովի սեղաններ, որոնցից մի քանիսը տեղադրված էին բաց երկնքի տակ և նույնիսկ զբաղեցնում էին ամբողջ ճանապարհը։ Սեղանի կենտրոնում փայտիկների համար նախատեսված պահոց էր լինում, որը լի էր փայտիկներով: Բաժակներն ու ամանները դրված էին գլխիվայր, որպեսզի դրանք չկեղտոտվեին ճանապարհի փոշուց: Սեղանի վրա դրված էին նաև որոշ համեմունքներ՝ հյուրերի համար: Սեղանի շուրջ բոլորը ծալովի աթոռակներ էին, որոնք այնքան էլ հարմարավետ չէին, իհարկե չկար օդորակիչ, լավագույն դեպքում գործում էին էլեկտրական օդափոխիչներ՝ օդափոխությունը բարելավելու համար，հետևաբար, բացօթյա սննդի տաղավարներում ճաշողները ստիպված էին ամռանը դիմանալ մեջքի վրայով հոսացող քրտինքին, իսկ ձմռանը՝ սառը քամուն։ Անձրևոտ օրերին կար նաև վրաններից կաթող ջրի խնդիրը։ Տա Պայ Տաներում բաղադրիչներն ու սպասքը սովորաբար դասավորված են խոհանոցի և տաղավարի տարածքում: Քանի որ տաղավարները միացված չեն գազի խողովակներին, դրանք սովորաբար որպես վառելիք օգտագործում են կերոսին: Այնուամենայնիվ, Տա Պայ Տաների վառարանները հագեցած են ձեռքի կամ էլեկտրական պոմպերով, որոնք կարող են կերոսինը ուղղորդել այրիչի մեջ, ինչը հանգեցնում է շատ ուժեղ ջերմության: Կրակը կարող է հասնել մինչև մեկ մետրից ավելի բարձրության, ինչը սննդին հաղորդում է հիանալի վոկ հեյ (վոկի բույր), երբ պատրաստվում են տապակման կարիք ունեցող ուտեստներ։ Քանի որ տաղավարներում կոյուղու համակարգ չկար, խոհանոցային պարագաներն ու սպասքը սովորաբար լվանում էին տաղավարների մոտ գտնվող հետին նրբանցքներում: Կեղտաջրերը հաճախ ուղղակիորեն լցվում էին մոտակա ճանապարհների կոյուղիների մեջ: Չլվացված սպասքը սովորաբար ժամանակավորապես թրջում էին դույլերի մեջ: Այսպիսով, եռուզեռի ժամերին հաճախ տաղավարների շուրջը կամ մոտակա հետին նրբանցքներում դրվում էին մի քանի դույլ ջրով լի սպասք: Խոհանոցային թափոնները պարզապես հավաքվում էին բամբուկե զամբյուղների մեջ և կույտերով դնում էին փողոցներում կամ տաղավարների մոտ գտնվող հետին նրբանցքներում: Հոնկոնգում նույն ժամանակ հայտնվեցին սայլակով արիշտա վաճառողները, որոնք համարվում էին ոչ հիգիենիկ:

Տա Պայ Տաների մատուցողները չունեն հատուկ համազգեստ. նրանց մեծ մասը հագնում է մարզաշապիկ կամ բաճկոն՝ ուսերին փաթաթված սրբիչով։ Երբեմն նրանք նույնիսկ ծխում են հաճախորդներին հյուրընկալելու ժամանակ քանի որ նախկինում ռեստորաններում ծխելն արգելող օրենքներ չկային, բայց 2007 թվականին ծխելու արգելքի փոփոխված դրույթից հետո նույնիսկ վրանի տակ վառված ծխախոտ պահելն անօրինական է)։ Երբ հաճախորդը հասնում է Տա Պայ Տանի մոտ, մատուցողը նախ կբացականչի. «Քանի՞ մարդ կա ձեր խմբում» (հարցնելով հաճախորդի խմբում գտնվող մարդկանց թվի մասին), ապա կուղղորդի հաճախորդին համապատասխան նստատեղ։ Հյուրերի նստելուց հետո մատուցողը յուրաքանչյուր անձի համար տրամադրում է  մեկ բաժակ թեթև թեյ, բայց հյուրերը սովորաբար այն չեն խմում. փոխարենը նրանք այն օգտագործում են սպասքը լվանալու համար: Սնունդը սովորաբար պատրաստվում է պատվերի համաձայն: Ավանդական Տա Պայ Տաները հազվադեպ են օգտագործում թղթային պատվերներ. հյուրի պատվերից հետո մատուցողը բարձրաձայն հայտարարում է ուտեստների անունները խոհարարին, ով այնուհետև պատրաստում է ուտեստը այն հերթականությամբ, որով հիշում են, ապա մատուցողը այն հյուրերին կփոխանցի։ Տարբեր գներով ուտեստներ են մատուցվում տարբեր գույների և տեսակի սպասքով։ Դուրս գրվելիս վճարը կհաշվարկվի՝ կախված սպասքի գույնից, տեսակից և նաև խմիչքի տեսակից։ Պարզապես պետք է ցույց տալ մատուցողին, որ ցանկանում եք դուրս գալ և հեռանալ, և մատուցողը բղավելով կասի. «Եկեք, տեսնենք որքա՞ն կարժենա», ղեկավարը կմոտենա հաճախորդի նստած սեղանին՝ վճարը հաշվարկելու և գումարը վերցնելու համար։ Հաճախորդի վճարումից և իր տեղից հեռանալուց հետո մատուցողը արագ կմաքրի սեղանը և կդնի սպասքը, որպեսզի մյուս հաճախորդները կարողանան հնարավորինս շուտ զբաղեցնել իրենց տեղերը։

Անցյալում Տա Պայ Տաների հիմնական հաճախորդները կապույտ օձիքավոր աշխատողներն (պետական համակարգերում աշխատողներ) ու հասարակ ժողովրդի ներկայացուցիչներն էին։ Այս տաղավարներում մարդիկ, որպես կանոն, ունեն կրթության և եկամտի ավելի ցածր մակարդակ։ Չնայած այս տաղավարներում ճաշելու միջավայրը իդեալական չէ, բայց գները ավելի մատչելի են, քան թեյարան կամ սրճարան գնալիս, ինչը դրանք դարձնում է ցածր խավերի շրջանում հայտնի։ Ավելին, մարդիկ կարող են շատ ազատ հագնվել այս տաղավարներում։ Նույնիսկ եթե դուք բաճկոն, շորտեր և հողաթափեր եք հագնում բացօթյա սննդի տաղավարում ձեզ չեն արհամարհի, ինչպես ռեստորանում։ Բացօթյա սննդի տաղավարները  շատ արդյունավետ են նախաճաշի և ճաշի ժամերին սնունդ մատուցելու համար, և հաճախորդները կարող են ուտել պատվիրելուց կարճ ժամանակ անց, ինչը համապատասխանում է Հոնկոնգի արագընթաց կենսակերպին։ Տա Պայ Տաներում ընթրիքի և ուշ գիշերային ժամերը օրվա ամենածանրաբեռնված ժամերն են։ Աշխատանքային ծանր օրվանից հետո մարդիկ հավաքվում էին սեղանի շուրջ՝ ուտելու, խմելու և զրուցելու։ Անընդհատ լսվում էին ընթրիքի մասնակիցների ծիծաղների և զրույցների ձայները։ Ի տարբերություն ռեստորանների, դուք կարող եք բարձրաձայն և ազատ խոսել բացօթյա սննդի տաղավարներում ՝ առանց ուշադրություն գրավելու։ Չնայած բացօթյա սննդի տաղավարները պարզ են, դրանք մարդկանց ազատության և հանգստության զգացողություն են տալիս։ Այն համարվում է Հոնկոնգի խոհարարական մշակույթի և տրամադրությունների մարմնավորումը։

#### Սնունդ և ուտեստներ
մինի|Գիշերային շուկայի տաղավարում սնունդ են պատրաստում։
Սննդի տաղավարներն առաջարկում են բազմազան ուտեստներ, այդ թվում՝ տարբեր խավարտներ, տապակած լապշա և բրնձով ուտեստներ: Որոշ տաղավարներում հիմնականում վաճառվում են լապշա, ինչպիսիք են վոնտոն լապշան, ձկան գնդիկավոր լապշան, տավարի կրծքամսի լապշան և տավարի փափկամսի լապշան, մինչդեռ մյուսներում վաճառվում են խեցգետնի կոտլետներ, տապակած և շոգեխաշած միս, ինչպես նաև առաջարկվում են զովացուցիչ ըմպելիքներ և գարեջուր, աշնանը և ձմռանը հասանելի են դառնում սեզոնային պահածոյացված մսերը, կաթսայով և կավե ամանի մեջ պատրաստված բրինձ: Այլ տաղավարներում հիմնականում վաճառվում է կոնցի, տապակած խմորի ձողիկներ և բրնձով լապշա: Որոշ Տա Պայ Տաներում հիմնականում վաճառվում են արևմտյան ուտեստներ, այդ թվում՝ տոստ, ֆրանսիական տոստ, սենդվիչներ, անանասով բլիթներ, տապակած հավի ազդրեր և լոլիկով տավարի մակարոնեղեն, որը մատուցվում է կաթնային թեյի, սուրճի կամ մանդարինով բադի ապուրի հետ: Այլ Տա Պայ Տաներում հիմնականում վաճառվում են աղանդեր և քաղցր ապուրներ, ինչպիսիք են կարմիր լոբու մածուկը, քունջութի մածուկը և քաղցր կարտոֆիլի ապուրը: Տա Պայ Տաներում նաև կան այլ բազմաթիվ հայտնի ուտեստներ, ինչպիսիք են սև լոբու սոուսով տապակած միդիաները, աղով և պղպեղով համեմված տոֆուն, աղով, պղպեղով և ծովախեցգետնով մանթին, թայֆունի շտելտերի ոճով տապակած ծովախեցգետինը և չոր տապակած տավարով մածուկը։

Չնայած վաղ շրջանում բացօթյա սննդի տաղավարների մեծ մասը մասնագիտացած էր մեկ տեսակի ուտեստների մեջ, սովորական էր այն փաստը, որ նույն փողոցում միասին գործեին տարբեր ուտեստներ առաջարկող մի քանի բացօթյա սննդի տաղավարներ, հյուրերը կարող են պատվիրել տարբեր բացօթյա սննդի տաղավարներից և ճաշել նույն սեղանի շուրջ: Տա Պայ Տաները զգալի ազդեցություն են ունեցել Հոնկոնգի խոհարարական մշակույթի վրա: Չնայած հիմնականում կանտոնական խոհանոցն էր, որտեղ ճաշն ու ընթրիքը հիմնականում ներառում էին կանտոնական տապակած միս, բրիտանական տիրապետության ներքո Հոնկոնգի ճաշացանկը ուներ նաև արևմտյան խոհարարական ազդեցություններ: Նախաճաշին Տա Պայ Տաներում վաճառվում էր մակարոնեղեն, մակարոնեղեն՝ ճաշի մսով կամ խոզապուխտով և տապակած ձվով, ինչպես նաև տարբեր տոստեր և Հոնկոնգի ոճի կաթնային թեյ: Ճաշից մինչև ընթրիք նրանք առաջարկում էին կեսօրյա թեյ՝ արտացոլելով բրիտանական ճաշացանկի ավանդույթները: Չինական և արևմտյան ճաշացանկի այս միաձուլումը ոչ միայն հարստացրեց Հոնկոնգի խոհարարական մշակույթը, այլև դարձավ չա չան տենի (Հոնկոնգի ոճի սրճարան) նախատիպը։

#### Խանութի անվանումը և կարճ անունները
մինի|Կենտրոնական Մեի Լուն փողոցում գտնվող Տա Պայ Տանում (բացօթյա սննդի տաղավար) խոհանոցային պարագաները, սեղանի պարագաները, բաղադրիչները և ըմպելիքները ցուցադրված են տաղավարի ճակատային մասում:
Չնայած «Տա Պայ Տանը» ճաշարանի տեսակ է և շատ տարածված խոսակցական տերմին, դրա փողոցի եզրին գտնվելը հաճախ հանգեցնում է ոչ այնքան լավ միջավայրի, ոչ այնքան իդեալական հիգիենայի և ոչ այնքան ուշադիր սպասարկման: Այնուամենայնիվ, այն շատ ավելի էժան է, քան թեյարանում ճաշելը։ Հետևաբար, բացօթյա սննդի տաղավարները ներկայացնում են ժողովրդական հասարակությանը։ Հոնկոնգի տեղացիները երբեմն Տա Պայ Տաներում  ճաշելը անվանում են «Տա Պայ Տաների մոտ կռանալ»։ Ակնհայտ է, որ Տա Պայ Տաները տարբեր տեսակի ճաշարանների շարքում զբաղեցնում են ավելի ցածր դասի դիրք, և շատ քչերն են իրենց անուններում բացահայտորեն նշում կամ անվանում իրենց որպես այդպիսին: Օրինակ՝ «Մին Յուեն լապշայի տունը», որը 2005 թվականին Տա Պայ Տաների շուրջ պահպանման բանավեճ առաջացրեց իր քանդման պատճառով, իր անվան մեջ չուներ «Տա Պայ Տան» բառը: Սկզբնական շրջանում Հոնկոնգում նման տեղերում նստելու համար ծալովի աթոռակներ չէին օգտագործում. փոխարենը դրանք օգտագործում էին փայտե նստարաններ, որտեղ ճաշողները նստում էին կողք կողքի սեղանների շուրջ։ Իրենց գործունեության սկզբնական շրջանում Հոնկոնգի որոշ սննդի տաղավարներ հիմնականում վաճառում էին տոստ, տորթեր և այլն, դիմ սամ՝ կաթնային թեյի կամ սուրճի համադրությամբ։ Այս տեսակի սննդի տաղավարները, որոնք թեյարաններին նմանատիպ սննդամթերք են վաճառում, հաճախ անվանում են «թեյի տաղավարներ»։ Այս սննդի տաղավարներից մի քանիսը  իրենց ցուցանակներում օգտագործում են «թեյի տաղավար», գրառումը հետևաբար Տա Պայ Տաների այլընտրանքային անվանումը «թեյի տաղավար» է։ Հարավարևելյան Ասիայի այնպիսի տարածաշրջաններում, ինչպիսիք են Մալազիան, Սինգապուրը և Թաիլանդը, որտեղ  կանտոնացի ներգաղթյալների մեծ բնակչություն կա, չկա «Տա Պայ Տան» (大派档) տերմինը: Սինգապուրում և Մալազիայում դրանք պարզապես կոչվում են առևտրի կենտրոններ: Չնայած Վիետնամում և Թաիլանդում մարդիկ նույնպես փողոցում վաճառում են պատրաստի սնունդ և խորտիկներ, սակայն դրանց համար հատուկ տերմին չկա, բացի իսկական Տա Պայ Տաներից, քանի որ այն վերջին տարիներին համարվում է Հոնկոնգի խոհարարական մշակույթի ներկայացուցիչներից մեկը։ Այժմ Հոնկոնգում կան բազմաթիվ ռեստորաններ, որոնք նույնպես օգտագործում են այդ անվանումը:

#### Ժամանակի ազդեցությունը
Փողոցային սննդի տաղավարները առաջարկում են սննդի բազմազան տարբերակներ: Քանի որ նրանք կարիք չունեն խանութներ վարձակալելու, ճաշարանների միջավայրը այնքան հարմարավետ չէ, որքան լավ հագեցած թեյարաններում՝ օդորակիչով և հիմնական կահույքով: Հետևաբար, Տա Պայ Տաները, որպես կանոն, ավելի էժան են, քան այլ տեսակի լիցենզավորված ճաշարանները: Մինչև 1970-ական թվականները շատ տարածված էին Հոնկոնգ կղզու և Կոուլունի հին փողոցներում: Սակայն, կառավարության քաղաքականության փոփոխությունների և սոցիալական զարգացման պատճառով, դրանք աստիճանաբար նվազեցին 1980-ականների վերջին։ 2000-ական թվականներին Հոնկոնգում մնացել էր ընդամենը մոտ 20 տաղավար, հիմնականում կենտրոնացած Կենտրոնական, Շամ Շույ Պո և Շեկ Կիպ Մեյ թաղամասերում: Միևնույն ժամանակ, քաղաքային շենքերի ներսում գտնվող որոշ ճաշարաններ նույնպես պահպանել են այդ համն ու հոտը: Ցիմ Շա Ցույի Հայփհոն ճանապարհի ժամանակավոր շուկան հիմնադրվել է 1978 թվականին՝ ժամանակավորապես տեղավորելու այն Տա Պայ Տաները, որոնք ստիպված էին տեղափոխվել Ցիմ Շա Ցույի շուկայի վերակառուցման և Ցիմ Շա Ցույի փոստային բաժանմունքի վերածվելու պատճառով։ Կառավարությունը որոշեց այս ժամանակավոր սննդիշուկան տեղափոխել ճանապարհի վերգետնյա անցման տակ՝ հենց դրա «ժամանակավոր» բնույթի պատճառով, որը կնպաստեր ապագայում քանդմանը: Այնուամենայնիվ, սննդի տաղավարների սեփականատերերը, որոնք տեղափոխվեցին կառավարության ծրագրին համապատասխան, երբեք չէին սպասում, որ կառավարությունը այս խարխուլ ժամանակավոր սննդիշուկան չի քանդի մինչև 40 տարի անց։

### Գուանճոու
Հարավային դինաստիայի օրոք Գուանճոուում օգտագործվել է «պաիտան» (排档) տերմինը, սակայն այդ ժամանակ այն նշանակում էր մեծ խնջույք, որը բավականին տարբերվում է ներկայիս իմաստից: 1980-ական թվականներից հետո, տնտեսության ազատականացման հետ մեկտեղ, վերածնված մասնավոր սննդի տաղավարները հիմնականում տա պաի տան (大排档) էին: Տա պա տոնը Գուանճոուում ի հայտ է եկել 1980-ական թվականներին՝ որպես սննդի մատակարարման նոր մոդել: Ասում են, որ Գուանճոուի ամենահին Տա Պայ Տանը գտնվել է Գուանվեյ ճանապարհի տարածքում, իսկ ավելի ուշ այն ընդլայնվել է մինչև Պեր գետի վրա գտնվող Տյանցի նավահանգստի մոտակայքում։ Միշի և Հույֆու Արևմտյան ճանապարհները նույնպես դարձել են տեղական խոհանոցի դրախտներ։

Տա Պայ Տանի (բացօթյա սննդի տաղավարներ) վաղ շրջանում խանութների ճակատները սովորաբար նեղ էին, իսկ հարմարությունները՝ պարզունակ։ Ծանրաբեռնված ժամերին խանութի մոտ գտնվող փողոցում պարզապես մի քանի սեղան և աթոռ էին տեղադրվում։ 1980-ականների կեսերին որոշ Տա Պայ Տաներ դարձան ավելի բարձրակարգ՝ տեղադրելով օդորակիչներ։ Որոնք վերածվեցին 200-ից 400 նստատեղ ունեցող ռեստորանների և ճաշարանների։ Այդ ժամանակ ամենահայտնիներից էին Շեն Ցի ռեստորանը, Կաու Քը ռեստորանը և Նան Կան ծովամթերքի ռեստորանը։ Մոտավորապես 1995 թվականին, իր ամենաբարգավաճ շրջանում, գլխավոր փողոցը՝ տասնչորս կամ տասնհինգ սննդի տաղավարներով, կարող էր մարդաշատ լինել երեկոյան ժամը 6-ից մինչև առավոտյան ժամը 4-ը, ընդ որում՝ յուրաքանչյուր տաղավարում փողոցի մեջտեղում տեղադրված էր առնվազն քսան ծալովի սեղան։ 1990-ականներին փողոցային սննդի տաղավարները, երաժշտական ​​սրճարանների և հագուստի գիշերային շուկաների հետ մեկտեղ, դարձան Գուանճոուի երեք հիմնական խորհրդանիշները։ Սակայն, 1990-ականներից հետո, սննդի տաղավարներում հիգիենայի հետ կապված խնդիրները նշվեցին որպես Պեր գետի ջրի որակի վրա ազդող գործոններ, ինչը կառավարությանը դրդեց դրանց նկատմամբ միջոցներ ձեռնարկել, որը հանգեցրեց դրանց ժողովրդականության անկմանը: Գուանճոուի զարգացումը նաև հանգեցրեց նրան, որ շատ սննդի տաղավարներ կա՛մ անհետացան սննդի արդյունաբերության մեջ մրցակցության պատճառով, կա՛մ տեղափոխվեցին փակ տարածքներ։

### Չինաստանի այլ շրջաններ
1960-ական թվականներից մինչև բարեփոխումներն ու բացումը, մայրցամաքային Չինաստանում ռեստորանների մեծ մասը շահագործվում էր պետական ​​ձեռնարկությունների կողմից: 1980-ական թվականներից հետո մասնավոր բիզնեսի կարգավորումները աստիճանաբար մեղմացան։ Տա Պայ Տանը տարածվեց մայրցամաքային Չինաստանում։ Մայրցամաքային Չինաստանում սննդի տաղավարները սովորաբար գործում են խմբերով, թայվանական գիշերային շուկաների սննդի կետերի նման: Սկզբում կենտրոնանալով խորտիկների վրա, դրանք աստիճանաբար դիվերսիֆիկացվել են՝ ներառելով կծու տաք խորոված, ծովամթերք և խավարտներ: Մայրցամաքային Չինաստանում այս սննդի տաղավարները երբեմն պարզապես կոչվում են «պաիտան»: Իրենց գործունեության հետ կապված հաճախակի անհարմարությունների և հիգիենայի խնդիրների պատճառով դրանք վերջին տարիներին դարձել են քաղաքային կառավարման մարմինների թիրախ։

#### Պեկին
Պեկինում բացօթյա սննդի տաղավարներն ավելի մեծ ժողովրդականություն են վայելում ամռան սկզբից հետո,  ամառային գիշերներին այդ տաղավարներում խորտիկներ վայելելը Պեկինի բնակիչների համար սովորական ժամանցային զբաղմունք է։ Չնայած փողոցային սննդի տաղավարների հիգիենայի չափանիշները ցածր են, բնակիչները վայելում են սեփականատիրոջից իրենց ուտեստները պատվիրելու և միասին ճաշելու կենսուրախ մթնոլորտը, և կարծում են, որ քանի որ իրենք ընտրում են փողոցային սննդի տաղավարներում ուտել, ստիպված են հանդուրժել դրանց հիգիենիկ պայմանները։ Փողոցային սննդի տաղավարները առաջարկում են սննդի լայն տեսականի, հիմնականում կծու և տաք  խորոված, ինչպես նաև խորտիկներ, ինչպիսիք են կծու խեցգետինը, խորոված գառան շամփուրները և եփած էդամամեն: Այնուամենայնիվ, հիգիենայի հետ կապված խնդիրները գրավել են իշխանությունների ուշադրությունը: 2013 թվականին Պեկինում արգելվեց սառը ուտեստների վաճառքը փողոցային սննդի տաղավարներում: Բարձր ջերմաստիճանում եփվող եփած էդամամեն և եփած գետնանուշը չէին ներառվում արգելված կատեգորիայի մեջ: Փողոցային սննդի տաղավարների աշխատակիցները պարտավոր են կրել մաքուր աշխատանքային հագուստ և գլխարկներ, և նրանց արգելվում է մատանիներ կամ եղունգների լաք կրել: Հանրային ճանապարհներին փողոցային սննդի տաղավարների «ներխուժումը» հանգեցրել է բնակիչների բողոքներին։ Հետևաբար, 2015 թվականին կանոնակարգերը սահմանեցին, որ սննդի տաղավարները պետք է տեղակայված լինեն տեղական կառավարման կոմիտեի կողմից հաստատված ֆիքսված տարածքներում, ունենան ջրամատակարարման և ջրահեռացման համակարգեր, ինչպես նաև էլեկտրաէներգիա, և լինեն առնվազն 25 մետր հեռավորության վրա աղտոտման աղբյուրներից, ինչպիսիք են կոյուղու լճակները, բաց աղբանոցները և զուգարանները: Խորովածի համար նախատեսված սնունդը, ինչպիսիք են գառան խորովածը, հեշտությամբ աղտոտում է օդը, ուստի գառան բացօթյա խորովածը արգելվել է։

#### Շանհայ
1980-ականների վերջին Շանհայի ռեստորանների մեծ մասը դեռևս պետական ​​սեփականություն էր, և նրանց սպասարկումն ու խոհանոցը գնալով ավելի ու ավելի չէին բավարարում բնակիչների կարիքները։ Արդյունքում, որոշ բնակիչներ բացեցին Շանհայի ամենավաղ բացօթյա սննդի տաղավարներից մեկը Հոնկոու շրջանի հարավային մասում գտնվող Ճապու ճանապարհին։ Պետական ​​սեփականության տակ գտնվող ռեստորանների համեմատ, փողոցային սննդի տաղավարները հայտնի էին, քանի որ դրանք արագորեն թարմացնում էին իրենց ճաշացանկերը և առաջարկում ճկուն գներ, ինչը հանգեցրեց նման մասնավոր ճաշարանների տարածմանը: Մինչդեռ Ճապու ճանապարհի փողոցային սննդի տաղավարները մի ժամանակ չափազանց հայտնի էին, դրանք աստիճանաբար անհետացան կառավարության կողմից ձեռնարկված միջոցառումների և անօրինական կառույցների քանդման պատճառով: Ճապու ճանապարհից բացի, Լինֆեն ճանապարհի վրա գտնվող Պենպուի գիշերային շուկան Շանհայի ամենահայտնի գիշերային շուկաներից մեկն էր, որն առաջարկում էր խորովածի և ծովամթերքի բազմազանություն: 2010 թվականին Պենպուի նոր գյուղը վերածվել էր Շանհայի հյուսիսում գտնվող ամենամեծ փողոցային վաճառողների տարածքի, սակայն չափազանց ընդլայնումը ճանապարհները դարձնում էր անանցանելի: 2013 թվականի վերջին Լինֆեն ճանապարհի վրա գտնվող Պենպուի գիշերային շուկան վերջնականապես փակվեց Ճաբեի շրջանի կառավարության կողմից: Շոունին ճանապարհը մի ժամանակ հայտնի էր իր խեցգետնի տաղավարներով, որոնք միշտ լեփ-լեցուն էին: Այնուամենայնիվ, անվտանգության նկատառումներից ելնելով, քաղաքային կառավարման պաշտոնյաները խստացրին կանոնակարգերը և արգելեցին ճանապարհեզրին նստելը: Տաղավարները նաև մեծ քանակությամբ ծուխ և աղբ էին առաջացնում, ինչը անկարգություններ և բազմաթիվ բողոքներ էր առաջացնում: Որոշ բնակիչներ կարծում էին, որ դա վնասում է Շանհայի քաղաքային տեսքին, ինչը հանգեցրել է Շանհայում փողոցային սննդի տաղավարների կարգավորման խստացմանը։

## Տես նաև
* Հոնկոնգյան ոճի թեյարաններ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ
* 立法會食物安全及環境衞生事務委員會 - 發給街上熟食檔的固定攤位（ 熟食或小食） 小販牌照政策
* 立法會食物安全及環境衞生事務委員會 - 小販發牌政策檢討
* 百家廊：別矣，香港街邊大排檔，文匯報，2008年1月6日
* 鐵皮老店 承傳大排檔風味

Կատեգորիա:Ռեստորանների տեսակներ