Ալի Աքբար Սանաթի

**Ալի Աքբար Սանաթի** (), Իրանցի նկարիչ և հավաքորդ։ Իրանցի միակ նկարիչը, որն իր անունով երկու թանգարան ունի։ Սանաթին մինչև իր կյանքի վերջը եղել է Իրանի արվեստի ակադեմիայի անդամ։

## Մանկություն և երիտասարդություն
Սանաթին ընդամենը վեց ամսական էր, երբ հայրը մահացավ. մայրը չի կարողացել միայնակ պահել երեխային, ուստի նրա խնամակալը դարձել է Սանատի մանկատան տնօրեն Հաջալի Աքբար Սանաթին։ Փոքրիկ Ալի Աքբարը նկարելու իր տաղանդը հայտնաբերել է ութ տարեկանում։ Այն բանից հետո, երբ տղան ավարտեց միջնակարգ դպրոցը, Հաջ Ալի Աքբարը նրան ուղարկեց Թեհրան՝ Քամալ-օլ-Մոլք դպրոց ընդունվելու համար: Այս դպրոցն ամբողջ Իրանում հայտնի էր իր ուսուցիչներով, արվեստի տարբեր տեսակների ներկայացուցիչներով։ Քամալ-օլ-Մոլկի ամենահայտնի ուսուցիչներն են Աբոլ Հոսեյն Խան Սեդիղին, Հոսեյն Շահ Շեյխը և Ալի Ռոխսազը: 1940 թվականին Սանաթին ստացավ իր բակալավրի կոչումը, իսկ հետո վերադարձավ Քերման՝ հարգանքի տուրք մատուցելու իր խնամակալին։ Սանաթին հինգ տարի շարունակ մանկատանը դասավանդել է 40 երեխայի՝ փորձելով իր խորին երախտագիտությունը հայտնել այն վայրին, որը մեծացրել է իրեն։

## Կարիերա
1945 թվականին Սանաթին վերադառնում է Թեհրան և իր խնամակալի հետ բացում է թանգարան Թուֆանեի հրապարակում, որը հետագայում տեղափոխվում է Շիր Խորշիդ։ 1946 թվականին Սանաթին բացեց Իրանի առաջին մարդաբանական թանգարանը, որն անմիջապես գրավեց հազարավոր այցելուների: Նույն թվականին նա թանգարան բացեց Իմամ Խոմեյնիի հրապարակում և նվիրեց Կարմիր Առյուծ և Արև միությանը, որն այժմ հայտնի է որպես Կարմիր մահիկի միություն։

Թուփան հրապարակում գտնվող թանգարանը թալանվել է ապստամբների կողմից 1953 թվականի հեղաշրջման ժամանակ, որը տապալեց վարչապետ Մոհամմադ Մոսադեղի կառավարությունը։ Թանգարանի արժեքավոր քանդակների մեծ մասը ոչնչացվել է։

1951 թվականին Սանաթին բացեց մեկ այլ պատկերասրահ, որտեղ նա տեղավորեց իր սեփական ստեղծագործությունների մեծ մասը, սակայն դրանց մի մասը տեղափոխվեց Քերման 1977 թվականին։

1978 թվականին պատկերասրահը թալանվել է։ Այն ամենը, ինչ թողել են կողոպտիչները, Սանաթիի տան մի քանի լուսանկարներն էին:

1973 թվականին Հաջալի Աքբարի թոռը՝ Սանաթին մանկատան տարածքում նոր շենք է կառուցել։ Նա այնտեղ Ալի Աքբար Սանաթիի անվան թանգարան է բացել։ Հիմնական ցուցահանդեսը բաղկացած էր նրա և Քամալ-օլ-Մոլկի մյուս շրջանավարտների աշխատանքներից։

## Արվեստ
80 տարեկանում Սանաթին նկարել էր ավելի քան վեց հազար յուղաներկով և ջրաներկով նկարներ, ինչպես նաև ստեղծել էր մի քանի հարյուր արձաններ գրանիտից, մարմարից և բրոնզից։ Նա չափազանց զգայուն էր այդ սերնդի մարդկանց կյանքի նկատմամբ։ Սանաթին իր նկարներում հիմնականում պատկերել է աղքատ մարդկանց կյանքը, որը բավականին բնորոշ է այն ժամանակվա Իրանին։

Սանաթիի նկարները դիտողին ստիպում են հասկանալ, թե ինչպիսի հարաբերություններ է ունեցել նկարիչը մարդկանց հետ։ Նա ամբողջ կյանքում հիշում էր որբի կյանքի դժվարությունները և այն պատկերում էր կտավի վրա ներկով։ Սանաթիի նկարների կենտրոնական թեման եղել է օգնության թեման՝ երբ մի մարդ օգնում է մյուսին: Մեկ այլ թեմա, որին նա նույնպես հաճախ էր անդրադառնում, սերն էր մոր հանդեպ։ Սանատիի ամենահայտնի կտավներից մեկը, որը նկարվել է 1982 թվականին, պատկերում է մի գեղեցիկ կնոջ, որը սիրով գրկել է իր երեխային:

Սանաթիի արձանների մեծ մասը մարդաբանական է, նրանցից յուրաքանչյուրը պատմում է իր պատմությունը։ Որոշ արձաններ պատկերում էին աղքատ մարդկանց կամ բանտարկյալների կյանքը, օրինակ՝ մի կոմպոզիցիա, որն ավարտվել է 1950 թվականին բանտում գտնվող մարդու նոթատետրով։ Մնացած աշխատանքները նվիրված են իրանցի և օտարազգի նկարիչներին ու պատմական գործիչներին, ինչպիսիք են Ամիր Քաբիրը, Ֆիրդուսին, Դեհխոդան, Բահարը, Գանդին և այլն։

Սանաթին նաև ստեղծագործություններ է ստեղծել սալիկներից և մարմարից՝ հիմնականում կոմպոզիցիաներ, որտեղ տարբեր հյուսվածքներով սալիկները ներդաշնակորեն տեղադրվել են միասին։ Բոլոր սալիկները ստեղծվել են բնական քարերից։ Սանատիի հիմնական ստեղծագործություններն այս ժանրում են՝ կոմպոզիցիան, որը զարդարել է Նեմաթուլլա Վալիի հանգստավայրը Մախանայում, ստեղծված (1976) «Հովիվը և նրա հոտը» (1942), ստեղծված գունավոր քարերից և «Դարբին»՝ խճանկարից և քարից (1946):

## Նշումներ

Կատեգորիա:Իրան
Կատեգորիա:Պարսիկ նկարիչներ