Ուռուցքաբանություն

**Ուռուցքաբանություն** կամ **օնկոլոգիա** ( — *զանգված, հավելուկ, ուռուցք* և λόγος — *գիտություն*), բժշկագիտության ճյուղ, ուսումնասիրում է ուռուցքների առաջացման պատճառները, զարգացման մեխանիզմները, կլինիկական ընթացքը, մշակում բուժման ու կանխարգելման մեթոդներ։ Ուռուցքաբանության զարգացումը պայմանավորված է կենսաբանության (առանձնապես բջջաբանության և գենետիկայի), քիմիայի (մասնավորապես կենսաքիմիայի) և բնական այլ գիտությունների, տեսական բժշկության (ախտաբանություն) և կլինիկական (վիրաբուժություն, ճառագայթաբանություն, գինեկոլոգիա և այլն) ճյուղերի հաջողություններով։

Որպես ինքնուրույն բժշկության ճյուղ ուռուցքաբանությունը ձևավորվել է 20-րդ դարում, չնայած ուռուցքները մարդկությանը հայտնի են եղել շատ վաղուց։ Ուռուցքաբանության ձևավորմանը նպաստել է փորձառական ուռուցքաբանության զարգացումը, որի հիմնադիր Մստիսլավ Նովինսկին առաջինն էր աշխարհում, ով շների վրա կատարեց չարորակ ուռուցքի փոխպատվաստոում(1876)։

1930-ական թվականներին ապացուցվեց արոմատիկ ածխաջրածինների (մասնավորապես բենզապիրենի), էստրոգենների և իոնացնող ճառագայթների որոշ տեսակների քաղցկեղածին ներգործությունը։ 1903 թվականին ֆրանսիացի Ա․ Բորելն առաջարկեց ուռուցքների վիրուսային ծագման հիպոթեզը։ Այնուհետև փորձնական և տեսական ուռուցքաբանության բնագավառում հանդես եկան 3 հիմնական ուղղություններ՝ քիմիական, վիրուսային և ճառագայթային։ Կլինիկական ուռուցքաբանության արագ զարգացումը կապված է վիրաբուժության և ճառագայթաբանության հաջողությունների հետ, որոնք հանգեցրին չարորակ նորագոյացությունների բուժման և ախտորոշման մեթոդների կատարելագործմանը։

## Ախտորոշում
Ուռուցքների ախտորոշման արդյունավետ միջոցը սքրինինգներն են, որոնք հնարավորություն են տալիս ախտորոշել և՛ չարորակ(քաղցկեղ), և՛ բարորակ ուռուցքները: 

### Ախտորոշման մեթոդները ներառում են.
* Կենսազննում(բիոպսիա) կամ մանահատում(ռեզեկցիա) - սրանք միջոցներ են, որոնք հնարավորություն են տալիս վերցնել նմուշ կասկածելի նորագոյացությունունից և գնահատել ախտաբանի կողմից՝ տեսակը որոշելու համար:
* Էնդոսկոպիա, ցիստոսկոպիա, բրոնխոսկոպիա կամ նազենդոսկոպիա - հնարավորություն են տալիս տեղայնացնել առաջացած նորագոյացությունները:
* Մամոգրաֆիա (կրծքագեղձի քաղցկեղի հայտնաբերման համար), ՀՇ և ՄՌՇ հետազոտություններ:

Բացի ախտորոշումներից, այս մեթոդները (հատկապես համակարգչային շերտագրությունը) հաճախ օգտագործվում է բուժման պլանը կազմելու համար, այսինքն՝ հնարավոր է օրինակ վիրաբուժական ճանապարհով ուռուցքն ամբողջությամբ հեռացնել և այլն:

## Բուժում
Կախված հայտնաբերված ուռուցքի տեսակիս, իրականացվում է հսկողություն և պալիատիվ խնամք: Որոշ քաղցկեղների (օր.՝ սուր լիմֆոբլաստային լեյկեմիա, սուր միելոյիդ լեյկեմիա) դեպքում անհրաժեշտ է անհապաղ հոսպիտալացում և քիմիաթերապիա:

Հաճախ, հնարավոր է լինում վիրահատական ճանապարհով հեռացնել ուռուցքը, մնացած դեպքերում (երբ կան մետաստազներ) վիրահատության փորձ չի կատարվում:

Քիմիաթերապիան և ճառագայթային թերապիան օգտագործվում են որպես հաճախ կիրառվող բուժման մեթոդներ: Այն ժամանակ, երբ հիվանդությունն ակնհայտորեն անբուժելի է, այս մեթոդները կիրառվում են վիճակի կայունացման, կյանքի երկարաձգման համար:

Կրծքագեղձի քաղցկեղի բուժման համար կիրառվում է հորմոնալ բուժում՝ մանիպուլյացիա:

## Էթիկական խնդիրներ
Ուռուցքաբանական պրակտիկայում կան մի շարք էթիկական խնդիրներ, օրինակ.

* ինչ տեղեկատվություն տալ հիվանդին հիվանդության աստիճանի, ընթացքի մասին,
* կլինիկական փորձարկումներ կատարելը (հիմնականում մահացու հիվանդների դեպքում),
* բուժման դադարեցում 
* «Մի վերակենդանացրեք»() հրամանը և այլն:

Խնդիրները հիմնականում կապված են հիվանդի ընտանեկան, կրոնական և մշակութային կյանքի հետ:

## Տես նաև
* Ուռուցքներ
* ՔաղցկեղԼեյկեմիա
* Քիմիաթերապիա
* Ճառագայթային թերապիա

## Ծանոթագրություններ


Կատեգորիա:Բժշկական մասնագիտություններ
Կատեգորիա:Ուռուցք
Կատեգորիա:Ուռուցքաբանություն
Կատեգորիա:Վիրաբուժական մասնագիտություններ