Patisyon End

**Patisyon End** (nan Hindi: , an Urdu: , Anglè: **') se [[Patisyon (politik)|patisyon]] ki baze sou [[demografik]] [[relijyon|relijyon]] [[British Raj|Anpi kolonyal Endyen Britanik la]] an de [[endepandans (politik)|endepandan]] [[Eta]]: [[Dominan Pakistan]], ak yon majorite [[Mizilman]] (jodi a [[Pakistan|Repiblik Islamik Pakistan]] ak [[Bangladèch|Repiblik Pèp la nan Bangladèch]]), ak [[Dominasyon End]], ak yon majorite [[Endouyis|Endou]] (jodi a [[End|Repiblik End]]).

Patisyon te antre nan fòs nan  ak Lwa Endepandans Endyen an 1947. Li te lakòz youn nan pi gwo [[Transfè Popilasyon|deplasman popilasyon an]] nan listwa:  moun te rantre nan youn oswa lòt nan nouvo peyi yo, sa ki lakòz soti nan kèk santèn mil rive nan yon milyon lanmò. Nati vyolan nan patisyon an toujou vin pi mal relasyon ant [[End]] ak [[Pakistan]].

Patisyon peyi Zend te enkli divizyon pwovens [[Bengal]] ak [[Punjab]] ant de nouvo peyi yo. [[East Bengal]] te vin fè pati [[dominan Pakistan]] (yo te rele [[East Pakistan]] depi [[1956]] jiska endepandans [[Bangladèch]] nan [[East Bengal]] [[1971]]); [[Bengal Lwès]] te rantre nan [[End|Inyon Endyen]] e jodi a fòme yon [[Lis Eta ak Teritwa End|Eta]]. Lwès [[Punjab|Punjab Pwovens]], kote vil [[Lahore]] te rantre nan Pakistan, jodi a fòme [[Punjab (Pakistan)|Pakistani Punjab]] ak [[teritwa gouvènman federal Islamabad]] pandan Lès pwovens lan, kote vil [[Amritsar]] te rantre nan End, jodi a divize ant [[Punjab (Lend)|Punjab Endyen]], [[Himachal Pradesh]], [[Haryana]] ak [[ Chandigarh]].

Patisyon an te gen ladann tou divizyon ant de peyi yo nan [[Sèvis Sivil Endyen an]], [[Lame Endyen (British Raj)|Lame Endyen]], [[Royal Indian Navy|Royal Indian Navy]] ak [[ Indian Railways|chemins de fer]], osi byen ke trezò piblik la ak lòt sèvis administratif.

Lwa sou Endepandans Endyen an te bay [[Eta Prensyè (British Raj)|Eta Prensyè yo]] libète pou yo chwazi peyi yo te vle rantre nan, oswa pou fòme pwòp eta endepandan yo. Yo prèske tout te pran desizyon pou yo rantre nan swa peyi Zend oswa Pakistan. Se sèlman [[Eta Hyderabad|principalite Hyderābād]] ki te refize, sa ki te lakòz entèvansyon ame nan peyi Zend. Eta prinsye a nan Junagadh siyen asansyon li nan Pakistan, ki te anpeche pa entèvansyon Lame Endyen an. [[Kashmir]], yon eta ki gen majorite mizilman, te chwazi rantre nan majorite-Endou peyi Zend, sa ki te pwovoke [[Premye Gè Indo-Pakistan]].

== Nesans lide Pakistan ==

<gallery mode="packed" height="150">
File:Hindu percent 1909.jpg|1909: Pousantaj Endou.
File:Muslim percent 1909.jpg|1909: Pousantaj Mizilman yo.
File:Sikhs buddhists jains percent1909.jpg|1909: Pousantaj Sikh, Boudis, ak Jain.
</gallery>

[[Lig Mizilman an]] (''All India Muslim League'') te fonde nan [[Dacca]] an [[1906]] nan objektif pou defann enterè Mizilman yo nan [[British Raj|Anpi Britanik la. nan peyi Zend]] pandan ke [[Kongrè Nasyonal Endyen an]], ak yon majorite Endou, se pou [[sekularis]]. Sepandan, se pa jis nan ane 1930 yo ke lide yon eta pou Endyen Mizilman yo te kòmanse parèt: nan konvansyon Lig la nan [[1930]], prezidan li a [[Mohamed Iqbal] deklare ke yon eta Mizilman se nesesè pou Mizilman yo pa oprime nan yon End majorite Endou, alòske Kongrè Nasyonal Endyen an pou defann [[sekularis]]; pou [[V.S. Naipaul]], nan liv li ''To the End of Faith'', [[Pakistan]] te kreye pou tabli yon eta ki baze sou [[Charia]], eta Islamik ak yon majorite Mizilman konsa opoze kreyasyon yon Endyen Inyon ki baze sou [[sekularis]]:
{{sitasyon blok|LIqbal di: '[[Islam]] pa gen anyen pou wè ak [[Krisyanis]]. Byen lwen ke yo te yon relijyon nan konsyans prive ak pratik, Islam se akonpaye pa sèten "konsèp legal". Konsèp sa yo gen yon "dimansyon sivik" epi kreye yon sèten kalite lòd sosyal. "Ideyal relijye" pa ka separe ak lòd sosyal la. “Se poutèt sa, konstriksyon yon repiblik sou baz nasyonal [yon repiblik Endyen eksklizyon], si sa vle di disparisyon prensip solidarite Islamik la, se tou senpleman enposib pou yon Mizilman. » (…) Sa Iqbal di nan konfizyon se ke Mizilman yo ka viv sèlman ak Mizilman (…) Sa vle di ke linivè pafè a (…) se piman tribi, ak anpil atansyon divize, chak branch nan kwen pa l. Vizyon parfe chimerik. Ki sa ki aktyèlman kache demann sa a pou yon Pakistan ak yon repiblik mizilman, epi ki pa espesifye, se rejè Iqbal nan Endou [[End]]. Moun ki t ap koute l yo te byen konprann sa; e menm jan ak li yo te gen yon lide konkrè sou sa yo te rejte.

Se nan [[1933]] powèt [[Choudhary Rahmat Ali]] envante mo ''PAKSTAN'', [[Akwonim|akwonim]] nan [[Punjab (Pakistan)|**P** unjab]], [[Khyber Pakhtunkhwa|**A**fghanistan]], [[Kashmir|**K**ashmir]], [[Balouchistan|Baluchi**stan**]], ki pita te vin ''Pakistan'', 'Peyi ki pi bon kalite' nan [[Ordu]] ak [[Pèsyen|Pèsyen]].

Nan [[1934]], [[Muhammad Ali Jinnah]] te rantre nan Lig Mizilman an. Sila a ki, yon manm nan [[Kongrè Nasyonal Endyen|Kongrè a]], te yon defann chod nan inite ant Endou ak Mizilman, te vin figi prensipal mouvman Mizilman an. Sepandan, Jinnah dwe fè fas a ostilite Kongrè a ak lidè li a, Nehru, ak [[Mohandas Karamchand Gandhi|Mahatma Gandhi]] youn nan batay li se pou kenbe inite peyi Zend ak lapè ant kominote relijye li yo. Anplis, pandan eleksyon pwovens [[1937]] yo ki te yon triyonf pou Kongrè a, Lig la te jwenn rezilta enèvan.

Se sèlman apati [[1946]] ke demann Jinnah pou yon eta separe te vin entransijan. Lig Mizilman an te òganize nan  yon ''Jounen Aksyon Dirèk'' ki te dejenere nan [[Calcutta]] e ki te lakòz lanmò  nan revòlt kominal yo.

== Plan Mountbatten ==
Nonmen [[Gouvènè Jeneral peyi Zend|Viswa End]] nan , [[Louis Mountbatten|Lord Mountbatten]] te resevwa nan men gouvènman [[Clement Attlee|Attlee]] misyon pou prepare endepandans. nan peyi Zend pi vit posib. Dat limit la se . Sepandan, pandan ke gouvènman Britanik la te pito solisyon an nan yon eta ini, nouvo Viceroy la pa t 'kapab konvenk Jinnah abandone plan li pou yon Pakistan endepandan. Lè sa a, Viswa a konvenk [[Kongrè Nasyonal Endyen|Kongrè a]] ak [[Jawaharlal Nehru]] pou yo aksepte prensip patisyon an, malgre opozisyon [[Mohandas Karamchand Gandhi|Gandhi]]. Li pwopoze yon plan separasyon ki kite libète nèt sou tout pwen lidè Eta Endyen yo pou yo rantre nan Pakistan, Inyon Endyen an oswa pou yo vin endepandan, ak yon sèl rezèvasyon sepandan: ti eta yo ki ankle nan youn oswa lòt la dwe fè sa.

Nan , [[Palman Wayòm Ini a]] te pase [[Lwa Endepandans Endyen 1947|''Lwa Endepandans Endyen'']]. Lwa sa a kontwole detay patisyon an lè li adapte [[Lwa 1935 sou gouvènman peyi Zend|''Lwa 1935 sou gouvènman peyi Zend'']] jiskaske chak nouvo eta adopte pwòp konstitisyon pa yo. Grann Bretay renonse [[severinete]] li sou [[Eta Prensyè (British Raj)|Eta Prensyè yo]], kite lib pou rantre nan youn nan nouvo peyi yo, oswa pou fòme pwòp eta endepandan yo. Kanta pwovens yo, moun ki gen yon majorite mizilman nan Nòdwès Anpi Endyen an te rantre nan Pakistan, lòt yo te rantre nan peyi Zend. Pwovens [[Punjab]] ak [[Bengal]] yo pataje ant de peyi yo. Kidonk, Pakistan te kreye ak de antite ki separe pa teritwa a nan [[End]], West Pakistan ak East Pakistan (ki pita te separe de Pakistan pou vin [[Bangladèch]] an 1971).

Endepandans de peyi yo te vin an aplikasyon nan  a minwi. Seremoni transfè pouvwa a te fèt nan [[Karachi]] jou anvan an, pou pèmèt Viceroy Mountbatten asiste epi rete nan [[New Delhi]] jou kap vini an. Se konsa, Jou Endepandans yo selebre jodi a nan Pakistan chak ane nan , ak nan peyi Zend sou .

Apre endepandans, [[End]] te pran plas [[Nasyonzini|Nasyonzini]] te deja okipe pa [[British Raj|Anpi Endyen]] pandan ke [[Pakistan]] soumèt yon aplikasyon pou manm ki aksepte..

== Jewografi patisyon an: liy Radcliffe ==
[[Radcliffe Line|delimitasyon]] [[fontyè ant peyi Zend ak Pakistan]] nan pwovens ki ta dwe divize yo te konfye yon avoka Lond, [[Cyril Radcliffe]]. Anplis de sa li te gen sèlman senk semèn pou fikse fwontyè a, li te chwazi pou inyorans li nan zafè Endyen, ki te garanti enpasyalite li. Li te akonpaye pa yon komisyon ki konpoze de de sipòtè Mizilman nan Pakistan, ak yon Sikh ak yon sipòtè Endou nan Inyon Endyen an; malerezman, komisyon sa a pa t pwodiktif paske enterè ak santiman nasyonal yo te twò kondwi pou yo te gen okenn pèspektiv. Pou pèmèt lidè yo òganize tèt yo, epi wa a pati, rapò a pa te fè piblik jiskaske , de jou apre pwoklamasyon Endepandans lan.

=== Punjab ===
Pwovens [[Punjab]] (oswa ''Punjab'' nan lang angle) se te youn nan pi rich nan Anpi Endyen an. Malgre ke popilasyon an te majorite Mizilman, Endou ak Sikh minorite yo te pwisan ak okenn rejyon nan gwo pwovens lan te gen yon popilasyon omojèn nan yon relijyon oswa yon lòt. Komisyon Radcliffe te dirije te deside mete vil [[Lahore]] nan [[Pakistan]] kòm kapital rejyonal Pakistani, e li te chwazi [[Amritsar]] kòm kontrepati Endyen an, jis lòtbò fwontyè a. Sepandan, menm si zòn ki gen pi gwo majorite Mizilman yo te nan Pakistan ak zòn ki gen yon majorite Endou oswa Sikh yo te nan peyi Zend, anpil Mizilman yo te sou bò Endyen ak anpil Sikhs ak Endou yo te sou bò Pakistani. Anpil nan moun sa yo te oblije kite kay yo pou yo rive lòt bò fwontyè a, abandone pwopriyete yo, tè yo, epi yo te kouri gwo risk pou yo te atake sou wout la. Patisyon an te mennen tou nan masak kominal sou tou de bò nouvo fwontyè a sou moun ki te chwazi rete malgre diferans yo nan relijyon. Yo estime ke  kantite Mizilman ki te deplase soti nan peyi Zend al Pakistan ak  Endou ak Sikh ki te fè vwayaj opoze a. Ant desan mil ak yon milyon moun te touye nan masak sa yo, pandan ke nouvo gouvènman peyi Zend ak Pakistan yo te enkapab jere sitiyasyon an ak angle yo pa t 'vle reyaji, yo te abandone plas la. Sèjousi, apre anpil rechèch istorik, yo souvan mete figi anviwon 2 milyon moun mouri, Punjab ak Bengal chak gen anviwon 1 milyon moun ki mouri pandan Partition. Anplis de sa, anpil moun ki te disparèt yo pa te enkli nan estimasyon ofisyèl ant 1947 ak ane 1950 yo, epi yo konsidere yo te mouri depi lè sa a. Kantite total moun ki te disparèt pandan Partition epi yo pa janm jwenn okenn tras yo pa konnen.

Apre patisyon an, pati Endyen an te vin tounen [[Lis Eta ak Teritwa peyi Zend|Eta]] East Punjab epi answit tou senpleman [[Punjab (End)|Punjab]] nan [[1950]], pati nan pwovens Pakistani West Punjab. Lè sa a, [[Punjab (Pakistan)|Punjab pwovens]] nan [[1955]].

=== Bengal ===
Bengal te divize an [[West Bengal]] pou peyi Zend ak [[East Bengal]] pou Pakistan. Pati Endyen Bengal te vin tounen yon [[Lis Eta ak Teritwa End|Eta]] pandan ke Pakistani Bengal, ki te chanje non [[Pakistan Lès]] an [[1955]], te vin endepandan kòm [[Bangladèch]] apre yon [[ Gè Liberasyon Bangladèch|lagè endepandans]] lame Endyen an te sipòte an [[1971]].

=== Lòt pwovens ak eta ===
====Jammu ak Kashmir ====
[[Jammu and Kashmir (Princely State)|Jammu and Kashmir]] se te yon [[Princely State (British Raj)|Princely State]] ak yon majorite Mizilman men te dirije pa yon Endou [[Raja|maharaja]] . Li te bloke nan yon dilèm politik, li te gen chwa ant:
* rantre nan Pakistan paske popilasyon li an te majorite Mizilman;
* rantre nan Inyon Endyen an epi jwenn tèt yo depann sou bòn volonte Pakistan nan ki wout prensipal la te pase anvan yo rantre nan Inyon Endyen an;
* mande endepandans epi yo dwe kole ant de gran.

Okòmansman vle deklare endepandans eta li a, li te finalman fòse yo dakò rantre nan peyi Zend apre yon tantativ envazyon pa milis Pakistani yo. Konfli sa a te mennen nan [[Premye Gè Indo-Pakistan]].

==== Junagadh ====
[[Eta Prensye (British Raj)|Eta Prensye]] nan [[Eta Junagadh|Junagadh]] B.C.te siyen asansyon li nan Pakistan men, apre revòlt pati Endou nan popilasyon li a, Lame Endyen an te anvayi eta a.

==== Sindh ====
[[Sind]] se yon pwovens ki peple pa apeprè  ak  ki ap viv nan amoni relatif. Yon kantite siyifikatif moun nan rejyon an vle yon Sindh endepandan de peyi Zend ak Pakistan, pa kreye yon Repiblik Sindh, ak yon modèl repibliken. Sepandan, mank de enpòtans ke peyi Zend te bay nan rejyon sa a ak enterè renouvle Pakistan nan kapital li a, [[Karachi]], ki se tou youn nan pi gwo vil nan peyi Zend, te vle di ke Sindh te asiyen nan [[Pakistan]] nan. tan an nan patisyon. Sepandan,  Endou yo te deside kite pwovens lan pou peyi Zend.



An reyalite, peyi Zend pa enterese nan yon patisyon posib nan Sindh, paske rejyon yo li te kapab jwenn yo te arid ak dezè, ak anpil resous natirèl. Peyi Zend pral prefere konsantre enterè li sou Kashmir, byenke plis pase 80% peple pa Mizilman, men trè rich nan resous natirèl.

==== Eta Kalat ====
[[Eta Kalat]] se te yon eta ki te gen majorite mizilman, li te antre nan Pakistan an [[1955]].

==== Zile Lakadiv ====
Zile Lakshadweep yo, byenke trè lwen Pakistan, yo te majorite Mizilman. Pou anpeche Pakistan reklame yo, [[Vallabhbhai Patel]] voye yon bato pou monte [[drapo peyi Zend]] sou zile yo. E sa malgre achipèl [[Laqudives]], [[Zile Amindivi|Amindivi]] ak [[atoll]] [[Minicoy]] te nan douvanjou endepandans yo, teritwa ki anba jiridiksyon distri yo. nan [[distri Malabar|Malaber]] ak Sid [[Kanara Coast|Canara]], nan [[Prezidans Madras la]]. Etandone konfigirasyon relijye yo nan pwovens sa a nan End Britanik , li te andeyò kad Patisyon an ak destine pou rantre nan Inyon Endyen an antye. Anplis de sa, reprezantan minorite Mizilman yo nan Madras (ki gen ladan moun ki soti nan [[Lig Mizilman an]]) te dezapwouve pou rezon ideolojik ak pratik nenpòt patisyon nan sid peyi Zend.

Sijè a nan yon kontwòl espesifik nan Laccadives yo pa eta Endyen an, osi byen ke yon [[Irredentism|irredentist]] dezi nan eta Pakistani a, se pito vag ak san sous evidan. Gen kèk okòmansman pale de yon "ras" ki ta fèt nan  ant nouvo eta Endyen ak Pakistani. Dènye a, anba lidèchip [[Liaquat Ali Khan|Liaqat Ali Khan]], te diskrètman monte yon bato de gè nan direksyon zile yo nan lide pou entegre yo nan Pakistan, ke peyi Zend te reponn lè li voye yon misyon ki te konpoze de pèseptè (**' nan lang angle) nan Travancore ak Travancore a. Lapolis, leve drapo nasyonal la.

## Nòt ak referans

## Apendis
### Bibliyografi
* Gurbachan Singh Talib (1950). Lig Mizilman atak sou Sikhs ak Endou nan Punjab la, 1947. Amritsar.
* {{Liv|non1=Urvashi|non1=Butalia|lyen otè1=Urvashi Butalia|title=The Voices of the Partition|subtitle=India-Pakistan|location=Paris|editè=Actes Sud|ane=2002|total paj=297|isbn=978-2-7427-4091- 8} }
* Antoine Capet, *Churchill: diksyonè a.* Paris: Perrin, 2018 (862 p.), Seksyon "Churchill ak monn mizilman an", p. 76-83 ak “Les Indes”, p. 313-318.
* 
* 
* 
* 

### Filmografi
* *[[Partition (film)|Partition]]* se yon fim pa Vic Sarin (2007), ak Jimi Mistry, Kristin Kreuk ak Neve Campbell .
* *[[The Last Viceroy of India]]* se yon fim pa Gurinder Chadha (2017), ak Hugh Bonneville, Michael Gambon, ak Gillian Anderson .
* *[[The Demons of Punjab]],* se yon epizòd nan seri *[[Doctor Who]]* Vinay Patel (2018) ekri, ki mete pandan Patisyon an.
* Nan seri *[[Miss Marvel (seri TV)|Ms. Marvel]]*, ki soti nan Episode 2 ("Premye Misyon"), Patisyon an vin youn nan pwen kle nan kontèks konsènan istwa fanmi Kamala Khan ak akizisyon li nan braslè a ki pèmèt li exploiter pouvwa li.

### Atik ki gen rapò
* Vyolans kont fanm pandan patisyon peyi Zend

### Lyen ekstèn

*  Kat jeyografik sitiyasyon an nan moman patisyon an
*  Henri Tincq, "The monstrous vivisection of India", nan *[[Le Monde]]* 08/05/2007,