open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Kansè (astwoloji)

Siy Astwoloji **Kansè** a, ki gen senbòl **♋︎**, lye ak moun ki fèt ant 21 jen ak 22 jiyè  nan astwoloji twopikal . Pou sa (ki pi popilè nan Oksidantal ) li koresponn ak yon ang ant 90 ak 120 degre konte sou ekliptik la (sèk siy zodyak la) soti nan pwen vènal la . Li asosye ak konstelasyon menm non an nan Astwoloji Sideral.

## Orijin, mitoloji
"Kansè» se yon mo laten ki siyifi krab.

Pami Mezopotamyen yo, yo rele konstelasyon Kansè rele *Krab la*.

Siy Kansè a asosye ak lalin nan, kidonk ak deyès grèk Artemis, Hecate ak Selene  .

## Astwoloji
Kansè se yon siy kadinal ki lye ak eleman klasik dlo a, prensip emosyonèl  li pataje ak Eskòpyon ak Pwason.

## Ilistrasyon

Fichye:Chartres_Nord_Cancer.JPG|lien=Fichier:Chartres_Nord_Cancer.JPG|alt=Portail nord de la cathédrale de Chartres.| Pòtal Nò Katedral Chartres.
Fichye:Chartres_Sud_Cancer.JPG|lien=Fichier:Chartres_Sud_Cancer.JPG|alt=Vitrail sud de la cathédrale de Chartres.| Vitray sid nan katedral Chartres.
Fichye:Cancer_zodiac_sign,_Jantar_Mantar,_Jaipur,_India.jpg|lien=Fichier:Cancer_zodiac_sign,_Jantar_Mantar,_Jaipur,_India.jpg|alt=Signe du cancer, Jantar Mantar, Jaipur, Inde. XVIIIe siècle.| Siy kansè, Jantar Mantar, Jaipur, peyi Zend. XVIII syèk syèk .


## Nòt ak referans

## Gade tou

### Bibliyografi

* André Barbault, Astrologie : Symboliques : Calculs : Interprétations, éditions Seuil, 2005, 767 p. (ISBN 978-2-02-068021-9)
Saul Bellow

**Saul Bellow**, fèt 10 jiyè 1915  nan Lachine ( Montreyal ), Kanada, e li te mouri 5 avril 2005 nan Brookline, Massachusetts, Etazini, se yon ekriven kontanporen Kanadyen - Ameriken ki gen orijin jwif-ris. Li te resevwa Pri entènasyonal literati an 1965 ak Pri Nobèl pou Literati an 1976 .

## Biyografi
An 1984, vil li Lachine te chanje non bibliyotèk minisipal li a pou l te rele l nan onè li: Bibliyotèk Minisipal Saul-Bellow  .

Saul Bellow te mouri 5 avril 2005 a laj  89 an.

## Nòt ak referans

### Lyen ekstèn
Jacinto Benavente

**Jacinto Benavente y Martínez** ( Madrid, 12 out 1866 - Galapagar, 14 jiyè 1954) se yon ekriven espanyòl ki te resevwa Pri Nobèl pou Literati an 1922. Li se youn nan dramatij espanyòl ki pi enpòtan nan syèk li a.

## Biyografi
Jacinto Benavente te fèt nan Madrid an 1866 nan yon Espay ki t ap dirije pa Isabella II, pitit fi Ferdinand VII. Papa l, ki te fèt nan Murcia an 1818, te yon doktè ak chirijyen ak manman l te Venancia Martinez. Jacinto te gen de gran frè, Mariano ak Avelino.

## Referans

## Lyen ekstèn
Stéphane Mallarmé

**Étienne Mallarmé**, ke yo rekonèt kòm **Stéphane Mallarmé**, fèt 18 mas 1842 nan Pari e li te mouri 9 septanm 1898 nan Valvins (komino Vulaines-sur-Seine, Seine-et-Marne ), yon powèt franse, tou pwofesè, tradiktè ak kritik da .

## Biyografi
Étienne Mallarmé, ki te rele Stéphane depi li fèt , te fèt 18 mas 1842 nan ansyen 2e awondisman Pari . Li soti nan yon fanmi boujwa jiris ki soti nan Lorraine, li gen yon zansèt nòb bò kote papa l, Numa Mallarmé . Lè sè Stéphane nan, Maria, te fèt 25 mas 1844, Numa Mallarmé te achte pwopriyete Boulainvilliers nan Passy (jodi a nan 16e awondisman an), yon gwo  pa yon jaden. Stéphane te pase premye ane lavi l la, manman l, Élisabeth Desmolins, ak granparan matènèl li te renmen l anpil  . Men, sante manman l te bese, e li te mouri 2 out 1847; Stéphane ak Maria te konfye bay granparan yo, pandan ke papa yo te remarye ane annapre a . Stéphane tounen al viv Boulainvilliers, kote li te fwote ak atis tankou Charles-Hippolyte Dubois-Davesnes, pitit fi Fanny te aprann li ekri premye powèm li yo . Sou konsèy yon gran matant, an 1850 li te antre nan yon pansyon aristokrat nan Auteuil, kote kamarad li yo te pase l nan betiz pou orijin komen li yo ak envante tit la nan Konte Boulainvilliers . Li te admèt nan yon lekòl pansyon kretyen ( Frè Passy yo nan 64-68 ri Raynouard ) an 1852, kote li te montre ke li te yon elèv medyòk ak taciturn, epi yo te mete deyò nan 1855  . An 1856, li te vin yon pansyonè nan lekòl segondè enperyal nan Sens . Pandan ke li te trè pwòch ak sè l Maria, li te voye anpil lèt ak ke li te renmen rankontre ak granparan li nan sezon lete a, li te mouri toudenkou nan dat 31 out 1857, laj trèz . Stéphane se fòtman make pa lanmò sa a   .

## Nòt ak referans

## Gade tou

### Lyen ekstèn
William Blake

**William Blake**, fèt 28 novanm 1757 nan Lond kote li te mouri 12 out 1827, se te yon pent, gravè ak powèt britanik.

## Biyografi
Li te kontan sou Revolisyon Fransè a, li te manke arete paske li t ap defann prensip revolisyonè yo pandan yon diskisyon ak yon sòlda .

Lanmò li entèwonp ilistrasyon an nan *Komedi divin* (1825-1827) pa Dante. Li antere ansanm ak madanm li nan simityè Bunhill Fields nan Lond.

## Gravè
An 1788 li te devlope yon pwosesis gravi ki te pèmèt li konbine gravi ak tèks sou menm plak enprime a, ki ba li kontwòl san parèy sou mizanpaj paj enprime a. Travay ki pi popilè li yo se te sijè biblik ak ilistrasyon ki te enspire pa *Divine Comedy* Dante Alighieri.

## Nòt ak referans

### Lyen ekstèn

*  « William Blake » dans *Artcyclopedia*.
*  Archives William Blake, ontiennant les reproductions des œuvres de Blake, quelques articles et une bibliographie, sur *blakearchive.org*.
* Traduction française de ''Tyger tyger'' sur *poemsintranslation.blogspot.com*.
Liu Xiang

* Liu Xiang (77 - 6 av. J.-K) se te yon entelektyèl chinwa ki soti nan dinasti Han.
* Liu Xiang, Prens Qi nan Dinasti Han.
* Liu Xiang (1890–1938), chèf lagè nan Sichuan.
* Liu Xiang se yon atlèt chinwa, ki fèt an 1983.
* Liu Xiang se yon najez chinwa, ki fèt an 1996.
Liu Xiang (literati)

**Liu Xiang** (chinwa tradisyonèl  劉向, chinwa senplifye 刘向, pinyin Liú Xiàng, Wade-Giles **Liu Hsiang** ), ki te fèt nan 77 epi ki te mouri nan 6 av. J. -K, fèt **Liu Gengsheng** (劉更生), bay non **Zizheng** (子政), se te yon savan konfisyen pi popilè nan dinasti Han. Li te fèt nan Peixian nan Jiangsu.

## Biyografi
Liu konpile premye katalòg bibliyotèk enperyal la e se poutèt sa konsidere kòm papa bibliyografi chinwa. Zèv li yo genyen ladan yo *Hongfan wuxinglun* ( *Treate sou senk eleman yo nan gwo règ la* ), kote li gen rapò politik ak presan epi diskite teyori senk eleman yo; *Lienü zhuan* a ( *Biyografi fanm egzanplè* ) ; *Xinxu* a (新序, *Nouvo Prefas* ), *Shuoyuan a* (說苑, *Jaden Anekdot* ) . Li te premye editè *Shan Hai Jing* la, ki te konplete pa pitit gason l Li te kolekte anpil kont ki soti nan antikite nan *Zhan Guo Ce* a, ak pwobableman *Liexian Zhuan* (Biyografi lejand nan Taoist imòtèl ).

## Nòt ak referans

### Lyen ekstèn
Miguel Ángel Asturias

**Miguel Ángel Asturias**, fèt 19 oktòb 1899 nan Gwatemala e li te mouri 9 jen 1974 nan Madrid, se yon powèt, ekriven ak diplomat gwatemalatèk. Li te loreaya Pri Nobèl pou Literati an 1967, ak prezidan jiri Festival Film Cannes an 1970.

## Biyografi
An 1904, lè li te gen sèlman 5 an, fanmi li te kite kapital la pou Salamá, Baja Verapaz, yo te rete la jiska 1908.

Li te resevwa Pri Lenin pou Lapè an 1966 ak Pri Nobèl pou Literati an 1967, ki rekonèt tout zèv li.

## Nòt ak referans

## Gade tou
 
### Lyen ekstèn
Marcel Aymé

**Marcel Aymé**, ki fèt 29 mas 1902 nan Joigny , mouri 14 oktòb 1967 rue Norvins nan 18e awondisman Pari , seyon ekriven fransé, dramatij, nouvelist, senaris ak eseyis. Yon ekriven prolifik, li se otè de esè, disèt woman, plizyè douzèn nouvèl, dis pyès teyat, plis pase  ak istwa .

## Biyografi
Marcel Aymé te fèt 29 mas 1902 nan Joigny, nan Yonne kote papa l, yon mèt marechal nan yon rejim dragon, te gen ganizon. Li se pi piti a nan sis timoun ak paran li soti nan ti bouk vwazen nan Jura la. Manman l te mouri an 1904, lè li te sèlman dezan. Lè sa a, papa l te konfye l bay pi piti sè l yo, Suzanne, ki te gen dezan ki pi gran pase l, ansanm ak granparan matènèl li yo, Auguste Monamy ak Françoise Curie ki te dirije yon faktori mozayik, yon fèm ak yon moulen nan vil Villers-Robert. Jura .

## Nòt ak referans

## Gade tou

### Avi

### Lyen ekstèn

* Sosyete Zanmi Marcel Aymé (Sama)
* Marcel Aymé, montre ''Une vie, une œuvre'' (1991)
* Biyografi ak bibliyografi pa Michel Lécureur. Album Marcel Aymé, Gallimard
* Marcel Aymé
Paul Valéry

**Paul Valéry**, non plim li  se **Ambroise Paul Toussaint Jules Valéry**, se yon ekriven, powèt ak filozòf fransè ki fè 30 oktòb 1871  nan Sète ( Hérault ) epi li mouri 20 jiyè 1945 nan Pari.

## Biyografi
Ambroise Paul Toussaint Jules Valéry te fèt an 1871 nan Sète nan yon papa ki gen orijin kos, Barthélemy Valéry, chèf oditè ladwàn, ak yon manman Jenouz, Fanny Grassi, pitit fi konsil Italyen Giulio Grassi  . An 1876, li antre lekòl ak Dominiken nan Sète. An 1878, li antre nan kolèj Sète epi li kontinye fòmasyon li, soti 1884 pou rive 1888, nan lekòl segondè Montpellier  kote li etidye « mòso ak medyòk » . « Pa ase nan yon matematisyen » Pou l te antre nan Lekòl Naval ki te atire l, li te vire nan direksyon bèl atizay ak plis espesyalman pwezi, admire sa Victor Hugo, Théophile Gautier ak Charles Baudelaire . Li ekri premye powèm li yo.

## Nòt ak referans

* 

### Lòt referans

## Gade tou

### Lyen ekstèn

*  (domèn piblik nan Kanada)
* " ''Paul Valéry'' » (Michel Jarrety)
* " Paul Valéry ak lide nan literati » (pwosede konferans ki te òganize sou direksyon William Marx nan Inivèsite Paris X nan juin 2010, ki te òganize sou sit entènèt *Fabula* )
* Liv odyo : Cham, Album nan vèsè ansyen
* Paul Valéry ak Paul Léautaud sou sit entènèt referans Paul Léautaud .
* ** (1941) nan Achiv Entènèt .
* *[http://www.archive.org/details/telquelv02valuoft/ As Is II]* (1943) nan Achiv Entènèt.
Karen Blixen

**Karen Blixen**, ansyen bawon **Karen von Blixen-Finecke**, yo te rele apre ansyen mari l bawon swedw Bror von Blixen-Finecke, li te fèt **Karen Christentze Dinesen** nan dat 17 avril 1885 nan Rungstedlund nan komin Hørsholm e li te mouri 7 septanm 1962 nan Rungstedlund, se yon antreprenè nan Kenya ak yon fanm  lèt Danwa. Yo konnen li sou sedonim **Isak Dinesen** nan peyi Anglo-Saxon   . Li te pibliye tou sou non plim **Tania Blixen**, **Osceola** ak **Pierre Andrézel** , pou *The Angelic Avengers* tradui sou tit *Les Voies du châtiment*.

## Nòt ak referans

### Lyen ekstèn
Boccace

**Boccace**, non konplè li an fransè se **Jean Boccace** (an Italyen: ***Giovanni Boccaccio*** ), ki fèt an 1313 nan Certaldo, nan Repiblik Florence (jounen Toscane  ) kote li te mouri 21 desanm 1375, se yon ekriven Florentin nan XIVe syèk la., ki moun ki reyalize byen bonè t ap nonmen non gras a koleksyon li nan istwa kout nan Tuscan, *Decameron* la.

## Biyografi
Boccaccio se pitit natirèl Boccaccino di Chelino, yon biznisman enpòtan nan Florence, orijinèlman nan Certaldo ki konnen yo te fè plizyè rete nan Pari .

Lye ak konpayi Bardi a,ki  patikilyèman pwisan nan Naples, yo te voye Boccaccino di Chelino la an 1327 kòm reprezantan ak konseye wa Robert I nan Naples (1277-1343) ki te ba li yon tit onorè nan chambelen .

## Nòt ak referans

## Gade tou

### Lyen ekstèn
Bertolt Brecht

**Bertolt Brecht**, fèt 10 fevriye 1898 nan Augsburg ( Bavaria ) e li te mouri 14 out 1956 nan Bèlen lès ( GDR ), se yon  dramatij, metè an sèn, ekriven ak powèt Alman.

## Biyografi

## Nòt ak referans

### Nòt

## Gade tou

* Hanns Eisler
* Kurt Weill
* Jès Brechtian
* Distans (teyat)
* Teyat sezon
* Marianne Zoff
* Eksilliterati
* *Manman kouraj*
* *Einheitsfrontlied*
* Bertolt-Brecht Prize Alman pri literè, depi 1995, chak twazan
*  (Brooklyn, 1975-2014)
* Lis otè yo te entèdi pandan peryòd Nasyonal Sosyalis la
* , kritik medya radyo (1927-1932)
* Ruth Berlau (1906-1974)
* , ak Brecht Mize ak Achiv-Brecht-Weigel, ki dirije pa 
* ,  depi 2010
* 
* Brecht House nan Svendborg
* Sosyete Entènasyonal Brecht

### Lyen ekstèn
Charlotte Brontë

**Charlotte Brontë**  , fèt 21 avril 1816 an Thornton ( West Yorkshire ) e li te mouri 31 mas 1855 nan Haworth ( West Yorkshire ), se yon womansye angle ak powèt, gran sè Emily a Brontë ak Anne Brontë.

## Biyografi
Charlotte Brontë te fèt nan Thornton kote papa l, Patrick Brontë, te yon pastè. Manman l te mouri ak kansè nan lestomak le 15 septanm 1821 

An 1824, pou asire edikasyon yo, yo te voye kat pi gran tifi yo nan Cowan Bridge School , yon etablisman k ap resevwa pitit manm klèje ki te gen mwens chans yo, yo te rekòmande mesye yo. Brontë .

## Gade tou

### Nòt ak referans

### Lyen ekstèn
Daniel Defoe

**Daniel Defoe** ([dᵻˈfəʊ]) oubyen **Daniel de Foë** , reyèl non **Daniel Foe**, se te yon avantirye anglè, komèsan, ajan politik ak ekriven, ki fèt alantou 1660  nan Lond e ki te mouri 24 avril 1731 nan lavil  Lond .patikilyèman li te ye paske yo te otè a nan *Robinson Crusoe* ak *Ups and Downs nan Famous Moll Flanders la* . Se li menm ki t ap kache dèyè non Kapitèn Charles Johnson, otè misterye travay *Istwa Jeneral Pirat yo* ki te pibliye an 1724, men ipotèz sa a konteste .

Daniel Defoe te pwobableman fèt sou Fore Street nan Lond, nan pawas St. Giles nan minisipalite Cripplegate . Fanmi  Daniel Defoe te soti Flandres . Papa l, James, ki dirije yon boutik bouji nan distri klas travayè Cripplegate, se yon pwotestan, manm yon legliz piritèn, Presbiteryen yo. An 1673, li te konfye edikasyon pitit gason l nan , ki dirije yon enstitisyon prive toupre Lond nan Newington Green, yon akademi disident ki prepare l pou karyè yon minis presbiteryen  .

## Nòt ak referans;
Barca a Pedro Calderon

**Pedro Calderón de la Barca**, ki fèt nan Madrid nan 17 janvye 1600 epi ki te mouri nan Madrid nan dat 25 mai 1681, se yon powèt ak dramatij espanyòl. Otè de plis pase de san tèks dramatik, yo te konnen l patikilyèman pou pyès teyat *[[La vie est un songe]]* (1635).

## Lavi li
Papa l te kenbe yon pozisyon nan administrasyon finansye; manman l gen orijin Flamand epi li soti ti noblès. Li te gen twa sè ak de frè, youn nan yo te vin yon avoka ak lòt la yon ofisye. Li pèdi paran li byen bonè: manman l an 1610, papa l an 1615. Nan volonte l, lèt la angaje l pou l suiv yon karyè eklezyastik, ki Calderón de la Barca pa pral fè, omwen imedyatman.

An 1640 ak 1641, li te enskri kòm yon sòlda senp, epi li te patisipe nan kanpay kont rebelyon nan Katalan, kote li te blese nan men. Eksperyans kout li nan militè te fini la.

Avèk responsablite ofisyèl nan tribinal Filip IV, epi Charles II, li avèk siksè egzèse talan li kòm yon otè dramatik.

## Gade tou

### Lyen ekstèn

*  Calderón de la Barca sur *Cervantesvirtual.com*
Chrétien de Troyes

**Chrétien de Troyes** (fèt alantou 1130 e ki mouri ant 1180 e  1190) se yon ekriven fransè, powèt, womansye, ak twouvè . Konsidere li kòm fondatè literati Arthurienne an fransè ansyen, li se youn nan premye otè woman chevalye. Chrétien de Troyes te nan sèvis la nan tribinal la nan Chanpay, nan epòk Henry Liberal la ak madanm li Marie de France, pitit fi Eleanor nan Aquitaine ak Louis VII.

Pi gwo travay majè li yo se : *Érec ak Enide*, *Cligès*, *Lancelot oswa Knight of the Cart* pwobableman ekri an menm tan ak *Yvain oswa Knight of the Lion*, ak *Pèseval oswa Tale of the Graal*, yon travay ki poko fini. Roman li yo reflete ideyal politik ak kiltirèl anviwònman an pou ak nan ki li ekri. Yo dekri yon ideyal aristokratik ki melanje avanti cheval, lanmou koutwa  ak aspirasyon relijye senbolize pa lespri kwazad la.

### Sètitid...

Non Kre**tyen** revele nan pwològ ' Érec *ak Enide* , kote li prezante tèt li bay lektè a kòm *Kretyen nan Twa* . Kote egzat li ak dat nesans li rete enkoni    ak anpil ipotèz yo te fè. Li te fèt alantou 1130 nan Troyes oswa omwen nan Chanpay jan sa konfime pa tras nan dyalèk Chanpay nan tèks li yo  . Sepandan, vil Troyes te boule nan fen XII syèk, pa gen okenn dokiman ki ka bay yon dat presi.

### Nòt

### Referans;
Geoffrey Chaucer

**Geoffrey Chaucer** se  yon ekriven anglè ak powèt ki te fèt nan Lond nan lane 1340 yo epi ki te mouri nan ane 1400 nan menm vil la. Travay ki pi popilè li se *The Canterbury Tales* . Li se youn nan prensipal otè lang angle nan XIV syèk la. syèk ak John Gower, William Langland ak Powèt Pearl, epi li se lajman konsidere kòm yonn nan zansèt yo nan literati anglè.

## Biyografi
Geoffrey Chaucer se  pitit gason yon machann diven Lond ki gen siksè, John Chaucer (c. 1312 - 1366 ). Li te pwobableman fèt nan Thames Street, nan kè distri pawas Vintry la. Fond edikasyon li se ensèten. Li posib ke li te edike nan Omonnri nan katedral Saint-Paul, men pa gen anyen ki konfime ke li te janm konn ale nan ban inivèsite yo  .

Chaucer  mansyone premye fwa nan yon dosye ekri nan 1357, tankou yon sèvitè nan kay la nan Ulster Konte Elizabeth de Burgh . Li te goumen an Frans, pwobableman sou lòd mari Elizabèt la, Duke Clarence Lionel nan Antwerp. Pran prizonye pandan sènen lavil Reims, li te lage sou 11zyèm  mas 1360 pou ranson. Nou jwenn tras li nan Nava an 1366, kote li petèt te aji nan non Prens Nwa a. Chaucer te marye alantou 1366 ak Philippa Roet, yon dam konpayi  Rèn Philippa nan Hainaut . Yon ti tan apre, li te antre nan kay wa Édouard III a epi li kòmanse resevwa yon pansyon anyèl, san konte divès don ak konpansasyon li te resevwa yon lòt kote .

## Referans
Towo (omonimi)

## Syans ak teknoloji

### Astwonomi

* Towo se youn nan konstelasyon yo nan zodyak la.

### Biyoloji

* Towo se gason *[[Vach|Bos taurus]]*, yon espès bovid.
* Reken towo bèf la ( *Carcharias taurus* ) se yon espès reken nan fanmi Odontaspididae .

## Kilti ak sosyete a

### Astwoloji ak mitoloji

* Nan astwoloji, Towo se youn nan douz siy zodyak la.
* Nan mitoloji Ewòp yo ak Mwayen Oryan an, Towo reprezante fètilite oswa omnipotans mouvman wotasyon syèl la.

### Istwa

* Towo a, yon yeroglif ejipsyen.
Jemo (omonimi)

## Zetwal

* **[[Jemo (astwoloji)|Jemo]]** se youn nan 12 siy astrolojik yo

* **[[Jemo]]**, yon konstelasyon nan zodyak la
Kansè (omonimi)

Mo **kansè** a (ki soti nan Laten *kansè* ki vle di "krab") ka deziyen:

* nan medsin, kansè, yon maladi;
* nan astwonomi, Kansè, yon konstelasyon;
* nan astwoloji, Kansè, youn nan 12 siy astrolojik yo;
* nan zowoloji, *[[Kansè (krab)|Kansè]]*, se yon jan nan krab;

## Gade tou

* Twopik Kansè, non yo bay paralèl latitid 23° 26' 22" N.
Lyon (astwoloji)

Siy astrolojik **Lyon**, ki gen senbòl **♌︎**, lye ak moun ki fèt ant 23 jiyè ak 22 out nan astwoloji twopikal . Pou sa (ki pi popilè nan Oksidantal ) li koresponn ak yon ang ant 120 ak 150 degre ki konte sou ekliptik la (sèk siy zodyak) soti nan pwen vènal . Li asosye ak konstelasyon menm non an nan Astwoloji sideral.

## Astwoloji
Planèt mètrès li se Solèy la.

Siy opoze ak konplemantè li se Vèso.

## Nòt ak referans

### Nòt


### Referans

### Lyen ekstèn
Stephen Sondheim

**Stephen Sondheim** (  ) se yon konpozitè Ameriken ak ekriven mizik, ki fèt 22 mas 1930 nan Nouyòk e ki te mouri 26 novanm 2021  nan Roxbury ( Connecticut ).

Otè kèk nan komedi mizik ki pi popilè sou sèn Ameriken an, pi fò nan yo te kreye sou Broadway, li konsidere tankou  yonn nan pi gwo konpozitè mizik popilè Ameriken an, ansanm ak Irving Berlin, Harold Arlen, George Gershwin, Duke Ellington, Richard Rodgers, Jerome Kern, Hoagy Carmichael, Oscar Hammerstein II, Cole Porter, Burt Bacharach, Jule Styne ak Jimmy Van Heusen . Plizyè nan tit li yo fè pati Great American Song Repertoire oubyen yo vin tounen estanda jazz.

## Nòt ak referans
Luís de Camões

**Luís Vaz de Camões**, ki rele " Camoëns yo», se yon powèt pòtigè, ki fèt alantou 1525, ki te mouri 10 jen 1580 nan Lisbon.

Papa l se te *Simão Vaz de Camões* ak manman l *Ana de Sá Macedo*. Atravè papa l li se yon desandan twoubadou Galisyen Vasco Pires de Camões, atravè manman l, ki gen rapò ak navigatè Vasco da Gama.

Retounen Goa, anvan mwa out 1560, li te mande pwoteksyon Viseroy Dom Constantine nan Braganza nan yon powèm long oktosilab. Pandan l te nan prizon pou dèt, li te adrese yon petisyon nan vèsè nouvo Viceroy li a, Dom Francisco Coutinho, pou lage li.

Diogo do Couto te peye l rès vwayaj la nan Lisbon, kote Camões te rive nan 1570.

Se te an 1572 ke li te pibliye *Lusiad yo* .

## Nòt ak referans

## Gade tou

### Lyen ekstèn
Belye (omonimi)

## Bèt
* Belye, mal gwo mouton
* Lapen belye, ras lapen

## Istwa
* Belye, yewoglif ejipsyen
* Belye, machin lagè ki gen fòm gwo bout bwa yo itilize pou fòse ouvèti yon pòt pi souvan nan Mwayennaj la

## Astwonomi ak Astwoloji
* Belye, konstelasyon zodyak
* Belye, youn nan douz siy astwolojik Zodyak la.
♍

♍ (Iniköd U+264D) se senbòl pou konstelasyon zodyak **[[vyèj (konstelasyon)|Vyèj]]**.

## Tras
Karaktè sa a sanble ak yon M miniskil ak yon janm siplemantè ki tounen nan kwa twazyèm janm la. Fen twazyèm pye a ka dwat oswa fini koube sou bò dwat la.

Karaktè sa a sanble ak eskòpyon an: ♏ .
Philippe Sarde

**Philippe Sarde**, fèt 21 jen 1948    nan Neuilly-sur-Seine, se yon konpozitè mizik fim fransè .

Li se gran frè pwodiktè Alain Sarde.

## Biyografi

### Anfans ak fòmasyon
Papa l, Henri Sarde, ap travay kòm yon machann antik    pandan ke manman l, Andrée Gabriel, se yon chantè nan Opera Pari . Li gen de frè : Frédéric ak pwochen pwodiktè fim Alain Sarde . Philippe Sarde tou gen Georges Auric pou parenn, ki te nan epòk direktè Opera a kote li te akonpaye manman l nan repetisyon trè bonè epi li te eseye imite kondiktè a nan itilize espageti tankou yon bagèt  . Papa l 'te enskri l' nan leson teyori mizik depi nan yon laj trè jèn nan 5 an, li te aprann pyano a ak Odette Delama  (ki te patisipe Jeanne-Marie Darré a) Lè sa a, li te antre nan Konsèvatwa nan Pari  . Se la li te etidye amoni, kontrepwen, fig ak konpozisyon ak Noël Gallon (ki te anseye tou lòt mizisyen renome tankou Michel Legrand oswa Henri Dutilleux )  . Apre sa, li te pèfeksyone konpetans li ak Georges Auric ki te anseye l depi nan kòmansman mizik fim ak ekri tèm    . Lè li te trè jèn, li te tou trè enterese nan sinema ak koleksyon  bobin nan ansyen, bliye fim franse, tankou *Fantômas* (1947) pa Jean Sacha, ak Simone Signoret   

### Kòmansman yo
A laj 17 an, li te dirije *Florence*, yon kout fim nwa e blan an   pou li te konpoze mizik la  epi li te mande Vladimir Cosma ede l òkestre li  . Lè sa a, li ezite ant fim ak mizik. Apre li te mande senkant moun bò kote l pou yo gade ti fim li a, epi apre refleksyon admirasyon yo sou talan mizik li yo, li te deside chwazi yon karyè kòm konpozitè fim  .

An 1969, li te rankontre Claude Sautet ki te sigjere ke li siyen mizik pou fim li a *[[Les Choses de la vie]]* gras ak rekòmandasyon pwodiktè li a ki te wè pi popilè ti fim jèn mizisyen an , epi apre retrè Georges Delerue. ki te ekri mizik la pou youn nan fim anvan direktè a. Mizisyen an touche imedyatman pa melodi pyano ki ekri an minè  ke mizisyen an te imajine kòm tèm prensipal pou fim li a. Nan dlo nan je, li konfye li ke se egzakteman sa li te vle  . Avèk lirisyen Jean-Loup Dabadie, Philippe Sarde ap planifye tou yon chante ki baze sou tèm prensipal li vle konfye aktè Romy Schneider ak Michel Piccoli nan yon vèsyon senplifye an tèm de instrumentation. Pou pè ke li ta aje fim nan, *La chanson d'Hélène* pa parèt nan fim nan finalize men li te kanmenm sijè a nan yon 45 rpm nan epòk la  .
## Nòt ak referans
### Nòt

### Ouvraj
* Daniel Bastié, *Philippe Sarde, des notes pour l'écran*, Grand Angle, 2014

* Benoît Basirico, *La musique de film : compositeurs et réalisateurs au travail*, Hémisphères, 2018

* Luc Larriba, *Entretien avec Philippe Sarde*, Revus & Corrigés n°9, 2020, p. 12–25

* Vincent Perrot, *B.O.F. : Musiques et compositeurs du cinéma français*, Dreamland, 2002

### Lòt referans

### Sit wèb

### Lyen ekstèn

* 
* Analyse de sa musique sur *Cinezik.org*
* 
* 

]
Vyèj (astwoloji)

Siy astwolojik **Vyèj** la, ki gen senbòl **[[♍|♍︎]]**, lye ak moun ki fèt apeprè ant 23 out ak 23 septanm nan astwoloji twopikal . Pou sa (ki pi popilè nan Oksidantal ) li koresponn ak yon ang ant 150 ak 180 degre konte sou ekliptik la (sèk siy zodyak la) soti nan pwen vènal . Li asosye ak konstelasyon menm non an nan Astwoloji sideral.

## Ilistrasyon

Virgo Saint-Austremoine Issoire.jpg|Reprezantasyon sou Legliz Saint-Austremoine nan Issoire.
0 Vierge - Méridienne de S. Maria degli Angeli.JPG|Siy zodiacal jenn fi Gemini ki dekore meridian Basilique Sainte- Marie-of-Angels-and-Martyrs nan Wòm.
Chartres_Sud_Vierge.JPG|Vitral sid Katedral Chartres.
Chartres_Nord_Vierge.JPG|Portal Nò Katedral Chartres.

## Nòt ak referans

## Voir aussi

### Bibliyografi
* 

### Atik ki gen rapò

### Lyen ekstèn
François de Roubaix

**François de Roubaix**, ki fèt 3 avril 1939 nan Neuilly-sur-Seine e ki te mouri 21 novanm 1975 nan Tenerife, se yon konpozitè ak direktè fransè .

Nan anviwon dis ane nan karyè, li te kreye yon estil mizik ak nouvo son  . Jodi a, anpil konpozitè itilize echantiyon mizik li , sitou sa ki nan *Last Domicile Known* .

## Biyografi
Pitit gason direktè fim enstitisyonèl Paul de Roubaix ak fim animasyon Mimma Indelli, François de Roubaix byen vit devlope yon pasyon pou setyèm atizay la ak plonje plonje, ke paran li yo te pratike tou.    

## Karyè

### Kòmansman endepandan
François de Roubaix te dekouvri djaz an 1954 pandan papa l, Paul de Roubaix, te pwodwi ak dirije fim enstitisyonèl yo. ; melanj ki genyen ant mizik ak sinema pap janm kite l. Li te achte yon trombon dezyèm men, li te jwe ak zanmi, Pierre Richard pami lòt moun, nan ba Parisyen. Ki gen yon sans remakab nan melodi, li travay anpil sou son, divèsifikasyon enstrimantal ak maryaj ant enstriman.

Okòmansman, Roubaix te konsidere kòm yon direktè, anvan li te rankontre Robert Enrico, Lè sa a, yon elèv papa l '. Li te konpoze mizik la pou premye fim long li a, *[[Les Grandes Gueules]]*, an 1965 . Li te toujou kenbe dezi sa a pou l dirije pwòp fim pa l, epi tou li te genyen César pou pi bon fim kout posthume pou *[[Comment ça va je m'en fous]]* an 1977.

### Antre nan sinema
Li travay ak tout yon jenerasyon direktè pou sinema ( Robert Enrico, José Giovanni, Jean-Pierre Melville, Yves Boisset, Jean-Pierre Mocky, Serge Korber , elatriye), pou televizyon ( *[[Chapi Chapo]]*, *[[Les Chevaliers du ciel (série télévisée)|Les Chevaliers du ciel]]*, *[[Commissaire Moulin|Commissaire Moulin .]]*, *[[Pépin la bulle|Pépin labulle]]*, elatriye) men tou pou anpil piblisite oswa kòd (generik Gaumont, SNCF, oswa kòd televizyon Zairyen  ). Pami pi bon konpozisyon li yo genyen *[[La Scoumoune]]* ak *[[Les Aventuriers (film, 1967)|Les Aventuriers]]* . Li te kreye dènye nòt fim li pou *[[Le Vieux Fusil]]* ( 1975 ).

## Nòt ak referans
Richard Rodgers

**Richard Charles Rodgers** se yon konpozitè, senarist ak pwodiktè Ameriken ki fèt 28 jen 1902 nan  Nouyòk, e li te mouri 30 desanm 1979 nan Nouyòk( Ozetazini ). Li te ekri plis pase 900 chante ak 43 mizik Broadway . Li te tou konpoze mizik pou fim ak televizyon. Li se pi byen li te ye pou kolaborasyon li ak parolye Lorenz Hart ak Oscar Hammerstein II . Konpozisyon li yo te gen yon enpak enpòtan sou mizik popilè nan jounen jodi a.

## Biyograf

### Anfans ak etid
Rodgers  fèt nan yon fanmi jwif pwospere desandan Alman nan Arverne, Queens, New York, se pitit gason Mamie (Levy) ak Doktè William Abrahams Rodgers , yon doktè enpòtan. Richard te kòmanse jwe pyano a laj sis. Li te resevwa edikasyon segondè li nan Townsend Harris Hall ak DeWitt Clinton High School. Li te pase ete li nan Wigwam Summer Camp nan Waterford, Maine, kote li te konpoze kèk nan premye chante l 'yo.

## Nòt ak referans
François Rauber

**François Rauber**, fèt 19 janvye 1933 nan Neufchâteau e li te mouri 14 desanm 2003 nan Paris 16èm, se yon pyanis fransè, konpozitè, aranje ak kondiktè, sitou li te ye pou kolaborasyon li ak Jacques Brel .

## Biyografi
Apre etid pyano li nan Konsèvatwa Nancy, kontinye nan Konsèvatwa Pari nan pyano ak Lucette Descaves, amoni ak René Challan, kontrepwen ak fug ak Noël Gallon ak konpozisyon ak Tony Aubin, François Rauber te travay depi 1951 nan plizyè kabarè Parisyen kòm akonpayman. atis tankou Agnès Capri, Boris Vian ak Serge Gainsbourg . Sou demann Jacques Canetti, li te akonpaye Jacques Brel 23 juillet 1956 pandan yon pèfòmans nan Grenoble . Rankont sa a ak Brel make kòmansman yon kolaborasyon ki pral kontinye jiska lanmò dènye a an 1978.

Kontrèman ak gwo òkès ​​ki akonpaye yo tankou Franck Pourcel oswa Paul Mauriat, gwoup li a pa t sèvi ak gwo sipò pou violon, li pito yon ti ansanbl ki pi modès ki te favorize souliye enstriman yo, pafwa solist (Georges Brassens, ki te mande nan ane 1960 yo pou yo te akonpaye). , nan regrèt li, pa yon òkès, te prefere patisipe pou François Rauber)

Li te mouri sou 14 décembre 2003 nan 16 la nan Pari , epi yo antere l nan simityè Guainville  .

## Nòt ak referans
Cole Porter

**Cole Porter**, fèt 9 jen 1891 nan Perou ( Indiana ) e li te mouri 15 oktòb 1964 nan Santa Monica ( Kalifòni ) se yon konpozitè ak pawolye Ameriken .

Otè kèk nan komedi mizik ki pi popilè sou sèn Ameriken an, pi fò nan yo te kreye sou Broadway, li konsidere kòm youn nan klasik mizik popilè Ameriken an, ansanm ak Irving Berlin, Harold Arlen, George Gershwin, Duke Ellington, Richard Rodgers, Jerome . Kern, Hoagy Carmichael, Oscar Hammerstein II, Burt Bacharach . Plizyè nan tit li yo fè pati Great American Song Repertoire oswa yo vin tounen estanda jazz.

## Biyografi

### Jèn ak kòmansman
Perou, Indiana, kote li fèt Cole Albert Porter.

Cole Albert Porter  te fèt nan yon fanmi rich ak paran li Kate Cole ak Sam Porter  ; granpapa li James Omar se yon milyonèr  . Manman l 'te anseye l' premye rudiments mizik yo depi yon laj trè jèn e li fè l 'aprann violon a depi nan laj sis, answit pyano a dezan pita nan *Marion Conservatory* nan Indiana      . Nan laj dis ane, avèk èd manman l ', li te ekri premye operèt *chante pou zwazo yo*, ki gen ladan sis nimewo tankou *Young Ones Leaning to Sing ak The Cuckoo Tells Mother a Where the Bird Is* 

Apre lekòl segondè nan ** Soti nan Worcester, Massachusetts, Cole Porter te aksepte nan Yale University an 1909 (kote li te vin yon manm nan pi popilè *[[Scroll and Key]]* sosyete sekrè), anvan li te antre nan Harvard Law School an 1913 . Reyalize pasyon li pou mizik, li abandone etid lalwa epi li etidye nan depatman mizik Harvard la . 28 mars 1916, li te prezante premye travay piblik li, *See America First* (ak yon liv T. Lawrason Riggs ) sou Broadway nan Maxine Elliott's Theatre nan Broadway  avril 1916 .

### Rete anfas
Souke nan echèk sa a, Cole Porter te ale nan Lafrans, Lè sa a, nan lagè, epi li te enskri 20 Avril 1918 nan Legiyon Etranje franse a    pou sèvi nan Afrik Dinò (nimewo anrejistre 18/12651 ak 18/47647) . Li te plase nan rejiman mach nan Lejyon Etranje a, Lè sa a, voye nan lekòl la atiri nan Fontainebleau, kote li te kite kòm yon cadet sou 22 août 1918  . Plase nan 15 la Lè sa a, nan 32 la, li te antre nan biwo Atache Militè Etazini. Li te libere nan 17 avril 1919, li te bay Croix de Guerre 1914-1918 .

## Nòt ak referans
George van Parys

**Georges van Parys**, fèt Georges Eugène Émile Van Parÿs nan 7 jen 1902 nan 10 lan. Pari vil kote li te mouri 28 janvye 1971 nan 7èm lan. , se yon konpozitè fransè nan mizik fim, operèt ak mizik limyè . Li make epòk li ak chante popilè ki reflete pèsonalite li. : yon mizisyen soti nan Pari. Karyè li te dire soti nan ane 1930 yo rive nan ane 1970 yo.

An 1924, li te kòmanse nan kabarè *Chez Fyscher*, kòm akonpayman pyano pou zetwal tankou Yvonne George, Gaby Montbreuse, Lucienne Boyer ak Arletty  . Apati 1927, li te siyen premye operèt li yo, sitou ak Serge Veber ak Philippe Parès : *Lulu*  *L'Eau à la bouche* , *Louis XIV* ak Dranem, Morton, Pauline Carton, Loulou Hegoburu, Davia.

Georges Van Parys te marye ak pent ak ilistratè Blanche Van Parys

## Nòt ak referans
Paul Misraki

**Paul Misraki**, non reyèl **Paul Misrachi**, se yon konpozitè fransè, otè ak chantè, ki fèt 8 janvye 1908 nan Konstantinòp epi ki mouri 29 oktòb 1998 nan Pari .

Konpozitè ak pyanis pou Ray Ventura nan ane 1930 yo, Paul Misraki te konpoze mizik la pou gwo hits tankou *[[Tout va très bien madame la marquise (chanson)|Tout va trè byen, Madame la Marquise]]*, *[[Qu'est-ce qu'on attend pour être heureux ?|Kisa nap tann pou nou kontan. ?]]* , *[[Ça vaut mieux que d'attraper la scarlatine|Li pi bon pase pran lafyèv wouj]]*, *Tankou tout lòt moun...* Li te chante pa Ray Ventura ak Collégiens li yo, Édith Piaf, Georges Brassens, Henri Salvador, Yves Montand, Jacqueline François, Suzy Delair, Nicoletta, Jean Sablon, osi byen ke anpil Ameriken, Ajanten, chantè ak gwoup brezilyen, elatriye. Li se tou youn nan konpozitè mizik fim franse ki pi prolifique. : li te konpoze plis pase 180 pou long fim, sitou sa ki nan *[[Et Dieu... créa la femme|And God... Created Woman]]* an 1956, men tou pou Jean Delannoy, Claude Chabrol, Henri-Georges Clouzot, Jean-Pierre Melville, Jacques Becker, Jean-Luc Godard, Luis Buñuel, Orson Welles oswa Jean-Claude Brialy .

## Karyè
An 1929, li te antre nan twoup kondiktè l Ray Ventura, *Ray Ventura et ses Collégiens*, kòm konpozitè-arrangeur-pianis. Li se tou, ak Coco Aslan, youn nan de prensipal chantè solo nan òkès la : nou tande li nan *Chez moi*, *Ensansibl*, *Sou de nòt*, *Jeneral la domi kanpe*, *Ti zile a*, *Ti bato lapèch la*, *Tching Kong*, *Twa mandarin yo*, *mwen pa konnen si mwen renmen*, elatriye.

## Referans
Lyon (omonimi)

Mo ***lyon*** an, ki sòti nan Laten *leonem* ( akizatif nan *leo*, menm siyifikasyon), orijinèlman deziyen gason an nan yon espès gwo felen. Sa a se siyifikasyon li tou nan lang angle.

## Syans ak teknoloji

### Astwonomi

* Lyon se yon konstelasyon.
** grap lyon se yon gwoup galaksi nan konstelasyon Leo.
** Gwoup Lyon I se yon gwoup galaksi nan konstelasyon Lyon.
** Leo Triplet se yon gwoup galaksi nan konstelasyon Lyon.
* Ti lyon an se yon konstelasyon ki pwòch ak Lyon.

### Zooloji

## Syans imen ak sosyal
Michel Magne

**Michel Magne**, fèt 20 mas 1930 nan Lisieux e li mouri 19 desanm 1984 nan Cergy nan Val-d'Oise , se yon konpozitè, mizisyen ak entèprèt fransè .

## Biyografi
Esansyèl konpozitè mizik fim franse nan ane 1960 yo ak ane 1970 yo. Antrènman klasik, men ak yon lespri mizik trè ouvè, li te deplase soti nan mizik konkrè nan varyete nan kreye yon gwo òkès. Miyò li te akonpaye Henri Salvador, apre sa li te konpoze mizik fim ak 73 band orijinal yo. Nou dwe l an patikilye : *[[Un singe en hiver (fim)|Yon makak nan sezon fredi]]*, seri *[[Angélique Marquise des Anges|Angélique]]*, *[[Les Tontons flingueurs]]*, *[[Les Barbouzes]]*, *[[Fantômas (fim, 1964)|Fantomas]]*, *[[Mélodie en sous-sol]]*, *[[Galia (film)|Galia]]*, *[[Le Monocle rit jaune]]*, ak mizik nan premye fim Jean Yanne ( *[[Tout le monde il est beau, tout le monde il est gentil|Tout moun bèl, tout moun bèl.]]*, *[[Moi y'en a vouloir des sous|kèk nan yo vle lajan]]*, *[[Les Chinois à Paris|Chinwa yo nan Pari]]* )... epi tou ansyen kredi yo nan emisyon an *[[Cinq colonnes à la une|Senk kolòn nan premye paj la]] .*

An 1960, li marye dansè Monique Vence .

Nan lane 1962, kap chèche yon kote trankil pou travay, li achte Château d'Hérouville nan Val-d'Oise ak yon ami  An 1969, yon atak incendie, dapre envestigasyon an, te pete nan zèl Nò a ak detwi tout kasèt orijinal yo nan travay li yo, ki li pa t 'posede okenn kopi. Evènman sa a se terib pou li. Malgre tout bagay, li deside rkree travay sa yo ki manke.

sa li bezwen yon zouti k ap travay. Menm ane a, apre yon gwo travay renovasyon, li enstale yon estidyo anrejistreman pwofesyonèl nan grenye an vas nan zèl sid lakay li. Se konsa, li te envante konsèp nan estidyo rezidansyèl, anpil imite depi lè sa a, patikilyèman nan peyi Anglo-Saxon ( The Manor pou egzanp)  . Lè w konsidere envestisman an ogmante nan ki pèfeksyonisman l 'te mennen l', li deside fè l 'nan yon estrikti komèsyal, ak kreyasyon an nan yon konpayi, SEMM. Apre kòmansman modès, swiv T. Rex, anpil gwoup ak atis vin anrejistre lakay li, tankou Pink Floyd ( *[[Obscured by Clouds]]* ), Grateful Dead, The Bee Gees, Jean-Christian Michel ak Kenny Clarke ; Michel Polnareff, David Bowie, Claude Nougaro, Jacques Higelin, Saint-Preux, Salvatore Adamo, Nicoletta, Elton John, Alan Stivell , Dan Ar Braz, Ange ( The Cemetery of Harlequins ), Once Upon a Time, elatriye, repitasyon kote a se menmen e li fè *Michel Magne Recording Studio*  nan Hérouville-en-Vexin. kote anrejistreman alamòd pou gwoup yo pi gwo nan tan an.

## Nòt ak referans
Paul Celan

**Paul Celan**, orijinèlman **Paul Pessach Antschel** (an alman) oswa **Ancel** (an woumen), fèt 23 novanm 1920 nan Cernăuți (nan epòk sa a an Woumani ) e li te mouri 20 avril 1970 nan Pari, se yon powèt ak tradiktè ki gen nasyonalite woumen ak lang alman, ki natiralize fransè an 1955. Non ekriven li se metatèz patwonim woumen l .

Li se otè yon zèv absoliman inovatè, li souvan konsidere kòm pi gwo powèt lang alman nan peryòd apre lagè a .

## Biyografi
An 1942, paran li yo te voye nan yon kan entènman Nazi nan Transnistri. Laba papa l te mouri nan tifis epi yo te touye manman l ak yon bal nan kou .

An 1947, li te kite Woumani pou Vyèn nan Otrich epi li te pibliye premye liv li *Sand of the Urns (Der Sand aus den Urnen)* .

Apre sa, li te deplase al Pari, kote li te travay kòm yon lektè  ak tradiktè alman  nan Lekòl Nòmal Siperyè.

### Lyen ekstèn

* Sur Poezibao
* « Paul Celan », émission sur France culture
Louis-Ferdinand Céline

**Louis Ferdinand Destouches**, ke yo rekonèt sou non **Louis-Ferdinand Céline**, fèt 27 me 1894 nan Courbevoie, te mouri sou 1e jiyè 1961 nan Meudon, ke yo rekonèt sou non plim li jeneralman pi kout **Céline**, se yon ekriven, doktè ak kolaboratè  fransè. Li te patikilyèman popilè pou *Voyage au bout de la nuit*, ki pibliye an 1932 e li te pran pri Renaudot nan menm ane a.

## Biyografi
Louis Ferdinand Destouches fèt 27 me 1894 nan Courbevoie (ansyen depatman Seine, aktyèl Hauts-de-Seine ) lakay paran li (11, ramp du Pont-de-Neuilly, aktyèl Quai du Président Paul-Doumer ) . Li se sèl pitit gason Ferdinand Destouches ak Marguerite Guillou, marye 13 jiyè 1893 nan Asnières-sur-Seine .

Granpapa patènèl li, Auguste Destouches, te fèt an 1835 nan Vannes , te mouri an 1874 nan Le Havre , ki te marye ak Caroline Delhaye  an 1860, te vin yon pwofesè asosye nan literati an 1867 e li te anseye nan François- Ier high school   . Céline mansyone granpapa l nan prefas woman *Guignol's Band* . Grann manman l Céline Lesjean, ki te mouri an 1904 Pari nan 9yèm awondisman an , se te yon komèsan antik ak dantèl. Ekriven an te prete premye non grann li lè li te kòmanse aktivite literè li.

## Nòt ak referans

### Nòt

### Referans

## Gade tou

### Lyen ekstèn

; Avi ak resous
Miguel de Cervantes

**Miguel de Cervantes**, ansyen fransize kòm **Michel de Cervantes** (non konplè **Miguel de Cervantes Saavedra**   ), fèt 29 septanm 1547  nan Alcalá de Henares epi antere l 23 avril 1616 nan Madrid , se yon womansye, powèt ak dramatij espanyòl. Li pi popilè pou woman li *[[Don Quichotte|L’Ingénieux Hidalgo Don Quichotte de la Manche]]*, pibliye an 1605 ak rekonèt kòm premye woman modèn lan.

## Nòt ak referans
### Nòt
 
### Referans

## Gade tou
 

## Lyen ekstèn
Eskòpyon (astwoloji)

Siy astrolojik **Eskòpyon** a, ki gen senbòl **[[♏|♏︎]]**, lye ak moun ki fèt ant 23 oktòb ak 22 novanm  nan astwoloji twopikal . Pou sa (ki pi popilè nan Oksidan ) li koresponn ak yon ang ant 210 ak 240 degre konte sou ekliptik la (sèk siy zodyak la) soti nan pwen vènal la . Li asosye ak konstelasyon menm non an nan Astwoloji sideral.

## Ilistrasyon

Fichye:Scorpion_zodiac_sign,_Jantar_Mantar,_Jaipur,_India.jpg|lien=Fichier:Scorpion_zodiac_sign,_Jantar_Mantar,_Jaipur,_India.jpg|alt=Signe du scorpion, Jantar Mantar, Jaipur, Inde| Siy eskòpyon, Jantar Mantar, Jaipur, End
Fichye:Scorpio_Saint-Austremoine_Issoire.jpg|lien=Fichier:Scorpio_Saint-Austremoine_Issoire.jpg|alt=Le Scorpion| Eskòpyon
Fichye:Chartres_Sud_Scorpion.JPG|lien=Fichier:Chartres_Sud_Scorpion.JPG|alt=Vitrail sud de la cathédrale de Chartres| Vitray sid nan katedral Chartres
Fichye:Chartres_Nord_Scorpion.JPG|lien=Fichier:Chartres_Nord_Scorpion.JPG|alt=Portail nord de la cathédrale de Chartres| Pòtal Nò Katedral Chartres
Fichye:Zürich_-_Kunsthaus_-_Rodin's_Höllentor_IMG_7384_ShiftN.jpg|lien=Fichier:Zürich_-_Kunsthaus_-_Rodin's_Höllentor_IMG_7384_ShiftN.jpg|alt=Rodin - La Porte de l'Enfer| Rodin - Pòtay Lanfè yo


## Nòt ak referans

## Gade tou

### Bibliyografi

* André Barbault, Astrologie : Symboliques - Calculs - Interprétations, éditions Seuil, 2005, 767 p. (ISBN 978-2-02-068021-9)

### Lyen ekstèn
Eskòpyon (omonimi)

Tèm **eskòpyon an** deziyen an patikilye:

## Bèt

* Eskòpyon an se yon bèt ki fè pati filòm Arthropoda, klas Arachnid, lòd Scorpionidae.

## Astwonomi

* Nan astwonomi, Eskòpyon se yon konstelasyon nan zodiac la.

## Astwoloji

* Eskòpyon se youn nan douz siy astrolojik yo.

## Sal sinema
Sèpantè (astwoloji)

**Sèpantè** an, senbòl **[[⛎|⛎︎]]**, se yon konstelasyon zodyak ki pa parèt nan Astwoloji tradisyonèl yo. Non li varye selon si nou refere ak mitoloji grèk ( Ophiuchus ) oswa mitoloji women (Sèpantè). Solèy la travèse konstelasyon sa a, pandan pakou ekliptik li nan yon ane, ant 29 novanm ak 18 desanm. Defini alantou 400 av. J. -K. , trèzyèm konstelasyon sa a anvayi ekliptik ant Eskòpyon ak Sajitè .

## Nòt ak referans

## Gade tou

### Bibliyografi

* Gerald Messadié, *Zodiac a gen 24 siy*, ed. Stock, 1972.

### Lyen ekstèn
 Dates précisées sur le site de la NASA.
Vyèj

Pou w vyèj se pa janm gen relasyon seksyèl. *Gade atik [[vijinite]] a*

## Relijyon

* Nan Krisyanis, Mari, manman Jezi, yo rele *Vyèj la* paske dògm deklare ke li te fè Jezi san yo pa fè sèks. Li fè sijè a nan anpil reprezantasyon atistik ak votif: *Lavyèj ak Timoun*, *Vyèj nwa*, ...
* Nan adorasyon Legliz katolik womèn an, yon *mati pite* se yon mati vyèj.

## Syèl

### Astwonomi

* Vyèj, yon konstelasyon nan zodyak.
* grap vyèj, yon gwoup galaksi.
*  Vyèj I, yon galaksi.

### Astwoloji

* Vyèj se youn nan 12 siy astrolojik yo.

## Divès
* *[[Lavyèj]]* se yon oratoryo pa Jules Massenet.
*lwil doliv vyèj jwenn nan fwi pye oliv la sèlman pa pwosesis mekanik.
* Yon forè vyèj, yon forè ki poko janm koupe pye bwa.
Ekliptik

**Ekliptik** se plan kote òbit Latè ap fè alantou Solèy, sipoze òbit avyon an (òbit mwayèn) ak Solèy imobil.

## Nòt ak referans

## Gade tou

### Lyen ekstèn

*  Glossaire de l'astronomie fondamentale (NFA) de l'Union astronomique internationale.
Alfred de Musset

**Alfred de Musset** se yon powèt fransè, otè dramatik ak ekriven nan peryòd Amoure a, ki fèt 11 desanm 1810 nan Pari, kote li te mouri nan dat 2 me 1857.

Li te frekante powèt Senak Charles Nodier la epi li te pibliye 19 lane *Contes d'Espagne et d'Italie*, premye koleksyon powetik li. Lè sa a, li kòmanse mennen yon lavi nan " debauched dandy », te make pa zafè li ak George Sand, pandan y ap ekri pyès teyat : *[[À quoi rêvent les jeunes filles ?|Ki sa jèn fi rèv yo ?]]* , *[[Les Caprices de Marianne]]* , Lè sa a, dram amoure *[[Lorenzaccio]]* — chèf , *[[Fantasio (Musset)|Fantasio]]* ak *[[On ne badine pas avec l'amour|Nou pa mele ak lanmou]]* . An menm tan an, li te pibliye powèm toumante tankou *[https://fr.wikisource.org/wiki/La%20Nuit%20de%20mai sware me]* ak *[[La Nuit de décembre (Musset)|sware desanm]]* , answit *sware out* (1836), *sware oktòb* (1837) ak yon woman otobyografik, *[[La Confession d'un enfant du siècle (roman)|Konfesyon yon timoun nan syèk la]]*,  .

Depresyon ak alkòl, li te ekri pi piti ak mwens apre laj 30 an. Men, nou ka sonje powèm *Tristès*, *Yon aswè pèdi* (1840), *Souvenir*  ak plizyè istwa kout ( *Histoire d'un merle blanc*, 1842). Li te resevwa Legiyon Onè  e li te eli nan Akademi Fransè  . Li te ekri moso komisyone pou  . Li mouri a 46 zan, li antere l ak diskrètman nan simityè Père-Lachaise .

Redekouvwi nan XX syèk la, miyò nan kad TNP la nan Jean Vilar ak Gérard Philipe, Alfred de Musset se kounye a konsidere kòm youn nan pi gwo ekriven amoure franse, ki gen teyat ak pwezi lirik montre sansiblite ekstrèm, yon kesyon de pite ak debauchry ( *[[Gamiani ou Deux nuits d'excès|Gamiani oswa De nwit. of Excess]]*, 1833), yon egzaltasyon nan renmen ak yon ekspresyon sensè nan doulè. senserite ki refere a lavi tumultuous li, anblèm ilistre pa relasyon li ak George Sand oswa Pauline Garcia .

## Biyografi

### Anfans
Li te fèt anba Premye Anpi a, 11 desanm 1810, nan ri des Noyers (enkòpore nan Boulevard Saint-Germain nan mitan XIXe syèk la), Alfred de Musset fè pati yon fanmi aristokratik, afeksyon ak kiltive, li te transmèt li yon gou pou lèt ak boza. Li fè konnen li genyen Joan of Arc kòm yon gran-gran matant (zansèt li Denis de Musset te marye ak Catherine du Lys ) epi li se yon kouzen branch kouzen Joachim du Bellay   . Youn nan grann li yo se Marguerite Angélique du Bellay , madanm Charles-Antoine de Musset

Papa l, Victor-Donatien de Musset-Pathay, se yon ansyen fonksyonè sivil, chèf biwo nan Ministè Lagè a, ak yon nonm lèt ki fèt 5 jen 1768 toupre Vendôme, aristokrat liberal, li marye Edmée 2 jen. 1801 -Claudette-Christine Guyot des Herbiers7, fèt 14 avril 17808, pitit fi Claude-Antoine Guyot des Herbiers. (ke yo rele Guyot-Desherbiers). Koup la te gen kat pitit: Paul-Edme, ki te fèt 7 novanm 1804, Louise-Jenny, ki te fèt e ki te mouri an 1805, Alfred, ki te fèt 11 desanm 1810 ak Charlotte-Amélie-Hermine, ki te fèt 1 Novanm 18199.
## Referans

## Lyen ekstèn
Sajitè

## Astwonomi
* Sajitè se yon konstelasyon nan Zodyak la.
* Galaksi nen Sajitè se yon galaksi satelit nan Vwa lakte.
* Galaksi nen iregilye Sajitè an oswa SagDIG an  se yon galaksi iregilye nan Gwoup lokal nou an.
* Sajitè se youn nan douz siy astrolojik zodyak la.

## Biyoloji
* Yon Sajitè se yon plant, *Sagittaria* spp., nan fanmi Alismataceae.
Novalis

**Novalis**, non reyèl **Georg Philipp Friedrich Leopold von Hardenberg**, ki fèt 2 me 1772 nan Oberwiederstedt Castle ( Arnstein ), toupre Mansfeld Lè sa a, sitiye nan Elektora Saxony e li te mouri 25 mas 1801 nan Weißenfels (oswa Weibenfels, jodi a Almay ), se yon powèt, romansye, filozòf, jiris, jewolojis, mineralojist ak enjenyè nan min Alman yo . Li se yonn nan reprezantan ki pi enpòtan nan amoure Alman bonè ( lena sèk).

## Biyografi

### Etid ak chwazi yon karyè
Friedrich von Hardenberg (1772-1801) te soti nan ansyen noblès nan Nò Almay. Li se pi piti ak premye ti gason nan yon fanmi ki gen onz timoun, ki fèt nan Heinrich Ulrich Erasmus, *Freiherr* ( bawon ) von Hardenberg ( 1738 - 1814 ) ak Auguste Bernhardine, *Freifrau* (" baroness ") von Hardenberg, née von Bölzig  ( 1749 - 1818 ).

Apre *[[Gymnasium]]* la (ekivalan a lekòl segondè) nan Eisleben ak adolesans, pandan ki li te deja ekri plizyè douzèn powèm, redaksyon kout, tradiksyon otè klasik, kòmansman pyès teyat ak plizyè istwa (tout travay sa yo ki konstitye *Jugendarbeiten* jodi a kolekte nan *Schriften* a), li te enskri nan 1790 nan Inivèsite Jena, kòm yon etidyan nan filozofi, kote li te vin patisipe. nan amitye ak Friedrich von Schiller , Lè sa a, pwofesè nan istwa, ki te egzèse yon enfliyans konsiderab sou travay li. Li te swiv tou kou Karl Leonhard Reinhold, ki pi popilè pou relikti Kant li, ki baze sou rechèch pou yon sèl prensip ki ta fè li posib sistematize edifis kritik la. Apre sa, li te etidye lalwa nan Leipzig, kote li te vin zanmi Friedrich Schlegel an 1792, osi byen ke matematik ak fizisyen ak matematisyen Carl Hindenburg, fondatè lekòl konbinatwa Alman an nan matematik, ki gen ansèyman tou egzèse yon enfliyans dirab ak desizif sou la. jèn powèt . Li te finalman etidye nan Wittenberg kote, an 1794, li te jwenn, a laj 22 an, ekivalan a nan degre lalwa li. An 1795, Novalis te rankontre filozòf Fichte lakay Niethammer nan Jena, nan konpayi Friedrich Hölderlin, yon lòt gwo powèt-filozòf nan epòk la. Ti non "Titan nan Jena", premye gwo non nan idealism Alman an, Fichte te egzèse yon pasyon pwisan sou premye romantis Alman yo ak sou Novalis an patikilye . Lèt la te etidye entans premye *Doktrin Syans* Fichte a ( *Wissenschaftslehre* ) pandan ane 1795-96, ke li te fè kòmantè sou, kritike ak subverti nan yon seri de kaye ki pa pibliye pandan lavi li epi ki gen tit *Études fichtéennes* pa editè kritik zèv li yo.

## Referans

## Lyen ektèn
Clément Marot

**Clément Marot**, ki fèt alantou 1496 nan Cahors  e ki te mouri 12 septanm 1544 nan Torino , se yon powèt fransè. Tou de eritye otè yo nan fen XVe syèk la e prekisè Pleyad, li se san dout powèt ki pi enpòtan nan lakou François . Malgre pwoteksyon Marguerite de Valois-Angoulême, sè wa a, senpati li te genyen pou Refòm Pwotestan an te fè l jwenn plizyè prizon ak de ekzil.

## Biyografi
Biyografi Marot difisil pou etabli sou kèk baz paske nou manke dokiman achiv sou li: se poutèt sa li pi souvan sou powèm li yo ke vwayaj li yo rekonstwi, byenke sa yo se sijè a nan yon sèn pafwa ale osi lwen ke falsifikasyon.

## Nòt ak referans

### Nòt


### Referans

### Lyen ekstèn