Pelerinaj

Yon **pelerinaj** (ki soti nan Laten **', “etranje”) se yon vwayaj yon [[ kwayan ]], [[Pelerin|pelerin la]], nan direksyon pou yon kote ki gen , nan direksyon pou yon kote ki sikonskri konsidere kòm [[sakre]] dapre [[Relijyon|relijyon li]] paske li sipoze genyen kominikasyon dirèk ak yon divinite gras ak yon [[relik]], yon [[lejand]] (istwa aparisyon, mirak), yon [[Sous (idwoloji)|sous]], yon [[Bwa sakre|pye bwa]].

Mouvman gason ak fanm — souvan a pye men tou pa bato oswa menm tren ak avyon depi revolisyon endistriyèl la — nan kote yo antre an kontak ak sakre a se yon pratik ki parèt nan anpil kilti jiska prezan. jou, epi nou jwenn endikasyon nan [[ çatal Höyük ]] Pèlerin nan rankontre [[supernatural]] nan yon kote espesifik kote li patisipe nan yon reyalite ki pa reyalite Pwofane.
Pelerinaj souvan konstitye yon sous revni enpòtan, depi nan kòmansman li, yon tandans ki ogmante ak endistriyalizasyon touris epi ki kontribye nan devlopman relijyon konsène a: pa egzanp, prezans nan [[Lourdes]] ki fè [[Pau-Pyrénées Airport|Pau-Pyrénées]] yon ayewopò entènasyonal. Nou ka mansyone tou vil tankou [[Lamèk]], [[Sanctuary Our Lady of Guadalupe of Mexico|Meksik]], [[Bodhgaya]] oswa [[Benares]] ki benefisye de revni nan pelerinaj respektif yo, pelerinaj ki kapab. atire dè milyon de moun chak ane.

Si nou pran antite jewopolitik [[basen Mediterane a]], gen kat "kilti mondyal" ki lye ak idantite relijye [[Kretyen|Kretyen]] ([[Legliz Katolik]] ak [[Legliz Òtodòks|òtodòks]]), [[ Jidayis| Jidayik]] ak [[Islamis|Mizilman]] ki konstitye baz yon gwo koule touris nan rejyon sa a nan mond lan. Men, pi lwen pase sèl aspè ekonomik la, sikilasyon moun ki pa enterese, kirye ak ideyal yo kreye entèraksyon ki kapab ouvri ak ranfòse an menm tan idantite kilti konsène yo (sou kote orijin yo, kote yo rive ak pasaj). Se poutèt sa vwayaj sa yo souvan ezite ant pelerinaj stricto sensu ak [[touris relijye]].

An 2016, kantite pèlren anyèl yo estime a 500 milyon, nan ki 80% konsène Islam, Boudis ak espesyalman Endouyis: [[Kumbh Mela|Khumba Mela]] [[Endouism|Endou]] konsa te rasanble plis pase 100 milyon dola. moun, pelerinaj kretyen ki reprezante 90 a 100 milyon pèlren, sa vle di 20% pèlren.

== Relijyon ki disparèt ==
Premye pelerinaj yo remonte nan [[pre-istwa]]. Nou ezite sou dat paske fenomèn nan difisil pou ateste, men nou sèten ke nan [[Neyolitik la]] gason ak fanm te deplase pou rezon relijye.

Nan yon sèten sans, [[Ansyen Ejip]] ak [[Mezopotami]] te konnen pratik sa a tou, menmsi nosyon an pi vag: se an reyalite bondye yo olye ke moun nou wè k ap deplase .

Pelerinaj [[ansyen relijyon grèk la]] te devlope nan [[antikite]] nan nivo yon tanp (tanp grèk [[Epidaurus]] oswa sa [[Esculapius]] — [ [Asclepios]] Women an. ), men tou eleman natirèl: sous, gwòt (gwòt [[Amphiaraos]], nan [[Trophonios]]) oswa menm pi...

Nan basen Mediterane a, nou tou souvan pratike [[Enkubasyon (rit)|enkibasyon]], yon rit divinatwa jeneralman ki gen ladann dòmi tou pre kote "sakre" pou jwenn, sou fòm yon rèv, repons yon bondye gerizon bay la. kesyon nou te poze tèt nou.
== Pelerinaj jwif ==



[[Jerizalèm Pilgrimage|Jerizalèm]], [[Izrayèl]], [[Jide]] ak [[Samari]] se gwo plas pelerinaj nan Jidayis, patikilyèman [[Mi Laplon|dènye miray Tanp lan nan Jerizalèm ]] ak [[Tonm Patriyach yo|tonvo]] [[Abraram]], [[Jakòb]] ak [[Tovo Rachèl|matrisak yo]], nan [[Ebwon]].

Nan tan lontan, [[Pelerinaj Jerizalèm|pelerinaj nan tanp Jerizalèm nan]] te bay seremoni nan tanp lan, [[Ofrann espirityèl|ofrann]] ak [[Sakrifis|sakrifis]]. Pèleren vini an gwo kantite nan okazyon twa fèt: [[Pessa'h|Pessah]], [[Shavuot|Chavout]] ak [[Soukot|Soukot]].

Tonm [[Raben|raben]] remakab pou sajès yo fè pelerinaj nan pèp Izrayèl la ak tou nan [[dyaspora jwif|dyaspora]]. Nou ka mansyone, ann Izrayèl, tonm [[Rabbi Meïr]] ([[Galile (rejyon)|Galili]]), ak nan dyaspora sa yo nan [[Baal Shem Tov]] ([[Ikrèn]]), nan raben [[Ephraim Al-Naqawa]] ([[Tlemcen]], [[Aljeri]]), nan [[Amram ben Diwan]] (tou pre [[Ouazzane]], [[Mawòk]]). Nou toujou genyen kavo Youssouf al-Ma'arâby () ke Juif yo konsidere kòm youn nan zansèt yo, jeneralman te vizite apre pelerinaj nan [[Sinagòg Ghriba a (Djerba)|sinagòg Ghriba a]] ([[Djerba]]). Dènye kavo sa a se tou objè a nan yon pelerinaj, nan fen Desanm, antreprann pa jwif yo nan [[El Hamma (gouvernora Gabès)|el-Hamma]], ki konsidere pèsonaj sa a kòm yon sen.
Premye [[Ane Sent|rejwisans]] papal te òganize fòmèlman an [[1300]] pa Pap [[Bonifas VIII]], ki te envite kretyen yo pou yo ale Wòm pou yo benefisye [[Enduljans (Katolik)| plenyè tolerans]] te deja akòde [[Crusader|Crusaders]]. Desizyon sa a eksplike pa pèt [[peyi Wa Jerizalèm nan]] ki te fè pelerinaj [[Jerizalèm]] difisil e, kòm rezilta, te devlope anpil sa ki te lavil Wòm. Objektif prensipal pèlren medyeval la se posiblite pou "manyen" [[relik yo]] ki asire li, anplis sakrifis finansye oswa tanporèl ke li sipoze, pi gwo efikasite pase lapriyè yon distans ak sen an.

== Pelerinaj kretyen ==
=== Pelerinaj Katolik ===
Soti nan , kote tradisyonèl yo nan pelerinaj te bese akòz mouvman [[devotio moderna]] ki te favorize espirityèl, pelerinaj enteryè, ensekirite wout yo pandan [[Gè San Ane]], ak [[Lagè Relijye (Frans)|lagè relijye yo]]. Soti nan , kondisyon yo chanje: [[Protestantis]] kondane pelerinaj, yon pretèks pou vagabon, lwazi oswa [[idolatri]], ak Leta ki santralize vle kontwole mouvman moun yo). Depi lè sa a, pelerinaj rejyonal oswa lokal, kontwole pa relijye, te favorize ("pelerinaj rekou" te favorize pa istwa nan mirak ki lye ak sanctuaire lokal yo, espyatwa ak pèlerinaj jidisyè)). [[Loreto (Itali)|Loreto]] ak [[Kay Sen Loreto|mezon ki apa pou li a]] vin tounen kote ki pi enpòtan [[Pilgrimage of Loreto|pelerinaj]] nan Lwès kretyen an, akeyi nan patiraj li plizyè. san mil pèlren pandan jou sen yo, pandan y ap fleri tou nan tout [[Ewòp]] [[Our Lady of Loreto (Entènasyonal Buildings and Places)|kote adore nan onè Our Lady of Loreto]] pi souvan finanse pa popilasyon lokal yo.

Nan , [[filozofi Limyè a]] ki kritike komès nan [[relik yo]] ak [[Komès nan endiljans|trafik nan endiljans]] kote pèlren an kapab. benefis (sitou lapriyè oswa mortifikasyon ki fèt nan dyosèz yon moun olye ke pote soti nan yon pelerinaj long) se an pati nan orijin nan n bès nan "pelerinaj alontèm", men sa ki nan pwoksimite konsève. Sepandan, sa a te lakòz sele a nan Tanp Loreto pa Napoleon, ak sezi rlik yo ak estati Madonna a, osi byen ke piyay la ak destriksyon nan zèv atistik pa twoup li yo. Loreto Lè sa a, yon lòt fwa ankò te vin tounen yon objè nan pelerinaj lokal, bliye pa rès la nan Lwès la.



Nan  pelerinaj la te redevlope gras a mòd transpò pi rapid tankou [[Char à bancs|char-à-bancs]] pou pelerinaj lokal ki gen renesans sètifye pa pwosesis la nan "[ [rechajman sakre]]” nan tanp yo (retablisman sen ki deja egziste yo, envansyon nan nouvo sen oswa [[Envansyon nan rlik|nouvo rlik]]), ak [[chemen tren yo]] pou “pelerinaj alontèm”. Reouvèti [[pelerinaj Jerizalèm]] favorize fenomèn sa a. [[Kil Marian]] devlope patikilyèman nan mitan syèk sa a, ak pelerinaj nan [[Notre-Dame de Lourdes]], [[Notre-Dame de La Salette]] oswa [[Notre-Dame de Pontmain]].



Jodi a, anpil pelerinaj yo pa fèt ankò pa pratik fervan k ap pouswiv yon apwòch relijye solid, men yo itilize yo pou jwenn favè Bondye (pelerinaj pwopwatwa, an patikilye atravè pratik nan "mete yon [[ansyen-vòto]]", pelerinaj gerizon) , di mèsi pou yon favè ou jwenn (pelerinaj felisitasyon), oswa fè [[touris relijye]] pandan jou ferye tematik, [[retrè espirityèl]] oswa vizit nan destinasyon kiltirèl. Reyalite a rete ke te gen yon renesans nan pelerinaj long distans depi ane 1980 yo, lye ak mòd pou [[randone]] poukont yo oswa akonpaye.

**Pelerinaj aktyèl yo**

Pami pelerinaj Katolik aktyèl yo, nou ka sonje:<p>
- [[Pelerinaj mariyen (Katolik)|pelerinaj mariyen]] ki dedye a [[Mari (manman Jezi)|Vyèj Mari]], pa egzanp [[Sanctuaire Our Lady of Lourdes|Lourdes]] ak [[ [ Our Lady of Fátima|Fatima]]. Pèlerinaj sa yo ka fèt endividyèlman oswa an gwoup, de preferans lè w konsilte kalandriye yo pwopoze a pou anfòm nan yon okazyon patikilye, tankou pelerinaj nasyonal Lourdes chak 15 out.<p>
- pelerinaj papa fanmi ki te devlope nan kòmansman ane 2000 yo anba patwonaj [[Joseph (Nouvo Testaman)|Saint-Joseph]] pou chak pèlren reflechi sou wòl li kòm papa nan fanmi an. Pawas yo òganize chapit yon sèl sèks anviwon trant pèlren. Chak chapit chwazi yon chimen pou ale nan [[Vézelay]], [[Cotignac]] oswa [[Mont-Saint-Michel]] pandan yon wikenn long nan fen mwa Jen an. Anviwon ven chapit Lè sa a, konvèje yo rankontre nan yon selebrasyon relijye komen nan abbey la chwazi. Genyen tou pelerinaj pou manman yo.<p>
- [[Pelerinaj Santiago de Compostela]] anba patwonaj apot [[Sen Jak Majò]] ki se yon pwomnad ki dire apeprè 1,500 km soti nan Lafrans rive nan Espay. 300,000 pèlren chak ane chwazi yon vil depa tankou [[Vézelay]], [[Le Puy en Velay]] ak wout ki gen siyal ki asosye a pou yo avanse chak nan pwòp vitès pa yo, endividyèlman oswa kolektivman .<p>
- Pelerinaj [[Chartres]] ki popilè pami etidyan yo. Pèleren mache nan chapit epi yo kouvri tout distans apeprè 100 km soti nan [[Notre-Dame de Paris Cathedral|Notre-Dame de Paris]] rive nan [[Notre-Dame de Chartres]] oswa yon vwayaj pi lejè. Yon vèsyon fèt pandan fen semèn Pannkòt la.<p>

=== Pelerinaj Otodòks ===
Genyen tou yon kantite pelerinaj nan [[Legliz Òtodòks|Krisyanis Òtodòks la]], tankou sa ki nan Sen [[Sergius nan Radonezh]] nan [[Trinity Lavra of Saint Sergius|Trinite Saint Sergius]], toupre [[Moskou]].

Depi tonbe [[Rido an fè]], anpil kretyen Otodòks te ale nan [[Itali]], nan [[Bazilik San Nicola nan Bari|Bazilik San Nicola]] nan [[Bari]], nan lòd. kolekte devan relik [[Sen Nikola Myre|Nikola Myre]].

== Pelerinaj Mizilman ==


Nan [[Islam]], vwayaj relijyeu yo otorize sèlman nan twa [[moske]]s: [[Masjid al-Haram|al-Haram moske]] nan [[Lamèk]], [[Masjid al-Nabawi|moske Pwofèt la]] nan [[Medina]] ak [[Moske al-Aqsa]] nan [[Jerizalèm]].

Pelerinaj (''[[hajj]]'') nan Lamèk ak anviwonman imedya li yo rasanble de milyon pèlren chak ane. Li sibdivize an de kalite: sou yon bò, "hajj" oswa "gwo pelerinaj", ki fèt ant 8yèm ak 13yèm mwa linè [[Dhu al-Hijja|Dhû al-hijja]] . Akonpli li se youn nan [[senk poto Islam yo]]. Tout [[Mizilman|Mizilman]] ki gen kapasite a ta dwe an prensip fè sa omwen yon fwa nan lavi yo. Yon lòt bò, **umrah* oswa "ti pelerinaj" ka fèt nenpòt lè nan ane a, kontrèman ak "gwo pelerinaj la" ki toujou fèt nan menm dat.

Genyen tou anpil pelerinaj ekstra-kanonik (konsa yo rele paske yo se prensipalman manifestasyon nan pyete popilè) nan [[Tomb|tonm yo]] oswa [[Mozole yo]] nan [[Pwofèt islamis|pwofèt]] ​​oswa sen [[Soufis|Soufis]], yo rele *Ziyarat* ("vizit piye"), ke nou jwenn nan tout [[sivilizasyon Islamik|mond Mizilman an] ], ak tou de pami [[Sounnis|Suni yo]] ak nan mitan [[Chiyis|Chiit yo]]. Pami vizit relijyeu sa yo, n ap mansyone tou [[pelerinaj urs la]], ki te fèt nan kavo yon sen soufis nan okazyon anivèsè lanmò li. Pratik sa a se patikilyèman popilè nan [[Sid peyi Zend]].

== Pelerinaj Baha'i ==
Nan [[Bahayis]], [[Mirza Husayn Ali Nuri|Bahá'u'lláh]] te preskri, nan *Kitáb-i-Aqdas*, pelerinaj nan de kote. : kay Bahá'u'lláh nan [[Bagdad]] nan [[Irak]], ak kay [[Bāb (pwofèt)|Báb]] nan [[Shiraz]] nan [[Iran]]. Nan de tablèt separe, ke yo rekonèt kòm *Suriy-i-Hajj*, Bahá'u'lláh te preskri rit espesifik pou chak nan pelerinaj sa yo. Pelerinaj la rekòmande pou gason ak fanm ki kapab, men kwayan yo lib yo chwazi ant de destinasyon yo, yo chak konsidere kòm ase. Kounye a, de kote pelerinaj sa yo pa aksesib pou Baha'is yo. Pelerinaj sa a pa konsidere kòm yon poto lafwa.

Apre sa, [['Abbâs Effendi|'Abdu'l-Bahá]] te deziyen kavo Bahá'u'lláh nan [[Bahji]] ([[qibla|*qiblah*]]) kòm yon plas pelerinaj. (*ziyarat*) adisyonèl. Pa gen okenn rit espesifik ki te preskri pou kote sa a. Ankò, pelerinaj sa a se pa yon poto ni yon obligasyon, men se yon rekòmandasyon pou rann omaj bay pèp santral la: Bahá'u'lláh ak Báb la. Anpil Baha'is fè sa .

== Pelerinaj Endou ==



Endouyis se yon relijyon ki bay gwo enpòtans sou pelerinaj. Pi ansyen pelerinaj toujou pratike nan mond lan se pelerinaj Endou [[Kurukshetra]] nan eta Endyen [[Haryana]]. Gen plizyè kote apa pou Bondye ki gen anpil enpòtans pou Endou.

Pelerinaj Endou ki pi enpòtan nan [[End]] se ** / चार धाम, Li se yon kous nan kat etap, ki gen patikilye nan ki koresponn ak kat [[Pwen Kadinal yo. |pwen kadinal]] atravè soukontinan an. Pelerinaj sa a te kreye baze sou ansèyman ak vwayaj sen [[Adi Shankara|Adi Shankaracharya]]. Se konsa, nou gen [[Badrinath]]-बद्रीनाथ, ki pi [[Nò|nò] etap], Tanp Senyè Badrinarayan ([[Vishnou]]), nan fon [[Alaknanda (rivyè)|Alaknanda]] nan [[Himalaya]] ([[Uttarakhand]]). Apre sa, [[Dwarka]]-द्वारका, etap ki pi [[Lwès|Lwès]], chapèl Seyè Dwarkadhish ([[Krishna]]), nan prèske zile Dwarka nan [[Gujarat]]. Apre sa, [[Rameswaram|Rameshwaram]]-रामेश्वरम्, etap ki pi sid, chapèl Seyè a Ramesham ([[Shiva]]), nan zile [[Rameswaram|Rameshwaram]] ([[Tamil Nadu]]). Epi finalman, [[Purî|Puri]]-पुरी, etap ki pi [[Lès|Lès]], Tanp Seyè a [[Jagannâtha|Jagannath]] ([[Krishna]]), nan [[Odisha]] .

Lè sa a, nou gen *Chota Char Dham Yatra* / छोटा चार धाम, pelerinaj nan sous yo nan Ganges la ak aflu li yo, yo dwe fè nan lòd nan enpòtans nan kote yo: [[Gangotrî]]-गोगोगोऍगों nan [[Gang la]], [[Yamunotri]]-यमुनोत्री, sous [[Yamunâ]]; [[Kedarnath]]-केदारनाथ, sous Mandakini a; [[Badrinath]]-बद्रीनाथ, sous [[Alaknanda (rivyè)|Alaknanda]].



Anplis de sa, pelerinaj [[Kumbhamelâ]] / कुम्भ मेला fèt an vire nan vil [[Nâsik]]-नाशिक ([[Maharashtra]]), [[Maharashtra]]), [[ड़ड़ऍजज Pradesh]]) , [[Prayagraj]]-प्रयागराज, yo rele tou [[Prayâga]] ([[Uttar Pradesh]]), [[Haridwar|Haridwâr]]-हरिद्वार]]][[्वार]]). Chak nan yo te resevwa yon gout [[amrita]] pandan [[fand lanmè a nan lèt la]] ak evènman sa a se chak twazan, nan vire nan vil sa yo.

Jyotirlinga / ज्योतिर्लिङ्ग, pelerinaj la nan douz lingas nan Shiva. Nou gen tou Kailash Mansarovar Yatra / कैलाश मानसरोवर यात्रा, pelerinaj nan rezidans Shiva ki sitiye nan [[Tibet]]] nan twa kote [[Tibet]]]]as [[Kalash]]]as [[]]as: ke Rakshas metal ]]

[[Sèt rivyè sakre peyi Zend|Sapta Sindhu]] / सप्त सिंधू, se sèt rivyè sakre nan peyi Zend. Yo se sijè a nan yon pelerinaj ki vize pou pirifye ak [[Soli (teoloji)|sali]]. Kidonk, nou gen [[Indus]], rivyè ki pi nò nan peyi a, ki depi lontan se yon kou dlo senbolik ak espirityèl nan kilti Endyen an. Kou dlo sa a jodi a sitou venere pa [[Sindi]]. 2) [[Gang la]], rivyè ki pi sen nan peyi Zend, pelerinaj la ki pi enpòtan nan je fidèl yo. 3) [[Yamuna]] aflu Ganges la ki gen yon enpòtans patikilye pou , [[Vishnuism|Vishnuïtes]] Gaudiya ak devote yo. [ [Krishna]], akòz anfans avatar sa a te pase sou bank rivyè sa a. 4) [[Narmada]], (santral peyi Zend), tradisyonèlman konsidere kòm pi bon kalite pase Ganges lè dènye a polye pa endiferans moun. 5) [[Godavari]], rivyè [[Deccan]] ki pran sous li pa lwen [[Nashik]], vin tounen yon sant pelerinaj enpòtan nan tan **. 6) [[Cauvery|Kaveri]], (Sid peyi Zend), esansyèlman venere pa rezidan li yo, pa [[Vishnuism|Vishnuites]] ak devote Ranganath ([[Vishnu]]). 7) Finalman, [[Sarasvati (rivyè)|Sarasvati]], setyèm rivyè sakre nan peyi Zend, men kil kil trè piti oswa menm pa devlope akòz lefèt ke rivyè sa a te disparèt ant 3000 ak 2000 BC. Kote jewografik li soti nan [[Himalayas]] ([[Himachal Pradesh]]) rive nan [[District Kutch|Kutch]] ([[Gujarat]]) atravè [[Punjab|Punjab]] ak [[Rajasthan. ]]. Rivyè sa a ki mansyone nan [[Vedas|Vedas]] disparèt apre yon dezas sismik ki te lakòz seche basen rivyè li a ak kreyasyon [[dezè Thar]]. Sepandan, plizyè nan ansyen aflu li yo (ki pa Himalayan) yo toujou objè pou adorasyon.

Endou kwè ke vwayaje nan kote sa yo mennen nan [[moksha]], liberasyon soti nan sik la nan renesans, [[saṃsāra]]. Nou pral ajoute tou nan seri kote sa a [[Bromo]], yon vòlkan sakre nan [[Endonezi]]ns Endou yo sou [[Java (zile)|zile Java]] dedye a [[Brahmâ]].

== Pelerinaj Jain ==



[[Jainism|Jain]] renmen fè pelerinaj (*yâtrâ*) nan anpil kote sakre yo, tou de pou reviv lafwa yo ak pou rankontre souvan fanmi ak zanmi, pandan sèten fèt oswa fwa; pèlren yo mache pye atè epi yo souvan oblije monte anpil etap pou yo rive nan tèt mòn yo ki mennen nan tanp yo. Pami kote sakre ki pi vizite yo, nou ka site [[Ayodhyâ]] ([[Uttar Pradesh]]), ki te wè nesans plizyè [[Tirthankara]], dapre tradisyon Jain, e ki te resevwa vizit [[ Mahavira. ]]. Nou gen tou [[Sammed Shikar]] ([[Bihar]]), kote ven Tirthankara reyalize liberasyon soti nan sik reyenkanasyon an; [[Shatrunjaya]]-[[Palitana]] ([[Gujarat]]), ak 863 tanp distribye nan onz patiraj (*basti*) ki gen plizyè bilding. [[Ranakpur]] ([[Rajasthan]]), .

Sa yo se pi souvan sit ki gen "dharmashâlâ" sou sit oswa tou pre, pou akomode pèlren ak vizitè yo. Chak Jain dwe fè omwen yon pelerinaj, nan lavi li, nan youn nan kote ki apa pou sa yo. Sepandan, tanp Jain yo ka jwenn deyò [[End]], nan [[Etazini]], nan [[Lafrik]] ak nan [[Ewòp]] (nan [[Gran Bretay]] sitou); Pi gwo sit pelerinaj Jayinism an Ewòp, kounye a, se [[tanp Jain nan Antwerp]]

Anplis de sa, pelerinaj [[Kumbhamelâ]] / कुम्भ मेला fèt an vire nan vil [[Nâsik]]-नाशिक ([[Maharashtra]]), [[Maharashtra]]), [[ड़ड़ऍजज Pradesh]]) , [[Prayagraj]]-प्रयागराज, yo rele tou [[Prayâga]] ([[Uttar Pradesh]]), [[Haridwar|Haridwâr]]-हरिद्वार]]][[्वार]]). Chak nan yo te resevwa yon gout [[amrita]] pandan [[fand lanmè a nan lèt la]] ak evènman sa a se chak twazan, nan vire nan vil sa yo.

Jyotirlinga / ज्योतिर्लिङ्ग, pelerinaj la nan douz lingas nan Shiva. Nou gen tou Kailash Mansarovar Yatra / कैलाश मानसरोवर यात्रा, pelerinaj nan rezidans Shiva ki sitiye nan [[Tibet]]] nan twa kote [[Tibet]]]]as [[Kalash]]]as [[]]as: ke Rakshas metal ]]

[[Sèt rivyè sakre peyi Zend|Sapta Sindhu]] / सप्त सिंधू, se sèt rivyè sakre nan peyi Zend. Yo se sijè a nan yon pelerinaj ki vize pou pirifye ak [[Soli (teoloji)|sali]]. Kidonk, nou gen [[Indus]], rivyè ki pi nò nan peyi a, ki depi lontan se yon kou dlo senbolik ak espirityèl nan kilti Endyen an. Kou dlo sa a jodi a sitou venere pa [[Sindi]]. 2) [[Gang la]], rivyè ki pi sen nan peyi Zend, pelerinaj la ki pi enpòtan nan je fidèl yo. 3) [[Yamuna]] aflu Ganges la ki gen yon enpòtans patikilye pou , [[Vishnuism|Vishnuïtes]] Gaudiya ak devote yo. [ [Krishna]], akòz anfans avatar sa a te pase sou bank rivyè sa a. 4) [[Narmada]], (santral peyi Zend), tradisyonèlman konsidere kòm pi bon kalite pase Ganges lè dènye a polye pa endiferans moun. 5) [[Godavari]], rivyè [[Deccan]] ki pran sous li pa lwen [[Nashik]], vin tounen yon sant pelerinaj enpòtan nan tan **. 6) [[Cauvery|Kaveri]], (Sid peyi Zend), esansyèlman venere pa rezidan li yo, pa [[Vishnuism|Vishnuites]] ak devote Ranganath ([[Vishnu]]). 7) Finalman, [[Sarasvati (rivyè)|Sarasvati]], setyèm rivyè sakre nan peyi Zend, men kil kil trè piti oswa menm pa devlope akòz lefèt ke rivyè sa a te disparèt ant 3000 ak 2000 BC. Kote jewografik li soti nan [[Himalayas]] ([[Himachal Pradesh]]) rive nan [[District Kutch|Kutch]] ([[Gujarat]]) atravè [[Punjab|Punjab]] ak [[Rajasthan. ]]. Rivyè sa a ki mansyone nan [[Vedas|Vedas]] disparèt apre yon dezas sismik ki te lakòz seche basen rivyè li a ak kreyasyon [[dezè Thar]]. Sepandan, plizyè nan ansyen aflu li yo (ki pa Himalayan) yo toujou objè pou adorasyon.

Endou kwè ke vwayaje nan kote sa yo mennen nan [[moksha]], liberasyon soti nan sik la nan renesans, [[saṃsāra]]. Nou pral ajoute tou nan seri kote sa a [[Bromo]], yon vòlkan sakre nan [[Endonezi]]ns Endou yo sou [[Java (zile)|zile Java]] dedye a [[Brahmâ]].

== Pelerinaj Jain ==



[[Jainism|Jain]] renmen fè pelerinaj (*yâtrâ*) nan anpil kote sakre yo, tou de pou reviv lafwa yo ak pou rankontre souvan fanmi ak zanmi, pandan sèten fèt oswa fwa; pèlren yo mache pye atè epi yo souvan oblije monte anpil etap pou yo rive nan tèt mòn yo ki mennen nan tanp yo. Pami kote sakre ki pi vizite yo, nou ka site [[Ayodhyâ]] ([[Uttar Pradesh]]), ki te wè nesans plizyè [[Tirthankara]], dapre tradisyon Jain, e ki te resevwa vizit [[ Mahavira]]. Nou gen tou [[Sammed Shikar]] ([[Bihar]]), kote ven Tirthankara reyalize liberasyon soti nan sik reyenkanasyon an; [[Shatrunjaya]]-[[Palitana]] ([[Gujarat]]), ak 863 tanp distribye nan onz patiraj (*basti*) ki gen plizyè bilding. [[Ranakpur]] ([[Rajasthan]]), .

Sa yo se pi souvan sit ki gen "dharmashâlâ" sou sit oswa tou pre, pou akomode pèlren ak vizitè yo. Chak Jain dwe fè omwen yon pelerinaj, nan lavi li, nan youn nan kote ki apa pou sa yo. Sepandan, tanp Jain yo ka jwenn deyò [[End]], nan [[Etazini]], nan [[Lafrik]] ak nan [[Ewòp]] (nan [[Gran Bretay]] sitou); Pi gwo sit pelerinaj Jayinism an Ewòp, kounye a, se [[tanp Jain nan Antwerp]], nan [[Bèljik]], ki, fortwit, se pi gwo tanp Jain deyò [[End]].

== Pelerinaj Boudis ==
=== peyi Zend ===


Pelerinaj se yon pratik ki byen gaye nan [[Boudis]]. Rezon ki fè yo fè li yo divès: reviv evènman nan lavi yo nan figi sen yo, an patikilye [[Siddhartha Gautama|Bouda Gautama]], jwenn [[Punya|merit]], benefisye de enfliyans pozitif nan kote yo. sen ak [[Bodhi Tree|Bodhi Tree]] oswa menm akonpli yon dezi pelerinaj. Aktyèlman nou gen yon lis uit kote ("mahâsthâna" oswa "gwo sit") kote evènman enpòtan nan lavi Bouda a te fèt, epi 4) akseptasyon òf la nan men yon makak pou [[Vaisâli]].

Lòt kote ki apa pou Bondye yo souvan enkli nan sikui pelerinaj Boudis nan peyi Zend ak [[Nepal]], ki lye plis oswa mwens ak lavi a nan Bouda. Pa egzanp, chapèl [[Mahakashyapa|Maha Kassapa]], sou mòn Hành Kukkutapa Tapada, nan eta [[Bihar]] (Lend); gwòt Dungeshwari a (kote yo di Bouda te medite pou kèk tan anvan li rive nan [[Bodhgaya|Bodh-Gaya]]);  (ki make kote toupre Bodhgaya kote Sujata, yon fanm peyizan, te ofri Bouda a yon bòl lèt ke Gautama te aksepte, konsa. renonse peryòd long li nan asèt ekstrèm Nou jwenn tou [[University of Nalanda|Nâlandâ]] kote premye inivèsite Boudis la [[Rajgir]], ak joupa Gandhakuti nan pak la nan {{Trad=Jetavana|fr=Jetavana} }, kote Bouda a te rete pandan sezon lapli yo); Kapivalastu-[[Piprâwâ]], nan eta [[Uttar Pradesh]], ansyen [[Sankissa]], kote Bouda a te rete.

=== Tibet ===

Mòn [[Kailash]] ak Lake [[Manasarovar]], tou de ki sitiye nan lwès Tibet, kote nan pelerinaj Endou, yo vizite tou pa [[Tibetan Boudis|Tibetan Boudis]] ak [[Bön]] pèlren.

=== Japon ===
Nan [[Japon]], tradisyon pelerinaj Boudis yo ([[Japonè]]]: *junrei)* te vin popilè nan [[peryòd Heian]], apre yon relijye yo te rele Shinnyo (799-865) te fè pelerinaj nan peyi Zend. Paralèl ak devosyon pou [[Guanyin|Kannon]] te devlope sikui pelerinaj nan [[Kansai Kannon Pilgrimage|trant-twa "tanp lwès"]] ak trant-twa "tanp lès" alantou [[Kyoto]] (nan [[Kansai Region|Kansai]]), paske nan chak kote sa yo Kannon ta manifeste tèt li nan youn nan trant-twa aparisyon li yo (*sanjûsan-ôgeshin*). N ap asiste tou devlopman [[Shikoku pelerinaj|pelerinaj 88 tanp yo nan Shikoku]], sou tras mwàn [[Kūkai|Kûkai]], fondatè Boudis [[shingon]] — pèlren li yo se yo rele * henro*. Tou de nan Shikoku ak nan Kyoto, pèlren an gen yon liv pelerinaj so nan chak etap, yo nan lòd yo ateste prezans li, epi tou li kenbe yon souvni nan pelerinaj li . Tradisyon pelerinaj sa yo gaye sitou nan [[peryòd Edo]], pou rezon relijye, men tou souvan pou amizman. Li souvan rive tou ke fidèl Boudis yo kontan vizite youn oswa lòt nan tanp sa yo, yo pa gen tan ki nesesè yo kouvri antye nan youn nan sikwi sa yo.

== Pelerinaj Shinto (Japon) ==
Nan [[Shintoism]] Japonè, nou jwenn sou yon bò pèlerinaj nan tanp, tankou [[Ise-jingū]] (ki pi enpòtan nan tout) oswa menm [[Yasukuni a. Sanktyè]], (tou objè a nan yon pelerinaj kontwovèsyal nan [[Nasyonalis Japonè|Nasyonalis Japonè]]), ak sou lòt kote natirèl yo: [[Mòn Fuji]], yon kote nan pelerinaj pyeton ak nan meditasyon kòm byen ke [[Mount Ontake]] oswa [[Sit sakre ak wout pelerinaj nan mòn Kii yo|Mòn Kii yo]], ki gen wout pelerinaj yo klase kòm [[World Heritage|eritaj mondyal limanite]].

== Lòt moun ==
Pelerinaj [[Grand-Pré]], nan [[Kanada]], fèt pou komemore [[depòtasyon Akadyen yo]], ki te fèt la nan [[1755]]. Se poutèt sa pelerinaj sa a pa relijye, byenke li lye ak relijyon katolik la paske li fini nan [[Sit Istorik Nasyonal Grand-Pré|legliz memorial]].

Konsèp pelerinaj la te jwenn tou nan Amerik Santral pre-Kolonbyen. Kote enpòtan nan pelerinaj yo te: [[Teotihuacán]] (toujou te vizite plizyè syèk apre bilding li yo te tonbe nan ruine), yo te di se plas kote bondye yo te rasanble pou planifye kreyasyon limanite; [[Chichén Itzá]], patikilyèman Cenote sakre a, yon pi natirèl dedye a bondye [[Chac]] lapli, kote pou sakrifis; [[Izamal]], dedye a bondye kreyatè [[Itzamna]]; [[Cozumel]], dedye a [[Ix Chel]], deyès lalin lan ak akouchman.

== Pwopriyete kiltirèl ==
Depi mas 2020, “pratik itinérance ak pèlegrinasyon nan [[Abbaye du Mont-Saint-Michel|Mont-Saint-Michel]]” nan Normandie yo te enkli nan envantè nasyonal eritaj kiltirèl immatériel Lafrans la nan lide pou aplike pou enskripsyon sou lis eritaj kiltirèl immatériel limanite.

== Nòt ak referans ==
=== Nòt ===
<references group="Remak" />

=== Referans ===


== Gade tou ==


=== Bibliyografi ===



==== Travay ====
* 
* [[Philippe Boutry]] ak [[Dominique Julia]], *Pèlrinaj ak pèlren nan Ewòp modèn ()*, Lekòl franse lavil Wòm, 2000 .
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* Dominique Julia, *Vwayaj pou Sen yo. Pelerinaj nan Lwès modèn lan (*  *-* *)*, Paris, Seuil, 2016.
* 
* 
* 
* Romain Roussel, *Pelerinages atravè syèk yo*, Paris, Payot, kol. "Bibliyotèk Istorik", 1954, 336 p.
* 
* Catherine Vincent, *Katedral ak pelerinaj*, Louvain, BRHE, 2010.

==== Atik ak chapit liv ====
* 
* [[Alphonse Dupront]], “Pilgrimages & sacred places”, *Encyclopædia Universali''s  
* 
* 
* 

### Lyen ekstèn

* Pelerinaj Lafrans
* Pelerinaj Our Lady of Fatima, Pòtigal
* Pelerinaj nan Santiago de Compostela
* Musée Marguerite Bourgeoys - Yon plas pelerinaj
* Santiago ak Compostela, mit, rèv, istwa, lejand