open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Zigòt

**Zigòt** se yon nouvo selil diployid ki fòme lè yon espèmatozoyid fegonde yon ze; l ap divize an mitoz epi l ap devlope an nouvo òganis. 

## Referans
Zilèm

**Zilèm** se yon tisi vaskilè ki fòme veso kre ki pote sibstans, ki diferan ak sik, toupatou nan yon plant. 

## Referans
Dekwasan

**Dekwasan** dekri faz ki fèt apre yon plenn lin, lè pati klere lalin nan ki vizib ap vin pi piti. 

## Referans
Sistèm akwifè

**Sistèm akwifè** se yon rezo kannal ki plen dlo ki pèmèt ekinodèm yo deplase, kaptire manje, degaje dechè epi fè echanj dyoksid kabòn avèk oksijèn. 

## Referans
Onn

**Onn** se yon mouvman ritmik ki mennen enèji atravè matyè oswa lespas, nan oseyan yo; anjeneral, se van k ap deplase sou sifas dlo ki jenere li.

## Referans
Longèdonn

**Longèdonn** se yon distans ki pi kout ant pwen ekivalan sou yon onn kontini; anjeneral li eksprime an mèt, santimèt oswa nanomèt.

## Referans
Kwasan (lalin)

**Kwasan** dekri etap ki vin apre yon nouvèl lin, lè pifò pati ki klere nan lalin parèt vizib.  Yonn nan fòm Lalin nan ki parèt chak mwa e pandan plizyè jou nan yon mwa.

## Referans
Sik dlo

**Sik dlo** se yon mouvman kontini dlo ant sifas tè a ak atmosfè a nan evaporasyon, kondansasyon ak presipitasyon.

Syans ki etidye sik dlo a se idwoloji. Li ka divize an idwojewoloji, idwoloji sifas, idwolik iben, elatriye.

## Diferan rezèvwa
Pi gwo rezèvwa dlo sou tè a se, nan lòd dekwasan volim ː

* dlo sale likid oseyan, byen lwen pi gwo rezèvwa a 
* glasye ak bouchon glas ki gen dlo ki estoke tanporèman sou fòm nèj oswa glas. Fizyon yo pi plis oswa mwens enpòtan selon varyasyon klima a
* dlo anba tè ki genyen nan akwifè
* dlo dous likid sifas : rivyè, lak, etan dlo dous, marekaj
* dlo ki genyen nan tè a
* dlo atmosferik (vapè dlo ak nyaj)
* dlo ki genyen nan èt vivan (biyosfè).

## Tan rezidans
Tan rezidans dlo nan yon rezèvwa se tan an mwayèn yon molekil dlo rete la anvan li deplase nan yon lòt rezèvwa. Tan rezidans dlo a se 9 jou nan atmosfè a, kèk mwa nan tè a oswa nan rezo idwografik la, kèk deseni nan lak oswa glasye mòn, 3 200 ane nan oseyan, 10 000 ane nan dlo anba tè byen fon ak 20 000 ane nan glas antatik.

## Kouran ant rezèvwa

### Evapotranspirasyon

### Evaporasyon
Anvlòp terès yo genyen dlo nan kantite varyab : sitou nan dlo sifas yo, mwens nan litosfè a ak nan ti kantite nan atmosfè a ak biyosfè a.

Chofe pa reyon solè, dlo sifas yo evapore. Lè sa a, dlo a antre nan atmosfè a nan fòm lan nan vapè dlo. Evaporasyon depann de kantite dlo ki disponib, degre satirasyon vapè nan lè a, van, solèy, tanperati, elatriye. Evapotranspirasyon potansyèl defini kouran dlo ki ka evapore.

## Gade tou
* Dlo pou bwè pwòp
* Sechrès

## Referans

## Lyen deyò
Nivo idwostatik

**Nivo idwostatik** se yon limit siperyè zòn satirasyon ki ogamnte nan sezon imid yo epi ki diminye nan sezon sèch yo.
Tan (klima)

**Tan** se yon eta atmosfè a nan yon moman ak yon kote espesifik; pami faktè ki detèmine li, genyen presyon atmosferik, kantite imidite ki nan lè a, tanperati, van ak presipitasyon. 

## Referans
Degradasyon

**Degradasyon** se yon pwosesis chimik oswa mekanik ki dekonpoze epi chanje wòch sou oswa toupre sifas tè a epi faktè tankou presipitasyon ak tanperati enfliyanse vitès degradasyon an.

## Referans
Tè makay

**Tè makay** se yon zòn tè ki gen altitid ba, tankou yon marè oswa yon makay, ki kouvri ak dlo pandan yon bon pati nan ane a epi ki sipòte espès plant espesifik.

## Referans
Wou nan aks

**Wou nan aks** se yon machin senp ki fòme avèk yon aks ki adapte nan sant yon wou ki trè gwo pou aks la ak wou a ka woule ansanm.

## Referans
Nèn blan

**Nèn blan** se yon etap ki an reta nan sik lavi yon etwal sekans prensipal ki gen mas relativman fèb; li fòme lè nwayo li diminye elyòm li epi lè kouch esteryè li yo ale nan lespas pou kite dèyè yon nwayo ki cho ak dans. 

## Referans
Vaksen

**Vaksen** se yon preparasyon ki fèt avèk bakteri mouri oswa patikil domaje nan pawa selil bakteri oswa viris ki ka evite kèk maladi bakteryen oswa maladi viral. 

## Referans
Vajen

**Vajen** se yon tib miskilè ki konekte pati enferyè matris yon fanm avèk esteryè kò a; se kanal akouchman kote yon tibèbè pase lè li ap fèt. 

## Referans

## Lyen deyò
Varyasyon

**Varyasyon** se yon karakteristik ereditè ki fè yon moun diferan avèk lòt manm menm espès la epi ki se rezilta yon mouvman jèn ki nan òganis lan.

## Referans

## Lyen deyò
Venn

**Venn** se yon veso sangen ki mennen san retounen nan kè a, epi ki gen valvil a sans inik ki fè san an kontinye ale nan kè a. 

## Referans
Vantrikil

**Vantrikil** se yon de (2) chanm kè a ki pi ba, ki kontrakte an menm tan nan yon batman kè. Vantrikil dwat la resevwa san ki soti nan orèyèt dwat la pa valv trikispid, lè vantrikil la kontrakte, li pouse san nan atè pilmonè a. Vantrikil goch la resevwa san ki soti nan orèyèt goch la pa valv mitral la, e li voye san nan tout òganis la pa entèmedyè atè awòt. De vantrikil yo separe pa **septòm entèvantrikilè**

## Referans
Vètèb

**Vètèb** se yon zo do ki ini nan yon katilaj fleksib epi ki pwoteje kòdon nève kolòn vètebral yon vètebre. 

## Referans
Travay (syans fizik)

**Travay** se yon transfè enèji ki fèt lè yon fòs fè yon objè deplase; li mezire an joul. 

## Referans
Plant vaskilè

**Plant vaskilè** se yon plant tè ki gen pwopriyete pou deplase dlo atravè tij yo pye yo.a 

## Referans
Estrikti vestijyal

**Estrikti vestijyal** se yon estrikti tankou apendis moun, ki pa sanble gen yon fonksyon epi ki ka te fonksyone yon fwa nan kò yon zansèt. 

## Referans
Vilozite

**Vilozite** se yon pwojeksyon tankou dwèt ki kouvri pawa ti entesten an ki ogmante sifas pou absòpsyon manje.

## Referans
Imaj vityèl

**Imaj vityèl** se yon imaj reyon limyè divèjan fòme; sèvo a distenge reyon limyè sa yo, menm si okenn reyon limyè reyèl pa pase atravè kote imaj yo sanble lokalize. 

## Referans
Viskozite

**Viskozite** se yon mezi rezistans yon likid pou koule; mezi sa a afekte nan dimansyon ak fòm patikil yo, epi anjeneral, li ogmante lè tanperati a diminye ak lè fòs entèmolekilè yo ogmante.

## Referans
Limyè vizib

**Limyè vizib** se yon onn elektwomayetik ant 750 ak 400 bilyonyèm mèt; zye moun ka detekte li. 

## Referans
Nek vòlkanik

**Nek vòlkanik** se yon nwayo igne solid yon vòlkan ki rete dèyè apre degajman kò ki pi mou yo. 

## Referans
Vòlkan

**Vòlkan** se yon estrikti jewolojik, pou plis presizyon se yon ouvèti nan sifas tè a k ap degaje gaz silfire, sann ak lav; li ka fòme nan limit plak yo, kote plak yo deplase apa oswa ansanm, ak nan pwen cho yo. 

## Referans

## Lyen deyò
Diferans vòltaj

**Diferans vòltaj** se yon asosye avèk fòs ki fè chaj elektrik yo sikile; li mezire an vòlt (V). 

## Referans
Vitamin

**Vitamin** se yon sibstans nitritif òganik solib nan dlo oswa solib nan matyè gra ki nesesè an ti kantite pou kwasans, pou evite kèk maladi epi pou kontwole fonksyon kò yo. 

## Referans

## Lyen deyò
* Sitwèb didaktik anlè Vitamin sou didaquest.org
Montay vòlkanik

**Montay vòlkanik** se yon montay ki fòme lè sibstans ki fonn yo rive nan sifas tè a atravè yon zòn ki gen kwout fèb epi ki anpile nan yon estrikti anfòm yon kòn. 

## Referans
Radyasyon iltravyolè

**Radyasyon iltravyolè** se yon kalite enèji ki sòti nan solèy la pou vini sou tè a; li ka domaje po epi li ka lakòz kansè; kouch ozòn nan absòbe pifò ladan. 

## Referans
Onn iltravyolè

**Onn iltravyolè** se yon onn elektwomayetik ki gen longèdonn ant apeprè 400 bilyonyèm ak 10 bilyonyèm mèt. 

## Referans
Kòd lonbrik

**Kòd lonbrik** se yon konekte anbriyon an avèk plasenta a; li deplase mennen manje ak oksijèn ki nan plasenta a nan anbriyon an epi li retire pwodui dechè ki nan anbriyon an. 

## Referans
Inifòmitaryanis

**Inifòmitaryanis** se yon prensip ki endike pwosesis latè k ap fèt jodi a sanble ak sa k ap ki t ap fèt lontan. 

## Referans
Montay ki gen pli antiklinal

**Montay ki gen pli antiklinal** (konvèks) se yon montay ki fòme lè fòs andedan tè a pouse blòk kwout tè a. 

## Referans
Òweling

**Òweling** se yon sikilasyon vètikal nan yon oseyan ki dlo fon ak frèt nan sifas oseyan an. 

## Referans
Sistèm irinè

**Sistèm irinè** se yon sistèm ògàn eskretè ki retire dechè nan san, ki kontwole volim san lè li retire sipli dlo a epi ki ekilibre konsantrasyon sèl yo ak dlo. 

## Referans
Tayiga

**Tayiga** se yon pi gwo byòm monn lan; li lokalize nan sid toundra a ant latitid 50 degre Nò ak 60 degre Nò; sezon ivè li long ak frèt; li resevwa ant 35 santimèt ak 100 santimèt chak ane epi li gen pyebwa avèk fèy an fòm kòn ki toujou vèt, epitou li gen forè dans. 

## Referans
Papiy gistatif

**Papiy gistatif** se yon pi enpòtan reseptè sansoryèl lang; li gen ladan selil gistatif ki voye enpilsyon nan sèvo a pou entèprete gou a. 

## Referans

Est un sens grammatical qui exprime un sentiment de joie.
Idwokabi non satire

**Idwokabi non satire** se yon konpoze tankou etèn oswa etilèn ki gen omwen yon lyezon doub oswa trip ant atòm kabòn yo. 

## Referans
Forê tanpere ki gen fèy kadik

**Forê tanpere ki gen fèy kadik** se yon byòm anjeneral ki gen kat (4) diferan sezon, ki resevwa ant 75 santimèt ak 150 santimèt presipitasyon chak ane, epi ki gen kominote klimasik pyebwa ki gen fèt kadik. 

## Referans
Forè tanpere imid

**Forè tanpere imid** se yon byòm ki resevwa ant 200 santimèt ak 400 santimèt presipitasyon chak ane, ki gen yon tanperati mwayèn ant 9 degre Sèlsiyis ak 12 degre Sèlsiyis, ak forè kote gen plis pyebwa ki gen fèy tankou zegwi. 

## Referans
Zòn tanpere

**Zòn tanpere** se yon zòn klimatik ki gen tanperati modere ki lokalize ant twopik yo ak zòn polè yo. 

## Referans
Terasman

**Terasman** se yon metòd agrikilti ki itilize pou diminye ewozyon sou pant apik. 

## Referans

## Lyen deyò
Teyori

**Teyori** se yon esplikasyon ki baze sou anpil obsèvasyon pandan eksperyans ki repete; esplikasyon an valab sèlman si li konsistan avèk obsèvasyon yo, si li fè prediksyon ki ka teste, epitou si li reprezanre esplikasyon ak obsèvasyon ki pi senp yo.

## Referans
Enèji tèmik

**Enèji tèmik** se yon sòm enèji sinetik ak enèji potansyèl patikil ki nan yon objè; transfè enèji sa a fèt gras a kondiksyon, konveksyon ak radyasyon. 

## Referans

## Lyen deyò
Tèmodinamik

**Tèmodinamik** se yon etid relasyon ant enèji tèmik, chalè ak travay. Tèmodinamik la fè fas ak chalè (tèmo) ak dinamik (dinamik).

## Gaz pafè
Yon gaz ideyal se yon gaz ki pafè paske li pi bon pase lòt yo. Tout lòt yo pa pafè. Si gaz la pafè lè sa a tout lwa yo pafètman vre.

## Premye lwa gaz vrèman ideyal
PV = nRT

kote

P deziyen presyon, sa vle di fòs la nan newton pou chak sifas (an m², cm², mm², jeneralize nan nenpòt inite sifas), pi gwo presyon an, se pi gwo fòs la.

V vle di volim (nan L, galon, jeneralize nan nenpòt inite volim)

n deziyen kantite molekil gaz la, sa vle di kantite atòm divize pa kantite atòm pou chak molekil.

R se yon konstan ki pa deplase

T se tanperati a ak Se poutèt sa montre ki jan cho li ye

## Kèk konsekans imedya

### Premye konsekans
P^2V^2 = n^2R^2T^2

### Dezyèm konsekans
\frac{PV}{nRT} = 1

### Twazyèm konsekans
\frac{PV}{nRT} - 1 = 0

## Bibliyografi
* *Thermodynamique classqiue,*Julien Boubroff
* *Trete sou thermodynamique*, Lainé Jaro lavèg junior

## Gade tou
* Ekwasyon Maxwell yo

## Referans

## Lyen deyò
Tentakil

**Tentakil** se yon estrikti tankou bra ki gen seli kuizan epi ki antoure bouch pifò eknidè. 

## Referans
Tefra

**Tefra** se yon mòso wòch oswa lav solid ki sòti nan lè a pandan yon eripsyon eksplozif; li ranje an dimansyon ant sann vòlkanik ak bonm vòlkanik epi ak blòk yo.

## Referans
Lamare

**Lamare** se yon monte ak desann peryodik nivo lanmè a akòz atraksyon gravitasyon pami tè a, lalin nan ak solèy la.

## Referans
Til

**Til** se yon melanj sediman ki gen dimansyon diferan ki tonbe depi baz yon glasye ki an retrè epi ki ka kouvri gwo espas tè. 

## Referans
Titraj

**Titraj** se yon pwosesis ki pèmèt itilizasyon reyaksyon netralizasyon asid-baz pou detèmine konsantrasyon solisyon konsantrasyon enkoni.

## Referans
Refleksyon total entèn

**Refleksyon total entèn** se yon pwodui lè limyè klere yon limit ant de (2) sibstans epi limyè a reflete okonplè. 

## Referans
Trasè

**Trasè** se yon izotòp radyo-aktif, tankou yòd 131, ki ka detekte gras a radyasyon li meèt apre yon òganis vivan fin absòbe li. 

## Referans
Trache

**Trache** se yon tib konduit lè ki konekte larenks lan avèk bwonch yo; li double avèk manbràn mike yo ak sil yo, epi li gen landan ano tracheyal yo.

Nan anatomi, **trache** a (nan grèk ː τραχεια, « rid, rabotèz ») se yon konduit ki konstitye pa tisi fibre e katilajine ki relye anwo larenks lan ak bwonch yo prensipal goch e dwat anba. Nan aparèy respiratwa a, yo pèmèt kondui lè ant estrikti sa a yo.
## Trache imèn

## Referans

## Lyen deyò
Emetè-reseptè

**Emetè-reseptè** se yon aparèy ki transmèt yon siyal radyo epi ki resevwa yon lòt siyal radyo anmenmtan, sa ki pèmèt itilizatè yon telefòn san fil pale ak tande anmenmtan. 

## Referans
Eleman tranzisyon

**Eleman tranzisyon** se yon gwoup eleman nan tablo peryodik modèn ki deziyen avèk yon B (1B jouk 8B) epi ki divize annapre an metal tranzisyon ak metal tranzisyon enteryè.

## Referans
Kat topografik

**Kat topografik** se yon kat ki itilize liy koub ipsometrik, senbòl ak koulè pou montre chanjman nan altitid sifas tè a ak karakteristik tankou montay, pon ak rivyè.

## Referans
Tònad

**Tònad** se yon kolòn lè vyolan k ap fè toubiyon ki an kontak avèk tè a; li fòme lè direksyon ak vitès van an chanje sanzatann avèk wotè a; li asosye souvan avèk yon sipèselil epi li ka lakòz anpil domaj.

## Referans
Translisid

**Translisid** se yon sibstans ki transmèt kèk limyè men pa ase limyè pou wè objè yo aklè atravè li. 

## Referans
Transfòmasyon

**Transfòmasyon** se yon pwosesis chanjman yon eleman an yon lòt atravè dezentegrasyon radyo-aktif.

## Referans
Transparan

**Transparan** se yon sibstans ki transmèt prèske tout limyè li resevwa pou objè yo ka vizib aklè atravè li.

## Referans
Onn transvèval

**Onn transvèval** se yon onn kote sibstans ki omilye a deplase nan toulède sans nan direksyon pèpandikilè onn lan ap vwayaje; li gen krèt ak kre. 

## Referans
Trilobit

**Trilobit** se yon òganis ki gen yon egzoskèlèt a twa (3) lòb epi ki te an gwo kantite nan oseyan paleyozoyik yo; yo konsidere li kòm yon fosil endis. 

## Referans
Forè twopikal imid

**Forè twopikal imid** se yon biyòm ki pi divès nan domèn biyoloji. Li gen yon tanperati mwayèn 25 °C (25 degre Sèlsiyis) epi li resevwa ant 200 santimèt ak 600 santimèt presipitasyon chak ane. 

## Referans

## Lyen deyò
Twopik

**Twopik** se yon zòn tè a ki resevwa pifò radyasyon solèy la; anjeneral zòn sa a cho pandan tout ane a, epi li lokalize ant 23.5° sid ak 23.5° nò ekwatè a.

## Referans
Twoposfè

**Twoposfè** se yon pi ba kouch atmosfè tè a kote gen tan epi kote n ap viv; li gen tanperati ki diminye anjeneral avèk altitid ki ogmante.

## Referans
Twopis

**Twopis** se yon reyaksyon pozitif oswa negatif plant nan yon estimilis estèn tankou kontak fizik, limyè oswa pezantè. 

## Referans
Sounami

**Sounami** se yon vag seyismik lanmè ki kòmanse sou sant yon tranblemanntè epi ki trè destriktif lè li rive sou kòt la.

## Referans
Podya

**Podya** se yon tib idwolik kre ki gen pawa mens; pwent li fòme an vè siksyon epi li pèmèt ekinodèm yo deplase. 

## Referans
Toundra

**Toundra** se yon byòm frèt, sèk epi san pyebwa ki resevwa mwens pase 25 santimèt presipitasyon chak ane, yon peryòd kwasans kout, yon pèmafwòs ak sezon livè ki ka dire ant sis (6) ak nèf (9) mwa. Toundra separe an de (2) kalite: toundra aktik ak toundra alpen. 

## Referans
Tranche (jewoloji)

**Tranche** se yon depresyon nan fon lanmè ki long, etwat ki gen kote rèd epi ki fòme lè yon plak kwout antre anba yon lòt. 

## Referans
Santimèt

**Santimèt** (senbòl entènasyonal : **cm**) se yon inite longè nan sistèm metrik la. Gen 100 santimèt nan yon mèt.

## Referans

## Lyen deyò
Limyè solèy

**Limyè solèy** la se espèk nan frekans total radyasyon elektwomayetik bay la pa Solèy la. Sou Latè, limyè solèy la filtre nan atmosfè Latè la. Plant sèvi ak limyè solèy la fè manje. San limyè solèy la, pat kapab gen lavi sou Latè.
Escherichia coli

***Escherichia coli*** se yon bakteri ki ka yo te jwenn nan trip moun. *E. coli* te etidye trè byen. Anjeneral, *E. coli* pa lakòz maladi, men li ka. 

Theodor Escherich dekouvri *E. coli* an 1885.
Tibin

**Tibin** se yon gwo wou k ap woule lè vapè, van oswa dlo pouse li; li pwodui enèni mekanik pou yon jeneratè. 

## Referans
Faktè abyotik

**Faktè abyotik** se yon pati ki pa gen lavi nan anviwònman yon òganis. Faktè abyotik se karakteristik fizik ki pa gen lavi nan anviwònman an, avèk tou lè, dlo, limyè solèy la, tanperati ak klima.

## Gade tou
*Faktè byotik

## Referans

## Lyen deyò
Aktin

**Aktin** se yon pwoteyin estriktirèl nan selil miskilè ki fòme filaman fen myofibril yo; li fonksyone nan kontraksyon miskilè yo.

## Referans
Enèji aktivasyon

**Enèji aktivasyon** se yon pi piti kantite enèji ki nesesè pou patikil k ap reyaji yo pou yo ka fòme konplèks aktive a epi pou fasilite yon reyaksyon.

## Referans
Radyasyon adaptatif

**Radyasyon adaptatif** se yon evolisyon divèjan kote espès ansestral yo evolye nan yon seri espès pou adapte avèk kantite abita divès yo.

## Referans
ADP

**ADP** (**Adenozin difosfat**) se yon molekil ki fòme lè yon gwoup fosfat kase pou ATP (adenozin trifosfat); sa pèmèt degajman enèji ki itilize pou reyaksyon byolojik.

## Referans
Glann sirenal

**Glann sirenal** se yon pè glann ki lokalize anwo ren ki sekrete òmòn, tankou adrenalin, ki prepare kò a pou sitiyasyon estrès.

## Referans
Reyon X

**Reyon X** se yon fòm radyasyon elektwomayetik envazif ki gen anpil enèji epi ki emèt nan kèk sibstans ki nan yon eta elektwon eksite.

## Pwopryete
Istorikman, reyon X yo te konnen pou fè klere sèten kristal  (flyoresans), yonize gaz ak enpresyone plak fotografik.

Pwopriyete prensipal yo nan reyon X yo se :

* yo fasilman antre nan "matyè mou", sètadi matyè solid ki pa trè dans epi ki fòme avèk eleman lejè tankou kabòn, oksijèn ak azòt , epi yo fasilman absòbe pa "matyè di" (matyè solid dans ki fèt avèk eleman lou); se sa ki pèmèt imajri medikal (radyografi, eskanè, dansitometri zo) : yo pase nan kò a epi yo sispann nan zo yo ;
* yo fasilman absòbe pa kouch lè trè epè ki konstitye atmosfè; an reyalite, teleskòp ak reyon X (ki detekte reyon X emèt pa zetwal yo) dwe mete nan satelit ;
* lòd grandè longèdonn yo se distans ant atòm nan konpoze, difraksyon reyon X sou kristal ki konstitye metal yo oswa wòch yo eksplwate pou fè analiz chimik (mineralojik) : se teknik sa yo rele "[kristalografi reyon X|radyokristalografi]]" ;
* akoz enèji enpòtan foton yo, yo lakòz yonizasyon atòm yo, yo rele sa yo "reyònman yonizan" ; sa a bay fenomèn nan flyoresans X, ki itilize tou nan analiz chimik ; sepandan, yonizasyon sa yo gen yon efè danjere sou selil k ap viv yo.

## Referans

## Lyen deyò
Agrega

**Agrega** se yon melanj akimilasyon natirèl sab, gravye ak wòch kraze ki nan plenn inondab, van alivyal oswa depo glas.

## Referans
Albedo

**Albedo** se yon kantite limyè solèy ki reflete nan sifas yon planèt oswa yon satelit, tankou Lalin nan.

## Referans
Metal alkalen

**Metal alkalen** se yon gwoup eleman 1A elements, sof pou idwojèn, ki sou kote gòch tablo peryodik modèn nan.

## Referans
Meteyo analòg

**Meteyo analòg** se yon previzyon metewolojik ki konpare modèl tan ki gen kounye a ak modèl tan ki te genyen nan tan pase.

## Referans
Estrikti analòg

**Estrikti analòg** se yon estrikti ki pa gen yon orijin evolisyonis komen, men yo sanblab nan fonksyon yo.

## Referans
Anafaz

**Anafaz** se yon twazyèm etap mitoz kote sentwomè yo divize epi mikwotibil yo separe pè kwomatid ki gen nan chak kwomozòm yo.Anafaz mais je sais que est ce qu'il faut qu'on se voir demain ou pas je vais voir le gars de ma soeur et toi et moi je te dit que je t'aime vraiment tu es ma vie tu est ma femme tu sais que je suis

## Referans
Anòd

**Anòd** se yon nan yon selil elektwochimik, se elektwòd kote gen oksidasyon.

## Wè tou
Katòd

## Referans
Solid amòf

**Solid amòf** se yon solid kote patikil yo pa ranje nan yon modèl regilye ak repete ki fòme souvan lè sibstans ki fonn yo refwadi twò vit pou fòme kristal.

## Referans
Awòt

**Awòt** se yon pi gwo veso sangen ki nan kò a; li mennen san ki gen anpil oksijèn ant vantrikil goch kè a ak atè yo.

## Referans
Afeli

**Afeli** se yon pwen nan òbit yon planèt ki endike kote planèt la pi lwen avèk solèy la.

## Referans
Akeyo

**Akeyo** se yon pwokaryòt chimyosentetik k ap viv nan anviwònman difisil. Yon fwa yo te rele "akeyobakteri."

## Referans
Amati

**Amati** se yon bobin yon motè elektrik ki fòme avèk plizyè sikui fèmen ki monte sou yon esye oswa aks.

## Referans
Pwi atezyen

**Pwi atezyen** se yon fontèn dlo ki jayi anwo tè lè yon pwi fouye yon kouch akwifè fon ak izole ki gen dlo sou presyon. Pwi a kapab tou atifisyèl (foraj). Fenomèn sa a te make pou premye fwa an Frans pa relijye yo nan monastè Lillers, nan Artois nan ane 1126, pakonsekan non li.

## Deskripsyon

Fenomèn "Atesyanis" rive lè konfigirasyon patikilye nan jewoloji yon kote ak topografi li konsa lakòz presyon akwifè a, setadi lè enklinezon nan kouch jewolojik enpèmeyab ki simonte li fòse li anba nivo liy pyezometrik li (liy egal presyon dlo anba tè). Si se kouch sa a komanse fouye, dlo a monte nan twou a pa jarèt soti, dapre prensip la nan veso kominikan.

Kòm dlo anba tè pwofon sa a ka cho, pwi atezyen yo itilize tou nan sistèm chofaj jewotèmik.

## Istwa
Depi premye syèk yo nan epòk nou an, pèp yo nan Lès yo te konnen kouman pou yo pran dlo nan fon tè a soti nan akwifè yo envizib, epi pote li nan sifas tè a, kote li te anplwaye pou tout rezon domestik ak pou bezwen agrikilti yo.

Lwazis yo ki tache dezè yo nan peyi Siri, Arabi ak peyi Lejip dwe fètilite yo nan sous dlo yo ki jayi pratike pa men moun.

## Gade tou
* Sik dlo
* Jezè

## Referans

## Lyen deyò
Seleksyon atifisyèl

**Seleksyon atifisyèl** se yon pwosesis repwodiksyon òganis ki gen karakteristif espesifik pou pwodui pwojeniti ki gen menm karakteristik idantik.

## Referans
Eskelèt apendikilè

**Eskelèt apendikilè** se youn nan de pati prensipal eskelèt imen, avèk tou zo bra yo ak zo janm yo ak estrikti ki asosye, tankou zo zepòl yo ak zo hanch yo.

## Referans
Òbit atomik

**Òbit atomik** se yon rejyon a twa dimansyon ki ozalantou nwayo yon atòm ki dekri pozisyon posib yon elektwon.

## Referans
Adenozin trifosfat

**ATP** oswa **adenozin trifosfat** se yon nikleyotid ki fonksyone tankou yon molekil inivèsèl estokaj enèji nan selil vivan yo.

## Referans
Ostralopitèk

**Ostralopitèk** se yon premye ominide afriken, tèm jenetik *Australopithecus* (senj ostralyen), ki gen alafwa karakteristik senj ak moun.

## Referans
Sistèm nève otonòm

**Sistèm nève otonòm** se yon nan imen, se pòsyon sistèm nève periferik ki mennen mouvman ant sistèm nève santral la ak ògàn entèn yo; li pwodui repons envolontè.

## Referans
Nonm avogadwo

**Nonm avogadwo** se yon se nonm 6.022 1367 x 1023, ki se kantite patikil reprezantatif nan yon mol.

## Referans
Ototwòf

**Ototwòf** se yon òganis ki itilize enèji solèy oswa enèji ki estoke nan konpoze chimik pou fè pwòp eleman nitritif yo.

## Referans
Ekinòks otòn

**Ekinòks otòn** se yon fèt lè solèy la dirèkteman anwo ekwatè a epi sa lakòz lajounen ak lannwit gen menm dire alafwa pou emisfè nò ak emisfè sid.

## Referans
Zile baryè

**Zile baryè** se yon chemen long ki gen sab oswa lòt sediman kouran rivaj la depoze oswa bay fòm; chemen long sa a separe avèk teritwa kontinan an epi li ka mezire anpil dizèn kilomèt nan longè.

## Referans
Eskelèt aksyal

**Eskelèt aksyal** se youn nan de (2) pati prensipal eskelèt imen, avèk tou kràn nan ak zo ki sipòte li, tankou kolòn vètebral la, kòt yo ak estènòm nan.

## Referans
Kadans

**Kadans** se yon osiyasyon anplitid ondilè ki pwodui akòz sipèpozisyon de (2) onn sonò ki gen prèske menm frekans.

## Referans
Estratifikasyon

**Estratifikasyon** se yon eschistozite orizontal nan wòch sedimantè ki ka deplwaye sou yon milimèt nan epesè a plizyè mèt nan epesè.

## Referans
Sibstra woche

**Sibstra woche** se yon wòch-mè solid ki pa patinen epi ki ka fòme avèk kalkè, mab, granit oswa lòt wòch ekstrè.

## Referans
Bil

**Bil** se yon sibstans chimik fwa a pwodui ki estoke nan vesikil bilyè (sak bil) ki ede fonn grès pandan dijesyon an.

## Referans
Étwal binè

**Étwal binè** se yon dekri de (2) etwal ki asosye ansanm nan gravite epi òbite yon sant mas komen.

## Referans
Inite baz

**Inite baz** se yon inite ki defini nan yon sistèm mezi ki baze sou yon objè oswa yon evènman nan monn fizik la epi ki endepandan ak lòt inite yo.

## Referans
Biyodivèsite

**Biyodivèsite** oubyen **Divèsite biyolojik** se yon varyete lavi nan yon zòn.

Biyodivèsite se yon mo ki pran rasin nan yon mo grèk ki se [BIOS] ki vle di lavi ak yon lot mo ki se [DIVESITE] ki vle di anpil ,plizyè.

## Definisyon
Nan yon sans laj, biyodivèsite oswa divèsite biyolojik, refere a varyete ak varyabilite mond vivan an nan tout fòm li yo. Li defini plis nan Atik 2 Konvansyon sou Divèsite Byolojik la kòm "varyabilite nan mitan òganis vivan ki soti nan tout sous ki gen ladan ekosistèm  terès, maren ak lòt ekosistèm akwatik ak konplèks ekolojik yo fè pati; sa enkli divèsite nan espès yo, ant espès yo ak nan ekosistèm yo. Dapre Robert Barbault, konsèp biyodivèsite a fè referans tou ak prezans lèzòm : "lòm ki menase li, lòm ki anvi li, lòm ki depann sou li pou devlopman dirab sosyete li yo".

## Gade tou
* Konsèvasyon nati

## Referans

## Lyen deyò
Mouvman bwonyen

**Mouvman bwonyen** se yon mouvman an sakad, owaza ak rapid patikil koloyid ki pwodui akòz kolizyon patikil milye dispèsyon avèk patikil ki dispèse yo.

## Referans
Blastila

**Blastila** se yon esfè kre ki fòme avèk anpil selil nan yon kouch ki antoure yon espas ki plen ak likid; anbriyon zannimo apre klivaj men anvan fòmasyon gastrila.

## Referans
Kalori

**Kalori** se yon kantite chalè ki nesesè pou ogmante tanperati yon gram dlo pi a yon degre Sèlsiyis.

* Kalori Hesaplama

## Referans
Kapasite tanpon

**Kapasite tanpon** se yon kantite asid oswa baz yon solisyon tanpon ka absòbe san yon chanjman enpòtan nan pH (potansyèl idwojèn).

## Referans
Fòs pou flote nan dlo

**Fòs pou flote nan [[dlo]] (pouse Achimèd)** se yon fòs asandan ki egzèse sou yon objè ki plonje nan yon likid.

## Referans

## Lyen deyò
Kamouflaj

**Kamouflaj** se yon adaptasyon estriktirèl ki pèmèt espès yo mele avèk anviwònman yo; li pèmèt yon espès pa kite predatè detekte li.

## Referans
Kalorimèt

**Kalorimèt** se yon aparèy izole ki itilize pou mezire kantite chalè ki degaje oswa ki absòbe nan yon pwosesis fizik oswa chimik.

## Referans
Idwat kabòn

**Idwat kabòn** se yon konpoze òganik selil yo itilize pou estoke ak degaje enèji; li fòme avèk kabòn, idwojèn ak oksijèn.

## Referans

## Lyen deyò
Moustik

**Moustik** ou **marengwen** se yon mouch ki ka souse san zannimo tankou moun. Li ka aji tankou vektè byolojik ak maladi, pa ekzanp gaye lajonis ak malarya. Moustikè ak pwodui chimik tankou DEET ak pèrmetrin pèmèt moun pwoteje tèt yo kont moustik.

## Gade tou
* Malarya
* Lajonis

## Referans

## Lyen deyò
Sik selilè

250px|right|thumb|Sik selilè
**Sik selilè** se yon ansanm de modifikasyon ke selil la sibi, depi nesans li jiska repwodiksyon li. Li divize an 2 gran faz: entèfaz ak divizyon (mitoz).

## Referans
Respirasyon selilè

**Respirasyon selilè** se yon pwosesis chimik kote mitokondri a separe molekil manje pou pwodui ATP (adenozin trifosfat).

## Referans
Sant mas

**Sant mas** se yon pwen sou yon objè k ap deplase nan menm direksyon patikil pwen an ta deplase.

## Referans
Fòs santrifij

**Fòs santrifij** se yon fòs ki bay enpresyon li rale yon objè mobil, men li pa egzèse yon pouse eksteryè fizik sou li, epi fòs sa a obsève sèlman nan monti referans ki an wotasyon.

## Referans
Reyon katodik

**Reyon katodik** se yon reyon radyasyon ki sòti nan katòd la epi ki ale nan anòd yon tib katodik.

## Referans
Santriyòl

**Santriyòl** se yon nan selil animal, se yon pè ti estrikti silendrik ki fòme avèk mikwotibil ki double nan entèfaz la epi ki deplase nan pol opoze selil la pandan pwofaz la.

## Referans
Akselerasyon santripèt

**Akselerasyon santripèt** se yon akselerasyon k ap chèche sant yon objè k ap deplase nan yon sèk a yon vitès konstan (ki pa chanje).

## Referans
Fòs santripèt

**Fòs santripèt** se yon fòs nè ki egzèse nan direksyon sant sèk ki lakòz yon objè gen akselerasyon santripèt.

## Referans
Kòl matris

**Kòl matris** se yon pati pi ba matris la ki pwolonje nan yon ouvèti etwa andedan vajen an.

## Referans
Kwomatin

**Kwomatin** se yon granil long ADN ki nan nwayo selil ekaryòt; li kondanse pou fòme kwomozòm.

## Referans
Pwofaz

**Pwofaz** se premye etap mitoz la, se faz ki pi long kote kwomozòm yo vin vizib. Nwayo selil la disparèt, fizo akromatik la fòme. 

## Referans
Metafaz

**Metafaz** se yon dezyèm etap kout mitoz la kote kwomozòm doub yo deplase pou ale nan ekwatè fizo a epi santwomè yo tache kwomatid yo nan yon fib fizo apa.

## Referans
Telofaz

**Telofaz** se dènye etap mitoz la; pandan etap sa a, kwomozom yo ap vin mwen vizib, manbran ki antoure nwayo a reparèt, selil la divize an de pou l bay 2 selil fiy.

## Referans
Kwomatografi

**Kwomatografi** se yon teknik ki itilize pou separe konpoze yon melanj ki baze sou tandans chak konpoze pou deplase oswa pou rasanble palòtbò sifas yon lòt sibstans.

## Referans
Mitasyon kwomozomik

**Mitasyon kwomozomik** se yon mitasyon (chanjman) ki fèt nan nivo kwomozòm nan ki lakòz chanjman nan distribisyon jèn nan gamèt yo pandan meyiyoz la; sa fèt lè pati kwomozòm yo separe oswa reyini yon fason ki enkòrèk.

## Referans
Ekilib chimik

**Ekilib chimik** se yon metòd kote reyaksyon nòmal ak envès balanse youn ak lòt paske yo pran menm vitès pou fèt.

## Referans
Ritm sikadyen

**Ritm sikadyen** se yon konpòtman natirèl ki baze sou sik 24 èdtan jou a; li anba kontwòl limyè; li ka detèmine lè yon zannimo ap dòmi ak lè li reveye.

## Referans
Klastik

**Klastik** se yon dekri fragman wòch ak mineral degradasyon ak ewozyon pwodui epi yo klase selon gwosè ak fòm patikil yo.

## Referans
Kochle

**Kochle** se yon estrikti an fòm eskago nan zòrèy entèn ki gen likid ak cheve; li pwodui enpilsyon elektrik sèvo a entèprete tankou son.

## Referans
Alèl kodominan

**Alèl kodominan** se yon modèl kote fenotip toulède paran omozigòt yo pwodui nan pwojeniti etewozigòt pou toulède alèl yo ka eksprime menm jan.

## Referans
Kojenerasyon

**Kojenerasyon** se yon pwodiksyon de (2) fòm enèji itilizab anmenmtan nan menm pwosesis la; enèji sa a ka konsève resous epi li ka jenere revni.

## Referans
Onn fwa

**Onn fwa** se yon long peryòd tanperati ki pi ba pase tanperati nòmal yo akòz gwo sistèm wot presyon ki sòti nan pol kontinantal oswa pòl aktik.

## Referans
Fòs koyesif

**Fòs koyesif** se yon fòs atraksyon elektwomayetik ki, menm jan ak patikil yo, egzèse sou yon lòt; li responsab tansyon sipèfisyèl la ak viskozite a.

## Referans
Pwopriyete koligatif

**Pwopriyete koligatif** se yon pwopriyete fizik yon solisyon ki depann de kantite, men pa de idantite, patikil solite ki fonn ki disoud yo.

## Referans
Lwa konbinezon gaz

**Lwa konbinezon gaz** se yon pou yon kantite fiks gaz ideyal, presyon an miltipliye pa volim nan, epi divize pa tanperati Kelven an egal yon konstant.

## Referans
Drapo Kirgistan

**Drapo Kirgistan** te adopte nan 3 mas 1992 pa Konsèy Siprèm lan an Kigistan. Fòm drapo a se yon rektang ki gen rapò nan 3 pati longè a 5 pati lajè. Li gen ladann yon espas wouj avèk yon solèy jòn nan sant la ki gen 40 reyon mete tou. Nan sant la nan solèy la se yon bag wouj travèse pa de ansanm nan twa (3) liy. Liy sa yo reprezante yon *tündük* (lang Kigiz : түндүк) oswa kouwòn pou *yurt* tradisyonèl Kirgiz, yon senbòl repwodui nan anpil fasèt nan achitekti Kirgiz. 

Espas wouj la reprezante bravou ak kouraj, solèy la reprezante lapè ak richès ak *tündük* siyifi lakay fanmi oubyen, ak siyifikasyon pwolonje li, linivè a. Daprè entèpretasyon popilè, 40 reyon sou solèy la reprezante 40 tribi Kirgiz yo inifye kont Mongol pa Manas, yon gran ewo.

## Referans

## Lyen deyò
Selil konpay

**Selil konpay** se yon selil nikleye (ki gen youn oswa plizyè nwayo) ki ede pote sik ak lòt konpoze òganik atravè selil krible floyèm nan.

## Referans
Koulè konplemantè

**Koulè konplemantè** se yon koulè limyè ki pwodui yon limyè blan lè li konbine avèk yon lòt koulè limyè.

## Referans
Reyaksyon konplèks

**Reyaksyon konplèks** se yon reyaksyon chimik ki fèt an de (2) oswa plizyè etap elemantè.

## Referans
Fotomikwoskòp konpoze

**Fotomikwoskòp konpoze** se yon enstriman ki itilize limyè ak yon seri lantiy pou gwosi objè pa etap; li ka gwosi yon objè jouk 1500 fwa gwosè orijinal li.

## Galri mikwoskòp
 
Fichye:LaborMik2.jpg|Mikwoskòp laboratwa
Fichye:LaborMik1.jpg|Mikwoskòp laboratwa binokilè
Fichye:SidJen.jpg|Binokilè mikwoskòp
Fichye:SztereoMik.jpg|Mikwoskòp estereyo
Fichye:Stereomic.png|Mikwoskòp estereyo mòdèn
Fichye:Objektiv2.jpg|Objektif mikwoskòp 
Fichye:Objektiv1.jpg|Objektif mikwoskòp
Fichye:Objektiv4.jpg|Objektif mikwoskòp
Fichye:Huygens.JPG|Okilè mikwoskòp 
Fichye:Merook.JPG|Okilè mikwoskòp
Fichye:Zeissok.JPG|Okilè mikwoskòp estereyo
Fichye:Okular02.jpg|Okilè mikwoskòp
Fichye:Okular01.jpg|Okilè mikwoskòp

 

## Mechanical part of microscope
 
File:Korasztal.jpg| 
File:Revolver02.jpg| 
File:Tubustarto.jpg| 
File:MikTub.jpg| 
File:Talpazat.jpg| 
File:Rekesz.jpg| 
File:Kondenzor01.jpg|
File:Kondenzor.jpg|  
File:Foglec.jpg| 
File:Elesseg.jpg|
File:Asztal.jpg|


## Gade tou
* Mikwoskòp
* Mikwoskòp elektwonik

## Referans

## Lyen deyò
Konsantrasyon

**Konsantrasyon** se yon mezi kantitatif kantite solite nan nenpòt kantite sòlvan oswa solisyon.

## Referans
Labadi

**Labadi** (Labadie an fransè, Labadee an anglè) se youn pò ki sitiye nan kòt nò peyi Ayiti. Li se youn plaj ak otèl prive, se konpayi ki rele Royal Caribbean International ki mèt li.

## Istwa
Nan lane 1991, yon jounalis di, yo pa di touris ki rive Labadi yo se Ayiti yo ye.

Nan mwa novanm 2001, yon gwoup bandi atake yon gwoup touris Labadee, ta sanble yo te vle vole. Polis Nasyonal Peyi dAyiti te arete bandi yo. 

Nan fevriye 2004, Royal Caribbean te fè yon ti kanpe sou aktivite li yo paske te gen pwoblèm politik nan peyi a. Men kounye a tout bagay nòmal, Royal Caribean tounen nan aktivite l.

Nan lane 2009, Royal Caribbean depanse 55 milyon dola ameriken pou chanje imaj plaj la, e fè li pi gwo nan lide pou resevwa pi gwo bato kwazyè.

Aprè gwo Tranblemanntè 12 janvye 2010 nan peyi Ayiti a, Royal Caribbean deside kontinye tout aktivite de liks yo nan plaj la. Konpayi a anonse ke l' t'ap bay youn milyon dola ameriken nan efò pou ede viktim yo.

## Etimoloji
Non Labadie a sòti nan non youn Fransè ki te rele **Marquis de La Badie**, se li ki te premye moun ki te mete pye li nan zòn sila bò lane 1600 yo. Yo chanje la Labadee pou moun ki pale anglè yo te ka pwononse l'.

## Touris
Depi lane 1986 se Royal Caribbean International ki mennen plis touris nan peyi a. Li bay 300 moun travay e li pèmet plis pase 200 lòt vann machandiz yo nan lokal la. Li peye leta ayisyen 6 dola ameriken pou chak touris ki rantre.

Plaj la regle zafè touris sèlman, li gen youn konpayi sekirite prive. Yo bare plaj la nèt, e yo pa pèmèt pasaje yo al lòt kote. Anplis gen mòn ki bare li ak rès peyi a. Yo pèmèt youn gwoup Ayisyen mete biznis yo ak vann machandiz nan plaj la. Kèk lè yo konn di nan reklam Labadi se youn zile, Aktyèlman li se youn preskil nan zanviwon zile Hispaniola. Yo t'ap fè pò ki te ka resevwa gwo bato tankou Oasis class ships, ki ta dwe prè pou fen lane 2009. 

Nou ka jwenn mache anbilan, plaj, espò sou dlo, zip-line.

## Foto



## Referans

## Lyen deyò
* Sitwèb ofisyèl Royal Caribbean
* Google map sou Labadee
* Videyo sou Google
Polimerizasyon pa kondansasyon

**Polimerizasyon pa kondansasyon** se yon sa fèt lè monomè ki gen omwen de (2) gwoup fonksyonèl konbine avèk pèt yon ti derive, anjeneral dlo.

## Referans
Konjigezon

**Konjigezon** se yon fòm repwodiksyon seksyèl nan kèk bakteri kote youn bakteri transfere tout oswa yon pati sibstans jenetik li nan yon lòt atravè estrikti tankou pon ki rele pilis.

## Referans
Byoloji konsèvasyon

**Byoloji konsèvasyon** se yon domèn byoloji ki etidye metòd ak plan egzekisyon pou pwoteje divèsite byolojik.

## Referans
Glasye kontinantal

**Glasye kontinantal** se yon glasye ki fòme sou yon gwo espas tè ki gen dimansyon kontinan epi ki gaye apati sant li.

## Referans
Maj kontinantal

**Maj kontinantal** se yon pati yon kontinan ki anba dlo ak pati ki pi pa fon nan yon oseyan; li fòme avèk plato kontinantal la, pant kontinantal la ak elevasyon kontinantal la.

## Referans
Elevasyon kontinantal

**Elevasyon kontinantal** se yon akimilasyon lantman sediman an pant; se yon kouran tibidite ki depoze sediman yo nan pye yon maj kontinantal.

## Referans
Entèval kontou

**Entèval kontou** se yon diferans nan altitid ant de (2) liy kontou ki kòtakòt sou yon kat topografik.

## Referans
John Fitzgerald Kennedy

**John Fritzgerald Kennedy ke anpil moun konnen sou non Jack Kennedy**  , te fèt 29 me nan lane 1917 nan Brookline, Massachusetts, epi yo te asasinen l  22 novanm nan lane 1963. Li fèt nan Dallas, Texas, li se yon politisyen ameriken . Yon manm pati Demokrat la, li se 35yèm prezidan Etazini . Li rantre an fonksyon 20 janvye 1961 jouktan li mouri.

Aprè li te fin goumen nan lagè Pasifik la, li te antre nan politik nan lane  1946, li te sèvi kòm reprezantan epi pita kòm senatè pou Massachusetts.  Lè li te genyen eleksyon prezidansyèl 1960 kont Richard Nixon, sa ki te fè l vin pi jèn prezidan ki rive genyen eleksyon nan peyi Etazini , epi tou pi jèn prezidan ki te mouri, mwens pase twa lane  aprè li te antre nan Mezon Blanch lan, lè li te genyen 46 lane . Anplis de sa, li te premye prezidan katolik nan peyi  Etazini.

Li make pasaj  li nan listwa Amerik la nan  fason li te jere Kriz Misil Kiben an, otorizasyon li te bay pou envazyon nan lokalite " baie des cochons " , angajman li anvè Trete Entèdiksyon Pasyèl Tès Nikleyè a, pwogram Apollo nan kous espasyal la, opozisyon li anvè konstriksyon Miray Bèlen an, politik egalite sèks li yo, ak asasina li. Defans li pou Akò Jeneral sou Tarif ak Komès la te fè l touche respè menm nan mitan Repibliken yo ak Mouvman Dwa Sivil Afriken Ameriken an — ke li sipòte, li vle pi byen entegre minorite yo nan sosyete a — ki pran plas pandan prezidans li a anonse desegregasyon an .

Pandan l t ap fè kanpay pou yon nouvo eleksyon nan eleksyon prezidansyèl 1964 la, li te vwayaje nan Dallas .22 novembre 1963 abò yon machin ouvè devan yon gwo odyans Pandan l t ap travèse Dealey Plaza, yo te tande kout zam epi li te mouri . Malgre Komisyon Warren an te deziyen Lee Harvey Oswald kòm sèl kriminèl la, sikonstans asasina li a rete sijè anpil ankèt, liv, fim, entèpretasyon ak teyori konplo .

Jèn John te resevwa edikasyon li nan *Choate Rosemary Hall*, youn nan pi bon lekòl prive nan Wallingford, Connecticut, kote gran frè li , Joseph Patrick Kennedy, Jr. te la anvan li.septembre 1935 Li te enskri nan *London School of Economics* sou sipèvizyon Pwofesè Harold Laski, men li te oblije entèwonp etid li yo akòz lajònis . Apre sa, li te antre nan Inivèsite Princeton, men li te oblije entèwonp etid li ankò apre sèlman sis semèn epi yo te entène l nan  kote doktè yo dyagnostike posib agranulositoz oswa lesemi  . Ane apre a, nanseptembre 1936 Apre sa, li te enskri nan Inivèsite Harvard . Prensipal matyè li yo se te ekonomi, istwa, ak politik ameriken .
Kouran konvansyonèl

**Kouran konvansyonèl** se yon sikilasyon chaj pozitif ki deplase ant pi wo potansyèl ak pi ba potansyèl la.

## Referans
Limit konvèjan

**Limit konvèjan** se yon espas kote de (2) plak tektonik tè a ap deplase nan direksyoun lòt; li asosye avèk tranche, ak zile yo ak montay ki plwaye yo.

## Referans
Evolisyon konvèjan

**Evolisyon konvèjan** se yon evolisyon kote òganis ki asosye aditans yo ap evolye karakteristik ki sanble; sa fèt lè espès ki pa asosye okipe anviwònman ki sanble.

## Referans
Faktè konvèsyon

**Faktè konvèsyon** se yon rapò valè ekivalan ki itilize pou eksprime menm kantite a an inite diferan; li toujou egal a 1 epi chanje inite yon kantite san chanje valè li.

## Referans
Lyezon kovalan kouwòdinasyon

**Lyezon kovalan kouwòdinasyon** se yon fòme lè yon atòm bay yon pè elektwon pou pataje avèk yon atòm oswa yon iyon ki bezwen vin estab.

## Referans
Nwayo kondansasyon

**Nwayo kondansasyon** se yon ti patikil ki nan atmosfè a; goutlèt nyaj ka fòme ozalantou yo.

## Referans
Korelasyon

**Korelasyon** se yon seri wòch ki parèt nan sifas tè a ant yon zòn jeyografik ak yon lòt.

## Referans
Sistèm kouwòdone

**Sistèm kouwòdone** se yon sistèm ki itilize pou dekri mouvman pozisyon pwen zewo varyab ki etidye a ak direksyon kote valè varyab la ogmante.

## Referans
Kòtèks

**Kòtèks** se yon kouch tisi anbatè nan rasin nan ki patisipe nan transpò dlo ak iyon nan tisi vaskilè rasin nan.

## Referans
Konpòtman frekantasyon

**Konpòtman frekantasyon** se yon konpòtman enstenktif mal ak femèl yon espès genyen anvan yo akouple.

## Referans
Radyasyon kosmik natirèl

**Radyasyon kosmik natirèl** se yon fèb radyasyon ki rete depi premye etap radyo-aktif ekspansyon Big Bang linivè.

## Referans
Koulon

**Koulon** se yon se estanda SI (Sistèm Entènasyonal) inite chaj; yon koulon, C, se grandè chaj 6.241018 elektwon oswa pwoton.

## Referans
Ang kritik

**Ang kritik** se yon sèten ang ensidans kote reyon limyè refrakte a travèse limit ki ant de (2) milye.

## Referans
Kwo-magnon

**Kwo-magnon** se yon fòm modèn *Homo sapiens* (*[[Omo sapyens]]*) ki te gaye toupatou nan Lewòp depi 35000 ak 40000 ane; yo te idantik avèk moun modèn nan wotè, estrikti kràn ak dan, ak dimansyon sèvo.

## Referans
Estratifikasyon antrekwaze

**Estratifikasyon antrekwaze** se yon karakteristik depo wòch sedimantè ki fòme lè kouch sediman ki nan pozisyon oblik deplase annavan akote yon sifas orizontal.

## Referans
Relasyon antrekwazman

**Relasyon antrekwazman** se yon prensip ki endike yon fay oswa yon entwizyon pi jenn pase wòch li travèse a.

## Referans
Anjanbman kwomozomik

**Anjanbman kwomozomik**' (segregasyon) se yon echanj materyèl jenetik ant kwomatid ki pa sè nan kwomozòm omològ pandan pwofaz I meyoz la; sa pèmèt konbinezon alèl yo.

## Referans
Estrikti kristalen

**Estrikti kristalen** se yon modèl patikil jeyometrik regilye nan pifò solid yo ki bay yon solid yon fòm ak yon volim defini.

## Referans
Krakaj

**Krakaj** se yon pwosesis kote fraksyon petwòl ki trè lou yo konvèti an gazolin lè yo kase gwo molekil li yo pou fè yo vin molekil ki pi piti.

## Referans
Kristalizasyon

**Kristalizasyon** se yon teknik separasyon ki pwodui patikil solid pi yon sibstans nan yon solisyon ki genyen sisbtans ki fonn.

## Referans
Sitokin

**Sitokin** se yon pwosesis selilè apre meyoz oswa mitoz kote sitoplas selil la divize epi separe nan nouvo selil.

## Referans
To mòtalite

**To mòtalite** se yon kantite lanmò ki fèt pou chak mil moun nan yon ane.

## Menm jan konsèp
To mòtalite a distenge de to mòbidite a, ki se kantite malad anyèl divize pa kantite popilasyon an, ak to letalite, ki se kantite mò divize pa kantite malad yo.

Nou pale tou sou mòtalite prematire ak mòtalite evitab.
## Kòz
Kòz mòtalite se tout kòz posib ki ka lakòz lanmò yon moun. Gen anpil posibilite nan nivo endividyèl la. Done yo kolekte nan nivo popilasyon an ofri regilarite obsèvab.

Tipoloji a nan kòz posib pou mòtalite pwopoze pa OMS (Òganizasyon Mondyal Sante) (ICD-10) ka senplifye jan sa :

* maladi ak twoub mantal (kategori 1 a 14) ; 
* kòz ki gen rapò ak gwosès (15 a 16) ; 
* malfòmasyon (17) ; 
* sentòm ak rezilta rele anòmal, pa yon lòt kote klase (18);
* blesi, anpwazònman ak lòt kòz ekstèn (19); 
* kòz ekstèn, ki gen ladan aksidan, moun ki blese tèt yo, atak, lagè (20).

## Gade tou
* To letalite
* To mòbidite

## Referans

## Lyen deyò
Plant ki gen fèy kadik

**Plant ki gen fèy kadik** se yon plant ki jete tout fèy chak sezon otòn oswa lè dlo ra oswa lè pa gen dlo; yon adaptasyon pou diminye pèt dlo lè pa gen dlo.

## Referans
Dekonpozè

**Dekonpozè** se yon òganis, tankou chanpiyon ak bakteri, ki dekonpoze ak absòbe eleman nitritif nan òganis ki pa vivan.

## Referans
Tranche soumaren

**Tranche soumaren** se yon depresyon long ak etwat nan fon lanmè ki ka devlope sou plizyè milye kilomèt; se pati ki pi fon basen oseyan an, epi yo jwenn li espesyalman nan Oseyan Pasifik.

## Referans
Denaturasyon

**Denaturasyon** se yon pwosesis boulvèsman yon estrikti tridimansyonèl konplèks ak natirèl yon pwoteyin.

## Referans
Dandwokwonoloji

**Dandwokwonoloji** se yon syans konparezon zanno kwasans nan pyebwa yo date evènman yo ak chanjman yo nan anviwònman an.

## Referans
Dèlta

**Dèlta** se yon depo triyangilè ki konpoze souvan avèk patikil limon ak ajil; depo a fòme kote yon wiso antre nan yon gwo etandi dlo.

## Referans
Devlòpman

**Devlòpman** se yon tout chanjman ki fèt nan lavi yon òganis; se yon karakteristik tout kreyati vivan.

## Referans

## Lyen deyò
Dyelektrik

Yon mwayen se **dyelectrik** (mo ki konpoze de prefiks grèk  ("atravè") ak *elektrik*) si li pa genyen chaj elektrik ki ka deplase nan yon fason makroskopik. Se poutèt sa, mwayen an pa ka kondwi kouran elektrik, epi li souvan yon **[[izolasyon elektrik]]**. Men kèk egzanp sou medya dielectric gen ladan vakyòm, vè, bwa sèk, dlo pi, ak anpil plastik.

Dielectrics, sepandan, yo pa elektrik inaktif. Vreman vre, konstitiyan yo nan materyèl la ka prezante nan echèl atomik la dipol elektwostatik, ki pral kominike avèk yon ekstèn aplike jaden elektrik. Entèaksyon sa a rezilta nan kreyasyon yon polarizasyon \vec P ki konekte nan nivo mikwoskopik ak jaden elektrik sa a pa polarizabilite, ak nan nivo makwoskopik. , pa sensiblite elektrik \chi\,.

## Definisyon ak kantite karakteristik
Materyèl Dielectric yo karakterize an patikilye pa :
* permittivite yo dyelèktrik ε, oswa konstan dyelèktrik;
* frigidité dielectric yo;
* ang pèt yo oswa tanjant delta, tan(δ).

### Definisyon
Mo izolasyon ak dielectric gen tandans itilize kòm synonyme. Yon izolan se yon materyèl ki gen konduktiviti elektrik ki ba. Limit maksimòm lan se relativman abitrè. Yon dielektrik karakterize pa aparans nan yon polarization lè materyèl la sibi yon jaden.

## Referans
Previzyon nimerik

**Previzyon nimerik** se yon previzyon metewolojik ki itilize done an chif pou detèmine fason varyab atmosferik yo ap chanje pou yon peryòd tan.

## Referans
Kouch deplesyon

**Kouch deplesyon** se yon zòn ozalantou yon dyòd a jonksyon pnkote pa gen chaj kondiktè epi elektrisite a mal kondui.

## Referans
Devèsman

**Devèsman** se yon mezi yon volim dlo wiso ki koule sou yon espas espesifik nan kantite tan patikilye.

## Referans
Dispèsyon

**Dispèsyon** se yon separasyon limyè blan an divès koulè avèk mwayen tankou pou yon prism an vè oswa goutlèt dlo nan atmosfè a.

## Referans
Ayewopò Tan Son Nhat

**Ayewopò Tan Son Nhat** (*Sân bay quốc tế Tân Sơn Nhất*) se yon ayewopò ki sitiye nan Ho Chi Minh City, Vyetnam.

Sa a se èpòt la largets nan ayewopò Vietnam. Li gen 7 km soti nan lavil. Ayewopò la gen de (2) pis aterisaj (3048 mèt ak 3800 mèt). Kolon franse sa a bati ayewopò an 1930. Li te yon baz ayeryèn enpòtan nan Etazini ak nan Sid Vyetnam nan lagè Vyetnam. Nan 2009, ayewopò a sèvi 13 milyon pasaje. De tyè pasaje entènasyonal Vyetnam nan ayewopò sa a.

## Referans

## Lyen deyò
Replikasyon ADN

**Replikasyon ADN** se yon pwosesis kote ADN kwomozomik lan kopye anvan mitoz la oswa meyoz la.

## Referans
Yerachi dominan

**Yerachi dominan** se yon konpòtman natirèl kote zannimo yo fòme yon klasman sosyal nan yon gwoup kote kèk ladan yo pi sibòdone pase lòt yo; anjeneral klasman an gen yon zannimo enpòtan.

## Referans
Jèn dominan

**Jèn dominan** se yon karakteristik yon òganis yo obsève ki maske fòm resesif yon karakteristik.

## Referans
Evolisyon divèjan

**Evolisyon divèjan** se yon evolisyon kote espès ki te sanble lontan ak espès zansèt yo vin diferan.

## Referans
Doub elis

**Doub elis** se yon fòm molekil yon ADN ki fòme lè de (2) kouch ADN ki tòde woule nan yon estrikti tankou resò epi yo rete ini akòz lyezon idwojèn ki nan mitan baz yo.

## Referans
Rabatman

**Rabatman** se yon diferans ant nivo dlo a nan yon pui ki ponpe ak nivo idwostatik orijinal la.

## Referans
Sechrès

**Sechrès** se yon peryòd pwolonje presipitasyon fèb, anjeneral akòz chanjman nan rejim van yo, sa ki pèmèt sistèm wot presyon yo rete pandan plizyè semenn oswa mwa sou zòn kontinantal yo.

## Referans
Pil sèch

**Pil sèch** se yon selil etektwochimik ki gen ladan yon pat elektwolitik imid andedan yon kokiy zen.

## Referans
Ekilib dinamik

**Ekilib dinamik** se yon rezilta difizyon kote gen mouvman patikil san rete men pa gen chanjman jeneral nan konsantrasyon an.

## Referans