Gouverneurs de la rosée

***"Gouvènè lawouze"*** se yon woman ki ekri pa yon Ayisyen ki  te rele Jacques Roumain, souvan konsidere tankou yon klasik nan literati Ayisyen an, ki te pibliye an 1944 apre lanmò otè li.

roman sa te parèt nan yon feyton nan lane 1947 nan yon journal Imanite. . Li te akonpagne pa kèk ilistrasyon ki te reyalize pa pent e desinatè  Max Lingner  .

Travay sa te konnen egalman plizyè adaptasyon teyatral  pa konpaniThéâtre Noir la (li te fonde pa Benjamin Jules-Rosette, Darling Légitimus ak pitit gason l 'Théo), nan Pari, an 1975. Apre sa, an 1994, pa Sylviane Telchid ki te adapte pyès la an kreòl, *Sé komandè siren-la* .

## Rezime
Nan komin Fonds-Rouge la, tan an te vrèman  difisil. Povrete ap vale teren. Tè a fin itilize akòz deforestasyon rapid, epi sechrès la ap fè raj, sa ki lakòz yon povrete toupatou, paske moun ki rete nan zòn nan depann de fwi tè a pou siviv  . Otè a rakonte tout rayisman ki egziste ant diferant fanmi nan komin nan  . Manuel, pèsonaj prensipal woman an,te  retounen an Ayiti, peyi natif natal li, apre yon absans de 15 lane  . Tan li te pase ap travay nan plantasyon kann nan Kiba te pèmèt li obsève pratik agrikòl modèn yo. « te konprann benefis potansyèl irigasyon an. Lide revolisyonè ak kominis li yo te  pouse l aji. Epi li san pran souf gaye mesaj lanmou ak lapè.«Rayisman ak revanj nan mitan moun ki rete yo. Dlo a pral pèdi. Ou te ofri sakrifis bay loa yo, ou te ofri san poul ak kabrit pou fè lapli tonbe, men tout sa te pou granmesi. Paske sa ki enpòtan se sakrifis moun. Se swe nonm nwa a. Ale jwenn rekonsilyasyon, rekonsilyasyon pou lavi ka rekòmanse, pou jou a ka leve sou lawouze a. [ 4 ] » .

Se ewo sa a, Manuel, ki pral bay san li pou rekonsilyasyon fanmi vilaj yo. Li ta pral dekouvri yon sous dlo itil  . Men, kouzen li, Gervilien, ki renmen yon jèn fi tou, Annaïse, te pike l nan yon pay fèbren  pandan l ap kite yon reyinyon ak moun nan lokalite a sou pwoblèm dlo a. Manuel rive kontwole blesi li epi li trennen tèt li nan lakou fanmi an. Yo di Délira, manman l ak Annaïse pou yo rete an silans pou yo pa bay vilaj la pwoblèm. Hilarion, chèf lapolis lokal la, ki t ap siveye mouvman Manuel yo, parèt nan fenèt la epi li enfòme pòv manman an ke yo rele pitit gason l lan. Men, ewo a mouri, sa ki fè moun nan vilaj la sezi. Pwojè a kontinye, epi Annaïse mennen moun nan vilaj la nan sous la, ki jailli gras a aksyon sovè jèn yo, atravè yon koumbite (yon efò agrikòl kolektif).

## Sinema

* 1964 *[[Cumbite (film, 1964)|Cumbite]]*, yon adaptasyon ki te reyalize pa Tomás Gutiérrez Alea
* 1975 *Gouvènè lawouze a*, adaptasyon reyalize pa Maurice Failevic    .

## Teyat

* 1975 *Mèt Lawouze yo*, yon adaptasyon teyatral pa Benjamin Jules-Rosette, prezante pa twoup Théâtre noir de Paris la  . Yo te jwe pyès la ankò jiska 2006.

* 1994 Sylviane Telchid te adapte pyès teyat la an kreyòl, *Sé komandè siren-la* . Se Harry Kancel ki te reyalize pyès teyat sa a  .

## Pòstèrite
Nan woman li a, Ti Peyi (Grasset & Fasquelle, 2016), Gaël Faye rann omaj a travay sa a ak otè li a, ansanm ak pouvwa etonan mo yo, lè li site yon pasaj nan woman an. Pandan jèn Gaby ap kite Burundi, Madan Economopoulos, yon vwazin ak zanmi ki renmen liv ak transmisyon liv yo, ba li yon paj chire nan yon liv. Paj sa a, ansanm ak lòt objè timoun nan ki granmoun kounye a kenbe, fòme yon memwa pwofon pèsonèl, ki lye timoun nan ak granmoun nan, Afrik natif natal li ak ekzil li an Frans, dousè natif natal lapè a ak rayisman enkonpreyansib lagè sivil la, libète pou reve ak avègleman ideyoloji ak rasis.

Adaptasyon woman grafik Petit Pays la ( Sylvain Savoia / Marzena Sowa / Gaël Faye, koleksyon Aire Libre, Dupuis, 2024) prezante nan epilòg li (p. 119) paj chire nan liv la, li lè l te pati, epi Gaby te reli li. Kouvèti liv la (petèt Gaby te achte l) se ilistratè a ki sijere l (p. 120) lè Gaby dekouvri ankò, ventan aprè depa li, objè yo te mansyone pi bonè yo. Li pote enskripsyon "Les éditeurs français réunis" ( Editè franse yo ini ) epi li montre logo li, mezon edisyon ki te pibliye Roumain depi 1949.

## Nòt


## Lyen ekstèn

* Jacques Roumain, Prezantasyon Gouvènè Lawouze pa Léon-François Hoffmann
* Jwèt ak angajman nan "Mèt Lawouze" Jacques Roumain nan
* Travay sou entènèt (pa Thierry Crouzet) http://librairie.immateriel.fr/fr/read_book/9782919358465/ - vèsyon difizyon
* Relasyon ant moun ak anviwònman an nan narasyon Jacques Roumain nan "Mèt Lawouze yo".
* Resous rechèch: Klasik nan Syans Sosyal yo https://web.archive.org/web/20230607062023/http://classiques.uqac.ca/classiques/roumain_jacques/gouverneurs_de_la_rosee/gouverneurs_de_la_rosee.html