open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Vityèl

"**Vityèl**» se yon adjektif (ki kapab non: vityèl la) ki itilize pou deziyen sa ki se sèlman potansyèlman, san efè aktyèl. Li souvan itilize pou di absans egzistans.

Apati ane 1980 yo, adjektif sa a itilize tou pou deziyen sa k ap pase nan yon òdinatè oswa sou Entènèt la, sa vle di nan yon "mond nimerik» kontrèman ak «mond fizik".

## Plizyè fason pou defini li
Vityèl la pa ireyèl nan limit ki reyèl la pa limite a sa ki konkrè oswa materyèl, li se yon pati nan reyèl la. Se konsepsyon sa a ki fè Maurice Benayoun, ki souvan konsidere kòm yon *atis vityèl,* di: "Viryèl la se reyèl la anvan li pran aksyon»  . Ou dwe konprann: "anvan li mete ajou".

## Nòt ak referans
Anadasmos

**Anadasmos** yo (oswa *gês anadasmos* : re bay tè)  nan ansyen Lagrès, yon refòm ki te rive fèt nan pataje tè ant peyizan yo, yon fason pou te mete fen ak dominasyon nan gwo pwopriyetè tè.

## Istwa
Si tèm *anadasmos* nan tout ansyen Lagrès, genyen konotasyon li ki sanble yo te evolye sou tan. Kòmantè ki pi ansyen yo nou te kenbe tras sou sijè a nan distribisyon akayik etabli yon lyen dirèk  ant tirani epi distribisyon. Li ta ka sanble touke lejislatè a Solon asosye tirani ak redistribisyon tè, epi se poutèt sa li te ale nan manipilasyon nan pwopriyete yo reyalize yon konsolidasyon nan ti pwopriyete. Aristodemus nan Cumae pwobableman te fè yon distribisyon nan fen VI syèk la -C.. Youn nan premye moun ki te pratike li te Cleisthenes nan Sicyone, nan VI syèk la, nan apeprè -507.

Nou ka rive konpare  li ak sa Lenin te  pwomèt  peyizan  Ris yo  nan  tèz avril li  yo.

## Nòt ak referans
Publius Cornelius Scipio Nasica Serapio (konsil nan -138)

**Publius Cornelius Scipio Nasica Serapio** (c. 183 BC). -C. - 132 BC BC )  te rive vin konsil an 138 BC.. Yon bon patizan pati *Optimates* la, li te opoze vyolans kouzen l ' Tiberius Sempronius Gracchus lè lèt la te eli tribun nan pèp la nan 133 avan Jezikri. Pandan tantativ Tiberius Gracchus pou yo te re-eli tribun, li te dirije yon foul senatè ak kliyan yo rive kont kouzin li epi rive touye li sou Kapitòl la ansanm ak anpil nan sipòtè li yo.

Pou pwoteje li kont vanjans *popilè* yo, Sena a voye l nan yon misyon nan pwovens Lazi, byenke li te okipe biwo Pontifex Maximus, Pou li te ka prèt ki nòmalman enplike rezidans nan lavil Wòm. Li te  rive mouri  yon ti  tan  apre sa, nan Pègam .

## Referans

* Appian of Alexandria, *Punica*, 80 n.c. , mwen, i6;
* Valère-Maxime IX, 14 ;
* Velleius Paterculus, *Istwa Women* II, 3 ;
* Plitark, *Tiberius Gracchus*, 21.
*  
* "Publius Cornelius Scipio Nasica Serapio" ak "Gracchi" nan *Dictionary of Antiquity* pibliye pa University of Oxford.

## Gade tou

* Jeneyaloji Scipiones-Gracchi-Aemilii yo
Kapitòl

**Kapitòl** (nan Latin : *Capitolinus Mons*, an Italyen : *Campidoglio*) se youn nan sèt ti mòn Wòm ki te fonde Wòm. se li ki sant relijye vil la ak tanp Capitoline Jipitè dedye a Triyad Jupiter, Juno ak Minerva. Pa ekstansyon, chak vil women dwe genyen Kapitòl li.

Li mezire nan altitid li 48 m sou ' (aktyèl Bazilik Santa Maria nan Aracoeli *)*, 35.9 m nan *Azil* ' (aktyèl Place du Capitole ) ak 44.7 m  sou kapitòl la menm ( Palè Caffarelli al Campidoglio ).  Palè Senatè a se tou ladann minisipalite a nan lavil Wòm nan ye.

## Deskripsyon

## Istwa

### Peryòd akayik

### Epòk repibliken an

### Laj Imperial


Fichye:0_Cordonata_-_Dioscuri_-_Palazzo_Senatorio_(2).JPG|lien=Fichier:0_Cordonata_-_Dioscuri_-_Palazzo_Senatorio_(2).JPG|alt=Escalier en pente douce montant au Capitole (Cordonata), conçu par Michel-Ange.| Eskalye monte Kapitòl la ( Cordonata ), ki fèt pa Michelangelo .
Fichye:Statues_de_Castor_et_Pollux_au_Campidoglio.jpg|lien=Fichier:Statues_de_Castor_et_Pollux_au_Campidoglio.jpg|alt=Statues des Dioscures à l'entrée du Campidoglio.| Estati Dioscuri yo nan papòt *Campidoglio* .
Fichye:Campidoglio_(Palacio_Senatorio)_September_2015-1.jpg|lien=Fichier:Campidoglio_(Palacio_Senatorio)_September_2015-1.jpg|alt=Mairie de Rome sur le Capitole dans le palais des Sénateurs, édifié sur les ruines du Tabularium. De part et d'autre, le palais des Conservateurs (droite) et le palais neuf (gauche), abritant tous deux le musée du Capitole| Wòm Town Hall sou Kapitòl la nan Palè Senatè yo, bati sou kraze yo nan Tabularium la. Sou chak bò, Palè Konsèvatè yo (adwat) ak Nouvo Palè a (agòch), tou de lojman Mize Kapitòl la
Fichye:Piazza_del_Campidoglio,_Rome_(25315516593).jpg|lien=Fichier:Piazza_del_Campidoglio,_Rome_(25315516593).jpg|alt=Le musée du Capitole, dans le palais des Conservateurs, sur la place du Campidoglio à Rome. Au centre, statue équestre de Marc Aurèle.| Mize Kapitolin, nan Palè Konsèvatè yo, sou kare *Campidoglio* nan lavil Wòm. Nan sant la, estati Equestrian Marcus Aurelius .
Fichye:Facade_Palazzo_Nuovo_Roma.jpg|lien=Fichier:Facade_Palazzo_Nuovo_Roma.jpg|alt=Le palais neuf, abritant une partie du musée du Capitole| Nouvo palè a, yon pati lojman nan Mize Kapitòl la
Andrew Mellon

**Andrew William Mellon**, fèt 24 mas 1855 nan Pittsburgh (Pennsilvani ) e li te mouri 27 out 1937 nan Southampton (New York), se te yon bankye ameriken, endistriyalis, filantwòp, pèseptè atizay ak politisyen. Yon manb Pati Repibliken an, li te sèvi kòm Sekretè Trezò a ant 1921 ak 1932 nan administrasyon Prezidan Warren G. Harding, Calvin Coolidge ak Herbert Hoover, lè sa a Anbasadè Etazini nan Wayòm Ini a ant 1932 ak 1933.

## Biyografi

## Zèv

* Andre W. Mellon, *Taksasyon : Biznis Pèp la*, Ayer Company, 1924 ( ISBN 978-0-405-05101-2 )

## Bibliyografi

* Romain Huret, Les millions de monsieur Mellon, Paris, La Découverte, 2023, 268 p. (ISBN 978-2-348-07594-0).

## Gade tou

### Lyen ekstèn

* The Andrew W. Mellon - Mellon Foundation Biography by David Cannadine
* The Andrew W. Mellon Foundation
* taxhistory.org - an essay on Mellon's tax policies
* Overview of Mellon Tax Cut Plans 
* Pittsburgh Post-Gazette article on history of the Mellons and Mellon Financial
* Pittsburgh Post-Gazette series on Mellon's involvement in the oil industry and mid-east oil
Eskrim

**Eskrim** se yon espò konba. Li se atizay pou touche yon opozan ak pwen an oswa kwen an ( pouse ak koupe ) ak yon zam lam sou pati ki valab san yo pa manyen.

Atik sa a limite ak karaktè espòtif eskrim nan. Pou aprann plis sou pati atistik disiplin sa a, gade atik eskrim atistik la.

### Etimoloji
Nan laten ba, eskrim te rele *schermare* ak nan Italyen *scherma*; mo sa yo te bay nan ansyen franse, vèb yo "eskrimye" Epi" eskremi», ki vle di goumen, rale zam. Pi resamman, li te posib pou di ke mo a "eskrim" soti nan Scandinavian *skrimen*, oswa alman medyeval *skremen*, sa vle di "atizay pou defann tèt ou».

## Nòt ak referans

### Lyen ekstèn
La Joconde

***La Joconde*** (nan Italyen: *La Gioconda* [la dʒoˈkonda] oswa *Monna Lisa* [ˈmɔnna ˈliːza] ), oswa ***Pòtrè Monna Lisa***, se yon tablo Leonardo da Vinci, ki te pwodui ant 1503 ak 1506 oswa ant 1513 ak 1516, e petèt osi byen ta an 1517 (atis la te mouri 2 me 1519 ), ki reprezante yon pòtrè mwatye kò, sa ki nan Florentin Lisa Gherardini, madanm Francesco del Giocondo. Gen plis chans akeri pa François Mwen menm, penti lwil oliv sa a sou panèl bwa sikren ki mezire 77 × 53 cm   yo ekspoze nan Mize Louvre nan Pari. *La Joconde* se youn nan tablo ki ra yo atribiye ak sètitid nan Leonardo da Vinci.

## Nòt ak referans

## Apendis

### Lyen ekstèn
Fowòm Trajan an

**Fowòm Trajan a** ( *Foròm Traiani* ) se dènye fowòm enperyal ki te bati nan lavil Wòm, ki Plis monimantal ak ki pi byen konsève tou. Li gen ladann Bazilik Ulpian (*Bazilik Ulpia*), Kolòn Trajan ( *Colonna Traiana* ), de bibliyotèk ( *Bibliothecae Traiani* ) ak Mache Trajan yo (*Macellum Traiani*).

Fowòm sila, ki gen konsepsyon yo atribiye a achitèk Apollodorus nan Damas, se paralèl ak fowòm nan Seza ak pèpandikilè ak fowòm nan Augustus. Konstriksyon sa te rive finances pa  Trajan  ki te rive genyen nan kanpay Dacia yo .

## Kote

## Istwa

### Konstriksyon

### Lantikite an reta

### Mwayennaj

## Fonksyon

### Kote fowòm nan nan pwopagann Imperial

## Achitekti

### Antre  Sidès

### Katre santral ak pòtay


Fichye:Foro_Traiano_photo2.JPG|lien=Fichier:Foro_Traiano_photo2.JPG|alt=Forum de Trajan| Fowòm Trajan an
Fichye:Foro_Traiano_photo4.JPG|lien=Fichier:Foro_Traiano_photo4.JPG|alt=Exèdre du portique oriental| Exèd nan pòtay lès la
Fichye:ForoTraianoPorticoEsedraEst.jpg|lien=Fichier:ForoTraianoPorticoEsedraEst.jpg|alt=Exèdre du portique oriental, vu de haut.| Exèd nan pòtay lès la, yo wè depi anwo.
Fichye:MarmiForoTraianoRoma.jpg|lien=Fichier:MarmiForoTraianoRoma.jpg|alt=Sol en marbre de l'exèdre orientale| Oriental Exèd mab etaj


### Bazilik Ilpyèn


Fichye:Basilica_Ulpia_2005.JPG|lien=Fichier:Basilica_Ulpia_2005.JPG|alt=Colonnes de la basilique Ulpienne| Kolòn nan bazilik la Ulpian
Fichye:RomaForoTraianoBasilicaUlpiaCornice.jpg|lien=Fichier:RomaForoTraianoBasilicaUlpiaCornice.jpg|alt=Corniche provenant de la basilique| Conish soti nan bazilik la
Fichye:Basilica_4.png|lien=Fichier:Basilica_4.png|alt=Restitution de l'intérieur de la basilique| Retablisman enteryè bazilik la
Fichye:Basilica_3.png|lien=Fichier:Basilica_3.png|alt=La basilique sur la Forma Urbis| Bazilik la sou Forma Urbis la


### Kolòn Trajan ak bibliyotèk yo


Fichye:Colonnatraiana.jpg|lien=Fichier:Colonnatraiana.jpg|alt=Colonne Trajane avec, au premier plan, les colonnes de la basilique Ulpienne.| Kolòn Trajan a epi , nan premye plan an, kolòn yo nan bazilik la Ulpian.
Fichye:Colonna_di_Traiano.jpg|lien=Fichier:Colonna_di_Traiano.jpg|alt=Colonne Trajane| Kolòn Trajan an


### Tanp diven Trajan

Fichye:Mercati_di_Traiano_-_Roma.jpg|lien=Fichier:Mercati_di_Traiano_-_Roma.jpg|alt=Marchés de Trajan| Mache Trajan yo
Fichye:Trajansmarket2.JPG|lien=Fichier:Trajansmarket2.JPG|alt=Marchés de Trajan avec, à gauche, une exèdre du forum de Trajan.| Mache Trajan yo epi  sou bò gòch la, yon èksèd nan fowòm Trajan an.
Fichye:Forum_of_Trajan_market_halls.jpg|lien=Fichier:Forum_of_Trajan_market_halls.jpg|alt=Marchés de Trajan avec, à droite, une colonne du forum de Trajan.| Mache Trajan yo epi sou bò dwat la, yon kolòn nan fowòm Trajan an.


## Nòt ak referans

### Nòt

### Referans

* Sous modèn :
Zèv da

Yon **zèv da,** yon **travay atistik**, oswa yon **objè atistik**, se yon objè oswa yon kreyasyon atistik oswa estetik. An jeneral, li fèt ak kreye pa yon atis oswa pa yon kolektif atis.

## Definisyon ak itilizasyon mo a

# Pou feminen yo itilize mo "zèv" pou deziyen "seri aksyon yon moun fè ak yon rezilta sèten»: SO " yon travay atistik ".
# Nan maskilen sengilye ki gen valè kolektif pou deziyen tout zèv yo (yon pent, yon gravè, yon mizisyen)  .

Yon chedèv se ansyen prèv ekselans ke konpayon a te dwe prezante pou monte nan metriz  kòporasyon li.

## Zèv da

An Frans, lejislasyon an reglemante estrikteman nosyon zèv da paske fiskalite ki gouvène zèv da yo espesifik (an tèm de TVA osi byen ke an tèm de taks sou richès). Kidonk, atik 98-A nan kòd enpo yo  bay kritè pou defini kisa yon zèv da ye nan pwennvi lejislatè a, e sa, pa disiplin atistik:

# Konsènan tablo, kolaj, penti ak desen, sa yo dwe antyèman egzekite alamen pa atis la;
# Konsènan gravi, estanp ak litografi orijinal, yo dwe tire yo an kantite limite dirèkteman an nwa oswa an koulè, soti nan youn oswa plizyè plak antyèman egzekite alamen pa atis la, kèlkeswa teknik la oswa materyèl yo itilize, eksepte nan nenpòt ki mekanik oswa pwosesis fotomekanik;
# Konsènan tapisri handmade, yo dwe limite a plis pase uit kopi chak nan yo;
# Konsènan foto, yo dwe pran pa atis la, enprime pa li oswa anba kontwòl li, siyen ak nimewote nan limit trant kopi, tout fòma ak sipò konbine. An tèm de fotografi atizay , enprime a ak sipò yo itilize yo esansyèl, nan sans ke yo fòme yon antye inséparab nan fotografi a. Enpresyon foto atizay yo itilize swa sa yo rele "fim", oswa sa yo rele "pigmantè» (plis chè men pi presi) ki te pran momantòm pou plizyè ane ak pwensipal materyèl ki te itilize pou image sont branka pou pote ak tapis, laminage sou aliminyòm ak kès Ameriken an.

## Nòt ak referans

## Apendis

### Atik ki gen rapò

* Chedèv, Travay atistik total, Travay atizay ki poko fini
* Atizay ; Atizay piblik, atizay iben, atizay dijital
* Koleksyon atizay
* Koleksyon prive, koleksyon piblik
* Galri atizay
* Mache Atizay - Konsesyonè Atizay
* Mize
* Reprezantasyon (atizay)
* Artnapping
* Estetik

**Zèv atistik**:

* Penti (zèv pent)
* Jan literè (zèv literè)
* Zèv mizikal
* Sinema (zèv sinematografik)
* Zèv odyovizyèl
* Zèv kolektif (nan domèn dwa)

### Lyen ekstèn

* Sekirite nan pwopriyete kiltirèl, ki soti nan prevansyon vòl nan retounen nan objè yo vòlè li - Gid enfòmasyon ki soti nan Ministè Fransè Kilti a, 2010.
Kirinal

**Kirinal** la (nan Laten: *Quirinalis Collis*, an Italyen : *Quirinale* ) se pi wo   epi pi  gwo nò nan sèt ti mòn Wòm yo . Li sitiye jodi a nan Rione di Trevi la.

## Deskripsyon

## Istwa

### Ansyen Quirinal

Fichye:Quirinale_palazzo_e_obelisco_con_dioscuri_Roma.jpg|lien=Fichier:Quirinale_palazzo_e_obelisco_con_dioscuri_Roma.jpg|alt=Palais du Quirinal| Palè Quirinal
Fichye:RomaScuderie-del-Quirinale.jpg|lien=Fichier:RomaScuderie-del-Quirinale.jpg|alt=Écuries du Quirinal| Kirinal ekèv
Fichye:Palazzo_Rospigliosi_Pallavicini_al_Quirinale.jpg|lien=Fichier:Palazzo_Rospigliosi_Pallavicini_al_Quirinale.jpg| Palazzo Rospigliosi Pallavicini
Fichye:Quirinale.PNG|lien=Fichier:Quirinale.PNG|alt=Escaliers| Mach eskalye
Fichye:Trevi_-_piazza_del_Quirinale_1110297-9.JPG|lien=Fichier:Trevi_-_piazza_del_Quirinale_1110297-9.JPG|alt=Place du Quirinal| Kare Quirinal
Fichye:Trevi_-_S_Silvestro_al_Quirinale.JPG|lien=Fichier:Trevi_-_S_Silvestro_al_Quirinale.JPG| San Silvestro al Quirinale
Fichye:Sant'Andrea_al_Quirinale.jpg|lien=Fichier:Sant'Andrea_al_Quirinale.jpg| San Andrea al Quirinale


## Nòt ak referans

## Bibliyografi

* Léon Homo, Rome impériale et l'urbanisme dans l'Antiquité, Albin Michel, coll. « L'évolution de l'humanité », 1971, 665 p.

## Atik ki gen rapò

* Legliz Saint Andre nan Quirinal la
Viminal

**Viminal** la (nan Laten : *Viminalis Collis* ), ki chita ant Quirinal nan nò a ak Esquiline a nan sid la, li se youn nan de pi piti nan sèt kolin Wòm ak Kapitòl la.

## Deskripsyon

## Orijin nan non an

## Istwa

## Nòt ak referans

* Sous modèn :

* Sous ansyen yo :

## Gade tou

### Bibliyografi

* Léon Homo, Rome impériale et l'urbanisme dans l'Antiquité, Albin Michel, coll. « L'évolution de l'humanité », 1971, 665 p.
* François Hinard (dir.), Histoire romaine : tome I, des origines à Auguste, 2000, 1075 p. (ISBN 978-2-213-03194-1)
** Dominique Briquel, « Le sillon fondateur », dans Histoire romaine, 2000a, p. 11-46
** Dominique Briquel, « La lente genèse d'une cité », dans Histoire romaine, 2000b, p. 47-84
Valabrèg

**Valabrèg** se yon komin fransè ki sitiye nan lès depatman Gard, nan rejyon Occitanie.               

## Jewografi

### Lokalizasyon

### Minisipalite fwontyè yo

### Klima

### Anviwònman natirèl ak divèsite biyolojik

#### Rezo Natura 2000

### Itilizasyon tè

### Gwo risk yo

### Espò

## Ekonomi

### Referans

#### Sit entènèt INSEE

#### Lòt sous
Wicker (materyèl)

Losye se materyèl prensipal pou vannri . Sa yo se ki fèk ap pouse, lans Willow fleksib yo jwenn pa yon koupe sezon fredi anyèl.

## Diferan kalite Ozye depann de preparasyon yo

## Prepare Osye a

## Apendis

* Lloyd Loom

### Referans
Plàn

**Plàn** nan, yo rele li pafwa, *kouto de manch*, se yon zouti ki itilize pou travay ak bwa, Li te toujou la Pou plat oswa mete a menm nivo, epi pafwa pou koupe li apre sa. Li se, nan divès fòm koupe ak manyen, yon zouti komen nan mitan ansyen atizan bwa : bòs chapant, bati kay, menisye, wou, tonnelye, bouchon maker, bòs bwa elatriye.  Zouti  fè a te kapab remonte nan peryòd La Tène.

## Deskripsyon, fonksyon

## Nòt ak referans


## Bibliyografi

* Marcellin Berthelot (dir.), La Grande Encyclopédie, envantè rezone syans, lèt ak atizay, kolektif - sosyete savan ak moun lèt, nan 31 volim, H. Lamirault et Cie, piblikatè, Pari, 1885-1902. An patikilye, volim 26, PARTA-POILPOT, Antre Avyon p. 1033-1034.
* Émile Chouanard (Enjenyè atizay ak atizana ak Lekòl Santral Paris, direktè), *Aux forges de Vulcain* (katalòg zouti nan fòma diksyonè), Paris, edisyon mizajou Jiyè 1909, 4160 paj. An patikilye, p. 853 Zouti Cooper yo, deskripsyon nan fen paj la ak yon plak ki reprezante sèt kalite avyon, ak longè varye (koupe) : avyon cooper dwat oswa vout, style Orléans, avyon kre, avyon parizien oswa òdinè fè fas a, avyon ajenou, avyon ke priz.
* Jean-Paul Pairault, *The Great Book of Tools*, Centre France Livres SAS, De Borée, 2020, 2yèm edisyon, 349 paj, ( ISBN 978-2-8129-2672-3 ) . An patikilye, paj 260 sèt avyon diferan : sis anplwaye pa cooper a ak yon avyon ki gen ba ak pye paille a.
Trevi (riyon nan lavil Wòm)

**Trevi** se youn nan 22 *rioni* lavil Wòm yo.  Yo te mete li nan nomanklati administratif la pa kòd la **R.** **II** .

## Istorik
Kote non an soti pa two klè, men kote li soti ke yo Plis aksepte a se nan  Latin **' ( **' nan Italyen ), ki vle di " Twa lari ", ki ansyen konvèje sou **' a, ki sitiye nan nòdwès **', kote Trevi Fountain la pi popilè ak moniman chita.

* Legliz San Marcello al Corso
* Legliz Santissimo Crocifisso
* Madonna dell'Archetto Chapel
* Bazilik Sentespri Apot yo
* Legliz Santa Maria di Loreto
* Legliz Santissimo Nome di Maria al Foro Traiano
* Legliz Santa Maria del Carmine alle Tre Cinnamon
* Legliz Santa Croce ak San Bonaventura dei Lucchesi
* Legliz Santa Maria dell'Umiltà
* Legliz Santa Rita da Cascia alle Vergini
* Legliz Santi Vincenzo ak Anastasio nan Trevi
* Legliz Santa Maria nan Trivio
* Oratory of Santissimo Sacramento
* Legliz Santa Maria nan Via
* Legliz Santi Claudio ak Andrea dei Borgognoni
* Legliz San Basilio agli Orti Sallustiani
* Legliz San Pietro Canisio agli Orti Sallustiani
* Legliz San Nicola da Tolentino
* Legliz Santa Susanna alle Terme di Diocleziano
* Legliz San Silvestro al Quirinale
* Legliz Sant'Andrea degli Scozzesi (Via delle Quattro Fontane)
* Legliz Saint Andre nan Scotland (Via XX Settembre)
* Legliz Santi Angeli Custodi al Tritone (scomparsa)
* Legliz San Giovanni della Ficozza (dekonsekre)
* Legliz Evangelica Valdese nan Trevi
* Palazzetto De Angelis

## Atik ki gen rapò

* Soudivizyon administratif lavil Wòm
Epe (eskrim)

**Epe** a se youn nan twa zam nan eskrim espòtiv (ansanm ak flerè la ak sab la). Règ espesyal gouvène aso ak epe a: sib la konsiste de tout kò advèsè a, kou yo sèlman bay pwent lan (zam estòk), "kou doub» otorize, pis la nome, zam la ofisyèl. Nan konpetisyon, epe a enskri nan pwogram premye jwèt yo Olympic nan epòk modèn lan, nan1896.

## Nòt ak referans
Palè Colonna (Wòm)

**Palè Kolona** se kay istorik fanmi Colonna. Palè a tou pre Piazza Venezia nan lavil Wòm, li gen ladan l galeri Colonna, chanm nan apotewoz Martin V ak apatman yo Isabella.

## Istwa
Fanmi Colonna, orijinè nan vilaj Colonna toupre lavil Wòm, te kòmanse konstriksyon palè a nan XIVw syèk. Sa a pral dire senk syèk, chak epòk kite yon temwayaj nan achitekti pwòp li yo .

## Galeri

Fichye:Galleria_di_palazzo_colonna,_02.JPG|lien=Fichier:Galleria_di_palazzo_colonna,_02.JPG|alt=La Galerie Colonna|Galeri Colonna


## Nòt
Dion Cassius

**Dion Cassius**, genyen Pou non konplè li laten *Lucius Claudius Cassius Dio*, ki fèt nan anviwon 162 nan Nicaea ( Bitini ) kote li te mouri nan blok 235, se yon politisyen women ak istoryen nan ekspresyon grèk, tou pre anperè Septimius Severus ak Severus Alexander nan kòmansman III syèk la. 

## Biyografi

## Edisyon travay li
Kilti (etoloji)

**[[Kilti]]**, nan yon definisyon ki laj epi aplikab a tout animal sosyal, se tankou yon seri konesans ak pratik ki pataje ak transmèt sosyalman nan yon gwoup kèlkonk se pa pa eritaj jenetik.

Definisyon laj sa a de kilti depi lontan te sa ki te pèmèt li posib espesifikman defini " Limanite ".

Avansman mjwayen obsèvasyon nan forè pèmèt yo te fè pi byen etidye kilti bèt nan plas olye ke nan laboratwa a, ki gen konesans konsiderableman avanse nan domèn sa a.

## Nòt ak referans
Marcus Claudius Marcellus (konsil nan -222)

## Biyografi

### Orijin ak fanmi

### Kòmansman yo

### Konkèt Gòl Cisalpine ak premye konsila (222)

## Nòt ak referans

## Atik ki gen rapò

* Syèj Syracuse (213 BC)
* Ansyen Wòm
* Ansyen Lagrès
Etoloji

**Etoloji** se etid syantifik sou konpòtman espès animal yo, ki gen ladan moun, nan anviwònman natirèl yo oswa nan yon anviwònman eksperimantal, atravè metòd syantifik obsèvasyon ak kantifikasyon konpòtman animal yo.

## Nòt ak referans

## Apendis

### Lyen ekstèn

* Sosyete franse pou etid sou konpòtman bèt (SFECA)
* " Etoloji : delivre nou anba Male a », *Syans, CQFD*, Lafrans Kilti, 6 mas 2024.
Betik

Pwovens Women an nan **Betik**, nan Latin Hispania Baetica, te kreye sou rèy Auguste la nan demembranman nanpwovens ki vin apre a nan Hispania .

Betik se tout sid peyi Espay jodi a epi apeprè koresponn ak Andalouzi jodi a. Non li  soti nan non Latin nan Rivyè Guadalquivir, *Baetis* .

## Betik nan Anpi Women an

### Òganizasyon administratif
Se yon pwovens senatoryal, ki administre pa yon ansyen pretè ( propretor ), ki gen kapital se Córdoba ( Corduba ).

### Karakteristik

## Peryòd envazyon yo

### Konkèt Mizilman an (710)

## Nòt ak referans

## Gade tou

### Atik ki gen rapò

* 
* Liste des diocèses de l'Empire romain tardif - Liste des provinces du Bas-Empire
* Province romaine
* Italica
* Baelo Claudia

### Bibliyografi

* (es) M. P. García Moreno, « Iconografía fenicio-púnica en moneda romana republicana de la Bética », Zephyrus, vol. XLIII,‎ 1990, p. 371-383.
* (es) M. P. García Moreno, « Ciuades béticas de estirpe púnica(un ensayo postmarxista) », dans Conquista romana y modos de intervención en la organización urbana y teritorial, 1992, p. 119-127.
* (es) El Housin Helal Ouriachen, La ciudad bética durante la Antigüedad Tardía. Persistencias y mutaciones locales en relación con la realidad urbana del Mediterraneo y del Atlántico, Université de Grenade, 2009.
* (es) N. Marín Díaz et Alberto Prieto Arciniega, « En torno a un planteamiento de los límites de la provincia romana de la Bética », HAnt, no 4,‎ 1974.
* (es) Luciano Pérez Vilatela, « Perspectiva diacrónica de los celtas en la Bética », dans Actas del II Congreso de Historia de Andalucía. Historia Antigua, Cordoue, 1994.
* Raymond Thouvenot, Essai sur la province romaine de Bétique, Paris, De Boccard, 1940, 748 p..

### Lyen ekstèn
Foula

Yon **foula** (ki soti nan Provençal, foulat  foulé) se yon gwo kare twal yo mete, kòm yon akseswa mòd, nan kou oswa sou tèt. Lè l pote sou tèt, itilizasyon mo a pafwa konfonn ak vwal .

Nou itilize yon foul oswa *yon echap* pou pwoteje cheve ak kou kont pousyè, van, solèy oswa fredi.

Kebèk, yo itilize tèm foulad la pou deziyen yon echap.

## Istwa

Tèm echap la parèt nan mitan XVIIIe syèk. Nan tan sa a, li te deziyen yon twal lejè, swa oswa koton, ki te itilize pou fè konfeksyon echap, mouchwa ak lòt. 

## Eskoutism
Foula la se yon eleman rekonesans, nan diferansyasyon ant inite yo eskout diferan. Li fè pati inifòm lan.

## Galeri

Fichye:Frauen-Trachtenbuch_017.jpg|lien=Fichier:Frauen-Trachtenbuch_017.jpg|alt=1586, femme de la ville allemande de Meissen en deuil| 1586, fanm ki soti nan vil Alman Meissen nan lapenn
Fichye:Jules_Dalou-Peasant_woman_nursing_a_baby-.jpg|lien=Fichier:Jules_Dalou-Peasant_woman_nursing_a_baby-.jpg|alt=La Paysanne française allaitant de Jules Dalou (1873), Victoria and Albert Museum, Londres| *The Breastfeeding French Peasant* pa Jules Dalou (1873), Victoria and Albert Museum, Lond.
Fichye:Bundesarchiv_Bild_183-15844-0031,_Frühstückspause_in_der_PG_"Thomas_Münzer".jpg|lien=Fichier:Bundesarchiv_Bild_183-15844-0031,_Frühstückspause_in_der_PG_"Thomas_Münzer".jpg|alt=Paysannes allemandes dans l'Arrondissement de Märkisch-Pays de l'Oder en 1952| Fanm peyizan Alman nan distri Märkisch-Oderland an 1952
Fichye:Casol_square_silk_scarf_as_head_scarf.jpg|lien=Fichier:Casol_square_silk_scarf_as_head_scarf.jpg|alt=Jeune femme avec un foulard de soie| Jèn fanm ak yon foula swa
Fichye:Foulard_scouts_de_france.jpg|lien=Fichier:Foulard_scouts_de_france.jpg|alt=Foulard scouts de France| Echap Scouts nan Lafrans


## Nòt ak referans


## Apendis
Valè (syoloji)

Tèm **Valè** yo ka refere ak atribi ak pèsepsyon ke yon moun pataje ak manm nan gwoup sosyal oswa kiltirèl yo; yo di valè sa yo pafè epi fè èt yo oswa konpòtman yo atribiye yo dezirab ak estimab.

Yo konstitye yon moral ki bay moun mwayen pou yo jije aksyon yo epi pou yo konstwi etik pèsonèl.

## Divès apwòch
Lòt disiplin apre sosyoloji ( aksyoloji, ekonomi, filozofi, sikoloji  ) enterese ak nosyon yo nan "valè» oswa «valè yo".

## Nan filozofi
Valè moral yo etidye tou nan aksyoloji.

### Dis valè Shalom Schwartz yo
Sikològ Shalom Schwartz te fè etid atravè mond lan pou l defini yon teyori sou egzistans 10 valè inivèsèl, komen ak tout limanite. Sa yo se, nan yon lòd enpòtans ke li menm te etabli:

## Maketing
Nan maketing, nan etid konpòtman konsomatè, valè yon konsomatè reprezante sistèm reprezantasyon li.

## Referans
Aksyoloji

**Aksyoloji** (ki soti nan grèk la: *axia* oswa *axios*, valè, kalite) ka defini swa syans valè sosyolojik ak moral, oswa, nan filozofi, alafwa teyori valè ( *axios* ) oswa yon branch nan filozofi ki enterese nan domèn valè.

## Istwa tèm nan
Li difisil pou di ki moun ki premye prezante tèm "aksyoloji» . Li te itilize an 1877 pa Eduard von Hartmann ki te prezante li an fransè nan "Aksyoloji ak divizyon li yo» an 1890  anvan liv li an 1908 *Grundriss der Axiologie oder Wertwägungslehre* (*Deskripsyon yon aksyoloji oswa teyori valè* ). Depi nan kòmansman XXe syèk la, nou wè ke travay pi souvan. Yo jwenn li an patikilye an Frans nan travay Paul Lapie *Logic of will* (1902) nan sans restriksyon nan syans ki gen valè moral.

## Gade tou

### Referans

### Lyen ekstèn
Valè (la vizyèl)

Nan atizay grafik yo menm nan penti, **valè** yon ton se liminozite li yo wè oswa klate nan kontèks imaj la. Akòz lwa kontras koulè similtane, valè yo parapò youn ak lòt; vwazinaj la nan yon ton limyè bay yon valè nwa nan yon koulè ki ta gen yon valè pi klere nan vwazinaj la nan yon ton sonb.

## La vizyèl
Tèm "valè" a, anprint ak pratik atistik, eksprime fòs la, evidans *relatif*  nan yon seri koulè nan yon tablo , « relyèf, fòs, entansite yon pati […] konparativman ak lòt pati yo » nan yon penti, « entansite relatif nan tente oswa ton » nan yon desen .

### Nòt ak referans
Amboise

**Amboise** se yon komin fransèz ki sitiye nan depatman Indre-et-Loire nan awondisman Loches nan rejyon Centre-Val de Loire.

## Jewografi
Amboise pwolonje, pou pi plis, sou bank sid Lwa la, nan yon plas kote rivyè a separe an de bra. Li antoure yon zile (yo rele Île Saint-Jean, an souvni  yon priyorite domaje nan inondasyon, Grande-Île oswa Île-d'Or), ki fè pati teritwa kominal.

## Nòt ak referans

### Nòt

### Referans

* Sulpice-Sévère (tradiksyon Richard Viot), *Lavi Saint Martin*, Mame, Tours, 1861.
* Jean de Marmoutier, *Gesta Consulum Andegavorum*, tradui an franse pa Louis Halphen ak René Poupardin anba tit *Chronicles of the Counts of Anjou and the Lords of Amboise*, Paris, Picard, 1913.
* Étienne Cartier, *Esè istorik sou vil Amboise*, Les éditions du Bastion, 1842.
* Jacques-Xavier Carré de Busserole, *Chimen istorik ak moniman nan Touraine*, 1891.
* Thierry Vivier, *Amboise nan toumant lagè ak okipasyon*, edisyon Alan Sutton, 2006.
* Jean-François Badier, *Majistra Indre-et-Loire - Saint-Martin-le-Beau, Montlouis-sur-Loire, Amboise, Lussault-sur-Loire, Mosnes, Saint-Pierre-des-Corps...*, Self-publishing, 2013 ( ISBN 978-2-9546-0290-5 ) .
Pierre de Vinci

**Pierre da Vinci**  oswa **Piero Da Vinci**, non konplè li **Ser Piero d'Antonio di ser Piero di ser Guido Da Vinci** oswa **Messer Piero Fruosino di Antonio Da Vinci** (1426 – 9 jiyè 1504 ) se te yon notè,  epi yon Chanselye . ak anbasadè Repiblik Florentin  ak desandan yon fanmi rich nan notab Italyen yo. Li se papa Leonard da Vinci ak lòt timoun.

## Non
Non an " Vinci » soti nan *vinchi*, plant ki menmjan ak jon, yo itilize nan atizana Toscan epi k ap grandi touprè rivyè Vincio  .

## Nòt ak referans

### Nòt


### Referans
Elvaj

**Elvaj** se yon seri aktivite ki asire antretyen ak miltiplikasyon bèt, souvan domestik, pafwa sovaj, pou moun itilize.

## Istwa

Premye moun yo t ap viv nan keyèt, lapèch ak lachas. Nan peryòd Neyolitik la, moun te deplase soti nan yon ekonomi predatè pou yon ekonomi pwodiktif, ki konkrètman te lakòz domestikasyon kèk espès ki gen karakteristik evolye sou presyon seleksyon atifisyèl ki te dirije pa moun epi akeyoloji bay prèv.

Premye tras elvaj èbivò yo te dekouvri alantou Mezopotami yo soti nan anviwon 9000 av. J. -K. : nan Levan nan Tell Aswad, nan mòn Zagròs nan Ganj Dareh pou kabrit ak nan rejyon Sidès Anatoli pou mouton yo.

## Nòt ak referans
Espirityalite

Nosyon **espirityalite** a (ki soti nan laten eklezyastik *spiritualitas* ) jodi a gen diferan siyifikasyon selon kontèks itilizasyon li  . Li konvansyonèl lye, nan Oksidan an, nan relijyon nan pèspektiv èt imen an nan relasyon ak èt siperyè ( dye, demon ) ak delivrans nanm nan.

## Nòt ak referans

## Gade tou

### Lyen ekstèn

*
Entelektyèl

Yon **entelektyèl** se yon moun ki gen aktivite ki baze sou egzèsis lespri a, ki angaje l nan esfè piblik la pou pataje analiz li yo, pwennvi li sou sijè ki pi varye yo oswa pou defann valè, ki jeneralman pa pran responsablite dirèk nan biznis pratik , epi ki moun ki gen kèk fòm otorite. Entelektyèl la se yon figi kontanporen ki diferan de pi ansyen filozòf yo ki fè refleksyon li nan yon kad konseptyèl.

## Nòt ak referans
XIIIe syèk

**XIIIe syèk** ( **13yèm syèk** ) kòmanse sou premye janvye 1201 epi li fini 31 desanm 1300 .
## Evènman
* Brèf vag glasya ateste nan Alp pa toubyè glasye Fernau ( Tyrol ), ant 1200 (petèt 1150 ) ak 1300 (petèt 1350 ).

## Nòt ak referans


## Lyen ekstèn
* 
* 
*
Paleyolitik

**Paleyolitik** se premye ak pi long peryòd pre-istwa, pandan tout moun yo te chasè-keyè. Li prèske kontanporen ak Pleyistosèn. Moun paleyolitik yo te sitou nomad, yo deplase selon sezon yo depann de resous manje ki disponib, kit se plant oswa bèt. Dansite popilasyon an trè ba, sitou pandan peryòd glasyè, ki karakterize pa yon klima pi sèk (dansite pi enferyè pase  ).

## Etimoloji
Tèm "Paleyolitik» la soti nan grèk παλαιός / , "ansyen», ak λίθος / , "wòch". Se poutèt sa li ka literalman tradui kòm "ansyen wòch". Tèm nan te envante an 1865 pa pre-istoryen John Lubbock pou refere a laj wòch taye a, kontrèman ak laj wòch poli oswa Neyolitik, "nouvo wòch".

## Nòt ak referans

## Gade tou

### Lyen ekstèn
Granparan

Yon **zansèt** vle di  nan sans laj tout asandan patènèl oubyen matènèl, tandiske nan sans restriksyon an, li se yon **granparan**, sa vle di youn nan  paran yo      . Li se dezyèm siyifikasyon sa a ke atik sa a kontra avèk.

Nan pliryèl la, nou di zansè tse lè nou vle deziyen granparan (pafwa tou granparan), pandan ke zansèt vle di " zansèt, asandan » (ki gen ladan zansèt) oswa pi lajman « moun ki te anvan jenerasyon aktyèl la »  .

## Nòt ak referans,
Mezopotami

**Mezopotami** (ki soti nan grèk Μεσοποταμία/,  μέσος / , "ant, nan mitan”, ak ποταμός / , "rivyè", literalman peyi a "ant rivyè yo) se yon rejyon istorik nan Mwayen Oryan ki sitiye ant rivyè Tig ak Efrat. Li koresponn pou pi plis ak aktyèl Irak ak peyi Siri . Li gen ladann de rejyon topografik diferan:

* sou yon bò nan nò (nò Siri ak Irak jodi a, ak sidès Latiki ), yon rejyon nan plato, yon zòn nan kilti lapli;
* Sou lòt bò a nan sid (lès aktyèl Irak, lwès Iran ak nò Kowet), yon rejyon nan plenn kote agrikilti ki baze sèlman sou irigasyon pratike.

## Ki sa ki Mezopotami?
Nosyon de "Mezopotami» te fòje ak defini deyò, nan Antikite klasik epi, nan tan kontanporen. Li pa nan tèks kineyifòm mesopotamyen .

## Nòt ak referans

## Gade tou
Perugino

**Pietro di Cristoforo Vannucci**, oswa **Perugino** ( ***il Perugino*** ), fèt alantou 1448 nan Città della Pieve, touprèPerugia nan Eta Pap yo e li te mouri nan lane 1523 nan Fontignano ( *frazione* nan Perugia ), se yon pent Italyen nan Renesans la ki fè pati '. Umbrian lekòl, ki se youn nan mèt yo nan Raphaël . Li sitou pentire penti relijye, miltipliye Madonna elegant ak zanj melankoli.

Li te fèt ant 1445 ak 1450 nan yon ti vil Città della Pieve nan Ombri, ki pa twò lwen Perugia,  pitit gason Cristoforo Vannucci ki te, kontrèman ak sa Vasari te ekri, youn nan notab ki pi rich nan vil la. Papa l 'apranti li nan yon pent modès ki renome ki entwodui l' nan teknik yo nan fresko ak desen .

Pėrugin te fòme  etidyan nan travay Piero della Francesca ak Verrocchio, nan ki li te pwobableman yon etidyan nan Florence nan fen ane 1460 yo ak kòmansman ane 1470 yo , nan konpayi Leonard de Vinci  . Se la li te dekouvri estil flamand nan jaden flè ak pòtrè naturalistik. Nan 1472, li te kite estati apranti li epi li te resevwa premye lòd li nan men relijye yo nan kouvan San Martino, Camaldolese a pou ki moun li te kreye yon *Saint Jerome.* Li te travay sitou nan Umbria, Florence ak lavil Wòm, egalman, nan Lucca, Bologne, Venise, Cremona, Ferrara ak Milan .
## Referans

## Lyen ekstèn
Usufruit

**Usufruit** se dwa pou sèvi ak yon pwopriyetè (viv nan yon mezon, itilize mèb, ak lòt toujou) oubyen  resevwa revni nan li (pa egzanp, kolekte lwaye, enterè oswa dividann), san yo pa mèt kay la. An Frans, li defini nan atik 578 nan Kòd Sivil la.

Usufruit se asosyasyon an nan de dwa demembre de dwa de pwopriyetè : usus ak fructus . Li fòme yon ansanm ak de an komen,   se konplemantè, ki gen ladann yon twazyèm dwa demembre soti nan de an komen, dwa a alyene, oswa abusus.

Li diferan de pwopriyetè paske li pa bay dwa pou detwi obyen  alyene bagay la. Anplis de sa, usufruit nesesèman gen yon dire, pandan  dwa pwopriyetè a an komen se enpreskripsyon eksepte nan ka a nan uzikap .

## Définition
Usufruit se yon dwa reyèl (dwa ki gen rapò ak yon bagay) ki bay dwa pou itilize ak dwa pou fwi yon bagay ki fè pati yon lòt. Nan lwa fransè, usufruit defini kòm « dwa pou jwi bagay yon lòt gen an komen, tankou pwopriyetè a li menm, men sou kondisyon pou konsève sibstans yo » .

## Nòt ak referans.

## Lyen ekstèn
Byen (dwa)

Nan dwa, yon **byen** se yon bagay ki se pwopriyete piblik oswa prive, sa vle di bagay ke yon moun posede (sa enkli esklav nan peyi kote esklavaj yo te admèt).

Domèn dwa ki trete byen (oswa bagay an jeneral) yo rele dwa byen.

## Nòt ak referans
Kò imen

“**Kò imen**” se estrikti kiltirèl ak fizik yon èt imen. Kò imen an konpoze de plizyè sistèm (nève, sistèm dijestif), osi byen ke 206 zo ak  639 misk ladan yo 570 se misk skelèt. Syans ak pratik ki dekri òganizasyon ak fonksyone kò imen an se anatomi imen, ki se yon espesyalite nan medsin. Medikaman vize pi jeneral pou konsève sante, sa vle di fonksyone nòmal kò imen an. 

## Etid ak rechèch

Anatomi se disiplin konsakre nan deskripsyon kò imen an ak diferan pati li yo. Anatomi makroskopik konsantre sou sifas li yo ak eleman vizib nan je toutouni, pandan ke anatomi mikwoskopik, oswa istoloji, enplike itilizasyon zouti agrandisman tankou mikwoskòp la. Patoloji konsantre sou mòfoloji kò malad la. Fizyoloji dedye a fonksyon yo nan eleman yo nan kò diferan.

Pozisyon referans anatomik yo itilize pou estandadize deskripsyon yo se sa yon kò nan yon pozisyon kanpe, tèt dwat, gade fiks, bra sou kote ak pla yo fè fas a pi devan ak pye ansanm. Tèminoloji gen ladan tèm direksyon, yo itilize pou lokalize pati kò yo youn ak lòt, ansanm ak tèm rejyonal, ki itil pou deziyen pati sa yo. Kò a ka divize dapre yon plan medyàn, koron oswa transverse.

## Estrikti
Kò a konpoze de diferan nivo stratifikasyon estriktirèl ak konpleksite. Nivo fondamantal la se chimik, kidonk atomik ak molekilè. Pifò biyomolekil yo konpoze de kat eleman (kabòn, idwojèn, oksijèn ak nitwojèn). 4% pwa kò se lòt eleman, tankou potasyòm, sodyòm, kalsyòm ak fosfò.

Kò yon moun adilt gen 60% dlo, ki reprezante apeprè 42 lit.

selil se pi piti inite endepandan matyè vivan yo. Pifò nan yo espesyalize pou satisfè yon fonksyon espesifik. Gen apeprè:

*  pou yon nonm ki peze 70 kg,
*  pou yon fanm ki peze 60 kg,
*  pou yon timoun 10 an ki peze 32 kg,

pami 300kalite}} diferan. ADN chak selil sa yo ka lonje apeprè 2 mèt si yo dewoule.

tisi ​​fòme nivo òganizasyon entèmedyè ant selil la ak ògàn lan. Yo konpoze de yon seri selil ki sanble ki gen menm orijin, yo gwoupe an grap, rezo oswa pakèt (fib), rejenere epi bay menm fonksyon an. Tisi konjonktif, epitelyal, miskilè ak nève yo se kat kalite prensipal tisi yo, yo chak ak sibdivizyon yo.

## Konpozisyon kò imen an pa eleman

## Konpozisyon kò imen an pa kalite selil

## Atik ki gen rapò
* Anatomi imen
* Dwa a entegrite fizik

## Filmografi
* *Planet corps*, pa Pierre-François Gaudry, Koleksyon: Science Odyssey, 88 minit, Mona Lisa, Universcience, Inserm, Smith&Nasht

## Nòt ak referans

## Bibliyografi
### Travay
*.

*.

### Atik
*.

## Lyen ekstèn

* humainevirtuel/corps humainevirtuel Eksplorasyon yon kò imen vityèl (ikonet)
* Google Body Browser Portal (Body Browse)
* Cell Treemap
Relièf (jewomòfoloji)

**Relièf** se gwo varyasyon vètikal nan yon sifas solid, swa pozitivman, vle pèse anvlòp, oswa negatif, ankastre. Mo sa a souvan itilize pou karakterize fòm litosfè Latè a .

Jewomòfoloji tradisyonèlman fè distenksyon ant twa kalite prensipal relyèf:

* plenn;
* plato;
* mòn.

Lòt kalite relyèf yo enkli vale, ti mòn, fjord, defile ak, imèje, Wo-fon, mòn-soumaren, Ridge ak oseyan tranche.

## Karakteristik yo nan soulajman mond ak modèl prensipal yo jewomòfolojik

Relief glòb terès la gen ladan zòn ki parèt yo ak zòn anba dlo yo  .

## Nòt ak referans
Dwa byen

**Dwa byen** oswa **dwa reyèl** se yon branch nan dwa ki etidye relasyon jiridik ki gen orijin oswa objè ki gen rapò ak byen oswa choz. Dwa byen yo konsène ak relasyon ki genyen ant moun ak byen. Byen yo se yon seri ki gen ladan tou de bagay materyèl (machin) ak bagay imateryèl ( dwa dotè ), anpil lòt bagay ki se mèb ( aksyon nan konpayi ) ak bagay imobilye (apatman).

## Prensip fondamantal yo
Dwa reyèl yo enkli kèk kantite prensip fondamantal ki soti nan nati patikilye yo. 

### ''Numerus clausus''
Kèk sistèm jiridikl admèt egzistans dwa reyèl san non .

### Prensip piblisite

### Pwosesis akizisyon

### Prensip kozalite

### Prensip espesyalite

### Prensip priyorite nan tan

## Nòt ak referans
Aksyon (finans)

Yon **aksyon** se yon tit mobilye ki bay yon sosyte kapital (pa egzanp yon sosyete anonim oswa yon sosyete limite pa aksyon ) an echanj pou yon kontribisyon an lajan kach oswa an kalite bay konpayi sa a nan moman konstitisyon li oswa pandan ogmantasyon nan kapital la. Aksyon an pa nan okenn fason konstitye yon tit de pwopriyete men reprezante yon seri dwa ki se sitou: dwa pou negosye pataje a (achte-vann), dwa pou resevwa dividann, dwa pou vote nan yon reyinyon jeneral (enkòporasyon, disolisyon, eleksyon ofisye antrepriz, ogmantasyon ak diminisyon nan kapital pataje, fikse dividann, anviwònman nan objektif sosyal, lwa, katye jeneral, elatriye)     . Nan ka divòse, aksyonè a ka ranbouse pou byen ki rete yo nan pwopòsyon ak kontribisyon li. Li pa kapab responsab pou pèt konpayi an. 

## Etimoloji
Mo aksyon an soti nan laten *actio* ki vle di revandike dwa yon moun nan tribinal. Li bay nan lang neyèlandè mo *Aktie* ki te itilize depi 1603 pou deziyen aksyon Konpayi neyèlandè End oryantal, premye konpayi aksyon an nan sans modèn tèm .

## Nòt
Branch nan dwa

Yon **branch nan dwa** oswa **domèn dwa** se yon sou-divizyon dwa a ki gen règ ki gen rapò ak menm sijè a. Dwa se pa yon syans inite epi règ dwa fòme yon antye etewojèn ki divize selon kritè anpirik. Divizyon sa a soti nan kodifikasyon ki te fèt, nan tèks yo, nan pratik, ak nan ansèyman inivèsite.

## Enterè ak limit
Klasifikasyon sa a fèt pou yo pratik, Pou yo pi byen konprann kontou yo nan yon matyè.

## Dwa entènasyonal

## Dwa entèn
Dwa entèn divize nan apwòch klasik la (yo rele sistematik) ant dwa piblik ak dwa prive  .

### Dwa prive
Dwa prive se pati nan dwa a ki gouvène relasyon ant moun, kit se moun fizik oswa antite legal anba dwa prive.

### Dwa piblik
Dwa piblik gouvène egzistans ak aksyon pouvwa piblik.

### Dwa miks
Dwa miks se dwa kote yon moun pa ka fè yon divizyon ant règ ki soti nan dwa piblik ak dwa prive, sa vle di règ ki soti nan aksyon endividyèl ak règ ki konsène pouvwa piblik yo. Nou pale tou de "dwa *transvèsal*".

## Dwa konpare
Dwa konpare se branch nan dwa ki gen yon tèm transvèsal ki konpare divès sistèm jiridik.

## Nòt ak referans
Choz (dwa)

Nan dwa, yon **choz** (oswa **bagay)** se yon pòsyon delimite ak enpèsonèl nan linivè materyèl ke moun kapab kontwole. Bagay yo se objè dwa reyèl.

Nosyon choz la tounen nan konsèp *[[Res (dwa women)|res]]* nan dwa women an. Branch nan dwa ki etidye bagay yo rele Dwa byen oswa dwa reyèl.

## "Choz" ak "byen"
Langaj jiridik la itilize fasilman " byen "ranplase"bagay" "choz". Sepandan, doktrin nan te atache yon siyifikasyon diferan ak mo choz ak byen. Choz, pran nan filozofi, sa vle di sa ki se sa, li di endiferan nan tout bagay, siyifikasyon li yo te detèmine pa pwoblèm nan ak ki nou ap fè fas. Men, nan langa dwa a, li prezante yon siyifikasyon mwens vag byenke pa trè detèmine, sa vle di tout bagay ki nan lanati epi ki ka itil pou lèzòm, kit li ka posede pa yo kòm yon jaden, yon estati, lè a, dlo k ap koule, bèt sovaj  Mo *byen* an gen yon siyifikasyon mwens laj; pa li nou sèlman deziyen bagay ki se objè a nan pwopriyete piblik oswa prive; bagay nou posede yo (menm esklav nan peyi kote yo te admèt esklavaj). Dapre etimolojis, mo sa a soti nan tèm laten *[https://fr.wiktionary.org/wiki/beo#la beo]*, fè kè kontan, paske pou jiris omwen, byen kontribye nan bonè nan lavi (" ban nou mwayen pou ogmante plezi li yo epi ba nou sa ki nesesè pou konsève li ") ; pou sa ou dwe genyen yo. Tèm byen an koresponn ak kèk fason ak ekspresyon *pecunia* nan dwa women ki gen siyifikasyon enfiniman pi restriksyon pase sa mo *res* la pran nan yon fason abstrè paske si nan lang Papinian ak Pòl tèm sa a *pecunia* pa sèlman eksprime tout sa ki lò oswa ajan, envante oswa ou pa, omwen gen ladan sèlman machandiz ki ka antre nan eritaj nou an. Nou wè nan definisyon sa yo ke tout byen yo se bagay men ke tout bagay yo pa machandiz.

## Nòt ak referans
Lis chèf leta Ayiti (1804-1859)

Lis la bay yon lis **chèf leta ayisyen**, ki gen ladan monak wa ak otokrat. Atik la prezante yon lis chèf leta Ayiti depi Revolisyon ayisyen an, lè Jeneral Toussaint Louverture mete kanpe yon gouvènman otonòm, enfliyanse pa lide Revolisyon franse a. Imedyatman, yon sistèm ki te tou de otokrat ak monarchik te etabli plizyè fwa an Ayiti, ak fwontyè peyi a chanje radikalman pandan 19yèm syèk la. 

## Lis dirijan Ayiti selon peryòd yo (1797-1869)

### Gouvènman otonòm nan Santo Domingo (1797-1802 ; 1803-1804)

### Premye Anpi (1804-1806)

### Divizyon zile Ayiti (1806-1820)
Wayòm Ayiti - Nò (1806-1820)

Eta Ayiti - Sid (1806-1820)

### Eta inifye Ayiti (1820-1846)

### Dezyèm Anpi (1847-1859)

### Twazyèm Anpi (1867-1869)

### Eta Ayiti (1902-1908)

### Dinasti Duvalier (1964-1986)

## Referans

## Lyen deyò
Asid laktik

**Asid laktik (asid idwoksipwopanoyik)** se asid òganik ki gen chèn ki konpoze twa atòm kabòn. Iyon **laktat** yo se baz konjige asid sa yo (nan lòt mo, fòm nan iyonize nan asid laktik).

Asid laktik yo rele konsa pa referans ak lèt, kote youn nan enansyomè yo (asid L-laktik, oswa S) te izole premye fwa nan lèt tounen an 1780 pa swedwa Carl Wilhelm Scheele   , men li se lajman prezan (souvan disosye nan fòm laktat) nan òganis vivan kote li jwe yon wòl nan divès pwosesis biyochimik (sitou pwodiksyon an. nan enèji pandan efò miskilè anaerobik), ak nan pwodwi ki gen orijin vivan, pou egzanp nan diven, sèten fwi ak legim, choukwout ak lòt pwodwi fèrmante, elatriye.

## Istorik
Se Carl Wilhelm Scheele (1742-1786) te dekouvri asid laktik.

## Komès
Lafrans, nan 2014, se te yon enpòtatè nèt nan asid laktik, dapre koutim franse. Pri an mwayèn enpòte pou chak tòn te 1 400 €  .

## Nòt ak referans
Francesco Melzi

**Francesco Melzi**, ki fèt nan 1491 osinon 1492 nan Milan ki te mouri alantou 1570 nan Vaprio d'Adda, se yon pent Renesans Italyen, etidyan ak eritye Leonard da Vinci.

### Disip Leonard de Vinci
Giovanni Francesco Melzi te soti nan yon fanmi noblès milanèz. Papa l 'te yon senatè nan Milan, epi li te sèvi kòm kapitèn nan lame a nan Louis XII  Li te antre nan atelye Leonard de Vinci a alantou 1508 epi li te akonpaye l 'lè Giuliano de Medici te rele l' Wòm . Leonard note nan kòmansman kanè F: " Mwen kite Milan pou Wòm 24 septanm ak Giovanni Francesco (Melzi), Salai, Lorenzo ak Fanfoia . ".

Leonard se tou yon envite nan pwopriyete fanmi an, Villa Melzi, nan Vaprio d'Adda . Li te konsidere travay agrandi la, jan yo montre nan desen 225 ra ak 283 re nan *Codex Atlanticus* la, nan dat ki  soti  1513  .

Melzi swiv Salai, Leonard ak sèvitè l ', Battista da Villanis nan Lafrans nan 1516. Nou konnen nan yon dokiman ki te konsève nan achiv nasyonal yo  ke li te resevwa nan men wa Fransik I yon pansyon 800 kouwòn pou dezan (1517 ak 1518) : " Pou mwen. Francisque de Melce, mesye Italyen ki ak di Me Lyenard, 800 ecus pou dezan. »

## Nòt ak referans:

## Lyen ekstè
Marais Pontins

**Marais Pontine** yo (nan Italyen ** ) se yon ansyen rejyon marekaj ki sitiye nan santral Itali, nan rejyon Lazio, anviwon swasant kilomèt nan sid lavil Wòm . Jiska travay asèchman la te antreprann anba rejim fasis la, li te renome pou esterilite li yo ak miasm .

## Sitiyasyon
Yo pwolonje atravè plenn Pontine an nan direksyon sidès soti nan Cisterna di Latina ak sou lanmè Tirenyèn an nan vil Terracina . Sipèfisi yo se  , yo separe ak lanmè a pa dunes epi yo janbe lòt pa Via Appia la.

## Istwa
Pandan tout istwa li, zòn sa a te ravaje pa maladi, patikilyèman malarya . Poutèt pa entansyon pou netwaye rejyon an, Julius Caesar te vle chanje Tiber nan direksyon marekaj yo, men li te mouri anvan li te reyalize pwojè sa a. Rejyon dezolasyon sa a nan Latium, twou brigan yo, se nan rizib Juvenal  premye syèk :Lòt anperè women, ou byen ke plizyè Pap, ki gen ladan an patikilye Pap Pius VI an 1780 pèsonèlman siveye travay la, tou te travay pou drenaj zòn marekaj la. Anba okipasyon fransè a, Napoleon Bonaparte te chanje enjenyè Prony pou abòde kesyon sa a youn apre lòt, men etid yo te fèt soti 1805 rive 1812 te rete nan etap pwojè a, lagè Espay la ak lagè Sizyèm Kowalisyon yo te absòbe tout resous finansyè yo. Anpi. An 1899, otorite Italyen yo te rasanble lajan pou yo eseye netwaye rejyon an. Men, se te anba gouvènman Benito Mussolini ke plis pase 20&nbsp;230 ha te vide ak kiltive soti nan 1928 a 1932 . Epizòd istwa Italyen an rakonte nan roman *Canal Mussolini* Antonio Pennacchi . Konstriksyon vil Latina ak Sabaudia soti nan epòk sa a.

## Referans
Jean-Baptiste de Lamarck

**Jean-Baptiste de Lamarck**, oswa **Jean-Baptiste Pierre Antoine de Monet, Chevalier de La Marck**, ki fèt 1e out 1744 nan Bazanten (Frans) epi ki mouri 18 desanm 1829 nan Pari (Frans), se yon natiralis fransè. 

Dabò yon botanis, li te konsakre tèt li nan zowoloji ensèk ak vè. Nan kòmansman XIXyèm syèk la, li te reyalize klasifikasyon envètebre, ki pote ansanm alantou 80% nan bèt yo. Li se premye moun ki itilize tèm "biyoloji" pou deziyen syans ki etidye èt vivan yo.

## Biyografi
Li te fèt nan Chato Bazanten (Pikadi), pa lwen Albert ak Péronne, nan yon ansyen fanmi nòb ak anpil sòlda  ki gen ladan papa l, Philippe de Monet, Chevalier de Saint-Louis, kòmandan chato Dinan, mèt Bazentin ak Lamarque (li ekri tou *de la Mark* oswa *de Lamarck*) ak frè li, Philippe François de Monet de Lamarck ki te goumen nan Lagè Endepandans ameriken an.

## Nòt ak referans

## Lien deyò
Metafizik (Aristote)

***Metafizik*** (nan ansyen grèk: τὰ μετὰ τὰ φυσικά) se youn nan zèv prensipal Aristòt. Se yon seri katòz liv, kolekte aprè lanmò li. Se bibliyotekè Andronicos nan Rhodes ki te ba li tit *Metafizik*, ki te kolekte epi òganize liv yo.

## Prezantasyon
Liv la pèmèt li defann plizyè tèz ki pase nan posterite. Li anonse depi nan ouvèti a ke dezi moun genyen pou konesans se natirèl. Epitou, li ekri se nan aktivite etonan lòm te kòmanse filozofize, nan menm fason an, tout tan , kenbe konsepsyon Platon ki, nan *Theaetetus,* te soutni  ke nati aktivite filozòf la. se pou sezi .

## Nòt ak referans