open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Nizami Ganjavi Moniman nan Baku

Moniman Nizami Ganjavi sitiye nan Bakou sou place Nizami an

## Istwa
Seremoni ouvèti moniman te fèt nan lane 1949 an Avril. Eskiltè moniman se te Fuad Abdurahmonov, atis pep Azerbaïdjanais. Moniman se yon estati bronz 6 mèt en wo ki entale sou yon pyedestal oktayedrik ki mezire 9 mèt an wo . Sok se yon labradò wouj et eleman yo soti nan achitekti Azerbaïdjanais nan epók Nizami t itilize pou manipilasyon li an. Li gen yon eskilti ónemantal e plak yo en bronz sous pati enferyè moniman an. Sèt plak prezante sén zèv Nizami e yon plak gen afich komemorativ.

## Gade tou

* Nizami Ganjavi Moniman nan lavil Wòm
* Mustafa Kemal Atatürk Monument, Baku
* Moniman Həzi Aslanov

## Nòt ak referans
John Sharp (Achevèk)

John Sharp (16 février 1643, Bradford – 2 février 1714, Bath) se yon ekleziatik anglikan,Achevèk d'York  nan lane 1691 nan lanmò li.

Li se gran papa chirigiyan William Sharp e abolisyonis Granville Sharp,e aryè aryè gran papa zóm politik ameriken an Solomon p. Sharp.

* 
*
*
*
*
*
*
*
*

 
* 

*
* Resous Fine Arts :
** <span lang="en" class="lang-en">National Portrait Gallery</span>
Thérèse Guilloteau

**Thérèse Guilloteau** se yon politisyen ayisyèn, aktivis feminis ak ansyen Minis pou Sitiyasyon Fanm ak Dwa Fanm.

Thérèse Guilloteau te yon minis nan lane  1995 ak 1996, nan gouvènman Claudette Werleigh,  se premye fanm ki te okipe pòs premye minis an Ayiti.

Li te responsab òganizasyon Lig Pouvwa Fanm ki gen objektif pou fè dwa fanm yo rive pi lwen an Ayiti nan tout kouch sosyete a, e patikilyèman nan mitan fanm kiltivatè yo  .

Nan lane 1995, Thérèse Guilloteau ak Mireille Neptune Anglade te delege gouvènman Ayisyen an nan Konferans Entènasyonal Nasyonzini sou Fanm nan Beijing .

Pandan atak 11 septanm 2001 yo, li te konsil jeneral Ayiti nan Nouyòk epi li te mete sou pye yon estrikti pou idantifikasyon viktim Ayisyen yo .

## Resous
Emmanuela Douyon

**Emmanuela Douyon** se yon ekonomis ayisyen 29-lane, feminis, aktivis ak enfliyans. Li se fondatè ak direktè egzekitif think tank PoliCité  .

## Byografi
Emmanuela Douyon gen de metriz espesyalize nan ekonomi li jwenn yo nan Inivèsite Paris-1 Panthéon-Sorbonne an Frans  ki gen ladan yon metriz nan ekonomi devlopman ki espesyalize nan ekspètiz ekonomik nan politik devlopman ak pwojè ak yon metriz nan ekonomi aplike espesyalize nan syans pou planifikasyon ak ibanis    . Li te genyen tou yon diplòm bakaloreya nan ekonomi nan Université Nationale Tsing Hua (nan) soti nan Taiwan   , nan Repiblik Lachin. Kòm yon rezilta, li pale 4 lang diferan byen. : Kreyòl ayisyen, franse, angle, ak mandaren  .

## Referans
Peugeot tip 36

**Peugeot Type 36** se yon modèl otomobil Peugeot lane 1901 ki soti nan epòk fondatè mak la Armand Peugeot .

## Istorik
Peugeot Tip 36 la kase lwen modèl anvan yo ki fèt sou baz taksi motorize. Motè a deplase nan devan an anba yon kapo "Kaiman". Kò yo fabrike endividyèlman sou demann ak yon tan ap tann nan 10 mwa.

Nan 1900, Lafrans te pi gwo pwodiktè otomobil nan mond lan ak 4,800 machin, konpare ak 4,000 nan Etazini, 800 nan Almay ak 175 nan Angletè. Peugeot pou kont li Lè sa a, pwodwi 500 nan yo.
Fichye:Peugeot_Type_36_01.jpg|lien=Fichier:Peugeot_Type_36_01.jpg|alt=Peugeot Type 36 de 1901.| Peugeot Type 36 soti nan 1901 .


## Gade tou

### Atik ki gen rapò

* Fanmi Peugeot
* PSA Peugeot Citroën
* Peugeot avanti mize

### Lyen ekstèn

* Peugeot avanti mize nan Sochaux
* Sit entènèt entènasyonal mak Peugeot
Peugeot tip 81

Peugeot Type 81 Double Phaeton se yon modèl machin ki soti nan manifakti Peugeot Automobile ki te fèt pa Armand Peugeot nan lane 1906.

## Istorik

Lè sa a, Armand Peugeot (fondatè konpayi Automobiles Peugeot) te nan konpetisyon ak Peugeot Frère nan neve li Robert, Pierre ak Jules Peugeot (pitit gason frè l 'Eugène Peugeot, Lè sa a, manifakti zouti, moulen kafe, bisiklèt, motosiklèt ak otomobil nan kalite Peugeot Lion Phaeton)

Otomobil Peugeot ak Peugeot Frère te rantre nan Peugeot nan mwa fevriye nan lane 1910 apre lanmò Eugène Peugeot. Lè sa a, Robert Peugeot te vin chèf fanmi an e li te pran sou gwoup Peugeot la.

Modèl sa a, ki ekipe ak yon radyatè plat nan devan an ak transmisyon arbr, se yon précurseur nan Taxis de la Marne nan premye batay la Marne nan ete nan lane 1914 pandan Premye Gè Mondyal la.

## Atik ki gen rapò

* Fanmi Peugeot
* PSA Peugeot Citroën
* Peugeot avanti mize

## Lyen ekstèn

* Sit entènèt entènasyonal mak Peugeot
* Peugeot avanti mize nan Sochaux
Sonia Francius

**Sonia Francius**, ki fèt nan dat 19 me 1957 nan Saint-Laurent-du-Maroni, se yon ansyen fonksyonè sivil fransè ki gen orijin Giyàn e yon ekriven . Jiska 2023 li te Direktè Enstiti Nasyonal Siperyè Ansèyman ak Edikasyon nan Giyàn, premye fanm Giyàn ki te nonmen nan pozisyon sa a. Li se tou premye fanm Giyàn ki se direktè biwo yon rektè nan Giyàn. ; premye fi enspektè akademi, direktè sèvis depatmantal edikasyon nasyonal nan Giyàn, premye fi ak direktè yon sèvis leta desantralize. : jèn, espò ak jwenti sosyal. 

## Biyografi
Sonia Francius te fèt Sonia Glorie nan dat 19 me 1957 nan Saint-Laurent-du-Maroni, Gwiyann franse . Li se pitit fi yon enfimyè ak yon doktè, toulede Guyane. Sonia Francius te pase anfans li sitou nan vil natal li, answit nan Matinik 

## Karyè lekòl ak inivèsite
Li te ale nan lekòl primè nan lekòl prive Saint Léon, nan Giyàn, ak nan lekòl piblik kominal Saint-Laurent du Maroni  . Apre sa, li pati pou Matinik pou l kontinye edikasyon l. Li te konplete etid segondè li nan kolèj Perrinon nan Fort-de-France epi answit nan lekòl segondè tifi Fort-de-France .

## Konfidansyalite
Li te kòmanse karyè li nan Matinik kòm pwofesè e li te anseye pandan 6 lane. Nan kapasite sa a, an 1986, li te, ansanm ak de lòt kòlèg, Arsène Bouyer d'Angoma ak Emmanuella Rattier, responsab wòl medyatè kiltirèl pou entwodiksyon kreyòl nan lekòl nan Giyàn  . Apre sa, yo te nonmen li konseye edikasyon pou ansèyman lang ak kilti kreyòl nan lekòl primè  .

## referans
Liliane Devieux-Dehoux

**Liliane Dévieux-Dehoux**, ki fèt 29 décembre 1942 nan Pòtoprens e ki mouri 7 janvier 2020 nan Monreyal, se yon ekriven, powèt ak jounalis ayisyen.

## Biyografi
Avèk yon background literè ak jounalis, Liliane Devieux-Dehoux pase lavi li nan Quebec .

An 1977, li te genyen Pri Literè Karayib la pou *Lanmou ,wi.* *Lanmò, Non*, pibliye ane anvan an nan 1976 .

Pandan karyè li, li te yon jounalis pou plizyè magazin literè nan lang fransè. Li te travay pou Radyo Kanada depi 1976, òganize yon pwogram literè.

Liliane Devieux-Dehoux tou se yon chèchè nan University of Montreal depi 1982.

## Travay

* *Lanmou wi.* *Lanmò, non* , Naaman editions, Sherbrooke, Quebec, 1976.

## Lyen ekstèn

*  Notices d'autorité :

* VIAF
* 
* BnF (données)
* IdRef 
* Alliance-Haïti
* Dictionnaire des poètes d'ici de 1606 à nos jours
* Susanne Rinne, Joëlle Vitiello-Yewell, ''Elles écrivent des Antilles, Haïti, Guadeloupe, Martinique'', éditions L'Harmattan, Paris : 1997
*
*Alliance-Haïti
*Dictionnaire des poètes d'ici de 1606 à nos jours
*Susanne Rinne, Joëlle Vitiello-Yewell, ''Elles écrivent des Antilles, Haïti, Guadeloupe, Martinique'', éditions L'Harmattan, Paris : 1997
Fatimata Seye Sylla

**Fatimata Seye Sylla** se yon fi nan kominote sou entènèt la, ki mennen karyè li nan peyi natif natal li, Senegal, ki entèvni nan plizyè òganizasyon entènasyonal, k ap aji pou diminye divizyon dijital la ak pou egalite sèks.
## Biyografi
Fatimata Seye Sylla te etidye nan CESAG nan Dakar (Sètifika nan Jesyon Biznis), nan Enstiti Britanik nan Dakar, nan Inivèsite Havre, ak yon DUT nan syans enfòmatik, epi tou li gen yon mastè nan Media Lab nan Massachusetts Institute of Technology (MIT)  .

Li te travay pandan nèf ane nan sektè prive a, ap jere kèk konpayi Senegalè, ki bay sèvis nan domèn teknoloji enfòmasyon ak kominikasyon, epi kòm yon Konsiltan Ekspè pou plizyè òganizasyon etranje ak entènasyonal, ki gen ladan ICANN  .

Fatimata Seye Sylla rekonèt paske li te defann itilizasyon teknoloji enfòmasyon ak kominikasyon nan edikasyon peyi Senegal, en reyalite se Fatima Seye Sylla ki lanse premye pwogram nasyonal pou prezante teknoloji sa yo nan lekòl Senegal. . Li te travay tou pou ankouraje aksè Entènèt ansanm ak Nasyonzini, Enstiti Panos epi Sant Rechèch Devlopman Entènasyonal . Konba li nan Senegal pèmèt tou travay li ak Internet Society epi tou OSIRIS Kreyasyon, yon ONG ki ankouraje itilizasyon ICT nan Senegal  .

Li te patisipe nan Somè mondyal sou Sosyete Enfòmasyon, nan Jenèv an 2003 ak Tunis an 2005  . Li reprezante Senegal nan Sosyete Sivil Afrikèn pou Sosyete Enfòmasyon (SCASI)  . Li se direktris nan Senegal Inisyativ Libète Dijital  , manm nan konsèy nan Free and Open Source Software Foundation for Africa. Li se yon ansyen manm nan Komite Konsiltatif At-Large pou ICANN, kote li te reprezante Senegal. Li te sèvi tou nan konsèy administrasyon Inisyativ CATIA (Catalyzing Access to ICT in Africa , yon pwogram ki te travay pou ankouraje inisyativ ICT ak sipòte lidè yo nan peyi Afriken yo  . Li se tou prezidan ONG Bokk-Jang, ki kreye pa pwofesyonèl nan edikasyon, fòmasyon pwofesyonèl ak teknoloji kominikasyon 

Nan travay li ak piblikasyon li, li konsantre sou egalite sèks nan aksè nan teknoloji òdinatè, ak fòmasyon òdinatè pou jèn fanm

## Nòt ak Referans
### Nòt
 
 
### Referans
Peugeot tip 15

Peugeot tip 15 se yon modèl machin ki te fabrike pa manifakti franse Peugeot. Li se yon veyikil phaeton kat plas ki mache ak premye motè orizontal Peugeot 2 silenn ki fèt pa enjenyè Gratien Michaux. Motè sa a devlope ant 5 ak 8 hp.

Kalite 15 la te yon siksè retentissant, ki fè li premye Peugeot ki te pwodwi an gwo kantite: 276 egzanp yo te fabrike nan nouvo faktori Audincourt soti nan lane 1897 a  lane1902. Charles Rolls, fondatè nan fiti Rolls-Royce ak Henri Royce, se te youn nan achtè yo.

## Galeri

Fichye:Peugeot_Type_15.JPG|lien=Fichier:Peugeot_Type_15.JPG|alt=Peugeot type 15 au Musée de l'Aventure Peugeot| Peugeot Type 15 nan Mize avanti Peugeot


## Referans

## Gade tou

### Atik ki gen rapò

* Fanmi Peugeot
* PSA Peugeot Citroën
* Peugeot avanti mize

### Lyen ekstèn

* Sit entènèt entènasyonal mak Peugeot
* Peugeot avanti mize nan Sochaux
Medeglia

Medeglia se yon lokalite ak yon ansyen komin Swis nan canton Ticino, ki chita nan minisipalite Monteceneri.

## Lyen ekstèn
Peugeot tip 17

Peugeot tip 17 se yon modèl machin ki te pwodwi pa manifakti franse Peugeot nan lane 1897.

Li te vann 182 kopi, sa ki fè li dezyèm pi gwo siksè mak la dèyè Peugeot tip 15 la.

## Gade tou

### Atik ki gen rapò

* Fanmi Peugeot
* PSA Peugeot Citroën
* Peugeot avanti mize

### Lyen ekstèn

* Sit entènèt entènasyonal mak Peugeot
* Peugeot avanti mize nan Sochaux
Alicia Eguren

**Alicia Graciana Eguren** ( Buenos Aires, 11 oktòb 1925 - disparèt pandan diktati Ajanten nan 26 janvye 1977 ) se te yon pwofesè, powèt, redaksyon ak jounalis Ajantin .

Li te gen yon relasyon sere politik ak amoure ak dirijan peronis John William Cooke, ki te yon konseye Juan Domingo Perón aprè koudeta ki te dechouke li nan lan 1955. Li te yonn nan premye enstigatè rezistans peronis la e li te pwòch Che Guevara, li te okipe yon wòl enpòtan nan òganizasyon gwoup revolisyonè ak geriya nan Ajantin. Li te kòmandan nan Fòs Lame Revolisyonè Kiba yo, li te rantre nan Nevyèm Batayon Milis Popilè Lahavàn nan, li te goumen nan Eskanbway ak pandan envazyon Bay Kochon yo .  Li te nan prizon ant 1955 ak 1957 pa diktati Ajantin nan Revolisyon Liberasyon an epi apre yo te arete ak disparèt an 1977, anba diktati a ki rele Pwosesis Reòganizasyon Nasyonal la.

## Biyografi

### Premye ane yo
Eguren te antre nan Fakilte Filozofi ak Lèt nan UBA (University of Buenos Aires) ak nan Rozario, Santa Fe, kòm yon pwofesè nan Literati.

Li te kontribye nan jounal *Con Todo*, dirije magazin *Nuevo onb* ak edit magazin kiltirèl *Sex Kontinan* .

An 1946, li te rankontre John William Cooke nan yon sant etid ki te dirije pa Ricardo César Guardo . Aprè rankont sa a pase, yo pat wè yon lòt ankò jouk 1955.

* *Bondye ak mond lan*
* *Chante tè orijinal la*
* *Powèm XX syèk la.*

## Referans

## Lyen ekstèn

* Alicia Eguren - John William Cooke Fund, ouvè pou konsiltasyon piblik nan Bibliyotèk Nasyonal Mariano Brun Repiblik Ajantin.
Alicia Dujovne Ortiz

**Alicia Dujovne Ortiz**, ki fèt nan Buenos Aires nan 4 janvye 1940, se yon jounalis ak ekriven Ajantin.

## Biyografi
Alicia Dujovne Ortiz te fèt an 1940  nan Buenos Aires ( Ajantin ). Li se pitit fi Alicia Ortiz, yon womansye, ak Carlos Dujovne, youn nan fondatè Pati Kominis Ajantin  .

Li te diplome nan Filozofi nan Inivèsite Buenos Aires ak yon jounalis ki fèt, li te kite Ajantin nan lane 1978 pou l kouri kite diktati militè a epi ale an egzil an Frans, kote li toujou rete  .

Womans, jounalis, otè dramatik, otè liv pou timoun ak byograf , li ekri pi fò nan travay li yo an panyòl . Travay li, ki te tradwi nan plis pase 20 lang, souvan konsantre sou Ajantin, lavi sosyal ak politik li yo, foutbòl, tango ak lamizè alantou Buenos Aires. Li se pòtray gason ak fanm ak lavi ekstraòdinè, ekstrèm, majinal.

## Nòt ak referans
Lucia Puenzo

**Lucía Puenzo** se yon direktè, senarist ak ekriven Ajantin ki fèt 28 novanb 1976 nan Buenos Aires .

## Biyografi
Lucía Puenzo se pitit fi direktè ak pwodiktè fim Ajantin Luis Puenzo . Li te kòmanse karyè li kòm yon senarist pou seri televizyon Ajantin, men tou kòm yon womansye, pibliye *El niño pez*, ke li te adapte pou fim sou dis ane pita. Nan lane 2007, li te dirije premye fim long li : *XXY* ki te vote "fim Ajantin pou ane a". Li te ekri tou plizyè woman, yo tout pibliye an franse lakay Stock.

## Referans,
Peugeot tip 153

Peugeot tip 153 se yon machin nan manifakti otomobil franse Peugeot, ki te pwodwi nan 4,662 inite soti nan lane rive nan lane 1913 a 1924.

## Istorik
Modèl sa a te pwodwi nan divès vèsyon kò ak gwosè motè, ki gen ladan yon vèsyon limousine ak karosri pa Henri Chapron.
Fichye:Peugeot_Type_153_06.jpg|lien=Fichier:Peugeot_Type_153_06.jpg|alt=Type 153 BR Torpedo| Kalite 153 BR Tòpiyè
Fichye:Peugeot_Type_153_BR_Torpedo.jpg|lien=Fichier:Peugeot_Type_153_BR_Torpedo.jpg
Fichye:Peugeot_Type_153_02_(2).jpg|lien=Fichier:Peugeot_Type_153_02_(2).jpg

Fichye:Peugeot_Type_153_02.jpg|lien=Fichier:Peugeot_Type_153_02.jpg|alt=Type 153 BRA Limousine| Kalite 153 BRA Limousine
Fichye:Peugeot_Type_153_01.jpg|lien=Fichier:Peugeot_Type_153_01.jpg|alt=Bouchon de radiateur à thermomètre.| Bouchon radyatè ak tèmomèt .
Fichye:1919_Peugeot_Type_153_Voiture_Incendie_photo_4.JPG|lien=Fichier:1919_Peugeot_Type_153_Voiture_Incendie_photo_4.JPG|alt=Fourgon d'incendie| Kamyon ponpye
Pandan Premye Gè Mondyal la, Lame Fransè a te adopte modèl sa a nan yon vèsyon tòpiyè, premye ak rekizisyon machin sivil yo epi enkli li nan pwogram pwodiksyon lagè nan Novanm nan lane 1917.

## Gade tou

* Gwoup PSA
* Fanmi Peugeot
* Peugeot avanti mize
* Istwa nan otomobil la

## Lyen ekstèn

* Sit entènèt entènasyonal mak Peugeot
* [vidéo] " Peugeot 153 Sport ", sou 
* [vidéo] " Peugeot tip 153 machin zam machin soti nan 1914 ", sou 

## Nòt ak referans
Betty Abah

**Betty Abah** se yon jounalis enprime ak ekriven . Li fè kanpay tou pou dwa fanm ak timoun . Li se fondatè , *Sant pou Edikasyon Sante Timoun,Oryantasyon ak Pwoteksyon*, yon asosyasyon ki pwoteje timoun nan peyi li.

## Biyografi
Betty Abah te fèt sou 6 mars 1974 nan Oturkpo, Nijerya . Yon jounalis enprime, li gen yon metriz nan literati angle nan inivèsite yo nan Calabar ak Lagos  .

Betty Abah defann plizyè ka vyolasyon dwa moun, ki gen ladan liberasyon ti fi Chibok yo, kidnape teworis Boko Haram nan nòdès Nijerya, kanpay pou dwa anviwònman fanm nan Delta Nijè a, ka tòti twa fanm nan Ejigbo, ak enlèvement d'Ese Oruru (nan)  .

## Referans
Nwando Achebe

**Nwando Achebe** (fèt 7 mas 1970 ), se yon etidyan  inivèsitèfeminis Nijeryen-Ameriken ak istoryen .  Kounye a li se Pwofesè Istwa  nan Michigan State University (Jack and Margaret Sweet Chair); Li se fondatè ak editè-an-chèf *Journal of West African History* .

## Fanmi ak edikasyon
Nwando Achebe te fèt nan Enugu, nan lès Nijerya .  Li se pitit fi ekriven Chinua Achebe ak Christie Chinwe Achebe, yon pwofesè edikasyon  . Li se madanm Folu Ogundimu, yon pwofesè jounalis nan Michigan State University ; Yo gen yon pitit fi, Chino  .

## Karyè
Achebe te resevwa PhD li nan istwa Afriken nan University of California, Los Angeles an 2000. Fòme nan istwa oral, li se yon espesyalis nan istwa Afrik de Lwès, istwa fanm ak sèks, ak istwa seksyalite . An 1996 ak 1998, li te yon Fondasyon Ford ak Fulbright-Hays Scholar-in-Residence nan Enstiti a nan Etid Afriken ak Depatman Istwa ak Etid Entènasyonal nan Inivèsite Nijerya, Nsukka . Apre li te fin okipe plizyè pozisyon nan diferan inivèsite, li te vin pwofesè Jack and Margaret Sweet nan Michigan State University .

## Referans
Akachi Adimora-Ezeigbo

**Akachi Adimora-Ezeigbo**, ki fèt **Akachi Theodora Adimora**, se yon jounalis Nijeryen, powèt, romansye, konferans, redaksyon ak pwofesè.

Depi 2015, li se yon pwofesè nan Depatman angle ak Dram nan Inivèsite Federal Ndufu-Alike , nan Eta Ebonyi, nan sidès Nijerya .

Li te pibliye anpil zèv ki gen ladan woman, pwezi, istwa kout, liv pou timoun, redaksyon ak jounalis. Li te genyen plizyè prim nan Nijerya, ki gen ladan Pri Nijerya pou Literati an 2007.

## Biyografi
Akachi Adimora-Ezeigbo fèt **Akachi Theodora Adimora** an 1947 nan Uga, Eta Anambra . Li se premye pitit Jozye ak Christiana Adimora e li gen senk frè ak sè. Li te grandi nan lès Nijerya  . Li vwayaje souvan nan Lafrik, Ewòp ak Etazini

## Karyè
Adimora-Ezeigbo te resevwa yon Bachelor of Arts, yon Master of Arts nan lang angle nan University of Lagos, ak yon PhD nan University of Ibadan, Nijerya. Li genyen tou yon diplòm Post gradye nan edikasyon (PGDE) nan University of Lagos    .

Adimora-Ezeigbo te kòmanse karyè li kòm pwofesè nan lekòl segondè ak kolèj anvan li te kòmanse anseye angle nan University of Lagos an 1981 epi li te vin yon pwofesè konplè nan menm inivèsite a an 1999. Li te anseye nan inivèsite sa a epi li te dirije depatman angle an 1997 ak 1998, soti nan 2002 a 2005 ak 2008-2009    . Li kontinye anseye elèv yo ak konseye jèn pwofesè      .

Li te travay tou nan laprès ant 1992 ak 1999, pandan sa a li te kapab ekri editoryal, atik prezante ak ekri kolòn      .

An 2022, li te patisipe nan premye edisyon James Currey Literary Festival nan University of Oxford  .

## Konfidansyalite
Li marye ak Pwofesè Chris Ezeigbo e yo gen twa timoun        .

## Referans
Ifeoma Ajunwa

**Ifeoma Yvonne Ajunwa** fèt Oktòb 26, 1980 se yon ekriven Nijeryen-Ameriken, yon etidyan legal ki espesyalize nan etik entèlijans atifisyèl, sosyològ, ak pwofesè nan lwa nan Emory Law School . Soti nan 2021 rive 2022, li te yon Scholar Fulbright nan Nijerya, kote li te etidye wòl nan lwa pou teknoloji kòmanse-ups .

Ajunwa te resevwa diplòm lisans li nan University of California, Davis, an 2003, doktora juris li nan University of San Francisco School of Law an 2007, ak metriz ak doktora li nan sosyoloji nan Columbia University nan 2012 ak 2017.

Rechèch li se nan kafou lalwa ak teknoloji. Men sa yo enkli gouvènans etik teknoloji nan espas travay la , etnisite ak teknoloji, entèlijans atifisyèl ak diskriminasyon, gouvènans antrepriz, divèsite, ekite ak enklizyon, ekite sante ak vi prive  . Rechèch li tou konsantre sou divèsite ak enklizyon nan mache travay la ak espas travay. Premye liv li a, ki poko tradwi, *The Quantified Worker*  te pibliye pa Cambridge University Press nan mwa me 2023.

Ajunwa se yon oratè aktif, konseye, ak ekspè sou entèlijans atifisyèl ak etik. Li te temwaye devan Kongrè a ak plizyè ajans gouvènman ameriken. Li te temwaye devan Komisyon Opòtinite Travay Egal (EEOC) nan reyinyon 31 janvye 2023 la  . Nan dat 5 fevriye 2020, Madam Ajunwa te temwaye nan yon odyans Komite Edikasyon ak Travay Chanm Reprezantan Etazini an sou sijè pwoteksyon dwa travayè yo nan epòk dijital la  kote li te diskite sou patipri rasyal ki gen rapò ak entèlijans atifisyèl nan pratik anbochaj epi defann lejislasyon ki pwoteje konfidansyalite done pèsonèl ak jenetik nan espas travay la. Nan dat 6 me 2018, li te òganize yon diskou TEDx nan Cornell University, kote li te prezante yon diskou sou konfli etik ak teknoloji nan espas travay la. Li se yon manm nan Labor Tech Research Network  e li te sèvi kòm yon manm konsèy konsiltatif oswa konsiltan pou plizyè konpayi teknoloji Fortune 500.

## Referans
Sefi Atta

**Sefi Atta**, fèt nan Lagos an1964, se yon romansye Nijeryen ak otè dramatik.

## Biyografi
Sefi Atta te fèt nan Lagos, Nijerya nan mwa janvye 1964 nan yon fanmi ki gen senk timoun. Papa l ', Abdul-Aziz Atta, te sèvi kòm Sekretè Gouvènman Federal la ak Direktè Sèvis Sivil la jouk li mouri an 1972. Manman Iyabo Atta te leve l.
Regina Askia-Williams

**Regina Askia-Williams** ki fèt **Imaobong Regina Askia Usoro** sou 16 desanm 1967 nan Lagos se yon aktris ak modèl Nijeryen..Li te fèt nan Nijerya e li te grandi nan Etazini kote li se yon enfimyè pratikan, swen sante ak edikasyon aktivis, pwodiktè televizyon, ekriven, oratè piblik .  

## Biyografi
An 1988, Regina Askia-Williams, yon ansyen etidyan medikal ki te transfere soti nan University of Calabar nan University of Lagos te kouwone *Miss Unilag* . Menm ane a, li te patisipe nan konpetisyon an MBGN 1988. Malgre ke li te pi renmen an, li te fini dezyèm. Sepandan, li te vin detantè tit ane annapre a lè gayan Bianca Onoh te demisyone. An 1990, Regina Askia-Williams te reprezante Nijerya nan Miss Charm International ki te fèt nan Leningrad, Larisi, epi li te plase dezyèm fwa.  Li te fè istwa tou lè li te vin premye Nijeryen nan Miss International nan Japon, kote li te kanpe deyò pou kostim tradisyonèl ki pi remakab li.

Apre yo te rekonèt piblikman nan Nijerya kòm yon gayan konkou bote, Askia-Williams te kòmanse yon karyè modèl. Kòm yon modèl, Regina Askia-Williams te parèt nan plizyè piblisite nijeryen ekri an lèt detache ak televizyon, ki gen ladan poul poul George restoran manje vit, swen cheve Kessingsheen, chèn magazen Kolektib, ak pi popilè, Visine. Li te patisipe tou nan plizyè defile mòd. An 2007, li te mache sou pist la pou liy netwayaj fasyal 2000-N-Six la ansanm ak pitit fi li a, modèl Stephanie Hornecker  . An 2005, li te òganize yon defile mòd nan Anbasad Nijeryen nan New York pou sansibilize sou sitiyasyon timoun nan Nijerya, epi an 2006, li te òganize yon defile mòd charite nan Lehman College nan Bronx, New York, ki te prezante desen pa pi gwo konsèpteur Afriken yo ak pwòp etikèt li, Regine Fashions  .

Askia-Williams te jwe nan plizyè fim ** nan ane 1990 yo ak kòmansman ane 2000 yo, pi fò nan yo te filme pou lage dirèk-a-videyo, konsa rive nan yon odyans lajè nan Nijerya ak lòt kote nan Lafrik, tankou Tanzani ak Gana . Li te vin youn nan pi gwo selebrite Nijerya  . Fim Askia-Williams ak lòt fim Nollywood yo emisyon regilyèman pa estasyon televizyon Nijeryen, tankou ITV, StarTV ak TVT leta a.  Regina Askia-Williams te konpare ak Elizabeth Taylor pou t'ap nonmen non li epi yo te peye anviwon  pou yon wòl prensipal, ansanm ak lòt pi gwo komedyèn Nijeryen.

## Referans
Dana Lyon

Dana Lyon, ki fèt 9 desanm 1897 nan Maboug nan lanpi alman an epi mouri 10 novanm 1982, se te yon ekriven ameriken, otè woman polisye.

## Biyografi
Li leve nan Kalifòni, answit li te travay etanke estenodaktilo. Nan lane 1933, li pibliye premye woman li, "The Bathub Murder, yon tèks li enspire de yon fè divè kote yon pwofesè inivèsite Estannfòd la touye madanm li. Lòt woman li yo soti plis nan jan sispens oubyen nan resi santimantal yo. Nan lane 1940, pou "No Shelter for the Heart", li genyen pri pibon woman rejyonalis la.

Nan lane 1948, li pibliye "L'Enfant qui en savait trop" (The Frightened Child) ki ta pra l adapte nan sinema nan lane 1951 sou tit "La Maison sur la colline" (The House on Telegraph Hill),  fim ki reyalize pa Robert Wise. "Les Tentacules" (The Tentacles), ki sòti nan lane 1959, li prezante pa editè fransè a tankou yon " drame psychologique à la François Mauriac !"

Manb "Mystery Writers of America", li fè pati ekip ki ekri, nan lane 1951 epi sou jwèt non Theo Durrant an, woman "La Forêt de marbre" (The Marble Forest).

Dana Lyon se otè nouvèl ki pibliye nan Ellery Queen's Mystery Magazine, Alfred Hitchcock's Magazine, Ed McBain Magazine, Mike Shayne Shadow...

## Travay atistik

### Roman

* *Touye moun nan Bathub*, 1933
* *Fanm renmen men yon fwa*, 1933
* *Pa gen abri pou kè a*, 1940
* *Timoun la pè*, 1948 — Pibliye an franse sou tit   
* *Tantak yo*, 1950 — Pibliye an fransè sou tit         Editions 
* *Spin the Web Tight*, 1963
* *Viktim nan konfyans*, 1963 — Pibliye an franse sou tit   

### Roman pa Dana Hughston

* *Ou kanpe akize*, 1937

### Roman pa Theo Durrant

* *Forè a mab*, 1951

### Nouvèl

* *Asasen an enposib*, 1956
* *Ane yo anmè*, 1971
* *Fanm nan kay la wòch*, 1972
* *Liberasyon Mrs.* *Crenshaw* , 1975
* *Moun ki mouri vivan yo*, 1976
* *Kay vid la*, 1977
* *Chenn*, 1977
* *Springhouse a*, 1977
* *Katriyèm pay la*, 1979
* *Sendwòm Maundering*, 1980

## Adaptasyon

* 1951 : *The House on* *Telegraph* Hill, fim Ameriken ki te dirije pa Robert Wise, adaptasyon roman *The Frightened* *Child*, ak Richard Basehart, Valentina Cortese ak William Lundigan

## Sous

* Claude Mesplède (dir.), Dictionnaire des littératures policières, vol. 2 : J - Z, Nantes, Joseph K, coll. « Temps noir », 2007, 1086 p. (ISBN 978-2-910686-45-1, OCLC 315873361), p. 240-241.
* Claude Mesplède, Les années "Série noire" : bibliographie critique d'une collection policière, vol. 3 : 1966-1972, Amiens, Editions Encrage, coll. « Travaux / 22 », 1994 (ISBN 978-2-906389-53-3), p. 40.
* Claude Mesplède et Jean-Jacques Schleret, SN, voyage au bout de la Noire : inventaire de 732 auteurs et de leurs œuvres publiés en séries Noire et Blème : suivi d'une filmographie complète, Paris, Futuropolis, 1982 (OCLC 11972030), p. 239

## Nòt ak referans

## Lyen ekstèn

* bibliyografi franse
* « Dana Lyon » (prezantasyon), sou baz done fim sou ' 
* 
*
*
*
*
*
*

* (en) " Dana Lyon ", sou Find a Grave
Bolanle Awe

**Bolanle Awe**  Awẹ́, fèt 28 janvye 1933 nan Ilesha Nijerya , se yon pwofesè istwa Nijeryen desandan Yoruba . Li se konnen an patikilye kòm yon pyonye nan istwa a nan fanm Nijeryen. Li te fè tou rechèch vaste sou sous oral ak metodoloji istorik.

## Biyografi
Bolanle Awe te fèt 28 janvye 1933 nan vil Ilesha, Nijerya  . Papa l se Samuel Akindeji Fajembola e manman l se Mosebolatan Abede  . Papa l, ki te soti nan vil Ibadan , se te yon machann kakawo ak direktè John Holt & Co, yon konpayi anbakman ak machandiz jeneral  . Manman l, ki te soti nan vil Ilesa , se te yon manm fanmi Abede, yon branch kay wayal Bilayirere, youn nan kat kay wayal Ilesa. Manman l te yon pwofesè. Fanmi l te rete nan Ilesa lè papa l te transfere nan youn nan branch John Holt & Co nan vil sa a. Li te ale nan Holy Trinity School, Omofe-Ilesha  . Apre sa, fanmi li te deplase ankò, li te rete nan Ibadan lè li te 8 ane fin vye granmoun, kote li te kontinye lekòl li nan St James Primary School, Okebola, nan Ibadan ak St Anne's School, yon lòt enstitisyon nan Ibadan  . Li te pran yon nivo li nan Perse School nan Cambridge. Nan University of St Andrews nan Scotland, li te jwenn yon MA nan istwa an 1958, anvan li te pran yon doktora nan istwa nan University of Oxford an 1964. Pandan se tan, nan mwa desanm 1960, li marye Olumuyiwa Awe. Lè sa a, Bolanle Awe te retounen nan Nijerya an 1964 kote li te vin yon konferans nan University of Ibadan soti nan 1964 a 1966  .

Apre sa, li te anseye nan University of Lagos soti nan 1966 a 1973  . An 1973, li te premye fanm ki te nonmen direktè Enstiti Etid Afriken yo (IAS) nan Inivèsite Ibadan  . Malgre ke fòmasyon li an pati te fèt nan Grann Bretay, apwòch istorik li yo ak metòd yo pwofondman enfliyanse pa apwòch la pyonye dominan nan lekòl la istwa nan University College, Ibadan (pita University of Ibadan)   

te vin pwofesè nan menm inivèsite a an 1977  . Kòm yon chèchè, li se youn nan istoryen yo ki pèmèt enklizyon de tradisyon oral nan rechèch yo, yo trase reyalite anvan rive nan Ewopeyen an  . Li te travay tou pou idantifye wòl fanm nan listwa epi li te fonde Sant Rechèch ak Dokimantasyon Fanm yo (WORDOC) pou ankouraje kowòdinasyon rechèch sou etid fanm ak nouvo metodoloji nan etid fanm Nijeryen    . An 1982, li te fè yon Ofisye nan Lòd Repiblik Federal Nijerya  .

Soti nan 1990 rive 1992, li te premye prezidan Komisyon Nasyonal pou Fanm (NCW)  . Sepandan, li te demisyone nan pozisyon sa a an 1992 apre gouvènman an te restriktire komisyon an, li te mete l anba kontwòl premye dam Nijerya, Maryam Babangida  .

## Referans
Ainehi Edoro

**Ainehi Edoro** se yon ekriven Nijeryen, kritik ak akademik . Se li ki fondatè ak editè blog literè Afriken
Domen rechèch Edoro yo se fiksyon XXI syèk la ., literati medya sosyal, woman anglofòn mondyal, literati Afriken, fiksyon Britanik kontanporen, teyori woman, filozofi politik, ak imanite dijital [1] . *Brittle Paper *.

Domen rechèch Edoro yo se fiksyon XXI syèk la ., literati medya sosyal, woman anglofòn mondyal, literati Afriken, fiksyon Britanik kontanporen, teyori woman, filozofi politik, ak imanite dijital  .

## Referans
Elizabeth Daly

**Elizabeth Daly** fèt 15 oktòb nan lane 1878, nan New York e mouri 2 septanm 1967 nan Long Island, li se yon otè ameriken de Woman polisye.

## Biyografi
Fi yon jij nan lakou siprèm leta nan New York, li fè etid li yo nan prestigye Bryn Mawr college de Pennsylvanie,Epi li rantre nan inivesite Columbia nan New York, kote li t jwenn metriz nan za nan lane 1902. Li okipe post titora nan anglè ak fransè nan Brun Mawr college jis 1906.nan aktivite profesyonel li okipe prodiksyon teyat amatè.

Gran administratris wilkie collins, li ap ekri Depi  t gen  16 lane e li pibliye yon rekey powèm et kek nouvèl nan kek magazin, m’en a pati lane 1930, li ap tente san siksè fè paret yon roman policier. Se nan lane 1940 Aloske li gentan gen 62 lane li pibliye Unexpected Night premye seri nan 16 tit konsakre nan ankèt Henry Gamadge , ki fèt nan lane 1904 nan yon fanmi New York kote de papa ak pitit yo se bibliophile Depi  twa generasyon, Gamadge gen pasyon edisyon ra yo. Propyetè yon libreri liv ansyen e espè nan maniskri e enkinab, otograf se yon elirofil ( Martin chat li an egal a tout èt vivan) ki okipe lwazi jwèt bridge e monte pyès teyat amatè pou kounya li tounen yon detektiva amatè nan zafe edikasyon li konn koman pou li detekte yon nanm asasen

Elizabeth Daly sispann ekri nan lane 1951. Asosiyasyon des Mystery writer of America bal yon Edgar espesyal nan lane 1961 a tit gran fanm of women mystery writers

Li mouri nan lopital long Island nan lane 1967

## Travay atistik

### Woman

#### ''Henry Gamadge'' seri

#### Yon lòt woman

* *Lari a chanje* (1941)

### Nouvèl

* *Sekrè a* (1907)
* *Fantom yo* (1908)
* *Nanm nan ak powèt la* (1912)

### Pwezi

* *A Book of Bryn Mawr Verses* (1903), pa Elizabeth Teresa Daly epi ekri an kolaborasyon ak Amelia Elizabeth White.

## Prim ak distenksyon

* 1961: Espesyal Edgar pou tout kò travay li.

## Sous

* Jacques Baudou et Jean-Jacques Schleret, Le Vrai Visage du Masque, vol. 1, Paris, Futuropolis, 1984, 476 p. (OCLC 311506692), p. 147.

## Lyen ekstèn

*  Biographie et bibliographie
*  Biographie et bibliographie
*
Mens Whitaker

**Charles Orby Whitaker**, ke yo rekonèt sou non sèn li Slim Whitaker (Kansas City, Missouri, yon 29 jiyè nan lane 1893 - Los Angeles, Kalifòni, 27 jen 1960), se te yon aktè Ameriken.

## Biyografi
Slim Whitaker te kòmanse karyè li nan lane 1914, pandan epòk fim silans lan, nan Tested by Fire Fred Huntley a epi li te jwe, pandan plis pase trant ane, jouk apre Dezyèm Gè Mondyal la, nan anpil fim B, sitou oksidantal kote li te jwe wòl mechan an oswa Meksiken an.

## Filmografi pasyèl



## Lyen ekstèn
Pri Agatha

**Pri Agatha** yo se prim literè yo bay pou woman detektif ki ekri ak menm teknik ak sa Agatha Christie (dimansyon restriksyon, pa gen sèks oswa vyolans, detektif amatè). Yo te akòde depi  nan lane1988 nan yon konvansyon anyèl ki te òganize pa Malice Domestic Ltd epi ki te fèt nan Washington.

## Kategori prim
Gen sèt kategori prim:

* Pi bon ;
*  premye woman;
* Pi bon ;
* Pi bon non-fiksyon  depi 1993);
* Pi bon  (depi 2001);
*  woman istorik (depi 2011);
* Pi bon woman  (depi 2013) .

Yo bay de prim espesyal tou :

* , ki rekonèt yon karyè ;
* , pou moun ki pa ekriven men ki te fè kontribisyon enpòtan nan genre a (lèt la pa bay sistematik chak ane).

## Lis ganyan yo

### Pi bon premye woman

#### Pi bon woman kontanporen

* 2013 : **' pa Hank Phillippi Ryan
* 2014 : **' pa Hank Phillippi Ryan
* 2015 : **' pa Margaret Maron
* 2016 : ''A Great Reckoning'' ( ''A Mortal Outrage'' ) pa Louise Penny
* 2017 : ''Glass Houses'' ''pa'' Louise Penny <small>( 7 pri )</small>
* 2018 : ''Touye moun Mardi Gras'' pa Ellen Byron
* 2019 : ''Long apèl'' la pa Ann Cleeves
* 2020 : Tout ''dyab'' ''yo la'' pa Louise Penny
* 2021 : ''Cajun bo nan lanmò'' pa Ellen Byron
* 2022 : ''Yon mond kiryozite'' pa Louise Penny
* 2023 : ''Retrè nan wikenn'' pa Tara Laskowski

==== Pi bon woman istorik ====

* 2011 : **' pa Rhys Bowen
* 2012 : **' pa Catriona McPherson
* 2013 : **' pa Charles Todd
* 2014 : **' pa Rhys Bowen
* 2015 : **' pa Laurie R. Wa
* 2016 : *Reek nan aran wouj* pa Catriona McPherson
* 2017 : *Nan Farleigh Field* pa Rhys Bowen
* 2018 : *Vèv yo nan Malabar Hill* pa Sujata Massey
* 2019 : *Charity's Burden* pa Edith Maxwell
* 2020 : *Dènye madam.* *Summers* pa Rhys Bowen
* 2021 : *Lanmò nan Greenway* pa Lori Rader-Day
* 2022 : *Paske mwen pa t kapab sispann pou lanmò* pa Amanda Flower
* 2023 : *Metrès Bhatia House* pa Sujata Massey

### Pi bon woman

### Pi bon nouvèl

### Pi bon travay nonfiksyon

### Pi bon travay pou timoun ak jèn adilt

#### 

#### 

## Nòt ak referans


## Gade tou

### Atik ki gen rapò

* Agatha Christie
* Lis pri literè

### Lyen ekstèn
Blanche Payson

Blanche Payson se yon aktris Ameriken ki fèt yon 20 septanm nan lane 1881 nan Santa Barbara, Kalifòni (Etazini), te mouri nan dat 4 jiyè nan lane 1964 nan Hollywood (Etazini).

## Biyografi

## Filmografi

## Lyen ekstèn
George Goodchild

George Goodchild, ki fèt nan lane 1888 nan "Kingston upon Thames, nan kanton "Surrey" la epi mouri 25 mas 1969 nan "Guildford ", nan kanton "Surrey" la, se yon otè Wòm polisye, woman wèstèn, woman espyonaj, woman avanti ak syans fiksyon. Li pibliye plizyè nan zèv li yo sou non Alan Dare, Wallace Q. Reid ak Jesse Templeton.

## Biyografi
Li travay pandan yon tan anke jounalis, answit nan "maison" edisyon, avan l te al konsakre l nan ekri.

Ekriven ki pwolifik anpil, li siyen sou patwonim li ak sou plizyè jwèt non plis pase 200 woman ak plis yon santèn nouvèl. Nan domèn polisye a, ki enspire pifò zèv li yo, ewo l plis renmen itilize a se McLean, yon "dandy" Scotland Yard kap ankete nan yo  swasantèn tit. Nan lane 1930 yo,  Goodchild pibliye se  woman polisye, ki ekri nan kolaborasyon ak Carl Eric Betchhofer Roberts, ki konstitye esansyèl zèv li yo. Li kreye tou pou yon seri espyonaj "Q33", yon ajan espesyal nan kont espyonaj, epi pou yon seri wèstèn "le cowboy justicier Colorado Jim". Woman avanti li yo, ki raple pa Jack London yo, souvan dewoule nan Alaska oubyen nò kanadyen an

## Travay atistik

### Roman

#### ''Enspektè McLean'' Seri

#### Roman krim ekri an kolaborasyon ak Carl Eric Bechhofer Roberts

* *Jiri a pa dakò* (1934)
* *Chè vye mesye* (1935)
* *Tidings of Joy* (1936)
* *Zanmi prizonye a* (1938)
* *Nou tire yon flèch* (1939)

#### Syans fiksyon

* *Mons nan Grammont* (1927)
* *Anperè zile alelouya* (1930)
* *Yon mesaj soti nan espas* (1931)
* *Eksperyans Doktè Zil la* (1953)

#### Lòt woman

#### Roman pa Alan Dare

* *Killigrew* (1922)
* *Isle of Hate* (1924)
* *Soti nan dezè a* (1925)
* *The Eye of Abu* (1927), woman syans fiksyon
* *The Guarded Soul* (1928)
* *Kò ak nanm* (1927)

#### Roman pa Wallace Q. Reid

* *Rivyè Wouj* (1934)
* *Patwouy Saskatoon* (1934)
* *Bluewater Landing* (1935)
* *Pitit Sid la* (1935)
* *Doktè nan Nò* (1936)
* *Trail la Rainbow* (1936)

#### Roman pa Jesse Templeton

### Koleksyon istwa kout

#### Seri Polis ''Enspektè McLean''

* *12 Istwa detektif Dandy McLean* (1933)
* *12 Famous McLean Cases* (1933)

#### Lòt koleksyon istwa kout

* *Jounen Karavann* (1916)
* *Down Plug Street Way, ak lòt istwa* (1918)
* *Gran pou kont li* (1919)
* *Kapitèn aksidan* (1924)
* *Mountain Gold* (1933)
* *Q33* (1933)
* *Nonm ki soti nan West, ak lòt istwa avanti* (1935)
* *Misye Q33* (1935)
* *Sa a fanm se Wanted* (1936)
* *Q33-Spy Catcher* (1937)

#### ''Kapitèn Crash'' seri istwa kout

* *With the Mists* (1922)
* *Pòt ki ouvri* (1922)
* *Ki jan li te rive konsa* (1922)
* *Golden Lure* (1922)
* *Nan yon pèlen Washington* (1922)
* *Soti nan dezè a* (1922)
* *Jis tankou skipper la* (1922)
* *Isles of Gold* (1922)
* *Pi gwo avanti li* (1922)

#### Lòt nouvèl izole

## Sous

* .

## Lyen ekstèn

* 
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*

* Ressource relative à l'audiovisuel :
** IMDb   
*  Biyografi ak bibliyografi
*  Biyografi ak bibliyografi
*  Biyografi ak bibliyografi
*  Biyografi ak bibliyografi
Margaret Erskine (ekriven)

**Margaret wetherby Williams** sou non jwet li Margaret Erskine fèt nan lane 1901 nan Kingston, ontario e li mouri nan lane 1984, li se yon otè canadyen roman polisye

## Biyografi
Li fet canada nan yon fanmi rich , li te grandi nan devon Angletè kote li te resevwa yon edikasyon prive

Li komanse karyè literè li ak  ti non jwet Margaret Erskine avek piblikasyon nan lane 1938 ( And Being Dead) ki te sòti nan Lane aprè a nan Etazini sou tit (the limping Man. Nan roman polisye sa ewo li enspektè Septimus Finch, setyèm pitit menmjan li make nan non an t soti nan yon gran fanmi e yo e plizye polis jidisyè Anglèz ( CID). Gren pèsonaj se yon gran gason e byen anfóm avek yon aparans yon ofisyel kalifye men lè lap pale vwa li twonpew telman dous Tankou vwa yon fanm

Apre premye opus la, Margaret Erskine te tann prèske dis ane anvan li bay Enspektè Finch yon dezyèm envestigasyon, ki te retounen nan tout tit li yo - anviwon ven - ke li te pibliye regilyèman jiska lane 1978.  whodunits, istwa Margaret Erskine yo souvan prezante yon krim nan yon gwo fanmi ki gen manm, ki kouvri plizyè jenerasyon, tout abite nan yon ansyen ak gloo lakay.

## Travay atistik

### Woman

#### ''Enspektè Septimus Finch'' Seri

* *And Being Dead* or *The Limping Man* or *The Painted Face* (1938)
* *The Whispering House* oswa *vwa nan kay la* (1947)
* *Mwen te konnen MacBean* oswa *Caravan of Night* (1948)
* *Kite Sentespri a* (1949)
* *The Disappearing Bridegroom* oswa *The Silver Ladies* (1950)
* *Death of Our Dear One* or *Look Behind You, Lady* or *Don't Look Behind You* (1952)
* *Dead by Now* (1953)
* *Relasyon Fatal* oswa *Old Mrs.* *Ommanney se mouri* oswa *moun ki mouri yo pa pale* (1955)
* *Vwa touye moun* (1956)
* *Pa dòmi ankò* (1958)
* *House of the Enchantress* or *A Graveyard Plot* (1959)
* *Fanm nan Belguardo* (1961)
* *Kay la nan Belmont Square* oswa *No.* *9 Belmont Square* (1963)
* *Pran yon vwayaj nwa* oswa *fanmi an nan Tammerton* (1965)
* *Ka ak twa mari yo* (1967)
* *Mouton mouton an* (1968)
* *Ka Mary Fielding* (1970)
* *Brood of Folly* (1971)
* *Anplis Wench la mouri* (1973)
* *Harriet Adye* (1975)
* *Kay la nan Hook Street* (1978)

## Referans
* Jacques Baudou et Jean-Jacques Schleret, Le Vrai Visage du Masque, vol. 1, Paris, Futuropolis, 1984, 476 p. (OCLC 311506692), p. 178.
* Claude Mesplède (dir.), Dictionnaire des littératures policières, vol. 1 : A - I, Nantes, Joseph K, coll. « Temps noir », 2007, 1054 p. (ISBN 978-2-910686-44-4, OCLC 315873251), p. 403.
* (en) John M. Reilly (Ed.), Twentieth-century crime and mystery writers, New York, St. Martin's Press, coll. « Twentieth-century writers of the English language », 1982 (réimpr. 1991), 2e éd., 1568 p. (ISBN 978-0-312-82417-4, OCLC 6688156), p. 300-301.

## Lyen ekstèn

*  Bio-bibliographie
Jack Webb (ekriven)

**Jhon Alfred webb** yo rele Jack Webb fèt 13 janvye nan lane 1916 nan Los Angeles Californie li se ekriven ameriken otè roman polisye, ki itilize tou ti nom Jhon Farr e Tex Grady. Nou pa dwe konfonn li avek Jack webb ( 1920-1982) yon aktè prodiktè reyalizatè senaris ameriken

## Biyografi
Nan lane 1952 li komanse karyè nan literati polisyè avek piblikasyon pye yo nan pla ( the big sin,1952) kote pou premye fwa yon ekip detektiv konpoze ak polisye Juif Sammy Golden e prèt katolik Joseph Shanley. Nèf roman e yon nouvel konsakre ak duo orijinal kote ankèt ki pa nan grenyen dan tap dewoule Los Angeles

Sou ti non jwet li Jhon Farr, Jack webb t fe paret tou resi polisyè ki flit lot kote Tankou fauve qui peut ( don’t feed the animals 1955) selon claude mesplede se yon resi dense a atmosfè sila

## Travay atistik

### Woman pa John Farr

#### Seri ''Sammy Golden ak Joseph Shanley''

* *Youn pou Dame mwen* (1961)
* *Fè kabann mwen byento* (1963)

#### Lòt woman

* *Youn pou Dame mwen* (1961)
* *Fè kabann mwen byento* (1963)

### Roman

* *Don't Feed the Animals* (1955), ki gen tit tou *Naked Fear*, oswa *Zoo Murders.*
* *She Shark* (1956), tou ki gen tit *Murder Ship*
* *Lady ak koulèv la* (1957)
* *Combo a mòtèl* (1958)

### Roman pa Tex Grady

* *High Mesa* (1952)

### Nouvèl

#### ''Sammy Golden ak Joseph Shanley'' seri krim

* *Epi kòmanse ak yon blond* (1960)

#### Lòt nouvèl

* *Poupe kase* (1953)
* *Escapade* (1954)
* *Premye senkant mil* (1955)
* *The Makeshift Martini* (1955)
* *Deyò kaj yo* (1955)
* *Moman verite* (1956)
* *Fache Martini* a (1956)
* *Tan pou touye* (1957)
* *Jou Tig la* (1966)
* *Murder Is My Host* (1969)
* *Plan Pandora* (1969)
* *Yon swa novanm* (1969)
* *Ki bay kè yo* (1972)
* *Nonm sa a dwe mouri* (1973)
* *Kadav Sensuous la* (1973)
* *Lèt renmen* (1974)

## Nòt ak referans

* Claude Mesplède (dir.), Dictionnaire des littératures policières, vol. 2 : J - Z, Nantes, Joseph K, coll. « Temps noir », 2007, 1086 p. (ISBN 978-2-910-68645-1, OCLC 315873361), p. 1003.
* Claude Mesplède et Jean-Jacques Schleret, SN, voyage au bout de la Noire : inventaire de 732 auteurs et de leurs œuvres publiés en séries Noire et Blème : suivi d'une filmographie complète, Paris, Futuropolis, 1982, 476 p. (OCLC 11972030), p. 130 (notice John Farr.

## Lyen ekstèn

* 
*  Bibliyografi John Farr sou sitwèb Fantastic Fiction la
*  Bibliyografi Jack Webb sou sitwèb Fantastic Fiction la
Kanbriyolè (fim, 1957)

**Kanbriyolè** ( tit orijinal : the burglar) se yon film ameriken kè Paul Wendkos reyalize li soti nan lane 1957 avek Dan Duryea, Jayne Mansfield,Martha Vickers,Mickey Shaughnessy ak Peter Capell non wol prensipal yo.li se yon adaptasyon womam polisye The Burglar ekriven ameriken David Goodis(ki ekri senaryo a tou.)

## Rezime
Kanbriyolè Nat Harbin (Dan Duryea) ak de asosye li yo, Blaylock (Peter Capell) ak Dahmer (Mickey Shaughnessy), fè konplo pou vòlè Sè Sarah (Phoebe Mackay), yon eritye rich ki posede yon kolye pyè presye ki gen anpil valè. Nat konte sou Gladden (Jayne Mansfield) pou retire vòl la men li oblije kache apre polis lokal la wè l pandan vòl la. Pandan se tan, ofisye polis koripsyon Charlie (Stewart Bradley) elabore yon plan pou vòlè vòlè yo avèk èd Della (Martha Vickers).

## Fèy teknik

* Tit franse : *Kanbriyolè a*
* Tit orijinal la : **
* Reyalizasyon : Paul Wendkos
* Senaryo : David Goodis ki soti nan woman li a *kanbriyolè*
* Fotografi : Don Malkames
* Asanble : Herta Horn ak Paul Wendkos
* Mizik : Sol Kaplan
* Direksyon atistik : Jim Leonard
* Pwodiksyon : Louis W. Kellman
* Konpayi pwodiksyon : Columbia Pictures Corporation, Samson Productions
* Peyi orijin : ETAZINI
* Lang orijinal : Angle
* Sèks : Film noir, fim detektif
* Dire : 90 minit
* Dat lage :
** ETAZINI :juinjen 1957

## Distribisyon

* Dan Duryea : Nat Harbin
* Jayne Mansfield : Gladden
* Martha Vickers : Della
* Peter Capell : Baylock
* Mickey Shaughnessy : Dohmer
* Stewart Bradley : Charlie
* Wendell K. Phillips : le capitaine de la police
* Phoebe Mackay : sœur Sara
*  : le commentateur sportif

## Anviwon fim nan

* Sa a se premye fim Paul Wendkos .
* Li se yon adaptasyon nan roman detektif *The Burglar* pa ekriven Ameriken David Goodis, ki te pibliye orijinal Ozetazini an 1953. Tit sa a te tradui an Frans an 1954 sou tit *Le Casse* nan koleksyon Série noire e depi lè sa a yo te repibliye nan divès koleksyon gwoup Gallimard ( La Poche noire, Carré noir, Folio ).
* Yon pati nan fim sa a te tire nan New Jersey, ki gen ladan Atlantic City ak Brigantine Island, ak nan Pennsylvania, ki gen ladan Philadelphia .
* Henri Verneuil te dirije yon remake nan fim sa a an 1971 sou tit *[[Le Casse (fim, 1971)|Le Casse]]*, ak Omar Sharif, Jean Paul Belmondo, Dyan Cannon, Nicole Calfan ak Robert Hossein nan wòl prensipal yo.

## Nòt ak referans

## Lyen ekstèn

* Ressources relatives à l'audiovisuel : 
** AllMovie 
** Allociné 
** American Film Institute 
** Cinémathèque québécoise 
** IMDb 
** LUMIERE 
** Movie Review Query Engine 
** OFDb 
** Rotten Tomatoes 
** The Movie Database
Olga Hartley

**Olga Hartley,** ki te fèt nan lane 1892 nan Lond e ki te mouri nan lane 1963, se te yon romansye Britanik ak redaksyon, otè woman detektif.

## Biyografi
Li te fèt nan yon fanmi rich, li te resevwa yon edikasyon prive anvan li te enskri nan Bedford College, University of London.

Nan lane 1918, li te pibliye Anne, yon woman sikolojik ki pa t yon siksè. Apre sa, li pibliye de woman detektif: The Malaret Mystery nan lane (1925) ak The Witch of Chelsea nan lane (1930). Dènye tit la te tradui an franse, anba tit La Sorcière, epi li te pibliye nan koleksyon Le Masque nan lane 1937.

Olga Hartley te pibliye liv kwit manje epi, nan lane 1930 yo, redaksyon istorik ak teyolojik.

## Travay atistik

### Woman

* *Anne: A Novel* (1918)
* *Mistè Malaret* (1925)
* *Sòsyè a nan Chelsea* (1930)

### Nouvo

* *Marsh-Marigolds* (1921)

### Tès yo

* *Fanm ak Legliz Katolik: Yè ak Jodi a* (1935)
* *Gilds relijye yo ak sipresyon yo* (1939)

### Lòt piblikasyon

* *Lucullus: The Food of the Future* (1926), an kolaborasyon ak Hilda Winifred Wauton Leyel
* *The Gentle Art of Cookery, ak 750 resèt* (1929), an kolaborasyon ak Hilda Winifred Wauton Leyel
* *Manje san vyann: yon liv kwit manje ak 200 resèt* (1934)

## Sous

* Jacques Baudou et Jean-Jacques Schleret, Le Vrai Visage du Masque, vol. 1, Paris, Futuropolis, 1984, 476 p. (OCLC 311506692), p. 237.

## Lyen ekstèn

* Bio-bibliographie
Alo, Hercule Poirot

**Alo, Hercule Poirot** se yon koleksyon konpoze de sis istwa kout ekri pa Agatha Christie, pibliye an Frans nan lane 1971.

Twa premye istwa yo se istwa detektif ak twa dènye yo se istwa fantezi. Kontrèman ak sa ki tit koleksyon an ta ka sijere, sèlman twa nan sis istwa kout yo prezante detektif Bèlj Hercule Poirot (nan ka sa a twa istwa lapolis).

## Konpozisyon koleksyon an

# *Disparisyon Mr.* *Davenheim* ( **' ) - istwa detektif ak Hercule Poirot
# **' *-* istwa detektif ak Hercule Poirot
# Nich *gèp* **' - istwa detektif ak Hercule Poirot
# Poupe ''modiste'' **' - istwa kout fantezi
# *Siyal Wouj* **' - istwa kout fantezi
# ''S.'' ''ZO'' ( **' ) - kokenn nouvèl

## Piblikasyon

### Wayòm Ini
Koleksyon an pa gen okenn ekivalan nan Wayòm Ini a kote istwa yo te pibliye nan divès koleksyon:

* nouvo no 1 te pibliye an 1925 nan **' ;
* nnou an 5 ak 6 yo te pibliye an 1948 nan **' ;
* nnou an 2, 3 ak 4 te pibliye an 1961 nan **' .

=== ETAZINI ===
Koleksyon an pa gen ekivalan [[Etazini|Ozetazini]]; istwa yo pibliye nan diferan koleksyon:

* nouvo no 1 te pibliye an 1924 nan **' ;
* nnou an 2 ak 3 yo te pibliye an 1974 nan **' ;
* nouvo no 4 te pibliye an 1979 nan **' ;
* nnou an 5 ak 6 te pibliye an 1933 nan ** .

## Edisyon

* Allô, Hercule Poirot : six nouvelles inédites, Paris, Librairie des Champs-Élysées, coll. « Le Masque » (no 1175), 1971, 191 p. (BNF 35145744)
* Allô, Hercule Poirot : six nouvelles  (trad. de l'anglais), Paris, Librairie des Champs-Élysées, coll. « Club des Masques » (no 284), 1976, 187 p. (ISBN 2-7024-0184-8, BNF 34585234)
* Repris dans : Œuvres complètes  (trad. de l'anglais), t. 20, Paris, Librairie des Champs-Élysées, 1978, 484 p. (ISBN 2-7024-0764-1, BNF 34617711)
* Allô, Hercule Poirot, Paris, Librairie générale française, coll. « Le Livre de poche » (no 6573), 1988, 188 p. (ISBN 2-253-04837-2, BNF 34996864)
* Allô, Hercule Poirot, Paris, Librairie des Champs-Élysées, coll. « Club des Masques » (no 284), 1999, 125 p. (ISBN 2-7024-1437-0, BNF 37099227)
* Allô, Hercule Poirot, Paris, Librairie générale française, coll. « Le Livre de poche » (no 6573), 2000, 125 p. (ISBN 2-253-04837-2, BNF 37108340)

: Remak : Koleksyon sa a pa t enkli nan koleksyon "Les Intégrales du Masque" nan ane 1990 yo; istwa kout yo te redistribiye nan koleksyon orijinal yo.

## Lyen ekstèn