Touris ann Ayiti

**Touris ann Ayiti** se yon endistri ki te jenere yon ti kras mwens pase yon milyon arive an 2012, e li se youn nan sous prensipal revni pou nasyon an.  Avèk klima favorab li, dezyèm pi long kòt plaj ak anpil montay nan Karayib la,   kaskad dlo,  gwòt,  achitekti kolonyal ak istwa kiltirèl diferan, Ayiti te gen istwa li kòm yon destinasyon atraktif. pou touris. Sepandan, depi lontan gouvènman enstab yo te konteste istwa li ak devlopman ekonomik peyi a pandan tout 20yèm syèk la.

## Apèsi

Nan lane 2012, endistri a te pwodui 200 milyon dola ameriken (sitou nan bato kwazyè).  Nan mwa desanm 2012, Depatman Deta Ameriken te pibliye yon avètisman pou vwayaje sou peyi a, li te fè remake ke pandan plizyè milye sitwayen ameriken vizite Ayiti an sekirite chak ane, touris etranje te viktim krim vyolan, ki gen ladan asasina ak kidnapin, sitou nan zòn Pòtoprens. Plizyè otèl  te louvri an 2012, ki gen ladan yon Best Western Premier,  yon otèl senk-zetwal Royal Oasis pa Occidental Hotel and Resorts nan Petyonvil, yon otèl Marriott kat etwal nan zòn Tigo nan Pòtoprens  ak lòt nouvo devlopman otèl nan Pòtoprens, Okay, Kap Ayisyen, ak Jakmèl.  Lòt destinasyon touris yo enkli Kanpperen, Pic Makaya, ak Lilavach ki gen ladan Pò Mògan ak estasyon Abaka Bay.  Royal Decameron Indigo Beach Resort & Spa, Cote des Arcadins te louvri nan mwa desanm 2015.

Kanaval ayisyen an se youn nan kanaval ki pi popilè nan Karayib la. An 2010, gouvènman an te deside òganize evènman an nan yon lòt vil andeyò Pòtoprens chak ane nan yon tantativ pou desantralize peyi a. Kanaval Nasyonal ki fèt anjeneral nan youn nan pi gwo vil peyi a (sa vle di, Pòtoprens, Kap Ayisyen oswa Okay), swiv kanaval Jakmèl ki trè popilè tou ki dewoule yon semèn avan nan mwa fevriye oswa mas.

## Istwa

### Kwasans

Menm jan ak pifò touris nan kòmansman 19yèm syèk la, touris ann Ayiti te kòmanse parèt ak yon seri repòtaj vwayaj popilè. Anpil nan rakonte vwayaj sa yo se te rezilta "ouvèti" Ayiti pandan Okipasyon Ameriken an (1915-1934) ak ekspansyon kapitalis oksidantal yo atravè pi gwo Karayib la . Otè yo te toujou ekri sou sijè ki konsène rasis ak "Kesyon Nèg la" (sa vle di si Ayiti ak nwa yo an jeneral te kapab sivilizasyon ak oto-gouvènman), entrig revolisyonè ayisyen, ak mistik vodou. Vizyon tèks sa yo rapòte te vin fondasyon pou atraksyon ki pi selebre nan peyi a aprè Dezyèm Gè mondyal la.

Nan fen ane 1940 yo ak ane 1950 yo, touris yo te rasanble nan zòn bòdmè nan Pòtoprens, amenaje ankò pou pèmèt pasaje bato kwazyè yo mache soti nan waf yo nan pi popilè atraksyon kiltirèl yo. Pami atraksyon sa yo te gen *Mache an fè* ki gen estil mò, kote yo te vann bon atizay ayisyen ak akajou, paske sware yo te akonpaye pa dans, jwèt aza kazino, oswa montre Vodou. Eksklizivite a te atire tankou Truman Capote ak Noël Coward nan Hotel Oloffson, yon chato Gingerbread gotik 19yèm syèk la ki te mete nan yon jaden twopikal kaka kleren, ki menm te glorifye nan woman Graham Greene, *The Comedians*.{
Kout kwasans touris Ayiti a te siye pa règ Francois "Papa Doc" Duvalier ak gouvènman enstab li a. Sepandan, lè pitit gason li Jean-Claude "Baby Doc" Duvalier te pran plas li kòm *Prezidan pou lavi*, touris te retounen nan ane 1970 yo, e ankò Ayiti te yon destinasyon touris cho kote ki te atire an mwayèn 150 000 vizitè chak ane. Reyaparisyon touris ki tap foule nan nouvo plaj touristik ann Ayiti a, enkli Bill ak Hillary Clinton ki te fè lin demyèl la an 1975. *Vive la différence* se depi lontan eslogan nasyonal touris Ayiti a, e pwoksimite li ak Etazini te fè Ayiti tounen yon atraksyon cho jiskaske rejim Duvalier la te dechouke an 1986.

### Fen 20yèm syèk la

Depi dezyèm mwatye 20yèm syèk la, touris ann Ayiti soufri nan boulvèsman politik peyi a. Enfrastrikti ensifizan tou gen vizitè limite nan zile a. Aprè dechouke Prezidan Jean-Bertrand Aristide an 1991, touris te refè tou dousman. Òganizasyon Touris Karayib la (CTO) mete tèt ansanm ak gouvènman ayisyen an nan efò pou retabli imaj zile a kòm yon destinasyon touristik. An 2001, 141 000 etranje te vizite Ayiti. Pifò te soti nan Etazini. Plis amelyorasyon nan otèl, restoran, ak lòt enfrastrikti toujou nesesè pou fè touris yon gwo endistri pou Ayiti.

Akòz enstabilite politik ki sot pase a, touris (yon fwa yon endistri enpòtan) te soufri ann Ayiti, eksepte Labadi, yon pò ki sitiye sou kòt nò peyi a. Labadi se yon zòn touristik lwe pou lontan pa Royal Caribbean International . Byenke pafwa yo dekri Ayiti nan piblisite kòm yon zile nan pwòp dwa li yo, li se aktyèlman vwazinaj ak rès la nan Ispanyola. Labadi kloure nan zòn ki antoure a. Bato kwazyè yo waf nan waf la, ak pasaje yo debake dirèkteman nan otèl plezans nan san yo pa bay opòtinite pou vizite lòt pati nan peyi a. Atraksyon yo enkli yon mache pinèz ayisyen, prezantasyon dans tradisyonèl ayisyèn, anpil plaj, espò nan dlo, ak yon pak dlo.

Vil Jakmèl, akòz repitasyon li kòm mwens temèt politikman, achitekti epòk kolonyal franse li yo, kanaval kiltirèl kolore li yo, plaj natirèl, ak yon nouvo festival fim, te atire touris lokal yo ak yon ti kantite touris entènasyonal.

Malgre obstak yo, kilti ak istwa rich Ayiti te pèmèt peyi a kenbe yon endistri touris modere ak potansyèlman an kwasans.

## Eritaj mondyal la
Men Sit Eritaj Mondyal INESKO an Ayiti: 

* Citadelle Laferrière, Milot . Konstwi pa wa Henri I, Citadelle Laferrière se yon gwo fò nan tèt mòn nan nò Ayiti, epi li se pi gwo fò nan Amerik yo. 
* Sans-Souci Palace, Milo. Ki pi enpòtan nan nèf palè wa a te bati, ansanm ak kenz (15) chato, anpil fò, ak gwo kay ete sou ven plantasyon li yo. 
* Bilding nan Ramiers, Milo . Youn nan premye bilding ki te konstwi aprè Revolisyon Ayisyen an.


Fichye:Citadelle_Laferrière_Aerial_View.jpg|Milo
Fichye:Sans-Souci_Palace_back.jpg|Milo
Fichye:Les Ramier, citadelle du roi Henri Christophe.JPG|Milo


## Gade tou

* Politik viza Ayiti
* Ekonomi nan Ayiti

## Nòt
* Yarrington, Landon. 2009. "From Sight to Site to Website: Travel-Writing, Tourism, and the American Experience in Haiti, 1900-2008." M.A. thesis, Department of Anthropology, College of William and Mary.

## Referans

## Lyen deyò
* Sitwèb Visit Ayiti