open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
2 janvye

**** se 2yèm jou ane kalandriye gregoryen an.

An jeneral, gen  ki rete anvan fen ane a, 364 nan ka kote li se bisektil.

1e janvye - ** - 3 janvye 

## Evènman yo
### 
* 69: Vitellius pwoklame anperè nan lame Anba Almay ak Upper pa lejiyon li yo.

### 
* 366: Alaman yo travèse Ren ankò pou yo anvayi Anpi Women an.

### 
* 533: Mercurius vin Pap sou non Jan II. Li se premye Pap ki te pran yon nouvo non lè l te vin tounen.

### 
* 1492: nan Espay, kaptire Granada, mete fen nan Gè Granada, ki te kòmanse nan 1482 ak prezans Mizilman nan penensil la. .

### 
* 1777: Batay Assunpink Creek pandan Gè Endepandans Ameriken an.
* 1785: Bodawpaya te kaptire Mrauk-U.
* 1788: Jeòji ratifye Konstitisyon Etazini.

### 
* 1812: Batay Zitacuaro (Gè Endepandans Meksiken).
* 1863: fen Batay nan Rivyè Wòch (Gè Sivil).

### 
* 1905: rann Port Arthur (Gè Ris-Japonè).
* 1942:
** Okipasyon Japonè Manila (Gè Pasifik).
** Jean Moulin parachit an Frans, kòm reprezantan Jeneral de Gaulle nan mouvman rezistans nan zòn sid la.
* 1998: masak Ramka (Gè sivil Aljeryen).

### 
* 2002: Eduardo Duhalde vin prezidan enterimè nan Ajantin.
* 2022:
** Manifestasyon Kazakhstan 2022 kòmanse.
** Premye Minis Soudan Abdallah Hamdok, ki te opoze ak jent ki te soti nan koudeta, soumèt demisyon li.

## Dat li fèt yo

## Dat li mouri yo

## Selebrasyon yo
### Fèt
* Jounen zansèt yo nan Ayiti

### Fèt sen
### Astwoloji
*Siy zodyak : 12e jou Kaprikòn.
17 avril

**17 avril** se 107m jou lane (oubyen 108m nan lane bisektil) nan almanak gregoryen.

## Evènman yo

## Dat li fèt yo
* 1953 Dani Laferyè, ekriven

## Dat li mouri yo
* 2008 : Aimé Cesaire, ekriven franse (fèt 1913)

## Selebrasyon yo
### Fèt

### Fèt sen
6 septanm

**6 septanm** se 249m jou lane (oubyen 250m nan lane bisektil) nan almanak gregoryen.

## Evènman yo

## Dat li fèt yo
* 1957 Mikayèl Jan, jounalis, epi gouvènè jeneral Kanada

## Dat li mouri yo

## Selebrasyon yo
### Fèt

### Fèt sen
Desalin (awondisman)

**Desalin** se yon awondisman ki sitiye nan depatman Latibonit nan peyi Ayiti.

## Jewografi

## Istwa

## Administrasyon

## Ekonomi

## Referans

## Lyen deyò
Desalin (komin)

**Desalin** se yon vil nan peyi Ayiti.

Komin sa a se souprefekti an pou awondisman an ki gen menm non.

Li mezire 29km nan Sidwès Gonayiv.

## Istwa
Li dwe non li a Jean-Jacques Dessalines, jeneral ak premye lidè Repiblik Ayisyen an depi 1804 jouk li mouri an 1806, anba tit Anperè Ayiti Jacques I. Li te rete la pandan dezan, ak madanm li Marie-Claire Heureuse Félicité Bonheur Dessalines. Prensipal lari pati iben komin sa a, ki jis te rele Marchand-Dessalines, pote non Jacques Ier.

Li te fonde 22 mas 1802 avèk non "Marchand" kòm yon vil. Li te kapital peyi Dayiti pandan Premye Anpi a. Li te vin tounen yon komin an 1843.

## Jewografi
kowòdone:190 17’ nord, 720 30’ ouest.

Sipèfisi: 474,429 km2

## Demografi
Komin nan gen yon popilasyon 165 424 moun. Popilasyon an trè jèn: plis pase 60% nan popilasyon an gen mwens pase 18 an, sitou nan seksyon riral yo (estimasyon resansman 2009).

## Administrasyon

Komin sa a gen seksyon kominal :

Majistra Maclin Pierre gouvène aktyèlman komin Desalin.

## Moniman

## Referans

## Lyen deyò
Awondisman

**Awondisman** se yon kolektivite tèritoryal nan kèk peyi nan lemonn.

## Ayiti
Ann Ayiti, yon awondisman se yon dekoupaj administratif ki fèt de teritwa a. Men lis awondisman Ayiti nan lyen sa a.

## Referans

## Lyen deyò
2 avril

**2 avril** se 92m jou lane (oubyen 93m nan lane bisektil) nan almanak gregoryen.

## Evènman yo

## Dat li fèt yo
*1770 : Aleksann Petyon, prezidan Ayiti disid
* 1866 : Georges Sylvain, ekriven ayisyen († 1925)
* 1912 : Clément Magloire Saint-Aude, ekriven ayisyen (+ 1971)

## Dat li mouri yo

## Selebrasyon yo
### Fèt

### Fèt sen
Gwo Mòn (awondisman)

**Gwo Mòn** se yon awondisman ki sitiye nan depatman Latibonit nan peyi Ayiti.

Li te kreye alantou vil Gwo Mòn, ki se chèflye. 

## Administrasyon
Awondisman sa a gen ladan twa komin :
* Gwo Mòn
* Ans Wouj
* Tènèv

## Referans

## Lyen deyò
Gwo Mòn (komin)

**Gwo Mòn** se yon vil nan peyi Ayiti.

Komin sa a se souprefekti an pou awondisman an ke gen mem non.

Komin Morne jwi yon klima ki varye ant fre ak cho.

Administrativman, komin Gros Morne divize an uit (8) seksyon kominal. Li gepou piti n san swasant yon (161) lokalite ak katrevenkat (93) lojman.

Komin *Gros Morne* tonbe anba distri ki gen menm non. Li limite nan nò pa komin *Saint Louis du Nord*, *Borgne* ak *Bassin Bleu*; nan sid, pa komin Gonayiv ak Terre Neuve ; sou bò solèy leve, pa minisipalite Pilat, Borgne ak Gonayiv ak nan lwès, pa minisipalite Terre Neuve ak Bassin Bleu. Moun ki rete nan komin *Gros Morne* yo rele *grosmornais*, *grosmornaises*. Chak 2 fevriye selebre fèt Sen patwon an, lachandlè.

Istwa komin *Gros Morne* make pa sèten evènman politik ki pa enterese anpil. Sepandan, gen kèk reyalite enpòtan yo sonje. Nan mwa desanm 1793, *Toussaint Louverture* te pran posesyon *Gros Morne* ki te nan men Panyòl. Nan mwa me 1807, *Gros Mornais* te patisipe nan mouvman rezirèksyon an te inogire nan *Port-de-Paix* pa Kolonèl *Jean Louis Rebeca* kont Henry Christophe, an favè Repiblik la Petion. An 1865, pandan insurreksyon Salnave kont Prezidan Geffrard, Jeneral Nissage SAGET te sezi Gros Morne epi li te retounen Gros-Morne t ap rele "Vive Geffrard".

## Istwa

## Demografi

## Administrasyon
Komin lan konpoze seksyon kominal nan :

## Referans

## Lyen deyò
* Asosyasyon Gwo Mòn ak komès ekitab
* Reforestasyon nan Gwo Mòn
Mamlad (komin)

**Mamlad** se yon vil nan peyi Ayiti.

Komin sa a se souprefekti an pou awondisman an ke gen mem non.

## Jewografi

## Demografi
Komin sa a gen 34 609 moun (resanseman pa estimasyon an 2009).

## Administrasyon
Komin gen seksyon kominal :
* Krètapen
* Basen (ou Bilye)
* Platon

## Moniman
**Fò Jalousière** se youn nan ven estrikti militè ki te bati sou teritwa Ayiti apre endepandans lan an 1804 : sistèm defans sa a te dirije kont yon posib retou franse, ansyen mèt koloni Sen Domeng lan.
 
## Ekonomi
Kafe se rekòt prensipal la nan Mamlad. 

## Referans

## Lyen deyò
Sen Mak (awondisman)

**Sen Mak** se yon awondisman ki sitiye nan depatman Latibonit nan peyi Ayiti. Li te fonde nan dat 25 avril 1695 la.

Awondisman an pwolonje soti nan lanmè a nan limit larivyè Latibonit la ak vil la Ponsonde.

## Administrasyon
Awondisman an gen senk (5) komin ː
* Sen Mak
* Vèrèt
* Lachapèl
* Lyankou 
* Monwi

## Referans

## Lyen deyò
Sen Mak (komin)

**Sen Mak** se yon vil nan peyi Ayiti.

Komin sa a se souprefekti an pou awondisman an ke gen mem non.

## Pèsonalite
* Ulrick Noel
* Isaac Noel
* Bayard Vincent
* Jean Supplice
* Jean Baptiste Pointe du Sable (1745-1818), fondatè vil Chikago
* Hector Hyppolite (1894-1948), pent
* Marc Bazin (1932-2010), Premye minis ak prezidan Repiblik Ayiti
* Georges Jean-Jacques Smarck Michel (1937-2012), Premye minis Ayiti
* Vivian Barbot (ki fèt 7 jiyè 1941 nan Sen Mak sendikalis, feminis ak fanm politisyen kebekwaz
* Garcelle Beauvais (ki fèt nan lane 1966), aktris
* Nissage Saget (1869-1874), prezidan Ayiti
* André J. Rolles (1912-1985), majistra
* Clovis Désinor, 
* Leorc Pierre Gilles
* Jean-Robert Saget, politològ

## Referans

## Lyen deyò
Mibalè (awondisman)

**Mibalè** se yon awondisman ki sitye nan depatman Sant nan peyi Ayiti. 

Li te fonde sou 25 out 1702.

## Administrasyon
Awondisman sa a gen twa komin :
* Mibalè
* Sodo 
* Boukan Kare

## Referans

## Lyen deyò
Laskawobas (awondisman)

**Laskawobas** se yon awondisman ki sitye nan depatman Sant nan peyi Ayiti ki gen pou chèflye ench, awondisman saa gen twa komin : Laskawobas, Beladè, Savanèt. Sou plan touristik, gen gròt Nan Remi, Nan Frechè, Nan Kafe, e La Peny, ki trouve yo nan yon distans 5 minit ak vil la, fè Laskawobas yon vil ki bèl.

## <big>Jewografi</big>
Komin nan tou prè lak Pelig.

## Demografi
Komin sa genyen 41 716 abitan (resansman pa estimasyon depi 2009)

## Administrasyon
Komin nan gen 3 seksyon kominal:

* Ti fon
* Wampa
* La wòy 

## Ekonomi
Ekonomi lokal repoze sou pwodiksyon kafe, kann, tabak, sizal.

## Referans

## Lyen deyò
Akil dinò (awondisman)

**Akil dinò ** se yon awondisman ki sitiye nan depatman Nò nan peyi Ayiti.
## Administrasyon
Awondisman gen twa (3) komin :
* Akil dinò
* Plèn dinò 
* Milo
## Referans

## Lyen deyò
Grann Rivyè dinò (awondisman)

**Grann Rivyè dinò ** se yon awondisman ki sitye nan depatman Nò nan peyi Ayiti. Li te fonde nan 1712.
Lenbe (menm non)

* Lenbe, awondisman
* Lenbe, komin
* Lenbe, rivyè
* Lenbe, lè ou malere paske fanm ou an oubyen nonm ou an kite ou e ou ap sonje ak li
Mibalè (komin)

**Mibalè** se yon vil nan peyi Ayiti.

Komin sa a se souprefekti an pou awondisman an ke gen menm non. Komin Mibalè se youn nan douz (12) komin nan depatman Sant. 
## Jewografi

## Demografi

## Administrasyon
Komin sa a gen seksyon kominal :
* Gaskoy
* Sarazen
* Gran Boukan
* Crête Brûlée

## Ekonomi

## Pèsonalite nan relasyon avèk Mibalè
* Benoît Batraville (1877-1920), Pwofesè ayisyen ak rezistan nan okipasyon amerikèn an, egzekite pa Marines yo an 1920.
* Pierre Rateau, direktè nan Lise nasyonal Mibalè)
* Rosalie Bosquet, majistra Mibalè
* Claudius Chevry (1897-1979), rezistan ayisyen nan okipasyon amerikèn an
* Félix Philippe, sosyal-demokrat, ensije pandan peryod KAKO, youn nan kiltivatè yo gwo. Granpapa li te Backer Philippe, afranchi ak chèf nan 7e konpaniy lame endijèn ki dirije seksyon lès Mibalè)
* Jeneral Léon Cantave (1910-1968), prezidan Ayiti ant avril ak me 1957

## Referans

## Lyen deyò
Sèka Lasous (komin)

**Sèka Lasous** se yon vil nan peyi Ayiti.

Komin sa a se souprefekti an pou awondisman an ke gen menm non.

Seka Lasous se yon vil fontalye na depatman Sant. Li divize an twa seksyon kominal, 20 abitasyon ak 89 lokalite. 

Li limite nan no avek monbin krochi a lwes avek Ench e Seka Kavajal. Abitan yo rele Seka Lasous yen. Fet patronal li se sen Franswa Dasiz ki toujou fete chak 4 oktob.

## Demografi
Komin nan gen 51 410 Abitan, nan estinasyon resansman nan lane 2009.

## Administrasyon
Komin nan genyen plizyè seksyon kominal:

* Akajou brile 1
* Akajou brile 2
* Lamyèl

## Ekonomi
Ekonomi lakal la baze sou kiltivasyon kafe, Lacho ak Kann. Elvaj bèt se tout yon sektè enpotan yo nan aktivite osi byen ke pwodiksyon an nan siwo myèl.

## Lyen deyò
## Referans
Lenbe (komin)

**Lenbe** se yon vil nan peyi Ayiti.

Komin sa a se souprefekti an pou awondisman an ki genyen menm non.

## Jewografi

## Demografi

## Administrasyon
Komin sa a gen seksyon kominal :
* Wolenbe (rele tou *Akiljano*)
* Chabòt
* Kankòk (ki enkli katye *Kankòk*)
* Soufriyè
* Ravin Deswòch (ki enkli *Lenbe*)
* Iloakòn

## Moniman

## Enfrastrikti

## Ekonomi
Ekonomi lokal la baze sou pwodiksyon an nan kafe, bannann, mango ak diri.

## Pèsonalite
* Philomé Obin (1892-1986), ki fèt nan Lenbe, pent.
* Clément Benoît II, ki fèt nan Lenbe, powèt
* Joseph D. Charles
* Jean-Baptiste Cinéas
* Antoine saintilus, ki fèt nan Lenbe, espòtif 5 fwa chanpyon nasyonal.

## Galri foto

Fichye:Limbe Jan 1997 (2).jpg|Mize Guahaba nan Lenbe.
Fichye:Limbe river from Camp coq - Haiti.JPG|Rivyè Lenbe soti Mòn Bambou touprè Kankòk.


## Referans

## Lyen deyò
* Lancement de l'opération environnementale "''Planté pyé bwa pou lavi miyo''". sou haitiwebs.com
Plezans (komin)

**Plezans** se yon vil nan peyi Ayiti.

Komin sa a se souprefekti nan awondisman Plezans nan depatman Nò.

## Demografi
Komin sa a gen 63 278 moun (estimasyon an 2009)..

## Istwa
Kèk boukànye yo te rete la an kantite, yo t'ap fè lachas bèf ak kochon sovaj. 

Vil sa a te tou refij mawonaj, kòm Jean-François, Biassou ak Scylla, pandan lagè endepandans.

## Administrasyon
Komin nan konpoze de seksyon kominal yo nan :

## Moniman ak sit
Vil la gen plizyè moniman, tankou La Poudrière, abitasyon La Provence, Dumesnil, Despeignes ak ansyen chapèl Vyèj Mirak Gobert kote Jean-Jacques Dessalines rankontre Pétion an 1803 avan lanse dènye atak kont Kap franse.

Li gen plizyè sit natirèl ki gen ladan gwòt ak chit Yacuba, chit yo sou rivyè Robillard ak rivyè Ilet, ak gwòt la Poreux, ki sitiye ant Plezans ak Lenbe.

## Referans

## Lyen deyò
Grann Rivyè dinò (komin)

**Grann Rivyè dinò** se yon vil nan peyi Ayiti.

Komin sa a se souprefekti an pou awondisman an ke gen menm non.
## Pèsonalite nan relasyon avèk Grann Rivyè dinò
* Jean-Baptiste Chavannes (Grann Rivyè dinò, anviwon 1748 - Pòtoprens, 1791), ki te goumen pou endepandans la nan peyi Etazini
* Jean-Jacques Dessalines (Grann Rivyè dinò, 1758 - Pon-wouj, 1806), ki te goumen pou revolisyon ayisyen, epi kouwòne anperè Jacques Ie
* Jean Price-Mars (Grann Rivyè dinò, 1876 - Petyonvil, 1969), syantifik ak diplomat
* Charlemagne Péralte (Ench, 1886 - Grann Rivyè dinò, 1919), rezistan nan okipasyon Ameriken an nan lane 1915
* Louis Mars (Grann Rivyè dinò, 1906), sikyat ak diplomat.
* Henry Namphy (Grann Rivyè dinò...), politisyen, ansyen prezidan Repiblik
* Jean-Baptiste Riché  
* Tirésias Simon Sam
* Jean Vilbrun Guillaume Sam
* Charles Arnold
* Gregoire Eugène
* Luc Pierre Jerome
* Jules Soliste Milscen

## Referans

## Lyen deyò
Twou dinò (awondisman)

**Twou dinò** se yon awondisman ki sitiye nan depatman Nòdès nan peyi Ayiti.

## Istwa

## Jewografi

## Administrasyon
Awondisman sa gen 4 komin ː

* Twou dinò
* Karakòl
* Sentsizàn
* Tèrye wouj

## Referans

## Lyen deyò
Valyè (awondisman)

**Valyè** se yon awondisman ki sitiye nan depatman Nòdès nan peyi Ayiti. 

## Istwa
Awondisman valyè egziste nan dekrè wayal 29 mas 1713, kreye yon rejyon Nò St-Domeng pami 5 kanton rejyon yo fe pati kanton nan Fò Dofen (Fòlibète) ki konprann 5 pawas nan pwen administratif.

## Demografi
Li gen apeprè 71 851 moun an 2015.

## Administrasyon
* Li genyen twa (3) komin :
* Valyè
* Karis
* Monben Kwochi

## Ekonomi

## kilti
Nanpwen de vi kiltirèl gen mwens legliz katolik ke pwotestan.

## Moniman
Li gen yon fò ki rele: Fò Salnav, li sitiye nan mòn Nikola.

## Referans

## Lyen deyò
Pòdpè (awondisman)

**Pòdpè** se yon awondisman ki sitiye nan depatman Nòdwès nan peyi Ayiti. Li te fonde an 1665.

## Referans

## Lyen deyò
Wanament (komin)

**Wanament** (an fransè ː *Ouanaminthe*, an panyòl *Juana Méndez*) se yon komin nan peyi Ayiti.

Komin sa a se souprefekti a pou awondisman an ki gen menm non.
Li sitiye nan fwontyè ant Repiblik dominiken ak Ayiti a, nan depatman Nòdès.

## Jewografi
Wanament toupre fwontyè ak vil la vwazin, Dajabón ki sitiye nan teritwa a Repiblik Dominikèn. De (2) lavil yo separe pa Rivyè Masak.

## Demografi
Vil la gen 96 515 moun (estimasyon 2009).

## Istwa
Nan tan kolonyal, Fransè yo te fonde vil la ̈kòm yon anvanpòs ak yon sant komès avèk Panyòl yo.

Sou 18 oktòb 1933, prezidan ayisyen Sténio Vincent rankontre diktatè Repiblik dominikèn, Rafael Trujillo nan Wanament.

An 1937, Trujillo te voye lame li a pou masakre 30 000 travayè ayisyen. Yo te depòte li, nan vil Dajabón. Anvan dat sa a, larivyè Dajabón te rele larivyè Masak.

## Administrasyon
Komin sa a genyen senk (5) seksyon kominal :

* Womaribawou
* Akildèpen
* Savannlong
* Savannolè
* Jandenant

## Ekonomi
Ekonomi lokal la an pati baze sou komès ak kontrebann avèk peyi vwazen an.

Tabak ak pistach yo grandi la epi yo pratike apikilti.

Nan Wanament, gen yon plan pou tabli yon zòn franch kote endistriyalis yo t ap bay avantaj taks, sa ki enkyete kiltivatè yo akòz menas endistriyalizasyon sa a ta poze sou tè yo.

## Pèsonalite
* Marie-Louise Coidavid, Rèn Ayiti, madanm wa Henri Christophe, Henri I
* Joseph Davilmar Théodore, Prezidan Ayiti
* Jean Alfred, ansyen depite Kebèk ;
* Elisma Florvil, depite 50yèm lejislati nan Palman ayisyen an, avoka nan bawo Fòlibète, ak antreprenè.
* Jean-Baptiste Bernard Viénot de Vaublanc, ofisye nan lame fransèz la ;
* Jean-Baptiste Dureau de La Malle, ekriven, tradiktè otè laten
* Haveson B. Florvil (1989-), antreprenè ak oratè
* Antoine Eustache d'Osmond (1754-1823), kont Premye Anpi ak prela fransè, ki fèt nan Wanament.
* Roobens Philogène pi gwo bitè (23 gòl nan 21 match) nan chanpyona nasyonal
* Eugène Ricard, konsèptè (Chanpyon Konpetisyon)

## Referans

## Lyen deyò
Souprefekti

**Souprefekti** se yon vil kapital pou kolektivite tèritoryal tip awondisman nan kèk peyi nan lemonn.

## Ayiti
Yo mèt gade lis awondisan Ayiti.
Komin

**Komin** se yon kolektivite tèritoryal nan kèk peyi nan lemonn. Se yon vil.

Nan pifò ka yo, minisipalite a se pi piti sou divizyon administratif an.

## Bibliyografi
* 1970 : Jean Condou, *L'administration communale à travers le monde*

## Referans

## Lyen deyò
Kolektivite tèritoryal

**Kolektivite tèritoryal** se yon zòn politik avèk yon administrasyon. Majorite kolektivite tèritoryal gen yon sèl zòn jewografik, tankou komin se yon vil.
Pòtoprens (awondisman)

**Pòtoprens** se kapital nan peyi Ayiti. Li se komin ki gen plis moun. Vil la genyen 2 470 762 moun. Pòtoprens se chèflye depatman lwès ak awondisman Pòtoprens. 

Li te gen non "Port-républicain" pandan revolisyon fransèz la. Vil la te devaste nan Tranblemanntè 12 janvye 2010 la, ki te gen yon mayitid 7.3 sou Echèl Richter. 

## Istwa
Vil Pòtoprens te fonde nan lane 1749 pa yon kolon franse ki te rele Joseph Randot ki te abite nan abitasyon Randot nan Bèlè. Nan lane 1770 li te ranplase Kap Franse kite kapital koloni Sendomeng nan ki te detwi nan yon katastwòf.

Premye moun ki rete san zòn lan te rele vil la Pòtoprens akòz yon bato ki te konn vin nan pò a ki te rele "prens lan" (Le Prince, nan lang franse). Se an 1804 aprè lendepandans peyi a ke Anperè Jacques 1er te 
bay li ankò non Pòtoprens lan. Vil la te vin tounen kapital peyi Dayiti.

## Jewografi
Komin Pòtoprens genyen pou gwosè 36,04 km2. Potòprens gen kèk rivyè ki travèse li, tankou rivyè Batad (Bâtarde) ak ravin bwat chèn (Ravine de Bois de chaîne). Vil Pòtoprens la gen 16 ti mòn ladan li. 

* *Sen Maten*                                                    
* *Pako*
* *Sanfil*                                                               
* *Mòntif*

* *Bèlè*                                                                
* *Pòsmachan*

* *Kanapevè*                          
* *Nazon*
* *Boudon*                             
* *Bwavèna*
* *Fònasyonal*                                 
* *Bòlòs*
* *Senjera*                              
* *Nelyo*
* *Tijo*                                               
* *Fòmèkredi*

## Demografi
Daprè estimasyon IHSI (Institut Haïtien de Statistique et d’Informatique) zòn Pòtoprens layite kò li sou 152,02 km2 (sa fè 1/5 nan lajè awondisman kapital la). An 2012 li te genyen 2 470 762 moun, ki plis pase 90% awondisman an. Komin lan genyen anviwon 942194 moun kap vin landan. 

## Administrasyon
Komin Pòtoprens gen 3 seksyon kominal ladann :

* Tijo (Turgeau) : li pi gwo (19,74 km2) e li gen plis moun ladan (478 244 moun). Nan gwosè ak nan kantite moun, li plis ke mwatye komin lan. Anplis, se li gen plis kay ladan.

* Mòn Lopital (Morne l’Hôpital) : Gwosè li se 7,45 km2 e kantite moun kap viv ladan se 152 106.

* Matisan (Martissant) : Gwosè li se 8,85 km2 e kantite moun kap viv ladan se 267 510.

## Referans

## Lyen deyò
Leyogàn (awondisman)

**Leyogàn** se yon awondisman ki sitiye nan depatman Lwès (depatman) nan peyi Ayiti.

## Jewografi

## Istwa

## Demografi

## Administrasyon

## Referans

## Lyen deyò
Kwadèboukè (awondisman)

**Kwadèbouke** se yon awondisman ki sitye nan depatman Lwès nan peyi Ayiti.

## Administrasyon

## Referans

## Lyen deyò
Jakmèl (awondisman)

**Jakmèl** se yon awondisman ki sitiye nan depatman Sidès nan peyi Ayiti.Jakmèl se youn nan vil ki pi istorik an Ayiti.Spo bò lanmè Karayib la li sitiye, apeprè 90 kilomèt nan sid Pòtpprens.

Jakmèl te fonde pandan epòk kolonyal fransè nan 17yèm syèk la.Achitekti vil la montre enfliyans fransè yo,ak anpil kay ansyen ki gen balkon an fè fòje.gen istorisyen i di drapo Venezuela te koud pou premye fwa nan Jakmèl an 1806 pandan mouvman revolisyonè Francisco de Miranda.

Jakmèl konsidere kòm kapital kiltirèl Ayiti.L mache.i renome pou atizana li yo,espesyalman mask papye.

## Administrasyon
Awondisman an gen kat (4) komin :
* Jakmèl
* Kay Jakmèl
* Marigo 
* Lavale Jakmèl

## Referans

## Lyen deyò
Pòsali (awondisman)

**Pòsali** se yon awondisman ki sitiye nan depatman Sid nan peyi Ayiti.

## Administrasyon
Awondisman sa a gen twa (3) komin :
* Pòsali
* Anikè
* Sen Jan disid

## Referans

## Lyen deyò
Jeremi (awondisman)

**Jeremi** se yon awondisman ki sitye nan depatman Grandans nan peyi Ayiti. Li te fonde nan dat : 3 Jwiye 1756.
Ansavo (awondisman)

**Ansavo** se yon awondisman ki sitiye nan depatman Nip nan peyi Ayiti. Li te fonde nan 1712.
## Administrasyon
Ansavo gen senk komin :
* Ansavo
* Lazil
* Ti Twou de Nip
* Plezans disid
* Ano
## Referans

## Lyen deyò
Lagonav (menm non)

*Lagonav, awondisman nan peyi Ayiti
*Lagonav, komin nan peyi Ayiti
*Lagonav, il nan peyi Ayiti
*Lagonav, gòf nan peyi Ayiti.
Kwadèboukè (komin)

**Kwadèboukè** se yon komin an Ayiti. Li sitiye l a 12 kilomèt nan nò Pòtoprens.

Komin sa a se chèflye Kwadèboukè, awondisman ki pote menm non an.

Li touprè kapital peyi a nan direksyon nò-lès e sou wout pou ale nan depatman Sant la. 

Kwadèboukè fonde nan ane 1749 pa yon dekrè Wayal, sou yon gwo tèren yo te bay mèt abitasyon sa yo : Abitasyon Santo, Abitasyon Nway (Noailles), Abitasyon Bèlanton (Bellanton), Abitasyon Dagou (d'Argout) ak Abitasyon Savann Blan (Savane d’Oublon).

## Administrasyon
Komin nan genyen 10 seksyon kominal :

* Levarè 1
* Levarè 2
* Tibwa 3
* Tibwa 4
* Tibwa 5
* Bèlfontèn 6
* Bèlfontèn 7
* Bèlfontèn 8
* Lekwochi
* Lezoranje

## Pèsonalite
* Guy Coustard de Saint-Lo (1752-1825), jeneral lame Repiblik fransèz.
* Louis-Jacques Beauvais (1759-1799), jeneral lame Repiblik fransèz.
* Gesner Armand (ki fèt 11 jen 1936, ki mouri 10 jen 2008), pent ki te yon mèt nan penti ayisyèn.
* Wyclef Jean, chantè ak pwodiktè ayisyen-ameriken, ansyen manm gwoup The Fugees.
* Georges Liautaud, eskiltè anspirasyon vodou. Disip Georges Liautaud te reyini nan vilaj atistik la nan Nway, nan tradisyon eskilti an fè koupe nan Kwadèboukè. Mize Georges Liautaud, dedye a pwomosyon la kontanporen nan Ayiti, te inogire an 2009.
* O-Mark (ki fèt 6 janvye 2001), chantè

## Referans

## Lyen deyò
Lakayè (komin)

**Lakayè** se yon komin nan peyi Ayiti ki sitye nan depatman Lwès. Komin sa a se sou prefekti an pou awondisman an ke gen menm non. Vil la ba plenn ki antoure l la menm non an tou. 

## Referans

## Lyen deyò
Koto (komin)

**Koto** se yon vil nan peyi Ayiti.

Komin sa a se souprefekti an pou awondisman an ke gen menm non.
## Referans

## Lyen deyò
Baradè (komin)

**Baradè** (an franse : Baradères) se yon komin ki sitiye nan awondisman Baradè nan depatman Nip nan sidwès peyi Ayiti.

Komin sa a se souprefekti Baradè.

Vil la gen yon kare mache pitorèsk ak yon gwo legliz. Gen kèk boutik e kèk otèl tou.

Ekonomi zòn nan baze sou agrikilti sibzistans, byenke yon ti asosyasyon kiltivatè sibzistans, Kafe Devlopman Barade, te kòmanse ekspòte kafe Ozetazini an 2008. Vil la vilnerab a inondasyon epi li aksesib atravè yon wout pousyè tè wòch. 

Wout la detanzantan amelyore, men li rete travèse sèlman pa kamyon. Baradè aksesib tou pa bato soti nan Ti Twou de Nip, men sedimantasyon te fè Bay la nan Baradè trè fon nan kote ak difisil pou navige - menm pa kannòt. 

Sediman sa a se yon rezilta gwo ewozyon tè an. Kòz prensipal ewozyon an pwobableman se rivaj pandan gwo tanpèt lapli, ansanm ak debwazman ak rekòt nan ti mòn nan fon larivyè Lefrat la.

Lokalite ki pi popilè nan Baradè yo se sitou Fond Tortue ki sitiye nan lwès L'Étang yon lòt vilaj nan Baradè, Pays Perdu, Boisneau, Fond-Gondol, Sejour, Gaspard, Nan Renaud, Riviere Salee, Digoterie, Gadyen, Bourjolly, Fond- Palmiste, Goulot, Palestine pou site sèlman sa yo.

## Istwa

## Jewografi

## Demografi

## Administrasyon
Baradè gen seksyon kominal :

* Premye Seksyon : Gérin oswa Mouton
* 2yèm Seksyon : Tet Dlo
* 3èm Seksyon : Fond-Tortue (ki gen ladan distri "Fond-Tortue")
* 4yèm Seksyon : Plenn lan
* 5yèm Seksyon: Rivière-Salée

## Ekonomi

## Referans

## Lyen deyò
* Ayisyen Enstiti Estatistik ak enfòmatik (IHSI)
Ti Rivyè Latibonit (komin)

**Ti Rivyè Latibonit** se yon vil nan peyi Ayiti.

Komin sa a se nan awondisman Desalin.
## Demografi

## Administrasyon

## Ekonomi

## Moniman

## Referans

## Lyen deyò
Benè (komin)

**Benè** se yon komin nan peyi Ayiti.

Vil sa a se sipèfisi a pou awondisman an ke gen menm non, Benè. Li sitiye nan depatman Sidès nan sid Jakmèl.

Komin Benè kòmanse egziste nan lane 1698.

Benè pwodui kafe, kakawo ak pit.

Benè gen anpil zanmann.

## Referans

## Lyen deyò
Dedin (komin)

**Dedin** (an fransè Desdunes) se yon komin sitiye nan awondisman Desalin, nan depatman Latibonit,  nan nò Pòtoprens nan peyi Ayiti.

## Istwa
Dedin vini yon komin an 1983.

## Administrasyon
Komin sa a genyen vil santral (Dedin) ak 6 lokalite gaye nan teritwa kominal :
* Modèl
* Diklo
* Hatte Desdunes
* Grann Ilè
* Lagon Peyen
* Osousid

## Referans

## Lyen deyò
Ènri (komin)

**Ènri** se yon vil nan peyi Ayiti.

Komin sa a sitiye nan awondisman Gonayiv nan depatman latibonit.

## Istwa

## Jewografi
Li twouve li a lès Gonayiv, nan yon distans 23 km.

## Administrasyon
Komin sa a gen (4) seksyon kominal : 

* Puilboreau
* Passe-Reine ou Bas-Ennery
* Savane-Carrée 
* Chemin neuf

## Referans

## Lyen deyò
Lestè (komin)

**Lestè** se yon vil nan peyi Ayiti.

Komin sa a se nan awondisman Gonayiv.

## Jewografi
Komin Lestè se twazyèm komin awondisman Gonayiv. Li limite nan nò ak Gòlf Gonav la ak minisipalite Gonayiv la; nan sid, pa minisipalite Dedin ak Desalin; sou bò solèy leve, pa minisipalite Gonayiv ak Desalin ak nan lwès pa Gòlf Gonav la ak minisipalite Dedin.
Komin Lestè se plenn an majorite.

 An jeneral, vil Lestè jwi yon klima ki cho.

## Istwa
Komin Lestè te premye monte nan ran distri an 1954 sou gouvènman Paul Eugène Magloire. Trant lane aprè, an 1984, li te monte nan ran komin sou gouvènman Jean-Claude Duvalier. 

## Administrasyon
Komin sa a divize an de (2) seksyon kominal. Li gen pou piti (16) lokalite ak diznèf (19) lojman.

## Popilasyon
Moun ki rete nan komin Lestè yo rele Lestèryen. 

## Kilti
Fèt patwonal vil la, Marie Reine Immaculée, selebre chak 8 desanm nan tout vil la.

## Referans

## Lyen deyò
Tènèv (komin)

**Tènèv** se yon vil nan peyi Ayiti.

Komin sa a se nan awondisman Gwo Mòn.

## Istwa
Nan mwa septanm 2004, siklòn Jeanne te lakòz gwo inondasyon nan Tènèv ak touye plizyè moun.
## Demografi
Vil la peple pa 28.421 abitan (resansman pa estimasyon 2009).

## Administrasyon
Komin divize nan seksyon kominal yo :
* Dolan
* Bwanèf
* Lagon
## Ekonomi
Ekonomi lokal la baze sou mache jadinaj, ranmase koton, koleksyon fèy tabak.

Tènèv sitiye nan yon gwo rejyon min, patikilyèman pou fè ekstraksyon kwiv. Fè, lò, plon, zenk ak ajan yo tou te travaye la.
## Referans

## Lyen deyò
Mayisad (komin)

**Mayisad** se yon vil nan peyi Ayiti.
Komin sa a se nan awondisman Ench.

## Demografi
komin mayisad la gen 53 602 abitan nan yon resansman ki te fèt nan lane 2009.

## Administrasyon
Komin nan genyen 3 seksyon kominal:

* Naran
* Ati
* Savann gran >

## Ekonomi
Lokalite sa yo kiltive : kann, kafe, koton, mango, ak anpil lòt fwi toujou.

## Referans

## Lyen deyò
Vèrèt (komin)

**Vèrèt** se yon vil nan peyi Ayiti.

Komin sa a se nan awondisman Sen Mak.

## Administrasyon
Komin la konpoze de seksyon kominal nan :
* Lyankou (kòd postal : HT 4323)
* Belanje
* Guillaume Mogé
* Désarmes
* Bastien
* Terre Natte
* Deschapelles (kòd postal : HT 4322)

## Ekonomi
Ekonomi lokal la baze sou kilti kafe ak diri.
## Pèsonalite
* Léon Dumarsais Estimé (1900-1953), Prezidan Repiblik Ayiti (1946-1950)
* Max Leroy Mésidor

## Referans

## Lyen deyò
Lachapèl (komin)

**Lachapèl** se yon vil nan peyi Ayiti.

Komin sa a se nan awondisman Sen Mak.

## Demografi
Komin gen  abitan.(resansman pa estimasyon an 2009).

## Administrasyon
Komin konpoze de (2) seksyon kominal :
* Matino
* Bosou

## Ekonomi
Ekonomi lokal la baze sou kilti ak pwodiksyon legim.
## Referans

## Lyen deyò
Tomasik (komin)

**Tomasik** se yon vil nan peyi Ayiti.

Komin sa a se nan awondisman  Laskawobas.

## Administrasyon
Komin sa a genyen 2 seksyon kominal :

* Matèlgat
* Losyàn

### Majistra
* Wilma François
* Marie Loudes kessa Clercius
* Rosena La paix

## Ękonomi
Ekonomi lokal la repoze sou pwodiksyon koton, sitwon vèt ak kann. 

Yo fè elvaj ki se yon sektè aktivite devlope pa agrikilti epi yo rekolte siwo myèl.

Sa fè lontan ekonomi komin Tomasik la repoze sitou nan pwa kongo, tamaren, pistach.

Men chak fanmi genyen youn oubyen plizyè zannimo pou yo elve.

## Referans

## Lyen deyò
Milo (komin)

**Milo** se yon vil nan peyi Ayiti.

Komin sa a se nan awondisman Akil dinò nan depatman Nò.

## Jewografi
### Lokalizasyon
Vil Milo apepre yon douzèn kilomèt nan vil  Kap-Ayisyen.

## Demografi
Komin la gen  moun.(resansman pa estimasyon an 2009).

## Administrasyon
Komin sa a gen 3 seksyon kominal :
* Pèchdibonè
* Bonè Alevèk
* Jenipaye (avèk katye « Pè »)

## Politik
* Jean-Charles Moïse, majistra 3 fwa.
## Sante
Milo gen yon lopital, *l'hôpital du Sacré-Cœur* jere pa ordre souverain militaire hospitalier de Saint-Jean de Jérusalem, de Rhodes et de Malte.

## Foto

Fichye:Citadelle Laferrière.jpg|Sitadèl-Laferyè
Fichye:Sans-Souci Palace back.jpg|Palè Sans-Souci


## Referans

## Lyen deyò
Limonad (komin)

**Limonad** se yon vil nan peyi Ayiti.

Komin sa a se nan awondisman Kap Ayisyen.

## Demografi

## Istwa

## Administrasyon

## Pèsonalite nan relasyon avèk Limonad
* Charles Fournier de la Chapelle (Limonad, 1714 - Avinyon, 1779), majistra franse
* François Capois (Podpè, 1766 - asasine touprè Limonad, 1806), ewo Revolisyon Ayisyen
* Michel Paul Guy de Chabanon, nan Académie française, ak frè li Charles-Antoine Chabanon de Maugris fèt nan Limonad kote papa yo gen yon fèm

## Administrasyon

Komin nan konpoze de vil **Limonad**, katye **Bò Lanmè Limonad**, ansanm ak twa (3) seksyon kominal:

* Bas Plèn (ki gen ladan katye Bò Lanmè Limonad);
* Bwa Lans ;
* Roukou (ki kapab ekri tou Woukou)
## Referans

## Lyen deyò
* Istwa Limonad
Piyon (komin)

**Piyon** se yon vil nan peyi Ayiti.

Komin sa a se yon komin nan awondisman Sen Rafayèl nan depatman Nò. Li touprè Mayisad, anviwon 18 kilomèt konsa. 

## Demografi
Komin Piyon an genyen 39 344 abitan nan ane 2009. 

## Administrasyon
Komin nan genyen 2 seksyon kominal : 

* Savanèt
* Labèlmè

## Ekonomi
Yo kiltive anpil kafe, sitwon, orang, siwo kann, siwo myèl, mayi...

Gen anpil bwa yo konn koupe yo pou fè chabon, yon plante yanm, manyòk, bannann...

## Referans

## Lyen deyò
Dondon (komin)

**Dondon** se yon vil nan peyi Ayiti.

Komin sa a se nan awondisman Sen Rafayèl.

## Pèsonalite selèb
* Jean-Baptiste le Pers (ki mouri an 1743, nan Dondon), Jezwit franse
* Vincent Ogé (ki fèt anviwon 1755, nan Dondon - ki mouri an 1791, nan Kap Franse), pèsonaj nan Revolisyon Ayisyen
* André Mainguet

## Referans

## Lyen deyò
Pò Mago (komin)

**Pòmago** se yon vil nan peyi Ayiti.

Komin sa a se nan awondisman Obòy nan depatman Nò.

## Jewografi

## Demografi

## Istwa

## Administrasyon
Komin sa a gen seksyon kominal :

* Grann Plenn
* Batibòy
* Koray
* Otibòy
* Ba Katye (gen ladedan katye « Baye ») 
* Bra Gòch (gen katye « Tiboukobòy »)

## Ekonomi
Ekonomi lokal la jeneralman baze sou agrikilti ak kilti kakawo, kafe ak fwi.

## Pèsonalite
* François Levasseur, ki mouri an 1652, ofisye marin ak administratè kolonyal franse.
* Iléus Papillon, ki fèt an 1984 nan Pòmago, powèt, jounalis ak eseyis.

## Bibliyografi
* Moreau de Saint-Méry, *Description topographique, physique, civile, politique et historique de la partie française de l'isle Saint-Domingue*, Philadelphie, Paris, Hambourg, 1797-1798, (re-edisyon, 3 volumes, Paris, Société française d'histoire d'outre-mer, 1984), pp. 644–653.

## Referans

## Lyen deyò
* Prezantasyon jeneral vil Pòmago sou ikaly.ht
*  Popilasyon total, popilasyon plis pase 18 ane, menaj ak dansite estime an 2009 sou sitwèb "Institut haïtien de statistique et d'informatique" (IHSI)
* Dezanklaveman Pòmago an kèsyon
Laviktwa (komin)

**Lavitwa** se yon vil nan peyi Ayiti.

Komin sa a se nan awondisman Sen Rafayèl.
## Istwa
Komin orijin te batize sou non David Troy ki te chita an 1848, men an 1952 li pran bon non an kòm komin Laviktwa.

## Jewografi
Se yon ti vil nan peyi Ayiti ki gen yon sipèfisi 34,77 km2. Li  parèt aklè ak yon popilasyon 7,500 moun an 2003 ak yon dansite pou 215 moun pa km2. Li konsidere kòm yon zòn neglije ann Ayiti sitou pou pozisyon jewografik li. Li sitiye bò nò ak Sèkakavajal, Sidès nan Piyon, pou Lwès Rankit ak lès Ench.

Laviktwa domine nan yon plenn mòn epi li genyen yon klima nòmal.

## Administrasyon
Sou plan administratif, ak politik, li depann d’Okap kòm kapital politik ak administratif. Kòm chèf lye li gen depatman Nò a.

Laviktwa gen sèlman yon sèl seksyon kominal; se 1 seksyon Laviktwa. 
Moun ki rete lavil la pote non Viktoryen.  Pandan li karakterize ak plizyè abitasyon, nou ka site : Bawonsi, Gaspa I ak II, Dèfon, Mayaya, Lospinik, Difosak, Vyelaviktwa, Anwo Gwap, Granman ak Bwadom.

## Kondisyon

### Edikasyon

Pou anndan komin Laviktwa, Depi 1996, Ministè Edikasyon Nasyonal ak Fomasyon profesyonèl (MENFP) reprezante ak yon biwo enspeksyon lekòl. Apeprè 12 lekòl primè, 3 piblik, 8 prive ak yon kongréganis. Pou sa ki konsène segondè, gen 2 kolèj, ak yon lise. Laviktwa pa gen sant profesyonèl. Pa gen Inivèsite ak Lekòl Siperyè.

### Relijyon

Pou relijyon, li te apeprè 23 tanp diferan pratik oswa kwayans nan Laviktwa: Katolik 5; Batis 16; Lapannkòt 1; Advantis 1, Leglis Kris la 1, epi ou jwenn lòt kote kèk Peristil Vodou.

### Sante

Laviktwa pa reprezante pa Depatman sante piblik ak popilasyon. Pou koulye a, li gen yon
sant sante ki reyini kèk kondisyon ak pafwa 1 oswa 2 doktè ayisyen oswa Kiben, yon enfimyè ak apeprè 5 oksilyè ki travay nan sèvis popilasyon an. Anplis gen 1 lòt sant sante anko ki an konstriksyon nan lakou Presbitè Legliz Katolik la.

### Kouran
Tout vil elektrifye,  li te alimante pa pelig nan premye tan e kounye ki vin alimante sistèm Sen Rafayèl la depi 2021.

### Kominikasyon
Pou koulye a, li gen 2 estasyon radyo yo (Radyo Liz ak radyo Viktori). Pa gen jounal  ni estasyon televizyon. Sèlman moun yo itilize mwayen konpayi telefòn selilè yo.

### Dlo

LaViktwa gen de (2) rivyè yo ak kat (4) sous, 11 ponp ak majorite tiyo nan prèske tout kay, ak Marc Eau ki bay dlo pirifye pa Osmoz envès, men manke dlo pou bwè.

### Politik

LaViktwa sèlman gen plizyè òganizasyon popilè ak plizyè gwoupman peyizan.

## Enfrastrikti administratif ak jidisyè

Pou anndan komin Laviktwa li gen yon tribinal lapè, avèk prezans lapolis depwi aprè nouvèl konstrisksyon sou ansyen majistra provizwa Philistin Auguste.

## Etablisman ekonomik ak finansye
Yo jwenn yon sant agrikòl, yon restoran. Pa gen pansyon, yon otèl, pa gen bank komèsyal, li gen sèlman yon kès popilè.

## Kilti ak lwazi
Laviktwa prèske manke tout bagay : okenn sal teyat, okenn mize. Gen yon sal sinema. Pa gen bibliyotèk. Gen yon pak espòtif an move eta, ak sis (6) gagè. Pa gen moniman.

Laviktwa depi lontan pa gen fèt popilè. Li gen patwon "Sent Sesil" ki fete chak ane 22 novanm.

## Referans

## Lyen deyò
Karakòl (komin)

**Karakòl** se yon vil nan peyi Ayiti.

Komin sa a se nan awondisman Twou dinò.

## Demografi
Komin sa a gen  moun(resansman pa estimasyon an 2009).

## Administrasyon
Komin sa a gen seksyon kominal :
* Chanpen
* Glodin

## Ekonomi
Ekonomi lokal la baze sou kiltivasyon pye mango, pye bwadchenn, lacho, zaboka, mayi, pwa-kongo ak manyòk. Peyi a trè fètil. Moun pratike lapèch tou.

Pwoksimite nan lanmè a pèmèt pwodiksyon sèl.

Sou 22 oktòb 2012, Hillary Clinton, tankou Minist Afè Etranjè (Secretary of State) ameriken, inogire Pak Endistryèl Karakòl.

## Referans

## Lyen deyò
Karis (komin)

**Karis** se yon vil nan peyi Ayiti.
Komin sa a se nan awondisman Valyè. Li sitye nan depatman Nòdès.
## Jeyografi
Karis se sou 160 mèt altitid. Li sitye nan yon basen ak pwoteje pa mòn Meliard nan Nò, pa mòn Trainin nan Sid, Ellias Pinas de Santo Domingo nan Lès ak pa mòn Balizage de Vallieres nan Lwèst. 
Pandan sezon fredi a, Karis gen yon tanperati ki gen 40 a 50 degre Farenheit.

## Istwa
Karis te bati pa Reveran Pè Jean Paul Lefevre (O.M.I), yon kanadyen trè kwayan.
## Ekonomi
Ekonomi lokal la baze sou kiltivasyon nan Bannann, kafe, lacho, pwa, mayi, manyòk dous, diri ak tabak.

## Patrimwàn
Prensipal moniman :
* Egliz katolik 
* Lekòl presbiteral
* Kouvan ak kat Sè kanadyèn
* Lekòl nan atizay nan kay la pou jèn moun

## Kilti
Fèt nan Karis (Sen Helene) selebre sou 18 out chak ane.
## Referans

## Lyen deyò
* Sosyete Animasyon ak Kominikasyon Sosyal Karis sou saks-haiti.org
* Pwojè edikasyonèl ak sitwayen koperasyon ant Quebec ak vil Karis
Ansafolè (komin)

**Ansafolè** se yon vil nan peyi Ayiti.

Komin sa a se nan awondisman Sen Lwi dinò.

## Administrasyon
Komin sa a gen seksyon kominal :
* Badsentàn
* Mayans
* Kòtdefè

## Ekonomi
Ekonomi lokal baze sou kilti kakawo, kafe, fwi ak diri. Apikiltè  rekòlte myèl nan rich amenaje.

## Referans

## Lyen deyò
Dèlma (komin)

**Dèlma** se yon vil nan peyi Ayiti li nan depatman Lwès e nan awondisman Pòtoprens. 
## Jewografi
Li gen fwontyè ak kat (4) lòt komin ki se ː Petyonvil, Site Soley, Pòtoprens ak Taba.

## Demografi
Komin nan genyen 600000 moun ki ap viv ladan li selon dènye chif ki soti yo. 
## Istwa

## Administrasyon
Komin sa a gen yon sèl seksyon kominal : Saint-Martin (Sen Marten). 
## Moniman ak sit
Dèlma posede pi bel palè minisipal ki gen nan peyi e Ayewopò Entènasyonal Tousen Louvèti a se nan komin nan li ye tou epi majitra a rele Wilson Jeudi.

Komin Dèlma posede lekòl ki rele Saint Louis Gonzague (Sen Lwi Gonzag) klom pi gwo lekòl pou ti gason peyi a genyen, epi li gen lòt tankou Coeur de Jésus (Kè de Jezi), Mère Immaculée (Mè Imakile), Nik Nik ki konsidere pami pi bon lekòl yo ak anpil lòt ankò.

## Referans

## Lyen deyò
Basen Ble (komin)

**Basen Ble** se yon vil nan peyi Ayiti.

Komin sa a se nan awondisman Pòdpè nan depatman Nòdwès. Li sitiye pre Gwo Mòn.

## Demografi
Komin sa a gen  moun (estimasyon an 2009).

## Referans

## Lyen deyò
Kafou (komin)

**Kafou** se yon vil nan peyi Ayiti.

Komin sa a se nan awondisman Pòtoprens.
## Istwa

## Jewografi

## Administrasyon
Komin la konpoze de 13 seksyon kominal :

* Mòn Chandèl
* Platon Difrèn
* Taïfer
* Pwosi
* Koupo
* Bouvye
* Laval 
* Bèli
* Bizoton
* Tò 
* Rivyè Fwad 
* Malanga
* Koray Tò

## Referans

## Lyen deyò
Latòti (komin)

**Latòti** se yon zil nan peyi Ayiti.

Komin sa a se nan awondisman Pòdpè.

## Administrasyon
Komin]] sa a gen seksyon kominal :

* Pwentzwazo
* Mare wouj

## Referans

## Lyen deyò
Petyonvil (komin)

**Petyonvil** se yon vil nan peyi Ayiti.

Komin sa a se nan awondisman Pòtoprens.

Li pòte non jeneral Petyon, li menm ki patisipe nan liberasyon epi endepandans peyi a.

## Istwa

## Jewografi

## Administrasyon
Komin sa a gen seksyon kominal :
* Montay Nwa (avèk katye « Tomasen »)
* Etandijon
* Bèlvi Montay
* Okadè
* Bèlvi Chadònyè
* Swason Montay

## Kilti

## Pèsonalite
* Jean Price Mars (ki fèt nan Grann Rivyè dinò an 1876 - ki mouri nan Petyonvil an 1969), doktè ak ekriven.
* Léon Laleau (ki fèt nan Pòtoprens an 1892 - ki mouri nan Petyonvil an 1977), powèt ak diplomat.
* Michel R. Doret (ki fèt nan Petyonvil an 1938), powèt ak eseyis.
* Maryse Narcisse (ki fèt nan Petyonvil an 1958), kandidat nan eleksyon prezidansyèl ayisyèn an 2015.
* Jimmy Jean-Louis (ki fèt nan Petyonvil an 1968), aktè ak mannken.
* Gesner Jean-Paul (ki fèt nan Petyonvil), pwofesè, manm fondatè Akademi Kreyòl Ayisyen.

## Referans

## Lyen deyò
Grangwav (komin)

**Grangwav** se yon vil nan peyi Ayiti.

Komin sa a se nan awondisman Leyogàn.

## Pèsonalite
* Jean Baptiste Sabourin, (1815-1820) konstittisyonalis 
* Sylvain Franck, fondatè jounal anti-kominis *La Croisade*, siksesè li Joseph Nemours Pierre-Louis, Prezidan pwovizwa Ayiti sou 7 fevriye 1957.
* Harry Clinton, ansyen Minis Travo piblik, Transpò ak Kominikasyon (MTPTC) sou 2e prezidans Jean Bertrand Aristide (2000-2004). Direkté AAN (autorité Aéroportuaire Nationale) 10 dawout 2016. 

## '''Referans'''

## Lyen deyò
Tomazo (komin)

**Tomazo** se yon vil nan peyi Ayiti. Komin sa a se nan awondisman Kwadèbouke nan depatman Lwès.

Tomazo sitiye 12 km nan nòdès Pòtoprens.

## Demografi
Komin gen 48163 abitan. (resansman pa estimasyon 2009).

## Administrasyon
Komin sa a fòme ak seksyon kominal :
* Grann Plenn 1
* Grann Plenn 2
* Twou Dlo
* Lekwochi

## Ekonomi
Pwodiksyon agrikòl la baze sou kilti kafe, kann sik, koton pwa ak divès fwi.

## Pèsonalite
Prosper Avril, jeneral ayisyen ak ansyen prezidan peyi  Ayiti fèt 12 desanm 1937 nan Tomazo.

## Referans

## Lyen deyò
Tigwav (komin)

**Tigwav** (), , ansyen yo te rele l "Le Goâve", se yon komin nan peyi Ayiti. Komin sa a se nan awondisman Leyogàn ki nan depatman Lwès,li gen 157 296 abitan selon (IHSI nan lane 2009) vil la gen 12 seksyon kominal ak yon sipèfisi 387 88 km kare. Tigwav gen bèl plaj tankou bananye,kokoye,ti sab blanch. Ak fò yo you tankou fò wayal, fò Gari, fò libète. Vil la te gen yon anperè ki se Faustin 1e, non konplè li se Faustin Soulouque madanm li te rele Adelina.  

Tigwav se yon vil kotyè sa vle di li gen anpil bel plaj. Epi vil la genyen kom orijinalite dous makòs ak ponmkèt.  

## Jewografi
Sitiye nan  km nan sid Pòtoprens, Tigwav gen 1 57296 abitan (estimasyon 2009).

### Minisipalite vwazen yo

## Istwa

## Administrasyon
Komin sa a fèt ak vil Tigwav, ak 12 seksyon kominal :

## Pèsonalite orijinè Tigwav
* Faustin Soulouque (Faustin I, ansyen prezidan Ayiti (1847-1849), Anperè Ayiti (1849-1859) ;
* Dany Laferrière, ekriven ak Akademisyen ;
* Jasmine Daphinis – Chantèz, pwofesè ak powèt ; bote li te fè vil la ofisyèlman deklare Jasmine "Fanm ki pi bèl nan Tigwav".  Apre yon vizit nan Pòtoprens, li asosye avèk Hugo Torino, yon etranje blan, ki moun rele "Blan a enkoni".- Li emigre nan Ajantin, kote li reprezante kilti ak bote nan Ayiti.
* Guire Poulard, ki fèt nan lane 1942 nan vilaj Délatte, aktyèl Monsenyè nan Pòtoprens depi janvye 2011.
* Kervens Belfort Fils, jwè pwofesyonèl ki te fèt an 1992 nan Klèb tik 1461 Trabzon.
* Luné Roc Pierre Louis, Pansè ayisyen ki enskri nan gwo fenomenn tradisyon an. Doktè nan kominikasyon soti nan Inivèsite Katolik la nan Louvain nan Bèljik, avèk Disètasyon li (Kominikasyon ak espas piblik: yon rekonstriksyon nan espas piblik ayisyen politik la, janvye 2012) te sipòte anba direksyon Marc Lits, li te vin yon pwofesè òdinè ak chèchè nan Inivèsite Leta a nan Ayiti.
* Handgod Abraham, li se powèt, operatè kiltirèl, li fèt nan mwa novanm 1986.
* Vanessa Dabel Desire, li se yon chantez ayisyen kap evolye nan konpa epi li pataje sen ak anpil atis ayisyen, li fet an septanm 1994.
*Daana Sthernith Eldime, li se jiris, nomalyèn epi pwofesè filozofi epi antreprenè. Li fet an desanm 1993.
*Steve Gustave, li se avoka epi diplomat. Aktyelman li gen yon fondasyon kap ede moun ki nan nesesite ak timoun ki pa ka al lekol.

## Galri foto
 
File:Petit-Goâve 1981 (Flickr).jpg|Vil Tigwav nan lane 1981
File:Street scene in Petit-Goâve 2018 2.jpg|Lari nan Tigwav
File:Landscape in Palmes, Petit-Goâve, Haiti, 2018 2.jpg|Peyizaj nan Les Palmes
File:Catholic Church in Delatte, Petit-Goâve, Haiti.jpg|Yon legliz katolik nan vilaj Delatte
File:Market in Delatte, Petit-Goâve, Haiti, 2017.jpg|Yon mache nan Delatte


## Referans

## Lyen deyò
Tòbèk (komin)

**Tòbèk** se yon vil nan peyi Ayiti.

Komin sa a se nan awondisman Okay.

## Istwa
Pawas Tòbèk la te kreye nan lane 1719, anba patwonaj la Sen Jozèf.

## Demografi
Komin sa a gen  moun.(estimasyon 2009).

## Administrasyon
Tòbèk li fèt ak vil la Tòbèk, katye « Disis » ak « Fèm Leblan », e seksyon kominal :
* Bouri
* Bewo
* Solon (ki gen ladan katye « Disis »)
* Mowo (ki gen ladan katye « Fèm Leblan »)

## Pèsonalite nan relasyon avèk Tòbèk
* Louis Boisrond-Tonnerre (1776–1806), ekriven ak istoryen ayisyen, sekretè prezidan Jean-Jacques Dessalines, ki ekri Lwa Endepandans nan Repiblik Ayiti.

## Ekonomi
Agrikilti se baz ekonomi Torbeck la. Nan lòd enpòtans, nou jwenn mayi, diri, pitimi ak pwa nwa nan zòn plenn yo. Nan mòn yo, kiltivasyon tibèkil lajman domine. Lapèch tou dominan sou kòt yo.

## Moniman
* **Fò Platon** se yon pati nan apeprè ven estrikti militè bati sou teritwa a nan Ayiti apre endepandans an 1804 : sistèm defans sa a te dirije kont yon retou posib nan Franse, ansyen mèt koloni Sen Domeng. Fò Platon te bati sou direksyon Jeneral Nicolas Geffrard, papa prezidan Fabre Geffrard. Dekonm yo nan fò a yo sitiye nan katye Disis.

## Bibliyografi
* Moreau de Saint-Méry, *Description topographique, physique, civile, politique et historique de la partie française de l'isle Saint-Domingue*, Philadelphie, Paris, Hambourg, 1797-1798, (réédition, 3 volumes, Paris, Société française d'histoire d'outre-mer, 1984), p.&nbsp;1326-1334.

## Referans

## Lyen deyò
Kanperen (komin)

**Kanperen** se yon vil nan peyi Ayiti.

Komin sa a se nan awondisman Okay.

## Pèsonalite nan relasyon avèk Kanperen
* Valery Numa (Jounalis)
* Eddy Valmont (Pent)
* Jean Yves Hector (Pent)
* Bertin Augustin (depite)
* Michelet Siméon (Ekonomis sou devlopman kominotè)
* Jhony Guillaume ( antreprenè).
## Referans

## Lyen deyò
Ansagalèt (komin)

**Ansagalèt** se yon vil, youn nan de (2) komin (lòt komin se Pwentarakèt) nan zile  Lagonav nan peyi Ayiti.

Komin sa a sitiye nan awondisman Lakayè nan depatman Lwès.
## Jewografi
Teritwa kominal li gen yon sipèfisi 372,01km2 .

## Istwa

## Demografi

## Administrasyon
Komin Ansagalèt gen anpil seksyon kominal tankou :

* Palma
* Ti Sous
* Gran Sous
* Gran Lagon
* Pikmi
* Ti Tans

## Transpò

## Referans

## Lyen deyò
Kavayon (komin)

**Kavayon** se yon vil nan peyi Ayiti.

Komin sa a se nan awondisman Aken.
## Pèsonalite nan relasyon avèk Kavayon
* Jean-Alexandre de Bourjolly (ki fèt nan Kavayon nan lane 1791 epi ki mouri nan lane 1865) se yon jeneral franse ak senatè pandan Segon Anpi.
* Silvio Cator (ki fèt sou 9 oktòb 1900 nan Kavayon epi ki mouri sou 21 jiyè 1952 nan Pòtoprens) te yon espotif ak atlèt ayisyen espesyalis sò nan longè ak majistra Pòtoprens ant 1946 ak 1952.
* Yvon Neptune (ki fèt sou 8 novanm 1946 nan Kavayon).  
* Rosny Smarth (ki fèt sou 19 oktòb 1940 nan Kavayon), inivèsitè ak Premye minis Dayiti.
* Liderson Pierre (ki fèt sou 3 septanm 1991 nan Kavayon). 

## Referans

## Lyen deyò
Pòtapiman disid (komin)

**Pòtapiman disid** se yon vil nan peyi Ayiti.

Komin sa a se nan awondisman Koto.
## Istwa
Pòtapiman te fonde an 1700. Vil la vin tounen yon vil nan 1872.
## Administrasyon
Kominal la konpoze de seksyon kominal nan :
* Paricot
* Balais
## Ekonomi
Nan Pòtapiman, nou kiltive tabak ak kafe.

Rejyon an se rich nan Manganèz.
## Referans

## Lyen deyò
* Sitwèb ofisyèl Pòtapiman
Kayjakmèl (komin)

**Kayjakmèl** se yon vil nan peyi Ayiti.

Komin sa a se nan awondisman Jakmèl.

## Ekonomi
Vil la se tou kay atis ak atizan. "Cancans", ti chèz ak "dodines" yo fèt nan yon bwa ki rele "trichilia mirta". Yo fè modèl bato akajou tou la.

## Pèsonalite
* Jacques Adler Jean Pierre (1977-), powèt, aktè ak jounalis
* Renold Elie, rektè inivèsite etat d’Haïti ;
* Désiral Patrick, pwofesè ak ekriven
* Jean Hector Anacacis, senatè republik, politisyen

## Referans

## Lyen deyò
*  Prezantasyon vil Kay Jakmèl sou alliance-haiti.com
*  Touris nan Kay Jakmèl
Lavale (komin)

**Lavale** se yon komin nan depatman sidès nan peyi Dayiti ki sou awondisman Jakmèl. Se reveran pè Léon Bonnaud ki te fonde li nan mwa novanm nan lane 1910. Sen Janbatis se sen patwon li.

## Referans

## Lyen deyò
Tibiwon (komin)

**Tibiwon** se yon vil nan peyi Ayiti.

Komin sa a se nan awondisman Chadonyè.

## Jewografi
Tibiwon sitiye anfas zile Jamayik, sou kòt sidwès penensil Tibiwon ak Jakmèl.

## Demografi
Komin la peple pa 21,170 moun.(resansman pa estimasyon an 2009).

## Istwa

## Administrasyon
Komin sa a gen seksyon kominal :
* Blactote
* Nan Sevre
* Loby (ou Corie)
* Dalmette (ki gen katye « La Cahouane »)

## Referans

## Lyen deyò
Gran Gozye (komin)

**Gran Gozye** se yon vil nan peyi Ayiti.

Komin sa a sitiye nan awondisman Bèlans nan depatman Sidès la.

## Jewografi

## Demografi
Komin sa a gen apeprè 17 059 moun an 2015.

## Istwa

## Administrasyon
Komin sa a gen yon sèl seksyon kominal.

## Ekonomi

## Pèsonalite
* Ilrique Périn, komedyen ak reyalizatè ayisyen, ki fèt nan Gran Gozye kote li dirije Sant kiltirèl Felix Maurisso Leroy.

## Referans

## Lyen deyò
Pestèl (komin)

**Pestèl** se yon vil nan peyi Ayiti.

Komin sa a se nan awondisman Koray nan depatman Grandans Ayiti. Li mezire 286.7 km2 . Li se yon minisipalite ki gen 40,613 moun
## Referans

## Lyen deyò
Ti Twou de Nip (komin)

**Ti Twou de Nip** se yon vil nan peyi Ayiti.

Komin sa a se nan awondisman Baradè.

## Pèsonalite
* Pierre-Antoine-Alexandre d'Adhémar de Lantagnac (1732-1783), antere 29 janvye 1783 nan Ti Twou de Nip.

## Referans

## Lyen deyò