Lis dezas natirèl an Ayiti

tanpèt ak siklòn twopikal, toransyèl lapli, inondasyon, inondasyon, tranblemantè regilyèman afekte Ayiti . 
Sezon siklòn la soti nan mwa jen rive nan fen novanm.

Men yon lis ki pa exhaustive de dezas natirèl ki frape Ayiti yo dwe konplete kòm evènman yo ap pwogrese.

## Lis katastwòf natirèl ann Ayiti

## 16yèm - 18yèm syèk
;1564:
* Tranblemanntè

;1684:
* Tranblemantè.

;1771:
* 10 jiyè: a 6 a.m. tranblemanntè ki dire .

;1783:
* 11 ak 12 fevriye: 3 tranblemanntè

;1784:
* Jiyè : 2 tranblemanntè
* 28 out: Tranbleman tè
* 11 desanm: Tranbleman tè

;1785:
* 20 jiyè: Tranbleman tè

;1786:
* 29 out: Tranbleman tè

;1787:
* 30 janvye: Tranbleman tè
* 23 avril: 2 nouvo chok

;1788:
* 10 me: Tranbleman tè a 2 a.m.

;1789:
* 6 oktòb: Tranbleman tè a 1:30 nan apremidi

;1793
* 31 me, kòmandan volontè Morbihan Jean-Marie Debray te ekri:  .

;1797:
* Tranbleman tè

## 19yèm syèk
;1816
* 18-19 novanm: yon siklòn lakòz gwo dega nan pwovens Depatman Lwès ak nan Gòlf Lagonav.

;1818:
* 20 novanm : Tranbleman tè nan Kap Henri (2 tranbleman)

; 1824
:

* 6 jen: Tranbleman tè nan Pòtoprens

; 1825
:

* 19 novanm: Tranbleman tè nan Pòtoprens

; 1831

* 12-19 out: Gwo lapli lakòz inondasyon nan Okay, ki fè plizyè santèn viktim.

; 1842

* 7 me: vè 5:30 nan apremidi, tranblemanntè ki te swiv pa yon sounami nan Okap ak tout rejyon nò yo. Vil Kap Ayisyen (komin) te detwi ansanm ak vil Pòdepè, Gonayiv, Fòlibète ak plizyè vil nan Repiblik Dominikèn te afekte.

; 1860
:

* Tranbleman tè

; 1881
:

* Tranbleman tè

; 1887

* 23 septanm : tranblemanntè nan rejyon nò Ayiti.

## 20yèm syèk
; 1904

* Tranbleman tè nan nò peyi a. Pòdepè ak Kap Ayisyen (komin) trè sevè.

;1909
* 12 novanm: siklòn nan depatman Lwès. Anviwon 150 viktim yo te anrejistre, patikilyèman nan Plenn Kildesak.

;1910:
* Tranbleman tè

;1911:
* Tranbleman tè

;1912:
* Tranbleman tè

;1915
* 12-13 out : siklòn nan sid penensil la ki devaste Jakmèl, Okay, Koto, Aken, Jeremi.

;1917:
* Tranbleman tè

;1918:
* Tranbleman tè

;1922:
* Tranbleman tè

;1924:
* Tranbleman tè

;1935
* 21 oktòb: siklòn nan Sid ak Sidès.  peri.

;1946
* Tranbleman tè nan nòdès Repiblik Dominikèn akonpaye pa yon sounami nan rejyon Nagua. Ayiti tou afekte.
* Tranbleman tè

;1952
* 27 oktòb : tranblemanntè nan Ansavo (komin) nan Depatman Grandans fè 6 viktim ak plizyè milye moun ki san kay.

;1954
* 11-12 oktòb : Siklòn Hazel ki afekte tout rejyon Ayiti. Nan plis pase , siklòn twopikal la te ravaje peyi a, li te fè plizyè milye viktim.

;1956:
* Tranbleman tè

;1962:
* Tranbleman tè

;1963
* 3 oktòb: Flora Siklòn afekte Depatman Sid ak Lwès lakoz preske .
* 14 novanm : inondasyon Grann Rivyè dinò  fè prèske 500 viktim.

;1964
* 24 out: Siklòn Cleo frape kòt Sid la ak plis patikilyèman rejyon Kayjakmèl lakoz .

;1966
* 29 septanm: Siklòn Inès devaste, plis pase , Departman Sid ak Lwès

;1972
* 20 me : inondasyon nan rejyon Cayes. Rezilta: 20 manke ak konsiderab pèt nan machandiz materyèl.

;1980
* 5 out: Siklòn Allen balaye, nan plis pase , kòt Sid la ak plis patikilyèman Rejyon Okay ki lakòz apeprè .

;1984
* 10 jen: inondasyon nan Pòdepè.

;1986
*  : inondasyon nan rejyon Okay. Rezilta:  ekta ki inonde ak plizyè milye kay domaje.
* 23 oktòb: inondasyon Lagonav. Rezilta: , 906 san kay, plis pase  detwi oswa domaje.

;1987
* 27 avril: inondasyon nan Pòdepè.
* 8 me: inondasyon nan Tyòt nan Depatman Sidès ak nan zòn Dèlma ak Karade nan Pòtoprens.

;1988
* 27 janvye: inondasyon nan Nòdwès.
* 20 jen : inondasyon Lestè nan Latibonit.
* 11 septanm: Siklòn Gilbert ravaje Kot Sid la ak plis patikilyèman rejyon Ansavo, Kanperen, Kavayon, Okay, Lilavach, Jakmèl, Jeremi, Kenscoff ak Pòsali. Lè sa a, yon bon pati nan Lwès la ki gen ladan Tigwav ak alantou li. Tigwav  (Kote li fèt René Depestre, Luné Roc Pierre Louis, Liliane Pierre Paul ak Kervins Belfort.....) se vil sentiwon ki konekte gran Sid la ak rès peyi a, ki te rann li difisil pou rezèv nan zòn ravaje yo. pa èd nan kapital la.
* 8 oktòb : inondasyon nan plenn Leyogàn.

;1989
* 23 fevriye : inondasyon sou zile Lagonav. Rezilta:  afekte,  detwi ak 1640 domaje.

;1994
* 12 ak 13 oktòb: Siklòn Gordon travèse Depatman Sidès   ak Sid Penensil ki lakòz inondasyon epi kite anviwon 2,000 moun mouri ak disparèt.

;1998
* 23 septanm: Siklòn Georges ravaje rejyon Sidès ak Nòdwès Ayiti kite 147 mò, 34 blese grav, 40 disparèt, ak  viktim.

## 21yèm syèk
### Premye deseni
;2002
* 24-27 me: inondasyon Sid Penensil. Vil Kaperen ak lokalite Lazil ak Ansavo se douch twopikal sa yo ki pi afekte.. Rezilta: , 14 moun ki disparèt ak plis pase  viktim nan Depatman Sid.

;2004
* 23-24 me: gwo lapli ki tonbe sou pati sidès peyi Dayiti pandan lannwit 23 me rive  lakoz ,  ki disparèt ak  moun ki afekte yo. Mapou Bèlans ak , Bodary ak 350 lanmò ak Fonvèrèt ak 237 viktim ki sitiye nan Departman Sidès se te lokalite ki pi afekte yo. Gravite katastwòf sa a te pouse gouvènman pwovizwa Boniface/Latortue fè vandredi  tounen yon jou dèy nasyonal.
* 10 septanm: Siklòn Ivan frape Sid Penensil la ak Kòt Lwès la, sa ki lakòz gwo domaj materyèl nan plizyè rejyon akòz inondasyon.
* 18-19 septanm: Siklòn Jeanne travèse zòn nò peyi Dayiti ak Anwo Latibonit fè dega inondasyon ki te koze  lanmò. Nimewo a kanpe nan  blese, 846 disparèt ak  viktim ak plis pase , Gonayiv, se vil ki pi frape.

;2005
* 6 ak 7 Jiyè : Siklòn Denis frape kòt Sidès Ayiti, li lakòz inondasyon nan plizyè vil nan Sid (Benè, Grangwav, Okay...) epi fè plis pase 500 moun san kay.
* 4 oktòb: inondasyon nan plizyè rejyonn nan peyi a ki gen ladan Petyonvil ak Grangwav nan Depatman Lwès, kote inondasyon yo te lakòz anpil pèt. Gouvènman an pa bay okenn evalyasyon sou dezas sa a.
* 17-18 oktòb: Siklòn Wilma afekte lwès ak sid Ayiti.
* 23 oktòb: Tropical Storm Alpha travèse Sid Penensil la ki enkli depatman Grandans ak Tip tete.
* 25 oktòb: Inondasyon ki te koze pa gwo lapli ki tonbe nan plizyè Rejyon Nòdwès ki gen ladan minisipalite Pòdepè, Bansenn ble, Ansafolè ak Sen Lwi dinò.

;2006
* 22 ak 23 Novanm: gwo lapli ki lakòz inondasyon nan Grandans, depatman Nip ak Nòdwès, sa ki lakòz domaj nan estrikti wout yo tankou efondreman yon pon nan ravin Sable nan komin Bonbon.

; 2007

* 17 mas: inondasyon akòz lapli ak gwo lapli tonbe pandan plis pase yon semèn sou yon gwo pati nan teritwa Ayiti. sis depatman yo te frape patikilyèman:
** Grandans: Jeremi, Abriko, Bonbon, Lèziwa ;
** Sidès: Jakmèl;
** Lwès: Site solèy, Dèlma, Pòtoprens (Kafoufèy, Kanapevè);
** Nòdwès : Pòdepè, Sen Lwi dinò, Ansafolè;
** Nò: Okap;
** Nodès: Ferye, Wanament.
* 8-9 me: gwo lapli ki lakòz gwo dega nan plizyè rejyon nan peyi a sitou nan depatman Nò, nan Nòdès ak Sid. Vil Wanament te frape patikilyèman epi pon ki te konekte Ayiti (soti nan Wanament) ak Repiblik Dominikèn (Dajabón) te andomaje anpil.

; 2008

* 16 out: Tropical Storm Fay travèse tout peyi aak rekòt ravaje.
* 26 Out: Siklòn Gustav travèse Penensil Sid la ki gen ladan Depatman Sid ak Grandans ak apeprè  ak 8 ki disparèt ak gwo domaj materyèl.  te afekte pa tanpèt la ki te detwi  ak domaje  lòt moun.
* 1e septanm: Siklòn Hanna ravaje depatman Latibonit ak Nodès. Plizyè vil inonde tankou Gonayiv. *Vil la inonde epi nan kèk kote dlo a rive nan de mèt*. *Anpil rezidan yo pran refij sou do kay yo depi yè aswè pou yo chape anba dlo k ap monte yo*. Rapò ofisyèl la montre . Bò kote Gonayiv plizyè vil Jakmèl, ak nan plizyè vil nan Nòdès, nan [ [Sid (depatman Ayiti)|Sid]] ak Sidès te inonde.
* 6 septanm : Siklòn Ike, ki klase nan kategori 4, touche kòt nò peyi Dayiti ki lakòz gwo lapli nan depatman Nò, Lwès ak Nòdwès.

;2009
* 20 oktòb: gwo lapli nan kapital Ayiti ak tout savann pou bèt li yo. Vil Kafou, nan katye sid kapital la, inonde nèt.

### Dezyèm deseni
;2010
* 12 janvye: Tranbleman tè an Ayiti 2010 ak yon mayitid 7.3 te fèt nan  a  , lè lokal. episant li a sitiye apeprè  soti nan Pòtoprens, kapital Ayiti. Yon douzèn tranbleman segondè nan grandè ant 5.0 ak 5.9 yo te anrejistre nan èdtan ki te swiv yo. Tranbleman tè a te lakòz plis pase 200,000 moun mouri.
* 20 janvye: Dezyèm tranbleman tè yon mayitid 6.1 ki te fèt nan  nan , lè lokal. episant li a sitiye apeprè  nan lwès Pòtoprens, ak mwens pase  anba sifas la .
*: Siklòn Tomas lakòz glisman tè nan sid peyi a ak inondasyon nan Pòtoprens, sa ki lakòz .

;2012
*Me-Jen: Lapli yo te sispann pi bonè pase nòmal, nan mwa Oktòb, sechrès ekstrèm tabli nan nòdwès zile a ak sou kòt nò a.
*24-25 Out: Siklòn Isaac lakòz inondasyon ak gwo van siklòn nan depatman Sidès ak Lwès ki te afekte pandan tranbleman tè an janvye 2010 ki te lakòz  ki gen ladan 6 nan Sidès, 5 nan Lwès ak 2 nan Latibonit.
*24 oktòb: Gwo lapli Siklòn Sandy te frape Depatman Lwès yo, Sid ak Grandans. Omwen  ki san kay, yo kwè ki soti nan 60 rive nan  te mouri, yon nouvo epidemi kolera gaye, epi 70% rekòt nan sid peyi a te detwi.

;2013-2014
*-: Gwo sechrès patikilyèman nan Nòdwès men Nòdès ak yon pati nan Sant ak Lwès yo pa epanye.
*Epidemi de kolera

;2015
*Avril-Jiyè: Sechrès

;2016
* : Inondasyon nan Nò. Vil Okap te bloke pandan plizyè jou.  te inonde.

*Oktòb: Siklòn Matthew ravaje Depatman Grandans, e an patikilye vil Jeremi, depatman sid yo , Nippes ak yon bon pati nan Lwès la ki enkli Tigwav.
**2017**
* Septanm: Gwo lapli Siklòn Irma te frape depatman yo, sitou Depatman Nòdès plis pase  k ap viv nan vil yo. yo afekte.

File:Irma 2017-09-08 0642Z.jpg|Siklòn Irma


;2018
* 6 Oktòb: Tranblemanntè ak yon mayitid 5.9 te fèt nan . Tranblemanntè a touye 17.

### Twazyèm deseni
;2021
* 14 out: Tranblemanntè ak yon mayitid 7.2 ki te fèt nan . Tranbleman de tè a kite omwen 2.207 moun mouri.

## Atik ki gen rapò
* Nomenklati siklòn twopikal
* Lis non yo retire nan siklòn yo
* Tranblemandetè

## Referans

## Lyen ekstèn
* Claude PREPETIT, Enjenyè jewolojik: ''TRABLEMANDE TÈ AN AYITI: MIT OSWA REALITE?''

*  Sit entènèt Sant Nasyonal Siklòn
* GWO DEZA NATIRÈL AN AYITI PANDAN LANE 2000 LA