Pandemi maladi kowonaviris an 2020 nan Kanada

Atik sa a dekri enpak pandemi kowonaviris 2019-2020 (COVID-19) nan Kanada. Sou 10 mas 2020, 96 ka kowonaviris te anonse nan Kanada ak 1 lanmò, nan kat (4) pwovens : Kolonbi britanik (39 ka, 1 lanmò), Ontario (37 ka), Alberta (14 ka) ak Kebèk (7 ka). Prèske tout ka yo te gen yon istwa vwayaj ki sot pase nan yon peyi avèk yon kantite siyifikatif nan ka kowonaviris. Uit (8) nan ka sa yo (kat (4) nan Kolonbi britanik, kat (4) nan Ontario) te retabli.   

## Kwonoloji
Sou 17 janvye, Agence des services frontaliers du Canada (ASFC) mete nan plas yon siyalizayon nan Toronto, Vancouver ak Monreyal yo ogmante konsyantizasyon piblik la sou viris la e li te ajoute yon kesyon tès depistaj sou kontwa elektwonik pou pasaje yo soti nan Lachin santral ; sepandan, pa gen okenn vòl dirèk soti nan Wuhan nan Kanada.  

Sou 23 janvye, Minis Sante Patty Hajdu te deklare ke senk (5) oswa sis (6) moun yo te kontwole pou siy viris la, ki gen ladan omwen youn nan Kebèk (ki depi lè yo te elimine)  ak youn nan Vancouver.  

Sou 29 janvye, Gouvènman Kanada te bay yon avi pou vwayajè pou evite vwayaj ki pa esansyèl nan peyi Lachin akòz epidemi an. Gouvènman an te tou pibliye yon avi rejyonal vwayaj  pou fè pou evite vwayaje nan Pwovens Hubei  - ki gen ladan lavil yo nan Wuhan, Huanggang ak Ezhou - akòz enpozisyon la nan restriksyon vwayaj siyifikatif pou limit gaye viris la.  Menm jou sa a, Minis Zafè etranjè,François-Philippe Champagne te anonse ke yo ta voye yon avyon pou rapatriye Kanadyen nan rejyon viris ki nan peyi Lachin. Apre avi vwayaj emèt pa gouvènman kanadyen an, Air Kanada sispann tout vòl dirèk nan Lachin jouk omwen 29 fevriye. 

Kanadyen yo bloke nan rejyon Lachin ki afekte pa kowonaviris te enfòme byen bonè nan mwa fevriye ke yo te kapab kite peyi a yon fwa yon avyon afrete kapab vole nan peyi a, men se pa mari oswa madanm chinwa oswa timoun chinwa yo. 

Sou 25 fevriye, Air Kanada pwolonje sispansyon vòl li ant Kanada ak Peken ak Shanghai jouk 10 avril. Sispansyon nan vòl soti nan Toronto nan Hong Kong te tou pwolonje jouk 30 avril. 

Sou 26 fevriye, Minis Sante a te ankouraje sitwayen yo pou yo sere manje ak medikaman nan ka yon epidemi. 

Sou 6 mas, gouvènman Kanada ap envesti $ 26.8 milyon dola sou de (2) ane pou akselere kreyasyon, tès ak aplikasyon mezi pou jere epidemi COVID-19. Lajan ki envesti yo pral sipòte 47 ekip rechèch ki soti nan 19 inivèsite kanadyen ki pral jenere nouvo done sou fason pou fè fas ak epidemi COVID-19. 

Sou 9 mas, gouvènman kanadyen an, atravè Minis Zafè etranjè li François-Philippe Champagne, pral evakye sitwayen ki sou bato kwazyè Grand  Princess, ki toujou sou kòt Kalifòni, avèk omwen 21 ka  kontamine pa yon kowonaviris abò. Gen 237 Kanadyen abò, ki reprezante 230 pasaje ak 7 manm ekipaj. Gouvènman an te avize tou moun yo pa pran bato kwazyè. 

Sou 10 mas, Minis Federal pou Resous Natirèl, Seamus O'Regan, te anonse tou sou Twitter madi ke li te nan izòlman volontè. Youn nan kòlèg li yo, Anthony Housefather, te anonse lendi ke li te izole nan kay Monreyal li apre li te enfòme ke li te patisipe nan yon evènman ki gen plis pase yon semèn de sa yon moun ki enfekte avèk nouvo kowonaviris la. nan Washington DC. Nan menm jou a, Minis Federal pou granmoun aje, Deb Schulte, te di tou ke li ta "gen plis bon konprann" pou pa vizite granmoun aje si ou santi ou malad oswa ou gen sentòm kowonaviris la. Minis Federal Touris,Melanie Joly, te deklare jounalis yo nan Ottawa menm jou a ke li te pale ak CEO WestJet ak Air Kanada yo ka resevwa yon pi bon lide sou defi yo fè fas a.  

Sou 10 mas, Air Kanada sispann vòl li yo ant Kanada ak Itali pandan ke kantite ka kowonaviris ak lanmò ap kontinye ogmante nan peyi ewopeyen an.

## Reyaksyon

Depi 7 mas, Kanada te bay yon avi sante vwayaj nivo 3 pou Lachin, Iran ak nò Itali, konseye kont vwayaj ki pa esansyèl yo nan rejyon yo. 

Konpayi komès elektwonik Shopify te anile  konferans Shopify Unite li, ki te planifye ant 6 ak 9 me nan Toronto. Chanpyona Mondyal feminen oke sou glas an 2020  dwe fèt nan Halifax ak Truro, Nouvèl Ekos ant 31 mas ak 10 avril te anile sou 2 mas pa Federasyon entènasyonal oke sou glas pou yo te pè posib pou pwopaje viris la. 

Plizyè chenn rapid, ki gen ladan Starbuck ak Tim Hortons, te sispann itilizasyon otorize nan tas ki kapab itilize ankò pa kliyan yo. Tim Hortons tou sispann distribisyon fizik nan goblè pou pwomosyon popilè li yo " Roll Up the Rim to Win" (ki anjeneral pran plas nan mwa mas) ak transfere li nan yon modèl dijital-sèlman, site enkyetid ki manyen goblè yo itilize ta dwe achte nan ganyan yo ta ka reprezante yon risk pou sante nan anviwònman aktyèl la. Edisyon an 2020 deja gen entansyon transfere yon gwo pati nan pwomosyon a nan aplikasyon an nan pwogram lwayote yo nan konpayi an tankou yon apwòch anviwònman an. 

Sou 9 mas, Minis Sante a Kebèk pa te ekskli mande pou anile chanpyona Mondyal figi atistik  yo ISU ki pral pran plas ant 16 ak 22 mas  nan Sant Bell lan. 

Kanadyen nan Monreyal, "Maple Leafs de Toronto", "Jets de Winnipeg", "Flames de Calgary"  ak "Canucks de Vancouver" deklare nan menm jou a ki entèvyou jounalis avèk jwè apre match ak antrenman pral kounye a pran plas. deyò vestyè yo, yon mezi prevantif lye avèk epidemi kowonaviris la.

## Pa pwovens

Sou 25 janvye, yo te admèt premye ka sispèk nan Kanada nan sant sante Sunnybrook Health Sciences Center nan Toronto epi yo te mete li nan yon chanm presyon negatif. Pasyan an, yon nonm nan 50 ane anviwon ki te vwayaje ant Wuhan ak Guangzhou anvan li retounen nan Toronto sou 22 janvye, kontakte sèvis ijans apre aparisyon rapid nan sentòm yo.  Enfeksyon sispèk pasyan an te etabli apre yon tès rapid nan laboratwa a Toronto nan Sante Piblik Ontario. Tès final nan laboratwa Nasyonal mikrobiyoloji nan Winnipeg, nan  Manitoba valide konfimasyon an swadizan sou 27 janvye.   Otorite te deklare ke pasyan an soufri ak pwoblèm respiratwa men li te nan yon kondisyon ki estab. Kondisyon li te amelyore epi li te lage nan lopital la 31 janvye. 

Sou 27 janvye,  Chèf medsen ijyenis pou Ontario te anonse ke madanm nonm lan te dezyèm ka a ke yo sispèk.  Ka sa a te konfime landemen. Otorite yo anonse ke li te nan bon kondisyon epi ke li te san sentòm. 

Sou 31 janvye, twazyèm ka a nan Ontario (ak katriyèm ka a nan Kanada) te rapòte nan vil Lond. Ofisyèl te deklare yon fanm nan ven li yo ak yon fi etidyan nan Inivèsite Western Ontario, retounen soti nan Wuhan sou 23 janvye. Li te san sentòm epi li te negatif dabò, men tès avanse adisyonèl konfime ke fanm lan te gen nivo ki ba nan viris la nan sistèm li. Otorite yo te di ke endividi a te mete yon mask pandan vwayaj li. Li te rantre nan izolman volontèman lè li te retounen. Li te geri konplètman apre de (2) oswa twa (3) jou. Nan menm jou a, gouvènman an Ontario rapòte ke 17 ka te anba ankèt nan jiridiksyon pwovens. Ofisyèl yo te deklare ke laplipa nan moun te rete izole nan kay yo pandan peryòd envestigasyon.  Sou 30 janvye, asistan medsen ijyenis nan Ontario rapòte ke pwovens lan te konplete yon total de 67 tès avèk 38 rezilta negatif. Ofisyèl yo te di ke tout ka posib, ki gen ladan rezilta anvan negatif, yo te teste ankò kòm plis evalyasyon te vin disponib.  

Sou 24 fevriye, yon katriyèm ka sispèk nan Ontario te anonse nan yon fanm nan ven li ki prezante nan lopital sou 21 fevriye avèk sentòm apre vwayaj li nan Wuhan. Fanm lan te teste lokalman ak yon rezilta pozitif ak echantiyon an te voye nan Laboratwa Nasyonal mikwobiyoloji  nan Winnipeg.  Sou 24 fevriye, ofisyèl sante Ontario yo te di ke twa (3) ka anvan yo nan Ontario te "rezoud", ki vle di ke pasyan yo te gen de (2) rezilta konsekitif tès negatif 24 èdtan apa e ke sa "sistèm lan te travay". 

Sou 5 mas, Ontario rapòte twa (3) plis ka viris, pou yon total 23 nan pwovens lan, ak ka nan Toronto, Kitchener ak Mississauga yo te rapòte. Twa (3) ka yo te soti nan Iran, Itali ak bato kwazyè , respektivman . Li te anonse tou ke yon lòt ka nan Ontario te rezoud.  

Senk (5) ka, de (2) enpòte soti nan Iran ak bato *Grand Princess la* ak youn nan Las Vegas, te rapòte nan dat 6 mas.  Sou 8 mas, kat (4) lòt ka te di yo te enpòte soti nan Colorado, Wachintòn, Lafrans ak Almay, yo pote total la a 32 ka.     

Sou 9 mas, Ontario te konfime de (2) nouvo ka kowonaviris, sa ki te pote kantite total ka yo a  34 nan pwovens lan. Li se yon moun ki nan katreven ak lòt moun ki nan swasantdis ki ap viv nan Toronto te vwayaje nan Iran, kote ka COVID-19 te miltipliye nan semèn ki sot pase.  

Ontario te anonse ke li gen yon pajwèb dedye mete ajou 3 fwa nan yon jounen ak total la kouri ak ka nouvo.  Anplis de sa, yo te lage vèsyon nouvo ka yo konfime, ak sous yo, si wi ou non akòz istwa vwayaj oswa kontak sere.  

Nan Ministè Sante ak Swen alontèm, Christine Elliott te responsab plan an ijans pou viris la.  

Sou 10 mas, kontak sere avèk yon ka anvan ak yon nonm ki te vwayaje nan Swis te konfime kòm 35yèm ak 36yèm ka nan Ontario, respektivman. Pita nan menm jou a, yon nonm nan Sudbury ki te asiste konferans Asosyasyon kanadyèn Pwospèktè ak Antreprenè yo (PDAC) nan Toronto sou 2 ak 3 mas te konfime kòm 37yèm ka pozitif ak premye a nan nò Ontario. 

## Gade tou
* Kowonaviris
* Maladi kowonaviris 2019
* *Betacoronavirus*
* SARS-CoV-2 
* Pandemi maladi kowonaviris 2019-2020 (Almay, Bèljik, Chili, Etazini, Frans, Iran, Itali, Kamewoun, Kanada, Kore disid, Kostarika, Meksik Ostrali, Panama, Swis) 
* Bato kwazyè *MS Westerdam*, *Diamond Princess* ak *Grand Princess* 
* Ksenofobi ak rasis ki lye ak Pandemi COVID-19 2019-2020
* Tès dyagnostik pou SARS-CoV-2

## Referans

## Lyen deyò