Pwodiksyon elektrisite

*Jenerasyon elektrisite*' se esansyèlman yon sektè endistri ki bay enèji elektrik bay founisè elektrisite. Lè sa a, yo delivre li bay konsomatè yo lè l sèvi avèk rezo transpò ak distribisyon.

Pwodiksyon elektrisite te fèt depi nan fen  nan izin elektrik. Plant elektrik yo transfòme enèji prensipal yo, jeneralman yo itilize dèlko elektrik kondwi swa pa yon machin tèmik ki mache ak gazi fosil (chabon , gaz natirèl oswa lwil oliv), nan gaz òganik (byomass, dechè), nan enèji nikleyè oswa nan enèji jeotèmal, swa dirèkteman pa enèji mekanik idwoelektrik oswa turbin van oswa pa enèji solè.

Pati elektrisite nan konsomasyon enèji final mondyal la te kanpe nan 20.5% an 2020. An 2020, 61.3% nan pwodiksyon elektrisite mondyal te soti nan konbistib fosil, 10.0% nan enèji nikleyè % ak enèji renouvlab pou 28.3% (idwoelektrik 16.6%, van 6.0 %, solè 3.1%, Byomass 2.1%, jeothermal 0.4%). De prensipal elèktrisite pwodwi peyi yo nan 2022 total 46.1% nan pwodiksyon mondyal: Lachin 30.5% ak Etazini 15.6%.

## Istwa

An 1868, envanteur Bèlj Zénobe Gramme amelyore dynamo, nan kouran dirèk, pwen depa nan endistri elektrik modèn lan, e li te fonde *Sosyete pou machin Magnetoelectric Gramme*' ak endistriyalis la Hippolyte Fontaine. Kèk ane apre, boulva gwo kapital yo te eklere pa Jablochkoff chandèl ki te mache ak machin Gramme, anvan li te ranplase pa lanp enkandesan Thomas Edison. dezyèm revolisyon Endistriyèl ap fèt.

An 1878, William George Armstrong te konstwi yon idwoelektrik estasyon de  nan Cragside nan Angletè. Li tire enèji li nan lak ki sitiye sou pwopriyete enjenyè a, atravè dynamos, ak pouvwa lakay li osi byen ke machin ak bilding fèm.

An 1882, Thomas Edison te konstwi Pearl Street Station, premye estasyon elektrik Ozetazini. Li gen sis dinamo "Jumbo" ki mache ak motè vapè, dènye yo te pwodwi ak chabon, epi li bay kouran dirèk nan yon reyon . Avèk yon kapasite de , li eklere , biwo ak boutik nan Manhattan. Mwens pase yon ane apre, lòt plant, ki toujou pi pwisan, eklere plis pase  nan New York ak plis pase . Li se tou premye are kogenerasyon plant elektrik, ki gen chalè fatra yo distribye nan bilding vwazen ak vapè a vann nan faktori lokal yo. Teknoloji a pral imedyatman dwe adopte atravè lemond.

An 1890, kouran altènatif la te parèt viktorye nan lagè kouran yo opoze l ak sipòtè kouran dirèk yo. Lè sa a, pwodiksyon santralize elektrisite te vin gaye toupatou, gras a transpò enèji nan gwo vòltaj, sou distans ki long.

## Mwayen pwodiksyon
Mwayen pwodiksyon yo divèsifye epi yo depann de anpil faktè, tankou:
* teknik yo ki disponib;
* repons aplikasyon an;
* pwodiksyon ki nesesè;
* sede posib;
* depans envestisman, opere ak dekonstriksyon;
* pri nenpòt matyè premyè;
* disponiblite lokal matyè premyè sa yo oswa mwayen livrezon;
* enpak ekolojik ki te koze.


Production électricité dans le monde.svg|Pwodiksyon pa kalite enèji.
Production électricité énergies renouvelables dans le monde.svg|Detay sou enèji renouvlab.


## Pwoblèm anviwònman

Elektrisite souvan prezante kòm "enèji pwòp". An reyalite, ekipman k ap itilize li a pa emèt, lokalman, ni gaz ki polye, ni gaz ki lakòz efè tèmik (GHG). Sepandan, elektrisite pa disponib natirèlman sou Latè, li se sèlman yon vektè enèji. Li pwodui nan konvèti enèji prensipal nan "enèji elektrik".

Elektrik enèji renouvlab, tankou enèji nikleyè, yo kalifye kòm “dirab”.

Klasifikasyon enèji nikleyè kòm yon sous enèji dirab se sijè deba nan Ewòp. An 2022, Inyon Ewopeyen an mete kondisyon pou "etikèt vèt" konsènan avni elektrisite nikleyè. Pwojè pou konstwi nouvo izin elektrik nikleyè dwe te jwenn yon pèmi konstriksyon anvan 2045. Travay pou pwolonje lavi plant nikleyè ki egziste deja yo dwe te otorize anvan 2040.

Sou yon echèl Ewopeyen an, dapre *[[think tank]]* , pati nan renouvlab nan pwodiksyon elektrisite Inyon Ewopeyen an te ogmante de 21% nan 2010 a 38% an 2020, ane a lè li depase pati nan konbistib fosil (37%) pou premye fwa; pouvwa van rive nan 14% ak ​​solè 5%. Chabon te bese soti nan  an 2015 pou rive nan  an 2020, alòske van ak enèji solè total  an 2020. Emisyon GHG nan elektrisite te tonbe soti nan eq/kWh nan 2015 pou eq/kWh nan 2020.

Men, pifò pwosesis pwodiksyon elektrisite, ki gen ladan sa ki dekri kòm dirab, gen yon enfliyans domaj sou anviwònman an.

### Emisyon gaz efè tèmik

Nan 2019, pwodiksyon elektrisite te, nan nivo mondyal, responsab pou 40% nan emisyon  ki lye ak enèji, devan transpò, endistri ak bilding. Sa a se sitou akòz itilizasyon chabon (29%) ak gaz (9%).

Dapre estimasyon Enstiti Enèji, chabon pral bay 35.4% pwodiksyon elektrisite mondyal an 2022; an total, 60.6% pwodiksyon elektrisite mondyal la soti nan konbistib fosil.

Akòz Dezòd nan rezèv gaz Ris an 2022, Almay gen entansyon konte plis sou plant elektrik chabon yo epi li defann ekstansyon min Garzweiler. Nan pwovens Lazi, pwojè izin elektrik chabon miltip yo riske tou mine objektif klima. Kidonk, ant premye mwatye ane 2019 la ak premye mwatye ane 2021 la, ogmantasyon nan pwodiksyon elektrisite nan izin elektrik chabon yo nan Lachin te pi gran pase pwodiksyon tout izin elektrik chabon nan Inyon Ewopeyen an. nan premye mwatye ane 2021. . Nan 2021, pwodiksyon elektrisite ogmante sevè, plis pase mwatye kouvri pa ogmantasyon nan combustion chabon. Men, IEA kwè ke ogmantasyon espere nan pwodiksyon elektrisite nan ane kap vini yo pral de pli zan pli bay enèji renouvlab. Richard York ak The Shift Project fè konnen sou yon echèl mondyal, enèji renouvlab yo gen plis chans pou konplete enèji konvansyonèl yo pase pou ranplase yo, sitou nan domèn elektrisite. Yon etid ki te pibliye an 2015 pa depatman rechèch ak devlopman EDF, ki simulation operasyon sistèm elektrisite Ewopeyen an ak pouvwa van ak fotovoltaik, kalifye deklarasyon sa yo. Li konkli ke  enèji renouvlab tanzantan pral fè li posib diminye mwayen konvansyonèl debaz (sitou tèmik) pa , men li pral mande pou  nan pik pwodiksyon vle di (**, tou tèmik pou esansyèl) pou asire demann yo satisfè pandan peryòd san van ak solèy; Se poutèt sa ekonomi an sou mwayen pwodiksyon konvansyonèl yo pral .

Anplis de sa, konstriksyon nenpòt estrikti ak nenpòt machin mande pou materyèl ak enèji incorporée, ki tèt yo enplike polisyon, ekoulman ak lòt enpak anviwònman. Analiz sik lavi a konsa revele, pa egzanp, ke yon turbin van responsab pou emisyon endirèk  ki reprezante, an mwayèn sou lavi li, , 11/ 13 nan emisyon sa yo k ap fèt pandan fabrike li ; nplis de sa, tout enèji li pwodui pandan premye ane li fonksyone sèlman konpanse pou sa ki te depanse pou mete l an sèvis. Pou konparezon, enèji nikleyè responsab pou emisyon nan menm lòd grandè ak enèji van, solè fotovoltaik soti nan 40 a , tèmik gaz soti nan 400 a  ak tèmik chabon soti nan .

Fotovoltaik yo , dapre Jean-Marc Jancovici. An Frans, emisyon  ki asosye ak pwodiksyon elektrisite yo te, an 2015,  pou , sa vle di . Dapre EDF,  emisyon pou chak kilowat-èd nan solè fotovoltaik yo se  konpare ak  pou enèji nikleyè,  pou van. pouvwa ak  pou idwolik.

Dapre yon etid ki te pibliye nan *[[Nati (journal)|Nati]]* an 2020, menm si kontni kabòn nan elektrisite pa prezante okenn amelyorasyon, gen toujou yon enterè nan chanje nan machin elektrik pou transpò, ak ponp chalè pou bilding. IEA a rive nan menm konklizyon an. Li prevwa tou, pou dekarbonize elektrisite, sestrasyon.

### Polisyon
Izin tèmik yo emèt souf ak azòt oksid, swi ak kantite enpòtan diyoksid kabòn Rechauffement global); nan yon lòt lòd, dlo ki itilize nan plant tèmik, esansyèlman dlo refwadisman nan plant tèmik, yo trete chimikman epi yo lage nan siyifikativman pi wo tanperati ki ka deranje balans nan vwa navigab yo.

Lam yo nan tibin van yo yo fèt ak an materyèl konpoze ki gen yon matris rezin tèmoplastik ak tèrmofichable ak yon ranfòsman kabòn oswa fib vè. Yo pa resikle. Apati 2025, omwen mwatye nan nacelles ak lam yo dwe legalman resikle.

panno solè fotovoltaik yo esansyèlman konpoze de vè, aliminyòm ak semi-conducteurs (ekipman oksilyè yo, tankou envèstisè ak akimilatè, yo klase kòm fatra elektwonik). Tout materyèl sa yo trè resikle epi yo ka enkòpore nan fabrikasyon nouvo panno oswa lòt pwosesis endistriyèl. PV Cycle konsa anonse yon pousantaj rekiperasyon 94.7% pou yon modil fotovoltaik ki baze sou silisyòm kristalin ak yon ankadreman aliminyòm.

Iranyòm minrè min ka lakòz pwoblèm polisyon. Kidonk, apre rediksyon Akouta min nan Nijè a an 2020, anviwon ven milyon tòn rezidi pwosesis, ki gen apeprè 80% radyoaktivite a, yo estoke deyò. Operatè a pran angajman pou pwoteje yo ak yon sarkofaj. Konsènan depo dechè nikleyè, byenke etid ki gen rapò ak sekirite sant depo Manche a trè pozitif, sit la pa trivializable depi ; Se poutèt sa li enpòtan pou kenbe memwa li.

Plant nikleyè yo pwodui dechè radyo-aktif, ki gen ladan youn ti pati, ki gen yon lavi ki depase yon milenè, gen entansyon pou yo estoke nan yon kouch jeyolojik pwofon, alòske papòt lage metal yo rekipere pandan demantèlman se sijè a nan yon deba. Franse  pwodui apeprè dis tòn plitonyòm pa ane, materyèl ki emèt partikil alfa ki ka lakòz ensidan an. nan kansè nan poumon nan travayè nikleyè.

### Dezòd ekosistèm

Gwo baraj idwoelektrik, tankou Three Gorges Dam nan peyi Lachin, modifye pwofondman ekosistèm.

Plant enèji tèmik, kit nikleyè oswa gaz fosil, degaje chalènan vwa navigab yo, nan lanmè a oswa nan atmosfè a (ak yon efikasite 34%, yon izin elektrik evakye apeprè de fwa plis chalè ke li pa pwodui elektrisite). Degaje chalè sa yo lakòz .

Tilbin van kontribye nan artisyalizasyon tè yo atravè baz konkrè yo.

### Konsomasyon mineral ki ra oswa sansib
Devlopman enèji elektrik renouvlab yo (an patikilye Offshore wind) mande anpil plis mineral pou chak megawatt pase devlopman enèji nikleyè, dapre Ajans Enèji Entènasyonal (AIE). Nan operasyon kontinyèl, yon raktor nikleyè ki gen  mande pou yon rezèv gaz  iranyòm anrichi pa ane. Iranyòm pa mansyone kòm yon kritik metal nan rapò IEA a sou yo epi li pa parèt nan lis la nan 30 kritik matyè premyè pou ekonomi Ewopeyen an etabli pa. Komisyon Ewopeyen an. 

Yon rapò IEA prevwa nan 2021 ke bezwen enèji solè fotovoltaik an 2040 pral rive nan  nan kwiv ak  Silisyòm. . Kondisyon mineral pou pouvwa van (sitou zenk ak kwiv) varye ant  selon kalite turbine a. An konparezon, konsomasyon kòb kwiv mete an 2018, pou bezwen total sosyete a, te . Sa a pral akòz kwasans trè fò nan enèji renouvlab, ki pral rive an mwayèn plis pase  pou chak ane jiska 2040. Dapre IFP Énergies nouvelles (IFPEN), ki te modelize an 2021 bezwen nan lavni pou materyèl ki nesesè pou limite rechofman planèt la a , mond lan te kapab konsome ant 60 ak 90% nan resous kwiv yo konnen jodi a pa 2050. Pou boksit, figi sa yo se ant 50 ak 85%, pou cobalt anviwon 80%, 60% pou nikèl, 30% pou ityòm ak 4% pou Tè ra.

Eksplwatasyon anba dlo polymetalic nodules yo mansyone nan Zòn frakti Clipperton, ki trè sitèlman anvi. Yon paradoks ta chita nan lefèt ke, pou akselere tranzisyon an nan enèji renouvlab, li nesesè pou detwi plenn Abisal la.

### Anprint tè

Anprint la mezire zòn nan itilize, dirèkteman ak endirèkteman, pa aktivite imen. Li ka konsidere kòm yon endikatè nan atifisyèl peyi. Anprint pwodiksyon elektrisite te sijè a plizyè etid. An patikilye, etid ki te pibliye nan mwa septanm 2017 pa Konvansyon Nasyonzini pou Konbat Dezètifikasyon (UNCCD) ak Ajans Entènasyonal Enèji Renouvlab (IRENA) bay, ki baze sou yon konpilasyon. nan etid enpak, yon estimasyon anprint an oswa "entansite itilizasyon tè" nan mòd prensipal yo nan pwodiksyon elektrisite (nan mèt kare pou chak megawatt èdtan): nikleyè 0.1, gaz natirèl 0.2, chabon 0.2 (min anba tè) oswa 5 (min twou louvri. ), van 1, jewotèmal 2.5, idwoelektrik (gwo baraj) 10, solè fotovoltaik 10, solè tèrmodinamik 15 , biyomas 500. Yon lòt etid, ki te pibliye nan mwa mas 2021, bay estimasyon yon ti kras diferan, an ekta pou chak terawatt èdtan ak pou chak ane (medyan): nikleyè 7.1, jewotèmal 45, van 130 (anprent) oswa  (espacement), byomass (fatra) 130, gaz natirèl 410 (anprent) oswa  (espacement), énergie 650, chabon , tèmodinamik solè  , solè fotovoltaik (izin elektrik ki monte sou tè) , byomass (kiltivasyon dedye) . Estimasyon kalite "Anprent" sèlman pran an kont konpozan fizik izin elektrik la, pandan ke estimasyon kalite "espacement" ajoute espas ki pa okipe ant eleman sa yo (pou yon fèm van, espas ki genyen ant mast turbin van yo).

Dapre asosyasyon négaWatt, modèl turbin van  ki enstale an Frans nan ane 2010 yo gen yon fondasyon anviwon ven mèt an dyamèt, pou yon pwofondè  ak yon mas beton , ranfòse ak  asye. Kidonk, konsomasyon anyèl la nan konkrè pou sektè van an reprezante an Frans 0.5% nan pwodiksyon nasyonal la, ak pouvwa van kontribye alantou 1.5% nan atifisyèl la nan peyi.

Devlopman enèji renouvlab tanzantan yo pral mande pou entèkoneksyon: a , ki poze yon pwoblèm nan akseptab sosyal, dapre RTE ak IEA la.

## Teknik pwodwiaksyon elektrisite
### Teknik lajman itilize
* Enèji idwoelektrik, Fòs gravite: baraj oswa estasyon elektrik, stasyon kouran dlo larivyè Lefrat
* Enèji nikleyè: izin elektrik nikleyè (pa fisyon nikleyè)
* Enèji tèmik: izin tèmik pouvwa lè l sèvi avèk chabon, lwil gaz oswa gaz
* Enèji van: tibin van
* Radyasyon solè: panèl, izin solè fotovoltaik oswa izin tèrmodinamik
* Jeotèmal: izin elektrik jewotèmal
* Biomass

### Teknik nan devlopman
* Solè fou (enèji solè tèmik)
* Solar Tower (enèji solè tèmik)
* Tal power plant (enèji mare yo)
* Izin elektrik nikleyè (pa fusion nikleyè)
* Idrol (enèji nan kouran marin)
* Enèji tèmik mare
* Enèji vag
* Enèji osmotik
* Gasifikasyon byomass
* Thermoelectricity
* Turbine idwojèn natirèl (nan Bourakébougou, nan Mali)

## Pwodiksyon
Pwodiksyon enèji elektrik jwenn pa konvèsyon yon lòt fòm enèji.

### Enèji mekanik
* estasyon elektrik idwoelektrik, izin mare yo, turbin mare yos, estasyon kouran mare yo sikwi fèmen, plant elektrik osmotik yo itilize enèji dlo ki transfòme an enèji mekanik atravè yon turbin idwolik, ki kondwi yon dèlko elektrik.
* izin tèmik yo (chabon, gaz, gaz, byomass, gazeifikasyon) oswa [ [izin elektrik nikleyè|izin elektrik nikleyè]], izin solè tèrmodinamik, izin elektrik jeotèmik, izin mare yo sikwi louvri, Tour Solè itilize enèji ki soti nan presyon yon likid (souvan vapè dlo), ki transfòme an enèji mekanik atravè yon turbine, ki finalman kondwi yon dèlko elektrik.
* izin elektrik vag yo itilize enèji mekanik vag ki konvèti nan enèji likid atravè belye idwolik, ki answit transfòme nan enèji mekanik atravè yon turbine, ki kondui yon dèlko elektrik. (egzanp Machin Pelamis la).
* Ferm van sèvi ak enèji van ki transfòme an enèji mekanik atravè yon  ki konpoze de plizyè lams, ki kondwi yon dèlko elektrik; yo te rele pè a yon dèlko van.
* Ansanm dèlko itilize enèji mekanik yon motè combustion entèn, ki kondwi yon dèlko elektrik.

Tout izin elektrik ki anwo yo opere pa final konvèsyon enèji mekanik nan enèji elektrik atravè yon dèlko tankou yon machin synchrone (altènatè) ki pwodui kouran altènatif oswa yon dynamo ki pwodui dirèk. aktyèl.

### Enèji fotovoltaik

Yon izin solè fotovoltaik konvèti yon pati nan enèji ki soti nan radyasyon solè an kouran dirèk atravè yon pèseptè solè fotovoltaik. Enèji sa a ka estoke nan pil oswa konvèti an altène kouran pa yon inverter.

### Enèji tèmoelektrik
izin elektrik tèmoelektrik itilize enèji tèmik, ki konvèti atravè modil thermoelektrik ki pwodui kouran dirèk.

### Enèji gravitasyonèl
Enèji potansyèl gravitasyonèl eksplwate nan izin mare yo, baraj idwoelektrik ak estasyon elektrik ki gen fil elektrik kèk dlo..

## Planifikasyon ak règleman pwodiksyon

Enèji elektrik pratikman pa apwopriye pou depo, ekilib ant pwodiksyon ak konsomasyon elektrisite dwe asire tout tan pa yon [ [Manadjè rezo transmisyon|manadjè rezo]]. Sepandan, lademann elektrik varye sou yon baz chak jou (dapre bezwen kay yo an patikilye), chak semèn (dapre danje klimatik) ak chak ane (varyasyon sezon) .

Se poutèt sa, founisè elektrisite yo etabli yon plan pwodiksyon enèji chak jou epi yo aktive diferan mwayen pwodiksyon dapre varyasyon ki te planifye oswa enprevi nan konsomasyon. Pa egzanp, an Frans, zentral nikleyè bay "baz" la, sa vle di gwo kantite elektrisite (de 900 jiska  pou chak plant); izin tèmik yo ka kòmanse nan kèk èdtan epi bay "semi-baz la", nan sèvis pèmanan oswa sezon; finalman, baraj la idwo-elektrik reponn nan kèk minit nan "pik" nan konsomasyon elektrisite.

## Estatistik pwodiksyon mondyal

Pati nan elektrisite nan konsomasyon final la enèji te monte a 20.5% nan 2020 globalman, konpare ak 9.5% an 1973.

Nan 2019, pou premye fwa, nouvo jenerasyon enèji renouvlab (solè, van, byomass) te peze plis nan melanj elektrisite mondyal la (10.39% kimilatif) pase enèji nikleyè (10.35%). %). Nan , tank reflechi  te estime ke pwodiksyon elektrisite mondyal ki soti nan konbistib fosil te rive nan yon pik , piske mache émergentes yo ap reponn tou ak yo. demann atravè yon ogmantasyon itilizasyon enèji renouvlab.

## Règleman nan mond lan
Pandan plizyè ane, yon tab wonn chak ane reyini regilatè ki soti nan Etazini ak Konsèy regilatè enèji Ewopeyen an, asosyasyon regilatè ki soti nan Inyon Ewopeyen an). An 2006, yon platfòm pataje sou entènèt te kreye pa regilatè enèji.

An 2004, Florence School of Regulation te etabli kòm yon depatman nan Enstiti Inivèsite Ewopeyen an. FSR travay an konjonksyon avèk Komisyon Ewopeyen an sou tèm enèji ak klima an patikilye.

Ajans pou kowoperasyon regilatè enèji, ajans Inyon Ewopeyen an, te kreye an 2011 pou ede regilatè nasyonal yo kowòdone travay yo nan nivo Ewopeyen an.

Nan ,  ak  te kreye yon Konfederasyon Entènasyonal Regilatè Enèji (ICER) pou diskite sou enfòmasyon sou "bon pratik ” konsènan pwoblèm ki gen rapò ak règleman enèji.

ICER la te chwazi kat tèm ak gwoup travay:
* sekirite nan rezèv;
* Chanjman klimatik (G8 minis enèji yo, ki te reyini nan lavil Wòm nan , te mande regilatè yo pou yo kowòdone pou pi byen adapte yo ak chanjman klimatik yo) ;
* konpetitivite ak aksè;
* meyè pratik ak fòmasyon.

## Pwospektiv
### Inyon Ewopeyen
#### Almay

Almay pral sòti nan fòs nikleyè an 2022 ak chabon an 2030Epi pwodiksyon elektrisite li dwe konplètman asire an 2050 pa enèji renouvlab, ki gen ensifizans sèten peryòd dwe kouvri pa idwojèn. oswa idrokarbur sentetik. Peyi a pral oblije enpòte masiv idwojèn vèt, an patikilye soti nan Lafrik, yon atlas ki te pwodwi pou objektif sa a.

#### Lafrans

Rapò RTE a  ki rele *Energy futures 2050* pwopoze sis senaryo pou reyalize netralite kabòn an 2050 pou elektrisite. Youn nan yo dekri yon melanj enèji 100% enèji renouvlab, de lòt kenbe  nan flòt istorik la (konpare ak  nan 2021) nan plant enèji nikleyè ak lèt ​​la tou ofri nouvo réacteurs pou total  enèji nikleyè pou  van ak solè.

### Etazini nan Amerik
Dapre estrateji alontèm nan Etazini, yo nan lòd yo reyalize netralite kabònyoun, pwodiksyon elektrisite renouvlab pral nan vas majorite epi yo pral kapab total nan 2050  pa ane, ajoute nan  pou byomass nan  }} ak enèji nikleyè.

## Nòt ak referans
### Nòt

### Referans

## Gade tou

### Atik ki gen rapò

### Lyen ekstèn

*