Mandolin

**Mandolin** se yon enstriman mizik rache ki soti nan Itali. Ti lit ak yon kou kout yo itilize nan mizik klasik, folklorik oswa tradisyonèl, li sitou gaye nan peyi Mediterane a . Li konnen, pa egzanp, kòm enstriman akonpayman pi pito nan Chante Napoliten an.

## Fè vyolon
 nan longè, mandolin nan gen yon bwat sonorite ki fèt ak materyèl laminated kole, yon soundboard ak yon gwo twou santral oval, osi byen ke yon kou kout, etwat ak ekipe ak fret, ki fini nan yon pegboard ki te konn pann kòd ki te kenbe paralèl ak soundboard la pa yon pon plat.

Gen de kalite prensipal mandolin:
* *Mandolin nan Milan* oswa *mandurina*, pifò nan tan yo refere yo kòm *mandolino* pa òganològ, gen sis koral (kòd doub) - ki fèt ak zantray, ki jwe ak dwèt yo - branche. an katriyèm ak yon twazyèm (nan inison) jan sa a: *G<sup>2</sup>, B<sup>2</sup>, E<sup>3</sup>, A <sup>3</sup>, d<sup>4</sup>, sol<sup>4</sup>*. Li sòti dirèkteman nan enstriman Sebastian Virdung yo rele *quintern* nan *Musica getutscht* li (1511) ak *[[pandurina]]* pa Michael Praetorius nan li *. 'Syntagma musicum* (1619). Dapre Davide Rebuffa, premye sous ekri ki mansyone enstriman sa a sou non *mandolino*, akòz Francesco Redi, dat nan 1685. Bwat sonorite li gen fòm zanmann, do awondi li fèt ak bwa di "rib", ak soundboard li gen yon twou son sikilè.
* *Mandolin Napoliten an* parèt pita, nan mitan . Branche nan senkyèm tankou vyolon, epi ekipe ak kat kòd metalik doub (*G, D, A, E*, soti nan bas nan trip) jwe ak yon plectrum, Mandolin sa a se kounye a pa lwen ki pi gaye. Sou sa yo rele enstriman klasik yo (espesyalman Italyen ak Alman), soundboard la pran fòm nan yon dlo epi li gen yon pliye nan wotè nan pon an, pandan y ap do li se yon dòm, tankou sa yo ki nan lut la, ak plis ankò. fòtman konvèks pase sa yo ki nan *mandolin* oswa sa yo rele Milanese mandolin; Soundboard la pèse ak yon bouch sikilè - akote ki gen yon plak an tòti oswa bwa di, konsa anpeche enstriman an pa domaje nan kou plectrum.

Soti nan , mandolin fòme yon fanmi enstriman ki gen ladann, soti nan wo rive nan pi ba:
* *soprano a*;
* *alto* oswa *[[Tenor mandola/alto|mandola]]* (accorde *do, sol, re, la* soti nan bas rive nan treble);
* * bas* oswa *[[mandoloncello a]]* (branche tankou yon violoncelle, sou oktav ki ba nan mandol la);
* *Doub bas la* gen sèlman kat fisèl branche nan katriyèm (*E, A, D, G*). Pa gen anyen fondamantalman distenge li soti nan yon bas acoustic, eksepte ke li se jeneralman jwe dwat, tankou yon bas doub.

Kat enstriman sa yo fòme yon "quartèt mandolin". Remake byen ke gen menm egziste mandolin sopranino (nan katriyèm anwo a nan soprano a).

Enstriman tenò a, ki sanble parèt nan fen , se yon oktav anba mandolin nan (*G, D A, E*) epi jeneralman yo rele, lojikman, ' 'octave mandolin*, pa moun ki pale angle, men tou pafwa *octave mandolin*, ki mennen nan konfizyon! Mandoloncelle tradui nan *mandocello*.

Anplis de sa, lòt, plis rejyonal, kalite mandolin yo te devlope:
* *mandolin nanGenoise* soti dirèkteman nan mandolin Milanèz la ki distenge sèlman pa manch ki pi etwat li yo ak kòd senp li yo, 5 oswa 6 an kantite;
* *Florentin mandolin* ak yon kò ki pi piti men yon manch ki pi long pase mandolin Napoliten an, ka gen swa 5 kòd doub (*D, G, C, E, A*, soti nan bas rive nan treble), oswa 4. strings senp (akor aktyèl, tankou violon an).

Depi nan konmansman an nan , te gen yon varyete trè gran nan mandolin (nan kalite "Napoliten" oswa ki sòti nan yo), jan Graham McDonald fè konnen byen. Depi ane 1890 yo, luthiers fè konpetisyon nan imajinasyon ak envansyon:

* mandolin ki gen do awondi te kòmanse ansanm ak lòt moun ki gen do plat;

* Soundboard la pa nesesèman toujou enkli yon "pliye";

* Soti nan sikilè, ouvèti ki fèt nan soundboard la (rozèt) te evolye nan direksyon pou lòt fòm (oval nan lajè oswa, pi raman, nan wotè; U konpanse nan direksyon pou bas la, yo rele tou bouch asimetri, nan anpil Cristoforo; triyangilè ak kwen awondi elatriye);

* fòm nan soundboard la, sètènman pi fò nan tan an teardrop ki gen fòm, te adopte anpil lòt fòm ki gen ladan, espesyalman nan peyi Etazini, sa yo ki nan "bluegrass" kalite F mandolin, ak yon sòt de volute sou bò bas;
* plis anekdotik, omwen twa kalite soundboard ki gen fòm kè ak de nan fòm yon senk-zetwal ak sis reyon yo te envante;

* konpayi an Vega te mache yon modèl ki gen sant nan do a, koube nan wotè, yo rele "cylindrique", apre yon patant akòde D.L Jou an 1913;

* Litye Ameriken Joseph Bohmann se youn nan kèk moun ki te ajoute kòd senpatik;

* Enstriman fabrikasyon luthiers Alman pou mizik popilè yo prèske toujou adopte "zewo fret la" sou yon bò ak anba a yon ti kras vout dekore ak modèl an bwa sou lòt la;

* [[mandolin peyi|mandolin bluegrass]] ki, apa kat kòd doub li yo, pa gen anpil bagay an komen ak mandolin barok la, gras ak travay Orville [[Gibson Guitar Corporation|Gibson]] ki soti nan 1898. Nouvo mandolin nan gen yon do yon ti kras vout (pa gen okenn ankò awondi ditou), yon soundboard egalman vout ak yon fòm diferan (fòm pwa Lè sa a, asimetri), "f" ki gen fòm twou son ranplase twou a, yon kou yon ti kras pi long, yon pon reglabl. , elatriye.

* *mandolinetto*, yon mandolin ki gen bwat sonorite ki gen fòm yon gita piti anpil; envante pa Edward F. Howe, Enstriman sa a te manifaktire, prensipalman nan Etazini, ant 1897 ak apeprè 1920;

* *Wappen* mandolin nan, ki gen fòm adopte sa a nan yon ti gita, men ki gen zepòl (kòt soti nan kou a) yo Tonben, epi ki bay ak de ouvèti apeprè nan fòm nan yon triyang; enstriman sa a, anjeneral Alman, te fèt alantou ane 1930 yo;

* [[banjoline a]], kote soundboard an bwa la bay plas nan yon banjo, sa vle di ekipe ak yon po lonje;

* [[Ilandè]], angle oswa "folk" mandolin, ki adopte prèske tout karakteristik mandolin napoliten an eksepte pou baz li ak soundboard li (plat oswa yon ti kras vout), manch li (yon ti kras pi laj) , ak gwosè li (yon ti kras pi gwo); de luthiers ki pi koni yo se Dubliner Joe Foley, ak Stephan Sobell , rete nan Angletè;

* [[bandolim]] brezilyen an, ki ka rekonèt pa soundboard pratikman sikilè li yo, pèse pa yon rozèt, epi ki gen anba plat.

Gen lòt enstriman ibrid toujou parèt:

* *Mandolin Sisilyen an* ak 5 oswa menm 6 [[Choir (strings)|chorus]] (10 oswa menm 12 kòd); se mandolin a ki gen kat koral nan twa fisèl tipikman itilize depi nan kòmansman an rive nan fen  pou akonpayman nan travay vokal;
* * mandolin elektrik la* (pa gen okenn bwat sonorite men yon kò solid ekipe ak mikwofòn)
* 'mandolin Ameriken an' (elektrik)ue)*': U. Srinivas** te premye mizisyen ki te itilize mandolin nan mizik Carnatic. Li te modifye enstriman an pou adapte li ak ton an ak ragas Carnatic epi li te ba li kalifikasyon li lè li fè li jwe ragas yo;
* ''mandriola'' (enstriman sa a gen twa kòd, pa doub kòd: ''g-g-g d-re-re la-la-la mi-mi-mi'');
* plizyè luthiers kontanporen fabrike mandolin ki gen kò yo adopte fòm de pli zan pli lwen ak sa yo ki nan mandolin Barok oswa Ilandè. Nou kapab konstate kreyasyon André Sakellaridès (lutyè nan Marseille, ki te kreye yon fanmi mandolin modèn, plat, asimetri), Murry Kuun, Tim Philips, Arik Kerman, Richard Morgan, Philippe Berne, elatriye.

Finalman, li te adopte nan kòmansman  nan [[mizik arab-andalou]] aljeri, pou entèpretasyon [[nouba (mizik)|nouba]] ak [[chaâbi Aljeryen]] , anba non ''snitra''. Aljeryen ''[[Aljeryen mandola|mandola]]'' ki sòti nan li gen yon manch long ak yon kò plat.

== Jwèt ==

Kenbe ant gwo pous la ak dwèt endèks la (oswa dwèt endèks la plis dwèt mitan an), [[plectrum la]] - souvan yo rele yon "pik" an Frans, oswa "pik" nan Quebec ak nan Amerik ki pale franse - se objè a. ak ki kòd yo nan mandolin yo rache nan [[staccato]] (nòt detache) oswa nan ''[[Trémolo|tremolos]]'' pou pwodwi yon son kontinyèl oswa [[legato]] pasaj, yon jwèt yo itilize espesyalman nan fen  la.
Plim nan te fè soti nan diferan materyèl sou syèk yo: zo, plim, kòn elefan, kokiy tòti, elatriye. Fòm li evolye ak materyèl yo itilize pou fisèl yo kòm byen ke chanjman nan fòm nan enstriman an:
* nan mizik barok, "plim" (nan yon kòk oswa otrich) yo itilize ak fisèl zantray ki gen nòt bas yo file ak yon fil swa;
* yo te itilize plectrum ki gen fòm ovoid la, ki fèt ak tòti oswa kòn elefan, soti nan aparans nan fisèl metal (yo te itilize kòd clavecin, pafwa trese pou bas la);
* plectrum nan zo, kòn elefan oswa wòch poli, ki pi rijid,  pou ''Napolitan mandolin''; Lè sa a, fòm li yo vin mwens long ak fen a mwens pwente.

== Anyè a ==


Mandolin a byen vit te vin tounen yon enstriman popilè paske li fasil pou jwe depase lut la, menm jan ak pri li yo.

Premye egzanp li te ye nan moso mizik pou mandolin nan dat tounen nan alantou 1700; ranje nan [[tablature]] (e pa kòm yon partit), ekri pou ''mandolin nan Milan'', yo se akòz [[Francesco Contini]] (''Sonata al mandolino solo'') ak [[Filippo Sauli ]] (yon maniskri tout antye, kenbe nan yon bibliyotèk Czech). Dapre Richard Campbell, [[François-Joseph Fétis|Fétis]] te deklare tou ke yon sèten [[Johann Strohbach]] t ap konpoze konsè mandolin anvan 1700.

Lè sa a, yon bon kantite konpozitè - espesyalman Italyen - konpoze moso pou mandolin pandan .

Premye metòd yo dat respektivman nan 1765 ("Metòd rezone pou deplase soti nan violon an nan mandolin nan" pa [[Gabriele Leone]]), 1768 ("Metòd pou aprann jwe mandolin nan san yon mèt" pa Pierre oswa Pietro Denis), 1770 ([[Giovanni Fouchetti]], ki te pibliye nan Pari ''Metòd li fasil pou aprann jwe mandolin ak 4 ak 6 kòd'') ak 1772 ([[Michel Corrette]]) pou Lafrans, ak 1805 (''). Anweisung, die Mandoline von selbst zu erlernen'', pibliye nan Leipzig pa [[Bortolazzi]]) pou Almay; de lòt metòd, an angle ak franse, te pibliye anvan 1805. Malgre ke metòd sa yo te ekri, ak de eksepsyon, pa Italyen, pa gen okenn metòd mandolin yo te jwenn nan peyi Itali anvan kòmansman an nan .

Repètwa enstriman orijinal la - san yo pa pran an konsiderasyon transcriptions yo anpil ak lòt aranjman - pou mandolin kanpe deyò ni nan kantite ni nan kalite, paske li pa genyen okenn travay vrèman gwo pa yon konpozitè nan premye ran.

Vreman vre, apa de 6 paj enteresan, sètadi de [[konsè]]esansyèl [[Antonio Vivaldi|Vivaldi]] ([[Konsè pou mandolin (Vivaldi)|pou yon mandolin, strings & basso kontinu nan do majè, RV). 425]]; pou 2 mandolin, strings & basso continuo, an sol majè, RV 532) ak 4 ti moso pa [[Ludwig van Beethoven|Beethoven]] ki soti nan [[1796]] (Sonatine WoO 43a; Adagio ma non troppo WoO 43b Sonatine WoO 44a; Andante con Variazioni WoO 44b), mandolin te prèske inyore pa tout gwo konpozitè yo.

Mandolin a sepandan prezan nan yon oratorio pa [[Handel]] an 1748.

Mandolin nan te parèt tou nan [[opera]] depi nan kòmansman , nan ''La conquista delle Spagne di Scipione Africano il giovane'' (1707) pa [[ Antonio. Maria Bononcini|Bononcini]], apresa nan plizyè lòt travay lirik (pa [[Johann Gottlieb Naumann|Naumann]], [[Michael Arne]], [[André Grétry|Grétry]], [[Wolfgang Amadeus Mozart|Mozart]] …).
Sérénad Don Juan ak akonpayman mandolin nan opera ''Don Juan'' [[Mozart]] se yon paj popilè.

[[Mahler]] ([[Mahler's Symphony No. 7|7]] te entwodui mandolin nan nan [[symphony orchestra]] nan kòmansman  la. ak [[Mahler Senfoni No. 8|8]] Senfoni), [[Arnold Schönberg|Schoenberg]] (Varyasyon op. 31), [[Igor Stravinsky|Stravinsky]] (Agon), [[ Prokofiev ]] (Romeo ak Jilyèt), [[Webern]] (Moso op. 10), elatriye.

Lè sa a, li te nesesè pou tann jiska fen  ​​pou opera te vin enterese nan mandolin an ankò, gras a [[Giuseppe Verdi|Verdi]] (''Otello'', 1887), [ [Hans Pfitzner|Pfitzner]] (''Palestrina'', 1912-15), [[Hans Werner Henze]] (''König Hirsch'', 1956), elatriye. Konpozitè tankou [[Arnold Schönberg|Schoenberg]], [[Goffredo Petrassi]], [[Philippe Manoury|Manoury]] ak [[Bruno Giner]] te itilize mandolin nan tou nan mizik chanm.

Kondiktè [[Vittorio Monti]] te konpoze pi popilè [[Csardas]] li pou mandolin oswa violon an menm tan.

[[Pierre Boulez]] tou entegre mandolin nan konpozisyon li yo, sitou "Improvisation 3" ki soti nan 1960 pou soprano, mandolin ak celesta, Eclat, Don .

Anplis de sa, yon literati trè abondan nan moso pou ansanbl mandolin ak plectrum, duo, ''Estudiantina'' fòmasyon quartet ki konpoze de 2 mandolin, yon mandol ak yon gita, jiska gwo òkès ​​la, te devlope nan kou nan laj an lò nan mandolin nan. nan fen  ​​ak premye mwatye {{s-|XX|yèm}.
Moso sa yo nan style amoure, neoklasik, adaptasyon nan folklore Ewopeyen an, nan chante alamòd, pi fò nan yo byen fasil fè, yo te trè popilè.
Anpil aranjman nan zèv klasik yo te ofri tou pou amater. Konpozisyon [[Mario Maciocchi]] oswa konpozisyon [[Sylvain Dagosto]] apre yo reprezante mizik lwazi sa a.

Akor idantik de enstriman yo pèmèt pifò konpozisyon pou violon entèprete sou mandolin, tankou chaconne ki pi popilè nan partita  BWV 1004 pou violon solo pa [[Johann Sebastian Bach|Jean-Sébastien. Bach]] oswa partita  BWV 1006.

Pati violon nan zèv [[Paganini]] ak akonpayman gita tou pafwa jwe sou mandolin nan

== Evolisyon nan pratik la ==


Deyò nan peyi Itali ak Espay kote enstriman an rete prezan depi aparans li, pratik mandolin nan te fè eksperyans fluctuations trè fò.

Apre engouement nan fen  te ateste pa piblikasyon metòd yo, pa serenad nan opera Mozart Don Juan, pa moso yo ki konpoze pa jèn Beethoven, pratik la nan mandolin te refize nan la. pwen disparisyon vityèl andeyò peyi Itali nan mitan  la, ki Berlioz note nan trete l 'instrumentation.

Apre eklips sa a, mandolin nan te fè eksperyans laj lò li soti nan 1880.

Renesans la te swiv siksè ansanbl etidyan mandolinis Panyòl yo nan Egzibisyon Inivèsèl Pari 1878, kidonk non Estudiantina yo te konn bay an Frans pou [[Plectrum orchestra|plectrum ensembles]].

''Etidyan Panyòl la'' te defile ak kostim istorik nan Kanaval Pari soti 2 pou rive 15 mas. Ansanbl sa a te gen ladan tou flitist, gitaris ak violonist e li te akonpaye pa tanbourin. Li te bay konsè chak swa yo te asiste pa 10,000 espektatè e menm 56,000 espektatè dapre yon enspektè lapolis ki responsab pou asire sekirite.

Soti nan ane 1880 rive nan ane 1920 yo, mandolin te jwe poukont li, nan ti fòmasyon (duo mandolin ak gita, kwate de 2 mandolin, 1 mandol ak gita) oswa nan yon ansanbl òkès ​​te trè popilè an Ewòp, Amerik ak Japon

Apre laj lò sa a, pratik li yo te diminye rapidman akòz konpetisyon djaz ak, an Frans, popilarite akòdeyon an ant ane 1930 yo ak ane 1950 yo.

N bès sa a pa te mennen nan yon disparisyon konplè tankou sa ki nan mitan 19yèm syèk la, men imaj li yo te, an Frans nan ane 1950 yo e ankò nan deseni ki vin apre yo, sa ki nan yon enstriman demode ak depresyasyon, miyò evoke pa chante a [[la mandolin]] pa [[Bourvil]]. Nan Almay, nan lòt men an, mandolin nan kontinye ap manifaktire nan ane 1960 yo ak ane 1970 yo, sitou pa manifaktirè yo.Höfner ak Framus.

Soti nan mitan , mandolin yo itilize nan lòt estil mizik: bluegrass (Bill Monroe, Ricky Skaggs, Chris Thile, elatriye), djaz (David Grisman), rock, mizik Celtic.

Pratik li nan fòmasyon klasik [[plectrum orchestra]] te rete trè vibran nan Almay ak Japon.

== Mandolinist yo ==


== Lunel Festival Entènasyonal ==
Soti 2004 rive 2014, vil Lunel, toupre Montpellier, te òganize yon festival mandolin chak ane.
Li temwaye renesans enstriman sa a pandan ke "nan fen  la, mandolin nan te an Ewòp sèlman enstriman kèk moun ki te izole fè tèt di... yon ti enstriman frajil ak demode. , ki "te kapab fè fas ak gwo boulvèsman kiltirèl yo nan epòk la kontanporen". Festival  la (31 oktòb-3 novanm 2012) te ouvè tou pou kèk enstriman ki gen rapò ([[bouzouki]], [[domra]], gita Pòtigè, [[saz]], [[tiple]] .)

Dizyèm ane festival la te selebre ak prezans mizisyen ki renome. Parenn pou deseni sa a nan festival la se te John Paul Jones, ko-fondatè ak Jimmy Page nan gwoup la wòch [[Led Zeppelin]] (1968-1980), konpozitè, arrangeur, basist ak klavye nan gwoup la lejand angle. Multi-instrumentalist sa a jwe tou mandolin twa-kou. [[Hamilton de Holanda]], mandolinist brezilyen (bandolim) (jaz, choro) te patisipe tou nan dizyèm evènman sa a ak chantè franse [[Féloche]] ak mandolinis izraelyen [[Avi Avital]].

Festival la envite tou anpil mandolinis ki renome tankou [[Mike Marshall (mizisyen)|Mike Marshall]], [[Chris Thile]] oswa Carlo Aonzo.

== Bibliyografi ==
* 
* Wölki, K., ''Die Geschichte der Mandolin'', Bèlen, 1939, rev. 2/1974
* Tyler, J. & Sparks, P., ''The Early Mandolin'', Oxford University Press, 1992, 0-19-816302-9
* Sparks, P., ''The Classical mandolin'', Oxford University Press, 1995, 
* Sparks, Paul, ''Yon entwodiksyon nan repètwa dizwityèm syèk la nan Mandolin Neapolitan an'', Plucked String, 1999, 
* Ranieri, Silvio, ''The Mandolin'', Ansiklopedi mizik ak diksyonè konsèvatwa, Delagrave, jandam. 1925
* de Saint-Foix, G., "Yon enkoni koleksyon konpozisyon pou mandolin", nan ''Revue de Musicologie'', XIV, 1933, p. 129
* Bone, Ph. J., ''Gita a ak mandolin. Biyografi jwè ak konpozitè selebre pou enstriman sa yo'', London, 1914 (2 reedisyon, an 1954 ak 1972)
* Troughton, John, ''The Mandolin Manual "The Art, craft and science of the Mandolin and Mandola"'', The Crowood Press, 2002, 
*Gill, Donald & Campbell, Richard, "Mandolin", nan ''The New Grove Dictionary of Musical Instruments'', London, 1984, vol. 2, p. 603-607
*McDonald, Graham, ''The Mandolin. Yon istwa'', Canberra, 2015.
*Woll, Alfred, ''The Art of Mandolin Making / Die Kunst der Mandolinenbaus'', Welzheim, Editions Mando, 2021 

**Tèz inivèsite ki pa pibliye**:
* Buisson, Cédric, L'Estudiantina de Roanne ''Kontribisyon nan etid òkès ​​plectrum'', tèz mèt, 2003.
* Zernecke, Ariane, ''Die Mandolin in der DDR - eine Bestanddessusahme'', 2002. ([http://www.mandoline.de/artikel/mandoline_in_der_ddr.pdf lyen PDF])

**Tèz inivèsite ki pa pibliye*':

* Hambly, Scott, *Mandolins in the United States since 1880: An industrial and sociocultural History of Form'', tèz doktora, University of Pennsylvania, 1977, 615 paj.

## Nòt ak referans

### Lyen ekstèn

*Chanèl Youtube sou mandolin la
* Mond Mandolin