Kasika yo nan Ispanyola

**Kasika yo** (*cacicazgo* nan lang panyòl) se te senk (5) teritwa ki te granmoun tèt yo nan zile  Ispanyola a, (Tayino, Ahatti, Bohio oswa Quisqueya). Chak teritwa te gen yon kasik ki t ap gouvène l. Gouvènman sa a te ereditè sa vle di li te soti nan men yon moun tonbe nan men yon lòt nan menm fanmi an. Gouvènman an te gen tout pouvwa, popilasyon an te dwe obeyi epi soumèt li devan kasik la..

Limit chak kasika te klè epi egzak, premye moun ki rete nan zile a te itilize eleman natirèl yo kòm referans, tankou gwo rivyè yo, gwo mòn yo, fon yo ak plenn remakab yo. Sa te fè li posib pou etabli egzakteman ki distans chak teritwa kapab rive. Kasika yo te divize an nitayinos, se asistan kasik la ki te dirije sibdivizyon sa yo..

## Kasika Maryen

**Kasika Maryen** (*Cacicazgo de Marién*) te gen ladann tout pati nòdwès zile a, nan nò li te rive nan Oseyan Atlantik la, nan sid li te rive nan kasika Xaragua, nan lès nan kasika Magwa ak Magwana epi nan lwès li te rive nan kanal Van.

Se te kasik Gwakanagarik ki te gouvène li. Li te gen biwo nan El Guarico, touprè vil ayisyen jodi a nan Kap Ayisyen. Li te divize an 14 nitayinos. Kasika sa a se te premye kasika ki akeyi Kristòf Kolon ak konvèti nan krisyanis.

Kasika Maryen te goumen kont kasik Mairení a, avèk èd kasik Kawonabo nan kasika Maɡwana, pou kontwole plas mitik deyès *Manman Iermao* nan kasika Maryen. *Manman Iermao* se te deyès kasika Maryen, ki vle di "kò wòch".

Pou batay sa a, Gwakanagarik te alye ak konkeran panyòl yo pou defèt alyans Mairení ak Kawonabo e konsa rete kasik prensipal tout kasika Maryen ak kote mitik Chacuey.

### Limit jewografik

#### [[Dominikani|Repiblik Dominikèn]]

* Dajabon
* Monte Cristi
* Santiago Rodriguez
* Valverde

#### [[Ayiti]]

* Latibonit
* Depatman Sant
* Depatman Nòdès
* Depatman Nòdwès
* Depatman Nò
* Depatman Lwès
* Depatman Sid
* Depatman Sidès

## Kasika Magwa

Kasika Magwa ( *Cacicazgo de Maguá* ) te sitiye sou tout pati nòdès zile a, limite nan nò ak lès pa Oseyan Atlantik la, nan sid pa kasika Magwana ak Hyguey, ak nan Lwès pa kasika Magwana ak Maryen yo. Kasika sa a sèlman kouvri teritwa sa ki kounye a se Repiblik Dominikèn.

Li te gouvène pa kasik Gwaryoneks, ki gen katye touprè kote aktyèl la nan Santo Cerro, nan La Vega. Li te divize an 21 nitayinos. Kasika sa a se te youn nan rejyon ki pi rich nan zile a.

Magua vle di : "Wòch la" ak manman-deyès li te *Guacar* oswa *Manman wòch la*.

### Limit jewografik

#### Repiblik Dominikèn
* Duarte
* Espaillat
* La Vega
* María Trinidad Sánchez
* Monseñor Nouel
* Puerto Plata
* Hermanas Mirabal
* Santa Bárbara de Samaná
* Sánchez Ramírez
* Santiago

## Kasika Magwana

Kasika Magwana ( *Cacicazgo de Maguana* ) te nan sant la nan zile Quisqueya, fwonte nan Nò ak kasika Maryen ak Magwa, nan Sid ak Lanmè Karayib la, nan Lès pa kasika Magwa ak Hyguey, ak nan Lwès la pa kasika Zaragwa ak Maryen. Kasika sa a sèlman kouvri teritwa sa ki kounye a se Repiblik Dominikèn.

Li te gouvène pa kasik Kawonabo, mari Anakawona. Katye jeneral li yo te etabli nan plas yo rele Corral de los Indios, nan Juan de Herrera, San Juan. Li te divize an 21 nitayino. Pwovens sa a te konsakre nan lagè.

Kasik Kawonabo te premye moun ki te opoze rezistans ak okipasyon Panyòl la. Yo akize lidè sa a kòm li te responsab destriksyon fò La Navidad, premye etablisman panyòl sou tè ameriken, ki te enstale pa Kristòf Kolon lè li te enposib rapatriye tout twoup li nan Espay pandan premye vwayaj li. Akòz atak sa a ak tantativ atak la nan Fò Sen Toma, Kawonabo te fè prizonye. Alonso de Ojeda twonpe li nan panse li ta pral ba li chenn an lò. Kawonabo te menòte epi transfere nan La Isabela, epi, voye nan Espay. Chèf la te mouri nan yon nofraj pandan travèse a.  

### Limit jewografik

#### [[Repiblik Dominikèn]]
* Ázua
* Baoruco
* Elías Piña
* La Vega
* Peravia
* San Cristóbal
* San José de Ocoa
* San Juan
* Santiago

## Kasika Zaragwa

Kasika Zaragwa (*Cacicazgo de Jaragua*) te sitiye sou tout sidwès zile Ispanyola. Li te fwonte nan nò pa kasika Maryen, nan sid pa lanmè Karayib la, nan lès pa kasika Magwana ak Maryen, ak nan lwès pa Pasaj Jamayik.

Li te gouvène pa kasik Bohechio la. Li te pi gwo nan zile a. Katye jeneral li yo te chita nan yon kote yo rele Yaguana, aktyèl Leyogàn ann Ayiti. Li te divize an 26 nitayinos. *Xaragua* tou pafwa ekri.

Bohechío, frè Anakawona, te dwe abite nan Yaquimo, nan kasika Zaragwa, paske li te oblije sipòte yon lagè kont de (2) gwoup trè primitif, premye okipan yo nan zile a, youn ki sitiye nan rejyon an nan rivyè Las Cuevas ak Yuboa ak lòt moun yo nan ekstrèm sidwès zile a, nan yon kote yo rele Guacayarima. Sa a te oblije Bohechío nan yon alyans doub, sou yon bò ak kasik nan Haniguayagua pou kontwole aborijèn yo nan Sidwès la epi, nan lòt men an, avèk Kawonabo pou kontwòl la ak aksè nan plas la seremoni nan Yuboa, prensipal la soti nan zile a.

Manman deyès kasika Zaragwa te *Zuimaco*, sòti nan inyon Xaragua : *Zui* ak Yaquimo : *Maco*.

### Limit jewografik

#### [[Repiblik Dominikèn]]

* Baoruco
* barahona
* Endepandans
* Pedernales

#### [[Ayiti]]

* Depatman Latibonit
* Depatman Grandans
* Depatman Nip
* Depatman Lwès
* Depatman Sid
* Depatman Sidès

## Kasika Hyguey

Kasika Hyguey  ( *Cacicazgo de Higüey* ) te sitiye sou tout sidès zile Ispanyola, limite nan Nò pa kasika Maguá ak Bè Samaná, nan sid pa lanmè Karayib la, nan lès pa Kanal Mona, ak nan lwès pa kasika Maguana ak Maguá. Kasika sa a sèlman kouvri teritwa sa ki kounye a se Repiblik Dominikèn.

Li te gouvène pa Kasik Cayacoa, epi, vèv li Agnès Cayacoa konvèti nan krisyanis, epi, pa Cotubanama. Katye jeneral li yo te chita nan vil aktyèl Higüey . Kasika sa a te pwolonje soti nan Cabo Engaño rive nan rivyè Haina. Li te divize an 21 nitayinos. Kasika sa a se konnen tou kòm *Higüanamo*.

Manman deyès kasika Hyguey se *Atabeira*, ki vle di "Manman wòch orijinal la".

### Limit jewografik

#### Repiblik Dominikèn
* Sendomeng
* El Seibo
* Hato Mayor
* La Altagracia
* La Romana
* Monte Plata
* San Pedro de Macorís

## Bibliyografi

## Referans

## Lyen deyò