Samuel Morse

**Samuel** Finley Breese **Morse** se yon syantifik ameriken, se devlopè yon telegraf elektrik ak yon alfabè ke toulède pote non l, li fèt nan dat  nan Charlestown (Massachusetts) epi li mouri nan dat  nan Eta New York.

Li te yon atis pent tou. 
  
## Biyografi
### Jenès ak fòmasyon atistik
Samuel Morse fèt nan dat  nan Charlestown toupre Boston nan Massachusetts e li se pitit jewograf Jedidiah Morse. An 1811, apre etid li nan inivèsite Yale kote li te pran diplòm li nan menm ane sa a, li travay lakay yon editè nan Boston pandan li konsakre nan li penti. Li voyaje nan menm ane a nan Lond pou te fè etid atistik li nan Washington Allston. De zan pita, li te pran meday lò  eskilti nan  *Sosyete atizay Adelfi ()*.

Lè l retounen sot Etazini an 1815, li penn twal istorik ak pòtrè kèk talan. An 1826, li fonde nan New York Sosyete boza () epi li te vini premye prezidan li a 19 an . Li vwayaje an Ewòp an 1829 pou twa zan an Frans ak an Itali pou l etidye boza.

### Telegraf Morse

Se sou **', nbato ki mennen l Etazini an 1832, li te nouri lite yon [[telegraf]] elektrik apre yon konvèsasyon sou itilizasyon [[elektwo-leman]] ak travay [[André-Marie Ampère|Anpè]] yo ak [[jewològ]] [[Charles Thomas Jackson]].



Premye makèt telegraf la te pwobableman reyalize, men li pase ankò pifò nan tan l ap anseye penti ak eskilti nan inivèsite Nouyòk . Li konsantre l sou telegraf la a pati de 1837 epi asosye avèk de patnè, , yon pwofesè syans nan inivèsite [[Nouyòk]], epi [[Alfred Vail|Alfred Lewis Vail]], sou reyalizasyon pratik epi pwopoze pou itilize atelye [[fewònri]] paran li yo pou l reyalize egzanp la .

Atò se Vail ki jwenn solisyon kòd ki gen ladan l pwen ak ba a nan lane 1838. Avan sa Morse te imajine kòd ki konpoze sèlman ak [[chif]] ak yon diksyonè pou entèprete mesaj yo resevwa yo. Vail te santi mesaj yo te dwe vèbal epi fèt ak lèt ak siy. Se nan vizite yon [[enprimri]] tipografik ke Vail konprann ke lèt te plis itilize ke lòt epi kòd bay privilèj ak lèt ki te itilize pi souvan yo.

An 1838, li te eseye san siksè enterese [[Kongrè Etazini|Kongrè Ameriken an]] nan envansyon li epi li te tounen an Ewòp, kote li te echwe tou. Manm Kongrè F. O. J. Smith te vin enterese nan pwojè a e li te vin tounen yon patnè. Samuel Morse te depoze yon [[patant]] pou telegraf li an 1840. An 1842, yo te bati yon liy telegraf anba dlo ki konekte zile [[Manhattan]] ak [[Brooklyn]] ak [[Noujèze|New Jersey]] an asosyasyon ak [[Samuel Colt]].

Nan 1843, apre efò fè tèt di, li te reyisi jwenn èd nan men Kongrè a nan  pou etabli yon liy telegraf ant [[Baltimore]] ak [[Washington (District of Columbia)|Washington]]. Nan , yo te transmèt premye mesaj nan men Kou Siprèm nan [[Kapitòl Etazini|Kapitol la]] nan depo ray tren nan Baltimore e li te genyen . Depi 1846, telegraf Morse te devlope pa konpayi prive . Nan 1854, apre plizyè jijman kont ansyen patnè li yo ak rival li yo, Tribinal Siprèm Ameriken an te deside an favè li epi li valide patant li yo.

Samuel Morse pa t envante telegraf la poukont li: senkant ane anvan ([[1793]]), telegraf optik [[Claude Chappe]] te pèmèt transmisyon depands nan plizyè santèn [[lig]] ale. Ni li pa envante [[telegraf elektrik]]: [[Samuel Thomas Sömmerring|Sömmerring]], [[Carl August von Steinheil|Steinheil]], [[Carl Friedrich Gauss|Gauss]] ak [[Wilhelm Eduard Weber|Weber ]] nan Almay ([[telegraf Gauss ak Weber]]), [[André-Marie Ampère|Ampère]] an Frans, [[Pavel Schilling|Schilling]] nan Saint Petersburg ([[telegraf Schilling la]]),  ak Alexander nan [[Scotland]], [[William Fothergill Cooke|Cooke]] ak [[Charles Wheatstone|Wheatstone]] nan Angletè ([[Cooke and Wheatstone telegraph]]), se envantè nan solisyon pou transmèt mesaj lè l sèvi avèk elektrisite a, Lè sa a, nan operasyon.

Merit Morse se konsepsyon yon machin senp, pratik, efikas, bon mache, djanm epi sitou reyisi konvenk kontanporen li yo pou yo fè yon eksperyans espektakilè ase pou kaptire imajinasyon an: yon koneksyon ant [[Washington (District of Columbia)| ]] ak [[Baltimore]] de 40 mil (oswa ) te inogire nan .

[[Morse (alphabet)|Kòd Morse]] te okòmansman diferan de sa yo te itilize jodi a. Alman [[Friedrich Clemens Gerke|Friedrich Gerke]] te senplifye li epi [[Inyon Entènasyonal Telekominikasyon]] (ITU) te adopte vèsyon li an ak kèk adaptasyon an 1865. Malgre adopsyon estanda entènasyonal sa a, de kòd rete nan. itilize: kòd Ameriken an (kòd orijinal ki kontinye ap itilize Ozetazini) ak kòd entènasyonal la (yo rele tou kontinantal paske yo itilize sitou an Ewòp).

Si machin nan te detronize pa telegraph otomatik ak [[Teletypewriters]], kòd la toujou ap itilize nan mitan militè yo (byenke transmisyon dijital yo gen tandans ranplase li) ak [[amatè radyo]] yo ki benefisye de rezistans trè wo li yo nan bri parazit nan trafik radyo telegrafi yo. Rezistans sa a nan bri parazit yo se akòz bandi ki ba nan siyal Morse ak kidonk nan pi bon [[rapò siyal ak bri]] ki pèmèt mesaj yo pase nan pi move kondisyon yo.

Morse te panse pandan kèk tan pou l pase  plizyè kominikasyon telegrafik distenk, chak pè transmetè ak reseptè itilize vibrer nan yon frekans espesifik ak filtè ki pèmèt yo separe lè yo rive.e. Sa a te kapab premye lide nan [[multiplaj frekans]]. Finalman, li pa swiv lide sa a.

=== Lòt aktivite ak dènye ane yo ===
An 1842, Morse te achte yon aparèy [[daguerreotype]] nan men [[Alphonse Giroux|Giroux]] nan men [[François Fauvel-Gouraud]] e li te kòmanse fotografi.

Morse te soti nan yon orijin [[Calvinist]] e li te ekri yon trak an 1835 ki gen tit **' sou yon swadizan konplo papal pou Katolize Etazini .

Samuel Morse te mouri nan New York nan .

## Galeri

File:1925, Morse, Samuel F.B., Captain Demaresque of Gloucester, Massachusetts.jpg|*Kapitèn Demaresque nan Gloucester, Massachusetts*, Princeton University Museum of Art.
File:John Adams-SFBMorse.jpg| Pòtre John Adams.
File:Gallery of the Louvre 1831-33 Samuel Morse.jpg|*Galeri [[Musée du Louvre|Louvre]]* (1831-33).
File:James Monroe White House portrait 1819.gif|Portre James Monroe, 5yèm prezidan Etazini (anviwon 1819).File:Eli Whitney pa Samuel Finley Breese Morse 1822.jpeg|Eli Whitney, envantè, Yale University Art Gallery (1822).
File:Chart of Colors Samuel Finley Breese Morse.jpg| *Tablo koulè*, desen pou ilistre palèt koulè li yo.


## Nòt ak referans

## Apendis

### Atik ki gen rapò
* Telegraf; telegrafi elektrik; Morse Telegraph
* Kòd Morse entènasyonal

### Lyen ekstèn