Marcel Bluwal

**Marcel Bluwal**, fèt 26 me 1925, nan 12yèm awondisman Pari ,epi li te mouri 23 oktòb 2021, nan 18yèm awondisman Pari tou. Li te yon reyalizatè ak yon metè an sèn fransè nan s ak gen pou wè ak teyat, sinema epi televizyon.

Li te anseye nan Konsèvatwa nasyonal siperyè za dramatik nan Pari sòti 1975 rive 1980 ,epi li te pase yon gwo pati nan karyè li nan televizyon.

**Biyografi**

Li fèt nan Pari nan dat 25 me 1925. Paran li te jwif polonè( Henry Bluwal), yon direktè lavant ak Eda Kamieniecki. Papa l te fè pati ( Bund), yon mouvman sosyalis jwif. Epi Marcel t ap vin youn nan direktè televizyon fransè ki te panche gochis yo. Nan otobiyografi li a, yon sèl chemen( un aller), li rakonte anfans li ak premye rankont li ak sinema. Li te deja gen yon vrè pasyon pou reyalizatè iman an mouvman. Pi gwo direktè yo. Tankou Kal tewodò Weyè (vanpi- 1932) ak Jak Fedè ( areyopò nan nò -1942), te prensipal enspirasyon li.

Pandan yon peryòd gwo boulvèsman politik, jèn Marcel Buwa te fè eksperyans espwa fwont popilè a, ki te swiv pa ogmantasyon brital ak sibi antisemistism nan. Dezyèm gè mondyal la nan lane 1939 ak okipasyon Alman an te noulvèse adolesans li. Aprè ravaj Vel d'Hiv la nan lane 1942, pandan yo te arete grann li, pwofesè pyano li a te kache jèn Marcel Buwal ak manman l pandan prèske vennsèt mwa nan ti chanm fèmen.

Aprè liberasyon Pari, Bluwal te antre nan lekòl teknik fotografi ak sinema nan ri Vojira. Aprè kèk ane, li te antre nan mond televizyon an, yon domèn li t ap rete ladan l pandan yon bon bout tan, eksepte kèk tantativ nan sinema. Pou televizyon, li te kòmanse ap reyalize pwogram pou timoun jiska 1953 ane li te reyalize premye dram an dirèk li yo.

Nan lane 1960, li te reyalize fim televizyon ( the superprise) ki te gengen palme Ò pou meyè fi. Kann. Nan moman sa a, li te siyen ak Masèl Mousi yon nouvo konsèp pou yon pwogram. Oryantasyon sosyal, ki te abòde enkyetid konkrè : e si se te ou nan Figawo Literè, Klod Moryak te deklare nan pwogram nan :  "verite nan" epi Andre Bazen te afime nan radyo, sinema, televizyon : " youn nan twa oswa kat evènman televizyon fransè a, depi orijin li.

Marcel Bluwal te finalman deside anbrase gou li pou bawòk nan fim ki fèt nan televizyon :  Jòj Fedo " on purge bébé" nan  lan 1961, Bomachè :  " maryaj Figawo" nan lane 1961, " siyè long a" ki baze sou pwòp pyès teyat li nan lane 1963. "Festen pyè a" konsidere kòm chèf li, Marivo :  " jwèt lanmou epi aza nan lane 1967" evèk "Doub enkonstans" nan lane 1968. Avèk "Bomachè oubyen 60 000  fiz" nan lane 1966, enspire pa lavi popilè a. Bluwal te adapte tou de lòt gwo otè klasik pi devan tankou Dostoevky nan lane 1969 " frè karamazòv yo" ak Viktò Igo nan lane 1972 ( Mizerab yo).

Nan lane 1962, li te lanse konsèp seri a, ak seri enspektè a Leklèk envestige a, men li reyisi nan lane 1967, gras a seri fantezi Vidòk ki popilè a . Anplis nouvo avanti Vidòk yo, ki te kreye nan lane 1970 ak 1972. Soti nan lane 1973 rive nan lane 1986, li te reyalize dram ki pase nan mond boujwa a, tankou Antwàn Blwaye nan lane 1973. Terèz Anmbè nan lane 1985 avèk mizik Òl nan lane 1985.

Avèk fim antitisipasyon 1996, ki te reyalize nan lane 1987,   Bluwal te adapte parfe ak stil televizyon kontanporen an. Fim sispens Orwellyen sa a pentire yon pòtrè pike sou mond televizyon an.

Li te travay tou nan lòt domèn: emisyon varyete, tankou *La Boîte à sel* (1956-1958), *L'École des vedettes* ak *Discorama* (1959-1963), ak *Tête Bêche* (1966); ak seri televizyon ki gen konsyans sosyal tankou *Celles qui parlent* ak *Vieillir au Soleil*. Nan opera ak teyat, li te reyalize pwodiksyon tankou: Don Juan Returns from the War (1975), Les dames savantes de Molière, Don Quixote de La Mancha d'après Cervantes (1979), Don Giovanni, Così fan tutte, ak La Clemenza di Tito de Mozart (1986)...

An 2008, apre yon absans 13 ane nan televizyon, Marcel Bluwal te reyalize mini-seri À droite toute (Tout wout adwat), ki te konsantre sou monte ekstrèm dwat an Frans ant 1935 ak 1937 atravè fòmasyon La Cagoule, yon òganizasyon klandesten ki te konplote ranvèsman Repiblik la. Seri 200 minit sa a, ki te pase sou France 3 an fevriye 2009, te resevwa Pri FIPA Silver 2008 pou pi bon seri, Pri FIPA Gold pou pi bon aktè (Bernard-Pierre Donnadieu) ak pi bon mizik (Antoine Duhamel), ansanm ak Pri Pi bon senaryo (Marcel Bluwal ak Jean-Claude Grumberg).

Marcel Bluwal te mouri anpè a 96 lane nan dat ki te  23 oktòb 2021, nan Pari. Yo te fè antèman li nan maten 29 oktòb la nan simityè Montmartre, kote yo te antere l (divizyon 23) nan menm kav ak bòfrè li, Gérard Lebrun.