open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Sonley Cherisier

**Sonley Cherisier**, fèt 15 mas 1997 nan Port-à-Piment, se yon antreprenè, aktivis ak jounalis. Soti nan yon fanmi pentkotist    . Ansyen Chèf Staff Senatè Jean-Marie Junior Salomon, Konsiltan nan LE TÉMOIN SA   .,,.

## biyografi
Sonley Cherisier fè edikasyon primè nan lekòl Aux Joursheureux nan komin Croix des Bouquets, answit nan EFACAP nan Port-à-Piment epi etid segondè yo te  nan enstitisyon fanmi Saint Vincent de Paul nan Tabarre    .

An 2016, li te etidye jounalis nan yon lekòl nan kapital la e li te vin sekretè laprès nan Palè Lejislatif la  . Nan kontèks sosyo- politik difisil ann Ayiti, li te kòmanse etidye kominikasyon e li te vin chèf kabinè ansyen senatè Jean-Marie Junior Salomon . Depi lè sa a, li te fonde, ansanm ak lòt zanmi jèn antreprenè, konpayi an limite ki rele Le Témoin S. A, yon konpayi ke li mete nan sèvis popilasyon an, k ap travay nan sektè kominikasyon ak telekominikasyon an Ayiti, kote li kontinye fè travay ak konsiltasyon ak pèsonalite ak enstitisyon ki soti toupatou  . Kòm yon aktivis politik, li kwè ke sitwayènte ka enfliyanse chanjman sosyal . Transfòme moun nan yon sitwayen itil ak konsistan, ki patisipe nan tout aktivite ki gen entansyon pote yon bagay ki vize kèk chanjman dirab nan sosyete a  .Paralèlman ak pwofesyon li kòm jounalis, òganizasyon kominikasyon li nan ka sa a, LeTémoin S. A, lanse nan emisyon radyo ansanm ak asosye li yo.

Sonley Cherisier te yon konsiltan nan Palais National anvan li te vin Direktè Maketing ak responsab enfòmasyon pou yon gwoup nan kapital la.

## Aktivis politik
Sonley Cherisier patisipe nan konferans-deba, chita pale, senpozyòm ak tout kalite aktivite ki vize emansipasyon. Pou moun ki sòti nan kriz miltidimansyonèl sa a ann Ayiti mande efò konsiderab, e sa dwe fèt atravè yon edikasyon piman ayisyen ak nan restorasyon nan pwòp valè nou  .Nan dat 24 jen 2022, Sonley Cherisier te patwone pwomosyon NS4 ki soti nan enstitisyon Fanmi Saint Vincent  .Antanke aktivis politik, Sonley Cherisier konstate echèk gouvènman Ariel Henry a e li mande demisyon li pou retounen nan nòmal kriz miltidimansyonèl sa a ke Ayiti pa t janm gen eksperyans pandan dezan sa yo apre inogirasyon li. Dapre jounal, Sonley Cherisir fè deklarasyon ke Ariel Henry pwouve enkapasite li pou dirije peyi a nan direksyon estabilite politik, sosyal ak ekonomik. Li mansyone ak gouvènman sa a ensekirite k ap ogmante nan peyi a  .

Pou Sonley Cherisier, sipòte gouvènman Ariel Henry a se ankouraje ak pwolonje enstabilite an Ayiti, byenke premye misyon li se te retabli sekirite ak òganize eleksyon an Ayiti . Dezan nan administrasyon li deja reklame pouvwa pou amande konstitisyon an. Yon sitiyasyon ki soulve endiyasyon nan mitan sèten sektè ann Ayiti ak notab, sitou Sonley Cherisier, ki souliye nan yon nòt pou laprès, apwòch sa a nan gouvènman Ariel Henry pa gen okenn lejitimite  . Sonley Cherisier lanse apèl bay politisyen yo, dwayen yo, pwofesè inivèsite yo, jèn pwofesyonèl yo, sektè prive ayisyen an ak peyi alye yo pou yo fòme yon gouvènman tanporè ak yon ajanda klèman byen defini pou ke gen yon retou nan narmal an Ayiti, yon fason pou pwoteje nasyonal la. souverènte Peyi a  .

## Referans
Madam

**Madam** oswa **madanm** se tit sivilite yo bay fanm. An Frans, administrasyon an te rezève li pou fanm marye, vèv oswa divòse, jiska desizyon Konsèy Deta a nan 26 desanm 2012 . *Gade tou [[madmwazèl]]*.

Pa ekstansyon, tèm nan te pran lòt siyifikasyon ki gen ladan:

* **Madam**, tit istorikman yo te bay enperatris, rèn, prensès ak plis jeneralman bay fanm ki gen gwo nesans . Abès yo rele tou Madanm. Li se feminen *Sire* oswa *[[Moseyè (tit)|Monseyè]]*. ( (“Ma”) se ekspresyon respè (egzanp: Bondye mwen an), Dam (soti nan Laten "Domina", nan "Dominus", Seyè, Mèt, sila a ki... domine)
* **Madam**, tit yo bay, sou Ansyen Rejim, ak pi gran pitit fi wa a oswa dofen, oswa fanm Mesye a, frè wa a (gade tou:*[[Apelasyon manb nan kay Lafrans|Apelasyon manm nan Chanm Lafrans]]* ). Pami prensès ki te pote tit "Madam" nan, nou jwenn:
** Henrietta nan Angletè ak Prensès Palatine, lòt madanm frè Louis XIV la.
** Elisabeth an Frans, pi gran pitit fi Louis XV la.

## Nòt ak referans

## Gade tou
Tit ak predika

**Tit sivilite** yo se fòm politès ki itilize pou deziyen yon fonksyon, yon klas oswa yon distenksyon nan ran yon moun .

## Itilizasyon
An jeneral, tit sivilite yo abreje lè yo swiv non fanmi an oswa mansyone yon kalite (tit noblès, fonksyon, grad) epi lè y ap pale de moun nan kesyon an. Itilizasyon òtograf konplè se yon mak deferans. Poutan, tit yo pa abreje lè yo adrese moun nan li menm, menm jan nan adrès oswa tit yon lèt .

## Tit apèl

## Tit akademik

## Tit noblès

## Tit  ak predi enstitisyonèl

## Tit ak predi relijye

## Nòt ak referans
Non fanmi

Yon **Non fanmi** se non yon moun ke youn nan paran yo transmèt bay yon timoun — oswa toulède — oswa yo bay li  pa administrasyon an oswa kolektivite, dapre koutimki sou plas la. Non fanmi itilize nan anpil kilti, yo chak ak pwòp règ yo konsènan itilizasyon li yo; Se poutèt sa se pa toujou patwonim (non papa a) ke yo bay lè sa a.

Non fanmi yo pafwa ekri ak lèt majiskil pou fè diferans ak prenon yo .

## Referans

## Gade tou
Rap politik

**Rap politik** oswa **rap konsyan** se yon estil rap ki genyen yon mesaj politik, sosyal, relijye, kiltirèl oswa tou senpleman edikasyon. Se yon pratik mizik rap ke yo klase kòm pi konsyan oswa pi pre kilti hip-hop orijinal la.

## Istwa

### Orijin li yo

## Tematik yo

## Pou peyi

### Etazini

### Lafrans

#### Zile lafrans

#### Chanèl odyo oswa odyo vizyèl

## Nòt ak referans

## Aneks

### Bibliyografi

* *Rap konba : 25 ane hip-hop*, Thomas Blondeau, Le Castor astral 2007
* *Yon istwa rap an Frans*, Karim Hammou, La Découverte 2012
* *Gade jenès ou nan je* Vincent Piolet, Pawòl la ak rès la, 2015

### Lyen deyo yo

* ''Èske rap mizik goch oswa mizik dwat? ?'' . Entèvyou radyo ak de otè liv (Thomas Blondeau ak Karim Hammou). 2013.
* ''Nan figi ou'', sou sèksism nan sa nou ka rele anviwònman politize ak aktivis, 2009.
* ''Rap ak politik'', pa Vincent Fayolle ak Adeline Masson-Floch
Mesye (Ansyen Rejim)

Sou Ansyen Rejim, apelasyon "**Mesye**» deziyen, pami ti frè wa Lafrans yo, pi gran frè a.

## Mesye: yon tit relijye nan Mwayennaj
Pandan Mwayennaj, tit mesye a (kontraksyon nan "monseyè") fè pati leksik relijye, epi yo te itilize an patikilye pou refere ak sen: "Mesye Sen-Jan". Tit sa a tou te atribiye ak Pap la: "Mesye Clement, souveren senyè ak gouvènè Legliz la».

## Nòt
Eta manb OTAN

Òganizasyon Trete Atlantik Nò a (OTAN) se yon alyans entènasyonal politik ak militè ki konpoze apati mas 2024 ak  ki soti nan Ewòp ak Amerik di Nò. Li te kreye pandan siyati Trete Atlantik Nò a (oswa Trete Washington ) nan dat 4 avril 1949 pa  li yo. Objektif prensipal li se « pwoteje libète ak sekirite tout manb li yo pa mwayen politik ak militè » . 

Òganizasyon Trete Nò Atlantik gen  ( Bèljik, Kanada, Denmark, Etazini, Lafrans, Islann, Itali, Luxembourg, Nòvèj, Peyiba, Pòtigal, Wayòm Ini ). Soti nan 18 fevriye 1952 rive 6 me 1955, li te ajoute twa lòt peyi nan manm li yo ( Lagrès, Latiki, ak Almay Lwès ), ak yon katriyèm  30 me 1982 ( Espay ). Teritwa ansyen Almay de Lès la te vin fè pati Òganizasyon Trete Nò Atlantik pandan reyinifikasyon Almay nan 3 octobre 1990, depi nan inifikasyon sa a nan de eta Alman yo ke nan Lwès la absòbe sa ki nan Lès la. Apre fen Gè Fwad la,  peyi manb te rantre (ki gen ladan  manb Pak Warsaw,  repiblik Sovyetik Sovyetik ak kat ansyen repiblik yougoslavi ) soti 12 mas 1999 pou rive 27 mas 2020. Fenlann ak Syèd pral rantre nan Òganizasyon Trete Nò Atlantik nan avril 2023 ak mas 2024, respektivman. Nan  alyans lan, de yo sitiye nan Amerik di Nò, pandan y ap 30 yo nan Ewòp, byenke Latiki ka konsidere kòm yon pati nan Lwès Azi.
## LIS Eta manb yo

## Referans
Patenarya pou lapè

**Patenarya pou Lapè** (PPP) se yon estrikti bilateral asosyasyon lib bilateral ant yon Eta ak Òganizasyon Trete Atlantik Nò (OTAN) , ki sèvi pou enplike peyi yo nan yon apwòch komen pou koperasyon militè pasifik ki pa vle fè pati Òganizasyon Trete Nò la.

## Siyatè dokiman kad pou Patenarya pou Lapè
`Li te siyen pa 34 Eta ant 26 janvye 1994 ak 14 desanm 2006 .

### Manm aktyèl yo

*  ()
*  ()
*  ()
*  () (sispann depi novanm 2021)
*  ()
*  ()
*  ()
*  ()
*  ()
*  ()
*  ()
*  () (aktyèlman sispann)
*  ()
*  ()
*  ()
*  ()
*  ()
*  ()

### Ansyen peyi manm yo

* Manm konplè Òganizasyon Trete Nò Atlantik depi 12 mas 1999 :
** ( 8 fevriye 1994 )
**  (2 fevriye 1994 )
**   (10 mas 1994 )

* Manm konplè Òganizasyon Trete Nò Atlantik depi 29 mars 2004 :
**   (14 fevriye 1994 )
**   (3 fevriye 1994 )
**  (14 fevriye 1994 )
**  (27 janvye 1994 )
**   (26 janvye 1994 )
**   (9 fevriye 1994 )
**  (30 mas 1994 )

* Manm konplè Òganizasyon Trete Nò Atlantik depi11ye avril 2009 :
**   (23 fevriye 1994 )
**   (25 me 2000 )

* Manm konplè Òganizasyon Trete Nò Atlantik depi 5 jen 2017:
**  (14 desanm 2006 )

* Manm konplè Òganizasyon Trete Nò Atlantik depi 27 mars 2020 :
**  (5 novanm 1995 )

* Manm konplè Òganizasyon Trete Nò Atlantik depi 4 avril 2023 :
** (9 me 1994 )

* Manm konplè Òganizasyon Trete Nò Atlantik depi 7 mas 2024 :
**  (9 me 1994 )

## Nòt ak referans

## Gade tou
James Guerrier

**James Guerrier**, ke yo rekonèt sou non Jemix, fèt 24 novanm 1988 nan Pòtoprens (Ayiti). Se yon editè, pwomotè ak piblikis.

## '''Biyografi'''
James Guerrier fèt 24 novanm 1988 nan Pòtoprens. Li se yon editè nan " *Pòtvwa* " e li menm konn kolabore tou ak plizyè lòt medya nan peyi a tankou *Loop-news* ak ''Le Nouvelliste'' . Li grandi nan Matisan 23. Lè li gen 14 lane, gran frè li an mouri sa ki te make lavil aprè se li te pran responsablite fanmi. Li fè etid primè ak segondè li nan *Collège Nouvelle Lune* aprè li fè etid nan konstriksyon batiman ak elektrisite nan *Saint-Trinité answit* syans enfòmatik nan *UNIKA. Li menm etidye* maketing ak relasyon piblik nan Sant pou Etid Diplomatik ak Entènasyonal *(CEDI)*.

Aprè tranblemanntè 2010 la, Jemix te ale rete  Tijo, kote li te travay antanke operatè sent apèl  nan Noula Ayiti FFondasyon. Nan lane 2012 James te fonde AS-LAH, yon inisyativ ki sipòte jèn, atis ak timoun. Se konsa, li mete aksan sou talan emèjan tankou Baky, Zatrap, AZMOSIS ak Madmax . Li òganize tou evènman chak ane tankou  "*Jounen pot louvri jwèt ak chan*" ansanm ak plizyè santèn timoun chak Desanm pou selebre jwèt tradisyonèl ak gastronomi lokal .

An 2018 ak 2019, James te lanse pwojè " *Nap Bale* ", ki te mobilize plis pase 3 000 jèn volontè nan kesyon sanitasyon. Projè sa te gen kòm patenè Fondasyon Mario Bregard, Lesly Center ak Sani Clean Marie Pòtoprens      .

An 2020, James te patisipe nan pwogram NEXT BEAT HAITI EXPORT an kolaborasyon ak AROCH, Inyon Ewopeyen an ak Haiti muzik nan kad fòmasyon jesyon. Anplis efò filantwopi li yo, Jemix te jwe yon wòl enpòtan pwomote mizik kontanporen pa bò lakay nou. Li te menm manadjè atis tankou Paska ak Shoomy, e li te menm fè pati ekip Rockfam la. Jodi a, li se youn nan reprezantan labèl R3volve Haïti, kote li kontinye ankouraje avansman sosyal ak kiltirèl.   

A kote aktivite sosyal e medyatik li konn antreprann, lap travay tou antanke atache laprès pou gwoup jazz Harmonik.

2025 lan make gwo etap nan karyè pwofesyonèl James. Li se kowòdonatè biwo kominikasyon minis Katha Verdier. Pòs sa li okipe an pèmèt li mete konpetans li nan sèvis peyi an pandan lap devlope lòt aptitid. Deplis li se responsab maketing DU CSH DIREK, li ap kontribiye nan devlopman vizibilite li.

## '''Referans'''
Ansyen Rejim

«**Ansyen Rejim**»  se non iskografi fransèz la  bay ak peryòd nan istwa Lafrans ki koresponn ak rèy maison de Bourbon, depi mon sou twòn Henri IV an 1589 jiska Revolisyon fransèz, an 1791. Se Alexis de Tocqueville ki fikse ekspresyon sa nan d *[[L'Ancien Régime et la Révolution]]* (1856) epi li te adopte pa istoryen XIXe syèk yo, li deziye alafwa lòd jiridik ak sosyal ki t ap renye nan Lafrans jiska ete 1789 ak monachi administrativ modèn ke wa Bourbon yo mete kont ansyen pouvwa federal.

## Gade tou
### Bibliyografi
* Arno Mayer, *La persistance de l'ancien régime - L'Europe de 1848 à la Grande Guerre*, éd. Aubier, 350p., 2010.
* Jean Bouvier, *Finance et financiers de l'ancien régime* (avec Henry Germain-Martin), PUF, 1964
* ''L’Ancien Régime : une construction historique de 1789 à nos jours'', par Jean-Christophe Temdaoui
* .
* ''Qu'est-ce que l'Ancien Régime ?'', par Hubert Méthivier
* ''La justice en France sous l’Ancien Régime''
* ''Glossaire : sujets et étrangers sous l’Ancien Régime'', sur www.histoire-immigration.fr/
* ''Ancien Régime. Pour une approche comparatiste du vocabulaire historiographique'', par Olivier Christin
* ''Ancien Régime. Les femmes au chevalet ! Tentatives d'émancipations à l'aube du '', par Hélène Meyer, 11.10.2023, sur www.culture.gouv.fr/
* Pierre Goubert et Daniel Roche, *Les Français et l'Ancien Régime*, 2 vol., Armand Colin, 1984.

### Lyen ekstèn
* ''Définition de l’Ancien Régime'', Éditions Larousse

## Nòt ak Referans
5 Lan

**5Lan** se yon gwoup mizik ke Junior Jean Belizaire, alyas DJ 5Etwal te fonde nan lane 2009.

## Istorik
Junior Jean Belizaire alyas DJ 5Etwal, 5Lan byen vit pran sèn mizik ayisyen (HMI)  epi inove li .

Belizaire, ki fèt 4 out nan Pòtoprens, Ayiti, te imigre Ozetazini a laj 14 an. Li te diplome nan Miami Edison Senior High School ak edikasyon nan Miami Dade College, li te kòmanse karyè mizik li an 2000 kòm yon DJ anba psedonim DJ 5Etwal, kote li te byen vit tounen yon sansasyon nan klib Miami  .

Nan lane 2009, apre li te fin DJ a, Belizaire te deside fòme 5Lan ak kèk mizisyen  tankou T-Klod (klavye), Pipo (gita) ak Jefrid (tanbou). Gwoup la distenge tèt li ak kreyasyon yon nouvo jan mizik, " Djazz DJ ",  Se yon melanj DJ ak enstriman mizik kap jwen an dirèk, yon fason ki kaptive atansyon odyans lan ak pèmèt 5Lan toujou prezante epi pa evolye .

Depi kreyasyon li, 5Lan gen anpil moun ki koute li, sa ki evalye avek plis pase 2 milyon fwa sou SoundCloud ak kotge ki pa piblik, li vin tounen yon referans nan endistri mizik ayisyen an. Nan lane 2013, Belizaire te lanse Belizaire Music Group (BMG), yon estrikti ki nan jesyon ak pwomosyon gwoup la, konsa ranfòse prezans yo sou sèn entènasyonal la.

Lane 2024 la se yon nouvo karyè gwoup la kote li lage premye albom li ki rele Gouyad Daddy. Albom genyen kolaborasyon tankou avèk Paska nan mizik "Prete m Rin w" ki Fe hit byen vit. Yo te anonse albom nan pandan yo t' ap pèfòme 24 dawou 2024 nan Douce Pembroke Pines, Florid, kote 5Lan te pataje sèn nan ak figi enpotan tankou Rutshelle Guillaume ak Beby Joe, bay yon eksperyans inoubliyab viv pou fanatik yo.

Jodi a, 5Lan kontinye vanse ak mizik ki marye rit tradisyonèl ayisyen ak enfliyans kontanporen an, pandan l ap rete yon poto esansyèl nan HMI a. Gwoup la rete fidèl ak anbisyon li genyen pou re-envante mizik ayisyen an pandan l ap ogmante enpak li sou sèn entènasyonal la.

## Referans
Kabal (bann)

**Kabal** se yon gwoup hip-hop franse, ki soti nan Bobigny, nan Seine-Saint-Denis.  Li te revele bay piblik la an jeneral pa vwayaj la *L'Homicide Tour* d' Assassin ant 1995 ak 1996. Kabal idantifye ak Krü Koncept, gwoup ki gen tèks ki fondamantalman pi sosyal, reflechi epi ki travay.

## Biyografi
Kabal se yon gwoup rap ke rapè D' ak Djamal te fòme nan lane 1993 nan Bobigny, Seine-Saint-Denis. Pandan egzistans li, Kabal te akonpaye gwoup Asasen an nan vwayaj epi li te louvri pou  Cypress  Hill nan Printemps de Bourges. Bann lan tou an tour avek Lofofora. Kabal konsidere kòm moun ki te nan fizyon ki genyen ant rap ak rock sou sèn franse a. Li te fè yon enpak enpòtan sou sèn rap nan ant 1993 ak 2000.

## Manm yo

* Djamal ak D' - vwa
* DJ Toty - platin
* Skalp - gita
* Pwofesè K - bas
* Franck Vaillant – tanbou

## Discographie

### Soti nan Kabal

### Djamal

## Nòt ak referans
Dumfries

## Jewografi

## Istwa

Dumfries te fonde nan lane 1186. Nan lane 1306, Robert I nan Scotland, te rive asasinen rival li pou twòn nan, John III Comyn.          

## Espò
Kleb foutol Rèn nan klib foutbòl Sid la baze nan vil la.

## Pèsonalite ki lye ak Dumfries

### Li fèt nan vil la

### Ki gen rapò ak vil la

## Pè yo

## Nòt ak referans
Miami Dade College

**Miami Dade College** se yon inivèsite piblik kote  kanpis prensipal li se nan Miami, Florid ak sèt lot kanpis segondè nan Konte Miami-Dade, Etazini . Li te fonde an 1959 kòm *Dade County Junior College*, li se pi gwo enstitisyon nan kalite li nan peyi Etazini ak plis pase  atravè uit kanpis. Se *Konsèy Administrasyon Kolèj Kominotè Florid la ki jere li*, Helen Aguirre Ferré te prezidan. Se prezidan li an ki dirije Miami-Dade, kounye a Eduardo J. Padrón, ak prezidan divès kanpis li yo.

## Ansyen etidyan yo

* Maria Elvira Salazar (1961-), fanm politisyen

## Referans

## Lyen ekstèn

* Miami Dade College, sit entènèt ofisyèl.
Allan McNish

**Allan McNish** se yon chofè kous Ekòs, ki fèt 29 desanm nan lane 1969 nan Dumfries, Scotland.

## Biyografi

Allan McNish te kòmanse karyè li nan karting apati 12 lane. Li te pase sis ane la anvan li te deplase nan Formula Ford nan lane 1987. Lane apre a, li te fè sis viktwa nan Fòmil Vauxhall Lotus ak Opel Lotus Ewòp, epi nan lane 1989, li te fini dezyèm nan fòmil angle 3 (senk viktwa). Karyè yon sèl-seater li sanble te lanse : li distenge tèt li an 1990 nan F3000 kote li te fini katriyèm nan chanpyona a malgre yon aksidan trè grav sou 22 avril nan Donington kote machin li vire apre kontak. Nan aksidan sa a motè machin li te touye yon espektatè epi McNish te rete nan koma pandan twa jou. Apre w fin wè pòt youn nan ekip ki pi prestijye nan F1 louvri devan l : McLaren. Nan lane 1990, li te bay Britanik Racing Drivers Club John Cobb Trophy pri pou meyè chofè Britanik la. Soti nan 1990 rive 1992, li te yon chofè ki te konn eseye nan ekip sa a, apre sa li jwe menm wòl la nan lane 1993 nan Benetton, epi nan 1994 nan Lola (yon pwojè ki pa rive fèt).

## Nòt ak referans
Guru (mèt espirityèl)

**Guru**  **gouwou**, (ki soti nan Sanskrit: , **,  ) se yon tèm ki vle di "preseptè", "titè ","konseye","gid espirityèl","mè »   . Pandan ke yo itilize tèm nan nan lang anglè pou deziyen yon ekspè nan nenpòt domèn, san konotasyon pejoratif, li te itilize depi mitan XXe syèk la nan orijin mo gouwou a, yo te itilize patikilyèman an Frans (ak nan Oksidan sèlman) nan yon fason iwonik oswa pejoratif, li deziyen yon mèt pansè, yon ekspè, yon manipilatè, oswa plis jeneralman yon moun ki rasanble disip.

## Nòt ak referans
Preseptè (edikasyon)

**Preseptè** se moun ki responsab enstriksyon yon timoun ki pa ale nan okenn etablisman ansèyman piblik oswa prive. Preseptè a ka bay yon kou espesifik oswa tout kou yo, selon rekòmandasyon Ministè Edikasyon Nasyonal la oswa paran yo.

## Nòt ak referans

*
Mèt (grad)

Grad **mèt** se yon grad sou-ofisye  nan marin nan peyi frankofòn yo. Nou ka ajoute yon kalifikasyon tankou "premye","dezyèm", nan "premye klas»  ki koresponn ak grad adjasan nan yerachi militè a. Nan marin militè ki pale anglè yo, tèm ekivalan an se *petty officer*.

## Nòt ak referans

### Lyen ekstèn

* Ranje nan Marin Nasyonal la : sit entènèt Lamarin franse a
Frantzley Valbrun

**Frantzley Valbrun,** ke yo rekonèt sou non sa a Konpè Konsèy, fèt nan peyi  Ayiti nan lane  1997. Li se yon ekriven, powèt, kritik, jounalis kiltirèl ak Antwopo-sosyològ nan fòmasyon nan Fakilte Etnoloji nan Université d'État d'Haïti (UEH)      .

## '''Biyografi'''
Frantzley Valbrun, ke yo rekonèt sou non sa s Konpè Konsèy, fèt an Ayiti an 1997. Li se yon ekriven, powèt, kritik literè, jounalis kiltirèl ak antwopo-sosyològ nan fòmasyon nan Fakilte Etnoloji nan Université d'État d'Haïti (UEH). Manman l rele Denise Jean Pierre,  papa li menm Jérôme Valbrun, te toujou ankouraje l e aprann li renmen liv. Li se papa yon jèn pitit gason, Louiney De Frankensley Valbrun. Frantzley enkòpore yon melanj de tradisyon ak modènite sou sèn literè ak jounalis nan peyi an. Antanke editè nan jounal Le Nouvelliste, Frantzley kolabore ak plizyè lòt medya ankò nou ka site *[[Le National (Ayiti)|Le National]]*, *Journal La Ruche*, *Tandans7*, *SHELNEWS* ak lòt moun  .

An 2017, li te resevwa fòmasyon nan Teyat atravè Bibliyotèk Kominotè Deschapelle ak fòmasyon nan Bibliyotekonomi nan Sant Pen-Haïti nan lane 2020, ak yon lòt fòmasyon nan teknik Fact-checking ak envestigasyon nan yon anviwònman politik -sekirite espesifik nan epòk rezo sosyal yo UNESCO ak OIF te òganize.

Nan lane 2017, li te pibliye premye koleksyon pwezi li pou kòl ki gen titre " *Makòn Dan*”, ak yon lòt “*Kolye an denmon*” de lane aprè nan Editions Floraison, Port-Prince, Ayiti . Aprè sa, li pibliye  plizyè zèv remakab ankou: *Nan peyi vèb*, powèm enfekte (2024), *Mo pou timoun renmen apre lapli* (edisyon Couleur d'Encre, 2024)    .

Anplis de piblikasyon li yo, Frantzley kontribye nan plizyè jounal literè ak magazin, tankou FÈlMAG, Marande ak Sosyete Koukouy. Tèks li yo souvan konsantre sou yon konsèp inovatè ke li te rele "*Kosmopolitis / Kosmopolitism* ". Lekòl panse sa a distenge pa apwòch sengilye, li defann yon imanis san fwontyè ki enspire pa valè ak tradisyon aborijèn peyi an. Mouvman sa chèche rekonsilye koulè lokal lan ak mond lan, pandan lap ankouraje idantite kiltirèl e anbrase yon vizyon inivèsèl de limanite. Atravè "*Kosmopolitis  Kosmopolitism* ", Frantzley eksplore tèm entèkoneksyon moun  ak solidarite inivèsèl, li ofri yon refleksyon pwofon sou sa sa vle di yon moun nan yon mond kap evolye toutan .

## Onè
Gayan pri pwezi "Kreyoliti" 2020 

## Refarans
George Everest

Mesye **George Everest** (fèt 4 juillet 1790 nan Crickhowell, Wales epi li te mouri11ye desanm 1866 nan Lond ) se te yon jeograf Britanik, Surveyor-Jeneral of British India ( Surveyor-Jeneral of India ) mki soti nan lane 1830 rive 1843 .

## Biyografi

## Fanmi

## Nòt ak referans

## Sous ak bibliyografi

* (en) John Keay, The Great Arc, Londres, Harper Collins, 2000 (ISBN 0-00-257062-9)
* (en) Everest : The Man and the Mountain, Caithness, Whittles Publishing, 1999, 306 p. (ISBN 1-870325-72-9)

## Lyen ekstèn
Mary Everest Boole

**Mary Everest Boole** ( 11 mars 1832 nan Wickwar - 17 mai 1916 nan Lond ) se te yon matematisyen epi  filozòf Britanik.                   

## Biyografi
Mary Everest te fèt nan peyi Angletè, li se pitit fi pastè Anglikan Thomas Roupell Everest, ki se rektè Wickwar epi Mary Everest te rele Ryall lè li te fèt. Tonton li se George Everest, apantè epi jewograf  yo te rele Mount Everest. Li te pase premye pati nan lavi li an Frans kote li te resevwa fòmasyon nan matematik nan men yon titè prive. Li te retounen Angletè a laj 11 an, li te pouswiv enterè li nan matematik atravè etid pwòp tèt ou. Matematisyen endepandan George Boole te anseye l epi li te vizite l nan Iland kote li te okipe pòs pwofesè matematik nan Queen's College Cork. Lè papa l te mouri an 1855, yo te marye epi li te deplase nan Cork. Mary te kontribiye anpil kòm editè nan travay Boole a, *The Laws of Thought,* ki te konsakre nan lojik aljebrik. Koup la te gen senk timoun.

## Kontribisyon nan ansèyman

## Referans

## Apendis

### Bibliyografi

* (en) George Batchelor, The Life and Legacy of G. I. Taylor, Cambridge, Cambridge University Press, 1994, 285 p. (ISBN 0-521-46121-9, lire en ligne), 7
* Karen Dee Ann Michalowicz, Vita Mathematica : Historical Research and Integration with Teaching, Washington, DC, Mathematical Association of America, 1996, 291–299 p. (ISBN 0-88385-097-4), « Mary Everest Boole: An Erstwhile Pedagogist for Contemporary Times »
* Petrilli, « Three women in semiotics: Welby, Boole, Langer », Semiotica, no 182,‎ 2010, p. 327 (lire en ligne, consulté le 17 septembre 2013)
* Valente, « Giving Wings to Logic: Mary Everest Boole's Propagation and Fulfilment of a Legacy », British Journal for the History of Science, vol. 43, no 1,‎ 2010, p. 49–74 (PMID 28974288, DOI 10.1017/s0007087409990380)
* M. E. Boole, Philosophy and Fun of Algebra, Londres, 1909 (lire en ligne)
* 
*  Michelle Frost, « Mary Everest Boole ».
* Rafael del Vado Vírseda et Stephen Sanchez (Trad.), Une approche algébrique de la logique : Boole, Barcelone, RBA Coleccionables, 2018, 156 p. (ISBN 978-84-473-9562-0)
* (en) Mary R. S. Creese, « Boole [née Everest], Mary (1832–1916) », dans Oxford Dictionary of National Biography, Oxford University Press, 2004 (lire en ligne )

### Lyen ekstèn
Chanpyona Grann Bretay fòmil 3

**Chanpyona Fòmil 3 Britanik** la ( **BRDC Britanik Fòmil 3 Chanpyona** ) se yon Fòmil 3 yon chanpyona otomobil ki te patisipe nan lane 1951 rive 2014 e depi 2016. Majorite evènman yo pran plas nan Grann Bretay men chanpyona a te fèt  Bèljik nan Spa, an Frans nan Magny-Cours, epi Almay nan Hockenheim .

## Prezantasyon

### Ansyen chanpyona (1951-2014)
" Autosport F3 » te rive kreye nan lane 1951, li te oblije tann 1979, Pou te genyen yon chanpyona Britanik inifye ki te egziste. Anvan sa,te ka genyen, jiska twa chanpyona ansanm pou chak sezon.

### Nouvo chanpyona (2016)

## Lis pri yo

## Nòt ak referans
Mèt (dwa)

**"Mèt»** (an ) se predika onorifik ki posib pou moun ki pratike kèk pwofesyon jiridik.

## Abrevyasyon fransè
Abreviyasyon li an fransè se Me (egzanp.: Me Martin ); an pliryèl la, Mes      .

Nan angle Kanada, mèt souvan abreje kòm *mtre*.

## Nòt ak referans

## Gade tou

*

### Lyen ekstèn

* Mèt Eolas, " Ki kote yo mete mèt la, oswa etikèt Bar », 29 juin 2004 .
Sou-ofisye

Tèm **sou-ofisye** deziyen yon gwoup grad nan yon yerachi militè. Li vin apre gwoup sòlda ki nan ran epi ki te swiv ofisye yo.

## Konpozisyon
Konpozisyon ak tip grad sou-ofisye yo varye selon peyi a ak inite yo (Lame atè, Lame anlè, Marin, ponpye ).

## Nòt ak referans
Franmasonri

Tèm **franmasonri** a  deziyen yon seri espas sosyabilite selektif ki rekrite manb yo pa kowoptasyon  epi pratike rit inisyatik ki refere a yon sekrè masonik ak la konstriksyon. Li te fòme ak divès fenomèn istorik ak sosyal, li sanble parèt an 1598 nan Ekòs ( Etati Schaw ), Epi, nan Angletè nan fen XVIIe syèk la kote li kontanporen ak ogmantasyon nan sosyete amikal .

## Nòt ak Referans
### Nòt

### Referans

## Apendis
 

### Lyen ekstèn
Kalandriye repibliken

**Kalandriye repibliken** oswa **kalandriye revolisyonè fransè a** se yon kalandriye ki te kreye pandan Revolisyon fransèz la pa Konvansyon Nasyonal la, yon asanble konstitiyan ki, eli pandan ete 1792, li te etabli repiblik la 21 septanm. Li te antre an vigè 15 vandemè an II (6 oktòb 1793), premye dat kalandriye sa a se te 1e vandemè ane I (22 septanm 1792), jou apre abolisyon monachi a, li te pwoklame premye jou nan "epòk fransè a".

### Referans

## Gade tou
Montgomeryshire

**** (nan Welsh : *Sir Drefaldwyn* ) se yon ansyen sibdivizyon peyi Gal. Konte istorik (1535-1889), konte administratif (1889-1974), Lè sa a, distri nan konte a nan Powys (1974-1996), pati nò a fòme jodi a nan zòn prensipal la ak konsève konte nan Powys.

## Istwa
Se konte a ki te fè ak sila  **' an 1535.

An 1889, konte a te vin tounen yon **' administratif ki te administre pa yon konsèy **' .

Lane 1974, Montgomeryshire, Radnorshire epi Brecknockshire te ini nan yon nouvo konte administratif, Konte Powys. Montgomeryshire vin tounen yon distri ki administre pa yon konsèy **'.

Nan lane 1996, konte Powys te vin tounen yon otorite ** epi distri Montgomeryshire pat egziste anko.

## Gade tou
 

### Atik ki gen rapò

* Montgomeryshire (konskripsyon UK)
* Powys

### Lyen ekstèn
Penti (atizay)

**Penti** se yon fòm atistik ki gen divès teknik ki  aplike manyèlman oswa mekanikman, sou yon sifas, koulè nan fòm pigman melanje ak yon lyan oswa dilyan. Atis pent eksprime yo sou sipò tankou twal, papye, bwa, elatriye.

## Istwa
Premye penti yo konnen jiska dat yo se penti ripès. Yo jwenn penti ripès nan tout mond lan: an Afrik, Erazi, Ostrali, osi byen ke sou kontinan Ameriken an - genye touan  Oseyani. Pi ansyen an nan mond lan, sa ki nan Leang Bulu’ Sipong 4 (nan) ( Selèb, Endonezi ) yo te dat  de sa. Pi ansyen an Ewòp yo soti nan anviwon karant a trant mil an anvan epòk nou an epi yo jwenn nan gwòt El Castillo ( Espay, atizay ki pa figire ki gen dat  ) ak nan gwòt Chauvet la ( Lafrans, atizay figire ki gen dat  )   .

## Nòt ak referans

## Gade tou
Zòn prensipal (Wales)

Nan peyi Gal, gen yon **zòn prensipal** (*prensipal zòn* nan lang angle ak *prif ardal* nan Welsh) se yon teritwa pi wo nivo yo itilize pou rezon gouvènman lokal yo .

## Istwa

## Lis zòn prensipal yo

## Nòt ak referans

### Nòt

### Sous

### Referans

## Apendis

### Bibliyografi

* Local Government Act 1972, London, The Stationery Office Limited, 1972, 449 p. (lire en ligne [PDF]).
* Local Government (Wales) Act 1994, London, The Stationery Office Limited, 1997 (1re éd. 1994), 169 p. (lire en ligne [PDF]).

### Atik ki gen rapò

* Gouvènman lokal nan peyi Gal
* Konte konsève nan peyi Gal
Panno (penti)

Yon **panno** oswa **panèl** se yon sipò an bwa, pou penti atizay. Predominan depi Antikite, a pati Renesans, li te tanzantan ranplase pa twal sou chasi. Pou ikon, tèm pou sipò an bwa yo se pi souvan doska.

## Nòt ak referans

## Gade tou

* Materyèl penti
* Doska

### Lyen ekstèn
Doska

**Doska** a oswa **dska** (nan Ris: Доска́ ико́нная, цка, дска) se tablo a oswa planchèt, panno an bwa sou ke ikòn yo pentire .

Depi Antikite, bwa yo plis itilize yo se te Tiyèl, Boulo, Pen, pichpen, sèd, bwadchenn ak erab. Bwa a dwe byen sèk epi yo pa gen ne. Tiyèl yo trè komen paske li fann ti kras epi li se yon bwa mou. Lè sa a, tablo sa a, ki se sipò a, dwe prepare ak kouvwi ak yon kouch levakas, anvan li resevwa desen an, Lè sa a, penti a.

## Referans
Crickhowell

**Crickhowell** ( an angle ) oswa **Crucywel** ( Welsh ) se yon vil epi yon kominote nan Powys, Gal .

## Toponimi
Non *Crickhowell* se yon adaptasyon nan Welsh *Crucywel* ki refere a  , yon fò mòn Laj fè ki sitiye kèk kilomèt nan nò vil la. *Crug Hywel* literalman vle di ti mòn lan *(crug)* nan yon gason yo te rele Hywel  .

## Jewografi
Crickhowell sitiye nan sidès Powys, nan konte istorik Brecknockshire, ki nan anviwon dis mil nan nòdwès vil Abergavenny .

## Demografi
Nan resansman 2011 la, kominote Crickhowell te gen .

## Marasa
Crickhowell se marasa ak :

*  Scaër (France) depuis 1992.

## Referans

## Lyen ekstèn
Powys

**Powys** se yon konte nan santral Gal . Vil Llandrindod Wells se sant administratif la.

## Istwa
Powys mezire   epi li kouvri konte tradisyonèl Montgomeryshire, Radnorshire ak Brecknockshire. Li te kreye pandan Refòm Gouvènman Welsh lane 1974 epi li te genyen okòmansman distri Montgomery, Radnor epi Brecknock. An 1996 li te vin tounen yon otorite ki ini epi li te sibi yon ti chanjman fwontyè nan nòdès la.

## Kominote yo

## Megalitism
Rejyon an genyen yon kantite megalit, sitou menhir :

* Maen Llia ;
* Maen Madoc ;
* Wòch nan Gilestone .

## Nòt ak referans

## Apendis

### Atik ki gen rapò

* Lwa 1994 sou Gouvènman Lokal (Wales).
* Lis zòn prensipal yo nan Wales

### Lyen ekstèn
Ikòn (relijyon)

Yon **ikòn** (soti nan ansyen grèk , *eikon,* "imaj"), se yon reprezantasyon pèsonaj sen nan tradisyon kretyèn nan. Ikòn nan gen yon gwo siyifikasyon teyolojik ki diferansye li ak imaj relijye a. Ikòn nan konplètman entegre nan katechèz Otodòks, men tou nan pa Legliz Katolik lès yo ki te konsève tradisyon ikòn nan ansanm ak yon pati nan Legliz Katolik oksidantal la ak nan Legliz non-kalsedonyèn nan. Kòm imaj sent, ikòn yo se yon pati entegral nan litiji a pou Otodòks yo, ak venerasyon yo te vin tounen yon dògm nan lafwa a, depi Setyèm Konsil ekimenik la. Ikòn yo te soumèt, soti nan VIIIe syèk la, pa Legliz nan Pentarchi a, nan gwo kontrent atistik (sous enspirasyon estereyotip, rigor nan liy, jwèt koulè). Jiska jodi a, kanon sa yo te rete, asire kontinwite etonan nan penti sa a ki dedye ak laglwa Bondye a.

## Bibliyografi

* 
* 
* 
* 
* 
* Hélène Bléré, *Lumière joyeuse, le langage de l'icône*, Racine Éds, 304 p., 2014.
* François Brune, *Théologie des icônes*, Le Temps Présent, 2015 

## Nòt ak referans

## Gade tou

### Lyen ekstèn
Oksidan

**Oksidan** oswa **Sivilizasyon** **oksidantal** se yon zòn kiltirèl ki gen definisyon jeneralman kouvri majorite Ewòp, Amerik di Nò ak Ostralazi  nan definisyon ki pi restriksyon li yo. Sosyete kontanporen li soti nan sivilizasyon Greko-Womèn ( filozofi, syans ak lalwa ) ak relijyon kretyen ( branch Katolik ak Pwotestan ) . Itilizasyon aktyèl li yo enplike tou yon distans ak swa rès mond lan , swa youn oswa plizyè lòt zòn enfliyans nan mond lan tankou mond Arab la, mond Chinwa a oswa esfè enfliyans ris la. Okòmansman, distans sa a te eksprime an relasyon ak Oryan an.

## Nòt ak referans

## Gade tou

### Lyen ekstèn

* Le sens de l'Occident au 
* L’Occident est-il fini ?
* Occident, l'empire du soleil couchant ?, émission Le dessous des cartes sur Arte
Payen

**Payen** se yon non ki fòme apati tèm Latin nan "*paganus*» ki vle di «peyizan vilaj  la oswa sivil» e ki li menm soti nan mo a “ *pagus* » ki vle di «vila ". Sa vle di prensipalman san relijyon:

* Tèm orijinèlman gen yon konotasyon peyoratif ("*pagus*» yo te antitèz site, senbòl sivilizasyon ), kretyen yo ak Legliz la itilize pou diskredite kwayans ansyen yo. Tèm nan parèt pou premye fwa nan ekri Tertullian, yon pansè kretyen nan II syèk la. Epi IIIyèm​ syèk .
* Depi Anperè Theodosius I, ki gen pitit pitit Theodosius II ofisyèlman premye pèsekisyon yo kont moun ki pa konvèti nan Krisyanis , mo **paganism** deziyen sa yo rele relijyon *payen yo*, sa vle di ki pa monoteis, pi souvan yo rele politeyis .
* Jodi a, tèm sa a toujou pafwa itilize pa monoteyis yo kalifye sa ki gen rapò ak politeyis Ewopeyen an, nan panteon an politeyis, ak nan sans sa a se opoze ak Jidayis, Krisyanis, oswa Islam, relijyon soti nan Lès la. Sekularis yo prefere " politeyis "Oswa" animis ". Kòm pou eritye Forn Siðr (tèm ki vle di " ansyen koutim "Oswa" ansyen pratik » nan Old Norse ) oswa Druidry, yo pa gen okenn repiyans pou yo rele tèt yo " payen ".

## Referans

## Atik ki gen rapò
Bobigny

**Bobigny** se yon komin fransè ki sitiye nan depatman Seine-Saint-Denis, kote li se prefekti, nan rejyon Île-de-France. Abitan yo rele *Balbynians* yo.

Bobigny se onzyèm komin nan Seine-Saint-Denis pa popilasyon an : 55 056 abitan nan dènye resansman an 2021 .

## Jewografi

### Lokalizasyon
Bobigny se yon komin nan katye nò-lès Pari, sou "Plaine des Vertus", ki sitiye twa kilomèt nan antre Pari, sou bank nò kanal Ourcq. Li etabli nan yon plenn nan yon altitid mwayèn de  .

### Komin ki gen fwontyè yo
Vil ki antoure komin yo nan :

### Wout kominikasyon ak transpò

#### Transpò piblik
Bobigny fè

* Liy métro 5, nan estasyon yo :
** Bobigny - Pantin - Raymond Queneau, nan kwen Pantin nan sidwès nan distri Petit-Pantin . ;
** Bobigny - Pablo Picasso k ap sèvi sant vil la ;

* Liy métro 7, ki pèmèt aksè nan nòdwès vil la, soti nan estasyon La Courneuve - 8 me 1945 ;

Fer Grande Ceinture travèse lwès ak sid vil la. Kounye a limite a sa sèlman trafik machandiz, liy lan ta ka relouvri nan trafik pasaje yo nan fòm lan nan yon tram-tren, nan kad relouvri aks sa a te planifye alantou 2027 (pwojè T11 ).

#### Wout yo

### Klima

## Toponimi

## Istwa

### Pwotoistwa

### Antikite

### Mwayennaj

### Epòk kontanporen

#### Premye mwatye 19yèm syèk la

#### 1870, Bobigny detwi

#### Nan fen 19yèm syèk la, Bobigny te transfòme

#### 20yèm syèk, soti nan 1900 a 1939, Bobigny k ap travay vil

* ''The Rise of the Paris Red Belt'', Tyler Stovall, Berkeley: University of California Press, 1990.
* Annie Fourcaut, *Bobigny, Banlieue Rouge*, Les Éditions Ouvrières/Presses de la Fondation Nationale des Sciences Politiques, Paris, 1986, 215 p.
* Libération, ''Bobigny koulè maryaj la'', atik ki soti 24 jen 2006 .
* Fernand Bournon : Avi istorik ak enfòmasyon administratif Bobigny
* EPT Est Ensemble, *dyagnostik istorik, eritaj ak jaden flè Est Ensemble*, revizyon pi lejè nan PLUi a, 2023, https://web.archive.org/web/20241204060324/https://www.est-ensemble.fr/PLUI-Patrimoine
Agrikiltè

Yon **agrikiltè** se yon moun ki pwofesyonèlman oswa non nan kiltive tè oswa elve **bèt**. An Frans, se tèm administrasyon yo jeneralman itilize (ak operatè agrikòl ) pou deziyen pwofesyonèl k ap travay poukont yo nan agrikilti, olye peyizan, ak konotasyon sosyolojik oswa anrapò ak agrikilti nan lòt peyi.

## Referans


## Gade tou

### Lyen ekstèn
1993 nan mizik

Atik sa a prezante pwen sa yo nan **ane 1993 nan mizik**.

## Pwen esansyèl

### An Frans

* Anviwon 13 milyon selibatè ak 115 milyon albòm te vann an Frans an 1993  . Dosye 45-rpm a disparèt.
* Premye siksè pou Axelle Red ( *Sensuality* ) ak Patrick Fiori ( *Mama Corsica* ).
* Michel Sardou jwe nan Bercy soti 19 janvier rive 8 février .
* Premye vwayaj Vanessa Paradis ', ki gen ladan 10 aswè nan Olympia la.
* Soti 18 pou rive 20 jen, Johnny Hallyday selebre 50yèm anivèsè nesans li nan Parc des Princes, rasanble  nan 3 aswè.
* France Gall chante pou premye fwa nan Bercy soti 24 septembre .
* Hélène pèfòme soti 31 octobre nan Zénith nan Pari .
* Lanmò Léo Ferré .

### Nan mond lan

* Premye siksè nan Cranberries ( *Linger* ), Ace of Base ( *Tout sa li vle* ), Björk ( *Konpòtman imen* ), Jamiroquaï ( *Lè w pral aprann* ), Radiohead ( *Creep* ), Sheryl Crow ( *Leaving Las Vegas* ) ak Shaggy ( *Oh Carolina ).* ).
* Michael Jackson vin premye atis ki pi popilè nan lemonnantye ki te jwe nan espektak mwatye tan Super Bowl la.
* Eric Clapton ranpòte 6 Grammy Awards pou album li a *Unplugged* .
* Nouvo vwayaj mondyal Madonna a ak *Girlie Show World Tour* .
* Breakup nan Dire Straits la.

## Albom yo te pibliye an 1993

* Albòm yo te pibliye an 1993
* Mizik yo te lage an 1993

## Prim

* ETAZINI : 
* ETAZINI : 
* ETAZINI : 
* Ewòp : Eurovision Song Contest 1993
* Lafrans : 9&nbsp;Seremoni Victoires de la Musique
* Quebec : 15yèm gala prim Félix
* Wayòm Ini : Brit Awards 1993

## Fòmasyon ak separasyon gwoup

* Gwoup Mizik ki te fòme an 1993
* Gwoup Mizik ki separe an 1993

## Nesans

## Lanmò

## Nòt ak referans
Òganizasyon trete Atlantik nò

**Òganizasyon trete Atlantik nò** ( ) se òganizasyon politiko-militè peyi ki siyen trete Atlantik nò yo mete sou pye pou yo ka ranpli obligasyon defans kolektif ak sekirite yo. Pi souvan refere li ak akwonim li yo **OTAN** , ki pwononse  (nan lang anglè  ), men yo rele l tou souvan **Alyans Atlantik**  oswa **Alyans Atlantik Nò**, pi raman **Alyans ewo-atlantik** oswa **Alyans transatlantik** , oswa pafwa, menm pi kout, A**lyans**.

Tèks trete sa a, te siyen 4 avril 1949, ki etabli Konsèy Atlantik Nò a (CAN), epi li tabli yon alyans militè defansiv kont nenpòt atak ame kont youn nan manb li yo an Ewòp, nan Amerik di Nò oswa nan Rejyon Nò Atlantik nan nò Twopik Kansè a   .

## Nòt ak referans

### Nòt

### Referans

### Atik ki gen rapò

## Gade tou

### Bibliographie
#### Publications de l'OTAN
* .
* .

### Lyen ekstèn

* Site de l'Assemblée parlementaire de l'OTAN
* « La France et l'OTAN après la guerre froide », Gilles Andréani, Politique étrangère, 
* , *[[Le Dessous des cartes]]*, Jean-Christophe Victor (30/05/2016)
Piblikasyon syantifik

Ekspresyon **"piblikasyon syantifik»** la regwoupe plizyè kalite kominikasyon syantifik ak/oswa difizyon dijital ke chèchè syantifik yo fè nan travay yo bay kamarad yo ak yon odyans espesyalis.

## Kategori
Piblikasyon syantifik yo ka distenge selon orijin yo  (akademik, rechèch prive...) oswa selon mwayen oswa kalite piblikasyon:

* jounal syantifik ki revize kanmarad yo ;
* Pwosedi konferans syantifik ki revize kanmarad yo ;
* travay kolektif ki rasanble atik revizyon oswa rechèch sou yon tèm bay, kowòdone pa youn oswa plis chèchè yo rele editè oswa direktè(pa dwe konfonn ak piblikatè a ki, kòm yon mezon piblikasyon, pibliye travay la);
* monografi sou yon tèm rechèch.

## "Kantitatif» kont «kalitatif»?
Sijè sa a se sijè ki fè deba renouvlab pandan ke kantite atik syantifik ak kantite atik ki "site» yo te ogmante fò pandan de syèk, e menm plis pou de deseni, sitou akòz aparans Entènèt la ak motè rechèch li yo. Sa a se yon pwoblèm ki ta ka vin pi grav pa devlopman nan big data ak open data.

Malgre aplikasyon pwosesis syantometri, bibliyometri  ak jesyon piblikasyon syantifik, otè            alèt sou egzistans twonpe, prejije  oswa etid kalite pòv ki polye pwosesis rechèch la  ak diskredite syans  malgre pwosesis yo redresman entèn nan corpus la (atik adisyonèl, koreksyon oswa retraksyon nan atik respektivman enkonplè, inègza oswa enkonklizyon). Gen kèk tou avèti sou lefèt ke yon nouvo ideoloji nan evalyasyon (kalifye kòm « esklavaj volontè » pa Gori & al. an 2009  ) ak yon "presyon pou pibliye» grandi ka ankouraje yon *« espyonaj akademik »*  ak kòm repons yon fèmen nan laboratwa, nan detriman nan pataje laj konesans.

## Referans
Chèchè

Yon **chèchè**  se yon moun ke travay li se fè rechèch syantifik. Li difisil pou byen konprann pwofesyon chèchè a paske domèn rechèch yo divès epi yo enplike gwo diferans nan pratik travay sa a.

## Nòt ak referans

### Nòt

### Referans

## Gade tou

### Lyen ekstèn
Motè rechèch

Yon **motè rechèch** se yon aplikasyon ki pèmèt yon itilizatè fè yon rechèch **lokal** oswa **sou entènèt**, sa vle di, jwenn resous ki baze sou yon rechèch ki konpoze de tèm. Resous yo ka an patikilye paj entènèt, atik fowòm Usenet, imaj, videyo, fichye, liv, sit edikasyonèl, aplikasyon, lojisyèl sous louvri .

## Nòt ak referans

## Gade tou

### Atik ki gen rapò
Senpatri

Nan ekoloji, de (2) espès oswa popilasyon rele **senpatrik** lè yo jwenn yo nan menm zòn jewografik epi, kidonk, yo rankontre regilyèman . Nan ka espesyasyon senpatrik, yon popilasyon okòmansman entèfekond separe an de oswa plis espès diferan ki pataje yon tèritwa komen. Espesyasyon sa yo ka soti nan izòlman repwodiktif ki anpeche ibrid yo vin solid oswa repwodui, epi ki, lè yo diminye koule jèn, pèmèt divergence jenetik .

## Referans
Zèv

Yon **zèv** (ki soti nan laten *opera*: "travay") se objè fizik oswa vityèl ki soti nan travay *antwopik*, sa vle di moun fè, oswa plis jeneralman nan entèraksyon natirèl. Li fè referans ak yon totalite reyalite oswa ki gen rapò ak lavi yon moun ki te fè reyalizasyon kreyatif patikilye  nan domèn atizay, syans, oswa teknoloji. Travay konplè yon atis oswa otè gen ladan tou zèv ki pa enkli nan katalòg rezonne li, tankou eskis ak etid pou yon tablo, yon istwa, oswa lòt inovasyon.

Nou ka distenge konsa:

* zèv, sinonim ak travay;
* zèv lespri a: ki fèt pa yon èt vivan ki gen entèlijans, yo se manifestasyon tanjib yon panse, menm puti, nan reyalizasyon yon objè, nan yon aksyon fonksyonèl ou pa. An patikilye, yon chedèv se te ansyen prèv ekselans ke vwayajè a te dwe prezante pou l monte nan metriz nan kòporasyon li.;
* zèv karitativ oswa òganizasyon charitab;
* zèv lanati: objè aksidantèl ki soti sèlman nan entèraksyon fòs lanati .

## Nòt ak referans

## Gade tou

### Atik ki gen rapò

* L'Œuvre 
* Estetik
* Atizay
* Charite
* Chedèv

### Lyen ekstèn

* 
* ''Travay'', nan baz done Sant Nasyonal pou Resous Textual ak Leksik.
Estetik

**Estetik** (oswa **filozofi atizay**) se yon disiplin nan filozofi ki gen kòm sijè pèsepsyon, sans yo, bote (nan lanati oswa atizay ), oswa sèlman sa ki gen rapò ak konsèp nan atizay . Se konsa, estetik la koresponn ak domèn deziyen an jiska XVIIIe syèk "syans bote"Oswa"kritik gou», e depi XIXe syèk la vin tounen filozofi  atizay. Li gen rapò, paregzanp, ak emosyon yo pwovoke pa yon travay atistik (oswa kèk jès, atitid, bagay), ak jijman nan travay la, ak sa ki espesifik oswa sengilye nan yon ekspresyon (atistik, literè, powetik, elatriye)., nan sa ki ta ka defini kòm bèl kòm opoze a itil ak fonksyonèl.

## Bibliyografi indicatif

## Nòt ak referans

## Apendis

### Lyen ekstèn
Boana platanera

**Boana platanera**, souvan ke yo rekonèt sou non krapo oswa grenouy bannann, se yon espès krapo pyebwa nan fanmi Hylidae. Li distribye nan Venezyela, Kolonbi, Panama ak Trinidad ak Tobago. Boana platanera te dekri an 2021, ak eleman ki nan espès yo te deja klase kòm Boana crepitans oswa Boana xerophylla .

## Referans
Deskripsyon espès yo

**Deskripsyon yon espès** se yon deskripsyon fòmèl yon espès ki fèk dekouvri, anjeneral sou fòm yon atik syantifik.

Objektif li se bay yon deskripsyon klè yon nouvo espès òganis epi eksplike kijan li diferansye de espès ki te deja dekri yo, oswa ki gen rapò ak li yo.

Jodi a, apeprè 1.9 milyon espès yo te dekouvri ak gen non, sou kèk 8.7 milyon ki ka egziste aktyèlman sou Latè.

## To deskripsyon espès yo
Dapre rapò Enstiti Entènasyonal pou Eksplorasyon Espès (IISE), yon òganizasyon ki atache ak Inivèsite Arizona, tablo ki anba a endike kantite espès ki dekri chak ane depi ane 2000.
:

## Nòt ak referans
Kreyativite

**Kreyativite** se — jeneralman — kapasite yon moun oswa yon gwoup moun oswa èt ki pa imen pou imajine ak aplike yon nouvo konsèp, yon nouvo objè, pou konbine lide ki egziste deja oswa pou dekouvri yon solisyon orijinal ak yon pwoblèm. Se poutèt sa li konbine de dimansyon: imajinasyon ak efikasite epi li ale nan yon pwosesis konplèks e ki toujou mal konprann nan « likidite lide ", ki ka aprann *atravè* edikasyon, epi ki ta ka gen baz jenetik. Li ka pi presizeman defini kòm "yon pwosesis sikolojik oswa siko-syolojik kote yon moun demontre imajinasyon ak orijinalite nan fason pou asosye bagay, lide, sitiyasyon ak — pa pibliye rezilta konkrè pwosesis sa a — chanje, modifye oswa transfòme pèsepsyon, itilizasyon oswa materyalite yon bagay pou yon odyans bay yo.»Operasyon, kreyativite yon moun se kapasite li pou imajine ak pwodui (anjeneral sou lòd nan yon peryòd tan kout oswa nan dat limit yo bay), yon gwo kantite solisyon, lide oswa konsèp ki pèmèt yo reyalize efektivman yon fason efikas epi plis oswa mwens inatandi. bay efè oswa aksyon.

## Referans

## Gade tou
Jean-Honoré Fragonard

**Jean-Honoré Fragonard**, ki fèt 5 avril 1732 nan Grasse e ki te mouri 22 out 1806 Pari, se yon pent fransè.

Li se youn nan reprezantan prensipal etil wokoko fransè.

## Biyografi
Jean-Honoré se pitit François Fragonard, yon ti gason gantye, ak Françoise Petit. Apre lanmò, nan dis mwa, ti frè l Joseph, li te rete yon sèl pitit. Li te kite vil li a nan laj sis ane pou l te etabli ak fanmi l nan Pari, kote pifò nan karyè li te fèt.

## Nòt ak referans

### Nòt

### Referans

## Gade tou

### Lyen ekstèn

* Peintures et dessins de Jean-Honoré Fragonard dans la base Joconde.
* Visite en 3D de l'exposition imaginaire : Jean-Honoré Fragonard, sur le site du musée du Louvre.
* .
La Liseuse

***La Liseuse*** oswa *Jenn fi k ap li a  a* se yon tablo Jean-Honoré Fragonard te pentire anviwon 1770 .

## Detay yo
Teknik ki itilize se lwil sou twal, remakab pou varyete nan touch yo, ki fè li yon bon egzanp nan bwòs rapid ak wòdpòte ki devlope pa Fragonard epi pafwa yo dekri kòm " eskrim " pa kontanporen li yo . Dimansyon li yo se   pa . Tablo a konsève nan National Gallery of Art, Washington. Se Madam Mellon Bruce ki te bay mize a li an 1961, nan memwa papa l, Andrew W. Mellon. Anvan sa, tablo sa a se te pou Doktè Tuffier.

## Nòt ak referans

## Apendis

### Bibliyografi

* *Fragonard*, katalòg egzibisyon Galeri Nasyonal Grand Palais nan Pari, ak Mize Metwopoliten atizay nan New York, 1987-1988, n° 136.

### Lyen ekstèn
Gracchi

" **Grak** » se non yo te bay de frè women epi sitwayen nan leta, **Tiberius Gracchus** ak **Caius Gracchus**, te ye paske yo te eseye san siksè pou yo te fè refòm nan sistèm sosyal Women an pandan dezyèm mwatye nan II syèk la. Syèk av. J. -C. : Tiberius nan 133 BC. AD, lè sa a, Kayis ant 123 ak 121.

Soti nan *nobilita* plebeyen yo ,pitit fason  konsil Tiberius Sempronius ak Cornelia Africana, yo se pitit  pitit  Scipiyon Afriken an.

## Tiberius
**Tiberius**, fèt 168 oswa 163 BC. J. -C., tribun nan pèp la nan 133 BC. AD,  soumèt yon pwopozisyon sou lwa agrè ke yo rekonèt kòm *Rogatio Sempronia* ( -133 ) ki genyen kom prensip anadasmos, ki limite nan dwa  *[https://fr.wiktionary.org/wiki/possessio posesyon]* endividyèl ak redistribisyon an bay sitwayen pòv nan tè refè.

Pwopozisyon sa a ale kont enterè senatè yo, ki opoze lwa sa a  epi kòronp yon lòt tribun nan pèp la, Octavius, pou sèvi ak *entèsesyon* li (dwa veto). Tiberiyis fè apèl bay pèp la pou yo depoze Oktaviyis, yon premye , epi lalwa a pase.

## Kayis

## Enspirasyon

### Fo non

### Entèpretasyon Machiavel

## Nòt ak referans


## Gade tou

### Bibliyografi

* Bouix, Christopher, *Istwa vre nan Gracques*, Les Belles Lettres, 2012.
* Cels-Saint-Hilaire, Janine, *Repiblik Women an : 133-44 BC. J.* *-C.* ,3yèm ed., Armand Colin, 2015.
* François Hinard ( dir. ), Istwa women : Volim I. Soti nan orijin yo rive Auguste, Fayard, 2000 .
* Nicolet, Claude, *The Gracques oswa kriz agrè ak revolisyon nan lavil Wòm*, Julliard, 1967.
* (en) Susan Bauer, Istwa monn ansyen, 2007 .

### Atik ki gen rapò

* Kesyon agrè nan lavil Wòm
* Jeneyaloji Scipiones-Gracchi-Aemilii yo
* Ekonomi Women ak Agrikilti nan ansyen lavil Wòm