open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Felipe Massa

**Felipe Massa**, ki fèt 25 avril 1981 nan São Paolo (Brezil), se yon chofè kous Fòmul 1 brezilyen. 
## Biyografi
Masa te reyini ansanm ekip Scuderia Ferrari. Masa F1 premye nan evènman an kòmanse nan GP Ostralyen an 2002 lè li te rejwenn ekip la Sauber-Petronas. Pandan ke viktwa nan jenn fi reyalize nan yon GP Tik an 2006 ak ekip la Ferrari. Masa pi bon rannman dat li te lè li te kourè yo nan 2008 anba chofè yo nan McLaren, Lewis Hamilton. Li te tou te vin premye chofè a brezilyen depi Ayrton Senna an 1993 ki te te genyen ras la nan pwòp kay ou a brezilyen gp an 2006.

Nan 2009 Mid-sezon, Felipe Massa sibi yon aksidan grav ki prèske fini vi li nan Ongri. Masa Ferrari Lè sa a, ranplase ak Luca Badoer (de ras) ak Giancarlo Fisichella (senk ras.) Gen rimè sou yo dwe ranplase jiska la fen 2009 si kondisyon yo pa bon, Felipe Massa te finalman kapab respire ak soulajman lè Ferrari anonse ke yo pwal rete nan Masa Ferrari. Koekipye Masa aktyèlman se chanpyon nan mond 2005-06, Fernando Alonso. Felipe Massa pral sètènman rete ak Ferrari jis nan fen sezon 2012.

## Referans

## Lyen deyò

* Sitwèb ofisyèl Felipe Massa
Jean François Jean Marie

Jean François Jean Marie est un avocat de profession marié avec Rolande esteve et a  enfant. Il a commenecé ça carriere en tant que journaliste.
Jeff Gordon

**Jeffery Michael Gordon**, ki fèt 4 out 1971 nan Vallejo, Kalifòni (Etazini), se te yon chofè fòmil 1 avèk machin NASCAR. 

## Biyografi
Li se yon NASCAR chanpyon kous kat (4) fwa (1995, 1997, 1998, ak 2001). Li te tou se yon chanpyon twa (3) fwa nan 500 a Daytona. Li se kounye a kous pou ekip Hendrick Motorized. Jeff desann ak yon Chevrolet Impala nimewo 24.

## Referans

## Lyen deyò
*  Sitwèb ofisyèl Jeff Gordon
Deja-Voo

**Junior Badio** rele **Deja-Voo** te yon manm Barikad Crew, yon gwoup mizisyen ayisyen.

## Referans

## Lyen deyò
São Paolo

**São Paolo** se pli gwo vil Brezil. Pli 11 milyon moun viv nan eta sa. Kapital eta São Paulo.
## Istwa

## Jewografi

## Demografi

## Administrasyon

## Ekonomi

## Transpò

## Kilti

## Pèsonalite
* Tarsila do Amaral (1886-1973), pent mòdènis
* Lúcia Benedetti (1914-1998), fanm ekriven
* Marlene (*Victória Bonaiutti De Martino*) (1924-2014), chantèz ak aktris
* Silvio Santos, ki fèt nan lane 1930, pèsonalite televizyon brezilyèn
* Carlos Pace (1944-1977), pilot otomobil
* Fortuna (*Fortunée Joyce Safdié*), ki fèt nan lane 1958, chantèz brezilyèn séfarade
* Ayrton Senna (1960-1994), pilot Fòmil 1
* Chorão (*Alexandre Magno Abrão*), ki fèt nan lane 1970 nan São Paulo, chantè ak powèt
* Felipe Massa, ki fèt nan lane 1981 nan São Paulo, pilot Fòmil 1
* Mike Krieger, ki fèt nan lane 1986 nan São Paulo, kofondatè Instagram
* Paulo Maluf, politisyen brezilyen, orijin libanèz ak ansyen majistra São Paulo
* Lina Bo Bardi, achitek italyèn-brezilyèn, konseptris MASP

## Espò

## Referans

## Lyen deyò
Şalom

**Şalom** (de ebre *Shalom*, sa ki vle di nan fwa *Bonjou* ak *[[Lapè (eta pasifik)|Lapè]]*) se yon jounal semèn, jwif Tiki, ki pibliye nan lang tik ak yon paj an judéo-panyòl (pafwa yo rele yo tou ladino) yo depi 29 oktòb 1947 ak Istanboul. Li fondatè te jounalis Avram Leyon ki te travay nan aktivite chak jou "Cumhuriyet". L direktè se Ivo Molina. Li rédacteur an chèf, se Yakup Barokas. Chak semèn, se rale pou 5.000 kopi (pou premye mwatye ane 2005) epi yo ye jouk mèkredi. Apre mas 2005, yo mare l 'te yon siplemantè ekri tout an judéo-panyòl, "Al Almenser" ("solèy").

## Lòt tit nan laprès judéo-panyòl
* *[[Aki Yerushalayim]]*, revi kiltirèl intégralement rédigée an judéo-panyòl.
* *[[La Luz de Israel]]*, peryodik judéo-panyòl peyi Izrayèl.

## Lyen
*  Site officiel
*  Site officiel
Liebowitz Day

**Liebowitz Jou** trè enpòtan nan kilti a Middlebury College, yon enstitisyon ki pi wo aprann nan Vermont, Etazini.

## Prezidan Liebowitz ak Middlebury
Prezidan Liebowitz te gen ak nan kolèj la pou anpil ane, epi li se jou a dedye l '.
Pandan kolèj a pa ofisyèl rekonèt prezans nan jou fèt la, se toujou lajman selebre nan elèv yo ak pwofesè sanble.

## Gade tou
*Middlebury College
*Liebowitz Day Website
Ichiro Suzuki

**Ichiro Suzuki** (鈴木 一 朗, すずき いちろう) se yon jwè bezbòl Japonè (fèt 1973) ki te jwe maren yo Seattle. Se jwè Japonè a ki te reyalize pi plis siksè nan Major League Baseball la. Li te ye nan peyi Etazini an kòm "samurai a Silent" (samurai a Silent). Kenbe dosye a pou pi gwo kantite siksè pandan sezon li nan MLB nan (262).
Hidetoshi Nakata

**Hidetoshi Nakata** (an Japonè: 中 田 英 寿) (fèt, 22 janvye 1977 nan Kofu, Japon) se yon ansyen jwè football Japonè ki te jwe tankou yon milieu ak klib plizyè Ewopeyen yo, ak Bell Mare Hiratsuka nan peyi l '. Pèfòmans li te touche l 'yon repitasyon kòm youn nan meyè jwè yo Japonè yo atravè tan.

Nakata te an 2004 kòm sèl moun nan Japonè, yo chwazi a, 100 FIFA a yon nòt 125 nan pi bon foutboleur yo ap viv nan listwa, e li te tou nan toude 1997 ak 1998 te vote Player a pou Ane a nan Azi.

Nakata 2001 te genyen seri A a ak KÒM Roma ak ane a apre Itali a kopa ak Parm FC.
Concepción, Chili

**Concepción** se vil nan Chili, kapital Bío-Bío Region.
## Galri pou Fichye

File:Arco de Medicina UdeC.jpg|
File:Moderno Edificio en Concepción.jpg|
File:Desembocadura del Biobío.jpg|
File:Ex Catedral de Concepción.jpg|
File:Biobus01.jpg|
File:Hotel El Araucano.JPG|
File:Plaza de Armas Concepción.jpg|


## Entènet

* Minisipalite a Concepcion {es}
* Encyclopedia Britannica — Concepción {en}
Tradiksyon monn nouvo

*Labib — Tradiksyon monn nouvo* (NW) a se yon edisyon de labib. Se Temwen Jewova yo ki pibliye li. Tradiksyon sa a nèt, oubyen an pati, disponib nan plis pase 200 lang. Yo deja enprime plis pase 240 milyon bib nan tout lemonnantye. "Watchtower Bible and Tract Society", yon mezon edisyon, enprime nèf milyon Bib chak semèn, sa fè Tradiksyon monn nouvo a twazyèm Bib ki pi difize nan monn nan. 

Yon karakteristik nan tradiksyon sa a se li itilize non Bondye, nan fòm YHWH, ki se "Jewova" nan lang kreyòl ayisyen.

## Referans

## Lyen deyò
* (ht) Labib — Tradiksyon monn nouvo sou jw.org
Toudegad

Toudegad, k ap anonse Wayom Jewova a se yon peryodik relijye ki pibliye nan plis pase 210 lang anmenmtan nan lemonnantye. Kantite Toudegad ki fèt chak mwa se plis pase 44 milyon revi. Se Temwen Jewova yo ki pibliye peryodik sa a. Nan lane 2014, Toudegad se peryodik yo plis distribiye sou latè.

## Objektif Peryodik la.

Se pa mwayen Toudegad la Temwen Jewova fè konnen tout aktivite y ap fè, Toudegad la se peryodik ofisyèl yo a. Men objektif Toudegad la, selon sa editè l yo di:

"OBJEKTIF PERYODIK SA A, Toudegad, se onore Jewova Dye, Souvren siprèm linivè a. Menm jan nan tan lontan, yon santinèl ki t ap fè pòs anlè tèt yon fòtrès te kapab obsève sa k ap pase byen lwen, se konsa tou, peryodik sa a sèvi ak pwofesi ki nan Bib la pou l ede nou konprann evènman k ap pase nan monn nan. Li rekonfòte moun yo grasa bon nouvèl ki fè konnen Wayòm Bondye a, ki se yon gouvènman reyèl ki nan syèl la, pral mete yon fen nan tout mechanste e li pral fè tè a
tounen yon paradi talè konsa. Li ankouraje moun pou yo mete lafwa yo nan Jezi Kris, li menm ki te mouri pou nou ka gen lavi etènèl, e k ap gouvène kounye a antanke Wa nan Wayòm Bondye a. Depi 1879, Temwen Jewova ap pibliye Toudegad, yon peryodik ki pa gen okenn rapò ak politik,men ki baze sou Bib la." (Toudegad Avril-Jen 2011, paj 2)
Mérida, Venezwela

**Santiago de los Caballeros de Mérida**, Venezwela, se nan kapital la municipalité pou Libertador ak nan Eta Mérida, ak tou youn nan prensipal lavil vénézueliennes sitiye bò Cordillère nan Andes. Baze an 1558, li te fè pati de Vis-wa nan Nouvèl-Grenad ak pi jisteman nan Capitainerie Jeneral nan Venezwela li te jwe yon wòl aktif pandan lagè endepandans. Mérida kont plis pase 200 000 moun ki rete ak posede yon glasi nan vil yo gen apeprè 350 000 moun.
Mérida se yon lavil ki trè touristik. Li se tou nonmen non l 'pou inivèsite, nan Universidad de los Andes, epi pou l téléphérique ki pi wo nan lemonn. Lavil la, yo jwenn yon altitude pou approximativement 1 600 mèt. Nan horizon yo, yo ka apercevoir pi wo sou tèt mòn nan peyi a, Pic Bolívar.

## Touris

Nan festival Feria del Sol gen kote pou Mérida nan mwa fevriye.
Lavil la nan kont nan anpil kote touristik: jaden botanique, nan cathédrale pou Mérida ak nan plas Bolivar, la mize pou atis modèn (Museo pou Arte Moderno) "Juan Astorga Anta", Heladería la Coromoto, mache prensipal la, téléphérique, nan plas Las Heroínas ...
Lavil la kont twa pak pou lwazi trè janm konnen: nan pwofite pou anti, Los Aleros ak Montana pou Los sueños, konsa yon magazen glas (Heladería de Coromoto) antre nan Guiness ki records favè nan kantite ofri lansan (plis nan 600).
Feria del Sol (Mérida)

La **Feria del Sol**, menm tou yo konnen sou non **Canaval Taurino de America**, se yon festival kiltirèl pou vokasyon entènasyonal ki te ap woule nan lavil Mérida nan Venezwela.

## Prezantasyon

La feria te kote yo pandan mwa fevriye, an menm tan ke Kanaval. Pwogram ki prevwa nan kous pou towo bèf yo, ekspozisyon kiltirèl, komèsyal ak pou bèt yo, konsè, defile, aktivite espò, ak eleksyon nan larenn nan Foire (nan *Reina del Sol*).

## Istwa

Mérida se yon lavil ki pi ansyen nan pwofite. **Vil la ak Kavalye** yo tankou yo rele p'ap fete t Foire, nan diferans ki genyen nan lavil San Cristóbal, Barquisimeto, Maracaibo oswa Táriba. Pou rezon sa yo, yon gwoup senpatizan te fin lide pou konstwi yon Arens pou Merida ka genyen yon kalandriye toren. Lavil la jwenn plas li konsa nan mitan yo Foire yo pi enpòtan nan peyi yo.

## Premye edisyon
Nan premye edisyon te dwe leve kanpe yo, 9 ak 10 desanm. Yo anboche pou yo corridas yo matadòors César Faraco, Manuel Benítez "El Cordobés", Paquirri, Julio Aparicio, Curro Girón, Paco Camino ak aiguilloneur mexicain Juan Cañedo. sa dènye goumen kèk towo bèf pou Felix Rodríguez, "Achury Viejo"ak "Ambaló", ki soti tout Kolonbi.

Lè nan premye corrida, yon gwo averse anpeche inogirasyon; de corridas te obligasyon denmen, yon maten ak lòt nan aprèmidi. Se te premye fwa nan pwofite de corridas yo te òganize yo nan yon menm kote ak nan menm jounen an.

Li te premye prevwa ke yo Foire te antre kote yo nan premye jou nan mwa desanm, pou akonpaye yo selebrasyon nan jou Imakile konsèpsyon.

## Edisyon sa yo
An 1968, yo p'ap janm fete t sou Foire, men yon corrida te òganize a 13 avril, 1968, jou Samdi Sen. Yo towo bèf ak "Dosgutiérrez" yo te combattus a Alfredo Leal, Curro Girón ak Pepe Cáceres.

Lè sa a, an rezon yo lapli, li te deside pou yo fete Foire jan pou sa yo coïncident ak Kanaval, anba non «Feria del Sol". An 1969, yo fete premye Foire ak twa (3) corridas towo bèf yo, 15, 16 ak 17 fevriye.
Premye a te rele cartel kèk towo bèf ak "Valparaíso" pou Alfredo Leal, Daniel "Matatoba" Santiago de Cuba, Manuel Benítez "El Cordobés" ak Vénézuélien Lucio Requena. Nan premye zòrèy la feria te attribuée pou Alfredo Leal.
Depi sa a edisyon, nan Foire vin piti piti yon nan pi enpòtan nan pwofite ak nan lemonn taurin. La Foire préexistante nan immaculée te toujou fèt nan plizyè okazyon, an 1990, 1991 ak 1997 yo, men ak yon piblik byen pi piti.

## Lyen deyò
* Sitwèb ofisyèl
Carmel Desgrottes

**Carmel Desgrottes**, ki fèt an 1977 nan vil Kenscoff, se yon chantèz evanjelik. 

Li fè soti plizyè albòm deja.
## Biyografi
## Zèv li yo

## Referans

## Lyen deyò
Józef Rotblat

**** se yon fizisyen Poland, britanik, nan peyi Wayòm Ini. Dat li yo: (2294–1905).

## Byografi
*Dat enpòtan yo

## Zèv li yo
*Sa li fè, piblikasyon li nan domèn konesans fizik li

## Referans
*Referans pou konnen plis anlè moun sa a ----
Fidji Hindi

**Fiji Hindi** se yon lang endo-aryen ki se lang a manman an 313.000 moun ki gen orijin endyen yo nan Fidji.

Lang sa a trè diferan de estanda Hindi yo pale nan Lend epi nan relasyon ki genyen ant de lang yo yo sanble ak moun ki ant Olandè yo ak Afrikaans. Se lang la ki konpoze de dyalèk yo Hindi oryantal (Bhojpuri ak Awadhi) avèk anpil mo angle ak fidjyen. Li se pale ak yon aksan Pasifik yo.

Nan tan ki sot pase, akòz ajitasyon an politial nan Fidji, nimewo gwo Fidji Endyen gen imigre nan Ostrali, Nouvèl Zelann, Etazini ak Kanada, pran Fiji Hindi lang lan avèk yo.

## Lyen ekstèn
* Ethnologue - Fiji Hindi
Zile yo Monjes

**Zile yo Monjes**, se yon depandans federal nan, Venezyela, yo sitiye nan nòdwès nan Gòlf la, Venezyela, 34,8 km sou kòt la gwajira Peninsula, nan fwontyè a ant Kolonbi ak eta a Venezyelyen an Zulia

Gen twa zile oswa gwoup zile, ak yon zòn total 0,2 km:
*Monjes del Sur (12 ° 22'N 70 ° 54'W) konsiste de zile yo pi gwo, ki konekte pa yon baraj atifisyèl. Sid nan de zile yo rive nan yon wotè 70 m e li gen yon fa.
*Monje del èst (12 ° 24'N 70 ° 51'W), yon ti wòch 5.3 nòdès km a Monjes del Sur, rive nan yon wotè 43 m.
*Monjes del Norte (12 ° 30'N 70 ° 55'W), se 12,3 km nn nan Monjes del èst, ak konsiste nan senk ti wòch, yonn nan pi gwo nan ki rive nan yon wotè 41 m.
Sebastian Vettel

**Sebastian Vettel**, rele **Baby Schumi**, ki fèt 3 jiyè 1987 nan Heppenheim (Almay), se yon chofè kous alman. 
## Biyografi
Kounye a se li ki kondwi pou ekip Scuderia Ferrari, ranplase Fernando Alonso , ak yon ko-ekipye Charles Leclerc. Li te premye tonbe nan evènman ofisyèl kous sou F1 Tik Grand Prix 2006 lè li vin yon chofè tès Vandredi pou ekip BMW-Sauber a laj de 19 an ak 53 jou. la Vettel tinon pwòp kounye a se Baby Schumi, akòz estil an kous ki menm ak Legend la 7 fwa chanpyon F1 lemonn, Michael Schumacher.

Vettel dezyèm chofè F1, te vin sizyèm a ki tonbe nan tèren an Grand Prix, li te vin pi piti chofè a F1 moun ki te genyen Ameriken Grand Prix pwen yo an 2007. Sou 30 septanm 2007 nan Fuji, li te vin pi piti chofè a F1 ki te ap dirije ras la. Pita nan Italyen gp 2008 la li te fè nòt yon lòt istwa lè li vin pi piti F1 chofè a genyen poto pozisyon ak nòt yon viktwa la nan demen. Vettel tou te vin chofè a pi piti genyen viktwa pou de ekip nan de ane konsekitif. Sou 14 novanm 2010 finalman parèt tankou pi piti chanpyon lemonn Sebastian Vettel F1 a nan istwa apre genyen yon ras nan Abu Dhabi. Li te vin chanpyon mond a laj de 23 an ak 134 jou yo kraze dosye a anvan ki te anrejistre Lewis Hamilton nan sezon 2008 la a laj de 23 zan ak 300 jou.

## Referans

## Lyen deyò
* Sitwèb ofisyèl Sebastian Vettel
Son Doong

**Son Doong** se yon twou wòch nan Quang Binh, Vyetnam, nan Phong Nha-Ke Bang. Sa a se pi gwo twou wòch ki nan lemonn. Gwoup Anglè a te dekouvri ak te anonse nan 2009.
## Lyen pou konnen plis
* World's largest cave found in Vietnam
Santiago Tequixquiac

**Santiago Tequixquiac** se yon ti bouk sitye nan nò Meksik ak non li ansyen nan lang otomí se **Mbije**, se yon ti lokalite nan Eta nan Meksik ak se komin **[[Tequixquiac]]**. Peyi a divize an senk *barrios* (katye) ak yon koloni ejidal yo complètent nan urbanisation sa a nan kominote yo ak sa yo se:
****Barrio San José*** (rele lontan **Taxdho**)
***'Barrio San Mateo*** (rele lontan *'Hueycalco**)
****Barrio San Miguel***'
****Barrio pou Santiago*** oswa ***Centro*** (rele lontan ***Tequixquiac***)
****Barrio pou Refugio*** (rele lontan ***Acatlán***)
****Kolòn Ejidal Adolfo López Mateos*'''.
Tinèl la Cu Chi

**Tinèl la Cu Chi** se yon sistèm ki nan tinèl, 70 km nòdwès Saigon, Vyetnam. Longè orijinal la nan sa yo tinèl te plis pase 200 km, men se sèlman 120 km yo ap byen konsève kounye an. Vietcong bati sa yo tinèl pandan Lagè Vyetnam. Te gen lopital, kwizin, chanb yo, reyinyon chanm yo,, asenal nan sa yo tinèl. An 1968, Vietcong atake Saigon soti nan sa yo tinèl. Jodi a, tinèl la Cushing se yon destinasyon pou touris.
Sitadèl la Ho dinasti

**Sitadèl la dinasti Ho** a sitiye nan pwovens lan nan Thanh hoa, Vyetnam, 150 km nan sid Hanoi. Li te bati nan 1395 pwoteje Dai Viet nan atak Chinwa yo pou Ming dinasti. An Jiyè 2011, li te vin yon eritaj mondyal (UNESCO).
Selena

**Selena Quintanilla-Pérez**, rele **Selena**, ki fèt 16 avril 1971 nan Lake Jackson epi ki mouri 31 mas 1995 nan Corpus Christi (Etazini), se te yon  chantèz, konpozitris, modèl, aktris ak yon designer mòd amerikèn orijin meksikèn. 
## Biyografi
Li te rele "larenn peyi ki nan Tejano mizik". Li lage albòm premye li lè li nan lane 1984 te katòz, *[[Selena y Los Dinos (albòm)|Mis Primeras Grabaciones]]*. Li te siyèn avèk EMI Latin nan lane 1989, *[[Selena (albòm)|Selena]]*. Frape premier li yin nimewo yo te "Buenos Amigos" (ak Alvaro Torres nan 1991) ak *Como La Flor* (nan 1992). Nan lane 1993, li te genyen yon koup pou albòm li, *[[Selena Live!]]*. albòm li *[[Amor Prohibido (albòm)|Amor Prohibido]]* te vin pi byen ki vann albòm Latin nan an 1994. Te albòm kwazman li lage plizyè mwa aprè li te tiye an 1995. Li te asasine pa zanmi li Yolanda Saldivar sou li a, 31 mas 1995.

## Diskografi
* 1984 ː *Selena y Los Dinos*
* 1985 ː *The New Girl in Town*
* 1986 ː *Alpha*
* 1987 ː *Muñequito de Trapo*
* 1987 ː *And The Winner Is...*
* 1988 ː *Preciosa*
* 1988 ː *Dulce Amor*
* 1989 ː *Selena*
* 1990 ː *Ven Conmigo*
* 1992 ː *Entre a Mi Mundo*
* 1993 ː *Selena Live!*
* 1994 ː *Amor Prohibido*
* 1995 ː *[[Dreaming of You (albòm)|Dreaming of You]]*

## Referans

## Lyen deyò
* Q-Productions Sitwèb ofisyèl Selena
Dreaming of You (album)

***Dreaming of You*** se dezième albòm R&B/Tejano pop pa Selena, publie à tout lemonn entie an 18 Jiyè, 1995.

Prodiksyon te kontole an sitou pa memb EMI Latin yo avèk Keith Thomas, Trey Lorenz, Mark Goldenberg, Kit Hain, Guy Roche, Donna Delorey, Diane Warren, Rhett Lawrence, David Byrne, Frane Golde, Tom Snow, Full Force, Brian "Red" Moore, A.B. Quintanilla III, Barrio Boyzz, K.C. Porter, Felipe Bernmejo, Jose Hernandez é Felipe Valdes Leal.

Album lan vann plis pase 175,000 kopi premye jou a, yon dosye pou yon chantè pòp fi. Li te vin dezyèm plas pou premye ki pi wo a, se sèlman dèyè Michael Jackson (HIStory).

## Track listing
# „*I Could Fall in Love*" Keith Thomas
# „*Captive Heart*" Mark Goldenberg, Kit Hain
# „*I'm Getting Used To You*" Diane Warren
# „*God's Child (Baila Conmigo)*" (duet with David Byrne)
# „*Dreaming of You*" Franne Golde, Tom Snow
# „*Missing My Baby*" A.B. Quintanilla III
# „*Amor Prohibido*" A.B. Quintanilla III, Pete Astudillo
# „*Wherever You Are (Donde Quiera Que Estés)*" (duet with Barrio Boyzz)
# „*Techno Cumbia*" Felipe Bermejo
# „*Como La Flor*" A.B. Quintanilla III, Pete Astudillo
# „*Tu, Solo Tu*" Felipe Valdés Leal
# „*Bidi Bidi Bom Bom*" Selena Quintanilla, Pete Astudillo

## Charts

## Referans

## Lyen deyò
Ca Mau

**Ca Mau** se yon vil nan pwovens Ca Mau, Vyetnam. Sifas li sa 230 km2, popilasyon l genyen 204.000 moun.

## Gade tou
* Ayewopò Ca Mau
Auckland Grammar School

**Auckland Grammar School** la se yon leta lekòl segondè nan Auckland, Nouvèl Zelann. Li te gen yon enskri nan 2.483 elèv ki nan, 2008, epi se youn nan lekòl yo pi gwo nan Nouvèl Zelann. Li se lajman konsidere kòm youn nan lekòl yo sou tèt segondè nan Nouvèl Zelann.
## Istwa
Lekòl la te etabli an 1850 ke Gouvènè George Grey a, e li te ke yo rekonèt ofisyèlman kòm yon enstitisyon edikasyon nan 1868.
## Effectif
## Elèv yo Creole
## Achitèk
## Elèv yo remakab
## Syans
## Espò
## Elèv yo pi popilè
*Russell Crowe
*Edmund Hillary

## Song lekòl la
Truong Tan Sang

**Trương Tấn Sang**, ki fèt 21 janvye 1949 nan distri a Duc Hoa, nan pwovens Long An (Vyetnam), se yon politisyen vyetnamyen.
## Biyografi
Li te lidè a nan pati kominis nan Hô-Chi-Minh-Vil pandan 1996-2000. Sou 25 jiyè 2011, li te eli prezidan Vyetnam (ki an tèt eta a), yon pozisyon senbolik. Li nan plas Nguyen Minh Triet.
## Zèv li yo

## Gade tou
* Prezidan Vyetnam
* Lis prezidan Vyetnam

## Referans

## Lyen deyò
* Sitwèb ofisyèl Truong Tan Sang
Ayewopò Long Thanh

**Ayewopò Long Thành** (*Sân bay quốc tế Long Thành*) se yon ayewopò ki sitiye nan Ho Chi Minh City, Vyetnam. Ayewopò se Long Thành yon ayewopò te planifye nan Vyetnam, nan distri a nan Long Thanh pwovens yo nan Dong Nai, 40 km nan nòdès Hochiminh lavil la. Genyen yon plan an mèt te apwouve. Konstriksyon yon faz nan premye yo ap kòmanse nan 2015. Aprè yo te fin nan faz nan premye (pri estime a se 6,74 milya dola USD, de, pis aterisaj 4000 mx 60 m, yon tèminal), ayewopò a pral kapab sèvi 25 milyon pasaje annum. Pral faz dezyèm ap bati de 2020 ak yon pis twazyèm ak yon tèminal nouvo, kapasite yo ap ogmante a 50 milyon dola pasaje annum. Soti nan 2030, yo pral faz nan twazyèm ap bati, ayewopò a ap gen 4 pis aterisaj, 4, tèminal, li pral kapab sèvi 100 milyon pasaje annum. Li pral youn nan pi gwo èpòt yo nan pwovens Lazi. Ayewopò Tan Son Nhat pral sèvi pasaje domestik sòti nan 2020.

## Referans

## Lyen deyò
Get Heavy

***Get Heavy*** se premye albòm rock pwodui pa gwoup mizisyen fenlandè Lordi, soti an 2002.
 
## Tit
# *Scarctic Circle Gathering* – 01:02
# *Get Heavy* – 03:00
# *Devil Is A Loser* – 03:29
# *Rock The Hell Outta You* – 03:07
# *Would You Love A Monsterman?* – 03:04
# *Icon Of Dominance* – 04:35
# *Not The Nicest Guy* – 03:12
# *Hellbender Turbulence* – 02:46
# *Biomechanic Man* – 03:22
# *Last Kiss Goodbye* – 03:08
# *Dynamite Tonite* – 03:14
# *Monster Monster* – 03:23
# *13.* – 01:08

## Senp
* *Would You Love a Monsterman?*
* *Devil is a Loser*

## Referans

## Lyen deyò
The Monsterican Dream

***The Monsterican Dream*** se yon albòm rock pwodui pa gwoup mizisyen fenlandè Lordi, soti an 2004.

## Tit
# *Threatical Trailer* – 01:09
# *Bring It On (The Raging Hounds Return)* – 04:35
# *Blood Red Sandman* – 04:03
# *My Heaven Is Your Hell* – 03:41
# *Pet The Destroyer* – 03:50
# *The Children Of The Night* – 03:45
# *Wake The Snake* – 03:46
# *Shotgun Divorce* – 04:42
# *Forsaken Fashion Dolls* – 03:43
# *Haunted Town* – 03:13
# *Fire In The Hole* – 03:27
# *Magistra Nocte* – 01:33
# *Kalmageddon* – 04:33

## Senp
* My Heaven Is Your Hell
* Blood Red Sandman

## Referans

## Lyen deyò
The Arockalypse

***The Arockalypse*** se yon albòm rock pwodui pa gwoup mizisyen fenlandè Lordi, soti an 2006.

## Tit
# *SCG3 Special Report* – 03:46
# *Bringing Back The Balls To Rock* – 03:31
# *The Deadite Girls Gone Wild* – 03:45
# *The Kids Who Wanna Play With The Dead* – 04:07
# *It Snows in Hell* – 03:37
# *Who's Your Daddy?* – 03:38
# *Hard Rock Hallelujah* – 04:07
# *They Only Come Out At Night* – 03:49
# *The Chainsaw Buffet* – 03:47
# *Good To Be Bad* – 03:31
# *The Night Of The Loving Dead* – 03:09
# *Supermonstars (The Anthem Of The Phantoms)* – 04:04

## Senp
* *It Snows in Hell*
* *Who's Your Daddy?*
* *Hard Rock Hallelujah*
* *They Only Come Out At Night*

## Referans

## Lyen deyò
Tequixquiac

**Tequixquiac** se yon ti komin nan nò Meksik. Li se yon ti lokalite nan Eta nan Meksik. Tequixquiac gen pou Kapital Santiago Tequixquiac.

## Referans

## Lyen deyò
Da Lat

**Da Lat** se yon vil nan pwovens Lam Dong, Vyetnam. Sifas li sa 393 km2, popilasyon l genyen 211.696 moun (2011).

## Gade tou
* Ayewopò Lien Khuong
Ayewopò Lien Khuong

**Ayewopò Lien Khuong** (*Sân bay Lien Khuong*) se yon ayewopò ki sitiye nan Da Lat, Lam Dong, Vyetnam.

Ayewopò a se 26 m nan sid lavil la. Li te gen yon sèl pis (3250 m), de (2) tèminal.
## Referans

## Lyen deyò
* Construction begins on new Quang Binh airport Viet Nam News, September 1, 2004
* Airport & Ground Support Equipment (AGSE) in Vietnam by Le Son (11/25/2005)
Pòtay:kilti

Daprè UNESCO :
« Kilti, nan yon sans laj, se tout sa ki konsène espirityalite, bagay materyèl, bagay entèlektyèl ak afektif, ki pwòp a yon sosyete oswa yon gwoup sosyal. Li gen ladan li la (aktivite), literati, fason moun viv, dwa fondamantal chak moun, tradisyon ak kwayans. »   

— Konferans Mondyal sou politik kiltirèl, Meksiko, 26 jyè - 6 out 1982, 
Déclaration de Mexico sur les politiques culturelles
Deadache

***Deadache*** se yon rock pwodui pa gwoup mizisyen fenlandè Lordi, soti an 2008.

## Tit
# *SCG IV* – 00:42
# *Girls Go Chopping* – 04:02
# *Bite It Like a Bulldog* – 03:29
# *Monsters Keep Me Company* – 05:28
# *Man Skin Boots* – 03:42
# *Dr. Sin Is In* – 03:47
# *The Ghosts of the Heceta Head* – 03:38
# *Evilyn* – 04:00
# *The Rebirth of the Countess* – 01:59
# *Raise Hell in Heaven* – 03:32
# *Deadache* – 03:28
# *The Devil Hides Behind Her Smile* – 04:12
# *Missing Miss Charlene* – 05:10

## Senp
* *Bite It Like a Bulldog*
* *Deadache*

## Referans

## Lyen deyò
Babez for Breakfast

***Babez for Breakfast*** se yon albòm rock pwodui pa gwoup mizisyen fenlandè Lordi, soti an 2010.

## Tit
# *SCG5: It's a Boy!*
# *Babez for Breakfast*
# *This Is Heavy Metal*
# *Rock Police*
# *Discoevil*
# *Call Off the Wedding*
# *I Am Bigger Than You*
# *ZombieRawkMachine*
# *Midnite Lover*
# *Give Your Life for Rock and Roll*
# *Nonstop Nite*
# *Amen's Lament to Ra*
# *Loud and Loaded*
# *Granny's Gone Crazy*
# *Devil's Lullaby*

## Senp
* *This Is Heavy Metal*
* *Rock Police*

## Referans

## Lyen deyò
Boza

**Boza** se yon disiplin atistik ki gen ladan l penti, achitekti, eskilti ak gravi.

## Referans

## Lyen deyò
Jean Gardy Bien-Aimé

**Jean Gardy Bien-Aimé**, ki fèt 24 janvye 1959 nan Pòtoprens (Ayiti), se yon aktè ak yon reyalizatè, pwodiktè ayisyen.

## Biyografi
Li etidye jesyon e kontabilite. 
## Zèv li yo
### Tankou aktè
* *[[Le Revers de la Médaille]]*
* 1997 : *[[Cicatrice I]]*
* 1999 : *Cicatrice II*
* 2013 : *[[Un monde séparé]]* : Gérard
* 2017 : *[[Kado Bondye]]* : Taza

### Tankou reyalizatè oubyen koreyalizatè
* 1988 : *[[Les gens de bien]]*
* 1992 : *[[Le Cap à la Une]]*
* 1994 : *[[L'enquête se poursuit]]*
* 1997 : *[[Cicatrice I]]*
* 1998 : *[[Le Père de mon fils]]*
* 1999 : *[[Cicatrice II]]*
* 1999 : *[[Protège-moi]]*
* 2002 : *[[Millionnaire Par Erreur]]*
* 2005 : *[[ Le Miracle de la Foi]]*
* 2011 : *[[Take it or leave it]]*

## Referans

## Lyen deyò
* Jean Gardy Bien-Aimé sou IMDb
* Jean Gardy Bien-Aimé sou BèlFim
* Jean Gardy Bien-Aimé sou Afrociné
Mizik Kreyòl

## Twoubadou
Se mizik a lanmou, li ap chante lanmou nan kè.

## [[Mereng]]
Mereng se mizik lokal Repiblik dominikèn (peyi panyòl)

## [[Konpa]]
Se mizik lokal Ayiti.

## [[Mizik rasin|Rasin]]

## [[Zouk]]
Se mizik lanmou tou. Nou danse li kole. Anpil moun renmen tande li paskè se bon bagay.

## Raeggae/Ragga
Se mizik a tèks pou danse, bouje avèk anpil anpil moun.

## [[Rap]] epi Hip Hop

Hip Hop se yon mouvman kilti ki te develope nan Nouyòk nan ane 1970 yo, premyèman omilye moun Nwa ameriken epi pòtoriken. Hip Hop gen kat (4) pyès oubyen eleman : deje oubyen moun k ap fè mizik nan fèt, oubyen moun ki rap, desine grafiti, epi danse brize. Hip Hop te kòmanse nan Bronx, Nouyòk men kilti li ap gaye nan toutotou lemon. Bonè Hip Hop gen kredi pou rete klik deblozay nan Nouyòk paske li ranplase deblozay ak konpetisyon nan da, danse, oubyen rap nan fason lib.

Hip Hop gen gwo relasyon avèk kilti karayibeyèn. Jamayiken Deje Kool Herc gen kredi pou orijine mizik Hip Hop aprè derape Nouyòk. DJ Kool Herc te kreye plan pou mizik epi kilti Hip Hop a batiman tradisyon jamayiken tankou vante powetik an mizik jamayiken, ki li ap gade lè li te yon timoun nan Jamayik. DJ Kool Herc itilize de plak ak de vire tab epi li chanje kijan mizik te jwe. Li itilize yon zòn patikilye plak la, zòn ak doum sèl, nan angle “the break” epi li te kreye yon rit. Ak rit li moun ki rap, li kapab rap, moun ki danse, li kapab danse. Ide la se fondasyon pou mizik epi kilti Hip Hop.
Pou moun ayisyen, Hip Hop gen yon gwo etwal atis Hip Hop nan Wyclef Jean. Wyclef Jean ak gwoup li “The Fugees” oubyen “Figye la” se anpil popilè nan Etazini nan bonè ane 1990 yo. “The Fugees” gen de (2) manm ayisyen, Wyclef Jean epi Pras Michel epi yon manm nwa-ameriken, Lauryn Hill. Yo enskri de (2) albòm, *Blunted on Reality* epi *The Score*.

## Reggaeton

## Bacchata

## Referans

## Lyen deyò
Penti Ayisyen

## Premye pent aysiyen yo

## La Nayif
* Georges Auguste (1933 - ) 
* Wilson Bigaud (1931 - ) 
* Bourmond Byron (1923 - 2004) 
* Henry-Robert Brésil (1952 - ) 
* Préfète Duffaut (1923 - ) 
* Hector Hyppolite (1894 - 1948) 
* Charles Obas (1927 - 1969) 
* Philomé Obin (1892 - 1986) 
* Robert Saint-Brice (1893 - 1973) 
* Gérard Valcin (1925 - 1988)

## La Vodou
* Jean-Claude Garoute (Tiga)
* Maud Robart
* Louisiane Saint Fleurant 
* Denis Smith
* Dieuseul Paul 
* Levoy Exil 
* Prosper Pierre-Louis
* Payas
* Stevenson Magloire

## Sèn de jan
* Frank Louissaint

## Sireyalis
* 

### Lòt mouvman atistik
* Jean-Michel Basquiat (1960 – 1988) - Grafiti, New age, New Art
* Frantz Lamothe (1961 - ) - Grafiti, New age, New Art
* Jean-Claude Garoute (Tiga) (1935 - 2006) - Penti vodou, eskilti, Seramik
* Hervé Télémaque (1937 - ) - Figirasyon naratif, New Art

## Bibliyografi

* Michel Philippe Lerebours, *Haïti et ses peintres de 1804 à 1980. Souffrances & Espoirs d'un Peuple*, 2 volumes, Port-au-Prince, 1989.
* Catalogue de l'exposition *Peinture Haïtienne d'inspiration vaudou*, Musée d'Aquitaine à Bordeaux (10 mai au 30 novembre 2007), éditions Le Festin, 2007.
* Laënnec Hurbon, *Les mystères du Vaudou*, Gallimard, coll. « Découvertes Gallimard / Religions » (), 1993.
*  Catalogue de l'exposition*Vaudou* à l'Abbaye de Daoulas, du 27 juin 2003 au 11 janvier 2004, sous la dir. Michel Le Bris, Hoëbeke, 2003.
* Catalogue de l'exposition *Haïti, anges et démons* à la Halle St Pierre, Paris, du 21 mars au 30 juin 2000 / sous la dir. de Martine Lusardy, Hoëbeke/Halle St Pierre, 2000.
* Selden Rodman, *Where art is joy; Haitian art, the first forty years*, Ruggles De Latour INC, 1988.
* Jean-Robert Leonidas, *Rêver d'Haïti en couleurs=Colorful Dreams of Haiti*, (en coll. avec Frantz Michaud photograhy) Cidihca, 2009.
* Jean Marie Drot, *La rencontre des deux mondes vue par les peintres d'Haïti*, Edizioni Carte Segrete, 1992.
* Gérard Alexis, *Peintres Haïtiens*, Éditions Cercle d'Art, Paris, 2000.
* Jean Marie Drot, *Journal de voyage : Chez les peintres de la fête et du Vaudou en Haïti*, Editions Skira, Genève, 1974.
* Jean Marie Drot, *Voyage au Pays des Naïfs*, Editions Hatier, Fribourg, 1986.
* Jean Marie Drot, *Peintures et Dessins-Vaudou d'Haïti*, Académie de France à Rome, De Luca Edition, Rome.
* Jean-robert Leonidas, *Voix hautes pour Tombouctou*, poèmes (collectif), Editions Tombouctou, Mali, 2013.
* Marie Alice Theard, *Le temps paroles à dire*, Les Éditions Theard Haiti, 2007.

## Referans

## Lyen deyò
Woman

**Woman** se yon mòd literati

## Kèk womansye entènasyonal
* Agatha Christie
* Alxandre Dumas
* Homère
* Victor Hugo
* Jean-Paul Sartre
* Georges Simenon

## Womansye ayisyen
* Stéphen Alexis
* Georges Anglade 
* Dominique Batraville 
* Georges Castera
* Marie Chauvet
* Massillon Coicou
* Louis-Philippe Dalembert
* Edwidge Danticat
* Davertige
* René Depestre
* Oswald Durand
* Jessica Fièvre
* Frankétienne
* Mona Guérin
* Fernand Hibbert
* Dany Laferrière
* Fréderic Marcelin
* Kettly Mars
* Margaret Papillon
* Anthony Phelps
* René Philoctète
* Paulette Poujol Oriol
* Jacques Roumain
* Rodney Saint-Éloi
* Elsie Suréna
* Lyonel Trouillot
* Gary Victor
* Etzer Vilaire

## Referans

## Lyen deyò
* Ekriven ayisyen sou ile.en.ile
Jean-Claude Garoute (Tiga)

** Jean-Claude Garoute**, rele **Tiga**, ki fèt 9 desanm 1935 nan Pòtoprens  (Ayiti) epi ki mouri 14 desanm 2006 nan Miyami (Florid), se yon pent, yon skiltè, yon seramist ak yon mizisyen.  
## Biyografi
An 1968 li fonde nan Pòtoprens yon atelye ke li rele Poto-Mitan pou pèmèt penti aysyen an reprann plas li gras a vodou. Se eksperyans sa ki vin bay mouvman Sen-Solèy la an 1973.  

## Sen-Solèy

## Apre Sen-Solèy

## Videyo
* Arnold Antonin, *Tiga : Haïti, rêve, possession, création, folie*, 52 min, 2001

## Bibliyografi
* Michel Philippe Lerebours, *Haïti et ses peintres de 1804 à 1980 : souffrances & espoirs d'un peuple*, 2 volim, Pòtoprens, 1989

## Referans

## Lyen deyò
La nimerik

**La nimerik** se yon tout sa ki nan domèn la (aktivite) kreye apati de langaj nimerik. Jan atistik sa a kòmanse nan ane 80 yo.
Kilti ayisyen

**Kilti ayisyen** an se kilti tout moun ki fèt nan yon zile ki nan Oseyan atlantik la yo rele Ayiti.   

Kilti pèp sa a sòti nan kilti tout pèp ki te kolonize peyi Ayiti a. Li gen la dan li, kilti Ewopeyen, Afriken, Endyen Amerik, Panyòl, Polonè, Arab. Men de peyi ki gen jwe pi gwo wòl nan kilti ayisyen an se peyi Lafrans ak kontinan afriken an.

## Kwayans
* VODOU

## Jou ferye

* 1e janvye : Endepandans Ayiti 
* 2 janvye  : jou dè Aye
* 12 janvye : Komemorasyon trambleman tè ki te ravaje depatman lwès ak depatman Sidès peyi Ayiti
* 1e me     : Fèt Agrikilti ak Travay
* 18 me     : Kreyasyon Drapo Aysyen 
* 17 oktòb  : Komemorasyon lamò Anperè Jean-Jacques Dessalines 
* 18 novanm : Batay Vètyè
## Sosyete
* Lis pèsonalite nan orijin ayisyen
## Medya
* Lis jounal yo an Ayiti

## Literati ayisyen

* Gade tou ː Literati ayisyen

Literati ayisyen an ekri an sitou an franse. Men depi kèk tan, sitou aprè Tranblemanntè 12 janvye 2010 nan peyi Ayiti a, genyen plis ekriven ki ekri an kreyòl. Anpil liv literati lòt lang ap tradwi an kreyòl.

Gras a dyaspora ayisyen an, gen anpil ekriven ayisyen ki ekri an anglè (kòm Edwidge Danticat) ak an panyòl (kòm Micheline Dusseck).

Kont pran yon gwo plas nan literati ayisyen an. Bouki ak Malis se youn nan pi gwo pèsonaj nan patrimwàn kiltirèl peyi Ayiti.
 
Men yon lis kèk nan ekriven ayisyen ki pi popilè nan lemond :
* Marie-Célie Agnant
* Edwidge Danticat
* René Depestre
* Alibée Féry
* Frankétienne
* Dany Laferrière
* Jean Metellus
* Émile Ollivier
* Jean Price-Mars
* Jacques Roumain
* Jacques Stephen Alexis
* Marie Vieux-Chauvet

## Penti ayisyen

## Mizik ayisyen

## Sinema ayisyen
* Gade Sinema ayisyen

## Referans

## Lyen deyò
Oseyan (jewografi)

Nan domèn jewografi yo rele **oseyan** yon gwo dlo sale. Oseyan yo pran prèske 70% plas sou planèt Tè a.

Gen senk (5) oseyan ki yo menm bay yon bann lanmè :
* Oseyan Pasifik
* Oseyan Atlantik
* Oseyan Endyen
* Oseyan Atik
* Oseyan Antatik

## Gade toɯ
* Pantalasa

## Referans

## Lyen deyò
Oseyan Pasifik

**Oseyan Pasifik** se pi gwo oseyan sou planèt Tè a. Li mezire 166 241 700 km².   Li ansèkle ak kat kontinan: Amerik di Nò, Amerik di Sid, Oseyani ak  Azi.

## Referans

## Lyen deyò
Kristòf Kolon

**Kristòf Kolon** (**Cristoforo Colombo** an italyen) se yon navigatè italyen, ki fèt an 1451 nan Gèn epi ki mouri 20 me 1506 nan Valadolid nan peyi Espay. Profesyon l se: Maren, Eksploratè, Kolonizatè e li te Vis wa epi Gouvènè Ind, Madanm li rele; Filipa Moniz Parestrelo. 
## Biyografi
Li te nan sevis rèn Izabel Premyè nan Espay. Kristof Kolon te chèche nouvo chimen, pa loseyan Atlantik, pou alé vè peyi End. Li pa ka atenn End men li rive nan zil Karayib ak Lamerik disid. 

Kristòf Kolon fè kat (4) vwayaj : 
* 1492 – 1493 : Bahamas ; Kiba ; Ayiti
* 1493 – 1496 : Dominik ; Gwadloup ; Pòtoriko‎ ; Jamayik
* 1498 : Venezwela
* 1502 – 1504 : Matinik ; Ondiras ; Panama

## Referans

## Lyen deyò
Wolfgang Amadeus Mozart

**Wolfgang Theophilus (Amadeus) Chrysostomus Mozart** (27 janvye 1756 - 5 desanm 1791) te yon enpòtan konpozitè otrichyen, reprezantan nan mizik klasik. Li te fèt nan Salzbourg, pitit pitit Leopold Mozart (1719-1787).Kòm yon timoun, Lè sa a, te fè yon toune nan tout Ewòp, men se kòm yon granmoun li pa t 'kapab fè fas ak lajan e li te mouri trè jèn nan povrete.Pami pi bon travay li yo opera Don Giovanni an ak maryaj la nan Figaro.

Yon timoun prodij ak yon konpozitè prekos, li te jwe piblikman depi laj sèt an atravè Ewòp, kaptivan odyans ak sè li Maria Anna. Li te mouri a laj de trant-senk an, li te kite dèyè yon kò travay konsiderab (893 travay yo nan lis nan katalòg Köchel la).Dapre temwayaj kontanporen li yo, li te yon virtuoz ni nan pyano a ni nan vyolon an. Li te ekri nan tout jan mizikal nan epòk li a epi li te eksele nan chak. Li rekonèt kòm pèfeksyone konsèto a, senfoni an, ak sonat la, epi kòm youn nan pi gwo mèt opera yo.Non li antre nan langaj chak jou kòm yon sinonim pou talan, si se pa jeni prekos.

## Referans

## Lyen deyò
Logipam

**Logipam** se yon antrepriz ayisyen ki ap travay pou pwomosyon lojisyèl lib an Ayiti. Logipam egziste depi 2008. Li fonde pa Jean Baptiste Marc, Jean Came Poulard ak Jean Eder Hilaire.
## Referans

## Lyen deyò
Logipam Pajwèb ofisyèl
Laurent Lamothe

**Laurent Lamothe** se yon politisyen ayisyen. Li te Minis Afè Etranje (2011-2012) epitou Premyer minis Ayiti (manda li : 2012-2014).

## Biyografi

## Zèv li yo

## Referans
Centre Pedagogique des freres unis

Le **Centre Pédagogique des Frères unis (C.P.F.U)**, 
établissement d'enseignement secondaire et supérieur privé, est situé le long de Fortune , au 12 de la rue joule. 

Ce Collège est la meilleure école sur la route de delmas33.

Les élèves du Collège centre pédagogique des frères unis sont souvent appelés des « Elevilot », et l'établissement est couramment désigné sous le sigle « CPFU ».

## Histoire
### CPFU

Fortune Cherfrere à l'âge de 18 ans a ressenti le besoin de bâtir une école privée avec son petit frère Marcel Eugene et Ilocene Augustin. Ils voulaient appeler cette école Centre Pédagogique des frères unis. En 1986 ils ont bâti ce collège maintenant qui s'appelle Centre pedagogique des frere unis. 

Cette école était construite avant à Delmas32. Maintenant ce collège est à Delmas33. Cette école a deux campus :
campus Delmas, Haiticentral et Gros morneHaiti . 

Les élèves  appellent cette école .

En effet, par une originalité surprenante à l'époque, le nouveau collège a décidé de donner à ses externes un enseignement gratuit. Le résultat est immédiat :

### Les classes
Le College Pedagogique des freres unis compte une quinzaine de classes. Chaque classe secondaire a 26 élèves ou plus. En Primaire chaque classe a 20 élèves ou plus.

En seconde, on dénombre sept classes de même niveau, proposant des enseignements d'exploration tels que :
* les sciences économiques et sociales (SES) (obligatoires), 
* Littérature et Société,
* les Méthodes et Pratiques Scientifiques MPS 
* et l'initiation aux sciences de l'ingénieur ISI (depuis 2007). 

En première et en terminale, il y a chaque fois huit classes scientifiques dont une à profil sciences de l'ingénieur (SI) et une classe littéraire. À ces deux niveaux, on peut noter des distinctions entre les classes : la S1 est traditionnellement considérée comme une classe *d'élite* (notamment en mathématiques où les élèves suivent un programme particulièrement poussé) ; la S6, qui va de la seconde à la terminale, est une section européenne (1h d'anglais en plus par semaine). Enfin, la S7 est destinée aux élèves ayant eu des difficultés en seconde ; elle leur permet, grâce à des heures de soutien supplémentaires et une équipe pédagogique particulièrement choisie, de pouvoir se redresser et d'acquérir un niveau similaire aux autres classes. Pour la rentrée 2011, le Collège fait partie avec trois autres établissements.

## Referans

## Lyen deyò
* www.facebook.com/CEPFU
* [cpfu.blogpost.com]
Achal Prabhala

**Achal Prabhala** se yon ekriven, aktivist é chechè endyen ki vi nan Bangalore, Karnataka. Li travail su propriete entelektuèl nan medsin é konesans. Prabhala se setou yon membre nan Advisory board nan Fondasyon Wikimedia.
Tarnobrzeg

**Tarnobrzeg** se yon vil nan peyi Polòy.

## Jewografi

## Istwa

## Moniman

## Pèsonalite
* Waleria Tarnowska (1782-1749), pent minyatiris
*Jadwiga Gibczyńska (1924-2012), aktris ak moun ki pale esperanto

## Referans

## Lyen deyò

*  Sitwèb ofisyèl Tarnobrzeg
*  Fowòm Tarnobrzeg
*  Kominote jwif Tarnobrzeg
*  Mize istorik Tarnobrzeg
Avianca

**Kolonbyen Air** (Panyòl ︰ Aerovías del continente amerikano SA, tradiksyon nan Amerik Continental Airlines Co Ltd a,) se nan Columbia nan a nasyonal avyon, jeneralize nan Columbia kapital Bogota.Bogota El Dorado Ayewopò Entènasyonal kòm yon mwaye santral, mwaye, dezyèm lan ki chita nan Lu Liu Siguo melon Sao Paulo Ayewopò Entènasyonal ak Guayaquil Ayewopò Entènasyonal la. Biznis Kolonbyen aviyasyon, ki gen ladan pasaje ak machandiz sèvis, ofri 64 wout.

## Istorik
## Flòt

Kòm a 29 me 2011, avyon an Kolonbyen gen avyon ki anba la a:

## Referans

## Lyen deyò
* Sit ofisyèl Avianca
VietJet Air

**VietJet Air** se yon avyon nan Vyetnam. Li te etabli an 2007. Li se jeneralize nan Hanoi (Noibai ayewopò), li konsantre sou ayewopò Tan Son Nhat-Saigon ak ayewopò Da Nang. Li te gen 18 avyon (Airbus A320) ak 14 destinasyon domestik nan 2015 la. Avyon a bay tikè bon mache.

## Referans

## Lyen deyò
Ayewopò Da Nang

**Ayewopò Da Nang** (*Sân bay Da Nang*) se yon ayewopò ki sitiye nan Da Nang, Nam Trung Bo, Vyetnam.

## Referans

## Lyen deyò
* Airport & Ground Support Equipment (AGSE) in Vietnam by Le Son (11/25/2005)
Talcahuano

**Talcahuano** se vil nan Chili.

## Entènet
*http://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Talcahuano
* Talcahuano.cl {es}
*  thno.info
* ASMAR - Astillero de Talcahuano
Chillán

**Chillán** se vil nan Chili.

## Pèsonalite
Pèsonalite ki fèt nan vil sa a :
* Bernardo O'Higgins (ki fèt 20 out 1778 epi ki mouri 24 oktòb 1842 nan Lima, Pewou), li konsidere kòm "papa patri a".
* Claudio Arrau (ki fèt 6 fevriye 1903 epi ki mouri nan Mürzzuschlag, Otrich le 9 jen 1991), yon pyanis popilè.

* Marta Brunet, ki fèt an 1901, se yon fanm ekriven ki resevwa Pri Nasyonal Literati Chili an 1961. *Montaña Adentro* (1923), *Bestia Dañina* (1926), *Bienvenido* (1929) ak *Humo hacia el Sur* se zèv pi popilè li yo. 

* Arturo Merino Benitez, ki fèt an 1888, te kadè nan lanme epi vin direktè avyasyon an 1928. Yo rele avèk non li ayewopò entènasyonal Santiago Chili. 

## Referans

## Lyen deyò
* Meri vil Chillán sou Municipalidadchillan.cl
Universidad de Concepción (Chili)

L**'Universidad de Concepción** se yon enstitisyon nan peyi Enseignement depase nan Concepción, Chili. Nan lane 2011, popilasyon l te konte 24,767 moun.

## Entènet
* UdeC.cl {es}
Universidad del Bío-Bío (Chili)

L**'Universidad del Bío-Bío** se yon enstitisyon piblik nan peyi Enseignement depase nan Concepción, Chili. Nan lane 2010, popilasyon l te konte 10,000 moun.

## Entènet
* Ubiobio.cl {es}
The Beatles

**The Beatles** se yon gwoup rock britanik.

## albom
* Please Please Me (1963)
* With The Beatles (1963)
* A Hard Day’s Night (1964)
* Beatles for Sale (1964)
* Help! (1965)
* Rubber Soul (1965)
* Revolver (1966)
* Sgt. Pepper’s Lonely Hearts Club Band (1967)
* Magical Mystery Tour (1967)
* The Beatles (1968)
* Yellow Submarine (1969)
* Abbey Road (1969)
* Let It Be (1970)
Lugo

**Lugo** se yon vil nan nòdwès peyi Espay. Li se kapital pwovens Lugo, nan kominote otonòm Galis. Li sitiye sou yon santèn kilomèt de "Costa Verde" sou Gòlf Gaskòy.

## Istwa

## Referans

## Lyen deyò
Barranquilla

**Barranquilla,** dezyèm pi gwo eta a endistriyèl lavil nan Karayib kòt la nan Kolonbi.

Li manti sou Delta a nan gwo larivyè Lefrat la Magdalena (Rivyè). La Puerta de Oro City kòm Kolonbi Le (Kolonbi Golden Gate) bilinmektedir.Şehirde dekouvri 1629. Sepandan, istwa a ofisyèl nan vil la 7 avril 1813. Gen yon gwo byen koni pò ak vil nan Dezyèm Gè Mondyal la, te gen yon anpil nan yon refij pou refijye anpil. Gen ayewopò a pi ansyen Amerik disid - Ayewopò Entènasyonal Ernesto Cortissoz bati an 1919. Vil sa a se yon bagay ki cho ak imid klima. Tanperati a nan mwa desanm se sou 30 ° C, gen yon van ki cho lannwit plis agreyab. Yon modèn vil endistriyèl yo, lakay yo nan yon popilasyon de 1.7 milyon yapmaktadır.Eski inivèsite fonde jou 15 jen 1943 nan iniversite del Atlantico, ak filozòf Julio Enrique Blanc Vil li gen pwòp li-ekri 98.7%, yo pral rekonèt. Kanaval de Barranquilla se li te ye kòm youn nan karnaval yo pi gwo. Sa a 4-jou Ash Mèkredi (Ash Mèkredi), lè sa a rive. Yon lavil sè, lavil sa a Tampa ak Florid.

## Pèsonalite
* Shakira, chantèz
* Edgar Rentería, jwè bezbòl
* LIKAR vout Ramos, boksè
* Silvia Tcherassi, mòd konplotè

## Sè lavil
*  Tampa, Etazini
*  Nankin, Lachin
*  Kaohsiung, Taywann

## Referans

## Lyen deyò
Istwa Laviktwa (komin)

**Laviktwa** se yon ti komin byen lwen nan depatman Nò nan peyi Ayiti ki bay fas sou bò Plato Santral ak depatman Nòdès.

Komin orijin te batize sou non David Troy ki te chita nan 1848, men an 1952 li pran bon non an kòm komin Laviktwa.
Se yon ti vil nan peyi Ayiti  ki gen yon kapasite  34,77 km2, li  parèt aklè ak yon popilasyon 7,500 moun an 2003 ak yon Dansite pou 215 moun pa km2. Li konsidere kòm yon zòn neglije an Ayiti sitou pou pozisyon jewografik li. Li sitiye bò nò ak Sèka Kavajal, Sidès nan Piyon, pou Lwès Rankit ak l'ès  Ench.

Sou plan administratif, ak politik, li depann d’Okap kòm kapital politik ak administratif kòm chèf lye depatman Nò a.

Laviktwa gen sèlman yon sèl seksyon kominal; se 1 seksyon Laviktwa. Moun ki rete lavil la pote non  Viktoryen (èn); pandan li karakterize ak plizyè abitasyon, nou ka site: Bawonsi, Gaspa I ak II, Dèfon, Mayaya, Lospinik, Difosak, Vyelaviktwa, Anwo Gwap, Granman ak Bwadom.

Laviktwa  domine nan yon plenn mòn epi li genyen yon klima nòmal.

## Kondisyon

### Edikasyon

Pou anndan komin Laviktwa, Depi 1996, Ministè Edikasyon Nasyonal ak Fomasyon profesyonèl (MENFP) reprezante ak yon biwo enspeksyon lekòl. Apeprè 12 lekòl primè, 3 piblik, 8 prive ak yon kongréganis. Pou sa ki konsène segondè, gen 2 kolèj, ak yon lise. Laviktwa pa gen sant profesyonèl. Pa gen Inivèsite ak Lekòl Siperyè.

### Relijyon

Pou relijyon, li te apeprè 23 tanp diferan pratik oswa kwayans nan Laviktwa: Katolik 5; Batis 16; Lapannkòt 1; Advantis 1, Leglis Kris la 1, epi ou jwenn lòt kote kèk Peristil Vodou.

### Sante

Laviktwa pa reprezante pa Depatman sante piblik ak popilasyon. Pou koulye a, li gen yon
sant sante ki reyini kèk kondisyon ak pafwa 1 oswa 2 doktè ayisyen oswa Kiben, yon enfimyè ak apeprè 5 oksilyè ki travay nan sèvis popilasyon an. Anplis gen 1 lòt sant sante anko ki an konstriksyon nan lakou Presbitè Legliz Katolik la.

### Kouran

LaViktwa jouk jounen jodi a toujou pa elektrifye, men se rèv tout moun kap viv anndanl.

### Kominikasyon

Pou koulye a, li 'gen 2 estasyon radyo yo (Radyo Kazimi ak radyo Viktori). Pa gen jounal  ni estasyon televizyon. Sèlman moun yo itilize mwayen konpayi telefòn Selilè yo.

### Dlo

LaViktwa gen de (2) rivyè yo ak kat (4) sous, 11 ponp ak majorite tiyo nan prèske tout kay, men manke dlo pou bwè.

### Politik

LaViktwa sèlman gen plizyè òganizasyon popilè ak plizyè gwoupman peyizan.

## Enfrastrikti administratif ak jidisyè

Pou anndan komin Laviktwa li gen yon tribinal lapè, yon Komisarya yo ak yon prizon. LaViktwa depi kreyasyon fòs lapolis an Ayiti an 1995 pa janm konnen egzistans polisye, jouk nan moman 2012 sa.

## Etabilsman ekonomik akFinansye

Yo jwenn yon sant agrikòl, yon restoran. Pa gen pansyon, yon otèl, pa gen bank komèsyal, li gen sèlman yon kès popilè.

## Kilti ak lwazi

LaViktwa prèske manke tout bagay: okenn sal teyat, okenn mize. Gen yon sal sinema. Pa gen bibliyotèk. gen yon pak espòtif an move eta, ak sis (6) gagè. Pa gen moniman.

LaViktwa depi lontan pa gen fèt popilè. Li gen patwon "Sent
Sesil" ki fete chak ane 22 Novanm.
Vung Tau

**Vung Tau** se yon vil nan pwovens Ba Ria-Vung Tau, Vyetnam. Sifas li sa 140 km2, popilasyon l genyen 472.527 moun (2015).

## Pou gade
* aewopò Vung Tau
Valdivia, Chili

**Valdivia** se yon vil nan Chili, kapital XIV Region.
## Istwa

## Jewografi

## Foto

Fichye:Mercado de Valdivia.JPG| Mache Valdivia
Fichye:Valdivia desde teja.JPG|Vi lavil depi île de Teja.
Fichye:Árbol Navidad Kunstmann.jpg|Sapen Nwèl dekore avèk chop byè|
Fichye:UACh-Centro de Educación Continua-noche.JPG|Sant edikasyon kontinye
Fichye:Torreón El Canelo-lado oeste.JPG|Torres El Canelo - kote lwès
Fichye:Bandera valdiviana.JPG| Drapo Valdivia
Fichye:Valdivia desde Isla Teja.JPG| Valdivia vu d'Isla Teja


## Referans

## Lyen deyò
* Minisipalite a Valdvia
Atakama

**Atakama** se yon gwoup rock, raga ris.
## Zèv li yo
### Albòm
* 2007 : *Теряя Себя*
* 2009 : *Звёзды*

## Referans

## Lyen deyò
Fargo

*Pou wè atik la sou lavil la, klike [[Fàgo (Dakota dinò)|isit la]].*
**Fargo** se yon fim Ameriken yo, rele pou yon vil nan Dakota dinò. Li te sòti 8 me 1996 la.
Atrel

**Atrel** se yon lokalite ki sitiye nan limit depatman Nòdwès ak Latibonit, li limite sou twa (3) komin Answouj, Pòdepè, Jan Rabèl.

## Referans

## Lyen deyò
Lila Downs

**Ana Lila Downs Sánchez** se yon chantè, konpozitè e mizisyen meksiken nan Tlawako, Oaksak. 

## Références

## Liens externes
* Lila Downs 
* Myspace
Zèb (bèt)

A **zèb** se yon bèt nan Afrik (kèk nan zou). Li se yon pati nan kwadrupèd yo genus ekin nò (*Equus*).

## Rekonesans espès
Diferan espès ak sub-espès nan foto:

Fichye:Samburu Grevy's zebra.jpg | *[[Equus grevyi]]*
Fichye:Quagga photo.jpg | *[[Equus quagga quagga]]*
Fichye:Equus burchelli at the Philadelphia Zoo 007.jpg| *[[Equus quagga burchellii]]*
Fichye:TheGreatZebra.jpg| *[[Equus quagga boehmi]]* (zèb komen)
Fichye:Champmans Zebra - Adelaide Zoo - Side View.JPG | *[[Equus quagga chapmani]]*
Fichye:Zebra landau.JPG | *[[Equus zebra]]*
Fichye:Mountain zebras.jpg | *Equus (zebra) hartmannae*