Mè Teresa

**Anjezë Gonxhe Bojaxhiu** ( [ a ˈ ɲ ɛ z ə ˈ ɡ ɔ n d͡ʒ ɛ b ɔ j a ˈ d͡ʒ i u ], nan relijyon **Mè Teresa**, kanonize nan Legliz Katolik kòm **Sent Teresa de Calcutta**, se yon relijyez katolik ki natirèl albanyen. Endyen, misyonè nan peyi End, Pri Nobèl Lapè an 1979. Li fèt 26 out 1910 nan Üsküb (Anpi Otoman ) epi li te mouri 5 septanm 1997 nan Kalkouta (End), yo pi byen konnen l pou aksyon charitab pèsonèl li ak fondasyon yon kongregasyon relijye, Misyonè Charite yo ki akonpaye li epi suiv egzanp li.

Li te beatifye nan dat 19 oktòb 2003 pa Pap Jean-Paul II epi kanonize nan dat 4 septanm 2016 pa Pap Francis.

Li te dabò youn manm nan Sè Lorette yo, li te kite kominote sa a nan ane 1949 pou « swiv apèl li apresa  fonde kongregasyon l lan an 1950. Travay li ak moun ki pi pòv yo te kòmanse ak edikasyon timoun nan lari yo ak ouvèti " azil Kaliga " nan Kalkouta. Pandan plis pase 40 an, li te dedye lavi li bay pòv, malad, abandone ak moun ki pral mouri, dabò nan peyi Zend ak nan lòt peyi, epi li te gide devlopman Misyonè Charite yo. Nan moman lanmò li, yo te responsab 610 misyon, nan , ki gen ladan l soup popilè, sant sipò pou fanmi, òfelina, lekòl, ospis ak kay pou moun ki gen maladi tankou lèp, SIDA oswa tibèkiloz .

## Biyografi

### Anfans
Paran Anjezë Gonxhe Bojaxhiu se machann boujwa ak kretyen albanyen. Fanmi li gen orijin etnik albanè katolik. Nikollë papa l te chèf plizyè konpayi konstriksyon e li vann pwodui famasi. Yo te gen de pitit, yon pitit fi ki rele Age, ak yon pitit gason ki rele Lazare lè Anjezë te fèt nan vil Üsküb nan dat , nan vilayè Kosovo, yon sibdivizyon administratif anpi Otoman an. 

Nikollë, papa l, te ensiste pou tout pitit li yo ale lekòl, ti gason ak tifi, yon bagay relativman ra nan yon peyi ki te make pa enfliyans Otoman nan epòk sa a. Timoun yo ede nan travay domestik epi yo resevwa edikasyon relijye nan men manman yo.  
Paran li yo, ki te katolik, souvan ede pòv yo nan vil la, ak Anjezë regilyèman akonpaye manman l nan vizite pi pòv yo, kit se pòv ak alkòl oswa òfelen. Drâne, manman l, konseye pitit li yo: « Lè w fè sa ki byen, fè l tankou yon wòch w ap voye nan lanmè ». Menm jan an tou, yo regilyèman akeyi pòv yo sou tab yo; Anjezë make pa rekòmandasyon manman l: « Pitit fi mwen an pa janm aksepte pran yon mòde san li pa pataje ak lòt moun ».

Rejyon an te fè eksperyans boulvèsman etnik ak relijye ak lagè Balkan yo (pandansetan rejyon an te okipe pa Peyi Wa ki nan Sèbi a) ak Premye Gè Mondyal la. An 1919, papa Anjezë te tonbe malad epi li te mouri.  Sa fè li vin san papa nan laj . Biznis fanmi l yo te fè fayit epi Dâne te louvri yon atelye kouti pou sipòte fanmi l.

Mè a edike pitit li yo nan lafwa kretyen an; timoun yo aktif nan lavi pawas Jezuit yo ap dirije. Fanmi an òganize veye lapriyè epi patisipe nan sèvis yo. Anjezë vin soprano nan koral vilaj la, jwe teyat, aprann mandolin]. Se nan anbyans lapriyè sa a ke Anjezë panse, nan laj , konsakre tèt li bay Bondye; li pran sis ane pou yo konvenki nan apèl sa a. Li renmen solitid ak lekti men sante li frajil epi li soufri rim  souvan.  

Yon nouvo pè Jezuit, Franjo Jambrekovic, devlope enterè nan misyon yo nan pawas li a, tou de atravè lapriyè ak revizyon oswa konferans misyonè ki pase yo. A , Anjezë mande Jambrekovic kijan pou l disène vokasyon l. Pè Jezuit la reponn ke se . Apre yon pelerinaj nan tanp mariyèn nan Letnica, li te santi anvi pou yon lavi konsakre.

Li mande manman l pèmisyon pou l antre nan kongregasyon Sè Lorette yo. Manman l aksepte malgre opozisyon frè l Lazare ki twouve ke se "tan pèdi"... Anjezë postile avèk èd Pè Franjo Jambrekovic e depa li pwograme pou 25 septanm 1928 ..

### Relijyez ka Sè Lorette yo

#### Postila ak novisya
Li kite peyi natif natal li jou ki te 26 septanm 1928 , a laj 18 tan, e li te rantre nan kouvan Sè Lorette, nan Rathfarnham toupre Dublin nan Iland, yon kominote ki te fonde nan XVII syèk pa Mary Ward . Nan sis semèn, li aprann baz yo nan angle. Li aprann tou disène apèl li nan lavi misyonè a, petèt avèk èd *Egzèsis espirityèl* yo . Nan dat 11 desanm 1928, li te ale nan peyi End pou fè novisye li.

Li te rive vil Kalkouta an ; li choke pa povrete ekstrèm ki te genyen , li te ekri sa l panse yo nan yon jounal katolik nan vilaj li a: . Apre sa, li te ale nan Darjeeling, kote li te fè postila li ak novisya.

Anjezë te vin novis nan dat  e li te mete rad relijye a pou premye fwa. Li te retire tèt nan mond lan, epi resevwa fòmasyon relijye atravè lekti lavi sen yo, epi li te prepare pou diplòm ansèyman li. Nan dat , li te pran ve tanporè li epi pote non Sè Mary Teresa. Lè l te chwazi non sa a, li te vle mete tèt li anba patwonaj Thérèse de Lisieux, yon relijyez fransèz Kamelit ki te kanonize twazan anvan sa an , ki te deklare sent patwòn nan misyon, ki te vle viv  e ki te ekri: .

#### Pwofesè nan Kalkouta
Apre li te travay pou kèk mwa nan yon dispansè nan Bengal, kote li te trete pòv yo, Sè Mary Teresa te anseye nan lekòl Loreto Entally nan Kalkouta, depi  rive . Menmsi li fè fas ak klas , pedagoji estrik li ak sèvis enb li fè l 'pwoche ak timoun Endyen yo ki byen vit rele li "Ma", ki vle di "Manman".

Li te fè dènye ve li nan peyi Zend nan dat 24 me 1937. An 1944, li nome direktris etid nan Sent Mari, yon lekòl ki rezève pou klas sosyal siperyè yo nan Kalkouta. Li konsakre yon pati nan tan li nan bidonvil kote li ale pou konsole pòv yo ak malad yo, ak vizite moun ki entène lopital nan Nibratan Sarkal.. Li ekri manman l, epi pwobableman anonse l ak fyète  nominasyon li kòm dirèktris. Manman l reponn li: « Chè pitit mwen, pa bliye ke si ou te ale nan yon peyi byen lwen konsa, se te pou pòv yo. » .

#### Tren nan Darjeeling: apèl la nan apèl la
Nan dat , pandan yon vwayaj tren soti nan Kalkouta pou ale nan Darjeeling kote retrèt chak ane nan kominote li a t ap fèt, li te resevwa sa li te rele "apèl la andedan apèl la". Pandan l ap eseye dòmi: . Mè Teresa pale de jou sa a kòm . Li ajoute ke eksperyans sa a se lanmou Bondye, ki vle renmen men tou pou yo renmen . Li te eksprime eksperyans sa a anpil pita nan yon lèt an 1993 ki te retounen nan eksperyans sa a nan dat , li te afime ke Bondye swaf pou nou: .

Li pa di pèsonn eksperyans sa a epi li medite an silans. Tounen Kalkouta, li te ekri gid espirityèl Jezuit Bèlj li a Céleste Van Exem, epi li te di l dezi li pou l kite tout bagay dèyè. Li rekòmande pou li priye epi rete an silans. Yon ti tan apre, li te eksplike sitiyasyon an bay evèk Kalkouta Ferdinand Perier ki te opoze sa. Sè Mary-Teresa pa sezi pa repons lan e li gen matirite dezi li; li vle fonde yon nouvo lòd relijye. Yon ti tan apre, li te tonbe malad grav epi yo te voye l nan yon sanatorium nan Asansol, nan menm eta Bengal oksidantal, pou l te refè apre tibèkiloz la. Pandan konvalesans sa a, li priye epi apwofondi mesaj li te resevwa a; li di lè sa a li dekouvri ke Bondye renmen li men tou ke li vle yo renmen .

Peryòd repo sa a te vin pi kout akòz patisyon End ki te fèk endepandan. Sè yo rele Sè Mary Teresa tounen pou satisfè bezwen èd la. Detèminasyon li toujou osi gwo; Se konsa, achevèk la, finalman konvenki, mande Sen Syèj la pèmisyon pou l ba li eksklostrasyon relijye. Nan dat  li te resevwa repons nan men Pap , ki te ba l pèmisyon pou l viv andeyò yon kominote lòd li pou yon ane.

### Fondatris

#### Kòmansman fondasyon an
Sè Mary Teresa, kounye a Mè Tereza, prepare depa li apre li fin resevwa otorizasyon; li fè yon sari an koton blan ki gen yon woulèt ble maren. Nan dat  li te kite sè Lorette yo ak difikilte; li gen senk woupi nan pòch li.

Li ale nan Patna pou l resevwa fòmasyon kòm enfimyè. Li te retounen kat mwa pita li te rete ak Ti Sè pòv yo. Sou demand Ferdinand Perier, li te kenbe yon jounal kote li dekri refleksyon li yo: .

Lè sa a, li deside bay timoun leson nan lari apati de ; dis jou apre, gen deja plis pase . Li ap chache lwe lokal; li distribye savon epi li eksplike itilizasyon yo. Li te louvri yon lekòl nan yon lòt bidonvil nan Tiljana. Li eseye pran swen moun pòv li rankontre yo. Nan mwa  , li te rankontre Jacqueline de Decker, yon Bèlj ki te vle viv menm ideyal ak li. Dènye a gen pwoblèm sante epi li deside chèche tretman anvan li retounen wè Mè Teresa. Li te retounen Bèljik pou tretman pandan l te kenbe lyen epistolè ak Mè Teresa. Gen kèk moun ki kritike nouvo lavi Mè Teresa a, yo twouve li inefikas epi san vizyon. 

Nan mwa , li te vle viv otanke posib ak pòv yo, li pa vle viv ak èd Ti sè pòv yo ankò; Se poutèt sa li te chèche yon nouvo kote epi gras ak èd pè Van Exem, yo te akeyi l nan dènye etaj yon kay Pòtigè. Lavi li òganize ant moman lapriyè, anseye timoun yo ak pran swen moun ki mouri yo. Li resevwa èd detanzantan nan men moun pwofàn epi mande medikaman li pa gen mwayen pou peye yo nan famasi..

Nan  dat , Mè Teresa te resevwa yon vizit nan men youn nan ansyen elèv li yo, ki te mande si li te kapab suiv li. Mè Teresa voye l ale, li mande l pou l nouri chwa li a. Kèk mwa apre, jèn fi sa a retounen nan yon sari epi li mande l pou l aksepte l. Kèk jou apre, de lòt ansyen etidyan yo te suiv li. Nan mwa , peryòd otorizasyon an te ekspire, evèk la pwolonje otorizasyon ofisyèl Manman Teresa.

#### Sè Misyonè Charite yo
Byen rapid, plis pase dis jèn fi deside suiv Mè Teresa. Li mande ansyen elèv li yo pou yo konplete edikasyon siperyè yo. Nan prentan 1950, Pè Van Exem te mande Mè Teresa pou l ekri yon règ relijye. Li ekri règ la nan yon sèl swa epi li chwazi non Misyonè Charite . Li chwazi non charite sa a ( *agape* nan *lang grèk)*: lanmou ki soti nan Bondye, Mè Teresa vle gaye lanmou ki soti nan Bondye. Ferdinand Perier inogire nouvo kongregasyon an 7 oktòb 1950 .

Yo adopte abiman sari a kòm yon abiman relijye pou fè youn ak popilasyon endyen yo. Paran plizyè mè nan yon branch bengali nan Sè Imakile Konsepsyon yo, lè yo te fè remake ke fanm pòv k ap bale lari yo te mete sari a ak yon bann ble tou nan Kalkouta, kongregasyon an te adopte ofisyèlman sari  blan ki gen twa bann ble a nan mwa me 1960  . Blan ak ble yo se koulè tradisyonèl maryal; fon blan an konsidere kòm yon senbòl pwòp  . Twa bann yo senbolize volonte kominote a:  povrete, obeyisans, ak pou gwoup twazyèm lan, pi gwo a, chastete ak sèvis sa ki pi pòv pami pòv yo    .
Fichye:Sisters of Charity.jpg|Sè yo abiye ak sari epi sandal.
Fichye:Missionnaires-de-la-Charité MG 0508.JPG|Sè yo gen otorizasyon pou mete yon  tèt vès nan peyi frèt.
Fichye:Missionaries of Charity in Haiti.jpg|Sè yo abiye ak sari 


#### Nesans kay lospis Kalighat

Apre li fin wè yon nonm kap mouri, mè a mennen l lopital, men etablisman an refize pran swen l; moun ki t ap agoni a mouri san yo pa resevwa l. Apre sa, li deside pran swen moun ki nan wout pou mouri yo epi li mande yon plas nan lameri Kalkouta, ki ofri lokal li nan Kaliga, toupre tanp lan dedye a deyès Endou Kali. Li rele kay la "*[[Nirmal Hriday]]*",  . Sè yo mennen moun ki pi pòv yo ak moun ki pi abandone yo kap mouri epi pran swen yo ak ti mwayen yo.

Sepandan, enstalasyon mè katolik yo toupre yon tanp endou te wè ak move je, e te akize yo de pwoselitis. Yon revòlt pete epi sè yo te rete viv gras ak pwoteksyon lapolis la. Youn nan opozan yo, viktim tibèkiloz, rejte paske li te entouchab, kèk mwa apre li te reprann li. Opinyon li sou Mè Teresa chanje, li wè nan li yon avata deyès Kali, sa ki te pèmèt gen yon relasyon  fratènite ki te tabli ant endou yo ak Mè Teresa.

Dezan apre fondasyon an, Mè Tereza te achte yon kay, yon mizilman te vann a yon pri ridikil pou l tabli sè yo la. Li mande sè yo yon povrete kote yo, sa li jistifye:  Menm jan an tou, li refize èd ekonomik nan men Vatikan.

Lavi òganize ak tan nan lapriyè nan maten ak nan aswè, ak jou nan sèvis pòv yo. Mè Teresa di ke lapriyè se souf nanm nan. San fòs nou resevwa nan lapriyè, lavi nou ta enposib. Li eksplike koneksyon ki genyen ant lapriyè ak aksyon sè misyonè Charite yo, yo wè nan chak pòv prezans Bondye: .

#### Òfelina Nirmala Shishu Bavan

Yon jou, Mè Teresa wè yon timoun abandone ke yon chen ap manje nan lari a; li pran timoun nan ki mouri kèk tan apre. Apre sa, li te kreye yon òfelina. Sant Nirmala Sishu Bavan te louvri pòt li nan dat ; li pran timoun ki abandone yo la epi li ofri yo pou adopsyon . Kèk tan apre, li te louvri yon sant espesyalize pou timoun ki pa t adopte, akòz kwayans nan move kama ak majinalizasyon pou entouchab yo.

#### Koperatè k ap soufri yo
Anmenmtan, Mè Tereza aprann zanmi l Jacqueline de Decker ki te sipoze rejwenn li pap ka fè sa, akoz operasyon grav nan do l. Lè sa a, Mè Teresa mande l pou l vin sè espirityèl li, li mande l pou l pataje . Li kwè ke grasa soufrans ini ak Bondye, li ka jwenn yon valè pozitif. Jacqueline de Decker vin premye nan kowoperatè soufrans yo, yon gwoup malad ki ini nan lapriyè ak Misyonè Charite yo.

#### Lepre yo
Ant 1948 ak 1957, Mè Tereza ak premye sè yo te pran swen moun ki gen lèp yo te rankontre yo, men san sa pa t yon priyorite. Se nan ane 1957 li te resevwa senk moun ki te pèdi travay yo akòz lèp, akòz kwayans nan move kama, ki te mennen nan esklizyon lepre yo nan sosyete a. 

Lè sa a, MèTeresa t ap chèche louvri yon sant pou moun ki gen lèp, men yo te akeyi sè yo ak kout wòch. Se poutèt sa li voye anbilans pou pran swen moun ki gen lèp yo. Metòd vwayaj sa a fè li posib pou trete moun ki gen lèp lè yo rive jwenn yo. Apre sa, li sipòte jounen mondyal kont maladi lèp Raoul Follereau.

### Devlopman planèt la

#### Bezwen ak ekstansyon Misyonè Charite yo
Fè fas ak difikilte finansyè, Papa Van Exem pibliye yon reklam nan yon jounal pou mande sipò. Premye Minis nan Bengal,  lè sa a, te bay èd finansye, epi li te rankontre Mè Teresa epi li te etabli yon amitye pwofon avè l .

Menm jan premye layik yo, ki gen ladan Ann Blaikie, rankontre Mè Teresa epi yo vle ede nan bay kado pou timoun yo pou Nwèl la. Li, ki pa vle eskli okenn timoun, mande yo pou yo ofri kado tou pou jou ferye Mizilman oswa Endou. Layik sa yo ke tanzantan pi plis te vin kowoperatè aktif nan lòd la an 1960.

Nan ane 1959 la make sa Mè Teresa rele « twazyèm etap nan lavi mwen ». Dis ane apre fondasyon li a, kongregasyon li a ka devlope pi lwen pase limit dyosèz li a nan Kalkouta.

Manman Teresa envite nan BBC pou temwaye epi mande èd. Anpil moun reponn, men li pa satisfè ak èd finansyè sèlman: li mande kowoperatè yo pou yo ede kote yo ye a, nan devouman ak moun ki bò kote yo, epi tou nan repete Priyè Saint Francis la. nan Assisi.

Ane  make sa Manman Teresa rele . Dis ane apre fondasyon li a, kongregasyon li a ka devlope andeyò limit dyosèz li a nan Calcutta.

Mè Teresa rete nan Ranchi, apre sa nan New Delhi an prezans Premye Minis peyi End la Nehru. Ane annapre a, li te fonde misyon nan Jansi, Agâ, Asansal ak Bombay kote li te pran ofans piblik nan povrete ekstrèm ki te gouvènen la. Kritik sa a te deklanche yon kanpay laprès nan Bombay kont relijye a. Men, an 1962, li te resevwa premye dekorasyon Padma Shri nan men Prezidan peyi Zend pou travay li.

An 1963, li te opoze pou granmesi ak destriksyon yon lopital pou lepre nan Kalkouta. An 1963, li te kreye yon site pou moun ki gen lèp, site lapè nan Asansol. Travay nan site a te kòmanse an 1964. Pap , ki t ap vizite peyi End an 1965, te ofri limouzin li bay Mè Teresa, ki te mete l pou vann piblikman pou finanse konstriksyon site li a.

Nan mwa  , premye mesye yo te fonde Frè Misyonè Charite yo, Mè Tereza te rankontre Jezuit Pè Andre Travers-Ball epi li te ofri l pou l dirije nouvo kongregasyon an, sa li te fè aksepte. Li te ekri konstitisyon yo nan lòd la ak Mè Teresa, epi li te resevwa apwobasyon nan men Wòm an 1967, malgre diferans nan konsepsyon, menm jan ak abiman epi konduit relijye sè yo. Nou pito soumèt ak konsepsyon Pè Andre. Tout frè yo sibi nèf mwa fòmasyon espirityèl san pran souf nan Kalkouta, apresa trant jou retrè Ignasyèn.

#### Ekstansyon Entènasyonal
Apati 1965, Misyonè Charite yo te etabli tèt yo nan Amerik Latin nan sou demand Pap Paul VI. Entegrasyon yo te ase difisil nan peyi sa yo pou alafwa respekte klèje lokal la ak obeyi Pap la. Mè Teresa, sepandan, refize nenpòt patisipasyon politik sè yo, chwazi pou yo ale nan tout peyi, menm nan diktati tankou Ayiti, Filipin yo nan Ferdinand Marcos oswa Mizilman Yemèn, sa yo te trè repwoche l.

An 1968, sou demand , li te louvri yon kay nan Wòm, epi answit li te dekouvri gwo povrete ki te egziste tou nan mond oksidan an. An menm tan, sè yo t ap travay nan Bangladèch, yon peyi ki te devaste nan epòk sa a pa lagè endepandans la; anpil fanm viktim abi, sòlda vyole. Travay la ap elaji piti piti toupatou kote povrete a gaye, menm nan rejyon ak peyi ki pa trè favorab pou kretyen yo, e jiska lè sa a ki te entèdi pou nenpòt misyonè. Nan Yemèn pa egzanp, yon peyi ki te gen majorite mizilman kote enfliyans kretyen yo fèb, Mè Teresa, ke premye minis la te envite nan ane , te louvri kou kouti nan al-Hodeida epi tou pran swen lepre k ap viv nan izole nan twou wòch ki nan dezè Yemeni. Yo rele l *Manman san fwontyè*.

#### Figi planetè

An 1969, yo te rekonèt Misyonè Charite yo anba dwa Pontifikal. An 1971, Mè Teresa te resevwa pri  nan men Pap , ki te make kòmansman rekonesans entènasyonal travay li. Apre sa, li te fonde yon kay nan New York ansanm ak yon novisya nan London.

An 1978, li te resevwa Priz Balzan pou limanite, lapè ak fratènite nan mitan pèp yo, "pou sakrifis eksepsyonèl li te devwe tèt li pandan tout lavi li, nan peyi End ak nan lòt peyi nan Tyè Mond yo, pou yo ede pakèt viktim ki nan grangou, mizè ak maladi, neglije yo ak moun ki sou wout pou mouri, san pran souf transfòme nan aksyon lanmou li pou limanite soufran an ". Anplis de anpil meday li yo, Mè Teresa se doktè '''' plizyè inivèsite yo.

Nan dat , li te resevwa Pri Nobèl lapè ke li te aksepte "nan non pòv yo". Ti mè a pa trayi konviksyon li pandan diskou li, li denonse avòtman: 

#### Povrete nan Oksidan
Apati moman sa a, lavi l te vin  medyatize anpil. Li kritike materyalis ak egoyis sosyete oksidantal yo, li elaji diskou li sou povrete e li pale de grangou espirityèl: “Lanmou fèt ak viv nan kay la. Absans lanmou sa a nan fanmi yo kreye soufrans ak malè nan mond lan jodi a. Nou tout sanble ap prese. N ap kouri tankou moun fou dèyè pwogrè materyèl oswa richès. Nou pa gen tan ankò pou nou viv byen youn ak lòt: timoun yo pa gen tan ankò pou paran, ni paran pou timoun yo, ni pou tèt yo. Se konsa, se nan fanmi menm dezòd lapè mondyal la soti”.

Mè Teresa refize nenpòt lojik òganizasyonèl oswa biznis nan travay la: li vle misyonè charite yo viv nan pwovidans, sa vle di nan don, men san twò akimile. Se poutèt sa li te refize an  twòp don lajan; laprès te kritike Mè Tereza paske li gen twòp kòb ki fè li refize. Menm jan an tou, li refize asosyasyon ki sèlman sipòte l finansyèman, afime ke li pa vle zanmi men kowoperatè: "Se yon kapital Lanmou ki dwe mete ansanm. Yon souri, yon vizit yon granmoun aje. Vrè kolaboratè Kris yo se moun ki pote lacharite li. Lajan ap vini si yon moun ap chèche wayòm Bondye a. Apre sa, tout lòt bagay ap vini».

An 1982, sou youn nan wotè syèj Beyrout, Mè Teresa te sove  ki te bloke nan yon liy devan ant lame Izraelyen an ak geriya palestinyen yo. Li pwovoke yon sesefe, ak akonpaye pa Lakwa Wouj, li travèse zòn ki te gen tire nan lopital la ki devaste pou evakye jèn pasyan yo.   

An 1984, li te fonde "Pè Misyonè Lacharite" ak Pè Joseph Langford. Nan dat  menm ane a, li te vin ede viktim dezas Bhopal la, kèk jou apre katastwòf la. An 1985, li te resevwa pi gwo distenksyon Ameriken nan men Ronald Reagan. Menm ane a, li te kreye nan New York premye kay pou viktim SIDA, ​​ki te fèk parèt  .     

### Pwoblèm sante ak lanmò

Nan menm ane 1989 sa a, mè a te soufri yon arè kadyak, e li te demisyone nan pozisyon Siperyè Misyonè Charite yo . Sepandan, li te re-eli an 1990. Li te kontinye vwayaj li malgre sante frajil li, epi li te fonde yon kay nan Albani, nasyon orijin li.. Nan mwa desanm 1991, li te soufri nemoni e yo te swanye l nan yon klinik Kalifòni. Li te entène lopital ankò nan lavil Wòm an 1992 ak nan Delhi an 1993,, epi li te sibi nan Kalkouta an 1996 twazyèm angioplasti li nan senk an..

Mè Teresa te gen yon timè nan lestomak. An jiyè 1997, li te retounen Kalkouta. Li mouri 5 septanm 1997, nan kay mè Misyonè Charite yo. Gouvènman Endyen an te deklare yon jou dèy epi, pou koupe ak tradisyon, te òganize yon fineray leta pou li 13 septanm nan estad ki kouvri nan Netaji. 

## Espirityalite

### "Mwen swaf»
Mè Teresa trè make pa eksperyans 10 septanm 1946 la, e byenke li diskrè pandan plizyè ane konsènan eksperyans sa a, li mete pawòl Jezi yo sou kwa a: "mwen swaf" nan tout chapèl Misyonè Charite yo .

Lè li eksplike eksperyans li 10 septanm 1946 , li fè konnen li te fè eksperyans "swaf bondye" tankou yo te « gwo anvi ki soti nan Bondye pou li renmen epi renmen li tou». Lè sa a, li vin konprann vokasyon li kòm reponn ak swaf Bondye sa a, renmen pòv yo ke li wè Bondye nan yo a 

Li eksplike "swaf Jezi" sa a nan sa yo rele lèt "Varanasi" ekri Misyonè Charite yo, nan dat , kote li afime.  Mè Teresa kontinye 

### Lapriyè ak sèvis pou pòv yo
Pandan ke Mè Teresa konplètman anbrase vokasyon misyonè li, li egalman mete aksan sou nesesite pou yon lavi  kontanplativ nan lapriyè. Kidonk, malgre travay twòp, li te ensiste pou chak Misyonè Charite yo kapab patisipe nan Ekaristi epi pase yon èdtan devan Sen Sakreman chak jou, apati de chapit jeneral la nan kongregasyon li an 1973. Pou li, lapriyè se pa tan ki pran nan sèvis pòv yo, men se yon pati esansyèl nan li:  Pap  mete aksan sou lavi mè a kòm yon egzanp atikilasyon lapriyè ak charite nan kè ansilik li. *[[Deus caritas est|]]*:

### Yon chemen trè senp
Malgre soufrans fizik ak sikolojik li ak povrete ki te antoure l, MèTeresa te defann pandan tout lavi l reyalite bonè sou latè ki aksesib atravè senplisite . Apati de eksperyans li ak eksperyans gason ak fanm ki te swiv li yo, Mè Tereza trase yon chemen trè senp ki mennen nan vrè bonè a, ke li rezime nan dènye travay li *A Simple Path* ki te pibliye pandan li vivan an 1995. Chemen sa a ka rezime nan senk liy, ke li enprime sou ti kat jòn ke li distribye bay vizitè li yo:

### Mizè ak soufrans
Malgre ke yo souvan akize l ke li ap mitifye povrete ak preche plezi nan soufrans, Mè Teresa fè yon distenksyon ant povrete moun relijye yo chwazi lib, ki se yon siy, ak mizè ki enpoze a, ki se rezilta povrete. Pou li, .

Menm jan an tou, li distenge, sou yon bò, soufrans maladi ak mizè ki enpoze a, soufrans moun ki rasanble ak ki Misyonè Charite yo pataje Lanmou ak konpasyon Bondye a: , epi yon lòt bò, li ensiste sou egzijans vrè lanmou an, yon lanmou ki rive nan fen bay tèt li: 

Men, kèlkeswa orijin soufrans la, li te raple tout moun ke yo pa t poukont yo nan soufrans yo, men yo te nan inyon ak Jezi ki kloure sou kwa a: 

Anvi pataje konviksyon li ke Bondye se lanmou, e li konsyan ke prèch yo pa ase pou konvenk moun ki nan povrete yo, li ensiste ke li mande lanmou. , dapre li, paske se imaj lanmou Bondye a, si se vre ke Bondye li menm te soufri nan renmenlèzòm, paske li te oblije kite Pitit li a, Jezi Kris, mouri sou yon kwa. Nan sans sa a, soufrans vin, pou li, yon ekspresyon Lanmou Bondye.

.

### Lannwit Lafwa
An silans, Mè Teresa te viv pandan  yon "nwit lafwa". Anpil kòmantè fèt sou sa nan sèk kretyen yo nan moman beyatifikasyon li, eprèv sa a parèt ak presizyon san parèy jiska prezan ak piblikasyon **' (Mè Teresa: Vini, vini limyè mwen), yon travay ki konpile lèt li te ekri pandan swasant dènye ane lavi l.

Nan karant lèt ki evoke santiman li te abandone pa Bondye, yon sèl ki te ekri an 1962 montre klèman dout sa yo: . Lavni "Sen ki nan fè nwa" te konfye an 1979 bay konfesè li a, Pè Michael Van Der Peet: . Lè l li lèt li yo, soufrans Mè Tereza a ap devwale nan tout limit yo. Trakilite li pi byen konprann nan limyè ansèyman li yo: . Lè yo konpile lèt sa yo epi pibliye liv sa a, an akò ak angajman kominote a men kont volonte mè a ki te mande destriksyon korespondans li (otorite eklezyastik la te opoze sa a, san dout nan patisipe nan pwosesis kanonizasyon an), Pè Brian Kolodiejchuk fini konnen sekrè sa a lè sa a kèk moun sèlman konnen evèk li ak konseye espirityèl li yo.

== Posterite ==

=== Eritaj ===

==== Rekonesans ====
Mè Teresa vin nan kèk deseni youn nan moun ki pi popilè sou planèt la epi yon lejand vivan. Non li vin sinonim ak lanmou san kondisyon, sakrifis tèt li ak devosyon. Li pa enterese ak onè, li raman sonje pri yo resevwa, oswa vann meday yo nan lòd yo finanse travay li; sa a plis montre fason li dezenterese, , menm si li di li aksepte prim yo "an favè pòv yo» .

Pandan tout lavi li, rekonesans te tonbe: li te resevwa premye distenksyon Endyen li a, meday [[Padma Shri]], an 1962. Li te resevwa anpil lòt, tankou [[Jawaharlal Nehru]] Pri pou dyalòg entènasyonal an 1972. Jiri a eksplike chwa li a lè li di: .

Pandan yon vizit nan Lond an 1968, li te rankontre [[Malcolm Muggeridge]], yon jounalis aktivis anti-avòtman ki soti nan [[British Broadcasting Corporation|BBC]], ki te fè li dekouvri pouvwa nan medya mas. Notoryete entènasyonal li te grandi ak dokimantè Muggeridge **', emisyon an 1969 sou BBC, ak liv li te pibliye an 1971. Li te resevwa nan men Pap , an 1971,  Pri pou Lapè, answit Pri Pacem in Terris an 1976, ansanm ak anpil tit tankou Nobèl la. Pri Lapè an 1979. Lè yo te ba li Pri Nobèl Lapè, anpil jounal te dekri li kòm yon sen vivan.

Enfliyans li depase tout divizyon relijye ak kiltirèl. Kidonk, Mizilman Bengali yo rele l *Zinda Pir*, oswa *Holy Living Girl* nan Ordu  ; Dalai Lama deklare .

Legliz Katolik te rekonèt ewoisite nan bèl kalite li yo, epi li te beyatifye nan mwa  pa  epi kanonize  pa Pap Franswa.

#### Devosyon

Lavi Mè Tereza ak beyatifikasyon rapid li fè l tounen yon figi adorasyon pou kretyen ki vle imite modèl charite kretyen li anvè moun ki pi defavorize yo. Priyè relijye a te ekri yo, tankou *Chemen li a tèlman senp* ke li te enprime ak distribye bay moun li te rankontre yo, gaye; estati ki sanble ak li parèt nan legliz yo.

Li te ankouraje tou aparisyon nouvo kominote kretyen yo. Kidonk, apre yon douzèn sejou nan Kalkouta, Nicolas Buttet te fonde kominote Eucharistein nan Swis, ki gen espirityalite fòtman enspire pa Mè Tereza konsènan resepsyon moun ki blese yo ak lavi ekaristik la, an patikilye lyen ki genyen ant sèvis pòv yo ak adorasyon Sen Sakreman an.

Yon selebrasyon santenè nesans Mè Teresa fèt nan Kalkouta . Pami pèsonalite ki te vin rann li omaj, 17ye Karmapa, yon lama Tibeten enpòtan, inogire yon ekspozisyon fotografi.

### Pwosesis kanonizasyon

#### Beyatifikasyon
Legliz Katolik rekonèt yon mirak nan Mè Teresa. Sa a se yon "gerizon" ki te obsève pa doktè yon fanm Endyen, Monika Besra, soufri dapre li yon timè nan lestomak. Yo t ap remake gerizon sa a nan dat , jou premye anivèsè lanmò fondatè Misyonè Charite yo. Men, doktè yo ki te trete fanm Bangladèch la diskite temwayaj dout li a, konsidere ke li te sèlman afekte pa yon kis tibèkiloz ki te rezoud pa tretman medikaman li a. Anplis de sa, Christopher Hitchens fè remake ke Pap  te akselere pwosedi beyatifikasyon yo lè li te aboli an 1983 biwo defansè dyab la, ki te ranplase pa "pwomotè lafwa a”.

Selebrasyon solanèl beyatifikasyon Mè Tereza a te fèt nan dat  nan Près Sen Pyè, nan Wòm. Yo chwazi dat sa a paske se dimanch ki pi pre vennsenkyèm anivèsè eleksyon Pap , epi tou paske li pre fen ane wozè a ().

#### Kanonizasyon

Kanonizasyon li, ki pwoklame li yon sent, mande pou rekonesans yon dezyèm mirak atribiye ak mè a, paske yo konsidere ke egzamen an nan pèsonalite a te deja fèt nan kad pwosesis beyatifikasyon an. Kesyon an leve si wi ou non dènye lèt ki dekri "nwit lafwa» ke Mè Teresa te pase a t ap ralanti pwosesis kanonizasyon li a. Nan yon dokiman ofisyèl, Vatikan an afime ke dout yo ak soufrans ki te pote nan limyè nan ekriti mè a yo wè kòm yon eleman ki anrichi pèsonalite li men abandon espirityèl li ak konsiderasyon anprint ak relativis relijye mennen Kadinal Pietro Palazzini, prefè Kongregasyon pou kòz Sen yo, pou efase retisans li, jouk li mouri nan ane 2000.. Kongregasyon sa a finalman rekonèt tèm mè a itilize pou dekri soufrans li yo "yo patikilyèman fò, epi yo ka choke", men tou sonje sa  "nwit lafwa" se yon eksperyans souvan ki viv nan lavi espirityèl la  .

17 desanm 2015 , Pap Franswa pibliye yon dekrè Kongregasyon pou Kòz Sen yo ki rekonèt yon mirak atravè lapriyè Mè Tereza .

Nan dat , Pap Franswa te siyen dekrè kanonizasyon Mè Tereza apre yon konsistwa ki te responsab pou egzamine kòz kanonizasyon an. Premye Minis Endyen an Narendra Modi te fè lwanj pou fiti kanonize a pou premye fwa e li te anonse  ke yon delegasyon gouvènman Endyen ta prale Wòm pou seremoni an ki te fèt nan  sou Plas Sen Pyè. Nan okazyon sa a, anpil evènman òganize nan divès kote, sitou nan Masedoni, Albani, Itali, End oswa nan Lafrans. Pandan omeli a, Pap la ankouraje fidèl yo pou yo kontinye rele li "Mè Tereza" olye de "Sent Teresa" jan sa ye dabitid. Yon relikè ki gen fòm yon kwa epi ki genyen kòm yon relik nan san Mè Teresa, yo prezante pou venere fidèl yo pandan mès sa a. Prabir Ghosh, sekretè jeneral Asosyasyon Endyen an nan Panse Rasyonalis ak Syantifik, kwè ke 

Se Karen Vaswani ki fèt D'Lima, yon Katolik ki soti nan Bombay ki kreye logo kanonizasyon an.

### Rekonesans nan kilti

#### Kote ki dedye ak Mè Teresa

Li  jwenn yon komemorasyon espesyal nan peyi natif natal li nan Balkan yo. Yon kay memoryal dedye ak memwa li nan sant la nan Skopje, Masedwan; li gen anpil relik mè a, ansanm ak rekonstriksyon lakay li te ye lè l te timoun. Mè Teresa te bay non li ak Ayewopò Entènasyonal Tirana an 2001, ansanm ak dezyèm pi gwo lopital sivil vil la. Nan Albani, Mè Teresa menm gen jou ferye piblik li, *Dita e Nënë Terezës*,19 oktòb . Nan peyi vwazen Kosovo, lari prensipal nan kapital la, Pristina, te rele Ri Mè Teresa ( *Rruga Nëna Terezë* )  .

Nan anpil peyi, Mè Teresa te prete non li nan yon pakèt kote. Kidonk, li bay yon ri nan Bronx pote non li, New York, nan yon katye majorite moun se Albanyen. Mè Teresa te vin patwone anpil enstitisyon edikasyonèl tou    ak kote pou adore    .

Astewoyid (4390) Madretresa te rele konsapou rann li omaj.

#### Travay ki dedye a Manman Teresa
Yon premye biyografi Mè Teresa te pibliye an 1977 pa Edouard Le Joly, anba tit *We do it For Jesus. * *Mother Teresa and her Missionaries of Charity* 

Gen lòt ki swiv, ladan l sa ki te siyen pa Navin Chawla (an 2004), yon ansyen ofisye Endou nan Ministè Kominikasyon Endyen an ki te patisipe aktivman pandan ven ane nan aksyon ak lit Mè Teresa.  An paralèl, anpil liv biyografik, ajiyografik, kritik, fiksyon istorik, oswa menm bann desine  pibliye pou trase lavi mè a.

Dokimantè 1969 Malcolm Muggeridge *Something Beautiful for God*, emisyon sou BBC la, revele Mè Teresa bay .

An 1998, albom *Mother, we'll miss you* te lage nan onè li. Chante yo fèt pa chantè popilè Ameriken yo, tankou José Feliciano.

## Kritik

### Konsèvatis relijye yo
Temwen entransijan nan lafwa relijye nan yon syèk ki te lajman vin layik, Mè Teresa te kritike piblikman nan Loksidan nan dènye deseni lavi li, denonse pa ekriven ate Christopher Hitchens kòm  sitou pou .

Kek moun kritike pwoselitis relijye Mè Teresa ki batize timoun yo ak moun ki sout wout mouri yo. Dapre defansè li yo, li chèche respekte kwayans malad yo: li batize timoun yo sèlman lè li, apre rechèch, pa gen okenn lide sou relijyon paran yo. Menm jan an tou pou moun ki mouri, li batize yo sèlman eksepsyonèlman, lè yo pa gen okenn siy ki pèmèt yo rekonèt relijyon yo, epi lè yo pèdi memwa yo oswa rezon yo. Sa a pèmèt moun ki malad yo gen yon antèman, epi yo dwe antere l nan yon simityè. Sè yo remèt lòt kadav yo bay prèt Endou oswa iman mizilman.

Opozisyon li ak avòtman, an akò ak prensip yo nan Legliz Katolik la, yo kritike l tou, gen kèk ki akize l ak pawòl anti-feminis . Kidonk, li te deklare lè li te resevwa Pri Nobèl Lapè li an 1979 : « pi gwo fòs ki detwi lapè jodi a, asasina dirèk pa mè a li menm »  . Gen moun ki wè nan opozisyon li ak avòtman yon aksyon politik ki an kontradiksyon ak dezi pou pa genyen li, ak dezi li genyen pou sèlman relasyon moun ak moun. Pafwa refere li kòm "tradisyonalis fè tèt di an 1995, li te rele Ilandè yo pou yo vote non nan referandòm sou dwa pou divòse.

### Kalite swen nan chanm mouran li yo
Doktè yo kritike mank de medikalizasyon nan chanm moun ki prèt pou mouri yo, kote pasyan yo pi souvan pa resevwa ni swen ni menm analjezik . Pandan l t ap mennen ankèt sou kondisyon swen ak ijyèn nan sant Misyonè Charite yo, Aroup Chatterjee, otè *Mother Teresa: The Untold Story*, dekouvri ke sereng yo te itilize plizyè fwa la, yo te itilize medikaman ki ekspire, timoun yo kenbe nan kabann yo ak aspirin raman itilize. Anplis de sa, Mè Teresa te soufri toujou maladi, epi rete li nan lopital prive, pandan ke azil li yo te kontinye inyore kalman, ki konsidere pa detraktè li yo , otreman ipokrizi . Menm jan an tou, gen kèk kritike mank  èd pou reentegrasyon moun ki geri yp. Mè Teresa rekonèt validite kritik sa yo men li refize nenpòt lojik efikasite, li afime ke sa a se pa vokasyon li:  . Jounalis Kanadyen an Carl Langelier, ki te travay ak Mè Teresa, pale kont kritik sa yo, li raple yon bò ke li te bati kay pou resevwa moun ki sou wout mouri abandone, pa lopital, e yon lòt bò ke detraktè mè a ta repwoche li pou aksyon li tou sa li te fè.

Kidonk, lojik sen an se te fè de soufrans lan yon kado Bondye, ke moun ki malad la te oblije aksepte jan Kris la te aksepte pwòp tèt li. Pakonsekan absans vityèl analjezik nan "Kay aginonisan" li a ki te frape anpil doktè ki te vizite Kalkouta. Mè Teresa, ak yon souri, rakonte nan yon entèvyou televizyon eksperyans li te fè fas ak yon moun ki malad nan tèminal ak kansè nan yon lopital Loksidan: , li di l. Moun ki soufri a reponn: , li ajoute jounalis la, san li pa sanble konprann ironi pasyan an. Li pa ezite deklare .

### Anbigwite konsènan diktati
Yo denonse refi li pou l fè politik lè li aksepte fonde etablisman nan peyi diktati oswa resevwa donasyon nan men diktatè sa yo (tankou diktatè ayisyen an, Jean-Claude Duvalier ki te bay li Legion Onè an 1981, Filipin sou Ferdinand Marcos, oswa rejim Fidel Castro nan Kiba ), kèk konsidere prezans li kòm sipò pou diktati, oswa aksepte don ke li resevwa nan men mechan Ameriken an. Charles Keating, fondamentalis Katolik pou ki moun li entèvni epi mande jij la grasa pandan jijman li pou fwod finansye an 1992. An 1990, li te vizite peyi natif natal li epi li te depoze yon kouwòn sou tonm Enver Hoxha, fondatè Rejim totalitè kominis Albanè. Inyore represyon ak opresyon moun yo, Mè Teresa reponn ak akizasyon sa yo lè l di: sa 

### Jesyon don yo
Nan yon zèv enkrimine ki te pibliye an 1995, *[[Pozisyon Misyonè a]]*, ekriven Christopher Hitchens denonse ke mè aitilize medya pou fòje yon imaj sentete. Se Serge Larivée ki pran kesyon sa a (2013) nan yon piblikasyon nan jounal */Syans relijye yo*. Defansè li yo repwoche ke Mè Teresa te toujou refize don e ke li te refize nenpòt enstitisyonalizasyon twòp nan travay li, ki swete ke li ta kontinye depann de jou an jou sou Providans .

### Resevwa Kritik sa yo
Lè lanmò li, travay li te onore pa yon omaj nasyonal nan peyi Zend  .

Apre kanonizasyon li sou 4 septanm 2016 , kritik yo reparèt  . Pozisyon li yo, patikilyèman sou seksyalite, yo konsidere kòm reyaksyonè ak mank de swen pou soufrans nan kabann lanmò yo kritike pa volontè ki soti nan lospis Misyonè Charite yo    . Anplis de sa, nan yon travay konsakre nan relasyon fanm blan ak lòt pèp, istoryen maksis la  denonse yon sèten vizyon kolonyalis  nan charite jan Mè Teresa t ap defann nan.

## Piblikasyon

* La Joie du don, Seuil, 1997, 71 p. (ISBN 978-2-0203-2611-7)
* Dans le silence du coeur : Méditations, Editions du Cerf, 2003, 91 p. (ISBN 978-2-2040-7182-6)
* Viens, sois ma lumière, Le Livre de Poche, 2009, 544 p. (ISBN 978-2-2531-2677-5)
* Mère Teresa de Calcutta, Brian Kolodiejchuk et Cécile Deniard, Quand l'amour est là, Dieu est là, Artège Editions, 2015, 540 p. (ISBN 978-2-3604-0443-8)

## Nòt ak referans
### Nòt

### Referans

; Sous prensipal yo itilize 
* 

* 

* 

* 

* 

* 

; Lòt Sous

## Gade tou

### Bibliyografi

* *Teresa de Calcutta* de Piero Ventura et Gian Paolo Ceserani avec la collaboration de Marisa Murgo Ventura - Traduit de l'italien par Christine Barbacci. - Paris : Salvator,  ; Bruxelles : Fidélité, 2005. – , .  (Fidélité) et  (Salvator). [ouvrage pour la jeunesse].
* *Mère Teresa - Dans le silence du cœur*, Méditations rassemblées par Kathryn Spink - Traduit de l'anglais par Hélène Costes. Les Éditions du Cerf, Paris 2003 
* *Mère Teresa : Les écrits intimes de la "Sainte de Calcutta"*. Textes édités et commentés par Brian Kolodiejchuk MC - Traduit de l'anglais par Cécile Deniard et Delphine Rivet, Éditions Lethielleux, Paris, ,  
* Leo Maasburg, *Mutter Teresa; die wunderbaren Geschichten*, Verlag Pattloch, Munich 2010, 
* Leo Maasburg, *Mutter Teresa; die wunderbaren Geschichten*, Verlag Knaur Taschenbuch, Munich 2016,