open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Marine Le Pen

**Marine Le Pen** (   ), fèt 5 nan mwa dawout nan lane 1968 nan vil Neuilly-sur-Seine ( Hauts-de-Seine ), se yon fanm politik  nan peyi franse .

nan lane  1986 ,li te angajel nan sen di Fwon nasyonal ,prensipal Pati ekstrem dwat an Frans ,li te dirije pa papa Jean-Marine le Pen.li te okipe plizye Manda lokal a Pati de lane 1998 nan lil Frans lan ,nan Nord-pas de -calais  ak nan hot frans e syej nan lane 2004 Pou rive nan ane 2017 nan paleman ewopeyen kote lap koprezide gwoup erop nasyon libete apati lane 2015
Georg Flegel

**Georg Flegel** se te yon pent, ki te fèt nan ane1566 nan  yon peyi  yo te rele Olmütz ,nan Moravia e li te mouri nan dat ki te  23 mars 1638 nan Frankfurt am Main, li te espesyalize l nan pent ak lavi . Li se  te premye pent reyalis  nan peyi almay.

Li te antrene nan estidyo pent flamand {Lucas van Valckenborch,} ki te rete Stuttgart, e li te pwodwi kèk detay sou penti dènye a  Lè l mouri an 1597, li te resevwa tit sitwayen Frankfurt. Lè sa a, Flegel  te  espesyalize  l nan penti enteryè ak desen, pou yon kliyantèl sitou boujwa yo. Li te pi popilè pou sèn repa l 'yo, deskripsyon nan Bouke  flè ak ensèk se ak yo Li kontinye kolabore ak yo pent pou ekzekisyon karaktè yo.

## Travay

* *Still life with kite*, (1635), lwil oliv sou bwa, 25 x 38 cm, Kolòy, Wallraf Richartz ,Musée
* *Kabinè ak etajè*, (circa 1610), lwil oliv sou twal, 92 x 62 cm, Prag, Narodni Galerie .
* *Branch abriko* (1630-1639), lwil oliv sou bwa, Darmstadt, Hessian State Museum 
* *Nati mot ak yon boutèy diven, yon pen ak  yon ti pwason*, 1637, 19 × 15  , Paris, Musée du Louvre, Paris  .

Fichye:Georg_Flegel_001.jpg|lien=Fichier:Georg_Flegel_001.jpg|alt=Branche d'abricotier (1630-1639)Musée régional de la Hesse|*Branch abriko* (1630-1639) Hessian Mize Rejyonal
Fichye:Georg_Flegel_006.jpg|lien=Fichier:Georg_Flegel_006.jpg|alt=Nature morte au poisson (1637)Musée du Louvre| *Still Life with Fish* (1637) Mize LouvreMize louv 
Fichye:Georg_Flegel_-_Stilleben_mit_Nelken_(1630-35).jpg|lien=Fichier:Georg_Flegel_-_Stilleben_mit_Nelken_(1630-35).jpg|alt=Nature morte à l'œilletGalerie nationale de Prague| *Toujou lavi ak Carnation* Galeri Nasyonal nan Prag
Fichye:Georg_Flegel_003.jpg|lien=Fichier:Georg_Flegel_003.jpg|alt=Nature morte à la bougieStaatliche Kunsthalle Karlsruhe| *Toujou lavi ak balèn* Karlsruhe State Art Museum
Fichye:Still-life_with_Pygmy_Parrot,_by_Georg_Flegel.jpg|lien=Fichier:Still-life_with_Pygmy_Parrot,_by_Georg_Flegel.jpg|alt=Nature morte au perroquetGemäldegalerie (Berlin)| *Toujou lavi ak jako* Gemäldegalerie (Bèlen)
Anique Sylvestre

**Anique Sylvestre,** ki fèt nan Fort-de-France, li ekri anviwon dis zèv pou jèn ak de (2) woman, se yon ekriven Matinik. Anique Sylvestre se yon bibliyotekè Matinik e li te genyen de fwa pri Raphaël-Tardon pou de (2) kont li yo, anvan li te pibliye de (2) woman sa yo, "*Eloya ou la vie et rien d'autre"* ak "*Que dansent les femmes-châtaignes"*  .

## Biyografi
Anique Sylvestre fèt  Matinik, papa li se jounalis ak manman li ki se pwofesè lekòl. Li te ale nan inivèsite nan Linyon Sovyetik la, kote li te gradye ak yon diplòm nan istwa. Apre sa, li te kontinye ak yon metriz nan istwa ak jewografi nan "Sorbonne Paris-IV"  .

Apre li fin pase plizyè ane nan tèt medyatèk "Lamentin", li vin jere bibliyotèk "Schœlcher" nan Matinik.

An 2011, Anique Sylvestre te kòmanse nan ekriti woman ak zèv sa a " Eloya ou la vie et rien d'autre, éd. Jasor"  .

Dezyèm woman li a: "que dansent les femmes *châtaignes",* te nan bibliyotèk "Schoelcher" nan "Fort-de-France" nan okazyon yon sware literè  .

Nan lane 2018, li te pibliye premye biyografi li. An 2020, li te pibliye biyografi "*Camille Sylvestre : contre l'oubli"*  kote li te vle onore papa l, yon aktivis kominis depi nan kòmansman an.

### Z''èv'' prensipal:

* *Le Père noël au secours des enfants de Docie*, album, éditions Desnel, 2005.
* *Twapat, le cheval à trois pattes,* album, éditions Jasor, 2007. (coup de cœur du prix Raphaël-Tardon de littérature de jeunesse)
* *Lowitt, la grenouille qui danse*, album, éditions Jasor, 2009. (prix R. Tardon de la littérature de jeunesse).
* *Cannelle et vanille, les deux mamies de Fifi*, album, éditions Jasor, 2010.
* *Chère Solange*,
* *Camille Sylvestre : contre l’oubli*

### Distenksyon :

* Prix Raphaël-Tardon la littérature de jeunesse (Pri Raphaël-Tardon pou literati pou timoun)

## Referans
Vayola Sanon

**Anne Vayola Sheedlie Sanon**, ki se moun Jakmèl, se yon mizisyèn, powetè ak otris ayisyèn. A , li te pibliye premye woman li *Ma Renaissance* an 2021. Li se gayan premye edisyon Pri Maurice Cadet an 2022 .

Li se youn nan finalis konkou tèks ki te fèt sou enpak kriz aktyèl la sou jwisans dwa fondamantal ann Ayiti nan mwa desanm 2022 . 14 me 2023, lekòl li a, Institution du Bon Pasteur (IDEPH) nan Jakmèl, te kouwone chanpyon twazyèm edisyon "Tounwa elokans» kote Vayola Sanon te diskite .

## Biyografi
Vayola Sanon te fèt Jakmèl e li te ale lekòl nan Enstitisyon Bon Pastè (Institution du Bon Pasteur). Li pral konplete etid klasik li an 2024 nan lekòl sa a (2017-2024 "luxcis promo"). Li divize tan lib li ant lekti, jwe flit transvèsè ak ekri .

Apre piblikasyon woman li a, li te envite, nan dat 19 desanm 2021, nan lokal Alyans Jakmèl la, pandan final 4 edisyon Konkou  Nouvèl literè "Pawòl yon elèv lekòl" .

*Ma Renaissance* se premye woman li. Li fè fas ak renouvèlman, reyabilitasyon men tou ak lòt kote ak difikilte pou rekonstwi tèt li .

### Piblikasyon

* *Ma Renaissance* : 2021

## Referans

## Lyen ekstèn
Antonina Guelin

**Antonina Guelin**, non jèn fi li se : Antonia Chtchedrina li fèt  19 juin 1904 nan "Saint Petersburg" e li mouri nan dat 17 desanm 1988, se te yon doktè ak mikrobyolojis fransè ki gen orijin "Russe" . Li se yon espesyalis nan bakteriofaj nan jèm anayerobik, li se youn nan premye moun ki vini ak yon metòd pou izole bakteri sa yo. Yo rele fanmi "Guelinviridae" pou kapab fè li onè.

## Biyografi
Antonina Shchedrina (oswa Shedrina) fèt 19 jen 1904 nan "Saint Petersburg"  . Nan lane 1921, li te antre nan Fakilte Medsin Moskou, kote li te jwenn doktora li nan medsin an 1927  . Li te okipe plizyè pòs nan zafè rechèch nan kapital Moskou avan li te vin enstale l an Frans. Premyeman li te nan yon pòs nan " Collège de France", answit nan Enstiti Pasteur ak CNRS  . Li travay pou bezwen etid li sou bakteriofaj akwatik nan plizyè peyi  .

An 1969 li te pran retrèt men li te kontinye travay sou rechèch li  . Li  mouri 17 desanm 1988 pandan l t ap prepare yon ti bout tè nan "Terre de feu"  .

### Konfidansyalite
An 1928, li marye ak ilistratè syantifik fransè Marcel Guelin  .

## Travay
Nan kòmansman karyè li kòm yon estajyè nan jinekoloji, li te etidye enpak konpetisyon espò yo sou sistèm jenital fi ak avòtman  . Apre sa a, nan Enstiti mòfojenèz a eksperimantal  nan Moskou, li te kòmanse rechèch sou anbriyon poul nan 1929, anba direksyon Vera Dantchakoff, apre sa a, li te antre an 1929 nan Enstiti  Sitoloji nan Moskou  .

## Referans
Alice Dautry

Yon pwofesè nan Enstiti Paste  depi nan ane 1977, li te etidye fizik eta solid an Frans epi li te konplete yon tèz nan byoloji molekilè nan Stony Brook inivesite  nan Eta New York nan Etazini  . Inivèsite Ameriken an te kreye yon diplòm espesyalman lè li te deside retounen an Frans [ ref. vle ] . Sou konsèy ak rekòmandasyon pwofesè li yo nan peyi Etazini, li te ale nan Paste  enstitit  pou fè yon tèz ak yon bous leta. Se Jacques Monod li menm, direktè nan epòk la, ki te chwazi pouli yon laboratwa. [ ref. vle ] .

Nan 1e oktòb 2005 [ 1 ] pou rive 1e oktòb 2013 [ 2 ] (reyeli nan lane 2009), li okipe pozisyon Direktè Jeneral nan Enstiti Paste ak prezidan Konsèy Direktè a ( RIIP ), yon rezo prèske 9 000 mounn k ap travay nan 27 peyi . Nan kapasite sa a, li chita nan Konsèy Administrasyon LEEM  .

Kòm direktè Enstiti Pasteur, Alice Dautry te defann kolaborasyon ak anpil enstitisyon etranje ( Harvard University of Public Health Ozetazini, Weizmann Institute an Izrayèl, Riken Institute nan Japon, Shanghai Genomics Center, Swiss Federal Institti of Technology nan Lausanne ak Zurich, ak Biozentrum nan University of Basel ) ansanm ak melanj  nan finansman piblik prive. Nan yon entèvyou ki te pibliye nan me 2013, li te deklare sou finansman Pasteur a: :" Li baze sou prensip Louis Pasteur ki te favorize endepandans pi wo a tout bagay. Enstiti a se yon fondasyon prive rekonèt kòm yon sèvis piblik ki finanse pa Leta, redevans nan patant li yo, don sosyete sivil la ak kontra rechèch. Nan pati egal. Entèdepandans sa a garanti endepandans nou  . »

Otè de anpil piblikasyon , rechèch aktyèl li konsantre sou etid la nan reseptè sistèm iminitè ak enfeksyon akòz bakteri intraselilè . Dekouvèt li yo anpil. Apre li te premye moun ki pliye yon pwoteyin ki te gen plizyè fonksyon nan sentèz asid amin, li te vin enterese nan yon sijè ki pa t konnen nan epòk la: pwoteyin manbràn nan yon selil. ; Se ak sa a nan tèt li ke li te ale nan etid reseptè manbràn nan MIT. Li te dekouvri tou mekanis transpò fè nan selil nou yo nan travay sou feritin  .

## Nòt ak referans
Vivien Leigh

**** se te yon aktris Britanik, ki te fèt  nan  dat 5 novanm 1913 nan Darjeeling nan peyi end e li te mouri nan dat 8 jiyè 1967 nan  peyi Lond .

Pandan trant ane li sou sèn nan, li te jwe yon pakèt wòl ki soti nan ewoyin, yo nan komedi Noël Coward oswa  nan figi ki soti nan repètwa Shakespeare la tankou Ophelia, Cleopatra, Jilyèt oswa  . Yon aktris pwolifik nan teyat la, li souvan jwe ak mari l ', Laurence Olivier, ki dirije li nan plizyè wòl.

Fè lwanj pou bote li, li santi ke pafwa li anpeche yo pran li oserye kòm yon aktris, men se sante frajil li ki se obstak prensipal li. Soufrans de twoub bipolè pou pifò nan lavi granmoun li, li te genyen yon repitasyon kòm yon aktris difisil ki gen karyè li te monte ak desann li yo. Lè sa a, li te febli nan tibèkiloz kwonik, ki te premye dyagnostik nan mitanyo. Apre divòs li ak Laurence Olivier nan  ane 1960, li te travay detanzantan sou sèn ak nan fim jiskaske li te mouri nan tibèkiloz nan ane ki  1967.

Vivien Leigh te genyen de Oscar pou de wòl fanm ki soti nan Sid Ameriken an: Scarlett O'Hara nan Gone with the Wind (1939) ak Blanche DuBois nan adaptasyon fim nan A Streetcar Named Desire (1951), yon wòl li te jwe tou sou sèn nan Lond.

## Biyografi

### Jèn ak fòmasyon
Vivian Mary Hartley[1] te fèt nan Novanm 1913 nan Darjeeling pou Ernest Hartley, yon ofisye kavalye Endyen Britanik, ak Gertrude Robinson Yackje[2] (1888-1972). Papa l 'te fèt nan Scotland nan 1892, pandan y ap manman l' se nan Ilandè ak Amenyen oswa Endyen orijin, ki te fèt nan Darjeeling nan 1888 ak yon pratik Katolik[3]. Zansèt manman li pa sèten, men paran li yo sipoze se Michael John Yackjee (fèt 1840), yon Anglo-Endyen, ak Mary Teresa Robinson, ki fèt an 1856 nan yon fanmi Ilandè men ki gen paran yo te touye pandan Rebelyon Sepoy la. Mary Robinson te grandi nan yon òfelina, kote li te rankontre Michael Yackjee, ki moun li marye an 1872. Ansanm yo te gen senk timoun, nan ki Gertrude te pi piti a.[3] Yon ane anvan Vivian Hartley te fèt, Ernest Hartley ak Gertrude Robinson Yackje te marye nan Kensington, Lond nan mwa jen 1912.[2]

Nan ane  1917, Ernest Hartley,  se  te yon ofisye kavalye nan Lame Endyen Britanik la, te transfere nan Bangalore pandan ke madanm li Gertrude ak pitit fi li yo Vivian te rete kote yo te rele oty[5].

nan Menm ane a, li te rankontre , ke yo te rekonèt li kòm , yon se te  avoka depi 13 an ansyen li  . Malgre ke li kritike « moun teyat ", yo marye sou 20 décembre 1932 . Li abandone etid teyat li  . Nan 12 octobre 1933,  te fè yon pitit fi, Suzanne  . Apre divòs la,  ta gen gad pitit fi yo  .

### tekomsmans e karyèl
Ymelda Marie-Louise

**Ymelda Marie-Louise** se yon otè, konpozitè, chantè ak entèprèt    ki fèt an Ayiti . Li te batize nan relijyon vodou anvan li te kite Ayiti. Ymelda te imigre nan Matinik nan yon laj jèn  answit nan Paris  .

nan laj 15 an, li te konpoze premye chante li: "Kè mwen tankou yon tren vitès..." Li chante plizyè ritm. Li deja siyen senk albom: de albom ak gwoup kreyatif la, yon albom konpa, de albom "mizik rasin" (mizik rasin) ki melanje vodou ak ritm tradisyonèl ayisyen  .

Nan lane 2017, Enstiti Fransè Kata te envite l ' Doha nan kad emisyon *yon vwayaj nan Francophonie*  *.* Nan dat 18 me 2018, li te jwe nan Tropiques-Atrium, etap nasyonal Fort de France  .

8 janvye 2021, li te patisipe nan yon emisyon ki t ap rann omaj a deyès afwo desandan nan Fort-de-France, ki te dirije pa Jean Erns Marie-Louise. Yon kreyasyon orijinal ki rele sou atis miltidisiplinè ki soti nan divès orijin, li pataje pèfòmans lan sou sèn ak Ghassen Fendri (gitaris-konpozitè-arrangeur), Lionel Lauret (atis vizyèl ki responsab ekleraj) ak Jean-Erns Marie-Louise, direktè  . Nan dat 30 septanm 2022, li te jwe nan Limoges nan yon espektak nan Eko des diviniti  .

## Referans
Rita Ravier

**Rita Ravier** se yon dansèz, chantèz , koris, aktris ak koregraf  franse . Li fèt nan Matinik epi li rete ak travay nan "Rivière-Salée" ( Matinik ). Nan 2016 li te ko-fonde konpayi an teyatral "*Cie Insolites"* ak Emilie Alves de Puga epi Murielle Bedot  .

## Biyografi
Yon etidyan nan "Centre des arts de la scène" (sant miltidisiplinè atistik) nan Pari, li te tanmen karyè li nan lane 2002 nan "Compagnie Difé Kako", answit an 2012 nan lòt konpayi dans, tankou "Compagnie Christiane Emmanuel", konpayi "Idylle Murielle Bedot" ak konpayi "Yonn Dé Moun de Jean-Félix Zaïre  .

### Karyè mizikal
Li te kòmanse chante avèk gwoup Sanblaze (rap akoustik) epi li te aprann chante lirik avèk Nathalie Sanz. Li pratike ak Faratouba, Hm.. Hm, Òkès "Difé Kako" epi patisipe nan kreyasyon plizyè lòt albòm    .

### Karyè li nan teyat
Karyè teyat li te kòmanse avèk "Compagnie Acte II" nan vil Pari ak pyès teyat " Le livre de la *Jungle"* . Lè li te tounen Matinik (an 2014) li te jwe ak gwoup tankou "Théâtre du Flamboyant" ki ekri pa Lucette Salibur, E. T. C (Ekriti teyat nan Karayib la), "Cie Rézylians" ekri pa Éric Delor, "Théâtre de la Ruche" ekri pa Valérie Goma nan Giyàn, "Compagnie T.R A.C. K" ekri pa Daniély Francisque, "Bleus et ardoise" pa Françoise Dô, 'Compagnie Ile Aimée ' pa Hervé Deluge ak " Compagnie Kant é Kant" pa Néophana Valentine ak Emile Pelti  .

Nan lane 2019 li te jwe nan pyès teyat Daniely Francisque ki gen pou tit *Ladjablès*  .

### Karyè nan sinema
Li abitye patisipe nan dokimantè, seri televizyon ak fim ki kout  .

### Lavi kominotè
Andeyò karyè atistik li, li patisipe nan asosyasyon tankou "Culture Égalité" (asosyasyon feminis Martinik) ak "Latwoup AM4" (asosyasyon kiltirèl Mi Mès Manmay Matinik) etanke koregraf  .

## Fim li jwe

### Fim ki kout

* *" Où est le mâle" ekri paTeddy Albert*  .

### Dokimantè

* *"oxygène d'Obeltour"*  (Biwo Touris Bellefontaine)  .

### Seri televizyon

* 2014 ak 2015 : "*Tom et Dom"*, sou Canal +Antilles, Productions Couleur Café ak Jeunes Passeurs  .

## Referans

## Lyen deyò

* Interview de Rita Ravier à Tropique Atrium
Perla Maxline Saintil

**Perla Maxline Saintil**, non reyèl ki se Marie Maxeline Saintil, li fèt nan vil Tigwav, se yon rakontè istwa, komedyèn epi nòmalyèn ayisyèn   .

## Biyografi
Marie Maxeline Saintil fèt nan vil Tigwav  . Li te pase premye nèf ane lavi li ak Marenn li answit li te vin kay youn nan matant li yo  .

### Pakou akademik
Apre etid primè li nan "Ecole Notre Dame de la sagesse" ak etid segondè nan Lise "Faustin Soulouque", li te etidye literati modèn nan "École Normale Supérieure (ENS)" nan Inivèsite Leta Ayiti  .

### Prezans sou sèn
Marie Maxeline te kòmanse karyè li nan vil  Tigwav nan Mouvman Literè, Kiltirèl ak Atistik Jèn yo (MOLICAJ)  . Gwoup jèn sa yo te  gen yon antite ki rele *Teyat*  ke li te manm. Apre kèk ane, li antre nan yon lòt gwoup e li te vin yon aktris nan Mouvman Teyat Rejyon Gwavyèn (Mothergo)  .

Pandan li te Pòtoprens pou etid li, li te patisipe nan plizyè aktivite teyat. Nan dat 27 fevriye 2017, li te jwe ansanm ak plizyè komedyen ak komedyèn  . Menm ane sa a, li te patisipe nan "festival Quatre Chemins"  . Li te jwe nan "*Fictions ordinaires à Port-au-Prince* "  . Nan dat 27 novanm 2017, li te jwe nan "*Journal de Port au Prince* " sou yon sigjesyon Catherine Boskowitz, Jean-Christophe Lanquetin ak Raphael Girouard [Medellin]  .

Soti 20 pou rive 25 oktòb 2020, li patisipe nan 11 zyèm edisyon festival entèkiltirèl “Kont anba tonèl” ki te fèt nan Pòtoprens  . Li te patisipe tou nan lòt pwojè. Se nan moman sa a li antre nan *Foudize Théatre*  .

Nan lane 2021, Perla Maxline Saintil, se direktè atistik nan Mothergo nan *[[Festival mèt Lawouze]]* "  . Li prezante tèt li kòm kontè nan plizyè kote an Ayiti  .

## Referans
Marlene Myrtil

**Marlène Myrtil** se yon koregraf, dansè, pèfòmè ak pwofesè franse, orijinèl Matinik .

## Biyografi
Marlène Myrtil se yon koregraf MatiniK   . Li se fondatè ak direktè konpayi Kaméléonite  . Li se ko-fondatè Kolectf 13  .

## Karyè
Li rekonèt nan domèn dans plis teyat nan nivo entènasyonal  . Li fèt regilyèman nan Matinik   , .

Li jwe wòl prensipal nan (*The Body of the City)*, . Li se koregraf de pasay*(s)* . Dènye a se yon fòm koreografik powetik ki pwopoze, atravè yon dyalòg san rete ant kò plis ak materyèl yo, yon achitekti enpèmanan  . Li jwe tou nan*Tangent*  .

Li te jwe nan Prensip prekosyon, yon emisyon sou chlordecone ki se yon: « Aksyon ijan nesesè pou adrese menas grav pou sante ak anviwònman an » . Emisyon sa a te prezante nan Konferans Nasyonzini sou Divèsite Byolojik nan Rio nan mwa jen 1992 .

## Referans
Kathia Verdier

**Kathia Verdier**, fèt nan lane 1994 nan Pòtoprens, diplome nan Gouvènans ak Administrasyon Piblik, ak yon espesyalizasyon nan kominikasyon, se Minis Ayisyen k ap viv nan peyi letranje (MHAVE)  .

## Biyografi
Kathia Verdier te pran fonksyon kòm Minis nan dat 19 novanm 2024  devan Konsèy Tranzisyon Prezidansyèl la, ki te prezide pa Lesly Voltaire, Premye Minis Alix Didier Fils-Aimé ak lòt wo grade nan Ministè a  . Nan diskou li a, Minis Verdier mete aksan sou enpòtans dyaspora ayisyen an nan rekonstriksyon peyi a  ***.*** Kathia Verdier te rankontre ak Anbasadè Etazini Ayiti an, Dennis Bruce Hankins, sa ki te pèmèt li diskite sou kondisyon Ayisyen k ap viv nan peyi Etazini epi ranfòse kolaborasyon nan mitan de enstitisyon yo  . Li te rankontre ak anbasadè Meksiken an e li angaje l pou l defann dwa Ayisyen k ap viv nan peyi letranje epi travay ak plizyè patnè pou asire pwoteksyon ak entegrasyon yo  . Li akonpaye tou depòte ayisyen yo .

### Pakou akademik
Kathia Verdier te fè etid primè ak segondè li nan Nouveau Collège Bird epi College Marie Anne. Li te kontinye etid li nan gouvènans ak administrasyon piblik, pandan l ap espesyalize l nan kominikasyon. Li te kontinye fòmasyon l nan zafè jesyon ONG, finans ak komès entènasyonal. Anplis de sa, li te kòmanse etidye kontablite, byenke l pa t fini l  .

Kathia Verdier te angaje l nan domèn gouvènans, kominikasyon ak administrasyon  .

### Pakou pwofesyonèl
Kathia Verdier gen 14 lane eksperyans nan administrasyon ak jesyon operasyon  .

• Depi avril 2021 : Direktè operasyon nan sant kretyen pou Lavi Piblik / Vision Foundation for Haiti and the World (VIHAMO).

• 2019-2021 : Direktè Operasyon Family Cash, yon antrepriz nan zafè sèvis finansye ki opere nan zòn metwopolitèn Pòtoprens lan.

• 2018-2019 : Direktè Administratif nan International Sea Food (ISF), ki espesyalize l nan ekspòtasyon pwodwi lapèch.

• 2016-2018 : Responsab Operasyon nan Fondasyon Eric Jean Baptiste.

• 2015-2016 : Asistan Administratif nan FAST &#x26; amp; BEST SERVICES S.A.

• 2011-2015 : Asistan Administratif nan DEKA GROUP, kote li te bay sipò ki esansyèl nan lojistik ak distribisyon nan mak tankou Bongu, Actimed ak Apollo Motors.

• 2010-2011 : Asistan administratif nan Lopital St-Luc (Petits Frères et Sœurs).

## Referans
Pascale Faublas

Li te fèt nan ane 1961   , Pascale Faublas se pitit fi yon papa antreprenè ak yon manman edikatè  . Li te dekouvri pasyon li pou ar a laj de kenz an pandan sejou li nan yon kan atizanal  . Li devlope teknik li kòm yon otodidak . Apre bakaloreya li, an 1979 li te deplase al Kanada epi li te jwenn yon diplòm nan administrasyon otèl  . Li te kite Monreyal nan ane 1983 pou l te retounen an Ayiti kote li te travay nan endistri otèl la. Pascale Faublas te lanse nan atizana ak penti sou mèb, twal, potri, bijou anvan li te vin enterese nan bagay atizanal twal    . Li te lanse seri a penti " fanm » nan ane 2018 ki ekspoze an 2021 nan festival Le Prentan de lar nan Espas estetik  .

## Nòt ak referans
Alexandra Déglise

**Alexandra Déglise**, fèt 17 février 1986, li se yon atis matinikè ak franko-ameriken  ki te grandi nan peyi Matinik.

## Biyografi
Alexandra Déglise te grandi nan peyi Matinik epi te jwenn yon metriz nan teyat nan "Université de Virginie" nan lane 2016. Aprè sa, li te vin yon pwofesè mouvman nan T. Schreiber pou kat ane epi pwofesè nan teyat nan "Université de Virginie" pou de lane  . Li te antrene tou nan dans teyat Butō nan Japon ak konpayi Dairakudakan anba direksyon Akaji Maro e li te patisipe nan Golden Show nan Nagano nan dat Jiyè 2016  . An 2019, li te kreye konpayi teyat poliglòt li a, "DALA CompaNY", ki gen pou objektif bati lyen ak kreye pon ant teritwa pi gran Karayib la ak Amerik la  .

Li se manm pati ekip editoryal "Les prouesses", ki dedye ak piblikasyon travay sou kondisyon fanm  yo .

## twofe

* An 2020-2021, atis nan rezidans nan Tropiques Atrium, etap nasyonal, pou  premye pyès teyat li ekri "*Les Îles de Raphaël* "   .
* 2021, twazyèm pri nan konkou "ETC Caraïbe".

## zèv piblik

* *Les îles de Raphaël*  .

## pou verifikasyon
Annabel Gueredrat

Annabel Guérédrat, k ap viv Matinik, li se yon inivèsite sètifye mèt I nan literati ak istwa nan Sorbonne, diplome leta nan dans kontanporen  . Li enterese nan ekoloji dekolonyal, Afrofeminis ak fanmi  . Li se yon manm nan konpayi nan Afro-Brezilyen Orisha . Li resevwa fòmasyon nan  butoh, pilat, astanga ak iyenga yoga ak teknik lage. Apre li te kreye konpayi Atencidans nan 2003. Depi lane 2006, li danse nan pwostitisyon, prizon, edikasyon, medikal ak sosyo imanitè anviwònman ak kolabore ak koregraf Karayib la, Amerik di Sid ak Afriken  .

Li entèvni nan S.O. S Maternité ak Kap Caraïbes pou kominote LGBTQI , an 2012, li te kreye triyo ** ki kesyone kò politik la ak pozisyon sosyal fanm nwa ak ras melanje nan K

## Referans
Marie-Laurence Josselyn-Lassègue

**Marie-Laurence Josselyn-Lassègue** se yon jounalis ayisyen, pwofesè, aktivis feminis ak kiltirèl, politisyèn e li okipe plizyè fwa minis.

## Biyografi

### Anfans ak edikasyon
Marie-Laurence Josselyn-Lassègue  fèt 1ye mas 1955Pòtoprens . Li te pase anfans li nan peyi  "Zaïre" apre paran li yo te kouri kite diktati François Duvalier an. Li te fè yon ti tan nan plizyè peyi tankou Benen, Senegal, Kot Divwa . Apre li te fin pase bakaloreya li, li kontinye etid li an Frans . Li gen yon metriz nan literati nan inivèsite "Franche-Comté" ak yon diplòm nan syans jiridik nan inivèsite piblik nan Sid nan vil Okay      nan peyi d Ayiti.

## Karyè

### Ansèyman
Marie-Laurence Josselyn-Lassègue te kòmanse lavi pwofesyonèl li kòm pwofesè nan lane 1978 lè li te retounen an Afrik. Li se pwofesè lèt ak literati nan lise fransè nan peyi Kinshasa.Li antre nan peyi natif natal li Ayiti, li antre nan lise fransè Pòtoprens soti 1983 rive 1985, answit li te anseye literati nan "École Normale Supérieure" ak "École Nationale des Arts" soti nan lane 1983 pou rive 1990      .

### Jounalis
Retounen nan peyi li nan lane 1983, pandan l ap travay kòm pwofesè, li te yon jounalis tou, premyeman nan "Télé-Haïti" soti 1983 rive 1986. Apre sa a, li te vin yon repòtè nan "Radio-Antilles" soti 1986 rive 1989 epi finalman redaktris an chèf "Haïti Libérée" soti 1986 rive 1987. An menm tan, li te okipe pozisyon Sekretè Jeneral Asosyasyon Jounalis Ayisyen yo      .

### Angajman feminis ak sosyal
Se nan peyi Lafrans ke angajman feminis li te vin pi fò. Apre yo fin vyole de nan zanmi li yo, li te vin tounen yon animatris volontè nan " SOS femmes battues violées » nan peyi Estrasboug soti 1975 rive 1978. A laj de 25 an, li te ko-fonde sant aranjman an ". Solidarite fanm yo » soti 1980 rive 1983 nan Besançon . An 1999, li te fonde " *Fanmi Yo La* " **,** yon kolektif fanm ayisyen pou patisipasyon politik fanm yo ak patisipasyon yo nan espas pou pran desizyon      .

## Nòt ak referans
Gloria Saccani Jotti

**Gloria Saccani Jotti**, fèt 24 oktòb 1956 nan Reggio Emilia (Itali), se yon politisyèn Italyèn.

## Biyografi
Gloria Saccani Jotti te fèt 24 oktòb 1956 nan Reggio Emilia . Li espesyalize nan anatomi patolojik epi li anseye patoloji klinik nan University de Parmae .

Li te eli kòm Depite Forza Italia nan sikonskripsyon  nan eleksyon jeneral 2018 yo .

An 2022 eleksyon lejislatif yo, li te eli nan sikonskwipsyon ininominal Emilie-Romagne -10 (Forlì) pou sant-dwa a (nan kota a FI) ak 40.37% nan vòt la (egal a 82 285 vòt), depase masimo Bulbi nan sant-goch la (34,47%) ak Paolo Pasini nan Mouvman 5 etwal (9,26%) .

## Referans

## Lyen ekstèn

*  Gloria Saccani Jotti sur le site de la Chambre des députés ( législature)
Fatou Keita

**Fatou Keïta**,  fèt nan Soubré nan Repiblik Kot divwa an 1955 , se yon ekriven Ivoryen  . Li se yon doktè, pwofesè-chèchè, nan fakilte angle a nan Houphouët-Boigny University nan Abidjan . Li se yon ansyen dwayen fakilte a ak yon espesyalis nan sivilizasyon Britanik .

Li te  fini etid prensipal li an Frans, nan Bòdo, kote papa l te konplete fòmasyon li kòm yon chirijyen, epi li te kontinye etid li an Angletè ak Etazini . Li  ekri sitou istwa kout pou timoun, kote li ka pale pwoblèm sosyal. Se ka *yon pye bwa pou Lollie* ki ap konbat ak maladi SIDA . Nan premye woman li a, ki vize a yon odyans adilt, *Rebelle*, li abòde yon sijè ki te rete tabou jouk lè sa a. : eksizyon .

## Nòt ak referans
Fatou Bolli

**Fatou Bolli**, fèt nan lane 1952 nan Abidjan, se yon otè Ivwaryen . Yon pyonye nan literati fanm Afriken yo, li se youn nan premye otè ivwaryen yo an franse, ansanm ak Simone Kaya . Li se tou youn nan otè ki ra ki te abòde tèm maji nan Kotdivwa. yo rekonèt li pou woman li *a "Djigbô"*, ki te pibliye nan lane 1976.

## Biyografi
Fatou Bolli te fèt Abidjan nan lane 1952  . Li te travay nan Ajans pou Koperasyon Kiltirèl ak Teknik (ACCT) nan vil Pari  . Aprè Simone Kaya, Fatou Bolli se te dezyèm fanm ki ekri nan peyi Kotdivwa  .

Nan premye woman li "*Djigbô"*, ki te pibliye nan lane 1976 pa "Centre d'édition et de diffusion africaines" (CEDA), Fatou Bolli trete sijè maji      ak relasyon li ak relijyon Katolik ak Mizilman yo . Yon kesyon Lè sa a, ki pa t twò adrese nan literati Ivwaryen    . Woman sa a te yon siksè nan libreri lè li te pibliye  . Menm si Madeleine Borgomano, ki souliye enterè nan narasyon sitiyasyon entelektyèl Ivwaryen yo, souliye yon ekriti ke li konsidere kòm akademik  . Daprè Jean-Marie Volet, arive an reta  romansye fanm Ivwaryen yo se akòz yon diferans nan tretman ant lekòl ant tifi ak ti gason. Premye lekòl primè pou tifi parèt an 1938 (1905 pou ti gason). Diferans sa a otomatikman reflete nan arive fanm ivwaryen yo nan literati an fransè an 1976, alòske ekriven yo te pwodwi travay depi 1937, ak premye woman Bernard Dadié  .

Nan "*Djigbô"*, li vle mete aksan sou aksyon pozitif bon majisyen yo, pandan l ap kondane represyon moun yo konsidere kòm move majisyen yo. Liv la rakonte istwa ki jan move majisyen yo te lakòz Mathilde, pitit fi yon notab, pou te ka rive atenn li  . Nan ane 2000 yo, Fatou Bolli se te youn nan twa romansyè ki te fè fas ak tèm maji, ansanm ak Amadou Koné ak Paul Yao Akoto 

Konsidere kòm youn nan pyonye yo nan literati fanm Ivwaryen ak Afriken   , Fatou Bolli se youn nan fanm, ak Simone Kaya, ki te site nan *Anthology of Ivorian Literature* pibliye nan lane 1983  .

Li te travay nan Ajans pou Koperasyon Kiltirèl ak Teknik nan vil Pari  .

## zèv
Djigbô, Editions Ceda Abidjan, 1981 (OCLC 21607631, lire en ligne).

## Bibliyografi

* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Pou verifikasyon

## Lyen deyò
Agnes Michaux

## Biyografi
Agnès Michaux te fèt nan Tours nan ane 1968  .

Ant ane 1993 ak ane 2002, Agnès Michaux te yon jounalis ak prezantatè sou kanal Canal+, kolabore nan pwogram *Nulle part ailleurs* ak *La Grande Famille*, pami lòt, epi prezante yon pwogram chak semèn sou sinema otè, *Bande(s) à part*  .

Nan radyo,  pandan li te yon tan sou ond yo France Inter ansanm ak Stéphane Bern nan yon emisyon *Le Fou du Roi*  .

Li se otè anpil woman, ki gen ladan *map chase yo jis nan bout mond lan jiskaske yo bouke*(Edisyon1, 1999), seleksyone pou 1999 Interallié Prize,*The Shroud* ( Calmann-Lévy, 2002), *Zelda* ( Flammarion, 2006), *The Witness* of the 2006, The Witness of the Forest, La 2006 Liv), ak *santiman* ( Flammarion - J'ai lu, 2010).

Kòm yon tradiktè,li te sitou pote an franse bèstsele Tatiana de Rosnay, *Li te rele Sara* ( Héloïse d'Ormesson - Liv de Poch, 2008).

## Nòt ak referans
Fama Diagne Sene

**Fama Diagne Sène,** li te fèt an 1969 nan Thiès, Senegal, se yon romansye, ekriven istwa kout ak powèt Senegal .

## Biyografi
Li te fè etid li nan Thiès. Apre sa, li te vin etidye an Frans nan University Institute for Teacher Training (IUFM) nan Bonneuil. Anseyan, li te anseye listwa, jewografi ak franse nan Thiès, nan lekòl segondè M'Bour

Apre li te travay nan yon asosyasyon koperasyon e li te kreye yon antrepriz ak Haute École de gestion de Genève, li te retounen nan Senegal an 2005 pou fòme nouvo bibliyotekè lekòl yo.

An 2007, li te nonmen direktè Bibliyotèk Santral Inivèsite Bambey[1]

Fama Diagne Sene se yon ekriven tou. Li te pibliye plizyè zèv, pibliye nan Senegal, epi li se yon manm Asosyasyon Ekriven Senegal.

## Travay

* Le chant des ténèbres : roman, Nouvelles éditions africaines du Sénégal, 1997 (ISBN 2-7236-1109-4 et 978-2-7236-1109-1, OCLC 38253580, lire en ligne).
* Humanité: recueil de poèmes, Editions Maguilen : Editions Damel, 2003 (OCLC 607419231, lire en ligne), p. 30.
* Les deux amies de Lamtoro, Falia Editions Enfance, 2003 (ISBN 2-84129-938-4, 978-2-84129-938-6 et 2-7501-0004-6, OCLC 893724649)
* La momie d'Almamya : roman, Dakar, Nouvelles éditions africaines du Sénégal, 2003 (ISBN 2-7236-1489-1 et 978-2-7236-1489-4, OCLC 56319758)
* *Barça ou Barsakh : les coulisses de la misère*, Éditions Damelles du Sénégal, 2009, 61 p.  (ISBN&nbsp;)
* *MBilène ou le Baobab du lion*, théâtre, NEAS, 2010

## Nouvèl

* Twa ivè nan Jenèv nan Kan inosan yo: Williams Sassine pri literè: 15 istwa kout Afriken, Lansman, 2006, 223 p. ( ak 978-2-87282-517-2, OCLC 717087967, li sou entènèt).

## Distenksyon

* Senegal Grand Prize pou Lèt, 1997, Senegal 
* Pri Pwezi Jenèv, 2003, Swis 
* Pri Pwezi, Edisyon Maguilen, 2009, Senegal
* Tchicaya U Tam'si Prize pou Pwezi Afriken, 2011 
* Knight of the National Order of Lion, Senegal, 2019.

## Nòt ak referans

## Gade tou

### Atik ki gen rapò

* Literati Senegal
* Lis ekriven Senegalè yo
* Kondisyon fanm nan Senegal

### Lyen ekstèn

* Fama Diagne Sène sur le site ''Lire les femmes écrivains et les littératures africaines''
* « Des ténèbres à la lumière : Un entretien avec la romancière sénégalaise Fama Diagne Sène » (interview réalisée par Julie Van Dam les 26 et , en ligne sur *Mots pluriels* , )
* Le Voyage de l'amitié : des bibliothèques pour le Sénégal
Marcelle Tinayre

**Marguerite Suzanne Marcelle Chasteau**, ke yo rekonèt sou non **Marcelle Tinayre**, ki fèt Tulle nan dat 8 oktòb nan lane 1870 li mouri Grosrouvre nan dat kite 23 daou nan lane 1948, se yon fanm fransè,li se otè anpil woman nan enspirasyon antiklerikal la (anticlerical).Anpil kontrovès te rann li pran desizyon ki te fè li refize Lejyon Onè nan lane1908 la.

## Biyografi
Se te Pitit fi Émile Chasteau (1842-1918), yon desinatè, epi Louise Saigne (1850-1926), yon pwofesè lekòl nan Haute-Ouvergne, Marcelle Chasteau te renmen ekri depi bonè nan anfans ,li te toujou ankouraje pa grann li ki te ekri powèm ak manman l 'ki te konn ekri woman  epi trete edikasyon  . Nan lane  1884 li te pibliye *Vivent les vacances*  epi nan lane 1887 *L* , anba psedonim **Charles Marcel** .

Nan lane 1889, nan Pari, pent ak graveur Julien Tinayre  . Soti nan inyon sa a te fèt kat timoun. : Louise (1890-1962), Suzanne (1891-1896), Noël (1896-1995), sculpteur, ak Lucile (1898-1992), avoka.

Li se gran sè Catherine Florentine Lucienne Chasteau, yon kritik atizay anba psedonim Lucienne Florentin pou *jounal chak jou La Suisse* nan Jenèv soti 1909 rive 1941  .

Li te rete regilyèman nan Vic-sur-Cère, kote li te etidye istwa a  .

Li te kontribye nan fondasyon *La Veillée d'Auvergne* an 1908 e li te ekri atik pou laprès chak jou, sitou *Jounal* la (kote, depi 1911 rive 1914 li te kontribye nan nouvo paj la ". Fashion ", ak" Jounal Yon Fanm » pa doub literè **Madeleine Mirande** li ), osi byen ke *Le Petit Journal*, pandan Gran Lagè a  ref.nbsp;nesesè  .

Li te frekante salon literè Madame Arman de Caillavet, kote li te rankontre moun literè tankou Paul Bourget ak Anatole France .

Nan lane 1904, li te youn nan ko-fondatè Prix Vie heureuse (avni Prix Femina)  .

Nan lane 1905, li te pibliye La *Rebelle* (li sou entènèt ) ki abòde pwoblèm feminis, zafè andeyò maryaj, jalouzi kòm tèm prensipal ak fanm jounalis, manman marye, avòtman ak vyòl marital kòm tèm segondè... Josanne, marye ak yon gason ki malad ak anmè, gen yon lover ki pote yon ti kras lajwa nan aprantisaj li nan lavi pitit li. Li vèv, li siviv grasa travay li pou yon jounal ki mennen l rankontre otè yon liv feminis kote li ekri yon kolòn. Yo vin zanmi ak Lè sa a, rayisab, men otè a dwe simonte jalouzi li yo dwe konsistan avèk prensip li yo. Feminis defann nan limite, ak yon vizyon renmen anpil asimetri.

Nan lane 1911, li te patisipe nan yon seri konferans nan Salle des agriculteurs, rue d'Athènes nan konpayi Antonio de La Gandara , Duchesse Rohan, Madame Rostand, Henri de Rothschild, Léo Clarétie, Maurice Donnay, Massenet, André de Fourrières, elatriye.

Li vwayaje anpil, nan Latiki, Itali, Angletè, Aljeri, Tinizi kote li bay konferans. Nan Lagrès, li te ekri *Persephone* (1920) and *The Shield* (1922)  .
Johanna Geissmar

**Johanna Geissmar**, ki fèt 7 desanm 1877 nan Mannheim e ki te asasinen 14 out 1942 nan Auschwitz, se te yon pedyat jwif alman ki te travay nan kan Gurs la soti oktòb 1940 rive out 1942.

## Biyografi
Anzata Ouattara

**Anzata Ouattara** se yon jounalis ak ekriven ki soti nan peyi kotdivwa ki fèt yon 12 janvye nan lane 1974 nan vilBondoukou, nan nòdès kòt divwa .

Anzata Ouattara se youn nan ekriven yo pi li nan Lafrik di Lwès, li genyen plizyè prim nan palmares .zev li yo e pami pi bon yo e yo pami sa ki  vann plis yo nan rezo gwoup Libreri peyi lafrans, patikilyèman volim 1, 4 ak 5 nan " Kou lavi yo » ki te pi bon vann nan 2009, 2011 ak 2013 respektivman  . Kounye a li se patwon Trophée des Plumes 2021 , konpetisyon ekriti ki te òganize pa Orange Money ak YouScribe . Li te tou dekore nan dènye Fespaco, festival fim ak televizyon Ouagadougou  . Kòm yon prelid pou ouvèti ofisyèl 12 edisyon Fwa Entènasyonal Liv Abidjan (Sila), pri piblikasyon Sila te ale nan edisyon Mouna gras ak travay Anzata Ouattara ki rele Agba le manioc  .

* Oska pou Kominikasyon  Zanzan  .
* Pri libreri Lafransnan lane 2013 pou moun ki vann plis liv  .
* Pri Michel Kouamé Super Prize poupi bon  jounalis lane 2017 la  .
* 3yèm plas pou Pri pou Ekselans nan Literati nan lane 2022  .

## Nòt ak referans yo
Sylvie Lainé

**Sylvie Lainé**, fèt le 29 jen 1957 nan Saint-Lô, se yon otè fransè ki ekri kont ak woman kout. Pifò nan travay li yo se syans fiksyon, men gen kèk ki se fantastik oswa rapwoche de  literati blanch . Zèv li yo te pran plizyè pri literè, ki gen ladan kat (4) pri  Rosny aîné  Nouvèl  ak de (2) "Grand Prix de l'Imaginaire" .

## Biyografi
Sylvie Lainé pasyone pou lekti depi nan anfans li. Nan laj 10 zan, papa l entwodui li nan syans fiksyon  .

Enjenyè enfòmatik ( INSA Lyon, 1978), otè yon tèz nan enfòmatik dokimantè, li se pwofesè syans enfòmasyon nan UCBL (Université Lyon 1) depi 1982    [sous [ensifizan] .
Eleksyon prezidansyèl ayisyèn an 2010-2011

**Eleksyon jeneral ayisyèn an 2010-2011** te fèt nan Ayiti sou 28 novanm 2010 (premye tou) ak 20 mas 2011 (dezyèm tou). Vòt la se an menm tan prezidansyèl, lejislatif ak sena. Eleksyon lejislatif yo te prevwa pou 28 fevriye ak 3 mas 2010, men tranblemanntè 12 janvye 2010 la, ki te devaste yon pati nan Ayiti, sitou kapital la, Pòtoprens, te anpeche yo òganize yo. 

Pati prezidansyèl ki t ap dirije a, Inite Patriyotik, ki te reprezante pa premye minis Jean-Max Bellerive, genyen eleksyon jeneral yo ak anviwon 40 % vòt total nan dezyèm tou a, epi li kenbe majorite absoli a nan Chanm Depite yo ak nan Sena a. Men, eleksyon prezidansyèl la, ki fèt an menm tan an, genyen pa Michel Martelly nan Pati Ayisyen Tèt Kale (PHTK). Dènye sa a eli kòm prezidan, men pati li a pèdi nan eleksyon lejislatif yo, sa ki louvri yon peryòd koabitasyon politik. Se konsa, pati Inite a kontinye dirije peyi a. 

## Kontèks politik
Eleksyon yo fèt yon ane apre tranblemanntè janvye 2010 la (plis pase 230 000 mò) pandan kondisyon lavi popilasyon an toujou nan pi move sitiyasyon. Twa milyon moun ap fè fas ak ensekirite alimantè, chomaj la rive 80 %, epi enflasyon an soti nèt anba kontwòl. Yon epidemi kolera, ki te antre nan peyi a aksidantèlman ak sòlda Nasyonzini yo, te touye ofisyèlman plis pase senk mil moun ant oktòb 2010 ak janvye 2011.

Mirlande Manigat, ki pwòch demokrasikretyen yo ak pati liberal sou kontinan ameriken an, te jwenn sipò Legliz Pwotestan an ak kèk entelektyèl. Men, li pat vrèman popilè nan mitan jèn jenerasyon an, ki te wè l kòm yon pèsonalite ki twò pwòch ak elit yo.

Michel Martelly, ki te gen bon relasyon ak milieux konsèvatè yo epi ki te louvètman admire ansyen diktatè Jean-Claude Duvalier, te deja fè tèt li remake nan tan pase lè li te parèt ak militè ki te fè koudeta kont prezidan eli  Jean-Bertrand Aristide an 1991. Kanpay li te jere pa konpayi panyòl Sola, ki te deja dirije kanpay Felipe Calderón nan Meksik. Li sanble li te gen favè Etazini ak sektè biznis yo.

Jude Célestin, direktè yon òganizasyon gouvènmantal, se lidè pati ki sou pouvwa a, pati prezidan René Préval : ansyen Fwon Lespwa, ki vin tounen kowalisyon Inite-OPKL. Kòm yon sosyaldemokrat, li reprezante kontinite politik administrasyon ki prèt pou kite pouvwa a te mete an plas. 

Pandan kanpay la, plizyè zak vyolans te fèt. Twa militan ki t ap mete afich pou pati Mirlande Manigat te kidnape epi yo te touye yo. Ekip kandida a te sibi atak, pandan plizyè jounalis te agrese nan manifestasyon ki t ap fèt pou Michel Martelly. Lèt la, pandan yon deba televize, te menm menase piblikman jounalis Gotson Pierre, li di "lawi" ka fè reprezal si jounalis la kontinye poze l kesyon sou echèk li nan domèn imobilye nan Florid.

## Rezilta

### Premye tou
Rezilta yo anonse sou premye tou 28 novanm 2010. 

### Dezyèm tou
Rezilta yo anonse sou dezyèm tou 20 mas 2011.

## Referans

## Lyen deyò
* Eleksyon prezidansyèl ayisyèn nan sou haiti-reference.com
Eleksyon palmantè ayisyèn an 1908

**Eleksyon palmantè ayisyèn an 1908**, 14 desanm 1908 yo te fèt nan yon kontèks kote rejim diktatoryal Pierre Nord Alexis te sot tonbe. Yo te ranvèse l 2 desanm 1908, sa ki te pèmèt retablisman yon gouvènman repibliken daprè Konstitisyon 1908 la. Eleksyon sa yo te sèvi pou eli nouvo Sena ak Chanm Depite a.

## Konteks politik
Pandan plizyè ane, Ayiti te anba yon rejim otoritè sou lidèship Pierre Nord Alexis, ki te kenbe pouvwa a ak fòs ak represyon. Gouvènman l lan te make pa gwo labilite politik ak konfli ant Pati Nasyonal ak Pati Liberal, de pi gwo fòs politik nan peyi a.

Akoz presyon elit politik ak ekonomik yo, Pierre Nord Alexis te oblije kite pouvwa a epi ale an egzil 2 desanm 1908. Depa li te louvri chemen pou retounen nan yon sistèm repibliken epi mete eleksyon yo sou pye pou bay gouvènman an plis lejitimite.

## Rezilta yo
Eleksyon 14 desanm 1908 yo te kontinye ak dominasyon de pati prensipal yo :

* Pati Nasyonal, ki te reprezante mas popilè yo e ki te sipòte pa ayisyen ki te gen desandans afriken.
* Pati Liberal, ki te defann enterè elit ekonomik yo ak kominote milat la.

## Konsekans
Eleksyon sa yo te make retou yon sistèm palmantè apre plizyè ane diktati. Sepandan, ti majorite Pati Liberal la te genyen an te lakòz gwo tansyon politik, ak kontinye rivalite ant nasyonalist ak liberal yo. Konfwontasyon sa a t ap kontinye enfliyanse lavi politik ayisyen pandan plizyè ane ankò.

## Referans
* Achiv Palman Ayisyèn.

## Lyen deyò
Eleksyon palmantè ayisyèn an 1911

**Eleksyon palmantè ayisyèn an 1911**, 10 desanm 1911 yo te fèt nan yon kontèks politik ki te make pa gwo tansyon e pa parèt yon nouvo pati politik : Pati Repibliken Refòm (PRR). Malgre nouvo fòs sa a, Pati Nasyonal ak Pati Liberal, de ansyen pati istorik yo, te kontinye domine politik la.

## Konteks politik
Depi plizyè dizèn lane, Ayiti ap viv nan konfli politik ant nasyonalist ak liberal. An out 1911, apre plizyè mouvman manifestasyon popilè, prezidan Antoine Simon, ki te soti nan Pati Liberal, te oblije bay demisyon li.

Depa li a te louvri chemen pou yon nouvo batay pou pouvwa a. Pati Nasyonal te pwofite labilite a pou fè eli kandida li a, Cincinnatus Leconte, kòm prezidan, men li te pase de justès nan Asanble Nasyonal la.

Nan mitan dezòd sa a, yon nouvo fòs politik parèt : Pati Repibliken Refòm (PRR). Pati sa a te mete ansanm ansyen manm Pati Nasyonal ak Pati Liberal, men li te opoze ak Konstitisyon ki an vigè a. PRR te vle yon rejim ki pi prezidansyèl pase sistèm palmantè a. Li te defann gwo refòm pou ranfòse Leta epi mete fen nan kriz politik ki t ap boulvèse peyi a depi plis pase 20 ane.

## Rezilta yo

## Konsekans
Aparisyon PRR lan chanje dinamik politik la, men li pa anpeche Pati Nasyonal kenbe pouvwa li. Pati Nasyonal kontinye gen menm kantite plas li te genyen nan eleksyon 1908 yo epi li rete fòs politik ki gen plis pouvwa. Sepandan, parèt yon twazyèm pati vin boulvèse ekilib politik la epi montre ke yon pati nan elit politik la vle refòm.

Menm si Pati Nasyonal genyen eleksyon yo, kriz politik la kontinye. Divizyon ap pèrsiste ant sa yo ki vle yon Leta ki pi prezidansyèl ak sa yo ki vle kenbe sistèm palmantè a, sa ki kontinye bay peyi a labilite.

## Referans
* Achiv Palman Ayisyèn.

## Lyen deyò
Eleksyon palmantè ayisyèn an 1914

**Eleksyon palmantè ayisyèn an 1914**, 5 fevriye 1914 yo te fèt nan yon kontèks gwo labilite politik. Depi 1912, Ayiti ap travèse yon peryòd gwo enstabilite ak lanmò plizyè prezidan youn apre lòt. Eleksyon sa yo make yon gwo avansman pou Pati Repibliken Refòm (PRR), ki parèt kòm yon altènativ kont Pati Nasyonal ak Pati Liberal, de pati istorik peyi a.

## Konteks politik
Sityasyon politik Ayiti te vin pi grav depi 1912, apre lanmò trajik prezidan Cincinnatus Leconte, ki mouri nan eksplozyon Palè Nasyonal la. Apre li, Tancrède Auguste monte sou pouvwa a, men li mouri an 1913, sa ki vin mete plis labilite nan peyi a.

Nan mwa me 1913, Michel Oreste, yon lòt manm Pati Nasyonal, rive sou pouvwa a. Men, li vin pèdi popilarite akòz move jesyon finans li yo, sa ki lakòz anpil mekontantman. Figi li te tèlman vinn enpopilè, li te prèske oblije bay demisyon. Finalman, li kite pouvwa a 27 janvye 1914.

Apre demisyon li, Edmond Polynice, ki te minis nan gouvènman an, pran plas li pou yon ti tan kòm chèf Leta. Li pran desizyon pou avanse eleksyon palmantè yo, ki te dwe fèt an desanm. Eleksyon yo fèt rapidman 5 fevriye, jis twa jou anvan eleksyon prezidan pa palman an.

## Rezilta yo
Eleksyon yo fèt nan yon moman tansyon politik ak enstabilite. Akòz enpopilarite Pati Nasyonal ak degringolad Pati Liberal, Pati Repibliken Refòm (PRR) te parèt kòm pi gwo favori eleksyon sa yo.

Malgre gwo avansman PRR fè, Pati Nasyonal kenbe premye plas la ak 41 plas, men se de justès.

## Konsekans
7 fevriye 1914, de jou sèlman apre eleksyon palmantè yo, Asanble Nasyonal la reyini pou chwazi yon nouvo prezidan. Oreste Zamor, chèf PRR, rive pran pouvwa gras ak sipò kèk palmantè nasyonal ak liberal. Viktwa sa a make yon gwo chanjman nan politik ayisyen an.

Men, kriz politik la pa sispann pou otan, e peyi a ap kontinye ap fè fas ak enstabilite nan ane k ap vini yo.

## Referans
* Achiv Palman Ayisyèn.

## Lyen deyò
Dada Masiti

**Mana Sitti Habib Jamaladdin** (nan lang arab : Dada Masiti ant ane 1810 - 15 juillet 1919 ), yo souvan rele **Dada Masiti** ( *Grann Masiti* ), se te yon powèt Somalyen, mistik ak savan Islamik . Li te konpoze powèm li yo nan Chimwiini, yon varian Swahili yo pale nan rejyon Brava .

## Biyografi
Mana Sitti Habib Jamaladdin te pran nesans nan ane 1810 yo (anviwon 1219 nan kalandriye Ejiren an )  nan Brava, yon vil bò lanmè nan sid peyi Somali. Fanmi li, sou tou de bò yo, yo se te plis Ashraf, ki vle di, desandan Muhammad atravè pitit fi li Fatima Zahra  . Ashraf yo te etabli premye rezidans yo nan Brava nan kòmansman ane 1600 yo  .

Sa nou konnen sou premye ane Dada Masiti yo soti nan divès tradisyon oral, epi transkri an ekriti  . Istwa sa yo, ki konfime pa desandan fanmi pwòch li yo, endike ke yo te kidnape li epi yo te mennen l Zanzibar . Yo kwè anlèvman an te fèt lè li te yon adolesan e li te fèt pa yon moun ki t ap mande renmen epi fanmi an te rejte l etanke  yon mari potansyèl. Yo de a te sove epi yo te marye nan zòn ki rele Pate . Relasyon yo te kraze yon ti tan apre epi li te swadizan kenbe l nan yon kondisyon ki sanble ak esklavaj pou anviwon dis ane. Li te rive sove, epi yon kouzen matènèl, k ap viv nan Zanzibar, te vin pote l sekou. Dada Masiti  sanble konfime vèsyon sa a atravè  pwezi li. Powèm li yo mansyone tou non kouzen sa a epi repete mande Bondye pou l beni l. Dada Masiti pa t janm remarye e li pa t gen pitit  .

Dada Masiti te antre li nan syans relijye anba gidans yon cheikh, Mohammed Janna al-Bahluli. Yon disip Qadiriyya a, yon tariqa oswa *fratènite* soufi etabli nan peyi Zend ak Lafrik, pwezi li yo demontre yon konpreyansyon detaye sou koran an ak Sunnah a. Powèm kontanporen li yo te dedye l yo bay temwayaj sou respè yo gen pou li  . Kèk nan tèks li yo ak powèm li yo te rete popilè  .Powèm li yo kenbe yon plas espesyal nan achiv powetik Somalyen yo  .

Apre lanmò li nan lane 1919 , Dada Masiti te antere sou anplasman  kay li nan Brava  . Yo obsève yon ziyarat chak ane nan chapèl li a nan vil la    .

## Nòt ak referans


## Bibliyografi

* (en) Francesca Declich, Islam in East Africa : New Sources, Rome, Herder, 2001, « Sources on Islam Composed in the Vernacular: Somali Women's Religious Poetry », p. 297–330
Eleksyon prezidansyèl ayisyèn an 1911

**Eleksyon prezidansyèl ayisyèn** **[[7 out]] [[1911 (almanak gregoryen)|1911]]**, lan te fèt apre demisyon prezidan Antoine Simon, ki te soti nan Pati Liberal, 2 out 1911. Evènman sa a rive nan yon kontèks enstabilite politik kote te gen gwo tansyon ant de prensipal pati politik peyi a : Pati Nasyonal ak Pati Liberal.

Prezidan Repiblik la eli nan yon vòt endirèk, kote yon kolèj palmantè ki gen 39 senatè ak 72 depite chwazi li pou yon manda sèt ane.

## Konteks istorik
Prezidan Antoine Simon, ki te fè fas ak gwo manifestasyon popilè epi opozisyon Pati Nasyonal la, te oblije bay demisyon li 2 out 1911. Apre demisyon li, se lidè opozisyon an ak chèf Pati Nasyonal la, Cincinnatus Leconte, ki te pran pouvwa a kòm prezidan enterimè pandan yo tap tann eleksyon nouvo prezidan an.

Nan moman sa a, eleksyon prezidansyèl ann Ayiti te fèt atravè yon vòt endirèk : se depite ak senatè yo ki te chwazi prezidan an nan Asanble Nasyonal la.

## Rezilta eleksyon an
Malgre majorite palmantè yo te soti nan Pati Liberal la, Cincinnatus Leconte te rive eli prezidan grasa abstansyon plizyè palmantè. Estrateji sa a te pèmèt li evite yon gwo opozisyon epi fasilite viktwa li fas ak prensipal advèsè li a, Louis-Auguste Boisrond-Canal, ki t ap kandida Pati Liberal la.

## Konsekans yo
Eleksyon Cincinnatus Leconte la make retou Pati Nasyonal la sou pouvwa a. Malgre manda li te komanse ak espwa, li te rapidman konfwonte ak tansyon politik ki te toujou prezan. Gouvènman li an te fini trajikman 8 out 1912, lè li te mouri nan yon eksplozyon nan Palè Nasyonal la.

Eleksyon sa a montre divizyon politik pwofon ki te genyen ann Ayiti nan komansman 20yèm syèk la ak fragilite enstitisyon yo fas ak kriz ki tap repete yo.

## Referans

* Konstitisyon ayisyen 1908.
* Achiv Palman Ayisyèn.

## Lyen deyò