Deklarasyon Dwa Moun ak Sitwayen an 1789

**Deklarasyon Dwa Moun ak Sitwayen an 1789** (pafwa abreje pou ** DDHC**) se yon tèks fondamantal Revolisyon fransè a ki tabli yon seri dwa natirèl endividyèl ak komen, ansanm ak kondisyon pou yo aplike yo. Dènye atik li yo te adopte nan .

Deklarasyon an se youn nan twa tèks ki kouvri nan preambul Konstitisyon Fransè 4 oktòb 1958. Valè konstitisyonèl li yo te rekonèt pa Konsèy Konstitisyonèl la depi 1971. Se poutèt sa, dispozisyon li yo fè pati lwa pozitif franse, epi yo mete yo nan nivo ki pi wo nan yerachi estanda yo an Frans.

## Istwa

Asanble Twazyèm Eta a, ki te reyini nan Versailles pa konvokasyon Etats général pou jwenn yon solisyon fiskal pou defisi Leta a e anlève refi palman rejyonal yo, te deklare tèt li Asanble Nasyonal lè li te reyini nan dat 17 jen 1789 twa lòd ki li te deside abolisyon, answit te etabli Asanble Konstitiyan, e li te deside ekri yon deklarasyon sou prensip fondamantal yo ki pral etabli yon nouvo Konstitisyon. Li reyini pou sa apre li fin pran dekrè 4, 6, 7, 8 ak 11 out 1789 sou sipresyon dwa feyodal, ke li pral reprann ankò nan atik 1.

Nan , Jean-Joseph Mounier, depite Dauphiné, te pwopoze pou Konstitisyon an te vin anvan yon Deklarasyon. Anpil depite te ekri deklarasyon : premye a se La Fayette (nan ki li pral di ke pwojè ki vin apre yo se sèlman kòmantè a), Lè sa a, te vin moun nan Targuet . |group=AP}}, Mounier, Mirabeau, , rive nan 439, . |groupe=AP}}, Sieyès ak Gouges-Cartou, , nan 431, . |gwoup=AP}}.

Nan , Asanble Konstitisyon an te dekrete ke Konstitisyon an t ap vin anvan yon deklarasyon dwa. Se pral tou jou abolisyon privilèj yo.

Nan , Asanble Konstitiyan an te deside kreye yon komite senk depite ki responsab pou egzamine plizyè pwojè deklarasyon, fizyone. yo fè yon sèl epi prezante li apati . Nan , li te pwosede nan eleksyon manm li yo: Démeunier, La Luzerne, Tronchet, Mirabeau ak Redon. Komite a te akonpli travay li: nan , li te prezante yon *prouyon deklarasyon dwa moun nan sosyete a* nan diznèf atik anvan yon preambul .

Nan , Asanble Konstitiyan an te deside ke tèks Deklarasyon an t ap diskite, atik pa atik, sou baz yon bouyon vennkat atik pwopoze pa sizyèm biwo a, ki te dirije pa Jérôme. Champion pa Cicé. Pwojè sa a pral modifye an pwofondè pandan deba yo. Abbé Grégoire te pwopoze ke *Deklarasyon Dwa Moun* *ak sitwayen an* akonpaye pa Devwa sa a.

Teks la te vote atik pa atik depi  rive  pa Asanble Konstitiyan an. Nan , li te adopte preambul la ak twa premye atik yo; nan ,  rive 6; nan ,  rive 9; nan , ; nan ,  rive 13; nan , kat dènye atik yo, . |gwoup=AP}}.

Diskisyon an kontinyekase nan  apre adopsyon  ki gen rapò ak dwa pwopriyete, yon fason pou kite plas pou atik diskisyon nan Konstitisyon an li menm. .

Nan , Asanble Konstitiyan an te adopte mosyon sa a, Mougins de Rocquefort te pwopoze: 

Nan , anba presyon revòlt,  te aksepte *Deklarasyon* la ansanm ak disnèf atik Konstitisyon an deja adopte pa Asanble Konstitisyon an.

Wa a te pibliye pa lèt patant yo te bay nan Pari, nan , *Deklarasyon Dwa Moun ak Sitwayen an* sa a ki te gen ladann dis- sèt atik, swiv diznèf atik Konstitisyon an ak yon sèten kantite dekrè Asanble Nasyonal la te pran ant sa ki nan ki  ​​ak sa ki nan  ki te dekrete , se dènye lòd wayal la. Nan , lèt patant sa yo te anrejistre nan Palman an ak nan chanm kont Pari.

*Deklarasyon an* se preambul Konstitisyon 1789, e li pral rete Konstitisyon 1791.

## Sous
### Orijin atik

Mirabeau ak Jean-Joseph Mounier, depite nan twazyèm Estate ki te te adopte Jeu de Paume sèman, tou de monarchians, sa vle di sipòtè yon monachi konstitisyonèl ann angle, yo te ajoute envokasyon "Èt Siprèm nan" pandan sesyon 20 out.

Tèks atik 1, , rezime * [[ la. dekrè 4, 6, 7, 8 ak 11 out 1789]]*, aboli sosyete lòd.

Atik 2 pwoklame kat "dwa natirèl ak dwa ki pa enskriptab moun", sètadi liberte, propriyete, sekirite ak rezistans kont opresyon . Men, li pwouve difisil pou jwenn orijin egzak li, paske yo konsidere etewojenite teyori kontra sosyal la, ak vag ki antoure nosyon lwa natirèl la ki, jan Denis Diderot, otè a, rekonèt li. atik korespondan nan *[[Ansiklopedi oswa Diksyonè Syans, Atizay ak Atizana|Ansiklopedi]]*, "se youn nan pi enpòtan ak pi difisil pou detèmine ". San nou pa ale twò lwen, nou ka afime ke libète lye ak nosyon libète Oustin Ipopotam, pi byen konnen sou non Sen Ogisten, ( byen bonè ), ak propriyete te etidye, apre lòt otè ki pi ansyen, John Locke nan *[[Treatise of Government Civil]]* (1690).

Atik 3, ki atribiye souverènte nan Nasyon an, enspire pa tèm remonstrasyon Palman yo, anpil manm klib "Zanmi" yo te pote. Konstitisyon an*, pi byen konnen sou non [[Club des Jacobins]], men tou nan pi popilè bwochi [[Emmanuel-Joseph Sieyès|abbé Sieyès]], ki pwopoze konfye souverènte a nasyon an, antite abstrè diferan. soti nan moun natirèl ki dirije li.

[[Charles-Maurice de Talleyrand-Périgord|Talleyrand]] te pwopoze atik 6, ki te enspire dirèkteman pa travay filozòf [[Jean-Jacques Rousseau]]. Li nan tribun komite konstitisyonèl la nan , ki pral tounen  nan deklarasyon dwa yo te pran fòm sa a: “Lwa a se ekspresyon [[volonte jeneral]], tout sitwayen gen dwa pou kontribiye pèsonèlman oswa pa reprezantasyon nan fòmasyon li; li dwe menm pou tout moun”.

Atik 7, 8, 9 (ki pa retwoaktivite lwa kriminèl) se akòz [[Charles-François de Bonnay|marquis de Bonnay]].

Atik 10 garanti libète opinyon prezante sou inisyativ Marquis de Bonnay.

Atik 11 pwopoze pa Duke Louis-Alexandre de La Rochefoucauld d'Enville (1743 - touye 4 septanm 1792 pa volontè ki t ap lachas aristokrat).

Atik 16, ki asosye Konstitisyon an ak òganizasyon [[separasyon pouvwa yo]], se yon prensip ki te deja aksepte ak separasyon lòd espirityèl, politik ak ekonomik. Men, twa pouvwa politik ke atik sa a implicitement refere, sètadi lejislatif la, egzekitif la ak jidisyè a, gen rapò an patikilye ak konsepsyon [[Montesquieu (filozòf)|Montesquieu]] te pwopoze depi 1748 nan *De l' lespri lwa yo*.

Lòt atik yo afime sèten prensip jeneral nan lalwa oswa pwosedi tankou pozitivite nan lalwa, nati kontradiktwa nan pwosedi yo.

Se yon zèv sikonstans, yon pwoklamasyon jeneral, yon tèks ki vire sou pase a ak objektif pou mete fen nan [[Ansyen Réjim]]; men tou yon tèks ki te vire nan direksyon tan kap vini an nan pwomouvwa [[Limyè (filozofi)|filozofi Limyè a]] ak ideyal rasyonalis li yo .

=== Sosyete Zanmi Dwa Moun ak Sitwayen ===
Yon sosyete politik te fonde sou non sa a nan Pari nan  pou defann ak devlope prensip dwa moun yo. Li pi byen konnen sou non [[club des Cordeliers]], akoz ansyen kouvan kote li te fè reyinyon yo nan Pari.

=== Enfliyans Revolisyon Ameriken an ===

[[Revolisyon Ameriken an]], ki te vin anvan [[Revolisyon Fransè a]], te enfliyanse deba [[Asanble Konstitiyan 1789|Asanble Konstitiyan Fransè a]] sou *Deklarasyon Dwa Moun ak Sitwayen an'. ', Vicomte de Noailles (ki te pwopoze la). mete fen nan privilèj ak dwa seyè yo nan), , marquis de Ségur, konte a. Mathieu de Montmorency, Duke La Rochefoucauld d'Enville (ki te tradui Konstitisyon Ameriken 1787 an franse) ; nou kapab ajoute marquis de Condorcet ki te pibliye an 1786, ki te dedye li bay Marquis de Lafayette, *Sou enfliyans revolisyon Ameriken an sou opinyon ak lejislasyon Ewòp la*. Li ekri an patikilye: .

Anplis de sa, Revolisyon Ameriken an gen anpil diferans ak Revolisyon franse a. Li kouvri sitou evènman ki gen rapò ak Endepandans Ameriken an soti nan Britanik monachi a, faktè prensipal deklanche sa a se te yon refi kantite taks yo jije enjis dapre eslogan an. . Trèz koloni ki te nan orijin Lagè Endepandans lan te inifye sèlman depi 1775. Lè premye konstitisyon Ameriken an te ekri, sa ki nan Vijini, li te enspire pa deklarasyon dwa 1689 la, ak travay filozòf Britanik yo. (John Locke, Henry Home, Thomas Hobbes) osi byen ke filozòf Limyè yo (Charles de Montesquieu), ki te li pa aktè nan Revolisyon Ameriken an. , tankou Benjamin Franklin oswa Thomas Jefferson. Konstitisyon 1787 Etazini an, ki te rejte enkòporasyon yon bòdwo dwa, se te yon aplikasyon byen bonè, limite nouvo prensip filozofik sa yo. Se nan sans pratik sa a ke li te kapab enfliyanse deklarasyon franse a. Fin ratifikasyon l pa trèz eta Ameriken yo soti nan , sa vle di apre dat deklarasyon dwa moun ak sitwayen an. Enkòporasyon gwo dwa endividyèl yo nan Konstitisyon Etazini an se sijè yon Bill of Rights, ki te enkòpore nan Konstitisyon an sou fòm amannman an 1791 (dat ratifikasyon) , dezan apre deklarasyon franse dwa moun. Anplis de sa, dwa sa yo espesifikman deklare, pou kontrebalans pouvwa gouvènman federal la, yo pa konsène eta Ameriken yo. Se pa jiskaske  pozisyon prensip sa a te revize. Pèspektiv Ameriken an (ki refere a *[[Common law]]* Britanik la) se byen diferan de positivist franse a ak pèspektiv globalize.

### Konfli ant Jellinek ak istoryen franse

Kesyon sou sous Deklarasyon fransè a te pwovoke yon konfli ki make pa nasyonalis nan istoryografi. Nan yon ti liv 1895, konstitisyonalis Alman Georg Jellinek te prezante travay franse a kòm yon senp eritye Deklarasyon Anglo yo - Saxons (Petisyon Dwa, Deklarasyon Dwa), tèt yo enspire pa Pwotestantis Lutheran. Li te tradui an fransè an 1902, nan yon kontèks tansyon k ap monte ant Lafrans ak Almay, li te bay yon repons egalman san nuans, youn nan fondatè Lekòl Libète Syans Politik yo te bay an 1872, Émile Boutmy (li menm. yon Pwotestan): Deklarasyon Dwa Moun ak Sitwayen an ta tout bon se fwi jeni franse, nouri pa filozofi Limyè a ak Rousseau.

## Travay preparasyon
Pandan travay preparasyon an, plizyè atik yo te pwopoze epi yo pa aksepte.

Honoré-Gabriel Riqueti de Mirabeau pwopoze an patikilye yon atik sou "dwa natirèl ke chak sitwayen genyen pou ame". Atik 10 sa a te deklare ke "Tout sitwayen gen dwa pou genyen zam lakay yo epi sèvi ak yo, swa pou defans komen oswa pou pwòp defans li kont nenpòt agresyon ilegal ki ta mete an danje lavi, manm, oswa libète youn oswa plizyè sitwayen" . Pwopozisyon an te rejte kòm pa komite preparasyon an kòm evidan nan nati, e li ka mennen nan inegalite ant sitwayen ame ak san zam ki ta ka mennen nan dezòd.

Depite Franck Marlin te raple, an fevriye 2007, nan eksplikasyon yon pwojè lwa yo te soumèt devan Asanble Nasyonal la, ke ..

## Kontni
### Analiz jeneral
Deklarasyon an gen ladann yon preambul ak disèt atik, ki konbine dispozisyon konsènan dwa plizyè kategori legal moun:
* “dwa lèzòm” (tout moun, Fransè, etranje, prizonye, ​​lènmi), ki enkòpore dispozisyon lwa entènasyonal,
* "dwa sitwayen yo" (ki vle di sitwayen franse), ki defini dwa sivil, raple oswa ranfòse libète piblik,
* ak “dwa nasyon an” (Sosyete a); yo genyen souverènte, dwa pou fè lwa, pou òganize fòs piblik la, pou vote sou kontribisyon yo, pou yo gen reprezantasyon, pou rann ajan li yo responsab, pou divize pouvwa piblik yo, epi yo se moun ki senpman pale, nan sans ke yo òganize diferan yo. pouvwa ant yo.

### Preanbil

Deklarasyon an tabli prensip sosyete a, baz nouvo lejitimite a. Chak atik kondane enstitisyon ak pratik Ansyen Rejim (absolutis, administrasyon santralize):  Deklarasyon Dwa a. lòm ak sitwayen an lejititize rebelyon depite yo kont rwayote lè yo deklare, kòm katriyèm dwa inaliénab nan lòm, "rezistans nan opresyon".

Konstitye yo deklare nan preambul la dwa ki apatni a chak moun pa nati yo, se pa dwa revolisyonè yo kreye oswa akòde epi ki ta ka pèdi, men **[[dwa natirèl]]** etabli ak enpreskriptab, ki gen kat nan nimewo, ki nan lis nan  *Atik de*.

### Kontni atik
)