Lwa Coulomb (elektwostatik)

**Lwa Coulomb** an eksprime, nan elektwostatik, fòs entèraksyon ant de patikil ki chaje elektrik. Li pran non Charles-Augustin Coulomb fizisyen franse a ki te deklare li an 1785 epi li fòme baz elektwostatik. Li ka deklare jan sa a: 

## Detèminasyon eksperimantal istorik
 Charles-Augustin Coulomb te deklare lwa entèraksyon elektwostatik an 1785 apre plizyè mezi ki te fèt ak balans Coulomb ke li te devlope pou detekte fòs entèraksyon trè fèb. Sa a se yon balans tòsyon pou ki mezi ang tòsyon an nan ekilib fè li posib pou detèmine entansite fòs repouse. Nan ka fòs attrayant, se etid osilasyon sistèm nan ki fè li posib pou detèmine entansite fòs yo. Yo mete yon chaj elektrik nan fen yon baton orizontal tache ak yon fil vètikal ki gen karakteristik trese deja etabli. Prensip la nan mezi a konsiste de konpansasyon, gras a koupl la trese nan fil vètikal la, koupl la egzèse pa yon lòt chaj elektrik pote nan vwazinaj la nan chaj la fiks sou baton an.

## Fòs Coulomb
Fòs \vec F_{1/2} egzèse pa yon chaj elektrik q_1 plase nan pwen \vec r_1 sou yon chaj q_2 ki plase nan pwen \vec r_2 ekri

: \vec F_{1/2} = \frac{q_1 q_2}{4 \pi \varepsilon_0}\frac{\vec r_2 - \vec r_1}{\|\vec r_2 - \vec r_1\|^3},

kote \epsilon_0\simeq  se yon konstan inivèsèl ki rele konstan dyelèktrik, oswa permitivite vakyòm. Lwa Coulomb a pa valab pou chaj deplase men sèlman nan yon ankadreman referans kote yo tou de fiks. Lwa Coulomb la, ki endike konsa, se an reyalite nan yon sistèm inite kote chaj elektrik se yon kantite fizik ki pa koresponn ak okenn lòt inite ki soti nan mekanik Newtonyen . Nouvo inite sa a motive entwodiksyon konstan dielektrik la pou rapò pwodwi de chaj elektrik ak pèmitivite vakyòm lan se yon inite mekanik (nan ka sa a yon fòs miltipliye pa yon [ [sifas (jeometri)|sifas]]). Nou ka, altènativman men souvan pa trè eklere, sèvi ak yon lòt sistèm inite ki pa mande pou yon nouvo inite pou chaj elektrik la. Sistèm inite yo itilize pi souvan se sistèm CGS, kote lwa a ekri pi senp

:\vec F_{1/2} = q_1 q_2 \frac{\vec r_2 - \vec r_1}{\|\vec r_2 - \vec r_1\|^3}.

Nan ka sa a, distans yo dwe *enperatif* eksprime an santimèt ak fòs yo an dynes. Lè sa a, chaj elektrik la gen inite ibrid la ki rele inite elektwostatik, oswa "esu", ki soti nan Angle *inite elektwostatik la*, depi sistèm CGS la sitou itilize nan peyi anglo-sakson.

### Eskalatè, vektè ak deskripsyon grafik
Lwa Coulomb la ka endike kòm yon ekspresyon matematik ki gen fòm eskalè ak vektè:
, sa vle di yon vektè inite ki montre soti nan *q*2 rive nan *q*1.

Fòm vektè ki anwo a kalkile fòs \boldsymbol{F_{1}} aplike sou *q*1 pa *q*2. >. Sinon, si nou itilize ***r***21, Lè sa a, efè a sou *q*2 kalkile, byenke kantite sa a kapab kalkile fasil atravè Twazyèm Lwa Newton: \boldsymbol{F_{2}}=-\boldsymbol{F_{1}}.
Se poutèt sa, vektè \boldsymbol{\hat{r}_{12}} bay direksyon fòs la, men se pwodwi q_1 q_2 ki detèmine si fòs la se atire oswa repouse: si q_1 q_2 pozitif, fòs la repouse; si q_1 q_2 negatif, fòs la atire.

## Konstan Coulomb
Konstan Coulomb se konstan pwopòsyonèl ki parèt nan ekspresyon lwa Coulomb an . Konstan an vle di k_\mathrm{C}, k_\mathrm{e} oswa k_\mathrm{0}. Li defini apati pèmitivite vakyòm:
:k_{\rm C} = \frac {1}{4 \pi \varepsilon_0} \approx  

## Jeneralizasyon lwa Coulomb ki depann de tan

Solisyon jeneral ak kozatif ekwasyon Maxwell yo bay ekwasyon Jefimenko. Ekwasyon sa yo se jeneralizasyon ki depann de tan (elektwodinamik) lwa Coulomb a ak lwa Biot-Savart, ki te okòmansman vre sèlman pou domèn elektwostatik ak mayetostatik osi byen ke pou kouran dirèk.

Ekwasyon Jefimenko bay chan elektrik ak chan mayetik akòz distribisyon chaj ak kouran elektrik nan espas. Yo pran an kont reta akòz pwopagasyon nan jaden (tan "reta") akòz valè a fini nan vitès la nan limyè ak efè relativist. Se poutèt sa yo ka itilize pou deplase chaj ak kouran. Yo se solisyon jeneral ekwasyon Maxwell yo pou nenpòt distribisyon abitrè chaj ak kouran.

## Nòt ak referans

## Gade tou

### Bibliyografi
* .
* .
* .

### Atik ki gen rapò
* Fòs
* Potansyèl elektrik
* Konstan fizik

### Lyen ekstèn
* Ampère ak istwa elektrisite ak yon videyo /parcourspedagogique/ zoom/video/coulomb/video/coulomb.php Coulomb envante yon balans pou elektrisite