Feminis Nwa

**''Black feminism'<nowiki/>** se yon mouvman feminis ki te fèt nan Etazini nan ane 1960-1970 yo, pandan mouvman dwa sivil. Li karakterize pa dezi pou rasanble kritik sou sèksism ak rasis, epi devlope yon pwennvi espesifik ni nan mouvman feminis la ak nan *[[Nasyonalis Nwa]]*.*

== Ekspresyon "feminis nwa" ak pwoblèm tradiksyon ==
Dapre [[Elsa Dorlin]], [[Profesè inivèsite|pwofesè]] nan [[filozofi politik ak sosyal]] nan [[University of Paris-VIII]] e otè de “Black feminism Revolution! Revolisyon feminis nwa a! », yon entwodiksyon nan *Black Feminism - Anthology of African-American Feminism, 1975-2000* ([[Éditions L'Harmattan|L'Harmattan]], 2007), premye antoloji, an franse, nan tèks sa a. mouvman: 

== Istwa mouvman an ==
*Feminis nwa* gen orijin li nan yon malèz nan [[mouvman dwa sivil]] ak mouvman [[feminis]] Amerik di Nò pandan ane [[1970 yo Ozetazini|1970]]. Vreman vre, li reklame yon pwen de vi patikilye nan [[Afriken-Ameriken]] fanm yo tou de sou feminis an jeneral, ak sou lit yo kont [[segregasyon rasyal]]. Konsa, "Feminis Nwa" pa limite sèlman nan fanm Afriken-Ameriken: depi nan orijin li, li gen ladan [[Chicano|chicanas]], fanm oriental, elatriye. Li pito karakterize pa dezi pou lyen ansanm pwoblèm [[sèksism]], [[rasis]] ak [[Lit klas|opresyon klas la]].

[[Pòtoriken]] fanm [[Young Lords]] yo, pami yo [[Denise Oliver-Velez]] ak [[Iris Morales]], mete kanpe yon komisyon ki pa melanje depi [[1969 Ozetazini|1969]] pou mande òganizasyon an yon pozisyon ak pratik ki pa seksis. Yo fè eksperyans epi yo kòmanse teorize sa ki pral vin [[entèseksyonalite]] lit fanm latino-ameriken yo.

== Istwa mouvman an ==
*Feminis nwa* gen orijin li nan yon malèz nan [[mouvman dwa sivil]] ak mouvman [[feminis]] Amerik di Nò pandan ane [[1970 yo Ozetazini|1970]]. Vreman vre, li reklame yon pwen de vi patikilye nan [[Afriken-Ameriken|Afriken-Ameriken]] fanm yo tou de sou feminis an jeneral, ak sou lit yo kont [[segregasyon rasyal]]. Konsa, "Feminis Nwa" pa limite sèlman nan fanm Afriken-Ameriken: depi nan orijin li, li gen ladan [[chicano|chicanas]], fanm oriental, elatriye. Li pito karakterize pa dezi pou lyen ansanm pwoblèm [[sèksism]], [[rasis]] ak [[lit klas|opresyon klas la]].

[[Pòtoriken|Pòtoriken]] fanm [[Young Lords]] yo, pami yo [[Denise Oliver-Velez]] ak Iris Morales, mete kanpe yon komisyon ki pa melanje depi [[1969 Ozetazini|1969]] pou mande òganizasyon an yon pozisyon ak pratik ki pa seksis. Yo fè eksperyans epi yo kòmanse teorize sa ki pral vin [[entèseksyonalite]] lit fanm latino-ameriken yo.

Youn nan tèks pyonye mouvman an te pibliye an [[1969 Ozetazini|1969]] pa : *Yon agiman pou liberasyon fanm nwa yo. kòm yon fòs revolisyonè* ("Yon agiman pou liberasyon fanm nwa yo kòm yon fòs revolisyonè") kritike opresyon komen tout fanm, kit blan, nwa, Pòtoriken, [[Meksik|Meksiken]], rich oswa pòv, elatriye.

Ane annapre a, ** (Alliance des Femmes du [[Tiers-Monde]]) pibliye *Black Women's Manifesto*.  (Manifè fanm nwa), kote yo afime egzistans yon espesifik opresyon ki dirije kont fanm nwa. Ko-siyen pa [[Gayle Linch]], [[Eleanor Holmes Norton]], [[Maxine Williams]],  ak , manifès la, ki opoze ak rasis ak [[kapitalis]], di:
{{block quote|Fanm nwa a mande yon nouvo seri definisyon fanm, li mande pou yo rekonèt li kòm yon sitwayen, yon konpayon, yon konfidan epi li pa tankou yon matriarch lèd oswa yon asistan nan fè ti bebe.}}

*Feminis nwa* devlope konsèp [[entèseksyonalite]], te mande pou yon avni pwomèt nan [[Twazyèm vag feminis la]]. Li mete aksan sou egzistans pwoblèm espesifik fanm nwa yo, mouvman feminis domine pa blan yo inyore. Kidonk, [[Angela Davis]], tou pre [[Bmank Panther Party]], montre ke pandan ke fanm Afriken-Ameriken yo te viktim nan yon pwogram nan [[Esterilizasyon fòse|esterilizasyon fòse]], fanm blan yo te fòse yo [[avòtman]]klandestin. Bwigad Fanm nan [[Weather Underground]], yon gwoup radikal blan ki toupre [[Black Power]], òganize atak tankou sa ki nan, kont lokal HEW ([[Depatman Sante ak Sèvis Imen Etazini|Depatman Sante ak Sèvis Imen]]) nan [[San Francisco]], ki mande pou fanm jere tèt yo òganizasyon an epi denonse [[esterilizasyon fòse yo. ]] nan fanm [[koulè]] pratike pa HEW la. Si pozisyon Weather Underground te genyen an parapò ak feminis ak *Black feminism* te gendwa te deba, se reyalite ki rete nimewo 2 jounal klandesten li a, *Osawatomie* , te fè yon ti atansyon sou li.

An [[1973 Ozetazini|1973]], [[Margaret Sloan-Hunter]] ak lòt fanm te fonde *National Black Feminist Organization* nan New York. Dezan apre, lòt aktivis ki gen rapò ak mouvman dwa sivil la, [[Nasyonalis Nwa]] oswa Pati Black Panther, tankou [[Barbara Smith]], [[Cheryl L. Clarke]] ak [[Akasha Gloria Hull]] kreye *Kolektif Rivyè Combahee* apati yon chapit lokal *Òganizasyon Nasyonal Feminis Nwa*. Gwoup sa a [[feminis radikal|madivin ak feminis radikal]] mansyone, nan manifè kreyatif li yo, figi enpòtan fi nan mouvman [[abolisyonis]], tankou [[Sojourner Truth]], [[Harriet Tubman]], [[Frances Harper]], [[Ida B. Wells]] ak [[Mary Church Terrell]], prezidan *National Association of Colored Women* te fonde an 1896 Ozetazini. Kolektif Rivyè Combahee a opoze ak separatis madivin, lè yo konsidere madivin yo sèlman enterese nan opresyon seksis, san konte lòt fòm [[dominasyon]], ki baze sou "[[Ras imen]]", [[klas sosyal|klas la. ]], elatriye. *Kolektif Rivyè Combahee* a konsa rejte nenpòt esansyèlizasyon nan fanm, ki ta fè l 'yon figi etènèl ak inivèsèl, nenpòt byolojis nan [[syans sèks|sèks]], yo te byen enterese nan analiz ekonomik ak politik divès fòm yo. nan dominasyon. Anba lidèchip prensipal Barbara Smith, kolektif la pibliye anpil redaksyon sou feminis, ajoute yon nouvo pèspektiv nan [[Etid fanm]], ki te lè sa a sitou travay kritik fanm blan yo. Eritaj gwoup sa a pou "feminis nwa" te etidye pa feminis Afriken-Ameriken ak aktivis anti-rasis [[Keeanga-Yamahtta Taylor]], nan yon travay pibliye pou karantyèm anivèsè deklarasyon kolektif Combahee River .

== Enpak ==
Feminis nwa yo konsidere kòm youn nan kouran enpòtan yo ki te pèmèt renouvèlman rechèch feminis ak kesyone nan Lwès-santris la ki te deja domine la. Se konsa, li se youn nan sous enspirasyon pou [[feminis postkolonyal]].

== Nòt ak referans ==


== Gade tou ==
=== Bibliyografi ===
* * Revolisyon feminis nwa! Revolisyon feminis nwa a!* (L'Harmattan, 2007) - Antoloji tèks mouvman yo. [http://terra.rezo.net/article699.html Entwodiksyon Elsa Dorlin].
* *Cahiers du Genre* /2005 - [https://web.archive.org/web/20080301111641/http://cahiers_du_genre.iresco.fr/numero39.htm Feminism(s): thinking about plurality] lyen mouri
* [[Angela Davis]], *Blues Legacies and Black Feminism: Gertrude Ma Rainey, Bessie Smith, and Billie Holiday* (1999)
* Elsa Dorlin, [https://web.archive.org/web/20081010224019/http://www.sophia.be/index.php/texts/view/47?CAKEPHP=870e817eab2d4d88d4694ce6f30cfbf1 *Perform your gender: Perform your race!*, Repanse koneksyon ant sèksis ak rasis nan postkoloni. epòk]
*  Keeanga-Yamahtta TAYLOR (ed.), How We Get Free: Black Feminism and the Combahee River Collective, Chicago, Haymarket Books, 2017.
* Jennifer Nash, *Reinventing black feminism, Beyond intersectionality*, Edisyon Aldeia, 2022.

=== Atik ki gen rapò ===


=== Lyen ekstèn ===
* [https://web.archive.org/web/20141015202832/http://www.intersectionality.org/ Rezo transnasyonal ak transdisiplinè jèn chèchè k ap travay sou konsèp entèseksyonality]: *intersectionality.org''
* 
* https://iws.uga.edu/|site=University