Seksis

**Sèksis** se yon atitid diskriminatwa ki baze sou sèks, oswa, pa ekstansyon, sou sèks yon moun. Sèks la lye ak prejije yo ak konsèp nan estereyotip ak wòl sèks, ki ka gen ladan kwayans ke yon sèks oswa sèks intrinsèqueman siperyè pase lòt la. Nan fòm ekstrèm li, li ka ankouraje asèlman seksyèl, vyòl oswa nenpòt lòt fòm vyolans seksyèl. Sèksism evoke diskriminasyon sèks tou sou fòm inegalite sèks yo. Objektif sèksis yo se sitou fanm . 

Tèm sèksis la adrese pa diferan disiplin tankou analiz medya, sosyoloji, syans politik, sikoloji oswa filozofi.
## Definisyon ak etimoloji

Dapre bibliyotekè , tèm "seksis" te gen plis chans envante nan  pa Pauline M. Leet pandan yon "**' » nan . Plis espesifikman, tèm sèksism parèt pandan kontribisyon Pauline M. Leet ki gen tit . Li defini li an konparezon ak [[rasis]], li tabli ke:  Yo te tradui diskou sa a an franse anba tit ''Sexisme, le mot pour le dire!''.
Dapre menm sous la, premye fwa ke tèm "sèksis" parèt alekri se nan diskou  "**', pibliye  nan **'. Nan diskou sa a, li afime ke gen rekonesans aletranje ke [[Etazini]] se yon peyi nan plizyè fason sèksis. Sèks se jije moun selon sèks yo menm lè sèks pa enpòtan. Yo panse sèksis rime ak rasis.

Lè sa a, mo a parèt pou premye fwa nan yon diksyonè Ameriken an 1972 (**').

### Definisyon
Yo ka defini sèksis kòm aderans ak kwayans diskriminatwa oswa danjere ki baze sou sèks oswa sèks. Li kapab tou konsidere kòm kouvri atitid, kwayans ak konpòtman ki sipòte inegalite ant estati fanm ak gason. Kwayans sa yo ka estriktire sou fòm yon ideyoloji ki lejitimize wòl yo tradisyonèlman asiyen selon sèks. Ideyoloji sa a sèvi kòm baz pou patriyachi.

Sosyoloji te egzamine seksis kòm yon manifestasyon ni nan nivo endividyèl ni nan nivo enstitisyonèl.. Yo te fè konparezon ak lòt sistèm ideyolojik diskriminasyon k ap aji nan menm nivo, tankou rasis. Dapre Schaefer, tout òganizasyon sosyal ki pi komen kontinye kontinye fè sèks. Sosyolojis Charlotte Perkins Gilman, Ida B. Wells ak Harriet Martineau te dekri sistèm ki mennen nan inegalite sèks yo, men san yo pa itilize tèm  ki toujou pa t egziste nan fen syèk la. XIX}}. Sosyolojis tankou Talcott Parsons, ki te adopte paradig fonksyonalist, eksplike inegalite sèks yo kòm konsekans natirèl dimòfis modèl sèks.

Sikològ Mary Crawford ak Rhoda Unger defini sèksis kòm yon seri prejije moun genyen epi ki anglobe atitid negatif ak jijman sou fanm kòm yon gwoup. Peter Glick ak Susan Fiske te envante tèm sèksism anbivalan pou dekri kijan estereyotip sou fanm yo kapab alafwa pozitif ak negatif epi kijan estereyotip sa yo gide konpòtman endividyèl yo.

Otè feminis bell hooks defini sèksis kòm yon sistèm diskriminatwa ki lakòz dezavantaj fanm yo Filozòf la ak feminis radikal Marilyn Frye defini sèksis kòm  nan sipremasi gason, chovinis gason ak mizojini. .

Gen konsansis akademik ke sèksis prensipalman afekteent fanm

Agiman yo an favè siyifikasyon sa a, sepandan, kesyone, pami lòt moun pa Anthony Synnott, pwofesè nan sosyoloji ki konsakre tèt li nan etid la nan maskilin nan  la. Vreman vre, li defini tèm misandri a ki baze sou plizyè nosyon, miyò istwa ak lalwa. Lonje dwèt sou twòp envizibilite nosyon sa a, pandan ke konpòtman ki asosye yo aksepte kiltirèlman, menm nòmalize, li kwè ke misogyny elve misandry. Li dekri tou travay Nathanson ak Young sou sijè sa a kòm "majò". Ekri yo (yon triloji sou tèm misandry ekri pa de pwofesè syans relijye nan McGill University) efektivman eksprime lide ke misandry ta dwe pwodwi dirèk nan dezi a favorize pwen de vi a Rezèv tanpon fanm. Sa a ta mennen nan yon bès nan entèraksyon ant gason ak fanm nan domèn sosyal la, ki ta vin nòmal la. Gen moun ki konte sou ekriti sa yo pou yo fè konnen nan fen  yo, sosyete a te transfòme, e li te tounen misandred, patikilyèman nan domèn piblisite ak sinema/televizyon. Kidonk, vizyon fanm antanke viktim vyolans seksyèl (patikilyèman nan sinema) ta pi mal pase mizojin . Ekri sa yo te enfliyanse tou yon relikti wòl gason te jwe nan fiksyon.

### Nosyon ki sanble
Mizojini se ostilite anvè fi, alòske misandri se ostilite anvè gason.

Tèm "machismo" la refere a ideyoloji ki defann dominasyon gason sou fanm. Malgre ke li pa gen yon non espesifik, kontrepati fanm nan machis enskri sipremasi fanm yo sou gason ak vize kreye yon sosyete ki reflete siperyorite sa a.

Yon patipri sèks (tèm lè l sèvi avèk metafò mo patipri, nosyon prete nan syans statistik pou deziyen yon anomali sistematik) . Li souvan konsidere kòm kantite, men gen anpil chans pou reflete diskriminasyon enstitisyonèl

## Orijin sèksism
Konsèp sèksis te devlope nan fen ane 1960 yo pa dezyèm vag feminis la. Se te yon kesyon de kontablite pou espesifik nan relasyon an nan dominasyon egzèse sou fanm yo. Se pandan peryòd sa a ke konsèp [patriyachi a] te refòmile, sa a nan sèksis te devlope epi yo te mete aksan sou [Lavi prive|esfè prive kòm yon plas privilejye nan dominasyon gason: la. “Prive se politik”.
### Wòl sèks
#### Apwòch sikoloji evolisyonè
Dapre *[[Encyclopædia Universalis]]*, sikoloji evolisyonè se yon oryantasyon ak yon lekòl panse ki mete aksan sou, nan eksplikasyon lespri ak konpòtman imen an, adaptasyon ki te etabli nan tan pre-istorik pa seleksyon natirèl, epi ki jodi a konstitye baz jenetikman enskri nan nati imen.

Apwòch sa a, kontrèman ak apwòch esansyèlis la, pa globalize. Li pa pretann eksplike "nati" moun nan ki baze sou sèks yo. Olye de sa, li ap chèche bay yon eksplikasyon evolisyonè pou prezans ranfòse sèten karakteristik depann sou sèks. Nan sa a, li opoze lide tabula rasa souvan defann nan sosyoloji konstriktif.

Pa egzanp, orijin byolojik lyen sosyal/fi ak mekanik/gason defann nan sikoloji evolisyonè.

Pou sipòtè esansyèlis yo, diferans ki genyen ant gason ak fanm (si nan fason yo panse, santi oswa menm aji) se poutèt sa byolojik fiks ak imuiabl. Li se diferans byolojik yo ki ta detèmine diferans sikolojik yo. Dominasyon gason ta ka eksplike pa yon siperyorite nannan (oswa natirèl) nan gason sou "sèks ki jis la", admire men rlege nan travay ti kras enterè (chatter ak tripotay).

Gen de rezon pou eksplike popilarite apwòch esansyèl la. Premyèman, sèks chita sou yon dikotomi eksplisit (jeneralman vizib): youn se swa yon fanm oswa yon gason, ki pa konsa pou lòt kategori sosyal. Soti nan pwen de vi apwòch esansyèl la, fanm ak gason se poutèt sa yo divize byolojikman. Gen yon opozisyon klè ant de sèks yo, ki ka distenge trè fasil, kontrèman ak lòt kategori pou ki fwontyè yo pi flou. Pa egzanp, relijyon se pa yon kategori trè diferan, yon moun ka chanje relijyon sou tan. Apre sa, karakteristik fizik evidan (ki gen ladan jenital) diferansye gason ak fanm. Pa egzanp, gason yo an mwayèn pi wo ak pi lou pase fanm.

Esansyèlis divize gason ak fanm nan kategori mityèlman eksklizif, epi kidonk ranfòse pèsepsyon de sèks yo kòm byolojik opoze. Nan apwòch esansyèlis la, se lanati ki domine sou kilti.

#### Apwòch sosyoloji konstriktif
Pou defansè konstriktis, se sitou kwayans kiltirèl ki nan orijin diferans konpòtman ant de sèks yo.

Kidonk, konstriktif yo te pwopoze plizyè teyori. Nou ka pa egzanp site teyori aprantisaj sosyal, selon ki nouvo konpòtman yo akeri atravè yon pwosesis obsèvasyon: lè nou obsève fason lòt moun konpòte yo (e nan ka espesifik sa a, lòt moun moun ki gen menm sèks). ), nou jwenn nouvo konpòtman menm jan an. Teyori sa a eksplike ke timoun yo dekouvri epi aprann kisa yo ye pou yon gason/fanm nan obsèvasyon moun ki gen menm sèks ak yo.

Yon lòt teyori se "sosyalizasyon sèks". Se yon pwosesis kote timoun yo dekouvri idantite fanm ak gason. Sa a se sitou akòz lefèt ke depi lè yo fèt, timoun yo trete yon fason diferan selon si yo se gason oswa fi. Timoun yo jwe yon wòl aktif nan pwosesis sa a.

Konstriktif yo mete aksan sou fason sosyete a kominike kwayans kiltirèl, tout moun pataje, sou fason gason ak fanm ta dwe konpòte yo. Kwayans kiltirèl sa yo afekte plizyè domèn tankou koulè yo (egzanp: woz pou ti fi, ble pou ti gason) oswa menm pwofesyon (egzanp: doktè pou ti gason, enfimyè pou ti fi). Kwayans kiltirèl sa yo se nan orijin sa nou rele "schémas sèks": chema sa yo gide pèsepsyon moun yo genyen sou tèt yo ak lòt moun (konpòtman yo, preferans yo, elatriye) epi fòme vizyon yo sou mond sosyal la, yo parèt apati. anfans ak pèsiste nan laj granmoun.

Anplis de sa, nou kapab idantifye twa kategori aktè ki ta jwe yon gwo wòl nan transmisyon kwayans kiltirèl ki enfliyanse timoun yo, sètadi : medya yo (egzanp televizyon, Entènèt, elatriye. ), figi otorite (egzanp paran, pwofesè, elatriye) ak kanmarad. Etandone ke aktè sa yo refere a kwayans kiltirèl yo, yo ta endirèkteman jwe yon wòl nan aparans nan estereyotip sèks.

Konstriktif, atravè yon mekanis pou aprann wòl sosyal, valè, nòm ak atant kiltirèl nan yon sosyete, ka eksplike aparans nan sèten fòm sèksism.

### Sèks ak estereyotip sèks
#### Definisyon
Nou kapab defini esteryotip an jeneral kòm “yon kwayans konsènan karakteristik ki karakterize manm yon gwoup sosyal”. An patikilye, estereyotip sèks (menm jan ak estereyotip sèks) lakòz yo atribiye kalite oswa fonksyon diferan nan fanm ak gason, konsa nye posiblite pou youn oswa lòt la. genyen anpil atribi komen nan tou de sèks.

Estereyotip sèks yo tou de deskriptif ak preskriptif. Sou yon bò, eleman deskriptif estereyotip sèks yo konsène atribi ki fòme apati kwayans moun genyen sou ki jan manm yon gwoup ta dwe sanble (egzanp pou fanm: emosyonèl, depandan, pasif, fèb, ki pa konpetitif, ki pa gen konfyans). Nan lòt mo, yo kreye atant ki gen rapò ak konpòtman yo ke gason ak fanm gen chans pou yo montre (egzanp: fanm renmen achte soulye). Yon lòt bò, eleman preskriptif la konpoze de konpòtman ki apwopriye pou gwoup sib la (egzanp: fanm yo dwe gen bon ladrès entèpèsonèl, yo dwe pasif ak dosil epi yo dwe kolabore ak lòt moun) . Dimansyon estereyotip sèks sa a mande pou gason ak fanm yo koresponn estrikteman ak sèlman ak wòl ak atribi estereyotip, anba penalite pou yo konsidere yo kòm yon devye nan relasyon ak sèks yo (egzanp: gason yo dwe gen yon travay, yo pa kapab mennaj).

Pou yon gwoup ki abònman nan opinyon estereyotip sa a sou sèks, li pi grav pou vyole yon estereyotip preskripsyon olye de yon estereyotip deskriptif (egzanp: yon fanm kay jije pi sevè pa gwoup la pase yon fanm ki pa renmen achte soulye). Tout estereyotip gen ladan eleman deskriptif ak preskripsyon, men estereyotip sèks yo pi preskriptif pase lòt moun. Sa a se akòz lefèt ke moun yo de pli zan pli melanje tou de sèks. Vrèmanvre, lè yo obsève ak kominike avèk lòt moun, yo devlope yon pakèt lide konplèks sou fason manm chak sèks ta dwe konpòte yo.

#### Kontni
Estereyotip sèks yo ka asosye ak atribi tankou:
* Karakteristik fizik: pou egzanp,gason yo fò ak fanm yo delika;
* wòl sosyal: pa egzanp, fanm pran swen timoun yo pandan ke gason yo touche yon salè;
* enterè: pou egzanp, fanm renmen al fè makèt ak gason renmen gade espò montre;
* metye/okipasyon: pa egzanp, gason se enjenyè, bousye oswa minè alòske fanm se pwofesè, enfimyè oswa madanm marye.

Anplis de sa, estereyotip sou gwoup sosyal yo ka apwoche dapre de dimansyon prensipal: "chalè" (èske gwoup la cho, sosyabl, ouvè ak zanmitay?) ak konpetans (se gwoup la entèlijan, travay di, efikas ak otonòm?). De dimansyon sa yo ka kwaze ak relatif estati sosyal ant de gwoup ak konpetisyon ki genyen ant yo, sa ki lakòz matris sa a:

Modèl Fiske konsantre sou estereyotip an jeneral, men li ka aplike tou nan estereyotip sèks yo. Dapre modèl sa a, pou egzanp, Menager yo wè (estereyotip) kòm trè cho, men yo pa trè konpetan. Moun ki respekte yon vizyon stereotype pral Se poutèt sa "pitye" yo oswa santi konpasyon pou yo. *A contrario*, toujou dapre modèl Fiske a, gwoup "feminis" yo pral pèsevwa kòm pi konpetan men pi frèt, yo kapab eksite reyaksyon jalouzi nan moun ki respekte estereyotip sèks.

Yon lòt bò, teyori wòl sosyal Alice Eagly ofri yon lòt tipoloji nan kontni estereyotip sèks yo. Vreman vre, Eagly konsidere ke estereyotip sou sèks fi a konsène sa yo rele karakteristik "kominotè" (santre sou relasyon ak emosyon) pandan ke sa yo sou gason yo "ajantik" (ki gen rapò ak endepandans ak otonomi). Se poutèt sa, nou ka wè estereyotip sèks yo konplemantè. Vreman vre, fanm yo esansyèlman estereyotip kòm yo sosyabl, cho ak konsantre sou relasyon imen (plis pase gason) pandan y ap estereyotip sou gason yo defini yo kòm konpetan, endepandan ak oryante siksè (plis pase fanm). Nan lòt mo, estereyotip sèks atribiye nan chak gwoup yon seri kalite ke lòt gwoup la pa posede. Anplis de sa, kalite sa yo espesifik pou chak gwoup kontrepozan feblès estereyotip sèks yo atribiye (egzanp yon estereyotip konplemantè: fanm yo cho men yo pa trè konpetan pandan ke gason yo endepandan men yo pa trè sosyabl) .

Yon etid ki te fèt an 1974 epi ki te repete an 2000 nan Etazini te detèmine adjektif estereyotip ki pi souvan atribiye. Vrèmanvre, yo leve moun yo pou yo adopte karakteristik sa yo dikte pa wòl sèks sa yo (egzanp: yo anseye tifi yo dwe cho epi yo jwenn rekonpans lè yo aji nan fason sa a). Apre sa, menm moun sa yo adopte karakteristik yo te anseye yo selon sèks yo, sa ki ogmante entansite yo demontre konpòtman ki koresponn ak wòl sa yo (egzanp: lè fanm vin manman, wòl sosyal yo ankouraje moun yo adopte konpòtman k ap bay swen).

Teyori wòl sosyal Alice Eagly a sipoze ke estereyotip sèks yo soti nan diferans reyèl ant gason ak fanm. Hoffman ak Hurst te defye "nwayo verite" sa a nan estereyotip sèks yo. Pou rezon eksperyans yo, yo imajine yon planèt fiktiv ki konpoze de de gwoup: Orinthians yo ak Ackmians yo. Pou mwatye nan matyè yo nan eksperyans la, Orinthians yo travay nan vil la pandan y ap Ackmians yo pran swen timoun yo. Pou lòt mwatye nan matyè yo, pwopòsyon yo ranvèse: Ackmians yo ap travay di ak Orinthians yo pran swen timoun yo. Chak moun nan chak gwoup imajinè te montre karakteristik pèsonalite yo konsènan swa chalè oswa konpetans, konsa chak gwoup te jwenn an jeneral menm rapò chalè a konpetans. Se poutèt sa, karakteristik pèsonalite yo te ekivalan ant de gwoup yo, se sèlman wòl sosyal yo diferan. Pa te gen okenn diferans reyèl ant Orinthians yo ak Ackmians yo, "kernel la verite" pa t 'prezan lè sa a. Sepandan, sijè yo nan eksperyans la atribiye plis chalè nan gwoup la pran swen timoun yo ak plis konpetans nan travayè yo menm si gwoup yo te konstwi yo dwe ekivalan sou de dimansyon sa yo. Nan lòt mo, patisipan yo estereyotip gwoup yo menm si pa te gen okenn diferans pèsonalite ant Orinthians yo ak Ackmians yo. Hoffman ak Hurst te konkli ke estereyotip sèks yo se rezilta yon enferans ki fè pa moun: yo ede yo eksplike, oswa menm jistifye, fason nan ki anviwònman sosyal la estriktire.

#### Kenbe
Pwosesis pou kenbe estereyotip sèks yo fèt an patikilye atravè yon mekanis pwofesi pwòp tèt ou akonpli. “Profesi” sa a konsiste de yon sèk visye ki konpoze de kat eleman:
* pwòp tèt ou-estereyotip: moun volontèman konfòme yo ak estereyotip yo nan yon gwoup espesifik. Gason ak fanm entènal estereyotip depi timoun yo epi adapte konpòtman yo kòmsadwa;
* konfimasyon: moun yo remake ke lòt manm nan gwoup la tou konfòme ak estereyotip sèks ak pwovoke konpòtman ki ale nan direksyon yo. Pwosesis sa a ranfòse estereyotip nan fè yo parèt kòrèk ak sosyalman jistifye;
* konfòmite: moun yo fè eksperyans presyon gwoup yo aji an akò ak estereyotip sèks defini pa gwoup la. Moun ki devye (sa vle di, moun ki pa konfòme ak estereyotip sèks) riske sanksyon nan rejè sosyal: yo ka eskli nan gwoup la. Pou evite sa, moun ki devye yo sèvi ak kontremezi pou yo reyentegre nan gwoup la (tankou konfòme yo ak opinyon inègza gwoup la). Laperèz pou konsekans motive devyan yo sèvi ak "desepsyon," se sa ki, yo kache lefèt ke yo pa konfòme yo ak estereyotip. Kòm yon rezilta, moun ki pi kapab pale kont estereyotip sèks yo gen mwens chans pou yo fè sa akòzmenas gwoup;
* pèmisyon: moun yo santi ke li se lejitim yo sèvi ak estereyotip sèks dikte pa gwoup la wè konpòtman an nan lòt moun. Vreman vre, si sosyete a kwè ke sèksis se pa yon gwo mal, moun ki sèksis yo pa pral gen okenn kokenn nan sèvi ak estereyotip sèks yo jistifye aksyon yo ak diskou yo.

#### Konsekans
Estereyotip sèks yo ka gen konsekans diferan pou gason ak fanm.

##### Menas estereyotip
Travay sou menas estereyotip relativman resan. Kouran rechèch sa a gen pou objaktif pou etidye konsekans estereyotip yo sou moun ki se sijè yo.

Menas Estereyotip Se poutèt sa reprezante efè yon estereyotip ka genyen sou yon moun ki vize pa li. Se poutèt sa, estereyotip ki asosye ak yon gwoup ta gen yon efè dirèk sou tèt li. Anpil zòn ak gwoup yo afekte pa menas estereyotip, patikilyèman diferans sèks yo.

Li se yon fenomèn konplèks ki enplike plizyè aspè. Schmader, Johns ak Forbes te devlope yon modèl an 2008 pou yo eseye eksplike kijan menas estereyotip enfliyanse pèfòmans nan travay kognitif ak sensorimotè. Memwa travay jwe yon wòl enpòtan anpil pou efikasite travay sa yo. Otè yo te eseye pi byen detèmine kisa ki ka deranje li.

Fè fas a menas estereyotip ta lakòz estrès, ogmante oto-siveyans, panse ak emosyon negatif, motivasyon pou pa konpòte yo nan fason ki konsistan avèk estereyotip la, ak efò pou elimine panse negatif. . Finalman, tout efò sa yo ta konsome anpil resous memwa k ap travay epi se poutèt sa ta mennen nan yon gout nan pèfòmans.

Nou remake, pa egzanp, fanm yo fè an mwayèn mwens byen pase gason lè yo konplete travay konplèks Rey-Osterrieth travay (yon egzèsis ki gen ladann rekonèt figi ki genyen twa dimansyon) e ke etid sa a prezante tankou yon tès jeyometri. . *A contrario*, lè travay sa a prezante kòm yon tès memorizasyon oswa yon egzèsis desen, diferans ki genyen ant gason ak fanm yo pa obsève ankò.

Yon lòt etid te montre tou ke, lè yo fè de gwoup fanm yo travay sou menm egzèsis matematik la, gwoup la ki te deja klarifye ke tifi yo jeneralman pa reyisi nan egzèsis la pral jwenn pi mal rezilta pase nan gwoup la kote pa gen anyen. te di.

Se poutèt sa, diferans ki genyen nan konpòtman ant gason ak fanm ta ka modifye akòz menas estereyotip sa a.

##### Efè repèkisyon
Akòz menas ke gwoup la ka reprezante si yon moun pa konfòme ak estereyotip sèks (espesyalman konsènan aspè preskripsyon yo), lèt la ka jenere yon efè repèkisyon, sa vle di "reprezay ekonomik ak sosyal apre konpòtman ki ale kont estereyotip sèks". Efè repèkisyon sa a te patikilyèman etidye nan yon kontèks travay paske li se patikilyèman nan zòn sa a ki estereyotip sèks yo patikilyèman repandi.

### Syans

Diskou syantifik transmèt anpil patipri sèksis malgre egzijans netralite ke li se sijè a nan prensip. Syans lavi yo (byoloji, anatomi, medikaman, elatriye) te bay otorite savans nan estereyotip sèks, epi istorikman te jwe yon wòl nan jistifye inegalite sosyal ant gason ak fanm. Kidonk, etid kranyoloji nan  ki te vize demontre enferyorite entelektyèl fanm yo te bay agiman kont edikasyon jèn fi yo.

### Relijyon
Majorite gwo relijyon jodi a, nan tèks fondatè yo oswa nan pratik yo, atribiye diferan fonksyon bay fanm ak gason. Sa a se ka a pou twa relijyon monoteis yo: Krisyanis, Jdayis, Islam. Se konsa tou pou Endouyis.

#### Evolisyon reprezantasyon fanm nan istwa relijyon
Dapre Élisabeth Badinter, divinizasyon fanm yo te rive nan pik li ak devlopman agrikilti a, Lè sa a, fè eksperyans yon peryòd de chanjman nan direksyon, okòmansman, egalite nan estati ant  answit nan direksyon pou. relijyon  yo ansanm ak aparisyon patriyachi. Élisabeth Badinter kesyone eksplikasyon Jean Przyluski, ki wè ladan l konsekans dekouvèt mekanis seksyalite yo e ki atribiye evolisyon sa a an patikilye ak monte yon klas vanyan sòlda nan Laj Bwonz la, swa. melanje tankou nan ka Sèlt yo, oswa esansyèlman maskilen.

Nan ka Shintoism la, se Amaterasu, deyès manman an, ki se divinite nan orijin nan mond lan. Nan ansyen Ewòp, soti nan Paleyolitik rive nan Neyolitik la, gen anpil ka kil dedye a divinite fi. Nan Endouyis, nou jwenn yon kont-egzanp ak pèsistans kil la nan deyès manman ak tradisyon yo ki lye ak *[[Kumari (deyès)|kumaris]]* nan fon Nepal.

### Jistis
Antoine Mégie, konferansye nan University of Rouen e espesyalis nan jistis anti-teworis, fè remake ke . .}}

### Seksyalite ak maryaj

#### Poligami

Dapre Jacques Attali,  Pa egzanp, poligami yo pèmèt nan peyi Zend ak nan Katar, ki poutan gen anpil plis gason pase fanm, rapò a se 3.39 nan dènye a.

## Nòt ak referans
### Nòt

### Referans

## Gade tou

### Bibliyografi
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

### Atik ki gen rapò

### Lyen deyò