open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Prank

**Prank** se yon kalite blag, yon trik ki gen entansyon komik, jwe sou depans pou youn oswa plis moun.

## Deskripsyon
Kontrèman ak yon istwa komik ke yo rapòte (di oswa ekri), kalite blag sa a mete an pratik ak moun, pafwa lè l sèvi avèk objè komen oswa Pwodwi pou Telefòn espesifik ke yo ka jwenn nan magazen espesyalize nan bur ak ke trik nouvèl. Objektif la se sipriz moun sib la oswa fè yo rizib atravè yon blag epi pwovoke ri nan odyans lan. An jeneral, blag la gen entansyon pou li bon e san gwo konsekans, men nan sèten ka mechanste, objektif ou vle a ka entimidasyon, oswa menm asèlman.

Nan anpil peyi,  avril , ak Pwason davril, se yon opòtinite pou jwe tou.

## Kalite remakab nan Prank

Papye twalèt, ki fòme ak woule papye twalèt epi kouvri yon zòn ouvè oswa fèmen, se yon kalite tour komen nan peyi Etazini.

Prank sou Entènèt la ki konsiste de yon hypertext link aparamman ki gen rapò ak tèks ke itilizatè entènèt la li men ki mennen nan yon sit etone. Vèsyon ki pi popilè a se rickroll ki mennen nan videyo mizik pou chante *[[Never Gonna Give You Up]]* sou YouTube, ki te vin tounen yon Mèm Entènèt.

## Prank ki remakab an Frans

### Pèsonaj envante: Hegesippus Simon

Nan okazyon Jounen Fòt Avril 1913, jounalis Paul Birault te voye envitasyon bay yon santèn palmantè nan pati Radikal la ak yon santèn senatè pou inogirasyon estati komemoratif yon nonm illustre, Hegesippus Simon , karaktè envante pa tèt li. Plizyè "viktim" nan mitan pèsonalite sa yo te kwè li.

## Prank ki remakab nan peyi Etazini
### Blag vòlè Mori sakre a
Jounal Harvard Lampoon te òganize nan  yon vòl Mori Sakre a, yon eskilti anblèm ki pandye nan sal reyinyon Chanm Reprezantan Massachusetts la.

## Atik ki gen rapò
* Kanchō

## Referans

## Lyen ekstèn

*
An I nan kalandriye repibliken

|
**** |




Ane 1780 | Ane 1790 | **[[Epòk Repibliken]]** | 1800s | ane 1810 yo



1789 | 1790 | 1791 | 1792 | 1793 | ane II | ane III | ane IV | ane V | ane VI | ane VII


----
*Paj sa a konsène *'ane I*' [[kalandriye Repibliken an]], ki koresponn ak ane [[1792]] ak [[1793]] [[kalandriye gregoryen an]]. Ane sa a ta kòmanse nan  e li ta fini nan . Sepandan, kalandriye sa a poko egziste nan epòk la; li pral antre anvigè sèlman apati  (15 Vendémiaire II), jou apre dat dekrè ki etabli li a.*

## Konkòdans
Paviyon Rosi

**Paviyon Rosi a** () se yon paviyon ki bò larivyè Moyka nan Jaden Mikhailovsky nan Sen Pitèboug . Li te desinen pa achitèk Carlo Rossi nan kòmansman ane 1820 yo epi bati nan ane 1825 pandan redevlopman li nan jaden an.

## Deskripsyon

Paviyon an sitiye nan fen nò Jaden Mikhailovsky, sou bank sid Rivyè Moyka. Ki fèt nan Estil Neyoklasik, li gen yon kolonnad Dorik ki konekte de chanm kare, kloti fè jete ak yon ponton sou larivyè Lefrat la ak de eskalye granit. . Paviyon an kanpe sou bò solèy leve nan jaden an, lwen liy santral Palè Mikhailovsky la nan sid, men ki aliyen ak liy sant Jaden Mas nan nò a. Eksplikasyon pou sa a se swa ke Rossi te planifye yo bati yon dezyèm pavillion nan lwès la, kreye yon View simetrik pou ale ak pou soti nan Palè Mikhailovsky, men dezyèm paviyon an pa janm te bati; oswa ke Rossi te fè espre chwazi konekte konplèks Mikhailovsky ak ansanbl Champ de Mars lòt bò larivyè Lefrat la.

Sit paviyon an te deja okipe pa chato dore Enperatris Catherine, madanm Pyè Legran. Pierre te bay Catherine nan 1712 jaden an pou rezidans li, ki te yon bilding relativman ti an bwa, ki te pran non li nan klòch dore li a, kèk chanm nan yo te dekore ak kwi dore. Li te demoli sou lòd Catherine Gran an 1768.

## Restorasyon

Paviyon la te nan travay restorasyon, ki te fèt ant 2002 ak 2004, ki te retabli jaden yo nan desen orijinal Rosi a. Pandan tan sa a, yo te enstale yon bis Rosi, yon kopi yon travay . pavilion. Nan , paviyon an te deziyen yon "objè eritaj istorik ak kiltirèl ki gen enpòtans federal".

## Referans
Lwa dò

**Lwa Golden** (), ofisyèlman **Lwa enperyal **, te siyen nan . Se lwa sa a ki aboli esklavaj nan Brezil. Li te anvan sa lwa 2040 (Free Womb Law) nan , ki te libere tout timoun ki te fèt nan paran esklav yo, ak pa lalwa  3270 (  oswa Lwa Sexagenarians), nan , ki te reglemante "gradyèl disparisyon nan eleman nan sèvil”.

Li te siyen pa Isabell Braganza a, prensès enperyal Brezil, e pa Minis Agrikilti nan epòk la, Konseye . Konseye Rodrigo Silva te fè pati kabinè ministeryèl ki te prezide pa , nan  epi yo rele "Kabinè ". *Dona* Isabel te siyen Lwa Golden nan twazyèm ak dènye rejans li a, pandan Anperè ''Dom'' Pedro II nan Brezil t ap vwayaje aletranje .

Minis la  te prezante pwopozisyon lwa ki te aboli esklavaj nan Brezil la bay Chanm Jeneral la (aktyèl Chanm Depite yo). nan . Yo te vote sou li epi li te apwouve la a 9 me ak .

Lwa a sèlman enkli de paragraf:

#*Apati dat lwa sa a, esklavaj aboli nan Brezil.*
#*Nenpòt dispozisyon ki di kontrè a anile.*

Minis Rodrigo A. Da Silva te prezante Sena Enperyal la Lwa Lò a yon fason solanèl nan . Li te deba nan sesyon yo nan 11, 12 me ak . Yo te vote ak apwouve nan yon premye vòt nan  li te vote epi definitivman apwouve yon ti kras anvan yon p.m., nan  epi, nan menm jou a, prezante nan siyati Princess Regent la.

Li te siyen nan palè enperyal pa *Dona* Isabel ak pa minis Rodrigo Augusto Da Silva a twazè menm jou a.

Pwosesis abolisyon esklavaj nan Brezil te gradyèl e li te kòmanse avèk Lwa Eusébio de Queirós nan 1850, ki te swiv pa Lwa sou Lestomak Libète a nan 1871, Lwa sou Sèsajenè yo nan 1885 anvan yo te fini pa Lwa Golden. an 1888.

Brezil te dènye peyi endepandan sou kontinan Ameriken an ki te aboli esklavaj. Dènye peyi nan mond lan ki te fè sa se te Mauritania ki te tann jiska  ak dekrè a 81234.

## Nòt ak referans

### Gade tou

### Atik ki gen rapò
* Abolisyon esklavaj
* Abolisyon esklavaj nan Brezil
Anpi Brezil

**Anpi Brezil** la (nan ) oswa, yon fason abizif, **Anpi Brezilyen** se yon antite politik ki te okipe, nan , anpil teritwa ki konstitye aktyèl Brezil. Lè sa a, se yon monachi konstitisyonèl rejim palmantè ak demokrasi reprezantatif ki gen souvren siksesif yo se anperè  ak , tou de manm Kay Braganza, yon branch milzan nan dinasti Kapètyen yo. Premye koloni nan Peyi Wa ki nan Pòtigal, Brezil te vin plas nan anpi kolonyal Pòtigè nan 1808, lè fiti wa a , Lè sa a, regent Pòtigal, te kouri kite peyi l apre envazyon twoup  yo. Fanmi wayal la etablie answit ak gouvènman li nan vil brezilyen Rio de Janeiro. Kèk ane apre liberasyon Pòtigal,  te retounen ann Ewòp nan 1821, men li te kite pi gran pitit gason l ak eritye, Infante Peter, nan tèt Brezil kòm rejan.

## Istwa
### Depi arive fanmi wayal Pòtigè a rive nan abdikasyon

Pòtigal te revandike teritwa ki pita te vin Brezil la nan , ak arive navigatè a Pedro Álvares Cabral sou kòt li. Yon koloni pèmanan te etabli apati 1532 e pandan  ki te vin apre yo, peyi a te pwolonje tou dousman nan direksyon lwès jiskaske li rive nan prèske tout fwontyè Brezil modèn yo. Nan 1808, lame anperè Fransè a  anvayi Pòtigal, fòse fanmi wa a ki te dirije pa chèf la. regent Jan pou ale nan ekzil. Lè sa a, Braganza te etabli nan vil brezilyen Rio de Janeiro, ki te vin implicite chèz Anpi Pòtigè.

Nan , Prince John, nan kapasite li kòm regent, te kreye Wayòm Ini Pòtigal, Brezil ak Algarve a, ki te transfòme Brezil soti nan estati koloni a nan wayòm.  te monte twòn Pòtigè ane annapre a, apre lanmò manman l, Rèn . Sepandan, li pa t retounen Pòtigal jis nan mwa avril 1821, kite dèyè pitit gason l ak eritye, Prens Pyè, nan tèt Brezil kòm régent. Lè sa a, gouvènman Pòtigè te deside revoke otonomi politik li te akòde Brezil an 1808 . Menas pou pèdi kontwòl limite sou zafè lokal yo pwovoke opozisyon toupatou nan men Brezilyen. José Bonifácio de Andrada e Silva ak lòt lidè nan teritwa a te rive konvenk Pierre pou deklare endepandans Brezil la nan  nan São Paulo. Jou 12 oktòb, yo te pwoklame prens lan premye souvren nan Anpi Brezil la sou non  epi yo te kouwone nan Chapel Imperial Rio de Janeiro nan . Lè sa a, peyi a vin tounen yon monachi konstitisyonèl. Deklarasyon endepandans la, sepandan, te rankontre opozisyon nan inite militè ki te rete nan Brezil men rete fidèl a Pòtigal. Te gen yon lagè endepandans ki te fèt atravè tout peyi a. Dènye sòlda ki te favorab Pòtigè yo te oblije rann tèt nan mwa mas 1824 epi, gras ak medyasyon Wayòm Ini, Pòtigal te rekonèt endepandans peyi a pa Trete Rio de Janeiro nan . Lè sa a,  te konfime nan tit enperyal li men papa l, wa , yo te pwoklame kanmenm anperè titular nan Brezil.

## Nòt ak referans

### Nòt

### Referans
Enterè (finans)

**Enterè** yo () se, nan sektè bank la, tout frè bank la kolekte pou operasyon yon kont (komisyon) nan okazyon operasyon an patikilye, yo konprann ke yon kont dwe an prensip toujou pozitif (oswa egal a zewo). Nan langaj komen, agios souvan refere sèlman ak enterè yo chaje nan okazyon yon dékouvè. An reyalite, yo ka pafwa konsène operasyon sou yon kont kredi.

Tèm "agio" an fransè pwobableman soti nan yon mo medyeval Italyen, "agio", ki vle di "fè fasil, fasilite". Nan fen 16yèm syèk la, an Frans, mo sa a te refere a "pwofi yo fè pa pretè sou diferans ki genyen ant valè nominal la ak valè reyèl la nan lajan", ki soti nan ki tèm agiotage te soti. .

Enterè ki lye ak dekouvè yo rele tou "to debi". Sou yon kont kouran, frè yo chaje sou yon dekouvè otorize pi ba anpil pase sou yon dekouvè ki pa otorize.

Pou egzanp, frè yo pou dekouvè otorize nan bank sou entènèt yo se ant 7 ak 8% ak sa yo pou dekouvè san otorizasyon yo se 16%. Dènye pousantaj sa a pa ka pi wo pase pousantaj to enterè, ki te fikse pa Bank Lafrans.

## Egzanp kalkil agios
Pou 500 € dekouvè sou 10 jou nan 7%, ou jwenn agios nan € 0.96, an reyalite:

€500 x 10 jou x 7% / 365 jou nan ane a = €0.96

Nan kantite lajan sa a yo ajoute depans yo nan ensidan kont, pou egzanp komisyon entèvansyon, chèk depans rebondisman, lèt enfòmasyon pou kont debi san otorizasyon, elatriye.

## Faktirasyon ak ranbousman frè
Agios yo jeneralman dedwi chak trimès anba tit "taeg debi enterè". Pou ti dekouvè, sou yon peryòd kout, li ka rive ke sèten etablisman egzante kliyan yo nan peye agios yo. Pou pi gwo dekouvè, ranbousman frè yo pral depann sèlman de yon negosyasyon ant kliyan an ak konseye labank li.

## Nòt ak referans
Terra e Paixão

***Terra e Paixão*** se yon telenovela brezilyèn, kreye pa Walcyr Carrasco e difize depi 8 me 2023 sou TV Globo.

## Rezime

## Ekip teknik

* Tit original : *Terra e Paixão*
* Kreyatè : Walcyr Carrasco
* Reyalizatè : Luiz Henrique Rios
* Senaryo : Thelma Guedes, Vinícius Vianna, Nelson Nadotti, Márcio Haiduck, Virgínia Velasco ak Cleissa Regina Martins
* Mizik : Paulo Sérgio Valle, César Augusto ak Cláudio Noam
* Pwodiktris : Raphael Cavaco ak Maurício Quaresma
* Konpayi pwodiksyon : Estúdios Globo
* Peyi orijin : Brezil
* Lang orijinal : pòtigè
* Fòma : Koulè
* Nonm sezon ː 1
* Nonm epizòd ː 221
* Dire : 60 minit chak epizòd

## Aktè

* Cauã Reymond kòm Caio Meirelles La Selva
* Bárbara Reis kòm Aline Barroso Machado
* Johnny Massaro kòm Daniel La Selva
* Paulo Lessa kòm Jonatas dos Santos
* Débora Falabella kòm Lucinda do Carmo Amorim
* Agatha Moreira kòm Graça Borghin Junqueira
* Tony Ramos kòm Antônio La Selva
* Glória Pires kòm Irene Pinheiro La Selva
* Eliane Giardini kòm Agatha Santini La Selva
* Tatá Werneck kòm Anely do Carmo / Rainha Delícia
* Rainer Cadete kòm Luigi San Marco
* Débora Ozório kòm Petra La Selva
* Ângelo Antônio kòm Raul Andrade Amorim (Andrade)
* Leandro Lima kòm Delegado Marino Guerra
* Jonathan Azevedo kòm Odilon Tavares
* Leona Cavalli kòm Gladys Borghin Junqueira
* Cláudio Gabriel kòm Tadeu Junqueira
* Thati Lopes kòm Berenice Aureliana (Berê)
* Alexandra Richter kòm Berenice Ferreira (Nice)
* Maicon Rodrigues kòm Rodrigo
* Charles Fricks kòm Ademir La Selva
* Tatiana Tiburcio kòm Jussara Barroso Machado
* Camilla Damião kòm Menah dos Santos
* Flávio Bauraqui kòm Gentil dos Santos
* Igor Angelkorte kòm Dr. Henrique Sampaio
* Gil Coelho kòm César Verdelho
* Suyane Moreira kòm Iraê Guató
* Renata Gaspar kòm Mara Mamberti
* Inez Viana kòm Angelina Assunção
* Jeniffer Dias kòm Victória Castro
* Kizi Vaz kòm Nina
* Valéria Barcellos kòm Luana Shine
* Bruna Aiiso kòm Dr. Laurita Corrêa
* Daniel Munduruku kòm Xamã Jurecê Guató
* Mapu Huni Kui kòm Raoni Guató
* Lourinelson Vladimir kòm Elias Mamberti
* Amaury Lorenzo kòm Ramiro Neves
* Diego Martins kòm Kelvin
* Tairone Vale kòm Ruan Alves
* Natascha Stransky kòm Silvia
* Rafaela Cocal kòm Yandara Guató
* Márcio Tadeu kòm Juvenal Mourão
* Natalia Dal Molin kòm Graciara
* Letícia Laranja kòm Flor da Conceição
* Paulo Roque kòm Sidney
* Samir Murad kòm Pablo Ozen
* Rafael Gualandi kòm Enzo
* Edvana Carvalho kòm Lúcia
* Merícia Cassiano kòm Iná
* Ignácio Luz kòm Fernando "Nando"
* Matheus Assis kòm João Barroso Machado
* Felipe Melquiades kòm Cristian Kuerton Andrade
* Maria Carolina Basilio kòm Rosa
* Izabela Cardin kòm Melina Gonzales
* Susana Vieira kòm Cândida Rossini

## Referans

## Lyen deyò

*  ** sou IMDb
Jan Pòl II

**Jan-Pòl II** se yon Pap nan Legliz Katolik . Li te okipe fonksyon sa a ant eleksyon li 16 oktòb 1978 ak lanmò li  2 avril 2005. Li te fèt ak non  **Karol Józef Wojtyła** ( pwononse [ˈka.ɾɔlˈ ju.zεf vɔi̯.ˈtɨ.wa ] ), nan dat 18 me 1920 nan Wadowice nan Polòy, li te siksesivman pèt, evèk epi  achevèk nan Krakow, kadinal, anvan li te vin 264e  Legliz Katolik sou non Jan-Pòl II (nan Laten *Ioannes Paulus II*, an Italyen *Giovanni Paolo II*, an Polonè *Jan Paweł II* ). Katolik yo te rele l **sen ** depi kanonizasyon li an .

## Nòt ak referans

; Nòt

;Referans

### Lyen deyò

*  sur le site officiel du Vatican.
*  sur le site de l'Église catholique en France.
*  - Portrait sur ina.fr.
* ''Pourquoi ces foules autour de  ?'' par Michel Cool, journaliste, ancien directeur de l’hebdomadaire *Témoignage chrétien*, Paris.
* Third pilgrimage of  to Poland, L'Institut de la mémoire nationale
* Le Pape , le pacifisme et la guerre, la non-violence et le combat.
* .
*   Le pape  dans les romans de Sollers.
* https://ici.radio-canada.ca/nouvelle/1295721/visite-pape-jean-paul-ii-canada-1984-archives  visite le Canada en 1984 ( Archives de Radio-Canada.ca, avec trois films).
Nirmal Hriday

**Nirmal Hriday** (*Pure Heart* nan lang Bengali), yo rele souvan *Mouroir de Kalighat* nan frankofoni, se yon sant pou vagabon Mè Teresa te fonde an 1952 nan Kolkata (Kalkouta) nan Lend, nan distri Kaliga. Bilding lan se te yon abri pou pèlren (*Dharamshala*) toupre Tanp Endou dedye a Kâlî, Endou deyès tan ak chanjman.

## Fondasyon

Mè Teresa te ouvri kay sa a nan , bò kote Kalighat tanp lan, nan Kalighat, yon distri sid vil Calcutta. Avèk èd ofisyèl Endyen yo, li te transfòme yon *dharamshala* an yon ospis gratis pou pòv yo, menmsi Misyonè Charite yo poko gen yon kouvan e yo apèn kòmanse fòmasyon yo. Depi fondasyon li, ospis la te plen.

Kay la rele *Nirmal Hriday*, ki nan Bengali vle di "kè pi", yon non ki fè apèl a kominote Endyen lokal la. Apre yon tan, yo te itilize ekspresyon deskriptif "Lakay pou moun ki mouri abandone yo", yon tradiksyon ti plak ki nan papòt lokal la: "Lakay pou moun ki mouri yo abandone yo".

Souvan, Mè Teresa te pale de Nirmal Hriday kòm "trezò" nan kongregasyon li a, ki konsidere endezirab yo kòm "Kris nan yon degize regrèt" epi ki pèmèt li "mete lanmou li an aksyon”. Se poutèt sa li te chwazi Nirmal Hriday kòm kote pou l rankontre Pap Jan Pòl II lè li te vizite Calcutta an 1986, ki te di kote sa a temwaye sou "primasi lanmou".

## Sipò pou pasyan
### Sipò medikal
Moun ki pi pòv k ap mouri nan Calcutta yo ka mennen yo nan kay Misyonè Charite yo pou yo resevwa swen medikal gratis epi yo gen opòtinite pou yo mouri ak diyite, menm si swen yo bay yo rete rudimantè pwen de vi medikal.. Anfaz la mete sou sipò sikolojik, ak siveyans pèsonalize nan chak pasyan, ki te fè posib pa volontè ki soti nan tout mond lan, ki konplete ekip pèmanan Ameriken pwofesyonèl sante yo.

### Sipò espirityèl
Anplis sipò medikal, ospis la te distenge ak orijin li pa sipò espirityèl li ofri bay pasyan yo. San yo pa gen okenn prozelitism agresif, moun ki mouri yo envite pou yo repanti epi mande padon pou yo.tout sa yo ta fè. Pandan ke yo respekte kwayans tout moun, yon règ ki anvigè nan ospis la mande pou chak estajyè resevwa dènye èd oswa dènye onè yo vle: konsa, majorite pasyan yo, ki nan relijyon Endou yo, yo boule ak sann yo gaye nan Gang la.

## Etik
Menm jan ak tout sant Misyonè Charite yo dirije, yo bay tout moun lanmou ak èd san distenksyon ras oswa relijyon. Yon fraz ki parèt sou do kay "Nirmal Hriday" la raple etik ospis Kalighat la ki pran rèl Jezi Nazarèt la sou kwa a: "Mwen swaf"* (Mwen swaf). Li enspire pa espirityalite Manman Teresa ki te tire sou konfyans ak abandon nan Kris la, san yo pa teyorize men nan lyen intimeman aksyon ak kontanple.

== Bibliyografi ==
* *Manman Teresa: Ekri entim "Sen Calcutta"*. Tèks ki te edite ak kòmante pa Brian Kolodiejchuk MC - Cécile Deniard ak Delphine Rivet tradui soti nan lang angle, Éditions Lethielleux, Paris, , 444 paj 
* *Volontè nan Manman Teresa''. Temwayaj Xavier Zunigo (Otè), ak Jacques Maître (Aprè pawòl), Éditeur Bélin, Paris, , 170 paj 

## Nòt ak referans
Anpi Otoman

**Anpi Otoman** ' (nan tik otoman :  / **', literalman “eta Otoman egzalte a»; Nan lang tik :  oswa **'), ke yo rekonèt istorikman nan Ewòp oksidantal kòm **Anpi Tik** , **Latiki** , oswa **Latiki Otoman**  , se yon anpi ki te fonde nan fen XIII syèk nan nòdwès Anatoli, nan komin Söğüt ( pwovens Bilecik jodi a), pa chèf tribi Oghuz Osman Ie, fondatè dinasti Otoman an (Otoman soti nan arab ʿuṯmānī , ki sòti nan ʿuṯmān , non arabize Osman). Apre 1354, Otoman yo te antre nan Ewòp, epi, ak konkèt la nan Balkan yo, Ottoman Beylik la te transfòme nan yon anpi transkontinantal . Apre yo te fin antoure epi redui kapital li an retay, Otoman yo te mete fen nan Anpi Bizanten an 1453 pa konkèt Konstantinòp sou rèy Sultan .

## Nòt ak referans

### Nòt

### Referans
Pawas

Yon **pawas** se yon òganizasyon ki orijinèlman, nan Krisyanis, se divizyon debaz yon dyosèz Legliz la. Pawas la okipe yon wòl esansyèl nan lavi relijye, se kote adore, selebrasyon pou kwayan yo.

Nou jwenn menm estrikti a tou de nan Legliz Latin ak nan Legliz Oryantal yo. Legliz Anglikan, ak Legliz Lutheran, ansanm ak peyi ki te pase nan Refòm Kalvinis te pran eritaj sa a.

Pawas Legliz Katolik defini pa Dezyèm Konsèy Vatikan, nan Kòd Dwa Kanon 1983.

Li te bay non li tou yon sibdivizyon administratif nan plizyè peyi, pawas sivil la, ki te pran teritwa pawas orijinal la. pawas an Frans, te bay nesans aktyèl komino yo pandan Revolisyon.

## Etimoloji
Mo fransè "pawas" la soti nan mo Ansyen grèk , "rezidans nan yon peyi etranje", atravè latin eklezyastik * *, deformation nan Laten **', transkripsyon Latin nan mo grèk la.

Premye kominote kretyen yo te itilize mo Laten **' pou deziyen teritwa yon vil episkopal. Men, apati  la, li deja trè pre siyifikasyon aktyèl li paske li aplike nan teritwa ak kominote ki egziste deyò biwo episkopal la.

## Prezantasyon jeneral

### Pawas la nan Legliz Katolik
#### Yon sibdivizyon nan dyosèz la
Mo "pawas" te deziyen, depi Mwayennaj la, yon vilaj, yon vilaj oswa yon distri ki fòme teritwa yon prèt sèvi. Pawas la koresponn ak yon nosyon de katye ak pwoksimite paske kominote kretyen an chita sou relasyon sosyal ant moun. Anplis de sa, definisyon yon teritwa nesesè pou prèt la pou li kapab idantifye kominote ki gen nanm li responsab. Limit jeyografik pawas la lye ak reyalite lokal sa yo.

Pafwa, nan itilizasyon komen, fidèl yo konsidere ke Legliz lokal la se pawas la e ke dyosèz la se yon sòt de konglomera pawas, men sa a se yon ekspresyon inègza. Dyosèz la se teritwa ekspresyon lokal Legliz la, li divize an pawas ki se nivo dyosèz la ki pi pre kominote fidèl yo.

#### Definisyon nan Kòd Dwa Kanon 1983

Depi Dezyèm Konsèy Vatikan, Kòd Dwa Kanon 1983 defini ke yo bay chak pawas yon prèt pawas, ki gen fonksyon pastoral. Ka gen eksepsyon, lè plizyè pawas vwazen yo pa egzanp konfye menm prèt la ansanm. Se konsèy presbiteral ki travay sou striktirasyon twal teritoryal sa a, sou direksyon evèk la .

Pawas la deziyen tou de yon zòn jeyografik presi, "teritwa pawas la", ak yon gwoup fidèl k ap viv nan teritwa sa a epi ki konstitye kominote pawas la.

## Nòt ak referans
### Nòt

### Referans
Konvansyon nasyonal

**Konvansyon Nasyonal** la se te yon asanble konstitiyan ki te eli an septanm 1792, pandan Revolisyon fransè a, apre Louis XVI fin tonbe  nan dat 10 out 1792 ak echèk monachi konstitisyonèl la. 

## Nòt ak referans

## Gade tou

### lyen ekstèn

* GRHis – Groupe de Recherche d'Histoire de l'Université de Rouen - ACTAPOL : Acteurs et action politique en révolution : les Conventionnels, lire en ligne.
Thérèse de Lisieux

**Thérèse de Lisieux**, Non nan relijyon nan relijyon sè Thérèse de pitit Jezi a ak nan figi Sen an), pi byen konnen sou non Sen Thérèse de Lisieux ak Saint Thérèse de pitit la. Jezi, fèt dat|2 janvye 1873 nan Alençon (Orne) e li te mouri  nan vennkat ane. nan Lisieux (Calvados), se yon mare Karmelit Fransè.

Legliz Katolik la te deklare yon sene doktè Legliz la, li se youn nan pi gwo mistik nan . Enkoni pandan lavi li, t'ap nonmen non li ak devosyon li gaye atravè mond lan apre piblikasyon ekriti otobiografik li yo, anba tit *[[Istwa yon nanm (Thérèse de Lisieux)|Istwa yon nanm]] *.

## Biyografi

### Fanmi
Papa Thérèse, Louis Martin, te travay kòm yon mont, kote li te ekselan. Manman l te deja konnen, nan ane 1850 yo]], kòm yon dantèl nan point d'Alençon. Li te byento jere yon ti biznis, ki chita nan 36 rue Saint-Blaise, ki Louis te vin administratè an 1870. Se poutèt sa li te vann montaj li li te tèlman atache yo nan lòd yo ede madanm li nan biznis li gremesi. Apre sa, li anplwaye jiska ven travayè.

De konjwen yo, ki gen gwo pyete, se pou sa fè pati nan klas mwayen ki rich nan Alençon, espesyalman depi mari a te fè envèstisman ekselan. Zélie-Marie te anvi antre nan kouvan an, menm jan ak gran sè l Marie-Louise, men siperyè a te konvenk li pou l pa fè sa.

Louis ak Zélie-Marie te rankontre an 1858 sou pon Saint-Léonard nan Alençon e yo te marye  nan Legliz Notre-Dame (eleve). nan ran bazilik minè an 2009). Sepandan, yo deside viv antanke frè ak sè nan kontinans. Konfesè yo te dekouraje yo, yo te fè nèf timoun, kat nan yo te mouri nan yon laj jèn pandan senk lòt yo, tout tifi, te vin mè:

 

Kè Sakre te mouri nan dat );

* Pauline (, kamelit nan Lisieux an 1882)  te mouri nan );
* Léonie (, clarisse an 1886 e apre visitandine nan Caen);
* Marie-Hélène (, te mouri ) ;
* Marie-Joseph-Louis (, mouri );
* Marie-Joseph-Jean-Baptiste ( te mouri ) ;

* Céline (, kamelit nan Lisieux an 1894  te mouri  );
* Marie-Mélanie-Thérèse (, te mouri nan sèt semèn;
* Thérèse (, Kamèl nan Lisieux an 1888  te mouri ) .

### Anfans
Dènye pitit Louis ak Zélie Martin, machann nan Alençon, Thérèse Martin te pèdi manman l a laj de kat. Apre sa, fanmi li te rete nan Lisieux, nan Buissonnets. Li te grandi nan yon anviwonman trè fervan, antoure pa kat gran sè li yo ki tout te antre nan kouvan an. Pauline se premye moun ki antre nan Kamel Lisieux, apre sa Marie. Li te santi tou yon apèl nan lavi relijye, li te antre nan Kamèl la nan laj kenz, apre li te ale nan yon pelerinaj Wòm pou mande Pap la Leo XIII yon egzanpsyon akòz. nan laj jèn li. Apre nèf ane nan lavi relijye, li te mouri ak tibèkiloz nan  nan laj vennkat ane.
HEC Paris

**HEC Paris** ak plizyè kanpis nan kote tankou: Pari, Jouy-en-Josas ak Doha. Etabli an 1881.

HEC te plase 2yèm nan mitan Ewopeyen Business Schools nan 2015, dapre klasman an te fè pa Financial Times la. Epitou, pwogram egzekitif MBA li a klase 3yèm nan mond lan.

Pwogram li yo triple akredite entènasyonalman atravè AMBA, EQUIS ak AACSB. Lekòl biznis la remakab pou gradye pi popilè nan biznis ak politik tankou: Hughes de Chavagnac (diplomat franse), Rachida Dati (politisyen franse) ak Paul Reynaud (politisyen franse ak avoka). HEC resevwa prim AMBA, Equis ak AACSB, sa ki fè Lafrans peyi ki gen pi gwo kantite lekòl biznis akredite, akote Angletè.
Lekòl la ofri plizyè kou, tankou yon Mèt Egzekitif Inovasyon ak Antreprenarya an patenarya ak Coursera. 100% sou entènèt, li gen pou objaktif pou fòme ansyen ekzekitif ki espesyalize nan de domèn sa yo nan 18 mwa. Li te louvri nan mwa mas 2017.

Lekòl la gen pwòp fondasyon li.

## Referans

## Lyen deyò
* Sitwèb ofisyèl HEC Paris
* HEC Online
* HEC Alumni
Milli

**Danupha Khanatheerakul (ดนุภา คณาธีรกุล, RTGS: danupha khanathirakun**, Milli, YUPP! ENTERTAINMENT) se te sitou yon rapè sitou li te fèt 13 novanm 2002 (Bangkok).
## konpozitè mizik kèk gwoup mizik
### [[BINI]]

### manm aktyèl yo
* Aiah
* Colet
* Maloi
* Gwen
* Stacey
* Mikha
* Jhoanna
* Sheen
* Hotima (nouvo manm)

### [[BGYO]]

### dènye manm
* Gelo
* Akira
* JL
* Mikki 
### ansyen manm
* Nate
Gè endepandans kibèn

**Gè endepandans kibèn an**, oswa **Lagè 95** pou kiben yo, te dire soti 1895 rive 1898. Li te opoze lame Liberasyon Kiben an, akonpanye pa lame Etazini an, kont fòs Wayòm Espay la - sitou twoup yo nan Anpi kolonyal Panyòl la ki te rete fidèl ak wa Alfonso XIII, *Reyalis* yo (reyalis) Kiben yo. Konfli a te lakòz endepandans zile a nan men Espay, men peyi a te pase ansuit sou dominasyon Etazini. Lagè sa a te swiv premye tantativ pou endepandans kibèn nan, ke yo rekonèt kòm Lagè Dis Ane, e li te dènye soulèvman kiben an kont Wayòm Espay la.

Konfli a kòmanse avèk "soulèvman Baire » an 1895, epi li fini ak rann twoup wayalis yo bay avans marin ameriken an nan lane 1898. Mouvman sa yo t ap mennen imedyatman nan epidemi Lagè ispano-amerikèn nan.

Konfli a tou make pa etablisman an nan kan konsantrasyon twoup espanyòl yo, ki t ap eseye reponn ak lagè san pitye geriya ki te mennen pa endepandantis kiben yo.

## Kontèks
### Yon Dekline Anpi kolonyal Panyòl
 te reprezante pou Espay pèt prèske tout koloni Ameriken li yo. Nan fen syèk la, tout sa ki rete nan Amerik yo ak nan Oseyani se Gwam, Kiba, Pòtoriko ak Filipin. Lè sa a, teritwa sa yo te jwenn tèt yo nan kwaze ekspansyonis kolonyal Etazini nan fen  la.

Nan Kiba, lide endepandans yo te latan nan popilasyon an ak nan klas politik la depi nan fen Lagè Retablisman Repiblik Dominikèn, ki te mete zile yo deyò an 1865. pa twoup wayalis Panyòl yo.

### Sitiyasyon politik-ekonomik Kiba
Tarif Ladwàn Ameriken yo te ogmante an 1861 nan kad yon politik pwoteksyonis epi answit elimine pozisyon favorab sik Kiben an (ki konstitye prèske 80% resous zile a) sou mache Ameriken an. Espayòl yo pa kontan e pèp Kiben an ajite. Apre yon seri long abi gouvènman Panyòl la ak kriz ekonomik 1866-1867 la, pèp la te vle jwenn plis dwa politik. Yon mouvman revolisyonè Kiben ap pran fòm pou l goumen pou endepandans peyi yo e menm jan an tou jwenn abolisyon esklavaj la ak jwenn dwa sivil pou tout Kiben.

Dezi pou libète ak mekontantman popilasyon an, ki komen nan tout mouvman endepandans Amerik Latin yo, rete enpòtan. Epi byenke esklavaj te aboli an 1880 ak efikas depi 1886, kondisyon lavi popilasyon nwa ak ras melanje rete deplorab. Sepandan, patizan José Martí yo te pran plizyè ane pou yo te prepare pou rezirèksyon an. Lidè karismatik Kiben an te rive rasanble anpil pèsonalite nan kòz li e li te fini enkòpore inite enterè popilè yo.
## Nòt ak referans

### Nòt


### Referans

## Apendis

### lyen ekstèn

* 
* 
* 
*
Kapitennri jeneral Kiba

**Kapitèn Jeneral Kiba** te kreye nan 1664, apati yon fraksyon nan Kapitènite Jeneral Sendomeng. Li enkli zile Kiba epi, selon peryòd la, Florid ak Lwizyana. Kapitènite a te fè pati Nouvo Espay, li te depann de *Reyal [[Audiencia]] nan [[Santo Domingo (vil)|Santo Domingo]]* e li te anba kontwòl *Gouvènè a Kiba.

==Istwa==
Nan kad [[Gè Sèt Ane]], yon flòt angle 50 bato pou  te rive [[Lahavàn]] nan  e li te sènen yo. vil la pou plis pase de mwa anvan Panyòl la rann tèt. Dènye a te repran vil la ane annapre gras a [[Trete Pari (1763)|Trete Pari]] nan [[1763]] men li te oblije céde Florid bay angle yo, pandan y ap rekipere Louisiana an retou (anvan li te pèdi a. franse nan [[1801]]) ki te entegre nan kapitenn jeneral Kiba. Pou ranfòse pozisyon Panyòl la nan [[Zòn Karayib la|Karayib la]] devan ogmantasyon pouvwa [[Wayòm Ini]] nan rejyon an, [[Kapitènite Jeneral|Kapitenn]] te wè pouvwa li yo ranfòse: la. Kapitèn jeneral te vin Gouvènè olye pou yo te sèlman yon sibòdone nan Gouvènè Kiba a epi fò Cabaña te bati. [[Entandans]] Kiba te kreye an [[1764]] (konsa li te vin premye entandans Amerik la) ak Nouvèl Orleans nan [[1766]].

Nan [[1779]] Espay te anvayi yon pati nan Florid epi li te refè l antyèman gras a [[Trate Vèsay (1783)|Trate Vèsay]] nan [[1783]] (avan li te vann li bay [[Eta-Ini]). ] nan [[1819]]). Nan [[1795]] Espay te pèdi teritwa li yo nan Sendomeng epi "*Real Audiencia*" te etabli nan Kiba nan [[1800]] epi li te pran non "*Real Audencia de Puerto Principe*.

[[Cortes de Cádiz]] te aboli nan [[1812]] sistèm kapitènite jeneral la nan avantaj deputasyon pwovens yo e te kreye sa Kiba ak [[Santiago de Cuba]], *Entandans Puerto Principe*. ak *Santiago de Cuba* te kreye nan [[1813]]. Men [[Retablisman absolis nan peyi Espay|retablisman monachi absoli]] an [[1814]] te rekòmanse sistèm kapitenn jeneral la, ki te dire jiska [[1820]] lè Depite pwovens yo te rekòmanse aboli ankò nan [[ 1823]].

"*Real Audencia de la Havana''" te kreye an 1838 pou pati lwès kòmandan jeneral la.

Sou lidèchip José Martí, pami lòt moun, mouvman endepandans yo te pete pandan dezyèm mwatye 19yèm syèk la (pandan koloni espayòl yo sou kontinan Ameriken an te deja pran endepandans yo) men metwopòl la te kraze. Se konsa, Espay te voye  anplis de  ki te deja prezan sou zile a. Lèzetazini te voye yon bato de gè, , nan pò Lahavàn an 1898 pou pwoteje enterè li, li te eksploze epi Etazini te deklare lagè ak Espay. Gè Panyòl-Ameriken an (oswa "dezas 1898" jan yo rele l ann Espay) te dire sèlman kèk mwa e Trate Paris 1898 te fòse metwopòl la. pou rekonèt endepandans Kiba, mete yon fen nan kòmandan jeneral Kiba a.
## Referans
Inondasyon Johnstown 1889

**Inondasyon Johnstown 1889 la** (ke yo rele lokalman ****** ) se yon evènman ki make nan istwa Etazini, ki te fèt nan dat 31 me 1889. Inondasyon an se rezilta echèk katastwòf baraj South Fork, yon afliyan, ki sitiye   nan tèt vil  Johnstown (Pennsylvania), apre plizyè jou gwo lapli. Plis pase   dlo yo te lage, ki te fòme yon vag separasyon plis pase dis mèt wotè ki te devaste vil la, touye plis pase  ak lakòz plis pase  dola US domaj an 1889 (ekivalan a $484 milyon jodi a) . 

Se te youn nan premye gwo katastwòf nan istwa Lakwa Wouj Ameriken an, lè sa a sou lidèchip Clara Barton . Tout Etazini ak dizuit peyi etranje kontribye nan asistans viktim yo. Byenke youn nan pi gwo kòz katastwòf la se te move antretyen baraj la pa pwopriyetè li yo, sivivan yo pa jwenn okenn konpansasyon nan tribinal yo. Sitiyasyon sa a, ki pwovoke yon rèl jeneral, lakoz yon evolisyon lejislatif: nan zafè rechèch sou responsablite sivil, se pa viktim nan ankò ki dwe pwouve neglijans nan akize a, sa dwe apati de kounye a onore responsablite ekstra-kontraktyèl yo.

## Evènman
Nan dat 28 me 1889, yon gwo depresyon te fòme sou Nebraska ak Kansas . apresa, li te deplase nan zòn lè pou frape Pennsylvania de jou pita. Anpil lapli ki t ap tonbe lè sa te pi move pase sa yo pa te janm anrejistre nan rejyon an.  Estasyon yo.  *Kò Siyal Lame Etazini* anrejistre 150 a 250 mm presipitasyon nan vennkat èdtan. Rejyon an te gen anpil mòn, dlo a koule desann pant yo epi byen vit rantre nan riso ak rivyè yo. Pandan nuit la, kous dlo sa yo te vin tounen toran plen ak debri ki gen ladan poto telegrafik ak seksyon tren.

Nan maten 31 me1889, Rivyè Conemaugh ki te pase Johnstown te nan limit pou debòde, li te depase yon ti kras pita. Baraj *South Fork* la te montre siy frajilite pandan rezèvwa a te ranpli epi devèsman an pa t evakye inondasyon an paske li te bouche ak debri ki te akimile sou griyaj pwason an. Elias Unger, prezidan klèb prive a ki te abite nan kay Unger toupre baraj la, te enspekte estrikti a epi li te wè dlo a t ap rive nan tèt estrikti a. Li te rasanble mesye ki disponib yo pou eseye retire debri nan defoulman an, fouye yon brèch sifas pou sèvi kòm yon devèsman ijans, ak rivaj rès baraj la.  

## Nòt ak referans

## Gade tou

### Bibliyografi
.
* (en) Willis Fletcher Johnson, History of the Johnstown Flood, J. W. Keeler & co., 1889, 445 p. (lire en ligne).
* (en) Richard O'Connor, Johnstown : The Day The Dam Broke, J.B.Lippincott Company, 1957, 270 p. (lire en ligne).

### lyen ekstèn

*  
*  
*  
*  
*
Bè woz

**Bè woz**, (an franse  ou ) souvan yo rele mal **pwav woz **, se fwi plizyè espès ti pye bwa nan jan *[[Schinus ]]* ki itilize kòm epis.

## Non
Tèm "piman woz " ak "bè woz", yo itilize san plis klarifikasyon, ka kalifye fwi yo kòm *[[Schinus molle]]* oswa *[[Schinus terebinthifolius]]*. Yo pa kòrèk tou, paske touf sa yo pa gen okenn koneksyon ak pye piman, e fwi sa yo pa bè, men drip .

De espès yo, tou de rele  (piman mawon) oswa , gen plizyè lòt non langaj:
* *[[Schinus Molle]]*: Pwavye Pewouvyen an, Pwav Kalifòni, pwavye sovaj, molée des jardins ;
* *[[Schinus terebinthifolius]]*: Pwavye brezilyen, .

An Frans, se sèlman fwi *[[Black pepper|Piper nigrum]]* ki ka pote non "piman" (vèt, blan, wouj, nwa, gri piman); fwi ki soti nan lòt espès nan jan *[[Piper (jan)|Piper]]*, oswa lòt jenere, pa kapab mache sou non "piman" sèlman. ak adisyon nan yon kalifikasyon ki gen orijin.

## Pwodiksyon
Reunion Island, Amerik di Sid, Florid, Madagaskar, Nouvo Caledonia, Brezil.

Pi bon kalite a refere li kòm Kalib A +; bè yo Lè sa a, omojèn ak konplètman mi. Sèlman  nan rekòt la satisfè kalib espesifik sa a, ki fèt pou gwo chèf. Pwodiktè mondyal prensipal yo se Brezil ak Madagascar.

## Itilizasyon ak toksisite
Bè woz yo endijèsti. Nan kantite twò gwo, yo ka vin toksik: yon douzèn grenn pou chak plat se yon mezi rezonab. Sa te fè FDA entèdi li an 1982. Entèdiksyon sa aion te leve yon ti tan apre.

Woz pwav tou yo itilize nan konpozisyon sèten pafen.

## Pwopriyete medsin
Bè woz la gen pwopriyete anti-enflamatwa, antiseptik ak antispasmodik. Li ta ede soulaje doulè nan rimatism ak jwenti yo. Li ta ede tou netwaye aparèy respiratwa a ak maladi dijestif yo. Pwav woz ta gen pwopriyete vazokonstriktè tou.

## Nòt ak referans

## Bibliyografi
* .

## Gade tou
Duval Duvalier

**Duval Duvalier**, ki fèt sou non **Dérival Duvalier Lamy**, fèt 2 dawou  1874 nan Kap Ayisyen (Ayiti) epi ki mouri 2 desanm 1957 nan Pòtoprens, se yon avoka, jij ak manm kou kasasyon. 

Papa pwochen diktatè François Duvalier, li se fondatè dinasti a ak gran papa Jean-Claude Duvalier.

## Biyografi
Pitit Florestal Lamy, pwopriyetè tè agrikòl ak ekspòtatè sik, Dérival te edike nan yon lekòl katolik nan Kap Ayisyen. Apre sa li te deplase Pòtoprens epi li te kòmanse yon karyè kòm yon avoka. Se nan peryòd sa a ke li chanje non li pran dezyèm non li,vin sitwayen Duval Duvalier.

Nan ane 1920 yo, apre li fin fèmen kabinè avoka li a, li te vin yon jij nan Pòtoprens.

An 1934, ak sipò Prezidan Sténio Vincent, li te nonmen nan Kou kasasyon. Sis ane apre nominasyon li, li te renonmen pou yon manda pou lavi.

An 1946, li te kandida pou Sena ak sipò nan gouvènman an, men li te bat pa yon kandida kominis. An 1951, li te yon kandida ankò men li te abandone nan mitan kanpay la, li te mete fen nan karyè li. Men, li te sipòte aktivman pitit gason l ', François, ki te vin yon minis an 1949, ak fondatè yon pati nasyonalis, epi li te bay li ak sipò finansye pou òganizasyon an nan pati a ak kanpay elektoral.

Kèk nan kòlèg li yo nan Kou Kasasyon an te kritike akoz sipò li pou pati pitit gason l lan, li te refize abandone chèz li e li te antre nan konfli ak prezidan kou la, Nemours Pierre-Louis. Pandan eleksyon prezidansyèl 1957 la, ki te febli pa maladi fwa, li te kenbe yon pwofil ba pandan kanpay pitit gason li yo, men li te kontinye aktivman sipòte l' finansyèman. Apre lèt la te vin sou pouvwa a, li te surnon « *Papa Prezidansyèl la*».

Li te mouri nan dat 2 desanm 1957, mwens pase de mwa aprè

inogirasyon pitit gason l lan, epi li te resevwa yon fineray leta.

## Referans

## Lyen deyò
Efò chèchè syantifik yo ann Ayiti

**An Ayiti, chèchè syantifik** yo ap fè anpil efò malgre obstak yo. Yo souvan travay nan kondisyon difisil ak resous limite. Travay yo gen pou objaktif pou rezoud pwoblèm lokal nan sante piblik, agrikilti dirab, pwoteksyon anviwònman ak anpil lòt. Malgre defi yo, detèminasyon yo pou kontribiye nan pwogrè peyi yo se remakab.

Gen plizyè òganizasyon, enstitisyon akademik ak laboratwa rechèch nan peyi a ki konsantre sou rechèch syantifik tankou: CREGED, LAQUE, CRAPU, CHIBAS, CERED, EDSE, CRISH, ISTEAH ak Inivèsite Quisqueya.

## Defi piblikasyon syantifik ann Ayiti
An Ayiti, kominikasyon rete yon gwo defi pou vulgarizasyon rechèch syantifik. Rechèch syantifik se sitou pibliye an franse. Se sèlman 42% popilasyon ayisyen an ki kapab eksprime tèt yo an fransè e majorite a pale kreyòl ki se lang ofisyèl peyi a. Sa anpeche difizyon konesans nan peyi a, malgre rechèch ki konsantre sou pwoblèm lokal yo.

## Pespektiv
Fè fas ak sitiyasyon chaotic sa a fè fas a chèchè, inivèsite ak lòt antite yo te aplike metòd pou ranmase lajan ankouraje rechèch syantifik. Pami antite sa yo, nou ka site Bank Repiblik Ayiti.

Nòt sèten endikatè, tankou bibliometrik, ogmante nan diferan domèn, tankou anviwònman, sante ak agronomi atravè rechèch ki fèt nan Inivèsite Quisqueya.

## Misyon chèchè yo
Chèchè yo jwe yon wòl enpòtan nan sosyete a nan fè rechèch ak devlope solisyon inovatè pou rezoud pwoblèm nan divès domèn, soti nan medikaman nan jeni ak anviwònman an. Yo kontribiye nan avanse syans ak amelyore lavi moun atravè pwogram tankou etid matyè òganik nan sediman yo pou modle chanjman anviwonmantal yo pandan dènye milenè a lè l sèvi avèk yon echantiyon debaz sediman ki soti nan Lake Azuei an Ayiti.

## Referans
Jounen mondyal liv ak dwa dotè

**Jounen mondyal liv** (yo rele tou **Jounen mondyal liv ak dwa dotè** oswa **Jounen entènasyonal Liv**) se yon evènman anyèl ki selebre 23 avril epi ki òganize pa INESKO, branch kiltirèl Nasyonzini, pou pwomouvwa lekti, piblikasyon ak dwa optè.

## Istwa
 
Okòmansman, Festival liv ki te fikse pou 23 avril chak ane, te lanse nan Baselòn an 1930. Li komemore Miguel de Cervantes ki te mouri 23 avril 1616. Menm jou sa a se dat lanmò William Shakespeare tou ak Inca Garcilaso de la Vega. 

An 1995, INESKO te chwazi dat 23 avril pou Jounen mondyal liv ak dwa.

Nan lane 2001, Madrid te deziyen "kapital liv mondyal", sa ki te bay opòtinite pou rasanble ansanm Inyon entènasyonal editè yo, Federasyon entènasyonal Libreri, Federasyon entènasyonal asosyasyon bibliyotèk ak enstitisyon yo ak INESKO. .

Nan Kataloy, Jounen Liv la fèt an paralèl ak Sant Jordi (Sen Jòj, sen patwon Katalòy) ak Fwa woz yo..

Chak ane, INESKO ak òganizasyon entènasyonal ki reprezante editè, librè ak bibliyotèk chwazi kapital mondyal liv la pou yon ane.

An 2021, Jounen liv yo selebre nan anpil peyi.

Pou deseni 2022-2032, INESKO ap mete aksan sou lang endijèn ak lang lokal yo.

## Kapital Liv Mondyal

## Gade tou
* Jounen Mondyal sou Pwopriyete Entelektyèl

## Nòt ak referans

## Lyen ekstèn
Paj ofisyèl Jounen Mondyal Liv la Liv
Òganizasyon Mondyal pou Pwopriyete Entelektyèl
Inyon entènasyonal editè

**Inyon entènasyonal editè**, an anglè **International Publishers Association** (IPA), se pi gwo federasyon entènasyonal asosyasyon editè. Li te fonde an 1896 nan Pari, li gen katye jeneral li nan Jenèv. Li atantif ak kondisyon ekonomik, politik ak kiltirèl kote sektè edisyon evolye, ke li vize ankouraje. Li pran angajman pou libète ekspresyon.  

Li reprezante 69 peyi atravè mond lan e li gen 83 asosyasyon manm (an 2021).

## Istwa
Inyon Entènasyonal Piblikatè yo te kreye nan yon kongrè Piblikatè nan Pari an 1896, dis ane apre Konvansyon Berne pou Pwoteksyon Travay Literè ak Atistik, toujou konsidere nan 21yèm syèk la kòm trete entènasyonal ki pi enpòtan pou pwoteksyon ekriti. travay (literatè, syantifik, atistik) ak dwadotè.

Inyon Entènasyonal Piblikatè, depi lontan "domine pa moun Ewopeyen yo ak blan" dapre Richard Charkin, te kòmanse vrèman entènasyonalize ak louvri jiska plis divèsite 70 ane apre fondasyon li yo, ak eleksyon an nan 1965 nan 'yon prezidan ki pa Ewopeyen an, Storer. B. Lunt nan WW Norton, nan New York. Se te yon syèk apre kreyasyon li, UIE te nonmen yon fanm kòm tèt li, Ajantin Ana Maria Cabanellas, an 2004. YS Chi, eli an 2010, se premye prezidan orijin Azyatik. Eleksyon an 2020 nan  an 2020, premye prezidan mond Arab la, te retransmèt pa plizyè medya ; pozisyon an raman te konfye pèsonalite ki soti nan tyè mond lan, souliye sit Moritani a nordinfo.com.

## Aksyon
Inyon Entènasyonal Piblikatè yo bay piblikatè entènasyonalman èd ak konsèy.

Ak Pri Voltaire, li rekonpanse piblikatè yo konsidere kòm pi angaje nan libète ekspresyon.

An 2020, pandan pandemi COVID-19, Inyon entènasyonal editè ap ede timoun ak adolesan ki izole yo, ki mennen ak Òganizasyon Mondyal Lasante ak UNICEF.  yon aksyon ki rele Li mond lan. Jounen Entènasyonal Liv pou timoun yo make kòmansman aksyon sa a ki konsiste de li pasaj ki soti nan liv pou plizyè milyon timoun, yon fason pou ofri yo yon ti moman amizman epi familyarize yo ak otè yo .

## Referans

## Gade tou
### Bibliyografi
* 

### Lyen deyò

* 
*
Miltimedya

Tèm **miltimedya** a gen orijin li nan kòmansman XXe syèk la lakay sireyalis yo ak mouvman an Bauhaus an patikilye  . Lè sa a, li te deziyen zèv oswa pèfòmans ki asosye plizyè medya . Lè sa a, se plis nan yon konsèp ak yon refleksyon sou evolisyon nan medya yo.

 te itilize neyolojis sa a pou premye fwa Ozetazini  an 1966  Epi, li te reprann an Frans an 1978 pa François Billetdoux  ; li pral pita deziyen aplikasyon yo ki — gras ak kapasite estokaj enfòmasyon CD-ROM oswa entènèt (pa telechajman), ak kapasite òdinatè — ka kreye, itilize oswa kontwole diferan medya ansanm : mizik, son, imaj, videyo, ak entèaktif grafik entèfas ( HMI ). Tèm nan devlope nan fen ane 1980 yo pou deziyen kreyasyon lè l sèvi avèk plizyè medya: imaj, son ak fim oswa videyo. Depi lè sa a, siyifikasyon li te derive pou anglobe lojisyèl, pyès ki nan konpitè ak kontni editoryal entèaktif ki aplike imaj, son, tèks ak ipètèks toujou oswa k ap deplase.

Lè li te kòmanse ekri woman *[[1984 (woman)|1984]]* la an 1948, George Orwell te poze tèt li kesyon sou itilizasyon alavni kalite medya sa yo.

## Istwa mo a "miltimedya» a

Tèm nan soti nan pliryèl mo Laten  "**".

An Frans, depi nan kòmansman ane 1970 yo, yon ekip chèchè te òganize yo an SCOP ant Pari ak Vilenevèt sou kesyon sistèm enfòmasyon ak kominikasyon lè yo kreye Sant pou etid ak reyalizasyon enfòmatik, odyovizyèl (ak miltimedia Ceriam)  .

Mo "miltimedya» te itilize pou rezon komèsyal  jan jounalis Jean-Luc Delblat eksplike sa, kòm reflete pwogrè teknik reyèl. Pwogram ki prezante tout karakteristik nouvo lojisyèl sa yo te egziste an reyalite anvan CD-ROM nan te parèt, menm si kalite a te enferyè anpil akòz kapasite estokaj enfòmasyon ke diskèt te genyen (nan kòmansman ane 1990 yo li pa t estraòdinè pou jwenn jwèt videyo ki te sou plizyè nan diskèt sa yo, sa a se nesesè pou ajoute pi bon kalite grafis ak son).

## Metye miltimedya

## Nòt ak referans

## Apendis

### lyen ekstèn
Jenèv

**Jenèv** se yon vil Swis ki sitiye nan fen sidwès Leman. Li se dezyèm vil ki gen plis moun nan Swis apre Zurich, ak kapital Repiblik ak kanton Jenèv (GE)). Depi , vil la te gen  nan , men nan menm dat la, zon metwopolitèn transfontyè li a, ki defini pa Eurostat ak FSO swiv metodoloji zon iben. fonksyonèl, sa vle di agglomerasyon ak bag peri-iben, konte  nan  chevazon Swis ak Lafrans.

## Nòt akreferans
### Nòt

### Referans

### Lyen deyò

* Noms géographiques du canton de Genève
* Visite 360° aérienne de Genève.
Letnica

**Letnicë** nan Albanyen ak **Letnica** nan Sèb Laten (nan Sèb Sirilik: ) se yon lokalite nan Kosovo ki sitiye nan minisipalite/minisipalite nan Viti/Vitina, distri Gjilan/Gnjilane (Kosovo) oswa distri Kosovo-Pomoravlje (Sèbi). Dapre resansman Kosovar nan 2011, li gen 267 moun, ki gen ladan yon majorite Albanians.

Letnicë/Letnica se sant pawas Katolik Letnica (Sèb: ).

## Jewografi
Vilaj la sitiye sou pant nò Skopska Crna Gora, “mòn nwa Skopje”, sou fontyè Masedwann Nò ak Sèbi.

## Istwa
Nan Mwayennaj, vilaj la te konnen pou min li yo. Popilasyon, sitou ki soti nan Dalmati, te vin etabli la epi yo te bati yon legliz katolik ki te dedye a Asonpsyon la nan 1584. Etandone limit mariyan adorasyon an nan vilaj la, legliz la te elaji plizyè fwa epi, nan 1864, yon nouvo legliz te bati sou fondasyon yo nan ansyen an. Finalman, an 1934, nouvo legliz sa a te ranplase sou menm sit la pa yon katedral ki te dedye a Sen Manman Bondye a; yon lekòl ak yon monastè te bati tou la. Tanp lan enkli jodi a nan lis moniman kiltirèl pwoteje Repiblik Sèbi ak nan lis moniman kiltirèl Kosovo .

## Sanctuaire
Katedral la gen yon estati an bwa nwa ki reprezante Vyèj la ak pitit Jezi a, ansanm ak yon estati Saint-Roch ki soti nan fen 16yèm syèk la ​​oswa kòmansman 7yèm syèk la .

Vilaj la se yon kote nan pelerinaj. Se nan legliz Letnicë/Letnica ke Manman Teresa te deside definitivman mennen yon lavi konsakre.

## Demografik
### Evolisyon istorik popilasyon an nan lokalite a





## Ekonomi

## Nòt ak referans

## Gade tou

## Lyen deyò
*  Randonnée sit, ki ofri yon prezantasyon rapid osi byen ke foto nan vilaj la nan Letnica ak legliz li yo.
*  Letnicë/Letnica sou fallingrain.com
Novisya

Nan tout tradisyon relijye, oksidantal ak lès - ni sa ki pa kretyen tou- **novisya** a se yon peryòd inisyasyon ak pwobasyon (ki gen ladan "tès") pou vi relijye ki estab . Pa ekstansyon, nan tradisyon Katolik, li te pran siyifikasyon kanonik kote (batiman) kote inisyasyon sa a fèt.
## Etimoloji ak orijin
Mo “novis” tankou “novisya” tou de soti nan Laten “novus” (nouvo). Si chak kretyen, tankou batize, se yon 'nouvo moun' dapre Sen Pòl (Kol 3,10:  ) , se vre yon dezyèm fwa lè li deside suiv Kris sou chemen konsèy evanjelik. Nan sèten kongregasyon relijye, nouvote ak nouvo kòmansman yo menm make pa adopsyon yon nouvo non.

## Istwa
Tèks premye syèk monastik yo, byenke vokabilè rich ak egzak (cenobite, anachorete, mwàn, elatriye) pa genyen mo novisye a. Pou débutan nan lavi relijye tèks yo pale plis de apranti oswa aprantisaj (nan Laten *tiro* oswa *tirocinium*), oswa de renonse.

Se Sen Benwa ki, nan règ li, nan chapit 58, etabli tèm inisyasyon pou deziyen kandida pou lavi relijye, ak inisyasyon pou peryòd inisyasyon an. nan lavi relijye. Menm jan an tou li fè yon distenksyon ant fwaye kote kandida a premye resevwa, novisye kote li pase plizyè mwa pwobasyon ak kominote monastik kote y ap resevwa l si .

## Jodi a

Nan lwa Legliz Katolik jodi a, novisye a deziyen tan ki estime nesesè pou yon kandida rive nan yon desizyon pèsonèl konsènan apèl santi a pou l suiv Kris la sou chemen konsèy evanjelik yo. Men ki jan kanon 646 Kòd Dwa Kanon eksprime sa: .

Novisya a dwe fèt nan yon kay ki deziyen regilyèman pou objektif sa a (kanon 647) epi li pral dire omwen 12 mwa, san yo pa depase dezan (kanon 648). Mèt inisyasyon yo dwe yon relijye ki toujou ap pwofese e li dwe fòme pou misyon an patikilye sa a. (kanon 651).

## Nòt ak referans

## Gade tou
### Atik ki gen rapò

### Lyen ekstèn

* Disèrman, nan novisye a ak en, Sylvie Robert, Sèvis Nasyonal Vokasyon Legliz Katolik
Lòd Kamèl

**Lòd Kamèl** se yon lòd relijye Katolik kontanple. Manb li yo rele **Kam**  (pou gason yo) ak **Kamèlit**  (pou fanm yo). Papa espirityèl yo se pwofèt Eli . Li te fonde pa èmit sou mòn Kamèl nan Palestin nan fen XIIe syèk la, premye Kamelit yo te kite èmitaj yo nan kòmansman XIIIe la syèk pou pran refij an Ewòp . Apre anpil tribilasyon, lòd eremitik te transfòme an lòd monastik. Li te sibi anpil refòm, sa ki pi remakab nan yo se refòm Teresa nan Avila te etabli nan XVIe syèk la.

## Nòt ak referans
### Nòt

### Referans