open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Anpi Alman

**Anpi alman** (an alman : Deutsches Kaiserreich; Deutsches Reich; Zweites Reich) se yon anpi istorik ewopeyen an nan Almay jodi a, kèk pati nan Lafrans, Bèljik, Peyiba, Danmak, Lityani, ak anpil nan Polòy, ki gen ladan Kaliningrad Oblast pati nan Larisi. Li te pwoklame an 1871 nan Palè Vèsay kote lè sa a, wa Lapris la, Wilhelm I te pwoklame kreyasyon yon nasyon Alman ini, kote lòt wa ak chèf nan lòt wayòm Alman yo plis noblès la Prus yo te prezan tou. Anpi a te tonbe apre fen Premyè Gè mondyal la an 1918. Wilhelm II te dènye anperè Almay ki ta ale an egzil nan Peyiba.

## Istwa

Anpi a te fòme pa tout Eta alman yo, ki te san yon peyi fiks pandan plizyè ane, depi Lagè Napoleyon yo lè Sen Anpi Women an te tonbe an 1806, Lapris te youn nan pisans ki te gouvène Konfederasyon jèmanik (eta ki swivi Sen Anpi Women an), menmsi Anpi Otrich la te chèf prensipal eta sa a, menm jan li te ye pandan Sen Anpi Women an, ak anperè otrichyen yo te prezidan yo nan konfederasyon sa a. Otto von Bismarck te chanselye nan Lapris, ki lè Wilhelm I te antre nan pouvwa a nan fòtèy lapris, li te kòmanse kontwole li pou li pral gouvène Lapris ak fòs, epi li pral simonte Otrich, sa a te lakòz yon lènmi ant toutde nasyon, Bismarck te pwofite opòtinite a epi lè konfederasyon an te dezentegre, yo ta kreye Konfederasyon Nò alman an, kounye a kòm Lapris nan tèt la. Apre lagè kont Danmak, de diche anba pouvwa peyi Danwa a ta dwe refè, sa a ak èd nan Otrich, menmsi kèk tan apre yo te fin alye, Lapris ta deklare lagè nan Otrich, kòmanse Lagè Ostrali-Pris la kote Lapris ta soti gayan an pandan y ap Otrich ta rete deyò nan anbisyon li yo inifye Almay, Lè sa a, Napoleon III te eseye deklare lagè sou Lapris pou eseye dezentegre anbisyon prisyen yo pou fòje yon Almay ini, epi li ta kòmanse Lagè Frans-Pris la kote Lafrans ta pral bat, Dezyèm Anpi fransè a ta dwe fonn epi fòme Anpi, nan prezans Otto von Bismarck ak Wilhelm I vin anperè Almay, anmenmtan Lafrans ta bay Almay Alzas-Lorèn nan yon ti tan Almay ta vin youn nan pi gwo pouvwa ewopeyen yo.

## Konstitisyon Anpi a

## Eta konstitiyan yo

## Lang

## Relijyon

## Eritaj

## Referans

## Lyen deyò
* Ravenstein's Atlas of the German Empire, Library.wis.edu
* Administrative subdivision and census results (1900/1910) sou Gemeindeverzeichnis.de
Chevrolet

**Chevrolet** (oswa: **Chevy**) ofisyèl **Chevrolet Motor Division of General Motors Comapny**, Yon konpayi machin ameriken ki fè machin tankou Cruze, Spark, Suburban, S-10, Silverado, e latriye. depi kòmansman an 3 novanm, 1911, te fonde pa chofè kous Swis Louis Chevrolet ak èd nan men fondatè General Motors, William Crapo Durant.

## Tradiksyon

* Lòt kreyòl:
* Franse:
* Angle:
* Alman:
* Panyòl:

## Istwa
Istwa mo sa

## referans

## Kèk lyen
Anpi Ris

**Anpi ris** la te yon anpi istorik Eurasyen ak Nò Ameriken, ki gen ladan aktyèl la Larisi, Byelorisi, Ikrèn, Fenlann, Estoni, Letoni, Lityani, Moldavi, Jeoji, Ameni, Azerbaydjan, Kazakstan, Tikmenistan, Ouzbekistan, Tadjikistan, Kigistan, anpil nan Polòy jodi a, osi byen ke Manchiri (Lachin) ak eta ameriken an nan Alaska. Anpi a te fonde an 1721 apre defèt syèdwaz devan twoup yo nan Tsar Pyè Legran pandan Gran Gè Nò a, ki moun ki ta deklare tèt li kòm Anperè nan tout Larisi yo epi li ta dwe premye anperè nan Anpi a, Larisi enperyal ta tonbe pandan Premyè Gè mondyal la apre. revolisyon fevriye a, kote dènye tsar la, Nicolas II ta kite fòtèy la ak Repiblik ris la ta etabli.

## Istwa
Larisi enperyal te youn nan anpi ki pi respektab yo, akòz li te bat Anpi otoman an plizyè fwa, yo te youn nan sèlman ansanm ak Anpi ostralyen an, Larisi ta an menm tan lakòz bès otoman an nan Penensil Balkan an epi ede Woumani, Sèbi, Montenegwo, Bilgari ak Lagrès pou ba yo endepandans yo nan men Tik yo, ta gen bèl pouvwa pandan rèy enperatris Catarine Legran an, kote Lame a ta amelyore ak genyen kanpay kont lòt nasyon, ki gen ladan patisyon yo nan Polòy-Lityani avèk èd nan Lapris ak Otrich, Tsa Nicholas mwen ta elaji Larisi nan Azi Santral menmsi sa ta mennen l 'ennmi ak Anpi Britanik la (espesyalman Raj Britanik la), Anpi an tap egzèse tou nan Alaska menmsi akòz distans li ta vann li bay Etazini, Lè sa a, li ta pran swen Manchiri, Lachin (nan epòk sa a Anpi Qing) epi li ta gen yon lagè kont Anpi japonè a kote Larisi ta defisi a, pandan premye gè mondyal la, move jesyon ak estrateji sou chan batay la ak avansman ralanti men trè danjere Alman soti nan Polòy, ta mennen nan revolisyon fevriye a kote Tsa Nicolas II ta aboli monachi a an favè Repiblik la ak li ak fanmi l 'ta kite an egzil nan Ekáterinbourg. Apre Repiblik la, ta kòmanse Revolisyon oktòb la kote Bolchevik yo ta pran pouvwa a epi apre yo te fè yon dekouvèt nan teritwa ris, Tsa a ak fanmi li tap bay lòd pou yo touye pa lidè revolisyonè a Vladimir Lenin ak apre san Gè sivil ris la ta dwe etabli Ris Sovyetik Sosyalis Repiblik la nan lane 1922 ak  Inyon Sovyetik la.

## Teritwa

## Relijyon
71,10% te kretyen òtodòks (relijyon ofisyèl Anpi an), 11,07% yo te islamik, ki pi konsantre nan Azi Santral, Azerbaydjan ak pati Kokasyen nan Larisi, 9.16% te Katolik, pifò nan Polòy ak Lityani, 4,16% te jwif, 3.00% yo te pwotestan, konsantre nan Letoni, Estoni ak Fenlann, 0,94% yo te kretyen Ameni, nan Ameni.

## Bibliyografi
*  Golder, Frank Alfred. *Documents Of Russian History 1914–1917* (1927), 680 paj 
*  Kennard, Howard Percy ak Netta Peacock, edisyon *The Russian Year-book: Volume 2 1912* (Lonn, 1912) 

## Referans

## Lyen deyò
*  Anpi a te Larisi sou Bibliyotèk Kongrè
Sen Anpi Women

**San Anpi Women** (an alman : Heiliges Römisches Reich; an Laten : Sacrum Imperium Romanum; rele: Erstes Reich) se yon òganizasyon istorik nan Ewòp Santral, lwès ak sid, li te fonde pa Charlemagne kòm yon pati nan Anpi Frank la, menmsi li ta ofisyèlman te fonde an 962 pa wa Almay Oto I an, Anpi a ta dwe fonn pandan Napoleon an lagè an 1806.

## Istwa
Anpi a te baze sou yon Rejim enperyal (menm jan ak sa ki kounye a se yon Palman), ki te fòme ak eta prensipal yo nan anpi a, ak Bavari, Wuttemberg ak Otrich yo se yo menm prensipal yo, ki pandan ane yo ta dwe ansanm ak Lapris la, Anpi pa te yon nasyon ini si se pa pito yon konfederasyon ki gen katye jeneral nan Regensbourg (Bavaria) ak lòd yo te voye nan Vyèn, Otrich, li te fòme ak peyi aktyèl yo nan Almay, Otrich, Repiblik Tchèk, Swis, Bèljik, Peyiba, Itali, Pomerani ak Silesi (pati aktyèl la nan Polòy), lès Lafrans ak yon pati nan Sloveni ak Kwowasi, ta disparèt pandan Lagè Napoleon yo, anba direksyon Napoleon Bonaparte bay Anperè Francis II apre plizyè defèt Otrichyen yo anvan Napoleon, li ta. dwe ranplase an favè Konfederasyon Rine a (non yon rivyè ki pase nan lwès Almay ak kote fwontyè ant konfederasyon an ak Anpi Fransè a ta pase), peryòd sa a konprann. Menm jan ak Premye Reich la, paske Dezyèm Reich la ta dwe Anpi alman an, pandan y ap Twazyèm Reich la pral Almay Nazi.

## Non ak pèsepsyon aktyèl la
Menmsi yo refere li kòm "Sen Anpi Women" (Sen ki vle di Sanktifye, Anpi ki vle di yon peyi ki dirije pa yon anperè, ak Woman ki vle di Wòm), Menmsi li kounye a konsidere kòm ni Sen (apre pi fò nan Anpi Eta te vin pwotestan ak kalvinis), ni Anpi, Pa Women akòz (akòz move relasyon ak Legliz Wòm ak Papa a li menm). pou yo te yon konfederasyon nasyon yo.

## Enstitisyon yo
Li te divize an wayòm, diche, elektora, Gran Diche, Prensipalite-Evèk, Evèk ak Prensipalite, tout te fè pati Rejim enperyal la.

## Referans

## Lyen deyò
*  Sen Anpi Women an
*  Sen Anpi Women an 1789 sou hoeckmann.de
Oto Legran

**Oto I**, ki fèt 23 novanm 912 (Almay) epi ki mouri 7 me 973 (Almay), se wa ant 936 ak 962 e Anperè ant 962 ak 973.

## Biyografi

## Referans

## Lyen deyò
*  
*  "Envite-Aksè" ak plis enfòmasyon.̈
Pyè Legran

**Pyè Legran** rele **Pyè I nan Larisi** li te Tsar ak premye Anperè Larisi soti nan 1682 jouk li mouri nan 1725, li se li te ye paske li te fonde Anpi Ris la nan 1721 ak vil la nan St. Pétersbourg, li se kounye a ke yo rekonèt kòm Papa a nan Larisi modèn.

## Biyografi

## Rèy

## Referans

## Lyen deyò
* Pyè Legran, yon Tsar ki te renmen syans pa Philippe Testard-Valliant
Ford Modèl T

**Ford Modèl T** (Angle: Ford Model T) Se te yon modèl machin konpayi Ameriken Ford Motor Company te vann soti 1908 pou rive 1927, se te machin ki pi vann nan mond lan ak 15 milyon inite vann. 

Li te fèt pa Henry Ford kòm yon modèl machin ki pi solid, pi leje ak pi bon mache pou klas mwayèn amerikèn, ki te tou fè li ideyal pou tèren wòch kou wout pave. 

## Istwa

## Referans

## Lyen deyò
*  FordModelT.net – Resous pou pwopryetè ak sipòtè Model T Ford
*  Klib entènasyonal Model T Ford
Wilhelm II nan Almay

**Friedrich Wilhelm Viktor Albert von Hohenzollern**, rele **Giyòm II nan Almay**, ki fèt 27 janvye 1859 nan Bèlen epi ki mouri 4 jen 1941 nan Huis Doorn (Peyiba), se twazyèm ak dènye anperè Almay ak wa Lapris soti 1888 rive 1918 apre defèt alman an nan Premyè Gè mondyal la.

Li ta ale nan ekzil nan Peyiba epi mouri an 1941. Li te pitit Friedrich III nan Almay ak youn nan pitit pitit rèn Victoria nan Wayòm Ini a. Li te tou yon kouzen Nicolas II nan Larisi (Tsa nan Larisi) ak George V nan Wayòm Ini a.

## Biyografi
Li te fèt 27 janvye 1859. Li te pitit Victoria "Vicky", larenn konsò Lapris, lè tibèbè a te fèt li te fèt brech epi doktè a te pran li ak anpil atansyon jan youn nan bra li te afekte nan la. eseye fè l vin pi piti, sa t ap pote pwoblèm nan jèn Wilhelm ak rayisman anvè manman l, li te yon admiratè granpapa l Wilhelm I nan Lapris, e li ta wè papa li kòm yon nonm fèb, li ta vin chèf kouwòn e lè papa liFrederick III ta mouri nan 99 jou nan rèy li ta vin anperè nan Almay. 

### Rèy ak egzil
Lè li ta anperè, li ta ogmante pouvwa militè alman an osi byen ke marin la. Kidonk an 1910 Almay te twazyèm pi gwo pouvwa militè nan mond lan, dèyè Anpi Ris la ak Anpi Britanik la. Apre asasina Achidik Franz Ferdinand nan Otrich, Giyòm ta sipòte Otrich-Ongri pou deklare lagè a kont Sèbi, kidonk Larisi ta deklare lagè a kont Otrich-Ongri ak lè sa a, Giyòm ta deklare lagè a kont Larisi ak lè sa a, sou Lafrans, konsa kòmanse Premyè Gè mondyal la, menmsi li te anperè, Almay te vin tounen yon diktati militè anba jeneral Erich Ludendorff ak Paul von Hindenburg pandan ke Wilhelm te jis yon figi pou pèp Alman an. Apre defèt Alman an ta pral aboli monachi a epi Giyòm II ak madanm li, Augusta Victoria ta ale ann egzil nan Netherlands, yo t ap viv la pandan Repiblik Weimar te ap gouvène Almay, Hitler tap resent Giyòm poutèt li te lakòz pi move defèt Alman nan listwa. epi lè Nazi yo te pran pouvwa a, Giyòm ta panse ke monachi a ta pral retabli menm si li pa ta, li ta viv trankilman nan rezidans li nan Huis Doorn, Giyòm ta santi yo desi pou yo te Alman apre yo fin aprann sou Jenosid jwif la te fèt pa Nazi yo, li ta mouri nan dat 4 jen 1941 pandan rezidans li te okipe pa Nazi yo.

## Karyè li

## Referans

## Lyen deyò
*  Anperè alman Giyòm II nan deklarasyon piblik li yo
*  Diskou anperè alman : yon seleksyon nan diskou, edi, lèt, ak telegram Anperè Giyòm II
Dinasti Qing

**Dinasti Qing** (Chinwa: 清朝, Romanize: Qīngcháo). pi byen konnen kòm **Grand Qing** (大清: Dà qīng), se te nevyèm ak dènye dinasti chinwa orijin Manchu (Manchuria), ki te fonde nan 1636 te eta siksesè a Pita Jin  (1616-1643) ki te reyisi nan Dinasti Ming depi 1644. Dinasti Qing te tonbe pandan Revolisyon Xinhai an 1912, dènye anperè Chinwa a te Puyi, ki te dirije peyi Lachin nan jis 2 zan epi ki abdike nan 6 zan, nan pi gwo limit li te okipe jodi a Lachin ak Mongoli, pati nan Amur Oblast ak yon pati nan Khavarovsk Krai ak tout Primosky Krai, Rejyon Otonòm jwif la, Oblast Sakhaline ak Touva (yon pati nan Larisi), osi byen ke lès Kazakstan ak anpil nan Tadjikistan, osi byen ke ti pòsyon nan Pakistan, Zend ak Bimani.

## Istwa

 
Istwa Dinasti a kòmanse nan fen 16yèm syèk la, Khan Nurhanci nan kay Aisin-Giorgo, ta kòmanse yon plan estanda ki te inite militè-sosyal ki te konpoze de Manchus, Han ak Mongòl, Apre inifye branch fanmi yo, Pita Jin nan ta dwe fonde kote siksesè li Huang Taiji ta kòmande li epi ak ki li ta konkeri Dinasti Ming nan sans Lachin-Han. epi finalman ta konkeri Peken nan 1644 epi mete Ming yo deyò nan sid Lachin, Shunzhi ta reyisi Taiji epi li ta kontinye konkeri Sid Ming la progresivman epi finalman konkeri an 1682, relijyon ofisyèl la ta dwe Tibetwan Boudis, Epitou adopte sistèm taks la. Dinasti a ta rive jwenn maksimòm anplwayè li pandan Rèy Qianglong (1735-1796) kote Anpi a ta rive nan pi gwo ekstansyon li yo ak 14 700 000 km² ak anviwon 400 milyon moun an 1790]] ak kote Lachin ta viv nan pwosperite san entèvansyon Ewopeyen yo. Malgre ke peryòd sa a ta fini nan kòmansman ane 1820 yo lè Britanik yo ak Konpayi Britanik peyi Zend ta entèvni nan mache te Chinwa a, kote Lagè Opyòm kont Britanik yo ta pran plas kote Hong Kong ta pèdi, Lè sa a trete pò yo, Rebelyon Taiping la (1850-1864) ak Revòlt Dungan (1862-1877), ki ta lakòz plis pase 20 milyon sivil lanmò plis grangou, ane apre yo ta gen yon lagè kont Japon kote yo ta céde zile Taiwan nan Anpi Japon an, ak Lagè Boxer, kote pisans Ewopeyen yo ak Etazini ta entèvni, sa ta pote mekontantman jeneral nan popilasyon an pou sa ki ta. kòmanse Revolisyon Xinhai an 1912 kote monachi a ta pral ranvèse epi Repiblik Lachin ta dwe retabli, epi li te fini an menm tan dènyè Dinasti Anpi Chinwa a nan Istwa.

## Etimoloji

## Ekonomi

## Referans

## Lyen deyò
* Section on the Ming and Qing dynasties of "Popilasyon Lachin nan: Lekti ak Kat."
* Collection: "Manchu, Dinasti Qing" nan University of Michigan Museum of Art
*  Resous Dinasti Qing nan Virginia Museum of Fine Arts
Ikáterinbourg

**Ikáterinbourg** Ansyen yo rele **Sverdlovsk** pandan tan Sovyetik yo se yon vil, epi li se kapital Oblast Sverdlovsk la, Li gen 1.495.066 moun epi li se katriyèm pi gwo vil nan Larisi, li pi byen konnen paske li te dènye plas pou Tsar Nicolas II ak fanmi li anvan asasina li pandan Revolisyon Ris la.

= Jewografi =
= Istwa =
= Administrasyon =
= Demografi =
= Ekonomi =
= Transpò =
= Moniman =
= Pèsonalite =
* Anton Bakov (1965), Lidè Pati Monachis la
* Irina Antonenko (1991), Mis Larisi 2010
* Alexei Balabanov (1959–2013), reyalizatè fim, senaris, pwodiktè
* Vera Bazarov (1993), pè skèyte
* Pavel Bazhov (1879–1950), folklorist ak otè timoun yo
* Old Man Bukashkin (1938–2005), atis ak powèt
* Pavel Datsyuk (1978), jwè okè sou glas
* Nikolay Durakov, lejand bandi
* Chiang Fang-liang (1916–2004), ansyen premye dam Taiywan
* Aleksey Fedorchenko, reyalizatè fim, pwodiktè
* Denis Galimzyanov (1987), sprinter siklis
* Anna Gavrilenko (1990), Gwoup jimnast ritmik Olympic Gold medayis
* Nikolay Karpol (1938), antrenè ekip nasyonal fanm volebòl
* Nikolai Khabibulin (1973), jwè okè sou glas
* Alexei Yashin (1973), jwè okè sou glas
* Alexei Khvostenko (1940–2004), powèt avangad, chantè-konpozitè, atis, ak eskiltè
* Nikolay Kolyada, aktè, reyalizatè, ekriven, otè teyat, ak pwofesè teyat 
* Kormiltsev, powèt, tradiktè, piblikatè
* Olga Kotlyarova (1976), kourè olenpik
* Maxim Kovtun, skèyte
* Vladislav Krapivin, otè timoun yo
* Valeria Savinykh, jwè pwofesyonèl WTA
* Nikolay Krasovsky (1924–2012), matematisyen
* Yulia Lipnitskaya, skèyteIskander Makhmudov, biznisman
* Vladimir Malakhov, jwè okè sou glas
* Gennady Mesyats, vis-prezidan Akademi Ris la Syans
* Maxim Miroshkin, pè skèyte
* Vladimir Mulyavin (1941–2003), mizisyen Belarisyen ak fondatè gwoup folk-rock Pesniary [197]
* Alfia Nazmutdinova, jimnastik ritmik
* Ernst Neizvestny (1925–2016), eskiltè
* Oleg Platonov, ekriven, istoryen, ak ekonomis
* Daria Pridannikova, jimnastik ritmik
* Eduard Rossel, ansyen gouvènè Sverdlovsk Oblast
* Boris Ryzhy, powètMikhail Shchennikov, mache ras
* Vera Sessina, jimnastik ritmik
* Georgy Shishkin, pent
* Vassily Sigarev, otè dramatik, senaris, reyalizatè fim
* Anastasiia Tatareva, Gwoup jimnas ritmik Olympic Gold meday
* Sergei Tchepikov, konkiran byatlon olenpik
* Vladimir Tretyakov, ansyen rektè nan Inivèsite Eta Ural la
* Lev Vainshtein, tirè Olympic
* Sergei Vonsovsky, fizisyen
* Alexander Dudoladov, ekriven
* Alexander Malinin, chantè
* Petr Yan, Ansyen chanpyon UFC Bantamweight

= Lyen deyò =
* Sitwèb ofisyèl Ikáterinbourg
Mortal Kombat (fim, 1995)

***Mortal Kombat*** se yon fim reyalize pa Paul W.S. Anderson ak soti an 1995. 

## Rezime

 
## Ekip teknik
* Reyalizatè ː Paul W.S. Anderson
* Dire ː 101 minit
* Soti ː Etazini 1995

## Aktè
### Aktè prensipal
* Christophe Lambert kòm Lord Raiden
* Robin Shou kòm Liu Kang
* Linden Ashby kòm Johnny Cage
* Cary-Hiroyuki Tagawa kòm Shang Tsung
* Bridgette Wilson kòm Sonya Blade
* Talisa Soto kòm Prensès Kitana 
* Trevor Goddard kòm Kano
* Chris Casamassa kòm Scorpion
* François Petit kòm Sub-Zero
* Keith Cooke kòm Reptil

### Aktè segondè
* Sandy Helberg kòm reyalizatè fim Cage a
* Kenneth Edwards kòm Art Lean
* Steven Ho kòm Chan, ti frè Liu mouri 
* Peter Jason kòm Mèt Boyd, sensei Cage a

## Nòt
Jwèt videyo a *[[Mortal Kombat (jwèt videyo)|Mortal Kombat]]* enspire fim sa a. Li te anrejistre nan Ajantin. Li soti an 1995 nan peyi Etazini.

Fim sa a gen yon fen ki te pwodui an 1998 ki rele *[[Mortal Kombat: Anihilation]]*, anmenmtan an 2021 yon lòt fim, *[[Mortal Kombat (fim, 2021)|Mortal Kombat]]* te soti.

## Referans

## Lyen deyò
* ''Mortal Kombat'' sou IMDb
Robin Shou

**Shou Wan-Por**, rele **Robin Shou**, ki fèt 17 jiyè 1960 nan Hong Kong (Chin), se yon aktè, reyalizatè, pwodiktè, kaskadè ameriken-chinwa.

## Biyografi

## Zèv li yo
### Fim
* 1987 : *The Big Brother* : Robin
* 1988 : *[[City War]]* : touyè
* 1989 : *Death Cage* : Lan-si Han
* 1990 : *[[Tiger Cage 2]]* : Waise Chow kòm Robin Chou
* 1990 : *[[Fatal Termination]]* : Wai Loong
* 1991 : *Eastern Heroes* : Hawk 
* 1992 : *Interpol Connection* 
* 1992 : *[[Magdaleno Orbos: Sa Kuko ng Mga Lawin]]*
* 1992 : *Black Cat II* : Robin 
* 1993 : *[[Undefeatable|Bloody Mary Killer]]*
* 1994 : *The Most Wanted* : Lidè gang 
* 1995 : *[[Mortal Kombat (fim, 1995)|Mortal Kombat]]* : Liu Kang
* 1997 : *[[Mortal Kombat: Annihilation]]* : Liu Kang
* 1997 : Beverly Hills Ninja: Gobei
* 2003 : *[[Red Trousers - The Life of the Hong Kong Stuntmen]]*: Evan / naratè
* 2006 : *[[18 Fingers of Death!]]* : Jackie Chong 
* 2006 : ** : Pirat Senyò
* 2008 : *[[Death Race (fim, 2008)|Death Race]]* : 14K
* 2009 : *[[Street Fighter: The Legend of Chun-Li]]* : Gen
* 2010 : *[[Death Race 2]]* : 14K
* 2011 : *Mortal Enemies* : Sunny
* 2013 : *[[Death Race 3: Inferno]]* : 14K
* 2014 : *Black Tiger: Hunter Hunted* : Pacific "Pac" Fong / Black Tiger
* 2015 : *Earthbound* 

### Televizyon
* 1990 : *Yellowthread Street* : Tony Siu
* 1990 : *[[Forbidden Nights]]* : Liang Hong
* 1992 : *[[Soldier Soldier]]* : Jounalis Feng
* 1998 : *[[The Outer Limits (seri, 1995)|The Outer Limits]]* : Gwo Ronald Neguchi 
* 2009 : *[[Cold Case (seri)|Cold Case]]* : Bo-Lin Chen 

### Jwèt Videyo
*2012: Sleeping Dogs: Conroy Wu / Roland Ho

## Referans

## Lyen deyò
*Robin Shou sou IMDb
Nintendo

**Nintendo Company, Ltd.** (an japonè : 任天堂株式会社, Romanize: Nintendō Kabushiki-gaisha) se yon konpayi japonèz rechèch ak devlòpman nan lojisyèl, pyès ki nan konpitè ak kreyasyon jwèt videyo ki katye jeneral nan Kyoto, ki te fonde pa atizan Fusajirō Yamauchi an 1889, se yon relasyon konpayi SEGA donk se vwazen li ak jwèt videyo li yo (Milli)

Nintendo te kòmanse nan mache kat la epi li ta konsantre sou jwèt videyo ak konsol an 1977, yo te premye konsole jwèt li Color TV-Game. Pwodui li yo gen ladan plizyè konsol jwèt videyo popilè ak franchiz, tankou Nintendo Entertainment System (NES), Super Nintendo Entertainment System (SNES), Game Boy ak Wii, osi byen ke jwèt videyo *[[Donkey Kong]]* an 1981, *[[Super Mario Bros.]]* an 1985, *[[The Legend of Zelda]]* ak *[[Metroid]]* an 1986, *[[Fire Emblem]]* an 1990, *[[Star Fox]]* an 1991 an *[[Pokémon Blue and Red]]* an 1996.

## Istwa

## Konsol ak jwèt videyo

## Referans

## Lyen deyò
* mondyal Nintendo
* antrepriz Nintendo
Vil Veracruz

**Veracruz**, ofisyèlman rele **Heroica Veracruz**, se yon vil pò, sitiye nan pati santral la nan Eta Veracruz. 

Li se kapital minisipalite ki gen menm non an.

Li se 90 km lwen Xalapa (Kapital Eta Veracruz).

## Istwa

## Jewografi

## Demografi

## Administrasyon

## Transpò

## Pèsonalite
* Adolfo Ruiz Cortines, ansyen prezidan Meksik
* Manuel Eduardo de Gorostiza, politisyen, ekriven
* Toña la Negra (María Antonieta del Carmen Peregrino Alvarez)
* Luis de la Fuente y Hoyos
* Manuel Gutiérrez Zamora
* Miguel Lerdo de Tejada
* Francisco Javier Clavijero
* Ciriaco Vázquez
* Francisco del Paso y Troncoso

## Referans

## Lyen deyò
*  Mize Veracruz
*  Sitwèb ofisyèl Veracruz
Novòsibirsk

**Novòsibirsk** ansyen yo te rele **Novonikolayevsk** pandan Larisi enperyal, se yon vil Ris, ki chita sou bank larivyè Ob, nan Siberi e li se kapital Oblast Novòsibirsk, li genyen 1.612.833 moun, li se youn nan arè Tren Trànssiberi  la, ki kouri soti nan Moskou an Ewòp, nan vil Ris la kotyè sou lanmè Japon an, Vlàdivostok.

Pandan Dezyèm Gè mondyal la, faktori yo te enstale nan vil sa a, paske Larisi Ewopeyen an te yon sib fasil pou lame ak fòs lè nazi.

## Jewografi

## Istwa

## Administrasyon

## Demografi

## Ekonomi

## Transpò

## Pèsonalite
*Violinis Mikhail Simonyan, otè dramatik ak ekriven pwoz. 
*Nina Mikhailovna Sadur, twa fwa chanpyon olenpik lit grèko-women 
*Aleksandr Karelin, chantè pòp Shura, chantè ak jij The Voice Pelageya, rapè Allj ak tèt modèl 
*Sofia Steinberg te fèt ak leve soti vivan nan Novòsibirsk. 
*Maxim Vengerov, yon vyolinis Izrayelyen, vyolist, ak kondiktè te fèt isit la. 
*Aleksandr Akimov, sipèvizè shift lannwit ki te nan sèvis nan moman eksplozyon Reactor 4 la (pandan dezas Chérnobil la).

## Referans

## Lyen deyò
*
*Opinyon panoramique nan Novòsibirsk
*Novòsibirsk jounal sou lavi nan Siberi "Sib.fm"
*Lavi Novòsibirsk nan foto
Robots (fim, 2005)

***Robots*** se yon fim animasyon ameriken de Chris Wedge ak Carlos Saldanha e soti an 2005.

## Rezime

## Ekip teknik

## Aktè
### Vwa anglèz

 

 
* Ewan McGregor : Rodney Copperbottom
* Robin Williams : Fender
* Halle Berry : Cappy
* Mel Brooks : Bigweld
* Stanley Tucci : Msye Copperbottom
* Dianne Wiest : Madanm Copperbottom
* Greg Kinnear : Ratchet
* Paul Giamatti : Tim, gadyen
* Jim Broadbent : Madanm Gasket
* James Earl Jones : Bwat magazen
* Amanda Bynes : Piper
* Drew Carey : Crank
* Harland Williams : Lug

## Referans

## Lyen deyò
* ''Robots'' sou IMDb
Jacques Adler Jean Pierre

**Jacques Adler Jean Pierre**, ki rele **Bòs Madichon**, ki fèt an 1977 nan Kayjakmèl  (Ayiti), se yon powèt, aktè ak jounalis kiltirel ayisyen.

## Biyografi
Jacques Adler Jean-Pierre, ki fèt an 1977 nan Kayjakmèl se yon powèt, yon jounalis kiltirèl, yon aktè, yon eskiltè, yon bibliyotekè. Li se fondatè sant kiltirèl Charles Moravia (CCCM).

### Tankou jounalis
Depi 2009, jounalis la kolabore ak magazin ak kwonik kiltirèl tankou nan "Matin Magazine" anime pa Esmeralda Milcé an 2009, "Puriel" ak "Paj kiltirèl" sou radio Caraïbes. An 2012, li te jwenn yon diplòm estaj nan Wachintòn nan Voice of America nan kad "Program in Broadcast Journalism and Culture And Values". Li se Direktè jeneral Radio Télévision Espace depi 2015.

### Tankou powèt ak atis
Nan mwa me 2005, li patisipe "Les nuits amérindiennes en Haïti". Adler dirije avèk powèt Marc Exavier gwoup APOLECT (Actions Pour la Lecture). Li te dirije atelye lekti avèk etidyan imanitè nan kolèj La Providence Kambry-Loiseau kote li te direktè bibliyotèk la an 2008. Li se manm kabinè Minis Kilti a Marie Laurence Jocelyn Lassègue an 2009. Li te premye ekriven ayisyen ke Inyon Ekriven kebekwa te òganize nan Monreyal an 2015. Jacques Adler Jean-Pierre se fondatè Sant Kiltirèl Charles Moravia kote li te kreye Rezidans Zanmitay an 2009 ak Bibliyotèk la Marc Exavier (BME) an 2014. Li se youn nan modèl komedyen an James Fleurissaint. Powèt ak jounalis Dominique Batraville te resevwa pandan twa (3) mwa nan rezidans lan nan lane 2017.

## Zèv li yo
### Pwezi
* 2011 : *Des mots pour mourir après l’amour*, edisyon Bas de page
* 2013 : *Zetwal anba wòb,* C3 Édition
* 2014 : *Des mots pour mourir après l’amour, suivi de Lettre à ma fille*, C3 Édition
* 2017 : *Ti gri*, C3 Édition

### Repòtaj
* 2016 : *Bòs Madichon pa nan politik* pwodui pa Radio Télévision Caraïbe
* 2022 : *A Marc Guerson Philistin*

## Referans

## Lyen deyò
* sou IMDb
Adelson Elias

**Adelson Elias**, ki fèt 2 janvye 1983 nan Tigwav (Ayiti), se yon powèt, ekriven, ansèyan ak jounalis ayisyen.

## Biyografi
Li grandi nan Site Solèy jiska laj 14 zan. Adelson pasyone sou literati, sitou pwezi. Li te kreye "Parenthèses littéraires" an 2018, yon klib echanj literè, ansanm avèk zanmi li, Wismy Faustin, ki renmen penti ak literati.

Pou Adelson, "Parenthèses littéraires" se pwopozisyon yon lòt linivè pou jèn yo, yon espas ki pale ak yo de bagay ki pa fè mal epi ki file, nan yon fason, konsyans yo sou reyalite ki antoure a : pwezi a. Li dirije atelye pwezi e li pibliye lekti pwezi nan magazin ayisyen ak jounal chak jou.
 
Li te kolabore tou sou de (2) antoloji, youn an 2016, *Écrire pour ne pas oublier*, (omaj pou plizyè milye Ayisyen nan Siklòn Matthieu), lòt la an 2018, *On assassine pas un poète* (omaj a powèt Willems Édouard).

Li marye avèk fanm ekriven Adlyne Bonhomme.

## Zèv li yo
### Pwezi
* *Ossements ivres*
* *Limbes qui tremblent, suivi de Adlyne de sel et d’eau*

## Referans

## Lyen deyò
*
Jean Dorcély

**Jean Delouis Dorcély**, rele **Dédé**, ki fèt an 1941 nan Laplèn Kildesak, komin Kwadèboukè (Ayiti), se yon ekriven, powèt, pent, aktè ak pwofesè dramatik ayisyen.

## Biyografi
Li se manm fondatè Sosyete Koukouy Ayiti ki se pitit Òganizasyon mouvman Kreyòl Ayisyen.

Sosyete sa a te pran nesans an 1965 avèk doktè Ernst Mirville (Pyè Banbou, deregrete memwa) epi Henri Claude Daniel ki mouri nan prizon Fò Dimanch sou rejim kè lanfè divalyeris yo.

Ant 2013 ak 2022, Jean Dorcély gentan pibliye 22 tit :; 7 woman, 9 nouvèl e 6 rekèy pwezi.

## Zèv li yo
* *Òfeliz*  (woman)
* *Mari Klè* (nouvèl)
* *Melodyamou* (pwezi)
* *Ensekirite* (nouvèl)
* *Òfeliz 2* (woman)
* *Zwing* (pwezi)
* *Anakreyon*

## Referans

## Lyen deyò
*
Syans sòl

**Syans sòl** se yon tèm jenerik ki anglobe tout syans ki konsène ak etid sòl yo nan sifas tè a an jeneral. Nan lang angle, tèm nan se *soil science*.

De (2) branch prensipal yo nan syans sòl yo :

* pedoloji, ki etidye fòmasyon (*pedojenèz*) ak evolisyon sòl ;
* edafoloji, ki etidye enfliyans sòl yo sou èt vivan yo, patikilyèman kòm abita natirèl pou plant ( *agroloji* plis espesyalman gen rapò ak etid la nan tè agrikòl pou kont li).

Kongrè Mondyal Syans Sòl se yon kongrè  ki te kreye nan kòmansman XXe syèk la ak ki reyini chak kat lane. Li fè fas ak syans sòl. Plis pase 3 000 patisipan yo espere nan mwa out 2022 nan Glasgow. 

## Referans

## Lyen deyò
Vòlgograd

**Vòlgograd** ansyen ke yo rekonèt kòm **Tsaritsyn** nan epòk enperyal ris la ak **Stalingrad** pandan tan Sovyetik, li se yon vil Ris ki sitiye sou bank yo nan larivyè Vòlga, li se kapital la nan oblast Vòlgograd la e li gen yon popilasyon 1,013,533. 
 
Vil sa a se pi byen li te ye pou Batay nan Stalingrad, kote 1,997,993 sòlda nan total te mouri, tou de nan Lame Wouj la (Inyon Sovyetik) ak Wehrmacht (Lame Nazi) ak lòt lame alye ak Nazi yo, konsidere kòm batay la pi san nan Dezyèm Gè mondyal la ak istwa.

## Jewografi

## Istwa

## Administrasyon

## Demografi

## Ekonomi

## Transpò

## Moniman
 

Vòlgograd gen yon moniman yo rele "Peyi a rele!" (Ris: Родина-мать зовет!), ki reprezante peyi Ris la k ap pale ak pèp Larisi pou goumen kont lènmi an (Nazi yo), li te bati ant 1959 ak 1967, li se estati ki pi wo nan emisfè lès la ak yon wotè 85 mèt (sa pa enkli pedestal yo) pou pwent nepe a, pa enkli estati Boudis nan pwovens Lazi.

## Pèsonalite
* Vasily Zaytsev, tirè pwofesyonèl Sovyetik ak yon ewo nan Inyon Sovyetik
* Nikolay Davydenko, jwè tenis
* Sasha Filippov, espyon
* Oleg Grebnev, jwè andbòl
* Yekaterina Grigoryeva, sprinter
*Larisa Ilchenko, najè long distans
*Yelena Isinbayeva, pole vaulter
*Lev Ivanov, manadjè asosyasyon foutbòl
*Yuriy Kalitvintsev, manadjè asosyasyon foutbòl
*Elem Klimov, reyalizatè fim
* Egor Koulechov, jwè baskètbòl pwofesyonèl
* Alexey Kravtsov, jiris
* Vladimir Kryuchkov, moun leta
* Tatyana Lebedeva , kavalye
* Maxim Marinin, skèyte
* Maksim Opalev, sprint kanoeist
* Aleksandra Pakhmutova, konpozitè
* Denis Pankratov, naje Olympic
* Evgeni Plushenko, skèytè olenpik
* Yevgeny Sadovyi, naje olenpik
* Natalia Shipilova, jwè handball
* Yelena Slesarenko, segondè kavalye
* Leonid Slutsky, antrenè foutbòl
* Yuliya Sotnikova, atlèt 400 m
* Yulia MacLean Townsend, chantè opera klasik
* Igor Vasilev, jwè andbòl
* Oleg Veretennikov, jwè foutbòl 
* Natalia Vikhlyantseva, jwè tenis

## Referans

## Lyen deyò
* Sitwèb ofisyèl Vòlgograd
* Sitwèb ki pa ofisyèl nan Vòlgograd
Transnistri

**Transnistri** oswa pa non ofisyèl li **Pridnestrovien Moldavi Repiblik**, se yon peyi ki pa rekonèt pa Nasyonzini, ki se yon pati nan Moldavi, sitiye ant nasyon yo nan Moldavi ak Ikrèn nan rejyon an Bessarabi. Tranistri sitiye sou bank yo nan larivyè Dniestè ki te vin endepandan de Moldavi anvan Disolisyon Inyon Sovyetik la an 1991.

Moldavi pa rekonèt otonomi nan Tranistri akòz yo te fè pati teritwa Moldavi ak wè li plis kòm yon teritwa rebèl, pou ki li te gen yon lagè kont Tranistri nan ki li ta pèdi, akòz pi gwo eksperyans militè Tranistri a plis sipò Ris. peyi a milti-etnik, ki gen ladann Ris, Moldavi/Woumen ak Ikrenyen, pandan y ap lang prensipal li se Ris, kapital li se Tiraspol. 

Transnistri, Abkaz, Sid Osetia ak Artsak yo se sèl nasyon ki rete nan epòk Sovyetik la, ki egziste nan konfli aktyèl la ki rele: Konfli jele.

## Istwa

## Jewografi

## Politik

## Ekonomi

## Sosyete

## Vil Transnistri
Sèl ak gwo vil nan Transnistri, se kapital Tiraspol, ki konsantre aktivite politik, endistriyèl ak prensipal yo. 

## Referans

## Lyen deyò
*  Pwofil Trans-Dniestè, BBC News.
Arantza Ruiz

**Arantza Ruiz Méndez**, ki fèt 18 avril 1997 nan Meksiko (Meksik), se yon aktris meksikèn televizyon, teyat ak sinema.

Li se pitit fi aktè a Alejandro Ruiz.

## Biyografi

## Zèv li yo
### Sinema
* 2016 : *Manual de principiantes para ser presidente* : Anna
* 2016 : *Póquer de las muertas* : Ángela

### Televizyon
* 2022 : *[[Esta historia me suena]]* : Emilia 
* 2021 : *[[Vencer el pasado]]* : Mariluz Blanco Martínez
* 2019 : *[[Los elegidos (telenovela)|Los elegidos]]* : Becka
* 2019 : *[[La bandida (telenovela)|La bandida]]* : Marinita Ahedo
* 2018-2019 : *[[Señora Acero|Señora Acero, La Coyote]]* : Samantha
* 2018 : *[[Fugitiva]]* : Paulina Guzmán Escudero
* 2016-2017 : *[[La querida del Centauro]]* : Cristina Acosta
* 2016 : *[[Juana Inés]]* : Sor Juana Inés de la Cruz (jèn)
* 2016 : *[[Perseguidos]]* : María Guadalupe Luján Flores (jèn)
* 2016 : *[[El hotel de los secretos]]* : Violeta
* 2015 : *[[Sense8]]* : Fan
* 2012-2015 : *[[Como dice el dicho]]*
* 2014 : *[[La malquerida (telenovela)|La malquerida]]* : Alejandra / Turquesa (jèn)
* 2005 : *[[Pablo y Andrea]]* : Paty
* 2004 : *[[Amarte es mi pecado]]* : Rol desconocido

## Referans

## Lyen deyò
* Arantza Ruiz sou IMDb
Fugitiva

***Fugitiva*** se yon telenovela panyòl kreye pa Joaquín Oristrell ak pwodui pa Ganga TV sou La 1.

## Rezime

## Ekip teknik

## Aktè
### Aktè prensipal
* Paz Vega kòm Magdalena Escudero Pellicer "Magda"
* Julio Bracho kòm Alejandro Guzmán Estrada
* Arantza Ruiz kòm Paulina Guzmán Escudero
* Luisa Rubino kòm Claudia Guzmán Escudero
* Lander Otaola kòm Eduardo Escudero Pellicer "Edu"
* Iván Pellicer kòm Rubén Guzmán Escudero
* José Manuel Poga kòm Tobías Romano

#### Patisipasyon espesyal
* Mercedes Sampietro kòm Eleonora "Nora" Pellicer Sánchez
* Charo López kòm Esperanza Estrada
* **y** Roberto Álamo kòm José K

### Aktè segondè
* Pedro Mari Sánchez kòm Simón Llorente Conde
* Melina Matthews kòm Isabel Lafuente
* Roberto Peralta kòm Pedro
* Sebastian Montecino kòm Ricardo
* María Fernanda Valera kòm Pwofesè
* Odiseo Bichir kòm Vicente Velasco "el Huero"
* José Lamuño kòm Santi
* Sayago Ayuso kòm Ximo
* Felipe García Vélez kòm Valdés
* Mireia Pérez kòm Luisa
* Raúl Mérida kòm Rayco
* Manuel Morón kòm Amadeo de Juan
* Carmen Barrantes kòm Menchu, sekretè Amadeo
* Vania Villalón kòm Carla
* Frida Palsson kòm Ingrid
*Francisco Javier Pastor kòm Mekanisyen Sobornado

## Referans

## Lyen deyò
* ''Fugitiva'' sou IMDb
* Sitwèb ofisyèl ''Fugitiva'' sou rtve.es
Diyoksid souf

**Diyoksid souf**, ki rele tou anidrid souf (yon non ki pa itilize ankò nan chimi), se yon konpoze chimik ki gen fòmil SO2. Li se yon gaz san koulè, dans ak toksik, rale a ki trè iritan. Li lage nan atmosfè Latè pa vòlkan ak pa anpil pwosesis endistriyèl, osi byen ke pa konbistyon nan sèten chabon, petwòl ak gaz natirèl ki pa desilfire. Oksidasyon diyoksid souf, pi souvan nan prezans katalizè tankou diyoksid azòt NO2, mennen nan triyoksid souf SO3 ak asid silfirik H2SO4, kidonk fòmasyon nan lapli asid.

## Referans

## Lyen deyò
Lis fim franse soti an 2022

Paj sa a prezante yon lis ki pa konplè fim fransè yo te soti an 2022.

## Gade tou
* Lis fim franse soti an 2021

## Referans

## Lyen deyò
* Fim an 2022 sou allocine.fr
* https://www.senscritique.com/fims/sorties-cinema/2022 Fim an 2022] sou senscritique.com
Mario Blaise

**Mario Blaise**, ki fèt an 1943 nan Pòtoprens (Ayiti), se yon ekriven ayisyen.

## Biyografi
Li ap viv nan Frans depi 1964. Li fè etid jesyon nan Pari. Li travay kòm kontab epi li dirije yon antrepriz pandan kenz (15) ane. Li vwayaje anpil pandan trant (30) ane paske li renmen ekonomi developman.

Li gen yon fòmasyon grèk-latin. Li vin ekriven ak pibliye an 2002 istwa a anfans li ann Ayiti, yon rechèch pou orijin li, yon temwayaj sou lavi ann Ayiti nan ane 1950 yo nan *Le Flamboyant*.

## Zèv li yo
* 2002 : *Le Flamboyant*, edisyon L'Harmattan, Pari, 208 paj, 
* 2005 : *Les Tribulations d'un Haïtien de la dispora*, edisyon Dauphin Noir, 157 paj, 
* 2007 : *Désirs d'Ailleurs : Chroniques de voyages*, edisyon Le Manuscrit, 257 paj,  
* 2013 : *Retour au pays natal : Haïti, Petit-Goâve*, edisyon L'Harmattan, 182 paj, 
* 2014 : *Retour aux racines : un Haïtien au Bénin*, edisyon L'Harmattan, 152 paj, 
* 2015 : *Histoire de migrants : Africains de l'Ouest, Domiens et Haïtiens*, edisyon Les Impliqués, 166 paj, 
* 2016 : *Les Larmes d'Haïti*, woman istorik, edisyon L'Harmattan, 248 paj, 
* 2020 : *LeVieil Homme et la vie : Haïti, le rêve évanoui*, edisyon L'Harmattan, 170 paj, 

## Referans

## Lyen deyò
* Mario Blaise sou babelio.com
Blaise (menm non)

## Moun
* André Blaise (1961-), pent ayisyen
* Mario Blaise, ekriven ayisyen
* Saint-Louis Blaise, pent ayisyen
* Serge Moléon Blaise (1951-), pent ayisyen
Mesmin Gabriel

**Mesmin Gabriel** se yon pwofesè ak filozòf ayisyen.

## Biyografi

## Zèv li yo
* 1968 : *La culture du refus de la dimension humaine*, Pòtoprens, edisyon Henri Deschamps

## Referans

## Lyen deyò
* [ Mesmin Gabriel]
Anthologie de textes philosophiques haïtiens

***Anthologie de textes philosophiques haïtiens***, Yves Dorestal ekri, se premye liv ki rasamble tèks filozòf ayisyen.

## Kontni
* Antenor Firmin (1850-1911), pozitivis ayisyen
* Jacques Roumain
* Jacques Stephen Alexis
* Max Chancy (1928-2002), entelektyèl ayisyen
* Mesmin Gabriel
* Marcel Gilbert
* Jean Claude
* Karl Levêque
* Paul Jean-Claude

## Edisyon
* *Anthologie de textes philosophiques haïtiens*, C3 edition, 228 paj, 

## Referans

## Lyen deyò
Dominique Domerçant

**Dominique Domerçant**, ki fèt 15 desanm 1977 (Ayiti), se yon pent ayisyen.

## Biyografi
Li te ekspoze nan peyi Etazini, nan Benen, an Frans, nan Palè INESKO nan Liban. Li se loreya nasyonal nan jwèt frankofòni yo an 2009.

## Zèv li yo
* *Pouvoir politique et responsabilité culturelle*
* *Repères diplomatiques ː Haïti et l'Afrique quelles perspectives ?*, avec Amos Cincir
* 2017 : *Faire de la culture une politique publique*
* 2018 : *Dialogue en avion*
* *[[Musée d'histoire des femmes d'Haïti]]: 365 femmes de fer*, 
* *Un musée dans ma ville, un musée dans chaque ville*
* *Le Journal des musées*

## Referans

## Lyen deyò
* Dominique Domerçant sou lenouvelliste.com
Max Chancy

**Max Chancy**, ki fèt 9 me 1928 epi ki mouri 25 mas 2002 (Ayiti), se yon entelektyèl ayisyen ki te viv lontan nan Kanada.

## Biyografi

## Zèv li yo

## Referans

## Lyen deyò
* Max Chancy sou haiti-reference.com
Stéphanie Balmir

**Stéphanie Balmir**, ki fèt an 1990 (Ayiti), se yon fanm ekriven ayisyèn.

## Biyografi
Stéphanie Balmir te yon etidyan nan kominikasyon sosyal ak li travay kòm yon jounalis. Li ekri an franse ak an kreyòl ayisyen.

## Zèv li yo
* 2013 : *Prisonnière d’un rêve* (woman), C3 Éditions 
* 2014 : *Ma mère, Dieu le diable et moi* (nouvèl), C3 Éditions, koleksyon Zuit

## Referans

## Lyen deyò
* Stéphanie Balmir sou meetingsaintnazaire.com
Bullet Train

***Bullet Train*** ou ***Train à grande vitesse*** nan Kebèk se yon fim ameriken-japonè reyalize pa David Leitch ak soti an 2022.

## Rezime

## Ekip teknik

## Aktè
 

* Brad Pitt kòm « Coccinelle »
* Joey King kòm Prens
* Brian Tyree Henry kòm « Citron »
* Aaron Taylor-Johnson kòm « Mandarine »
* Hiroyuki Sanada kòm Jin « L'Ancien »
* Sandra Bullock kòm Maria Beetle
* Zazie Beetz kòm "Le Frelon"
* Benito A. Martínez Ocasio kòm « Le Loup »
* Michael Shannon kòm « La Mort Blanche »
* Logan Lerman kòm « Le Fils » 
* Andrew Koji kòm Yuichi Kimura / « Le Père » 
* Karen Fukuhara kòm Kayda Izumi, machann
* Masi Oka kòm kontwolè
* Julio Gabay kòm El Saguano
* David Leitch kòm Jeff Zufelt
* Ryan Reynolds kòm Carver
* Channing Tatum kòm yon pasaje

## Referans

## Lyen deyò
* ''Bullet Train'' sou IMDb
Alexander von Humboldt

**Friedrich Wilhelm Heinrich Alexander von Humboldt**, rele **Alexander von Humboldt**, ki fèt 14 septanm 1769 nan Bèlen epi ki mouri 6 me 1859 nan menm vil, se yon natiralis, jewograf ak eksploratè alman.
 
## Biyografi
Ant 1799 ak 1804, Humboldt vwayaje anpil nan Amerik yo. Li eksplore ak dekri yo pou premye fwa nan yon pwen de vi modèn syantifik Lwès. Deskripsyon li sou vwayaj la te ekri epi pibliye nan plizyè dokiman pandan 21 ane. Humboldt te youn nan premye moun ki te pwopoze ke tè yo ki sou fwontyè Oseyan Atlantik la te yon fwa ansanm (Amerik disid ak Afrik an patikilye). 

Humboldt te resisite itilizasyon mo Cosmos soti nan ansyen grèk la epi li te plase li nan trete plizyè volim, *Kosmos*, kote li t ap chèche inifye divès branch konesans syantifik ak kilti. Travay enpòtan sa a tou te motive yon pèsepsyon holistic nan linivè a kòm yon sèl antite kominike, ki te entwodwi konsèp nan ekoloji ki mennen nan lide nan anviwònman an. An 1800 ak ankò an 1831, li te dekri syantifikman, sou baz obsèvasyon ki te pwodui pandan vwayaj li yo, enpak lokal devlòpman ki te lakòz chanjman klima imen-pwovoke.

## Zèv li yo

## Gade tou
* Joseph Louis Gay-Lussac

## Referans

## Lyen deyò
*
Ford F-Seri

**Ford F-Seri** se yon kamyonnèt gwosè konplè, ki te pwodui pa Ford Motor Company soti nan 1948 jiska kounye a, jiska dat li te vann plis pase 40 milyon inite. Li se kamyon ki plis vann nan Etazini. 

## Istwa
Vant yo te kòmanse an 1948 avèk premye modèl li yo, Ford F1, Kamyon sa a se konpetisyon prensipal Chevrolet Silverado ak Dodge Ram.

## Galri foto

Fichye:1950 Ford F3.jpg|Premye jenerasyon (1948-1952) 
Fichye:1956 Ford F-100 in Bright Red.jpg|Dezyèm jenerasyon (1953-1956) 
Fichye:1959 Ford F-100 MD1.jpg|Twazyèm Jenerasyon (1957-1960) 
Fichye:1964 Ford F-100 Pick-Up.jpg|Katriyèm jenerasyon (1961-1966) 
Fichye:Nice Clean 1968 Ford F-100 (19291801942).jpg|Senkyèm jenerasyon (1967-1972)
Fichye:Ford F-250 Ranger.jpg|Sizyèm jenerasyon (1973-1979)
Fichye:7th-Ford-F150.jpg|Setyèm jenerasyon (1980-1986)
Fichye:Ford F-150 -- 09-07-2009.jpg|Uityèm jenerasyon (1987-1991)
Fichye:1993 F-150 with dual gas tanks.jpg|Nevyèm jenerasyon (1992-1997)
Fichye:'97-'98 Ford F-250 XL Regular Cab.JPG|Dizyèm jenerasyon (1997-2004)
Fichye:Ford F150 FX4 2004.jpg|Onzyèm jenerasyon (2004-2008)
Fichye:2009 Ford F-150 XLT SuperCrew.jpg|Douzyèm jenerasyon (2009-2014)
Fichye:2016 Ford F-150 Limited Super Crew 3.5L, front 6.29.19.jpg|Trèzyèm jenerasyon (2015-2020)
Fichye:2021 Ford F-150 (fourteenth generation) front view 02.png|Katòzyèm jenerasyon (2021-prezan)


## Referans

## Lyen deyò
* Sitwèb ofisyèl Ford Trucks
Pwodui enteryè bri

**Pwodui enteryè brit** (**PIB**) se yon endikatè ekonomik ki pèmèt kantifye valè total "pwodiksyon richès" chak ane ke ajan ekonomik la fè (kay, antrepriz, administrasyon piblik) ki andan yon  teritwa.

Pwodui enteryè bri se yon endikatè prensipal pou mezire pwodiksyon ekonomik ki reyalize nan yon peyi ak youn nan pi gwo agrega nan kontablite nasyonal la.

Se poutèt sa, PIB reflete aktivite ekonomik entèn yon peyi e varyasyon PIB soti nan yon peryòd ale nan yon lòt sipoze mezire to  kwasans ekonomik li.

## Referans

## Lyen deyò
Endikatè ekonomik

Nan ekonomi, yon **endikatè** se yon estatistik konstwi pou mezire sèten dimansyon aktivite ekonomik, objektif otank posib. Evolisyon yo ak korelasyon yo avèk lòt kantite yo souvan analize lè li sèvi avèk metòd ekonometrik.

## Referans

## Lyen deyò
Micheline Dusseck

**Micheline Dusseck**, ki fèt 15 me 1946 nan Pòtoprens (Ayiti), se yon fanm pent ayisyèn.

## Biyografi
Li kòmanse penti nan laj 14 zan. Li imigre nan peyi Espay an 1967 pou etidye medsin. Li travay nan pwovens Cadix kòm yon espesyalis nan biyochimi. Nan 20 dènye ane yo, li te finalman kapab dedye tèt li seryèzman nan atizay.
 
Travay li te prezante nan plizyè ekspozisyon, espesyalman nan Cadix ak Madrid. Li pentire sou lwil ak akrilik, ak diferan estil li yo gen ladan toujou lavi, pòtrè, ak yon ti kras abstrè. Li se yon otè tou e li pibliye twa (3) woman.

## Zèv li yo

## Referans

## Lyen deyò
* [ Micheline Dusseck] sou
Brian Tyree Henry

**Brian Tyree Henry**, ki fèt 31 mas 1982 nan Fayetteville nan eta Kawolin dinò (Etazini), se yon aktè ameriken.

## Biyografi

## Zèv li yo
### Sinema
#### Fim
* 2015 : *[[Des Portoricains à Paris]]* (*Puerto Ricans in Paris*) d'Ian Edelman : Spencer 
* 2017 : *[[Manhattan Stories]]* (*Person to Person*) de Dustin Guy Defa : Mike 
* 2017 : *[[Crown Heights (fim)|Crown Heights]]* de Matt Ruskin : Massup 
* 2018 : *[[Si Beale Street pouvait parler (fim)|Si Beale Street pouvait parler]]* (*If Beale Street Could Talk*) de Barry Jenkins : Daniel Carty 
* 2018 : *[[Hotel Artemis]]* de Drew Pearce : Honolulu 
* 2018 : *[[Les Veuves]]* (*Widows*) de Steve McQueen : Jamal Manning 
* 2018 : *[[Spider-Man: New Generation|Spider-Man : New Generation]]* (*Spider-Man : Into the Spider-Verse*) de Peter Ramsey, Bob Persichetti et Rodney Rothman : Jefferson Davis (vwa)
* 2018 : *[[Mon âme sœur]]* (*Irreplaceable You*) de Stephanie Laing : Benji 
* 2018 : *[[Family (fim, 2018)|Family]]* : Pete
* 2019 : *[[Undercover : Une histoire vraie]]* (*White Boy Rick*) de Yann Demange : Officier Mel "Roach" Jackson 
* 2019 : *[[Joker (fim, 2019)|Joker]]* de Todd Phillips : Carl 
* 2019 : *[[Child's Play : La Poupée du mal]]* (*Child's Play*) de Lars Klevberg : Détective Mike Norris 
* 2019 : *[[Don't Let Go (fim, 2019)|Don't Let Go]]* de Jacob Aaron Estes : Garret Radcliff 
* 2020 : *[[Superintelligence (fim)|Superintelligence]]* de Ben Falcone : Dennis Caruso
* 2020 : *[[The Outside Story]]* de Casimir Nozkowski : Charles Young
* 2021 : *[[La Femme à la fenêtre]]* (*The Woman in the Window*) de Joe Wright : Detektiv Little 
* 2021 : *[[Godzilla vs Kong]]* d'Adam Wingard : Bernie Hayes 
* 2021 : *[[Les Éternels (fim, 2021)|Les Éternels]]* (*Eternals*) de Chloé Zhao : Phastos
* 2021 : *[[Vivo (fim)|Vivo]]* de Kirk DeMicco ak Brandon Jeffords : Dancarino (vwa)
* 2022 : *[[Bullet Train]]* de David Leitch : Lemon

## Referans

## Lyen deyò
* [ Brian Tyree Henry] sou IMDb
Otaj

Yon **otaj** se yon moun ki te kenbe [prizonye pa yon moun ki pran otaj, epi ki gen lavi ak liberasyon depann de yon demann yo dwe ranpli pa yon twazyèm pati. [Lame nan lagè yo te souvan, nan tan lontan, te itilize pratik sa a nan teritwa lènmi yo pou asire sekirite twoup yo oswa siprime zak ostil yo. Sa a te patikilyèman ka a pandan de Gè Mondyal la.

Lè motif la pa politik epi sèlman vize jwenn yon ranson, nou pale de anlèvman, kidnaping oswa rap. Nan lòt ka, se yon fòm teworis ki vize lage prizonye, ​​livrezon zam, enpinite kidnapè yo.

## Etimoloji
Nan lang jèmanik, *ghil* ou *ghisil* vle di "otaj" oswa "eritye". Li bay non yo Gilbert, Gilles, Gisèle, Ghislain (ou Guislain).
Otaj : tèm fanmi otèl... (h)ostage. Yo te fòse otaj la (souvan yon pitit gason, vasal) pase nwit lan nan “kay” viktwa a epi yo te garanti ke moun ki te venk yo t ap aplike kondisyon trete lapè a. Exemple : les fils de François Ie, otaj Charles Quint.

## Istwa
Pran otaj te toujou egziste nan listwa men li pa t toujou kouvri yon nosyon negatif.
Kidonk, pratik bay otaj yo te egzije yon peyi ki te bat oswa ki te pwomèt pou bay viktwa a otaj (souvan nan gwo ran) oswa pou moun li te pwomèt (pafwa yon alye) kòm garanti pandan li ap tann pou tout obligasyon li yo dwe akonpli. Kalite otaj sa a se menm jan ak lame yo epi yo byen trete, jwi yon anviwònman ki ap viv ki sanble ak sa yo te kite a.

## Referans

## Lyen deyò
* « Comment les prises d’otages géantes prennent au piège les forces de sécurité », lyetnan-kolonèl EMG Ludovic Monnerat, lame swis, 8 septanm 2004, sou checkpoint-online.ch
Jounen entènasyonal jèn yo

**Jounen entènasyonal jèn yo** se yon jounen entènasyonal selebre 12 out atravè mond lan.

## Istwa
Nan dat 17 desanm 1999, Asanble Jeneral Nasyonzini te apwouve rekòmandasyon Konferans Mondyal Minis Jèn yo pou deziyen 12 Out kòm Jounen Entènasyonal Jèn. Li rekòmande pou òganize aktivite enfòmasyon pou jou sa a ede fè konnen pi byen, sitou pami jèn yo, Pwogram Aksyon Mondyal pou Jèn yo jiska ane 2000 ak pi lwen, ki te adopte pa Asanble jeneral la an 1995.

## Objektif
Objektif jounen sa a se ankouraje oswa pi byen devlope, pami lòt bagay, konsyantizasyon jèn yo konsènan Pwogram Aksyon Mondyal pou Jèn nan orizon 2000 ak pi lwen.

## Pwogram
Pwogram sa a genyen dis (10) domèn priyoritè :

* Edikasyon
* Anplwa
* Famin ak povrete
* Sante
* Anviwònman
* Itilizasyon abizif dwog
* Delenkans jèn
* Amizman sen
* Fi ak jèn fanm
* Patisipasyon efektif jèn yo nan lavi sosyal ak nan pwosesis priz desizyon.

## Tèm
* 2020 : L'engagement des jeunes pour une action mondiale
* 2021 : Les innovations des jeunes sur la santé humaine et celle de notre planète
* 2022 : Solidarité intergénérationnelle ː créer un monde pour tous les âges

## Evènman asosye
Chak Jounen Entènasyonal Jèn yo asosye ak lòt evènman atravè mond lan. Evènman sa yo enkli Konferans Entènasyonal Jèn yo 2013, ki te fèt 10 ak 11 out 2013, jis anvan jounen entènasyonal jèn yo. Li te òganize pa YOUTHINK, Youth Exnora ak Konsila Jeneral Etazini nan Chennai.

## Referans

## Lyen deyò
Mideline Phelizor

**Mideline Phelizor**, ki fèt 16 oktòb 1995 nan Pòtoprens (Ayiti), se yon mannken ayisyèn.

Li se loreyat konkou Miss Univers Haïti 2022. Li reprezante Ayiti nan Miss Univers 2022.

## Biyografi
Phelizor fèt ak grandi nan Pòtoprens. Li se yon etidyan gradye nan syans jiridik.

Li fonde ajans mannken nan, "Silhouette".

## Zèv li yo
Nan dat 8 septanm 2018, Phelizor te fè fas ak 8 lòt finalis nan Miss World Haiti 2018. Li te 1ye finalis epi finalman te pèdi fas ak gayan Stephie Morency. Nan dat 7 desanm 2018, Phelizor te reprezante Ayiti nan Miss Supranational 2018 e li te fè fas ak 72 lòt konpetitè nan Hala MOSiR Arena nan Łódź, Polòy, kote li pa t ale nan demi final la men li te genyen pri Top Model yo.

Nan dat 12 out 2022, Phelizor te fè konpetisyon kont 8 lòt finalis nan Miss Ayiti 2022 nan Hotel Villa Cana nan Okap. Li ranpòte tit la epi li siksede Pascale Bélony. Murielle Brunache ak Valierie Alcide se respektivman dezyèm ak premyè finalis nan 10yèm edisyon sa a.

Li pral reprezante Ayiti nan Miss Univers 2022.

## Referans

## Lyen deyò
* Mideline Phelizor sou IMDb