Louis Couturat

**Louis Couturat**, ki fèt 17 janvye 1868 nan Pari (Frans) epi ki mouri 3 out 1914 nan Melun (Frans), se yon lengwis, filozòf ak matematisyen franse.

Apati 1907 li te vin tounen yon gwo patisipan nan mouvman an pou kreye Ido, yon vèsyon nan lang entènasyonal Esperanto a ke kèk obsèvatè konsidere kòm yon amelyorasyon siyifikatif, men rejte pa anpil nan mouvman Esperanto a.

## Biyografi
Li te defansè franse nan lojik senbolik ki te parèt nan ane anvan Premye Gè Mondyal la, gras ak ekriti Charles Sanders Peirce, Giuseppe Peano ak lekòl li a, e sitou ak prensip yo nan Matematik pa zanmi Couturat ak korespondan Bertrand Russell. Menm jan ak Russell, Couturat te wè lojik senbolik kòm yon zouti pou avanse tou de matematik ak filozofi matematik la. Nan sa a, Henri Poincaré te opoze li, ki te pran yon eksepsyon konsiderab nan efò Couturat te fè pou enterese franse yo nan lojik senbolik. Avèk benefis nan retwouve, nou ka wè ke Couturat te an gwo akò ak lojikis Russell, pandan ke Poincaré antisipe entwisyonis Brouwer a.

Premye gwo piblikasyon li se Couturat (1896). Nan 1901, li te pibliye *La Logique de Leibniz*, yon etid detaye sou Leibniz lojisyen an, ki baze sou egzamen li nan gwo Leibniz Nachlass nan Hanover. Menmsi Leibniz te mouri an 1716, Nachlass li a te katalòg sèlman nan 1895. Se sèlman lè sa a li te posib pou detèmine nan ki kantite travay Leibniz pa pibliye sou lojik. An 1903, Couturat te pibliye anpil nan travay sa a nan yon lòt gwo volim, *Opuscules et Fragments Inedits de Leibniz*, ki te gen anpil nan dokiman li te egzamine pandan l te ekri *La Logique*. Kidonk, Couturat te premye moun ki te apresye Leibniz te pi gwo lojisyen pandan plis pase 2000 ane ki te separe Aristòt ak George Boole ak Augustus De Morgan. Yon pati enpòtan nan renesans Leibniz 20yèm syèk la chita sou efò editoryal ak ekzegetik Couturat. Travay sa a sou Leibniz te atire Russell, tou otè yon liv 1900 sou Leibniz, e konsa te kòmanse korespondans pwofesyonèl yo ak amitye.

An 1905, Couturat te pibliye yon travay sou lojik ak fondasyon matematik (avèk yon apendis sou filozofi matematik Kant) ki te fèt okòmansman kòm yon tradiksyon *Principles of Mathematics* Russell la. Nan menm ane a, li pibliye *L'Algèbre de la logique*, yon entwodiksyon klasik nan aljèb Boolean ak travay C.S. Peirce ak Ernst Schröder.

An 1907, Couturat te ede fonde lang Ido, yon ram nan Esperanto, e li te prensipal defansè Ido pandan rès lavi l. Lè Couturat te defann yon lang entènasyonal ki te konstwi, ki te konstwi dapre prensip lojik yo ak yon vokabilè ki te pran nan lang ewopeyen ki te egziste deja yo, Couturat te paralèl ak defans Peano pou Interlingua. Nan pouse Ido, Couturat te mache sou tras Leibniz; Leibniz te rele pou kreyasyon yon lang inivèsèl senbolik ak konseptyèl ekspresyon li te rele *characteristica universalis* la.

Couturat, yon pasifis konfime, te mouri lè machin li te frape pa yon machin ki te pote lòd pou mobilizasyon Lame Fransè a, nan premye etap Premye Gè Mondyal la.

Li parèt kòm yon pèsonaj nan woman 2010 Joseph Skibell, *A Curable Romantic*.

## Zèv li yo
### Tankou otè
*  ; redisyon : Pari,  Librairie scientifique et technique A. Blanchard, 1973, 668 p..
* .
*  ; réédition en fac-similé : Paris, Librairie scientifique et technique A. Blanchard, 1980 .
* *L'algèbre de la logique*, Pari, Gauthier-Villars, 1905 (collection Scientia. Physique-mathématique), 100 p..

### Tankou editè esyantifik

* .

## Referans

## Lyen deyò
* Louis Couturat