open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Blan

**Blan** se yon koulè nan penti; nan fizik, li deziyen reyinyon tout koulè primè yo (Rouj, Vè, Ble RGB)

## Tradiksyon
* Lòt kreyòl:
* Franse: blanc
* Angle: white
* Alman: weiss
* Panyòl: blanco

## Istwa
Istwa mo sa

## referans
## Kèk lyen
Blanchi

Blanchi, Fè yon bagay vini gen koulè blan.  Retire malpwòpte nan yon bagay. 

## Tradiksyon
*Lòt kreyòl:
*Franse:
*Angle:
*Alman:
*Panyòl:

## Istwa
Istwa mo sa

## referans
## Kèk lyen
Biznis

Tèm ****** vle di “travay” an Angle. Li ka refere a:
## Mond biznis
* tèm angle **' te deziyen okòmansman lekòl Ameriken ki anseye matyè ak teknik ki gen rapò ak mond biznis la; jodi a li se sinonim ak [[business school]].
* yon **' se yon moun natirèl ki envesti yon pati nan byen yo nan yon konpayi inovatè ki gen potansyèl.
* yon **' oswa [[modèl biznis]] se "ansanm mekanis ki pèmèt yon konpayi kreye valè atravè pwopozisyon valè yo fè kliyan li yo, achitekti valè li yo".
* **' (CBD) se yon tèm angle ki deziyen distri biznis yon vil.
* **' se yon ekspresyon angle ki itilize sitou an Frans.
* [[Biznis & Desizyon]] (souvan abreje B&D. oswa BND) se yon konpayi IT franse.
***', diferan de metriz franse nan administrasyon biznis, se yon diplòm entènasyonal ki apwouve nan domèn biznis.
* Harvard Business School, ki rele tou HBS, se youn nan lekòl Inivèsite Harvard ak pami lekòl jesyon ki pi renome nan mond lan.

## Atis, sinema, literati
* **', ki rele tou ''show-biz'', kouvri tout endistri amizman an.
* [[The Business]], gwoup angle [[oi!]] ki te kreye an 1979 e ki te disparèt an 2016.
* ''[[Biznis (jwèt tablo)|Biznis]]'', [[jwèt tablo]] Fenwick te pibliye an 1976.
* ''[[Business (song)|Business]]'', chante pa [[Eminem]] ki soti nan album ''[[The Eminem Show]]'' (2002).
* ''[[Business (song ki te pibliye an 2023)|Business]]'', chante pa [[Dystinct]] ak [[Naza (rapper)|Naza]], ki te pibliye 2 jen 2023.
* ''[[Biznis ki riske]]'' se yon fim Ameriken Paul Brickman te pibliye an 1983.
* ''[[Business (film, 1960)|Business]]'', fim franse Maurice Boutel te pibliye an 1960.

==Gade tou==
***'
***
Blag

Blag, Yon konvèsasyon sou anpil bagay san konsantre sou yon sijè an patikilye.  Moun bay blag avèk moun ki nan menm jenerasyon avèk yo ou byen anviwon menm laj avèk yo.  Yon diskou ki fè odyans la ri. 

## Tradiksyon
*Lòt kreyòl: badinaz(kreyòl mauricien)
*Franse:blague
*Angle:joke
*Alman:Witz
*Panyòl:Broma

## Istwa
Istwa mo sa

## referans
## Kèk lyen
Blese

Blese, Fè yon moun, yon bagay mal.  Koupe kò yon èt vivan pou san soti.  Di yon moun pawòl ki fè li mal.  Di yon moun yon verite li ap eseye evite. 

## Tradiksyon
*Lòt kreyòl:
*Franse: blesser
*Angle: to hurt
*Alman: verletzen
*Panyòl:

## Istwa
Istwa mo sa

## referans
## Kèk lyen
Blofe

Blofe, Bay manti.  Di moun yon bagay ki pa vrè avèk espwa moun nan ap kwè bagay sa a vrè.  Aksyon yon jwè pokè ki pa gen kat nan men li pou li genyen yon pati pokè epi li mize plis lajan pou fè lòt jwè panse li ap genyen jwèt la. 

## Tradiksyon
*Lòt kreyòl:
*Franse:
*Angle:
*Alman:
*Panyòl:

## Istwa
Istwa mo sa

## referans
Bloke

Bloke, Anpeche yon moun, yon bagay kontenye yon bagay ki te kòmanse. 

## Tradiksyon
*Lòt kreyòl:
*Franse:
*Angle:
*Alman:
*Panyòl:

## Istwa
Istwa mo sa

## referans
## Kèk lyen
Bo

**Bo** se rankont de bouch ki kole avèk yon lòt. 

## Tradiksyon
* Lòt kreyòl:
* Franse:
* Angle:
* Alman:
* Panyòl:

## Istwa
Istwa mo sa

## referans
## Kèk lyen
Bòdi

Bòdi, Sou kote nenpòt bagay.  Nenpòt bò ki te ogmante pou fè yon bagay pi solid. 

## Tradiksyon
*Lòt kreyòl:
*Franse:
*Angle:
*Alman:
*Panyòl:

## Istwa
Istwa mo sa

## referans
## Kèk lyen
Bòpè

Bòpè, Mari manman yon moun lè mari a pa papa pitit manman. 

## Tradiksyon
*Lòt kreyòl:
*Franse:beau-père
*Angle:father-in-law
*Alman:schwiegervater
*Panyòl:suegro

## Istwa
Istwa mo sa

## referans
## Kèk lyen
Bòkò

Yon **Bòkò** (an franse ː bokor ou bocor) se yon gason e yon dirijan seremoni lwa tankou vodou nan peyi Ayiti.
Yon gason e yon doktè fèy ki itilize espri sinatirèl pou konpoze medikaman li.
 
Yon dirijan move espri ki touye moun.

Yon sèvitè lwa ki pèmèt lwa yo itilize kò li pou yo kominike avèk vivan yo, pitit fèy yo. 
## Deskripsyon

## Gade tou
* Clairvius Narcisse, yon Ayisyen sipoze te plonje nan leta zonbi pa yon bòkò.

## Referans
Bòl

{{definisyon
|fanmi=non komen
|objè=
|Fichye=
|referans=
}

**Bòl** se yon veso won e fon pou moun mete manje. Yon bòl pi bon pou sèvi bouyon avèk sòs paske asyèt twò plat pou djòb sa a. 

## Tradiksyon
*Lòt kreyòl:
*Franse:
*Angle:
*Alman:
*Panyòl:

## Istwa
Istwa mo sa

## Referans

## Lyen deyò
Bò

**Bò** se yon pati bagay ki pa orizontal.  Yon fas nan nenpòt bagay.  Yon ekspresyon moun itilize pou montre, de bagay, yonn pi pre lòt la. 

## Tradiksyon
*Lòt kreyòl:
*Franse: bord
*Angle: side
*Alman: Seite
*Panyòl: lado

## Istwa
Istwa mo sa

## referans
## Kèk lyen
Bòlèt

Bòlèt, Lotri peyi Ayiti a.  Ayisyen jwe bòlèt an kachèt nan kèk lòt peyi tankou Etazini.  Yo telefone moun nan peyi Ayiti pou konnen ki boul ki soti nan jou sa a. 

## Tradiksyon
*Lòt kreyòl:
*Franse:
*Angle:
*Alman:
*Panyòl:

## Istwa
Istwa mo sa

## referans
## Kèk lyen
Bon

**Bon** se ki pa mal. Tout bagay ki ale egzateman jan sosyete a espere li te dwe ale.  Tout bagay moun renmen gen nan bouch li.  Yon nouriti moun renmen.  Nenpòt sa ki fè yon moun santi li byen. 

## Tradiksyon
*Lòt kreyòl:
*Franse: bon
*Angle: good
*Alman: gut
*Panyòl: bueno

## Istwa
Istwa mo sa

## referans
## Kèk lyen
Bòn

Bòn, Limit yon bagay.  Kote yon bagay kòmanse, fini.  Yon travayè andedan kay yon moun ki fè manje, netwaye, lave, pase rad. 

## Tradiksyon
*Lòt kreyòl:
*Franse:
*Angle:
*Alman:
*Panyòl:

## Istwa
Istwa mo sa

## referans
## Kèk lyen
Bonm

**Bonm** se yon veso won, fon moun itilize sou dife pou fè manje pou plizyè moun manje.  Manje ki fini fèt nan bonm ale nan asyèt, bòl pou moun manje.  Yon kannistè eksplozif ki kapab fè anpil dega tankou touye moun, kraze kay. 

## Tradiksyon
*Lòt kreyòl:
*Franse:
*Angle:
*Alman:
*Panyòl:

## Istwa
Istwa mo sa

## Referans

## Lyen deyò
Bonbade

Bonbade, Lage yon kannistè eksplozif nan yon zòn pou kraze zòn nan, bagay nan zòn nan.  Fè yon gwo van nan yon chanm ki gen anpil moun; rezilta van sa a fè yon travay ki kapab konpare avèk travay yon bonb. 

## Tradiksyon
*Lòt kreyòl:bonbarde(crèole mauricien)
*Franse:bombardé
*Angle:bombarded
*Alman:bombardiert
*Panyòl:bombardeado

## Istwa
Istwa mo sa

## referans
## Kèk lyen
Bonbon

Bonbon, Yon bagay ki tèlman bon, yon sèl mo bon pa kont pou di li bon. Nenpòt pat farin melanje avèk dlo, sik, e latriye epi ki ale nan fou. 

## Tradiksyon
*Lòt kreyòl:kouki(kreyòl mauricien)
*Franse: bonbon
*Angle:cookies
*Alman:
*Panyòl:galletas

## Istwa
Istwa mo sa

## Referans

## Lyen deyò
Bonjou

Bonjou, Yon mo moun nan ti kiminote yo itilize pou salye lòt moun yo rankontre nan maten.  Swè yon moun fè yon lòt pou jounen moun sa pase byen. 

## Tradiksyon
*Lòt kreyòl:
*Franse: bonjour, salut
*Angle: Hello
*Alman: Guten Tag, Hallo
*Panyòl: buenos dias, hola

## Istwa
Istwa mo sa

## referans
## Kèk lyen
Bonswa

Bonswa, Yon mo moun nan ti kominote yo itilize pou salye yon lòt moun lè yo rankontre li aswè, apre mitan jounen an.  Swè yon moun fè yon lòt avèk espwa sware moun nan ap ale pase byen. 

## Tradiksyon
*Lòt kreyòl:
*Franse: bonsoir
*Angle: Good evening
*Alman: guter Abend
*Panyòl: buena tarde

## Istwa
Istwa mo sa

## referans
## Kèk lyen
Bonte

Bonte, Kalite yon moun genyen ki ale nan direksyon sosyete kote li ap viv konsidere kòm bon.  Eta yon moun ki renmen ede lòt moun ki nan bezwen.    

## Tradiksyon
*Lòt kreyòl:
*Franse: bonté
*Angle: goodness
*Alman: die Güte
*Panyòl: bondad

## Istwa
Istwa mo sa

## referans
## Kèk lyen
Bòs

Bòs, Moun ki konnen kijan pou li fè, ranje yon bagay ki kase, ki pa fonksyone byen.  Pwofesyonèl nan ti zòn peyi Ayiti yo tankou ebenis, òfèv, e latriye.  

## Tradiksyon
*Lòt kreyòl:
*Franse:
*Angle:
*Alman:
*Panyòl:

## Istwa
Istwa mo sa

## referans
## Kèk lyen
Bosou

Bosou, Pi piti nan twa timoun yon manman fè pandan yon sèl akouchman.   

## Tradiksyon
*Lòt kreyòl:
*Franse:
*Angle:
*Alman:
*Panyòl:

## Istwa
Istwa mo sa

## referans
## Kèk lyen
Bouboun

Bouboun, Pati nan kò yon fi ki pi entim pou li plis pase tout rès kò li.  Kote yon fi itilize pou pipi, koupe, pouse pitit soti nan vant li, pran plezi. 

## Tradiksyon
*Lòt kreyòl:
*Franse:
*Angle:
*Alman:
*Panyòl:

## Istwa
Istwa mo sa

## referans
## Kèk lyen
Bouda

**Bouda**, Pati nan yon pye bwa ki touche tè a.  Pati dèyè kò moun ant do li e janm li.  Moun itilize tou ki nan mitan bouda li pou pouse poupou deyò.  Se pati sa a nan kò fi anpil gason toujou enterese gade plis. 

## Tradiksyon
*Lòt kreyòl:
*Franse:
*Angle:
*Alman:
*Panyòl:

## Istwa
Istwa mo sa

## referans
## Kèk lyen
Bouden

**Bouden** se yon bagay fo yon moun bay yon lòt moun, san lòt moun nan pa konnen, pou yon bon bagay. Manti.
**Bouden** se san kochon ki kwit nan trip tankou yon sosis.

## Tradiksyon
*Lòt kreyòl:
*Franse:
*Angle:
*Alman:
*Panyòl:

## Istwa
Istwa mo sa

## Referans

## Lyen deyò
Bouji

Bouji,  Prèske menm bagay avèk balèn.  Yon fabrikasyon ayisyen ki gen yon mèch koton avèk lasi; konsa li kapab boule pou bay limyè.  Pè avèk pastè itilize balèn nan legliz, bòkò itilize bouji nan badji.  Kidonk bouji se yon enstriman pou rele lespri yo. 

## Tradiksyon
*Lòt kreyòl:bouji(kreyòl mauricien)
*Franse: bougie
*Angle: candle
*Alman: die Kerze
*Panyòl: vela

## Istwa
Istwa mo sa

## referans
## Kèk lyen
Boujonnen

Boujonnen, Lè yon plant, yon pye bwa, branch yon pye bwa kòmanse grandi. 

## Tradiksyon
*Lòt kreyòl:
*Franse:
*Angle:
*Alman:
*Panyòl:

## Istwa
Istwa mo sa

## referans
## Kèk lyen
Boujwa

**Boujwa**, Moun nan ansyen sosyete fransè yo ki te gen tout pouvwa politik, ekonomik, e latriye.  Moun nan sosyete ayisyen yo ki panse yo siperyè mas pèp la e ki gen pouvwa ekonomik e politik nan men yo.  Yon ti gwoup moun ki fè sa yo vle nan peyi a paske yo gen gwo lajan nan men yo. Boujwazi, Denominasyon gwoup boujwa yo.  Nenpòt kouch nan sosyete anyisyen an ki panse li siperyè mas peyi a e ki gen pouvwa  ekonomik e politik peyi a nan men yo. 

## Tradiksyon
*Lòt kreyòl:
*Franse: bourgeois
*Angle:
*Alman: bürgerlich
*Panyòl: burgués

## Istwa
Istwa mo sa

## referans
## Kèk lyen
Boukan

Boukan, Yon flanm dife moun prepare pou diminye fatray, pou fè espas, pou boukannen yon bagay, pou chofaj. 

## Tradiksyon
*Lòt kreyòl:
*Franse:
*Angle:
*Alman:
*Panyòl:

## Istwa
Istwa mo sa

## referans
## Kèk lyen
Boukannen

**Boukannen**, Mete, yon bagay pou moun manje, sou flanm dife pou jis li  vini mou, li kwit.  Mete yon bagay nan boukan dife. 

## Tradiksyon
*Lòt kreyòl:
*Franse:
*Angle:
*Alman:
*Panyòl:

## Istwa
Istwa mo sa

## Referans

## Lyen deyò
Bouki

Bouki, Yon karaktè nan lejand ayisyen ki toujou gen pou li kontrekare Timalis.  Yon moun ki kapab pote anpil chay. 

## Tradiksyon
*Lòt kreyòl:
*Franse:
*Angle:
*Alman:
*Panyòl:

## Istwa
Istwa mo sa

## referans
## Kèk lyen
Boukle

Boukle, Kole de pwent yon sentiwon ansanm pou li kapab peze yon rad sou senti moun; konsa rad la pa kapab glise desann. 

## Tradiksyon
*Lòt kreyòl:
*Franse:
*Angle:
*Alman:
*Panyòl:

## Istwa
Istwa mo sa

## referans
## Kèk lyen
Boul

**Boul** gen plizyè sans.
* Sans 1 : nenpòt bagay ki won.  
* Sans 2 : yon balon, yon bagay moun mete lè ladann pou li vin won. Yo itilize li pou jwe volebòl, foutbòl, baskètbòl, tenis, elatriye.
* Sans 3 : pati nan yon bagay ki pouse sou deyò.
* Sans 4 : nimewo lotri.

## Tradiksyon
*Lòt kreyòl:boul(kreyòl seychellois)
*Franse: boule
*Angle: ball
*Alman: Ball
*Panyòl: bola

## Istwa
Istwa mo sa

## Referans

## Lyen deyò
Boulanje

Boulanje, Yon kay ki gen yon fou andedan li e moun itilize pou kwit pen, gato, bonbon, e latriye.  Nan gwo vil Ayiti yo, anpil boulanje gen yon fou an metal ki brile gaz ou byen elektrisite.  Nan vil pwovens yo, moun yo fè fou yo avèk labou e wòch ou byen mòtye e wòch ou byen brik.  Fou sa yo gwo anpil e yo kapab anfounen anpil plato pen an menm tan. 

## Tradiksyon
*Lòt kreyòl:
*Franse: boulanger
*Angle: baker
*Alman: der Bäcker
*Panyòl: panadero

## Istwa
Istwa mo sa

## referans
## Kèk lyen
Boule

Boule, Resevwa twòp chalè pou vini transfòme an dife.  Kole dife sou yon kò ki pa kapab tolere dife, chalè a.  Kole dife sou yon kò ki pa tolere dife pou jis li vini koulè nwa e fasil pou kraze, jis li kraze menm. 

## Tradiksyon
*Lòt kreyòl:
*Franse:
*Angle:
*Alman:
*Panyòl:

## Istwa
Istwa la vi
Ye pa istwa pou boule

## referans
## Kèk lyen
Boulèt

Boulèt, Yon ti boul.  Yon boul ki soti nan bouch yon kanno.  Yon ti boul ki fèt avèk vyann e ki fri nan lwil. 

## Tradiksyon
*Lòt kreyòl:
*Franse: Boulette
*Angle:
*Alman:
*Panyòl:

## Istwa
Istwa mo sa

## referans
## Kèk lyen
Boulon

Boulon, Yon moso metal avèk filyè sou kote yon tou won andedan li.  Deyò yon boulon gen kat, senk, ou byen sis kwen; konsa yon kle kapab kenbe li pou boulonnen yon vis. 

## Tradiksyon
*Lòt kreyòl:
*Franse:
*Angle:
*Alman:
*Panyòl:

## Istwa
Istwa mo sa

## referans
## Kèk lyen
Boulonnen

Boulonnen, Vise.  Mete yon boulon nan pwent yon vis epi vire li pou filyè boulon an rantre nan fliyè vis la pou jis boulon an mache kont sou vis la. 

## Tradiksyon
*Lòt kreyòl:
*Franse:
*Angle:
*Alman:
*Panyòl:

## Istwa
Istwa mo sa

## referans
## Kèk lyen
Boulvèse

Boulvèse, Toumante.  Eta yon moun ki pa kapab reflechi nòmalman, ki anvi vwomi kèk.  Eta yon moun ki pa janm kontinye yon travay, yon konvèsasyon, anyen ditou lè li kòmanse li. 

## Tradiksyon
*Lòt kreyòl:
*Franse: bouleverser
*Angle: to upset
*Alman: aufregen
*Panyòl:

## Istwa
Istwa mo sa

## referans
## Kèk lyen
Boum

Boum, Eklatman.  Aparisyon plisyè bagay ansanm.  Yon bri tout moun ki pre ap toujou tande kapab gen anpil dega ki kontinye apre li. 

## Tradiksyon
*Lòt kreyòl:
*Franse:
*Angle:
*Alman:
*Panyòl:

## Istwa
Istwa mo sa

## referans
## Kèk lyen
Bourik

**Bourik** se yon bèt kout ki kapab pote anpil chay. Yon bèt ki nan menm fanmiy avèk cheval, men li pi piti pase yon cheval e li gen zòrèy long. Papa yon milèt. Yon moun ki gen rayaksyon vyolan menmsi yon lòt moun byen dous avèk li. Yon moun ki pa konnen jwe, men ki konnen goumen byen. 

## Tradiksyon
* Lòt kreyòl:
* Franse: âne
* Angle: donkey
* Alman: Esel
* Panyòl: burro, asno

## Etimoloji
Mo *bourik* la soti nan lang franse a (*bourrique*) ki soti nan lang panyòl la (*burro*).

## Referans

## Lyen deyò
Bous

Bous, Yon ti sak fi kenbe nan men yo lè yo soti lakay yo e ki kapab genyen kòb, fa e latriye andedan li.  Yon ti sak ki vlope an de pou gason mete tout enfòmasyon enpòtan yo bezwen kenbe nan pòch yo avèk lajan pou yo depanse. 

## Tradiksyon
*Lòt kreyòl:
*Franse:
*Angle:
*Alman:
*Panyòl:

## Istwa
Istwa mo sa

## referans
## Kèk lyen
Bouch

**Bouch** se yon twou nan figi pou respire, bwè e manje. Moun itilize li ositou pou pale e chante.

## Tradiksyon
* Lòt kreyòl:labous(kreyòl mauricien)
* Franse: bouche
* Angle: mouth
* Alman: Mund
* Panyòl: boca

## Etimoloji
Mo *bouch* la soti nan lang franse a (*bouche*) ki soti yon mo laten (*bucca*).

## referans
## Kèk lyen
Bouskile

Bouskile, Pouse moun, yon bagay soti nan yon pozisyon avèk anpil fòs. 

## Tradiksyon
*Lòt kreyòl:
*Franse:
*Angle:
*Alman:
*Panyòl:

## Istwa
Istwa mo sa

## referans
## Kèk lyen
Bout

Bout, Moso nan yon bagay.  Finisman yon bagay, yon travay, yon wout, yon devwa. 

## Tradiksyon
*Lòt kreyòl:
*Franse:
*Angle:
*Alman:
*Panyòl:

## Istwa
Istwa mo sa

## referans
## Kèk lyen
Boutèy

**Boutèy** se yon resipyan pou kenbe likid. Bouch li kapab gen lajè kont pou yon dwèt pous rantre, men anba li kapab kenbe anpil likid. 

## Tradiksyon
* Lòt kreyòl:
* Franse: bouteille
* Angle: bottle
* Alman:
* Panyòl:

## Istwa
Istwa mo sa

## referans
## Kèk lyen
Bouton

**Bouton**, Yon ti moso zo, metal avèk de (2) ou byen kat (4) ti tou nan li ki pèmèt moun fèmen rad sou yo. 

Yon ti boul maladi ki grandi soti nan kò yon èt vivan.  

Yon ti moso plastik, metal teknisyen mete sou deyò yon aparèy pou pèmèt moun ki ap itilize aparèy la kontwole pyès andedan aparèy sa a. 

## Tradiksyon
*Lòt kreyòl:
*Franse: bouton
*Angle: button
*Alman:Taste
*Panyòl:botón

## Istwa
Istwa mo sa

## Referans

## Lyen deyò
Boutonnen

Boutonnen, Rantre bouton nan yon rad nan tou ki fèt pou sa. 

## Tradiksyon
*Lòt kreyòl:
*Franse:
*Angle:
*Alman:
*Panyòl:

## Istwa
Istwa mo sa

## referans
## Kèk lyen
Bouyi

Bouyi, Mouvman yon likid ki nan yon resipyan ap fè lè chalè touche kò resipyan epi pouse tanperati li rive a san degre.  Mouvman anlè, sou fas yon likid ki se rezilta yon lòt mouvman ki ap fèt anba likid sa a. 

## Tradiksyon
*Lòt kreyòl:
*Franse:
*Angle:
*Alman:
*Panyòl:

## Istwa
Istwa mo sa

## referans
## Kèk lyen
Bouyon

Bouyon, Yon manje fòtifyan ki gen legim, vyann, avèk viv nan li.  Premye tèks yon moun ekri avèk entansyon pou korije li anvan odyans li wè tèks sa a. 

## Tradiksyon
*Lòt kreyòl:
*Franse:
*Angle:
*Alman:
*Panyòl:

## Istwa
Istwa mo sa

## referans
## Kèk lyen
Bouzen

Bouzen, Yon fi oswa yon gason ki kouche avèk nenpòt moun san li pa chwazi moun sa yo poul rete avèl.  Yon moun ki fè lanmou avèk yon lòt moun pou lajan. Yon moun ki ap lese manyen yon pati nan kò l pou lajan. Yon moun kap vann kòl pou atire lòt moun vinn kouchel pou lajan
Souvan se pou pwoblèm ekonomik ke moun sa yo nan sityasyon sa.

## Tradiksyon
*Lòt kreyòl :putain(kreyòl mauricien)
*Franse : prostituée
*Angle : prostitute
*Alman : die Hure
*Panyòl : prostituta

## Istwa
Istwa mo sa

## Referans

## Lyen deyò
Bòy

**Bòy**, Yon boul ayisyen prepare avèk farin frans pou mete nan bouyon.  Andedan bòy pa janm fini kwit tout bon vre, men anpil ayisyen renmen manje li.  Yo mete li nan sòs vyann tou. 

## Tradiksyon
*Lòt kreyòl:
*Franse:
*Angle:
*Alman:
*Panyòl:

## Istwa
Istwa mo sa

## referans
## Kèk lyen
Bri

**Bri** se yon son ki an dezòd. Yon son ki pi wo pase sa ki te egziste anvan li. 

## Tradiksyon
* Lòt kreyòl:
* Franse:
* Angle:
* Alman:
* Panyòl:

## Istwa
Istwa mo sa

## referans
## Kèk lyen
Brik

Brik, Yon ti moso mòtye moun prepare avèk ajil wouj epi yo anfounen li.  Mason itilize brik pou fè mi pou kay e latriye. 

## Tradiksyon
*Lòt kreyòl:blok(kreyòl seychellois)
*Franse: brique 
*Anglè:brick
*Alman:Ziegel
*Panyòl:ladrillo

## Istwa
Istwa mo sa

## referans
## Kèk lyen
Bwa

**Bwa** se materyo pyebwa. Bwa se moso yon pyebwa e tout kò pyebwa a menm. Anpil peyizan ayisyen di bwa mango fè bon planch.

Bwa se kò tout plant ki di, sòti nan rasin rive nan tèt. (Bwa mango, Bwa zaboka)

Bwa ka kò lot plant ki pa di tankou Bwa bannann. 

Bwa refere yon forè. Yon rak bwa. 

Bwa (vilgè) idandifye pati jenital gason. 
## Tradiksyon
* Lòt kreyòl:
* Franse: bois
* Angle: wood
* Alman: Holz
* Panyòl: madera 
* Pòtigè: madeira

## Etimoloji
Mo *bwa* a soti nan lang franse a (*bois*).

## Referans

## Lyen deyò
Bondi

Bondi, Eta yon bagay ki ale frape yon kote epi li retounen nan direksyon li te soti. 

## Tradiksyon
*Lòt kreyòl:
*Franse:
*Angle:
*Alman:
*Panyòl:

## Istwa
Istwa mo sa

## referans
## Kèk lyen
Bwat

**Bwat** se yon resipyan. Yon bagay ki gen sis fas. 

## Tradiksyon
*Lòt kreyòl:
*Franse:
*Angle:
*Alman:
*Panyòl:

## Etimolji
Mo *bwat* la soti nan lang franse a (*boîte*).

## referans
## Kèk lyen
Bwè

**Bwè**, mete yon likid nan bouch pou li glise desann nan vant.  Fè likid rantre nan yon lòt kò. 

## Tradiksyon
*Lòt kreyòl:
*Franse: boire
*Angle: to drink
*Alman:trinken
*Panyòl:

## Istwa
Istwa mo sa

## Referans

## Lyen deyò
Bwase

Bwase, Rantre bwa nan yon bagay epi vire bwa a tou won andedan bagay la.  Si yon moun ap eseye vire ren li tou won, moun kapab di li ap bwase ren li.  

## Tradiksyon
*Lòt kreyòl:
*Franse:
*Angle:
*Alman:
*Panyòl:

## Istwa
Istwa mo sa

## referans
## Kèk lyen
Byè

**Byè** se yon bweson ki gen alkòl nan li. Moun ki fè byè yo itilize dlo kann pou fè li. 

## Tradiksyon
* Lòt kreyòl:
* Franse: bière
* Angle: beer
* Alman: Bier
* Panyòl: cerveza

## Istwa
Istwa mo sa

## referans
## Kèk lyen
Byen

Byen, Tout sa ki bon, ki fèt jan sosyete a espere li te sipoze fèt.  Bondye. 

## Tradiksyon
*Lòt kreyòl:
*Franse:
*Angle:
*Alman:
*Panyòl:

## Istwa
Istwa mo sa

## referans
## Kèk lyen
Byenfè

Byenfè, Yon entansyon pou fè byen ki bay satisfaksyon a moun ki benefisye byen an. 

## Tradiksyon
*Lòt kreyòl:
*Franse:
*Angle:
*Alman:
*Panyòl:

## Istwa
Istwa mo sa

## referans
## Kèk lyen
Byenveyan

Byenveyan,  Yon moun ki aksepte responsablite pou siveye yon moun, yon bagay pou anyen mal pa rive. 

## Tradiksyon
*Lòt kreyòl:
*Franse:
*Angle:
*Alman:
*Panyòl:

## Istwa
Istwa mo sa

## referans
## Kèk lyen
Dam

**Dam** se fanm ki pa jenn, ki moun respekte tèt li. Fi ki nan yon bal.  Yon ki abiye yon fason respektye ki fè depi moun wè li yo deja devine li se yon madanm.

## Tradiksyon
*Lòt kreyòl:
*Franse: dame
*Angle: lady
*Alman: die Dame
*Panyòl: dama

## Istwa
Istwa mo sa

## referans
## Kèk lyen
Damyen

Damyen, Yon zòn nan nò Pòtoprens kote pi gwo lekòl agwonomi peyi a sitiye.  Tout moun rele lekòl la Damyen tou. 

## Tradiksyon
*Lòt kreyòl:
*Franse:
*Angle:
*Alman:
*Panyòl:

## Istwa
Istwa mo sa

## referans
## Kèk lyen
Dan

**Dan**, Yon kantite zo ki grandi andedan bouch.  Yon moun kapab genyen trant-de dan nan bouch li lè li fini granmoun.  Yon timoun kapab genyen venn-kat dan nan bouch li pou yon bon bout tan anvan li rive gen rès yo. 

## Tradiksyon
*Lòt kreyòl:
*Franse: dent
*Angle: tooth
*Alman: Zahn
*Panyòl: diente

## Etimoloji
Mo *dan* an soti nan lang franse a (*dent*) ki soti nan lang laten an (*dens*).

## referans
## Kèk lyen
Danje

Danje, Yon obstak sou wout yon moun ki kapab kòz yon mal tankou lanmò. 

## Tradiksyon
*Lòt kreyòl:Danze(créole seychellois)
*Franse: danger
*Angle: danger
*Alman: Gefahr
*Panyòl: peligro

## Istwa
Istwa mo sa

## referans
## Kèk lyen
Dans

**Dans** se aksyon yon moun k ap danse. Dans se yon fòm la.  ~ chèz, Yon dans kote moun ki ap danse yo a fè wonn plizyè chèz, men gen yon dansè an plis ke kantite chèz ki genyen an.  chak fwa mizik la sispann jwe, tout moun gen pou yo chache yon chèz pou chita.  Moun ki pa jwenn yon chèz pou li chita a ap soti nan dans la ansanm avèk yonn nan chèz yo.  Sa kontinye konsa jis yon sèl moun rete nan dans la epi li genyen. 

## Tradiksyon
*Lòt kreyòl:
*Franse: danse
*Angle: dance
*Alman: Tanz
*Panyòl:

## Istwa
Istwa mo sa

## referans

## Kèk lyen
Danse

**Danse** se yon fason moun souke kò yo nan ton yon mizik.  Souke kò pandan mizik ap jwe.  Souke kò tankou lè mizik ap jwe, menmsi pa gen mizik ki ap jwe.

## Tradiksyon
*Lòt kreyòl: *daànsei*&#8239;
*Franse: *danse* ; *danser*
*Angle: *dance*
*Alman: *tanzen*
*Panyòl: *bailar*

## Istwa
Istwa mo sa

## Referans

## Kèk lyen
Dansè

Dansè, Moun ki souke kò li lè misik ap jwe.  Moun ki souke kò li tankou lè mizik ap jwe menmsi mizik pa ap jwe. 

## Tradiksyon
*Lòt kreyòl:
*Franse: danseur
*Angle: dancer
*Alman: der Tanzer
*Panyòl: bailarín

## Istwa
Istwa mo sa

## referans
## Kèk lyen
Damye

**Damye** se yon jwèt ki jwe avèk 20 pyon pou chak nan de jwè yo.  chak fwa opòtinite prezante pou yon jwè jwenn yon espas vid dèyè yon pyon opozan li a epi pase pyon pa li a lòt bò pyon opozan an, li retire yon pyon opozan an nan jwèt la.  Jwèt la kontinye konsa jis pyon yon jwè fini pran tout pyon lòt Jwè a anvan.  Jwè sa a pèdi.  chak fwa pyon yon opozan rive nan liy ki pi pre lòt jwè a, jwè sa a fèt pou li mete yon lòt pyon sou pyon ki rive nan liy sa.  Tou de pyon sa yo kapab deplase ansanm pou retire yon lòt pyon nan nenpòt distans sou yon liy dwat. 

## Tradiksyon
*Lòt kreyòl:
*Franse: damier
*Angle: checkerboard
*Alman: Damebrett
*Panyòl: tablero de damas

## Istwa
Istwa mo sa

## Referans

## Lyen deyò
Danti

Danti, Jan dan ranje nan bouch.  Moun ki gen bèl ranje dan, gen bèl danti.  Si dan yon moun fè ès (S), moun sa gen move danti. 

## Tradiksyon
*Lòt kreyòl:
*Franse: dentition
*Angle: dentition
*Alman: Zahn
*Panyòl: dentadura

## Istwa
Istwa mo sa

## Referans

## Lyen deyò
Dantis

Dantis, Doktè ki te ale lekòl pou etidye dan e ki kapab analize, netwaye dan, mete fo dan pou moun. 

## Tradiksyon
*Lòt kreyòl:
*Franse: dentiste
*Angle: dentist
*Alman: der Zahnarzt
*Panyòl: dentista

## Istwa
Istwa mo sa

## Referans

## Lyen deyò
Dantisyon

Dantisyon, Jan dan grandi nan bouch yon moun.  Yon etap nan lavi moun kote dan ti bebe ap parèt nan jansib yo yonn apre lòt anvan yon gen venn-kat dan nan bouch yo. 

## Tradiksyon
*Lòt kreyòl:
*Franse: dentition
*Angle: dentition
*Alman: die Zahnen
*Panyòl: dentición

## Istwa
Istwa mo sa

## referans
## Kèk lyen
De

**De** se chif 2. Yon chif ki vini apre en an.  En ogmante sou en.  Yonn plis yon lòt.  Yon ti aparèy koutiryè mete nan pwent dwèt yo pou koud; konsa egiy la pa kapab pike dwèt yo.  

## Tradiksyon
*Lòt kreyòl:
*Franse: deux
*Angle: two
*Alman: zwei
*Panyòl: dos

## Etimoloji
Mo *de* a soti nan lang franse a (*deux*) ki soti nan yon mo laten (*duo*).

## referans
## Kèk lyen
Debake

Debake, Retire chay sou yon bagay.  Eta yon bagay, yon moun ki desann soti yon kote. 

## Tradiksyon
*Lòt kreyòl:
*Franse:
*Angle:
*Alman:
*Panyòl:

## Istwa
Istwa mo sa

## referans
## Kèk lyen
Defèt

Defèt, chanje fòm yon bagay ki te fèt deja.  Kraze yon bagay. 

## Tradiksyon
*Lòt kreyòl:
*Franse:
*Angle:
*Alman:
*Panyòl:

## Istwa
Istwa mo sa

## referans
## Kèk lyen
Definisyon

Definisyon, Lide ki esplike kisa yon bagay, yon mo vle di;  konsa lè moun wè mo sa, bagay sa yo kapab kole lide sa a sou mo a, bagay la. 

## Vodvil
*Lòt kreyòl:
*Franse: définition
*Angle: definition
*Alman: die Definition
*Panyòl: definición

## Istwa
Istwa mo sa lide ya se yon enpresyon ou ka gen

## referans
## Kèk lyen
Defini

Defini, Bay yon bagay, yon mo yon definisyon. 

## Tradiksyon
*Lòt kreyòl:
*Franse: définir
*Angle: to define
*Alman: definieren
*Panyòl: definir

## Istwa
Istwa mo sa

## referans
## Kèk lyen
Degobe

Degobe, Yon ti kouch lè ki soti nan bouch yon moun paske moun nan te kite tan pase apre li te santi grangou anvan li manje.  Reyaksyon gaz kabonik nan vant moun ki ap chache kote pou yon soti e lè yo soti, yo fè yon bri moun rele gaz tou. 

## Tradiksyon
*Lòt kreyòl:
*Franse:
*Angle:
*Alman:
*Panyòl:

## Istwa
Istwa mo sa

## referans
## Kèk lyen
Dekòde

Dekòde, Defèt yon kòd yon fason pou dekole de branch ki rantre nan konstitisyon kòd la. 

## Tradiksyon
*Lòt kreyòl:
*Franse:
*Angle:
*Alman:
*Panyòl:

## Istwa
Istwa mo sa

## referans
## Kèk lyen
Degre

Degre, Nivo yon moun, yon bagay rive.  Dènye klas yon moun te pase nan yon disiplin lekòl.  Yon mezi moun itilize pou kontwole tanperati.  Gen twa mezi konsa:  Celcius, Fahrenheit, Kelvin. 

## Tradiksyon
*Lòt kreyòl:
*Franse:
*Angle:
*Alman:
*Panyòl:

## Istwa
Istwa mo sa

## referans
## Kèk lyen
Dekoud

Dekoud, Retire kouti ki te kenbe yon moso twal ou byen nenpòt lòt bagay ki kapab koud. 

## Tradiksyon
*Lòt kreyòl:
*Franse: découdre
*Angle: to unpick
*Alman: auftrennen
*Panyòl: descoser

## Istwa
Istwa mo sa

## referans
## Kèk lyen
Dekouvri

Dekouvri, Enfòme moun sou egzistans yon bagay yo pate janm konnen.  Retire kouvèti sou yon bagay ki te kouvri. 

## Tradiksyon
*Lòt kreyòl:
*Franse: découvrir
*Angle: to discover
*Alman: entdecken
*Panyòl: descubrir

## Istwa
Istwa mo sa

## referans
## Kèk lyen
Bondye

**Bondye** silah ki siprèm nan. Men, gen lòt bagay moun ka rele dye — yon bagay moun santi ki gen gwo enpòtans pou yo, sila ki okipe premye plas oswa sila yo obeyi.

## Tradiksyon
* Lòt kreyòl:bondie(kreyòl mauricien)
* Franse: Dieu
* Angle: God
* Alman: Gott
* Panyòl: Dios

## Referans

## Lyen deyò
Dekorasyon

Dekorasyon, Ogmante bèl bagay tankou kèk koulè remakab, flè pou fè yon bagay vini bèl tou.  Bagay ki kontribye pou dekore yon lòt bagay. 

## Tradiksyon
*Lòt kreyòl:
*Franse:décoration
*Angle:decoration
*Alman:
*Panyòl:decoración

## Istwa
Istwa mo sa

## referans
## Kèk lyen
Delivre

Delivre, Retire yon gwo chay, yon responsablite , yon akizasyon sou do yon moun.  Eta yon manman ki fini pouse yon pitit soti nan vant li. 

## Tradiksyon
*Lòt kreyòl:
*Franse: délivrer
*Angle: to deliver
*Alman:
*Panyòl:

## Istwa
Istwa mo sa

## referans

## Kèk lyen
Demisyon

Demisyon, Aksyon yon mouun ki retire tout responsablite yon djòb sou do li.  Aksyon yon moun ki kite yon djòb, ki remèt patwon li yon lèt pou di li retire tèt li nan pozisyon li te okipe a. 

## Tradiksyon
*Lòt kreyòl:demision(kreyòl mauricien)
*Franse:démission
*Angle:resignation
*Alman:Rücktritt
*Panyòl:renuncia

## Istwa
Istwa mo sa

## referans
## Kèk lyen
Demoli

Demoli, Pèdi yon fòm solid pou kraze e vini plat atè. 

## Tradiksyon
*Lòt kreyòl:
*Franse: démolir
*Angle: demolish
*Alman: abreißen
*Panyòl: demoler

## Istwa
Istwa mo sa

## referans

## Kèk lyen
Demolisyon

Demolisyon, Jan yon bagay pèdi fòm li epi kraze plat atè. Etap yon bagay pase lè li ap demoli. 

## Tradiksyon
*Lòt kreyòl:
*Franse:
*Angle:
*Alman:
*Panyòl:

## Istwa
Istwa mo sa

## referans
## Kèk lyen
Depite

Depite, Yon enplwaye leta, dapre konstitisyon peyi a, moun nan yon komin eli pou ale reprezante komin nan nan chanm peyi a kote tout depite rankontre pou diskite pwoblèm komin yo avèk lwa.  Nan moman diktati yo, gwo chèf nan depatman yo, nan kapital peyi a te konnen fè magouy pou nonmen moun pa yo nan pozisyon sa a. 

## Tradiksyon
*Lòt kreyòl:
*Franse:
*Angle:deputy
*Alman:
*Panyòl:diputado

## Istwa
Istwa mo sa

## referans
## Kèk lyen
Depo

Depo, Yon chanm nan yon kay, yon ti kay nan lakou yon gwo kay, kote moun sere afè yo pou jwenn li lè yo bezwen li.  Kote mèt yon boutik, yon magazen, yon machann mete machandiz li pou jwenn lè gen anpil demand. 

## Tradiksyon
*Lòt kreyòl:
*Franse:
*Angle:
*Alman:
*Panyòl:

## Istwa
Istwa mo sa

## referans
## Kèk lyen
Depoze

**Depoze** se mete yon bagay chita nan yon pozisyon.  Elimine yon lyen avèk yon moun, yon zanmi.  Mete kòb sou yon kont nan bank. 

## Tradiksyon
*Lòt kreyòl:
*Franse: déposer
*Angle:
*Alman:
*Panyòl:

## Istwa
Istwa mo sa

## referans

## Kèk lyen
Depozit

Depozit, Yon bagay yon moun mete chita nan yon pozisyon.  Travay yon moun ki mete kòb an plis sou yon kont nan bank. 

## Tradiksyon
*Lòt kreyòl:depo(kreyòl mauricien)
*Franse:dépôt
*Angle:
*Alman:
*Panyòl:depósito

## Istwa
Istwa mo sa

## referans
## Kèk lyen
Deraye

Deraye, Soti sou yon chemen dwat pou pran yon direksyon ki pa rantre nan wout nòmal la.  Aksyon yon tren ki kite ray li pou pran wout san ray. 

## Tradiksyon
*Lòt kreyòl:
*Franse:
*Angle:
*Alman:
*Panyòl:

## Istwa
Istwa mo sa

## referans

## Kèk lyen
Demonstrasyon

Demonstrasyon, Montre potansyalite yon bagay.  Montre kisa yon bagay kapab akonpli, kapab fè.  Montre kijan yon bagay fonksyone.  Mete yon bagay devan je moun, kote pou moun kapab wè li. 

## Tradiksyon
*Lòt kreyòl:
*Franse: démonstration
*Angle: demostration
*Alman: Demostration
*Panyòl: demostración

## Istwa
Istwa mo sa

## referans
## Kèk lyen
Depatcha

Depatcha, Rache yon bagay moso pa moso; konsa li ap pèdi fòm orijinal li te genyen an. 

## Tradiksyon
*Lòt kreyòl:
*Franse:
*Angle:
*Alman:
*Panyòl:

## Istwa
Istwa mo sa

## referans
## Kèk lyen
Desandan

Desandan, Moun ki soti anlè pou rive anba.  Pitit pitit de moun, de bèt, yon ras, yon peyi.  Yon milèt se desandan yon mal bourik avèk yon femèl cheval. 

## Tradiksyon
*Lòt kreyòl:
*Franse:
*Angle:
*Alman:
*Panyòl:

## Istwa
Istwa mo sa

## referans
## Kèk lyen
Desann

Desann, Soti nan yon pozisyon ki pi wo pou rive nan yon pozisyon ki pi ba.  Soti anlè pou rive anba. 

## Tradiksyon
*Lòt kreyòl:
*Franse: descendre
*Angle: to go down
*Alman: aussteigen
*Panyòl: bajar

## Istwa
Istwa mo sa

## referans

## Kèk lyen
Desè

Desè, Yon bagay tankou konfiti, fri moun manje apre yo fini manje yon gwo repa. 

## Tradiksyon
*Lòt kreyòl:
*Franse:
*Angle:
*Alman:
*Panyòl:

## Istwa
Istwa mo sa

## referans
## Kèk lyen
Desepsyon

Desepsyon, Eta yon moun santi li lè espwa li te genyen sou yon lòt moun disparèt, pa kapab kontinye egziste. 

## Tradiksyon
*Lòt kreyòl:
*Franse:
*Angle:
*Alman:
*Panyòl:

## Istwa
Istwa mo sa

## referans
## Kèk lyen
Dechay

Dechay, Yon likid ki soti andedan yon gason, yon mal bèt lè li voye andedan yon fi, yon femèl bèt.  Likid sa a gen plizyè milyon spèmatozoyid nan li. 

## Tradiksyon
*Lòt kreyòl:
*Franse:
*Angle:
*Alman:
*Panyòl:

## Istwa
Istwa mo sa

## referans
## Kèk lyen
Dechoukè

Dechoukè, Moun ki kontribye pou dechouke yon chouk, yon moun nan yon pozisyon. 

## Tradiksyon
*Lòt kreyòl:
*Franse:
*Angle:
*Alman:
*Panyòl:

## Istwa
Istwa mo sa

## referans
## Kèk lyen
Desinatè

Desinatè, Moun ki fè desen, moun ki gen don pou fè desen.   Yon moun ki desine yon pwogram òdinatè. 

## Tradiksyon
*Lòt kreyòl:
*Franse: dessinateur
*Angle: designer
*Alman:
*Panyòl: diseñador

## Istwa
Istwa mo sa

## referans
## Kèk lyen
Desine

Desine, Fè desen.  Ranje tout fenèt, bouton, liy sèvis, kòmand nan yon pwogram òdinatè anvan pwogramè a ekri liy ki koresponn avèk desen sa yo. 

## Tradiksyon
*Lòt kreyòl:
*Franse: dessiner
*Angle: to draw
*Alman: zeichnen
*Panyòl: dibujar

## Istwa
Istwa mo sa

## referans

## Kèk lyen
Desizyon

Desizyon, Dènye analiz yon moun fè anvan li jwenn yon konklizyon.  Jan yon moun deside. 

## Tradiksyon
*Lòt kreyòl:
*Franse:
*Angle:
*Alman:
*Panyòl:

## Istwa
Istwa mo sa

## referans
## Kèk lyen
Dechennen

Dechennen, Demare yon bagay, yon moun ki te mare avèk chèn.  Yon moun ki aji yon fason ki fè lòt moun panse pa gen anyen ki te kapab anpeche li fè bagay sa a, menm chèn. 

## Tradiksyon
*Lòt kreyòl:
*Franse:
*Angle:
*Alman:
*Panyòl:

## Istwa
Istwa mo sa

## referans
## Kèk lyen
Destinatè

Destinatè, Moun, nan entansyon moun ki ap voye yon bagay, ki ap resevwa bagay la.  Pou moun ki ap voye yon bagay, se moun ki ap resevwa bagay la. 

## Tradiksyon
*Lòt kreyòl:
*Franse: destinataire
*Angle: recipient
*Alman: der Empfänger
*Panyòl: beneficiario

## Istwa
Istwa mo sa

## referans
## Kèk lyen
Detire

Detire, Rale chak pwent yon bagay nan de direksyon opoze epi gade bagay la ki ap vini pi long.  Tache pwent yon bagay solid nan yon bagay epi rale lòt pwent la pandan bagay ap vini pi long. 

## Tradiksyon
*Lòt kreyòl:elarzi(créole mauricien)
*Franse:
*Angle:
*Alman:
*Panyòl:estirar

## Istwa
Istwa mo sa

## referans

## Kèk lyen
Detounman

Detounman, Yon eta kote tout bagay pèdi, kite lòd yo te ap sib la, pa gen moun ki kapab kontwole anyen.   Yon bon egzanp detounman se sitiyasyon politik yon peyi, kèk minit, apre yon koudeta. 

## Tradiksyon
*Lòt kreyòl:
*Franse:
*Angle:
*Alman:
*Panyòl:

## Istwa
Istwa mo sa

## referans
## Kèk lyen
Devan

Devan, Direksyon moun mache a.  Fasad nan kò moun kote je, nen, bouch, e latriye, ye. 

## Tradiksyon
*Lòt kreyòl:
*Franse:
*Angle:
*Alman:
*Panyòl:

## Istwa
Istwa mo sa

## referans
## Kèk lyen
Devanjou

Devanjou, Yon moman nan maten, vè katrè konsa, anvan klate jounen an parèt.  

## Tradiksyon
*Lòt kreyòl:
*Franse:
*Angle:
*Alman:
*Panyòl:

## Istwa
Istwa mo sa

## referans
## Kèk lyen
Devastasyon

Devastasyon, Aksyon yon bagay ki devaste tankou siklòn, larivyè ki move.  Aksyon yon bagay ki kraze tout sa ki sou wout li pandan li ap pase epi kite moun nan pwoblèm pou repare sa li kraze yo. 

## Tradiksyon
*Lòt kreyòl:
*Franse:dévastation
*Angle:
*Alman:
*Panyòl:

## Istwa
Istwa mo sa

## referans
## Kèk lyen
Detant

Detant, Nenpòt moman plezi.  Yon bal. Yon piknik.  Yon moman anbyans. 

## Tradiksyon
*Lòt kreyòl:
*Franse:
*Angle:
*Alman:
*Panyòl:

## Istwa
Istwa mo sa

## referans
## Kèk lyen
Detere

Detere, Retire yon bagay anba tè.  Rekòmanse pale de yon bagay, yon sijè. 

## Tradiksyon
*Lòt kreyòl:
*Franse:
*Angle:
*Alman:
*Panyòl:

## Istwa
Istwa mo sa

## referans

## Kèk lyen
Devaste

Devaste, Kraze tout sa ki yon kote san diskriminasyon epi kite moun nan pwoblèm pou repare dega yo. 

## Tradiksyon
*Lòt kreyòl:
*Franse: dévaster
*Angle: to devastate
*Alman: verwüsten
*Panyòl: devastar

## Istwa
Istwa mo sa

## referans

## Kèk lyen
Devègonde

Devègonde, Di mo sosyete a konsidere tankou mo sal san konsidere ki moun ki ap koute mo sa yo:  timoun ou byen granmoun. 

## Tradiksyon
*Lòt kreyòl:
*Franse:
*Angle:
*Alman:
*Panyòl:

## Istwa
Istwa mo sa

## referans
## Kèk lyen
Devine

Devine, Itilize konesans pèsonèl pou jwenn repons yon kesyon, solisyon yon pwoblèm, e latriye san konnen si se li vrè repons la, vrè solisyon an davans.  Lè yon moun fini devine, li bezwen yon konfimasyon pou konnen si repons la bon. 

## Tradiksyon
*Lòt kreyòl:
*Franse: deviner
*Angle: to guess
*Alman: erraten
*Panyòl: adivinar

## Istwa
Istwa mo sa

## referans

## Kèk lyen
Devire

Devire, Kite yon liy dwat pou vire nan yon direksyon ki pa kontinye dwat. 

## Tradiksyon
*Lòt kreyòl:
*Franse:
*Angle:
*Alman:
*Panyòl:

## Istwa
Istwa mo sa

## referans

## Kèk lyen
Devlope

Devlope, Retire yon kouvèti ki te vlope yon bagay.  Grandi.  Gwosi.  Pran negatif yon film epi enprime rezilta li sou papye.  Desine, pwograme, epi pibliye yon pwogram pou itilize sou òdinatè. itilize. 

## Tradiksyon
*Lòt kreyòl:
*Franse:
*Angle:
*Alman:
*Panyòl:

## Istwa
Istwa mo sa

## referans

## Kèk lyen
Devwa

Yon **devwa** se yon aksyon ki dwe fèt pou rezon moral.

## Nan yon kontèks pwofesyonèl
Nan yon kontèks pwofesyonèl, devwa yo egzèse anba prensip etik deontyolojik (deyontoloji vle di "devwa" an grèk). An jeneral, prensip sa yo dekri nan kòd etik espesifik pou chak pwofesyon, pa egzanp kòd etik medikal, oswa nan konstitisyon.

## Tradiksyon
*Lòt kreyòl:
*Franse:
*Angle:
*Alman:
*Panyòl:

## Istwa
Istwa mo sa

## referans
## Trouver le coi dans cette phrase
Dewoute

Dewoute, Deraye.  Kite vrè wout la pou pran yon wout ki pa gen rapò ditou avèk vrè wout la.  Sispann sib yon objektif. 

## Tradiksyon
*Lòt kreyòl:
*Franse:
*Angle:
*Alman:
*Panyòl:

## Istwa
Istwa mo sa

## referans

## Kèk lyen
Dèyè

**Dèyè** se pa douvan. Fasad ki pi lèd la epi se li moun toujou wè apre yo fini wè devan an.  Fasad nan yon kay ki toujou sou bò lakou a.  Fasad nan kò moun kote tou yo itilize pou poupou a ye. 

## Tradiksyon
*Lòt kreyòl:
*Franse:
*Angle:
*Alman:
*Panyòl:

## Istwa
Istwa mo sa

## referans

## Kèk lyen
Deyò

Deyò, Yon lòt kote.  Deyò yon kay vle di espas nan lakou li, nan lari a, nan vwazinay la, e latriye. 

## Tradiksyon
*Lòt kreyòl:
*Franse:
*Angle:
*Alman:
*Panyòl:

## Istwa
Istwa mo sa

## referans
## Kèk lyen
Dezòd

Dezòd, Moun ki san prensip, san lòd, san respè pou regleman.  Eta moun ki evite, sispann sib prensip, lòd regleman.  Tout timoun dezòd paske yo poko konnen sa yo gen dwa fè, sa yo pa gen dwa fè. 

## Tradiksyon
*Lòt kreyòl:
*Franse:
*Angle:
*Alman:
*Panyòl:

## Istwa
Istwa mo sa

## referans
## Kèk lyen
Dezòdone

Dezòdone, Eta moun, bagay ki an dezòd.  Evite, sispann sib lòd, prensip, regleman. 

## Tradiksyon
*Lòt kreyòl:
*Franse:
*Angle:
*Alman:
*Panyòl:

## Istwa
Istwa mo sa

## referans
## Kèk lyen
Devlopman

Devlopman, chak etap yon bagay ki ap devlope pase pou li rive nan dènye etap devlopman an.  Yonn nan twa pati nan yon redaksyon, yon disètasyon kote elèv la pale de sijè a prèske san limit.  Pati nan yon redaksyon, yon disètasyon ki ant entwodiksyon an avèk konklizyon an.

## Tradiksyon
*Lòt kreyòl:
*Franse:
*Angle:
*Alman:
*Panyòl:

## Istwa
Istwa mo sa

## referans
## Kèk lyen
Dezole

Dezole, Eta yon moun ki pèdi tout espwa pou reyalize yon bagay, yon objektif, anyen ditou.  Dekouraje.  Fèb. 

## Tradiksyon
*Lòt kreyòl:
*Franse:
*Angle:
*Alman:
*Panyòl:

## Istwa
Istwa mo sa

## referans

## Kèk lyen
Dife

**Dife**, Rezilta limyè avèk chalè ki kole sou yon bagay sèch, flamab. 

## Tradiksyon
* Lòt kreyòl:
* Franse: feu
* Angle: fire
* Alman: Feuer
* Panyòl: fuego

## Etimoloji
Mo *dife* a soti nan lang franse a (*du feu*) ki soti nan lang laten an (*focus*).

## referans
## Kèk lyen
Diferans

Diferans, Kantite an plis, kantite ki pi piti a ant de bagay.  Bagay ki fè yon bagay pa menm avèk yon lòt bagay. 

## Tradiksyon
*Lòt kreyòl:diferans(créole mauricien)
*Franse:différence
*Angle:difference
*Alman:Unterschied
*Panyòl:diferencia

## Istwa
Istwa mo sa

## referans
## Kèk lyen
Diferansye

Diferansye, Montre, pale de diferans ki gen ant de ou byen plizyè bagay. 

## Tradiksyon
*Lòt kreyòl:
*Franse:
*Angle:
*Alman:
*Panyòl:

## Istwa
Istwa mo sa

## referans
## Kèk lyen
Diksyon

Diksyon,  Jan yon moun ranje bouch li pwononse mo ki ap soti nan bouch li. 

## Tradiksyon
*Lòt kreyòl:
*Franse: diction
*Angle:
*Alman:
*Panyòl:

## Istwa
Istwa mo sa

## referans
## Kèk lyen
Dire

Dire, Kite anpil tan pase.  Kantite tan ki pase pou yon bagay rive, fèt.  Eta yon moun ki kapab kontinye yon konvèsasyon pandan anpil tan.  Eta yon gason ki bezwen anpil tan anvan li voye. 

## Tradiksyon
*Lòt kreyòl:
*Franse:
*Angle:
*Alman:
*Panyòl:

## Istwa
Istwa mo sa

## referans

## Kèk lyen
Dirèk

Dirèk, Eta yon kontak ant de moun, de bagay kote pa gen itilizasyon yon twazyèm moun, bagay pou fè kontak la.  Yon wout dwat yon moun ap sib tankou wout yon avyon pou ale nan yon lòt peyi san rete nan yon twazyèm peyi anvan rive li nan destinasyon an. 

## Tradiksyon
*Lòt kreyòl:
*Franse:
*Angle:
*Alman:
*Panyòl:

## Istwa
Istwa mo sa

## referans
## Kèk lyen
Direksyon

Direksyon, Liy, chemen pou sib pou jwenn yon destinasyon.  Non yon biwo nan yon enstitisyon ki la pou gide moun ki bezwen jwenn yon depatman nan enstitisyon sa a. 

## Tradiksyon
*Lòt kreyòl:
*Franse: direction
*Angle: direction
*Alman: die Richtung
*Panyòl: dirección

## Istwa
Istwa mo sa

## referans
## Kèk lyen
Dirijan

Dirijan, Moun ki ap dirije yon enstitisyon, yon gwoup moun, yon biznis. 

## Tradiksyon
*Lòt kreyòl:
*Franse:
*Angle:
*Alman:
*Panyòl:

## Istwa
Istwa mo sa

## referans
## Kèk lyen
Diksyonè

**Diksyonè** se yon liv kote mo yon lang rasanble nan lòd alfabetik avèk definisyon, esplikasyon yo sou kote yo. 

## Tradiksyon
* Lòt kreyòl:
* Franse: dictionnaire
* Angle: dictionary
* Alman: Wörterbuch
* Panyòl: diccionario

## Istwa
Istwa mo sa
metafò

## referans
## Kèk lyen
Dikte

Dikte, Pale, li avèk espwa yon moun ap ekri tout sa ki ap di yo.  Di yon moun bagay pou li fè.  Fòse yon moun fè yon bagay. 

## Tradiksyon
*Lòt kreyòl:
*Franse: dicter
*Angle: to dictate
*Alman: diktieren
*Panyòl: dictar

## Istwa
Istwa mo sa

## referans
## Kèk lyen
Disètasyon

Disètasyon, Ekri sou yon sijè nan klas segondè kote elèv la gen pou li pale de sijè a sou plizyè paj.  Yon disètasyon gen yon entwodiksyon, yon devlopman, e yon konklizyon. 

## Tradiksyon
*Lòt kreyòl:
*Franse:
*Angle:
*Alman:
*Panyòl:

## Istwa
Istwa mo sa

## C'est quoi la caraïbe
## Kèk lyen
Diskèt

**Diskèt**, Yon bagay plat e kare ki kapab anrejistre son, konsève tèks, nenpòt enfòmasyon moun kapab kreye sou òdinatè.  Gen de fòm diskèt:  yonn gen twa pous edmi nan chak kwen e lòt la genyen senk pous enka nan chak kwen.  Depi teknisyen fini fè pi piti diskèt la operatè òdinatè sispann itilize pi gwo a paske pi piti diskèt la kenbe plis enfòmasyon.  Yon ti diskèt kapab kenbe de-mil paj ekriti. 

## Tradiksyon
*Lòt kreyòl:
*Franse: disquette
*Angle: floppy
*Alman:
*Panyòl:flojo

## Istwa
Istwa mo sa

## referans
## Kèk lyen
Diskou

**Diskou** se yon konvèsasyon. Yon mesaj oral pou yon odyans. 

## Tradiksyon
*Lòt kreyòl:
*Franse:
*Angle:
*Alman:
*Panyòl:

## Istwa
Istwa mo sa

## referans
## Kèk lyen
Disparèt

Disparèt, Retire yon Fichye ki devan je moun nan yon fason misterye, yon fason moun pa kapab konprann ou byen esplike.  Touye.  Detri.  Ale epi pa janm retounen ankò. 

## Tradiksyon
*Lòt kreyòl:
*Franse: disparaître
*Angle: to disappear
*Alman: verschwinden
*Panyòl: desaparecer

## Istwa
Istwa mo sa

## referans
## Kèk lyen
Dispozisyon

Dispozisyon, Desizyon final pou fè yon bagay.  Dènye desizyon pou aksepte nenpòt bagay ki ap vini an. 

## Tradiksyon
*Lòt kreyòl:
*Franse:
*Angle:
*Alman:
*Panyòl:

## Istwa
Istwa mo sa

## referans
## Kèk lyen
Divage

Divage, Pale de anpil bagay an menm tan san chwazi yon sijè an patikilye.  Pale de bagay ki pa kapab fèt e ki pa ap janm fèt.  Pale san gen yon rezon pou pale. 

## Tradiksyon
*Lòt kreyòl:
*Franse: divaguer
*Angle: to ramble
*Alman:
*Panyòl:

## Istwa
Istwa mo sa

## referans

## Kèk lyen
Divan

Divan, Yon kabann an planch ki gen kat pye, yon kadran ki kloure prèske nan tèt kat pye yo avèk moso planch pou somye, yon nat pou matla. 

## Tradiksyon
*Lòt kreyòl:
*Franse:
*Angle:
*Alman:
*Panyòl:

## Istwa
Istwa mo sa

## referans
## Kèk lyen
Divèti

Divèti, Fè, kreye bagay ki pote enpe, anpil plezi nan lavi moun.  Pran plezi nan yonn ou byen plizyè bagay. 

## Tradiksyon
*Lòt kreyòl:
*Franse:
*Angle:
*Alman:
*Panyòl:

## Istwa
Istwa mo sa

## referans
## Kèk lyen
Divine

Divine, Bay siyfikasyon, deskripsyon yon bagay san konnen vrè siyfikasyon deskripsyon bagay la. 

## Tradiksyon
*Lòt kreyòl:
*Franse:
*Angle:
*Alman:
*Panyòl:

## Istwa
Istwa mo sa

## referans

## Kèk lyen
Dis

Dis, Premye nonb ki gen de chif nan li: en (1) avèk zewo (0). 10. 

## Tradiksyon
*Lòt kreyòl:Dis(kreyòl mauricien)
*Franse: dix
*Angle: ten
*Alman: zehn
*Panyòl: diez

## Etimoloji
Mo *dis* a soti nan lang franse a (*dix*) ki soti nan yon mo laten (*decem*).

## referans
## Kèk lyen
Divinite

Divinite, Tout bagay ki gen lyen dirèk avèk Bondye, syèl la.  Tout bagay ki kapab pote non Bondye menm. 

## Tradiksyon
*Lòt kreyòl:
*Franse: divinité
*Angle: divinity
*Alman: die Göttlichkeit
*Panyòl: divinidad

## Istwa
Istwa mo sa

## referans
## Kèk lyen
Divize

Divize, Separe yon bagay an plizyè moso, pati.  Lè 4 divize pa 4 li ap separe an kat en. 

## Tradiksyon
*Lòt kreyòl:
*Franse:
*Angle:
*Alman:
*Panyòl:

## Istwa
Istwa mo sa

## referans

## Kèk lyen
Divinò

Divinò, Pwofesyonèl ki gen lespri ki ap itilize tout kò yo, dikte tout manb kò yo sa ki pou fèt, mete pawòl nan bouch yo.  Pwofesyonèl sa yo toujou fè kliyan yo konprann yo ap itilize fèy kat, tèks nan liv, men sa ki ap soti nan bouch yo pa gen pyès rapò avèk sa yo wè nan fèy kat yo, nan paj liv yo. 

## Tradiksyon
*Lòt kreyòl:
*Franse:
*Angle:
*Alman:
*Panyòl:

## Istwa
Istwa mo sa

## referans
## Kèk lyen
Divizyon

Divizyon, Yonn nan kat operasyon aritmetik yo ki montre an konbyen pati yon bagay divize.  De, se divizyon kat pa de (4 ÷ 2 = 2) 

## Tradiksyon
*Lòt kreyòl:
*Franse:
*Angle:
*Alman:
*Panyòl:

## Istwa
Istwa mo sa

## referans
## Kèk lyen
Dyab

**Dyab** la se, nan relijyon ak mitoloji, pèsonifikasyon sa ki mal ak peche, yon malveyan èt sinatirèl ki ap eseye kòwonp moun ak distans yo soti nan Bondye.

Nan krisyanis, Dyab la te orijinèlman yon zanj ki te rebele kont Bondye pou anvye, epi yo te mete li deyò nan syèl la epi yo te voye li nan lanfè ansanm ak lòt zanj kòwonpi.

## Tradiksyon
*lòt kreyòl:
*franse: Diable 
*angle: Devil
*alman: Der Teufel 
*panyòl: Diablo

## Istwa
Istwa mo sa

## Referans

## Lyen deyò
Djagwasil

Djagwasil, Pati nan yon pye palmis ki kenbe grap la anvan ou kapab wè l.  Lè ayisyen ap kouvri kay avèk tach, yo koupe li an ti moso long pou mare tach yo sou do kay la. 

## Tradiksyon
*Lòt kreyòl:
*Franse:
*Angle:
*Alman:
*Panyòl:

## Istwa
Istwa mo sa

## referans
## Kèk lyen
Djakout

Djakout, Yon valiz peyizan ayisyen ki fèt avèk fèy sèch yon plant ki rele latanyen.  Peyizan yo itilize valiz sa pou yo sere bagay ki enpòtan pou yo. 

## Tradiksyon
*Lòt kreyòl:
*Franse:
*Angle:
*Alman:
*Panyòl:

## Istwa
Istwa mo sa

## referans
## Kèk lyen
Djo

Djo, Yon ti non ayisyen bay tout moun ki rele Jozèf.  Nan kèk zòn nan peyi a, moun di djo lè yo vle di dlo. 

## Tradiksyon
*Lòt kreyòl:
*Franse:
*Angle:
*Alman:
*Panyòl:

## Istwa
Istwa mo sa

## referans
## Kèk lyen
Djòb

Djòb, Responsablite yon moun aksepte pran pou li fè yon travay pou yon lòt moun, yon konpayi.  Yon devwa. 

## Tradiksyon
*Lòt kreyòl:
*Franse:
*Angle:
*Alman:
*Panyòl:

## Istwa
Istwa mo sa

## referans
## Kèk lyen
Djòl

Djòl, Yon mannyè byen sovaj pou di bouch.  Ayisyen itilize mo sa plis lè yo fache avèk yon moun yo ap pale de li. 

*Djòl Kochon*, Yon fason pou di bouch yon lòt moun long tankou bouch kochon. 

## Tradiksyon
*Lòt kreyòl:djèl, gèl
*Franse:gueule,bouche
*Angle:mouth
*Alman:
*Panyòl:boca

## Istwa
Istwa mo sa

## referans
## Kèk lyen
Do

**Do** se yon pati kò ki opoze pwatrin an. Fas, dèyè, ki opoze devan, yon bagay.  Kote tout zo kòt yon èt vivan tankou moun kole ansanm. 

## Tradiksyon
*Lòt kreyòl:
*Franse: dos
*Angle: back
*Alman: Rücken
*Panyòl: espalda

## Istwa
Istwa mo sa

## referans

## Kèk lyen
Dokiman

**Dokiman**, yon tèks ki gen youn ou plizyè paragraf oubyen plizyè paj. Yon tit nan liy sèvis yon pwogram òdinatè kote ki esplike kisa yon operatè kapab fè pou kreye yon nouvo tèks, ouvri yon paj, fèmen yon paj, e latriye. 

## Tradiksyon
*Lòt kreyòl:
*Franse: document
*Angle: document
*Alman: das Dokument
*Panyòl:el documento

## Istwa
Istwa mo sa

## Referans

## Lyen deyò
Dokimantasyon

Dokimantasyon, Dokiman ki kapab sèvi kòm sipò pou opinyon yon moun.  Rechèch nan dokiman ki ekziste deja pou jwenn enfòmasyon ki nesesè pou ekri yon nouvo dokiman. 

## Tradiksyon
*Lòt kreyòl:
*Franse:
*Angle:
*Alman:
*Panyòl:

## Istwa
Istwa mo sa

## referans
## Kèk lyen