open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Jaden McDaniels

Jaden McDaniels, ki fèt 29 septanm 2000 nan Seattle, Washington, se yon jwè baskètbòl Ameriken ki mezire 2.04 m epi k ap jwe kòm elye oswa pisans avanse pou Minnesota Timberwolves nan NBA.

Gran frè li a, Jalen McDaniels, se yon jwè baskètbòl tou .

## Lekòl segondè ak inivèsite

### Lekòl segondè
McDaniels te jwe baskètbòl pou ekip Federal Way High School nan Federal Way, Washington. Nan premye ane li a, li te yon koekipye nan gran frè l 'Jalen epi li te ede Federal Way genyen dezyèm chanpyona eta youn apre lòt nan klas li a[1]. McDaniels te fè yon mwayèn 2.4 pwen epi li te pwan 1.8 rebondisman pou chak match. Nan de premye ane li yo, li te ede ekip li a genyen 63 match dwat, seri viktwa ki pi long nan istwa eta depi 1977.

## Referans
Allen Iverson

Allen Ezail Iverson, pi byen konnen kòm Allen Iverson ak surnome The Answer, ki fèt 7 jen 1975 nan Hampton, Virginia (Etazini), se yon jwè baskètbòl Ameriken. Li sitou te jwe kòm yon latè nan NBA a pandan karyè li, men tou kòm yon lidè ("gad konbo"). Non li rete asosye ak Philadelphia Sixers.

Apre de sezon kolèj kote li te jwe pou ekip Georgetown University Hoyas, ki te antrene pa John Thompson, Iverson te chwazi premye an jeneral nan draft NBA 1996 pa Philadelphia Sixers. Li te jwe pou Sixers yo pandan dis ane soti 1996 rive 19 desanm 2006, Lè sa a, transfere nan Denver Nuggets, kote li te jwe pou de sezon (soti nan 2006 a 2008) anvan yo te transfere nan Detroit Pistons, Lè sa a, nan Memphis Grizzlies nan la. fen sezon an. Li te sèlman jwe twa jwèt ak Grizzlies yo anvan li te kite klib la. Apre sa, li te siyen yon kontra ak Sixers yo, yon franchiz ke li te kite nan fen sezon an pou yon kontra final an Ewòp ak klib Tik Beşiktaş JK.

Pandan karyè li, Iverson te genyen anpil onè endividyèl, ki gen ladan MVP an 2001, epi li te mennen Sixers yo nan Final NBA yo menm ane sa a, final Sixers yo te pèdi devan Los Angeles Lakers. Li te premye marqueur sezon an kat fwa nan 1999, 2001, 2002 ak 2005 (ki gen ladan twa fwa ak yon mwayèn de plis pase 30 pwen).

## Nòt ak referans
Beno Udrih

**Beno Udrih**, ki fèt 5 Jiyè 1982 nan Celje, Sloveni, se yon jwè baskètbòl slovenyen ki jwe kòm menè jwèt. Li mezire 1.89 m.

## Biyografi
Orijinman nan yon fanmi jwè baskètbòl (frè l Samo se yon jwè pwofesyonèl tou), li te fè premye nan kenz nan lig la Sloveni. Li antre nan gwo klub peyi a, Union Olimpija Ljubljana, kote li te dekouvri Euroleague la.

Nan kòmansman sezon 2007-2008 la, li te siyen ak Sacramento Kings pou vin ranplasman pwen gad Mike Bibby a. Lèt la te blese byen vit ak Udrih te vin yon starter, miyò li te gen yon match trè bon kont San Antonio domine Tony Parker. Sou retounen li Mike Bibby te byen vit echanje, kidonk ranfòse nouvo estati Beno Udrih. Anpil blesi ekip la anpeche yo kandida pou faz eliminatwa yo, espesyalman nan yon Konferans Lwès trè difisil (10 ekip ki gen yon dosye pozitif - 8 premye yo kalifye).

Nan dat 24 fevriye 2014, New York Knicks te koupe l. Twa jou apre, li te rantre nan Memphis Grizzlies pou rès sezon an.

Nan dat 10 Jiyè 2014, li te siyen yon nouvo kontra dezan ak Grizzlies yo .

## Referans
EJ Liddell

Eric "E. J." Liddell Jr., ki fèt 18 desanm 2000 nan Belleville, Illinois, se yon jwè baskètbòl Ameriken ki mezire 1.97 m epi k ap jwe kòm yon pisans avanse.

## Biyografi

### Karyè pwofesyonèl

#### Pelikan Nouvèl Orleans (2022-2024)
New Orleans Pelicans te chwazi li nan 41 chwa nan draft 2022 la.

Li te siyen yon kontra de-fason ak New Orleans Pelicans nan mwa Oktòb 2022[1] men li te blese kèk tan apre epi li pa t jwe nan sezon 2022-2023 la.

Nan mwa Jiyè 2023, li te siyen yon nouvo kontra ak Pelicans yo, fwa sa a pou 6.2 milyon dola sou twa sezon .

Nan mwa jen 2024, yo te transfere l nan Atlanta Hawks men yo pa t kenbe l.

#### Chicago Bulls (2024-2025)
Nan mwa Oktòb 2024, li te siyen yon kontra *de sans* ak Chicago Bulls yo .

## Nòt ak referans
Harrison Barnes

Harrison Barnes, ki fèt 30 me 1992 nan Ames, Iowa, se yon jwè baskètbòl Ameriken ki mezire 2.01 m epi k ap jwe kòm elye oswa pisans avanse.

## Biyografi

### Karyè akademik
Nan mwa mas 2010, Barnes te genyen Morgan Wootten Award, yon prim ki rekonèt pi bon jwè lekòl segondè nan peyi a. Nan dat 10 avril 2010, Barnes te patisipe nan Nike Hoop Summit nan Rose Garden kote li te fè nòt 27 pwen. Apre sa, li te jwe nan ekip McDonald's All-American pou seleksyon Lwès la ki te genyen match la 107 a 104. Avèk 18 pwen, Barnes yo nonmen pi bon jwè nan Lwès la (Jared Sullinger se pi bon jwè nan Lès la). Lè sa a, Barnes distenge tèt li nan Jordan Brand Classic kote li te genyen tit la nan pi bon jwè, ansanm ak Kyrie Irving.

Barnes te chwazi pouswiv karyè kolèj li ak University of North Carolina Tar Heels ki te antrene pa Roy Williams. Apre premye sezon li a (2010-2011), Barnes te nonmen pi bon elèv nevyèm ane Konferans Kòt Atlantik la (freshman). Byen klase nan prediksyon yo pou 2011 NBA Draft la, Barnes kanmenm te chwazi rete nan nivo inivèsite.

## Referans
Cameron Thomas

Cameron "Cam" Bouchea Thomas, ki fèt 13 oktòb 2001 nan Yokosuka, Japon, se yon jwè baskètbòl Ameriken k ap jwe kòm detèktè.

### Karyè pwofesyonèl

#### Brooklyn Nets (depi 2021)
Li te fè premye ak Brooklyn Nets kòm yon rookie nan Summer League 2021. Lig pandan ete a gen pou objaktif pou gen rookies ak jwè san eksperyans jwe yo nan lòd yo adapte yo ak nivo a nan NBA a.

Pandan Lig ete a, li te fini kòm pi gwo marqueur tounwa a ak yon mwayèn de 27 pwen pou chak match. Li te eli ko-MVP nan Lig la pandan ete mare ak Davion Mitchell.

Li pran twazyèm plas nan mitan pi bon nòt yo nan tout tan nan Lig ete a.

Li te jwe premye match li nan NBA le 19 oktòb 2021 nan yon defèt 127-104 devan Milwaukee Bucks, li te fini jwèt la ak 2 pwen.

Nan dat 9 janvye 2022, li te fè nòt panyen genyen an nan lè siplemantè e li te pèmèt ekip li a genyen 121-119 kont San Antonio Spurs.

An fevriye 2023, Nets yo te jwe san de zetwal yo, Kevin Durant ak Kyrie Irving, epi Cameron Thomas te gen 3 match ak plis pase 40 pwen.

## Estatistik

### Akademik

|-
| align="left" | 2020-2021
| align="left" | LSU
| 29 || 29 || 33,9 || 40,6 || 32,5 || 88,2 || 3,38 || 1,45 || 0,86 || 0,21 || 23,03
|-bgcolor=#e9d9ff
| align="left" colspan="2"| Carrière
| 29 || 29 || 33,9 || 40,6 || 32,5 || 88,2 || 3,38 || 1,45 || 0,86 || 0,21 || 23,03

## Nòt ak referans
Michael Malone (baskètbòl)

Michael Malone, ki fèt 15 septanm 1971 nan Astoria (Eta New York), se yon antrenè baskètbòl Ameriken.

Li te jwe kòm yon antrenè asistan ant 1994 ak 2013, li te nonmen antrenè an tèt Sacramento Kings nan mwa me 2013 epi answit revoke nan mwa desanm 2014. Li te antrenè an tèt Denver Nuggets ant jen 2015 ak avril 2025, ak ki li te genyen tit chanpyona NBA pandan sezon 2022-2023 kont Miami Heat.

## Karyè antrenè klib la

### Kòmansman
Michael Malone se pitit Brendan Malone, yon antrenè baskètbòl ki te antrene Toronto Raptors ak Cleveland Cavaliers, pami lòt moun .

Pandan ke li te etidyan nan Loyola University, Malone se yon antrenè asistan nan Friends School nan Baltimore. Apre li fin gradye, Malone te antre nan Oakland University kòm yon antrenè asistan pou ekip Oakland Golden Grizzlies anba antrenè Greg Kampe (en). Malone pral kòmanse fòmasyon pou l rantre nan Polis Eta Michigan anvan li jwenn yon òf travay kòm asistan antrenè nan Providence College. Malone te asistan antrenè Providence soti nan 1995 a 1998. Pandan sezon 1998-99, Malone te sèvi kòm direktè administrasyon baskètbòl gason nan University of Virginia.

Tèks tradui avèk Lingvanex.com

## Nòt ak referans
Norman Powell

Norman Wilman-Calbert Powell, ki fèt 25 me 1993 nan San Diego, Kalifòni, se yon jwè baskètbòl Ameriken-Jamayiken ki mezire 1.91 m epi k ap jwe kòm detèktè oswa menm yon elye.

#### Portland Trail Blazers (2021-2022)
Nan dat 25 mas 2021, li te fè kòmès bay Portland Trail Blazers an echanj pou Gary Trent Jr. ak Rodney Hood.

Nan mwa Out 2021, li pwolonje pou senk sezon ak $ 90 milyon dola

#### Los Angeles Clippers (2022-2025)
Nan dat 4 fevriye 2022, Norman Powell te voye nan Los Angeles Clippers ak Robert Covington pou Eric Bledsoe, Justise Winslow, Keon Johnson ak yon pwochen seleksyon dezyèm tou.

#### Miami Heat (depi 2025)
An jiyè 2025, li te fè kòmès nan Miami Heat nan yon komès twa eki

## Nòt ak referans
Nikola Vučević

Nikola Vučević, ki fèt 24 oktòb 1990 nan Morges, Swis, se yon jwè baskètbòl Montenegrin ki mezire 2.09 m epi k ap jwe kòm pivot.

## Biyografi

### Jèn
Vučević te grandi pandan 12 ane nan Bèljik[ kote papa l ', Borislav Vučević, te yon jwè baskètbòl pwofesyonèl (Basket SKT Ieper, Royal IV Brussels, Okapi Aalst, RSW Liège Basket), yon ansyen entènasyonal yougoslavi. Lè sa a, fanmi Vučević te retounen nan Montenegwo. Nikola te kòmanse jwe baskètbòl e yo te nonmen pi bon jèn jwè Montenegwo an 2007[1]. Vučević se neve tou Savo Vučević, antrenè baskètbòl (Cholet, Spirou Charleroi, Saint-Quentin, Antibes, Bourg-en-Bresse, Élan sportif Chalonnais)

## Referans

## Pou fouye pi fon
 

### Lyen ekstèn
Iman Shumpert

Iman Asante Shumpert, ki fèt 26 jen 1990 nan Berwyn, Illinois, se yon jwè baskètbòl Ameriken. Li jwe nan fullback.

### Karyè pwofesyonèl

#### Nouyòk Knicks (2011–2015)

##### Sezon 2011-2012
nan dat 23 juin 2011 Li te chwazi nan 17 lanNew York Knicks  nan draft NBA 2011 la.

Iman Shumpert ap fè premye sezon pwofesyonèl li ak New York Knicks. Menm lè a, fanatik yo ak patnè li yo te apresye l gras ak dinamis li sou teren an ak bon defans li. Pandan premye match li kont Boston Celtics nan dat 25 desanm 2011, Iman Shumpert te kite teren an ak yon blesi. Li te rate kat match sezon regilye pou l retounen nan dat 6 janvye 2012 kont Charlotte Bobcats kote ankò li te jwenn bon estatistik (18 pwen a 6 sou 10 ak senk rebondisman). Li te jwe premye jwèt li kòm starter kont Detroit Pistons sou 7 janvye 2012. Nan fen premye sezon sa a, kote estatistik li yo se 9.5 pwen, 3.9 rebondi, 3.5 asistans, 1.7 vòlè ak 0.1 blòk, li parèt nan senk premye nan débutan yo, oswa rookie, pataje senkyèm plas ak Kawhi Leonard ak Brandon Knight.

Nan dat 28 avril 2012, li te blese jenou gòch li pandan premye match premye tou faz eliminatwa 2012 la kont Miami Heat, pou kont li, pandan l t ap mache sou teren an ak boul la.

## Nòt ak referans
Miles Plumlee

Miles Christian Plumlee, ki fèt 1ye septanm 1988 nan Fort Wayne (Indiana) Ozetazini, se yon jwè baskètbòl Ameriken, k ap jwe kòm pivot. Li mezire 2.11 m.

Li se frè Marshall Plumlee ak Mason Plumlee, dènye a se yon manm ekip baskètbòl Etazini pou koup di mond baskètbòl gason 2019 la.

### Milwaukee Bucks (2015–2017)
Nan dat 19 fevriye 2015, Plumlee te fè kòmès, ansanm ak Tyler Ennis, bay Milwaukee Bucks nan yon komès twa ekip ki te gen ladan tou Philadelphia 76ers; nan echanj sa a, Bucks yo resevwa Michael Carter-Williams soti nan Philadelphia, Phoenix wè arive Brandon Knight soti nan Milwaukee ak Philadelphia refè yon seleksyon premye tou nan Phoenix.

## Nòt ak referans
Dwight Howard

**Dwight Howard**, ki te fèt nan8 décembre 1985 Nan Atlanta, Georgia, li se yon jwè baskètbòl ameriken . Li mezire   epi li peze   .

### Karyè pwofesyonèl

#### Orlando Magic (2004-2012)

Twazyèm jwè nan istwa NBA yo dwe chwazi premye nan NBA Draft nan lekòl segondè, apre Kwame Brown ak LeBron James. Li te gen yon premye sezon ekselan ak franchiz Orlando Magic li a, li te eli nan senk premye debutan lig la, NBA All-Rookie Team, ki gen kat jwè yo te Emeka Okafor, Ben Gordon, Andre Iguodala ak Luol Deng[1].

Li patisipe nan 82 match ekip li a ak mwayèn 12 pwen, 10 rebondisman ak 1.6 blòk pou chak match. Li se youn nan kèk jwè nan lig la ki konpile omwen 10 pwen ak 10 rebondisman pou chak match. Li se tou premye "rookie" (ansanm ak Emeka Okafor) ki reyalize pèfòmans sa a depi Shaquille O'Neal ak Alonzo Mourning an 1992-93, menm jan li vin pi piti jwè nan listwa pou pwan 20 rebondisman nan yon jwèt (li fè li twa fwa nan yon ane).

Sezon 2005-2006 la te kòmanse byen vit pou pi gwo espwa yon franchiz Florid nan rekonstriksyon konplè. Nan dat 15 novanm 2005, Howard te fè nòt 21 pwen epi li te refè 20 rebondisman kont Charlotte Bobcats, li te vin pi piti jwè nan listwa pou make omwen 20 pwen ak 20 rebondisman nan yon match. Nan dat 20 janvye 2006, kont menm Bobcats sa yo, Howard te fè nòt 19 pwen epi li te bat rekò li pou rebondisman ak 21. Dosye sa a te dire sèlman 3 mwa depi 15 avril 2006, li te refè 26 rebondisman kote li te ajoute 28 pwen nan yon viktwa pou ekip li a kont Philadelphia 76ers. Pandan mwa avril 2006 la, nimewo 12 Magic la te fè nòt 18.1 pwen epi li te pwan 14 rebondisman pou chak match pandan ekip li a te genyen 7 match kont 2 defèt. Howard te vote pi bon jwè nan mwa a nan konferans lès la. Li te fini sezon an an mwayèn 15.8 pwen ak 12.5 rebondisman e li te vin dezyèm pi bon rebounder nan lig la dèyè Kevin Garnett byenke li te youn nan sèlman ki te depase mak 1,000 trape pandan ane a. Magic la finalman echwe nan demand yo pou yon plas nan faz eliminatwa yo (faz eliminatwa) men prepare pou lavni an nan egzèse opsyon yo te genyen sou kontra Howard ak Jameer Nelson pou sezon 2007-08 la. 16 fevriye, pandan jwèt NBA All-Star 2008 la nan New Orleans, Dwight Howard te ranpòte Konkou Slam Dunk la, dezyèm dunk li nan konpetisyon an te rete pi remakab, paske Howard te mete kostim Superman ak kap pou fè yon dunk byen lwen. jij yo ba li pi bon nòt pou dunk sa a. Howard ranpòte final la kont Gerald Green. Howard gen 1 mèt deklanche sèk.

## Referans
Omri Casspi

Omri Casspi (an ebre: עמרי כספי), fèt 22 jen 1988 nan Holon nan Izrayèl, se yon jwè izrayèlyen basketball. Li jwe nan pozisyon alye ak alye fò.

Yo te draft li nan 23yèm pozisyon draft 2009 NBA a, pa Kings Sacramento, sa te fè l premye jwè izrayèlyen nan istwa ki te chwazi nan premye tou, epi premye Izrayèlyen ki jwe nan NBA. Li te pase antou 10 sezon nan lig ameriken an, anvan li retounen jwe nan Izrayèl, kote li te kòmanse karyè l. Li te anonse retrèt espòtif li nan jiyè 2021 .

### Kòmansman pwofesyonèl
Apre l te jwe nan ekip jèn Maccabi Tel-Aviv yo, Casspi te fè debite pwofesyonèl li nan laj 17 an avèk ekip senyò a pandan sezon 2005-2006. Nan premye sezon l kòm jwè pwofesyonèl, li te fè an mwayèn 4,2 pwen ak 2,1 rebond nan 9,4 minit pa match. Nan 2006, yo te prete l bay Hapoël Galil Elyon pou sezon 2006-2007, sa te bay yon sezon enpòtan. Li te fè an mwayèn 11,1 pwen ak 3,1 rebond sou 28 match. Nan avril 2007, li te make 14 pwen pou ekip World Select nan Nike Hoop Summit nan Memphis. Apre yon kòmansman karyè pwomètè nan Izrayèl, yo te remake l Ozetazini lè l te make twa panye sou twa, ki gen youn nan twa pwen, pandan 10 minit li te pase sou teren an nan rankont ki te opoze Knicks New York ak Maccabi Tel-Aviv 11 oktòb 2007, match charite ki te jwe nan Madison Square Garden.

## Nòt ak referans
Ulrich Chomche

Ulrich Kamka Chomche, fèt 30 desanm 2005 nan Bafang nan Kamewoun, se yon jwè kamewounen basketball ki mezire 2,09 m epi ki jwe nan pozisyon pivo.

## Biyografi

### Jèn
Chomche te kòmanse jwe basketball nan laj 11 an akoz presyon kamarad li yo, paske li te pi gran timoun nan katye l. Yon ane apre, li te rantre nan NBA Academy Africa nan Saly, nan Senegal, epi li te kòmanse etidye anglè. Chomche te patisipe nan kan Basketball Without Borders 2022 nan Kè epi yo te nonmen l pi bon defansè pami gason kan an.

## Klasman

### Akademik

## Referans
Abruzzo

**Abruzzes**   (nan ) **Abruzzo**), se yon rejyon nan sid Itali.

Kapital li se vil Lakiya. Rejyon an gen ladan ansyen pwovens medyeval Abruzzo ilteryè nan nò ak Abruzzo Siteryè nan sid. Moun ki rete la yo rele *Abruzzesè* (*Abruzzesi* an Italyen).

## Nòt ak referans
Davis Bertans

Dāvis Bertāns, ki fèt 12 novanm 1992 nan Valmiera, Letoni, se yon jwè baskètbòl Letoni. Li se 2.08 m wotè epi li jwe kòm yon elye fò. Li se frè Dairis Bertāns.

## Biyografi

### Inyon Olimpik (2010-2011)
Nan mwa jen 2011, Indiana Pacers yo te chwazi li 42yèm an jeneral nan draft NBA a, epi yo te voye l nan San Antonio Spurs. Nan fen 2011, Union Olimpija te nan difikilte pou peye salè jwè li yo.

### Partizan Belgrade (janvye 2012-2014)
Nan mwa jen 2013, Bertāns te blese jenou li epi li te retounen nan konpetisyon an mas 2014.

Pandan sezon 2014-2015 la, Bertāns te nonmen pi bon jwè nan La Liga nan 5yèm jou a . Nan mwa mas 2015, li te blese seryezman jenou dwat li ankò epi li rate tout fen sezon an

## Referans
Levier Grès

**Lafayette “Fat” Lever** (li te fèt nan dat18 août 1960 (li fèt nan Pine Bluff, Arkansas ) se yon jwè baskètbòl ameriken nan NBA . Kounye a li se *direktè devlopman jwè* pou ekip Sacramento Kings la.

## Biyografi
Chwazi pa Portland Trail Blazers yo ak 11yèm chwa an jeneral nan 1982 Draft NBA a soti nan Arizona State , li te konsidere kòm youn nan pi bon gad yo pwen nan lig la nan fen ane 1980 yo lè li te jwe pou Denver Nuggets yo . Malgre wotè li (1.91 m), li se regilyèman pi bon reboseur Nuggets la .

Grès levye te jwe pou Denver soti nan 1984 1990 ak mwayèn 17.0 pwen, 7.6 rebondisman, 7.5 ede ak 2.5 vòlè nan Colorado pandan ki span. Li konsidere kòm gad la pwen ki pi konplè nan jenerasyon l 'dèyè Magic Johnson ak 46 karyè trip-doub li yo.

## Nòt ak referans
Thomas Millet

**Thomas Millet se**  te yon kolon ki soti Sen Domeng ki te jwe yon wòl politik enpòtan nan premye jou Revolisyon Ayisyen an kòm prezidan asanble Sen Mak la ak lidè " Leyopa " yo.

## Biyografi
Istoryen yo dekri Thomas Millet kòm "yon plantè kafe medyòk" ak yon "machann esklav".25 mas nan lane 1790 Epi 15 avril  se sou enpilsyon ak prezidans li ke depite eli nan twa pwovens yo, Nò, Lwès ak Sid, te konvoke nan Sen Mak, pou kreye yon nouvo "Asanble Jeneral Pati Franse Sen Domeng.

Nan moman vwayaj Leyopa yo an Frans, Thomas Millet, prezidan asanble Saint-Marc la, te dirije operasyon yo pou sezi yon bato nan Marin Wayal la.8 out nan lane 1790, li te pase yon nòt bay kapitèn Triomphant lan, Antoine Lartigue, pou mande l kolabore.

Li te youn nan kat komisè ki t ap viv Ozetazini, kote yo te pran refij, ansanm ak Fondevielle, Clausson, ak Duny. Thomas Millet, antanke youn nan "komisè kolon Sendomeng yo ki te pran refij Ozetazini," te ekri prezidan Asanble Kolon yo nan Filadèlfi,24 oktòb nan lane 1793, yon lèt ki anonse yo te voye akte asansyon "kolon franse refijye Sen Domeng yo nan Baltimore ". Finalman, san mwayen, yo te monte abò bato "La Bonne Marie" a nan avril  nan lane 1794 lè premye gwo konvwa gwoup refijye franse yo, ki te gaye nan plizyè vil ameriken, te pati pou Lafrans.

Apre yo te fin mete l nan prizon epi mete l nan prizon Carmes anba lalwa a9 mars 1794 Kolon Sendomeng yo te fè yon petisyon pou yo te mande liberasyon li, ansanm ak liberasyon Clausson, Page, Duny, Brulley, Larchevêque-Thibauld ak Legrand. Apre de mwa prizon, Thomas Millet te voye yon lèt nan dat 20 Prairial, pou l depoze yon plent bay Komite Sekirite Piblik la kont Louis-Pierre Dufay , ki t ap fè pati delegasyon franse ki soti nan pwovens Sendomeng nan nò peyi a nan sesyon Konvansyon an nan dat 29 out 1793 pandan peryòd sa a yo te aboli esklavaj la. Plent li a dirije kont pèvèsyon Fèt Èt Siprèm nan. prezans Dufay Ajan Pitt la » sipò pou esklav nwa rebèl yo. Ka inik jiskaprezan kote yon kolon ki te posede esklav te wè Robespierre, pandan lavi li, epi non pa apre lanmò li nan kontèks kontwovèsi Thermidor yo, kòm yon sipòtè ak aktè nan aplikasyon dekrè 16 Pluviôse ane II a 

Apre sa li vinn koni pou memwa li a Kont kèk komisè tankou Étienne Polverel, aK Léger-Félicité Sonthonax AK depozisyon li yo nan pwosè yo a.

## Zèv li yo

* *Nouvo egzamen rapò Mesye Barnave sou afè Sen Domeng lan, ki baze sou sa li te enprime a*, Pari Enprimri sou ri d'Argenteuil, 1790 ( li sou entènèt )
* *Enpòstu Santhonax ak Polverel yo te devwale nan Konvansyon Nasyonal la*, 1794 ( li sou entènèt )

## Referans

## Lyen deyò
Wout kominal 100-K (Ayiti)

**Wout kominal 100-K** a, oubyen **RC 100-K**, se yon wout kominal ann Ayiti, ki jwenn Gonayiv ak Ans Wouj atravè Tènèv.

## Prezantasyon
Wout 100-K a kòmanse nan entèseksyon li ak Wout Nasyonal 1 nan Gonayiv, jis nan sidwès kote wout sa a rankontre Wout Nasyonal 5. Apre sa, li pran direksyon nò pou li rive nan Rivyè Tèt Sous, li swiv jiska fwontyè komin Tènèv. Wout la travèse seksyon aksidante Tenèv la anvan li travèse Rivyè Kolorbye de fwa. Li fini nan sant vil Ans Wouj nan entèseksyon li ak Wout Nasyonal 102.

## Pakou

* Gonayiv
* Basen
* Tèrvè
* Sous Cho
* Ans Wouj

## Referans

## Gade tou
* Lis wout cominal (Ayiti)

## Referans

## Lyen deyò
Andre Roanne

**André Albert Louis Rahou,** ke yo rele **André Roanne**, ki te fèt yon 22 septemb nan lane 1896 nan 6yèm awondisman Pari a epi li te mouri nan dat4 septembre 1959 nan Cannes ,se yon aktè teyat ak sinema franse .

## Biyografi
André Roanne te jwe nan 91 fim (ki gen ladan fim kout silans nan kòmansman karyè li) ant lane 1914 ak  lane 1957, sitou bò kote Fernandel . Anplis yon majorite fim franse, li te jwe tou nan plizyè fim alman ak italyen (souvan ko-pwodiksyon franko-alman oswa franko-italyen).

Sou kat fim, li te tou asistan direktè ak/oswa montè, ko-senaris, ak asistan teknisyen (gade filmografi).

Li te marye ak aktris Fernande Albany nan mwa Oktòb nan lane 1917 answit Marie-Louise Iribe nan lane 1921  epi finalman Geneviève Callix (1909-2001).

## Filmografi konplè
(kòm yon aktè, sof si yo di otreman)

### Lane 1910 yo

### Lane 1920 yo

### Ane 1930 yo

### Ane 1940 yo

### Ane 1950 yo

## Teyat

* 1940 *Mwen gen 17 an* pa Paul Vandenberghe, reyalize pa Guy Rapp, Théâtre de la Potinière 

## Nòt ak referans

## Gade tou

### Bibliyografi

* Olivier Barrot ak Raymond Chirat, *Noir et Blanc - 250 acteurs français du cinéma français 1930-1960*, Paris, Flammarion, 2000, pp.&nbsp;493–494

### Lyen ekstèn

* André Roanne (detay pèsonèl, biyografi ak filmografi) sou *People of Cinema*
Fanny Robiane

**Fanny Robin**, rele **Fanny Robiane**, ki fèt 14 oktòb 1899 nan Nis (Frans), epi ki mouri 13 out 1982 nan Saint-Laurent-du-Var (Alpes-Maritimes), se yon aktris fransèz.

## Biyografi
Pitit fi Joseph Robin, ki te majistra Aiglun nan kòmansman 20yèm  syèk la, Fanny Robiane, trajedyèn avèk yon vwa eksepsyonèl ak yon prezans sou sèn inoubliyab te fòme nan lekòl Rigoureux Gémier la. Li te rèn teyat an plen lè nan sidwès Frans. Li te triyonfe devan Miray Orange yo, sou Kapitòl la nan Wòm, nan arèn Bezye la... Teyat parizyen li te prefere a se te Teyat Nasyonal   l'Odéon soti nan fen lane 1920 yo rive nan lane 1970 yo **.** Li te anime epi pwodui tou pwogram radyo konsakre a pwezi ak zanmi l Marc de la Roche ke li te akonpaye pandan tout karyè powetik li, ni nan radyo ni nan teyat, sa ki te fè l jwenn rekonesans yon odyans ki pi laj pase moun ki te koute l nan resital pwezi atravè Lafrans ak aletranje.

Yon aktris ke yo wè sitou nan teyat, li te jwe wòl segondè nan gim  ak televizyon.

## Filmografi

* 1926 : *Mirak Lourdes la* pa Bernard Simon
* 1947 : *Televizyon, Je Demen* pa J. K. Raymond-Millet - kout fim -
* 1949 : *Jadendanfan* Henri Diamant-Berger *(Yon sipèvizè)*
* 1958 : *Nan kè ou ak konsyans ou* *Twazyèm akize a, oubyen Afè Gayet la* pa Claude Barma
* 1962 : *[[Rien que la vérité (téléfilm)|Pa gen anyen lòt ke verite a]]* *(fim televizyon, Lady Johnson)*
* 1963 *Senk Dènye Minit yo*, yon seri televizyon, 3 epizòd ant 1963 ak 1965 :
** 1963 *Dlo Still* ( *Senk Dènye Minit yo* n) 28 ) pa Claude Loursais *(Fanm malad la)*
** 1965 *Flè pou Enspektè a* ( *Senk Dènye Minit yo*, epizòd n) 36, Televizyon) *( M Bernard)*
** 1965 *Bonè a nenpòt pri* pa Claude Loursais *(Manm nan)*
* 1967 : *[[La Bien-aimée (téléfilm)|Byenneme]]* a pa Jacques Doniol-Valcroze, fim televizyon *( M Berthe)*
* 1967 *Fleur d'oseille* pa Georges Lautner *(travayè sosyal la)*
* 1967 *Nan nanm ou ak konsyans ou*, fim televizyon *(1 epizòd) (Ka Hélène Jégado a)*
* 1969 : *Ankèt sou Enspektè Maigret* pa René Lucot, epizòd  Mathilde
* 1970 *Isabelle* (dapre woman André Gide a), yon fim televizyon pa Jean-Paul Roux *(Delphine)*
* 1971 *Vizit Vyeyès Dam nan* (Fim televizyon) *(Mathilde)*
* 1972 *Bon Nouvèl la* (Fim televizyon) *(Yon dam)*
* 1974 *[[Plaies et bosses|Blesi ak Boul]]* (Fim televizyon) *(Madmwazèl O'Brien)*
* 1974 *Biwo Tikè Louvre yo* pa Michel Mitrani
* 1974 Fim televizyon *[[Cadoudal (téléfilm)|Cadoudal]]* *( M Lemoine)*
* 1976 *[[Qui j'ose aimer (téléfilm)|Moun mwen oze renmen]]* (Fim televizyon) *( M Grombeloux)*

## Teyat

* 1925 Rosemonde Gérard a *"The Evening Dress* ," ki te dirije pa Firmin Gémier, Théâtre de l'Odéon
* 1925 *Rosary* a pa André Bisson, Théâtre de l'Odéon
* 1926 *Dènye Anperè* a pa Jean-Richard Bloch, dirije pa Armand Bour, Théâtre de l'Odéon
* 1961 Reprezantasyon espesyal *"Latest Show* " Ben Hecht ak Mac Arthur, reyalize pa Pierre Mondy, Théâtre de la Renaissance

## Nòt ak referans

## Lyen ekstèn
René Stern

**Albert, René Stern**, rele **René Stern**, ki fèt 6 fevriye 1890 nan Bòdo (Frans) epi ki mouri 27 novamm 1952 nan Pari (Frans), se yon aktè fransè.

## Biyografi

## Filmografi

* 1932 : *La Tête d'un homme* de Julien Duvivier : jeran l’Éden
* 1933 : *Matricule 33* de Karl Anton
* 1934 : *Cartouche* de Jacques Daroy - *Craqueur*
* 1934 : *Liliom* de Fritz Lang - *l’huissier*
* 1934 : *Mauvaise Graine* de Billy Wilder et Alexander Esway
* 1935 : *Le Monde où l'on s'ennuie* de Jean de Marguenat - *De Saint-Réault*
* 1935 : *La Vie parisienne* de Robert Siodmak
* 1936 : *Les Bas-fonds* de Jean Renoir : anplwaye kont
* 1936 : *Les Demi-vierges* de Pierre Caron
* 1936 : *Michel Strogoff* de Jacques de Baroncelli et Richard Eichberg - *le général Kirsanoff*
* 1936 : *La Porte du large* de Marcel L'Herbier : komisè
* 1936 : *Un grand amour de Beethoven* d’Abel Gance
* 1937 : *Les Gens du voyage* de Jacques Feyder
* 1937 : *J'accuse* d’Abel Gance
* 1937 : *Le Messager* de Raymond Rouleau - *le notaire*
* 1937 : *Un meurtre a été commis* de Claude Orval
* 1938 : *La Vénus de l'or* de Charles Méré et Jean Delannoy
* 1939 : *Sérénade* de Jean Boyer - *un élégant*
* 1940 : *La Comédie du bonheur* de Marcel L'Herbier
* 1941 : *Caprices* de Léo Joannon - *l’auteur*
* 1942 : *Coup de feu dans la nuit* de Robert Péguy - *un journaliste*
* 1942 : *Dernier Atout* de Jacques Becker - *Roberto*
* 1942 : *Patricia* de Paul Mesnier - *le domestique de Pressat*
* 1943 : *Adieu Léonard* de Pierre Prévert - *un inspecteur*
* 1943 : *Le Colonel Chabert* de René Le Hénaff
* 1943 : *Un seul amour* de Pierre Blanchar - *l’expert*
* 1943 : *La Main de l'homme* de Jean Tedesco et le docteur François Ardoin - court métrage -
* 1945 : *Le Capitan* de Robert Vernay - film tourné en deux époques -
* 1946 : *Antoine et Antoinette* de Jacques Becker - *le photographe*
* 1946 : *Dernier Refuge* de Marc Maurette
* 1946 : *On ne meurt pas comme ça* de Jean Boyer
* 1947 : *Mademoiselle s'amuse* de Jean Boyer - *le proviseur*
* 1947 : *Mandrin* de René Jayet - film tourné en deux époques - *un laquais*
* 1947 : *Monsieur Vincent* de Maurice Cloche - *un prètre*
* 1948 : *Cinq tulipes rouges* de Jean Stelli - *le maître d'hôtel*
* 1948 : *Femme sans passé* de Gilles Grangier
* 1949 : *Du Guesclin* de Bernard de Latour
* 1949 : *Le Furet* de Raymond Leboursier
* 1949 : *L'Homme aux mains d'argile* de Léon Mathot
* 1949 : *Pas de week-end pour notre amour* de Pierre Montazel Msye Alvarez*
* 1949 : *Rendez-vous de Juillet* de Jacques Becker
* 1950 : *Allô, au secours !* de Claude Orval (kout fim) -

== Teyat ==

* 1945 *Asenik ak vye dantèl* pa Joseph Kesselring, dirije pa Jacques-Henri Duval, Théâtre de l'Athénée
* 1947 *The Termite Mound'' pa Bernard-Charles Miel, dirije pa Aimé Clariond, Théâtre des Célestins
## Referans

## Lyen deyò
Andre Coburn

**Andrew Coburn**, ki fèt 11 me 1932 nan Exeter, Nou Anpchi, epi ki mouri 7 out 2018 nan Bedford (Massachusetts) se yon fanm ekriven amerikèn.

## Biyografi
Apre li te fin etidye literati nan Inivèsite Suffolk nan Boston, li te vin yon repòtè krim pou nan leta Masachosèt, kritik literè ak editè nan jounal *Boston Globe* la.

Li te kòmanse karyè literè li nan lane 1974 nan piblikasyon nouvèl nan The Transatlantic Review ak premye womam li nan The Trespassers.

Avèk *Sweetheart*, li te kòmanse yon seri liv ki te prezante Rita Gardella O'Dea, sè yon kapo Mafya FBI a ap pouswiv. *Goldilocks*, twazyèm woman nan seri a, te nominen pou Pri Edgar Allan Poe nan lane 1990 pou Meyè Woman. Li te kòmanse tou yon lòt seri liv ak *No Way Home,* ki te prezante James Morgan, chèf lapolis Bensington an, ki gen abitid dwòl pou l chwazi metrès li pami medam rich nan vil la.

Twa nan womam li yo te adapté nan sinema,menm sèlmam pa reyalizatè fransè yo.

## Zèv li yo

### Woman

#### Seri ''Rita Gardella O'Dea''

* *Cheri* (1985)
* *Nich Lanmou* (1987)
* *Bouklò* (1989)

#### Seri ''James Morgan''

* *Pa gen chemen pou ale lakay* (1992)
* *Vwa nan fènwa a* (1994)

#### Lòt woman

* *Antre san otorizasyon* (1974)
* *Moun k ap gade timoun nan* (1979) 
* *Off Service* (1980)
* *Sekrè Konpayi* (1982)
* *Mache Vèv la* (1984)
* *Dwa nesans* (1998)
* *Sou Lage a* (2006)
* *Zile Prun  (2007)*
* *Updike nan Ipswich* (2009)

### Nouvèl

* *Pitit fi papa m* (2003)
* *Eritiye a*  *(2007)*

### Filmografi

* 1983 : *Yon dimanch ak yon polisye,* reyalize pa Michel Vianey, avèk Victor Lanoux ak Jean Rochefort 
* 1987 : *[[Noyade interdite|Drowning Forbidden]]* dirije pa Pierre Granier-Deferre ak Philippe Noiret, Guy Marchand, Marie Trintignant ak Élisabeth Bourgine .
* 1992 : *Toutes peines confondues* ki te dirije pa Michel Deville ak Patrick Bruel, Jacques Dutronc ak Mathilda May.

## Referans

* Claude Mesplède (dir.), Dictionnaire des littératures policières, vol. 1 : A - I, Nantes, Joseph K, coll. « Temps noir », 2007, 1054 p. (ISBN 978-2-910686-44-4, OCLC 315873251).
* Claude Mesplède et Jean-Jacques Schleret, SN, voyage au bout de la Noire : inventaire de 732 auteurs et de leurs œuvres publiés en séries Noire et Blème : suivi d'une filmographie complète, Paris, Futuropolis, 1982, 476 p. (OCLC 11972030).
* Claude Mesplède, Les années "Série noire" bibliographie critique d'une collection policière, t. 4 : 1972-1982, Amiens, Encrage, coll. « Travaux » (no 25), 1995, 318 p. (ISBN 978-2-906389-63-2).

## Lyen deyò

*  Bibliyografi
* « Andrew Coburn » (présentation), sur l'Internet Movie Database
*
Derrick au poing

***Derrick au poing*** se yon woman nwa ekri pa Jean-Pierre Bastid ak Michel Martens ki te pibliye nan lane 1975 nan koleksyon Super noir nan Gallimard .

## Rezime
twa bandit yo te deside pran bato pou lanmè nò a, aprè yon vòl.Men, yon tanpèt ap prepare, epi toudenkou platfòm Derrick la parèt nan distans la.

## Edisyon
Nan lane 1975, pibliye pa Gallimard nan koleksyon Super Noire, n 10  .

## Referans

* Claude Mesplède (dir.), Dictionnaire des littératures policières, vol. 1 : A - I, Nantes, Joseph K, coll. « Temps noir », 2007, 1054 p. (ISBN 978-2-910686-44-4, OCLC 315873251), p. 172 (Bastid).
* Claude Mesplède, Les années "Série noire" : bibliographie critique d'une collection policière, vol. 3 : 1966-1972, Amiens, Editions Encrage, coll. « Travaux / 22 », 1994 (ISBN 978-2-906389-53-3).
* Polar, le magazine du policier

## Lyen deyò
Gilbert Edard

**Gilbert Edard**, ki te fèt nan 17 èm awondisman Pari a nan dat ki te 24 oktòb nan lane 1927 epi li te mouri nan dat ki te 12 janvye nan lane 2003 se yon komedyen franse .

## Filmografi

* 1950 *Bèl imaj* Claude Heymann nan
* 1951 *Vyolèt ki vo de santim* pa Jean Anouilh
* 1953 *Chevalye lannwit lan* pa Robert Darène doktè a
* 1953 *Gerisè* a pa Yves Ciampi
* 1955 *Diesel* Gilles Grangier a komisè a
* 1956 *Aanbsp;Ala yon ekip* Roland Quignon ye *!*
* 1956 *Bonjou Doktè* pa Louis Cuny
* 1958 *Nan kè ou ak konsyans ou* *Zafè Villemomble* pa Claude Barma
* 1958 *[[Le Dos au mur (fim, 1958)|Retounen nan miray la]]* pa Édouard Molinaro
* 1958 *[[Cette nuit-là (fim, 1958)|Nuit sa]]* a pa Maurice Cazeneuve Franswa
* 1958 *Kouzen yo* pa Claude Chabrol
* 1959 *[[Le Signe du Lion|Siy Leo]]* a pa Éric Rohmer Michel Caron
* 1959 *Jwèt Lanmou yo* pa Philippe de Broca
* 1960 *Ti sòlda* a pa Jean-Luc Godard
* 1962 *[[Les Dimanches de Ville-d'Avray|Dimanch nan Ville d'Avray]]* pa Serge Bourguignon papa a
* 1963 *Dlo Still* ( *Senk Dènye Minit yo* n) 28 ) pa Claude Loursais
* 1964 Yannick Andreï 's *Line U Subscriber*

## Teyat

* 1947 *Yon kapris* pa Alfred de Musset, ki dirije pa André Reybaz, Centre dramatique de l'Est Colmar
* 1952 *Gwo Rou a* pa Guillaume Hanoteau, reyalize pa Roland Piétri, Teyat Saint-Georges
* 1956 *Cécile or the School for Fathers* pa Jean Anouilh, dirije pa Roland Piétri, Théâtre des Célestins
* 1957 *Vizit la pa* Friedrich Dürrenmatt, dirije pa Jean-Pierre Grenier, Théâtre Marigny
* 1961 *The Excentric* pa Jean Anouilh, dirije pa Roland Piétri, Théâtre des Célestins

## Nòt ak referans


## Lyen ekstèn
Frédéric Mariotti

**Frédéric Mariotti** se yon aktè segondè franse, ki fèt yon11 avril  nan lane 1883 nan Masèy, epi li te mouri yon 22 fevriye nan lane 1971 lakay li nan 16èm awondismam nan Pari 

## Biyografi

## Filmografi

## Nòt ak referans


## Lyen ekstèn
Peugeot Kalite 117

**Peugeot Type 117** la se yon modèl machin ki te pwodui pa konpayi machin franse Peugeot nan lane 1909 .

## Atik ki gen rapò

* Fanmi Peugeot
* PSA Peugeot Citroën
* Mize avanti Peugeot

## Lyen ekstèn

* Sitwèb entènasyonal Peugeot la
* Peugeot avanti mize nan Sochaux
James Urbaniak

**James Christian Urbaniak**, ki te fèt nan Bayonne, New Jersey yon 17 septanm  nan lane 1963, se yon aktè ameriken.

## Biyografi
Urbaniak ap viv nan Los Angeles,nan Kalifòni.

## Filmografi pasyèl

### Nan sinema a

* 1997 *Henry Fou*
* 1999 *Sweet and Lowdown*, yon dokimantè moke pa Woody Allen
* 2000 *Nan grif mòd yo*
* 2001 *Pa gen bagay konsa* pa Hal Hartley
* 2003 *Splendour Ameriken*
* 2005 *Ti fi a soti lendi*
* 2006 *Lanmò Prezidan an*
* 2007 *Fay Grim*
* 2012 *Son Vwa Mwen*
* 2012 *[[Mr. Gracie|Mesye]]* *[[Mr. Gracie|Gracie]]* Mesye Gracie (an pòs-pwodiksyon)
* 2013 *Mwen Steve*
* 2014 *Ned Rifle*
* 2014 *[[Happy Baby|Tibebe kontan]]* Mesye Gracie (an pòs-pwodiksyon)
* 2015 *[[Advantageous|Avantaje]]* Pechè
* 2015 *[[Thrilling Adventure Hour Live|Èdtan avanti kaptivan an dirèk]]* Poupe Zero
* 2017 Todd Haynes *<nowiki/>*' *Sezi* D Kincaid
* 2019 *Bernadette disparèt* ( *Ki kote ou te ale, Bernadette* ) pa Richard Linklater Marcus Strang
* 2020 *Tesla* pa Michael Almereyda P Anthony
* 2021 *Nan Pwen Avèg yo* ( *Bagay yo tande ak wè* ) pa Shari Springer Berman ak Robert Pulcini :
* 2022 *Fabelman yo* pa Steven Spielberg prensipal la
* 2023 *Oppenheimer* pa Christopher Nolan Kurt Gödel

### Nan televizyon

* 1999 *Sèks ak Vil la* Buster (epizòd) "Doulè Ekskiz" "!")
* 2003 *Nouyòk, Entansyon Krimèl* Doktè Stern (sezon 2, epizòd 22)
* 2003 *Frè Venture yo* Doktè Jonas Venture
* 2004 *Nouyòk, Inite Viktim Espesyal* Wade Donato (sezon 5, epizòd 25)
* 2009 - 2013 *[[The Office (seri, 2005)|Biwo a]]* Rolf (seri televizyon, 4 epizòd)
* 2010 *Verite a sou Jack*
* 2012 *Inoubliyab* Walter Morgan (seri televizyon, 3 epizòd)
* 2015 *[[Agent Carter (seri)|Ajan Carter]]* Miles Van Ert (seri televizyon, 2 epizòd)
* 2017 *[[Supergirl (seri)|Sipèfi]]* Doktè Maaldorian an (sezon 2, epizòd 9)   
* 2018 *[[Criminal Minds|Lespri Kriminèl]]* Owen Quin
* 2023 *Rèn Krim nan prezante "Envitasyon pou Asasina"* Gordon
* 2023 *Li pi bon pou ou rele Sayil.* Norm Wakely (sezon 1, epizòd 1)

### Nan teyat la

* *Lè avanti kaptivan an*

## Distenksyon

## Nòt ak referans

## Lyen ekstèn
Lis peyi selon Endis Devlopman Imen (IDH)

Atik sa a prezante klasman peyi yo selon Endis Devlopman Imen (EDI) jan Pwogram Nasyonzini pou Devlopman (PNUD) defini l. PNUD pibliye regilyèman yon Rapò sou Devlopman Imen ki kouvri nivo mondyal.
Selon EDI yo (ki mezire ant 0 ak 1), peyi yo klase an kat gwoup: “trè wo”, “wo”, “mwayen”, ak “ba”. An jeneral, yo konsidere yon peyi ki gen yon EDI wo oswa trè wo kòm yon peyi devlope; yon peyi ki gen yon EDI mwayen kòm yon peyi an devlopman; epi yon peyi ki gen yon EDI ba kòm yon peyi nan kategori sou-devlopman.

Pifò done yo itilize pou kalkile EDI a sòti nan ajans Nasyonzini yo oswa nan lòt òganizasyon entènasyonal tankou UNESCO, DEAS, Bank Mondyal, FMI ak OCDE. Si youn nan endikatè yo pa disponib, yo itilize modèl extrapolasyon ant peyi pou ranplase mank done yo.

Depi PNUD mete ajou metòd li nan chak rapò (sa ki kapab mennen nan chanjman sou done de baz yo), valè EDI yo pa toujou konparab dirèkteman soti nan yon rapò pou ale nan yon lòt. Sepandan, PNUD rekalkile valè EDI ane anvan yo nan chak nouvo rapò. Konsa, done ki nan rapò 2022 la pèmèt konpare EDI a ant peyi ak ant ane, depi 1990.

Nan Rapò sou Devlopman Imen 2010 la, yo te entwodui Endis Devlopman Imen Ajiste selon Inegalite (EDIA). Menm si EDI a toujou itil, rapò a presize ke *EDIA reprezante nivo reyèl devlopman imen an (lè yo pran an konsiderasyon efè inegalite yo)*, tandiske *EDI ka konsidere kòm endis devlopman imen potansyèl (sa vle di nivo maksimòm EDI ki ta ka rive si pa t gen okenn inegalite**)*.

## Klasman 2022
**Lejann ki itilize nan klasifikasyon an**

*  = ogmantasyon.
* = estagnasyon.
*  = diminisyon.
Malgre valè Endis Devlòpman Imen (EDI) yo kalkile ak anpil presizyon, PNUD fè chwa pou awondi yo volontèman a twa chif apre vigil la, paske diferans ki genyen ant valè EDI yo pa estatistikman siyifikatif nan katriyèm chif apre vigil la.

#### Klasman peyi yo selon Endis Devlopman Imen an 2022

## Nòt ak referans
Gaspar de Molina ak Oviedo

**Gaspar de Molina y Oviedo** ki fèt yon 28 janvye nan lane 1679 nan Mérida, Estremadura, epi li te mouri yon 30 out nan lane 1744 (nan Madrid ) se yon kadinal panyòl XVIII syèk la syèk la . Li se yon manm nan ermit Sen Ogisten yo .

## Biyografi
Wa Filip V nan Espay te voye Molina nan misyon delika. Li te nonmen Evèk Kiba nan lane 1730 epi Evèk Barcelone nan lane 1731. Molina te nonmen Komisè Jeneral Konsèy Kwazad la nan lane 1733 epi li te transfere nan Dyosèz Malaga nan lane 1734. Li te Prezidan Konsèy Kastil la nan lane 1734. Pap Klèman XII te kreye l kadinal nan konsistwa a.yon20 desamb nan lane 1737 Li pa t aktivman chèche tit kadinal la. Li pa t patisipe nan konklav  nan lane1740 la kote yo te eli Benwa XIV .

## Gade tou

### Atik ki gen rapò

* Lis kadinal Clément XII te kreye yo

### Sous yo

* Pwofil Kadinal la sou sitwèb '''fiu.edu a'''

### Lyen ekstèn
Konpayi lokasyon fim nan Pari

**Konpayi Lokasyon Fim Parizan** an ( **CPLF** ) te yon konpayi pwodiksyon (pwodiksyon delege) ak distribisyon fim franse pou sinema, ki te aktif nan lane 1930 yo ak lane 1940 yo.

## Istorik

## Filmografi

* 1932 *[[Fanny (fim, 1932)|Fanny]]* pa Marc Allégret (Distribisyon franse)
* 1934 : *Bibi-la-Purée* pa Léo Joannon (Distribisyon franse)
* 1935 : *The Three-Way Deal* pa Jean de Limur (Pwodiksyon Ekzekitif, Distribisyon Fransè)
* 1935 *Konkèt Seza yo* pa Léo Joannon (Distribisyon franse)
* 1935 *Kat Jeyografik Fòse a* (kout fim) pa André Hugon (Distribisyon fransèz)
* 1935 *Yon kou chans* (kout fim) pa André Hugon (Pwodiksyon Ekzekitif, Distribisyon Fransè)
* 1936 *Tout bagay anfòm, Madam la Marquise*, pa Henry Wulschleger (Distribisyon fransèz)
* 1938 *Prizon San Baryè* pa Léonide Moguy (Distribisyon fransèz)
* 1940 Pou *mayo jòn* Jean Stelli a (Distribisyon franse)
* 1941 *Cartacalha, Rèn Tsigan yo* pa Léon Mathot (Distribisyon fransèz)
* 1941 *Mèt Valet la* pa Paul Mesnier (Distribisyon fransèz)
* 1942 *Jounal la tonbe a senk è* pa Georges Lacombe (Distribisyon franse)
* 1942 *Mademoiselle Béatrice* pa Max de Vaucorbeil (Distribisyon franse)
* 1943 *Arlette ak Lanmou* pa Robert Vernay (Distribisyon fransèz)
* 1943 *Vautrin* pa Pierre Billon (Distribisyon franse)
* 1944 *Kaj Rossignol yo* pa Jean Dréville (Distribisyon fransèz)
* 1945 : *Marie la misère* pa Jacques de Baroncelli (Distribisyon franse)
* 1945 *Les Démons de l'Aube* pa Yves Allégret (Pwodiksyon Ekzekitif, Distribisyon Fransè)
* 1945 *The Beggars in Paradise* pa René Le Hénaff (Prodiksyon Egzekitif)
* 1946 *Martin Roumagnac* pa Georges Lacombe (Distribisyon fransèz)
* 1948 *Dyab Bwèt la* pa Sacha Guitry (Distribisyon fransèz)
* 1948 *Dans de la mort* pa Marcel Cravenne (Distribisyon fransèz)

## Atik ki gen rapò

* Gade paj dezanbigyasyon an pou akwonim CPLF la .

## Lyen ekstèn

* (en) Compagnie parisienne de location de films sur l’Internet Movie Database
* ''Compagnie Parisienne de Location de Films'' sur Unifrance
Ugo Falena

**Ugo Falena** te yon direktè fim silans ak libretis opera italyen, ki te fèt yon 25 avril nan lane 1875 nan lavil Wòm, vil kote li te mouri yon 20 septamb nan lane1931.

## Biyografi

## Filmografi

## Nòt ak referans


## Lyen ekstèn

*  Biographie
Peugeot Kalite 35

**Peugeot tip 35** la  se yon machin itilitè Peugeot, yo te rele Peugeot Frè lè sa a, ki te fèt pa Armand Peugeot .

## Referans


## Gade tou

### Atik ki gen rapò

* Fanmi Peugeot
* PSA Peugeot Citroën
* Mize avanti Peugeot

### Lyen ekstèn

* Sitwèb entènasyonal Peugeot la
* Peugeot avanti mize nan Sochaux
Gunnard Landers

**Gunnard Landers**, ki te fèt nan lane 1944 nan Tomahawk (Wisconsin), se yon ekriven ameriken, otè woman detektif .

## Biyografi
Li te ale nan Inivèsite Wisconsin-Madison epi li te gradye avèk yon diplòm nan ekonomi . Li te antre nan 82 èm Divizyon Ayeryen Lame Etazini epi li te sèvi nan Lagè Vyetnam nan . Lè li te retounen Ozetazini nan lane 1970, li te travay pou Eta Wisconsin kòm yon analis finansye ak kontwolè labank. Apre sa, li te posede yon ranch epi li te elve chwal.

Nan lane1979, li te pibliye premye woman krim li a,  *The Hunting Shack* , ki rakonte vwayaj lachas sis zanmi anfans nan mòn Wisconsin yo. Liv sa a te tradui an franse nan koleksyon Série Noire an 1980 sou tit *Double Traque* « . Dapre Claude Mesplède ak Jean-Jacques Schleret ,«Ekselan woman krim sa a se youn nan bijou kache sa yo ke dekouvèt li fè lektè a plezi. » 

## Travay atistik

### Woman

* *Kabann Lachas la* (1980)
* *Rit Pasaj* (1980)
* *Asasen sèf yo* (1990)
* *Vyolatè yo* (1991)
* *Lajan Eskimo* (1999)
* *Kòt Nò a* (2006)

### Esè ak biyografi

* *Pyonye Vigilante: Lejand John Dietz la* (1998)

## Nòt ak referans


## Sous yo

* Claude Mesplède  et Jean-Jacques Schleret (Éd. rév. de: SN, voyage au bout de la Noire), Les Auteurs de la Série noire, 1945-1995, Nantes, Joseph K, coll. « Temps noir », 1996, 627 p. (ISBN 978-2-910-68611-6, OCLC 300207570), p. 282.

## Lyen ekstèn

*  Biographie et bibliographie
Sylvie Pelayo

**Sylvie Pelayo**, ki fèt Sylvie Éléonore Pelayo Gonçalves nan 10èm awondismam  nan pari yon 4 fevriye nan lane 1929 epi li te mouri nan 12èm awondismam nan menm vil la yon 21 novamb nan lane 2019  se yon aktris fransèz .

## Biyografi
Li te fèt nan yon fanmi atis(li se pitit fi yon atis pent pòtigè Tomaz Pelayo)li te kòmamse karyè Teyat li AK Jean Darcante(ce soir à Samarcande) Après gè a li vinn yon abitye dramarik radiophonique,patikilyèman nan sa yo te rele Radyo Luxembourg lè sa a, kote anpil zetwal tankou Claude Piéplu oswa Louis de Funès te fè kòmansman yo.

Sylvie Pelayo te sitou yon aktris teyat, men li te jwe nan plizyè fim. Nan sinema, yon aktris tipik nan epòk la, li te jwe ti fi parizyèn ki te sanble nayif e boujwa nan komedi tankou *Le Chasseur de chez Maxim's*  Henri Diamant-Berger a  nan lane (1953). Fim li ki pi byen koni an rete *[[Fanfan la Tulipe (fim, 1952)|Fanfan la Tulipe*]]*Christian-Jaque a, kote li te jwe Henriette de France, pitit fi wa a. Li te jwe tou wòl prensipal nan premye dram televizyon an dirèk an Frans, *La Duchesse d'Algues.*

Piblik la konnen li tou pou prestasyon li (la Rose) nan adaptasyon fonografik Petit Prince avèk Gérard Philipe nan wòl prensipal.

## Filmografi

### Sinema

* 1948 *Clochemerle* pa Pierre Chenal
* 1949 *[[La Cage aux filles|Kaj Tifi yo]]* pa Maurice Cloche
* 1949 *[[Millionnaires d'un jour|Milyonè pou yon jou]]* pa André Hunebelle - Sylvia
* 1951 *Laterè nan Oklahoma* (kout fim) pa André Heinrich ak Paul Paviot
* 1951 *Pa gen vakans pou Majistra* Maurice Labro - Annie
* 1952 *Nan kè Kasba* Pierre Cardinal la - Sylvie
* 1952 *[[Fanfan la Tulipe (fim, 1952)|Fanfan la Tulipe]]* pa Christian-Jaque - Henriette nan Frans, pitit fi wa a
* 1953 *Chasè a nan liv Maxim's* pa Henri Diamant-Berger - Geneviève Pauphilat
* 1953 : *Rejiyon etranje* "Legione straniera" pa Basilio Franchina
* 1955 *[[Le Fils de Caroline Chérie|Pitit Gason Caroline nan, Byeneme]]* pa Jean Devaivre - Ti fi blond lan
* 1955 : *[[Au bord du cratère|Nan kwen kratè a]]* ( *Huyendo de si mismo* ) pa Juan Fortuny

### Televizyon

* 1955 *Lavèy Nouvèl Ane* a Marcel Bluwal
* 1955 *Dichès Alg yo*, avèk Guy Trejan ak Elina Labourdette.
* 1966 *Lanmou Papye* François Chatel

## Teyat

* 1947 ** pa , reyalize pa Jean Darcante 
* 1949 *St Parapin d'Malakoff* pa Albert Vidalie, dirije pa Charles Bensoussan
* 1950 *Aswè a nan Samarkand* pa Jacques Deval, reyalize pa Jean Darcante
* 1953 *Dansèz la ak ti gason lekòl la* pa Claude Schnerb, reyalize pa Georges Vitaly
* 1953 *Te gen yon estasyon* pa Jacques Deval, reyalize pa Jean Darcante
* 1953 *Natirèl Bòdo yo* pa Jacques Audiberti, reyalize pa Georges Vitaly
* 1954 *Mèt la ak sèvitè a* pa Henri Lefebvre, reyalize pa Jean Marchat
* 1954 *Mistè Pari yo*, ki baze sou woman Eugène Sue a, reyalize pa Georges Vitaly
* 1956 *Men medam yo* dapre   Reyalize pa Jean Darcante
* 1966 *Marcus Aurelius te disparèt* pa Jean Le Marois, ki dirije pa Jacques Ardouin

## Nòt ak referans


## Lyen ekstèn
Ant Lanmou ak Devwa

****** se yon fim ameriken pa Sidney Olcott, ki te fèt nan lane1910 .

## Espesifikasyon teknik

* Tit orijinal la **
* Direktè Sidney Olcott
* Konpayi pwodiksyon Konpayi Kalem
* Peyi ETAZINI
* Longè 
* Dat lage :
** ETAZINI :13 mai 1910 (Nouyòk)

## Distribisyon

## Lyen ekstèn

* Ressources relatives à l'audiovisuel : 
** American Film Institute 
** IMDb   
* ''Between Love and Duty'' site Internet consacré à Sidney Olcott
Kiri (Mai-Ndombe)

**Kiri** se yon lokalite, kapital teritwa pwovens Mai-Ndombe nan Repiblik Demokratik Kongo a.

## Jewografi
Sitiye sou bò gòch Lutoy la, li desèvi pa wout RP213 la nan nòdès kapital pwovens lan, Inongo .

## Istwa
Lokalite a te etabli kòm yon vil nan fevriye nan lane1982.

## Administrasyon
Vil prensipal yon teritwa ak  elektè enskri pou eleksyon  lane 2018 yo, lokalite a gen estati yon komin riral ak mwens pase 80,000 elektè, li pral gen 7 konseye minisipal.

Nan mwa desanm nan lane 2023, apre yon vòt leve men, Waifoo Mobutu Mbappé VI te eli kòm lidè sipwèm Kiri. Li chita nan palman Kiri a ki sitiye nan Coubeh Tire Shop 

## Popilasyon
Resansman popilasyon an date depi  lane 1984 

## Gade tou

* Kiri (teritwa)

## Referans
Inez Oellrichs

**Inez Oellrichs** , fèt yon 27 oktòb nan lane 1907 epi li mouri yon 2 avril  nan lane 1982 nan Tuckerton, se yon otè woman detektif amerikèn .

## Biyografi
Li te fè yon pati nan etid li yo nan vermont

Ant lane 1939 ak lane 1949, li te ekri sis woman detektif ki te prezante Matt Winters, yon machann lèt ki soti nan yon ti kominote nan New Jersey ki vin tounen yon detektiv amatè pou rezoud asasina nan zòn kote li livre pwodwi letye li yo. Dènye tit nan seri a *, Lanmò nan yon kwen frèt*  nan lane (1964), te pibliye apre yon poz anviwon kenz ane.

Otè a te pibliye tou *Murder Makes Us Gay*  nan lane (1941), sèl woman ki pa fè pati seri *Matt Winters* la e ki gen yon istwa ki pa gen anyen pou wè ak omoseksyalite .

## Travay atistik

### Woman

#### Seri ''Matt Winters''

* *Nonm ki pa t reponn lan* (1939)
* *Mistè a Kettel Mill* (1939)
* *Asasina rive lannwit* (1940)
* *Epi li te mouri* (1945)
* *Asasina Ede* (1947)
* *Lanmò yon sòsyè blan* (1949)
* *Lanmò nan yon kwen frèt* (1964)

#### Yon lòt woman

* *Asasina fè nou masisi* (1941)

## Sous yo

* Jacques Baudou et Jean-Jacques Schleret, Le Vrai Visage du Masque, vol. 1, Paris, Futuropolis, 1984, 476 p. (OCLC 311506692), p. 326.

## Nòt


## Lyen ekstèn

*  Biographie et Bibliographie
*  Biographie et bibliographie
*  Biographie