open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Lang angle

**Lang angle** se yon lang jèmanik moun pale nan anpil peyi, tankou Wayòm Ini, Etazini, Kanada, Ostrali, Iland, Nouvèl Zelann, Filipin, End, Pakistan ak lòt peyi Afrik ak Karayib..

Lang angle se li baze lang kreyòl Tok pisin, Jamekien Patwa, Bichlamar e latriye.

## Referans

## Lyen deyò
Ba Don

**Ba Don** se yon vil nan pwovens Quang Binh, Vyetnam. Sifas li sa 165,5 km2, popilasyon l genyen 122.424 moun.
## Gade tou
* Dong Hoi
Lang pòtigè

**Lang pòtigè** se yon lang moun pale nan peyi Pòtigal, Brezil, Angola, Mozanbik, Gine-Bisawo, Kap Vè, Sen Tome ak Pwènsip ak Timò oryantal.

## Referans

## Lyen deyò
Azərbaycan Respublikasının Dövlət Himni

**Azərbaycan Respublikasının Dövlət Himni** se im nasyonal Azèbayidjan. Tit orijinal la te **Azərbaycan marşı** (*Mache Azèbayidjan*) depi lane 1918 epi 1992. Pawòl yo te ekri pa Ahmed Javad e mizik la te konpoze pa Uzeyir Hajibeyov.

## Pawòl
### Pawòl ofisyèl azèbayidjan

### Transkripsyon fonetik

### Tradiksyon an kreyòl ayisyen
:Azèbayidjan! Azèbayidjan! 
:Mezanmi peyi kote ki gen vanyan, pitit gason 
:Nou se pare bay kè nou 
:ak lavi nou pou ou. 
:Chak nan nou ka bay san pou ou 
:Ala bon sa bon ak trikolò lavi ou 
:Ala bon sa bon ak trikolò lavi nou. 

:Dè milye de lespri yo te ofri bèt pou touye pou ou 
:Nan pwatrin ou an te vin tounen yon chan batay. 
:Sòlda yo ki te wete nan lavi yo, 
:chak te vin tounen yon ewo. 

:Ou ka vin yon jaden. 
:Nou se pare bay kè nou 
:ak lespri pou ou. 
:Apre sa, yon mo mil sansib yo nan kè m'.

:Ak sipò onè ou. 
:Ogmante drapo nou an, 
:ak sipò onè ou a, 
:Tout jèn moun ki anvi. 
:Cheri Latè, peyi renmen anpil 
:Azèbayidjan! Azèbayidjan! 
:Azèbayidjan! Azèbayidjan!

## Referans

## Lyen deyò
*  Paj sou im nasyonal nan Azèbayidjan.
Thélyson Orélien

**Thélyson Orélien** (ki fèt nan Gonayiv an Ayiti) se yon powèt ak ekriven ayisyen k ap viv nan Kanada.

	
## Byografi
Li te fèt 23 Me 1988 nan Gonayiv, Thélyson Orélien etidye lalwa nan State University nan Ayiti ak li yo te kòmanse etid ekonomi ak politik nan University of Montreal nan Kanada sik.

Blogger, kroniker ak powèt.
Thélyson Orélien te travay nan plizyè magazin ak jounal isit la ak nan lòt peyi. Li te grandi nan yon fanmi kretyen solid ki ofri l' yon favè nan anviwònman devlopman entelektyèl ak sosyal l' yo. Li ap grandi li René Char, René Philoctetes ak René Depestre ansanm ak Hemingway, klasik ak Homer etidye nan lekòl la.

Li te kòmanse ekri pwezi ak patisipe nan konpetisyon entènasyonal ki mennen premye nan Swis nan 2007 kote li te resevwa yon prim entènasyonal pou otè jèn yo koulè peyi mwen an.

An 2009 li te finalis nan Arthur Rimbaud House of pwezi nan Pari pou kolekte lonbraj ki kole sou pa m' enkli nan yon antoloji.

Anvan ou kite al viv nan Kebèk, li satisfè Charles ak Fabian Dovilas Anderson, ekriven jèn ak atis, elèv yo tankou l', ki moun ki pa vle jwenn pèdi nan ekzil yo yo te chwazi yo. Yo fonn nan Pawòl Archipelago, yon magazin sou entènèt, kouri ant Kanada, Lafrans, Etazini ak Ayiti.

Enspire pa pwezi a nan René Char, nan reveye nan kreyòl ak tout mond- defann pa Edouard Glissant, Pale achipèl te vin tounen yon magazin literè li sou tout kontinan ak kontribisyon akeyi soti nan yon nouvo jenerasyon epi, pafwa, lite. Nan dezyèm vèsyon li yo, magazin nan ogmante nan evènman politik ak kiltirèl, nan deba lide, ak manda a bay enfòmasyon endepandan atravè nòt pou laprès diversifiée.

Nan platfòm sa a modèn, Thélyson Orélien pibliye kwonik pwòp tèt li, refleksyon sou sosyete a ak moun "neo-amoure" panse kreyatif ki te ap sikile nan lòt jounal.

## Zèv li yo
* 2026: *C'était ça ou mourir*

## Referans

## Lyen ekstèn
Islandia

*Islandia, Florid, se yon vil Etazini. Li sitye nan leta Florid.
*Islandia, New York, se yon vil Etazini. Li sitye nan leta New York.
Homestead

*Homestead, Pennsilvani, se yon vil nan eta Pennsilvani, nan Etazini.
*Homestead, Wisconsin, se yon vil nan eta Wisconsin, nan Etazini.
*Homestead, Oregon, se yon vil nan eta Oregon, nan Etazini.
*Homestead, Florid, se yon vil nan eta Florid, nan Etazini.
*West Homestead, Pennsilvani, se yon vil nan eta Pennsilvani, nan Etazini.
*Homestead Meadows North, Texas, se yon vil nan eta Texas, nan Etazini.
*Homestead Meadows South, Texas, se yon vil nan eta Texas, nan Etazini.
Sung Jae-gi

**Sung Jae-gi** (Sung Jae-ki, Kore disid :성재기 / 成在基), ki fèt nan 11 septanm 1967 nan Daegu epi ki mouri 26 jiyè 2013 nan Seoul (Kore disid), te aktivis sou dwa moun ak aktivis sivik, filozòf liberalis nan Kore disid.
## Biyografi
## Zèv li yo

## Referans

## Lyen deyò
*  ''Suicide performance and journalist ethics News Dongah*
*  [http://english.yonhapnews.co.kr/news/2013/07/27/0200000000AEN20130727001300320.html Police continue search for missing men's rights activist] yonhapnews
*  [http://www.koreaherald.com/view.php?ud=20130729000881 Body of Sung Jae-gi found in Han River] Koreaherald 2013.07.29
*  [https://web.archive.org/web/20130801233640/http://stream.aljazeera.com/story/201307292238-0022943 *South Korean channel films suicide'']
Masèy

**Masèy** (*Marseille* nan franse, *Marselha* nan oksitan) se yon vil Frans. Masey se dezyèm pi gwo vil franse.

## Lojman Sosyal
Apeprè plis pase 50,000 moun ap tann lojman sosyal nan Masèy, ak yon peryòd datant maksimòm senk ane.
Nant

**Nant** (**Nantes** nan lang franse) se yon vil franse. Nant sitiye pwòch de Oseyan atlantik ak de Anje.

## Referans

## Lyen deyò
Mèn-ak-Lwa

**Maine-ak-Lwar** (an franse Maine-et-Loire) se yon depatman de lwes de Frans. Prefekti li se Anje.

## Referans

## Lyen deyò
Coca-cola

Koka  se yon bwason. **Coca-Cola** se yon mak nan Amerik dinò nan kalite soda kola The Coca-Cola Company fabrike. Mak sa a te anrejistre nan lane 1886. Non sa a soti nan de (2) engredyan yo itilize pou konpozisyon orijinal li : fèy koka ak nwa kola.

## Istwa
Nan fen Gè Sesesyon an kote li te patisipe, John Pemberton te yon famasyen nan Columbus (Djòdji) e li te gen yon ti laboratwa nan Bay City (Michigàn). Nan lane 1870, li te deplase nan Atlanta, mache a te pi gwo pase sa yo ki nan Columbus ak Bay City. Veteran Lagè Sesesyon John Pemberton te devlope yon depandans morfin apre tretman pou doulè nan blesi li yo. Lè sa a, li ap chèche yon bwason ki ta ka pèmèt li piti piti dezentoksike.

Premye resèt zansèt Coca-Cola, French Wine Coca, te envante pa John Pemberton an 1885. Li se yon bwason ki gen alkòl ki fèt ak koka, nwa kola ak damiana. Pemberton te pwobableman enspire3,4 pa resèt la pou diven Mariani (kidonk non an French Wine Coca), yon melanj de diven Bòdo ak fèy koka ki te kreye pa famasyen kòs Angelo Mariani nan lane 1863. Vant French Wine Coca ta kontinye jiskaske lanmò Pemberton an 1888.


Colcoca02.jpg|Fèy koka.
Kolanut.jpg|Nwa kola.
Tunera_diffusa.jpg|Damiana.


## Referans

## Lyen deyò
Ronald Reagan

Ronald Wilson Reagan (fèt nan 6 fevriye 1911 nan Tampico, Ilinwa &ndash; 5 jen 2004 nan Los Angeles, Kaliforni) se yon politisyen republican ameriken e governor Kaliforni depi 1967-1975. Lè 4 novamb 1981, li eli 40e presidan Etazini.

## Relasyon ak Ayiti
Repiblik Sèrb

**Repiblik Sèb** se youn nan de antite politik nan Bosni ak Erzegovin. Kapital la repiblik la se Istočno Sarajevo.

## Referans

## Lyen deyò
Dragan Đokanović

**Dragan Đokanović** (Sèb sirilik: Драган Ђокановић, ki te fèt sou 20 avril 1958 an Sarayevo, Bosni ak Erzegovin) se yon politisyen Sèb (Pati Demokrat la Federalis), doktè ak sportif.
Li viv nan Istočno Sarajevo, Repiblik Sèrb (Bosni ak Erzegovin).
Trang An

**Trang An** se yon jaden flè nan pwovens nan Ninh Binh, Vyetnam. Jaden flè a gen ladan mon karstik, rivyè, etan, ak sit istorik. Li se yon sit touris popilè.
Se yon kote ki nan patrimwan limanite pou UNESCO.


File:Tam Coc from above.jpg|The winding Ngô Đồng River
File:Tam Coc Sailing.jpg|Tam Cốc in Hoa Lư Ancient Capital
File:Tam Cốc01.jpg
File:Đường vào Tam Cốc - Ninh Bình.JPG
File:Tam Coc taken by Harmony Hiro.jpg
XVideos

**XVideos** se yon pònografik gratis sou sit wèb pataje videyo. Li se sit entènèt la ki pi popilè pònografik nan mond lan, li te gen simonte porneub kòm ki pi popilè sou sit wèb granmoun pataje videyo nan Novanm 2010. Li te tou plis pouvwa pase LiveJasmin, yon sit entènèt chat videyo granmoun nan janvye 2012.

Dapre Alexa li te youn nan 50 sou sit entènèt yo sou entènèt la ki pi popilè depi nan kòmansman 2013, ak kounye a gen sou 350 milyon vizitè chak mwa, bay "nan 29 petabytes nan done transfere chak mwa."

## Referans
Fonksyon pi

\pi\left(n\right)=\sum_{m=1}^n{\left(1-\left\lfloor\frac{\left\lfloor\frac{\left(m!\right)^2}{m^3}\right\rfloor}{\frac{\left(m!\right)^2}{m^3}}\right\rfloor\right)}= n-\sum_{m=1}^n{\left\lfloor\frac{\left\lfloor\frac{\left(m!\right)^2}{m^3}\right\rfloor}{\frac{\left(m!\right)^2}{m^3}}\right\rfloor}=\sum_{m=1}^n-\left\lfloor \left\lfloor {\frac{\left(m!\right)^2}{m^3}} \right\rfloor - {\frac{\left(m!\right)^2}{m^3}} \right\rfloor =\left|\sum_{m=1}^n\left\lfloor \left\lfloor {\frac{\left(m!\right)^2}{m^3}} \right\rfloor - {\frac{\left(m!\right)^2}{m^3}} \right\rfloor\right|=\sum_{m=1}^n\left|\left\lfloor \left\lfloor {\frac{\left(m!\right)^2}{m^3}} \right\rfloor - {\frac{\left(m!\right)^2}{m^3}} \right\rfloor\right|  

## Gade tou
* Postila Bètran
* Fonksyon ki konte kantite divizè n
* Fonksyon ki konte kantite nonm premye jimo yo
* Fonksyon ki konte nonm premye ki sou fòm an+b lè a ak b premye entre yo
* Fonksyon lanmbda Liouville
* Fonksyon pi
* Fonksyon Omega ki konte kantite faktè premye ki rantre nan dekonposition yon nonm antye n
* Fonksyon omega ki konte kantite nonm premye ki diferan ki divize yon nonm n
* Fonksyon phi Euler
* Fonksyon pi, ki konte kantite nonm premye
* Fonksyon psi Tchebycheff
* Fonksyon tèta Tchebycheff
* Fonksyon Von Mangolt
* Fòmil pou nonm_konpoze
* Modèl boul wouj ak boul ble
* Modèl flèch Jonatan
* Modèl Lhermite yo
* Modèl mouton lòt patiraj
* Modèl pitit prodig ou modèl ti mouton pèdi
* Modèl predesesè
* Modèl siksesè
* Modèl ti triyang ak gwo triyang
* Modèl triyang ak kwadrilatè
* Nonm pafè
* Nonm premye ak modèl boul rouj ak boul ble
* Nonm premye Ezau
* Nonm premye Fermat
* Nonm premye Izaak
* Nonm premye Jakòb
* Nonm premye Mersenne
* Nonm zanmi
* Primoryel
* Pwisansyèl
* Rezolisyon ekasyon premye degre ak sentèz

## Referans

## Lyen deyò
Julia Gillard

**Julia Eileen Gillard**, ki fèt 29 septanm 1961 nan Barry (Gal), se premye minis peyi Ostrali soti 24 jen 2010 rive 27 jen 2013.

Image:Kevin Rudd and Julia Gillard.JPG|Julia Gillard epi Kevin Rudd
Image:Julia Gillard 2010.jpg|Julia Gillard, 2010


## Referans

## Lyen deyò
Maladi viris Ebola

**Maladi viris Ebola** (**MVE**) ou **Fyèv emoraji Ebola** (**FEE**) se yon maladi moun pran ak viris Ebola a. Jeneralman sentòm yo kòmanse de (2) jou a twa (3) semèn aprè moun nan pran viris la, ak yon lafyèv, gòj fè mal, doulè miskilè, ak tèt fè mal. Jeneralman noze, vomisman, ak dyare vini aprè, epi fonksyònman fwa ak ren yo vin ap dejenere. Nan pwen sa a, kèk moun kòmanse apsenyenanpil.

## Kòz ak Dyagnostik
Moun ka pran viris sa a lè yo touche san oswa dlo ki soti nan kò yon bèt ki enfekte (sitou makak oswa chòvsourit). Poko gen ka yo twouve li simaye nan lè anviwònman natirèl la. Nou kwè chòvsouri yo pote ak simaye viris la san yo menm yo pa enfekte. Kou yon moun pran enfeksyon an, yo ka bay lòt moun maladi a tou. Gason ki pran maladi a epi yo vin refè ka bay maladi a atravè espèm yo prèske de (2) mwa aprè. Pou detekte si yon moun gen maladi a, premyèman yo fè tès pou elimine maladi ki gen menm kalite sentòm yo tankou malarya, kolera ak lòt fyèv emoraji viral avan. Pou konfime yon moun gen maladi a yo teste echantiyon san li pou antikò viral, ARN viral, oswa maladi a li menm.

## Prevansyon
Prevansyon gen ladan bese kantite fwa makak ak kochon ki enfekte simaye maladi a bay moun. Pou fè sa yo kapab teste bèt sa yo pou enfeksyon an epi tiye ak tere yo yon fason ki apwopriye si yo dekouvri maladi a. Li kapab ede tou lè nou kwit vyann byen oswa mete rad ki pwoteje nou lè nou manyen vyann,  menm jan li bon pou nou mete rad ki pwoteje nou ak lave men nou lè nou kote moun ki gen maladi a. Moun k ap trete echantiyon ki gen likid ak chè moun ki gen maladi a dwe pran anpil prekosyon.

## Tretman, Pwognostik ak Epidemyoloji
Pa gen okenn tretman an patikilye pou maladi a; efò pou ede moun ki gen enfeksyon an gen ladan swa bay moun nan terapi oral reyidrasyon (dlo ki yon ti jan dous ak sale li bwè) oswa sewòm. To mòtalite maladi a wo anpil: souvan li tiye ant 50% a 90% moun ki enfekte ak viris la. Premye fwa yo te idantifye MVE sete Soudan ak Repiblik Demokratik Kongo. Jeneralman maladi a deklannche nan Lafrik Sib-Saryèn. Depi 1976 (lè yo te idantifye li pou premyè fwa) jiska 2013, pi piti pase 1,000 moun te konn enfekte pa ane. Jiska jounen jodiya a pi gwo deklanchman ki janm genyen se deklanchman Ebola nan Afrik de Lwès 2014 ki kontinye ap touye moun nan moman sa a, epi li afekte Gine, Syera Leyonn, Liberya epi pwobableman Nijerya Depi out 2014 te gen plis pase 1600 ka yo idantifye. Y ap fè anpil efò pou devlope yon vaksen; men, poko gen youn ki egziste.

## Referans

## Bibliyografi

*  
*  
*  
*  
*  
*  

## Lòt lyen

* ViralZone: Ebola-like viruses – Virological repository from the Swiss Institute of Bioinformatics
* CDC: Fyèv emorajik Ebola – Centers for Disease Control and Prevention, Special Pathogens Branch
* WHO: Ebola haemorrhagic fever – World Health Organization, Global Alert and Response
* Virus Pathogen Database and Analysis Resource (ViPR): Filoviridae
* 3D macromolecular structures of the Ebola virus archived in the EM Data Bank (EMDB)
* Google Map of Ebola Outbreaks
* WHO recommended infection control measures
Bochotnica

**Bochotnica** se yon vilay epi tou yon vil ki sitiye nan sid ès Polòy, li twouve li ant Poulawy ak Liblen touprè rivyè Wisła.

## Istwa

## Demografi
Li genyen 1500 moun nan lane 2010.
## Referans

## Lyen deyò
* Istwa vil sa a
Malavoi

**Malavoi** se yon gwoup franse mizik kreyòl (Matinik) ki te kreye nan 1972.

## Orijin
Malavoi te orijinè  Matinik (espesyalman Fòd Fwans), ki mete ajou avèk siksè biguine, mazurka, kadriy, elatriye, avek kontribisyon yo nan salsa, djaz latin ak mizik kiben, tout moun a ke yo te dekore avèk yon seksyon enstriman akòd ki fè tout idantite gwoup la. Li fèt nan violonis Mano Césaire, Jean-Paul Soïme ak Christian de Negri, yon drummer Denis Dantin ak yon basist Marcel Rémion. Malavoi te yon varyete de kann ak tou non an nan yon lari yo sou zile Goree nan kòt la nan Senegal, kote esklav yo kite pou Amerik yo ,.

Depi ane 80 yo, fòma a gwoup konsiste de twa oswa kat vyolon, yon vyolonsèl, yon chantè ak de korist, ak yon seksyon ritm klavye-bas-tanbou-pèkisyon.

Sepandan, Malavoi se tou li te ye pou kolaborasyon li yo ak lòt gwo mizik Karayib la, tankou Dédé Saint-Prix, Kali, Tanya Saint-Val, Edith Lefel, Beethova Obas, Alan Cave ak jounalis Marie-José Alie nan mitan lòt moun.

Mizisyen yo pi byen-li te ye nan gwoup sa a yo se Ralph Thamar, Paulo Rosine ak Pipo Gertrude. 

## Siksè
Malavoi se avèk Kassav gwoup la pi gwo nan zile Matinik ak Gwadloup, ane sa yo 1970-1990, gwoup la jeneralman fè chaje nan peyi byen lwen kòm Japon.

## Diskografi
* ''Nou pé pa kenbe'' (1969) 2006 premye anrejistreman reedisyon
* *La Filo* (1982)
* *Karésé mwen* (1983)
* *Ababa* (1985)
* *La Case à Lucie* (1986)
* *Live nan Zenith la* (1987)
* *Jou Ouve* (1988)
* *Matebis* (1992)
* *La Belle èpok* (1993)
* *An Maniman* (1994)
* *Shé Shé* (1996)
* *Marronnage* (1998)
* *Live nan Club Med World* (2005)
* *Les Instrumentaux* (2006)
* *Pep la* (2009)

Nou ta dwe tou mansyone mizik fim *[[Ri Ka-nwar]]* (*Rue Case-Nègres*) pa Euzhan Palcy, ki baze sou woman an eponim pa Joseph Zobel.

## Referans

## Lyen deyò
* Nesans gwoup Malavoi
Dani Rodrik

**Dani Rodrik** (ki fèt 14 out 1957 nan Istanboul) se yon pwofesè Tik nan entènasyonal ekonomi politik nan John F. Kennedy Lekòl la nan Gouvènman nan Inivèsite Harvard. 
## Biyografi
Li se rekonèt nan ekriven ekonomi entènasyonal, osi byen ke devlopman ekonomi ekonomi. Rechèch li focuses sou pwoblèm ki gen nan kwasans, patikilyèman poukisa kèk kalite gouvènman yo ak règ politik gouvènman an yo gen plis siksè pase lòt moun. Sa a se youn nan opozan yo prensipal nan tèz akademik ki fè komès lib faktè a obligatwa ak esansyèl pou devlopman.
## Karyè
Ka pozisyon li sou limit yo nan règ la nan komès lib nan "Wachintòn konsansis nan" dwe rezime pa deklarasyon an ke si komès lib se solisyon a pi bon nan mond lan ideal nan teyori estanda ekonomik, mond reyèl la se lwen soti nan ki Idealman, ak sa a vle di ke règleman altènatif kapab gen plis efikas pase pi bon kalite komès la gratis.

Rodrik se afilye ak "Biwo Nasyonal la nan Rechèch Ekonomik", "Sant pou Rechèch Politik Ekonomik" (Londr), "Sant pou Devlopman Global", "Enstiti a pou Ekonomi Entènasyonal", ak "Konsèy sou Relasyon Etranje" (CFR). Li se yon pati nan "Gran Konsèy la Syantifik" nan lavil la nan Pari nan ekonomi. Li se coeditor la "Revizyon la nan Ekonomi ak Estatistik". Pami prim l 'yo, li te resevwa "Pri la pou Avansman Limit Léontieff nan te Panse Ekonomik" nan 2002.

## Referans

## Lyen deyò
*  Pajwèb ofisyèl Dani Rodrik 
*  Blog Dani Rodrik
*  Dani Rodrik sou Review of Economics and Statistics
Octave Mirbeau

**Octave Mirbeau** (1848-1917) se yon ekriven franse. Li ekri woman, pyès teyat.

## Zèv li yo
Kèk zèv enpòtan : 
### Woman
* 1886 : *Le Calvaire*
* 1888 : *L'Abbé Jules*
* 1890 : *Sébastien Roch*
* 1899 : *Le Jardin des supplices*
* 1900 : *Le Journal d'une femme de chambre*
* 1907 : *La 628-E8*
### Teyat
* 1897 : *Les Mauvais bergers*
* 1903 : *Les affaires sont les affaires*
* 1904 : *Farces et moralités*
* 1908 : *Le Foyer*

## Referans
* Pierre Michel & Jean-François Nivet, *Octave Mirbeau, l'imprécateur au cœur fidèle*, Librairie Séguier, Paris, 1990.
* *Cahiers Octave Mirbeau*, n° 1-21, 1994—2014.

## Lyen deyò
* Société Octave Mirbeau.
* ''Dictionnaire Octave Mirbeau''.
Julius Caesar

**Julius Caesar** (100 BC - 44 BC) te yon sitwayen otè jeneral ak remakab nan pwoz Latin nan. 

Nan 60 BC, Seza, Crassus, ak Pompey ki te fòme yon alyans politik ki te domine politik Women pou plizyè ane. Tantativ yo nan ramase pouvwa a taktik popilè yo te opoze pa klas dominan yo konsèvatif ki nan Sena a Women, nan mitan yo Cato ki pi jèn nan ak sipò nan souvan nan Cicero. Viktwa Seza nan lagè yo Fraïsse, konplete pa 51 BC, pwolonje teritwa lavil Wòm nan Chèn angle a ak Rhine lan. Seza tande kòz te vin premye jeneral Women an sou yon kwa tou de lè li te bati yon pon atravè Rhine lan ak fèt envazyon an premye nan Grann Bretay.

## Referans

## Lyen deyò
* Julius Caesar sou bnf.fr
William Shakespeare

**William Shakespeare** ( batize 23 avril 1564- li mouri 3 me 1616) se yon enpòtan ekriven ak powèt angle. Li te ekri plizyè pyès teyat (trajedi, komedi) ak pwèm. Youn nan travay li se "Romeo ak Juliette".      
## Biyografi
*Dat enpòtan yo

## Zèv li yo
Kèk zèv enpòtan li fè :
 
### Komedi
* *Much Ado About Nothing*
* *As You Like It*
* *The Merry Wives of Windsor*
* *The Merchant of Venice*
* *The Taming of the Shrew*
* *Twelfth Night'
* *A Midsummer Night's Dream*
* *All's Well that Ends Well*

=== Trajedi ===
* *Hamlet*
* *Macbeth*
* *Othello, the Moor of Venice*
* *King Lear*
* *Romeo and Juliet*

=== Pyès istorik ===
* *Richard II*
* *Richard III''

## Referans

## Lyen deyò
* The Shakespeare Birthplace Trust
* Internet Shakespeare Editions
* Folger Digital Texts
* Open Source Shakespeare
Adolf Hitler

**Adolf Hitler**, ki fèt 20 avril 1889 nan Braunau am Inn (Otrich-Ongri) epi ki mouri 30 avril 1945), se yon politisyen alman.    
## Biyografi
Li te chanselie (1933) aprè sa prezidan (*Führer*) Almay (peryòd : 1934-1945).
Li fonde ideyoloji Nazis lan ki se yon ideyoloji rasis kont Jwif, Nwa, Tzigan, epi kont Kominis. 

Adolf Hitler te vle fè Almay yon anpi. Lame alman te anvayi plizyè peyi an Ewòp. Li te mete sou pye yon rejim diktati an Almay ke yo te rele "twazyem Reich". Se te youn nan koz ki te mennen   Dezyèm Gè mondyal (1939-1945).
## Zèv li yo
* 1925 : *Mein Kampf* (nan kreyòl : *Konba mwen*)

## Referans

## Lyen deyò
Daka (Senegal)

**Daka** se kapital peyi Senegal. 

## Istwa

## Jewografi

## Administrasyon

## Ekonomi

## Kilti

## Pèsonalite
### Sinema ak teyat

* Moussa Sène Absa 
* Ben Diogaye Bèye
* Clémentine Célarié 
* Ababacar Samb Makharam 
* Djibril Diop Mambéty 
* Samba Félix Ndiaye 
* Jacqueline Scott-Lemoine
* Moussa Touré 
* Mahama Johnson Traoré 
* Mansour Sora Wade

## Galri foto


Fichye:Maison Dakar.jpg|Yon ranje kay touprè Daka 
Fichye:Place indépendance Dakar 1.jpg|Yon pyeton rele yon taksi sou plas lendependans
Fichye:Dakar (rue).jpg|Nan yon lari, nan Daka


## Referans

## Lyen deyò
Walt Disney

**Walter Elias Disney**, rele **Walt Disney**, ki fèt 5 desanm 1901 nan Chikago epi ki mouri 15 desanm 1966 nan Burbank, Kalifòni nan leta Kalifòni (Etazini), se yon reyalizatè, pwodiktè, senaris ak desinatè desen anime ameriken. 
## Biyografi
Li se kreyatè plisyè pèsonaj selèb : Mickey Mouse, Donald Duck.

## Zèv li yo

## Referans

## Lyen deyò
* Walt Disney sou IMDb
* Walt Disney sou allocine.fr
* Walt Disney sou inducks.org
* Walt Disney sou universalis.fr
* Walt Disney sou bnf.fr
Neil Armstrong

**Neil Armstrong**, ki fèt 5 out 1930 nan Wapakoneta, Ohio epi ki mouri 25 out 2012 nan Cincinnati, Ohio, se yon astwonot ameriken. 

Li se premye moun ki mache sou lalin nan lane 1969, pandan misyon espasyal Apollo XI.
## Biyografi
### Jenès ak etid
Neil Alden Armstrong 5 out 1930 nan Wapakoneta nan Ohio nan yon zòn riral nan Middle West. Li se pitit gason Stephen Koenig Armstrong (ki te fèt nan peyi Etazini an 1898 e li te mouri an 1990) ak Viola Louise Engel (ki fèt nan Iland nan 1907 e li te mouri an 1990).
Fanmi li gen yon orijin ekòsè pa papa li (*clan Armstrong* nan Langholm. Li te mete yon moso tartan tradisyonèl  pandan misyon an Apollo 11, ilannè ak alman (granparan matènèl soti nan
Ladbergen) pa manman li.
Papa li se yon oditè pou leta Ohio ak manman li se san pwofesyon. Fanmi an te deplase souvan pou yo swiv devwa divès Stephen Armstrong nan zòn nan. Pandan kenz premye ane li yo, Neil ap viv nan ven diferan lokalite. Li se pi gran an nan twa frè ak sè ki gen ladan sè li June ak frè li Dean. Fanmi an deplase yon dènye fwa nan 1944 nan Wapakoneta kote li rete finalman.
## Zèv li yo
*Sa li fè

## Referans

## Lyen deyò

*  Antretyen Neil Armstrong prezante pa CPA AUSTRALIA : An Audience with Neil Armstrong, 2012
Martin Luther King

**** se yon pastè (relijyon : batis) Nwa Ameriken, militan pou lapè ak kontr diskriminasyon rasyal. 

Avèk ideoloji pasifik li, Martin Luther King litè pou dwa sivik moun Nwa nan Etazini. Diskou li « I Have a Dream » (Mwen fè yon rèv) se selèb. Li te mourri asasinè.

## Byografi
*Dat enpòtan yo 

## Zèv li yo
Martin Luther King se otè plisyè liv : 
* *Stride toward freedom; the Montgomery story*, 1958
* *The Measure of a Man*, 1959
* *Strength to Love*, 1963
* *Why We Can't Wait*, 1964
* *Where do we go from here: Chaos or community ?*, 1967
* *The Trumpet of Conscience*, 1968
* *La Seule Révolution*, 1968
* *I Have a Dream*, 1998

## Referans
*Referans pou konnen plis anlè moun sa a ----
Elizabeth II

**Elizabeth Alexandra Mary Windsor**, rele **Elizabeth II**, ki fèt 21 avril 1926 nan Lonn (Wayòm Ini) epi ki mouri 8 septanm 2022 nan Ekòs (Wayòm Ini), se larèn peyi Wayòm Ini. 

Li se monak konstitisyonèl nan 16 peyi endepandan (Commonwealth) :
* Ewòp : Wayòm Ini ; 
* Amerik, Zantiy : Kanada, Jamayik, Bahamas, Beliz, Antigwa ak Babouda, Grenad, Sent Lisi, Sen Vensan ak Grenadin, Sen Kits ak Nevi ;
* Oseyani : Ostrali, Nouvèl Zelann, Papwazi-Nouvèl-Gine, Salomon, Touvalou.

Lababad vin yon repiblik, pandan l ap rete yon manm Commonwealth la an 2021.

## Biyografi
Elizabeth II te siksede papa li, wa George VI, ki te mouri an 1952.

## Gade tou
* Philip Mountbatten
* Charles III
* Meghan Markle

## Referans

## Lyen deyò
Michelangelo

**Michelangelo di Lodovico Buonarroti Simoni'', rele **Michelangelo*', ki fèt [[6 mas]] [[1475]] nan komin Caprese ([[Itali]]) epi ki mouri[[18 fevriye]] [[1564]] nan vil [[Wòm]] ([[Itali]]), se yon enpòtan [[atis]] [[Itali|italyen]]. ̈Li te travay nan peryòd [[Larenesans]]. 

== Biyografi ==
*Michel-Ange rele an fet Michelagnolo Buonarroti jan li ekri biyografi an 1553, vi 2 Michelagnolo Buonarroti,avek [[Ascanio]] Condivi,zanmi li epi mounn li kolabore avek li.Vasari li menm konn relel Michelagnolo;nom sa vinn rete juska XIXe syèkl
*Jenès

Nessans e orijn   

Michel-Ange fèt yon dat ki te 6 mas 1475 nan [[Chato 2 Capresse]] à [[caprese(Toscane)]] nan vil Valtiberina,tou prè d'Arezzo nan republik [[Florence]].Li batize 8 mas 1475 nan legliz [[San Giovanni]]           

== Zèv li yo ==
Sa li fè : se yon pent, achitek, eskiltè.

<center><gallery>
Fichye: Michelangelos David.jpg|*David*
Fichye: Michelangelo Buonarroti - Jugement dernier.jpg|*Jugement dernier* (chapèl Sikstin).
Fichye:Michelangelo Bacchus.jpg|*Bacchus*
Fichye:Conversion of Saint Paul (Michelangelo Buonarroti).jpg|*Konvesyon Sen Pòl*
Fichye:Madonna of the stairs.jpg|*Vierge à l'escalier*
Fichye:Michelangelo's Moses in San Pietro in Vincoli 2.jpg|*Moise''.


## Referans

## Lyen deyò
Mitoloji grèk

**Mitoloji grèk** se relijyon moun grèk nan lantikite. 

Dapre mitoloji a, 12 dye prensipal ap viv sou Montay Olympia la, ak manje sou nekta ak anbwazi. 

Moun grèk nan lantikite kwè ke dye yo genyen yon konpòtman konparab ak sa yo ki nan moun.

Dye grèk pi enpòtan se Zeyis, Apolon, Atena, Pozeyidon, Afrodit.

## Referans

## Lyen deyò
Mitoloji women

**Mitoloji women** se relijyon moun women nan lantikite.

Dye women pli enpòtan se  Jipitè, Satin, Neptin, Venis, Mèki,...
Abraham Lincoln

**Abraham Lincoln** (1809-1865) se 16 prezidan Etazini (manda : 1861-1865).

Li fè vote yon lwa pou abolisyon esklavaj nan Etazini. Li te mouri asasine.

## Biyografi
*Dat enpòtan yo

## Zèv li yo
*Sa li fè 

## Referans

## Lyen deyò
Platon

**Platon** (an grèk ansyen : Πλάτων) te yon enpòtan filizòf grèk nan lantikite. 

Li te yon disip Sokrat, ak Aristòt te yon disip li.

## Biyografi
*Dat enpòtan yo

## Zèv li yo
* *Le Banquet*
* *La République*
* *Apologie de Socrate*
* *Phèdre*

## Referans

## Lyen deyò
Molière

**Jean-Baptiste Poquelin**, ke yo rekonèt kòm **Molière**, batize sou 15 janvye 1622 nan legliz Saint-Eustache nan Pari e li te mouri nan aswè 17 fevriye 1673 lakay li nan Ri Richelieu, se aktè ak otè dramatik ki pi popilè nan lang fransè a.
## Biyografi
Li te soti nan yon fanmi machann Parisyen, li te mete tèt yo ansanm nan  ak anviwon dis kamarad, ki gen ladan twa manm nan fanmi Béjart, pou fòme twoup Illustre Théâtre, ki, malgre kòmansman pwomès ak malgre kolaborasyon otè teyat ki renome., echwe pou etabli tèt li sou tèm long la nan Pari. Te angaje nan Pak 1646 nan yon prestijye " twoup jaden » kenbe pa Duke nan Épernon, gouvènè Guyenne, answit pa plizyè pwotèktè siksesif, Molière ak zanmi Béjart li yo te vwayaje pandan douz ane nan pwovens sid wayòm nan. Pandan peryòd sa a, Molière te konpoze plizyè fas oswa ti komedi an pwoz ak de premye komedi li yo nan senk zak ak nan vèsè. Retounen nan Pari nan 1658, li byen vit te vin, nan tèt la nan twoup li a, aktè a pi renmen ak otè nan jèn Louis XIV la ak tribinal li a, pou ki moun li te kreye anpil montre, an kolaborasyon ak pi bon achitèk yo sèn, koregraf ak mizisyen nan. tan an. Li te mouri toudenkou a laj de  an. Molière se yon gwo kreyatè fòm dramatik, entèprèt nan wòl prensipal la nan pi fò nan pyès teyat li yo, li te eksplwate plizyè resous komedyen — vèbal, jèstik ak vizyèl, sitiyasyon — ak pratike tout estil komedyen, soti nan fas nan komedyen karaktè . Li te kreye karaktè endividyèl, ak sikoloji konplèks, ki byen vit te vin arketip . Yon obsèvatè lisid ak penetrasyon, li pentire moral yo ak konpòtman nan kontanporen li yo, epanye sèlman eklezyastik ak gwo diyitè nan monachi a, nan gwo plezi nan odyans li yo, tou de nan tribinal ak nan vil la. Byen lwen ke yo te limite nan amizman inofansif, gwo komedi li yo defi prensip byen etabli nan òganizasyon sosyal, etensèl konfli retantisan  ak ostilite ki dire lontan nan ti sèk devwe.Travay Molière, anviwon trant komedi an vèsè oswa pwoz, akonpaye oswa pa antre balè ak mizik, se youn nan pilye edikasyon literè an Frans. Li kontinye gen anpil siksè an Frans ak atravè lemond, epi li rete youn nan referans nan literati inivèsèl .Lavi  li ak pèsonalite li,  te enspire otè dramatik ak sineyas. se  on siy nan plas anblèm li okipe nan kilti franse ak frankofòn, franse yo souvan refere li pa perifraz la « .«lang Molière » .

Moliere te make plis teyat ak komedi ak zèv li yo , pandan li te kite tou anpil mistè, eskandal ki te lakòz yon dal deba.

## Zèv li yo
Kèk zèv enpòtan li fè : 
* *Le Médecin volant*
* *La Jalousie du Barbouillé*
* 1655 : *L'Étourdi ou les Contretemps*
* 1656 : *Le Dépit amoureux*
* 1659 : *Les Précieuses ridicules*
* 1660 : *Sganarelle ou le Cocu imaginaire*
* 1662 : *[[L'École des femmes]]*
* 1663 : *[[La Critique de l'École des femmes]]*
* 1664-1669 : *Tartuffe*
* 1665 : *Le Misanthrope*
* 1665 : *Dom Juan*
* 1666 : *Le Médecin malgré lui*
* 1668 : *L'Avare*
* 1670 : *Le Bourgeois gentilhomme*
* 1671 : *Les Fourberies de Scapin*
* 1672 : *Les Femmes savantes*
* 1673 : *Le Malade imaginaire*

## Referans

## Lyen deyò
* (fr) Molière sou comedie-francaise.fr
Florence Duperval Guillaume

** Florence Duperval Guillaume** se yon fanm medsen ak politisyen ayisyèn. 
## Biyografi
Li te Minis lasante Piblik ant 18 oktòb 2011 ak 23 mas 2016 nan gouvènman Garry Conille, Laurent Lamothe ak Evans Paul.

Li te Premyer minis pwovizwa (enterim) Ayiti (manda li 21 desanm 2014 - 16 janvye 2015)

Aprè demisyon Laurent Lamothe, prezidan Michel Martelly nome li 21 desanm 2014 Premyè Minis konfòmeman ak atik 165 Konstitisyon 1987 amande. Li te kenbe pozisyon sa a jiska nominasyon Evans Paul kòm nouvo Premye Minis la.

## Gade tou
* Michel Martelly
* Premye Minis Ayiti
* Lis Premye Minis Ayiti
## Referans

## Lyen deyò
* Lis minis Ayiti sou haiti-reference.com
* Cabinè ministeryèl Ayiti
Paradise Cay, Kalifòni

**Paradise Cay, Kalifòni** se yon vil Etazini. Li sitye nan leta Kalifòni. Chèf-lye li se Marin.

## Istwa

## Referans

## Kèk lyen
Yolanda Wood

**Yolanda Wood** se yon ekriven. Li ekri liv konsène karayib an.

## Byografi
*Dat enpòtan yo

## Zèv li yo
* *Las artes plásticas en el Caribe : praxis y contextos* 
* *L'Art de la Caraïbe*
## Referans
*Referans pou konnen plis anlè moun sa a ----
Charlie Chaplin

## [[Charlie Chaplin (aktè)|Carlie Chaplin (aktè)]]

## [[Charlie Chaplin (mizisyen)]]

## Biyografi
Charles Spencer Chaplin fèt yon jou ki te 16 avril nan lane 1889. Paran li ki rele Charles ak Hannah, se te de atis mizik òl (music-hall). Yo vin arive separe avan l gen twa lane. Madan Chaplin te bat dlo pou l fè bè pou l leve Charles ak premye pitit gason li an Sydney pitit deyò li a, malgre sante li pat fin nòmal ( yo te vin fèmen nan lopital sikyatri). De frè yo te ap viv nan lamizè, yo pase pi fò tan nan anfans yo nan enstitisyon pou endijan.

Lè Charles gen dis lane li vin kòmanse karyè pwofesyonèl li nan yon twoup timoun dansè klakèt ki te rele " *Eight* *Lancashire* *Lads*". pandan plizyè lane li jwe wòl Billy nan pyès ''Sherlock Holmes'' , se pandan Charles ap jwe wòl sa na yon sal teyat nan *[[West End]]* , nan vil Lonn li kòmanse fè non l epi li vin ap fwote ak yon pakèt gwo aktè ki vin aprann dramatiji.

apre kèk tan Charlie te vin entegre yon lòt twoup "*[[Casey's Circus]]",* kote li vin briye gras ak anpil imitasyon komik selèb li yo.

Yo te vin rekrite l nan twoup *Fred Karno* a, pi gwo enpresaryo britanik nan espektak kabarè. Gras ak talan komik eksepsyonèl Chaplin yo li vin tounen atis k ap mennen nan konpayi *Karno* a.

Nan fen lane 1913 la pandan yon toune nan mizik òl meriken yo *Mack Sennett* wè Charlie epi li tou angaje l nan *Keystone Comedy Company nan [[Hollywood]].* La menm yon seri metraj long ak metraj kout kòmanse . Charlie kreye kostim ak makiyaj pèsonaj li a ki pral fè l pi selèb nan espas yon lane, li pran chemen glwa ak yon afeksyon ki entènasyonal okenn lòt komedyen pat janm konnen anvan sa.

An bat je li ap soti nan yon konpayi al nan yon lòt, anmezi lap pase nan konpayi anmezi l ap touche plis kòb san l pa sispann chèche yon otonomi kreyatif. Apre *Keystone Company,* li entegre *Essanay Film Manufacturing Co.* epi *Mutual film Company.*

Nan lane 1918, li vinn arive monte pwòp estidyo pa li, en 1919 li vin ko-fondatè, avec *Douglas Fairbanks, Mary Pickford* ak *D. W. Griffith* yon mezon distribisyon endepandan ki rele *United Artist.* Gras ak chedèv tankou *l'émigrant, Charlot soldat, le KId ou La ruée vers l'or,* Chaplin bay komedi a yon lòt dimansyon non sèlman ak ekstrawòdinè talan jwèt aktè li a osinon kreyativite l, men tou nan domèn etid karaktè, emosyon ak stati sosyal ki prezan nan fim li yo.
Homère

**Homère** (nan grèk ansyen : Ὅμηρος) te yon enpòtan powèt grèk nan lantikite (VIII syèk avan Jezi Kri). 
## Biyografi
*Dat enpòtan yo

## Zèv li yo
* *L'Iliade*
* *L'Odyssée*
## Referans

## Lyen deyò
Zirik

**Zirik** se pli gwo vil peyi Swis, se cheflyè kanton Zirik. Li genyen kèk 372 047 moun.

Zirik se yon enpòtan sant pou ekonomi, finans ak aktivite kiltirèl. 

## Referans

## Lyen deyò
* Sitwèb ofisyèl Zirik
Anblèm Azèbayidjan

**[[Anblèm]]** la nan **[[Azèbayidjan]]** melanje senbòl tradisyonèl ak modèn. Pwen nan lyezon nan anblèm a se yon flanm dife, ansyen senbòl tounen nan tan an Aghbanie Kokas.

Koulè yo itilize yo se menm bagay la kòm drapo nasyonal la. Sa yo koulè yo nan background nan dèyè zetwal la uit-pwente ki kote flanm dife la se. Etwal la senbolize gwo gwoup yo ètno-lengwistik nan moun yo Tik, ak ant chak pwen nan zetwal la gen lòt zetwal pi piti. 

## Referans

## Lyen deyò
Subhash Kak

**Subhash Kak** se yon matematisyen endyen.

## Byografi
*Dat enpòtan yo

## Zèv li yo
*Sa li fè, piblikasyon li nan domèn konesans matematik li

## Referans

## External links
*https://web.archive.org/web/20150119014358/http://www.ece.okstate.edu/content/kak-subhash-phd
Michel DeGraff

**Michel Anne Frederic DeGraff**, rele **Michel DeGraff** se yon lengwis ayisyen.
## Biyografi
Li se yon kreyolis ayisyen ki fè pati konsèy administrasyon *[[Journal of Haitian Studies]]*. Li se yon pwofesè nan Massachussets Institute of Technology, yon gwo inivèsite amerikèn nan domèn teknoloji. Branch ekspètiz li se lengwistik lang kreyòl yo. Li se yon moun ki batay anpil pou rekonesans kreyòl ayisyen tankou yon lang total kapital. 

An 2012, li resevwa yon finansman $1 milyon nan men National Science Foundation, yon fondasyon syantifik amerikèn, pou entwodui materyèl an kreyòl sou entenèt nan edikasyon syans ak matematik ann Ayiti.

DeGraff te diplome nan University of Pennsylvania Ozetazini kote li resevwa yon doktora nan syans enfòmatik. Anvan sa li te etidye syans enfòmatik nan City College of New York nan Nouyòk. Li rive nan City College soti Ayiti an 1982. Li vin enterese etidye lengwistik nan yon estaj nan Bell Labs nan New Jersey, yon eta Ozetazini, nan lane 1985.

DeGraff se yon manm Akademi Kreyòl Ayisyen.

## Zèv li yo

## Distenksyon
* 2022 : Fellow (manm selèk) ‘Linguistic Society of America’ (LSA)

## Referans

## Lyen deyò
* Biyografi Michel DeGraff sou linguistics.mit.edu
Alice Garoute

**Alice Thézan**, rele **Alice Garoute**, ki fèt an 1874 nan Kap Ayisyen (Ayiti) epi ki mouri 30 oktòb 1950 nan Pòtoprens (Ayiti), se yon sifrajis ayisyèn ak yon konbatan dwa fanm ann Ayiti. Anvan li rann dènye souf li an 1950 li te mande pou yo mèt flè sou tonm li jou fanm Ayisyen resevwa dwa vote.

## Biyografi
Paran li yo te fè pati rebelyon kont prezidan Lysius Salomon e kòm sa, fanmi an te egzile nan Kinstòn, Jamayik. Nan adolesan li, lè fanmi an te retounen ann Ayiti, li te marye yon ti tan e li te gen de (2) tibebe ki te mouri.

Pandan fanm ann Ayiti tap goumen kont lokipasyon blan ameriken 1915-1934 la li te youn nan fondatè Ligue Féminine d'Action Sociale (Lig Fanm pou Aksyon Sosyal) nan lane 1934 ak prezidan lig sa a kòmanse an 1941. Li te plede anpil ak fè diskou pou dwa fanm nan Asanble Nasyonal la kote li te raple lejislatè yo ke Ayiti te siyen plizyè konvansyon sou zafè dwa fanm.

## Zèv li yo
### Piblikasyon
* 1951 : *Congrès national des femmes haïtiennes : le Féminisme en marche*

## Referans

## Lyen deyò
*  Congrès national des femmes haitiennes: le Féminisme en marche (1951) Eben-Ezer
Lenine

**Vladimir Ilitch Oulianov**, rele **Vladimir Lenine**, ki fèt 22 avril 1870 nan Oulianovsk epi ki mouri 21 janvye 1924 nan Gorki Leninskie ( Risi), se yon politisyen Ris.

Kominis (leninis) te ideyoloji li.

Li te patisipe Revolisyon Ris (oktòb 1917), epi li te dirijan gouvènman sovyetik (manda li : 1917-1924).
## Biyografi
*Dat enpòtan yo

## Zèv li yo
* ouvraj sou politik

## Gade tou
* Leninis
* Kominis
* Sosyalis
* Stalinis
* Revolisyon ris

## Referans

## Lyen deyò
Lyon (vil)

**Lyon** (**Lyon** nan lang franse) se yon vil Frans, se twazyèm pi gwo vil franse. Li genyen kèk 496 343 moun.

## Referans

## Lyen deyò
* (fr) Sitwèb ofisyèl
Fant bouda

**Fant bouda** (**', **', **', **' nan Latin), sepati ki separe chak de bò yo, ki fòme yon demiwonn medyàn swivan koub la. nan sakrum la ak koksis la, lonje ant perineum anba a, ak rejyon anwo sakral anwo a. Li distenge de pli fesyèr ki sitiye nan limit ki genyen ant kwen pi ba bounda a ak kwis la.


A nude boy butt pic.jpg
Gluteal cleft.jpg

## Nòt ak referans
Mahomet

**Mahomet** oubyen **Mohammed** se pwofèt nan relijyon Islam.

## Biyografi

## Zèv li yo

## Referans

## Lyen deyò
* (fr) Sitwèb sou Mahomet ak Islam sou herodote.net
Fantom

**Daniel Darinus**, rele **Fantom**, ki fèt 26 mas 1981 nan Pòtoprens (Ayiti), se yon chantè ak mizisyen ayisyen.Yo klasifye li kom meyè rapè an Ayiti…. 

## Biyografi
Fantom se yon mizisyen, antreprenè ayisyen, e bon non li se Daniel Darinus.Li plis evolye nan milye rap la e yo konsidere li kòm youn nan rapè ki fè anpil enpak nan milye mizikal la. Li se yon manm fondatè "Barikad crew" ki se youn nan pi gwo gwoup rap nan karayib la. Li te anba label "Tapajè record" ke li se youn nan fondatè yo avan li siyen avèk label "BMG". 

## Fantom, ki gen ti non Nèg kò vè a, pote non manman l nan kè l, yon omaj pou Solange Orientale ki te akouche l nan dat 26 mas 1981, nan Pòtoprens.

## Menm jan ak manman l Solange, Astrel Darinus ki se papa Fantom sòti Leyogàn. Ansanm yo gen twa pitit fi ak senk pitit gason, pami yo Daniel, ke rap ta pral transfòme pi devan an Fantom. Daniel te konn frekante lari (Magloire Ambroise, Saint-Honoré, ak Nicolas) ak lekòl (Oswaldvo Bobo, Frères Adrien, Les Normaliens Réunis, I.E.U., ak Roussan Camille), menm jan li te fè ak plizyè gwoup. A 13 an, li te fè premye aparisyon solo li lè li te fè eksperyans ak dancehall. Pi devan, yo te vin gen konnen l nan D-camp ak S.O.S anvan li te vin yon abityèl ak Pick-up Click ak Barikad Crew (BC).

## An 2009, apre de albòm ak Barikad Crew ak youn ak Pick-up Click, li te pibliye pwojè solo li a, Men Nonm Lan, yon albòm ki montre tout potansyèl li kòm yon rapè.

## Yon fanatik K-Tafalk, Doc Filah, Brezil, Los Angeles Lakers yo, Ronaldo, ak Kobe Bryant, li pasyone de jwèt videyo epi li se yon pwodiktè. Li marye 26 fevriye 2010 ak Marie-Daphné, avèk li , li gen de pitit fi, Eidaly ak Daniana. Fantom se yon animatè tou ki posede pwòp estidyo li, Tapajè Recordz. Li renmen travay ak Ti-Ansyto (The Maestro), Fred Hype, MmixX, ak Zacktouch, pwodiktè "Once Again," "Raboure yo," ak lòt ankò.

## Pandan l ap travay depi plizyè mwa avèk Sak Pase Recordz sou twazyèm albòm Barikad Crew la, yon albòm fanatik yo ap tann avèk enpasyans, li retounen nan estidyo a akòz pwoblèm mixaj ak dezyèm albòm solo li a, "Yo gen vè," ki te soti nan fen Desanm 2010. Pandan l ap tann pou rezoud pwoblèm mixaj sa a, ki te yon ti jan gate imaj li, videyo mizik "Once Again," k ap pase kounye a nan televizyon ak sou entènèt, ap kaptire atansyon amatè hip-hop yo

### Tankou chantè nan [[Barikad Crew]]
* 2006: *Goumen pou sa w kwè*
* 2008: *Jiskobou*
* 2012: *Red*

### Tankou chantè solo

#### Albòm
* 2009: *Men non'm nan*
* 2010: *Yo gen vè*
* 2013: *Salute vol.1*
* 2014: *Salute vol. 2*
* 2015: *Point final*
* 2016: *Reyenkanasyon*
* 2017: *Salute vol. 3*
* 2020: *Rap onorab*
* 2022: Nan bòl yo
* 2024: Yo Hype
* 2025: Yon lòt paj ak Tapajè Team

### Tankou aktè
* 2019: *[[Married Men]]*

## Referans

## Lyen deyò
* Daniel Darius sou reklamlakay.com
Agatha Christie

**** (1890-1976) se yon selèb fanm ekriven britanik. Li ekri anpil woman polisye, nouvèl, pyès teyat.  

## Byografi
*Dat enpòtan yo

## Zèv li yo
Kèk zèv enpòtan li fè : 
* *The Murder of Roger Akroyd*, woman polisye (1926)
* *Murder on the Orient Express*, woman polisye (1934)
* *Cards on the Table*, woman polisye (1936)
* *Murder in Mesopotamia*, woman polisye (1936)
* *Death on the Nile*, woman polisye (1937)
* *Ten Little Niggers*, woman polisye (1939)
* *The Body in the Library*, woman polisye (1942)
* *Sparkling Cyanide*, woman polisye (1945)
* *The Mousetrap*, pyès teyat (1952)
## Referans
* Pajwèb ofisyèl
Nadine Gordimer

**** (1923-2014) se yon fanm ekriven nan peyi Afrik disid. Li lite kont Aparteid nan peyi li.

## Biyografi
*Dat enpòtan yo

## Zèv li yo
### Woman
* 1953 : *The Lying Days*
* 1958 : *A World of Strangers* (*Un monde d’étrangers*)
* 1963 : *Occasion for Loving*
* 1966 : *The Late Bourgeois World* (*Feu le monde bourgeois*)
* 1970 : *A Guest of Honour*
* 1974 : *The Conservationist* (*Le Conservateur*)
* 1979 : *Burger's Daughter*, (*[[Fille de Burger]]*)
* 1981 : *July's People* (*Ceux de July*)
* 1987 : *A Sport of Nature* (*Un caprice de la nature*)
* 1990 : *My Son's Story* (*Histoire de mon fils*)
* 1994 : *None to Accompany Me* (*Personne pour m’accompagner*)
* 1998 : *The House Gun* (*L'arme domestique*)
* 2001 : *The Pickup* (*Un amant de fortune*)
* 2005 : *Get a Life* (*Bouge-toi !*)
* 2012 : *No Time Like the Present* (*Vivre à présent*)
### Rekey nouvèl
* 1949 : *Face to Face*
* 1952 : *The Soft Voice Of The Serpent* (*La Voix douce du serpent*)
* 1956 : *Six Feet of the Country*
* 1960 : *Friday's Footprint*
* 1965 : *Not for Publication*
* 1971 : *Livingstone's Companions*
* 1976 : *Some Monday for Sure*
* 1980 : *A Soldier's Embrace* (*L’Étreinte d’un soldat*)
* 1980 : *Town and Country Lovers*
* 1984 : *Something Out There* (*Quelque chose là-bas*)
* 1984 : *Correspondance Course*
* 1989 : * Once upon a time *
* 1991 : *Jump* (*Le Safari de votre vie*)
* 2003 : *Loot* (*Pillage*)
* 2007 : *Beethoven Was One-Sixteenth Black* (*Beethoven avait un seizième de sang noir*)
* 2011 : *Life Times: Stories* (*Les Saisons de la vie*)
### Esè
* 1973 : *The Black Interpreters*
* 1988 : *The Essential Gesture* (*Le Geste essentiel*)
* 1995 : *Writing and Being* (*L'écriture et l'existence*)
### Lòt
* 2004 : *Telling Tales*
* 2010 : *Telling times. Writing and Living, 1954-2008* (*Récits de vies (1954-2008)*)
## Rekonpans
* 1991 ː Pri Nobèl Literati.
## Referans
* (en) Nadine Gordimer sou Pri Nobèl pajwèb
Amaro Pargo

**Amaro Rodríguez Felipe y Tejera Machado**, rele **Amaro Pargo**, ki fèt 3 me 1678, nan San Cristóbal de La Laguna, Zile Canary epi ki mouri 4 oktòb 1747, San Cristóbal de La Laguna), te yon kòsè panyòl ki te popilè anpil.  
## Biyografi
Li te fèt nan vil San Cristóbal de La Laguna nan Tenerife, peyi Espay. Lè li te jèn, li te dedye li a komès esklav afriken, ke li te konn vann nan Karayib pou travay sou plantasyon sik. Tout aktivite Amaro Pargo, li te fèt sou lotorite wa peyi Espay.

Pou rezon sa a, lè li te pran bato lènmi trezò li yo te voye nan peyi Espay. Amaro Pargo te gen yon gwo amitye ak relijye nan Sè Mari nan Jezi (*Sor María de Jesús*) ke li te kòmanse pwodui travay nan charite. Amaro Pargo te deklare Hidalgo (*nòb*) nan Madrid ak te mouri nan pwovens li kote li sou 4 oktòb 1747. Li te antere li nan Abèy a nan Santo Domingo nan vil la menm.

Paske batay la kont Angletè ak Peyiba yo, Amaro Pargo te konsidere kòm yon ewo nasyonal la.

## Referans

## Lyen deyò
* El corsario Amaro Pargo sou phistoria.net
Bòdo

**Bòdo** (**Bordeaux** nan lang franse) se yon vil nan peyi Frans, se sizyèm pi gwo vil fransèz. 

Li genyen kèk 241 287 moun.

## Galri foto


Fichye:Miroir d'eau place de la Bourse.JPG|Plas Labous
Fichye:Bordeaux Meriadeck.JPG|Katye Meriadeck
Fichye:Bordeaux - Grand Théâtre 4.jpg|Gwo teyat


## Referans

## Lyen deyò
* (fr) Sitwèb ofisyèl Bòdo
Toulouz

**Toulouz** (**Toulouse** nan lang franse) se yon vil Frans. Li se katryèm pi gwo vil franse. Li genyen kèk 453 317 moun.

## Referans

## Lyen deyò
* (fr) Sitwèb ofisyèl
Zeyis

Nan mitoloji grèk, **Zeyis** se pi gwo a nan lòt bondye yo, se li ki wa a nan bondye yo. Li se bondye ki nan loraj ak zèklè.

Zeyis marye avèk sè li Era e li gen plizyè timoun avèk li. li gen anpil zafè renmen avèk fanm mòtèl, ak se papa anpil lòt timoun li gen avèk fanm sa yo.

Zeyis se menm dye Jipitè nan mitoloji women.

## Referans

## Lyen deyò
*  Zeus bondye Olenp
Leingue

Pou exteinsyon an, n' reilei too "graenmaire" yeou mànyèl aussoy einseinmbe doqiunman -io khi décriak touth règue-io khi graenmaticaly-io. kounjugaezon veirby Aguen ak veirby tiu. Artik deifyni placeid aprei adjectif-lan taank-koo: Papa ha, Mari ha.
Mein kougn' existé kh'èkh pwoblènme plys khe "lan" seid artik pou noôm masculein souvan son créole-la ak leingue Ahytian ha pâ meinme seid pâ forcenman s'ow hou, ou teindéa seid exactenman zha pou'w hou, ou écrira Taank-koo:
Madanme-l'ah son-an seid (madanm lan) mein artik "lan" seid pou noôm masculein "'la, ah"' pou fénminein.
Kounmparativynman ak francéa "'lan"' seid "'le'", '"ah'" seid "la". fr.Le Père, ht.Papa ha.fr. La mère, ht. manman-an. ht "'Ha'" seid fr.'"le"'.

Ahytian graenmaire leingue mwein. D'ahatti ahytian ha seid einseinmbe
:règue-io pou n' suive n'an pârlei ak écrit kòrrèctenman zha khi ahytian.
:leingue tayino-io (Ahytian ha)
Féquière Lucien

**Féquière Lucien**, ki fèt 14 desanm 1956 nan Pòtoprens (Ayiti), se yon mizisyen ak chantè ki aktyèlman nan gwoup Volo Volo de Boston. 

## Premyé année yo
Féquière Lucien  né 14 desanm 1956 nan Pòtoprens. Paran li sé Ayisyen : Philistin Lucien ak Elizabeth Bellevue. Li fè etid li nan Saint-Louis de Gonzague ak Grégoire Eugène anvan li pati pou Etazini. A laj 12 zan, Féquière té trè entérésé aprann jwé gita ak chanté san yon idé ki koté sa tap rivé. Lè li té gen 14 zan, paran li té désidé voyél alé etidyé alétranjé. Féquière pasé 3 mwa Nouyòk anvan li délojé al Boston koté yo di ki gen meyè lekòl ak lòt opòtinité.

## Karyè
Nan lane 1978, gwoup Volo Volo tap chèché yon lòt chantè pou ranplasé Ti Manno. Féquière té jwen n yon rekomandasyon pou li al fè odisyon kòm chantè ki pat konu nan kominote a. Pami tout lot chantè ki té fè odisyon, gwoup la té chwazi Féquière kòm chantè dépi lè sa a. Atis la té gen 22 zan. 

Féquière Lucien chanté plizyè albòm avèk Volo Volo de Boston, é li té patisipé nan lòt pwojè albòm ak anpil lot atis. Li chanté sou plizyè albòm popilè Kòm: *La nature*, *Nou nan route*, *14 karat gold* ak *33yèm Anivèsè*. Kèlke mizik popilè li chante se : *Do it*, *Fè kow sekwé*, *Ayanman*, *Nou nan route*, *Mélodie*, *Minouche*, *Party time*, *Gason palé*, *Haïti*, *Yon sèl Volo.. Lòt pwojè albòm li chanté sé : *Racines* ak *Koneksyon*.

Atis la toujou nan gwoup Volo Volo de Boston kòm chantè, konpozitè ak chèf égzékitif.

== Zèv li yo ==
* *La nature*
* *Nou nan route*
* *14 karat gold*
* *Mélodie*
* *Do it*
* *Fè kow sékwé*
* *Ayanman*
* *Minouche*
* *Party time*
* *Gason pale*
* *Yon sèl Volo''

## Referans

## Lyen deyò
* (en) Sitwèb ofisyèl Volo Volo de Boston 
*  Achive mizik Ayiti sou Musique.Haïti
*  Afromix Liberi entènet sou afromix.org
*  Discogs libréri sou discogs.com
*  Librérie Piblik nan Boston
Konsomasyon

**Konsomasyon** se achte ak sèvi pwodui pou manje, abiyman, ak pou lakay nou ak lòt bagay.

## Referans

## Lyen deyò
Ekonomi agrikòl

**Ekonomi agrikòl** oswa **ekonomi riral** se pati nan ekonomi oswa syans ekonomik ki refere ak agrikilti. Ekonomi agrikòl se poutèt sa direksyon ekonomik ki jere diferan aspè nan agrikilti ak anviwònman an an jeneral. Etid sa a konsènan itilizasyon pi bon nan sòl a pwouve yo dwe korelasyon ak bezwen imen.

## Referans

## Lyen deyò
Demelegèt

Se yon ekspresyon ki itilize  nan sosyete ayisyen an pou di chak koukou klere pou je li. 

Sa ankouraje endividyalite a oubyen egoyis lakay moun.