open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Pandemi maladi kowonaviris an 2020 nan Pòtoriko

Atik sa a dekri pandemi maladi kowonaviris 2019 (COVID-19) nan teritwa Etazini nan Pòtoriko. 

## Istorik
Popilasyon Pòtoriko a se nan yon risk elve nan COVID-19 akòz pi wo pwopòsyon li nan moun ki granmoun aje konpare ak peyi Etazini. An 2017, 21% nan Pòtoriko kont 16% nan rès la nan peyi Etazini gen plis pase 65 ane. Anplis de sa, rezidan aje nan Pòtoriko yo se sèt (7) fwa pi plis chans ap viv nan povrete pase nan rès la nan peyi a. Pòtoriko gen senk (5) fwa mwens kabann nan inite entansif pa kap pase rès  Etazini. Anplis de sa, Pòtoriko toujou ap rekipere kont Siklòn Maria ak tranblemanntè 2019-2020 nan Pòtoriko.

## Kwonoloji

### Fevriye
Sou 29 fevriye, Gouvènè Wanda Vázquez Garced te etabli yon fòs travay kowonaviris pou egzaminen ka potansyèl yo.

### Mas
Sou 4 mas, yon doktè panameyen ak kat (4) konpayon li yo te rive nan San Juan, Pòtoriko apre vwayaje nan New York, Miyami, ak Panama. Yo te asiste Jou Nasyonal Salsa festival la nan Zile Verde, Pòtoriko sou 7 mas malgre gen yon lafyèv ak santi yo malad. Vázquez te mande pou tout moun ki te nan seksyon VIP a izole tèt yo si yo te gen sentòm tankou grip.  

Nan dat 10 mas, Depatman Sante Pòtoriko te rapòte ke senk (5) ka te anba envestigasyon. Dapre Sekretè Sante, Rafael Rodríguez Mercado, Sant pou Kontwòl ak Prevansyon Maladi (Centers for Disease Control and Prevention) (CDC) te resevwa tès sou 10 mas, men rezilta yo te toujou enkoni 48 èdtan pita. 

Kòm yon mezi prevantif, sou 12 mas, Vázquez te deklare yon eta dijans epi li te aktive Gad Nasyonal Pòtoriko. Depi 12 mas, Pòtoriko pa te gen okenn ka konfime nan COVID-19.  

Depi 13 mas, Pòtoriko te gen 17 ka sispèk nan COVID-19 ak te voye tès nan CDC a lendi 9 mas. Vázquez kritike CDC sou 13 mas paske li pa gen rezilta sou kat (4) jou pita.

## Repons Gouvènman an
Nan yon konferans pou laprès sou 12 mas, Gouvènè Vázquez deklare yon eta dijans epi aktive Gad Nasyonal la. Li te deklare ke pèsonèl Gad Nasyonal la pral estasyone nan Ayewopò Entènasyonal Luis Muñoz Marín ak nan Pò San Juan pou detekte sentòm nan pasaje ki rive. Deklarasyon an te kòmande tou tout reyinyon mas yo ak evènman yo nan mwa mas dwe ranvwaye oswa anile. Vázquez te eksprime CDC fristrasyon akòz reta nan tès yo.

CDC deklare ke Pòtoriko pral resevwa $ 5.8 milyon dola pou èd federal nan Lwa sou Kredi pou Preparasyon ak Repons kont Kowonaviris. 

## Referans

## Lyen deyò

* Coronavirus info - Depatman Sante Pòtoriko
Pandemi maladi kowonaviris an 2020 nan Repiblik Dominikèn

Atik sa a dokimante enpak nan pandemi 2019-20 kowonaviris nan Repiblik Dominikèn, epi li ka pa gen ladan tout repons yo resan ak pi gwo mezi. 

## Kwonoloji
Sou 1 mas 2020, yo te premye ka a nan peyi a ak Karayib la konfime. Yon nonm 62 zan ki soti nan peyi Itali te antre nan peyi a sou 22 fevriye. Li tonbe malad sou 24 fevriye, lè li te transfere nan Ramón Lara lopital militè. 

Sou 6 mas 2020, dezyèm ka a nan peyi a te konfime ke yon touris kanadyen te enfekte. 

Sou 8 mas 2020, twa (3) lòt ka konfime. Yo te twa touris dominiken ki te soti nan yon vwayaj nan peyi Itali, ki te mennen nan yon nouvo total de 5 ka COVID-19.

Sou 14 mas 2020, minis lasante, Rafael Sánchez Cárdenas, konfime sis (6) nouvo ka. Tout moun sa yo te retounen soti andeyò peyi a nan katòz jou anvan yo.

Sou 28 out 2020, te gen 384 ka konfime Covid-19 (gen ladan 66% fanm ak 58% gen ant 30 ak 49 ane).

## Estatistik nan Repiblik Dominikèn nan dat 25 septanm 2020
* To pozitivite : 12,82%
* To letalite : 1,89%
* Motalite chak milyon abitan : 199, 74
* Kabann Covid-19 okipe nan lopital pa malad Covid-19 : 24% (848 kabann sou 3 476)
* Vantilatè okipe nan lopital pa malad Covid-19 : 29% (127 sou 440)

## Referans

## Lyen deyò
*  Sitwèb ofisyèl Ministè Lasante nan Repiblik Dominikèn
*  Bilten ofisyèl sou Kowonaviris
Pandemi maladi kowonaviris an 2020 nan Matinik

Atik sa a detay pandemi maladi kowonaviris 2019 (COVID-19) nan depatman franse ak rejyon Matinik. 

## Kwonoloji
Sou 5 mas 2020, de (2) premye ka yo te konfime  

## Referans

## Lyen deyò
Pandemi maladi kowonaviris an 2020 nan Tinizi

**Pandemi maladi kowonaviris an 2020** ki ofisyèlman devlope nan **[[Tinizi]]** depi 2 mas. Sou 2 avril, 455 ka kontaminasyon te konfime. 

## Mezi pwoteksyon
Sou 9 mas 2020, yon konsèy sekirite nasyonal prezide pa Prezidan an nan Repiblik Kaïs Saïed, mezi yo te anonse; limit la nan transpò avèk Itali ak sispansyon kou nan tout lekòl yo ak inivèsite apati 12 mas. 

Sou 13 mas, tèt la nan gouvènman an Elyes Fakhfakh anonse pasaj la nan nivo 3 avèk fèmti a nan kafe, restoran ak nayklib apati 4 p.m., sispansyon an nan priyè kolektif ak anilasyon nan kongrè ak evènman kiltirèl. Konpetisyon espotif yo dwe pran plas dèyè pòt fèmen. Fwontyè maritim yo fèmen epi lyezon pa avyon koupe avèk Itali e limite avèk Lafrans, Ejip, Espay, Wayòm Ini a ak Almay. Anplis de sa, nenpòt moun ki antre nan teritwa a dwe izole tèt yo pou katòz (14) jou. 

Sou 15 mas, li te anonse ke doktè chinwa yo te vini nan travay nan Tinizi. Jèl anti-bakteryen ak mask pwoteksyon yo pral tou ap apwovizyone pa Lachin.  

Sou 16 mas, Fakhfakh anonse mezi adisyonèl soti nan 18 mas tankou fèmti fwontyè peyi ak vòl avyon, entèdiksyon rasanbleman, fèmen nan souk ak amam ak etablisman an nan yon rejim sèl-seyans (de (2) fwa senk (5) èdtan pa jou).

## Devlopman viris

Premye ka kontaminasyon te note sou 2 mas 2020 avèk yon Tinizyen retounen soti nan peyi Itali.

Sou 9 mas, twa (3) nouvo ka kontaminasyon te anonse. Sou 10 mas, yon sizyèm ka te anrejistre  epi, yon setyèm ka landemen, avèk yon pasyan retounen soti nan peyi Lejip.

Sou 12 mas, kantite moun ki afekte leve a trèz (13).

Sou 13 mas, yon evalyasyon sèz (16) ka  ak yon tranzisyon nan nivo 3 te anonse. 

Sou 15 mas, ven (20) ka te idantifye, ki gen ladan uit (8) ki gen laj ant 31 ak 45 ane. 

Sou 16 mas, kat (4) nouvo ka yo te anrejistre.

## Referans

## Lyen deyò
* Sitwèb gouvènmantal tinizyen sou kowonaviris sou covid-19.tn
Pandemi maladi kowonaviris an 2020 nan Venezwela

* Atik jeneral : Pandemi kowonaviris an 2019-2020

## Pwopagasyon viris
Sou 13 mas 2020, de (2) premye ka ofisyèl kontaminasyon te ofisyèlman note. Sou 17 mas, 36 ka kontaminasyon te anonse.

## Òganizasyon pwoteksyon
Juan Guaido endike sou 12 mas ke li te kontakte peyi "alye" pou jwenn ekipman lopital avèk èd nan ajans entènasyonal tankou Pan American. Òganizasyon Sante Oganizasyon panamerikèn Sante.

Sou 15 mas, Prezidan Nicolas Maduro dekrete yon izòllman pou sis (6) nan 23 Eta venezwelyen, ki gen ladan kapital Karakas. Li deside fèmen lekòl yo ak vòl avyon avèk Ewòp, Kolonbi, Repiblik Dominikèn ak Panama pou yon mwa. Se sèlman boutik manje ak sant sante yo gen dwa rete ouvè. Lame venezyelyèn nan, gwo poto rejim lan, ak lapolis ap deplwaye nan lari yo pou ranfòse izòlman sa a. 

Nicolas Maduro reklame $ 5 milya dola nan èd nan men Fon Monetè Entènasyonal, yon òganizasyon ke li te repete kritike. òganizasyon sa a refize, sou 18 mas, ki endike ke rekonesans ofisyèl nan gouvènman an pa kominote entènasyonal la ki nesesè jwenn èd sa a, ki se pa klèman ka a kounye a akòz kriz prezidansyèl 2019-2020 nan Venezwela. 

## Gade tou

## Referans

## Lyen deyò
Pandemi maladi kowonaviris an 2020 nan Sen Lisi

Atik sa a dokimante konsekans pandemi kowonaviris an 2019-2020 nan Sen Lisi, epi li ka pa gen ladan tout repons resan ak pi gwo mezi. 

## Kwonoloji
Sou 13 mas 2020, yon premye ka nan Sen Lisi te konfime. Pasyan an se yon fanm (63 ane) ki vwayaje soti nan Wayòm Ini.  

## Referans

## Lyen deyò
Pandemi maladi kowonaviris an 2020 nan Gwadloup

Atik sa a detay pandemi maladi kowonaviris 2019 (COVID-19) nan depatman franse ak rejyon Gwadloup . 

## Kwonoloji
Sou 5 mas, premye ka a te konfime.

## Referans

## Lyen deyò
Pandemi maladi kowonaviris an 2020 nan Senegal

**Pandemi maladi kowonaviris an 2020** te ofisyèlman devlope nan **[[Senegal]]** depi 2 mas. Sou 19 mas, 36 ka kontaminasyon te konfime e pa gen lanmò. 

## Mezi pwoteksyon
Ka kowonaviris sou teritwa Senegal te detekte apre konsiltasyon te fèt pa pasyan yo tèt yo ak pwofesyonèl sante. Li se yon deteksyon pasif ak pa aktif.

Pou goumen pandemi an, konpayi avyasyon Air Senegal anile vòl rejyonal li yo ak entènasyonal apati Vandredi 20 mas.

## Devlopman viris
Premye ka a kontaminasyon te note sou 2 mas avèk yon Franse ki retounen soti nan yon rete nan Frans. Li te plase nan karantèn. Sou 19 mas, 36 ka konfime men pa gen lanmò.

## Gade tou

## Referans

## Lyen deyò
Konfinman

**Konfinman** ka refere ak :

* Konfinman, nan biyosekirite, yon ansanm mezi ki vize pou evite dispèsyon nan anviwònman an nan materyèl biyolojik endezirab,
* Konfinman popilasyon nan jesyon risk. Pou fè fas ak epidemi maladi enfektye (espesyalman maladi enfektye emèjan), otorite yo ak responsab sante piblik ka adopte twa (3) estrateji konfinman : 
** izòlman, ki konsiste de separe moun ki enfekte oswa malad soti nan popilasyon jeneral la (izòlman nan kay, ki rele tou otokonfinman) ; 
** izòlman kolektif, setadi yon miz aleka (tankou nan lepwozri medyeval)
** karantèn ki se yon miz aleka moun enfekte. Restriksyon rasanbleman (anilasyon evènman, mezi distansyasyon sosyal), sou deplasman ki mete restriksyon sou libète mouvman (etablisman kòdon sanitè, kouvrefe) epi ki ka mennen nan konfinman endividi oswa gwoup ki an sante ki te kapab ekspoze a yon ajan nan evènman an nan yon epidemi (konfinman lokal, ozalantou fwaye enfeksyon, oswa konfinman jeneral ; konfinman an pati oswa konfinman total).

## Referans

## Lyen deyò
Pandemi maladi kowonaviris an 2020 nan Sen Batèlmi

Atik sa a detay pandemi maladi kowonaviris 2019 (COVID-19) nan kolektivite franse nan Sen Batèlmi. 

## Kwonoloji
Yon rezidan nan zile franse nan Sen Batèlmi te dyagnostike ak COVID-19 sou 1e mas 2020. Paran li sou zile vwazen Sen Maten tou teste pozitif. 

Twa (3) ka kowonaviris (COVID-19) te konfime nan zile franse Sen Batèlmi (Sen Bat) ak franse Sen Maten nan 1e mas 2020. Ka yo te konfime pa laboratwa Enstiti Pasteur nan Gwadloup ki ap fè tès pou viris la. Ka a enplike nan yon rezidan nan Sen Batèlmi ak fanmi ki vizite li. Moun sa a rete nan konfinman nan kay li nan Sen Batèlmi ak anba siveyans chak jou pandan y ap paran li yo izole nan lopital la Louis-Constant Fleming nan franse Saint Martin. Koup la te soti nan Pari, Lafrans kote yo vizite pitit gason yo. 

## Referans

## Lyen deyò
Pandemi maladi kowonaviris an 2020 nan Salvadò

Atik sa a dokimante konsekans pandemi kowonaviris 2019–2020 nan Salvadò, e li ka pa gen tout repons ak mezi resan yo ak mezi yo. 

## Kwonoloji
Yon konfli diplomatik ant Salvadò ak Meksik devlope lè Prezidan Nayib Bukele akize Meksik nan otorize yon douzèn moun ki gen COVID-19 yo monte yon avyon ki rive nan ayewopò Entènasyonal nan Salvadò  sou 16 mas. Minis depite sante meksiken an, Hugo Lopez-Gatell refize akizasyon an e moun sa yo te teste negatif pou viris. 

Sou 18 mas, yo te premye ka a nan El Salvador konfime.  De plis ka yo te konfime sou 20 mas. 

## Prevansyon
Prezidan Nayib Bukele entèdi rasanbleman piblik nan plis pase 500 moun, entèdi pi vwayajè entènasyonal yo ak fèmen enstitisyon edikasyonèl yo sou 17 mas. Yo mennen yon ankèt sou yon espesyalis enfektisyon ki te evite karantèn lan apre yon vwayaj nan Almay.

## Referans

## Lyen deyò
Respiratè atifisyèl

Yon **respiratè atifisyèl**, oswa **vantilatè**, se yon aparèy medikal pou asistans respiratwa, ki gen pou objektif pou bay vantilasyon atifisyèl nan poumon nan yon malad pandan yon operasyon chirijikal oswa soufri nan ensifizans respiratwa. 

## Gade tou
* Ventilasyon mekanik
* Evantay nan poumon
## Referans

## Lyen deyò
Couvre-feu (fim)

***Couvre-feu*** (ou ***Le Siège*** nan Kebèk, *{The Siege*) se yon fim ameriken reyalize pa Edward Zwick, soti an 1998.
## Rezime

## Ekip teknik

## Aktè
* Denzel Washington kòm Ajan espesyal Anthony 'Hub' Hubbard nan FBI
* Annette Bening kòm Ajan Elise Kraft / Sharon Bridger nan CIA
* Bruce Willis kòm Jeneral William Devereaux, US Army
* Tony Shalhoub kòm Ajan Frank Haddad nan FBI
* Sami Bouajila kòm Samir Nazhde
* Mark Valley kòm Ajan Mike Johanssen nan FBI
* Lance Reddick kòm Ajan Floyd Rose nan FBI
* Ahmed Ben Larby kòm Sheik Achmed Bin Talal
* Mosleh Mohamed kòm Muezzin
* Lianna Pai kòm Tina Osu
* Jack Gwaltney kòm Fred Darius
* David Proval kòm Danny Sussman
* Aasif Mandvi kòm Khalil Saleh

## Referans

## Lyen deyò
* ''Couvre-feu'' sou IMDb
* ''Couvre-feu'' sou allocine.fr
La Permission de minuit

***La Permission de minuit*** se yon fim franse reyalize pa Delphine Gleize, soti an 2011.
## Rezime

## Ekip teknik

## Aktè
*Vincent Lindon kòm David Assoland
*Quentin Challal kòm Romain
*Emmanuelle Devos kòm Carlotta Granié
*Caroline Proust kòm Louise
*Nathalie Boutefeu kòm Eva
*Laurent Capelluto kòm Harold
*Solène Rigot kòm Noémie
*Maxime Renard kòm Guillaume
*Alexandre Boucher kòm Jacob
*Dominique Baeyens kòm Angèle
*Noémie Merlant kòm Mathilde

## Referans

## Lyen deyò
* ''La Permission de minuit'' sou IMDb
* ''La Permission de minuit'' sou allocine.fr
Medikaman esansyèl

**Medikaman esansyèl**, kòm defini pa Òganizasyon Mondyal Lasante (OMS), se medikaman ki satisfè bezwen sante majorite nan popilasyon an. Yo dwe disponib nan tout tan nan kantite apwopriye ak nan fòmilasyon apwopriye, nan yon pri abòdab pou moun yo ak kominote a.   

OMS pibliye regilyèman yon lis modèl medikaman esansyèl. Chak peyi ankouraje prepare pwòp lis li. Chak peyi pran an kont priyorite lokal yo. Jodi a, plis pase 150 peyi te pibliye yon lis ofisyèl medikaman esansyèl. Lis modèl OMS medikaman esansyèl gen yon lis prensipal la ak yon lis konplemantè. 

15yèm edisyon lis modèl OMS te pibliye nan mwa mas 2007, ak premyè lis medikaman esansyèl pou timoun yo soti nan mwa oktòb 2007.   

## Gade tou

* Lis OMS medikaman esansyèl 
* Deklarasyon sou dwa fondamantal pou medikaman esansyèl yo 

## Referans

## Lyen deyò
* Lis medikaman esansyèl, sou sitwèb OMS
Alexa Internet

**Alexa Internet** se yon konpayi fonde nan mwa avril 1996 nan San San Francisco, Etazini pa Brewster Kahle ak Bruce Gilliat.

Li fè pati gwoup Amazon. Sitwèb sa a popilè sitou pou bay estatistik sou trafik Wèb mondyal. 

## Referans

## Lyen deyò
* Sitwèb ofisyèl Alexa Internet
Masques (fim)

***Masques*** se yon fim franse reyalize pa Claude Chabrol, soti an 1987.
## Rezime

## Ekip teknik

## Aktè
* Philippe Noiret kòm Christian Legagneur
* Robin Renucci kòm Roland Wolf
* Anne Brochet kòm Catherine Lecœur, fyèl Legagneur
* Monique Chaumette kòm Colette, sekretè Legagneur
* Pierre-François Duméniaud kòm Max, chofè ak kizinye Legagneur
* Bernadette Lafont kòm Patricia Marquet, masèz Legagneur
* Roger Dumas kòm Emmanuel Marquet rele Manu, mari Patricia
* Pierre Nougaro kòm Gustave
* Renée Dennsy kòm Émilie
* Yvonne Decade kòm Antoinette
* Blanche Ariel kòm Rosette
* René Marjac kòm Maurice
* Paul Vally kòm Henry
* Denise Pezzani kòm Madanm Lemonier
* Pierre Hisch kòm Msye Loury
* Michel Dupuy kòm Asistan
* Henri Attal kòm sivèyan
* Dominique Zardi kòm Totor
* François Lafont kòm nonm ak kosaj

## Referans

## Lyen deyò
* ''Masques'' sou IMDb
* ''Masques'' sou allocine.fr
Aksè nan swen sante

**Aksè nan swen sante** se fasilite plis oswa mwens gwo a yon popilasyon ka jwenn sèvis sante li bezwen.  Aksè lye avèk potansyèl prezans (oswa absans) baryè ekonomik, fizik, kiltirèl, jewografik oswa lòt baryè lè nou ap itilize sèvis sa yo.  

## Eleman estriktirèl

### Pwezans medikal global
Byen ke yon gwo kantite doktè pa abitan pa se yon garanti pou gen yon bon aksè nan swen, kalite swen an ak lòt faktè yo ki te pran an kont, toujou gen yon pi gwo pwobabilite pou yo byen trete lè popilasyon medikal la gwo. 

Nan yon nivo sibtilite, nan peyi miltikiltirèl, yon reprezantativite fo nan popilasyon an nan mond medikal la ka konstitye yon faktè de inegalite nan aksè nan swen, pou rezon kiltirèl oswa lengwistik. Sa a te ka nan Etazini an 2004, kote sèlman 4% nan doktè yo te nwa ameriken ak 5% ki gen orijin panyòl, pandan ke gwoup sa yo respektivman reprezante apeprè 15% ak 14% nan popilasyon an.  

### Distribisyon jewografik mwayen medikal yo
To pèsonèl medikal pa abitan dwe pondere pa distribisyon jeyografik li. Fasilite aksè nan swen kapab patikilyèman pi ba nan zòn riral oswa zòn ki gen yon dansite popilasyon ki ba, oswa menm nan katye avèk yon gwo popilasyon minoritè. Sa a konsène dabò swen espesyalize, men tou aksè nan swen debaz oswa paramedikal. Sa a se ka a nan Frans avèk egzistans lan nan dezè medikal,  nan Etazini yo, men menm plis konsa nan peyi yo ki ofri resous medikal ra. 

Pami popilasyon ki pi avantaje yo, yo ka mete fòm mekanis pou asistans medikal ak swen adistans : ka swen nan lanmè nan Frans, ki pèmèt dyagnostik oswa konsèy pou entèvansyon ijans,  ka Ontario nan Kanada,  ka Ostrali, elatriye. 

### Mwayen transpò
Pati sa a ta dwe mansyone difikilte nan aksè nan swen sante, ki lye ak izolasyon an nan sèten zòn, kote li difisil pou popilasyon pou li ale nan enstalasyon sante. sa enplike lòt faktè tankou faktè wout. Li enpòtan pou konprann ke sante se miltidisiplinè. 

## Referans


## Lyen deyò
* Rapò 2011 ki soti nan Obsèvatwa Aksè a Swen Doktè nan misyon Mondyal la an Frans oktòb 2012)
Jan Mapou

**Jean-Marie Willer Denis**, rele **Jan Mapou**, ki fèt an 1941 nan Ayiti, se yon ekriven, dramatij ak librè ayisyen.
## Biyografi
Li ap viv nan Miyami nan Florid (Etazini).

An 1965, Jan Mapou te patisipe nan renesans kilti kreyòl la ak difizyon kreyòl ayisyen an. Jan Mapou te prezidan asosyasyon ayisyen Miami "Sosyete Koukouy Miami Inc". Li espere kapab kreye, nan Miyami, yon sant kiltirèl ayisyen ki gen yon plas edikasyon, teyat ak yon bibliyotèk.

## Zèv li yo

Zèv li yo

## Lyen deyò
*// Sitwèb libreri Mapou.
Le Canal des secrets

***Le Canal des secrets*** se yon fim televizyon franse reyalize pa Julien Zidi sou yon senaryo Fabienne Lesieur, Anne-Élisabeth Le Gal ak Jérémy Minui e difize, pou premyè fwa, nan Bèljik, 23 janvye 2020 sou La Une, nan Swis, 7 fevrye 2020 sou RTS Un ak nan Frans 11 fevriye 2020 sou France 3.
## Rezime

## Ekip teknik

## Aktè
* Annelise Hesme kòm Izia Moreno
* Aurélien Wiik kòm Maxime Fabre
* Annie Grégorio kòm Carmen
* Laurent Bateau kòm Étienne Richomme
* Aurélien Cavaud kòm Tigemont
* Daniel Njo Lobé kòm Kòmandan Bessac
* Romain Busson kòm Nathan Vibier
* Sylvie Granotier kòm Madeleine Richomme
* François Bureloup kòm Morin
* Emma Gamet kòm Adjidan Dorès

## Referans

## Lyen deyò
* ''Le Canal des secrets'' sou IMDb
* ''Le Canal des secrets'' sou allocine.fr
Gan medikal

**[[Gan]]** **[[Medsin|medikal]]- chirijikal** yo itilize nan mond lan medikal pou pwoteje pasyan yo ak pwofesyonèl swen transmèt enfeksyon. Sa yo se ekipman pwoteksyon endividyèl (EPI) . 

## Istwa
Yo te kreye premye pè gan chirijikal la nan demann William Halsted pou  lanmou pou enfimyè asistan Caroline Hampton, byento madanm li, ki te gen yon ekzema nan men li yo akòz twò regilye itilizasyon fenol  (pou dezenfekte tèt li nan sal operasyon an), se konsa li te mande Goodyear Rubber Company pou fè li gan kawoutchou espesifik, itilize premyè fwa an 1894 pou yon operasyon nan Lopital Johns-Hopkins nan Baltimore. Nan Frans, Henri Chaput inogire an 1901 itilizasyon gan kawotchou pou bi asepsi e pa sèlman pwoteksyon po.

## Fòm
Gan sa yo ki pèmèt yon sèl itilizasyon soti nan : 

* an latèks oswa kawotchou nitril (kalite "nitril"), san pwoteyin natirèl ak thiuram  ; 
* polimè tèmoplastik (poliklori vinil (kalite "vinil") oswa polyetilèn). 

Nou menm tou itilize gan medikal nan laboratwa biyoloji molekilè, se konsa yo pa kontamine materyèl la etidye oswa pwoteje tèt nou kont yon pwodui chimik toksik. 

**Gan pou egzamen medikal yo** se modèl anbidèks (ki ka pote pa men gòch oswa pa men dwat). Epesè yo se nan lòd la 0.1 a 0.2 mm. 

Gen plizyè gwosè gan : 

* S   : *small* : ti (gwosè 6-7 pous) ; 
* M   : *medium* : mwayen (7-8) ; 
* L   : *large* : gwo (8-9) ; 
* XL   : *extra large* : gwo anpil (9-10). 

**Gan chirijikal** yo esteril, ki pa gen anbidèks, ak yon ti kras pi long pase gan medikal yo. Gwosè plis egzak yo varye soti nan 5.5 a 9 pous *pa etap nan 0.5*. Yo chaje nan sache an pè, pou yo ka mete yon mannyè esteril. Kounye a, nou vann yo pa poudre pi souvan, pou evite alèji latèks. Yo ka esterilize avèk reyon gama oswa pandan 20 minit a 120 °C  maksimòm ak enkli yon endikatè esterilite. 

## Estanda

* Estanda ewopeyen yo te ekri pou divès espesifikasyon yo sou gan pwoteksyon : 
** EN 374 : gan pwoteksyon kont pwodui chimik ak mikwo-òganis ; 
** EN 388 : gan pwoteksyon kont risk mekanik ; 
** EN 420 : espesifikasyon jeneral pou gan ; 
** EN 455 : gan medikal pou yon sèl itilizasyon ; 
** EN 511 : gan pwoteksyon kont frèt ; 
** EN 1082 : gan pwoteksyon pou manyen kouto. 
* ASTM-F 23.70.02 : gan konfòme ak tès "bakteryofaj biyopentetrasyon"  la. 

## Gade tou
* Dwèt 
* Blesi po alèjik (maladi pwofesyonèl) 
* Sal blan, kèk gan ki fèt espesyalman pou sal sa a
## Referans

## Lyen deyò
Coma (fim, 1994)

***Coma*** se yon fim franse-italyen  reyalize pa Denys Granier-Deferre, soti an 1994.
## Rezime

## Ekip teknik

## Aktè
* Richard Anconina kòm Julien
* Anna Kanakis kòm Sophie
* Isabelle Candelier kòm Mina
* Serge Merlin

## Referans

## Lyen deyò
* ''Coma'' sou IMDb
* ''Coma'' sou encyclocine.com
Jintara Poonlarp

**Tongbai Janlueang**, rele **Jintara Poonlarp**, ki fèt 6 mas 1969 nan Amphoe Kaset Wisai (Tayilann), se yon chantèz, mizisyèn ak aktris tayilandèz.

## Biyografi

## Zèv li yo
### Diskografi
* 1987 : *Took lauk auk rong rian* (ถูกหลอกออกโรงเรียน)
* 1987 : *Wan puean kian jot mai* (วานเพื่อนเขียนจดหมาย)
* 1988 : *Sot bo ri sut* (โสดบริสุทธิ์)
* 1988 : *Sao Wiang num Thai* (สาวเวียงหนุ่มไทย)
* 1988 : *Raeng ngan khao niao* (แรงงานข้าวเหนียว)
* 1989 : *Pa lang rak* (พลังรัก)
* 1989 : *Tam jai nam ta* (ตามใจน้ำตา)
* 1990 : *Sao rai man* (สาวไร่มัน)
* 1990 : *Sao Isan plat tin* (สาวอีสานพลัดถิ่น)
* 1991 : *Kaw pen khon sut tai* (ขอเป็นคนสุดท้าย)
* 1991 : *Jotmai lai chabap* (จดหมายหลายฉบับ)
* 1991 : *Am nat rak* (อำนาจรัก)
* 1992 : *Khoi rak thang daen* (คอยรักต่างแดน)
* 1993 : *Lam sam baep sam style* (ลำ 3 แบบ 3 สไตล์)
* 1993 : *Rai oi khoi rak* (ไร่อ้อยคอยรัก)
* 1993 : *Jao bao hai* (เจ้าบ่าวหาย)

* 1994 : *Sin wang ti Wang ta khrai* (สิ้นหวังที่วังตะไคร้)
* 1994 : *Songsan huajai* (สงสารหัวใจ)
* 1995 : *Uaipon hai puean* (อวยพรให้เพื่อน)
* 1996 : *Khaw rak fai diao* (ขอรักฝ่ายเดียว)
* 1996 : *Rak son rak* (รักซ้อนรัก)
* 1997 : *Raw pi ti Baw Khaw Saw* (รอพี่ที่ บ.ข.ส.)
* 1997 : *Duem puea luem sao* (ดื่มเพื่อลืมเศร้า)
* 1997 : *Rak plo sano yaem* (รักโผล่โสนแย้ม)
* 1998 : *Pu ni cham* (ผู้หนีช้ำ)
* 1998 : *Mor lam sa on 1 Rak salai dawk fai ban*
* 1999 : *Luk tung sa on 2 Namta sao Warin*
* 2000 : *Mor lam sa on 3 Namta lon bon tiang na*
* 2001 : *Luk tung sa on 4 Sao nam pong sa uern*
* 2001 : *Mor lam sa on 5 Taengmo Jintara*
* 2001 : *Luk tung sa on 6 Tuay pon loot mue*
* 2002 : *Mor lam sa on 7 Nat raw baw paw ai*
* 2003 : *Jin ma leaw ja 1 Sung bao jaochu*
* 2003 : *Mor lam sa on 8 Ruplaw lai mia*
* 2004 : *Luk tung sa on 9 Sao choom pae pae rak*
* 2004 : *Rock mor lam sa on 10 Payanak fak rak*
* 2005 : *Luk tung sa on 11 Khon nam tang jai*
* 2006 : *Mor lam sa on 12 Hello tor pit*
* 2006 : *Mor lam sa on 13 Huang faen daen chum num*
* 2007 : *Luk tung sa on 14 Sao tung dawkjan*
* 2007 : *Jintara Krob Krueng 1 Jintara ab baew*
* 2008 : *Jintara Krob Krueng 2 Yoo karng ter samuer*
* 2009 : *Jintara Krob Krueng 3 Miss sis Hien*
* 2010 : *Jintara Krob Krueng 4 Chewit chun kard ter mai dai*
* 2010 : *Jintara Krob Krueng 5 Fark kum kor tode*
* 2011 : *Jintara Krob Krueng 6 Koh Jai Chan Khun*
* 2013 : *Jintara Krob Krueng 7 Koey Rak Kan Bang Mhai*
* 2014 : *Jintara Krob Krueng 8 Yark Pen Chun Nai Aom Kord Ter*
* 2015 : *Jintara Krob Krueng 9 Mia Luang Tuang Sith*
* 2017 : แฟนเราแต่เขาควง / Fan row tae kao kuang

### Fimografi
* 2006 : *[[Dangerous Flowers|Dangerous Flowers (ไฉไล / Chai Lai)]]*

## Referans

## Lyen deyò
* Jintara Poonlarp sou IMDb
Vajiralongkorn

**Vajiralongkorn** (Bangkok,  1952 - ). Li te yon wa Tayilann.
Li te couronne an 1950 avèk non "Rama X", wa Tayilann de 2016.
Kénold Versailles

**Kénold Versailles**, ki fèt 24 mas 1984 nan Kafou (Ayiti), se yon foutbòlè ayisyen.

Li jwe ant 2011 ak 2012, pou Rochester Rhinos nan USL Professional Division.
## Biyografi
## Palmarès

## Referans

## Lyen deyò
Bony Pierre

**Bony Pierre**, ki fèt 24 avril 1991 (Ayiti), se yon foutbòlè ayisyen.

Li jwe kòm yon atakan. Li jwe pou Victory Sportif Club. Li jwe pou Club Barcelona Atletico ak Haiti national football team.
## Biyografi
## Palmarès

## Referans

## Lyen deyò
* Bony Pierre sou national-football-teams.com
* Bony Pierre sou soccerway.com
* Bony Pierre sou goal.com
Vice-versa (fim, 2015)

***Vice-versa*** ou ***Sens dessus dessous*** nan Kebèk (*Inside Out*) se  133yèm fim animasyon nan Studio Disney. Reyalize nan imaj sentèz pa Pete Docter, li soti an 2015.
## Rezime

## Ekip teknik
* Tit orijinal : *Inside Out*
* Tit franse : *Vice-versa*
* Reyalizatè : Pete Docter
* Peyi orijin : Etazini
* Lang orijinal : angle
* Jan : komedi
* fòma : Koulè
* Dire : 95 minit

## Aktè
### Vwa orijinal
* Amy Poehler kòm Joy (Jwa)
* Lewis Black kòm Anger (Kolè)
* Mindy Kaling kòm Disgust (Degou)
* Bill Hader kòm Fear (Pè)
* Phyllis Smith kòm Sadness (Tristès)
* Kaitlyn Dias kòm Riley Andersen
* Diane Lane kòm Riley's mother (manman Riley)
* Kyle MacLachlan kòm Riley's father (papa Riley)
* Richard Kind kòm Bing Bong 
* Paula Poundstone kòm Forgetter Paula (Paula, fanm memwa)
* Bobby Moynihan kòm Forgetter Bobby (Bobby, nonm memwa)
* Paula Pell kòm Dream Director (reyalizatè rèv) / Mother's Anger (la colère de la mère)
* Lori Alan kòm Mother's Sadness (tristès manman)
* Dave Goelz kòm Subconscious Guard Frank (Frank, gad sibkonsyan)
* Frank Oz kòm Subconscious Guard Dave (Dave, gad sibkonsyan)
* Josh Cooley kòm Jangles the Clown
* Flea kòm Mind Worker Cop Jake 
* John Ratzenberger kòm Fritz 
* Pete Docter kòm Father's Anger (kolè papa)
* Carlos Alazraqui kòm Father's Fear (lapè papa) / Brazilian Helicopter Pilot (pilòt elikoptè brezilyen)
* Paris Van Dyke kòm Meg

## Referans

## Lyen deyò
* ''Vice-versa'' sou IMDb
* ''Vice-versa'' sou allocine.fr
L'Effondrement (seri)

***L'Effondrement*** se yon seri televizyon fransèz enspire pa tèz kolapsoloji, kreye, ekri ak reyalize pa kolektif Les Parasites : Guillaume Desjardins, Jérémy Bernard ak Bastien Ughetto.
## Rezime

## Ekip teknik

## Aktè
* Bellamine Abdelmalek : Omar (epizòd 1)
* Roxane Bret : Julia, zanmi Omar (epizòd 1 ak 4)
* Jules Dousset : prezantatè "On en aura parlé" (epizòd 1 ak 8)
* Philippe Rebbot : Christophe, mari Marianne (epizòd 2 ak 6)
* Christelle Cornil : Marianne, madanm Christophe (epizòd 2 ak 6)
* Stéphane Malassagne (epizòd 2 ak 4)
* Thibault de Montalembert : Laurent Desmarest (epizòd 3)
* Michaël Abiteboul : Pascal, chofè Laurent Desmarest (epizòd 3)
* Jean-Claude Lecas : Msye Bernard, pilot avyon (epizòd 3)
* Audrey Fleurot : Karine (epizòd 4)
* Samir Guesmi : Amine, anplwaye santral (epizòd 5)
* Bastien Ughetto : Marco, anplwaye kay retrèt (epizòd 6)
* Catherine Salviat : rezidan kay retrèt (epizòd 6)
* Lubna Azabal : Madanm minis Sofia Desmarest (epizòd 7 ak 8)
* Yannick Choirat : Jacques (epizòd 8)
* Bertrand Usclat : lansè alèt (epizòd 8)
* Camille Claris : lansè alèt (epizòd 8)
* Ernst Umhauer

## Referans

## Lyen deyò
* ''L'Effondrement'' sou allocine.fr
The Mask (fim)

***The Mask*** (***Le Masque*** nan Kebèk) se yon fim ameriken imoristik reyalize pa Chuck Russell, soti an 1994.
## Rezime

## Ekip teknik

## Aktè
* Jim Carrey kòm Stanley Ipkiss / The Mask 
* Cameron Diaz kòm Tina Carlyle
* Peter Greene kòm Dorian Tyrell
* Peter Riegert kòm Lyetnan Mitch Kellaway
* Amy Yasbeck kòm Peggy Brandt
* Richard Jeni kòm Charlie Schumaker
* Jim Doughan kòm Détective Doyle
* Nancy Fish kòm Madanm Bonpoil
* Orestes Matacena kòm Niko
* Ben Stein kòm Doktè Arthur Neuman
* Johnny Williams kòm Burt Ripley, garajis
* Tim Bagley kòm Irv Ripley, garajis
* Reg E. Cathey kòm Freeze « Doktè »
* Denis Forest kòm Eddy
* Nils Allen Stewart kòm Orlando
* Jeremy Roberts kòm Bobby
* Eamonn Roche kòm Msye Tidette
* Blake Clark kòm Murray
* Joely Fisher kòm Maggie
* Ivory Ocean kòm Mitchell Tilton, majistra Edge City

## Referans

## Lyen deyò
* ''The Mask'' sou IMDb
* ''The Mask'' sou allocine.fr
Le Fils du Mask

***Le Fils du Mask***, ou ***Le fils du Masque*** nan Kebèk (*Son of the Mask*) se yon fim ameriken reyalize pa Lawrence Guterman, soti an 2005. Li swiv fim *[[The Mask (fim)|The Mask]]* reyalize pa Chuck Russell soti an 1994.
## Rezime

## Ekip teknik

## Aktè
* Jamie Kennedy kòm Tim Avery / The Mask
* Alan Cumming kòm Loki
* Traylor Howard kòm Tania Avery
* Bear kòm Otis, chen / Mask d'Otis
* Ryan et Liam Falconer kòm Alvey Avery
* Steven Wright kòm Daniel Moss
* Bob Hoskins kòm Odin
* Ben Stein kòm Doktè Arthur Neuman
* Magda Szubanski kòm Betty, vwazin
* Kal Penn kòm Jorge
* Sandy Winton kòm Chris
* Rebecca Massey kòm Clare
* Ryan Johnson kòm Chad
* Victoria Thaine kòm Sylvia
* Peter Flett kòm Monsieur Kemperbee
* Amanda Smyth kòm Madame Babcock

## Referans

## Lyen deyò
* ''Le Fils du Mask'' sou IMDb
The Last Ship (seri)

***The Last Ship*** ou ***Le Dernier navire*** nan Kebèk se yon seri televizyon amerikèn syans-fiksyon pos-apokalitik kreye pa Hank Steinberg ak Steven Kane, difize an menm tan ant 22 jen 2014 ak {{date|11 novanm 2018 sou TNT nan Etazini ak sou Space nan Kanada.
## Rezime

## Ekip teknik

## Aktè
### Aktè prensipal
* Eric Dane kòm kòmandan Tom Chandler epi Chèf operasyon naval (sezon 3) Amiral ak enstriktè lagè (Sezon 5)
* Adam Baldwin kòm kòmandan adjwen Mike Slattery epi kòmandan nan Natan James US (depi sezon 3) Amiral (Sezon 5)
* Travis Van Winkle kòm lyetnan Danny Green
* Marissa Neitling kòm lyetnan Kara Foster Green epi chèf deta majò (pandan la sezon 3) Commandant du Nathan James US (saison 5)
* Charles Parnell kòmpremier maitre Hugh Jeter puis Chef Major
*Christina Elmore kòm lyetnan Alisha Granderson epi Commandant
* Jocko Sims kòm lieutenant Carlton Burk (récurrent saison 1, principal depuis la saison 2)
* Kevin Michael Martin kòm Eric Miller (récurrent saisons 1 et 2, principal depuis la sezon 3)
* Bren Foster kòm senior chef Wolf Taylor (récurrent saison 2, principal depuis la saison 3)
* Bridget Regan kòm Sasha Cooper (depi sezon 3)
* Emerson Brooks kòm kòmandan de l'USS Hayward Joseph Meylan epi kòmandan en second du Nathan James (depi sezon 5, rekiran sezon 3 ak 4)
* Jodie Turner-Smith kòm Sèjan Azima Kandie (depi sezon 5, récurrente sezon 4)


Fichye:Eric Dane March 2015.jpg | Eric Dane jwe kòm Tom Chandler
Fichye:Adam Baldwin 2013.jpg | Adam Baldwin jwe kòm Mike Slattery.
Fichye:Travis Van Winkle by Gage Skidmore.jpg | Travis Van Winkle jwe kòm Danny Green.
Fichye:Marissa Neitling by Gage Skidmore.jpg | Marissa Neitling jwe kòm Kara Foster.
Fichye:Charles Parnell 2014.jpg | Charles Parnell jwe kòm Hugh Jeter.
Fichye:Jocko Sims by Gage Skidmore.jpg | Jocko Sims jwe kòm Carlton Burk.
Fichye:Bridget Regan by Gage Skidmore.jpg | Bridget Regan jwe kòm Sasha.


; Ansyen aktè prensipal
* Tracy Middendorf kòm Darien Chandler (principale *Pilot*, récurrente saison 1)
* Grace Kaufman kòm Ashley Chandler (principale *Pilot*, récurrente saisons 1 et 2, invitée saisons 3 à 5)
* Aidan Sussman kòm Sam Chandler (principal *Pilot*, récurrent saisons 1 et 2, invité saisons 3-5)
* Rhona Mitra kòm Doktè Rachel Scott (principal saisons 1 ak 2)
* Sam Spruell kòm Doktè Quincy Tophet (principal saison 1, invité saison 2)
* Inbar Lavi kòm lyetnan Ravit Bivas (sezon 2)
* John Pyper-Ferguson (? [sezon 1-2], Franck Dacquin [sezon 3]) : Ken « Tex » Nolan (récurrent sezon 1 ak 3, principal saison 2)
* LaMonica Garrett kòm lyetnan Cameron Burk, ofisye tactique (saison 3, invité saison 4)


Fichye:Rhona Mitra (Straighten Colors).jpg | Rhona Mitra jwe kòm Rachel Scott.
Fichye:Inbar lavi.jpg | Inbar Lavi jwe kòm Lyetnan Ravit Bivas.
Fichye:John Pyper-Ferguson.jpg | John Pyper-Ferguson jwe kòm Tex.


## Referans

## Lyen deyò
* ''The Last Ship'' sou IMDb
* ''The Last Ship'' sou allocine.fr
* Sitwèb ofisyèl ''The Last Ship''
Eric Dane

## Biyografi
## Zèv li yo
### Sinema
* 1999 : *Basket* de Rich Cowan : Tom Emery
* 2003 : *Sol Goode* de Danny Comden : acteur dramatique
* 2005 : ''Feast'' de John Gulager* *: Hero
* 2006 : *[[X-Men : L'Affrontement final]]* de Brett Ratner : Jamie Madrox
* 2006 : *[[Dérive mortelle]]* de Hans Horn : Dan
* 2008 : *[[Marley et moi|Marley & Moi]]* de David Frankel : Sebastian
* 2010 : *[[Valentine's Day (fim, 2010)|Valentine's Day]]* de Garry Marshall : Sean Jackson
* 2010 : *[[Burlesque (fim, 2010)|Burlesque]]* de Steve Antin : Marcus
* 2017 : *[[Grey Lady (fim)|Grey Lady]]* de John Shea : Doyle
### Televizyon
#### Seri televizyon
* 1991 : *[[Sauvés par le gong]]* : Tad Pogue (sezon 3, epizòd 4)
* 1992 : *[[Le Rebelle (seri)|Le Rebelle]]* : Jimmy Warren (sezon 1, epizòd 5)
* 1993 : *[[Les Années coup de cœur]]* : Brett (sezon 6, epizòd 16)
* 1995 : *[[Mariés, deux enfants]]* : Oliver Cole (sezon 9, epizòd 26)
* 1996 : *Seduced by Madness: The Diane Borchardt Story* : Nick (sezon 1, epizòd 2)
* 1996 : *[[Les Dessous de Palm Beach]]* : Justin Whalen (sezon 5, epizòd 21)
* 1996 : *[[Roseanne (seri)|Roseanne]]* : Bellhop (sezon 8, epizòd 18)
* 1997 : *Crisis Center* : Mark Kelly (sezon 1, epizòd 3)
* 2000 : *[[Zoé, Duncan, Jack et Jane]]* : Alec (sezon 2, epizòd 4)
* 2001 : *[[Gideon's Crossing]]* : Doktè Wyatt Cooper (sezon 1, 4 epizòd)
* 2002 : *[[Emma Brody]]* : Rob Goodwin (sezon 1, epizòd 2, 3 ak 4)
* 2003-2004 : *[[Charmed]]* : Jason Dean (9 epizòd)
* 2004 : *[[Las Vegas (seri)|Las Vegas]]* : Leo Broder (sezon 2, epizòd 1 ak 2)
* 2009-2010 : *[[Private Practice]]* : Doktè Mark Sloan (sezon 2, epizòd 16 ak sezon 3, epizòd 11)
* 2006-2012 : *[[Grey's Anatomy]]* : Doktè Mark Sloan (138 epizòd)
* 2015 : *The Fixer* : Carter (mini-seri, 4 epizòd)
* 2014-2018 : *[[The Last Ship (seri)|The Last Ship]]* : Kòmandan Tom Chandler (wòl prensipal - 56 epizòd - tou pwodiktè 35 epizòd)
* 2018 : *[[Les Griffin]]* : Lui-même (vwa, 1 epizòd)
* 2019 : *[[Euphoria (seri)|Euphoria]]* : Cal

#### Fim televizyon
* 1995 : *[[Les Galons du silence|Les galons du silence]]* de Jeff Bleckner : Matt
* 2001 : *[[Ball & Chain]]* de Todd Holland : Jack
* 2004 : *[[Helter Skelter (fim, 2004)|Helter Skelter]]* de John Gray: Charles « Tex » Watson
* 2005 : *Painkiller Jane* de Sanford Bookstaver : Nick
* 2006 : *[[Un mariage malgré tout !]]* de Jim Fall : Ben Grandy

## Referans

## Lyen deyò
* Eric Dane sou IMDb
Ekipman pwoteksyon endividyèl medikal

**Ekipman pwoteksyon endividyèl medikal** (EPI) se yon rad oswa yon ekipman espesyalize pa yon pwofesyonèl swen sante (doktè, enfimyè, pwofesyonèl swen, elatriye, kèlkeswa sèks) nan pwoteje yon danje biyolojik, kòm yon kontaminasyon danjere lye a ekspoze a yon kò natirèl likid byolojik kò natirèl (san, saliv, swe, lenf, mikis, pipi, elatriye) oswa patolojik (pi), prezan nan fòm likid oswa ayewosol respiratwa. Sa yo ka pote ajan enfektye viral (egzanp : VIH, raj, Ebola, SARS-CoV-2, elatriye) oswa bakteryen (egzanp : vibryon kolera, stafilokok dore, elatriye.). 

Ekipman pwoteksyon endividyèl medikal kreye yon baryè fizik ant eleman potansyèl enfekte ak travayè swen sante a, anpeche kontak ak limite transmisyon.  

Anpil lwa nasyonal oblije patwon travayè sante ekspoze yo bay ekipman pwoteksyon sa yo.  

## Divès eleman
Konpozan ekipman sa yo enkli gan, mask (chirijikal, FFP), linèt pwoteksyon, plak pwotèj figi, wòb, sou-wòb oswa tablye, chapo, kouvri soulye, anbou bouch pou re-animasyon kadyopilmonè. Kalite kèk ekipman dwe nòmalize (toujou nan nivo ewopeyen an, pafwa nan nivo entènasyonal) : gan, mask, twalèt,  linèt,  rad sal operasyon.   

Fichye:Coronavirus children mask.jpg| Timoun nan yon mask chirijikal. 
Fichye:Personal Protective Equipment (PPE) to keep NHS staff safe from Ebola (15835096215).jpg|Ekipman pwoteksyon endividyèl medikal - Ebola 2014 
Fichye:БИОТ-2019 полумаска Росток.jpg|Mask pwoteksyon FFP2 Ris  
Fichye:Laboratory protection goggles-blue.jpg|Linèt pwoteksyon laboratwa  
Fichye:Personal protective equipment for primary care, UK, March 2020.jpg|Ekipman medikal pwoteksyon endividyèl - UK 2020 
Fichye:ISO 7010 M016.svg|Senbòl grafik pou mete yon mask daprè ISO 7010 : 2011 


## Itilizasyon

Kantite eleman yo itilize ak itilizasyon souvan detèmine nan etablisman pa règleman an oswa pwotokòl nan kontwòl enfeksyon. Aplikasyon apwopriye a (abiye - dezabiye) dwe sijè a pwosedi. Pifò nan atik sa yo se jetab pou fè pou evite transpòte sibstans enfektye soti nan yon pasyan nan yon lòt. 

Itilizasyon move ekipman pwoteksyon endividyèl tankou gan te lye ak yon ogmantasyon nan pousantaj transmisyon enfeksyon epi itilizasyon yo dwe konpatib ak lòt metòd ijyèn men yo itilize.  


Fichye:454277-Q-GYI14-255(1).jpg|Rad pwoteksyon endividyèl - Ebola 2014 
Fichye:Healthcare workers wearing PPE 03.jpg|Rad pwoteksyon endividyèl - Kowonaviris 2020 
Fichye:Rettungsdienst der Stadt Köln - Anlegen der Schutzausstattungen-5787.jpg|Rad pwoteksyon endividyèl - Kowonaviris 2020 Almay 


## Gade tou
* Kontwòl enfeksyon 
* Kòdon sanitè 
* Lave men
* Ekipman pwoteksyon endividyèl medikal‎, Mas pwoteksyon, Mas baryè, Mas chirijikal, Mas pwoteksyon FFP, gan medikal, linèt pwoteksyon
* Enfeksyon nozokomyal 
* Maladi kontajye

## Referans

## Lyen deyò
Euphoria (seri)

***Euphoria*** se yon seri televizyon dramatik amerikèn kreye pa Sam Levinson ak difize depi 16 jen 2019 sou HBO.
## Rezime

## Ekip teknik

## Aktè
### Aktè prensipal
* Zendaya kòm Rue Bennett
* Maude Apatow kòm Lexi Howard
* Angus Cloud kòm Fezco
* Eric Dane kòm Cal Jacobs
* Alexa Demie kòm Madeleine « Maddy » Perez
* Jacob Elordi kòm Nathaniel « Nate » Jacobs
* Barbie Ferreira kòm Katherine « Kat » Hernandez
* Nika King kòm Leslie Bennett
* Storm Reid kòm Gia Bennett
* Hunter Schafer kòm Jules Vaughn
* Algee Smith kòm Christopher « Chris » McKay
* Sydney Sweeney kòm Cassie Howard


Fichye:Zendaya 2019 by Glenn Francis.jpg|Zendaya jwe kòm Rue.
Fichye:Maude Apatow at SXSW Red Carpet premiere of BLOCKERS (26876897268) (cropped).jpg|Maude Apatow jwe kòm Lexi.
Fichye:Eric Dane by Gage Skidmore.jpg|Eric Dane jwe kòm Cal.
Fichye:Alexa Demie Honk 2019.png|Alexa Demie jwe kòm Maddy.
Fichye:Storm Reid MTV 2018.png|Storm Reid jwe kòm Gia.
Fichye:Algee Smith 2016.png|Algee Smith jwe kòm McKay.
Fichye:Sydney Sweeney 2019 by Glenn Francis.jpg|Sydney Sweeney jwe kòm Cassie.


## Referans

## Lyen deyò
* ''Euphoria'' sou IMDb
* ''Euphoria'' sou allocine.fr
* Sitwèb ''Euphoria''
Jean Jean Roosevelt

**Jean Jean Roosevelt**, ki fèt 30 septanm 1983 nan Jeremi nan depatman Grandans, (Ayiti), se yon chantè ayisyen.
## Biyografi
Li se pi piti nan yon fanmi ki gen sis (6) timoun. Papa li se yon gitaris.
Li etidye Istwa La nan inivèsite.

Li chante nan lang franse ak kreyòl : Nago, Ibo, Yanvalou, Djouba, Kongo, Rabòday, elatriye avèk enflyans reggae, RnB, afwo bit. 
Li kreye estil pwòp rele tchyaka (ki vle di melanj). Li chante sijè inivèsèl, tankou : anviwònman an, dwa fanm, dwa timoun yo, pèseverans, sitwayènte, solidarite, lanmou.

Li chante avèk uit (8) mizisyen (tanbourinè, pèkisyonis, basis, gitaris, pyanis, koris).

## Zèv li yo
### Albòm
* 2007 : *Recommence*
* 2009 : *Pinga*
* 2011 : *Ti moun avan*
* 2012 : *Y'a Danger*

### Rekèy
* 2013 : *Mes Lavironndede*, rekèy tèks chanson.
### Videyoklip
* *Taisez-vous*
* *Rasanble*
* *Agoye*
* *Pinga*
* *Y a danger*  
* *Pourquoi a t-on grandi?*

## Referans

## Lyen deyò
* Jean Jean Roosevelt sou tv5monde.com
* Sitwèb ofisyèl Jean Jean Roosevelt
Le Pont de la rivière Kwaï (fim)

***Le Pont de la rivière Kwaï*** (tit orijinal : *The Bridge on the River Kwai*) se yon fim britanik-ameriken reyalize pa David Lean ak soti an 1957. Se yon adaptasyon *[[Le Pont de la rivière Kwaï (woman)|woman menm non]]* de Pierre Boulle, pibliye an 1952.
## Rezime

## Ekip teknik

## Aktè

* William Holden kòm kòmandan Shears
* Sir Alec Guinness kòm kolonèl Nicholson
* James Donald kòm kòmandan Clipton (Médecin)
* Jack Hawkins kòm kòmandan Warden
* Geoffrey Horne kòm lyetnan Joyce
* Sessue Hayakawa kòm kolonèl Saïto
* André Morell kòm kolonèl Green
* Peter Williams kòm kapitèn Reeves
* John Boxer kòm kòmandan Hughes
* Percy Herbert kòm kaporal Grogan
* Harold Goodwin kòm Baker
* Ann Sears kòm enfimyè
* Henry Okawa kòm kapitèn Kanematsu
* Keiichiro Katsumoto kòm lyetnan Miura
* M. R. B. Chakrabandhu kòm Yai

## Referans

## Lyen deyò
* ''Le Pont de la rivière Kwaï'' sou IMDb
* ''Le Pont de la rivière Kwaï'' sou allocine.fr
La Planète des singes (fim, 1968)

***La Planète des singes*** (*Planet of the Apes*) se yon fim syans-fiksyon ameriken reyalize pa Franklin Schaffner, soti an 1968. Senaryo ekri pa Rod Serling ak Michael Wilson daprè *[[La Planète des singes (woman)|La Planète des singes]]* de Pierre Boulle. 
## Rezime

## Ekip teknik

## Aktè
* Charlton Heston kòm George Taylor
* Roddy McDowall kòm Cornélius
* Kim Hunter kòm Zira
* Maurice Evans kòm doktè Zaïus
* James Whitmore kòm président de l'assemblée
* James Daly kòm Honorious
* Linda Harrison kòm Nova
* Robert Gunner kòm Landon
* Lou Wagner kòm Lucius
* Woodrow Parfrey kòm Maximus
* Jeff Burton kòm Dodge
* Wright King kòm Galen
* Paul Lambert kòm minis la
* Dianne Stanley kòm Stewart


Fichye:CharltonHestonCivilRightsMarch1963Retouched.jpg|alt=Homme blanc grimaçant.|Charlton Heston an 1963.
Fichye:Roddy McDowall 1988.jpg|alt=Homme blanc souriant.|Roddy McDowall an 1988.
Fichye:Kim Hunter (play A Streetcar Named Desire).jpg|alt=Femme blanche aux cheveux frisés.|Kim Hunter an 1951.
Fichye:Maurice evans 1956.JPG|alt=Homme blanc fumant la pipe.|Maurice Evans an 1956.
Fichye:James Whitmore.jpg|alt=Homme blanc aux cheveux frisés.|James Whitmore an 1955.
Fichye:James Daly Medical Center 1975.jpg|alt=Homme blanc aux cheveux blancs.|James Daly an 1975.


## Referans

## Lyen deyò
* ''La Planète des singes'' sou IMDb
* ''La Planète des singes'' sou allocine.fr
* ''La Planète des singes'' sou bnf.fr
¿Quién mató a Patricia Soler?

***¿Quién mató a Patricia Soler?*** se yon telenovela kolonbyen pwodui por RTI Televisión pou MundoFox an 2014.
## Rezime

## Ekip teknik

## Aktè
* Itatí Cantoral kòm Sara Fernández Acuña "Isabel"
* Miguel de Miguel kòm Sebastián Sinisterra Aragón 
* Géraldine Zivic kòm Patricia Soler De Cervantes
* Juan de Dios Ortíz kòm Ricardo Sotomayor Amador
* Kristina Lilley kòm Alba Sinisterra Rivas
* Natalia Ramírez kòm Carmen Sinisterra Rivas
* Paula Barreto kòm Daniela Contreras De Sotomayor
* Juan Pablo Franco kòm Samuel Gutiérrez Fuentes
* Ricardo Vélez kòm Joaquín Delgado
* Andrea López kòm Florencia Ríos De Delgado
* Ana Wills kòm Silvia Contreras / Irene Contreras
* Raúl Gutiérrez kòm Padre Belisario
* César Mora kòm Leonardo
* Carlos Hurtado kòm Hilario Martínez
* Luz Stella Luengas kòm Socorro
* Ricardo Mejía kòm Diego Cervantes Soler
* Sandra Itzel kòm Lucía Sinisterra Fernández
* José Daniel Cristancho kòm Camilo Sinisterra Fernández
* Santiago Gómez kòm Rodrigo Sinisterra Fernández / Rodrigo Sotomayor Sinisterra
* Nicolás Nocetti kòm Eduardo Salgado
* Aldemar Correa kòm Carlos Martínez
* Camila Rincón kòm Amiga de Silvia
* Laura Junco kòm Ximena
* Carlos Felipe Sánchez kòm Pablo
* Estefanía Piñeres kòm Vívian Cortés
* Milena Ribero kòm Valeria 
* Viviana Pulido kòm Manuela
* Natalia Giraldo kòm Rebeca
* Carmenza González kòm Carlota "La Duquesa"
* José Manuel Ospina kòm José
* Freddy Ordóñez kòm Vecino del Pulpo
* Nicolas Nocetti kòm Eduardo Salgado
* Carmenza Cossio kòm Esther
* Isabel Cristina Estrada kòm Angélica 
* Margarita Reyes kòm Débora 
* Federico Rivera kòm Ismael
* Adrián Jiménez kòm Amigo de Ismael
* Javier Delgiudice kòm Luciano, avoka Sara
* Andrés Felipe Martínez kòm Psiquiatra Alberto
* Maru Yamayusa kòm Melania
* Hernán Méndez kòm Fidel Acero
* Samantha Rocha kòm Lina Acero
* Martha Liliana Calderón kòm Sonia "Prepago, mennaj Carlos"
* Germán Escallón kòm Don Roque, bòs Rodrigo
* Daniel Rincón kòm Alfredo Téllez "Jefe de Lucía
* Jorge López kòm Arturo Cervantes, mari Patricia Soler
* Alejandro Buenaventura kòm Medsen fanmi Sinisterra
* Manuel Busquets kòm Jaime Quiroz, jeran Bank
* Gustavo Angarita kòm Fausto
* Margalida Castro kòm Mè Victoria
* Alberto Saavedra kòm Doktè
* Kenny Delgado kòm Doktè
* Franártur Duque kòm chofè Taksi
* Alejandro López kòm Fernando Ramírez, doktè nan Sant sikyatrik)
* Alfonso Peña kòm Doktè Klinik Virrey
* Haydée Ramírez kòm fanm Doktè
* Carlos Posada kòm Anplwaye lotèl Nouyòk'
* Fernando Arango kòm Kapitèn lapolis
* Pedro Mogollón
* Astrid Junguito kòm Licenciada
* Víctor Rodríguez kòm ansyen mennaj Débora
* Ana María Abello kòm sikològ Alkolik Anonim
* Claude Pimont kòm Avoka Sebastián
* George Carlin kòm Jij
* Samuel Zuluaga kòm Ramon

## Referans

## Lyen deyò
* ''¿Quién mató a Patricia Soler?'' sou IMDb
Ángel rebelde

***Ángel rebelde*** se yon telenovela ameriken reyalize pa chèn venezwelyen Venevisión ak Fonovideo Productions an 2004. Li baze sou yon istwa ekri pa Alberto Gómez.
## Rezime

## Ekip teknik

## Aktè
* Grettell Valdez kòm Lucía Valderrama Covarrubias de Hernández
* Víctor Noriega kòm Raúl Hernández Espejo
* Maritza Rodríguez kòm Cristal Covarrubias de Hernández (†)
* Osvaldo Ríos kòm Alejandro Valderrama
* Alba Roversi kòm Elena Covarrubias Andueza de Valderrama
* Claudia Islas kòm Doña Enriqueta Andueza Vda. de Covarrubias (†) 
* Lisette Morelos kòm Natasha Covarrubias de Lezama
* Ariel López Padilla kòm Ernesto Lezama (†) / Rómulo Lezama
* Sandra Itzel kòm Lisette Lezama Covarrubias
* Maritza Bustamante kòm Mariela Covarrubias
* Bernie Paz kòm Doktè Claudio Salazar
* Juan Pablo Gamboa kòm Camilo Salazar
*Claudia Reyes kòm Iraida Ferrer (†)
* Norma Zúñiga kòm María Dolores "Lola" 
* Franklin Virgüez kòm Alejandro Espejo "Alejo"
* Marisol Calero kòm Etelvina Pérez de Espejo (†)
* Adriana Acosta kòm Rosa "Rosita" Rosales Pérez
* Ismael La Rosa kòm Leonel Anselmi (†)
* Konstantinos Vrotsos (†) kòm José "Cheíto" Romero Morantes
* Carlos Augusto Maldonado kòm Rafael "Rafa" Romero Morantes
* Rodrigo Vidal kòm Luigi Spaghetti
* Marcela Cardona kòm Graciela Santiago "Gracielita" (†)
* Orlando Fundichely kòm Vicente Lander
* Vivian Ruíz kòm Balbina Lander
* Patricio Borghetti kòm Juan Ontiveiros "Juan Cuchillo" (†) 
* María Antonieta Duque kòm Rubí Morantes 
* Alba Raquel Barros kòm Simona Ramírez
* Julio Capote kòm Rudenciño Ontiveiros "Gallego"
* Sabrina Olmedo kòm Betania Marinete
* Desideria D'Caro kòm Patricia Villaverde Lezama (†)
*Elizabeth Morales kòm Penélope Lezama de Santibáñez (†)
* Jorge Luis Pila kòm José Armando Santibáñez
* Hada Béjar (†) kòm Tomasa Martínez "Tomasita"
* Thanya López kòm Laura Quiñones / Laura Lander Villaverde "Laurita"
* Gladys Cáceres kòm Consuelo Quiñones "Chela"
* Anette Vega (†) kòm Fabiana Quiñones
*Rolando Tarajano kòm Marco Tulio Montaner
* Marina Vidal kòm *Silvia Serrano de Montaner*
* Gabriela Banus kòm Silvia Montaner Serrano "Silvita"
* Arianna Coltellacci kòm Liliana Cáceres "Lilly"
*Jorge Alberti kòm Pablo
*José Ramón Blanch kòm Gigoló 
* Inés María Calero kòm Diana Duarte
* Yoly Domínguez kòm Eloísa Sandoval
* Glenda Galeano kòm Azafata
* Rey Hernández kòm Ofisye lapolis
* Andrés Mistage kòm Andrés 
* Raúl Olivo kòm Álvaro Reyes
*Evelin Santos kòm Gabriela Gamboa
* Ilse Pappe kòm Haydeé
* María Inés Serritella kòm Bailarina 
*Sandra Arana kòm Laura "Laurita"
* Shalim Ortiz kòm Shalim
*José Paniagua kòm Tito
* Elías Rima Nassiff kòm Roberto Martínez
*Álvaro Ruiz kòm Álvaro

## Referans

## Lyen deyò
* ''Ángel rebelde'' sou IMDb
* ''Ángel rebelde'' sou alma-latina.net
* ''Ángel rebelde'' sou filmaffinity.com
Until The Last Breath

***Until The Last Breath*** se yon fim ayisyen reyalize pa Mora Junior Etienne soti an 2018.
## Rezime

## Ekip teknik

## Aktè
* Smoye Noisy
* Paul Henry Athis
* Nadège Telfort
* Moïse Khaméliaud
* Nayeli Fanfan
* Ricardo Lefevre
* Anne Joseph
* Joyce Fuerza
* Mora Junior Etienne
* Hubermann Saintil
* Saskya Sky
* Macuse Occeas

## Referans

## Lyen deyò
* ''Until The Last Breath'' sou movielakay.com