open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ongri

**Ongri** (ou *Lawongri*) se yon peyi ki sitiye nan Ewòp lès.

## Jewografi
Jewografi Ongri tradisyonèlman defini pa de rivyè prensipal li yo, Danube a ak Tisza a, ki divize peyi a an twa pati: Trans-Danube, Fratissa ak Mwayen Danube-Tissa.

## Istwa

## Administrasyon

## Politik

## Popilasyon

## Ongwa selèb

Fichye:Hunyadi Matyas TK.jpg|Mathias Corvin.
Fichye:Élisabeth Báthory.jpg|Élisabeth Báthory.
Fichye:Kossuth Lajos Ploszczynski.jpg|Lajos Kossuth.
Fichye:Franz Liszt 1858.jpg|Franz Liszt (Ferenc Liszt nan ongwa).
Fichye:HarryHoudini1899.jpg|Harry Houdini (non nesans Ehrich Weiss).
Fichye:JosephPulitzerPinceNeznpsgov.jpg|Joseph Pulitzer.
Fichye:Polgar.jpg|Judit Polgár.


## Referans

## Lyen deyò
* Ofis touris Ongri
Letoni

**Letoni** se yon peyi ki sitiye nan Ewòp dinò. Kapital li se Riga.

Letoni se yon manm Konsey Ewòp la, manm Inyon Ewopeyèn, avèk zòn Ewo a epi Espas Schengen lan. Nan zafè militè, Letoni fè pati OTAN.

## Jewografi
Lis gwo vil Letoni (2020) :

## Galri foto

Vistas desde la iglesia de San Pedro, Riga, Letonia, 2012-08-07, DD 12.JPG|Riga
Daugavpils Rīgas iela naktī.jpg|Daugavpils
Kolkas rags.jpg|Kolka
Kuldyga. ventos krioklys, 2006-09-22.jpg|Rivyè Venta, Kuldīga
Baltā kāpa 2013.g. 27. janvāris - panoramio (1).jpg|Saulkrasti
Turaidas-pils.jpg|Turaida, Sigulda
Cēsis, Lielā Katrīnas iela - panoramio (2).jpg|Cēsis
Dabas parkā "Ogres Zilie kalni", 07.12.2013.jpg|Lak Dubkalnu, Ogre 
Ventspils osta.jpg|Ventspils
Blue flag beach Jūrmala - panoramio.jpg|Jūrmala


## Referans

## Lyen deyò

* Pòtay ofisyèl touris nan Letoni
Lityani

**Lityani** (*Litovia*) se yon peyi ki sitiye nan Ewòp lès. Kapital li se Vilnis.
## Istwa

## Politik
### Vil
* Kaunas
* Klaipeda
* Siauliai
* Panevezys
* Palanga
* Nida
* Sventoji
* Druskininkai

## Jewografi
Mor Baltek

## Lityanyen
* Dalia Grybauskaitė, Komisyon Inyon Ewopeyèn, 2004-2009.
* Vytautas Landsbergis, Sing Revoliution SAJUDIS, Vilnius, 1989-1993; Palaman Inyon Ewopeyèn, 2004-2009.

## Espò
* Arvydas Sabonis, Basket, Kaunas Zalgiris.
* Sarunas Jasikevicius, New Orlean, Etazini.

## Gade tou
* Inyon Ewopeyèn
## Referans

## Lyen deyò
* Sitwèb anlè Lityani
* Sitwèb ofisyèl anlè touris nan Lityani
* Konstitisyon Repiblik Lityani
Otrich

**Otrich** se yon peyi ki sitiye nan Ewòp lès. Kapital se Vyèn.

## Istwa

## Jewografi

## Demografi

## Ekonomi

## Pèsonalite

Pami lòt Otrichyen yo pi popilè, gen konpozitè Franz Schubert, Anton Bruckner, Mozart ak Gustav Mahler, fizisyen Ludwig Boltzmann ak Erwin Schrödinger, matematisyen Kurt Gödel, ekonomist Ludwig von Mises ak Friedrich Hayek, filozof Karl Popper ak Ludwig Wittgenstein, psikanalist Sigmund Freud, ekriven Stefan Zweig, Robert Musil, Carl Zuckmayer, Elfriede Jelinek, Joseph Roth oubyen Thomas Bernhard, pent Gustav Klimt, Egon Schiele ak Oskar Kokoschka avèk aktè ak politisyen Arnold Schwarzenegger, aktè Christoph Waltz, reyalizatè avèk de Award nan Cannes Michael Haneke, aktè Helmut Berger, men tou Adolf Hitler, emigre nan Almay an 1913, ak ki mande bay moute nasyonalite otrichyen l 'yo an 7 avril 1925 oubyen tou papa fondatè sionism Theodor Herzl.

## Referans

## Lyen deyò
Polòy

**Polòy** se yon peyi ki sitiye nan Ewòp santral. Kapital peyi a se Vasovi.

Prezidan li se Karol Nawrocki e premye minis li se Donald Tusk.

## Istwa

## Sistèm politik ak administratif

## Jewografi

## Ekonomi

## Demografi

## Kilti

### Teyat polonè


Ludwik Solski.jpg|Ludwik Solski (1855-1954).
Teatr Polski Leon Schiller by Maire.jpg|Leon Schiller (1887-1954).
Zadeusz Kantor by Erling Mandelmann.jpg|Tadeusz Kantor (1915-1990).
Jerzy Grotowski.jpg|Jerzy Grotowski (1933-1999).
Krzysztof Warlikowski.jpg|Krzysztof Warlikowski (1962-).


## Polonè selèb


Nikolaus Kopernikus.jpg|Mikołaj Kopernik (nan franse : Nicolas Copernic).
Johannes Hevelius(close-up).jpg|Jan Heweliusz (nan laten : Johannes Hevelius).
Karl G Schweikart - Tadeusz Kościuszko (ÖaL).jpg|Tadeusz Kościuszko.
Ciesielski Adam Mickiewicz.jpg|Adam Mickiewicz.
Frederic Chopin photo.jpeg|Fryderyk Chopin.
Marie Curie c1920.jpg|Marie Curie, ki fèt Skłodowska.
Szymborska 2011 (1).jpg|Wisława Szymborska.
John Paul II Medal of Freedom 2004.jpg|Jean-Paul II.
Andrzej wajda.jpg|Andrzej Wajda.
Roman Polanski Cannes 2013.jpg|Roman Polanski.
Lech Walesa - 2009.jpg|Lech Wałęsa.
Robert Lewandowski FCB.jpg|Robert Lewandowski.


## Referans

## Lyen deyò
* Polòy anliy
Sèbi

**Sèbi** se yon peyi ki sitye nan Ewòp sidès. 
Se sèl pati ansyen Yougoslavi ki poko separe.

Depi jen 2006, Montenegwo se peyi endependan.

## Jewografi

## Istwa

## Demografi

## Administrasyon

## Politik

## Ekonomi

## Kilti

## Referans

## Lyen deyò
Swis

**Swis** se yon peyi ki sitiye nan Ewòp.

## Jewografi

## Istwa

## Administrasyon

## Demografi

## Ekonomi

## Kilti

## Galri foto
### Peyizaj

Matterhornnorth.jpg|Le Cervin touprè Zermatt, Valè.
North face.jpg|Fas nò Eiger, Bèn.
Vierwaldstaettersee.jpg|Lac des Quatre-Cantons, Swis santral.
AletschGlacier02.JPG|Le glacier d'Aletsch, Valè.
SchaffhausenRheinfall1.jpg|Chutes du Rhin, Schaffhouse.
LakeOeschinen.jpg|Lac d'Oeschinen, Bèn.
oberengadin.jpg|Lacs de la haute Engadine, Grisons.
Lake Geneva Lavaux.jpg|Jaden rezen yo nan Lavaux nan bò Lac Léman, Vaud.
Alpstein.jpg|Massif du Säntis, Appenzell R. Intérieures.
Morteratsch.jpg|Le Piz Bernina, Grisons.


### Vil

Limmat-Quaibrücke.jpg|Zirik.
Geneve 2005 001 Ork.ch.jpg|Jenèv.
Basel 2012-08 Mattes 1 (89).JPG|Bâle.
Bern luftaufnahme-2num.jpg|Bèn.
Duomo di losanna, int., salita alla torre, veduta sulla città 08.JPG|Lausanne.
Lugano (Ticino) View on Lake Lugano and Monte San Salvatore.jpg|Lugano.


### Moniman

Château de Chillon - Montreux.jpg|Le château de Chillon au bord du lac Léman, Vaud.
Switzerland Lucerne.jpg|Kapellbrücke, Lucerne.
Basel Rathaus 2014.jpg|Meri Bâle.
Kloster Einsiedeln.jpg|Abbaye d'Einsiedeln, Schwyz.
Castelgrande Bellinzona.JPG|Châteaux de Bellinzone, Tesen.
Jet-d'eau-Genève.jpg|Jet d'eau de Genève.


### Transpò

Fichye:GlacierLandwasser.jpg|Glacier Express sou viaduc de Landwasser, Grisons.
Fichye:Lauterbrunnental train.jpg|Tren Wengernalpbahn nan fon an Lauterbrunnen, Bèn.
Fichye:Salginatobel Bridge mg 4074.jpg|pont de Salginatobel, Grizon.
Fichye:Lötschberg.jpg|Vèsan sid Lötschberg, Valè.
Fichye:Gotthard Südrampe.jpg|Rap sid col du Saint-Gothard, Tesen.


## Referans

## Lyen deyò
* Sitwèb Touris swis
Woumani

**Woumani** se yon peyi ki sitiye nan Ewòp sidès. Kapital li se vil Boukarès.


Fichye:Satellite image of Romania in December 2001.jpg
Fichye:ROMANIA Fizic.jpg
Fichye:Roumanie carte.png


## Referans

## Lyen deyò
Wayòm Ini

**Wayòm Ini** se yon peyi ki sitiye nan Ewòp lwès. Kapital se Lonn. Okipe pa Ekòs, Gal, Angletè ak Ilann dinò.

## Istwa

## Jewografi

## Politik

## Ekonomi

## Kilti

## Foto

Fichye:Uk-map.png
Fichye:Cloud-free Europe ESA17486464 (British Isles).jpeg


## Referans

## Lyen deyò
Kamewoun

**Kamewoun** se yon peyi ki sitiye nan Afrik. Kapital se Yawounde.
## Istwa

## Jewografi

## Politik

## Administrasyon

## Jeyoloji

## Ekonomi

## Popilasyon ak sosyete

### Demografi

## Kilti

## Touris

## Galri foto


Fichye:Yaounde Biyem-Assi.jpg|Nan lari prè kafou Biyem-Assi nan Yaounde.
Fichye:Route Moutourwa-Maroua.jpg|Pon sou wout Moutourwa-Maroua nan rejyon ekstrèm nò.
Fichye:Litoral Douala.jpg|Konplèks endistryèl nan rejyon Litoral nan Dwala.
Fichye:Case Cameroun.jpg|Yon kaz nan rejyon ekstrèm nò.
Fichye:Margouilla.jpg|Magouya.
Fichye:Little Mount Cameroon (Etinde).jpg|Pitit Mon Kamewoun (Etinde) touprè Lenbe.
Fichye:Papillon cameroun.jpg|Papiyon fotografye nan Kamewoun.
Fichye:Zébu.jpg|Zebi.
Fichye:Chemin Broui.jpg|Vilaj Broui, nan rejyon ekstrèm nò.


## Referans

## Lyen deyò
Kenya

**Kenya** se yon peyi ki sitiye ann Afrik lès. Kapital se Naywobi.

Kenya divize an uit pwovens, chak nan yo ki gouvène pa yon gouvènè. Pwovens sa yo divize an 71 distri, 262 distri ak 1088 distri. Gouvènman an sipèvize travay gouvènora yo. Popilasyon peyi sa a se 53,771,000 moun.

## Gade tou
* Swahili

## Referans

## Lyen deyò
Slovaki

**Slovaki** se yon peyi ki sitiye nan Ewòp lès.

## Referans

## Lyen deyò
* The Slovak Republic Government Office
Lezoto

**Lezoto** se yon peyi ki sitiye nan Afrik, anklave pa Afrik disid. Kapital li se Maserou.

## Referans

## Lyen deyò
Libi

**Libi** se yon peyi ki sitye nan Afrik dinò.

Non "Libya" a se yon non endijèn epi li parèt tou nan ansyen tèks Ejip kòm "R'bw" oswa "Liboe", ki refere a youn nan tribi Berber ki t ap viv nan lwès Nil la. Non grèk pou tribi sa yo se te "Libyas" epi non peyi a te vin tounen "Λιβύη", translitere "Libuee". Nan Grès antik, tèm nan te gen yon siyifikasyon ki pi laj, ki anglobe tout Afrik di Nò nan lwès Ejip.
Moritani

**Moritani** se yon peyi ki sitye nan Afrik lwès. Kapital se Nouakchot.

Nan Moritani, anpil moun toujou kontine esklavaj ak lòt jan d trafikaj moun. Sa se soutèt komèt pa Arab ak po klè an non nò kont Afrikan ak po nwa an non sid.
Nijè

**Nijè** (nan lang franse : **Niger**) se yon peyi ki sitiye nan Afrik lwès. Kapital se Nyame. 

## Istwa

## Jewografi

## Politik

## Ekonomi

## Kilti

## Referans

## Lyen deyò
* Nijè sou bnf.fr
Nijerya

**Nijerya** se yon peyi ki sitiye nan Afrik lwès. Kapital se Abouja.

## Foto


Fichye:Old women selling locust beans.jpg
Fichye:Salako Ayoola Portraits -CLS01811.jpg
Fichye:Dekina, Nigeria (1969).jpg
Fichye:Slave factories, or compounds, maintained by traders from four European nations on the Gulf of Guinea in what is now Nigeria) - N. Parr, sculp LCCN92520148.jpg


## Referans

## Lyen deyò
Mali

**Mali** se yon peyi ki sitiye nan Afrik lwès. Kapital li se Bamako.

## Jewografi

## Demografi

## Istwa

## Politik

## Administrasyon

## Ekonomi

## Kilti
### Lang

### Relijyon

### Mizik

### Sinema
Sinema malyen an popilè an patikilye nan zèv Souleymane Cissé.

Sinema dijital anbilan an pran plas nan Mali.

### Medya

### Fèt

## Referans

## Lyen deyò
Mawòk

**Mawòk** ou **Maròk** se yon peyi ki sitiye nan Afrik dinò. Kapital se Raba, ak pi gwo vil se Kazablanka.
Senegal

**Senegal** se yon peyi ki sitiye nan Afrik lwès. Kapital peyi sa rele Daka. 

Aprè tranblemante ki te rive ann Ayiti a nan lane 2012, gouvènman Senegal la te dekrete ke tout Ayisyen ka vin Senegal pou yo rete.

## Istwa

## Jewografi

## Politik

## Ekonomi

## Kilti

## Pèsonalite

* Léopold Sédar Senghor, ansyen depite franse epi prezidan Senegal ak manm Akademi fransèz
* Youssou N'Dour, chantè ak politisyen

## Referans

## Lyen deyò
Grenad (peyi)

**Grenad** se yon peyi ki sitiye nan lanmè Karayib la. Kapital li se Sen Jòj.

Li gen ladan zile Grenad, zile Wonn, zile Karyakou, ak zile Ti Matinik, tout ki sitiye nan pati sid la nan achipèl Grenadin. Avèk zile dezè yo, peyi a gen yon zòn nan 350 km2.

## Demografi
Nan lane 2020, te gen 113 094 moun.

## Lang
Lang ofisyèl lan se anglè
## Espò

## Patrimwàn

## Politik

## Referans

## Lyen deyò
Irak

**Irak** se yon peyi arab ki sitiye nan Azi.

## Istwa

## Politik

## Jewografi

## Administrasyon

## Ekonomi

## Demografi

## Kilti

## Referans

## Lyen deyò
*  Sitwèb gouvènman irakyen
*  Koleksyon kat Iraq
*  Endeks Iraq : konpilasyon pa Enstiti Brookings estatistik ekonomik, sekiritè, sondaj opinyon
* Biwo chaje pwogram Irak ''Pétrole contre nourriture''
*   Rapò CICR sou viktim sivil vyolans (avril 2007)
* Gid Irak sou wèb pa Fanny Lafourcade yon gid resous sou Irak disponib sou Net
Iran

**Iran** se yon peyi ki sitiye nan Azi. Li rele tou **Repiblik islamik Iran**. Kapital peyi Iran se Teheran.
Li pataje fwontyè avèk Afganistan, Ameni, Azèbayidjan, Irak (Gouvènman rejyonal Kirgistan), Pakistan, Tirkmenistan ak Tiki.

## Jewografi

## Istwa

## Demografi

## Sosyete

## Kilti

## Politik

## Ekonomi

## Referans

## Lyen deyò
Irigwe

**Irigwe**, ofisyèlman **República Oriental del Uruguay** (Repiblik Oriental nan Irigwe), se yon peyi ki sitye nan Amerik disid, ki chita nan pati lès nan Sid kòn Ameriken an.

## Lyen deyò
*  Sitwèb ofisyèl
Grès

**Grès** (an grèk ː Ελλάδα) se yon peyi ki sitiye nan Ewòp. Kapital li se vil Atèn.

## Jewografi

## Istwa

## Politik

## Ekonomi

## Kilti

## Referans

## Lyen deyò
Afrik disid (zòn)

**Afrik disid** se yon zòn jewografik nan kontinan Afrik.
## Lis peyi nan Afrik ostral
*  Afrik disid
*  Angola (pafwa enkli nan Afrik santral)
*  Botswana
*  Komò
*  Eswatini (Swazilann)
*  Lezoto
*  Madagaska
*  Malawi
*  Moris
*  Mozanbik
*  Namibi
*  Zanbi (pafwa enkli nan Afrik santral)
*  Zimbabwe

Anplis de nasyon ki endike anwo, Kominote devlopman Afrik ostral (SADC) gen ladan Tanzani ak Repiblik Demokratik Kongo.

## Referans

## Lyen deyò
Gwatemala

**Gwatemala** (náhuatl: *Quauhtlemallan*,"kote anpil pyebwa"), ofisyèlman *La República de Guatemala* Li se yon eta ki sitiye nan Amerik Santral nan nòdwès la ekstrèm, kilti li yo nan Amerik Latin nan varye, anpil nan kilti endijèn li yo se pwodwi a nan kilti a Maya ak Castilian pandan epòk la vis-wayal Panyòl; Li se peyi ki pi abitan nan Amerik Santral, ak 16.301.286 moun dapre resansman 2018 la.

## Istwa

## Jewografi

## Politik

## Ekonomi

## Relasyon entènasyonal

## Kilti

## Referans

## Lyen deyò
* Foto Guatemala, Maya, Rigoberta Menchu
*  Sitwèb ofisyèl gouvènman Gwatemala
Japon

**Japon** se yon peyi ki sitiye nan Azi lès. Kapital li se Tokyo.

## Istwa

## Politik

## Jewografi

## Demografi

## Ekonomi
Japon se twazyèm ekonomi mondyal aprè Etazini ak Chin.

## Edikasyon ak sante

## Kilti

## Referans

## Lyen deyò
* Sitwèb ofis touris Japon sou tourisme-japon.fr
Jeoji

**Jeoji** se yon peyi ki sitiye nan Azi lwès.
## Kilti
### Mizik
### Ekriven
* Chota Roustavéli (1172-1216), otè gran epope jeojyen *[[Le Chevalier à la peau de panthère]]*
* Tchakhroukhadzé, otè imn pou rèn Tamar regwoupe sou tit *[[Tamariani]]*
* Alexandre Abacheli (1884-1954)
* Zviad Gamsakhourdia
* Constantin Lordkipanidzé
* Vaja-Pchavela
* Galaktion Tabidze
* Ilia Tchavtchavadzé
* Akaki Tsereteli
* Iakob Tsurtaveli
### Koregraf
* Ethéry Pagava
* Nina Anananiashvili
* Vakhtang Chabukiani
* George Balanchine
* Chota Abashidze
* Mikhaïl Kalatozov
### Mizisyen
* Eldrine
* Elisso Virssaladze
* Liana Issakadze
* Marina Goglidze-Mdivani
* Nana Yachvili
* Zakaria Paliachvili
* Nino Chxeidze
* Sopho Nijaradze
* Khatia Buniatishvili
* Katie Melua
* Lisa Batiashvili

### Sineyas
* Tenguiz Abouladzé
* Gela Babluani
* Revaz Gabriadze
* Otar Iosseliani
* Merab Kokochashvili
* Mikhaïl Kalatozov
* George Ovashvili

## Foto


Mtskheta-Svetitskhoveli-Kirche-22-Mauer-Toranlage-2019-gje.jpg|Mtskheta
Gergeti Trinity Church, Bell tower, Georgia.jpg|Stepantsminda
Bodbe-42-Klostergarten-Nonnen-2019-gje.jpg|Bodbe
Ananuri-Erloeser-Kirche-08-2019-gje.jpg|Ananuri
Sighnaghi-St Georg-04-2019-gje.jpg|Sighnaghi


## Referans

## Lyen deyò
*  Sitwèb touristik ofisyèl
Kazakstan

**Kazakstan** se yon peyi ki sitiye nan Azi santral.

## Istwa

## Jewografi

## Demografi

## Politik

## Administrasyon

## Ekonomi

## Kilti

## Moniman

## Galri foto

Fichye:Ural river.jpg|Rivyè Aral.
Fichye:Raimbek-Emtsov.JPG|Avni Raimbek nan Almaty.
Fichye:IMG 7431-Sharyn canyon.jpg|Kanyon nan Charyn.
Fichye:Kucherla Lake 1.JPG|Lak Kucherla.
Fichye:Astana-steppe-7748.jpg|Stèp nan Noursoultan.
Fichye:2006-07 altaj belucha.jpg|Mont Belucha de l'Altaï.
Fichye:Kazakhs.jpg|Ofisye sèvis forè nan rezèv nan Markakol, nan Altaï.


## Bibliyografi
* 
* .
* .
* 
* 

## Referans

## Lyen deyò
*     Sitwèb ofisyèl touris Kazakstan
Kiribès

**Kiribès** se yon peyi ki fèt ak plisyè il nan Oseyan Pasifik. Kapital se Tarawa.

## Referans

## Lyen deyò
Lis kapital

lis peyi

## A
Abou Dabi
Abouja
Achgabat
Adis-Abeba
Akra
Alje
Alofi
Amàn
Amstèdam
Anòy
Apiya
Arare
Asmara
Asounsyòn
Atèn
Avaroua

## AN
Andò-la-Vyèy, 
Ankara, 
Antananarivo

## B
Bagdad
Bakou
Bamako
Bastè
Banda Seri
Bangkok
Bangiy
Banjoul
Begawàn
Bewout
Bèlen
Bèlgrad
Bèlmopan
Bèn
Bichkek
Biso
Bogota
Boudapès
Boukarès
Boujoumboura
Bratislava
Brazavil
Brazilia
Brijtòn
Briksèl
Bwènozè

## CH
Chisinaou

## D
Daka
Damas
Diblin
Dili
Djibouti
Dodoma
Doha
Douchanbe

## E
Erevàn, 
Èlzinki

## F
Founafouti, 
Fritonn

## G
Gaboròn

## I
Islamabad

## J
Jakarta, 
Jòjtòn

## K
Kaboul
Karakas
Kartoum
Kastri
Katmandou
Kanbera
Kanpala
Kièv
Kigali
Kinchasa
Kinstòn
Kito
Kolonbo
Konakri
Kopènag
Koro
Kotonou
Kowèt
Kouala Loumpou

## L
La Avàn
La Paz
La Valèt
Li Kè
Li Kap
Libvil
Liksanbou
Lilongwe
Lima
Lisbòn
Lome
Lonn
Louanda
Louzaka
Lyoubyana

## M
Madrid
Majouro
Malabo
Male
Managoua
Manama
Manyl
Mapouto
Mariham
Mascat
Maserou
Mbabàn
Meksiko
Minsk
Monako
Monrovia
Montevideo
Moroni
Moskou
Moukdicho

## N
Naso
Naywobi
N'Djamèna
Niamè
Nikozi
Nyoudeli
Nouakchot
Noukou'alofa
Nursultan

## O
Onyara
Oslo
Otawa

## OU
Ouagadougou
Oulan-Batò

## P
Paliki
Panama
Paramaribo
Pari
Peken
Pnòm Pèn
Pò Moresbi
Pò of Espay
Pò Vila
Pò-Loui
Pòto-Novo
Pòtoprens
Prag
Praya
Pretoria
Pyongyang

## R
Raba
Rèkyavik
Riga
Riyad
Ròm
Rozo

## S
Sanaa
Sao Tome
Sarayevo
San Jozé
San Salvadò
Santyago
Seoul
Sen Domeng
Sen Jòj
Sen Jòns
Sen Maren
Sengapou
Sik
Siwdad
Skopje
Sofia
Stokolm

## T
Tachkènt
Talin
Tarawa
Taypè
Tbilisi
Tegousigoualpa
Teheran
Timfou
Tinis
Tirana
Tokyo
Tripoli

## V
Vadouz
Vasovi
Vyantyàn
Vyèn
Viktorya
Vilnis

## W
Wachintòn
Welintòn
Windoèk

## Y
Yamousoukro
Yangon
Yawounde
Yarèn

## Z
Zagreb
Kore disid

**Kore disid** (대한민국 / 大韓民國, South Korea, an franse ː Corée du Sud) se yon peyi ki sitiye nan Azi lès. Kapital se Seoul.

## Referans

## Lyen deyò
Kostarika

**Kostarika** se yon peyi ki sitiye nan Amerik santral. Kapital Kostarika se San Jozé.

## Jewografi

## Istwa

## Administrasyon

## Ekonomi

## Popilasyon

## Kilti

## Kod

## Referans

## Lyen deyò
Lis tout lis yo

__notoc__
## Wikipedia
* model
* 
* 
* 

## Syans Natirèl ak Matematik

### Astwonomi

### Etid plant
* vejetal

### Chimi

### Ekoloji

### Entomoloji

### Matematik

### Fizik

### Syans la tè

### Biyoloji
* pwason
* zwazo
* zannimo

### Statistik

## Syans sosyal

### Antwopoloji

### Akeyoloji

### Edikasyon

### Jewografi
* peyi
* kapital
* Lis peyi pa jantile
* depatman
* awondisman
* Lis pèsonalite nan Giyàn
* Lis il pa endikatif entènet
* Lis tranblemanntè an Ayiti

### Istwa
* Lis revolisyon ak koudeta ayisyen

### Lengwis ak Lengwistik
* Lis lengwis

### Pedagoji

### Filozofi

### Sikoloji

### Syans Panse

### Syans bibliyotèk ak enfòmasyon
* Lis jounal yo an Ayiti

### Sosyoloji

## Politik, lalwa ak sosyete

### Negòs

### Defans ak sekirite

### Lalwa

### Ekonomi
* Lis ekonomis

### Antrepriz

### Fanmi

### Jesyon

### Jesyon anviwònman

### Pwofesyon

### Politik
* Lis prezidan Ayiti‎
* Lis rèn ak enperatris nan Ayiti‎
* Lis Premye Minis Ayiti
* Lis minis ayisyen nan Defans
* Lis minis ayisyen nan edikasyon
* Lis minis ayisyen nan Finans
* Lis minis ayisyen nan jistis
* Lis minis ayisyen nan komès‎
* Lis minis ayisyen nan Sante piblik
* Lis minis ayisyen zafè etranjè
* Lis majistra Pòtoprens

* Lis pati politik ayisyen

### Plan amenajman lavil

## Relijyon ak mitoloji

### Ateyis

### Boudis

### Krisyanis
* Lis evèk ayisyen

### Ezoteris

### Endouyis

### Islamis

### Jidayis

### Mitoloji

### Mistik

### Relijyon

### Sèkt

### Espirityalite

### Teyoloji

## Ar ak kilti

### La

### La vizyèl
* Lis aktè afriken-ameriken
* Lis aktè fransè
* Lis aktè meksiken
* Lis telenovela
* Lis telenovela ajanten
* Lis telenovela ak seri Caracol Televisión
* Lis telenovela ak seri nan Telemundo‎
* Lis telenovela ak seri RCN Televisión
* Lis telenovela ak seri Telefe
* Lis telenovela ak seri TV Azteca‎
* Lis telenovela nan Televisa‎
* Lis telenovela RCTV
* Lis telenovela Univision
* Lis telenovela Venevisión

### La plastik
* Lis atis ayisyen

### La aplike

### Sinema
* Lis fim afriken
* Lis fim angolè
* Lis fim arubeyen
* **[[Lis fim ayisyen]]**
* Lis fim bahameyen
* Lis fim dominiken
* Lis fim gabonè
* Lis fim gwadloupeyen
* Lis fim ivwaryen
* Lis fim jamayiken
* Lis fim kamewounè
* Lis fim karibeyen
* Lis fim kiben
* Lis fim malyen
* Lis fim pòtoriken
* Lis fim senegalè

### Kilti popilè

### Dans

### Literati
* Lis ekriven afriken
* Lis ekriven aljeryen
* Lis ekriven angolè
* Lis ekriven beninwa
* Lis ekriven ivwaryen
* Lis ekriven kamewounè
* Lis ekriven malyen
* Lis ekriven senegalè
* Lis ekriven togolè

### Medya

### Mizik

### Fotografi
* Polifoto

## Syans aplike ak endistri

### Syans ayewospasyal

### Agrikilti

### Achitekti

### Astwonomi

### Kominikasyon

### Elektwonik

### Endistri

### Enfòmatik

### Entènèt

### Enjenyè

### Medsin

### Teknoloji

### Telekominikasyon

### Transpò

## Lavi kotidyen ak lwazi

### Kizin

### Lwazi

### Jadinaj

### Jwèt

### Nitrisyon

### Sante

### Seksyalite

### Espò

### Touris
Layòs

**Layòs** se yon peyi ki sitiye nan Azi disidès. Kapital se Vyantyàn.


Vientiane-Wat Xieng Ngeun-14-gje.jpg|Vyantyàn
Vientiane-Wat Hay Sok-14-Tischchen-gje.jpg|Vyantyàn
Vientiane-Wat Si Muang-16-Marabu-gje.jpg|Vyantyàn
Luang Prabang-Wat Visounarath-04-Boddhi-Baum-gje.jpg|Luang Prabang
Luang Prabang-Wat That Luang-01d-Moenche-gje.jpg|Luang Prabang
Luang Prabang-Phou Si-02-von Wat Visounarath-gje.jpg|Luang Prabang
Muang Sing-Akha-Dorf A-18-Haeuser-gje.jpg|Muang Sing
Houay Mo-Markt-22-Fischiges-gje.jpg|Houay Mo
Laos-Reis-22-Pflanzer-gje.jpg


## Istwa

## Jewografi

## Referans

## Lyen deyò
Kongo (Kinchasa)

**Kongo** (Kinchasa) (oubyen Repiblik demokratik Kongo) se yon peyi ki sitiye nan Afrik santral. Li a lès de flèv Kongo. Li te rele Zayi.

## Jewografi

## Istwa

## Politik

## Ekonomi

## Demografi

## Kilti

## Referans

## Lyen deyò
Syans

**Syans** se etid ki chèche apran bagay nan ap fè èksperyans syantifik, sa vle di èksperyans ki toujou bay menm repons lè ou fè menm jan, e ki bay de grenn repons lè ou chanje yon sèl ti bagay nan jan ou fe li a. Syans se yon pwosesis pou gade ak etidye kreyati ki nan monn lan pou jwenn konesans. 

## [[Glosè]] syans

;Abita : Anviwònman natirèl ko yon gwoup ògànis, plant osinon animal bèt kapab viv. 2. Kay natirèl yon gwoup ògànis, plant osinon animal.
;Abyotik : Tout sa ki pa vivan men ògànis vivan bezwen, tankou lè; dlo, tanperati, imidite.
;Adaptasyon : chanjman yon plant oswa yon zannimo fè nan estrikti, osinon nan abitid pou siviv nan yon anviwonman.
;Akeyoloji : branch nan syans sosyal. ki fè fouy nan diferan zòn sou latè. Yo egzaminen tout sa yo jwenn tankou materyo, travay atistik, zam, zouti, elatriye pou yo chèche konnen ki jan moun te konn viv sou latè nan tan lontan.
;Akselerasyon : chanjman nan grandè yon vitès oswa nan direksyon yon kò k ap deplase parapò ak tan.
;Astwonomi : se yon branch lasyans. Moun ki etidye astwonomi fè rechèch sou planèt, zetwal ak tout lòt bagay ki nan linivè.
;at: n. tib san ki pote san wouj nan kò moun osinon nan kò bèt. Venn, atè, kapilèkolabore ansanm, venn pote san fonse (san ki pa gen anpil oksijèn), atè pote san wouj (san ki gen plis oksijèn). Kapilè se ti venn ak atè piti-piti. Venn atè ak kapilè nan sistèm sikilasyon an. Si yo mete tout venn, atè ak kapilè an ran youn dèyè lòt, yo tap fè yon fil ki long anpil, plis pase san mil kilomèt.

## Etimoloji
Mo *syans* la soti nan lang franse a (*science*) ki soti nan lang laten an (*scientia*). Baz la mo se *scire* ki vle di *konnen*.

## Referans

## Lyen deyò
Chimi

**Chimi** se syans ki etidye konpozisyon ak reyaksyon matyè ki egziste yo. Gen plizyè kalite branch prensipal ki egziste nan chimi tankou:

Chimi fizik (oswa chimi jeneral), ki gen kòm objektif etid lwa fizik divès kalite sistèm ak pwosede chimik yo. Domèn prensipal chimi fizik yo se : tèmochimi, sinetik chimik (oswa mekanik chimik), elektwochimi, radyochimi, chimi analitik ki etidye analiz materyo yo pou kapab detèmine ak konprann konpozisyon chimik yo ak estrikti yo; chimi òganik, ki konsène deskripsyon ak etid kabòn ansanm ak konpoze òganik yo; chimi mineral, ki konsène deskripsyon ak etid eleman chimik ansanm ak konpoze inòganik yo.

## Referans
Meksik

**Meksik** se yon peyi ki sitiye nan Amerik dinò.

## Istwa

## Politik

## Jewografi

## Ekonomi

## Demografi
Guadalajara

## Edikasyon

## Kilti
### Kèk pèsonalite meksikèn
* Pedro Armendáriz, aktè
* Jorge Blanco, aktè
* María Félix
* Carlos Fuentes, ekriven
* Salma Hayek, aktris
* Jorge Negrete, chantè ak aktè
* Dulce María, chantèz ak aktris
* Roberto Gómez Bolaños, aktè, komedyen, senaris ak dramatij
* Dolores del Río, aktris

## Referans

## Lyen deyò
Mikwonezi (peyi)

**Mikwonezi** se yon peyi ki sitiye nan Oseyan Pasifik. Se yon peyi ki fòme ak il.

## Referans

## Lyen deyò
Moris

**Moris** se yon peyi ki sitiye nan Oseyan Endyen. Se yon zile nan Oseyan endyen an.

## Istwa

Moris te genyen yon zwazo ki te rele Dodo. Zwazo sa a disparèt depi 1681. Nan dat 3 oktòb 2024, gouvènman Britanik ak Morisyen an te anonse, nan yon deklarasyon ansanm, transfè souverènte achipèl la bay Moris. Zile Diego Garcia a, kote baz militè Camp Justice la ye a, te sèl eksepsyon nan nouvo trete sa a, kote gouvènman Morisyen an te sede administrasyon an bay Wayòm Ini a pou yon peryòd omwen 99 ane. Nan dat 22 me 2025, Premye Minis Britanik la, Kier Starmer, te siyen akò fòmèl la sou transfè souverènte Zile Chagos yo bay Moris. Dapre kondisyon akò a, atoll estratejik Diego Garcia a ak zòn tanpon 38 kilomèt li a te retounen imedyatman bay Wayòm Ini a. Akò sa a pèmèt operasyon kontinyèl baz konjwen Anglo-Ameriken an sou zile a pou 99 ane kap vini yo, ak yon pwolonjman 40 ane ak yon dwa preanpsyon ki vin apre. Moris pral resevwa yon peman lwaye anyèl £165 milyon nan men Wayòm Ini a pou twa premye ane yo, epi apre sa £120 milyon pa ane pou dis ane kap vini yo. Apre sa, peman anyèl £120 milyon sa a pral endekse sou enflasyon.

## Foto


Fichye:LocationMauritius.png|Kat Moris
Fichye:Mauritius-CIA WFB Map.png|Kat Moris CIA
Fichye:Satellite image of Mauritius in February 2003.jpg|Imaj satelit nan Moris nan mwa fevriye 2003
Fichye:Mauritius rel90.jpg
Fichye:Mauritius districts named.png
Fichye:Mauritius municipalities.png



Fichye:Mauritius Chamarel Wasserfall.jpg|Kaskad Chamarèl
Fichye:Mauritius Notre Dame Auxiliatrice.jpg|Dam oksilyè - Kap Malere
Fichye:Mauritius Ostküste.jpg|Kòt ès
Fichye:Mauritius Terres des Couleurs.jpg|Tè è koulè - Chamarèl


## Referans

## Lyen deyò
Malezi

**Malezi** se yon peyi ki sitiye nan Azi disidès. Premye Minis aktyèl la se Mahathir Mohamad.

## Referans

## Lyen deyò
* Kat Malezi
* IrMalezi.com Malezi
Atòm

**Atòm** eleman debaz fondamantal ki konpoze tout matyè. (mo ki soti nan lang grèk ki siyifi endivizib). Atòm se eleman fondamantal de baz tout matyè ki egziste. Jeneralman, yon atòm fèt ak yon nwayo ki konpoze ak pwoton ak netwon ladan l. Nwayo atòm nan ki gen yon chaj pozitiv ladan li gen plizyè elektwon ki gen chaj negatif yo menm, k ap fè viwonn li vit vit. Chaj elektwon k ap fè laviwonn nwayo atòm nan sipoze balanse pou gen menm valè ak kantite pwoton ki nan nwayo a. Yon atòm vin estab lè li fè swa 'lyezon kovalant' swa 'lyezon yonik' nan asosye li ak lòt atòm. Atòm se
pi pitit patikil yon eleman ki toujou konsève pwopriyete eleman an.

**Atòmgram** Mas an gram mòl atomik yon eleman chimik.

**Atomisite** (nan domèn chimi) Kantite valè atòm ki nan yon molekil. (nan domèn ekonomi) Kondisyon òf ak demand ki egziste sou yon mache kote gen tèlman ase vandè ak tèlman ase achtè konsomatè sou mache a, youn pa kab enfliyanse fonksyònman mache sa a anfavè kan pa li pou pwovoke chanjman nan pri pwodui yo.

**Atomik**, 1. Adjektif pou sa ki gen rapò ak atòm. 2. **Mas atomik**: rapò mas atòmik yon eleman chimik parapò ak yon douzyèm mas eleman kabòn 12 la. 3. **Nimewo atomik** oswa **Nonb atomik**: Nimewo òd yon eleman chimik nan klasifikasyon peryodik eleman yo ki egal ak ni nonb elektwon li yo, ni nonb pwoton li yo.

## Referans
Krisyanis

**Krisyanis** se yon relijyon monoteyis, santre sou lavi Jezikris, Mesi-a, avèk aktivite premye disip yo (ozanviwon premye syèk epòk n ap viv la a), rakonte nan Nouvo Testaman-an.

Krisyanism konsidere yon relijyon abraramik, kòm jidayis ak islamis. Chouk yo se jidayism, ki repati anpil tèks sakre epi listwa fòmatif ; espesifikman, li repati Ansyen Testaman an.

Ak kèk 2.100.000.000 (2.1 bilyon) kwayan, ke yo rele kretyen, krisyanis se pi gran relijyon nan lemonn.

## Orijin mo
Mo "krisyanis" la soti nan epitèt Jezi. Se mo grèk Χριστός [kristòs], ki vle di kris la. Yo atribye l bay Jezikris sou baz lanmò ak rezirèksyon li kòm senbòl Mesi-a, kidonk, sovè limanite sou ki filozòf grèk yo te konn ap pale a.

## Kwayans de baz
Krisyanis la sèvi ak eleman fondamantal relijyon jidayik la ki chita sou revelasyon biblik yo pou fè chemen li. Eleman fondamantal sa yo se :
# Kwayans nan yon sèl bondye. Se sa ki fè yo karakterize relijyon sa a kòm yon relijyon monoteyis (apati prefiks grèk μονός [monos], ki vle di yon sèl, ak mo grèk θεός [teyos], dye)
# Kwayans nan yon Mesi (apati mo ebre "moshiah" (pwon. mochiya) ki vle di chwazi pou Mesi a, pou sovè a)
# kwayans nan rezirèksyon lèmò
# kwayans nan yon dènye jijman jeneral k ap genyen pou tout moun apre lafen dimond

## Ekriti sent yo
Adisione sou ekriti sent yo trouve nan relijyon jidayik la (i.e. Ansyen Testaman), kretyen yo ajoute yon Nouvo Testaman sou ekriti sa yo ki rakonte tradisyon premye moman relijyon krisyanis la t ap fòme. Nouvo Testaman sa a gen ladan li kat liv yo rele Levanjil ki ekri daprè Matye, Mak, Lik ak Jan, anplis Akdèzapot (oswa Travay), kèk lòt lèt yo bay non epit ak liv Apokalips la. Yo konsidere liv sa yo te ekri ozanviwon dezyèm mwatye premye syèk avan epòk n ap viv la.

Epit yo di Pòl te ekri yo sanble yo pi ansyen pase lòt yo. Yo detèmine gen youn nan epit oswa lèt Tesalonikyen yo kòm youn nan lèt ki te ekri ozanviwon ane 50 yo konsa. Apre sa, se Levanjil yo. Liv Apokalips sanble se li ki te ekri andènye. Kidonk, sanble premye jenerasyon kretyen ki te egziste yo te plis viv nan yon kilti ki gen plis tradisyon oral paske tèks Nouvo Testaman sa yo potko te ekri nan epòk apòt yo t ap viv la.

## Gwoup kretyen yo
Mouvman krisyanis gen anpil faksyon ki fe diferans nan pwen doktrin pa yo epi nan tradisyon yo. Dabitid, krisyanis divize nan kat branch diferan :
# Kominyon katolik (branch sa gen gwoup pi gran, Legliz Katolik woman, avek Katolik lès, gen anviwòn youn millye manm batize)
# Krisyanis lès (branch sa gen dezyèm pi gran gwoup, Legliz òtodoks lès, epi ansyen Legliz de loriyan), 
# Pwotestantis (anpil denominasyon, gwoup sa enkli Anglikanis, Refòme, Literien, Metodist, batis, epi Pantekostis. 
# Anabaptis yo

Osi, gen lòt gwoup konsidere kòm kretyen, ki dabitid pa fe pàti nan lis sa. Legliz sa yo kwè nan kèk nan tradisyon kretyen yo, men yo gen tèlman gran varyasyon nan doktrin yo ke yo pa ka kategorize si fasilman kòm lòt legliz kretyen yo. Legliz sa yo se Legliz Jezikri pou Sen Dènye Jou yo (Mòmon), Advantis Setyèm Jou yo, epi Temwen Jewova yo.

## Referans

## Lyen deyò
Nepal

**Nepal**, ou rele **Repiblik demokratik federal Nepal**, se yon peyi ki sitiye nan Azi disid.
## Istwa

## Jewografi

## Administrasyon

## Ekonomi

## Foto

Kathmandu-Kathesimbu-48-2015-gje.jpg|Kathmandu
Kathmandu-Kasthamandap-04-rotes Haus-2013-gje.jpg|Kathmandu
Bhaktapur-01-Zugang-2007-gje.jpg|Bhaktapur
Patan-Menschen-30-Frau mit Sohn-2007-gje.jpg|Patan
Phakding-Namche-01a-Dudh Koshi-2007-gje.jpg|Himalaya
Machhermo to Gokyo-50-Berge-2007-gje.jpg|Himalaya
Mustang-Jhong-Hoehle-06-2015-gje.jpg|Mustang
Pokhara-Tansen-24-Reisfelder-2013-gje.jpg|Rice


## Referans

## Lyen deyò

* Sitwèb ofisyèl Nepal
* Nepal sou bnf.fr
Nouvèl Zelann

**Nouvèl Zelann** se yon peyi ki sitye nan Oseani. Li bò Ostrali e li fèt ak de zil. Kapital se Welintòn.

## Referans

## Lyen deyò
Michaëlle Jean

**Michaëlle Jean** se yon Kanadyèn kebekwaz, fèt 1957, Pòtoprens (Ayiti), talè gouvènè jeneral Kanada epitou jounalis.

Se yon poliglòt, li pale senk (5) lang (fransè, anglè, panyòl, italyen ak kreyòl ayisyen) epitou li pale pòtigè byen.

## Biyografi
1995 : Li resevwa premye pri jounalis Amnisti Entènasyonal Seksyon Frankofòn pou seri "La moitié du monde sur les enjeux de la Conférence internationale de l'ONU sur les femmes", konferans ki te pase Peken nan lane 1995.

Li tounen chèf antèn plizyè emisyon Rezo Enfòmasyon Radio-Canada (RDI), apre sa Le Monde ce soir, l'Édition québécoise, Horizons francophones, Les Grands reportages, Le Journal RDI et RDI à l'écoute/

*Haïti dans tous nos rêves* (sou tèm egzil ak angajman ak ekriven franko-Ayisyen René Dépestre), gran pri fim politik nan festival Hot Docs Toronto nan lane 1996

Novanm 1995 : Li vini jounalis presantatris Rezo Enfòmasyon Radio-Canada (RDI), premye chèn frankofòn enfòmasyon kontinyèl nan Amerik Dinò. Li anime plizyïè telejounal ak emisyon spesyalize tankou *Le Monde ce soir, l’édition québécoise*, *Horizons francophones*, *Grands Reportages*, *le Journal RDI* epitou *RDI à l’écoute*

1997 : Li nommen sitwayèn done “pou kalite travay li nan domèn kominikasyon ak tit premye Kebekwaz orijin Ayizyen pou anime emisyon enfòmasyon nan televizyon piblik nan lang franse Kanada”

Vil Monreyal ak ministè relasyon ak sitwayen ak imigrasyon onere li 

Li resevwa pri pi bon teks nan magazine Le 30 Federasyon Jounalis Pwofesyonèl Kebèk

1999 : Li patisipe nan emisyon *L’heure de Cuba*

Li prezante epitou li anime sou CBC-Newsworld *The Passionate Eye* ak *Rough Cuts*, emisyon konsakre a difizyon pi bon dokimantè kanadyen ak entènasyonal

Pitit fi li, Marie-Eden fèt

2000 : Li resevwa pri Galaxi Programmation de ACTC (Association canadienne des télévisions câblées) pou pi bon emisyon ak pi bon prestasyon nan televizyon
Li resevwa pri Raymond Charrette de Konsèy Lang Franse Kebèk

2001 : Li resevwa pri Jemo pou pi bon antrevi nan tout kategori.

Li resevwa pri Raymond Charrette de Konsèy Lang Franse Kebèk

Li chwazi kòm Sitwayèn donè Kebèk pou reyalizasyon li yo nan domèm kominikasyon

Li anime edisyon wikenn gran randevou enfömasyon Telejounal yo

Septanm 2001 : Li nommen jounalis presantatè Nouvèl Radio-Canada ke li prezante nan vandredi, samdi ak dimanch sou premye chèn nan ak sou RDI

2003 : Li resevwa meday po *l'Ordre des Chevaliers de La Pléiade des Parlementaires de la Francophonie* pou pwomosyon frankofoni ak 

septanm 2003 : Li prezante chak jou, antan ke chèf antèn, nouvèl midi sou premye chèn Radio-Canada epitou sou RDI

2004 : li resevwa pri televizyon franse pou kalite franse. Lanse pwòp emisyon li, Michaëlle, ki retransmèt sou de chèn televizyon piblik lang franse yo pou pwopoze yon sera gran antretyen ak ekspè.

4 out 2005 : nominasyon ofisyèl li nan pòs gouvènè jeneral Kanada. Li se 27è moun ki opike pòs sa a.

27 septanm 2005 : li monte gouvènè jeneral Kanada. Fonksyon sa fini an 2010.

An dat 1e janvye 2015, li se sekretè jeneral Òganizasyon Mondyal frankofoni.

## Referans

## Lyen deyò
Dakota disid

**Dakota disid** se yon eta nan sant ozetazini. Agrikilti se endistri pi enpòtan nan eta sa, men tourism enpòtan anpil tou. Moniman Mon Rochmò nan eta sa.
Gal

**Gal** se yon peyi konstityan Wayòm Ini. Kapital se Kadif.

## Kilti
### Aktè ak aktris
* Sir Anthony Hopkins
* Matthew Rhys, aktè li te selèb pou wòl Kevin Walker nan seri *[[Brothers and Sisters (seri)|Brothers and Sisters]]*, men tou, wòl li Philip Jennings, yon espyon nan KGB nan seri *[[The Americans (seri, 2013)|The Americans]]*
* Christian Bale se Batman nan *[[Batman Begins]]*, *[[The Dark Knight]]*, *[[The Dark Knight Rises]]*, li jwe tou nan *[[Empire du soleil]]*, *[[American Psycho (fim)|American Psycho]]*, *[[Shaft (fim)|Shaft]]*, *[[Terminator Renaissance]]*
* Richard Burton, li te selèb pou wòl nan : *[[La Tunique]]*, *[[Cléopâtre (fim, 1963)|Cléopâtre]]*, *[[La Nuit de l'iguane]]*, *[[Qui a peur de Virginia Woolf ? (fim)|Qui a peur de Virginia Woolf ?]]*, *[[L'Assassinat de Trotsky]]*, *[[1984]]*
* Catherine Zeta-Jones
* Timothy Dalton te James Bond nan : *[[Tuer n'est pas jouer (fim, 1987)|Tuer n'est pas jouer]]* ak *[[Permis de tuer]]*
* John Rhys-Davies, Gimli nan triloji *[[Le Seigneur des anneaux]]* ak Sallah nan triloji *'[[Indiana Jones]]*
* Terry Jones, aktè/reyalizatè selèb pou yo te yon manm nan Monty Python
* Ioan Gruffudd ki te jwe sitou nan ''Titanic'', ''Les 102 dalmatiens'', ''Les 4 Fantastiques'', seri ''Ringer'' ak ''Forever''
* Luke Evans, selèb sitou pou patisipasyon nan fim *[[Le Hobbit : La Désolation de Smaug]]* ak *[[Le Hobbit : La Bataille des Cinq Armées]]* nan wòl nan Bard l'Archer
* Eve Myles, ki jwe Gwen Cooper nan seri *[[Torchwood]]*
* Iwan Rheon, ki entèprete pèsonaj la Ramsay Bolton nan *[[Game of Thrones]]*
* Taron Egerton, selèb sitou nan wòl nan Garry « Eggsy » Unwin nan fim *[[Kingsman]]*

## Referans

## Lyen deyò
Konsey Ewòp

**Konsèy Ewòp** se yon òganizasyon entènasyonal d « Gran Ewòp » (45 peyi manm, kont 25 pou Inyon Ewopeyèn) ki vle avanse demokrasi, dwa moun, idantite kiltirèl ewopeyen ak rechèch solisyon nan pwoblèm d sosyete nan Ewòp. Syèj li sitiye nan Estrasbou.

Li te fòme 5 me 1949 avèk trete d Lond.

## Konfizyon posib
Nou pa dwe konfonn Konsèy d Ewòp ak:
* Konsèy Inyon Ewopeyen, ki ògàn politik kote gouvènman peyi Inyon Ewopeyèn represante ;
* Konsèy Ewopeyen, ki non reyinyon kote yo etabli politik jeneral d Inyon Ewopeyèn.

## Peyi fondatè

*  Bèljik
*  Dànmak
*  Frans
*  Ilann
*  Itali
*  Liksanbou
*  Nòvèj
*  Peyiba
*  Syèd
*  Wayòm Ini

## Peyi ki manm kounye a, men ki pa te fondatè

*  Albani
*  Almay
*  Andora
*  Azèbayidjan
*  Bosni ak Erzegovin
*  Bilgari
*  Chip
*  Espay
*  Estoni
*  Fenlann
*  Grès
*  Ikrèn
*  Islann
*  Jeoji
*  Kroasi
*  Letoni
*  Lichtènstayn
*  Lityani
*  Malt
*  Moldavi
*  Monako
*  Ongri
*  Otrich
*  Polòy
*  Pòtigal
*  Repiblik d Masedoni
*  Sen Maren
*  Sèbi
*  Slovaki
*  Sloveni
*  Swis
*  Tchèki
*  Tiki
*  Woumani

## Peyi ki te manm

*  Risi

## Referans

## Lyen deyò
* (fr)Paj Sitwèb ofisyèl Konsèy Ewòp - vèsyon franse
Kapital

Nan domèn politik, yon kapital se vil la ki asosye avèk gouvènman an. Dabitid, vil kapital yon peyi enskri pa lwa peyi a. 
## Etimoloji
Mo *kapital* la te orijine avèk mo laten an *caput*, ki vle di "tèt".
## Gade tou
* lis kapital
## Referans

## Lyen deyò
Dimanch

**Dimanch** se premye jou semèn nan.

## Tradiksyon
* Lòt kreyòl:dimans(kreyòl seychellois\kreyòl mauricien)
* Franse: dimanche
* Angle: Sunday
* Alman: Sonntag
* Panyòl: domingo
* Pòtigè: domingo

## Etimoloji
Mo *Dimanch* a soti nan lang franse a (*Dimanche*) ki soti nan yon mo laten (*Dominica*).

## Referans

## Lyen deyò
Lendi

**Lendi** se dezyèm jou semèn nan.

## Tradiksyon
* Lòt kreyòl:lindi(kreyòl mauricien)
* Franse: lundi
* Angle: Monday
* Alman: Montag
* Panyòl: lunes
* Pòtigè: segunda-feira

## Etimoloji
Mo *Lendi* a soti nan lang franse a (*Lundi*) ki soti nan de mo laten (*Lunae dies*).

## Referans

## Lyen deyò
Jedi

**Jedi** se senkyèm jou semèn nan pou jwif yo, mizilman yo e anpil moun nan lemonn nan. Men pou anpil Ewopeyen, se katriyèm jou semèn nan paske semèn kòmanse lendi.

## Nan litiji a
* Jedi Sen se jedi ki vini anvan dimanch Pak.
* Jedi Asansyon se karantyèm jou apre Pak, setadi jedi nan sizyèm semenn apre Pak.

## Tradiksyon
* Lòt kreyòl:zedi(kreyòl seychellois)
* Franse: jeudi
* Angle: Thursday
* Alman: Donnerstag
* Panyòl: jueves
* Pòtigè: quinta-feira

## Etimoloji
Mo *Jedi* a soti nan lang franse a (*Jeudi*) ki soti nan de mo laten (*Jovis dies*).
An laten *Jovis dies* siyifye "jou pou Jipitè", setadi bondye women an.

## Referans

## Lyen deyò
Vandredi

**Vandredi** se sizyèm jou semèn nan.

## Tradiksyon
* Lòt kreyòl:vandredi(kreyòl mauricien\ kreyòl srychellois)
* Franse: vendredi
* Angle: Friday
* Alman: Freitag
* Panyòl: viernes
* Pòtigè: sexta-feira

## Etimoloji
Mo *Vandredi* a soti nan lang franse a (*Vendredi*) ki soti nan de mo laten (*Veneris dies*).

## Referans

## Lyen deyò
Samdi

**Samdi** se sètyèm jou semèn nan.

## Tradiksyon
* Lòt kreyòl:Sanmdi (kreyòl seychellois)
* Franse: samedi
* Angle: Saturday
* Alman: Samstag
* Panyòl: sábado
* Pòtigè: sábado

## Etimoloji
Mo *Samdi* a soti nan lang franse a (*Samedi*) ki soti nan de mo laten (*Sabbati dies*).

## Referans

## Lyen deyò
Madi

**Madi** se twazyèm jou semèn nan.

## Tradiksyon
* Lòt kreyòl:mardi(kreyòl seychellois\ kreyòl mauricien)
* Franse: mardi
* Angle: Tuesday
* Alman: Dienstag
* Panyòl: martes
* Pòtigè: terça-feira

## Etimoloji
Mo *Madi* a soti nan lang franse a (*Mardi*) ki soti nan de mo laten (*Martis dies*).

## Referans

## Lyen deyò
Mèkredi

**Mèkredi** se katrièm jou semèn nan.

## Tradiksyon
* Lòt kreyòl:merkredi(kreyòl mauricien)
* Franse: mercredi
* Angle: Wednesday
* Alman: Mittwoch
* Panyòl: miércoles
* Pòtigè: quarta-feira

## Etimoloji
Mo *Mèkredi* a soti nan lang franse a (*Mercredi*) ki soti nan de mo laten (*Mercurii dies*).

## Referans

## Lyen deyò
Fevriye

**Fevriye** se dezyèm mwa lane nan pou almanak gregoryen.

## Tradiksyon
* Lòt kreyòl:
* Franse: février
* Angle: February
* Alman: Februar
* Panyòl: febrero
* Pòtigè: fevereiro

## Etimoloji
Mo *Fevriye* a soti nan lang franse a (*février*) ki soti nan yon mo laten (*Februarius*).
Mas (mwa)

**Mas** se twazyèm mwa lane nan pou almanak gregoryen.

## Tradiksyon
* Lòt kreyòl:
* Franse: mars
* Angle: March
* Alman: März
* Panyòl: marzo
* Pòtigè: março

## Etimoloji
Mo *Mas* a soti nan lang franse a (*mars*) ki soti nan yon mo laten (*Martius*).
Avril

**Avril** se katriyèm mwa kalandriye Jilyen ak Gregoryen. Orijinèlman se te dezyèm mwa kalandriye women an.

## Yon etimoloji deba

Non li soti nan Laten *[[aprilis]]*, ki se non Women yo te bay mwa sa a.

Dapre powèt Ovid, Aprilis dedye a Venis: "Men nou. yo te rive nan katriyèm mwa a kote ou yo patikilyèman onore: ou konnen, Venis, ke powèt laak mwa a se pou ou. » Li jistifye atribisyon sa a premyeman pa pwoksimite ak Mas (mwa ak bondye) ak nan lefèt ke gens Iulia, ki se miyò gens nan Julius Caesar, te deklare ke orijin fanmi yo nan deyès la. Li ajoute: “Quirinus te toujou fè konnen Mas ak Venis se paran li e li merite pou yo kwè; pou desandan l yo pa t ka inyore li, li te dedye de mwa youn apre lòt bay bondye fanmi l yo. Ovid jistifye etimoloji grèk (*[[Afrodit]]*) nan mwa a pa gwo prezans grèk nan Gran Lagrès.

Ovid rejte lòt esplikasyon an ak vèb "aperire" la: "Ki sa ki pa pretansyon anvye yo? Gen moun ki ta renmen vòlè ou, O Venus, patwonaj mwa sa a e yo fè jalouzi pou ou. Lè sezon prentan an ouvri tout bagay epi severite frèt ki te fè tè a disparèt, menm jan tè a fekonde ouvri vant li, yo di se avril (*aprilem*) konsa yo rele paske se bon sezon lè tout bagay nan. fleri (*aperto tempore*), men bon Venis la pran men l sou mwa sa a epi li reklame li.»

Diksyonè *[[Gaffiot]]*, apre li fin remake orijin li pa klè, konpare *aprilis* ak adjektif *apricus* ("apricus" ekspoze). solèy la, ki renmen solèy la, solèy; klè, pi).

## Tradisyon ak sipèstisyon
### Avril
Kòmansman ane sa a (ki tradwi premye mwa konplè prentan) siviv grasa tradisyon payen pwason davril, ki te selebre . Selebrasyon popilè sa a lye ak ansyen detèminasyon fèt Pak ki fèt nan premye dimanch ki vin apre premye plen lalin prentan, e ki pratikman toujou fèt nan mwa avril nan kalandriye Jilyen kretyen Otodòks ak tradisyon semitik (men rive nan fen mwa mas apeprè yon ane sou twa nan kalandriye Gregoryen Refòme Katolik Women ak Pwotestan).

### Pawòl mwa a
Pawòl sa yo tradisyonèl yo, pafwa dout, sèlman reflete yon reyalite pou peyi tanpere yo nan [emisfè nò a] ]: “nan mwa avril, pa dekouvwi tèt ou pa yon fil; Nan mwa me, fè sa ou renmen; nan mwa jen, ou pral abiye tèt ou nan anyen", "nan mwa Avril la, chak pye bwa gen boujon li", "Avril lapli ak van Me pa fè peyizan an penurie", "achte chwal, bèf, bèf ak mouton an avril. ».

=== Nan kilti ===
[Lydie Wilson sèvi ak adjektif "aprilin" nan powèm li a *Riez bien, les expenses innocents* ki soti nan koleksyon *Au bord du Lez* (1891): 

## Tradiksyon
* Lòt kreyòl:
* Franse: avril
* Angle: April
* Alman: April
* Panyòl: abril
* Pòtigè: abril

## Referans

## Bibliyografi
* .

## Gade tou

### Atik ki gen rapò

* Kalandriye kretyen

### Lyen ekstèn

* 
* 
*
Me

**Me** se senkyèm mwa lane nan pou almanak gregoryen.
## Tradiksyon
* Lòt kreyòl:
* Franse: mai
* Angle: May
* Alman: Mai
* Panyòl: mayo
* Pòtigè: maio

## Etimoloji
Mo *Me* a soti nan lang franse a (*mai*) ki soti nan yon mo laten (*Maius*).
Jen

**Jen** se sizyèm mwa lane nan pou almanak gregoryen.

## Tradiksyon
* Lòt kreyòl:
* Franse: juin
* Angle: June
* Alman: Juni
* Panyòl: junio
* Pòtigè: junho

## Etimoloji
Mo *Jen* a soti nan lang franse a (*juin*) ki soti nan yon mo laten (*Junius*).
Jiyè

**Jiyè** se sètyèm mwa lane nan pou almanak gregoryen.

## Tradiksyon
* Lòt kreyòl:
* Franse: juillet
* Angle: July
* Alman: Juli
* Panyòl: julio
* Pòtigè: julho

## Etimoloji
Mo *Jiyè* a soti nan lang franse a (*juillet*) ki soti nan yon mo laten (*Julius*).
Out

**Out** se uityèm mwa lane nan pou almanak gregoryen.

## Tradiksyon
* Lòt kreyòl:
* Franse: août
* Angle: August
* Alman: August
* Panyòl: agosto
* Pòtigè: agosto

## Etimoloji
Mo *Out* a soti nan lang franse a (*août*) ki soti nan yon mo laten (*Augustus*).
Septanm

**Septanm** se nevyèm mwa lane nan pou almanak gregoryen.

## Tradiksyon
* Lòt kreyòl:
* Franse: septembre
* Angle: September
* Alman: September
* Panyòl: septiembre
* Pòtigè: setembro

## Etimoloji
Mo *Septanm* nan soti nan lang franse a (*septembre*) ki soti nan yon mo laten (*September*).
Oktòb

**Oktòb** se dizyèm mwa lane nan pou almanak gregoryen.

## Tradiksyon
* Lòt kreyòl:
* Franse: octobre
* Angle: October
* Alman: Oktober
* Panyòl: octubre
* Pòtigè: outubro

## Etimoloji
Mo *Oktòb* a soti nan lang franse a (*octobre*) ki soti nan yon mo laten (*October*).
Novanm

**Novanm** se onzyèm mwa kalandriye gregoryen ak Jilyen. Mwa sa a dire 30 jou. Se twazyèm mwa meteyorolojik otòn nan emisfè nò, alòske li asosye ak prentan nan emisfè sid, men tou premye mwa ivè a (ete nan Emisfè Sid).

Non li soti nan Laten "novem", ki vle di nèf paske se te nevyèm mwa ansyen kalandriye women an.

## Tradiksyon
* Lòt kreyòl:
* Franse: novembre
* Angle: November
* Alman: November
* Panyòl: noviembre
* Pòtigè: novembro

### Selebrasyon fiks
Selebrasyon dat fiks yo endike nan seksyon selebrasyon efemeris Novanm anlè a.

Mwa sa a se sitou make pa Latousen ki te selebre nan novanm ak Fete Mouri yo jou kap vini an. Armistis fete 11 novanm. Jounen Saint Catherine a fèt 25 novanm. fete Our Lady of Miraculous Medal fèt 27 novanm.

## Etimoloji
Mo *Novanm* a soti nan lang franse a (*novembre*) ki soti nan yon mo laten (*November*).

## Gade tou

### Atik ki gen rapò

* Novanm nan dwa
* :Kategori:Novanm

### Lyen ekstèn

* 
* 
*
Lane

**Lane** Peryòd douz mwa, ki koresponn avèk dire revolisyon tè a alantou solèy la.
Peryòd sa a konsidere nan dire li : Depi konbyen lane wap travay ?  
Genyen nan lane :
* douz mwa
* oubyen 52 semèn, plis yon osinon de jou
* oubyen 365 jou (pafwa 366 jou si bisekstil)

## Tradiksyon
* Lòt kreyòl:
* Franse: année
* Angle: year
* Alman: das Jahr
* Panyòl: año
* Pòtigè: ano

## Etimoloji
Mo *lane* a soti nan lang franse a (*l'année*) ki soti nan yon mo laten (*annus*).
Risi

**Risi** se pi gran peyi ki sou tè a. Li sitiye nan de (2) kontinan: Ewòp ak Azi. Kapital Risi se Moskou. Pi gwo vil nan Nò a se Sen Pitèboug, nan Sid la se Krasnodar.

## Gade tou
* Ris

## Referans

## Lyen deyò
* Economic data of Russia
* Sights of Russia
Ondiras

**Ondiras** se yon peyi ki sitiye nan Amerik santral.

## Istwa

## Jewografi

## Demografi

## Administrasyon
Dizwit (18) depatman divize an 298 minisipalite. 

## Politik
Onduras se yon repiblik palmantè.

## Ekonomi

## Kilti

## Referans

## Lyen deyò
* Foto Ondiras
Ostrali

**Ostrali** se yon peyi ki sitye nan Oseyani.

Kapital la nan Ostrali se Kanbera.

## Istwa
Ostralyen Endijèn (Aborijèn ak Moun Zile Torres Strait) te rive nan Ostrali soti nan Nouvèl Gine omwen 60,000 anvan Ewopeyen yo te premye vini nan Ostrali. Apre sa, plizyè eksploratè Ewopeyen yo ak (nan yon pi piti) Azyatik te ateri nan Ostrali, men premye moun ki fè reklamasyon peyi a ak kat jeyografik kòt lès la se Kapitèn James Cook.

## Vil yo
Ostrali gen anpil vil ak tout ti bouk. Se sèlman senk ki gen plis pase 1 milyon moun; Sidnè, Mèlboun, Brisbàn, Pèt ak Adelayid. Anplis de sa, Kotdelò, Noukasl ak Kanbera (kapital peyi a) gen plis pase 500,000 moun.

## Eta ak teritwa

## Referans
Sahara oksidantal

**Sahara oksidantal** se yon peyi ki sitiye nan Afrik dinò, pa rekoni pa tout kominote entènasyonal men ki nan Inyon Afrikèn.

## Referans

## Lyen deyò
Tchad

**Tchad** se yon peyi ki sitiye nan Afrik santral. Kapital se vil N'Djamèna.

## Istwa

## Politik
Tchad se yon repiblik. Li te se koloni Franse epi li genyen endepandans nan  1960. Tout sitwayen gen dwa vote aprè yo gen 18 an.

Tchad gen de (2) lang ofisyèl ː franse ak arab.

## Jewografi

## Ekonomi
Tchad se youn nan peyi ki pi pòv nan mond lan. Li gen anpil batay avèk moun rebelyon Soudan.

## Demografi

## Referans

## Lyen deyò