Fon Monetè Entènasyonal

**Fon Monetè Entènasyonal** (**FMI**) se yon enstitisyon entènasyònal ki rasanble , objektif li se .

Fonksyon Monetè Entènasyonal la se konsa asire estabilite sistèm monetè entènasyonal (IMS) ak jesyon kriz monetè ak finansye. Pou fè sa, li bay kredi bay peyi ki gen difikilte finansye ki mete an danje òganizasyon gouvènman peyi a, estabilite sistèm finansye li (bank, mache finansye) oswa koule nan komès entènasyonal ak lòt peyi yo.

Pandan yon kriz finansye, pou anpeche yon peyi "defaut" (sa vle di ke peyi sa a pa ka repeye kreditè li yo ankò, oswa menm pa ka peye depans aktyèl li yo), Fon Monetè Entènasyonal la prete l lajan jiskaske konfyans nan ajan ekonomik retounen. Fon Monetè Entènasyonal la kondisyon pou jwenn prè sou aplikasyon sèten refòm ekonomik ki vize nan prensip reglemante jesyon finans piblik (entèferans finansyè) ak tabli kwasans ekonomik ekilibre alontèm.

Enstitisyon an te kreye nan  e li te okòmansman te gen entansyon garanti estabilite nan sistèm monetè entènasyonal la, efondreman an apre eksidan an 1929 te gen efè katastwofik sou 'Ekònomi mondyal la. Apre 1976 e disparisyon nan sistenm deviz fiks, IMF te pèdi bonkou rezon sou ekszistans li-a e li te pran yon wòl tounèf devan prwoblenm dèt bann peyi devlope yo e sèten kriz finansyèl.

## Istwa
### Kreyasyon
Fon Monetè Entènasyonal la te fèt an Jiyè 1944 pandan Konferans Bretton Woods. Objektif la se te asire estabilite sistèm monetè entènasyonal apre Dezyèm Gè Mondyal la nan anpeche gwo ekonomi nan mond lan retounen nan sitiyasyon ane 1930 yo, kote devalorizasyon lajan ak desizyon politik ekonomik inilateral te agrave tansyon entènasyonal yo.

Nouvo lòd ekonomik ki te pwopoze pa reprezantan Ameriken an Harry Dexter White te baze sou twa règ:
* chak Leta te oblije defini lajan pa l pa rapò ak lò, oswa dola Ameriken an li menm ki ka konvèti an lò. Sa a te lakòz yon parite ofisyèl an lò oswa dola pou chak lajan (sistèm ke yo rekonèt kòm "estanda echanj lò");
* valè lajan yo itilize nan echanj entènasyonal lajan ta dwe sèlman varye nan yon maj de 1% konpare ak parite ofisyèl yo;
* chak Eta te responsab pou defann egalite sa a nan asire ke balans peman li yo te ekilibre.

Wòl sistèm monetè entènasyonal la se pou sa ankouraje monetè Òtodòks yon fason pou kenbe yon kontèks favorab pou kwasans Komès Mondyal la, pandan y ap bay prè pou sèten peyi ki gen difikilte nan kad apre lagè a. rekonstriksyon. Fon Monetè Entènasyonal la plis oswa mwens konplemantè ak lòt gwo enstitisyon ekonomik ki te kreye nan epòk la: IBRD (Bank Entènasyonal pou Rekonstriksyon ak Devlopman, ki rele tou Bank Mondyal) ki te kreye an menm tan ak la. Fon Monetè Entènasyonal, osi byen ke Akò Jeneral la sou Tarif ak Komès te siyen yon ti tan apre sa.

Pandan Negosyasyon Bretton Woods yo, reprezantan Britanik la, ekonomis John Maynard Keynes, te vle kreyasyon yon enstitisyon ki pi enpòtan, yon bank santral nan monn reyèl ki gen entansyon bay yon lajan entènasyonal, "Bancor la". Sepandan, pwopozisyon sa a te rejte. Pou Lèzetazini, sa ta vle di yon pèt souverènte anfas yon enstitisyon entènasyonal e li ta anpeche yo pwofite pozisyon dominan dola ameriken an nan epòk la.

### Sistèm Bretton Woods

Wòl Fon Monetè Entènasyonal la se okòmansman pou eseye garanti bon fonksyonman sistèm monetè Bretton Woods la. Lè sèten peyi yo te pwouve enkapab kenbe valè lajan yo nan maj 1% akò 1944 yo te prevwa, yo te kapab itilize devalorizasyon oswa revalorizasyon selon ka a. Si ajisteman monetè yo te pi gran pase 10%, Lè sa a, yo te oblije jwenn apwobasyon davans nan men òganizasyon an.

Pou eseye evite kalite sitiyasyon sa a, Fon Monetè Entènasyonal la jwe wòl entèmedyè finansye ant eta manm yo. Kidonk chak Leta dwe peye òganizasyon an yon sèten sòm, ki rele "*share*" e ki kantite lajan an detèmine pa pouvwa ekonomik li, li menm ki mezire pa PNB li ak enpòtans ki genyen nan. komès etranje li. 25% nan pati sa a dwe peye an lò, rès la nan lajan nasyonal la. Nan ka yon dezekilib nan balans peman li ki riske menase balans monetè sou mache echanj etranje a, chak peyi manm ka otomatikman jwenn 25% nan kota li ("dwa trase"), ki pèmèt li sipòte, atravè achte, nasyonal li yo. lajan. Si IMF i vwar li neseser, i kapab pret sa pei ziska 125% son quota. Prè li yo sipoze pèmèt bank santral defann lajan yo sou mache echanj etranje a.

Akòde kredi sa yo sijè a kondisyon epi peyi ki fè demann lan dwe angaje nan yon politik ajisteman òganizasyon an konseye pou remèd kòz depresyasyon lajan li a.

Fon Monetè Entènasyonal la tou opere sou yon sistèm eleksyon majorite, kote vòt yo pondere pa kantite "kota a". Se konsa, nan kreyasyon li, Etazini pou kont li te kenbe 25% nan vòt yo, Lè sa a, 17% answit. Se Etazini sèlman ki gen dwa veto nan òganizasyon sa a.

Nou note ke nan yon sistèm konsa, sèlman Etazini pa bezwen enkyete, 'a priori', sou pri a nan lajan yo paske li sèvi kòm yon estanda. Kidonk, Etazini te kapab fè defisi enpòtan san yo pa sijè a kòmantè Fon Monetè Entènasyonal la.

### Premye pwopozisyon refòm
Nan kad akò Bretton Woods yo, chak bank santral nasyonal te dwe kapab chanje an lò oswa dola, nenpòt sòm lajan nasyonal li ki t ap prezante l pa yon. detantè etranje (prensip konvètibilite ekstèn). Sa vle di ke yon bank nasyonal tankou Banque de France te oblije, si yon Alman ki te posede fran te mande, chanje li pou dola Ameriken oswa lò. Nan sistèm sa a, dola okòmansman te pwouve twò ra pou fè fonksyon sa a, men depi ane 1950 yo, defisi Ameriken yo te fè li posib pou fè dola a tounen yon lajan abondan. An 1959, sèten peyi te mande Etazini konvèti dola yo an lò, sa ki te lakòz yon premye kriz nan sistèm nan. Fè fas ak kriz sa a, ekonomis Bèlj Robert Triffin (*Gold and the Dollar Crisis*, 1960) te pwopoze yon refòm nan Fon Monetè Entènasyonal la. Dapre li, sistèm monetè Bretton Woods la fè fas ak yon dilèm, jodi a ke yo rekonèt kòm Triffin's dilemme (oswa paradoks) paske:
* Etazini dwe bay rès mond lan yon gwo kantite dola pou kapab pèmèt kwasans komès mondyal, règleman an fèt ak lajan sa a;
* an menm tan, yo dwe kenbe valè a nan dola a an relasyon ak lò, ki okontrè kantite lajan yo limite emisyon monetè.

Pou Robert Triffin, prè yo akòde pa Fon Monetè Entènasyonal la se ensifizan pou pèmèt bank santral ki gen difikilte yo kenbe égalité ofisyèl nan lajan yo sou mache a deviz. Se poutèt sa, li vle yon ranfòse nan wòl nan òganizasyon an pa pèmèt pi gwo prè ki ta dwe akòde, pa nan lajan nasyonal, men nan yon inite komen nan kont espesifik nan Fon Monetè Entènasyonal la. Nan yon sistèm konsa tout peyi ta dwe depoze yon pwopòsyon inifòm nan rezèv monetè yo. Depo sa yo ta dwe konte nan yon inite komen ki pa ta dwe dola a men ki ta ka dekapotab tou an lò. Nouvo inite kont sa a ki anba kontwòl Fon Monetè Entènasyonal la ta pèmèt estabilite sistèm monetè entènasyonal la, epi li ta rezoud kontradiksyon ki soti nan wòl preponderan dola ameriken an. Pwopozisyon pi popilè sa a pa te aksepte, byenke dyagnostik Robert Triffin te pwouve kòrèk.

### Kreyasyon dwa desen espesyal
Yon kriz ki sanble ak sa ki nan fen ane 1950 yo te rive nan fen deseni ki vin apre a. Yon fwa ankò spékulasion ap jwe kont dola a. Moun ki gen lajan Ameriken an te mande konvèsyon li an lò, sa ki te mennen nan sispansyon konvètibilite ekstèn dola a nan mwa mas 1968, yon mezi ki vize a limite ekoulman an lò nan kès Ameriken an. An 1969, devan enkapasite dola a pou l jwe ansyen wòl li, Fon Monetè Entènasyonal la te kreye yon nouvo lajan, ki toujou egziste, SDR (special drawing right).

Lè sa a, SDR a se yon lajan defini pa yon parite lò; li te akòde nan plizyè okazyon nan diferan peyi manm yo, dapre kota yo, yo nan lòd yo kreye nouvo lajan likid sikile entènasyonal (an 1970, 1978 ak 1981 Lè sa a, dènyèman nan sèten peyi ki pa te manm nan òganizasyon an nan dat anvan yo, ak sa a. nan enterè "fairness").

### Fen sistèm Bretton Woods
Nan , Etazini te siyale fen efikas sistèm Bretton Woods la, lè yo te sispann konvètibilite dola Ameriken an an lò. Prensipal premye wòl Fon Monetè Entènasyonal la, ki garanti estabilite nan to echanj nan yon maj de 1%, te disparèt. Sistèm nan pousantaj dechanj fiks te tonbe definitivman nan Mas 1973 ak adopsyon nan rejim nan echanj k ap flote, sa vle di ke yo te etabli dapre fòs mache yo. Pa gen yon sistèm monetè entènasyonal òganize ankò. Nan , manm Fon Monetè Entènasyonal la te siyen Akò Jamayik yo ki te pèmèt lajan yo flote. Depi 1971, pri lò a te monte soti nan  a  pou chak ons ​​an 2011 pou l te travèse papòt senbolik  }} pandan ane 2021.

### Entèvansyon ki pi enpòtan

## Operasyon

Fon Monetè Entènasyonal la gouvène pa manm li yo, apati oktòb 2020. , yo chak gen yon vòt pondéré selon patisipasyon finansye yo nan òganizasyon an ("pataj yo").  pran anpil desizyon an konsiltasyon ak Bank Mondyal la nan "Komite Devlopman". Se yon konsèy administrasyon ki gen prezidan òganizasyon an ak  chak jou ki reprezante yon nasyon. Uit ladan yo an 2020 gen yon reprezantan pèmanan (Etazini, Wayòm Ini, Frans, Almay, Japon, Repiblik Pèp la Lachin., Larisi ​​ak Arabi Saoudit), lòt  yo se peyi manm yo eli.

Pifò desizyon yo aktyèlman pran unaniment. Sepandan, dapre aranjman pou pran desizyon nan Fon Monetè Entènasyonal la, ki sipoze yon majorite kalifye ki koresponn ak 85% nan dwa vòt, Etazini, oswa Inyon Ewopeyen an an jeneral, an reyalite gen dwa veto sou Fon Monetè Entènasyonal la. desizyon yo paske yo chak gen plis pase 15% nan dwa vòt. Sepandan, peyi Inyon Ewopeyen yo pa toujou kowòdone.

Resous ki gen rapò ak kota Fon Monetè Entènasyonal la se apeprè  SDRs (oswa  dola ameriken), sa ki ajoute posiblite pou Fon Monetè Entènasyonal la itilize. prete nan men gwo pisans ekonomik yo (kredi sa yo nan lòd  dola). Nan somè G20 nan Lond nan dat 2 avril 2009 yo te deside ogmante siyifikativman resous Fon Monetè Entènasyonal la pa { {inite|1000 milya dola}} dola. pou pi byen fè fas ak kriz mondyal la. Peyi émergentes konsidere tèt yo pa-reprezante nan enstitisyon finansye ki egziste deja. Refòm nan pral ogmante dwa vòt Lachin nan soti nan 4 a 6.4%, sa ki ta mete l jis dèyè Japon men toujou byen lwen dèyè Etazini, ki gen pataje ta sèlman yon ti kras diminye soti nan 17.7 a 17.4%. Refòm sa a ta pèmèt peyi BRICS yo pami  ki gen kota ki pi wo a, nan detriman an patikilye nan Kanada. Nan mwa Out 2010,  ki elijib pou vote ki reprezante 99% kota a te apwouve ogmantasyon sa a. Malgre ke Prezidan Ameriken Barack Obama te siyen an 2010, Repibliken yo nan Kongrè Etazini te refize ratifye pwojè sa a pou refòm Fon Monetè Entènasyonal.

Fon Monetè Entènasyonal la gen apeprè .

Sèl lang ofisyèl Fon Monetè Entènasyonal la se Angle.

### Manadjè Jeneral

Depi 1946, pozisyon Direktè Managing Fon Monetè Entènasyonal la te okipe pa moun sa yo:

An 2011, konpansasyon anyèl Christine Lagarde te fikse nan  (net de taks): sa vle di yon salè anyèl  ki 'ajoute yon alokasyon pou pri .

Yo bay yon pansyon anyèl tou twazan apre prezidans la fini.

### Eta manm
#### Peyi retrè
* Polòy te retire nan Fon Monetè Entènasyonal la an 1950 anba presyon Sovyetik, anvan li te retounen an 1986.
* Tchekoslovaki te oblije retire li an 1954, anvan li te retounen an 1990.
* Kiba te retire an 1964.
*Endonezi te retire pou de ane, soti nan 1965 a 1967.
* Taiwan pa te yon manm depi Repiblik Pèp Lachin nan te mete l deyò nan lane 1980. Sepandan, Fon Monetè Entènasyonal la pibliye done Taiwan sou non "Taiwan Province of China".
* Nan , prezidan Venezuela, Hugo Chávez, te anonse l gen entansyon retire peyi l nan Bank Mondyal ak Fon Monetè Entènasyonal la: "Li pi bon pou nou soti anvan yo piye nou", apre yo fin ranbouse dèt la te kontrakte ak Fon an nan 2006.

Peyi ki pa fè pati FMI apati  yo se: Andorra, Kore di Nò, Kiba, Liechtenstein, Nauru, Monaco ak Vatikan. Nan , Soudan Sid antre nan enstitisyon an; Nauru (12 avril 2016) ak Andorra (16 oktòb 2020) te rantre depi lè sa a. Kounye a, nan fen ane 2021 la, genyen 190 peyi manm Fon Monetè Entènasyonal.

#### Peyi manm prensipal yo pa dwa vòt
Mizajou nan mwa mas 2021:
# :  %
# : 6.15%
# : 6.08%
# : 5.32%
# : 4.03%
# : 4.03%
# : 3.02%
# : 2.63%
# : 2.59%
# : 2.22%

Prensipal desizyon yo mande 85% vòt, bay Etazini dwa veto.

#### Refòm dwa vòt
An 2010, Fon Monetè Entènasyonal la te refòme pa konsansis nan G20 ant peyi rich ak peyi émergentes. 6% kota Fon Monetè Entènasyonal (ki bay dwa pou vote) yo transfere nan peyi émergentes; Ewòp ap pèdi enfliyans, li céde de chèz (soti nan vennkat nan konsèy Fon Monetè Entènasyonal la), nan avantaj BRICS yo, ki ap pran pouvwa ref name="reform"/>.

Minis Finans Endyen an, Pranab Mukherjee, satisfè ak refòm nan, te deklare: .