open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Lojik

## Biyografi
Lojik matematik oswa metamatèmatik se yon disiplin nan matematik ki te envante nan fen 19yèm syèk la, ki te mete kòm objektif li etidye matematik kòm yon lang.

Objè fondamantal nan lojik matematik se fòmil ki reprezante deklarasyon matematik yo, derivasyon oswa demonstrasyon fòmèl ki reprezante rezonman matematik yo, ak semantik oswa modèl oswa entèpretasyon nan estrikti ki bay yon « sans » matematik jeneral fòmil yo (epi pafwa menm demonstrasyon yo) kòm kèk invarian: pa egzanp, entèpretasyon fòmil nan kalkil predika yo pèmèt yo asiyen yon valè verite.
Nonm reyèl

Yon **liy nimewo** se yon foto avèk yon dimansyon ki montre nonm antye tankou pwen make yo ak plas egal ant yo sou yon liy. Atout liy sa sèlman montre nonm antye de -9 a 9, liy la ankli tout nonm reyèl e li kontwi "ajamè" nan chak direksyon. Liy nimewo a souvan sèvi tankou èd pou montre adisyon senp ou soustraksyon, espesyalman le itilize nonm negatifLiy Nimewo.
Antye natirèl

Nan matematik, yon antye natirèl, yon nimewo natirèl, oswa pafwa tou senpleman yon natirèl se yon nimewo ki sèvi fondamantalman pou konte objè ki konsidere kòm inite ki egal: yon jeton, de jeton... yon kat, de kat, twa kat... Yon antye konsa ka ekri ak yon sekans fini chif nan nenpòt notasyon pozisyonèl nan baz antye (san siy ak san vigil), e espesyalman nan notasyon desimal pozisyonèl.

Etid sou antye natirèl yo se objektif aritmetik, yon branch nan matematik ki gen orijin li depi nan Antikite grèk la. Chak nimewo antye gen yon swisans sèl, sa vle di yon antye ki imedyatman pi gwo pase li, e lis antye natirèl yo se enfini.

Definisyon modèn nan nimewo natirèl yo baze sou:

aksyomatizasyon nan aritmetik reyalize pa Peano ak Dedekind nan fen diznevyèm syèk la;

konstriksyon seri ki verifye aksyòm aritmetik : Ernst Zermelo , lè li aksyomatize teyori seri , te montre ke nimewo natirèl yo ka defini nan tèm seri (yon metòd akòz von Neumann se pi souvan itilize jodi a).

Nimewo natirèl yo fòme yon seri , souvan refere yo pa akwonim yo

N

{displaystyle mathbb {N} }. Yo idantifye yo ak pozitif (oswa zewo) antye relatif, osi byen ke nimewo pozitif (oswa zewo) rasyonèl ki ka ekri kòm yon fraksyon nan denominatè 1, ak plis jeneralman ak reyèl pozitif (oswa zewo) ak pati fraksyon zewo.
Pwobabilite

## Biyografi
Tèm 'pwobabilite' gen plizyè sans: li soti nan Latin 'probabilitas', li reprezante opoze konsèp 'sètitid'; li se tou yon evalyasyon sou jan yon evènman pwobab, sa vle di yon valè ki ka montre degre sètitid li; dènyèman, pwobabilite tounen yon syans matematik e yo rele l teyori pwobabilite oswa senpleman pwobabilite.

Pwobabilite yon evènman se yon nimewo reyèl ki ant 0 ak 1. Plis nimewo sa a gwo, plis risk la, oswa chans lan, pou evènman an rive se gwo. Etid syantifik sou pwobabilite relativman resan nan istwa matematik yo. Etid pwobabilite a te konnen anpil devlopman depi 18yèm syèk la gras a etid aspè o aza ak an pati ireyalis anpil nan kèk fenomèn, espesyalman jwèt aza. Sa yo te fè matematisyen yo devlope yon teyori ki apre sa te gen enplikasyon nan domèn osi divès tankou meteyoroloji, finans oswa chimi.
Teyori nan ansanm

## Biyografi
Lè nou pale de teyori matematik, nou ap fè referans ak yon seri deklarasyon, definisyon, metòd prèv, elatriye. Teyori kalkilabilite se yon egzanp. Lè nou pale de teyori aksyomatik, nou ap fè referans ak yon bagay ki pi presi, aksyòm yo ak konsekans yo, teyorèm yo, ki deklare nan yon langaj presi. Nan kontinyasyon an, n ap souvan itilize mo teyori pou teyori aksyomatik, sa ki komen nan lojik matematik.

Natirèlman, gen yon relasyon ant de konsèp sa yo. Men, ta twò senplifye pou defini teyori gwoup kòm twa aksyòm ak konsekans yo (gade atik la).

Atik sa a pa gen entansyon pou pale sou sans mo «teyori» a deyò kontèks matematik, menm matematik fòmèl yo.

Eleman Euclide yo konsidere kòm premye egzanp yon teyori aksyomatik, menm si kèk aksyom te rete enplisit. Konsèp modèn nan teyori aksyomatik devlope pandan 19yèm syèk la ak nan kòmansman 20yèm syèk la, youn akòz dekouvèt kalkil enfinitizimal la nan 17yèm syèk la, ki te mande lòt fondasyon nan matematik pase sa ki nan Eleman Euclide yo, lòt la akòz devlopman jewometri ak aljèb modèn (gade tou pwogram Erlangen nan).
Desidablite

## Biyografi
Nan lojik matematik, tèm desidabilite kouvri de konsèp ki gen rapò: desidabilite lojik ak desidabilite algoritmik.

Endesidabilite se nega desidabilite. Nan tou de ka yo, li konsène pou fòmalize lide ke nou pa toujou ka jwenn yon konklizyon lè nou poze yon kesyon, menm si li prezante nan fòm lojik.
Nonm konplèks

## Biyografi
An matématik, ansanm-an dé **nonm konplèks** sa kréyé kou ègstansyon di ansanm-an dé nonm réyèl, ki ka kontni an partikilyé roun nonm imajinèr (noté jénéralman i) tèl ki i2 = –1. (-i)2 sa osi égal à -1https://gcr.wikipedia.org/wiki/Nonm_kompleks.
Trigonometri

## Biyografi
Trigonométrie (soti nan grèk τρίγωνος / trígônos, « triyangilè », ak μέτρον / métron, « mezi ») se yon branch nan matematik ki etidye relasyon ki genyen ant distans ak ang nan triyang yo ak fonksyon trigonometrik tankou sinis, kosin, tangent.
Arthur Miller

## Biyografi
Arthur Miller se yon dramaturg, ekriven ak eseyis Ameriken, li te fèt 17 oktòb 1915 nan Harlem (New York) epi li mouri 10 fevriye 2005 nan Roxbury.

Yon figi enpòtan nan literati ak sinema Ameriken nan 20yèm syèk la, li te marye byen kout ak Marilyn Monroe, li te ekri yon gwo kantite pyès teyat kote pi popilè yo se Les Sorcières de Salem (The Crucible) ak Mort d'un commis voyageur (Death of a Salesman).

Arthur Miller fèt nan yon fanmi imigran jwif Polonè nan klas mwayèn nan, nan Brooklyn (New York). Papa li, Isadore Miller, ki analfabet, te gen siksè nan metye l kòm koutiryè rad fanm. Manman li, Augusta Barnett (1891-1961), te yon pwofesè. Arthur gen yon frè, Kermit, ke li admire anpil, epi yon ti sè, Joan. Fanmi an te rete toupre Central Park, nan Manhattan, jiska ane 1929. Papa a te fè fayit akòz Gran Depresyon an, epi fanmi an te deplase nan Harlem. Ekriti li te anpil enfliyanse pa evènman sa a.

Arthur Miller te ale lekòl nan Public School #24 nan Harlem soti 1920 rive 1928. Nan Lincoln High School nan Brooklyn, Miller te elèv ki pa t twò bon men li te yon atlèt serye. Anjeneral, li parèt tankou yon moun ki pa entelektyèl. Li menm li di: « si mwen te gen yon ideyoloji, se sa mwen te aprann nan jounal Hearst yo. » Li te rejte nan University of Michigan ak nan Cornell University, li kòmanse travay nan yon depo pyès oto, kote li fè fas ak antisemitism, sa ki pral enfliyanse tou travay li yo. Nan epòk sa a, li li travay Charles Dickens ak Fyodor Dostoievski. Li ekonomize yon gwo pati nan salè li pou li ka, nan 1934, aplike ankò nan University of Michigan kote fwa sa a li aksepte.
Kalidasa

## Biyografi
Kalidasa (literalman « sèvitè Kali ») se yon powèt ak dramaturg ki ekri an Sanskrit, ki te viv sou soukontinan Endyen an nan fen peryòd antik la. Ekri otè sa a, ki renome kòm yon adoratè pye devan Shiva, pran anpil enspirasyon nan mitoloji ak filozofi Endou. Renome li ekstrèm te ba li tit Kavikula-guru « pwofesè tout powèt yo ».
Jean Rony baucicault

## Biyografi
Jean Rony Beaucicault se yon jèn gradye nan dwa. Li te kòmanse karyè li an 2002 nan Radio Voix des Travailleurs kote li te okipe pòs prezantatè. Nan mwa me 2004, li te rantre nan sal nouvèl Radio Nasyonal la kòm jounalis-repòte. Nan menm ane a, li te monte soti nan pozisyon repòte pou ale kòm rédactè.

Kounye a, Jean Rony anime yon emisyon kote li fè kòmantè sou evènman enpòtan ki nan nouvèl entènasyonal la. Li patisipe nan pwogram Master nan Jounalis, ak objektif pou rafine konesans li nan domèn jounalis.

Jean Rony anseye tou etik ak lwa sou laprès nan Enstitisyon Siperyè Kominikasyon ak Lang Franse (ISCOF). Jean Rony Beaucicault swete angaje nan lit pou respè lwa sou laprès nan Ayiti.
François Rabelais

## Biyografi
François Rabelais (yo konnen li tou ak de anagram nan non li: Alcofribas Nasier oswa Serafin Calobarsy — kote « Françoys » ekri an franse medyeval), li fèt nan Devinière nan Seuilly, tou pre Chinon (nan ansyen pwovens Touraine), an 1483 oswa 1494 selon sous yo, epi li mouri nan Pari 9 avril 1553, se te yon ekriven franse imenist Renasans.

Leglizye ak anti-klè, kretyen ke kèk moun konsidere kòm yon lib panse, doktè e ki gen imaj yon moun ki renmen lavi a, plizyè fasèt pèsonalite li yo pafwa sanble kontradiktwa. Pran nan tourmant relijye ak politik nan Epòk Refòm lan, Rabelais montre li menm tan sansib ak kritik fas ak gwo kesyon nan tan li. Apre sa, fason moun gade lavi li ak travay li te evolye selon epòk yo ak mouvman panse yo.

Admiratè Érasm, kap itilize parodi ak satire, Rabelais lite pou tolerans, lapè, yon lafwa evanjelik ak retou nan konesans ansyen Grèk ak Women, depase sa li rele « fènwa gotik » ki karakterize Mwayennaj la selon li, li reprann tès Plato pou konbat devyasyon aristotelis la. Li atake abi prens yo ak moun legliz yo, epi li opoze yo yon bò ak panse imanis evanjelik, lòt bò ak kilti popilè, janm, « ri », make pa gou pou diven ak jwèt, ki montre yon lafwa kretyen imil ak ouvè, lwen tout louè legliz.

Akizasyon li yo kont teolojyen Sorbonn yo ak ekspresyon li yo ki souvan krèt, pafwa obsèn, rale kòl tèt li ak lapenn nan men siveyans otorite relijye yo, sitou depi piblikasyon Twa Liv la. Li pataje ak pwotestanism kritik li sou skolastik la ak monachism lan, men refòmè relijye a Jean Calvin tou atake li an 1550.

Pi gwo travay li yo, tankou Pantagruel (1532) ak Gargantua (1534), ki konbine kronik, kont ak pèsonaj jeyan, parodi èwoikòmik, epik, ak woman chevalye, men ki deja bay yon avan-gout woman reyalistik, satirik ak filozofik, konsidere kòm youn nan premye fòm woman modèn yo.
The Beach Boys

## Biyografi
Beach Boys yo se yon bann Ameriken pop-wòch ki soti nan Hawthorne, Kalifòni . Ki te fòme an 1961 pa twa frè, kouzen yo ak yon zanmi, li te trè popilè nan ane 1960 yo ak 1970. Yo se youn lan kèk djaz ameriken ki te kapab fè konkirans mizik ak djaz britanik menm epok la tankou Beatles yo ak Rolling Stones yo. Orijinèlman ki asosye ak mizik navige, gwoup la te distenge tèt li pi wo a tout pa chante li yo ak amoni vokal konplèks ak trè melodik.

Trè popilè Ozetazini nan kòmansman ane 1960 yo, Beach Boys te kòmanse dekli yo nan fen deseni sa a, sitou akòz sante mantal Brian Wilson ki te frajil, bassis chanteur ak prensipal konpozitè anpil nan siksè gwoup la. Yo toujou aktif, menm si nan yon fason irrégilye, e yo te fè kèk retou remakab nan ane 1980 yo (ak tit tankou repriz California Dreamin' oswa Kokomo), Beach Boys te antre nan Hall of Fame an 1988. Avèk single ak albòm yo, dapre magazin ameriken Billboard, yo se premye gwoup ameriken ki te vann plis pase 100 milyon albòm atravè mond lan.
Eartha Kitt

## Biyografi
Eartha Mae Kitt (li fèt 17 janvye 1927 nan North Carolina, EEUU, epi li mouri 25 desanm 2008 nan Weston, Connecticut), ke yo te rele « Miss Kitt », se te yon dansèz, chantèz nan divès kalite mizik, mizikal ak jazz, ak yon aktris teyat ak sinema Ameriken.

Orson Welles te dekri li kòm « fanm ki pi eksitan nan mond lan ».

Eartha Kitt se yon timoun ki fèt nan vyòl. Yon nonm blan, ki gen idantite enkoni, vyole manman l ', Annie Mae Keith, yon ti fi 14-zan nan desandan Afriken-Ameriken ak Cherokee.

Manman l 'ak papa l 'William Kit yo te pòv sharecroppers. Paran li te ba li non Latè a pou l di latè mèsi pou bon rekòt la anvan li te fèt. Eartha te soufri de abandon siksesif: papa l 'kite fanmi l 'ak Lè sa a, nouvo patnè manman l 'yo fòse l' mete l 'ak fanmi lè li te sis ane fin vye granmoun. Li menm ak mwatye sè li Anna Pearl te ede ak rekòlte koton, kwit manje, ak jadinaj pou peye pou gadri timoun yo.

**Apre anpil tribilasyon, lè li gen uit ane, tanten li Mamie Lue Riley pran li lakay li nan katye italo-pòtoriken Harlem nan Manhattan.**
Al-Khawarizmi

## Biyografi
Muḥammad ibn Mūsā al-Khwārizmī, yo souvan rele Al-Khwârizmî, latinize kòm Algoritmi oswa Algorizmi, te fèt nan ane 780, pwobableman nan Khiva nan rejyon Khwarezm (se la li pran non li), nan Ouzbékistan aktyèl la[n 1], li mouri anviwon 850 nan Bagdad, se yon matematisyen, jeyograf, astwolojis ak astwonòm Pèsyen, manm nan Lame Sagesse Bagdad. Ekri li yo, ki te ekri an arab, epi apre sa tradui an latin depi syèk XII, te pèmèt entwodiksyon aljèb nan Ewòp. Lavi li te pase nèt nan epòk dinasti Abbasside la.

Non li Latinize a se orijin mo algoritm nan epi tit youn nan travay li yo (Rezime kalkil pa restorasyon ak konparezon) se orijin mo a aljèb, yon disiplin matematik ki depi tan lontan. Itilizasyon chif arab yo ak difizyon yo nan Mwayen Oryan ak Ewòp ta dwe akòz yon lòt nan liv li yo ki rele Traité du système de numération des Indiens ki te gaye atravè lang arab la nan tout Anpi Abbasid la. Al-Khawarizmi klase algoritm ki egziste yo, espesyalman selon kritè fini yo, men li pa t envante yo. Algoritm ki pi byen koni nan mond lan se sa Euclid te fè, ki nan pwogram edikasyon tout peyi yo. Premye algoritm ki te anrejistre yo te jwenn nan rejyon ki te itilize yo pou aplikasyon pratik (mezi, tranzaksyon komèsyal, achitekti...), nan Babilòn.
Shōwa

## Biyografi
Epòk Shōwa a , Shōwa-jidai?, literalman « epòk lapè klere ») se peryòd nan listwa Japon kote anperè Shōwa (Hirohito) t ap gouvène peyi a. Li kòmanse 25 desanm 1926 epi fini 7 janvye 1989 ak lanmò anperè a.

Li reprezante tou epòk Japonè a (年号, nengō?, literalman « non ane a ») ki vin apre epòk Taishō a epi ki prezante devan epòk Heisei a. Sa se pi long gouvènman nan istwa anperè Japonè yo. Jiska defèt Japon nan 1945, leta a ofisyèlman te rele Anpi Japon Dai Nippon Teikoku?, literalman « Anpi Gran Japon »), menm jan ak nan epòk Meiji ak Taishō yo. Avèk konstitisyon 1947 la, li adopte non ofisyèl aktyèl li, « Japon » ( Nihon koku oswa Nippon koku?, literalman « Eta Japon »).

Premye pati règ Hirohito a make pa yon nasyonalism militè, pote pa lame anperyal la ak elit politik la, ki te vize pou ranfòse otorite anperè a epi asire dominasyon rejyonal la. Lidèji sa a lejitim yon politik ekspansyonis, jistifye pa rechech resous ak volonte pou etabli yon esfè koperasyon nan Lès Azi kont pouvwa oksidantal yo. Doktrin sa yo mennen Japon nan yon seri agresyon nan Azi, ki rive nan pik li ak antre li nan Dezyèm Gè Mondyal la an 1941. Apre bombardman atomik Hiroshima ak Nagasaki ak rann Japon an an 1945, peyi a te mete anba okipasyon Ameriken jiska 1952. Trete San Francisco 8 septanm 1951 la make retou nan souverènte Japon an.

Deseni 1950-1980 yo wè Japon etabli tèt li kòm yon pouvwa ekonomik mondyal, pouse pa yon endistriyalizasyon rapid ak anpil entèvansyon leta. Mirak ekonomik Japonè a, ki senbolize pa Jwèt Olenpik Tokyo an 1964 ki make retou peyi a sou sèn entènasyonal la epi ki montre rekonstriksyon rapid li, vini ansanm ak yon rekonstriksyon sosyal make pa yon rasanbleman vil rapid, kwasans yon klas mwayèn ki travay pou lòt moun, ak konsolidasyon modèl familyal nikleyè a. An menm tan, kilti popilè devlope anba enfliyans ansanm tradisyon Japonè yo ak oksidantyalizasyon, sitou atravè sinema, mizik, ak literati. Malgre chòk lwil oliv nan ane 1970 yo, peyi a adapte modèl pwodiktif li, konsole pozisyon li kòm dezyèm ekonomi nan mond la. Dinamik sa a, soutni pa keiretsu ak yon kilti travay ki baze sou disiplin ak konsansis, anonse eksplozyon boul espekilatif la.ane 1980 yo.
Autrui

Lòt moun vle di yon lòt pase mwen, lòt moun yo, tout moun yo. Konsa, Baudelaire te di: « lòt moun nan tou pre e lwen an menm tan » . Kesyon lòt moun sèvi konsa pwoblèm konesans li. Sou sijè sa a, gen plizyè konsèp sou lòt moun selon si gade a filozofik, kiltirèl oswa relijye.
Rainer Maria Rilke

## Biyografi
Rainer Maria Rilke, ki fèt 4 desanm 1875 nan Prague, nan Wa a nan Bèmen (Otrich-Angri) e ki mouri 29 desanm 1926 nan Montreux, se te yon ekriven otwo-ongwè ak otriçyen.

Apre yon lavi vwayaj ki te gen anpil rete lontan nan Pari, li enstale nan 1921 nan Veyras nan Valais (Swis) pou trete lefisemi ki pral fini pa pote l ale.

Poèt lirik menm mistik ki te anpil ekri an franse nan fen lavi li, li te tou ekri yon woman, Les Cahiers de Malte Laurids Brigge, ansanm ak nouvèl ak pyès teyat epi li te tradui travay enpòtan nan powezi franse ak Italyen an Alman.
Jun'ichirō Tanizaki

## Biyografi
Jun'ichirō Tanizaki se yon ekriven Japonè ki fèt 24 jiyè 1886 nan Tokyo e ki mouri 30 jiyè 1965 nan menm vil la. Zèv li montre yon sansiblite ki fè kè tranble devan pasyon ki pwòp a lanati imen ak yon kuryozite san limit pou stil ak eksprime literè. Surnon li, pandan li t ap viv, 'Tanizaki Gwo a', se 'yon siy pami anpil lòt [...] sou estati eksepsyonèl ki te rezève pou li'.
Egzistans

## Biyografi
Tèrm-an di **ègistans** answé sa anbigi, li ka roukouvri di miltip sans. Annan langaj trivyal-a li ka dézigné fèt-a di fika, di fika di mannyè réyèl, li sa ensi itilizé annan roun izaj tout osi endétèrminé koté bokou di filozòf kou ékivalan o tèrm di « fika ». Out fèt-a di ègzisté li ka entèrvini ka di nou Petit Larousse annan plizyò èsprésyon kourant pou signalé oun douré (oun lonng ègzistans), o sans di lavi (fika fatigé di so ègzistans), oun lanmòd di lavi (chanjé di ègzistans), etc.

An métafizik, notaman koté Thomas d'Aquin, li ka fòrmé ké tèrm-an di « lésans » oun koup konplémantèr, lésans-a sa lidé-ya dé kichoz, sa ki yé sa « answé » ké ègzistans-a fèt-a di fika annan réyalité-a, di avwar té kréyé pou krwayan-yanhttps://gcr.wikipedia.org/wiki/%C3%88gzistans_(filozofi).
Moral

Yon moral (soti nan Laten morālis) se yon mesaj ki transmèt oswa yon leson pou aprann soti nan yon istwa oswa evènman. Moral la ka kite pou odyans lan, lektè a, oswa telespektatè a detèmine pou tèt yo, oswa li ka klèman enkli nan yon maksim. Yon moral se yon leson nan yon istwa oswa nan lavi reyèl.

Kòm yon egzanp de yon maksim eksplisit, nan fen fab Aesop sou Kòkonyen an ak Lapen an, kote kòkonyen tranpèt ak detèmine a te genyen yon kous kont lapen an ki te pi rapid men ki te ekstrèman awogan, moral deklarasyon an se "pase dousman ak konsistan genyen kous la". Sepandan, lòt moraux ka souvan sòti nan istwa a menm; pou egzanp, ke awogans oswa twòp konfyans nan kapasite yon moun ka mennen nan echèk oswa pèdi yon evènman, kous, oswa konkou.

Itilizasyon pèsonaj estanda se yon mwayen pou transmèt moral la nan istwa a pa elimine konplèksite pèsonalite yo epi montre pwoblèm ki rive nan entegrasyon ant pèsonaj yo, sa ki pèmèt ekriven an jenere yon mesaj klè. Avèk pèsonaj ki plis konplè, tankou sa yo ki tipikman jwenn nan pyès Shakespeare yo, moral la ka pi nuanse men li pa mwens prezan, epi ekriven an ka montre li nan lòt fason (gade, pa egzanp, Prològ Romeo ak Juliet).
Jacques Lacan

## Biyografi
Jacques Lacan, ki fèt 13 avril 1901 nan Pari nan 3èm arondisman an, ki mouri 9 septanm 1981 nan Pari nan 6èm arondisman an, se te yon sikyat ak psikoanalys franse. 

Apre etid medsin, li vire nan direksyon sikyatri epi li pase tèz doktora li an 1932. Pandan li te kòmanse yon psikoanaliz ak Rudolph Loewenstein ki fini ak echèk ak yon dezakò apre sis ane e demi, li rantre nan Sosyete Psikoanalitik Pari (SPP) an 1934 epi li eli kòm manm regilye an 1938.

Se apre Dezyèm Gè Mondyal la ke ansèyman li sou psikanaliz vin pi enpòtan. Evolisyon teyorik li — soti nan retounen sou Freud rive nan opozisyon ak kèk mouvman psikanalitik tankou ego-psychology — mache ak yon divizyon nan Sosyete Psikanalitik Pari a an 1953, ane kote li kòmanse bay seminè li yo jiska 1979 youn apre lòt nan lopital Sainte-Anne, nan École Normale Supérieure ak Lè sa a nan Sorbonne.
Paranoïa

Paranoya (soti nan grèk ansyen:  paránoia; soti nan mo παρά / pará: «bò kote», ak νοῦς / noûs: «lespri»), orijinalman nan powezi grèk ansyen, li senpleman te vle di yon bagay ki kont konprann.

Depi nan kòmansman 19yèm syèk la, lè psychiatrie k ap devlope a te adopte li, paranoya vle di yon twoub mantal ki manifeste pa difikilte nan relasyon, konpòtman dezòd, ak yon santiman pèsekisyon ki ka rive nan pwen irasyonèl ak delir (delir paranyoak).
Rioni

**Rioni** yo, pafwa yo rele yo **Rion** (an géorgien Rivyè Georgian an   ) se prensipal rivyè nan lwès Georgia . Li pran sous li nan mòn Kokaz yo, nan rejyon Racha a, epi li koule nan lwès pou l vide nan Lanmè Nwa a, nan nò vil Poti . Vil Kutaisi, ansyen kapital Colchis la, sitiye sou bò li yo.

## Istwa
Nan jewografi grèk antik la, basen vèsan Rioni an te koresponn apeprè ak rejyon istorik yo te rele Colchis la, ki te pafwa pote non Aeaea tou, ki soti nan zile deltaik kote wa Aeetes ak sè li Circe te rete nan lejann Toison d'lò a, nan bouch rivyè a .

Ansyen Grèk yo te rele **Faz** Rioni an (an grèk ansyen) : Φάσις /  ) pou kou ki pi ba a, ak **Rhéon** pou kou ki pi wo a. Lè yo te dekouvri, sou bò larivyè a, yon zwazo sovaj ki rele galinase, yo te rele zwazo sa a φασιανός, ki vle di " Zwazo faz ", an laten *phasianus*, kidonk non franse a " fazan »  .

Li ta pran non li nan men Phasis, pitit gason Helios, titan solèy la, ak Oseyanid Ocyrhoe a, ki te di ki te swiside lè li te lage kò l nan dlo li yo, epi ki te pote non Arcturus anvan swisid sa a  .

Se Hesiod ki te mansyone Faz la pou premye fwa nan *[[Théogonie (Hésiode)|Teogoni]]* li a. Pita, ekriven tankou Anaximander, Apollonius of Rhodes ( *Argonautica* ), Virgil ( *[[Géorgiques|Georgics]]* ), ak Aelius Aristides te konsidere li kòm limit ki pi lès nan lanmè navigab ke Grèk yo te konnen. Socrates, nan *[[Phédon (Platon)|Phaedo]]* , refere a mond lan kòm sitiye "ant Poto Èkil yo ak Faz la." Grèk yo te konsidere rivyè sa a tou kòm fwontyè ant Ewòp (nan nò, bò dwat) ak Azi (nan sid, bò gòch), epi dlo navigab li yo te pèmèt maren yo vwayaje monte rivyè a soti nan Lanmè Nwa a rive nan Lès. Dapre Strabon, se nan VII syèk anvan Jezikri yo te mansyone Faz la pou premye fwa nan tèks grèk la. syèk Anvan Jezikri -C. Grèk yo te fonde vil Phasis, kounye a Poti, nan bouch Phase la, yon vil pò ki te rete majoritaireman grèk jiska ane 1920 yo  .

## Nòt ak referans
Rick Carlisle

Rick Carlisle, ki fèt 27 oktòb 1959, se yon ansyen jwè epi kounye a yon antrenè baskètbòl ameriken. Apre li fin jwe senk sezon nan NBA kòm yon arrière, li kòmanse karyè antrenè li an 1989. Soti 2008 pou rive 2021, li te antrenè Dallas Mavericks, kote li ranpòte yon tit chanpyon an 2011. Depi 2021, li tounen antrenè Indiana Pacers. Li se youn nan onz moun sèlman ki ranpòte yon tit NBA kòm jwè (ak Boston Celtics an 1986) epi kòm antrenè.

## Biyografi

### Karyè jwè
Apre li fin diplome an 1984, Rick Carlisle te seleksyone kòm 70yèm chwa pa ekip Boston Celtics nan NBA Draft 1984 la, kote li te jwe ansanm ak Larry Bird. Avèk K.C. Jones kòm antrenè, li ranpòte yon tit NBA an 1986 epi li pèdi de fwa nan final yo an 1985 ak 1987.

Nan yon wòl kòm jwè sou ban ant 1984 ak 1987, Carlisle fè mwayèn 2,2 pwen, 1 pas desizif ak 0,8 rebond pa match. Apre sa, li jwe pou ekip Patroons d'Albany nan Continental Basketball Association (CBA) anba direksyon Bill Musselman. Apre li, li siyen kòm ajan lib ak New York Knicks, kote li jwe anba direksyon antrenè Rick Pitino akote jèn vedèt Patrick Ewing. An 1989, Carlisle jwe senk match ak ekip New Jersey Nets anba direksyon Bill Fitch.

#### Dallas Mavericks yo
Le 9 mai 2008, Rick Carlisle devient entraîneur des Mavericks de Dallas, remplaçant Avery Johnson, dont l’équipe avait été éliminée au premier tour des playoffs en 2007 (malgré la première place dans la conférence Ouest face aux Warriors) et en 2008 face aux Hornets de La Nouvelle-Orléans.

An 2011, li vin chanpyon NBA kòm antrenè ekip Dallas Mavericks. Nan premye sezon li, li mennen ekip la ak yon bilan 50 viktwa pou 32 defèt, ki gen ladan yon viktwa nan premye tou kont San Antonio Spurs. Yo pèdi kont Denver Nuggets, 4-1, nan demi-final konferans lan. Ane apre a, Mavericks yo fè yon pi bon sezon ak 55 viktwa pou 27 defèt epi yo fini dezyèm nan konferans Ouest la, men yo pèdi nan premye tou a kont Spurs yo.

La saison 2010-2011 est la plus réussie de Rick Carlisle comme entraîneur principal. Les Mavericks terminent la saison régulière avec un bilan de 57-25. Le 8 mai 2011, ils éliminent les Lakers de Los Angeles, double champion en titre, en demi-finale de conférence. Le 25 mai 2011, ils remportent la finale de conférence contre le Thunder d’Oklahoma City. Lors des Finales NBA 2011, les Mavericks battent le Heat de Miami 4-2, offrant à Carlisle son premier titre d’entraîneur. Il devient ainsi l’une des onze personnes à avoir gagné un titre NBA à la fois comme joueur et comme entraîneur.

## Referans

## Lyen ekstèn

* 
*
*
*

* Ressources relatives au sport :
** Basketball Reference (antrenè NBA)
** Basketball Reference (jwè NBA)
** The Draft Review
** ESPN (Asosyasyon Nasyonal Baskètbòl)
** Eurobasket (antrenè)
** National Basketball Association
** Proballers
** RealGM (antrenè)
** RealGM
** SRCBB (jwè yo)
AC Green

A.C. Green, Jr., né le 4 octobre 1963 à Portland dans l'Oregon, est un ancien joueur de NBA formé à l'Oregon State University. Il a remporté trois titres NBA avec les Lakers de Los Angeles en 1987, 1988 (aux côtés de Magic Johnson) et en 2000 (avec Shaquille O'Neal et Kobe Bryant).

## Biyografi
A.C. Green détient le record de matchs consécutifs joués en NBA avec 1 192 rencontres sans interruption entre le 18 novembre 1986 et le 18 avril 2001, dépassant ainsi le précédent record de Randy Smith (906). Ce record lui a valu le surnom d’"Iron Man". Durant toute sa carrière, il n’a manqué que 3 matchs. Lors de sa dernière rencontre à 37 ans, il réalise encore 19 points, 14 rebonds et 5 passes en 37 minutes contre le Magic d’Orlando. Transféré des Suns aux Mavericks de Dallas durant la saison 1996-1997, il joue 56 matchs avec Dallas après en avoir disputé 27 avec Phoenix, totalisant 83 rencontres de saison régulière, un de plus que le nombre réglementaire de 82 matchs.

Yon nonm ki gen lafwa pwofon, li te fyè di li te kòmanse ak fini karyè espòtif li san li pa gen relasyon, avan li marye an avril 2002. Inisyèl li yo pa gen okenn siyifikasyon li konnen.

Rekò pèsonèl li se 35 pwen ak 20 rebond.

Nan All-Star Game 2011 la, li patisipe nan match selebrite yo ansanm ak lòt ansyen jwè NBA tankou Jalen Rose ak Scottie Pippen.

## Referans

## Pou fouye pi fon

* Lis jwè NBA ki jwe plis pase 1,000 match nan karyè yo .

## Lyen ekstèn

*  Fiche NBA
Connie Hawkins

Cornelius Lance Hawkins, yo rele l Connie Hawkins, fèt 17 jiyè 1942 nan Brooklyn, New York, epi li mouri 6 oktòb 2017. Li se yon jwè pwofesyonèl Ameriken nan NBA ak ABA, e li se yon lejand nan teren baskèt New York yo.

## Biyografi

### Kòmansman
Hawkins soti nan Bedford Stuyvesant, yon katye nan Brooklyn. Li di li te fè premye dunk li lè li te gen 11 an. Hawkins te vin tounen yon nonm enpòtan nan Rucker Park, yon teren lejand nan New York kote pi bon jwè yo konpetisyon. Li pa t jwe pou lekòl segondè "Boys High" jiskaske li te nan lane junior li. Nan lane junior li, li te eli nan All-City first team pandan Boys yo te rete san pèdi e yo te genyen lig "PSAL" (Public School Athletic League) ki trè konpetitif an 1959. Nan lane senior li, li te fè yon mwayèn 25.5 pwen pa match, ak yon match kote li te make 60 pwen, Boys yo rete san defèt ankò epi yo te pran tit PSAL an 1960. Apre sa, Hawkins te jwenn yon bous pou jwe nan inivèsite Iowa.

### Inivèsite ak ankèt sou jwèt aza ilegal
Nan premye ane li kòm freshman nan ekip Hawkeyes nan Iowa, Hawkins te vin yon viktim inosan nan yon eskandal sou parye fo ki te kòmanse nan New York. Non Hawkins parèt pandan yon temwayaj ak yon moun ki te enplike nan eskandal sa a. Pandan kèk nan moun ki te patisipe nan ka a te konnen Hawkins, pèsonn, menm pwokirè New York ki te nan sant eskandal la, Jack Molinas, pa janm mete Hawkins nan afè sa a.

Malgre Hawkins pa t janm enplike nan parye ilegal sa yo (pandan ane freshman li, li pa t ka patisipe nan konpetisyon espòtif akoz règ NCAA ki te an vigè nan epòk la), li te sibi asèlman pa enspektè Polis vil New York ki t ap mennen ankèt sou eskandal sa a.

## Referans

## Lyen ekstèn

* Ressources relatives au sport : 
** Basketball Hall of Fame 
** Basketball Reference (joueurs de la NBA) 
** The Draft Review 
** ESPN (National Basketball Association) 
** National Basketball Association 
** Proballers 
** RealGM   
*  Liste ESPN du Top 10 des meilleurs athlètes de tous les temps
*  Biographie de Connie Hawkins sur NBA.com
Jordan Hill (baskètbòl)

Jordan Craig Hill, ki fèt 27 jiyè 1987 nan Atlanta, Georgia, se yon jwè baskètbòl ameriken. Li jwe nan pozisyon elye fò.

## Biyografi

### New York Knicks (2009–Fevriye 2010)
Li te patisipe nan draft NBA 2009 la.

Li te konsidere kòm youn nan top 5 nan draft la, men finalman Knicks de New York chwazi li nan pozisyon uit. Li siyen yon kontra pou 4.3 milyon dola pou de sezon.

Pandan NBA Summer League 2009 la, li jwe senk match kote li fè mwayèn 14.4 pwen, 8.2 rebond, 0.6 pas desizif, 0.8 entèsepsyon, ak 1.0 blokaj pa match. Pi gwo kantite pwen li make se te 21 kont Wizards de Washington.

Li make premye pwen li nan yon match sezon regilye kont Cavaliers de Cleveland 6 novanm 2009.

### Los Angeles Lakers (Mas 2012–2015)
Nan dat 15 mas 2012, yo voye li bay Lakers de Los Angeles an echanj pou Derek Fisher ak yon premye chwa nan draft la. Li jwe sèt match sezon regilye avèk Lakers yo kote li fè mwayèn 4.7 pwen ak 4.4 rebond nan 11.7 minit pa match. Nan 12 match play-offs li yo, li gen mwayèn 4.8 pwen ak 6.3 rebond nan 18.1 minit pa match.

Nan dat 25 jiyè 2012, li renouvle kontra li ak Lakers pou 8 milyon dola sou de ane. Pandan sezon sa a, Lakers yo te gen difikilte, men li te pote anpil enèji nan ekip la. Nan 6 janvye 2013, kont Nuggets Denver, li sibi yon blesi grav nan ranch li e li deside fè operasyon. Nan 29 match li jwe, li fè mwayèn 6.7 pwen ak 5.7 rebond nan 15.8 minit pa match. Li te gen pi bon mwayèn rebond pa minit nan tout lig la. Apre sa, Hill resevwa pèmisyon pou l tounen jwe.

## Referans

## Lyen ekstèn

*  Profil NBA.com
*  Profil RealGM
*  Profil ESPN
Leon Power

Leon Powe, ki fèt 22 janvye 1984 nan Oakland (Kalifòni), se yon jwè baskètbòl Ameriken. Li te yon zetwal nan nivo inivèsite pandan premye ane li, men li blese jenou li epi li te chwazi sèlman nan 49yèm pozisyon nan Draft NBA 2006 la. Li vin chanpyon NBA an 2008 avèk Celtics de Boston, e kounye a li jwe kòm yon ayè fò nan ekip Grizzlies de Memphis.

## Biyografi
Leon Powe te jwe pou California Golden Bears soti 2003 rive 2006, men yon blesi nan jenou fè l pa t ka jwe pandan dezyèm sezon li an. Nan dènye sezon li a, li te make 20.5 pwen pa match avèk 10.1 rebond.

An 2006, li te pi bon jwè nan Kalifòni e manm dezyèm ekip All-America dapre Associated Press, U.U.U. ak ESPN. Li te chwazi kòm manm ekip All Pac-10 an 2004 ak 2006.

### Karyè NBA

## Referans

## Lyen ekstèn

*  
* Ressources relatives au sport : 
** 247Sports 
** Basketball Reference (joueurs de la NBA) 
** Championnat de Porto Rico de basket-ball 
** The Draft Review 
** ESPN (National Basketball Association) 
** Eurobasket (joueurs) 
** FIBA 
** National Basketball Association 
** Proballers 
** RealGM (entraîneurs) 
** RealGM 
** SRCBB (joueurs)
Eric Paschall

Eric Luther Paschall, ki fèt 4 novanm 1996 nan Sleepy Hollow, Eta New York, se yon jwè baskètbòl ameriken ki jwe nan pozisyon alye fò epi ki mezire 1,98 m.

## Biyografi

### Anfans ak karyè nan lekòl segondè
Paschall te fèt North Tarrytown, nan Eta New York, li se pitit Juan Eric Paschall ak Cecelia Brooks-Paschall. Li gen twa frè ak sè: Ellen, Eudora ak Tia. Pandan li t'ap grandi, Paschall te jwe baskèt ansanm ak Donovan Mitchell, ki pral vin kòlèg li pita nan ekip Utah Jazz nan NBA. Li te kòmanse jwe baskèt lè li te gen 12 an. Li te ale lekòl segondè Dobbs Ferry kote li te fè an mwayèn 20 pwen ak 9 rebond pa match nan dezyèm ane li. Nan twazyèm ane li, yo te rele li jwè ane a nan klas B nan Eta a ak M. Basketball nan Konte Westchester. Li te fè an mwayèn 26,0 pwen, 11,2 rebond ak 2,5 pas desiziv pa match, sa ki te ede ekip li, Eagles, rive nan final Seksyon 1 lan. Apre sa, Paschall transfere nan lekòl St. Thomas More pou dènye ane li, kote li ede ekip la kalifye pou chanpyona nasyonal lekòl preparatwa. Yo te nonmen li Jwè Ane a nan NEPSAC AAA.

### Karyè pwofesyonèl

#### Gèrye Eta Dò (2019-2021)
Le 20 jen 2019, Paschall te seleksyone an 41e pozisyon nan NBA Draft pa ekip Golden State Warriors. Le 8 jiyè 2019, li siyen yon kontra twa ane ak Warriors yo. Le 24 oktòb, li fè premye match li nan NBA kote li soti sou ban nan yon defèt 141-122 kont Los Angeles Clippers, li fè 14 pwen, 4 rebond, 3 pas desiziv ak 2 entèsep. Le 30 oktòb, li make 20 pwen nan yon defèt 121–110 kont Phoenix Suns, ak 3 rebond, 2 kontr ak 1 entèsep. Le 2 novanm, li make 25 pwen nan yon defèt 93–87 kont Charlotte Hornets. Le 4 novanm, jou anivèsè nesans li, li reyalize pi gwo pèfòmans li nan karyè a ak 34 pwen ak 13 rebond nan yon viktwa 127–118 kont Portland Trail Blazers.

## Nòt ak referans
Yacine Adli

Yacine Adli, ki fèt 29 jiyè 2000 nan Vitry-sur-Seine an Frans, se yon foutbolè fransè ki jwe kòm milye defansif nan ekip Al-Shabab FC.

## Biyografi

### Jèn
Yacine Adli fèt nan Vitry-sur-Seine nan depatman Val-de-Marne an Frans. Li se pitit paran aljeryen, Kabyl, ki soti nan vilaj Tizra-Aissa (nan zòn Draâ El Mizan, komin Aït Yahia Moussa, wilaya Tizi Ouzou, nan rejyon Kabylie). Li se dènye pitit nan fanmi an, ki gen yon sè ak yon frè.

Li vin gen nasyonalite fransè le 23 avril 2012, gras ak natiralizasyon papa li, ki te bay tout fanmi an dwa otomatikman.

## Referans
Litosfè kontinantal

Konsèp **litosfè kontinantal la** te parèt ak modèl tektonik plak la, ki divize sifas Latè a an gwo plak litosferik. Litosfè kontinantal la konpoze de kwout kontinantal la ak manto litosferik la. Li koresponn ak pòsyon plak litosferik la ki anlè dlo a (29 % nan sifas Latè a) avèk ki nou dwe ajoute platfòm kontinantal la ak pant lan, ki reprezante yon sifas total de 45 % sifas Latè a  . Litosfè oseyanik la koresponn ak pati litosfè a ki konpoze de kwout oseyanik la ak pati manto Latè a ki koresponn lan.

## Karakteristik
Litosfè kontinantal la karakterize pa yon epesè ki varye ant 150 ak   selon kote a. Kwout kontinantal la gen yon dansite 2.7, alòske manto litosferik la gen yon dansite 3.3. Toulede sifas sa yo fè pati litosfè a.

Li konpoze de kwout kontinantal la (apeprè   epesè) ak yon pati nan manto siperyè a. Manto litosferik la. Diskontinuite ki separe de konpatiman sa yo rele diskontinuite Andrija Mohorovičić (anjeneral abreje Moho ). Diskontinuite sa a karakterize yon chanjman nan vitès ond sismik yo.

Baz litosfè a sitiye nan tèt LVZ a (  ), ki koresponn ak yon zòn ki gen vitès pwopagasyon ond sismik ki ba ant   pwofondè nan manto litosferik la. Tèt LVZ a separe litosfè rijid la ak rès manto siperyè duktil la, yo rele l astenosfè a . Tranzisyon ant astenosfè a ak rès manto a (yo rele l manto enferyè a oswa mezosfè a ) sitiye nan yon pwofondè apeprè   .

## Orijin
Tektonik plak yo, ki aktif depi omwen 2.5 milya ane (  ), oubyen menm   (nan kòmansman Akeyen an ) , prezève an gran pati kwout kontinantal la, ki twò dans pou l koule pèmanan nan manto a. Egzistans yon pwodiksyon nèt kwout kontinantal depi   se sijè kontwovèsyal.

Kwout kontinantal la te fòme pandan eyon Akeyen an kòm yon seri tonalit, trondhjemit, ak granodiorit ( TTG ), granitoid ( kwatz ak fèlspa, ak yon ti pwopòsyon fèlspa potasyòm )  . TTG yo ka *te* fòme nan yon kwout oseyanik epè ki te pwodui nan dorsal oseyanik yo, oswa nan platfòm oseyanik nan anviwònman intraplak. Nan lane 2025, yon etid sou konpozisyon izotopik ak eleman tras yon seri TTG ki gen laj ant   te konkli ke sous TTG yo se yon kwout oseyanik ki te sibi modifikasyon idrotèmal . Piske modifikasyon idrotèmal la omniprésente toupre dorsal oseyanik yo men minim sou platfòm oseyanik yo, sous TTG Akeyen yo se san dout yon kwout oseyanik epè ki te pwodui nan dorsal yo. Kontèks jeodinamik ki pi posib pou fòmasyon kwout kontinantal bonè a se poutèt sa nan limit plak konvèjan yo, kote yon kwout oseyanik epè ki modifye pa dlo lanmè ta dwe subdui oswa anpile, epi fonn pasyèlman pou pwodui TTG  .

## Nòt ak referans
Becky Hammon

Becky Hammon (an ris: Ребекка Линн Хаммон), fèt 11 mas 1977 nan Rapid City, Dakota di Sid, se yon jwèz baskètbòl ameriken ki te jwenn nasyonalite ris nan mwa avril 2008.

Kòm menè, li te patisipe nan WNBA soti 1999 rive 2014 e li klase pami pi bon jwèz WNBA pandan 15 premye ane yo. Li te reprezante Larisi nan konpetisyon entènasyonal yo.

Nan dat 5 out 2014, yo nonmen li kòm antrenè-adjwen ekip Spurs San Antonio. Konsa, li vin premye fanm ki antrenè-adjwen a tan plen nan NBA.

## Biyografi

### Fòmasyon
Nan Stevens High School, yo te eli li Miss Basketball nan Dakota di Sid an 1994, epi nan seleksyon Gatorade kòm jwèz ane a an 1995. Pandan dènye ane lekòl li, li te gen mwayèn 26 pwen, 4 rebondisman ak 4 pas desizif pa match. Men, malgre sa, paske eta li pa twò rekonèt nan baskètbòl e li pa t gen gwo wotè, pifò inivèsite menm pa t enterese nan li.

## Nòt ak referans
Ed Davis

Edward Adam « Ed » Davis, ki fèt 5 jen 1989 nan Washington, se yon jwè baskètbòl Ameriken. Li jwe kòm ailier fò oswa kòm pivot, epi li mezire 2,06 mèt.

## Biyografi

### Karyè akademik
Ed Davis se pitit gason ansyen jwè NBA Terry Davis, ki te jwe dis sezon (1989–2001) ak Miami Heat, Dallas Mavericks, Denver Nuggets ak Washington Wizards. Apre li te pase de ane nan Hanover High School nan Mechanicsville, Virginia, li te rekrite pa ekip Tar Heels nan Carolina du Nò an 2008. Nan premye sezon li, li te fè mwayèn 6.7 pwen ak 7.0 rebond nan 18 minit pa match. Nan dezyèm sezon li, li blese nan mwa fevriye, sa ki te mete yon fen twò bonè nan dènye sezon NCAA li. Rekritè yo konsidere Ed Davis kòm yon gwo marqueur e yo rekonèt kapasite li nan rebond ak blokaj.

## Referans
Black friday (komes)

Ozetazini ak Kanada, Black Friday (ki vle di “Vandredi Nwa”) oswa “Vendredi fou” nan Kebèk, se yon evènman komèsyal ki dire yon sèl jou, e li fèt vandredi apre fèt Thanksgiving nan (ki se katriyèm jedi nan mwa novanm). Vandredi sa a make tradisyonèlman kòmansman peryòd achte pou fèt fen lane yo. Anpil machann pwofite moman sa a pou ofri gwo rabè, men gen moun ki kont kèk fason sa yo fèt.

An 2015, yo depanse 67,6 milya dola Ozetazini pandan fen semèn Black Friday la, yon kantite ki ap ogmante prèske chak ane depi 2005. Sa fè jou sa a vin pi pwofitab pou biznis nan peyi a. Konsomatè ameriken yo te fè 100 milyon vizit nan magazen jis nan jou vandredi a. Evènman sa a soti nan Amerik epi li gaye sou lòt kontinan, espesyalman Ewòp nan ane 2010 yo, kote anpil magazen ap mete l plis an avan.

An repons ak kritik ki di Black Friday ankouraje twòp konsomasyon, plizyè gwoup tankou Youth for Climate ak Extinction Rebellion pran aksyon pou konbat evènman sa a. Yo fè kanpay ak manifestasyon pou fè moun reflechi sou enpak sou konsomasyon ak anviwònman.

## Nòt ak referans
École de Nancy (sikoloji)

## Biyografi
Lekòl Nancy, Alyans pwovensyal endistri atizay yo — oswa pi senp Lekòl Nancy — se lidè mouvman Art nouveau an Frans, kote enspirasyon prensipal la jwenn nan fòm plant yo — ginkgo, ombèl, berse Kaukaz la, nènpè, chardon oswa menm kouritab — ak bèt, tankou libèl. Alyans sa a baze sou rechèch pou itilizasyon avanse nan vè, fè, asye, bwa, pou mete bèl bagay nan men tout moun epi konsa fè atizay antre nan kay moun.

Fondatè yo defini Lekòl Nancy kòm yon « kalite sendika pou endistri atizay ak atis dekoratè, [ki] ap chache kreye nan pwovens, pou defans ak devlopman enterè endistriyèl, travayè ak komèsyal nan peyi a, anviwònman ansèyman ak kiltirèl ki favorab pou épanouissement endistri atizay yo ». Objektif li, jan yo dekri l nan atik 1 nan statit asosiyasyon an, se « pou ankouraje renesans ak devlopman metye atizay nan pwovens yo ».

Nan kreyasyon li nan dat 13 fevriye 1901, asosyasyon an te gen yon biwo, ki gen ladan yon prezidan, Émile Gallé, ak twa vis-prezidan, Louis Majorelle, Antonin Daum ak Eugène Vallin. Ilistratè Henri Bergé tou te angaje nan Lekòl la e li te fè pati komite direktè yo depi kreyasyon li.

Objektif la se espesyalman fè Lorèn briye, ki rich ak anpil endistri (fèri, elatriye) ak atizay atizana (kristalri, mèb atizanal, travay vè, bronz atistik, fayans ak seramik), atravè yon sans patriotik ki sòti nan imigrasyon anpil franse ki soti nan 'Lorèn Alman' (Moselle aktyèl) ak Alzas, ki tou de te enkòpore nan Anpi Alman an depi Trete Frankfur a nan lane 1871. Lekòl Nancy te vle kreye yon atizay total atravè kolaborasyon tout metye yo (achitekti, mèb, atizay dekoratif), men li te tou eritye Lekòl Metz la, ki te enspire pa romantis, ki te fonde anvan Anexyon Almay nan Alzas-Moselle (1871-1919), epi anpil nan manm li yo te imigre nan Nancy.
École de la Salpêtrière (ipnoz)

## Biyografi
Lekòl Salpêtrière a, yo rele l tou Lekòl Pari, se, ansanm ak Lekòl Nancy a, youn nan de gwo lekòl ki te patisipe nan "laj lò" ipnoz an Frans soti 1882 rive 1892. Li baze nan lopital Salpêtrière. Lidè lekol sa a, nerològ Jean-Martin Charcot, kontribye nan rehabilite ipnoz kòm yon sijè etid syantifik lè li prezante l kòm yon fenomèn somatik pwòp a istèri. Charcot itilize ipnoz tou kòm yon metòd ankèt, li kwè li ka mete pasyan fi yo ki gen istèri nan yon "eta eksperimantal" ki pèmèt reprodui ak entèprete sentom yo.

Travay yo nan Salpêtrière a prezante tou yon nouvo vizyon sou fenomèn istèrik yo. Charcot pa konsidere moun ki malad ak istèri kòm moun kap simile ankò epi li dekouvri, sezi jeneral la, ke istèri pa se yon privilèj fanm sèlman. Finalman, Charcot konekte istèri ak fenomèn paralizi ki vin apre yon twom, mete baz pou yon teyori sou twom sikik.

Pami kolaboratè Charcot yo ki konsidere kòm manm Lekòl Salpêtrière a, n ap jwenn espesyalman Joseph Babinski, Paul Richer, Alfred Binet, Charles Féré, Pierre Janet, Georges Gilles de La Tourette, Achille Souques, Jules Cotard, Pierre Marie, Gilbert Ballet, Paul Regnard, Désiré-Magloire Bourneville, Ferdinand Bottey, Paul Brémaud ak Amédée Dumontpallier. Travay Lekòl Salpêtrière a gen yon gwo enfliyans sou pifò gwo klinisyen epòk la, tankou Sigmund Freud, Eugen Bleuler oswa Joseph Delbœuf.

Nan fen polemik ki te opoze l ak Hippolyte Bernheim ak lòt manm Lekòl Nancy a, yo akize Charcot de aji tankou yon montre fèy, ap anseye pasyan fi li yo konpòtman teyatral ke li asosye ak ipnoz. Apre lanmò li an 1893, pratik ipnotis la diminye nan mitan medikal yo e li vin entèdi pa fondatè sikoloji eksperimantal ak psychanalysis.
Burrhus Frédéric Skinner

## Biyografi
Burrhus Frederic Skinner, ki fèt 20 mas 1904 nan Susquehanna Depot (Pennsylvani) e ki mouri 18 out 1990 nan Cambridge (Massachusetts), se yon sikològ ak panse Ameriken. Yon panse enfliyan nan behaviorism (sitou nan « behaviorism radikal »), li te anpil enfliyanse pa travay Ivan Pavlov ak premye konpòtmanalis John Watson. Li okipe premye plas nan lis sikològ ki pi enpòtan nan 20yèm syèk la ki te etabli an 2002 pa Review of General Psychology.
Kemba Walker

Kemba Hudley Walker, ki fèt 8 me 1990 nan Bronx, New York, se yon jwè baskètbòl ameriken ki jwe kòm mèner epi li mezire 1,81 mèt.

Apre li fin gradye nan Rice High School an 2008, Kemba Walker te jwe baskèt inivèsitè ak ekip Huskies University of Connecticut. Pandan sezon 2010-2011 lan, li te dezyèm pi bon make pwen nan peyi a epi yo te mete li nan First Team All-American. Li te mennen Huskies yo ranpòte chanpyona NCAA an 2011 epi li te eli kòm pi bon jwè tounwa a. Gras ak pèfòmans li ak ekip Hornets, li te chwazi pou NBA All-Star Game twa fwa an 2017, 2018, ak 2019, epi ankò ak Celtics de Boston an 2020.

## Lekòl segondè
Kemba Walker te grandi nan Bronx. Apre yon ti tan nan lekòl Herbert H. Lehman, li antre nan Rice High School kote li te antrene pa Maurice Hicks, yon antrenè ki te travay ak Andre Barrett, Keydren Clark, ak Russell Robinson. Pandan ane junior li, li te jwe kont Simeon Career Academy ak Derrick Rose nan Madison Square Garden, kote yo te genyen 53 a 51. Nan dènye ane li (senior), li te fè mwayèn 18,2 pwen ak 5,3 pas desizif pa match, sa ki te pèmèt li chwazi nan ekip McDonald's All American.

## Referans
Georg Groddeck

## Biyografi
Georg Walter Groddeck, ki fèt 13 oktòb 1866 nan Bad Kösen (sou Saale) e ki mouri 11 jen 1934 nan Knonau, toupre Zurich, se te yon doktè ak yon psikoterapis Alman. Li pa t fè pati premye sèk psikoanalisis yo, men Freud te ka di li te yon « analis enkonsyab ». Nan kongrè psikoanalitik nan Laay nan 1920, Groddeck te defini tèt li konsa: « Mwen se yon analis sovaj », yon ekspresyon ki vin tounen popilè nan mouvman an apre sa. Li te yon zanmi fidèl Sándor Ferenczi, e li se tou premye psikososmatik la ki te entegre psikoanaliz nan disiplin sa a.
Milton Erickson

## Biyografi
Milton Hyland Erickson, ki fèt 5 desanm 1901 nan Aurum (Nevada) e ki mouri 25 mas 1980 nan Phoenix (Arizona), se te yon sikyat ak sikològ ameriken ki te jwe yon wòl enpòtan nan renouvèlman ipnoz klinik e ki te dedye anpil etid nan ipnoz terapetik. Apwòch inovatè li nan psikoterapi baze sou konviksyon ke pasyan an gen nan li resous pou reponn apwopriye nan sitiyasyon li rankontre yo: sa vle di itilize konpetans li ak kapasite adaptasyon pèsonèl li. Lè li te gen disèt an, li te soufri poliomyelit, Erickson te vin yon figi emblemik nan « gerisè blese a », ap fè eksperyans sou tèt li, pandan reyabilitasyon li, kèk fenomèn ke li pita aplike nan ipnoz terapetik.

Pandan karyè li, Erickson te kolabore espesyalman ak Margaret Mead, Gregory Bateson, Lawrence Kubie, Aldous Huxley, John Weakland, Jay Haley ak Ernest Rossi. Yo konsidere li kòm papa terapi kout dire. Travay li yo te enspire plizyè apwòch terapetik, tankou ipnoz ericksonyen, terapi kout dire Palo Alto ki te anpil enspire pa travay li te bay pasyan li yo pou yo fè, pwogramasyon neurolengwistik ak plizyè lòt teknik tretman. Pami elèv li yo ki pi konnen, genyen Stephen Gilligan, Stephen R. Lankton ak Jeffrey K. Zeig.
Enkonsyan kolektif

## Biyografi
Konsyans kolektif se yon konsèp nan sosyoloji ak sikoloji ki gen rapò ak kwayans, konpòtman ak objè mantal ke manm yon kominote pataje. Konsyans kolektif la fonksyone tankou yon fòs distenk apa ak konsyans endividyèl la, li souvan domine l.
Langaj imen

## Biyografi
Nou ka defini lengwistik kòm etid de nati e estrikti langaj imen (sa vle di fason moun pale). Yon lengwis se yon moun ki etidye fenomèn sa yoLengwistik kreyòl ayisyen.
Transfè

Nan foutbòl, yon transfè vle di chanjman klib pa yon foutbolè pwofesyonèl. Yon transfè se anjeneral achte kontra yon jwè, men li ka pran lòt fòm tankou yon prè ak obligasyon pou achte, yon prè ak opsyon pou achte oswa yon prè san opsyon pou achte.

Klib pwofesyonèl yo anjeneral otorize transfere yon jwè nan yon lòt klib sèlman pandan yon peryòd defini, yo rele sa « mache transfè yo » oswa « mercato ».
Instinct

**Konpòtman natirèl** se yon konptòman zannimo yo eritye; li gen ladan repons otomatik ak konpòtman envolontèKonpòtman natirèl.
Nevwoz

Yon **nevroz** se yon twoup sikolojik kote sijè a konsyan de soufrans sichik li e li plenyen pou saNevroz.
Pèvèsyon

Pèvèsyon an Anglè: Kisa pèvèsyon vle di an Anglè? Si ou vle aprann pèvèsyon an Anglè, ou pral jwenn tradiksyon an isit la, ansanm ak lòt tradiksyon soti nan Franse pou ale nan Anglè. Ou ka tou koute pwononsyasyon odyo a pou aprann kijan pou pwononse pèvèsyon an Anglè ak kijan pou li li. Nou espere sa ap ede ou nan aprann lang.