Flora Tristan

**Flora Tristan**, fèt  nan Pari e li te mouri  nan Bòdo, se yon fanm nan lèt, panse, aktivis sosyalis ak feminis franse.

Gwo figi nan deba sosyal la ak sosyalis utopik nan ane 1840 yo, li te patisipe nan premye etap entènasyonalis. Sosyalis imanitè li a make pa yon relijye ak mistik lafwa etranje nan lit klas la jan Karl Marx ak Friedrich Engels. Li se otè youn nan premye pwojè òganizasyon travayè yo.

## Biyografi
### Fanmi
Flora Tristan, ki gen orijin Fransè-Peruvyen, ki gen non reyèl Flore Célestine Thérèse Henriette de Moscoso, se pitit fi Mariano de Tristán y Moscoso, yon aristokrat Perouvyen an, ak Anne -Pierre. Laisnay, yon Ti boujwazi Parisyen, te emigre nan Espay pandan Revolisyon franse a. Mariano ak Anne-Pierre marye an Espay pa yon prèt refractory, men Mariano, tounen an Frans, pa janm pran tan pou regilarize maryaj li. Li te mouri yon ti tan apre yo te retounen nan Pari nan 1807, yon konjesyon serebral sò ki afekte egzistans Flora. Li fè remake, nan *Pèregrinasyon yon Paria*: . Vreman vre, nan absans maryaj sivil, manman l pa ka revandike dwa li sou gwo kay komen yo nan Vaugirard, kote yo mete l deyò epi ki se. Leta te sezi.

Pitit fi papa, Flora Tristan, ak yon imajinasyon florissante, envante yon lòt. Li di ke li se desandan anperè Moctezuma II, oswa li se rezilta yon zafè ke manman l te gen ak Simón Bolívar, ki te souvan akeyi nan Vaugirard. Li pa ezite fabrike epi pibliye fo lèt politisyen an pou sipòte vèsyon li a. Sanble Bolivar, ki pa t janm fè pitit, te kite Bilbao, kote swadizan relasyon li te genyen ak Anne-Pierre, plis pase nèf mwa anvan nesans Flora, ki fè patènite sa a pa posib| dat=27 avril 2023.

### Maryaj

Lè sa a, Flora Tristan ak manman l te lite ak gwo difikilte finansye ki te fè jèn ti fi a marye, a laj 17 an, ak yon graveur nan intaglio, André Chazal , frè Antoine Chazal, pou ki li se yon travayè kolorist. Si Flora Tristan se trè renmen avè l 'nan kòmansman an nan relasyon yo, romans la byen vit fini. Nonm sa a se sitou jalouzi, konsidere kòm medyok ak trè vyolan. Men, li jere chape soti nan lavi chak jou.e kote yo konsidere fanm nan yon minè enkapab, lè yo li Rousseau, Lamartine epi sitou Madame de Staël. An 1822, premye pitit li a, Alexandre (te mouri a laj de uit an), te fèt. An 1824, Ernest (1824-1879), dezyèm pitit koup la, te fèt. Sepandan, Flora Tristan se yon viktim vyolans domestik, imilye ak sekrete. Li te reyisi kouri met deyò nan 1825, byenke ansent ak dènye twa pitit li yo (Aline, 1825-1867, pwochen manman pent Paul Gauguin). Li te jwenn separasyon pwopriyete an 1828 epi, malgre menas ak atak ki te vin pi grav, li pa t janm rekòmanse viv ansanm, li t ap viv sou diferan non..

### Vwayaje
Pandan dis ane, li te vwayaje e li te travay pou jwenn edikasyon li pa t resevwa lè li te timoun. Peryòd sa a nan lavi li relativman mal dokimante; Flora wè tèt li kòm yon downgrader ki te boule tras yo nan sot pase li ke li wont. Li te konfye pitit li yo bay manman l, e li te vin lady-in-waiting pou fanm angle pou kèk ane. Li te tire nan eksperyans li nan Angletè obsèvasyon ke li te pibliye, an 1840, nan *Promenades dans Londres*.
 
Fanmi matènèl li te pati ak André Chazal, Flora te konfye pitit fi li Aline nan yon enstitisyon epi li te ale nan Peru an 1833, espere ke fanmi patènèl li te rekonèt li. Li prezante tèt li kòm selibatè. Men, nan Arequipa, tonton li Pío de Tristán y Moscoso, yon nòb Pewouvyen an ki akeyi l, refize l nèt sou tout pwen eritaj papa l bay kondisyon li. nan “bastard”. Antanke filyasyon natirèl, sepandan, li ba li yon pati nan senkyèm lan, epi li dakò pou l peye l yon pansyon pou kèk ane. Sila a ki konsidere tèt li kòm yon "pai" Lè sa a, deside retounen an Frans apre yon ti rete nan Lima, kapital peyi a. Se te yon semi-echèk, men vwayaj inisyativ sa a te pèmèt li ekri premye liv li: *Peregrinations of a Pariah*, kote, ak pèspektiv nan yon Parisyen sekular ak Repibliken, li detaye obsèvasyon li sou lavi sosyal ak politik, pouvwa Legliz Katolik la ak eksklizyon tout kalite, ki gen ladan esklavaj nan plantasyon sik. Liv la mal resevwa nan Lima e tonton li Pío anile pansyon li t ap peye l la. Lajan yo te deja resevwa, ke li jere avèk siksè jouk nan fen lavi li, sepandan, pèmèt li viv san enkyetid finansye.

Li te retounen an Frans an 1835, epi li te frekante sèk literè ak sosyalis Parisyen yo, ki gen ladan reyinyon *La Gazette des femmes*. Li te ekri, anba siyati "Madan F. T.", *Bezwen bay yon bon akeyi fanm etranje*, yon pwojè utopik ki dekri prensip yo nan yon asosyasyon ki gen entansyon vin ede nan selibatè fanm, epi li ofri sèvis li. pou Charles Fourier.

### Separasyon ak tantativ asasina
Lè André Chazal jwenn tras Flora a, kidnape pitit fi yo Aline pou premye fwa. Flora Tristan ak lèt ​​la te chire pou plizyè ane sou gad timoun. Chazal jwenn gad Ernest, pitit gason yo, yon desizyon ki pa aplike, dènye a rete domisilye ak grann li, pandan y ap mete Aline nan lekòl pansyon, ak dwa vizite tou de paran yo. Nan 1836, Chazal ankò kidnape pitit fi l ', ki te jere yo sove epi li te retounen nan manman l'. Konfli a te kontinye nan yon gwo klima vyolans, Flora te depoze yon plent nan mwa jen 1837 pou ensès papa a dapre deklarasyon timoun nan 12 zan ak frè Ernest 13 zan l '. Apre kèk mwa nan prizon, Chazal te benefisye yon revokasyon. Nan dat 14 mas 1838, li te jwenn separasyon legal nan men mari l devan Tribinal Koreksyonèl Paris la, divòs te entèdi depi 1816. Dram sa a pouse Flora pou l goumen pou rès la. nan lavi li pou dwa fanm yomadam]], sitou sa ki nan divòsr. Nan fen jijman an kote li akize l de pwostitisyon, André Chazal, kraze, anmè, menase l ak lanmò, li sèmante revanj. 10 septanm 1838, li te pike poumon gòch li ak yon pistolè. Defann pa jèn avoka Jules Favre, yo kondane li a ven ane nan travay fòse, konmute nan yon santans prizon. Retounen sou pye l, byenke yon bal rete pase nwit toupre kè l, epi finalman gratis, Flora pran non l reyèl Tristan.

### Retounen Angletè
Nan 1839, li te retounen nan Angletè pou twazyèm fwa. Li te fè yon ankèt sosyal epi li te konplete obsèvasyon anvan li yo pou l te pibliye an 1840 *Walks in London*, kote li te fè lwanj Mary Wollstonecraft. Li dekri Endistriyèl Angletè kòm yon modèl ki pral byento gaye nan rès Ewòp, epi li "avèti kont yon modèl devlopman kote moun te sakrifye nan tirani pwofi a."

Li patisipe tou nan misyon òganize klas travayè yo.

### Aktivis la komèt

Pafwa kouvri pa kamarad gason li yo (jennen petèt pa mesianis li) - Karl Marx,  men ki site li nan *[[ The Holy Family (Marx) , Engels)|Fanmi Sen]]*, Proudhon, ke li te konnen pèsonèlman -, li parèt jodi a, pi plis toujou, kòm yon gwo kòz nan lit yo. nan klas la ak pou kondisyon fanm yo toupatou nan mond lan. Li konnen li te ekri:  pibliye nan manifest politik li Inyon Travayè an 1843. Fraz apre sa te pran pa Karl Marx ak Friedrich Engels, nan redaksyon politik-filozofik yo Manifè Pati Kominis la ki te pibliye an 1848.

Youn nan tèm pi renmen li yo se "lejitimite de pwopriyetè men" (lejitimite dwa travay pou tout moun).
 
Pou gaye lide li, li pibliye gras ak abònman (ki soti nan Béranger, Victor Considerant, George Sand, Eugène Sue, Agricol Perdiguier, Vinçard, Paul de Kock, Marceline Desbordes-Valmore, Louis Blanc ak lòt moun. Pandan ane a 1843 li te antre nan "yon vwayaj nan Lafrans", sikwi tradisyonèl la nan apranti-konpayon. Jounal li a, ki te pibliye posthumously, trase rankont li ak fanm ak gason travayè atravè Lafrans.

### Lanmò

Sepandan, li pa janm fini vwayaj li. Li te mouri ak fyèv tifoyid nan  nan Bordeaux, lakay Élisa ak Charles Lemonnier, .  konsidere lanmò li twò bonè nan laj 41 an kòm konsekans dirèk blesi yo te resevwa pandan tantativ asasina li te viktim anba men mari l. Blesi li te lakòz ensifizans respirasyonratory ak ogmante risk pou yo trape maladi, konsa lanmò li ta yon feminisid.

Dènye travay li te "konplete dapre nòt li yo" epi pibliye an 1846, apre lanmò li, pa zanmi l Alphonse-Louis Constant, pwochen okcultist Eliphas Levi, anba tit ' ' Emansipasyon Fanm yo oswa Testaman Pari a*.

Kèk ane apre lanmò li, travayè yo te lanse yon abònman nan objektif pou yo te bati yon moniman nan memwa li ak nan memwa "sendika travayè yo". Moniman sa a sitiye nan [[Cimetiere de la Chartreuse]] nan [[Bordeaux]]. [[Eugène Sue]] te pami premye abone yo pandan ke [[George Sand]] te refize demann patisipasyon an sevè.

== Posterite ==

Soti 1973 pou rive 1983, [[Feminis nan Lyon|Mouvman feminis Lyon]] te bay nesans [[Flora Tristan Circle]], yon pati nan [[Mouvman Liberasyon Fanm yo]] nan [[Lyon]].

Nan mwa avril 2018, [[Université Bordeaux-Montaigne|Université Bordeaux Montaigne]] te anonse ke youn nan de bilding prensipal inivèsite a pral pote non Flora Tristan nan kad yon renovasyon siyal li yo.
 
Òganizasyon prensipal pou pwomosyon feminis nan [[Pewou]] yo rele *Centro de la Mujer Peruana Flora Tristán* e li reklame  ( 25 ane travay pou dwa fanm).

*Flora-Tristan Center* se yon rezo [[akomodasyon ak sant reentegrasyon sosyal]] ki akeyi viktim [[vyolans domestik]].

Yon lekòl matènèl pote non l nan [[Saint-Pierre (La Réunion)|Saint-Pierre]] ([[La Réunion]]).

Yo bay non yon lari ak yon sibdivizyon nan [[Le Haillan|Haillan]].

Yon lari pote non li nan [[Calais]].

Yon kolèj, nan [[20yèm awondisman Paris|20yèm awondisman]], ak yon plas piblik, [[place Flora-Tristan]] nan [[14yèm lan awondisman Paris|14yèm awondisman]], pote non li nan [[Pari]].

=== Koupon pou lapòs ===
Nan , [[la Poste (konpayi fransè)|administrasyon PTT a]] te bay yon [[koupon postal]] ki te pote imaj li nan kad “Omaj pou fanm yo”. Designer koupon pou achte a se [[Huguette Sainson]].

== Sitasyon ==
=== Pran nan travay li yo ===

*Wanderings of a pariah*, extrait de la Avant-propos: 


 


=== Sou li ===
; Éléonore Blanc, 1845.

; [[André Breton]], *Surrealism tèt li*, , 1957, 

Pitit pitit li a, [[Paul Gauguin]], te ekri sou li: 

== Bibliyografi ==
=== Travay pa Flora Tristan ===
* 1835, * Bezwen bay yon bon akeyi fanm etranje yo*.
* 1837, *Egare yon paria (1833-1834)* volim 1 ; volim 2 ; disponib tou sou WikiSource- [[s:Wanderings of a Pariah|Wanderings of a Pariah]]; wozo. Pédelahore, kol. Transhumance, 2014, 436 p., , [https://web.archive.org/web/20151006032303/http://www.alma-real.com/#!transperegrinations/cvmc publisher notice], edisyon dijital konplè, t.1 ak t. 2, nan Transhumance, 2014 
* 1838, *Méphis*, woman 
* 1840, *Walks in London*, disponib sou [https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k1050526h/f9.image Gallica]
* 1843, *Sinyon Travayè yo* ; reedisyon Éditions des Femmes, apre lèt Flora Tristan; ed. prepare pa Daniel Armogathe ak Jacques Grandjonc
* *Tour la Frans: eta aktyèl klas travayè a nan aspè moral, entelektyèl, materyèl*, nòt Jules L. Puech, prefas [[Michel Collinet]], pibliye posthume nan Pari an 1973, Tête de Feuilles edisyon ; n<sup>elle</sup> ed., Paris, La Découverte, 1980, 2 vol.
* *Emansipasyon Fanm yo oswa Testaman Pari a*, pibliye posthume, ki disponib sou *gallica.fr* [https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k1025026h. r=L% 27Emansipasyon%20of%20the%20woman%20or%20the%20Testament%20of%20the%20pariah?rk=21459;2].

=== Etid sou Flora Tristan ===
* [[Dominique Desanti]], *Flora Tristan*, Hachette 1972 réédition nan 10/18
*[[:en:Stéphane Michaud|Stéphane Michaud]] (dir.), *A fabulous destiny: Flora Tristan*, éditions universitaire de Dijon, 1985. Proceedings of the Dijon Conference, Me 1984.
* [[Évelyne Bloch-Dano]], *Flora Tristan Fanm-Mesi*, Grasset, 2001.
* Stéphane Michaud, *Flora Tristan: Paria a ak rèv li*, Sorbonne nouvelle, 2003, etabli yon pati enpòtan nan korespondans li.
* *De Flora Tristan jiska jounen jodi a: emansipasyon an pwogrè*, Senpozyòm pou bisantnè nesans Flora Tristan, Bòdo, 13 novanm 2003:
** *Soti nan Parya rive nan fanm-Mesi*, entwodiksyon nan lavi Flora Tristan pa Évelyne Bloch-Dano.
** '"Flora Tristan yon singularité nan  "Utopi yo"* pa Michèle Riot-Sarcey, istoryen, pwofesè nan Sorbonne.
* Máire Cross, *Feminism Flora Tristan*, Berg, Oxford, 1992 
*Leo Gerhard. *Flora Tristan: revòlt yon pataj*, Les éditions de l'Atelier, 1994, pp 112–135 
* 
* 
* Michelle Perrot, *Fanm rebèl - Olympe de Gouges, Flora Tristan, George Sand*, Elyzad pocket, 2014.
* Jean Sagnes, *Yo te vle chanje mond lan - Chateauneuf-Randon, François Arago, Flora Tristan, Jules Amigues, Marcellin Albert, Paul Vigné d'Octon, Cheng Tcheng, Chau Seng, Maurice Morelly*, Éditions du Mont, koleksyon l’Être du Languedoc, 2016, 
* Máire Cross, *In the Footsteps of Flora Tristan: A Political Biography*, Liverpool University Press, 2020, 288 p.
* Brigitte Krulic, *Flora Tristan*, Paris, Gallimard, 2022, 384 p.
* Olivier Gaudefroy, *Flora Tristan: yon rebèl sou rèy Louis-Philippe*, Paris, Syllepse, 2022, 128 p.

### Flora Tristan nan fiksyon
* *[[Paradi – yon ti kras pi lwen]]* pa Mario Vargas Llosa: woman sa a rakonte an paralèl lavi Flora Tristan ak lavi Paul Gauguin, pitit pitit li. Malgre ke li se yon travay nan fiksyon, li pentire yon pòtrè jistis egzat nan Flora Tristan.
* *[[Brune (Avril)|Brune]]* pa Nicole Avril, Plon, Paris, 2012, yon biyografi fiksyon.
* *Die Reise nach Lyon* (*Vwayaj nan Lyon* - fim Alman - 1981) pa Claudia Alemann. Fim nan swiv arive ak pwonmennen nan Lyon nan Elisabeth, yon jèn fanm Alman ki gen yon nanm sekrè ak mizik, ki swiv tras yo nan Flora Tristan.
*Olivier Merle, *The tormented destin of Flora Tristan*, Kang Yatsé éditions, 2018: Biopic in comic strip. Album sa a trase jèn Flora ak ane aprantisaj anvan li ale nan Perou. Li wè kòmansman vokasyon sosyal ak feminis li te fèt.

## Emisyon
* , seri stop motion pa Julie Gavras (2021), Arte, dire .

## Nòt ak referans

## Lyen ekstèn

* Foto antouraj Eliphas Lévi
* Maximilien Rubel: “Flora Tristan ak Karl Marx”
* 82tre/ Lèt Flora Tristan bay Olympe Chodzo Maleszewska