Françoise d'Eaubonne

**Françoise d'Eaubonne**, ki fèt Françoise Marie-Thérèse Piston d'Eaubonne nan  nan Pari e li te mouri nan menm vil la sou , se yon fanm lèt Fransè, womansye, filozòf, rezatè ak biyograf, aktivis liberatè feminis ak ekofeminis.

## Biyografi
### Fanmi ak anfans
Françoise d'Eaubonne, ki fèt an 1920, se twazyèm nan kat pitit Étienne Piston d'Eaubonne ak Rosita Martinez Franco. Youn nan sè l yo se ekriven Jehanne Jean-Charles.

Manman li, pitit fi yon lidè Carlist Panyòl   , se youn nan premye fanm ki te pouswiv etid syantifik nan Fakilte Syans nan Pari, kote li te swiv kou Marie Curie. Paran li te rankontre nan Sillon, mouvman kretyen pwogresis ki te dirije pa Marc Sangnier. Papa l ', orijinèlman soti nan Brittany, te soti nan yon fanmi nan vwayajè gwo, konte nan mitan zansèt li yo yon navigatè anti-esklavaj soti nan West Indies yo. Li se Anarchis Kretyen. Étienne d'Eaubonne se sekretè jeneral yon konpayi asirans pandan ke Rosita-Mariquita Martinez y Franco entèwonp karyè syantifik li yon fwa marye. Manman l te fè Françoise d'Eaubonne konnen byen bonè inegalite fanm yo te fè eksperyans.

Anfans Françoise d'Eaubonne nan Toulouse te make pa deperi fizik papa l akòz efè gaz nan tranche Premye Gè Mondyal la. Li te gen sèz lè Gè espanyòl la te pete, ak diznèf lè li te wè Repibliken an egzile yo rive.

### Etid ak karyè kòm ekriven (1940-1960)
Françoise d'Eaubonne te kontinye etid li nan Fakilte Lèt ak Fine Arts nan Toulouse. Pandan l te antre nan rezistans kont Nazis, li te pibliye premye powèm li an 1942, ak *The Heart of Watteau*, premye woman li an 1944. Soti nan laj 20 a 25 an, li te soufri privasyon espesifik nan epòk la epi li te rankontre sivivan jwif ki te retounen soti nan kan yo nan Liberasyon, nan yon gwo estasyon tren Parisyen. Li ta pita rezime santiman li sou peryòd sa a nan lavi li anba tit la evok nan *Jèn chen fi*.

An 1947, li te resevwa Pri Lektè nan men sèk Interallié pou woman li a *Comme un vol de gyrfalcons*.

Soti nan 1945 e jiska 1956, Françoise d'Eaubonne te yon manm nan Pati Kominis franse a. Toupre Laurent Schwartz, Vladimir Jankélévitch, Lucien Goldmann, li marye ak Jacques Aubenque.

Jèn sa a te mete sou yon pèsonalite ipèsansibilite te mennen l pou l pran yon gade kritik sou mond lan ki t ap fòme aktivis radikal la ak feminis. Nan sans sa a, lekti *Dezyèm Sèks* Simone de Beauvoir, an 1949, se desizif. Dezan apre, li te defann filozòf la nan pibliye *Le Complexe de Diane*. An 1953, li te vin manm Konsèy Nasyonal Ekriven yo. Lektè nan Julliard nan ane 1950 yo, nan Calmann-Lévy nan kòmansman ane 1960 yo, ak nan fen ane 1960 yo nan Flammarion, li te leve pitit li yo, Indiana ak Vincent, avèk èd nan men. fanmi li.

### Angajman kont lagè Aljeryen an, pou feminis ak kont pèn lanmò (1960-1990)
Li te fè kanpay aktivman kont Gè Aljeryen an epi nan mwa septanm nan 1960, li te siyen Manifès 121 la, ki rele tou "Deklarasyon sou dwa pou ensibòdinasyon nan Lagè Aljeryen an" .

Ko-fondatè Mouvman Liberasyon Fanm yo (MLF) nan fen ane 1960 yo]], siyatè Manifès 343 la pou dwa avòtman, li te lanse a Front Omoseksyèl Aksyon Revolisyonè (FHAR) ak ekriven ak jounalis Guy Hocquenghem ak Anne-Marie Grélois nan 1971, pandan li te sekretè editoryal nan Fléau social. Nan MLF la, li dirije tou gwoup "Ekoloji ak feminis". Nan orijin mo "phallocrate" ak tèm "ekofeminis" nan 1974, li te fonde asosyasyon Ekoloji-Feminis nan 1978. Lavi literè ak aktivis sa a kwaze ak sa Violette Leduc, Nathalie Sarraute, Colette, Jean Cocteau, Simone de Beauvoir, li te yon bon zanmi, Jean-Paul Sartre.

Zanmi Michel Foucault, Françoise d'Eaubonne pran angajman tou pou dwa prizonye yo e kont pèn lanmò. Nan dat 6 septanm 1976, li te marye "prizonye Pierre Sanna, nimewo 645 513, nan Fresnes, kondane a ven ane nan prizon pou yon asasina li pa te fè" epi li te anonse sa nan kolòn yo nan jounal la 'Liberasyon':

Ane annapre, li te parèt ansanm ak aktè Guy Bedos ak chantè Yvan Dautin, sou platfòm Mutualité, pou mande abolisyon pèn lanmò

An 1981, li te ko-sipote piblikasyon *Avis de recherche* ki te dedye a sipòte konskripsyon ki te ekri nan sèvis militè.

Apati 1988, Françoise d'Eaubonne vin sekretè jeneral SOS Sexisme. Li travay kòm kritik literè sou Radio Mouvance, Paris Pluriel, Paris FM, Radio-Paris ak Radio-Beur (1989).

### Fen lavi ak pitit pitit (1990-2005)
Li te mouri nan Pari nan  epi yo te boule l nan simityè Père-Lachaise, nan Pari.

Achiv li yo konsève nan Memory Institute of Contemporary Edition.

: se anba règ eslogan sa a ke otè a te pwodwi plis pase senkant zèv, *Kolòn nanm nan* (powèm, 1942) nan *Levanjil Véronique* (redaksyon, 2003) atravè kèk woman syans fiksyon (*Echipye tan*, *Rèv nan dife*, *Sousmaren an espas*, *Sèt pitit gason zetwal yo*).

Li se grann ekriven-direktè David Dufresne.

## Angajman
Françoise d'Eaubonne te fè kanpay pou plizyè kòz, tankou endepandans Aljeri ak abolisyon pèn lanmò. Men tou, dwa omoseksyèl yo, dekwasans ak sòti nan sistèm kapitalis la, kont maryaj, fòs nikleyè ak psikyatrizasyon.

### Feminis ak ekoloji
Françoise d'Eaubonne te ko-fondatè Mouvman Liberasyon Fanm yo (MLF) an 1968. Nan li, li te dirije gwoup "Ecology and Feminism", nan yon moman kote kèk feminis te enterese nan tèm sa a. , Lè sa a, te fonde asosyasyon Ekoloji-Feminis nan 1978.

Desine sou teyori Serge Moscovici, li se youn nan premye moun ki panse yo te atikile , nan ane 1973-1974, lyen teyorik ak politik ant ekoloji ak feminis . Apre sa, li te kreye mo "ekofeminis", ke li te defini kòm yon nouvo imanis ki gen objektif ki pa pran pouvwa a pa fanm, men .

Nan lane 1975, li te patisipe nan aktivite Ulrike-Meinhof-Puig-Antich komando a nan domaj ak de chaj eksplozif, ak konpayon li Gérard Hof, la. réacteurs nan konstriksyon Fessenheim santral fòs nikleyè a koze chan konstriksyon an reta plizyè mwa.

## Prim ak distenksyon
### Pri Literè
* Pri lektè 1947 nan sèk Interallié, pou woman li *Comme un vol de gyrfalcons*

### Dekorasyon
* (2002)

## Travay
Pami piblikasyon li yo gen powèm, woman, redaksyon, biyografi. Se la nou jwenn an patikilye "roman syans fiksyon post-patriyakal", radikal pou epòk la, ak woman erotik.

### Woman
* *Kè Watteau*, 1944
* *Tankou yon vòl gyrfalcons*, pri lektè 1947
* *Jou chalè*, Éditions de Paris, seri blond (erotik), 1955
* *The Ministry of Vain Desires*, nouvo edisyon Debresse, 1955
* *Belle Humeur or the True Story of Mandrin*, 1957
* *Mwen pral krache sou tonm ou yo*, ki baze sou travay sinematografik Boris Vian ak Jacques Dopagne, 1959
* *The Cheaters* (ki baze sou fim *[[The Cheaters (film)|The Cheaters]]*), 1959
* *Jiska bò gòch la*, 1963
* *Yo rele nou teworis*, 1979
* *Mwen pa fèt pou m mouri*, 1982
* *Teworis's blues*, 1987
* *Florali nan dezè a*, 1995

#### Syans fiksyon
* *The Chessboard of Time*, 1962
* *The Seven Sons of the Star*, 1962
* *Rèv dife*, 1964
* *The Satellite of the Almond*, 1975
* *The Shepherdess of the Apocalypse*, 1978
* *Yon kontantman gason*, 2022

#### Pou jèn
* *Les Fiancés du Puits-Doré*, Hachette, , 1961
* *The Blue Amazon*, Hachette, , 1962
* *Chevrette and Virginie*, Hachette, , 1958
* *The Space Submarine*, Gautier-Languereau, , 1959
* *Le Gabier de Surcouf*, Brepols, , 1959

### Biyografi
* *Lavi pasyone [[Arthur Rimbaud]]*, 1957
* *Lavi pasyone [[Verlaine]]*, 1959
* *Lavi [[Frédéric Chopin|Chopin]]*, 1964
* *Yon fanm temwen syèk li a, [[Germaine de Staël]]*, 1966
* *The Crown of Sand, lavi [[Isabelle Eberhardt]]*, 1967
* *The Iron Fan or life of [[Qiu Jin]]*, 1977
* *Mwen menm, Kristine, Rèn nan Syèd*, 1979
* *The Wouj Empress: Mwen menm, [[Jiang Qing|Jiang King]], vèv Mao*, 1981
* *The dark Amazon: life of [[Marie-Antoinette Lix|Antoinette Lix]]*, 1983
* *[[Louise Michel]] la Canaque*, 1985
* *Yon fanm ki rele Castor*, 1986
* *Les Scandaleuses*, 1990
* *Levanjil Veronik la*, 2000

### Tès
* *Diane's Complex, erotik oswa feminis*, 1951
* *Èske gen gason toujou?*, 1964
* *Eros minorite*, 1970
* *Feminis oswa lanmò*, 1974; wozo. 2020, edisyon Stowaway la, prefas Myriam Bahaffou ak Julie Gorecki
** . (Tèks sa a se yon chapit santral nan travay li *Feminis oswa Lanmò*).
* *Fanm anvan patriyachi*, 1976 
* *Kont vyolans oswa rezistans nan eta a*, 1978
* *Istwa atizay ak lit sèks yo*, 1978
* * Ekoloji/feminis. Revolisyon oswa mitasyon?*, 1978; wozo. 2023, edisyon Stowaway la, prefas Geneviève Pruvost
* *Les Grandes Demi-mondaines*, volim X nan *Histoire de la gallanterie*, 1981
* *S pou Sekte*, 1982
* *Fanm Ris la*, 1988
* *Feminite ak filozofi: yon alèji istorik*, 1997
* *Lektè a ak lir la*, 1997
* *Seksosid sorcier yo*, 1999
* *Souvni ki pa ka diminye: soti nan peryòd ant lagè a rive nan ane 2000 la*, edisyon Dagorno, 2001

### Powèm
* 1942: *Kolòn nanm nan*
* 1951: *Demon ak bèl bagay*
* 1981: *Ni kote, ni mèt*

### Lòt ekriti
Bwochi ("20 an de manti", kont Kooperativ Longo Maï, ki te deklanche yon plent pou difamasyon, yon pwosedi ki dire 14 ane), tradiksyon (powèm Emily Brontë), edisyon kritik nan lèt Flaubert, anpil prefas, elatriye.

Anvan mouri, li te kite yon volim enpresyonan nan memwa, anba atit *Mémoires irreductibles*, ki rasanble *Putain de jeunesse* (ki te pibliye deja anba tit ki pi kòrèk ke piblikatè li a te vle, *Bitch of youth*), *The Monsters of Summer*. *, *The Network Endikatè* ak *The Fires of Twilight*, dènye a pa te pibliye deja.

== Nòt ak referans ==


== Gade tou ==
=== Bibliyografi ===
* *Françoise d'Eaubonne & ecofeminism*, redaksyon 53 paj istoryen Caroline Goldblum ak koleksyon tèks Françoise d'Eaubonne, 128 paj, [[The Clandestine Passenger (edisyon)|The Clandestine Passenger] ] koleksyon * Précurseurs de degrowth*, Paris, 2019, .
* *The Green Amazon (Roman Françoise d'Eaubonne)*, [[Élise Thiébaut]], edisyon Charleston, 2021, .

=== Filmografi ===
* *The Revolution of Desire'', dokimantè Alessandro Avellis, 2006 
* Françoise d'Eaubonne, Premye ekofeminis la pòtrè Usul ak Ostpolitik pou Blast

### Atik ki gen rapò
* Ekofeminis
* Lis otè syans fiksyon

### Lyen ekstèn

* "Ekofeminis Françoise d'Eaubonne" - "Lavi lide"
* 

* Sit ki dedye ak nouvèl alantou Françoise d’Eaubonne