open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Florida, Camagüey

Florida se yon vil nan pwovens Camagüey, nan peyi Kiba.
Nan lane 2004 li te genyen 73612 moun.
Sipèfisi li se 1800 Km².

Pwovens yo nan peyi Kiba divize pa 169 minisipalite oubyen **municipios**, mannyè yo rele l Kiba. Minisipalite sa yo te defini nan Lwa kiben Nimewo 1304, ki parèt nan dat 3 Jiyè 1976.
## Istwa
Istwa

## Relasyon ak Ayiti
*Kominote Ayisyen, relasyon ant eta sa epi Ayiti
*6 fevrye 1996 : Gouvènman ayisyen reprann kontak ak otorite Kiben ( 2 chanselye Ayisyen epi Kiben Emmanuel Fritz Longchamp epi Roberto Robaina ); relasyon diplomatik sa te sispann depi 1962, dat Kiba te dwèt retire l de òganizasyon OEA. Relasyon sa te koumanse depi 3 fevrye 1904.
*Kooperasyon ant 2 peyi yo nan domèn sa yo :
**Agrikilti
**Kilti sik (izin Dabòn)
**Sante, asistans medikal
**Aewonotik sivil
**Espò
**Touris
**Konstriksyon
**Pèch
**Edikasyon, alfabetizasyon, timoun piti

Popilasyon ayisyen nan Kiba rive 300000 moun nan lane 2004.
Kreyòl ayisyen se dezyèm lang ki pale nan Kiba, lang ayisyen an gen menm yon estasyon radyo pou kò l.
## Jewografi

## Ekonomi

## Devlòpman

## Politik

## Edikasyon

## Anviwònman

## referans

## Kèk lyen
Morón, Ciego de Ávila

**Morón** se yon vil nan pwovens Ciego de Ávila, nan peyi Kiba.
Li genyen kèk 6251 moun.

Detay jewografik :
*Lonjitid :-78.6275
*Latitid :22.1094444

Ou mèt voye zye sou kat jewografik li nan paj sa 

## Istwa
Istwa

## Jewografi

## Ekonomi

## Devlòpman

## Politik

## Edikasyon

## Anviwònman

## referans

## Kèk lyen
*FallInGrain, vil ak estatistik

Gade : Tout gwo vil yo nan pwovens sa nan kat sa

## Pèsonalite

Moun sa yo se pèsonalite nan pwovens sa, men non yo rele :
Regla, Habana

Regla se yon minisipalite nan vil  Habana, nan peyi Kiba. Nan lane 2004 li te genyen 44431 moun. Sipèfisi li se 9 Km².  

Lòt minisipalite nan pwovens Avàn: Playa, Plaza de la Revolución, Centro Habana, La Habana Vieja, La Habana del Este, Guanabacoa, San Miguel del Padrón, Diez de Octubre, Cerro,  Marianao, La Lisa, Boyeros, Arroyo Naranjo, ak Cotorro.

Pwovens yo nan peyi Kiba divize pa 169 minisipalite oubyen **municipios**, mannyè yo rele l Kiba. Minisipalite sa yo te defini nan Lwa kiben Nimewo 1304, ki parèt nan dat 3 Jiyè 1976.
## Relasyon ak Ayiti
Popilasyon ayisyen nan Kiba rive 300000 moun nan lane 2004.

Kreyòl ayisyen se dezyèm lang ki pale nan Kiba, lang ayisyen an gen menm yon estasyon radyo pou kò l.
## referans

## Kèk lyen
Jatibonico

**Jatibonico** se yon vil nan pwovens Sancti Spíritus, nan peyi Kiba.
Nan lane 2004 li te genyen 42708 moun.
Sipèfisi li se 276 Km².

Pwovens yo nan peyi Kiba divize pa 169 minisipalite oubyen **municipios**, mannyè yo rele l Kiba. Minisipalite sa yo te defini nan Lwa kiben Nimewo 1304, ki parèt nan dat 3 Jiyè 1976.

## Istwa

## Jewografi

## Ekonomi

## Patrimwàn
Legliz la nan pawas la Katolik Saint-Joseph gen yon ansanm vitray orijinal nan kalite nan Kiba.


Fichye:1-Vitral_del_Repudio_de_José_a_María.jpg|Vitrail où Saint-Joseph deside voye Saint-Marie trankilman ().
Fichye:6-Vitral_del_regreso_a_Nazareth.jpg|Vitray reprezantan Sent Fanmi nan Nazareth returd().


## Politik

## Edikasyon

## Anviwònman

## referans

## Kèk lyen
Santiago, Santiago de Cuba

Santiago se yon vil nan pwovens Santiago de Cuba, nan peyi Kiba.
Li genyen kèk 52021 moun.
## Istwa
Istwa

## Jewografi

## Ekonomi

## Politik

## Edikasyon

## Anviwònman

## Pèsonalite
* Mother Mary Lange

## Foto

Fichye:Santiago de Cuba Province Location.png|Pwovens Santiago de Cuba
Fichye:Castillo del Morro by Glogg.jpg|Chato Morro epi bè Santiago

## Referans

## Lyen deyò
Vega Alta, Villa Clara

**Vega Alta** se yon vil nan pwovens Villa Clara, nan peyi Kiba.

Li genyen 1 061 moun.

## Istwa
Istwa

## Jewografi

## Administrasyon

Konsèy Popilè Vega Altas se yon enstitisyon lokal Vega Alta ak tout ti bouk ki toupre yo. Vil nan Vega Altas Popular Council genyen ladan yo :

* Rincón 
* La Levisa
* El Cubano (La Flora)
* CPA Benito Ramírez
* Guerrero
* Ibarra
* El Guajén

## Ekonomi

## Lang
Kreyòl ayisyen se dezyèm lang ki pale nan Kiba, lang ayisyen an gen menm yon estasyon radyo pou kò li.

## Politik

## Edikasyon

## Anviwònman

## Pèsonalite
Moun sa yo se pèsonalite nan pwovens sa, men non yo rele :

## Galri foto

Fichye:Villa Clara Province Location.png|Pwovens Villa Clara
Fichye:Lomacapiro1.JPG|Loma del Capiro epi Santa Clara
Fichye:9 Canaveral-Villa-Clara.jpg|thumb|150px|left|Plantasyon kann
Fichye:11 Sierra Escambray VC.JPG|thumb|150px|right|Escambray Mountains
Fichye:ValleyCamajuani.JPG|thumb|150px|left|Camajuani Valley
Fichye:5 Vidal-Santa-Clara.jpg|thumb|150px|right|Vidal Park nan Santa Clara 
Fichye:RemediosChurch.jpg|thumb|150px|right|Plas prensipal nan Remedios 
Fichye:6 Boulevard-Santa-Clara.jpg|thumb|150px|right|Boulva nan Santa Clara
Fichye:1 Las Brujas.jpg|Plaj Las Brujas
Fichye:2 Santa-Maria.jpg|Plaj Santa Maria Cay
Fichye:3 Playa-Ensenachos.jpg|Plaj Ensenachos
Fichye:4 resorts-Ensenachos.jpg|Resort nan Ensenachos Cay


## Referans

## Lyen deyò
Cienfuegos, Kiba

*'Cienfuegos* se yon pwovens nan peyi Kiba.
Kapital pwovens sa se Cienfuegos.
Nan lane 2005, prezidan asanble pwovens sa rele Rolando Díaz González.
Nan lane 2005, popilasyon li te genyen 395183 moun.
Popilasyon sa reprezante 3.54 % de tout popilasyon an nan peyi a (Kiba genyen nan lane 2005 11177743 moun).
Li okipe yon sifas ki reprezante 4149 Km², ki vle di 3.9 % nan tout sifas peyi a (106827&nbsp;km²).
Dansite popilasyon l se 94.54 moun pa km².


Image:Cienfuegos Province Location.png|Pwovens Cienfuegos


Gade : Tout gwo vil yo nan kat sa

## Pèsonalite

Moun sa yo se pèsonalite nan pwovens sa, men non yo rele :
* Luisa Martínez Casado, aktris teyat, ki fèt nan Cienfuegos nan lane 1860
* Miguel Ángel de la Torre, ekriven, ki fèt nan Cienfuegos nan lane 1884
* Gina Pellón, pent, ki fèt nan Cienfuegos nan lane 1926
* María Conchita Alonso, chantèz Kiben-Venezwelyèn-Amerikèn
* Benny Moré, chantè Kiben

## Galeri imaj

Imaj:RoutedeCienfuegos.JPG|Yon wout Cienfuegos
Imaj:Cienfuegos palacio ferrer 2.JPG|Palè Ferrer
Imaj:Le théâtre de Cienfuegos.JPG|Teyat la
Imaj:Le club nautique de cienfuegos.JPG|Klib la yatch
Imaj:Cathédrale de la prurisima concepcion.JPG|Katedral la
Imaj:Douane de cienfuegos.JPG|Ladwàn


## Istwa
Istwa

## Relasyon ak Ayiti

Ant Kiba e Ayiti genyen 90 km lanmè.

* Kominote Ayisyen, relasyon ant eta sa epi Ayiti
* 6 fevriye 1996 : Gouvènman ayisyen reprann kontak ak otorite Kiben (2 chanselye Ayisyen epi Kiben Emmanuel Fritz Longchamp epi Roberto Robaina); relasyon diplomatik sa te sispann depi 1962, dat Kiba te dwèt retire l de òganizasyon OEA. Relasyon sa te kòmanse depi 3 fevriye 1904.

* Kooperasyon ant 2 peyi yo nan domèn sa yo :
** Agrikilti
** Kilti sik (izin Dabòn)
** Sante, asistans medikal
** Aewonotik sivil
** Espò
** Touris
** Konstriksyon
** Pèch
** Edikasyon, alfabetizasyon, timoun piti

Popilasyon ayisyen nan Kiba rive 300000 moun nan lane 2004.
Kreyòl ayisyen se dezyèm lang ki pale nan Kiba, lang ayisyen an gen menm yon estasyon radyo pou kò l.

## Jewografi
## Ekonomi
## Devlòpman
## Politik
## Edikasyon
## Anviwònman
## Referans

## Kèk lyen
* Sant istorik Cienfuegos (UNESCO)
* Gid anlè Cienfuegos ekri avèk Lekol Touris Kiba
Jean Edouard Baker

**Jean Edouard Baker** se prezidan Komite Olenpik Ayisyen.

## JO 2008
Je a oganize Peken, Chin nan dat 8 out 2008, 20h08; 8 se yon chif lachans pou tout chinwa.

### ofisyèl KOA
*Alain Jean Pierre : ofisyèl KOA (Komite Olenpik Ayisyen)
*Guy Dumesle : chèf delegasyon
*Joseph Alexandre Dubois : asistan chèf delegasyon
*Hans Larsen : doktè
*Pierre Eddy Daniel : prezidan federasyon bòks ayisyen
*Ernst Laraque :prezidan federasyon jido

### Antrenè

*Jean Maxime Auguste : antrenè chanpyon 
*Anthony Parker : antrenè chanpyon
*Ulrick Louis Charles : antrenè jidoka Ange Mercie Jean-Baptiste
*Anthony Betancourt : antrenè boksè Azea Augustama

### Atlèt

*Dudley Dorival : atlèt (110 m , baryè (haies) )
*Nadine Faustin Parker : (110 m , baryè, (haies))
*Moise Joseph : (800 m)
*Barbara Pierre :21 lane sou kò l, nan (100m)
*Ginou Etienne : (100 m)
*Dayana Octavien : Mato ak disk
*Marvin Bien-Aimé : (100 m)
*Joël Brutus : (+100)
*Ange Mercie Jean-Baptiste : Jido
*Azea Augustama : bòks, nan kategori (81 kg)
Komite Olenpik Ayisyen

**[[Jean Edouard Baker]]** se prezidan Komite Olenpik Ayisyen.

## JO 2008
Je a òganize nan Peken nan peyi Chin nan dat 08/08/08, 08:08PM. 8 se yon chif lachans pou tout Chinwa.

### Ofisyèl KOA
* Jean Edouard Baker : prezidan KOA
* Alain Jean Pierre : ofisyèl KOA (Komite Olenpik Ayisyen)
* Guy Dumesle : chèf delegasyon
* Joseph Alexandre Dubois : asistan chèf delegasyon
* Hans Larsen : doktè
* Pierre Eddy Daniel : prezidan federasyon bòks ayisyen
* Ernst Laraque :prezidan federasyon jido

### Antrenè

* Jean Maxime Auguste : antrenè chanpyon 
* Anthony Parker : antrenè chanpyon
* Ulrick Louis Charles : antrenè jidoka Ange Mercie Jean-Baptiste
* Anthony Betancourt : antrenè boksè Azea Augustama

### Atlèt

* Dudley Dorival : atlèt (110 m, baryè (è) )
* Nadine Faustin Parker : (110 m, baryè, (è))
* Moise Joseph : (800 m)
* Barbara Pierre : 21 lane sou kò li, nan (100m)
* Ginou Etienne : (100 m)
* Dayana Octavien : Mato ak disk
* Marvin Bien-Aimé : (100 m)
* Joël Brutus : (+100)
* Ange Mercie Jean-Baptiste : Jido
* Azea Augustama : bòks, nan kategori (81 kg)

## Referans

## Lyen deyò
Hô-Chi-Minh-Vil

**Ho Chi Minh** (Saigon) se pi gwo vil nan peyi Vyetnam, sifas li se , popilasyon li te genyen  nan lane 2014.


Image:DowntownSaigon1.JPG|Hô-Chi-Minh-Vil
La Jíquima, Cienfuegos

La Jíquima se yon vil nan pwovens Cienfuegos, nan peyi Kiba.
Li genyen kèk 6618 moun.

Detay jewografik :
*Lonjitid :-80.75
*Latitid :22.3333333

Ou mèt voye zye sou kat jewografik li nan paj sa 

## Istwa
Istwa

## Relasyon ak Ayiti
*Kominote Ayisyen, relasyon ant eta sa epi Ayiti
*6 fevrye 1996 : Gouvènman ayisyen reprann kontak ak otorite Kiben ( 2 chanselye Ayisyen epi Kiben Emmanuel Fritz Longchamp epi Roberto Robaina ); relasyon diplomatik sa te sispann depi 1962, dat Kiba te dwèt retire l de òganizasyon OEA. Relasyon sa te koumanse depi 3 fevrye 1904.

*Kooperasyon ant 2 peyi yo nan domèn sa yo :
**Agrikilti
**Kilti sik (izin Dabòn)
**Sante, asistans medikal
**Aewonotik sivil
**Espò
**Touris
**Konstriksyon
**Pèch
**Edikasyon, alfabetizasyon, timoun piti

Popilasyon ayisyen nan Kiba rive 300000 moun nan lane 2004.
Kreyòl ayisyen se dezyèm lang ki pale nan Kiba, lang ayisyen an gen menm yon estasyon radyo pou kò l.

## Jewografi

## Ekonomi

## Devlòpman

## Politik

## Edikasyon

## Anviwònman

## referans

## Kèk lyen
*FallInGrain, vil ak estatistik


Image:Cienfuegos Province Location.png|Pwovens Cienfuegos


Gade : Tout gwo vil yo nan pwovens sa nan kat sa

## Pèsonalite

Moun sa yo se pèsonalite nan pwovens sa, men non yo rele :
Phong Nha-Ke Bang

**Phong Nha-Ke Bang** se yon pak nasyonal nan pwovens Quang Binh, Vyetnam. Se yon kote ki nan patrimwan limanite pou UNESCO.
Yon gwoup Britanik te dekouvri pi gwo twou wòch ki nan mond la an 2009. Li Son Doong.


Image:Phongnhakebang2.jpg|Phong Nha-Ke Bang
Image:Phongnhakebang1.jpg|Phong Nha-Ke Bang
Image:Phongnhakebang3.jpg|Phong Nha-Ke Bang
Image:Phongnhakebang4.jpg|Phong Nha-Ke Bang
Quang Binh

**Quang Binh** se yon pwovens nan peyi Vyetnam. Kapital li se Dong Hoi. 

Ou ap twouve nan pwovens sa ayewopò Dong Hoi, Phong Nha-Ke Bang.


Imaj:Phongnhakebang1.jpg|Phong Nha-Ke Bang nan pwovens Quang Binh
Vo Nguyen Giap

**Vo Nguyen Giap** se yon jeneral nan peyi Vyetnam. Li fèt nan pwovens Quang Binh, Vyetnam. Li kondui lame vyetnamyen an nan viktwa kont lame franse nan batay Dien Bien Phu ki sispann otorite, règ kolonyal franse ki tap egziste nan peyi a.


Fichye:Giap-Ho.jpg|Vo Nguyen Giap ak Ho Chi Minh
Fichye:Giap.jpg|Jeneral Giap


## Biyografi
* 1911 - 25 out : nesans Võ Nguyên Giáp

## Premye gè Endochin
* (1946-1954)

## Lagè Vyetnam
Li dire 15 lane : (1960-1975)

Men pi gwo batay yo :
* Lang Son (1950)
* Hoa Binh (1951-1952)
* Dien Bien Phu, (Ðiện Biên Phủ) (1954)
* Atak Tet (Tet Offensive) : (1968)
* Atak Nguyen Hue (Nguyen Hue Offensive), (Atak vini de lès, nan peyi oksidan) (Easter Offensive) : (1972)
* Dènye kanpay Ho Chi Minh (final Ho Chi Minh Campaign) : (1975)

Jeneral Võ Nguyên Giáp kondui lame vyetnamyen an nan viktwa kont lame franse nan batay Dien Bien Phu ki sispann otorite, règ kolonyal franse ki tap egziste nan peyi a.

## Zèv li yo
* Sa li fè, piblikasyon li nan domèn konesans fizik li

## Referans
* Currey, Cecil B., *Senior General Vo Nguyen Giap Remembers*, in *Journal of Third World Studies*, Fall 2003 (see link below).
* Currey, Cecil B., *Victory at Any Cost: The Genius of Viet Nam's Gen. Vo Nguyen Giap*.
* Dupuy, Trevor N., Curt Johnson, and David L. Bongard, *The Harper Encyclopedia of Military Biography*. New York: Castle Books, 1995.
* Giap, Vo Nguyen., *The Military Art of People's War*. New York: Monthly Review Press, 1970.
* Karnow, Stanley., *Vietnam: A History*. New York: Penguin, 1991.
* Pribbenow, Merle, Trans.' *Victory in Vietnam: A History of the People's Army of Vietnam, 1954-1975*. Military History Institute of Vietnam. Lawrence, KS: University of Kansas Press, 2002.

## Lyen deyò
* CNN Interview
* Biyografi Jeneral Giap
* Liberasyon Fwon Nasyonal
* Senior general Vo Nguyen Giap Remembers Fall 2003 pa Currey, Cecil B
* General Vo Nguyen Giap - Asian Hero
* Vo Nguyen Giap's interview - PBS
* Bibliyografi : Writings of Vo Nguyen Giap, and Books about Him
Prens la

**Prens la** se yon kokennchenn liv filozofi politik yon nonm ki rele Niccolo Machiavelli ekri. Si jounen jodi a nou gen liv sa a an kreyol, se yon bagay enteresan. Se yon liv nou jwenn deja nan yon bann lot lang sou late.

* **Prens la**, yon adaptasyon de *Il Principe* woman Machiavel (Il Principe) nan kreyòl ayisyen pa filozòf ayisyen Henock Franklin.
Dong Hoi

**Dong Hoi** se yon vil nan pwovens Quang Binh, Vyetnam. Sifas li sa 153 km2, popilasyon l genyen 103.000 moun.

## Gade tou
* Ayewopò Dong Hoi

## Referans

## Lyen deyò
Akselerasyon

**Akselerasyon** se yon mezi de chanjman vitès. 
Akselerasyon nan la vi tou lè jou se presipitasyon yon bagay, yon aksyon.

Ekspresyon matematik li se vitès divize pa chanjman tan.
Akselerasyon, sè yon vektè. Li genyen yon grandè e yon direksyon.

Ekzanp:
*Yon kò ak deplase à 10 mèt pa segond vè lwès. Kò sa ak wè vites li monté a 15 mèt pa segond toujou vè lwes. kò sa té akselere.

*Yon pom ap tonbe. lè li kite pye bwa, vitès li sè 0 mèt pa segond. Aprè yon segond, vitàs li sè 9,8 mèt pa segond. Pom sa'a te akselere. Aprè deu segond, vitès li      sè 19.6 mèt pa segond. Pom sa'a té anko akselere.

*Madan'm Pierre mache vè le nò a 1 kilomèt a le. Aprè yon minyt, li toujou mache a 1 kilomèt a le. Madan'm Pierre te pa akselere (akselerasyon = 0).

*Normand mache vè lès a 3 kilomèt a le. Normand toune sou kwen e kulya, li mache a 3 kilomèt a le vè le sud. Li te genyen yon aksekerasyon ki pa zero.

*Solange ap mache và lwes ak 3 kilomèt a le. Li diminye vitès li e li chanje direksyon. Kulya, li mache a 1.5 kilomèt a le vè le nò. Li te genyen yon aksekerasyon ki pa zero.

Akselerasyon sè to chanjman vitès.

Nou ka trouve akselerasyon \mathbf avek formul sa'a:

a(t)=\frac{\Delta v}{\Delta t}=\frac{v_1 - v_0}{t_1 - t_0}

lè n ap konsidere : 

*v_0 se vitès debu akselerasyon
*v_1 se vitès lè akselerasion fin mezire
*t_0 se tan debu mezu akselerasyon
*t_1 se tan fin mezu akselerasyon

Chanjman vitès v_1 - v_0 ka ekri tou: \Delta v.
Menm jan, chanjman tan t_1 - t_0 ka ekri \Delta t.

## Inite mezi

Akselerasyon genyen unite mezu pa li. Si w mezure vitès nan mèt pa segond e w mezure tan
ak segond, akselerasyon ap mezure nan mèt pa segond kare (m/s^2).

Nouy ka genyen akselerasyon ki pozitiv e ki negativ. Nou rele akselerasyon pozitiv simpleman akselerasyon e nou ka rele Akselerasyon negativ deselerasyon.

Atraksyon Gravitasyonel latè bay yon akselerasyon ki rele G. Nou utilize inite G pou mezire akselerasyon nou ka subi nan yon machin, avyon ou fize. Akseleyasyon gravitasyonel sou latè G se yon akselerasyon de 9.80665 m/s^2

## Dezyèm lwa Newton sou mouvman

Li genyen plizyè lwa ki gouvène mouvman. Isaac Newton se yon syantifik ki twouve prensipal "Lwa mouvman".

Dezyèm lwa Newton sou mouvman ap di ke akselerasyon "a" li dirèkteman konekte sou mas "m"
e sou fos "F".

**F = ma**

Yon lòt syentis, D'Alembert pwouve kè "F-ma=0". Sa vle di ke si w aplike yon fos sou
yon kò, kò sa'a ap genyen yon akselerasyon/deselerasyon.

Akselerasyon sè yon pati fizik. Nan matematik diferensyel, akselerasion sè derive vitès,
(baze sou tan). Fòs ki bezwen aplike sou yon kò depand direkteman sou mas kò sa'a pou
kò sa ka genyen yon akselerasyon done. Plys kò sa'a genyen mas (kantyte matyè), plys
fòs ki nesèssè pou akselere li ap gran'n.

## Referans
*http://simple.wikipedia.org/wiki/Acceleration
Vitès

Nan fizik, vitès se yon grandè ki mezire rapò evolisyon nan tan. Egzanp: Vitès sedimantasyon, vitès reyaksyon chimik.Vitès se yon distans yon objè vwayaje pou chak inite tan. 

Nan domèn fizik mekanik (sinematik), vitès se yon grandè vektoryel ki mezire, pou yon mouvman, rapò distans sou tan.

## Vitès nan sinematik

Vitès kurviliy se yon distans d li fè nan yon inite de tan t. Vitès kurviliy se yon mezi eskalè (ki pa genyen direksyon)

:v = \frac{d}{t} 

Vèktè vitès ou vitès nan lespas ki vèktè

:\vec{v} = \frac{\vec{\mathrm dr}}{\mathrm dt}

Grandè vèktè, sè divizion distans sou tan e direksyon se direksyon mouvman kò.

Fòmèlman, vèktè vitès se derive pozisyon kè bazé sou tan. lè nou su li pa genyen konsuzyon, nou rele vèktè-vitès simpleman "vitès". Isi, vitès, se yon grandè vektoryel.

## Inite

Inite intènasyonal vitès se "Mèt pa segond" (m.s-1 ou m/s). Pou machin, inite vitès, se "kilomèt pa e" (km/h) ( 1 km/h = 0.277778 m/s ), inite anglo-saxon ki tele Milalè (MPH; mi/h) ( 1 mi/h = 0.44704 m/s ). Nan marin, nou utilize yon inite ki rele neu ki vle di yon mil marin par e. Yon neu signifye 0.5144 m.s-1. Nan avyasyon, nou mezire vitès an "Mach". Mach 1, sé la vitès di son. Vitès son li varye selon presyon e tanperatu lè, mè sou latè, Mach 1 se egal a 340 m.s-1

## Vèktè vitès

Vèktè-vitès instantane \vec v yon kò don pozisyon nan tan t genyen valè \vec x(t) kalkile kon derive 

: \vec v = \frac {\mathrm d\vec x}{\mathrm dt}

Akselerasyon se derive vitès nan tan e vitès se derive distans nan tan.

Akselerasyon se yon chanjman vitès nan yon peryòd tan. Akselerasyon mwayen a de yon kò ki chanje vitès de v_i a v_f pandan yon peryiod tan t ka kalkyke ak formul:

: a = \frac {v_f - v_i} t

Vèktè akselerasyon enstantane \vec a yon kò don pozisyon nan tan t li done pa \vec x(t) li ye:

:\vec a = \frac {\mathrm d\vec v} {\mathrm dt} = \frac {\mathrm d^2\vec x} {\mathrm dt^2}

Vitès final yon kò ki genyen vitès inisyal vi e li akselere ak yon akselerasyon konstant de a sou yon peryiod tan t li ye:

: v_f = v_i + a t \,

Vitès mwayen yon kò ki sibi yon akselerasyon konstan se:

: v_m = \frac {v_f + v_i} 2

Pou twouve deplasman d yon kò ki akselere sou yon peryiod tan t

: d = t \times \frac {v_i + v_f} 2

Si nou konnen selman vitès inisyal: 

: d = v_i t + \frac {a t^2} 2

Si nou genyen distans ee akselerasyon me no pa genyen peryiod tan:

: v_f^2 = v_i^2 + 2 a d

Enèji sinetik yon kò ki deplase, li ye depandan mas li e depandan kare vitès li:

:E_c = \tfrac1 2 mv^2 

## Referans
*Pou konnen plis ...
Google chrome

**Google Chrome** se yon navigatè (bwozè) kreye pa devlopè lakay Google.
Li mete tout zefò li nan rechèch pou defini yon nouvo navigatè ki ap reponn kesyon ak pwoblèm sou teknoloji entènèt kounye a.

***Lè entènèt te envante, nou pa te genyen tou teknoloji sa yo : Java, JavaScript, flash, video, elatriye Li te nesesè pou Google devlope yon baz nouvo ki ap pran konsiderasyon bagay sa yo.***

## Istwa
* Mozilla

## Teknoloji
* V8

## Referans

## Lyen deyò
* Sitwèb ofisyèl
* Paj pwojè OpenSource, lib
Portal:vodou

## Pou gade
*vodou

## imaj


Image:VeveAyizan.svg
Image:VeveBaronSamedi.svg
Image:VeveBrigitte.svg
Image:VeveDamballah.svg
Image:VeveLegba.svg
Image:VeveOgoun.svg

Image:Vudu.jpg
Image:VoodooGroupFreiberg.jpg
Image:VoodooSpirtualTempleNOLAAug05.jpg|Yon tanp nan New Orleans

Image:Zombie haiti ill artlibre jnl.png|Yon zonbi Ayiti
Image:VouDouDanceMascot.jpg|Illustration in "The Mascot" newspaper, New Orleans, 1889. "Superstition, Depravity, and Lust Locked Arms.Correct Picture of the Vou-Dou Dance Down Town Tuesday!" Sensationalistic depiction of Voodoo ceremony.
La Lima, Cienfuegos

La Lima se yon vil nan pwovens Cienfuegos, nan peyi Kiba.
Li genyen kèk 7395 moun.

Detay jewografik :
*Lonjitid :-80.3166667
*Latitid :22.3833333

Ou mèt voye zye sou kat jewografik li nan paj sa 

## Istwa
Istwa

## Relasyon ak Ayiti
*Kominote Ayisyen, relasyon ant eta sa epi Ayiti
*6 fevrye 1996 : Gouvènman ayisyen reprann kontak ak otorite Kiben ( 2 chanselye Ayisyen epi Kiben Emmanuel Fritz Longchamp epi Roberto Robaina ); relasyon diplomatik sa te sispann depi 1962, dat Kiba te dwèt retire l de òganizasyon OEA. Relasyon sa te koumanse depi 3 fevrye 1904.

*Kooperasyon ant 2 peyi yo nan domèn sa yo :
**Agrikilti
**Kilti sik (izin Dabòn)
**Sante, asistans medikal
**Aewonotik sivil
**Espò
**Touris
**Konstriksyon
**Pèch
**Edikasyon, alfabetizasyon, timoun piti

Popilasyon ayisyen nan Kiba rive 300000 moun nan lane 2004.
Kreyòl ayisyen se dezyèm lang ki pale nan Kiba, lang ayisyen an gen menm yon estasyon radyo pou kò l.

## Jewografi

## Ekonomi

## Devlòpman

## Politik

## Edikasyon

## Anviwònman

## referans

## Kèk lyen
*FallInGrain, vil ak estatistik


Image:Cienfuegos Province Location.png|Pwovens Cienfuegos


Gade : Tout gwo vil yo nan pwovens sa nan kat sa

## Pèsonalite

Moun sa yo se pèsonalite nan pwovens sa, men non yo rele :
Distans

**Distans** se yon mwayen pou dekri ak nonm oubyen chif konbyen lwen yon bagay ye de yon lòt bagay. Se mezi espas ki separe de (2) bagay. Distans ka dekri yon longè fizik, yon peryòd tan oubyen ankò yon estimasyon baze sou lòt kritè. 

Distans se yon mezi simetrik : distans ant pwen A epi pwen B se egal ak distans ant pwen B epi pwen A.

## Egzanp

* Yon pòm e yon zoranj atè. Pòm sa a rete 5 mèt de zoranj an. Distans ant de (2) fwi sa yo se 5 mèt.
* Jan ap mache vè lwès ak vitès 1 mèt pa segond. Si li ap mache pandan 60 segond (yon minit), li ap mache 60 mèt.
* Won sa a se yon liy koub ki genyen yon sant. Tout pwen ki sou liy won sa a yo tout genyen menm distans de sant won sa a.

## Deplasman

Deplasman se yon lòt bagay li resanble distans men ki diferan. Distans se yon mezi skalè. Li gengen sèlman yon manitid, li pa genyen yon direksyon. W pa ka jwenn distans negativ. Deplasman, se yon mezi vektoryèl. Li genyen yon manitid e yon direksyon. Deplasman, se mezi distans fèt ant pwen depa e pwen final sou yon liy dwèt.

Egzanp :
* Yon pòm e yon zoranj atè. Pòm sa a li ye 5 mèt de zoranj sa a. Distans ant de frwi yo, li se 5 mèt. W kanpe touprè pòm e mwen ap mande ou pou pran zoranj ki la e pote li touprè pòm sa a. Ou kòmanse mache touprè zoranj, ou prann zoranj sa a nan men ou e pote li touprè pòm sa a. Distans ou fèt, se 2 x 5 mèt = 10 mèt, men deplasman ou fèt se zewo. ou te kite pòm e ou toune sou pòm sa a.

## Prensipal inite distans

Distans se yon mezi ki pwimodyal nan Sistèm Enternasyonal inite (SE).

Mèt se prensipal inite nou itilize pou mezire distans ak deplasman. Limyè, ond epi patikil yo rele foton, ap vwayaje ak vitès sa : 299792458 mèt pa segond nan lespas. Definisyon ofisyèl mèt se distans limyè ap pakouri nan lespas nan 1/299792458 segond.

Lòt inite, ki trè itilize nan SE, se :

* Kilomèt (km) ki mezire 1000 mèt. Distans ki separe de (2) vil ka mezire an kilomèt.
* Milimèt (mm) ki mezire 0.001 mèt. Ou ka mezire otè pyès kob an milimèt.
* Mikwomèt (µm) (0.000001 mèt). Doktè ka mezire longè bakteri an mikwomèt.
* Nanomèt (nm) 0.000000001 mèt. Fizisyen ka mezire longè atòm an nanomèt.

## Inite ki pa nan SE

Nan lavi tou lè jou, ou ka ajoute inite sa yo ki pa utilize nan SE :
* Santimèt (cm) ki mezire 0.01 mèt. Ou ka mezire grandè yon liv nan santimèt.
* Desimèt (dm) ki mezire 0.1 mèt.
* Dekamèt (dam) ki mezire 10 mèt.
* Ektomèt (hm) ki mezire 100 mèt. Kous sprint ki ka kouri nan Je olenpik (100 m) se yon ektomèt yo kouri.

Astwonòm, pou evalye distans ant etwal, yo itilize inite ane-limyè (AL) ki vle di distans la limyè ap pakouri nan yon lane. Ekivalans :  1 AL = 9.4607 \cdot 10^{15} m

## Referans

## Lyen deyò
Siklòn Ike

Se yon tanpèt, yon siklòn ki parèt 7 jen 2008, ki klase kategori 3 sou lechèl Saffir-Simpson.

Li fè plis pase 60 mò nan peyi a.

## Peyi touche

* Ayiti
* Kiba
* Etazini

## Istwa
Siklon sa vini apre 2 lot siklon ki te frape Zantiy yo, Ayiti toutbon : siklòn Fay, siklòn Gustav
Max Beauvoir

**François Max Gesner Beauvoir** (ki fèt 25 out 1936, ki mouri 12 septanm 2015) se yon biyochimis ayisyen. Se yon manm Akademi Kreyòl Ayisyen.
Nan peyi Ayiti Max Beauvoir konsidere tankou *Mèt Siprèm*, **Ati Nasyonal**, otorite siperyè nan relijyon vodou. 
## Biyografi
Nan ane 1950 yo, li te kite peyi Ayiti. 
## Zèv li yo

## Referans

## Lyen deyò
Jacques Marescaux

**Jacques Marescaux**, ki fèt 8 out, 1948 nan Clermont, se yon doktè ak chirijyen franse selèb nan mond entye. 
Li se Prezidan chirirji dijestif la ak andokrin nan Inivèsite Lopital, Estrasbou.

## Biyografi
* 1948 : Nesans nan Clermont
* 1971 : Major in the contest for the Internat
* 1977 : Doktè nan chirirji
* 1980 : He obtained a chair professor at the Universities digestive surgery. He was only 33 years.
* 1989 - 1992 : Director of special education Visceral surgery at the Medical School of Strasbourg.
* 1989 - 1992 : Vice President of the regional council of the Inserm.
* Depi 1989 : Head of digestive and endocrine surgery University Hospitals of Strasbourg.
* Depi 1994 : Founding Director of the IRCAD and the EITS
* 7 septanm 2001 : he made New York a world first in TeleSurgery operating in the gallbladder of a patient who was in Strasbourg. This is the Lindbergh Operation.
* Depi 2002 : Founding member of WeBSurg
* Nan mwa mas 2005, he participated, with prestigious colleagues: Pierre Chambon, Jean-Marie Lehn, Pascal Neuville and Charles Woler, the draft pole of competitiveness "Innovation Therapeutics", in the context of Alsace BioValley.
* 2 avril 2007, he is believed to be the first in the world to operate a person without leaving a scar, removing the gallbladder of a patient older than 30 years without making incision of the skin and through a natural orifice.

## Referans

## Lyen deyò
Swisid

**Swisid** se zak mete yon fen nan pwòp lavi (sa vle di, tiye tèt li). Se yon pwoblèm nan tout sosyete mondyal. Anpil kòz egziste pou swisid, kòm depresyon, pwoblèm sikolojik, oubyen ont komèt krim.

Globalman, plis pase 800,000 moun komèt swisid chak ane, apeprè 3 sou 10 nan yo pa enjèstyon pestisid volontè. Daprè Òganizasyon Mondyal Lasante (OMS), li se trèzyèm kòz lanmò nan mond lan, tout laj enkli, ak nan mitan kòz prensipal lanmò nan mitan jèn moun. Yo estime tantativ swisid yo ant dis (10) ak ven (20) milyon chak ane atravè lemond.

## Tradiksyon
*lòt kreyòl:
*franse: suicide 
*angle: suicide
*alman: Selbstmord, Suizid 
*panyòl: suicidio

## Etimoloji
Mo *swisid* an soti nan lang franse a (*suicide*) ki soti nan lang laten an (*suicidium*). Tèm sa a ki konpoze de prefiks "sui" ki vle di "pwòp tèt ou", ak vèb "caedere" ki vle di "touye".

## Istwa

## Referans

## Lyen deyò
IRCAD

**IRCAD** (Institut de Recherche contre les Cancers de l'Appareil Digestif), Enstiti Rechèch kont Kansé nan Aparèy Dijestif, se yon laboratwa prive. Li sitye Estrasbou, li fonde pa pwofesè Jacques Marescaux nan lane 1994.

Laboratwa sa fè prèv li ak operasyon Lindberg, yon operasyon pwofesè Marescaux mene depi Nouyòk : li pratike yon ablasyon rat yon pasyan ki te nan blok operatwa nan lopital CHU Estrasbou.

## Referans

### Moun
*Pwofesè Jacques Marescaux
### Wè tou
*EITS
*WEBSURG

### Operasyon Lindberg
* Marescaux J, Leroy J, Rubino F, Vix M, Simone M, Mutter D. Transcontinental Robot Assisted Remote Telesurgery : Feasibility and Potential Applications. Annals of Surgery 2002;235:487-92.
* Marescaux J. Nom de code : " Opération Lindbergh " - Ann Chir 2002;127:2-4.
* Marescaux J, et al. Transatlantic Robot-Assisted Telesurgery. Nature 2001;413:379-380.
* Marescaux J, Dutson E, Rubino F. The Impact of Robotics on General Surgery Training. Annals of Surgery 2002;235:446.

### Lyen
*WebSurg
*Paj ofisyèl IRCAD
Wa

**Wa** se chef yon wayòm. Wa madamn rele rèn.

Egzanp yo:
* Abdulla bin Abdul-Aziz (Arabi Sawoudit)
* Norodom Sihamouni (Kambòj)
* Harald V (Nòvèj)

## Tradiksyon
* Lòt kreyòl:
* Franse: roi
* Angle: king
* Alman: König
* Panyòl: rey

## Etimoloji
Mo *wa* a soti nan lang franse a (*roi*) ki soti nan lang laten an (*rex*).
Entegrasyon

Mo sa genyen plizyè sans, li vle di anpil bagay :
*Matematik : se yon operasyon ki pèmèt evalye yon sifas oubyen sòm yon fonksyon ap bay
*Sosyete : li vle di aksyon yon mou ap fè pou fè pati de yon kominote
Chomaj

**Chomaj** se lè yon moun ki pa gen travay men ki vle travay e kap chèche travay. Yon fenomèn ekonomik enpòtan, definisyon chomaj ak eksplikasyon sou kòz li yo ak remèd li yo se sijè a anpil deba teyorik ak estatistik ak konfli.

Chomaj te souvan konsidere kòm rezidyèl ak volontè jiska kòmansman 20yèm syèk la.

Pandan Gran Depresyon ane 1930 yo, chomaj te vin youn nan pwoblèm sosyal ak ekonomik ki pi santral nan peyi devlope yo. Detèminasyon nivo travay la vin tou ak kriz ekonomik sa a youn nan kesyon refleksyon ekonomik ki pi fondamantal: ekonomis tankou Keynes afime ke ekilib plen travay pa garanti espontaneman men Leta gen fason pou retabli plen travay.

Refleksyon sou dinamik ekonomik yo montre tou ke pwogrè ekonomik ak sosyal rezilta nan yon "mouvman destriksyon kreyatif" (ekspresyon an soti nan ekonomis Ostralyen Joseph Schumpeter), ki bay kredi nan kesyon an nan nesesite ak konesans nan re-alokasyon nan. resous (ak Se poutèt sa an patikilye travay ak travay).

Depi nan fen Trente Glorieuses yo an 1973, peyi Ewòp oksidantal yo te wè nivo trè wo nan sous-travay reparèt sou yon baz pi regilye oswa ki pi dirab, ki asosye ak fenomèn nan nouvo povrete, prekarite ak nan esklizyon. Kòm yon transfòmatè nan estrikti sosyal la nan sosyete a, deranje lavi yo nan moun ki pi afekte yo, pandan y ap lakòz enkyetid nan mitan anpil travayè, chomaj te retounen nan premye plan nan deba politik.

Yon lòt kote, nan peyi ki toupre plen travay, ensifizans quantitative oswa kalitatif nan mendèv la konstitye - kontrèman ak simetrik - eleman prensipal nan deba ekonomik ak politik la.
## Istwa
## Antikite
## Teyori Ekonomik sou chomaj
## Konsekans Chomaj
## Referans
Club de Gimnasia y Esgrima La Plata

**Club de Gimnasia y Esgrima La Plata** se yon Foutbòl Club Ajantin.
## Referans

## Lyen deyò
* Sitwèb ofisyèl Gimnasia y Esgrima
Zonbi

**Zonbi** se mo ki gen rasin li nan kreyòl ayisyen; li ap deziyen moun ki mò epi ki ap aji tankou yon moun vivan. Mo sa sòti nan relijyon vodou.

## Orijin
Zonbi, mo vivan, Nanm
Zonbi ekziste depi sou tan premye abitan kite an Ayiti, aborijèn yo te sevi ak metòd sa a pou yo te echape de move trètman panyòl yo.

## Nan vodou
Zonbi se yon moun ki te nòmal menm jan ak tout moun ke yo toudi ak yon paket bann prosesis malefik tankou korosol zonbi. Tèt zo mò, krapo, koulèv, elatriye. Yo melanje tout ansanm pou yon fè yon poud. Poud sa a ap sèvi pou yo soufle sou moun pou li tounen zonbi. Lè yo antere moun sa a ke yo panse mouri, Bòkò ale leve moun sa a avèk priye malefik, jan yo di li nanm moun sa a pral nan yon boutèy, pou yo ka vann li ak yon moun, ki pral fè li sèvi kom esklav li.

## Referans

## Lyen deyò
Site Solèy

**Site Solèy** se yon komin ki chita kò li nan awondisman Pòtoprens la. Dènye resansman 2009 la bay ke gen 241 055 moun k'ap viv ladan li. Ou jwenn anpil bizniz nan zòn nan. Li gen de twa lopital ladan li epi li gen yon sèl lise.
Site Solèy se anvan tout bagay yon bidonvil. Se pi gwo bidonvil ou jwenn an Ayiti. Se nan zon ane 1960 sou prezidan diktatè François Duvalier ke bidonvil sa a bati, dayè se non madan'm li Simòn li te pote an premye, « Site Simòn ». Yo te bati bidonvil la pou pil moun ki te gen pou travay nan pakendistryèl yo ak lòt ki t'ap travay nan izin sik Hasco.

Jounen jodi a, Site Solèy se youn nan kote ki pi mal, ki pi pòv an Ayiti. Se yon kote ki gen anpil malè pandye ladann tou paske plen gangstè k'ap viv la. Pandan de twa lane ki pase yo moun te evite pase ladan li se kounye Leta Ayisyen gen yon ti kontwòl sou li ankò.
Lè tranbleman tè a 12 janvye 2010, li te frape anpil. Sa ki te mete moun yo nan plis traka toujou.

## Referans

## Lyen deyò
Masisi

**Masisi**, se lè yon gason gen relasyon lanmou ak yon gason oubyen relasyon yon fi genyen ak yon fi. Gen anpil masisi gason ki ap imite fi lè yo ap pale oubyen mannyè yo abiye yo.
Sèvis sekrè

Se yon sèvis nan gouvènman ki chaje siveye aktivite moun oubyen gwoup ki nan peyi a oubyen dewò peyi a.

## Etazini
*CIA

## Izraèl
*Mossad (rele tou Mosad)
Pattern

Nan domèn enfòmatik, se yon mo ki itilize pou deziyen yon motif, yon modèl nan vizyon pa òdinatè
## Gade tou

* Mathematics as a Science of Patternsat
* Geometric Arts
* Wiki patterns and anti-patterns
* Pattern based desktop art
* Industrial and Decorative Stencils from Stencil Ease
Mossad

Sèvis sekrè izraelyen.

Imaj:Mossad seal.svg|anblèm ofisyèl sèvis sekrè Mosad


## Direktè sèvis Mossad

* Reuven Shiloah, 1949-1952
* Isser Harel, 1952-1963
* Meir Amit, 1963-1968
* Zvi Zamir, 1968-1974
* Yitzhak Hofi, 1974-1982
* Nahum Admoni, 1982-1989
* Shabtai Shavit, 1989-1996
* Danny Yatom, 1996-1998
* Ephraim Halevy, 1998-2002
* Meir Dagan, 2002-kounye a

## Liv

* Yuval Aviv - **'
* [[Ari Ben-Menashe]]
* [http://www.namebase.org/sources/UW.html Black, Ian and Morris, Benny. Israel's Secret Wars: A History of Israel's Intelligence Services. New York: Grove Weidenfeld, 1991. 603 pages.]
* [[Victor Ostrovsky]] - ''[[By Way of Deception]]'' and ''[[The Other Side of Deception]]''
* Parsi, Rita. ''Treacherous Alliance: The Secret Dealings of Israel, Iran, and the United States'', Yale University Press, 2007, ISBN-10: 0300120575.
* Central Intelligence Agency. "Israel. Foreign Intelligence and Security Services, 1979". Included in the volume "Documents from the US Espionage Den", Tehran, 1982.


== Pou konnen plis ==
* Shimron, Gad 2007, "Mossad Exodus; The Daring Undercover Rescue of the Lost Jewish Tribe", Gefen Publishing House. ISBN 978-965-229-403-6
* Thomas, Gordon 2007, "Gideon's Spies; The Secret History of the Mossad", Thomas Dunne Books. ISBN 978-0-312-36152-5

== Kèk lyen ==

* [http://www.mossad.gov.il Official website]
* [https://web.archive.org/web/20070927030852/https://www.mossad.gov.il/Eng/recruit/Register/Explanations.aspx Online employment application. "Your particulars are protected. This site is stored in the highly secured databases of the State of Israel."]
* [http://www.globalsecurity.org/intell/world/israel/mossad.htm GlobalSecurity.org entry for Mossad]
* [http://www.historyofwar.org/articles/concepts_israeli_covert.html The Israeli Intelligence Services; Deception and Covert Action Operations]
* [http://www.krav.ca **Israeli IMI System''' (IIS) - Israeli Close Combat & Fighting Tactics used by Mossad's agents ]
* Operational Krav Maga
* Relations Between the Mossad and the Media
* Former chief of Mossad not Beware of Gaydamak
Richard Cavé

**Richard Cavé**, ki fèt 5 desanm 1976, se yon mizisyen ayisyen.

Se te youn nan twa (3) manm gwoup mizik yo rele **[[Carimi]]**.

## Biyografi
Li te mizisyen ayisyen nan gwoup CARIMI. Li konpoze mizik pou gwoup la, tankou *Fe'm kadow* ou ankò *por favor*.
Li kolabore atis antiyè kòm Tina Ly, Princess lover...

## Zèv li yo

## Referans

## Lyen deyò
Temps Présent

**Temps Présent** (tan Prezan - Sak ap pase kounye a) se yon emisyon kiltirèl ki ap vwayaje nan peyi pou montre pwoblèm ki genyen.

Emisyon sa difize pa TSR (Tele Swis Womand).

Li soti emisyon ki konsène Ayiti ak tout katastwòf ki te rive nan peyi a e ke ayisyen ap viv

## Ayiti
***Haïti, l'exode des affamés** (Paj pou gade video sa)
Nan repotaj sa, repotè yo pale de :

**Kriz finansyè kap frape fanmi ki pa gen gwo lajan, tout pri nouriti tankou diri, farin miltipliye pa twa, sak koze anpil pwoblèm pou moun kapab achte yo
**Pwoblèm nan fwontyè ak Dominikani : Ayisyen ki ale travèse fwontyè sa te fè l panse yo tap jwenn lavi miyò men genyen anpil ki maltrete paske yo pa gen papye, gen anpil ki twouve travay nan chan kann, nan kilès yo eksplwatè yo ap trete yo tankou esklav, tankou chyen, trennen nan pousyè; gen anpil ki ap boule kò yo nan konstriksyon, nan chantye men san yo pa peye oubyen yap mal viv, pa gen kote pou yo dòmi; gen anpil ki travèse fwontyè a ak tout fanmi yo, tout fanmi a twouve l nan menm pyèj sa, lajan yo peye yo pa menm ase pou ba yo manje, yo pa kapab ekonomize poutèt sa, gen anpil ki pa kapab ritounen lakay poutèt sa tou
Jean Marc Schomberg

**Jean Marc Schomberg**, rele Janmak, se yon chantè mizisyen ayisyen.

## Biyografi

## Pwojè

## Zèv yo

### Albòm
***Ti Son Kreole** (2008)

### Klip, video

### Tit
*Dega : “Misye Mechan” and “Koule Café” (2005)

### Tèks

## Referans
## Referans

## Lyen deyò
Kominote otonòm

**Kominote otonòm** se yon rejyon jewografik oubyen administratif ki ap jere l poukò l. Li gen endepandans administratif li.

## Referans

## Lyen deyò
Bonzouti

## Bonzouti
Bonzouti se ou sit Ayisyen ki nan Jakmèl(Jacmel).  Non saa vini de 2 mo kreyol "bon" "zouti" an franse ki siyifi "bon outils".  Bon zouti en kreyol vle di ou materyel ki bon ki ka byen travay. An kreyol yo ka kalifye nenpòt bagay de bon zouti. Depi li enteresan

Sit intenet bonzouti a se ou sit ou group jèn Jakmèl(Jacmel) kreye pou yo ka bay infomasyon sou sakap pase nan peyi d'Ayiti espesyalman nan Jakmèl(Jacmel).  Sou bonzouti   gen infòmasyon tou sou sa kap pase nan dyaspora Ayisyen an.

### Istorik

Se an 2001 de zanmi Goldoni Jean ak Jules Jean Karl panse pou yo ta met ou paj sou nèt la pou kanaval Jakmèl 2001 an pou ka pèmèt moun Jakmèl ki nan peyi etranje ka tande kanaval peyi dayiti.  Goldoni ki trouve sa interesan kreye sit sa ki rele mizik (en francais musique). Sa vrèman mache. Moun telman apresye travay yo, Goldoni di poukisa yo pa relel bonzouti. Yo te adopte non sa jiska se yo vinn travay you nouvo site en 2003 ki rele www.bonzouti.com

### Lis Ribrik ki sou bonzouti.com
* bay enfòmasyon sou Ayiti(Haiti) e sou Jakmèl(Jacmel) an patikilye
Jhonny Thermidor

**Jhonny Thermidor**, etidyan, Poet/Ekriven. Li jwenn piblikasyon depi li fin patisipe nan yon kontest jis li arive genyen yon nan poem li pibliye nan yon liv titre: refleksyon. li ekri liv poem ak fiction.  Apre li fin pibliye premier livs li yo titre *The Language Of Love* (*La Langue De L'amour*) e *A Deep Dream* (*Un Profond Reve*), Li dedikase tan li nan sa.
Klaus Ebner

**Klaus Ebner** (8 out 1964, Vyèn) se yon ekriven otrichyen ki ekri liv yo nan lang alman epi pwezi nan lang Katalan.

## Zèv li yo
### Liv
* 2007 ː *Lose*; kont yo (Alman), Edition Nove, Neckenmarkt, ISBN 978-3-85251-197-9
* 2008 ː *Auf der Kippe*; pwoz (Alman), Arovell Verlag, Gosau, ISBN 978-3-902547-67-5
* 2008 ː *Hominide*; woman (Alman), FZA Verlag, Vyèn, ISBN 978-3-9502299-7-4
* 2009 ː *Vermells*; pwezi (Katalan), SetzeVents Editorial, Urús, ISBN 978-84-92555-10-9
### Esè
* 2004 ː *Das Gfrett mit der Reform*; Literarisches Österreich no. 2/04 (magazin, ZVR 295943463), Vyèn 
* 2006 ː *Das Reizvolle der Prophezeiung*; Sterz no. 99 (magazin, GZ 02Z033378M), Graz 
* 2007 ː *Die Kunst ist der Anfang*; Literarisches Österreich no. 1/07 (magazin, ZVR 295943463), Vyèn
* 2007 ː *Von der Legende zur Modernität*; Literatur und Kritik no. 411/412 (ISSN 0024-466x), Salzburg
* 2007 ː *Die Freiheit ist eine Funzel*; Lichtungen no. 109 (ISSN 1012-4705), Graz
* 2007 ː *Die Stadt und das Meer*; *Reisenotizen*, FZA Verlag, Vyèn 2007, ISBN 978-3-9502299-4-3
* 2008 ː *Was blieb vom Weißen Ritter?*; Wordshop X - Wiener Werkstattpreis 2007, FZA Verlag, Vyèn
* 2008 ː *Josep Pla*; Zitig (revista online), Vyèn 
## Rekonpans
* 1982 ː Erster Österreichischer Jugendpreis, Vyèn
* 2004 ː La Catalana de Lletres 2004 – menció, Barcelona
* 2005 ː Feldkircher Lyrikpreis, Feldkirch
* 2007 ː Premio Internazionale di Poesia Nosside – menzione, Reggio Calabria
* 2008 ː Wiener Werkstattpreis 2007, Vyèn
## Lyen deyò
* / Pajwèb ofisyèl (Alman). (25-02-2009)
*  Biografi. Grazer Autorinnen Autorenversammlung (GAV). (25-02-2009)
*  Biografi, Schreiblust-Verlag, Almay. (25-02-2009)
*  Article complet de la Wikipédia française.
*  Complete article of the English Wikipedia.
Pwèm

Mwen grangou pou ou touche-m. Le ou trase dwet ou.
Desann sou bra-m, nan pla men-m.
Mwen femen je-m e gronde nan gran satisfaksyon.

Yon kichoy nan fon zantray mwen. Mwen santi-m vanyan e an form
e ko-m tresayi Kom mwen ta renmen eksperyanse ko-w, anko, e anko.

Vwa ou fe-m anvi devore-w. Santi bouch ou souplex avek bouch mwen.
Pou ou trase po-m, tete-m, ti vant mwen nan mitan janm mwen.
Se yon vorasite anvlimen. Yon grangou dechenen.

Se kom si ou te kimbe-m nan lespas.
Kelke pous lwen, telman proch, telman proch.

Tonne kraze-m! Le mwen we-w.
Ko-w ap glise sou pam. Se bol gres.
Santi ke-w pommen sou pwent dwet mwen.
Sou yon rit tanbou guinen. Mwen anvi eksperyanse
anko, anko, e anko.

Mariam Kabir
Pent

**Pent** se yon non komen oswa pi raman yon non pwòp, ki ka refere a :

## Atizay ak metye

* Pent, yon pwofesyon ki gen rapò ak penti atistik ;
* Pent kay, yon komès ki gen rapò ak penti kay ;
* Pent dekoratè, yon pwofesyon ki gen rapò ak dekorasyon (siy ki pentire, twonpew je, fo mab oswa ( chiqueté marble ), faux bwa, panoramik, dekorasyon machin, elatriye. ).

## Astwonomi

* Pent, yon konstelasyon Emisfè Sid ki fèb vizib ;

## Toponimi

* Pent, se yon komin franse nan depatman Jura, nan rejyon Franche-Comté .
Nickenson pru' dhomme

non: nickenson pru'dhomme 
nationalite: haitien 
langue: creole, francais, anglais

nickenson pru' dhomme se youn jenne atist aysyen li se kon jwe piano comme de l'eau a boire li te nan jazz zenglen apre kek tan li komanse fe misik pou knot li. li se youn nan moun ki fe ki pale te timoun ki nan lari a. li  fe anbann mizik aysyen et li gen kek ki fe an de lang anglais et francais et creole tou. en l'anne 2005-2006 life youn album li gen youn misik ki pale sou zanmi. li se youn bell mizik se vre men te gen youn jenne atit aysyen ki rele stanley ki refe mizik sa depi le a anban moun tande pito. men nickenson gen yon bon vwa a chante li fe yon chante ki rele you are the one
Anbasad Dànmak an Otawa

**Anbasad Dànmak an Okanada** *(Dànwa: Danmarks Ambassade, Ottawa)* se anbasad Dànmak Okanada. Se abite nan biwo 450, 47 Clarence Street, an Otawa, lakapital Kanada. Poul Erik Dam Krisensen se Anbasadè Dànwa (depi Jiyè nan lane 2007). 

Dànmak genyen konsila segondè yo nan lavil Kanadyen sa yo: Calgary, Edmonton, Halifax, Iqaluit, Monreyal, Regina, Saint John, St. John's, Towonto, Vancouver ak Winnipeg. 

## Referans

## Lyen deyò
* Sit ofisyèl pou Anbasad Dànmak an Okanada
Giurtelecu Şimleului

**Giurtelecu Şimleului** se yon vil nan peyi Woumani, Ewòp. 

## Demografi

## Istwa

## Referans

## Lyen deyò
 
*  https://web.archive.org/web/20151213160859/http://www.donau-archaeologie.de/doku.php/kataloge/grabkatalog/g/giurtelec
* http://www.mek.oszk.hu/04700/04750/html/293.html
* https://web.archive.org/web/20090122042840/http://sebok1.adatbank.transindex.ro/legbelso.php3?nev=Szilagy 
* http://ro.wikisource.org/wiki/Legea_nr._2/1968,_republicat%C4%83_%C3%AEn_1981/Anexa_1_-_Jude%C5%A3ul_S%C4%83laj
* https://web.archive.org/web/20090201171531/http://harta.infoturism.ro/Romania/Salaj/harta_Salaj.php 
* http://www.photomagazine.ro/galeriefoto/pic_detail.php?image=7228&categ=9 
* https://web.archive.org/web/20160303210451/http://www.cimec.ro/scripts/Monumente/Culte/detaliu.asp?k=31123-1
* https://web.archive.org/web/20070818170551/http://www.cjsj.ro/localitati/giurtelecusimleului.html 
* http://www.simleusilvaniei.ro/prezentare_personalitati_15.php 
* http://www.hiszi-map.hu/catalog/displayimage.php?pid=2337&fullsize=1
* https://web.archive.org/web/20110819095416/http://www.revistatransilvania.ro/arhiva/2008/pdf/numarul2/art06.pdf 
* http://www.magazinsalajean.ro/index.php?cmd=article&artid=1925 
* http://www.arhivelenationale.ro/images/custom/image/Pdf-uri/DJAN-uri/DJAN_Salaj_fonduri_si_colectii_date_in_cercetare.pdf
Jean Venel Casseus

**Jean Venel Casseus**, ki fèt 21 oktòb 1982, se yon jounalis ayisyen. 
## Biyografi
Manman Jean Venel Casseus se Nanotte Antoine. Papa li se Vezael Casseus. Li gen de ti frè : John Herby ak John Leighton. Li marye avèk Dapheney Cange Casseus. Yo gen twa pitit fi ki rele Sarah, Manoah ak Adassah.

Jean Venel Casseus te fè yon kout pasaj nan lane 2002 nan radyo Haiti Inter, avan li te antre nan radyo Kiskeya. Pandan evènman 2003-2004 yo, li se te yonn nan pi gwo jounalis-repote ki te gen nan lari. Jou ki te 5 desanm 2003 a nan fakilte syanzimen, patizan pouvwa anplas la te agrese li epi pran tout materyèl travay li. Pandan peryòd sa Jean Venel Casseus te prezan nan tout manifestasyon, tout ti kwen ak rekwen kote ki gen enfòmasyon ki te ka sove lavi omwens yon moun. Risk sa yo lakoz li malad nan je jodi. San di petèt se efe tout gaz lakrimojen li te respire pandan peryòd sa.

An jiyè 2004, Jan Venel Casseus te travese nan radyo Caraibes FM, radyo ki pi popilè nan kapital la. Se la tout bon vre, gran piblik la ta pral dekouvri polivalans jen gason sa. Repotaj li yo toujou orijinal. Sa ki lakoz yo toujou make anpil moun menm jounalis parey li ki trete dosye a tou.

An oktòb 2004, se li ki te reyalize premye gwo repòtaj ki fèt sou zafè operasyon Bagdad la. Lo sa ak jounalis Barais Jean-Louis li te monte anwo bele al entevyouve tout chèf de fil mouvman sa ki voye plizyè krityen vivan nan peyi san cho. Pou li te rive gen akse ak lote operasyon Bagdad yo, Jean Venel Casseus te oblije fè tèt li pase pou yon jounalis afriken paske nan moman sa mesye operasyon Bagdad yo pa te vle tande pale de jounalis radyo Caraibes.

Jean Venel Casseus se tou yon kreyatè, yon zanmi lakilti. Pandan fen ane 2004 a li inisye nan radyo Karayib yon kronik kiltirèl ki rele Caraibes Cultirelle. Kronik sa ki pase chak jou se premye nan sans sa nan radyo an Ayiti. Se te yon defi. Anpil moun te toujou rete kwe li enposib pou rive kenbe pandan lontan yon kronik kiltirèl chak jou. Defi Jean Venel Casseus rive leve paske sa fe deja plizyè lane depi kronik lan ap mache. Se dayè kronik kiltirèl ki pi popilè nan peyi a.

Jean Venel Casseus se yon jen ki dinamik. Li ap chèche aprann epi mennen aktivite tout kote. An desanm 2006 li fòme avèk kèk zanmi "Gwoup Kominikate pou Pwomosyon, Aksyon ak Solidarite (Gwoup COMPAS). Se yon enstitisyon ki travay nan domèn kominikasyon sosyal ak lwazi. Li sitou ankadre jèn atis yo epi fè travay ki ale nan san entegrasyon ak patisipasyon tout moun nan sosyete a.

Jean Venel Casseus toujou renmen di "Rapo moun ak moun se bagay ki pi enpòtan nan lavi, chak fwa 2 moun pataje yon ti moman kozman sa bay lavi plis sans".

Depi 2012 li se Direktè Kominikasyon nan Ministè Defans Dayiti.

## Zèv li yo
* 2018 : *Il suffit ton regard*

## Referans

## Lyen deyò
* Pwofil Jean Venel Casseus sou viadeo
* Pajwèb Gwoup COMPAS sou groupecompas.com