open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Soup joumou

Soup joumou se youn nan kalite soup ki egziste. Se yon soup ki fèt a baz joumou, nan peyi Ayiti.

Soup sa a gen anpil enpòtans depi endepandans yo. Chak premye janvye soup joumou se prensipal pla nan tout kizin nan peyi sa a nan lide pou make endepandans yo.

Soup joumon se yon patrimwàn pou tout Ayisyen. Enpòtans li nan listwa pèp sila, li gen yon valè senbolik ki simante relasyon nan mitan tout Ayisyen.

Chak premye janvye, ki se jou fèt endependans Ayiti pap pase pou yon fanmi pa reyini tout manm li pou pataje yon chodyè soup joumou. Soup joumou se soup libète, pawòl sa makonnen ak eksperyans zansèt nou yo te fè ak soup joumou nan moman ki te swiv endepandans peyi a. Se rezon ki eksplike yon Ayisyen pap pase joudlan san li pa bwè yon bòl soup joumou.

## Resèt
Se yon soup ki fèt ak joumou plis lot engredyan tankou

espageti, kawòt, poul peyi, vyann bèf, chou,pòmdetè, navè, elatriye...

Etap preparasyon an

1- Netwaye poul la ak vyann bèf la, byen sizonnen epi mete yo chak bouyi apa nan yon chodyè jistan yo prèske kwit.

2- Nan yon lòt chodyè, kale joumou an epi mete l bouyi ak yon ti sèl.

3- Lè joumou an kwit, desann li sou dife a, pile l, pase l nan paswa.

4- Mete dlo joumou an sou dife nan yon gwo bonm, mete bon valè dlo ladann.

5- Nan dlo joumou an, ajoute pòmdetè, yanm ak bannann rache an wonn men moso yo pa dwe twò gwo.

6- Ajoute epis pile ak piman dous, piman, seleri, boukè gani, piman pike, sèl ak bè kizin.

7- Apre yon bouyon, ajoute kawòt rache an wonn, navè ak chou a. Ajoute pat yo (vèmisèl, makawoni oswa espageti).

8- Lè tout engredyan yo prèske kwit, ajoute vyann yo. Kite yo pran yon bouyon. Mete ti asid zoranj si pou plis gou. Apre sèvi soup la cho.

## Referans

## Lyen deyò
* Resèt detaye Soup joumou
* Soup joumou sou kednycuisine.com
* Manger créole : une affirmation identitaire sou lenouvelliste.com
Aransò

**Aransò** se yon pwason ki rele aran, yo seche epi flanbe. Yo itilize l nan kuizin pou prepare espageti, pate kòde ak yon latriye lòt manje ankò.

#### Historisite
**Aransò** se yon senp pwason deseche.

## Referans

## Lyen deyò
Dous makòs

**[[Dous]] makòs** se yon bonbon  ki pa gen anpil koulè, ki gou, ki gen fòm rektang yo fèl ak  bon lèt  bèf ak sik.Ti koulè Mason an se sobrino ki bay li.

## Preparasyon
Yo melanje tout bagay yo fè li yo tou cho : pandan lèt la ap bouyi, yo ajoute sik la yo brase l ladan l. Li genyen senk kouch ou ka wè tankou liy dwat, sa vle di koulè krèm nan separe ak de lòt koulè, ki se wòz ak mawon. Yo mete chokola, esans vani, poud woz brase nan kleren. Yo vide tout nan yon moulen ki fèt ak bwa. Lè l fin frèt nèt, li vin tounen yon pat ki kapab koupe ak men ak yon kouto ki pa menm bezwen file. Pa bezwen gen okenn gwo enstalasyon pou fè Dous makòs : chodyè, gwo kiyè bwa, boukan ki limen nan yon fwaye dife.

## Espesyalite jewografik
Dous makòs se espesyalite nan kizin Tigwav. Yo manje l nan peyi Ayiti ak lòt yo kote ayisyen pote li. Se yon patrimwàn nan manje vil Tigwav, li make idantite vil la, se pou sa yo fè Kanaval ki pote non « Kanaval Dous Makòs ». Li rete  tradisyon popilè ki devlope nan fanmi an.

## Referans

## Lyen deyò
Soup

Soup se yon manje ki fèt jeneralman avèk pen men se pa sèlman pen. Nou gen plizyè kategori soup tankou soup pen, soup joumou, elatriye...

Anpil kote sitou ann Ayiti soup konn itilize tankou yon aperitif. Sa vle di yo sèvi li avan granrepa, donk soup la louvri apeti moun.

## Referans

## Lyen deyò
Doukounou

Doukounou an se yon manje lakay.

Doukounou se yon manje ki fè pati kizin ayisyèn an. Li fèt avèk farin mayi, siwo kann. Yo bwase li jiskaske li fè yon pat...men "m pat sa a yo mete li nan yon fèy bannann ki pwòp. Mare sintil avèk kòd bannan lan."

## Referans

## Lyen deyò
Pate kòde

## Kisa pate kòde a ye?
Pate kòde a se yon fridòdòy yo fè nan fritay ayisyen. Se yon manje cho ou ka jwenn nan bak fritay machann ki ap vann bò lari. Gen moun ki konn pran plezi fè li lakay yo pou yo manje avèk fanmi ak zanmi.Se yon bagay pou manje ki fèt ak farin Frans, oswa farin mayi, sa pral depann de gou moun kap kwit li a, oswa de gou moun ki pral manjel la.

## Avèk kisa yo fè li?
Yo fè li avèk farin, dlo, sèl, aransò, ze bouyi, vyann moulen, zonyon, tomat, elatriye.

## Kijan yo fè li?
Pate kòde pa difisil pou fèt. Li gen 2 eleman prensipal : yon pat, avèk yon fas pou w mete andan li. Pou w fè pat la, ou dwe pran yon kantite dlo, mete yon ti sèl ladan li ki pa twòp, brase li jouktan ti sèl la fin fonn. Mete farin nan nan dlo a ti kal pa ti kal jouktan pat la kòmanse ka kenbe kò li. Mete yon ti lwil nan pat la pou li pa twò kole nan men w lè w ap petri li. Pou w petri li, ou kapab itilize yon plato avèk yon woulo ki fèt avèk bwa, aprèsa, kite pat la poze pandan kèk minit pou li ka rale. Pandan tan sa, kòmanse prepare fas la, wap rache aransò a mete nan yon bòl, kale ze bouyi a, kraze li mete nan bòl la avèk tout vyann moulen an, rache zonyon an avèk tomat la mete ladan li, melanje li avèk yon ti epis pile, mete yo ti lwil ladan li, ou ka mete yon ti magi bè tou si ou vle, mete yon ti vinèg epi brase li. Mete li nan yon veso ou ka mete sou dife, epi pase kiyè ladan li tout tan lap chofe pandan 2 ak 3 minit, aprèsa desann li. Kounye a, koupe pat la pa ti moso, ouvri pandan wap ba li yon fòm ronn, mete yon kiyè fas nan mitan pat la epi fèmen li yon fason pou li gen fòm yon mwatye lalin. Bat pou w byen fèmen li pou fas la pa parèt deyò. Mete yon chodyè sou dife, mete lwil ladan li pou li cho, epi mete pate a fri ladan li.

## Referans

## Lyen deyò
* Pate kòde sou lenouvelliste.com
* Pate kòde - Pate Chodyè sou recettes-haitiennes.com
Vyann moulen

Vyann moulen an se yon vyann yo pase nan yon machin pou moulen li tikal pa tikal.

## Referans

## Lyen deyò
Offenbach

**Offenbach** se vil nan peyi Almay.

## Jewografi
Sitiye sou rivaj la nan sid rivyè Main, Offenbach gen fontyè avèk plizyè katye nan Frankfurt.
## Istwa
## Ekonomi
Vil la se sant endistri a kwi nan Almay.

## Pèsonalite
* Jacques Offenbach (1819-1880), konpozitè ak vyolonsèlis alman natiralize franse, ki fèt nan Koloy ak lontan viv nan Offenbach.
## Galeri

Imaj:Offenbach Rumpenheimer Schloss a.jpg|Chato Rumpenheim
Imaj:Offenbach 1.jpg|Legliz fransèz ak "City Tower" (120 mèt)
Imaj:Offenbach Isenburger Schloss d.jpg|Chato Isenburg
Imaj:Offenbach Bieberer Aussichtsturm.jpg|"Tour Bieber"
Imaj:Diba stadion offenbach 06.JPG|Teren espò "Bieberer Berg"
Imaj:Offenbach Hills.jpg|"Offenbach Hills"


## Referans

## Lyen deyò
* Sitwèb ofisyèl Offenbach am Main
Charles Aznavour

**Charles Aznavour** (nan ), non nesans **Shahnourh Varinag Aznavourian** (nan ) (22 me 1924, Pari - 1e oktòb 2018, Mouriès (Bouches-du-Rhône)), se yon otè-konpozitè-entèprèt, aktè ak ekriven franko-amenyen.

Pandan yon karyè ki kòmanse an 1946, li anrejistre prèske mil de san chante ki konpoze nan plizyè lang: franse, anglè, italyen, panyòl, alman, amenyen (*Yes kou rimet'n tchim kidi*), napoliten (*Napule amica mia*), ris ak dènyèman an kabil. Li te ekri oswa ko-ekri yon milye konpozisyon mizikal, pou tèt li oswa pou lòt atis.

Li se youn nan chantè franse ki pi rekonèt nan mond frankofòn lan. CNN te konsakre Charles Aznavour « chantè varyete pi enpòtan nan XXe syèk la » ak Time Magazine devan Bob Dylan, Frank Sinatra oswa Elvis Presley.

## Biyografi
## Zèv li yo
### Diskografi
Atik detaye ː Diskografi Charles Aznavour
### Fimografi
Atik detaye ː Fimografi Charles Aznavour
#### Dokimantè anlè Charles Aznavour
* 1989 : *Charles Aznavour - Arménie 1989* (1). Konsènan èd imanitè Aznavour bay nan Ameni, peyi a nan fanmi li aprè Tranblemanntè 1988 nan peyi Ameni.
* 1994 : *[[Noël à Vienne III]]*. Yon konsè Nwèl avèk Aznavour, Plácido Domingo ak Sissel Kyrkjebø, avèk Symphonie de Vienne dirije pa chèf òkès kroyat Vjekoslav Šutej.
* 2007 : *Making of Colore Ma Vie*. Yon pèfòmans ki akonpaye distribisyon albòm estidyo anrejistre pa Aznavour *Colore Ma Vie*. Filmé à La Havane et à Paris, il montre sa collaboration avec Chucho Valdez.
* 2017 : *Charles Aznavour L’intégrale*
### Teyat, operèt
* 1933 : Dansè nan Théâtre du Petit Monde.
* 1933 : Diverses productions nan "Théâtre des Champs-Élysées", nan Théâtre Marigny ak nan Odéon, Alcazar ak "Casino de Paris".
* 1935 : *Margot* pa Édouard Bourdet, realize pa Pierre Fresnay, Théâtre Marigny.
* 1957 : *L'Apprenti fakir* pa Jean Marais, koregrafi ak reyalizasyon pa Georges Reich, pawòl Charles Aznavour, mizik Jeff Davis, Théâtre de la Porte-Saint-Martin.
* 1965 : *[[Monsieur Carnaval]]* liv ekri pa Frédéric Dard, mizik Charles Aznavour ak Mario Bua, realize pa Maurice Lehmann, Théâtre du Châtelet.
## Referans

## Lyen deyò
* Charles Aznavour sou IMDb
* Sitwèb ofisyèl Charles Aznavour
* Charles Aznavour sou allmusic.com
* Charles Aznavour sou songhall.org
Bob Dylan

**Robert Allen Zimmerman**, rele **Bob Dylan**, , ki fèt 24 me 1941 nan Duluth nan Minnesota (Etazini),, se yon otè-konpozitè-entèprèt, mizisyen, pent ak powèt ameriken. Li se youn nan pi gwo atis nan mizik popilè.

## Biyografi
## Zèv li yo
### Diskografi
Atik detaye ː Diskografi Bob Dylan

* 1962 : *[[Bob Dylan (albòm)|Bob Dylan]]*
* 1963 : *[[The Freewheelin' Bob Dylan]]* (*)
* 1964 : *[[The Times They Are a-Changin']]*
* 1964 : *[[Another Side of Bob Dylan]]* (*)
* 1965 : *[[Bringing It All Back Home]]* (*)
* 1965 : *[[Highway 61 Revisited]]* (*)
* 1966 : *[[Blonde on Blonde]]* (*)
* 1967 : *[[John Wesley Harding]]* (*)
* 1969 : *[[Nashville Skyline]]* (*)
* 1970 : *[[Self Portrait]]*
* 1970 : *[[New Morning (albòm)|New Morning]]*
* 1973 : *[[Pat Garrett and Billy the Kid]]*
* 1973 : *[[Dylan (albòm, 1973)|Dylan]]*
* 1974 : *[[Planet Waves]]* (*)
* 1975 : *[[Blood on the Tracks]]* (*)
* 1975 : *[[The Basement Tapes]]* (*)
* 1976 : *[[Desire (albòm, Bob Dylan)|Desire]]* (*)
* 1978 : *[[Street-Legal]]* (*)
* 1979 : *[[Slow Train Coming]]* (*)
* 1980 : *[[Saved (albòm)|Saved]]*
* 1981 : *[[Shot of Love]]*
* 1983 : *[[Infidels]]* (*)
* 1985 : *[[Empire Burlesque]]*
* 1986 : *[[Knocked Out Loaded]]*
* 1988 : *[[Down in the Groove]]*
* 1989 : *[[Oh Mercy]]* (*)
* 1990 : *[[Under the Red Sky]]*
* 1992 : *[[Good as I Been to You]]*
* 1993 : *[[World Gone Wrong]]*
* 1997 : *[[Time Out of Mind]]*
* 2001 : *[[Love and Theft]]* (*)
* 2006 : *[[Modern Times (albòm, Bob Dylan)|Modern Times]]*
* 2009 : *[[Together Through Life]]*
* 2009 : *[[Christmas in the Heart]]*
* 2012 : *[[Tempest (albòm, Bob Dylan)|Tempest]]*
* 2015 : *[[Shadows in the Night]]*
* 2016 : *[[Fallen Angels (albòm, Bob Dylan)|Fallen Angels]]*
* 2017 : *[[Triplicate (albòm, Bob Dylan)|Triplicate]]*
* 2020 : *Rough and Rowdy Ways*
* 2023 : *Shadow Kingdom*

(*) Albòm ki te remasterize ak redite nan vèsyon Sipè Odyo CD.
### Fimografi
#### Fim
* 1973 : *[[Pat Garrett et Billy le Kid]]*, pa Sam Peckinpah : Alias
* 1978 : *Renaldo and Clara*, pa Bob Dylan : Renaldo
* 2003 : *[[Masked and Anonymous]]*, pa Larry Charles : Jack Fate (tou ko-senaris)
#### Dokimantè
* 1967 : *Festival*, pa Murray Lerner
* 1972 : *[[Dont Look Back]]*, pa D.A. Pennebaker
* 1972 : *George Harrison and Friends : [[The Concert for Bangladesh (fim)|The Concert for Bangladesh]]*, pa Saul Swimmer
* 1973 : *Eat The Document*, pa D.A. Pennebaker
* 1978 : *[[La Dernière Valse (fim, 1978)|La Dernière Valse]]*, pa Martin Scorsese
* 1990 : *Hearts of Fire*, pa Richard Marquand
* 2005 : *[[No Direction Home]]*, pa Martin Scorsese
* 2007 : *The Other Side of the Mirror: Bob Dylan Live at the Newport Folk Festival 1963–1965*, pa Murray Lerner
### Ekspozisyon sou Bob Dylan
* 2012 : « Bob Dylan, l'explosion rock 61-66 », Pari, Cité de la musique, soti 6 mas rive 15 jiyè 2012
## Referans

## Lyen deyò
* Bob Dylan sou IMDb
* Sitwèb ofisyèl Bob Dylan
* Bob Dylan sou discogs.com
* Bob Dylan sou poets.org
En tierras salvajes

***En tierras salvajes*** se yon telenovela meksiken pwodui pa Salvador Mejía pou Televisa ak difize pa Las Estrellas nan lane 2017.
## Aktè
* Claudia Álvarez kòm Isabel Montalbán de Otero
* Cristian de la Fuente kòm Daniel Otero Rivelles
* Diego Olivera kòm Aníbal Otero Rivelles
* Horacio Pancheri kòm Sergio Otero Rivelles
* Ninel Conde kòm Carolina Tinoco Cruz
* César Évora kòm Arturo Otero
* Daniela Romo kòm Amparo Rivelles de Otero
* Lisardo kòm Carlos Molina
* Ximena Córdoba kòm Olga Guerrero / Irene Ávila 
* Salvador Pineda kòm Amador Morales
* Nerea Camacho kòm Alejandra Rivelles Zavala
* Emmanuel Palomares kòm Uriel Santana
* Martha Julia kòm Alba Castillo Ortega de Escamilla
* Fabián Robles kòm Víctor Tinoco Cruz
* Jackie Sauza kòm Teresa Castillo
* Maricruz Nájera kòm Rosa
* Miguel Ángel Biaggio kòm Fidel Molina
* Claudia Echeverry kòm Carmen
* Elías Meza kòm Adrián Tinoco Cruz / Adrián Molina Tinoco
* Jonnathan Kuri kòm Iker Morales
* Jessica Decote kòm Elisa Molina
* David Palacio kòm Padre Blas
* Lucas Bernabé kòm Andrés Santana
* Daniela Álvarez kòm Regina Negrete
* Luis Xavier kòm Rodolfo Escamilla
* Marco Zetina kòm Gerardo
* Silvia Manríquez kòm María Ortega
* Santiago González kòm Claudio Ibargüengoitia
* Marco León kòm Renato Lascuráin
* Antonio Monroy kòm Sabino, chamán
* Liz Gallardo kòm Silvia Torres
* Ricardo Vera kòm Juez
* Yuvanna Montalvo kòm Itzel
* Ernesto Gómez Cruz kòm Abuelo de Itzel

## Referans

## Lyen deyò
* En tierras salvajes sou IMDb
* Sitwèb ofisyèl En tierras salvajes sou lasestrellas.tv
Ak nesans (Batistè)

Yon ak nesans oubyen batistè se yon dokiman jiridik ki sètifye nesans yon moun. Batistè a ap pemèt ou realize yon pakèt demach administrativ tankou fè paspò, ale lekòl ak marye.

## An Ayiti
An Ayiti yo rele ak nesans la pi souvan batistè, se yon dokiman wap jwenn lakay yon ofisye eta sivil ki travay anndan yon biro eta sivil. Batistè a se premye papye enpòtan yon ayisyen kapab genyen pou idantifye l.  

## Nòt ak Referans

## Lyen deyò
*  Sen Lwi di Sid, batistè
Emmanuel Sarki

**Emmanuel Sarki**, ki fèt 26 desanm 1987 nan Kaduna (Nijerya), se yon foutbalè entènasyonal ayisyen, orijin nijeryàn. Li jwe nan pòs elye dwa.
## Biyografi
Sou 11 fevriye 2013, li siy yon kontra ak klib la Wisla Cracovie, nan premyè divizyon polonèz.

Avèk ekip Ayiti, li patisipe nan Coupe caribéenne des nations 2014.

## Palmarès

## Referans

## Lyen deyò
* Emmanuel Sarki sou national-football-teams.com
El amor de mi vida

***El amor de mi vida*** se yon telenovela meksiken pwodui pa Argos Comunicación pou TV Azteca ant 1998 ak 1999.
## Aktè
* Claudia Ramírez kòm Ana Valdez
* José Ángel Llamas kòm Daniel Suárez
* Verónica Merchant kòm Clarisa Villaseñor
* Ernesto Gómez Cruz kòm Faustino Valdez
* Ana Ofelia Murguía kòm Mamá Lupe
* Martha Navarro kòm Ofelia de Valdez
* Eileen Abad kòm Patricia
* Patricio Wood kòm Elías Mendoza
* Rafael Sánchez-Navarro kòm Miguel Ángel Castañeda
* Jesús Ochoa kòm Leopoldo Mirabal
* Roberto Sosa kòm El Chino
* Martín Altomaro kòm Aníbal
* Emilio Guerrero kòm Cabrera
* Patricia Llaca kòm Angela
* Eugenia Leñero kòm Mayra
* Enoc Leaño kòm Anselmo
* Eliana López kòm Rocío
* Diego Luna kòm Claudio Mendoza
* Liat Heras Sclar kòm Ana Elisa
* Raúl Méndez kòm Rodrigo
* Daniel Martínez kòm Darío
* Ari Telch kòm Jorge
* Mercedes Olea kòm Adriana
* Alejandra Prado kòm Silvia
* Gabriela Canudas kòm Pilar
* María Rojo kòm Sagrario Verti
* Ana Laura Espinosa kòm Irma Langarica
* Juan Carlos Remolina
* Abe Heras Sclar kòm Diego
* Dora Cordero
* Juan Carlos Barreto kòm Luis
* Rosa Furman 
* María del Carmen Farías
* Salvador Zerboni
## Referans

## Lyen deyò
* El amor de mi vida sou IMDb
* El amor de mi vida sou alma-latina.net
Cathy Rosier

**Catherine Léro**, rele **Cathy Rosier**, ki fèt 2 janvye 1945 nan Fòd Fwans nan Matinik (Frans) epi ki mouri 17 me 2004 nan Marrakech (Mawòk), se yon aktris fransèz.

## Biyografi
## Zèv li yo
### Sinema

* 1967 : *[[Le Samouraï]]* de Jean-Pierre Melville : Valérie, pyanis
* 1968 : *[[Faites donc plaisir aux amis]]* de Francis Rigaud : sekretè
* 1969 : *[[Le Dernier saut]]* d'Édouard Luntz : Florence
* 1970 : *[[Macédoine (fim)|Macédoine]]* de Jacques Scandelari : Hélène
* 1970 : *[[Boulevard du rhum]]* de Robert Enrico : Diana
* 1971 : *[[Chronique d'un couple]]* de Roger Coggio : Frédérique
* 1972 : *[[Le Mataf]]* de Serge Leroy : Cathy Mondor
* 1978 : *[[Chap'la]]* de Christian Lara : Hélène Rodier

### Televizyon
* 1976 : *[[La Poupée sanglante (seri)|La Poupée sanglante]]*, feyton televizyon pa reyalizatè Marcel Cravenne
* 1978 : *[[Sam et Sally (seri)|Sam et Sally]]*, feyton televizyon, epizòd *Lili*, pa reyalizatè Nicolas Ribowski

## Referans

## Lyen deyò
* Cathy Rosier sou IMDb
Karyme Lozano

**Karyme Lucía Lozano Carreno**, rele **Karyme Lozano**, ki fèt 3 avril 1978 nan Meksiko (Meksik), se yon aktris meksikèn.

Li selèb pa telenovela nan Canal 2 nan antrepriz televizyon meksikèn, Televisa.

## Biyografi
## Zèv li yo
### Telenovela
* 2013-2014 ː *[[Quiero amarte]]* ː Amaya Serrano Martínez / Florencia Martínez de Serrano
* 2012 ː *[[El talismán (telenovela)|El talismán]]* ː Mariana Aceves de Ibarra
* 2006-2007 ː *[[Amar sin límites]]* ː Azul Toscano
* 2005-2006 ː *[[Soñar no cuesta nada (telenovela)|Soñar no cuesta nada]]* ː Emilia Olivares
* 2003 ː *[[Niña amada mía]]* ː Isabela Soriano Rivera
* 2001-2002 ː *[[El Manantial (telenovela)|El Manantial]]* ː Bárbara Luna
* 1999-2000 ː *[[Tres mujeres]]* ː Fátima Uriarte Saraldi
* 1997 ː *[[El secreto de Alejandra]]* ː Vanessa 
* 1997 ː *[[Pueblo chico, infierno grande (telenovela)|Pueblo chico, infierno grande]]* ː Braulia Felicitas María de la Salud
* 1996 ː *[[Confidente de secundaria]]* ː Marilú
* 1995 ː *[[Si Dios me quita la vida]]* ː Esther "Teté" Román 
* 1994-1995 ː *[[Volver a empezar (telenovela, Meksik)|Volver a empezar]]* ː Liliana de Zares

### Seri televizyon
* 2017 ː *[[Kevin Can Wait]]* ː Maritza
* 2009 ː *[[Tiempo final (Fox)|Tiempo final]]* (Seri tv) epizòd "Testigo"
* 2009 ː *[[Mujeres asesinas (Meksik)|Mujeres asesinas 2]]* ː Ana Beltrán ("Ana y Paula, ultrajadas")
* 1997 ː *[[Mujer, casos de la vida real]]*

### Sinema
* 2012 ː *[[Cristiada (fim)|Cristiada]]* ː María del Río
* 2009 ː Pepe & Santo vs. América* ː Isabel
* 2004 ː *Bandido* ː Rosalía 
* 2004 ː *Desnudos* ː Diana 
* 2003 ː *Ladies' Night* ː Mujer policía 
* 2003 ː *El hecho imposible*
=== Teyat ===
* 1998 ː *Anastasia, la leyenda'' ː Anastasia
## Referans

## Lyen deyò
* Karyme Lozano sou IMDb
* Karyme Lozano sou esmas.com
Lourdes Reyes

**María Lourdes Reyes Barragán**, rele **Lourdes Reyes**, ki fèt 15 jen 1972 nan San Luis Potosí (Meksik), se yon aktris meksikèn.
## Biyografi
## Zèv li yo
### Telenovela
* 2017 : *[[Señora Acero|Señora Acero 4, La Coyote]]* : Cayetana Acosta de Roca
* 2017 : *[[La doble vida de Estela Carrillo]]* : Luisa Almeida 
* 2016 : *[[Mujeres de negro (telenovela)|Mujeres de negro]]* : Rita Kuri
* 2016 : *[[Corazón que miente]]* : Rafaela Del Moral Sáenz de Ferrer
* 2015 : *[[Señora Acero]]* : Cayetana Acosta de Roca
* 2013-2014 : *[[Las trampas del deseo]]* : Roberta Jáuregui
* 2012-2013 : *[[La mujer del vendaval]]* : Ilse Sánchez
* 2012 : *[[Infames]]* : Yalda "Maga" Adam
* 2011 : *[[Ni contigo ni sin ti]]* : Doktè
* 2008-2009 : *[[Juro que te amo]]* : Malena de Fregoso
* 2006 : *[[Rebelde (telenovela)|Rebelde]]* : Julia Lozano
* 2005 : *[[Piel de otoño]]* : Claudia Lambarri
* 2005 : *[[Sueños y caramelos]]* : Selene de Monraz
* 2003 : *[[De pocas, pocas pulgas]]* : Rocío Montes de Fernández
* 2000-2001 : *[[Por un beso]]* : Estela Hidalgo
* 2000 : *[[Amigos x siempre]]* : Melissa Escobar #2
* 1999 : *[[Por tu amor]]* : María Fernanda "Marifer" Cifuentes Álvarez
* 1998-1999 : *[[Camila (telenovela)|Camila]]* : Selene Olivares
* 1997-1998 : *[[Sin ti (telenovela)|Sin ti]]* : Ángeles Rubio-Castillo
* 1996 : *[[Confidente de secundaria]]* : Renata
* 1995-1996 : *[[María la del barrio (telenovela)|María la del barrio]]* : Lic. Elba Sánchez
* 1995 : *[[Bajo un mismo rostro]]* 
* 1994-1995 : *[[Agujetas de color de rosa]]* : Laura
### Pwogram televizyon
* 2017 : *[[Ingobernable (seri)|Ingobernable]]* : Sofia
* 2016 : *[[Dios Inc. (seri)|Dios Inc. ]]* : Miriam
* 2011 : *[[Capadocia (seri)|Capadocia]]* : Nuria Arjona
* 2010-2018 : *[[La rosa de Guadalupe]]* : Alma / Judith / Nora / Adriana / Atenas / Leonor
* 2009 : *[[Los simuladores (seri)|Los simuladores]]* : Elisa
* 2009 : *[[Mujeres asesinas (Meksik)|Mujeres asesinas]]* : Diana Alvarado
* 2007 : *[[Metropolis|Metropolis revista 4tv]]* : prezantatris
* 2001-2004 : *[[Mujer, casos de la vida real]]*
* 1999 : *[[¿Qué nos pasa?]]* 
* 1993 : *[[Televiteatros (seri)|Televiteatros]]*
## Referans

## Lyen deyò
* Lourdes Reyes sou IMDb
Soñar no cuesta nada (telenovela)

***Soñar no cuesta nada*** se yon telenovela ameriken pwodui pa Venevisión International nan lane 2005. Li baze sou yon istwa ekri pa Verónica Suárez.
## Aktè
* Karyme Lozano kòm Emilia Olivares Álvarez
* Cristian de la Fuente kòm Felipe Reyes Retana
* Laura Zapata kòm Roberta Pérez viuda de Lizalde
* Olivia Collins kòm Estela Olivares Álvarez
* Ariel López Padilla kòm Jonás Reyes Retana
* Mirela Mendoza kòm Mónica Hernández Rosas
* Maríalejandra Martín kòm Olivia Rosas de Hernández
* Arap Bethke kòm Bobby
* Joemy Blanco kòm Lucy
* Geraldine Bazán kòm Liliana Reyes Retana
* Víctor Cámara kòm Arturo Hernández
* Graciela Döring kòm Carlota Olivares Álvarez
* Andrés García Jr kòm Luis Betancourt Carmona
* Rodrigo Mejía kòm Mauricio Lizalde
* Susan Vohn kòm Michelle Lizalde
* Tatiana Capote kòm Matilde Lizalde
* Orlando Fundichely kòm Ricardo Reyes Retana
* Omar Ávila kòm Javier Reyes Retana
* Carmen Daysi Rodríguez kòm Andrea Lizalde
* Jéssica Cerezo kòm Jazmin
* Ivelin Giro kòm Renata
* Adrián Mas kòm Rodrigo
* Orlando Core kòm Abogado de Matilde
* Erika Flores kòm Rosa
* Michelle Jones kòm Enfermera Marisol
* William Botero kòm Ofisye polis
* Rudy Pavon kòm Gustavo
* Carlos Cuervo kòm José
* Carlos Cruz kòm Doktè Zabaleta
* Nelida Ponce kòm Nana Dolores
* Mariana Huerdo kòm Carmela
* Julio Capote kòm Pedro
* Tania López kòm Mayte
* Hilda Luna kòm La Kikis
* Ilse Pappe kòm Maite
* Taniusha Mollet kòm Lety
* Marina Vidal kòm Sarita
* Ximena Duque kòm Jenny
* Angie Russian kòm Patty
* Jorge Luis Pila kòm Ernesto Gomez
* Frank Guzmán kòm Enrique
## Referans

## Lyen deyò
* Soñar no cuesta nada sou IMDb
* Soñar no cuesta nada sou univision.com
Arap Bethke

**Ricardo Arap Bethke Galdames**, rele **Arap Bethke**, ki fèt 12 mas 1980 nan Nairobi (Kenya), se yon aktè meksiken.
## Biyografi
## Zèv li yo
### Sinema
* 2013 : *[[Ni repris ni échangé]]* : avoka Valentín
### Televizyon
#### Telenovela
* 2002-2003 : *[[Clase 406]]* (Televisa) : Antonio "Chacho" Mendoza Cuervo
* 2005 : *[[Soñar no cuesta nada (telenovela)|Soñar no cuesta nada]]* (Venevisión International-Univision) : Roberto
* 2006 : *[[Tierra de pasiones (telenovela)|Tierra de pasiones]]* (Telemundo) : Roberto "Beto" Contreras
* 2007-2008 : *[[Madre Luna]]* (Telemundo) : Demetrio Aguirre
* 2008-2009 : *[[Doña Bárbara (telenovela, Kolonbi)|Doña Bárbara]]* (Telemundo) : Antonio Sandoval
* 2009-2010 : *[[Los Victorinos]]* (Telemundo) : Victorino Gallardo
* 2010 : *[[La diosa coronada]]* (Telemundo) : Genaro Castiblanco
* 2011-2012 : *[[El octavo mandamiento]]* (Cadena Tres) : Iván Acosta
* 2012 : *[[Amor cautivo]]* (TV Azteca) : Fernando Bustamante Arizmendi
* 2013-2014 : *[[Corazón en condominio]]* (TV Azteca) : Rodolfo Cortina
* 2014-2015 : *[[Señora Acero]]* (Telemundo) : Gabriel Aldana "Muñeco" Cruz
* 2014-2017 ː *[[Club de Cuervos|Club de cuervos]]* ː Juan Pablo Iglecias 
* 2015-2016 : *[[Tanto amor]]* (TV Azteca) : Bruno Lombardo Iturbide
* 2016 : *[[Eva la trailera]]* (Telemundo) : Pablo Contreras
* 2017-2018 ː *[[La piloto]]* ː John Lucio

#### Seri televizyon
* 1997-1998 : *[[Mi generación]]* (Televisa) : Rodrigo
* 2007 : *Decisiones* (Telemundo) : Juan Andrés (2 epizòd)
* 2007 : ** (Televisa) : Álvaro 
* 2007 : *[[Ugly Betty]]* (ABC) : Antonio
* 2009 : *El Duelo* (Telemundo) : Rodrigo Ballesteros
* 2010 : *[[Los caballeros las prefieren brutas (seri)|Los Caballeros las Prefieren Brutas]]* (Caracol Televisión-Sony) : Manuel Carmona (envite espesyal, epizòd 5)
* 2010 : *Decisiones Extremas* (Telemundo)
### Teyat
* 2010 ː *[[Crónicas desquiciadas]]*
* *[[Hard Candy]]*
* 2013 ː *[[Razones para ser bonita]]*
* 2014 ː *[[Puros cuentos]]*
* 2015 ː *[[Criminal]]*
* 2017 ː *[[Closer]]*
## Referans

## Lyen deyò
* Arap Bethke sou IMDb
Occide Jeanty

**Occide Jeanty**, ki fèt an 1860 nan epi ki mouri an 1936 (Ayiti), se yon konpozitè, tronpetis, pyanis ak chèf òkès ayisyen.

## Biyografi
## Zèv li yo
Occide Jeanty konpoze uit (8) mach militè pou Palè nasyonal.

Li konpoze tou sis (6) mach finèb pou diyitè Ayisyen yo ak fanmi yo nan mitan ː
* *Imprécations pour Dessalines*, pou komemorasyon lanmò a Jean-Jacques Dessalines.
* *Cher Hyppolite*, pou lanmò Florvil Hyppolite
* *Nos l'armes*, tou pou Florvil Hyppolite
* *Ti Sam*, pou Tirésias Simon Sam 
* *Sur la tombe* pou Pierre Nord Alexis

Li te fè tou kat (4) mach patriyotik nan mitan yo: 
* *Chant national*, avèk pawòl ekri pa Oswald Durand.
* *1804*. 

Li te tou konpoze polka (*Pauvres et pauvres* nan lane 1901), gavot ak merenge (*Zizipan*).

## Referans

## Lyen deyò
* Occide Jeanty sou Chevalier Saint Georges
Charles Dugua

**Charles-François-Joseph Dugua**, rele **Charles Dugua**, ki fèt 1e mas 1744 nan Toulouz (Frans) epi ki mouri 16 oktòb 1802 nan Batay nan Lakrèt-a-Pyewo, te yon jeneral franse.
## Biyografi
Antre nan 1760, kòm yon Cadet, nan rejiman an nan enfantri Bourbon, li te rive nan ran nan kòmandan an. Men yon militè fòse li bay demisyon nan 1776. Revolisyon an pa lontan nan ranplase li nan ranje ki nan lame a, li te nonmen lyetan nan jandamri nan vil li nan 1790. Li byen vit rive nan ran kolonèl la. Konduit li nan kanpay kont Panyòl sa a te fè li pote nan brigadye jeneral sou 14 out 1793 epi li te vin jeneral nan divizyon 23 novanm 1793. 

Li te prezan pandan 1798 kanpay Napoleon nan peyi Lejip la.
## Zèv li yo

## Referans

## Lyen deyò
Samuel Jean-Baptiste

**Samuel Jean-Baptiste**, ki fèt nan Komin Pòtoprens, se yon edikatè ayisyen.

Li se manm fondatè nan Akademi Kreyòl Ayisyen.
## Biyografi
Li fè etid primè li nan Enstitisyon Jak Morepa (Institution Jacques Maurepas) nan lane 1970 rive 1975.
Li fè etid segondè li nan kolèj Fèdinan Ribè (Collège Ferdinand Rubert) ak kolèj Frè Adriyen Sakre Kè (Collège Frère Adrien du Sacré Cœur).
Li fè etid inivèsitè li nan Invèsite Leta Ayiti kote li fè yon metriz entèdisiplinè nan Syans Sosyal ak Moun (MISSH) nan lane 2007 rive 2009.
Li pase nan inivèsite Laval (Kebèk – Kanada) kote li fè yon estaj rechèch ak redaksyon memwa metriz li (oktòb 2011 rive avril 2012).
Li etidye nan Inivèsite Karayib kote li fè yon metriz nan Administrasyon, Edikasyon Bileng (2003) men li pa rive fini pwogram sa a.

Li se yon edikatè ak yon pwofesè ː li se mèt lekòl nan lekòl klasik ak lekòl siperyè. Li anseye pwofesè lekòl. 

Li ekri liv an kreyòl ak li tradui liv an kreyòl pou timoun ak granmoun. li itilize konsept pedagojik ak zouti nimerik.

Li reprezante Edisyon Kopivit-Lasyon Sosyal nan Akademi an.
## Zèv li yo
Li ekri plizyè liv an kreyòl ak li tradui liv an kreyòl pou timoun ak granmoun. li itilize konsept pedagojik ak zouti nimerik.

## Referans

## Lyen deyò
* Samuel Jean-Baptiste sou akademikreyol.net
* Samuel Jean-Baptiste sou ueh.edu.ht
* Samuel Jean-Baptiste sou lenouvelliste.com
Gesner Jean-Paul

**Gesner Jean-Paul** fèt nan Petyonvil (Ayiti), se yon pwofesè ayisyen. 

Li se manm fondatè Akademi Kreyòl Ayisyen. Li reprezante Fakilte Lengwistik Aplike nan Akademi Kreyòl Ayisyen an.
## Biyografi
Gesner Jean-Paul se anseyan. Li defann lang kreyòl la nan rechèch, nan lengwistik, nan ledikasyon. 
Li etidye pedagoji nan lekòl Nòmal Enstititè. Li etidye kontablite. Li gen fòmasyon nan Lengwistik. Li kòmanse li nan inivèsite Leta Ayisyen (ILA) pou li fini nan Sant Lengwistik Aplike Pòtoprens (CLAP) pandan twa lane (1978-1981) kote li gen yon sètifika pou sa. 
Li pibliye plizyè liv nan lang manman nou an sitou liv pou timoun lekòl.
## Zèv li yo
* Atik nan jounal Bòn Nouvèl
* 2 atik nan jounal Linyon 1986
* Dokiman pou lekòl Syans Sosyal, Pwogram detaye, IPN refòm Bèna
* *Mayi*, 1982 (CLAP)
* *Diri*, 1982 (CLAP)
* *Lakay- Lekti Kreyòl, 5è ak 6è ane, 2002
* *Gramè Kryòl*, 4è ak 5è ane 2004
* *An n apprann pale kreyòl* (*J'apprends le créole haïtien''), 2002.
## Referans

## Lyen deyò
* Gesner Jean-Paul sou akademikreyol.net
* Gesner Jean-Paul sou ueh.edu.ht
Michel R. Doret

**Michel R. Doret**, ki fèt 5 janvye 1938 nan Petyonvil, se yon powèt, otè pyès teyat ak eseyis ayisyen.

Doktè nan literati depi 1982, li te pibliye plizyè liv sou pwezi Frankofòn, lang kreyòl, istwa ak pwezi franse.
## Biyografi
## Zèv li yo
* *Le Pan poétique des muses*; dosye « La poésie des femmes romandes », « Muses & Poètes. Poésie, Femmes et Genre », avèk direksyon  Michel R. Doret, {{nimewo 2, oktòb, 2012 (parisyon nimerik).
* *[[André Rigaud]]. La vraie silhouette*, edisyon Xlibris Publishing, 2011.
* *Leksik Kreyòl-franse/Lexique français-créole*, edisyon Xlibris Publishing, 2010.
* *Les Mamelles de Lutèce*, edisyon La Nouvelle Proue, 1995.
* *Divagations*, La Nouvelle Proue, 1994.
* *Hier et demain*, edisyon La Nouvelle Proue, 1990.
* *Lueur d'espoir* (pyès teyat nan 4 akt), Ornex-Maconnex, 1989.
* *Volutes*, edisyon La Nouvelle Proue, 1988.
* *Degré zéro*, Compiègne, 1988.
* *En berne ou une Journée plutôt spéciale* (pyès teyat nan senk akt), Ornex-Maconnex, 1988.
* *Panorama de la poésie féminine francophone*, edisyon Ornex-Maconnex, 1988.
* *Situation Poésie 83*, edisyon Saint-Germain-des-Prés, 1984.
* *Poèmes en marge*, 1982.
* *Esquisses*, Ornex-Maconnex, 1981.
* *Cinq dialogues*, Pòtoprens, 1980.
* *Isolement*, Ornex-Maconnex, 1980
* *Montherlant et "Lo Español" *, edisyon Ornex-Maconnex: Amon Râ, 1979.
* *Poétesses genevoises francophones : (1970 - 1980)*, 2e edisyon, Genève, Aquarius, 1987.

## Referans

## Lyen deyò
* Sitwèb ofisyèl Michel R. Doret
John Ford

**John Martin Feeney**, rele **John Ford**, ki fèt 1e fevriye 1894 nan Cape Elizabeth toupre Portland nan leta Mèn (Etazinni) epi ki mouri 31 out 1973 nan Palm Desert nan leta Kalifòni (Etazinni), se yon reyalizatè ameriken, tou pwodiktè.

## Biyografi

## Zèv li yo
### Sinema
Ford jwe nan 142 fim. Pou dat, 53 sanble pou tout tan pèdi.

#### Fim san pawòl

#### Fim pasyèlman avèk son

#### Fims ki pale

### Televizyon
* 1955 : *[[Le Choix de...]]* (*Screen Directors Playhouse*) (seri), epizòd : *La Révélation de l'année* (*Rookie of the Year*)
## Referans

## Lyen deyò

* John Ford sou IMDb
Joan Benoit

**Joan Benoit Samuelson**, rele **Joan Benoit**, ki fèt 16 me 1957 nan Cape Elizabeth nan Mèn, se yon atlèt amerikèn, ki kouri maraton.
## Biyografi
## Palmarès

## Referans

## Lyen deyò
* Joan Benoit
Louis Armstrong

**Louis Armstrong**, ki fèt 4 out 1901 nan La Nouvelle-Orléans nan Louisiane epi ki mouri 6 jiyè 1971 nan Nouyòk, rele tou tinon « Dippermouth », « Satchmo » (pou **satch**el-**mo**uth, literalman *bouche-sacoche*) ak « Pops », se yon mizisyen ameriken nan djaz. 
## Biyografi
## Zèv li yo

### Diskografi (seleksyon)
* *The Best of the Hot 5 and 7 recordings*, Columbia, 1925-1927
* *The Quintessence*, Frémeaux & Associés/Night & Day 1925/1940
* *Ella and Louis*, Verve, 1957
* *Louis and the Good Book*, MCA, 1958
* *Louis Armstrong & Ella Fitzgerald, Porgy and Bess*, Verve, 1958
* *Louis Armstrong & Duke Ellington*, The Complete Sessions, 1961
* *What a wonderful world*
* *Go down Moses*, 1996
* *When the saints go marching in*, reprise d'un chant populaire noir-américaine, 1930
### Fimografi mizikal
(nan pwòp wòl li)
* 1937 : *[[Artistes et Modèles (fim, 1937)|Artistes et Modèles]]* (*Artists & Models*) de Raoul Walsh
* 1937 : *[[Fifi peau de pêche]]* (*Every Day's a Holiday *) d'A. Edward Sutherland
* 1951 : *[[The Strip]]* de László Kardos
* 1953 : *[[Romance inachevée]]* (*The Glenn Miller Story*) d'Anthony Mann
* 1953 : *[[La Route du bonheur]]* (fim franse-italyen) de Maurice Labro
* 1956 : *[[Haute Société (fim, 1956)|Haute Société]]* (*High Society*) de Charles Walters
* 1957 : *[[Satchmo the Great]]* d'Edward R. Murrow
* 1959 : *[[Millionnaire de cinq sous]]* (*The Five Pennies*) de Melville Shavelson
* 1961 : *[[Paris Blues]]* de Martin Ritt 
* 1969 : *[[Hello, Dolly! (fim)|Hello, Dolly !]]* de Gene Kelly
* 1969 : *[[L'Aventure du jazz]]* (*L'Aventure du jazz*) de Louis Panassié (vwa)

## Referans

## Lyen deyò
*  Louis Armstrong sou IMDb
* Pòtrè Louis Armstrong sou jazzmagazine.com
*  Sitasyon ak komantè anlè Louis Armstrong sou v
*  Diskografi entegral Louis Armstrong sou michaelminn.net
*  Satchmo.net, Sitwèb ofisyèl Kay Louis Armstrong
* Espesyal Louis Armstrong sou radiocampusparis.org
* Louis Armstrong sou discogs.com
María Sorté

**María Sorté**, ki fèt 11 me 1955 nan Chihuahua, Meksik, se yon aktris ak chantèz meksikèn. Li se  selèb nan ane 1970 yo pou patisipasyon li nan sinema, teyat ak televizyon. 

## Biyografi
## Zèv li yo
### Telenovela
* 2016 ː *[[Corazón que miente]]* ː Carmen Oceguera
* 2015 ː *[[Que te perdone Dios]]* ː Helena Fuentes
* 2013 ː *[[La tempestad (telenovela)|*La tempestad*]]* ː Beatriz vda. de Reverte
* 2012 ː *[[Amor Bravío]]* ː Amanda Jiménez
* 2009-2010 ː *[[Mar de amor]]* ː Aurora de Ruiz.
* 2008 ː *[[Fuego en la sangre]]* ː Eva Rodríguez
* 2006-2007 ː *[[Amar sin límites]]* ː Clemencia Huerta
* 2006 ː *[[La verdad oculta]]* ː Yolanda Rey
* 2004 ː *[[Mujer de madera]]* ː Celia Gómez de Santibáñez
* 2003 ː *[[Amor Real]]* ː Rosaura 
* 2002 ː *[[Entre el amor y el odio]]* ː María Magdalena 
* 2001 ː *[[Sin pecado concebido]]* ː Amparo Ibáñez
* 2001 ː *[[Mujer bonita (telenovela)|Mujer bonita]]* ː Sol
* 2000 ː *[[Mi destino eres tú]]* ː Amparo Calderón
* 1999-2000 ː *[[DKDA, Sueños de juventud]]* ː Rita Martínez
* 1999-2000 ː *[[Cuento de Navidad (telenovela)|*Cuento de Navidad*]]* (ː María Iriarte
* 1998-1999 ː *[[El privilegio de amar]]* ː Vivian del Ángel
* 1997-1998 ː *[[El secreto de Alejandra]]* ː María Soler/Alejandra Monasterio
* 1993-1994 ː *[[Más allá del puente]]* ː Alicia Rafaela Sandoval Gatica
* 1992 ː *[[De frente al sol]]* ː Alicia Rafaela Sandoval Gatica
* 1989 ː *[[Mi segunda madre]]* ː Daniela Lorente
* 1985 ː *[[Abandonada (telenovela)|Abandonada]]* ː Daniela
* 1983-1984 ː *[[El maleficio]]* ː Patricia Lara
* 1982 ː *[[Por amor (telenovela, Meksik)|Por amor]]* ː Belén
* 1980 ː *[[Colorina]]* ː Mirta
* 1979-1980 ː *[[Amor prohibido (telenovela, Meksik)|*Amor prohibido*]]*
* 1975 ː *[[Paloma (telenovela)|*Paloma*]]* ː Anita
* 1974-1977 ː *[[Mundo de juguete]]*
### Sinema
* 1976 ː *Zona roja* (aka *Red Zone*)
* 1977 ː *No tiene la culpa el indio*
* 1978 ː *Los triunfadores* (dram)
* 1979 ː *El fuego de mi ahijada*
* 1980 ː *El testamento*
* 1980 ː *Con el cuerpo prestado*
* 1981 ː *[[El barrendero]]*
* 1985 ː *El hombre de la mandolina*
* 1986 ː *El hijo del viento*
* 1993 ː *Un ángel para los diablillos*
* 2006 ː *Bienvenido, Paisano*
* 2013 ː *7 años de matrimonio*
### Teyat
* *Las arpías*
* *El caballo*
* *Antonia*
* *[[La muchacha sin retorno]]*
* *[[Amadeus (teyat)|Amadeus]]*
* *Nosotras que nos queremos tanto*

## Referans

## Lyen deyò
* María Sorté sou IMDb
Darrell Wesh

**Darrell Wesh**, ki fèt 21 janvye 1992 nan eta Vijini (Etazini), se yon atlèt, esprentè ameriken ki vin ayisyen.
## Biyografi
## Palmarès
Li kouri 100 mèt nan 10s 15 tankou yon Ameriken nan lane 2012 nan Des Moines. Li pote tan pi bon pèsonèl li nan 10s 14 nan Raleigh sou 20 avril 2013.
Sou 17 me 2015, li fè 10s 16 nan Greensboro, ki se minimòm la pou Je Olenpik yo nan Ryo. Sou 30 avril, avèk yon van nan 1.9 m/s, li kouri nan 10s 19 nan Radford.

## Referans

## Lyen deyò
* Darrell Wesh sou hokiesports.com
Ricardo Adé

**Ricardo Adé Kat**, ki fèt 21 me 1990 nan Sen Mak (Ayiti), se yon foutbalè ayisyen. Li jwe nan pòs defansè nan klib chilyen nan Santiago Morning.
## Biyografi

Adé te jwe nan peyi Etazini pou Miami United, ak nan Chili pou Santiago Morning.

Nan 2017, Adé rive nan Santiago Morning. Sou premye sezon li yo, li jwe 23 match ak fèt yon gòl.

Li te kòmanse karyè tankou jwè entènasyonal pou Ekip Ayiti nan lane 2016.

Ricardo Adé resevwa kat (4) seleksyon nan Ekip Ayiti nan 2016..

Nan mwa septanm nan 2016, li te jwe de (2) match nan kad 2018 FIFA World Cup kalifikasyon yo.

## Palmarès
* Chanpyon Ayiti nan 2011 (Ouvèti) avèk Baltimore SC ; nan 2015 (Ouvèti) avèk Don Bosco FC
## Referans

## Lyen deyò
* Ricardo Adé sou soccerway.com
Jean-Chrisostôme Imbert

**Jean-Chrisostôme Imbert** (1779-1855) se yon pèsonalite politik ayisyèn, administratè Jeneral Finans, an chaj pouvwa egzekitif tankou prezidan pa enterim.
## Biyografi
Jean-Chrisostôme Imbert te yon administratè jeneral Finans. Anba rejim politik Alexandre Pétion, li te an chaj pouvwa egzekitif la nan pati Sid Eta la zile Ayiti pandan divizyon peyi a ant Nò a, nan men [Henri Christophe]], ak Sid la anba prezidans lan nan Pétion.

Li te twa fwa prezidan pwovizwa Ayiti ak Minis Finans daprè Repiblik reyinifye nan Ayiti.

Li te Minis Finans plizyè fwa :
* soti nan jiyè 1808 rive novanm 1808 anba Alexandre Pétion ;
* soti nan me 1810 rive mas 1818 anba Alexandre Petion ;
* soti nan avril 1818 rive fevriye 1842 anba Jean-Pierre Boyer ;
* soti nan avril 1843 rive janvye 1844 nan Gouvènman pwovizwa ;
* soti nan janvye 1844 rive fevriye 1844 anba Charles Rivière Hérard.

Jean-Chrisostôme Imbert te sipote pouvwa egzekitif tankou prezidan pwovizwa :
* soti nan 9 mas rive 10 mas 1811 ;
* soti nan 9 mas 1815 rive 10 mas 1815 ;
* soti nan 29 mas 1818 rive 1e avril 1818.

## Gade tou
* Lis minis ayisyen nan komès
* Lis prezidan Ayiti
## Referans

## Lyen deyò
Marie Rodny Laurent Estéus

**Marie Rodny Laurent Estéus**, ki fèt 26 jen 1968 nan komin Lenbe, depatman Nò (Ayiti), se yon lengwis ayisyèn. 

Li se manm fondatè Akademi Kreyòl Ayisyen.
## Biyografi
Li fèt nan Lenbe kote li viv jouk li te genyen 13 lane. Li fè etid primè nan lekòl ‘‘Immaculée Conception’’. Li fè etid segondè nan Okap, premyèman nan Collège Régina Assumpta (CRA) soti sizyèm segondè rive reto, epi nan ‘‘Collège Notre Dame du Perpétuel Secours’’ (CNDPS) pou klas filozofi.

Nan lane 1995, li etidye Lengwistik nan Faculté de linguistique appliquée (FLA - Fakilte lengwistik aplike) nan Université d'État d'Haïti (UEH - Inivèsite Leta Ayisyen). Li fè yon lisans ak yon metriz nan ansèyman franse (Université des Antilles et de la Guyane) nan lane 2007.

Li te direktris kabinè Ministère à la Condition féminine et aux Droits des femmes (MCFDF - ministè sou kondisyon fi ak dwa fanm).

Li te marye avèk Sony Estéus.

## Zèv li yo
* 1995 ː *Koute, pale, li, ekri : 4 chemen konnen*, biwo lang Kreyòl, SEA 
* 2000 ː *Haitian Creole English Bilingual Dictionary*, Creole Institute – Indiana University: elaborasyon definisyon, Pòtoprens
* 2002 ː *Pen boutèy diven banbou*, FOKAL
* 2004 ː *Pawòl fanm pou chanjman*
## Referans

## Lyen deyò
* Marie Rodny Laurent Estéus sou akademikreyol.net
* Marie Rodny Laurent Estéus : Akademi Kreyòl Ayisyen an ap rive byen lwen sou lenouvelliste.com
Joseph Sauveur Joseph

**Joseph Sauveur Joseph**, ki fèt 21 septanm 1951 nan komin Leyogàn, depatman Lwès peyi Ayiti, se pwofesè ayisyen. 

Li se manm fondatè Akademi Kreyòl Ayisyen.
## Biyografi
Li gen yon doktora nan lengwistik nan Inivèsite Kebèk nan Monreyal nan lane 2000.

Sant N A Rive pwopoze kandidati Joseph Sauveur Joseph kòm Akademisyen.

## Zèv li yo
* 2013 ː *Kreyòl, poto mitan nasyon an*. Pawòl kreyòl nimewo 3, vol III
* 2012 ː *Yon amenajman lenguistik pou devlopman pèp ayisyen : De lang ofisyèl ak valorizasyon kreyòl la*. Presses internationales, Polytechnique
* 2007 ː *Gramè kreyòl*, dezyèm edisyon, CIDHICA, Monreyal
* 1991 ː *Les verbes sériels qui se combinent avec ale, vini, soti et rive.* Travaux de recherche sur le créole haitien (UQAM) # 7
## Referans

## Lyen deyò
* Joseph Sauveur Joseph sou akademikreyol.net
Wobo

Yon **wobo** se yon dispozitif mekatwonik ( ki gen ladan mekanik, elektwonik ak enfòmatik) fèt pou fè kek travay otomatikman kek aksyon moun dwe fè nan yon domèm presi. Konsepsyon sistèm li fèt apati yon domèn syantifik kole ak otomatis ke yo rele Wobotik.

Tèm wobo a parèt pou premye fwa nan pyès teyat (syans fiksyon) ki gen kòm otè  Karel Čapek : R. U. R. (Rossum's Universal Robots). Josef frè Karel ki te kreye mo sa a depi mo tchèk « *robota* » ki siyifi  « *travay, kòve* ».

Premye wobo endistriyèl yo te parèt pou premye fwa nan komansman lane 1970. Yo te la pou yo fè kek travay ki di ak travay ki ka koze maladi kay yon moun, tankou soude, pentire otomobil. Jounen jodia, evolisyon elektwonik ak enfòmatik pèmèt nou fè wobo ki pi rapid epi ak plis presizyon. Yo rive fè wobo endistriyèl, militè ak espesyalis nan domèm sante pou ede yo nan bagay ki delika ak danjere. Nan menm moman sa yo vin genyen wobo pou fè travay domestik : Aspiratè, Tondez, ak lot.

## Etimoloji

## Referans

## Lyen deyò
Philippe Dreyfus

**Philippe Dreyfus**, ki fèt 4 novanm 1925 nan Pari (Frans), se yon direktè enfòmatisyen franse.
## Biyografi
Philippe Dreyfus soti avèk diplòm nan 66 pwomosyon ESPCI ParisTech. Li vin pwofesè enfòmatik nan inivèsite Harvard kote li te patisipe nan devlopman premye òdinatè nimerik : Harvard Mark I, epi aprè yo nome li direktè sant nasyonal kalkil elektwonik nan sosyete Bull.
Menm si etimolojikman mo « informatik » se Karl Steinbuch ki te kreye le nan lane 1957, men Philippe Dreyfus se premye moun ki te itilize mo fransè  « informatique » depi nan lane 1962.

Nan lane 1965 li nome direktè CAP Ewòp, epi vis prezidan Cap-Gemini Sogeti nan lane 1975.

Nan lane 1990 li envante tèm Enfòmativite.
## Zèv li yo

## Referans

## Lyen deyò
* Philippe Dreyfus sou bnf.fr
Luis Valendi Odelus

**Luis Valendi Odelus**, ki fèt 1e desanm 1994, se yon foutbalè ayisyen. Li jwe pou Real du Cap.
## Biyografi
## Palmarès

## Referans

## Lyen deyò
* Luis Valendi Odelus sou soccerway.com
* Luis Valendi Odelus sou footballdatabase.eu
Pierre-André Pierre

**Pierre-André Pierre** fèt 1952 nan Lwès nan komin Lakayè, se yon pwofesè, Rektè Inivèsite.

Li se manm fondatè Akademi Kreyòl Ayisyen.
## Biyografi
Li se pi vye an nan yon fanmi ki gen sèt timoun. Li te premye etidye an Ayiti nan “Les Frères de l’Instruction Chretienne” ak Le College Saint Martial.
Li te etidye filozofi ak teyoloji nan Enstiti Filozofi ak fakilte teyoloji Legliz Dayiti. Li te vin Monpè nan legliz katolik nan mwa jen 1979. 

Li vle mete Labib nan lang kreyòl pou pèp Ayisyen. Li etidye lang modèn espesyalman lang Labib yo tankou : Ebre, Arameyen, Grèk Sriak laten.

Li fè Lisans nan Syans Labib nan Enstiti Vatikan pou Labib nan vil Wòm, epi nan Inivèsite Ebre nan vil jerizalèm. Li etidye Kilti pèp Jwif la ak pèp Labib yo. Pwofesè Pierre-André Pierre te retounen lakay li nan lane 1984 pou anseye jiskaske 1997 nan inivèsite nan Pòtoprens.

Soti 1997 rive nan septanm 2003, lè li fè etid Doktora nan Inivèsite katolik Amerik nan vil Washington DC, nan peyi Etazini,  li te nonmen Direktè Ministè ayisyen an nan Acheveche a nan Washington ak te minisye nan kominote ayisyen an nan pi gwo zòn Washington DC  nan, ki gen ladan yon pati nan Maryland ak Vijini dinò. Li anseye etid Nouvo Testaman nan Inyon Teyoloji Washington an. Pita li retounen nan Ayiti.

Nan lane 2000, Pierre-André Pierre fonde yon lekòl rele « Mother Lang Kreyol Academy » nan vil Washington DC pou aprann Kilti ak lang kreyòl pou Ayisyen ki fèt lòtbòdlo.

Soti jiyè 2003 rive mas 2009, li te sèvi kòm Sekretè Konferans Evèk Katolik nan Ayiti.

Nan lane 2004, Pap Jan Pòl II te bay Pè Pierre-André Pierre tit Monseyè. Soti nan ane 2004 jiska 2009, Monseyè Pierre-André Pierre te travay tou kòm Pastè nan Pawas la nan "Sacré Coeur de Turgeau".

Sou 6 fevriye 2009, Monseyè Pierre-André Pierre te eli pa Konferans Evèk Katolik nan Ayiti tankou Rektè Inivèsite UNDH (Université Notre-Dame d’Haiti). Li prezante, pou jèn yo, fanmi yo ak peyi a, kòm yon siy pou bati yon sosyete nouvo an Ayiti.
Li se manm Komisyon Episkopal pou Labib. 

Li reprezante Komisyon Episkopal pou tradiksyon Labib nan Akademi an.

## Zèv li yo

## Referans

## Lyen deyò
* Pierre-André Pierre sou akademikreyol.net
* Parcours du père Pierre-André Pierre à la paroisse du Sacré-coeur sou lenouvelliste.com
* Pierre-André Pierre sou undh.edu.ht
Dominique Barthélemy

**Dominique Barthélemy**, ki fèt 3 mas 1964 nan komin Limonad, depatman Nò peyi Ayiti, se yon pwofesè ayisyen. 

Li se yon manm Akademi Kreyòl Ayisyen depi 21 fevriye 2018.
## Biyografi
Li gen de (2) lisans : yon nan Syans jiridik ak yon lòt nan Syans lengwistik nan Université d’Etat d’Haïti (UEH). Li genyen tou fòmasyon kòm jij. Li diplome nan Ecole de la Magistrature (EMA) nan lane 2014.

Li se Pwofesè e manm fondatè Asosyasyon Pwofesè Lang Kreyòl Nò/Nòdès.
Li ap fè pwomosyon lang kreyòl nan divès aktivite nan Nò peyi a depi 2001, lane li kite Pòtoprens pou li retounen lakay li Okap. 

Li fonde, nan lane 2017, AKÒ (Aksyon Kreyòl Òganize), yon òganizasyon ki fè aktivite entèlèktyèl ki angaje lang kreyòl.

Asosyasyon Pwofesè Lang Kreyòl Nò/Nòdès te pwopoze kandidati Dominique Barthélemy kòm Akademisyen.
## Zèv li yo

## Referans

## Lyen deyò
* Dominique Barthélemy sou akademikreyol.net
Kremas

**Kremas** se yon bwason ki gen alkòl ladan l, li gen koulè krèm epi li dous. Li soti nan peyi Ayiti.

Bwason sa fèt sitou avèk kokoye graje apre yo pije li pou yo pran lèt kokoye a, lèt kondanse e sikre, lèt evapore epi wonm. Nòmalman yo plis itilize wonm ki gen ti koulè a, men yo konn sèvi ak wonm blan tou pou ranplase bon wonm nan. Yo ajoute divès kalite epis tankou kanèl, miskad , anis, avèk anpil lòt engredyan tankou esans vaniy. Resèt la varye soti nan yon moun al nan  yon lòt avèk ti kras diferans ki genyen nan engredyan yo. Sepandan, aparans jeneral la ak gou a rete menm jan an. Kremas se yon bwason ki trè popilè an Ayiti, yo sèvi li regilyèman nan evènman espesyal yo ak lòt gwo jou tankou  fèt Nwèl. Yo konsome kremas an jeneral lè li fre konsa tou yo ka bwè li cho tou. Bwason sa ki rele kremas la fèk komanse antre nan komès nan peyi Etazini e nou jwenn li tou nan anpil makèt nan peyi Ayiti.

## Nòt ak Referans

## Lyen deyò
* Resèt kremas sou manmieettatie.com
*  Li nan tab la ː resèt kremas sou elle.fr
*  kremas ayisyèn nan de gwo konpetisyon amerikèn sou lenouvelliste.com
Joachim Gérard Marie Tardieu

**Joachim Gérard Marie Tardieu**, ki fèt 22 jiyè 1941 nan vil Pòtoprens, depatman Lwès peyi Ayiti, se yon edikatè ak yon ekriven ayisyen.

Li se yon manm fondatè Akademi Kreyòl Ayisyen.
## Biyografi
Li se youn nan pitit Édouard Antonin Tardieu, otè chante patriyotik Ochan pou jenès la.

Nan 1969, li etidye teyoloji nan Inivèsite Laval.
Li gen yon bakaloreya nan pedagoji nan Inivèsite Laval nan lane 1971.

Li se direktè Edisyon Kopivit Laksyon Sosyal ak fondatè edisyon Areytos. Li parenn yon gwoup ki rele Akoustik Fanm Kreyòl. Li travay nan elaboarasyon anpil liv pou timoun lekòl an kreyòl.

Kopivit L’action Sociale te pwopoze kandidati Gérard-Marie Tardieu kòm Akademisyen.

## Zèv li yo
* 2004 ː *Rene ak Rita 1*, Kopivit L’action Sociale
* 2008 ː *Gramè kreyòl*, Kopivit L’action Sociale
* 2010 ː *Le créole rapide (Fast kreyol)*, Kopivit L’action Sociale
* 2010 ː *Istwa drapo nou*, Kopivit L’action Sociale
* 2015 ː *12 leson pou w maton nan li ak ekri kreyòl ayisyen* 
* 2018 ː *Yon sèl lang ofisyèl*

## Referans

## Lyen deyò
* Joachim Gérard Marie Tardieu sou akademikreyol.net
* Joachim Gérard Marie Tardieu sou lenouvelliste.com