Jocelerme Privert

**Jocelerme Privert** se yon politisyen ayisyen ki te prezidan pwovizwa Ayiti sòti 14 fevriye 2016 pou rive 7 fevriye 2017. Li vin prezidan nan yon moman kote peyi a tap fè fas ak gwo kriz politik ak enstitisyonèl. Anvan l te vin prezidan, Privert te fè anpil travay nan administrasyon piblik ak nan politik.

Premyeman gouvènman an sou prezidans Jean-Bertrand Aristide ant 2001 ak 2004, li te rete lwen lavi politik pandan plizyè ane. Retounen, li te eli senatè depatman Nip an 2011 jiskaske li te chwazi prezidans Sena a. Li te nonmen tou prezidan Komite Ekonomi ak Finans Sena a.

Apre fen manda prezidan Michel Martelly, Privert te eli pa asanble Nasyonal la kòm prezidan pwovizwa Ayiti sou 14 fevriye 2016, nan tann eleksyon jeneral nan yon delè maksimòm 120 jou. Men Konsèy Elektoral Pwovizwa te deside sou 5 avril 2016 anile eleksyon an akoz iregilarite epi fè yon lòt eleksyon nan kòmansman mwa oktòb 2016. Sou 14 jen, manda prezidansyèl li te fini, men Privert te rete prezidan de facto, paske Asanble Nasyonal la te refize reyini pou chwazi yon siksesè nan pòs li oswa pran yon aksyon kont sa.

## Biyografi

### Jèn ak fòmasyon
Jocelerme Privert fèt 1ye fevriye 1954 nan Ti Twou de Nip. Li grandi nan yon zòn riral kote l te fè etid primè ak segondè li. Apre sa, li etidye nan syans ekonomik ak jesyon. Fòmasyon sa a te prepare l pou karyè l nan administrasyon piblik ak politik.

Li rive Pòtoprens an 1969 pou kontinye etid segondè li, kote li fini ak bakaloreya li an 1976. Apre sa, li te jwenn yon diplòm nan kontablite nan Enstiti Nasyonal Administrasyon, Jesyon ak Etid Entènasyonal (INAGHEI). An 1978, li pase yon konkou nan Ministè Ekonomi ak Finans, sa ki pèmèt li rantre nan administrasyon piblik la.

### Karyè nan sèvis piblik
Privert te okipe plizyè pozisyon enpòtan nan administrasyon piblik ayisyen an. Li te, an patikilye direktè jeneral nan Direksyon Jeneral Taks (DGI), kote li te fè efò pou amelyore sistèm fiskal peyi a. Li te travay tou kòm konseye nan administrasyon piblik, kote li te akimile yon eksperyans enpòtan nan jere zafè Leta. 

### Angajman politik

#### Karyè ministeryèl
An 2001, Jocelerme Privert te nonmen Minis Enteryè pandan prezidans Jean-Bertrand Aristide. Li te kenbe pozisyon sa a jiska 2004, yon ane ki make depa Aristide apre yon soulèvman. Pandan peryòd sa a, Privert te sipèvize refòm ekonomik ak inisyativ pou estabilize finans piblik peyi a.

Aprè depa Aristide an 2004, yo te akize Jocelerme Privert kòm yon moun ki te patisipe nan zak represyon politik, espesyalman nan masak La Scierie nan Sen Mak. Yo te arete l an 2004, epi yo te kenbe l nan prizon pandan plizyè ane anvan yo te libere l an 2006 paske te manke prèv solid kont li. Evènman sa a te make yon gwo chanjman nan karyè li, li te ranfòse imaj li nan mitan patizan l yo pandan l te kontinye resevwa kritik nan men opozan l yo.

#### Karyè palmantè
Nan mwa septanm 2006, li antre nan kabinè prezidan René Préval kòm konsiltan, epi pita kòm konseye. Kandida malchans nan eleksyon pasyèl pou Sena an 2008, li finalman eli sou 28 novanm 2010 pandan eleksyon jeneral yo, epi li prete sèman sou 26 avril 2011 kòm senatè ki reprezante depatman Nip.

Kòm yon palmantè, li te plede pou politik ki vize ankouraje devlopman ekonomik ak sosyal nan rejyon li. Li te patisipe tou aktivman nan deba nasyonal sou refòm politik ak konstitisyonèl. 14 janvye 2016 li te eli prezidan Sena a. 

### Prezidan Repiblik

#### Deziyasyon
Aprè fen manda Michel Martelly sou 7 fevriye 2016, Privert te eli prezidan pwovizwa Repiblik Ayiti a pa Sena Repiblik la ak Chanm Depite yo, ki te reyini nan Asanble Nasyonal sou 14 fevriye, pandan dezyèm tou vòt la. Manda li te limite a 120 jou, dapre tèm yon akò ki te siyen kèk èdtan anvan fen manda Prezidan Martelly. Nan menm moman an, li demisyone nan pòs senatè ak prezidan Sena a.

#### Randevou gouvènman an
Sou 19 fevriye, li anonse non sis kandida pou pòs Premye Minis : Mirlande Manigat, Edgard Leblanc, Fritz Jean, Jacques Sampeur, Joanas Gay, ak Simon Dieuseul Desras. Sou 25 fevriye, li chwazi finalman Fritz Jean apre yon konsiltasyon ansanm ak prezidan Chanm Depite yo, Cholzer Chancy, ak vis-prezidan Sena Repiblik la, Ronald Larêche.

Sou 22 mas, apre Palman an te rejte gouvènman Fritz Jean, li nonmen Enex Jean-Charles kòm Premye Minis, apre yo te jwenn yon akò ak Palman an.

#### Òganizasyon eleksyon yo

Nan avril, dezyèm tou eleksyon prezidansyèl la te anile pou yon dat enkoni. Apre sa, sou 31 me, komisè elektoral la te rekòmande pou òganize yon nouvo premye tou, pandan manda Privert t ap fini sou 14 jen. Sou 6 jen, prezidan Konsèy Elektoral Pwovizwa a te ofisyèlman anile eleksyon prezidansyèl la, sa ki te mennen nan yon nouvo vòt.

Sou 14 jen, Palman an te rekonèt fen manda prezidansyèl la. Twa jou apre pandan yon entèvyou ak AFP, li te anonse ke li t ap rete nan pòs li jouk Palman an pran yon desizyon. Men, Entant Demokratik, yon koalisyon opozisyon ki dirije pa ansyen Premye Minis Evans Paul, te mande pou li pati. Yon sesyon Asanble Nasyonal te pwograme pou 21 jen pou deside si manda li ta pwolonje oswa non. Sesyon sa a te anile pou yon dat enkoni apre kèk manifestasyon pro-Privert. Yon lòt sesyon te fèt sou 28 jen, men li pa t bay okenn rezilta.

Sou 29 novanm 2016, Jovenel Moïse te eli kòm prezidan Repiblik la. Sou 7 fevriye 2017, Jocelerme Privert te kite fonksyon li e li te pase pouvwa a bay prezidan eli a.

### Retire nan lavi politik
Depi fen manda li kòm prezidan pwovizwa an fevriye 2017, Jocelerme Privert te kenbe yon profil relativman disrè sou sèn politik ayisyen an, malgre li rete yon figi enpòtan nan politik peyi a. Apre li te kite pouvwa a, li te kontinye kenbe relasyon ak plizyè aktè politik epi li te eksprime sipò li pou kèk inisyativ ki vize amelyore estabilite Ayiti.

Li te fè kèk aparisyon piblik tou, espesyalman pandan evènman enpòtan ak komemorasyon, men san li pa t okipe okenn fonksyon ofisyèl. Privert souvan konsidere kòm yon pèsonalite politik ki, malgre li te pase nan kèk moman difisil nan karyè li, kite yon mak enpòtan nan jere tranzisyon politik apre depa Martelly.

Wòl li ak enfliyans li toujou se yon sijè diskisyon pami analis politik ayisyen yo. Menm si li pa t okipe okenn gwo pòs gouvènmantal apre li te kite prezidans lan, li rete aktif nan diskisyon sou lavni politik Ayiti ak refòm ki nesesè pou rekonstriksyon peyi a. Privert te eksprime tou dezi li pou wè yon pi bon jere zafè piblik yo ak yon pi gwo estabilite enstitisyonèl nan peyi a.

## Referans

## Lyen deyò