Aterson-N Sainval

**Aterson-N Sainval**, ke yo rele **Dade**, fèt nan Tigwav nan dat 21 mas 1996, se yon powèt, aktè, jounalis, operatè kiltirèl, jiris epi ekriven ayisyen.

## Biyografi
Aterson-N Sainval, ki rele Dade, pran ti non l nan men manman l ki mouri twò bonè. Apre li fin resevwa bakaloreya li, li kontinye etid nan jounalis nan Institut de Formation en Communication Française ( IFOCOF ) ak nan dwa nan Inivèsite Leta Ayiti (UEH)  . Li te resevwa fòmasyon tou nan antreprenarya ak fotografi . Pou Dade, pwezi se yon fòm terapi, yon kalite eliksir revitalizan ki pèmèt li viv lavi chak jou ak yon lejèman ki merite inosan yon timoun  .

Apre plizyè ane eksperyans, li te kòmanse etabli yon koneksyon ant ekriti ak pèfòmans, espesyalman nan anviwònman lekòl la . Se konsa li te vin pasyone sou sèn nan, kote li denonse abi epi fè moun souri  .Nan 2022, li te pibliye yon koleksyon powèm ki te rele Paj nwa nan vèsè enpresif[1] ak edisyon Pulucĭa. Liv sa a eksprime yon santiman patriyotik epi li tradwi nan langaj powetik kwayans li nan diyite moun, jantiyès, pataje ak pwogrè, sitou nan èt ayisyen an.

## Anfans
Dade se pi piti nan sèt timoun, ki gen ladan yon pitit fi ki rele Jasmine Sainval . Anfans li pa t fasil; li pa te grandi nan yon anviwònman idilik . Byen lwen yon anfans rèv, li te grandi nan yon atmosfè twoublan make pa chòk, doulè ak mizè . Li konpare batay li ak zansèt li yo, men li te aprann jwenn bote nan peryòd difisil sa a  .

Jodi a, li pote mak nan anfans li tankou refren yon plenn ki chase doulè a epi eseye chak jou transfòme doulè sa a nan yon chante espwa. Li te grandi nan Petit-Goâve, pi presizeman nan lokalite Gaston ak Avenue Solidarite, kote li te pase prèske tout anfans li. Li te fè etid primè li nan [non lekòl la dwe presize], answit etid segondè li nan Lycée Faustin Soulouque ak College de Petit-Goâve . Anfans li te make pa pasyon papa l pou foutbòl, ki te vle gen anpil timoun kòm jwè nan yon ekip foutbòl, ak sante frajil manman l '. Dade sonje anbisyon papa l, ki te enskri l a laj 12 an nan École des Doués, yon lekòl foutbòl nan Petit-Goâve, kote li te pase plis pase kat ane ap jwe. Aktivite sa a te amize papa l e li te sèvi kòm eskiz pou l finanse frè lekòl li. Anfas kay yo te gen yon teren tenis, kote li te wè jèn moun, tankou Apollon ak Elizé, ap jwe. Souvni dous sa yo te reveye nan li yon lanmou pou tenis, ki, tankou pwezi, te vin tounen yon pati entegral nan lavi li  .

## Akitivis
Powèt, ekriven ayisyen Aterson-N Sainval, manm Wikimedia Ayiti, te jwe yon wòl aktif nan edisyon 2024 Wiki Kan ki te fèt 23 ak 24 out nan Meri Jakmèl. Evènman sa a reyini wiki-klib ayisyen chak ane pou reflechi sou avni Wikimedia Ayiti, fè pwomosyon kilti, gaye konesans gratis epi ankouraje istwa ak lang ayisyen atravè platfòm dijital. Nan premye jou a, Géthro Lavache, konseye legal nan Wikimedia Ayiti, te prezante yon entèvansyon kle sou mank de jwenti nan klib, mete aksan sou nesesite pou kolaborasyon inifye pou maksimize enpak kominote a. Sijè a te pwovoke deba, epi Aterson-N Sainval, jou kap vini an, te mete aksan sou enpòtans lidèchip nan klib, evoke fòmasyon nan zouti kontribisyon ak ankouraje dinamis entèn pou estimile 'angajman. Sainval ensiste tou sou sipò estriktire nan men kominote Wikimedia Ayiti a pou ede klib reyalize pwojè konkrè, konsantre sou devlopman konpetans lidèchip pou ankouraje eritaj ayisyen an. Li te fè apèl pou jwenti e li te ankouraje klib yo pou yo ranfòse angajman yo pou yo ka asire yon avni dirab pou aktivite yo  .

Aterson-N te patisipe nan "Slam en Folie", yon evènman slam nan Petit-Goâve  . An 2022, li te envite nan festival kiltirèl "Marathon du livre" nan Petit-Goâve . Tèks li yo te pibliye nan plizyè jounal ak magazin literè tankou Oyapock, Le National, La Question News, Le Nouvelliste, Loop News ak TripFoumi . Plizyè nan zèv li yo, sitou powèm long li ki rele " Madan Sara ", ki rann omaj a fanm poto sosyete ayisyen an, yo te kritike ak apresye  . Kòm yon aktè, li jwe yon wòl enpòtan nan yon fim *[[Une Vie Réorientée]]*, ki te pwodwi an Ayiti pa yon pwodiksyon franse, kote li jwe pèsonaj la nan yon powèt plonje nan mond nwa nan pwostitisyon nan lari.

Kòm yon powèt, li pote pwofondè emosyonèl ak sansiblite atistik nan naratif la, kaptire nuans yo pikan nan lavi yo nan karaktè majinalize yo. Entèpretasyon li ede fè limyè sou aspè sosyete a souvan neglije, ofri yon refleksyon powetik sou kondisyon imen an nan sikonstans difisil  .

Paralèlman ak wòl li kòm powèt, Aterson-N Sainval make premye remakab li kòm yon aktè nan pwodiksyon sa a. Prezans ekran li pote yon nouvo dimansyon nan talan versatile l ', konbine pwezi a nan mo li yo ak yon pèfòmans kaptivan.

Lè li eksplore pwofondè sikolojik karaktè li, li eklere dinamik konplèks pouvwa ak vilnerabilite ki karakterize mond pwostitisyon vil la. Kidonk, Aterson-N Sainval pa sèlman jwe yon wòl, men tou li anrichi fim nan ak pwòp eritaj atistik pa l, mete aksan sou enpòtans vwa powetik la nan dyalòg sosyal ak sinematografik kontanporen .

Atik la selebre rezistans ak kouraj Madan Sara, machann ayisyen sa yo ki jwe yon wòl enpòtan nan ekonomi lokal la malgre kondisyon difisil. Aterson-N Sainval, powèt ak pèfòmè nan Petit-Goâve, rann yo omaj atravè yon powèm nan koleksyon li " Paj nwa vèsè enpresif ". Li dekri sakrifis ak fòs fanm sa yo ki, malgre danje ak defi chak jou, kenbe fanmi yo ak kominote yo vivan  .

Sainval mete aksan sou diyite ak detèminasyon Madan Sara a, souvan souzèstime ak maltrete nan sosyete ayisyen an . Powèm li a evoke travay difisil yo ak wòl esansyèl yo, pandan y ap eksprime gwo respè ak admirasyon pou kontribisyon vital yo nan siviv ekonomik fanmi yo  . Powèt la sèvi ak langaj senp e dirèk pou transmèt pwofondè admirasyon li ak lanmou li pou eroin chak jou sa yo  .

## Kilti rezistans ak kreyativite nan aksyon

Aterson-N Sainval, powèt, men tou aktè, avoka ak operatè kiltirèl, kwè ke wòl kilti a souvan "minimize nan lavi yo nan jèn moun an Ayiti, redwi a zouti senp pou amizman ak aprantisaj nòm sosyal" . Dapre li, pèsepsyon sa a dwe chanje, paske "kilti ta dwe aksesib a tout moun".

Li mete aksan sou Leta ak sosyete a dwe envesti plis nan sektè sa a, paske operatè kiltirèl yo, pou òganize aktivite yo, souvan oblije tire sou mèg resous yo. "Jèn yo ap de pli zan pli enterese nan inisyativ kiltirèl nan peyi a," li konfye Azuéi, pandan y ap remake ke kontrent ekonomik anpeche patisipasyon yo nan aktivite sa yo.

*Li esansyèl pou nou byen egzamine lajan Leta [[Ayiti|ayisyen]] mete pou [[kilti]] .* *Mank sibvansyon ki disponib pou operatè kiltirèl yo se yon gwo defi.*

*Pwofesyonèl kiltirèl souvan jwenn tèt yo fè fas a difikilte ekonomik, paske yo dwe sipòte tèt yo pandan y ap envesti nan [[atizay]] yo. Kòm Mbougar Sarr fè remake nan "The Most Secret Memory of Men", atizay yo dwe peye pou  .*

## Yon powèm dedye a memwa Osny Zidor
*Ici ,*

*On ne vit pas , on meurt*

*Sous des projectiles qui nous sont destinés .*

*23 avril 2022 le chuchotement du vent déverse à mes oreilles* *Une musique inondée tant d’amertumes.*

*Ainsi ,/Ton visage passe et la stérilité a pris toute sa place  dans mon corps ,*

*En tremblant , je me demande  si c’est vraiment arrivée .*

*Cette Journée sans soleil ,Inachevée, A la mémoire trouée, Au  Bois Verna en entier*

*Respire tout ton sang . Une image choquante Une douleur absurde Un dessin sans fin* *Qui nous offre un spectacle gratuit ,Et l’Etat à la tire..., Et c’est là,*

*La  finitude  a pris  racine / Pour immortaliser / Ton image. /Femme battante*

*Femme d’espérance /Aux ancêtres, / Aller leur dire / Que nous ne cesserons /Demander ,*

*Réclamer, Exiger,le départ de la peur /Le départ de la honte /Le départ de ceux qui nous tuent*

*Et violent nos espoirs et nos rêves /Matin , midi et soir . /Allez leur dire*

*Ça sent le souffle ..**.*

Powèm sa a ki te dedye a memwa Osny Zidor, yon etidyan nan Inivèsite Leta Ayiti nan depatman Medsin, te mouri trajik nan yon bal pèdi nan dat 23 avril 2022. Powèm touchan sa a se yon zèv poyan ki rann omaj a lavi l e ki denonse enjistis lanmò li. Tèks Aterson-N eksprime doulè ak kòlè nan pèt yon jèn lavi pwomèt, pandan y ap mete aksan sou enpak pwofon trajedi sa a sou kominote a  .

Powèm sa a se yon fòm rezistans powetik, kote li te itilize pouvwa mo pou mande chanjman sosyal ak onore moun ki te viktim enjistis . Nan komemore Osny Zidor, powèm nan vin tounen yon rèl rasanbleman pou jistis ak pwoteksyon dwa moun ann Ayiti 

## Zèv li yo

* *Pages noires de vers imprécis*, 2022.
* Je T'écris avec la nuit Dans mes Mains

## Referans