open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Doktè

Doktè, Yon pwofesyonèl ki etidye kèk pati, tout kò moun yon fason pou li kapab rekonèt nenpòt pati ki pa fonksyone byen e preskri medikaman pou ede òganis sa a rekòmanse fonksyone nòmal.  Yon nivo etid yon moun fè nan yon branch tankou teoloji, medsin, filozofi, e latriye. 

## Tradiksyon
*Lòt kreyòl:
*Franse:
*Angle:
*Alman:
*Panyòl:

## Istwa
Istwa mo sa

## referans
## Kèk lyen
Dola

**Dola**, Senk goud.  Senk-san kòb.  San santim nan lajan peyi Etazini.  Moun toujou di dola menm lè yo vle di yon dola.  Nan anpil peyi nan lemond, siy ki reprezante dola ($) ranplase kantite nan kòb peyi sa yo moun peyi a panse ki egal a yon dola.  Konsa dola ameriken reprezante yon lidè pou tout kòb nan lemond; se sou li anpil peyi chita pou yo evalye kòb yo. 

## Tradiksyon
*Lòt kreyòl:
*Franse:
*Angle:
*Alman:
*Panyòl:

## Istwa
Istwa mo sa

## referans
## Kèk lyen
Domestik

**Domestik** se ki soti nan kay, nan yon peyi. Lokal.  Eta pwodui ki fèt nan yon peyi e ki rete nan peyi a pou moun nan peyi a itilize.  Eta tout bèt ki zanmi moun tankou chyen, chat e latriye. 

## Tradiksyon
*Lòt kreyòl:
*Franse:
*Angle:
*Alman:
*Panyòl:

## Istwa
Istwa mo sa

## referans
## Kèk lyen
Dòmi

Dòmi, Yon repo moun pran kote tout kò moun nan ap repoze menmsi espri li pa ap repoze.  Nan moman repo sa a je moun nan fèmen, li pa konnen anyen ki ap pase sou kote li, e li kapab reve.  Yon ti frè lanmò.  Somèy.  Repo. 

## Tradiksyon
*Lòt kreyòl:
*Franse:
*Angle:
*Alman:
*Panyòl:

## Istwa
Istwa mo sa

## referans
## Kèk lyen
Disèt

Disèt, Yuityèm nonb ki gen de chif nan li: en (1) avèk sèt (7).  17. 

## Tradiksyon
*Lòt kreyòl:
*Franse:
*Angle:
*Alman:
*Panyòl:

## Istwa
Istwa mo sa

## referans
## Kèk lyen
Domine

Domine, Kontwole lespri, ekonomi e fizik lòt moun, peyi avèk fòs ki disponib pou fè moun sa yo, peyi sa yo obeyi. 

## Tradiksyon
*Lòt kreyòl:
*Franse:
*Angle:
*Alman:
*Panyòl:

## Istwa
Istwa mo sa

## referans

## Kèk lyen
Domino

**Domino**, Yon jwèt ki gen 28 ti moso rektang nan li.  Premye moso rektang la pa gen pyès ti wonn nan li.  Dezyèm nan gen yon ti wonn nan li, twazyèm nan gen de ti wonn nan li.  chak moso gen yon ti wonn an plis pou jis rive sou ventuityèm nan.  Ventuityèm nan gen douz ti wonn nan li.  Lè jwè ap jwe jwèt sa a, yo ap chache kole chak ti pwent rektang yo ki gen menm kantite ti wonn yo ansanm.  Konsa, yon moso rektang ki pa gen pyès ti wonn kapab kole avèk yon lòt moso ki pa gen pyès ti wonn.  Yon moso ki gen yon ti wonn kapab kole avèk yon lòt ki gen yon ti wonn, e latriye.  

## Tradiksyon
*Lòt kreyòl:domino(crèole mauricien)
*Franse:domino
*Angle:domino
*Alman:Domino
*Panyòl:dominó

## Istwa
Istwa mo sa

## referans
## Kèk lyen
Done

**Done**, Tèks, fichye avèk chif yon operatè kreye sou yon òdinatè. 

## Tradiksyon
*Lòt kreyòl:
*Franse:
*Angle:
*Alman:
*Panyòl:

## Istwa
Istwa mo sa

## Referans

## Lyen deyò
Dosil

Dosil, Yon karaktè dous ki fè yon èt vivan pa kapab aji vyolan.  Trankil.  Nayif.  Eta yon moun ki fasil pou lòt moun abize li.  Timid.  San defans. 

## Tradiksyon
*Lòt kreyòl:
*Franse:
*Angle:
*Alman:
*Panyòl:

## Istwa
Istwa mo sa

## referans

## Kèk lyen
Dosye

**Dosye**, Yon plas kote moun kapab apiye do yo.
Pakèt dokiman anlè yon menm tèm.

Bagay ki kapab rete kòm bon ou byen move enfòmasyon sou do yon moun. 

## Tradiksyon
*Lòt kreyòl:
*Franse: dossier
*Angle: folder
*Alman: der Ordner
*Panyòl: expediente

## Istwa
Istwa mo sa

## Referans

## Lyen deyò
Doulè

**Doulè**, Nenpòt bagay ki te fè, ki ap fè mal.  Yon doulè kapab fizik ou byen mantal. 

## Tradiksyon
*Lòt kreyòl:
*Franse:
*Angle:
*Alman:
*Panyòl:

## Istwa
Istwa mo sa

## referans
## Kèk lyen
Dousè

Dousè, Rezilta yon bagay ki dous.  Kantite plezi yon moun pran nan fè, koute yon bagay.  Satisfakyon yon moun jwenn nan yon bagay. 

## Tradiksyon
*Lòt kreyòl:
*Franse:
*Angle:
*Alman:
*Panyòl:

## Istwa
Istwa mo sa

## referans
## Kèk lyen
Douzèn

Douzèn, Yon kantite ki gen douz inite nan li.  Yon douzèn ze gen douz ze nan li. 

## Tradiksyon
*Lòt kreyòl:Douzenn(kreyòl sychellois)
*Franse:Douzaine
*Angle:dozen
*Alman:
*Panyòl:docena

## Istwa
Istwa mo sa

## referans
## Kèk lyen
Don

Don, Yon nivo entelijans nan yon bagay yon moun fèt avèk li e ki kontinye devlope nan moun nan tout tan li ap gen plis laj. 

## Tradiksyon
*Lòt kreyòl:
*Franse:
*Angle:
*Alman:
*Panyòl:

## Istwa
Istwa mo sa

## referans
## Kèk lyen
Dra

Dra, Yon moso twal ki sèvi pou kouvri moun lè yo kouche sou kabann.  Yon gwoupman, yon òganizasyon moun itilize pou benefisye yon opòtinite.  Anpil moun itilize legliz pou sèvi yo dra. 

## Tradiksyon
*Lòt kreyòl:
*Franse:
*Angle:
*Alman:
*Panyòl:

## Istwa
Istwa mo sa

## referans

## Kèk lyen
Dwa

Dwa, Otorite, libète yon moun pran, li resevwa nan men yon lòt moun ou byen lwa sosyete kote li ap viv la bay. 

## Tradiksyon
*Lòt kreyòl:
*Franse: droit
*Angle: right
*Alman: das Recht
*Panyòl: derecho
*Pòtigè: direito

## Istwa
Istwa mo sa

## Referans

## Kèk lyen
Dwate

Dwate, Yon tandans pou fè tout bagay nan direksyon men dwat la.  Eta yon moun ki itilite men dwat li pou fè nenpòt bagay li bezwen yon sèl men pou fè li. 

## Tradiksyon
*Lòt kreyòl:
*Franse:
*Angle:
*Alman:
*Panyòl:

## Istwa
Istwa mo sa

## referans

## Kèk lyen
Dwèt

Dwèt, Nenpòt nan ven pwent ki nan pye avèk men yon moun. Anpil lòt bèt gen dwèt tou. Pati nan kò moun ki gen zong yo. 

## Tradiksyon
* Lòt kreyòl:
* Franse: doigt
* Angle: finger
* Alman: Finger
* Panyòl: dedo

## Etimoloji
Mo *dwèt* a soti nan lang franse a (*doigt*) ki soti nan yon mo laten (*digitus*).

## Referans

## Kèk lyen
Dyamèt

Dyamèt, Distans de kwen opoze andedan yon wonn.  De reyon. 

## Tradiksyon
*Lòt kreyòl:
*Franse: diamètre
*Angle: diameter
*Alman: Durchmesser
*Panyòl: diámetro

## Istwa
Istwa mo sa

## Referans

## Lyen deyò
Èd

**Èd** se sipò a, sekou a. Yon fòs, yon konesans an plis yon moun pa genyen e li bezwen li pou defann tèt li ou byen mete plis fòs, plis konesans sou sa li deja genyen.  Sekou ki nesesè pou yon moun jwenn pou li kontrekare yon obstak.  Wòl yon moun ki pote sekou jwe pou yon moun ki bezwen sekou. 

## Tradiksyon
*Lòt kreyòl:
*Franse: aide
*Angle: aid
*Alman:
*Panyòl:

## Istwa
Istwa mo sa

## referans

## Kèk lyen
Ede

Ede, Pote sekou, èd bay yon moun ki nan bezwen èd, sekou. 

## Tradiksyon
*Lòt kreyòl:
*Franse: aider
*Angle: to help
*Alman: helfen
*Panyòl: ayudar

## Istwa
Istwa mo sa

## referans

## Kèk lyen
Edmi

Edmi, Yon pati nan yon bagay lè bagay la divize an de pati.  Mwatye nan yon bagay. 

## Tradiksyon
*Lòt kreyòl:
*Franse:
*Angle:
*Alman:
*Panyòl:

## Istwa
Istwa mo sa

## referans
## Kèk lyen
Èdtan

Èdtan, Yon ekspresyon ki sib yon nonb pou eksplike kantite lè, kantite tan.  Pou di Trant lè, yon moun kapab di Trant èdtan. 

## Tradiksyon
*Lòt kreyòl:
*Franse:
*Angle:
*Alman:
*Panyòl:

## Istwa
Istwa mo sa

## referans

## Kèk lyen
Efase

Efase, Elimine ekzistans yon bagay.  Elimine ekriti ki sou yon tablo.  Retire lavi yon èt vivan. 

## Tradiksyon
*Lòt kreyòl:
*Franse:
*Angle:
*Alman:
*Panyòl:

## Istwa
Istwa mo sa

## referans

## Kèk lyen
Dyare

Dyare, Yon poupou likid yon èt vivan santi ap soti e li pa kapab kontwole li.  Moun ki gen dyare oblije jwenn yon kote pou yo poupou rapid.   Gen yon fòs andedan moun nan ki ap pouse poupou a soti deyò. 

## Tradiksyon
*Lòt kreyòl:
*Franse:
*Angle:
*Alman:
*Panyòl:

## Istwa
Istwa mo sa

## referans

## Kèk lyen
Egal

**Egal** se ki nan menm klas, gen menm valè, menm kantite, e menm nivo. 

## Tradiksyon
*Lòt kreyòl:
*Franse:
*Angle:
*Alman:
*Panyòl:

## Istwa
Istwa mo sa

## referans

## Kèk lyen
Egzamine

Egzamine, chache solisyon yon pwoblèm mantalman; san itilize bagay reyèl.  chache konnen eta yon bagay avèk anpil obsèvasyon. 

## Tradiksyon
*Lòt kreyòl:
*Franse:
*Angle:
*Alman:
*Panyòl:

## Istwa
Istwa mo sa

## referans

## Kèk lyen
Egzanp

## Nan retorik
**Egzanp** lan se yon figi estil nan diskou.

## Nan syans edikasyon
Egzanp la itilize pou eksplike yon demonstrasyon epi pou fasilite konpreyansyon an.

## Nan matematik
Nan matematik, yon egzanp se yon ka patikilye ki gen entansyon ilistre yon definisyon, yon teyorèm oswa rezònman. Kidonk, nou ka jwenn nan yon liv matematik :

« Fonksyon yo f defini sou \mathbb{R} pa f(x)=ax+b rele *fonksyon afin*.
:Paregzanp, fonksyon f defini sou \mathbb{R} pa f(x)=4x-5 se yon fonksyon afin. »

Yon egzanp se jeneralman pa ase pou demontre yon pwopozisyon inivèsèl. Yon lòt bò, yon kont-egzanp ase pou demanti yon pwopozisyon konsa, sa vle di pou montre pwopozisyon sa a fo.

## Referans

## Lyen deyò
Egzante

Egzante, Evite yon bagay ki nan wout ki mennen nan destinasyon an.  chwazi yon lòt wout, lòt bagay nan plas yon wout, yon bagay. 

## Tradiksyon
*Lòt kreyòl:
*Franse:
*Angle:
*Alman:
*Panyòl:

## Istwa
Istwa mo sa

## referans

## Kèk lyen
Egzantè

Egzantè, Moun ki chwazi yon lòt wout pou evite yon obstak sou wout li. 

## Tradiksyon
*Lòt kreyòl:
*Franse:
*Angle:
*Alman:
*Panyòl:

## Istwa
Istwa mo sa

## referans
## Kèk lyen
Egzat

Egzat, San retire san mete an plis sou kantite, gwosè yon bagay te dwe ye.  Li ap ale twazè egzat nan senk minit. 

## Tradiksyon
*Lòt kreyòl:
*Franse:
*Angle:
*Alman:
*Panyòl:

## Istwa
Istwa mo sa

## referans

## Kèk lyen
Ejakile

Ejakile, Voye.  Moman lè dechay ap soti nan kanal zozo yon gason. 

## Tradiksyon
*Lòt kreyòl:
*Franse:
*Angle:
*Alman:
*Panyòl:

## Istwa
Istwa mo sa

## referans

## Kèk lyen
Egzamen

Egzamen, Yon tès pou wè kisa yon moun aprann nan yon etid li te fè.  Yon analiz pou wè kijan eta yon bagay, sante yon moun ye.  Yon obsèvasyon ki ekzije anpil konsantrasyon. 

## Tradiksyon
*Lòt kreyòl:
*Franse: examen
*Angle: examination
*Alman: Rezension
*Panyòl: revisión

## Istwa
Istwa mo sa

## referans
## Kèk lyen
Ekip

Ekip, Yon gwoup moun ki reyini ansanm pou yo jwe kont yon lòt gwoup moun.  Yon gwoup moun ki toujou ansanm. 

## Tradiksyon
*Lòt kreyòl:
*Franse: équipe
*Angle: team
*Alman: das Team, die Mannschaft
*Panyòl: equipo

## Istwa
Istwa mo sa

## referans
## Kèk lyen
Eklèsi

Eklèsi, Fè yon bagay vini klè.  Esplike yon entansyon pou fè moun konpran yon mesaj.  Netwaye. 

## Tradiksyon
*Lòt kreyòl:
*Franse:
*Angle:
*Alman:
*Panyòl:

## Istwa
Istwa mo sa

## referans

## Kèk lyen
Ekonomize

Ekonomize, rasanble lajan nan yon kwen, mete lajan nan bank pou depanse, pou achte bagay ki koute anpil kòb. 

## Tradiksyon
*Lòt kreyòl:
*Franse: économiser
*Angle: to save
*Alman: sparen
*Panyòl: guardar

## Istwa
Istwa mo sa

## referans

## Kèk lyen
Ekran

Ekran, Yon pyès elektwonik ki gen pwodui chimik nan li e ki pèmèt moun li enfòmasyon yon machin bay pou kominike avèk yon operatè. Yonn nan senk pati yon òdinatè ki pèmèt operatè a li enfòmasyon òdinatè a ap transmèt. Pati nan yon televizyon kote moun wè fichye yo. 

## Tradiksyon
*Lòt kreyòl:
*Franse: écran
*Angle: screen
*Alman: der Bildschirm
*Panyòl: la pantalla

## Istwa
Istwa mo sa

## Referans

## Lyen deyò
Ekselans

Ekselans, Gwo chèf nan yon peyi tankou yon prezidan.  Non yon moun bay yon lòt pou montre respè li gen pou moun sa a. 

## Tradiksyon
*Lòt kreyòl:
*Franse:
*Angle:
*Alman:
*Panyòl:

## Istwa
Istwa mo sa

## referans
## Kèk lyen
Eksitan

Eksitan, Yon bagay nan anvirónman yon èt vivan ki fòse li gen yon anvi ki pa te ap ekziste san prezans bagay sa a.  Sant yon bon manje fè yon moun grangou.  Mo yon moun di yon lòt ki fè li fache. 

## Tradiksyon
*Lòt kreyòl:
*Franse:
*Angle:
*Alman:
*Panyòl:

## Istwa
Istwa mo sa

## referans

## Kèk lyen
Eksploze

Eksploze, Konsantre pandan yon bon bout tan epi gaye nan tout espas vid ki pre.  Eta yon moun ki pa kapab kenbe pwoblèm li genyen ankò epi ki kòmanse pale san rete avèk pwòp tèt li. 

## Tradiksyon
*Lòt kreyòl:
*Franse:
*Angle:
*Alman:
*Panyòl:

## Istwa
Istwa mo sa

## referans

## Kèk lyen
Ekspoze

Ekspoze, Mete yon bagay, yon kadav, travay yon pent yon kote pou moun kapab vini vizite li. 

## Tradiksyon
*Lòt kreyòl:
*Franse:
*Angle:
*Alman:
*Panyòl:

## Istwa
Istwa mo sa

## referans

## Kèk lyen
Ekri

Ekri, Mete plizyè lèt ansanm pou fòme mo.  Mete plizyè mo ansanm pou fòme fraz.  Mete plizyè fraz ansanm pou fè paragraf.  Kreye yon sijè ki gen entwodiksyon, devlopman, konklizyon.  

## Tradiksyon
*Lòt kreyòl:
*Franse: écrit
*Angle:
*Alman:
*Panyòl:

## Istwa
Istwa mo sa

## Referans

## Lyen deyò
Ekspozisyon

Ekspozisyon, Eta yon bagay ki ekspoze.  Zanmi avèk fanmiy yon kadav kapab fè yon ekspozisyon pou moun vini wè mò a.   Menm jan an tou yon pent kapab fè ekspozisyon penti li pou moun vini wè. 

## Tradiksyon
*Lòt kreyòl:
*Franse: exposition
*Angle: exposure
*Alman:
*Panyòl: exposición

## Istwa
Istwa mo sa

## referans
## Kèk lyen
Ekzekite

Ekzekite, Obeyi yon lòd.  Mete yon moun kanpe yon kote epi tire sou li jis moun nan mouri. 

## Tradiksyon
*Lòt kreyòl:
*Franse:
*Angle:
*Alman:
*Panyòl:

## Istwa
Istwa mo sa

## referans

## Kèk lyen
Ekzile

Ekzile, Voye enmi yon sistèm politik yon peyi ale nan yon lòt peyi epi anpeche li retounen nan peyi a pou li pa anpeche machin politik la kontinye wout li. 

## Tradiksyon
*Lòt kreyòl:
*Franse:
*Angle:
*Alman:
*Panyòl:

## Istwa
Istwa mo sa

## referans

## Kèk lyen
Diznèf

Diznèf, Dizyèm nonb ki gen de chif nan li:  en (1) avèk nèf (9).  19. 

## Tradiksyon
*Lòt kreyòl:
*Franse:
*Angle:
*Alman:
*Panyòl:

## Istwa
Istwa mo sa

## referans
## Kèk lyen
Eli

Eli, Eta yon kandida ki ale nan yon eleksyon epi li jwenn kont moun vote pou li pou li jwenn djòb li te ap chache a. 

## Tradiksyon
*Lòt kreyòl:
*Franse:
*Angle:
*Alman:
*Panyòl:

## Istwa
Istwa mo sa

## referans

## Kèk lyen
Elikoptè

**Elikoptè** se yon aparèy elektwo-mekanik ki gen yon zèl nan tèt li ki pèmèt li vole, kanpe nan espas. Li kapab monte, desann, nan direksyon vètikal e li kapab deplase nan direksyon orizontal tou. 

## Tradiksyon
* Lòt kreyòl:
* Franse: hélicoptère
* Angle: helicopter
* Alman: Hubschrauber
* Panyòl: helicóptero

## Istwa
Istwa mo sa

## Referans

## Lyen deyò
En

En, Dezyèm nan chif pozitif yo.  1.  Lè yon nonb divize pa en li bay menm nonb la. 

## Tradiksyon
*Lòt kreyòl:
*Franse: un
*Angle: one
*Alman: eins
*Panyòl: uno, un

## Etimoloji
Mo *en* a soti nan lang franse a (*un*) ki soti nan yon mo laten (*unus*).

## referans

## Kèk lyen
Endèks

Endèks, Dwèt ki apre dwèt pous la e se li tout moun itilize pou montre lòt moun yon direksyon.  Lis tout enfòmasyon ki gen nan yon liv, nan lòd alfabetik. 

## Tradiksyon
*Lòt kreyòl:
*Franse:
*Angle:
*Alman:
*Panyòl:

## Istwa
Istwa mo sa

## referans

## Kèk lyen
Endispoze

Endispoze, Eta yon moun ki pèdi tout konesans li.  Sèl diferans ki gen ant yon moun ki mouri avèk yon moun ki endispoze, kè moun ki endispoze a kontinye ap bat. 

## Tradiksyon
*Lòt kreyòl:
*Franse: indisposer
*Angle:
*Alman:
*Panyòl: indisponer

## Istwa
Istwa mo sa

## referans

## Kèk lyen
Enfekte

Enfekte, Resevwa yon maladi ki soti nan yon lòt kò tankou yon moun malad, yon mikwòb. 

## Tradiksyon
*Lòt kreyòl:
*Franse: infecter
*Angle: to infect
*Alman: infizieren
*Panyòl: infectar

## Istwa
Istwa mo sa

## referans

## Kèk lyen
Eleman

**Eleman** se yon pati nan yon kopozisyon chimik.  Eleman se sisbtans ki fòme avèk yon sèl kalite atòm.  Yonn nan kopozisyon dlo.  De eleman dlo yo se idwojèn avèk oksijèn. 

## Referans
Enfini

Enfini, Eta yon bagay ki ap kontinye egziste pou tout tan. Yon kantite nonb moun pa kapab janm fini konte. 

## Tradiksyon
*Lòt kreyòl:
*Franse: infini
*Angle: infinite
*Alman: Unendlichkeit
*Panyòl: infinito

## Istwa
Istwa mo sa

## referans

## Kèk lyen
Enjenyè

**Enjenyè**, Yon moun ki etidye jeni nan yon disiplin tankou mizik, elektwonik, sivil, elatriye.

## Tradiksyon
*Lòt kreyòl:
*Franse: ingénieur
*Angle: engineer
*Alman: Ingenieur
*Panyòl: ingeniero

## Istwa
Istwa mo sa

## Referans

## Lyen deyò
Enka

Enka, Yon pati nan yon bagay lè bagay la divize an kat pati. 

## Tradiksyon
*Lòt kreyòl:
*Franse:
*Angle:
*Alman:
*Panyòl:

## Istwa
Istwa mo sa

## referans

## Kèk lyen
Enkyetid

**Enkyetid**, Eta yon moun ki pè fè yon bagay paske li panse li pa kapab fè bagay sa a byen. Eta yon moun ki pa vle yon bagay fèt anvan yon lòt. Eta yon moun ki vle yon bagay fèt anvan yon lòt bagay fèt. 

## Tradiksyon
*Lòt kreyòl:
*Franse: inquiétude
*Angle: apprehension
*Alman: die Sorge
*Panyòl:

## Istwa
Istwa mo sa

## Referans

## Lyen deyò
Enpak

Enpak, Rezilta yon aksyon tankou yon nouvèl, yon desizyon, yon gwo fòs  sou yon ti fòs, yon aksidan. 

## Tradiksyon
*Lòt kreyòl:
*Franse: impact
*Angle: impact
*Alman:
*Panyòl:

## Istwa
Istwa mo sa

## referans

## Kèk lyen
Enpo

Enpo,  Yon kòb leta egzije moun peye sou yon bagay moun nan posede tankou yon kay pou pran swen zòn kote kay sa a ye.  Yon kòb leta egzije patwon ritire sou kòb yo peye chak anplwaye.  Kòb sa yo ede leta peye pou fè travay piblik yo.

## Tradiksyon
*Lòt kreyòl:
*Franse: impôt
*Angle: tax
*Alman: das Steuer
*Panyòl: impuesto

## Istwa
Istwa mo sa

## Referans

## Kèk lyen
Enprime

Enprime, Kopye yon imaj ki deja egziste nan yon lòt plas, sou papye.  Ekri. 

## Tradiksyon
*Lòt kreyòl:
*Franse: imprimer
*Angle: to print
*Alman: drucken
*Panyòl:

## Istwa
Istwa mo sa

## referans

## Kèk lyen
Enprimè

Enprimant, Yonn nan senk pati nan yon òdinatè ki pèmèt operatè a enprime dokiman sou papye. Enprimant la gen yon pwogram ki enstale sou òdinatè pou pèmèt de machin yo kominike.  Lè òdinatè a resevwa lòd nan men operatè a li transmèt menm lòd sa yo bay enprimant la.

## Tradiksyon
*Lòt kreyòl:
*Franse: Imprimante
*Angle: Printer
*Alman: der Drucker
*Panyòl: impresora

## Istwa
Istwa mo sa

## Referans

## Lyen deyò
Enstale

Enstale, Mete yon bagay yon kote, nan yon plas pou moun kapab wè li.  Mete yon pwogram andedan yon òdinatè pou ede moun ki ap itilize òdinatè a kominike avèk òdinatè a.  Tout pwogram gen enstriksyon pou esplike moun kijan pou yo enstale pwogram nan sou òdinatè a. 

## Tradiksyon
*Lòt kreyòl:
*Franse: installer
*Angle: to install
*Alman: installieren
*Panyòl: instalar

## Istwa
Istwa mo sa

## referans

## Kèk lyen
Entènèt

Entènèt, se yon mwayen kominikasyon ki pèmèt tout moun ki posede yon òdinatè avèk yon liy telefòn kominike ant yo. Pou kominike nan fason sa a, moun oblije achte sèvis nan men yon konpayi ki vann sèvis sa a e yo kapab kominike avèk nenpòt moun nan nenpòt peyi. Yon revolisyon nan mwayen moun kominike yonn avèk lòt. Gen plisyè mwayen moun kominike sou Entènèt la. 

1) Yo kapab voye yon kouryèl (lèt elektwonik) nan adrès imel moun yo vle ekri a. Lèt sa a ale dirèkteman nan yon gwo òdinatè kote destinatè a kapab itilize òdinatè pa li pou li lèt la. 
2) Moun kapab ekri sa yo vle di a epi peze yon bouton pou yon moun wè mesaj la menm lè a. Anpil lòt moun kapab wè mesaj sa a. 
3) Yon moun kapab pale avèk yon lòt moun pandan yo tou de chita devan òdinatè yo. 
4) Dènye mwayen an gen lèt elektwonik nan li tou, men li ti kras diferan. Yon moun, yon konpayi gen yon adrès kote lòt moun kapab kite mesaj pou li e se mèt paj sa a sèlman ki kapab wè li. Anpil biznis itilize mwayen sa a pou fè biznis.

## Tradiksyon
*Lòt kreyòl:enternet(kreyòl mauricien)
*Franse: Internet
*Angle: Internet
*Alman: Internet
*Panyòl: Internet

## Istwa
Istwa mo sa

## Referans

## Lyen deyò
Enterè

Enterè, kòb yon moun peye an plis sou yon lajan li te lwe, prete nan men yon lòt moun.  Kantite dwa pou resevwa pwofit yon envestisè genyen nan yon biznis de ou byen plizyè moun posede ansanm. 

## Tradiksyon
*Lòt kreyòl:
*Franse: intérêt
*Angle: 
*Alman: der Zins
*Panyòl:

## Istwa
Istwa mo sa

## Referans

## Kèk lyen
Enpè

Enpè, Yon nonb lè li divize an de li ap toujou bay yon rezilta ki gen senkant (,50) apre yon vigil.  Si senk divize pa de, li ap bay 2,50.  10.005 divize an de ap bay 5.002,50. 

## Tradiksyon
*Lòt kreyòl:
*Franse:
*Angle:
*Alman:
*Panyòl:

## Istwa
Istwa mo sa

## referans

## Kèk lyen
Enpe

Enpe se ki pa anpil. Yon divizyon, yon pati nan yon bagay ki kapab reprezante bagay la.  Yon kantite nan yon bagay moun kapab konte ou byen moun pa kapab konte. 

## Tradiksyon
*Lòt kreyòl:
*Franse:
*Angle:
*Alman:
*Panyòl:

## Istwa
Istwa mo sa

## referans

## Kèk lyen
Enterese

Enterese, Panchan, enterè yon moun montre li genyen nan yon bagay. 

## Tradiksyon
*Lòt kreyòl:
*Franse:
*Angle:
*Alman:
*Panyòl:

## Istwa
Istwa mo sa

## referans

## Kèk lyen
Entèwogasyon

Entèwogasyon, Fraz ki kòmanse avèk mo tankou kisa, ki, kiyès, poukisa, èske, e latriye.  ?.  Tout kesyon gen siy sa (?) nan finisman yo pou montre yo se yon kesyon. 

## Tradiksyon
*Lòt kreyòl:
*Franse:
*Angle:
*Alman:
*Panyòl:

## Istwa
Istwa mo sa

## referans

## Kèk lyen
Entim

**Entim**, Konesans, bagay yon sèl moun konnen de kò li tankou yon fi konnen koko li, yon gason konnnen zozo.  Relasyon ~, Relasyon yon fi avèk yon gason genyen kote yonn konnen anpil sekrè nan lavi lòt la.  Yo tou de a konnen wè e manyen tout pati nan kò lòt la. 

## Tradiksyon
*Lòt kreyòl:
*Franse:
*Angle:
*Alman:
*Panyòl:

## Istwa
Istwa mo sa

## referans

## Kèk lyen
Entwodiksyon

Entwodiksyon, Premye nan twa pati yon redaksyon, yon disètasyon ki anonse odyans elèv la de kisa li ap ale pale nan devlopman an.  Prezante yon moun devan yon lòt moun. 

## Tradiksyon
*Lòt kreyòl:
*Franse:
*Angle:
*Alman:
*Panyòl:

## Pourquoi les amoureux partagent t il des chocolats le saint Valentin

Istwa mo sa

## referans

## Kèk lyen
Envestige

Envestige, Revize, sib travay yon moun fini fè pou wè si travay la byen fèt.  chache konnen ki moun ki fè yon krim pou arete moun nan. 

## Tradiksyon
*Lòt kreyòl:
*Franse:
*Angle:
*Alman:
*Panyòl:

## Istwa
Istwa mo sa

## referans

## Kèk lyen
Envizib

Envizib, Eta yon bagay je pa kapab wè.  Disparèt.  Eta yon bagay ki menm koulè avèk lè. 

## Tradiksyon
*Lòt kreyòl:
*Franse: invisible
*Angle: invisible
*Alman: unsichtbar
*Panyòl: invisible

## Istwa
Istwa mo sa

## referans

## Kèk lyen
Epis

**Epis** se yon melanj de piman, lay, zonyon, piman dous, pwawo ak siv (itilize pou bay manje bon gou) itilize kòm yon baz gou pou anpil manje nan kuizin ayisyèn nan. Gen kèk ki rele li yon sòs pesto. Li konnen tou sou non epise ak zepis.  Se youn nan zèb ki pi ansyen sou tè a.

## Istwa
Epis la gen orijin tayino ak afrikèn Li tou gen resanblans ak *sofregit* ki itilize nan kuizin Panyòl. Itilizasyon sa a nan yon baz aromatik komen nan kwizin antiyèz.

## Engredyan

Epis yo souvan gen pèsi, zonyon vèt, lay, ji Citrus ak bonnet scotch. Gen anpil resèt pou epis, paske tradisyonèlman, fanm ayisyèn yo te kwit manje epi yo te gen pwòp resèt yo pou epis.

## Preparasyon
Tradisyonèlman, epis yo prepare lè li sèvi avèk yon gwo mòtye ak yon pilon an bwa (ki rele munsh pilon) Jodi a, yo souvan prepare lè li sèvi avèk yon miksè. Engredyan yo melanje jiskaske konsistans la lis jan yo vle.

## Itilizasyon
Li ka itilize kòm yon marinad pou vyann. Li kapab tou marine pwason. Yo ajoute li tou pou bay gou yon kantite plat ayisyen, tankou diri ak pwa, soup ak ragou. Li se yon fason pratik yo sèvi ak gou yo nan zèb ak epis fre santi bon nan kwit manje chak jou. Anpil Ayisyen gen epis nan men yo pou yo itilize nan divès plat.

## Konsèvasyon
Epis yo ka estoke jiska twa (3) mwa nan frijidè a, men tan sa a varye selon engredyan yo itilize Asidite a ede anpeche engredyan yo peri. Epis yo ka estoke endefiniman nan frizè a epi yo pa transmèt odè yo nan lòt atik nan frizè.  Epis yo ka distribye nan yon plato kib glas ak frizè, pou yo ka itilize kib yo nan frizè pita nan kwizin nan.

## Referans

## Lyen deyò
Ès

Ès, Lès. Yonn nan kat pwen kadinal yo ki nan direksyon kote solèy la leve a chak maten.  Avanse nan yon direksyon, men pa janm rete sou yon liy dwat. 

## Tradiksyon
*Lòt kreyòl:
*Franse:
*Angle:
*Alman:
*Panyòl:

## Istwa
Istwa mo sa

## referans

## Kèk lyen
Esklav

Esklav, Moun nan ras nwa a moun nan ras blan yo te konnen ale chache sou kontinan afriken an pou fè yo vini travay di e gratis sou plantasyon nan koloni yo.  Kèk santèn ane anvan blan yo te rantre nan tranzaksyon esklavaj sa a, nwa nan yo te konnen gen esklav blan tou. 

## Tradiksyon
*Lòt kreyòl:
*Franse: esclave
*Angle: slave
*Alman: der Sklave
*Panyòl: esclavo

## Etimoloji
Istwa mo sa

## Referans

## Lyen deyò
Esoufle

Esoufle, Eta yon moun ki bouke anpil e li pa kapab respire nòmalman.  Yon moun ki ap fè egzèsis kapab santi li esoufle e  gen plizyè maladi tankou las, tansyon-wo ki kapab fè yon moun santi li esoufle tou. 

## Tradiksyon
*Lòt kreyòl:
*Franse: essoufler
*Angle: to make breathless
*Alman:
*Panyòl:

## Istwa
Istwa mo sa

## referans

## Kèk lyen
Epesè

Epesè, Wotè yon bagay ki gen twa kwen tankou yon wonn ou byen sis kwen tankou yon bwat. 

## Tradiksyon
*Lòt kreyòl:
*Franse:
*Angle:
*Alman:
*Panyòl:

## Istwa
Istwa mo sa

## Referans

## Lyen deyò
Epi

Epi, Yon mo, lè li nan mitan de lòt mo fè konprann gen de aksyon ki ap egzekite yonn apre lòt la.  Yon moun ap manje epi grangou li ap pase. 

## Tradiksyon
*Lòt kreyòl:
*Franse:
*Angle:
*Alman:
*Panyòl:

## Istwa
Istwa mo sa

## referans

## Kèk lyen
Espas

Espas, Distans ki ant planèt yo:  Jipitè, Venis, Plito, Tè, e latriye.  Distans ant de bagay.  Nenpòt kote ki gen lè e yon bagay kapab jwenn plas. 

## Tradiksyon
*Lòt kreyòl:
*Franse:
*Angle:
*Alman:
*Panyòl:

## Istwa
Istwa mo sa

## referans

## Kèk lyen
Espri

Espri, Lespri.  Fòs envizib ki kapab aji sou bagay ki vizib.  Bondye.  Satan. 

## Tradiksyon
*Lòt kreyòl:
*Franse:
*Angle:
*Alman:
*Panyòl:

## Istwa
Istwa mo sa

## referans

## Kèk lyen
Estasyon

**Estasyon** kote yon bagay ye.  Kote bagay tankou yon machin, yon tren kanpe pou pran pasaje, pou moun jwenn yo lè gen bezwen. 

## Tradiksyon
*Lòt kreyòl:stason(kreyòl seychellois)
*Franse:gare
*Angle:station
*Alman:station
*Panyòl:estación

## Istwa
Istwa mo sa

## Referans

## Lyen deyò
Estasyone

Estasyone, Kanpe nan yon estasyon.  Eta yon machin ki kanpe nan yon estasyon pou pasaje monte li.  Eta nenpòt bagay ki kanpe yon kote. 

## Tradiksyon
*Lòt kreyòl:
*Franse:
*Angle:
*Alman:
*Panyòl:

## Istwa
Istwa mo sa

## referans

## Kèk lyen
Estidyo

Estidyo, Yon konpayi ki regle afè anrejistre mizik, sinema.  Yon konpayi radyo ou byen televizyon.  Yon biznis kote fi ale pou yon fè cheve yo, zong yo, figi yo bèl.  Yon salon bote. 

## Tradiksyon
*Lòt kreyòl:stidio(créole mauricien)
*Franse:studio
*Angle:studio
*Alman:
*Panyòl:estudio

## Istwa
Istwa mo sa

## referans

## Kèk lyen
Etèn

Etèn, Elimine kapasite yon bagay pou li kontinye jwe yon wòl tankou limyè, dife ki ap klere.  Koupe sous enèji ki pèmèt yon machin mache.  Retire lavi yon moun, yon bèt. 

## Tradiksyon
*Lòt kreyòl:
*Franse:
*Angle:
*Alman:
*Panyòl:

## Istwa
Istwa mo sa

## referans

## Kèk lyen
Eta

**Eta** oubyen **Leta** a gen plizyè sans ː sosyolojik, òganizasyonèl, jiridik.

Nan nivo sosyolojik, se lè sa a yon popilasyon ki ap viv sou yon teritwa detèmine e ki dirije pa yon gouvènman.

Nan nivo òganizasyonèl, Leta a se yon fòm òganizasyon ke sosyete a itilize pou oryante ak jere tèt li. Leta deziyen tou yon gwoup moun ki dakò enpoze yon lòd sou tèt yo nan sèten kondisyon.

Soti nan yon pwennvi jiridik, "Leta a ka konsidere kòm yon seri pouvwa otorite ak kontrent kolektif ke nasyon an gen sou sitwayen ak moun nan lide pou fè sa yo rele enterè jeneral la domine, ak yon nyans etik la byen piblik oswa byen komen".

Legalman ak selon lwa entènasyonal, yon Eta souveren konsidere kòm limite pa fwontyè teritwa etabli, nan ki lwa li yo aplike nan yon popilasyon pèmanan, epi kòm konsiste de enstitisyon atravè ki egzèse otorite ak pouvwa efektif. Lejitimite otorite sa a ta dwe baze sou prensip - omwen pou Leta yo ki pretann demokratik - sou souverènte pèp la oswa nasyon an.
 
Jan yon bagay ye:  sante, karaktè, kalite li.

## Tradiksyon
*Lòt kreyòl:
*Franse: État 
*Angle: State
*Alman: Staat
*Panyòl: Estado

## Etimoloji
"Eta" soti nan laten "status", ki sòti nan vèb "stare" ki vle di nan premye sans "kanpe", ak nan sans figire "pozisyon an".

## Referans

## Lyen deyò
Etènèl

Etènèl, Yon bagay ki ap toujou egziste pou tout tan. Gen de bagay ki ap toujou la pou tout tan:  Bondye, Satan. 

## Tradiksyon
*Lòt kreyòl:
*Franse: éternel
*Angle: eternal
*Alman: ewig
*Panyòl: eterno

## Istwa
Istwa mo sa

## referans

## Kèk lyen
Etid

Etid, Rechèch pou mete konesans nan sèvo.  chache konnen yon bagay, konstitisyon yon bagay ,apwofondi konesans ou.  Konesans nan yon disiplin, yon syans. 

## Tradiksyon
*Lòt kreyòl:
*Franse:
*Angle:
*Alman:
*Panyòl:

## Istwa
Istwa mo sa

## referans

## Kèk lyen
Etidye

Etidye, Mete konesans nan yon sèvo.  Aksyon yon moun ki ap chache konnen yon bagay, yon disiplin, konstitisyon yon bagay, konesans nan yon disiplin. 

## Tradiksyon
*Lòt kreyòl:
*Franse: étudier
*Angle: to study
*Alman: studieren
*Panyòl: estudiar

## Istwa
Istwa mo sa

## referans

## Kèk lyen
Etikèt

Etikèt, Valè ki kapab rete avèk moun nenpòt ki kote moun pase.  Yon non tout moun konnen pou yon pwodui, yon biznis.  Yon ti moso papye ki reprezante imaj yon konpayi, yon òganizasyon. 

## Tradiksyon
*Lòt kreyòl:
*Franse:
*Angle:
*Alman:
*Panyòl:

## Istwa
Istwa mo sa

## referans

## Kèk lyen
Etónman

Etónman, Yon bagay ki rive san espwa ke li te ap ale rive.  Sipriz.  

## Tradiksyon
*Lòt kreyòl:
*Franse:
*Angle:
*Alman:
*Panyòl:

## Istwa
Istwa mo sa

## referans

## Kèk lyen
Evolisyon

**Evolisyon** se etap yon bagay ki ap evolye pase. Evolisyon se chanjman nan eritaj karakteristik pandan yon peryòd tan. Aranjman nan mès, koutim yon pèp, yon sosyete, yon epòk, yon ras, e latriye.  Yon eksplikasyon sou aparisyon moun sou tè a pou fè tout moun konprann Bondye pate kreye moun, men moun te evolye; sa vle di moun te pase anpil etap anvan yon te vini moun. 

## Tradiksyon
* Lòt kreyòl:
* Franse:
* Angle:
* Alman:
* Panyòl:

## Istwa
Istwa mo sa

## Referans

## Lyen deyò
Evolye

Evolye, Pase soti nan yon etap pou rive nan yon lòt etap moun konsidere ki pi bon, pi rafine.  Kite yon pèsonalite, karaktè ki sanble avèk eta bèt ap viv. 

## Tradiksyon
*Lòt kreyòl:
*Franse:
*Angle:
*Alman:
*Panyòl:

## Istwa
Istwa mo sa

## referans

## Kèk lyen
Èzili

**Èzili** (an fransè ː Erzulie) se non yon femèl lwa (lespri, divinite) nan vodou ayisyen. 

Li manifeste tèt li nan plizyè fason. Divize nan anpil avata fanm, Èzili gen de (2) fas prensipal : Èzili Freda ak Èzili Dantò. 

Istwa yo ap revele nan ki jan istwa a rasyalize ak seksyèl nan sèten kalite kò ka fòme siyifikasyon relijyèz.

Ki gen ladan manman an ki pote timoun nan nwa pa kapab grandi ak deplase. 

## Èzili Freda
**Èzili Freda** se lespri lanmou nan aspè Rada.
Li reprezante pi souvan anba aparans nan yon bèl tifi milat avèk bote sansyèl ak pwovokatris.

Li renmen bijou, dans, pafen, objè twalèt, liks ak flè tankou ofrann.

Li se asosye ak fanm movèz vi pa lavi timiltyèz li : li se metrès Damballa, gen lyezon avèk Ogoun ak avèk Gede Nibo.

Li se tou konfondi avèk Lavyèj Mari ak li anprente tou ikonografi : vwal blan ak ble, yon kouwòn lò ki te antoure pa kè. 

Senbòl li yo se kè ak miwa.

## Èzili Dantò

Èzili Dantò se yon lot aspe nan Ezili a. Li genyen plizyè foto ki atribye avel nan mito ayisyen an.

## Èzili Boran Sodo
Li reprezante pa " Notre Dame du Mont Carmel" nan mitoloji kretyen an.   

## Lòt idantifikasyon
* Grann Èzili, grann manman, vye fanm, pwòch Sent Àn. Li deplase avèk yon baton.
* Èzili Zye wouj, "je wouj", konpay fè jalouzi, ki kriye sou dire lan nan lavi ak limit yo nan lanmou ;
* Èzili Mapyang, konpay vyolan ak malveyan.
* Èzili Kaoulo, konpay fache, envoke pa fanm meprize. Li te gen kapasite pou yo lage dlo aprè ògasm ki te koze pa Damballa.

## Biblyografi
* Laënnec Hurbon, *Les Mystères du vaudou*, Gallimard, koleksyon « Découvertes Gallimard / Religions », 1993.

## Referans

## Lyen deyò
*  Amour, sexe et genre incarnés : les esprits du vaudou haïtien sou africultures.com
*  Èzili sou Mythologica.fr
Fa

Fa, Yonn nan sèt nòt mizikal yo:  do, re, mi, fa, sòl, la, si. 

## Tradiksyon
*Lòt kreyòl:
*Franse:
*Angle:
*Alman:
*Panyòl:

## Istwa
Istwa mo sa

## referans

## Kèk lyen
Faks

Faks, Yon moso papye avèk ekriti sou li ki soti kote yon moun itilize yon machin ki kapab kominike avèk yon lòt machin pou voye tèks nan machin sa a.   ~ machin, Yon machin ki kapab itilize yon liy telefòn pou voye mesaj bay lòt machin.  Yon aparèy elektwonik ki andedan yon òdinatè e ki mete ansanm avèk yon pwogram pou voye mesaj bay anpil lòt machin. 

## Tradiksyon
*Lòt kreyòl:faks(kreyòl seychellois)
*Franse:fax
*Angle:fax
*Alman:fax
*Panyòl:fax

## Istwa
Istwa mo sa

## referans

## Kèk lyen
Falèz

Falèz, Yon tou sou kote yon wout tankou anba yon mòn. 

## Tradiksyon
*Lòt kreyòl:
*Franse:
*Angle:
*Alman:
*Panyòl:

## Istwa
Istwa mo sa

## referans

## Kèk lyen
Famasi

Famasi, Yon boutik kote ki gen medikaman pou vann pou tout maladi. 

## Tradiksyon
*Lòt kreyòl:
*Franse:
*Angle:
*Alman:
*Panyòl:

## Istwa
Istwa mo sa

## referans

## Kèk lyen
Fanmòt

Fanmòt, Yon fanm ki pa gen tay nòmal yon moun sipoze genyen.  Yon ti fi. 

## Tradiksyon
*Lòt kreyòl:
*Franse:
*Angle:
*Alman:
*Panyòl:

## Istwa
Istwa mo sa

## referans

## Kèk lyen
Fann

**Fann**, Koupe yon bagay nan direksyon longè li. 

## Tradiksyon
*Lòt kreyòl:
*Franse:fendre
*Angle:
*Alman:
*Panyòl:

## Istwa
Istwa mo sa

## Referans

## Lyen deyò
Fantastik

Fantastik, Yon bèl bagay pyès moun pa kapab meprize bote.  Yon bagay ki bèl anpil. 

## Tradiksyon
*Lòt kreyòl:
*Franse: fantastique
*Angle: fantastic
*Alman: fantastisch
*Panyòl: fantástico

## Istwa
Istwa mo sa

## referans

## Kèk lyen
Farin

**Farin** se rezilta lè moun kraze yon grenn (grenn ble, grenn òj). Yon poud ki soti nan fri kèk pye bwa tankou bannann, manyòk. Poud ble. ~ frans, Yon farin blan ayisyen itilize pou fè anpil manje tankou labouyi, bòy e latriye. 

## Tradiksyon
* Lòt kreyòl:lafarinn(crèole mauricien)
* Franse:farine
* Angle:flour
* Alman:Mehl
* Panyòl:harina

## Istwa
Istwa mo sa

## referans

## Kèk lyen
Farinay

Farinay, Anpil ti moso nan nenpòt bagay.  Yon lapli ki ap tonbe tou piti san li pa janm bay anpil, gwo gout lapli. 

## Tradiksyon
*Lòt kreyòl:
*Franse:
*Angle:
*Alman:
*Panyòl:

## Istwa
Istwa mo sa

## referans

## Kèk lyen
Fache

**Fache** se ki gen santiman kòlè.  Eta yon moun ki pa kontan.  Eta yon moun ki pa kapab jwenn bagay li bezwen e ki pa vle satisfè avèk sa li genyen. 

## Tradiksyon
*Lòt kreyòl:
*Franse:
*Angle:
*Alman:
*Panyòl:

## Istwa
Istwa mo sa

## referans

## Kèk lyen
Favè

Favè, Yon sèvis yon moun rann yon lòt men moun nan pa merite sèvis la. 

## Tradiksyon
*Lòt kreyòl:
*Franse:
*Angle:
*Alman:
*Panyòl:

## Istwa
Istwa mo sa

## referans

## Kèk lyen
Fay

**Fay** se bagay ki pa gen fòs ditou e nenpòt ti van kapab leve li epi pote li ale depoze yon lòt kote.  Feblès.  Fèb. 

**Fay** se yon frakti oswa sistèm frakti nan kwout tè a ki fòme lè estrès la aplike twò vit oswa lè estrès la twò gran; li ka fòme akòz konpresyon orizontal (fay envès), sizayman orizontal (fay dekwochant), oswa tansyon orizontal (fay nòmal).

## Referans
Feblès

Feblès, Eta yon bagay ki fèb.  Yon moun ki pa gen konfyans nan tèt li e ki pa gen konfyans nan pyès lòt fòs etranje. 

## Tradiksyon
*Lòt kreyòl:
*Franse:
*Angle:
*Alman:
*Panyòl:

## Istwa
Istwa mo sa

## referans

## Kèk lyen
Ferari

Ferari, Yon konpayi machin italyen ki te konnen fè ti machin, kèk fwa, ki pran de moun sèlman. 

## Tradiksyon
*Lòt kreyòl:
*Franse:
*Angle:
*Alman:
*Panyòl:

## Istwa
Istwa mo sa

## referans

## Kèk lyen
Fenèt

**Fenèt** se yon ouvèti nan mi a yon kay. Ti pòt nan yon machin, yon kay ki pèmèt lè sikile. Yon tit nan liy sèvis yon pwogram òdinatè ki pèmèt operatè a wè tout dokiman ki ouvri yo menmsi tout pa parèt sou ekran an. 

## Tradiksyon
* Lòt kreyòl:
* Franse: fenêtre
* Angle: window
* Alman: das Fenster
* Panyòl: ventana

## Istwa
Women yo se te premye moun ki te konnen yo sèvi ak vè pou fenèt, yon teknoloji ki gen anpil chans premye pwodwi nan Women Lejip, nan Alexandria c.

## Referans
Fèy

**Fèy** se yon pati nan yon pye bwa ki parèt apre yon boujon fini soti nan yon pwent nan yon pye bwa. Fèy chak pye bwa gen yon fòm diferan ki depann de pye bwa. ~ papye, Yon moso papye ki kapab mezire 8 ½ pous nan lajè avèk 11 pous nan longè konsa. Gen anpil lòt dimansyon fèy. 

## Tradiksyon
* Lòt kreyòl:
* Franse:
* Angle:
* Alman:
* Panyòl:

## Istwa
Istwa mo sa

## referans

## Kèk lyen
Fèt

Fèt, kote yon gwoup moun reyini pou yo pran plezi yo, pou selebre yon okazyon.  Yon moman kote tout moun byen abiye, mizik ap jwe, yo ap bwè, yo ap danse.   

Selebwasyon yon evènman ki te pase nan menm jou sa, pou pi piti, yon ane anvan dat sa.   

Jou yon moun te soti andedan vant manman li. 

## Tradiksyon
*Lòt kreyòl:
*Franse: fête
*Angle: Party
*Alman: das Fest
*Panyòl: fiesta

## Istwa
Istwa mo sa

## Referans

## Kèk lyen
Fete

**Fete**, Patisipe nan yon fèt.  Selebre yon evènman ki te pase nan menm jou sa, pou pi piti, yon ane anvan dat sa a.  Selebwe jou yon moun te soti nan vant manman li. 

## Tradiksyon
*Lòt kreyòl:
*Franse: fêter, célébrer
*Angle: to celebrate
*Alman: feiern
*Panyòl: celebrar

## Istwa
Istwa mo sa

## Referans

## Kèk lyen
Feyaj

Feyaj, Yon kantite fèy ou byen nenpòt bagay ki gen rapò avèk fèy.  Itilizasyon fèy pou medikaman. 

## Tradiksyon
*Lòt kreyòl:
*Franse:
*Angle:
*Alman:
*Panyòl:

## Istwa
Istwa mo sa

## referans

## Kèk lyen
Feye

**Feye** se ki gen anpil fèy nan li tankou yon pye bwa. 

## Tradiksyon
*Lòt kreyòl:
*Franse:
*Angle:
*Alman:
*Panyòl:

## Istwa
Istwa mo sa

## referans

## Kèk lyen
Fi

Fi, Yon femèl moun, yon fanm, yon manman, yon madanm, yon sè, yon kouzin, yon bèlsè.  Yon moun ki gen yon koko nan fant janb li. 

## Tradiksyon
*Lòt kreyòl:femel(créole mauricien)
*Franse: fille
*Angle: girl
*Alman: das Mädchen
*Panyòl: chica

## Istwa
Istwa mo sa

## referans

## Kèk lyen
Fikse

Fikse, Mete yon bagay nan plas li.  Ranje yon bagay jan li te dwe ye a, jan li sipoze ye a. 

## Tradiksyon
*Lòt kreyòl:
*Franse: fixer
*Angle:
*Alman:
*Panyòl:

## Istwa
Istwa mo sa

### Referans

## Lyen deyò
Filaman

Filaman, Yon ti materyèl andedan yon anpoul elektrik ki fè li bay limyè lè elektrisite pase andedan anpoul la. 

## Tradiksyon
*Lòt kreyòl:
*Franse: filament
*Angle: filament
*Alman: Glühfaden
*Panyòl: filamento

## Istwa
Istwa mo sa

## referans

## Kèk lyen
Filè

Filè, Yon moun ki ap file, ki konnen file.  Yon kadriyaj moun mete sou teren pou jwe volebòl, pingpong avèk tenis. 

## Tradiksyon
*Lòt kreyòl:
*Franse:
*Angle:
*Alman:
*Panyòl:

## Istwa
Istwa mo sa

## referans

## Kèk lyen
Filyè

Filyè, De ti kanal ki separe avèk yon ti tras ki sanble avèk fil andedan tou ki andedan yon boulon.  Pwent vis gen filyè tou. 

## Tradiksyon
*Lòt kreyòl:
*Franse:
*Angle:
*Alman:
*Panyòl:

## Istwa
Istwa mo sa

## referans

## Kèk lyen
Finisman

Finisman, Dènye moman nan nenpòt bagay.  Dènye etap nan yon travay.  Dènye pwent nan yon wout, yon distans. Dènye moman anvan yon moun mouri.  Dènye jou nan yon gè, nan yon ane. 

## Tradiksyon
*Lòt kreyòl:
*Franse:
*Angle:
*Alman:
*Panyòl:

## Istwa
Istwa mo sa

## referans

## Kèk lyen
Fiyansay

Fiyansay, Moman, jou, seremoni ki òganize pou de moun ki te renmen e ki ap fiyanse. 

## Tradiksyon
*Lòt kreyòl:
*Franse:
*Angle:
*Alman:
*Panyòl:

## Istwa
Istwa mo sa

## referans

## Kèk lyen
Fizisyen

Yon fizisyen se yon moun, yon syantifik ki etidye, fè rechèch ak eksperyans nan syans fizik. 

## Tradiksyon
*Lòt kreyòl:
*Franse:
*Angle:
*Alman:
*Panyòl:

## Istwa
Istwa mo sa

## referans

## Kèk lyen
Flamab

**Flamab** se ki kapab pran dife. Eta yon bagay ki limen gwo dife byen vit lè li rankontre avèk yon ti kras dife. 

## Tradiksyon
*Lòt kreyòl:
*Franse:
*Angle:
*Alman:
*Panyòl:

## Istwa
Istwa mo sa

## referans

## Kèk lyen
Flè

Flè yon bèl boujon ki soti nan kèk pye bwa oubyen nan kèk zèb. Yon flè kapab gen yon sèl koulè ou byen plizyè koulè. Yon bagay ki bèl. ~ Disè, Yon zèb nan galèt larivyè ki kapab santi lè yon bagay touche li epi tout fèy li kouche pandan yon bon bout tan. Ouvè-fèmen. Wonte. 

## Tradiksyon
* Lòt kreyòl:
* Franse: fleur
* Angle: flower
* Alman: Blume
* Panyòl: flor

## Istwa
Istwa mo sa

## referans

## Kèk lyen
Fleri

**Fleri** se ki gen flè.  Eta yon bagay ki vini bèl.  Lè yon moun di fleri, li kapab ap pale de bote yon bagay tou. 

## Tradiksyon
*Lòt kreyòl:
*Franse: fleurir
*Angle: to bloom
*Alman: gedeihen
*Panyòl: florecer

## Istwa
Istwa mo sa

## referans

## Kèk lyen
Flèch

Flèch, Dènye pwent, pwent ki pi wo a, nan wotè yon bagay. Bal yon zam moun lontan yo te konnen itilize pou touye bèt nan sovaj, nan lagè. 

## Tradiksyon
* Lòt kreyòl:
* Franse: flèche
* Angle:
* Alman:
* Panyòl:

## Istwa
Istwa mo sa

## referans

## Kèk lyen
Fizi

Fizi, Yon zam long avèk dèyè laj ki kapab tire ale lwen. 

## Tradiksyon
*Lòt kreyòl:
*Franse:
*Angle:
*Alman:
*Panyòl:

## Istwa
Istwa mo sa

## referans

## Kèk lyen
Fiyanse

Fiyanse, De moun ki renmen, yon gason avèk yon fi, ki deja pran desizyon pou yo marye epi yo reyini tout moun nan antouraj yo pou fè konnen dat maryaj la. 

## Tradiksyon
*Lòt kreyòl:
*Franse:
*Angle:
*Alman:
*Panyòl:

## Istwa
Istwa mo sa

## referans

## Kèk lyen
Flèv

Flèv, Yon gwo rivyè ki soti nan yon gwo sous dlo dous.  Yon gwo rivyè ki rive fòme paske anpil lòt ti rivyè ale rankontre menm kote pou yo kapab chache chemen lanmè.  Yon rivyè laj ki sanble avèk lanmè, men dlo li pa sale.  Nan peyi Ayiti, gen Flèv Latibonit ki nan Depatman Sant la ant Mibalè avèk Tomond. 

## Tradiksyon
*Lòt kreyòl :
*Franse : fleuve
*Angle : river
*Alman : der Fluss
*Panyòl : río

## Istwa
Istwa mo sa

## Referans

## Lyen deyò
Foli

Foli, Yon gwo anvi pou fè, reyalize yon bagay.  Eta yon moun ki fou.  Pasyon.  Yon gwo anvi yon moun genyen pou reyalize, fè yon bagay san reflechi sou konsekans bagay la. 

## Tradiksyon
*Lòt kreyòl:
*Franse:
*Angle:
*Alman:
*Panyòl:

## Istwa
Istwa mo sa

## referans

## Kèk lyen
Fòmasyon

Fòmasyon, chak etap yon bagay pase pou li fòme.  Pati ki rantre nan konstitisyon yon bagay.  Kijan yon bagay fòme. 

## Tradiksyon
*Lòt kreyòl:
*Franse: formation
*Angle: training
*Alman: Ausbildung
*Panyòl: formación

## Istwa
Istwa mo sa

## referans

## Kèk lyen
Fòme

**Fòme** se bay fòm. Mete plizyè bagay ansanm pou jwenn yon rezilta.  Ranje plizyè bagay nenpòt fason pou jwenn yon rezilta. 

## Tradiksyon
*Lòt kreyòl:
*Franse:
*Angle:
*Alman:
*Panyòl:

## Istwa
Istwa mo sa

## referans

## Kèk lyen
Fonksyon

Fonksyon, Wòl yon bagay.  Rezon ki fè yon bagay egziste.  Si pate gen rezon sa a bagay la pate ap bezwen egziste. 

## Tradiksyon
*Lòt kreyòl:Fonksiyon(crėole mauricien)
*Franse: fonction
*Angle: function
*Alman: die Funktion
*Panyòl: función

## Istwa
Istwa mo sa

## referans

## Kèk lyen
Fonse

Fonse, Fè yon bagay vini fon.  Fè bòdi yon ekriti vini pi nwa ou byen kolore pou atire atansyon moun ki ap li. 

## Tradiksyon
*Lòt kreyòl:
*Franse:
*Angle:
*Alman:
*Panyòl:

## Istwa
Istwa mo sa

## referans

## Kèk lyen
Ford

**Ford** ofisyèl **Ford Motor Company**, Yon konpayi machin ameriken ki fè machin tankou Taurus, Explorer, Tempo, Escort, e latriye.  Premye konpayi machin ki te egziste nan peyi Etazini, depi kòmansman ane 1900 yo.

## Tradiksyon
*Lòt kreyòl:
*Franse:
*Angle:
*Alman:
*Panyòl:

## Istwa
Istwa mo sa

## referans

## Kèk lyen
Fotokopi

Fotokopi, Fè yon bagay ki sanble avèk yon lòt bagay yon fason pou li vini difisil pou moun fè diferans ant orijinal la avèk kopi a.  Kopi.  

## Tradiksyon
*Lòt kreyòl:
*Franse: photocopie
*Angle: photocopy
*Alman: Fotokopie
*Panyòl: fotocopia

## Istwa
Istwa mo sa

## referans

## Kèk lyen
Foul

**Foul** se anpil moun ki reyini ansanm. 

## Tradiksyon
*Lòt kreyòl:
*Franse: foule
*Angle: crowd
*Alman: die Menschenmenge
*Panyòl: multitud

## Istwa
Istwa mo sa

## referans

## Kèk lyen
Foure

Foure, Rantre pwent yon bagay, yon bagay nan yon lòt bagay. 

## Tradiksyon
*Lòt kreyòl:insere(kreyòl mauricien)
*Franse:insérer
*Angle:insert
*Alman:einfügen
*Panyòl:insertar

## Istwa
Istwa mo sa

## referans

## Kèk lyen
Fran

Fran, Kòb moun sèvi nan peyi Frans. 

## Tradiksyon
*Lòt kreyòl:
*Franse:
*Angle:
*Alman:
*Panyòl:

## Istwa
Istwa mo sa

## referans

## Kèk lyen
Frape

Frape, Leve yon bagay epi lage li sou yon lòt avèk fòs.  Dirije yon kò nan direksyon yon lòt avèk fòs jis yo rankontre. 

## Tradiksyon
*Lòt kreyòl:
*Franse:
*Angle:
*Alman:
*Panyòl:

## Istwa
Istwa mo sa

## referans

## Kèk lyen
Frè

**Frè** se yon paran mal ki gen menm manman ak menm papa avèk yon lòt paran. 

## Tradiksyon
* Lòt kreyòl:
* Franse: frère
* Angle: brother
* Alman: Bruder
* Panyòl: hermano

## Istwa
Istwa mo sa

## referans

## Kèk lyen
Fredi

Fredi, Yon gwo chanjman nan tanperati yon zòn kote nivo tanperati a kapab desann pi ba ke zewo degre.  Lè gen fredi moun oblije abiye avèk plizyè rad pou kenbe yo cho. 

## Tradiksyon
*Lòt kreyòl:
*Franse:
*Angle:
*Alman:
*Panyòl:

## Istwa
Istwa mo sa

## referans

## Kèk lyen
Fri

**Fri** se bouyi nan lwil.  Anpil grenn bwa tankou mango, rezen, zoranj moun kapab manje depi yo rive mi. 

## Tradiksyon
*Lòt kreyòl:
*Franse:
*Angle:
*Alman:
*Panyòl:

## Istwa
Istwa mo sa

## referans

## Kèk lyen
Frijidè

Frijidè, Eta yon bagay ki frèt.  Yon mak machin ki fè glas e ki rafrechi nenpòt bagay ki andedan li.  Anpil moun konfonn mak machin nan avèk machin nan menm:  yo rele machin nan frijidè tou.  Lè yon likid rete andedan machin sa li fè glas. 

## Tradiksyon
*Lòt kreyòl:
*Franse:réfrigérateur
*Angle:refrigerator
*Alman:kühlschrank
*Panyòl:refrigerador

## Istwa
Istwa mo sa

## referans

## Kèk lyen
Fyèl

Fyèl, Yon ògán andedan vant yon èt vivan ki anmè anpil.  Yon bagay ki anmè anpil.  Eksperyans yon move moman nan lavi yon moun. 

## Tradiksyon
*Lòt kreyòl:
*Franse:
*Angle:
*Alman:
*Panyòl:

## Istwa
Istwa mo sa

## referans

## Kèk lyen
Fwon

**Fwon** se yon espas devan tèt yon èt vivan ki ant je li avèk cheve li, kòn li. Devan tèt yon moun ant cheve li avèk sousi li. 

## Tradiksyon
*Lòt kreyòl:
*Franse: front
*Angle: forhead
*Alman:
*Panyòl:

## Istwa
Istwa mo sa

## Referans

## Lyen deyò
Fwonte

**Fwonte** ap deziyen yon moun ki fè yon bagay ki depase laj li.  Yon ti gason ki gen de ane konsa mande, nan yon bal, yon granmoun fi ki gen 40 ane konsa pou danse avèk li.  Eta yon moun ki renmen eseye fè nenpòt bagay menmsi li pa konnen kisa rezilta ap ye. 

## Tradiksyon
*Lòt kreyòl:
*Franse:
*Angle:
*Alman:
*Panyòl:

## Istwa
Istwa mo sa

## referans

## Kèk lyen
Gade

Gade, Fikse je sou yon bagay san pyès entansyon.  Obsève. 

## Tradiksyon
*Lòt kreyòl:
*Franse: regarder
*Angle: to look
*Alman:
*Panyòl:

## Istwa
Istwa mo sa

## referans

## Kèk lyen
Gadè

Gadè, Moun ki fikse je li sou yon bagay san pyès entansyon.  Obsèvè. 

## Tradiksyon
*Lòt kreyòl:
*Franse:
*Angle:
*Alman:
*Panyòl:

## Istwa
Istwa mo sa

## referans

## Kèk lyen
Gadjèt

Gadjèt, Yon ti pwent fè nan yo zam moun itilize pou fè yonn, plizyè bal soti nan zam nan. 

## Tradiksyon
*Lòt kreyòl:
*Franse:
*Angle:
*Alman:
*Panyòl:

## Istwa
Istwa mo sa

## referans

## Kèk lyen
Gagè

**Gagè** se yon plas kote gason ayisyen ale pou fè kòk batay pou yo parye lajan. Gen fi ki ale nan plas sa tou, men yo ale la pou sèvi gason ki a parye yo manje, tafya, e latriye. 

## Tradiksyon
*Lòt kreyòl:
*Franse:combat de coqs
*Angle:
*Alman:
*Panyòl:

## Istwa
Istwa mo sa

## Referans

## Lyen deyò
Galan

Galan, Eta yon gason ki toujou toupre pou sèvi fi avèk entansyon li kapab jwenn yon rekonpans pou sèvis li. 

## Tradiksyon
*Lòt kreyòl:
*Franse:
*Angle:
*Alman:
*Panyòl:

## Istwa
Istwa mo sa

## referans

## Kèk lyen
Galèt

Galèt, Wòch sou kote yon rivyè ki byen ranje tankou moun te pran tan pou ranje yo, men se rivyè a menm ki pote yo mete nan plas sa pandan li ap desann. 

## Tradiksyon
*Lòt kreyòl:
*Franse: galette
*Angle: wafer
*Alman: Waffel
*Panyòl: oblea

## Istwa
Istwa mo sa

## referans

## Kèk lyen
Galita

Galita, Yon espas sou anlè galri yon kay kote moun kapab rantre andedan li lè moun nan deja andedan kay la.  Pa gen mwayen pou rantre andedan galita a soti sou deyò. 

## Tradiksyon
*Lòt kreyòl:
*Franse:
*Angle:
*Alman:
*Panyòl:

## Istwa
Istwa mo sa

## referans

## Kèk lyen
Galri

Galri, Yon espas nan yon kay kote moun ki ap viv nan kay la kapab chita pou pran bon van e respire bon lè.  Espas sa a toujou bay sou lari e anba galita a. 

## Tradiksyon
*Lòt kreyòl:
*Franse:
*Angle:
*Alman:
*Panyòl:

## Istwa
Istwa mo sa

## referans

## Kèk lyen
Ganmèl

Ganmèl, Yon gwo twons bwa ki gen yon tou rektang tankou yon bwat san kouvèti andedan li.  Li kapab kenbe likid.  Se peyizan ayisyen ki itilize li plis. 

## Tradiksyon
*Lòt kreyòl:
*Franse:
*Angle:
*Alman:
*Panyòl:

## Istwa
Istwa mo sa

## referans

## Kèk lyen
Gason

Gason, Premye moun Bondye te mete sou tè a anvan li te fè fi. Yon moun ki gen yon zozo nan fant janb li. Mari yon fi, papa yon moun, e latriye. Yon mal moun. 

## Tradiksyon
* Lòt kreyòl:
* Franse:
* Angle:
* Alman:
* Panyòl:

## Istwa
Istwa mo sa

## referans

## Kèk lyen