open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Geel

**Geel** [ ɣ e ː l ]  se yon vil ki pale Olandè nan Bèljik ki sitiye nan Rejyon Flaman nan pwovens Anvè .

Vil la gen kòm patwòn Sent Dymphne .

## Seksyon nan vil

* Geel-Centrum (Sint-Amands ak Sint-Dimpnaparochie)
* Kievermont
* Holven
* Elsum
* Larum, ak Rauwelkoven
* Ten Aard, ak Sas Zeven
* Bel
* Winkelomheide, ke yo rekonèt kòm De Hei
* Punt
* Stelen, ak Liessel
* Oosterlo
* Zammel

## Nòt ak referans

## Lyen ekstèn
Min plon

**Min plon**, oswa **kreyon ak plon** pafwa yo rele tou **estil plon**, **kreyon plon** oswa **pwent plon** se yon zouti ekriti ak desen ki gen fòm kreyon, anjeneral san yo pa yon ka an bwa kontrèman ak kreyon an (pafwa yo rele tou kreyon ak papye, kreyon ak min, elatriye), ki konpoze de plon, ajan oswa yon alyaj ki baze sou plon, bwonz oswa fèblan.

Tèm **min** **plon** nan mineraloji se yon sinonim demode pou grafit, ki pran isit la nan siyifikasyon orijinal li, "wòch ki fèt pou ekri oswa desine".

## Gade tou

### Bibliyografi

* b. Robert, " Etid sou pisin yo nan Seine la », *Bilten CCOE* .
* Lionel Van Cleem ak Jean-Pierre Lacroux, *La Mémoire des Sergent-major*, Ramsay, 1988.
Bèje alman

***Bèje Alman*** se yon ras chyen ki pote non kote li soti (Orijin li ) Almay , Kote li te fè aparisyon li nan fen XIX syèk la. Federasyon Sinolojik entenasyonal te rekonèt li sou non **Deutscher Schäferhund.**

## Istwa Ras sa
Se te nan lane 1878, kote elvè alman ki te gen yon aptitid bèje te premye reyalize tantativ pou yo amelyoryore chyen yo.

## Referans
Bedjine

***Bedjine*** se yon Atis Ayisyen.

## Biyografi
Marie Bedjine Love David , Fèt nan lane 1998 nan vil Potoprens

## Referans
Eksperyans Ti Danwa yo

**Eksperyans Ti Danwa yo** se yon operasyon administratif Danwa ki te fèt an 1951 kote 22 timoun Inuit Groenland (ki rele "timoun eksperimantal»; an danwa: eksperimentbørn) yo voye bay fanmi dakèy danwaz pou eseye edike yo kòm "Ti Danwa".

Pandan ke yo tout sipoze tout timoun yo òfelen, pifò ladan yo se pa sa. Sis timoun yo te adopte soti nan Dannmak ak sèz tounen nan Greenland, apresa yo te mete yo nan òfelina lang danwaz epi yo pa janm viv ak fanmi yo ankò. Mwatye nan timoun yo te soufri ak pwoblèm sante mantal epi mwatye nan yo te mouri lè yo vin granmoun. Gouvènman danwa a te mande eskiz an 2020, apre plizyè ane kote otorite Groenlandè yo t ap mande sa  . Istwa yo se baz fim dramatik ** la  .

## Referans

## Lyen ekstèn
Kwèm

**Kwèm** (nan Waloni [ kwɛm ]  nan Pika [ ) se yon seksyon nan vil Bèlj Mons, ki sitiye nan Waloni nan pwovens Hainaut.

Se te yon komin ki te otonòm anvan li te fizyone1e janvye 1972 avèk Mons.


Colors=
 id:a value:gray(0.9)
 id:b value:gray(0.7)
 id:c value:rgb(1,1,1)
 id:d value:rgb(0.7,0.8,0.9)
 id:e value:rgb(0.6,0.7,0.8)

ImageSize = width:550 height:373
PlotArea = left:50 bottom:30 top:30 right:30
DateFormat = x.y
Period = from:0 till:12000
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
ScaleMajor = gridcolor:b increment:1000 start:0
ScaleMinor = gridcolor:a increment:500 start:0
BackgroundColors = canvas:c

BarData=
 bar:1831 text:1831
 bar:1846 text:1846
 bar:1856 text:1856
 bar:1866 text:1866
 bar:1880 text:1880
 bar:1890 text:1890
 bar:1900 text:1900
 bar:1910 text:1910
 bar:1920 text:1920
 bar:1930 text:1930
 bar:1947 text:1947
 bar:1961 text:1961
 bar:1970 text:1970
 bar:1976 text:1976

PlotData=
 color:d width:20 align:left

 bar:1831 from:0 till: 2357
 bar:1846 from:0 till: 4120
 bar:1856 from:0 till: 4714
 bar:1866 from:0 till: 5742
 bar:1880 from:0 till: 7079
 bar:1890 from:0 till: 8369
 bar:1900 from:0 till: 9075
 bar:1910 from:0 till: 9715
 bar:1920 from:0 till: 9901
 bar:1930 from:0 till: 10250
 bar:1947 from:0 till: 10540
 bar:1961 from:0 till: 10878
 bar:1970 from:0 till: 11300
 bar:1976 from:0 till: 0

PlotData=

 bar:1831 at: 2357 fontsize:S text: 2.357 shift:(-10,5)
 bar:1846 at: 4120 fontsize:S text: 4.120 shift:(-10,5)
 bar:1856 at: 4714 fontsize:S text: 4.714 shift:(-10,5)
 bar:1866 at: 5742 fontsize:S text: 5.742 shift:(-10,5)
 bar:1880 at: 7079 fontsize:S text: 7.079 shift:(-10,5)
 bar:1890 at: 8369 fontsize:S text: 8.369 shift:(-10,5)
 bar:1900 at: 9075 fontsize:S text: 9.075 shift:(-10,5)
 bar:1910 at: 9715 fontsize:S text: 9.715 shift:(-10,5)
 bar:1920 at: 9901 fontsize:S text: 9.901 shift:(-10,5)
 bar:1930 at: 10250 fontsize:S text: 10.250 shift:(-10,5)
 bar:1947 at: 10540 fontsize:S text: 10.540 shift:(-10,5)
 bar:1961 at: 10878 fontsize:S text: 10.878 shift:(-10,5)
 bar:1970 at: 11300 fontsize:S text: 11.300 shift:(-10,5)
 bar:1976 at: 0 fontsize:S 



* Sous : INS, Rem. : 1831 jiska 1970 = resansman, 1976 = kantite moun ki rete 31 desanm.

## Nòt ak referans

## Bibliyografi
Éric Leblois et Daniel Pacyna, « Cuesmes, notes d'archéologie préhistorique, protohistorique, gallo-romaine et mérovingienne », Annales du Cercle archéologique de Mons, no 76,‎ 1994, p. 3-72. 

## Gade tou
Lopital sikyatrik

Yon **lopital sikyatrik** (yo rele tou  **azil** oswa **klinik** **sikyatrik** - oswa nan tan lontan **yon azil pou moun fou** oswa menm **yon azil pou moun fou** ) se yon lopital ki espesyalize nan tretman maladi mantal grav.

## Istwa
Premye lopital sikyatrik la te fonde nan Bagdad nan ane 705, epi yo te bati azil sikyatrik nan Fès nan kòmansman VIIIe syèk, nan Lekè nan ane 800 kòm byen ke nan Damas ak Alep nan ane 1270. Pasyan yo te trete volontèman ak beny, medikaman, mizik ak lòt aktivite ki ka geri  . Pi ansyen "azil pou moun fou» an Ewòp se lopital la Bètleyèm, ki louvri nan 1247 nan katye Lond e toujou nan operasyon jodi a.

## Nòt ak referans

## Gade tou

### Lyen ekstèn
Anthon van Rappard

**Anthon Gerard Alexander van Rappard**, (ki fèt 14 me 1858 nan Zeist nan Peyi Ba - te mouri 21 mas 1892 nan Santpoort tou nan Oland ), se yon pent  ak desinatè olandè.

Li te yon etidyan nan Lawrence Alma-Tadema epi yon zanmi ak konseye Vincent van Gogh pou apeprè kat ane. Li te apresye Anthon van Rappard anpil, pami lòt bagay pou angajman sosyal li. Lèt Vincent van Gogh te ekri li yo pami sous prensipal yo sou biyografi ak travay Van Gogh.

Zèv Van Rappard yo ra paske lavi l ki te kout. Sepandan, penti li yogen anpil valè sou mache atizay la  .

## Bibliyografi
Joop W. Brouwer, Jan Laurens ak Jacques Siesling Vis, *Anthon Van Rappard, konpayon ak korespondan Vincent Van Gogh, lavi li ak tout travay li*, Amstèdam, De Arbeiderspers, ak Maarssen, Gary Schwartz, 1974 ( ISBN 90-295-3441-9 ) .

## Lyen ekstèn

## Nòt ak referans
Pèspektiv (reprezantasyon)

**Pèspektif** se tout teknik penkti ki gen entansyon reprezante twa dimansyon yon objè oswa yon sèn pa yon imaj sou yon sifas, pi souvan plat .

Tèm nan "rakousi» deziyen aplikasyon pèspektiv nan figi moun ak bèt yo.

## Apendis

## Nòt ak referans

### Nòt

### Referans
Anfans

**Anfans** se yon faz nan devlopman fizik ak mantal **moun** ki rive ant nesans ak adolesans.

Na dwa, Òganizasyon Mondyal Lasante defini anfans kòm peryòd la nan lavi moun soti nan nesans rive nan , kidonk ki gen ladan peryòd adolesans la an gwo pati  .

## Definisyon
Selon CNRTL la, mo "anfans" la defini « premye ane nan lavi yon moun nan adolesans » ak deziyen pa metonimi, « timoun yo pran kòm yon antye, kòm yon eta de lavi »  .

## Istwa timoun
Anfans se youn nan laj nan lavi ki dekri, prezante ak defini depi anwo nan Antikite. Sa yo prezan nan literati medyeval men yo varye anpil, soti nan twa a douz etap, nonb sa a ap diminye nan fen Mwayennaj. Premye laj lavi yo distenge:

* ******: premye sèt ane lavi yo ;
* **': soti sèt a douz ane pou [[Tifi|ti fi]], soti sèt a katòz ane pou [[Gason|ti gason]];
* **': jèn moun ki gen laj katòz rive venn yonn oswa nan mitan ven;
* **: soti nan mitan ven rive senkant ane .

## Nòt ak referans

## Gade tou

### Bibliyografi

* Guillaume Gros, « Philippe Ariès : naissance et postérité d’un modèle interprétatif de l’enfance », Histoire de l’éducation, vol. 125,‎ 2010, p. 49-72 (DOI 10.4000/histoire-education.2109, lire en ligne, consulté le 19 juillet 2017).
* Nathalie Sarraute : *Enfance*, éditions Gallimard (13 avril 1983), 260 p.  (ISBN&nbsp;)
* Christine Schuhl et Josette Serres (auteurs), Alain Lascaux (Illustration) : *Petite enfance et neurosciences* , éditions Chronique Sociale, 143 p. (7 septembre 2015)  (ISBN 978-2367171531)

### Lyen ekstèn
Willem Roelofs

**Willem Roelofs**, fèt 10 mas 1822 nan Amstèdam e li te mouri 12 me 1897 (ak laj 75 an) nan Bèchèm ( Anvers ), se yon pent olandè, akwarelis ak litograf.

## Distenksyon

* Chevalye nan lòd Léopold (Bèljik, 23 oktòb 1858).
* Ofisye nan lòd Léopold (15 janvye 1883).

## Nòt ak referans
♀

**♀** se yon senbòl pou:

* feminen, oswa femèl a, kontrèman ak ♂, ki reprezante maskilen an, oswa mal;
* planèt Venis;
* kwiv nan alchimi .

## Orijin
Dapre yon lide ki toupatou, senbòl ♀ reprezante miwa deyès Women Venis (ak ekivalan grèk li ), youn nan atribi li yo ak cestus (senti majik li).

Lide sa a te prezante pa Joseph Juste Scaliger nan fen XVIe syèk la  . Li envoke tou lefèt ke yo te itilize kwiv pou fè ansyen ansyen, konsa fè lyen ak senbòl alchimik la .

Pou mond medikal la li reprezante fanm ki anfante, avèk yon kwa pou timoun nan ak yon sèk pou vant manman an (kidonk opoze senbòl maskilen an ki reprezante yon kòk rèd).

Nan kòmansman XVIIe syèk la, Claude Saumaise te etabli ke senbòl la aktyèlman sòti nan premye lèt non grèk planèt Venis la, Φωσϕόρος / , tankou senbòl lòt planèt yo  (sa ki nan planèt Mas la, ♂, tou ki sòti dapre li nan θρ, abrevyasyon θοῦρος / *Thuros*, yon lòt non planèt sa a nan ansyen Grès  ).

## Resanblans ak lòt senbòl

* Ankh (☥) ke yo rekonèt kòm *kwa ejipsyèn* oswa *kwa anse*, se yon senbòl ki sanble, yewoglif sa a vle di "lavi". Li konpoze de yon sèk anlè yon T oswa Tau;
* Ashantis poupe fètilite yo rele Akwaba;
* senbòl astwonomik astewoyid la (2) Pallas (⚴, U+26B4).

Fichye:Ankh-Mirror-TutanchamunTomb.JPG|lien=Fichier:Ankh-Mirror-TutanchamunTomb.JPG|alt=Miroir en forme d'ânkh issu de la tombe de Toutânkhamon|Ankh ki gen fòm glas soti nankavo Toutankamon
Fichye:Brooklyn_Museum_68.222_Fertility_Doll_Akuaba.jpg|lien=Fichier:Brooklyn_Museum_68.222_Fertility_Doll_Akuaba.jpg|alt=Poupée de la fertilité Ashantis| Ashantisfetilit sevè
Fichye:Pallas_symbol_(fixed_width).svg|lien=Fichier:Pallas_symbol_(fixed_width).svg|alt=Symbole de Pallas|Senbòl Pallas
Nan siyifikasyon li, senbòl sa a lye tou ak senbòl fanm tankou 👩 (1F469, fanm) oswa 🚺 (1F6BA, senbòl fanm = twalèt pou fanm).

## Antre enfòmatik
Kòd HTML oswa Inikòd se &#x26; #9792.

## Nòt ak referans
♂

**♂** se senbòl pou: 

* Maskilen an, oswa gason an, kontrèman ak ♀, ki reprezante feminen a, oswa fi a .
* planèt Mas;
* nan alchimiē fè;
* plant bizanyèl (paske planèt la konplete revolisyon li nan prèske de ane Latè);
* logo konstriksyon otomobil Volvo paske li se  youn nan pi ansyen ak pi komen ideyogram nan kilti oksidantal yo» dapre yon nòt pou laprès ki soti nan mak la  .

## Orijin
Senbòl ♂ gen ladan l yon sèk ak yon flèch ki, nan opinyon popilè, reprezante boukliye ak lans bondye Women Mas la, respektivman (gade reprezantasyon Mas). Pou mond medikal la, li reprezante yon pati gason drese (kidonk opoze senbòl la Rezèv tanpon fanm ki sipoze reprezante fanm nan akouche). Dapre William T. Stearn, ki site Claude Saumaise, li ta pito sòti nan θρ, abrevyasyon *Thouros* (θοῦρος), yon lòt non pou planèt Mas la nan antikite grèk (menm jan senbòl Rezèv tanpon fanm ♀ a, dapre yon konsansis aktyèl aparan, sòti nan inisyal la nan). *Phōsphoros* (Φωσϕόρος), youn nan non planèt Venis, toujou nan antikite grèk)  .

## Antre enfòmatik
Kòd HTML oswa Inikòd se &#x26; #9794;

## Nòt ak referans
Boulva Monmat

**Boulva Monmat** se yon wout ki sitiye nan lizyè 2e ak 9e awondisman Pari. Li fè pati  Gran Boulva yo te fòme, soti nan lwès a lès, pa boulva Madeleine, Capucines, Italyen, Montmartre, Poissonnière, Bonne-Nouvelle, Saint-Denis, Saint-Martin, du Temple, des Filles-du -Calvaire ak Beaumarchais.

## Kote ak aksè
Li sitiye, sou bò lwès, nan pwolonjman Boulvad Haussmann ak Boulva italyen yo soti nan kafou Richelieu-Drouot ak pwolonje Boulva Pwasonyè sou bò lès.

## Orijin nan non an
Boulva sa a pran non li nan pwoksimite li ak ansyen Pòt Monmat a epi li pa sa non li sijere, kòm li pa sou Monmat Hill .
Fichye:Publicité_Savon_Cadum_Grands_Boulevards.png|lien=Fichier:Publicité_Savon_Cadum_Grands_Boulevards.png|alt=Publicité murale du savon Cadum situé au no 5 boulevard Montmartre.|Piblisite miray pou Cadum savon ki sitiye nan n. 5 Boulevard Montmartre.
Fichye:Hotel_de_Mercy-Argenteau.jpg|lien=Fichier:Hotel_de_Mercy-Argenteau.jpg|alt=L'hôtel de Mercy-Argenteau en travaux début 2010.| Otèl Mercy-Argenteau sou konstriksyon nan kòmansman 2010.
Fichye:Panneau_Théâtre_des_Variétés.jpg|lien=Fichier:Panneau_Théâtre_des_Variétés.jpg|alt=Panneau Histoire de Paris « Théâtre des Variétés ».| Panèl Istwa Paris " Teyat Varyete ".
Fichye:Panneau_Passage_des_Panoramas.jpg|lien=Fichier:Panneau_Passage_des_Panoramas.jpg|alt=Panneau Histoire de Paris « Passage des Panoramas ».| Panèl Istwa Paris " Pasaj nan Panoramas ".
Fichye:Petit_atlas_pittoresque_-_11._2e_arrondissement_-_Quartier_Feydeau._No._6_-_David_Rumsey.jpg|lien=Fichier:Petit_atlas_pittoresque_-_11._2e_arrondissement_-_Quartier_Feydeau._No._6_-_David_Rumsey.jpg|alt=Plan du quartier Feydeau dans l'ancien 2e arrondissement en 1834.| Kat jeyografik nan distri Feydeau nan ansyen 2 awondisman an nan 1834.
Fichye:Publicité_des_voitures_Benjamin,_suite_à_la_course_Paris-Nice_de_1923.jpg|lien=Fichier:Publicité_des_voitures_Benjamin,_suite_à_la_course_Paris-Nice_de_1923.jpg|alt=Publicité pour les cyclecars Benjamin au no 11.|Piblisit pou pouBenjamencyclecars nonn 11.


## Pou ale pi fon

### Lyen ekstèn

## Nòt ak referans
Pòtrè Ariëtte Mauve

***Pòtrè Ariëtte Mauve*** (oswa *Pòtrè Madanm atis la nan Dunes* ) se yon tablo pent olandè Anton Mauve (fèt Anthonij Rudolf Mauve nan Zaandam an 1838 e li te mouri an 1888 nan Arnhem ), ki soti nan Lekòl La Haye, te fè nan mitan ane 1870 yo. Ti lwil sa a sou twal sou panèl mezire 19,5 × 33,5 cm. Li reprezante madanm atis la, Mm Mauve, fèt Ariëtte (oswa Arietta, ki rele Jet) Sophia Jeannette Carbentus , chita an pwofil nan dunes Scheveningen . Ariëtte Mauve se te yon premye kouzen Vincent van Gogh sou bò manman l, manman lèt la fèt Anna Cornelia Carbentus (1819-1907) se te sè papa Ariëtte a. Ariëtte Mauve se te pitit fi Arie Carbentus (1826-1875) ak madanm li, fèt Sophia Cornelia Elisabeth van Bemmel (1828-1897), ke yo rekonèt kòm Matant Fiel , e li te apèn nan laj dizuit te marye ak Anton Mauve nan 26 novembre 1874 nan La Haye . Lè sa a, lèt la te yon pent rekonèt ki gen laj trant-sis, trè estime pa fanmi an Van Gogh. Li te youn nan premye moun ki te bay, apati août 1881  e sitou nan fen ane 1881  leson ak konsèy pou penti Vincent van Gogh ki te fanatik nan Lekòl La Haye ki gen palèt modere te sanble ak Lekòl Barbizon.  . Li te tonbe sou li nan mai 1882,  men li te toujou kenbe atizay li nan gwo estim; Mauve fè referans a san senkannde fwa nan korespondans li.

Ti tablo sa a te vann ozanchè an 1917 nan Amstèdam nan Frederik Muller (lo 89), epi an 2003 li te referans nan katalòg ozanchè Glerum nan Amstèdam .

## Ekspozisyon
Ti tablo sa a te prezante nan Haarlem nan Mize Teylers, pou ekspzisyon *Anton Mauve (1838-1888)*, soti 15 septanm 2009 rive 17 janvye 2010 . Li te prezante tou nan Pari nan ekspozisyon *The Dutch in Paris 1789-1914* ki te fèt nan Ti Palè soti 6 févriye rive 18 me 2018  .

## Nòt ak referans
Nuenen

**Nuenen** se yon lokalite nan komin olandè Nuenen, Gerwen an Nederwetten, nan nòdès Eindhoven, nan pwovens North Brabant . Nuenen se chèflye komin nan.

## Pèsonalite ki gen rapò ak lokalite a

### Vincent Van Gogh

Pent Vincent van Gogh te rete nan Nuenen soti 1883 rive 1885 .

## Dezyèm Gè Mondyal la
Nuenen se te yon chan batay pandan Operasyon ''Market Garden'' pandan Dezyèm Gè Mondyal la.

## Nòt ak referans

## Gade tou
Utrecht

**Utrecht** se yon komin ak vil olandè, chèflye pwovens Utrecht. Avèk  nan dat 31 janvye 2023, li se katriyèm pi gwo vil nan Peyiba. Aglomerasyon li yo se yon pati nan konibasyon Randstad ( ant Amstèdam, Hague ak Rotterdam ). Sitiye nan sant peyi a, vil la jèn epi dinamik — li fè eksperyans ki gwo ak jodi a yo konnen l pou katedral li yo ak inivèsite .
 
## Galri

Fichye:Ofeuilver1.JPG|lien=Fichye:Ofeuilver1.JPG|Parc urbain.
Fichye:Ofeuilver2.JPG|lien=Fichye:Ofeuilver2.JPG|Canal.
Fichye:Kan1.JPG|lien=Fichier:Kan1.JPG|Habitations au fil de l'eau.
Fichye:Utrecht,_straatzicht_Oudegracht_met_links_nummer_31-39_foto8_2015-11-01_13.20.jpg|lien=Fichye:Utrecht,_straatzicht_Oudegracht_met_links_nummer_31-39_foto8_2015-11-01_13.20.jpg|Vue dans la rue de l'Oudegracht.
Fichye:Ofeuilver3.JPG|lien=Fichye:Ofeuilver3.JPG|Parc en bordure de canal.
Fichye:Ofeuilver4.JPG|lien=Fichye:Ofeuilver4.JPG|Pont.
Fichye:Kano2.JPG|lien=Fichye:Kano2.JPG|Barque sur l'eau.
Fichye:Buurkerk_en_Domtoren.jpg|lien=Fichye:Buurkerk_en_Domtoren.jpg|Musée Speelklok (anciennement Buurkerk) et cathédrale. 
Fichye:Vue_arriere_cathedrale_Utrecht.jpg|lien=Fichye:Vue_arriere_cathedrale_Utrecht.jpg|Chevet de la cathédrale.
Fichye:Kloch.JPG|lien=Fichye:Kloch.JPG|Clocher de la cathédrale.
Fichye:2006-05-29_12.50_Utrecht,_Rabobank-gebouw.JPG|lien=Fichye:2006-05-29_12.50_Utrecht,_Rabobank-gebouw.JPG|alt=Bâtiment commercial : Het Rabobank gebouw.|Bâtiment commercial : *Het Rabobank gebouw*.
Fichye:2007-04-18_19.24_Utrecht,_brug_over_Amsterdam-Rijnkanaal.JPG|lien=Fichye:2007-04-18_19.24_Utrecht,_brug_over_Amsterdam-Rijnkanaal.JPG|*De Demkabrug*.
Fichye:Utrecht,_de_watertoren_aan_het_Lauwerhof_RM514252_foto3_2015-11-01_13.59.jpg|lien=Fichye:Utrecht,_de_watertoren_aan_het_Lauwerhof_RM514252_foto3_2015-11-01_13.59.jpg|Le château d'eau.
Fichye:Statue_de_Willibrord_d'Utrecht_(vers_657-739).JPG|lien=Fichye:Statue_de_Willibrord_d'Utrecht_(vers_657-739).JPG|Statue de Willibrord.
Fichye:Passage_à_niveau_dans_une_rue_d'Utrecht.JPG|lien=Fichye:Passage_à_niveau_dans_une_rue_d'Utrecht.JPG|Passage à niveau.
Fichye:Le_canal_d'Utrecht_de_nuit_avec_les_décorations_de_Nouvel_an.JPG|lien=Fichye:Le_canal_d'Utrecht_de_nuit_avec_les_décorations_de_Nouvel_an.JPG|Le canal d'Utrecht de nuit avec les décorations de Nouvel an.
Fichye:Facades_illuminées_de_la_ville_d'Utrecht.JPG|lien=Fichye:Facades_illuminées_de_la_ville_d'Utrecht.JPG|Façades illuminées.


## Notes et références

## Gade tou

### Liens externes
Eindhoven

**Eindhoven** [ ˈɛintɦoːvə ( n ) ] ) se yon vil ak komin nan Peyiba, ki chita nan pwovens Brabant Septantriyonal. Avèk  nan dat 31 janvye 2022 pou yon zòn de  , li se senkyèm vil la nan nivo nasyonal la, osi byen ke premye a nan nivo pwovens, nan kantite moun ki rete, byenke li se pa la. kapital pwovens lan, ki se s-Hertogenbosch .

## Klima

## Demografi

### Istwa popilasyon an

### Orijin abitan yo

## Administrasyon
 

## Pèsonalite ki lye ak minisipalite a

* Hans Dekkers (1928-1984), ansyen siklis Olandè, ki fèt nan Eindhoven.
* Toine Hezemans (1943-), ansyen chofè kous olandè.
* Jan de Rooy (1943-2024), chofè rasanbleman olandè.
* Lenny Kuhr, (1950-), chantè olandè, ki fèt nan Eindhoven.
* René van de Kerkhof ak frè jimo li Willy van de Kerkhof (1951-), ansyen foutbòl entènasyonal olandè, ki fèt nan Helmond, toupre Eindhoven.
* Peter Kox, (1964-), chofè kous olandè, ki fèt nan Eindhoven.
* Rik Smits (1966-), ansyen jwè baskètbòl olandè, ki fèt nan Eindhoven.
* Mike Hezemans (1969-), ansyen chofè kous olandè ak pitit gason Toine Hezemans, ki fèt nan Eindhoven.
* Peter Aerts (1970-), olandè kick boxing pratikan Lè sa a, kouzen Maikel Aerts, ki te fèt nan Eindhoven.
* Phillip Cocu (1970-), ansyen foutbòl entènasyonal olandè, ki fèt nan Eindhoven.
* Maikel Aerts (1976-), ansyen foutbolè olandè, meyè gadyen Lè sa a, kouzen Peter Aerts, ki fèt nan Eidhoven.
* Wilfred Bouma (1978-), foutbòl entènasyonal olandè, ki fèt nan Helmond, toupre Eindhoven.
* Sander van Doorn (1979-), olandè DJ, ki fèt nan Eindhoven.
* Christijan Albers (1979-), chofè kous olandè, ki fèt nan Eindhoven.
* Nicole van Nierop (1980-), aktris olandè ak senarist, ki fèt nan Eindhoven.
* Hans Dekkers (1981-), siklis oandè, ki fèt nan Eindhoven.
* Theo Eltink (1981-), ansyen siklis olandè, ki fèt nan Eindhoven.
* Jurjen van Loon (1983-), aktè olandè, direktè, pwodiktè, senarist ak prezantatè, ki fèt nan Eindhoven.
* Otman Bakkal (1985-), foutbolè olandè orijin Maròk, ki fèt nan Eindhoven.

## Lyen ekstèn

* Carte OpenStreetMap.
* Aéroport d'Eindhoven.
* Histoire photographique d'Eindhoven.
*  Marathon d'Eindhoven.
* Eindhoven in Site. Photos: Visite guidee virtuelle.

## Nòt ak referans
Théophile de Bock

**Théophile Emile Achille de Bock**, ki fèt 14 janvye 1851 nan La Haye e ki te mouri 22 novanm 1904 nan Haarlem nan Peyiba, se yon pent olandè nan dezyèm jenerasyon Lekòl La Haye (1860-1900) e ki enfliyanse pa reyalkis la Lekòl Barbizon .

## Biyografi
Li te viv nan Babizon soti nan ane 1878 pou rive 1880, Epi, nan Pari jiska 1883, anvan li te retounen nan Peyiba. Enfliyanse pa Corot ak Millet, li se esansyèlman yon pent peyizaj.

## Lyen ekstèn

* 
*   : 40 reproductions des œuvres de T. de Brock.
Honoré Daumier

**Honoré Victorin Daumier**, fèt 26 fevriye 1808 nan Masèy epi li te mouri 10 fevriye 1879 nan Valmondwa, se yon gravè fransè, karikatiris, pent ak eskiltè, ki gen travay kòmante sou lavi sosyal ak politik an Frans nan XIXe syèk la. syèk . Yon desinatè popilè, otè  plis pase kat mil litografi, li pi byen konnen pou karikati politisyen ak sati konpòtman konpatriyòt li yo. Li chanje pèsepsyon nou genyen sou karikati politik.

## Biyografi

## Zèv

Fichye:Honoré_Daumier_lithographie_parue_dans_Le_Charivari_en_1848..jpg|lien=Fichier:Honoré_Daumier_lithographie_parue_dans_Le_Charivari_en_1848..jpg|Lithographie parue dans *Le Charivari* en 1848
Fichye:Les représentans représentés, Victor Hugo, 3017.jpg|lien=Fichier:Les représentans représentés, Victor Hugo, 3017.jpg|*[[Victor Hugo]]*.*Le Charivari* ().
Fichye:Daumier_Sedan.jpg|lien=Fichier:Daumier_Sedan.jpg|*La capitulation de Sedan *.Lithographie publiée dans *Le Charivari* (1870).
Fichye:1864_0227_discussion_280.jpg|lien=Fichier:1864_0227_discussion_280.jpg|*Une discussion littéraire*.*Le Charivari* ().
Fichye:1864_trains_200.jpg|lien=Fichier:1864_trains_200.jpg|*Les Trains de plaisir*, (1864).
Fichye:Daumier30.05.1866.PNG|lien=Fichier:Daumier30.05.1866.PNG|alt=Ah ! ça… mais ils n'ont plus l'air de s'occuper de moi du tout !.Le Charivari (1866).|*Ah ! ça… mais ils n'ont plus l'air de s'occuper de moi du tout !*.*Le Charivari* (1866).
Fichye:Liberal_Wars.jpg|lien=Fichier:Liberal_Wars.jpg|Caricature sur la guerre portugaise (1831-1834).
Fichye:Brooklyn_Museum_-_Comment_Voilà_mes_Clercs..._-_Honoré_Daumier.jpg|lien=Fichier:Brooklyn_Museum_-_Comment_Voilà_mes_Clercs..._-_Honoré_Daumier.jpg|*La Fluidomanie* (vers 1853), New York, Brooklyn Museum.
Fichye:Brooklyn_Museum_-_L'Ouie_-_Honoré_Daumier.jpg|lien=Fichier:Brooklyn_Museum_-_L'Ouie_-_Honoré_Daumier.jpg|*L'Ouïe* (1839), New York, Brooklyn Museum.


## Nòt ak referans

### Lyen ekstèn

*  daumier.org.
*  Catalogue raisonné sur *daumier-register.org*.
* « Daumier et ses héritiers », exposition virtuelle et dossier pédagogique de la Bibliothèque nationale de France.
* Site de l'Association des Amis d'Honoré Daumier.
Drent

**Drent** se yon pwovens nan nòdès Peyiba, ki gen chèflye se Assen. Li entoure pa Overijssel nan sid, Friesland nan lwès, Groningen nan nò, osi byen ke Almay sou bò solèy leve ( distri Emsland ak Bentheim ). An 2020, Drenthe te gen 493,682 abitan.

## Istwa

## Administrasyon

## Demografi

## Dyalèk
Plis pase mwatye nan popilasyon an pale Drents nan diferan degre, yon lang minoritè pwoteje, ki se youn nan lang ba Saksòn yo.

## Nòt ak referans

## Gade tou
 

### Lyen ekstèn

* Sites officiels : www.drenthe.nl et www.provincie.drenthe.nl
* 
* 
* Ressource relative à la musique : 
** MusicBrainz
Premye minis

**Premye minis** se jeneralman chèf yon gouvènman non yon rejim kote pouvwa egzekitif la gen de tèt ( bisefal).

gen kèk rejim palmantè, tankou nan Wayom ini, oubyen nan yon rejim semi prezidansyèl , premye minis la ak gouvènman li an responsab devan palman an. Jeneralman premye minis la se palman an ki eli l, sou pwopozisyon chèf leta a, oubyen se chèf leta li menm dirèk ki nonmen li.

## Istwa

## Premye minis chak Leta

### Ayiti:
Aktyèl premye minis Ayiti se Garry Conille

### Kanada
aktyèl premye minis kanada se Justin Trudeau

## Referans
Kontrebann

**Kontrebann** se fason ilegal yon gwoup moun itilize pou transpote machandiz , ak moun pou fè yo travèse fwontyè. Yo itlize mwayen sa pou yo pa peye taks ak dwa dwan yo.

## Istwa Kontrebann

## Referans
Fwontyè

**Fwontyè** se yon espas varyab. yon liy imajinè ak yon espas byen patikilye ki separe de teritwa ki jwenn ansanm.

## Etimoloji

## Referans
Monachi

Monachi se yyon rejim politik kote tout pouvwa a senbolize ak yon sèl moun. Li pa nesesèman yon wayote, li kapab erditè ou elektif.

yo di Monachi a konstitisyonèl se lè pouvwa monak la defini trè klè ak yon konstitisyon.

## Tip Monachi

### Nan espas Oksidantal la.

* Anpi
* Wayom
* Prensipote
* Gran diche
* Diche
* Deposta
* Papote
* Langravya
* Magravya

### Nan espas Arabo-Mizilman

* Kalifa
* Emira
* Siltana
* Imama
* Wayom

### Lot Rejim

* Rejim prezidansyèl
* Diktati
* Tirani

## Referans
Anpi

Yon Anpi se yon fom kominote politik ki ini plizyè pèp otou yon pouvwa inik e ki pa depann de okenn lot pouvwa tanporèl oubye espirityèl.

## Etimoloji

## Istwa

## Relijyon

## Enperyalism

## Referans
Herman Johannes van der Weele

**Herman Johannes van der Weele** (fèt 13 janvye 1852 nan Middelburg,  Peyiba e li te mouri 2 desanm 1930 nan La Haye ) se yon pent olandè ki fè pati dezyèm jenerasyon lekòl La Haye.

Penti li yo te enfliyanse anpil pa lekòl Babizon nan.

Van der Weele reprezante nan tablo ak luil li yo mouton, ak travay nan jaden.

Van Gogh te pale ak atis sa soti 1882 rive 1885 lè li t ap pase ti tan nan  Nuenen.

## Lyen ekstèn
The 45 Rules of Divorce

**The 45 Rules of Divorce** se yon seri televizyon komedyen-dram Ameriken Seri a baze sou seri televizyon Girlfriends' Guide to Divorce an devlope pa Marti Noxon pou rezo kab Ameriken MBC4.
Kou deta

***Kou deta*** se yon gwoup moun ki mete tèt yo ansam pou yo jete yon gouvènman, li pa fasil fèt avèk fos zam.
Jean-Michel Saive

**Jean-Michel Saive** (fèt nan Lyèj sou 17 novanm 1969 ) se yon ponjis Bèlj ak dirijan espòtif. Konsidere kòm youn nan pi bon jwè tenis tab nan listwa, li te genyen anpil meday entènasyonal epi li rekonèt tou pou lonjevite li nan espò wo nivo.

## Biyografi
An 1985, li te premye jwè ki klase nan Bèljik, plas li toujou kenbe an 2015.

## Lyen ekstèn

* Match contre Chuang Chih-Yuan

## Referans
Dominique Dupuy

* Dominique Dupuy (1767-1798), jeneral revolisyon fransè a ;
* Dominique Dupuy (1812-1885), botanis ak pwofesè istwa natirèl ;
* Dominique Dupuy (1930-2024), dansè ak koregraf franse ;
* Dominique Dupuy (fèt 1957), chofè kous franse ;
* Dominique Dupuy (fèt 1990), politisyen ayisyen.
Lis edisyon Wikipedya

Jiska 19 oktòb 2024, ansiklopedi anliy nan Wikipedya disponib nan 339 lang (ki gen ladan l edisyon an anglè senp lan )  . Men **lis edisyon Wikipedya** jiska 8 octòb 2024.
## Lis edisyon yo
N ap jwenn pi ba a lis edisyon Wikipedya ki mete ajou jiska 8 oktò 2024. Tout enfòmasyon ki gen rapò ak yon edisyon otomatikman mete ajou nan dat konsiltasyon an (sa vle di 19 oktòb 2024 ).  fet nan lòd alfabetik pa non lang yo.

**Lejand**:

* **Kontribitè aktif**: kantite itilizatè ki anrejistre ki te fè omwen yon modifikasyon sou Wikipedya ki konsène a nan 30 jou anvan 19 oktòb 2024, awondi a twa chif enpòtan .
* Wikipedya edite **pwofondè** oswa pwofondè : youn nan plizyè endikatè anvan tout koreksyon nan bon jan kalite kolaborasyon ansiklopedi a, ki reflete frekans ak atik yo mete ajou. Pwofondè koreksyon pa refere a bon jan kalite akademik, ki pa ka kalkile, men pito a bon jan kalite a nan travay Wikipedyen, sa vle di degre nan kolaborasyon ant yo, yon endèks trè enpòtan pou yon Wikipedia. Gade **' pou yon definisyon detaye.
* **Stat.''': estatistik lang, nan lang edisyon an.

## Edisyon ki fèmen

## Nòt ak referans

## Gade tou

### Atik ki gen rapò

* Wikipedya - Istwa Wikipedya
* Fondasyon Wikimedya
* Lis ansiklopedi sou entènèt
* Itilizasyon Entènèt

### Lyen ekstèn

*  — Mise à jour toutes les six heures.
* .
Miss Farah

***Miss Farah*** se yon seri televizyon amerikèn a baze sou seri televizyon Jane the Virgin pou rezo kab Ameriken MBC4.
## Rezime

## Ekip teknik
* tit : *Miss Farah*
* Jan : Seri televizyon
* Kreyatè : Jennie Snyder Urman, Mahmoud Ezzat ak Amr Medhat
* Peyi : Etazini
* Chèn :  MBC4
* Nonm sezon : 5
* Nonm epizòd : 110
* Dire : 45 minit
* Soti : 29 desanm 2019 - 5 jen 2022

## Aktè
### Aktè prensipal
* Asmaa Abulyazeid kòm Farah
* Rania Youssef kòm Dalal (Dida), manman Farah
* Heba Abdel Aziz kòm Nadine (ki fèt Andel) / Anisa (ki fèt Andel)
* Ahmed Magdy kòm Shady Wahdan, le père de Farid
* Arfah Abdulrasool kòm Magda (Jojo), la grand-mère de Farah
* Mohammed Al Kilany kòm Tareq (sezon 1-3 ak 5, envite sezon 4)
* Tamer Farag kòm Maged El Alfy, papa Farah
* Adam Wahdan (depi sezon 3) : Farid, pitit gason Farah ak Shady


Fichye:Asma Abulyazeid.jpg|Asmaa Abulyazeid jwe kòm Farah
Fichye:Rania Youssef.png|Rania Youssef jwe kòm Dalal (Dida)
Fichye:Ahmed Magdy, WADA7 - Jun 8, 2021.jpg|Ahmed Magdy jwe kòm Shady Wahdan


## Referans

## Lyen deyò
*  ''Miss Farah'' sou IMDb
*  ''Miss Farah'' sou elcinema.com
*  ''Miss Farah'' sou kinopoisk.ru
*  Sitwèb ofisyèl ''Miss Farah'' sou Shahid.net
Ansiklopedi anliy

Yon **ansiklopedi anliy** se yon ansiklopedi ki disponib sou Entènèt. Gen anpil fòm, kèk  nan yo se sèlman devlopman ansiklopedi enprime, gen lòt ki konplètman nouvo.

Gen plizyè tip ansiklopedi anliy ki ka "fèmen" oswa "lib» men tou «peye" oswa "gratis".

## Nòt ak referans

## Gade tou
Pwoto-ekriti

Yo te itilize plizyè sistèm siy depi neyolitik san yo pa fòme yon ekriti fonetik. Gen kèk nan sistèm sa yo ki pi gran pase ekriti simeryèn nan.

Yon **semasyografi** se yon sistèm siy grafik ki gen sans (**semasyogram** ) ke fonksyònman pa baze sou yon reprezantasyon dirèk nan lapawòl. Kidonk, yon semasyografi pa enplike yon konseptyalizasyon pale nan yon lang. Li pa gen ladan tou okenn endikasyon gramatikal. Ignace Gelb te prezante tèm nan an 1952 nan *A Study of Writing, The Foundations of Grammatology*  .

## Nòt ak referans

## Atik ki gen rapò

* Senbòl
* Ekri
* Sistèm ekriti
* Piktogram
* Ideogram
* Pazigrafi
Sistèm ekriti

Yon **sistèm ekriti** se yon seri siy ekriti ki òganize epi plizoumwen estanda ki pèmèt kominikasyon lide.

An jeneral, se transkripsyon pawòl ki pale nan yon lang ki pale: lè sa a yo pale de *glotografi* . Sepandan, gen sistèm ki transmèt lide san entèmedyè dirèk lapawòl: yo pale lè sa a de *[[semasyografi]]* , ke tout espesyalis pa fin dakò konsidere kòm sistèm ekriti reyèl; Se poutèt sa yo pale tou de *pre-ekriti* oswa *pwoto-ekriti* . Nan ka yon sistèm siy ki fèt pou pèmèt kominikasyon inivèsèl konsèp pi lwen pase baryè lang lan, nou pale espesyalman de *[[pazigrafi]]* .

## Nòt ak referans

### Nòt

### Referans

## Gade tou

### Lyen ekstèn
* 
* 
* 
*  The World’s Writing Systems, Les 294 systèmes d'écritures au monde connus et leur statut Unicode (131 non-encore encodés).
*  Omniglot
* Chris Chriv, « Écrire les langues : à la découverte des principaux systèmes d’écriture », 
* Les systèmes d'écriture
Pazigrafi

Jeneralman, yon **pazigrafi** (ki soti nan ansyen grèk *πᾶς*, tout, ak *γραφή*, ekriti) se yon ekriti oswa yon sistèm notasyon inivèsèl. Se Joseph de Maimieux ki te envantè tèm sa a an 1797, sepandan sistèm pazigrafi konplè yo te deja pwopoze anvan ( Johann Joachim Becher, 1661). Kòd entènasyonal siyal maritim yo ak Klasifikasyon bibliyografik desimal Dewey yo se pazigrafi ofisyèl yo. Nan prezantasyon li a, sepandan, pwobableman pou dedomajman pou popilarizasyon, Joseph de Maimieux defini pazigrafi kòm "atizay ekri pou tout moun»    .

Kèk pazigrafi ka trè pre nosyon ideyogram (senbòl ki pa figire) ak nosyon piktogram (senbòl figuratif).

## Nòt ak referans
Siy (ekriti)

Nan domèn ekriti, **siy** lan se inite debaz ki pèmèt konpozisyon yon tèks. Yon siy jeneralman ekri alamen oswa tipografik; Nan Piblikasyon ke òdinatè asiste, siy lan ekivalan ak karaktè.

## Edisyon
Nan edisyon, gwosè yon tèks defini pa kantite karaktè li genyen. Se menm ka a tou patikilyèman nan domèn laprès la kote yon kote nan kèk sifas jeneralman ki fèt pou atik.

Pou detèmine kantite sa a, yo pa konte siy dyakritik yo. Yon lòt bò, lè yo bay yon kantite siy, li enpòtan pou konnen si wi ou non li gen espas vid.
Grafis

**Grafis** se yon disiplin ki fèt pou kreye, chwazi epi sèvi ak eleman grafik ( desen, karaktè tipografik, foto, koulè  ) pou devlope yon objè kominikasyon ak/oswa kilti. Chak nan eleman yo se senbolik ak siyifyan nan konsepsyon pwojè a, dapre aks yo ki pètèt defini ak lòt moun ki gen entèvenan nan domèn kominikasyon (yon direktè atistik paregzanp), nan objektif pou fè pwomosyon, enfòme oswa enstwi.

Malgre kounye a tèm « konsepsyon grafik » la pafwa konsidere kòm twò vag pa kèk moun (patikilyèman an Frans ak Swis ), li vin tanzantan pi popilè nan peyi ki pale fransè yo  epi jeneralman li prefere ke tèm « grafis » nan Kebèk    ak nan Kanada frankofòn  .

## Nòt ak referans

### Lyen ekstèn

* 
* Brèf atik sou grafik ak non yo sonje : https://web.archive.org/web/20221006030614/https://www.plummel.fr/posts/le-graphisme-et-ses-origines
Medya

Tèm **medya** a deziyen tout mwayen distribisyon, difizyon oswa kominikasyon entèpèsonèl, mas oswa gwoup, zèv, dokiman, oswa mesaj ekri, vizyèl, sonò oswa mesaj odyovizyèl (tankou radyo, televizyon, sinema, entènèt, laprès, telekominikasyon, elatriye) . Tèm sa a souvan itilize kòm yon abrevyasyon tèm angle **' oswa [[mas medya]] an fransè .

== Etimoloji ==
Nan Laten, **' se pliryèl **' (mwayen, entèmedyè). Mo  a soti nan lang anglè **' , yon mo anglè li menm ki te fòme apati *media* itilizasyon Italyen an, ki soti tou nan lang Laten an.

Tèm **' yo raman anplwaye kounye a dapre òtograf latin li yo, "Medya» deziyen plizyè sipò ak "Medya» yon sipò inik. Tèm sa yo etabli pa itilizasyon yo ap kòmanse jwenn nan pifò diksyonè ki pale fransè . [[Gwo diksyonè tèminoloji|Gran diksyonè tèminolojik]] ak "FranceTerme" rekòmande tou "medya» pou **' anglè  .

## Nòt ak referans

## Gade tou

### Lyen ekstèn
Radyodifizyon

**Radyodifizyon** se transmisyon siyal atravè ond elektwomayetik ki destine pou resevwa dirèkteman pa piblik la an jeneral epi li aplike alafwa nan resepsyon endividyèl ak resepsyon kominote a. Sèvis sa a ka gen ladan l emisyon sonò, emisyon televizyon oswa lòt kalite emisyon        . Se yon fòm radyokominikasyon .

## Istwa
23 desanm 1900 premye transmisyon san fil ( WST ) nan vwa moun an te fè eksperyans nan estasyon meteyowolojik nan Cobb Island (ti zile nan Potomak la), pa enjenyè kanadyen Reginald Fessenden  .

## Nòt ak referans

## Gade tou

### Lyen ekstèn
Laprès ekri

**Laprès ekri** se yon seri mwayen enprime pou difize enfòmasyon ekri, sa vle di prensipal jounal chak jou, piblikasyon peryodik ak òganizasyon pwofesyonèl ki lye ak difizyon enfòmasyon.

Laprès ekri te dabò premye parèt sou diferan fòm: nouvèl ki te ekri alamen, okazyonèl yo depi nan XVe syèk la , difamasyon yo, pankat yo, almanak yo. Souvan sa yo se te senp fèy ki lach. Laprès sa a te plizomwen klandestin te vann nan libreri ak nan kòpòtaj. Soti nan Renesans epi nan XVIIe ak XVIIe syèk , yon pati nan enfòmasyon ekri ki te pwodui pa maniskri, pi patikilyèman nan domèn laprès la klandesten, men se pa sèlman. Atelye kopis sa yo, ki pi popilè egzanp Parisyen an rete pawas Doublè la, te pwodui jounal ki rele "nouvèl a lamen".

## Nòt ak referans

## Gade tou

### Bibliyografi

* Moureau (F.), *Anyè nouvèl ekri alamen : diksyonè sou laprès klandesten ekri alamen XVI 16th*  , Oxford, Fondasyon Voltaire, 1999.
* *The Press Guide*, travay kolektif, , Alphom, 2002.
* Gunter Volz (koord.), *Endividi ak otorite yo : pozisyon Presse des Lumières*, CRINI, Nantes, 2004, 353 p. ( ISBN&nbsp;2-86939-176-5 ) .
* Chauveau Agnès, Tetard Philippe, *Entwodiksyon nan istwa medya yo an Frans depi 1881 jiska jounen jodi a*, Paris, Armand Colin, 1999.

### Atik ki gen rapò

### Lyen ekstèn

* Dossier « Entre les lignes : décrypter la presse papier et numérique » sur Balises, magazine de la Bibliothèque publique d'information.
Svalbard

**Svalbard** (pwononse:; an nòvejyen /ˈ  / ) se yon achipèl nòvejyen ki sitiye nan lanmè Greenland, oseyan Aktik, lanmè Barents ak Lanmè Nòvejyen, ant Greenland sou lwès, Tè Franz Josef sou bò solèy leve ak 'Ewòp Kontinantal la nan sid. Li konstitye peyi ki pi nò Nòvèj ak youn nan teritwa li yo. Ak eksepsyon de dis moun ki rete nan Bear Island ki sitiye  pi lwen nan sid,  li yo se sou Spitsbergen, sèlman lòt zile a rete ak pi gwo nan achipèl la.

## Foto

Fichye:Adventtoppen Hiorthfjellet from SE side of Adventfjorden Longyearbyen Svalbard on May 23 2025.jpg|Mòn yo Adventtoppen ak Hiorthfjellet nan Adventfjorden, jis nan nò Longyearbyen, Svalbard
Fichye:Polar bear warning sign at north eastern perimeter of Longyearbyen Svalbard on May 23 2025.jpg|Siyal avètisman pou lous polè nan fwontyè nòdès Longyearbyen an


## Nòt ak referans

## Apendis

### Lyen ekstèn

* (en) Site officiel
* (no + en) TopoSvalbard – Carte interactive
1 av. J.-K.

Se dènye ane anvan epòk kretyen an.
## Evènman
### Evènman astronomik
10 janvye ak 29 desanm: eklips linè  , peryòd saros .

### Evènman istorik
17 oktòb: kòmansman rèy Pingdi a, Anperè Han nan Lachin, ki gen nevan (fini an 6 ). Kòmansman epòk Yuanshi.

## Nesans
## Lanmò
### Nòt

### Referans
Ie syèk av. J.-K.

Gade tou: Lis syèk, chif women

Ie a syèk av. J. -K. kòmanse1e janvye 100 epi li fini 31 desanm nan ane 1 av. J.-K.

## Evènman

## Nòt ak referans
Tipografi

**Tipografi** (souvan abreje pou "**tipo**") regwoupe ansanm pwosesis enpresyon diferan lè l itilize karaktè ak fòm li mete an valè. Tèm "tipografi» kapab deziyen tou atizay pou itilize diferan tip karaktè pou yon objektif estetik ak pratik.

## Tèm "tipografi»

### Etimoloji
*Mo Tipografi* a konpoze de "tip", ki vle di "anprent", ak "grafi", ki vle di "ekriti".

## Nòt ak referans

### Nòt

### Referans

## Gade tou

### Atik ki gen rapò

* Kòd tipografik
* Shell (tipografi)
* Grafik
* Òtotipografi
* Sistèm ekriti
* Tipografi
* Tipografi sinetik
* Tipografi sou entènèt la
* Typometer

### Lyen ekstèn

* « La typographie : ce qu'on voit, ce qu'on ne voit pas », *Le code a changé*, France Inter, 22 juillet 2023.
* ''Typographie & Civilisation''
* ''Planète typographie''
* Jacques André, « Faqtypo – Une page consacrée à quelques aspects de la typographie »
Objè kominikasyon

**Objè kominikasyon** an se yon zouti ak teknik pwomosyon ki vize pou voye yon mesaj bay yon sib lè l sèvi avèk yon pwodui itil, inivèsèl ak bon jan kalite. Gen diferan kategori objè kominikasyon tankou atik piblisite (goodies) ak kado biznis (gift).

## Yon gwo medya kominikasyon
An 2013, sektè a te vo 3.47 milya Ewo an Almay , 1.4 milya Ewo an Frans ak 14.3 milya Ewo Ozetazini . Fè fas ak yon sitiyasyon ekonomik toujou difisil, anonsè yo tanzantan vire nan vektè pwomosyon sa a pou pri ki ba yo ak enpak enpòtan. Sektè objè kominikasyon an kounye a peze 4.4% nan kantite total medya ak kominikasyon deyò medya. Ki ekivalan ak tout mache ekspozisyon (4 pa 3, transpò ak mobilye iben) oswa kominikasyon deyò  .

## Nòt ak referans

### Atik ki gen rapò
Atis pent

Yon **atis pent**, oswa tou senpleman **pent**, se yon moun ki pratike penti, kòm yon disiplin nan boza oswa atizay plastik, kòm yon aktivite lwazi (pent amatè) oswa kòm yon pwofesyon (pent pwofesyonèl). Tèm sa a te parèt nan kòmansman XIXe syèk la an Frans, yo fè distenksyon ant pent atizay la ak atizan an, si wi ou non pent nan batiman  oswa pent dekoratif nan lwa finans nan 22 oktòb 1798, apre abolisyon nan kòporasyon yo.

## Nòt ak referans

## Apendis

### Lyen ekstèn
Lekòl Babizon

**Lekòl Babizon** deziyen, enfòmèlman, alafwa sant jewografik ak espirityèl yon bann pent peyizaj youn apre lòt etabli alantou Babizon, ak anvi pou yo travay "deyò ak selon lanati» nan forè Fontainebleau .

## Yon eritaj konsève

Se kote pifò pent ki te pase nan Babizon te rete ant 1830 ak 1870, otèl Ganne, te ouvè an 1834 pa François ak Edme Ganne , te re achte pa lameri e epi 1995 te loje Mize Pent Barbizon  .

## Nòt ak referans


## Gade tou

### Lyen ekstèn

* Sit entènèt ofisyèl nan mize depatman Barbizon School
* Mize a Barbizon, chanm pa chanm
*
Johan Hendrik Weissenbruch

**Johan Hendrik Weissenbruch** (fèt  nan La Haye nan Peyiba - te mouri  nan La Haye tou nan Peyiba) se yon pent Olandè ki fè pati lekòl La Haye.

## Biyografi
Li te pran leson desen depi laj 16 an. An 1843, li te antre nan Akademi Fine Arts nan La Haye. Apre sa, li te vin anba enfliyans pent peyizaj Andreas Schelfhout, pandan l t ap admire travay gwo atis Olandè  Jacob van Ruisdael. Menm jan ak lèt ​​la, nan penti l 'li bay yon enpòtans preponderante nan syèl la ak atansyon delika nan pete limyè a.

Nan laj 70 an, li te ale nan Barbizon kote li te pentire pi popilè penti sèn forè li yo. Pelerinaj sa a nan Barbizon se yon opòtinite tou pou li rann omaj a pent lekòl Barbizon yo, ki gen enfliyans li te enfliyanse tou.

## Galri

Image: Johannes Hendrik Weissenbruch - Landscape with Windmill near Schiedam - Google Art Project.jpg|Paysage au moulin près de Schiedam (1873).
Image: Jan Hendrik Weissenbruch - Herfstlandschap.jpg|Paysage d'automne (après 1870).
Image: Windmill by Weissenbruch.jpg|Le Moulin à vent (1899).
Image:Jan Hendrik Weissenbruch - Bosgezicht nabij Barbizon.jpg|Vue d'une forêt près de Barbizon (1900)
Elon Musk

**Elon Musk** (pwononse nan lang angle : /ˈ i ː l ɒ n ˈ m ʌ s k / ), Te fèt yon 28 juin 1971 nan vil Pretoria ( Lafrik di sid ), se yon antreprenè ki gen plizyè nasyonalite tankou Sid Afriken, Kanadyen ak Ameriken, li se chè biznis li epi i se yon Milyadè.

Li se ko-fondatè ak chèf egzekitif konpayi astwonotik SpaceX ak chèf egzekitif konpayi otomobil Tesla . Nan lane janvye 2021, dapre sa yon Jounal ki rele Bloomberg, Elon Musk te vin moun ki pi rich nan mond la, li te sèlman genyen , yo te evalye Richès li  $ 251.3 milya dola. Nan mwa oktob 2022, li te vin achte aplikasyon Twitter, pou   dola.

Li te kòmanse karyè biznis li kòm ko-fondatè konpayi lojisyèl Zip2 ak frè l, Kimbal. Menm ane a, Musk te ko-fondate bank la sou entènèt X.com, ki te fizyone ak konfinite nan lane  2000 pou fòme PayPal . eBay te vin  achte PayPal nan lane 2002 pou  dola.

nan lane 2002, Musk te fonde SpaceX, yon manifakti ayewospasyal ak konpayi sèvis transpò espasyal, epi se li ki te CEO yo. nan lane 2004, Musk te envesti  dola konstwi machin elektrik Tesla, li te  vin pi gwo aksyonè li, epi li te vin rantre nan konsèy administrasyon li, anvan li te pran plas CEO nan lane 2008. nan lane 2006, li te fè pami moun ki te fonde SolarCity, yon konpayi enèji solè . 

Nan lane 2018, Elon Musk te fè objè nan yon  ankèt akòz anons ki te fèt sou Twitter ki te parèt sispèk kote li ta ka enfliyanse pri stokTesla a. Nan lane 2023, li te fonde konpayi xAI nan domèn entèlijans atifisyèl .

Aksyon ak deklarasyon li yo, anpil ladan yo ki parèt tankou dezenfòmasyon ak konplo, yo pataje yo souvan nan medya yo.

## Orijin, fanmi ak etid

### Anfans ak etid
Elon Reeve Musk te fèt yon 28 jen nan lane 1971 nan vil  Pretoria, pwovens Transvaal, nan Peyi  Lafrik di sid . Li se pitit gason Errol Musk, yon enjenyè rich Sid Afriken ak pwomotè byen imobilye ki gen orijin Afriken ak Anglo-Sid Afriken, li te gen aksyon nan yon min emwòd nan Zanbi     , ak Maye Haldeman ., yon nitrisyonis Kanadyen ak modèl          . Apre paran li yo te divose nan lane 1979, li te kontinye viv ak papa li. Li te yon pasyone de jwèt videyo, nan  laj 12 zan li te kode yon ti jwèt *Space Invaders* -style tire ke li te vann pou ekivalan 500 dola ak magazin PC and Office Technologie      .

Dapre frè l ki se Kimbal Musk, Elon Musk te komanse li byen bonè li te konn li 2 liv nan yon jounen nan divès domèn. Lekti li yo te trè vas, ki kouvri anpil domèn tankou filozofi, relijyon, syans fiksyon ak pwogramasyon, jeni, biznis, teknoloji, konsepsyon pwodwi, enèji  .
Bernard Blommers

**Bernardus Johannes (Bernard) Blommers** (fèt 30 janvye 1845 nan La Haye - mouri 12 desanm 1914 nan La Haye ) se yon gravè ak pent olandè ki fè pati lekòl La Haye .

## Biyografi
Li te aprann litografi nan kòmansman karyè li nan atelye papa l, answit li te etidye nan Lekòl La Haye anba  jiska 1868 . Premye penti li yo se pito penti jan ki reprezante pechè ak madanm yo, souvan sèn enteryè ak ekleraj okoumansman de penti olandè XVIIe syèk . Yo gen anpil enfliyans sou Jozef Izrayèl yo  . Nan 1870, malgre lagè a, li te rete nan Pari. Li pral souvan tounen nan vil sa a, ki te fè yon gwo enpresyon sou li  .

Lè li te retounen Peyiba, li te patisipe nan dezyèm jenerasyon lekòl Haye, ki te fonde pa Jozef Israels, Jacob Maris, Anton Mauve. Soti nan 1890, travay li yo te plis gratis ak pèsonèl, menm si tèm prensipal yo rete sèn maritim ak jan. Li te òganize pwomosyon pent olandè yo epi li te patisipe nan kreyasyon ** (asosyasyon olandè desinatè). An 1912, yo tekòmande nan men li yon pòtrè , Andrew Carnegie pou Peace Palace ke yo t ap konstwi nan La Haye. Li te jwi sèlman siksè  pandan lavi l, men apre lanmò li yo te achte penti li pa pèseptè anglè, ekosè ak ameriken .
Fichye:Bernardus_Johannes_Blommers_The_milk_maid.jpg|lien=Fichier:Bernardus_Johannes_Blommers_The_milk_maid.jpg|*La Laitière*.
Fichye:Bernard_Blommers_-_Seaside.jpg|lien=Fichier:Bernard_Blommers_-_Seaside.jpg|*Bord de mer*.
Fichye:'De_kleine_kapitein'_by_Bernard_Blommers.jpg|lien=Fichier:'De_kleine_kapitein'_by_Bernard_Blommers.jpg|*Le Petit capitaine*.
Fichye:Meisje_met_hoofddoek,_mogelijk_in_Marker_klederdracht,_RP-P-BI-1814.jpg|lien=Fichier:Meisje_met_hoofddoek,_mogelijk_in_Marker_klederdracht,_RP-P-BI-1814.jpg|*Fille avec foulard* (eau-forte).
Fichye:Vrouw_met_slapend_kind_op_schoot_zit_bij_raam_in_een_interieur,_RP-P-1892-A-17297.jpg|lien=Fichier:Vrouw_met_slapend_kind_op_schoot_zit_bij_raam_in_een_interieur,_RP-P-1892-A-17297.jpg|*Femme avec un enfant endormi sur les genoux, assise près d'une fenêtre dans un intérieur* (eau-forte).
Fichye:Vrouw_met_klein_kind_staat_bij_zittende_oude_man_voor_arbeiderswoning,_RP-P-1892-A-17300.jpg|lien=Fichier:Vrouw_met_klein_kind_staat_bij_zittende_oude_man_voor_arbeiderswoning,_RP-P-1892-A-17300.jpg|*Une femme avec un petit enfant se tient à côté d'un vieil homme assis devant la maison d'un ouvrier.* (eau-forte).


## Nòt ak referans

## Apendis

### Bibliyografi

* (en) Sheila D. Muller, « Blommers, Bernardus Johannes », dans Dutch Art: An Encyclopedia, Routledge, 2013, 664 p. (lire en ligne), p. 45.

### Lyen ekstèn
Mizik nan West Indies franse yo

Zanti Franse, sitou Gwadloup ak Matinik, se lakay yo mizik orijinal popilè ki te genyen rekonesans entènasyonal grasa siksè zouk nan ane 1980 yo . Zouk se espesyalman li te ye an Frans kote li te vin tounen yon senbòl enpòtan nan Gwadloup ak Matinik  . Zouk  la gen orijin li nan mizik etnik West Indian tankou gwoka gwadloupyen, bèlè ak  Matiniken, konpa ayisyen men tou gen yon orijin pankarayib atravè tradisyon kalipso .
Germinal (woman)

***Germinal*** se yon woman Émile Zola pibliye an 1885. Ekri soti mwa avril 1884  pou rive janvye 1885, trèzyèm woman nan seri Rougon-Macquartla te parèt dabò sou fòm seri ant novanm 1884 ak fevriye 1885 nan *Gil Blas*, ane gwo grèv minè Anzin ki te kòmanse 2 mas 1884 ak yon grèv nan istwa a nan basen min Nord-Pas-de-Calais, kote otè a te ale nan enspire entrig la. Apre premye edisyon li nan mas 1885, woman an te pibliye nan plis pase yon santèn peyi ak adapte pou fim ak televizyon.

## Nòt ak referans

; Referans

; Referans Guy Dubois ak Jean Marie Minot, Istwa min nan Nò ak Pas-de-Calais. Volim I, 1991

## Gade tou

### Lyen ekstèn

*  Article de Henri Mitterand dans le dossier *Le Travail dans les fictions littéraires*, revue Travailler no 7 2002/1.
*  Article de Sandy Petrey in Littérature, no 22, 1976. p. 59–74.
* ''Germinal'' sur Le Compagnon des Rougon-Macquart.
*
Koloris (penti)

Nan penti, **koloris** se yon « konsepsyon atistik ki fonde inite tablo a sou amoni koulè yo»  . Titien ak Bonnard se pent ki eksprime konsepsyon sa a.

## Gade tou

### Nòt ak referans