Acha Alaska

**Acha Alaska**, nan Anglè , nan , **', **sale of Alaska*', se [[Trete (dwa entènasyonal piblik)|trete entènasyonal]] kote [[Anpi Ris]] te bay [[Alaska ris |teritwa Amerik di Nò li yo]] nan [[Etazini]] nan [[1867]] pou peman sèt milyon dola. Acha sa a te dirije pa [[Sekretè Deta Etazini|Sekretè Deta Ameriken]] [[William Henry Seward|William Seward]]. Teritwa ki te achte a te gen yon zòn apeprè  () e li se esansyèlman [[Eta Etazini |Eta Etazini an]] nan [[Alaska]].

== Sitiyasyon anvan achte ==


[[Anpi Ris]] la te nan difikilte finansye e li te pè pèdi [[Amerik Ris | teritwa Alaska]] san konpansasyon nan yon konfli nan lavni, espesyalman ak rival aktyèl la, [[Anpi Britanik la]], ki te deja posede [[Anpi Ris]] la vwazen an. Kanada]] ak pwisan *Royal Navy* te kapab fasilman pran kontwòl kòt ki difisil pou Larisi defann.

Men pwennvi Baron [[Edouard de Stoeckl]], anbasadè Larisi nan Washington, ki te eksprime nan yon despach bay Tsar a nan :

:

Se poutèt sa Tsar [[Alexander II (Anperè Larisi)|Alexander ]] te deside vann teritwa a bay Etazini epi li te komisyone Edward de Stoeckl pou louvri negosyasyon. Yo te kòmanse an kachèt ak Senatè Kalifòni William M. Gwin nan 1858. [[Gè Sivil la]] (1861-1865) te ralanti pwojè a men li te ranfòse lyen ant Etazini ak Larisi lè pò Ameriken yo te akeyi flòt lagè Ris la. Negosyasyon yo te rekòmanse ak [[Sekretè Deta Etazini|Sekretè Deta]] [[William Henry Seward|William Seward]], Edouard de Stoeckl te pwòch, nan kòmansman .

Negosyasyon yo te fini apre diskisyon ki te dire yon nwit antye ak siyen trete a a 4è nan maten nan  ak yon pri acha  olye de  te pwopoze an premye. Opinyon piblik Ameriken an te pito favorab pou achte sa a, jan istoryen Ameriken an  te rezime (1868-1936), la. kritik yo te anpil:


== Opinyon Washington==
Acha a te ridikilize nan moman sa a kòm  () () oswa  (), paske yo te konsidere li pa rezonab pou depanse yon sòm konsa nan rejyon ki lwen sa a.

Trete a te sipòte pa Sekretè Deta William Henry Seward, yon sipòtè depi lontan nan ekspansyon, ak prezidan komite Sena a Charles Sumner. Agiman yo te ke enterè estratejik nasyon an te pouse pou siyen trete sa a. Larisi te yon alye enpòtan pandan [[Gè Sivil la]], alòske [[Wayòm Ini]] te prèske ouvètman yon lènmi. Se poutèt sa li te sanble saj pou ede Larisi ak "dekonsèrte" angle a. Anplis de sa, te gen pwoblèm nan ke teritwa adjasan a te Lè sa a, yon koloni Britanik (aktyèlman Kanada). Se poutèt sa ta ka gen valè estratejik pou angle a nan yon sèl jou a akeri Alaska. Acha a, te endike editoryalis *New York Herald la*, se te yon fason pou Tsar a sijere Angletè ak Lafrans ke yo te gen .  sou Kanada, se sa ki enfliyan *New York Tribune* di. Byento, mond lan t ap wè nan nòdwès  ak .

Nan , Sumner te fè yon diskou enpòtan pou sipòte trete a, ki te kouvri nèt sou tout pwen istwa, klima, konfigirasyon natirèl, popilasyon, resous—forè, min, fouri, lapèch — Alaska. Kòm yon bon savan, li te site temwayaj jeyografi ak navigatè yo: [[Alexander von Humboldt]], [[Joseph Billings]], [[Yuri Lisianski]], [[Friedrich von Lütke|Fyodor Petrovich Litke]], [[ Otto von Kotzebue]], Portlock, [[James Cook]], Meares, [[Ferdinand von Wrangel]]. Lè li te fini, li te obsève ke li te fè ti kras plis pase kenbe balans yo nan balans. Sa a pito fè l panche bò kote l ', kidonk li te kontinye: se . , di Sumner, . Akòde repibliknis Ameriken nan tout teritwa a, li te endike . , Sumner di, . Li te diskite ke trete a te yon etap vizib nan direksyon sa a: nou pral oblije retire yon lòt monachi nan kontinan an. Youn pa youn, yo te retire - premye Lafrans; Lè sa a, Espay; ak Lafrans ankò, e kounye a Larisi, tout pave wout la pou inite sa a pa absòpsyon te deklare pa deviz nasyonal la - *E pluribus unum*}}. [Oberholtzer 1:544-5].

Seward's Day, yon jou selebre acha Alaska pa Etazini, ki rele nan onè William Henry Seward, se yon jou fèt nan Alaska (dènye lendi mwa mas).

== Ratifikasyon ==

[[Sena Etazini]] ratifye trete a nan , pa yon vòt 37 pou ak 2 kont. Sepandan, bidjè pou achte a pa te pibliye jis yon ane pita akòz opozisyon nan [[Chanm Reprezantan Etazini|Chanm Reprezantan an]], ki finalman apwouve trete a nan , pa yon vòt 113 pou ak 48 kont.

Lè sa a, yo estime ke Alaska te gen  oswa moun ki gen ras melanje ak , pou yon total de , anba kòmandman dirèk [[Russian American Company|Ris Four Company]], e petèt  k ap viv anba jiridiksyon sa a. Ewopeyen yo te viv nan 23 koloni, ki chita sou zile oswa sou kòt la. Bann stasyon ti met ansanm selman 4 ou 5 Larisi ki responsab pou kolekte e stoke fourur ki bann Endyen ti anmennen e met bann bato ki ti vin kolekte zot. Pi gwo vil nan epòk la, New Arkhangelsk, ki kounye a rele [[Sitka]], sou [[Baranof Island]] nan [[Alexander Archipelago]] nan [[Alaska Panhandle|sidès Alaska]], te fonde an 1804. fè komès nan fouri lyon lanmè trè pwofitab. Li te gen anviwon 116 kazèn pou 968 moun. Dezyèm vil la te Saint-Paul sou [[Kodiak Island]] ak 100 kazèn ak 283 moun. Se te sant endistri fouri sele a.

Ameriken yo te chwazi [[Aleut]] toponim *Alaska*. Seremoni transfè a te fèt nan Sitka nan dat 18 oktòb 1867. Sòlda Ris ak Ameriken te defile devan kay gouvènè a; drapo Ris la te desann ak drapo Ameriken an leve, salye pa zam atiri. Kapitèn Alexis Pestchouroff te di: . An retou, Jeneral Lovell Rousseau te aksepte teritwa a. Anpil fò ak ti kazèn an bwa yo te bay Ameriken yo. Twoup yo te okipe kazèn yo epi Jeneral [[Jefferson Columbus Davis|Jefferson C. Davis]] te rete nan kay gouvènè a. Pifò Larisi tounen nan Larisi; se sèlman kèk machann ak klèje ki te chwazi rete.

==Kontinye==
Nouvo teritwa a te vin Depatman Alaska soti 1867 rive 1884, youn apre lòt anba jiridiksyon Lame Etazini. Lame]] jiska 1877, apresa yon ti tan nan [[Depatman Trezò]] soti 1877 rive 1879 epi answit nan [[Marin Etazini|U.S. Marin]] soti 1879 rive 1884. Lè sa a, rejyon an te vin  ("District of Alaska") soti nan 1884 rive 1912. Deziyasyon sa a te vle di ke Alaska te vin tounen yon teritwa enkòpore men ki pa òganize, ak yon gouvènman sivil. [[Prezidan Etazini]] te nonmen gouvènè distri a. An 1912, distri a te tounen Teritwa Alaska, yon teritwa òganize nan Etazini, ak yon deklarasyon dwa ak yon gouvènman twa branch (egzekitif, lejislatif, ak jidisyè). An 1959, [[Alaska]] te vin 49yèm [[Eta Etazini|Eta Etazini]]. Nan , [[Prezidan Federasyon Larisi la]], [[Vladimir Putin]], siyen yon [[dekrè]] (*oukase*) pou mete an kesyon vann Alaska nan Etazini. Desizyon sa a, ki swiv plizyè deklarasyon ofisyèl Larisi yo nan sans sa a, vini nan yon kontèks tansyon Ris-Ameriken sou [[Gè Ris-Ukrainian|lagè nan Ikrèn]]  .

Jounen Alaska selebre transfè fòmèl Alaska soti nan Larisi al Etazini, ki te fèt nan . Men jodi a, Alaska selebre Jounen Seward chak dènye Lendi nan mwa mas.

Non Ameriken pou [[Norwegian omelette]], *Baked Alaska*, raple acha Alaska.

== Remak ak referans ==
=== Evalyasyon ===


=== Referans ===


== Apendis ==
== Bibliyografi ==
* .
* Oleg Kobtzeff, *Kolonizasyon Larisi nan Amerik di Nò: s*, Paris, University of Panthéon-Sorbonne (Pari 1), 1985.
* 
* 
*  *Alaska. Diskou William H. Seward nan Sitka, 12 out 1869* (1869; [http://hdl.loc.gov/loc.gdc/mtfgc.1003 Digitized page images & text]), sous prensipal
* Marie de Testa & Antoine Gautier, *Diplomatik Ris Edouard de Stoeckl (ca 1805-1892) ak konsesyon Alaska nan Etazini*, nan Ewopeyen Drogmans ak Diplomat nan Ottoman Porte, edisyon ISIS, Istanbul, 2003. , .
* [https://web.archive.org/web/20160419183644/http://langues-o.com/la-cession-de-lalaska-aux-etats-unis/ Antoine Gautier ak Louis du Chalard, “La diplomat Ris Edouard de Stoeckl (1804-1892) and the cession of the 'Alaska Ozetazini, senkyèm anbasadè Larisi nan Washington', nan magazin *Orients, Bulletin of the Association of the Alumni and Friends of Oriental Languages'', Oktòb 2013,  , Fevriye. 2014,  ak jen 2014, , atik ou ka jwenn sou sit la langue-o.com.]

### Lyen ekstèn

*  Trete ak Larisi pou Achte Alaska ak resous ki gen rapò ak Bibliyotèk Kongrè a
*  Tèks Trete ak Larisi (Acha Alaska)
*  Acha Alaska (Meeting of Frontiers, Bibliyotèk Kongrè a)