To chanj

**To chanj** yon deviz (yon monnen) se pri deviz sa a parapò ak yon lòt. Nou pale tou sou *parite* yon monnen ". Men, dènye mo sa a *parite* endike egalite absoli an anglè.

To chanj, sou mache chanj yo, ap varye an pèmanans ; yo tou varye selon kote kotasyon yo ye.

Pou egzanp, to chanj ewo a nan dola ameriken yo pral deziye : EUR/USD (oswa EURUSD) = 1.3120 (ki vle di ke 1 ewo vo 1,312 0 dola ameriken), pandan y ap to chanj dola a nan Yen yo note USD/JPY (oswa USDJPY) = 101.2954.

Notasyon yo itilize (EUR = ewo ; USD = Dola Etazini ; JPY = Yen ; …) yo gouvène pa kodifikasyon monetè entènasyonal la, estanda ISO 4217, ki gen pou objektif pou diferansye chak deviz pa yon abrevyasyon twa (3) lèt.

## Rejim to chanj fiks oswa rejim chanj flotan
To chanj yon monnen se :

* swa *fiks*, setadi konstan parapò ak yon  monnen referans (anjeneral dola ameriken an oswa ewo a ), pa desizyon Leta a ki emèt monnen sa a. Alò to a ka sèlman modifye pa yon desizyon devalorizasyon (oswa revalorizasyon) nan Eta sa a. Sepandan, yon Leta pa ka deside adopte okenn to chanj pou monnen li. Si li fikse to chanj sa a nan yon nivo ki twò wo oswa twò ba, yo ka atake to chanj lan sou mache chanj yo. Si otorite monetè yo pa kapab fè fas (gras a rezèv chanj yo ), yo pral oblije modifye parite yo ;
* oswa *flotan* ak detèmine nan chak tranzaksyon pa ekilib ki genyen ant òf  ak demann sou mache chanj yo. Li se yon mache mondyal entèbankè monnen, mwens an mwens santralize sou lis espesifik kotasyon ak echanj, paske li baze sou lyezon òdinatè ant bank yo.

To chanj lan se :

* swa yon kou *spot*, setadi " nan lajan kach », pou acha imedya ak lavant deviz. An jeneral, tan an livrezon deviz se 2 jou travay epi li ka depase tan sa a si livrezon an dwe fèt pandan jou ferye yo ;
* swa yon kou *forward*, setadi " a tèm », pou tranzaksyon chanj ak yon dat limit nan lavni (livrezon pa fèt imedyatman). Misyon an se jere risk. Li se yon akò yo fikse jodi a pri a nan ki nou pral achte / vann deviz a tèm.

## Faktè ki afekte to chanj  flotan
To chanj lan detèmine pa òf ak demann nan chak nan de (2) monnen yo : si demann depase òf, pri a ogmante.

Piske deviz yon peyi a se fondamantalman yon kreyans sou bank santral peyi sa a , kenbe yon deviz etranjè ka konsidere kòm kenbe yon kreyans sou peyi ki emèt li.

### Nan kout tèm
To chanj varye anpil pandan menm jou a, varyasyon sa yo pa ka eksplike pa teyori a nan parite pouvwa dacha. Nan kad analiz sa a kout tèm, li nesesè pou al gade lòt eksplikasyon.

Ekilib yo, nan evaliasyon deviz, yo mezire nan parite pouvwa dacha. Sa a se yon egzèsis estatistik konplèks, ki gen ladann nan konpare sou tan an nan pouvwa dacha yon konsomatè tipik nan yon peyi ak yon seri pwodui konsomasyon yo avèk sa yo ki nan yon lòt konsomatè tipik nan yon lòt peyi ak pou yon seri de pwodui konsomasyon yo vle yo dwe pre, men ki koresponn sepandan ak lòt abitid lokal an tèm de mòd  ak estrikti pri. Nan pratik, nou jeneralman itilize dola ameriken an kòm deviz nan endis komen an epi nou pral konsa chak fwa konpare pouvwa dacha nan yon konsomatè tipik nan peyi X ak sa yo ki nan yon konsomatè tipik ameriken.

Parite pouvwa dacha, pandan y ap itil pou konparezon entènasyonal nan nivo lavi, kote maj erè nan kèk pousan yo pa enpòtan, yo ta dwe itilize avèk anpil prekosyon pou analiz sou mache chanj .

Kòm parite pouvwa dacha, magazin nan popilè *The Economist* te kreye endis Big Mac Index ki konpare pri a nan sandwich la pi popilè an dola ak pri li nan deviz etranje nan 120 peyi.

### Nan long tèm

Nan long tèm,monnen yo dwe teyorikman apwoche parite ekilib yo jwenn nan paramèt estriktirèl ki baze sou nosyon de *rantabilite antisipe nan depo deviz yo* . Ajan ekonomik yo pral detèmine demann yo pou diferan deviz dapre rentabilité yo antisipe nan depo nan deviz sa yo.

Ann imajine yon ajan k ap viv nan zòn ewo, li mande si li pi pwofitab pou kenbe depo nan ewo oswa depo an dola.

Depo ewo li yo pral fè li yon to enterè antisipe i_d ( to enterè sou depo nan zòn ewo ). Se konsa, rantabilite antisipe R_d nan depo sa yo se nan ewo vo :

: R_d \ \mathrm{(en \ euros)} = i_d.

Nan lòt men an, si li gen entansyon mete depo li an dola, yo pral touche li yon to enterè antisipe. i_f (to enterè sou depo nan peyi Etazini), setadi fwa sa a to enterè ameriken an. Diferans lan se ke, kòm ajan nou an se yon Ewopeyen, li pral vle jwenn yo nan ewo, pakonsekan bezwen an konvèti yo tounen nan deviz sa a. Kidonk, li dwe tou pran an kont varyasyon an nan to chanj lan ant deviz yo pandan depo li. Li pral alò tan sa a gen yon rantabilite antisipe :

: R_f \ \mathrm{(en \ euros)} = i_f \frac{e_t}{e_{t+1}} - \frac{e_{t+1} - e_t}{e_{t+1}} = i_f \frac{e_t}{e_{t+1}} - \frac{\Delta e}{e_{t+1}}.

avèk e_{t} to chanj aktyèl la (nan moman sa a t ) nan ewo parapò dola a ak e_{t+1} to chanj antisipe nan ewo parapò dola a lè li te retire depo li (nan moman sa a t+1 ).

Kidonk \frac{\Delta e}{e_{t+1}} se varyasyon antisipe mezire nan ewo nan valè a nan depo lye ak varyasyon nan to chanj EUR / USD sou peryòd sa a.

Ajan nou an pral abitre ant de (2) randeman sa yo (setadi chwazi pi bon an). Yon ajan ameriken ta fè menm bagay la men nan sans envès.

Abitraj sa a, ki te fèt pa tout ajan yo ak nan kad yon sikilasyon pafè ak lib nan kapital, mennen nou nan yon egalizasyon nan de (2)  rantabilite sa yo (akòz chwa ki genyen nan kenbe deviz yo diferan ). Egalizasyon sa a enplike ekwasyon sa a, yo rele *kondisyon parite to enterè*  :

: i_d = i_f \frac{e_t}{e_{t+1}} - \frac{\Delta e}{e_{t+1}},

sa vle di :

: R_d = R_f.

Rantabilite yo depann prensipalman sou to entere antisipe ak valè antisipe to chanj. Evolisyon nan to enterè (ak kidonk nan to chanj) depann sou done sa yo :

* enflasyon antisipe relatif;
* varyasyon nan baryè komèsyal relatif yo ;
* varyasyon nan demann pou byen relatif yo ;
* kwasans antisipe relatif.

Tout valè sa yo konsidere kòm relatif paske yo dwe konsidere chak fwa parapò ak lòt ekonomi an. Pi klèman, si enflasyon antisipe se 2 % nan peyi Etazini ak nan zòn ewo a, enflasyon antisipe relatif se nil, kidonk pa gen okenn efè.

### Kriz monetè
Yon peyi ap soufri nan yon kriz monetè lè kapasite nan ranbouse dèt la ekstèn (piblik ak prive)  nan deviz peyi etranje a se nan dout grav (kriz nan konfyans). Alò, soti kapital kout tèm lakòz to chanj monnen an tonbe, fè ranbousman an menm pi difisil.

## Wòl ekonomik
To chanj (ak to enterè yo, ki gen rapò ak yo) afekte pri enpòtasyon ak ekspòtasyon . Yo enfliyanse direksyon kapital ant zòn ekonomik yo.

Kòm rezilta, peyi yo ak zòn ekonomik yo ka tante pou yo aji sou to chanj lan, souvan sou pretèks pou evite espekilasyon (an reyalite manipilasyon sa yo gen tandans ankouraje li), ak nan objektif pou amelyore (diminye to chanj lan). :

* konpetitivite pri byen yo ak sèvis yo ;
* atire yo an tèm de envestisman dirèk aletranje .

Diminisyon sa a nan to chanj lan pral gen tou efè negatif (rancherisman enpòtasyon, elatriye.).

To chanj la se youn nan kanal transmisyon politik monetè tou.

**Egzanp :** Si to chanj EUR/USD la se 1,4, sa vle di 1 € = 1,4 $.

### Metye
Moun ki fè tranzaksyon chanj nan yon kapasite pwofesyonèl yo rele kanbis.

## Referans

## Lyen deyò