Bato

**Bato** se yon konstriksyon ki chita sou dlo e ki vwayaje sou dlo. Li se yon mwayen transpò. Yo itilize li pou transpote moun oubyen machandiz, pou fè lagè, lapèch, lwazi oubyen lòt sèvis tankou sekirite lòt bato, nan lanmè ak sou rivyè yo.

## Tradiksyon
*Lòt kreyòl:bato(crèole mauricien)
*Fransè: bateau
*Anglè: boat
*Alman: Boot
*Panyòl: bote

## Istwa
istwa mo sa a

## Anatomi

Yon bato gen yon flotè ki gen ladan kòk la ak pon an ki kouvri li. Li gen yon sistèm pou fè li avanse ak yon sistèm pou dirije li. Bato a gen machin ak ekipman ki adapte a fonksyon li. 

### Flotè
Flotè a (kòk la) dwe pi lejè pase pwa dlo ki koresponn ak volim li, pou pouse Achimèd la pèmèt li flote. Kòk la ka pran plizyè fòm. Kapab gen yon sèl kòk (monokòk), de (katamaran), twa (trimaran) men pa fasil gen plis, byenke yo te eseye kèk eksperyans ak pentamaran kòm bato komèsan nan lavni. Kòk yo jeneralman paralèl youn ak lòt, epi konekte ak bra. 

Kòk la divize an plizyè eleman : etrav la se pati ki pi devan bato a. Briyon an se pati ki devan anba liy dlo a. Kiy la oswa liy kiy pwolonje li sou longè li. Dèyè li fòme pa yon estanbòt ak yon tablo aryè. Kòk la souvan gen apendis ki itilize pou pwopilsyon (elis), girasyon (gouvènay), limite kèk mouvman (kiy wouli), idwodinamik (bil etrav) oswa fonksyon veso a (aparèy pou lapèch ki sou bato a, sona). Liy dlo a separe travay ki anba dlo a ak travay ki anlè dlo a. 

Kòk la sipòte plizyè kalite kontrent : kontrent idwostatik piske li dwe sipòte pwa bato a, ki souvan mal repati ; kontrent idwodinamik nan chòk vag yo ;  li dwe anpeche tou kolizyon oswa anpeche li echwe. Se konsa souvan yo double li nan bato ki pi gwo, an patikilye petwolye. Kòk la ka konstwi an bwa pou bato ki pi gran ak kèk kannòt plezi, asye pou majorite nan bato komèsan, aliminyòm pou bato rapid, plastik pou kannòt plezi ak konpozit pou vwalye rapid.

## Pwopilsyon

Pou avanse, yon bato gen yon sistèm pwopilsyon. Gen twa (3) kategori pwopilsyon : Pwopilsyon imèn, pwopilsyon ki mache ak van, pwopilsyon mekanik.

## Itilizasyon ak klasifikasyon
### Bato komès


Container ships President Truman (IMO 8616283) and President Kennedy (IMO 8616295) at San Francisco.jpg|bato kontenè resan nan San Fransisko.
Hkstarferry.JPG|Bak nan Hong Kong.
Pilot boat.JPG|Bato pilot nan pò Rotterdam.
IFREMER - Pourquoi pas ?.JPG| *[[Pourquoi pas ? (2005)|Pourquoi pas ?]]*, bato oseyanografik nan Brest.


### Bato degè

Bato degè modèn yo divize an diferan kalite tip batiman ki koresponn ak kapasite militè yo, deplasman yo ak misyon yo. Sa ki pi komen yo se bato patwouy, kòvèt, fregat, destwayè ak kwazè. Yo se baz flòt modèn yo. Pòt elikoptè, men sitou Pòtavyon yo, gen dimansyon enpresyonan. Yo ka mezire jiska 330 mèt, deplase 100,000 tòn epi pote plis pase swasant (60) avyon. Anba lanmè a, soumaren atak nikleyè yo, soumaren lans misil nikleyè yo gen otonomi prèske san limit, soumaren dyezèl konvansyonèl / elektrik yo gen yon otonomi ki ba. Veso anbakeman yo ka transpòte yon eta-majò, avyon, twoup, machin blende yo ak machin pou debakeman, an patikilye ayewoglisè. Yo ka gen yon kapasite bato lopital.

Lòt bato yo pa nesesèman fèt pou konba, men fòs naval yo itilize yo : chasè min yo, kolektè entèlijans, tankè-ravitayè ak veso sipò lojistik, bato fòmasyon ak vwalye nan lekòl naval yo. Nan kèk peyi, pou leta fè misyon syantifik (idwografi, oseyanografi) li konn sèvi avèk bato militè li yo. Finalman, maren yo souvan gen misyon siveyans ak pwoteksyon fwontyè maritim ke bato patwouy yo asire, yo rekonèt yo kòm bato souvren.

Veso konba yo jeneralman gen fòm kòk alonje ak machin ki konbine bon vitès, gwo fleksibilite ak yon gwo reyon aksyon. Yo dwe trè manyab. Yo souvan itilize sistèm kominikasyon satelit, osi byen ke sistèm elektwonik ki fèt pou navigasyon ak pou kontwòl zam, misil ak tòpiyè, tout bagay sa yo anbake nan yon espas limite ki gen ekipaj la. Gen yon tandans pou diminye ekipaj yo sou nouvo bato yo, pou diminye pri yo.


Fichye:Uss iowa bb-61 pr.jpg|kirase ameriken *[[klase Iowa|USS Iowa]]* ki tire yon bòde nan 3 pyès trip 406 mm.
Fichye:SeehundeTroika.jpg|Chasè min telegide alman *Seehunde*.
Fichye:FS Rapiere.jpg|Bato debakasyon pou enfantri ak tank franse , rele *Rapière*.
Fichye:SNLE-NG.jpeg|Yon Soumaren nikleyè lans-misil fransè


### Bato pwason


Fichye:Fishing boat in Cap-Haitien.jpg|Bato a vwal pwason nan Cap Ayisyen nan Ayiti.
Fichye:Chalutier.JPG|Chalitye nan Saint-Nazaire.
Fichye:Bateau ostreicole.jpg|Bato a zuit nan La Trinité-sur-Mer.
Fichye:Albatun Dod.jpg|L’*Albatun Dos*, bato ton konjelatè nan Viktorya. 


### Bato lwazi


Aquarius Plan Cornu.JPG|*Aquarius*, eskètch kwazyè franse nan ane 1950 yo.
Inflatable boat with mercury 4hp engine.JPG|Pitit òdbòd nan Nòvèj.
Sloep dutch daycruiser.jpg|Day-cruiser olandè.
Princess 60 Yacht Newport Beach.jpg|Yat liks nan Newport Beach.


### Bato konpetisyon


420 Class Dinghies with spinnakers.jpg|Regat derivè nan jan 420.
Gbr52 americascupclass kiel160605 pischdi.jpg|*GBR52*, Koup America : bato avwal pi avanse.
Race 5 bg 092202.jpg|Chaloup eksperimental nan kous Mission Bay.
Hydroptère.jpg|Idwoptè, bato eksperimental.


### Bato sou rivyè


Rheinschiff Temptation I.JPG|Penich *Temptation* sou Rhin.
RiverboatNatchez.jpg|Bato *Natchez* sou Misisipi.
Paris bateau parisien DSC00737.jpg|Bato-omnibis sou Seine.


### Lòt bato


Dar Pomorza pod zaglami s.jpg|*[[Dar Pomorza]]*, twa-ma kare.
Tonnerres de Brest 2012-Cancalaise Eulalie.JPG|Bisquine, La Cancalaise ak chaloup Eulalie.
House boat, backwaters.JPG|Bato-kay nan Kerala.
Oil platform.jpeg|Platfòm petwolyè nan Nòvèj.
Monaco-YellowSubmarine.jpg|Batiskaf nan mize oseyanografik nan Monako.


## Referans

## Lyen deyò
__INDEX__