open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Benoît Batraville

**Benoît Batraville** gen pou non jwèt "Ti Benwa" (1877-1920). Li se pwofesè et li tap boumen kont lokipasyon an. Malerezman marines yo te touye l.					

	
## Byografi
Benoît Batraville fèt Mirbalais nan lane 1877. Li se desandan fanmi Joseph Benoît Batraville, youn nan moun ki tap goumen ak Jean-Jacques Dessalines, premye chèf leta peyi Ayiti. Benoît Batraville te vin yon opozan nasyonalis kont lokipasyon ameriken an. Kontrèman ak Charlemagne Péralte, ki te sou tèt li, Benoît Batraville soti nan yon fanmi ki gen lajan. Poutan, li te preske soti nan menm fanmi an ak Péralte. Sa ki te bal aksè ak elit dirijan peyi a. Apre etid li, li al ansenye nan lekol. Istoryen Roger Gaillard wèl konsa " wotè l nòmal, gwosè l tou, li gen yon ti koulè, cheve li siwo, li rezève, li te konn abiye nòmalman, sa ki petèt eksplike ti jwèt non " Ti Benwa a". Nou pa ka di Benoît Batraville te ougan men nou ka di li te vodoyizan. Li te souvan konn pote, kòm chèf Kako yon ensiy wouj ki se senbòl Ougan, ki se Dye nan Vodou a.                  
## Zèv li yo
*Sa li fè

## Referans
*Referans pou konnen plis anlè moun sa a
Georges Biassou

**Georges Biassou** se yon jeneral ayisyen.	
## Biyografi
*Dat enpòtan yo

## Zèv li yo
*Sa li fè

## Referans

## Lyen deyò
* Georges Biassou sou thelouvertureproject.org
Jean-Pierre Boyer

**Jean-Pierre Boyer**, ki fèt 15 fevriye 1776 nan Pòtoprens (Ayiti) epi ki mouri 9 jiyè 1850 nan Pari (Frans), se yon militè ayisyen, politisyen epi Prezidan Ayiti. 

Li te patisipe nan batay pou endepandans peyi Ayiti. Li te dirije peyi a pandan plis pase 25 lane. Se sèl prezidan ayisyen ki te rive dirije tout zile a.	
## Biyografi
Li fèt nan vil Pòtoprens jou ki te 15 fevriye 1776. Li se pitit yon bòs tayè ak yon fanm afrikèn, yon ansyèn esklav ki te soti nan peyi Kongo. Lè li te vin jèn gason, papa li te voye li nan peyi Lafrans pou li te enstrwi tèt li. Pandan revolisyon fransèz la, li te goumen kòm kòmandan batayon.

## Zèv li yo
*Sa li fè

## Referans

## Lyen deyò
François Mackandal

**François Mackandal** (c. 1730-c. 1758) se yon mawon ki te aktif Sen Domeng.	

	
## Biyografi
* Dat enpòtan yo

## Zèv li yo
* Sa li fè:

## Referans

## Lyen deyò
*  François Mackandal sou madjoumbev2.free.fr
*  Commémoration du 250anniversaire de la mort de Mackandal sou haitiwebs.com
*  François Mackandal sou sentiersrouges.com
*  François Mackandal sou Toussaint Louverture Project
*  Macandal- The Incredible Story sou macandal.org
Julien Raimond

**Julien Raimond**  se yon pèsonalite  ayisyen					

	
## Byografi
*Dat enpòtan yo

## Zèv li yo
*Sa li fè

## Referans
*Referans pou konnen plis anlè moun sa a ----
John James Audubon

**John James Audubon** oubyen **Jean-Jacques Audubon**, ki fèt sou 26 avril 1785 nan Okay (Sen Domeng) epi ki mouri sou 27 janvye 1851 nan Nouyòk, se yon pèsonalite ayisyen. Li te yon ònitolog, natiralis ak pent ameriken orijin franse, natiralize nan lane 1812, konsidere kòm premye ònitolog nan Nouvo Mond la. 
## Biyografi
* Dat enpòtan yo

## Zèv li yo
* Sa li fè

## Referans

## Lyen deyò
Alexandre Dumas

**Alexandre Dumas**, ki fèt 24 jiyè 1802 nan Villers-Cotterêts (Frans) epi ki mouri 5 desanm 1870 nan Puys (Frans), se yon otè, ekriven franse. 

Li ekri woman istorik.	
## Biyografi
Li se pitit gason an Marie-Louise Labouret (1769-1838) ak Thomas Alexandre Davy de La Pailleterie (ki fèt nan Sen Domeng, aktyèl Ayiti) rele Jeneral Dumas, ak Papa a nan ekriven Henry Bauër ak Alexandre Dumas (1824-1895) rele « Dumas fils », otè *[[La Dame aux camélias]]*.

## Zèv li yo
* 1844 : *Les Trois Mousquetaires*
* 1845 : *Vingt ans après*
* 1845 : *Le Comte de Monte-Cristo*
* 1845 : *La Reine Margot*
* 1846 : *La Dame de Monsoreau*
* 1849 : *Le Collier de la reine*
* 1850 : *La Tulipe noire*
* 1854 : *Les Mohicans de Paris*
* 1856 : *Les Compagnons de Jehu*

## Galeri imaj

Fichye : Alexandre_Dumas_par_Achille_Devéria_(1829).png|Alexandre Dumas pa Achille Devéria anviwon 1829.
Fichye:Alexandre Dumas 1.jpg|Alexandre Dumas.
Fichye:Alexandre Dumas 7.jpg|Alexandre Dumas nan bibliyotèk li, pa Maurice Leloir.
Fichye:Alexandre Dumas 4.jpg|Alexandre Dumas an 1860.
Fichye:Alexandre Dumas 6.jpg|Alexandre Dumas desine pa Henri Meyer.
Fichye:Gill - Dumas Père.jpg|Alexandre Dumas desine pa André Gill.
Fichye:DUMAS PERE.jpg|Alexandre Dumas, foto Charles Reutlinger.
Fichye:Alexandre Dumas 13.jpg|« Alexandre Dumas ki fèt yon bouillabaisse de pèsonaj », pa Cham.
Fichye:ADumas hijo 00.jpg|thumb|150px|Alexandre Dumas fils.


## Referans

## Lyen deyò
Jean-Michel Basquiat

**Jean-Michel Basquiat** (ki fèt 22 desanm 1960 nan Nouyòk epi ki mouri 12 out 1988 nan menm vil) se yon atis ayisyen-ameriken.

## Biyografi
Manman li, Matilda, viv nan Nouyòk, originè pòtorikèn.
Papa li, Gérard, fèt Pòtoprens nan Ayiti. Jean-Michel gen de (2) sè pi jèn : Lisane, fèt an 1964 ak Jeanine, fèt an 1967. li aprann li ak ekri nan laj kat (4) lane epi li pale twò byen twa (3) lang nan laj uit an : angle, franse ak panyòl. Manman li mene li souvan nan MoMA.

## Zèv li yo
### Tankou aktè
* 1981 ː *Blondie: Rapture* ː Nightclub DJ
* 1981 ː *Downtown 81* ː Jean

## Referans

## Lyen deyò
* Jean-Michel Basquiat sou IMDb
* Sitwèb ofisyèl Jean-Michel Basquiat
* Jean-Michel Basquiat sou artnet.com
* Jean-Michel Basquiat sou theartstory.org
Huguens Jean

vignette

**Huguens Jean  **  se yon atlèt  ayisyen					

	
## Byografi
*UMBC Alum

## Zèv li yo
*Lift Up with Philip Knowlton
Lift Up
## Referans
*https://web.archive.org/web/20201125111900/https://huguensjean.ai/ ---- 
*https://www.olympic.org/fr/huguens-jean ----
Martial Célestin

**Martial Célestin** te fèt 4 Oktob 1913 nan Gantye. epi li mouri 4 fevriye 2011 nan potoprens. li te yon avoka,pwofesè, diplomat li yon politisyen.		

	
## Byografi
Martial Celestin te etidye dwa nan fakilte dwa ak syans ekonomik nan peyi la Frans. epi li te vin avoka nan lane 1936.

nan lane 1950 li te komanse ak karyè diplomat li,yo te nonmen li asistan ministè afè etranjè epi sekretè jeneral nan lane 1956.

nan lane 1977 , li te nonme Batonye lod avoka yo nan bawo potoprens.

### Premye minis
9 Fevriye 1988 , prezidan Leslie Manigat te chwazi li pou premye minis, li tou okipe pos minis jistis la tou.

20 Jen 1988 yo ta pral jete gouvènman li an ak yon kou deta.

## Zèv li yo
*Sa li fè

## Referans
*Referans pou konnen plis anlè moun sa a ----
Jacques-Édouard Alexis

**Jacques-Édouard Alexis**, ki fèt 21 septanm 1947 nan Gonayiv (Ayiti), se yon politisyen ayisyen. 
## Biyografi
Li te yon Premye Minis Ayiti ant 26 mas 1999 ak 7 fevriye 2001 e ant 9 jen 2006 ak 5 septanm 2008.

Li fèt tou yon karyè tankou ansenyan ak inivèsitè.

Li se yon desandan prezidan ayisyen yo Pierre-Nord Alexis (1820-1908), Jean-Louis Pierrot (1761-1857) ak wa Henri Christophe (1767-1820).

## Zèv li yo
*Sa li fè

## Referans

## Lyen deyò
Jean Marie Chérestal

**Jean Marie Chérestal**, ki fèt 18 jen 1947 nan Pòsali (Ayiti), te yon politisyen ayisyen epi premye Minis Ayiti *. 
 
Li kòmanse sèvis li 2 mas 2001, li fini li 15 mas 2002.

Li te manm pati politik Fanmi Lavalas.
## Biyografi
Aprè eleksyon lejislativ an 2000, pati politik Fanmi Lavalas genyen majorite. Eli ankò prezidan, Jean-Bertrand Aristide mande ansyen minis li, Jean-Marie Chérestal, fòme yon nouvo gouvènman. Li dwe fè fas a yon opozisyon ki fòme ak ansyen alye li yo. Manda li make pa plizyè asasina politik. Peyi a yon lòt fwa ankò plonje nan yon sitiyasyon ki pi twoub. Trafik dwòg depase kantite li te jwenn anba jent militè an. Soti nan 2001, gwoup san yo pa yon konstitisyon fòmèl atake sipòtè gouvènman an. Yo reyaji nan menm fason an. Lapolis atake tou de bò yo ak vyolans.

An 2003, opozisyon an te òganize tèt li sou non Gwoup 184. Avèk sipò etidyan yo, e malgre represyon patizan li yo, Jean Bertrand Aristide te fini demisyone 29 fevriye 2004 sou presyon sòlda franse yo ak Marin Ameriken yo, anvangad yon fòs entènasyonal ke ONI te voye pou retabli lòd nan kapital la, MINUSTAH.

Yon ti tan aprè depa Aristide, prezidan Tribinal kasasyon ayisyen an, Boniface Alexandre, pran enterim an konfòmite avèk Konstitisyon an.
Moun te rele li "Titid". Li te akize de anrichisman pèsonèl ak krim politik. Egzile an Afrik, Aristide fini akeyi pa Lafrik disid, kote li plenyen ke sòlda etranje yo fòse li bay demisyon li epi kite avèk elikoptè yo.

## Gade tou
* Lis Premye Minis Ayiti

## Referans

## Lyen deyò
Gérard Latortue

**Gérard Latortue**, fèt nan dat 19 jen 1934,nan Vil Gonayiv, Li mouri 27 Fevriye 2023 nan Boca Raton (Floride). Li te premye minis an Ayiti soti nan dat12 mas 2004 jiska 9 jen 2006. 

## Biyografi
Li t ap travay nan Nasyon Zini (ONU) pandan plizyè lane epi li te minis Afè etranjè  sou prezidans Leslie François Manigat nan dat Fevriye jiska Jen 1988.

29 fevriye 2004 Jean Bertrand Aritide demisyone epi li kite Ayiti, Gerard Latortue te nomen chèf gouvènman an (premye minis), Pandan li te toujou Abite Etazini.

Gerard Latortue pat ka rezoud pwoblèm peyi a ni mete estabilite ak lod , sou plan sekiritè (Masak Raboto). Li pat ka rezoud kriz grav yo tankou kriz finansyè ak ekonomik peyi a.

Li te oblije kite peyi a epi retounen al viv etazini lakay li.

## Zèv li yo
*Sa li fè

## Referans
Council of Secretaries of State

**Konsèy nan sekretè nan Eta** te yon prezidan ayisyen.  Manda li te 13 me–14 jen 1874.
	
## Zèv li yo
*Sa li fè

## Referans
*Referans pou konnen plis anlè moun sa a ----
Michel Domingue

**Michel Domingue** te yon prezidan Ayiti.	Manda li te 14 jen 1874–15 avril 1876				

Li fèt (28 jiyè 1813, nan caye e mouri 24 me 1877 nan kingston , Jamaïque.) 								

	
## Byografi
*Dat enpòtan yo

## Zèv li yo
*Sa li fè

## Carrière dans l'armée

Michel Domingue te fèt nan vil  okay nan  lane1813. Li te gradye apre fòmasyon militè epi li te vin kòmandan inite lame nan Depatman Sid la.8 mai nan lane1868 An Desanm nan lane 1869, li te yon manm gouvènman pwovizwa Ayiti a. Li te yon konfidan pwòch Prezidan Nissage Saget, nan ki li te gen yon konfyans total. Li te goumen bò kote l pandan lagè sivil la kont Sylvain Salnave, e li te vin gen yon sèten renome.

Rebelyon kont diktati a te kontinye. Nan lane 1868, li te gaye nan nò ak nan sid zile a. Salnave te eseye kraze ensureksyon an men li te oblije fè bak anvan li te pran fòs li nan Pòtoprens. Rebèl yo te ansèkle vil la epi yo te bonbade li, sitou lè l sèvi avèk " Laterè a ", yon bato marin ayisyèn nan te tonbe nan men yo. Pandan bonbadman sa a, palè prezidansyèl la te detwi 

Twoup repibliken Saget yo te chase Salnave kite pouvwa a. Yo te jije l nan yon tribinal militè pou masak ak trayizon, epi yo te kondane l amò. Yo te egzekite l sou plas, nan dat ki te 15 janvier  nan lane 1870 Saget te eli prezidan Repiblik Ayiti a apre sa. Yon 19 mas nan lane 1870 .
## Referans
*Referans pou konnen plis anlè moun sa a ----
Lysius Salomon

**Louis Étienne Félicité Lysius Salomon**, rele **Lysius Salomon**, te yon prezidan Ayiti. Manda li te 2 oktòb 1879 – 10 out 1888.

Li te papa ekriven Ida Faubert.
## Biyografi
Li fèt nan vil Okay nan dat 19 oktòb 1815.pwofesyon li se te milité Li te minis finans sou rèy anperè Faustin. Apre li te vin fon ti ekate li nan politik apre Faustin te vin tonbe nan lane 1859. Nan dat ki te 26 oktòb, prezidan *Fabre Geffrard* te siyen yon dekrè pou odone banisman li ak madanm li *Thulcide Nicolas*. Konsa li te sezi paspò li.  Salomon te pase prèske 18 lane nan egzil nan peyi Saint-Thomas. Nan lane, li te retounene nan politik epi vin prezidan peyi a. Pandan peryòd sa, li  te yon prezidan ki te popilè anpil. Nan gouvènman li an te gen 28 endividi rete yon referans nan Karayib la. Men Salomon te rete yon chèf ki te otoritè ki ta vle pase pou yon diktatè. Pandan prezidans li an li te sèvi anpil ak pèsonalite. Popilasyon an te venere l anpil men te gen yon revolisyon nan lane 1888 ki te ranvèse l.li mouri nan dat kite 19 octob 1888 li ta pase 9 ane ap dirije ayiti.

## Zèv li yo
## Referans

## Lyen deyò
François Denys Légitime

**François Denys Légitime**, ki fèt 20 novanm 1841 nan komin Jeremi epi ki mouri 29 jiyè 1935 nan Pòtoprens, te yon prezidan Ayiti. Manda li te 16 oktòb 1888 – 22 out 1889.
## Biyografi
* Dat enpòtan yo

## Zèv li yo
* Sa li fè

## Referans

## Lyen deyò
Florvil Hyppolite

**Louis Mondestin Florvil Hyppolite**, rele **Florvil Hyppolite**, (2 mas 1828-24 mas 1896), te yon prezidan Ayiti.  Manda li te 17 oktòb 1889–24 mas 1896.	
## Biyografi
*Dat enpòtan yo

## Zèv li yo
*Sa li fè

## Referans

## Lyen deyò
Tirésias Simon Sam

**Paul Tirésias Augustin Simon Sam**, rele **Tirésias Simon Sam**, ki fèt 15 me 1835 epi ki mouri 1916, te yon prezidan Ayiti.  Manda li te 31 mas 1896–12 me 1902.
## Biyografi
### Senatè
Nan kòmansman 1879, Simon Sam te vin yon senatè pou lavi. Byento li te vin sekretè nan eta. Li se souvan nonmen pa senatè yo reprezante Sena a nan seremoni ofisyèl anvan Prezidan an nan Repiblik la. An 1889, Florvil Hyppolite te vin sou pouvwa ak kontwole Sena a. Li diminye enflyans Simon Sam ak kòlèg li yo pou wòl onorifik. Sou 24 mas 1896, Florvil Hyppolite, lè sa a, prezidan, mouri akòz arè kadyak. Sena a pran pouvwa egzekitif jan yo bay nan Konstitisyon 1889 ; li konpoze de Tirésias Simon Sam, Tancrède Auguste, Callisthènes Fouchard, Pourcely Faine ak Thimoclès Labidou.

### Prezidans
Aprè lanmò Prezidan Florvil Hyppolite, Sena a te nonmen Tiresias Simon Sam tankou Prezidan Repiblik la. Simon te yon ansyen alye ak zanmi politik Florvil Hyppolite. Men, lè li te pran kontwòl Sena a nan 1889, li deplase lwen li. Lè Florvil Hyppolite mouri, Simon Sam vin prezidan. Li kontwole peyi a avèk sipò Sena a ak chanm Depite yo. Li te eli sou 31 mas 1896 pou yon peryòd sèt ane. Prezidans liberal li make pa afè Luders nan [lip]), ki te fè kòm yon imilyasyon sou plan entènasyonal la, febli pouvwa li.

Sou 8 me 1902, Jeneral [Pierre Nord Alexis pran kontwòl lame yo ak Asanble Nasyonal la. Koudeta Alexis te dirije prezidan Simon Sam pou demisyon li. Simon Sam kite prezidans lan aprè yon fiziyad te bay lòd pa twoup yo Pierre Nord Alexis. Li kite prezidans lan sou 12 me 1902. Aprè mwa nan opoze lit ant fiminis ak patizan Pierre  Nord Alexis. Li se aklame prezidan pou lavi. Simon Sam sòti nan Ayiti. Li te retounen an Ayiti an 1908. Men, li te depòte yon dezyèm fwa soti Ayiti sou 8 out 1912, sou lanmò prezidan an Tancrède Auguste.
### Lavi prive
Li te marye avèk Constance Salomon, epi Victoire Labelle, epi Alphaïde Metelly.

## Referans

## Lyen deyò
Tirésias Simon Sam
François C. Antoine Simon

**François Charles Antoine Simon**, ki fèt 10 oktòb 1843 nan Okay epi ki mouri 20 mas 1923 nan Okay (Ayiti), te yon politisyen ak prezidan Ayiti.  

Manda li te 6 desanm 1908–3 out 1911.

## Biyografi
*Antoine SIMON
Prezidan D'Haiti
Li fet...
Li gen 2 Pitit 
Yon fiy yon gason
Ylisse SIMON
Antoinette SIMON
 Antoinette SIMON 
te mouri libpat gentan gen pitit 
Ylisse SIMON
te Fe Filomon Simon ak Agustin SINON
AUGUSTIN SIMON 
Fe Bienville SIMON 

Dat enpòtan yo

## Zèv li yo
*Sa li fè

## Referans

## Lyen deyò
Michel Oreste

**ichel Oreste-Lafontant**, rele **Michel Oreste**, ki fèt 8 avril 1859 nan Jakmèl (Ayiti) epi ki mouri 29 oktòb 1918 nan Nouyòk (Etazini), te yon politisyen ak prezidan Ayiti. Manda li te 12 me 1913–27 janvye 1914.

## Biyografi
Michel Oreste te eli 4 me 1913 Prezidan Repiblik la pa Asanble Nasyonal la ak 72 vòt kont 17 vòt pou Senatè Cauvin, 5 vòt pou Jeneral François Beaufossé Laroche avèk 1 vòt pou senatè M. Morpeau pou yon manda sèt (7) ane, nan yon peryòd de boulvèsman apre lanmò Prezidan Tancrède Auguste.

Daprè Oreste, peyi a kapab sòti nan kriz la sèlman si pouvwa lejislatif la ak pouvwa egzekitif la se nan men yon sèl moun pou dirije Ayiti. Lè sa a, gen kèk pè yon diktati. Se poutèt sa, Oreste te oblije demisyone nan dat 27 janvye 1914 anba presyon yon ensirèksyon. Li kouri met deyò abò kwazyè alman an SMS Vineta, Lè sa a, pakebo Prinz Eitel Friedrich nan direksyon Kolonbi, kote li te ale nan ekzil. Li te mouri nan iremi nan vil Nouyòk.

Aprè demisyon li ak depa li, yon komite sivil-militè te responsab pou asire lòd. Se Komite Sali Piblik ki te dirije pa Edmond Polynice ki te dire jiska 8 fevriye 1914 ak eleksyon Oreste Zamor, ansyen kòmandan militè depatman Latibonit la, ki te fasilman triyonfe sou rival li yo nan Nò e ki te eli Prezidan pa Asanble Nasyonal la.

## Gade tou
* Lis prezidan Ayiti

## Referans

## Lyen deyò
Oreste Zamor

**Oreste Zamor**, ki fèt an 1861 nan Ench (Ayiti) epi ki mouri 27 jiyè 1915 nan Pòtoprens (Ayiti), se yon jeneral ak politisyen ayisyen. Li te yon prezidan Ayiti ant 8 fevriye ak 29 oktòb 1914.

## Biyografi
Se anba prezidans li Premye Gè Mondyal la te kòmanse. Opoze ak lagè a, ak alye pa enterè nan Etazini ak Almay, li aplike yon politik netralite.

## Gade tou
* Lis prezidan Ayiti

## Referans

## Lyen deyò
Jean Vilbrun Guillaume Sam

**Jean Vilbrun Guillaume Sam**, ki fèt 4 mas 1859 nan Wanament (Ayiti) epi ki mouri 28 jiyè 1915 nan Pòtoprens (Ayiti), te yon prezidan Ayiti. 

## Biyografi
Li te moute sou pouvwa. Manda li te ant o5 me1915 ak 28 jiyè 1915. litefè 5 mwa sou pou vwa Jean Vilbrun Giume Sam te genyen yon pati politik kite rele pati Nasyonal. Jean Vilbrun Giume Sam te mouri alaj de 56 ane. Papa li te rele Tirésias Simon Sam.

Pandan peryòd Jean Vibrun Giume Sam te sou pouvwa se yon peryòd ki te plen strès paske moun patka pale prezidan mal li te genyen yon Jeneral ki te rele Charles Oscar Etienne. Li te Chèf nan awondisman Pòtoprens lan. Li te fè tiye plizyè santèn de moun ki te opoze a gouvènman politik li a.    

Parmi moun ki te mouri yo te gen ansyen prezidan Oreste Zamor, et yo te jwen twa frè politik.                  

Aprè 4mwa de maltrèt popilasyon wan te arive nan palè nasyonal e yote pran Jeneral Charles Oscar Etienne e yo Tiyel.                  

Prezidan Jean Vilbrun Giume Sam te vin trèpè e  li te arive kouri poul al sere nan anbasad Fransè jou ki te 28 jiyè 1915 lan.                  

Malgre tout efò prezidan te fè sapat enpeche Popilasyon ayisyèn nan te pran yo soti avè li e yo te tiye li Pòtoprens jou ki te 28 jiyè 1915 lan.                  

Se jou sa ki ta pral vini avèk Okipasyon Amerikèn nan menm dat ki te 28 jiyè 1915 lan.

## Zèv li yo
*Sa li fè
## Gade tou
* Lis prezidan Ayiti

## Referans

## Lyen deyò
Philippe Sudré Dartiguenave

**Philippe Sudré Dartiguenave**, ki fèt 6 avril 1862 nan Ansavo (komin) (Ayiti) epi ki mouri 8 jiyè 1926 nan menm vil, te yon prezidan Ayiti.  Manda li te 12 out 1915–15 me 1922.

## Biyografi
*Dat enpòtan yo

## Zèv li yo
*Sa li fè

## Referans

## Lyen deyò
* (fr) Philippe Sudre Dartiguenave sur *Guide-Haïti.com*
Louis Borno

**Eustache Antoine François Joseph Louis Borno** , rele **Louis Borno**, te yon prezidan Ayiti. Manda li te 15 me 1922–15 me 1930.

## Biyografi
*Dat enpòtan yo

## Zèv li yo
*Sa li fè

## Referans

## Lyen deyò
* Louis Borno sou haiti-reference.com
* Le président d’Haïti, Louis Borno, arrive à Washington sou medium.com
* Les élections truquées de Louis Borno et leurs conséquences sou lenouvelliste.com
* Powèm Louis Borno sou poeme.a-lire.fr
*
Tancrède Auguste

**Jean Antoine Tancrède Auguste** te yon prezidan Ayiti.  Manda li te 8 out 1912–2 me 1913.

## Biyografi
* Dat enpòtan yo

## Zèv li yo

* Sa li fè

## Gade tou
* Lis prezidan Ayiti

## Referans

## Lyen deyò
* Not biyografi sou sit rulers.org
* Biyografi sou Haitianmedia
* Chapter XXXI, Chapit Istwa Ayiti sou Haitiwebs.com
Cincinnatus Leconte

**Jean-Jacques Dessalines Cincinnatus Leconte**, rele **Cincinnatus Leconte** (*Sensinatis Lekont*), ki fèt 29 septanm 1854 nan Sen Michèl Latalay epi ki mouri 8 out 1912 nan Pòtoprens (Ayiti), te yon prezidan Ayiti. Manda li te 24 jiyè 1911–8 out 1912. Li te gran pitit pitit Jean-Jacques Dessalines ak tonton Joseph Laroche, sèl pasaje nwa a ki te mouri sou Titanic la. 		

## Biyografi
Leconte, yon avoka, te minis enteryè a sou Prezidan Pierre Nord Alexis. Li te egzile nan Jamayik apre yon revòlt nan 1908 ki te ranvèse Alexis epi ki te ranplase'l ak François C. Antoine Simon. An 1911, li te tounen Ayiti epi li te ransable yon gwo lame. Apre yon koudeta ki te mete'l nan prezidans la 7 out 1911, kongrè ayisyen an te eli'l inaniment pou yon manda 7 ane. Salè li te fikse nan $24,000 pa ane.  

## Lanmò li
Byenke manda li te pou 7 ane, Leconte pa te prezidan pou lontan. 8 out 1912, yon eksplozyon vyolan te detwi palè nasyonal la, touye prezidan an ak kèk santèn solda yo.  

Yon atik nan 1912 rapòte ke eksplozyon an te yon aksidan k ap pase akòz ignisyon an nan minisyon ki estoke nan palè a, men nan 1927, menm jounal karakterize evènman an kòm yon asasina. Zora Neale Hurston, yon popilè ekriven ameriken, te ekri nan liv li *Tell My Horse: Voodoo and Life in Haiti and Jamaica*, ke majorite ayisyen yo ke li te rankontre te di'l ke lanmò Leconte pa te yon aksidan. Okontrè, teyori a te sipoze eksplozyon an te vle kache lefèt ke yon lòt moun te deja touye Leconte, kòm te gen anpil moun anbisye ki te vle pran prezidans lan. 

## Zèv li yo
*
fort liberte

## Gade tou
* Lis prezidan Ayiti
## Referans

## Lyen deyò
Louis Eugène Roy

**Louis Eugène Roy** te yon prezidan pwoviswa ayisyen. Manda li te 15 Me – 18 novanm 1930				

	
## Byografi
*Dat enpòtan yo

## Zèv li yo
*Sa li fè

## Referans
*Referans pou konnen plis anlè moun sa a ----
Sténio Vincent

**Sténio Vincent**, ki fèt 22 fevriye 1875 nan Pòtoprens (Ayiti) epi ki mouri 3 septanm 1959 nan Nou Yòk (Etazini), te 28e prezidan Ayiti. Manda li te 18 novanm 1930–15 me 1941.

**Administrasyon Sténio Vincent, Dezokipasyon teritwa a** 

Objektif prensipal gouvènman an , se dezokipasyon teritwa a,  pou sa fèt li dwe pase tou dabò pa ayisyanizasyon sèvis piblik yo.aprè yon bannn reyinyon avek prezidan Hoover epi Roosevelt yo te arive konkli ak objektif sa yo :

1) 5 out 1931, Ayiti ak Etazini siyen on akò pou remèt gouvènman an kontròl sèvis sa yo:

Travo piblik , ijyèn piblik, Agrikilti ak ansènyeman profesyinèl yo.

gouvènman an jwen kontròl tout sèvis li yo 1 oktòb 1931

2) 7 out 1933 on akò siyen ant Ayiti ak Etazini pou dezokipasyon peyi a.

3) 22 mas 1934 sténio Vincent ale Etazini pou négosye retrè troupes amerken yo ki sou teritwa a

## Biyografi
*Fonksyon ː 28e prezidan Repiblik la nan Ayiti
*18 novanm 1930 – 15 me 1941
(10 zan, 5 mwa e 27 jou)
Eleksyon	18 novanm 1930
*Reyeleksyon	2 jen 1935
*Predesesè	Louis Eugène Roy
*Siksesè	Elie Lescot
Senatè de lwès
avril 1917 – 14 novanm 1930
(13 zan ak 6 mwa)
*Sekretè Leta Enteryè ak Travay piblik
8 out 1916 – 17 avril 1917
(8 mwa ak 9 jou)
*Prezidan	Philippe Sudré Dartiguenave
*Predesesè	Constant Vieux
*Siksesè	Osmin Cham (Enteryè) 
Etienne Magloire (Travay piblik)
*Mè Pòtoprens
17 janvye 1907 – 10 novanm 1909
(2 zan, 9 mwa ak 24 jou)
*Siksesè	Komisyon enteryè

Pati politik	Pati konsèvatè
## Zèv li yo
* Sa li fè
* Promosyon pou kilti café( agronòm damiens yo te fòme peyizan yo)
* promosyon pou kilti banann ,ki te byen mache anpil

## Referans

## Lyen deyò
Élie Lescot

**Antoine Louis Léocardie Élie Lescot**, ki fèt 9 desanm 1883 nan Sen Lwi dinò epi ki mouri 20 oktòb 1974 nan Laboul (Ayiti), te yon prezidan Ayiti.

Manda li te 15 me 1941–11 janvye 1946.	
			
## Biyografi
### Jenès
Elie lescot fèt 9 desanm 1883 nan komin Sen Lwi dinò a. Papa li te fèblantye. A ventan, li ale nan kapital la, Pòtoprens, pou li etidye medsin apre li fin fè etid segondè nan Kap Ayisyen. Li te resevwa diplòm li e li te vin yon famasyen. Li deplase Pòdpè pou li travay nan sektè ekspòtasyon-enpòtasyon.

Apre lanmò premye madanm li an 1911, Lescot te antre nan politik. Li te eli depite nan Chanm Depite de (2) ane pita. Apre yon sejou kat ane an Frans pandan okipasyon Ameriken an (1915 rive 1934), li te retounen e li te okipe pòs nan administrasyon Louis Borno ak Sténio Vincent. Kat (4) ane apre, li te nonmen anbasadè nan Repiblik Dominikèn, kote li te konkli, nan non gouvènman li, yon alyans ak Prezidan Rafael Trujillo.

Ansuit, li te deplase nan Wachintòn apre li te nonmen anbasadè Ozetazini.

### Kòmansman karyè politik

Lyen sere politik ak ekonomik li ak Etazini yo te ede mete baz pou monte li nan tèt peyi a. Li te resevwa sipò tasit nan men Depatman Deta pou kanpay prezidansyèl li pou li te pran plas Sténio Vincent an 1941, anba etikèt Pati Repibliken Ayisyen an (PRH). Manm enpòtan nan Chanm Depite a te opoze kandidati li a, yo te diskite ke Ayiti bezwen yon prezidan pwogresis, pre goch sosyalis la. Lescot pwofite èd Trujillo. Li finanse kanpay li gras ak sipò finansye bank yo..

Jou eleksyon an, Lescot te genyen 36 sou 58 vòt lejislatè yo jete kont prensipal opozan li a, depite Max Hudicourt, ki te deklare maj viktwa a se akòz entimidasyon ak koripsyon.

Lescot te byen vit te pran mezi pou konsolide kontwòl li sou aparèy leta a. Li te nonmen tèt li chèf gad militè a ak li te nonmen pwòp pitit gason li nan pòs gouvènman enpòtan. Aksyon sa a te fè li gran deden nan men vas majorite nan popilasyon an.

## Prezidans Repiblik la

## Fen lavi
Lescot te eseye bay gad militè yo lòd pou yo kraze manifestasyon yo, men yo te rejte. Konvenki ke lavi yo te an danje, Lescot ak kabinè l 'te kouri ann egzil. Yon jent militè ki te dirije pa Franck Lavaud pran pouvwa a e li pran desizyon pou òganize eleksyon. Touswit apre egzil Lescot, radyo endepandan ak medya ekriti te pwospere, e gwoup disidan yo te siprime depi lontan te eksprime optimis sou avni Ayiti. Léon Dumarsais Estimé finalman pran plas Lescot kòm chèf Repiblik la.

Lescot te retounen ann Ayiti pandan ane 1950 yo. Retire sou tè li, li te youn nan ansyen prezidan ki ra ki pa pran wout ekzil apre aparisyon rejim Divalye a. Li mouri 20 oktòb 1974 a laj de 90 an.

## Referans

## Lyen deyò
* Élie Lescot sou globalsecurity.org
Joseph Lamothe

**Joseph Lamothe** te yon politisyen nan gouvènman pwovizwa. Manda li te 26 jiye – 2 oktòb 1879.	
## Biyografi
*Dat enpòtan yo

## Zèv li yo
*Sa li fè

## Referans
*Referans pou konnen plis anlè moun sa a ----
Joseph Nemours Pierre-Louis

**Joseph Nemours Pierre-Louis  ** te yon politisyen nan gouvènman pwovizwa. Manda li te  12 desanm 1956 – 4 fevriye 1957.				

	
## Byografi
* Dat enpòtan yo

## Zèv li yo
* Sa li fè

## Referans
* Referans pou konnen plis anlè moun sa a ----
Daniel Fignolé

**Pierre Eustache Daniel Fignolé** (ki fèt 11 novanm 1913, ki mouri 27 out 1986) te yon politisyen ayisyen.

Li te prezidan pwovizwa a nan Repiblik Ayiti pou 19 jou an 1957, nan gouvènman pwovizwa. Manda li te  25 me–14 jen 1957.				
	
## Biyografi
*Dat enpòtan yo

## Referans

## Lyen deyò
* Biyografi Daniel Fignolé sou haiti-reference.com
* (en) Daniel Fignolé
Léon Laleau

**Léon Laleau**, ki fèt 3 out 1892 epi ki mouri 7 septanm 1979 nan Pòtoprens (Ayiti), se yon powèt, ekriven ak politisyen ayisyen. 

Li te  minis zafè diplomatik (manda li te nan lane 1933 - 1934 ak 1938 – 1941), minis edikasyon (1954-1955).				
	
## Biyografi
Li te fè etid klasik li yo nan Lise Pétion e li te konte nan mitan pwofesè li yo ekriven Fernand Hibbert ak Damoclès Vieux. Li te resevwa lisans li nan lekòl lalwa nan lane 1912. Men olye li te travay kòm yon avoka, li te angaje nan yon karyè kòm yon ekriven ak diplomat.

Tankou yon politisyen, li te nonmen Minis Afè Etranjè ak Minis Edikasyon Nasyonal, Agrikilti ak Travo Piblik. Li te okipe anpil pòs diplomatik, tankou chèf misyon diplomatik nan lavil Wòm, Lonn, Pari, Santyago ak Lima ak anbasadè misyon espesyal nan Panama, Kiba, Nasyonzini ak INESKO. Li te siyen akò 24 jiyè 1934 la, ki te mete fen nan okipasyon Ayiti pa Etazini.

An 1937, li te anbasadè Ayiti nan Frans.

## Zèv li yo (seleksyon)
* *Jusqu'au Bord* (1916) - nouvèl
* *La Danse des Vagues* (1919) - nouvèl
* *A Voix Basse* (1920) - rekèy powèm
* *La Flèche au Cœur* (1926) - rekèy powèm
* *Le Rayon des Jupes* (1928) - rekèy powèm
* *Abréviations* (1928) - rekèy powèm
* *Musique Nègre* (1931) - powèm
* *Le Choc* (1932) - nouvèl
* *Ondes Courtes* (1933) - powèm
* *La Pluie et le Beau Temps* - pyès teyat
* *Le Tremplin* - pyès teyat

## Referans

## Lyen deyò
* Léon Laleau sou ile en ile
Henri Namphy

**Anri Nanfi** oswa **Henri Namphy**, ki fèt 2 novanm 1932 nan Kap Ayisyen (Ayiti) epi ki mouri 26 jen 2018 nan Repiblik dominikèn, te yon jeneral ak prezidan an premye aprè dinasti Divalye. Manda li te 7 fevriye 1986 jiske 7 fevriye 1988 ak 20 jen 1988 jiske 17 septanm 1988.

## Biyografi
## Zèv li yo

## Referans

## Lyen deyò
François Duvalier

**François Duvalier**, ki fèt 14 avril 1907 nan Pòtoprens (Ayiti) epi ki mouri 21 avril 1971 nan menm vil la, te yon prezidan Ayiti ak diktatè.

Manda li te ant 22 oktòb 1957 ak 21 avril 1971.

## Biyografi

François Duvalier se sèl pitit Jij Duval Duvalier ak Ulyssia Abraham. 

Anvan rèy la, Duvalier te yon doktè pa pwofesyon. Li gradye nan Sante Piblik nan University of Michigan sou yon bous detid nan tren doktè nwa Karayib la pran swen sòlda Afriken-Ameriken pandan Dezyèm Gè Mondyal la. Akòz pwofesyon li ak eksperyans li nan jaden an nan medikaman, li te surnome "Papa Doc". Li te unaniment "re-eli" nan eleksyon an 1961 nan ki li te kandida a sèlman. Li Lè sa a, piti piti konsolide pouvwa li, abouti an 1964, lè li pwoklame tèt li Prezidan pou lavi aprè yon lòt eleksyon fos, ak kòm yon rezilta rete nan pouvwa jouk lanmò li nan mwa avril 1971. Li te ranplase pa pitit gason l 'Jean-Claude Duvalier, ke yo te rele "Baby Doc". 

## Zèv li yo
*Sa li fè

## Referans

## Lyen deyò
Lucien Hibbert

**Lucien Hibbert** te yon matematisyen, minis finans (1932-1934, 1953-1954) ak minis zafè diplomatik (1934-1935) ayisyen.

## Biyografi
*Dat enpòtan yo

## Zèv li yo
*Sa li fè

## Referans

## Lyen deyò
* (fr) Lucien Hibbert
Albert Blanchet

**Albert Blanchet  ** te yon minis zafè diplomatik ayisyen. Manda li te nan lane (1935 - 1936)				

	
## Byografi
*Dat enpòtan yo

## Zèv li yo
*Sa li fè

## Referans
*Referans pou konnen plis anlè moun sa a ----
Gérard Lescot

**Gérard Lescot** (1914-1979) te yon minis zafè diplomatik ayisyen. Manda li te nan lane 1943 – 1946, pandan prezidans Élie Lescot, papa li.	
	
## Biyografi

## Referans

## Lyen deyò
Evremont Carrié

**Evremont Carrié**, ki fèt 12 fevriye 1886 nan Pòtoprens (Ayiti) epi ki mouri 2 septanm 1962 nan menm vil) te yon minis zafè diplomatik ayisyen. 
Manda li te nan lane 1957.		
## Biyografi
*Dat enpòtan yo

## Zèv li yo
*Sa li fè

## Referans

## Lyen deyò
Louis Mars

**Louis Mars** (1906-2000) te yon medsin ak yon minis zafè diplomatik ayisyen. Manda li te nan lane (1958 - 1959). 

Papa li te Jean Price Mars.
				

	
## Byografi
*Dat enpòtan yo

## Zèv li yo
*Sa li fè

## Referans
René Chalmers

**René Chalmers  ** te yon minis zafè diplomatik ayisyen pandan prezidans François Duvalier. Manda li te an 1961-1971.

## Biyografi
*Dat enpòtan yo

## Zèv li yo
*Sa li fè

## Referans

## Lyen deyò
Gérard Dorcely

**Gérard Dorcely** te yon politisyen ayisyen.					

## Byografi
Li te minis zafè diplomatik (1978-1979), minis edikasyon (1984-1985), lè sa a rektè nan Inivèsite a nan Pòtoprens.

## Referans
Hérard Abraham

**Hérard Abraham**, ki fèt 28 jiyè 1940 nan Pòtoprens (Ayiti), se yon militè ak politisyen ayisyen. Li te yon minis zafè diplomatik ayisyen. Manda li te nan lane 1987–1988.	
## Biyografi
Hérard Abraham marye avèk Maryse Armand.

Li te chwazi antre nan Forces Armées d'Haïti (FAd’H) (Fòs lame Dayiti). Li te monte ran grad militè yo jiska rive lyetnan-jeneral epi li vin youn nan manm militè pwòch prezidan 
Jean-Claude Duvalier. Apati lane 1983, li dirije akademi militè a. 

Sepandan, Hérard Abraham te anfavè koudeta a ki te dechouke Duvalier nan lane 1986.

Li te sèvi tankou sekretè leta Enteryè ak Defans Nasyonal epi tankou minis zafè etranjè pou premyè fwa nan gouvènman jeneral Henri Namphy a kòmansman 1987 jiska 1988.
Aprè jeneral Prosper Avril te pran pouvwa a nan mwa septanm 1988, Abraram te vin kòmandan an chèf lame a, avèk ran majò jeneral.

Aprè manifestasyon te fòse Prezidan Prosper Avril pou li kite peyi a 10 mas 1990, Abraham te sèvi kòm prezidan sipleyan repiblik la (prezidan Konsèy gouvènman).
Aprè twa (3) jou, li te transmèt prezidans lan bay Ertha Pascal-Trouillot, sa ki te fè Abraham premye dirijan militè ayisyen nan ventyèm syèk la ki te remète pouvwa san li pa te fòse remète li.

Nan mwa janvye 1991, kòm chèf FAd'H toujou, Abraham te ede kraze zefò Roger Lafontant pou li sezi pouvwa nan men Prezidan Pascal-Trouillot.

Nan lane 1991, Abraham te demisyone nan FAd’H epi pran retrèt li nan lavil Miyami nan eta Florid (Etazini), touprè yon lòt ansyen politisyen ayisyen, Gérard Latortue, ki vin Premye minis pita. 

Nan mwa fevrye 2004, Abraham te pale sou retransmisyon radyo ayisyèn sòti Florid pou li mande Prezidan Jean-Bertrand Aristide bay demisyon li.

Aprè Aristide te kite Ayiti, Gérard Latortue te aksèpte pran pòs premye minis la. Li fòme yon nouvo gouvènman. Latortue te mande Abraham pou li sèvi kòm minis lenteryè pou dezyèm fwa a. Abraham okipe fonksyon sa a ant  mas 2004 ak 31 janvye 2005.
Nèf (9) mwa aprè sa, li te chanje tit pou li te kòmanse sèvi kòm minis zafè etranjè jiska 9 jen 2006.

Jou 7 oktòb 2019, pandan gwo manifestasyon toupatou nan peyi Dayiti pou fòse Prezidan Jovenel Moïse demisyone, Abraham te ekri epi pibliye yon lèt bay pèp ayisyen an. Lèt la te ankouraje chèf politik yo pou yo demontre deliberasyon ak pasyans epi rive rezoud kriz la.

## Zèv li yo
*Sa li fè

## Biblyografi
* 2001 : Daniel Supplice, *Dictionnaire biographique des personnalités politiques de la République d'Haïti 1804-2001*. Lanno Imprimerie, Bèljik , 
## Referans

## Lyen deyò
* Pouvwa egzekitif - Kabinè 1956-1991 sou haiti-reference.com
* Hérard Abraham nan misyon rekonsilyasyon sou lenouvelliste.com
Timoléon C. Brutus

**Timoléon C. Brutus**, ki fèt 23 mas 1886 nan Pòtoprens (Ayiti) epi ki mouri 12 jiyè 1971, se yon politisyen, istoryen, ekriven ayisyen. 
## Biyografi
*Dat enpòtan yo

## Zèv li yo
* *Rançon du Génie ou la Leçon de Toussaint Louverture*  
* *L'homme d'airain* (etid sou Janjak Desalin)

## Referans

## Lyen deyò
Liautaud Ethéart

**Liautaud Ethéart**, ki fèt sou 9 mas 1826 epi ki mouri sou 21 novanm 1888) se yon ekriven ak politisyen Ayisyen.
## Biyografi
Li te pibliye dram patriyotik nan woman istorik ak pyès teyat li.
Nan 1860, pou premye reprezantasyon *La fille de l’empereur*, yon pyès nan twa zak, avèk wòl Jean-Jacques Dessalines ak pitit fi li Célimène, minis yo nan Anperè Ayiti, Faustin 1, te fè yon koneksyon avèk pitit fi Celita Soulouque, nan anperè [Faustin Soulouque]]. Liautaud Ethéart pa te pèmèt jwe pyès teyat.

An 1879, li te secretè deta finans, komes ak relasyon eksteryè sou prezidans Pierre Théoma Boisrond-Canal nan gouvènman ayisyen.

## Zèv li yo
### 1857
* *Deux étudiants*, fas-vodvil nan 2 zak.
* *Le Monde de chez nous*, komedi nan 5 zak, ak nan vè.
* *Essais dramatiques de Liautaud Ethéart*. 2e seri. 
* *Binettes de classiques, ou la Poche d'un paletot*, vodvil nan 2 zak. 
* *Faute d'un habit*, monolog nan 1 ak ak nan vè
### 1858
* *Miscellanées*
### 1860
* *Essais dramatiques de Liautaud Ethéart*. 3e seri.
* *La Fille de l'empereur*, istorik dram nan 3 zak. 
* *Un duel sous Blanchelande*, istorik dram nan 4 zak.
### 1882
* *Le gouvernement de Boisrond Canal : la France et l'emprunt de 1875*.
## Referans

## Lyen deyò
*
Gérard Pierre-Charles

**Gérard Pierre-Charles** se yon politisyen ak ekriven ayisyen. 

	
## Byografi
*Dat enpòtan yo

## Zèv li yo
*Sa li fè

## Referans
*Referans pou konnen plis anlè moun sa a ----
Rosalvo Bobo

**Pierre François Joseph Benoit Rosalvo Bob**, rele **Rosalvo Bobo**, ki fèt 28 janvye 1874 nan Kap Ayisyen (Ayiti) epi ki mouri 29 novanm 1929 nan Pari (Frans), se yon medsen epi yon politisyen ayisyen.

## '''Biyografi'''
Li te yon lidè pandan revolisyon an, an 1914 nan peyi Ayiti, e li te gen yon wòl politik enpòtan avan Etazini te okipe peyi a nan ane 1915.

Doktè Rosalvo Bobo ki te etidye medsin ta pral jwe yon wòl enpòtan nan zafè peyi li jiska lokipasyon amerikèn.       

Nan dat 14 oktòb 1914, li te atake prizon Kap Ayisyen pou te libere rebèl ki te fèmen ladann. Fòs lòd yo te repouse atak la sa ki te fè Rosalvo Bobo t al refijye nan konsila alman an.       

Jou ki te 18 oktòb 1914, Minis enteryè a, Charles Zamor kite Kap Ayisyen paske lajan yo te koumanse fini, pandan frè li la, Prezidan Oreste Zamor t ap mennen twoup li yo Pòtoprens (komin).          

Rive 19 oktòb 1914, Oreste Zamor te kite Kap Ayisyen (komin), Rosalvo Bobo te soti nan konsila alman an e li te pwoklame tèt li chèf sivil revolisyon an. Joseph Davilmar Theodore te pwoklame kòm prezidan epi li nome Rosalvo Bobo Minis enteryè. Men gouvènman Davilmar Théodor a te oblije demisyone nan koumansman lane 1915 sou presyon ameriken yo. Jean Vilbrun Guillaume Sam te vin prezidan Ayiti.          

Nan moman fòs lame amerikèn nan te rantre nan peyi a, tout moun te rekonèt li kòm chèf revolisyon an ki te jete gouvènman prezidan Sam nan. Se li ki te genyen nan kous prezidansyèl la. Men amiral ameriken an, William Caperton, chèf twoup ameriken an, te retire l kòm ènmi ameriken, nan avantaj Senatè Philippe Sudre Dartiguenave. Pandan lokipasyon amerikèn li te deklare " *M prefere mouri vlope nan drapo m pase pou m sèvi letranje*".

## Bibliyografi
* Roger Gaillard, *Les cent-jours de Rosalvo Bobo, ou, Une mise à mort politique*, Éditions Presses Nationales, Pòtoprens : 1973, redisyon 1997.

## Referans

## Lyen deyò
* Diskou Rosalvo Bobo nan fèt santenè Repiblik Dayiti a sou haitiechanges.free.fr
*Kwonoloji istwa Ayiti
Norma Jean-Claude Forté

**Marie-Norma Jean-Claude Forté** se yon fanm politik ak ekrivenayisyen.	
## Biyografi
Li te pwofesè ak eli pou Sena a an Ayiti. Li te kite peyi a aprè Kou deta nan lane 2004, e li te egzile nan Kanada. Li te yon pwofesè franse nan Kanada. Li te ekri yon woman otobyografik, *Haïti, une femme abusée*. Li konpare peyi li, Ayiti avèk yon fanm.

 Li te marye ak gen yon sèl ti moun.

## Zèv li yo
* *Haïti, une femme abusée*

## Referans

## Lyen deyò
*  Norma Jean-Claude Forté sou Fondation litteraire Fleur de lys
Phillip Brutus

**Phillip J. Brutus**, ki fèt 26 novanm 1957 nan Pòtoprens (Ayiti), se yon politisyen orijinè dAyiti.					

Li se yon ansyen manm eli nan lachanm reprezantan an Florid (Etazini) ;  manda : 2001-2007.
## Biyografi
*Dat enpòtan yo

## Zèv li yo
*Sa li fè

## Referans

## Lyen deyò
*Representative Phillip J. Brutus sou Sitwèb ofisyèl *Florida House of Representatives*
*Phillip Brutus pou Kongrè ameriken sou Sitwèb ofisyèl Kanpayi

Kategori :Nesans nan lane 1957
René Préval

**René Garcia Préval** (IPA: ) ( ki te fèt 17 janvye 1943 nan Pòtoprens e ki te mouri 3 mas 2017) se yon politisyen ayisyen epi agwonom ki te prezidan Repiblik Ayiti. 2 fwa: sòti nan 7 fevriye 1996 rive nan 7 fevriye 2001 ak sòti nan 14 me 2006 rive nan 14 me 2011. 
## Biyografi
Li te premye minis sòti an fevriye rive 11 oktòb 2011. Li te fèt nan Pòtoprens men yo leve li nan katye papa li Mamlad, nan depatman Latibonit.

## Referans

## Lyen deyò
* Rene Preval 2005 Elections Archives
* Rene Preval entry at Cooperative Research.org
* United States Central Intelligence Agency World Factbook (2000)
* Profile of H.E. Mr. Réné Garcia Preval
* St. Petersburg times - Ex-leader still enigma as Haïtians cast ballots
* Brief analysis of Préval's rise to Head of State 2006
* Rene Preval Haiti May Get One Last Chance in Spite of Washington's Best Efforts Council on Hemispheric Affairs
* Prensa Latina Feb. 2006 "No Match for Rene Preval in Haiti"
* Profile Rene Preval"
* Preval supporters protest Haiti election results
André Rigaud

**André Rigaud**, ki fèt 17 janvye 1761 nan Okay (Ayiti) epi ki mouri nan menm vil la, se yon politisyen ayisyen. Li te prezidan nan eta disid Ayiti (1810-1811).	

## Biyografi
*Dat enpòtan yo

## Zèv li yo
*Sa li fè

## Referans

## Lyen deyò
Linda Dorcena Forry

**Linda Dorcena Forry**, ki fèt an 1973 nan Boston (Etazini), se yon fanm politik ameriken, li te senatè nan leta Masachosèt (2005-2013).	
## Biyografi
*Dat enpòtan yo

## Zèv li yo
*Sa li fè

## Referans

## Lyen deyò
Yolly Roberson

**Yolly Roberson**, ki fèt 26 oktòb 1955 nan Mibalè (Ayiti), se yon	fanm politik orijinè dAyiti.	
					
## Biyografi
Li fè yon bakaloreya nan Syans Enfimyè nan Inivèsite Massachusetts nan Boston an 1983 ak Doktè Juris li nan New England School of Law an 1988.

Li travay kòm yon defansè piblik nan Boston ak kòm yon ansyen asistan avoka jeneral nan Fort Lauderdale nan eta Florid (Etazini).

Yolly Roberson se yon avoka nan Miyami, Florid ak politisyen demokrat ki sèvi kòm reprezantan pou Distri 104 Chanm Reprezantan Florid la. Li te premye eli nan lachanm reprezantan an Florid an 2002 epi answit eli youn apre lòt pou twa (3) manda ankò. Li te sèvi kòm Fwèt Demokratik soti 2004 rive 2006.

## Zèv li yo
*Sa li fè

## Referans

## Lyen deyò
Noramie Jasmin

**Noramie Jasmin** se yon fanm politik orijinè Ayiti, li se premye fanm ayisyen-ameriken eli majistra nan Spring Valley, New York (Etazini).						

	
## Byografi
*Dat enpòtan yo

## Zèv li yo
*Sa li fè

## Referans
Minneapolis, Minnesota

Minneapolis se yon vil nan eta Minnesota . 
Li genyen 387,970 moun. 
## Istwa
Istwa

## Relasyon ak Ayiti
* Kominote Ayisyen, relasyon ant eta sa epi Ayiti 
## referans

## Kèk lyen
Woodbury, Minnesota

Woodbury se yon vil nan eta  Minnesota, nan Etazini. 
Li genyen  54,091   moun. 
## Istwa
Alexander ak John McHattie, ki gen orijin Scottish, se te premye kolon yo nan Woodbury. An 1844 yo te fè yon reklamasyon nan pati santral Woodbury, bò solèy leve nan County Road 19 ak nan nò Dale Road. Yo te bati kay yo la nan 1845. Plizyè deseni apre li te vin McHattie Tea House la.

Woodbury koni  pou katye rezidansyèl atire li yo, ki konekte pa plis pase 170 mil nan santye milti-itilize. Vil la gen apeprè 3,500 kawo tè nan pak ak uit ti lak, pifò ak pak piblik ak santye. Vil la te toujou rekonèt nasyonalman kòm yon bon kote pou viv, travay ak pwospere.

## Relasyon ak Ayiti
*Kominote Ayisyen, relasyon ant eta sa epi Ayiti 
## referans
https://www.woodburymn.gov/704/Community-Profile

## Kèk lyen
Hamburg, Minnesota

**Hamburg** se yon vil nan eta Minnesota, nan Etazini.   
## Istwa
Istwa

## Relasyon ak Ayiti
*Kominote Ayisyen, relasyon ant eta sa epi Ayiti 
## Referans

## Lyen deyò
* Sitwèb ofisyèl Hamburg
Kansas City, Missouri

**Kansas City** se yon vil nan eta Missouri.    

## Istwa
Istwa

## Jewografi

## Demografi

## Administrasyon

## Kilti

## Referans

## Lyen deyò
Gade medya yo anlè  nan wikimedya
Belgrade, Montana

Belgrade   se yon vil nan eta  Montana .      
## Istwa
Istwa

## Relasyon ak Ayiti
*Kominote Ayisyen, relasyon ant eta sa epi Ayiti

## Jewografi
## Ekonomi
## Devlòpman
## Politik
## Edikasyon
## Anviwònman
## referans
## Kèk lyen
Lincoln, Nebraska

**Lincoln** se kapital Nebraska, Ozetazini, avèk  abitan. 

Vil la te fonde nan lane 1856.

## Istwa
Istwa

## Jewografi

## Ekonomi

## Devlòpman

## Politik

## Edikasyon

## Anviwònman

## Referans

## Lyen deyò
* Sitweb ofisyèl Lincoln
New Brunswick, New Jersey

**New Brunswick** se yon vil nan eta Noujèze nan peyi Etazini. Li nan konte Middlesex.  Li te genyen nan lane 2000 48573 moun. 

## Referans

## Lyen deyò
Jackson, New Jersey

**Jackson** se yon vil nan eta  Noujèze. 
Li nan [konte Oseyan].  
Li te genyen 42 816 moun nan lane 2000.

== Istwa == 
Istwa

== Jewografi ==

== Ekonomi ==

== Pèsonalite ==
* [Zakk Wylde (Jeffrey Phillip Wiedlandt), gitaris nan gwoup Black Label Society ak ki travay avèk Ozzy Osbourne

## Politik

## Edikasyon

## Anviwònman

## Referans

## Lyen deyò
Nouvèl Ròchèl

**Nouvèl Ròchèl** (an angle : **New Rochelle**) se yon vil nan eta Nou Yòk. 
Li nan konte, rejyon Westchester.

Nan lane 2010 li te genyen 77 062 moun.

## Istwa
Istwa

## Jewografi

## Ekonomi

## Politik

## Edikasyon

## Kilti

## Pèsonalite
* Bernard Arnault, prezidan konpayi LVMH
* Joseph Campbell
* Carrie Chapman Catt
* Kenneth Chenault, prezudan jeneral American Express
* Otho Cushing, ilistratè
* Ossie Davis, aktè 
* Ruby Dee, aktè 
* Bob Denver, aktè
* Matt Dillon, aktè 
* Richard Edson, aktè 
* Jane Emmet de Glehn, atis 
* Laurence Fishburne, aktè afriken-ameriken
* Simon Fischer, jwè swis Òke sou glas
* Lou Gehrig, "National Baseball Hall of Fame and Museum" 
* William Randolph Hearst
* Henry Heimlich, "Heimlich Maneuver"
* John Kluge, (Metromedia) 
* Herbert Lieberman, ekriven 
* Jay Leno, komedyen 
* Don McLean
* Willie Mays, "National Baseball Hall of Fame and Museum"
* Alan Menken, konpozitè 
* Rob Morrow, aktè prensipal nan seri televizyon polisyè amerikèn *[[Numbers (seri)|Numb3rs]]*, ki fèt 21 septanm 1962.
* Robert Merrill
*George Oppen, powèt
* Thomas Paine (1737-1809) resevwa eta Nou Yòk yon domèn ki sitiye nan Nouvèl Ròchèl.
* Jan Peerce, chantèz
* Carl Reiner, aktè 
* Rob Reiner, aktè 
* Frederic Remington 
* Charles Revson, Revlon
* Mariano Rivera
* Norman Rockwell, atis
* Horace Silver, pyanis ak konpozitè djaz

## Referans

## Lyen deyò
Fremont, Ohio

**Fremont** se yon vil nan eta  Owayo, nan peyi a Etazini.

Popilasyon li nan lane 2000 te genyen  17 375  moun. 
Li nan konte, rejyon  Sandusky.

## Istwa
Istwa

## Jewografi

## Ekonomi

## Devlòpman

## Politik

## Edikasyon

## Anviwònman

## Referans

## Lyen deyò
Johnstown, Pennsilvani

**Johnstown** se yon vil nan Konte Kambriya nan Pennsilvani Etazini,. Li sitiye nan nòdès Etazini,  nan lès Pittsburgh ak  nan sidwès  Altoona. Avèk yon popilasyon  , li se vil prensipal metwopolitèn Johnstown, ki gen ladann tout Konte Cambria epi ki gen . Li se pi byen li te ye pou twa inondasyon yo li te soufri, ki gen ladan sa a nan 1889 ki te detwi vil la.
## Istwa

### Fondasyon
Vil la te fonde an 1770 pa imigran ki soti nan Swis ki pale Alman. Se jouk an 1800 ke Joseph Johns (ki fèt Josef Schantz) te jwenn enkòporasyon nan minisipalite a sou non Schantzstadt. Sepandan, non an byen vit te vin Johnstown ak foul moun ki pale angle. Soti nan 1834 rive nan 1854, vil la se te yon pò enpòtan nan sistèm tren kanal Pennsilvani an travèse Appalachians epi konekte bò lanmè lès la ak Great Plains. chalan yo te travèse mòn yo nan tren *Allegheny Portage Railroad* yo te re-lanse nan Johnstown, Lè sa a, te dirije nan direksyon Pittsburgh ak valen Ohio. An 1842, Charles Dickens te fè yon etap kout la pandan yon vwayaj nan kanal.

Nan 1854, fini nan Pennsylvania Railroad te fè sistèm kanal la demode epi li te byento abandone. Lè sa a, vil la te vire nan eksplwatasyon fè ak chabon min, osi byen ke fabrikasyon asye. An 1860, Cambria Iron Company te dirijan pwodiktè asye nan Etazini, devan Pittsburgh ak Cleveland. Pandan dezyèm mwatye 19yèm syèk la, moulen asye Johnstown te pwodui pifò fil fil ki nesesè pou kolonizasyon Lwès Ameriken an, epi vil la te pwospere.

## Jewografi
Vil la chita nan pwen konfliyans  ak  ki fòme  Conemaugh.

## Demografi

Dapre **, pou peryòd 2011-2015 la, 96.98% popilasyon ki gen plis pase  di ke yo pale angle lakay yo, 1.31% di yo pale espanyòl ak 1.71% yon lòt lang..

## referans

## Kèk lyen
 
* 
* 
* 
*  Johnstown Flood National Memorial (National Park Service)
*  Association de l'héritage de Johnstown
*  Université de Pittsburgh à Johnstown
Somerville, Tennessee

**Somerville** se yon vil nan eta Tennessee, nan Etazini.
Li nan konte, rejyon Fayette.

Nan lane 2000, popilasyon li te genyen 2,534 moun.

## Istwa
Istwa

## Jewografi

## Ekonomi

## Devlòpman

## Politik

## Edikasyon

## Anviwònman

## Referans

## Lyen deyò
Harlingen, Texas

**Harlingen** se yon vil nan eta Teksas, Ozetazini. Nan lane 2010 li te genyen  moun.

## Kèk lyen
Sit entènèt ofisyèl
Galveston, Texas

Galveston se yon vil nan eta Texas, nan Etazini.
Nan lane 2000 li te genyen 57,247 moun.
## Istwa
Istwa

## Relasyon ak Ayiti
* Kominote Ayisyen, relasyon ant eta sa epi Ayiti 
## Jewografi

## Ekonomi

## Devlòpman

## Politik

## Edikasyon

## Anviwònman

## referans

## Kèk lyen
Moretown, Vermont

Moretown se yon vil nan eta Vèmont, nan Etazini.
Li nan konte, rejyon Washington.

Nan lane 2000, popilasyon li te konte 1653  moun.
Sifas li se 104.2 km².

## Istwa
Istwa

## Relasyon ak Ayiti
*Kominote Ayisyen, relasyon ant eta sa epi Ayiti 
## Jewografi

## Ekonomi

## Politik

## Edikasyon

## Anviwònman

## Referans

## Lyen deyò
Eau Claire (Wiskonnsin)

**Eau Claire** se yon vil nan eta Wiskonnsin, nan Etazini.
Li nan konte, rejyon Chippewa Eau Claire.
Nan lane 2010, popilasyon li te genyen 65 883 moun.

## Jewografi

## Politik

## Popilasyon

## Ekonomi

## Transpò

## Kilti

## Pèsonalite

## Referans

## Lyen deyò
* Sitwèb ofisyèl Eau Claire
Ayewopò Dong Hoi

**Ayewopò Dong Hoi** (*Sân bay Đồng Hới*) se yon ayewopò ki sitiye nan Dong Hoi, Quang Binh, Vyetnam.

## Referans

## Lyen deyò
* Konstriksyon kòmanse sou nouvo ayewopò Quang Binh sou Sitwèb Viet Nam News
* Airport & Ground Support Equipment (AGSE) nan Vyetnam sou Sitwèb Le Son (11/25/2005)