open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Claudia Sheinbaum

**Claudia Sheinbaum Pardo**, fèt nan dat 24 juin 1962 nan Meksiko, se yon syantifik ak fanm eta Meksiken, prezidant Meksik depi 11 oktòb 2024 .

Yon klimatològ ak espesyalis nan efikasite enèji, li se youn nan otè prensipal Senkyèm Rapò Evalyasyon IPCC a .

### Anfans li ak fanmi li
Claudia Sheinbaum pardo, te fet nan dat 24 jwen 1962 nan mexico, se piti fi Carlos Sheinbaum yoselevitz, injenye chimiste, ak Annie pardo cemo, biologiste, gran paranl yo juif ashkenazes te rive nan mexique nan anne 1920 yo, yo tak kouri pou pesekisyon antisemit yo nan lituani. paranl yo ate e limenm pa kwe nan pyes relijyon tu.

## Nòt ak referans

## Gade tou

### Atik ki gen rapò

* Andrés Manuel López Obrador
* Eleksyon Federal Meksiken 2018 yo

### Lyen ekstèn
Sylvie nan Wòm

Sainte Sylvie, rele tou Sylvie de Wòm, se yon dam nobil Wòm. Li pi plis konnen kòm manman Grégoire I (540-604) ki te eli pap nan lane 590, e pou lavi li kòm yon kretyen egzanplè ke Legliz Katolik onore chak 5 novanm.

## Biyografi
Yo pa konnen anpil sou lavi li, eksepte ke li te fèt anviwon lane 520, li te marye ak yon senatè kwayan nan fanmi Anicia ki rele Gordien, avèk ki li te gen de pitit gason. Lè li te mouri, li te deside dedye lavi li a Bondye, enspire pa règ benedikten an.

Gen kèk lòt enfòmasyon, plis oswa mwens klè, ki rive jwenn nou. Orijin li pa twò klè — li ka sòti nan Sicily oswa nan Wòm, nan yon fanmi ki te swa modès oswa nan renome fanmi gens Octavia. Sa ki pi sèten, li te gen twa sè: de ladan yo, Émilienne ak Tarsille, ki te tou sanktifye, e ki te chwazi viv yon lavi sen an abstenans, lapriyè ak jès charitab; twazyèm lan, Gordienne, te gen yon lavi mwens disipline.

## Adorasyon

Memwa litijik li selebre 3 novanm. Li se sen patronn manman prèt yo ak tout moun ki ede yo, kit se moun ki pa nan relijyon oswa moun relijye.

## Sous yo

* *Ti Liv Sen yo* - Rosa Giorgi - Larousse - 2006 -  

## Nòt ak referans
Kwokodil Dundee 2

Crocodile Dundee 2 se yon fim Ostralyen reyalize pa John Cornell, ki sòti an 1988. Se dezyèm fim nan nan seri ki gen pèsonaj Michael J. « Crocodile » Dundee, ke Paul Hogan jwe.

## Sinopsis
Depi plizyè mwa, Crocodile Dundee ap viv ak yon jounalis New Yorkèz, men li kòmanse anvi retounen nan bush natif natal li. Lè sa a, mennaj li ki gen foto ki ka konpwomèt mafya Kolonbyen an, kidnape. Apre li fin delivre li, yo toulede retounen an Ostrali pou pwoteje madanm li nan yon anviwònman ki pi zanmitay pou Crocodile Dundee, nan bush la. Men mafya Kolonbyen an pa fin lage batay la; apre yo jwenn de ewo nou yo, yo deside swiv yo an Ostrali pou touye yo. Kidonk, asasen Kolonbyen yo rive nan bush Ostralyen an, men byen vit, chasè yo nan teritwa difisil sa a vin tounen proi Michael J. Crocodile Dundee.

## Espesifikasyon teknik

* Tit orijinal la **'
* Tit franse **'
* Realizasyon Jan Cornell
* Senaryo Paul Hogan ak Brett Hogan, ki baze sou pèsonaj Paul Hogan te kreye yo
* Direktè Fotografi Russell Boyd
* Mizik Pyè Pi Bon
* Direksyon atistik Jeremy Conway ak Rob Robinson
* Dekorasyon Lawrence Eastwood
* Kostim Nòma Moriceau
* Fotografi Russell Boyd
* Li Glen Marullo
* Asanble David Stiven
* Pwodiksyon Jane Scott ak John Cornell

## Distribisyon

* Paul Hogan (vèsyon franse) ( Yves Rénier ) Michael J. “Kwokodil” Dundee
* Linda Kozlowski (vèsyon fransèz) Béatrice Delfe )  Sue Charlton
* John Meillon (vèsyon franse) ( Filipe Dumat ) Walter Wally Reilly
* Charles S. Dutton (vèsyon franse) ( Med Hondo ) Leroy Brown
* Hechter Ubarry (vèsyon franse) ( Edgar Givry ) Luis Rico
*  (Vèsyon franse) ( Lik Bernard ) Mikayèl
* Kenneth Welsh (vèsyon franse) ( Jean Barney ) Brannigan
* Ernie Goofy (vèsyon franse) ( Greg Germain ) Charlie
* Steve Rackman (vèsyon franse) ( Georges Atlas ) Bourik
* Gerry Skilton (vèsyon franse) ( Gilles Laurent ) Pepit
* Gus Mercurio (vèsyon franse) Anri Djanik ) Frank
* Jim Holt Erskine
* Alec Wilson (vèsyon franse ) ( Michel Vigné ) Denning
* Maggie Blinco (vèsyon fransèz) ( Paul Emanuel ) Ida
* Bill Sandy Teddy
* Mak Saunders Dyaman
* Stephen Root (vèsyon franse) ( Mak Franswa ) Adjwen Brannigan an
* Dennis Boutsikaris (vèsyon fransèz) ( Danyèl Russo ) Bob Tanner
* Carlos Carrasco Garcia
* Luis Guzmán Jozèf
* Marilyn Sokol (vèsyon fransèz) ( Monique Thierry ) Doris
* Jace Alexander (vèsyon fransèz ) ( Pascal Légitimus ) Rat la
* Roger Serbagi (vèsyon franse) ( Jak Deschamps ) Ralph, faktè a
* Vincent Jerman-Jerosa (vèsyon franse) ( Luq Hamet ) : swisid la
* Mark Folger (vèsyon franse) ( Alain Flick ) Punk la ak mohawk la
* Hannah Cox (vèsyon fransèz) ( Annie Balestra ) resepsyonis biwo a
* Susie Essman (vèsyon fransèz) ( Emmanuele Bondeville ) : gid touris la
* Tatyana Ali ti fi a nan pak la

Nan sèn kote Dundee ale “fè yon apèl telefòn,” li sèvi ak yon rhombe, ki rele bullroarer an angle, ki konsidere kòm pi ansyen enstriman mizik ki egziste. Son tipik enstriman sa a, ki toujou itilize pa pèp “premye” yo, ka tande tou nan kòmansman chante “Bullroarer” sou albòm Diesel and Dust gwoup Ostralyen Midnight Oil.

## Nòt ak referans


## Lyen ekstèn
Halloween

Halloween se yon fèt folklorik ki soti nan zile anglè-seltiques, yo selebre l nan nuit 31 oktòb pou rive 1 novanm, jou fèt Katolik Tout Sen. Non li soti nan yon kontraksyon angle All Hallows' Eve ki vle di the eve of All Hallows' Day, e sa ka tradwi kòm « ve pwochen tout sen » oswa « ve fèt Toussaint ».

Malgre non li ki soti nan relijyon kretyen ak lang angle, plizyè sous montre Halloween kòm yon eritaj fèt relijye Samain ki te selebre nan kòmansman otòn pa pèp Sèlti yo, e ki te sèvi kòm yon kalite fèt Nouvèl Ane pou yo. Halloween toujou rele Oíche Shamhna nan lang gaelik. Se yon fèt ki trè popilè ann Iland, nan Eskòs ak nan Peyi Galles kote gen anpil temwayaj istorik sou egzistans li. Jack-o'-lantern, lanp emblem Halloween nan, soti nan yon lejann irlandè.

Se depi nan 8yèm syèk la, anba pap Grégoire III (731-741) epi nan syèk ki vin apre a, anba pap Grégoire IV (827-844), Legliz katolik la te deplase fèt Tousen an, ki se fèt tout sen yo, ki te ka fèt anvan sa apre Pak oswa apre Pentecòt. Se konsa selebrasyon katolik la pran epi transmèt yon jan selebrasyon Sèlti a, nan dat li (1ye novanm pou Tousen, nwit 31 oktòb rive 1ye novanm pou Samain) epi nan senbòl li (onè pou moun ki mouri, ki kontinye fèt 2 novanm nan selebrasyon katolik la).

## Nòt ak referans

### Nòt

## Apendis

### Lyen ekstèn

* 
*
*
*
*
*
* 

*
* Resous odyovizyèl :
** Frans 24 
* 
*
*
*
*
*
*
* Chanèl YouTube Imajinasyon Celtic Halloween "10 kesyon, 10 minit", avèk Frédéric Armao, Maître de conférences (HDR) nan Inivèsite Toulon.
Kounye a ou wè m 2

Insaisissables 2, oswa Insaisissable 2 nan Québec (Now You See Me 2), se yon fim thriller ameriken ak hongkongè, ki te reyalize pa Jon M. Chu e ki sòti an 2016. Se dezyèm pati nan seri a, li swiv Insaisissables premye pati a, ki te reyalize pa Louis Leterrier e ki te sòti an 2013.

Menm jan ak premye pati a, fim nan resevwa kritik melanje nan laprès men li gen gwo siksè nan bwat biyè. Yon twazyèm fim ap sòti an 2025.

## Sinopsis
Fim nan kòmanse yon ane apre evènman premye fim nan. Apre yo te twonpe FBI epi jwenn admirasyon piblik la ak spektak maji yo, twa manm ki rete nan 4 Kavalyè yo — J. Daniel Atlas (Jesse Eisenberg), Merritt McKinney (Woody Harrelson) ak Jack Wilder (Dave Franco) — ap viv an kachèt pandan yap tann lòt enstriksyon soti nan L’Œil, sosyete sekrè majisyen ki te rekrite yo nan premye fim nan.  

Atlas, ki vin plis matirite e ki bouke tann yon misyon, pran inisyativ pou chèche L’Œil poukont li. Chèche sa mennen l nan yon tinèl anba tè kote li tande yon vwa ki di li ke tan tann li ap fini. Lè li tounen lakay li, li jwenn ilizyonis Lula May (Lizzy Caplan) nan apatman li. Lè li eseye kenbe li, li chape.  

Apre sa, Atlas rankontre rès ekip la lè ajans FBI a, ajan Dylan Rhodes (Mark Ruffalo), bay yo yon nouvo misyon: demaske koripsyon biznisman Owen Case (Ben Lamb), ki gen yon nouvo lojisyèl k ap vòlè enfòmasyon itilizatè yo pou benefis sosyete Octa. Lula vin ranplase ansyen manm Henley Reeves (Isla Fisher) nan ekip la.

### Referans

## Apendis

### Atik ki gen rapò

* *Kounye a ou wè m*, seri fim nan

### Lyen ekstèn
Thibaut Courtois

Thibaut Courtois, ki fèt 11 me 1992 nan Brée, Bèljik, se yon foutbolè entènasyonal bèlj ki jwe kòm gadyen gòl pou ekip Real Madrid.

Li te eli pi bon gadyen mond lan pa FIFA an 2018. Yo rekonèt li pou bon refleks li, kapasite li pou fè arè akrobatik, epi otorite li nan zòn penal la.

Soti nan yon fanmi espò, Thibaut Courtois kòmanse karyè li nan Genk kote li rapidman vin tounen gadyen prensipal epi li ranpòte chanpyona Bèlj la. An 2011, li siyen ak Chelsea men yo prete li dirèkteman bay Atlético Madrid kote li ranpòte yon tit Liga, Koup Wa a, Lèg Ewòp la epi li rive nan final Lig chanpyon an. Twa ane apre, li enpoze tèt li nan Angletè ak ekip Chelsea kote li ranpòte de tit Premier League ak Koup Lig la. An 2018, li retounen an Espay epi li rantre nan Real Madrid pou 35 milyon ero, sa ki fè li pi chè gadyen nan Liga. Avèk Merengue yo, li ranpòte twa tit Liga ak de Lig chanpyon kote li jwe yon wòl kle nan viktwa sa yo.

### Referans
Carlos Gardel

Carlos Gardel, ki te fèt Charles Romuald Gardès, 11 desanm 1890 nan Toulouse (Lafrans) oswa Tacuarembó (Ikray) selon kèk sous, e ki mouri 24 jen 1935 toupre Medellin nan Kolonbi, se te yon chantè-konpozitè tango ak yon aktè.

Li konsidere kòm figi ki pi enpòtan nan tango nan premye mwatye nan 20yèm syèk la. Travay li ak vwa li klase kòm Memwa Mondyal pa UNESCO an 2003.

## Biyografi

Lè li te gen de zan, li imigre avèk manman l nan Ajantin, nan Buenos Aires, kote li grandi nan yon zòn ki ant katye Almagro ak Balvanera. Se nan katye sa a yo te gen Abasto ki te yon gwo mache santral pou fwi ak legim, kay la ki gen stil atizay déco toujou konsève jodi a epi yo transfòme li an sant komèsyal.

## Ikonografi

* *Carlos Gardel*, afich pa Paul Colin, 1926.

## Onè
Asteroyid (6380) Gardel pote non li .

## Nòt ak referans

### Nòt


### Referans

## Apendis

### Bibliyografi

#### An franse

### Lyen ekstèn

* Carlos Gardel El Zorzal Criollo
* Liens bibliographiques Carlos 
* Liens de l'association Carlos Gardel
* Lien de l'association "Carlos Gardel France" - site en langue française
*  Liste des chansons de Carlos Gardel
* Philippe Bernard, « Chez Gardel, on a concentré la ville », sur *ladepeche.fr*, *[[La Dépêche du Midi]]*, le 28 octobre 1998.
Saison 13 de Star Academy

Trezzyèm sezon Star Academy, oswa Star Academy 2025, se yon emisyon téléréalité mizikal fransè ki difize sou TF1 depi 18 oktòb 2025. Nikos Aliagas prezante gwo show yo (primes), pandan Karima Charni prezante "Retour au château", ki se kontinyasyon emisyon an apre gwo swa chak semèn.

Pandan plizyè semèn, disèt kandida resevwa fòmasyon atistik nan *Akademi* an. Pwofesè yo evalye patisipan yo atravè ** ak evalyasyon, epi telespektatè yo swiv pwogrè yo chak jou atravè yon difizyon *an dirèk* . Yo fè pèfòmans chak samdi sou plato emisyon televizyon an, ansanm ak atis envite ki vin jwenn yo pou chante due. Chak semèn, twa elèv ki gen pi move pèfòmans yo sibi yon vòt piblik, epi yo elimine youn nan yo nan konpetisyon an. Nan fen pwogram nan, gayan an resevwa 100 000 € ak yon kontra ak konpayi anrejistreman Sony Music pou anrejistre yon albòm.

Le 5 septanm 2025, TF1 anonse nan yon kominike sou X ke chantè Ed Sheeran ak Charlotte Cardin se parenn ofisyèl sezon sa a.

Im sezon sa a se yon adaptasyon an franse chante "Voulez-Vous" pa gwoup ABBA.

## Nòt ak referans

### Nòt

### Referans

### Odyans

## Lyen ekstèn
Ambroise de Milan

## Biyografi
Ambroise de Milan oswa Sen Ambwaz, ki gen non Women li nan Latin se Aurelius Ambrosius, li te fèt an 339 nan Trier nan Anpi Wòm Lwès la (ki se Almay jodi a) e li te mouri 4 avril 397 nan Milan, e li te evèk Milan soti 374 jouk lanmò li, doktè Legliz la, li se youn nan kat papa Legliz Lwès la, ansanm ak Ogyèstin nan Hipòn, Jeròm nan Stridon ak Grégòr Gran an.

Li se youn nan prensipal aktè nan deba ant kretyen Niceyen yo ak Aryen yo nan dezyèm mwatye syèk IV la e se bò kote li Ogyèstin nan Hipòn konvèti nan kretyen an anviwon 386.

Li tou konnen kòm yon powèt, prèske fondatè nan imn Ladin kretyen an, ak kòm ekriven, li te li Cyceron ak Pè Grèk yo, kote li te reprann metòd entèpretasyon alegorik yo: « Lèt la touye, lespri a bay lavi » li te repete nan sermon li yo.

Legliz Ortodòks la ak Legliz Katolik la onore li kòm sen, e yo selebre jodi a 7 desanm, jou kote relik li yo te transloke. Nan Mwayennaj la, selebrasyon prensipal li te fèt swa 4 avril, dat lanmò li, swa 7 desanm, dat lè li te òdone kòm evèkhttps://fr.wikipedia.org/wiki/Ambroise_de_Milan.
Jean-Sébastien Bach

## Biyografi
Jean-Sébastien Bach (an Alman: Johann Sebastian Bach) se te yon konpozitè ak mizisyen Alman ki te fèt 21 mas 1685 (31 mas nan kalandriye Gregoryen) nan Eisenach nan Dukri Saxe-Eisenach epi ki mouri 28 jiyè 1750 nan Leipzig.

Moun ki pi renome nan yon fanmi mizisyen, karyè li te dewoule antyèman nan Almay santral, nan rejyon natal li, premye nan sèvis ti minisipalite ak nan kou prensye ki pa gen enpòtans politik, apre sa nan konsèy minisipal Leipzig, ki te montre li ti respè: konsa, li pa janm jwenn yon pòs ki matche ak jenialite li ak enpòtans li nan istwa mizik oksidantal, malgre respè kèk wayòm Alman te genyen pou li, tankou Frédéric le Grand, pou « Kantè Leipzig la »https://fr.wikipedia.org/wiki/Ambroise_de_Milan.
Samuel Barber

## Biyografi
Samuel Barber, ki te fèt 9 mas 1910 nan West Chester (Pennsylvani) e ki mouri 23 janvye 1981 nan Manhattan (New York), se te yon konpozitè Ameriken.

Li pi popilè espesyalman pou Adagio pou Kòd li a (1936)https://fr.wikipedia.org/wiki/Samuel_Barber.
Béla Bartók

## Biyografi
Béla Bartók, fèt le 25 mas 1881 nan Nagyszentmiklós nan Otrich-Ongrie (kounye a Saint-Nicolas-le-Grand nan Woumani) e mouri 26 septanm 1945 nan New York (Etazini)) se te yon konpozitè ak pyanosis Ongwa.

Kòm yon pyonye nan etnomizikoloji, li anrejistre sou plas anpil mizik popilè nan Ewòp de Lès. Nan kòmansman karyè li, Richard Strauss, Liszt ak Brahms te gen gwo enfliyans sou stil tzigano-ongwa verbunkos li; apre sa, dekouvèt li nan travay Claude Debussy ak chante riral slavyen fè li ale nan yon nouvo stil trè pèsonèl kote li entegre dekouvèt Stravinsky ak Schönberg yohttps://fr.wikipedia.org/wiki/B%C3%A9la_Bart%C3%B3k.
Vincenzo Bellini

## Biyografi
Vincenzo Bellini se te yon konpozitè Italyen nan stil romantik, li te fèt 3 novanm 1801 nan Catane (wayòm Sicily), e li mouri 23 septanm 1835 nan Puteaux (Frans). Tankou yon konpozitè mizik chanm ak mizik sakre, Bellini kite malgre karyè kout li plizyè òpera ki nan mitan pi souvan jwe nan repertwa lirik la, tankou I Capuleti e i Montecchi (1830), La sonnambula (1831), Norma (1831) ak I puritani (1835).  

Li te kontempore Donizetti ak Rossini, li te vin anvan Verdi ak konpozisyon ki karakterize pa eksprime melanoli ak santiman douhttps://fr.wikipedia.org/wiki/Vincenzo_Bellini.
Anton Bruckner

## Biyografi
Anton Bruckner, ki fèt 4 septanm 1824 nan Ansfelden (Anpi Otrich) epi ki mouri 11 oktòb 1896 nan Vyèn (Otrich-Ongri), se yon konpozitè ak òganis Otrichyen. Yon figi enpòtan nan romantis Alman, li rankontre Richard Wagner nan mwa septanm 1873, sa ki enfliyanse konpozisyon 3yèm senfoni li a. Mizik li polyfonik ak teolojik, ak orkestrasyon pa blòk diferan ki sòti nan yon sèl selil baz, te sibi kritik ak yon piblik vyenè ki te dedye a mizik Brahms. Mizisyen ki te souvan pa konprann, men Gustav Mahler ak Hugo Wolf te defann li, li rele "mèt Sen-Florian".Anton Bruckner, ki fèt 4 septanm 1824 nan Ansfelden (Anpi Otrich) e ki mouri 11 oktòb 1896 nan Vyèn (Otrich-Ongri), se te yon konpozitè ak òganis Otrichyen. Yon figi enpòtan nan romantis Alman, li te rankontre Richard Wagner nan mwa septanm 1873, sa ki te enfliyanse konpozisyon 3yèm senfoni li a. Mizik li polyfonik ak teolojik, ak orkestrasyon pa blòk diferan ki sòti nan yon sèl selil baz, li te sibi kritik ak yon piblik vyenè ki te devwe pou mizik Brahms. Mizisyen ki te souvan pa konprann, men Gustav Mahler ak Hugo Wolf te defann li, li te rele "mèt Sen-Florian"https://fr.wikipedia.org/wiki/Anton_Bruckner.
Isaac Albéniz

## Biyografi
Isaac Manuel Francisco Albéniz y Pascual, ki te fèt 29 me 1860 nan Camprodon (pwovens Girona, Espay) e ki te mouri 18 me 1909 nan Cambo-les-Bains (Pirene-Atlantik, Lafrans), se te yon pyanis ak konpozitè panyòl. Li sitou renome pou travay li yo pou pyano ki enspire nan mizik folklorik panyòl. Francisco Tárrega ak Miguel Llobet (pou site sèlman yo) te transkri anpil nan pyès li yo pou gita. Transkripsyon sa yo jodi a pote yon gwo kontribisyon nan renome Albénizhttps://fr.wikipedia.org/wiki/Isaac_Alb%C3%A9niz.
Michel Legrand

## Biyografi
Michel Legrand, ki fèt 24 fevriye 1932 nan Pari 20yèm e ki mouri 26 janvye 2019 nan Neuilly-sur-Seine, se yon mizisyen, konpozitè, pyanis jazz, chantè ak aranjesè fransè ki te vin natirèl Ameriken. Karyè li kòm konpozitè pou sinema te fè li genyen twa Oscarshttps://fr.wikipedia.org/wiki/Michel_Legrand.
Francis Lai

## Biyografi
Francis Lai, ki fèt 26 avril 1932 nan Nice epi mouri 7 novanm 2018 nan Paris 8yèm, se te yon konpozitè ak mizisyen franse, espesyalize nan mizik fim, jenerik ak chante.

Li se sitou otè mizik fim Un homme et une femme ak Love Story. Pou dènye fim sa a, li resevwa Oscar pou pi bon mizik fim an nan 1970https://fr.wikipedia.org/wiki/Francis_Lai.
Joseph Kosma

## Biyografi
Joseph Kosma (non li nan lang Ongwa Kozma József), te fèt 22 oktòb 1905 nan Budapest e mouri 7 out 1969 nan La Roche-Guyon (Val-d'Oise), nan laj 63 an paske kè li pa t kenbe, se te yon konpozitè fransèz Juif ki orijinèman Ongwa e li te vin natiralize fransèz an 1948.

Li te fòme nan konpozisyon ak mizik kontanporen nan Budapest, pase nan mizik batay nan Bèlen, egzile nan Lafrans e li entegre nan mitan Parye a, li pral dedye tèt li pandan trant ane nan mizik akonpayman, pou chante (prèske 150 tit) ak pou sinema (prèske 90 long metraj), kote kolaborasyon li avèk powèt Jacques Prévert te jwe yon wòl esansyèl tou de bò pou kreyasyon powetik ak mizikal popilè nan 20yèm syèk la.Lavi, karyè ak travay konpozitè Joseph Kosma nan domèn chante, mizik sinema ak teyat make ak anpil dat ekzil, kouri kite peyi, rankont, separasyon, echèk, siksè ak viktwa, ak konfizyon, nan yon mond menasan epi k ap chanje.
Jèn jwif ki ap etidye nan yon Ongri antisemitik, li aprann pita nan lekòl Vyèn pa bò Béla Bartók. An 1929, li pati pou Bèlen, dekouvèt li ansanm ak Bertolt Brecht ak Hanns Eisler yon mizik aktivis popilè. An 1933, li kouri kite nazis ak Hitler epi jwenn ekzil an Frans kote, an 1935, li rankontre Jacques Prévert. Se lè sa a li antre nan mond Pari a, nan powezi, nan chante, nan angajman nan lit sosyal, nan antifasis, ak nan gwoup Octobre. An 1936, li antre nan mond sinema a atravè Marcel Carné ak Jean Renoirhttps://fr.wikipedia.org/wiki/Joseph_Kosma.
Oscar Hammerstein II

## Biyografi
Oscar Hammerstein II se yon libretis, parolye, sènaris ak pwodiktè mizik komik ameriken ki fèt 12 jiyè 1895 nan New York e ki mouri 23 out 1960 nan Doylestown (Pennsylvania).

Li se otè plizyè mizik komik ki pi popilè nan Broadway nan kolaborasyon ak konpozitè Jerome Kern (Show Boat) epi espesyalman Richard Rodgers (Oklahoma !, South Pacific, Le Roi et moi, La Mélodie du bonheur), sa ki fè li genyen de Oscars pou pi bon chante orijinal (1942 ak 1946) ak twa Tony Awards pou pi bon mizik komik (1950, 1952 ak 1960)https://fr.wikipedia.org/wiki/Oscar_Hammerstein_II.
Alain Goraguer

## Biyografi
Alain Goraguer se yon konpozitè, aranjè ak mizisyen franse, ki fèt 20 out 1931 nan Rosny-sous-Bois (Seine) e ki mouri 13 fevriye 2023 nan Pari. Li siyen yon pati nan travay li yo anba non ki pa reyèl Paul Vernon[1] ak Milton Lewis.

Kòm yon pyanis jazz, li rekonèt pou talan li kòm aranjè mizik. Li te konpoze anpil mizik fim tou, pami yo mizik fim animasyon La Planète sauvage. Non li asosye ak gwo non nan chante franse a, tankou Serge Reggiani, Boris Vian, Boby Lapointe, Jean Ferrat, Serge Gainsbourg, Salvatore Adamo ak France Gallhttps://fr.wikipedia.org/wiki/Alain_Goraguer.
Jimmy Van Heusen

## Biyografi
Jimmy Van Heusen, vrè non li Edward Chester Babcock, se te yon konpozitè ameriken ki te fèt 26 janvye 1913 nan Syracuse, nan eta New York e ki mouri 6 fevriye 1990 nan Rancho Mirage, Kalifòni. Li te konpoze pou sinema ak televizyon, li te genyen kat Oscar pou pi bon chante ak yon Prim Emmy.

Li se youn nan prensipal konpozitè mizik popilè ameriken, ansanm ak Irving Berlin, Cole Porter, Harold Arlen, George Gershwin, Duke Ellington, Richard Rodgers, Jerome Kern, Hoagy Carmichael, Oscar Hammerstein II, Burt Bacharach, Stephen Sondheim, Jule Styne, elatriye.

Plizyè nan chante li yo fè pati Gran repertwa Ameriken nan chante oswa yo vin tounen estanda nan jazhttps://fr.wikipedia.org/wiki/Jimmy_Van_Heusen.
Maurice Jarre

## Biyografi
Maurice Jarre se yon konpozitè franse pou mizik sèn ak mizik fim, li fèt 13 septanm 1924 nan 5yèm arondisman Lyon (Rhône) epi li mouri 28 mas 2009 nan Malibu (Kalifòni) Etazini.Maurice Jarre se pitit gason André Jarre, direktè teknik Radio Lyon, ki te achte pa Pierre Laval an 1928[2].
Nan mwa mas 1946[3], li marye ak France Pejot (1914-2010), yon rezistan ki te fè pati mouvman Franc-tireur la. Pitit gason yo a, Jean-Michel, fèt 24 out 1948. Koup la divòse an 1953.
An 1965, li marye ak aktris Dany Saval e yo gen yon pitit fi, Stéfanie Jarre, ki fèt nan menm ane a. Yo divòse byento apre sa. An 1973, Dany Saval marye ak Michel Drucker, ki leve Stéfanie kòm pitit pa Nan fen ane 1967, li marye ak aktris Laura Devon (1931-2007), pitit gason li pral pran an adopte, Kevin Jarre (1954-2011). Koup la divòse an 1984.

Finalman, an 1984, li marye ak Fui Fong Khong (ki te fèt an 1955), ki gen orijin Chinwa, e ki te akonpaye li jiska lanmò lihttps://fr.wikipedia.org/wiki/Maurice_Jarre..
Quincy Jones

## Biyografi
Quincy Jones, pafwa rele « Q », se yon tròmètis, aranjè, konpozitè, direktè ak pwodiktè Ameriken, ki te fèt 14 mas 1933 nan Chicago e ki mouri 3 novanm 2024 nan Los Angeles.

Li konsidere kòm youn nan pi gwo pwodiktè mizik nan 20yèm syèk la, li pi plis konnen pou trio li te fòme ansanm ak Bruce Swedien (engenyè son) ak Michael Jackson sou albòm dènye a Off the Wall (1979), Thriller (1982) ak Bad (1987) ki te genyen anpil siksè atravè mond lan.Quincy Jones te genyen 28 Grammy Awards (pou 80 nominasyon), ansanm ak yon Grammy Legend Award nan lane 1992.
Li te gen siksè pèsonèl ak tit Soul Bossa Nova (1962) ak vèsyon li nan Ai No Corrida (1981)https://fr.wikipedia.org/wiki/Quincy_Jones.
Jerome Kern

## Biyografi
Jerome Kern se yon konpozitè Ameriken, li te fèt 27 janvye 1885 nan New York (Eta New York), li mouri 11 novanm 1945 nan New York. Li te konpoze plis pase 700 chante pou sèn, pami yo plizyè ki vin tounen klasik. Li se tou otè mizik komedyal ak anpil mizik fimhttps://fr.wikipedia.org/wiki/Jerome_Kern.
Georges van Parys

## Biyografi
Georges van Parys, ki te fèt Georges Eugène Émile Van Parÿs le 7 jen 1902 nan 10yèm arondisman Pari, vil kote li mouri le 28 janvye 1971 nan 7yèm arondisman, se yon konpozitè franse nan mizik fim, opere, ak mizik lejè. Li te make epòk li ak chante popilè ki reflete pèsonalite li: yon mizisyen Parye. Karyè li dire depi ane 1930 rive nan ane 1970https://fr.wikipedia.org/wiki/Georges_van_Parys.
Michel Colombier

## Biyografi
Michel Jean Pierre Colombier te fèt 23 me 1939, nan lari Marseille nan 7èm arondisman Lyon, nan yon fanmi ki te renmen mizik anpil. Manman li sonje ke lè li te gen de zan, ti Michel la te konn kriye ak emosyon lè li tande mizik Jean-Sébastien Bach sou radyohttps://fr.wikipedia.org/wiki/Michel_Colombier.
Vladimir Cosma

## Biyografi
Vladimir Cosma se yon konpozitè, violonis ak direktè òkès fransè-woumen ki fèt 13 avril 1940 nan Bèkerest (Woumani).

Li konpoze mizik orijinal pou anpil fim sinema fransè, espesyalman pandan ane 1970, 1980 ak 1990. Li ekri tèm popilè plizyè komedi, tankou Le Grand Blond avec une chaussure noire, Les Aventures de Rabbi Jacob, L'Aile ou la Cuisse, L'As des as oswa La Chèvre, men li tou siyen mizik orijinal pou fim ki pi dramatik tankou Diva, Le Bal oswa La Gloire de mon père. Pami mizik li yo ki pi popilè, gen chante tankou Destinée (pou Les Sous-doués en vacances), Reality (La Boum), Your Eyes (La Boum 2) oswa You Call It Love (L'Étudiante).Li te tou kreye anpil mizik orijinal pou televizyon, pami lòt pou seri Châteauvallon, L'Amour en héritage ak Les Cœurs brûlés, seri animasyon Les Mondes engloutis oswa fim televizyon L'Été 36.
Pou travay li, Vladimir Cosma te resevwa anpil rekonpans: li te genyen de César pou pi bon mizik orijinal (pou Diva ak Le Bal) epi li te jwenn de 7 d'orhttps://fr.wikipedia.org/wiki/Vladimir_Cosma.
Georges Brassens

## Biyografi
Georges Brassens, ki te fèt 22 oktòb 1921 nan Sète (Hérault) e ki mouri 29 oktòb 1981 nan Saint-Gély-du-Fesc (Hérault), se yon otè-konpozitè-entèprèt ak powèt franse.

Otè plis pase de san chante ak tèks atantif, egzije ak literè — pami yo popilè Chanson pour l'Auvergnat, La Mauvaise Réputation, Le Gorille, Les Amoureux des bancs publics, Les Copains d'abord, Supplique pour être enterré à la plage de Sète, Les Trompettes de la renommée, elatriye — Georges Brassens te menm mete nan mizik kèk powèm François Villon, Victor Hugo, Paul Verlaine, Francis Jammes, Paul Fort, Antoine Pol, Théodore de Banville, Alphonse de Lamartine oswa menm Louis Aragon.Georges Brassens, menm jan ak Léo Ferré, Jacques Brel ak Jean Ferrat, konsidere kòm youn nan atizan yon lajòzò nan chante franse a. Li resevwa Gwo pri pou powezi nan Akademi Franse a an 1967https://fr.wikipedia.org/wiki/Georges_Brassens.
Oum Kalthoum

## Biyografi
Fatima Ibrahim as-Sayyid al-Beltagi , yo rele Oum Kalthoum, ke yo ka ekri tou Oum Kalsoum (oswa Om-e Kalsūm nan dyalèk Ejipsyen) oswa pafwa Umm Kulthum, e yo bay li tinon « Souma », se yon chantèz, mizisyen ak aktris Ejipsyen, ki te fèt 31 desanm 1898 nan Ṭamāy al-Zahāyira (nan distri Simballāwayn, gouvènor Dakhleya nan Ejip) e ki mouri 3 fevriye 1975 nan Kèp[1].

Yo rekonèt li ak plizyè tinon, tankou « Zetwal Lès la », li jeneralman konsidere kòm pi gwo chantèz nan mond Arab lahttps://fr.wikipedia.org/wiki/Oum_Kalthoum.
Frank Sinatra

## Biyografi
Frank Sinatra, ki fèt 12 desanm 1915 nan Hoboken (New Jersey) e ki mouri 14 me 1998 nan Los Angeles (Kalifòni) nan Sant Medikal Cedars-Sinaï, se te yon chantè, aktè ak pwodiktè mizik Ameriken.Né de paran italyen (yon papa ki soti nan Sicile ak yon manman ki soti nan Liguri), Sinatra se youn nan figi enpòtan nan mizik Ameriken. Kroonè a ki gen repitasyon mondyal, yo rele l « The Voice » (« Lavan ») oswa « gason sòlda Hoboken » akoz lyen li ak mafya a.Li se youn nan chantè ki gen plis enfliyans nan 20yèm syèk la e popilarite li konparab ak sa konpatriyòt li yo tankou Elvis Presley, Bing Crosby oswa Michael Jackson. Kritik mizik Ameriken Robert Christgau menm rele li « pi gwo chantè nan 20yèm syèk la ». Repertoir li genyen plis pase 2 000 chante pou anviwon 150 milyon albòm vann. Pandan karyè li, li anrejistre 59 albòm estidyo.

Karyè li te kòmanse nan epòk swing lan, kòm chantè nan òkès jazz Harry James ak Tommy Dorsey. Li te jwenn siksè depi 1943, apre li te siyen ak Columbia Records. Lè li vin idòl pou bobby-soxers yo, li pibliye premye albòm li an 1946, The Voice of Frank Sinatra. An 1953, li ranpòte Oscar pou pi bon dezyèm wòl pou pèfòmans li nan Tant qu'il y aura des hommes. Nan menm ane a, li siyen ak Capitol Records epi li anrejistre plizyè albòm siksè (In the Wee Small Hours, Songs for Swingin' Lovers!, Come Fly with Me, Only the Lonely ak Nice 'n' Easy). An 1961, li fonde Reprise Records, pwòp etikèt li a, epi li fè yon touné entènasyonal. Kòm manm fondatè Rat Pack la, bò kote Dean Martin ak Sammy Davis Jr., li te konn pase tan ak anpil selebrite ak lidè eta, tankou John F. Kennedy.

Nan ane 1960 yo, li anrejistre de pi gwo siksè li yo, Strangers in the Night (1966) ak My Way (1969). Li pran retrèt premye fwa li nan lane 1971 apre kèk albòm ak fim ki pa reyisi, men li retounen an 1973 e li jwenn glwa ankò lè li chante chante New York, New York, ki soti nan son orijinal fim nan menm non an pa Martin Scorsese (vèsyon orijinal la te entèprete pa Liza Minnelli). Ap viv nan Las Vegas, kote li ap fè reprezantan chak swa nan pi gwo kazino yo, li fè anpil toune tou nan Etazini ak rès mond lan jiska 1995. Pandan karyè sinematografik li a, li te dirije tou pa kèk nan pi gwo reyalizatè epòk lò hollywoodyen an, tankou Otto Preminger, John Huston, Frank Capra, Vincente Minnelli ak Joseph L. Mankiewicz.

Angaje nan politik, li se yon gwo sipòtè Pati Demokrat la soti 1944 rive 1970, anvan li te kòmanse sipòte kan Repibliken an, espesyalman zanmi li Ronald Reagan. Li marye kat fwa, pami lòt ak aktris Ava Gardner ak Mia Farrow, li gen twa pitit, pami yo chantèz Nancy Sinatra. Nan ane 1990 yo, yon ankèt te montre ke Sinatra te gen lyen ak gwo figi nan mafya Italo-Ameriken tankou Carlo Gambino, Sam Giancana oswa Lucky Lucianohttps://fr.wikipedia.org/wiki/Frank_Sinatra.
Epistemoloji

Epistémoloji (soti nan Grèk ansyen epistêmê, « konesans vre, syans » ak/ lógos / « diskou ») se yon tèm pliryèl ki kouvri diferan domèn etid ak apwoch filozofik selon kontèks lengwistik yo ak kiltirèl yo.

Nan mond angle a, epistemoloji refere a teyori konesans. Epistemoloji nan lang angle te pase nan plizyè mouvman. Depi fen pozitivis lojik la, li konsantre sou kondisyon ak kritè konesans òdinè. Pafwa yo jwenn tèm « épistémologie » nan lang franse ak menm sans sa a.

Nan franse, tèm « épistémologie » a gen plizyè sans epi li ka refere a :

filozofi syans lan menm;

yon tradisyon espesyalman franse ki melanje filozofi syans, istwa syans ak teyori konesans;

mouvman epistemoloji istorik la, ki etidye evolisyon fondasyon ak metòd syantifik atravè tan.

Fwonyè ant epistémoloji, filozofi syans, istwa ak sosyoloji syans yo ka varye selon tradisyon akademik yo ak otè yo. Disiplin sa yo, byen ke yo diferan, gen kèk kouchman ak prè entèdisiplinè.

Entwodiksyon mo « epistémoloji » an franse an 1901 soti nan yon prè angle 'epistemology' pandan tradiksyon 'Essai sur les fondements de la géométrie' pa Bertrand Russell, mo angle a li menm te kreye pou tradui Alman 'Wissenschaftslehre', ki se fason filozòf postkantyen Johann Gottlieb Fichte te rele pwòp filozofi li kòm Doktrin Syans.

Anplis de te adopte yon apwòch istorik, tradisyon franse a mete aksan sou lyen ki genyen ant konesans syantifik ak konesans komen, sa dènye a konsidere kòm fondamantalman diferan de premye a pandan li tou se baz li. Dapre Hervé Barreau, Kant te etabli baz pou distenksyon sa a lè li te pwopoze yon konesans a priori ki gen nati syantifik. Auguste Comte di ke konesans syantifik devlope okontrè soti nan konesans komen. Gaston Bachelard entwodui konsèp epistémoloji rejyonal: se pa sèlman genyen yon separe ant konesans komen ak syans, men genyen tou separe ant divès syans (menm jan ak separe anndan konesans komen).
Kapitalis

Kapitalis se yon sit entènèt nouvèl Tunisyen ki an franse, lanse nan mwa mas 2010.

Te anonse kòm yon sit ekonomik, sit la vin tounen jeneral e ouvètman politik, apre tonbe rejim Zine el-Abidine Ben Ali a.

Kreye pa Ridha Kéfi, ki se direktè redaksyon an, Kapitalis jodi a defini tèt li kòm yon « pòtal enfòmasyon, espesyalize nan nouvèl Tunisyen, sitou politik ak ekonomik ». Nan 2018, rédactrice chèf la se Zohra Abid.

Kapitalis pibliye tou tribin oswa atik sou santiman, li di li bay « yon gwo enpòtans nan deba sou ide ak nan ekspresyon sitwayen »[5].

Kapitalis te espesyalman premye a ki revele vakans minis franse Michèle Alliot-Marie nan Tabarka nan fen ane 2010, pandan revolisyon Tunisien an[3],[6].

Piske li pa gen yon gade konplézans sou politik nan Tinizi, sit la akize pou li opozan ak Ennahdha, men Zohra Abid deklare: « Nou pa militè, nou kont tout moun ».
Yukio Mishima

## Biyografi
Yukio Mishima , Mishima Yukio?), non le Kimitake Hiraoka / Hiraoka Kimitake?), ki fèt 14 janvye 1925 e ki mouri 25 novanm 1970, se yon ekriven Japonè. Otè anviwon karant woman, anviwon senkant pyès teyat ak plis pase san senkant nouvèl, li te tou kout tan kòm aktè ak modèl. Li konnen tou kòm fondatè ak lidè Tatenokai, yon milis nasyonal ki te apiye sou retablisman politik pouvwa anperè a ak estati divin li, epi ki te dèyè koudeta ki te fèt 25 novanm 1970 nan katye jeneral kòmandman lame Japonè a nan Tokyo, kote Mishima te fè seppuku li te deja avèk planifye pou avèti Japon sou sa li te konsidere kòm dekadans peyi ahttps://fr.wikipedia.org/wiki/Yukio_Mishima.
Bing Crosby

## Biyografi
Bing Crosby, non orijinal li se Harry Lillis Crosby Jr., ki fèt 3 me 1903 nan Tacoma (eta Washington) e ki mouri 14 oktòb 1977 nan Alcobendas toupre Madrid, se yon chantè ak aktè Ameriken. Li se youn nan gwo ikon kiltirèl nan 20yèm syèk la.

Yon figi enpòtan nan sinema ak chante Ameriken soti nan kòmansman ane 1930 yo rive nan ane 1970 yo, li rekonèt kòm youn nan atis ki te gen plis siksè nan 20yèm syèk la, ni kòm aktè ni kòm chantè, espesyalman gras ak siksè entèpretasyon li nan White Christmas pa Irving Berlin (ki rete mizik ki pi vann nan listwa), epi ak Oscar pou pi bon aktè li te resevwa an 1944.Li sitou asosye ak kouran jazz vokal la, mizik fasil pou tande ak crooning, yon jan mizik li pafwa konsidere kòm papa li. Pandan karyè li, li parèt nan prèske 100 fim, epi li te ekri ak chante plis pase 1700 chantehttps://fr.wikipedia.org/wiki/Bing_Crosby.
Patsy Cline

## Biyografi
Patsy Cline (8 septanm 1932 – 5 mas 1963), ki te fèt Virginia Patterson Hensley, se te yon chantèz Ameriken nan mizik country ki te rive nan pik li pandan epòk « son Nashville » nan kòmansman ane 1960 yo. Depi li te mouri nan laj 30 an nan yon aksidan avyon prive an 1963, nan somè karyè li, yo konsidere li kòm youn nan chantèz ki gen plis enfliyans nan estil country a.Patsy Cline li plis rekonèt pou vwa li ki rich ak emosyonèlman eksprime nan kontralto gra, ki, ansanm ak wòl li nan endistri mizik country a, te site kòm yon sous enspirasyon pa chantè nan anpil estil mizikal diferan. Lavi ak karyè li te sijè anpil liv, fim, dokimantè, atik ak pyès teyat.

Plis milyon albòm li yo te vann depi li mouri, e li te resevwa anpil pri apre lanmò li, ki te ba li yon estati ikon ke kèk fan konpare ak sa lejand Johnny Cash ak Elvis Presley yo. Dis lane apre lanmò li, li te vin premye chantè solo ki entegre nan Country Music Hall of Fame. Sou plak Country Music Hall of Fame la ekri: « Eritaj albòm li yo ki pa peri kòm yon temwayaj kalite atistik li. »https://fr.wikipedia.org/wiki/Patsy_Cline.
Pablo Neruda

## Biyografi
Pablo Neruda, non plim Ricardo Eliécer Neftalí Reyes Basoalto, ki fèt 12 jiyè 1904 nan Parral (rejyon Maule) epi ki mouri 23 septanm 1973 nan Santiago, se yon powèt, ekriven, diplomat, politisyen ak entelektyèl Chilyen.

Li konsidere kòm youn nan kat gwo powèt Chilyen ansanm ak Gabriela Mistral, Pablo de Rokha ak Vicente Huidobro e youn nan atis ki te gen plis enfliyans nan syèk li a. Li resevwa Pri Nobel pou literati an 1971. Li te angaje nan Pati Kominis Chili a, kote li te manm komite santral la, li te tou senatè ak anbasadè Chili an Frans.Li mouri douz jou apre koudeta 1973 la, selon vèsyon ofisyèl la se akòz kansè pwostat, men ipotèz yon asasina pa anpisyon nan yon kontèks represyon politik sèvi plis ak plis kòm yon sijè depi 2011 pa gouvènman Chili a ak ekspè yo.
Sarojini Naidu

## Biyografi
Sarojini Naidu, ki te fèt Sarojini Chattopadhyay  nan dat 13 fevriye 1879 nan Hyderabad e ki mouri nan dat 2 mas 1949 nan Lucknow, li te rele tou 'Nightingale nan peyi Zend', se yon fanm politik ak powèt endyen. Li te premye gouvènè Pwovens Ini Agra ak Oudh soti nan 1947 pou rive 1949, epi li te premye fanm ki te vin gouvènè yon eta nan peyi Zend. Li te dezyèm fanm (e premye fanm endyen) ki te vin prezidan Kongrè Nasyonal Endyen an nan lane 1925.
Ovide

Ovide, nan Latin Publius Ovidius Naso, ki te fèt an 43 anvan Jezikri nan Sulmone (nan Italyen Sulmona) nan sant Itali a e ki mouri an 17 oswa 18 apre Jezikri, nan egzil nan Tomis (jodi a Constanţa nan Rumani), se yon powèt Latin ki te viv pandan peryòd kote Anpi Women an te fèt. Zèv li yo ki pi konnen se L'Art d'aimer ak Métamorphoses.

Swole Naso a soti nan nen pwofàn li. Li fèt yon ane apre asasina Jules César, li te adolesan lè Auguste pran pouvwa a pou transfòme Repiblik la an Anpi, epi li mouri nan ekzil, twa ane apre lanmò premye anperè sa a.
Eugene O'Neill

## Biyografi
Eugene Gladstone O'Neill, ki fèt 16 oktòb 1888 nan New York e ki mouri 27 novanm 1953 nan Boston, nan Eta Masachusets) se yon powèt ak dramatik Ameriken, ki gen orijin Ilandè-Ameriken.

An 1920, Eugene O'Neill te resevwa pri Pulitzer pou travay teyat li pou pyès li a ki rele "Derrière l'horizon".

Eugene O'Neill te resevwa ankò pri Pulitzer pou travay teyat li an 1922 pou pyès li a ki rele "Anna Christie", an 1928 pou "Strange Interlude" e an 1957 pou "Long Day's Journey into Night" tradui an franse ak tit "Le Long Voyage vers la nuit".

An 1936, Eugene O'Neill te resevwa pri Nobel nan literati.

Eugene O'Neill te entwodwi nan teyat ameriken stil yo rele realizm, li asosye ak lòt dramaturòg tankou Anton Tchekhov, Henrik Ibsen, ak August Strindberg ak ak romanis ameriken tankou Frank Norris, Stephen Crane ak Theodore Reiser.

An jeneral, ekriti li yo gen ladan pèsonaj ki viv nan margin sosyete a, kap lite pou kenbe espwa ak aspirasyon yo, men finalman yo tonbe nan dezilizyon ak dezespwa.

Eugene O'Neill se sèl Ameriken ki pran plas nan mitan gwo dramaturòg 20yèm syèk la.
Kenzaburō Ōe

## Biyografi
Kenzaburō Ōe , Ōe Kenzaburō?) se te yon ekriven Japonè ki fèt 31 janvye 1935 e ki mouri 3 mas 2023, li te genyen Pri Nobel nan literati. Yo te bay li pri a pou « moun ki, ak yon gwo fòs powetik, kreye yon mond imajinè kote lavi ak mit yo kondanse pou fòme yon tablo konfizyon sou sitiyasyon frajil imen nan kounye a »[1]. Ekriti li yo reflete angajman li pou antimilitaris ak pasifizm, epi opozisyon li kont nikleyè, kit se militè oswa sivil. Li reklame tèt li kòm yon analizist.
Aboû Nouwâs

## Biyografi
Abū Nuwās, ki gen non reyèl al-Ḥasan Ibn Hāni’ al-Ḥakamī , ki te fèt ant 747 ak 762 nan Ahvaz (Irin kounye a) e ki mouri alantou 815 nan Bagdad (Irak), se te yon powèt ki t ap sèvi ak lang arab nan kalifa Abasid la.

Abû Nuwâs se reprezantan ki pi briyan nan mouvman powetik sa a nan VIIIe–IXe syèk yo, lanse pa Bashâr Ibn Burd, ki te chèche pran distans ak kòd ak tèm nan powezi ansyen an, ki te enspire pa Bèdouin, an mete yon powezi sou lanmou, bwason ak erotik, ki enspire pa lavi vil la. Li ekri tou nan lòt jènn, espesyalman pyès powezi askè (zuhdiyya), oswa anvè madich (madîh) li adrese bay patwon li yo. Yo atribiye li tou kom papa powezi sou chas (tardiyyât).
Du Mu

Du Mu , pinyin Dù Mù, EFEO Tou Mou), ki te fèt an 803, mouri an 852, se yon powèt Chinwa enpòtan nan dinasti Tang lan. Yo te bay li ti non « Du ti » an referans ak gwo Du Fu ahttps://fr.wikipedia.org/wiki/Du_Mu.
Octavio Paz

## Biyografi
Octavio Paz, ki te fèt 31 mas 1914 nan Meksiko epi ki mouri 19 avril 1998 (a laj 84 an) nan menm vil la, se te yon powèt, esèis ak diplomatik Meksiken, li te genyen pri Nobel pou literati an 1990https://fr.wikipedia.org/wiki/Octavio_Paz.
Qu Yuan

## Biyografi
Qu Yuan (chinwa : 屈原 ; pinyin : qū yuán ; EFEO : K'iu Yuan), ki te fèt an 340 anvan Jezikri e ki mouri an 278 anvan Jezikri, se yon powèt Chinwa ki soti nan wayòm Chu. Powèm li yo fòme yon pati nan Chants de Chu.
Pindare

Pindar, an grèk ansyen   Píndaros, ki te fèt an 518 anvan Jezikri nan Cynoscéphales, yon ti vil toupre Teb (Béotie), epi ki te mouri an 438 anvan Jezikri nan Argos, se youn nan powèt lirik grèk ki pi renome yo.

Pèsonalite fò ki te pwofondman atache ak relijyon tradisyonèl la ak ansyen aristokrasi Dòryen ki te domine nan Téb, Pindar pa t renmen Atèn, paske lespri demokratik li te enkyete l: li te prefere vil ki te gouvènen pa yon aristokrasi ki te konn etabli Eunomi ("bon lòd", soti nan ansyen grèk εὐνομία), li te dedye chante li yo pou selebre ansyen ideyal sa a. Kòm yon ere diyète nan konsepsyon aristokratik ak Dòryen nan konkou atletik la, Pindar se premye moun ki fè epinisie, im hymn viktwa, tounen yon kalite powèm ki gen siyifikasyon tou de relijye ak moral. Depi nan tan ansyen, li te konsidere kòm mèt san konpetisyon ak inimitab nan lirism koral grèk la, yon sentèz nan atizay powetik, mizikal ak koregrafik, li tou inogire nan Odes viktorye li yo yon atizay pwisan ak ritm ki byen konn, kote imaj opulant yo briye anpil, yon atizay sèlman dekouvri ankò pa moun modèn nan syèk XIX la, e ki te enspire pi gwo powèt yo. Lè li te rele sou
Djalâl ad-Dîn Rûmî

Djalāl ad-Dīn (an Pèsan, Ǧalāl al-Dīn Muḥammad Balkhi), yo rele l Rûmî , se yon powèt, teològ ak mistik Pèsik, ki fèt 30 septanm 1207 nan Balkh (Khorasan, nan Afganistan aktyèl) e ki mouri 17 desanm 1273 nan Konya (nan Latiki aktyèl).
Anton Tchekhov

Anton Tchekhov (ou Tchékhov)  se te yon ekriven ak dramatur Ris ki te fèt 17 janvye 1860 (29 janvye nan kalandriye gregoryen) nan Taganrog (Larisi) epi ki mouri 15 jiyè 1904 nan Badenweiler (Almay).

Pandan li t ap pratike pwofesyon li kòm yon doktè, li pibliye ant 1880 ak 1903 plis pase 600 travay literè; kèk pyès teyat li yo souvan mete an sèn jodi a — La Mouette, La Cerisaie, Oncle Vania — fè li vin youn nan otè ki pi konnen nan literati Ris, espesyalman poutèt fason li dekri lavi nan pwovens Ris nan fen 19yèm syèk la.

**Zanmi Ivan Bounine, Maxime Gorki, Fédor Chaliapine, Ak Alexeï Souvorine, li se tonton Mikhaïl Tchekhov, e frè pentris Larisi Nikolaï Tchekhov.**
Mark Twain

Mark Twain , non plim Samuel Langhorne Clemens, ki fèt 30 novanm 1835 nan Florida, nan Missouri (Etazini) epi ki mouri 21 avril 1910 nan Redding, Connecticut (Etazini), se te yon ekriven, esèis ak komedyen Ameriken.

Apre li te fè yon karyè militè, li te enprimè epi jounalis nan mitan minè nan Nevada, li vin popilè ak woman li Les Aventures de Tom Sawyer (1876) ak swit li a, Les Aventures de Huckleberry Finn (1884).
Tristan Tzara

## Biyografi
Tristan Tzara, ki te fèt Samuel Rosenstock le 16 avril 1896 nan Moinești nan wayòm Woumani, epi ki te mouri le 24 desanm 1963 nan 7yèm arondisman Pari, se yon ekriven, powèt ak esèis nan lang woumani ak franse.

Li pase enfans li ak adolesans li nan Woumani, kote li fè pati kominote jwif sa a ki te egzli de sitwayènte Woumani pa lwa diskriminatwa. Pandan Gran Lagè a, li enstale tèt li nan Zurich kote, an 1916, li fè pati fondatè mouvman Dada, ke yo kapab konsidere rapidman kòm lidè li. Apre li fin ekspòte Dada soti nan Zurich pou ale nan Pari an 1920, powèt la gen konfli ak surrialis yo epi li rete sou kote nan mouvman an lè li te kreye an 1924, anvan li rekòmanse li an 1929, nan moman Dezyèm Manifès la, epi finalman li anonse retrè definitif li an 1935. Li kondane pou viv nan klandestin pandan Dezyèm Gè Mondyal la, epi li kolabore ak peryodik Rezistans lan, yon eksperyans ki mennen li eksprime sou konsèp powèt angaje a an 1947.Se nan dat sa a li jwenn nasyonalite fransè a epi li rantre nan pati kominis fransè a. Fidèl ak pati a jiska 1956, li kòmanse pran distans ak li sou kesyon Ongri a epi sou Aljeri a.

Malgre ke yo sonje sitou aktivite dadais klere li nan jèn li, Tristan Tzara pwodui yon travay laj ki pa ka limite sèlman nan literati dada: koleksyon li L'Homme approximatif souvan konsidere kòm youn nan pi gwo kontribisyon nan avantur surréaliste la, e powèm li yo nan dènye tan yo pa ka asosye ak okenn mouvman avant-gard. Powèt la te devlope tou yon enterè espesyal nan literati nan lang d'oc, lè li patisipe nan fondasyon Enstiti pou etid oksitan, ak nan powèm François Villon ke li te eksplore ak klarifye anagram li yo.
Eugenio Cruz Vargas

## Biyografi
Eugenio Cruz Vargas, ki fèt nan Santiago de Chili nan dat 2 oktòb 1923 e ki mouri nan Olmué, yon vil nan 5yèm rejyon Chili a, nan dat 18 janvye 2014, se te yon powèt ak pent Chilien. Travay li genyen ladan l soti nan penti peyizaj natirèl klasik rive nan abstraksyon pasyèl ak total. Powèm li yo karakterize nan kòmansman pa itilizasyon yon langaj siryalis e li rive nan kreasyonis.
Friedrich Rückert

## Biyografi
Friedrich Johann Michael Rückert (Schweinfurt, 16 me 1788 - Neuses, toupre Cobourg, 31 janvye 1866) se te yon powèt, tradiktè, oryantalist ak pwofesè Alman, yon otè pwodiktif (sous pwòp non li oswa anba pseudonym) nan powèm lirik, powèm pou almanak, aforism, chante pou timoun, kont epi epopè istorik ak biblik, epi tou tradiksyon oswa adaptasyon travay nan literati oryantal, sitou arab ak pès.
Jules Vallès

## Biyografi
Jules Vallès, ki te fèt Jules Vallez le 11 jen 1832 nan Puy-en-Velay e ki mouri le 14 fevriye 1885 nan Pari 5yèm, se te yon jounalis, ekriven ak politisyen goch ekstrèm franse.

Li te fondatè jounal Le Cri du peuple, li te fè pati nan moun ki te eli pandan Komin Pari an nan lane 1871. Kondane pou lanmò, li te oblije pran ekzil nan Lond soti 1871 rive 1880.
Lope de Vega

## Biyografi
Félix Lope de Vega Carpio, ki te fèt 25 novanm 1562 nan Madrid e ki mouri 27 out 1635 nan menm vil la, se yon dramatè ak powèt panyòl. Yo konsidere li tankou youn nan ekriven ki pi enpòtan nan Syèk lò panyòl la.

Miguel de Cervantes te rele li « Fèniks la, mons nan lanati », li se fondatè Comedia nueva oswa trajikomedi an panyòl nan yon epòk kote teyat te vin tounen yon fenomèn kiltirèl mas.

Lope de Vega te yon otè ki te pwodiktif anpil: li ta ekri anviwon 3 000 sonè, 9 epik, woman, 1 800 pyès profan, 400 dram relijye, anpil entèmedy[2]. Li te metrize tout ton ak abòde tout tèm.

Zanmi Quevedo ak Juan Ruiz de Alarcón, lènmi Luis de Góngora e anvye pa Cervantes, li te gen yon lavi ki te ekstrèm tankou zèv li, li te chevalye Malta nan lòd Sen Jan Bètravay Jerizalèm.
Alfred de Vigny

## Biyografi
**Alfred Victor de Vigny, oswa konte de Vigny, fèt 27 mas 1797 nan Loches e mouri 17 septanm 1863 nan Paris 8e, se te yon ekriven, womanis, dramaturj ak powèt franse.**

Yon figi enfliyan nan romantis franse a, li ekri an paralèl ak yon karyè militè li te kòmanse an 1814 epi li pibliye premye powèm li yo an 1822. Avèk piblikasyon Cinq-Mars an 1826, li kontribye nan devlopman woman istorik franse a. Tradiksyon vèifye li yo nan Shakespeare antre nan domèn dramatik romantik la, menm jan ak pyès li a Chatterton (1835). Travay li yo karakterize pa yon pesimis fondamantal, ak yon vizyon desankenche nan sosyete a. Li devlope plizyè fwa tèm parya a, ki enkarn pa powèt la, pwofèt la, nòb la, Satan oswa sòlda a. Powetik li gen yon stoicis serye, ki eksprime nan vè dans ak senp, souvan rich nan senbòl, ki anonse modènite powetik Baudelaire, Verlaine ak Mallarmé.Alfred de Vigny te fèt nan yon fanmi ki sòti nan ansyen noblès militè. Apre li pase kenzan nan lame san li pa janm konbat, li kite lavi kanonmonònn li pou li ale nan anviwònman literè Parys yo e espesyalman nan Sèna Romantik Victor Hugo a. Soti nan 1822 rive 1838, li ekri powèm (Powèm ansyen ak modèn), woman (tankou Stello), dram (tankou Maréchale d’Ancre) ak nouvèl (Sèvis ak gwo pèrank militè) ki pote li renome.
Ernst Wiechert

## Biyografi
Ernst Wiechert se yon ekriven Alman, li fèt 18 me 1887 nan Kleinort, nan depatman Sensburg (de), pwovens Près Oryantal, epi li mouri 24 out 1950 nan Stäfa nan Swis, nan kanton Zurich.Pibliye nan milyon egzemplè, ant ane 1930 ak 1950, li se youn nan otè ki pi li nan lang Alman. Edikasyon kretyen li ak atachman li pou lanati fòme epi enfliyanse travay li yo ki bati sou de ide prensipal: bote lanati ak lavi nan peyi forè kote li fèt la, ak laterè lagè destriktif la.

Li fè pati nan pèsonalite (entèlktyèl, atis, ekriven) Alman (oswa Otrichyen) ki te montre yon atitid rezistans pasif nan epòk nasyonal-sosyalism lan, yon atitid ki rezime nan konsèp émigrasyon enteryè a, jan magazin Das Innere Reich te teyorize lihttps://fr.wikipedia.org/wiki/Ernst_Wiechert.
William Butler Yeats

## Biyografi
William Butler Yeats (pwononse /ˈjeɪts/) se te yon powèt ak dramaturj Ilandè, li te fèt 13 jen 1865 nan Sandymount (konte Dublin nan Wayòm Ini Grand Bretay ak Iland, epi depi 1922 nan Iland) epi li te mouri 28 janvye 1939 nan Roquebrune-Cap-Martin (Alpes-Maritimes, Lafrans)[1],[2]. Pitit gason pent John Butler Yeats, li se youn nan moun ki te pouse renesans literati irlandè a epi ko-fondatè, ansanm ak Lady Gregory, Abbey Theatre an 1904 nan Dublin. Li te resevwa Pri Nobèl literati an 1923. Yeats te tou yon senatè nan Eta Lib Ilandè a (Seanad Éireann) pandan de mandahttps://fr.wikipedia.org/wiki/William_Butler_Yeats.