Ablatiw

**Ablatiw** (z łaćonšćiny *ablativus*, t. r. "forportanto") je jedyn z wósom padow  indoeuropska prarěč. Originalnje přez tutón pad bu wuprajeny městno z kotrymž dźeja abo  wosoba kotraž něšto wuskutkuje. Kedźbu, zo tutón je njejenaki hač akuzatiw (z směr) a lokatiw (za městno).

Ablatiw w rozdźělnych rěčach móže tež instrument, čas, wašnje čina wuprajić. Tute funkcije najskerje su přewzaty wot instrumentala.

Dźensa ablatiw we wjele indoeuropskich rěčach hižo njeeksistuje: genitiw je často jeho funkciju přewzał. 

## W sćěhowacych rěčach
### Indoeuropske
Ablatiw bě jedyn z padow indoeuropskeje prarěče. Wón so wobchowowaše  w žanej  germanskich, słowjanskich, baltiskich a romaniskich rěčow, ale pak jón znaje łaćonšćina, armenšćina, albanšćina a sanskrit.

#### Łaćonšćina
Łaćonšćina: 
Wuraz **ablatiw** so je stał z łaćonskeho *(casus) ablativus*. Po tutym wurazu, ablatiw tuž je pad, kotryž wupraji rozdźělenje resp. formovigxon abo "indirektny" pad.

Na př. **Roma venire** "přińć z Roma", **oculis videmus** "z wóčkomaj widźimy"

We łaćonšćinje znaju tež absolutny ablatiw, kotryž je kuša podsada z ablatiwnym subjektom a kongruentnym participom jako werb: **Iove veniento, ...** "Mjeztym zo Jupiter přińdźe, ..."

#### Sanskrit
W sanskriće ablatiw je, kaž we łaćonšćinje, indirektny pad.

#### Albanšćina
W albanšćinje jeho kóncowka zdźěl je identiski z kóncowku genitiwa a datiwa. Wón ma jenož swójsku kóncowku w pluraliskej, indefinitnej formje, a to **-sh**.

### Finougriske
#### Finšćina
W finšćinje ma kóncowku **-ltä** abo **-lta** wotwisnje wokalneje harmonije. Ablatiw wupraji w finšćinje pohibowanje potrjecheneho městna (**talolta** - "wot doma"). Zo by wuprajił čas, modifikuje ličbniki (**viideltä** - "pjećoch (hodźina)").

#### Estišćina
W estišćinje ma kóncowku **-lt** resp. w pluralu je **-telt** abo **-delt**. 

Na př.: kellelt "wot koho?", minult "wote mnje", turult "wot wikach"

#### Madźaršćina
W madźaršćinje ma kóncowku -tól abo -től wotwisnje wokalneje harmonije. 

Na př. **ágytól** "preč wot łoža"

### Mongolšćina

W mongolšćinje ablatiw wotmołwi prašenje "zwotkel?", "wot koho?", "wot hdy?" a "wot čeho?" Kóncowka wotwisuje wokalneje harmonije a wot družiny słowneho zdónka: -аас, -ээс, -оос, өөс; -гаас, -гээс, -гоос, -гөөс; -иас, -иос.

Na př.: **улсаас** (z **улс** "stat"), **модноос** (z **мод** "štom, drjewo, koł"), **ангиас** (z **анги** "klasa, studijne lěto")

### Turkowske
#### Turkowšćina
W turkowšćinje ablatiw wotmołwi prašenje "zwotkel?". Wón so wutwori z dodawkom   kóncowki **den** resp. **dan** a wariěruje po prawidłach małkeje wokalneje harmonije. Po njespěwnych konsonantach so warianty **ten** resp. **tan** jewja.

Na př.: Nere**den** geliyorsun? "Zwotkel přińdźeš?" Sinema**dan** geliyorum. "Přińdu z kina."

#### Baškiršćina
W baškiršćinje ablatiw ma podobne kóncowki kaž w turkowšćinje. Ale wjace wariěruje tam dla konsonantoweje harmonije. T.r. nic jenož so formy -**дән**  resp. -**дан**  a -**тән**  resp.. -**тан**  jewja, ale tež -**ҙән** , -**ҙан** , -**нән**  -**нан** .

Na př: өҫтәл**дән** "wot blida"; шкаф**тан** "z kamora"; Германия**нан** "z Němskeje".

## Žórła
### W němčinje
* Lexikon sprachwissenschaftlicher Termini Leipzig 1985
* Oda Buchholz, Wilfried Fiedler: Albanisch Grammatik, ISBN 3-324-00025-4, strona 212
* Hans-Peter Vietze: Lehrbuch der Mongolischen Sprache, Leipzig 1988, ISBN 3-324-00242-7, stronje 74-75
* Kauderwelsch Band 55, Estnisch Wort für Wort, Bielefeld 2002, ISBN 3-89416-245-7, strona 51
* Margarete I. Ersen-Rasch: Baschkirisch Lehrbuch für Anfänger und Fortgeschrittene, Harrassowitz Verlag 209, ISBN 978-3-447-05730-1, strona 43

## Wotkazy
* http://www.latinovivo.com/debito_formativo/Ablativo.htm