open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Nowa Wjes (Dobruša-Huska)

**Nowa Wjes** ( *Naundorf*) je dołha přidróžna wjes  na juhu hornjołužiskeho wokrjesa Budyšin. Słuša wot lěta 1999 ke gmejnje Dobruša-Huska, je jeje třeći najwjetši gmejnski dźěl a leži mjez 270 a 300 m nad mórskej hładźinu w hornjołužiskej pahórčinje w dolinje Nowšanskeje wody, praweho přitoka Čornicy, trochu niže jeje žórła.

Hač do lěta 1994 bě Nowa Wjes samostatna gmejna z Kosarnju jako wjesny dźěl, po tym najprjedy dźěl Husčanskeje gmejny. Porno tamnym gmejnskim dźělam njesłuša Nowa Wjes do Serbskeho sydlenskeho ruma.

## Geografija
Susodne wjeski su Kosarnja na sewjeru, Huska na sewjerowuchodźe, Demjany zady hory na wuchodźe, Wjazońca na juhu a Trjechow na zapadźe.

### Ležownostne mjena
Michał Rostok naliči 1887 slědowace serbske ležownostne mjena: Přiłaz (puć), Přidawk, Smažka, Wulki zahon, Mały zahon, Lišča hora, Hrodźišćo *(Raubschloss)*, Tymješćo *(Hasers Brücherig)*, Ćelaca (Ćělča) łuka, Kadłoby, Wólšiny, Zdźark, Stare Błóto, Brylawki.

## Stawizny
Sydlerskostawiznisce je Nowa Wjes poměrnje młody lěsny łanowc z časa frankowskeho wobsydlowanja. Prěnje historiske naspomnjenje jako *Nawindorff* pochadźa hakle z lěta 1466. 1512 mjenuje so Nowa Wjes jako ryćerske sydło, w lěće 1696 kaž tež 1764 słuša pak k Póckowskemu ryćerkubłu. Porno Husce njesłušeše do Hornjołužiskeho markhrabinstwa, ale bě jako prjedawše wobsydstwo Mišnjanskich biskopow hižo wot 1559 dźěl sakskeho kurwjerchowstwa.

W lěće 1884 měješe wjes po Mukowej statistice 354 wobydlerjow, mjez nimi 125 Serbow (35&nbsp;%). Hižo w 16. lětstotku přisłušachu ewangelscy wobydlerjo Husčanskej wosadźe.

## Žórła


## Wotkaz
Přišecy

**Přišecy** ( *Preuschwitz*) su mała wjeska  w juhowuchodźe hornjołužiskeho wokrjesa Budyšin. Słušeja wot lěta 1999 ke gmejnje Dobruša-Huska. Hač do lěta 1936 běchu Přišecy samostatna gmejna, po tym najprjedy dźěl Dobrušanskeje gmejny.

## Geografija
Wjeska leži 200&nbsp;m nad mórskej hładźinu w hornjołužiskich honach južnje Budyšina. 

Susodne wjeski su Bobolcy (město Budyšin) na juhowuchodźe, Dźěžnikecy (gmejna Hornja Hórka) na juhu, Dobruša na juhozapadźe a Hrubjelčicy na zapadźe. Na sewjeru namaka so Budyska wagonownja.

Michał Rostok naliči 1887 slědowace serbske ležownostne mjena: Hela, Chmjelnica, Haty.

## Stawizny
Prěnje historiske naspomnjenje jako *Prischewicz* abo *Prysch(e)wicz* je z lěta 1361.

W lěće 1884 měješe wjes po Mukowej statistice 52 wobydlerjow, wot tych 46 Serbow (88&nbsp;%). Ewangelscy Přišečenjo přisłušeja Budyskej Michałskej wosadźe.

## Wosobiny
* Pětr z Přišec († 1430) – Budyski radny pisar, romanowa postawa

## Žórła
Słónkecy

**Słónkecy** ( *Schlungwitz*) su wjes  na juhu hornjołužiskeho wokrjesa Budyšin. Hač do lěta 1936 běchu Słónkecy samostatna gmejna, po tym najprjedy dźěl Hnašečanskeje gmejny a wot lěta 1999 słušeja ke gmejnje Dobruša-Huska.

## Geografija
Wjes leži mjez 213 a 240&nbsp;m nad mórskej hładźinu w Hornjołužiskich honach na lěwym brjoze Sprjewje. Susodne wjeski su Hrubjelčicy na sewjeru, Dobruša na sewjerowuchodźe, Dźěžnikecy (gmejna Hornja Hórka) na juhowuchodźe, Čorne Noslicy na juhu, Hnašecy na zapadźe a Ćěchorjecy na sewjerozapadźe. Přez Słónkecy wjedźe wokrjesna dróha K7253 z Hnašec do Budyšina.

### Ležownostne mjena
Michał Rostok naliči 1887 slědowace serbske ležownostne mjena: Dźěłošća, Wulke polo, Jězory, Hórki, Doł, Zahončk, W łukach, Podejkar?, Brězynki, Klóštr, Lada, Bjaron, Podowsy, Butkowy, Hrabonki, Nowy swět, Brězyny, Dołhe, W chójnach, Na skałach, Wólšinki = na Wólšinkach.

## Stawizny
Sydlerskostawiznisce su Słónkecy nadróžny nawsowc. Prěnje historiske naspomnjenje jako *Slonkewicz* pochadźa z lěta 1363. Ležownostne knjejstwo wukonješe přez lětstotki Warnočanske ryćerkubło. Kaž Hnašecy njesłušachu Słónkecy do Hornjołužiskeho markhrabinstwa, ale běchu jako prjedawše wobsydstwo Mišnjanskich biskopow hižo wot 1559 dźěl sakskeho kurwjerchowstwa.

W lěće 1884 měješe wjes po Mukowej statistice 110 wobydlerjow, z nich 95 Serbow (86&nbsp;%).

Ewangelscy Słónkečenjo přisłušeja z lěta 1689 Husčanskej wosadźe. Do toho běchu do Budyskeje Michałskeje cyrkwje zafarowani.

## Žórła


## Wotkaz
Warnoćicy (Dobruša-Huska)

**Warnoćicy** ( *Arnsdorf*) su wjes  na juhu hornjołužiskeho wokrjesa Budyšin, kotraž słuša wot lěta 1999 ke gmejnje Dobruša-Huska.

## Geografija
Wjes leži něhdźe dźewjeć kilometrow juhozapadnje Budyšina mjez 300 a 350 m nad mórskej hładźinu w hornjołužiskej pahórčinje pod Wulkim Pichowom (499 m) a Ćeleńcom (367 m).

Susodne wjeski su Zdźar (město Wjelećin) na sewjerowuchodźe, Wostašecy na juhowuchodźe, Tućicy zady Pichowa na juhu a Drječin na sewjerozapadźe.

### Ležownostne mjena
Michał Rostok naliči 1887 slědowace serbske ležownostne mjena: Cachory (lěs), Bjarony a Bjarownje (Bärwald), Na dubinje (łuka), Dołki, Na rowach, Łuknišća, Kruwjace puće, Klinc, Pola hnašečanskich kerkow, Dołhe łučki, Za pućom, Wisak (polo), Na suchich łukach, Wowča hora, Na kapali, Łazk.

## Stawizny
Sydlerskostawiznisce su Warnoćicy nadróžny nawsowc, kotryž so prěni raz pisomnje naspomni w lěće 1363 jako *Arnoldisdorf*. Ležownostne knjejstwo wukonješe přez lětstotki ryćerkubło we wsy samej, kotremuž słušachu tež někotre wokolne wjeski kaž Słónkecy. Cyrkwinsce słušachu Warnočenjo do reformacije do Wjazońcy a wot toho časa do Husčanskeje wosady.

Hač do lěta 1936 běchu Warnoćicy samostatna gmejna, po tym najprjedy dźěl Drječinjanskeje a wot lěta 1974 Hušćanskeje gmejny.

### Wobydlerstwo
W lěće 1884 měješe wjes po Mukowej statistice 289 wobydlerjow, mjez nimi 176 Serbow (61&nbsp;%). 1925 běchu wot cyłkownje 236 wobydlerjow 232 ewangelskich.

## Žórła


## Wotkaz
Holca (wjacezmyslnosć)

**Holca** steji za:

* holca, młoda žónska
* Holca (wjes) (němsce *Golenz*), wjes w gmejnje Dobruša-Huska w Budyskim wokrjesu
Huska

**Huska** ( *Gaußig*) je wulka wjes  na juhu hornjołužiskeho wokrjesa Budyšin. Słuša wot lěta 1999 ke gmejnje Dobruša-Huska, je jeje druhi najwjetši gmejnski dźěl a leži mjez 240 a 260&nbsp;m nad mórskej hładźinu w hornjołužiskej pahórčinje juhowuchodnje Budyšina.

## Geografija

Susodne wjeski su Hunćericy na sewjeru, Brězynka na sewjerowuchodźe, Holca na wuchodźe, Demjany na juhowuchodźe, Nowa Wjes na juhozapadźe, Kosarnja na zapadźe a Cokow na sewjerozapadźe.

### Ležownostne mjena
Michał Rostok naliči 1887 slědowace serbske ležownostne mjena: Slěborna hora, Pastwišća, W dubinach, Křižowany puć, Hozarjec tymješća *(Hasers Brücherig)*, Hrabički, Konjacy hat, Běła chěžka, Kšibjeńca, Na Wićazec horje *(=Raubschloss)*, Winica, Slěborna hrabka, Róžk zahrody, Wulka łuka, Wódnik, Na wuzkim puću *(Kirchensteg)*, Cyrkwina łuka, Młynska łuka, Jězor *(die Iser!)*, Holčanski hat, Suchi hat, Cyrkwiny hat, Młynski hat, Hlinowe jamy, Wjazonski puć, Stara cyhelčina, Nowsčanska hora, Hopic chójny, Rychlica, Darinski hat, Wokurka, Burski hat, Holčanska skała, Wowčernja, Pola pěskowej jamy, Pólski kućik.

## Stawizny
Prěnje historiske naspomnjenje jako knježe sydło *Gusc* abo *Guzich* je z lěta 1245. Huska bě sydło wulkeho ryćerkubło, kotrež měješe wobsydstwa we wjele wokolnych wsach.

Hušćanska ewangelska wosada wobsteji ze 16. lětstotka; do toho přisłušeštej wjes a wokolina Hodźijskej wosadźe.

Hač do lěta 1999 bě Huska samostatna gmejna z Hunćericami (wot 1935), Holcu (1936), Cokowom (1950), Demjanami (1973), Družkecami, Drječinom (1974) a Nowej Wsu (1994) jako wjesnymi dźělemi.

### Wobydlerstwo a rěč
W lěće 1884 měješe wjes po Mukowej statistice 454 wobydlerjow, mjez nimi 254 Serbow (56&nbsp;%).

## Žórła


## Wotkaz
Warnoćicy

**Warnoćicy** je pomjenowanje:

* města Warnoćicy (čěsce *Varnsdorf*) we wokrjesu Děčín w Ústeckim kraju, Čěska
* gmejny Warnoćicy (němsce *Arnsdorf*) w Budyskim wokrjesu
* wsy w gmejnje Dobruša-Huska w Budyskim wokrjesu, hlej Warnoćicy (Dobruša-Huska) (němsce *Arnsdorf*)
Herman Cain

**Herman Cain** (* 13. decembra 1945 w Memphis, Tennessee; † 30. julija 2020 w Atlanće, Georgia) bě US-ameriski předewzaćel a politikar hibanja tak mjenowaneje *Tea Party*, kiž bě kandidat za republikanske primarne prezidentowe wólby 2012.

## Žórła


## Wotkazaj

* https://web.archive.org/web/20210121002141/http://www.hermancain.com/
Fred Karger

**Fred Karger** (* 31. januara 1950) je US-ameriski homoseksualny aktiwist a politikar, kotryž bě kandidat za republikanske primarne prezidentske wólby 2012.

## Žórła


## Wotkaz
* Oficielna webstrona
Cyrkej

**Cyrkej** (grjekski *kyriaké* „Knjezej słušacy“') steji za:

* jednotliwu nabožinsku zhromadnosć, hlej Cyrkej (organizacija)
* sakralny twar křesćanstwa, hlej Cyrkej (twar)
Złota brěza

**Złota brěza** (*Betula ermanii*) je rostlina ze swójby brězowych rostlinow (*Betulaceae*).

## Wopis
Złota brěza docpěwa wysokosć wot 15 hač do 20 m.

Skora je žołtoběla.

## Nóžki


## Žórło
* Throll: Was blüht im Garten? 1000 Pflanzen Pflege Merkmale Sorten, ISBN 978-3-440-11331-8, strona 17, jako druha družina *Gold-Birke* (*Betula ermanii*) pod hesłom *Sand-Birke* (*Betula pendula*) 

## Eksterne wotkazy
Mjetelowy bóz

**Mjetelowy bóz** (*Buddleja davidii*; po němskim słowje *Schmetterlingsflieder*) je rostlina ze swójby trudownikowych rostlinow (*Scrophulariaceae*), znutřka roda lětnich bozow (*Buddelja*).

## Wopis
Mjetelowy bóz je kerk, kotryž docpěwa wysokosć wot 1 hač do 2 (4) m. W zymnych zymach drjewa často daloko wróćo mjerznje, zaso so pak počina zelenić.

Hałuzy su zrunane. Młode wurostki su kosmate a prućojte, pozdźišo tróšku jako wobłuk přewisuja.

### Łopjena
Přećiwostejne, stołpikate, eliptiske hač lancetojte, wótre łopjena su na hornim boku ćmowozelene, na delnim boku šěropjelsćojte abo běłopjelsćojte a maja słabje rězanu kromu. Wone docpěwaja dołhosć wot (6) 10 hač do 25&nbsp;cm a šěrokosć wot 2 hač do 7&nbsp;cm.

### Kćenja
Kćěje wot julija hač do awgusta (abo septembra). Wioletne, purpurowe abo běłe, štyriličbne kćenja docpěwaja dołhosć wot něhdźe 1&nbsp;cm a steja w hustych, nakónčnych, wjace hač 30&nbsp;cm dołhich, cylindriskich pakićach. Wonja po mjedźe. Króna je ćeńka rołka ze štyrikónčkowej, płonje rozšěrjenej wobkromu a docpěwa dołhosć wot 1&nbsp;cm. Jeje kónčki su rozšěrjene a na zachodźe sylnje žołte.

Na nektar bohate kćenja předewšěm mjetele přiwabjeja.

### Płody a symjenja
Płody su brunojte kapsle, kotrež w septembrje dozrawja. Jedyn kerk móže na lěće wjacore miliony symjenjow wutwori.

## Stejnišćo
Rosće na pustych płoninach w městach, na železniskich nasypach, na kromach dróhow a na rěčnym šotrje. Potrjebuje za kołochowanje wotewrjene pódy.

## Rozšěrjenje
Pochadźa z Chinskeje a z Japanskeje. Ale nětko nimale jenož w mnoholičbnych zahrodnych sortach w Europje wustupuje.

## Žórła
* Bruno P. Kremer: Steinbachs Naturführer Bäume & Sträucher, ISBN 978-3-8001-5934-5, stronje 128-129 
* Spohn, Aichele, Golte-Bechtle, Spohn: Was blüht denn da? Kosmos Naturführer (2008), ISBN 978-3-440-11379-0, strona 430 

## Eksterne wotkazy
Čerwjene morjo

**Čerwjene morjo** (  *al-Bahr al-ahmar*;  *al-Chalīdž al-'arabī*, t.r. *Arabski zaliw*;   *Jam suf*, zrědka tež הים האדום *Ha-jam he-adom* ; Tigrinya ቀይሕ ባሕሪ *QeyH baHri* ) je pódlanske morjo Indiskeho oceana mjez Afriku a Arabskej połkupu.

## Geografija
Mjezuje na wuchodźe ze Sawdi-Arabskej a Jemenom a na zapadźe ze Sudanom a Eritreju, na sewjerje a zapadźe z Egyptowskej a na sewjerowuchodźe z Israelom a Jordaniskej. Při sewjernym kóncu Čerwjeneho morja namaka so połkupa Sinai, hdźež zwjazuje Sueski kanal Čerwjene ze Srjedźnym morjom. Přez wuski mórski přeliw Bab al-Mandab a Adenski golf je Čerwjene morjo z Indiskim oceanom zwjazane.

## Wotkaz
Club for Growth

**Club for Growth** je ameriska fiskaliski konserwatiwna organizacija. Eksistuje wot lěta 1999. Załožer je Stephen Moore a předsyda je Chris Chocola.

## Eksterne wotkazy
* Club for Growth
Protecy

**Protecy** (tež *Prosć*,  *Prietitz*) su wjes  w srjedźišću hornjołužiskeho wokrjesa Budyšin. Słušeja wot lěta 1994 k městu Halštrow a leža 190 m nad mórskej hładźinu w zapadnej Hornjej Łužicy při hornim běhu Čorneho Halštrowa. Hač do lěta 1994 běchu Protecy samostatna gmejna.

Susodne wjeski su Brěznja a Hlinowc na sewjeru, Krěpjecy na juhowuchodźe, město Halštrow na juhu a Walow na zapadźe.

Prěnje historiske naspomnjenje jako *Prezez* je hižo z lěta 1160, potajkim přisłušeja Protecy najstaršim znatym wsam Hornjeje Łužicy. Stare Protečanske hrodźišćo pokaza, zo je sydlišćo samo hišće starše. Znajmjeńša z 13. lětstotka bě wjes tež knježe sydło. 

Protecy mějachu swójsku ewangelsku wosadu hač do lěta 1932. Dźensa přisłušeja křesćanscy Protečenjo Halštrowsko-Protečanskej wosadźe.

## Wosobiny
* Christian Gottlieb Heydrich (1758–1796) – farar, basnik a domizniski slědźer; bě mjez 1784 a 1792 Protečanski farar
* Heinrich Friedrich Gretschel (1830–1892) – matematikar; rodźeny w Protecach

## Žórła


## Wotkaz
Krim

**Krim** ( – Krim,  – Krym, ) je połkupa w Čornym morju a najjužniši dźěl Ukrainy. Je tež ukrainska awtonomna republika, jeje oficialne mjeno je Awtonomna republika Krim. Wot lěta 2014 steji pod kontrolu Ruskeje, štož pak mjezynarodnje připóznate njeje.

Najwjetšej měsće na połkupje Krim stej Simferopol a Sewastopol.

## Wotkazaj
* 
* Oficialne stronki
Puerto Rico

**Puerto Rico** je oficielnje swobodny stat we wuchodnej Karibice, blisko zwjazany ze Zjednoćenymi statami, ale w praksy je jich awtonomny teritorij.

## Geografija
Geografisce słuša Puerto Rico k Sewjernej Americe. Najwyši dypk je Crown Mountain (474 m nad mórskej hładźinu).

## Žórła


## Wotkaz
Krěpjecy

**Krěpjecy** ( *Kriepitz*) su wjes  w srjedźišću hornjołužiskeho wokrjesa Budyšin. Słušeja wot lěta 1950 k městu Halštrow a leža 196&nbsp;m nad mórskej hładźinu w zapadnej Hornjej Łužicy. Hač do lěta 1950 běchu Krěpjecy samostatna gmejna.

Krěpjecy su jenički měšćanski dźěl Halštrowa, kotryž słuša oficielnje do serbskeho sydlenskeho ruma.

Susodne wjeski su Jawora na wuchodźe, Wotrow na juhowuchodźe, Jědlow na juhu a město Halštrow na zapadźe.

## Stawizny
Prěnje historiske naspomnjenje jako *Crippitz* je z lěta 1419.

W lěće 1884 měješe wjes po Mukowej statistice 136 wobydlerjow, z nich 38 Serbow (28 %). Protestantiscy Krěpječenjo přisłušeja Halštrowsko-Protečanskej wosadźe; katolscy Wotrowskej.

## Žórła


## Wotkaz
Hrańčik

**Hrańčik** (tež *Rančik*;  *Rehnsdorf*) je wjeska  w srjedźišću hornjołužiskeho wokrjesa Budyšin. Słuša wot lěta 1950 k městu Halštrow a leži mjez 270 a 305 m nad mórskej hładźinu w Halštrowskich horach pod Čornej horu (413 m). Hač do lěta 1921 bě Hrańčik samostatna gmejna, po tym najprjedy dźěl Walowskeje gmejny.

Susodne wjeski su Dobrik na sewjerowuchodźe, Rušica na juhowuchodźe a Möhrsdorf na zapadźe.

Prěnje historiske naspomnjenje jako *Reynssdorf* je z lěta 1420. Znajmjeńša ze 17. lětstotka měješe Hrańčik ryćerkubło.

Křesćanscy Hrańčičenjo přisłušeja Halštrowsko-Protečanskej wosadźe.

## Žórła
Wóslin

**Wóslin** ( *Ossel*) je małe sydlišćo  w srjedźišću hornjołužiskeho wokrjesa Budyšin. Słuša wot lěta 1950 k městu Halštrow a leži 241 m nad mórskej hładźinu w Halštrowskich horach pod Čornej horu (413 m). Wóslin bě ze starodawna Walowski wjesny dźěl.

Susodne wjeski su Bódricy a Walow na sewjeru, město Halštrow na wuchodźe a Talpin na juhu.

Prěnje historiske naspomnjenje jako *Ozel* je z lěta 1453.

## Žórła
Jědlow

**Jědlow** ( *Gödlau*) je wjes  w srjedźišću hornjołužiskeho wokrjesa Budyšin. Słuša wot lěta 1994 k městu Halštrow a leži mjez 220 a 235 m nad mórskej hładźinu pod Žiwinom južnje Halštrowa. Hač do lěta 1950 bě Jědlow samostatna gmejna, po tym najprjedy dźěl Rušičanskeje gmejny.

Susodne wjeski su Krěpjecy na sewjeru, Kašecy zady lěsa na wuchodźe, Žuricy na juhowuchodźe a Rušica na zapadźe.

Prěnje historiske naspomnjenje jako *Jedle* je z dawkoweho registra klóštra Marijina hwězda lětow 1374/1382. Znajmjeńša ze 17. lětstotka bě Jědlow tež z knježim sydłom.

## Žórła
Bódricy

**Bódricy** (tež *Podricy*;  *Boderitz*) su mała wjeska z  wobydlerjemi w srjedźišću hornjołužiskeho wokrjesa Budyšin. Słušeja wot lěta 1950 k městu Halštrow a leža 236 m nad mórskej hładźinu w Halštrowskich horach pod horu Kälberberg (363 m). Bódricy běchu ze starodawna Walowski wjesny dźěl.

Susodne wjeski su Walow na sewjeru, město Halštrow na juhowuchodźe a Wóslin na juhu.

Sydlerskostawiznisce su Bódricy kulowc. Prěnje historiske naspomnjenje jako *Poderitz* je z lěta 1420.

Křesćanscy Bódričenjo přisłušeja Halštrowsko-Protečanskej wosadźe.

## Žórła


## Literatura
* Königlich Sächsisches Statistisches Bureau, Alphabetisches Taschenbuch sämmtlicher im Königreiche Sachsen belegenen Ortschaften und der besonders benannten Wohnplätze, 1877, p. 246
Rehnsdorf

**Rehnsdorf** je němske mjeno slědowaceju wsow:

* Hrańčik, město Halštrow, wokrjes Budyšin
* Radušc, město Drjowk, wokrjes Sprjewja-Nysa
Jěwa Wórša Lanzyna

**Jěwa Wórša Lanzyna** (rodź. *Lorencec*;  *Eva-Ursula Lange*; * 11. septembra 1928 w Delnjej Kinje, † 20. decembra 2020) bě serbska grafikarka, molerka, keramikarka a wuhotowarka knihow.

Wona wotrosće w Budyšinje a wuknješe po ludowej šuli wot 1945 do 1948 w Zhorjelcu hornčerstwo. Wot 1950 studowaše w Praze a wot 1951 do 1956 při Wysokej šuli za grafiku a knižne wuměłstwo w Lipsku. Po studiju dźěłaše wot 1956 do 1958 jako wuhotowarka knihow pola nakładnistwa Volk und Wissen a wot 1958 do 1962 w Ludowym nakładnistwje Domowina. Wot 1962 skutkowaše jako swobodnje tworjaca wuměłča a bě wot 1978 do 1990 předsydka Koła serbskich tworjacych wuměłcow.

Składnostnje jeje 75. narodnin wuhotowaše Zwjazk serbskich wuměłcow w lěće 2003 w Njeswačanskim hrodźe wustajeńcu a swjedźenske zarjadowanje, na kotrymž měješe Jurij Koch lawdaciju. K přiležnosći 80. narodnin zarjadowachu w Choćebuskim Serbskim muzeju wječor pod titulom *Jěwa Wórša Lanzyna. Wuměłča w rozmołje.* K jeje twórbam w zjawnym rumje słuša stołp před załoženskim domom Domowiny we Wojerecach.

Wona bě zmandźelena z grafikarjom Steffenom Langu a bydleše w Barće. Wona zemrě w decembrje 2020 na sćěhi infekcije z koronawirusom.

## Twórby
### Knihi
* Wórša Lanzyna, Steffen Lange: *Radosć tworjenja* *(Freude des Gestaltens)*. Přełožiła Sonja Wölkowa. Budyšin 1998.

#### Ilustracije
* Kito Lorenc: *Nowe časy – nowe kwasy: basnje ze studentskich lět*. LND, Budyšin 1962. (ilustracije ze Steffenom Langu).
* Ernst Schmidt: *Sorbische Ostereier*. 4. nakład, LND, Budyšin 1965. (ilustracije ze Steffenom Langu).
* Jurij Nuk, Gerat Libš: *Hody w serbskej prozy a poeziji*. LND, Budyšin 1970.
* Ludmila Brězanowa (wud.): *Naš nan a naša mać: čitanka za serbsku swójbu*. LND, Budyšin 1982.

## Literatura
* Ursula und Steffen Lange. W: Alfred Krautz: *Sorbische bildende Künstler.* LND, Budyšin 1974.
* Sieghard Kozel: *Žiwjenje za serbsku kulturu.* W: Rozhledźe 9/2018, str. 31–32

## Wotkazaj
* Na łuce (akwarel, 1992)
* Maria Mirtschin (Marija Měrćinowa): *Sorbische bildende Kunst.* W: Projekt Rastko
Nižny Nowgorod

**Nižny Nowgorod**, tež **Delni Nowohród** () je milionowe město w Ruskej federaciji. Město ma něhdźe 1,2 milionaj wobydlerjow a je šeste najwjetše město cyłeje Ruskeje federacije. Leži na zapadźe Ruskeje w jeje europskim dźělu, nad zliwom najdlěšeje rěki Europy Wolgi z rěku Oku.

Město bu załožene w lěće 1221 jako drjewjane hrodźišćo. Wot 1932 do 1990 bě pomjenowane po spisowaćelu Maksim Gorkij (1868–1936), kiž bě so tule narodźił.

Jan Arnošt Holan bě wot 1886 do 1908 z wučerjom na zemjanskim gymnaziju w Nižnym Nowgorodźe.

## Literatura
* Горький / Л. Ф. Сизык // Гоголь — Дебит. — М. : Советская энциклопедия, 1972. — (Большая советская энциклопедия : [в 30 т.] / гл. ред. А. М. Прохоров ; т. 7).
* Нижний Новгород// Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона : в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1890—1907.
* Новгород Нижний/ Военная энциклопедия (Сытин, 1911—1915)

## Žórle


## Wotkaz
Karel Čapek

**Karel Čapek** (* 9. januara 1890 w Malé Svatoňovice, Rakusko-Wuherska; 25. decembra 1938 w Praze, Čěskosłowakska) bě čěski spisowaćel, nowinar, přełožowar a fotograf. Płaći jako jedyn z najwuznamnišich zastupjerjow čěskeje literatury 20. lětstotka.

## Wotkazy

* Památník Karla Čapka (muzej)
* 
*
Nachodka

**Nachodka** () je přistawne město w Ruskej federaciji. Leži w Aziji w Primorskim regionje, na wuchodnej kromje stata, při brjoze Japanskeho morja, kotrež słuša k Ćichemu oceanej. Ma něhdźe 165.000 wobydlerjow a je wuznamny ruski přistaw při Japanskim morju (druhi wuznamny je Wladiwostok, kotryž leži něhdźe 85 kilometrow na zapad) kaž tež wuchodne kónčne dwórnišćo Transsibirskeje železnicy.

Sydlišćo je so w lěće 1864 załožiło a ma wot lěta 1950 měšćanske prawa.

## Žórło


## Wotkazaj
* 
*  Oficialne stronki
Podolsk

**Podolsk** () je město w europskim dźělu Ruskeje federacije. Ma něhdźe 180 tysac wobydlerjow a přestrjeń 38 km² a je najwjetše město Moskowskeje oblasće. Leži při rěce Pachra, přitoku Moskwy, něhdźe 35 kilometrow zdaleny wot centruma Moskwy, hłowneho města Ruskeje.

Sydlišćo je so w lěće 1559 załožiło a ma wot lěta 1781 měšćanske prawa.

## Žórła


## Literatura
* Города Подмосковья. Кн. 2. — М.: Московский рабочий, 1979. — 640 с., ил. — 35 000 экз.
* Голосов К., Подольск. Историко-экономический очерк Подольского уезда, Под ред. К. В. Сивкова. — М.: Новая Москва, 1927.

## Wotkazaj

* Oficialne stronki
Wladiwostok

**Wladiwostok** () je wulkoměsto w samym wuchodźe Ruskeje federacije. Je najwjetše město a zdobom stolica Primorskeho regiona.

Leži při brjoze Japanskeho morja, dźěla Ćicheho oceana, njedaloko wot rusko-chinskeje hranicy a hranicy ze Sewjernej Koreju. Město ma něhdźe 580 tysac wobydlerjow a je najwjetši pacifiski přistaw Ruskeje a zdobom historiski wuchodny kónc Transsibirskeje železnicy.

## Žórło


## Wotkazaj

* Oficielne stronki
Wolgograd

**Wolgograd** (; 1925–1961 *Stalingrad*/; 1589–1925 *Carycin*/) je wulkoměsto w europskim dźělu Ruskeje federacije. Wolgograd je wuznamny přistaw při rěce Wolga. Ma někak milion wobydlerjow.

## Literatura
* Царицын// Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона : в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1890—1907.

## Žórło


## Wotkaz
Samara

**Samara** (, 1935–1990 *Kujbyšew*/) je milionowe město w Ruskej federaciji. Leži w europskim dźělu Ruskeje při zjednoćenju rěkow Wolgi a Samary, při čimž je brjóh Wolgi zapadna hranica města. Ma nimale 1,2 milionaj wobydlerjow a je tuž dźewjate najwjetše město cyłeje Ruskeje federacije.

## Žórło


## Wotkazy
Omsk

**Omsk** () je milionowe město w Ruskej federaciji. 

Leži w juhowuchodnym dźělu Sibirskeje, při Irtyšu, njedaloko rusko-kazachskeje hranicy a něhdźe 2230 kilometrow wuchodnje Moskwy. 

Omsk ma wjace hač 1,1 milion wobydlerjow a je po Nowosibirsku a Krasnojarsku třeće najwjetše ruske město wuchodnje Urala.

Je stolica Omskeje oblasće.

## Stawizny
Sydlišćo je so w lěće 1716 załožiło a ma wot lěta 1781 měšćanske prawa.

## Wobchad
W Omsku so rozdźělitej južna a sewjerna hałuza Transsibirskeje železnicy.

## Wobwody

# Leninski wobwod
# Kirowski wobwod
# Oktjabrski wobwod
# Sowjetski wobwod
# Centralny wobwod

## Literatura
* Омск// Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона : в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1890—1907.

## Žórło


## Wotkazaj

* Oficielne webstrony
Spytecy

**Spytecy** ( *Spittwitz*) su wjes  w srjedźišću hornjołužiskeho wokrjesa Budyšin, kotraž słuša wot lěta 1974 k Hodźijskej gmejnje. Hač do lěta 1974 běchu Spytecy samostatna gmejna z wjesnymi dźělemi Nowe Spytecy, Skała a Lutyjecy (wot 1936).

## Geografija
Wjes leži w Hornjołužiskich honach, při statnej dróze S111 poł puća mjez Budyšinom a Biskopicami mjez 200 a 225&nbsp;m nad mórskej hładźinu při wuliwje Slěborneje wody do Čornicy.

Susodne wjeski su Mała Praha na sewjerowuchodźe, Zemichow na wuchodźe, Nowe Spytecy na juhu, Čerwjene Noslicy (gmejna Zemicy-Tumicy) na juhozapadźe, Chanecy na zapadźe a Lutyjecy na sewjerozapadźe.

### Ležownostne mjena
Michał Rostok naliči 1887 slědowace serbske ležownostne mjena: Hulanska hora, Mordarski doł, Klonowy, Rokoćina, Brylec tunka, Hrodźiško, Skała, Chmjelnica, Delenca, tež Delency, Kmjeńčka (tež: na Kamjeńčcy), Lišče doły, Křinčki, Pod Lešawku, Bórc, Pola hrodźiška.

## Stawizny
Prěnje historiske naspomnjenje jako *Spetewicz* je z dawkoweho registra klóštra Marijina hwězda lětow 1374/1382, stare hrodźišćo mjez Spytecami a Chanecami pak je hišće starše. Znajmjeńša ze 16. lětstotka bě wjes tež z knježim sydłom.

### Wobydlerstwo
W lěće 1884 měješe wjes po Mukowej statistice hromadźe z Nowymi Spytecami 305 wobydlerjow, wot tych 277 Serbow (91&nbsp;%). Arnošt Černik ličeše 1956 hišće 9&nbsp;% wobydlerstwa Spytečanskeje gmejny jako Serbow.

Křesćanscy Spytečenjo přewažnje su protestantojo a přisłušeja Hodźijskej wosadźe.

## Žórła


## Wotkaz
Sibirska

**Sibirska** ( – *Sibir*) je wulki region w sewjerowuchodnej Aziji, na wuchodźe Ruskeje federacije. Zapadna hranica Sibirskeje su Uralske horiny, wuchodna hranica je wódny rozwod Ćicheho a Arktiskeho oceana, sewjerna hranica je brjóh Arktiskeho oceana a južna hranica su kroma Centralneje Azije a statnej hranicy Mongolskeje a Chiny. Druhdy płaći tež pobrjóh Ćicheho oceana jako wuchodna hranica; w tutym padźe by tež Ruski daloki wuchod hač k Beringowemu přeliwej był z dźělom Sibirskeje.

Najwjetše město Sibirskeje je Nowosibirsk, dalšej wulkej měsće stej na přikład Krasnojarsk a Irkutsk.

## Wobchad
Hłowna wobchadna žiła Sibirskeje je Transsibirska železnica, kotraž bu natwarjena w lětach 1891–1916. Při njej leži wjetšina wulkich městow. Wuznamny je tež lětowy wobchad a w lěću tež lodowy wobchad na wulkich rěkach, předewšěm na Obje, Jeniseju a Lenje.

## Wotkaz
Nowosibirsk

**Nowosibirsk** () je milionowe město w aziskim dźělu Ruskeje federacije. Ma něhdźe połdra miliona wobydlerjow a je po Moskwje a Pětrohrodźe třeće najwjetše město Ruskeje, zdobom najwjetše město Sibirskeje a stolica Sibirskeho federatiwneho distrikta kaž tež Nowosibirskeje oblasće.

Nowosibirsk bu w lěće 1893 załoženy na městnje planowaneho mosta Transsibirskeje železnicy přez rěku Ob.

## Wotkazaj

* Oficialne stronki
Tři Hwězdy

**Tři Hwězdy** ( *Dreistern*) su małe sydlišćo z  wobydlerjemi w srjedźišću hornjołužiskeho wokrjesa Budyšin. Słušeja wot lěta 1974 k Hodźijskej gmejnje a leža 238 metrow nad mórskej hładźinu při statnej dróze 111 mjez Budyšinom a Hodźijom. Běchu ze starodawna wjesny dźěl Małeje Boršće.

Susodne wjeski su Błohašecy na sewjeru, Ratarjecy a Sćijecy (město Budyšin) na wuchodźe, Hornja a Mała Boršć na juhu a Nowe Błohašecy na zapadźe.

## Stawizny
Tři Hwězdy su młode sydlišćo, kotrež je so wuwiło z Małoboršćanskeho wudwora z hosćencom a kowarnju. Hosćenc „K třom hwězdam“ bě so załožił w lěće 1823 při nowej, 1820 dotwarjenej šoseji z Budyšina do Biskopic a spožči pozdźišo nastatemu sydlišću swoje mjeno. W lěće 1848 załožichu serbscy burja z wokoliny w tudyšim hosćencu *Serbske towarstwo za Tři Hwězdy a wokolnosć*.

## Žórła


## Wotkazaj

*
Zemichow

**Zemichow** ( *Semmichau*) je wjeska  w srjedźišću hornjołužiskeho wokrjesa Budyšin. Słuša wot lěta 1935 k Hodźijskej gmejnje a leži 217&nbsp;metrow nad mórskej hładźinu w dołku blisko Hodźija. Hač do lěta 1935 bě samostatna gmejna.

Susodne wjeski su Hodźij na sewjerowuchodźe, Žičeń na juhowuchodźe, Brěza na juhu, Spytecy na zapadźe a Mała Praha na sewjerozapadźe.

## Stawizny
Sydlerskostawiznisce je Zemichow kulowc. Prěnje historiske naspomnjenje jako *Zemschow* je z lěta 1377. Znajmjeńša z 15. lětstotka bě wjes tež z knježim sydłom. Kaž Hodźij njesłušeše do Hornjołužiskeho markhrabinstwa, ale bě jako prjedawše wobsydstwo Mišnjanskich biskopow hižo wot 1559 dźěl sakskeho kurwjerchowstwa.

### Wobydlerstwo
W lěće 1884 měješe wjes po Mukowej statistice 127 wobydlerjow, z nich 118 Serbow (93 %).

Křesćanscy Zemichowjenjo přewažnje su protestanća a přisłušeja Hodźijskej wosadźe.

## Žórła


## Wotkaz
Lutyjecy

**Lutyjecy** (prjedy tež *Lutojecy*;  *Leutwitz*) su mała wjeska  w srjedźišću hornjołužiskeho wokrjesa Budyšin, kotraž słuša wot lěta 1974 k Hodźijskej gmejnje. Hač do lěta 1936 běchu Lutyjecy samostatna gmejna, po tym najprjedy wjesny dźěl Spytec.

## Geografija
Wjes leži 235&nbsp;m nad mórskej hładźinu njedaloko Tuchorja w hornjołužiskich honach. Susodne wjeski su Njezdašecy na sewjerowuchodźe, Spytecy na juhowuchodźe, Chanecy a Počaplicy (gmejna Zemicy-Tumicy) na juhu, Stachow na juhozapadźe a Wulki Wosyk (gmejna Porchow) na sewjerozapadźe.

### Ležownostne mjena
Michał Rostok naliči 1887 slědowace serbske ležownostne mjena: Šije, Bloha, Mroki, Pola skalanskeho młyna, Ladki, Rodźency, Doły, Babiny, Třepjelcy, Lišče jamy.

## Stawizny
Sydlerskostawiznisce su Lutyjecy kulowc. Prěnje historiske naspomnjenje jako *Luthewicz* je z lěta 1292. Ležownostne knjejstwo měješe hač do 19. lětstotka Klóšter Marijina hwězda.

W lěće 1884 měješe wjes po Mukowej statistice 112 wobydlerjow, mjez nimi 103 Serbow (92&nbsp;%).

Křesćanscy Lutyječenjo přewažnje su protestanća a přisłušeja Hodźijskej wosadźe.

## Wosobiny
* Korla Awgust Kalich (1844–1900), ewangelski farar a Maćicar; narodźeny w Lutyjecach

## Žórła


## Wotkaz
Mała Boršć

**Mała Boršć** ( *Kleinförstchen*) je wjes  w srjedźišću hornjołužiskeho wokrjesa Budyšin. Słuša wot lěta 1974 k Hodźijskej gmejnje a leži w hornjołužiskich honach 213&nbsp;metrow nad mórskej hładźinu zapadnje Budyšina. Hač do lěta 1974 bě samostatna gmejna z Dźiwoćicami, Praskowom a Třomi Hwězdami jako wjesne dźěle. Wot lěta 1934 přisłušeše tež Hornja Boršć Małoboršćanskej gmejnje. 

Susodne wjeski su Nowe Błohašecy a Tři Hwězdy na sewjeru, Hornja Boršć na sewjerowuchodźe, Dźiwoćicy na juhu a Praskow na sewjerozapadźe.

## Stawizny

Prěnje historiske naspomnjenje jako *Parvum Forschin* (*parvum* = „małe“) je z dawkoweho registra klóštra Marijina hwězda lětow 1374/1382. Znajmjeńša z 15. lětstotka bě wjes tež knježe sydło.

W lěće 1884 měješe wjes po Mukowej statistice 135 wobydlerjow, mjez nimi 115 Serbow (85 %). Křesćanscy Małoboršćenjo su přewažnje protestanća, kiž přisłušeja Hodźijskej wosadźe.

Při puću do Praskowa dopomina prosty wopomnjenski kamjeń na ludoweho basnika Pětra Młónka, kotrehož na tutym městnje w februarje 1887 Boža ručka zaja.

## Wosobiny
* Jan Hejna (1816–91) – wjednik serbskeho burskeho hibanja 1848/49, ludowy basnik

## Žórła


## Wotkaz
Mała Praha

**Mała Praha** ( *Kleinpraga*) je małe sydlišćo  w srjedźišću hornjołužiskeho wokrjesa Budyšin. Słuša wot lěta 1994 k Hodźijskej gmejnje a leži 221 metrow nad mórskej hładźinu njedaloko statneje dróhi 111 (Biskopicy–Budyšin). Bě ze starodawna wjesny dźěl Njezdašec a přisłušeše z lěta 1936 Koblicam.

Susodne wjeski su Njezdašecy na sewjeru, Hodźij na wuchodźe, Zemichow na juhowuchodźe a Spytecy na juhozapadźe.

## Stawizny
Prěnje historiske naspomnjenje jako *Podmaklicz* je z lěta 1377. Mjeno *Prage* so prěni raz w lěće 1566 w zapisach jewi. Njedaloko wsy so zbytki stareje dróhi wot Hodźija do Mišna namakaja. Kaž Hodźij njesłušeše Mała Praha do Hornjołužiskeho markhrabinstwa, ale bě jako prjedawše wobsydstwo Mišnjanskich biskopow hižo wot 1559 dźěl sakskeho kurwjerchowstwa.

W lěće 1884 měješe wjes po Mukowej statistice 37 wobydlerjow, kiž běchu bjez wuwzaća serbscy. 

## Žórła
Palow

**Palow** ( *Pohla*) je wjes  na juhu hornjołužiskeho wokrjesa Budyšin. Słuša wot lěta 1994 ke gmejnje Zemicy-Tumicy a leži mjez 270 a 315&nbsp;m nad mórskej hładźinu na wyšinje mjez dolinomaj Klóšterskeje a Slěborneje wody. Hač do lěta 1936 bě Palow samostatna gmejna a po tym najprjedy dźěl gmejny Palow-Stachow.

Susodne wjeski su Ledźborecy (gmejna Porchow) na sewjeru, Stachow na wuchodźe a k Biskopicam słušacy Šumborn na juhozapadźe.

## Stawizny
Sydlerskostawiznisce je Palow lěsny łanowc. Prěnje historiske naspomnjenje jako knježe sydło *Palow* je z lěta 1276.

W lěće 1884 měješe wjes po Mukowej statistice 213 wobydlerjow, z nich 40 Serbow (19&nbsp;%). Arnošt Černik ličeše 1956 jenož hišće 1&nbsp;% wobydlerstwa gmejny jako serbske.

Palow ma wot 16. lětstotka sem swójsku ewangelsku wosadu, kotrejž přisłušeja tež Šumbornscy a Stachowscy protestanća. Hač do lěta 1895 prědowaše so tam tež w serbskej rěči.

## Wosobiny
* Korla Awgust Jenč (1828–1895) – rěčespytnik, literarny stawiznar, Palowski farar mjez 1855 a 1895
* Jan Langa (1669–1727) – farar, kulturny prócowar; rodźeny w Palowje

## Žórła


## Wotkaz
Karlecy

**Karlecy** ( *Karlsdorf*) su wjeska  na juhu hornjołužiskeho wokrjesa Budyšin. Słušeja wot lěta 1994 ke gmejnje Zemicy-Tumicy a leža 235 m nad mórskej hładźinu na prawym boku młodeje Čornicy. Karlecy běchu z časa swojeho załoženja w 17. lětstotku wjesny dźěl Čerwjenych Noslic.

## Geografija
Sydlišćo leži sewjerowuchodnje Zemic-Tumic wyše rěčki Čornicy, kiž twori tu mały spjaty jězor. Tutón bu 1960/61 natwarjeny, zo by so ćežkej wulkej wodźe kaž w lětomaj 1951 a 1958 w přichodźe zadźěwało.

Susodne wjeski su Čerwjene Noslicy na sewjeru, Mjedźojz na juhowuchodźe, Brězyšćo na juhozapadźe a Wjelkowy na zapadźe.

## Stawizny
W lěće 1884 měješe wjes po Mukowej statistice 69 wobydlerjow, wot tych 50 Serbow (72 %).

Křesćanscy Karlečenjo su přewažnje protestanća a přisłušeja Hodźijskej wosadźe.

## Žórła


## Wotkaz
*
Mjedźojz

**Mjedźojz** ( *Medewitz*) je wjes  na juhu hornjołužiskeho wokrjesa Budyšin. Słuša wot lěta 1968 ke gmejnje Zemicy-Tumicy a leži mjez 240 a 250&nbsp;m nad mórskej hładźinu w hornjołužiskej pahórčinje. Hač do lěta 1968 bě Mjedźojz samostatna gmejna z wjesnym dźělom Brězyšćom.

## Geografija
Susodne wjeski su Nowe Spytecy (gmejna Hodźij) na sewjeru, Cokow na wuchodźe, k Dobruši-Husce słušaca Kosarnja zady železnicy na juhu, Brězyšćo na zapadźe a Karlecy na sewjerozapadźe.

Michał Rostok naliči 1887 slědowace serbske ležownostne mjena: Pastwišća, Žabjacy hatk, Šibjeńčna hora, Šibjeńčny hat, Dołhi hat, Wrjosowe hory, Pola Tunicha (po mužu, kotryž je sebi tam žiwjenje wzał), Na Burjecach, Lorencec hatki, Pola złamanej hrjebje, Pola Hegi, Na ladach, W Trjebjenach, W liščich jamach, Marijny hatk, Zeleny doł, Kruwjacy puć, Młynski pućik, Podewsu, Wuhon, Bejerjec łuže, Papruš, Hadlerje, Babina, Rólnik.

## Stawizny
Prěnje historiske naspomnjenje jako *Medewicz* je z lěta 1362. Znajmjeńša ze 16. lětstotka bě wjes knježe sydło.

W lěće 1884 měješe wjes po Mukowej statistice 146 wobydlerjow, mjez nimi 119 Serbow (82 %). Dźensa njesłuša Mjedźojz k oficielnemu serbskemu sydlenskemu rumej.

Křesćanscy Mjedźojženjo přewažnje su protestanća a přisłušeja Hušćanskej wosadźe.

## Wosobiny
* Max Sperling (1878–1952) – blidar, rězbar intarsijow, rodźeny w Mjedźojzu

## Žórła
Brězyšćo

**Brězyšćo** (prjedy serbsce tež *Byrkerod*;  *Birkenrode*) je wjes na juhu hornjołužiskeho wokrjesa Budyšin. Słuša wot lěta 1968 ke gmejnje Zemicy-Tumicy a leži při wuchodnej kromje Tumic we wysokosći wot 239 metrow nad mórskej hładźinu na prawym boku hornjeho běha Čornicy. Bě ze starodawna wjesny dźěl Mjedźojza.

## Geografija
Susodne wjeski su Karlecy na sewjerowuchodźe, Mjedźojz na wuchodźe, Zemicy na juhozapadźe a Tumicy na zapadźe.

Michał Rostok naliči 1887 slědowace serbske ležownostne mjena: Kšibjeńčny hat, Kšibjeńčna hora, Čerwjenonoslowska hora, Wutołčanska hora, Knježniska hora, Kloštyrska hora, Tumičanska hora, Tři stopy na jenym kamjenju *(=die 3 Stühle)*.

## Stawizny
Sydlišćo załoži so poměrnje pozdźe a wobsteješe w lěće 1783 hakle z jednaće chěžkarskich domjacnosćow. Ležownostne knjejstwo wukonješe w 19. lětstotku ryćerkubło Huska-Mjedźojz.

### Wobydlerstwo
W lěće 1884 měješe wjes po Mukowej statistice 140 wobydlerjow, z kotrychž běchu 50 Serbow (36 %).

Křesćanscy Brězyšćenjo su přewažnje protestanća a přisłušeja Hušćanskej wosadźe.

## Žórła


## Wotkaz
Čerwjene Noslicy

**Čerwjene Noslicy** ( *Rothnaußlitz*) su wjes  na juhu hornjołužiskeho wokrjesa Budyšin. Słušeja wot lěta 1994 ke gmejnje Zemicy-Tumicy a leža mjez 220 a 236&nbsp;m nad mórskej hładźinu při hornim běhu Čornicy. Hač do lěta 1994 běchu Čerwjene Noslicy samostatna gmejna z Karlecami, Chanecami a Počaplicami jako wjesnymi dźělemi.

## Geografija
Susodne wjeski su Chanecy na sewjeru, k Hodźijej słušace Nowe Spytecy na wuchodźe, Karlecy na juhu, Wjelkowy na juhozapadźe a Počaplicy na sewjerozapadźe.

### Ležownostne mjena
Michał Rostok naliči 1887 slědowace serbske ležownostne mjena: Dreždźanske hona, W šlahach, Korčmarske polo, Zady piwarnje, Pola Karlsdorfa, Cyhelnske polo, Při ćelacej łucy, Strónje, Rězak, Kamjeńtna łuka, Karlsdorfska łuka, Młynska łuka, Hrodowska łuka, Rofic hat, Pod polami, Cyhelnski hat, Wulki hat, Róžowy hat, Dubiski hat, Pola strónje, Bałcar, Šibjeńčna hora, Lěs pola Karlsdorfa, Čorny hat, Pola čorneho hata, Ćelaca łuka, Dźěłošća, Zahončk, Gmejny.

## Stawizny

Sydlerskostawiznisce su Čerwjene Noslicy rozšěrjeny kulowc. Prěnje pisomne naspomnjenje jako sydło knjezow *Wilrich* a *Dytherich von Nussedlicz*  pochadźa z lěta 1352. Wjesne mjeno je wotwodźenka ze serbšćiny a woznamjenjenja „nowe sydlišćo“. Ležownostne knjejstwo wukonješe přez lětstotki ryćerkubło we wsy samej.

### Wobydlerstwo
W lěće 1884 měješe wjes po Mukowej statistice 221 wobydlerjow, mjez nimi 197 Serbow (89 %). Arnošt Černik ličeše 1956 jenož hišće 7 % wobydlerstwa gmejny jako Serbow. Dźensa leži wjes zwonka oficielneho serbskeho sydlenskeho ruma.

Křesćanscy Čerwjenonosličenjo přewažnje su protestanća a přisłušeja Hodźijskej wosadźe. W lěće 1925 bě wot cyłkownje 389 wobydlerjow 382 ewangelskich a pjeć katolskich.


## Žórła


## Wotkaz
Chanecy

**Chanecy** ( *Cannewitz*) su wjeska  na juhu hornjołužiskeho wokrjesa Budyšin. Słušeja wot lěta 1994 ke gmejnje Zemicy-Tumicy a leža mjez 220 a 240&nbsp;m nad mórskej hładźinu při Slěbornej wodźe. Hač do lěta 1936 běchu Chanecy samostatna gmejna a po tym najprjedy wjesny dźěl Čerwjenych Noslic.

## Geografija
Susodne wjeski su do Hodźija słušace Lutyjecy a Spytecy na sewjeru a wuchodźe, Čerwjene Noslicy na juhu a Počaplicy na zapadźe.

Michał Rostok naliči 1887 slědowace serbske ležownostne mjena: Babina, Bloha (na Blohach), Droholina, Gelnowa, Šije (Šijach), Třepjelca, Wrjósk, Kanečanski doł, W nuhłach, W mrokach, Sekera, Na křižu, W dubinach, W pjeńčkach, W strónjach, W Kunowach (w Kulowach).

## Stawizny
Sydlerskostawiznisce su Chanecy kulowc. Prěnje historiske naspomnjenje jako *villula Chanowiz* je hižo z lěta 1222, stare hrodźišćo mjez Chanecami a Spytecami pak je hišće starše. Znajmjeńša z 13. lětstotka bě wjes tež knježe sydło.

W lěće 1884 měješe wjes po Mukowej statistice 80 wobydlerjow, mjez nimi 70 Serbow (88 %). Arnošt Černik ličeše 1956 hišće 38 % wobydlerstwa jako Serbow. Dźensa leži wjeska zwonka oficielneho serbskeho sydlenskeho ruma.

Křesćanscy Chanečenjo su přewažnje protestanća a přisłušeja Hodźijskej wosadźe.

## Žórła


## Wotkaz
Stachow

**Stachow** ( *Stacha*) je wjes  na juhu hornjołužiskeho wokrjesa Budyšin. Słuša wot lěta 1994 ke gmejnje Zemicy-Tumicy a leži mjez 280 a 290 m nad mórskej hładźinu na wyšinje mjez dolinomaj Klóšterskeje a Slěborneje wody. Hač do lěta 1936 bě Stachow samostatna gmejna a po tym najprjedy dźěl gmejny Palow-Stachow.

## Geografija
Susodne wjeski su Lutyjecy (gmejna Hodźij) na sewjerowuchodźe, Počaplicy na juhowuchodźe, Wjelkowy na juhu, Palow na juhozapadźe a k Porchowej słušace Ledźborecy na sewjerozapadźe. Sewjernje Stachowa rozpřestrěwa so Tuchorski lěs.

### Ležownostne mjena
Michał Rostok naliči 1887 slědowace serbske ležownostne mjena: Prosće, Pola Nowych Počaplic, Dołki, Łupnje, Na jasnach, Wišonki, Pola Wosyka, Na horje, Pola Ledźborc, Pola wětrnika, Pola Palowa, Na Babinach, Woklonc.

## Stawizny
Prěnje historiske naspomnjenje jako *Nicze Stachow* je z lěta 1374. Znajmjeńša ze 17. lětstotka bě wjes tež z knježim sydłom.

W lěće 1884 měješe wjes po Mukowej statistice 303 wobydlerjow, wot tych 125 Serbow (41 %).

Křesćanscy Stachowčenjo přewažnje su protestanća a přisłušeja z lěta 1811 Palowskej wosadźe.

## Žórła
Njezdašecy

**Njezdašecy** ( *Nedaschütz*) su wjeska  wosrjedź wuchodosakskeho wokrjesa Budyšin, kotraž słuša wot 1994 k Hodźijskej gmejnje. Njezdašecy leža w Hornjej Łužicy.

## Geografija
Njezdašecy leža w Hornjołužiskich honach něhdźe jědnaće kilometrow zapadnje Budyšina a něhdźe tři kilometry sewjerozapadnje gmejnskeho centruma Hodźija. Wjeska leži mjez 180–200&nbsp;m nad mórskej hładźinu při Čornicy, kotraž tu přez wudrjeńcu Njezdaščanskeje skały ćeče. Susodne wjeski su Koblicy a Běčicy na sewjeru, Darin na wuchodźe, Mała Praha na juhu, Lutyjecy na juhozapadźe a Dobranecy na zapadźe.

Njedaloko wsy nadeńdźetej so Kobličanske a Dobrančanske hrodźišćo.

### Ležownostne mjena
Michał Rostok naliči 1887 slědowace serbske ležownostne mjena: Třepjelcy, Lisanje, Kšibjeńca, Wotrow, Šprycy, Klinc, Wisata štrunca (=stróńca), Wrótna jabłoń, Jegerjec doły, Chimjelec wódnik, Winowa hora, Pola brězycy, Šibjeńčna hora, Błósk, Zahon, Kałońca, Pola ławki, Zahórki, Mała łučka, Wulki klin, Sucha łuka, Nowina, Wotryw.

## Stawizny

Sydlišćo je ze stawizniskeho wida kulowc. Prěnje historiske naspomnjenje jako knježe sydło *Nedaswicz* pochadźa z lěta 1317. Kaž Hodźij njesłušachu Njezdašecy do Hornjołužiskeho markhrabinstwa, ale běchu jako prjedawše wobsydstwo Mišnjanskich biskopow hižo wot 1559 dźěl sakskeho kurwjerchowstwa.

Hač do lěta 1936 běchu Njezdašecy samostatna gmejna z Małej Prahu jako wjesny dźěl. Po tym přisłušachu ke Koblicam a wot lěta 1994 k Hodźijej.

W lěće 1884 měješe wjeska po Mukowej statistice 201 wobydlerjow, mjez nimi 181 Serbow (90 %).

Křesćanscy Njezdašenjo su přewažnje protestanća a přisłušeja Hodźijskej wosadźe.

## Wosobiny
* Joachim Leonhardi (1636–1712) – farar w Delnim Wujězdźe a Łuću
* Korla Awgust Fiedler (1835–1917) – wučer, pěsnjer, hudźbnik a kulturny prócowar; w Njezdašecach narodźeny

## Žórła


## Wotkaz
Počaplicy

**Počaplicy** ( *Pottschapplitz*, prjedy tež *Potschaplitz*) su wjeska  na juhu hornjołužiskeho wokrjesa Budyšin. Słušeja wot lěta 1994 ke gmejnje Zemicy-Tumicy a leža 253&nbsp;m nad mórskej hładźinu pod Stachowom. Hač do lěta 1936 běchu Počaplicy samostatna gmejna a po tym najprjedy wjesny dźěl Čerwjenych Noslic.

## Geografija
Susodne wjeski su do Hodźijskeje gmejny słušace Lutyjecy na sewjerowuchodźe, Chanecy na wuchodźe, Čerwjene Noslicy na juhowuchodźe, Wjelkowy na juhu a Stachow na zapadźe.

Michał Rostok naliči 1887 slědowace serbske ležownostne mjena: Na krótkim, Na šěrokim, Pola Lutojec, Pola Spytec, Pola Wjelkow.

## Stawizny
Sydlerskostawiznisce su Počaplicy rozšěrjeny kulowc. Prěnje historiske naspomnjenje jako *Puczaplicz* je z lěta 1374 abo 1382. Znajmjeńša ze 16. lětstotka bě wjes tež z knježim sydłom.

### Wobydlerstwo a rěč
W lěće 1884 měješe wjes po Mukowej statistice 114 wobydlerjow, mjez nimi 100 Serbow (88 %). Dźensa leži wjeska zwonka oficielneho serbskeho sydlenskeho ruma.

Křesćanscy Počapličenjo přewažnje su protestanća a přisłušeja Hodźijskej wosadźe.

## Žórła


## Wotkaz
Cannewitz

**Cannewitz** je pomjenowanje:

* wsy w gmejnje Malešecy w Budyskim wokrjesu, hlej Skanecy
* wsy w gmejnje Pančicy-Kukow w Budyskim wokrjesu, hlej Kanecy
* wsy w gmejnje Zemicy-Tumicy w Budyskim wokrjesu, hlej Chanecy
Charkiw

**Charkiw** (, ) je druhe najwjetše město Ukrainy. Leži w Charkiwskej oblasći něhdźe 400 kilometrow wuchodnje Kijewa a něhdźe 70 kilometrow juhozapadnje Bjelgoroda, blisko sewjerowuchodneje kromy stata, njedaloko hranicy mjez Ukrainu a Ruskej federaciju.  

Ma nimale jedyn a poł miliona wobydlerjow a přestrjeń někak tři sta kwadratnych kilometrow.

Sydlišćo je so w lěće 1552 prěni raz naspomniło a ma wot lěta 1669 měšćanske prawa.

## Žórła


## Literatura
* Charków // Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich. — Warszawa : Filip Sulimierski i Władysław Walewski, 1880. — T. I : Aa — Dereneczna.— S. 543—546.

## Wotkaz
Dnipro

**Dnipro** ( *Дніпро* a  *Днепр*; do 1926 /*Katerynoslaw*, /*Jekaterinoslaw*; 1926–2016 **Dnipropetrowsk**) je wulkoměsto w Dnipropetrowskej oblasći na Ukrainje. Leži při Dnjeprje blisko srjedźišća kraja něhdźe 480 kilometrow juhowuchodnje Kijewa.

Ma nimale milion wobydlerjow a je po Kijewje a Charkiwje třeće najwjetše město Ukrainy. 

Sydlišćo je so w lěće 1776 załožiło.

## Žórła


## Literatura
* Днiпропетровськ// Енциклопедія історії України : у 10 т. / редкол.: В. А. Смолій (голова) та ін. ; Інститут історії України НАН України. — К. : Наук. думка, 2004. — Т. 2 : Г — Д. — С. 413. — ISBN 966-00-0405-2.
* Днiпропетровськ//  Енциклопедія сучасної України : у 30 т. / ред. кол. І. М. Дзюба [та ін.] ; НАН України, НТШ, Координаційне бюро енциклопедії сучасної України НАН України. — К., 2003¬–2016. — ISBN 944-02-3354-X.

## Wotkaz
Kralowc (Sakska Šwica)

**Kralowc** (němsce *Königstein*) je małe město při Łobju w sakskim wokrjesu Sakska Šwica-Wuchodne Rudne hory. Ma wokoło 2.200 wobydlerjow a leži we wysokosći 212 metrow nad mórskej hładźinu.

## Stawizny
Prěnje historiske naspomnjenje je z lěta 1233.

## Měšćanske dźěle
Kralowc dźěli so do 3 měšćanskich dźělow.
* Königstein
* Leupoldishain
* Pfaffendorf

## Žórła


## Wotkazaj

*
Königstein

**Königstein** je:
* Königstein – město w Sakskej, hlej Kralowc (Sakska Šwica)
** Königstein (twjerdźizna) – twjerdźizna nad městom
* Königstein im Taunus – město w Hessenskej
* Königstein (Bayerska) – město w Bayerskej
Irkutsk

**Irkutsk** () je wulkoměsto w aziskim dźělu Ruskej federaciji. Leži w Sibirskej při rěce Angara něhdźe pjeć tysac kilometrow wuchodnje Moskwy, ruskeje stolicy. Ma wjace hač poł miliona wobydlerjow a je tam wuznamne dwórnišćo Transsibirskeje železnicy. Irkutsk je zarjadniske sydło oblasće ze samsnym mjenom.

Sydlišćo je so w lěće 1661 jako kozakske zepěranišćo *Jandašskij ostrog* załožiło a ma wot lěta 1686 měšćanske prawa.

## Literatura
* Иркутск// // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона: в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1890—1907.

## Žórło


## Wotkazaj

* Oficielne webstrony
Sewastopol

**Sewastopol** ( a  *Севастополь*) je najwjetše město na połkupje Krim a zdobom wuznamny přistaw při Čornym morju. 

Město je so po ruskim wobsadźenju Krima w lěće 1783 na městnje staršeho tatarskeho sydlišća załožiło a leži w juhozapadźe połkupy při kromje Krimowych horin. Sewastopol je domjacy přistaw a hłowne zepěranišćo ruskeje Čornomórskeje floty a hač do lěta 2014 tež ukrainskeje mariny.

Wot měrca 2014 słuša město de facto jako federalny subjekt k Ruskej, po mjezynarodnym prawje je dale dźěl Ukrainy. Ruske zarjadnistwo na połkupje njeje mjezynarodnje připóznate.

## Wotkaz
Klóšterska hora

**Klóšterska hora** abo **Pinč** () je hora w Hornjej Łužicy. Ma wysokosć 394 metrow nad mórskej hładźinu a słuša k Zapadołužiskej pahórčinje. Leži w Budyskim wokrjesu mjez gmejnomaj Zemicy-Tumicy a Smělna-Póckowy. Wokoło Klóšterskeje hory ćeče rěčka Čornica.

## Nóžki
Kralowc

**Kralowc** (wot 1946 /*Kaliningrad*, do 1946 němsce *Königsberg*,  *Královec*,  *Królewiec*) je město w Kaliningradskej oblasći, eksklawje Ruskeje federacije, ležacej při brjoze Baltiskeho morja mjez Pólskej a Litawskej. Wulkoměsto z něhdźe 420 tysac wobydlerjemi leži nad rěku Pregoła *(Pregel)*.

## Stawizny
Sydlišćo je so w lěće 1255 wot čěskeho krala Přemysła Otakara II. załožiło, zwotkelž ma tež swoje tradicionelne mjeno.

Mjeno Kaliningrad je nowe, runje tak kaž najwjetši dźěl města sameho: Historiske pruske město , stolica Wuchodneje Pruskeje, bu w Druhej swětowej wójnje do wulkeje měry zničene. Wobchowali a zdźěla wobnowili su so mjez druhim tachantska cyrkej z rownišćom Immanuela Kanta, někotre měšćanske wrota a bydlenske twarjenja předewšěm w předměstach.

Město nosy wot 4. julija 1946 oficielnje mjeno komunistiskeho statnika Michaila Kalinina, kiž žanežkuli zwiski z městom njeměješe.

## Žórła


## Wotkaz
Kreolska rěč

**Kreolska rěč** ( *creole*,  *créole*,  *criollo* "domoródny") je (něhdyši) pidźin, kotryž je so z maćeršćinu rěčneho zhromadźenstwa stał. Nimo toho je swójsku gramatiku wuwił a słowoskład rosće.

## Hlej tež
* tokpisinšćina (w Papuwa-Nowej Gineji)
* bislamšćina (we Vanuatuwje)
* kreolšćina (na Jamaice)

## Žórło
* Helmut Glück: Metzler Lexikon Sprache, ISBN 3-476-00937-8, strona 344
Pidźin

**Pidźin** (tež **pidźinowa rěč**,  *Pidginsprache*) je rěč z redukowanej gramatiku a wobmjezowanym słowoskładom, kotraž nastanje přez rěčny kontakt. Tež tohodla wustupuje tendenca k wopisowanjam a metafram. Pidźiny maja tež zjednorjeny fonologiski system.

Pidźiny bazuja na wšelakich rěčach, předewšěm europskich. Wone nastanu přez rěčny kontakt mjez ludźimi rozdźělneje rěče. Při tym njejsu same žane maćeršćiny. Jeli nastanje z pidźina přez daledaće do přichodneje generacije maćeršćina, mjenuje so tuta kreolska rěč.

## Žórła
* Helmut Glück: Metzler Lexikon Sprache, ISBN 3-476-00937-8, strona 468