open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Yann Tiersen

**Guillaume Yann Tiersen** (* 23. junija 1970 w Bresće, Francoska) je francoski hudźbnik a komponist.

## Diskografija

* 1995 - La valse des monstres
* 1996 - Rue des cascades
* 1998 - Le phare
* 1999 - Tout est calme
* 1999 - Black session 
* 2001 - L'absente
* 2001 - Le fabuleux destin d'Amélie Poulain (filmowa hudźba)
* 2002 - C'était ici *(live und best of)*
* 2003 - Good bye, Lenin! (filmowa hudźba)
* 2003 - 3 titres inédits au profit de la FIDH 
* 2004 - Yann Tiersen & Shannon Wright
* 2005 - Les Retrouvailles
* 2006 - On Tour

## Wotkaz
* yanntiersen.com
Olympia (film)

**Olympia** je dwudźělny dokumentarny film němskeje režiserki Leni Riefenstahl z lěta 1938, kotryž słužeše hłownje nacionalsocialistiskej propagandźe. Film wobsteji z dweju dźělow – *Fest der Völker* (serbsce *swjedźeń ludow*) a *Fest der Schönheit* (serbsce *swjedźeń rjanosće*).
Koralička

**Koralička** (*Corallorrhiza*) je ród ze swójby  orchidejowych rostlinow  (*Orchidaceae*). 

## Družiny
Wobsahuje sćěhowace družiny:

## Noty


## Eksterne wotkazy
Trojodripkata koralička

**Trojodripkata koralička** (*Corallorrhiza trifida*) je rostlina ze swójby  orchidejowych rostlinow (*Orchidaceae*). 

## Wopisanje
Trojodripkata koralička je trajne zelo, kotrež docpěwa wysokosć wot 8 hač 25 cm.

Stołpik je nahi, nažołć zeleny hač brunočerwjeny.

Nimaja zelene łopjena, ale šupiznowe łopješka.

Kćěje wot meje hač julija. Kćenja docpěwaja wulkosć wot 0,5 hač 1 cm. Nimaja wotrohu. Šěsć kćenjowych łopješkow je wuske a docpěwa dołhosć wot 3 hač 6 mm. Hubka je tupa, njerozdźělena abo słabje třilapata a běła z wuhorbjenymi, čerwjenymi dypkami a smužkami. Wostatne łopješka su nažołć zelene, zwonka často brune.

Rostlina nima žadyn chlorofyl abo  ma jenož tróšku chlorofyla. Ale tež korjenje faluja. Tuž, so wot hribow žiwi, kotrychž nitki do mjasneje, koralojteje spódnjeje wóski zadobudźeja. 

## Stejnišćo
Rosće w mochowych šmrěkowych a jědlowych lěsach. Preferuje skerje kisałe, stuchłe pódy. Potrjebuje sćiny a wysoku włóžnotu powětra. 

## Rozšěrjenje
Rostlina je w sewjernej a srjedźnej Europje rozšěrjena, při čimž tež w Alpach, Pyrenejach, Apeninach a hornach balkanskeje połskupiny wustupuje.

## Noty


## Žórła
* Schauer - Caspari: Pflanzenführer für unterwegs, ISBN 978-3-8354-0354-3, 2. nakład, 2008, strona 348 
* Spohn, Aichele, Golte-Bechtle, Spohn: Was blüht denn da? Kosmos Naturführer (2008), ISBN 978-3-440-11379-0, strona 384 
* Brankačk, Jurij: Wobrazowy słownik hornjoserbskich rostlinskich mjenow na CD ROM. Rěčny centrum WITAJ, wudaće za serbske šule. Budyšin 2005. 
* Kubát, K. (Hlavní editor): Klíč ke květeně České republiky. Academia, Praha (2002)
* Lajnert, Jan: Rostlinske mjena. Serbske. Němske. Łaćanske. Rjadowane po přirodnym systemje. Volk und Wissen Volkseigener Verlag Berlin  (1954)
* Rězak, Filip: Němsko-serbski wšowědny słownik hornjołužiskeje rěče. Donnerhak, Budyšin (1920)

## Eksterne wotkazy
Kukawka

**Kukawka** (*Gymnadenia*) je ród ze swójby  orchidejowych rostlinow  (*Orchidaceae*). 

Wobsahuje sćěhowace družiny:

# *[[Gymnadenia archiducis-joannis]]* (Teppner & E.Klein) Teppner & E.Klein, Phyton (Horn) 38: 222 (1998). 
# *[[Gymnadenia austriaca]]* (Teppner & E.Klein) P.Delforge, Naturalistes Belges 79: 254 (1998). 
# *[[Gymnadenia bicornis]]* Tang & K.Y.Lang, Acta Phytotax. Sin. 16(4): 126 (1978). 
# *[[Gymnadenia borealis]]* (Druce) R.M.Bateman, Pridgeon & M.W.Chase, Lindleyana 12: 130 (1997). 
# *[[Gymnadenia buschmanniae]]* (Teppner & Ster) Teppner & E.Klein, Phyton (Horn) 38: 222 (1998). 
# *[[Gymnadenia carpatica]]* (Zapal.) Teppner & E.Klein, Phyton (Horn) 38: 221 (1998). 
# *[[Gymnadenia conopsea]]* (L.) R.Br. in W.T.Aiton, Hortus Kew. 5: 191 (1813). wulka kukawka
# *[[Gymnadenia corneliana]]* (Beauverd) Teppner & E.Klein, Phyton (Horn) 38: 221 (1998). 
# *[[Gymnadenia crassinervis]]* Finet, Rev. Gén. Bot. 13: 514 (1902). 
# *[[Gymnadenia cucullata]]* čapkata kukawka
# *[[Gymnadenia dolomitensis]]* Teppner & E.Klein, Phyton (Horn) 38: 233 (1998). 
# *[[Gymnadenia emeiensis]]* K.Y.Lang, Acta Phytotax. Sin. 20: 182 (1982). 
# *[[Gymnadenia frivaldii]]* Hampe ex Griseb., Spic. Fl. Rumel. 2: 363 (1846). 
# *[[Gymnadenia gabasiana]]* (Teppner & E.Klein) Teppner & E.Klein, Phyton (Horn) 38: 221 (1998). 
# *[[Gymnadenia lithopolitanica]]* (Ravnik) Teppner & E.Klein, Phyton (Horn) 38: 221 (1998). 
# *[[Gymnadenia micro]]* Gymnadenia (Kraenzl.) Schltr., Repert. Spec. Nov. Regni Veg. 16: 282 (1919). 
# *[[Gymnadenia nigra]]* (L.) Rchb.f., Bonplandia (Hannover) 4: 321 (1856). 
# *[[Gymnadenia odoratissima]]* (L.) Rich., De Orchid. Eur.: 35 (1817). wonjata kukawka
# *[[Gymnadenia orchidis]]* Lindl., Gen. Sp. Orchid. Pl.: 278 (1835). 
# *[[Gymnadenia rhellicani]]* (Teppner & E.Klein) Teppner & E.Klein, Phyton (Horn) 38: 221 (1998). 
# *[[Gymnadenia rubra]]* Wettst., Ber. Deutsch. Bot. Ges. 7: 312 (1889). 
# *[[Gymnadenia stiriaca]]* (Rech.) Teppner & E.Klein, Phyton (Horn) 38: 222 (1998). 
# *[[Gymnadenia taquetii]]* Schltr., Repert. Spec. Nov. Regni Veg. 16: 281 (1919). 
# *[[Gymnadenia widderi]]* (Teppner & E.Klein) Teppner & E.Klein, Phyton (Horn) 38: 222 (1998). 

## Nóžki


## Eksterne wotkazy
Kózlica

**Kózlica** (*Goodyera*) je ród ze swójby orchidejowych rostlinow (Orchidaceae). Wobsahuje sćěhowace družiny:

*** łažata kózlica (*Goodyera repens*)
Wonjata kukawka

**Wonjata kukawka** (*Gymnadenia odoratissima*) je rostlina ze swójby  orchidejowych rostlinow  (*Orchidaceae*). 

## Wopis
Wonjata kukawka je trajne zelo, kotrež docpěwa wysokosć wot 15 hač 30 cm.

Stołpik je ćeńki.

Łopjena su nimale trawojte a docpěwaja šěrokosć wot jenož 2 hač do 7 cm. Wone so w nalěće jewja.

### Kćenja
Kćěje wot junija hač do julija. Róžojte, swětłolila abo rědšo běłe kćenja kaž wanilja wonja, docpěwaja šěrokosć wot 0,7 hač do 1,2 cm a steja hač po wósomdźesaćoch we wuskim kwětnistwje. Hubka docpěwa šěrokosć wot 3 hač do 5 mm a je třilapata abo njerozdźělena. Wotroha je maksimalnje tak dołha kaž płódnik a tróšku dele křiwjena.

## Stejnišćo
Rosće w chójnowych lěsach, w dźěratych kerčinach, na zwisach a na wapnitych łuhojtych łukach.

## Rozšěrjenje

## Wužiwanje

## Nóžki


## Žórła
* Spohn, Aichele, Golte-Bechtle, Spohn: Was blüht denn da? Kosmos Naturführer (2008), ISBN 978-3-440-11379-0, strona 104 
* Brankačk, Jurij: Wobrazowy słownik hornjoserbskich rostlinskich mjenow na CD ROM. Rěčny centrum WITAJ, wudaće za serbske šule. Budyšin 2005. 
* Kubát, K. (Hlavní editor): Klíč ke květeně České republiky. Academia, Praha (2002)
* Lajnert, Jan: Rostlinske mjena. Serbske. Němske. Łaćanske. Rjadowane po přirodnym systemje. Volk und Wissen Volkseigener Verlag Berlin  (1954)
* Rězak, Filip: Němsko-serbski wšowědny słownik hornjołužiskeje rěče. Donnerhak, Budyšin (1920)

## Eksterne wotkazy
Wulka kukawka

**Wulka kukawka** (*Gymnadenia conopsea*) je rostlina ze swójby  orchidejowych rostlinow (*Orchidaceae*). 

## Wopis
Wulka kukawka je trajne zelo, kotrež docpěwa wysokosć wot 25 hač 60 cm.

Łopjena su lancetojte a docpěwaja šěrokosć wot 1 hač 4 cm a dołhosć wot 10 hač 25 cm. Wone zrunanje steja.

### Kćenja
Kćěje wot meje hač do awgusta. Jara wonjace, róžojte hač róžolila, rědko běłe kćenja docpěwaja šěrokosć wot 1 hač do 1,5 cm a steja w cylindriskej, hač wjace 15 cm dołhej kłosy. Jich jara ćeńka, dele křiwjena wotroha docpěwa dołhosć wot 1 hač do 2 cm a je nimale dwójce tak dołha kaž płódnik. Hubka je šěrša hač dołha a njese 3 jejkojte, tupe jenak dołhe kónčki. Bóčne přikrywnej łopješce stej owalnej a docpěwatej dołhosć wot 5 hač 6 cm.

## Stejnišćo
Rosće na łuhojtych łukach, na płonych a žórłowych tymjenjach, na wapnowych suchich trawnikach a w swětłych lěsach.

## Rozšěrjenje
Rostlina je w nimale cyłej Europje rozšěrjena.

## Wužiwanje

## Podobna družina
*Wonjata kukawka (*Gymnadenia odoratissima*) ma krótšu wotrohu.

## Nóžki


## Žórła
* Schauer - Caspari: Pflanzenführer für unterwegs, ISBN 978-3-8354-0354-3, 2. nakład, 2008, strona 226 
* Spohn, Aichele, Golte-Bechtle, Spohn: Was blüht denn da? Kosmos Naturführer (2008), ISBN 978-3-440-11379-0, strona 104 
* Brankačk, Jurij: Wobrazowy słownik hornjoserbskich rostlinskich mjenow na CD ROM. Rěčny centrum WITAJ, wudaće za serbske šule. Budyšin 2005. 
* Kubát, K. (Hlavní editor): Klíč ke květeně České republiky. Academia, Praha (2002)
* Lajnert, Jan: Rostlinske mjena. Serbske. Němske. Łaćanske. Rjadowane po přirodnym systemje. Volk und Wissen Volkseigener Verlag Berlin  (1954)
* Rězak, Filip: Němsko-serbski wšowědny słownik hornjołužiskeje rěče. Donnerhak, Budyšin (1920)

## Eksterne wotkazy
Kukawka (Pseudorchis)

**Kukawka** (*Pseudorchis*) je ród ze swójby  orchidejowych rostlinow  (*Orchidaceae*).

Wobsahuje sćěhowace družiny:

* naběl kukawka (*Pseudorchis albida*)

## Eksterne wotkazy
Njebródka

**Njebródka** (*Epipogium*) je ród ze swójby orchidejowych rostlinow (*Orchidaceae*).

## Synonymy
* *Ceratopsis* Lindl.
* *Epipogon* S. G. Gmel.,orth. var.
* *Galera* Blume
* *Podanthera* Wight

## Družiny
Wobsahuje sćěhowace družiny:

* *Epipogium aphyllum* Swartz 1814 bjezłopjenata njebródka
* *[[Epipogium dentilabellum]]* Ohtani & S.Suzuki
* *[[Epipogium gmelinii]]* Rich. 
* *[[Epipogium guilfoylei]]* Benth. 
* *[[Epipogium indicum]]* H.J.Chowdhery, G.D.Pal & G.S.Giri
* *[[Epipogium japonicum]]* Makino
* *[[Epipogium nutans]]* Rchb.f. 
* *[[Epipogium poneranthum]]* Fukuy.
* *[[Epipogium roseum]]* (D.Don) Lindl. (1857) 
* *[[Epipogium sessanum]]* S.N.Hegde & A.N.Rao
* *[[Epipogium sinicum]]* Tso
* *[[Epipogium tuberosum]]* Duthie 

## Nóžki
Bjezłopjenata njebródka

**Bjezłopjenata njebródka** (*Epipogium aphyllum*) je rostlina ze swójby  orchidejowych rostlinow (*Orchidaceae*). 

## Wopis
Bjezłopjenata njebródka je trajne zelo, kotrež docpěwa wysokosć wot 10 hač do 20 cm. Rostlina njewobsahuje chlorofyl a je žołtojta hač bruna a horjeka purpur přeběžana.

Pjenk je mjasny a rozhałuzowany.

Stołpik je rołkojty a njese małko šupiznowych łopješkow.

### Kćenja
Kćěje wot julija hač do awgusta. Nošne łopješka su owalne, ćeńke a běłojte. 2-4 kćenja su blědožołte a čerwjenojće smužkate a steja w dołhich kićach. Wone bananojće wonja a docpěwaja wulkosć wot něhdźe 2 cm. Kćenjowe łopješka su rozepěrace, wusko-lancetojte a docpěwaja dołhosć wot 10 hač do 14 mm. Hubka je horje měrjena a njese na spódku dwě bóčnej, kulowatej wotrězkaj. Jeje srjedźna lapa je owalna a na kromje kudźerjata.

### Płody
Płody hižo za čas kćěwa zrawja.

## Stejnišćo
Rosće w mochojtych jehlinowych a lisćowych měšanych lěsach. Preferuje čerstwe, w prawym měrje kisałe, humusowe pódy. Wona tež rosće na hnijacym drjewje.

## Rozšěrjenje
Rostlina je w sewjernej a srjedźnej Europje rozšěrjena, při čimž w juhu w horinach (Pyreneje, Alpy, Apeniny a Olymp) wustupuje.

## Wužiwanje

## Nóžki


## Žórła
* Schauer - Caspari: Pflanzenführer für unterwegs, ISBN 978-3-8354-0354-3, 2. nakład, 2008, strona 224 
* Spohn, Aichele, Golte-Bechtle, Spohn: Was blüht denn da? Kosmos Naturführer (2008), ISBN 978-3-440-11379-0, strona 378 
* Brankačk, Jurij: Wobrazowy słownik hornjoserbskich rostlinskich mjenow na CD ROM. Rěčny centrum WITAJ, wudaće za serbske šule. Budyšin 2005. 
* Kubát, K. (Hlavní editor): Klíč ke květeně České republiky. Academia, Praha (2002)
* Lajnert, Jan: Rostlinske mjena. Serbske. Němske. Łaćanske. Rjadowane po přirodnym systemje. Volk und Wissen Volkseigener Verlag Berlin  (1954)
* Rězak, Filip: Němsko-serbski wšowědny słownik hornjołužiskeje rěče. Donnerhak, Budyšin (1920)

## Eksterne wotkazy
Čapkata kukawka

**Čapkata kukawka** (*Neottianthe cucullata* (L.) Schltr. (1919), syn. *Gymnadenia cucullata*) je rostlina ze swójby  orchidejowych rostlinow 
(*Orchidaceae*).

## Synonymy
**Coeloglossum alpinum* Schur 1851; 
**Coeloglossum purpureum* Schur 1866; 
**Gymnadenia calcicola* W.W.Sm. 1914; 
**Gymnadenia cucullata* (L.) Rich. 1817; 
**Gymnadenia cucullata* var. *maculata* Nakai & Kitag. 1934; 
**Gymnadenia monophylla* Ames & Schltr. 1919; 
**Gymnadenia pseudodiphylax* Kraenzl. 1905; 
**Gymnadenia scabrilinguis* Kraenzl. 1905; 
**Himantoglossum cucullatum* (L.) Rchb. 1830; 
**Neottianthe cucullata* f. *albiflora* P.Y.Fu1995; 
**Neottianthe calcicola* (W.W.Sm.) Schltr. 1924; 
**Neottianthe cucullata* var. *calcicola* (W.W.Sm.) Soó 1929; 
**Neottianthe maculata* (Nakai & Kitag.) Nakai & Kitag. 1936; 
**Neottianthe monophylla* (Ames & Schltr.) Schltr. 1919; 
**Neottianthe pseudodiphylax* (Kraenzl.) Schltr. 1919; 
**Orchis cucullata* L.1753 

## Wopis

## Stejnišćo

## Rozšěrjenje

## Wužiwanje

## Nóžki


## Žórła
* Aichele, D., Golte-Bechtle, M.: Was blüht denn da: Wildwachsende Blütenpflanzen Mitteleuropas. Kosmos Naturführer (1997)
* Brankačk, Jurij: Wobrazowy słownik hornjoserbskich rostlinskich mjenow na CD ROM. Rěčny centrum WITAJ, wudaće za serbske šule. Budyšin 2005. 
* Kubát, K. (Hlavní editor): Klíč ke květeně České republiky. Academia, Praha (2002)
* Lajnert, Jan: Rostlinske mjena. Serbske. Němske. Łaćanske. Rjadowane po přirodnym systemje. Volk und Wissen Volkseigener Verlag Berlin  (1954)
* Rězak, Filip: Němsko-serbski wšowědny słownik hornjołužiskeje rěče. Donnerhak, Budyšin (1920)

## Eksterne wotkazy

*Fota, Wědomostne mjeno ''Neottianthe cucullata'' 
*Fota, Wědomostne mjeno ''Neottianthe cucullata'' 
*Fota, Wědomostne mjeno ''Neottianthe cucullata'' 
*Lisćina někotrych orchidejowych družinow z wědomostnym mjenom ''Neottianthe cucullata'' 
*Lisćina wohroženych družinow Ruskeje
Orchija

**Orchija** (*Ophrys*) je ród ze swójby  orchidejowych rostlinow  (Orchidaceae). 

Wobsahuje sćěhowace družiny:

* čmjełowa orchija (*Ophrys holoserica*)
* mała pawkowa orchija (*Ophrys araneola*)
* muchowa orchija (*Ophrys insectifera*)
* pawkowa orchija (*Ophrys sphegodes*)
* pčołaca orchija (*Ophrys apifera*)

## Eksterne wotkazy
Čmjełowa orchija

**Čmjełowa orchija** (*Ophrys holoserica*) je rostlina ze swójby  orchidejowych rostlinow (*Orchidaceae*). 

## Wopisanje
Čmjełowa orchija je trajne zelo, kotrež docpěwa wysokosć wot 15 hač 30 cm.

Na spódku dwě hač šěsć dołhojtych łopjenow steji, mjeztym zo wyše toho dwě hač tři  łopjena steja.

Kćěje wot meje hač junija. Čumpate kwětnistwo wobsteji z dweju hač dźesać kćenjow. Bruna hubka ze žołtym mustrom je njerozdźělena, wjelbowana, somotowje kosmata, nimale štyriróžkata, podoba zadnje ćěło čmjeły a docpěwa šěrokosć wot 14 hač 20 mm. Dalše kćenjowe łopješka su owalne, róžojte abo běłojte, maja zeleny srjedźny nerw a docpěwaja dołhosć wot 10 hač 15 mm. Znutřkowne kćenjowe łopješka su třiróžkate. 

## Stejnišćo
Rosće na suchich łukach, połsuchich trawnikacha a w lěsnych swětlinach. Preferuje w prawej měrje suche, wapnite pódy na swětłych, w lěću ćopłych, w nazymje miłych stejnišćach.

## Rozšěrjenje
Rostlina je w srjedźnej a južnej Europje rozšěrjena.

## Podobna družina
* Pčołaca orchija (*Ophrys apifera*) ma třilapatu hubku, kotrejež přiwiski su dozady zhibnjene.

## Žórła
* Schauer - Caspari: Pflanzenführer für unterwegs, ISBN 978-3-8354-0354-3, 2. nakład, 2008, strona 224, 346 , pod wědomostnym mjenom *Ophrys holosericea*
* Spohn, Aichele, Golte-Bechtle, Spohn: Was blüht denn da? Kosmos Naturführer (2008), ISBN 978-3-440-11379-0, 382 , pod wědomostnym mjenom *Ophrys holoserica* a ze synonymomaj *O. archnites* (L.) Reichard, *O. fuciflora* (F.W.Schmidt) Moench) 
* Brankačk, Jurij: Wobrazowy słownik hornjoserbskich rostlinskich mjenow na CD ROM. Rěčny centrum WITAJ, wudaće za serbske šule. Budyšin 2005. 
* Kubát, K. (Hlavní editor): Klíč ke květeně České republiky. Academia, Praha (2002)
* Lajnert, Jan: Rostlinske mjena. Serbske. Němske. Łaćanske. Rjadowane po přirodnym systemje. Volk und Wissen Volkseigener Verlag Berlin  (1954)
* Rězak, Filip: Němsko-serbski wšowědny słownik hornjołužiskeje rěče. Donnerhak, Budyšin (1920)

## Eksterne wotkazy
Muchowa orchija

**Muchowa orchija** (*Ophrys insectifera*) je rostlina ze swójby  orchidejowych rostlinow  (*Orchidaceae*). 

## Wopisanje

Muchowa orchija je trajne zelo, kotrež docpěje wysokosć wot 15 hač 40cm.

Stołpik je ćeńki a nazeleń žołty a njese deleka 3 hač 5 lancetojtych łopjenow a horjeka 1 hač 2  łopjenow. 

Kćěje wot meje hač junija. Kćenja docpěje dołhosć wot 1,2 hač 1,8 cm a nimaja ćerń. Maja formu muchi a steja po dwěmaj hač po dźesaćoch w kwětnistwje. Zwonkowne kćenjowe łopješka su owalne, zelenojte a docpěja dołhosć wot 5 hač 8 mm, mjeztym zo dwě bóčnej, znutřkownej łopješce stej nitkojtej a čerwjenobrunej. Hubka je purpurowobruna, somotowa z wulkim, šěrym blečkom, třilapata, dwójce tak dołha kaž šěroka, ale njenjese přiwisk.

## Stejnišćo
Rosće na suchich trawnikach,  suchich chójnowych lěsach. Ma radšo w prawej měrje suche, wapnite, čumpate pódy. 

## Rozšěrjenje
Rostlina je w nimale cyłej Europje rozšěrjena, při čimž sewjernje hač do Irskeje, Šotiskeje a južnje hač do sewjerneje Španiskeje a srjedźneje Italskeje wustupuje.

## Synonym
* *O. muscifera* Huds.

## Žórła
* Schauer - Caspari: Pflanzenführer für unterwegs, ISBN 978-3-8354-0354-3, 2. nakład, 2008, strona 224 
* Spohn, Aichele, Golte-Bechtle, Spohn: Was blüht denn da? Kosmos Naturführer (2008), ISBN 978-3-440-11379-0, strona 380 
* Brankačk, Jurij: Wobrazowy słownik hornjoserbskich rostlinskich mjenow na CD ROM. Rěčny centrum WITAJ, wudaće za serbske šule. Budyšin 2005. 
* Kubát, K. (Hlavní editor): Klíč ke květeně České republiky. Academia, Praha (2002)
* Lajnert, Jan: Rostlinske mjena. Serbske. Němske. Łaćanske. Rjadowane po přirodnym systemje. Volk und Wissen Volkseigener Verlag Berlin  (1954)
* Rězak, Filip: Němsko-serbski wšowědny słownik hornjołužiskeje rěče. Donnerhak, Budyšin (1920)
Pčołaca orchija

**Pčołaca orchija** (*Ophrys apifera*) je rostlina ze swójby  orchidejowych rostlinow (*Orchidaceae*). 

## Wopisanje

Pčołaca orchija je trajne zelo, kotrež docpěwa wysokosć wot 20 hač 40 cm.

Kćěje wot meje hač junija. Kćenja steja po dwěmaj hač po dźewjećoch w čumpatych kwětnistwach. Hubka je třilapata, wjelbowana, somotowje kosmata, docpěwa dołhosć wot 7 hač 12 mm a njese małke wotwodźěte přiwiski. Srjedźna lapa hubki je ćmowobruna, swětło mustrowana. Wostatne kćenjowe łopješka su běłojte, róžojte abo purpurowe. 

Kćenja sančki insektow napodobnjuja.

## Stejnišćo
Rosće na ćopłych suchich trawnikach, połsuchich trawnikach, w swětłych dubowych, chójnowy lěsach.

## Rozšěrjenje

## Podobna družina
* Čmjełowa orchija (*Ophrys holoserica*) ma njerozdźělenu hubku, kotrejež přiwiski su doprědka zhibnjene.

## Žórła
* Spohn, Aichele, Golte-Bechtle, Spohn: Was blüht denn da? Kosmos Naturführer (2008), ISBN 978-3-440-11379-0, strona 382 
* Brankačk, Jurij: Wobrazowy słownik hornjoserbskich rostlinskich mjenow na CD ROM. Rěčny centrum WITAJ, wudaće za serbske šule. Budyšin 2005. 
* Kubát, K. (Hlavní editor): Klíč ke květeně České republiky. Academia, Praha (2002)
* Lajnert, Jan: Rostlinske mjena. Serbske. Němske. Łaćanske. Rjadowane po přirodnym systemje. Volk und Wissen Volkseigener Verlag Berlin  (1954)
* Rězak, Filip: Němsko-serbski wšowědny słownik hornjołužiskeje rěče. Donnerhak, Budyšin (1920)

## Eksterne wotkazy
Phalaenopsis

**Phalaenopsis** (*Phalaenopsis*) je ród ze swójby orchidejowych rostlinow (Orchidaceae). Wobsahuje wokoło 100 družinow tropiskich orchidejow.
Pawkowa orchija

**Pawkowa orchija** (*Ophrys sphegodes*) je rostlina ze swójby  orchidejowych rostlinow (*Orchidaceae*). 

## Synonym
* *O. araneifera* Huds.

## Wopisanje
Pawkowa orchija je trajne zelo, kotrež docpěwa wysokosć wot 15 hač 40 cm.

Łopjena su brunojće zelene.

Kćěje wot apryla hač meje. Hubka je wjelbowana, somotowje kosmata, čerwjenobruna, njese H-formowy, módry muster, docpěwa dołhosć wot 9 hač 14 mm, je njerozdźělena abo słabje třidźělna, ale njenjese přiwisk. Tři zwonkowne kćenjowe łopješka su žołtozelene. Dwě znutřkownej kćenjowej łopješce stej wusko-lancetojtej, zelenožołtej hač brunojće žołtej.

## Stejnišćo
Rosće na ćopłych, suchich łukach, w swětłych kerčinach a w swětłych chójnowych lěsach.

## Rozšěrjenje
Rostlina je w srjedźnej a južnej Europje rozšěrjena.

## Podobna družina
* Mała pawkowa orchija (*Ophrys araneola*) ma jenož 5-9 mm dołhu hubku, kotraž jasnu žołtu kromu njese. Dwě znutřkownej kćenjowej łopješce stej swětłozelenej. Kćěje něhdźe dwě njedźeli zašo.

## Žórła
* Schauer - Caspari: Pflanzenführer für unterwegs, ISBN 978-3-8354-0354-3, 2. nakład, 2008, strona 224 
* Spohn, Aichele, Golte-Bechtle, Spohn: Was blüht denn da? Kosmos Naturführer (2008), ISBN 978-3-440-11379-0, strona 382 
* Brankačk, Jurij: Wobrazowy słownik hornjoserbskich rostlinskich mjenow na CD ROM. Rěčny centrum WITAJ, wudaće za serbske šule. Budyšin 2005. 
* Kubát, K. (Hlavní editor): Klíč ke květeně České republiky. Academia, Praha (2002)
* Lajnert, Jan: Rostlinske mjena. Serbske. Němske. Łaćanske. Rjadowane po přirodnym systemje. Volk und Wissen Volkseigener Verlag Berlin  (1954)
* Rězak, Filip: Němsko-serbski wšowědny słownik hornjołužiskeje rěče. Donnerhak, Budyšin (1920)

## Wotkazy
Pihawka

**Pihawka** (*Orchis*) je ród ze swójby  orchidejowych rostlinow (*Orchidaceae*). 

Wobsahuje sćěhowace družiny:

* bahorowa pihawka (*Orchis purpurea*)
* blěda pihawka (*Orchis pallens*)
* łuhowa pihawka (*Orchis palustris*)
* mała pihawka (*Orchis morio*)
* muska pihawka (*Orchis mascula*)
* nahłownicojta pihawka (*Orchis militaris*)
* smažna pihawka (*Orchis ustulata*)
* smjerdźaca pihawka (*Orchis coriophora*) 
* třizubikata pihawka (*Orchis tridentata*)
* zapadna pihawka (*Orchis simia*)

## Nóžki


## Eksterne wotkazy
Nahłownicojta pihawka

**Nahłownicojta pihawka** (*Orchis militaris*) je rostlina ze swójby  orchidejowych rostlinow  (*Orchidaceae*). 

## Wopis

Nahłownicojta pihawka je trajne zelo, kotrež docpěwa wysokosć wot 25 hač 45 (50) cm.

### Łopjena
Delnje łopjena su wusko owalne a wótre a docpěwaja dołhosć wot 5 hač 15 cm. 

### Kćenja
Kćěje wot meje hač junija. Kćenja steja po dwacećoch hač po pjećdźesatoch w cylindriskej kłosu. Hubka docpěwa dołhosć wot 10 hač 15 mm a je lila hač běła a hłuboko lapata, při čimž jeje kónčki docpěwaja šěrokosć wot 3,5 mm. Wotroha je dele měrjena. Nahłownik je blědźe róžojty hač šěry a znutřka čerwjenje žiłkaty.

## Stejnišćo
Rosće na wapnitych suchich trawnikach, w ćopłych mjezach, na skłoninach, tymjenjatych łukach, w rěčnych łučinach a swětłych kerčinach. Preferuje wapnite, humusowe pódy.

## Rozšěrjenje
Rostlina je w nimale cyłej Europje, sewjernje hač do južneje Šwedskeje rozšěrjena.

## Wužiwanje

## Nóžki


## Žórła
* Schauer - Caspari: Pflanzenführer für unterwegs, ISBN 978-3-8354-0354-3, 2. nakład, 2008, strona 230 
* Spohn, Aichele, Golte-Bechtle, Spohn: Was blüht denn da? Kosmos Naturführer (2008), ISBN 978-3-440-11379-0, strona 108 
* Brankačk, Jurij: Wobrazowy słownik hornjoserbskich rostlinskich mjenow na CD ROM. Rěčny centrum WITAJ, wudaće za serbske šule. Budyšin 2005. 
* Kubát, K. (Hlavní editor): Klíč ke květeně České republiky. Academia, Praha (2002)
* Lajnert, Jan: Rostlinske mjena. Serbske. Němske. Łaćanske. Rjadowane po přirodnym systemje. Volk und Wissen Volkseigener Verlag Berlin  (1954)
* Rězak, Filip: Němsko-serbski wšowědny słownik hornjołužiskeje rěče. Donnerhak, Budyšin (1920)

## Eksterne wotkazy
Smjerdźaca pihawka

**Smjerdźaca pihawka** (*Orchis coriophora*) je rostlina ze swójby  orchidejowych rostlinow (*Orchidaceae*). Dalše serbske ludowe mjeno je **šćónica**.

## Wopis

## Stejnišćo

## Rozšěrjenje

## Wužiwanje

## Nóžki


## Žórła

## Eksterne wotkazy
Pihawka (Limodorum)

**Pihawka** (*Limodorum*) je róḋ ze swójby orchidejowych rostlinow (*Orchidaceae*). 

Wobsahuje sćěhowace družiny:

* fijałkowa pihawka (*Limodorum abortivum*)
* *Limodorum brulloi* Bartolo & Pulv.
* *Limodorum rubriflorum* Bartolo & Pulv.
* *Limodorum trabutianum* Batt.

## Eksterne wotkazy
Fijałkowa pihawka

**Fijałkowa pihawka** (*Limodorum abortivum*) je rostlina ze swójby  orchidejowych rostlinow (*Orchidaceae*).

## Wopisanje
Fijałkowa pihawka je trajne zelo, kotrež docpěje wysokosć wot 20 hač 50 cm. Nima chlorofyl.

Stołpik je woclomódry hač mutnowioletny. 

Łopjena su šupiznojte.

Kćěje wot meje hač julija. Wioletne, zrunane kćenja steja po štyrjoch hač po wosmjoch w 30 cm dołhim, čumpatym kwětnistwje a docpěja wočinjene šěrokosć wot 4 hač 5 cm. Wotroha je dele naměrjena a docpěje dołhosć wot 15 hač 25 mm. Kćenjowe łopješka su helmojće hromadu chilene. Hubka je jejkojta a na kromje zubata.

## Stejnišćo
Rosće w ćopłych chójnowych a měšanych lěsach a na połsuchich trawnikach. Ma radšo bazowe pódy.

## Rozšěrjenje
Rostlina je w južnej Němskej, Awstriskej, južnej Europje rozšěrjena.

## Žórła
* Schauer - Caspari: Pflanzenführer für unterwegs, ISBN 978-3-8354-0354-3, 2. nakład, 2008, strona 300 
* Spohn, Aichele, Golte-Bechtle, Spohn: Was blüht denn da? Kosmos Naturführer (2008), ISBN 978-3-440-11379-0, strona 248 
* Brankačk, Jurij: Wobrazowy słownik hornjoserbskich rostlinskich mjenow na CD ROM. Rěčny centrum WITAJ, wudaće za serbske šule. Budyšin 2005. 
* Kubát, K. (Hlavní editor): Klíč ke květeně České republiky. Academia, Praha (2002)
* Lajnert, Jan: Rostlinske mjena. Serbske. Němske. Łaćanske. Rjadowane po přirodnym systemje. Volk und Wissen Volkseigener Verlag Berlin  (1954)
* Rězak, Filip: Němsko-serbski wšowědny słownik hornjołužiskeje rěče. Donnerhak, Budyšin (1920)

## Eksterne wotkazy

*
Pihawka (Traunsteinera)

**Pihawka** (*Traunsteinera* Rchb. (1842)) je ród ze swójby orchidejowych rostlinow (*Orchidaceae*). 

Wobsahuje sćěhowace družiny:

* kulojta pihawka (*Traunsteinera globosa*)
* *[[Traunsteinera sphaerica]]* (M. Bieb.) Schltr. (1928)
Kulojta pihawka

**Kulojta pihawka** (*Traunsteinera globosa*) je rostlina ze swójby  orchidejowych rostlinow (*Orchidaceae*).

## Wopisanje
Kulojta pihawka je trajne zelo, kotrež docpěwa wysokosć wot 30 hač 60 cm.

### Łopjena
Łopjena su proste, zrunane, namódreń zelene, wosebje w delnim dźělu stołpika.

### Kćenja
Kćěje wot junija hač julija. 30-80 bałdrijanojće wonjacych, róžojtych, rědko běłych, kćenjow steji w kulojtym hač wótro-kehelojtym, hustym kwětnistwje a docpěwa šěrokosć wot 1 cm. Kćenjowe łopješka njesu dołhe kónčki a su najprjedy helmojće hromadu nygace a pozdźišo zwónčkojće wotstejace. Wotroha je dele zhibnjena. Hubka je třiškałobowa a ćmowopurpurowje dypkata.

## Stejnišćo
Rosće na wapnowych suchich trawnikach alpskich srjedźnych horinow, na wotewrjenych hórskich łukach Alpow. Preferuje čerstwe, bazowe, zwjetša wapnite, čumpate kamjentne a hlinjane pódy.

## Rozšěrjenje
Rostlina je w horinach srjedźneje a južneje Europy rozšěrjena.

## Žórła
* Schauer - Caspari: Pflanzenführer für unterwegs, ISBN 978-3-8354-0354-3, 2. nakład, 2008, strona 226 
* Spohn, Aichele, Golte-Bechtle, Spohn: Was blüht denn da? Kosmos Naturführer (2008), ISBN 978-3-440-11379-0, strona 104 
* Brankačk, Jurij: Wobrazowy słownik hornjoserbskich rostlinskich mjenow na CD ROM. Rěčny centrum WITAJ, wudaće za serbske šule. Budyšin 2005. 
* Kubát, K. (Hlavní editor): Klíč ke květeně České republiky. Academia, Praha (2002)
* Lajnert, Jan: Rostlinske mjena. Serbske. Němske. Łaćanske. Rjadowane po přirodnym systemje. Volk und Wissen Volkseigener Verlag Berlin  (1954)
* Rězak, Filip: Němsko-serbski wšowědny słownik hornjołužiskeje rěče. Donnerhak, Budyšin (1920)

## Eksterne wotkazy
Ptačulinka

**Ptačulinka** (*Cephalanthera*) je ród ze swójby  orchidejowych rostlinow (*Orchidaceae*). Dalše serbske mjeno je jarmjowka. 

Wobsahuje sćěhowace družiny:

* čerwjena ptačulinka (*Cephalanthera rubra*)
* mječikojta ptačulinka (*Cephalanthera longifolia*)
* wulka ptačulinka (*Cephalanthera damasonium*)
Čerwjena ptačulinka

**Čerwjena ptačulinka** (*Cephalanthera rubra*) je rostlina ze swójby  orchidejowych rostlinow (*Orchidaceae*).

## Wopisanje
Čerwjena ptačulinka je trajne zelo, kotrež docpěwa wysokosć wot 30 hač 50 cm.

Łopjena su lancetojte a wobhrodźa stołpik. 

Kćěje wot junija hač julija. Čerwjenolila abo cěmnoróžojte, bjezwotrohowe Kćenja steja w čumpatym kwětnistwje. Kćenjowe łopješka su wótre, hromadu chilace abo wotwodźane. Huba docpěwa dołhosć wot 20 mm a ma žołtobrune podołhostne wobkromy.  

Kćena bu wot  (*Chelostoma*) wopróšene. 

## Stejnišćo
Rosće w bukowych a dubowych lěsach, swětłych jehlinowych naměšanych lěsach. Preferuje wapnite pódy na chłódkojtych abo połchłódkojtych, ćoplišich stejnišćach. 

## Rozšěrjenje

## Wužiwanje
## Žórła
* Spohn, Aichele, Golte-Bechtle, Spohn: Was blüht denn da? Kosmos Naturführer (2008), ISBN 978-3-440-11379-0, strona 102
* Brankačk, Jurij: Wobrazowy słownik hornjoserbskich rostlinskich mjenow na CD ROM. Rěčny centrum WITAJ, wudaće za serbske šule. Budyšin 2005. 
* Kubát, K. (Hlavní editor): Klíč ke květeně České republiky. Academia, Praha (2002)
* Lajnert, Jan: Rostlinske mjena. Serbske. Němske. Łaćanske. Rjadowane po přirodnym systemje. Volk und Wissen Volkseigener Verlag Berlin  (1954)
* Rězak, Filip: Němsko-serbski wšowědny słownik hornjołužiskeje rěče. Donnerhak, Budyšin (1920)
Mječikojta ptačulinka

**Mječikojta ptačulinka** (*Cephalanthera longifolia*)je rostlina ze swójby  orchidejowych rostlinow (*Orchidaceae*).

## Wopisanje
Mječikojta ptačulinka je trajne zelo, kotrež docpěwa wysokosć wot 15 hač 45 cm.

Stołpik njese 7 hač 10 zwjetša dwurynčkowje přirjadowanych łopjenow.

Kćěje wot meje hač junija. Kćenja docpěwaja dołhosć wot něhdźe 2 cm a maja zestajene kćenjowe łopješka. Woni tworja dołhe kwětnistwo, kotrež móže wobsteji z wjace hač 30 orchidejowych kćenjow. Huba ma 4 hač 7 oranžočerwjenych podołhostnych wobkromow.  

## Stejnišćo
Rosće w lěsach a kerčinach. Preferuje bazojte, často małowapnite, w prawym měrje kisałe pódy na połchłódkojtych, suchoćopłych stejnišćach.  

## Rozšěrjenje

## Wužiwanje
## Žórła
* Spohn, Aichele, Golte-Bechtle, Spohn: Was blüht denn da? Kosmos Naturführer (2008), ISBN 978-3-440-11379-0, strona 194
* Brankačk, Jurij: Wobrazowy słownik hornjoserbskich rostlinskich mjenow na CD ROM. Rěčny centrum WITAJ, wudaće za serbske šule. Budyšin 2005. 
* Kubát, K. (Hlavní editor): Klíč ke květeně České republiky. Academia, Praha (2002)
* Lajnert, Jan: Rostlinske mjena. Serbske. Němske. Łaćanske. Rjadowane po přirodnym systemje. Volk und Wissen Volkseigener Verlag Berlin  (1954)
* Rězak, Filip: Němsko-serbski wšowědny słownik hornjołužiskeje rěče. Donnerhak, Budyšin (1920)
Smalnička

**Smalnička** (*Nigritella*) je ród ze swójby  orchidejowych rostlinow  (Orchidaceae). 

## Družiny
Wobsahuje sćěhowace družiny:

* boranowa smalnička (*Nigritella widderi*)
* čerwjena smalnička (*Nigritella rubra*)
* čorna smalnička (*Nigritella nigra*)
* rhellicanowa smalnička (*Nigritella rhellicani*)
Stawač

**Stawač** (*Epipactis*) je ród ze swójby  orchidejowych rostlinow  (*Orchidaceae*).

Wobsahuje sćěhowace družiny:

* běły stawač (*Epipactis palustris*)
* brunočerwjeny stawač (*Epipactis atrorubens*)
* fijałkowy stawač (*Epipactis purpurata*)
* greuterowy stawač (*Epipactis greuteri*)
* krótkołopjenaty stawač (*Epipactis distans*)
* łobjowy stawač (*Epipactis albensis*)
* łopješkaty stawač (*Epipactis microphylla*)
* muellerowy stawač (*Epipactis muelleri*)
* picnjoski stawač (*Epipactis peitzii*)
* šěroki stawač (*Epipactis helleborine*)
* šwižny stawač (*Epipactis confusa*)
* wuskohubičkaty stawač (*Epipactis leptochila*)
* zelenokwětny stawač (*Epipactis phyllanthes*)
Běły stawač

**Běły stawač** (*Epipactis palustris*) je rostlina ze swójby  orchidejowych rostlinow (*Orchidaceae*).

## Wopis

Běły stawač je trajne zelo, kotrež docpěje wysokosć wot 30 hač 50cm.

Łopjena su lancetojte a dlěše hač stołpikowe segmenty. 

Kćěje wot junija hač awgusta. Ma orchidejowe kćenja, ale bjez ćernja. Zwonkowne kćenjowe łopješka su brunojte. Huby su dwudźělene a běłe a docpěja dołhosć wot 10 hač 13 cm, mjeztym zadni dźěl je škličkojty ze čerwjenymi žiłkami. Kćenja docpěje wulkosć wot 2 hač 3cm a su njewonjate.

## Stejnišćo
Rosće w  niłkich bahnach, bahnojtych łukach a bahnišćach. Ma radšo wapnojte, bahnojte pódy. 

## Rozšěrjenje

## Wužiwanje

## Žórła
* Spohn, Aichele, Golte-Bechtle, Spohn: Was blüht denn da? Kosmos Naturführer (2008), ISBN 978-3-440-11379-0, strona 102 
* Brankačk, Jurij: Wobrazowy słownik hornjoserbskich rostlinskich mjenow na CD ROM. Rěčny centrum WITAJ, wudaće za serbske šule. Budyšin 2005. 
* Kubát, K. (Hlavní editor): Klíč ke květeně České republiky. Academia, Praha (2002)
* Lajnert, Jan: Rostlinske mjena. Serbske. Němske. Łaćanske. Rjadowane po přirodnym systemje. Volk und Wissen Volkseigener Verlag Berlin  (1954)
* Rězak, Filip: Němsko-serbski wšowědny słownik hornjołužiskeje rěče. Donnerhak, Budyšin (1920)

## Eksterne wotkazy
Brunočerwjeny stawač

**Brunočerwjeny stawač** (*Epipactis atrorubens*) je rostlina ze swójby  orchidejowych rostlinow  (*Orchidaceae*).

## Wopisanje
Brunočerwjeny stawač je trajne zelo, kotrež docpěwa wysokosć wot 30 hač 60 cm.

Stołpik je čerwjenojty, horjeka móškojće kosmaty.

Łopjena su dwurynčkojće přirjadowane, lancetojte abo jejkolancetojte a dlěše hač stołpikowe čłony a deleka často čerwjenowioletne. 

Kćěje wot junija hač awgusta. Po wanili wonjace, lochko nygace kćenja docpěwaja wulkosć wot něhdźe 1,5 cm. Kćenjowe łopješka su ćomnopurpurne. Hubka je dwurozdźělna. Zwonkowne tři kćenjowe łopješka su lancetojte a docpěwaja dołhosć wot 6 hač 8 mm. Znutřkowne kćenjowe łopješka su swětliše. 

## Stejnišćo
Rosće we swětłych lěsach, kerčinach a na lěsnych kromach. Preferuje suche, zwjetša wapnite, malowutkate, ćopłe pódy w połsćinje.

## Rozšěrjenje
Rostlina je w nimale cyłej Europje rozšěrjena.

## Žórła
* Schauer - Caspari: Pflanzenführer für unterwegs, ISBN 978-3-8354-0354-3, 2. nakład, 2008, strona 344 
* Spohn, Aichele, Golte-Bechtle, Spohn: Was blüht denn da? Kosmos Naturführer (2008), ISBN 978-3-440-11379-0, strona 102 
* Brankačk, Jurij: Wobrazowy słownik hornjoserbskich rostlinskich mjenow na CD ROM. Rěčny centrum WITAJ, wudaće za serbske šule. Budyšin 2005. 
* Kubát, K. (Hlavní editor): Klíč ke květeně České republiky. Academia, Praha (2002)
* Lajnert, Jan: Rostlinske mjena. Serbske. Němske. Łaćanske. Rjadowane po přirodnym systemje. Volk und Wissen Volkseigener Verlag Berlin  (1954)
* Rězak, Filip: Němsko-serbski wšowědny słownik hornjołužiskeje rěče. Donnerhak, Budyšin (1920)
MDR

**MDR** (skrótšenka za *Mitteldeutscher Rundfunk*, Srjedźoněmski rozhłós) je němski zjawnoprawniski rozhłosowy wustaw z rezidencu w Lipsku. Wón zastaruje zwjazkowe kraje Saksku, Saksko-Anhaltsku a Durinsku. MDR wusyła tež hornjoserbski telewizijny magacin Wuhladko.

Srjedźoněmski rozhłós je so 1992 załožił a je čłon ARD.

## Wotkaz
* webstrona MDR z medijateku (němsce)
Štomowa orchideja

**Štomowa orchideja** (*Dendrobium*) je ród ze swójby  orchidejowych rostlinow (*Orchidaceae*). 

Wobsahuje sćěhowace družiny:

* zažna štomowa orchideja (*Dendrobium moniliforme*)

## Eksterne wotkazy
Wanilija

**Wanilija** (*Vanilla*) je ród tropiskich a subtropiskich rostlinskich družinow ze swójby  orchidejowych rostlinow (*Orchidaceae*).

Wobsahuje 110 družinow, napřikład sćěhowace družiny:

* prawa wanilija (*Vanilla planifolia*)

## Nóžki


## Eksterne wotkazy
Wjertulka

**Wjertulka** (*Spiranthes*) je ród ze swójby  orchidejowych rostlinow  (*Orchidaceae*). 

Wobsahuje sćěhowace družiny:

* chinska wjertulka (*Spiranthes sinensis*)
* lěćna wjertulka (*Spiranthes aestivalis*)
* nazymska wjertulka (*Spiranthes spiralis*)

## Noty


## Eksterne wotkazy
Wótromudka

**Wótromudka** (*Anacamptis*) je ród ze swójby  orchidejowych rostlinow  (Orchidaceae). Wobsahuje sćěhowace družiny:

*** pyramidowa wótromudka (*Anacamptis pyramidalis*)
Pyramidowa wótromudka

**Pyramidowa wótromudka** (*Anacamptis pyramidalis*) je rostlina ze swójby  orchidejowych rostlinow (*Orchidaceae*).

## Wopisanje

Pyramidowa wótromudka je trajne zelo, kotrež docpěwa wysokosć wot 25 hač do 50 cm.

Łopjena steja zdźěla w spódnjeje rozeće zdźěla na stołpiku.

Kćěje wot junija hač do julija. Kćenja steja w prjedy wótrych, třiróžkatych, hustych kłóskach, kotrež so pozdźišo stanu cylindriske. Wone su swěćo kaminočerwjene abo róžojte a na bokach běłe a docpěwaja šěrokosć wot 1 hač do 1,5 cm. Jich hubka je třidźělna bjez mustra, ma dwě lajsće a nitkojtu wotrohu. Kwětnistwo docpěwa dołhosć wot 4 hač do 8 cm.

## Stejnišćo
Rosće na suchich trawnikach, mjezach, skłoninach a ćopłych zwisach. Preferuje w prawej měrje suche, wapnite pódy na ćoplišich stejnišćach. 

## Rozšěrjenje

## Wužiwanje
## Žórła
* Spohn, Aichele, Golte-Bechtle, Spohn: Was blüht denn da? Kosmos Naturführer (2008), ISBN 978-3-440-11379-0, strona 106
* Brankačk, Jurij: Wobrazowy słownik hornjoserbskich rostlinskich mjenow na CD ROM. Rěčny centrum WITAJ, wudaće za serbske šule. Budyšin 2005. 
* Kubát, K. (Hlavní editor): Klíč ke květeně České republiky. Academia, Praha (2002)
* Lajnert, Jan: Rostlinske mjena. Serbske. Němske. Łaćanske. Rjadowane po přirodnym systemje. Volk und Wissen Volkseigener Verlag Berlin  (1954)
* Rězak, Filip: Němsko-serbski wšowědny słownik hornjołužiskeje rěče. Donnerhak, Budyšin (1920)
Zelena dutyčka

**Zelena dutyčka** je rostlina ze swójby  orchidejowych rostlinow  (łaćonsce: *Coeloglossum viride*, Orchidaceae). Dalše serbske ludowe mjeno je zelena wumjowka. Mjeno wumjenjowka je zmylk pola Lajnerta (1954), Lajnert pisa w registru wumjowka ale na stronje 34 mylnje wumjenjowka. Wšě druhe žórła pokazuja na mjeno dutyčka a wumjowka.
## Wopisanje

## Stejnišćo

## Rozšěrjenje

## Wužiwanje
### Žórła
* Aichele, D., Golte-Bechtle, M.: Was blüht denn da: Wildwachsende Blütenpflanzen Mitteleuropas. Kosmos Naturführer (1997)
* Brankačk, Jurij: Wobrazowy słownik hornjoserbskich rostlinskich mjenow na CD ROM. Rěčny centrum WITAJ, wudaće za serbske šule. Budyšin 2005. 
* Kubát, K. (Hlavní editor): Klíč ke květeně České republiky. Academia, Praha (2002)
* Lajnert, Jan: Rostlinske mjena. Serbske. Němske. Łaćanske. Rjadowane po přirodnym systemje. Volk und Wissen Volkseigener Verlag Berlin  (1954)
* Rězak, Filip: Němsko-serbski wšowědny słownik hornjołužiskeje rěče. Donnerhak, Budyšin (1920)
Wutlik

**Wutlik** (*Hammarbya*) je ród ze swójby orchidejowych rostlinow (Orchidaceae). Wobsahuje sćěhowace družiny:

*** bahnowy wutlik (*Hammarbya paludosa*)
Bahnowy wutlik

**Bahnowy wutlik** (*Hammarbya paludosa*) je rostlina ze swójby  orchidejowych rostlinow (*Orchidaceae*). 

## Wopisanje
Bahnowy wutlik je trajne zelo, kotrež docpěwa wysokosć wot 5 hač 20 cm.

Rostlina njese 2 hač 3 owalne łopjena, kotrež rozdźělnu wysokosć maja. Na kónčku hornjeho łopjena so małe lehnjenske pupki wuwiwaja, kotrež wotpadaja a k nowym rostlinam dorostu. 

Kćěje wot julija hač awgusta. Huba je mała a łžičkojće pohłubšena, dele pokaza a wotrohu nima. Dalše kćenjowe łopješka su třiróžkate. Delnje łopješko jako huba wupada.

## Stejnišćo
Rosće na wysokich bahnach a mjeztymny bahnach. Preferuje mokre, po prawej měrje wutkate, po prawej měrje kisałe, pochate pódy.  

## Rozšěrjenje

## Wužiwanje
## Žórła
* Spohn, Aichele, Golte-Bechtle, Spohn: Was blüht denn da? Kosmos Naturführer (2008), ISBN 978-3-440-11379-0, strona 384
* Brankačk, Jurij: Wobrazowy słownik hornjoserbskich rostlinskich mjenow na CD ROM. Rěčny centrum WITAJ, wudaće za serbske šule. Budyšin 2005. 
* Kubát, K. (Hlavní editor): Klíč ke květeně České republiky. Academia, Praha (2002)
* Lajnert, Jan: Rostlinske mjena. Serbske. Němske. Łaćanske. Rjadowane po přirodnym systemje. Volk und Wissen Volkseigener Verlag Berlin  (1954)
* Rězak, Filip: Němsko-serbski wšowědny słownik hornjołužiskeje rěče. Donnerhak, Budyšin (1920)
Lěćna wjertulka

**Lěćna wjertulka** (*Spiranthes aestivalis*) je rostlina ze swójby  orchidejowych rostlinow (*Orchidaceae*).

## Wopisanje
Lěćna wjertulka docpěje wysokosć wot 10 hač 30 cm.

Stołpik njese na spódku wusko-lancetojte, nažołć zelene, syćožiłkowe, 6-10 cm dołhe łopjena. Stołpikowe łopjena su šupiznojte.

Kćěje w juliju. Běłe a zelenojće žitate, derje wonjace Kćenja su kaž šruby přirjadowane a steja w čumpatej kłosy. Nošne łopješka su lancetojte. Kćenjowe łopješka docpěja dołhosć wot 4 hač 6 mm. Hubka je dołhojće-jejkojta, prědku kružkojće rozšěrjena a na kromje karbowana.

## Stejnišćo
Rosće na wapnitych płonych tymjenjach.

## Rozšěrjenje
Rostlina je w srjedźnej a južnej Europje rozšěrjena.

## Wužiwanje

## Nóžki


## Žórła
* Schauer - Caspari: Pflanzenführer für unterwegs, ISBN 978-3-8354-0354-3, 2. nakład, 2008, strona 70 
* Spohn, Aichele, Golte-Bechtle, Spohn: Was blüht denn da? Kosmos Naturführer (2008), ISBN 978-3-440-11379-0, strona 378 , jako podobna družina *Sommer-Drehwurz* (Spiranthes aestivalis*) pod hesłom *Herbst-Drehwurz* (*Spiranthes spiralis'')
* Brankačk, Jurij: Wobrazowy słownik hornjoserbskich rostlinskich mjenow na CD ROM. Rěčny centrum WITAJ, wudaće za serbske šule. Budyšin 2005. 
* Kubát, K. (Hlavní editor): Klíč ke květeně České republiky. Academia, Praha (2002)
* Lajnert, Jan: Rostlinske mjena. Serbske. Němske. Łaćanske. Rjadowane po přirodnym systemje. Volk und Wissen Volkseigener Verlag Berlin  (1954)
* Rězak, Filip: Němsko-serbski wšowědny słownik hornjołužiskeje rěče. Donnerhak, Budyšin (1920)

## Eksterne wotkazy

*
Palmowe paproće

**Palmowe paproće** (*Cycadaceae*) su swójba symjencowych rostlinow (*Spermatophyta*). 

Wobsahuje sćěhowace rody:

* palmowy paproć (*Cycas*) 
** armstrongowy palmowy paproć (*Cycas armstrongii*)
** japanski palmowy paproć (*Cycas revoluta*)
** zakuleny palmowy paproć (*Cycas circinalis*)
Nazymska wjertulka

**Nazymska wjertulka** (*Spiranthes spiralis*) je rostlina ze swójby  orchidejowych rostlinow  (*Orchidaceae*).

## Wopisanje
Nazymska wjertulka je trajne zelo, kotrež docpěje wysokosć wot 7 hač 25 cm.

Łopjena steja w husto na pódźe ležacej rozeće pódla stołpika a su eliptiske. 

Kćěje wot awgusta hač do oktobra. Njese 13 hač 30 waniljojće wonjacych, nazeleń běłych orchidejowych kćenjow bjez ćernja. Kćenja docpěja wulkosć wot 6 hač 10 mm a steja we wuskich, zwjetša witoschódojće wjerćanym kwětnistwje. 

## Stejnišćo
Rosće na suchich pastwach, wosebje wowčich pastwach. Ma radšo bazowe, zwjetša małowapnate pódy na swětłych, tróšku ćoplišich stejnišćach. 

## Rozšěrjenje

## Wužiwanje

## Noty


## Žórła
* Spohn, Aichele, Golte-Bechtle, Spohn: Was blüht denn da? Kosmos Naturführer (2008), ISBN 978-3-440-11379-0, strona 378 
* Brankačk, Jurij: Wobrazowy słownik hornjoserbskich rostlinskich mjenow na CD ROM. Rěčny centrum WITAJ, wudaće za serbske šule. Budyšin 2005. 
* Kubát, K. (Hlavní editor): Klíč ke květeně České republiky. Academia, Praha (2002)
* Lajnert, Jan: Rostlinske mjena. Serbske. Němske. Łaćanske. Rjadowane po přirodnym systemje. Volk und Wissen Volkseigener Verlag Berlin  (1954)
* Rězak, Filip: Němsko-serbski wšowědny słownik hornjołužiskeje rěče. Donnerhak, Budyšin (1920)

## Eksterne wotkazy

*
Palmowe rostliny

**Palmowe rostliny** (*Arecaceae*, zestarnje: *Palmae* abo *Palmaceae*) su swójba symjencowych rostlinow (*Spermatophyta*). 

Wobsahuje sćěhowace rody:

* betelpalma (*Areca*) 
** wšědna betelpalma (*Areca catechu*)
* datlowc (*Phoenix*) 
** wšědny datlowc (*Phoenix dactylifera*)
** indiski datlowc (*Phoenix rupicola*)
** kanariski datlowc (*Phoenix canariensis*)
** mólički datlowc (*Phoenix roebelenii*)
** senegalski datlowc (*Phoenix reclinata*)
* kamjentny worjech (*Phytelephas*) 
** wšědny kamjentny worjech (*Phytelephas macrocarpa*)
* kokosowa palma (*Cocos*)
** wšědna kokosowa palma (*Cocos nucifera*) 
* konopjowa palma (*Trachycarpus*) 
** chinska konopjowa palma (*Trachycarpus fortunei*)
* sagowa palma (*Metroxylon*) 
** wšědna sagowa palma (*Metroxylon sagu*) 
* palmka (*Chamaerops*)
** niska palmka (*Chamaerops humilis*)
* palmka (*Rhapis*)
** wysoka palmka (*Rhapis excelsa*)
* plećaca palma (*Calamus*) 
** australska plećaca palma (*Calamus australis*)
* washingtonowa palma (*Washingtonia*) 
** nićata washingtonowa palma (*Washingtonia filifera*)
* winowa palma (*Raphia*) 
** wšědna winowa palma (*Raphia vinifera*)
* wolijowa palma (*Elaeis*)
** afriska wolijowa palma (*Elaeis guineensis*)

## Nóžki
Datlowc

**Datlowc** (*Phoenix*) je ród ze swójby palmowych rostlinow (*Arecaceae*). 

Wobsahuje sćěhowace družiny:

* wšědny datlowc (*Phoenix dactylifera*)
* indiski datlowc (*Phoenix rupicola*)
* kanariski datlowc (*Phoenix canariensis*)
* mólički datlowc (*Phoenix roebelenii*)
* senegalski datlowc (*Phoenix reclinata*)

## Nóžki
Betelpalma

**Betelpalma** (*Areca*) je ród ze swójby palmowych rostlinow (*Arecaceae*). 

Wobsahuje sćěhowace družiny:

* wšědna betelpalma (*Areca catechu*)

## Nóžki
Želiv

**Želiv** je gmejna w Čěskej (kraj Vysočina, wokrjes Pelhřimov). Leži 406&nbsp;m nad mórskej hładźinu a ma něhdźe tysac wobydlerjow. Prěnje historiske naspomnjenje je z lěta 1144.

## Žórła


## Wotkaz
Kamjentny worjech

**Kamjentny worjech** ('Phytelephas*) je [[ród (biologija)|ród]] ze swójby  [[Palmowe rostliny|palmowych rostlinow]] (*Arecaceae*). 

== Systematika ==
[[Takson#Synonymy|Synonymy]] za ród su *Elephantusia*  , *Palandra*  a *Yarina* .

Sćěhowace družiny su připóznate:
* *Phytelephas aequatorialis* , J. Linn. Soc., Bot. 11: 179 (1869).
* [[wšědny kamjentny worjech]] (*Phytelephas macrocarpa* ), Syst. Veg. Fl. Peruv. Chil.: 301 (1798).
* *Phytelephas schottii* , Bonplandia (Hannover) 8: 119 (1860).
* *Phytelephas seemannii* , Bull. Bur. Pl. Industr. U.S.D.A. 242: 68 (1912).
* *Phytelephas tenuicaulis* , Palms Amazon: 291 (1995).
* *Phytelephas tumacana'' , J. Wash. Acad. Sci. 17: 224 (1927).

## Noty
Kokosowa palma

**Kokosowa palma** (*Cocos*) je ród ze swójby palmowych rostlinow (Arecaceae).

Wobsahuje sćěhowace družiny:

* wšědna kokosowa palma (*Cocos nucifera*)
Konopjowa palma

**Konopjowa palma** (*Trachycarpus*) je ród ze swójby palmowych rostlinow (*Arecaceae*). 

Wobsahuje sćěhowace družiny:

* chinska konopjowa palma (*Trachycarpus fortunei*)
Sagowa palma

*Sagowa palma* (Metroxylon) je ród ze swójby palmowych rostlinow (Arecaceae). Wobsahuje sćěhowace družiny:

*** wšědna sagowa palma (*Metroxylon sagu*)
Palmowy paproć

**Palmowy paproć** (*Cycas*) je ród ze swójby  palmowych paproćow  (*Cycadaceae*). 

Wobsahuje sćěhowace družiny:

* armstrongowy palmowy paproć (*Cycas armstrongii*)
* japanski palmowy paproć (*Cycas revoluta*)
* zakuleny palmowy paproć (*Cycas circinalis*)

## Eksterne wotkazy
Wysoka palmka

**Wysoka palmka** (*Rhapis excelsa*) je štom ze swójby palmowych rostlinow (*Arecaceae*).

## Wopis

## Stejnišćo

## Rozšěrjenje

## Wužiwanje
## Žórła
* Aichele, D., Golte-Bechtle, M.: Was blüht denn da: Wildwachsende Blütenpflanzen Mitteleuropas. Kosmos Naturführer (1997)
* Brankačk, Jurij: Wobrazowy słownik hornjoserbskich rostlinskich mjenow na CD ROM. Rěčny centrum WITAJ, wudaće za serbske šule. Budyšin 2005. 
* Kubát, K. (Hlavní editor): Klíč ke květeně České republiky. Academia, Praha (2002)
* Lajnert, Jan: Rostlinske mjena. Serbske. Němske. Łaćanske. Rjadowane po přirodnym systemje. Volk und Wissen Volkseigener Verlag Berlin (1954)
* Rězak, Filip: Němsko-serbski wšowědny słownik hornjołužiskeje rěče. Donnerhak, Budyšin (1920)

## Eksterne wotkazy
Plećaca palma

*Plećaca palma* (Calamus) je ród ze swójby palmowych rostlinow (Arecaceae). Wobsahuje sćěhowace družiny:

*** australska plećaca palma (*Calamus australis*)
Winowa palma

**Winowa palma** (*Raphia*) je ród ze swójby  palmowych rostlinow  (Arecaceae). 

## Družiny
Ród *Raphia* wobsahuje něhdźe 20 družinow:
Wolijowa palma

**Wolijowa palma** (*Elaeis*) je ród ze swójby palmowych rostlinow (*Arecaceae*).

Wobsahuje sćěhowace družiny:

* afriska wolijowa palma (*Elaeis guineensis*)
* Elaeis oleifera
Papajowcowe rostliny

**Papajowcowe rostliny** (*Caricaceae*) su swójba symjencowych rostlinow (*Spermatophyta*). 

Wobsahuje sćěhowace rody:

* papajowc (*Carica*) z něhdźe 23 družinow.
** wšědny papajowc (*Carica papaya*)
* *[[Cylicomorpha]]*
* *[[Jacaratia]]*
* *[[Jarilla]]*

## Wotkazy