Hórski klon

**Hórski klon** (*Acer pseudoplatanus*) je štom ze swójby mydłowcowych rostlinow (*Sapindaceae*).

Po druhich žórłach zarjaduje so do swójskeje swójby klonowych rostlinow (*Aceraceae*). 

## Wopis
Hórski klon je za čas lěća zeleny štom, kotryž docpěje wysokosć wot 25 hač do 30 (40) m. Ma šěroku, hustu krónu. Štom docpěje starobu 500 lět a je zmjerzkokruty.

Króna je šěroka a zhorbjena.

Kmjen najčasćišo je krótki, skerje přechadźe do tołstych hałuzow. Móže tołstosć wot 3 metrow dosahować.

Skora je slěbrojta hač do šěrobruna.

Młode hałuzy su oliwnozelene, pozdźišo ćmowobrune abo čerwjenobrune.

### Łopjena
Zymske pupki su owalne a dosahuja wulkosć wot 10 mm.

Łopjena su napřećostejne, stołpikate a docpěja dołhosć wot 3 hač do 15 cm. Łopjency su pjećlapate, docpěwa dołhosć a šěrokosć wot 20 cm. Su do połojcy nutř rězane, na hornim boku ćmowozelene, na delnim boku jasniše, šěro kosmate a maja brunojće-wołmojte pažowe brody.

Nazymske barbjenje je złotožołte hač karminčerwjene.

### Kćenja

Kćěje wot apryla hač do meje. Kćenja so pokazaja runočasnje z łopjenami a steja w kićojtych wisacych pakićach, kotrež docpěja dołhosć wot 5 hač do 15 cm. We kwětnistwje su a dwusplažne a dwusplažne kćenja. Kćenja su pjećličbne a njenahladne. Kćenjowy přikryw je dwójny, swobodnołopjenowy. Keluch a króna su jara podobne, docpěja dołhosć wot 2,5 hač do 5 mm a su žołtozelene. Stameny su wosom. Płódnik je hornje stejacy a běłošešerjaty. 

Kćenja so wot insektow wopróša. 

### Płody
Płody su nahe, na kónčkach šěroko křidłate worješki a steja we wisacych promjenjach. Wonkowne křidłate kromy wobeju dźělpłodow tworja prawy abo wótry kut. Dźělpłód docpěje dołhosć wot 3,5 a 4,5 cm a šěrokosć wot 15 mm.

Płody zrawja wot septembra hač do oktobra. W pózdnjej nazymje so wobě dźělpłodaj rozdźělitej a so najwjetša wot powětra wottorhnjetej. Dla symetriskeho natwara so při lětanju wjerću.

Wone w nalěće kochory pušćeja a na pućowych kromach abo na parkowych trawnikach často huste wobrosty wutworja. Při tym wobě jednorej, hładkokromnej schadźikowej łopješce hišće cyle hinak wupadatej hač rukojte sćěhowace łopjena.

## Stejnišćo
Hórski klon rosće we wudolinowych a hórskich lěsach z wysokej powětrowej włóžnosu na hłubokosahacych, humusowych abo wutkatych hlinjanych pódach.
 
## Rozšěrjenje
Hórski klon je w Europje rozšěrjeny, při čimž wot Portugalskeje hač do Kaspiskeho morja wustupuje.

## Wužiwanje
Krute, trajnje swětło wostajace drjewo so za rězbiny, za parket a za twar hudźbnych instrumentow wužiwa.

## Synonymy
* *Acer villosum* J. & C. Presl, 1822
* *Acer dittrichii* Ortman in Opiz, 1831
* *Acer sericeum* Schwerin, 1894
* *Acer procerum* Salisbury, 1796 (nom. illeg.)
* *Acer montanum* Lamarck, 1779 (nom. illeg.)
* *Acer majus* S. F. Gray, 1821 (nom. illeg.)
* *Acer latifolium* Bubani, 1901 (nom. illeg.)

## Sorty
* 'Purpureum' ma łopjena, kotrež su na delnim boku tróšku slowkomódre a na hornim boku tróšku bóle purpurowe.
* 'Erythrocarpum' ma čerwjene płody, kotrež steja w napadnych promjenjach.
* 'Brilliantissimum' ma w nalěće swětłokremobarbne łopjena ze štychom do róžojteje. W lěće bywaja běłojte a maja zelene žiłkowanje. Rosće pomałku a tohodla so do małkich zahrodow hodźi.
* 'Rubcundum' ma ćmoworóžojće blakate łopjena.
* 'Variegatum' ma krembarbne mustrowanje na łopjenach. 

## Nóžki


## Žórła
* Botanica, Bäume und Sträucher, Über 2000 Pflanzenporträts, ISBN 978-3-8331-4467-7, strona 62 
* Bruno P. Kremer: Steinbachs Naturführer Bäume & Sträucher, ISBN 978-3-8001-5934-5, strona 142 
* Seidel/Eisenreich: BLV Bestimmungsbuch Bäume und Sträucher, ISBN 3-405-13737-3, strony 60-61, 155, 169, 185 
* Spohn, Aichele, Golte-Bechtle, Spohn: Was blüht denn da? Kosmos Naturführer (2008), ISBN 978-3-440-11379-0, strona 426 
* Kral, Jurij: Serbsko-němski słownik hornjołužiskeje rěče. Maćica serbska, Budyšin (1927)
* Rězak, Filip: Němsko-serbski wšowědny słownik hornjołužiskeje rěče. Donnerhak, Budyšin (1920)
* Völkel, Pawoł: Hornjoserbsko-němski słownik, Ludowe nakładnistwo Domowina, Budyšin (1981)

## Wobrazy

Wobraz:Acer_pseudoplatanus(02).jpg|Zdónk hórskeho klona
Wobraz:Acer_pseudoplatanus(01).jpg|Hórski klon
Wobraz:Acer, stage 1.JPG|Stadij 1
Wobraz:Acer, stage 2.JPG|Stadij 2
Wobraz:Acer, stage 3.JPG|Stadij 3
Wobraz:Acer, stage 4.JPG|Stadij 4


## Eksterne wotkazy