open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Chmjel

**Chmjel** (*Humulus*) je ród ze swójby konopowych rostlinow (*Cannabaceae*). 

Wobsahuje sćěhowace družiny:
* wšědny chmjel (*Humulus lupulus* L.)
* japanski chmjel (*Humulus scandens*(Lour.) Merr., syn.: *Antidesma scandens* Lour., *Humulopsis scandens* (Lour.) Grudzinskaja, *Humulus japonicus* Sieb. & Zucc.)
* (*Humulus yunnanensis* Hu)

## Nóžki
Mała kopřiwa

**Mała kopřiwa** (*Urtica urens*) je rostlina ze swójby  kopřiwowych rostlinow (*Urticaceae*). Dalše serbske mjeno je **žahalca**.

## Wopis
Mała kopřiwa je jednodomna, jednolětna rostlina, kotraž docpěwa wysokosć wot 10 hač 60 cm.

Stołpik je njewobšěrny a štyrihranity. 

### Łopjena
Łopjena su přećiwostejne, eliptiske abo jejkojte, tupe, swětłozelene a docpěwaja dołhosć wot 2 hač do 4 (5) cm. 

### Kćenja
Kćěje wot junija hač septembra. Pakić njese muske a žónske kćenja a je krótša hač łopjenowy stołpik.

### Palne kosmy a wobsahowe maćizny
Při dótknjenju špicy palnych kosmow wotłamaja, kaž kanile do kože so drěja a jich wobsah wuprózdnja. Wobsah wobsteji z histamina, acetylcholina, mrowjaceje kisaliny a hišće nic dokładnje identifikowaneho jěda. Palenje je při tutej družinje sylniše hač při wulkej kopřiwje.

## Stejnišćo
Rosće na smjećowych městnach, zanjerodźenych zahrodach, hnojowych městnach, winicach, hródźach. Preferuje ekstremnje dusykate pódy.   

## Rozšěrjenje
Rostlina je w Europje rozšěrjena.

## Wužiwanje

## Nóžki


## Žórła
* Schauer - Caspari: Pflanzenführer für unterwegs, ISBN 978-3-8354-0354-3, 2. nakład, 2008, strona 350, jako podobna družina *Kleine Brennnessel* (*U. urens*) pod hesłom *Große Brennnessel* (*Urtica dioica*) 
* Spohn, Aichele, Golte-Bechtle, Spohn: Was blüht denn da? Kosmos Naturführer (2008), ISBN 978-3-440-11379-0, strona 342 
* Brankačk, Jurij: Wobrazowy słownik hornjoserbskich rostlinskich mjenow na CD ROM. Rěčny centrum WITAJ, wudaće za serbske šule. Budyšin 2005. 
* Kubát, K. (Hlavní editor): Klíč ke květeně České republiky. Academia, Praha (2002)
* Lajnert, Jan: Rostlinske mjena. Serbske. Němske. Łaćanske. Rjadowane po přirodnym systemje. Volk und Wissen Volkseigener Verlag Berlin  (1954)
* Rězak, Filip: Němsko-serbski wšowědny słownik hornjołužiskeje rěče. Donnerhak, Budyšin (1920)
Runy sćěnowc

**Runy sćěnowc** (*Parietaria officinalis*, syn.: *Parietaria erecta* Mert. & W.D.J.Koch) je rostlina ze swójby  kopřiwowych rostlinow (*Urticaceae*). 

## Wopis
Runy sćěnowc je trajne zelo, kotrež docpěwa wysokosć wot 30 hač do 100 cm. Rostlina nima palne kosmy.

Kulojte stołpiki su zrunane a njerozhałuzowane.

### Łopjena
Ćeńke, měnjate łopjena škleńcojće błyšća a docpěwaja dołhosć wot 5 hač do 10 (3-12) cm. Wone su cyłokromne, jejkojće-lancetojte, wótre, na woběmaj kónčkomaj wušene a při wuschnjenju transparentne bywaja.

### Kćenja
Kćěje wot junija hač do oktobra. Móliške, njenahladne, zelenojte kćenja steja w hustych kulowatych promjenjach, kotrež su w rozporach łopjenow. Štyri kćenjowe łopješka docpěwaja wulkosć wot něhdźe 1 mm.

## Stejnišćo
Rosće na chłódkojtych, přećiwo wětrej škitanych skałach a na murjach. Preferuje włóžne pódy na ćopłych stejnišćach. 

## Rozšěrjenje
Rostlina je w srjedźnej a južnej Europje rozšěrjena.

## Wužiwanje

## Nóžki


## Žórła
* Schauer - Caspari: Pflanzenführer für unterwegs, ISBN 978-3-8354-0354-3, 2. nakład, 2008, strona 350 
* Spohn, Aichele, Golte-Bechtle, Spohn: Was blüht denn da? Kosmos Naturführer (2008), ISBN 978-3-440-11379-0, strona 344 
* Brankačk, Jurij: Wobrazowy słownik hornjoserbskich rostlinskich mjenow na CD ROM. Rěčny centrum WITAJ, wudaće za serbske šule. Budyšin 2005. 
* Kubát, K. (Hlavní editor): Klíč ke květeně České republiky. Academia, Praha (2002)
* Lajnert, Jan: Rostlinske mjena. Serbske. Němske. Łaćanske. Rjadowane po přirodnym systemje. Volk und Wissen Volkseigener Verlag Berlin  (1954)
* Rězak, Filip: Němsko-serbski wšowědny słownik hornjołužiskeje rěče. Donnerhak, Budyšin (1920)

## Eksterne wotkazy
Sćěnowc

**Sćěnowc** (*Parietaria*) je ród ze swójby kopřiwowych rostlinow (*Urticaceae*).

W Srjedźnej Europje tři družiny dźiwje wustupuja:

* hałžkaty sćěnowc (*Parietaria judaica*)
* pensylwaniski sćěnowc (*Parietaria pennsylvanica*)
* runy sćěnowc (*Parietaria officinalis*)

Cyłkownje wobsteji ród z 20 hač 30 družinow. Eksistuja za někotre družiny rozdźělne  synonymy, kotrež so w samsnej měrje wužiwaja. W sćěhowacej lisćinje njejsu wšě synonymy rozpušćene, čehoždla někotre družiny wjacekróć wobsahuje. (Lisćina družinow po 

## Nóžki


## Eksterne wotkazy
Kopřiwa

**Kopřiwa** (*Urtica*) je ród ze swójby kopřiwowych rostlinow (*Urticaceae*). 

Wobsahuje sćěhowace družiny:

* mała kopřiwa (*Urtica urens*) 
* pilowa kopřiwa (*Urtica pilulifera*)
* ukrainska kopřiwa (*Urtica kioviensis*)
* wulka kopřiwa (*Urtica dioica*) 

## Nóžki
Korjeninowcowe rostliny

**Korjeninowcowe rostliny** su swójba symjencowych rostlinow ( Calycanthaceae, Spermatophyta). 
Wobsahuje sćěhowace rody:

** korjeninowc (*Calycanthus*) 
*** prawy korjeninowc (*Calycanthus floridus*)
*** zapadny korjeninowc (*Calycanthus occidentalis*)
Korjeninowc

**Korjeninowc** (*Calycanthus*) je ród ze swójby korjeninowcowych rostlinow (Calycanthaceae). Wobsahuje sćěhowace družiny:

* prawy korjeninowc (*Calycanthus floridus*)
* zapadny korjeninowc (*Calycanthus occidentalis*)
Kosmačkowe rostliny

**Kosmačkowe rostliny** (*Grossulariaceae*) su swójba symjencowych rostlinow. 

Wobsahuje sćěhowace rody:
**[[Ribesioideae]]* K. Koch 
** januškowc (*Ribes*) 
*** januškowc (*Ribes*) 
**** běły januškowc (*Ribes vulgare*) 
**** čerwjeny januškowc (*Ribes rubrum*) 
**** čorny januškowc (*Ribes nigrum*) 
**** hórski januškowc (*Ribes alpinum*) 
**** kłoskaty januškowc (*Ribes spicatum*) 
**** krejčerwjeny januškowc (*Ribes sanguineum*) 
**** skalny januškowc (*Ribes petraeum*) 
**** złoty januškowc (*Ribes aureum*) 
*** kosmačkowc (*[[Grossularia]]* Mill.)
**** kosmačkowc (*Ribes urva-crispa*) 

## Nóžki


## Wotkazy
* Reveal James L. *System of Classification. PBIO 250 Lecture Notes: Plant Taxonomy.* Department of Plant Biology, University of Maryland, 1999. Systematika swójby kosmačkowych rostlinow po Reveala
Dobruša-Huska

**Dobruša-Huska** ( *Doberschau-Gaußig*) je gmejna w hornjołužiskim wokrjesu Budyšin, juhozapadnje wulkeho wokrjesneho města Budyšin, kotraž je so w lěće 1999 z dotalneju gmejnow Huska a Hnašecy-Dobruša wutworiła. Sydło gmejnskeho zarjada so w Hnašecach namaka.

Hač na Kosarnju a Nowu Wjes słušeja wšitke gmejnske dźěle oficielnje do serbskeho sydlenskeho ruma.

Susodne gmejny su Hodźij a Budyšin w sewjeru, Hornja Hórka we wuchodźe, Wjelećin w juhowuchodźe, Wjazońca w juhu a Smělna-Póckowy kaž tež Zemicy-Tumicy w zapadźe.

## Wjesne dźěle
Ke gmejnje słušeja slědowace wjeski:

Po ludličenju lěta 2011 bě 39,5&nbsp;% gmejnskich wobydlerjow ewangelskeje a 6,3&nbsp;% katolskeje konfesije.

## Politika
Gmejna słuša k sakskemu wólbnemu wokrjesej 56 (Budyšin 5) a k zwjazkowemu wólbnemu wokrjesej 156 (Budyšin I).

### Wjesnjanosta
Wjesnjanosta Dobruše-Huski je wot 2016 Alexander Fischer (CDU).

## Žórła


## Wotkaz
Čorny januškowc

**Čorny januškowc** (*Ribes nigrum*) je kerk ze swójby kosmačkowych rostlinow  (*Grossulariaceae*). Dalše serbske mjeno je **čorny janski jahodowc**. Jeho płód je čorna janska jahodka.

## Wopis
Čorny januškowc je w lěću zeleny kerk, kotryž docpěje wysokosć wot 80 hač 150 cm (2 m). Rostlina njenjese ćernje. Wšě dźěle rostliny při rozrybowanju sylnje wonja, nimale njepřijomnje.

Młody wurostki su móškaće kosmate. Hałuzy su sylne.

### Łopjena
Měnjate łopjena su třolapate hač pjećlapate, dołho stołpikate, maja kulojty abo róžkaty wobrys, su na hornim boku nahe, njesu na delnim boku žołtojte žałzy a docpěja dołhosć wot 10 cm a šěrokosć wot hač do 10 cm. Při tym 3 lapy su wulke, ale 2 stej małkej. Na krótkich wurostkach kaž w promjenjach kopate wustupuja.

### Kćenja
Kćěje wot apryla hač meje. Zwjetša pjećličbne kćenja su njenapadnje zelenojte, znutřka blědźe čerwjenojte a steja po štyrjoch hač po dźesaćoch we wotestejacych abo dele wisacych kićach. Krónowe łopješka su zrunane a krótše hač wróćo křiwjene, husto kosmate keluškowe łopješka.

### Płody
Kulowate płody su čorne, jědźne, brěčkate jahody, kotrež docpěja šěrokosć wot 10 hač 15 mm. Wone wot junija dozrawja a su bohate na witaminy.

## Stejnišćo
Rosće we wólšowych žumpadłach, łučinowych lěsach a we włóžnych kerčinach na wodźiznowych brjohach. Ma radšo změnowłóžne hač mokre, humozne hlinjane a běłohlinjane pódy.

## Rozšěrjenje
Rostlina je předewšěm w srjedźnej a sewjernej Europje rozšěrjena, ale tež w sewjernej a wuchodnej Aziji wustupuje.

## Wužiwanje
Jahody so njewarjene jědźa abo k marmeladźe předźěłaja.

## Nóžki


## Žórła
* Bruno P. Kremer: Steinbachs Naturführer Bäume & Sträucher, ISBN 978-3-8001-5934-5, strona 274 
* Meyers Taschenlexikon Biologie, In 3 Bänden, 2. zwjazk, ISBN 3-411-12023-1, strona 55 
* Schauer - Caspari: Pflanzenführer für unterwegs, ISBN 978-3-8354-0354-3, 2. nakład, 2008, strona 456 
* Steinbachs Großer Pflanzenführer, ISBN 978-3-8001-7567-3, strona 296 
* Brankačk, Jurij: Wobrazowy słownik hornjoserbskich rostlinskich mjenow na CD ROM. Rěčny centrum WITAJ, wudaće za serbske šule. Budyšin 2005. 
* Kubát, K. (Hlavní editor): Klíč ke květeně České republiky. Academia, Praha (2002)
* Lajnert, Jan: Rostlinske mjena. Serbske. Němske. Łaćanske. Rjadowane po přirodnym systemje. Volk und Wissen Volkseigener Verlag Berlin (1954)
* Rězak, Filip: Němsko-serbski wšowědny słownik hornjołužiskeje rěče. Donnerhak, Budyšin (1920)

## Eksterne wotkazy
Hórski januškowc

**Hórski januškowc** (*Ribes alpinum*) je kerk ze swójby kosmačkowych rostlinow (*Grossulariaceae*). 

## Wopis
Hórski januškowc je w lěće zeleny, husto rozhałuzowany kerk, kotryž docpěje wysokosć wot 0,8 hač 1,5 (2) m. Rostlina je zwjetša jednosplažna.

Wurostki su hładke a swětłozelene abo swětłošěre. Hałuzy njenjesu ćernje. Skora so wot staršich dźělow w smužkach pušći.

### Łopjena
Měnjate łopjena su stołpikate, třilapate hač pjećlapate a hrubje zubate. Wone steja na krótkich wurostkach w hustych promjenjach a docpěja dołhosć wot 2 hač 4 cm. Łopjency maja třiróžkaty hač kulojty wobrys a docpěja šěrokosć wot 3 hač do 5 cm, su na hornim boku blědźe zelene, na delnim boku tróšku błyšćace. Jich stołpiki su žałzojće kosmičkate.

### Kćenja
Kćěje wot apryla hač meje. Štyriličbne abo pjećličbne kćenja su zelenojće-žołte a docpěja wulkosć wot 5 hač 9 mm. Muske kćenja steja po dźesaćoch hač po třicećoch w zrunanych, 2-3 cm dołhich kićach, mjeztym zo žónske kćenja steja po dwěmaj hač po pjećoch w zrunanych, krótšich kićach. Krónowe łopješka su krótše hač keluškowe łopješka.

### Płody
Jahody su kulowate, přeswěćujo čerwjene a njesłódnje słodźa. Płody so wokoło dnja swjateho Jana začerwjenja.

## Stejnišćo
Rosće w hórskich a wudolinowych lěsach, na horinskich łučinach a w skalnych kerčinach. Ma radšo wutkate, zwjetša wapnite pódy. Ale tež na ćmowych stejnišćach rosće.

## Rozšěrjenje
Rostlina je w sewjernej a srjedźnej Europje, ale tež w sewjernej a wuchodnej Aziji rozšěrjena, při čimž w Alpach we wysokosćach wot 2000 m, na juh hač k sewjerošpaniskim horinam, Apenninam a horinam Balkanskeje połkupy wustupuje.

## Wužiwanje
Kulturne sorty so za plahowanje žiwych płotow wužiwaja a pódla dróhach plahuje, dokelž derje połsćin a wotpłuny znjesu.

## Nóžki


## Žórła
* Botanica, Bäume und Sträucher, Über 2000 Pflanzenporträts, ISBN 978-3-8331-4467-7, strona 775 
* Bruno P. Kremer: Steinbachs Naturführer Bäume & Sträucher, ISBN 978-3-8001-5934-5, strona 272 
* Schauer - Caspari: Pflanzenführer für unterwegs, ISBN 978-3-8354-0354-3, 2. nakład, 2008, strona 456 
* Spohn, Aichele, Golte-Bechtle, Spohn: Was blüht denn da? Kosmos Naturführer (2008), ISBN 978-3-440-11379-0, strona 406 
* Steinbachs Großer Pflanzenführer, ISBN 978-3-8001-7567-3, strona 294 
* Brankačk, Jurij: Wobrazowy słownik hornjoserbskich rostlinskich mjenow na CD ROM. Rěčny centrum WITAJ, wudaće za serbske šule. Budyšin 2005. 
* Kubát, K. (Hlavní editor): Klíč ke květeně České republiky. Academia, Praha (2002)
* Lajnert, Jan: Rostlinske mjena. Serbske. Němske. Łaćanske. Rjadowane po přirodnym systemje. Volk und Wissen Volkseigener Verlag Berlin  (1954)
* Rězak, Filip: Němsko-serbski wšowědny słownik hornjołužiskeje rěče. Donnerhak, Budyšin (1920)

## Eksterne wotkazy

*
Skalny januškowc

**Skalny januškowc** (*Ribes petraeum*) je kerk ze swójby kosmačkowych rostlinow (*Grossulariaceae*). 

## Wopis
Skalny januškowc je w lěću zeleny, zruna rosćacy, jara rozhałuzowacy kerk, kotryž docpěje wysokosć wot 1 hač do 2 m. Sylne wurostki su šěrobrune, nahe a njenjesu ćernje ani kałače. Sylnje wurostki su šěrobrune a nahe.

### Łopjena
Měnjate łopjena su dołho stołpikate, rězane, maja kulojty wobrys, docpěja šěrokosć wot hač do 10 cm. Wobsteji z 3 wulkich a 2 małkeju lapow, kotrež druhdy su jenož njejasnje wutworjene. Wone su na delnim boku tróšku kosmate, a na hornim boku chětro zmoršćene.

### Kćenja
Kćěje wot apryla hač do meje. Zwjetša pjećličbne kćenja su přeco dwusplažne, načerwjeń barbjene a docpěja šěrokosć wot 4 hač do 9 mm. Wone steja po dźesaćoch hač po pjatnaćoch w hustych, dołho stołpikatych kićach. Kiće su wotestejace abo wisace. Krónowe łopješka so wot dlěšich keluškowych łopješkow jako zwónčk přesahuja.

Kćenja so wot małkich kožokřidłačow a dwukřidłačow, rědko tež wot mjetelow wopytaja a wot tych wopróšuja.

### Płody
Płody su kulowate, jědźne jahody, kotrež jara kisało słodźa. Wone wot junija dozrawja.

## Stejnišćo
Rosće w hórskich lěsach, we wódnych wudolinach, w blokowych nasypach. Ma radšo wot sakanja włóžne, čumpate, słabje kisałe pódy.

## Rozšěrjenje
Rostlina je w Europje wot Pyrenejow, přez Alpy hač do Karpatow rozšěrjena, ale tež w sewjernej Afriki a na wuchod hač do wuchodneje Sibirskeje wustupuje. Při tym je w srjedźnych horinach jara rědka, ale w Alpach we wysokosćach wot wjace hač 2000 m wustupuje.

## Wužiwanje

## Nóžki


## Žórła
* Bruno P. Kremer: Steinbachs Naturführer Bäume & Sträucher, ISBN 978-3-8001-5934-5, strona 272 
* Steinbachs Großer Pflanzenführer, ISBN 978-3-8001-7567-3, strona 294 
* Brankačk, Jurij: Wobrazowy słownik hornjoserbskich rostlinskich mjenow na CD ROM. Rěčny centrum WITAJ, wudaće za serbske šule. Budyšin 2005. 
* Kubát, K. (Hlavní editor): Klíč ke květeně České republiky. Academia, Praha (2002)
* Lajnert, Jan: Rostlinske mjena. Serbske. Němske. Łaćanske. Rjadowane po přirodnym systemje. Volk und Wissen Volkseigener Verlag Berlin  (1954)
* Rězak, Filip: Němsko-serbski wšowědny słownik hornjołužiskeje rěče. Donnerhak, Budyšin (1920)

## Eksterne wotkazy
Złoty januškowc

**Złoty januškowc** (*Ribes aureum*) je kerk ze swójby kosmačkowych rostlinow (*Grossulariaceae*). 

## Wopis
Złoty januškowc je w lěću zeleny, bjezćernjowy kerk, kotryž docpěje wysokosć wot 1 hač do 2 m.

### Łopjena
Dołho stołpikate łopjena su nahe, blědźe błyšćace, hłuboko třilapate, maja kulojty wobrys a docpěja dołhosć wot 3 hač do 5 cm. Jich nazymske barbjenje je winočerwjene.

### Kćenja
Kćěje wot apryla hač do meje. Krónowe a keluškowe łopješka su złotožołte. Kćenja su w srjedźišću čerwjenojte a steja po pjećoch hač po pjatnaćoch w zrunanych abo wotestejacych kićach. Wone přijomnje wonjeja.

### Płody
Płody su čorne jahody, kotrež docpěja wulkosć hróšatkow. Wone su jědźne a wot junij dozrawja.

## Systematika

Znutřka roda Ribes słuša *Ribes aureum* hromadźe z krejčerwjenym januškowcom a čornym januškowcom k podrodej Coreosma (Spach) Janczewski. 

Někotři awtorojo wobjednawaja *Ribes aureum* jako synonym wot *Ribes odoratum*. Slědni so rozeznawa pak mjez druhim přez wjetše, na kromach a na płoninje sylnišo kosmate łopjena.

## Poddružiny

Wobsahuje sćěhowace poddružiny:

* *Ribes aureum var. aureum*
* *Ribes aureum var. gracillimum* (Coville & Britton) Jeps.
* *Ribes aureum var. villosum* DC.

## Stejnišćo
Rosće w łučinowych kerčinach, na rěčnych brjohach. Ma radšo čumpate, humozne pódy.

## Rozšěrjenje
Pochadźa z pacifiskeje sewjerneje Ameriki (Kaliforniska), ale nětko z městnami tež wodźiwjene w Europje wustupuje.

## Wužiwanje
Wona so jako pyšnu drjewinu plahuje.

## Nóžki


## Žórła
* Bruno P. Kremer: Steinbachs Naturführer Bäume & Sträucher, ISBN 978-3-8001-5934-5, strona 276 
* Steinbachs Großer Pflanzenführer, ISBN 978-3-8001-7567-3, strona 298 
* Brankačk, Jurij: Wobrazowy słownik hornjoserbskich rostlinskich mjenow na CD ROM. Rěčny centrum WITAJ, wudaće za serbske šule. Budyšin 2005. 
* Kubát, K. (Hlavní editor): Klíč ke květeně České republiky. Academia, Praha (2002)
* Lajnert, Jan: Rostlinske mjena. Serbske. Němske. Łaćanske. Rjadowane po přirodnym systemje. Volk und Wissen Volkseigener Verlag Berlin  (1954)
* Rězak, Filip: Němsko-serbski wšowědny słownik hornjołužiskeje rěče. Donnerhak, Budyšin (1920)

## Eksterne wotkazy

* Zapisk při ''Plants Profile'', United States Department of Agriculture 
* Zapisk při ''GRIN Taxonomy for Plants''
Klep

**Klep** (*Arum*) je ród ze swójby aronowych rostlinow (*Araceae*). 

Wobsahuje sćěhowace družiny:

* blakaty klep (*Arum maculatum*)
Monstera

**Monstera** (*Monstera*) je ród ze swójby aronowych rostlinow (Araceae). 

## Systematika
W rodźe je něhdźe 31 družinow:

* *Monstera acuminata*
* *[[Monstera adansonii]]* Schott, (Syn. *Monstera pertusa* (L.) de Vriese, *Dracontium pertusum* L.)
* prawa monstera (*Monstera deliciosa* Liebm., Syn.: *Monstera lennea* C.Koch)
* *[[Monstera dilacerata]]* K.Koch
* *[[Monstera dubia]]* (Kunth) Engl. & K.Krause
* *Monstera epipremnoides*
* *Monstera karwinskyi*
* *[[Monstera lechleriana]]* Schott
* *[[Monstera obliqua]]* Miq. (Syn. *Monstera expilata* Schott)
* *Monstera praetermissa*
* *Monstera punctulata*
* *Monstera standleyana*
* *Monstera subpinnata*
* *Monstera xanthospatha*

## Noty
Arisaema

**Arisaema** (*Arisaema*) je ród ze swójby aronowych rostlinow (Araceae). 

## Družiny (wuběrk)
Eksistuje něhdźe 150 *Arisaema*-družinow, z kotrychž 91 so namaka w Chinskej:

* *[[Arisaema amurense]]* Maxim.
* *[[Arisaema angustatum]]* Fr. et Sav.
* *[[Arisaema anomalum]]* Hemsley
* *[[Arisaema asperatum]]* N.E.Br.
* *[[Arisaema auriculatum]]* Buchet
* *[[Arisaema balansae]]* Engl.
* *[[Arisaema bottae]]* Schott
* *[[Arisaema candidissimum]]* W.Smith
* *[[Arisaema ciliatum]]* H.Li
* *[[Arisaema concinnum]]* Schott 
* *[[Arisaema consanguineum]]* (L.) Schott
* *[[Arisaema cordatum]]* N.E.Br.
* *[[Arisaema costatum]]* (Wall.) Mart
* *[[Arisaema dahaiense]]* H.Li
* *[[Arisaema dilatatum]]* Buchet
* *[[Arisaema dracontium]]* (L.) Schott
* *[[Arisaema elephas]]* Buchet
* *[[Arisaema engleri]]* Pampan.
* *[[Arisaema erubescens]]* (Wall.) Schott
* *[[Arisaema filiforme]]* Blume Thwaites
* *[[Arisaema fimbriatum]]* Masters
* *[[Arisaema flavum]]* (Forsk.) Schott
* *[[Arisaema franchetianum]]* Engl.
* *[[Arisaema galeatum]]* N.E.Br.
* *[[Arisaema griffithii]]* Schott
* *[[Arisaema heterophyllum]]* Blume
* *[[Arisaema jacquemontii]]* Blume
* *[[Arisaema kerrii]]* Craib
* *[[Arisaema kiushianum]]* Makino
* *[[Arisaema laminatum]]* Blume
* *[[Arisaema leschenaultii]]* Bl.
* *[[Arisaema lidaense]]* J.Murata et SKWu
* *[[Arisaema lihenganum]]*
* *[[Arisaema limbatum]]* (Nakai & F.Maek.) Serizawa
* *[[Arisaema lobatum]]* Engl.
* *[[Arisaema maxwellii]]*
* *[[Arisaema monophyllum]]* Nakai
* *[[Arisaema nepenthoides]]* (Wallich) Martius in Schott
* *[[Arisaema omkoiense]]* Gusm.
* *[[Arisaema ostiolatum]]* Hara
* *[[Arisaema penicillatum]]* N.E.Br.
* *[[Arisaema peninsulae]]* Nakai
* *Arisaema petelotii* K.Krause
* *[[Arisaema prazeri]]* Hook f.
* *[[Arisaema propinquum]]*
* *[[Arisaema putii]]* Gagn.
* *[[Arisaema rhizomatum]]* C.E.C.Fisher
* *[[Arisaema ringens]]* (Thunb.) Schott
* *[[Arisaema robustum]]*
* *[[Arisaema roxburghii]]* Kunth
* *[[Arisaema sahyadricum]]* S.R.Yadav, K.S.Patil & Bachulkar
* *[[Arisaema saxatile]]* Buchet
* *[[Arisaema sazensoo]]* (Blume) Makino
* *[[Arisaema scortechinii]]* Hook. f.
* dźiwja arisaema (*Arisaema serratum* (Thunb.) Schott)
* *[[Arisaema sikokianum]]* Fr. et Sav.  
* *[[Arisaema speciosum]]* (Wall) Martius in Schott
* *[[Arisaema sukotaiense]]* Gagn.
* *[[Arisaema taiwanense]]* Murata
* *[[Arisaema ternatipartitum]]* Makino 
* *[[Arisaema thunbergii]]* Blume
* *[[Arisaema tortuosum]]* (Wallich) Schott
* *[[Arisaema triphyllum]]* (L.)Schott 
* *[[Arisaema umbrinum]]* Ridley
* *[[Arisaema undulatifolium]]* Nakai
* *[[Arisaema utile]]* Hook. f. ex Schott
* *[[Arisaema victoriae]]* Nguyen V.D.
* *[[Arisaema wardii]]* Marquand et Airy Shaw
* *[[Arisaema wattii]]* Hook. f.
* *[[Arisaema yamatense]]* (Nakai) Nakai
* *[[Arisaema yunnanense]]* Buchet

## Eksterne wotkazy

* Wotkazy na jednotliwe ''Arisaema''-družiny. 
* Wopis w Flora of North America. 
* Wopis w Flora of Pakistan. 
* Wjele informacijow. (němsce; PDF-Datei; 283 kB)
* Zapisk při GRIN.
Krejčerwjeny januškowc

**Krejčerwjeny januškowc** (*Ribes sanguineum*) je kerk ze swójby kosmačkowych rostlinow (*Grossulariaceae*). 

## Wopisanje
Krejčerwjeny januškowc rosće jako 1 hač 4 metry wysoki lisćo mjetucy, zlochka  hałuzaty, w lěće zeleny kerčk. Njenjese ćernje.

Skora je šěrobruna hač čerwjenobruna. Młode wurostki su žałzojće kosmate.

### Łopjena
Měnjate łopjena maja owalny wobrys, su třilapate hač pjećlapate , na bazy wutrobojte, na hornim boku tróšku zmoršćene, na delnim boku husto šěropjelsćojte a něhdźe runje tak šěroke kaž dołhe (, 5-10 cm). Čerstwe łopjenowe zazelenjenje  w nalěću wonja žiwicowje.

### Kćenja
Dwusplažne, napadne kćenja su sylnje róžojte a so pokaza w samsnym času z łopjenami w aprylu hač meji. Wone steja po 5 hač 30 w 3−7&nbsp;cm dołhich, zrunanych abo přewisowacych kulojtych kićach. Jednotliwe kćenja su 5 hač 10&nbsp;mm wulke a maja pjeć sylnje čerwjene hač pinkojte  krónowe łopješka. Kćenjowe stołpiki su žałzojte.

### Płody
Płody su ćěmnopurpurne, módrje šědźiwiznojte jahody, kotrež w junija hač juliju zrawja. Jahody su něhdźe 1&nbsp;cm wulke; wone su jědźne, maja pak małko aromy.

## Stejnišćo
Rosće w bohatych na kerčiny hórstwowych lisćowych lěsach a na zwisach.

## Rozšěrjenje
Krejčerwjeny januškowc pochadźa ze zapada Sewjerneje Ameriki a wustupuje tam wot Britiskeje Kolumbiskeje hač do Sewjerneje Kaliforniskeje.

## Systematika
W družinje bu slědowacej warjetetnosći (zdźěla tež jako poddružinje wobhladowanej) rozeznawanej:
* *Ribes sanguineum* var. *glutinosum* (Benth.) Loudon
* *Ribes sanguineum* var. *sanguineum*
Chromozomowa ličba je 2n=16.

## Wužiwanje
Dla jaskrawje čerwjeneho kćena bu krejčerwjeny januškowc wot lěta 1826 často jako pyšny kerk w zahrodźe sadźena.

## Plahowanske formy
Wjele sortow je su plahowane. Móžne barby kćenjow su: běła hač ćmowočerwjena.
Tu někotre sorty:
* 'Brocklebankii': Ma róžojte kćenja a njese złote łopjena.
* 'King Edward VII': Ma kaž karmesin čerwjene kćenja.
* 'Pulborough Scarlet': Ma čerwjene kćenja a bujnje kćěje.
* 'Tydeman's White': Ma běłe kćenja.
* 'White Icicle': Ma běłe kćenja.

## Nóžki


## Žórła
* Botanica, Bäume und Sträucher, Über 2000 Pflanzenporträts, ISBN 978-3-8331-4467-7, strona 776 
* Bruno P. Kremer: Steinbachs Naturführer Bäume & Sträucher, ISBN 978-3-8001-5934-5, strona 276 
* Steinbachs Großer Pflanzenführer, ISBN 978-3-8001-7567-3, strona 298 
* Brankačk, Jurij: Wobrazowy słownik hornjoserbskich rostlinskich mjenow na CD ROM. Rěčny centrum WITAJ, wudaće za serbske šule. Budyšin 2005. 
* Kubát, K. (Hlavní editor): Klíč ke květeně České republiky. Academia, Praha (2002)
* Lajnert, Jan: Rostlinske mjena. Serbske. Němske. Łaćanske. Rjadowane po přirodnym systemje. Volk und Wissen Volkseigener Verlag Berlin (1954)
* Rězak, Filip: Němsko-serbski wšowědny słownik hornjołužiskeje rěče. Donnerhak, Budyšin (1920)

## Eksterne wotkazy

* Zapisk při ''GRIN - Taxonomy for Plants''. 
* Wobraz běle kćějaceje sorty 'Tydeman's White', Wobraz samsneje sorty
* Wobraz sorty 'Snowflame' z běłymi a krejčerwjenymi kćenjemi 
* Wobraz sorty z běłymi kćenjemi
Aronowe rostliny

**Aronowe rostliny** (*Araceae*) su swójba symjencowych rostlinow (*Spermatophytina*).

Wobsahuje sćěhowace rody:

* arisaema (*Arisaema*)
** dźiwja arisaema (*Arisaema serratum*)
* epipremnum (*Epipremnum*)
** złotowina (*Epipremnum pinnatum*)
* kala (*Calla*)
** dźiwja kala (*Calla palustris*)
* klep (*Arum*)
** blakaty klep (*Arum maculatum*)
* monstera (*Monstera*)
** prawa monstera (*Monstera deliciosa*)
* zantedeschia (*Zantedeschia*)
** aronowa lilija (*Zantedeschia aethiopica*)
Zantedeschia

*Zantedeschia* (Zantedeschia) je ród ze swójby aronowych rostlinow (Araceae). Wobsahuje sćěhowace družiny:

*** aronowa lilija (*Zantedeschia aethiopica*)
Załom

**Załom** ( *Sohland an der Spree*) je wjes a gmejna w Hornjej Łužicy nad hornim běhom Sprjewje. Leži při samej čěskej hranicy w juhu Budyskeho wokrjesa. Na tamnym boku hranicy namaka so čěske městačko Šluknov. Mjez sydlišćomaj wobsteji hraničny přechod.

## Wjesne dźěle
Ke gmejnje słušatej wjesce Hołbin a Wernarjecy.

## Politika
Gmejna słuša k sakskemu wólbnemu wokrjesej 52 (Budyšin 1) a k zwjazkowemu wólbnemu wokrjesej 156 (Budyšin I).

## Zajimawosće
* wěža princa Bjedricha Awgusta
* Čerwjeny dwór (Załomski hród) z lěta 1747
* ewangelsko-lutherska cyrkej, klasicistiski twar z lěta 1824

## Wosobiny
* Johannes Michael Schnarrer (1965–2008); etikar a filozof

## Žórła


## Wotkazaj

*
Kótwicowe rostliny

**Kótwicowe rostliny** su swójba symjencowych rostlinow ( Trapaceae, Spermatophyta). 
Wobsahuje sćěhowace rody:

** kótwica (*Trapa*) 
*** wšědna kótwica (*Trapa natans*)
Kótwica

**Kótwica** (*Trapa*) je ród ze swójby krawinowych rostlinow (*Lythraceae*).

Po někotrych žórłach so swójbje kótwicowych rostlinow (*Trapaceae*) přirjaduje.

Wobsahuje sćěhowace družiny:

* wšědna kótwica (*Trapa natans*)

## Nóžki
Wšědna kótwica

**Wšědna kótwica** (*Trapa natans*) je rostlina z podswójby kótwicowych rostlinow (*Trapoideae*) znutřka swójby krawinowych rostlinow (*Lythraceae*). Dalše serbske mjeno je **wódny worjech**.

W někotrych žórłach so je do swójskeje swójby (*Trapaceae*) přirjaduje.

## Wopis
Wšědna kótwica je jednolětna rostlina, kotraž docpěwa wysokosć wot 60 hač 300 cm.

Stołpiki su w spódnje wodźizny zakorjenjene. 

### Łopjena
Rombiske, kožojte, na hornim boku błyšćace łopjena wutworja płuwacu łopjenowu rozetu. Rozetu wobsteji z pjeć hač třiceći łopjenow, kotrež docpěwaja dołhosć wot 2 hač 6 cm a su prědku zubate, horjeka zelene abo čerwjene, deleka brune. Jich stołpiki su nadute.

### Kćenja
Kćěje wot julija hač awgusta. Běłe, štyriličbne kćenja sedźa po jednym w łopjenowych rozporach, maja wulkosć wot mjeńše hač 1 cm a su štyridźělne. 

### Płody
Drjewjany płód njese dwaj hač štyri ćernje.

## Stejnišćo
Rosće mjezy druhimi płuwanskimi rostlinami. Preferuje wutkate, čiste, stejace w lěće ćopłe wodźizny.

## Rozšěrjenje

## Systematika
Eksistuja wjace warjetetow družiny *Trapa natans* L.:

* *Trapa natans* var. *bispinosa* (Roxb.) Makino (Syn.: *Trapa bispinosa* Roxb.)
* *Trapa natans* var. *inermis* Mao
* *Trapa natans* L. var. *natans*
* *Trapa natans* var. *rubeola* Maxim. f. *viridis* Sugimoto

## Wužiwanje
Worjechojće słodźace symjenja wobsahuja dosć škroba a tohodla běchu wot młodokamjentnje doby hač do spočatka 20. lětstotka njewarjene, warjene abo pječene jědźene abo k muce mlěte. 

## Nóžki


## Žórła
* Schauer - Caspari: Pflanzenführer für unterwegs, ISBN 978-3-8354-0354-3, 2. nakład, 2008, strona 368 
* Spohn, Aichele, Golte-Bechtle, Spohn: Was blüht denn da? Kosmos Naturführer (2008), ISBN 978-3-440-11379-0, strona 124 
* Brankačk, Jurij: Wobrazowy słownik hornjoserbskich rostlinskich mjenow na CD ROM. Rěčny centrum WITAJ, wudaće za serbske šule. Budyšin 2005. 
* Kubát, K. (Hlavní editor): Klíč ke květeně České republiky. Academia, Praha (2002)
* Lajnert, Jan: Rostlinske mjena. Serbske. Němske. Łaćanske. Rjadowane po přirodnym systemje. Volk und Wissen Volkseigener Verlag Berlin (1954)
* Rězak, Filip: Němsko-serbski wšowědny słownik hornjołužiskeje rěče. Donnerhak, Budyšin (1920)
Kala

*Kala* (Calla) je ród ze swójby aronowych rostlinow (Araceae). Wobsahuje sćěhowace družiny:

*** dźiwja kala (*Calla palustris*)
Wódny bónčk

**Wódny bónčk** (*Nymphoides*) je ród ze swójby kózlikowych rostlinow (*Menyanthaceae*).

## Wopis
Jich ricomy su na spódku hata, mjeztym zo dołho stołpikate, owalne, kulojte abo jěrchenkojte łopjena na wódnym powjerchu płuwaja, docpěwaja přeměr wot 2,5 hač do 15 cm, su oliwozelene a zwjetša błyšćace, druhdy wioletnje pokrjepjene.

Běłe abo žołte kćenja docpěwaja wulkosć wot 1 hač do 2,5 cm. Jich kćenjowe łopješka njesu trodle. Wone so w lěću lědma nad lisćom jewja.

## Rozšěrjenje a družiny
20 družinow wupadnu kaž małke bónčawy, a je na cyłym swěće rozšěrjene.

Wobsahuje sćěhowace družiny:
* indiski wódny bónčk (*Nymphoides indica*)
* wšědny wódny bónčk (*Nymphoides peltata*) 

## Nóžki


## Žórło
* Botanica, Einjährige und mehrjährige Pflanzen, Über 2000 Pflanzenporträts, ISBN 978-3-8331-4469-1, strona 602 

## Eksterne wotkazy
Kózlikowe rostliny

**Kózlikowe rostliny** (*Menyanthaceae*) su swójba symjencowych rostlinow (*Spermatophyta*). 

## Systematika
W tutej swójbje je pjeć rodow a něhdźe 40 (hač 60) družinow :
* *[[Liparophyllum]]* 
* kózlik:(*Menyanthes*) : Je  monotypiski ród z jeničkej družinu.
** třiłopješkaty kózlik (*Menyanthes trifoliata*) 
* *Nephrophyllidium*: Drje je jenož jedna družina:
** *[[Nephrophyllidium crista-galli]]* 
* wódny bónčk (*Nymphoides*) Z něhdźe 40 družinami
** wšědny wódny bónčk (*Nymphoides peltata*)
* Villarsia: Z něhdźe tři družinami.

## Nóžki
Třiłopješkaty kózlik

**Třiłopješkaty kózlik** (*Menyanthes trifoliata*) je rostlina ze swójby kózlikowych rostlinow (*Menyanthaceae*). Dalše serbske mjeno je **hórki dźećel**.

## Wopis
Třiłopješkaty kózlik je trajne zelo, kotrež docpěwa wysokosć wot 15 hač 30 cm.

Pjenk je tołsty, lězacy a rozhałuzowany. 

Třiličbne łopjena su nahe a maja dołhe, mjasne stołpiki.

Kćěje wot meje hač julija. Kić wobsteji z 10 hač 20 běłych abo čerwjenojtych, brodatych kćenjow z wulkosć wot něhdźe 1,5 cm. Krónowe kónčki njesu trodle.

## Stejnišćo
Rosće w bahnach, kotrež na suchi kraj so přeměnja, małkich jězorach, płonych tymjenjach a pochowišćach. Preferuje mokre, tež přepławjene, zwjetša małowapnite pódy. 

## Rozšěrjenje
Rostlina je w sewjernej a srjedźnej Europje, ale tež w horinach južneje Europy rozšěrjena.

## Wužiwanje

## Noty


## Žórła
* Schauer - Caspari: Pflanzenführer für unterwegs, ISBN 978-3-8354-0354-3, 2. nakład, 2008, strona 66 
* Spohn, Aichele, Golte-Bechtle, Spohn: Was blüht denn da? Kosmos Naturführer (2008), ISBN 978-3-440-11379-0, strona 168 
* Brankačk, Jurij: Wobrazowy słownik hornjoserbskich rostlinskich mjenow na CD ROM. Rěčny centrum WITAJ, wudaće za serbske šule. Budyšin 2005. 
* Kubát, K. (Hlavní editor): Klíč ke květeně České republiky. Academia, Praha (2002)
* Lajnert, Jan: Rostlinske mjena. Serbske. Němske. Łaćanske. Rjadowane po přirodnym systemje. Volk und Wissen Volkseigener Verlag Berlin (1954)
* Rězak, Filip: Němsko-serbski wšowědny słownik hornjołužiskeje rěče. Donnerhak, Budyšin (1920)
Wšědny wódny bónčk

**Wšědny wódny bónčk** (*Nymphoides peltata*) je rostlina ze swójby kótwicowych rostlinow (*Menyanthaceae*). 

## Wopis
Wšědny wódny bónčk je trajne zelo, kotrež docpěwa wysokosć wot 80 hač do 150 cm. Rostlina je zmjerzkokruta.

### Łopjena
Łopjena su kožane, błyšćate a kulojte, docpěwaja wulkosć wot 3 hač do 10cm. Wobšěrne nerwy ze centruma won běža.

### Kćenja
Kćěje wot meje hač do junija. Złotožołte kćenja jenož mało z wody wusahuja, docpěwaja wulkosć wot 3 hač do 3 cm. Kćenja maja 5 wupřestrětych kónčkow. Kroma krónowych łopješka njese trodle. 

### Symjenja
Symjenja so přez wodowy prud rozšěrja. Nimo toho při pjerju, pysku a płuwanskej koži wódnych ptačkow wisajo wostanu, jeli ptačk wodu wopušći.

## Stejnišćo
Rosće w stejacych abo pomału bězatych, wutkatych, ćopłych wodźiznach.

## Rozšěrjenje
Rostlina je w dźělach Europy a w Japanskej rozšěrjena.

## Wužiwanje

## Nóžki


## Žórła
* Botanica, Einjährige und mehrjährige Pflanzen, Über 2000 Pflanzenporträts, ISBN 978-3-8331-4469-1, strona 602 
* Spohn, Aichele, Golte-Bechtle, Spohn: Was blüht denn da? Kosmos Naturführer (2008), ISBN 978-3-440-11379-0, strona 286 
* Brankačk, Jurij: Wobrazowy słownik hornjoserbskich rostlinskich mjenow na CD ROM. Rěčny centrum WITAJ, wudaće za serbske šule. Budyšin 2005. 
* Kubát, K. (Hlavní editor): Klíč ke květeně České republiky. Academia, Praha (2002)
* Lajnert, Jan: Rostlinske mjena. Serbske. Němske. Łaćanske. Rjadowane po přirodnym systemje. Volk und Wissen Volkseigener Verlag Berlin  (1954)
* Rězak, Filip: Němsko-serbski wšowědny słownik hornjołužiskeje rěče. Donnerhak, Budyšin (1920)

## Eksterne wotkazy
Kaledźina

**Kaledźina** (*Viburnum*) je ród ze swójby pižmonkowych rostlinow (*Adoxaceae*). Dalše serbske mjeno je **kalinka**. 

Po někotrych žórłach rostlina je swójbje kozylistowych rostlinow (*Caprifoliaceae*) zarjadowana.

Wobsahuje sćěhowace družiny:

* dźiwja kaledźina (*Viburnum opulus*)
* japanska kaledźina (*Viburnum japonicum*)
* wołmjana kaledźina (*Viburnum lantana*)

## Nóžki
Kozylist

**Kozylist** (*Lonicera*) je ród ze swójby kozylistowych rostlinow (*Caprifoliaceae*). 

## Družiny (wuběrk)
;Srjedźnoeuroske družiny:
* Kerki
** alpski kozylist (*Lonicera alpigena*)
** módry kozylist (*Lonicera caerulea*)
** čorny kozylist (*Lonicera nigra*)
** tatarski kozylist (*Lonicera tatarica*)
** płótny kozylist (*Lonicera xylosteum*)
* Liany
** wonjaty kozylist (*Lonicera caprifolium*)
** lěsny kozylist (*Lonicera periclymenum*)
;Dalše družiny:
* Liany
** Wijacy kozylist (*Lonicera implexa*)
;Často plahowane a družiny a hybridy
* *[[Lonicera pileata]]* Oliver (niski přecozeleny kerk)
* *[[Lonicera ciliosa]]* (Pursh) Poir. ex DC. (oranžowje kćějaca liana)
* *Lonicera* × *heckrottii* Osborn (kompaktnje rosćaca liana)
* Zymski kozylist *[[:de:Winter-Heckenkirsche]]* (*Lonicera* × *purpusii* Rehder)
* *[[:de:Maibeere]]* (*Lonicera caerulea *var.* kamtschatica / Lonicera kamtschatica*)
* Přecozeleny kozylist *[[:de:Immergrünes Geißblatt]]* (*Lonicera henryi*)
* Přecozeleny kerkowy kozylist *[[:de:Heckenmyrte]]* (*Lonicera nitida*)

;Dalše družiny su sćěhowace:
* japanski kozylist (*Lonicera japonica*)
* přecozeleny kozylist (*Lonicera sempervirens*)

## Nóžki


## Eksterne wotkazy
Mochowy zwónčk

**Mochowy zwónčk** (*Linnaea*) je ród ze swójby *[[Linnaeaceae]]*.

Po někotrych žórłach je swójbje kozylistowych rostlinow (*Caprifoliaceae*) přirjadowany. 

Wobsahuje sćěhowace družiny:

* prawy mochowy zwónčk (*Linnaea borealis*)
Sněženc

**Sněženc** (*Symphoricarpos*) je ród ze swójby kozylistowych rostlinow (*Caprifoliaceae*). 

## Družiny (wuběrk)

* běły sněženc (*Symphoricarpos albus*) 
** :de:Weiße Schneebeere (*S. albus* var. *laevigatus* (Fernald) S.F.Blake, syn.: *S. rivularis* Suksd.)
* Mexikanische Schneebeere (*Symphoricarpos mexicanus* Hort. ex K.Koch) 
* Kleinblättrige Schneebeere (*Symphoricarpos microphyllus* Kunth) 
* Kriechende Schneebeere (*Symphoricarpos mollis* Nutt.)
* Westliche Schneebeere oder Wolfsbeere (*Symphoricarpos occidentalis* Hook.)
* Korallenbeere (*Symphoricarpos orbiculatus* Moench)
* Berg-Schneebeere (*Symphoricarpos oreophilus* A.Gray) 
* Rundblättrige Schneebeere (*Symphoricarpos rotundifolius* A.Gray) 
* *Symphoricarpos sinensis* Rehder 
* niedrige Purpurbeere (*Symphoricarpos chenaultii* "Hancock")

## Nóžki


## Eksterne wotkazy

* Kak jědojte su sněžency.
Wajgelija

**Wajgelija** (*Weigela*) je ród ze swójby *[[Diervillaceae]]*.

Po někotrych žórłach je swójbje kozylistowych rostlinow (*Caprifoliaceae*) přirjadowana. 

Wobsahuje sćěhowace družiny:

* zwónčkaty kerk (*Weigela florida*)
Kozylistowe rostliny

**Kozylistowe rostliny** (*Caprifoliaceae*) su swójba symjencowych rostlinow (*Spermatophyta*).

## Systematika
K swójbje kozylistowych rostlinow (*Caprifoliaceae*) słuša jenož hišće pjeć rodow z něhdźe 220 družinami:
* *[[Heptacodium]]*
* *[[Leycesteria]]*
* kozylist (*Lonicera*) wobsahuje 180 družinow.
* sněženc (*Symphoricarpos*)
* *[[Triosteum]]*

Při tu wužiwanej systematiku buchu porno prjedy wužiwanym systemam wjacore swójby z kozylistowych rostlinow wurjadowane:  Diervillaceae z wajgelijemi, Linnaeaceae z *[[abelija|abelijemi]]*, *[[Kolkwitzia]]* a mochowy zwónčk (*Linnaea*) a Morinaceae. Rodaj bozanka (*Sambucus*) a kaledźina (*Viburnum*) so dźensa do pižmonkowych rostlinow (*Adoxaceae*) liča.

* kozylist (*Lonicera*)
** alpski kozylist (*Lonicera alpigena*)
** čorny kozylist (*Lonicera nigra*)
** japanski kozylist (*Lonicera japonica*)
** lěsny kozylist (*Lonicera periclymenum*)
** módry kozylist (*Lonicera caerulea*)
** płótny kozylist (*Lonicera xylosteum*)
** přecozeleny kozylist (*Lonicera sempervirens*)
** tatarski kozylist (*Lonicera tatarica*)
** wonjaty kozylist (*Lonicera caprifolium*)
* sněženc (*Symphoricarpos*)
** běły sněženc (*Symphoricarpos albus*)

## Nóžki
Dźiwja kaledźina

**Dźiwja kaledźina** (*Viburnum opulus*) je kerk ze swójby pižmonkowych rostlinow (*Adoxaceae*). 

Po někotrych žórłach rostlina je swójbje kozylistowych rostlinow (*Caprifoliaceae*) zarjadowana.

## Wopis
Dźiwja kaledźina je kerk, kotryž docpěwa wysokosć wot 1,5 hač 3 m.

### Łopjena
Na woběmaj bokomaj zelene, nahe łopjena su přećiwostejne, njeprawidłownje zubate a třilapate abo pjećlapate a docpěwaja dołhosć a šěrokosć wot 12 cm. 

### Kćenja
Kćěje wot meje hač junija. Běłe kćenja docpěwaja šěrokosć wot 6 hač 8 mm a steja w 5 hač 10 cm šěrokich wokołkowyach pakićach, mjeztym zo kromowe kćenja su sterilne a jara wjetšene (1-2cm).

### Płody
Hač 1 cm wulke, kulojte płody su čerwjene a brěčkate a docpěwaja šěrokosć wot 8 hač 10 mm. 

## Stejnišćo
Rosće w łučinowych lěsach, na lěsnych kromach, rěčnych wobkromach a w žiwych płotach. Preferuje wutkate pódy.

## Rozšěrjenje
Rostlina je w nimale cyłej Europje rozšěrjena.

## Wužiwanje

## Nóžki


## Žórła
* Schauer - Caspari: Pflanzenführer für unterwegs, ISBN 978-3-8354-0354-3, 2. nakład, 2008, strona 464 
* Spohn, Aichele, Golte-Bechtle, Spohn: Was blüht denn da? Kosmos Naturführer (2008), ISBN 978-3-440-11379-0, strona 432 
* Brankačk, Jurij: Wobrazowy słownik hornjoserbskich rostlinskich mjenow na CD ROM. Rěčny centrum WITAJ, wudaće za serbske šule. Budyšin 2005. 
* Kubát, K. (Hlavní editor): Klíč ke květeně České republiky. Academia, Praha (2002)
* Lajnert, Jan: Rostlinske mjena. Serbske. Němske. Łaćanske. Rjadowane po přirodnym systemje. Volk und Wissen Volkseigener Verlag Berlin (1954)
* Rězak, Filip: Němsko-serbski wšowědny słownik hornjołužiskeje rěče. Donnerhak, Budyšin (1920)
Alpski kozylist

**Alpski kozylist** (*Lonicera alpigena*) je rostlina ze swójby kozylistowych rostlinow  (*Caprifoliaceae*). 

## Wopis
Alpski kozylist je kerk, kotryž docpěwa wysokosć wot 50 hač 150 cm.

Łopjena su eliptiske a docpěwaja dołhosć wot 7 hač 10 cm.

Kćěje wot meje hač junija. Kćenja su mutnje čerwjene. 

Porowe, zrosćene jahody su čerwjene a błyšćace. 

## Stejnišćo
Rosće w hórskich měšanych lěsach, w Alpach we wysokosćach wot hač do 2300 m.

## Rozšěrjenje
Rostlina je w horinach srjedźneje a južneje Europy rozšěrjena.

## Nóžki


## Žórła
* Schauer - Caspari: Pflanzenführer für unterwegs, ISBN 978-3-8354-0354-3, 2. nakład, 2008, strona 464 
* Brankačk, Jurij: Wobrazowy słownik hornjoserbskich rostlinskich mjenow na CD ROM. Rěčny centrum WITAJ, wudaće za serbske šule. Budyšin 2005. 
* Kubát, K. (Hlavní editor): Klíč ke květeně České republiky. Academia, Praha (2002)
* Lajnert, Jan: Rostlinske mjena. Serbske. Němske. Łaćanske. Rjadowane po přirodnym systemje. Volk und Wissen Volkseigener Verlag Berlin  (1954)
* Rězak, Filip: Němsko-serbski wšowědny słownik hornjołužiskeje rěče. Donnerhak, Budyšin (1920)

## Eksterne wotkazy
Wulkokwětkata abelija

**Wulkokwětkata abelija** (*Abelia* x *grandiflora*) je rostlina ze swójby kozylistowych rostlinow (*Caprifoliaceae*).

Wona je hybrida z chinskeje abelije (*Abelia chinensis*)  a *[[Abelia uniflora]]*.

## Wopis
Wulkokwětkata abelija docpěje wysokosć wot 2 hač 2,5 m a podobnu šěrokosć. Rostlina je mjerzliwa.

Zdónki su zhibnjene, čerwjenojće brune a lochko wodrjewja. 

Błyšćace łopjena su małke. Nazymske barbjenje je bronzopurpurowe.

Kćěje w zažnym lěće. Kćenja su běłe abo róžojte. Keluškowe łopješka su blědźe róžojte a na kerku wostanu, jeli su kćenja wotpadali.

## Stejnišćo

## Rozšěrjenje

## Wužiwanje

## Žórła
* Botanica, Bäume und Sträucher, Über 2000 Pflanzenporträts, ISBN 978-3-8331-4467-7, 36 
* Brankačk, Jurij: Wobrazowy słownik hornjoserbskich rostlinskich mjenow na CD ROM. Rěčny centrum WITAJ, wudaće za serbske šule. Budyšin 2005. 
* Kubát, K. (Hlavní editor): Klíč ke květeně České republiky. Academia, Praha (2002)
* Lajnert, Jan: Rostlinske mjena. Serbske. Němske. Łaćanske. Rjadowane po přirodnym systemje. Volk und Wissen Volkseigener Verlag Berlin  (1954)
* Rězak, Filip: Němsko-serbski wšowědny słownik hornjołužiskeje rěče. Donnerhak, Budyšin (1920)

## Eksterne wotkazy
Módry kozylist

**Módry kozylist** (*Lonicera caerulea*) je rostlina ze swójby kozylistowych rostlinow (*Caprifoliaceae*). 

## Wopis
Módry kozylist je kerk, kotryž ma po porach zrosćenych płódniki.

Łopjena su jejkojte a docpěwaja dołhosć wot 2 hač 5 cm.

Kćenja su nažołć běłe. 

Jahody su po porach zrosćene a čorne, módrje zwobručowane.

## Stejnišćo
Rosće w hórskich lěsach a w towarstwach z małoróstnych kerkow. 

## Rozšěrjenje
Rostlina je w sewjernej Europje, w Alpach, w Pyrenejach a w Karpatach rozšěrjena.

## Wužiwanje

## Nóžki


## Žórła
* Schauer - Caspari: Pflanzenführer für unterwegs, ISBN 978-3-8354-0354-3, 2. nakład, 2008, strona 464, jako *L. Coerulea* L. (prawopisny zmylk?) 
* Brankačk, Jurij: Wobrazowy słownik hornjoserbskich rostlinskich mjenow na CD ROM. Rěčny centrum WITAJ, wudaće za serbske šule. Budyšin 2005. 
* Kubát, K. (Hlavní editor): Klíč ke květeně České republiky. Academia, Praha (2002)
* Lajnert, Jan: Rostlinske mjena. Serbske. Němske. Łaćanske. Rjadowane po přirodnym systemje. Volk und Wissen Volkseigener Verlag Berlin  (1954)
* Rězak, Filip: Němsko-serbski wšowědny słownik hornjołužiskeje rěče. Donnerhak, Budyšin (1920)
Tatarski kozylist

**Tatarski kozylist** (*Lonicera tatarica*) je rostlina ze swójby kozylistowych rostlinow (*Caprifoliaceae*). 

## Wopis
Tatarski kozylist je w lěće zeleny, srjedźnowulki kerk, kotryž docpěwa wysokosć wot 1 hač do 3,5 a šěrokosć wot hač do 3 m. Rostlina je zmjerzkokruta.

Jejkojte hač jejkojće-lancetojte łopjena su ćmowozelene a docpěwaja dołhosć wot 3 hač do 6 cm. Jich stołpik docpěwa dołhosć wot 2 hač do 6 mm.

Wot kónca nalěća hač do zažneho lěta njese trubkojte, běłe hač ćmoworóžojte kćenja.

Jahody su čerwjene.

## Stejnišćo

## Rozšěrjenje
Rostlina je wot Kawkaza hač do srjedźneje Azije rozšěrjena.

## Sorty
* Sorta 'Arnold Red' njese ćmowše łopjena a čerwjene kćenja.

## Wužiwanje
Rostlina so často jako pyšny kerk kultiwuje.

## Nóžki


## Žórła
* Botanica, Bäume und Sträucher, Über 2000 Pflanzenporträts, ISBN 978-3-8331-4467-7, strona 525 
* Brankačk, Jurij: Wobrazowy słownik hornjoserbskich rostlinskich mjenow na CD ROM. Rěčny centrum WITAJ, wudaće za serbske šule. Budyšin 2005. 
* Kubát, K. (Hlavní editor): Klíč ke květeně České republiky. Academia, Praha (2002)
* Lajnert, Jan: Rostlinske mjena. Serbske. Němske. Łaćanske. Rjadowane po přirodnym systemje. Volk und Wissen Volkseigener Verlag Berlin  (1954)
* Rězak, Filip: Němsko-serbski wšowědny słownik hornjołužiskeje rěče. Donnerhak, Budyšin (1920)

## Eksterne wotkazy

*Wopis.
Prawy mochowy zwónčk

**Prawy mochowy zwónčk** (*Linnaea borealis*) je rostlina ze swójby  kozylistowych rostlinow (*Caprifoliaceae*). 

## Wopis
Prawy mochowy zwónčk docpěje wysokosć wot 5 hač 15 cm.

Stołpik je nitkojty a docpěje dołhosć wot 2 m.

### Łopjena
Łopjena su w zymje zelene, kulojte, na delnim boku módrozelene a docpěja dołhosć wot 7 hač 12 mm.

### Kćenja
Kćěje wot junija hač awgusta. Zwónčkojte, běłe abo róžojte kćenja docpěja dołhosć wot 7 hač 10 mm, maja pjeć šěrokich kónčkow a steja po jednym hač po dwěmaj na dołhim stołpiku.

## Stejnišćo
Rosće w jehlinowych lěsach na mochowym polstrje lězo, w Alpach hač do wysokosćow wot 2400 m.  

## Rozšěrjenje
Rostlina je rozšěrjena w sewjernej Europje kaž tež w Alpach, Sudetach, Karpatach a w Kawkazu.

## Poddružiny
Rozeznawaja so tři poddružiny:
* *Linnaea borealis* subsp. *borealis* w Europje
* *Linnaea borealis* subsp. *americana* (J. Forbes) Rehder w Sewjernej Americe
* *Linnaea borealis* subsp. *longiflora* (Torr.) Hultén w Aziji

## Žórła
* Schauer - Caspari: Pflanzenführer für unterwegs, ISBN 978-3-8354-0354-3, 2. nakład, 2008, strona 66 
* Brankačk, Jurij: Wobrazowy słownik hornjoserbskich rostlinskich mjenow na CD ROM. Rěčny centrum WITAJ, wudaće za serbske šule. Budyšin 2005. 
* Kubát, K. (Hlavní editor): Klíč ke květeně České republiky. Academia, Praha (2002)
* Lajnert, Jan: Rostlinske mjena. Serbske. Němske. Łaćanske. Rjadowane po přirodnym systemje. Volk und Wissen Volkseigener Verlag Berlin (1954)
* Rězak, Filip: Němsko-serbski wšowědny słownik hornjołužiskeje rěče. Donnerhak, Budyšin (1920)

## Eksterne wotkazy
Běły sněženc

**Běły sněženc** (*Symphoricarpos albus*) je kerk ze swójby kozylistowych rostlinow (*Caprifoliaceae*). 

## Wopis
Běły sněženc je kerk, kotryž docpěwa wysokosć wot 1 hač 2 m.

Jara rozhałuzowane stołpiki njesu přećiwostejne, jejkojte, cyłokromne łopjena.

Kćěje wot julija hač awgusta. Kćenja docpěwaja dołhosć wot 5 hač 6 mm a steja w kłosach.

Jahody su běłe, kulowate, nabubnjene a docpěwaja wulkosć wot 0,5 hač 1,5 cm. Wone so hodźa lochko roztłóčić.

## Stejnišćo
Rosće w parkach, zahrodach, za přikrućenje na skłoninach a brjohach, hdys a hdys wodrjewjene w chłódkojtych wudolinach, lěsach, na rěčnych brjohach. Pochadźa ze sewjerneje Ameriki.

## Rozšěrjenje
* (*Symphoricarpos orbiculatus*) ma róžojte, 5 mm wulke jahody a mjeńše łopjena. Wón je robustny pyšny kerk.

## Nóžki


## Žórła
* Spohn, Aichele, Golte-Bechtle, Spohn: Was blüht denn da? Kosmos Naturführer (2008), ISBN 978-3-440-11379-0, strona 434 
* Brankačk, Jurij: Wobrazowy słownik hornjoserbskich rostlinskich mjenow na CD ROM. Rěčny centrum WITAJ, wudaće za serbske šule. Budyšin 2005. 
* Kubát, K. (Hlavní editor): Klíč ke květeně České republiky. Academia, Praha (2002)
* Lajnert, Jan: Rostlinske mjena. Serbske. Němske. Łaćanske. Rjadowane po přirodnym systemje. Volk und Wissen Volkseigener Verlag Berlin  (1954)
* Rězak, Filip: Němsko-serbski wšowědny słownik hornjołužiskeje rěče. Donnerhak, Budyšin (1920)

## Eksterne wotkazy

*
Kraskowe rostliny

**Kraskowe rostliny** (*Tropaeolaceae*) su swójba symjencowych rostlinow (*Spermatophyta*). 

Wobsahuje sćěhowace rody:

* kraska (*Tropaeolum*) 
** mała kraska (*Tropaeolum minus*)
** turkowska kraska (*Tropaeolum majus*)

## Noty
Kraska

**Kraska** (*Tropaeolum*) je ród ze swójby kraskowych rostlinow (*Tropaeolaceae*). 

Wobsahuje sćěhowace družiny:
 
* mała kraska (*Tropaeolum minus*)
* turkowska kraska (*Tropaeolum majus*)

## Noty
Krawina

**Krawina** (*Lythrum*) je ród ze swójby krawinowych rostlinow (*Lythraceae*). 

Wobsahuje sćěhowace družiny:

* drobna krawina (*Lythrum hyssopifolia*) 
* prutowa krawina (*Lythrum virgatum*) 
* wulka krawina (*Lythrum salicaria*)

## Nóžki
Kurjenk

**Kurjenk** (*Peplis*) je ród ze swójby krawinowych rostlinow (*Lythraceae*).

Wobsahuje sćěhowace družiny:

* wšědny kurjenk (*Peplis portula*)