Saksko-Anhaltska

**Saksko-Anhaltska** ( *Sachsen-Anhalt*,  *Sassen-Anhalt*) je parlamentariska republika a jako kraj dźělnje suwereny sobustawski stat Zwjazkoweje republiki Němskeje. Płoninowy kraj ma něhdźe 2,17 milionow wobydlerjow. Najwjetšej měsće kraja stej krajnej stolicy Dźěwin a Halle (Solawa), dalši wyši centrum je Dessau-Roßlau.

Kraj nasta dnja 21. julija 1947 přez zjednoćenje Swobodneho stata Anhaltska z pruskimaj prowincomaj Magdeburg a Halle-Mjezyborg, kotrejž bě Swobodny stat Pruska dnja 1. julija 1944 přez dźělenje swojeje prowincy Sakskeje stworił. Kraj Saksko-Anhaltska nasta z reformu NDR we wobwodach a wobsteji w dźensnišej formje wot němskeho znowazjednoćenja dnja 3. oktobra 1990. Rozrjaduje so do jědnaće wokrjesow a třoch bjezwokrjesnych městow. Namjezowace kraje su Delnja Sakska, Braniborska, Sakska a Durinska, wot 1990 do 1992 tež Mecklenburgsko-Předpomorska.

Saksko-Anhaltska leži centralnje w Němskej a srjedźnej Europje. Přeprěči so wot jednoho z najwažnišich zapado-wuchodnych zwiskow Europy (A 2) a jednoho z najwuznamnišich sewjero-južnych zwiskow kontinenta (A 9, něhdy Via Imperii). Južny dźěl Saksko-Anhaltskeje słuša k metropolowemu regionej srjedźneje Němskeje. Kraj mjezuje z metropolowymi regionami Hamburg, Berlin-Braniborska kaž tež Hannover a dla jeho wulkeho sewjero-južneho rozpřestrěća (něhdźe 210 kilometrow) leži najjužniši dźěl jenož něhdźe 60 kilometrow (powětrowa linija) wot hranicy z Bayerskej zdaleny.

Saksko-Anhaltska wobsedźi pjeć swětowych městnow UNESCO – Bauhaus, Dessau-Wörlitzski zahrodowy raj, Lutherowej wopomnišći w Eislebenje a Wittenbergu, stare město Quedlinburga a Naumburgsku tachantsku cyrkej. W kraju dawaja mnohostronske hrodowe, hrodowe a cyrkwinske krajiny kaž tež dalše drohotne kulturne pomniki. Z wjacorymi wysokimi šulemi a slědźenišćemi stej Halle a Magdeburg wědomostnej srjedźišći.

## Geografija
Saksko-Anhaltska mjezuje z Braniborskej na wuchodźe, ze Sakskej a Durinskej na juhu a z Delnjej Sakskej na sewjerozapadźe. Přez kraj běži Łobjo.

### Regiony
* Anhaltsko-Wittenberg
* Chemijowy třiróžk
* Łobjo-Berda-Hola
* Mansfeldski kraj
* Ostfalska
* Smoliny
* Solawa-Unstrut
* Stara Marka

### Rěki

### Města
Najwjetše města Saksko-Anhaltskeje su:

## Krajne wokrjesy

## Nabožina
Něhdźe 25,5% wobydlerjow (617.000) su religiozne.
* ewangelski: 391.000 (15,7%)
* katolski: 101.000 (4,1%) - wosebje w Mansfeldskim kraju
* druhe cyrkwje: 80.000 (3,3%)
* druhe nabožiny: 45.000 (2,4%)

## Krajny sejm

W tuchwilnym wosmym Dźěwinskim sejmje je šěsć stronow zastupjenych, kotrež maja cyłkownje 97 sydłow: 
* CDU (40)
* AfD (22)
* Lěwica (10)
* SPD (9)
* FDP (7)
* Zwjazk 90/Zeleni (6)

Třo zapósłanča su bjez frakcije.

Wot apryla 2016 knježeše koalicija z CDU, SPD a Zelenych z ministerskim prezidentom Reiner Haseloff. Po wólbach 2021 změni tutón swojeho koaliciskeho partnera na FDP. Wjace hač poł lěta do krajnych wólbow 2026 wotstupi Haseloff po 15 lětach a krajny sejm woli w januarje 2026 dotalneho frakciskeho předsydu CDU Sven Schulze za ministerskeho prezidenta.

## Literatura
* Friedrich Ludwig Müller, Angela Pfotenhauer, Elmar Lixenfeld: *Romanik in Sachsen-Anhalt*; Monumente-Edition. Monumente-Publikation der Deutschen Stiftung Denkmalschutz, Bonn 2001; ISBN 3-935208-05-7 oder ISBN 3-935208-09-X
* Gisela Stockmann: *Schritte aus dem Schatten. Frauen in Sachsen-Anhalt*; Querfurt: Dingsda-Verlag, 1993; ISBN 3-928498-12-6 (mit Lebensbildern von Katharina von Bora, Caroline Neuber, Dorothea Erxleben, Anna Louisa Karsch, Caroline Bardua, Louise von Francois, Hedwig Courths-Mahler und Christa Wolf)

## Wotkaz