open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Měrćin Kasper

**Měrćin Kasper** (němsce *Martin Kasper*; * 26. julija 1929 w Brězynce; † 12. nowembra 2011 w Budyšinje) bě historikar, direktor Instituta za serbski ludospyt a šefredaktor sorabistiskeho wědomostneho časopisa Lětopis.

## Žiwjenje
Měrćin Kasper narodźi so 1929 jako syn pórclinoweho tružerja w Brězynce, wjesce sewjerowuchodnje Budyšina w kotrejž běše tež Arnošt Bart žiwy. Bart, sobuzałožer Domowiny wutwori w młodym hólcu serbske narodne wědomje. Měrćin Kasper wopyta šulu w Delnjej Kinje a jako 15-lětny najprjedy wučerski wustaw w Lubiju. Po Druhej swětowej wójnje wón ze šulskim wukubłanjom na gymnazijomaj w Českej Lipje a we Varnsdorfje pokroči. Nawróćiwši so 1948 do Hornjeje Łužicy, wón na namjet Pawoła Neda do strony SED zastupi. Wot toho časa přisłušeše Kasper zwjazkowemu předsydstwu Domowiny (hač do 1989), wot lěta 1951 do 1956 běše wón čłon jeje sekretariata a sobudźěłaćer młodźinskeho wotrjada. Dokelž schori wón ćežko na płuca, dyrbješe swoju politisku karjeru přetorhnyć a rozsudźi so zdobom za wědomostne skutkowanje.

W lěće 1956 zastupi Měrćin Kasper do Budyskeho Instituta za serbski ludospyt, spočatnje jako praktikant a asistent, pozdźišo jako wědomostny sobudźěłaćer a naměstnik wotrjadnika a wot 1977 do 1990 jako direktor. Po nachwatanej maturje wón dalokostudij stawiznow 1961 na Berlinskej Humboldtowej uniwersiće absolwowaše. Při Lipšćanskej uniwersiće zakitowaše wón 1965 swoju disertaciju k antiimperialistiskim hibanju němskich a serbskich dźěławych ratarjow w sakskej Hornjej Łužicy 1924–1932. Swoje wědomostne slědźenja k mjezywójnskemu časej wozjewi wón 1976 w ediciji třećeho zwjazka *[[Stawizny Serbow (rjad)|Stawizny Serbow]]*, z čimž zdobom na Akademiji wědomosćow w Berlinje habilitowaše. Po tym zo so 1977 jako naslědnik Pawoła Nowotneho z direktorom Budyskeho instituta sta, so wón 1978 wot Berlinskeje akademije na profesora powoła. Wón wěnowaše so nětko sylnišo temam serbskeho kulturneho wuwića, prócowaše so wo kooperaciju ze slawistiskimi institucijemi we wukraju, zasadźi so za přesahowace zhromadne dźěło fachowych polow instituta a wo samostatnosć sorabistiki w NDRskeje akademije, ke kotrejž institut wot lěta 1952 přisłušeše. Kasper poda so 1. oktobra 1990 na dočasny wuměnk, zwosta pak wědomostnje aktiwny. Měrćin Kasper zemrě w lěće 2011 w Budyšinje a pochowa so 25. nowembra 2011 na Tuchorskim kěrchowje.

## Wuběr twórbow
* *[[Stawizny Serbow (rjad)|Stawizny Serbow]], zwjazk III. Wot 1917 do 1945.* Ludowe nakładnistwo Domowina, Budyšin 1976
* *Zeitzeichen 1918–1933. Quellen zur sorbischen Geschichte.* Ludowe nakładnistwo Domowina, Budyšin 1995.
* *Die Lausitzer Sorben in der Wende 1989/1990. Ein Abriss mit Dokumenten und einer Chronik.* W: *Schriften des Sorbischen Instituts 28.* Ludowe nakładnistwo Domowina, Budyšin 2000.

## Žórło
* Peter Kunze a Dietrich Scholze: *In memoriam Prof. Dr. sc. phil. Martin Kasper.* W: Lětopis. Zwjazk 59 (2012), čo. 1, str. 116–118.
Uppsala

**Uppsala** [] je wulkoměsto w Šwedskej a leži při sewjernym kóncu jězora Mälaren sewjernje Stockholma. W srjedźowěku bě město ze stolicu Šwedskeje. 

Uniwersita bu w lěće 1477 załožena. Znatej studentaj 18. lětstotka běštaj Anders Celsius (1701–1744) a Carl von Linné (1707–1778). Při uniwersiće *wuwučowachu* a studowachu pak tež mnoho pozdźišich šwedskich nošerjow Nobeloweho myta:

* Svante Arrhenius (1859–1927)
* *[[Allvar Gullstrand]] (1862–1930)*
* Erik Axel Karlfeldt (1864–1931)
* *[[Nathan Söderblom]] (1866–1931)*
* *[[Robert Bárány]] (1876–1936)*
* *[[The Svedberg]] (1884–1971)*
* *[[Manne Siegbahn]] (1886–1978)*
* Pär Lagerkvist (1891–1974)
* *[[Alva Myrdal]] (1902–1986)*
* *[[Arne Tiselius]] (1902–1971)*
* *[[Hugo Theorell]] (1903–1982)*
* Dag Hammarskjöld (1905–1961)
* Hannes Alfvén (1908–1995)
* *[[Kai Siegbahn]] (1918–2007)*

## Wotkaz
Göteborg

[] je wulkoměsto w Šwedskej, kotrež leži při Kattegaće, mórskim přeliwje mjez Sewjernym a Baltiskim morjom. Hačrunjež běše městnosć hižo přez lěttysacami wobsydlena, załoži so dźensniše město Göteborg hakle w lěće 1619. 

*Techniska uniwersita Chalmers* załoži so 1829. Mjez jeje studentami běštaj tež norwegski železniski inženjer Carl Abraham Pihl (1825–1897) a šwedski nošer Nobeloweho myta za fyziku Gustaf Dalén (1869–1937). Statna Göteborgska uniwersita so w lěće 1891 załoži. 

## Wotkaz
Malmö

**Malmö**  je wulkoměsto w južnej Šwedskej, kotrež leži při mórskim přeliwje Öresund. Móst přez Öresund wot Kopenhagena do Malmöa so w lěće 2000 poswjeći. Wysoka šula Malmö so w lěće 1998 załoži.

## Wotkaz
Tavo Burat

**Tavo Burat** (* 22. meja 1932 w Stezzanoje; † 8. decembra 2009 runje tam, je pseudonym *Gustavo Buratti Zanchi*) běše italski žurnalist a politikar.

Z lěta 1964 Burat bě sekretar mjezynarodneho zjednoćenstwa, kotrež su rěče a kultury zdźeržeć chcyło, kotrež su wot wumrěća wohrožane. Wón wosebje so prócowaše wo wuchowanje  Piedmontšćiny a Franko-Provencalšćiny.

## Bibliografija

### Italsce

* 1957: *Diritto pubblico nel Cantone dei Grigioni*
* 1974: *La situazione giuridica delle minoranze linguistiche in Italia*, dins *I diritti delle minoranze etnico-linguistiche*
* 1976: *In difesa degli altri*, dins U. Bernardi, *Le mille culture, Comunità locali e partecipazione politica*
* 1981: *Decolonizzare le Alpi*, dins *Prospettive dell'arco alpino*
* 1989: *Carlo Antonio Gastaldi. Un operaio biellese brigante dei Borboni*
* 1997: *Federalismo e autonomie. Comunità e bioregioni*
* 2000: *Fra Dolcino e gli Apostolici tra eresia, rivolta e roghi*
* 2002: *L'anarchia cristiana di Fra Dolcino e Margherita* (Ed. Leone & Griffa)
* 2004: *Eretici dimenticati. Dal Medioevo alla modernità* (Ed. DeriveApprodi)
* 2006: *Banditi e ribelli dimenticati. Storie di irriducibili al futuro che viene* (Ed. Lampi di Stampa)

### Piedmontsce

* 1979: *Finagi* (Ca dë studi piemontèis)
* 2005: *Lassomse nen tajé la lenga*, (ALP) 
* 2008: *Poesìe*, (Ca dë studi piemontèis)

## Nóžki


## Wotkaz
Bochotnica

**Bochotnica** je wjes a sydło krajneje gmejny z jenakim mjenom w juhowuchodźe Pólskeje, w Powiaće Puławskim w Lublińskej wojewódstwje a leži nad rěku Wisła.

## Eksterne wotkazy
* Stawizny Bochotnice (pólsce)]
Galiciska

**Galiciska** (prjedy serbsce tež *Haliska*; /*Halyčyna*, ) je historiska krajina w zapadnej Ukrainje (Wuchodna Galiciska) a w juhowuchodnej Pólskej (Zapadna Galiciska). Wona běše wot lěta 1772 we wobsydstwje Rakuskeje a wot 1804 oficielny dźěl rakuskeho kejžorstwa. Mjez 1867 a 1918 běše jako *Kralestwo Galiciskeje a Lodomerskeje* z dźělom rakuskeje połojcy Rakusko-Wuherskeje. Zarjadniske sydło kralestwa běše Lwów.

Mjeno regiona pochadźa wot města Halič w dźensnišej Ukrainje, kotrež běše stolica historiskeho wjerchowstwa na tutym teritoriju.

Po rozpadźe Rakusko-Wuherskeje słušeše Galiciska wot 1918 do 1939 dospołnje k Pólskej; wot 1945 je mjez Pólskej a Ukrainu (tehdy hišće dźěl Sowjetskeho zwjazka) rozdźělena.

K tradicionelnje wjacerěčnemu a multikonfesionelnemu wobydlerstwu krajiny słušeše hač do Druheje swětoweje wójny tež wjele Židow.

## Žórła


## Wotkaz
Gotika

**Gotika** woznamjeni epochu europskeje architektury a wuměłstwa srjedźowěka. Wona nasta wokoło 1140 w *[[Île-de-France]]* (Paris a wokolina) a traješe sewjernje Alpow hač do něhdźe 1500–1550. W dobje do toho přewahowaše twarski a wuměłski stil romaniki, w dobje po tym stil renesansy. Gotiski twarski stil dobu zdźěla hač do baroka přetraje a zbudźi w neogotice jako družina historizma nowy zajim. Gotiski stil hodźi so jenož w architekturje jasnje wotmjezować, mjeztym zo so w plastice a molerstwje stilistiske elementy zdźěla z druhimi dobami kryja.

Gotika běše doba zwobraznjenja křesćanskich idejow a so při tym we wulkej měrje symboliki a alegorije posłuži. Wusahowaca wuměłska stwórba doby je gotiska katedrala, kotraž jako wšowopřijaca wuměłska twórba architekturu, plastiku a (škleńčne) molerstwo srjedźowěka zjednoći. W architekturje so nimo toho doby zažneje, wysokeje a pózdnjeje gotiki rozeznawaja, kotrež so we wšelakorych europskich kulturnych krajinach k rozdźělnemu časej přewzachu a so potom zdźěla njewotwisnje wot so dale wuwichu.

## Wotkaz
Lisćina stołpow a swjatych křižow we wokrjesu Budyšin

**[[Stołp (małopomnik)|Stołpy]] a [[swjaty křiž|swjate křiže]]** we wokrjesu Budyšin w Sakskej pochadźeja hłownje ze 17. do 20.&nbsp;lětstotka a namakaja so we wsach abo jich wokolinje. W Sakskej su mnoho nabožnych małopomnikow w serbskej katolskej kónčinje Hornjeje Łužicy zdźeržane, kotrež su přewažnje serbsce popisane.

Naličuja so tež postawy swjatych, dalokož woni charakter stołpow maja, to rěka na swójskim spódku a nic we wukuće twarjenja nastajene njejsu.

## Rozjasnjenja k lisćinje
Lisćina je zdźěla rjadujomna. Popisanja pomnikow podawaja so kaž su widźeć, njehladajo na prawopis. Lisćina wopřija slědowace kategorije:
* wjes
* połoženje: adresa resp. koordinaty
* wopis: charakter pomnika
:S = stoł, modlerski abo martrarski stołp 
:SK = swjaty křiž, pólny abo ležownostny křiž 
:WT = wobrazowa tafla (do sćěny zamurjowana) 
* napis: nabožne hrónčko
* lěto: lěto natwara
* mjeno: mjeno załožerja
* dodatny napis: dalše popisanje
* wobnowjenje: lěto a mjeno wobnowjerja

## Lisćina stołpow a swjatych křižow

## Literatura
* Ulrich Eichler: *Marter und Bildstock – Betsäulen in Sachsen.* Verlag D.J.M., Dresden 2003. 

## Wotkaz
1801

## Podawki
* 12. oktobra: Franc Jurij Lok bu w Praze přez swjećaceho biskopa Wjacława Leopolda Chlumčanskeho na biskopa wuswjećeny.

## Narodniny
* 6. julija: Julius Korla Jan Mikela – serbski rysowanski mišter a seminarski wučer († 1863)
* 23. awgusta: Michał Awgust Brojer – serbski wučer a kulturny stawiznar († 1871)
* 25. awgusta: Jan Łahoda – serbski farar a kulturny prócowar († 1871)

## Wumrěće
* 20. septembra: Jan Wencel – serbski farar, magister, nabožinski a kulturny prócowar (* 1737)

## Wotkaz
Myto Zejlerja

Z **Mytom Zejlerja** wuznamjeni Sakske statne ministerstwo za wědomosć a wuměłstwo wusahowace wukony „na polu přiswojenja, nałožowanja a posrědkowanja serbskeje rěče,“ wosebje hornjoserbšćiny. Wěnowane je myto basnikej, publicisće a duchownym Handrijej Zejlerjej (1804–1872), kotryž jako załožer moderneje serbskeje literatury płaći a kotrehož twórby hač do dźensnišeho wuznam za serbsku rěč maja. Myto Zejlerja je z 5.000 eurami dotěrowane a so wot lěta 2014 dwulětnje w serbskim sydlenskim rumje Swobodneho stata Sakskeje wosobinje abo skupinje wosobow jónkrótnje spožči.

## Lawreaća
Z prěnim Mytom Zejlerja počesći Sakska statna ministerka za wědomosć a wuměłstwo Sabine von Schorlemer 20. junija 2014 w Kamjenskej klóšterskej cyrkwi swj. Hany fararja a něhdyšeho redaktora Katolskeho Posoła Gerata Wornarja (* 1942), za jeho „dołholětne wobstajne skutkowanje na dobro spěchowanja a šěrjenja dobreje spisowneje serbšćiny jako čestnohamtski šefredaktor a publicist.“

Knjeni dr. Irenje Šěrakowej (* 1942) spožči so myto za serbsku rěč 2016 za „spušćomne, wutrajne a wobšěrne skutkowanje na dobro praweho nałožowanja serbskeje rěče w najwšelakorišich wobłukach pismowstwa.“ Lawreata počesći dr. Eva-Maria Stange 16. septembra 2016 w Kamjencu.

Třeće Zejlerjowe myto spožči so w lěće 2018 Dieterej Redźe a Julianje Kaulfürstowej za swój angažement za wobchowanje Slepjanskeje serbšćiny. 2020 dósta Chrysta Meškankowa Myto Zejlerja za swoje zasłužby wosebje na polu serbskeje cyrkwinskeje hudźby.

Składnostnje 150. posmjertnin Handrija Zejlerja wotmě so mytowanje 19. oktobra 2022 prěni raz we Łazowskej ewangelskej cyrkwi, hdźež bě mjenodawar přez lětdźesatki skutkował. Myto Zejlerja 2022 spožči so Witej Bejmakej, wosebje za jeho zasłužby při zakótwjenju serbskeje rěče w digitalnym swěće.

Myta Zejlerja 2024 spožči so Jěwje-Mari Čornakec za jeje wusahowace zasłužby na polu serbskeje literatury.

## Žórła


## Wotkaz
* Zarjadniski předpis Sakskeho statneho ministerstwa za wědomosć a wuměłstwo k spožčenju myta za serbsku rěč Myta Zejlerja
1804

**1804** bě přestupne lěto z 366 dnjemi. 

## Podawki
*

## Narodniny
* 3. januara: Friedrich Wilhelm Schultz – němski botanikar a apotekar († 1876)
* 1. februara: Handrij Zejler – serbski basnik, załožer serbskeje narodneje literatury († 1872)
* 7. februara: Hendrich Awgust Krygar – serbski farar, składnostny basnik, kulturowědnik († 1858)
* 24. meje: Michał Buk – serbski farar a spisowaćel († 1865)
* 1. junija: Michail Glinka – ruski komponist († 1857)
* 28. julija: Ludwig Feuerbach – němski filozof († 1872)
* 8. septembra: Eduard Mörike – němski lyrikar a powědar († 1875)
* 15. decembra: Ernst Rietschel – němski rězbar pózdnjeho klasicizma († 1861)

## Wumrěće
* 12. februara: Immanuel Kant – němski filozof (* 1724)
* 30. julija: Carlo Allioni – italski lěkar a botanikar (* 1728)
* 7. decembra: Bohuchwał Benedikt ze Šěrach – uniwersitny profesor, stawiznar, jurist, filolog, wučenc a publicist (* 1743)

## Wotkaz
1805

## Podawki
*

## Narodniny
* 19. měrca: Pětr Młónk – serbski roboćan, ćěsla a chěžkar, popularny ludowy basnik († 1887)
* 22. meje: Křesćan Kubica – serbski superintendent a składnostny spisowaćel († 1861)
* 14. awgusta: Křesćan Kulman – serbski wučer, pedagog a spisowaćel († 1869)

## Wumrěće
* 1. januara: Hendrich Božidar Wjela – serbski krajinowy rysowar a raděrowar (* 1778)
* 18. apryla: Apollo Musin-Puškin – ruski chemikar, fyzikar, botanikar a mineraloga (* 1760)
* 9. meje: Friedrich Schiller – němski basnik, filozof a stawiznar (* 1759)
* 21. nowembra: Handrij Rheniš – serbski farar a spisaćel (* 1731)

## Wotkaz
1809

## Podawki
* 16. awgusta: Załoženje Bjedricha Wylemoweje uniwersity w Berlinje (dźensniša Humboldtowa uniwersita)

## Narodniny
* 2. septembra: Jan Jakub Jězorka – serbski wulkobur, wjesny sudnik w Jaworje, wjednik burskeho hibanja 1848/49 († 1850)
* 12. nowembra: Michał Ćěsla – serbski zahrodkar a gmejnski předstejer w Radworju, wjednik serbskeho burskeho hibanja 1848/49 († 1852)

## Wumrěće
*

## Wotkaz
1806

## Podawki
*

## Narodniny
* datum njeznaty: Karlo Kito Dalej – delnjoserbski sudniski tołmačer, wučer serbšćiny († 1892)
* 19. apryla: Korla Benjamin Hatas – serbski farar, basnik († 1839)
* 12. awgusta: Hanzo Kózlik – serbski farar, Złokomorowski arcydiakon († 1887)
* 21. awgusta: Kito Rězak – delnjoserbski wučer, powědančkar († 1871)

## Wumrěće
*

## Wotkaz
1807

## Podawki
*

## Narodniny
* 8. apryla: Boguwěr Końcak – delnjoserbski wučer, zakitowar serbskeje rěče a kulturny prócowar († 1868)

## Wumrěće
* Magtymguly Pyragy – turkmenski basnik

## Wotkaz
1808

**1808** bě přestupne lěto z 366 dnjemi. 

## Podawki
*

## Narodniny
* 25. januara: Handrij Pjenck – serbski duchowny, wučer, redaktor, přełožer a spisaćel († 1849)
* 16. junija: Korla Julius Rjekt – delnjoserbski farar, přiwisowar „Burschenschaftow“, zakitowar Serbow († 1881)
* 23. oktobra: Kito Pank – delnjoserbski farar, redaktor, spisowaćel († 1895)

## Wumrěće
*

## Wotkaz
1802

## Podawki
*

## Narodniny
* 12. junija: Handrij Brósk – serbski farar a narodny prócowar († 1877)
* 25. julija: Kito Albin – delnjoserbski farar a spisaćel nabožinskich spisow († 1888)
* 21. decembra: Jan Mjerwa – serbski farar, regionalny slědźer a publicist († 1879)

## Wumrěće
* 14. januara: Jan Rychtar – serbski farar, wučer a pedagogiski prócowar (* 1732)

## Wotkaz
1803

## Podawki
* 1. měrca: Ohio přistupi jako 17. čłon Zjednoćenym statam.

## Narodniny
*

## Wumrěće
* 11. měrca: Jan Rynč – serbski farar a nabožinski prócowar (* 1733)
* 24. měrca: Jan Albert Nathanael Fryco – delnjoserbski farar a prócowar na polu spisowneje serbšćiny (* 1772)
* 15. oktobra: Bosćij Michał Wićaz – serbski krajnobohotski wićežny bur, korčmar, braška, ludowy basnik (* 1747)

## Wotkaz
1810

## Podawki
*

## Narodniny
* 18. měrca: Jan Stoš – serbski kowar, nabožinski přećiwnik „panslawistow“ wokoło Smolerja († 1888)
* 3. julija: Ernst Rychtar – serbski rěčnik, narodny prócowar († 1872)

## Wumrěće
* Andrianampoinimerina – kral Imjeriny (* 1745)
* 13. februara: Jan Bohumił Junghänel – serbski farar, składnostny basnik, ludowědnik (* 1753)
* 13. apryla: Handrij Ruška – serbski domjacy wučer, składnostny basnik (* 1755)

## Wotkaz
1812

**1812** bě přestupne lěto z 366 dnjemi. 

## Podawki
* 30. apryla: Louisiana sta so z 18. čłonom Zjednoćenych statow Ameriki.

## Narodniny
* 4. septembra: Jan Kmoch – serbski ratar, braška († 1881)
* 8. nowembra: Mato Nowka – delnjoserbski farar, prěni redaktor Bramborskeho Serbskeho Casnika († 1864)
* 9. decembra: Jan Žur – serbski wučer, dopisowar do Krajana († 1872)

## Wumrěće
* datum njeznaty: Mikławš Kral – serbski ludowy herc (* 1791)

## Wotkaz
1811

## Podawki
*

## Narodniny
* 16. januara: Jan Kito Post – delnjoserbski wučer, zběraćel ludowych pěsnjow, kulturny prócowar († 1887)
* 22. měrca: Jan Kilian – serbski farar, basnik, kěrlušer, nawjedowar wupućowarjow do sewjerneje Ameriki († 1884)
* 26. měrca: Jakub Korla Bryl – serbski duchowny, misionar († 1865)
* 22. awgusta: Jan Krušwica – serbski farar, spisaćel nabožinskich spisow († 1882)
* 17. septembra: Pětr Cyž – serbski kubler, wjesny šołta, herbski rychtar († 1882)

## Wumrěće
*

## Wotkaz
1813

## Podawki
* 20./21. meje: Bitwa pola Budyšina

## Narodniny
* 9. septembra: Matej Krygaŕ – delnjoserbski farar, kulturny prócowar († 1890)

## Wumrěće
* 28. apryla: Michail Illarionowič Kutuzow – ruski general (* 1745)
* 20. junija: Jurij Žur – serbski wučer, serbowědny slědźer (* 1788)

## Wotkaz
1814

## Podawki
*

## Narodniny
* 11. januara: Jan Jurij Melda – serbski wučer, spisowaćel († 1894)
* 9. měrca: Taras Šewčenko – ukrainski narodny basnik a moler († 1861)
* 29. apryla: Handrij Wujanc – serbski wučer († 1877)
* 28. awgusta: Michał Hórnik – serbski ludowy wuměłc-husler, spěwar († 1873)
* 15. oktobra: Michail Lermontow – ruski basnik, spisowaćel a moler († 1841)
* 23. oktobra: Mikławš Wojnar – serbski šewc, spisaćel a nowinar († 1868)
* 3. decembra: Kito Komer – delnjoserbski wučer, zběraćel serbskich ludowych pěsnjow († 1870)
* 17. decembra: Mjertyn Lejnik – delnjoserbski wučer, kubłar syrotow a zanjerodźenych dźěći, kěrlušer, basnik († 1881)

## Wumrěće
*

## Wotkaz
1817

## Podawki
* Na Mnišej hasy w Budyskim starym měsće zarjaduje so Krajnostawski wučerski seminar za wukubłanje hornjołužiskich wučerjow.

## Narodniny
* 1. februara: Julius Eduard Wjelan – serbski farar, spisowaćel, basnik, grafikar, zakitowar serbstwa († 1892)
* 4. meje: Jakub Rachlowc – serbski muler, ludowy basnik († 1858)
* 7. meje: Jurij Arnošt Wanak – serbski farar, spisowaćel († 1887)
* 21. awgusta: Jan Awgust Měrćink – serbski šewc, misionar, etnograf († 1875)
* 19. decembra: Franc Schneider – serbski farar, awtor gramatiki a čitanki, chronist, spisaćel († 1883)

## Wumrěće
* 27. apryla: Jurij Łahoda – serbski wučer a kantor, přełožowar (* 1730)

## Wotkaz
1818

## Podawki
* 3. decembra: Illinois sta so z 21. čłonom Zjednoćenych statow.

## Narodniny
*  Kurmangazy Sagyrbajuly – kazachski pěsnjer, komponist a muzikant († 1898)
* 15. februara: Jan Pětr Jordan – serbski slawist, publicist, redaktor, nakładnik († 1891)
* 26. julija: Jakub Kućank – serbski duchowny, kulturny prócowar, spisaćel († 1898)
* 14. awgusta: Jan Karlo Fryco Swora – delnjoserbski farar, kěrlušer, wudaćel słownika († 1884)
* 8. oktobra: Mjertyn Grys – delnjoserbski wučer, kěrlušer, basnik († 1878)

## Wumrěće
* 17. februara: Jan Krystof Ponich – serbski duchowny, wučer, spisaćel, přiwisnik katolskich rozswětlerjow (* 1741)
* 9. awgusta: Gottlob Benjamin Droschütz – serbski farar, senior Serbskeho prědarskeho towarstwa w Lipsku (* 1757)

## Wotkaz
1819

## Podawki
* 14. decembra: Alabama přiwza so jako 22. stat do Zjednoćenych statow.

## Narodniny
* 4. februara: Herta Wićazec – serbska šwalča, basnjerka († 1885)
* 13. oktobra: Awgust Bjarnat Hawfa – serbski wučer, dopisowar do Katolskeho Posoła († 1874)
* 16. decembra: Jaroměr Hendrich Imiš – serbski farar, narodny a kulturny prócowar († 1897)

## Wumrěće
* 15. januara: Jan Bjedrich Fryco – delnjoserbski farar, spisaćel, rěčewědnik a demograf (* 1747)
* 28. měrca: Jakub Šuba – serbski duchowny, přiwisnik katolskich rozswětlerjow (* 1747)

## Wotkaz
1820

**1820** bě přestupne lěto z 366 dnjemi. 

## Podawki
*

## Narodniny
* datum njeznaty: Mjertyn Tešnaŕ – nawoda skupiny serbskich wupućowarjow z Delnjeje Łužicy († 1890)
* 24. januara: Bjedrich Batš – delnjoserbski wučer, misionar, awtobiograf († 1907)
* 7. meje: Korla Awgust Mosak-Kłosopólski – serbski rěčnik a justicny radźićel, doprědkar w dobje narodneho wozrodźenja, spěchowar słowjanskeje wzajomnosće († 1898)
* 23. junija: Michał Domaška – serbski farar, pěsnjer († 1897)
* 3. awgusta: Korla Awgust Sigismund Rjeda – serbski farar, składnostny spisowaćel a zběraćel ludowych pěsnjow, zakitowar serbstwa († 1898)

## Wumrěće
*

## Wotkaz
1821

## Podawki
*

## Narodniny
* 13. januara: Mikławš Hicka – serbski wučer, publicist († 1899)
* 21. apryla: Michał Rostok – serbski wučer, přirodospytnik († 1893)
* 26. julija: Jan Awgust Warko – serbski farar, spisowaćel, serbski prócowar († 1862)
* 3. awgusta: Jakub Nowak – serbski farar, kulturny prócowar († 1875)
* 9. septembra: Jakub Žur – serbski farar, narodny a socialny prócowar († 1887)
* 12. septembra: Jan Bohuwěr Mučink – serbski wučer, spisowaćel, doprědkar a publicist w dobje narodneho wozrodźenja († 1904)
* 9. oktobra: Hermann Knothe – hornjołužiski krajny stawiznar († 1903)
* 5. nowembra: Jan Korla Renč – serbski ewangelski farar († 1888)
* 11. nowembra: Fjodor Dostojewskij – ruski spisowaćel († 1881)
* 16. nowembra: Jan Bartko – serbski wučer, spisowaćel, basnik († 1900)
* 26. nowembra: Jan Młynk – serbski blidarski mišter, wjesnjanosta, wjesny sudnik, narodny prócowar, ludowy dopisowar († 1892)

## Wumrěće
*

## Wotkaz
1822

## Podawki
*

## Narodniny
* 8. januara: Jan Wjela-Radyserb – serbski wučer, basnik a spisowaćel, ludowědnik († 1907)
* 10. februara: Handrij Kerk – serbski kubler, sejmski zapósłanc († 1894)
* 9. měrca: Korla Ernst Pjekar – serbski doprědkarski wučer doby narodneho wozrodźenja, prócowar w serbskim hudźbnym žiwjenju († 1902)
* 3. decembra: Korla Awgust Kocor – serbski wučer, komponist a dirigent († 1904)

## Wumrěće
*

## Wotkaz
1815

## Podawki
*

## Narodniny
* 15. januara: Jan Jakub Pjetaš – serbski wučer, kulturny prócowar († 1885)
* 24. awgusta: Albert Božydar Bjatkaŕ – delnjoserbski farar, publicist, zakitowar serbstwa († 1885)
* 15. oktobra: Jan Boguchwał Markus – delnjoserbski farar, zběraćel ludowych pěsnjow († 1880)
* 29. oktobra: Ľudovít Štúr – słowakski rěčny reformowar, spisowaćel a politikar († 1856)

## Wumrěće
* 17. měrca: Pomgajbog Kristalub Fryco – delnjoserbski farar, pietist, spisaćel, basnik (* 1744)
* 27. julija: Křesćan Bohachwał Šlinčk – serbski farar, spisar stawizniskich a druhich pojednanjow (* 1734)

## Wotkaz
1816

**1816** bě přestupne lěto z 366 dnjemi. 

## Podawki
* 11. decembra: Indiana přiwza so jako 19. zwjazkowy stat do Zjednoćenych statow Ameriki.

## Narodniny
* 2. februara: Jurij Wawrik – serbski młynk, ludowy spisaćel († 1878)
* 3. měrca: Jan Arnošt Smoler – serbski nakładnik, wudawar, publicist, wědomostnik, organizator, wodźaca wosobina serbskeho narodneho hibanja w 19. lětstotku († 1884)
* 4. awgusta: Korla Herman Robert Rjeda – serbski farar, prěni serbski protykar († 1900)
* 29. septembra: Jan Hejna – wjednik serbskeho burskeho hibanja 1848/49, ludowy basnik († 1891)

## Wumrěće
* 23. februara: Michał Ryćer – serbsko-katolski farar (* 1752)
* 4. decembra: Michał Hilbjenc – serbski farar, składnostny basnik (* 1758)

## Wotkaz
1823

## Podawki
* Wósom lět po Wienskim kongresu a nastaću noweje statneje hranicy wosrjedź Hornjeje Łužicy přerjaduja so mjeztym pruske wjeski Manjow, Rudej a Tranje z Minakałskeje wosady do Delnjowujězdźanskeje.

## Narodniny
* 10. nowembra: Herman Ferdinand Wjela – serbski sudniski asesor, spisowaćel, narodny prócowar († 1877)

## Wumrěće
* 20. decembra: Jan Jakub Pětška – serbski diakon, wudawar biblije (* 1743)

## Wotkaz
1824

**1824** bě přestupne lěto z 366 dnjemi. 

## Podawki
*

## Narodniny
* 28. měrca: Jan Pětr Kochta – serbski wučer, kulturny prócowar († 1886)
* 26. awgusta: Marja Simonowa – serbska chorobna sotra, samaritka we wójnomaj 1866 a 1870/71 († 1877)
* 15. septembra: Bjedrich August Bergan – serbski farar, zakitowar serbstwa († 1901)

## Wumrěće
* 19. měrca: Jan Domaška – serbsko-katolski farar (* 1763)

## Wotkaz
1825

## Podawki
*

## Narodniny
* 18. februara: Jan Bogumił Nytška – serbski wučer, spisowaćel († 1904)
* 6. měrca: Jakub Buk – serbski farar, wědomostnik, spisowaćel († 1895)
* 28. měrca: Křesćan Bohuwěr Pful – serbski gymnazialny profesor, rěčespytnik, słownikar a powědančkar († 1889)
* 4. decembra: Michał Cyž – serbski adwokat, publicist, narodny prócowar († 1860)
* 4. decembra: Mikławš Cyž – serbski duchowny, spisowaćel, basnik († 1853)

## Wumrěće
* datum njeznaty: Pětr Bohumił Liška – serbski adwokat a sudniski direktor (* 1756)
* 14. měrca: Jakub Lebza – serbski duchowny, kulturny prócowar (* 1754)
* 3. apryla: Jan Nowak – serbski farar, słownikar (* 1745)

## Wotkaz
1826

## Podawki
*

## Narodniny
* 20. januara: Ernst Bohuwěr Sommer – serbski wučer, spisowaćel, prócowar w studentskim času († 1878)
* 13. oktobra: Fryco Bojt – delnjoserbski wučer, publicist († 1892)

## Wumrěće
* datum njeznaty: Bohačesć Bjedrich Ponich – serbski farar, załožer t.mj. Ponichoweje knihownje (* 1761)
* 21. januara: Jan Jurij Vogel – serbski superintendent, rozswětlerski spisowaćel (* 1739)
* 4. julija: John Adams – druhi prezident Zjednoćenych statow (* 1735)
* 4. julija: Thomas Jefferson – třeći prezident Zjednoćenych statow (* 1743)

## Wotkaz
1827

## Podawki
*

## Narodniny
* 13. februara: Mikławš Jacsławk – serbski duchowny, basnik, satěriski spisowaćel († 1862)
* 26. měrca: Mila Imišowa – serbska basnjerka († 1895)
* 4. oktobra: Michał Haška – serbski zastojnik, prozaist w młodych lětach († 1870)

## Wumrěće
* 26. měrca: Ludwig van Beethoven – němski komponist a pianist Wienskeje klasiki (* 1770)

## Wotkaz
1828

**1828** bě přestupne lěto z 366 dnjemi. 

## Podawki
*

## Narodniny
* 18. apryla: Jakub Wornar – serbski farar, spisaćel, spěchowar serbskeho towarstwoweho hibanja († 1910)
* 23. julija: Jakub Kral – serbski wučer, domiznowědnik, ludowy spisowaćel († 1911)
* 8. oktobra: Korla Awgust Jenč – serbski farar, bibliograf, literarny historikar, stawiznar, organizator studentskeho žiwjenja († 1895)

## Wumrěće
* 28. julija: Radama I. – kral Madagaskara (* 1793)

## Wotkaz
1831

## Podawki
*

## Narodniny
* 15. januara: Juro Surowin – němski bibliotekar, korektor, publicist, basnik, filantrop, přećel Serbow a Litawčanow († 1904)
* 5. julija: Julius Herman Gólč – serbski farar, zakitowar serbstwa († 1906)
* 12. nowembra: Gustaw Julius Ryćer – serbski farar, sobuzałožer Serbskeje prědarskeje konferency w Pruskej († po 1909)
* 27. decembra: Miftachetdin Akmulla – baškirski basnik, spisowaćel a narodny prócowar († 1895)

## Wumrěće
* 7. septembra: Franc Jurij Lok – serbski biskop, rozswětler, spisaćel, kulturny prócowar (* 1751)

## Wotkaz
1832

**1832** bě přestupne lěto z 366 dnjemi. 

## Podawki
*

## Narodniny
*

## Wumrěće
* 1. měrca: Arnošt Bjedrich Šołta – serbski wučer, słownikar, rěčnicar (* 1763)
* 22. měrca: Johann Wolfgang von Goethe – němski basnik, spisowaćel a uniwersalny wučenc (* 1749)

## Wotkaz
1833

## Podawki
*

## Narodniny
* 24. meje: Jan Wawrich – serbski zastojnik, spisowaćel († 1860)
* 25. awgusta: Jurij Brósk – serbski farar, přełožowar, basnik († 1915)
* 1. septembra: Michał Hórnik – serbski duchowny, filolog, kulturny stawiznar, spisowaćel, přełožowar, wudawaćel († 1894)
* 20. oktobra: Hendrich Głowan – delnjoserbski wučer, spisowaćel († 1884)

## Wumrěće
* 4. meje: Pětr Bjedrich Halka – serbski farar, domiznowědnik (* 1761)
* 8. decembra: Jan Awgust Janka – serbski farar, sobuwudawaćel prěnjeho serbskeho časopisa (* 1764)

## Wotkaz
1829

## Podawki
*

## Narodniny
* datum njeznaty: Handrij Křižank – serbska originalna ludowa postawa, „Eierjockel“ († 1907)
* 18. oktobra: Jan Bjedrich Tešnaŕ – delnjoserbski farar, zakitowar serbstwa, prócowar na polu serbskeje rěče a literatury († 1898)
* 26. nowembra: Jakub Wjels – serbski farar, přełožowar, kulturny prócowar († 1874)

## Wumrěće
* 11. meje: Mikławš Jakub Fulk – serbski duchowny, katolski rozswětler, nabožinski prócowar (* 1754)

## Wotkaz
1830

## Podawki
* Klukšanska cyrkej wotpali.

## Narodniny
* datum njeznaty: Adolf Kokla – serbski piwarski mišter, fotograf († 1891)
* 9. junija: Pawoł Fryco Broniš – delnjoserbski farar, wudawar nabožinskeje literatury († 1898)
* 18. awgusta: Franc Józef I. – kejžor Rakuskeje, kral Wuherskeje a Čěskeje († 1916)

## Wumrěće
*

## Wotkaz
1834

## Podawki
*

## Narodniny
* 18. julija: Carl-Max Krüger – krajinowy moler, rysowar a raděrowar († 1880)

## Wumrěće
*

## Wotkaz
1835

## Podawki
*

## Narodniny
* 27. septembra: Jan Awgust Sykora – serbski farar, spisowaćel a ludowědnik († 1921)
* 15. nowembra: Korla Awgust Fiedler – serbski wučer, pěsnjer, hudźbnik, kulturny prócowar († 1917)

## Wumrěće
* 28. apryla: Wylem Boguchwał Korn – serbski farar, łahodny germanizator (* 1778)
* 18. julija: Bosćan Tecelin Mět – serbski duchowny, spisowaćel na nabožinskim polu (* 1759)

## Wotkaz
1836

**1836** bě přestupne lěto z 366 dnjemi. 

## Podawki
*

## Narodniny
* 21. februara: Kito Šwjela – delnjoserbski wučer, přełožowar, redaktor Bramborskeho Casnika († 1922)
* 27. februara: Handrij Dučman – serbski farar, spisowaćel, basnik († 1909)
* 10. měrca: Jan Awgust Jenč – serbski wučer, stawiznar, ludowědnik, přirodowědnik († 1918)
* 6. meje: Jakub Herman – serbski farar, mecen a spěchowar serbskeje literatury († 1916)
* 17. meje: Pětr Innocenc Jawork – serbski farar, publicist († 1897)
* 21. junija: Kito Žonop – delnjoserbski ratar, ludowy basnik († 1926)
* 27. septembra: Michał Awgust Kral – serbski wučer, spisowaćel, ilustrator († 1905)

## Wumrěće
* 16. septembra: Korla Bohuchwał Šěrach – serbski farar, sobuwudawaćel prěnjeho serbskeho časopisa (* 1764)

## Wotkaz
1837

## Podawki
*

## Narodniny
* 8. apryla: Mjertyn Rocha – delnjoserbski farar, składnostny basnik († 1913)
* 21. apryla: Korla Hendrich Warko – serbski wučer, spisowaćel, basnik, narodny prócowar († 1897)
* 18. awgusta: Handrij Falka – serbski ludowy basnik († 1917)
* 22. oktobra: Jan Hendrich Bjar – serbski student, narodny prócowar († 1859)

## Wumrěće
* 2. februara: Jakub Cyž – serbski farar, awtobiograf (* 1775)
* 30. apryla: Kito Samuel Głowan – serbski wučer, zakitowar serbstwa (* 1774)
* 2. septembra: Jurij Wanak – serbski wučer, přełožowar (* 1764)

## Wotkaz
1838

## Podawki
*

## Narodniny
* 2. meje: Oskar Pank – delnjoserbski farar, kulturny prócowar w młodych lětach (* 1928)
* 23. junija: Jan Bohuwěr Pjech – serbski knihikupc, přełožowar, publicist, słowjanski prócowar, spěchowar němsko-słowjanskeje wzajomnosće († 1913)

## Wumrěće
* datum njeznaty: Jan Jakub Pjaca – serbski duchowny, přiwisnik katolskich rozswětlerjow (* 1770)
* 12. apryla: Tadej Krystof Pacak – serbski rjadny duchowny, rěčespytnik (* 1786)
* 21. awgusta: Adelbert von Chamisso – němski přirodospytnik a basnik (* 1781)

## Wotkaz
1839

## Podawki
* 12. junija: Sucre dósta swoje dźensniše mjeno a status stolicy Boliwiskeje.

## Narodniny
* 21. januara: Mikławš Truc – serbski wojnar, twarc knjejskich wozow, pozdźišo awtow, předewzaćel († 1917)
* 13. měrca: Pětr Dučman – serbski lěkar, narodny prócowar († 1907)
* 24. oktobra: Jurij Jakub – serbski farar, předsyda Serbskeje prědarskeje konferency († 1913)
* 8. nowembra: Jurij Łusčanski – serbski biskop, nabožinski a kulturny prócowar († 1905)


Mikławš Truc.jpg|Mikławš Truc
Pětr Dučman.png|Pětr Dučman
Georg Wuschanski.jpg|Jurij Łusčanski


## Wumrěće
* datum njeznaty: Jan Stübnar – serbski ludowy spisowaćel (* 1780)
* 24. januara: Korla Benjamin Hatas – serbski farar, basnik (* 1806)
* 24. septembra: Bjedrich Wylem Mička – serbski farar, stawiznar (* 1789)

## Wotkaz
1840

**1840** bě přestupne lěto z 366 dnjemi. 

## Podawki
*

## Narodniny
* 22. februara: August Bebel – němski socialistiski politikar a publicist, sobuzałožer SPD († 1913)
* 15. junija: Karlo Klinka – delnjoserbski dźěłaćer, wobdźelnik na wójnje Pruskeje přećiwo Danskej 1864 († 1864)
* 6. oktobra: Arnošt Helas – serbski ćěsla, ludowy basnik a spisowaćel († 1920)
* 25. oktobra: Michał Kokla – serbski burski kubler, zapósłanc krajneho sejma († 1922)
* 10. decembra: Mathilda Stangec-Fiedlerjowa – spěwarka na serbskich koncertach († 1871)
* 16. decembra: Jan Ćěsla – serbski lěkar, basnik, přełožowar († 1915)

## Wumrěće
* 19. měrca: Handrij Lubjenski – serbski farar, serbowědnik, narodny prócowar (* 1790)
* 7. meje: Caspar David Friedrich – němski moler (* 1774)
* 23. julija: Carl Blechen – němsko-serbski moler (* 1798)

## Wotkaz
1841

## Podawki
*

## Narodniny
* 20. februara: Hendrich Jordan – serbski wučer, spisowaćel, narodny prócowar († 1910)
* 13. julija: Jan Awgust Pohonč – wučer, hłowny zastupjer Gothaskeje žiwjenjezawěsćaceje banki w Lipsku a serbski spisowaćel († 1909)
* 22. septembra: Andrejs Pumpurs – letiski basnik
* 25. septembra: Michał Róla – serbski kapłan, spisowaćel, ludowědnik, rěčespytnik († 1881)
* 18. oktobra: Jan Herman Mrózak – serbski farar a kulturny prócowar († 1902)
* 1. nowembra: Měto Korjeńk – delnjoserbski farar, kulturny prócowar († 1916)

## Wumrěće
* 1. januara: Rudolf Mjeń – serbski farar, basnik (* 1767)
* 27. julija: Michail Lermontow – ruski basnik, spisowaćel a moler (* 1814)
* 19. awgusta: Jan Zygmunt Bjedrich Šyndlaŕ – delnjoserbski farar, spisowaćel, wudawaćel, zakitowar serbstwa (* 1758)

## Wotkaz
1843

## Podawki
*

## Narodniny
* 30. awgusta: Michał Lešawa – załožer ilustrowaneje serbskeje nowiny († 1862)
* 4. oktobra: Handrij Šała – serbski wučer, składnostny basnik († 1915)
* 6. oktobra: Handrij Pawoł – serbski skałar, braška, ludowy basnik († 1908)

## Wumrěće
* 11. januara: Handrij Suška – serbski seminarski wučer, organizator ludoweho šulstwa (* 1795)
* 21. februara: Bohusław Awgust Ból – serbski superintendent, spěchowar wjesneho šulstwa (* 1770)

## Wotkaz
1842

## Podawki
* 8. januara: Prěnje čisło Jana Pětra Jordanoweho tydźenika „Jutnička“ wuńdźe.
* 2. julija: Prěnje čisło Zejlerjoweje Tydźenskeje Nowiny wuńdźe.
* Na uniwersiće w Lipsku wutwori so Lektorat za słowjanske literatury, kotryž přewza Jan Pětr Jordan.

## Narodniny
* 4. meje: Jan Haša – serbski spisaćel, přełožowar († 1863)
* 14. meje: Hanzo Fryco Wylem Kito – delnjoserbski kowar, wobdźělnik na wójnje Pruskeje přećiwo Danskej 1864 († 1903)
* 23. meje: Korla Awgust Kubica – serbski farar, aktiwny čłon Maćicy Serbskeje († 1914)
* 14. junija: Gusta Hatas – serbski brunicowy dźěłaćer, ludowy basnik († 1901)
* 8. oktobra: Měrćin Krječmar – serbski gymnaziast, spisowaćel († 1864)
* 8. oktobra: Jakub Bryl – serbski chěžkar, braška, ludowy spisowaćel († 1889)

## Wumrěće
*

## Wotkaz
1845

## Podawki
### We Łužicy
* 18. apryla: Załoženska zhromadźizna Maćicy Serbskeje, dozałoženeje 1847, so přewjedźe.
* 17. oktobra: W Budyšinje wotměje so prěni serbski spěwarski swjedźeń.

### Druhdźe
* 3. měrca: Florida sta so ze 27. čłonom Zjednoćenych statow Ameriki.
* 29. decembra: Texas přiwza so jako 28. čłon do Zjednoćenych statow.

## Narodniny
* 14. meje: Jan Bjarnat Krušwica – serbski farar, kěrlušer, kulturny prócowar († 1919)
* 10. awgusta Abaj Kunanbajuly – kazachski basnik a spisowaćel († 1904)
* 29. oktobra: Oswald Mrózak – serbski farar, nabožinski prócowar († 1934)
* 12. nowembra: Jan Laras – serbski pedagog, spisowaćel († 1921)
* 15. nowembra: Jurij Gustav Kubaš – serbski farar, redaktor, publicist, narodny prócowar († 1924)

## Wumrěće
*

## Wotkaz
1846

## Podawki
* 21. oktobra: W Praze załoži so serbske studentske towarstwo „Serbowka“.
* 28. decembra: Iowa přiwza so jako 29. zwjazkowy stat do Zjednoćenych statow Ameriki.

## Narodniny
* 4. januara: Jan Karafiát – čěski farar a spisowaćel († 1929)
* 20. apryla: Jan Kušk – serbski šewc, korčmar, ludowy herc († 1924)
* 13. julija: Matej Urban – serbski farar, kěrlušer, basnik, přełožowar († 1931)
* 17. septembra: Jan Hantšo-Hano – serbski ratar, domiznowědnik († 1901)
* 8. oktobra: Kito Dabo – delnjoserbski wučer, kulturny prócowar († 1904)
* 23. decembra: Michał Handrik-Ćěsla – mjezynarodnje připóznaty serbski wuměłski knihiwjazar († 1928)

## Wumrěće
*

## Wotkaz
1847

## Podawki
### We Łužicy
* 1. januara: Delnjoserbsko-němski słownik Johanna Georga Zwahra wuńdźe.
* 7. apryla: Załoženje Maćicy Serbskeje z předsydu Bjedrichom Adolfom Klinom w Budyšinje.

### Druhdźe
* 26. julija: Republika Liberija so załoži.

## Narodniny
* 29. měrca: Hanzo Šymko – serbski małoratar, ludowy kěrlušer († 1906)
* 2. julija: August Heino – Budyski moler († 1917)
* 18. awgusta: Arnošt Krygar – serbski farar, spisaćel, zběraćel serbskich knihow († 1923)
* 23. septembra: Mato Rizo – delnjoserbski wučer, składnostny basnik, mnohostronski kulturny prócowar († 1931)
* 24. oktobra: Józef Božidar Lajder – serbski prawiznik, spisowaćel w młodych lětach († 1937)

## Wumrěće
*

## Wotkaz
1848

**1848** bě přestupne lěto z 366 dnjemi. 

## Podawki
### We Łužicy
* 25. měrca: Prěnje čisło tydźenika „Serbski Nowinkar“ Jana Radyserba-Wjele a Jana Bartka wuńdźe.
* 1. apryla: Prěnje čisło Časopisa Maćicy Serbskeje z redaktorom Janom Arnoštom Smolerjom wuńdźe.
* 5. julija: Prěnje čisło Bramborskeho Serbskeho Casnika z redaktorom Matom Nowku wuńdźe.
* 26. julija: Delegacija Serbow přepoda sakskemu knježerstwu peticiju „Wulka próstwa Serbow“.
* 21. oktobra: Załoženje prěnjeho serbskeho třěšneho zwjazka, Zjednoćenych serbskich towarstwow, čemuž přisłušeše w aprylu 1849 22 towarstwow z 2000 čłonami.

### Druhdźe
* 29. meje: Wisconsin sta so z 30. čłonom Zjednoćenych statow Ameriki.
* 10. junija: W Praze zahaji so prěni Słowjanski zjězd.

## Narodniny
* 24. januara: Mjertyn Moń – delnjoserbski wučer a gymnazialny profesor, ludowědnik, rěčespytnik († 1905)
* 18. awgusta: Jurij Cyž – serbski spisowaćel († 1874)
* 22. awgusta: Pavle Jurišić Šturm – južnoserbski general łužiskeho pochada († 1922)

## Wumrěće
* 3. januara: Korla Jan Smoler – serbski wučer, kulturny prócowar (* 1791)
* 11. januara: Sima Milutinović – južnoserbski basnik, přećel Handrija Zejlerja (* 1791)
* 9. nowembra: Jan Mahr – farar, dr.theol., dobroćel katolskich Serbow (* 1765)
* 10. decembra: Ernst Bohachwał Rychtar – serbski farar, nabožinski prócowar (* 1767)

## Wotkaz
1844

**1844** bě přestupne lěto z 366 dnjemi. 

## Podawki
* januar: Pod redaktorstwom Handrija Zejlerja wuńdźe prěnje čisło měsačnika Misionske powěsće.
* december: W Lipsku wudawa Jan Pětr Jordan prěnje čisło „Jahrbücher für slawische Literatur, Kunst und Wissenschaften“.

## Narodniny
* 18. měrca: Nikolaj Rimski-Korsakow – ruski komponist († 1908)
* 10. julija: Korla Awgust Kalich – serbski farar, dr.phil. († 1900)

## Wumrěće
* 19. julija: Hanzo Juro Swora – delnjoserbski farar, słownikar (* 1785)
* 19. decembra: Matej Jan Kućank – serbski duchowny, kulturny prócowar (* 1776)

## Wotkaz
1849

## Podawki
* 19. septembra: W Budyšinje załoži so Serbska hłowna prědarska konferenca z předsydu Janom Korlu Awgustom Rjedu.
* 30. oktobra: W Choćebuzu załoži so gymnazialne towarstwo „Łužyca“.

## Narodniny
* 28. julija: Jan Bohuwěr Jakub – serbski gymnazialny profesor († 1913)
* 15. nowembra: Alfons Parczewski – pólski spisowaćel, jurist a stawiznar († 1933)
* 5. decembra: Mjertyn Myšnaŕ – delnjoserbski wučer, rozšěrjer wědy wo Serbach († 1892)
* 30. decembra: Michał Pětranc – serbski lěkar, składnostny spisaćel († 1915)

## Wumrěće
* 6. awgusta: Handrij Pjenck – serbski duchowny, wučer, redaktor, přełožer a spisaćel (* 1808)
* 19. septembra: Jan Bohuwěr Dalwica-Dólba – serbski kěrlušer z luda (* 1785)

## Wotkaz
1850

## Podawki
### We Łužicy
* 15. awgusta: Serbske towaristwo za Dolnu Łužycu so załoži.

### Druhdźe
* 9. septembra: Kaliforniska sta so z 31. čłonom Zjednoćenych statow Ameriki.

## Narodniny
* 2. junija: Robert Bjela – delnjoserbski lěkar, domiznowědnik, prehistorikar, basnik († 1921)
* 18. septembra: Ernst Mütterlein – rěčnik, zarjadnik Maćičneho domu w Budyšinje († 1893)

## Wumrěće
* datum njeznaty: Jan Jakub Jězorka – serbski wulkobur, wjesny sudnik w Jaworje, wjednik burskeho hibanja 1848/49 (* 1809)
* 30. apryla: Karlo Boguchwał Korn – delnjoserbski farar, łahodny germanizator (* 1777)

## Wotkaz
1851

## Podawki
* 16. awgusta: Pod nawodom Jana Swory wotpućowa z Budyšina skupina 92 Serbow do Awstralskeje.

## Narodniny
* 18. februara: Jakub Skala – serbski duchowny, katolski kulturny prócowar, předsyda Maćicy Serbskeje († 1925)
* 17. apryla: Korla Awgust Wudowjenc – serbski gymnazialny profesor, w młodych lětach přełožowar († ???)
* 29. apryla: Beno Pětr Šołta – serbski wučer, towarstwowy prócowar († 1908)
* 12. junija: Jan Awgust Kapler – serbski wučer, basnik w młodych lětach († 1937)
* 2. oktobra: Ferdinand Foch – francoski maršal w Prěnjej swětowej wójnje († 1929)
* 28. oktobra: Měrćin Nazdala – serbski ćěsla, ludowy herc († 1933)
* 2. nowembra: Michał Čoch – serbski gymnazialny wučer, składnostny basnik († 1922)
* 23. decembra: Jan Grólmus – serbski wučer, šulski direktor, kulturny prócowar († 1924)

## Wumrěće
* 10. julija: Louis Daguerre – francoski moler a wunamakar (* 1787)
* 19. decembra: William Turner – jendźelski wuměłc impresionizma (* 1775)

## Wotkaz
1854

## Podawki
* 13. julija: Powodźenja w Hornjej Łužicy. Při Čornym Halštrowje w Koćinje zemrě ratar z wołomaj na polu.
* 4. septembra: Z Budyšina wotpućuje skupina 531 Serbow pod nawodom Jana Kiliana do Texasa.

## Narodniny
* 4. januara: Michał Wincar – serbski žiwnosćer, braška († 1937)
* 15. januara: Ján Emanuel Dobrucký – Wojerowski ewangelski farar a awtor († 1921)
* 3. februara: Jan Pječka – serbski rězbar († 1926)
* 10. měrca: Arnošt Muka – serbski gymnazialny profesor, rěčespytnik, ludowědnik, organizator serbskeho narodneho kulturneho žiwjenja († 1932)
* 22. oktobra: Jan Greško – delnjoserbski narodny prócowar, pućrubar serbsko-pólskeje wzajomnosće († 1925)
* 12. decembra: Jan Pawoł Křižan – serbski farar, spisaćel, předsyda Maćicy Serbskeje († 1923)

## Wumrěće
* 27. januara: Jan Michał Haška – serbski farar, spisaćel nabožinskich spisow (* 1778)
* 4. februara: Arnošt Bohuwěr Jakub – serbski farar, spisaćel (* 1800)

## Wotkaz
1855

## Podawki
* december: W Texasu załoži so serbske sydlišćo Serbin.
* december: W redakciji Roberta Rjedy wuńdźe prěnja hornjoserbska ewangelska knižna protyka *[[Předźenak (protyka)|Předźenak]]*.

## Narodniny
* 14. februara: Handrij Króna – serbski bur, narodny prócowar († 1937)
* 28. februara: Mikławš Rachel – serbski lěkar, spěchowar lajskeho dźiwadła († 1930)
* 4. decembra: Jurij Kumor – serbski duchowny, w młodych lětach spisowaćel († 1918)
* 23. decembra: Michał Bjedrich – serbski basnik († 1876)

## Wumrěće
* 26. februara: Kito Grys – delnjoserbski wučer, kěrlušer (* 1766)
* 4. nowembra: Bjedrich Adolf Klin – serbski rěčnik, dr.jur. (* 1792)

## Wotkaz
1856

**1856** bě přestupne lěto z 366 dnjemi. 

## Podawki
*

## Narodniny
* 29. januara: Jan Renč – serbski farar, kulturny prócowar († 1916)
* 20. awgusta: Jakub Bart-Ćišinski – serbski basnik, publicist, redaktor, załožer serbskeje dramatiki († 1909)
* 17. septembra: Jakub Kilank – serbski gymnazialny profesor, w młodych lětach spisowaćel († 1916)

## Wumrěće
* 12. januara: Ľudovít Štúr – słowakski rěčny reformowar, spisowaćel a politikar (* 1815)
* 17. februara: Heinrich Heine – němski basnik, spisowaćel a žurnalist (* 1797)
* 20. junija: Hanzo Njepila – serbski połbur, ludowy spisowaćel (* 1766)
* 14. julija: Jan Křesćan Rychtar – delnjoserbski farar, radikalny germanizator (* 1793)

## Wotkaz
1857

## Podawki
*

## Narodniny
* 31. awgusta: Mjertyn Tylka – delnjoserbski farar, popularnowědny spisaćel († 1942)
* 17. nowembra: Jurij Libš – serbski farar, rěčespytnik a spisowaćel († 1927)
* 21. decembra: Marko Smoler – serbski redaktor Serbskich Nowin, narodny prócowar († 1941)

## Wumrěće
* 15. februara: Michail Glinka – ruski komponist (* 1804)

## Wotkaz
1858

## Podawki
*

## Narodniny
* 7. meje: Michał Cyž – serbski prawiznik, zarjadnik Serbskeho domu († 1947)
* 22. meje: Jurij Pilk – serbski wučer, hudźbnik, domiznowědnik († 1926)
* 26. awgusta: Korla Bohuwěr Šěca – serbski wučer, přirodospytnik, spisowaćel († 1938)

## Wumrěće
* 19. januara: Jan Křesćan Koernig – serbski farar, składnostny basnik a komponist (* 1791)
* 24. měrca: Hendrich Awgust Krygar – serbski farar, składnostny basnik, kulturowědnik (* 1804)
* 6. julija: Jakub Rachlowc – serbski muler, ludowy basnik (* 1817)
* 1. awgusta: Mikławš Čórlich – serbski farar, narodny prócowar (* 1784)
* 20. decembra: Arnošt Fürchtegott Šołta – serbski superintendent, zakitowar serbstwa (* 1793)

## Wotkaz
1859

## Podawki
* 14. februara: Oregon sta so z 33. čłonom Zjednoćenych statow.

## Narodniny
* 13. měrca: Mikławš Žur – serbski duchowny při Budyskim tachantstwje, awtor nabožinskich spisow a dźiwadłowych hrow († 1932)
* 22. apryla: Filip Rězak – serbski duchowny, słownikar, spisowaćel († 1921)
* 22. meje: Arthur Conan Doyle – britiski lěkar a spisowaćel († 1930)
* 9. julija: Awgust Krygaŕ – delnjoserbski wučer, kulturny prócowar († 1935)
* 29. septembra: Mikławš Bjedrich-Radlubin – serbski farar, humoristiski spisowaćel († 1930)
* 26. decembra: Herman Kilian – serbski farar w Serbinje († 1920)

## Wumrěće
* 26. meje: Jan Hendrich Bjar – serbski student, narodny prócowar (* 1837)

## Wotkaz
1852

**1852** bě přestupne lěto z 366 dnjemi. 

## Podawki
* 31. awgusta: We Wulkich Zdźarach zniči woheń 22 statokow.

## Narodniny
* 17. januara: Franc Měrćink – serbski wučer, propagator słowjanskich literaturow w młodych lětach († 1910)
* 20. februara: Jan Bohuwěr Šołta – serbski publicist, literat, ludowědnik, pěstowar słowjanskeje wzajomnosće († 1891)
* 13. nowembra: Jan Hajnca – serbski ludowy basnik († 1926)

## Wumrěće
* datum njeznaty: Michał Ćěsla – serbski zahrodkar a gmejnski předstejićel w Radworju, wjednik serbskeho burskeho hibanja 1848/49 (* 1809)
* 18. julija: Jan Wjelan – serbski farar a wučer w Slepom (* 1773)

## Wotkaz
1853

## Podawki
* Załoženje Ludwigshafena jako samostatneje gmejny.

## Narodniny
* 17. februara: Jaroslav Vrchlický – čěski basnik a přełožowar († 1912)
* 25. měrca: Jan Arnošt Holan – serbski gymnazialny wučer, spisowaćel († 1921)
* 23. apryla: Jurij Nowak – serbski kapłan, redaktor, narodny prócowar († 1887)
* 18. junija: Mato Kosyk – delnjoserbski farar, farmar, basnik, klasikar delnjoserbskeje literatury († 1940)
* 6. julija: Jakub Wróbl – serbski zamkar, misionar († 1933)
* 30. julija: Julian Fałat – pólski moler a profesor († 1929)
* 3. oktobra: Korla Mička – serbski muler, narodny prócowar, ludowy basnik († 1932)
* 11. nowembra: Měrćin Renč – serbski farar, stawizniski slědźer, kulturny prócowar († 1911)
* 25. decembra: Jan Kral – serbski prawiznik, w młodych lětach basnik a přełožowar, spěchowar serbskeho dźiwadła († 1906)

## Wumrěće
* 1. apryla: Mikławš Cyž – serbski duchowny, spisowaćel, basnik (* 1825)
* 2. awgusta: Jan Bohuchwał Dejka – serbski wudawaćel nowin a nowinar (* 1779)

## Wotkaz
1860

**1860** bě přestupne lěto z 366 dnjemi. 

## Podawki
* Prěnje čisło serbskeho časopisa „Łužičan“ wuńdźe.

## Narodniny
* 2. januara: Jan Wałtar – farar, serbski basnik němskeho pochada († 1921)
* 15. januara: Jurij Mucha – serbski chěžkar, braška, ludowy spisaćel († 1934)
* 19. meje: Jan Symank – serbski wučer, kulturny stawiznar († 1941)
* 31. julija: Pětr Hila – serbski wučer, kantor, dirigent († 1932)
* 31. julija: Ota Kleiber – serbski gymnazialny profesor, w młodych lětach spisowaćel († 1895)
* 17. oktobra: Hańža Budarjowa – serbska ludowa basnjerka († 1937)

## Wumrěće
* datum njeznaty: Jan Wawrich – serbski zastojnik, spisowaćel (* 1833)
* 8. julija: Michał Cyž – serbski adwokat, publicist, narodny prócowar (* 1825)
* 4. nowembra: Handrij Voigt – serbski farar, nabožinski prócowar (* 1794)

## Wotkaz
1862

## Podawki
* 16. měrca: W Budyšinje załoži so Serbske ewangelsko-lutherske knihowne towarstwo pod předsydu Jaroměrom Hendrichom Imišom.
* 2. oktobra: Prěnje serbskorěčne dźiwadłowe předstajenje „Rohowin Štyrirohač“
* 13. decembra: Załoženje serbsko-katolskeho Towarstwa Cyrila a Metoda přez Michała Hórnika

## Narodniny
* 25. februara: Adolf Sommer – serbski wučer, spisowaćel, kulturny prócowar († 1909)
* 24. awgusta: Mikławš Haša – serbski wučer, kulturny prócowar († 1890)
* 24. septembra: Franc Moric Domaška – serbski farar, składnostny spisowaćel († 1931)
* 21. decembra: Jurij Šewčik – serbski wučer, towarstwowy prócowar († 1932)

## Wumrěće
* 11. januara: Michał Lešawa – serbski załožer ilustrowaneje serbskeje nowiny (* 1843)
* 27. julija: Jan Awgust Warko – farar, spisowaćel, serbski prócowar (* 1821)
* 29. julija: Mikławš Jacsławk – serbski duchowny, basnik, satěriski spisowaćel (* 1827)
* 8. septembra: Handrij Palman – serbski farar, wudawar prěnich serbskich Misionskich powěsćow (* 1788)

## Wotkaz