open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Chrysta Meškankowa

**Chrysta Meškankowa** (rodźena Rječkec; * 30. oktobra 1938 w Róžeńće) je serbska bibliotekarka a awtorka.

Wona narodźi so jako druhe ze štyrjoch dźěći wučerja Maksa Rječki a jeho mandźelskeje Marje, rodźenej Andrickec. 

W štyrilětnym dalokostudiju přiswoji sej kwalifikaciju diplomoweje fachoweje bibliotekarki a dźěłaše w Lipšćanskej uniwersitnej bibliotece. We wólbnym času wěnowaše so hudźbnym wědomosćam. W nalěću 1989 wróći so do Budyšina, hdźež dźěłaše połdra lěta w redakciji *[[Nowa doba|Noweje doby]]*. Po přewróće namaka nowe dźěło w krajnoradnym zarjedźe jako społnomócnjena za runostajenje a serbske naležnosće.

Nimo dźěła podawaše w Chróšćanskej wosadźe katolsku nabožinsku wučbu a dźěłaše z kapłanom Měrćinom Salowskim na wudaću noweho wosadnika. Za někotre serbske kěrluše napisa nowu melodiju. Za oratorij *Serbske jutry* z pjera Jana Cyža zestaji tekst. W *[[Serbske Nowiny|Serbskich Nowinach]]* wozjewi prawidłownje recensije předewšěm wo koncertach.

Z mandźelskim Markom, synom Jana Meškanka, ma tři dźěći. Jedyn ze synow je serbski stawiznar Timo Meškank.

W lěće 2020 bu wona za swoje zasłužby z Mytom Zejlerja wuznamjenjena.

## Žórło
* Gerat Wornar: *Chrysta Meškankowa 80 lět.* W Rozhledźe 10/2018, str. 33
Mikławš Bejmak

**Mikławš Bejmak** ( *Nikolaus Böhmak*; * 15. awgusta 1897 w Kamjenej pola Radworja, † 20. julija 1958 w Pančicach-Kukowje) bě serbski wučer a kulturny prócowar.

Narodźi so jako syn žiwnosćerja a wopytowaše wot 1911 do 1916 Tachantsku šulu a Katolski wučerski seminar w Budyšinje. Wot 1916 do 1918 wojowaše w prěnjej swětowej wójnje. Po nawróće z wójny skutkowaše jako wučer najprjedy w Drježdźanach (1919–22) a potom wot 1922 do 1939 w Pančicach. Wot 1939 do 1945 bě znowa z wojakom. Po kóncu Druheje swětoweje wójny bě 1945–46 zaso wučer w Pančicach a wot 1947 do 1951 na Serbskej ludowej uniwersiće w Chrósće a Radworju. 1951 nawróći so na Pančansku šulu, hdźež bě 1957–58 zdobom naměstnik direktora.

Bejmak bě w mjezywójnskim času wot 1922 do 1933 organizator chóra „Lipa“. 1946 załoži Domowinsku skupinu w Pančicach sobu a bě wot 1952 do 1957 jeje předsyda. W powójnskim času wudźěłowaše a posudźowaše serbske wučbnicy a dźěłaše we wšelakich komisijach dwurěčneho šulstwa sobu.

## Literatura
* J. Bětnar: *Nekrolog.* KP 8/1958, 31. awgusta
* tóns.: *Nekrolog.* Serbska šula 16/1958, str. 438

## Žórło
Bejmak

**Bejmak** (zněmčene zwjetša *Böhmak*) je serbske swójbne mjeno slědowacych wosobinow:

* Bogna Korjeńkowa, rodź. Bejmakec (* 1965) – žurnalistka a moderatorka
* Mikławš Bejmak (1897–1958) – wučer a kulturny prócowar
* Wito Bejmak (* 1969) – informatikar a bibliotekar

*Boehmak* bě zdobom pomjenowanje znateho serbskeho online-słownika, nadźěłaneho wot Wita Bejmaka.
Dondușeni

**Dondușeni** ( *Dondoshan*) je městačko na sewjeru Moldawskeje. Je zarjadniske sydło Dondușeniskeho rajona. Leži něhdźe 215 kilometrow sewjerozapadnje Kišinjowa.

Ma něhdźe dźesać tysac wobydlerjow.  

Sydlišćo je so w lěće 1893 załožiło. 

## Nóžki
Durlești

**Durlești** ( *Durlešty*) je město w srjedźnej Moldawskej, kotrež nadeńdźe so bjezposrědnje při zapadnej kromje stolicy Kišinjowa.

Ma něhdźe 21 tysac wobydlerjow. 

Sydlišćo je so w lěće 1656 prěni raz naspomniło a ma wot lěta 2001 měšćanske prawa.

## Nóžki


## Wotkaz
Edineț

**Edineț** ( *Yedinits*,  *Jedinjec*; do 1991 Единцы *Jedincy*) je město na sewjeru Moldawskeje. Je zarjadniske sydło Edinețskeho rajona.

Leži něhdźe 170 kilometrow sewjerozapadnje Kišinjowa při dalokodróze M-14, wjedźacej k ukrainskej hranicy.

Ma něhdźe 18 tysac wobydlerjow.  

## Stawizny
Sydlišćo je so w lěće 1431 prěni raz naspomniło.

W lěće 1930 wučinjachu Židźa 90,4% měšćanskeho wobydlerstwa (5341 wot cyłkownje 5908). Po okupaciji zarjadowachu Rumunojo tule w awgusće 1941 přechodne lěhwo za deportaciju židowskeje ludnosće z cyłeje Bessarabskeje a Bukowiny. Židowska wosada je so potom přez holocaust nimale dospołnje zničiła.

## Nóžki


## Literatura
* [ Еденцы (Единцы)](https://ru.wikisource.org/wiki/ЭСБЕ/Еденцы_(Единцы))// Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона: в 86 т. (82 т. и 4 доп.), СПб., 1890—1907, т. XIa (1894): Евреиновы — Жилон, с. 547
* Jedeńcy, Słownik geograficzny Królestwa Polskiego. T. III: Haag – Kępy. Warszawa 1882.

## Wotkaz
Căinari

**Căinari** (1985–1991: Думбравены/ *Dumbrawjeny*) je městačko na juhu Moldawskeje. Leži něhdźe 50 kilometrow južnje Kišinjowa.

Ma něhdźe štyri tysac wobydlerjow. 

Sydlišćo je so w lěće 1525 prěni raz naspomniło a ma wot lěta 1985 měšćanske prawa.

## Nóžki
Dróhowc

**Dróhowc** abo **pućowc** je wjesna sydlišćowa forma a słuša k rjadowcam. Wona je po srjedźnej Europje daloko rozšěrjena. Při mjeńšich wjeskach z krótšimi pućemi – hasami – rěči so tež wo **hasowcu**.

Porno nawsowcam njezałožichu so statoki a ležownosće kołowokoło nawsy, ale podłu wobchadneho puća. Statoki abo domske nadeńdu so při tym bjezposrědnje při dróze, mjeztym zo rozpřestrěwaja so ležownosće za statokami.

We Łužicy namakamy typiske dróhowcy předewšěm w holi (na přikład Koćina, Nowa Wjes pola Kulowa, Nowe Město/Sprjewja, Wulka Nydej). Po němskej kolonizaciji załožene wsy we Łužiskich horach su dróhowcam podobne, charakterizuja so pak zwjetša jako łanowc (n př. Wjazońca, Kumwałd).


Wittichenau Neudorf Klösterlich Aerial.jpg|Nowa Wjes pola Kulowa
Wittichenau Kotten Aerial.jpg|Koćina
Karpaty

**Karpaty** ( a  *Karpaty*,  Карпати *[Karpaty]*,  *Carpați*,  Карпати/*Karpati*) su wjelhoriny w srjedźnej, wuchodnej a juhowuchodnej Europje. Wone tworja přez 1300 kilometrow dołhi a 100–350 kilometrow šěroki wobłuk, kotryž saha wot zapadneje Słowakskeje přez Pólsku, Ukrainu a Rumunsku hač do wuchodneje Serbiskeje.

Najwyši masiw Karpatow su Wysoke Tatry při słowaksko-pólskej hranicy z najwyšim wjerškom Gerlachovský štít (2655 metrow); slěduje Făgăraș w Rumunskej z horu Moldoveanu (2544 metrow).

Wažne rěki, w Karpatach so wužórlace, su (ze zapada do wuchoda): Morawa, Wisła, San, Už, Tysa, Dnjestr, Prut a Seret.

Wosebje w srjedźnych a južnych Karpatach su hišće zwěrjata žiwe, kotrež su w druhich kónčinach Europy hižo wotemrěty, kaž na přikład bruny mjedwjedź, rys a wjelk.

## Wotkaz
Călărași

**Călărași** ( *Kalarash*) je město w srjedźnej Moldawskej. Je zarjadniske sydło Călărașiskeho rajona.

Leži něhdźe 55 kilometrow sewjerozapadnje Kišinjowa.

Ma něhdźe 16 tysac wobydlerjow.  

Sydlišćo je so w 15. lětstotku prěni raz naspomniło a ma wot lěta 1940 měšćanske prawa.

## Nóžki


## Literatura
* Kalarasz, Słownik geograficzny Królestwa Polskiego. T. III: Haag – Kępy. Warszawa 1882.

## Wotkaz
Kinajcht

**Kinajcht** () je něhdyša wjes na sewjeru Hornjeje Łužicy a dźensniši dźěl města Wojerec w Budyskim wokrjesu. W běhu wutwarjenja Wojerec bu samostatna gmejna w lěće 1960 zagmejnowana.

## Geografija

Sydlišćo nadeńdźe so na wuchodźe Wojerowskeho noweho města při kromje lěsa, sewjernje Łazowskeje dróhi. Stare wjesne žro je wobdate wot nowšich sydlišćow a přemysłowych přestrjenjow. 

Šibojski jězor je něhdźe dwaj kilometraj zdaleny; na juhowuchodźe něhdyšeje wsy nadeńdźe so Lěsne pohrjebnišćo, najwjetše we Wojerecach.

## Stawizny
Prěnje historiske naspomnjenje jako *Kinicht* pochadźa z lěta 1556. Kinajcht běše tehdy wudwór Wojerowskeho stawoweho knjejstwa, kotrež wukonješe tež ležownostne knjejstwo. Městnostne mjeno njepochadźa ze serbšćiny, ale wot srjedźowysokoněmskeho słowa *kien* („jehlinowy lěs“).

Po Mukowej statistice z lětow 1884/85 rěčachu tehdy 138 wot cyłkownje 140 Kinajchćanow serbsce (99 %). Arnošt Černik zwěsći w lěće 1956 serbskorěčny podźěl wobydlerstwa wot 89,4 %, štož wotpowědowaše jednomu z najwyšich podźělow w ewangelskich kónčinach.

## Literatura
* Měrćin Kašpor: *Kinajcht.* W: Serbskej protyce 2004, str. 125sl.

## Žórła


## Wotkaz
Cantemir

**Cantemir** je městačko na juhu Moldawskeje. Je zarjadniske sydło Cantemirskeho rajona.

Leži něhdźe 130 kilometrow juhozapadnje Kišinjowa při wuchodnym brjoze rěki Prut, kotraž tworja tule statnu hranicu z Rumunskej.

Ma něhdźe šěsć tysac wobydlerjow.  

Sydlišćo je so w lěće 1973 załožiło. 

## Nóžki


## Wotkazaj
Ela

**Ela** je serbske swójbne mjeno, mjez druhim slědowaceju wosobinow:

* Kito Ela (* 1949) – wučer, nawoda Choćebuskeho WITAJ-centruma
* Ludwig Ela (* 1952) – wědomostnik
Căușeni

**Căușeni** ( *Kaušany*) je město na juhu Moldawskeje. Je zarjadniske sydło Căuşeniskeho rajona.

Leži při brjoze rěki Botna něhdźe 90 kilometrow južnje Kišinjowa.

Ma něhdźe 20 tysac wobydlerjow.  

Sydlišćo je so w lěće 1470 prěni raz naspomniło a ma wot lěta 1965 měšćanske prawa. Wulka židowska wosada (1897: 45% ) je so přez holocaust dospołnje zničiła.

## Literatura
* Каушаны Новые// Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона: в 86 т. (82 т. и 4 доп.), СПб., 1890—1907, т. XIVa (1895): Карданахи — Керо, с. 789—790

## Nóžki


## Wotkazaj

* Oficialna strona
Codru

**Codru** (do 1991 – Костюжаны/ *Kostjužany*) je město w srjedźnej  Moldawskej.

Leži něhdźe 10 kilometrow zapadnje Kišinjowa.

Ma něhdźe 13 tysac wobydlerjow.  

Sydlišćo je so w lěće 1977 załožiło a ma wot lěta 1991 měšćanske prawa. 

## Nóžki


## Wotkazaj

* Oficialna strona
Cornești

**Cornești** ( *Kornješty*) je městačko w srjedźnej  Moldawskej.

Leži něhdźe 70 kilometrow sewjerozapadnje Kišinjowa.

Ma něhdźe tři tysac wobydlerjow.  

Sydlišćo je so w lěće 1436 prěni raz naspomniło a ma wot lěta 1994 měšćanske prawa. 

Wulka židowska wosada (1897: 20% ) je so přez holocaust dospołnje zničiła.

## Nóžki


## Wotkaz
Cricova

**Cricova** (/ *Krikowo*) je městačko w srjedźnej  Moldawskej. Leži něhdźe 15 kilometrow sewjernje Kišinjowa.

Ma něhdźe dźewjeć tysac wobydlerjow.  

Sydlišćo je so w lěće 1431 prěni raz naspomniło.

## Nóžki


## Wotkaz
Criuleni

**Criuleni** (/ *Kriuleny*) je městačko na wuchodźe Moldawskeje. Je zarjadniske sydło Criuleniskeho rajona.

Leži při prawym, zapadnym brjoze rěki Dnjestr něhdźe 45 kilometrow sewjerowuchodnje Kišinjowa.

Ma něhdźe wósom tysac wobydlerjow.  

Sydlišćo je so w lěće 1607 prěni raz naspomniło.

## Nóžki


## Wotkaz
Ludwig Ela

**Ludwig Ela** ( *Ludwig Elle*; * 1. apryla 1952 w Rakecach) je serbski wědomostnik, kiž zaběra so hłownje z rěčnej politiku we Łužicy, statistiskim wuwićom serbstwa a zastupnistwom serbskich zajimow w běhu časa.

Wopytowaše Polytechnisku wyšu šulu w Rakecach a potom Serbsku rozšěrjenu wyšu šulu w Małym Wjelkowje, hdźež złoži w lěće 1971 maturu. Wot 1974 do 1979 studowaše hospodarske wědomosće při Karla Marxowej uniwersiće w Lipsku a dźěłaše potom wot 1979 do 1985 jako fachowy wučer za politisku ekonomiju při Serbskim wučerskim wustawje w Budyšinje. W lěće 1983 bu hromadźe z mandźelskej Hilžu z dźěłom wo wuwiću drustwoweho ratarstwa w dwurěčnym regionje a jeho wuskutkam na kulturu a žiwjenske wašnje Serbow promowowany. Wot 1985 dźěłaše jako wědomostnik w Budyšinje, najprjedy we wotrjedźe „Kulturne a wuměłstwowe wědomosće“ Instituta za serbski ludospyt a wot 1992 jako wědomostny sobudźěłaćer we wotrjedźe „Empiriske kulturne slědźenje/ludowěda“ w Serbskim instituće. 2013 so na wuměnk poda.

Wón bydli w Rachlowje pod Čornobohom.

## Wubrane spisy
* *Sorbische Kultur und ihre Rezipienten.* Bautzen 1992.
* *Sprachenpolitik in der Lausitz. Dokumentation 1949–1989.* Bautzen 1995.
* *Die europäische Charta der Regional- oder Minderheitensprachen und die Sprachenpolitik in der Lausitz.* Bautzen 2004.
* *Die Domowina in der DDR. Aufbau und Funktionsweise einer Minderheitenorganisation im staatlich-administrativen Sozialismus.* Bautzen 2010.
* *Sorbische Interessenvertretung in Vergangenheit und Gegenwart.* Bautzen 2012.
* *Sprachenpolitik in der Lausitz. Sprachenpolitik und Sprachenrecht im deutsch-sorbischen Gebiet 1990 bis 2014.* Bautzen 2014.

## Žórło
* Susanne Hose: *Dr. Ludwig Elle zum 65. Geburtstag.* W Lětopisu 64 (2017) 1, str. 145sl.

## Wotkaz
* Krótkobiografija a lisćina publikacijow na stronach Serbskeho instituta
Cympl-Turjo

**Cympl-Turjo** ( *Zimpel-Tauer*) bě politiska gmejna w Hornjej Łužicy, kotraž wobsteješe pod tutym mjenom wot 8. měrca 1933 hač do zagmejnowanja do Klětnoho w lěće 1973. Wona wobsteješe z gmejnskeju dźělow Cympl a Turjo. Turjo bě hižo wot 30. septembra 1928 z wjesnym dźělom Cympla, tak zo jednaše so faktisce jenož wo přemjenowanje gmejny a nic wo nowozałoženje. Při zagmejnowanju dóstaštej wobě wsy status gmejnskeho dźěla.

Gmejna měješe w lěće 1964 265 wobydlerjow. Po Arnošće Černiku rěčachu w lěće 1955 hišće 32,4 % wobydlerstwa serbsce.

## Žórła
Cupcini

**Cupcini** (/ *Kupčiny*; do 1964 – Купчинь/ *Kupčiń*; do 1990 – Калининск/ *Kalininsk*) je městačko na sewjeru  Moldawskeje.

Leži něhdźe 200 kilometrow sewjerowuchodnje Kišinjowa a něhdźe 8 kilometrow juhowuchodnje wot města Edineț.

Ma něhdźe sydom tysac wobydlerjow.  

Sydlišćo je so w lěće 1431 prěni raz naspomniło a ma wot lěta 1994 měšćanske prawa.

## Nóžki


## Wotkaz
Leova

**Leova** ( *Leove*,  *Leowo*) je městačko na juhu  Moldawskeje, bjezposrědnje při rumunskej hranicy. Je zarjadniske sydło Leovaskeho rajona.

Leži při lěwym brjoze pomjezneje rěki Prut něhdźe 75 kilometrow juhozapadnje Kišinjowa.

Ma něhdźe sydom jednaće wobydlerjow.  

Sydlišćo je so w lěće 1489 prěni raz naspomniło a ma wot lěta 1940 měšćanske prawa.

Wulka židowska wosada (1897: 57%  )  je so přez holocaust dospołnje zničiła.

## Nóžki


## Literatura
* Леово// Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона: в 86 т. (82 т. и 4 доп.), СПб., 1890—1907, т. XIVa (1895): Карданахи — Керо, с. 789—790

## Wotkazaj

* Oficialna strona
* Leova, Moldova, JewishGen KehilaLinks
Lipcani

**Lipcani** ( *Lipkon*,  *Lipkany*) je městačko na samym sewjerozapadźe Moldawskeje, bjezposrědnje při rumunskej a ukrainskej hranicy.

Leži při lěwym brjoze pomjezneje rěki Prut něhdźe 205 kilometrow sewjerozapadnje Kišinjowa a něhdźe 25 kilometrow juhozapadnje wot města Briceni.

Ma něhdźe pjeć wobydlerjow.  

Sydlišćo je so w lěće 1699 prěni raz naspomniło.

Wulka židowska wosada (1897: 64%) je so přez holocaust dospołnje zničiła.

## Nóžki


## Literatura
* Липканы// Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона: в 86 т. (82 т. и 4 доп.), СПб., 1890—1907, т. XVIIa (1896): Ледье — Лопарев, с. 722

## Wotkaz
Mărculești

**Mărculești** ( *Merkelesht*,  *Markulešty*) je městačko w  Moldawskej.

Leži při lěwym brjoze rěki Reut něhdźe 130 kilometrow sewjerozapadnje Kišinjowa a něhdźe 10 kilometrow zapadnje wot města Florești.

Ma něhdźe dwaj tysac wobydlerjow.  

## Stawizny
Sydlišćo je so w lěće 1837 jako židowska wjes *Starowka* załožiło a ma wot lěta 1994 měšćanske prawa. 

W lěće 1897 běchu nimale wšitcy wobydlerjo Židojo (99,8%). Židowska wosada je so přez holocaust dospołnje zničiła.

## Nóžki


## Wotkazaj

* ''Absent'' – dokumentacija z lěta 2015, filmowana w Mărculeşti
Rakečanska cyrkej

**Rakečanska cyrkej** je ewangelski cyrkwinski twar w hornjołužiskich Rakecach.

Cyrkej steji wosrjedź wsy mjez torhošćom a młynskej hrjebju na zapadźe a Hłownej dróhu (B96) na wuchodźe. Wokoło cyrkwje nadeńdźe so stary Rakečanski kěrchow z wjacorymi serbskimi narownymi kamjenjemi a pomnikom za woporow Druheje swětoweje wójny. Nowy kěrchow leži we wuchodnej połojcy wsy. Fara steji zady młynskeje hrjebje do směra na torhošću.

Hač do wotchada fararja Lazarja do Wojerec w lěće 1989 skutkowachu w Rakečanskej wosadźe stajnje serbskorěčni duchowni.

Wot lěta 2022 słuša Rakečanska wosada zhromadnje z Njeswačidłom, Minakałom, Chwaćicami a Klukšom k wulkowosadźe Hornjołužiska hola a haty.

## Twarjenje
Jedna so wo 31 metrow dołhu baroknu žurlowu cyrkej z gotiskimi powostankami, kotraž je so wot 1682 do 1690 twariła. Wobmjetany twar ma sedłowu třěchu a na zapadnym boku 45 metrow wysoku cyrkwinsku wěžu na kwadratiskim podrysu. Zwonowy poschod we wěži je wosomróžkaty.

## Stawizny
Prěnja drjewjana cyrkwička natwari so na tutym městnje wokoło lěta 1200 a steješe wot 1213 pod arcydiakonatom Budyskeho tachantstwa, kotrež so w tutym lěće załoži. Po wulkich wohnjach lětow 1429 (Husitojo) a w Třicećilětnej wójnje 1633 bu cyrkej zaso z drjewa twarjena, doniž so w lěće 1682 twarske dźěła za dźensniši barokny twar njezahajichu. 

W katolskim času měješe cyrkej dwaj wołtarjej, a to za našu lubu knjeni a za swjatu Marju Madlenu.

## Wobrazy

Rakečanska cyrkej – podrys.jpeg|Podrys cyrkwje
Bahnhofstraße Königswartha 1.JPG|Napohlad wot Dwórnišćoweje dróhi
Kirche Königswartha Februar 2017 (11).jpg|Narowna plata při cyrkwinskej muri
Kirche Königswartha Februar 2017 (7).jpg|Chór
Kirche Königswartha Februar 2017 (9).jpg|Bóčny napohlad
Rakecy – ewangelska cyrkej 01.jpg|Nutřkowny napohlad
Rakecy – ewangelska cyrkej 08.jpg|Wołtar


## Wosada
Do Rakečanskeje ewangelskeje wosady słušeja nimo wosadneje wsy tež wokolne wjeski předewšěm na sewjeru a sewjerowuchodźe: Hermanecy, Jitk (wot 1872), Kamjenej, Komorow, Niža Wjes (wot 1874), Stróža, Šćeńca, Trupin a Wysoka. Hermanecy, Šćeńca, Stróža a Wysoka wostawachu tež po Wienskim kongresu 1815 dźěl Rakečanskeje wosady, byrnjež nětko do Pruskeje słušeli.

## Fararjo
Z fararjom w Rakečanskej wosadźe běchu mjez druhim:

## Žórło
*  (wobšěrne wopisanje)

## Wotkazaj

* Webstrona Rakečanskeje wosady
* Wopisanje Rakečanskeje wosady w *Statistice Łužiskich Serbow* Arnošta Muki (digitalizat)
Wudwór

Jako **wudwór** (serbsce tež *(w)nuknica*) woznamjenjenja so wjetši hospodarski statok abo ratarske kubło, kotrež podsteji ryćerkubłu abo druhemu knjezej.

Prěnjotnje ležachu burske statoki, kiž běchu we wobsydstwje knjezow, zwjetša zwonka hrodu abo wobhrodźenych wobwodow. Tak mějachu tež wjetše hrody – kaž na přikład Budyski – swoje wudwory, zo bychu so zežiwili.

Němske mjeno je *Vorwerk*; w oficielnych wopismach pisachu husto tež łaćonsce *pertinentia*.
Nisporeni

**Nisporeni** (/ *Nisporjeny*) je městačko na zapadźe  Moldawskeje. Je zarjadniske sydło Nisporeniskeho rajona.

Leži něhdźe 50 kilometrow zapadnje Kišinjowa.

Ma něhdźe 14 wobydlerjow.  

Sydlišćo je so w lěće 1618 prěni raz naspomniło.

## Nóžki


## Wotkazaj

* Oficialna strona
Wjacław Warichius

**Wjacław Warichius** (tež *Wenceslaus Warichius*, *Wawrich* abo *Worjech*; * 1564 w Hrodźišću pola Wósporka, † 5. septembra 1618 w Hodźiju) bě serbski farar, pedagog a pioněr spisowneje hornjoserbšćiny.

Narodźi so jako syn Hrodźišćanskeho knježeho zarjadnika (šosarja) Michała Worjecha a wopytowaše wot 1576 do 1584 Budysku radnu šulu. Wot 1584 do 1586 studowaše we Wittenbergu ewangelsku teologiju. Po nawróće do Łužicy skutkowaše 1587–89 jako diakon a wot 1589 hač do swojeje smjerće w lěće 1618 jako farar w Hodźijskej wosadźe.

Hodźij bě tehdy administratiwne a cyrkwinske srjedźišćo Serbskeho wobkruha Mišnjanskeho hamta Stołpin a jeho farar bě jako zastupjer Biskopičanskeho superintendenta zamołwity za serbske naležnosće. Do nadawkow Warichiusa słušeše mjez druhim tež nawodnistwo Hodźijskeje łaćonskeje šule, kotraž měješe serbske dźěći přihotować za pozdźiši studij na jednej ze sakskich wjerchowskich šulow. Za čas Warichiusa docpě Hodźijski šulski wustaw najwyši rozkćěw.

W lěće 1595 přełoži a wuda Lutherowy *Mały katechizm* w serbskej rěči z němskim paralelnym tekstom, při čimž jedna so wo scyła najstarši znaty ćišć w hornjoserbskej rěči a zdobom prěnju serbsku agendu za spožčenje sakramentow, słyšenje spowědźe a katechizmowe pruwowanje. W zawodźe poda směrnicy za serbske pisanje a čitanje. Jedyn z třoch znatych eksemplarow tutoho čisća nadeńdźe so wot apryla 2019 zaso w Serbskej centralnej bibliotece w Budyšinje.

Warichius měješe dohromady jednaće dźěći, z toho sydom synow a štyri dźowki. Druhi syn Wjacław (1595–1633) běše runje tak z fararjom w Hodźiju.

## Žórło

## Literatura
* *Der oberwendische (obersorbische) Katechismus des Warichius.* Tekst ze zawodom a gramatiskim wobdźěłanjom wot Karla Heinricha Meyera, Leipzig 1923.
* Hinc Šewc: *Die ältesten Drucke des Obersorbischen. Wencelaus Warichius und Gregorius Martini.* LND, Budyšin 2001.

## Wotkazaj
* Digitalizat Warichiusoweho *Małeho katechizma* na stronach SLUB
* Jens Bulisch: *[http://saebi.isgv.de/biografie/Wenceslaus_Warichius_(1564-1618)# Wenceslaus Warichius]* w Sakskej bibliografiji (serbsce a němsce)
Ocnița

**Ocnița** ( *Oknica*) je městačko na samym sewjeru Moldawskeje, bjezposrědnje při ukrainskej hranicy. Je zarjadniske sydło Ocnițaskeho rajona.

Leži něhdźe 185 kilometrow sewjerozapadnje Kišinjowa.

Ma něhdźe dźewjeć tysac wobydlerjow.  

Sydlišćo je so w 19. lětstotku  załožiło a ma wot lěta 1994 měšćanske prawa.

## Nóžki


## Literatura
* Oknica, Słownik geograficzny Królestwa Polskiego. T. VII: Netrebka – Perepiat. Warszawa 1886.

## Wotkazaj

* Oficialna strona
1564

**1564** bě přestupne lěto z 366 dnjemi. 

## Podawki
* 25. julija: Maksimilian II. sta so z naslědnikom swojeho nana Ferdinanda I. jako kejžor Swjateho romskeho mócnarstwa.

## Narodniny
* 15. februara: Galileo Galilei – italski uniwersalny wučenc († 1642)
* 26. februara (křćeny): Christopher Marlowe – jendźelski basnik, dramatikar a přełožowar († 1593)
* 26. apryla (křćeny): William Shakespeare – jendźelski dramatikar, basnik a dźiwadźelnik († 1616)
* dźeń njeznaty: Wjacław Warichius – serbski farar, přełožowar a awtor († 1618)

## Wumrěće
* 27. meje: Johannes Calvin – šwicarski reformator (* 1509)
* 25. julija: Ferdinand I. – kejžor Swjateho romskeho mócnarstwa (* 1503)

## Wotkaz
Otaci

**Otaci** ( *Otik*,  *Otač*; historiske ruske mjeno: Атаки *Ataki*) je městačko na samym sewjeru Moldawskeje, bjezposrědnje při ukrainskej hranicy.

Leži při prawym brjoze pomjezneje rěki Dnjestr něhdźe 175 kilometrow sewjernje Kišinjowa a něhdźe 25 kilometrow wuchodnje wot města Ocnița. W samym měsće nadeńdźe so hraničny přechod mjez Moldawskej a Ukrainu. Jemu napřećo na tamnym brjoze Dnjestra nadeńdźe so ukrainske pohranične město Mohyliw-Podilskyj.

Ma něhdźe wósom tysac wobydlerjow.  

Sydlišćo je so w lěće 1419 prěni raz naspomniło a ma wot lěta 1994 měšćanske prawa.

Wulka židowska wosada (1897: 67% ) je so přez holocaust dospołnje zničiła.

## Nóžki


## Literatura
* Атаки// Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона: в 86 т. (82 т. и 4 доп.), СПб., 1890—1907, т. II (1890): Араго — Аутка, с. 410
* Ataki, Słownik geograficzny Królestwa Polskiego. T. I: Aa – Dereneczna. Warszawa 1880.

## Wotkazaj

* Otaci, Moldova, JewishGen
Jair Bolsonaro

**Jair Messias Bolsonaro** (* 21. měrca 1955 w Glicério, São Paulo) je brazilski politikar, kotryž běše jako wuslědk wólbow w oktobrje 2018 wot 1. januara 2019 hač do 1. januara 2023 38. prezident Brazilskeje. W druhim kole wólbow dósta 55,1 % wotedatych hłosow.

Něhdyši wojak je wot lěta 1991 čłon brazilskeho kongresa a zastupuje prawicarske a neoliberalne stejišća. Kedźbnosć zbudźichu wosebje jeho rasistiske abo přećiwo žonam a homoseksualnym so měrjace wuprajenja kaž tež zjawne zakitowanje wojerskeje diktatury.

## Wotkazy

* Oficielna webstrona 
*
Rîșcani

**Rîșcani** ( *Ryškany*) je město na sewjeru Moldawskej. Je zarjadniske sydło Rîșcaniskeho rajona.

Leži něhdźe 175 kilometrow sewjerozapadnje Kišinjowa. 

Ma něhdźe 13 tysac wobydlerjow.  

Sydlišćo je so w lěće 1602 prěni raz jako wjes *Ryškanowka* naspomniło a ma wot lěta 1994 měšćanske prawa.

Wulka židowska wosada (1897: 69% ) je so přez holocaust dospołnje zničiła.

## Nóžki


## Wotkaz
Rezina

**Rezina** je město na wuchodźe Moldawskeje. Je zarjadniske sydło Rezinaskeho rajona.

Leži při prawym brjoze rěki Dnjestr něhdźe 105 kilometrow sewjerowuchodnje Kišinjowa. Jemu napřećo na tamnym brjoze Dnjestra nadeńdźe so město Rîbnița, kotrež słuša do mjezynarodnje njepřipóznateje republiki Podnjesterska.

Ma něhdźe 13 tysac wobydlerjow.  

Sydlišćo je so w lěće 1495 prěni raz naspomniło a ma wot lěta 1940 měšćanske prawa.

## Nóžki


## Wotkazaj

* Oficialna strona
Wiwalca

**Wiwalca** ( *Wiewalze*) je 250 metrow wysoka hórka sewjerozapadnje Budyšina. 

Hórka nadeńdźe so 3,7 kilometrow zdalene wot Budyskeho stareho města, bjezposrědnje pódla Sawrieroweho parka. Wokolne wjeski su Wulki Wjelkow na sewjeru, Zajdow na sewjerowuchodźe, Ćemjercy na juhowuchodźe a Słona Boršć na juhu. Zapadnje Wiwalcy běži statna dróha S 106 z Třoch Hwězdow do Chelna.

Po Jenču pochadźa mjeno wot serbskeho słowa *wiwawa*, kotrež móhło woznamjenjeć krajinu kołowokoło hórki, kotraž so „horje a dele wije“.

## Stawizny
W prastawizniskim času słužeše hórka, z kotrejež poskićeše so wuběrny wuhlad do wšěch směrow, jako wobtwjerdźenje w formje małeho hrodźišća. Tute měješe najskerje – kaž njedaloke Stróžišćo zady Smochćic – funkciju straže nad wikowanskim pućom. Přeměr wonkowneho nasypa wučini 37,5 metrow, přestrjeń znutřka druheho nasypa 15 metrow. Powostanki nasypow su tež dźensa hišće spóznać. 

W barokowej dobje natwarichu na Wiwalcy rozhladnu wěžu, kotraž bě do koncepta bliskeho Smochčanskeho hrodoweho parka zapřijata. W bitwje pola Budyšina lěta 1813 wužichu francoske wójska Wiwalcu jako strategiske wuhladnišćo. W lěće 1912 poswjećichu nowu 12 metrow wysoku wuhladnu wěžu, kiž słužeše předewšěm wohnjowej woborje, ale tež zjawnosći.

## Nóžki
Soroca

**Soroca** ( *Soroke*,  *Soroki*) je město na sewjeru Moldawskeje, bjezposrědnje při ukrainskej hranicy. Je zarjadniske sydło Sorocaskeho rajona.

Leži při prawym brjoze pomjezneje rěki Dnjestr něhdźe 155 kilometrow sewjernje Kišinjowa. Blisko Soroca nadeńdźe so jedyn z najwažnišich hraničnych přechodow mjez Moldawskej a Ukrainu.

Ma něhdźe 38 tysac wobydlerjow.  

Sydlišćo je so w lěće 1499 prěni raz naspomniło.

## Nóžki


## Literatura
* Сороки// Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона: в 86 т. (82 т. и 4 доп.), СПб., 1890—1907, т. XXXa (1900): Слюз — София Палеолог, с. 901—903
* Сороки, Еврейская энциклопедия Брокгауза и Ефрона, т. 14: Сараево — Трани, стлб. 487
*  Soroki, Słownik geograficzny Królestwa Polskiego. T. XI: Sochaczew – Szlubowska Wola. Warszawa 1890.

## Wotkazaj

* Oficialna strona
Anenii Noi

**Anenii Noi** (/ *Nowyje Anjeny*; do 1926 – Старая Николаевка/ *Staraja Nikolajewka*) je městačko na wuchodźe  Moldawskeje. Je zarjadniske sydło Anenniinoiskeho rajona.

Leži něhdźe 40 kilometrow juhowuchodnje Kišinjowa.

Ma něhdźe dźewjeć tysac wobydlerjow.  

Sydlišćo je so w lěće 1731 prěni raz pod mjenom *Paşcani pe Bîc* naspomniło a ma wot lěta 1991 měšćanske prawa.

## Nóžki


## Wotkazaj

* Oficialna strona
Orhei

**Orhei** (/ *Orgejew*) je město w srjedźnej Moldawskej. Je zarjadniske sydło Orheiskeho rajona.

Leži při brjoze rěki Reut něhdźe 40 kilometrow sewjernje Kišinjowa.

Ma něhdźe 34 tysac wobydlerjow.  

Sydlišćo je so w lěće 1470 prěni raz naspomniło.

Wulka židowska wosada (1897 – 58 % ) je so přez holocaust dospołnje zničiła.

## Nóžki


## Literatura
* Оргеев// Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона: в 86 т. (82 т. и 4 доп.), СПб., 1890—1907, т. XXII (1897): Опека — Оутсайдер, с. 114—116
* Orgiejew, Słownik geograficzny Królestwa Polskiego. T. VII: Netrebka – Perepiat. Warszawa 1886.

## Wotkazaj

* Oficialna strona
* JewishGen KehilaLinks
Strășeni

**Strășeni** (/ *Strašeny*) je město w srjedźnej Moldawskej. Je zarjadniske sydło Strășeniskeho rajona.

Leži blisko Gidigičskeho spjateho jězora něhdźe 25 kilometrow sewjerozapadnje Kišinjowa. 

Ma něhdźe 21 tysac wobydlerjow.  

Sydlišćo je so w lěće 1536 prěni raz naspomniło a ma wot lěta 1994 měšćanske prawa.

## Nóžki


## Literatura
* Страшены// Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона: в 86 т. (82 т. и 4 доп.), СПб., 1890—1907, т. XXXIa (1901): Статика — Судоустройство, с. 787
* Straszeny, Słownik geograficzny Królestwa Polskiego. T. XI: Sochaczew – Szlubowska Wola. Warszawa 1890.

## Wotkazaj

* Oficialna strona
Sîngera

**Sîngera** (/ *Syndžera*) je městačko w srjedźnej Moldawskej. Leži něhdźe 20 kilometrow juhowuchodnje Kišinjowa. 

Ma něhdźe dźewjeć tysac wobydlerjow.  

Sydlišćo je so w lěće 1485 prěni raz naspomniło.

## Nóžki


## Wotkaz
Sîngerei

**Sîngerei** (/ *Synžerej*; 1965–1991: Лазовск/ *Lazowsk*) je městačko w srjedźnej Moldawskej. Je zarjadniske sydło Sîngereiskeho rajona.

Leži něhdźe 110 kilometrow sewjerozapadnje Kišinjowa a něhdźe 25 kilometrow juhowuchodnje wot města Bălți. 

Ma něhdźe 15 tysac wobydlerjow.  

Sydlišćo je so w lěće 1586 prěni raz naspomniło.

## Nóžki


## Wotkaz
Taraclia

**Taraclia** ( Тараклия/ *Taraklija*; / *Taraklija*) je město na juhu Moldawskeje. Je zarjadniske sydło Taracliaskeho rajona.

Leži něhdźe 125 kilometrow juhozapadnje Kišinjowa. 

Ma něhdźe 15 tysac wobydlerjow , z toho někak 78 % Bołharow.

Sydlišćo je so w lěće 1813 załožiło. 

## Nóžki


## Literatura
* Тараклия// Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона: в 86 т. (82 т. и 4 доп.), СПб., 1890—1907, т. XXXIIa (1901): Тай — Термиты, с. 623

## Wotkazaj

* Oficialna strona
Ungheni

**Ungheni** ( *Ungen*) je město na zapadźe Moldawskeje, bjezposrědnje při rumunskej hranicy. Je zarjadniske sydło Ungheniskeho rajona.

Leži lěwym brjoze pomjezneje rěki Prut něhdźe 105 kilometrow sewjerozapadnje Kišinjowa a něhdźe 45 kilometrow wuchodnje wot rumunskeho města Iaşi. Blisko Ungheni nadeńdźe so jedyn z najwažnišich hraničnych přechodow mjez Moldawskej a Rumunskej.

Ma něhdźe 38 tysac wobydlerjow 

Sydlišćo je so w lěće 1462 prěni raz naspomniło a ma wot lěta 1972 měšćanske prawa.

## Nóžki


## Literatura
* Унгены// Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона: в 86 т. (82 т. и 4 доп.), СПб., 1890—1907, т. XXXIIa (1901): Тай — Термиты, с. 800

## Wotkazaj

* Oficialna strona
Fălești

**Fălești** ( *Falesht*;  *Falešty*) je město na zapadźe Moldawskeje. Je zarjadniske sydło Făleștiskeho rajona.

Leži něhdźe 130 kilometrow sewjerozapadnje Kišinjowa. 

Ma něhdźe 17 tysac wobydlerjow 

Sydlišćo je so w lěće 1429 prěni raz naspomniło a ma wot lěta 1940 měšćanske prawa.

Wulka židowska wosada (1900: 22%; 1930: 51% ) je so přez holocaust dospołnje zničiła.

## Nóžki


## Literatura
* Фалешты// Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона: в 86 т. (82 т. и 4 доп.), СПб., 1890—1907, т. XXXIIa (1901): Тай — Термиты, с. 800
* Faleszty, Słownik geograficzny Królestwa Polskiego. T. II: Derenek – Gżack. Warszawa 1881.

## Wotkazaj

* Oficialna strona
* International Jewish Cemetery Project
Florești

**Floreşti** je město na sewjeru Moldawskeje. Je zarjadniske sydło Floreştiskeho rajona.

Leži při brjoze rěki Reut, prawym přitoku Dnjestra, něhdźe 130 kilometrow sewjerozapadnje Kišinjowa a 40 kilometrow wuchodnje Bălțija, najwjetšeho města sewjerneje Moldawskeje. 

Ma něhdźe 15 tysac wobydlerjow 

Sydlišćo je so w lěće 1588 prěni raz naspomniło a ma wot lěta 1946 měšćanske prawa.

## Nóžki


## Wotkaz
Frunză

**Frunză** (/ *Frunze*) je městačko na samym sewjeru Moldawskeje, blisko ukrainskeje hranicy.

Leži něhdźe 155 kilometrow sewjerozapadnje Kišinjowa a něhdźe 10 kilometrow wuchodnje wot města Ocnița. 

Ma něhdźe dwaj tysac wobydlerjow 

Sydlišćo je so w lěće 1969 załožiło a ma wot lěta 1973 měšćanske prawa. Dósta mjeno sowjetskeho generala Michaila Frunze (1885–1925).

## Nóžki


## Wotkaz
Hîncești

**Hîncești** (historiske ruske mjeno Ганчешты/ *Gančešty* (do 1940 a 1941–44); 1940–41 a 1944–65: Котовское/ *Kotowskoje*; 1965–1990 – Котовск/ *Kotowsk*) je město w srjedźnej Moldawskej. Je zarjadniske sydło Hînceștiskeho rajona.

Leži při brjoze rěki Cogîlnic něhdźe 35 kilometrow juhozapadnje Kišinjowa. 

Ma něhdźe 17 tysac wobydlerjow 

## Stawizny
Sydlišćo je so w lěće 1522 prěni raz naspomniło a ma wot lěta 1965 měšćanske prawa. Za čas sowjetskeho knjejstwa bě pomjenowane po komunistiskim funkcionaru Grigoriju Kotowskim (1881–1925).

Wulka židowska wosada (1897 – 45 %) je so přez holocaust dospołnje zničiła.

## Nóžki


## Literatura
* Ганчешты// Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона: в 86 т. (82 т. и 4 доп.), СПб., 1890—1907, т. VIII (1892): Гальберг — Германий, с. 98

## Wotkaz
Michail Wasiljewič Frunze

**Michail Wasiljewič Frunze** (; * 2. februara 1885, Biškek, Ruska; † 31. oktobra 1925 w Moskwje, Sowjetski zwjazk) bě komunistiski rewolucionar, sowjetski statny a stronski funkcionar a general, kotryž wojowaše za čas Ruskeje byrgarskeje wójny z Čerwjenej armeju w centralnej Aziji.

Wot 1926 hač do njewotwisnosće Kirgiziskeje w lěće 1991 bě jeho ródne město Biškek po nim pomjenowane.

## Twórby
* *О молодёжи*/ Фрунзе М. В. — М.: Мол. гвардия, 1937. — 118 с.: портр.
* *Избранные произведения*. — М.: 1950.
* *Избранные произведения*. Т. 1: 1918—1925 гг./ Фрунзе М. В. — М.: Воениздат, 1957. — 472 с.: портр.
* *Избранные произведения*. Т. 2: 1921—1925 гг./ Фрунзе М. В. — М.: Воениздат, 1957. — 498 с.: ил.
* *Избранные произведения*/ Предисл. М. Гареева. — М.: Воениздат, 1977. — 480 с.: ил.
* *Неизвестное и забытое: Публицистика, мемуары, документы и письма*/ Фрунзе М. В. — М.: Наука, 1991. — 272 с.
* *Единая военная доктрина и Красная армия*// Красная новь: журнал / под ред. А. К. Воронского. — М., 1921. — № 1. — С. 94—106.

## Wotkazy

* 
* Biografija
* Ганин А. В,  Фрунзе Михаил Васильевич
Telenești

**Telenești** ( *Telenesht*,  *Telenješty*) je městačko w srjedźnej Moldawskej. Je zarjadniske sydło Teleneștiskeho rajona.

Leži něhdźe 65 kilometrow sewjerozapadnje Kišinjowa. 

Ma něhdźe wósom tysac wobydlerjow

Sydlišćo je so w lěće 1611 prěni raz naspomniło a ma wot lěta 1994 měšćanske prawa.

Wulka židowska wosada (1897: 89% ) je so přez holocaust dospołnje zničiła.

## Nóžki


## Literatura
* [Теленешты (Старые)](https://ru.wikisource.org/wiki/ЭСБЕ/Теленешты_(Старые))// Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона: в 86 т. (82 т. и 4 доп.), СПб., 1890—1907, т. XXXIIa (1901): Тай — Термиты, с. 800
* Teleneszty, Słownik geograficzny Królestwa Polskiego. T. XII: Szlurpkiszki – Warłynka. Warszawa 1892.

## Wotkaz
Tvardița

**Tvardița** ( *Twardica*;  *Tvărdica*) je městačko na juhu Moldawskeje, blisko ukrainskeje hranicy. 

Leži něhdźe 120 kilometrow južnje Kišinjowa a něhdźe 50 kilometrow sewjerowuchodnje wot města Taraclia. 

Ma něhdźe šěsć tysac wobydlerjow ,   z toho někak 92% Bołharow.

Sydlišćo je so w lěće 1830 załožiło a ma wot lěta 2013 měšćanske prawa. 

## Nóžki


## Literatura
* Твардица// Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона: в 86 т. (82 т. и 4 доп.), СПб., 1890—1907, т. XXXIIa (1901): Тай — Термиты, с. 703

## Wotkazaj

* Oficialna strona
Tadźikišćina

**Tadźikišćina** je rěč ze skupiny Indoiranskich rěčow, moderna warianta persišćiny, kotraž so w srjedźnej Aziji rěči. Wona je jedna z hłownych rěčow w Tadźikistanje, hdźež słuži tež jako hamtska rěč. Rěči so wot něhdźe wosom milionow ludźi, nimo Tadźikistana wosebje tež w Uzbekistanje a Afghanistanje. 

## Tadźikiski alfabet
Porno persišćinje njewužiwa so za tadźikišćinu persiski, ale kyriliski alfabet z někotrymi přidatnymi pismikami.

## Nóžki


## Literatura
* Tajik// Hammarström, Harald; Forkel, Robert; Haspelmath, Martin; Bank, Sebastian, eds. (2016)
Cimișlia

**Cimișlia** ( *Tshimishilye*) je město na juhu Moldawskeje. Je zarjadniske sydło Cimișliaskeho rajona.

Leži při brjoze rěki Cogâlnic něhdźe 70 kilometrow južnje Kišinjowa při puću do Giurgiuleşti.

Ma něhdźe 14 tysac wobydlerjow.

Sydlišćo je so w lěće 1620 prěni raz naspomniło a dósta w lěće 1840 wikowanske prawa. Mjez swětowymaj wójnomaj słušeše město kaž cyła Bessarabska do Rumunskeje.

## Nóžki


## Literatura
* Чимишлия// Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона: в 86 т. (82 т. и 4 доп.), СПб., 1890—1907, т. XXXVIIIa (1903): Человек — Чугуевский полк, с. 839
* Чимишлия// Еврейская энциклопедия Брокгауза и Ефрона, т. 15: Трани — Шемини-Ацерет, стлб. 869

## Wotkaz
Șoldănești

**Șoldănești** ( *Soldenesht*) je městačko na sewjerowuchodźe Moldawskeje. Je zarjadniske sydło Șoldăneștiskeho rajona.

Leži při brjoze rěki Ciorna, praweho přitoka Dnjestra, něhdźe 110 kilometrow sewjernje Kišinjowa. 

Ma něhdźe sydom tysac wobydlerjow.

Sydlišćo je so w lěće 1411 prěni raz naspomniło a ma wot lěta 1980 měšćanske prawa.

## Nóžki


## Wotkaz
* Oficialna strona
Ștefan Vodă

**Ștefan Vodă** ( *Štefan-Wode*; do 1964 Кизил *Kizil*; do 1990 Суворово *Suworowo*) je městačko na juhowuchodźe Moldawskeje, blisko ukrainskeje hranicy. Je zarjadniske sydło Ștefanvodăskeho rajona.

Leži něhdźe 85 kilometrow juhowuchodnje Kišinjowa. 

Ma něhdźe wósom tysac wobydlerjow 

Sydlišćo je so w lěće 1909 wot němskich sydlerjow pod mjenom *Kizil* załožiło a ma wot lěta 1964 měšćanske prawa. W samsnym lěće dósta mjeno ruskeho generala Aleksandra Suworowa (1730–1800).

## Nóžki


## Wotkaz
Dołha woda

**Dołha woda** ( *Langes Wasser*) je něhdźe šěsnaće kilometrow dołha rěčka w Hornjej Łužicy, kotraž ćeče přez gmejnje Dobruša-Huska a Hodźij.

Do Dołheje wody zjednoćeja so wokoło Demjan tři žórlicy. Prěnja wužórli so w lěsu pola Nowych Demjan pod Pichowom a ćeče potom do sewjera, nimo něhdyšeje Póštoweje korčmy, doniž so při wuchodnym kóncu Demjan z druhej njezjednoća. Druha, kotrejž tež *Demjanska woda* rěkaja, přińdźe tež z bliskosće Nowych Demjan, ćeče pak zapadnje toho sydlišća a potom přez cyłe Demjany – Hornje, Srjedźne a Delnje – hač k zjednoćenju z prěnjej žórlicu. Třeća wužórli so wyše Warnoćic na wuchodnym boku Pichowa a ćeče přez Warnoćicy a Drječin, při čimž přiwza tež wodu z južneho boka Ćeleńca, hač k Demjanskemu młynej, hdźež so z wodu tamneju žórlicow zjednoća.

Dale ćeče Dołha woda nětko do sewjerneho směra přez Kočicu do Brězynki, hdźež přiběži wotlěwa Hušćanska woda. Za Brězynku slěduje poměrnje wuska skała z mostom železniskeje čary Drježdźany–Zhorjelc. Zady Žičenka zastupuje Dołha woda do přichodneje skały a ćeče nimo Žičeńskeho hrodźišća. Pola Praskowa wuliwa so dalša rěčka wotprawa do Dołheje wody, kotraž docpěwa tule 30 hektarow wulke Hodźijske spjatnišćo. Za spjatnišćom běži rěčka nimo Hodźijskeho hrodźišća a wokoło wjesne jadro, doniž njezastupuje do dalšeje – Darinskeje – skały. Tež tule wužichu wysoku skłoninu doła jako wuběrne stejišćo za hrodźišćo. Zady Darina so łučina Dołheje wody šěrši a skłoniny hižo tajke wysoke njejsu. Poslednja wjeska při rěčce su Běčicy. Krótko před mostom awtodróhi A 4 wuliwa so Dołha woda wotprawa do Čornicy.

*Hlej tež:* Nastawki wo nad Dołhej wodu ležacych sydlišćach

## Wotkaz
Aleksander Wasiljewič Suworow

**Aleksander Wasiljewič Suworow** (; * 24. nowembra 1730 w Moskwje; † 18. meje 1800 w Pětrohrodźe) bě sławny ruski generalissimus, kotryž wojowaše mjez druhim w Sydomlětnej wójnje (1756–63), w Rusko-turkowskej wójnje (1768–74 a 1787–91) a w druhej koaliciskej wójnje přećiwo Napoleonej.

## Literatura
* Суворов Александр Васильевич, Большая советская энциклопедия
* Bibliografija

## Wotkazy

* 
* Suworow, Alexander
Michail Illarionowič Kutuzow

**Michail Illarionowič Kutuzow** (; * 16. septembra 1745, w Pětrohrodźe, Ruska; † 28. apryla 1813 w Bólesławje, Pruska) bě generalny pólny maršal ruskeho wójska. W Ruskej płaći jako rjek tak mjenowaneje „wótčinskeje wójny“ přećiwo Napoleonej.

## Literatura
* Кутузов Михаил Илларионович, Большая советская энциклопедия
* Kutuzow, Meyers Konversations-Lexikon. 4. Auflage. Band 10, Verlag des Bibliographischen Instituts, Leipzig/Wien 1885–1892, S. 363.
* Кутузов-Голенищев, Михаил Илларионович// Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона: в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1890—1907. т. XVII (1896): Култагой — Лед, с. 140—141

## Wotkazaj

* Biografija
Iargara

**Iargara** (/ Jargara) je město na juhu Moldawskeje.

Leži něhdźe 90 kilometrow juhozapadnje Kišinjowa a něhdźe 25 kilometrow juhowuchodnje wot města Leova. 

Ma něhdźe pjeć tysac wobydlerjow 

Sydlišćo je so w lěće 1902 załožiło.

## Nóžki


## Wotkaz
Tiraspol

**Tiraspol** ( *Treshpil*,  *Tiraspol*;  *Tyraspol*) je město na wuchodźe Moldawskeje. Je stolica mjezynarodnje njepřipóznateho stata Podnjesterska.

Leži při lěwym brjoze rěki Dnjestr něhdźe 75 kilometrow juhowuchodnje Kišinjowa a něhdźe 105 kilometrow sewjerozapadnje ukrainskeho města Odesy. 

Ma něhdźe 128 tysac wobydlerjow.

Sydlišćo je so w lěće 1792 załožiło a ma wot lěta 1795 měšćanske prawa. 

## Nóžki


## Literatura
* Тирасполь// Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона: в 86 т. (82 т. и 4 доп.), СПб., 1890—1907, т. XXXIII (1901): Термические ощущения — Томбази, с. 228—230
* Тирасполь// Еврейская энциклопедия Брокгауза и Ефрона, т. 14: Сараево — Трани, стлб. 865
* Tyraspol, Słownik geograficzny Królestwa Polskiego. T. XII: Szlurpkiszki – Warłynka. Warszawa 1892.

## Wotkazaj

* Oficialna strona
Ialoveni

**Ialoveni** (kyrilisce Яловень; 1977–1989: Кутузов/ *Kutuzow*) je město w srjedźnej Moldawskej, kotrež je předewšěm znate za swoje wino. Je zarjadniske sydło Ialoveniskeho rajona.

Leži při brjoze rěki Ișnovăţ něhdźe dźesać kilometrow juhozapadnje Kišinjowa. 

Ma něhdźe 17 tysac wobydlerjow 

## Stawizny
Sydlišćo naspomni so prěni raz we wopismje wójwody Stefana Wulkeho w lěće 1502 a ma wot lěta 1994 měšćanske prawa. W lěće 1977 dósta mjeno ruskeho generala Michaila Kutuzowa (1745–1813).

## Nóžki


## Wotkazaj

* Oficialna strona
Jan Rawp

**Jan Rawp** ( *Jan Raupp*; * 17. nowembra 1928 w Brunšwiku, † 13. septembra 2007 w Budyšinje) bě serbski komponist a hudźbny wědomostnik.

Narodźi so jako syn operoweje spěwarki Rut-Marki Rawpoweje a lěkarja a wotrosće mjez druhim w Berlinje a Drježdźanach, hdźež přebywaše wjele pola dźěda z maćerneje strony, serbskeho komponista Bjarnata Krawca. Wot 1938 do 1944 wopytowaše wyše šule w Berlinje, Budyšinje a Drježdźanach a bu w lěće 1944 dla „njeludoweho [nichtvölkisch] nastajenja k tuchwilnej wójnje“ pušćeny. Po kóncu Druheje swětoweje wójny započa najprjedy ze studijom na Wysokej šuli za hudźbu a dźiwadło w Drježdźanach, poda so pak na přeće Michała Nawki hižo lěto pozdźišo na Serbski wučerski wustaw w Radworju a sta so z nowowučerjom na Radworskej šuli, hdźež pak jenož skrótka wučerješe. 

W lěće 1947 móžeše přez posrědnistwo Domowiny skónčnje zahajić studij na Praskim konserwatoriju, hdźež přebywaše za tutón čas tež koncertna organistka Lubina Holanec. Přizamkny so studij hudźbnych wědomosćow na Karlowej uniwersiće w Praze (1951–55). W lěće 1955 zmandźelištej so Holanec a Rawp. Zhromadnje měještaj jednoho syna.

Po nawróće do Łužicy dźěłaše wón wot 1955 do 1986 jako wědomostny sobudźěłaćer a prěni powołanski serbski muzikologa w Instituće za serbski ludospyt w Budyšinje. Wěnowaše so systematisce stawiznam serbskeje ludoweje hudźby a přepytowaše wosebje tež ludowu kulturu tych kónčin, kotrež běchu wot spěšneje industrializacije najbóle potrjechene, na přikład Slepjanskeje wosady. 1962 bu na Humboldtowej uniwersiće promowowany.

Rawp bě wot 1972 do 1980 předsyda Koła serbskich hudźbnikow a zdobom tež čłon prezidija Zwjazka komponistow a hudźbnych wědomostnikow NDR w Berlinje. Nimo toho bě ze sobustawom Mjezynarodneje towaršnosće ludoweje hudźby w Londonje a čłon komisije ludoweje hudźby Akademije wědomosćow ČSSR w Brnje. W lěće 1990 zastupi do znowazaloženeje Maćicy Serbskeje. Za swoje zasłužby na polu serbskeje hudźby wuznamjenjeny z Mytom Ćišinskeho (1970 a 1974), Wuměłskim mytom Domowiny (1971 a 1975) a Zasłužbnej medalju NDR (1978).

Jan Rawp zemrě 13. septembra 2007 w Budyskej hladarni a bu 27. septembra 2007 na Tuchorskim kěrchowje pochowany. Zawostajenstwo Rawpa a jeho mandźelskeje nadeńdźe so w Serbskim kulturnym archiwje.

## Twórby
Do Rawpowych twórbow słušeja sinfonije, koncerty, orchestralne twórby, kaž tež komorna a wokalna hudźba. Předewšěm ze sinfoniskimi kompozicijemi „Metamorfozy“ (1964), „Esej“ (1967), „Concerto animato“ (1970) a „Sinfonija verte-bleue“ (1975) zdoby sej tež mjezynarodne připóznaće.

## Wozjewjenja
* *Drehe mich im Reigen - Volkslieder der Lausitzer Sorben* (1960)
* *Sorbische Volksmusikanten und Musikinstrumente* (1963)
* *Sorbische Musik. Ein Abriss in Wort und Bild* (1966)
* *Serbska hudźba* (1978)
* *Kralowy huslerski spěwnik* (1984)

## Literatura
* Marka Cyžowa: *Dr. Jan Rawp njebóh.* W: Rozhlad 57 (2007) 11, str. 405sl.

* Achim Brankačk: *K wosomdźesaćinam Jana Rawpa.* W: Rozhlad 58 (2008) 11, str. 428slsl.
Leonid Iwanowič Pasečnik

**Leonid Iwanowič Pasečnik** ( Леонид Иванович Пасечник;  Леонід Іванович Пасічник/ *Leonid Iwanowyč Pasičnyk*; * 15. měrca 1970 we Worošilowgradźe, Ukrainska SSR, Sowjetski zwjazk) je politikar mjezynarodnje njepřipóznateje Luhanskeje ludoweje republiki. 

Pasečnik bě hižo wot lěta 2014 jako minister statneje wěstoty nawoda tajneje słužby. Wot 24. nowembra 2017 skutkuje wón jako hłowa republiki, po tym zo dyrbješe dotalny prezident Igor Plotnickij z njejasnych přičin wróćo stupić a kraj wopušćić.
Denis Wladimirowič Pušilin

**Denis Wladimirowič Pušilin** ( *Денис Владимирович Пушилин*;  Денис Володимирович Пушилін/ *Denis Wolodymyrowič Pušylin*; 9. meje 1981, Makejewka, Ukrainska SSR, Sowjetski zwjazk) je politikar Donjeckeje ludoweje republiki. 

Wot 14. Nowembra 2018 z prezidentom mjezynarodnje njepřipóznateje  Donjeckeje ludoweje republiki a zdobom jeje ministerski president.

## Wotkazy

* Oficialna strona
* Biografija
Rolf Hoppe

**Rolf Hoppe** (* 6. decembra 1930 w Ellrichu; † 14. nowembra 2018 w Drježdźanach) bě němski dźiwadźelnik. Słušeše k najznaćišim dźiwadźelnik w Němskej demokratiskej republice.

Hoppe skutkowaše na jewišćach w Jarobrodźe, Greifswaldźe, Lipsku, Berlinje a Drježdźanach a wot lěta 1963 tež we wjele hrajnych filmach. Mjezynarodnu znatosć zdoby sej přez rólu Hermanna Göringa w produkciji *Mephisto*, kotraž dósta w lěće 1982 oscar jako najlěpši mjezynarodny film. W 1990tych lětach załoži sej swójske dźiwadło *(Hoftheater)* blisko Drježdźan.

Wón běše zmandźeleny a bydleše w Drježdźanach-Wysokej. Jeho dźowce Christine a Josephine stej samej tež dźiwadźelnicy.

## Literatura
* Eberhard Görner: *Der Schauspieler Rolf Hoppe*. Henschel, 1996, ISBN 3894872535

## Wotkazy

* 
*
Dnestrovsc

**Dnestrovsc** (/ *Dnjestrowsk*; / Dnistrowsk) je město w mjezynarodnje njepřipóznatym staće Podnjesterska, kiž słuša po ludowym prawje do Moldawskeje. Leži na samym wuchodźe Moldawskeje bjezposrědnje při ukrainskej hranicy.

Leži při lěwym brjoze rěki Dnjestr něhdźe 90 kilometrow juhowuchodnje Kišinjowa, něhdźe 40 kilometrow juhowuchodnje wot města Tiraspol a něhdźe 65 kilometrow sewjerozapadnje ukrainskeho města Odesy. 

Ma něhdźe dźesać tysac wobydlerjow.

Sydlišćo je so w lěće 1961 załožiło a ma wot lěta 2002 měšćanske prawa. 

## Nóžki


## Wotkazaj

* Oficialna strona
Dubăsari

**Dubăsari** ( *Dubesar*,  *Dubossary*,  *Dubossary*) je město w mjezynarodnje njepřipóznatym staće Podnjesterska, kiž słuša po ludowym prawje do Moldawskeje. 

Leži při lěwym brjoze rěki Dnjestr něhdźe 35 kilometrow sewjerowuchodnje Kišinjowa a něhdźe 60 kilometrow sewjerozapadnje wot města Tiraspol. 

Ma něhdźe 25 tysac wobydlerjow.

Sydlišćo je so w lěće 1523 załožiło a ma wot lěta 1795 měšćanske prawa. 

Wulka židowska wosada (1897: 43%) je so přez holocaust dospołnje zničiła.

## Nóžki


## Literatura
* Дубоссары// Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона: в 86 т. (82 т. и 4 доп.), СПб., 1890—1907, т. XI (1893): Домиции — Евреинова, с. 213
* Dubosary, Słownik geograficzny Królestwa Polskiego. T. II: Derenek – Gżack. Warszawa 1881.

## Wotkazaj

* Oficialna strona
Camenca

**Camenca** (/ *Kamjenka*; / *Kamjanka*) je městačko w mjezynarodnje njepřipóznatym staće Podnjesterska, kiž słuša po ludowym prawje do Moldawskeje. Je zarjadniske sydło Camencaskeho rajona. 

Leži na lěwym brjoze rěki Dnjestr něhdźe 150 kilometrow sewjernje Kišinjowa a něhdźe 170 kilometrow sewjerozapadnje ukrainskeho města Odesy. 

Ma něhdźe dźewjeć tysac wobydlerjow.

Sydlišćo je so w lěće 1608 prěni raz naspomniło a ma wot lěta 2002 měšćanske prawa.

## Nóžki


## Literatura
* Kamionka (1) in. Kamieńcze, Słownik geograficzny Królestwa Polskiego. T. III: Haag – Kępy. Warszawa 1882.

## Wotkazaj

* Oficialna strona
Crasnoe

**Crasnoe** (/ *Krasnoje*) je městačko w mjezynarodnje njepřipóznatym staće Podnjesterska, kiž słuša po ludowym prawje do Moldawskeje. 

Leži na juhowuchodźe Moldawskeje při brjoze rěki Turunciuc/Turunčuk, promjenja Dnjestra, něhdźe 110 kilometrow juhowuchodnje Kišinjowa a něhdźe 30 kilometrow juhowuchodnje wot podnjesterskeje stolicy Tiraspol. 

Ma něhdźe tři tysac wobydlerjow. 

Sydlišćo je so w lěće 1957 załožiło.

## Nóžki
Maiac

**Maiac** (/ *Majak*) je městačko w mjezynarodnje njepřipóznatym staće Podnjesterska, kiž słuša po ludowym prawje do Moldawskeje. 

Leži na wuchodźe Moldawskeje něhdźe 60 kilometrow sewjerowuchodnje Kišinjowa a něhdźe 60 kilometrow sewjerozapadnje wot města Tiraspol. 

Ma něhdźe tysac wobydlerjow. 

Sydlišćo je so w lěće 1968 prěni raz naspomniło a ma wot lěta 1978 měšćanske prawa.

## Nóžki


## Wotkazaj

* Oficialna strona