open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
R

**R** abo **r** (při pismikowanju: *er*) je 18. pismik moderneho łaćonskeho alfabeta kaž tež 25. w hornjoserbskim alfabeće. Wón reprezentuje konsonant ze skupiny likwidow. Jemu wotpowěduje grjekski rho (Ρ, ρ) kaž tež pismik Р resp. р w kyriliskim alfabeće. W Morsowym alfabeće zwoprawdźuje so R přez · − ·.

W serbšćinje je pismik ř wotwodźenka tutoho pismika. Delnjoserbšćina znaje nimo toho hišće pismik ŕ, kotryž so w hornjoserbšćinje wjace njewužiwa.

## Pochad

## Wšelćizny
**R** je němska awtowa značka za město Rězno.

## Wotkaz
S

**S** abo **s** (při pismikowanju: *es*) je 18. pismik klasiskeho a 19. moderneho łaćonskeho alfabeta kaž tež 27. w hornjoserbskim alfabeće. Wón reprezentuje we wšelakich rěčach rozdźělnje wurjekowany konsonant. Jemu wotpowěduje grjekski sigma (Σ, σ/ς) kaž tež pismik С resp. с w kyriliskim alfabeće. W Morsowym alfabeće zwoprawdźuje so S přez · · ·.

W serbšćinje je pismik š wotwodźenka tutoho pismika. Delnjoserbšćina znaje nimo toho hišće pismik ś.

## Pochad

## Wšelćizny
**S** je mjezynarodna awtowa značka za Šwedsku. Při němskich awtach steji za město Stuttgart.

## Wotkaz
T

**T** abo **t** (při pismikowanju: *tej*) je 19. pismik klasiskeho a 20. moderneho łaćonskeho alfabeta kaž tež 29. w hornjoserbskim alfabeće. Wón reprezentuje konsonant. Jemu wotpowěduje grjekski tau (Τ, τ) kaž tež pismik Т resp. т w kyriliskim alfabeće. W Morsowym alfabeće zwoprawdźuje so T přez −.

Wotwodźeny wot *t* bu w serbšćinje pismik *[[ć]]* (nastaty z *tj*), kotryž so tohodla w alfabetiskim rjedźe dołho po *t* mjenowaše.

## Pochad

## Wšelćizny
**T** je mjezynarodna awtowa značka za Thailandsku.

## Wotkaz
U

**U** abo **u** je 21. pismik moderneho łaćonskeho alfabeta kaž tež 30. w hornjoserbskim alfabeće. Wón reprezentuje wokal a wotpowěduje grjekskemu ypsilon (Υ, υ) a kyriliskemu pismikej У resp. у. W Morsowym alfabeće zwoprawdźi so U přez · · −.

Pismik ma dołhe zhromadne stawizny z pismikomaj *[[V]]* a *[[Y]]* a je so hakle poměrnje pozdźe zesamostatnił. Romjenjo započachu w 40tych lětach mjez U a V rozeznawać. Doskónčnje je so tute rozeznawanje pak hakle we 18. lětstotku.

## Pochad

## Wotkaz
W

**W** abo **w** (při pismikowanju: *wej*) je 23. pismik moderneho łaćonskeho alfabeta kaž tež 31. w hornjoserbskim alfabeće. Wón reprezentuje w najwjace rěčach, kiž jón wužiwaja, konsonant, při čimž ma husto wěste wokaliske kajkosće, tež w serbšćinje. Jemu wotpowěduje pismik В resp. в w kyriliskim alfabeće. W Morsowym alfabeće zwoprawdźuje so W přez · − −.

Pismik nasta hakle w srjedźowěku jako ligatura, potajkim dwojenje pismika V resp. U, štož hodźi so na přikład z jendźelskeho mjena pismika *double-u* hišće wučitać.

Žana ze słowjanskich rěčow mjez W a V njerozeznawa, tuž maja jich alfabety pak W (serbšćina, pólšćina, kašubšćina), pak V (wšě druhe). W serbšćinje reprezentujetej tež pismikaj *w* a *ł* samsny zwuk, při čimž wobsteji etymologiski rozdźěl.

## Pochad

## Wšelćizny
W Němskej steji awtowa značka **W** za město Würzburg.

## Wotkaz
Ź

**Ź** abo **ź** je pismik rozšěrjeneho łaćonskeho alfabeta, kotryž w hornjoserbšćinje jenož w kombinaciji z d jako digraf dź wustupuje a jako swójski pismik njeliči. Wón wobsteji ze zakładneho pismika Z a smužki (akuta) a reprezentuje konsonant, palatalizowany *z*. 

Pismik wužiwa so mjez druhim w delnjoserbšćinje (husto město *dź*), pólšćinje, čornohóršćinje a w běłoruskej Łacince.

## Na ličakach
Unicode wobsahuje Ź w bloku *Latin Extended-A* jako U+0179 (wulki pismik) a U+017A (mały pismik). W HTML pisa so Ź jako `&amp;#377;` a ź jako `&amp;#378;`.

## Wotkaz
Ś

**Ś** abo **ś** je pismik rozšěrjeneho łaćonskeho alfabeta, kotryž w hornjoserbšćinje njewustupuje, ale w delnjoserbšćinje. Wón wobsteji ze zakładneho pismika S a smužki (akuta) a reprezentuje konsonant, palatalizowany *s*. 

Pismik wužiwa so nimo delnjoserbšćiny tež w pólšćinje, čornohóršćinje a w běłoruskej Łacince.

## Na ličakach
Unicode wobsahuje Ź w bloku *Latin Extended-A* jako U+015A (wulki pismik) a U+015A (mały pismik). W HTML pisa so Ś jako `&amp;#346;` a ś jako `&amp;#347;` abo alternatiwnje `&Sacute;` resp. `&sacute;`.

## Wotkaz
Y

**Y** abo **y** *(ypsilon)* je 22. pismik klasiskeho a 25. moderneho łaćonskeho alfabeta kaž tež 32. w hornjoserbskim alfabeće. Wón reprezentuje tam wokal, w někotrych druhich rěčach pak tež konsonant (na př. w turkowšćinje. W Morsowym alfabeće zwoprawdźi so Y přez − · − −.

Pismik ma dołhe zhromadne stawizny z pismikomaj *[[V]]* a *[[U]]* a je so hakle poměrnje pozdźe zesamostatnił. Romjenjo přidachu jón swojemu alfabetej w druhim lětstotku do Chrystusa, zo bychu grjekske požčonki pisać móhli.

Mjeno „ypsilon“ pochadźa runje tak z grjekšćiny a woznamjenja „prosty i“.

## Pochad

## Wšelćizny
W Němskej wužiwa so pismik *Y* jako awtowa značka za wozydła Zwjazkoweje wobory.

## Wotkaz
Z

**Z** abo **z** (při pismikowanju: *zet*) je 23. a posledni pismik klasiskeho a 26. a runje tak posledni pismik moderneho łaćonskeho alfabeta kaž tež 33. a předposledni w hornjoserbskim alfabeće. Wón reprezentuje we wšelakich rěčach rozdźělnje wurjekowany konsonant. Jemu wotpowěduje grjekski zeta (Ζ, ζ) kaž tež pismik З resp. з w kyriliskim alfabeće. W Morsowym alfabeće zwoprawdźuje so Z přez − − · ·.

W najwjace rěčach, kiž jón wužiwaja, steji pismik za spěwny konsonant, nic pak w němčinje, hdźež wotpowěduje zwukej serbskeho c.

W serbšćinje je pismik ž wotwodźenka tutoho pismika. Delnjoserbšćina znaje nimo toho hišće pismik ź, kotryž w hornjoserbskej rěči jenož jako dźěl digrafa dź wustupuje.

## Pochad

Dataja:Proto-Canaanite letter zen.svg|Protosinaitiski Ze
Dataja:PhoenicianZ-01.svg|Feniciski Zajin
Dataja:Zeta uc lc.svg|Grjekski Zeta
Dataja:EtruscanZ-01.svg|Etruskiski Z
Dataja:RomanZ-01.svg|Łaćonski Z


## Wšelćizny
**Z** je mjezynarodna awtowa značka za Sambiju (jendźelsce **''Z**ambia''). Při němskich awtach steji za město Šwikawu.

## Wotkaz
Ch

**Ch** abo **ch** *(cha)* je z pismikow *[[c]]* a *[[h]]* wobstejacy digraf, kotryž płaći w hornjoserbšćinje jako swójski pismik. Wón reprezentuje konsonant a wustupuje w słownikach a zapiskach zady pismika *H*.

W kyriliskim alfabeće reprezentuje so samsny zwuk přez pismik Х resp. х, kotryž pochadźa wot grjekskeho chi (Χ, χ). W druhich słowjanskich rěčach z łaćonskimi pismikami wužiwa so zwjetša pismik *[[h]]*, kotryž ma pak w němčinje – a dla jeje wliwa tež w serbšćinje – hinašu zwukowu hódnotu.
Ŕ

**Ŕ** abo **ŕ** je pismik rozšěrjeneho łaćonskeho alfabeta, kotryž w hornjoserbšćinje dźensa hižo njewustupuje, ale w delnjoserbšćinje (jenož jako mały pismik). Wón wobsteji ze zakładneho pismika R a smužki (akuta) a reprezentuje konsonant, palatalizowany *r* [rʲ].

Pismik wužiwa so nimo delnjoserbšćiny jenož hišće w słowakšćinje. W hornjoserbskim prawopisu je so při prawopisnej reformje 1950tych lět wotstronił (na př. *[[Jan Arnošt Smoler|Smoleŕ]]* → *Smoler*; *[[Radwor|Radwoŕ]]* → *Radwor*), wuskutkuje so pak hišće při deklinaciji (*Smoler*'j**a'' město ''Smolera'', ''Radwor**ju**' město *Radworje*).

## Na ličakach
Unicode wobsahuje Ŕ w bloku *Latin Extended-A* jako U+0154 (wulki pismik) a U+0155 (mały pismik). W HTML pisa so Ŕ jako `&amp;#340;` a ŕ jako `&amp;#341;` abo alternatiwnje `&Racute;` resp. `&racute;`.

## Wotkaz
Dź

**Dź** abo **dź** *(dźej)* je z pismikow *[[d]]* a *[[ź]]* wobstejacy digraf, kotryž płaći w hornjoserbšćinje jako swójski pismik. Wón reprezentuje jedyn zwuk (mjechki konsonant) a wustupuje w słownikach a zapiskach zady pismika *D*.

Historisce wotpowěduje serbski *dź* čěskemu *[[ď]]* a pólskemu *dź*. Samsny zwuk ma tež w serbiskochorwatšćinje swójski pismik, digraf *dž* (kyrilisce Џ).
Q

**Q** abo **q** je 16. pismik klasiskeho a 17. moderneho łaćonskeho alfabeta. W serbšćinje wón jenož w cuzorěčnych swójskich mjenach wustupuje. Wón reprezentuje konsonant a je w němčinje scyła najrědši pismik. W Morsowym alfabeće zwoprawdźi so Q přez − − · −.

## Pochad

## Wotkaz
Hušćanska cyrkej

**Hušćanska cyrkej** *(Měrćinowa cyrkej)* je ewangelsko-lutherska cyrkej w Husce w Budyskim wokrjesu. Wona słuži Hušćanskej ewangelskej wosadźe w cyrkwinskim wobwodźe Budyšin-Kamjenc ewangelskeje krajneje cyrkwje w Sakskej. Hač do 20. lětstotka je so tu tež serbsce prědowało.

Husčanski kěrchow, mjez druhim z narownym pomnikom Michała Rostoka, nadeńdźe so kusk zdalene wot cyrkwje zady Ewangelskeho šulskeho kompleksa na tamnym boku Hłowneje dróhi. Před cyrkwju steji pomnik za padnjenych Prěnjeje swětoweje wójny bjez serbskeho napisma.

Ewangelska cyrkej w Husce steji jako kulturny pomnik pod škitom.

## Stawizny
Hušćanska cyrkej je so hižo wokoło lěta 1400 prěni raz naspomniła. Stary twar je so w lěće 1873 wottorhał a přez dźensniši narunał.

Cyrkwine byrgle z 23 registrami pochadźeja ze znateho Budyskeho zawoda Eule a buchu w lěće 1874 do noweje cyrkwje zatwarjene. Wone so 1899, 1926 a 1968/69 přetwarichu.

## Wosada
Do wulkeje Hušćanskeje wosady słušeja wjeski Běłe Noslicy, Brězynka, Cokow, Demjany, Drječin, Družkecy, Hnašecy, Holca, Hunćericy, Kočica, Kosarnja, Mała Huska, Nowa Wjes, Nowe Demjany, Słónkecy a Warnoćicy.

## Fararjo

## Wobrazy

Gaussig 2010 07.JPG|Cyrkwina wěža
Gaussig 2010 12.JPG|Napohlad ze zapada
Gaussig 2010 06.jpg|Zwón a wojerski pomnik před cyrkwju
Huska – ewangelska cyrkej 01.jpg|Nutřkowny napohlad
Huska – ewangelska cyrkej 04.jpg|Wołtar


## Literatura
* 

## Nóžki


## Wotkazaj

* Wopisanje Hušćanskeje wosady w *Statistice Łužiskich Serbow* Arnošta Muki (digitalizat)
Hućinjanska cyrkej

**Hućinjanska cyrkej** je ewangelsko-lutherska cyrkej w Hućinje w Budyskim wokrjesu. Wona słuži ewangelskej wosadźe Malešecy-Hućina w cyrkwinskim wobwodźe Budyšin-Kamjenc ewangelskeje krajneje cyrkwje w Sakskej. Hač do druheje połojcy 20. lětstotka je so tu tež serbsce prědowało.

Hućinjanski kěrchow nadeńdźe so wokoło cyrkwje. Tam steji tež wojerski pomnik za padnjenych Prěnjeje swětoweje wójny z lěta 1924 ze serbskim napisom.

Ewangelska cyrkej w Hućinje steji jako kulturny pomnik pod škitom.

## Stawizny
Dźensniša cyrkej bě w běhu Bitwy pola Budyšina wupaliła a so potom wot lěta 1816 wobnowiła.

## Wosada
Do historiskeje Hućinjanskeje wosady słušeja wjeski Brězyna, Hlina, Lemišow, Nowa Wjeska a dźěl Bukojny. Teritorij słuša dźensa k wulkowosadźe „Při Lubaće“.

## Fararjo

Hornčer bě posledni serbski farar w Hućinje a zdobom scyła posledni samostatneje Hućinjanskeje wosady.

## Wobrazy

Hućina Cyrkej 2.JPG|Cyrkwina wěža
Kirche Guttau Juni 2017 (4).jpg|Zachodne durje
Hućina Cyrkej 3.JPG|Tafla nad zachodom
Hućina Wojerski pomnik.JPG|Wojerski pomnik před cyrkwju
Kirche Guttau Juni 2017 (6).jpg|Narowne kamjenje sowjetskich wojakow


## Literatura
* 

## Wotkazaj

* Wopisanje Hućinjanskeje wosady w *Statistice Łužiskich Serbow* Arnošta Muki (digitalizat)
Bukečanska cyrkej

**Bukečanska cyrkej** je ewangelsko-lutherska cyrkej w Bukecach w Budyskim wokrjesu. Wona słuži Bukečanskej ewangelskej wosadźe w cyrkwinskim wobwodźe Budyšin-Kamjenc ewangelskeje krajneje cyrkwje w Sakskej. Wona słuša k mało ewangelskim cyrkwjam, hdźež so sčasami tež dźensa hišće serbsce prěduje.

Stary Bukečanski kěrchow z někotrymi serbskim narownymi pomnikami, mjez druhim wot Kita Lorenca, nadeńdźe so wokoło cyrkwje, mjeztym zo leži wo wjele wjetše nowe pohrjebnišćo kusk zdalene do wuchodneho směra. Tež tu so někotre serbske narowne kamjenje namakaja, mjez druhim wot Lubjenskec a Zobic swójbow. Na starym kěrchowje nadeńdu so tež stare Bukečanske zwony ze serbskimi napisami.

Ewangelska cyrkej w Bukecach steji jako kulturny pomnik pod škitom.

## Stawizny
Bukečanska cyrkej wobsteješe hižo w zažnym 13. lětstotku a bu w lěće 1222 Budyskemu dekanatej podstajena. To je zdobom lěto prěnjeho naspomnjenja cyrkwje a wsy jako *Bukewicz*. Starša cyrkej naruna so w lěće 1717 přez nowotwar, při čimž so wěža hakle 1750 natwari. Bitwu pola Bukec dnja 14. oktobra 1758 kaž tež Bitwu pola Budyšina w meji 1813 cyrkej bjez wjetšich wobškodźenjow přetra.

1947 wotmě so Serbski ewangelski cyrkwinski dźeń w Bukecach.

## Wosada
Do Bukečanskeje wosady słušeja wjeski Błócany, Čornjow, Delany, Kołwaz, Koporcy, Lejno, Mješicy, Něćin, Pomorcy, Rachlow, Rodecy, Sowrjecy, Šekecy, Trjebjeńca, Wadecy, Wawicy, Wuježk, Wysoka a Žornosyki.

Hač do lěta 1967 bě tež Łusk dźěl Bukečanskeje wosady, bu pak w tym lěće přefarowany do blišeho Kotec.

## Fararjo

## Wobrazy

Bukecy Stary kěrchow 19.jpg|Južna fasada z knježej ložu
Hochkirch Kirche (12).jpg|Narowny pomnik při cyrkwinej muri
Bukečanska cyrkej 02.jpg|Nutřkowny napohlad
Bukečanska cyrkej 05.jpg|Dwurěčny napis při misionskim kašćiku
Church organ in Hochkirch.JPG|Cyrkwine byrgle


## Literatura
* 

## Wotkazy

* Webstrona Bukečanskeje wosady (němsce, serbsce)
* Wopisanje Bukečanskeje wosady w *Statistice Łužiskich Serbow* Arnošta Muki (digitalizat)
* Kubitz: ''Die Parochie Hochkirch.'' W: Neue sächsische Kirchengalerie, Die Diöcese Löbau. Lipsk, 1908 (digitalizat).
Budyšinska cyrkej

**Budyšinska cyrkej** je ewangelsko-lutherska cyrkej w Budyšinku w Budyskim wokrjesu. Wona słuži ewangelskej wosadźe Poršicy-Budyšink w cyrkwinskim wobwodźe Budyšin-Kamjenc ewangelskeje krajneje cyrkwje w Sakskej. Hač do 20. lětstotka je so tu tež serbsce prědowało.

Budyšinski kěrchow nadeńdźe so wokoło cyrkwje. Pomnik za padnjenych Prěnjeje swětoweje wójny steji při južnej fasadźe cyrkwje a ma serbski napis („Wy škitali sće dom a kraj, wam horcy dźak so za to praj!“).

Ewangelska cyrkej w Budyšinku steji jako kulturny pomnik pod škitom.

## Stawizny

Cyrkwinski twar z lěta 1680 słuša k najstaršim wobchowanym wjesnym cyrkwjam w Budyskim kraju. Budyšinska cyrkej bě wokoło lěta 1500 filialna cyrkej Budyskeje wosady a sta so w lěće 1602 z wosadnej cyrkwju.

Cyrkwine byrgle z 12 registrami su so w lěće 1887 wot znateho Budyskeho zawoda Hermann Eule twarili. W Prěnjej swětowej wójnje su so prospektowe pišćele wutwarili a 1934 přez cynkowe pišćele narunali.

## Wosada
Do małeje Budyšinskeje wosady słušeja wjesce Budyšink a Přiwćicy. Prjedy słušachu najskerje tež Běła Hora, Skanecy, Krakecy, Delnja Hórka a Brězynka do Budyšinskeje wosady.

Wot lěta 2020 je Poršisko-Budyšinska wosada dźěl wulkowosady „Při Lubaće“.

## Fararjo

## Wobrazy

Kirche Kleinbautzen April 2018 (2).jpg|Kěrchowske wrota
Kleinbautzen Church 1.JPG|Sewjerna fasada
Kirche Kleinbautzen AB2012 07.jpg|Nutřkowny napohlad
Kirche Kleinbautzen AB2012 11.jpg|Nutřkowny napohlad
Kirche Kleinbautzen AB2012 06.jpg|Wołtar a knježa loža


## Literatura
* 

## Nóžki


## Wotkazy

* Webstrona Hrodźišćanskeje wulkowosady
* Wopisanje Budyšinskeje wosady w *Statistice Łužiskich Serbow* Arnošta Muki (digitalizat)
Nosačanska cyrkej

**Nosačanska cyrkej** je ewangelsko-lutherska cyrkej w Nosaćicach w Budyskim wokrjesu. Wona słuži ewangelskej wosadźe Ketlicy-Nosaćicy w cyrkwinskim wobwodźe Lubij-Žitawa ewangelskeje krajneje cyrkwje Sakskeje. Hač do 20. lětstotka je so tu tež serbsce prědowało. W cyrkwi samej namakaja so hišće wjacore serbske napisy a chorhoje.

Na južnym boku Nosačanskeje cyrkwje nadeńdźe so kěrchow z někotrymi starymi serbskimi narownymi kamjenjemi. Při cyrkwinskej muri steji tež wojerski pomnik za padnjenych Prěnjeje swětoweje wójny bjez serbskeho napisa. Dalše pohrjebnišćo leži kusk zdalene do zapadneho směra.

Ewangelska cyrkej w Nosaćicach steji jako kulturny pomnik pod škitom.

## Stawizny
Na městnje wo wjele staršeje kapałki twarichu w 1670tych lětach nowu kamjentnu cyrkej, kotraž bu w lěće 1679 poswjećena. Dźensnišu formu dósta přez wobnowjenje a rozšěrjenje w lěće 1866.

## Wosada
Do Nosačanskeje wosady słušeja wjeski Chrapow, Jama, Špikały, Trušecy a dźěl Walowow.

## Fararjo

## Wobrazy

20170316220DR Nostitz (Weißenberg) Kirche.jpg|Napohlad ze zapada
Nosaćicy Ewangelska cyrkej 16.jpg|Byrgle w Nosačanskej cyrkwi
Nosaćicy Ewangelska cyrkej 13.jpg|Knježa loža
Nosaćicy Ewangelska cyrkej 11.jpg|Misionski kašćik z dwurěčnym napisom
Nosaćicy Ewangelska cyrkej 8.jpg|Napohlad cyrkwineje łódźe
Nosaćicy – wojerski pomnik 1.jpg|Wojerski pomnik při cyrkwi


## Literatura
* 
* Theodor Petrus Lehmann: ''Die Parochie Nostitz.'' W: Neue sächsische Kirchengalerie, Die Diöcese Löbau. Lipsk, 1908 (digitalizat).

## Wotkazaj

* Wopisanje Nosačanskeje wosady w *Statistice Łužiskich Serbow* Arnošta Muki (digitalizat)
Budestečanska cyrkej

**Budestečanska cyrkej** je ewangelsko-lutherska cyrkej w Budestecach w Budyskim wokrjesu. Wona słuži Budestečanskej ewangelskej wosadźe w cyrkwinskim wobwodźe Budyšin-Kamjenc ewangelskeje krajneje cyrkwje w Sakskej. Hač do druheje połojcy 20. lětstotka je so tu tež serbsce prědowało. Posledni serbskorěčny farar bě Bohuměr Rejsler, kiž zemrě w lěće 1968.

Wokoło cyrkwje nadeńdźe so stary Budestečanski kěrchow z někotrymi historiskimi narownymi pomnikami, mjez nimi tež tajke ze serbskim napisom (na př. za Jana Michała Budarja). Pomnikaj za padnjenych Němsko-němskeje wójny a Prěnjeje swětoweje wójny, wobaj ze serbskim napisom, nadeńdźetej so pak na wjetšim nowym pohrjebnišću zady gmejnskeho zarjada. W zachodnej hali stejitej narownej pomnikaj fararjow Michała Frencla a Jana Běmarja.

Ewangelska cyrkej w Budestecach steji jako kulturny pomnik pod škitom.

## Stawizny
Budestečanska cyrkej je so hižo w lěće 1331 pisomnje naspomniła. Mjez 1726 a 1732 je so cyła cyrkej z wěžu dospołnje nowo twariła. Stara fara, wulki tykowany twar, je so w lěće 1881 wottorhnyła.

Wot lěta 1922 wotměwaše so kóždolětny serbski prědarski seminar pola fararja Domaški na Budestečanskej farje. Domaška podpěrowaše tež čiłe serbske towarstwowe hibanje mjezywójnskeho časa wokoło Budestec.

## Wosada
Do Budestečanskeje wosady słušeja nimo Budestec tež wjeski Bjedrusk, Bónjecy, Čorne Noslicy, Debsecy, Dźenikecy, Hajnicy, Hornja Hórka, Chójnica, Chójnička, Jiłocy, Kózły, Lejno, Lubjenc, Małe Debsecy, Rašow, Rozwodecy, Splósk, Supow, dźěl Wbohowa a Zahor kaž tež ewangelscy wobydlerjo Mnišonca a Dźěžnikec.

## Fararjo

## Wobrazy

Großpostwitz - Evangelische Kirche ex 01 ies.jpg|Cyrkwina wěža
Großpostwitz - Evangelische Kirche ex 02 ies.jpg|Zachod do cyrkwje
Großpostwitz - Evangelische Kirche in 03 ies.jpg|Nutřkowny napohlad
Großpostwitz - Evangelische Kirche in 04 ies.jpg|Klětka
Budestecy – stary kěrchow 03.jpg|Historiske narowne pomniki na kěrchowje


## Literatura
* 

## Wotkazaj

* Wopisanje Budestečanskeje wosady w *Statistice Łužiskich Serbow* Arnošta Muki (digitalizat)
Minakałska cyrkej

**Minakałska cyrkej** je ewangelsko-lutherska cyrkej w Minakale w Budyskim wokrjesu. Wona słuži ewangelskej wosadźe Minakał-Łupoj w cyrkwinskim wobwodźe Budyšin-Kamjenc ewangelskeje krajneje cyrkwje w Sakskej. Hač do 20. lětstotka je so tu tež serbsce prědowało.

Minakałski kěrchow z někotrymi historiskimi narownymi pomnikami nadeńdźe so zapadnje cyrwkje. Hišće w 1960tych lětach namakachu so tu wjele drjewjanych křižow ze serbskim napisom, kiž njejsu so wobchowali. Pomnik za padnjenych Prěnjeje swětoweje wójny steji při kěrchowskich wrotach při južnym boku cyrkwje a nima serbski napis.

Ewangelska cyrkej w Minakale steji jako kulturny pomnik pod škitom.

Wot lěta 2022 słuša Minakałsko-Łupjanska wosada zhromadnje z Njeswačidłom, Rakecami, Chwaćicami a Klukšom k wulkowosadźe Hornjołužiska hola a haty.

## Stawizny
Minakałska cyrkej je so w prěnjej połojcy 14. lětstotka załožiła. Dźensniši twar pochadźa z lětow 1856/57, jako bu cyła cyrkej znowa natwarjena.

## Wosada

Do Minakałskeje wosady słušeja wjeski Droby, Hat, Chróst, Łomsk, Lipič, Njeradk, Psowje a Wjesel kaž tež wudwór Bukowka. Do załoženja Łupjanskeje wosady 1879 běchu tež Łupoj a Łupjanska Dubrawka kaž tež ewangelska diaspora w Bronju do Minakała zafarowani.

Hač do lěta 1823 słušachu nimo toho tež Manjow, Rudej a Tranje do Minakałskeje wosady, kotrež běchu pak po Wienskim kongresu k Pruskej přešli. Z praktiskich přičin přerjadowachu so tute do Wujězdźanskeje wosady.

W lěće 1960 wotmě so Serbski ewangelski cyrkwinski dźeń w Minakale.

## Fararjo

Z Wernerom Feustelom poda so w lěće 1995 posledni serbskorěčny farar Minakałskeje wosady na wuměnk. Wón bě serbšćinu pola superintendenta Gerharda Wirtha nawuknył.

## Wobrazy

Radibor Milkel - Kirchstraße - Friedhof+Kirche 02 ies.jpg|Napohlad z kěrchowa
Kirche Milkel Juni 2017 (6).jpg|Wojerski pomnik
Radibor Milkel - Kirchstraße - Kirche in 13 ies.jpg|Nutřkowny napohlad z byrglemi
Kirche Milkel 4.JPG|Wołtar
Radibor Milkel - Kirchstraße - Kirche in 08 ies.jpg|Historiski narowny pomnik w cyrkwi


## Literatura
* 

## Nóžki


## Wotkazaj

* Wopisanje Minakałskeje wosady w *Statistice Łužiskich Serbow* Arnošta Muki (digitalizat)
Poršiska cyrkej

**Poršiska cyrkej** je ewangelsko-lutherska cyrkej w Poršicach w Budyskim wokrjesu. Wona słuži ewangelskej wosadźe Poršicy-Budyšink w cyrkwinskim wobwodźe Budyšin-Kamjenc ewangelskeje krajneje cyrkwje w Sakskej. Hač do 20. lětstotka je so tu tež serbsce prědowało.

Poršičanski kěrchow z někotrymi wobchowanymi serbskimi narownymi pomnikami leži južnje cyrkwje. Pomnik za padnjenych Prěnjeje swětoweje wójny steji dale do wuchodneho směra při Hłownej dróze a nima serbski napis. Na kěrchowje nadeńdu so tež stare Poršičanske zwony ze serbskimi napisami.

Ewangelska cyrkej w Poršicach steji jako kulturny pomnik pod škitom.

## Stawizny
1584 natwarjena ewangelska cyrkej je so 1719–22 wutwariła a słuša k najstaršim cyrkwjam Budyskeho kraja. Wona bu w běhu Bitwy pola Budyšina w meji 1813 wulce wobškodźena, potom wobnowjena a 1816 znowa poswjećena.

## Wosada
Do historiskeje Poršiskeje wosady słušeja wjeski Bošecy, Konjecy, Krakecy, Kubšicy, Kumšicy, Lětoń a Nowe Poršicy.

Wot lěta 2020 je Poršisko-Budyšinska wosada dźěl wulkowosady „Při Lubaće“.

## Fararjo

Farar Handrik bě posledni, kiž tež serbsce prědowaše. Za čas nacionalsocializma bě wón přiwisnik „Němskich křesćanow“ (DC) a čłon NSDAP, móžeše pak po wójnje jako „jednory sobuběhar“ dale skutkować.

## Wobrazy

Kirche Purschwitz April 2018 (3).jpg|Napohlad južneje fasady
Kirche Purschwitz April 2018 (8).jpg|Historiski narowny kamjeń při cyrkwi
Kirche Purschwitz April 2018 (5).jpg|Cyrkwina wěža
Poršicy Zwony.jpg|Zwony ze serbskimi napisami
Poršicy kěrchow 2.jpg|Serbski narowny pomnik na kěrchowje


## Literatura
* 
* Trudla Malinkowa: *K serbskim stawiznam Poršiskeje wosady.* W Rozhledźe 7+8/2022, str. 12–20.

## Nóžki


## Wotkazy

* Webstrona Hrodźišćanskeje wulkowosady
* Wopisanje Poršiskeje wosady w *Statistice Łužiskich Serbow* Arnošta Muki (digitalizat)
Hrodźišćanska cyrkej

**Hrodźišćanska cyrkej** je ewangelsko-lutherska wosadna cyrkej w Hrodźišću w Budyskim wokrjesu. Wona słuži Hrodźišćanskej ewangelskej wosadźe w cyrkwinskim wobwodźe Budyšin-Kamjenc ewangelskeje krajneje cyrkwje w Sakskej. Hač do 1990tych lět je so tu tež serbsce prědowało, na čož dopominaja mjez druhim serbske napisy nad wołtarjom a w zachodnej hali.

Hrodźišćanski kěrchow, mjez druhim z rowom Měrćina Nowaka Njechorńskeho a pomnikom za padnjenych Prěnjeje swětoweje wójny, nadeńdźe so zady cyrkwje na jeje sewjernym boku.

Ewangelska cyrkej w Hrodźišću steji jako kulturny pomnik pod škitom.

## Stawizny
Hrodźišćanska wosada słuša k najstaršim w Budyskim kraju a je so hižo w lěće 1222 naspomniła, jako bu Budyskemu dekanatej podstajena. W lěće 1787 je so stary twar do dalokeje měry přetwarił a wobnowił.

Wot 1898 do 1922 wotměwaše so kóždolětny serbski prědarski seminar pola fararja Mrózaka na Hrodźišćanskej farje.

## Wosada
Do Hrodźišćanskeje wosady słušeja wjeski Běła Hora, Brězecy, Droždźij, Chortnica, Njechorń, Rakojdy, Skanecy, Wichowy, Worcyn a Wuježk. Hrodźišćanska wosada je dźěl wulkowosady „Při Lubaće“.

## Fararjo

## Wobrazy

Hrodźišćanska cyrkej 1.jpg|Napohlad z kěrchowa
Weißenberg Gröditz - An der Kirche - Kirche 04.jpg|Zachodne durje
Hrodźišćanska cyrkej 1.JPG|Cyrkwina wěža
Hrodźišćanska cyrkej 4.jpg|Nutřkowny napohlad
Hrodźišćanska cyrkej 3.jpg|Serbski napis w zachodnej hali


## Literatura
* 

## Wotkazy

* Webstrona Hrodźišćanskeje wulkowosady
* Wopisanje Hrodźišćanskeje wosady w *Statistice Łužiskich Serbow* Arnošta Muki (digitalizat)
Łazowska cyrkej

**Łazowska cyrkej** je ewangelsko-lutherska cyrkej we Łazu w Budyskim wokrjesu. Wona słuži ewangelskej wosadźe Łaz w cyrkwinskim wokrjesu Šleska Hornja Łužica ewangelskeje cyrkwje Berlin-Braniborska-šleska Hornja Łužica. Hač do 20. lětstotka je so tu tež serbsce prědowało.

Łazowski kěrchow z rowami fararjow Handrija Zejlerja a Jurja Malinka kaž tež komponista Jana Pawoła Nagela nadeńdźe so za cyrkwju. Nimo mjenowaneju su so tež někotre dalše narowne kamjenje ze serbskim napisom wobchowali. Pomnikaj za padnjenych Prěnjeje a Druheje swětoweje wójny namakatej so napřećo cyrkwje a nimatej serbski napis.

Ewangelska cyrkej we Łazu steji jako kulturny pomnik pod škitom.

## Wosada
Do Łazowskeje wosady słušeja nimo Łaza samoho tež wjeski Běły Chołmc, Bjedrichecy, Drěwcy, Lipiny, Mortkow, Tři Žony a Złyčin. Dźěl wosady běchu tež wotbagrowane wjeski Kisylk, Nydej, Radska a Šiboj.

## Fararjo

## Wobrazy

Kirche Lohsa September 2017 (2).jpg|Cyrkwina wěža
Kirche Lohsa September 2017 (5).jpg|Zachodne durje
Kirche Lohsa.JPG|Wuchodna fasada
Łazowska cyrkej 08.jpg|Wokno ze serbskim napisom
Kirche Lohsa September 2017 (13).jpg|Historiske narowne pomniki při cyrkwi
Łaz – Jurij Malink.jpg|Narowny křiž fararja Jurja Malinka


## Wotkazaj

* Wopisanje Łazowskeje wosady w *Statistice Łužiskich Serbow* Arnošta Muki (digitalizat)
Zdźarowska cyrkej

**Zdźarowska cyrkej** je ewangelsko-lutherska cyrkej we Wulkich Zdźarach w Budyskim wokrjesu. Wona słuži ewangelskej wosadźe Wulke Zdźary w cyrkwinskim wokrjesu Šleska Hornja Łužica ewangelskeje cyrkwje Berlin-Braniborska-šleska Hornja Łužica. Dźensniši cyrkwinski twar pochadźa z lěta 1782. Hač do 20. lětstotka je so tu tež serbsce prědowało.

Wokoło Zdźarowskeje cyrkwje nadeńdźe so kěrchow z jeničkim wobchowanym narownym kamjenjom ze serbskim napisom. Při kěrchowskej muri steji tež wojerski pomnik za padnjenych Prěnjeje swětoweje wójny, kiž měješe prěnjotnje tež serbski napis.

Ewangelska cyrkej we Wulkich Zdźarach steji jako kulturny pomnik pod škitom.

## Wosada
Do Zdźarowskeje wosady słušeja nimo Wulkich Zdźar samych tež wjeski Koblicy, Mučow a ewangelski dźěl Rachlowa. Dźěl wosady bě tež w 1930tych lětach wotbagrowana holanska wjes Bukojna.

1948 wotmě so Serbski ewangelski cyrkwinski dźeń we Wulkich Zdźarach.

## Fararjo

## Wobrazy

Groß Saerchen Kirche 2010 12.JPG|Cyrkwina wěža
Groß Saerchen Kirche 2010 13.JPG|Hłowny zachod
Groß Saerchen Kirche 2010 03.JPG|W Zdźarowskej cyrkwi
Wulke Zdźary Serbski row.jpg|Serbski narowny kamjeń na zadnim boku
Wulke Zdźary – wojerski pomnik 5.jpg|Wojerski pomnik při kěrchowskej muri


## Wotkazaj

* Wopisanje Zdźarowskeje wosady w *Statistice Łužiskich Serbow* Arnošta Muki (digitalizat)
Wóslinčanska cyrkej

**Wóslinčanska cyrkej** je ewangelsko-lutherska cyrkej we Wóslinku w Budyskim wokrjesu. Wona słuži ewangelskej wosadźe Wóslink w cyrkwinskim wobwodźe Budyšin-Kamjenc ewangelskeje krajneje cyrkwje w Sakskej. Hač do 20. lětstotka je so tu tež serbsce prědowało.

Stary Wóslinčanski kěrchow wokoło cyrkwje je zrunany; jenož někotre historiske narowne pomniki su so wobchowali, mjez nimi žadyn ze serbskim napisom. Nowe pohrjebnišćo nadeńdźe so wot lěta 1876 kusk zdalene do južneho směra. Nad cyrkwinskimi durjemi je dwurěčna serbsko-němska sada napisana, runje tak nad wołtarjom. W zachodnej hali spomina kamjentna tafla w němskej rěči na padnjenych Prěnjeje swětoweje wójny.

Ewangelska cyrkej we Wóslinku steji jako kulturny pomnik pod škitom.

## Stawizny
Po w lěće 1646 namakanym wopismje je so w lěće 1410 wot Mišnjanskeho biskopa kapałka we Wóslinku poswjećiła, w kotrejž mějachu měšnicy z Chrósćic a Kulowa kemše. Hižo 1438 naspomni so prěni raz farar we Wóslinku. Stara cyrkej je so w lěće 1803 wottorhnyła a nowa so wot 1803 do 1805 kusk dale na sewjeru natwariła. Wona słuša ze swojimi třomi emporami k najwjetšim wjesnym cyrkwjam Budyskeho kraja.

## Wosada
Do Wóslinčanskeje wosady słušeja nimo Wóslinka samoho tež wjeski Ćisow, Debricy, Jitro, Lěska, Pisany Doł, Skaskow, Tradow a Wysoka kaž tež ewangelscy wobydlerjo někotrych přewažnje katolskich wsow we wokolinje.

## Fararjo

Farar Wićežk bě posledni serbski we Wóslinčanskej wosadźe. Wón dźeržeše kóždu njedźelu serbsku Božu słužbu, samo za čas nacionalsocialistiskeho knjejstwa.

## Wobrazy

Kirche Oßling 1.JPG|Cyrkwina wěža
Wóslink Cyrkej 2.jpg|Dwurěčny napis nad zachodom
Kirche Oßling AB 2011 03.JPG|Nutřkowny napohlad
Wóslink – ewangelska cyrkej 5.jpg|Dwurěčny napis nad wołtarjom
Wóslink – ewangelska cyrkej 2.jpg|Empory z byrglemi


## Literatura
* 

## Wotkazaj

* Wopisanje Wóslinčanskeje wosady w *Statistice Łužiskich Serbow* Arnošta Muki (digitalizat)
Předźenak

**Předźenak** je mjeno

* serbskeje protyki, wuchadźaceje wot 1855 do 1937 – Předźenak (protyka)
* kónctydźeńskeje přiłohi Noweje doby a Serbskich Nowin – Předźenak (přiłoha)
Bartska cyrkej

**Bartska cyrkej** je ewangelsko-lutherska cyrkej w Barće w Budyskim wokrjesu. Wona słuži Bartskej ewangelskej wosadźe w cyrkwinskim wobwodźe Budyšin-Kamjenc ewangelskeje krajneje cyrkwje w Sakskej. Hač do 20. lětstotka je so tu tež serbsce prědowało.

Wokoło cyrkwje leži stary Bartski kěrchow z někotrymi historiskimi narownymi pomnikami, mjeztym zo je nowe pohrjebnišćo kusk zdaleny do sewjerowuchodneho směra. Pomnik za padnjenych Prěnjeje swětoweje wójny nadeńdźe so wokoło cyrkwinskich duri a nima serbski napis.

Ewangelska cyrkej w Barće steji jako kulturny pomnik pod škitom.

## Stawizny
Dźensniši cyrkwinski twar je so w lěće 1819 poswjećił. Dotalna Bartska cyrkej z lětow 1704/05 kaž tež wěža z lěta 1768 běštej w běhu Bitwy pola Budyšina w meji 1813 wupaliłoj.

## Wosada
Do Bartskeje wosady słušeja nimo Barta samoho wjeski Bukojna, Dubrawka, Nowa Wjeska, Rakojdy, Stróža a Zubornička. Hač do lěta 1815 a rozdźělenju Hornjeje Łužicy mjez Pruskej a Sakskej běchu tež wobydlerjo Wukrančic do Barta zafarowani.

Dźensa słuša Bartska wosada hromadźe z Hrodźišćanskej, Bukečanskej, Malešansko-Hućinjanskej, Poršisko-Budyšinskej a Wósporsko-Kotečanskej k wulkowosadźe „Při Lubaće“.

## Fararjo

Farar Renč bě posledni, kiž tež serbsce prědowaše. Tež na wuměnku wuhotowaše hišće hač do lěta 1975 hdys a hdys serbske kemše.

## Wobrazy

Bartska cyrkej 2.JPG|Cyrkwine durje z wojerskim pomnikom
Malschwitz Baruth - evangelische Kirche 04 ies.jpg|Napohlad chóra
Malschwitz Baruth - evangelische Kirche 08 ies.jpg|Nutřkowny napohlad
Malschwitz Baruth - evangelische Kirche 10 ies.jpg|Byrgle
Malschwitz Baruth - Dubrauker Straße - Friedhof 01 ies.jpg|Narowny pomnik na starym kěrchowje


## Literatura
* 
* 

## Wotkazy

* Webstrona Hrodźišćanskeje wulkowosady
* Wopisanje Bartskeje wosady w *Statistice Łužiskich Serbow* Arnošta Muki (digitalizat)
* ''Ewangelske hornjoserbske spěwarske (z notami) z Barta''. 17. lětstotk (digitalizat)
Předźenak (protyka)

**Předźenak** bě prěnja serbska protyka a wuchadźeše wot 1855 hač do zakaza wšěch serbskich spisow w lěće 1937. Po Druhej swětowej wójnje bu kónctydźeńska přiłoha *[[Nowa doba|Noweje doby]]* po nim pomjenowana.

Redaktorojo Předźenaka běchu Korla Herman Robert Rjeda (1855–1889), Jan Pawoł Křižan (1889–1922) a Ota Wićaz (1924–1937). Wulki dźěl ilustracijow a titulne łopjenja wobstaraše w pózdnich 1920tych a 1930tych lětach młody Měrćin Nowak.

## Wotkaz
* Digitalizowane wudaća Předźenaka na webstronje Serbskeho instituta
Lukas Rietzschel

**Lukas Rietzschel** (* 1994 we Worklecach) je němski spisowaćel, kiž měješe w lěće 2018 swój prěni wulki wuspěch z romanom *Z pjasću do swěta bić* („Mit der Faust in die Welt schlagen“).

## Žiwjenje
Rietzschel narodźi so we Worklečanskej chorowni a wotrosće w Kamjencu. Při uniwersiće w Kasselu studowaše politiske wědomosće a germanistiku a po tym kulturny management při Wysokej šuli Žitawa/Zhorjelc. Tema jeho masterskeho dźěła bě natwar jednoho židowskeho muzeja w Zhorjelcu, hdźež je Rietzschel žiwy. Politisce angažuje so wot lěta 2017 w SPD.

## Z pjasću do swěta bić
W romanje wopisuje Rietzschel dźěćatstwo a młodźinu dweju bratrow (Philippa a Tobiasa), kiž wotrosćetaj w fiktiwnej hornjołužiskej wjesce „Neschwitz“. Jednanje je zasydlene w blišej wokolinje serbskeho katolskeho kraja, mjenowane městna su na přikład Kamjenc, Halštrow, Porchow a Pančicy. Při tym tematizuje hłownje wliw prawicarskeje młodźinskeje kultury we wuchodnej Sakskej, mjez druhim tež nadpady na Serbow, ale tež hospodarske ćeže 1990tych a 2000tych lět. Roman wobhladowaše so wot wjele kritikarjow jako wažne dźěło k rozumjenju wuchodneje Němskeje a wosebje rozmacha prawicarstwa w tutych kónčinach.

## Spisy
* *Heimverteidigung mit allen Mitteln*. 54stories.de. 20. decembra 2016 (https://web.archive.org/web/20200222152021/https://54stories.de/20-xxiv-2/)
* *Mit der Faust in die Welt schlagen. Roman*. Ullstein, Berlin 2018, ISBN 978-3-550-05066-4.
* *Generation Y – Chemnitz: Solidarität, endlich!* Zeit Campus. 16. septembra 2018 (online)
* *Gundermann: Frau Liebaus Lieblingslied*. Die Zeit. Wudaće 50/2018. 3. decembra 2018 (online)
* *Lausitz: Und jetzt guckt ihr*. Die Zeit. Wudaće 5/2019. 24. januara 2019 (online)

## Wotkazy

* Oficielna webstrona Lukasa Rietzschela
* Serbska krótkorecensija w Piwarcowym blogu
Ketličanska cyrkej

**Ketličanska cyrkej** (*Cyrkej swjateje Trojicy*,  *St.-Trinitatis-Kirche*) je ewangelsko-lutherska wosadna cyrkej w Ketlicach w Zhorjelskim wokrjesu. Wona słuži Ketličansko-Nosačanskej ewangelskej wosadźe w cyrkwinskim wobwodźe Lubij-Žitawa ewangelskeje krajneje cyrkwje w Sakskej. Hač do lěta 1926/27 je so tu tež serbsce prědowało.

Ketličanski kěrchow, mjez druhim z rowami kantora a serbskeho komponista Korle Awgusta Kocora a fararjow Michała Domaški a Jana Renča, rozpřestrěwa so wokoło cyrkwje.

Ewangelska cyrkej w Ketlicach steji jako kulturny pomnik pod škitom. Z dwěmaj emporomaj słuša k najwjetšim wjesnym cyrkwjam regiony.

## Stawizny
Ketličanska wosada je jedna z najstaršich w Hornjej Łužicy a wužiwaše so za čas němskeje kolonizacije jako zepěranišćo za misioněrowanje pohanskich Serbow. Hižo do załoženja Lubija wobjimowaše wjace hač 30 wokolnych wsow. W lěće 1252 naruna so kapałka z 11. lětstotka přez gotisku cyrkej. Pod knjejstwom Ketličanskeho knjeza Karla Gotthelfa z Hund a Altengrotkau bu cyrkej wot 1749 do 1775 nowo natwarjena. Wosada sama měješe tež ležownostne wobsydstwo, tak wukonješe knjejstwo nad Wujezdom.

Za čas Arnošta Muki bě hišće třećina Ketličanskeje ludnosće serbskorěčna a Bože słužby běchu kóždu njedźelu a na swjatych dnjach serbske a němske.

## Wosada
Do Ketličanskeje wosady słušeja nimo Ketlic samych wjeski Bělecy, Dažin, Hłušina, Jawornik, Korecy, Łuwoćicy, Luchow, Małe Radměrcy, Mučnica, Njechań, Njeznarowy, Serbske Kundraćicy, Serbske Pawlecy, Sobołsk, Stara Chójnica, Stwěšin, Wopaleń, Wujer a Wujezd. Prjedy běchu tež ewangelscy wobydlerjo Róžan do Ketlic zafarowani.

## Fararjo

Nimo toho skutkowachu w Ketlicach Jurij Šěrc (diakon 1655–60), Chryša Šlenkar (diakon 1707–16), Matej Šołta (diakon 1730–73), Jan Jakub Pětška (diakon 1773–1823) a Franc Moric Domaška (kapłan 1892–98).

## Wobrazy

Kittlitz Kirche.jpg|Cyrkej z farskim dworom
20170316450DR Kittlitz (Löbau) Kirche.jpg|Napohlad južneje fasady
Löbau Kittlitz - Weißenberger Landstraße - Trinitatiskirche 03 ies.jpg|Cyrkwina wěža
Ketlicy – Ewangelska cyrkej 6.jpg|Nutřkowny napohlad
Ketlicy – Ewangelska cyrkej 2.jpg|Byrgle


## Literatura
* 
* Johann Rentsch [Jan Renč]: *Geschichte der Kirche und Kirchfahrt Kittlitz.* Smoler, Budyšin 1884 (digitalizat)
* Rentsch: ''Die Parochie Kittlitz.'' W: Neue sächsische Kirchengalerie, Die Diöcese Löbau. Lipsk, 1908 (digitalizat).

## Wotkazy

* Webstrona wosady Ketlicy-Nosaćicy 
* Wopisanje Ketličanskeje wosady w *Statistice Łužiskich Serbow* Arnošta Muki (digitalizat)
Łupjanska cyrkej

**Łupjanska cyrkej** je ewangelsko-lutherska cyrkej we Łupoji w Budyskim wokrjesu. Wona słuži ewangelskej wosadźe Minakał-Łupoj w cyrkwinskim wobwodźe Budyšin-Kamjenc ewangelskeje krajneje cyrkwje w Sakskej a słuša k najmłódšim wosadnym cyrkwjam Budyskeho kraja.

Łupjanski kěrchow bjez historiskich abo serbskich narownych kamjenjow nadeńdźe so zady cyrkwje. Před zachodom steji wojerski pomnik za padnjenych Prěnjeje swětoweje wójny ze serbskim napisom při podstołpje.

Ewangelska cyrkej we Łupoji steji jako kulturny pomnik pod škitom.

## Stawizny
Łupjanska cyrkej bu hakle we 1870tych lětach na iniciatiwu Minakałskeho fararja Prawosława Kordiny a z podpěru Imiša a Gustava Adolfoweho towarstwa twarjena, dnja 27. oktobra 1879 poswjećena a bě spočatnje filialnja cyrkej Minakałskeje wosady. 1889 sta so z wosadnej cyrkwju, do kotrejež su nimo Łupjanskich protestantow tež tući z Łupjanskeje Dubrawki kaž tež ewangelska diaspora z Bronja zafarowani.

Natwar cyrkwje we Łupoji a załoženje tamnišeje wosady dachu Serbam wokoło Chwaćic nastork za załoženje swójskeje wosady.

## Fararjo

Fulant bě posledni serbski farar a zdobom posledni njewotwisneje Łupjanskeje wosady. Wot 2022 słuša Minakałsko-Łupjanska wosada k wulkowosadźe Hornjołužiska hola a haty.

## Wobrazy

Łupjanska cyrkej 2.JPG|Cyrkwina wěža
Kirche Luppa Juli 2017 (4).jpg|Zachodne durje
Łupjanska cyrkej 3.JPG|Cyrkej z wojerskim pomnikom
Łupoj Wojerski pomnik.JPG|Wojerski pomnik
Łupoj z juha.JPG|Napohlad Łupoje z juha


## Žórła


## Wotkaz
Gmejnska rada

**Gmejnska rada** (w městach *měšćanska rada*) je wolene ludowe zastupnistwo na najnišej komunalnej runinje a namaka so w nimale wšěch statach. Wona wobsteji z wolenych gmejnskich radźićelow. Jej předsteji zwjetša gmejnski předstejićel (*[[wjesnjanosta]], měšćanosta*).

Gmejnske rady wuwichu so ze srjedźowěkowskich měšćanskich radow, kotrež zwjetša jenož byrgarsku elitu zastupowachu a so tež jenož wot njeje wolichu.
Jan Korla Renč

**Jan Korla Renč** (tež *Jan Karol*,  *Johannes Karl Rentsch*; * 5. nowembra 1821 w Skanecach, † 20. apryla 1888 w Ketlicach) bě serbski ewangelski farar w Ketličanskej wosadźe.

Wot 1844 dźěłaše jako domjacy wučer a pomocny prědar w Křišowje. Wot lěta 1847 skutkowaše jako diakon a wot 15. oktobra 1871 hač do swojeje smjerće w lěće 1888 jako wosadny farar w Ketlicach. Bě zmandźeleny z Johanu Thusneldu rodź. Fuhrmanec (1826–1859). Jeju synaj Měrćin a Jan Jurij staštaj so tohorunja z fararjom. Narowny pomnik Renčec mandźelskeju ze serbskim hrónčkom nadeńdźe so na Ketličanskim kěrchowje.

## Žórło
* Johannes Rentsch: *Geschichte der Kirche und Kirchfahrt Kittlitz.* Smoler, Budyšin 1884, str. 40 (digitalizat)
Jan Gólč

**Jan Herman Gólč** ( *Johannes Herrmann Goltzsch*; * 4. meje 1864 w Rakecach, † 16. oktobra 1916 runje tam) bě serbski ewangelski farar w Budyšinskej a Rakečanskej wosadźe.

Wón narodźi so jako syn Rakečanskeho fararja Juliusa Hermana Gólča a wopyta wot 1874 do 1884 gymnazij w Budyšinje. Wot 1884 do 1887 studowaše w Lipsku ewangelsku teologiju a sta so po lěće wojerskeje słužby 1889 z pomocnym duchownym w Bukecach a Budestecach. 1890 přewza 26-lětny swoje prěnje farske městno w Budyšinku. Wot 1902 hač do swojeje zažneje smjerće 1916 bě jako naslědnik swojeho nana z fararjom w Rakecach.

W Lipsku wobdźěli so Gólč na serbskim studentskim žiwjenju. Wón bě čłon Serbskeho prědarskeho towarstwa a starši Lipšćanskich serbskich studentow kaž tež krótki čas sobuwudawar studentskeho časopisa *[[Łužiski Serb]]*. W nim, we *[[Łužica (časopis)|Łužicy]]* a w *Almanachu k wopomnjenju dźesateje hłowneje schadźowanki serbskeje studowaceje młodźiny* (Budyšin 1884) wozjewi mjez 1882 a 1888 rjad kulturnohistoriskich a literarnych přinoškow. W lěće 1900 wuda nabožinski spis *Slubjeny kraj* a přewza po Friedrichu Selli redaktorstwo njedźelskeho łopjena *[[Pomhaj Bóh]]*.

Jan Gólč bě wot 1884 čłon Maćicy Serbskeje a wot 1903 předsyda Serbskeho knihoweho towarstwa.

Wón bě woženjeny z Amaliju Awgustu, rodź. Křižanec (1869–1948).

## Žórła a literatura

* J. Křižan: *Nekrolog.* ČMS 69 (1916), str. 113–115.
Gólč

**Gólč** je swójbne mjeno slědowaceju wosobinow:

* Jan Gólč (1864–1916) – ewangelski farar, awtor, redaktor
* Julius Herman Gólč (1831–1906) – ewangelski farar
Curt Handrik

**Curt Bjedrich Wylem Handrik** ( *Kurt Friedrich Wilhelm Handrick*; * 24. apryla 1885 w Rudeji, † 30. apryla 1962) bě serbski ewangelski farar, kiž skutkowaše we Łupjanskej, Klukšanskej a najdlěši čas w Poršiskej wosadźe.

Handrik bu 24. januara 1912 w starobje 26 lět ordinowany a nastupi swoje prěnje farske městno w młodej Łupjanskej wosadźe. 1915 přewza jako naslědnik zemrěteho Božidara Běrnika wo wjele wjetšu Klukšansku wosadu, hdźež 11 lět skutkowaše. 1926 bu do Poršicach přesadźeny, tehdy hišće přewažnje serbskeje wosady.

Kaž fararjo Riota w Rakecach, Wjezar w Hodźiju a Kapler w Njeswačidle zastupi Handrik w lěće 1933 do NSDAP a bě za čas nacionalsocializma přiwisnik „Němskich křesćanow“ (DC). Porno Rioće a Kaplerjej móžeše pak po wójnje jako „jednory sobuběhar“ dale w swojej wosadźe skutkować. Wón bu 1. oktobra 1952 emeritowany a wosta hišće hač do 1954 jako wikar w Poršicach.

Farar Handrik bě posledni w Poršicach, kiž serbsce prědowaše.

## Žórła
* Pfarrerbuch Sachsen: *[https://web.archive.org/web/20210307135717/https://pfarrerbuch.de/sachsen/person/1415423098 Handrik, Kurt Friedrich Wilhelm]*
Julius Herman Gólč

**Julius Herman Gólč** ( *Julius Herrmann Goltzsch*; * 5. julija 1831 w Dubom, † 2. apryla 1906 w Rakecach) bě serbski ewangelski farar.

Wón narodźi so jako syn knježeho šosarja w Dubom pola Hućiny a wopyta wot 1846 do 1854 Budyski gymnazij, hdźež bě z čłonom towarstwa Societas Slavica Budissinensis. Wot 1854 do 1859 studowaše w Lipsku ewangelsku teologiju a bě tam čłon a podstarši Serbskeho prědarskeho towarstwa. Po studiju dźěłaše najprjedy lěto jako wučer w Lipšćanskej syrotowni a wot 1860 do 1862 na Budyskej měšćanskej šuli. Zdobom podawaše na gymnaziju serbske hodźiny. 1862 přewza farske městno w Rakečanskej wosadźe, hdźež hač do lěta 1902 skutkowaše, hdyž so na wuměnk poda. W zastojnstwje slědowaše jemu jeho syn Jan Gólč.

Jako serbski farar wojowaše přećiwo wotstronjenju serbskeje wučby w pruskich šulach swojeje wosady.

Gólč bě wot załoženskeho lěta 1847 čłon Maćicy Serbskeje, wot 1897 jeje čestny sobustaw a wot lěta 1880 zbodom čłon delnjoserbskeje Maśicy.

## Literatura
* Jan Gólč: *Nekrolog.* W ČMS 59 (1906), str. 146–147

## Žórło
Chryša Šlenkar

**Chryša Šlenkar** ( *Christoph Schlencker* abo *Schlenker*; * 4. septembra 1674 w Róžanach pola Lubija, † 24. meje 1728 w Poršicach) bě serbski ewangelski farar a nabožinski prócowar.

Wón narodźi so jako syn zahrodnika njedaloko Lubija, hdźež wopyta tež šulu. Wot 1694 studowaše w Lipsku teologiju. Swoje prěnje farske městno měješe w lětomaj 1706/07 w Radšowje. Wot 1707 do 1716 skutkowaše jako diakon w Ketličanskej wosadźe, 1716–18 bě diakon a serbski prědar w Lubiju a 1718 přewza Poršisku wosadu, hdźež hač do swojeje smjerće wosta. Jeho narowny pomnik nadeńdźe so při kěrchowskej muri w Poršicach pódla sewjernych wrotow.

Šlenkar wuda w lěće 1722 *Der kurzgefaßte kleinere Himmelsweg, deutsch und wendisch* (digitalizat) a *Der kurzgefaßte größere Himmelsweg, deutsch und wendisch* (digitalizat) z pokiwami za serbske čitanje a pisanje. Druha mjenowana kniha bu w lěće 1741 znowa wudata a słužeše hač do 1770 jako čitanka w serbskich šulach.

## Žórło
Janez Janša

**Ivan Janez Janša** (* 17. septembra 1958 w Ljubljanje) je słowjenski politikar, wot lěta 1993 předsyda Słowjenskeje demokratiskeje strony (SDS) a wot 13. měrca 2020 znowa ministerski prezident Słowjenskeje. Tute zastojnstwo měješe hižo wot 2004 do 2008 a wot 2012 do 2013.

Janša bě w 1980tych lětach aktiwny w komunistiskej młodźinskej organizaciji Słowjenskeje a wozjewješe kritiske nastawki w jeje časopisu *Mladina*. Dla tutych aktiwitow bu 1988 k 18 měsacam jastwa zasudźeny. 1989 bě wobdźěleny na załoženju prěnjeje wjetšeje opozicionelneje strony Słowjenskeje, Słowjenskeje demokratiskeje unije (SDZ) a po tym jeje městopředsyda. Po dobyću wólbneho zwjazka DEMOS při prěnich demokratiskich wólbach 1990 sta so Janez Janša ze zakitowanskim ministrom a bě w tutej funkciji wyši rozkazowar słowjenskich jednotkow w dźesaćdnjowskej wójnje wo njewotwisnosć 1991. Po rozpušćenju koalicije DEMOS wosta zakitowanski minister a zastupi do Socialdemokratiskeje strony Słowjenskeje, kotraž so 2003 na Słowjensku demokratisku stronu přemjenowa. 

Při wólbach dnja 3. oktobra 2004 dósta SDS 30 % wolerskich hłosow a sta so tuž z najsylnišej stronu w parlamenće. Při wólbach 2008 zhubi knježerstwowa koalicija pod Janezom Janšu swoju wjetšinu na socialdemokratiski zwjazk.

Po wólbach w decembrje 2011 twori Janša jako nawoda druheje najsylnišeje strony koaliciju z wjacorymi mjeńšimi srjedźno-prawicowymi stronami a sta so druhi raz z ministerskim prezidentom, zhubi zastojnstwo pak lěto pozdźišo po porokach korupcije, dla kotrychž bu tež zasudźeny.

Při parlamentowych wólbach 2018 bu SDS znowa najsylniša strona, njenamaka pak dosć partnerow za koaliciju. Po wotstupje ministerskeho prezidenta Marjana Šareca poradźi so Janši wutworjenje noweje koalicije ze štyrjoch stronow a sta so 13. měrca 2020 k třećemu razej z ministerskim prezidentom.

## Pozicije
W zašłych lětach zastupuje Janša přiběrajcy kontrowersne pozicije. Tak dwěluje na čłowjeskim podźělu na globalnym woćoplenju a wupraji so za prawo na priwatne brónje. Na Twitteru rozšěrješe wjacore přinoški Identitarneho hibanja.

## Priwatne
Janša ma dwě dźěsći z prjedawšeho partnerstwa a dalšeho syna ze swojej tuchwilnej partnerku.

## Wotkazy

* 
* Oficielna webstrona ministerskeho prezidenta (słowjensce/jendźelsce)
Janez

**Janez** je słowjenske muske předmjeno a słowjenska warianta mjena Jan. Krótkej formje stej *Anže* a *Janž*. Słuša k 10 najhusćišim muskim předmjenam w Słowjenskej.

## Nošerjo mjena
* Janez Bernik (1933–2016), słowjenski moler a grafikar
* Janez Brajkovič (* 1983), słowjenski kolesowar
* Janez Cvirn (1960–2013), słowjenski stawiznar
* Janez Drnovšek (1950–2008), słowjenski politikar a statnik
* Janez Drozg (1933–2005), słowjenski režiser
* Janez Janša (* 1958), słowjenski politikar, ministerski prezident
* Janez Lapajne (* 1967), słowjenski filmowy režiser
* Janez Lenarčič (* 1967), słowjenski diplomat a politikar 
* Janez Marič (* 1975), słowjenski biatlet
* Janez Baptist Novak (1756–1833), słowjenski komponist
* Janez Ožbolt (* 1970), słowjenski biatlet
* Janez Potočnik (* 1958), słowjenski politikar a europski komisar
* Janez Puh (1862–1914), słowjenski mašinotwarc a industrijnik z Rakuskeje
* Janez Strajnar (* 1971), słowjenski wrotar
* Janez Vajkard Valvasor (1641–1693), słowjenski polyhistor, topograf a stawiznar
Igor Matovič

**Igor Matovič** (* 11. meje 1973 w Trnawje) je słowakski předewzaćel a politikar, kiž bě wot 21. měrca 2020 hač do 30. měrca 2021 jako naslědnik Petra Pellegrinija ministerski prezident Słowakskeje. Wot załoženja strony Obyčajní ľudia a nezávislé osobnosti (*Wšědni ludźo a njewotwisne wosobiny*) w lěće 2011 je wón jeje předsyda.

Matovič studowaše wot 1993 do 1998 we wotrjedźe management Uniwersity Komenskeho w Bratisławje a bě wot 1998 předewzaćel. Do swojeje politiskeje karjery bě nawoda 2002 załoženeho swójskeho nakładnistwa *regionPRESS*.

Při parlamentowych wólbach lěta 2010 dósta z poslednim městnom na lisćinje *Sloboda a Solidarita* (SaS) jako jedyn ze štyrjoch čłonow skupiny *Obyčajní ľudia* sydło w słowakskim parlamenće. SaS sta so z čłonom noweje knježerstwoweje koalicije. Po hłosowanju přećiwo koaliciji bu Matovič w februarje 2011 ze strony wuzamknjeny. Po někotrych měsacach jako njewotwisny zapósłanc załoži w nowembrje 2011 nowu stronu *Obyčajní ľudia a nezávislé osobnosti*, kotraž sta so při dočasnych wólbach lěta 2012 z třećej najsylnišej stronu. Tež 2016 bu strona z 11,02 % třeća najsylniša móc.

Z Matovičom jako načolnym kandidatom dósta OĽaNO při wólbach dnja 29. februara 2020 25 % wolerskich hłosow a sta so z najsylnišej stronu. Matovič dósta wot statneje prezidentki Zuzany Čaputoveje nadawk knježerstwo wutworić. Dnja 21. měrca 2020 złoži nowy kabinet koalicije ze stronow OĽaNO, Sme Rodina – Boris Kollár, Sloboda a Solidarita a Za ľudí swoju přisahu.

W zwisku z koronapandemiju a krizowym managementom knježerstwa wotstupichu šěsć ministrojo z Matovičoweho kabineta. Dnja 28. měrca 2021 připowědźi wón sam wotstup a nominowaše finančneho ministra Eduarda Hegera za noweho ministerskeho prezidenta.

## Wotkazaj
* Igor Matovič na webstronje swojeje strony 
* Matovič na stronje słowakskeho parlamenta