Bruna póda

**Bruna póda** abo **bruna pjeršć** je družina pódy z brunej barbu. Bruna póda wobsteji ze silikata a křemjenjoweje kamjenizny.

## Pódowy profil
Typiska bruna póda pokaza na humus bohaty horni A-horicont, kotryž znošuje so do bruno barbneho B-horiconta. Při tym so A-horicont přez wyši humusowy podźěl ćmowiši barbi hač B-horicont. B-horicont pokazuje přez proces přebrunenja brunu barbu a móže wotwisnje wot wuwićoweho stadija mjez 60&nbsp;cm a 150&nbsp;cm tołsty być. W hłubokosći wot 25&nbsp;cm hač do 150&nbsp;cm slěduje wuchadźišćowa kamjenizna, tež C-horicont, kotrehož barbjenje móže wotpowědnje geologiskim wuměnjenjam wariěrować.

## Stawizny
Mjeno bruna póda bu wot Emila Ramanna 1905 charakterizowane a wopřiješe najprjedy tež přez přeměstnjenje zwuka charakterizowane łessowe špundowanja (Lessivéböden). Sčasami buchu sylnišo zapowědźene brune pódy jako bruna hlina pomjenowane. Zwjazkowy zwjazk zemja (BVB), inženjerskotechniski zwjazk za management starostach a přestrjenjowy recycling (ITVA) a Němska zemska towaršnosć (DBG) su brunu pódu na pódu lěta 2008 pomjenowali.

## Wuměnjenje nastaća
Bruna póda nastanje na zakładnej kamjeniznje. Za nastaće, je kaž pola hliny abo zornowaca, měrna humidna klima trěbna. Dale su přerězne spadki wot 500 do 800&nbsp;mm na lěto trěbne. Za nastaće je tež temperatura wot 8&nbsp;°C do 10&nbsp;°C trěbna. Přirodna wegetacija kaž lisćowy lěs, kotryž zemju derje z korjenjemi přerosće, je tež trěbny.

## Procesy nastaća
Tworjacy proces za nastaće bruneje pódy je proces zbrunjenja. Ze železowych mineralow wotedawaja so železowe iony. Tute přeměnja so do železowych oksidow a  hydroksydow. Pódowe minerale su wobdate wot oksydowych kóžkow, přez čož dóstawa BV-horizont swoju typisku brunu barbu.
## Kajkosće bruneje pódy
Pěskowe brune pódy su derje přewětrjene, składuja mało wody a maja mało wutkow. Rozdźělenje porow kaž, tež wodowy a powětrowy wobběh stej hłownej wot podźěla pěska a hliny wotwisnej.
## Wužiwanje bruneje pódy

Bruna póda so wužiwa za lěsnistwo a rólnistwo. Ale wosebje za rólnistwo, hdźeš přinjese poměrnje wulke wunoški.
## Połoženje
Bruna póda je w měrno-humidnym klimowym wobwodźe daloko rozšěrjena. W USA namakamy brunu pódu južnje wulkich jězorow. W Sakskej rozšěri so we wulkich přestrjenjach srjedźnych horinow. Bruna póda namaka so tež w zapadnej a srjedźnej Europje, ale tež w zapadnej Ukrainje, w dalokim wuchodźe Ruskeje, kaž tež w Koreji a Japanskej.
Na rozprochnjenych glacialnych sedimentach w Sewjeroněmskej nižinje nańdźemy tohorunja bruno zemske pódy.
## Subtypy bruneje pódy

* (normalna-)bruna póda
** z Ah/Bv/C – profilom
* wapnojta bruna póda
** z A(c)h/Bcv/C(c) – profilom
* humusowa bruna póda
** z Ah/Ah-Bv/(Bv/)C – profilom
* mjelna bruna póda
** z Ah/(Ah-)Bfv/lC – abo Ah/Ah-Bfv/II...- profilom
* pelosolna bruna póda
** z Ah/Bv/IIP/C – profilom
* podsolna bruna póda
** z (Ahe/)Ae/Bhs, Bsh, Bs/(Bhs-Bv/)Bv/C – profilom
* pseudogleyna bruna póda
** z Ah/Bv/(Bv-)Sw/(II)Sd – abo Ah/Sw-Bv/(Sd-Bv/)Sd – profilom
* gleyna bruna póda
** z Ah/Bv/(Bv-Go, Go-Bv/)Go/Gr – profilom
* płona bruna póda nad Terra fusca
** z Ah/Bv/II(Bv-)(r)T/cC – profilom
* bruna póda nad Terra fusca
** z Ah/Bv/II(Bv-)(r)T/cC – profilom
* płona bruna póda nad Fersilitaom
** z Ah/Bv/IIrBj/Cj/Cv – profilom 
* bruna póda nad Fersiliatom
** z h/Bv/IIrBu/Cj/Cv – profilom

## Literatura
* E. Brodengeyer (wudawaćel): Terra Geografija 10. sakska, Stuttgart 2008.
* W. Gerber (wudawaćel): Domizna a swět zwjazk 5 sakska gymnazij 10. lětnik, Braunschweig 1999.
* Simon Hohentanner (wudawaćel): Braunerde: Steckbrief, Eigenschaften & Entstehung; pod: https://www.studysmarter.de/schule/geographie/vegetation/braunerde/ (wobhladane: 31.01.2023)