open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Wšědny buksowc

**Wšědny buksowc** (*Buxus sempervirens*) je rostlina ze swójby pušponowych rostlinow (*Buxaceae*). Dalše serbske ludowe mjena su **buks**, **pušpon**, **buksownja**, **kruwymór** a **nakoznik**.

## Wopis
Wšědny buksowc je kerk abo štom, kotryž docpěje wysokosć wot 0,3 hač 4 m.

Hałuzy su z přecozelenymi, přećiwostejnymi łopjenami wobsadźene. 

Łopjena su kožojte, owalne, na hornim boku ćmowozelene, na delnim boku mutnje jasnozelene a docpěja dołhosć wot 1 hač 2,5 cm.

BuisFeuille.jpg|Wšědny buksowc
Buisfleurs.jpg|Wšědny buksowc
 

### Kćenja
Kćěje wot měrca hač apryla. Kćenja nimaja krónu a su jednosplažne. Keluškowe łopješka su štyri hač wósom, žołtozelene a docpěja dołhosć wot 2 mm. Jedne žónske kćenje a wjacore muske kćenja tworja kłubičku w łopjenowych rozporach. Muske kćenja njesu štyri prochowe łopješka.

## Stejnišćo
Rosće dźiwnje w ćoplišich lisćowych lěsach a kerčinach. Preferuje bazowe pódy.

## Rozšěrjenje
Rostlina w Moselowym dole, južnym Čornym lěsu, Elsaskej, Pyrenejach a južnej Europje rozšěrjena.

## Nóžki


## Žórła
* Schauer - Caspari: Pflanzenführer für unterwegs, ISBN 978-3-8354-0354-3, 2. nakład, 2008, strona  
* Spohn, Aichele, Golte-Bechtle, Spohn: Was blüht denn da? Kosmos Naturführer (2008), ISBN 978-3-440-11379-0, strona 424 
* Brankačk, Jurij: Wobrazowy słownik hornjoserbskich rostlinskich mjenow na CD ROM. Rěčny centrum WITAJ, wudaće za serbske šule. Budyšin 2005. 
* Kubát, K. (Hlavní editor): Klíč ke květeně České republiky. Academia, Praha (2002)
* Lajnert, Jan: Rostlinske mjena. Serbske. Němske. Łaćanske. Rjadowane po přirodnym systemje. Volk und Wissen Volkseigener Verlag Berlin (1954)
* Rězak, Filip: Němsko-serbski wšowědny słownik hornjołužiskeje rěče. Donnerhak, Budyšin (1920)
Putnik

**Putnik** (*Plantago*) je ród ze swójby putnikowych rostlinow (*Plantaginaceae*). 

Wobsahuje sćěhowace družiny:

* alpski putnik (*Plantago alpina*)
* dołhi putnik (*Plantago lanceolata*), druhe mjeno je husacy jazyčk
* hadźacy putnik (*Plantago strictissima*)
* hórski putnik (*Plantago atrata*)
* japanski putnik (*Plantago japonica*)
* mały putnik (*Plantago intermedia*)
* pěskowy putnik (*Plantago arenaria*)
* přimórski putnik (*Plantago maritima*)
* pyšny putnik (*Plantago media*) 
* słony putnik (*Plantago winteri*)
* wrónicowy putnik (*Plantago coronopus*)
* wulki putnik (*Plantago major*) 

## Nóžki


## Eksterne wotkazy
Brjohowka

**Brjohowka** (*Littorella*) je ród ze swójby putnikowych rostlinow (*Plantaginaceae*). 

Wobsahuje sćěhowace družiny:

* wšědna brjohowka (*Littorella uniflora*)

## Nóžki
Pěskowy putnik

**Pěskowy putnik** (*Plantago arenaria*) je rostlina ze swójby putnikowych rostlinow (*Plantaginaceae*).

## Synonymy
* *Plantago indica* L.,
* *Plantago psyllium* L.,
* *Plantago scabra* Moench

## Wopis

## Stejnišćo

## Rozšěrjenje

## Wužiwanje

## Nóžki


## Žórła
* Aichele, D., Golte-Bechtle, M.: Was blüht denn da: Wildwachsende Blütenpflanzen Mitteleuropas. Kosmos Naturführer (1997)
* Brankačk, Jurij: Wobrazowy słownik hornjoserbskich rostlinskich mjenow na CD ROM. Rěčny centrum WITAJ, wudaće za serbske šule. Budyšin 2005. 
* Kubát, K. (Hlavní editor): Klíč ke květeně České republiky. Academia, Praha (2002)
* Lajnert, Jan: Rostlinske mjena. Serbske. Němske. Łaćanske. Rjadowane po přirodnym systemje. Volk und Wissen Volkseigener Verlag Berlin (1954)
* Rězak, Filip: Němsko-serbski wšowědny słownik hornjołužiskeje rěče. Donnerhak, Budyšin (1920)
Kosyčka

**Kosyčka** (*Erodium*) je ród ze swójby pyskowničkowych (*Geraniaceae*). 

## Družiny (wuběrk)
Ród wobsahuje 60 hač 75 družinow, z kotrychž so jenož najwažniše we wuběrku listuje.
### Srjedźoeuropske družiny
* Dünen-Reiherschnabel (*Erodium ballii* Jord.)
* Trauben-Reiherschnabel (*Erodium botrys* (Cav.) A. Bertol.)
* Groß-Reiherschnabel (*Erodium ciconium* (L.) L'Hér.)
* Wšědna kosyčka (*Erodium cicutarium* (L.) L'Hér. ex Aiton)
* Danska kosyčka (*Erodium danicum* K. Larsen)
* Blauer Reiherschnabel (*Erodium gruinum* (L.) L'Hér.)
* Žałzata kosyčka (*Erodium lebelii* Jord.)
* Herzblatt-Reiherschnabel oder Malvenblättriger Reiherschnabel (*Erodium malacoides* (L.) L'Hér.)
* Wonjata kosyčka (*Erodium moschatum* (L.) L'Hér.)

### Dalše europske družiny
* *[[Erodium absinthoides]]* Willd.
* *[[Erodium acaule]]* (L.) Becherer & Thell.
* *[[Erodium alnifolium]]* Guss.
* *[[Erodium alpinum]]* L'Hér., wustupuje jenož w srjedźnej Italiskej.
* *[[Erodium astragaloides]]* Boiss. & Reut., wustupuje jenož w Sierra Nevada w Španiskej.
* *[[Erodium beketowii]]* Schmalh., wustupuje jenož w Ukrainje.
* *[[Erodium boissieri]]* Cosson, wustupuje jenož w Sierra Nevada w južnej Španiskej.
* *[[Erodium carvifolium]]* Boiss. & Reut., wustupuje jenož w Španiskej.
* *[[Erodium chium]]* (L.) Willd.
* Goldgelber Reiherschnabel (*Erodium chrysanthum* L'Hér. ex DC.), wustupuje jenož w Grjekskej, so pak w zahrodach kultiwuje.
* Korsischer Reiherschnabel (*Erodium corsicum* Léman), wustupuje jenož na Korsice a Sardiniskej, so pak tež w zahrodnej kulturje plahuje.
* *[[Erodium crassifolium]]* L'Hér. (Syn. *Erodium hirtum* (Forssk.) Willd.)
* *[[Erodium daucoides]]* Boiss.
* *[[Erodium foetidum]]* (L.) L'Hér., Syn. *Erodium petraeum* (Gouan) Willd.
* *[[Erodium guicciardii]]* Heldr. ex Boiss., wustupuje jenož w Albanskej a sewjernej Grjekskej.
* *[[Erodium guttatum]]* (Desf.) Willd.
* *[[Erodium hoefftianum]]* C.A.Meyer
* *[[Erodium laciniatum]]* (Cav.) Willd.
* Pyrenäen-Reiherschnabel (*Erodium manescavi* Coss.), wustupuje jenož w Pyrenejach, so tež w zahrodnej kulturje plahuje.
* *[[Erodium maritimum]]* (L.) L'Hér.
* *[[Erodium nervulosum]]* L'Hér (Syn. *Erodium gussonei* Ten.) wustupuje jenož w južnej Italiskej
* *[[Erodium paui]]* Sennen, wustupuje jenož w sewjernej Španiskej na Pico der Urbión.
* Balearen-Reiherschnabel (*Erodium reichardii* (Murray) DC.), wustupuje jenož na Balearach, so tež w zahrodnej kulturje plahuje.
* *[[Erodium rodiei]]* (Br.-Bl.) Poirion, wustupuje jenož we Francoskej w bliskosći města Grasse.
* *[[Erodium rupestre]]* (Pourr. ex Cav.) Guittonneau, wustupuje jenož w sewjerowuchodnej Španiskej.
* *[[Erodium rupicola]]* Boiss., wustupuje jenož w Sierra Nevada w Španiskej.
* *[[Erodium ruthenicum]]* M.Bieb.
* *[[Erodium sanguis-christi]]* Sennen, wustupuje jenož we wuchodnej Španiskej.

## Nóžki
Wšědna kosyčka

**Wšědna kosyčka** (*Erodium cicutarium*) je rostlina ze swójby pyskowničkowych rostlinow (*Geraniaceae*).

## Wopis
Wšědna kosyčka je jednolětna abo dwulětna rostlina, kotraž docpěwa wysokosć wot 10 hač 60 cm.

Stołpik je ležacy abo wustupowacy.

### Łopjena
Łopjenowe pjera su hłuboko rozdźělene a njesu krótke kosmy.

### Kćenja
Kćěje wot apryla hač oktobra. Róžojte kćenja docpěwaja wulkosć wot 1 hač 2 cm a steja po dwěmaj hač po dźewjećoch w dołho stołpikatych wokołkach. Kóžde kćenje so jenož jedyn dźeń pušći. Róžojte abo lila krónowe łopješka docpěwaja dołhosć wot 5 hač 9 mm, při čimž stej wobě hornjej často wjetšej. Keluch je kosmaty.

### Płody
Pyskaty płód docpěwa dołhosć wot 3 hač 4 cm a so do pjeć dźělnych płodow rozšćěpi. Při tym so dźělne płody kaž wukorkowak horje wija.

## Stejnišćo
Rosće na pěskowych płoninach, winicach, pućach, skłoninach, rolach a pustych płoninach. Ma rady ćopłe, skerje suche, často małowapnite pódy.

## Rozšěrjenje
Rostlina je w Europje rozšěrjena.

## Nóžki


## Žórła
* Schauer - Caspari: Pflanzenführer für unterwegs, ISBN 978-3-8354-0354-3, 2. nakład, 2008, strona 218 
* Spohn, Aichele, Golte-Bechtle, Spohn: Was blüht denn da? Kosmos Naturführer (2008), ISBN 978-3-440-11379-0, strona 52 
* Brankačk, Jurij: Wobrazowy słownik hornjoserbskich rostlinskich mjenow na CD ROM. Rěčny centrum WITAJ, wudaće za serbske šule. Budyšin 2005. 
* Kubát, K. (Hlavní editor): Klíč ke květeně České republiky. Academia, Praha (2002)
* Lajnert, Jan: Rostlinske mjena. Serbske. Němske. Łaćanske. Rjadowane po přirodnym systemje. Volk und Wissen Volkseigener Verlag Berlin (1954)
* Rězak, Filip: Němsko-serbski wšowědny słownik hornjołužiskeje rěče. Donnerhak, Budyšin (1920)
Błyšćata pyskawa

**Błyšćata pyskawa** (*Geranium lucidum*) je rostlina ze swójby pyskowničkowych rostlinow  (*Geraniaceae*). Dalše serbske mjeno je **błyšćate baćonki**.

## Wopis
Błyšćata pyskawa je jednolětna rostlina, kotraž docpěwa wysokosć wot 10 hač 30 cm.

Stołpik je rozłamliwy a čerwjenje přeběžany.

### Łopjena
Łopjena su błyšćace a nimale mjasne. Jich wobrys je kulojty, při čimž wone hač k srjedźišća do šěrokich, tupozubatych wotrězkow dźěla a na delnim boku su často čerwjenje přeběžane.

### Kćenja
Kćěje wot meje hač awgusta. Krónowe łopješka su róžowe, prědku skulojćene a docpěwaja dołhosć wot 7 hač 9 mm. Keluškowe łopješka njesu tři  nerwy.

## Stejnišćo
Rosće w kerčinach, lěsnych swětlinach a na chłódkojtych murjach.

## Rozšěrjenje
Rostlina je w srjedźnej a južnej Europje rozšěrjena, při čimž  hdys a hdys do južneje Skandinawiskeje a Wulkeje Britaniskeje wustupuje.

## Nóžki


## Žórła
* Schauer - Caspari: Pflanzenführer für unterwegs, ISBN 978-3-8354-0354-3, 2. nakład, 2008, strona 218 
* Brankačk, Jurij: Wobrazowy słownik hornjoserbskich rostlinskich mjenow na CD ROM. Rěčny centrum WITAJ, wudaće za serbske šule. Budyšin 2005. 
* Kubát, K. (Hlavní editor): Klíč ke květeně České republiky. Academia, Praha (2002)
* Lajnert, Jan: Rostlinske mjena. Serbske. Němske. Łaćanske. Rjadowane po přirodnym systemje. Volk und Wissen Volkseigener Verlag Berlin  (1954)
* Rězak, Filip: Němsko-serbski wšowědny słownik hornjołužiskeje rěče. Donnerhak, Budyšin (1920)
Cuza pyskawa

**Cuza pyskawa** (*Geranium pyrenaicum*) je rostlina ze swójby pyskowničkowych rostlinow (*Geraniaceae*).

## Wopis
Cuza pyskawa je dwulětna rostlina abo trajne zelo, kotrež docpěwa wysokosć wot 25 hač 70 cm.

Stołpik je zrunany abo postupacy, rozhałuzowany, wotestejo kosmaty.

### Łopjena
Łopjena su přećiwostejne, we wobrysu kulojte, hač do srjedźišća rukojte, pjećdźělne hač dźewjećdźělne a docpěwaja šěrokosć wot 3 hač 7 cm.

### Kćenja
Kćěje wot meje hač oktobra. Kćenja su jasnowioletne, docpěwaja šěrokosć wot 1 hač 2 cm a přesahaja łopjena. Krónowe łopješka su hłuboko wutrobojće zarězane a docpěwaja dołhosć wot 7 hač 10 mm a su dwójce tak dołhe kaž keluškowe łopješka.

## Stejnišćo
Rosće na pućach, drjebiznowych městnach, w žiwych płotach, na njerodźojtych pastwach a pustych płoninach. Preferuje wutkate pódy w krajinach z miłym klimatom. 

## Rozšěrjenje
Rostlina pochadźa z horinow južneje Europy a je při nas we wysokosć wot hač do 1800 m  zdomjacnjena. 

## Nóžki


## Žórła
* Schauer - Caspari: Pflanzenführer für unterwegs, ISBN 978-3-8354-0354-3, 2. nakład, 2008, strona 220  
* Spohn, Aichele, Golte-Bechtle, Spohn: Was blüht denn da? Kosmos Naturführer (2008), ISBN 978-3-440-11379-0, strona 48 
* Brankačk, Jurij: Wobrazowy słownik hornjoserbskich rostlinskich mjenow na CD ROM. Rěčny centrum WITAJ, wudaće za serbske šule. Budyšin 2005. 
* Kubát, K. (Hlavní editor): Klíč ke květeně České republiky. Academia, Praha (2002)
* Lajnert, Jan: Rostlinske mjena. Serbske. Němske. Łaćanske. Rjadowane po přirodnym systemje. Volk und Wissen Volkseigener Verlag Berlin  (1954)
* Rězak, Filip: Němsko-serbski wšowědny słownik hornjołužiskeje rěče. Donnerhak, Budyšin (1920)
Pad (gramatika)

**Pad** (tež **kazus**) je w gramatice fleksiska kategorija nomena (=deklinacija). Z nim pokaza nomen swoju funkciju znutřka zmysłoweho zwiska sady. W morfologiji je kazus morfologiska kategorija, kotraž je přez system na sebi napřećo stejacych formowych rjadow woznamjenjowany, při tym tute formy poćah předmjeta k druhim předmjetam w dokładnej situaciji wróći. Typisce njese słowo jenož jeničke kazusowe markěrowanje, w někotrych rěčach tola eksistuja tež słowa z dwěmaj a wjace kazusowymi markěrowanjemi .

## Etymologija
Pomjenowanje *kazus* etymologisce wot grjekskeho gramatikarja Dionysios Thrax wróćo chodźe. Wón je nomeny jako wot werba *wotpadowacy* (němsce 'abfallend' ('abhängig')) wopisował  a woznamjenjował tutón proces jako *ptosis* () 'pad'. Přejimanje zapřijeća  łaćonšćiny je hač dźensniša wobchowało.

## Kazusy w hornjoserbšćinje
Hornjoserbšćina ma sydom kazusow (padow): 
* nominatiw (zestarjene: *mjenowak*)
* genitiw *(rodźak)*
* datiw *(dawak)*
* akuzatiw *(žadak)*
* instrumental *(posrědnik)*
* lokatiw *(měsćak)*
* wokatiw *(wołak)*

## Kazusy w delnjoserbšćinje
Delnjoserbšćina ma jenož šěsć kazusow, dokelž wokatiw faluje.

## Kazusy w słowjanskich rěčach
Ličba kazusow je zdźěla rozdźělna we słowjanskich rěčach, dokelž bołharšćina a makedonšćina wjace nimatej kazusy při nomenach, ale małe kazusy při pronomenach. Wšě druhe rěče maja šěsć abo sydom kazusow.

Prasłowjanska rěč měješe sydom kazusow.

Zapadosłowjanske a wuchodosłowjanske rěče maja rozdźěl mjezy mjechkej a twjerdej deklinaciju, ale w južnosłowjanskich rěčach tutón rozdźěl wjace njeeksistuje.

## Kazus w indoeuropskich a druhich rěčach
Indoeuropšćina měješe wósom abo dźewjeć kazusow:

* nominatiw
* genitiw
* datiw
* akuzatiw
* ablatiw
* instrumental 
* alatiw (diskutowany)
* wokatiw
* lokatiw

Z toho nastawane rěče (baltiske, słowjanske rěče, ale tež łaćonšćina abo starogrjekšćina) su tute dospołnje abo jenož zdźěla wobchowowałe (zdźěla z druhimi mjenami). Tež němčina měješe před 1.000 lětami hišće instrumental.

Njeindoeuropske rěče (na př. finougriske) znaja zdźěla jasnje wjace kazusow. W finšćinje su na přikład pjatnaće, w madźaršćinje wósomnaće. 

Tola je prawje ćežko, dać zapřijeću powšitkownje płaćacu definiciju. Někotre fachowcy dwěluja na tym, zo hodźi so wón na wšě rěče (na př. jendźelšćinu abo madźaršćinu) nałožować.

## Kazus w rěčach swěta

## Hlej tež:

* Deklinacija
* Rekcija
Lěsna pyskawa

**Lěsna pyskawa** (*Geranium sylvaticum*) je rostlina ze swójby pyskowničkowych rostlinow (*Geraniaceae*).

## Wopisanje

Lěsna pyskawa je srěnjowulka, wjacelětna, zelišćowa rostlina, kotraž docpěwa wysokosć wot 20 hač do 60 cm. 

Lisćowe łopjena su jaskrawozelene a našćěpane lapate. Łopjenowe zubki su wótre a často čerwjene. Delnje łopjena docpěwaja šěrokosć wot 6 hač do 15 cm a su hač nad srjedźišća rukojte a pjećdźělne hač sydomdźělne. Wotrězki su hłuboko dźělene a hrubje zubate.

Wona kćenje wot junija hač julija (wot meje hač awgusta) z 22 hač 26 mm wulkimi ćěmnomódrojtymi hač načerwjeń purpurowymi kćenjemi, kotrež běłe srjedźišćo maja a docpěwaja šěrokosć wot 1,7 hač do 3,3 cm. Kćenja často steja po dwěmaj na žałzokosmatych stołpikach. Krónowe łopješka su kulojćene. 

Čim dale na sewjeru so tuta rostlinska družina w sewjerowuchodnej Europje nadeńdźe, ćim husćišo so namaka tež formy z róžojtymi abo běłymi kćenjemi. 

Płód ma typisce pyskawojtu postawu.

## Stejnišćo
Rosće na włóžnych lěsnych kromach, we wudolinowych lěsach, kerčinach a na tučnych łukach. Najebać jeje mjenoweho dźěla rosće w horinach na łukach.

## Rozšěrjenje

## Noty


## Žórła

* Peter F. Yeo; *Geranium*, Stuttgart 1988 
* Heinz-Dieter Krausch; *Kaiserkron und Päonien rot...*, Hamburg 2003 

* Spohn, Aichele, Golte-Bechtle, Spohn: Was blüht denn da? Kosmos Naturführer (2008), ISBN 978-3-440-11379-0, strona 50 
* Brankačk, Jurij: Wobrazowy słownik hornjoserbskich rostlinskich mjenow na CD ROM. Rěčny centrum WITAJ, wudaće za serbske šule. Budyšin 2005. 
* Kubát, K. (Hlavní editor): Klíč ke květeně České republiky. Academia, Praha (2002)
* Lajnert, Jan: Rostlinske mjena. Serbske. Němske. Łaćanske. Rjadowane po přirodnym systemje. Volk und Wissen Volkseigener Verlag Berlin  (1954)
* Rězak, Filip: Němsko-serbski wšowědny słownik hornjołužiskeje rěče. Donnerhak, Budyšin (1920)

## Eksterne wotkazy
Mjechka pyskawa

**Mjechka pyskawa** (*Geranium molle*) je rostlina ze swójby pyskowničkowych rostlinow  (*Geraniaceae*).

## Wopis
Mjechka pyskawa je jednolětna abo dwulětna rostlina, kotraž docpěwa wysokosć wot 10 hač 30 cm.

Stołpik je ležacy abo wustupowace a njesu 1-2 mm dołhe, wotstejace kosmy.

### Łopjena
Łopjena su mjechko kosmate a docpěwaja dołhosć wot něhdźe 3 cm. Wone su hač k srjedźišću rukojte a pjećdźělne hač dwjesaćdźělne. Jich wotrězki su małko hłuboko jednory abo dwójce rozdźělene.

### Kćenja
Kćěje wot meje hač oktobra. Kćenja su róžojte abo róžowočerwjene. Krónowe łopješka docpěwaja dołhosć wot 4 hač 8 mm a su nimale dlěše hač keluškowe łopješka.

### Płody
Zrałe płody njesu so pušćacu kapičku. 

## Stejnišćo
Rosće w słónčnych njerodźowych wobrostach, na njerodźowych trawnišćach, pućach a nasypach. Preferuje w lěću ćopłe, wutkate pódy.

## Rozšěrjenje
Rostlina je w Europje rozšěrjena.

## Podobna družina
* (*Geranium pusillum*) ma něhdźe 7 cm wulke lila kćenje.

## Nóžki


## Žórła
* Schauer - Caspari: Pflanzenführer für unterwegs, ISBN 978-3-8354-0354-3, 2. nakład, 2008, strona 218 
* Spohn, Aichele, Golte-Bechtle, Spohn: Was blüht denn da? Kosmos Naturführer (2008), ISBN 978-3-440-11379-0, strona 50 
* Brankačk, Jurij: Wobrazowy słownik hornjoserbskich rostlinskich mjenow na CD ROM. Rěčny centrum WITAJ, wudaće za serbske šule. Budyšin 2005. 
* Kubát, K. (Hlavní editor): Klíč ke květeně České republiky. Academia, Praha (2002)
* Lajnert, Jan: Rostlinske mjena. Serbske. Němske. Łaćanske. Rjadowane po přirodnym systemje. Volk und Wissen Volkseigener Verlag Berlin  (1954)
* Rězak, Filip: Němsko-serbski wšowědny słownik hornjołužiskeje rěče. Donnerhak, Budyšin (1920)
Pelargonija

**Pelargonija** (*Pelargonium*) je ród ze swójby pyskowničkowych rostlinow (*Geraniaceae*). Dalše serbske mjeno je **žorawnica**. 

Wobsahuje sćěhowace družiny:

* citronowa pelargonija (*Pelargonium crispum*) 
* jendźelska pelargonija (*Pelargonium grandiflorum*) 
* mjechka pelargonija (*Pelargonium tomentosum*) 
* pyšna pelargonija (*Pelargonium zonale*) 
* róžowa pelargonija (*Pelargonium graveolens*) 
* wisata pelargonija (*Pelargonium peltatum*) 
* wonjata pelargonija (*Pelargonium odoratissimum*) 

## Nóžki


## Eksterne wotkazy
Citronowa pelargonija

**Citronowa pelargonija** (*Pelargonium crispum*) je rostlina ze swójby pyskowničkowych rostlinow (*Geraniaceae*).

## Wopis
Citronowa pelargonija je zrunany, małko rozhałuzowany kerk, kotryž docpěwa wysokosć wot 1 m.

Stołpiki su zrunane.

Łopjena su małke a lapate. Jich kromy su zmoršćene kudźerjate. Při rybowanju jako citrona wonjeja.

Rozpjeršene róžojte kćenja docpěwaja přeměr wot hač do 2,5 cm.

## Stejnišćo

## Rozšěrjenje
Rostlina pochadźa z kapoweje prowincy w Južnej Africe.

## Wužiwanje

## Nóžki


## Žórła
* Botanica, Einjährige und mehrjährige Pflanzen, Über 2000 Pflanzenporträts, ISBN 978-3-8331-4469-1, strona 640 
* Brankačk, Jurij: Wobrazowy słownik hornjoserbskich rostlinskich mjenow na CD ROM. Rěčny centrum WITAJ, wudaće za serbske šule. Budyšin 2005. 
* Kubát, K. (Hlavní editor): Klíč ke květeně České republiky. Academia, Praha (2002)
* Lajnert, Jan: Rostlinske mjena. Serbske. Němske. Łaćanske. Rjadowane po přirodnym systemje. Volk und Wissen Volkseigener Verlag Berlin  (1954)
* Rězak, Filip: Němsko-serbski wšowědny słownik hornjołužiskeje rěče. Donnerhak, Budyšin (1920)
Rěčnička

**Rěčnička** (*Najas*) je ród ze swójby wódnjankowych rostlinow (*Hydrocharitaceae*). 

Wobsahuje sćěhowace družiny:

* mała rěčnička (*Najas minor*)
* šwižna rěčnička (*Najas flexilis*)
* wulka rěčnička (*Najas marina*, syn. *Najas major*)
Fuchsija

**Fuchsija** (*Fuchsia*) je ród ze swójby rěpnicowych rostlinow (Onagraceae). Dalše serbske mjeno je **zwónčkaty pjenk**.

Wobsahuje sćěhowace družiny:

* boliwiska fuchsija (*Fuchsia boliviana*)
* hybridna fuchsija (*Fuchsia x hybrida*)
* magelanska fuchsija (*Fuchsia magellanica*)
* štomowa fuchsija (*Fuchsia arborescens*)

## Nóžki
Wulka rěčnička

**Wulka rěčnička** (*Najas marina*) je rostlina ze swójby wódnjankowych rostlinow  (*Hydrocharitaceae*).

W někotrych žórłach je swójbje rěčničkowych rostlinow (*Najadaceae*) přirjadowana.

## Wopis
Wulka rěčnička je podnurjena rostlina, kotraž docpěwa wysokosć wot 10 hač 100 cm.

Zubate łopjena docpěwaja dołhosć wot 1 hač 4 cm a šěrokosć wot 1 hač 3 mm.

Kćěje wot junija hač awgusta. Kćenja su njenahladne a sedźa w łopjenowych rozporach. 

## Stejnišćo
Rosće w měrnych wodźiznach, zwjetša na łuhowych pódach.

## Rozšěrjenje

## Wužiwanje
## Žórła
* Schauer - Caspari: Pflanzenführer für unterwegs, ISBN 978-3-8354-0354-3, 2. nakład, 2008, strona 338
* Brankačk, Jurij: Wobrazowy słownik hornjoserbskich rostlinskich mjenow na CD ROM. Rěčny centrum WITAJ, wudaće za serbske šule. Budyšin 2005. 
* Kubát, K. (Hlavní editor): Klíč ke květeně České republiky. Academia, Praha (2002)
* Lajnert, Jan: Rostlinske mjena. Serbske. Němske. Łaćanske. Rjadowane po přirodnym systemje. Volk und Wissen Volkseigener Verlag Berlin  (1954)
* Rězak, Filip: Němsko-serbski wšowědny słownik hornjołužiskeje rěče. Donnerhak, Budyšin (1920)

## Eksterne wotkazy

*
Klarkija

**Klarkija** (*Clarkia*) je ród ze swójby rěpnicowych rostlinow (*Onagraceae*).

Wobsahuje sćěhowace družiny:

* lěćna acaleja (*Clarkia amoena*) 
* mandlowa róža (*Clarkia unguiculata*)
Kuzłarnička

**Kuzłarnička** (*Circaea*) je ród ze swójby rěpnicowych rostlinow (*Onagraceae*).

## Družiny
Eksistujetej družinje:
* mała kuzłarnička (*Circaea alpina*) 
* wulka kuzłarnička (*Circaea lutetiana*) 

Druhdy hybrida wustupuje:
* srěnja kuzłarnička (*Circaea x intermedia*) 

## Nóžki


## Eksterne wotkazy
Mała kuzłarnička

**Mała kuzłarnička** (*Circaea alpina*) je rostlina ze swójby rěpnicowych rostlinow (*Onagraceae*).

## Wopis
Mała kuzłarnička docpěwa wysokosć wot 5 hač do 15 cm.

### Łopjena
Błyšćace łopjena su nahe a wutrobojte. Wone docpěwaja dołhosć wot 1 hač do 3 cm. Jich stołpik je křidłaty.

### Kćenja
Kćěje wot junija hač do awgusta. Kćenja njesu 1 mm dołhe nošne łopješka, kotrež lochko wotpadnu.

## Stejnišćo
Rosće w wudolinowych a łučinowych lěsach a w jehlinowych lěsach.

## Rozšěrjenje
Rostlina je w sewjernej a srjedźnej Europje rozšěrjena, při čimž w Alpach, w Pyrenejach, w Apenninach, na Korsice a w horinach Balkanskeho połkupy wustupuje.

## Wužiwanje

## Nóžki


## Žórła
* Schauer - Caspari: Pflanzenführer für unterwegs, ISBN 978-3-8354-0354-3, 2. nakład, 2008, strona 32 
* Spohn, Aichele, Golte-Bechtle, Spohn: Was blüht denn da? Kosmos Naturführer (2008), ISBN 978-3-440-11379-0, strona 124, jako podobna družina *Alpen-Hexenkraut* (*Circaea alpina*) pod hesłom *Gewöhnliches Hexenkraut* (Circaea lutetiana'') 
* Brankačk, Jurij: Wobrazowy słownik hornjoserbskich rostlinskich mjenow na CD ROM. Rěčny centrum WITAJ, wudaće za serbske šule. Budyšin 2005. 
* Kubát, K. (Hlavní editor): Klíč ke květeně České republiky. Academia, Praha (2002)
* Lajnert, Jan: Rostlinske mjena. Serbske. Němske. Łaćanske. Rjadowane po přirodnym systemje. Volk und Wissen Volkseigener Verlag Berlin (1954)
* Rězak, Filip: Němsko-serbski wšowědny słownik hornjołužiskeje rěče. Donnerhak, Budyšin (1920)

## Eksterne wotkazy
Wulka kuzłarnička

**Wulka kuzłarnička** (*Circaea lutetiana*) je rostlina ze swójby rěpnicowych rostlinow (*Onagraceae*).

## Wopis
Wulka kuzłarnička je trajne zelo, kotrež docpěwa wysokosć wot 20 hač do 70 cm. Rostlina je rozpjeršena kosmata.

### Łopjena
Přećiwostejne, mutne łopjena su šěroko-lancetojte abo jejkojte. Wone docpěwaja dołhosć wot 5 hač do 10 cm a su na spódku skulojćene, zubate a na nerwach kosmate.

### Kćenja
Kćěje wot junija hač do awgusta. Běłe hač swětłoróžojte kćenja docpěwaja wulkosć wot 4 hač do 7 mm a steja w jednorej abo tróšku rozhałuzowanej, bjezłopjenowej, nakónčnych kićach, kotrež łopjena přesahuja. Jich stołpik njese žałzowe kosmy. Krónowe łopješka su hłuboko dwudźělne a docpěwaja dołhosć wot 2 hač do 4 mm.

### Płody
Płody docpěwaja dołhosć wot 3 hač do 4 mm a njesu hóčkowe seršćiki, z kotrymiž wone na zwěrjatach a ludźoch wisajo wostanu.

## Stejnišćo
Rosće w lěsach, na lěsnych pućach a w kerčinach.

## Rozšěrjenje
Rostlina je w nimale cyłej Europje rozšěrjena.

## Wužiwanje

## Podobna družina
*Mała kuzłarnička (*Circaea alpina*) ma mjeńše kćenja. Jeje łopjena su wutrobojte.

## Nóžki


## Žórła
* Schauer - Caspari: Pflanzenführer für unterwegs, ISBN 978-3-8354-0354-3, 2. nakład, 2008, strona 32 
* Spohn, Aichele, Golte-Bechtle, Spohn: Was blüht denn da? Kosmos Naturführer (2008), ISBN 978-3-440-11379-0, strona 124 
* Brankačk, Jurij: Wobrazowy słownik hornjoserbskich rostlinskich mjenow na CD ROM. Rěčny centrum WITAJ, wudaće za serbske šule. Budyšin 2005. 
* Kubát, K. (Hlavní editor): Klíč ke květeně České republiky. Academia, Praha (2002)
* Lajnert, Jan: Rostlinske mjena. Serbske. Němske. Łaćanske. Rjadowane po přirodnym systemje. Volk und Wissen Volkseigener Verlag Berlin (1954)
* Rězak, Filip: Němsko-serbski wšowědny słownik hornjołužiskeje rěče. Donnerhak, Budyšin (1920)

## Weblinks

*
Rěpnica

**Rěpnica** (*Oenothera*) je ród ze swójby rěpnicowych rostlinow (*Onagraceae*).

Wobsahuje sćěhowace družiny:

* čerwjenostołpikata rěpnica (*Oenothera rubricaulis*)
* ersteinska rěpnica (*Oenothera ersteinensis*)
* husćepłodonjesna rěpnica (*Oenothera pycnocarpa*)
* křižnokwětna rěpnica (*Oenothera cruciata*)
* lipsčanska rěpnica (*Oenothera deflexa*)
* małokwětna rěpnica (*Oenothera parviflora*)
* naha rěpnica (*Oenothera nuda*)
* pěskowa rěpnica (*Oenothera ammophila*)
* přimórska rěpnica (*Oenothera oakesiana*)
* šleska rěpnica (*Oenothera subterminalis*)
* victorinowa rěpnica (*Oenothera victorinii*)
* wonjaca rěpnica (*Oenothera suaveolens*)
* wulkokwětna rěpnica (*Oenothera biennis*)
* wuskołopjenata rěpnica (*Oenothera angustissima*)

## Nóžki
Wulkokwětna rěpnica

**Wulkokwětna rěpnica** (*Oenothera biennis*) je rostlina ze swójby rěpnicowych rostlinow (*Onagraceae*).

## Wopis
Wulkokwětna rěpnica je zrunana dwulětna rostlina, kotraž docpěwa wysokosć wot 50 hač do 200 cm.

Čopojty korjeń je čerwjenojty.

Stołpiki su dołhe.

### Łopjena
Dołhojte łopjena su wótre, cyłokromne abo rězane a jejkojće-lancetojte. Wone docpěwaja dołhosć wot 8 hač do 15 cm.

### Kćenja
Kćěje wot junija hač do septembra. Talerjojte kćenja steja we łopjenowych rozporach, so za čas směrkow puknu a docpěwaja wulkosć wot 3 hač do 8 cm. Štyri krónowe łopješka su z dołhosću wot 3 hač do 6 cm jasnje dlěše hač próškowe łopješka.

### Płody a symjenja
Symjenja wobsahuja strowy, hojaty wolij z wjacekróć njenasyćenymi tukowymi kisalinami.

## Stejnišćo
Rosće na pustych płoninach, na drjebiznowych městnach a na skłoninach.

## Rozšěrjenje
Pochadźa ze sewjerneje Ameriki, ale dźensa je w nimale cyłej Europje rozšěrjena.

## Wužiwanje

## Podobna družina
* Małokwětna rěpnica ma 2-3,5 wulke kćenja. Krónowe łopješka su krótše abo lědma dlěše hač próškowe łopješka.

## Nóžki


## Žórła
* Schauer - Caspari: Pflanzenführer für unterwegs, ISBN 978-3-8354-0354-3, 2. nakład, 2008, strona 116 
* Spohn, Aichele, Golte-Bechtle, Spohn: Was blüht denn da? Kosmos Naturführer (2008), ISBN 978-3-440-11379-0, strona 260 
* Brankačk, Jurij: Wobrazowy słownik hornjoserbskich rostlinskich mjenow na CD ROM. Rěčny centrum WITAJ, wudaće za serbske šule. Budyšin 2005. 
* Kubát, K. (Hlavní editor): Klíč ke květeně České republiky. Academia, Praha (2002)
* Lajnert, Jan: Rostlinske mjena. Serbske. Němske. Łaćanske. Rjadowane po přirodnym systemje. Volk und Wissen Volkseigener Verlag Berlin (1954)
* Rězak, Filip: Němsko-serbski wšowědny słownik hornjołužiskeje rěče. Donnerhak, Budyšin (1920)

## Eksterne wotkazy
Nickelback

**Nickelback** je kanadiska rock-skupina. Spěwar je Chad Kroeger.

## Diskografija
*1996 Hesher
*1996 Curb
*2000 The State
*2001 Silver Side Up
*2003 The Long Road
*2005 All The Right Reasons
*2008 Dark Horse
* 2011 Here and Now
* 2014 No Fixed Address
* 2017 Feed the Machine
* 2022 Get Rollin'

## Wotkazy
* Strona Nickelback
Bahnowa wjerbinka

**Bahnowa wjerbinka** (*Epilobium palustre*) je rostlina ze swójby rěpnicowych rostlinow (*Onagraceae*). 

## Wopis
Bahnowa wjerbinka je trajne zelo, kotrež docpěwa wysokosć wot 10 hač 50cm.

Stołpik je kulojty. 

### Łopjena
Łopjena su šwižne a docpěwaja šěrokosć wot 2 hač 7 mm.

### Kćenja
Kćěje wot julija hač septembra. Pěsty su hłójčkojte. Kćenja sedźa po štyrjoch hač po pjatnaćoch we rozporach hornich łopjenow.

## Stejnišćo
Rosće w płonych a žórłowych bahnach (tymjenjach), na hrjebinowych kromach, mokrych łukach. Preferuje mokre, chłódne, wutkate, zjwetša małowapnate pódy. 

## Rozšěrjenje

## Wužiwanje

## Nóžki


## Žórła
* Spohn, Aichele, Golte-Bechtle, Spohn: Was blüht denn da? Kosmos Naturführer (2008), ISBN 978-3-440-11379-0, 26 
* Brankačk, Jurij: Wobrazowy słownik hornjoserbskich rostlinskich mjenow na CD ROM. Rěčny centrum WITAJ, wudaće za serbske šule. Budyšin 2005. 
* Kubát, K. (Hlavní editor): Klíč ke květeně České republiky. Academia, Praha (2002)
* Lajnert, Jan: Rostlinske mjena. Serbske. Němske. Łaćanske. Rjadowane po přirodnym systemje. Volk und Wissen Volkseigener Verlag Berlin  (1954)
* Rězak, Filip: Němsko-serbski wšowědny słownik hornjołužiskeje rěče. Donnerhak, Budyšin (1920)

## Eksterne wotkazy
Kosmičkata wjerbinka

**Kosmičkata wjerbinka** (*Epilobium hirsutum*) je rostlina ze swójby rěpnicowych rostlinow (*Onagraceae*). Dalše serbske ludowe mjeno je **wjelowe zelo**.

## Wopis
Kosmičkata wjerbinka je trajne zelo, kotrež docpěje wysokosć wot 80 hač 150 cm a je wiwlaće kosmata.

### Łopjena
Delnje łopjena su přećiwostejne, mjeztym hornje łopjena zdźěla su schódne, sydźace. 

### Kćenja
Kćěje wot junija hač septembra. Ćmoworóžojte hač purpurčerwjene kćenja su štyriličbne, steja w łopjenowych rozporach a docpěja šěrokosć wot 2 hač 3 cm. Pěsta ma štyri hwěžkojće rozšěrjene hałužki. 

## Stejnišćo
Rosće na rěčkach, hrjebinowych kromach a žórłach, tež we womazanych wodźiznach. 

## Rozšěrjenje

## Wužiwanje

## Nóžki


## Žórła
* Spohn, Aichele, Golte-Bechtle, Spohn: Was blüht denn da? Kosmos Naturführer (2008), ISBN 978-3-440-11379-0, strona 26 
* Brankačk, Jurij: Wobrazowy słownik hornjoserbskich rostlinskich mjenow na CD ROM. Rěčny centrum WITAJ, wudaće za serbske šule. Budyšin 2005. 
* Kubát, K. (Hlavní editor): Klíč ke květeně České republiky. Academia, Praha (2002)
* Lajnert, Jan: Rostlinske mjena. Serbske. Němske. Łaćanske. Rjadowane po přirodnym systemje. Volk und Wissen Volkseigener Verlag Berlin  (1954)
* Rězak, Filip: Němsko-serbski wšowědny słownik hornjołužiskeje rěče. Donnerhak, Budyšin (1920)

## Eksterne wotkazy

* 
*
Wjerbinka

**Wjerbinka** (*Epilobium*) je ród ze swójby rěpnicowych rostlinow (*Onagraceae*). Dalše serbske mjeno je **wjerbka**.

Wobsahuje sćěhowace družiny:

* alpska wjerbinka (*Epilobium alpestre*)
* bahnowa wjerbinka (*Epilobium palustre*)
* brjohowa wjerbinka (*Epilobium dodonaei*)
* ćěmna wjerbinka (*Epilobium obscurum*)
* hlebjojta wjerbinka (*Epilobium lanceolatum*)
* hórska wjerbinka (*Epilobium montanum*)
* hranitkata wjerbinka (*Epilobium tetragonum*)
* kosmičkata wjerbinka (*Epilobium hirsutum*)
* křižomnikowa wjerbinka (*Epilobium hypericifolium*)
* lěsna wjerbinka (*Epilobium angustifolium*)
* lodowcowa wjerbinka (*Epilobium fleischeri*)
* mužencowa wjerbinka (*Epilobium alsinifolium*)
* myšoncowa wjerbinka (*Epilobium anagallidifolium*)
* rěčna wjerbinka (*Epilobium parviflorum*)
* róžna wjerbinka (*Epilobium roseum*)
* skalna wjerbinka (*Epilobium collinum*)
* šěra wjerbinka (*Epilobium lamyi*)
* wisata wjerbinka (*Epilobium nutans*)
* žałzata wjerbinka (*Epilobium ciliatum*)

## Nóžki
Wodołžička

**Wodołžička** (*Ludwigia*) je ród ze swójby rěpnicowych rostlinow (*Onagraceae*).

Wobsahuje sćěhowace družiny:

* bahnowa wodołžička (*Ludwigia palustris*) 

## Eksterne wotkazy
Rohačkowe rostliny

**Rohačkowe rostliny** su swójba symjencowych rostlinow ( Ceratophyllaceae, Spermatophyta). Wobsahuje sćěhowace rody:

** rohačk (*Ceratophyllum*) 
*** drapaty rohačk (*Ceratophyllum demersum*)
*** hładki rohačk (*Ceratophyllum submersum*)
*** štapaty rohačk (*Ceratophyllum platyacanthum*)
Rohačk

**Rohačk** (*Ceratophyllum*) je ród ze swójby rohačkowych rostlinow (*Ceratophyllaceae*). 

Wobsahuje sćěhowace družiny:

* drapaty rohačk (*Ceratophyllum demersum*)
* hładki rohačk (*Ceratophyllum submersum*)
* štapaty rohačk (*Ceratophyllum platyacanthum*)

## Nóžki


## Eksterne wotkazy
Drapaty rohačk

**Drapaty rohačk** (*Ceratophyllum demersum*) je rostlina ze swójby rohačkowych rostlinow (*Ceratophyllaceae*).

## Wopis
Drapaty rohačk je podnurjaca wódna rostlina a trajne zelo, kotrež docpěwa wysokosć wot 30 hač 80 cm. Rostlina je bjez-korjenjowa, ale z wurostkami na pódźe zakorjenjena abo přez powětrowe zawrjenki we wurostkach a łopjenach swobodnje płuwaca. 

Łopjena steja w mutličkach a maja 2-4 jehłojte proste, zubate kónčki.

### Kćenja
Kćěje wot junija hač septembra. Kćenja su jednopłažne a steja w łopjenowych kutach. 

Rostlina so přez wodu wopróši.  

## Stejnišćo
Rosće w hatach, starych wodach kaž tež měrnych jězorowych zaliwach. Preferuje wutkatu wodu z hłubokosć wot 0,5 hač 10 m.

## Rozšěrjenje

## Nóžki


## Žórła
* Spohn, Aichele, Golte-Bechtle, Spohn: Was blüht denn da? Kosmos Naturführer (2008), ISBN 978-3-440-11379-0, strona 342 
* Brankačk, Jurij: Wobrazowy słownik hornjoserbskich rostlinskich mjenow na CD ROM. Rěčny centrum WITAJ, wudaće za serbske šule. Budyšin 2005. 
* Kubát, K. (Hlavní editor): Klíč ke květeně České republiky. Academia, Praha (2002)
* Lajnert, Jan: Rostlinske mjena. Serbske. Němske. Łaćanske. Rjadowane po přirodnym systemje. Volk und Wissen Volkseigener Verlag Berlin  (1954)
* Rězak, Filip: Němsko-serbski wšowědny słownik hornjołužiskeje rěče. Donnerhak, Budyšin (1920)

## Eksterne wotkazy
Rohodźowe rostliny

**Rohodźowe rostliny** (*Typhaceae*) su swójba znutřka porjada (*Poales*). Bahnowe a wódne rostliny su swětodaloko rozšěrjene.

## Systematika a rozšěrjenje
Swójba rohodźowych rostlinow (Typhaceae) słuša k porjadej :de:Süßgrasartige (Poales). Ród *Sparganium* tworješe něhdy sam swójbu Sparganiaceae Hanin a ród *Typha* tworješe sam swójbu Typhaceae Juss. s. str. Molekulargeniske přepytowanje pokazuja, zo wobaj rodaj stej blisko přiwuznej a do jednej swójby słušatej, swójby Typhaceae s. l... Tuta swójba je něhdźe 109 milionow lět stara a wobaj rodaj so rozdźělowaštej před něhdźe 89 milionami lět. Eksistuje wjele fosilowych dopokazow tež z krydoweje doby.

Typhaceae wustupuja w tropiskich hač měrnych kónčinach swěta. W Chinskej wustupujetej wobaj rodaj z něhdźe 23 družinami, šěsć z tych jenož tam.

Swójba Typhaceae wobsahuje jenož dwaj rodaj z něhdźe (25 hač) 35 družinami:
* jěželnja (*Sparganium* L.): Z něhdźe 19 družinami hłownje w měrnych hač chłódnych kónčinach swěta. Najwjetša družiny su na sewjernej połkuli domjace. W Chinskej je něhdźe jědnaće družinow, z kotrychž tři jenož tam wustupuja.
* rohodź (*Typha* L.): Z něhdźe 16 družinami w tropiskich hač měrnych kónčinach swěta. W Chinskej je něhdźe dwanaće družinow, z kotrychž tři jenož tam wustupuja.

## Nóžki
Mała rohodź

**Mała rohodź** (*Typha minima*) je rostlina ze swójby rohodźowych rostlinow (*Typhaceae*). 

## Wopis
Mała rohodź docpěje wysokosć wot 30 hač do 70 cm. Na spódku stejace łopjena su trawojte a docpěja šěrokosć wot 1 hač do 2 mm. Krótke potače su jejkojte a docpěja dołhosć wot 2 hač do 4 cm. Muske potače su tróšku wuše.

## Stejnišćo

## Rozšěrjenje

## Wužiwanje

## Nóžki


## Žórła
* Schauer - Caspari: Pflanzenführer für unterwegs, ISBN 978-3-8354-0354-3, 2. nakład, 2008, strona 340, pod hesłom *Breitblättriger Rohrkolben* (*Typha latifolia*) jako podobna družina *Zwerg-Rohrkolben* (*Typha minima*) 
* Brankačk, Jurij: Wobrazowy słownik hornjoserbskich rostlinskich mjenow na CD ROM. Rěčny centrum WITAJ, wudaće za serbske šule. Budyšin 2005. 
* Kubát, K. (Hlavní editor): Klíč ke květeně České republiky. Academia, Praha (2002)
* Lajnert, Jan: Rostlinske mjena. Serbske. Němske. Łaćanske. Rjadowane po přirodnym systemje. Volk und Wissen Volkseigener Verlag Berlin  (1954)
* Rězak, Filip: Němsko-serbski wšowědny słownik hornjołužiskeje rěče. Donnerhak, Budyšin (1920)

## Eksterne wotkazy
Rohowcowe rostliny

**Rohowcowe rostliny** (*Caesalpinioideae*) je podswójba symjencowych rostlinow (*Spermatophyta*). 

Wobsahuje sćěhowace rody:

* kasija (*Cassia*)
** javaska kasija (*Cassia javanica*)
** prawa kasija (*Cassia didymobotrya*)
** trubkojta kasija (*Cassia fistula*)
** hoberska kasija (*Cassia grandis*)
* rohowc (*Ceratonia*)
** wšědny rohowc (*Ceratonia siliqua*)

## Nóžki
Rohodź

**Rohodź** (*Typha*) je ród ze swójby rohodźowych rostlinow (*Typhaceae*). Dalše serbske mjeno je **potač**. 

Wobsahuje sćěhowace družiny:

* laxmanowa rohodź (*Typha laxmanii*)
* mała rohodź (*Typha minima*)
* něžna rohodź (*Typha gracilis*)
* šěra rohodź (*Typha shuttleworthii*)
* šěroka rohodź (*Typha latifolia*)
* wuska rohodź (*Typha angustifolia*)

## Nóžki
Hoberska kasija

**Hoberska kasija** (*Cassia grandis*) je rostlina z podswójby rohowcowych rostlinow (*Caesalpiniaceae*) znutřka swójby łušćinowcow (*Fabaceae*).

## Synonymy
**Bactyrilobium grande* Hornem.
**Bactyrilobium molle* Schrader
**Cassia brasiliana* Lam.
**Cassia brasiliana* Lam. var. tomentosa Miq.
**Cassia brasiliensis* Buc'hoz
**Cassia mollis* Vahl
**Cassia pachycarpa* De Wit
**Cathartocarpus brasilianus* Jacq.
**Cathartocarpus erubescens* Ham.
**Cathartocarpus grandis* Pers.

## Wopis

## Stejnišćo

## Rozšěrjenje

## Wužiwanje
## Žórła

* Brankačk, Jurij: Wobrazowy słownik hornjoserbskich rostlinskich mjenow na CD ROM. Rěčny centrum WITAJ, wudaće za serbske šule. Budyšin 2005. 
* Kubát, K. (Hlavní editor): Klíč ke květeně České republiky. Academia, Praha (2002)
* Lajnert, Jan: Rostlinske mjena. Serbske. Němske. Łaćanske. Rjadowane po přirodnym systemje. Volk und Wissen Volkseigener Verlag Berlin  (1954)
* Rězak, Filip: Němsko-serbski wšowědny słownik hornjołužiskeje rěče. Donnerhak, Budyšin (1920)
Rohowc

**Rohowc** (*Ceratonia*) je ród z podswójby rohowcowych rostlinow (*Caesalpinioideae*) znutřka swójby łušćinowcow (*Fabaceae*). 

Wobsahuje sćěhowace družiny:

* wšědny rohowc (*Ceratonia siliqua*)

## Nóžki
Wšědny rohowc

**Wšědny rohowc** (*Ceratonia siliqua*) je štom z podswójby rohowcowych rostlinow (*Caesalpinioideae*) znutřka swójby łušćinowcow (*Fabaceae*). 

## Wopis
Wšědny rohowc je přeco zeleny štom, kotryž docpěje wysokosć wot hač do 12 m.

Błyšćace łopjena su w porach pjerite.

### Kćenja
Kćěje w nalěću a nazymje. Čerwjene kćenja nimaja krónowe łopješka. Družina je zdźěla dwudomna, tak zo za rozmnoženje so wjacore štomy potrjebuja.

### Płody
Płody su łušćiny, kotrež docpěja dołhosć wot hač do 12 (15) cm. Wone w zrałosći wostanu začinjene a wobsahuja jědźnu płodowu mučku.

## Stejnišćo
Štom potrjebuje suche, horce lěća a njeje zmjerzkokruty.

## Rozšěrjenje
Rostlina je we wuchodnym regionje Srjedźneho morja domjaca.

## Wužiwanje
Łušćiny so tež jako skótnu picu a za zhotowanje zarunanku kofeja wužiwaja. Relatiwnje runostajnje wulke symjenja buchu prjedy jako wahu wot apotekarjow a juwelěrjow wužiwane.

## Nóžki


## Žórła
* Botanica, Bäume und Sträucher, Über 2000 Pflanzenporträts, ISBN 978-3-8331-4467-7, strona 221 
* Ullstein Lexikon der Pflanzenwelt, 1973, ISBN 3-550-16019-4, strona 209 
* Brankačk, Jurij: Wobrazowy słownik hornjoserbskich rostlinskich mjenow na CD ROM. Rěčny centrum WITAJ, wudaće za serbske šule. Budyšin 2005. 
* Kubát, K. (Hlavní editor): Klíč ke květeně České republiky. Academia, Praha (2002)
* Lajnert, Jan: Rostlinske mjena. Serbske. Němske. Łaćanske. Rjadowane po přirodnym systemje. Volk und Wissen Volkseigener Verlag Berlin (1954)
* Rězak, Filip: Němsko-serbski wšowědny słownik hornjołužiskeje rěče. Donnerhak, Budyšin (1920)

## Wotkazy
Kasija

**Kasija** (*Cassia*) je ród z podswójby rohowcowych rostlinow (*Caesalpiniaceae*) znutřka swójby łušćinowcow (*Fabaceae*).

## Wopis
Rostliny su štomy, kerki, połkerki abo zela. Jich kćenja su zwjetša žołte, tróšku cygomorfne a steja w kićach abo pakićach. Próškowe łopješka su zdźěla sterilne abo maja rozdźělnu dołhosć.

## Rozšěrjenje a družiny
Na formy bohaty ród wobsahuje něhdźe 500 družinow, kotrež rostu w tropach a subtropach.

* Prawa kasija (*Cassia didymobotrya*)
* Trubkojta kasija (*Cassia fistula*) pochadźa z južneje Azije. 60 cm dołhe, cylindriske łušćiny wobsahuja čornobruny płodowy wutk, kotryž so jako počisćadło wužiwa.
* Hoberska kasija (*Cassia grandis*)
* Javaska kasija (*Cassia javanica*)
* (*Cassia occidentalis*) je ameriska družina, kotrejež symjenja so jako zarunanku za kofej wužiwaja.
* (němsce *Senna-Kassie*; *Cassia senna*, syn. *Cassia acutifolia*) pochadźa z suchich regionow wuchodneje a sewjerowuchodneje Afriki.
* (*Cassia tora*) njesu łopjena, kotrež so młode w Indiskej jako zeleninu jědźa.

## Žórło
* Ullstein Lexikon der Pflanzenwelt, 1973, ISBN 3-550-16019-4, stronje 221-222 

## Eksterne wotkazy
Sokolnik

**Sokolnik** () je z 586 metrami najwyše wuhorbjenje Łužiskich hór w Sakskej Hornjej Łužicy. Při južnym zwisu je w starym podkopku žórło Wjazońcy, kotraž so pola Pěrna do Łobja wuliwa. Wjeršk a sewjerozapadny bok hory zestajitej so z dwubłyšćinkateho granodiorita, mjeztym zo so pod horu łužiski granodiorit namaka.

## Nastaće mjena
Hišće we 18. lětstotku bě němske pomjenowanje *Falckenberg* (po słowje: Sokolowa hora) z wašnjom, kotremuž hornjoserbske mjeno Sokolnik wotpowěduje. Z tehdyšeho němskeho pomjenowanja nasta dźensa zwučene němske mjeno Valtenberg.

## Połoženje a wokolina

Leži něhdźe 2,5nbsp;km juhozapadnje wot gmejny Wjazońca a 5nbsp;km na sewjer wot  Neustadta in Sachsen. Južna nakłona hory mjenuje so Hohwald, tam je při samej hranicy z Čěskej Hohwaldowa klinika.

## Stawizny

Wot 1752 hač 1762 bě na južnym zwisu *Valentin-Erbstolln am Falckenberge*, hdźež kwarcowa chódba bě předmjet hórnistwoweho pospyta. Zakulenu podkopkowu wotwěru maja dźensa za žórło rěki Wjazońca.

W lěće 1857 so hišće dźensa eksistowaca kamjentna rozhladna wěža po planach Carla Augusta Schramma natwari a tehdy hižo wobstejacy drjewjany nahórski hosćenc naruna so trochu pozdźišo přez kamjentny. Nahórski hosćenc wupali w lěće 1951, je so wšak pozdźišo znowa natwarił.

Jako stacija č-o 6 *Valtenberg* bě wjeršk w 1860ych lětach stacija 1. rjada kralowsko-sakskeje triangulacije. Z tuteje přičiny bě so na wjeršku krajměrjenski stołp nastajił, kotryž dźensa hižo njeeksistuje.

## Rozhlad

Z wěže krala Jana saha wuhlad přez Hornjołužiske hory hač do Žitawskich horin a tež hač do Połobskich pěskowčin a k hrjebjenju Rudnych hór. Při dobrych wobstejnosćach stej tež hrjebjeni Jizerskich horin a Kyrkonošow widźomnej.

## Puće na wjeršk

* Nad horu wjedźe mnoho turistiskich pućow, znaty je Hornjołužiski nahórski puć, kotrež wšě wuznamne łužiske hory přeprěkuje.
* Jako wuchadźišćo za najkrótši nastup móže dwórnišćo *Wjazońca-zapad* słužić, wottam wjedźe puć přez *zelenu* markěrowanu šćežku na wjeršk.
* Tež korčma *Hohwaldschänke* při statnej dróze Neustadt in Sachsen - Wołbramecy je přihódne wuchadźišćo za zalězenje hory. Wottam slěduje so puć markěrowany z *módrym* znamjenjom.

## Wotkaz
Rokotnik

*Rokotnik* (Hippophaë) je ród ze swójby rokotnikowych rostlinow (Elaeagnaceae). Wobsahuje sćěhowace družiny:

*** wšědny rokotnik (*Hippophaë rhamnoides*)
Rosowkowe rostliny

**Rosowkowe rostliny** (*Droseraceae*) su swójba symjencowych rostlinow (*Spermatophyta*). 

Wobsahuje sćěhowace rody:

* rosowka (*Drosera*)
** jendźelska rosowka (*Drosera longifolia*)
** srěnja rosowka (*Drosera intermedia*)
** tačałkojta rosowka (*Drosera rotundifolia*)
* rybork (*Aldrovanda*)
** wšědny rybork (*Aldrovanda vesiculosa*)
* rybork (Dionaea)
** muchowy rybork (*Dionaea muscipula*)
Rosowka

**Rosowka** (*Drosera*) je ród ze swójby rosowkowych rostlinow (Droseraceae). Dalše serbske mjeno je słónčna rosa. 

Wobsahuje sćěhowace družiny:

* jendźelska rosowka (*Drosera longifolia*)
* srěnja rosowka (*Drosera intermedia*)
* tačałkojta rosowka (*Drosera rotundifolia*)
Rokotnikowe rostliny

**Rokotnikowe rostliny** su swójba symjencowych rostlinow ( Elaeagnaceae, Spermatophyta). Wobsahuje sćěhowace rody:

** dźiwi wolijowc (*Elaeagnus*) 
*** slěborny dźiwi wolijowc (*Elaeagnus commutata*)
*** wuski dźiwi wolijowc (*Elaeagnus angustifolia*)

** rokotnik (*Hippophaë*) 
*** wšědny rokotnik (*Hippophaë rhamnoides*)
Dźiwi wolijowc

**Dźiwi wolijowc** (*Elaeagnus*) je ród ze swójby rokotnikowych rostlinow (*Elaeagnaceae*). 

Wobsahuje sćěhowace družiny:

* slěborny dźiwi wolijowc (*Elaeagnus commutata*)
* wuski dźiwi wolijowc (*Elaeagnus angustifolia*)
Tačałkojta rosowka

Tačałkojta rosowka je rostlina ze swójby rosowkowych rostlinow łaćonsce: Drosera rotundifolia, Droseraceae). Dalše serbske ludowe mjeno je kočadło.

## Wopisanje

## Stejnišćo

## Rozšěrjenje

## Wužiwanje
### Žórła
* Aichele, D., Golte-Bechtle, M.: Was blüht denn da: Wildwachsende Blütenpflanzen Mitteleuropas. Kosmos Naturführer (1997)
* Brankačk, Jurij: Wobrazowy słownik hornjoserbskich rostlinskich mjenow na CD ROM. Rěčny centrum WITAJ, wudaće za serbske šule. Budyšin 2005. 
* Kubát, K. (Hlavní editor): Klíč ke květeně České republiky. Academia, Praha (2002)
* Lajnert, Jan: Rostlinske mjena. Serbske. Němske. Łaćanske. Rjadowane po přirodnym systemje. Volk und Wissen Volkseigener Verlag Berlin (1954)
* Rězak, Filip: Němsko-serbski wšowědny słownik hornjołužiskeje rěče. Donnerhak, Budyšin (1920)
Rybork

*Rybork* (Aldrovanda) je ród ze swójby rosowkowych rostlinow (Droseraceae). Wobsahuje sćěhowace družiny:

*** wšědny rybork (*Aldrovanda vesiculosa*)
Róžatowe rostliny

**Róžatowe rostliny** (*Resedaceae*) su swójba symjencowych rostlinow (*Spermatophytina*). 

Wobsahuje sćěhowace rody:

W swójbje róžatowych rostlinach (*Resedaceae*) je šěsć rodow a 75 družinow:
*  *[[Caylusea]]*   
*  *[[Homalodiscus]]*  
* *[[Ochradenus]]*  
*  *[[Oligomeris]]*   
*  *[[Randonia]]*   
* róžat (*Reseda*) 
** barbjerski róžat (*Reseda luteola*) 
** běły róžat (*Reseda alba*)
** wonjaty róžat (*Reseda odorata*)
** žołty róžat (*Reseda lutea*)
* *[[Sesamoides]]*

## Nóžki
Róžat

**Róžat** (*Reseda*) je ród ze swójby róžatowych rostlinow (*Resedaceae*). Druhe serbske mjeno je **rezeda**.

Wobsahuje sćěhowace družiny:

* barbjerski róžat (*Reseda luteola*) 
* běły róžat (*Reseda alba*)
* wonjaty róžat (*Reseda odorata*)
* žołty róžat (*Reseda lutea*)

## Nóžki
Aronija

**Aronija** (*Aronia*) je ród ze swójby róžowych rostlinow (*Rosaceae*). 

## Wopis
*Aronijowe* družiny su w lěće zelene kerki z wótrymi, nadpadnje winočerwjenymi zymowymi pupkami. Jednotliwe lisćowe łopjena su eliptiske hač wopak jejkojte, 2 hač 8&nbsp;cm dołhe, zwjetša krótko kónčite, złaha karbojće rězane, horjeka maja na srjedźnym rjepiku čornočerwjene kosmy z jaskrawje čerwjenym nazymskim barbjenjom. 

W krywopakićowych kwětnistwach steja dźesać do 20 kćenjow hromadźe. Dwusplažne, radiarsymetriske, pjećličbne kćenja maja přeměr wot něhdźe 1 cm. Eksistuja pjeć keluchowych łopješkow. Pjeć swobodnje stejacych krónowych łopjenow je běłe abo blědźe róžojte. Zwjetša 20 purpurowych, kosmatych staminow je na jich bazy zarosćene. Čerwjene abo čorne, jabłukoformowe płody maja přeměr wot 5 hač 12&nbsp;mm.

## Wědomostne mjeno
Wědomostne mjeno *Arónia* pochadźa z grjekskeho słowa *αρωνια* (arōnía) „myšpla“, kotrež słuša k słowu *αρια* (aría) „mučnica“. Tute mjeno so je na ród ze sewjerneje Ameriki přenjesene.

## Družiny
Wobsahuje sćěhowace 3 družiny:
*Pjelsćojta aronija (*Aronia arbutifolia* (L.) Pers., Syn.: *Aronia arbutifolia* var. *brilliantissima* hort., *Crataegus pyrifolia* Lam., *Mespilus arbutifolia* L., *Photinia pyrifolia* (Lam.) K.R.Robertson & J.B.Phipps, *Pyrus arbutifolia* (L.) L. f., *Sorbus arbutifolia* (L.) Heynh.)
*Čorna aronija (*Aronia melanocarpa* (Michx.) Elliott, Syn.: *Aronia melanocarpa* Spach, *Aronia nigra* (Medik.) Dippel, *Aronia nigra* (Willd.) Koehne, *Hahnia arbutifolia* var. *nigra* Medik., *Mespilus arbutifolia* var. *melanocarpa* Michx., *Photinia melanocarpa* (Michx.) K.R.Robertson & J.B.Phipps, *Pyrus arbutifolia* var. *nigra* Willd., *Pyrus melanocarpa* (Michx.) Willd., *Pyrus nigra* (Willd.) Sarg.):
***Aronia melanocarpa* var. *grandifolia* (Lindl.) Schneid.
***Aronia melanocarpa* (Michx.) Elliott var. *melanocarpa*   
* Slowčinowa aronija (*Aronia x prunifolia*) (Marshall) Rehder (Syn.: *Crataegus prunifolia* (Marshall) Baumg., *Mespilus prunifolia* Marshall, *Photinia floribunda* (Lindl.) K.R.Robertson & J.B.Phipps, *Pyrus floribunda* Lindl.)

## Wobrazy

 Dataja:Aronia-melanocarpa-Aron.JPG|Kćenja a łopjena
 Dataja:Aronia_melanocarpa02.jpg|Płody
 Dataja:Aronia melanocarpa fruit.jpg|Płody
 Dataja:Aronia melanocarpa HabitusFruitsLeaves BotGardBln0906a.JPG|Habitus, płody a łopjena
 Dataja:800px-Aronia melanocarpa.jpg|Płody
 Dataja:Aroniabär - (Aronia melanocarpa) - Ystad-2021.jpg|thumb|left|Aronija.


## Nóžki


## Žórło
* Botanica, Bäume und Sträucher, Über 2000 Pflanzenporträts, ISBN 978-3-8331-4467-7, strona 105 

## Eksterne wotkazy

* Zapisk při GRIN 
* Nastawk wo rodźe z družinami
Rybork (Dionaea)

**Rybork** (*Dionaea*) je ród ze swójby rosowkowych rostlinow (Droseraceae). Wobsahuje sćěhowace družiny:

* muchowy rybork (*Dionaea muscipula*)
Jabłoń

**Jabłoń** je:

* wjes w Delnjej Łužicy, gmejna Kopańce – hlej Jabłoń (Kopańce)
* druhe mjeno za jabłučinu