1. decembra

**1. decembra** abo **1. hodownika** je 335. dźeń gregorianiskeje protyki (336. w přestupnych lětach), tuž wostawa hišće 30 dnjow hač do kónca lěta.

## Podawki
* 1948: W Budyšinje wotewrje so Serbska kniharnja.
* 1950: 1937 respektiwnje 1939 zakazanej časopisaj *[[Pomhaj Bóh]]* a *[[Katolski Posoł]]* započeštej dale wuchadźeć.

## Narodniny
### Do 19. lětstotka

* 1438: Pierre II. de Bourbon – Bourbonski wójwoda
* 1504: Melchior Kling – němski jurist a prawowědnik
* 1525: Tadeáš Hájek z Hájku – čěski astronom a wosobinski lěkar Rudolfa II.
* 1620: Friedrich von Jena – němski prawowědnik, diplomat a statnik
* 1711: Grigorij Nikolajewić Teplow – ruski komponist
* 1716: Etienne-Maurice Falconet – francoski rězbar
* 1724: Dismas Hataš – čěski komponist
* 1737: Johann Ludewig Hogrewe – němski inženjer a kartograf
* 1737: **[[Jan Wencel]]** – serbski farar, magister, nabožinski a kulturny prócowar
* 1743: Martin Heinrich Klaproth – němski chemikar
* 1781: Ferdinand Wedel-Jarlsberg – norwegski oficěr
* 1785: Victor de Broglie – francoski statnik a diplomat
* 1788: Makari Iwanow – ruski mnich
* 1789: William Carr Lane – US-ameriski politikar
* 1792: Nikolai Iwanowitsch Lobatschewski – ruski matematikar
* 1792: Francis Granger – US-ameriski politikar
* 1796: Friedrich Wilhelm Buttel – pruski twarski mišter, hłowny twarski radźićel a dwórny twarski mišter
* 1800: Mihály Vörösmarty – madźarski basnik, redaktor a přełožowar

### 19. lětstotk

* 1808: Atto Vannucci – italski stawiznar a profesor wědomosćow humanitosće
* 1810: Joseph Gungl – madźarski komponist
* 1819: Philipp Krementz – němski teologa, kardinal a Kölnski arcybiskop
* 1823: Karl Schenk – šwicarski politikar
* 1832: Friedrich Helbig – němski jurist a spisowaćel
* 1836: Rudolph Freiherr von Roman zu Schernau – němski jurist, knježerstwowy prezident Hornjeje Frankowskeje
* 1840: Marie Bracquemond – francoska molerka impresionizma
* 1855: John William Evans – awstralski politikar a premier Tasmanskeje
* 1857: Reinhold Steig – němski literarny stawiznar
* 1861: Carl Legien – němski dźěłarnik
* 1867: Robert P. Lamont – US-ameriski politikar
* 1867: Ignacy Mościcki – pólski wědomostnik a politikar
* 1869: Vladimir R. Đorđević – serbiski hudźbnowědnik a hudźbny etnologa
* 1873: Wiktor Michailowić Černow – ruski politikar
* 1878: Bruno Tanzmann – němski spisowaćel a nakładnik
* 1880: Gertzlaff von Hertzberg – němski jurist a politikar
* 1882: Armida Barelli – italska aktiwistka žónskeho hibanja
* 1884: Karl Schmidt-Rottluff – němski moler ekspresionizma
* 1884: Hans Eicke – němski lochkoatlet
* 1886: Rex Stout – US-ameriski spisowaćel kriminalkow
* 1893: Ernst Toller – němski politikar, rewolucionar a spisowaćel
* 1894: Frank Fragale – US-ameriski komponist italskeho pochada
* 1895: Heinrich Krone – němski politikar, čłon mócnarstwoweho a zwjazkoweho sejma, zwjazkowy minister
* 1895: Henry Williamson – britiski spisowaćel
* 1896: Georgij Konstantinowič Žukow – sowjetski general a štyrikróćny Rjek sowjetskeho zwjazka
* 1896: Hans Müller – awstriski šachowy mišter, awtor a grafologa
* 1897: Hansl Schmid – awstriski spěwar
* 1900: Bojan Ikonomow – bołharski komponist

### 20. lětstotk
#### 1901–1950

* 1902: **[[Ota Garten]]** – serbski moler
* 1905: Clarence Melvin Zener – US-ameriski fyzikar
* 1906: Berta Scharrer – němsko-US-ameriska neurowědomostnica
* 1909: Franz Bardon – čěski esoterikar
* 1909: Hans-Heinrich Sievert – němski lochkoatlet
* 1910: Alicia Markova – britiska baletowa rejowarka
* 1911: Franz Binder – awstrisko-němski kopar a trenar
* 1911: Ralph Kercheval – US-ameriski footballowy hrajer
* 1912: Hans Hauschulz – němski politikar
* 1912: Minoru Yamasaki – US-ameriski architekt
* 1913: Hans Glinz – šwicarski rěčespytnik a germanist
* 1913: Luggi Waldleitner – němski filmowy producent
* 1917: Gerd Schmückle – němski general
* 1922: Gerd Mehl – němski sportowy reporter
* 1923: Maurice de Bévère (Morris), belgiski comicowy rysowar a awtor (*Lucky Luke*)
* 1925: Kurt Kelm – němski přełožowar
* 1925: Manfred Köhnlechner – němski hojer
* 1925: Martin Rodbell – US-ameriski medicinar
* 1925: Peter Thomas – němski filmowy komponist
* 1929: Wolfgang Anheisser – němski operowy spěwar
* 1929: Alfred Moisiu – albanski statny prezident
* 1929: Karl Otto Pöhl – němski zastojnik a bankownik, prezident Zwjazkoweje banki
* 1930: Joachim Hoffmann – němski stawiznar a publicist
* 1930: Carlheinz Hollmann – němski telewizny moderator
* 1931: Jean-Claude Abrioux – francoski politikar
* 1931: Jimmy Lyons – US-ameriski jazzowy saksofonist
* 1933: Horst Eylmann – němski politikar, čłon zwjazkoweho sejma
* 1933: Lou Rawls – US-ameriski spěwar
* 1933: James David Wolfensohn – US-ameriski prezident Swětoweje banki
* 1934: Wilhelm Keim – němski chemikar
* 1934: Billy Paul – US-ameriski spěwar
* 1935: Woody Allen – US-ameriski komikar a režiser, awtor a dźiwadźelnik
* 1935: Walter Demel – němski dołhočarowy sněhakowar
* 1935: Heinz Riesenhuber – němski politikar, čłon zwjazkoweho sejma a zwjazkowy minister
* 1935: Ivica Šerfezi – juhosłowjanski šlagrowy spěwar
* 1935: Amedeo Tommasi – italski jazzowy hudźbnik a komponist
* 1937: Vaira Vike-Freiberga – letiska statna prezidentka
* 1938: Carlos Garnett – US-ameriski jazzowy saksofonist
* 1938: Anton „Toni“ Schumacher – němski wrotar
* 1939: Jens Ulbricht – němski lochkoatlet
* 1940: Richard Pryor – US-ameriski komikar
* 1941: Stephen A. Benton – US-ameriski fyzikar
* 1941: Federico Faggin – italski předewzaćel
* 1941: Günter Graf – němski politikar, čłon zwjazkoweho sejma
* 1941: Peter Letzgus – němski politikar, čłon zwjazkoweho sejma
* 1942: Dieter Annies – němski politikar, čłon zwjazkoweho sejma
* 1943: Wolf-Rüdiger Eisentraut – němski architekt
* 1943: Ortrun Enderlein – němska sankowarka
* 1944: John Densmore – US-ameriski hudźbnik a spěwotwórc
* 1945: Bette Midler – US-ameriska spěwarka a dźiwadźelnica
* 1946: Tunc Hamarat – awstriski šachownik
* 1946: Gilbert O'Sullivan – irski spěwotwórc a spěwar
* 1948: Eckhard Lesse – němski lochkoatlet
* 1948: Luciano Re Cecconi – italski kopar
* 1948: Guy Tunmer – južnoafriski wubědźowar
* 1949: Pablo Escobar – kolumbiski drogowy wikowar
* 1949: Wolfgang Gerhards – němski politikar, justicny minister Sewjerorynsko-Westfalskeje
* 1950: Absalom Themba Dlamini – premierminister Swaziskeje
* 1950: Paul Vincent Gunia – němski hudźbnik a komponist
* 1950: Ueli Maurer – šwicarski politikar

#### 1951–2000

* 1951: Jaco Pastorius – US-ameriski jazzowy hudźbnik a komponist
* 1954: Annette Haven – US-ameriska porno-hrajerka
* 1954: Karl-Heinz Körbel – němski kopar a trenar
* 1954: Medha Patkar – indiska aktiwistka za čłowjeske prawa
* 1956: Julee Cruise – US-ameriska spěwarka
* 1958: Javier Aguirre – mexiski kopar a trenar
* 1958: Alberto Cova – italski lochkoatlet
* 1958: Ekkehard Klemm – němski dirigent
* 1958: Charlene Tilton – US-ameriska dźiwadźelnica
* 1959: Urs Rohner – čłon jednaćelstwa wot Credit Suisse Group
* 1961: Jeremy Northam – britiski dźiwadźelnik
* 1961: Lito Vitale – argentinski rockowy hudźbnik a komponist
* 1962: Detlev Buck – němski dźiwadźelnik a awtor wjertnych knihow, filmowy producent a režiser
* 1964: Salvatore Schillaci – italski kopar
* 1964: Tim Renner – němski hudźbny producent, žurnalist a awtor
* 1968: Stefan Beckenbauer – němski kopar
* 1970: Sigurður Bjarnason – islandski mjetar
* 1970: Sarah Silverman – US-ameriska komikarka
* 1971: Christian Pescatori – italski wubědźowar
* 1974: Costinha – portugalski kopar
* 1975: Frank Bräutigam – němski telewizny žurnalist
* 1978: Bryan Bouffier – francoski rallyejowy jězdźer
* 1979: Lyn Byl – němska mjetarka
* 1979: Robert Dahlgren – šwedski wubědźowar
* 1982: Alfredo Pacheco – salvadorski kopar
* 1985: Emiliano Viviano – italski kopar
* 1985: Björn Vleminckx – belgiski kopar
* 1989: Markus Rühmkorf – awstriski kopar
* 1991: Sun Yang – chinski płuwar
* 1992: Marco van Ginkel – nižozemski kopar

## Wumrěće
### Do 20. lětstotka

* 1018: Thietmar z Mjezyborja – biskop a wuznamny chronikar
* 1433: Go-Komatsu – 100. kejžor Japanskeje
* 1483: Charlotte ze Savoyena – mandźelska krala Ludwiga XI. z Francoskeje
* 1521: Leo X. (Giovanni de Medici), bamž
* 1530: Margarete z Rakuskeje – naměstnica habsburgskeje Nižozemskeje
* 1535: Gabriel von Eyb – wjerchbiskop Eichstätta
* 1559: Hermann Falke – měšćanosta Lubicy
* 1633: Isabella Clara Eugenia – španiska infantka a naměstnica španiskeje Nižozemskeje
* 1640: Jurij Wylem – němski kurwjerch Braniborskeje
* 1652: Samuel Edel – němski lutherski teologa
* 1707: Jeremiah Clarke – jendźelski komponist
* 1709: Abraham a Sancta Clara – němski katolski duchowny a spisowaćel
* 1727: Johann Heinrich Buttstedt – němski pišćeler a barokowy komponist
* 1750: Johann Gabriel Doppelmayr – němski astronom
* 1806: Johann August Urlsperger – němski lutherski teologa
* 1848: Kyokutei Bakin – japanski spisowaćel
* 1851: Ernst Casimir I. zu Ysenburg a Büdingen – prěni wjerch w Ysenburgu a Büdingenje
* 1862: Agustín Durán – španiski literarny wědomostnik
* 1864: William L. Dayton – US-ameriski politikar
* 1866: Jules Auguste Demersseman – francoski fletist a komponist
* 1866: George Everest – jendźelski inženjer
* 1869: Eduard Vieweg – němski nakładnik
* 1886: Karl Ludwig Jühlke – němski slědźer w Africe
* 1890: Auguste Cornelius – němska spisowaćelka

### 20. lětstotk

* 1914: François-Virgile Dubillard – francoski duchowny, arcybiskop wot Chambéry, kardinal
* 1916: Charles de Foucauld – francoski teologa a załožer rjada
* 1917: George A. Banker – US-ameriski kolesowar, swětomišter w lěće 1898
* 1930: Adolph Hoffmann – němski zapósłanc w mócnarstwowym sejmje
* 1934: Sergej Mironowič Kirow – sowjetski statny a stronski funkcionar, družinar Stalina
* 1935: Bernhard Schmidt – němski optikar a wunamakar Schmidtoweho teleskopa
* 1937: **[[Hańža Budarjowa]]** – serbska ludowa basnjerka
* 1939: Nataly von Eschstruth – němska spisowaćelka
* 1941: Alva B. Adams – US-ameriski politikar
* 1945: Harvey Bartlett Gaul – US-ameriski komponist a pišćeler
* 1945: Conrad Heese – němski prawiznik a justicny radźićel
* 1946: Emmy von Egidy – němska rězbarka a spisowaćelka
* 1947: Aleister Crowley – jendźelski okultist
* 1947: Franz Fischer – němski chemikar
* 1948: Somerton-Mann – njeznaty mysteriozny wopor mordarstwa
* 1954: Fred Rose – US-ameriski hudźbny nakładnik, spěwotwórc a producent
* 1956: Jakob Rauch – němski duchowny
* 1960: Ernst Rowohlt – němski nakładnik
* 1961: Bienvenido Troncoso – dominikanski spěwar, gitarist a komponist
* 1970: Hermann Detzner – němski oficěr a spisowaćel
* 1972: Yip Man – wulkomišter chinskeho bojoweho sporta Wing Chun
* 1972: Antonio Segni – italski politikar

* 1973: David Ben Gurion – prěni israelski premierminister
* 1973: Willem Hesselink – nižozemski kopar
* 1974: Lajos Zilahy – madźarski spisowaćel
* 1975: Hans Schweikart – němski režiser
* 1977: Kaionji Chōgorō – japanski spisowaćel
* 1984: Wayland Becker – US-ameriski footballowy hrajer
* 1984: Roelof Frankot – nižozemski wuměłc
* 1986: Lee Dorsey – US-ameriski spěwar a spěwotwórc
* 1986: Bobby Layne – US-ameriski footballowy hrajer
* 1987: James Baldwin – US-ameriski spisowaćel
* 1987: Alessandro Vallebona – italski radiologa, wuwiwar tomografije
* 1989: Alvin Ailey – US-ameriski rejowar
* 1990: Octavio Antonio Beras Rojas – dominikanski duchowny, arcybiskop Santa Dominga
* 1990: Vijaya Lakshmi Pandit – indiska politikarka
* 1990: Rudolf Signer – šwicarski chemikar
* 1991: George Joseph Stigler – US-ameriski hospodarski wědomostnik a nošer Nobeloweho myta
* 1997: Stéphane Grappelli – francoski jazzowy wiolinist
* 1998: Bertil Nordahl – šwedski kopar

### 21. lětstotk

* 2003: Carl Schenkel – šwicarski režiser
* 2004: Bernhard zur Lippe-Biesterfeld – nižozemski princ
* 2005: Mary Hayley Bell – britiska dźiwadźelnica
* 2005: Michael Kehlmann – awstriski režiser a dźiwadźelnik
* 2005: Abu Hamza Rabi’a – egyptowski terorist
* 2006: Claude Jade – francoska dźiwadźelnica
* 2006: Edi Sudrajat – indoneski zakitowanski minister
* 2007: Tony Fall – britiski rallyejowy jězdźer a teamowy šef
* 2007: Ken McGregor – awstralski tennisowy hrajer
* 2007: Anton Rodgers – britiski dźiwadźelnik
* 2008: Peter Maiwald – němski spisowaćel
* 2009: Paul Naschy – španiski režiser, awtor wjertnych knihow a dźiwadźelnik
* 2010: Georges Eggenberger – šwicarski politikar
* 2011: Christa Wolf – němska spisowaćelka
* 2011: Ragnhild Hveger – danska płuwarka

## Swjate dny
* katolski: Blanki
* ewangelski: Eligija
* Rumunska a Centralnoafriska republika: Narodny swjatk

## Wotkaz