open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
31. oktobra

**31. oktobra** abo **31. winowca** je 304. dźeń gregorianiskeje protyki (305. w přestupnych lětach), tuž wostawa hišće 61 dnjow hač do kónca lěta. W přewažnje ewangelskich zwjazkowych krajach wuchodneje Němskeje swjeći so na tutym dnju reformaciski dźeń.

## Podawki
### We Łužicy
* 1933: Hłowna zhromadźizna Domowiny zahaji reorganizaciju serbskeho zwjazka.

### Druhdźe
* 1864: Nevada sta so ze 36. čłonom Zjednoćenych statow.

## Narodniny
* 1926: Jurij Wowčer – serbski wučer a kulturny prócowar
* 1928: Juraj Kubánka – słowakski choreograf při SLA
* 1929: Bud Spencer – italski dźiwadźelnik, płuwar a spěwar
* 1964: Eduard Kokojty – prezident mjezynarodnje njepřipóznateje republiki Južneje Osetskeje

## Wumrěće
* 1901: Jan Hantšo-Hano – serbski ratar a domiznowědnik
* 1925: Michail Wasiljewič Frunze – komunistiski rewolucionar, sowjetski statny a stronski funkcionar
* 1945: Arnošt Ota Dučman – serbski nowinar
* 1962: Awgust Lapštich – serbski ratar, wjesnjanosta, braška, ludowy basnik
* 2020: Sean Connery – britiski dźiwadźelnik

## Swjate dny
* katolski: Wolfganga
* ewangelski: Reformaciski swjedźeń

## Wotkaz
11. nowembra

**11. nowembra** abo **11. nazymnika** je 315. dźeń gregorianiskeje protyki (316. w přestupnych lětach), tuž wostawa hišće 50 dnjow hač do kónca lěta. 11. nowembra je swjedźeń swjateho Měrćina.

## Podawki
### We Łužicy
* 1948: Serbske ludowe dźiwadło zahraje prěni króć.

### Druhdźe
* 1889: Washington sta so z 42. čłonom Zjednoćenych statow.

## Narodniny
* 1821: Fjodor Dostojewskij – ruski spisowaćel
* 1853: Měrćin Renč – serbski farar, stawizniski slědźer, kulturny prócowar
* 1929: Hans Magnus Enzensberger – němski spisowaćel
* 1945: Daniel Ortega – nikaraguwaski politikar a prezident
* 1955: Friedrich Merz – němski politikar, 10. zwjazkowy kancler

## Wumrěće

* 1969: Jan Krawc – serbski wučer, domiznowědnik
* 1975: Mina Witkojc – delnjoserbska nowinarka, wuznamna delnjoserbska basnjerka
* 2016: Beno Šram – serbski dźiwadźelnik a režiser

## Swjate dny
* katolski/ewangelski: Měrćina

## Wotkaz
12. nowembra

**12. nowembra** abo **12. nazymnika** je 316. dźeń gregorianiskeje protyki (317. w přestupnych lětach), tuž wostawa hišće 49 dnjow hač do kónca lěta.

## Podawki
* 1912: Prěnje předstajenje spěwohry *Smjertnica* z pjera Jurja Pilka

## Narodniny

* 1809: Michał Ćěsla – serbski zahrodkar a gmejnski předstejer w Radworju, wjednik serbskeho burskeho hibanja 1848/49
* 1831: Gustaw Julius Ryćer – serbski farar, sobuzałožer Serbskeje prědarskeje konferency w Pruskej
* 1845: Jan Laras – serbski pedagog, spisowaćel
* 1869: Jan Wilhelm Buk – sakski politikar, ministerski prezident
* 1945: Neil Young – kanadiski rockowy hudźbnik

## Wumrěće
* 2011: Měrćin Kasper – serbski stawiznar, direktor Instituta za serbski ludospyt, šefredaktor Lětopisa

* 2018: Gunther Spieß - němski slawist a sorabist

## Swjate dny
* katolski: Józafata
* ewangelski: Křesćana B. Bartha

## Wotkaz
13. nowembra

**13. nowembra** abo **13. nazymnika** je 317. dźeń gregorianiskeje protyki (318. w přestupnych lětach), tuž wostawa hišće 48 dnjow hač do kónca lěta.

## Podawki
### We Łužicy
* 1918: Załoženje Serbskeho narodneho wuběrka

### Druhdźe
* 1918: Posledni sakski kral Bjedrich Awgust III. wotstupi.
* 2015: Při teroristiskich nadpadow islamistow w Parisu zemrě wjace hač 120 ludźi.

## Narodniny
* 1852: Jan Hajnca – serbski ludowy basnik

## Wumrěće
* 1757: Jan Bjedrich Langa – serbski farar, přełožowar nabožinskeho pismowstwa
* 1916: Jakub Kilank – serbski gymnazialny profesor, w młodych lětach spisowaćel
* 1969: Arnošt Lodni – serbski wučer, kantor, kulturny prócowar
* 1988: Krume Kepeski – makedonski rěčespytnik, gramatikar a přełožowar

## Swjate dny
* katolski: Wšěch swjatych biskopstwa
* ewangelski: Ludwiga Harmsa

## Wotkaz
14. nowembra

**14. nowembra** abo **14. nazymnika** je 318. dźeń gregorianiskeje protyki (319. w přestupnych lětach), tuž wostawa hišće 47 dnjow hač do kónca lěta.

## Podawki
* 1948: Prěnje wusyłanje serbskeho programa w sćelaku tehdyšeho sowjetskeho wobsadniskeho pasma.

## Narodniny

* 1725: Bohuměr Leska – serbski farar, magister filozofije, přełožowar do serbšćiny
* 1915: Jan Hejduška – serbski basnik, aktiwny čłon Praskeje Serbowki
* 1922: Boutros Boutros-Ghali – egyptowski diplomat, generalny sekretar UNO
* 1948: Charles III. – britiski kral
* 1953: Georg Unland – němski wysokošulski rektor a politikar (CDU), sakski statny minister
* 1996: Borna Ćorić – chorwatski tenisowy hrajer

## Wumrěće
* 1934: Jurij Mucha – serbski chěžkar, braška, ludowy spisaćel
* 1962: Richard Zahrodnik – serbski wučer, ludowy spisowaćel, towarstwowy prócowar w Drježdźanach
* 1974: Jan Lajnert – serbski wučer, basnik a spisowaćel
* 1992: Franc Wjenka – serbski wučer a kulturny prócowar
* 2009: Horst Petrik – serbski lektor a słownikar
* 2018: Rolf Hoppe – němski dźiwadźelnik
* 2018: Bjarnat Rjenč – serbski wučer, hudźbnik a kulturny prócowar

## Swjate dny
* katolski: Albericha
* ewangelski: Bohuměra W. Leibniza

## Wotkaz
16. nowembra

**16. nowembra** abo **16. nazymnika** je 320. dźeń gregorianiskeje protyki (321. w přestupnych lětach), tuž wostawa hišće 45 dnjow hač do kónca lěta.

## Podawki
* 1945: W Londonje załoži 37 statow organizaciju UNESCO.

## Narodniny

* 1821: Jan Bartko – serbski wučer, spisowaćel, basnik, małobyrgarski demokrat
* 1902: Bohuměr Rejsler – serbski ewangelski farar
* 1934: Měrćin Völkel – serbski kulturny wědomostnik a publicist
* 1935: Hanka Fascyna – serbska slawistka a direktorka Budyskeho Serbskeho muzeja
* 1985: Sanna Marin – finska politikarka, ministerska prezidentka

## Wumrěće
*

## Swjate dny
* katolski: Marhaty Šotiskeje
* ewangelski: Amosa Komenskeho

## Wotkaz
10. měrca

**10. měrca** abo **10. nalětnika** je 69. dźeń gregorianiskeje protyki (70. w přestupnych lětach), tuž wostawa hišće 296 dnjow hač do kónca lěta.

## Podawki
* 

## Narodniny
* 1836: Jan Awgust Jenč – serbski wučer, stawiznar, ludowědnik, přirodowědnik
* 1854: Arnošt Muka – serbski gymnazialny profesor, rěčespytnik, ludowědnik, organizator serbskeho narodneho kulturneho žiwjenja
* 1897: Jurij Handrik – serbski farar, kulturny prócowar, podpěrowar Domowiny
* 1952: Morgan Tsvangirai – simbabweski politikar a ministerski prezident

## Wumrěće
* 1861: Taras Šewčenko – ukrainski narodny basnik a moler
* 1937: Jan Awgust Kapler – serbski wučer, basnik w młodych lětach
* 1940: Michail Afanasjewič Bulgakow – ruski spisowaćel 
* 1964: Horst Šlosar – serbski moler, grafikar

## Swjate dny
* katolski: Emila 
* ewangelski: 40 ryćerjow ze Sebasta

## Wotkaz
11. měrca

**11. měrca** abo **11. nalětnika** je 70. dźeń gregorianiskeje protyki (71. w přestupnych lětach), tuž wostawa hišće 295 dnjow hač do kónca lěta.

## Podawki
* 

## Narodniny
* 1703: Jan Boguměr Rychtar – delnjoserbski farar, stawiznar, ludowědnik, rozswětler
* 1704: Jan Gotthelf Běmar – serbski farar, spisaćel nabožinskich spisow
* 1907: Erich Krawc – serbski ludowědnik, domiznowědnik a docent na Serbskim wučerskim wustawje
* 1908: Jakub Wornar – serbski skałar, funkcionar dźěłarnistwa, Domowinski prócowar

## Wumrěće
* 1803: Jan Rynč – serbski farar, nabožinski prócowar
* 1946: Michał Mič – serbski farar, domiznowědnik
* 1980: Mikławš Kokla – serbski ludowy dopisowar, ludowědny zběrar a zapisowar, narodny prócowar
* 2016: Keith Emerson – britiski keyboarder, pianist a producent

## Swjate dny
* katolski: Sonje
* ewangelski: Pionija

## Wotkaz
12. měrca

**12. měrca** abo **12. nalětnika** je 71. dźeń gregorianiskeje protyki (72. w přestupnych lětach), tuž wostawa hišće 294 dnjow hač do kónca lěta.

## Podawki
* 1938: Pochod němskeho wójska do Awstriskeje.

## Narodniny
* 1902: Erich Kalc – delnjoserbski dźěłaćer, wojowar Delnjołužiskeje čerwjeneje armeje
* 1928: Beno Šołta – serbski kulturny prócowar
* 1947: Mitt Romney – US-ameriski politikar a kandidat prezidentowych wólbow 2012

## Wumrěće
* 1891: Adolf Kokla – serbski piwarski mišter, fotograf
* 2006: Jurij Brězan – serbski spisowaćel
* 2015: Terry Pratchett – britiski science-fictionowy awtor

## Swjate dny
* katolski: Chrystiny, Pawliny
* ewangelski: Hrjehorja Wulkeho

## Wotkaz
13. měrca

**13. měrca** abo **13. nalětnika** je 72. dźeń gregorianiskeje protyki (73. w přestupnych lětach), tuž wostawa hišće 293 dnjow hač do kónca lěta.

## Podawki
* 1920: Prawicarski pučowy pospyt Wolfganga Kappa w Berlinje.

## Narodniny

* 1839: Pětr Dučman – serbski lěkar, narodny prócowar
* 1859: Mikławš Žur – serbski duchowny při Budyskim tachantstwje, awtor nabožinskich spisow a dźiwadłowych hrow
* 1901: Hanka Krawcec – serbska grafikarka a molerka
* 1905: Maks Michałk – serbski wučer, spěchowar serbskeho šulstwa

## Wumrěće
* 1887: Jurij Nowak – serbski kapłan, redaktor, narodny prócowar
* 1939: Matej Ungar – serbski ratar, pčołar, ludowy basnik

## Swjate dny
* katolski: Patricije, Boženy
* ewangelski: Jurja Gheseskeho

## Wotkaz
15. měrca

**15. měrca** abo **15. nalětnika** je 74. dźeń gregorianiskeje protyki (75. w přestupnych lětach), tuž wostawa hišće 291 dnjow hač do kónca lěta.

## Podawki
* 1939: Pochod němskeho wójska do Čěskeje.

## Narodniny

* 1896: Jurij Ješki – serbski twarski inženjer, kulturny prócowar
* 1902: Jurij Kubaš-Worklečan – serbski wučer a spisowaćel
* 1921: Mikławš Joachim Wićaz – serbski informatikar
* 1959: Maja Nagelowa – serbska molerka, grafikarka a filmowča
* 1970: Leonid Iwanowič Pasečnik – president Luhanskeje ludoweje republiki

## Wumrěće
* 1895: Korla Awgust Jenč – serbski farar, bibliograf, literarny historikar, stawiznar, organizator studentskeho žiwjenja
* 1999: Hańža Bjeńšowa – serbska wučerka, spisowaćelka, redaktorka

## Swjate dny
* katolski: Klemensa
* ewangelski: Kašpora Oleviana

## Wotkaz
Pěsta (botanika)

**Pěsta** (łaćonsce stylus) w kćenju je dźěl pěstki, kotryž plěšk njese.

Pěsta móže jako dźěl płodoweho łopješka jenož při krytosymjenjakach wustupować.
15. nowembra

**15. nowembra** abo **15. nazymnika** je 319. dźeń gregorianiskeje protyki (320. w přestupnych lětach), tuž wostawa hišće 46 dnjow hač do kónca lěta.

## Podawki
* 

## Narodniny
* 1835: Korla Awgust Fiedler – serbski wučer, pěsnjer, hudźbnik, kulturny prócowar
* 1845: Jurij Gustav Kubaš – serbski farar, redaktor, publicist, narodny prócowar
* 1849: Alfons Parczewski – pólski spisowaćel, jurist a stawiznar
* 1890: Józef Jakubaš – serbski farar, basnik, spisowaćel

## Wumrěće
* 1916: Henryk Sienkiewicz – pólski spisowaćel

## Swjate dny
* katolski/ewangelski: Alberta Wulkeho

## Wotkaz
16. měrca

**16. měrca** abo **16. nalětnika** je 75. dźeń gregorianiskeje protyki (76. w přestupnych lětach), tuž wostawa hišće 290 dnjow hač do kónca lěta.

## Podawki
* 1862: W Budyšinje załoži so Serbske ewangelsko-lutherske knihowne towarstwo pod předsydu Jaroměrom Hendrichom Imišom.

## Narodniny
* 1938: Benedikta Wawrikec – serbska abtisa Marijineje hwězdy

## Wumrěće

* 1967: Michał Kokla – serbski politiski prócowar, ludowy powědar
* 1968: Michał Nawka – serbski wučer, narodny prócowar, spisowaćel, basnik, rěčespytnik, hudźbnik
* 1987: Maks Mertin – serbski blidar a župan

## Swjate dny
* katolski: Herberta
* ewangelski: Heriberta Kölnskeho

## Wotkaz
17. měrca

**17. měrca** abo **17. nalětnika** je 76. dźeń gregorianiskeje protyki (77. w přestupnych lětach), tuž wostawa hišće 289 dnjow hač do kónca lěta.

## Podawki
* 

## Narodniny
* 1870: Herman Sykora – serbski bur, załožer Łužiskeho burskeho zwjazka
* 1878: Arnošt Lodni – serbski wučer, kantor, kulturny prócowar
* 1919: Nat King Cole – US-ameriski spěwar a jazzowy hudźbnik
* 1938: Měto Pernak – delnjoserbski wudawaćel, publicist a přełožowar

## Wumrěće
* 1815: Pomgajbog Kristalub Fryco – delnjoserbski farar, pietist, spisaćel, basnik
* 1865: Jakub Korla Bryl – serbski duchowny, misionar

## Swjate dny
* katolski: Patrika
* ewangelski: Patrika Irskeho

## Wotkaz
18. měrca

**18. měrca** abo **18. nalětnika** je 77. dźeń gregorianiskeje protyki (78. w přestupnych lětach), tuž wostawa hišće 288 dnjow hač do kónca lěta.

## Podawki
* 

## Narodniny
* 1844: Nikolaj Rimski-Korsakow – ruski komponist
* 1869: Neville Chamberlain – britiski politikar, premierminister
* 1901: Pawoł Krawc – serbski muler, twarski nawoda noweho Serbskeho domu, Domowinski funkcionar

## Wumrěće
* 1597: Caspar Janitius – serbski wučer, magister, basnik, humanist
* 1998: Kurt Pětš – direktor Serbskeho wučerskeho wustawa, ornitologa
* 2016: Guido Westerwelle – němski politikar (FDP), wonkowny minister
* 2017: Chuck Berry – US-ameriski spěwar, gitarist a komponist

## Swjate dny
* katolski/ewangelski: Cyrila Jerusalemskeho

## Wotkaz
19. měrca

**19. měrca** abo **19. nalětnika** je 78. dźeń gregorianiskeje protyki (79. w přestupnych lětach), tuž wostawa hišće 287 dnjow hač do kónca lěta.

## Podawki
* 

## Narodniny
* 1805: Pětr Młónk – serbski roboćan, ćěsla a chěžkar, popularny ludowy basnik
* 1812: Petar Preradović - južnosłowjanski basnik
* 1946: Beno Budar – serbski lyrikar, prozaist, wudawaćel a přełožowar

## Wumrěće
* 1799: Michał Haupt – serbski wučer, přełožowar, kěrlušer
* 1840: Handrij Lubjenski – serbski farar, serbowědnik, narodny prócowar
* 1920: Erich Kalc – delnjoserbski dźěłaćer, wojowar Delnjołužiskeje čerwjeneje armeje
* 1920: Adolf Rumpoš – delnjoserbski dźěłaćer, wojowar Delnjołužiskeje čerwjeneje armeje

## Swjate dny
* katolski: Józefa
* ewangelski: Michała Weißa

## Wotkaz
22. měrca

**22. měrca** abo **22. nalětnika** je 81. dźeń gregorianiskeje protyki (82. w přestupnych lětach), tuž wostawa hišće 284 dnjow hač do kónca lěta.

## Podawki
* 

## Narodniny

* 1786: Joachim Lelewel – pólski stawiznar, slawist a politikar
* 1811: Jan Kilian – serbski farar, basnik, kěrlušer, nawjedowar wupućowarjow do sewjerneje Ameriki
* 1927: Marja Ulbrichec – serbska dźiwadźelnica
* 1937: Siegfried Albert – farar a publicist, Maćicar
* 1941: Bruno Ganz – šwicarski dźiwadźelnik
* 1950: Goran Bregović – juhosłowjanski hudźbnik a komponist
* 1957: Petra Zais – sakska politikarka Zelenych
* 1980: Jörg Kiesewetter – sakski politikar (CDU)

## Wumrěće
* 1768: Salomon Bohuchwał Frencel – serbski farar, spisaćel a chronikar
* 1832: Johann Wolfgang von Goethe – němski basnik, spisowaćel a uniwersalny wučenc
* 1986: Klaus J. Schiller – němski stawiznar w Serbach; sobuawtor *[[Stawizny Serbow (kniha)|Stawiznow Serbow]]*

## Swjate dny
* katolski: Lea
* ewangelski: Augusta Schreibera

## Wotkaz
23. měrca

**23. měrca** abo **23. nalětnika** je 82. dźeń gregorianiskeje protyki (83. w přestupnych lětach), tuž wostawa hišće 283 dnjow hač do kónca lěta.

## Podawki
* 1948: Schwalenje Zakonja za zachowanje prawow serbskeje ludnosće – prěnjeho serbskeho zakonja – přez Sakski krajny sejm. Wopodstatnił bě jón zapósłanc SED Gustaw Mertin, wjesnjanosta w Delnim Wujězdźe.

## Narodniny
* 1823: Howannes Tumanjan – armenski basnik a spisowaćel
* 1910: Akira Kurosawa – japanski filmowy režiser

## Wumrěće
*

## Swjate dny
* katolski: Turibija z Mongroveo
* ewangelski: Wolfganga Anhaltskeho

## Wotkaz
24. měrca

**24. měrca** abo **24. nalětnika** je 83. dźeń gregorianiskeje protyki (84. w přestupnych lětach), tuž wostawa hišće 282 dnjow hač do kónca lěta.

## Podawki

* 1933: Wot prezidenta von Hindenburga podpisany nuzowy wukaz rozšěri kompetency nacionalsocialistiskeho knježerstwa.
* 1999: Z bombardowanjom cilow w Serbiskej přez NATO zahaji so Kosowska wójna.

## Narodniny
* 1774: Kito Samuel Głowan – serbski wučer, zakitowar serbstwa
* 1934: Jurij Knebel – serbski prastawiznar
* 1935: Gerat Libš – serbski redaktor, awtor a přełožowar
* 1944: Vojislav Koštunica – južnoserbski politikar a prezident Juhosłowjanskeje

## Wumrěće
* 1603: Hilžbjeta I. – kralowna Jendźelskeje
* 1803: Jan Albert Nathanael Fryco – delnjoserbski farar, prócowar na polu spisowneje serbšćiny
* 1858: Hendrich Awgust Krygar – serbski farar, składnostny basnik, kulturowědnik
* 1885: Herta Wićazec – serbska šwalča, basnjerka
* 2020: Albert Uderzo – francoski comicowy rysowar

## Swjate dny
* katolski: Katyrny Šwedskeje
* ewangelski: Wita Dietricha

## Wotkaz
25. měrca

**25. měrca** abo **25. nalětnika** je 84. dźeń gregorianiskeje protyki (85. w přestupnych lětach), tuž wostawa hišće 281 dnjow hač do kónca lěta.

## Podawki
* 

## Narodniny
* 1521: Simon Muslik – delnjoserbski teolog, prědar a uniwersitny profesor
* 1853: Jan Arnošt Holan – serbski gymnazialny wučer, spisowaćel
* 1897: Jegiše Čarenc – armenski basnik a přełožowar
* 1942: Aretha Franklin – US-ameriska spěwarka

## Wumrěće
* 1874: Jakub Wjels – serbski farar, přełožowar, kulturny prócowar
* 2020: Paul Goma – rumunski spisowaćel a disident

## Swjate dny
* katolski: Přizjewjenja Knjeza
* ewangelski: Přizjewjenja Marije

## Wotkaz
26. měrca

**26. měrca** abo **26. nalětnika** je 85. dźeń gregorianiskeje protyki (86. w přestupnych lětach), tuž wostawa hišće 280 dnjow hač do kónca lěta.

## Podawki
* 

## Narodniny
* 1811: Jakub Korla Bryl – serbski duchowny, misionar
* 1827: Mila Imišowa – serbska basnjerka
* 1896: Jan Krawc – serbski wučer, domiznowědnik

## Wumrěće
* 1827: Ludwig van Beethoven – němski komponist a pianist Wienskeje klasiki
* 1948: Herman Šleca – serbski wučer, wědomostnik, organizator serbskeho towarstwoweho žiwjenja
* 1950: Jurij Brusk – serbski farar, spěchowar serbskeho dźiwadła
* 2015: Karl Moik – awstriski telewizny moderator

## Swjate dny
* katolski: Ludgera
* ewangelski: Liudgera

## Wotkaz
27. měrca

**27. měrca** abo **27. nalětnika** je 86. dźeń gregorianiskeje protyki (87. w přestupnych lětach), tuž wostawa hišće 279 dnjow hač do kónca lěta.

## Podawki
* 

## Narodniny
* 1886: Sergej Mironowič Kirow – rewolucionar a sowjetski politikar
* 1919: Hańža Bjeńšowa – serbska wučerka, spisowaćelka, redaktorka
* 1955: Mariano Rajoy – španiski politikar, ministerski prezident
* 1975: Marko Dyrlich – serbski dźiwadźelnik a filmowy hrajer

## Wumrěće
* 1924: Korla Božidar Křižan – serbski farar, spisaćel nabožinskeje literatury
* 2023: Heinz Florian Oertel – němski moderator, reporter a dźiwadźelnik

## Swjate dny
* katolski: Ruperta
* ewangelski: Mištra Eckarta

## Wotkaz
20. měrca

**20. měrca** abo **20. nalětnika** je 79. dźeń gregorianiskeje protyki (80. w přestupnych lětach), tuž wostawa hišće 286 dnjow hač do kónca lěta.

## Podawki
* 

## Narodniny
* 1894: Kurt Wjezar – serbski mišter knihićišćerstwa, kubłar serbskeho dorosta za knihićišć
* 1898: Wórša Mětowa – serbska ratarka, ludowa basnjerka
* 1923: Ralph Giordano – němski žurnalist, publicist, awtor a režiser
* 1939: Křesćan Baumgärtel – serbski spěwar, kulturnik, předsyda Załožboweje rady
* 1963: Miroslav Lajčák – słowakski diplomat a politikar

## Wumrěće
* 1738: Jan Balthasar Langa – serbski farar, přełožowar nabožinskeho pismowstwa
* 1982: Marijetta Sergejewna Šaginjan – ruska basnjerka a spisowaćelka
* 2017: David Rockefeller – US-ameriski bankowy manager

## Swjate dny
* katolski: Wolframa
* ewangelski: Albrechta Pruskeho

## Wotkaz
21. měrca

**21. měrca** abo **21. nalětnika** je 80. dźeń gregorianiskeje protyki (81. w přestupnych lětach), tuž wostawa hišće 285 dnjow hač do kónca lěta. Na sewjernej połkupje započnje so na tutym dnju astronomiski nalětnik.

## Podawki

* 1933: Wotewrjenje prěnjeho koncentraciskeho lěhwa w bayerskim Dachauje.

## Narodniny
* 1788: Jurij Libuš – serbski farar, domiznowědny slědźer, zakitowar serbstwa
* 1879: Jan Awgust Krawc – serbski wučer, šulski dohladowar w Kamjenskim wokrjesu
* 1923: Ludmila Mětškowa – serbska wučerka a awtorka
* 1927: Hans-Dietrich Genscher – němski politikar (FDP), wonkowny minister
* 1958: Raul Chadžimba – prezident Abchaziskeje

## Wumrěće
* 1870: Kito Komer – delnjoserbski wučer, zběraćel serbskich ludowych pěsnjow
* 1937: Handrij Króna – serbski bur, narodny prócowar

## Swjate dny
* katolski: Křesćana
* ewangelski: Benedikta z Nursije

## Wotkaz
28. měrca

**28. měrca** abo **28. nalětnika** je 87. dźeń gregorianiskeje protyki (88. w přestupnych lětach), tuž wostawa hišće 278 dnjow hač do kónca lěta.

## Podawki
* 1942: Britiske wojerske lětarstwo napadnje Lübeck jako prěnje němske wulkoměsto.

## Narodniny

* 1824: Jan Pětr Kochta – serbski wučer, kulturny prócowar, małobyrgarski demokrat 1848/49
* 1825: Křesćan Bohuwěr Pful – serbski gymnazialny profesor, rěčespytnik, słownikar a powědančkar
* 1936: Mario Vargas Llosa – peruski spisowaćel, politikar a žurnalist 
* 1941: Rolf Zacher – němski dźiwadźelnik
* 1952: Leonid Tibilow – prezident mjezynarodnje njepřipóznateje republiki Južneje Osetskeje

## Wumrěće
* 1819: Jakub Šuba – serbski duchowny, přiwisnik katolskich rozswětlerjow
* 1917: Hajno Jordan – delnjoserbski wučer, mjenowědnik, kulturny prócowar
* 2017: Christine Kaufmann – němska dźiwadźelnica
* 2017: Beno Šołta – serbski katolski farar

## Swjate dny
* katolski: Roswity
* ewangelski: Ruperta

## Wotkaz
29. měrca

**29. měrca** abo **29. nalětnika** je 88. dźeń gregorianiskeje protyki (89. w přestupnych lětach), tuž wostawa hišće 277 dnjow hač do kónca lěta.

## Podawki
* 

## Narodniny
* 1706: Jan Gotthold Běmar – serbski prědar, spisaćel nabožinskich spisow
* 1847: Hanzo Šymko – serbski małoratar, ludowy kěrlušer
* 1879: Jan Bryl – serbski wučer, stawiznar
* 1926: Reinhard Kušk – serbski chemikar, wědomostnik
* 1943: John Major – britiski politikar a premierminister

## Wumrěće
* 1927: Jurij Libš – serbski farar, rěčespytnik a spisowaćel
* 1993: Konstantin Trofimowič – ukrainski filologa a sorabist, Maćicar
* 2022: Angela Stachowa – serbska spisowaćelka a politikarka

## Swjate dny
* katolski: Helmuta
* ewangelski: Jana Nielsena Haugi

## Wotkaz
30. měrca

**30. měrca** abo **30. nalětnika** je 89. dźeń gregorianiskeje protyki (90. w přestupnych lětach), tuž wostawa hišće 276 dnjow hač do kónca lěta.

## Podawki
* 

## Narodniny
* 1926: Ingvar Kamprad – šwedski předewzaćel, załožer *IKEA*
* 1945: Eric Clapton – britiski rockowy a bluesowy gitarist

## Wumrěće
* 1875: Jan Awgust Měrćink – serbski šewc, misionar, etnograf
* 1995: Pawoł Erich Krawc – serbski pedagoga, ludowědnik a domiznowědnik

## Swjate dny
* katolski: Leonarda
* ewangelski: Jana Sćen. Goßnera

## Wotkaz
31. měrca

**31. měrca** abo **31. nalětnika** je 90. dźeń gregorianiskeje protyki (91. w přestupnych lětach), tuž wostawa hišće 275 dnjow hač do kónca lěta.

## Podawki
* 

## Narodniny
* 1932: Jan Bart − serbski pedagoga, wuwiwar WITAJ-koncepta

## Wumrěće
* 1926: Jan Hajnca – serbski ludowy basnik
* 1995: Erich Krawc – serbski ludowědnik a domiznowědnik, docent na Serbskim wučerskim wustawje
* 2016: Hans-Dietrich Genscher – němski politikar (FDP), wonkowny minister

## Swjate dny
* katolski: Benjamina, Kornelije
* ewangelski: Akacija z Melitene

## Wotkaz
24. decembra

**24. decembra** abo **24. hodownika** je 358. dźeń gregorianiskeje protyki (359. w přestupnych lětach), tuž wostawa hišće sydom dnjow hač do kónca lěta. Křesćenjo mnohich konfesijow swjeća na tutym dnju patoržicu a spominaja tak na narodźenje Jězu Chrysta.

## Podawki
* 1726: Při sewjernym pobrjoze zaliwa Río de la Plata załoži so město Montevideo, dźensniša stolica Uruguayja.

## Narodniny
* 3 do Chr.: Galba – romski kejžor
* 1167: Jan Bjezkrajny – kral Jendźelskeje
* 1457: Thomas Murner – němski teologa a spisowaćel
* 1654: **[[Handrij Zahrodnik]]** – serbski blidar, dwórski mechanikar kurwjercha Awgusta Sylneho
* 1762: Selim III. – osmaniski sultan
* 1798: Adam Mickiewicz – pólski narodny basnik
* 1829: Benjamin Ipavec – słowjenski komponist
* 1838: Thorvald Nicolai Thiele – danski matematikar a astronom
* 1845: Jurij I. – kral Grjekskeje
* 1859: Samuel Fischer – němski nakładnik *(S. Fischer)*
* 1881: Juan Ramón Jiménez – španiski lyrikar a nošer Nobeloweho myta
* 1921: **[[Pawoł Nalij]]** – serbski jurist, redaktor, wopor stalinizma
* 1934: Stjepan Mesić – juhosłowjanski politikar, chorwatski prezident
* 1941: Hans Eichel – němski politikar (SPD), ministerski prezident a zwjazkowy minister
* 1942: **[[Pětr Kunca]]** – serbski stawiznar a Maćicar
* 1943: Tarja Halonen – finska politikarka a statna prezidentka
* 1945: Lemmy Kilmister – britiski rockowy hudźbnik, załožer skupiny *Motörhead*
* 1957: Hamid Karzai – afghaniski politikar a statny prezident
* 1961: Ilcham Alijew – prezident Azerbajdźana
* 1964: Bernd Michael Lade – němski dźiwadźelnik a režiser
* 1971: Ricky Martin – puertorikoski popowy spěwar

## Wumrěće
* 1524: Vasco da Gama – portugalski namórnik a wotkrywar
* 1863: William Makepeace Thackeray – britiski spisowaćel
* 1923: **[[Arnošt Krygar]]** – serbski farar, spisaćel, zběraćel serbskich knihow
* 1935: Alban Berg – awstriski komponist
* 1938: Carl Miele – němski konstrukter a industrialnik
* 1979: Rudi Dutschke – němski sociologa a studentski wjednik
* 1980: Karl Dönitz – němski wulkoadmiral a mócnarstwowy prezident
* 2008: Samuel P. Huntington – US-ameriski politologa a awtor
* 2008: Harold Pinter – britiski dźiwadłowy awtor a režiser; nošer Nobeloweho myta
* 2011: Johannes Heesters – nižozemsko-awstriski spěwar a dźiwadźelnik
* 2017: Andrej Zaliznjak – ruski rěčespytnik

## Swjate dny
* katolski/ewangelski: Adama a Jěwy

## Wotkaz
26. decembra

**26. decembra** abo **26. hodownika** je 360. dźeń gregorianiskeje protyki (361. w přestupnych lětach), tuž wostawa hišće pjeć dnjow hač do kónca lěta. Jako druhi hodowny dźeń je wón we wjele europskich krajach oficielny swjatk.

## Podawki
* 

## Narodniny
* 1798: Jan Kokla – serbski wulkobur a gmejnski předstejer, wjednik burskeho hibanja 1848/49
* 1859: Herman Kilian – serbski farar w Serbinje
* 1871: Hajno Nowy – delnjoserbski ratar, pěstowar ludowych tradicijow, awtor dźiwadłoweje hry
* 1952: Aleksandr Ankwab – prezident mjezynarodnje njepřipóznateje republiki Abchaziskeje
* 1987: Carolina Eyckec – serbska hudźbnica

## Wumrěće
* 1618: Albin Moller – delnjoserbski farar, astronom, protykar, přirodospytnik, pioněr spisowneje serbšćiny
* 1633: Jakub Bartsch – hornjołužiski lěkar a astronom
* 1972: Harry S. Truman – US-ameriski politikar; 33. prezident Zjednoćenych statow
* 1976: Pawoł Wowčerk – serbski wučer a gramatikar
* 2006: Gerald Ford – US-ameriski politikar, 38. prezident Zjednoćenych statow
* 2021: Desmond Tutu – južnoafriski biskop a prócowar za čłowjeske prawa
* 2023: Wolfgang Schäuble – němski politikar (CDU), zwjazkowy minister a prezident zwjazkoweho sejma

## Swjate dny
* katolski/ewangelski: Šćěpana

## Wotkaz
29. decembra

**29. decembra** abo **29. hodownika** je 363. dźeń gregorianiskeje protyki (364. w přestupnych lětach), tuž wostawataj hišće dwaj dnjej hač do kónca lěta.

## Podawki
* 1845: Texas přiwza so jako 28. čłon do Zjednoćenych statow.

## Narodniny

* 1882: Arnošt Holan – serbski wučer, antifašist
* 1894: Józef Rjeda – serbski ekonom

## Wumrěće
* 1905: Jurij Łusčanski – serbski biskop, nabožinski a kulturny prócowar
* 2019: Manfred Stolpe – němski politikar (SPD), ministerski prezident Braniborskeje
* 2022: Pelé – brazilski kopar
* 2022: Vivienne Westwood – britiska modowa designerka
* 2024: Jimmy Carter – US-ameriski prezident

## Swjate dny
* katolski/ewangelski: Tomaša Becketa

## Wotkaz
30. decembra

**30. decembra** abo **30. hodownika** je 364. dźeń gregorianiskeje protyki (365. w přestupnych lětach), tuž wostawa hišće dźeń hač do kónca lěta.

## Podawki
* 

## Narodniny
* 39: Titus – romski kejžor
* 1819: Theodor Fontane – němski spisowaćel a žurnalist
* 1849: Michał Pětranc – serbski lěkar, składnostny spisaćel
* 1865: Rudyard Kipling – britiski spisowaćel, nošer Nobeloweho myta

* 1946: Patti Smith – US-ameriska rockowa hudźbnica
* 1946: Berti Vogts – němski kopar a trenar
* 1962: Alessandra Mussolini – italska neofašistiska politikarka
* 1968: Thomas D – němski hudźbnik
* 1969: Jay Kay – jendźelski spěwar *(Jamiroquai)*

## Wumrěće

* 274: Feliks I. – bamž
* 1525: Jakob Fugger – němski překupc
* 1591: Innocenc IX. – romsko-katolski bamž
* 1916: Grigorij Jefimowič Rasputin – ruski mnich a pućowacy prědar
* 1931: Jan Bryl – serbski wučer, stawiznar
* 1944: Romain Rolland – francoski spisowaćel a pacifist; nošer Nobeloweho myta
* 1995: Heiner Müller – němski dramatikar, spisowaćel, režiser a intendant
* 2006: Saddam Hussein – irakski diktator
* 2019: Jan Fedder – němski dźiwadźelnik
* 2020: Hanka Mikanowa – serbska dźiwadźelnica

## Swjate dny
* katolski: Feliksa I.
* ewangelski: Měrćina Schallinga

## Wotkaz
31. decembra

**31. decembra** abo **31. hodownika** je 365. (w přestupnych lětach 366.) a tuž posledni dźeń gregorianiskeje protyki. Wón swjeći so nimale wšudźe na swěće jako silwester.

## Podawki
* 

## Narodniny
* 1488: Jan Brězan – serbski teolog, reformator

## Wumrěće
* 2000: Feliks Chěžka – serbski ansamblowc a kulturny funkcionar
* 2015: Jan Handrik – serbski publicist a kulturny prócowar
* 2022: Benedikt XVI. – romsko-katolski bamž

## Swjate dny
* katolski/ewangelski: Silwestra

## Wotkaz
25. decembra

**25. decembra** abo **25. hodownika** je 359. dźeń gregorianiskeje protyki (360. w přestupnych lětach), tuž wostawa hišće šěsć dnjow hač do kónca lěta. Jako prěni hodowny dźeń je wón we wjele europskich krajach oficielny swjatk.

## Podawki
* 

## Narodniny
* 1569: Jan Bok – serbski pedagog, basnik, politikar, humanist
* 1794: Handrij Voigt – serbski farar, nabožinski prócowar
* 1853: Jan Kral – serbski prawiznik, w młodych lětach basnik a přełožowar, spěchowar serbskeho dźiwadła
* 1988: Feliks Brojer – serbski cyrkwinski hudźbnik

## Wumrěće
* 2020: Karlheinz Blaschke – němski archiwar a stawiznar

## Wotkaz
30. julija

**30. julija** abo **30. pražnika** je 211. dźeń gregorianiskeje protyki (212. w přestupnych lětach), tuž wostawa hišće 154 dnjow hač do kónca lěta. 

## Podawki
*

## Narodniny
* 1853: Julian Fałat – pólski moler a profesor
* 1870: Měto Wjeńcko – delnjoserbski farar, składnostny spisaćel
* 1953: Marko Suchy – serbski inženjer, direktor Załožby za serbski lud
* 1956: Jan Malink – serbski ewangelski farar a superintendent

## Wumrěće
* 1951: Jan Wjela – serbski wikowanski pomocnik, zapósłanc strony SPD w Sakskim krajnym sejmje
* 1981: Jurij Völkel – serbski wučer, dołholětny předsyda Domowinskeje skupiny

## Swjate dny
* katolski: Pětra Chryzologa
* ewangelski: Williama Penna

## Wotkaz
31. julija

**31. julija** abo **31. pražnika** je 212. dźeń gregorianiskeje protyki (213. w přestupnych lětach), tuž wostawa hišće 153 dnjow hač do kónca lěta. 

## Podawki
* 1919: Narodna zhromadźizna we Weimarje přiwza nowu němsku wustawu.

## Narodniny
* 1860: Pětr Hila – serbski wučer, kantor, dirigent
* 1860: Ota Kleiber – serbski gymnazialny profesor, w młodych lětach spisowaćel
* 1865: Jan Awgust Kerk – serbski wučer, spisaćel
* 1903: Adolf Rumpoš – serbski dźěłaćer, wojowar Delnjołužiskeje čerwjeneje armeje
* 1954: Ulrich Pogoda – serbski komponist a hudźbny redaktor

## Wumrěće
* 1890: Mikławš Haša – serbski wučer, kulturny prócowar
* 1898: Korla Awgust Mosak-Kłosopólski – serbski rěčnik a justicny radźićel, doprědkar w dobje narodneho wozrodźenja, spěchowar słowjanskeje wzajomnosće

## Swjate dny
* katolski: Ignacija z Loyole
* ewangelski: Bartolomea Las Casas

## Wotkaz
28. decembra

**28. decembra** abo **28. hodownika** je 362. dźeń gregorianiskeje protyki (363. w přestupnych lětach), tuž wostawaja hišće tři dny hač do kónca lěta.

## Podawki
* 1846: Iowa přiwza so jako 29. zwjazkowy stat do Zjednoćenych statow Ameriki.

## Narodniny
* 1897: Iwan Stepanowič Konjew – maršal Sowjetskeho zwjazka
* 1945: Birendra – kral Nepala
* 1966: Kaliopi – makedonska spěwarka

## Wumrěće
* 1937: Sergej Jesenin – ruski basnik
* 1967: Fryco Nakońc – delnjoserbski tkalc přestrěncow, Domowinski funkcionar
* 2015: Lemmy Kilmister – britiski rockowy basist a spěwar skupiny *Motörhead*
* 2018: Amos Oz – israelski spisowaćel
* 2019: Jurij Grós – serbski politikar, předsyda Domowiny

## Swjate dny
* katolski/ewangelski: Njewinowatych dźěći

## Wotkaz
29. februara

**29. februara** abo **29. małeho róžka** jewi so jenož w přestupnych lětach jako přidatny přestupny dźeń a je w tutych lětach 60. dźeń gregorianiskeje protyki, tuž wostawa hišće 306 dnjow hač do kónca lěta.

## Podawki
*

## Narodniny
* 1868: Jakub Špitank – serbski bur, wjesnjanosta, zapósłanc
* 1972: Pedro Sánchez – španiski politikar (PSOE), ministerski prezident

## Wumrěće
* 1916: Měto Korjeńk – delnjoserbski farar, kulturny prócowar
* 2020: František Vydra – čěski gymnazialny wučer, muzejownik, stawiznar a slawist

## Wotkaz
1996

**1996** bě přestupne lěto z 366 dnjemi. 

## Podawki
### We Łužicy
* Posledni zwjazk Serbskeho rěčneho atlasa wuńdźe.
* Serbski Sokoł přistupi Domowinje.

### Druhdźe
* 19. julija–4. awgusta: XXVI. olympiske hry w Atlanće (Zjednoćene staty)

## Narodniny
* 6. septembra: Lana Rhoades - US-ameriska pornohrajerka
* 7. nowembra: Lorde – nowoseelandska spěwarka

## Wumrěće
* 3. januara: Beno Špitank – serbski duchowny (* 1910)
* 8. januara: François Mitterrand – francoski politikar, statny prezident (* 1916)
* 22. apryla: Dźochar Musajewič Dudajew – prěni prezident Čečenskeje (* 1944)
* 15. junija: Ella Fitzgerald – US-ameriska jazzowa spěwarka (* 1917)
* 22. julija: Tamara Danz – němska spěwarka skupiny Silly (* 1952)
* 20. awgusta: Rio Reiser – němski rockowy hudźbnik (* 1950)
* 24. awgusta: **[[Arnošt Bart (1903)|Arnošt Bart]]** – serbski młynski mišter, sobuzałožićel Serbskeho Sokoła (* 1903)
* 26. awgusta: **[[Ludwig Nowak]]** – serbski wučer, šulski rada a politikar (* 1947)
* 13. septembra: Tupac Shakur – US-ameriski rapper (* 1971)
* 20. septembra: **[[Cecilija Hajnec]]** – serbska wučerka a dirigentka „Lilije“ (* 1913)
* 27. septembra: Mohammed Nadźibullah – afghaniski politikar, prezident (* 1947)
* 3. nowembra: Jean-Bédel Bokassa – centralnoafriski politikar, prezident a pozdźišo kejžor (* 1921)
* 19. decembra: Marcello Mastroianni – italski filmowy hrajer (* 1924)

## Nobelowe myta
* za fyziku: David M. Lee, Douglas D. Osheroff a Robert C. Richardson
* za chemiju: Robert F. Curl, Harold Kroto a Richard E. Smalley
* za medicinu: Peter Doherty a Rolf Zinkernagel
* za literaturu: Wisława Szymborska
* Měrowe Nobelowe myto: Carlos Filipe Ximenes Belo a José Ramos-Horta
* za hospodarsku wědomosć: James Mirrlees a William Vickrey

## Dalše
* Kulturna stolica Europy: Kopenhagen

## Wotkaz
1997

**1997** bě powšitkowne lěto z 365 dnjemi. 

## Podawki
### We Łužicy
* 12. apryla: Na IV. hłownej zhromadźiznje Domowiny w Chrósćicach wuzwoli so Jakub Brankačk znowa jako předsyda třěšneho zwjazka.
* 18.–20. julija: W Chrósćicach wotmě so II. mjezynarodny folklorny festiwal „Łužica“.
* 22. nowembra: Pod nawodom Měrka Šołty wotmě so w Chrósćicach 123. schadźowanka.

### Druhdźe
* 2. meje: Po dobyću we wólbach sta so Tony Blair z Labour Party z britiskim premierministrom. Z tym skónča so 18 lět konserwatiwnych knježerstwow w Zjednoćenym kralestwje.

## Narodniny
*

## Wumrěće
* 1. februara: **[[Hana Tilichowa]]** – serbska serbska ludowa wuměłča (* 1912)
* 3. februara: Bohumil Hrabal – čěski spisowaćel (* 1914)
* 19. februara: Deng Xiaoping – chinski politikar
* 24. februara: **[[Jan Kósk]]** – serbski wučer, awtor a kulturny prócowar (* 1930)
* 14. měrca: Jurek Becker – němski spisowaćel (* 1937)
* 17. apryla: Chaim Herzog – israelski statny prezident (* 1918)
* 21. meje: **[[Jan Pawoł Nagel]]** – serbski komponist, předsyda Domowiny (* 1934)
* 18. junija: Lew Zinowjewič Kopelew – ruski spisowaćel (* 1912)
* 25. junija: Jacques-Yves Cousteau – francoski morski slědźer (* 1910)
* 10. julija: Hugo Gunckel Lüer – chilski botanikar a apotekar (* 1901)
* 15. julija: Gianni Versace – italski designer (* 1946)
* 31. awgusta: Diana Spencer – mandźelska britiskeho princa Charlesa a princesna Waliziskeje (* 1961)
* 5. septembra: Mać Tereza – indiska rjadniska sotra a křesćanska swjata (* 1910)
* 7. septembra: Mobutu Sese Seko – zairski prezident a diktator (* 1930)
* 29. septembra: Roy Lichtenstein – US-ameriski wučer a pop-artowy moler (* 1923)
* 5. decembra: Rudolf Bahro – němski filozof (* 1935)
* 16. decembra: **[[Pawoł Völkel]]** – serbski slawist, słownikar, wudawaćel a přełožowar (* 1931)

## Myta
### Myto Ćišinskeho
* hłowne myto: farar Herbert Nowak
* spěchowanske myto: Fred Pěčka

### Nobelowe myta
* za fyziku: Steven Chu, Claude Cohen-Tannoudji a William D. Phillips
* za chemiju: Paul D. Boyer, John Ernest Walker a Jens C. Skou
* za medicinu: Stanley Prusiner
* za literaturu: Dario Fo
* Měrowe Nobelowe myto: Mjezynarodna kampanja za zakaz zemskich minow (ICBL) a Jody Williams
* za hospodarsku wědomosć: Robert Merton a Myron Scholes

## Dalše
* Kulturna stolica Europy: Sołun

## Wotkaz
1998

**1998** bě powšitkowne lěto z 365 dnjemi. 

## Podawki
### We Łužicy
* 21. nowembra: W Chrósćicach wotměje so 124. schadźowanka.

### Druhdźe
* 27. septembra: Wólby k 14. zwjazkowemu sejmej: SPD 40,9 %, CDU 35,1 %, Zwjazk 90/Zeleni 6,7 %, FDP 6,2 %, PDS 5,1 %. 
* 27. oktobra: Po wólbach sta so Gerhard Schröder z kanclerom prěnjeje čerwjeno-zeleneje koalicije na zwjazkowej runinje a z naslědnikom Helmuta Kohla.

## Narodniny
*

## Wumrěće
* 5. januara: Sonny Bono – US-ameriski spěwar, filmowy hrajer a politikar (* 1935)
* 6. februara: Falco – awstriski spěwar a hudźbnik (* 1957)
* 11. februara: **[[Beno Njekela]]** – serbski rozhłosownik, žurnalist a producent (* 1934)
* 17. februara: Ernst Jünger – němski spisowaćel, publicist, politikar a entomolog (* 1895)
* 18. měrca: **[[Kurt Pětš]]** – direktor Serbskeho wučerskeho wustawa, ornitologa (* 1912)
* 3. meje: Gerulf Pannach – němski spěwydźěłar (* 1948)
* 4. apryla: **[[Anton Nawka]]** – serbski spisowaćel (* 1913)
* 15. apryla: **[[Simon Brězan]]** – serbski kulturny stawiznar (* 1958)
* 15. apryla: Pol Pot – kambodźaski diktator (* 1928)
* 14. meje: Frank Sinatra – US-ameriski filmowy hrajer, spěwar a zabawjer (* 1915)
* 2. junija: **[[Erika Rajšowa]]** – serbska wučerka a awtorka wučbnicow (* 1932)
* 19. junija: **[[Jan Hempel]]** – serbski filmowc, awtor a moler (* 1917)
* 21. junija: Gerhard Gundermann – němski spěwydźěłar (* 1955)
* 27. junija: **[[Mikławš Joachim Wićaz]]** – serbski informatikar (* 1921)
* 20. julija: **[[Dieter Nowka]]** – delnjoserbski hudźbnik a komponist (* 1924)
* 28. julija: Zbigniew Herbert – pólski spisowaćel, lyrikar a dramatikar (* 1924)
* 5. awgusta: Todor Žiwkow – bołharski komunistiski politikar (* 1911)
* 6. septembra: Akira Kurosawa – japanski filmowy režiser (* 1910)
* 10. septembra: **[[Kata Malinkowa]]** – serbska wučerka, kulturnica a přełožowarka, Maćicarka (* 1931)

## Nobelowe myta
* za fyziku: Robert B. Laughlin, Horst L. Störmer a Daniel C. Tsui
* za chemiju: Walter Kohn a John A. Pople
* za medicinu: Robert F. Furchgott, Louis J. Ignarro a Ferid Murad
* za literaturu: José Saramago
* Měrowe Nobelowe myto: John Hume a David Trimble
* za hospodarsku wědomosć: Amartya Sen

## Wozjewjenja
* Jurij Brězan: *Rozmyslenja a domyslenja.*
* Marko Grojlich: *Mjez horami a holu – wjesne zapiski.*

## Dalše
* Kulturna stolica Europy: Stockholm

## Wotkaz
Nawka

**Nawka** je serbske swójbne mjeno slědowacych wosobow:

* Anton Nawka (1913–1998), spisowaćel
* Benjamin Nawka (* 1983), basnik
* Błažij Nawka (1922–2008), ludowědnik a Maćicar
* Božena Nawkec-Kunyszowa (1946–2000), tworjaca wuměłča
* Cyril Nawka (1924–1999), wučer a kantor we Wotrowje
* Ludmila Nawka (1929–2020), dźiwadźelnica
* Maksymilian Nawka (* 1983), basnik
* Michał Nawka (1885–1968), spisowaćel, wučer, narodny prócowar, basnik, hudźbnik a rěčespytnik
* Stanij Nawka (* 1960), serbski lěkar a nošer Zwjazkoweho zasłužboweho křiža
* Tomasz Nawka (* 1949), direktor Serbskeho muzeja a ludowy hudźbnik
Zahrodnik

**Zahrodnik** (němsce *Gärtner*) je serbske swójbne mjeno slědowaceju wosobow:

* Handrij Zahrodnik (1654–1727), blidar a dwórski mechanikar kurwjercha Awgusta Sylneho
* Richard Zahrodnik (1884–1962), wučer, ludowy spisowaćel a towarstwowy prócowar w Drježdźanach
Wowčerk

**Wowčerk** je serbske swójbne mjeno slědowaceju wosobow:

* Korla Gustaw Wowčerk (1863–1945), knihićišćer a wuměłski nawoda spěwarskich towarstwow
* Pawoł Wowčerk (1905–76), wučer a gramatikar
Wornar

**Wornar** (němsce *Werner*) je serbske swójbne mjeno slědowacych wosobow:

* Edward Wornar (* 1966), profesor za sorabistiku a direktor Instituta za sorabistiku
* Gerat Wornar (* 1942), farar, awtor
* Jakub Wornar (1828–1910), farar, spisaćel a spěchowar serbskeho towarstwoweho hibanja
* Jakub Wornar (1908–78), skałar, funkcionar dźěłarnistwa a Domowinski prócowar
* Jan Wornar (1934–99), wučer a spisowaćel
Jan Awgust Pohonč

**Jan Awgust Pohonč** (němsce *Johann August Pohontsch*; * 13. julija 1841 w Nowej Wsy/Sprjewja; † 16. junija 1909 w Lipsku) bě wučer, hłowny zastupjer Gothaskeje žiwjenjezawěsćaceje banki w Lipsku a serbski spisowaćel.

## Žiwjenje
Jan Awgust Pohonč narodźi so 13. julija 1841 jako syn žiwnosćerja w Nowej Wsy pola Malešec. Wot 1858 do 1861 wukubła so wón na Krajnostawskim wučerskim seminarje w Budyšinje. Seminar wuchodźiwši bu Pohonč najprjedy domjacy wučer na wšelakich městnach a wot 1864 wučer w Malešecach, hdźež so zdobom z Emmu Fahnauerec z Bobolc woženi. W lěće 1867 powoła so wón za wučerja do ródneje wsy, hdźež hač do 1870 skutkowaše. Po tym běše pjeć lět wučer ewangelskeje šule w Liberecu a bu 1876 na direktora měšćanskeje šule do Tharandta powołany. W lěće 1882 złoži swoje zastojnstwo, zo by w Lipsku hłowne zastupjerstwo Gothaskeje žiwjenjezawěsćaceje banki přijał. W lěće 1904 poda so Pohonč na wuměnk; wot božej ručki zajaty zemrě wón 16. junija 1909 w Lipsku.

Žiwjenje Pohonča steji dospołnje pod wliwom pedagogiskeje ideje. Wón załoži sej hižo jako młody wučer nahladnu pedagogisku knihownju a wobdźěli so aktiwnje na wučerskich zhromadźiznach. Wot lěta 1861 běše Pohonč aktiwny čłon Maćicy Serbskeje, wuda z jeje nakładom 1864 ludowy spis *Napoleon I. a jeho wójna* a porěča jako zastupjer Lipšćanskich Serbow při połoženju zakładneho kamjenja Serbskeho domu. W powučacym zmysle dopisowaše tež do Łužičana, Předźenaka a Serbskich Nowin. Pohonč běše podpěraćel serbskich studentow w Lipsku, spěchowar a z jeho přećelom fararjom Dučmanom najswěrniši sobustaw tamnišeho serbskeho blida.

## Žórle

* Ota Wićaz: *Nekrolog LX.* W: *Časopis Maćicy Serbskeje.* Lětnik 63 (1910), čo. 2, str. 135–137.
Pohonč

**Pohonč** ( *Pohontsch*) je serbske swójbne mjeno slědowaceju wosobow:

* Anja Pohončowa (* 1970), serbska rěčespytnica a telewizna moderatorka
* Jan Awgust Pohonč (1841–1909), wučer, hłowny zastupjer Gothaskeje žiwjenjezawěsćaceje banki w Lipsku a serbski spisowaćel
Zarjenk

**Zarjenk** (němsce *Saring*, tež *Säring*) je serbske swójbne mjeno slědowaceju wosobow:

* Jurij Gustaw Zarjenk (1871–1946), farar a kulturny prócowar
* Mikławš Zarjenk (1865–1916), farar, basnik a spisowaćel
Serbski muzej Choćebuz

**Serbski muzej** w Choćebuzu bu w lěće 1994 wotewrjeny. Wón ma w sydlenskim rumje Delnjoserbow w Braniborskej wosebitu a centralnu funkciju při předstajenju serbskich kulturnych stawiznow. Trajna wustajeńca, w kotrejež srjedźišću steji Delnja Łužica, skića dohlad do połdra lěttysaca serbskich stawiznow. Tutu přehladku k serbskej rěči, pismowstwu, nałožkam, drastam, hudźbje a spěwnemu herbstwu, tworjacemu wuměłstwu a ludowej kulturje wudospołnjeja měnjace so wosebite wustajeńcy, přednoški a zarjadowanja.

Serbski muzej je w nošerstwje města Choćebuz a so wot Załožby za serbski lud spěchuje.

## Wotkaz
* Oficialne stronki Serbskeho muzeja Choćebuz
Koptojo

**Koptojo** (z grjekskeho αἰγύπτιοι ‚Egyptowčenjo‘) su křesćanske wobydlerstwo Egyptowskeje. Woni su zwjetša čłonojo koptiskeje cyrkwje.

## Koptojo w Egyptowskej

Koptojo wučinja mjezy 6 a 10 % cyłkowneho wobydlerstwa Egyptowskeje, potajkim mjez 5 a 8 milionow, po druhich trochowanjach tež 15 milionow. Dokładna ličba Koptow njeje znata.

## Wotkazy
* Koptiske wosady w Němskej
Egyptowšćina

**Egyptowšćina**  je afroaziska rěč přiwuzna najbóle z berberskimi rěčemi, semitiskimi rěčemi a z rěču bedža. Rěčeše so w antiknej Egyptowskej. Dźensa so w kraju hłownje arabsce rěči.

## Pismo
Do křesćanskeho časa pisaše so egyptowšćina z hieroglyfiskim abo hieratiskim pismom, wot sedmeho lětstotka do Chrystusa do pjateho lětstotka po Chrystusu tež z demotiskim pismom. W poslednjej dobje swojeho wobstaća je so pisała we warianće koptišćiny z koptiskim pismom, přiwuznym z grjekskim pismom.

## Dźělenje rěče

* archaiska egyptowšćina (do lěta 2600 do Chr.)
* stara egyptowšćina (2600–2000 do Chr.) 
* srjedźna (klasiska) egyptowšćina (2000–1300 do Chr.)
* nowa egyptowšćina (1300–700 do Chr.)
* demotšćina (7. lětstotk do Chr. – do lětstotka po Chr.)
* koptišćina (4.–17. lětstotka)

## Literatura
* Wolfgang Schenkel: *Einführung in die altägyptische Sprachwissenschaft* (= *Orientalistische Einführungen*). Wissenschaftliche Buchgesellschaft, Darmstadt 1990, ISBN 3-534-03506-2.
* Antonio Loprieno: *Ancient Egyptian. A linguistic introduction*. Cambridge University Press, Cambridge 1995, ISBN 0-521-44384-9.
* ŽÁBA, Zdeněk. Tesáno do kamene, psáno na papyrus. Praha : Svoboda, 1968. 198 s. ISBN njepódany.
27. decembra

**27. decembra** abo **27. hodownika** je 361. dźeń gregorianiskeje protyki (362. w přestupnych lětach), tuž wostawaja hišće štyri dny hač do kónca lěta.

## Podawki
* 1933: Hłowna zhromadźizna Domowiny; Pawoł Nedo, wučer z Kotec, bu za noweho předsydu woleny.

## Narodniny
* 1831: Miftachetdin Akmulla – baškirski basnik, spisowaćel a narodny prócowar
* 1869: Alwin Mitaš – serbski wědomostnik, slědźer na polu analytiskeje chemije
* 1901: Marlene Dietrich – němska dźiwadźelnica a spěwarka

## Wumrěće
* 1727: Jan Langa – serbski farar, kulturny prócowar
* 1938: Osip Mandelštam – ruski basnik, spisowaćel a přełožowar
* 1943: Jan Róža – serbski žiwnosćer, wjesnjanosta, kulturny prócowar
* 2020: Ewa Siatkowska – pólska slawistka a sorabistka

## Swjate dny
* katolski/ewangelski: Jana Sćenika

## Wotkaz
Ewangelij po Lukašu

**Ewangelij po Lukašu** () je třeća kniha Noweho Zakonja, jedyn z ewangelijow. Wopisuje žiwjenje, smjerć a zmortwychstanjenje Jězusa.