open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Bulank

**Bulank** (zněmčene zwjetša *Bulang*) je časte serbske swójbne mjeno, mjez druhim slědowacych wosobow:

* Jan Bulank (1931–2002) – serbski komponist a dirigent
* Maćij Bulank (* 1956) – serbski fotograf
* Marian Bulank (* 1975) – serbski dźiwadźelnik
Mała Dubrawa

**Mała Dubrawa** () je sydlišćo we Wulkodubrawskej gmejnje Budyskeho wokrjesa. Wobsteji ze stareje wjeski južnje Wulkeje Dubrawy a z nowšeho sydlišća při puću do Chwaćic. Hač do lěta 1936 bě samostatna krajna gmejna

Susodnej wjesce stej Ješicy na juhu a Brězynka na juhowuchodźe.

## Stawizny
Wjeska naspomni so prěni raz w lěće 1419 jako *Dubra parva* a słušeše w 16.&nbsp;lětstotku městu Budyšinej. W 17. a 18.&nbsp;lětstotku běše Mała Dubrawa wudwór Delnjohórčanskeho ryćerkubła. Cyrkwinsce słušeše wjes hač do lěta 1899 do Malešanskeje wosady a wot toho časa do tehdy nowozałoženeje Chwačanskeje. 

W lěće 1925 měješe gmejna Mała Dubrawa cyłkownje 54 wobydlerjow, z toho 52 ewangelskich. Po hamtskej statistice běchu w lěće 1900 82,6&nbsp;% wobydlerstwa Serbja a 1925 hišće 77,8&nbsp;%.

Z Małeje Dubrawy pochadźeše serbski ludowy basnik Gusta Hatas (1842–1901).

## Literatura
* 

## Žórła
Waložyn

**Waložyn** (; ) je město w Minskowskej oblasći w Běłoruskej. Je zarjadniske sydło Waložynskeho rajona.

Leži něhdźe 70 kilometrow sewjerozapadnje Minska.

Ma něhdźe dźesać tysac wobydlerjow.  

Sydlišćo je so w 14. lětstotku załožiło a ma wot lěta 1929 měšćanske prawa. Mjez 1919 a 1939 słušeše do Pólskeje. Hač do holocausta bě wjetšina ludnosće židowska.

## Žórła


## Literatura
* Wołożyn/ Słownik geograficznym Królestwa Polskiego, T. XIII: Warmbrun – Worowo. Warszawa, 1893.

## Wotkazaj

*  Oficielne webstrony
Lisćina kulturnych pomnikow w Bóšicach

**Lisćina kulturnych pomnikow w Bóšicach** wobsahuje připóznate pomniki Bóšičanskeje gmejny a jeje wjesnych dźělow, kotrež su w pomnikowej lisćinje Sakskeho krajneho zarjada za pomnikoškit zapisane (staw: 15. apryla 2014).

## Legenda

## [[Bóšicy]]

|}

## [[Hora (Bóšicy)|Hora]]

|}

## [[Jaseńca (Bóšicy)|Jaseńca]]

|}

## [[Łusč]]

|}

## [[Nowe Bóšicy]]

|}
## [[Nowy Łusč]]

|}
## [[Wětrow]]

|}

## Žórło
* Sakski krajny zarjad za pomnikoškit, lisćina pomnikow w datowej bance DIVIS, wurězk: Kulturdenkmale des Freistaates Sachsen, staw: 15. apryla 2014

## Wotkaz
Dzjaržynsk

**Dzjaržynsk** (; ; do 1932 Койданава/*Kojdanawa*) je město w Minskowskej oblasći w Běłoruskej. Je zarjadniske sydło Dzjaržynskeho rajona.

Leži něhdźe 40 kilometrow juhozapadnje Minska.

Ma něhdźe 27 tysac wobydlerjow.  

Sydlišćo je so w 12. lětstotku załožiło. Hač do holocausta bě wjetšina ludnosće židowska. W lěće 1932 dósta Kojdanawa mjeno komunistiskeho rewolucionara a wjednika sowjetskeje tajneje słužby Feliksa Dzeržinskeho (1877–1926).

## Žórła


## Literatura
*  Kojdanów/ Słownik geograficznym Królestwa Polskiego, T. IV: Kęs – Kutno. Warszawa, 1883.

## Wotkazaj

*  Oficielne webstrony
Žodzina

**Žodzina** (; ) je město w Minskowskej oblasći w Běłoruskej a znate stejišćo běłoruskeje awtomobiloweje industrije. 

Leži při rěce Plisa něhdźe 55 kilometrow sewjerowuchodnje Minska.

Ma něhdźe 64 tysac wobydlerjow.  

Sydlišćo je so w lěće 1643 załožiło a ma wot lěta 1963 měšćanske prawa.  

## Žórła


## Literatura
* Żodzin/ Słownik geograficznym Królestwa Polskiego, T. XIV: Worowo – Żyżyn. Warszawa, 1895.

## Wotkazaj

* Oficielne webstrony
Zaslawje

**Zaslawje** (; ) je město w Minskowskej oblasći w Běłoruskej. 

Leži při rěce Swislač (přitok Dnjepra) něhdźe 25 kilometrow sewjerozapadnje Minska. Blisko města nadeńdźe so Zaslawski spjaty jězor, tak mjenowane „Minskowske morjo“.

Ma něhdźe 15 tysac wobydlerjow.  

Sydlišćo załoži so po zdaću w lěće 985 wot Wladimira I. a bu po jeho synje pomjenowane. W 11. lětstotku natwarichu měšćanske wobtwjerdźenje.

## Žórła


## Literatura
*  Zasław/ Słownik geograficznym Królestwa Polskiego, T. XIV: Worowo – Żyżyn. Warszawa, 1895.

## Wotkazaj

* Oficielne webstrony
Kleck

**Kleck** ( a ) je město w Minskowskej oblasći w Běłoruskej. Je zarjadniske sydło Kleckowskeho rajona.

Leži při rěce Lań něhdźe 110 kilometrow juhozapadnje Minska.

Ma něhdźe jednaće tysac wobydlerjow.  

Sydlišćo je so w lěće 1127 prěni raz naspomniło. Mjez 1921 a 1939 słušeše do Pólskeje. Wot lěta 1940 ma měšćanske prawa.  

## Žórła


## Wotkazaj

*  Oficielne webstrony
Kapyl

**Kapyl** (; ) je městačko w Minskowskej oblasći w Běłoruskej. Je zarjadniske sydło Kapylskeho rajona.

Leži něhdźe 90 kilometrow juhozapadnje Minska.

Ma něhdźe dźewjeć tysac wobydlerjow.  

Sydlišćo je so w lěće 1274 prěni raz naspomniło a ma wot lěta 1984 měšćanske prawa.  

## Žórła


## Literatura
*  Kopyl/ Słownik geograficznym Królestwa Polskiego, T. IV: Kęs – Kutno. Warszawa, 1883.

## Wotkazaj

* Oficielne webstrony
Krupki

**Krupki** (; ) su městačko w Minskowskej oblasći w Běłoruskej a zarjadniske sydło Krupkowskeho rajona.

Leža při rěce Bobr něhdźe 110 kilometrow sewjerowuchodnje Minska.

Město ma něhdźe wosom tysac wobydlerjow.  

Sydlišćo je so w lěće 1575 prěni raz naspomniło a ma wot lěta 1991 měšćanske prawa.  

## Žórła


## Literatura
* Krupka nad Bobrem/ Słownik geograficznym Królestwa Polskiego, T. IV: Kęs – Kutno. Warszawa, 1883.

## Wotkazaj

* Oficielne webstrony
Lahojsk

**Lahojsk** (; ) je město w Minskowskej oblasći w Běłoruskej. Je zarjadniske sydło Lahojskowskeho rajona.

Leži při rěce Gajna něhdźe 40 kilometrow sewjerowuchodnje Minska při awtodróze z běłoruskeje stolicy do Wicebska.

Ma něhdźe 13 tysac wobydlerjow.  

Sydlišćo je so w lěće 1078 prěni raz naspomniło a ma wot lěta 1998 měšćanske prawa.  Hač do holocausta bě wjetšina ludnosće židowska.

## Žórła


## Literatura
* Логойск// Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона: в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1890—1907.
* Łohojsk/ Słownik geograficznym Królestwa Polskiego, T. V: Kutowa Wola – Malczyce. Warszawa, 1884.

## Wotkazaj

* Oficielne webstrony
Ljubań (oblasć Minsk)

**Ljubań** ( a ) je město w Minskowskej oblasći w Běłoruskej. Je zarjadniske sydło Ljubańskeho rajona.

Leži při rěce Aressa něhdźe 150 kilometrow južnje Minska.

Ma něhdźe dźesać tysac wobydlerjow.  

Sydlišćo je so w lěće 1566 prěni raz naspomniło a ma wot lěta 1968 měšćanske prawa.

## Žórła


## Literatura
* Lubań/ Słownik geograficznym Królestwa Polskiego, T. V: Kutowa Wola – Malczyce. Warszawa, 1884. (1884)

## Wotkazaj

*  Oficielne webstrony
Ljubań

**Ljbunań** je mjeno wjacorych sydlišćo w něhdyšim Sowjetskim zwjazku:

* města  w  Leningradskej oblasći, hlej Ljubań
* města w Minskej oblasći, hlej Ljubań
Marjina Horka

**Marjina Horka** (; ) je město w Minskowskej oblasći w Běłoruskej. Je zarjadniske sydło Puchowičskeho rajona.

Leži při rěce Citawka něhdźe 60 kilometrow juhowuchodnje Minska.

Ma něhdźe 21 tysac wobydlerjow.  

Sydlišćo je so w 16. lětstotku załožiło a ma wot lěta 1955 měšćanske prawa.

## Žórła


## Literatura
* Maryi-Góra, Marina horka / Słownik geograficznym Królestwa Polskiego, T. VI: Malczyce – Netreba. Warszawa, 1885.

## Wotkazaj

* Oficielne webstrony
Maladzečna

**Maladzečna** (; ) je město w Minskowskej oblasći w Běłoruskej. Je zarjadniske sydło Maladzečanskeho rajona.

Leži při rěce Uša něhdźe 70 kilometrow sewjerozapadnje Minska.

Ma něhdźe 21 tysac wobydlerjow.  

Sydlišćo je so w lěće 1388 prěni raz naspomniło. Mjez 1918 a 1939 słušeše do Pólskeje. Wot lěta 1929 ma měšćanske prawa.

## Žórła


## Literatura
* Молодечно// Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона: в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1890—1907.

## Wotkazaj

* Oficielne webstrony
Mikławš Kral

**Mikławš Kral** ( *Nikolaus Krahl*; * 30. junija 1791 w Ćemjercach, † 1812 abo pozdźišo w Ruskej) bě serbski ludowy herc.

Narodźi so jako syn žiwnosćerja w Ćemjercach pola Budyšina a wopytowaše ludowu šulu w měsće. Jako młodostny dósta wulke serbske husle darjene a nawukny na nich hrać – najprjedy jako awtodidakt a pozdźišo pola ludoweho herca Kóče z Kukowa. Jako herc na kwasach sta so tak mjenowany „rjany Mikławš“ z woblubowanym huslerjom, hraješe pak tohorunja na trompeće. Tohodla powołachu jeho do kralowsko-sakskich „leibtrabantow“, z kotrymiž dyrbješe 1812 jako 21-lětny z Napoleonowym wójskom do Ruskeje ćahnyć. Wottam so hižo njewróći.

W Kralowym wobsydstwje bě wobšěrna rukopisna notowa kniha z 99 serbskimi a 27 němskimi ludowymi spěwami kaž tež 44 serbskimi rejemi a 12 kwasnymi spěwami, kotruž bě jemu najskerje njeznaty zastupjer serbskeje měšćanskeje inteligency přepodał. Kniha, kotraž nasta wokoło 1780–1790, je hódnotny dokument hornjołužiskeje ludoweje hudźby a bu 1874 wot Michała Hórnika jako *Kralowy huslerski spěwnik* do knihownje Maćicy Serbskeje zarjadowana.

## Literatura
* Jan Raupp: *Das Krahlsche Geigenspielbuch als deutsche Volksliedquelle.* W: *Lětopis* C 5 (1961/62), str. 128–37
* tóns.: *Kralowy huslerski spěwnik – Budyski hudźbny rukopis 18. lětstotka.* W: *Rozhlad* 32 (1982), čo. 7/8, str. 264–166
* tóns.: *Das Kralsche Geigenspielbuch – eine Budissiner Liederhandschrift des 18. Jahrhunderts.* VEB Domowina-Verlag, Bautzen 1983.

## Žórło
Mjadzel

**Mjadzel** (; ) je městačko w Minskowskej oblasći w Běłoruskej. Je zarjadniske sydło Mjadzelskeho rajona.

Leži něhdźe 115 kilometrow sewjerozapadnje Minska njedaloko litawskeje hranicy při wuchodnej kromje jězora Naroč.

Ma něhdźe sydom tysac wobydlerjow.  

Sydlišćo je so w lěće 1324 prěni raz naspomniło. Mjez 1918 a 1939 słušeše do Pólskeje. Wot lěta 1998 ma měšćanske prawa.

## Žórła


## Literatura
* Miadzioł/ Słownik geograficznym Królestwa Polskiego, T. VI: Malczyce – Netreba. Warszawa, 1885.

## Wotkazaj

* Oficielne webstrony
Njaswiž

**Njaswiž** (; ) je město w Minskowskej oblasći w Běłoruskej. Je zarjadniske sydło Njaswižskeho rajona.

Leži při rěce Uša něhdźe 95 kilometrow juhozapadnje Minska.

Ma něhdźe 15 tysac wobydlerjow.  

Sydlišćo je so w lěće 1446 prěni raz naspomniło. Mjez 1921 a 1939 słušeše do Pólskeje. 

## Žórła


## Literatura
* Несвиж// Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона: в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1890—1907.
* Nieśwież/ Słowniku geograficznym Królestwa Polskiego, T. VII: Netrebka – Perepiat. Warszawa, 1886.

## Wotkaz
Sluck

**Sluck** ( a ) je město w Minskowskej oblasći w Běłoruskej. Je zarjadniske sydło Sluckowskeho rajona.

Leži při rěce Sluč něhdźe 100 kilometrow južnje Minska.

Ma něhdźe 62 tysac wobydlerjow.  

Sluck je jedne z najstaršich městow w dźensnišej Běłoruskej a naspomni so hižo w lěće 1116 prěni raz. 1160 sta so ze stolicu samostatneho Sluckeho wjerchowstwa. Wot 14. lětstotka hač k třećemu dźělenju Pólskeje w lěće 1793 słušeše jako dźěl wojewódstwa Nowogródek k wulkowjerchowstwu Litawskej resp. k Pólsko-Litawskej a potom hač do Prěnjeje swětoweje wójny k Ruskemu carstwu. Wot 1941 do 1944 bě mjeztym sowjetske město Sluck wot němskeho wójska wobsadźene.

## Žórła


## Literatura
* Słuck/ Słownik geograficznym Królestwa Polskiego, T. X: Rukszenice – Sochacze. Warszawa, 1889.

## Wotkazaj

* Oficielne webstrony
* Историческая информация о городе Слуцк
Salihorsk

**Salihorsk** (; ) je wulkoměsto w Minskowskej oblasći w Běłoruskej. Je zarjadniske sydło Salihorskeho rajona a najmłódše wulkoměsto kraja.

Leži při rěce Sluč něhdźe 120 kilometrow južnje Minska.

Ma něhdźe 106 tysac wobydlerjow.  

Sydlišćo załoži so w lěće 1958 jako planowe město južnje Slucka, hdźež nadeńdu so wulke łožišća kaliuma.

## Žórła


## Wotkazaj

*  Oficielne webstrony
Staryja Darohi

**Staryja Darohi** (; ) je město w Minskowskej oblasći w Běłoruskej. Je zarjadniske sydło Staradorožskeho rajona.

Leži něhdźe 150 kilometrow juhowuchodnje Minska a něhdźe 50 kilometrow wuchodnje Slucka.

Ma něhdźe  dźesać tysac wobydlerjow.  

Sydlišćo je so w lěće 1524 prěni raz naspomniło a ma wot lěta 1938 měšćanske prawa.

## Žórła


## Literatura
*  Stare-Dorohi/ Słownik geograficznym Królestwa Polskiego, T. XI: Sochaczew – Szlubowska Wola. Warszawa, 1890.

## Wotkaz
Stowbcy

**Stowbcy** (; ) su město w Minskowskej oblasći w Běłoruskej. Město je zarjadniske sydło Stowbčanskeho rajona.

Leža při rěce Njemen něhdźe 80 kilometrow juhozapadnje Minska při hłownej železniskej čarje a awtodróze mjez Běłoruskej a Pólskej.

Maja něhdźe 16 tysac wobydlerjow.  

Sydlišćo je so w lěće 1593 załožiło a ma wot lěta 1729 měšćanske prawa. Mjez 1918 a 1939 słušeše do Pólskeje. Hač do holocausta mějachu Stowbcy wulki židowski podźěl wobydlerstwa.

## Žórła


## Literatura
*  Stołpce/ Słownik geograficznym Królestwa Polskiego, T. XI: Sochaczew – Szlubowska Wola. Warszawa, 1890.

## Wotkazaj

*  Oficielne webstrony
Uzda

**Uzda** ( a ) je městačko w Minskowskej oblasći w Běłoruskej. Je zarjadniske sydło Uzdenskeho rajona.

Leži něhdźe 70 kilometrow juhozapadnje Minska.

Ma něhdźe dźesać tysac wobydlerjow.  

Sydlišćo naspomni so prěni raz w lěće 1450 a bě dołho dźěl wulkowjerchowstwa Litawskeje. Wot 1999 ma měšćanske prawa. 

## Žórła


## Literatura
* Uzda/ Słownik geograficznym Królestwa Polskiego, T. XII: Szlurpkiszki – Warłynka. Warszawa, 1892.

## Wotkazaj

* Oficielne webstrony
Fanipal

**Fanipal** (; ) je město w Minskowskej oblasći w srjedźnej Běłoruskej. 

Leži něhdźe 25 kilometrow juhozapadnje Minska a něhdźe 25 kilometrow sewjerowuchodnje Dzjaržynska při hłownej železniskej čarje a awtodróze z Minska do Pólskeje.

Ma něhdźe 16 tysac wobydlerjow.  

Sydlišćo je so w lěće 1856 prěni raz naspomniło a ma wot lěta 1999 měšćanske prawa.

## Žórła


## Literatura
* Fanipol/ Słowniku geograficznym Królestwa Polskiego, T. II: Derenek – Gżack. Warszawa, 1881.

## Wotkaz
Čerwjeń (město)

**Čerwjeń** (; ; do 1923 Iгумен/*Igumjen*) je město w Minskowskej oblasći w Běłoruskej. Je zarjadniske sydło Čerwjenskeho rajona.

Leži při rěce Igumjenka něhdźe 60 kilometrow juhowuchodnje Minska .

Ma něhdźe dźewjeć tysac wobydlerjow.  

Sydlišćo je so w lěće 1387 prěni raz naspomniło.

## Žórła


## Literatura
* Ihumeń/ Słownik geograficznym Królestwa Polskiego, T. III: Haag – Kępy. Warszawa, 1882.

## Wotkazaj

* Oficielne webstrony
Bjelaazjorsk

**Bjelaazjorsk** (; ) je město w Brestskej oblasći w Běłoruskej. 

Leži něhdźe 110 kilometrow sewjerowuchodnje Bresta.

Ma něhdźe dwanaće tysac wobydlerjow.  

Sydlišćo je so w lěće 1958 załožiło a ma wot lěta 1970 měšćanske prawa.

## Žórła


## Wotkaz
Bjaroza

**Bjaroza** (; ; ) je město w Brestskej oblasći w Běłoruskej. Je zarjadniske sydło Bjarozawskeho rajona.

Leži při rěce Jaselda něhdźe 100 kilometrow sewjerowuchodnje Bresta.

Ma něhdźe 29 tysac wobydlerjow.  

## Stawizny

Sydlišćo je so w lěće 1477 prěni raz naspomniło a słušeše tehdy k wulkowjerchowstwu Litawskej. Wot 1648 do 1689 natwarichu tule kartuzianski klóšter, kotryž sta so bórze z jednym z najwjetšich w cyłej Pólsko-Litawskej. Po dźělenju Pólskeje přińdźeštej město a klóšter k Ruskemu carstwu. Po pólskim nowemberskim zběžku 1830/31 bu klóšter wot wyšnosće zawrjeny a w lěće 1866 zdźěla wottorhany. Tež barokna klóšterska cyrkej so tehdy zhubi. Po pólsko-sowjetskej wójnje słušeše Bjaroza wot 1921 jako *Bereza Kartuska* k Pólskej. W lěće 1939 bu wot Čerwjeneje armeje wobsadźena a wot 1941 do 1944 steješe pod kontrolu němskeje wehrmachty. Wot cyłkownje pjeć tysac wobydlerjow běchu tehdy wokoło 4500 Židow, z kotrychž bu wjetšina w holocausće zamordowana. Wot kónca Druheje swětoweje wójny bě městačko dźěl Běłoruskeje sowjetskeje republiki.

## Žórła


## Literatura
* Bereza Kartuska/ Słownik geograficznym Królestwa Polskiego, T. I: Aa – Dereneczna. Warszawa, 1880. s. 140–141.

## Wotkazaj

* Oficielne webstrony
Dawyd-Haradok

**Dawyd-Haradok** (; ) je městačko w Brestskej oblasći w južnej Běłoruskej. 

Leži něhdźe 240 kilometrow wuchodnje Bresta při Horynju, prawym přitoku Pripjata.

Ma něhdźe šěsć tysac wobydlerjow.  

Sydlišćo je so w lěće 1127 prěni raz naspomniło a ma wot lěta 1940 měšćanske prawa. Mjez 1921 a 1939 słušeše do Pólskeje.

## Žórła


## Literatura
* Dawidgródek/ Słowniл geograficznym Królestwa Polskiego, T. I: Aa – Dereneczna. Warszawa, 1880.
* Dawidgródek/ Słowniku geograficznym Królestwa Polskiego, T. XV, cz. 1: Abablewo – Januszowo. Warszawa, 1900.

## Wotkaz
Wysokaje

**Wysokaje** (; ; do 1939 *Wysokie Litewskie*) je městačko w Brestskej oblasći w Běłoruskej, blisko pólskeje hranicy.

Leži při rěce Pulwa něhdźe 40 kilometrow sewjerozapadnje Bresta .

Ma něhdźe pjeć tysac wobydlerjow.  

Sydlišćo je so w 14. lětstotku załožiło. Mjez 1921 a 1939 słušeše do Pólskeje.

## Žórła


## Literatura
* Высоко-Литовск// Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона: в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1890—1907.
* Wysokie Litewskie/ Słownik geograficznym Królestwa Polskiego, T. XIV: Worowo – Żyżyn. Warszawa, 1895.

## Wotkazaj
Hancawičy

**Hancawičy** (; ; ) je město w Brestskej oblasći w Běłoruskej. Je zarjadniske sydło Hancawičskeho rajona.

Leži při rěce Cna (přitok Pripjata)  něhdźe 200 kilometrow sewjerowuchodnje Bresta a něhdźe 75 kilometrow sewjerowuchodnje Pinska.

Ma něhdźe 14 tysac wobydlerjow.  

Sydlišćo je so w lěće 1898 załožiło a ma wot lěta 1973 měšćanske prawa. Mjez 1921 a 1939 słušeše do Pólskeje.

## Žórła


## Literatura
* Hancewicze/ Słownik geograficznym Królestwa Polskiego, T. III: Haag – Kępy. Warszawa, 1882.

## Wotkaz
Drahičyn

**Drahičyn** (; ; ) je město w Brestskej oblasći w Běłoruskej. Je zarjadniske sydło Drahičynskeho rajona.

Leži něhdźe 100 kilometrow wuchodnje Bresta.

Ma něhdźe 15 tysac wobydlerjow.  

Sydlišćo naspomni so w lěće 1452 prěni raz jako wjes *Dawiaczorawicze* a ma wot lěta 1778 měšćanske prawa. Mjeno *Droziczyn* jewi so prěni raz 1655. Mjez 1919 a 1939 słušeše do Pólskeje.

## Žórła


## Literatura
* Drohiczyn Lacki/ Słownik geograficznym Królestwa Polskiego, T. II: Derenek – Gżack. Warszawa, 1881.

## Wotkazaj
Sonja Wölkowa

Dr. habil. **Sonja Wölkowa** (rodź. *Michałkec*; * 8. meje 1956 w Bad Dübenje) je serbska slawistka a sorabistka. 

Wona narodźi so jako dźowka rěčespytnika Frida Michałka w Bad Dübenje pola Lipska a studowaše wot 1974 do 1978 pólsku rěč a literaturu při uniwersiće Adama Mickiewicza w Poznanju a dźěłaše potom hač do lěta 1991 jako wědomostna sobudźěłaćerka při Centralnym instituće za rěčespyt Akademije wědomosćow NDR w Berlinje. 1989 bu z dźěłom wo serbskej frazeologiji promowowana. Wot 1992 do 1996 bě wědomostna sobudźěłaćerka Instituta za sorabistiku w Lipsku a wot meje 1997 wědomostna sobudźěłaćerka we rěčespytnym wotrjedźe Serbskeho instituta w Budyšinje, hdźež běše wot 2001 do 2014 nawodnica wotrjada za rěčespyt. 2002 bu habilitowana z dźěłom wo stawiznach serbskeho gramatikopisa.

Hłowne slědźenske wobłuki Sonje Wölkoweje su serbska frazeologija, dialektologija a rěčne stawizny kaž tež stilistika hornjoserbšćiny, stawizny sorabistiki a leksikografija.

Sonja Wölkowa je předsydka hornjoserbskeje rěčneje komisije, čłonka redakcije Lětopisa a čłonka komisije za Słowjanski rěčny atlas a komisije za gramatisku strukturu słowjanskich rěčow při Mjezynarodnym komiteju slawistow.

## Wozjewjenja (wuběr)
* Sonja Wölke: *Verbale Phraseme im Obersorbischen. Untersuchungen zur Valenz und Struktur.* Bautzen 1992, 158 str.
* Ewa Siatkowska, Rafał Leszczyński, Zdzisław Kłos, Jerzy Molas, Sonja Wölkowa: *Słownik polsko-górnołużycki i górnołużycko-polski. Pólsko-hornjoserbski a hornjoserbsko-pólski słownik.* Warszawa 2002, 222 str.
* Sonja Wölkowa, Anatolij Ivčenko: *Hornjoserbski frazeologiski słownik / Obersorbisches phraseologisches Wörterbuch / Верхнелужицкий фразеологический словарь.* Budyšin 2004, 572 str.
* Sonja Wölke: *Geschichte der sorbischen Grammatikschreibung. Von den Anfängen bis zum Ende des 19. Jahrhunderts.* Bautzen 2005, 304 str. (= Spisy Serbskeho instituta 38)
* Sonja Wölkowa: *Gregoriusowe kěrlušowe knižki a jich pozicija mjez najstaršimi hornjoserbskimi rěčnymi pomnikami.* Budyšin 2007, 80 str. (= Mały rjad Serbskeho instituta 10)
* Sonja Wölkowa, Anja Pohončowa, Jana Šołćina: *Z labyrinta serbšćiny. Bjesady wo rěči.* Budyšin 2009, 192 str.
* Sonja Wölkowa, Anatolij Ivčenko: *Wo wćipnych Jěwach a nócnych hawronach. Rěčne wobroty za dźěći a staršich.* Budyšin 2009, 158 str.
* Sonja Wölke, Hauke Bartels (wud.): *Einflüsse des Deutschen auf die grammatische Struktur slawischer Sprachen. Internationale Konferenz des Sorbischen Instituts 14.–15. 10. 2011 in Cottbus/Chóśebuz.* Budyšin 2015, 239 str. (= Spisy Serbskeho instituta 62)

## Wotkaz
* Žiwjenjoběh a lisćina publikacijow na stronach Serbskeho instituta
Žabinka

**Žabinka** (; ) je město w Brestskej oblasći w juhozapadnej Běłoruskej. Je zarjadniske sydło Žabinkowskeho rajona.

Leži při rěce Muchawjec něhdźe 30 kilometrow sewjerowuchodnje Bresta.

Ma něhdźe 13 tysac wobydlerjow.  

Sydlišćo je so w lěće 1816 prěni raz naspomniło a ma wot lěta 1871 měšćanske prawa. Mjez 1921 a 1939 słušeše do Pólskeje.

## Žórła


## Literatura
* Żabinka/ Słownik geograficznym Królestwa Polskiego, T. XIV: Worowo – Żyżyn. Warszawa, 1895.

## Wotkazaj

* Oficielne webstrony
Iwanawa

**Iwanawa** (; ; ) je město w Brestskej oblasći w juhozapadnej Běłoruskej. Je zarjadniske sydło Iwanawskeho rajona.

Leži něhdźe 140 kilometrow wuchodnje Bresta.

Ma něhdźe 16 tysac wobydlerjow.  

Sydlišćo je so w 16. lětstotku załožiło a ma wot lěta 1971 měšćanske prawa. Mjez 1921 a 1939 słušeše do Pólskeje.

## Žórła


## Literatura
* Janów (2) ross. Iwankowo/ Słownik geograficznym Królestwa Polskiego, T. III: Haag – Kępy. Warszawa, 1882.

## Wotkazaj
Sprjojcy

**Sprjojcy** ( *Sproitz*) su wjes na sewjerowuchodźe Hornjeje Łužicy w Zhorjelskim wokrjesu. Wot 1994 słušeja ke gmejnje Kwětanecy při jězoru, do toho běchu samostatna gmejna z wjesnym dźělom Kamjentna Wólšinka (wot 1973). Wutwark Rězak *(Rysak)* słušeše hižo ze starodawna k Sprjojcam.

## Geografija

Wjes leži hłownje na prawym brjoze Čorneho Šepca při južnej kromje hornjołužiskeje holanskeje a hatoweje krajiny a sewjernje Kwětanečanskeho spjateho jězora. Wokrjesne město Niska je sydom kilometrow zdalene. Při južnej kromje wsy kaž tež sewjerowuchodnje Sprjojcow nadeńdu so wjacore rybniki. 

Susodne wsy su Jězor na wuchodźe, Chołm na juhozapadźe, Kamjentna Wólšinka na zapadźe a Hóršow na sewjerozapadźe. Južnje wsy nadeńdźechu so hač do lěta 1969 Kwětanecy, kotrež buchu potom w běhu natwarjenja rěčneje zawěry wottorhane.

## Stawizny
Pućowc naspomni so prěni króć pisomnje w lěće 1399 jako *Sprewitz*. Tehdy mjenowaše so Čorny Šepc w ludźe hišće *[[Sprjewja]]*, zwotkelž pochadźa tež pomjenowanje wsy. Podobnje mjenje stej Sprjejcy a Sprjowje (při wuliwje Čorneho Šepca do Sprjewje). Sprjojcy mějachu swójske ryćerkubło, běchu pak ze starodawna do susodneho Jězora zafarowane. 

W lěće 1815 přińdźechu Sprjojcy hromadźe ze cyłej sewjernej a wuchodnej Hornjej Łužicy k Pruskej. 1854 dósta wjes prěnju šulu, kotraž wobsteješe hač do lěta 1980. Dnja 1. měrca 1994 zjednoćištej so gmejnje Chołm a Sprjojcy k nowej gmejnje *Kwětanecy při jězoru*, pomjenowanej po zhubjenej wsy na městnje dźensnišeho spjateho jězora.

### Wobydlerstwo
Hišće w 19. lětstotku ležachu Sprjojcy při kromje serbskeho rěčneho ruma. W lěće 1884 měješe wjeska po statistice Arnošta Muki 412 wobydlerjow, a to 382 Němcow (93 %) a 30 Serbow (7 %). Hač do lěta 1925 bě wobydlerstwo na 478 přiběrało. 2014 mějachu Sprjojcy 406 wobydlerjow.

## Wobchad
Sprjojcy leža při statnej dróze S&nbsp;109 (Budyšin–Niska). Busowa linija 31 zwjazuje wjes wodnjo hodźinsce z Niskej, Wósporkom a Lubijom.



## Žórło


## Wotkaz
Iwacewičy

**Iwacewičy** (; ) su město w Brestskej oblasći w zapadnej Běłoruskej. Město je zarjadniske sydło Iwacewičskeho rajona.

Leži něhdźe 130 kilometrow sewjerowuchodnje Bresta.

Ma něhdźe 23 tysac wobydlerjow.  

Sydlišćo je so w lěće 1512 prěni raz naspomniło a ma wot lěta 1966 měšćanske prawa. Mjez 1921 a 1939 słušeše – kaž hižo do 1795 – do Pólskeje.

## Žórła


## Literatura
* Iwacewicze/ Słownik geograficznym Królestwa Polskiego, T. III: Haag – Kępy. Warszawa, 1882.

## Wotkaz
Kamjanec

**Kamjanec** (; ; ) je městačko w Brestskej oblasći na juhozapadźe Běłoruskeje. Je zarjadniske sydło Kamjaneckeho rajona.

Leži něhdźe 35 kilometrow sewjernje Bresta.

Ma něhdźe wósom tysac wobydlerjow.  

Sydlišćo naspomni so prěni raz w lěće 1276 w galicisko-wołynskej chronice a słušeše wot 1366 k Litawskej. 1503 dósta sydlišćo prawa samozarjadnistwa, moderne měšćanske prawa pak hakle za čas Sowjetskeho zwjazka w lěće 1983. Mjez 1921 a 1939 słušeše *Kamieniec* do Pólskeje. Židowske wobydlerstwo města bu zwjetša w holocausće zamordowane.

## Žórła


## Literatura
* Kamieniec/ Słownik geograficznym Królestwa Polskiego, T. III: Haag – Kępy. Warszawa, 1882.

## Wotkazaj

* Oficielne webstrony
Kobryn

**Kobryn** (; ; ) je město w Brestskej oblasći na juhozapadźe Běłoruskeje. Je zarjadniske sydło Kobrynskeho rajona a jedne z najstaršich běłoruskich městow.

Leži při wuliwje rěčki Kobrynki do Muchawjeca něhdźe 45 kilometrow sewjerowuchodnje Bresta.

Ma něhdźe 53 tysac wobydlerjow.  

Sydlišćo załoži so w 11. abo 12. lětstotku a naspomni so prěni raz w lěće 1287. W lěće 1589 dósta Magdeburgske měšćanske prawa. Do 1794 a znowa mjez 1921 a 1939 słušeše do Pólskeje.

## Žórła


## Literatura
* Kobryń/ Słownik geograficznym Królestwa Polskiego, T. IV: Kęs – Kutno. Warszawa, 1883.

## Wotkazaj

* Oficielne webstrony
Kosawa

**Kosawa** (; ) je městačko w Brestskej oblasći w zapadnej Běłoruskej. 

Leži něhdźe 140 kilometrow sewjerowuchodnje Bresta a něhdźe 15 kilometrow sewjernje wot města Iwacewičy.

Ma něhdźe dwaj tysac wobydlerjow.  

## Stawizny
Sydlišćo je so w lěće 1492 prěni raz naspomniło. Mjez 1921 a 1939 słušeše do Pólskeje.

## Wosobiny
* Tadeusz Kościuszko (1746–1817), pólski general a wjednik narodneho zběžka 1794; narodźeny w Mereczowszczyznje blisko Kosawy

## Žórła


## Literatura
* Kossów/ Słownik geograficznym Królestwa Polskiego, T. IV: Kęs – Kutno. Warszawa, 1883.

## Wotkaz
Luninec

**Luninec** (; ) je město w Brestskej oblasći na juhu Běłoruskeje. Je zarjadniske sydło Lunineckeho rajona.

Leži při rěce Pripjat něhdźe 210 kilometrow wuchodnje Bresta.

Ma něhdźe 24 tysac wobydlerjow.  

Sydlišćo je so w lěće 1449 prěni raz naspomniło a ma wot lěta 1940 měšćanske prawa. Mjez 1921 a 1939 słušeše do Pólskeje.

## Žórła


## Literatura
* Łuniniec/ Słownik geograficznym Królestwa Polskiego, T. V: Kutowa Wola – Malczyce. Warszawa, 1884.

## Wotkaz
Ljachawičy

**Ljachawičy** (; ) su město w Brestskej oblasći w Běłoruskej a zarjadniske sydło Ljachawičskeho rajona.

Leža při rěce Wjedzma něhdźe 200 kilometrow sewjerowuchodnje Bresta.

Maja něhdźe jednaće tysac wobydlerjow.  

Sydlišćo je so w lěće 1572 prěni raz naspomniło a ma wot lěta 1931 měšćanske prawa. Mjez 1921 a 1939 słušeše do Pólskeje.

## Žórła


## Literatura
* Lachowicze w pow. słuckim/ Słownik geograficznym Królestwa Polskiego, T. V: Kutowa Wola – Malczyce. Warszawa, 1884.
* Lachowicze/ Słownik geograficznym Królestwa Polskiego, T. XV, cz. 2: Januszpol – Wola Justowska. Warszawa, 1902.

## Wotkaz
Malaryta

**Malaryta** (; ) je město w Brestskej oblasći na juhozapadźe Běłoruskeje. Je zarjadniske sydło Malorytskeho rajona.

Leži při rěce Maloryta něhdźe 40 kilometrow juhowuchodnje Bresta.

Ma něhdźe dwanaće tysac wobydlerjow.  

Sydlišćo je so w lěće 1566 prěni raz naspomniło a ma wot lěta 1970 měšćanske prawa. Mjez 1921 a 1939 słušeše do Pólskeje.

## Žórła


## Literatura
* Małoryto/ Słownik geograficznym Królestwa Polskiego, T. VI: Malczyce – Netreba. Warszawa, 1885.
* Małoryta/ Słownik geograficznym Królestwa Polskiego, T. XV, cz. 2: Januszpol – Wola Justowska. Warszawa, 1902.

## Wotkaz
Mikašewičy

** Mikašewičy** (; ) su město w Brestskej oblasći na juhu Běłoruskeje. 

Leža něhdźe 260 kilometrow juhowuchodnje Bresta.

Maja něhdźe dwanaće tysac wobydlerjow.  

Sydlišćo je so w lěće 1785 załožiło a ma wot lěta 2005 měšćanske prawa. Mjez 1921 a 1939 słušeše do Pólskeje.

## Žórła
)

## Literatura
* Mikaszewicze/ Słownik geograficznym Królestwa Polskiego, T. VI: Malczyce – Netreba. Warszawa, 1885.

## Wotkaz
Pružany

**Pružany** ( a ) je město w Brestskej oblasći na juhozapadźe Běłoruskeje.  Je zarjadniske sydło Pružanskeho rajona.

Leži při rěce Muchawjec něhdźe 90 kilometrow sewjerowuchodnje Bresta.

Ma něhdźe  18 tysac wobydlerjow.  

Sydlišćo je so w lěće 1433 prěni raz naspomniło a ma wot lěta 1589 měšćanske prawa. Mjez 1921 a 1939 słušeše do Pólskeje.

## Žórła


## Literatura
* Prużana/ Słownik geograficznym Królestwa Polskiego, T. IX: Pożajście – Ruksz. Warszawa, 1888.

## Wotkaz
Wawkawysk

**Wawkawysk** (; ; ) je město w Hrodnjanskej oblasći w zapadnej Běłoruskej. Je zarjadniske sydło Wawkawyskeho rajona.

Leži při rěce Ross něhdźe 70 kilometrow juhowuchodnje města Hrodna a 40 kilometrow zdalene wot pólskeje hranicy.

Ma něhdźe 44 tysac wobydlerjow.  

Sydlišćo je so w lěće 1005 prěni raz naspomniło a słušeše wot 12. lětstotka k litawskemu wulkowjerchowstwu, kotrež natwari tule twjerdźiznu. W lěće 1503 dósta měšćanske prawa. Mjez 1921 a 1939 słušeše do Pólskeje.

## Žórła


## Literatura
* Wołkowysk/ Słownik geograficznym Królestwa Polskiego, T. XIII: Warmbrun – Worowo. Warszawa, 1893.

## Wotkazaj

* Oficielne webstrony
Dzjatlawa

**Dzjatlawa** (; ) je městačko w Hrodnjanskej oblasći w zapadnej Běłoruskej. Je zarjadniske sydło Dzjatlawskeho rajona.

Leži něhdźe 110 kilometrow wuchodnje města Hrodna.

Ma něhdźe sydom tysac wobydlerjow.  

Sydlišćo je so w lěće 1498 prěni raz naspomniło a wot lěta 1990 ma měšćanske prawa. Mjez 1921 a 1939 słušeše do Pólskeje.

## Žórła


## Literatura
* Zdzięcioł/ Słownik geograficznym Królestwa Polskiego, T. XIV: Worowo – Żyżyn. Warszawa, 1895.

## Wotkaz
Lida

**Lida** (; ) je město w Hrodnjanskej oblasći w zapadnej Běłoruskej. Je zarjadniske sydło Lidskeho rajona.

Leži něhdźe 110 kilometrow sewjerowuchodnje města Hrodna a 30 kilometrow zdalene wot litawskeje hranicy.

Ma něhdźe sto tysac wobydlerjow.  

Sydlišćo je so w lěće 1323 prěni raz naspomniło a ma wot lěta 1796 měšćanske prawa. Mjez 1921 a 1939 słušeše do Pólskeje.

## Žórła


## Literatura
* Лида// Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона: в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1890—1907.
* Lida/ Słownik geograficznym Królestwa Polskiego, T. V: Kutowa Wola – Malczyce. Warszawa, 1884.
* Lida/ Słownik geograficznym Królestwa Polskiego, T. XV, cz. 2: Januszpol – Wola Justowska. Warszawa, 1902.

## Wotkazaj

*  Oficielne webstrony
Masty

**Masty** (; ) je město w Hrodnjanskej oblasći w zapadnej Běłoruskej. Je zarjadniske sydło Mastowskeho rajona.

Leži při rěce Njemen něhdźe 55 kilometrow juhowuchodnje wot města Hrodna.

Ma něhdźe 15 tysac wobydlerjow.  

Sydlišćo je so w lěće 1486 prěni raz naspomniło a wot lěta 1955 ma měšćanske prawa. Mjez 1921 a 1939 słušeše do Pólskeje.

## Žórła


## Literatura
* Mosty/ Słownik geograficznym Królestwa Polskiego, T. VI: Malczyce – Netreba. Warszawa, 1885.
*  Масты // Збор помнікаў гісторыі і культуры. Гродзенская вобласць. — Мiнск: БелСЭ, 1986. — С. 248—249. — 371 с.

## Wotkaz
Nawahrudak

**Nawahrudak** (; ; ) je město w Hrodnjanskej oblasći w zapadnej Běłoruskej.  Je zarjadniske sydło Nawahrudkowskeho rajona.

Leži něhdźe 50 kilometrow juhowuchodnje Lidy a 130 kilometrow wuchodnje města Hrodna.

Ma něhdźe 29 tysac wobydlerjow.  

Sydlišćo je so w lěće 1044 prěni raz naspomniło, bě wot 13. lětstotka pod kontrolu litawskeho wulkowjerchowstwa a dósta 1444 Magdeburgske měšćanske prawa. Wot 1507 do 1795 a znowa wot 1921 do 1939 bě město ze zarjadniskim sydłom pólskeho wojewódstwa Nowogródek.

## Žórła


## Literatura
* Nowogródek/ Słownik geograficznym Królestwa Polskiego, T. VII: Netrebka – Perepiat. Warszawa, 1886.

## Wotkazaj

* Oficielne webstrony
Stolin

**Stolin** (; ) je město w Brestskej oblasći w Běłoruskej.  Je zarjadniske sydło Stolinskeho rajona.

Leži při rěce Kopanjec něhdźe 215 kilometrow wuchodnje Bresta, blisko ukrainskeje hranicy.

Ma něhdźe 13 tysac wobydlerjow.  

Sydlišćo je so w lěće 1555 prěni raz naspomniło. Mjez 1921 a 1939 słušeše do Pόlskeje.

## Žórła


## Literatura
* Stolin/ Słownik geograficznym Królestwa Polskiego, T. XI: Sochaczew – Szlubowska Wola. Warszawa, 1890.

## Wotkaz
Bjarozawka

**Bjarozawka** (; ) je město w Hrodnjanskej oblasći na zapadźe Běłoruskeje.  

Leži něhdźe 110 kilometrow wuchodnje města Hrodna a něhdźe 30 kilometrow juhowuchodnje Lidy při lěwym brjoze Njemena.

Ma něhdźe dźesać tysac wobydlerjow.  

Sydlišćo je so we 18. lětstotku załožiło a ma wot lěta 1990 měšćanske prawa. Mjez 1921 a 1939 słušeše do Pólskeje.

## Žórła


## Wotkaz
Astrawjec

**Astrawjec** (; ) je město w Hrodnjanskej oblasći w Běłoruskej, blisko litawskeje hranicy.  Je zarjadniske sydło Astrawjeckeho rajona.

Leži něhdźe 170 kilometrow sewjerowuchodnje města Hrodna, 130 kilometrow sewjerozapadnje Minska a 45 kilometrow wuchodnje Vilniusa.

Ma něhdźe dźesać tysac wobydlerjow.  

Sydlišćo je so w lěće 1468 prěni raz naspomniło a wot lěta 2012 ma měšćanske prawa. Mjez 1921 a 1939 słušeše do Pόlskeje.

## Žórła


## Literatura
* Ostrowiec (5)/ Słownik geograficznym Królestwa Polskiego, T. VII: Netrebka – Perepiat. Warszawa, 1886.

## Wotkazaj

* Oficielne webstrony
Swislač (město)

** Swislač** (; ; ) je městačko w Hrodnjanskej oblasći na samym zapadźe Běłoruskeje, blisko pólskeje hranicy. Je zarjadniske sydło Swislačskeho rajona.

Leži něhdźe 70 kilometrow južnje wot města Hrodna při hornim běhu rěčki Swislač, přitoka Njemena.

Ma něhdźe šěsć tysac wobydlerjow.  

Sydlišćo je so w lěće 1256 prěni raz naspomniło a ma wot lěta 2000 měšćanske prawa. Mjez 1921 a 1939 słušeše do Pólskeje.

## Žórła


## Literatura
* Świsłocz (2)/ Słownik geograficznym Królestwa Polskiego, T. XI: Sochaczew – Szlubowska Wola. Warszawa, 1890.

## Wotkazaj

* Oficielne webstrony
Skidzel

** Skidzel** (; ) je městačko w Hrodnjanskej oblasći w zapadnej Běłoruskej.  

Leži něhdźe 35 kilometrow wuchodnje města Hrodna.

Ma něhdźe dźesać tysac wobydlerjow.  

Sydlišćo je so w 16. lětstotku załožiło a ma wot lěta 1974 měšćanske prawa. Mjez 1921 a 1939 słušeše do Pólskeje.

## Žórła


## Literatura
* Skidel/ Słownik geograficznym Królestwa Polskiego, T. X: Rukszenice – Sochacze. Warszawa, 1889.

## Wotkaz
Swislač

**Swislač** móže być:

* městačko w zapadnej Běłoruskej, oblasć Hrodna, hlej Swislač (město)
* rěka, kotraž ćeče přez Minsk, hlej Swislač (Minsk)
* rěka na zapadźe Běłoruskeje, přitok Njemena, hlej Swislač (Njemen)
Slonim

**Slonim** (; ) je město w Hrodnjanskej oblasći na zapadźe Běłoruskeje.  Je zarjadniske sydło Slonimskeho rajona.

Leži něhdźe 120 kilometrow juhowuchodnje wot města Hrodna.

Ma něhdźe 49 tysac wobydlerjow.  

Sydlišćo je so w lěće 1252 prěni raz naspomniło a ma wot lěta 1531 měšćanske prawa. Mjez 1921 a 1939 słušeše do Pólskeje.

## Žórła


## Literatura
* Słonim/ Słownik geograficznym Królestwa Polskiego, T. X: Rukszenice – Sochacze. Warszawa, 1889.

## Wotkaz
Spreenhagen

**Spreenhagen** je wjes a gmejna w braniborskim wokrjesu Wódra-Sprjewja a je sydło hamta ze samsnym mjenom. Spreenhagen ma něhdźe 3.200 wobydlerjow.

## Geografija

Wjes Spreenhagen nadeńdźe so při Wódrino-Sprjewinym kanalu mjez Přiborom a Parskom, něhdźe 37 kilometrow juhowuchodnje Berlinskeho měšćanskeho centruma. Sprjewja sama přez wjes njećeče, ale twori sewjernu gmejnsku mjezu. Wjetšina gmejnskich zahonow wobsteji z chójniny.

Ke gmejnje słušeja gmejnske dźěle Braunsdorf, Hartmannsdorf, Markgrafpieske *(Pěski)* a Spreenhagen.

Přez južny dźěl gmejnskeho teritorija wjedźe zwjazkowa awtodróha 12 (Berlin–Frankobrod nad Wódru).

## Stawizny
Wjes naspomni so prěni raz we wopismje Ottonow z lěta 1285. Mnohe wjesne a ležownostne mjena pokazuja pak na zaše wobsydlenje přez Serbow. Hišće we 18. lětstotku rěčeše so w tutej kónčinje zdźěla serbsce, w Spreenhagenskej ewangelskej cyrkwi prědowaše so hakle wot lěta 1715 w němskej rěči.

## Žórła


## Wotkaz
Wódrino-Sprjewiny kanal

**Wódrino-Sprjewiny kanal** () je kanal w Braniborskej, kotryž wobsteji z dweju dźělow. 24 kilometrow dołhi zapadny wotrězk zwjazuje Dubju přez Seddinski jězor na juhowuchodźe Berlina ze Sprjewju pola Přibora. Něhdźe 41 kilometrow dołhi wuchodny wotrězk wotbočuje 20 kilometrow dale na wuchodźe a zwjazuje Sprjewju z Wódru w Eisenhüttenstadće.

Wobaj wotrězkaj a wutwarjeny dźěl Přiborskeje Sprjewje mjez nimaj tworja cyłkownje 84 kilometrow dołhi dźěl 129 kilometrow dołheje zwjazkoweje wodoweje čary *Sprjewja-Wódra*. Kanal přeprěkuje wódny rozwod mjez Łobjom a Wódru a tuž tež mjez Sewjernym a Baltiskim morjom.

## Stawizny
Hižo w 16. lětstotku započachu pod kejžorom Ferdinandom I. pola Miłoraza z dźěłom za zwisk mjez Sprjewju a Wódru. Po smjerći kejžora w lěće 1564 bu dźěło přetorhnjeny. Pod „wulkim kurwjerchom“ Bjedrichom Wylemom móžachu kanal 110 lět pozdźišo dotwarić. *Bjedricha Wylemowy kanal* bu w lěće 1668 poswjećeny a słužeše přez 200 lět wobchadej mjez Berlinom a wuchodnej Braniborskej.

Za čas industrializacije w 19. lětstotku stary kanal hižo njedosahaše. Tuž wobzamkny pruske knježerstwo w lěće 1886 twar noweho kanala, kotryž bu po pjeć lětach 1891 poswjećeny. Hižo mjez 1895 a 1897 dyrbjachu kanal rozšěrić, zo bychu zetkanja łódźow zmóžnili.

## Žórło


## Wotkaz
Zarow

**Zarow** () je gmejna w braniborskim wokrjesu Wódra-Sprjewja. Wona je sydło hamta Tšemušnica, ke kotremuž słušeja hišće štyri dalše gmejny. Z pjeć tysac wobydlerjemi je Zarow najwjetše sydlišćo při brjoze Tšemušnicy.

Zarow je znaty za swoje termalne žórła a na mineralijach bohate błóto, kotrež słužeše hižo wokoło lěta 1900 lěkowanju kóžnych chorosćow. Wot 1923 ma Zarow oficielny titul *Bad*.

## Geografija

Gmejna leži při sewjernym dźělu Tšemušnicy něhdźe 70 kilometrow juhowuchodnje Berlina, 20 kilometrow sewjerozapadnje Bezkowa a wosom kilometrow južnje Přibora.

Ke gmejnje słušeja nimo Zarowa samoho wot lěta 2002 tež gmejnskej dźělej Nowy Chółm *(Neu Gollm)* a Pětšojce *(Petersdorf)*.

## Stawizny
Zarow naspomni so prěni raz hakle w lěće 1463. Mnohe wjesne a ležownostne mjena pokazuja pak na zaše wobsydlenje přez Serbow. Wuwiće něhdy chudeje wjeski zahaji so hakle spočatk 20. lětstotka ze załoženjom prěnich kupjelow a přizamknjenjom na železnisku syć 1912.

## Wosobiny
W Zarowje bydleše němski pjasćowar Max Schmeling. Sowjetski basnik Maksim Gorkij přebywaše tu w lětomaj 1922/23.

## Žórła


## Wotkaz
Hamt Rólany

**Hamt Rólany** () je braniborski hamt we wokrjesu Hornje Błóta-Łužica, kotryž je so w lěće 1992 wutworiło. Sydło zarjadnistwa su Rólany.

Wobsteji ze slědowacych gmejnow:

# Bukow (*Hohenbocka*;  wobydlerjow)
# Čorna Woda (*Schwarzbach*; )
# Hermanecy (*Hermsdorf*; )
# Rólany (*Ruhland*; )
# Wudwor (*Guteborn*; )
# Zeleny Hózd (*Grünewald*; )

Hamt nadeńdźe so na juhu wokrjesa, juhozapadnje Złeho Komorowa při krajnej hranicy ze Sakskej.

## Wuwiće wobydlerstwa

## Žórła
Hamt Stara Darbnja

**Hamt Stara Darbnja** () je braniborski hamt we wokrjesu Hornje Błóta-Łužica, kotryž je so w lěće 1992 z prěnjotnje 14 gmejnow wutworiło. Sydło zarjadnistwa je Stara Darbnja.

Wobsteji dźensa ze slědowacych pjeć gmejnow:

# Bronkow (*Bronkow*;  wobydlerjow)
# Łukajcyny doł (*Luckaitztal*; )
# Nowa Jazorina (*Neu-Seeland*; )
# Nowe Wiki (*Neupetershain*; )
# Stara Darbnja (*Altdöbern*; )

Hamt nadeńdźe so wosrjedź wokrjesa a mjezuje na sewjeru z Kalawu a Wětošowom, na wuchodźe z Drjowkom a Wjelceju (wokrjes Sprjewja-Nysa) a na juhu z Ranjom a Złym Komorowom.

## Wuwiće wobydlerstwa

## Žórła
Hamt Wótrań

**Hamt Wótrań** () je braniborski hamt we wokrjesu Hornje Błóta-Łužica, kotryž je so w lěće 1992 wutworiło. Sydło zarjadnistwa je Wótrań.

Wobsteji ze slědowacych šěsć gmejnow:

# Ćětowa (*Tettau*;  wobydlerjow)
# Frauendorf ()
# Großkmehlen ()
# Kropnja (*Kroppen*; )
# Lipina (*Lindenau*; )
# Wótrań (*Ortrand*; )

Hamt nadeńdźe so na juhozapadźe wokrjesa při krajnej hranicy ze Sakskej. Zwjazkowa awtodróha 13 (Berlin–Drježdźany) wjedźe přez hamtski teritorij.

## Wuwiće wobydlerstwa

## Žórła
Smarhoń

**Smarhoń** (; ) je město w Hrodnjanskej oblasći w Běłoruskej.  Je zarjadniske sydło Smarhonskeho rajona.

Leži při rěce Oksna něhdźe 100 kilometrow sewjerozapadnje Minska a 190 kilometrow sewjerowuchodnje města Hrodna. Litawska hranica je 40 kilometrow zdalena.

Ma něhdźe 37 tysac wobydlerjow.  

Sydlišćo je so w lěće 1503 prěni raz naspomniło a wot lěta 1904 ma měšćanske prawa. Mjez 1921 a 1939 słušeše do  Pólskeje.

## Žórła


## Literatura
* Smorgonie/ Słowniku geograficznym Królestwa Polskiego, T. X: Rukszenice – Sochacze. Warszawa, 1889.

## Wotkazaj

*  Oficielne webstrony
Šćučyn

**Šćučyn** (; ) je město w Hrodnjanskej oblasći w zapadnej Běłoruskej. Je zarjadniske sydło Šćučynskeho rajona.

Leži něhdźe 60 kilometrow wuchodnje města Hrodna a 50 kilometrow juhozapadnje Lidy.

Ma něhdźe 15 tysac wobydlerjow.  

Sydlišćo je so w lěće 1537 załožiło a ma wot lěta 1962 měšćanske prawa. Mjez 1921 a 1939 słušeše do Pólskeje.

## Žórła


## Literatura
* Szczuczyn/ Słowniku geograficznym Królestwa Polskiego, T. XI: Sochaczew – Szlubowska Wola. Warszawa, 1890.

## Wotkazaj

* Oficielne webstrony
Buda-Kašaljowa

**Buda-Kašaljowa** (; ) je městačko w Homelskej oblasći na juhowuchodźe Běłoruskeje. Je zarjadniske sydło Buda-Kašaljowskeho rajona.

Leži něhdźe 45 kilometrow sewjerozapadnje Homela.

Ma něhdźe wósom tysac wobydlerjow.  

Sydlišćo je so w lěće 1824 prěni raz naspomniło a ma wot lěta 1971 měšćanske prawa. W Druhej swětowej wójnje bě wot awgusta 1941 hač do nowembra 1943 wot němskeho wójska wobsadźene.

## Žórła


## Literatura
* Buda Koszelewska (7)/ Słowniku geograficznym Królestwa Polskiego, T. I: Aa – Dereneczna. Warszawa, 1880.

## Wotkaz
Hamt Bórkowy

**Hamt Bórkowy** () je braniborski hamt we wokrjesu Sprjewja-Nysa, kotryž je so w lěće 1992 wutworiło. Sydło zarjadnistwa su Bórkowy.

Wobsteji ze slědowacych šěsć gmejnow:

# Bórkowy ( wobydlerjow)
# Brjazyna ()
# Dešno-Strjažow ()
# Góry ()
# Smogorjow-Prjawoz ()
# Wjerbno ()

Hamt leži na sewjerozapadźe wokrjesa w Hornich Błótach.

## Wuwiće wobydlerstwa

## Žórła


## Wotkaz
* Webstrona Bórkowskeho hamta
Hamt Derbno-kraj

**Hamt Derbno-kraj** () je braniborski hamt we wokrjesu Sprjewja-Nysa, kotryž je so w lěće 1992 wutworiło. Sydło zarjadnistwa je městačko Derbno.

Wobsteji ze slědowacych sydom gmejnow:

# Cersk ( wobydlerjow)
# Derbno ()
# Dolina Nysy a Małksy ()
# Feliksowy Jazor ()
# Jemjelica-Źěwink ()
# Łukojce ()
# Tśěšojce-Žymjerojce ()

Hamt nadeńdźe so na juhowuchodźe wokrjesa a mjezuje ze Sakskej na juhu a z Pólskej na wuchodźe.

## Wuwiće wobydlerstwa

## Žórła


## Wotkaz
* Webstrona Derbnjanskeho hamta
Hamt Picnjo

**Hamt Picnjo** () je braniborski hamt we wokrjesu Sprjewja-Nysa, kotryž je so w lěće 1992 wutworiło. Sydło zarjadnistwa je městačko Picnjo.

Wobsteji ze slědowacych wosom gmejnow:

# Drjenow ( wobydlerjow)
# Gatojce ()
# Hochoza ()
# Janšojce ()
# Móst ()
# Picnjo ()
# Turjej ()
# Turnow-Pśiłuk ()

Hamt nadeńdźe so w Delnjej Łužicy sewjernje Choćebuza. Wšě gmejny słušeja do serbskeho sydlenskeho ruma.

## Wuwiće wobydlerstwa

## Žórła


## Wotkaz
* Webstrona Picnjanskeho hamta
Wasilewičy

**Wasilewičy** (; ) su městačko w Homelskej oblasći na juhu Běłoruskeje. 

Leža něhdźe 80 kilometrow juhozapadnje Homela.

Maja něhdźe tři tysac wobydlerjow.  

Sydlišćo je so w 16. lětstotku załožiło a ma wot lěta 1971 měšćanske prawa. 

## Žórła


## Wotkaz
Wjetka

**Wjetka** ( a ) je městačko w Homelskej oblasći na juhowuchodźe Běłoruskeje. Je zarjadniske sydło Wjetkawskeho rajona.

Leži při rěce Sož něhdźe 25 kilometrow sewjerowuchodnje Homela.

Ma něhdźe wósom tysac wobydlerjow.  

Sydlišćo je so w lěće 1685 prěni raz naspomniło a ma wot lěta 1925 měšćanske prawa. 

## Žórła


## Literatura
* Wietka/ Słownik geograficznym Królestwa Polskiego, T. XIII: Warmbrun – Worowo. Warszawa, 1893.

## Wotkazaj

* Oficielne webstrony
Dobruš

**Dobruš** ( a ) je město w Homelskej oblasći na juhowuchodźe Běłoruskeje. Je zarjadniske sydło Dobrušskeho rajona.

Leži něhdźe 35 kilometrow wuchodnje Homela blisko ruskeje hranicy.

Ma něhdźe 18 tysac wobydlerjow.  

Sydlišćo je so w lěće 1560 prěni raz naspomniło a ma wot lěta 1935 měšćanske prawa. 

## Žórła


## Literatura
* Dobrusz/ Słownik geograficznym Królestwa Polskiego, T. XV, cz. 1: Abablewo – Januszowo. Warszawa, 1900.

## Wotkazaj

*  Oficielne webstrony
Jelsk

**Jelsk** ( a ) je městačko w Homelskej oblasći na juhu Běłoruskeje. Je zarjadniske sydło Jelskeho rajona.

Leži něhdźe 145 kilometrow juhozapadnje Homela a 18 kilometrow zdaleny wot ukrainskeje hranicy.

Ma něhdźe dźewjeć tysac wobydlerjow.  

Sydlišćo je so w 16. lětstotku załožiło a ma wot lěta 1971 měšćanske prawa. 

## Žórła


## Literatura
* Jelsk (Karolin)/ Słownik geograficznym Królestwa Polskiego, T. III: Haag – Kępy. Warszawa, 1882.

## Wotkaz
Žytkawičy

**Žytkawičy** (; ) su město w Homelskej oblasći na juhu Běłoruskeje. Město je zarjadniske sydło Žytkawičskeho rajona.

Leži něhdźe 215 kilometrow zapadnje Homela.

Ma něhdźe 16 tysac wobydlerjow.  

Sydlišćo je so w lěće 1500 prěni raz naspomniło a ma wot lěta 1971 měšćanske prawa. 

## Žórła


## Literatura
* Żytkowicze/ Słownik geograficznym Królestwa Polskiego, T. XIV: Worowo – Żyżyn. Warszawa, 1895.

## Wotkaz
Žlobin

**Žlobin** (; ) je město w Homelskej oblasći na juhowuchodźe Běłoruskeje. Je zarjadniske sydło Žlobinskeho rajona.

Leži při prawym brjoze Dnjepra něhdźe 80 kilometrow sewjerozapadnje Homela.

Ma něhdźe 76 tysac wobydlerjow.  

Sydlišćo je so w lěće 1654 prěni raz naspomniło a ma wot lěta 1925 měšćanske prawa. 

## Žórła


## Literatura
* Żłobin (3)/ Słownik geograficznym Królestwa Polskiego, T. XIV: Worowo – Żyżyn. Warszawa, 1895.

## Wotkazaj

*  Oficielne webstrony
Chojniki

**Chojniki** (; ) su město w Homelskej oblasći na juhowuchodźe Běłoruskeje. Su zarjadniske sydło Chojnikskeho rajona.

Město leži něhdźe 90 kilometrow juhozapadnje Homela a ma něhdźe 15 tysac wobydlerjow.  

Sydlišćo je so w lěće 1504 prěni raz naspomniło a ma wot lěta 1967 měšćanske prawa. 

## Žórła


## Literatura
* Chojniki/ Słownik geograficznym Królestwa Polskiego, T. I: Aa – Dereneczna. Warszawa, 1880.

## Wotkaz
Nowochopjorskij

**Nowochopjorskij** () je sydlišćo měšćanskeho typa w južnoruskej oblasći Woronjež. 

Leži něhdźe tři kilometry wot Nowochopjorska.

Ma něhdźe sydom tysac wobydlerjow.

Wot lěta 1928 ma měšćanske prawa. 

## Nóžki


## Wotkaz
Talowaja

**Talowaja** () je sydlišćo měšćanskeho typa w južnoruskej oblasći Woronjež. Je zarjadniske sydło Talowskeho rajona.

Leži při rěce Suchaja Čigla něhdźe 160 kilometrow juhowuchodnje Woronježa.

Ma něhdźe jednaće tysac wobydlerjow.

Sydlišćo je so w lěće 1892 załožiło a ma wot lěta 1957 měšćanske prawa.

## Nóžki


## Wotkaz
Bolšije Wjazjomy

**Bolšije Wjazjomy** () su sydlišćo měšćanskeho typa w oblasći Moskwa w Odincowskim rajonje.

Leža něhdźe 20 kilometrow zapadnje wot města Odincowo.

Ma něhdźe dwanaće tysac wobydlerjow.
 
Sydlišćo je so w lěće 1526 prěni raz naspomniło a maja wot lěta 2001 měšćanske prawa. 

## Nóžki


## Wotkazaj

* Oficielne webstrony
Kalinkawičy

**Kalinkawičy** (; ) je město w Homelskej oblasći na juhu Běłoruskeje. Je zarjadniske sydło Kalinkawičskeho rajona.

Leži něhdźe 120 kilometrow juhozapadnje Homela při awtodróze M10 (Homel–Brest).

Ma něhdźe 40 tysac wobydlerjow.  

Sydlišćo je so w lěće 1560 prěni raz naspomniło a ma wot lěta 1925 měšćanske prawa. 

## Žórła


## Wotkazaj

* Oficielne webstrony
Mazyr

**Mazyr** (; ) je wulkoměsto w Homelskej oblasći na juhu Běłoruskeje. Je zarjadniske sydło Mazyrskeho rajona.

Leži při prawym brjoze Pripjata něhdźe 130 kilometrow juhozapadnje Homela.

Ma něhdźe 111 tysac wobydlerjow.  

Sydlišćo je so w lěće 1155 prěni raz naspomniło a ma wot lěta 1795 měšćanske prawa. 

## Žórła


## Literatura
* Mozyrz / Słownik geograficznym Królestwa Polskiego, T. VI: Malczyce – Netreba. Warszawa, 1885.

## Wotkazaj

* Oficielne webstrony
Narowlja

**Narowlja** (; ) je město w Homelskej oblasći na juhu Běłoruskeje. Je zarjadniske sydło Narowljanskeho rajona.

Leži při prawym brjoze Pripjata něhdźe 120 kilometrow juhozapadnje Homela při kromje dla radioaktiwity zawrjeneho pasma.

Ma něhdźe wósom tysac wobydlerjow.  

Sydlišćo je so we 18. lětstotku załožiło a ma wot lěta 1971 měšćanske prawa. 

## Žórła


## Literatura
* Narowla/ Słownik geograficznym Królestwa Polskiego. T. VI: Malczyce – Netreba. Warszawa, 1885.

## Wotkazaj
Alija Izetbegović

**Alija Izetbegović** (* 8. awgusta 1925 w Bosanskim Šamacu, kralestwo Serbow, Chorwatow a Słowjencow; † 19. oktobra 2003 w Sarajewje) bě bosniski politikar, islamski aktiwist, załožer a předsyda *Strony demokratiskeje akcije* (SDA), prěni prezident njewotwisneje republiki Bosniskeje a Hercegowiny (1990–95) a čłon kolektiwneho statneho prezidija (1996–2000).

W nalěću 1992 wozjewješe po referendumje njewotwisnosć swojeho kraja wot Juhosłowjanskeje.

## Wotkazaj

*