open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Hórnač

**Hórnač** (*Erysimum*) je ród ze swójby křižnokwětnych rostlinow (Brasicaceae). 

Wobsahuje sćěhowace družiny:

* blědy hórnač (*Erysimum crepidifolium*)
* prosty hórnač (*Erysimum virgatum*)
* rólny hórnač (*Erysimum cheiranthoides*)
* šěry hórnač (*Erysimum canescens*)
* šešerjaty hórnač (*Erysimum repandum*)
* twjerdy hórnač (*Erysimum marschallianum*)
* wonjaty hórnač (*Erysimum odoratum*)
* złoty hórnač (*Erysimum cheiri*)

## Noty
Prawa barmowka

**Prawa barmowka** (*Barbaraea vulgaris*) je rostlina ze swójby křižnokwětnych rostlinow (*Brasicaceae*). 

## Mjeno
Rostlina (hlej wědomostne mjeno) je po swjatej Barbarje mjenowana.

## Wopisanje
Prawa barmowka je dwulětna rostlina, kotraž docpěwa wysokosć wot 30 hač 90 cm.

Łopjena su ćmowozelene a błyšćace. Hornje łopjena su zubate, mjeztym delnje łopjena su našćěpane z na kóždym boku 1 hač pjeć wotrězkami a wulkim nakónčnym wotrězkom.  

Kćěje wot meje hač julija. Žołte kćenja steja w na kóncu stejacej, na spočatku nimale hłójčkojtej kići a docpěwaja wulkosć wot 4 hač 9 mm. Krónowe łopješka su dwójce tak dołhe kaž keluškowe łopješka.

Płody su zrunanje wotstejace truki, docpěwaja dołhosć wot 1,5 hač 3 cm a sedźa na stołpikach z dołhosću wot 4 hač 6 mm. 

## Stejnišćo
Rosće na pućach, rěčkowych a rěčnych łučinach a na lěsnych zahonach, rólnych kromach, nasypach zemje a w šćerkowych jamach. Preferuje skerje włóžne, wutkate pódy.

## Rozšěrjenje
Rostlina je w Europje rozšěrjena.

## Wužiwanje
Łopjena wobsahuja wjele witamina C a słodźa nakisal-jěrje. Wone so hodźa jako přidawk za solotej abo zelowy twaroh, ale tež za spinatej podobne zeleniny. Prjedy rostlina bu často w burskich zahrodach plahowana.

## Žórła
* Schauer - Caspari: Pflanzenführer für unterwegs, ISBN 978-3-8354-0354-3, 2. nakład, 2008, strona 110 
* Spohn, Aichele, Golte-Bechtle, Spohn: Was blüht denn da? Kosmos Naturführer (2008), ISBN 978-3-440-11379-0, strona 254 
* Brankačk, Jurij: Wobrazowy słownik hornjoserbskich rostlinskich mjenow na CD ROM. Rěčny centrum WITAJ, wudaće za serbske šule. Budyšin 2005. 
* Kubát, K. (Hlavní editor): Klíč ke květeně České republiky. Academia, Praha (2002)
* Lajnert, Jan: Rostlinske mjena. Serbske. Němske. Łaćanske. Rjadowane po přirodnym systemje. Volk und Wissen Volkseigener Verlag Berlin  (1954)
* Rězak, Filip: Němsko-serbski wšowědny słownik hornjołužiskeje rěče. Donnerhak, Budyšin (1920)
Hórčica

**Hórčica** (*Eruca*) je ród ze swójby křižnokwětnych rostlinow (*Brasicaceae*). 

Wobsahuje sćěhowace družiny:

* běła hórčica (*Eruca sativa*)
* Eruca vesicaria
* Eruca loncholoma
* Eruca pinnatifida
* Eruca setulosa

## Noty
Prawy česnak

**Prawy česnak** (*Alliaria officinalis*) je rostlina ze swójby křižnokwětnych rostlinow (*Brasicaceae*). Dalše serbske mjeno je **kobołkowe zelo**.

## Wopisanje
Prawy česnak je jednolětna rostlina, kotraž docpěwa wysokosć wot 20 hač 100cm.

Stołpik steji zrunanje a je hranity.

Delnje łopjena su dołho stołpikate.

Kćěje wot apryla hač junija. Kćenja steja w nakónčnych kićach a docpěwaja wulkosć wot 0,6 hač 1cm. 

Trukowe płody docpěwaja dołhosć wot 20 hač 70 mm.

## Stejnišćo
Rosće na chłódkojtych lěsnych kromach, žiwych płotach, zahrodach a parkach. Preferuje wutkate, humozne, čumpate hlinowe pódy, předewšěm na powětrowłóžnych stejnišćach. 

## Rozšěrjenje

## Noty


## Žórła
* Spohn, Aichele, Golte-Bechtle, Spohn: Was blüht denn da? Kosmos Naturführer (2008), ISBN 978-3-440-11379-0, strona 112
* Brankačk, Jurij: Wobrazowy słownik hornjoserbskich rostlinskich mjenow na CD ROM. Rěčny centrum WITAJ, wudaće za serbske šule. Budyšin 2005. 
* Kubát, K. (Hlavní editor): Klíč ke květeně České republiky. Academia, Praha (2002)
* Lajnert, Jan: Rostlinske mjena. Serbske. Němske. Łaćanske. Rjadowane po přirodnym systemje. Volk und Wissen Volkseigener Verlag Berlin  (1954)
* Rězak, Filip: Němsko-serbski wšowědny słownik hornjołužiskeje rěče. Donnerhak, Budyšin (1920)
Rólny hryst

**Rólny hryst** (*Camelina sativa*) je rostlina ze swójby křižnokwětnych rostlinow (*Brasicaceae*). Dalše serbske mjeno je **złota kazylen**.

## Wopis
Rólny hryst je jednolětna rostlina, kotraž docpěje wysokosć wot 30 hač 90 cm.

Łopjena su lancetojte, zwjetša cyłokromne, kłokojte.

Kćěje wot meje hač junija. Krónowe łopješka su žołte a docpěja dołhosć wot 4 hač 5 mm.

Truki su krušwojte a docpěja dołhosć wot 7 hač 8 mm.

## Stejnišćo
Rosće na žitnych polach, rolach a suchich ruderalnych městnach .

## Rozšěrjenje

## Nóžki


## Žórła
* Schauer - Caspari: Pflanzenführer für unterwegs, ISBN 978-3-8354-0354-3, 2. nakład, 2008, strona 114 
* Brankačk, Jurij: Wobrazowy słownik hornjoserbskich rostlinskich mjenow na CD ROM. Rěčny centrum WITAJ, wudaće za serbske šule. Budyšin 2005. 
* Kubát, K. (Hlavní editor): Klíč ke květeně České republiky. Academia, Praha (2002)
* Lajnert, Jan: Rostlinske mjena. Serbske. Němske. Łaćanske. Rjadowane po přirodnym systemje. Volk und Wissen Volkseigener Verlag Berlin (1954)
* Rězak, Filip: Němsko-serbski wšowědny słownik hornjołužiskeje rěče. Donnerhak, Budyšin (1920)

## Eksterne wotkazy

*
Dołha husowka

**Dołha husowka** (*Arabis turrita*) je rostlina ze swójby křižnokwětnych rostlinow (*Brasicaceae*). 

## Wopis
Dołha husowka docpěwa wysokosć wot 10 hač do 70 cm.

### Łopjena
Spódnje łopjena su wusko-jejkojte a njeprawidłownje zubate. Stołpikowe łopjena su dołhojte z wutrobojtym spódkom.

### Kćenja
Kćěje wot apryla hač do junija. Kwětnistwo je deleka łopjenate. 4, nažołć běłe krónowe łopješka docpěwaja dołhosć wot 6 hač 8 mm.

### Płody
Płody su truki, kotrež wobłukaće přewisuje a docpěwaja dołhosć wot 8 hač do 12 (15) cm a šěrokosć wot 2 hač do 3 mm.

## Stejnišćo
Rosće w swětłych lěsach, w kerčinach a na skalnych zwisach. Preferuje ćopłotu.

## Rozšěrjenje
Rostlina je w južnej Němskej, Jurje, Alpach a južnej Europje rozšěrjena.

## Wužiwanje

## Nóžki


## Žórła
* Schauer - Caspari: Pflanzenführer für unterwegs, ISBN 978-3-8354-0354-3, 2. nakład, 2008, strona 26 
* Spohn, Aichele, Golte-Bechtle, Spohn: Was blüht denn da? Kosmos Naturführer (2008), ISBN 978-3-440-11379-0, strona 116, jako podobna družina *Turm-Gänsekresse* (*Arabis turrita*) pod hesłom *Turmkraut* (*Arabis glabra*, *Turritis glabra*) 
* Brankačk, Jurij: Wobrazowy słownik hornjoserbskich rostlinskich mjenow na CD ROM. Rěčny centrum WITAJ, wudaće za serbske šule. Budyšin 2005. 
* Kubát, K. (Hlavní editor): Klíč ke květeně České republiky. Academia, Praha (2002)
* Lajnert, Jan: Rostlinske mjena. Serbske. Němske. Łaćanske. Rjadowane po přirodnym systemje. Volk und Wissen Volkseigener Verlag Berlin (1954)
* Rězak, Filip: Němsko-serbski wšowědny słownik hornjołužiskeje rěče. Donnerhak, Budyšin (1920)
Husowka

**Husowka** (*Arabis*) je ród ze swójby křižnokwětnych rostlinow (*Brasicaceae*). 

Wobsahuje sćěhowace družiny:

* alpska husowka (*Arabis alpina*)
* *[[Arabis blepharophylla]]*
* błyšćata husowka (*Arabis soyeri*)
* dołha husowka (*Arabis turrita*)
* japanska husowka (*Arabis nipponica*)
* kałowa husowka (*Arabis pauciflora*)
* kosmata husowka (*Arabis hirsuta*)
* lěsna husowka (*Arabis nemorensis*)
* mikawčkata husowka (*Arabis ciliata*)
* mólička husowka (*Arabis bellidifolia*)
* murjowa husowka (*Arabis collina*)
* naha husowka (*Arabis glabra*) 
* namódra husowka (*Arabis caerulea*)
* šipojta husowka (*Arabis sagittata*)
* wuškata husowka (*Arabis auriculata*)
* zahrodna husowka (*Arabis caucasica*)

## Nóžki
Hryst

**Hryst** (*Camelina*) je ród ze swójby křižnokwětnych rostlinow (*Brasicaceae*). 

Wobsahuje sćěhowace družiny:

* drobnotručkaty hryst (*Camelina microcarpa*)
* rólny hryst (*Camelina sativa*) 
* zubičkaty hryst (*Camelina alyssum*)

## Nóžki
Kosmata husowka

**Kosmata husowka** (*Arabis hirsuta*) je rostlina ze swójby křižnokwětnych rostlinow (*Brasicaceae*). 

## Wopis
Kosmata husowka je dwulětna rostlina abo trajne zelo, kotrež docpěwa wysokosć wot 10 hač do 80 cm.

Prosće zrunany, hrubokosmaty stołpik njese hač do 50 łopjenow.

### Łopjena
Łopjena su mjenje bóle kosmate a zubate abo cyłokromne. Stołpikowe łopjena su jejkojće-lancetojte a z wutrobojtym spódkom sedźace abo stołpik kłokojće wobpřimuja. Spódnje łopjena su jejkojte a tworja wostajacu rozetu.

### Kćenja
Kćěje wot meje hač do julija. Kćenja docpěwaja wulkosć wot 2 hač 5 mm a steja w kićach, kotraž na spočatku je wokołkojta.

### Płody
Truki su zrunane abo přilěhawe. Wone docpěwaja dołhosć wot 2 hač do 6 cm.

## Stejnišćo
Rosće na suchich łukach na wapnje, na pućowych mjezach, na kerčinowych kromach, w swětłych chójnowych lěsach. Preferuje skerje suche, zwjetša wapnite pódy.

## Rozšěrjenje
Rostlina je w nimale cyłej Europje rozšěrjena.

## Wužiwanje

## Nóžki


## Žórła
* Schauer - Caspari: Pflanzenführer für unterwegs, ISBN 978-3-8354-0354-3, 2. nakład, 2008, strona 26 
* Spohn, Aichele, Golte-Bechtle, Spohn: Was blüht denn da? Kosmos Naturführer (2008), ISBN 978-3-440-11379-0, strona 118 
* Brankačk, Jurij: Wobrazowy słownik hornjoserbskich rostlinskich mjenow na CD ROM. Rěčny centrum WITAJ, wudaće za serbske šule. Budyšin 2005. 
* Kubát, K. (Hlavní editor): Klíč ke květeně České republiky. Academia, Praha (2002)
* Lajnert, Jan: Rostlinske mjena. Serbske. Němske. Łaćanske. Rjadowane po přirodnym systemje. Volk und Wissen Volkseigener Verlag Berlin  (1954)
* Rězak, Filip: Němsko-serbski wšowědny słownik hornjołužiskeje rěče. Donnerhak, Budyšin (1920)
Naha husowka

**Naha husowka** (*Arabis glabra*) je rostlina ze swójby křižnokwětnych rostlinow (*Brasicaceae*). Dalše serbske mjeno je **wěžowka**.

## Wopis
Naha husowka je jednolětna rostlina, kotraž docpěwa wysokosć wot 60 hač do 120 cm.

Stołpiki su zrunane a husto łopjenowane.

### Łopjena
Spódnje łopjena su kosmate a zahe wjadnu. Stołpikowe łopjena kłokojće stołpik wobpřimuja. Wone su cyłokromne, módrozelenje zwobručowane a nahe.

### Kćenja
Kćěje wot meje hač do julija. Kćenja docpěwa wulkosć wot 3 hač 7 (8) mm a steja w nakónčnych, hustych, wjace hač 40 cm dołhich kićach. Krónowe łopješka su nažołć abo nazeleń běłe.

### Płody
Truki su štyrihranite a docpěwaja dołhosć wot 5 hač do 7,5 cm.

## Stejnišćo
Rosće na kerčinowych kromach, na lěsnych kromach, na pućowych kromach, na skłoninach a na hólnišćach a w swětłych dubowych lěsach.

## Rozšěrjenje
Rostlina je w Europje rozšěrjena.

## Wužiwanje

## Systematika
*Turritis glabra* bu w lěće 1753 wot Carl von Linné w Species Plantarum, 2, 666 wozjewjena. Synonymy za *Turritis glabra* L. su: *Arabis glabra* (L.) Bernh., *A. perfoliata* Lam., *A. pseudoturritis* Boissier & Heldreich, *Turritis glabra* var. *lilacina* O.E.Schulz, *T. pseudoturritis* (Boissier & Heldreich) Velenovsky.

## Nóžki


## Žórła
* Schauer - Caspari: Pflanzenführer für unterwegs, ISBN 978-3-8354-0354-3, 2. nakład, 2008, strona 26 
* Spohn, Aichele, Golte-Bechtle, Spohn: Was blüht denn da? Kosmos Naturführer (2008), ISBN 978-3-440-11379-0, strona 116 
* Brankačk, Jurij: Wobrazowy słownik hornjoserbskich rostlinskich mjenow na CD ROM. Rěčny centrum WITAJ, wudaće za serbske šule. Budyšin 2005. 
* Kubát, K. (Hlavní editor): Klíč ke květeně České republiky. Academia, Praha (2002)
* Lajnert, Jan: Rostlinske mjena. Serbske. Němske. Łaćanske. Rjadowane po přirodnym systemje. Volk und Wissen Volkseigener Verlag Berlin (1954)
* Rězak, Filip: Němsko-serbski wšowědny słownik hornjołužiskeje rěče. Donnerhak, Budyšin (1920)
Zahrodna husowka

**Zahrodna husowka** (*Arabis caucasica*, syn. *Arabis albida*) je rostlina ze swójby křižnokwětnych rostlinow (*Brassicaceae*).

## Wopis
Zahrodna husowka je přeco zelene trajne zelo. Tołste lisćo twori 12 cm wysoke a 45 šěroke maty.

Spódnje, šěrozelene łopjena tworja rozetu.

Kćěje w nalěće. Běłe kćenja steja w čumpatych kićach.

## Stejnišćo

## Rozšěrjenje

## Wužiwanje

## Wariety
Eksistuja mnoholičbne wariety.
*Sorta 'Pinkie'
*Warieta *Arabis caucasica* var. *brevifolia*
*Sorta 'Flore Pleno' (syn. 'Plena') ma wupjelnjene kćenja.

## Nóžki


## Žórła
* Botanica, Einjährige und mehrjährige Pflanzen, Über 2000 Pflanzenporträts, ISBN 978-3-8331-4469-1, strona 117 
* Brankačk, Jurij: Wobrazowy słownik hornjoserbskich rostlinskich mjenow na CD ROM. Rěčny centrum WITAJ, wudaće za serbske šule. Budyšin 2005. 
* Kubát, K. (Hlavní editor): Klíč ke květeně České republiky. Academia, Praha (2002)
* Lajnert, Jan: Rostlinske mjena. Serbske. Němske. Łaćanske. Rjadowane po přirodnym systemje. Volk und Wissen Volkseigener Verlag Berlin (1954)
* Rězak, Filip: Němsko-serbski wšowědny słownik hornjołužiskeje rěče. Donnerhak, Budyšin (1920)

## Eksterne wotkazy
Pónoj

**Pónoj** je płona bejzwěkowa kaserola z dołhim přimadłom, kotryž słuži zo by pjekł abo pražił.

Na rozdźěl wot železnika pónoj je wjace niša a wolóžuje wobroćowanje pječeneho z přimadłom.
Mokrina spěšnišo so wuparjuje dla poměra mjezy wolumenom a powjerchom.

Typiske jědźe, kotrež so w pónoji přihotuja,  su pampuchi abo pražene běrny.

Pónoje powšitkownje su fabrikowane z aluminija, wocla abo njezerzawjaceho wocla a móžeja měć teflon na jich powjerchu, kotryž zadźěwa přilěpjowanju jědźow na nim.

## Galerija

 wobraz:Pfanne (Edelstahl).jpg|Pónoj z wocla
 wobraz:Pfanne (Gusseisen).jpg|Pónoj z lateho železa
 wobraz:Pfanne (geschmiedet).jpg|Pónoj z železa
 wobraz:Pfanne (Email).jpg|emaljowa pónoj
Časowe pasma w Europje

Europa ma štyri **časowe pasma**: zapadoeuropski čas (WET/GMT), srjedźoeuropski čas (CET), wuchodoeuropski čas (EET) a Moskowski čas (MSK).

**Zapadoeuropski čas (WET, [[UTC+0]], GMT)** je časowe pasmo Färöskich kupow, sewjerowuchodneje Grönlandskeje, Irskeje, Islandskeje za čas cyłeho lěta, Kanariskich kupow, Madeiry, kupy Man, Portugalskeje a Zjednoćeneho kralestwa. Jeho jendźelske mjeno je *Western European Time* (WET).

**Srjedźoeuropski čas (CET, [[UTC+1]])** je mjeno časoweho pasma, kotrež ma časowu diferencu jedneje hodźiny wot koordinowaneho swětoweho časa (UTC). Wužiwa so wot wšěch krajow w zapadnej kontinentalnej Europje wothladajo wot Portugalskeje, wužiwaceje zapadoeuropski čas. Jendźelske mjeno je *Central European Time* (CET).

**Wuchodoeuropski čas (EET, [[UTC+2]])**, jendźelsce *Eastern European Time* (EET), je časowe pasmo wuchodo- a sewjeroeuropskich krajow mjezy srjedźoeuropskim časowym pasmom a Ruskej (Běłoruska, Bołharska, Cypriska, Estiska, Finska, Grjekska, Letiska, Litawska, Moldawska, Rumunska, Kaliningradska prowinca, Ukraina).

**Moskowski čas (MSK, [[UTC+3]])** () je časowe pasmo europskeho dźěla Ruskeje.

Wón wužiwa so nimo toho w cyłym kraju za jězdne abo lětanske plany ćahow, lětadłow, łódźow. Wono tež wustupuje w telegramach, mejlkach atd. Čas je často zdźělene wšudźom w kraju za čas radijowych wusyłanjow.

"Moskowski normalny čas (MSK)" wotpowěduje UTC+3 w zymje, mjez poslednim tydźenjom oktobra a poslednim tydźenjom měrca, lěćni čas wotpowěduje UTC+4.

## Hlej tež
* Časowe pasma w Europje w lěću
Časowe pasma w Europje w lěću

**Europski lětni čas** je rjadowanje, po kotrymž so štyrjom Europskim časowym pasmam za čas nalěća hodźinu doda, zo bychu ludźo dnjowske swětło lěpje wužiwać móhli. 

Čini so na tute wašnje we wšěch krajow Europy z wuwzaćom Islandskeje, kotraž wužiwa přez cyłe lěto UTC. Lětni čas płaći wot 1:00 hodź. UTC poslednjeje njedźele měrca hač do 1:00 hodź. poslednjeje njedźele oktobra.

Mjena časowych pasmow změnja so kaž slěduje: Zapadoeuropski lětni čas (WEST), Srjedźoeuropski lětni čas (CEST), Wuchodoeuropski lětni čas (EEST) a Moskowski lětni čas (MSD).

**Zapadoeuropski lětni čas (WEST, [[UTC+1]])** je lětne časowe pasmo Färöskich kupow, sewjerowuchodneje Grönlandskeje, Irskeje, Kanariskich kupow, Madejry, Manksoweje kupy, Manikowych kupow, Portugalskeje a Zjednoćeneho kralestwa. Jendźelsce rěka *Western European Summer Time* (WEST).

**Srjedźoeuropski lětni čas (CEST, [[UTC+2]])** je lětne časowe pasmo tych krajow, kotrež su dwě hodźinje po koordinowanym swětowym času (UTC). Wužiwa so we wšěch krajach zapadneje kontinentalneje Europy z wuwzaćom Portugalskeje (hlej horjeka). Rěka jendźelsce *Central European Summer Time* (CEST), francosce *Heure avancée de l'Europe centrale* (HAEC) a němsce *Mitteleuropäische Sommerzeit* (MESZ).

**Wuchodoeuropski lětni čas (EEST, [[UTC+3]])**, jendźelsce *Eastern European Summer Time* (EEST), je lětne časowe pasmo někotrych krajow mjez srjedźoeuropskim lětnim časowym pasmom a Ruskej. K tomu słušeja Běłoruska, Bołharska, Cypern, Estiska, Finska, Grjekska, Letiska, Litawska, Moldawska, Rumunska, Kaliningradska oblasć a Ukraina.

**Moskowski lětni čas (MSD, [[UTC+4]])** () je w europskim dźělu Ruskeje płaćiwy lětni čas. Wón so po cyłym kraju za jězdne abo lětanske plany ćahow, lětadłow, łódźow atd. wužiwa a so tež w telegramach, mejlkach atd. pokazuje. Tež radijowe wusyłanja so husto na Moskowski čas wusměrja.

## Hlej tež
* Časowe pasma w Europje
Renate Künast

**Renate Künast** (* 15. decembra 1955, Recklinghausen) je němska politikarka strony Zwjazk 90/Zeleni. Wona běše wot 2001 do 2005 zwjazkowa ministerka za škit konsumentow, zežiwjenje a ratarstwo a wot 2005 do 2013 předsydka zeleneje frakcije w zwjazkowym sejmje.

Wot 1985 do 1987 a znowa wot 1989 do 2000 bě zapósłanča w Berlinskim parlamenće, w lětomaj 2000/01 jedna ze stronskeju předsydow. Künast je wot 2002 čłonka zwjazkoweho sejma. Wona bě direktna kandidatka swojeje strony we wólbnym wokrjesu 81 (Berlin Tempelhof-Schöneberg) a dósta w tutym při wólbach 2021 25,1 % wotedatych hłosow.

## Wotkazaj

* renate-kuenast.de
Husowka (Caraminopsis)

*Husowka (Caraminopsis)* je ród ze swójby křižnokwětnych rostlinow (Brasicaceae). Wobsahuje sćěhowace družiny:
 
*** pěskowa husowka (*Caraminopsis arenosa*)
*** skalna husowka (*Caraminopsis petraea*)
*** žórłowa husowka (*Caraminopsis halleri*)
Armoracia

***Armoracia*** je ród ze swójby křižnokwětnych rostlinow (*Brasicaceae*). 

## Systematika
Ród *Armoracia* bu w lěće 1800 wot Philipp Gottfried Gaertner, Bernhard Meyer a Johannes Scherbius w *Oekonomisch-Technische Flora der Wetterau*, 2, S. 426-428 nastajeny. Wóni su wozjewili při tym za chrěn družinske mjeno *Armoracia rusticana* P.Gaertn., B.Mey. & Scherb., kotryž bu jako *Cochlearia armoracia* L. 1753 najprjedy wozjewjeny.  Synonym za *Armoracia* P.Gaertn., B.Mey. & Scherb. je *Raphanis* Moench. Ród *Armoracia* słuša k tribusej Cardamineae znutřka swójby  křižnokwětnych rostlinow (*Brassicaceae*) . 

Ród *Armoracia* wobsahuje dwě abo tři družiny :

* Chrěn (*Armoracia rusticana*) G.Gaertn. et al.: Z myslenym prěnjotnym rozšěrjenjom we wuchodnej Europje a dla kultiwowanja a přizamknowaneho wodźiwjenja nětko jara daloko a tež na druhich kontinentach rozšěrjenja.
* *[[Armoracia sisymbroides]]* (DC.) Cajander: Domizna je w Sibiriskej a w rusiskej Wuchodnej Aziji .

W někotrych žórłach so třeća družina *Armoracia lacustris* (A.Gray) Al-Shehbaz & V.M.Bates naspomni, kotraž je pak po Brassicaceae-specialisće Ihsan Ali Al-Shehbaz a druhich žórłach jako *[[Rorippa aquatica]]* do roda  *[[Sumpfkressen|Rorippa]]* zarjadowana.

## Nóžki
Chrěn (Cochlearia)

**Chrěn** (*Cochlearia*) je ród ze swójby křižnokwětnych rostlinow (*Brassicaceae*). 

Wobsahuje sćěhowace družiny:

* bayerski chrěn (*Cochlearia bavarica*)
* danski chrěn (*Cochlearia danica*)
* jendźelski chrěn (*Cochlearia anglica*)
* lěkarski chrěn (*Cochlearia officinalis*)
* pyrenejski chrěn (*Cochlearia pyrenaica*)
Chudobka

**Chudobka** (*Erophila*) je ród ze swójby křižnokwětnych rostlinow (*Brasicaceae*). 

## Družiny

Wobsahuje sćěhowace družiny:
 
* nalětnja chudobka (*Erophila verna*)
** nalětnja chudobka (*Erophila verna ssp. verna*)
** kulojta chudobka (*Erophila verna ssp. spathulata*)
** zažna chudobka (*Erophila verna ssp. praecox*)

## Nóžki
Pěskowa husowka

**Pěskowa husowka** (*Arabidopsis arenosa*, Syn.: *Cardaminopsis arenosa* (L.) Hayek) je rostlina ze swójby křižnokwětnych rostlinow  (*Brasicaceae*). 

Ma dwě poddružinje. 

**A. arenosa* subsp. *arenosa* je tetraploidny ród runiny, kotraž pak w horach wustupuje.
**A. arenosa* subsp. *borbasii*  je diploidny ród, kotryž zwjetša w srjedźnych horach wustupuje. 

## Wopisanje

## Stejnišćo

## Rozšěrjenje

## Wužiwanje
## Žórła

* Brankačk, Jurij: Wobrazowy słownik hornjoserbskich rostlinskich mjenow na CD ROM. Rěčny centrum WITAJ, wudaće za serbske šule. Budyšin 2005. 
* Kubát, K. (Hlavní editor): Klíč ke květeně České republiky. Academia, Praha (2002)
* Lajnert, Jan: Rostlinske mjena. Serbske. Němske. Łaćanske. Rjadowane po přirodnym systemje. Volk und Wissen Volkseigener Verlag Berlin  (1954)
* Rězak, Filip: Němsko-serbski wšowědny słownik hornjołužiskeje rěče. Donnerhak, Budyšin (1920)
Marilyn Monroe

**Marilyn Monroe** [] (poprawom *Norma Jean Baker*; * 1. junija 1926, Los Angeles; † 5. awgusta 1962 runje tam) bě US-ameriska dźiwadźelnica, spěwarka, mjezynarodnje znaty fotowy model a sex-symbol. Wona sta so w 1950tych lětach ze swětoznatej wosobinu.

## Filmografija (němsce)
* 1947: Gefährliche Jahre 
* 1948: Sommergewitter 
* 1948: Ich tanze in dein Herz 
* 1950: Die Marx-Brothers im Theater 
* 1950: Fahrkarte nach Tomahawk 
* 1950: Asphalt Dschungel 
* 1950: Alles über Eva 
* 1950: Feuerball 
* 1950: Rechter Haken  
* 1951: Reportage aus der Heimatstadt 
* 1951: So jung wie man sich fühlt 
* 1951: Liebesnest 
* 1951: Machen wir's legal 
* 1952: Vor dem neuen Tag
* 1952: Wir sind gar nicht verheiratet 
* 1952: Versuchung auf 809 
* 1952: Liebling, ich werde jünger 
* 1952: Fünf Perlen 
* 1953: Niagara 
* 1953: Blondinen bevorzugt 
* 1953: Wie angelt man sich einen Millionär? 
* 1954: Fluß ohne Wiederkehr 
* 1954: Rhythmus im Blut 
* 1955: Das verflixte 7. Jahr 
* 1956: Bus Stop 
* 1957: Der Prinz und die Tänzerin 
* 1959: Manche mögen’s heiß 
* 1960: Machen wir's in Liebe  
* 1961: Misfits – Nicht gesellschaftsfähig 
* 1962: Something's Got to Give

## Wotkazaj

* marilynmonroe.com
Chrěn

**Chrěn** (*Armoracia rusticana*) je rostlina ze swójby křižnokwětnych rostlinow (*Brasicaceae*). 

## Wopis
Chrěn je trajne zelo, kotrež docpěje wysokosć wot 60 hač 120 cm.

Stołpik je dudławy. 

### Łopjena
Spódnje łopjena docpěja dołhosć wot 1 m a su błyšćace, tołstojte a žołmičkate a maja zubatu kromu. Delnje łopjena su našćěpane. Hornje łopjena su njedźělene, zubate abo cyłokromowe. 

### Kćenja
Kćěje wot meje hač julija. Běłe kćenja docpěja wulkosć wot 5 hač 9 mm a steja we wjelekćenjowych kićach. Krónowe łopješka docpěja dołhosć wot 5 hač 7 mm.

### Płody
Truki su eliptiske abo nimale kulowate a docpěja dołhosć wot 4 hač 6 mm.

## Stejnišćo
Rosće w zelišćowych njerodźowych wobrostach, na pućach, drjebiznowych městnach, dróhowych kromach, pustych płoninach, wosebje blisko wsow. Ma radšo wutkate, hłubokosahace pódy.

## Rozšěrjenje
Rostlina bě originalnje we wuchodnej Europje domjaca, ale nětko je nimale w cyłej Europje rozšěrjena.

## Wužiwanje
Sylne čopojte korjenje so jako korjenina za juški a mjaso wužiwa.

## Nóžki


## Žórła
* Schauer - Caspari: Pflanzenführer für unterwegs, ISBN 978-3-8354-0354-3, 2. nakład, 2008, strona 26 
* Spohn, Aichele, Golte-Bechtle, Spohn: Was blüht denn da? Kosmos Naturführer (2008), ISBN 978-3-440-11379-0, strona 116 
* Brankačk, Jurij: Wobrazowy słownik hornjoserbskich rostlinskich mjenow na CD ROM. Rěčny centrum WITAJ, wudaće za serbske šule. Budyšin 2005. 
* Kubát, K. (Hlavní editor): Klíč ke květeně České republiky. Academia, Praha (2002)
* Lajnert, Jan: Rostlinske mjena. Serbske. Němske. Łaćanske. Rjadowane po přirodnym systemje. Volk und Wissen Volkseigener Verlag Berlin (1954)
* Rězak, Filip: Němsko-serbski wšowědny słownik hornjołužiskeje rěče. Donnerhak, Budyšin (1920)
Nalětnja chudobka

**Nalětnja chudobka** (*Erophila verna*) je rostlina ze swójby křižnokwětnych rostlinow (*Brasicaceae*). Dalše serbske mjeno je **ničotka**.

## Synonym

* Draba verna

## Poddružiny

* nalětnja chudobka (Erophila verna ssp. verna)
* kulojta chudobka (Erophila verna ssp. spathulata)
* zažna chudobka (Erophila verna ssp. praecox)

## Wopis
Nalětnja chudobka je jednolětna rostlina, kotryž docpěwa wysokosć wot 3 hač do 15 cm. Wona je něžna a wutwori spódnju rozetu.

Stołpiki su bjezłopjenowe a njerozhałuzowane.

### Łopjena
Łopjena su klinojte, cyłokromne abo tróšku zubate a na hornim boku kosmate. Wone docpěwaja dołhosć wot hač do 3 cm.

### Kćenja
Kćěje wot měrca hač do meje. Kćenja su běłe abo róžojte a steja na spočatku w hustych, pozdźišo w čumpatych kićach. Štyri krónowe łopješka docpěwaja dołhosć wot 2 hač do 5 mm. 

### Płody
Płody su owalne, nahe a wopłonjene truki, kotrež docpěwaja dołhosć wot 5 hač do 12 mm. Wone wobsahuje mnoholičbne symjenja a maja šěroku, swětłu dźělensku sćěnu.

## Stejnišćo
Rosće na rolach, pućach, murjach, kolijowych připrawach, třěchach, suchich a pěskowych trawnikach, pustych płoninach.

## Rozšěrjenje
Rostlina je w Europje rozšěrjena.

## Wužiwanje

## Podobny ród
Při skalinkach (*Draba*) krónowe łopješka njejsu rozpačene.

## Nóžki


## Žórła
* Schauer - Caspari: Pflanzenführer für unterwegs, ISBN 978-3-8354-0354-3, 2.  nakład, 2008, strona 22 
* Spohn, Aichele, Golte-Bechtle, Spohn: Was blüht denn da? Kosmos  Naturführer (2008), ISBN 978-3-440-11379-0, strona 118 
* Brankačk, Jurij: Wobrazowy słownik hornjoserbskich rostlinskich mjenow na CD ROM. Rěčny centrum WITAJ, wudaće za serbske šule. Budyšin 2005. 
* Kubát, K. (Hlavní editor): Klíč ke květeně České republiky. Academia, Praha (2002)
* Lajnert, Jan: Rostlinske mjena. Serbske. Němske. Łaćanske. Rjadowane po přirodnym systemje. Volk und Wissen Volkseigener Verlag Berlin  (1954)
* Rězak, Filip: Němsko-serbski wšowědny słownik hornjołužiskeje rěče. Donnerhak, Budyšin (1920)
Jětrowka

**Jětrowka** (*Thlaspi*) je ród ze swójby křižnokwětnych rostlinow (*Brasicaceae*).

Wobsahuje sćěhowace družiny:

* fijałkowa jětrowka (*Thlaspi cepaeifolium*)
* hórska jětrowka (*Thlaspi caerulescens*)
* kobołkata jětrowka (*Thlaspi alliaceum*)
* rólna jětrowka (*Thlaspi arvense*)
* skalna jětrowka (*Thlaspi montanum*)
* wuškata jětrowka (*Thlaspi perfoliatum*)

## Noty
Lěkarski chrěn

**Lěkarski chrěn** (*Cochlearia officinalis*) je rostlina ze swójby křižnokwětnych rostlinow (*Brassicaceae*). 

## Wopis
Lěkarski chrěn je dwulětna rostlina abo trajne zelo, kotrež docpěwa wysokosć wot 20 hač 50 cm.

Stołpik je hranity.

Łopjena su mjasne. Hornje łopjena su sedźace abo stołpik wobpřimnje a zubate. Spódnje łopjena su łžičkojte.

Kćěje wot meje hač junija. Wonjace kćenja docpěwa wulkosć wot 5 hač 9 mm a steja w nakónčnych, na spočatku hustych kićach. Krónowe łopješka su běłe a docpěwaja dołhosć wot 4 hač 9 mm.

Płody nimale wodorunje wotsteja a su jejkojte hač kulowate a njejsu splacnjene. Wone docpěwaja dołhosć wot 4 hač 7 mm.

## Stejnišćo a rozšěrjenje
Rosće w přirodźe na selowych trawnikach pobrjohow Sewjerneho a Baltiskeho morja.

## Žórła
* Schauer - Caspari: Pflanzenführer für unterwegs, ISBN 978-3-8354-0354-3, 2. nakład, 2008, strona 22 
* Spohn, Aichele, Golte-Bechtle, Spohn: Was blüht denn da? Kosmos Naturführer (2008), ISBN 978-3-440-11379-0, strona 118 
* Brankačk, Jurij: Wobrazowy słownik hornjoserbskich rostlinskich mjenow na CD ROM. Rěčny centrum WITAJ, wudaće za serbske šule. Budyšin 2005. 
* Kubát, K. (Hlavní editor): Klíč ke květeně České republiky. Academia, Praha (2002)
* Lajnert, Jan: Rostlinske mjena. Serbske. Němske. Łaćanske. Rjadowane po přirodnym systemje. Volk und Wissen Volkseigener Verlag Berlin (1954)
* Rězak, Filip: Němsko-serbski wšowědny słownik hornjołužiskeje rěče. Donnerhak, Budyšin (1920)
Fijałkowa jětrowka

**Fijałkowa jětrowka** (*Thlaspi cepaeifolium*, něhdy *T. rotundifolium*) je rostlina ze swójby křižnokwětnych rostlinow (*Brasicaceae*). 

## Wopisanje
Fijałkowa jětrowka je trawnik tworjace rostlina, kotraž ma hłuboki čopojty korjeń a docpěwa wysokosć wot 5 hač 15 cm.

Łopjena su namódreń zelene, tróšku mjasne, jejkojte. Delnje łopjena su stołpikate.

Kćěje wot julija hač septembra. Kćenja su lila abo jasnowioletne a steja wokołkowych kićach. Krónowe łopješka docpěwaja dołhosć wot 6 hač 8 mm.

Truki su eliptiske a docpěwaja dołhosć wot 4 hač 8 mm.

## Stejnišćo
Rosće we wapnowej drjebiznje we wysokosćach wot něhdźe 1300-3300 m.

## Rozšěrjenje
Rostlina w Alpach rozšěrjena.

## Noty


## Žórła
* Schauer - Caspari: Pflanzenführer für unterwegs, ISBN 978-3-8354-0354-3, 2. nakład, 2008, strona 194  
* Spohn, Aichele, Golte-Bechtle, Spohn: Was blüht denn da? Kosmos Naturführer (2008), ISBN 978-3-440-11379-0, strona 122  
* Brankačk, Jurij: Wobrazowy słownik hornjoserbskich rostlinskich mjenow na CD ROM. Rěčny centrum WITAJ, wudaće za serbske šule. Budyšin 2005. 
* Kubát, K. (Hlavní editor): Klíč ke květeně České republiky. Academia, Praha (2002)
* Lajnert, Jan: Rostlinske mjena. Serbske. Němske. Łaćanske. Rjadowane po přirodnym systemje. Volk und Wissen Volkseigener Verlag Berlin (1954)
* Rězak, Filip: Němsko-serbski wšowědny słownik hornjołužiskeje rěče. Donnerhak, Budyšin (1920)
Skalna jětrowka

**Skalna jětrowka** (*Thlaspi montanum*) je rostlina ze swójby křižnokwětnych rostlinow (*Brasicaceae*). 

## Wopisanje
Skalna jětrowka je trajne zelo, kotrež docpěwa wysokosć wot 10 hač 20 cm.

Łopjena su jejkojte abo łopatkojte, tróšku kožojte, tež w zymje zelene a wutworja rozetu.

Kćěje wot apryla hač meje. Kćenja steja w kićach z dołhosću wot hač do 15 cm. Štyri krónowe łopješka su łopatkojte a docpěwaja dołhosć wot 5 hač 8 mm.

Truki su wopačnje wutrobojte, rostu na wodorunych stołpikach, maja płony horni bok a wjelbowany delni bok.

## Stejnišćo
Rosće na lěsnych wobkromach, we swětłych chójnowych a dubowych lěsach, na kerčinatych połsuchich trawnikach. Preferuje čumpate, často kamjenjtne pódy.

## Rozšěrjenje

## Noty


## Žórła
* Spohn, Aichele, Golte-Bechtle, Spohn: Was blüht denn da? Kosmos Naturführer (2008), ISBN 978-3-440-11379-0, strona 122 
* Brankačk, Jurij: Wobrazowy słownik hornjoserbskich rostlinskich mjenow na CD ROM. Rěčny centrum WITAJ, wudaće za serbske šule. Budyšin 2005. 
* Kubát, K. (Hlavní editor): Klíč ke květeně České republiky. Academia, Praha (2002)
* Lajnert, Jan: Rostlinske mjena. Serbske. Němske. Łaćanske. Rjadowane po přirodnym systemje. Volk und Wissen Volkseigener Verlag Berlin  (1954)
* Rězak, Filip: Němsko-serbski wšowědny słownik hornjołužiskeje rěče. Donnerhak, Budyšin (1920)
Wuškata jětrowka

**Wuškata jětrowka** (*Thlaspi perfoliatum*) je rostlina ze swójby křižnokwětnych rostlinow (*Brasicaceae*). 

## Wopisanje
Wuškata jětrowka je jednolětna, módrozelena rostlina, kotraž docpěwa wysokosć wot 7 hač 20 cm.

Stołpik je kulojty.

Łopjena su cyłokromne abo słabje zubate. Hornje łopjena wutrobojće stołpik wobpřimaja. 

Kćěje wot měrca hač junija. Běłe kćenja steja we wjelekćenjowych, na spočatku hłójčkojće-hustych, pozdźišo podlěšenych kićach. Štyri łopatkojte krónowe łopješka docpěwa dołhosć wot 2 hač 2,5 cm a so jenož 1 mm šěroko puknu. 

Truki su wopačnje wutrobojte, prědka šěroko křidłowane a docpěwaja dołhosć wot 4 hač 8 mm.  

## Stejnišćo
Rosće w suchich łukach, na pućach, winicach a rolach. Preferuje słónčne stejnišćo z wapnitymi a bazowymi pódami. 

## Rozšěrjenje
Rostlina je w srjedźnej a južnej Europje, sewjernje hač do južnejej Skandinawiskeje rozšěrjena.

## Noty


## Žórła
* Schauer - Caspari: Pflanzenführer für unterwegs, ISBN 978-3-8354-0354-3, 2. nakład, 2008, strona 20 
* Spohn, Aichele, Golte-Bechtle, Spohn: Was blüht denn da? Kosmos Naturführer (2008), ISBN 978-3-440-11379-0, strona 120 
* Brankačk, Jurij: Wobrazowy słownik hornjoserbskich rostlinskich mjenow na CD ROM. Rěčny centrum WITAJ, wudaće za serbske šule. Budyšin 2005. 
* Kubát, K. (Hlavní editor): Klíč ke květeně České republiky. Academia, Praha (2002)
* Lajnert, Jan: Rostlinske mjena. Serbske. Němske. Łaćanske. Rjadowane po přirodnym systemje. Volk und Wissen Volkseigener Verlag Berlin  (1954)
* Rězak, Filip: Němsko-serbski wšowědny słownik hornjołužiskeje rěče. Donnerhak, Budyšin (1920)
Chinski kał

**Chinski kał** (*Brassica rapa*) je rostlina ze swójby křižnokwětnych rostlinow (*Brasicaceae*).

Wobsahuje sćěhowace poddružiny:

* prawy chinski kał (*Brassica rapa subsp. chinensis*)
* mała rěpa (*Brassica rapa subsp. rapa*)
* pekingski kał (*Brassica rapa subsp. pekinensis*)
* rěpak (*Brassica rapa subsp. oleifera*)

## Wopis

## Stejnišćo

## Rozšěrjenje

## Wužiwanje

## Nóžki


## Žórła
* Aichele, D., Golte-Bechtle, M.: Was blüht denn da: Wildwachsende Blütenpflanzen Mitteleuropas. Kosmos Naturführer (1997)
* Brankačk, Jurij: Wobrazowy słownik hornjoserbskich rostlinskich mjenow na CD ROM. Rěčny centrum WITAJ, wudaće za serbske šule. Budyšin 2005. 
* Kubát, K. (Hlavní editor): Klíč ke květeně České republiky. Academia, Praha (2002)
* Lajnert, Jan: Rostlinske mjena. Serbske. Němske. Łaćanske. Rjadowane po přirodnym systemje. Volk und Wissen Volkseigener Verlag Berlin (1954)
* Rězak, Filip: Němsko-serbski wšowědny słownik hornjołužiskeje rěče. Donnerhak, Budyšin (1920)
Rólna jětrowka

**Rólna jětrowka** (*Thlaspi arvense*) je rostlina ze swójby křižnokwětnych rostlinow (*Brasicaceae*). Dalše serbske mjeno je **pjenježki**.

## Wopisanje
Rólna jětrowka je jednolětna, naha rostlina, kotraž docpěwa wysokosć wot 10 hač 50 cm a při rozrybowanju kobołkojće woni.

Stołpik je zrunany, zwjetša rozhałuzowany a hranity. 

Łopjena su wusko-owalne, cyłokromne abo zubate. Delnje łopjena su stołpikate. 

Kćěje wot apryla hač awgusta. Běłe kćenja steja we wjelekćenjowych, horjeka na spočatku hłójčkojće-wokołkojtych, pozdźišo sylnje podlěšenych, nakónčnych kićach a docpěwaja šěrokosć wot 4 hač 6 mm. Krónowe łopješka docpěwaja dołhosć wot 3 do 4 mm.

Truki su nimale kruhokulojte, płone, horjeka u-formowje wukromate, docpěwaja dołhosć wot 5 hač 15 mm a njesu šěroke křidleški. 

## Stejnišćo
Rosće w njerodźowych wobrostach na wobkopankowych a žitnych rolach, winicach, drjebiznowych městnach a pustym kraju. Preferuje wutkate a bazowe pódy.

## Rozšěrjenje

## Noty


## Žórła
* Schauer - Caspari: Pflanzenführer für unterwegs, ISBN 978-3-8354-0354-3, 2. nakład, 2008, strona 20 
* Spohn, Aichele, Golte-Bechtle, Spohn: Was blüht denn da? Kosmos Naturführer (2008), ISBN 978-3-440-11379-0, strona 120 
* Brankačk, Jurij: Wobrazowy słownik hornjoserbskich rostlinskich mjenow na CD ROM. Rěčny centrum WITAJ, wudaće za serbske šule. Budyšin 2005. 
* Kubát, K. (Hlavní editor): Klíč ke květeně České republiky. Academia, Praha (2002)
* Lajnert, Jan: Rostlinske mjena. Serbske. Němske. Łaćanske. Rjadowane po přirodnym systemje. Volk und Wissen Volkseigener Verlag Berlin  (1954)
* Rězak, Filip: Němsko-serbski wšowědny słownik hornjołužiskeje rěče. Donnerhak, Budyšin (1920)
Kał

**Kał** (*Brassica*) je ród ze swójby křižnokwětnych rostlinow (*Brasicaceae*). 

Wobsahuje sćěhowace družiny a poddružiny:

* dołhokitkaty kał (*Brassica elongata*)
* chinski kał (*Brassica rapa*)
** prawy chinski kał (*Brassica rapa subsp. chinensis*)
** mała rěpa (*Brassica rapa subsp. rapa*)
** pekingski kał (*Brassica rapa subsp. pekinensis*)
** rěpak (*Brassica rapa subsp. oleifera*)
* kulirěpa (*Brassica napus*)
** prawa kulirěpa (*Brassica napus subsp. rapifera*)
** rěpik (*Brassica napus subsp. oleifera*) 
* prućikaty kał (*Brassica juncea*)
* zeleninowy kał (*Brassica oleracea*)
** hłójčkaty kał (*Brassica oleracea var. capitata*) 
** brokoli (*Brassica oleracea var. italica*)
** krjózkaty kał (*Brassica oleracea var. sabauda*) 
** kulirabij (*Brassica oleracea var. gongylodes*) 
** kwětlik (*Brassica oleracea var. botrytis*) 
** picny kał (*Brassica oleracea var. medullosa*)
** pupkaty kał (*Brassica oleracea var. gemmifera*) 
** zeleny kał (*Brassica oleracea var. sabellica*)
* žonopowy kał (*Brassica nigra*) 

## Nóžki
Rěpik

**Rěpik** (*Brassica napus*) je rostlina ze swójby křižnokwětnych rostlinow (*Brasicaceae*).  Kulirěpa (*Brassica napus subsp. rapifera*) je poddružina rěpika.

## Synonym
* *Brassica napus subsp. oleifera*

## Wopis
Rěpik docpěwa wysokosć wot 60 hač 120 cm.

### Łopjena
Łopjena su módrozelene, zwobručowane, nimale nahe, pjerodźělne z 1-4 owalnymi bóčnymi wotrězkami na kóždym boku a wjele wjetši nakónčnim wotrězkom.

### Kćenja
Kćěje wot apryla hač septembra. Krónowe łopješka su žołte, dwójce tak dołhe kaž keluškowe łopješka a docpěwaja dołhosć wot 10 hač 14 mm. Kćenjowe stołpiki su małko dlěše hač kćenja. 

### Płody
Truk je linealny a docpěwa dołhosć wot 5 hač 10 mm.

## Stejnišćo
Rěpik je kulturowa rostlina.

## Rozšěrjenje

## Wužiwanje
Rěpik so za wudobywanje wolija a jako picowanska rostlina plahuje.

## Nóžki


## Žórła
* Schauer - Caspari: Pflanzenführer für unterwegs, ISBN 978-3-8354-0354-3, 2. nakład, 2008, strona 108 
* Seidel/Eisenreich: BLV Bestimmungsbuch Blütenpflanzen, ISBN 3-405-13557-5, strona 32 
* Brankačk, Jurij: Wobrazowy słownik hornjoserbskich rostlinskich mjenow na CD ROM. Rěčny centrum WITAJ, wudaće za serbske šule. Budyšin 2005. 
* Kubát, K. (Hlavní editor): Klíč ke květeně České republiky. Academia, Praha (2002)
* Lajnert, Jan: Rostlinske mjena. Serbske. Němske. Łaćanske. Rjadowane po přirodnym systemje. Volk und Wissen Volkseigener Verlag Berlin (1954)
* Rězak, Filip: Němsko-serbski wšowědny słownik hornjołužiskeje rěče. Donnerhak, Budyšin (1920)
Kulirabij

**Kulirabij** (*Brassica oleracea* var. *gongylodes* L.) je rostlina ze swójby křižnokwětnych rostlinow (*Brasicaceae*). Dalše serbske mjena je **zelnica**.

## Wopis
Kulirabij ma sylne wurostkowe wóski, z kotrychž so jako jabłuka wulke, mjasne dule nastawaja.

## Stejnišćo

## Rozšěrjenje

## Wužiwanje
Dule hodźa so syrje abo warjene jěć.

## Nóžki


## Žórła
* Meyers Taschenlexikon Biologie, In 3 Bänden, 2. zwjazk, ISBN 3-411-12023-1, strona 95 
* Brankačk, Jurij: Wobrazowy słownik hornjoserbskich rostlinskich mjenow na CD ROM. Rěčny centrum WITAJ, wudaće za serbske šule. Budyšin 2005. 
* Kubát, K. (Hlavní editor): Klíč ke květeně České republiky. Academia, Praha (2002)
* Lajnert, Jan: Rostlinske mjena. Serbske. Němske. Łaćanske. Rjadowane po přirodnym systemje. Volk und Wissen Volkseigener Verlag Berlin (1954)
* Rězak, Filip: Němsko-serbski wšowědny słownik hornjołužiskeje rěče. Donnerhak, Budyšin (1920)

## Eksterne wotkazy
Wojewódstwo

**Wojewódstwo** je w Pólskej druha najwyša zarjadniska jednotka, přirunajomna z němskimi zwjazkowymi krajemi. Cyłkownje wobsteji pólski stat ze 16 wojewódstwow. Wojewódstwo wobsteji z wjacorych powiatow (wokrjesow).

### Lisćina wojewódstwow

## Žórła
Cordula Stratmann

**Cordula Stratmann** (* 1963, Düsseldorf) je němska komediantka.

## Myto
*2005
**Deutscher Comedypreis 
****Beste Komikerin*
****Beste Impro-Comedy*
**Deutscher Fernsehpreis
****Beste Comedy*
*2007
**Goldene Kamera Kategorija *Comedy*
**Bayerischer Fernsehpreis Kategorija *Comedy* 

## Eksterne wotkazy
* cordula-stratmann.de
Wójwodstwo

**Wójwodstwo** ( *ducatus*) bě dźělny stat, kotrehož hłowa bě wójwoda (na při. w stawizniskej Pólskej).
Tři Studně

**Tři Studně** je wjeska a gmejna w Čěskej (kraj Vysočina, wokrjes Žďár na Sázavou). Leži 733&nbsp;m nad mórskej hładźinu na historiskej Morawje a ma něhdźe sto wobydlerjow. Prěnje historiske naspomnjenje je z lěta 1645.

## Žórła


## Wotkaz
Zbinohy

**Zbinohy** je wjes a gmejna w Čěskej (kraj Vysočina, wokrjes Jihlava). Leži 646&nbsp;m nad mórskej hładźinu. Ma 82 wobydlerjow. Prěnje historiske naspomnjenje je z lěta 1437.

## Nóžki


## Wotkaz
Kalhov

**Kalhov** je wjesna gmejna w Čěskej (kraj Vysočina, wokrjes Jihlava). Leži 660&nbsp;m nad mórskej hładźinu a ma něhdźe 120 wobydlerjow. Prěnje historiske naspomnjenje je z lěta 1226.

## Žórła


## Wotkaz
Martin Říman

**Martin Říman** (* 11. meje 1961, Frýdek-Místek ) je čěski politikar (ODS).

## Wotkaz
* Webstrona Martina Římana

## Žórła
Gabriele Pauli

**Gabriele Pauli** (* 26. junija 1957, Schweich) je němska bjezfrakciska politikarka, kotraž bě hač do lěta 2007 čłonka strony CSU.

## Eksterne wotkazy
*Gabriele Pauli
Kamzyčka

**Kamzyčka** (*Pritzelago*) je ród ze swójby křižnokwětnych rostlinow (*Brasicaceae*). 

Wobsahuje sćěhowace družiny:
* *[[Pritzelago affinis]]*
* alpska kamzyčka (*Pritzelago alpina*) 
* *[[Pritzelago auerswaldii]]*
* *[[Pritzelago brevicaulis]]*
* *[[Pritzelago media]]*
Konrinhija

*Konrinhija* (Conringia) je ród ze swójby křižnokwětnych rostlinow (Brasicaceae). Wobsahuje sćěhowace družiny:

*** narańša konrinhija (*Conringia orientalis*) 
*** rakuska konrinhija (*Conringia austriaca*)
Kulkotručk

**Kulkotručk** (*Kernera*) je ród ze swójby křižnokwětnych rostlinow (Brasicaceae). 

Wobsahuje sćěhowace družiny:
**[[Kernera alpina]]*  Prantl   
**[[Kernera auriculata]]*  Rchb.  
**[[Kernera boissieri]]* Reut.  
**[[Kernera decipiens]]* Willk.  
**[[Kernera glastifolia]]*  Rchb. 
**[[Kernera myagrodes]]* Medik.  
**[[Kernera polysperma]]*  Willk. & Cost.  
**[[Kernera sagittata]]* Miégev.  
* skalny kulkotručk (*Kernera saxatilis*)
Alpska kamzyčka

**Alpska kamzyčka** (*Pritzelago alpina*) je rostlina ze swójby křižnokwětnych rostlinow (*Brasicaceae*).

## Wopis

## Stejnišćo

## Rozšěrjenje

## Wužiwanje
## Žórła

* Brankačk, Jurij: Wobrazowy słownik hornjoserbskich rostlinskich mjenow na CD ROM. Rěčny centrum WITAJ, wudaće za serbske šule. Budyšin 2005. 
* Kubát, K. (Hlavní editor): Klíč ke květeně České republiky. Academia, Praha (2002)
* Lajnert, Jan: Rostlinske mjena. Serbske. Němske. Łaćanske. Rjadowane po přirodnym systemje. Volk und Wissen Volkseigener Verlag Berlin  (1954)
* Rězak, Filip: Němsko-serbski wšowědny słownik hornjołužiskeje rěče. Donnerhak, Budyšin (1920)
Kamzyčka (Hornungia)

*Kamzyčka (Hornungia)* je ród ze swójby křižnokwětnych rostlinow (Brasicaceae). Wobsahuje sćěhowace družiny:

*** kamjenjowa kamzyčka (*Hornungia petraea*)
Lewkoja

**Lewkoja** (*Matthiola*) je ród ze swójby křižnokwětnych rostlinow (*Brasicaceae*). 

Wobsahuje sćěhowace družiny:

* jednolětna lewkoja (*Matthiola annua*)
* *Matthiola tricuspidata*

## Nóžki


## Eksterne wotkazy
Pucawk

*Pucawk* (Aubrieta) je ród ze swójby křižnokwětnych rostlinow (Brasicaceae). Wobsahuje sćěhowace družiny:

*** módry pucawk (*Aubrieta deltoidea*)
Mórski kał

**Mórski kał** (*Crambe*) je ród ze swójby křižnokwětnych rostlinow (*Brasicaceae*). 

Wobsahuje sćěhowace družiny:

* prawy mórski kał (*Crambe maritima*)
Barbara Schöneberger

**Barbara Schöneberger** (* 5. měrca 1974 w Mnichowje; byrgarske mjeno *Barbara von Schierstädt*) je němska moderatorka, dźiwadźelnica a spěwarka.

## Wotkaz
* www.barbara-schoeneberger.de
Hannelore Elsner

**Hannelore Elsner** (* 26. julija 1942 w Burghausenje; † 21. apryla 2019) bě němska dźiwadźelnica, synchronowa rěčnica a awtorka.

Wona wotrosće w Mnichowje, hdźež bu tež za dźiwadźelnicu wukubłana. Swoju dźiwadłowu karjeru zahaji w Mnichowje a Berlinje. Pozdźišo koncentrowaše so skerje na filmowe a telewiziske produkcije. Wona běše jedna z najznatych němskich dźiwadźelnicow.

Hannelore Elsner měješe zhromadneho syna z režiserom Dieterom Wedelom.

## Filmografija (wuběr)
*Immer die Mädchen (1959)
*Die Lümmel von der ersten Bank (1968, 1968, 1969)
*Flucht (1977)
*Morgengrauen (1985)
*Elfenbein (1994)
*Die Unberührbare (2000)
*Alles auf Zucker (2005)
*Nicht alle waren Mörder (2006)
*Kirschblüten – Hanami (2008)
*Das Blaue vom Himmel (2011)
*Auf das Leben! (2014)

## Wotkazaj

*hannelore-elsner.de
Eva Perón

**Eva Perón** (poprawom *María Eva Duarte*, znata jako **Evita**; * 7. meje 1919 w Los Toldos; † 26. julija 1952 w Buenos Aires) bě Primera Dama („First Lady“) Argentinskeje a druha mandźelska prezidenta Juan Domingo Perón.

## Wotkazaj

* evitaperon.org
Henry Hübchen

**Henry Hübchen** (* 20. februara 1947 w Berlinje) je němski dźiwadźelnik a komponist.

Wón studowaše při wysokej šuli za činohru „Ernst Busch“ w Berlinje a bě jedyn z najprofilowanišich dźiwadźelnikow za čas NDR. Znatosć docpě wosebje přez zhromadne dźěło z režiserom Frankom Castorfom při Berlinskim dźiwadle *Volksbühne*.

Jeho najznaćišej filmaj po přewróće běštej *Sonnenallee* pod režiju Leandera Haußmanna a *Alles auf Zucker!* wot Danija Levyja. Za čas NDR hraješe mjez druhim w filmje *Jakob, der Lügner* wot Franka Beyera.

Za skupinu City skomponowa wjacore spěwy, tak mjez druhim *Casablanca*.

Henry Hübchen bydli w Berlinje-Pankowje.

## Myta
* 2000 Theaterpreis Berlin
* 2005 Deutscher Filmpreis (za hłownu rolu w *Alles auf Zucker!*)
* 2013 Ernst-Lubitsch-Preis

## Filmografija (wuběr)
* 1971 Der Sonne  Glut
* 1975 Jakob der Lügner
* 1983 Der Bastard
* 1993 Ein Mann für jede Tonart
* 1993 Tatort
* 1996 Mensch, Pia
* 1999 Sonnenallee
* 2003 Lichter
* 2004 Alles auf Zucker
* 2004 c(r)ook
* 2005–09 Commissario Laurenti [pjeć dźělow]
* 2009 Whisky mit Wodka
* 2009 Lila, Lila
* 2011 Polnische Ostern
* 2012 Jesus liebt mich
* 2013 Da geht noch was
* 2013 Hai-Alarm am Müggelsee
* 2017 Kundschafter des Friedens

## Wotkazaj

*
Malz (Oranienburg)

**Malz** (*słowjanski*: Malcz) je mała wjes we wokrjesu Oberhavelland w Braniborskej. 

Malz ma 537 wobydlerjow (staw *31.12.2006*) a je dźěl města Oranienburg. Wjesnjanosta je Manfred Hartmann (SPD).

## Eksterne wotkazy

*malz-havel.de
Oranienburg

**Oranienburg** je město w braniborskim wokrjesu Horni Habolski kraj sewjernje Berlina. Ma něhdźe 42.000 wobydlerjow. Měšćanosta je Hans-Joachim Laesicke (SPD).

Město bě za čas nacionalsocializma stejišćo koncentraciskeho lěhwa *[[Sachsenhausen]]*.

## Měšćanske dźěle
* Friedrichsthal
* Germendorf
* Lehnitz
* Malz
* Oranienburg
* Sachsenhausen
* Schmachtenhagen 
* Wensickendorf
* Zehlendorf

## Partnerske města
* Bagnolet (Francoska)
* Hamm (Němska)
* Mělník (Čěska)
* Vught (Nižozemska)
* Friedrichsthal (Saar) (Němska)

## Wotkazaj

* oranienburg.de
Uljanowsk

**Uljanowsk** ( *Ульяновск*) je město w europskim dźělu Ruskeje. Ma 623.100 wobydlerjow.

## Stawizny
Město bu w lěće 1648 přez Bogdana Matwjeěwiča Chritowa při Wolze załožene. Do lěta 1780 rěkaše Sinbirsk (Синби́рск), mjez 1780 a 1924 Simbirsk (Симбирск). W Simbirsku narodźi so dnja 22. apryla 1870 Wladimir Iljič Uljanow – pozdźiši Lenin – čehoždla bu město po jeho smjerći w lěće 1924 do "Uljanowsk" přemjenowane.

## Žórło


## Wotkaz
Pilzeń

**Pilzeń** (, ) je wulkoměsto w zapadnej Čěskej. Ma něhdźe 180.000 wobydlerjow a je z tym štwórte najwjetše město kraja.

Swětodaloko znate je Pilzeńske piwo.

## Twarske pomniki

CZ-Plz-nam-republ-01 crop.jpg|Hłowne naměsto
Plzeň Cathedral of Saint Bartholomew-0146 crop.jpg|cyrkej swj. Bartoloměja
Frantiskansky klaster v Plzni.JPG|Klóšter Ordo Fratrum Minorum
Synagogue Plzen 087.JPG|Synagoga w Pilzně
Bílá Hora - Bolevec - panoramio.jpg|Bolevec




## Partnerske města
*  Santo André (Brazilska)
*  Takasaki (Japanska)
*  Jekaterinburg (Ruska)
*  Birmingham (Alabama) (USA)
*  Rězno (Němska)
*  Winterthur (Šwicarska)

## Žórło


## Wotkazaj

* https://web.archive.org/web/20071025004617/http://info.plzen-city.cz/
Troubsko

**Troubsko** je gmejna w juhowuchodnej Čěskej (Juhomorawski kraj, wokrjes Brno-venkov). Leži 270 m nad mórskej hładźinu na historiskej Morawje a ma něhdźe dwaj tysac wobydlerjow. Prěnje historiske naspomnjenje je z lěta 1237.

## Žórła


## Wotkaz