open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Praski měr (1635)

**Praski měr** dnja 30. meje 1635 bě w Třicećilětnej wójnje zrěčenje mjez kejžorom Ferdinandom II., katolskej ligu a bayerskim kurwjerchom Maksimilianom I. na jednej stronje a na tamnym boku sakskim protestantiskim kurwjerchom Janom Jurjom I., zastupjerjom protestantiskich mócnarskich stawow. Zrěčenje mjez woběmaj stronomaj měło mjeztym 17 lět trajacu wójnu skónčić a měješe dale sahacy zaměr, zóldnarjow cuzeju mocow Šwedskeje a Francoskeje z mócnarstwoweho wobłuka wućěrić.

Tute zrěčenje pak njeje k powšitkownemu kóncej rozestajenjow w Swjatym romskim mócnarstwje wjedło. Francoska a Šwedskej wjedźeštej wójnu dale, kaž w mócnarstwowym wobłuku přećiwo kejžorej a jeho zwjazkarjam, tak tež přećiwo španiskim Habsburgam. Wójna dyrbjała hišće něhdźe 13 lět hač do Westfalskeho měra lěta 1648 trać, w kotrymž so někotre postajenja Praskeho měra skónčnje přewzachu.

## Sćěwki
Jako najwažniša teritorialna změna je so w zrěčenju přepodaće markhrabinstwow Hornjeje a Delnjeje Łužicy na protestantiskeho sakskeho kurwjercha Jana Jurja I. přez tak mjenowany *Traditionsrezess* wobzamknyło. Wobaj dotal k Čěskej krónje słušacej krajej buštej wot kejžora k narunanju wójnskeho dołha na Saksku wotstupjenej, přetož bě sakski kurwjerch w lěće 1620 katolskemu kejžorej Ferdinandej II. při pobiću čěskeho stawoweho zběžka pomhał.

## Literatura
* Joachim Bahlcke (wud.), *Geschichte der Oberlausitz. Herrschaft, Gesellschaft und Kultur vom Mittelalter bis zum Ende des 20. Jahrhunderts*, Leipziger Universitäts-Verlag, Leipzig 2001, ISBN 3-935693-46-X.
* Kathrin Bierther: *Der Prager Frieden von 1635. (= Die Politik Maximilians I. von Bayern und seiner Verbündeten 1618–1651. Briefe und Akten zur Geschichte des Dreißigjährigen Krieges. Neue Folge, 2. Teil*, 10. Band, Teilbände 1–4). Oldenbourg, München 1997, ISBN 3-486-56013-1.
* Ernst Dürbeck: *Kursachsen und die Durchführung des Prager Friedens 1635*. Leipzig 1908.
The Carpenters

**The Carpenters** běchu US-ameriska popowa hudźbna skupina z Downey, kotraž eksistowaše mjez 1968 a 1983. 

## Sobustawojo

* Richard Carpenter
* Karen Carpenter

## Diskografija

* *Ticket to Ride* (1969)
* *Close to You* (1970)
* *Carpenters* (1971)
* *A Song for You* (1972)
* *Now & Then* (1973)
* *Horizon* (1975)
* *A Kind of Hush* (1976)
* *Passage* (1977)
* *Christmas Portrait* (1978)
* *Made in America* (1981)
* *Voice of the Heart* (1983)
* *An Old-Fashioned Christmas* (1984)
* *Lovelines* (1989)
* *As Time Goes By* (2004)

## Eksterne wotkazy
Neues Lausitzisches Magazin

**Neues Lausitzisches Magazin** (skrót. NLM, serbsce *Nowy łužiski magacin*) je publikaciski organ Hornjołužiskeje towaršnosće wědomosćow.

## Stawizny
Prěnjej wot Hornjołužiskeje towaršnosće wědomosćow wudatej zwjazkaj nošeštej titul *Provinzialblätter oder Sammlungen zur Geschichte, Naturkunde, Moral und anderen Wissenschaften* a wuńdźeštej 1781 do 1783. Hižo wot lěta 1768 a hač do 1792 bu njewotwisnje wot toho *Lausitzisches Magazin* w 25 lětnikach wozjewjeny. 1793 wotstupi Christian August Peschek swoje wot 1790 wuchadźace *Lausizische Monatsschrift oder Beyträge zur natürlichen, ökonomischen und politischen Geschichte der Ober- und Niederlausiz und der damit grenzenden Landschaften* ze zrěčenjom Hornjołužiskej towaršnosći, kotraž ju hač do lěta 1799 pod mjenom *Lausizische Monatsschrift* dale wjedźeše. Přizamkny so wot 1800 do 1808 wuchadźace *Neue Lausizische Monatsschrift*. Potom přetorhnychu Napoleonske wójny publikacisku dźěławosć towaršnosće.

Hakle 1821 započachu znowa z wudawanjom časopisa a mjenowachu jón – poćahujo so na jedyn z předchadnikow – *Neues Lausitzisches Magazin*. Pod tutym mjenom so hač do 1941 117 zwjazkow wozjewichu. Wobsah časopisa hodźi so wotkryć z pomocu registra w zwjazkach 46 (1869, Band 1–44, 1822–1868), 76 (1900, Band 1–75, 1822–1899), 86 (1910, Band 76–85, 1900–1909), 102 (1926, Band 86–101, 1910–1925) a 112 (1936, Band 102–111, 1926–1935).

Zwjazk 118 z lěta 1942 bu drje hišće ćišćany, ale nic wjace wozjewjeny. Nimale cyły nakład bu w Druhej swětowej wójnje zničeny.

Wot lěta 1998 wuńdźe *Neues Lausitzisches Magazin* znowa, hač do 2011 (lětnik 14) hišće z podtitulom *Neue Folge* (nowy rjad).

## Literatura
* Manfred Kobuch: Mitteilung über das Neue Lausitzische Magazin. *Archivmitteilungen*. 1983, Bd. 33, Heft 3, str. 1983.

## Nóžki


## Digitalizaty
* Bd. 1, Bd. 2, Bd. 3, Bd. 4, Bd. 5, Bd. 6, Bd. 7, Bd. 8, Bd. 9, Bd. 10, Bd. 11, Bd. 12, Bd. 13, Bd. 14, Bd. 15, Bd. 16, Bd. 17, Bd. 18, Bd. 19, Bd. 20, Bd. 21, Bd. 22, Bd. 23, Heft 1, Bd. 23, Heft 2, Bd. 23, Heft 3,4, Bd. 24, Bd. 25, Heft 1, Bd. 25, Heft 3,4, Bd. 26, Heft 1, Bd. 26, Heft 2, Bd. 26, Heft 3,4, Bd. 27, Bd. 28, Bd. 29, Bd. 30, Bd. 31, Bd. 32, Bd. 33, Bd. 34, Bd. 35, Bd. 36, Bd. 37, Bd. 38, Bd. 39, Bd. 40, Bd. 41, Bd. 42, Bd. 43, Bd. 44, Bd. 45, Bd. 46, Abtheilung I, Bd. 46, Abtheilung II, Bd. 47, Bd. 48, Bd. 49, Hälste 1, Bd. 49, Hälste 2, Bd. 50, Bd. 51, Bd. 52, Bd. 53, Bd. 54, Bd. 55, Bd. 56, Bd. 57, Bd. 58, Bd. 59, Bd. 60, Bd. 61, Bd. 62, Bd. 63, Bd. 64, Bd. 65, Bd. 66, Bd. 67/68, Bd. 69, Bd. 70, Bd. 71/72, Bd. 73/74, Bd. 75, Bd. 76.
Freiburg im Breisgau

**Freiburg im Breisgau** je němske wulkoměsto na juhozapadźe Badensko-Württembergskeje při rěce Dreisam. Ma něhdźe 230 tysac wobydlerjow a je z tym štwórte najwjetše město Badensko-Württembergskeje.

## Wobrazarnja

Freiburg_017.650.n.jpg|Panorama města a Čorny lěs
Freiburger_Münster,_Winter.jpg|Katedrala Münster
Freiburg_Schlossberg_Sonnenuntergang_Münster.jpg|Panorama města 


## Žórła


## Wotkaz
Oberwiesenthal

**Oberwiesenthal** (wot 29. meje 1935 hamtsce *Kurort Oberwiesenthal*) je město w sakskim Rudnohórskim wokrjesu při hranicy Čěskeje a Němskeje a najwuznamniši zymskosportowy teren w Sakskej. Najwyše połožene město cyłeje Němskeje leži w Rudnych horinach we wysokosći 915 metrow nad mórskej hładźinu pod Šmrěčnikom (1215 m), najwyšej horu Sakskeje. Ma něhdźe dwaj tysac wobydlerjow.

## Geografija
Městačko leži při hrjebjenju srjedźnych Rudnych horin bjezposrědnje při čěskej hranicy a při rěčce Pöhlbach. Wone wobsteji z třoch měšćanskich dźělow Oberwiesenthal, Unterwiesenthal a Hammerunterwiesenthal. Prěnjej dwaj buštej w lěće 1921 zjednoćenej, mjeztym zo Hammerunterwiesenthal hakle wot lěta 1997 k městu słuša.

Na čěskim boku leža gmejny Loučná pod Klínovcem a dale na zapad Jáchymov a Boží Dar. Susodne gmejny w Sakskej su Bärenstein, Crottendorf, Sehmatal, Breitenbrunn/Erzgeb. a Raschau-Markersbach.

## Wobrazarnja

Pano_oberwiesenthal.jpg|thumb|left|Oberwiesenthal ze Šmrěčnikom w pozadku
Fichtelberghaus_Juli_2010.jpg|thumb|left|Hórska chata Fichtelberghaus


## Politika
Oberwiesenthal słuša k sakskemu wólbnemu wokrjesej 16 (Rudne hory 4) a k zwjazkowemu wólbnemu wokrjesej 164 (Rudne hory I).

## Žórła


## Wotkazaj

* Oficialne stronki
Olbernhau

**Olbernhau** je sakske městačko w Rudnohórskim wokrjesu. Leži w Rudnych horinach blisko němsko-čěskeje hranicy a ma něhdźe 10.000 wobydlerjow. Měšćanski teritorij mjezuje na juhowuchodźe z Čěskej.

Sydlišćo naspomni so prěni raz w lěće 1434 jako *Albernaw* a dósta w lěće 1902 měšćanske prawa.

## Wobrazarnja

2010-02-16_-_Olbernhau_-_Kirche_002.jpg|thumb|left|Cyrkej
20060925035DR_Olbernhaus_Rathaus.jpg|thumb|left|Radnica



## Politika
Olbernhau słuša k sakskemu wólbnemu wokrjesej 17 (Rudne hory 5) a k zwjazkowemu wólbnemu wokrjesej 164 (Rudne hory I).

## Žórła


## Wotkazaj

* Oficialne stronki
Niederwiesa

**Niederwiesa** je wjes a gmejna w srjedźosakskim wokrjesu. Leži něhdźe wosom kilometrow wuchodnje Kamjenicy při Sapawje a ma 5.000 wobydlerjow. 

## Geografija
Niederwiesa leži při zwjazkowej dróze 173 w juhowuchodnym dźělu wokrjesa na hranicy z bjezwokrjesnym městom Kamjenicu we wysokosći 300 metrow nad mórskej hładźinu. Ke gmejnje słušeja wjesce Braunsdorf a Lichtenwalde.

Susodne města su Frankenberg/Sa. na sewjeru, Flöha na wuchodźe a Kamjenica na juhu a na zapadźe.

## Wobrazarnja

Niederwiesa_Luftaufnahme_1.jpg|thumb|left|Wjes Niederwiesa
Rathaus_Niederwiesa.jpg|thumb|left|Radnica
Bahnhof_Niederwiesa,_Empfangsgebäude_(4).jpg|thumb|left|Dwórnišćo Niederwiesa
Schlosslichtenwalde7.jpg|thumb|left|Barokowy hród Lichtenwalde


## Stawizny
Prěnje historiske naspomnjenje jako sydło knjeza *Wissen* je z lěta 1346.

## Wobchad
W Niederwiesach je wot lěta 1869 dwórnišćo železniskeje čary Drježdźany–Šwikawa–Dwórc.

## Politika
Niederwiesa słuša k sakskemu wólbnemu wokrjesej 18 (Srjedźna Sakska 1) a k zwjazkowemu wólbnemu wokrjesej 161 (Srjedźna Sakska).

## Partnerske města
*  Bestwig, Sewjerorynsko-Westfalska, wot 1990
*  Tiszadorogma, Madźarska, wot 2005

## Žórła


## Wotkazaj

*
Bärenstein (Rudne horiny)

**Bärenstein** je wjes a gmejna w sakskim Rudnohórskim wokrjesu při hranicy Čěskeje a Němskeje. Leži při zwjazkowej dróze 95 w Rudnych horinach we wysokosći 710 metrow nad mórskej hładźinu. Ma něhdźe dwaj tysac wobydlerjow.

## Geografija
Gmejna leži při hrjebjenju srjedźnych Rudnych horin bjezposrědnje při čěskej hranicy a při rěčce Pöhlbach. 

Na čěskim boku leža Vejprty na wuchodźe. Susodne gmejny w Sakskej su Königswalde na sewjeru, Sehmatal na zapadźe, a Oberwiesenthal na juhu.

## Wobrazarnja

Rathaus_Bärenstein_(Erzgebirge).jpg|thumb|left|Radnica
Berg_Bärenstein.JPG|thumb|left|Hora Bärenstein a rěčna zawěra Cranzahl
Gemeinsame_Mitte_Bärenstein_Vejprty.jpg|thumb|left|Hraničny přechod Vejprty/Bärenstein
St._Bonifatius_BaerensteinXP4741.jpg|thumb|left|Romsko-katolska cyrkej swjateho Bonifacija



## Stawizny
Prěnje historiske naspomnjenje jako městnosć *am Pernstein* pochadźa z lěta 1525. Wjes bě so započatk 16. lětstotka załožiła. Bärensteinska kapałka bě hač do lěta 1657 filiala Königswaldskeje a wot toho lěta samostatna wosadna cyrkej.

## Wobchad
W Bärensteinje je wot lěta 1872 dwórnišćo železniskeje čary Vejprty – Annaberg-Buchholz – Kamjenica.

## Politika
Bärenstein słuša k sakskemu wólbnemu wokrjesej 16 (Rudne hory 4) a k zwjazkowemu wólbnemu wokrjesej 164 (Rudne hory I).

## Žórła


## Wotkazaj

* Oficialne stronki
Bojan Jovanovski

**Bojan Jovanovski, znaćiši jako Boki 13 (Boki třinaće)** (Skopje, 19. awgusta 1986) — je něhdyši makedonski spěwar, moderator, imitator, manager a spěwar, znaty za swoju ekstrawangancu. Měješe swój show w Serbiskej a Makedonskej, wobdźěli so na reality programje Big Brother w Serbiskej, tohodla je tež serbiskej zjawnosći jara znaty. 

W času do 2019 bě wón manager noweho telewizijneho sćelaka TV1, kotraž přesta eksistować, jako bu won přemjet wobwinowanjow za reketing, to rěka wunuzowanje pjenjez wot makedonskich předewzaćelow, zo bychu so sudniske procesy, w kotrychž su woni inwolwowani, wolóžili. 

## Karjera
Bojan Jovanovski je swój diplom dóstał na Fakulće turizma, ale swoju karjeru je dale wuwiwał na telewiziji. Spočatk jeho slawy tči w času zarjadowanja 13 mytow popularity, štož je k tomu přinošowało, zo dóstanje mjeno "Boki 13". Boki 13 je swoju popularitu přez swoje předrasćenje kaž žona docpěł. W běhu jeho karjery zorganizowa wón někotre koncerty, mjez tym w Ochridźe, Skopju, Štipje a Bitoli. Na jednym z wuběrow spěwa za Eurowiziju wobdźěli so wón ze spěwom Big Mama.

Někotre z jeho spiwow su:

* „Za blidom“ - serbisce
* „Wočiń so“ - serbisce
* „Hollywood“ - makedonsce

### Widejo-klipy

## Wotkazy

## Wonkowne referency

* За инат на сите - Боки 13 ја наполни салата
* Боки 13 - Отвори се
* Боки 13 - Преко стола
* Боки 13, Биг Мама и Ферус Муставоф - Холивуд
Włosaty alfabet

**Włosaty alfabet (mak. Бушава азбука)** — je makedonska dźěćaca telewizijna serija, kotraž bu w času Juhosłowjanskeje produkowana za dźěći, zo by dale sposrědkowała wědu wo alfabeće, literaturje, tradiciji, hudźbje, kulturje Makedonskeje. Bušava azbuka abo Włosaty alfabet je najwuspěšniši produkt Makedonskeje radiotelewizije MRT.

## Wusyłanje
Serija bu 1985 w Makedonskej radiotelewiziji nahrawana a režiser běše Slobodan Unkovski. Awtor scenarija běše spisowaćel Goran Stefanovski. Eksistuje tež samsnje pomjenowana kniha wudźěłana wot Stefanovskeho a z ilustracijemi serbiskeho ilustratora Dušana Petričića. Serija ma cyłkownje 31 wusyłanjow, jedne wob pismik makedonskeho alfabeta, kóžde wusyłanje traje poł hodźiny. 

2019 dawa digitalizowanu wersiju knihi, wudźěłana wot softwareoweho inženjera Goce Mitevski.

## Wotkazy

## Wonkowne referency
Jöhstadt

**Jöhstadt** je městačko w sakskim Rudnohórskim wokrjesu při hranicy Čěskeje a Němskeje. Leži w Rudnych horinach 45 kilometrow juhowuchodnje Kamjenicy we wysokosći 780 metrow nad mórskej hładźinu. Měšćanski teritorij mjezuje na juhu z Čěskej. Ma něhdźe dwaj tysac wobydlerjow.

## Geografija
Městačko leži při hrjebjenju srjedźnych Rudnych horin bjezposrědnje při čěskej hranicy a při rěčce Beilbach.

Na čěskim boku leža Kryštofovy Hamry na juhu. Susodne gmejny w Sakskej su Königswalde na zapadźe, Mildenau na sewjeru a Marienberg na wuchodźe.

## Wobrazarnja

Jöhstadt_Blick_von_Dürrenberg_(4).jpg|thumb|left|Napohlad z juhowuchoda
Bahnhof_Jöhstadt_Empfangsgebäude_(6).jpg|thumb|left|Dwórnišćo Jöhstadt
Jöhstadt_Černý_Potok_Pleil_Sorgenthal_S_2009.jpg|Hraničny přechod Černý Potok/Jöhstadt



## Stawizny
Jöhstadt bu w lěće 1513 na zahonach hižo 1386 naspomnjeneho lěsneho łanowca *Goswinsdorf* załožene a dósta 1655 měšćanske prawo.

## Wobchad
Wot lěta 1892 měješe wjes dwórnišćo při železniskej čarje Wolkenstein–Jöhstadt.

## Politika
Jöhstadt słuša k sakskemu wólbnemu wokrjesej 16 (Rudne hory 4) a k zwjazkowemu wólbnemu wokrjesej 164 (Rudne hory I).

## Žórła


## Wotkazaj

* Oficialne stronki
Maja Nagelowa

**Maja Nagelowa** (* 15. měrca 1959 w Budyšinje) je serbska tworjaca wuměłča a filmowča.

Wona wotrosće jako dźowka Hinca Nagela a jeho mandźelskeje Hanki, dźowki Arnošta Holana, w Budyšinje a Berlinje. Studowaše molerstwo a grafiku na Wysokej šuli za tworjace wuměłstwa w Drježdźanach. Hač do lěta 1987 bydleše a tworješe w Drježdźanach, potom w Strehli nad Łobjom a wot 1991 do 2007 w Berlinje a Euli pola Nosyna. Wot toho časa bydli trajnje w Euli.

Nimo jeje grafiskich twórbow je so Nagelowa w zašłych lětach tež dokumentariskim filmam přiwobroćiła, kotrež zaběraja so ze serbskej holu wokoło Slepoho a jeje wobydlerjemi. W swojim wuměłstwje tematizuje Nagelowa prawidłownje zničenje přirody a žiwjenskeho ruma ludźi.

Wona ma dźowku a syna.

## Wotkaz
* Webstrony Maje Nageloweje
Nagel

**Nagel** je swójbne mjeno slědowacych wosobow:

* Hinc Nagel (1929–2007) – serbski wučer, wotrjadnik we wučerskim wustawje a awtor
* Jan Pawoł Nagel (1934–1997) – serbski komponist, předsyda Domowiny
* Juliane Nagel (* 1978) – sakska politikarka Lěwicy, čłonka krajneho sejma
* Maja Nagelowa (* 1959) – serbska molerka, grafikarka a filmowča
Maja

**Maja** je žónske předmjeno.

## Nošerki mjena
* Maja Berezowska (1898–1978) – pólska molerka
* Maja Göpel (* 1976) – němska politekonomka
* Maja Haderlap (* 1961) – korutanska spisowaćelka
* Maja Nagelowa (* 1959) – serbska molerka, grafikarka a filmowča
Warnočanska generacija

**Warnočanska generacija** je zapřijeće za łužiske dźěći, kotrež mjez 1945 a 1950 w sewjeročěskich Warnoćicach, Čěskej Lipje a Liberecu studowachu, hdźež bě so po Druhej swětowej wójnje prěni króć šulske wukubłanje w serbšćinje za nje zarjadowało.

Tute dźěći w starobje wot 10 do 16 lět mějachu po nawróće do Łužicy a zakónčenju šulskeho a powołanskeho wukubłanja nowu elitu Serbow tworić. Naspomnjene gymnazije iniciěrowaštej Ústřední matice školská (ÚMŠ) a Towarstwo přećelow Łužicy (SPL), na jich organizaciji so Domowina a Serbska narodna rada (SNR) wobdźělištej.

Tuta epizoda łužisko-serbskich stawiznow so za čas NDR nimale pozaby. Hakle 1993 bu wuznam wukubłanja wjacorych stow šulskich dźěći w Čěskosłowakskej republice za wutworjenje elity, kotrež zjawne žiwjenje Łužiskich Serbow w NDR na wšěch runinach wobwliwowaše, wotewrjenje rozjimany. Serbski institut zběra a slědźi wot lěta 2018 memoary a interviewy bywšich šulerjow „Warnočanskeje generacije“ w interdisciplinarnym projekće.

K najznaćišim čłonam teje generacije liča Jurij Koch, Ben Budar, Helmut Faska a Hanka Fascyna. Mjez serbskim wučerjemi běchu Filip Jakubaš, Rudolf Jenč, Herman Šleca, Jurij Šołta a Jurij Wuješ.

## Přehlad stacijow šulskeho wukubłanja w Čěskosłowakskej
* Zwjazkowy łužiskoserbski realny gymnazij w Čěskej Lipje (Čěske mjeno: *Spolkové lužickosrbské reálné gymnasium ÚMŠ v České Lípě*), 1945–1948
* Stašekowy zwjazkowy łužiskoserbski realny gymnazij ÚMŠ we Warnoćicach (*Staškovo spolkové lužicko-srbské reálné gymnasium ÚMŠ ve Varnsdorfě*), 1947–1948
* Realny gymnazij w Rumburku – Staškowe serbske pobočki we Warnoćicach (*Reálné  gymnásium v Rumburku – Staškovy lužickosrbské pobočky ve Varnsdorfě*), 1948–1949
* Lyceum Františka Xavera Šaldy, Liberec, 1949–1950

## Literatura
* Jan Bart: Před 50 lětami – započatk serbskeho šulstwa w sewjernych Čechach. Swjedźenska narěč we Warnoćicach dnja 3. decembra 1995, w: *Rozhlad* 46/4, 1996, str. 133–137.
* Ben Budar: Februar 1948 a jeho wliw na Serbow w ČSR, w: *Rozhlad* 38/2, 1988, str. 37–43.
* Vl. Juricová, J. Vančatová, Zl. Maťátková, T. Breň: *To byla pěkná věc. Lužickosrbská gymnázia v Československu (1945–1950).* Liberec, 2019.
* Jurij Koch: *Wětrnik na třěše. Dopomnjeća na młode a zrałe lěta*. Budyšin, 2014.
* Mikławš Krawc: Kelko Serbow je po 1945 w sewjernej Čěskej wuknyło? w: *Serbska šula* 58/2, 2005, str. 44–46.
* Měrćin Völkel: Njezapomnite Varnsdorfske lěta. K 75. narodninam Karela Macků, něhdyšeho direktora Měšćanskeje šule we Varnsdorfje a přećela mištra Bjarnata Krawca, w: *Serbska šula* 35/7‒8, 1982, str. 381–383.

## Nóžki
Johanngeorgenstadt

**Johanngeorgenstadt** je městačko w sakskim Rudnohórskim wokrjesu při hranicy Čěskeje a Němskeje. Druhe najwyše połožene město cyłeje Sakskeje leži w Rudnych horinach we wysokosćach mjez 700 a 1.000 metrow nad mórskej hładźinu. Ma něhdźe 3.900 wobydlerjow.

## Geografija
Městačko leži při hrjebjenju srjedźnych Rudnych horin bjezposrědnje při čěskej hranicy a při rěčce Breitenbach. Wone wobsteji z měšćanskich dźělow Altstadt, Mittelstadt, Neustadt, Schwefelwerk, Jugel, Henneberg, Wittigsthal, Pachthaus, Heimberg, Steigerdorf, Steinbach a Sauschwemme.

Na čěskim boku ležitej wjesce Potůčky na juhowuchodźe a Nové Hamry na juhozapadźe. Susodnej wjesce w Sakskej stej Eibenstock na sewjerozapadźe a Breitenbrunn na sewjerowuchodźe.

## Wobrazarnja

Heimatglocken.jpg|thumb|left|Pohlad na cyrkej 
Rathaus_Johanngeorgenstadt_(3).jpg|thumb|left|Nowa radnica
Bhf._Johanngeorgenstadt.jpg|thumb|left|Dwórnišćo Johanngeorgenstadt
Johanngeorgenstadt_Potůčky_Breitenbach_N_2009.jpg|thumb|left|Hraničny přechod Potůčky/Johanngeorgenstadt


## Stawizny
Johanngeorgenstadt załoži so po wotkrywanju wulkich łožišćow cyna we wokolinje dnja 5. měrca 1654. Nowy rozkćěw wuskutkowaše wudobywanje urana po Druhej swětowej wójnje přez SAG Wismut. Hač do lěta 1990 w NDR wuwiwaše so tekstilna industrija na wuznamnu hospodarsku hałuzu.

## Politika
Johanngeorgenstadt słuša k sakskemu wólbnemu wokrjesej 15 (Rudne hory 3) a k zwjazkowemu wólbnemu wokrjesej 164 (Rudne hory I).

## Žórła


## Wotkazaj

* Oficialne stronki
Annalena Baerbock

**Annalena Charlotte Alma Baerbock** (* 15. decembra 1980 w Hannoverje) je němska politikarka Zwjazka 90/Zelenych, kotraž bě wot 2018 do 2022 hromadźe z Robertom Habeckom zwjazkowa předsydka strony a wot 8. decembra 2021 hač do 6. meje 2025 wonkowna ministerka zwjazkoweje republiki w kabineće Scholz. Wona bě prěnja žona w tej poziciji. Baerbock je wot 2013 čłonka zwjazkoweho sejma a bě při wólbach 2021 kanclerska kandidatka swojeje strony.

Baerbock bě wot nowembra 2009 hač do nowembra 2013 hromadźe z Benjaminom Raschkom předsydka Zwjazka 90/Zelenych Braniborskeje. Wona bě direktna kandidatka swojeje strony we wólbnym wokrjesu 64 (Frankobrod nad Wódru – Wódra-Sprjewja) při wólbach 2009, wot 2013 we wólbnym wokrjesu 61 (Podstupim – Podstupim-Srjedźna marka II – Teltow-Fleming II) a dósta w tutym při wólbach 2021 18,8 % wotedatych hłosow.

Wona je zmandźelena a bydli ze swojim mužom a dźěsćomaj w Podstupimje.

## Wotkazaj

* Oficielna webstrona
Robert Habeck

**Robert Habeck** (* 2. septembra 1969 w Lubicy) je němski awtor a politikar Zwjazka 90/Zelenych, kiž bě wot 2018 do 2022 hromadźe z Annalenu Baerbock zwjazkowy předsyda strony a wot 8. decembra 2021 hač do 6. meje 2025 zwjazkowy minister za hospodarstwo a škit klimy w kabineće Scholz. Habeck je wot 2021 čłon zwjazkoweho sejma.

Promowowany filozof bě mjez 2004 a 2009 předsyda Zwjazka 90/Zelenych Schleswigsko-Holsteinskeje. Při wólbach w Schleswigsko-Holsteinskej 2009 bě Habeck načolny kandidat swojeje strony a wot 2009 předsyda zeleneje frakcije w krajnym sejmje. Wot lěta 2012 bě wón jako zastupowacy ministerski prezident a minister za energiju, ratarstwo, wobswět a přirodu z čłonom knježerstwa w kabinetomaj Albig a wot 2017 do 2018 Günther.

Při wólbach do zwjazkoweho sejma dnja 26. septembra 2021 bu Robert Habeck jako direktny kandidat swojeje strony we wólbnym wokrjesu 1 (Flensburg – Schleswigsko) z 28,1 % hłosow woleny.

Habeck je woženjeny a ma štyri dźěći.

## Wotkazy

* Oficielna webstrona 
* Krótkobiografija na webstronje zwjazkoweho sejma
Kabinet Scholz

**Kabinet Scholz** je wot 8. decembra 2021 amtěrowace zwjazkowe knježerstwo Němskeje w 20. legislaturnej periodźe. Kabinet amploweje koalicije stronow SPD, Zwjazk 90/Zeleni a FDP pod zwjazkowym kanclerom Olafom Scholzom (SPD) je 25. kabinet zwjazkoweje republiki wot jeje załoženja w lěće 1949. Z kóncom amploweje koalicije pušći zwjazkowy kancler Scholz dnja 7. nowembra 2024 wšěch ministrow FDP nimo Volkera Wissinga, kiž připowědźi wustup ze strony, zo by minister wostać móhł.

## Kabinet
Kolektiw Klanki

**Kolektiw Klanki** je wot lěta 2020 eksistowaca serbska hip-hop-skupina. Młode žony su so prěni raz na Schadźowance 2020 jako skupina zjawnosći předstajili. Wone widźa so jako njewotwisna, samostatna a kritiska hudźbna skupina młodych Serbowkow z narokom, načasne problemy serbskeje (wosebje katolskeje) Łužicy a Němskeje powšitkownje kritizować.

Skupina Kolektiw Klanki ma hač dotal dwě singli, wobě z wulkim wothłosom w serbskej zjawnosći a na youtube:

* ''Družki'' (2020) – feat. Jimmie Prage
* ''Mróčele'' (2021)

Prěni spěw *Družki* je čiłe reakcije mjez Serbami wubudźił, wosebje přez jeho napřećo serbskej towaršnosći kritiski tekst a za serbsko-katolsku Łužicu njezwučene zadźerženje w nim zastupjenych Serbowkow.

## Literatura
* Bosćan Nawka: *[https://www.serbske-nowiny.de/index.php/hsb/component/k2/item/54456-feminizm-na-bitwi-u-rymow *Feminizm na bitwišću rymow.''] W Serbskich Nowinach dnja 16. decembra 2020.

## Wotkaz
* Kolektiw Klanki na instagramje
Christian Lindner

**Christian Wolfgang Lindner**  (* 7. januara 1979 we Wuppertalu) je němski politikar Swobodneje demokratiskeje strony (FDP), kotryž je wot 2013 předsyda swojeje strony. Wot 8. decembra 2021 hač do kónca amploweje koalicije ze SPD, Zelenych a FDP dnja 6. nowembra 2024 bě finančny minister Zwjazkoweje republiki Němskeje w kabineće Scholz. Lindner bě wot 2017 do 2025 čłon zwjazkoweho sejma.

Wón bě wot 2000 do 2009 kaž tež znowa wot meja 2012 hač do oktobra 2017 zapósłanc w krajnym sejmje Sewjerorynsko-Westfalskeje. Wot oktobra 2009 hač do julija 2012 bě Lindner čłon zwjazkoweho sejma a nimo toho wot decembra 2009 hač do decembra 2011 generalny sekretar swojeje strony. Wón bě při zwjazkowych wólbach 2017 načolny kandidat FDP a wot septembra 2017 hač do decembra 2021 předsyda frakcije FDP w zwjazkowym sejmje.

Lindner bě direktny kandidat FDP we wólbnym wokrjesu 100 (Rynsko-Bergiski wokrjes) při wólbach 2009 a wot 2017 a dósta w tutym při wólbach 2021 16,8 % wotedatych hłosow.

## Wotkazaj

* Oficielna webstrona
Darmstadt

**Darmstadt** je bjezwokrjesne wulkoměsto na juhu Hessenskeje, zarjadniske sydło knježerstwoweho wobwoda Darmstadt a wokrjesa Darmstadt-Dieburg.

Město słuša k Porynsko-Mohanskej kónčinje a je jedyn z dźesać wyšich centrow kraja Hessenskeje. Darmstadt ma něhdźe 160.000 wobydlerjow a je z tym po Frankfurće nad Mohanom, Wiesbadenje a Kasselu štwórte najwjetše město Hessenskeje. Najblišej wjetšej měsće stej Frankfurt nad Mohanom a Offenbach něhdźe 30 kilometrow sewjernje, Wiesbaden a Mohuč něhdźe 40 km na sewjerowuchod, Mannheim a Ludwigshafen nad Rynom něhdźe 45 km kaž tež Heidelberg něhdźe 55 km na juh.

Historisce bě Darmstadt hłowne a rezidencne město krajneho hrabinstwa, wulkowójwodstwa a ludoweho stata Hessenskeje.

## Nóžki


## Wotkaz
Olaf Scholz

**Olaf Scholz** (* 14. junija 1958 w Osnabrücku) je němski politikar (SPD), kiž bě wot 8. decembra 2021 hač do 6. meje 2025 dźewjaty zwjazkowy kancler Němskeje. Wón nawjedowaše koaliciju ze Zelenymi a FDP.

Do toho bě Scholz wot 14. měrca 2018 zastupjer zwjazkoweje kanclerki Angele Merkel a finančny minister Zwjazkoweje republiki Němskeje. K wólbam do zwjazkoweho sejma 2021 nastupi za SPD, kiž sta so z najsylnišej stronu, jako kanclerski kandidat.

Wón bě wot meje hač do oktobra 2001 senator nutřkowneho w Hamburgu, wot oktobra 2002 hač do měrca 2004 generalny sekretar SPD, wot nowembra 2007 hač do oktobra 2009 zwjazkowy minister za dźěło a socialne w kabineće Merkel I a wot měrca 2011 hač do měrca 2018 prěni měšćanosta Hamburga.

Wot apryla 2000 hač do junija 2004 kaž tež znowa wot nowembra 2009 hač do měrca 2018 měješe předsydstwo SPD Hamburg, wot nowembra 2009 hač do decembra 2019 bě wón jedyn ze zastupowacych zwjazkowych předsydow SPD. Wot februara do apryla 2018 wjedźeše wón stronu komisarisce.

## Wotkazy

* Oficielna webstrona Olafa Scholza 
*
Hubertus Heil

**Wolfgang-Hubertus Heil** (* 3. nowembra 1972 w Hildesheimje) je němski politikar (SPD), kiž bě wot 14. měrca 2018 hač do 6. meje 2025 zwjazkowy minister za dźěło a socialne Zwjazkoweje republiki Němskeje; wot měrca 2018 hač do decembra 2021 w kabineće Merkel IV a wot 8. decembra 2021 w kabineće Scholz. 

Heil je wot 1998 čłon zwjazkoweho sejma. Wot 2009 do 2017 bě Heil městopředsyda frakcije SPD w němskim zwjazkowym sejmje a rěčnik za hospodarstwo a energiju, kubłanje, slědźenje a turizm.

Wón bě wot nowembra 2005 hač do nowembra 2009 a znowa wot junija 2017 hač do decembra 2017 generalny sekretar zwjazkoweje SPD. Wot decembra 2019 je wón jedyn ze zastupowacych zwjazkowych předsydow SPD.

Při wólbach do zwjazkoweho sejma dnja 26. septembra 2021 bu Hubertus Heil jako direktny kandidat swojeje strony we wólbnym wokrjesu 45 (Gifhorn – Peine) z 43,7 % hłosow woleny. 

Heil je ewangelski, woženjeny a ma dwě dźěsći.

## Wotkazaj

* Oficielna webstrona
Pandemija koronawirusa

**Pandemija koronawirusa** (tež **koronapandemija** abo **koronowa pandemija**) je swětodaloka pandemija wot wudyrjenja epidemije koronawirusa COVID-19 w lětomaj 2020 a 2021. Prěnje pady zwěsćichu w decembrje 2019 w chinskej prowincy Wuhan. Koronapandemija je hač dotal najwjetša pandemija 21. lětstotka na swěće a ma ze swojimi sćěhami dramatiske wuskutki za ludnosć cyłeho swěta.

W běhu so rozšěrjaceje pandemije coronawirusa zawjedźachu Němska a wjele dalšich krajow krok po kroku krućiše naprawy, kotrež so na to měrja, kontaktam mjez ludźimi zadźěwać. Tak zawrěja šule, zarjadnišća, sportnišća a dalše městnosće a zakazaja zarjadowanja, mjez nimi tež Bože słužby.

Jeničce w Němskej je wot spočatka pandemije wjace hač 106.000 ludźi w zwisku z infekciju zemrěło.

## Nóžki


## Wotkaz
Seiffen

**Seiffen** (wot 1956 hamtsce *Kurort Seiffen*) je wjes a přisłušaca gmejna w sakskim Rudnohórskim wokrjesu. Leži w srjedźnych Rudnych horinach 60 kilometrow juhowuchodnje Kamjenicy blisko čěskeje hranicy. Seiffen je nadregionalnje znaty dla zhotowjenja drjewjanych hrajkow. Gmejna ma něhdźe dwaj tysac wobydlerjow.

Městnosć nasta něhdźe w 13. lětstotku po wotkrywanju bohatych łožišćow cyna při rěčce Seiffenbach. Sydlišćo naspomni so prěni raz w lěće 1451 jako *czyn Syffen*. W 19. lětstotku wuwi so produkcija drjewjanych hrajkow w Seiffenje na wuznamnu hospodarsku hałuzu.

## Geografija
Gmejna leži w Rudnych horinach we wysokosćach mjez 650 a 823 metrow nad mórskej hładźinu. Najwyša hora w gmejnje je Ahornberg (823 metrow). Přez Seiffen běži rěčka Seiffenbach abo Seiffener Bach. 

Susodne gmejny su Neuhausen/Erzgeb. w srjedźosakskim wokrjesu na sewjeru, Deutschneudorf na wuchodźe a na juhu, Olbernhau na zapadźe a Heidersdorf na sewjerozapadźe.

## Wobrazarnja

Seiffen_Luftaufnahme.jpg|thumb|left|Napohlad ze sewjerozapada
Seiffen_Kirche_und_Friedhof.jpg|thumb|left|Hórska cyrkej w Seiffenje
Seiffen_Museum_(01)_2006-11-30.jpg|thumb|left|Muzej 
Seiffen_Rathaus_(01)_2006-11-30.jpg|thumb|left|Radnica


## Politika
Seiffen słuša k sakskemu wólbnemu wokrjesej 17 (Rudne hory 5) a k zwjazkowemu wólbnemu wokrjesej 164 (Rudne hory I).

## Žórła


## Wotkazaj

*
Grünhainichen

**Grünhainichen** je wjes a přisłušaca gmejna w sakskim Rudnohórskim wokrjesu. Leži někak dwaceći kilometrow juhowuchodnje Kamjenicy w sewjerowuchodnym dźělu wokrjesa na hranicy ze Srjedźosakskim wokrjesom na sewjeru. Grünhainichen je nadregionalnje znaty dla zhotowjenja drjewjanych jandźelow firmy Wendt und Kühn. Gmejna ma něhdźe 3.300 wobydlerjow.

## Geografija
Gmejna leži při rěkomaj Sapawa a Flöha we wysokosćach mjez 328 a 501 metrow nad mórskej hładźinu. Ke gmejnje słušeja wjesce Borstendorf a Waldkirchen. Najwyša hora w gmejnje je Scheffelsberg (501 metrow) a najniši dypk leži při rěce Flöha na 328 metrach. 

Susodne města a gmejny su Augustusburg na sewjerozapadźe, Leubsdorf na sewjeru a Eppendorf na sewjerowuchodźe w Srjedźosakskim wokrjesu, Pockau-Lengefeld na juhowuchodźe, Börnichen na juhu, Sapawa na juhozapadźe a Gornau na zapadźe.

## Wobrazarnja

Wendt_und_Kühn_Gruenhainichen_Aussendekoration.jpg|thumb|left|Drjewjany jandźel
Wendt_und_Kühn_11_Firmensitz.jpg|thumb|left|Sydło předewzaća Wendt und Kühn
Grünhainichen, Kirche-9319.jpg|thumb|left|Cyrkej
Bf_Grünhainichen-Borstendorf.jpg|thumb|left|Dwórnišćo Grünhainichen-Borstendorf


## Wobchad
We Waldkirchenje je wot 1. februara 1866 dwórnišćo *Waldkirchen (Erzgeb)* železniskeje čary Kamjenica – Vejprty. W Grünhainichenje wobsteji wot 3. februara 1875 dwórnišćo *Grünhainichen-Borstendorf* železniskeje čary Kamjenica – Olbernhau-Grünthal.

## Politika
Grünhainichen słuša k sakskemu wólbnemu wokrjesej 17 (Rudne hory 5) a k zwjazkowemu wólbnemu wokrjesej 164 (Rudne hory I).

## Žórła


## Wotkazaj

*
Karl Lauterbach

**Karl Wilhelm Lauterbach** (* 21. februara 1963 w Dürenje) je němski lěkar a politikar Socialdemokratiskeje strony Němskeje (SPD), kiž bě wot 8. decembra 2021 hač do 6. meje 2025 zwjazkowy minister za strowotu w kabineće Scholz. 

Lauterbach je wot 2005 čłon němskeho zwjazkoweho sejma. Wot 2009 do 2013 bě wón rěčnik za strowotu frakcije SPD w zwjazkowym sejmje. Wot 2013 do 2019 bě Lauterbach městopředsyda frakcije SPD a rěčnik za strowotu, kubłanje, slědźenje a peticijow. Wón bě jako zapósłanc čłon we wuběrkomaj za justicu a škit konsumentow a financow.

Lauterbach bu 2005 jako direktny kandidat swojeje strony we wólbnym wokrjesu 101 (Leverkusen – Köln IV) z 48,6 % hłosow woleny, při wólbach 2009 w tutym wokrjesu ze 37,1 %, 2013 z 41,4 %, 2017 z 38,5 % a při wólbach dnja 26. septembra 2021 z 45,6 % hłosow woleny. 

Wón ma pjeć dźěći a bydli w Kölnje.

## Wotkazy

* Oficielna webstrona 
* Krótkobiografija na webstronje zwjazkoweho sejma
Steffi Lemke

**Steffi Lemke** (* 19. januara 1968 w Dessauje) je němska politikarka Zwjazka 90/Zelenych, kotraž bě wot 8. decembra 2021 hač do 6. meje 2025 zwjazkowa ministerka za wobswět, přirodoškit, wěstotu reaktorow a škit konsumentow w kabineće Scholz. Lemke bě wot 1994 do 2002 a je znowa wot 2013 čłonka zwjazkoweho sejma.

Lemke studowaše wot 1982 do 1987 na Berlinskej Humboldtowej uniwersiće ratarstwo a skótnu produkciju a je diplomowa agrarna inženjerka. W lěće 1989 bě wona jedna ze załožerjow Zelenych w NDR. Lemke bě wot 1994 do 2002 přez krajnu lisćinu Saksko-Anhaltskeje (1. městno) wolena zapósłanča w zwjazkoweho sejma. Wot 2002 do 2013 bě generalna sekretarka Zwjazka 90/Zelenych na zwjazkowej runinje. Znowa je wot lěta 2013 čłonka zwjazkoweho sejma a rěčnica swojeje frakcije za přirodoškit. Wona bě jako zapósłanca čłonka we wuběrkach za wobswět, přirodoškit a wěstotu reaktorow, za zežiwjenje a ratarstwo a za turizm.

Lemke bě direktna kandidatka Zwjazka 90/Zelenych we wólbnym wokrjesu 70 (Dessau – Wittenberg) a dósta w tutym při wólbach 2021 6,7 % wotedatych hłosow. Tež při wólbach w februarje 2025 zaćahny přez krajnu lisćinu w Saksko-Anhaltskej do zwjazkoweho sejma.

## Wotkazaj

* Oficielna webstrona
Svenja Schulze

**Svenja Schulze** (* 29. septembra 1968 w Düsseldorfu) je němska politikarka Socialdemokratiskeje strony Němskeje (SPD), kotraž bě wot 8. decembra 2021 hač do 6. meje 2025 zwjazkowa ministerka za hospodarske zhromadne dźěło a wuwiće w kabineće Scholz. Wona je wot 2021 čłonka zwjazkoweho sejma.

Schulze je wot 1988 čłonka SPD. Jako młoda politikarka bě mjez 1993 a 1997 předsydka Młodych socialistow w SPD („Jusos“) Sewjerorynsko-Westfalskeje. Wona bě wot 1997 do 2000 kaž tež znowa wot 2004 hač do 2018 zapósłanča w krajnym sejmje Sewjerorynsko-Westfalskeje. Wot 15. julija 2010 do 30. junija 2017 bě ministerka za inowaciju, wědomosć a slědźenje Sewjerorynsko-Westfalskeje pod ministerskej prezidentku Hannelore Kraft a wot 14. měrca 2018 do 8. decembra 2021 zwjazkowa ministerka za wobswět, přirodoškit a wěstotu reaktorow w kabineće Merkel IV.

Při wólbach do zwjazkoweho sejma dnja 26. septembra 2021 bě wona direktna kandidatka swojeje strony we wólbnym wokrjesu 129 (Münster) a dósta w tutym 24,1 % wotedatych hłosow. Tež w februarje 2025 zaćahny přez krajnu lisćinu SPD do zwjazkoweho sejma.

## Wotkazaj

* Oficielna webstrona
Christine Lambrecht

**Christine Lambrecht** (* 19. junija 1965 w Mannheimje) je němska juristka a politikarka Socialdemokratiskeje strony Němskeje (SPD), kotraž bě wot 8. decembra 2021 hač do 19. januara 2023 zwjazkowa ministerka zakitowanja w kabineće Scholz. Lambrecht bě wot 1998 do 2021 čłonka zwjazkoweho sejma.

Lambrecht je wot 1982 čłonka Socialdemokratiskeje strony Němskeje. Wona bě wot 1985 do 2001 měšćanska radźićelka we Viernheimje na juhu Hessenskeje a wot 1989 do 1997 wokrjesna radźićelka wokrjesa Bergstraße.

Wot 2011 do 2013 bě Lambrecht městopředsydka a wot decembra 2013 do septembra 2017 prěnja parlamentariska jednaćelka frakcije SPD w zwjazkowym sejmje. Wot měrca 2018 do junija 2019 bě wona parlamentariska statna sekretarka zwjazkoweho finančneho ministra Olafa Scholza. Wot 27. junija 2019 do 8. decembra 2021 bě wona zwjazkowa ministerka za justicu a škit konsumentow, kaž tež wot 20. meje 2021 do 8. decembra 2021 ministerka za swójbu, seniorow, žony a młodźinu w kabineće Merkel IV.

Wona bě direktna kandidatka swojeje strony we wólbnym wokrjesu 188 (Bergstraße) wot lěta 1998 a dósta w tutym při wólbach do zwjazkoweho sejma 2017 26,9 % wotedatych hłosow. Při wólbach lěta 2021 wjace njenastupi.

## Wotkazy

* Oficielna webstrona 
* Krótkobiografija na webstronje zwjazkoweho sejma
Sapawa (město)

**Sapawa** (němsce *Zschopau*) je sakske wulke wokrjesne město w Rudnohórskim wokrjesu. Leži někak štyrnaće kilometrow juhowuchodnje Kamjenicy w sewjerowuchodnym dźělu wokrjesa. Sapawa je nadregionalnje znata dla zhotowjenja motorskich jězdźidłow. Město je pomjenowane po rěce ze samsnym mjenom a ma něhdźe 9.000 wobydlerjow.

## Geografija
Město leži při rěkomaj Sapawa a Wilisch we wysokosćach mjez 310 a 598 metrow nad mórskej hładźinu. Ke gmejnje słušeja wjesce Wilischthal a Waldkirchen. Najwyša hora w Sapawje je Pilzhübel (598 metrow) a najniši dypk leži při rěce Sapawa při hranicy města na 310 metrach.

Susodne města a gmejny su Grünhainichen na sewjerowuchodźe, Börnichen na wuchodźe, Großolbersdorf na juhu, Drebach na juhozapadźe, Amtsberg na zapadźe a Gornau na sewjerozapadźe.

## Wobrazarnja

Zschopau_Luftbild_1.jpg|thumb|left|Napohlad nutřkowneho města
Zschopau_-_Blick_auf_das_alte_Rathaus_-_geograph.org.uk_-_8961.jpg|thumb|left|Stara radnica
Zschopau12.jpg|thumb|left|Nowa radnica
Zschopau_-_castle_Wildeck_-_view_from_north_west_(aka).jpg|thumb|left|Hród Wildeck


## Wobchad
W Sapawje je wot 1. februara 1866 dwórnišćo *Zschopau* železniskeje čary Kamjenica – Vejprty. We Wilischthalje wobsteji wot 1. decembra 1875 dwórnišćo *Wilischthal* a we wuchodnym dźělu města je wot 2007 dwórnišćo *Zschopau Ost*.

## Politika
Sapawa słuša k sakskemu wólbnemu wokrjesej 17 (Rudne hory 5) a k zwjazkowemu wólbnemu wokrjesej 164 (Rudne hory I).

## Žórła


## Wotkazaj

*
2022

**2022** bě powšitkowne lěto z 365 dnjemi. Lěto steješe pod zaćišćom ruskeje inwazije do Ukrainy kónc februara a jeje sćěhow, wosebje na energijowe wiki a powšitkowne płaćizny.

## Podawki
* 13. februara: Wólby němskeho zwjazkoweho prezidenta přez Zwjazkowu zhromadźiznu. K druhemu razej bu Frank-Walter Steinmeier (SPD) za zwjazkoweho prezidenta woleny.
* 24. februara: Ruska zahaji wojersku inwaziju do teritorija Ukrainy, kotruž nimale wšě staty na swěće raznje zasudźeja.
* meja: Ludličenje w čłonskich statach Europskeje unije
* wólby do krajnych sejmow Posaarskeje, Schleswigsko-Holsteinskeje, Sewjerorynsko-Westfalskeje a Delnjeje Sakskeje

## Róčnicy
* 8. januara: 200. narodniny Jana Radyserba-Wjele
* 26. januara: 100. posmjertniny Kita Šwjele
* 28. februara: 150. narodniny Marjany Domaškojc
* 9. měrca: 200. narodniny Korle Ernsta Pjekarja
* 15. meje: 150. narodniny Měrćina Krala
* 19. meje: 300. narodniny Jana Hórčanskeho
* 26. junija: 150. narodniny Jurja Wingera
* 2. awgusta: 100. narodniny Jana Buka
* 28. awgusta: 350. narodniny Jana Wawerja
* 29. awgusta: 100. posmjertniny Michała Kokle
* 15. oktobra: 150. posmjertniny Handrija Zejlerja
* 3. decembra: 200. narodniny Korle Awgusta Kocora

## Wumrěće
* 19. januara: Dixie Dörner – němski kopar a trenar (* 1951)
* 19. januara: Hardy Krüger – němski dźiwadźelnik a spisowaćel (* 1928)
* 20. januara: Meat Loaf – US-ameriski rockowy spěwar a dźiwadźelnik (* 1947)
* 20. januara: **[[Juro Mětšk]]** – serbski komponist (* 1954)
* 29. měrca: **[[Angela Stachowa]]** – serbska spisowaćelka a politikarka (* 1948)
* 10. meje: Leonid Krawčuk – ukrainski politikar a statny prezident (* 1934)
* 27. junija: **[[Bjarnat Nowak]]** – serbski kulturnik a publicist (* 1925)
* 13. julija: Dieter Wedel – němski režiser a awtor wjertnych knihow (* 1939)
* 21. julija: Uwe Seeler – němski kopar a funkcionar kopańcy (* 1936)
* 29. awgusta: Hans-Christian Ströbele – němski politikar Zelenych (* 1939)
* 30. awgusta: Michail Gorbačow – sowjetski politikar, generalny sekretar KSSZ (* 1931)
* 8. septembra: Hilžbjeta II. – britiska kralowna (* 1926)
* 10. oktobra: **[[Helmut Rychtar]]** – serbski dramaturg, awtor a rozhłosownik (* 1942)
* 22. oktobra: Dietrich Mateschitz – awstriski předewzaćel (* 1944)
* 9. nowembra: Werner Schulz – němski politikar Zelenych (* 1950)
* 24. nowembra: Hans Magnus Enzensberger – němski spisowaćel (* 1929)
* 29. decembra: Pelé – brazilski kopar (* 1940)
* 29. decembra: Vivienne Westwood – britiska modowa designerka (* 1941)
* 31. decembra: Benedikt XVI. – romsko-katolski bamž (* 1927)

## Myta
* Myto Miny Witkojc: Bernd Pittkunings
* Myto Zejlerja: Wito Bejmak

## Dalše
* Kulturne stolicy Europy: Kaunas (Litawska), Esch an der Alzette (Luxemburgska)

## Wotkaz
Franz Müntefering

**Franz Müntefering** (* 16. januara 1940 w Neheimje, dźensa Arnsberg) je němski politikar (SPD).

W lětach 1975 do 1992 a znowa wot 1998 do 2013 bě Müntefering zapósłanc zwjazkoweho sejma (MdB). Wot 1998 do 1999 bě wón zwjazkowy minister za wobchad, twarstwo a bydlenja w prěnim kabineće Schröder. Wot 2005 do 2007 bě wón we wulkej koaliciji wicekancler a zwjazkowy minister za dźěło a socialne w prěnim kabineće Merkel.

Müntefering bě wot 2002 do 2005 předsyda frakcije SPD w zwjazkowym sejmje a wot měrca 2004 hač do nowembra 2005 kaž tež wot oktobra 2008 hač do nowembra 2009 zwjazkowy předsyda swojeje strony. Wot 2015 je wón předsyda BAGSO (zwjazkoweho dźěłoweho zhromadźenstwa organizacijow seniorow).

Franz Müntefering je romsko-katolski, k třećemu razej woženjeny a ma z prěnjeho mandźelstwa dwě dźowce.

## Wotkazy

* Krótkobiografija na stronach zwjazkoweho sejma 
*
Pólsko-Litawska

**Pólsko-Litawska** (tež *Rzeczpospolita Obojga Narodów* = „Republika dweju narodow“ abo *Kralowska republika* kaž tež łaćonsce *Respublica Poloniae* mjenowana) bě wot 1569 do 1795 wobstejacy stat w srjedźnej a wuchodnej Europje.

Tutón dualistiski, federalny a feudalny stawowy stat wobsedźeše elementy republiki na zakładźe parlamentarisko-konstitucionelneje monarchije *(monarchia mixta)* a měješe zwjetša wot aristokratije w swobodnych wólbach woleneho knježićela na čole stata.

Dokelž bě so po wotemrěću dynastije Jagiełłonow wólbna monarchija zawjedła a stawowy parlament, sejm, kotryž we hłownym zajimy aristokratije zastupowaše, wobšěrne kompetency dóstał, rěči so husto tež wo zemjanskej republice abo, poćahujo so na pólski stat po 1918, wo prěnjej pólskej republice.

Wobej mjeno dawacej krajej, kralestwo Pólska a wulkowojewódstwo Litawska, běštej so hižo 1386 w personalnej uniji zjednoćiłoj.

Kónčina wopřiješe w swojim najwjetšim teritorialnym rozměrje wokoło lěta 1618 najwjetši dźěl statneho teritorija dźensnišeje Pólskeje, dźensniše kraje Litawsku, Letisku a Běłoruskeje, najwjetši dźěl Ukrainy kaž tež dźěle dźensnišeje Ruskeje, Estiskeje, Rumunskeje a Moldawskeje.


Chorągiew królewska króla Zygmunta III Wazy.svg|Chorhoj
Herb Rzeczypospolitej Obojga Narodow.svg|Wopon


## Wotkaz
Nancy Faeser

**Nancy Faeser** (* 2. julija 1970 w Bad Sodenje) je němska juristka a politikarka Socialdemokratiskeje strony Němskeje (SPD), kotraž bě wot 8. decembra 2021 hač do 6. meje 2025 zwjazkowa ministerka nutřkowneho w kabineće Scholz. Wona je prěnja žona w tutym zastojnstwje.

Faeser je wot 1993 wokrjesna radźićelka wokrjesa Mohan-Taunus a wot 2006 čłonka měšćanskeje rady města Schwalbach am Taunus. Wona bě wot 2003 do 2021 zapósłanča a wot 4. septembra 2019 předsydka frakcije SPD a wjednica opozicije w krajnym sejmje Hessenskeje.

Faeser je woženjena a bydli ze synom w Schwalbachu.

## Wotkazaj

* Oficielna webstrona
Müntefering

**Müntefering** je swójbne mjeno slědowacych wosobow:

* Franz Müntefering (* 1940), němski politikar (SPD)
* Gert K. Müntefering (* 1935), němski telewizny žurnalist
* Horst Müntefering (* 1936), němski medicinar
* Michelle Müntefering (* 1980), němska politikarka (SPD)
* Mirjam Müntefering (* 1969), němska spisowaćelka
Humboldtowa uniwersita

**Humboldtowa uniwersita w Berlinje** (skrótka **HU Berlin**,  *Humboldt-Universität zu Berlin*, 1828–1945: *Friedrich-Wilhelm-Universität*) bu 1809 wot pruskeho krala Bjedricha Wylema III. jako uniwersita w Berlinje załožena a zahaji w lěće 1810 wučbu. Najwjetša a najstarša wysoka šula w němskej stolicy je wot 1949 po wučencomaj Wilhelmje a Alexanderje von Humboldće pomjenowana. Wona ma swoje hłowne sydło w palaisu princa Heinricha na dróze *Pod lipami* w měšćanskim dźělu Mitte.

HU Berlin słuša k 20 najwjetšim wysokim šulam w Němskej a najsławnišim uniwersitam po wšěm swěće. 2019 bu we wobłuku strategije ekscelency jako zarjadnišćo Berlinskeje University Alliance (hromadźe z FU Berlin, TU a Charité) Zwjazka a krajow do druheje spěchowanskeje linije přiwzata, po tym zo bě hižo 2012 za *ekscelentnu uniwersitu* pomjenowana.

Hač do lěta 2020 buchu cyłkownje 56 nošerjow Nobeloweho myta z Humboldtowej uniwersitu asociěrowani. Mjez nimi su absolwenća uniwersity kaž tež dołholětni akademiscy čłonojo fakultow abo z HU zwjazanych slědźenskich organizacijow.

W lěće 2018 měješe Humboldtowa uniwersita wjace hač 43.000 studentow a nimale 4.000 sobudźěłaćerjow, mjez nimi 461 profesorow.

K serbskim studentam a doktorandam Humboldtoweje uniwersity słušachu mjez druhim Alfred Krawc, Jan Rawp, Hinc Šewc, Měrćin Kasper, Detlef Kobjela a Dietrich Šołta. Frido Mětšk tu habilitowaše a Pawoł Nedo bě wot 1964 tuhdyši profesor za ludowědu.

## Wotkazaj

* Oficielne webstrony 
* Lisćina nošerjow Nobeloweho myta
Lew Dawidowič Trockij

**Lew Dawidowič Trockij** ( Лев Троцкий; *  jako *Lew Dawidowič Bronštejn*, Лев Давидович Бронштейн w Janowce, Chersonski guwernement, Ruske kejžorstwo; † 21. awgusta 1940 w Coyoacán, Mexiko) bě ruski rewolucionar, komunistiski politikar, marxistiski teoretikar a produktiwny spisowaćel.

Trockij, kaž so wón wot lěta 1902 mjenowaše, bě směrodajny organizator ruskeje rewolucije dnja , kotraž bolšewikow pod nawodom Wladimira Lenina na móc přinjese. W sćěhowacym knježerstwje bě wón ludowy komisar wonkowneho, za wojerstwo, zežiwjenje, transport a nakładnistwowstwo. Jako wójnski komisar załoži Trockij Čerwjenu armeju, na kotrejež organizaciji a dobyću w ruskej wobydlerskej wójnje měješe wón bytostny podźěl. Po smjerći Lenina 1924 bu Trockij wot Józefa Stalina přiběrajcy wotmócnjeny, 1929 do eksila nuzowany a 1940 wot sowjetskeho agenta w Mexiku zamordowany.

Po nim bu wot sowjetskeje stronskeje linije marxizma-leninizm wotchilacy směra trockizma pomjenowany.

## Wotkazaj

*
Silwester

**Silwester** je posledni dźeń gregorianiskeje protyki – 31. decembra. Silwester swjeći so nimale wšudźe na swěće jako wokomik přechada wot poslednjeho dnja stareho lěta k prěnjemu dnjej přichodneho – nowemu lětu.

Dźeń bu pomjenowany po bamžu Silwestru I.

## Wotkaz
Eibenstock

**Eibenstock** je městačko w sakskim Rudnohórskim wokrjesu při hranicy Čěskeje a Němskeje. Město leži na zapadźe Rudnych horinow při Šwikawskej Modłeji we wysokosćach mjez 470 a 1.018 metrow nad mórskej hładźinu. Eibenstock je nadregionalnje znaty dla spjateho jězora ze samsnym mjenom a ma něhdźe 7.200 wobydlerjow.

## Geografija
Městačko leži při hrjebjenju zapadnych Rudnych horin při Šwikawskej Modłeji. Wone wobsteji z měšćanskich dźělow Eibenstock, Blauenthal, Carlsfeld, Neidhardtsthal, Oberwildenthal, Sosa, Wildenthal a Wolfsgrün. Najwyša hora města je Auersberg (1018,20 metrow) a najniši dypk leži při zjednoćenju rěkow Große Bockau a Šwikawska Modłej na 470 metrach.

Na čěskim boku ležitej wjesce Nové Hamry na juhowuchodźe a Přebuz na juhozapadźe. Susodne města a gmejny w Sakskej su Zschorlau na sewjeru, Bockau na sewjerowuchodźe, Schwarzenberg a Breitenbrunn na wuchodźe, Johanngeorgenstadt na juhowuchodźe, Muldenhammer na juhozapadźe, Auerbach na zapadźe, Schönheide na sewjerozapadźe a Stützengrün na sewjeru.

## Wobrazarnja

Eibenstock.JPG|thumb|left|Eibenstock a rěčna zawěra 
Eibenstock - Rathaus.JPG|left|Radnica
Eibenstock_reservoir_(aka).jpg|thumb|left|Rěčna zawěra Eibenstock
Auersberg-9355.jpg|thumb|left|Hora Auersberg


## Stawizny
Sydlišćo naspomni so prěni raz w lěće 1378 jako *Ybenstok* a *Ibenstok*. W 14. lětstotku wuwiwaše so městačko we hłubokej kótlinje Šwikawskeje Modłeje k wažnemu stejišću sakskeho hórnistwa. W lěće 1560 – po wotkrywanju łožišćow cyna we wokolinje – załoži so na městnje tuteje wjeski hórnistwowe město jako *swobodne hórske město*.

Na městnje dźensnišeho jězora steješe něhdy wjes Muldenhammer. Rěčna zawěra je so wot 1974 do 1984 natwariła a dźěła wot lěta 1982.

## Politika
Eibenstock słuša k sakskemu wólbnemu wokrjesej 14 (Rudne hory 2) a k zwjazkowemu wólbnemu wokrjesej 164 (Rudne hory I).

## Žórła


## Wotkazaj

* Oficialne stronki
DigiSerb.de

**Digiserb.de** je serbska webstrona, na kotrejž prezentuja so nimo wuslědkow serbskeje digitalizaciskeje konferency a serbskeho digitalneho koncepta předewšěm wšelake wideja w kotrychž zo rozjasni, kak so serbska rěč na wšelakich digitalnych nastrojach wužiwać da. Přidatnje so wo digitalnych projektach rozprawja, kotrež su so wot lěta 2015 sem w nadawku Załožby za serbski lud přez přidatne spěchowanje zwoprawdźili.

## Wotkaz
* digiserb.de
Handrij Kerk

**Handrij Kerk** ( *Andreas Strauch*; * 10. februara 1822 w Čornjowje, † 13. awgusta 1894 w Bukecach) bě serbski kubler a sakski sejmski zapósłanc.

Wón narodźi so jako syn žiwnosćerja w Čornjowje pola Bukec a wopytowaše wjesnu šulu we wosadnej wsy. Kerk nawukny tkalcowstwo, pozdźišo běše najprjedy najenk burskeho kubła w ródnej wjesce a potom kubler w bliskich Rodecach.

Handrij Kerk angažowaše so w zjawnym žiwjenju a wosebje w towarstwowym hibanju. Wón běše gmejnski předstejićer, sobustaw šulskeho a cyrkwinskeho předsydstwa w Bukecach, předsyda w lěće 1876 załoženeho Bukečanskeho serbskeho towarstwa a zapósłanc Hornjołužiskeho prowincialneho sejma. Přez 20 lět běše sobustaw Ratarskeho kreditneho towarstwa w Sakskej.

Wot 1871 do 1894 dźěłaše jako zapósłanc w konserwatiwnej frakciji druheje komory Sakskeho krajneho sejma w Drježdźanach, hdźež zastupowaše zajimy a prawa burow. W lěće 1872 namjetowaše we wobłuku nadźěłanja noweho sakskeho šulskeho zakonja wobkedźbowanje serbskeje rěče a literatury we wučbje. W Serbskich Nowinach wozjewješe rozprawy ze sejma a ekonomiske rozprawy.

Kerk bě wot 1848 sobustaw Maćicy Serbskeje.

## Literatura
* *Nekrolog.* We *[[Łužica (časopis)|Łužicy]]* 13 (1894), str. 69–70.
* *Nekrolog.* W *Serbskich Nowinach* 53, čo. 33 (18. awgusta 1894)

## Žórło
*