open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Jekaterinburg

**Jekaterinburg** (; w lětach 1924–1991 *Swerdlowsk*, ) je milionowe město w Ruskej federaciji. Leži na wuchodnej kromje Urala blisko hranicy mjez Europu a Aziju. Jekaterinburg ma něhdźe 1,5 milionow wobydlerjow a je potajkim po Moskwje, Pětrohrodźe a Nowosibirsku štwórte najwjetše město Ruskeje federacije.

## Stawizny
Sydlišćo je so w lěće 1723 załožiło a ma wot lěta 1781 měšćanske prawa.

## Wobwody

# Wjerch-Isetski rajon
# Železnodorožny rajon
# Ordžonikidzewski rajon
# Kirowski rajon
# Oktjabrski rajon
# Čkalowski rajon
# Leninski rajon

## Literatura
* Екатеринбург// Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона : в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1890—1907.

## Žórło


## Wotkazaj

* Oficielne webstrony
Swerdlowsk

**Swerdlowsk** móže być:
* Jekaterinburg - město w Ruskej federaciji
* Swerdlowsk (Ukraina) - město na Ukrainje
Simferopol

**Simferopol** ( ; ) je město na połkupje Krim. 

Leži w južnym dźělu połkupy a je stolica *[[Awtonomna republika Krim|Awtonomneje republiki Krim]]* Ukrainy resp. *[[Republika Krim|Republiki Krim]]* Ruskeje. 

Ma něhdźe 338  tysac wobydlerjow. 

Sydlišćo je so w lěće 1784 załožiło. Wot lěta 2014 słuša město kaž cyła połkupa faktisce k Ruskej.

## Žórła


## Wotkaz
Pidźin na Salomonach

**Pidźin** (*Pijin*,  *Neu-Salomonisch*, *Salomonen-Pidgin*) je kreolska rěč na zakładźe jendźelšćiny, kotraž ma na Salomonach jako wobchadna rěč wulki woznam. Wona ma něhdźe 15.000 maćernorěčnikow a 300.000 dalšich rěčnikow. 

Wokabular so bóle na jendźelšćinje orientuje hač tón tokpisinšćiny na Papuwa-Nowej Gineji. Gramatika pokazuje melaneziske wosebitosće. Historisce wuměnjena přiwuznosć wobsteji tež k Bislamje na Vanuatuwje.

Wobsteja prócowanja k standardizaciji prawopisa.

## Wotkazy
Ačinsk

**Ačinsk** () je město w Ruskej federaciji w Krasnojarskim regionje. Leži w Sibirskej na prawym brjoze rěki Čulym něhdźe 160 kilometrow zapadnje Krasnojarska. Ačinsk ma wjace hač 100 tysac wobydlerjow. Je tu lětanišćo a tež dwórnišćo Transsibirskeje železnicy.

Sydlišćo je so w lěće 1683 załožiło a ma wot lěta 1782 měšćanske prawa.

## Literatura
* Ачинск//  Города России: энциклопедия. — М.: Большая Российская энциклопедия, 1994. — С. 25. — 559 с. — 50 000 экз. — ISBN 5-85270-026-6.
* Ачинск// Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона : в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1890—1907.

## Žórła


## Wotkazaj

*  Oficielne webstrony
Tśěšojce-Žymjerojce

**Tśěšojce-Žymjerojce** () je gmejna w Delnjej Łužicy. 

## Geografija
Gmejna leži južnje Baršća w juhowuchodnej Braniborskej blisko hranicy mjez Němskej a Pólskej a słuša do wokrjesa Sprjewja-Nysa. Wona wobsteji z wjesneju dźělow Tśěšojce a Žymjerojce a je jedna ze sydom gmejnow Derbnjanskeho hamta. Přez Žymjerojce ćeče rěčka Małksa.

## Stawizny
Gmejna wutwori so dnja 31. decembra 2001 přez dobrowólne zjednoćenje dotal samostatneju gmejnow Tśěšojc a Žymjerojc.

## Žórła


## Wotkaz
Feliksowy Jazor

**Feliksowy Jazor** () je delnjołužiska gmejna we wokrjesu Sprjewja-Nysa w Braniborskej, kotraž bu w lěće 2001 załožena. Leži při južnej kromje wokrjesa na hranicy mjez Braniborskej a Sakskej a słuša k Serbskemu sydlenskemu rumej. Feliksowy Jazor je jedna ze sydom gmejnow Derbnjanskeho hamta.

## Geografija

### Połoženje
Gmejna Feliksowy Jazor leži na kromje Mužakowskeho wobłuka na juhowuchodźe Braniborskeje. Město Grodk leži jednaće kilometrow zapadnje gmejnskeho centruma, do Běłeje Wody je 13 kilometrow do juhowuchoda a do Choćebuza 22 kilometrow do sewjerozapada. Z Feliksowym Jazorom mjezuja gmejny Łukojce na sewjeru, Dolina Nysy a Małksy na sewjerowuchodźe, Derbno na wuchodźe, Cersk na juhowuchodźe, Dźěwin na juhu a Grodk na zapadźe. Gmejnska mjeza z Dźěwinom je zdobom krajna hranica Braniborskeje ze Sakskej.

### Gmejnske dźěle
Do gmejny słušeja gmejnske dźěle Błobošojce *(Bloischdorf)*, Bóšojce *(Bohsdorf)*, Frycowy Gaj *(Friedrichshain)*, Łojojc *(Klein Loitz)* a Ruśi *(Reuthen)*.

K tomu přińdu wobydlene městnosće Adamowa Kjarcma *(Adamschenke)*, Błobošojska Kolonija *(Bloischdorf-Kolonie)*, Bóšojski Forwark *(Bohsdorf-Vorwerk)*, Horlica *(Horlitza)*, Łojojc Wudwór *(Klein Loitz Vorwerk)* a Wutwaŕki *(Ausbau)*.

## Wosobiny
W Bóšojcach je serbsko-němski spisowaćel Erwin Strittmatter (1912–1994) wotrostł.

## Žórła


## Wotkaz
Južna kupa (Nowoseelandska)

**Južna kupa** (, ) je najwjetša kupa Nowoseelandskeje. Leži w juhozapadnym Ćichim oceanje jenož 35 kilometrow zdalena wot nowoseelandskeje Sewjerneje kupy.

Južna kupa ma přestrjeń wot 151.757 kwadratnych kilometrow a něhdźe milion wobydlerjow. Najwjetše město na Južnej kupje je Christchurch, kotryž ma něhdźe 350.000 wobydlerjow, dalše wulke města su Dunedin, Invercargill a Nelson.

## Wotkaz
Čerkasy

**Čerkasy** () su najwjetše město a zdobom stolica Čerkaskeje oblasće na srjedźnej Ukrainje. Leža při prawym brjoze Kremenčukskeho jězora, spjateho jězora Dnjepra, něhdźe 190 kilometrow juhowuchodnje Kijewa, stolicy Ukrainy a maja něhdźe 283 tysac wobydlerjow. 

Sydlišćo naspomni so prěni raz w lěće 1394 jako město. W Druhej swětowej wójnje wojowaštej w zymje 1943/44 sowjetske a němske wójsko w kotołowej bitwje přećiwo sebi.

Čerkasy su sydło statneje a techniskeje uniwersity. Přez město wjedźe železniska čara Moskwa–Odesa.

## Žórła


## Literatura
* Czerkasy// Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich. — Warszawa : Filip Sulimierski i Władysław Walewski, 1880. — T. I : Aa — Dereneczna.

## Wotkaz
Cherson

**Cherson** () je město w Chersonskej oblasći na juhu Ukrainy. Leži při rěce Dnjepr něhdźe 450 kilometrow juhowuchodnje Kijewa. Je wuznamny přistaw při Čornym morju.

Ma tuchwilu něhdźe 66 tysac wobydlerjow, do wójny běchu w lěće 2016 nimale třista tysac.

Sydlišćo je so w lěće 1778 załožiło. W běhu ruskeje inwazije do Ukrainy bě město wot spočatka měrca hač do 11. nowembra 2022 wot ruskeho wójska wobsadźene.

## Žórła


## Literatura
* Cherson//  Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich. — Warszawa : Filip Sulimierski i Władysław Walewski, 1880. — T. I : Aa — Dereneczna

## Wotkaz
Krasnojarsk

**Krasnojarsk** () je milionowe město w aziskim dźělu Ruskeje federacije. Leži na juhu Sibirskeje nad rěku Jenisej, něhdźe 4 100 kilometrow wuchodnje Moskwy. Krasnojarsk ma nimale 1,2 milionaj wobydlerjow a je po Nowosibirsku a Omsku třeće najwjetše město Sibirskeje kaž tež wosme najwjetše cyłeje Ruskeje. 

Je tu wuznamne dwórnišćo Transsibirskeje železnicy, wažny rěčny přistaw při Jeniseju a wulka produkcija aluminija.

## Wobwody

# Železnodorožny rajon
# Kirowski rajon
# Leninski rajon
# Oktjabrski rajon
# Swjerdlowski rajon
# Sowjetski rajon
# Centralny rajon

## Literatura
* Красноярск// Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона : в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1890—1907.

## Žórło


## Wotkazaj

* Oficielne webstrony
Rostow nad Donom

**Rostow nad Donom** (/*Rostow-na-Donu*) je milionowe město na juhu europskeje Ruskeje. Leži nad rěku Don 46 kilometrow před Azowskim morjom a sto kilometrow wot rusko-ukrainskeje hranicy. Rostow nad Donom ma něhdźe 1,1 milion wobydlerjow a je zarjadniske sydło federaciskeho wokrjesa Južna Ruska a Rostowskeje oblasće. Město je politiske, kulturne a hospodarske srjedźišćo južneje Ruskeje a ma přimjeno „wrota Kawkaza“.

Sydlišćo je so w lěće 1749 załožiło a ma wot lěta 1807 měšćanske prawa.

## Wotkaz
Góry

**Góry** () su mała delnjołužiska gmejna w Braniborskej. Leža na sewjerozapadźe wokrjesa Sprjewja-Nysa a maja někak pjeć stow wobydlerjow.

Gmejna słuša do připóznateho sydlenskeho ruma Serbow w Braniborskej a je jedna ze šěsć gmejnow Bórkowskeho hamta.

## Geografija
Gmejna nadeńdźe so něhdźe dźewjeć kilometrow sewjerozapadnje Choćebuskeho stareho města a šěsć kilometrow juhowuchodnje Bórkowow při wuchodnej kromje Błótow. Mjezuja na sewjeru z gmejnu Smogorjow-Prjawoz, na zapadźe z Wjerbnom a na wuchodźe z Brjazynu.

## Wobydlerstwo a rěč
Po statistice Arnošta Muki mějachu Góry srjedź 1880tych lět 510 wobydlerjow, kiž běchu bjez wuwzaća Serbja. Arnošt Černik zwěsći w lěće 1956 serbskorěčny podźěl wobydlerstwa wot hišće 74,7 %, štož bě jedyn z najwyšich podźělow wšěch delnjołužiskich gmejnow.

### Wuwiće wobydlerstwa

## Wosobiny
* Herbert Cerna (1905–55) – serbski farar a domiznowědnik, rodźeny na Górach

## Žórła


## Wotkazaj
Móst (gmejna)

**Móst** () je delnjołužiska gmejna w Braniborskej. Ma někak šěsć stow wobydlerjow a słuša do připóznateho sydlenskeho ruma Serbow w Braniborskej. Móst je dźěl Picnjanskeho hamta.

## Geografija

Móst leži we wokrjesu Sprjewja-Nysa njedaloko wot hranicy mjez Němskej a Pólskej we wysokosći 62 metrow nad mórskej hładźinu. 
Mjezuje na juhowuchodźe z Baršćom, na juhozapadźe z Choćebuzom, na zapadźe z Gatojcami a na sewjerowuchodźe z Janšojcami. We wuchodnej połojcy gmejny nadeńdźe so Janšojska brunicowa jama.

Přez Móst ćeče rěčka Małksa.

Do gmejny słuša wjesny dźěl Groźišćo (wot 2003) kaž tež wobydlene městna Wutwarki, Radowiza (wot 1950) a Zawóda.

## Stawizny
Wjeska naspomni so k prěnjemu razej pisomnje w lěće 1411 jako *Henrichsbrugk* („Henrichowy móst“). Mjeno poćahowaše so na přez Małksu wjedźacy móst. Po sydlišćowej formje je Móst dołhi dróhowc. Wot lěta 1462 słušeše wjes jako dźěl Picnjanskeho knjejstwa do Braniborskeho kurwjerchowstwa.

### Wobydlerstwo
Přez lětstotki běše wobydlerstwo Mosta nimale bjez wuwzaća serbskorěčne. Po Mukowej statistice z 1880tych lět běchu tehdy wot cyłkownje 632 wobydlerjow 624 Serbow a jenož wósom Němcow. Tež po Druhej swětowej wójnje rěčeše hišće wjetšina Mósćanarjow serbsce – 74,5 % w lěće 1956. Móst bě tehdy jedna z najwjetšich zwostawacych serbskich wsow w Delnjej Łužicy.

## Žórła


## Wotkazaj
Jemjelica-Źěwink

**Jemjelica-Źěwink** () je mała gmejna w juhowuchodnym kuće wokrjesa Sprjewja-Nysa w Braniborskej. Ma nimale pjeć stow wobydlerjow a słuša hromadźe ze šěsć dalšimi gmejnami k Derbnjanskemu hamtej.

## Geografija

Jemjelica-Źěwink leži při hranicy mjez Braniborskej a Sakskej a tež njedaloko hranicy mjez Němskej a Pólskej. Na juhu mjezuje ze Sakskej, na zapadźe z Cerskom a z Derbnom a na sewjeru z gmejnu Dolina Nysy a Małksy.

Gmejnskej dźělej stej Jemjelica () a Źěwink (němsce *Klein Düben*).

## Žórła


## Wotkaz
Dolina Nysy a Małksy

**Dolina Nysy a Małksy** (, ) je gmejna we wokrjesu Sprjewja-Nysa w Braniborskej. Ma někak 1800 wobydlerjow a je jedna ze sydom gmejnow Derbnjanskeho hamta.

## Geografija
Gmejna leži při wuchodnej kromje wokrjesa — na wuchodźe mjezuje z Pólskej, na juhu ze Sakskej, z gmejnu Jemjelica-Źěwink a z Derbnom, na zapadźe z gmejnu Feliksowy Jazor a z Łukojcami a na sewjeru z gmejnu Tśěšojce-Žymjerojce a z Baršćom. Najbliše wulke město je Choćebuz někak 25 kilometrow na sewjerozapad.

Rěka Nysa ćeče po wuchodnej kromje gmejny a rěčka Małksa přez zapadny dźěl.

## Gmejnske dźěle
Ke gmejnje słušeja jako gmejnske dźěle Jarješk *(Jerischke)*, Kósmejce *(Jocksdorf)*, Mały Kólsk *(Klein Kölzig)*, Rjašćany *(Preschen)* a Wjeliki Kólsk *(Groß Kölzig)*. 

K tomu přińdu wobydlene městna Barań *(Bahren)*, Gózda *(Gosda II)*, Pusak *(Pusack)*, Radom *(Raden)* a Selc *(Zelz)* kaž tež sydlišća Błotny Młyn *(Bruchmühle)*, Dolny Młyn *(Thalmühle)*, Gaty *(Teichhäuser)* a Kacarjowy młyn *(Katzarmühle)*.

## Žórła


## Wotkazaj

* Oficialne stronki
Sicilska

**Sicilska** () je najwjetša kupa Srjedźneho morja. Leži blisko juhozapadneho rožka Apenninskeje połkupy a słuša k Italskej. Zhromadnje z małkimi kupami we wokolinje wutworjuje **Sicilski awtonomny region** (). Najwjetše město a stolica Sicilskeje je Palermo.

Region ma přestrjeń wot 25.703 km² a pjeć milionow wobydlerjow. Najwuznamniša hora regiona je Etna, wulkan kotryž leži blisko wuchodneje kromy Sicilskeje a je najwyši wjeršk kupy.

## Wotkaz
Kursk

**Kursk** () je město w Ruskej federaciji. Leži při rěce Sejm w europskim dźělu Ruskeje při železniskej čarje Moskwa–Charkiw–Krim něhdźe 530 kilometrow južnje Moskwy. 

Ma něhdźe 400 tysac wobydlerjow. 

Dźensniše sydlišćo je so w lěće 1032 załožiło.

## Literatura
* Курск// Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона : в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1890—1907.

## Žórła


## Wotkazaj

* Курская Энциклопедия (Kurskaja enciklopedija)
Sardiniska

**Sardiniska** (,  abo *Sardigna*) je po Sicilskej druha najwjetša kupa w Srjedźnym morju. Słuša k Italskej a leži južnje Korsiki. Ma přestrjeń wot 23.821 km² a někak jedyn a poł miliona wobydlerjow.

Sardiniska je jenički region, hdźež so sardisce rěči a tež oficielnje wužiwa.

## Wotkazy
*
Korsika

**Korsika**  (, ) je štwórta najwjetša kupa Srjedźneho morja a słuša k Francoskej. Z wulkeho zdźěla z wysokich horin wobstejaca kupa ma přestrjeń wot 8680 km² a něhdźe 330.000 wobydlerjow. Najwjetše město a zarjadniske sydło je Ajaccio při zapadnym brjoze. Dalše wjetše města su Bastia na sewjerowuchodźe, Calvi na sewjerozapadźe, Porto-Vecchio a Bonifacio na juhu kaž tež něhdyša stolica Corte w horinach wosrjedź kupy.

Leži zapadnje 90 kilometrow zdaleneje Italskeje, sewjernje jenož jednaće kilometrow zdaleneje Sardiniskeje a 170 kilometrow juhowuchodnje francoskeho pobrjoha.

Na Korsice so nimo hamtskeje francošćiny tež korsišćina jako mjeńšinowa rěč rěči, při čimž njejsu sej wědomostnicy wo dokładnej ličbje rěčnikow přezjedni. Korsiska rěč so zdźěla na šulach kaž tež na uniwersiće w městačku Corte wuwučuje a je tež na dwurěčnych wjesnych taflach a pućnikach widźeć.

## Wotkaz
Kreta

**Kreta** () je najwjetša kupa Grjekskeje a pjata najwjetša kupa Srjedźneho morja. Ma přestrjeń 8336 km² a 623 tysac wobydlerjow. Hłowne město Krety je Herakleion. 

## Wotkazy
Jalta

**Jalta** ( a ; ) je město na połkupje Krim, kotrež słuša pak k *[[Awtonomna republika Krim|Awtonomnej republice Krim]]* na Ukrainje, pak k ruskej *[[Republika Krim|Republice Krim]]*.

Leži na sewjernym brjoze Čorneho morja něhdźe 50 kilometrow južnje Simferopola.

Ma něhdźe 78 tysac wobydlerjow.

## Stawizny
Sydlišćo je so w lěće 1154 prěni raz naspomniło a ma wot lěta 1838 měšćanske prawa. Wot 4. do 11. februara 1945 schadźachu so tule wjednicy anti-Hitlerskeje koalicije – britiski premier Winston Churchill, US-ameriski prezident Franklin D. Roosevelt a sowjetski diktator Józef Stalin – a wuradźowachu wo rozdźělowanju Europy po dobyću nad Němskej kaž tež wo wójnje přećiwo Japanskemu kejžorstwu. Bě to druhe z třoch wjerškowych zetkanjow w běhu Druheje swětoweje wójny.

Wot wobsadźenja połkupy přez ruske wójsko w lěće 2014 słuša Jalta kaž cyła Krim *de facto* k Ruskej.

## Žórła


## Literatura
* Ялта, город// Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона: в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1890—1907.

## Wotkaz
Kopańce

**Kopańce** () su gmejna w Braniborskej. Gmejna leži w srjedźišću wokrjesa Sprjewja-Nysa a ma někak pjeć tysac wobydlerjow.

## Geografija
Gmejna mjezuje na sewjeru z Choćebuzom, na wuchodźe z Łukojcami, na juhu z Grodkom a na zapadźe z Drjowkom. Na juhu gmejny nadeńdźe so Grodkowski spjaty jězor při Sprjewi.

### Gmejnske dźěle
Do Kopańc słušeja slědowace wjeski:

## Stawizny
### Wobydlerstwo
Po Mukowej *Statistice Łužiskich Serbow* běše srjedź 1880tych lět wot cyłkownje 204 wobydlerjow w Kopańcach samych 203 serbskorěčni a jenož jenički Němc.

## Wobchad
We wsy nadeńdźe so zastanišćo železniskeje čary Berlin-Zhorjelc.

## Žórła


## Wotkazy

* Oficialne stronki gmejny
Odesa

**Odesa** (; /*Odessa*) je město na južnej Ukrainje. Ma něhdźe milion wobydlerjow a je tuž po Kijewje, Charkiwje a Dniprje štwórte najwjetše město Ukrainy.

Leži při sewjernym brjoze Čorneho morja něhdźe 440 kilometrow južnje Kijewa a je najwuznamniši čornomórski přistaw Ukrainy. 

Město je so w lěće 1794 po rozkazu Katariny Wulkeje jako ruski přistaw załožiło; městno bě pak hižo do toho wobsydlene a wužiwaše so tež wot Osmanow jako zepěranišćo.

## Žórła


## Literatura
* Одеса// Енциклопедія історії України : у 10 т. / редкол.: В. А. Смолій (голова) та ін. ; Інститут історії України НАН України. — К. : Наук. думка, 2010. — Т. 7 : Мл — О. — С. 524–533. — ISBN 978-966-00-1061-1.
* Одесса// Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона: в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1890—1907.

## Wotkaz
Kairo

**Kairo** ( القاهرة *al-Qāhira* „dobyćerska“) je najwjetše město a stolica Egyptowskeje. Ma něhdźe wósom milionow wobydlerjow w samym měsće a je tuž najwjetše město arabskeho swěta kaž tež najwjetši metropolowy region Afriki ze 16 milionami wobydlerjow.

Leži na sewjerowuchodźe Egyptowskeje na prawym brjoze rěki Nil a ma přestrjeń wot 214 km². Stare město Kaira je jako pomnik islamskeho twarstwa zapisane do lisćiny swětoweho herbstwa. Nimo toho je Kairo sydło najsławnišeje uniwersity arabskeho swěta, Al Aksa.

## Wotkaz
Buenos Aires

**Buenos Aires** je stolica a najwjetše město Argentinskeje. Leži nad rěku Río de la Plata na wuchodnym brjoze Južneje Ameriki při Atlantiskim oceanje.

Město samsne ma někak tři miliony wobydlerjow, ale cyła konurbacija ma někak 13 milionow wobydlerjow a je třeća najwjetša w Južnej Americe. 

## Eksterne wotkazy
Athen

**Athen** (serbsce tež *Atheny*; , ) je stolica Grjekskeje. Město bu před něhdźe 5000 lětami wobsydlene. Athen je na wobydlerjow a płoninu najwjetše město kraja, přiwšěm pak je *gmejna Athen* w centrumje kopjenišća Athen-Piraeus poměrnje mała. W rozšěrjenym zmysle wopřija Athen regionalne wobwody w centrumje, sewjeru, juhu, zapadźe a někotre wokolne předměsta z cyłkownje 3,8 milionami wobydlerjemi.

## Žórło


## Wotkaz
Mallorca

**Mallorca** (z łaćonskeho *insula maior* = „wulka kupa“) je kupa w zapadnym dźělu Srjedźneho morja. Najwjetša kupa Balearow a cyłeje Španiskeje je 170 kilometrow zdalena wot španiskeje twjerdźe pola Barcelony. Ma přestrjeń wot 3.640 km² a něhdźe 900.000 wobydlerjow.

Hłowne město kupy je Palma, kotraž ma někak štyri sta tysac wobydlerjow. Hamtskej rěči stej katalanšćina a španišćina; domoródny Mallorcaski dialekt je warianta prěnjeje.

## Wotkaz
Bachmač

**Bachmač** () je město w Černihiwskej oblasći na sewjeru Ukrainy. Leži při rěce Borzenka něhdźe 160 kilometrow wuchodnje Černihiwa.

Ma něhdźe 18 tysac wobydlerjow. 

Sydlišćo je so w lěće 1147 prěni raz naspomniło a ma wot lěta 1938 měšćanske prawa.

## Žórła


## Literatura
* Бахмач// Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона: в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1890—1907.
* Бахмач//  Енциклопедія сучасної України : у 30 т. / ред. кол. І. М. Дзюба [та ін.] ; НАН України, НТШ, Координаційне бюро енциклопедії сучасної України НАН України. — К., 2003¬–2016. — ISBN 944-02-3354-X.
* Бохмач// Енциклопедія історії України : у 10 т. / редкол.: В. А. Смолій (голова) та ін. ; Інститут історії України НАН України. — К. : Наук. думка, 2003. — Т. 1 : А — В. — С. 359. — ISBN 966-00-0734-5.

## Wotkazaj

* Oficielne webstrony
Workuta

**Workuta** (, ) je město w Ruskej federaciji. Leži w samym sewjerowuchodźe europskeho dźěla Ruskeje w republice Komi něhdźe 1100 kilometrow wot Syktywkara a 2300 kilometrow wot Moskwy.

Dźensniše sydlišćo je so w lěće 1936 załožiło. Workuta ma něhdźe 60.368 wobydlerjow.

## Nóžki


## Wotkaz
Bangkok

**Bangkok** je stolica a najwjetše město Thailandskeje. Leži při brjoze Thailandskeho zaliwa a je wuznamny přistaw, wikowanski centrum a wobchadne křižowanišćo juhowuchodneje Azije.

## Nóžki


## Wotkaz
Wołtawa

**Wołtawa** ( *Vltava*,  *Moldau*) je najdlěša rěka w Čěskej. 440 kilometrow dołha rěka wužórli so w južnočěskej Šumawje a přeběži města Český Krumlov, České Budějovice a stolicu Praha. Wuliwa so w Mělníku do Łobja.

## Žórła


## Wotkazy
Murmansk

**Murmansk** (, kildin-samisce *Мурман ланнҍ*) je wulkoměsto w samym sewjerozapadźe Ruskej federaciji. 

Leži na sewjernym brjoze połkupy Kola při Kolskim zaliwje, 12 kilometrow daloko wot Barentsowa morja a blisko hranicy mjez Ruskej federaciju a  Norwegskej. 

Murmansk ma někak tři sta tysac wobydlerjow a je najwjetše město sewjernje polarneho kruha. Je jara wuznamny přistaw.

Sydlišćo je so w lěće 1916 załožiło. 

## Žórło


## Wotkaz

* Oficielne webstrony 
* Mapa města
* Mapa
SDAJ

**SDAJ** (*němsce* **Sozialistische Deutsche Arbeiterjugend**, *serbsce* **Socialistiska němska dźěłaćerska młodźina**) je marxistisko-leninistiski młodźinski zwjazk a tradicionelnje přećelsce zwjazana z Němskej komunistiskej stronu (DKP). Dale steji zwjazk zjednoćenstwu *[[Vereinigung der Verfolgten des Naziregimes – Bund der Antifaschistinnen und Antifaschisten|Zjednoćenstwo přesćěhanych nacirežima - zwjazk antifašistow a antifašistkow]]* (VVN-BdA) a asociaciji *[[Assoziation Marxistischer Studierender|Asociacija marksistiskich studowacych]]* (AMS) blisko. Załoženski datum je 5. meje 1968. 

## Wobsahowy profil
Organizacija SDAJ zastupuje cyłkowne zajimy młodych dźěłaćerjow a šulerjow. Politiske ćežišćo je politika za dźěłaćersku młodźinu. Dalše temowe kampanje su antikapitalistiske, antifašistiske a antimilitaristiske dźěło.

SDAJ žada sej cyłkownu šulu, klasowu sylnosć wot maks. 20 šulerjow kaž tež wotstronjenje hłowowych censurow.

## Organizaciska struktura
Čłony su mjez 14 a 30 lět stare a wuznawaja so k statuće a k *přichodnej papjerje SDAJ* (Zukunftspapier der SDAJ) jako programatiski zakład. SDAJ ma přez 600 čłonow.

SDAJ so rozčłonkuje do městnych skupinow, wokrjesnych zwjazkow a krajnych zwjazkow.

## Swójske medije
Nimo zwjazkodalokeho magacina *[[Position]]* (pozicija) je hišće wjele regionalnych nowinow a akcijnych nowinow, tak na přikład *Basta!* w Berlinje, *Aufschrei* (wukřik) w Rostocku abo *Kontra* w Bayerskej.

## Wotkazaj
* SDAJ.de 
* SDAJ Lausitz-Łužyca-Łužica
Jaroslawl

**Jaroslawl** () je wulkoměsto w europskim dźělu Ruskeje federacije. Leži 250 kilometrow na sewjerowuchod wot Moskwy, stolicy Ruskeje federacije, při rěce Wolga. Ma něhdźe šěsć stow tysac wobydlerjow.

Sydlišćo je so w lěće 1010 załožiło.

## Literatura
* Ярославль// Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона : в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1890—1907.

## Žórło


## Wotkaz
Teheran

**Teheran** ( *Tehrān*) je najwjetše město a stolica Irana. Ma něhdźe wósom a poł miliona wobydlerjow a je tuž jedyn a dwacete najwjetše město swěta. 

## Wotkaz
Kostroma

**Kostroma** () je stare město w europskim dźělu Ruskej federaciji. Leži při Wolze něhdźe 300 kilometrow sewjerowuchodnje Moskwy a je zarjadniske sydło Kostromskeje oblasće.

Kostroma ma něhdźe 270 tysac wobydlerjow.

Sydlišćo je so w lěće 1152 załožiło.

## Literatura
* Кострома, губернский город// Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона : в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1890—1907.

## Žórła


## Wotkaz
Tokio

**Tokio** () je stolica a najwjetše město Japanskeje. Ma třinaće milionow wobydlerjow a nadeńdźe so při wuchodnym přibrjoze japanskeje hłowneje kupy Honshu.

Oficialny štom Tokija je rozdwojeny ginkgo.

## Wotkaz
Washington, D.C.

**Washington, D.C.** je stolica Zjednoćenych statow Ameriki. Město bu w lěće 1791 załožene a dźensa ma šěsć stow tysac wobydlerjow.

Leži na sewjernym brjoze rěki Potomac. Mjezuje na sewjeru a wuchodźe z Marylandom a na juhozapadźe z Virginiju.

## Wotkaz
Bettina Jürgensen

**Bettina Jürgensen** (* 1954 w Kielu) je něhdyša němska komunistiska politikarka, kotraž bě wot 2010 do 2013 předsydka Němskeje komunistiskeje strony (DKP).
Islamabad

**Islamabad** (, po słowje: *domizna islama*) je stolica Pakistana. Bu hakle w šěsćdźesatych lětach załoženy, ma někak sydom stow tysac wobydlerjow a je tuž dźesate najwjetše město stata.

Faisalowa mošeja w Islamabadźe je najsławniše twarjenje města a najwjetša mošeja na cyłym swěće.

## Wotkaz
Šahbaz Bhatti

**Šahbaz Bhatti** (* 9. septembra 1968 w Lahore; † 2. měrca 2011 w Islamabadźe) bě pakistanski politikar a jako prěni křesćan minister za mjeńšiny. Wón bu w měrcu 2011 wot islamistow w Islamabadźe zamordowany.
Smogorjow-Prjawoz

**Smogorjow-Prjawoz** () je gmejna w Braniborskej. Leži při sewjerozapadnej kromje wokrjesa Sprjewja-Nysa we wysokosći 55 metrow nad mórskej hładźinu. Gmejna słuša do připóznateho sydlenskeho ruma Serbow w Braniborskej a je jedna ze šěsć gmejnow Bórkowskeho hamta.

## Geografija
Gmejna nadeńdźe so něhdźe 13 kilometrow sewjerozapadnje Choćebuskeho stareho města a šěsć kilometrow wuchodnje Bórkowow při južnej kromje Luboraskeje hole. Susodne gmejny su Gójacki jězor na samym sewjeru, Hochoza na wuchodźe, Dešno-Strjažow, Brjazyna a Góry na juhu, Wjerbno a Bórkowy na juhozapadźe kaž tež Běła Góra-Bělin na sewjerozapadźe.

## Wobydlerstwo a rěč
Po statistice Arnošta Muki měješe Smogorjow srjedź 1880tych lět 707 wobydlerjow, z nich 701 Serb (99 %) a jenož šěsć Němcow. W Prjawozu bě mjez 419 wobydlerjemi jenički Němc. Arnošt Černik zwěsći w lěće 1956 serbskorěčny podźěl wobydlerstwa wot hišće 69,4 % w Smogorjowje a 72,7 % w Prjawozu.

## Žórła


## Wotkaz
Manila

**Manila** je stolica Filipinow. Ma někak jedyn a poł miliona wobydlerjow, potajkim je po Quezon City druhe najwjetše město stata.

## Wotkaz
Jakarta

**Jakarta** (prjedy *Djakarta*, do lěta 1942 *Batavia*) je z wulkim wotstawkom najwjetše město Indoneskeje a běše hač do awgusta 2024 zdobom stolica tohole kraja. Leži na sewjerozapadnym brjoze kupy Java. Z přestrjenju 661 kwadratnych kilometrow a 10,5 milionow wobydlerjemi je wona najwjetše město juhowuchodneje Azije a dźesate najwjetše město cyłeho swěta. W metropolowym regionje bydli samo 34 milionow ludźi.

Dla geografiskeho połoženja w bahnojtej kónčinje blisko morja, falowaceho městna přespěšnym wuwićom a stupaceho pegela morja rozsudźi so indoneske knježerstwo w lěće 2019 za to, nowu stolicu na kupje Borneo twarić dać. Z oficielnym woswjećenjom města Nusantara dnja 17. awgusta 2024 zhubi Jakarta status krajneje stolicy.

## Wotkaz
Mykolajiw

**Mykolajiw** (,  – *Nikolajew*) je město na južnej Ukrainje. Zarjadniske sydło Mykolajiwskeje oblasće leži při Južnym Bugu něhdźe 480 kilometrow wuchodnje Kijewa.

Ma něhdźe  493  tysac wobydlerjow. 

Sydlišćo je so w lěće 1789 załožiło a ma wot lěta 1790 měšćanske prawa.

## Žórła


## Literatura
*  Миколаїв // Енциклопедія історії України : у 10 т. / редкол.: В. А. Смолій (голова) та ін. ; Інститут історії України НАН України. — К. : Наук. думка, 2009. — Т. 6 : Ла — Мі. — С. 648. — ISBN 978-966-00-1028-1.

## Wotkaz
Taškent

**Taškent** ( – *Toshkent*) je stolica a zdobom najwjetše město Uzbekistana. Ma někak 2,4 milionaj wobydlerjow a leži na wuchodźe stata blisko hranicy mjez Uzbekistanom a Kazachstanom při zapadnych wuběžkach horin Tien-Šan.

Město je uzbekska metropola a zdobom najwjetše sydlišćo cyłeje srjedźneje Azije.

## Nóžki


## Literatura
* Ташкент// Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона: в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1890—1907.

## Wotkazaj

* Oficialna strona
Ašgabat

**Ašgabat** (, ; do 1919 – Асхабад/*Aschabad*; 1919–1927 – Полторацк/*Poltorack*) je stolica a najwjetše město Turkmenistana, stata w Srjedźnej Aziji. Leži na juhu kraja blisko hranicy mjez Turkmenistanom a Iranom.

Wulkoměsto ma někak milion wobydlerjow.

Sydlišćo je so w lěće 1881 załožiło.

## Literatura
* Асхабад// Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона: в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1890—1907.

## Wotkaz
Gatojce

**Gatojce** () su gmejna w juhowuchodnej Braniborskej, kotraž ma něhdźe jědnaće stow wobydlerjow. Gmejna słuša do připóznateho sydlenskeho ruma Serbow w Braniborskej a je dźěl Picnjanskeho hamta.

## Geografija
Gmejna leži w Delnjej Łužicy a mjezuje na wuchodźe z Mostom, na sewjeru z Janšojcemi a Picnjom a na juhu a zapadźe z Choćebuzom. Leži we wysokosći 62 metrow nad mórskej hładźinu.

Gmejnske dźěle su Barbuk (němsce *Bärenbrück*), Nowa Wjas (*Neuendorf*) a Hus (*Maust*).

## Žórła


## Wotkaz
Dušanbe

**Dušanbe** (, po słowje *[[póndźela]]*; w lětach 1929–1961  – *Stalinabad*) je najwjetše město a stolica Tadźikistana. Ma někak sydom stow tysac wobydlerjow a nadeńdźe so na zapadźe kraja.

Sydlišćo je so w lěće 1676 prěni raz naspomniło a ma wot lěta 1925 měšćanske prawa.

## Wotkaz
Astana

**Astana** ( , = „stolica“) je po Almaty druhe najwjetše město Kazachstana a wot lěta 1997 stolica kraja. Ma něhdźe 1,2 milionaj wobydlerjow.

Město je so 1830 jako ruska twjerdźizna załožiła. Prjedawše mjena běchu *Akmolinsk* (do 1961), *Celinograd* (1961–1991), *Akmola* (1991–1998) a *Astana* (1998–2019). Wot 2019 do 2022 rěkaše stolica po bywšim kazachskim prezidenće Nursultanje Nazarbajewu oficialnje *Nur-Sultan*.

## Nóžki


## Wotkazaj

* Oficialny bok
Baku

**Baku** () je stolica, najwjetše město a najwažniši přistaw Azerbajdźana. 

Leži na brjoze Kaspiskeho morja a ma dwaj milionaj wobydlerjow. Je tež najwjetše město wšěch kawkaskich krajow.

## Wotkaz
Ulaanbaatar

**Ulaanbaatar** ( – po słowje „čerwjeny rjek“,  – *Ulan-Bator*) je stolica a najwjetše město Mongolskeje. Lědma połojca mongolskeho cyłkowneho wobydlerstwa, wokoło 1.318.100 ludźi, je žiwa w mongolskej stolicy.

## Nóžki


## Wotkaz
Ulan-Ude

**Ulan-Ude** (, ) je město w aziskim dźělu Ruskeje federacije a stolica Burjatskeje republiki. Ma wjace hač tři sta tysac wobydlerjow.

Ulan-Ude leži něhdźe sto kilometrow juhowuchodnje Bajkalskeho jězora při rěce Uda blisko rusko-mongolskej hranicy. Město ma dwórnišćo Transsibirskeje železnicy.

## Žórło


## Wotkazaj

* Oficielne webstrony
Ankara

**Ankara** (prjedy *Angora*) je wot lěta 1923 stolica a po Istanbulu druhe najwjetše město Turkowskeje. Ma 5,7 milionow wobydlerjow (2021) a leži w srjedźišću kraja we wysokosći nimale tysac metrow.

## Wotkaz

## Žórła
Tbilisi

**Tbilisi** (tež *Tiflis*; ) je stolica a najwjetše město Georgiskeje. Ma někak połdra miliona wobydlerjow a leži we wuchodnym dźělu kraja při rěce Kura.

## Stawizny
Město je so prěni raz hižo w štwórtym lětstotku na romskej karće pod mjenom *Pilado* naspomniło. Měšćanske mjeno pochadźa wot georgiskeho słowa თბილი (*tbili*, „ćopło“) a woznamjenja „ćopłe žórła“. Tbilisi nadeńdźe so tehdy při křižowanišću wikowanskich pućow wot Čorneho morja do Persiskeje. W pjatym lětstotku přińdźe město pod kontrolu georgiskich kralow a bu na stolicu wutwarjene.

## Wotkaz
Kabul

**Kabul** () je hłowne a najwjetše město Afghanistana. Ma někak tři miliony wobydlerjow.

## Klima

## Wotkaz
Dhaka

**Dhaka** () je stolica a najwjetše město Bangladeša. Ma někak dźewjeć milionow wobydlerjow w měsće samym a 15 milionow w metropolowym rumje. Wokolina města je jara husće wobsydlena a často potrjechena wot powodźenjow.

## Wotkaz
Katmandu

**Katmandu** () je hłowne město Nepala. Ma někak milion wobydlerjow a je tež najwjetše město stata.


Kathmandu-Durbar Square-20-Mini vor Vishnu-Pratapamalla-Jagannath-2013-gje.jpg
Kathmandu-Durbar Square-48-Kotilingeshwor-Mahavishnu-2015-gje.jpg
Kathmandu-Durbar Square-94-Armringe-Verkaeuferin-2007-gje.jpg
Kathmandu-Asan-52-Markt-2015-gje.jpg
Kathmandu-Old City-04-Schule-2007-gje.jpg
Kathmandu-Old City-14-2007-gje.jpg
Kathmandu-Schnitzwerk-24-Haus-2014-gje.jpg
Kathmandu-Strassenverkehr-08-Kanti Path-Verkehrschaos-2007-gje.jpg


## Wotkaz
Maskat

**Maskat** () je hłowne a najwjetše město Omana. Ma něhdźe milion wobydlerjow a leži při brjoze Arabskeho morja na sewjeru kraja.

## Wotkaz
Beirut

**Beirut** () je hłowne a najwjetše město Libanona. Ma někak dwaj milionaj wobydlerjow. 

Beirut leži při zapadnej kromje stata na brjohu Srjedźneho morja a je hłowny libanonski srjedźomórski přistaw.

## Eksterne wotkazy
Erozija pódy

**Erozija pódy** je proces, při kotrymž so dźělčki pódy přez wodu a wětřik wotnošuja. Wětřikowa erozija skutkuje wosebje na płonych přestrjenjach. K wódnej eroziji dóńdźe často na njepokrytych rólniskich přestrjenjach na skłoninach. Čim sylnišo je powjerch nachileny, ćim bóle a wjace powjerchowa woda dźělčki pódy wotnošuje.

## Přičiny erozije
Erozija pódy jewi so wosebje na płonych, njepokrytych a nachilenych płoninach. Strach erozije je so přez ratarske zwužitkowanje posylniło, to rěka přez intensiwne ratarstwo, wotstronjenje schodźenkow, žiwych płotow a hrjebjow za lóše dźěło z mašinami, zasadźenje tutych a přez zničenje zwisowaceho rostlinskeho pokrywa dla změny trawnjow na rolu. Tak nastanu wjace płonych a njepokrytych płoninow a zhusćene pódy, na kotryž eroziske mocy sylnišo skutkować móža.

## Sćěhi erozije
Škody su jara mnohostronske. K tomu słušeja wochudnjenje pódy na wutkach a humusu. Zamóžnosć wodu składować a filtrować tohorunja woteběra. Kulturne rostliny so wobškodźa a zdźěla wukorjenjeja, přez čož wunoški spaduja.

## Naprawy k redukowanju erozije
Škitne naprawy napřećo eroziji su jara mnohostronske. Eksistuja rozdźělne so hodźace móžnosće za škit pódy. Najwažniša naprawa napřećo eroziji je připrawjenje skłoninow ze žiwymi płotami. Tak wužiwa so móžnosć rolu jako trawnišćo skrućić. Mulchowy wusył so tež často wužiła, při kotrymž so polo ze zbytkami rostliny (mulch), kiž ma so wusyć, pokrywa. Dalše škitne naprawy su:

* wužiwanje role jako trawnišćo
* zalěsnjenje
* płodoměna – změna rostlinow
* krywne płody – nasadźenje pódu polěpšacych rostlinow
* terasowanje – pólne schodźenki

## Klimatiske wuměnjenja za eroziju

Erozija pódy so přez krótke a runočasne jara sylne dešće a přez změnu mjez dešćowymi a suchimi periodami posylni.
Tež wusušenje pódy přinošuje eroziji, dokelž móže so tak póda přez sylne wětry wotnošować.
W horinach wosebje sněhowe a lodowe lawiny pódu wotnošuja.

## Literatura
* E. Brodengeyer (Hrsg.): *Terra Geographie Klasse 10.* Sachsen, Stuttgart 2008.
* G. Richter (Hrsg.): *Bodenerosion. Analyse und Bilanz eines Umweltproblems.* Wissenschaftliche Buchgesellschaft, Darmstadt 1998. ISBN 3-534-12574-6.
* H. Leser: *Landschaftsökologie.* 4. Auflage. Stuttgart 1997. ISBN 3-8252-0521-5.
* H.-R. Bork, H. Bork, C. Dalchow, B. Faust, H.-P. Piorr, Th. Schatz: *Landschaftsentwicklung in Mitteleuropa.* Klett-Perthes, Gotha 1998. ISBN 3-623-00849-4.
Doha

**Doha** () je hłowne město Katara. Leži při brjoze Persiskeho zaliwa, ma wjace hač milion wobydlerjow a je tež najwjetše město Katara.

Wobtwjerdźene sydlišćo na městnje dźensnišeho města załoži so hakle w lěće 1850.

## Wotkaz
Concepción

**Concepción** (hamtsce *La Concepción de María Purísima del Nuevo Extremo*) je wulkoměsto w Chilskej. Město ma wjace hač dwěsćě tysac wobydlerjow a nadeńdźe so něhdźe pjeć stow kilometrow južnje Santiaga blisko Pacifiskeho pobrjoha. Metropolowy rum płaći jako druhe najwuznamniše hospodarske srjedźišćo kraja po Santiagu.

Město załoži so dnja 5. oktobra 1550 wot španiskeho wotkrywarja Pedro de Valdivia.


File:Arco de Medicina UdeC.jpg|
File:Moderno Edificio en Concepción.jpg|
File:Desembocadura del Biobío.jpg|
File:Ex Catedral de Concepción.jpg|
File:Biobus01.jpg|
File:Hotel El Araucano.JPG|
File:Plaza de Armas Concepción.jpg|


## Žórła


## Wotkaz
Platforma Obywatelska

**Platforma obywatelska** je liberalno-konserwatiwna politiska strona w Pólskej, kotraž bu dnja 24. januara 2001 załožena. Tuchwilny předsyda je Grzegorz Schetyna. Strona bě wot 2007 do 2015 na pólskim knježerstwje wobdźělena. Wot 2010 do 2015 staješe z Bronisławom Komorowskim pólskeho statneho prezidenta.

## Wotkaz
Eugene Cernan

**Eugene Cernan** (* 3. měrca 1934, Chicago, Illinois, Zjednoćene staty Ameriki; † 16. januara 2017) bě ameriski kosmonawt a hač dotal „posledni čłowjek na měsačku“.

## Wotkazy
Prawo i Sprawiedliwość

**Prawo i Sprawiedliwość** („Prawo a sprawnosć“) je nacionalnokonserwatiwna strona w Pólskej, kotraž so dnja 13. junija 2001 załoži. Předsyda je Jarosław Kaczyński.

Při wólbach za pólski sejm w lěće 2015 dósta wona 37,7 % hłosow a dobudźe z tym jako prěnja strona po přewróće wjetšinu sydłow w parlamenće.

## Wotkaz
Hamilton (Ontario)

**Hamilton** je wulkoměsto w kanadiskej prowincy Ontario. Leži při juhozapadnym brjoze Ontarioskeho jězora něhdźe 70 kilometrow juhozapadnje Toronta. Město ma něhdźe 500.000 wobydlerjow. Prěni raz so po lěće 1812 naspomni.

## Wotkaz
Solidarność

** Solidarność** -  oficielne dospołne pólske mjeno:  *Niezależny Samorządny Związek Zawodowy "Solidarność"* -, hornjoserbsce: *Njewotwisne samozarjadniske dźěłarnistwo "Solidarnosć"*, je strona w Pólskej, kotraž bu dnja 10. nazymnika 1980 załožena. Předsyda je Piotr Duda. Wot lěta 1981 hač do lěta 1990 Lech Wałęsa bě předsyda.
Archangelsk

**Archangelsk** () je město w Ruskej federaciji. Leži w europskim dźělu Ruskeje federacije njedaloko Běłeho morja nad rěku Sewjerna Dwina a je najwjetše město a stolica Archangelkeje oblasće.

Archangelsk ma někak tři sta pjećdźesat tysac wobydlerjow.

Sydlišćo je so w lěće 1584 załožiło.

## Literatura
* Архангельская губерния, город и уезд// Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона : в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1890—1907.

## Wotkaz
Mexiko-město

**Mexiko-město** () je hłowne město Mexika. Ma skoro 9 milionow wobydlerjow w měsće samym a je tež najwjetše město Mexika a jedne z najwjetšich městow cyłeje Ameriki. Metropolowy rum je z wjace hač 20 milionami wobydlerjow jedyn z najwjetšich na swěće.

## Wotkaz
Thimphu

**Thimphu** je hłowne město Bhutana a jedna z najmjeńšich stolicow swěta, je pak z nimale wosomdźesat tysac wobydlerjemi najwjetše město himalajaskeho kraja. Leži na zapadźe Bhutana we wysokosći 2320 m nad mórskej hładźinu.

## Wotkaz
Amman

**Amman** () je stolica Jordaniskeje. Ma nimale dwaj milionaj wobydlerjow a je tež najwjetše město stata.

## Wotkaz
Karači

**Karači** (, ) je najwjetše město a tež najwjetši přistaw Pakistana. Ma něhdźe třinaće milionow wobydlerjow. Leži na samym juhu Pakistana při brjoze Arabskeho morja.

## Wotkaz
Bogota

**Bogota** (, skrótka *Bogotá, D.C.*) je hłowne a najwjetše město Kolumbiskeje. Ma někak sydom a poł miliona wobydlerjow a je jedna z najspěšnišo rosćacych metropolow Južneje Ameriki.

Město twori tak mjenowany stolicowy distrikt *(Distrito Capital)*, kotryž podsteji bjezposrědnje kolumbiskemu knježerstwu a ma podobny wosebity status (a mjeno) kaž Washington, D.C. w Zjednoćenych statach. Bogota je centralny wobchadny suk kaž tež hospodarski a kulturny centrum Kolumbiskeje z uniwersitami, muzejemi a dźiwadłami.

Bogota nadeńdźe so w płódnej wysokoruninje Andow we wysokosći 2600 metrow nad mórskej hładźinu a je tuž jedna z pjeć najwyše ležacych stolicow na swěće. Słuša drje do tropiskeho klimoweho pasma, ma pak dla swojeho wysokeho połoženja skerje měrnu klimu z přerěznej lětnej temperaturu wot runje 13,3 stopnjow.

## Žórła


## Wotkaz
Lěniwc

**Lěniwc** móže być:

* Třiporstowy lěniwc (*Bradypus*/*Bradypodidae*)
* Dwuporstowy lěniwc (*Choloepus*) znutřka swójby (*Megalonychidae*)
* Lěnjoch (Dźe wo čłowjeka.)
Petr Eben

**Petr Eben** (* 22. wulkeho róžka 1929 w Žamberku, Čěskosłowakska; † 24. winowca 2007 w Praze) bě čěski komponist, pišćeler a wučer Karloweje uniwersity.

Jeho tři syny Kryštof, Marek a David su tež hudźbnicy a čłonojo hudźbneje skupiny Bratři Ebenové.
Manama

**Manama** () je hłowne a najwjetše město Bahraina. Ma někak 162 tysac wobydlerjow a je wuznamny historiski wikowanski centrum při Persiskim zaliwje.

## Wotkaz
Nikosia

**Nikosia** (, ) je stolica a najwjetše město Cypernskeje, kiž nadeńdźe so w płódnej runinje mjez horinami Pentadaktylos na sewjeru a Troodos na juhozapadźe. Ma někak 275.000 wobydlerjow. 

Z lěta 1963 je město do dweju dźělow rozdźělene, při čimž steji juh pod kontrolu republiki Cypernskeje a sewjer pod kontrolu Turkowskeje republiki Sewjerneje Cypernskeje. Mjez dźělomaj leži neutralne pasmo.

## Wotkaz
Parsk

**Parsk** () je město w samym sewjeru braniborskeho wokrjesa Dubja-Błóta před wrotami Berlina. Je z něhdźe 34.000 wobydlerjemi po wobydlerstwje najwjetše město wokrjesa.

Leži nad rěku Dubju, někak 36 kilometrow wot centra zwjazkoweje stolicy, 53 kilometrow wuchodnje Podstupima a 53 kilometrow sewjernje Lubina.

Serbske mjeno *Parsk* ma połobski wuznam *pusta wjes*. Hač do lěta 1718 rěkaše město němsce *Wendisch Wusterhausen*.

## Měšćanske dźěle

## Žórła


## Wotkaz
Sosny

**Sosny** () su město w braniborskim wokrjesu Teltow-Fleming.

## Geografija
Město leži južnje wot Berlina při zwjazkowej dróze 96. Wokolne městačka su Chudowina na sewjerowuchodźe, Tupc na juhowuchodźe, Želm na juhu a Trjebin na zapadźe. Přez měšćanski teritorij ćeče kanalizowana rěka Notte.

## Stawizny
Mjeno města je słowjanskeho pochada: *sosna* ma woznam *[[chójna]]*. Pisomnje so sydlišćo k prěnjemu razej w lěće 1320 naspomni jako *Sossen, Suzozne* abo *Zozne*. Němski hród na sewjerozapadźe města měješe prawdźepodobnje słowjanski předchadnik w formje hrodźišća při brodźe přez rěku Notte.

W srjedźowěku běchu Sosny srjedźišćo małeho knjejstwo, kotrež přińdźe 1490 do wobsydstwa braniborskeho markhrabje Johanna Cicera. W lěće 1546 spožči kurwjerch Joachim II. Sosnam daloko sahace prawa a priwilegije.

## Wobchad
Město ma dwórnišćo při železniskej čarje Berlin–Drježdźany. Nimo zwjazkoweje dróhi 96 wjedźe tež B 246 (Trjebin–Storkow) přez Sosny.

## Žórła


## Wotkaz
Kolski zaliw

**Kolski zaliw** () je 57 kilometrow dołhi fjord Barentsoweho morja na sewjernym přibrjoze połkupy Kola w europskej Ruskej. Je hač do sydom kilometrow šěroki a hač do 200 metrow hłuboki.

Při wuchodnym brjoze zaliwa ležitej měsće Murmansk a Sewjeromorsk. 

## Wotkaz
Thailandski zaliw

**Thailandski zaliw** () je zaliw Juhochinskeho morja a słuša tuž k Ćichemu oceanej. Mjezuje z Thailandskej, Kambodźu a z Vietnamom. Ma přestrjeń něhdźe 320 000 km² a maksimalnu hłubokosć někak 80 metrow.

## Wotkaz
Šližik

**Šližik** (abo tež **Šliž**; łać. *Lepisma saccharina*) je mały, na swětło čućiwy a tohodla w nocy aktiwny překasanc. Budźe hač 1 cm dołhi a je wosebje w ćopłej, włóžnej wokolnosći žiwy, potajkim n.př. w kupjelnjach abo kuchnjach. Šližiki žeru mjez druhim plěsniwcy a roztoče, tuž poprawom njejsu škódniki. Přirodny njepřećel šližikow je wuchač.
Rólany

**Rólany** ( *Rolany*,  *Ruhland*) su město w braniborskim wokrjesu Hornje Błóta-Łužica na zapadnej mjezy Łužicy. Leža zapadnje Wojerec a wuchodnje Wikowa při Čornym Halštrowje a je zarjadniske sydło Rólanskeho hamta.

Rólany leža při zwjazkowej awtodróze 13, kotraž dźe wot Drježdźan do Berlina.

## Geografija
Hačrunjež leža w Braniborskej, słušeja Rólany k Hornjej Łužicy. Najbliše susodne město je Zły Komorow na sewjerowuchodźe. K Rólanam słuša wjeska Warnoćicy.

## Stawizny
Rólany běchu hižo prjedy lěta 1200 wosadna wjes. Prěnje historiske naspomnjenje jako *Rulant* je z lěta 1317. W srjedźowěku a w zažnym nowowěku fungowaše město jako hranična straža mjez Łužicomaj. Hač do lěta 1635 słušeše k Čecham, po tym k Sakskej. W lěće 1815 buchu Rólany pruske. Dwórnišćo bu w lěće 1870 wotewrjene.

## Žórła


## Wotkaz
Krywyj Rih

**Krywyj Rih** (, /*Kriwoj Rog*) je město na Ukrainje. Leži někak 150 kilometrow na juhozapad wot Dnipra. Ma něhdźe sydom 642 tysac wobydlerjow  a je tuž wosme najwjetše město Ukrainy.

Sydlišćo je so w lěće 1775 załožiło a ma wot lěta 1919 měšćanske prawa.

## Wosobiny
* Wolodymyr Zelenskyj (* 1978), šesty prezident Ukrainy, rodźeny w Krywym Rihu

## Žórła


## Literatura
*  Кривий Ріг // Енциклопедія історії України : у 10 т. / редкол.: В. А. Смолій (голова) та ін. ; Інститут історії України НАН України. — К. : Наук. думка, 2009. — Т. 5 : Кон — Кю. — С. 322. — ISBN 978-966-00-0855-4.
*  Кривий Ріг // Енциклопедія сучасної України : у 30 т. / ред. кол. І. М. Дзюба [та ін.] ; НАН України, НТШ, Координаційне бюро енциклопедії сучасної України НАН України. — К., 2003¬–2016. — ISBN 944-02-3354-X.

## Wotkaz
Dawid Statnik

**Dawid Statnik** ( *David Statnik*, * 15. junija 1983) je wot 26. měrca 2011 předsyda Domowiny.

Z Ralbic pochadźacy Statnik bu wot 15. hłowneje zhromadźizny Domowiny w Delnim Wujězdźe wuzwoleny a je – po Pawole Nedźe – druhi najmłódši předsyda w stawiznach organizacije. Statnik je naslědnik Jana Nuka, kotryž po jědnaće lětach hižo njebě nastupił. Na hłownych zhromadźiznach w lětach 2013, 2017, 2021 a 2025 bu z wulkej wjetšinu w zastojnstwje wobkrućeny.

Dawid Statnik je woženjeny a nan třoch dźěći. Dźěłaše jako jewišćowy mišter w Serbskim ludowym ansamblu a angažowaše so w zwjazku serbskich wuměłcow.

Wot lěta 2016 bě Statnik jako naslědnik Stefana Rjedy z čłonom Budyskeho wokrjesneho sejmika za Serbske wolerske zjednoćenstwo. W decembrje 2018 zastupi do CDU a bu w meji 2019 kaž tež 2024 znowa do sejmika woleny. Wot 2015 je tež z čłonom Rady za serbske naležnosće w Sakskej a wot 2025 jeje předsyda.

Wot 2020 je Statnik čestnohamtski předsyda zhromadźizny Sakskeho krajneho medijoweho wustawa, kotrejž přisłuša jako zastupjer Serbow.

## Nóžki
Wudwor

**Wudwor** je pomjenowanje:

* gmejny Wudwor (Rólany) (němsce *Guteborn*) we wokrjesu Hornje Błóta-Łužica w Braniborskej 
* wsy w gmejnje Worklecy w Budyskim wokrjesu, hlej Wudwor (Worklecy) (němsce *Höflein*)
Hlej tež:
* ratarske kubło, tež *nuknica*, hlej wudwór
Wudwor (Rólany)

**Wudwor** ( *Guteborn*) je wjes a gmejna w sewjerozapadnym dźělu Hornjeje Łužicy. Leži pjeć kilometrow juhowuchodnje Rólan a jenož tři kilometry sewjernje sakskeje hranicy w braniborskim wokrjesu Hornje Błóta-Łužica. Sydlerskostawiznisce je Wudwor z lěsom wobhrodźeny přidróžny nawsowc.

Gmejna je dźěl Rólanskeho hamta.

## Stawizny
Prěnje historiske naspomnjenje je z lěta 1349, hdyž Wudwor stawnemu knjejstwu Rólany přisłušeše. W lěće 1575 bu Wudworski hród prěni raz přispomnjeny. 13. nazymnika 1918 wotstupi sakski kral Bjedrich Awgust III. na tamnišim hrodźe. Po Druhej swětowej wójnje bu hród wottorhany. Mjez 1974 a 1990 bě Wudwor gmejnski dźěl Čorneje Wody, potom zaso samostatna gmejna.

Wot lěta 1906 ma Wudwor swójsku šulu. Hač do dźensnišeho eksistuje we wsy zakładna šula.

## Wotkazaj

* Hamt Rólany
Bjarnat Cyž

**Bjarnat Cyž** (němsce *Bernhard Ziesch*, * 4. róžownika 1951 w Měrkowje) je serbski politikar a domowinski funkcionar. Wukubłany diplomowy inženjer elektrotechniki sta so w lěće 1987 z prěnim bjezstronskim sekretarom zwjazkoweho předsydstwa Domowiny. Aferu wo kritiskich wuprajenjach studentowych nowin „Serbski student“ komentowaše Cyž w hodowniku 1988: *„Praša so, hač móže nětko kóždy šmórać, štož wón chce a hač smy woprawdźe nuzowany, tajke něšto hišće rozšěrić.“* W běhu přewróta bu wón 17. nalětnika 1990 jako nowy předsyda zwjazka Łužiskich Serbow wuzwoleny. Přećiwny kandidat bě zastupjer serbskeho kulowateho blida Jan Malink. Jeho naslědnik jako předsyda Domowiny bě komponist Jan Pawoł Nagel. Wot lěta 1992 hač do decembra 2016 bě Cyž jednaćel organizacije. 

Bjarnat Cyž je woženjeny a bydli w Nowej Jaseńcy. Cyžec swójba je jara aktiwna w serbskim zjawnym žiwjenju. Mandźelska Mónika je předsydka Zwjazka serbskich rjemjeslnikow a předewzaćelow, syn Pětr předsyda Zwjazka serbskich spěwarskich towarstwow. Wobaj běštaj tohorunja čłonaj zwjazkoweho předsydstwa Domowiny, kaž tež Cyžowy kuzenk Marko Hančik, kotryž bě nimo toho předsyda załožboweje rady Załožby za serbski lud mjez 2000 a 2003. Syn Michał bě nawoda Sakskeho wukubłanskeho a wupruwowanskeho kanala w Budyšinje. Zapósłanča němskeho zwjazkoweho sejma Marja Michałkowa je Cyžowa sotra a bě předsydka załožboweje rady mjez 1995 a 1999 kaž tež čłonka zwjazkoweho předsydstwa.

Bjarnat Cyž bě wjele lět z čłonom prezidije organizacije FUEN a załožboweje rady Załožby za serbski lud. W lěće 2022 spožči so jemu Myto Domowiny.

## Žórła
Zeleny Hózd

**Zeleny Hózd** ( *Grünewald*) je wjes a gmejna w sewjerozapadnym dźělu Hornjeje Łužicy, kotraž słuša k Rólanskemu hamtej. Leži šěsć kilometrow sewjerozapadnje Njedźichowa a jednaće kilometrow juhowuchodnje Rólan njedaloko sakskeje hranicy w braniborskim wokrjesu Hornje Błóta-Łužica.

Ke gmejnje słuša wjesny dźěl Želnje (*Sella*). Susodne wjeski su Bukow na sewjeru, Wětnica (wokrjes Budyšin) na juhowuchodźe, Zelena Hrabowka (gmejna Sepicy) na juhu a Wudwor na sewjerozapadźe.

Prěnje historiske naspomnjenje je z lěta 1529. Želnje bě hač do lěta 1938 samostatna gmejna.

## Žórła


## Wotkazaj

* Hamt Rólany
Luhansk

**Luhansk** (,  – *Lugansk*, w lětach 1935–1958  – *Worošilowgrad*) je město Luhanskej oblasći na Ukrainje. Leži na juhowuchodnej kromje kraja něhdźe 670 kilometrow wuchodnje Kijewa, njedaloko hranicy mjez Ukrainu a Ruskej federaciju. 

Ma něhdźe 414 tysac wobydlerjow. 

Sydlišćo je so w lěće 1795 załožiło a ma wot lěta 1882 měšćanske prawa.

Wot nalěća 2014 je město knježerstwowe sydło njepóznateje separatistiskeje „Ludoweje republiki Luhansk“ a njesteji hižo pod kontrolu ukrainskeho stata.

## Žórła


## Literatura
*  Луганськ// Енциклопедія історії України : у 10 т. / редкол.: В. А. Смолій (голова) та ін. ; Інститут історії України НАН України. — К. : Наук. думка, 2009. — Т. 6 : Ла — Мі. — С. 283. — ISBN 978-966-00-1028-1.

## Wotkaz
Plesna

**Plesna** () je rěka w Durinskej a Sakskej, kotraž je prawy přitok Běłeho Halštrowa. Wužórli so blisko Šwikawy a wuliwa so w Lipsku do Běłeho Halštrowa. Je 90 kilometrow dołha.

## Žórła


## Wotkaz
Tripolis

**Tripolis** ( طرابلس, *Ṭarābulus*) je hłowne a najwjetše město Libyskeje. Leži na sewjernej kromje kraja, při brjoze Srjedźneho morja, njedaloko wot hranicy mjez Libysku a Tunezisku. Mjeno pochadźa z grjekšćiny a ma woznam „tři města“.

Tripolis ma něhdźe milion wobydlerjow.

## Wotkaz