open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Pucherkata rězna

**Pucherkata rězna** (*Carex vesicaria*) je rostlina z podroda wšelakokłóskatych rěznow ze swójby cachorowowych rostlinow (*Cyperaceae*). 

## Wopis
Pucherkata rězna docpěje wysokosć wot 30 hač do 80 cm. Stwjelco je wótrohranite a hrube.

Swětłozelene łopjena su płone a docpěja šěrokosć wot 4 hač do 7 mm. Łopjenowe póšwy su čerwjene, sylnje syćonerwne a steja na spódku.

Kćěje wot meje hač do junija. Hadźicy su křiwo-zrunane a jejkojte a so poněčim do pyska zwuzčuje.

## Stejnišćo
Rosće na brjohach, we łuhojtych hrjebjach a wólšowych tonidłowych lěsach.

## Rozšěrjenje
Rostlina je w nimale cyłej Europje rozšěrjena.

## Wužiwanje

## Nóžki


## Žórła
* Schauer - Caspari: Pflanzenführer für unterwegs, ISBN 978-3-8354-0354-3, 2. nakład, 2008, strona 416 
* Brankačk, Jurij: Wobrazowy słownik hornjoserbskich rostlinskich mjenow na CD ROM. Rěčny centrum WITAJ, wudaće za serbske šule. Budyšin 2005. 
* Kubát, K. (Hlavní editor): Klíč ke květeně České republiky. Academia, Praha (2002)
* Lajnert, Jan: Rostlinske mjena. Serbske. Němske. Łaćanske. Rjadowane po přirodnym systemje. Volk und Wissen Volkseigener Verlag Berlin (1954)
* Rězak, Filip: Němsko-serbski wšowědny słownik hornjołužiskeje rěče. Donnerhak, Budyšin (1920)

## Wotkazaj

*
Lěsna škripina

**Lěsna škripina** (*Scirpus sylvaticus*) je rostlina ze swójby cachorowych rostlinow (*Cyperaceae*). Dalše serbske mjeno je **lěsna syć**.

## Wopis
Lěsna škripina je trajne zelo, kotrež docpěwa wysokosć wot 30 hač do 100 cm. Rostlina wutwori tež njekćějace kiješki.

Stołpik je třhranity.

### Łopjena
Płone, błyšćace zelene łopjena su na kromje hrube a docpěwaja dołhosć wot 1 m a šěrokosć wot 2 cm.

### Kćenja
Kćěje wot meje hač do julija. Kćenja steja w sylnje rozhałuzowanym, hač 20 cm šěrokim, wot wysokich łopješkow přesahowacym kwětnistwje, při čimž małke, jejkojte, načorń zelene kłóski wutworja čumpate kłosy.

## Stejnišćo
Rosće na mokrych łukach, na lěsnych bahnach a na hatnych kromach. Preferuje chłódne pódy.

## Rozšěrjenje
Rostlina je w nimale cyłej Europje rozšěrjena.

## Wužiwanje

## Nóžki


## Žórła
* Schauer - Caspari: Pflanzenführer für unterwegs, ISBN 978-3-8354-0354-3, 2. nakład, 2008, strona 408 
* Spohn, Aichele, Golte-Bechtle, Spohn: Was blüht denn da? Kosmos Naturführer (2008), ISBN 978-3-440-11379-0, strona 440 
* Brankačk, Jurij: Wobrazowy słownik hornjoserbskich rostlinskich mjenow na CD ROM. Rěčny centrum WITAJ, wudaće za serbske šule. Budyšin 2005. 
* Kubát, K. (Hlavní editor): Klíč ke květeně České republiky. Academia, Praha (2002)
* Lajnert, Jan: Rostlinske mjena. Serbske. Němske. Łaćanske. Rjadowane po přirodnym systemje. Volk und Wissen Volkseigener Verlag Berlin  (1954)
* Rězak, Filip: Němsko-serbski wšowědny słownik hornjołužiskeje rěče. Donnerhak, Budyšin (1920)

## Eksterne wotkazy
Hatna syć

**Hatna syć** (*Schoenoplectus lacustris*) je rostlina ze swójby cachorowych rostlinow (*Cyperaceae*). Dalše serbske mjeno je **koniki**.

## Wopisanje
Hatna syć je trajne zelo, kotrež docpěwa wysokosć wot 100 hač 400 cm. Rostlina ma dołhe wuběžki.

Stołpik docpěwa tołstosć wot 1,5 cm, je zrunany, bjezłopjenowy a wusahuje z wody.

### Łopjena
Ma jenož na spódku łopjena, wot kotrychž najwjetše wodźa we wodźe.

### Kćenja
Kćěje wot junija hač julija. Pakić wobsteji z mnoholičbnych čerwjenobrunych, 0,5 hač 1 cm dołhich kłóskow na kóncu zeleneho stołpika. Kćenja ma tři pěsty.

Płody su třihranite.

## Stejnišćo
Rosće w stejacych abo słabje běžacych wodźiznach.

## Rozšěrjenje

## Wužiwanje

## Podobna družina
* Słonišćowa syć (*Schoenoplectus tabernaemontani*) ma šěrozeleny stołpik. Kćenja ma jenož dwě pěsće. Płód je płona. Rosće w słonych wodźiznach.

## Žórła
* Schauer - Caspari: Pflanzenführer für unterwegs, ISBN 978-3-8354-0354-3, 2. nakład, 2008, strona 408 
* Spohn, Aichele, Golte-Bechtle, Spohn: Was blüht denn da? Kosmos Naturführer (2008), ISBN 978-3-440-11379-0, strona 440 
* Brankačk, Jurij: Wobrazowy słownik hornjoserbskich rostlinskich mjenow na CD ROM. Rěčny centrum WITAJ, wudaće za serbske šule. Budyšin 2005. 
* Kubát, K. (Hlavní editor): Klíč ke květeně České republiky. Academia, Praha (2002)
* Lajnert, Jan: Rostlinske mjena. Serbske. Němske. Łaćanske. Rjadowane po přirodnym systemje. Volk und Wissen Volkseigener Verlag Berlin (1954)
* Rězak, Filip: Němsko-serbski wšowědny słownik hornjołužiskeje rěče. Donnerhak, Budyšin (1920)
Mólička syć

**Mólička syć** (*Isolepis setacea*) je rostlina ze swójby cachorowych rostlinow (*Cyperaceae*). 

## Wopis
Mólička syć docpěwa wysokosć wot 2 hač do 15 cm.

Stołpik je kulojty a na spódku łopjenowaty.

Łopjena su seršćikojte.

Kćěje wot julija hač do oktobra. Kłosy docpěwaja dołhosć wot 2 hač do 4 mm. Pluwizny su brunojte a njesu zeleny kosač. Wysoke łopjena kwětnistwo daloko přesahuja.

## Stejnišćo
Rosće na mokrych lěsnych pućach, na brjohach, we łuhojtych hrjebjach.

## Rozšěrjenje
Rostlina je w srjedźnej a južnej Europje rozšěrjena, při čimž sewjernje hač do južneje Skandinawiskej wustupuje.

## Wužiwanje

## Žórła
* Schauer - Caspari: Pflanzenführer für unterwegs, ISBN 978-3-8354-0354-3, 2. nakład, 2008, strona 406 
* Brankačk, Jurij: Wobrazowy słownik hornjoserbskich rostlinskich mjenow na CD ROM. Rěčny centrum WITAJ, wudaće za serbske šule. Budyšin 2005. 
* Kubát, K. (Hlavní editor): Klíč ke květeně České republiky. Academia, Praha (2002)
* Lajnert, Jan: Rostlinske mjena. Serbske. Němske. Łaćanske. Rjadowane po přirodnym systemje. Volk und Wissen Volkseigener Verlag Berlin  (1954)
* Rězak, Filip: Němsko-serbski wšowědny słownik hornjołužiskeje rěče. Donnerhak, Budyšin (1920)
Bahnowa syćawka

**Bahnowa syćawka** (*Eleocharis palustris*) je rostlina ze swójby cachorowych rostlinow (*Cyperaceae*). 

## Wopis
Bahnowa syćawka docpěwa wysokosć wot 5 hač do 100 cm. Rostlina ma podzemske wotnožki.

Stołpik je prosty, kruty a běłozeleny. Wón docpěwa tołstosć wot 1 hač 4 mm a je bjezłopjenaty a kulojty.

Stwjelco njese nakónčnu kłósku.

### Kćenja
Kćěje wot meje hač do awgusta. Kłóski wobsteji z 20 hač 30, dwusplažnych kćenjow a docpěwa dołhosć wot 5 hač 20 cm a so ženje wot nošneho łopješka njepřesahuje. Pluwizny stanu hač do zrałoty.

## Stejnišćo
Rosće w conach, kotrež so na suchi kraj přeměnjuja, na mokrych łukach, w hrjebjach, we wutkatych rohodźinach a w rěznych bahnach.

## Rozšěrjenje
Rostlina je cirkumpolarnje rozšěrjena.

## Wužiwanje

## Nóžki


## Žórła
* Schauer - Caspari: Pflanzenführer für unterwegs, ISBN 978-3-8354-0354-3, 2. nakład, 2008, strona 404 
* Seidel/Eisenreich: BLV Bestimmungsbuch Blütenpflanzen, ISBN 3-405-13557-5, strona 244 
* Brankačk, Jurij: Wobrazowy słownik hornjoserbskich rostlinskich mjenow na CD ROM. Rěčny centrum WITAJ, wudaće za serbske šule. Budyšin 2005. 
* Kubát, K. (Hlavní editor): Klíč ke květeně České republiky. Academia, Praha (2002)
* Lajnert, Jan: Rostlinske mjena. Serbske. Němske. Łaćanske. Rjadowane po přirodnym systemje. Volk und Wissen Volkseigener Verlag Berlin  (1954)
* Rězak, Filip: Němsko-serbski wšowědny słownik hornjołužiskeje rěče. Donnerhak, Budyšin (1920)

## Eksterne wotkazy
Mórska syć

**Mórska syć** (*Bolboschoenus maritimus*) je rostlina ze swójby cachorowych rostlinow (*Cyperaceae*). 

## Družiny
* *Bolboschoenus caldwellii*; Awstralija, Nowoseelandska
* *Bolboschoenus capensis*; Kapowa prowinca
* *Bolboschoenus fluviatilis*; Ruska, Bliski wuchod hač do Indochiny, sewjerna Amerika hač do Mexika
* *Bolboschoenus glaucus*; Senegal, sewjerna Afrika, wuchodna Europa hač do Pakistana, w Americe zawjedźena
* *Bolboschoenus laticarpus*; Europa
* Wšědna mórska syć (*Bolboschoenus maritimus*)
* *Bolboschoenus medianus*; Juhowuchodna Awstralska, Nowoseelandska
* *Bolboschoenus nobilis*; Angola hač do Namibije
* *Bolboschoenus planiculmis*; Srjedźna Europa hač do Azije
* *Bolboschoenus robustus*; USA hač do Mexika, Karibiske kupy hač do tropiskeje Ameriki
* *Bolboschoenus stagnicola*; Pakistan
* :de:Verkannte Strandsimse, *Bolboschoenus yagara*; Eurazija

## Systematika
Družiny roda *Bolboschoenus* buchu a so zdźěla k rodej škripina (*Scirpus*), zdźěla tež k rodej :de:Teichbinsen (*Schoenoplectus*) zarjaduja. Tež interna systematika hišće njeje dospołnje wujasnjena, po kóždym awtorje so mjez 6 a 15 družinow rozeznawa, při čimž činitej předewšěm  *B. maritimus* a *B. fluviatilis* ćeže, dokelž wonej najskerje stej kompleksaj.  :de:Systematik der Bedecktsamer nach APG so zrjaduje po Angiosperm Phylogeny Group. Tam so ród njemjenuje.

## Žórła
Žołmjaca syć

**Žołmjaca syć** (*Isolepis fluitans*) je rostlina ze swójby cachorowowych rostlinow (*Cyperaceae*).

## Synonymy
* Scirpus fluitans L.
* Clavula fluitans (L.) Dumort.
* Dichostylis fluitans (L.) Rchb.
* Eleocharis fluitans (L.) Hook.
* Eleogiton fluitans (L.) Link
* Cyperus fluitans (L.) Missbach & E.H.L.Krause in J.Sturm
* Schoenoplectus fluitans (L.) Palla in W.D.J.Koch
* Scirpidiella fluitans (L.) Rauschert

## Wopis

## Stejnišćo

## Rozšěrjenje

## Wužiwanje

## Nóžki


## Žórła

* Brankačk, Jurij: Wobrazowy słownik hornjoserbskich rostlinskich mjenow na CD ROM. Rěčny centrum WITAJ, wudaće za serbske šule. Budyšin 2005. 
* Kubát, K. (Hlavní editor): Klíč ke květeně České republiky. Academia, Praha (2002)
* Lajnert, Jan: Rostlinske mjena. Serbske. Němske. Łaćanske. Rjadowane po přirodnym systemje. Volk und Wissen Volkseigener Verlag Berlin  (1954)
* Rězak, Filip: Němsko-serbski wšowědny słownik hornjołužiskeje rěče. Donnerhak, Budyšin (1920)
Šěroka wołmica

**Šěroka wołmica** (*Eriophorum latifolium*) je rostlina ze swójby cachorowowych rostlinow (*Cyperaceae*). 

## Wopis
Šěroka wołmica docpěwa wysokosć wot 30 hač 60 cm. Rostlina nima wotnohi.

Stołpik je tupy, třihranity.

### Łopjena
Stołpikowe łopjena su wusko-lancetojte a docpěwaja šěrokosć wot 3 hač 8 mm.

### Kćenja
Kćěje wot apryla hač junija. Kłosy steja po štyrjoch hač po dźesaćoch na hrubych stołpikach. Kćenjowa wobalka njese mjechke seršćiki a kosmy. 

## Stejnišćo
Rosće w płonych tymjenjach a žórłowych bahnach.

## Rozšěrjenje
Rostlina je w Europje rozšěrjena.

## Noty


## Žórła
* Schauer - Caspari: Pflanzenführer für unterwegs, ISBN 978-3-8354-0354-3, 2. nakład, 2008, strona 402 
* Spohn, Aichele, Golte-Bechtle, Spohn: Was blüht denn da? Kosmos Naturführer (2008), ISBN 978-3-440-11379-0, strona 438 jako podobna družina *Breitblättriges Wollgras* (*Eriphorium latifolium*) pod hesle *Schmalblättriges Wollgras* (*Eriophorum angustifolium*) 
* Brankačk, Jurij: Wobrazowy słownik hornjoserbskich rostlinskich mjenow na CD ROM. Rěčny centrum WITAJ, wudaće za serbske šule. Budyšin 2005. 
* Kubát, K. (Hlavní editor): Klíč ke květeně České republiky. Academia, Praha (2002)
* Lajnert, Jan: Rostlinske mjena. Serbske. Němske. Łaćanske. Rjadowane po přirodnym systemje. Volk und Wissen Volkseigener Verlag Berlin (1954)
* Rězak, Filip: Němsko-serbski wšowědny słownik hornjołužiskeje rěče. Donnerhak, Budyšin (1920)
Hórska kokorička

**Hórska kokorička** (*Polygonatum verticillatum*, syn.: *Convallaria verticillata*) je rostlina z podswójby ruskusowych rostlinow (*Nolinoideae*) znutřka swójby hromakowych rostlinow (*Asparagaceae*). 

Wona bu prjedy swójbje całtkowych rostlinow (*Convallariaceae*) přirjadowana.

## Wopis
Hórska kokorička je trajne zelo, kotrež docpěwa wysokosć wot 30 hač do 70 cm.

### Łopjena
Łopjena steja na njewobšěrnym stołpiku w mutličkach po třoch hač po sedmoch, docpěwaja dołhosć wot 15 cm a su šwižnje lancetojte.

### Kćenja
Kćěje wot meje hač do junija. Kćenja maja jara wusku rołku ze šěsć zelenojtymi zubkami. 

### Płody
Jahody su najprjedy čerwjene z ćěmnymi dypkami a zrałe su čornomódre.

## Stejnišćo
Rosće w lěsach z zelobohatym podróstom a w łučinowych lěsach. Preferuje čerstwe, wutkate, wapnite, čumpate pódy na chłódkojtych stejnišćach. 

## Rozšěrjenje

## Wužiwanje

## Nóžki


## Žórła
* Spohn, Aichele, Golte-Bechtle, Spohn: Was blüht denn da? Kosmos Naturführer (2008), ISBN 978-3-440-11379-0, strona 182 
* Brankačk, Jurij: Wobrazowy słownik hornjoserbskich rostlinskich mjenow na CD ROM. Rěčny centrum WITAJ, wudaće za serbske šule. Budyšin 2005. 
* Kubát, K. (Hlavní editor): Klíč ke květeně České republiky. Academia, Praha (2002)
* Lajnert, Jan: Rostlinske mjena. Serbske. Němske. Łaćanske. Rjadowane po přirodnym systemje. Volk und Wissen Volkseigener Verlag Berlin  (1954)
* Rězak, Filip: Němsko-serbski wšowědny słownik hornjołužiskeje rěče. Donnerhak, Budyšin (1920)

## Wotkazy
Jednokwětna kokorička

**Jednokwětna kokorička** (*Polygonatum odoratum*) je rostlina ze swójby całtkowych rostlinow (*Convallariaceae*) kotraž je nětko dźěl podswójby ruskusowych rostlinow (*Nolinoideae*) znutřka swójby hromakowych rostlinow (*Asparagaceae*). Dalše serbske mjeno je **běły korjeń**.

## Wopisanje
Jednokwětna kokorička je trajne zelo, kotrež docpěwa wysokosć wot 15 hač 45 cm.

Pjenk njese kulojte błuznički, kotrež so wot wotemrěnych stołpikow zawostaja.

Přewisowacy, wótrohranity stołpik njese zwjetša horje měrjene łopjena.

### Łopjena
Měnjate łopjena docpěwaja dołhosć wot 3 hač 14 cm a su šěroko-eliptiske, na delnim boku šěrozelene.

### Kćenja
Kćěje wot meje hač junija. Wonjace, wisace kćenja docpěwaja šěrokosć wot 5 hač 7 mm a steja po jednym abo po dwěmaj. Šěsć kćenjowych łopješkow je k rołce zrosćene a běłe a na swobodnych kónčnych zelenojte a nahe. Jich rołka docpěwa dołhosć wot 12 hač 30 mm, při čimž je w srjedźišću tróšku brjuchata.

### Płody
Jahody su módročorne. 

## Stejnišćo
Rosće w swětłych, ćoplišich (dubowych a chójnowych) lěsach a na lěsej bliskich skałach. Preferuje wapnite pódy.

## Rozšěrjenje
Rostlina je w Europje rozšěrjena.

## Synonymy
Synonymy wot *Polygonatum odoratum* (Mill.) Druce su: *Convallaria odorata* Mill.,  *C. polygonatum* L.,  *Polygonatum hondoense* Nakai ex Koidzumi,  *P. japonicum* C.Morren & Decaisne,  *P. langyaense* D.C.Zhang & J.Z.Shao, *P. maximowiczii* F.Schmidt,  *P. odoratum* f. *ovalifolium* Y.C.Chu et al.,  *P. officinale* Allioni,  *P. officinale* var. *papillosum* Franchet,  *P. planifilum* Kitagawa & Hir. Takahashi, *P. quelpaertense* Ohwi,  *P. simizui* Kitagawa,  *P. thunbergii* C.Morren & Decaisne, *P. vulgare* Desf..

## Noty


## Žórła
* Schauer - Caspari: Pflanzenführer für unterwegs, ISBN 978-3-8354-0354-3, 2. nakład, 2008, strona 34 
* Spohn, Aichele, Golte-Bechtle, Spohn: Was blüht denn da? Kosmos Naturführer (2008), ISBN 978-3-440-11379-0, strona 182 
* Brankačk, Jurij: Wobrazowy słownik hornjoserbskich rostlinskich mjenow na CD ROM. Rěčny centrum WITAJ, wudaće za serbske šule. Budyšin 2005. 
* Kubát, K. (Hlavní editor): Klíč ke květeně České republiky. Academia, Praha (2002)
* Lajnert, Jan: Rostlinske mjena. Serbske. Němske. Łaćanske. Rjadowane po přirodnym systemje. Volk und Wissen Volkseigener Verlag Berlin (1954)
* Rězak, Filip: Němsko-serbski wšowědny słownik hornjołužiskeje rěče. Donnerhak, Budyšin (1920)

## Eksterne wotkazy
Wšědna myšaca wěcha

**Wšědna myšaca wěcha** (*Ruscus aculeatus*) je rostlina ze swójby  ruskusowych rostlinow (*Nolinoideae*) znutřka swójby hromakowych rostlinow (*Asparagaceae*). Dalše serbske mjeno je **kałata myšaca wěcha**.

## Wopis
Wšědna myšaca wěcha docpěwa wysokosć wot 30 hač 100&nbsp;cm.

### Łopjena
Łopjena su šupiznojte. Nimo toho rostlina ma łopjenojće wušěrjene bóčne wurostki, kotrež su šěroko-lancetojte, kožojte, přeco zelene a docpěwaja šěrokosć wot 2 hač 3&nbsp;cm a maja dołhi kónčk.

### Kćenja
Kćěje wot februara hač apryla. Kćenja su zelenojte, docpěwaja šěrokosć wot 3&nbsp;mm a njesu šupiznojte nošne łopješka.

### Płody
Płód je kulojta, čerwjena jahoda.

## Stejnišćo
Rosće w kerčinach, dubowych lěsach, na suchich, skalnych zwisach.

## Rozšěrjenje
Rostlina je w južnej Alpach a južnej Europje rozšěrjena.

## Žórła
* Schauer - Caspari: Pflanzenführer für unterwegs, ISBN 978-3-8354-0354-3, 2. nakład, 2008, strona 46 , ale jako lilijowa rostlina *Liliaceae*
* Brankačk, Jurij: Wobrazowy słownik hornjoserbskich rostlinskich mjenow na CD ROM. Rěčny centrum WITAJ, wudaće za serbske šule. Budyšin 2005. 
* Kubát, K. (Hlavní editor): Klíč ke květeně České republiky. Academia, Praha (2002)
* Lajnert, Jan: Rostlinske mjena. Serbske. Němske. Łaćanske. Rjadowane po přirodnym systemje. Volk und Wissen Volkseigener Verlag Berlin (1954)
* Rězak, Filip: Němsko-serbski wšowědny słownik hornjołužiskeje rěče. Donnerhak, Budyšin (1920)

## Eksterne wotkazy
Pěskowa babyduška

**Pěskowa babyduška** (*Thymus serpyllum*) je rostlina ze swójby cycawkowych rostlinow (*Lamiaceae*). Dalše serbske mjena su **płónc**, **pólna babyduška** a **kulowske zelo**.

## Wopis
Pěskowa babyduška je zymokruty kerk, kotryž docpěje wysokosć wot 2 hač do 10 (25) cm, šěrokosć wot 45&nbsp;cm a ma hłuboko w pódu sahacy centralny korjeń a so wot toho wuńducy z ležacymi stołpikami rozšěrjuje. Jednotliwa rostlina wuwiwa na tute wašnje zwisowacy přestrjenc, kotryž móže docpěć wulkosć jednoho kwadratoweho metra.

Dele ležace stołpiki su jenož na spódku tróšku wodrjewjene.

### Łopjena
Wonjace łopjena rostliny su małe, błyšćace, eliptiske hač lancetojte a docpěja dołhosć wot 10&nbsp;mm a šěrokosć wot 4&nbsp;mm. Ze stołpiki zapušćuja w kóždym lětu wulke mnóstwo kćenowych wurostkow, kotrež docpěja wysokosć wot dźesać hač do pjatnaće centimetrow.

### Kćenja
Kćěje wot meje hač do septembra (wot junija hač do awgusta). Róžojte abo módrowioletne, małe, rołkojte, dwuhubkate kćenja steja po třoch hač po šesćoch w łopjenowych rozporach w pozdatnej kłosy, kotrež docpěja dołhosć wot hač do 4 milimetrow (wot 6 hač do 7&nbsp;mm).

Rostlina produkuje w tutym času nektar za wopróšowace insekty. Za pčołarstwo je pěskowa babyduška tohodla wažna pčołkaca pastwa.

## Stejnišćo
Pěskowa babyduška je typiski wobydler wot chójnowych stepowych lěsow z suchimi, małowapnatymi pěskowymi pódami. Wón so tam často podłu pućow abo na lěsnych swětlinach namaka. Typiska přewodna rostlina na tutym stejnišćo ja jatřobnik.

## Nóžki


## Žórła
* Botanica, Einjährige und mehrjährige Pflanzen, Über 2000 Pflanzenporträts, ISBN 978-3-8331-4469-1, strona 857 
* Spohn, Aichele, Golte-Bechtle, Spohn: Was blüht denn da? Kosmos Naturführer (2008), ISBN 978-3-440-11379-0, strona 96 
* Brankačk, Jurij: Wobrazowy słownik hornjoserbskich rostlinskich mjenow na CD ROM. Rěčny centrum WITAJ, wudaće za serbske šule. Budyšin 2005. 
* Kubát, K. (Hlavní editor): Klíč ke květeně České republiky. Academia, Praha (2002)
* Lajnert, Jan: Rostlinske mjena. Serbske. Němske. Łaćanske. Rjadowane po přirodnym systemje. Volk und Wissen Volkseigener Verlag Berlin  (1954)
* Rězak, Filip: Němsko-serbski wšowědny słownik hornjołužiskeje rěče. Donnerhak, Budyšin (1920)

## Eksterne wotkazy

* 
* 
* Rozšěrjenska mapa
Pstruhačk

**Pstruhačk** je ród z podswójby ruskusowych rostlinow (*Nolinoideae*) znutřka swójby hromakowych rostlinow (*Asparagaceae*).

## Družiny
W Europje je jenož družina 
* Dwojołopjenaty pstruhačk (*Maianthemum bifolium*).

## Nóžki


## Wotkazy
Prawa babyduška

**Prawa babyduška** (*Thymus vulgaris*) je rostlina ze swójby cycawkowych rostlinow (*Lamiaceae*). Dalše mjeno je **dejmanćik**.

## Wopis
Prawa babyduška je zrunana rostlina, kotraž docpěje wysokosć wot 20 hač do 40 cm. Kiješk je šěrosomoćany kosmaty. Łopjena su linealne a maja zakulenu kromu. Wone su na delnim boku běłopjelsćojće kosmate. Kćenja su lila-róžojte.

## Stejnišćo

## Rozšěrjenje

## Wužiwanje
Rostlina so jako lěkarsku rostlinu a korjeninu wužiwa.

## Nóžki


## Žórła
* Meyers Taschenlexikon Biologie, In 3 Bänden, 2. zwjazk, ISBN 3-411-12033-9, stronje 210-211, hesło *Thymian* 
* Spohn, Aichele, Golte-Bechtle, Spohn: Was blüht denn da? Kosmos Naturführer (2008), ISBN 978-3-440-11379-0, strona 96 , jako podobna družina *Gewürz-Thymian* (*Thymus vulgaris*) pod hesłom *Arznei-Thymian* *Feld-Thymian*, *Quendel* (*Thymus pulegioides*)
* Brankačk, Jurij: Wobrazowy słownik hornjoserbskich rostlinskich mjenow na CD ROM. Rěčny centrum WITAJ, wudaće za serbske šule. Budyšin 2005. 
* Kubát, K. (Hlavní editor): Klíč ke květeně České republiky. Academia, Praha (2002)
* Lajnert, Jan: Rostlinske mjena. Serbske. Němske. Łaćanske. Rjadowane po přirodnym systemje. Volk und Wissen Volkseigener Verlag Berlin  (1954)
* Rězak, Filip: Němsko-serbski wšowědny słownik hornjołužiskeje rěče. Donnerhak, Budyšin (1920)

## Eksterne wotkazy

*
Wšědna babyduška

**Wšědna babyduška** (*Thymus pulegioides*) je rostlina ze swójby cycawkowych rostlinow (*Lamiaceae*). 

## Wopis
Wšědna babyduška je kerk, kotryž docpěwa wysokosć wot 5 hač 40 cm. Rostlina ma wjele poddružinow, kotrež aromatisce abo po citronje wonjeja.

Stołpik je krótko lězucy, wustupowacy, rozhałuzowany a pod kwětnistwom wótro štyrihranity. Wón je na hranje kosmaty a na spódku wodrjewjeny.

### Łopjena
Łopjena su přećiwostejne a docpěwaja dołhosć wot 20 mm a šěrokosć wot 11 mm.

### Kćenja
Kćěje wot junija hač oktobra. Purpuroworóžojte kćenja docpěwaja dołhosć wot něhdźe 6 mm a steja w hustych, cylindriskich hłójčkach, při čimž dalše mutlički pod tym steja. Wone aromatisce wonjeja.

### Płody
Płody njesu požitne wolijowe ćělesa a so wot mrowjow do jich jamow wleku.

## Stejnišćo
Rosće na suchich trawnikach a pastwach, skłoninach, skałach a mrowišćach. Preferuje ćopliše, słónčne stejnišća.

## Rozšěrjenje

## Wužiwanje

## Systematika
Wšědna babyduška wobsahuje pjeć poddružinow a jedyn fertilny bastard, kotreř so předewšěm w přiznamjenjach łopjenow a w jich žadanjach na stejnišćach rozeznawaja:

* *Thymus pulegioides* subsp. *chamaedrys* (Fr.) Gusul. in T.Savulescu, Fl. Republ. Popul. Roman. 8: 319 (1961). 
* *Thymus pulegioides* subsp. *effusus* (Host) Ronniger, Repert. Spec. Nov. Regni Veg. Beih. 30(2): 373 (1936). 
* *Thymus pulegioides* subsp. *montanus* (Benth.) Ronniger, Repert. Spec. Nov. Regni Veg. Beih. 30(2): 371 (1930). 
* *Thymus pulegioides* subsp. *pannonicus* (All.) Kerguélen, Coll. Patrim. Nat. 8: xvi (1993). 
* *Thymus pulegioides* subsp. *pulegioides*
* *Thymus pulegioides* nothosubsp. *pilistensis* (Borbás) ined. (*T. pulegioides* subsp. *chamaedrys* × *T. pulegioide*s subsp. *pannonicus*)

## Nóžki


## Žórła
* Spohn, Aichele, Golte-Bechtle, Spohn: Was blüht denn da? Kosmos Naturführer (2008), ISBN 978-3-440-11379-0, strona 96 
* Brankačk, Jurij: Wobrazowy słownik hornjoserbskich rostlinskich mjenow na CD ROM. Rěčny centrum WITAJ, wudaće za serbske šule. Budyšin 2005. 
* Kubát, K. (Hlavní editor): Klíč ke květeně České republiky. Academia, Praha (2002)
* Lajnert, Jan: Rostlinske mjena. Serbske. Němske. Łaćanske. Rjadowane po přirodnym systemje. Volk und Wissen Volkseigener Verlag Berlin  (1954)
* Rězak, Filip: Němsko-serbski wšowědny słownik hornjołužiskeje rěče. Donnerhak, Budyšin (1920)
Wšědna bukwica

**Wšědna bukwica** (*Stachys officinalis*) je rostlina ze swójby cycawkowych rostlinow (*Lamiaceae*). Dalše serbske mjena su **dobra přeslička**, **pomjatkowe zelo**, **serpinka** a **botentki**. Družina so prjedy rodej *Betonica* přirjadowaše.

## Wopis
Wšědna bukwica je trajne zelo, kotrež docpěwa wysokosć wot 30 hač 100 cm. Rostlina je na spódku wodrjewjena. 

Stołpik njese 1-3 pory lisćowych łopjenow.

### Łopjena
Spódnje łopjena su dołho stołpikate a wusko-jejkojte.

### Kćenja
Kćěje wot julija hač awgusta. Kćenja su ćěmnoróžojte a docpěwaja dołhosć wot 8 hač 15 mm. Hornja hubka je nimale płona. Tworja huste, kłosojte kwětnistwo, kotrež steji na kóncu stołpika.

## Stejnišćo
Rosće na łuhojtych łukach, hórskich łukach a holach. Preferuje włóžne, bazowe, často małowapnite pódy.

## Rozšěrjenje
Rostlina je w srjedźnej a južnej Europje, sewjernje hač do Skandinawiskeje rozšěrjena.

## Wužiwanje

## Nóžki


## Žórła
* Schauer - Caspari: Pflanzenführer für unterwegs, ISBN 978-3-8354-0354-3, 2. nakład, 2008, strona 244  , jako *Betonica officinalis* L. (*Stachys o.* (L.) Trev.)
* Spohn, Aichele, Golte-Bechtle, Spohn: Was blüht denn da? Kosmos Naturführer (2008), ISBN 978-3-440-11379-0, strona 92 , jako *Betonica officinalis*, *Stachys officinalis*
* Brankačk, Jurij: Wobrazowy słownik hornjoserbskich rostlinskich mjenow na CD ROM. Rěčny centrum WITAJ, wudaće za serbske šule. Budyšin 2005. 
* Kubát, K. (Hlavní editor): Klíč ke květeně České republiky. Academia, Praha (2002)
* Lajnert, Jan: Rostlinske mjena. Serbske. Němske. Łaćanske. Rjadowane po přirodnym systemje. Volk und Wissen Volkseigener Verlag Berlin (1954)
* Rězak, Filip: Němsko-serbski wšowědny słownik hornjołužiskeje rěče. Donnerhak, Budyšin (1920)

## Eksterne wotkazy

*
Dwěnka

**Dwěnka** (*Listera*) je ród ze swójby  orchidejowych rostlinow (*Orchidaceae*). 

W Europje stej dwě družinje:

* mała dwěnka (*Listera cordata*)
* wulka dwěnka (*Listera ovata*)

Dalše družiny su:

Dwěnka je zdobom tež jedne z ludowych mjenow za Dwojołopjenaty pstruhačk.

## Noty


## Eksterne wotkazy
Brjohowy dabrečk

**Brjohowy dabrečk** (*Lycopus europaeus*) je rostlina ze swójby cycawkowych rostlinow (*Lamiaceae*). 

## Wopis

Brjohowy dabrečk je trajne zelo, kotrež docpěwa wysokosć wot 20 hač do 130 cm.

Zrunany stołpik je štyrihranity a jednory abo wotstejo rozhałuzowany.

### Łopjena
Łopjena su na křiž přećiwostejne, jara hrubje rězane abo nimale pjerite.

### Kćenja
Kćěje wot julija hač do septembra. Kćenja njesu čerwjene dypki a docpěwaja dołhosć wot 4 hač do 6 mm. Kwětnistwa su huste a tróšku mutličkojte.

Pódla dwusplažnych rostlinow su tež muske a žónske rostliny.

## Stejnišćo
Rosće na brjohach, w hrjebjach a w rohodźinje. Preferuje mokre, nachwilnje powodźene, wutkate pódy na tróšku ćoplišich stejnišćach.

## Rozšěrjenje

## Wužiwanje

## Nóžki


## Žórła
* Spohn, Aichele, Golte-Bechtle, Spohn: Was blüht denn da? Kosmos Naturführer (2008), ISBN 978-3-440-11379-0, strona 192 
* Brankačk, Jurij: Wobrazowy słownik hornjoserbskich rostlinskich mjenow na CD ROM. Rěčny centrum WITAJ, wudaće za serbske šule. Budyšin 2005. 
* Kubát, K. (Hlavní editor): Klíč ke květeně České republiky. Academia, Praha (2002)
* Lajnert, Jan: Rostlinske mjena. Serbske. Němske. Łaćanske. Rjadowane po přirodnym systemje. Volk und Wissen Volkseigener Verlag Berlin (1954)
* Rězak, Filip: Němsko-serbski wšowědny słownik hornjołužiskeje rěče. Donnerhak, Budyšin (1920)

## Eksterne wotkazy

*
Lěsna dubčica

**Lěsna dubčica** (*Teucrium scorodonia*) je rostlina ze swójby cycawkowych rostlinow (*Lamiaceae*). 

## Wopis
Lěsna dubčica je trajne zelo, kotrež docpěwa wysokosć wot 30 hač 50 (60) cm. Rostlina je kosmata a při wotrybowanju njepřijomnje wonja.

Stołpik je štyrihranity.

### Łopjena
Łopjena su přećiwostejne, owalne, na spódku wutrobojte, zmoršćene, tupje zubate a docpěwaja dołhosć wot 2 hač 7 cm.

### Kćenja
Kćěje wot julija hač septembra. Kćenja su žołtojće běłe hač žołtozelene, docpěwaja dołhosć wot něhdźe 1 cm a steja w čumpatych, šwižnych kłosach. Keluch docpěwa dołhosć wot 4 hač 6 mm. Hornja hubka je jednora, mjeztym zo delnja hubka je štyrizubkowa. 

Kćenja so wot čmjełow, pčołow wopróša, při čimž wone su bohate na nektar. 

## Stejnišćo
Rosće w swětłych dubowych a chójnowych lěsach a na holach. Preferuje małowutkate, kisałe, zwjetša pěskowe abo kamjentne pódy w regionach, hdźež zyma ja miła.

## Rozšěrjenje
Rostlina je w srjedźnej Europje, sewjernje hač južneje Skandinawiskeje, južnje hač južneje Francoskeje, hornjeje Italskej, zapadnej Chorwatskej rozšěrjena.

## Wužiwanje

## Nóžki


## Žórła
* Schauer - Caspari: Pflanzenführer für unterwegs, ISBN 978-3-8354-0354-3, 2. nakład, 2008, strona 160 
* Spohn, Aichele, Golte-Bechtle, Spohn: Was blüht denn da? Kosmos Naturführer (2008), ISBN 978-3-440-11379-0, strona 330 
* Brankačk, Jurij: Wobrazowy słownik hornjoserbskich rostlinskich mjenow na CD ROM. Rěčny centrum WITAJ, wudaće za serbske šule. Budyšin 2005. 
* Kubát, K. (Hlavní editor): Klíč ke květeně České republiky. Academia, Praha (2002)
* Lajnert, Jan: Rostlinske mjena. Serbske. Němske. Łaćanske. Rjadowane po přirodnym systemje. Volk und Wissen Volkseigener Verlag Berlin (1954)
* Rězak, Filip: Němsko-serbski wšowědny słownik hornjołužiskeje rěče. Donnerhak, Budyšin (1920)
Kerčkata hłuchawa

**Kerčkata hłuchawa** (*Phlomoides tuberosa*; syn.: *Phlomis tuberosa* L.) je rostlina ze swójby cycawkowych rostlinow (*Lamiaceae*). Wot njedawna so tuta družina hižo k rodej  (*[[Phlomis]]*) njeliči.

## Wopis
Kerčkata hłuchawa docpěje wysokosć wot 1,5 m. Ma wulke korjentne boble.

Łopjena su dołhojte, wutrobojte, njesu ćeńke kosmy a docpěja dołhosć wot hač do 25 cm. Jich kroma je zubata.

Kćěje w lěću. Małke kćenja su róžojte hač wioletne a steja po něhdźe 40 na jednym přaslenku.

## Stejnišćo

## Rozšěrjenje
Rostlina je w juhowuchodnej Europje a srjedźnej Aziji rozšěrjena.

## Wužiwanje

## Žórła
* Botanica, Einjährige und mehrjährige Pflanzen, Über 2000 Pflanzenporträts, ISBN 978-3-8331-4469-1, strona 665, pod hesłom *Phlomis*, w kapitlu *Phlomis tuberosa* 
* Brankačk, Jurij: Wobrazowy słownik hornjoserbskich rostlinskich mjenow na CD ROM. Rěčny centrum WITAJ, wudaće za serbske šule. Budyšin 2005. 
* Kubát, K. (Hlavní editor): Klíč ke květeně České republiky. Academia, Praha (2002)
* Lajnert, Jan: Rostlinske mjena. Serbske. Němske. Łaćanske. Rjadowane po přirodnym systemje. Volk und Wissen Volkseigener Verlag Berlin (1954)
* Rězak, Filip: Němsko-serbski wšowědny słownik hornjołužiskeje rěče. Donnerhak, Budyšin (1920)

## Wotkazy
Mały jězončik

**Mały jězončik** (*Prunella vulgaris*) je rostlina ze swójby cycawkowych rostlinow (*Lamiaceae*). Dalše serbske mjena su **brunawka**, **hłowjace zelo** a **mrětwowe zelo**.

## Wopis
Mały jězončik je trajne zelo, kotrež docpěwaja wysokosć wot 5 hač 30 cm. Rostlina je rozpjeršenje kosmata a ma nadzemske wuběžki.

### Łopjena
Łopjena su cyłokromne abo krótko zubate a dołhojće-jejkojte a docpěwaja dołhosć wot 2 hač 4 cm..

### Kćenja
Kćěje wot junija hač septembra. Módrowioletne abo purpurwioletne kćenja docpěwaja dołhosć wot 0,7 hač 1,6 cm a steja po štyrjoch hač po šesćoch w mutličkach. Krónowe rołka je zrunana. Hornja hubka ma formu helma, mjeztym zo delnja hubka je třidźělna.

Keluch wokoło płodźikow so jenož při włóžosći puknje.

## Stejnišćo
Rosće na łukach, pastwach, w parkach, na zahrodowych trawnikach, brjohach a lěsnych pućach. Preferuje čerstwe abo włóžne pódy na swětłych stejnišćach.

## Rozšěrjenje
Rostlina je w Europje rozšěrjena.

## Podobna družina
* Wulki jězončik (*Prunella grandiflora*) ma kćenja z dołhosću mjez 2 a 2,5 cm. Jeho horni por łopjenow je wotsunjeny.

## Nóžki


## Žórła
* Schauer - Caspari: Pflanzenführer für unterwegs, ISBN 978-3-8354-0354-3, 2. nakład, 2008, strona 312 
* Spohn, Aichele, Golte-Bechtle, Spohn: Was blüht denn da? Kosmos Naturführer (2008), ISBN 978-3-440-11379-0, strona 242 
* Brankačk, Jurij: Wobrazowy słownik hornjoserbskich rostlinskich mjenow na CD ROM. Rěčny centrum WITAJ, wudaće za serbske šule. Budyšin 2005. 
* Kubát, K. (Hlavní editor): Klíč ke květeně České republiky. Academia, Praha (2002)
* Lajnert, Jan: Rostlinske mjena. Serbske. Němske. Łaćanske. Rjadowane po přirodnym systemje. Volk und Wissen Volkseigener Verlag Berlin  (1954)
* Rězak, Filip: Němsko-serbski wšowědny słownik hornjołužiskeje rěče. Donnerhak, Budyšin (1920)
Wulki jězončik

**Wulki jězončik** (*Prunella grandiflora*) je rostlina ze swójby cycawkowych rostlinow (*Lamiaceae*). 

## Wopis
Wulki jězončik je trajne zelo, kotrež docpěwa wysokosć wot 10 hač 30 (45) cm. Rostlina je rozpjeršenje kosmata.

### Łopjena
Łopjena su w křižu přećiwostejne a dołhojće-jejkojte a docpěwaja dołhosć wot 2 hač 6 cm. Hornje su často našćěpane a čumpaće kosmate.

### Kćenja
Kćěje wot junija hač awgusta. Módrowioletne kćenja docpěwaja dołhosć wot 2 hač 2,5 cm a steja po štyrjoch hač po šesćoch w mutličkach, při čimž přesahuja lisćo. Krónowa rołka je horje zhibnjena. Hornja hubka ma formu helma, mjeztym zo delnja hubka je třidźělna.

## Stejnišćo
Rosće na połsuchich a suchich trawnikach, na słónčnych lěsnych kromach a na suchich łukach. Preferuje skerje suche, małowutkate pódy.

## Rozšěrjenje
Rostlina je předewšěm w srjedźnej Europje, sewjernje hač do južneje Šwedskeje, južnje hač do sewjerowuchodneje Španiskeje, w runinje rěki Po a w Bołharskej rozšěrjena.

## Podobna družina
* Mały jězončik (*Prunella vulgaris*) ma kćenja z dołhosću mjez 0,7 hač 1,6 cm.

## Nóžki


## Žórła
* Botanica, Einjährige und mehrjährige Pflanzen, Über 2000 Pflanzenporträts, ISBN 978-3-8331-4469-1, strona 718 
* Schauer - Caspari: Pflanzenführer für unterwegs, ISBN 978-3-8354-0354-3, 2. nakład, 2008, strona 312 
* Spohn, Aichele, Golte-Bechtle, Spohn: Was blüht denn da? Kosmos Naturführer (2008), ISBN 978-3-440-11379-0, strona 242 
* Brankačk, Jurij: Wobrazowy słownik hornjoserbskich rostlinskich mjenow na CD ROM. Rěčny centrum WITAJ, wudaće za serbske šule. Budyšin 2005. 
* Kubát, K. (Hlavní editor): Klíč ke květeně České republiky. Academia, Praha (2002)
* Lajnert, Jan: Rostlinske mjena. Serbske. Němske. Łaćanske. Rjadowane po přirodnym systemje. Volk und Wissen Volkseigener Verlag Berlin  (1954)
* Rězak, Filip: Němsko-serbski wšowědny słownik hornjołužiskeje rěče. Donnerhak, Budyšin (1920)
Jězop

**Jězop** (*Hyssopus officinalis*) je rostlina ze swójby cycawkowych rostlinow (*Lamiaceae*). 

## Wopis
Jězop je wjacelětne zelo, kotrež docpěje wysokosć wot 60 cm. Rostlina je zymokruta.

Ćmowozelene łopjena su wuske a kónčkojte.

### Kćenja
Kćěje w pózdnim lěće. Małke, wioletnomódre kćenja steja w pozdatnych kłosach.

Tež so hodźa formy z běłymi a róžojtymi kćenjemi kupować.

## Stejnišćo

## Rozšěrjenje

## Wužiwanje
Tróšku hórke łopjena so w małkich mnóstwach k pokorjenju tučneho mjasa a tučneje ryby wužiwaja.

Z łopjenow zhotowjeny eteriski wolij ma antiseptiske kajkosće a so w zhotowjenju parfimow wužiwa.

## Nóžki


## Žórła
* Botanica, Einjährige und mehrjährige Pflanzen, Über 2000 Pflanzenporträts, ISBN 978-3-8331-4469-1, strona 455 
* Brankačk, Jurij: Wobrazowy słownik hornjoserbskich rostlinskich mjenow na CD ROM. Rěčny centrum WITAJ, wudaće za serbske šule. Budyšin 2005. 
* Kubát, K. (Hlavní editor): Klíč ke květeně České republiky. Academia, Praha (2002)
* Lajnert, Jan: Rostlinske mjena. Serbske. Němske. Łaćanske. Rjadowane po přirodnym systemje. Volk und Wissen Volkseigener Verlag Berlin (1954)
* Rězak, Filip: Němsko-serbski wšowědny słownik hornjołužiskeje rěče. Donnerhak, Budyšin (1920)

## Eksterne wotkazy

*
Hładki kocornik

**Hładki kocornik** (*Nepeta pannonica*, Syn. *Nepeta nuda*) je rostlina ze swójby cycawkowych rostlinow (*Lamiaceae*). 

## Wopisanje

## Stejnišćo

## Rozšěrjenje

## Wužiwanje

## Žórła
Kaljandra

**Kaljandra**  (*Calliandra*) je ród ze swójby łušćinowcow.

## Družiny (wuběrk)

* Calliandra bella
* Calliandra biflora
* Calliandra brevipes
* Kaliforniska kaljandra (Calliandra californica)
* Calliandra calothyrsus 
* Calliandra chilensis
* Calliandra conferta
* Calliandra cruegeri
* Calliandra eriophylla
* Calliandra erubescens
* Calliandra foliolosa
* Calliandra grandiflora
* Calliandra guildingii
* Čerwjena kaljandra (Calliandra haematocephala)
* Calliandra haematomma 
* Calliandra harrisii
* Calliandra houstoniana
* Calliandra humilis
* Calliandra inaequilatera
* Calliandra juzepczukii
* Calliandra laxa
* Calliandra macrocalyx
* Calliandra macrocephala
* Calliandra parviflora
* Calliandra parvifolia
* Calliandra peninsularis
* Calliandra physocalyx
* Calliandra purpurea
* Calliandra riparia
* Surinamska kaljandra (Calliandra surinamensis)
* Calliandra tergemina
* Calliandra tweediei

## Žórła

* Brankačk, Jurij: Wobrazowy słownik hornjoserbskich rostlinskich mjenow na CD ROM. Rěčny centrum WITAJ, wudaće za serbske šule. Budyšin 2005.
Komonc

**Komonc** je ród (*Melilotus*) ze swójby łušćinowcow.

## Družiny (wuběrk)
 
* Běły komonc (Melilotus alba)
* Wysoki komonc (Melilotus altissimus)
* Kwěćikaty komonc (Melilotus indicus)
* Žołty komonc (Melilotus officinalis)
* Melilotus sulcatus
* Zubikowany komonc (Melilotus dentatus)
* Melilotus elegans
* Melilotus hirsutus
* Melilotus infestus
* Melilotus italicus
* Melilotus macrocarpus
* Melilotus polonicus
* Melilotus segetalis
* Melilotus siculus
* Melilotus speciosus
* Melilotus spicatus
* Melilotus suaveolens
* Melilotus tauricus
* Rutenski komonc (Melilotus wolgicus)

## Nóžki
Smělna-Póckowy

**Smělna-Póckowy** ( *Schmölln-Putzkau*) je gmejna w Hornjej Łužicy, juhowuchodnje wulkeho wokrjesneho města Biskopic. Wona nasta w lěće 1994 z gmejnow Smělna, Póckowy a Trjechow a leži při Wjazońcy.

W lěće 1884 měješe Smělna po Mukowej statistice 923 wobydlerjow, mjez nimi 35 Serbow (4 %). W Póckowach bě w samsnym lěće 29 Serbow žiwe. Posledni serbski farar we wosadźe bě Jan Awgust Sykora, kotryž so w lěće 1899 na wuměnk poda.

## Wjesne dźěle
Ke gmejnje słušeja wjeski Hornje a Delnje Póckowy, Smělna, Trjechow a Nowa Smělna.

## Politika
Gmejna słuša k sakskemu wólbnemu wokrjesej 52 (Budyšin 1) a k zwjazkowemu wólbnemu wokrjesej 156 (Budyšin I).

## Žórła


## Wotkaz
Jan Brankačk

**Jan Brankačk** (prof. dr. sc. phil.; * 25. septembra 1930 we Worklecach; † 18. septembra 1990 w Lipsku) bě serbski wědomostnik a profesor za serbske stawizny na Instituće za Sorabistiku w Lipsku. Wón bě jedyn z wodźacych serbskich stawiznarjow za čas NDR.

Jan Brankačk wopytowaše Serbski gymnazij we Warnoćicach a studowaše stawizny w Lipsku.

## Wažne publikacije

* Brankačk, J.: *Studien zur Wirtschaft und Sozialstruktur der Westslawen zwischen Elbe-Saale und Oder aus der Zeit vom 9. bis zum 12. Jahrhundert*, Domowina-Verlag Bautzen 1964 
* Brankačk, J.: *Landbevölkerung der Lausitzen im Spätmittelalter. Hufenbauern, Besitzverhältnisse und Feudallasten in Dörfern großer Grundherrschaften von 1374-1518*, Bautzen 1990.
* Brankačk, J.; Mětšk, F.: *[[Stawizny Serbow (rjad)|Stawizny Serbow]], zwjazk I. Wot spočatkow hač do lěta 1789*, Ludowe nakładnistwo Domowina, Budyšin 1977
* Unger, M.; Brankačk, J.: *Politische und kulturelle Entwicklung der slawisch-sorbischen Stämme im Gebiet von Saale-Elbe-Neiße im 6. bis 10. Jahrhundert.* W: Sächsische Heimatblätter, 1982/5.
Prawa křižowka

**Prawa křižowka** (*Leonurus cardiaca*) je rostlina ze swójby cycawkowych rostlinow (*Lamiaceae*). 

## Wopis
Prawa křižowka je zrunana rostlina, kotraž docpěwa wysokosć wot 30 hač 100 cm.

### Łopjena
Łopjena su kosmate, rukojte, třidźělne hač sydomdźělne, na hornim boku ćmowozelene, na delnim boku swětłozelene a docpěwaja dołhosć wot 6 hač 12 cm. Hornje łopjena su třilapate.

### Kćenja
Kćěje wot junija hač awgusta. Kćenja steja w mutličkojtych, jedyn nad druhim stejacych dźělnych kwětnistwach. Swětłopurpurowa króna je dwuhubkowa a docpěwa dołhosć wot 8 hač 11 mm. Keluch je zwónčkojty, prawidłownje pjećzubaty a docpěwa dołhosć wot 5 hač 8 mm. Próškowe łopješka daloko z krónoweje rołki wusahuja.

## Stejnišćo
Rosće na pućach, płotach. Preferuje wutkate hlinjane pódy.

## Rozšěrjenje
Rostlina je w nimale cyłej Europje rozšěrjena.

## Wužiwanje
Prawa křižowka bě stara  lěkarska rostlina.

## Žórła
* Schauer - Caspari: Pflanzenführer für unterwegs, ISBN 978-3-8354-0354-3, 2. nakład, 2008, strona 242 
* Brankačk, Jurij: Wobrazowy słownik hornjoserbskich rostlinskich mjenow na CD ROM. Rěčny centrum WITAJ, wudaće za serbske šule. Budyšin 2005. 
* Kubát, K. (Hlavní editor): Klíč ke květeně České republiky. Academia, Praha (2002)
* Lajnert, Jan: Rostlinske mjena. Serbske. Němske. Łaćanske. Rjadowane po přirodnym systemje. Volk und Wissen Volkseigener Verlag Berlin (1954)
* Rězak, Filip: Němsko-serbski wšowědny słownik hornjołužiskeje rěče. Donnerhak, Budyšin (1920)
Dźiwja mjetlička

**Dźiwja mjetlička** (*Mentha pulegium*) je rostlina ze swójby cycawkowych rostlinow (*Lamiaceae*). 

## Wopis
Dźiwja mjetlička je jědojta a docpěwa wysokosć wot 10 cm. Rostlina je zmjerzkokruta.

Stołpiki póčnu wotnožki.

### Łopjena
Šěrozelene łopjena su eliptiske, kosmate a docpěwaja dołhosć wot 3 cm.

### Kćenja
Kćěje w lěće a w nazymje. Kćenja su běłe, blědolila abo róžojće-wioletne a steja  mutličkojće w zrunanych kwětnistwach. Keluch je dwuhubaty.

## Stejnišćo

## Rozšěrjenje
Pochadźa z Azije a Europy.

## Wužiwanje

## Nóžki


## Žórła
* Botanica, Einjährige und mehrjährige Pflanzen, Über 2000 Pflanzenporträts, ISBN 978-3-8331-4469-1, strona 555 
* Spohn, Aichele, Golte-Bechtle, Spohn: Was blüht denn da? Kosmos Naturführer (2008), ISBN 978-3-440-11379-0, strona 30, jako podobna družina *Polei-Minze* (*Mentha pulegium*) pod hesłom *Acker-Minze* (*Mentha arvensis*) 
* Brankačk, Jurij: Wobrazowy słownik hornjoserbskich rostlinskich mjenow na CD ROM. Rěčny centrum WITAJ, wudaće za serbske šule. Budyšin 2005. 
* Kubát, K. (Hlavní editor): Klíč ke květeně České republiky. Academia, Praha (2002)
* Lajnert, Jan: Rostlinske mjena. Serbske. Němske. Łaćanske. Rjadowane po přirodnym systemje. Volk und Wissen Volkseigener Verlag Berlin  (1954)
* Rězak, Filip: Němsko-serbski wšowědny słownik hornjołužiskeje rěče. Donnerhak, Budyšin (1920)

## Eksterne wotkazy
Konjaca mjetlička

**Konjaca mjetlička** (*Mentha longifolia*) je rostlina ze swójby cycawkowych rostlinow (*Lamiaceae*). 

## Wopis
Konjaca mjetlička je trajne zelo, kotrež docpěwa wysokosć wot 50 hač 100 cm abo wot 30 hač 80 cm.

Stołpik je štyrihranity a kosmaty. 

### Łopjena
Łopjena su dołhojte-lancetojte, wótro rězane, na delnim boku pjelsćojće kosmate, w srjedźišću abo wyše srjedźišća najšěrše a docpěwaja dołhosć wot 4 hač 10 cm.

### Kćenja
Kćěje wot julija hač septembra. Kćenja docpěwaja dołhosć wot 3 hač 4 mm a steja w nakónčnych, hustych, šwižnych kwětnistwach, kotrež su podobne na kłosy. Króna je blědźe lila abo blědźe čerwjena. Keluch je husto kosmaty a pjeczubaty.

## Stejnišćo
Rosće na brjohach, mokrych pastwach, hrjebjach, pućowych kromach.

## Rozšěrjenje
Rostlina je w srjedźnej a južnej Europje, sewjernje hač Wulkobritanskej rozšěrjena.

## Wužiwanje

## Nóžki


## Žórła
* Schauer - Caspari: Pflanzenführer für unterwegs, ISBN 978-3-8354-0354-3, 2. nakład, 2008, stronje 260, 326 
* Spohn, Aichele, Golte-Bechtle, Spohn: Was blüht denn da? Kosmos Naturführer (2008), ISBN 978-3-440-11379-0, strona 30 
* Brankačk, Jurij: Wobrazowy słownik hornjoserbskich rostlinskich mjenow na CD ROM. Rěčny centrum WITAJ, wudaće za serbske šule. Budyšin 2005. 
* Kubát, K. (Hlavní editor): Klíč ke květeně České republiky. Academia, Praha (2002)
* Lajnert, Jan: Rostlinske mjena. Serbske. Němske. Łaćanske. Rjadowane po přirodnym systemje. Volk und Wissen Volkseigener Verlag Berlin  (1954)
* Rězak, Filip: Němsko-serbski wšowědny słownik hornjołužiskeje rěče. Donnerhak, Budyšin (1920)
Rólna mjetlička

**Rólna mjetlička** (*Mentha arvensis*) je rostlina ze swójby cycawkowych rostlinow (*Lamiaceae*). 

## Wopis
Rólna mjetlička je trajne zelo, kotrež docpěwa wysokosć wot 15 hač 45 cm (10-40, 60). Rostlina je kosmata a aromatisce wonja.

Stołpik je štyrihranity. 

### Łopjena
Łopjena su w křižiku přećiwostejne, přilěhawje kosmate, owalne abo lancetojte, słabje rězane abo karbowane a docpěwaja dołhosć wot 2 hač 8 cm.

### Kćenja
Kćěje wot junija hač oktobra. Kćenja steja w hustych kćenjowych mutličkach w rozporach hornich 6-12 łopjenowych porow, ale nic na kóncu stołpika. Keluch ma formu zwónčka a je pjećzubaty a husto kosmaty. Króna docpěwa dołhosć wot 4 hač 6 mm a je róžojta abo wioletna.

## Stejnišćo
Rosće we włóžnych łukach, njerodźowych wobrostach na mokrych rolach a na drjebiznowych městnach. Preferuje wutkate, zwjetša słabje kisałe pódy.

## Rozšěrjenje
Rostlina je w nimale cyłej Europje rozšěrjena. 

## Wužiwanje

## Nóžki


## Žórła
* Botanica, Einjährige und mehrjährige Pflanzen, Über 2000 Pflanzenporträts, ISBN 978-3-8331-4469-1, strona 554 
* Schauer - Caspari: Pflanzenführer für unterwegs, ISBN 978-3-8354-0354-3, 2. nakład, 2008, stronje 260, 326 
* Spohn, Aichele, Golte-Bechtle, Spohn: Was blüht denn da? Kosmos Naturführer (2008), ISBN 978-3-440-11379-0, strona 30 
* Brankačk, Jurij: Wobrazowy słownik hornjoserbskich rostlinskich mjenow na CD ROM. Rěčny centrum WITAJ, wudaće za serbske šule. Budyšin 2005. 
* Kubát, K. (Hlavní editor): Klíč ke květeně České republiky. Academia, Praha (2002)
* Lajnert, Jan: Rostlinske mjena. Serbske. Němske. Łaćanske. Rjadowane po přirodnym systemje. Volk und Wissen Volkseigener Verlag Berlin  (1954)
* Rězak, Filip: Němsko-serbski wšowědny słownik hornjołužiskeje rěče. Donnerhak, Budyšin (1920)

## Eksterne wotkazy
Lěwanćik

**Lěwanćik** (*Lavandula angustifolia*, syn. *Lavandula officinalis*, *Lavandula vera*) je rostlina ze cycawkowych rostlinow (*Lamiaceae*). Dalšej mjenje stej **požetka** a **lawendel**.

## Wopis
Lěwanćik je aromatisce wonjaca rostlina, kotraž docpěje wysokosć wot 20 hač do 60 cm.

### Łopjena
Łopjena su wusko-lancetojte, na kromje zakulene, na delnim boku husto kosmate. Wone docpěja dołhosć wot 3 hač do 4 cm.

### Kćenja
Kćěje wot julija hač do awgusta. Kćenja steja w přetorhnjenych, zdalenje łopjenatych, nakónčnych pozdatnych kłosach. Króna je módrowioletna. Keluch je rołkojty a njejasnje pjećličbny.

## Stejnišćo
Rosće na kamjentnych zwisach a w skalnych stepach.

## Rozšěrjenje
Rostlina je w juhozapadnej Europje rozšěrjena, ale tež kultiwowana wustupuje. Rědko wodźiwja.

## Wužiwanje

## Nóžki


## Žórła
* Schauer - Caspari: Pflanzenführer für unterwegs, ISBN 978-3-8354-0354-3, 2. nakład, 2008, strona 316, ze synonymom *L. officinalis* Chaix 
* Brankačk, Jurij: Wobrazowy słownik hornjoserbskich rostlinskich mjenow na CD ROM. Rěčny centrum WITAJ, wudaće za serbske šule. Budyšin 2005. 
* Kubát, K. (Hlavní editor): Klíč ke květeně České republiky. Academia, Praha (2002)
* Lajnert, Jan: Rostlinske mjena. Serbske. Němske. Łaćanske. Rjadowane po přirodnym systemje. Volk und Wissen Volkseigener Verlag Berlin  (1954)
* Rězak, Filip: Němsko-serbski wšowědny słownik hornjołužiskeje rěče. Donnerhak, Budyšin (1920)

## Eksterne wotkazy
Wódna mjetlička

**Wódna mjetlička** (*Mentha aquatica*) je rostlina ze swójby cycawkowych rostlinow (*Lamiaceae*). Dalše serbske mjeno je **rólnik**.

## Wopis
Wódna mjetlička je trajne zelo, kotrež docpěwa wysokosć wot 20 hač 80 cm. Rostlina aromatisce wonja. 

### Łopjena
Łopjena su owalne a maja hrube, doprědka měrjene zubki.

### Kćenja
Kćěje wot julija hač oktobra. Róžojte abo lila kćenja docpěwaja dołhosć wot 5 hač 7 mm a steja w jednej hač tři kćenjowej mutličce na kóncu stołpika. Keluch je runostajnje pjećzubaty.

## Stejnišćo
Rosće na brjohach, hrjebjach, w sćinach, na mokrych łukach a łuhojtych łukach. Preferuje bazowe a wutkate, stuchło-humozne pódy na słónčnych hač połchłódkojtych stejnišćach.  

## Rozšěrjenje
Rostlina w Europje rozšěrjena.

## Wužiwanje

## Nóžki


## Žórła
* Schauer - Caspari: Pflanzenführer für unterwegs, ISBN 978-3-8354-0354-3, 2. nakład, 2008, stronje 260, 326 
* Spohn, Aichele, Golte-Bechtle, Spohn: Was blüht denn da? Kosmos Naturführer (2008), ISBN 978-3-440-11379-0, strona 28 
* Brankačk, Jurij: Wobrazowy słownik hornjoserbskich rostlinskich mjenow na CD ROM. Rěčny centrum WITAJ, wudaće za serbske šule. Budyšin 2005. 
* Kubát, K. (Hlavní editor): Klíč ke květeně České republiky. Academia, Praha (2002)
* Lajnert, Jan: Rostlinske mjena. Serbske. Němske. Łaćanske. Rjadowane po přirodnym systemje. Volk und Wissen Volkseigener Verlag Berlin  (1954)
* Rězak, Filip: Němsko-serbski wšowědny słownik hornjołužiskeje rěče. Donnerhak, Budyšin (1920)

## Eksterne wotkazy
Trjechow

**Trjechow** ( *Tröbigau*) je wjes w Hornjej Łužicy, kotraž słuša ke gmejnje Smělna-Póckowy.

## Geografija
Přez wjes při sewjernym boku prěnjeho hornjołužiskeho hórskeho rjećaza ćeče młoda rěčka Čornica.

Michał Rostok naliči 1887 slědowace serbske ležownostne mjena: Drjewjan *(Drehon)*, Drjewjenc, Dołki *(die Tuken)*, Stróńca *(die Trunchen)*, Klonowka.

## Stawizny
Wjes naspomni so prěni raz w lěće 1374 jako *Trebechow* a bě přez lětstotki z wudworom Póckowskeho ryćerkubła.

### Wobydlerstwo
Hač do 19. lětstotka słušeše Trjechow hišće k serbskemu rěčnemu rumej. Tak rěčachu po Mukowej statistice z lětow 1884/85 tehdy hišće dźesać wot cyłkownje 284 Trjechowčanow serbsce (4 %). Arnošt Černik zwěsći w lěće 1954 hišće dweju dorosćeneju wobydlerjow, kotrajž serbsce rěčeštaj.

## Žórła


## Wotkaz