open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Azerbajdźanšćina

**Azerbajdźanšćina** (azerbajdźansce *Azərbaycan dili*) słuša k juhozapadnej hałuzy turkowskich rěčow a je hłowna a hamtska rěč w Azerbajdźanje. Wona rěči so wot někak 20 do 30 milionow ludźi, při čimž njebydli wjetšina rěčnikow w Azerbajdźanje, ale w sewjerozapadnym Iranje. Južna azerbajdźanšćina, kotraž so tam rěči a kotraž je najwažniša turkowska rěč w Iranje, ma někak 17 milionow rěčnikow, sewjerna azerbajdźanšćina w Azerbajdźanje samym jenož sydom milionow. Azerbajdźanskorěčne mjeńšiny bydla tež na wuchodźe Georgiskeje a w Dagestanje.

Moderna spisowna rěč bazěruje na Bakuskim dialekće.

## Alfabet
Azerbajdźanšćina pisaše so hač do lěta 1929 z persisko-arabskim alfabetom a bě husto z osmaniskej turkowšćinu zwjazana. Po zawjedźenju *jednotneho turkowskeho alfabeta* wužiwaše so wot 1929 łaćonski alfabet, doniž njezawjedźechu w lěće 1939 jako znamjo jednoty Sowjetskeho zwjazka kyriliski alfabet. Jako prěni turkowskorěčny stat něhdyšeho Sowjetskeho zwjazka zawjedźe Azerbajdźan krótko po njewotwisnosći w lěće 1991 znowa turkowsku wariantu łaćonskeho alfabeta z pjeć přidatnymi pismikami. W Iranje wužiwa so porno tomu hač do dźensnišeho arabski alfabet, w Dagestanje kyriliski.

## Literatura
* Nemat Rahmati, Korkut Buğday: *Aserbaidschanisch Lehrbuch. Unter Berücksichtigung des Nord- und Südaserbaidschanischen.* Harrassowitz, Wiesbaden 1998, ISBN 3-447-03840-3.
* Nemat Rahmati: *Wörterbuch Aserbaidschanisch – Deutsch.* Verlag auf dem Ruffel, Engelschoff 1999, ISBN 3-933847-01-X.
* Angelika Landmann: *Aserbaidschanisch. Kurzgrammatik.* Harrassowitz, Wiesbaden 2013, ISBN 978-3-447-06873-4.

## Nóžki


## Wotkazy

* Glottolog – Literatura wo azerbajdźanšćinje
Tovuz

**Tovuz** (wurjekowanje: *Towuz*; do 1941 – *Traubenfeld*) je město na zapadźe Azerbajdźana, blisko armenskeje hranicy. Leži při rěce Tauzčaj něhdźe 440 kilometrow zapadnje Bakuwa.

Ma wokoło 13 tysac wobydlerjow.

Dźensniše sydlišćo je so w lěće 1812 wot němskich sydlerjow pod mjenom Traubenfeld załožiło a ma wot lěta 1947 měšćanske prawa.
 
## Žórła


## Wotkaz
Sumqayıt

**Sumqayıt** (wurjekowanje: *Sumgajit*) je wulkoměsto w Azerbajdźanje. Leži při brjoze Kaspiskeho morja něhdźe 30 kilometrow sewjernje Bakuwa.

Ma wokoło 336 tysac wobydlerjow.

Dźensniše sydlišćo je so w lěće 1938 załožiło a ma wot lěta 1949 měšćanske prawa.

## Žórła


## Wotkazaj

* Oficielne webstrony
Tərtər

**Tərtər** (wurjekowanje: *Tartar*; 1949–1991 *Mirbašir/ Мирбашир*) je město w Azerbajdźanje. Leži něhdźe 330 kilometrow zapadnje Bakuwa.

Ma wokoło 19 tysac wobydlerjow.

Wot lěta 1940 ma měšćanske prawa.

## Žórła
Wódriny łuh

**Wódriny łuh** ( *Odriny ług*,  *Oderbruch*,  *Kotlina Freienwaldzka*) je nutřkowny delta při Wódrje na hranicy mjez pólskimaj wojewódstwomaj Zapadna Pomorska a Lubuš na wuchodźe a braniborskim wokrjesom Markowsko-Wódrjanski kraj na zapadźe. Nadeńdźe so sewjernje Frankobroda a sewjerowuchodnje Berlina. Na juhu Wódrineho łuha, w Kostrinje, wuliwa so rěka Warta wotprawa do Wódry.

Němske mjeno *-bruch* pochadźa wot srjedźowysokoněmskeho słowa *bruoch* („bahno, łuh“).

## Sydlišća we Wódrinym łuze
Na zapadźe Wódry (w Braniborskej): Altreetz, Alt Tucheband, Bleyen, Bad Freienwalde, Golzow, Gorgast, Hathenow, Hohenwutzen, Küstrin-Kietz, Kienitz, Lebus, Letschin, Manschnow, Neulewin, Neulietzegöricke, Neutrebbin, Oderaue, Ortwig, Podelzig, Rathstock, Reitwein, Wriezen, Werbig, Zechin a Groß Neuendorf.

Na wuchodźe Wódry (w Pólskej): Kostrin, Gozdowice, Czelin a někotre wjesne dźěle gmejnow Mieszkowice, Cedynia a Górzyca.

## Žórła


## Wotkazy

* Gewässer- und Deichverband Oderbruch
* Ministerstwo za wobswět, strowotu a škit konsumentow kraja Braniborskeje: Alte Oder
Ucar

**Ucar** (wurjekowanje: *Udźar*) je město w Azerbajdźanje. Leži něhdźe 250 kilometrow sewjernje Bakuwa.

Ma wokoło 17 tysac wobydlerjow.

Wot lěta 1941 ma měšćanske prawa.

## Žórła


## Wotkaz
* Oficielne webstrony
Xızı

**Xızı** (wurjekowanje: *Chyzy*) je městačko w Kawkazu na sewjeru Azerbajdźana. Leži něhdźe 100 kilometrow sewjerozapadnje Bakuwa.

Ma wokoło tysac wobydlerjow. 

Wot lěta 2008 ma měšćanske prawa.

## Žórła


## Wotkaz
Xaçmaz

**Xaçmaz** (wurjekowanje: *Chačmaz*) je město na samym sewjeru Azerbajdźana. Leži sewjernje Kawkaza při rěce Kudialčaj něhdźe 160 kilometrow sewjernje Bakuwa a dwanaće kilometrow wot pobrjoha Kaspiskeho morja.

Ma wokoło 40 tysac wobydlerjow.

Sydlišćo je so w 19. lětstotku załožiło a ma wot lěta 1938 měšćanske prawa.

## Žórła


## Wotkazaj
Xudat

**Xudat** (wurjekowanje: *Chudat*) je město na samym sewjeru Azerbajdźana. Leži něhdźe 160 kilometrow sewjernje Bakuwa, sewjernje Kawkaza a blisko ruskeje hranicy.

Ma wokoło 15 tysac wobydlerjow.

Wot lěta 1950 ma měšćanske prawa.

## Žórła


## Wotkaz
Xırdalan

**Xırdalan** (wurjekowanje: *Chyrdalan*) je město w Azerbajdźanje. Leži něhdźe pjeć kilometrow sewjerozapadnje Bakuwa a je faktisce předměsto azerbajdźanskeje stolicy.

Ma 95 tysac wobydlerjow.

Wot lěta 2006 ma měšćanske prawa.

## Žórła


## Wotkaz
Şabran

**Şabran** (wurjekowanje: *Šabran*; do 2010 – *Diwiči*) je město na sewjeru Azerbajdźana. Leži něhdźe 120 kilometrow sewjerozapadnje Bakuwa sewjernje Kawkaza.

Ma 23 tysac wobydlerjow a wot lěta 1961 měšćanske prawa.

## Žórła
Şəmkir

**Şəmkir** (wurjekowanje: *Šamkir*; do 1914 – *Annenfeld*; do 1939 – *Annino*; do 1991 – *Šhamchor*) je město w zapadnym Azerbajdźanje. Leži při rěce Dźagirčaj něhdźe 320 kilometrow zapadnje Bakuwa.

Ma 67 tysac wobydlerjow. 

Sydlišćo je so w lěće 1818 wot němskich sydlerjow z Württembergskeje pod mjenom Annenfeld załožiło a ma wot lěta 1944 měšćanske prawa. Swoje dźensniše mjeno dósta hakle po njewotwisnosći Azerbajdźana w lěće 1991.

## Žórła


## Wotkazaj

* Oficielne webstrony
Şahbuz

**Şahbuz** (wurjekowanje: *Šachbuz*) je městačko na sewjeru azerbajdźanskeje enklawy Nachičewan. Leži něhdźe 30 kilometrow sewjerowuchodnje Naxçıvana.

Ma tři tysac wobydlerjow. 

Wot lěta 2007 ma měšćanske prawa.

## Žórła


## Wotkaz
Şəki

**Şəki** (wurjekowanje: *Šaki*; do 1968 – *Nucha*) je město na sewjeru Azerbajdźana. Leži něhdźe 240 kilometrow sewjerozapadnje Bakuwa w Kawkazu.

Ma 64 tysac wobydlerjow. 

## Žórła


## Wotkaz
Şamaxı

**Şamaxı ** (wurjekowanje: *Šamachy*) je město w Azerbajdźanje. Leži něhdźe 120 kilometrow zapadnje Bakuwa.

Ma 37 tysac wobydlerjow. 

## Literatura
* Шемаха// Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона: в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1890—1907.

## Žórła


## Wotkaz
Şərur

**Şərur** (wurjekowanje: *Šarur*; do 1964 – *Norašen*; do 1991 – *Iljičjowsk*) je městačko na sewjeru Nachičewana w Azerbajdźanje, při samej iranskej hranicy. Leži něhdźe 60 kilometrow sewjerozapadnje Naxçıvana

Ma sydom tysac wobydlerjow. 

Wot lěta 1981 ma měšćanske prawa. Do 1991 bě pomjenowane po załožerju Sowjetskeho zwjazka Wladimira Iljiča Lenina. Swoje dźensniše mjeno dósta hakle po njewotwisnosći Azerbajdźana w lěće 1991.

## Žórła


## Wotkaz
Belfast

**Belfast** ( *Béal Feirste* [ˌbʲeːʟˠ ˈfʲɛɾʲʃtʲə], „wuliw (pola) pěsčišća“) je stolica a najwjetše město Sewjerneje Irskeje w Zjednoćenym kralestwje kaž tež druhe najwjetše město na irskej kupje po Dublinje.

Město ma někak 340.000 wobydlerjow a leži při wuliwje rěki Lagan do Belfastskeho zaliwa *(Belfast Lough)*.

Belfast je sydło katolskeho a anglikanskeho biskopa kaž tež uniwersitne a přistawne město. Je nimo toho sydło knježerstwa a parlamenta Sewjerneje Irskeje. Nutřkowne město słušeše wosebje w 1970tych lětach k městnam sewjeroirskeho konflikta.

## Stawizny
W lěće 1177 natwarichu Normanojo na teritoriju dźensnišeho města hród. Město same bu hakle w lěće 1603 załožene. Hladajo na huste zběžki w přewažnje katolskej Irskej zasydlichu so tu z dowolnosću britiskeho knježerstwa protestantske Presbyterianojo ze Šotiskeje kaž tež Hugenoća z Francoskeje. We 18. lětstotku bu přistaw w Belfasće wutworjeny, kotryž bu w Druhej swětowej wójnje přez powětrowe nadpady němskich lětadłow ćežko wobškodźeny.

Wot lěta 1969 bě Belfast jedne z městnow namócneho konflikta mjez katolikami a organizaciju IRA na jednym boku a protestantami kaž tež britiskim wójskom na tamnym.

## Wotkaz
Yardımlı

**Yardımlı** (wurjekowanje: *Jardymly*) je městačko na juhu Azerbajdźana, při samej iranskej hranicy. Leži něhdźe 290 kilometrow juhozapadnje Bakuwa a něhdźe 80 kilometrow juhozapadnje Masallıja.

Ma sydom tysac wobydlerjow. 

Wot lěta 2008 ma měšćanske prawa.

## Žórła
Göygöl

**Göygöl** (wurjekowanje: *Gjojgjol*; do 1931 – *Helenendorf*; do 1938 – *Jelenino*; do 2008 – *Chanlar*) je město na zapadźe Azerbajdźana. Leži při rěce Gjandźačaj něhdźe 300 kilometrow zapadnje Bakuwa a něhdźe dźesać kilometrow južnje Gəncəja.

Ma 17 tysac wobydlerjow. 

Sydlišćo je so w lěće 1819 wot němskich sydlerjow pod mjenom Helenendorf załožiło.

## Žórła
Şirvan

**Şirvan** (wurjekowanje: *Širwan*; do 1954 – *Zubowka/ Зубовка*; do 2008 – *Ali-Bajramly*) je město w Azerbajdźanje. Leži při rěce Kura něhdźe 130 kilometrow juhozapadnje Bakuwa.

Ma 75 tysac wobydlerjow. 

Sydlišćo je so w 19. lětstotku wot ruskich sydlerjow pod mjenom *Zubowka* załožiło a ma wot lěta 1954 měšćanske prawa. Do 2008 bě pomjenowane po komunistiskim statniku Ali Bajram.  

## Žórła


## Wotkazaj

* Oficielne webstrony
Ağdam

**Ağdam** (wurjekowanje: *Agdam*;   *Ակնա/ Akna*) je městačko na zapadźe Azerbajdźana, kotrež steješe wot 1993 do 2020 pod kontrolu Nahórskeho Karabacha. Leži něhdźe 300 kilometrow zapadnje Bakuwa.

Ma wokoło 400 wobydlerjow.

## Stawizny
Sydlišćo je so we 18. lětstotku załožiło a ma wot lěta 1828 měšćanske prawa. Do prěnjeje Karabachskeje wójny měješe město něhdźe 28.000 wobydlerjow, bu pak w běhu bitwy wopušćene. Wot lěta 1993 hač do kónca druheje Karabachskeje wójny w nowembrje 2020 słušeše *de facto* k njepřipóznatemu statej Nahórski Karabach. Leži něhdźe 25 kilometrow sewjerowuchodnje Stepanakerta, stolicy republiki.

## Žórła


## Wotkaz
Phil Collins

**Philip David Charles „Phil“ Collins** (* 30. januara 1951 w Chiswick, London) je britiski bubonar, spěwar, spěwytwórc, producent, dźiwadźelnik a awtor kaž tež komponist filmoweje hudźby.

Wón je znaty jako bubonar a spěwar skupiny Genesis (1970–1996) kaž tež jako solowy wuměłc a słuša z wjace hač 250 milionami předatych zynkonošakow k najwuspěšnišim popowym wuměłcam na swěće.

Collins bě trójce woženjeny a ma pjeć dźěći.

## Studijowe alby
* 1981: *Face Value*
* 1982: *Hello, I Must Be Going!*
* 1985: *No Jacket Required*
* 1989: *…But Seriously*
* 1993: *Both Sides*
* 1996: *Dance into the Light*
* 2002: *Testify*
* 2010: *Going Back*

## Wotkazaj

* Oficielna webstrona
Martakert

**Martakert** ( Մարտակերտ,  *Ağdərə*) je městačko w mjezynarodnje njepřipóznatej republice Nahórski Karabach, kotrež słuša ludoprawnisce k Azerbajdźanej.

Ma wokoło štyri tysac wobydlerjow.

## Stawizny
Sydlišćo ma wot lěta 1923 měšćanske prawa. Wot lěta 1993 słuša *de facto* k njepřipóznatemu statej Nahórski Karabach. Leži něhdźe 60 kilometrow sewjernje Stepanakerta, stolicy republiki.

## Žórła


## Wotkaz
Jan Bjarnat Krušwica

**Jan Bjarnat Krušwica** ( *Johann Bernhard Kruschwitz*; * 14. meje 1845 w Dołhej Boršći, † 13. oktobra 1919 we Wjerbnje) bě serbski farar, kěrlušer a kulturny prócowar.

Narodźi so jako syn Dołhoboršćanskeho fararja Jana Krušwicy a wopytowaše wot 1859 do 1866 gymnazij w Budyšinje. We Wrócławju a Berlinje studowaše ewangelsku teologiju a wot 1870 do 1872 bě na prědarskim seminarje we Wittenbergu. Wot 1872 do 1874 měješe městno wikara w hornjošleskim Neustadće. Po nawróće do Łužicy skutkowaše jako farar najprjedy w Hbjelsku (1874–1878) a potom přez 40 lět hač do swojeje smjerće w delnjołužiskim Wjerbnje.

Do Wjerbnjanskeje wosady přińdźe přećiwo woli tamnišeho feudalneho patrona a měješe tohodla z wjele ćežemi wojować. Pola Mata Kosyka bě delnjoserbšćinu nawuknył.

Jan Bjarnat Krušwica bě składnostny spisowaćel a kěrlušer. Wón dopisowaše nastawki ze wšědneho žiwjenja do delnjoserbskeho *Casnika* a zběraše material z regionalnych stawiznow, z kotrehož nasta spis *Geschichte der Kirche zu Werben* (Cottbus 1911), kotryž wozjewi so w lěće 1915 tež serbsce w Časopisu Maćicy Serbskeje. W swojej wosadźe wojowaše za wuchowanje serbšćiny a zawjedźe samostatnu serbsku božu słužbu. W lěće 1883 docpě wužiwanje nowych serbskich spěwarskich.

Hromadźe z Benjaminom Běgarjom přełoži cyrkwinsku agendu do delnjoserbšćiny, kotraž so wot 1898 we wšěch pruskich wosadach nałožowaše. W lěće 1895 wutwori Raiffeisenowe towarstwo za Wjerbno a wokolinu k spěchowanju tamnišeho ratarstwa.

Krušwica bě w lěće 1880 ze sobuzałožerjom Maśicy Serbskeje a hač do swojeje smjerće jeje městopředsyda. Wón bu dnja 16. oktobra 1919 na Wjerbnjanskim kěrchowje pochowany.

## Literatura

* Spominamy, Pomhaj Bόh, awgust 2011, str. 8
* Dokumenty wot a wo Bjarnaće Krušwicy (1845–1919) w Serbskim kulturnym archiwje
* Pětš Šurman: *Zasłužby fararja Krušwice wó Wjerbno a serbstwo.* W Nowym Casniku 39/2019 (26. septembra), str. 5
Krušwica (mjeno)

**Krušwica** je serbske swójbne mjeno tuteju wosobinow:

* Jan Krušwica (1811–82) – farar a spisaćel nabožinskich spisow
* Jan Bjarnat Krušwica (1845–1919) – farar, kěrlušer a kulturny prócowar
Qubadlı

**Qubadlı** (wurjekowanje: *Gubadly*;   Սանասար / *Sanasar*)  je městačko na zapadźe Azerbajdźana, kotrež steji pod kontrolu Nahórskeho Karabacha. Leži při samej armenskej hranicy a je – po azerbajdźanskim prawje – z 73 wobydlerjemi najmjeńše město Azerbajdźana.

## Stawizny
Wot lěta 1990 ma měšćanske prawa. Do wójny wo Karabach měješe město něhdźe 6.800 wobydlerjow, bu pak w běhu bitwy wopušćene. Wot lěta 1993 słuša *de facto* k njepřipóznatemu statej Nahórski Karabach. Leži něhdźe 50 kilometrow juhozapadnje Stepanakerta, stolicy republiki.
Cəbrayıl

**Cəbrayıl** (wurjekowanje: *Dźebrajyl*;     Ջրական/ *Dźrakan*) je městačko na juhu Azerbajdźana, kotrež steji pod kontrolu Nahórskeho Karabacha. Nadeńdźe so při iranskej hranicy. 

Ma wokoło dźesać tysac wobydlerjow.

Wot lěta 1980 ma měšćanske prawa. Wot lěta 1993 słuša *de facto* k njepřipóznatemu statej Nahórski Karabach. Leži něhdźe 90 kilometrow južnje Stepanakerta, stolicy republiki.

## Literatura
* Джебраиль// Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона: в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1890—1907.
Zəngilan

**Zəngilan** (wurjekowanje: *Zangilan*;   Կովսական/ *Kowsakan*)  je městačko na juhozapadźe Azerbajdźana, kotrež leži při rěce Wochči, při samej iranskej hranicy. Wot 1993 hač do oktobra 2020 steješe pod kontrolu mjezynarodnje njepřipóznateje republiki Nahórskeho Karabacha. 

Ma wokoło 400 wobydlerjow.

Sydlišćo je so we 18. lětstotku załožiło a ma wot lěta 1967 měšćanske prawa. Wot lěta 1993 słušeše *de facto* k njepřipóznatemu statej Nahórski Karabach. Leži něhdźe 170 kilometrow južnje Stepanakerta, stolicy republiki.

## Žórła


## Wotkaz
Füzuli

**Füzuli** (wurjekowanje: *Fjuzuli*;   Վարանդա/ *Waranda*; do 1827 – *Karabulag/ Карабулаг*; do 1959 – *Karjagino/ Карягино*) je město na juhu Azerbajdźana, kotrež steji pod kontrolu Nahórskeho Karabacha. 

Ma wokoło 26 tysac wobydlerjow.

Sydlišćo je so we 18. lětstotku wot ruskich sydlerjow pod mjenom Karabulag załožiło a ma wot lěta 1827 měšćanske prawa. Wot lěta 1959 bě pomjenowane po azerbajdźanskemu basniku Fuzuli.

Wot lěta 1993 słuša *de facto* k njepřipóznatemu statej Nahórski Karabach. Leži něhdźe 40 kilometrow juhowuchodnje Stepanakerta, stolicy republiki.

## Literatura
* Карягино// Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона: в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1890—1907.
* Физули// Большой энциклопедический словарь
Šuša

**Šuša** ( *Şuşa*;   Շուշի/ *Šuši*) je město w Nahórskim Karabachu na zapadźe Azerbajdźana. Leži něhdźe šěsć kilometrow južnje Stepanakerta, někak 1300 do 1500 metrow nad mórskej hładźinu. Najwažniša dróha mjez Stepanakertom a Armenskej wjedźe nimo města.

Ma wokoło štyri tysac wobydlerjow.

## Stawizny
Dźensniše sydlišćo je so w lěće 1752 załožiło a ma wot lěta 1840 měšćanske prawa. Armenske wobydlerstwo, kotrež tworješe hač do lěta 1920 snadnu wjetšinu, bu w pogromje wućěrjene. Do prěnjeje Karabachskeje wójny spočatk 1990tych lět měješe město něhdźe 17.000 zwjetša azerbajdźanskich wobydlerjow, bu pak w běhu bitwy wopušćene. Wot lěta 1993 słušeše *de facto* k njepřipóznatemu statej Nahórski Karabach. W běhu druheje Karabachskeje wójny nazymu 2020 bu město dnja 7. nowembra wot azerbajdźanskeho wójska zdobyte.

## Literatura
* Шуша// Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона: в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1890—1907.
* Шуша// Большой энциклопедический словарь

## Žórła


## Wotkaz
Martuni (Nahórski Karabach)

**Martuni** ( Մարտունի,  *Xocavənd*, wurjekowanje: „Chodźawend“) je městačko w mjezynarodnje njepřipóznatej republice Nahórski Karabach, kotraž słuša po ludowym prawje k Azerbajdźanej. 

Ma wokoło dwaj tysac wobydlerjow.

Wot lěta 1993 słuša *de facto* k njepřipóznatemu statej Nahórski Karabach. Leži něhdźe 40 kilometrow wuchodnje Stepanakerta, stolicy republiki, blisko wojerskeje fronty mjez azerbajdźanskim a armenskim wójskom.

## Žórła


## Wotkaz
Emmanuel Macron

**Emmanuel Jean-Michel Frédéric Macron** (* 21. decembra 1977 w Amiens, Francoska) je francoski politikar a wot 14. meje 2017 jako naslědnik Françoisa Hollanda statny prezident Francoskeje a zdobom ko-wjerch Andorry.

Wot 2006 do 2009 bě čłon Socialistiskeje strony (*Parti Socialiste*, PS). Wot awgusta 2014 hač do awgusta 2016 bě hospodarski minister w kabineće Valls II pod prezidentom Hollande (PS).

Za wólby bój wo prezidentstwo załoži nowu stronu *En marche!*, z kotrejž chce tež při parlamentowych wólbach nastupić. W druhim kole prezidentowych wólbow dobudźe ze 66 % hłosow přećiwo prawicarskej konkurentce Marine Le Pen (FN).

## Wotkazy

* Oficielna webstrona Macronoweje strony
Chankendi

**Chankendi** (;  Ստեփանակերտ; do 1847 – *Wararakn*, do 1926 – *Chankendi*, do 2023 — *Stepanakert*) je město w regionje Karabach na zapadźe Azerbajdźana. Hač do lěta 2023 běše wone jako **Stepanakert** stolica mjezynarodnje njepřipóznateho stata Nahórski Karabach. Leži něhdźe 270 kilometrow zapadnje Bakuwa. 

W lěće 2012 měješe Stepanakert wokoło 53 tysac wobydlerjow. Po přewzaću Nahórskeho Karabacha přez azerbajdźanske wójsko w lěće 2023 je armenska ludnosć město wopušćiła.

Sydlišćo je so we 18. lětstotku załožiło a ma wot lěta 1923 měšćanske prawa. Za čas Sowjetskeho zwjazka bě Stepanakert stolica awtonomneho regiona Nahórski Karabach. Wot Karabachskeje wójny spočatk 1990tych lět hač do lěta 2023 njesteješe pod kontrolu azerbajdźanskeho knježerstwa.

## Žórła


## Wotkazaj

* Oficielne webstrony
Kəlbəcər

**Kəlbəcər** (wurjekowanje: *Kelbadźar*;     Քարվաճառ/ *Karwačar*) je městačko na zapadźe Azerbajdźana, kotrež steji pod kontrolu Nahórskeho Karabacha. Leži při rěce Terter, njedaloko armenskeje hranicy. 

Ma wokoło 600 wobydlerjow.

Wot lěta 1970 ma měšćanske prawa. Do wójny wo Karabach měješe město něhdźe pjeć tysac wobydlerjow, bu pak w běhu bitwy wopušćene. Wot lěta 1993 słuša *de facto* k njepřipóznatemu statej Nahórski Karabach. Leži něhdźe 120 kilometrow  sewjerozapadnje Stepanakerta, stolicy republiki.

## Žórła


## Wotkaz
Laçın

**Laçın** (wurjekowanje: *Lačin*;   Բերձոր/ *Berdzor*; do 1926 – *Abdaljar*) je městačko na zapadźe Azerbajdźana. Leži při samej armenskej hranicy a při najwažnišej dróze z Jerewana do Stepanakerta. Wot 1993 hač do nazymy 2020 steješe pod kontrolu Nahórskeho Karabacha.

Ma wokoło dwaj tysac wobydlerjow.

Wot lěta 1923 ma měšćanske prawa. Do prěnjeje Karabachskeje wójny měješe město něhdźe 14 tysac wobydlerjow, bu pak w běhu bitwy wopušćene. Wot lěta 1993 słušeše *de facto* k njepřipóznatemu statej Nahórski Karabach. Leži něhdźe 60 kilometrow zapadnje Stepanakerta, stolicy republiki. Po dojednanju na kóncu druheje Karabachskeje wójny nazymu 2020 přińdźe město dla swojeho strategiskeho połoženja pod kontrolu ruskich měrowych jednotkow.

## Žórła


## Wotkaz
Askeran

**Askeran** (  Ասկերան; ) je wjes na zapadźe Azerbajdźana a město w mjezynarodnje njepřipóznatym staće Nahórski Karabach. Leži něhdźe 15 kilometrow sewjerowuchodnje Stepanakerta.

Ma wokoło dwaj tysac wobydlerjow.

## Žórła


## Wotkaz
Mincivan

**Mincivan** (  Հադրութ;  (wurjekowanje: *Mindźiwan*)) je wjes na zapadźe Azerbajdźana, kotrež steji pod kontrolu Nahórskeho Karabacha. Leži při samej iranskej hranicy něhdźe 90 kilometrow južnje Stepanakerta.

Ma wokoło 300 wobydlerjow.

## Žórła


## Wotkaz
Cchinwali

**Cchinwali** (; ,  ) je stolica mjezynarodnje njepřipóznateho stata Južna Osetiska na sewjeru Georgiskeje. Leži něhdźe 90 kilometrow sewjernje Tbilisija, bjezposrědnje při fronće mjez ruskim a georgiskim wójskom.

Ma něhdźe 30 tysac wobydlerjow.

Dźensniše sydlišćo je so w lěće 1398 załožiło a ma wot lěta 1922 měšćanske prawa.

## Žórła


## Wotkazaj

*  Oficielne webstrony
Kwajsa

**Kwajsa** (; , ) je městačko na sewjeru Georgiskej. Leži při rěce Styrdon něhdźe 100 kilometrow sewjerozapadnje Tbilisija.

Ma něhdźe dwaj tysac wobydlerjow.

Dźensniše sydlišćo je so w lěće 1940 załožiło a ma wot lěta 2007 měšćanske prawa. Wot lěta 1991 słuša de facto k njepřipóznatemu statej Južna Osetiska. Leži něhdźe 60 kilometrow sewjerozapadnje Cchinwalija, stolicy republiki.

## Literatura
* Кваиси// Большая советская энциклопедия
Tkwarčeli

**Tkwarčeli** (, '', ) je město w mjezynarodnje njepřipóznatym staće Abchaziska, kiž słuša po ludowym prawje do Georgiskeje. Leži něhdźe 80 kilometrow juhowuchodnje Sochumija.

Do Abchaziskeje wójny spočatk 1990tych lět měješe město něhdźe 22.000 wobydlerjow, dźensa jenož hišće wokoło pjeć tysac wobydlerjow.

Wot lěta 1942 ma měšćanske prawa.

## Žórła


## Wotkaz
Moršyn

**Moršyn** (; ) je městačko w Lwówskej oblasći na Ukrainje. Leži pod Karpatami w historiskej Galiciskej něhdźe 80 kilometrow južnje Lwowa.

Ma něhdźe  šěsć  tysac wobydlerjow.

Dźensniše sydlišćo je so w lěće 1482 załožiło. Mjez 1918 a 1939 słušeše do Pólskeje.

## Žórła


## Literatura
* Моршин//  Енциклопедія історії України у 10 т. / редкол.: В. А. Смолій (голова) та ін. ; Інститут історії України НАН України. — К. : Наук. думка, 2010. — Т. 7 : Мл — О. — С. 73. — ISBN 978-966-00-1061-1.
* Morszyn// Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich — Warszawa : Filip Sulimierski i Władysław Walewski, 1885. — T. VI : Malczyce — Netreba.  — S. 685.

## Wotkazaj

* Oficielne webstrony
Sorin Grindeanu

**Sorin Grindeanu** (* 5. decembra 1973 w Caransebeș) je socialdemokratiski rumunski politikar, kiž bě wot 4. januara 2017 hač do 21. junija z ministerskim prezidentom. Jeho naslědnik je dotalny hospodarski minister Mihai Tudose.

Wón studowaše informatiku při uniwersiće w Temeswarje, hdźež skutkowaše pozdźišo tež jako docent. Wot 2008 do 2012 bě zastupowacy měšćanosta Temeswara a wot decembra 2014 do nowembra 2015 z ministrom za telekomunikaciju w kabineće ministerskeho prezidenta Victora Ponty.

## Wotkaz
* Oficielna webstrona (rumunsce)
Nowyj Rozdil

**Nowyj Rozdil** () je město w Lwówskej oblasći na Ukrainje. Leži pod Karpatami w historiskej Galiciskej něhdźe 80 kilometrow južnje Lwowa.

Ma něhdźe  28  tysac wobydlerjow.

Dźensniše sydlišćo je so w lěće 1952 załožiło a ma wot lěta 1963 měšćanske prawa.

## Žórła


## Wotkazaj
Sambir

**Sambir** (; do 1389 *Pohonicza*; ) je město w Lwówskej oblasći na Ukrainje. Leži pod Karpatami při rěce Dnjestr w historiskej Galiciskej něhdźe 70 kilometrow juhozapadnje Lwowa a 40 kilometrow wot pólskeje hranicy.

Ma něhdźe  35  tysac wobydlerjow.

Sydlišćo Stary Sambir naspomni so prěni raz w lěće 1199 jako dźěl wójwodstwa Halyč-Wołyńska. Po nadpadźe Mongolow w lěće 1241 bu njedaloko wot stareho města nowe sydlišćo *Nowy Sambir* załožene, kotrež dósta pod pólskim kralom w lěće 1390 Magdeburgske měšćanske prawo. Wot 1569 do 1772 słušeše město do Lwówskeho kraja w Pólsko-Litawskej a wot 1772 hač do Prěnjeje swětoweje wójny bě dźěl rakuskeho kraja Galiciska. Mjez 1918 a 1939 słušeše znowa do Pólskeje.

## Žórła


## Literatura
* Sambir// Encyklopaedia Britannica
* Самбор// Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона: в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1890—1907.
* Sambor// Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, — Warszawa : Filip Sulimierski i Władysław Walewski, 1889. — T. X : Rukszenice — Sochaczew. — S. 227—246.

## Wotkazaj

* Oficielne webstrony
Sosniwka

**Sosniwka** () je městačko w Lwówskej oblasći na Ukrainje, při samej pólskej hranicy. Leži při rěce Bug w historiskej Galiciskej něhdźe 65 kilometrow sewjernje Lwowa a něhdźe pjeć kilometrow sewjernje Čerwonohrada.

Ma něhdźe jednaće tysac wobydlerjow.

Sydlišćo załoži so w lěće 1955 dla wuhlowych łožišćow we wokolinje a ma wot lěta 1968 měšćanske prawa. Mjeno pochadźa wot wulkich chójninow w tutej kónčinje (ukrainsce *sosna* = chójna).

## Žórła


## Wotkaz
* Oficielne webstrony
Belz

**Belz** (; ) je městačko w Lwówskej oblasći na Ukrainje, při samej pólskej hranicy. Leži při rěce Bug w historiskej Galiciskej něhdźe 30 kilometrow juhozapadnje Sokala.

Ma něhdźe dwaj tysac wobydlerjow.

Sydlišćo naspomni so prěni raz w lěće 1030, jako wudoby Kijewski wjerch Jarosław Mudry tamniši hród. Wot lěta 1377 ma měšćanske prawa. Mjez 1918 a 1939 słušeše do Pólskeje.

## Žórła


## Literatura
* Bełz, Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich — Warszawa : Filip Sulimierski i Władysław Walewski, 1880. — T. I : Aa — Dereneczna.— S. 129—130. 

## Wotkaz
Bibrka

**Bibrka** (; ) je městačko w Lwówskej oblasći na Ukrainje. Leži při rěce Boberka w historiskej Galiciskej něhdźe 25 kilometrow zapadnje města Peremyšljany.

Ma něhdźe tři tysac wobydlerjow.

Sydlišćo je so w lěće 1211 prěni raz naspomniło a dósta 1469 měšćanske prawa. Mjez 1918 a 1939 słušeše do Pólskeje.

## Žórła


## Wotkaz
Fuzuli

**Fuzuli**, pseudonym —  **Muhammad ibn Sulajman** ( (wurjekowanje: *Mahammad Fjuzuli*);  محمد بن سليمان فضولى;  * wokoło 1494, Kerbela; † 1556, Kerbela) bě wuznamny azerbajdźanski a turkowski basnik.  Wón bě załožer azerbajdźanskeje poezije. 

## Twórby

; Na azerbajdźanšćinje
* *Hašiš a wino* (Beng ü Bâde)
* *Diwan*
* *Lejli a Medźnun* (Dâstân-ı Leylî vü Mecnûn)
* *Hadîkat üs-Süedâ*

; Na arabšćinje
* *Dîvân*
* *Matla' ul-İ'tiqâd*

; Na persišćinje
* *Dîvân* 
* *Anîs ol-qalb*  ( انيس القلب)
* *Haft Jâm* ( هﻔﺖ جام )
* *Rend va Zâhed* (رند و زاه)
* *Sehhat o Ma'ruz* ( ﺹحت و ﻡﻌﺮوض)

; Na persišćinje a azerbajdźanšćinje
* Resâle-e Muammeyât (رسال ﻤﻌﻤيات )

## Literatura
* Mehmed bin Süleyman Fuzuli, Artikel der Encyclopædia Britannica, 2009. Abgerufen aus Encyclopædia Britannica Online am 6. September 2009.
* FOŻŪLĪ, MOḤAMMAD,  Encyclopædia Iranica

## Wotkazaj

*
Brody (Lwówska oblasć)

**Brody** (; ) su město w Lwówskej oblasći na Ukrainje. Leža při rěce Bowdurka na wuchodźe historiskeje Galiciskeje něhdźe 85 kilometrow sewjerowuchodnje Lwowa.

Ma něhdźe 23 tysac wobydlerjow.

Sydlišćo je so w lěće 1084 prěni raz naspomniło. W lěće 1910 běštej dwě třećinje ludnosće Židźa. Na kóncu Prěnjeje swětoweje wójny buchu Brody při wojowanju pólskeje armeje, caristiskich jednotkow, ukrainskich nacionalistow a sowjetskich jěcharjow pod generalom Budjonnym ćežko wobškodźene. Mjez 1918 a 1939 słušachu do Pólskeje.

W Brodach narodźi so 1894 awstriski spisowaćel Joseph Roth, kiž so we wjacorych twórbach ze žiwjenjom w měsće, wosebje ze židowskim, zaběraše. Tež Amalia Nathansohn Freud, mać Sigmunda Freuda pochadźeše z Brodow.

## Žórła


## Literatura
* Броды// Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона: в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1890—1907.
* Броди//  Енциклопедія історії України  у 10 т. / редкол.: В. А. Смолій (голова) та ін. ; Інститут історії України НАН України. — К. : Наук. думка, 2003. — Т. 1 : А — В. — С. 379. — ISBN 966-00-0734-5.
* Brody (1)// Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich — Warszawa : Filip Sulimierski i Władysław Walewski, 1880. — T. I : Aa — Dereneczna. — S. 372—375.
* Броди//  Енциклопедія сучасної України : у 30 т. / ред. кол. І. М. Дзюба [та ін.] ; НАН України, НТШ, Координаційне бюро енциклопедії сучасної України НАН України. — К., 2003¬–2016. — ISBN 944-02-3354-X.

## Wotkazaj

* Oficielne webstrony
Busk

**Busk** (; ) je městačko w Lwówskej oblasći na Ukrainje. Leži při rěce Bug w historiskej Galiciskej něhdźe 45 kilometrow sewjerowuchodnje Lwowa.

Ma něhdźe wósom tysac wobydlerjow.

## Stawizny
Sydlišćo je so w lěće 1097 prěni raz jako *«Bužsk, Bužesk»* naspomniło a dósta 1411 měšćanske prawa. Pozdźišo bě wažne srjedźišćo Židow w pólskej Galiciskej. Wot 1772 słušeše k Rakuskej.

Za čas Druheje swětoweje wójny natwarichu Němcy tu ghetto za Židow z wokoliny. Tute so dnja 19. meje 1943 likwidowa, při čimž buchu 1500 wobydlerjow zamordowani.

## Žórła


## Literatura
* Буск, город// Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона: в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1890—1907.
* Busk// Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich — Warszawa : Filip Sulimierski i Władysław Walewski, 1880. — T. I : Aa — Dereneczna.— S. 480—481

## Wotkaz
Šeptyckyj

**Šeptyckyj** (; 1951-2024 *Čerwonohrad*, do 1951 *Krystynopol*) je město w Lwówskej oblasći na Ukrainje, při samej pólskej hranicy. Leži w historiskej Galiciskej něhdźe 60 kilometrow sewjernje Lwowa.

Ma něhdźe 64 tysac wobydlerjow.

## Stawizny
Město je so w lěće 1692 załožiło wot wójwody Feliksa Kazimierza Potockeho na teritoriju wjeski *Nowy Dwór* a bu po jeho mandźelskej Krystynje pomjenowane jako *«Krystynopol»*. Mjez 1918 a 1951 słušeše do Pólskeje a bu w Druhej swětowej wójnje najprjedy 1939 wot Sowjetskeho zwjazka a wot 1941 do 1944 wot Němskeje wobsadźene. Po wójnje přińdźe město najprjedy znowa do Pólskeje, bu pak dnja 15. januara 1951 na zakładźe wuměny teritorija Sowjetskemu zwjazkej přepodate. W samsnym lěće dósta tež swoje dźensniše mjeno.

## Žórła


## Literatura
*  Червоноград//  Енциклопедія історії України   у 10 т. / редкол.: В. А. Смолій (голова) та ін. ; Інститут історії України НАН України. — К. : Наук. думка, 2013. — Т. 10 : Т — Я. — С. 493. — ISBN 978-966-00-1359-9.
* Krystynopol// Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich — Warszawa : Filip Sulimierski i Władysław Walewski, 1883 . — T. IV : Kęs — Kutno

## Wotkazaj
Welyki Mosty

**Welyki Mosty** (,  *Mosty Wielkie*) je městačko w Lwówskej oblasći na Ukrainje, blisko pólskeje hranicy. Leži w historiskej Galiciskej něhdźe 50 kilometrow sewjernje Lwowa a něhdźe 30 kilometrow južnje Sokala.

Ma něhdźe šěsć tysac wobydlerjow.

Sydlišćo naspomni so prěni raz w lěće 1472 a ma wot lěta 1559 měšćanske prawa. Mjez 1918 a 1939 słušeše do Pólskeje.

## Žórła


## Literatura
* Mosty Wielkie// Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich. — Warszawa : Filip Sulimierski i Władysław Walewski, 1885. — T. VI : Malczyce — Netreba.— S. 715—722.

## Wotkaz
Hlynjany

**Hlynjany** (; ) je městačko w Lwówskej oblasći na Ukrainje. Leži při rěce Perehnojiwka w historiskej Galiciskej něhdźe 50 kilometrow wuchodnje Lwowa a něhdźe 35 kilometrow zapadnje Zoločiwa.

Ma něhdźe tři tysac wobydlerjow.

Sydlišćo je so w lěće 1379 prěni raz naspomniło a dósta 1397 Magdeburgske měšćanske prawo. Mjez 1918 a 1939 słušeše do Pólskeje; w Druhej swětowej wójnje bě najprjedy wot sowjetskeho a wot 1941 přez němske wójsko wobsadźene. Wulka židowska wosada je so přez holocaust dospołnje zničiła.

## Žórła


## Literatura
* Глиняны, город в Галичине// Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона: в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1890—1907.
* Глиняни//  Енциклопедія історії України  у 10 т. / редкол.: В. А. Смолій (голова) та ін. ; Інститут історії України НАН України. — К. : Наук. думка, 2004. — Т. 2 : Г — Д. — С. 117. — ISBN 966-00-0405-2.
*  Gliniany// Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich  — Warszawa : Filip Sulimierski i Władysław Walewski, 1881. — T. II : Derenek — Gżack. — S. 583—585

## Wotkaz
Horodok (Lwówska oblasć)

**Horodok** (; ) je město w Lwówskej oblasći na Ukrainje. Leži w historiskej Galiciskej něhdźe 25 kilometrow zapadnje  Lwowa.

Ma něhdźe 16 tysac wobydlerjow.

Sydlišćo je so w lěće 1213 załožiło. Mjez 1918 a 1939 słušeše do Pólskeje.

## Žórła


## Literatura
* Гродек// Еврейская энциклопедия Брокгауза и Ефрона. — СПб., 1908—1913.
* Grόdek// Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich  — Warszawa : Filip Sulimierski i Władysław Walewski, 1881. — T. II : Derenek — Gżack.
* Городок//  Енциклопедія сучасної України : у 30 т. / ред. кол. І. М. Дзюба [та ін.] ; НАН України, НТШ, Координаційне бюро енциклопедії сучасної України НАН України. — К., 2003¬–2016. — ISBN 944-02-3354-X.

## Wotkazaj

* Oficielne webstrony
Dobromyl

**Dobromyl** (; ) je městačko w Lwówskej oblasći na zapadnej Ukrainje, kotrež nadeńdźe so w Lěsnych Karpatach bjezposrědnje při pólskej hranicy. Leži w historiskej Galiciskej něhdźe 110 kilometrow juhozapadnje Lwowa a něhdźe 20 kilometrow sewjerozapadnje Stareho Sambira.

Ma něhdźe štyri tysac wobydlerjow.

Sydlišćo je so w lěće 1374 prěni raz naspomniło. Wot lěta 1566 ma měšćanske prawa. Mjez 1918 a 1939 słušeše do Pólskeje.

## Žórła


## Literatura
* Добромиль//  Енциклопедія історії України   у 10 т. / редкол.: В. А. Смолій (голова) та ін. ; Інститут історії України НАН України. — К. : Наук. думка, 2004. — Т. 2 : Г — Д. — С. 422. — ISBN 966-00-0405-2.
* Добромиль//  Енциклопедія сучасної України : у 30 т. / ред. кол. І. М. Дзюба [та ін.] ; НАН України, НТШ, Координаційне бюро енциклопедії сучасної України НАН України. — К., 2003¬–2016. — ISBN 944-02-3354-X.

## Wotkazaj

* Oficielne webstrony
Dubljany

**Dubljany** (; ) je městačko w Lwówskej oblasći na zapadnej Ukrainje. Leži w historiskej Galiciskej něhdźe sydom kilometrow sewjerowuchodnje Lwowa.

Ma něhdźe dźesać tysac wobydlerjow.

## Stawizny
Sydlišćo je so w lěće 1468 prěni raz naspomniło a słušeše wot 1774 do 1918 k rakuskej Galiciskej. Mjez 1918 a 1939 słušeše do Pólskeje; w Druhej swětowej wójnje bě najprjedy wot sowjetskeho a wot 1941 přez němske wójsko wobsadźene. W lěće 1978 dósta status města.

## Žórła


## Wotkaz
Žydačiw

**Žydačiw** (; ) je městačko w Lwówskej oblasći na zapadnej Ukrainje. Leži pod Karpatami w historiskej Galiciskej něhdźe 60 kilometrow južnje Lwowa.

Ma něhdźe jednaće tysac wobydlerjow.

Sydlišćo je so w lěće 1164 załožiło a ma wot lěta 1393 měšćanske prawa. Mjez 1918 a 1939 słušeše do Pólskeje.

## Žórła


## Literatura
* Данилюк Ю., Жидачiв//  Енциклопедія історії України : у 10 т. / редкол.: В. А. Смолій (голова) та ін. ; Інститут історії України НАН України. — К. : Наук. думка, 2005. — Т. 3 : Е — Й. — С. 150. — ISBN 966-00-0610-1.
* Янклевич В. Р, Жидачiв//  Енциклопедія сучасної України : у 30 т. / ред. кол. І. М. Дзюба [та ін.] ; НАН України, НТШ, Координаційне бюро енциклопедії сучасної України НАН України. — К., 2003¬–2016. — ISBN 944-02-3354-X.
*  Żydaczów// Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich. — Warszawa : Filip Sulimierski i Władysław Walewski, 1895. — T. XIV : Worowo — Żyżyn. — S. 880—882

## Wotkazaj

* Oficielne webstrony
Komarno (Ukraina)

**Komarno** (; ) je městačko w Lwówskej oblasći na zapadnej Ukrainje. Leži při rěce Werešćicja w historiskej Galiciskej něhdźe 45 kilometrow juhozapadnje Lwowa.

Ma něhdźe wósom tysac wobydlerjow.

Sydlišćo je so w lěće 1427 prěni raz naspomniło. Wot lěta 1471 měšćanske prawa. Mjez 1918 a 1939 słušeše do Pólskeje.

## Žórła


## Literatura
* Комарно//  Енциклопедія історії України  у 10 т. / редкол.: В. А. Смолій (голова) та ін. ; Інститут історії України НАН України. — К. : Наук. думка, 2007. — Т. 4 : Ка — Ком. — С. 469. — ISBN 978-966-00-0692-8.
* Komarno// Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich  — Warszawa : Filip Sulimierski i Władysław Walewski, 1883 . — T. IV : Kęs — Kutno. — S. 301—305. 
* Комарне//  Енциклопедія сучасної України : у 30 т. / ред. кол. І. М. Дзюба [та ін.] ; НАН України, НТШ, Координаційне бюро енциклопедії сучасної України НАН України. — К., 2014. — Т. 14 : Кол — Кос. — С. 159. — ISBN 978-966-02-7304-7.

## Wotkazaj

* Oficielne webstrony
Mostyska

**Mostyska** (; ) je městačko w Lwówskej oblasći na zapadnej Ukrainje, při samej pólskej hranicy. Leži pod Karpatami při rěce Sečnje w historiskej Galiciskej něhdźe 70 kilometrow zapadnje Lwowa.

Ma něhdźe dźewjeć tysac wobydlerjow.

Sydlišćo je so w lěće 1244 załožiło a ma wot lěta 1404 měšćanske prawa. Mjez 1918 a 1939 słušeše do Pólskeje.

## Žórła


## Literatura
* Мостиська//  Енциклопедія історії України   у 10 т. / редкол.: В. А. Смолій (голова) та ін. ; Інститут історії України НАН України. — К. : Наук. думка, 2010. — Т. 7 : Мл — О. — С. 92. — ISBN 978-966-00-1061-1.
* Mościska 4.) M., miasto pow// Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich — Warszawa : Filip Sulimierski i Władysław Walewski, 1885. — T. VI : Malczyce — Netreba. — S. 693—700.

## Wotkaz
Kuloryba

**Kuloryby** ( *Tetraododontidae*)

Na swěće dawaja mjez 150 a 200 družinow. Woni su před wumrěćom woroženi.

## Žiwjenje
Kuloryby su w sylowej wodźe a pobrjóžnych kónčinach, podłu ekwatoru na cyłym swěće žiwe. Někotre družiny su tež w swódkej wodźe žiwe. Staroba Kulorybow je wot družiny wotwisna, móže mjez 2 a 8 lět stara być.

## Ćěło twar

Wone móža mjez 2cm a 120cm wulke być. To je wot družiny wotwisne. Kuloryby maja kulojtu formu, tohodla wupadaja woči a hłowa porno ćěłu mócnje wuwite. Pohibuja so přewažnje z brjušnym pjericom, jako podpěru maja chribjetne perico a anusowe pjerico. Jako wodźidło maja wopušowe pjerico. Kuloryby njemóža spěšnje płuwać, za to pak su jara wobrotne.

## Rozpłodźowanje
Při porowanju wotpołoža so jejka do wody, w swódkej wodźe do rostlinow. Po tym zo su so małe ryby narodźili hišće starši na nje kedźbuja.

## Zadźerženje napřećo čłowjekej
Tak dołho kaž čłowjek rybje ničo nječini, nječini Kuloryba čłowjekej ničo. Jeli chce čłowjek ju popadnyć, jeho kusnje.

## Cyroba
Kuloryby žerja raki, zakłapnicy a wudźenki.

## Škit
Hdyž maja strach, wuplunu z wulkej mocu wodu, přez to njepřećeljo ćeknu. Dale móža ze swojimi mócnymi zubami ćežke zranjenja načinić. Kuloryba liči k najjědojčišim mórskim zwěrjatam, dokelž maja jěd we sebi, kotryž móže bjez přepytowanja pola lěkarja k zemrěću dóńć.
Nowojaworiwsk

**Nowojaworiwsk** (; do 1959 Янтарне/*Jantarne*;  do 2008 Новояворiвске/*Nowojaworiwske*) je město w Lwówskej oblasći na zapadnej Ukrainje, blisko pólskeje hranicy. Leži w historiskej Galiciskej něhdźe 40 kilometrow sewjerozapadnje Lwowa.

Ma něhdźe 30 tysac wobydlerjow.

Sydlišćo je so w lěće 1965 załožiło a ma wot lěta 1986 měšćanske prawa.

## Žórła


## Wotkaz
Pustomyty

**Pustomyty** (; ) je městačko w Lwówskej oblasći na zapadnej Ukrainje. Leži w historiskej Galiciskej něhdźe 20 kilometrow juhozapadnje Lwowa.

Ma něhdźe dźewjeć tysac wobydlerjow.

Dźensniše sydlišćo je so w lěće 1441 załožiło a ma wot lěta 1988 měšćanske prawa. Mjez 1918 a 1939 słušeše do Pólskeje.

## Žórła


## Literatura
* Пустомити//  Енциклопедія історії України  у 10 т. / редкол.: В. А. Смолій (голова) та ін. ; Інститут історії України НАН України. — К. : Наук. думка, 2012. — Т. 9 : Прил — С. — С. 63. — ISBN 978-966-00-1290-5. 
* Pustomyty z Wolicą// Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich,  — Warszawa : Filip Sulimierski i Władysław Walewski, 1888. — T. IX : Poźajście — Ruksze. — S. 311—312

## Wotkaz
Nowyj Kalyniw

**Nowyj Kalyniw** () je městačko w Lwówskej oblasći na zapadnej Ukrainje, při samej pólskej hranicy. Leži pod Karpatami w historiskej Galiciskej něhdźe 70 kilometrow juhozapadnje Lwowa.

Ma něhdźe štyri tysac wobydlerjow.

Sydlišćo je so w 1950tych lětach załožiło a ma wot lěta 2005 měšćanske prawa.

## Žórła
Sokal

**Sokal** (; ) je město w Lwówskej oblasći na zapadnej Ukrainje, při samej pólskej hranicy. Leži při rěce Bug w historiskej Galiciskej něhdźe 85 kilometrow sewjernje Lwowa.

Ma něhdźe 21 tysac wobydlerjow.

Sydlišćo je so  w lěće 1377 prěni raz naspomniło. Wot lěta 1424 měšćanske prawa. Mjez 1918 a 1939 słušeše do Pólskeje.

## Žórła


## Literatura
* Sokal// Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich. — Warszawa : Filip Sulimierski i Władysław Walewski, 1890. — T. XI : Sochaczew — Szlubowska Wola.— S. 10—14

## Wotkaz
Staryj Sambir

**Staryj Sambir** (; ) je městačko w Lwówskej oblasći na zapadnej Ukrainje, blisko pólskeje hranicy. Leži pod Karpatami w historiskej Galiciskej něhdźe 85 kilometrow juhozapadnje Lwowa.

Ma něhdźe šěsć  tysac wobydlerjow.

Sydlišćo je so w lěće 1199 załožiło a ma wot lěta 1553 měšćanske prawa. Mjez 1918 a 1939 słušeše do Pólskeje.

## Žórła


## Literatura
* Staremiasto// Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich. Warszawa : Filip Sulimierski i Władysław Walewski, 1890. — T. XI : Sochaczew — Szlubowska Wola. — S. 237

## Wotkaz
Delfiny

**Delfiny** ( *Delphinidae*) su cycaki, kiž su zwjetša w morju žiwe. Móža starobu wot 10 do 50 lět docpěć. Hinak hač druhe zwěrjata wukonjeja delfiny samostatnu pomoc. Zo njebychu so zatepili, spja delfiny přeco jenož z jednej połojcu mozow. Woni su na dnju aktiwni.

### Wonkowny napohlad
Delfiny su 2 - 4 metry dołhe a waža někak 100kg - 350kg. Su šěro běłe. Delfiny maja žołmojty ćělny twar, zo bychu so we wodźe spěšnje pohibować móhli. Klama delfina so rostrum mjenuje, kiž z kosćow wobsteji. Delfiny móža derje widźeć a słyšeć. Pjerica delfinow rěkaja finne (chribjetna pjerica), fluke (wopušne pjerjo) a flipper (hrudźna pjerica).

### Žiwjenski rum
Delfiny su we wodźe žiwe. Su přez cyły swět rozpřestrěte a w morju žiwe. Delfiny su w mórskich hłubinach abo při brjohach žiwe. Su w skupinach žiwe. Pochad delfinow je njeznaty.

### Rozmnoženje
Delfiny móža wot 6 - 12lět splažny wobchad měć. Žónki su 12 měsacow dołho zańdźene. Porowanski čas je přez cyłe lěto móžne. Delfiny porodźa přeco jenož jedne młodźatko. Tute młodźata mjenuja so ćelata.

### Zežiwjenje
Delfiny su rybožrački. Štož woni jědźa je wot družiny wotwisne. Hłowna jědź delfinow su kalmary,  a ryby kaž na přikład harjenki a łososy. Delfiny w skupinach ryby honja. Woni móža ryby z pomocu zwukowych žołmow popadnyć.

### Komunikacija
Delfiny přez hwizdace zwuki a druhdy přez dźerženje ćěła komunikuja. To dyrbja činić, dokelž žane hłosowki nimaja. Kóždy delfin ma sam za sebje swój zwuk. Tak spóznaja so mjez sobu. Kaž pola nas, čłowjekow, dyrbja młodźata tute hwizdace zwuki najprjedy nawuknyć. Delfiny móža pod wodu wjele zwukow wuwołać. Tute so do dweju skupinow a třoch typow rozdźěla. To su dołhe, čiste zwuki a impulsowe zwuki. Impulsowe zwuki so do klikowych zwukow a eksplosiwnych – pulsowych – zwukow rozeznawaja.

## Wotkaz
Turka (Ukraina)

**Turka** (; ) je městačko w Lwówskej oblasći na zapadnej Ukrainje, při pólskej hranicy. Leži w Karpatach w historiskej Galiciskej něhdźe 105 kilometrow juhozapadnje Lwowa a něhdźe 115 kilometrow sewjerowuchodnje Užhoroda.

Ma něhdźe sydom  tysac wobydlerjow.

Sydlišćo je so w lěće 1431 prěni raz naspomniło. Wot lěta 1730 měšćanske prawa. Mjez 1918 a 1939 słušeše do Pólskeje.

## Žórła


## Literatura
* Турка//   у 10 т. / редкол.: В. А. Смолій (голова) та ін. ; Інститут історії України НАН України. — К. : Наук. думка, 2013. — Т. 10 : Т — Я. — С. 183. — ISBN 978-966-00-1359-9.
* Turka// Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich.  — Warszawa : Filip Sulimierski i Władysław Walewski, 1892. — T. XII : Szlurpkiszki — Warłynka. — S. 640.

## Wotkaz
Skole

**Skole** (; ) je městačko w Lwówskej oblasći na zapadnej Ukrainje. Leži w Karpatach při rěce Opir w historiskej Galiciskej něhdźe 110 kilometrow juhozapadnje Lwowa.

Ma něhdźe šěsć tysac wobydlerjow.

Sydlišćo je so w 10. lětstotku załožiło a ma wot lěta 1660 měšćanske prawa. Mjez 1918 a 1939 słušeše do Pólskeje.

## Žórła


## Literatura
* Skole// Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich. — Warszawa : Filip Sulimierski i Władysław Walewski, 1889. — T. X : Rukszenice — Sochaczew.

## Wotkaz
Chodoriw

**Chodoriw** (; ) je městačko w Lwówskej oblasći na zapadnej Ukrainje. Leži  w historiskej Galiciskej něhdźe 65 kilometrow juhowuchodnje Lwowa a něhdźe 15 kilometrow wuchodnje Žydačiwa.

Ma něhdźe dźewjeć tysac wobydlerjow.

Sydlišćo je so w lěće 1394 prěni raz naspomniło. Wot lěta ma 1436 měšćanske prawa. Mjez 1918 a 1939 słušeše do Pólskeje.

## Žórła


## Literatura
* Ходорiв//  Енциклопедія історії України  у 10 т. / редкол.: В. А. Смолій (голова) та ін. ; Інститут історії України НАН України. — К. : Наук. думка, 2013. — Т. 10 : Т — Я. — С. 396. — ISBN 978-966-00-1359-9.
* Chodorόw// Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich — Warszawa : Filip Sulimierski i Władysław Walewski, 1880. — T. I : Aa — Dereneczna. — S. 610.

## Wotkaz
Berehowe

**Berehowe** (; rusinsce a ; ; ; do 1504 – *Lampertszász*) je město w Zakarpatskej oblasći na juhozapadnej Ukrainje, při madźarskej hranicy. Leži něhdźe 70 kilometrow juhowuchodnje Užhoroda njedaloko wuliwa rěki Boršawy do Tysy.

Ma něhdźe 24 tysac wobydlerjow. Wjetšinu z nich wučinja Madźarojo. Berehowe je sydło Reformowaneje cyrkwje w Zakarpatskej.

## Stawizny
Sydlišćo je so w 11. lětstotku załožiło, bu 1240/41 wot Mongolow zničene a potom znowa natwarjene. Prěnje naspomnjenje jako *Beregzaza* pochadźa z lěta 1284. Wot 1342 bě Beregzaza kralowske swobodne město.

Hač do lěta 1919 bě Beregszász hłowne město madźarskeho komitata *Bereg*. Potom słušeše z cyłej Zakarpatskej hač do lěta 1938 do Čěskosłowakskeje a wot 1938 do 1945 znowa do Madźarskeje. Židowske wobydlerstwo bu po wobsadźenju Madźarskeje přez němske wójsko w měrcu 1944 do Auschwitza deportowane a tam zamordowane. Wot kónca Druheje swětoweje wójny słušeše město do sowjetskeje Ukrainy. 

## Žórła


## Wotkazaj

* Oficielne webstrony
Wynohradiw

**Wynohradiw** (; ; , rusinsce Севлюш/*Sewljuš*) je město w Zakarpatskej oblasći na juhozapadźe Ukrainy, při hranicy z Madźarskej a Rumunskej. Leži při rěce Tysa něhdźe 105 kilometrow juhowuchodnje Užhoroda.

Ma něhdźe 25 tysac wobydlerjow a madźarsku mjeńšinu wot někak 15 %.

## Stawizny
Sydlišćo naspomni so prěni raz w lěće 1262 jako *Zceuleus*, jako dósta wot madźarskeho krala měšćanske prawa. Hač do lěta 1919 słušeše do Madźarskeje a mjez wójnomaj do awtonomneje Zakarpatskeje w Čěskosłowakskej. Wot lěta 1945 je dźěl Ukrainy.

W lěće 1910 běchu 29 % wobydlerstwa židowskeje wěry. Židowska ludnosć bu w běhu holocausta zwjetša zamordowana.

## Žórła


## Literatura
* Вербиленко Г. А, Виноградiв,  Енциклопедія історії України : у 10 т. / редкол.: В. А. Смолій (голова) та ін. ; Інститут історії України НАН України. — К. : Наук. думка, 2003. — Т. 1 : А — В. — С. 510. — ISBN 966-00-0734-5.
* Матола І. В., Григора Є, Виноградiв// Енциклопедія сучасної України : у 30 т. / ред. кол. І. М. Дзюба [та ін.] ; НАН України, НТШ, Координаційне бюро енциклопедії сучасної України НАН України. — К., 2005. — Т. 4 : В — Вог. — С. 419—420. — ISBN 966-02-3354-X.

## Wotkazaj

* Oficielne webstrony
Iršawa

**Iršawa** (;  (wurjekowanje: *Lošwa*); ) je město w Zakarpatskej oblasći na zapadnej Ukrainje, při hranicy z Madźarskej a Rumunskej. Leži při rěce Iršawka něhdźe 80 kilometrow juhowuchodnje Užhoroda.

Ma něhdźe dźewjeć tysac wobydlerjow.

Sydlišćo je so w lěće 1341 załožiło a ma wot lěta 1980 měšćanske prawa.

## Žórła


## Literatura
* Iршава//  Енциклопедія історії України у 10 т. / редкол.: В. А. Смолій (голова) та ін. ; Інститут історії України НАН України. — К. : Наук. думка, 2005. — Т. 3 : Е — Й. — С. 536. — ISBN 966-00-0610-1.
* Iршава//  Енциклопедія сучасної України : у 30 т. / ред. кол. І. М. Дзюба [та ін.] ; НАН України, НТШ, Координаційне бюро енциклопедії сучасної України НАН України. — К., 2003¬–2016. — ISBN 944-02-3354-X.

## Wotkazaj

* Oficielne webstrony
Perečyn

**Perečyn** (;  a ; ) je městačko w Zakarpatskej oblasći na zapadnej Ukrainje, při zapadnej kromje stata při hranicy ze Słowakskej. Leži při rěce Už něhdźe 20 kilometrow sewjerowuchodnje Užhoroda. Přez město wjedźe regionalna dróha R39 z Užhoroda přez Karpaty do Sambira w Lwówskej oblasći.

Městačko ma něhdźe šěsć tysac wobydlerjow.

## Stawizny
Sydlišćo naspomni so prěni raz w lěće 1427 a ma wot lěta 2004 měšćanske prawa. Do 1919 słušeše do Madźarskeje, potom hač do Druheje swětoweje wójny do Čěskosłowakskeje a wot 1945 je dźěl Ukrainy.

## Žórła


## Literatura
* Перечин//  Енциклопедія історії України  у 10 т. / редкол.: В. А. Смолій (голова) та ін. ; Інститут історії України НАН України. — К. : Наук. думка, 2011. — Т. 8 : Па — Прик. — С. 141. — ISBN 978-966-00-1142-7.

## Wotkaz