17. decembra

**17. decembra** abo **17. hodownika** je 351. dźeń gregorianiskeje protyki (352. w přestupnych lětach), tuž wostawa hišće štyrnaće dnjow hač do kónca lěta.

## Podawki
* 2013: Nowe němske zwjazkowe knježerstwo pod kanclerku Angelu Merkel złoži přisahu.

## Narodniny
### Do 19. lětstotka

* 1267: Go-Uda – 91. kejžor Japanskeje
* 1554: Arnošt z Bayerskeje – Kölnski arcybiskop, biskop Freisinga, Hildesheima, Lütticha a Münstera
* 1616: Roger L’Estrange – jendźelski awtor, spisaćel lětakow
* 1626: Krystina I. – kralowna Šwedskeje
* 1644: Nikolaus Alard – němski teologa
* 1706: Émilie du Châtelet – francoska matematikarka, fyzikarka, filozofka, přełožowarka a salonière 
* 1734: Marja I. – kralowna Portugalskeje a Brazilskeje
* 1748: James Mitchell Varnum – US-ameriski general we wójnje wo njewotwisnosći
* 1750: Joseph Franz Xaver Stark – němski katolski teologa
* 1758: Nathaniel Macon – US-ameriski politikar
* 1769: Christian Friedrich von Cochenhausen – hessenski generalny leutnant a wójnski minister, załožer biblioteki
* 1770: Ludwig van Beethoven – němski komponist, zakónčer *Wienskeje klasiki* a pućrubar *romantiki*


Dataja:Inconnu, portrait de madame Du Châtelet à sa table de travail, détail (château de Breteuil) -002.jpg|Émilie du Châtelet  (*&nbsp;1706)
Dataja:NC-Congress-NathanielMacon.jpg|Nathaniel Macon  (*&nbsp;1758)
Dataja:Beethoven.jpg|Ludwig van Beethoven  (*&nbsp;1770)


* 1773: Silvain Charles Graf Valee – francoski generalguwerner a maršal Francoskeje
* 1775: **[[Jakub Cyž (1775)|Jakub Cyž]]** – serbski farar a awtobiograf
* 1778: Humphry Davy – britiski chemikar
* 1784: Georg Ludolf Dissen – němski starofilologa
* 1787: Jan Evangelista Purkyně – čěski rjadowy wučer, patologa a fyziologa, politikar a spěwar
* 1789: Clement Comer Clay – US-ameriski politikar
* 1794: Johann Jakob Langen – němski cokorowy fabrikant
* 1795: Benjamin Franklin Butler – US-ameriski politikar
* 1797: Joseph Henry – US-ameriski fyzikar

### 19. lětstotk

* 1814: **[[Mjertyn Lejnik]]** – serbski wučer, kubłar syrotow a zanjerodźenych dźěći, kěrlušer a basnik
* 1820: Berthold von Freydorf – badenski oficěr
* 1821: Josef Krejčí – čěski komponist
* 1824: John Kerr – britiski fyzikar a teologa
* 1830: Jules de Goncourt – francoski spisowaćel
* 1840: Christian Horneman – danski komponist
* 1841: Wilhelm Brambach – němski klasiski rěčespytnik, hudźbny stawiznar a knihownik
* 1842: Sophus Lie – norwegski matematikar
* 1851: Ernest Lavigne – kanadiski komponist a kapałnik, kornetist a hudźbny nakładnik
* 1851: Otto Schott – němski chemikar a škleńčowy technikar
* 1854: Philipp Wolfrum – němski komponist a pišćeler
* 1855: Hope Bridges Adams Lehmann – prěnja němska lěkarka ze statnym eksamenom
* 1865: Paul Oskar Höcker – němski redaktor a spisowaćel
* 1867: Richard Kandt – němski lěkar a slědźer w Africe
* 1874: William Lyon Mackenzie King – kanadiski politikar
* 1876: Ernst Pfeiffer – němski awtor a žurnalist
* 1878: Noma Seiji – japanski nakładnik
* 1882: Hanns Sassmann – awstriski spisowaćel
* 1887: Hermine Reuß ältere Linie – druha mandźelska kejžora Wylema II.
* 1889: Vaslav Nijinsky – pólsko-ruski choreograf a rejowar
* 1890: Pierre Chami – libanonski arcybiskop
* 1893: Erwin Piscator – němski režiser
* 1894: Arthur Fiedler – US-ameriski dirigent
* 1894: Hans Henny Jahnn – němski spisowaćel
* 1895: Wells Coates – kanadiski architekt, měšćanski planowar a designer
* 1899: Paul Minick – US-ameriski footballowy hrajer

### 20. lětstotk
#### 1901–1950

* 1901: Josep Manyanet i Vives – španiski měšnik a załožer rjada
* 1902: Albert Drach – awstriski spisowaćel a jurist
* 1903: Erskine Caldwell – US-ameriski awtor
* 1907: Christianna Brand – britiska spisowaćelka
* 1907: Géza von Radványi – madźarski režiser
* 1907: Heinz-Günter Stamm – němski dźiwadźelnik, režiser dźiwadła a słuchohrow
* 1908: Willard Frank Libby – US-ameriski fyzikar
* 1910: Spade Cooley – US-ameriski countryjowy hudźbnik a bandleader
* 1915: André Claveau – francoski spěwar
* 1920: Kenneth E. Iverson – kanadiski matematikar
* 1923: Jürgen Ponto – němski bankowy manager a wopor teroroweje skupiny *RAF*
* 1926: Jean Assaad Haddad – libanonski arcybiskop
* 1926: José Lutzenberger – němsko-brazilski politikar a wobswětowy aktiwist, nošer alternatiwneho Nobeloweho myta
* 1927: Richard Long – US-ameriski dźiwadźelnik
* 1930: Frankie Miller – US-ameriski countryjowy hudźbnik
* 1930: Makoto Moroi – japanski komponist
* 1930: Armin Mueller-Stahl – němski dźiwadźelnik
* 1936: Franciskus – 266. bamž romsko-katolskeje cyrkwje
* 1936: Klaus Kinkel – němski politikar, čłon zwjazkoweho sejma, wonkowny minister
* 1936: Tommy Steele – britiski spěwar
* 1939: Renate Bauer – němska telewizna připowědźerka
* 1940: Anna Prucnal – pólska spěwarka a dźiwadźelnica
* 1942: Paul Butterfield – US-ameriski hudźbnik, spěwar a spěwotwórc
* 1942: Jeffrey Wigand – US-ameriski manager tobakoweje industrije
* 1943: Christopher Cazenove – britiski dźiwadźelnik
* 1943: Dave Dee – britiski spěwar
* 1943: Kurt Reusch – němski mjetanski trenar
* 1943: Bernhard H. F. Taureck – němski filozof
* 1944: Bernard Hill – britiski dźiwadźelnik
* 1945: Wolfgang Kubin – němski sinologa, přełožowar a spisowaćel
* 1946: Martin Smith – britiski bubonar
* 1947: Marilyn Hassett – US-ameriska dźiwadźelnica
* 1949: Paul Rodgers – britiski spěwar a spěwotwórc
* 1950: Carlton Barrett – jamaiski bubonar

#### 1951–2000

* 1951: Tatjana Kazankina – ruska lochkoatletka, olympiska dobyćerka
* 1952: Ed Starink – nižozemski komponist, hudźbnik a producent
* 1953: Maya Homburger – šwicarska huslerka
* 1953: Bill Pullman – US-ameriski dźiwadźelnik
* 1958: Penelope Houston – US-ameriska folkowa a rockowa spěwarka
* 1958: Mike Mills – US-ameriski hudźbnik (*R.E.M.*)
* 1958: Gerhard Waibel – němski motorski
* 1960: Jürgen Tarrach – němski dźiwadźelnik
* 1962: Galina Malčugina – ruska lochkoatletka
* 1963: Frank Lieberam – němski kopar
* 1964: Ivan Korade – chorwatski general
* 1964: Peter Trawny – němski filozof
* 1966: Yūko Arimori – japanska dołhočarowa běharka
* 1966: Alexei Lapin – ruski jazzowy pianist
* 1967: Jean Baruth – němski mjetar
* 1967: Gigi D'Agostino – italski hudźbnik a DJ
* 1967: Karsten Neitzel – němski kopar
* 1968: Claudio Suárez – mexiski kopar
* 1968: Paul Tracy – kanadiski wubědźowar
* 1969: Scott Player – US-ameriski footballowy hrajer
* 1971: Artur Petrosjan – armenski kopar
* 1971: Tony Richardson – US-ameriski footballowy hrajer
* 1973: Claudia Biene – němska lochkoatletka
* 1973: Tony Guoga – awstralski pokerowar
* 1973: Paula Radcliffe – britiska marathonowa běharka
* 1974: Giovanni Ribisi – US-ameriski dźiwadźelnik
* 1974: Michael Stolle – němski lochkoatlet
* 1975: Susanthika Jayasinghe – sri-lankaska lochkoatletka
* 1975: Milla Jovovich – ukrainski model, spěwarka a dźiwadźelnica
* 1975: Sarah Paulson – US-ameriska dźiwadźelnica
* 1977: Arnaud Clément – francoski tennisowy hrajer
* 1977: Liedson – brazilski kopar
* 1980: Carmen Casanova – šwicarska sněhakowarka
* 1980: Ryan Hunter-Reay – US-ameriski wubědźowar
* 1981: Katrin Löbbert – němska musicalowa hrajerka a spěwarka
* 1981: Tim Wiese – němski wrotar
* 1982: Boubacar Sanogo – iworski kopar
* 1983: Nicole Büchler – šwicarska lochkoatletka
* 1983: Thor-Christian Ebbesvik – norwegski wubědźowar
* 1983: Chidi Odiah – nigeriski kopar
* 1983: Sébastien Ogier – francoski rallyejowy jězdźer
* 1984: Þórunn Helga Jónsdóttir – islandska koparka
* 1986: Tyler Dueck – kanadiski wubědźowar
* 1986: Besart Ibraimi – makedonski kopar
* 1987: Fabrizio Crestani – italski wubědźowar
* 1987: Bradley Manning – US-ameriski IT-specialist a přisłušnik wójska Zjednoćenych statow
* 1988: Yann Sommer – šwicarski wrotar
* 1989: André Ayew – francosko-ghanaski kopar
* 1991: Conor Daly – US-ameriski wubědźowar
* 1994: Raffaele Marciello – italski wubědźowar
* 1994: Nat Wolff – US-ameriski dźiwadźelnik

## Wumrěće
### Do 20. lětstotka

* 535: Ankan – 27. kejžor Japanskeje
* 1273: Dźalal ad-Din Rumi – islamski mystikar, załožer rjada Mevlevi
* 1651: Ennemond Gaultier – francoski lutnjer a komponist
* 1813: Johann Nicolaus Anton – němski lutherski teologa
* 1815: Anna Pestalozzi – mandźelska Johanna Heinricha Pestalozzija

* 1830: Simón Bolivar – łaćonskoameriski politikar, wjednik łaćonskoameriskeho hibanja za njewotwisnosć
* 1833: Kaspar Hauser – němski namakanc
* 1835: Pierre-Louis Roederer – francoski statnik a publicist, wulkooficěr čestneje legije
* 1842: Amandus Augustus Abendroth – hamburgski senator a měšćanosta
* 1857: Francis Beaufort – irsko-britiski admiral a hydrograf
* 1860: Désirée Clary – kralowna Šwedskeje
* 1869: Christoph Eberhard Finckh – němski starofilologa
* 1875: Theodor von Zwehl – němski politikar, bayerski statny minister, knježerstwowy prezident
* 1881: Isaac Israel Hayes – US-ameriski lěkar a polarny slědźer
* 1881: Lewis Henry Morgan – US-ameriski etnologa
* 1896: Franz Valentin Zillner – awstriski lěkar, stawiznar a etnograf

### 20. lětstotk

* 1907: William Thomson (Lord Kelvin), britiski fyzikar
* 1909: Lejpolt II. – belgiski kral
* 1909: Matthäus Much – awstriski hladar pomnikow a archeologa
* 1919: José Cos y Macho – španiski duchowny, arcybiskop Valladolida, kardinal
* 1921: Gabriela Zapolska – pólska spisowaćelka
* 1922: Antonín Kalina – čěski politikar
* 1926: Klemens Brosch – awstriski grafikar
* 1933: Richard von Hagn – němski moler
* 1934: William L. Harding – US-ameriski politikar
* 1935: Juan Vicente Gómez – venezuelski diktator
* 1949: David Stanley Smith – US-ameriski komponist
* 1951: Karl Meinhardt – němski architekt "Noweho twarjenja" w Jarobrodźe
* 1957: Dorothy L. Sayers – britiska spisowaćelka
* 1958: Richard Ungewitter – němski pioněr a organizator FKK-hibanja
* 1964: Victor Franz Hess – awstriski fyzikar a nošer Nobeloweho myta
* 1970: Albrecht Köstlin – němski agrarny hospodar a twarski technologa
* 1971: Albert Lieven – němski dźiwadźelnik
* 1973: Charles Greeley Abbot – US-ameriski astrofyzikar
* 1973: Amleto Giovanni Cicognani – italski duchowny, vatikanski diplomat, kurijowy kardinal
* 1973: Josef Klein – němski motorski
* 1975: Hound Dog Taylor – US-ameriski spěwar, pianist a gitarist
* 1977: Benny de Weille – němski klarinetist, komponist, aranžer a načolnik orchestra
* 1978: Don Ellis – US-ameriski hudźbnik
* 1978: Joseph Frings – němski duchowny, Kölnski arcybiskop
* 1978: Walter Vesper – němski politikar
* 1981: Edwin Erich Dwinger – němski spisowaćel
* 1981: Børge Ralov – danski baletowy rejowar a choreograf
* 1981: Mehmet Shehu – albanski politikar
* 1982: Philipp Jarnach – němski komponist a hudźbny pedagoga
* 1983: Hashikawa Bunzō – japanski stawiznar a politologa
* 1983: Hal Pereira – US-ameriski filmowy wuhotowar
* 1987: Bernard Jan Alfrink – nižozemski duchowny, arcybiskop Utrechta, kardinal
* 1987: Marguerite Yourcenar – francoska spisowaćelka
* 1991: Aida Mitsuo – japanski basnik a kaligraf
* 1992: Günther Anders – awstriski spisowaćel a filozof
* 1992: Dana Andrews – US-ameriski dźiwadźelnik
* 1999: Rex Allen – US-ameriski spěwar a dźiwadźelnik
* 1999: Paolo Dezza – italski rjadowy duchowny
* 1999: Grover Washington Jr. – US-ameriski jazzowy hudźbnik
* 2000: Harold Rhodes – US-ameriski instrumentotwarc

### 21. lětstotk

* 2001: Martha Mödl – němska operowa spěwarka
* 2003: Otto Graham – US-ameriski basketballowc, footballowy hrajer a trenar
* 2004: Erich Auer – awstriski dźiwadźelnik
* 2004: Dietrich Schwanitz – němski profesor za literaturu a awtor
* 2004: Tom Wesselmann – US-ameriski popartowy wuměłc
* 2005: Jack Anderson – US-ameriski žurnalist, nošer Pulitzeroweho myta
* 2006: Albert Hetterle – němski dźiwadźelnik, režiser a nawoda dźiwadła
* 2008: Sammy Baugh – US-ameriski footballowy hrajer a trenar
* 2008: Freddy Breck – němski šlagrowy spěwar, komponist, producent a moderator
* 2008: Henry Ashby Turner – US-ameriski stawiznar
* 2010: Captain Beefheart – US-ameriski hudźbnik
* 2010: Celia von Bismarck – šwicarska poradźowarka
* 2011: Cesária Évora – kapwerdiska spěwarka
* 2011: Kim Jong-il – sewjerokorejski politikar
* 2011: Richard Rudolf Klein – němski komponist
* 2020: **[[Toni Bruk]]** – serbski filmowc

## Swjate dny
* katolski: Lacara
* ewangelski: Sturmija Fuldaskeho

## Wotkaz