Mikławš Joachim Wićaz

**Mikławš Joachim Wićaz** ( *Nikolaus Joachim Lehmann*; * 15. měrca 1921 w Kamjenej, † 27. junija 1998 w Drježdźanach) bě jedyn z najwuznamnišich informatikarjow NDR. Nimo toho je znaty za wukony w numeriskej matematice.

## Žiwjenje

Narodźi so do swójby twarskeho technikarja a wobsedźerja rězaka a jeho mandźelskeje w Kamjenej a wopytowaše wot 1927 do 1931 ludowu šulu w Radworju. Nan zemrě w lěće 1933. Po maturje wotsłuži dźěłowu słužbu (RAD) we Wodowych Hendrichecach. Wot 1940 do 1945 studowaše při Techniskej wysokej šuli w Drježdźanach matematiku a fyziku. Po kóncu wójny zakónči 1946 mjeztym druhe diplomowe dźěło, dokelž buchu podłožki prěnjeho dźěła při bombowym nadběhu na Drježdźany w februarje 1945 zničene. 1948 bu z wuznamjenjenjom promowowany na dr. ing. 1952 powołachu jeho za docenta při TH Drježdźany, lěto pozdźišo dósta w starobje 31 lět profesuru za nałožowanu matematiku. Wot 1956 do 1968 bě Wićaz direktor noweho Instituta za mašinelnu ličensku techniku a potom hač k swojemu emeritowanju 1986 nawoda wobłuka *matematiskeje kybernetiki a ličenskeje techniki*.

Wićaz zemrě 1998 w starobje 77 lět a bu na Strěžinskim pohrjebnišću pochowany.

## Skutkowanje
W numeriskej matematice zaběraše so wón z nakromnymi hódnotami a integralnymi runicami, kaž tež z diferencialnymi runicami.

Za swój čas při Techniskej wysokej šuli w Drježdźanach wuwiwaše wšelakore ličenske mašiny, mjez nimi tež prěni blidowy ličak NDR. Najwuznamniše su drje ličaki "Drježdźanskeje serije" (skrótšenka *D1*–*D4*). Wuwiće małoličaka *D5* bu 1966 zastajene.

Pod Wićazowym nawodom je so nimo toho tež Leibnizowa mechaniska ličenska mašina znowa twariła, byrnjež tuta za Leibnizowy čas ženje fungowała. Dźakowano małym korekturam kopija pak funguje a da so dźensa w Techniskich zběrkach w Drježdźanach wobhladować. 

Wićazowe zawostajenstwo leži wot 1999 w Němskim muzeju w Mnichowje.

## Česćowanje
* Narodne myto NDR III. rjadownje za wědomosć a techniku – 1964
* Rjad swjateju Cyrila a Metoda (Bołharska) – 1970
* čłon a wiceprezident generalneje zhromadźizny IFIP
* Wurjadny wědomostnik luda – 1986
* Konrada Zusowa medalja za zasłužby wo informatiku (ZRN) – 1989
* čestny doktor Roztokskeje uniwersity – 1989

Po nim pomjenowany je *Lehmannowy centrum* za „Integrated Engineering“, jedne z centralnych wědomostnych zarjadnišćow TU Drježdźany.

## Spisy
* Fehlerschranken für Näherungslösungen bei Differentialgleichungen, Numerische Mathematik, zwjazk 10, 1967, str. 261–288
* Berechnung von Eigenwertschranken bei linearen Problemen, Arch. Math. (Basel), zwjazk 2, 1949/50, str. 139–147
* Beiträge zur numerischen Lösung linearer Eigenwertprobleme, 2 dźělej, Zeitschrift für Angewandte Mathematik und Mechanik, zwjazk 29, 1949/50, str. 341–356 a zwjazk 30, 1949/50, str. 1–16
* Optimale Eigenwerteinschließungen, Numerische Mathematik, zwjazk 5, 1963, str. 246–272

## Literatura
* Krótkobiografija Lehmann, Nikolaus Joachim. W: *Wer war wer in der DDR?* 5. wudaće. Zwjazk 1. Ch. Links, Berlin 2010, ISBN 978-3-86153-561-4.
* Rejza Šěnowa: *[https://www.serbske-nowiny.de/index.php/hsb/predzenak/wumelstwo-a-kultura/item/56375-blidowy-li-ak-sw-towa-nowos-by Blidowy ličak swětowa nowosć był.]* W Serbskich Nowinach dnja 19. měrca 2021, přiłoha "Wuměłstwo a wjace", str. 2

## Wotkazaj

*