Marja Kubašec

**Marja Kubašec** (* 7. měrca 1890 w Chasowje; † 13. apryla 1976 w Budyšinje) bě spisowaćelka a prěnja serbska wučerka.

## Žiwjenje

Marja Kubašec narodźi so jako dźowka žiwnosćerja-bura Mikławša Kubaša (1857–1944) a jeho mandźelskeje Madleny, rodź. Kralec (1963–1923) w Chasowje a měješe dwě młódšej sotře (Hańža, 1897–1974 a Hana, 1899–1958) a jednoho bratra (Jurij, 1903–1936). Po Radworskej ludowej šuli wopyta wot 1902 do 1909 gymnazij w Erfurće. W lěće 1909 nastupi w Duisburgu prěnje wučerske městno a nawróći so 1911 do Łužicy. Tu běše hač do 1925 z wučerku w Chrósćicach, mjez 1925 a 1938 na srjedźnej šuli w Połčnicy a hač do 1945 we Wulkich Rědorjecach. Po Druhej swětowej wójnje skutkowaše Kubašec spočatnje, čłonstwa NSDAP dla, za znowazałoženu Domowinu (čłonka zwjazkoweho předsydstwa) a wuwučowaše při serbskej ludowej uniwersiće. W lěće 1949 bu wona zaso jako wučerka w Budyšinje přistajena a dźěłaše wot lěta 1952 jako docentka za serbsku a němsku literaturu při Serbskim wučerskim wustawje w Radworju resp. w Małym Wjelkowje. Wot 1956 běše wona jako wuměnkarka a spisowaćelka w Chasowje žiwa.

Nawróćiwši so do Łužicy, sta so Kubašec 1911 z čłonku Maćicy Serbskeje. Pod wliwom Arnošta Muki a Oty Wićaza započa so po Prěnjej swětowej wójnje za serbske narodne hibanje angažować. W tutym času redigowaše dźěćacy časopis Raj, wot 1920 do 1922 nowinsku přiłohu Serbski student a přinošowaše k prěnim serbskim čitankam wyšeho schodźenka. Zdobom nastachu w 1920tych lětach prěnje swójske literarne dźěła, kaž nowela *Wusadny* (1922/23 w časopisu Łužica) abo dźiwadłowa hra *Chodojta* (prapremjera na 50. Schadźowance 1925 w Chrósćicach). Za čas skutkowanja na němskimaj šulomaj w Połčnicy a Wulkich Rědorjecach nastachu tež někotre němske hry. Jako wučerka bě Marja Kubašec za čas nacionalsocializma čłonka NSDAP.

Po Druhej swětowej wójnje přistupi Marja Kubašec 1947 Kołu serbskich spisowaćelow a 1954 Zwjazkej spisowaćelow NDR. Nawjazujo kubłanju młodych Serbow a wozrodźenju serbskeje literatury běše wona 1964 při załoženju Serbskeho pioněrskeho dźiwadła wobdźělena, z kotrehož wuńdźe po politiskim přewróće 1990 Serbske dźěćace dźiwadło při Budyskim Němsko-Serbskim ludowym dźiwadle. Jeje hra *Wichor a słónčna pruha* bu 1965 prěnja inscenacija dźiwadła. 

Wosebje z jeje biografijomaj wo woporomaj nacionalsocializma Mari Grólmusec (*Hwězdy nad bjezdnom*, 1960) a Alojsu Andrickim (*Alojs Andricki*, 1967), ale tež z historiskej trilogiju wo serbskim kutowym wučerju 18. lětstotka *Bosćiju Serbinje* namaka Kubašec wulki wothłós. Nimo toho přełoži wona mnoho hrow z čěšćiny a pozdźišo tež z rušćiny. Tež jeje twórby so zdźěla do němčiny, čěšćiny, pólšćiny a bołharšćiny přełožichu.

W lěće 1962 bu Marja Kubašec z Mytom Ćišinskeho, 1966 z Literarnym mytom Domowiny a 1975 z Medalju Johannesa R. Bechera wuznamjenjena.

## Twórby (wuběr)
* *Wusadny.* Smoler, Budyšin 1925.
* *Khodojta. Hra w třoch jednanjach.* Smoler, Budyšin 1926.
* *Jakub Bart Ćišinski. Basnik młodźiny a přichoda 1856-1909.* Ludowe nakładnistwo Domowina, Budyšin 1949.
* *Koło časow. Wubrana zběrka powědančkow.* Ludowe nakładnistwo Domowina, Budyšin 1959.
* *Hwězdy nad bjezdnom.* Ludowe nakładnistwo Domowina, Budyšin 1960.
* *Ptače worakawstwa a druhe powědančka.* Ludowe nakładnistwo Domowina, Budyšin 1961
* *Bosćij Serbin. Historiski roman.* Trilogija, Ludowe nakładnistwo Domowina, Budyšin 1963, 1964 a 1965.
* *Alojs Andricki.* Ludowe nakładnistwo Domowina, Budyšin 1967.
* *[[Lěto wulkich wohenjow]]. Historiski roman.* Ludowe nakładnistwo Domowina, Budyšin 1970.
* *Nalětnje wětry.* Ludowe nakładnistwo Domowina, Budyšin 1978.

## Literatura
* Trudla Malinkowa: *A znowa maš so rozsudźić. Žiwjenski wobraz Marje Kubašec.* Ludowe nakładnistwo Domowina, Budyšin 1990.
* Dietrich Scholze: *Stawizny serbskeho pismowstwa 1918–1945.* LND, Budyšin 1998, str. 119–126

## Žórle
* Dietrich Scholze-Šołta : [„Kubašec (Kubasch), Marja (Maria)”](http://saebi.isgv.de/biografie/Maria_Kubasch_(1890-1976)). W: *Sächsische Biografie*, wudawane wot Instituta für Sächsische Geschichte und Volkskunde e.V., wobdźěłane wot Martiny Schattkowskeho (serbsce, němsce)

## Wotkazaj
*  
* Literatura wot Marje Kubašec w Serbskej bibliografiji