Wołbramecy

**Wołbramecy** ( *Steinigtwolmsdorf*) su hornjołužiska wjes a gmejna w Budyskim wokrjesu na juhowuchodźe Sakskeje, při samej mjez z Čěskej.

## Mjeno
Němske mjeno lěsneho łanowca woznamjenja něšto podobne kaž „sydlišćo Wołbrama na kamjentnej pódźe“.

## Stawizny
Hłowne sydlišćo Wołbramecy je so wokoło lěta 1250 załožiło; prěnje historiske naspomnjenje jako knježe sydło *Stenycht Wolfersdorff* běše pak hakle w lěće 1442.

## Geografija
Wołbramecy leža we wuchodnym dźělu Sakskeje na teritoriju Hornjeje Łužicy a na samym juhu Budyskeho wokrjesa. Su něhdźe 12 kilometrow sewjerowuchodnje Neustadta, sydom kilometrow sewjernje čěskeje Lobendavy, 16 kilometrow juhowuchodnje Biskopic a něhdźe 19 kilometrow juhozapadnje wokrjesneho města Budyšina.

Južna hranica gmejny je zdobom čěsko-němska statna hranica a zhromadnje ze zapadnej gmejnskej hranicu tež historiska hranica Hornjeje Łužicy. Cyłkowna přestrjeń gmejny wučinja 18,03 km². Na juhu mjezuje z čěskimaj gmejnomaj Lobendava (wjesny dźěl Severní) a Lipová (wjesny dźěl Liščí), na wuchodźe ze Załomjom (gmejnski dźěl Wernarjecy) a z městom Šěrachow-Korzym (měšćanski dźěl Nowy Šěrachow), na sewjeru z městom Wjelećinom (měšćanskej dźělej Wjelećin a Tućicy), na sewjerozapadźe z gmejnu Wjazońcu a na zapadźe z městom Neustadt in Sachsen (měšćanski dźěl Berthelsdorf).

Geomorfologisce słuša cyły teritorij gmejny k Łužiskim horam. Najwyši dypk je Motydłowska wyšina (504&nbsp;m) a dalše wuznamne dypki su Hutberg (503&nbsp;m), Grenzberg (480&nbsp;m), Mannsberg (464&nbsp;m), Vogelberg (462&nbsp;m), Sydom lipow (454&nbsp;m), Höllenhübel (451&nbsp;m), Steinberg (445&nbsp;m), Cyrkwinska hora (431&nbsp;m) a druhi Steinberg (392&nbsp;m).

Typiska kamjenizna je granodiorit. We Wołbramecach jewitej so předewšěm małozornaty dwubłyšćinkaty granodiorit a mjenje srjedźozornateho łužiskeho granodiorita. Na mnohich městnach namakaja so žiłki dolerita a dale wustupuja na přikład hornowc, amfibolit abo šěrawc.

Přewažowacy typ pódy je podzolna bruna póda a dale zastupjene su tež parabruna póda, regosol, glej abo pseudoglej.

Cyła gmejna słuša k přitočnišću Łobja a tuž Sewjerneho morja. Najwuznamniša rěka je Wjazońca, do kotrejež wuliwa so wotprawa Wołbramečanska rěčka. Do wuchodneho směra ćečetej Kaltbach a Steinbergwasser, kotrejž słušatej k přitočnišću Sprjewje.

Teritorij gmejny leži w krajinoškitnej kónčinje Hornjołužiske hory. Zapadna kroma gmejny słuša k lěsnej kónčinje Hohwald.

## Wobydlerstwo
Ličba wobydlerjow gmejny ma trajnje spadowacu tendencu. Samostatne Wołbramecy docpěchu maksimalnu ličbu wobydlerjow hnydom po Druhej swětowej wójnje dla přesydlencow; w lěće 1950 mějachu 2720&nbsp;wobydlerjow, w lěće 1990 pak jenož hišće 2011&nbsp;wobydlerjow. Po zagmejnowanju Rynarja a Motydła stupaše ličba wobydlerjow na 3571 (lěto 2000), spadny pak wot toho časa na 2717 (31.&nbsp;decembra 2023).

Po censusu 2022 wučini přerězna staroba wobydlerjow tehdy 50,3&nbsp;lět, při čimž docpě pola žonow 51,3&nbsp;lěta a pola mužow 49,3&nbsp;lěta. K ewangelskemu wuznaću wuznawachu so 42,7&nbsp;% wobydlerjow (w lěće 2011 bě jich 52,1&nbsp;%) a katolskemu 2,7&nbsp;% (w lěće 2011 bě jich 2,8&nbsp;%).

## Zajimawostki
* šulski muzej
* cyrkej Wołbramecy z lěta 1861
* najmjeńša chěža ze stołom w Rynarju
* lipa Birkgutlinde, na 550 lět stara, wobjim zdónka 8,15 m
* wjes Motydło, najwyše ležace sydlišćo Hornjeje Łužicy z wjele chěžemi ze stołom

## Gmejnske dźěle
K Wołbramečanskej gmejnje słušeja wjesne dźěle Wołbramecy, Rynar (wot 1995) a Motydło (wot 1999).

## Politika
Gmejna słuša k sakskemu wólbnemu wokrjesej 52 (Budyšin 1) a k zwjazkowemu wólbnemu wokrjesej 156 (Budyšin I).

## Wobchad
Gmejna leži při zwjazkowej dróze B 98 Biskopicy–Wopaka. Najbliše dwórnišćo je Wjazońca-wuchod při železniskej čarje Drježdźany–Žitawa.

## Žórła


## Wotkazaj

*