open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Wšědna šipica

**Wšědna šipica** (*Sagittaria sagittifolia*) je wódna rostlina ze swójby žabnikowych rostlinow  (*Alismataceae*).

## Wopis
Wšědna šipica je naha rostlina, kotraž docpěwa wysokosć wot 1 m. Rostlina ma dołhe wuběžki.

Stołpiki a łopjenowe šiški su třihranite.

### Łopjena
Łopjena su na spódku stejace. Prěnje su trawojte, dosahuja dołhosć wot 1 m. Slědowace su owalne hač do šipojte a płuwace. Za čas kćeća eksistuja z wody sahace, třidźělne, šipojte łopjena.

### Kćenja
Kćěje wot junija hač do awgusta. Kćenja su jednosplažne, steja w  jedyn na druhi stejacych mutličkach, při čimž su deleka žónske a muske kćenja a horjeka su jenož muske. Kćenja docpěwaja šěrokosć wot 1,5 hač do 2 cm. Wonkowne kćenjowe łopješka su zelene a keluchojte. Nutřkowne łopješka su dwójce tak wulke, běłe z čerwjenym spódkom. Stameny su mnoholičbne.

Kćenja buchu wot stojawkow wopróšene.

### Płody
Płody docpěwaja dołhosć wot 4 hač do 5 mm.

## Stejnišćo
Wšědna šipica rosće w wutkatych, stejacych abo pomału běžacych wodach, hač do wódneje hłubokosće wot 50 cm.

## Rozšěrjenje
Wšědna šipica je w nimale cyłej Europje a zapadnej Aziji rozšěrjena.

## Nóžki


## Žórła
* GU Maxi-Kompaß Blumen, ISBN 3-7742-3852-9, strona 154 
* GU Naturführer Blumen, ISBN 3-7742-1507-3, stronje 156-157  
* Seidel/Eisenreich: BLV Bestimmungsbuch Blütenpflanzen, ISBN 3-405-13557-5, stronje 94-95   

## Eksterne wotkazy
Wšědny žabnik

**Wšědny žabnik** (*Alisma plantago-aquatica*) je rostlina ze swójby žabnikowych rostlinow (*Alismataceae*).

## Wopis
Wšědny žabnik je naha bahnowa rostlina, kotraž docpěwa wysokosć jednoho metra.

### Łopjena
Łopjena su stołpikate, owalne hač do lancetojte, na spódku kulojte abo wutrobojte, z wody sahace. 

### Kćenja
Kćěje wot junija hač do awgusta. Kćenja su popołdnju wotewrjene a dwusplažne. Kwětnistwo je mutličkojte-pakićojte a jasnje wyše hač šěroke. Multičkojte hałuzy su wjacekćenjowe. 3 wonkowne kćenjowe łopješka su zelene, keluchojte. Tři nutřkowne kćenjowe łopješka su běłe a kulojte, docpěwaja dołhosć wot 4 hač do 6 mm. Pěstka je nimale runje na płódniku bóčnje srjedźišća přirostowana.

Kćenja bu najčasćišo wot stojawkow wopróšene.

### Płody
Dźělny płód je worješk z jednoho płodolista. 

## Stejnišćo
Wšědny žabnik rosće wutkatych pódach, w brjohowych  kónčinach stejacych abo pomału běžacych wodow, hač do hłubokosć wot 50 cm.

## Rozšěrjenje
Wšědny žabnik je swětodaloko rozšěrjeny.

## Podobnej družinje
* (*Alisma  lanceolatum*) ma kćenja, kotrež su dopołdnja wotewrjene. Łopjena su na spódku šwižnjene. Pěstka je na płódniku bóčnje nad srjedźišćom přirostowana. Rosće na podobne stejnišćach.
* (*Alisma gramineum*) ma pěstku, kotraž je sylnje won zhibowana. Łopjena su najčasćišo podnurjowane a bantojte.

## Nóžki


## Žórło
* GU Maxi-Kompaß Blumen, ISBN 3-7742-3852-9, strona 155 
* GU Naturführer Blumen, ISBN 3-7742-1507-3, stronje 156-157  
* Seidel/Eisenreich: BLV Bestimmungsbuch Blütenpflanzen, ISBN 3-405-13557-5, stronje 94-95  

## Eksterne wotkazy

*
True Jesus Church

"**True Jesus Church**" je njewotwisna cyrkej, kiž bu załožena w Pekingu (Chinska) w lěće 1917. Dźensa ma něhdze 1,5 milionow čłonow w 45 krajach a na šěsć kontinentach. Cyrkej słuša k Swjatkownej hałzy Křesćanstwa, kiž je w zažnym 20-tym lětstotku nastała. Jich zaměr je, wšitkim ludam Swjate sćenje prědować, prjedy hač přińdźe Jězus druhi raz na zemju.
Dźesać hłownych elementow wěry tuteje cyrkwje su:
# Swjaty duch
# wukřćenje dorostłych
# wumywanje nohow
# swjate woprawjenje
# sabat
# Jězus Chrystus
# wumóženje
# cyrkej
# sudny dźeń
Biškek

**Biškek** ( ; do 1926 – Пишпек/ *Pišpek*; 1926–1991 Фрунзе/ *Frunze*) je hłowne město a runočasnje politiske, ekonomiske a kulturne srjedźišćo Kirgiskeje. Je stolica Čujskeje oblasće.

Ma něhdźe 894.000 wobydlerjow.

## Geografija

Biškek leži w Čujskim dole we wysokosći 800&nbsp;metrow nad mórskim niwowom při sewjernym dźělu hač do 4800&nbsp;metrow wysokeho Ala-Too-hórskeho hrjebjenja, podlěšk Tian Shan-horiny. Sewjernje města so rozpřesćěra žołmojta stepa hač do nimale Kazachstana. Blisko města běži rěka Čuj.

## Stawizny
Město so je z karawanskeho wotpočowišća  při židźaneje dróhi wuwiwało, kotraž wjedźe přez Tian-Shan-horinu. Sydlišćo je so w lěće 1760 prěni raz naspomniło. W lětu 1825 daše uzbekski Chanpo z Kokanda twarić tam cyhelowu twjerdźiznu, kotruž ruske wojacy su w lětu 1862 okupowali a rozbiwali. Rusy su tam garnizonu załožowali a přiwabjowane ruscy burja su produktiwne čornozemjowe dno zwužitkowali a městno wuwiwaše so spěšnje. W lěće 1878 su tam załožili město *Pišpek*.

W lěće 1926 město so sta hłowne město nowje załožowaneje, sowjetskeje Kirgiziskeje a runočasnje změni mjeno k *Frunze* – po Michail Wasiljewič Frunze, kotryž so narodźeny w Pišpeku a wuspěšnje wojował za čas Ruskeje nutřkokrajneje wójny w centralnej Aziji za bolšewizm.

Z njewotwisnosću Kirgiziskeje zaso dósta město swoje stare mjeno – w kirgiziskej formje – a rěka wot toho časa *Biškek*.

## Mjeno
Kirgizisce słowo *biškek* abo *pišpek* znamjeni sudobjo za kumys. Eksistuja wjele legendow, kotrež pospytuja zwisk mjezy městom a tajkim sudobjom dopokazować. Wědomostne *kalrigoj* měnja, zo mjeno nasta přez ludetymologiske wuznaće (interpretaciju) stareho słowo wo *Městno niže při horje*.

## Biškek dźensniše
Dla krótkich stawiznow, Biškek nima stawizniske twarjenja. Wón je typiske sowjetske město z wulkimi městna, typiskimi platowymi domami, wulkimi pompskimi domami.

Powětrowe womazanje w Biškeku je jara małe, hačrunjež nadeńdźe so nimale cyła industrija Kirgiziskeje w bliskosći města.

## Nóžki


## Literarura
* Пишпек// Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона: в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1890—1907.

## Wotkaz
Wbohow

**Wbohow** je pomjenowanje:

* wjesneho dźěla města Šěrachow-Korzym we wokrjesu Budyšin, hlej Wbohow (Šěrachow-Korzym) (němsce *Halbendorf*)
* wsy w gmejnje Njeswačidło we wokrjesu Budyšin, hlej Wbohow (Njeswačidło) (němsce *Uebigau*)
Psary

**Psary** je wjes w srjedźnej Pólskej. Leži we łódźskim wojewódstwje mjez městomaj Skierniewice a Rawa Mazowiecka a słuša ke gmejnje Nowy Kawęczyn. 

Naspomni so k prěnjemu razej w 15. lětstotku.

## Wotkaz
Šipica

**Šipica** (*Sagittaria*) je ród ze swójby žabnikowych rostlinow (*Alismataceae*). K tutomu rodej słuša něhdźe 20 družinow wjacelětnych wódnych rostlinow z měrneje a tropiskeje klimy. 

## Wopis
Družiny tutoho roda móža cyle abo zdźěla podnurjene žiwe być. Někotre družiny wutworja dulojte ricomy. Nad wódnym powjerchom so zběhnjace powětrowe łopjena su najčasćišo 25 hač do 30 centimetrow dołhe a linealne hač do owalne. Pola někotrych družinow kaž wšědneje šipica su wone pak tež kaž šipowe kónčki formowane. Wódne łopjena najwjetšich družinow su porno tomu bantojte. Wone tworja wuběžki a móža porjadne podwódne pastwy tworić.

### Kćenja
Kćenja šipicow su třiličbne a přewažnje běłe. Srjedźa su čerwjenofijałkojty dypčik. Kćenja sedźa pola najwjetšich družinow na rozhałuzkatych kwětnistwach wyše łopjenow.

## Systematika
Eksistuja w rodźe šipica (*Sagittaria*) něhdźe 20 družinow:

* *Sagittaria anbugua*
* *Sagittaria brevirostra*
* *Sagittaria cuneata*
* *Sagittaria demersa*
* *Sagittaria engelmanniana*:
** *Sagittaria engelmanniana* var. *engelmanniana*
** *Sagittaria engelmanniana* var. *brevirostra*
** *Sagittaria engelmanniana* var. *longirostra*
* *Sagittaria graminea*:
** *Sagittaria graminea* var. *chapmanii*
** *Sagittaria graminea* var. *cristat*
** *Sagittaria graminea* var. *graminea*
** *Sagittaria graminea* var. *macrocarpa*
** *Sagittaria graminea* var. *platyphylla*
** *Sagittaria graminea* var. *teres*
** *Sagittaria graminea* var. *weatherbiana*
* Lanzettblättriges Pfeilkraut (*Sagittaria lancifolia*)
* Breitblättriges Pfeilkraut (*Sagittaria latifolia*)
* *Sagittaria longiloba*
* *Sagittaria molesta*
* Montevideo-Pfeilkraut (*Sagittaria montevidensis*):
** *Sagittaria montevidensis* var. *montevidensis*
** *Sagittaria montevidensis* var. *calcyina*
** *Sagittaria montevidensis* var. *chilensis*
** *Sagittaria montevidensis* var. *spongiosa*
* *Sagittaria natans*
* *Sagittaria platyphylla*
* *Sagittaria plenitiana*
* *Sagittaria pseudohermaphroditica*
* *Sagittaria pygmaea*
* wšědna šipica (*Sagittaria sagittifolia*):
* *Sagittaria sagittifolia* ssp. *leucopetala* var. *edulis*
* *Sagittaria stenophyllum*
* Flutendes Pfeilkraut (*Sagittaria subulata*), auch Kleines Pfeilkraut genannt:
** *Sagittaria subulata* var. *gracillima*
** *Sagittaria subulata* var. *kurziana*
** *Sagittaria subulata* var. *pusilla*
** *Sagittaria subulata* var. *subulata*
* *Sagittaria weatherbiana*

## Nóžki


## Žórła
* Bernd Greger: *Pflanzen im Süßwasseraquarium.* Birgit Schmettkamp Verlag, Bornheim 1998, ISBN 3-928819-16-X
* Christel Kasselmann: *Aquarienpflanzen.* Ulmer Verlag, Stuttgart 1999, ISBN 3-8001-7454-5
Hornja Hórka

**Hornja Hórka** ( *Obergurig*) je wjes a gmejna w Hornjej Łužicy, kotraž słuša oficielnje do serbskeho sydlenskeho ruma. Gmejna přisłuša zarjadniskemu zhromadźenstwu Budestecy-Hornja Hórka.

## Geografija
Gmejna leži južnje Budyšina pod Mnišoncom w sprjewinym dole a mjezuje z městom Budyšinom na sewjerowuchodźe, z Budestecami na wuchodźe, z Wjelećinom na juhu a z Dobrušu-Husku na zapadźe. Po přestrjeni je wona druha najmjeńša gmejna Budyskeho wokrjesa.

### Ležownostne mjena
Michał Rostok naliči 1887 slědowace serbske ležownostne mjena: Inzla (= kupa), Wódnik, Při šlagu, Róžowc (Blumenthal), Kukač, Kłobučk, Wowča hora, Čertowa klětka, Na Heńzy, Haje, Pola hłohončka, Pola worješnikow, W fuksu, Mnišonska šćežka, W rěčkach kaž tež za wjesny dźěl Małe Bobolcy: Plončk, Čěski móst, Šćeńca (hórka z chójnami).

## Stawizny

Prěnje naspomnjenje wsy jako *Goric* sta so w lěće 1272. Sydlišćo ležeše tehdy při starej Čěskej šćežce mjez Budyšinom a Prahu, kotraž wjedźeše wot 1724 přez kamjentny Čěski móst. Kaž Wjelećin njesłušeše Hornja Hórka do Hornjołužiskeho markhrabinstwa, ale bě jako prjedawše wobsydstwo Mišnjanskich biskopow hižo wot 1559 dźěl sakskeho kurwjerchowstwa.

### Wobydlerstwo a rěč
Po Mukowej statistice měješe Hornja Hórka we 1880tych lětach 380 wobydlerjow, z nich 330 Serbow (87&nbsp;%) a 50 Němcow. Dla wuwiwanja industrije w sprjewinym dole a přićehnjenja wjele němskorěčnych dźěłaćerjow zhubi so serbska rěč w prěnjej połojcy 20. lětstotka spěšnje z wšědneho žiwjenja, tak zo zwěsći Arnošt Černik w lěće 1956 za Hornjohórčansku gmejnu serbskorěčny podźěl wot jenož hišće 35,9&nbsp;%.

Po ludličenju lěta 2011 bě 27&nbsp;% gmejnskich wobydlerjow ewangelskeje a 7,2&nbsp;% katolskeje konfesije. Ewangelscy Hornjohórčenjo přisłušeja Budestečanskej wosadźe.

## Wjesne dźěle
Gmejna wobsteji ze slědowacych wsow:

## Politika

Gmejna słuša k sakskemu wólbnemu wokrjesej 52 (Budyšin 1) a k zwjazkowemu wólbnemu wokrjesej 156 (Budyšin I).

### Gmejnska rada
Gmejnska rada ma tuchwilu šěsnaće čłonow. Komunalne wólby lěta 2019 mějachu slědowace wuslědki:

### Wjesnjanosta
Čestnohamtski wjesnjanosta Hornjeje Hórki je wot lěta 2007 Thomas Polpitz (najprjedy bjezstronski, wot 2012 CDU). Wón bu posledni raz w lěće 2021 z 95,4&nbsp;% hłosow w zastojnstwje wobkrućeny. Wolerske wobdźělenje wučini 62,5&nbsp;%.

## Wosobiny
* Jan Michał Budar (1713–1789) – ryćerkubler, prawiznik a załožer *Budarjoweje załožby*
* Jan Arnošt Frajšlag (1869–1951) – wučer, komponist a chórowy dirigent; rodźeny w Debsecach
* Jan Wjela (1880–1951) – wikowanski pomocnik, zapósłanc strony SPD w sakskim krajnym sejmje

## Žórła
* Helmut Gros: *Hornjohórčanske serbstwo.* W Rozhledźe 9/1992, str. 306–309


## Wotkaz
Kubšicy

**Kubšicy** ( *Kubschütz*) su wjes a gmejna w hornjołužiskim wokrjesu Budyšin. Gmejnski teritorij rozpřestrěwa so w hornjołužiskich honach wot wjerškow Hromadnika a Čornoboha w juhu hač k zwjazkowej awtodróze 4 a Albrechtowce w sewjeru.

Wjes sama ma  wobydlerjow, gmejna wokoło 2.500.

Cyła gmejna słuša oficielnje do serbskeho sydlenskeho ruma.

## Stawizny
Wjes naspomni so prěni raz wokoło lěta 1088 jako *Cupcici* a słušeše w srjedźowěku k Stołpinskemu hamtej. Z tym njebě z dźělom Hornjeje Łužicy. Zafarowani běchu Kubšičenjo najprjedy raz do Budyšina, pozdźišo pak do Poršiskeje wosady.

W 20. lětstotku zagmejnowachu so Brězow, Šekecy, Sowrjecy (1950), Konjecy (1973), Rachlow (1974), Jenkecy a Poršicy (1994).

### Wobydlerstwo
Po Mukowej statistice mějachu Kubšicy we 1880tych lětach cyłkownje 245 wobydlerjow, z nich 228 Serbow (93&nbsp;%) a 17 Němcow. Arnošt Černik zwěsći w lěće 1956 serbski podźěl wobydlerstwa Kubšiskeje gmejny wot jenož hišće 49,8&nbsp;%.

Po ludličenju lěta 2011 bě 43,9&nbsp;% wobydlerjow Kubšiskeje gmejny ewangelskeje a 4,5&nbsp;% katolskeje konfesije.

## Wjesne dźěle

Ke gmejnje słuša slědowacych 24 wsow:

Do Hruboćic słuša kublerske sydlišćo Jaseńca.

## Politika
Gmejna słuša k sakskemu wólbnemu wokrjesej 56 (Budyšin 5) a k zwjazkowemu wólbnemu wokrjesej 156 (Budyšin I).

### Gmejnska rada
Gmejnska rada ma tuchwilu třinaće čłonow. Komunalne wólby lěta 2019 mějachu slědowace wuslědki:

### Wjesnjanosta
Wjesnjanosta Kubšic je wot lěta 2008 Olaf Reichert (bjezstronski). Wón bu w lěće 2022 z 90,7&nbsp;% hłosow w zastojnstwje wobkrućeny.

## Wosobiny

* Jurij Wjela (1892–1969), spisowaćel
* Toni Bruk (1947–2020), filmowc

## Wobchad
Kubšicy su wot lěta 1846 zastanišćo železniskeje čary Drježdźany–Zhorjelc a wjedźe tu zwjazkowa dróha 6&#160;(z Bremerhavena do Zhorjelca).

## Žórła


## Wotkaz
Korzym

**Korzym** ( *Kirschau*) je wjes  w Hornjej Łužicy, kotraž bě samostatna gmejna hač do 31. hodownika 2010. Wot toho časa je měšćanski dźěl noweho města Šěrachow-Korzym. Leži w Hornjołužiskich horach při Sprjewi, hdźež so rěčka Bělka *(Pilke)* do njeje wuliwa.

## Stawizny
Wjes naspomni so prěni raz w lěće 1349 jako *Kürsch*, *Kirsche* abo *Körse* a běše po 14. lětstotku we wobsydstwje Budyskeho tachantstwa.

Po Mukowej statistice z lětow 1884/85 rěčachu tehdy hišće 110 wot cyłkownje 600 Korzymjanow serbsce. Korzymska ludowa šula płaćeše wot swojeho załoženja w lěće 1874 hač do lěta 1888 jako němsko-serbska, potom jenož hišće jako němska. Arnošt Černik zwěsći w lěće 1956 w Korzymskej gmejnje jenož hišće snadny serbskorěčny podźěl wot 1,4&nbsp;%.

### Ležownostne mjena
Michał Rostok naliči 1887 slědowace serbske ležownostne mjena: Šibjeńca, Cholowy, Rubježny hród, Dźěłošća, Za hrodom, W hatkach, Zahony, Butrowa woda, Rynčowe kerki (die Blut, Rubježna pinca.

## Wjesne dźěle
Ke Korzymjej słušeja wjeski Bjedrusk (*Bederwitz*), Bójswecy (*Kleinpostwitz*), Rozwodecy (*Rodewitz/Spree*) a Słónčna Hora (*Sonnenberg*).

## Žórła


## Wotkaz
Nicolas Sarkozy

**Nicolas Sarkozy** (* 28. januara 1955, Paris) je francoski politikar a bě wot 16. meje 2007 hač do 15. meje 2012 statny prezident Francoskeje. Jeho naslědnik je François Hollande.

## Wotkazaj

* Webstrony
Fonem

**Fonemy** su předmjety rěčewědneje discipliny fonologija.
Wone su najmjeńše woznam rozeznawace, nic pak woznam nošace jednotki rěčneho systema. To rěka, zaměnimy-li w słowje jedyn fonem na druhi, změni so woznam słowa, na př.
**b**oł – **p**oł abo hra**j** – hra**ł**, abo so woznam dospołnje zhubi, na př. **b**ramaty – **p**ramaty. 

Fonemy njesměmy pak zaměnić ze zwukami (grj. fonami). W słowomaj Ha**n**a [ha**n**a] – Ha**n**ka [ha**ŋ**ka] njejedna so w padźe **ŋ** wo samostatny fonem, ale wo zwukowu wariantu fonema **n**. Zwukowe warianty jednoho fonema, tak mjenowane alofony, su wotwisne wot fonetiskeje wokoliny, to rěka wot předchadźaceho a/abo sćěhowaceho zwuka, a wot indiwidualneho abo regionalneho wurjekowanja.
Fonem je potajkim abstraktna jednotka skupiny přiwuznych zwukow (alofonow).

Jeli chcemy zwěsćić, hač stej dwaj zwukaj pak alofonaj samsneho fonema pak rozdźělnej fonemaj, dyrbimy namakać tak mjenowany minimalny porik: słowje, kotrejž so jenož w tutymaj zwukomaj rozeznawatej, na př. **k**utlić – **w**utlić.

Rozeznawamy fonemy wot grafemow, kotrež pismikam wotpowěduja. 
W padźe „**w**“ a „**ł**“ jedna so wo jedyn fonem, ale wo dwaj grafemaj.
Jan Pětr Jordan

**Jan Pětr Jordan** (* 15. februara 1818 w Čěškecach pola Hodźija; † 20. meje 1891 we Wienje) bě serbski slawist, publicist a wobchodnik. Wón bě jenički wuznamny zastupjer katolskich Serbow w Serbskim narodnym hibanju do 1848. Jeho pseudonymaj běštej *Čěščanski* a *Wićazec Pětr*. 

## Žiwjenje

Narodźi so do Čěškečanskeje kublerskeje swójby jako syn ewangelskeho nana Mikławša Jordana a katolskeje maćerje Marje Koklic z Baćonja. Wot 1831 do 1838 bě chowanc Serbskeho seminara w Praze a wopytowaše tamniši němskorěčny Małostronski gymnazij. Wot 1837 studowaše na Praskej uniwersiće, najprjedy teologiju a wot 1838 slawistiku, mjez druhim pola Václava Hanki.

W młodych lětach hač do rewolucije 1848 wěnowaše so hłownje serbstwu a słowjanstwu, zběraše ludowe pěsnički, załoži nowiny „Jutnička“ a běše w rewoluciskim lěće sekretar Praskeho Słowjanskeho zjězda.

Dla swojeho nabožinsce měšaneho pochada bě Jordan predestinowany za přewinjenje tehdyšeje šćěpjeńcy hornjoserbskeje rěče do konfesionelneju wariantow, štož wón – před Smolerjom – ze swojej gramatiku *Grammatik der wendischserbischen Sprache in der Oberlausitz* z lěta 1841 tež spyta. W samsnym lěće přesydli so do Lipska, hdźež skutkowaše wot 1842 do 1848 jako lektor za słowjanske rěče a literatury při Lipšćanskej uniwersiće. W lěće 1843 promowowaše wo hornjoserbskej gramatice a samsne lěto woženi so z Rosaliju Wilhelminu Sauer (* 1821) z Weißenfelsa. W Lipsku załoži prěni němskorěčny slawistiski časopis, *Jahrbücher für slavische Literatur, Kunst und Wissenschaft*, kotryž wudawaše najprjedy sam a pozdźišo hromadźe ze Smolerjom.

Po swojim wobdźělenju při Słowjanskim zjězdźe zhubi swój lektorat w Lipsku, bu ze Sakskeje wupokazany a přesydli so wróćo do Prahi, hdźež dźěłaše wuspěšnje jako předewzaćel. 1859 wolichu jeho za předsydu Praskeje předewzaćelskeje a wikowanskeje komory. W lěće 1868 wopušći Prahu a poda so k synej do Wiena, hdźež 1891 zemrě. Jan Pětr Jordan měješe štyri dźěći, synow Eduarda (* po 1848) a Arthura (1852–1916) a dźowce Ludmilu (1844–1924/25) a Rosaliju. Dalšej dźěsći Arnošt a Pawoł zemrěštaj hižo w zažnym dźěćatstwje. Potomnicy Arthura Jordana bydla dźensa wokoło Chicaga w Zjednoćenych statach.

Wot lěta załoženja 1847 do 1850 bě Jan Pětr Jordan čłon Maćicy Serbskeje. W Budyšinje je so dróha blisko dwórnišća po nim pomjenowała.

## Žórła


## Wotkazaj

* 
* [Michał Nuk: ''Jordan, Jan Pětr.''](http://saebi.isgv.de/biografie/Johann_Peter_Jordan_(1818-1898)#) W Sakskej biografiji na saebi.isgv.de
* Wikisource: Jahrbücher für slawische Literatur, Kunst und Wissenschaft
Biała Rawska

**Biała Rawska**  je město w srjedźnej Pólskej, we łódźskim wojewódstwje, mjez městomaj Rawa Mazowiecka a Waršawa, při rěce Białka. Město ke gmejnje Biała Rawska słuša.W lěće 2004 je tam bydliło 3.233 ludźi. 

Prěni raz so naspomni w 13. lětstotku (1246). 

## Zajimawostki
*neogotiski palais (1. połojca 19. lětstotka)
*dwórski park
*stare město
*cyrkej swj. Wojciecha (započatk 16. lětstotka)
*katolske pohrjebnišćo
*něhdyša synagoga (1845-47), nětko sydło wohnjowej woroby
*ruina židowskeho pohrjebnišća (18. lětstotk)

## Wotkazy

*Oficialne websydło (pol.)
*Turistiska informacija (pol.)
Retkinia

**Retkinia** je něhdyša wjes a nětčiše nowotwarske sydlišćo z 1970tych lět w zapadnym dźělu Łódźe w Pólskej. Bywša wjeska naspomni so prěni raz w lěće 1398.

W lěće 2006 je tam bydliło 80–90.000 ludźi.

## Wotkaz
Swjatokřižske wojewódstwo

**Swjatokřižske wojewódstwo** ( *województwo świętokrzyskie*) je wojewódstwo w južnej Pólskej. Stolica je město Kielce.

W lěće  měješe wojewódstwo  wobydlerjow.

## Města
W Swjatokřižskim wojewódstwje su slědowace města:
*  Kielce  – **208.193** (109,45 km²)
*  Ostrowiec Świętokrzyski – **74.211** (46,41 km²)
*  Starachowice – **53.337** (31,83 km²)
*  Skarżysko-Kamienna – **49.416** (64,16 km²)
*  Sandomierz – **25.160** (28,32 km²)
*  Końskie – **20.792** (17,68 km²)
*  Busko-Zdrój – **17.357** (12,28 km²)
*  Jędrzejów – **16.652** (11,37 km²)
*  Staszów – **15.571** (28,90 km²)
*  Pińczów – **11.939** (14,32 km²)
*  Włoszczowa – **10.796** (30,17 km²)
*  Suchedniów – **9.067** (59,34 km²)
*  Połaniec – **8.355** (17,19 km²)
*  Opatów – **6.865** (9,36 km²)
*  Sędziszów – **6.844** (7,97 km²)
*  Stąporków – **6.026** (11,07 km²)
*  Kazimierza Wielka – **5.773** (5,34 km²)
*  Ożarów – **4.868** (7,79 km²)
*  Chęciny – **4.252** (14,12 km²)
*  Chmielnik – **4.016** (7,90 km²)
*  Małogoszcz – **3.962** (9,61 km²)
*  Ćmielów – **3.183** (13,21 km²)
*  Kunów – **3.141** (7,28 km²)
*  Daleszyce – **2,800** (2006) (15,50 km²) 
*  Wąchock – **2.777** (16,01 km²)
*  Koprzywnica – **2.528** (17,90 km²)
*  Bodzentyn – **2.261** (8,65 km²)
*  Osiek – **1.962** (17,44 km²)
*  Zawichost – **1.870** (20,15 km²)
*  Skalbmierz – **1.319** (7,13 km²)
*  Działoszyce – **1.091** (1,91 km²)

## Wokresy (''powiaty'')
### Měšćanske wokrjesy
W Swjatokřižskim wojewódstwje je 1 měšćanski wokrjes (pol. *powiat grodzki*) - Kielce

### Krajne wokrjesy
W Swjatokřižskim wojewódstwje su slědowace krajne wokrjesy (pol. *powiaty ziemskie*):
# Powiat buski (73.940)
# Powiat jędrzejowski (89.304)
# Powiat kazimiersk (35.770)
# Powiat kielecki (198.581)
# Powiat konecki (84.239)
# Powiat opatowski (56.645)
# Powiat ostrowiecki (116.179)
# Powiat pińczowski (42.127)
# Powiat sandomierski (81.733)
# Powiat skarżyski (80.024)
# Powiat starachowicki (94.395)
# Powiat staszowski (74.004)
# Powiat włoszczowski (47.137)

## Žórła


## Wotkazy

* Oficialne websydło wojewódstwa (pol. a jendź.)
* Turistiska informacija (pol.)
Ernst Jünger

**Ernst Jünger** (* 29. měrca 1895 w Heidelbergu; † 17. februara 1998 w Riedlingenje) bě němski spisowaćel, publicist, politikar a entomolog.

## Twórby
* *In Stahlgewittern*, 1920
* *Der Kampf als inneres Erlebnis*, 1922
* *Das Wäldchen 125*
* *Feuer und Blut*, 1925
* *Das abenteuerliche Herz*, 1929
* *Die totale Mobilmachung*, 1931
* *Der Arbeiter, Herrschaft und Gestalt*, 1932
* *Geheimnisse der Sprache*, 1934
* *Blätter und Steine*, 1934
* *Afrikanische Spiele*, 1936
* *Auf den Marmorklippen*, 1939
* *Gärten und Straßen*, 1942
* *Myrdun. Briefe aus Norwegen*, 1943
* *Der Friede*, 1947
* *Atlantische Fahrt*, 1947
* *Sprache und Körperbau*, 1947 
* *Ein Inselfrühling*, 1948 
* *Heliopolis*, 1949
* *Strahlungen*, 1949
* *Über die Linie*, 1950
* *Der Waldgang*, 1951
* *Besuch auf Godenholm*, 1952 
* *Der Gordische Knoten*, 1953
* *Das Sanduhrbuch*, 1954
* *Am Sarazenenturm*, 1955
* *Rivarol*, 1956 
* *Serpentara*, 1957 
* *Gläserne Bienen*, 1957
* *San Pietro*, 1957 
* *Jahre der Okkupation*, 1958
* *An der Zeitmauer*, 1959
* *Sgraffiti*, 1960
* *Der Weltstaat*, 1960
* *Ein Vormittag in Antibes*, 1960 
* *Das spanische Mondhorn*, 1963 
* *Sturm*, 1963 
* *Geheimnisse der Sprache*, 1963 
* *Typus, Name, Gestalt*, 1963
* *Werke*, 1961-1965
* *Grenzgänge*, 1966
* *Subtile Jagden*, 1967
* *Im Granit*, 1967 
* *Federbälle*, 1969
* *Annäherungen: Drogen und Rausch*, 1970
* *Ad hoc*, 1970
* *Lettern und Ideogramme*, 1970 
* *Sinn und Bedeutung*, 1971 
* *Die Zwille*, 1973
* *Zahlen und Götter; Philemon und Baukis*, 1974
* *Eumeswil*, 1977
* *Sämtliche Werke*, 1979
* *Paul Léautaud in Memoriam*, 1980 
* *Siebzig Verweht*, 1980-81
* *Flugträume*, 1983
* *Aladins Problem*, 1983
* *Autor und Autorschaft*, 1984
* *Eine gefährliche Begegnung*, 1985
* *Zwei Mal Halley*, 1987 
* *Die Schere*, 1990

## Wotkaz
Zgierz

**Zgierz** je město a gmejna z něhdźe 57.000 wobydlerjemi w srjedźnej Pólskej. Leži we łódźskim wojewódstwje při rěce Bzura. 

Prěni raz bu Zgierz w lěće 1244 naspomnjeny.

## Galerija

Image:Panozgierz2.JPG|Panorama Zgierze
Image:Laznia w Zgierzu.jpg
Image:Domy tkaczy w Zgierzu.JPG|Dom tkajerja w Zgierzu
Image:Zgierz-kosciol.jpg|Cyrkej  sw. Kateřiny


## Partnerske města
* Hłuchow (Němska)
* Orzysz (Pólska)
* Kežmarok (Słowakska)
* Hódmezővásárhely (Madźarska)
* Supraśl (Pólska)
* Kupiškis (Litawska)
* Maniewicze (Ukraina)

## Wotkazy

* Websydło Zgierza( pol.)
* Oficialne websydło (pol.)
Kwěćikaty komonc

**Kwěćikaty komonc** (*Melilotus indicus*) je rostlina ze swójby łušćinowcow (*Fabaceae*). 

## Nóžki


## Žórła
* Aichele, D., Golte-Bechtle, M.: Was blüht denn da: Wildwachsende Blütenpflanzen Mitteleuropas. Kosmos Naturführer (1997)
* Brankačk, Jurij: Wobrazowy słownik hornjoserbskich rostlinskich mjenow na CD ROM. Rěčny centrum WITAJ, wudaće za serbske šule. Budyšin 2005. 
* Kubát, K. (Hlavní editor): Klíč ke květeně České republiky. Academia, Praha (2002)
* Lajnert, Jan: Rostlinske mjena. Serbske. Němske. Łaćanske. Rjadowane po přirodnym systemje. Volk und Wissen Volkseigener Verlag Berlin  (1954)
* Rězak, Filip: Němsko-serbski wšowědny słownik hornjołužiskeje rěče. Donnerhak, Budyšin (1920)

## Eksterne wotkazy
Małopólske wojewódstwo

**Małopólske wojewódstwo** ( *województwo małopolskie*) je wojewódstwo w južnej Pólskej. Stolica je město Krakow.

W lěće  měješe wojewódstwo  wobydlerjow.

Małopólske wojewódstwo mjezuje we Wysokich Tatrach na juhu ze Słowakskej.

## Města
W Małopólskim wojewódstwje su slědowace města:

## Wokresy (''powiaty'')
### Měšćanske wokrjesy
W Małopólskim wojewódstwje su slědowace měšćanskie wokrjesy (pol. *powiaty grodzkie*)

### Krajne wokrjesy
W Małopólskim wojewódstwje su slědowace krajne wokrjesy (pol. *powiaty ziemskie*):

## Žórła


## Wotkazy

* Oficialne websydło wojewódstwa (pol. a jendź.)
* Turistiska informacija (pol.)
* Turistiska informacija (pol.)
Čerwjena kaljandra

**Čerwjena kaljandra**  (*Calliandra haematocephala*) je kerk ze swójby łušćinowcow.

## Wopisanje

## Stejnišćo

## Rozšěrjenje

## Wužiwanje

## Žórło

* Brankačk, Jurij: Wobrazowy słownik hornjoserbskich rostlinskich mjenow na CD ROM. Rěčny centrum WITAJ, wudaće za serbske šule. Budyšin 2005. 

## Eksterne wotkazy
Bełchatów

**Bełchatów**  je město a gmejna w srjedźnej Pólskej, we łódźskim wojewódstwje, mjezy městomaj Łódź a Częstochowa, při rěce Rakówka.
 
W lěće 2014 je tam bydliło 59 025 ludźi. 

Prěni raz so naspomni w 14. lětstotku (1391). 

## Zajimawostki
* dwór (18. lětstotk)
* gotiska cyrkej (18. lětstotk)
* cyrkej (13. lětstotk)
* synagoga (19. lětstotk)

## Partnerske města
*  Myślenice (Pólska)
*  Aubergenville (Francoska)
*  Sowjetsk (Ruska)
*  Csongrád (Madźarska)
*  Tauragė (Litawska)

## Wotkazy
* Oficialne websydło (pol.)
Polná

**Polná** je městačko w južnej Čěskej (wokrjes Jihlava). Leži 490 m nad mórskej hładźinu a ma něhdźe pjeć tysac wobydlerjow. Prěnje historiske naspomnjenje je z lěta 1242.

## Žórła


## Wotkaz
Radomsko

**Radomsko** je město a gmejna z něhdźe 47.000 wobydlerjemi w srjedźnej Pólskej. Leži we łódźskim wojewódstwje mjezy městomaj Łódź a Częstochowa.

Sydlišćo naspomni so k prěnjemu razej w lěće 1243 a dósta w lěće 1266 wot krala Leszka II. měšćanske prawa.

## Zajimawosći
* radnica (1857)
* palais, nětko hotel
*klóšter franciskanow (13./14. lětstotk)
*cyrkej swj. Marje Magdaleny (16. lětstotk)
*cyrkej swj. Lamberta (1869–76)
*cyrkej swj. Rocha (1502)
*židowske pohrjebnišćo

## Partnerske města
* Offenbach am Main (Němska)
* Woznjesjensk (Ukraina)
* Lincoln (Zjednoćene kralestwo)
* Makó (Madźarska)

## Žórła


## Wotkazaj

* Oficialne websydło (pol., jendź., něm.).
Karel Kramář

**Karel Kramář** (* 28. decembra 1860, Vysoké nad Jizerou; † 26. meje 1937 w Praze) bě čěski a čěskosłowakski politikar a prěni premier Čěskosłowakskeje republiki.

## Wotkaz
Vysoké nad Jizerou

**Vysoké nad Jizerou** ( *Hochstadt an der Iser*) je městačko w sewjernej Čěskej (wokrjes Semily). Leži 692 m nad mórskej hładźinu při Jizerje a ma něhdźe 1300 wobydlerjow. Prěnje historiske naspomnjenje je z lěta 1352.

## Žórła


## Wotkaz
Ameriska gledičija

**Ameriska gledičija** (*Gleditsia triacanthos*)  je štom ze swójby łušćinowcow (*Fabaceae*). Dalše serbske mjeno je trukownik.

## Wopisanje

## Stejnišćo

## Rozšěrjenje

## Wužiwanje

## Žórła
Ameriska agawa

**Ameriska agawa** (*Agave americana*) je rostlina z podswójby agawowych rostlinow (*Agavoideae*) znutřka hromakowych rostlinow (*Asparagaceae*). 

## Wopis

## Stejnišćo

## Rozšěrjenje

## Wužiwanje

## Nóžki


## Žórła

* Brankačk, Jurij: Wobrazowy słownik hornjoserbskich rostlinskich mjenow na CD ROM. Rěčny centrum WITAJ, wudaće za serbske šule. Budyšin 2005. 
* Kubát, K. (Hlavní editor): Klíč ke květeně České republiky. Academia, Praha (2002)
* Lajnert, Jan: Rostlinske mjena. Serbske. Němske. Łaćanske. Rjadowane po přirodnym systemje. Volk und Wissen Volkseigener Verlag Berlin (1954)
* Rězak, Filip: Němsko-serbski wšowědny słownik hornjołužiskeje rěče. Donnerhak, Budyšin (1920)

## Wotkazy
Ćežka woda

**Ćežka woda** abo **deuteriumowy oksid** je woda, w kotrejž su město atomow wodźika atomy deuteriuma.

Chemiski symbol je D2O.

Nimo ćežkeje wody eksistuje tež **połćežka woda** - HDO - jedyn atom wodźika, jedyn atom deuteriuma a jedyn atom kislika.

Ćežka woda so na př. kaž moderator w někotrych typach jadrowych reaktorow wužiwa.

Porno normalnej wodźe ma snadnje wotchilne fyzikaliske kajkosće. Ćežka woda njeje radioaktiwna, we wjetšich mnóstwach je wšak strowosći škódna, dokelž fyzikalisku runowahu w ćěle myli.

## Kajkosće
Ćežka woda je mjenje reaktiwna hač wšědna woda a ma hórše kajkosće rozpušćliwosće. Tohodla je za wjetšinu organizmow měrnje jědojta. Eksperimenty na myšach su pokazali, zo  potłóčuje bańkowe dźělenje. 

## Hlej tež
*połćežka woda
Josef Tomeš

**Josef Tomeš** (* 18. januara 1954 w Praze) je čěski historikar a předsyda Towarstwa Viktora Dyka.

## Eksterne wotkazy
* Josef Tomeš
* Josef Tomeš: Ladislav Rašín
Błahoč

**Błahoč** (*Araucaria heterophylla*) je štom z roda arawkarijow (*Araucaria*) znutřka swójby arawkarijowych rostlinow (*Araucariaceae*).

## Wopis

## Stejnišćo

## Rozšěrjenje

## Nóžki


## Žórła
Bananowc

**Bananowc** je ród (*Musa*) ze swójby bananowych rostlinow ('Musaceae*).

Wobsahuje družiny:
* [[Nićata banana]] (*Musa textilis*)
* [[Wšědny bananowc]] (*Musa paradisiaca'')

Někotre družiny wutworja jědźne płody: banana.

## Nóžki
Čerwjena bozanka

**Čerwjena bozanka** (*Sambucus racemosa*) je rostlina ze roda Bozanka ze swójby pižmonkowych rostlinow (*Adoxaceae*). 

## Wopis
Čerwjena bozanka je kerk abo małki, w prawym měrje rozhałuzowany štom, kotryž docpěwa wysokosć wot 1 hač do 4 metrow.

Hałuzy je zrunane abo tróšku přewisuja.

Skora je swětło brunošěra a ma mnoholičbne wulke korkowe brodawki.

### Łopjena
Přećiwostejne łopjena wobsteja z 5 owalnych hač jejkojtych, wótro zubatych pjerkowych łopješkow, kotrež su něhdźe 5-10 cm dołhe, na hornim boku ćmowozelene, na delnim boku módrojte a jenož mało móškaće kosmate. Zwjetša su pjećličbnje njeporowje pjerite. Při wuhonjowanju w nalěću wone su načerwjeń přeběžane na rozdźěl wot družiny čorneje bozanki (*Sambucus nigra*) (=rozeznawanske znamjo).

Nazymske barbjenje je blědožołte. Při rozrybowanju sylnje, tróšku njepřijomnje wonjeja.

### Kćenja
Kćěja wot apryla hač meje. Kwětnistwo je něhdźe 5 hač 8 cm dołha, jejkojta pakić. Małke kćenja su kremoběłe a so z łopjenami jewja. Wone přijomnje wonjeja.

### Płody
Płody su ćěmnočerwjene jahody, kotrež su njejědojte. Ale jich płodowe mjaso je jenož po wohrěwanju jědźna.

Jeničce symjenja wobsahuja jědojty sambunigrin, kotryž sylny bluwanski powabk zawinuje.

Ptaki rad płody jědźa.

## Stejnišćo
Rosće w swětłych kerčinach, jehlinowych lěsach, na kromach, na pućnych kromach. Preferuje słónčne hač połsćinowe stejnišća na wutkatych čumpatych pódach.

## Rozšěrjenje
Rostlina je w srjedźnej a južnej Europje, južnje hač do Pyrenejow, sewjerneje Italskeje a Bołharskeje rozšěrjena, při čimž w Skandinawiskej jenož z kulturow wodźiwjena a w Alpach we wysokosćach wot hač do 1400 m wustupuje.

Nimo toho tež w Prědnjej Aziji hač Chinskeje wustupuje.

## Wužiwanje
Kćenjowe a jahodowe hałuzy wužitneje rostliny so jako wazowu debu wužiwaja. Płody so móžeja kaž te wot družiny čorna bozanka předźěłaja.

## Nóžki


## Žórła
* Bruno P. Kremer: Steinbachs Naturführer Bäume & Sträucher, ISBN 978-3-8001-5934-5, stronje 364-365  
* Schauer - Caspari: Pflanzenführer für unterwegs, ISBN 978-3-8354-0354-3, 2. nakład, 2008, strona 462 
:po němskej wikipediji:
* Haeupler, Muer: *Bildatlas der Farn- und Blütenpflanzen Deutschlands*. 2. Auflage; Ulmer Verlag, Stuttgart (2007). ISBN 978-3-8001-4990-2
* Erhardt, Götz, Bödeker, Seybold: *Zander - Handwörterbuch der Pflanzennamen*. 17. Auflage; Ulmer Verlag, Stuttgart (2002). ISBN 3-8001-3573-6
* *Botanica - Das Abc der Pflanzen*. 10000 Arten in Text und Bild; Tandem Verlag (2003). ISBN 3-8331-1600-5
* Aichele, D., Golte-Bechtle, M.: Was blüht denn da: Wildwachsende Blütenpflanzen Mitteleuropas. Kosmos Naturführer (1997)
Augusto Pinochet

**Augusto Pinochet** (* 25. nowembra 1915 we Valparaíso; † 10. decembra 2006 w Santiago de Chile) bě chilski general a prawicarski  politikar. Bě wot wojerskeho puča w lěće 1973 sem hač do lěta 1990 prezident Chilskeje.
Jan Zahradil

**Jan Zahradil** (* 30. měrca 1963 w Praze) je čěski politikar konzerwatiwneje strony ODS. Wón je wot 2004 z čłonom Europskeho parlamenta a bě wot 2011 do 2014 předsyda frakcije Europskich konserwatiwnych a reformistow.

## Wotkazaj

* Webstrona Jana Zahradila

## Žórła
Prawa kastanija

**Prawa kastanija** (*Castanea sativa*) je štom ze roda kastanija (Castanea) znutřka swójby bukowych rostlinow (*Fagaceae*). Dalšej serbskej mjenje stej **włóski jěrowc** a **jědźna kastanija**.

## Wopis
Prawa kastanija je za čas lěta zeleny štom, kotryž docpěwa wysokosć wot 20 hač 30 m a ma wysoko wuhorbjenu, šěroko wusahowacu krónu a ćmowozelene lisćo.

### Płody
Worjechowe płody su jědźne. 

## Stejnišćo

## Rozšěrjenje

## Wužiwanje
Prawa kastanija so jako parkowy štom a dodawar drjewa nasadźa. Ale tež so dekoratiwna kałata płodowa deba w nazymje wužiwa ale tež so jědźne płody sam wužiwaja.

## Wobrazowa galerija

File:Edelkastanie (Castanea sativa) 1.jpg|Habitus
File:Castanea sativa fredville.jpg|Zdónk jara stareho štoma
File:2006-11-16Castanea sativa03.jpg|Zrałe płody
File:Kestaneler.JPG|Wobělene pražene płody
File:Castanea sativa MHNT.BOT.2006.0.1272.JPG|Castanea sativa
 

## Nóžki


## Žórła
* Erhardt, Götz, Bödeker, Seybold: *Zander - Handwörterbuch der Pflanzennamen*. 17. Auflage; Ulmer Verlag, Stuttgart (2002). ISBN 3-8001-3573-6 
* Haeupler, Muer: *Bildatlas der Farn- und Blütenpflanzen Deutschlands*. 2. Auflage; Ulmer Verlag, Stuttgart (2007). ISBN 978-3-8001-4990-2 

## Literatura
* Roloff/Bärtels: *Flora der Gehölze*. Bestimmung, Eigenschaften, Verwendung. 3. Auflage; Ulmer Verlag, Stuttgart (2008). ISBN 978-3-8001-5614-6 

## Eksterne wotkazy
Korkowc

**Korkowc** (*Quercus suber*) je štom ze swójby bukowych rostlinow (*Fagaceae*). Dalše serbske mjeno je **skorowc**.

## Wopis
Korkowc je přecozeleny štom, kotryž docpěwa wysokosć wot 20 m. Štom njeje zymokruty.

Zdónk je často wity a rjepuchaty.

Tołsta, brózdźena skora je surowizna za kork.

### Łopjena
Owalne łopjena docpěwaja dołhosć wot nimale 10 cm. Wone su lochko zubate a na hornim boku błyšća a su ćmowozeleny, mjeztym zo na delnim boku su slěbrojte.

### Płody
Po jednym abo po porach rosćace žołdźe su w zrałoće jako šokolada brune a k třećinje čumpaće wot bónčka wobdate.

## Stejnišćo

## Rozšěrjenje
Štom je předewšěm w Španiskej a Portugalskej domjacy, ale pak w druhich krajach regiona Srjedźneho morja wustupuje.

## Wužiwanje

## Nóžki


## Žórła
* Botanica, Bäume und Sträucher, Über 2000 Pflanzenporträts, ISBN 978-3-8331-4467-7, strona 709 
* Brankačk, Jurij: Wobrazowy słownik hornjoserbskich rostlinskich mjenow na CD ROM. Rěčny centrum WITAJ, wudaće za serbske šule. Budyšin 2005. 
* Kubát, K. (Hlavní editor): Klíč ke květeně České republiky. Academia, Praha (2002)
* Lajnert, Jan: Rostlinske mjena. Serbske. Němske. Łaćanske. Rjadowane po přirodnym systemje. Volk und Wissen Volkseigener Verlag Berlin (1954)
* Rězak, Filip: Němsko-serbski wšowědny słownik hornjołužiskeje rěče. Donnerhak, Budyšin (1920)
Kłóskata kobrezija

**Kłóskata kobrezija** (*Kobresia myosuroides* (Vill.) Fiori, syn. *Kobresia bellardii* (All.) Degl., *Elyna bellardii* (All.) K.Koch, *Elyna myosuroides* (Vill.) Fritsch) je rostlina ze swójby cachorowych rostlinow  (*Cyperaceae*). 

## Wopis

## Stejnišćo

## Rozšěrjenje

## Wužiwanje

## Žórła
* Aichele, D., Golte-Bechtle, M.: Was blüht denn da: Wildwachsende Blütenpflanzen Mitteleuropas. Kosmos Naturführer (1997)
* Brankačk, Jurij: Wobrazowy słownik hornjoserbskich rostlinskich mjenow na CD ROM. Rěčny centrum WITAJ, wudaće za serbske šule. Budyšin 2005. 
* Kubát, K. (Hlavní editor): Klíč ke květeně České republiky. Academia, Praha (2002)
* Lajnert, Jan: Rostlinske mjena. Serbske. Němske. Łaćanske. Rjadowane po přirodnym systemje. Volk und Wissen Volkseigener Verlag Berlin  (1954)
* Rězak, Filip: Němsko-serbski wšowědny słownik hornjołužiskeje rěče. Donnerhak, Budyšin (1920)

## Eksterne wotkazy
Mječica

**Mječica** (*Cladium*) je ród ze swójby cachorowych rostlinow (*Cyperaceae*).

* Syćinowa mječica (*Cladium mariscus*)

## Nóžki
Rědka rězna

**Rědka rězna** (*Carex davalliana*) je rostlina z podroda jednokłóskatych rěznow ze swójby cachorowowych rostlinow (*Cyperaceae*).

## Wopis
Rědka rězna je dwudomna rostlina, kotraž docpěwa wysokosć wot 10 hač do 30 cm.

Stołpik je hruby a třihranity.

Łopjena su seršćojte.

### Kćenja
Kćěje wot meje hač do junija. Muske a žónske kćenja steja na rozdźělnych rostlinach.

Płodowe hadźicy žónskich kćenjow wotsteja a docpěwaja dołhosć wot 3 hač do 5 mm. Wone su brune a tróšku skřiwjene.

## Stejnišćo
Rosće we wapnitych žórłowych a płonych tymjenjach.

## Rozšěrjenje
Rostlina je w srjedźnej Europje rozšěrjena.

## Nóžki


## Žórła
* Schauer - Caspari: Pflanzenführer für unterwegs, ISBN 978-3-8354-0354-3, 2. nakład, 2008, strona 408 
* Brankačk, Jurij: Wobrazowy słownik hornjoserbskich rostlinskich mjenow na CD ROM. Rěčny centrum WITAJ, wudaće za serbske šule. Budyšin 2005. 
* Kubát, K. (Hlavní editor): Klíč ke květeně České republiky. Academia, Praha (2002)
* Lajnert, Jan: Rostlinske mjena. Serbske. Němske. Łaćanske. Rjadowane po přirodnym systemje. Volk und Wissen Volkseigener Verlag Berlin (1954)
* Rězak, Filip: Němsko-serbski wšowědny słownik hornjołužiskeje rěče. Donnerhak, Budyšin (1920)
Cachorowa rězna

**Cachorowa rězna** (*Carex bohemica*, syn.: *Carex cyperoides* Murray, *Vignea bohemica* (Schreb.) Soják) je rostlina z podroda jenakokłóskatych rěznow ze swójby cachorowych rostlinow (*Cyperaceae*). 

## Wopis
Cachorowa rězna je swětłozelena rostlina, kotraž docpěwa wysokosć wot 5 hač do 30 cm.

### Łopjena
Płone łopjena docpěwaja šěrokosć wot 1 hač do 2 mm.

### Kćenja
Kćěje wot junija hač do septembra. Kłosy su zelene a njesu na kromje muske kćenja, na kónčku žónske kćenja a 2-15 cm dołhe wysoke łopješka.

### Płody
Płodowe hadźicy su dołho pyskate a docpěwaja dołhosć wot hač do 1 cm.

## Stejnišćo
Rosće na hatnych brjohach, na starych wodźiznach a na łuhowych pódach.

## Rozšěrjenje
Rostlina je předewšěm w srjedźnej Europje rozšěrjena.

## Wužiwanje

## Nóžki


## Žórła
* Schauer - Caspari: Pflanzenführer für unterwegs, ISBN 978-3-8354-0354-3, 2. nakład, 2008, strona 410, ze synonymom *C. cyperoides* 
* Brankačk, Jurij: Wobrazowy słownik hornjoserbskich rostlinskich mjenow na CD ROM. Rěčny centrum WITAJ, wudaće za serbske šule. Budyšin 2005. 
* Kubát, K. (Hlavní editor): Klíč ke květeně České republiky. Academia, Praha (2002)
* Lajnert, Jan: Rostlinske mjena. Serbske. Němske. Łaćanske. Rjadowane po přirodnym systemje. Volk und Wissen Volkseigener Verlag Berlin (1954)
* Rězak, Filip: Němsko-serbski wšowědny słownik hornjołužiskeje rěče. Donnerhak, Budyšin (1920)
Kućikata rězna

**Kućikata rězna** (*Carex remota*) je rostlina z podroda jenakokłóskatych rěznow ze swójby cachorowowych rostlinow (*Cyperaceae*).

## Wopis
Kućikata rězna docpěwa wysokosć wot 30 hač do 60 cm.

Stołpik je třihranity a do horje łopjenaty.

### Łopjena
Łopjena docpěwaja šěrokosć wot 2 mm.

### Kćenja
Kćěje wot junija hač do julija. Kłosy docpěwaja dołhosć wot 5 hač do 8 mm, při čimž wobsahuja deleka muske kćenja a horjeka žónske kćenja. Delnje kłosy daloko rózno steja. Nošne łopješka su lisćojte.

### Płody
Płodowe hadźicy su běłozelene, znutřka płone, zwonka zhorbjene a docpěwaja dołhosć wot 3 hač do 4 mm.

## Stejnišćo
Rosće we łučinowych lěsach, na chłódkojtych žórłowych zahonach, na włóžnych lěsowych pućach a w lisćowych měšanych lěsach.

## Rozšěrjenje
Rostlina je w nimale cyłej Europje rozšěrjena.

## Nóžki


## Žórła
* Schauer - Caspari: Pflanzenführer für unterwegs, ISBN 978-3-8354-0354-3, 2. nakład, 2008, strona 412 
* Brankačk, Jurij: Wobrazowy słownik hornjoserbskich rostlinskich mjenow na CD ROM. Rěčny centrum WITAJ, wudaće za serbske šule. Budyšin 2005. 
* Kubát, K. (Hlavní editor): Klíč ke květeně České republiky. Academia, Praha (2002)
* Lajnert, Jan: Rostlinske mjena. Serbske. Němske. Łaćanske. Rjadowane po přirodnym systemje. Volk und Wissen Volkseigener Verlag Berlin (1954)
* Rězak, Filip: Němsko-serbski wšowědny słownik hornjołužiskeje rěče. Donnerhak, Budyšin (1920)

## Eksterne wotkazy
Hwězdata rězna

**Hwězdata rězna** (*Carex echinata*) je rostlina z podroda jenakokłóskatych rěznow ze swójby cachorowych rostlinow (*Cyperaceae*). 

## Wopis
Hwězdata rězna docpěwa wysokosć wot 10 hač 30 cm.

Łopjena su proste, šěrozelene, krótše hač na wótro třihranity stołpik a docpěwaja šěrokosć wot 1 hač 2 mm.

Kćěje wot meje hač julija. Kłosy su tři hač pjeć, kulowate a docpěwaja dołhosć wot 4 hač 6 mm. Hadźicy su zwonka zhorbjene, znutřka płone.

## Stejnišćo
Rosće w niłkich bahnach, na žórłach a w hrjebjach. 

## Rozšěrjenje
Rostlina je w Europje rozšěrjena.

## Nóžki


## Žórła
* Schauer - Caspari: Pflanzenführer für unterwegs, ISBN 978-3-8354-0354-3, 2. nakład, 2008, strona 412, ze synonymom *C. stellulata* Good. 
* Brankačk, Jurij: Wobrazowy słownik hornjoserbskich rostlinskich mjenow na CD ROM. Rěčny centrum WITAJ, wudaće za serbske šule. Budyšin 2005. 
* Kubát, K. (Hlavní editor): Klíč ke květeně České republiky. Academia, Praha (2002)
* Lajnert, Jan: Rostlinske mjena. Serbske. Němske. Łaćanske. Rjadowane po přirodnym systemje. Volk und Wissen Volkseigener Verlag Berlin  (1954)
* Rězak, Filip: Němsko-serbski wšowědny słownik hornjołužiskeje rěče. Donnerhak, Budyšin (1920)
Šěra rězna

**Šěra rězna** (*Carex canescens*; syn. *C. cinerea* Poll.; *C. curta* Gooden.) je rostlina z podroda jenakokłóskatych rěznow ze swójby cachorowych rostlinow (*Cyperaceae*). 

## Wopis
Šěra rězna je kupy wutworjaca rostlina, kotraž docpěwa wysokosć wot 20 hač do 40 cm.

Stołpik je wótrohranity.

### Łopjena
Šěrozelene łopjena docpěwaja šěrokosć wot 2 hač do 3 cm.

### Kćenja
Kćěje wot meje hač do junija. 4-6 kłosow je šěrozelene, jejkojte a docpěwa dołhosć wot 5 hač do 9 mm. Hadźicy su swětłozelene a njesu krótki pysčičk.

## Stejnišćo
Rosće na płonych a žórłowych tymjenjach a na brjohach.

## Rozšěrjenje
Rostlina je w Europje rozšěrjena.

## Wužiwanje

## Nóžki


## Žórła
* Schauer - Caspari: Pflanzenführer für unterwegs, ISBN 978-3-8354-0354-3, 2. nakład, 2008, strona 412 
* Brankačk, Jurij: Wobrazowy słownik hornjoserbskich rostlinskich mjenow na CD ROM. Rěčny centrum WITAJ, wudaće za serbske šule. Budyšin 2005. 
* Kubát, K. (Hlavní editor): Klíč ke květeně České republiky. Academia, Praha (2002)
* Lajnert, Jan: Rostlinske mjena. Serbske. Němske. Łaćanske. Rjadowane po přirodnym systemje. Volk und Wissen Volkseigener Verlag Berlin (1954)
* Rězak, Filip: Němsko-serbski wšowědny słownik hornjołužiskeje rěče. Donnerhak, Budyšin (1920)
Čerwjenobruna rězna

**Čerwjenobruna rězna** (*Carex hostiana*) je rostlina z podroda wšelakokłóskatych rěznow ze swójby cachorowowych rostlinow (*Cyperaceae*). 

## Wopisanje
Čerwjenobruna rězna je swětłozelena, čumpatotrawnikowa rostlina, kotraž docpěwa wysokosć wot 20 hač do 50 cm.

### Łopjena
Płone łopjena su poł tak dołhe kaž hładki stołpik a docpěwaja šěrokosć wot 2 hač do 3 mm.

### Kćenja
Kćěje wot meje hač do julija. Žónske kłosy su krótke, walcojte a docpěwaja dołhosć wot něhdźe 1 cm. Hadźicy su žołtozelene. Čěrwjenobrune pluwizny maja běłu kromu kože a zelenu srjedźnu smužku.

## Stejnišćo
Rosće na mokrych niłkobahnowych łukach a na žórłach horinow.

## Rozšěrjenje
Rostlina je předewšěm w horinach Europy rozšěrjena.

## Wužiwanje

## Nóžki


## Žórła
* Schauer - Caspari: Pflanzenführer für unterwegs, ISBN 978-3-8354-0354-3, 2. nakład, 2008, strona 416 
* Brankačk, Jurij: Wobrazowy słownik hornjoserbskich rostlinskich mjenow na CD ROM. Rěčny centrum WITAJ, wudaće za serbske šule. Budyšin 2005. 
* Kubát, K. (Hlavní editor): Klíč ke květeně České republiky. Academia, Praha (2002)
* Lajnert, Jan: Rostlinske mjena. Serbske. Němske. Łaćanske. Rjadowane po přirodnym systemje. Volk und Wissen Volkseigener Verlag Berlin (1954)
* Rězak, Filip: Němsko-serbski wšowědny słownik hornjołužiskeje rěče. Donnerhak, Budyšin (1920)

## Eksterne wotkazy
Jahłojta rězna

**Jahłojta rězna** (*Carex panicea*) je rostlina z podroda wšelakokłóskatych rěznow ze swójby cachorowowych rostlinow (*Cyperaceae*). 

## Wopis
Jahłojta rězna je šěrozelena abo módrozelena rostlina, kotraž docpěwa wysokosć wot 20 hač 50 cm.

### Łopjeno
Łopjena su płone a docpěwaja šěrokosć wot 2 hač 4 mm.

### Kćenja
Kćěje wot meje hač junija. Žónske kłóski docpěwaja dołhosć wot 2 hač 3 cm, su walcojte, čumpatopłodowe a maja tři pěsty. Hadźicy su kulowate-jejkojte, šěrozelene abo žołtobrune a maja krótke, tołste pysčički. Pluwizny su čornojte. 

## Stejnišćo
Rosće w płonych a žórłowych bahnach, na mokrych łukach a holach.

## Rozšěrjenje
Rostlina je w nimale cyłej Europje rozšěrjena.

## Wužiwanje

## Nóžki


## Žórła
* Schauer - Caspari: Pflanzenführer für unterwegs, ISBN 978-3-8354-0354-3, 2. nakład, 2008, strona 420 
* Brankačk, Jurij: Wobrazowy słownik hornjoserbskich rostlinskich mjenow na CD ROM. Rěčny centrum WITAJ, wudaće za serbske šule. Budyšin 2005. 
* Kubát, K. (Hlavní editor): Klíč ke květeně České republiky. Academia, Praha (2002)
* Lajnert, Jan: Rostlinske mjena. Serbske. Němske. Łaćanske. Rjadowane po přirodnym systemje. Volk und Wissen Volkseigener Verlag Berlin  (1954)
* Rězak, Filip: Němsko-serbski wšowědny słownik hornjołužiskeje rěče. Donnerhak, Budyšin (1920)
Křiwa rězna

**Křiwa rězna** (*Carex curvula*) je rostlina z podroda wšelakokłóskatych rěznow ze swójby cachorowowych rostlinow (*Cyperaceae*). 

## Wopis
Křiwa rězna docpěwa wysokosć wot 5 hač do 25 cm.

Seršćojte, dudławorynojte łopjena su jako wobłuk skřiwjene a docpěwaja šěrokosć wot 1 hač do 2 mm.

Kćěje wot julija hač do awgusta. Kłosy su samsnje formowane, při čimž deleka steja žónske a horjeka muske kłosy.

## Stejnišćo
Rosće na kisałych a kamjentnych pódach, we wysokosćach wot hač do 2000-3000 m.

## Rozšěrjenje
Rostlina je w horinach srjedźneje a južneje Europy rozšěrjena.

## Wužiwanje

## Nóžki


## Žórła
* Schauer - Caspari: Pflanzenführer für unterwegs, ISBN 978-3-8354-0354-3, 2. nakład, 2008, strona 410 
* Brankačk, Jurij: Wobrazowy słownik hornjoserbskich rostlinskich mjenow na CD ROM. Rěčny centrum WITAJ, wudaće za serbske šule. Budyšin 2005. 
* Kubát, K. (Hlavní editor): Klíč ke květeně České republiky. Academia, Praha (2002)
* Lajnert, Jan: Rostlinske mjena. Serbske. Němske. Łaćanske. Rjadowane po přirodnym systemje. Volk und Wissen Volkseigener Verlag Berlin  (1954)
* Rězak, Filip: Němsko-serbski wšowědny słownik hornjołužiskeje rěče. Donnerhak, Budyšin (1920)

## Eksterne wotkazy
Lěsna rězna

**Lěsna rězna** (*Carex sylvatica*) je rostlina z podroda wšelakokłóskatych rěznow ze swójby cachorowych rostlinow (*Cyperaceae*). 

## Wopis
Lěsna rězna docpěwa wysokosć wot 30 hač do 70 cm.

Stołpik je hač horjeka łopjenaty.

### Łopjena
Klunkate, błyšćace zelene łopjena docpěwaja šěrokosć wot 4 hač do 8 mm.

### Kćenja
Kćěje wot meje hač do julija. Muska kłosa je nakónčna, mjeztym zo žónske kłosy su linealne, čumpatopłodowe a docpěwaja dołhosć wot 3 hač do 5 cm. Jich stołpik je ćeńki a docpěwa dołhosć wot 3 hač do 10 cm.

### Płody
Płodowe hadźicy docpěwaja dołhosć wot 5 hač do 6 mm.

## Stejnišćo
Rosće w lisćowych a jehlinowych měšanych lěsach.

## Rozšěrjenje
Rostlina je w južnej Skandinawiskej, w srjedźnej a južnej Europje rozšěrjena.

## Wužiwanje

## Nóžki


## Žórła
* Schauer - Caspari: Pflanzenführer für unterwegs, ISBN 978-3-8354-0354-3, 2. nakład, 2008, strona 418 
* Brankačk, Jurij: Wobrazowy słownik hornjoserbskich rostlinskich mjenow na CD ROM. Rěčny centrum WITAJ, wudaće za serbske šule. Budyšin 2005. 
* Kubát, K. (Hlavní editor): Klíč ke květeně České republiky. Academia, Praha (2002)
* Lajnert, Jan: Rostlinske mjena. Serbske. Němske. Łaćanske. Rjadowane po přirodnym systemje. Volk und Wissen Volkseigener Verlag Berlin (1954)
* Rězak, Filip: Němsko-serbski wšowědny słownik hornjołužiskeje rěče. Donnerhak, Budyšin (1920)

## Eksterne wotkazy