open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Kerija

**Kerija** (Kerria) je ród ze swójby róžowych rostlinow (Rosaceae). Wobsahuje sćěhowace družiny:

*** japanska kerija (*Kerria japonica*)
Ćernjowc

**Ćernjowc** (*Rubus*) je ród ze swójby róžowych rostlinow (*Rosaceae*).

## Wopis
Ród wobsahuje wjace hač 250 družinow. Wone su w lěće abo přeco zelene kerki. Wurostki su prutojte.

Łopjena su zwjetša tři- hač sydomdźělne, maja formu ruki abo su pjerite. Wone su na delnim boku pjelsćojće kosmate.

Kćenja steja na krótkich bóčnych wurostkach na dwulětnych wurostkach. Wone su zwjetša běłe, róžojte abo wioletne.

Płody su słódke a brěčkate. Wone su zwjetša čerwjene abo čorne.

## Družiny (wuběrk)
Wobsahuje sćěhowace družiny:

* ardenniski ćernjowc (Rubus arduennensis)
* armeniski ćernjowc (Rubus armeniacus)
* běłokćejacy ćernjowc (Rubus albiflorus)
* cymtowy ćernjowc (Rubus odoratus)
* ćernjojty ćernjowc (Rubus senticosus)
* ćěmny ćernjowc (Rubus opacus)
* čerwjeny malenowc (Rubus idaeus)
* čorny ćernjowc (Rubus fruticosus)
* dwubarbny ćernjowc (Rubus bifrons)
* fałdaty ćernjowc (Rubus plicatus)
* hajowy ćernjowc (Rubus nemoralis)
* hybridny ćernjowc (Rubus x pseudidaeus)
* krydaty ćernjowc (Rubus spinacurva)
* mnohokwětny ćernjowc (Rubus polyanthemus)
* njepoměrny ćernjowc (Rubus immodicus)
* pěskowy ćernjowc (Rubus ammobius)
* pyšny ćernjowc (Rubus spectabilis)
* robustny ćernjowc (Rubus praecox)
* serbski ćernjowc (Rubus sorbicus)
* skalny ćernjowc (Rubus saxatilis)
* srjedźohórski ćernjowc (Rubus montanus)
* srjedźomórski ćernjowc (Rubus ulmifolius)
* šćedriwy ćernjowc (Rubus vigorosus)
* wotstejacy ćernjowc (Rubus divaricatus)
* wšědny ćernjowc (Rubus vulgaris)
* wuběrny ćernjowc (Rubus egregius)
* wyši ćernjowc (Rubus elatior)
* zarěznjeny ćernjowc (Rubus scissus)
* zmoršćeny ćernjowc (Rubus sulcatus)
* žołty ćernjowc (Rubus chamaemorus)

## Nóžki


## Žórła
* Botanica, Bäume und Sträucher, Über 2000 Pflanzenporträts, ISBN 978-3-8331-4467-7, strona 832 

## Eksterne wotkazy
Ardenniski ćernjowc

**Ardenniski ćernjowc** (*Rubus arduennensis*) je kerk ze swójby róžowych rostlinow (*Rosaceae*). 

## Wopis

## Stejnišćo

## Rozšěrjenje

## Wužiwanje

## Nóžki


## Žórła

* Aichele, D., Golte-Bechtle, M.: Was blüht denn da: Wildwachsende Blütenpflanzen Mitteleuropas. Kosmos Naturführer (1997)
* Brankačk, Jurij: Wobrazowy słownik hornjoserbskich rostlinskich mjenow na CD ROM. Rěčny centrum WITAJ, wudaće za serbske šule. Budyšin 2005. 
* Kubát, K. (Hlavní editor): Klíč ke květeně České republiky. Academia, Praha (2002)
* Lajnert, Jan: Rostlinske mjena. Serbske. Němske. Łaćanske. Rjadowane po přirodnym systemje. Volk und Wissen Volkseigener Verlag Berlin  (1954)
* Rězak, Filip: Němsko-serbski wšowědny słownik hornjołužiskeje rěče. Donnerhak, Budyšin (1920)
Rynar

**Rynar** (němsce *Ringenhain*) je wjes w sakskej Hornjej Łužicy. 20 chěžow ze stołom charakterizuje wobraz sydlišća. W Rynarju steji najmjeńša chěža ze stołom Hornjeje Łužicy. Wjes słuša wot lěta 1995 ke gmejnje Wołbramecy.

## Geografija

Wjes leži při B 98 mjez Wołbramecami a Wjazońcu a wupřestrěwa so po woběmaj bokomaj rěčki Wjazońcy, kotraž so pod Sokolnikom wužórli, přez Rynar a gmejnu Wjazońca a město Biskopicy běži a so blisko města Heidenau do Łobja wuliwa. Rěka Wjazońca, nad kotrejž Rynar leži, tworješe něhdy mjezu mjez Mišnjanskim a Łužiskim bokom wsy. Hakle krótko po Prěnjej swětowej wójnje je so tute rozdźělenje wotstroniło. Najwyši dypk wsy je Vogelberg (462&nbsp;m).

Mało kilometrow na juhu wot Rynarja, za Wołbramecami, je mjeza z Čěskej, hdźež je přechod za pućowarjow do wsy *Severní*, kotraž je najsewjerniše sydlišćo Čěskeje. W bliskosći hosćenca *Waldhaus* při dróze wot Wołbramec do Neustadta in Sachsen je na čěskej stronje měznik 2/41, kotryž najsewjerniši dypk Čěskeje woznamjenja.

We wokolinje Rynarja je wjele wulětnych cilow, na přikład Sokolnik (586&nbsp;m) w Hohwaldźe, Motydłowska wyšina (504&nbsp;m) pola Motydła, Wulki Pichow (498&nbsp;m) pola Tućic, Sydom lipow (454&nbsp;m) pola Wołbramec a druhe. Je tež 7,8 km dołha kołowa pućowanska šćežka z rjanymi rozhladami. Wokolina Rynarja je z pućowanskimi šćežkami derje spřistupnjena.

## Stawizny
Prěnje historiske naspomnjenje jako *Rynginhan* pochadźa z lěta 1359.

## Wopon
Rynarski wopon pokazuje honač. Po starej powěsći bě honač jenički žiwoch, kotryž bě po žałostnym morje w srjedźowěki we wsy hišće žiwy.

## Kulturne a sportowe zarjadnišća
We wsy stej sportnišćo z hosćencom a gmejnske srjedźišćo, kotrež z bywšeje zakładneje šule nasta. Zakładna šula bě so w lěće 2000 začiniła a 25. oktobra 2003 je so nowe gmejnske srjedźišćo *Stara šula* zahajiło a je wot toho za powšitkowne wužiwanje wotewrjene. Tam so swójbne swjedźenje, schadźowanja, kubłanja, přednoški a. dr. wotměwaja, je tam knihownja a młodźinski klub. Wotměwaja so tu tež nyšpory ewangelskeje wosady Wjazońca.

## Žórła


## Wotkaz
* www.steinigtwolmsdorf.com/ringenhain.htm
Wjazońca

**Wjazońca** je pomjenowanje:

* gmejny Wjazońca (němsce *Neukirch/Lausitz*) w Budyskim wokrjesu
* přitoka Łobja w Sakskej, hlej Wjazońca (němsce *Wesenitz*)
Póčkaty sad

**Póčkaty sad** woznamjeni rostlinowe družiny, kotrychž płody su jako póčkate płody wutworjene. Při tym je znutřkowny dźěl płodoweje sćěny wodrjewjeny, mjeztym zo zwonka je mjasny a zwjetša brěčkaty.

Póčka rozeznawa tute płody wot jahodow, mjasna zwonkowna płodowa sćěna, płodowe mjaso wot worjechow.

Póčkate płody liča we hłownym k sadowych družinow (wjace mjeńšo słódke płody), tohodla zwučene pomjenowanje póčkaty *sad*, hačrunjež tež płody, kotryž nic typisce k sadej liča (na př. kokosowy worjech), k rostlinam z póčkatymi płodami słuša.

Wažny póčkaty sad je: brěškowc (płód: brěška), wišnina (płód: wišnja), nektarina, aprikozowc (płód: aprikoza), domjaca slowčina, slowčina (płód: slowka) a mirabela, kotrež słuša k rodej prunus.

## Galerija płodow

Dataja:Nectarine.jpg|Nektarina
Dataja:Koogan 2002-08-14-160212.jpg|Mirabele
Dataja:Fruits Prunus domestica.jpg|Slowki na slowčinje
Dataja:Kirsche.jpg|Wišnja
Dataja:Coconut art 06.jpg|Kokosowy worjech


## Hlej tež
*jadrješkaty sad

## Noty
Pozdatna truskalca

**Pozdatna truskalca** (Duchesnea) je ród ze swójby róžowych rostlinow (Rosaceae). Wobsahuje sćěhowace družiny:

*** indiska pozdatna truskalca (Duchesnea indica) 
*** złotokwětna pozdatna truskalca (Duchesnea chrysantha)
Pyrakanta

**Pyrakanta** (*Pyracantha*) je ród ze swójby róžowych rostlinow (*Rosaceae*). 

## Družiny (wuběrk) a rozšěrjenje
W rodźe *Pyracantha* je sydom hač dźesać družinow, kotrež su wot juhowuchodneje Europy hač juhowuchodneje Azije rozšěrjene. Wot sydom w Chinskej wustupowacych družinow su pjeć tam endemiske.

* *Pyracantha angustifolia* (Franchet) C.K.Schneider: China.
* *Pyracantha atalantoides* (Hance) Stapf: China.
* srjedźomórska pyrakanta (*Pyracantha coccinea*)  
* *Pyracantha crenulata* (D.Don) M.Roemer: Himalaya.
* *Pyracantha densiflora* T.T.Yu: China
* *Pyracantha fortuneana* (Maximowicz) H.L.Li: China (Syn.: *Photinia fortuneana* Maximowicz, *P. crenatoserrata* Hance, *Pyracantha crenatoserrata* (Hance) Rehder, *P. crenulata* var. *yunnanensis* M.Vilmorin ex Mottet, *P. gibbsii* var. *yunnanensis* (M.Vilmorin ex Mottet) A.Osborn, *P. yunnanensis* (M.Vilmorin ex Mottet) Chittenden)
* *Pyracantha inermis* Vidal: China
* *Pyracantha koidzumii* (Hayata) Rehder: Taiwan.
* *Pyracantha rogersiana*: China.

W zahrodach sadźane formy so jako sorty a hybridy wot *Pyracantha coccinea* wjedu.
Eksistuja sorty pyrakanty ze žołtymi, oranžowymi a čerwjenymi jahodami:
* 'Golden Charmer': žołte płody.
* 'Solel d`Or': oranžowe płody.
* 'Red Column': čerwjene płody.
* 'Mohave': oranžowe płody.
* 'Koralle': čerwjene płody.
* 'Bad Zwischenahr': čerwjene płody.
* 'oranžowe Glow': oranžowe płody.
Pěstka

**Pěstka** (łaćonsce pistillum; gynoeceum coenokarpum) mjenuja so w botanice ze sobu zrosćene płodowe łopješka kćenja někotrych krytosymjencow. 

Pěstka dźěli so do fertilneho wotrězka, zwjetša brjuchateho płódnika ze symjenišćemi a do sterilneho wotrězka z často ćeńkej a dołhej pěstu, kotraž na swojim wyšim kóncu plěšk njese. Plěšk při popróšenju próškowe zornka přijima, pěsta wjedźe kikerowace próškowe móšnički k płódnikej.

Při někotrych pěstkach pěsta faluje.

## Žórło
* Schütt, Schuck, Stimm: Lexikon der Baum- und Straucharten. ISBN 978-3-86820-123-9, strona 497 
* Ullstein Lexikon der Pflanzenwelt, 1973, ISBN 3-550-16019-4, strona 431 

## Wotkaz
Rupikowe rostliny

**Rupikowe rostliny** (*Saxifragaceae*) su swójba symjencowych rostlinow (*Spermatophytina*).

Wobsahuje sćěhowace rody:

* bergenija (*Bergenia*)
** bahorowa bergenija (*Bergenia purpurascens*)
** mikawčkata bergenija (*Bergenia ciliata*)
** tołstołopjenata bergenija (*Bergenia crassifolia*)
** wutrobojta bergenija (*Bergenia cordifolia*)
** zahrodna bergenija (*Bergenia x schmidtii*)
* pyšowka (*Astilbe*)
** chinska pyšowka (*Astilbe chinensis*)
** japanska pyšowka (*Astilbe japonica*)
** zahrodna pyšowka (*Astilbe x arendsii*)
* rupik (*Saxifraga*)
** baworski rupik (*Saxifraga androsacea*)
** bjezłopjenaty rupik (*Saxifraga aphylla*)
** burserowy rupik (*Saxifraga burseriana*)
** cymbalowy rupik (*Saxifraga cymbalaria*)
** hwězdźičkaty rupik (*Saxifraga stellaris*)
** kitkaty rupik (*Saxifraga paniculata*)
** kulkaty rupik (*Saxifraga granulata*)
** kulojty rupik (*Saxifraga rotundifolia*)
** łuhowy rupik (*Saxifraga hirculus*)
** mochojty rupik (*Saxifraga bryoides*)
** mochowy rupik (*Saxifraga hypnoides*)
** našěrzeleny rupik (*Saxifraga caesia*)
** pisany rupik (*Saxifraga oppositifolia*)
** pižmowy rupik (*Saxifraga moschata*)
** rozchódnikojty rupik (*Saxifraga sedoites*)
** plećawy rupik (*Saxifraga stolonifera*)
** seršćikaty rupik (*Saxifraga aizoides*)
** sněhowy rupik (*Saxifraga nivallis*)
** sćinowy rupik (*Saxifraga x geum*)
** šćerkowy rupik  (*Saxifraga  mutata*)
** wotsłónčny rupik (*Saxifraga umbrosa*)
** wrjećenkojty rupik (*Saxifraga tridactylites*)
** zadornity rupik (*Saxifraga rosacea*)
** zahrodny rupik (*Saxifraga x arendsii*)
* šleznička (*Chrysosplenium*)
** blěda šleznička (*Chrysosplenium oppositifolium*)
** złota šleznička (*Chrysosplenium alternifolium*)

## Nóžki
Bergenija

**Bergenija** (*Bergenia*) je ród ze swójby rupikowych rostlinow (*Saxifragaceae*). 

Wobsahuje sćěhowace družiny:

* bahorowa bergenija (*Bergenia purpurascens*)
* himalajowa bergenija (*Bergenia stracheyi*) 
* mikawčkata bergenija (*Bergenia ciliata*)
* tołstołopjenata bergenija (*Bergenia crassifolia*)
* wutrobojta bergenija (*Bergenia cordifolia*)
* zahrodna bergenija (*Bergenia x schmidtii*)

## Eksterne wotkazy
Bahorowa bergenija

**Bahorowa bergenija** (*Bergenia purpurascens*) je rostlina ze swójby rupikowych rostlinow (*Saxifragaceae*). 

## Wopis

## Stejnišćo

## Rozšěrjenje

## Wužiwanje
## Žórła

* Brankačk, Jurij: Wobrazowy słownik hornjoserbskich rostlinskich mjenow na CD ROM. Rěčny centrum WITAJ, wudaće za serbske šule. Budyšin 2005. 
* Kubát, K. (Hlavní editor): Klíč ke květeně České republiky. Academia, Praha (2002)
* Lajnert, Jan: Rostlinske mjena. Serbske. Němske. Łaćanske. Rjadowane po přirodnym systemje. Volk und Wissen Volkseigener Verlag Berlin  (1954)
* Rězak, Filip: Němsko-serbski wšowědny słownik hornjołužiskeje rěče. Donnerhak, Budyšin (1920)
Keluškowe łopješko

**Kełuškowe łopješka** (**sepale**) tworja keluch (calyx) kćenja krytosemjenjoweje rostliny a su wonkowne, druhdy hrubše a druhdy zelene kćenjowe přikrywne łopješka, móža wšak tež druhe barby měć abo kaž krónowe łopješka wupadać.

Jedna so při tym tuž wo wonkowne kćenjowe přikrywne łopješka dwójneho kćenjoweho přikrywa (periant), kotrež su hižo při zawrjenym pupku widźomne. Často zelene keluškowe łopješka tworja při kćenjowych pupkach škitny přikryw za nutřkowne drobniše kćenjowe dźěle. Tež při zawrjenju wjele kćenjow za nóc škitaja druhe kćenjowe łopješka.

Móža swobodne abo zarosćene być. Při někotrych taksonach su tež zredukowane, je potajkim mjenje z nich hač při přiwuznych taksonach abo faluja dospołnje. Su wažne přiznamjo za zarjadowanje jednotliwych taksonow (hlej tež: taksonomija, zarjadowanje rostlin).
Krónowe łopješko

**Krónowe łopješka** (petale) su nutřkowne kćenjowe přikrywne łopješka. Krónowe łopješka su často napadnje zbarbjene a/abo sformowane a maja funkciju překasancy za popróšenje přiwabić (přir. entomogamija).

Kćenjowa króna móže radiarnosymetriska abo zygomorfna być, su tež wšě předstajomne přechody wot lochko hač sylnje zygomorfne. Krónowe łopješka móža ze sobu zrosćene abo swobodne być.

Swobodne krónowe łopješka dźěla so často do ćeńkeho zakładneho dźěla, do "hozdźa", a do šěrokeho dźěla, do „platy“, mjez kotrymajž so zhibk přeběži (na&nbsp;př. pola najwjace nalikowych rostlin). Pola zygomorfnych kćenjow ze swobodnymi krónowymi łopješkami je často krónowe łopješko, kotrež dele pokazuje, zwjetšene a/abo nadpadnje zbarbjene a twori jako *huba* abo *delnja huba* „přizemišćo“ za překasancy (na&nbsp;př. fijałki, orchideje). Wosebita družina zygomorfnych kćenjow ze swobodnymi krónowymi łopješkami je mjetelojte kćenje.

Kćenjowe króny ze zrosćenymi łopješkami móža likojte być (na&nbsp;př. płótna wijawka, petunije, kirbsy) abo zwonojte (na&nbsp;př. zwónčki, hórkowcy) być; často je wšak zakładny dźěl k wuskej krónowej role zrosćeny, kotraž často za chowanje nektara słuži. radiarnosymetriske kćenja z krótkej krónowej rołu rěkaja „kolesojte“, tajke z dlěšej krónowej rołu „stołpikotalerjojte“. Zygomorfne kćenja z krónowej rołu su často dwuhubate, t.&nbsp;r. kćenjowa króna je jenož do hornjeho dźěla (hornja huba) a do delnjeho dźěla (delnja huba) rozšćěpjena; krónowe łopješka, kotrež su na tworjenju dateje huby wobdźělene, su zwjetša jako miłke karby spóznajomne (na&nbsp;př. kozylisty z jednołopješkatej delnjej a štyriłopješkatej hornjej hubu).

Cil plahowanja rostlin je často, hišće napadniše krónowe łopješka docpěć.
Pyšowka

**Pyšowka** (*Astilbe*) je ród ze swójby rupikowych rostlinow (*Saxifragaceae*). 

Wobsahuje sćěhowace družiny:

* chinska pyšowka (*Astilbe chinensis*)
* japanska pyšowka (*Astilbe japonica*)
* zahrodna pyšowka (*Astilbe x arendsii*)

## Nóžki
Rupik

**Rupik** (*Saxifraga*) je ród ze swójby rupikowych rostlinow (*Saxifragaceae*).

Wobsahuje sćěhowace družiny:

* baworski rupik (*Saxifraga androsacea*)
* bjezłopjenaty rupik (*Saxifraga aphylla*)
* burserowy rupik (*Saxifraga burseriana*)
* cymbalowy rupik (*Saxifraga cymbalaria*)
* hwězdźičkaty rupik (*Saxifraga stellaris*)
* kitkaty rupik (*Saxifraga paniculata*)
* kulkaty rupik (*Saxifraga granulata*)
* kulojty rupik (*Saxifraga rotundifolia*)
* łuhowy rupik (*Saxifraga hirculus*)
* mochojty rupik (*Saxifraga bryoides*)
* mochowy rupik (*Saxifraga hypnoides*)
* našěrzeleny rupik (*Saxifraga caesia*)
* pisany rupik (*Saxifraga oppositifolia*)
* pižmowy rupik (*Saxifraga moschata*)
* rozchódnikojty rupik (*Saxifraga sedoites*)
* plećawy rupik (*Saxifraga stolonifera*)
* seršćikaty rupik (*Saxifraga aizoides*)
* sněhowy rupik (*Saxifraga nivallis*)
* sćinowy rupik (*Saxifraga x geum*)
* šćerkowy rupik (*Saxifraga mutata*)
* wotsłónčny rupik (*Saxifraga umbrosa*)
* wrjećenkojty rupik (*Saxifraga tridactylites*)
* zadornity rupik (*Saxifraga rosacea*)
* zahrodny rupik (*Saxifraga x arendsii*)

## Nóžki
Hamburg

**Hamburg** (hamtsce **Swobodne a hansowe město Hamburg**,  *Freie und Hansestadt Hamburg*) je wulkoměsto a zwjazkowy kraj na sewjeru Němskeje. Přistawne město je kulturelne a ekonomiske srjedźišćo na sewjeru Němskeje. Z nimale dwaj milionomaj wobydlerjow na 755 km² je Hamburg po Berlinje druhe najwjetše město kraja. Přez město běži wulka rěka Łobjo kaž tež rěki Alster a Bille. Prěni raz naspomni so město w lěće 832 jako *Hammaburg*.

Tuchwilu knježacy měšćanosta Hamburga je Peter Tschentscher (SPD).

## Partnerske města
*  Pětrohród, Ruska, wot 1957
*  Marseille, Francoska, wot 1958
*  Shanghai, China, wot 1986
*  Drježdźany, Němska, wot 1987
*  Osaka, Japanska, wot 1989
*  León, Nikaragua, 1989
*  Praha, Čěska, wot 1990
*  Chicago, USA, wot 1994

## Wobrazarnja

Binnenalster am Abend.jpg|Nutřkowne město Hamburga: radnica a *Binnenalster*
Die Elbphilharmonie - 21.07.2015.jpg|Łobjanska filharmonija w přistawnym měsće
Hamburgfromair2.jpg|Powětrowy wobraz města
Speicherstadt abends.jpg|Stare składnišća w přistawje


## Wotkaz
Maybrit Illner

**Maybrit Illner** (* 12. januara 1965 w Berlinje) je němska žurnalistka, moderatorka a awtorka.

## Eksterne wotkazy
*''Maybrit Illner'' – Polit-Talk (ZDF)
Šleznička

**Šleznička** (*Chrysosplenium*) je ród ze swójby rupikowych rostlinow (*Saxifragaceae*). 

Wobsahuje sćěhowace družiny:

* blěda šleznička (*Chrysosplenium oppositifolium*)
* złota šleznička (*Chrysosplenium alternifolium*) 

## Nóžki
Rutowe rostliny

**Rutowe rostliny** (*Rutaceae*) su swójba symjencowych rostlinow (*Spermatophyta*).

Wobsahuje sćěhowace rody:

* citrusowe płody (*Citrus*)
** apelsina (*Citrus sinensis*)
** bergamota (*Citrus bergamia*)
** citrona (*Citrus limon*)
** citronatowa citrona (*Citrus medica*)
** grapefruit (*Citrus x paradisi*)
** limeta (*Citrus aurantifolia*)
** mandarina (*Citrus reticulata*)
** pamplmuza (*Citrus grandis*)
** pomeranča (*Citrus aurantium*)
** tangelo (*Citrus x tangelo*)
* drěwda (*Dictamnus*)
** běła drěwda (*Dictamnus albus*)
*** purpurčerwjena drěwda (*Dictamnus albus var. rubra*)
* kumkwat (*Fortunella*)
** japanski kumkwat (*Fortunella japonica*)
* ruta (*Ruta*)
** winowa ruta (*Ruta graveolens*)
* skimija (*Skimmia*)
** japanska skimija (*Skimmia japonica*)
Citrusowe płody

**Citrusowe płody** (*Citrus*) je ród ze swójby rutowych rostlinow (*Rutaceae*). 

Wobsahuje sćěhowace družiny:

* apelsina (*Citrus sinensis*) 
* bergamota (*Citrus bergamia*)
* citronowc (*Citrus limon*) 
* citronatowa citrona (*Citrus medica*)
* grapefruit (*Citrus x paradisi*)
* limeta (*Citrus x aurantifolia*)
* mandarinowc (*Citrus reticulata*) 
* pamplmuza (*Citrus grandis*)
* pomeranča (*Citrus x aurantium*)
* tangelo (*Citrus x tangelo*)

## Nóžki
Citronowc

**Citronowc** (*Citrus × limon*) je štom ze swójby rutowych rostlinow  (*Rutaceae*). Jeho płód je citrona.

## Wopis
Citronowc je štom, kotryž docpěje wysokosć wot hač do 6 m.

### Płody
Zrałe płody su žołte abo zelene. Wone wobsahuje 5-7% citronowu kisalinu a su bohate na witaminy.

## Stejnišćo
Rosće najlěpje w ćopłych regionach z miłymi zymami.

## Rozšěrjenje

## Wužiwanje
Brěčka a bělizna so jako korjeninu w kuchni, w konditarstwje, w hotowanju napojow a k wudobywanju citronoweje kisaliny a wolijow wužiwatej.

## Nóžki


## Žórła
* Botanica, Bäume und Sträucher, Über 2000 Pflanzenporträts, ISBN 978-3-8331-4467-7, strona 251 
* Ullstein Lexikon der Pflanzenwelt, 1973, ISBN 3-550-16019-4, strona 511 
* Brankačk, Jurij: Wobrazowy słownik hornjoserbskich rostlinskich mjenow na CD ROM. Rěčny centrum WITAJ, wudaće za serbske šule. Budyšin 2005. 
* Kubát, K. (Hlavní editor): Klíč ke květeně České republiky. Academia, Praha (2002)
* Lajnert, Jan: Rostlinske mjena. Serbske. Němske. Łaćanske. Rjadowane po přirodnym systemje. Volk und Wissen Volkseigener Verlag Berlin  (1954)
* Rězak, Filip: Němsko-serbski wšowědny słownik hornjołužiskeje rěče. Donnerhak, Budyšin (1920)

## Eksterne wotkazy
Apelsina

**Apelsina** (*Citrus sinensis*) je štom ze swójby rutowych rostlinow (*Rutaceae*). Dalšej serbskej mjenje stej **apelsinowc** a **oranžowc**. Jeho płód je **oranža**.

## Wopis
Apelsina je přecozeleny kerk abo małki štom, kotryž docpěje wysokosć wot hač do 8 m.

Króna je kulojta. Jeje hałuzy často njesu ćernje.

### Łopjena
Dołhojće-jejkojte łopjena su kožane a błyšća. Jich stołpiki su słabje křidłate.

### Kćenja
Běłe kćenja słódkojće wonjeja.

### Płód

Płody su dolhojte hač kulowate, swětooranžowe hač ćmowočerwjene jahody. Jich bělizna so hodźa lochko wotbělić. Płodowe mjaso słodźi słódko-nakisal aromatisce.

## Stejnišćo

## Rozšěrjenje
Rostlina je w tropach a subtropach, ale tež w regionje Srjedźneho morja rozšěrjena.

## Wužiwanje
Płody so jako čerstwy sad jědźa abo k marmeladam a płodowe brěčki předźěłuja. Z płodoweje bělizny młodych płodow, kćenjow a łopjenow so eteriske wolije zhotowjeja.

## Nóžki


## Žórła
* Botanica, Bäume und Sträucher, Über 2000 Pflanzenporträts, ISBN 978-3-8331-4467-7, strona 252 
* Meyers Taschenlexikon Biologie, In 3 Bänden, 2. zwjazk, ISBN 3-411-12023-1, strona 249, pod hesłom *Orangenpflanze* 
* Brankačk, Jurij: Wobrazowy słownik hornjoserbskich rostlinskich mjenow na CD ROM. Rěčny centrum WITAJ, wudaće za serbske šule. Budyšin 2005. 
* Kubát, K. (Hlavní editor): Klíč ke květeně České republiky. Academia, Praha (2002)
* Lajnert, Jan: Rostlinske mjena. Serbske. Němske. Łaćanske. Rjadowane po přirodnym systemje. Volk und Wissen Volkseigener Verlag Berlin (1954)
* Rězak, Filip: Němsko-serbski wšowědny słownik hornjołužiskeje rěče. Donnerhak, Budyšin (1920)
Běła drěwda

**Běła drěwda** (*Dictamnus albus*) je rostlina z monotypiskeho roda drěwda (*Dictamnus*) znutřka swójby rutowych rostlinow (*Rutaceae*).

Běła drěwda ma sćěhowacu warjetetu:
* Purpurčerwjena drěwda (*Dictamnus albus* var. *purpureus*, syn. *Dictamnus albus* var. *rubra*) njese purpurróžojte kćenja z purpurčerwjenymi žiłkami.

## Wopis
Běła drěwda je trajne zelo, kotrež docpěje wysokosć wot 60 hač 120 cm. Rostlina je kruta přećiwo zmjerzkej.

Rostlina sylnje wonje po citronje abo skoricy.

Stołpik je zrunany, njerozhałužkowany. 

### Łopjena
Błyšćace, swětłozelene łopjena su njeporowje pjerite z 3-5 (7-11) jejko-lancetojtymi, 5 hač 8 cm dołhimi, sćeńka zubatymi pjeroporami, transparentnje dypkate.

### Kćenja
Kćěje wot meje hač junija. Běłe, róžojte abo lila kćenja su hwěžkojte, docpěja wot 4 hač 5 cm, maja ćěmne žiłki a steja w nakónčnej, zrunanej kići. Próškowe nitki su dołhe a zhibane. Krónowe łopješka su pjeć a docpěja dołhosć wot 2 hač 3 cm. Keluškowe łopješka su pjeć a docpěja dołhosć wot 6 hač 8 mm. Próškowe łopješka su dołhe.

## Stejnišćo
Rosće na skalnych, kerčinatych zwisach, we swětłych, suchich lěsach a na lěsnych kromach. Ma radšo ćopłe, suche, zwjetša wapnite pódy.

## Rozšěrjenje
Rostlina je w srjedźnej a južnej Europje rozšěrjena.

## Wužiwanje
## Žórła
* Botanica, Bäume und Sträucher, Über 2000 Pflanzenporträts, ISBN 978-3-8331-4467-7, strona 277 
* Schauer - Caspari: Pflanzenführer für unterwegs, ISBN 978-3-8354-0354-3, 2. nakład, 2008, stronje 232, 458 
* Spohn, Aichele, Golte-Bechtle, Spohn: Was blüht denn da? Kosmos Naturführer (2008), ISBN 978-3-440-11379-0, strona 88 
* Brankačk, Jurij: Wobrazowy słownik hornjoserbskich rostlinskich mjenow na CD ROM. Rěčny centrum WITAJ, wudaće za serbske šule. Budyšin 2005. 
* Kubát, K. (Hlavní editor): Klíč ke květeně České republiky. Academia, Praha (2002)
* Lajnert, Jan: Rostlinske mjena. Serbske. Němske. Łaćanske. Rjadowane po přirodnym systemje. Volk und Wissen Volkseigener Verlag Berlin (1954)
* Rězak, Filip: Němsko-serbski wšowědny słownik hornjołužiskeje rěče. Donnerhak, Budyšin (1920)

## Eksterne wotkazy
Kumkwat

**Kumkwat** (*Fortunella*) je ród ze swójby rutowych rostlinow (*Rutaceae*). 

Wobsahuje sćěhowace družiny a poddružiny:

* japanski kumkwat (*Fortunella japonica*)
Winowa ruta

**Winowa ruta** (*Ruta graveolens*) je rostlina ze swójby rutowych rostlinow (*Rutaceae*).

## Wopis
Winowa ruta je kerk, kotryž docpěje wysokosć wot 30 hač do 50 cm. Rostlina je namódry zelena, naha, sylnje aromatisce wonja.

Stołpiki su deleka drjewjane. 

### Łopjena
Łopjena su schódne.

### Kćenja
Kćěje wot junija hač do awgusta. Kćenja steja w pozdatnym wokołku a maja nazeleń žołte. Krónowe łopješka su łžičkojte , złaha zubate a maja napadnu rynčku z nektar wudźělacej włoknina.

### Płody
Płód je kapslowy płód.

## Stejnišćo a rozšěrjenje
Pochada ze regiona Srjedźneho morja. Rostlina so do zahrodow sadźana, ale tež rosće na smjećowych městnach, skałach, murjach, winicach. Ma radšo ćopłe, suche kamjentne pódy. 

## Wužiwanje
## Žórła
* Spohn, Aichele, Golte-Bechtle, Spohn: Was blüht denn da? Kosmos Naturführer (2008), ISBN 978-3-440-11379-0, strona 264 
* Brankačk, Jurij: Wobrazowy słownik hornjoserbskich rostlinskich mjenow na CD ROM. Rěčny centrum WITAJ, wudaće za serbske šule. Budyšin 2005. 
* Kubát, K. (Hlavní editor): Klíč ke květeně České republiky. Academia, Praha (2002)
* Lajnert, Jan: Rostlinske mjena. Serbske. Němske. Łaćanske. Rjadowane po přirodnym systemje. Volk und Wissen Volkseigener Verlag Berlin (1954)
* Rězak, Filip: Němsko-serbski wšowědny słownik hornjołužiskeje rěče. Donnerhak, Budyšin (1920)

## Eksterne wotkazy
Skimija

**Skimija** (*Skimmia*, syn.: *Laureola* M.Roem.) je ród ze swójby rutowych rostlinow (*Rutaceae*). 

## Družiny
Eksistuje jenož štyri hač wosom družinow.
* *Skimmia anquetilia* N.P.Taylor & Airy Shaw: Domizna je zapadna Himalaja hač Afghanistan; hač 2&nbsp;m wysoki kerk.
* *Skimmia arborescens* T.Anderson ex Gamble (Syn.: *S. wallichii* Hook. f. & Thomson ex Gamble): Domizna je wuchodna Himalaja hač do Juhowuchodneje Azije. Kerk abo małki štom z wysokosću wot hač 15&nbsp;m.
**Skimmia* ×*confusa* N.P.Taylor (= *S. anquetilia* × *S. japonica*) 
**Skimmia* ×*foremanii* H.Knight (= *S. japonica* × *S. reevesiana*, Syn.: *Skimmia* ×*foremanii* var. *rogersii* (Mast.) Rehder, *Skimmia rogersii* Mast.)
* (*Skimmia japonica*) Thunb. japanska skimija (Syn.: *S. oblata* T.Moore, *S. fragans* Carr.): Domizna Japanska, Korejska a China. Kerk z wysokosću wot hač 7&nbsp;m. Kćenja wonja nasłódko (hlej Syn. *S. fragrans* wot *fragrans* = wonjacy).
***Skimmia japonica* f. *repens* (Nakai) H.Hara (Syn.: *S. repens* Nakai) 
***Skimmia japonica* var. *intermedia* Komatsu
***Skimmia japonica* var. *veitchii* (Carrière) Rehder (Syn.: *S. oblata* var. *veitchii* (Carrière) Carrière, *S. veitchii* Carrière)
* *Skimmia laureola* (DC.) Sieb. & Zucc. ex Walp. (*Limonia laureola* DC., *Skimmia melanocarpa* Rehder & E.H.Wilson.): Domizna wot Nepala hač do Vietnama a Chinskeje. Kerk abo małki štom z wysokosću wot hač 13&nbsp;m.
* *Skimmia reevesiana* Fortune (Syn.: *S. japonica* subsp. *reevesiana*, *S. fortunei* Mast., *S. fortunei* var. *rubella* (Carrière) Rehder, *S. intermedia* Carrière, *S. reevesiana* f. *rubella* (Carrière) Rehder, *S. rubella* Carrière)
Japanska skimija

**Japanska skimija** (*Skimmia japonica*) je rostlina ze swójby rutowych rostlinow  (*Rutaceae*). 

## Wopis

## Stejnišćo

## Rozšěrjenje

## Wužiwanje

## Systematika
Synonymy za družinu su *S. fragans* Carrière ale tež *S. oblata* T.Moore. Buchu po kóždym awtorje poddružiny resp. warjetety rozeznawane:

* *Skimmia japonica* f. *repens* (Nakai) H.Hara (Syn.: *S. repens* Nakai) 
* *Skimmia japonica* var. *intermedia* Komatsu
* *Skimmia japonica* var. *veitchii* (Carrière) Rehder (Syn.: *S. oblata* var. *veitchii* (Carrière) Carrière, *S. veitchii* Carrière) 

## Žórła

* Brankačk, Jurij: Wobrazowy słownik hornjoserbskich rostlinskich mjenow na CD ROM. Rěčny centrum WITAJ, wudaće za serbske šule. Budyšin 2005. 
* Kubát, K. (Hlavní editor): Klíč ke květeně České republiky. Academia, Praha (2002)
* Lajnert, Jan: Rostlinske mjena. Serbske. Němske. Łaćanske. Rjadowane po přirodnym systemje. Volk und Wissen Volkseigener Verlag Berlin  (1954)
* Rězak, Filip: Němsko-serbski wšowědny słownik hornjołužiskeje rěče. Donnerhak, Budyšin (1920)
Eukaryoty

**Eukaryoty** (Eucaryota; wot starogrjekskeho εὖ eu „dobry“, „woprawdźity“ a κάρυον karyon „worjech“, „jadro“) tworja jednu z třoch domenow w biologiji. Su žiwochi z woprawdźitym bańkowym jadrom, kotrež wobsahuja genetisku maćiznu we formje desoksyribo-nukleinoweje kisaliny (skrót.: *DNA*, němsce *DNS*).

Eukaryoty su zwjetša wo wjelekróćne wjetše hač prokaryoty (něhdźe 10-100 raz). Zo by hładke fungowanje celularnych wotběhow nad wjetšimi dalokosćemi nutřka bańki zmóžniło, je wyši organizaciska měra a rozdźělenje ruma bańki do kompartimentow (dźělne wotrězki) ale tež transport mjez tutymi kompartimentami nuzne. Tuteje přičiny dla su eukaryotiske bańki z pomocu bańkowych organelow strukturowane, kotrež kaž organy ćěła rozdźělne funkcije spjelnja.
Najbóle znata organela je bańkowe jadro, z hłownym podźělom genetiskeje maćizny žiwocha.
Dalše geny wustupuja po kóždej družinje w mitochondrijach a plastidach.

Dalša wosebitosć eukaryotow leži w proteinowej biosyntezy: Hinak hač prokaryoty su eukaryoty kmane, z samsneje DNA-informacije přez alternatiwny splicing rozdźělne proteiny zhotowjeć.

Struktura a forma so eukaryotiskej bańce přez cytoskelet da.
Bu mjez druhim z mikrotubulusow, aktinowych włokninow a mikrofilamentow natwarjeny.

## Systematika
Eukaryoty bu tradicionelnje do swětow wjacebańkowych zwěrjatow, rostlin a hribow ale tež jednobańkowych abo wjacebańkowych protistow rozdźělene.
Dokelž protisty pak žane monofyletisku skupinu njetworja a druhe swěty poprawom z rozdźělnych protistowych skupin nastajachu, njeje rozdźělenje do swětow wjace dźeržomna.

Tón čas aktuelna Systematika eukaryotow bu wot Adl *et al.* 2005 wudźěłana. Woni rozrjaduja  eukaryotow do šěsć skupin:
* Amoebozoa
* Opisthokonta, ke kotrymž zwěrjata a hriby słušeja.
* Rhizaria
* Archaeplastida, ke kotrymž rostliny słušeja.
* Chromalveolata
* Excavata

## Hlej tež
* Prokaryoty
* Endosymbiontowa teorija

## Noty


## Wotkazy

* Natwar eukarytiskich bańkow 
* Eukaryoty (Tree of Life Web Project)
Veverská Bítýška

**Veverská Bítýška** je městačko w Čěskej (Juhomorawski kraj, wokrjes Brno-venkov). Leži 235&nbsp;m nad mórskej hładźinu na historiskej Morawje a ma něhdźe tři tysac wobydlerjow. Prěnje historiske naspomnjenje je z lěta 1376.

## Žórła


## Wotkaz
Rutownikowe rostliny

**Rutownikowe rostliny** (*Zygophyllaceae*) su swójba symjencowych rostlinow (*Spermatophyta*). 

Wobsahuje sćěhowace rody:

* rutownik (*Peganum*) 
** harmalowy rutownik (*Peganum harmala*)
Ruta

**Ruta** (*Ruta*) je ród ze swójby rutowych rostlinow (Rutaceae).

Wobsahuje sćěhowace družiny a poddružiny:

* winowa ruta (*Ruta graveolens*)
Rutownik

**Rutownik** (*Peganum*) je ród ze swójby *[[Nitrariaceae]]*.

Po někotrych žórłach so do swójby rutownikowych rostlinow (Zygophyllaceae) zarjaduje.

Wobsahuje sćěhowace družiny:

* harmalowy rutownik (*Peganum harmala*)

## Nóžki


## Žórła
Saururowe rostliny

**Saururowe rostliny** (*Saururaceae*) su swójba symjencowych rostlinow (*Spermatophytina*). 

Wobsahuje sćěhowace rody:

* barbuměnjerka (*Houttuynia*) 
** wšědna barbuměnjerka (*Houttuynia cordata*)
* saururus (*Saururus*) 
** chinski saururus (*Saururus chinensis*)
** wšědny saururus (*Saururus cernuus*)
Barbuměnjerka

**Barbuměnjerka** (*Houttuynia*) je ród ze swójby saururowych rostlinow (*Saururaceae*).

Wobsahuje sćěhowace družiny:

* wšědna barbuměnjerka (*Houttuynia cordata*)
Wšědna barbuměnjerka

**Wšědna barbuměnjerka** (*Houttuynia cordata*) je rostlina ze swójby saururowych rostlinow (*Saururaceae*). 

## Wopis

## Stejnišćo

## Rozšěrjenje

## Wužiwanje
## Žórła

## Eksterne wotkazy
Sezam

**Sezam** (*Sesamum*) je ród ze swójby sezamowych rostlinow (*Pedaliaceae*).

Wobsahuje sćěhowace družiny:

* Indiski sezam (*Sesamum indicum*)

## Nóžki


## Žórła
Indiski sezam

**Indiski sezam** (*Sesamum indicum*) je rostlina ze swójby sezamowych rostlinow (*Pedaliaceae*). 

## Wopis
Indiski sezam je jednolětna rostlina. Kćenja su běłe.

## Stejnišćo

## Rozšěrjenje
Najskerje pochadźa z tropiskeje Afriki.

## Wužiwanje
Rostlina so w Indiskej a Chinskej wolijatych symjenjow dla plahuje.

## Galerija

Dataja:Sesamum idicum flos.jpg|Kćenja


## Nóžki


## Žórła
* Ullstein Lexikon der Pflanzenwelt, 1973, ISBN 3-550-16019-4, strona 411, pod hesłom *Sesamgewächse* 
* Brankačk, Jurij: Wobrazowy słownik hornjoserbskich rostlinskich mjenow na CD ROM. Rěčny centrum WITAJ, wudaće za serbske šule. Budyšin 2005. 
* Kubát, K. (Hlavní editor): Klíč ke květeně České republiky. Academia, Praha (2002)
* Lajnert, Jan: Rostlinske mjena. Serbske. Němske. Łaćanske. Rjadowane po přirodnym systemje. Volk und Wissen Volkseigener Verlag Berlin (1954)
* Rězak, Filip: Němsko-serbski wšowědny słownik hornjołužiskeje rěče. Donnerhak, Budyšin (1920)

## Eksterne wotkazy
Simarubowe rostliny

**Simarubowe rostliny** (*Simaroubaceae*) su swójba symjencowych rostlinow (*Spermatophyta*).

## Systematika
W swójbje eksistuje 19 hač 20 rodow z něhdźe 95 družinami :
* pajasla (*Ailanthus*)
** wysoka pajasla (*Ailanthus altissima*)
* *[[Amaroria]]* A.Gray
* *[[Brucea]]* J.F.Mill.
* *[[Castela]]* Turpin
* *[[Eurycoma]]* Jack
* *[[Gymnostemon]]* Aubrév. & Pellegr.
* *[[Hannoa]]* Planch.
* *[[Iridosma]]* Aubrév. & Pellegr.
* *[[Laumoniera]]* Noot.
* *[[Leitneria]]* Chapm.: Wustupuja jenož w Jednoćenych statow Ameriki a su wětrowopróšowane z redukowanymi kćenjemi.
* *[[Nothospondias]]* Engl.
* *[[Odyendea]] * Pierre ex Engl.
* *[[Perriera]]* Courchet
* *[[Picrasma]]* Blume, na&nbsp;př. :de:Jamaikanischer Bitterholzbaum, Jamaika-Bitterholz, :de:Bitterholzbaum abo :de:Bitterbaum (*Picrasma exelsa*)
* *[[Picrolemma]] * Hook. f.
* *[[Pierreodendron]]* Engl. 
* *[[Quassia]]* L. (inkluziwnje *Samadera* Gaertn.), na&nbsp;př. Echter oder :de:Surinamischer Bitterholzbaum, Surinam-Bitterholz, Bitterholzbaum oder Fliegenholzbaum, :de:Quassiaholzbaum (*Quassia amara*)
* *[[Simaba]]* Aubl.
* *[[Simarouba]]* Aubl.
* *[[Soulamea]]* Lam.

Taksony něhdyšich swójbow Ailanthaceae , Castelaceae , Holacanthaceae , Leitneriaceae , Quassiaceae , Simabaceae , Soulameaceae  so dźensa tu zarjaduja.    

Tu so wjace njezarjaduja :
**[[Allantospermum]]* Forman słuša k Ixonanthaceae 
**[[Alvaradoa]]* Liebm. słuša k Picramniaceae  
**[[Desbordesia]]* Pierre ex Tiegh. słuša k Irvingiaceae 
**[[Harrisonia]]* R.Br. ex A.Juss. słuša k podswójbje Spathelioideae Rutaceae 
**[[Irvingia]]* Hook. f. słuša k  Irvingiaceae
**[[Kirkia]]* Oliv. słuša k  Kirkiaceae
**[[Klainedoxa]]* Pierre ex Engl. słuša k  Irvingiaceae 
**[[Picramnia]]* Sw. słuša k  Picramniaceae 
**[[Pleiokirkia]]* Capuron słuša k  Kirkiaceae 
**[[Recchia (ród)|Recchia]]* Sessé & Moc. ex DC. słuša k  Surianaceae

## Nóžki
Pajasla

**Pajasla** (*Ailanthus*, syn.: *Hebonga*) je ród ze swójby simarubowych rostlinow (*Simaroubaceae*). 

## Systematik
Prěnjotne wozjewjenje wot *Ailanthus* so je stało w lěće 1786 přez René Louiche Desfontaines w *Mém. Acad. Sci. (Paris)*, S. 265. 

Eksistuje něhdźe dźesać *Ailanthus*-družinow, z kotrychž šěsć w Chinskej a pjeć je tam endemiske:

* wysoka pajasla (*Ailanthus altissima* (Mill.) Swingle, Syn.: *A. cacodendron*, *A. glandulosa* Desf., * A. peregrina*, *Rhus cacodendron*, *Toxicodendron altissimum* Mill.): Ze štyrjomi warjetetami:
***Ailanthus altissima* (Mill.) Swingle var. *altissima*
***Ailanthus altissima* var. *pendulifolia*
** *Ailanthus altissima* var. *sutchuenensis* (Dode) Rehder & E.H.Wilson
** *Ailanthus altissima* var. *tanakae* (Hayata) Kanehira & Sasaki
* *Ailanthus excelsa* Roxb.
* *Ailanthus fordii* Nooteboom
* :de:Giralds Götterbaum (*Ailanthus giraldii* Dode)
* *Ailanthus guangxiensis* X.L.Mo ex C.F.Liang & X.L.Mo
* *Ailanthus malabarica* (Syn.: *A. imberbiflora*)
* *Ailanthus triphysa* (Dennstedt) Alston
* ćernjojta pajasla (*Ailanthus vilmoriniana* Dode)
Saururus

**Saururus** (*Saururus*) je ród ze swójby saururowych rostlinow (Saururaceae).

Wobsahuje sćěhowace družiny:

* chinski saururus (*Saururus chinensis*)
* wšědny saururus (*Saururus cernuus*)
Wysoka pajasla

**Wysoka pajasla** (*Ailanthus altissima*, syn.: *A. cacodendron*, *A. peregrina*, *A. glandulosa*, *Rhus cacodendron*, *Toxicodendron altissimum*) je štom ze swójby simarubowych rostlinow (*Simaroubaceae*). 

## Wopis
Wysoka pajasla je štom, kotryž docpěwa wysokosć wot 25 m.

Króna je čumpata.

### Łopjena
Měnjate łopjena su njeporowje pjerite a schódne a docpěwaja dołhosć wot 40 hač do 70 (90) cm. Jich hłowny rjepik je čerwjenojty. 11 hač do 19 pjerjow docpěwa dołhosć wot něhdźe 5 hač do 15 cm, je dołhojće-owalne, hładkokromne, na hornim boku błyšćace ćmowozelene, na delnim boku blědźiše. Wone při rozrybowanju njepřijomnje ćahnu.

### Kćenja
Kćěje w juliju. Nažołć běłe, njenahladnje małke kćenja su muske abo dwusplažne a steja w wjelekćenjowych, 15 hač 20 cm dołhich, čumpaće rozhałuzowanych, nakónčnych pakićach a jara sylnje wonja. 

### Płody
Płód ma jazyčkojte křidleška a je žołty abo čerwjenkojty a docpěwa dołhosć wot 3 hač do 5 cm. Symjenja jeho centrumje leža. 

## Stejnišćo
Wona rosće jako wozdobny štom w parkach a załožkach. Preferuje čumpate, za wodu přepušćate, na prawym měrje wutkate, často wapnite pódy.

## Rozšěrjenje

## Wužiwanje
## Žórła
* Bruno P. Kremer: Steinbachs Naturführer Bäume & Sträucher, ISBN 978-3-8001-5934-5 
* Spohn, Aichele, Golte-Bechtle, Spohn: Was blüht denn da? Kosmos Naturführer (2008), ISBN 978-3-440-11379-0, strona 428 
* Brankačk, Jurij: Wobrazowy słownik hornjoserbskich rostlinskich mjenow na CD ROM. Rěčny centrum WITAJ, wudaće za serbske šule. Budyšin 2005. 
* Kubát, K. (Hlavní editor): Klíč ke květeně České republiky. Academia, Praha (2002)
* Lajnert, Jan: Rostlinske mjena. Serbske. Němske. Łaćanske. Rjadowane po přirodnym systemje. Volk und Wissen Volkseigener Verlag Berlin (1954)
* Rězak, Filip: Němsko-serbski wšowědny słownik hornjołužiskeje rěče. Donnerhak, Budyšin (1920)
Arundo

**Arundo** (*Arundo*) je ród ze swójby słódkich trawow (Poaceae).

Wobsahuje sćěhowace družiny:

* Hoberska sćina (*Arundo donax*)
Bambus

**Bambus** *(Bambusa)* je ród ze swójby słódkich trawow (Poaceae). Wobsahuje sćěhowace družiny:

*** arundobodobna bambusnica (*Bambusa arundinaceae*)
Błysknica

**Błysknica** (*Phalaris*) je ród ze swójby słódkich trawow (*Poaceae*). 

Wobsahuje sćěhowace družiny:

* hłójčkata błysknica (*Phalaris canariensis*)
* wódna błysknica (*Phalaris arundinacea*)

## Noty
Brodačk

**Brodačk** (Danthonia) je ród ze swójby słódkich trawow (Poaceae). Wobsahuje sćěhowace družiny:

*** wšědny brodačk (*Danthonia decumbens*)
Brodawa

**Brodawa** (*Bothriochloa*) je ród ze swójby słódkich trawow (*Poaceae*). 

Wobsahuje sćěhowace družiny:

* citronowa brodawa (*Bothriochloa nardus*)
* wšědna brodawa (*Bothriochloa ischaemum*)

## Noty
Cokorina

**Cokorina** (*Saccharum*) je ród ze swójby słódkich trawow (*Poaceae*).

Wobsahuje sćěhowace družiny:

* prawa cokorina (*Saccharum officinarum*) 

## Noty
Česačk

**Česačk** (*Cynosurus*) je ród ze swójby słódkich trawow (*Poaceae*). 

Wobsahuje sćěhowace družiny:

* jěžowy česačk (*Cynosurus echinatus*)
* pastwišćowy česačk (*Cynosurus cristatus*)

## Noty
Dornica

**Dornica** (*Festuca*) je ród ze swójby słódkich trawow (*Poaceae*). 

Wobsahuje sćěhowace družiny:

* alpska dornica (*Festuca alpina*)
* ametystowa dornica (*Festuca amethystina*)
* blěda dornica (*Festuca pallens*)
* ćeńkołopjenata dornica (*Festuca trichophylla*)
* ćěmna dornica (*Festuca nigrescens*)
* čerwjena dornica (*Festuca rubra*)
* čorna dornica (*Festuca puccinellii*)
* dołhołopjenata dornica (*Festuca longifolia*)
* duvalowa dornica (*Festuca duvalii*)
* fijałkomódra dornica (*Festuca violacea*)
* hładka dornica (*Festuca laevigata*)
* hruba dornica (*Festuca brevipila*)
* hruba wowča dornica (*Festuca heteropachys*)
* kamzykowa dornica (*Festuca rupicaprina*)
* kosmata dornica (*Festuca rupicola*)
* łučna dornica (*Festuca pratensis*)
* lěsna dornica (*Festuca altissima*)
* mała dornica (*Festuca airoides*)
* mnohokwětkata čerwjena dornica (*Festuca heteromalla*)
* módrozelena dornica (*Festuca glaucina*)
* nawěwowa dornica (*Festuca polesica*)
* něžna dornica (*Festuca pulchella*)
* niska dornica (*Festuca quadriflora*)
* njeprawa wowča dornica (*Festuca pulchra*)
* noriska dornica (*Festuca norica*)
* patzkowa dornica (*Festuca patzkei*)
* pisana dornica (*Festuca varia*)
* sćinojta dornica (*Festuca arundinacea*)
* šwižna dornica (*Festuca heterophylla*)
* waliziska dornica (*Festuca valesiaca*)
* włosata dornica (*Festuca filiformis*)
* wowča dornica (*Festuca ovina*)
* wysoka dornica (*Festuca gigantea*)

## Nóžki


## Eksterne wotkazy
Alpska dornica

**Alpska dornica** (*Festuca alpina*) je rostlina ze swójby słódkich trawow (*Poaceae*). 

## Wopis

## Stejnišćo

## Rozšěrjenje

## Wužiwanje

## Nóžki


## Žórła

* Brankačk, Jurij: Wobrazowy słownik hornjoserbskich rostlinskich mjenow na CD ROM. Rěčny centrum WITAJ, wudaće za serbske šule. Budyšin 2005. 
* Kubát, K. (Hlavní editor): Klíč ke květeně České republiky. Academia, Praha (2002)
* Lajnert, Jan: Rostlinske mjena. Serbske. Němske. Łaćanske. Rjadowane po přirodnym systemje. Volk und Wissen Volkseigener Verlag Berlin  (1954)
* Rězak, Filip: Němsko-serbski wšowědny słownik hornjołužiskeje rěče. Donnerhak, Budyšin (1920)

## Eksterne wotkazy
Dornica (Micropyrum)

*Dornica (Micropyrum)* je ród ze swójby słódkich trawow (Poaceae). Wobsahuje sćěhowace družiny:

*** jednora dornica (*Micropyrum tenellum*)
Dornicowa sćina

**Dornicowa sćina** (*Scolochloa*) je ród ze swójby słódkich trawow (*Poaceae*).

Wobsahuje sćěhowace družiny:
* *[[Scolochloa arundinacea]]*
* *[[Scolochloa donax]]*
* prawa dornicowa sćina (*Scolochloa festucacea*)
* *[[Scolochloa marchica]]*
* *[[Scolochloa spiculosa]]*
Dornička

**Dornička** (*Vulpia*) je ród ze swójby słódkich trawow (*Poaceae*). 

Wobsahuje sćěhowace družiny:

* mikawčkata dornička (*Vulpia ciliata*)
* myšaca dornička (*Vulpia myuros*)
* přibrjóžna dornička (*Vulpia unilateralis*)
* wjewjerča dornička (*Vulpia bromoides*)

## Noty
Dubrowka

**Dubrowka** (*Hierochloë*) je ród ze swójby słódkich trawow (*Poaceae*). 

Wobsahuje sćěhowace družiny:

* awstralska dubrowka (*Hierochloë australis*)
* kosmata dubrowka (*Hierochloë hirta*)
* wonjata dubrowka (*Hierochloë odorata*)

## Noty
Gawdina

**Gawdina** (*Gaudinia*) je ród ze swójby słódkich trawow (*Poaceae*). 

Wobsahuje sćěhowace družiny:

* rozłamliwa gawdina (*Gaudinia fragilis*)
Chrósćica

**Chrósćica** (*Oreochloa*) je ród ze swójby słódkich trawow (*Poaceae*). 

Wobsahuje sćěhowace družiny:

* dwojorjadkata chrósćica (*Oreochloa disticha*)

## Noty
Jahły

**Jahły** (*Panicum*) je ród ze swójby słódkich trawow (*Poaceae*). 

Wobsahuje sćěhowace družiny:

* nahe jahły (*Panicum dichotomiflorum*)
* prawe jahły (*Panicum miliaceum*)
* ćeńkohałžkate jahły (*Panicum capillare*)

## Eksterne wotkazy
Jahlička (Echinochloa)

**Jahlička** (*Echinochloa*) je ród ze swójby słódkich trawow (Poaceae). Dalše serbske mjeno je **mužica**.

Wobsahuje sćěhowace družiny: 

* kałačkojta jahlička (*Echinochloa muricata*)
* kurjaca jahlička (*Echinochloa crus-galli*)

## Eksterne wotkazy
Kałačkojta jahlička

**Kałačkojta jahlička** (*Echinochloa muricata*) je rostlina ze swójby słódkich trawow (*Poaceae*). 

## Wopis

## Stejnišćo

## Rozšěrjenje

## Wužiwanje
## Žórła
* Aichele, D., Golte-Bechtle, M.: Was blüht denn da: Wildwachsende Blütenpflanzen Mitteleuropas. Kosmos Naturführer (1997)
* Brankačk, Jurij: Wobrazowy słownik hornjoserbskich rostlinskich mjenow na CD ROM. Rěčny centrum WITAJ, wudaće za serbske šule. Budyšin 2005. 
* Kubát, K. (Hlavní editor): Klíč ke květeně České republiky. Academia, Praha (2002)
* Lajnert, Jan: Rostlinske mjena. Serbske. Němske. Łaćanske. Rjadowane po přirodnym systemje. Volk und Wissen Volkseigener Verlag Berlin (1954)
* Rězak, Filip: Němsko-serbski wšowědny słownik hornjołužiskeje rěče. Donnerhak, Budyšin (1920)
Ječmjeń

**Ječmjeń** (*Hordeum*) je ród ze swójby słódkich trawow (*Poaceae*). 

Wobsahuje sćěhowace družiny:

* hriwaty ječmjeń (*Hordeum jubatum*)
* myšacy ječmjeń (*Hordeum murinum*) 
* přimórski ječmjeń (*Hordeum maritinum*)
* rožkowy ječmjeń (*Hordeum secalinum*)
* sywny ječmjeń (*Hordeum vulgare*) 

## Noty
Jahlička

**Jahlička** (*Digitaria*) je ród ze swójby słódkich trawow (*Poaceae*). 

## Systematika
Ród jahličkow so znutřka swójby do podswójby Panicoideae, tribusa Paniceae staja. Wón wobsteji z něhdźe 220 družinow, z kotrychž su jenož tři w Europje domjace. Někotre buchu přidatnje zanjesene. 

W Srjedźnej Europje wustupowace družiny su:
* čerwjena jahlička (*Digitaria sanguinalis*)
* ćeńka jahlička (*Digitaria ischaemum*)
* Glattspelzen-Fingerhirse (*Digitaria ciliaris*), w subtropach a tropach su z domom a w Južnej Europje zanjesena, w Korutanskej, Steiermarkskej a Južnym Tirolu njewobstajna.

Mjeno *Digitaria* so wotwodźuje wot łaćonskeho *digitus* = porst a poćahuje kaž němske mjeno na porstoformownje rjadowane kiće.

## Nóžki


## Wotkaz
Jiłowka

*Jiłowka* (Spartina) je ród ze swójby słódkich trawow (Poaceae). Wobsahuje sćěhowace družiny:

*** jendźelska jiłowka (*Spartina anglica*)
*** prerijowa jiłowka (*Spartina pectinata*)
*** wysoka jiłowka (*Spartina x townsendii*)
Koleantus

*Koleantus* (Coleanthus) je ród ze swójby słódkich trawow (Poaceae). Wobsahuje sćěhowace družiny:

*** wšědny koleantus (*Coleanthus subtilis*)
Korakan

*Korakan* (Eleusine) je ród ze swójby słódkich trawow (Poaceae). Wobsahuje sćěhowace družiny:

*** dźiwi korakan (*Eleusine indica*)
Kostrjawa

**Kostrjawa** (*Bromus*) je ród ze swójby słódkich trawow (*Poaceae*).

Wobsahuje sćěhowace družiny:

* andska kostrjawa (*Bromus catharticus*)
* hłucha kostrjawa (*Bromus sterilis*)
* japanska kostrjawa (*Bromus japonicus*)
* kaliforniska kostrjawa (*Bromus carinatus*)
* kitkojta kostrjawa (*Bromus racemosus*)
* krótka kostrjawa (*Bromus brachystachys*)
* lěsna kostrjawa (*Bromus ramosus*)
* mjechka kostrjawa (*Bromus hordeaceus*)
* něžna kostrjawa (*Bromus lepidus*)
* niska kostrjawa (*Bromus tectorum*)
* přeměnita kostrjawa (*Bromus commutatus*)
* rólna kostrjawa (*Bromus arvensis*)
* runa kostrjawa (*Bromus erectus*)
* srjedźomórska kostrjawa (*Bromus madritensis*)
* šepjerjaca kostrjawa (*Bromus squarrosus*)
* tołsta kostrjawa (*Bromus grossus*)
* tupa kostrjawa (*Bromus inermis*)
* wisata kostrjawa (*Bromus patulus*)
* wulka kostrjawa (*Bromus diandrus*)
* zažna kostrjawa (*Bromus benekenii*)
* žitowa kostrjawa (*Bromus secalinus*)

## Nóžki
Žitowa kostrjawa

**Žitowa kostrjawa** (*Bromus secalinus*) je rostlina ze ród Kostrjawa (*Bromus*) ze swójby słódkich trawow (*Poaceae*). 

## Wopis

## Stejnišćo

## Rozšěrjenje

## Wužiwanje

## Nóžki


## Žórła
* Erhardt, Götz, Bödeker, Seybold: *Zander - Handwörterbuch der Pflanzennamen*. 17. Auflage; Ulmer Verlag, Stuttgart 2002 ISBN 3-8001-3573-6

## Literatura
*Haeupler, Muer: *Bildatlas der Farn- und Blütenpflanzen Deutschlands*. 2. Auflage; Ulmer Verlag, Stuttgart 2007 ISBN 978-3-8001-4990-2

## Eksterne wotkazy

*GRIN: Žitowa kostrjawa
Kostrjenka

**Kostrjenka** (*Brachypodium*) je ród ze swójby słódkich trawow (*Poaceae*). 

Wobsahuje sćěhowace družiny:

* lěsna kostrjenka (*Brachypodium sylvaticum*)
* pjerkojta kostrjenka (*Brachypodium pinnatum*)
* skalna kostrjenka (*Brachypodium rupestre*)

## Noty
Lěsna kostrjenka

**Lěsna kostrjenka** (*Brachypodium sylvaticum*) je rostlina ze swójby słódkich trawow (*Poaceae*). 

## Wopisanje

## Stejnišćo

## Rozšěrjenje

## Wužiwanje

## Noty


## Žórła
* Aichele, D., Golte-Bechtle, M.: Was blüht denn da: Wildwachsende Blütenpflanzen Mitteleuropas. Kosmos Naturführer (1997)
* Brankačk, Jurij: Wobrazowy słownik hornjoserbskich rostlinskich mjenow na CD ROM. Rěčny centrum WITAJ, wudaće za serbske šule. Budyšin 2005. 
* Kubát, K. (Hlavní editor): Klíč ke květeně České republiky. Academia, Praha (2002)
* Lajnert, Jan: Rostlinske mjena. Serbske. Němske. Łaćanske. Rjadowane po přirodnym systemje. Volk und Wissen Volkseigener Verlag Berlin  (1954)
* Rězak, Filip: Němsko-serbski wšowědny słownik hornjołužiskeje rěče. Donnerhak, Budyšin (1920)
Kowjel

**Kowjel** (*Stipa*) je ród ze swójby słódkich trawow (*Poaceae*).

Wobsahuje sćěhowace družiny:

* kosmičkata kowjel (*Stipa dasyphylla*)
* něžna kowjel (*Stipa eriocaulis*)
* pěskowa kowjel (*Stipa borysthenica*)
* pjerkojta kowjel (*Stipa pennata*)
* włosojta kowjel (*Stipa capillata*)
* wopuškojta kowjel (*Stipa tirsa*)
* wulka kowjel (*Stipa pulcherrima*)

## Nóžki


## Eksterne wotkazy
Kowjel (Achnatherum)

*Kowjel (Achnatherum)* je ród ze swójby słódkich trawow (Poaceae). Wobsahuje sćěhowace družiny:

*** smjelzynojta kowjel (*Achnatherum calamagrostis*)
Kukurica

**Kukurica** (*Zea*) je ród ze swójby słódkich trawow (*Poaceae*). 

## Systematika
Dźiwje formy roda so pod mjenom **Teosinte** zhromadźuja a bu najprjedy dla hinašo so zjewjacych kwětnistwow do swójskeho roda *Euchlaena* stajene. Ale so je wopokazowało, zo je prawa kukurica z najprjedy jako *Euchlaena mexicana* zhromadźowanych Teosinte-formow nastała, wosebje z hakle 1980 wopisaneje *Zea mays* subsp. *parviglumis* a k mjeńšemu podźělej tež z *Zea mays* subsp. *mexicana*. Tute poddružinje dźensa hišće w Mexiku a Guatemali wustupujetej. 

GRIN-datowa banka wjedźe sćěhowace družiny a poddružiny:

* *[[Zea diploperennis]]*
* *[[Zea perennis]]*
* *[[Zea luxurians]]*
* *[[Zea nicaraguensis]]* - snadź k *Z. luxurians* słuša
* Prawa kukurica (*Zea mays*) 
** subsp. *huehuetenangensis*
** subsp. *mexicana*
** subsp. *parviglumis*
** subsp. *mays*, kultiwowana kukurica.

## Nóžki