5. decembra

**5. decembra** abo **5. hodownika** je 339. dźeń gregorianiskeje protyki (340. w přestupnych lětach), tuž wostawa hišće 26 dnjow hač do kónca lěta.

## Narodniny
### Do 19. lětstotka

* 1547: Ubbo Emmius – němski teologa, stawiznar, pedagoga a załoženski rektor Göttingenskeje uniwersity
* 1639: Johann Christoph Pezel – němski měšćanski herc a komponist
* 1671: Joseph Clemens z Bayerskeje – Kölnski arcybiskop
* 1753: Johann Gottlieb Drasdo – němski lutherski teologa
* 1778: Karl Christoph Schmieder – němski wědomostny stawiznar, gymnazialny profesor a awtor
* 1788: **[[Kito Wylem Broniš]]** – serbski farar a rěčespytnik

### 19. lětstotk

* 1803: Fjodor Tjučew – ruski basnik
* 1808: Hippolyte Colet – francoski komponist, hudźbny pedagoga a teoretikar
* 1825: Eugenie Marlitt – němska spisowaćelka
* 1830: Christina Rossetti – britiska basnica

* 1839: George Armstrong Custer – US-ameriski general
* 1847: Vinzenz Feckter – němski fotograf
* 1849: **[[Mjertyn Myšnaŕ]]** – serbski wučer, rozšěrjer wědy wo Serbach

* 1850: Alexander Girardi – awstriski dźiwadźelnik
* 1860: Hugo Gaudig – němski pedagoga
* 1867: Józef Piłsudski – pólski general a statnik
* 1868: Arnold Sommerfeld – němski fyzikar
* 1870: Vítězslav Novák – čěski komponist
* 1875: Ángel Castro Argiz – nan Fidela, Raula a Ramóna Castra
* 1879: Dionisio Kfoury – syriski swjećacy biskop w Antiochiji
* 1879: Clyde Vernon Cessna – US-ameriski twarc lětadłow
* 1883: Eduard Berend – němski germanist
* 1890: Fritz Lang – awstrisko-němsko-US-ameriski filmowy režiser
* 1891: Hirotsu Kazuo – japanski spisowaćel
* 1891: Theodor Kröger – němski spisowaćel
* 1892: Cyril Ring – US-ameriski dźiwadźelnik
* 1896: Carl Ferdinand Cori – awstrisko-US-ameriski lěkar, fyziologa, biochemikar a farmakologa, nošer Nobeloweho myta
* 1897: Gershom Scholem – němsko-židowski nabožinski stawiznar
* 1897: Sonny Boy Williamson II. – US-ameriski hudźbnik
* 1899: Bolesław Woytowicz – pólski komponist, pianist a hudźbny pedagoga
* 1900: Everhard Bungartz – němski předewzaćel a politikar

### 20. lětstotk
#### 1901–1950

* 1901: Walt Disney – US-ameriski trikfilmowy rysowar a režiser
* 1901: Milton Erickson – US-ameriski psychiater a psychoterapeut
* 1901: Werner Heisenberg – němski fyzikar, nošer Nobeloweho myta
* 1901: Franz Königshofer – awstrisko-šwicarski dirigent, komponist a hudźbnowědnik
* 1902: Strom Thurmond – US-ameriski politikar
* 1903: María Luisa Escobar – venezuelska komponistka, pianistka a spěwarka
* 1903: Johannes Heesters – nižozemski spěwar a dźiwadźelnik
* 1903: Cecil Frank Powell – britiski fyzikar, nošer Nobeloweho myta
* 1905: Mohammed Abdullah – indiski politikar
* 1905: Otto Preminger – awstrisko-US-ameriski režiser
* 1908: Hermann A. Eplée – němski politikar, čłon zwjazkoweho sejma
* 1908: Walter Rieger – němski jurist a politikar, čłon zwjazkoweho sejma
* 1911: Wladyslaw Szpilman – pólski hudźbnik
* 1914: Stanisław Dygat – pólski spisowaćel
* 1914: Hans Hellmut Kirst – němski spisowaćel
* 1917: Ken Downing – britiski wubědźowar
* 1917: Wenche Foss – norwegska dźiwadźelnica
* 1919: Hans Kuhn – šwicarski fyzikochemikar
* 1919: Hennes Weisweiler – němski kopanski trenar
* 1921: Louis de Froment – francoski dirigent
* 1922: Kurt Weinmann – němski chemikar
* 1925: Anastasio Somoza Debayle – nikaraguwaski diktator
* 1927: Bhumibol Adulyadej („Rama IX.“), thailandski kral
* 1927: Anton Jaumann – němski politikar, čłon krajneho sejma, krajny minister
* 1928: Barbara Krafftówna – pólska dźiwadźelnica
* 1930: Klaus Quinkert – němski kopanski trenar
* 1930: Roger Vonlanthen – šwicarski kopar
* 1931: Ladislav Novák – čěskosłowakski kopar a trenar
* 1932: Jim Hurtubise – US-ameriski wubědźowar
* 1932: Little Richard – US-ameriski rock’n’rollowy spěwar, pianist, spěwydźěłar a dźiwadźelnik

* 1932: Sheldon Lee Glashow – US-ameriski fyzikar, nošer Nobeloweho myta
* 1934: Udo Sopp – němski duchowny
* 1935: Totti Bergh – norwegski jazzowy hudźbnik
* 1935: Marise Chamberlain – awstralska lochkoatletka
* 1938: Alois Brandstetter – awstriski spisowaćel
* 1938: J. J. Cale – US-ameriski hudźbnik, spěwar a spěwotwórc
* 1938: Julius Natterer – němski inženjer
* 1938: Heidi Schmid – němska tesakowarka, swětomišterka a olympiska dobyćerka
* 1941: Péter Balázs – madźarski politikar a komisar Europskeje unije
* 1942: Herbert Dreilich – němski rockowy hudźbnik (*Karat*)
* 1942: Klaus Sammer – němski kopar a trenar
* 1946: José Carreras – španiski tenor
* 1947: Bruce Golding – jamaiski premierminister
* 1947: Jim Plunkett – US-ameriski footballowy hrajer
* 1948: Ernst Schwanhold – němski politikar, čłon zwjazkoweho sejma, krajny minister

#### 1951–2000

* 1952: Günther Förg – němski  moler, rězbar a fotowy wuměłc
* 1952: Andy Kim – kanadiski spěwar a spěwotwórc
* 1952: Walter Sittler – němski dźiwadźelnik
* 1954: Hanif Kureishi – britisko-pakistanski spisowaćel a awtor wjertnych knihow
* 1956: Klaus Allofs – němski kopar
* 1956: Krystian Zimerman – pólski pianist
* 1957: Patriz Ilg – němski lochkoatlet
* 1959: Dieter Falk – němski hudźbny producent a keyboardowy hrajer, aranžer a komponist
* 1962: Marion Kracht – němska dźiwadźelnica
* 1962: Fred Rutten – nižozemski kopar a trenar
* 1963: Michael Edwards – britiski sněhakowy skakar
* 1964: Cliff Eidelman – US-ameriski filmowy komponist a dirigent
* 1964: Arve Furset – norwegski jazzowy pianist a keyboardowy hrajer, komponist a hudźbny producent
* 1966: Patricia Kaas – francoska spěwarka
* 1966: Marcus Rudolph – němski rozhłósowy moderator a dźiwadźelnik
* 1967: Gary Allan – US-ameriski countryjowy spěwar
* 1970: Harut Wardanjan – armenski kopar
* 1971: Karl-Theodor zu Guttenberg – němski politikar, čłon zwjazkoweho sejma, zwjazkowy minister
* 1973: Sorin Grindeanu – rumunski politikar, ministerski prezident
* 1975: Ronnie O’Sullivan – jendźelski snookerowc
* 1976: Amy Acker – US-ameriska dźiwadźelnica
* 1978: Petr Hlinka – słowakski kopar
* 1978: Marcelo Zalayeta – uruguayski kopar
* 1979: Frédéric Barth – šwicarski wubědźowar
* 1979: Rustam Kasimjanov – uzbekski šachownik
* 1979: Nick Stahl – US-ameriski dźiwadźelnik
* 1979: Cristina Vărzaru – rumunska mjetarka
* 1981: Gamal Hamza – egyptowski kopar
* 1982: Keri Hilson – US-ameriska R&B-spěwarka a spěwydźěłarka
* 1983: Foued Kadir – francosko-algeriski kopar
* 1984: Shūhei Aoyama – japanski motorski
* 1984: Faouzi Chaouchi – algeriski kopar
* 1984: Abdelkader Ghezzal – algeriski kopar
* 1985: André-Pierre Gignac – francoski kopar
* 1985: Jürgen Gjasula – němsko-albanski kopar
* 1985: Frankie Muniz – US-ameriski dźiwadźelnik
* 1986: James Hinchcliffe – kanadiski wubědźowar
* 1986: Nicolas Marroc – francoski wubědźowar
* 1988: Ross Bagley – US-ameriski dźiwadźelnik
* 1988: Miralem Sulejmani – serbiski kopar
* 1989: Kwon Yu-ri – južnokorejska popowa spěwarka
* 1990: Diego Dellasega – italski sněhakowy skakar

## Wumrěće
### Do 20. lětstotka

* 63 v. Chr.: Gaius Cornelius Cethegus – romski politikar
* 63 v. Chr.: Publius Cornelius Lentulus Sura – romski politikar
* 30 v. Chr.: Sujin – japanski kejžor
* 749: Jan z Damaskusa – ortodoksny teologa
* 1392: Everhard z Westerheima – swjećacy biskop w Kölnje
* 1503: Johann Spender – Kölnski swjećacy biskop
* 1550: Lorenz Fries – Würzburgski wjerchbiskopski rada, stawiznar a chronist
* 1590: Johann Habermann – němski teologa, natwarjacy spisowaćel a hebraist
* 1594: Hieronymus Nymmann – němski medicinar
* 1624: Caspar Bauhin – šwicarski anatom a botanikar
* 1686: Niels Stensen – danski biskop a přirodoslědźer
* 1722: Marie-Anne de La Trémoille – francoska zemjanka, komornica kralowny Marje Luizy ze Savoyena
* 1734: Joseph Vivien – francoski portretowy moler
* 1779: Herman Antonín Jelínek – čěski komponist a wiolinowy wirtuoza
* 1784: Phillis Wheatley – senegalsko-US-ameriska basnica
* 1787: Sven Lagerbring – šwedski stawiznar
* 1791: Wolfgang Amadeus Mozart – komponist ze Solnohroda
* 1814: José Tomás Boves – venezuelski wójnski wjednik
* 1831: Karl Ludwig Nitzsch – němski teologa
* 1835: August Graf von Platen – němski basnik
* 1860: August Arnold – němski stawizniski filozof a statny wědomostnik
* 1862: Aloys Henhöfer – němski teologa
* 1870: Alexandre Dumas – francoski spisowaćel
* 1870: Herman Severin Løvenskiold – norwegski komponist
* 1883: Josef František Hunke – čěski komponist
* 1891: Lotte Mende – němska dźiwadźelnica

### 20. lětstotk
* 1908: Robert Beyschlag – němski žanrowy moler
* 1914: Angelo Di Pietro – italski duchowny, kurijowy kardinal
* 1916: Hans Richter – awstrisko-madźarski dirigent
* 1916: **[[Mikławš Zarjenk]]** – serbski farar, basnik a spisowaćel
* 1918: Martin Boelitz – němski spisowaćel
* 1921: **[[Jan Wałtar]]** – farar, serbski basnik němskeho pochada
* 1925: Władysław Reymont – pólski nošer Nobeloweho myta za literaturu
* 1926: Claude Monet – francoski moler
* 1945: Thomas Hunt Morgan – US-ameriski genetikar

* 1950: Sri Aurobindo – indiski filozof a spisowaćel
* 1960: **[[Jan Haješ]]** – serbski překupc a spěchowar serbskeho kulturneho žiwjenja
* 1962: Edward Lewis Wallant – US-ameriski spisowaćel
* 1963: Karl Amadeus Hartmann – němski komponist
* 1963: Herbert H. Lehman – US-ameriski politikar
* 1965: Joseph Erlanger – US-ameriski fyziologa, nošer Nobeloweho myta za medicinu
* 1969: Claude Dornier – němski inženjer lětadłow
* 1974: Pietro Germi – italski režiser a awtor wjertnych knihow
* 1974: Karl Lahr – němski ratar a politikar, čłon krajneho a zwjazkoweho sejma
* 1974: Hazel Hotchkiss Wightman – US-ameriska tennisowa hrajerka
* 1977: Rahsaan Roland Kirk – US-ameriski saksofonist a multi-instrumentalist
* 1977: Aleksandr Wasilewskij – sowjetski generalny major a politikar
* 1978: Dajos Béla – ruski husler a nawoda rejowanskeje kapały
* 1979: Sonja Delaunay-Terk – francosko-ruska molerka a designerka
* 1983: Robert Aldrich – US-ameriski režiser
* 1983: Casandra Damirón – dominikanski spěwarka
* 1991: Elias Shaheen – libanonski arcybiskop w Kanadźe
* 1991: Richard Franklin Speck – US-ameriski serijowy mordar
* 1992: Otto Koenig – awstriski zadźerženski slědźer, coologa a spisowaćel
* 1994: Heinz Fülfe – němski rysowar, klankar a brjuchorěčnik
* 1994: Harry Horner – awstriski scenotwórc a režiser
* 1994: Robert Lowry – US-ameriski spisowaćel
* 1995: Reiner Bredemeyer – němski komponist
* 1995: Clair Cameron Patterson – US-ameriski geochemikar
* 1996: Wilf Carter – kanadiski countryjowy spěwar

* 1997: Rudolf Bahro – němski filozof

### 21. lětstotk

* 2001: Anton Benya – awstriski politikar
* 2002: Bob Berg – US-ameriski jazzowy hudźbnik
* 2002: Ne Win – birmaski politikar
* 2004: Annette Meeuvissen – němska jězdźerka touroweho woza
* 2005: Wilfried Bauer – němski fotograf
* 2005: Frits Philips – nižozemski industrialnik
* 2006: Basilius Streithofen – němski dominiskanski wótc, teologa, sociologa a publicist
* 2006: David Bronstein – ruski šachowy wulkomišter
* 2006: Gernot Jurtin – awstriski kopar

* 2007: Karlheinz Stockhausen – němski komponist
* 2007: Hans Rudolf Zöbeley – němski komponist, chórowy dirigent a cyrkwinohudźbnik
* 2008: Aleksijus II. – hłowa rusko-ortodoksneje cyrkwje
* 2008: George Brecht – US-ameriski wuměłc
* 2008: Bernd Niestroj – němski telewizny žurnalist
* 2009: Alfred Hrdlicka – awstriski wuměłc
* 2009: Jörg Huffschmid – němski hospodarski wědomostnik
* 2009: Otto Graf Lambsdorff – němski politikar, čłon zwjazkoweho sejma, zwjazkowy minister
* 2009: Jack Rose – US-ameriski gitarist
* 2011: Berni Kelb – němski awtor
* 2013: Nelson Mandela – južnoafriski swobodnik a politikar

## Swjate dny
* katolski: Annowa
* ewangelski: Alojsa Henhöfera
* Thailandska: Dźeń wótca (narodniny krala Bhumibola)

## Wotkaz