Serbski student

{| class="wikitable" style="font-weight:bold;"
|- style="text-align:center; border-color:inherit;"

**Serbski student** bě studentski časopis w hornjoserbskej rěči, kotryž wuchadźeše wot kónca Prěnjeje swětoweje wójny w Budyšinje a kotrehož najwažniši redaktor Měrćin Nowak-Njechorński bě. Wón bě 1988 wozrodźeny a po prěnim lětniku zakazany. Wot nazymy 1989 wušłe wudaća pokazuja reakciju na socialne změny w serbskej towaršnosći woneho časa.
## Stawizny
### 1919–1937
Dołhi čas njemějachu serbscy studenća swójski časopis, w kotrymž móžachu swoje nahlady rozłožić. Tuta funkcija bu něhdy wot časopisa *[[Lipa Serbska]]* wukonjana, kiž pak 1881 zasta eksistować. Časopis *Serbski student* z podtitulom *časopis serbskich studentow a jejich přećelow, jako tež za serbskich staršich* započa 26. julija 1919 w Budyšinje w ćišćerni Smolerja wuchadźeć. Wón bu prěnjotnje njeprawidłownje wozjewjeny a předawaše so za 3 hriwny. Wot 1921 bu wón jako měsačna přiłoha dźenika *[[Serbske Nowiny]]* wozjewjeny. Prěni redaktor bě Franc Šołta. We wosomnaće lětnikach, w kotrychž časopis wuchadźeše, měnjachu redaktorojo často. Po Francu Šołće pobychu redaktorojo (we wšelakich funkcijach) Marja Kubašec, Michał Cyž, Julius K. Riota, Jurij Wuješ, Parej Wowčerk, Měrćin Nowak-Njechorński, Jurij Kósk, Maks Rječka, Jurij Henčl, Stanisław Nawka, Jurij Měrćink, Anton Nawka, Pawoł Čórlich, Arnošt Šewc, Bjarnat Cyž, Arnošt Wjezar, Jurij Brězan a Marko Smoler. Čas rozkćěwa tutoho časopisa bě předewšěm čas wot 1926 hač do 1928, jako bě jeje šefredaktor moler, spisowaćel a žurnalist Měrćin Nowak-Njechorński, kiž mjez druhim spyta, pólsku kulturu a literaturu přez swoje artikle a reportaže serbskim čitarjam zbližić.
### 1988–1990
W atmosferje změny we wuchodnym bloku po nastupje zastojnstwa Michaila Gorbačowa přiwza kónc 1980tych lět skupina serbskich studentow časopis *Serbski student* z podtitulom *časopis serbskeje studowaceje młodziny* zaso, kotryž bě mjez 1988 a 1990 wušoł a měješe demokratisku tradiciju jeje předchadnika dale wjesć. Redakcija časopisa pak dósta so do konflikta z funkcionarami Domowiny, kotraž tehdy wot jeje prěnjeho sekretara Jurja Grósa nawjedowaše, wotewrjeneje kritiki na temy dla, wo kotrychž so w NDR njepřijomnje dokładnje mjelčeše. Tohodla bu wozjewjenje časopisa po prěnim wudaću w lěće 1988 zastajene. Hakle politiske změny w NDR nazymu 1989 zmóžnichu časopisej, zaso wuchadźeć a přinošk k demokratizaciji Łužiskeje towaršnosće wukonjeć. W lěće 1990, hdyž bu NDR dźěl znowazjednoćeneje Němskeje, bu wozjewjenje časopisa doskónčnje zastajene. *Serbski student* sta so z wažnym elementom towaršnostneje změny we Łužicy na přewróće 1980tych a 1990tych lět a we wěstej měrje ze symbolom za přechod serbskeje towaršnosće wot totalitarizma k demokratiji.
## Literatura
* Petr Kaleta: Die Zeitschrift „Serbski student“ – eine Brücke zwischen Totalitarismus und Demokratie in der sorbischen Lausitz, w: *[[Lětopis]]*, 1, 2017, str. 56–70.
* Petr Kaleta: Poláci a polská témata v časopisech „Łužica“ (1921−1937) a „Serbski Student“ (1919−1937) v meziválečném období, w: *Lětopis*, 2, 2013, str. 46–57.
* Timo Meškank: *Kultura w słužbje totalitarneho režima. Wo wobstejnosćach w Serbach 1948–1989*. Budyšin 2011, str. 162−164.
* Timo Meškank: *Instrumentalisierung einer Kultur. Zur Situation bei den Sorben 1948–1989*. Bautzen 2014, str. 181−183.
* Edmund Pech: Verbot einer Studentenzeitschrift, w: *[[Serbske Nowiny]]*, 18, 2008, měrc, str. 2.
* Měrčin Völkel: *Serbske nowiny a časopisy w zašłosći a w přitomnosći*. Budyšin 1984, str. 101−102.
## Nóžki