2005

**2005** bě powšitkowne lěto z 365 dnjemi. 

## Podawki
### We Łužicy
* Załoženje Serbskeje ludoweje strony w Delnjej Łužicy.
* 14.–17. julija: VI. mjezynarodny folklorny festiwal „Łužica“ wotmě so w Budyšinje, Hochozy a Chrósćicach.
* Załoženje serbskeje metaloweje skupiny Widła
* Zagmejnowanje Stróže a Wulkich Ždźarow do Rakec

## Druhdźe
* 14. januara: Přizemjenje europskeje swětnišćoweje sondy *Huygens* na Saturnowym měsačku Titan.
* 19. apryla: Po smjerći bamža Jana Pawoła II. bu kardinal Joseph Ratzinger wot konklawe za noweho bamža wuzwoleny.
* 25. apryla: Socialdemokrat Jiří Paroubek sta so z nowym ministerskim prezidentom Čěskeje.
* 10. meje: W Berlinje poswjeći so pomnik za zamordowanych Židow Europy.
* 25. junija: W Iranje dobudźe Teheranski měšćanosta Mahmud Ahmadinedźad prezidentske wólby.
* 29./30. awgusta: Wjerćaty wichor Katrina načini wulke škody w juhu Zjednoćenych statow. Wulki dźěl města New Orleans bu powodźeny.
* 18. septembra: Předčasne wólby k 16. němskemu zwjazkowemu sejmej: SPD a Zwjazk 90/Zeleni pod kanclerom Gerhardom Schröderom zhubja wjetšinu w sejmje; z najsylnišej frakciju sta so CDU/CSU. Nimo toho zaćahnjetej Lěwica a FDP do parlamenta.
* 30. oktobra: Wjace hač 60 lět po zničenju w Druhej swětowej wójnje bu nowonatwarjena cyrkej našeje Knjenje w Drježdźanach swjatočnje poswjećena.
* 22. nowembra: Němski zwjazkowy sejm woli Angelu Merkel za prěnju zwjazkowu kanclerku w němskich stawiznach. 
* Załoženje websydła YouTube

## Narodniny
* 15. oktobra: Christian z Danskeje – danski trónowy naslědnik

## Wumrěće
* 9. januara: Antonín Klimek – čěski stawiznar (* 1937)
* 14. januara: Rudolph Moshammer – němski tworićel mody (* 1940)
* 17. januara: Zhao Ziyang – chinski reformowy politikar (* 1919)
* 20. januara: Per Borten – něhdyši norwegski ministerski prezident (* 1913)
* 29. januara: Ephraim Kishon – israelski satirikar a awtor (* 1924)
* 2. februara: Max Schmeling – němski pjasćowar (* 1905)
* 3. februara: Surab Šwania – georgiski premier (* 1963)
* 5. februara: Gnassingbé Eyadéma – togoski statny prezident (* 1935)
* 10. februara: Arthur Miller – US-ameriski spisowaćel (* 1915)
* 13. februara: Fritz Deumlich – němski geodet (* 1923)
* 8. měrca: Brigitte Mira – němska hrajerka, kabaretistka a šansonowa spěwarka (* 1910)
* 26. měrca: James Callaghan – britiski politikar a něhdyši premier (* 1912)
* 1. apryla: Harald Juhnke – němski filmowy hrajer, spěwar a synchronowy rěčnik (* 1929)
* 2. apryla: Jan Pawoł II. – romsko-katolski bamž (* 1920)
* 5. apryla: Saul Bellow – US-ameriski spisowaćel (* 1915)
* 6. apryla: Rainier III. – wjerch wot Monaco (* 1923)
* 7. apryla: Max von der Grün – němski spisowaćel (* 1926)
* 24. apryla: Ezer Weizmann – israelski politikar a prezident (* 1924)
* 26. apryla: Maria Schell – awstrisko-šwicarska filmowa hrajerka (* 1926)
* 2. meje: Wee Kim Wee – singapurski statny prezident (* 1915)
* 6. meje: **[[Gerat Hendrich]]** – serbski wučer, kulturnik a publicist, Maćicar (* 1932)
* 6. meje: Joe Grant – US-ameriski comicowy rysowar (* 1908)
* 11. meje: **[[Jurij Bětnar]]** – serbski wučer a kulturnik (* 1922)
* 17. julija: Edward Heath – britiski premier (* 1916)
* 31. julija: Wim Duisenberg – nižozemski ekonom a politikar, prěni prezident Europskeje centralneje banki (* 1935)
* 1. awgusta: Fahd bin Abdul Aziz al Saud – kral Sawdi-Arabskeje (* 1923)
* 6. awgusta: Robin Cook – britiski politikar a wonkowny minister (* 1946)
* 6. awgusta: Ibrahim Ferrer – kubanski spěwar skupiny *Buena Vista Social Club* (* 1927)
* 28. awgusta: Hans Clarin – němski filmowy hrajer a synchronowy rěčnik (* 1929)
* 3. septembra: Ekkehard Schall – němski dźiwadźelnik a filmowy hrajer (* 1930)
* 10. septembra: Erich Kuby – němski žurnalist a spisowaćel (* 1910)
* 20. septembra: Simon Wiesenthal – awstriski architekt, publicist, spisowaćel a přežiwjenc Holocausta (* 1908)
* 24. oktobra: Rosa Parks – US-ameriska wojowarka wo byrgarske prawa (* 1913)
* 3. nowembra: Aenne Burda – němska nakładnica (* 1909)
* 16. nowembra: Henry Taube – US-ameriski chemikar, nošer Nobeloweho myta (* 1915)
* 25. nowembra: George Best – sewjeroirski kopar (* 1946)
* 27. nowembra: Franz Schönhuber – němski prawicarski politikar, žurnalist a awtor (* 1923)
* 10. decembra: Gyula Trebitsch – němsko-madźarski filmowy producent (* 1914)

## Myta
* Nobelowe myto
** za fyziku: Theodor Hänsch, John Hall, Roy Glauber
** za chemiju: Yves Chauvin, Richard Schrock, Robert Grubbs
** za medicinu: Barry Marshall, Robin Warren
** za literaturu: Harold Pinter
** Měrowe Nobelowe Myto: Mohammed el-Baradei (Mjezynarodny atomoenergijowy zarjad)
** za hospodarske wědomosće: Robert Aumann, Thomas Schelling
* Myto Ćišinskeho: Pětš Janaš (hłowne myto) a Tanja Donatec (spěchowanske myto)

## Dalše
* Kulturna stolica Europy: Cork

## Wotkaz