Wenedyk

**Wenedyk** je planowa słowjansko-romaniska rěč.

## Alfabet a wurjekowanje

Wenedyk wužiwa samsne pismiki kaž pólšćina:

:**A Ą B C Ć D E Ę F G H I J K L Ł M N Ń O Ó P R S Ś T U W Y Z Ź Ż**

Nimo toho pisaja so sydom zwukow z dwěmaj pismikomaj:

:**Ch Cz Dz Dź Dż Rz Sz**

Wenedyk so runje tak kaž pólšćina wurjekuje. Přizwukowanje zwjetša je na druhu poslednju złóžku. Prepozicija a pronomen bu jako jedne słowo wobjednawałej, tak jeli pronomen ma jenož jednu złóžku, prepozicija so přizwukuje.

## Gramatika

Wenedyk nima ródniki, słowa jako němske "ein" a "der", "die", "das". To je wažny rozdźěl k druhim romaniskim rěčam a tež k planowym rěčam kaž na př. Esperanto a Ido. Přičina je zo pólšćina a wjetšina tamnych słowjanskich rěčow tajke słowa nimaja, a runje we wulgarnej łaćonšćinje wone hišće njeběchu.

Słowa we Wenedyku móžeja wjacore formy měć. Jendźelske słowa maja jenož mało formow (**cat, cat's, cats; work, working, works, worked**), ale we Wenedyku eksistuje wjele formow, hdźež by jendźelšćina druhe słowa wužiwała, kaž prepozicije abo modalne werby. W padźe nomenow, pronomenow a adjektiwow mjenuja so tute formy "pady". Wenedyk ma tři pady:
* *direktny pad*: wužiwany za subjekt ale tež direktny objekt sady. W sadźe: ***Miej poterz'' leże ''libier*** "Mój nan čita knihu", *Miej poterz* "mój nan" a *libier* "knihu" stej w direktnym padźe. 
* *genitiw*: wužiwany, hdźež jendźelšćina wužiwa **'s** abo **of**, na př.: **siedź ''potrze*** "stólc *nana*", *'rzejna *Anglie*** "kralowna ''Jendźelskeje''".
* ''datiw'': wužiwany, hdźež jendźelšćina wužiwa (abo móže wužiwać) **to**, na př.: **Da *mi* ił libier** "Daj ''mi'' knihu", **Da *mi* łu** "Daj ''mi'' jo".
Wenedyk tež ma ''wokatiw'' (wužiwany zo něchtó wołał). Často ma samsnu formu jako direktny pad, ale nic přeco: **O potrze!** "nano!"

Eksistuja tři [[genus]]y a štyri [[deklinacija|deklinacije]] (z rozdźělnym wašnjom tworjenja  formow). Wone su jara podobne jako deklinacije we łaćonšćinje:
* ''prěnja deklinacija'' wobsahuje wšě słowa na **-a**, najmjeńše tych su [[femininy|feminine]];
* ''druha deklinacija'' wobsahuje zwjetša [[maskuliny|maskuline]] a [[neutrum|srjedźne]] słowa kotrež na [[konsonant|konsonanće]] kónča. To je měšenina druheje a štwórteje deklinacije we łaćonšćinje;
* ''třeća deklinacije'' wobsahuje zwjetša feminine słowa kotrež na mjechkim konsonanće kónča;
* ''štwórta deklinacija'' wobsahuje słowa na **-ej**, štož pjatej deklinaciji łaćonšćiny wotpowěduje.

===Pronomeny===
Tu slěduje tabela [[pronomen]]ow (słowa jako **ja, ty, my, wone**, atd.) we Wenedyku:



===Werby===
[[Werb]]y tež maja wjele formow. Kóždy pronomen ma swójsku formu:
:**jemu** &ndash; (ja) lubuju
:**jemasz** &ndash; (ty) lubuješ
:**jema** &ndash; (wón/wona) lubuje
:**jemamy** &ndash; (my) lubujemy
:**jemacie** &ndash; (wy) lubujeće
:**jemą** &ndash; (wone/woni) lubuja

Najmjeńše [[tempus]]y maja specialne formy:
:**jemar** &ndash; lubować
:**jemu** &ndash; (ja) lubuju
:**jemawa** &ndash; (ja) lubowach
:**jemie** &ndash; (ja) sy lubował(a)
:**joru jemar** &ndash; (ja) budu lubować
:**jemaru** &ndash; (ja) budu lubować
:**jemarsi** &ndash; (ja) bych lubował(a)
:**jem** &ndash; lubuj!
:**jemęć** &ndash; lubowacy
:**jematy*' &ndash; lubowany

== Lisćina słowow ==

Słowowa lisćina Wenedyka, publikowana w interneće, ma wjace hač 4000 słowow. Tuta tabela 30 słowow pokaza kak Wenedyk wupada přirunajo z druhimi Romaniskimi rěčemi:



==Přikład (Wótče naš) ==
<blockquote>
*Potrze nostry, kwały jesz en czałór, sąciewkaty si twej numię.* <br />
*Owień twej rzeń.* <br />
*Foca si twa włątać, komód en czału szyk i sur cierze.* <br />
*Da nów odzej nostry pań kocidzany.* <br />
*I dziemieć nów nostrze dziewta, komód i nu dziemiećmy swór dziewtorzór.* <br />
*I nie endycz nosz en ciętaceń, uta liwra nosz dzie mału.* <br />
*Nąk twie są rzeń i pociestać i głurza, o siąprz. Amen.*
</blockquote>

==Žórła==

*[http://szkolazklasa.gazeta.pl/szkolazklasa/1,58420,1905232.html Dorota Gut: *Now@ Mow@*], *Wiedza i Życie*, februar 2004 (pól.)
*[https://web.archive.org/web/20131031141934/http://homepages.uni-tuebingen.de/tilman.berger/Publikationen/BergerPlansprachen.pdf Berger, Tilman - Vom Erfinden slavischer Sprachen] (PDF) (něm.)
*[http://fakty.interia.pl/ciekawostki/news/swiat-gdzie-polska-nie-jest-polska,1184900 Ziemowit Szczerek: *Świat, gdzie Polska nie jest Polską''], Interia.pl, 26 september 2008 (pól.)

## Wotkazy

* Wenedyk