1984

**1984** bě přestupne lěto z 366 dnjemi. 

## Podawki
### W Serbach
* Dewastacija Liškowa a Tšawnicy za brunicowu jamu Choćebuz-sewjer kaž tež Tšadowa pola Grodka za jamu Wjelcej-juh. 
* 8. decembra: W Choćebuzu přewjedźe so prěnja delnjoserbska schadźowanka.

### Druhdźe
* 8.–19. februara: XIV. Olympiske zymske hry w Sarajewje.
* 1. julija: Zwjazkowa zhromadźizna woli Richarda von Weizsäckera za noweho Zwjazkoweho prezidenta Němskeje.
* 28. julija–12. awgusta: XXIII. Olympiske hry w Los Angeles.
* 31. oktobra: Indiska ministerska prezidentka Indira Gandhi bu wot dweju čłonow swojeje wosobinskeje gardy zamordowana.

## Narodniny
* 8. januara: Kim Jong-un – sewjerokorejski mócnar
* 23. januara: Arjen Robben – nižozemski kopar
* 26. februara: Freya-Maria Klinger – němska politikarka Lěwicy, čłonka sakskeho sejma
* 14. meje: Mark Zuckerberg – US-ameriski předewzaćel a załožer Facebooka
* 7. julija: Oliver Wehner – němski politikar (CDU), čłon sakskeho sejma
* 1. awgusta: Bastian Schweinsteiger – němski kopar
* 5. awgusta: Helene Fischer – němska šlagrowa spěwarka
* 13. awgusta: James Morrison – britiski spěwar a gitarist
* 21. awgusta: Alizée – francoska spěwarka
* 15. septembra: Harry of Wales – britiski princ
* 16. septembra: Katie Melua – georgisko-britiska spěwarka
* 27. septembra: Avril Lavigne – kanadiska popowa spěwarka
* 29. septembra: Per Mertesacker – němski kopar
* 25. oktobra: Katy Perry – US-ameriska spěwarka
* 27. oktobra: Kelly Osbourne – britiska hudźbnica
* 31. oktobra: Stefanie Kloß – němska spěwarka Budyskeje skupiny *Silbermond*
* 14. nowembra: Marija Šerifović – južnoserbska spěwarka
* 22. nowembra: Scarlett Johansson – US-ameriska filmowa hrajerka a spěwarka
* 22. decembra: Basshunter – šwedski spěwar

## Wumrěće
* 1. januara: Alexis Korner – britiski bluesowy hudźbnik (* 1928)
* 4. januara: **[[Jan Žur (1918)|Jan Žur]]** – serbski wučer a šulski direktor, awtor wučbnicow (* 1918)
* 14. januara: Ray Kroc – załožer firmy *McDonalds* (* 1902)
* 19. januara: Wolfgang Staudte – němski filmowy režiser (* 1906)
* 20. januara: Johnny Weissmüller – US-ameriski płuwar a filmowy hrajer (* 1904)
* 30. januara: Luke Kelly – irski folkowy spěwar a banjo-hrajer (* 1940)
* 9. februara: Jurij Andropow – sowjetski politikar, nawoda KGB a statny hłowa (* 1914)
* 21. februara: Michail Šolochow – sowjetski spisowaćel, nošer Nobeloweho myta (* 1905)
* 6. měrca: Martin Niemöller – němski ewangelski teologa a spjećowar přećiwo nacionalsocializmej (* 1892)
* 26. měrca: Ahmed Sékou Touré – ginejski prezident a diktator (* 1922)
* 1. apryla: Marvin Gaye – US-ameriski soulowy spěwar (* 1939)
* 4. apryla: Oleg Konstantinowič Antonow – sowjetski konstrukter lětadłow (* 1906)
* 5. apryla: Arthur Harris – wyši rozkazowar britiskeje bombowcoweje floty w Druhej swětowej wójnje (* 1892)
* 9. apryla: **[[Gustaw Mertin]]** – serbski hórnik, wjesnjanosta, zapósłanc Sakskeho krajneho sejma (* 1901)

* 24. meje: **[[Pawoł Nedo]]** – serbski wědomostnik a předsyda Domowiny (* 1908)
* 26. meje: Waldemar Grzimek – němski sochar (* 1918)
* 25. junija: Michel Foucault – francoski filozof, stawiznar a sociologa (* 1926)
* 8. julija: Franz Fühmann – němski spisowaćel (* 1922)
* 5. awgusta: Richard Burton – britiski dźiwadźelnik a filmowy hrajer (* 1925)
* 25. awgusta: Truman Capote – US-ameriski spisowaćel a awtor wjertnych knihow (* 1924)
* 28. awgusta: **[[Pětr Malink]]** – serbski literarny wědomostnik a spisowaćel (* 1931)
* 19. oktobra: Jerzy Popiełuszko – pólski katolski měšnik, wopor statneje bjezstrašnosće (* 1947)
* 31. oktobra: Indira Gandhi – indiska politikarka a premierka (* 1917)
* 27. nowembra: **[[Günther Schwientek]]** – němsko-serbski spěwar a komponist (* 1949)

## Myta
* Nobelowe myto
** za fyziku: Carlo Rubbia a Simon van der Meer
** za chemiju: Robert Bruce Merrifield
** za medicinu: Niels Kaj Jerne, Georges J. F. Köhler a César Milstein
** za literaturu: Jaroslav Seifert
** Měrowe Nobelowe myto: Desmond Tutu
** za hospodarsku wědomosć: Richard Stone
* Myto Ćišinskeho
** I. rjadownje: Nowa doba, Wórša Lanzyna
** II. rjadownje: Serbski muski chór „Delany“; Helmut Faska; Józef Frencl; kolektiw serbskich nawodow chórow a spěwarjow (Křesćan Baumgärtel, Jan Knebel, Alfons Hrjehor, Pawoł Šołta)

## Wozjewjenja
* Jan Cyž: *W tlamje ječibjela*
* Jurij Koch: *Wišnina*
* Kito Lorenc: *Wortland*
* Angela Stachowa: *Nahła zyma*
* Měrćin Völkel: *Serbske nowiny a časopisy w zašłosći a w přitomnosći*
* Hartmut Zwahr: *Meine Landsleute*
* *Nowy biografiski słownik k stawiznam a kulturje Serbow*

## Wotkaz