open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Sowje

**Sowje** (tež *Sowjo*;  *Sauo*) bě delnjołužiska wjes w Złokomorowskim wokrjesu. Ležeše něhdźe štyri kilometry sewjerozapadnje Złokomorowskeho stareho města, měješe na kóncu po hamtskich ličbach 743 wobydlerjow a bu w lěće 1971 za Murjowsku brunicowu jamu wotbagrowana. Wobydlerjo buchu zwjetša přesydleni do nowotwarskich blokow w Złym Komorowje a Ranju.

Susodne sydlišća běchu Dobry Wótšow a Załuž na sewjeru, Bukowka, Rań a Rowna na sewjerowuchodźe, Sedlišćo a Rěpišćo na wuchodźe, Drochow a Murjow na zapadźe a Gat a Zły Komorow na juhu.

## Stawizny
Wjeska naspomni so prěni raz pisomnje w lěće 1474 jako *Sow*. Dalše historiske mjena běchu *Sawa* (1501), *Sawe* (1506), *Sowe* (1529) a *Sawo* (1555). Wjesne mjeno pochadźa prawdźepodobnje wot serbskeho słowa „sowa“. Hačrunjež bě w gmejnskim woponje hižo w lěće 1738 – inspirěrowane wot němskeho mjena – widźeć ranca, žadaše sej nacionalsocialistiski wjesnjanosta w juliju 1940 přemjenowanje swojeje gmejny na „Eulenhorst“, potajkim po originalnym serbskim přikładźe. Přemjenowanje łužiskich wsow bě pak hižo wotzamknjene, tak zo so stare mjeno wobchowa.

Wjes słušeše w 15. lětstotku do Złokomorowskeho knjejstwa, kotrež bu wokoło 1450 přetworjene na kursakski hamt. Porno druhim wjeskam njepłaćeše swoje wotedawki pak hamtej, ale cyrkwi w Złym Komorowje. Tak słušeše tež cyrkwinsce do Złokomorowskeje ewangelskeje wosady, doniž njedósta w lěće 1934 swójsku cyrkej z 15 metrow wysokej wěžu.

W lěće 1867 wotewrichu na wjesnych zahonach prěnju brunicowu jamu. Tež dla industrializacije a přićaha němskorěčnych dźěłaćerjow rěčachu po Mukowej *Statistice Łužiskich Serbow* srjedź 1880tych lět wot cyłkownje 300 wobydlerjow jenož hišće pjatnaćo serbsce.

## Wobrazy

Wegweiser reppist1.JPG|Pućnik na Rěpiščanskej hórce
Fotothek_df_rp-a_0050073_Senftenberg-Sedlitz._Topographische_Karte_vom_Preußischen_Staate,_Blatt_233_Alt.jpg|Karta z lěta 1850
Wappen Sauo vom Gemeindeamt Museum Senftenberg.jpg|Sowjanski wopon


## Žórła
* 


## Wotkaz
Černiwci

**Černiwci** (serbsce tež *Černowicy*; ,  *Tshernovits*, , , ) su wulkoměsto w oblasći Černiwci na juhozapadnej Ukrainje, blisko rumunskeje hranicy. Stolica historiskeje Bukowiny leži při rěce Prut něhdźe 400 kilometrow juhozapadnje Kijewa.

Su jedne wot historisce najwuznamnišich městow dźensnišeje Ukrainy, běchu hač do Druheje swětoweje wójny wažne srjedźišćo židowskeho žiwjenja a maja hač do dźensnišeho jedne wot najwjetšich židowskich pohrjebnišćow w Europje z někak 55.000 rowami. 1925 wučinichu Židojo 40 procentow wobydlerstwa.

## Stawizny

Město je so w lěće 1408 prěni raz pisomnje naspomniło a ma wot 1488 měšćanske prawa. Wobtwjerdźene sydlišćo na lěwym brjoze Pruta bě tu pak hižo za čas wjerchowstwa Galiciskeje-Wołyńskeje w 12. lětstotku. Po měšćanskich chronikach mjenowaše so tute prěnje městačko *Čern*. Twjerdźizna zniči so w lěće 1259 přez Mongolow a bu potom na tamnym, prawym brjoze rěki znowa natwarjena. Wot 1359 do 1774 słušeše město z wokolinu do Moldawskeho wjerchowstwa.

Wot lěta 1775 słušachu Černiwci k rakuskemu krajej Bukowina. 1816 mějachu hakle 5.400 wobydlerjow. Wot 1849 tworješe Bukowina swójski krónowy kraj z Černiwcami jako stolicu. Wot 1861 bě město tež sydło krajneho sejma Bukowiny; 1875 załoži so Uniwersita Franca Józefa. Wobchadna rěč wjetšiny ludnosće bě němčina. Po Prěnjej swětowej wójnje přeńdźechu Černiwci do Rumunskeje a wot kraja Druheje swětoweje wójny su dźěl Ukrainy. Multikulturelna tradicija města je so přez zamordowanje Židow w holocausće a wusydlenje Němcow a Rumunow po wójnje nimale dospołnje zničiła.

## Wobydlerstwo
Město ma něhdźe 266 tysac wobydlerjow.

## Žórła


## Literatura
*  Czerniowce, Warszawa : Słownik geograficznym Królestwa Polskiego, Tom I (Aa – Dereneczna) z 1880 r.

## Wotkazaj

* Oficielne webstrony
Waškiwci

**Waškiwci** () su městačko w oblasći Černiwci na zapadnej Ukrainje, blisko rumunskeje hranicy. Leža při rěce Čeremoš w historiskej Bukowinje něhdźe 40 kilometrow zapadnje města Černiwci.

## Stawizny
Sydlišćo je so w lěće 1431 prěni raz naspomniło. Wot lěta 1903 ma měšćanske prawa. Wot 1774 słušachu Waškiwci k rakuskemu krajej Bukowina. Po Prěnjej swětowej wójnje přeńdźechu do Rumunskeje a wot kraja Druheje swětoweje wójny su dźěl Ukrainy.

## Wobydlerstwo
Ma něhdźe pjeć tysac wobydlerjow.

## Žórła


## Literatura
* Waszkowce 2.) W. Sereckie// // Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich. — Warszawa : Filip Sulimierski i Władysław Walewski, 1893. — T. XIII : Warmbrun — Worowo.  — S. 145
* Вашкiвцi// Енциклопедія історії України : у 10 т. / редкол.: В. А. Смолій (голова) та ін. ; Інститут історії України НАН України. — К. : Наук. думка, 2003. — Т. 1 : А — В. — С. 451. — ISBN 966-00-0734-5.
* Вашкiвцi//  Енциклопедія сучасної України : у 30 т. / ред. кол. І. М. Дзюба [та ін.] ; НАН України, НТШ, Координаційне бюро енциклопедії сучасної України НАН України. — К., 2005. — Т. 4 : В — Вог. — С. 167. — ISBN 966-02-3354-X.

## Wotkazaj

*  Oficielne webstrony
Polonne

**Polonne**  () je město w oblasći Chmelnyckyj na Ukrainje. Leži při rěce Chomora w historiskej Podolskej něhdźe 100 kilometrow sewjerowuchodnje Chmelnyckeho.

Ma něhdźe 21 tysac wobydlerjow.

Sydlišćo je so w lěće 1171 prěni raz naspomniło. Wot lěta 1938 ma měšćanske prawa.

## Žórła


## Literatura
* Polonne// Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich. —  Warszawa : Filip Sulimierski i Władysław Walewski, 1887. — T. VIII : Perepiatycha — Pożajście. — S. 727—728. 
* Полонне//  Енциклопедія історії України : у 10 т. / редкол.: В. А. Смолій (голова) та ін. ; Інститут історії України НАН України. — К. : Наук. думка, 2011. — Т. 8 : Па — Прик. — С. 355. — ISBN 978-966-00-1142-7.
*  Полонное// Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона: в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1890—1907.

## Wotkazaj

*  Oficielne webstrony
Rěpišćo

**Rěpišćo** (prjedy tež *Rěpišća*;  *Reppist*) bě delnjołužiska wjeska blisko Złeho Komorowa, kotraž słušeše wot lěta 1974 jako měšćanski dźěl do tutoho města. 

Wjes měješe něhdźe 600 wobydlerjow a ležeše něhdźe tři kilometry sewjerowuchodnje Złokomorowskeho stareho města při Rajnicy a Rěpišćanskej rěčce, promjenju Čorneho Halštrowa a Wólšinki. Hač na někotre chěže blisko Złokomorowskeho dwórnišća bu wjes w lětomaj 1986/87 wotbagrowana za Murjowsku jamu. 

Susodne sydlišća běchu Rowna (†) a Sowjo (†) na sewjerozapadźe, Bukowka (†) a Rań na sewjeru, Sedlišćo a Žarnow (†) na wuchodźe kaž tež Gat a Zły Komorow na juhowuchodźe.

## Stawizny
Wjeska naspomni so prěni raz pisomnje w lěće 1370 jako *Repist*. Wjesne mjeno pochadźa wot serbskeho słowa „rěpa“. Rěpišćo słušeše do Złokomorowskeho knjejstwa, kotrež bu wokoło 1450 přetworjene na kursakski hamt. Cyrkwinsce bě z dźělom Złokomorowskeje ewangelskeje wosady, měješe pak wot lěta 1870 swójsku kapałku, kotraž so po zasydlenju pólskich katolskich dźěłaćerjow nachwilnje simultanje wužiwaše. W lěće 1871 wotewrichu z jamu „Marie“ (pozdźišo „Marie I“) prěnju brunicowu jamu na wjesnych zahonach.

Po Mukowej statistice rěčachu we 1880tych lětach hišće něhdźe 200 wobydlerjow serbsce, při čimž bydlachu po jeho podaćach dla brunicoweje jamy a wulkeje briketownje tehdy tež hižo 200 „njeserbskich“ (němskich a pólskich) wobydlerjow w Rěpišću.

## Wobrazy

ReppistKulturhaus.jpg|Dom kultury z lěta 1949
Fotothek_df_rp-a_0050073_Senftenberg-Sedlitz._Topographische_Karte_vom_Preußischen_Staate,_Blatt_233_Alt.jpg|Karta z lěta 1850
Gedenkstein reppist.JPG|Wopomnjenski kamjeń za Rěpišćo


## Žórła
* 


## Wotkazaj
Zasrjew

**Zasrjew** ( *Rosendorf*, do 1540 *Scheißendorf*) bě delnjołužiska wjes w Złokomorowskim wokrjesu. Wona ležeše něhdźe dźewjeć kilometrow sewjerowuchodnje Złokomorowskeho stareho města podłu dróhi do Lěski a měješe hromadźe ze Žarnowom něhdźe 340 wobydlerjow. Wot lěta 1965 bu Zasrjew wopušćeny a w lěće 1972 za Sedličansku jamu wotbagrowana. Wobydlerjo přesydlichu so hłownje do Ranja, Sedlišća a Złeho Komorowa.

## Geografija
Susodne wjeski běchu Bukojna, Zły Komorow a wjesny dźěl Žarnow na juhozapadźe, Lěska a Wołobuz na sewjerowuchodźe, Sedlišćo na sewjeru kaž tež Košyna, Košynka a Škódow na juhu. Na městnje něhdyšeje wsy nadeńdźe so dźensa Sedličanski jězor.

## Stawizny
Prěnje znate naspomnjenje wjeski jako *Sasseraw* pochadźa z lěta 1439. Hižo 1474 mjenowaše so wona němsce *Scheysendorff*. Serbske wjesne mjeno, zestajene ze słowa „srać“ a prefiksom „za“, bě najskerje wusměšenske mjeno za najmjeńšu wjesku blišeje wokoliny, kotraž měješe nimo toho tež chětro špatne pódy. W 16. lětstotku dósta wjes lěpje klinčace němske mjeno *Rosendorf*.

Wjeska słušeše do Złokomorowskeho knjejstwa, kotrež bu wokoło 1450 přetworjene na kursakski hamt. Hač do lěta 1574 słušeše tež cyrkwinsce do Złeho Komorowa, bu pak w tutym lěće přefarowana do Žarnowa, jako dósta tamniša kapałka status wosadneje cyrkwje. Po wotchadźe poslednjeho Žarnowskeho fararja w lěće 1967 staraše so hač do wotbagrowanja Prožymska wosada sobu wo Zasrjew.

### Wobydlerstwo
Po statistice Arnošta Muki běchu we 1880tych lětach wšitcy 154 wobydlerjow Serbja, při čimž so w někotrych swójbach – kaž w susodnej Lěsce – z dźěćimi hižo němsce rěčeše. Serbsku drastu nošachu někotre žony hišće hač do Druheje swětoweje wójny; někotre serbske nałožki kaž camprowanje hajachu hišće hač k přesydlenju.

## Wobrazy

Sedlitzer see lieske3.JPG|Wopomnišćo za Žarnow a Zasrjew při brjoze Sedličanskeho jězora
Grab sorno.JPG|Zhromadny row za Žarnow a Zasrjew na Złokomorowskim lěsnym pohrjebnišću
Fotothek df rp-a 0050017 Wolkenberg. Geognostische Karte der Preußischen Oberlausitz, von Glocker, 1857.jpg|Zasrjew na karće z lěta 1857


## Žórła
* 


## Wotkaz
Škódow (Halštrowska Hola)

**Škódow** (hornjoserbsce tež **Škodow**;  *Scado*) bě delnjołužiska wjes we Wojerowskim wokrjesu. Wjes bu w lěće 1964 za Košynsku brunicowu jamu wotbagrowana, při čimž dyrbjachu so po hamtskich ličbach 240 wosobow přesydlić, zwjetša do bliskeje Košyny, Złeho Komorowa a Lubuša.

Po Škódowje pomjenowany je dźensa tak mjenowany „bydlenski přistaw“ z płuwacymi chěžemi při Lejnjanskim jězorje.

## Geografija

Wjes ležeše we Łužiskej holi něhdźe wósom kilometrow wuchodnje Złokomorowskeho stareho města a jedyn kilometer sewjernje Lejnoho při Złokomorowskej Młynskej hrjebi, promjenju Čorneho Halštrowa. Běše na třoch bokach wobdata wot lěsa. Mjez Škódowom a Lejnom běžeše wot lěta 1815 zarjadniska hranica mjez Braniborskej a Šleskej. Mjeztym zo słušeše Škódow do Kalawskeho wokrjesa w knježerstwowym wobwodźe Frankobrod/Wódra, bě Lejno dźěl Wojerowskeho wokrjesa, kotryž přisłušeše knježerstwowemu wobwodej Lěhnica. Po Druhej swětowej wójnje bu Škódow do Wojerowskeho wokrjesa přerjadowany.

Susodne sydlišća běchu Košynka na zapadźe, Parcow (†) na wuchodźe, Lěska a Zasrjew (†) na sewjeru kaž tež Lejno, Ptačecy a Lubuš na juhu. Na městnje něhdyšeje wsy nadeńdźe so dźensa Lejnjanski jězor.

## Stawizny

Prěnje pisomne naspomnjenje jako *Schkada* pochadźa z lěta 1410. Serbske słowo „škoda“, z kotrehož bu wjesne mjeno wotwodźene, pochadźa prěnjotnje z němčiny. Tule bu pak němske mjeno wot serbskeho wotwodźene. Tute poćahuje so pak na połoženje chuduškeje wjeski na njepłódnej pódźe, pak na wosobowe mjeno Škoda. Ležownostne knjejstwo w Škódowje wukonješe ryćerkubło we wsy, kotrež běše wot 1792 hač do Prěnjeje swětoweje wójny we wobsydstwje swójby Nadeborn a bu potom wot Ilse Bergbau-AG přewzate, kotrejž słušeše mjeztym wjetši dźěl wsy a ratarskich płonin.

Cyrkwinsce słušeše Škódow hač do lěta 1876 do Złokomorowskeje wosady a bu w tutym lěće přefarowany do Lejnoho, sprěnja dla wo wjele krótšeho puća a zdruha dla serbskich božich słužbow, kotrež so tamle hišće husćišo wotměwachu.

Wot 1961 słušeše dotal samostatna gmejna do susodneho Lejnoho.

### Wobydlerstwo
Po Mukowej statistice měješe Škódow srjedź 1880tych lět 142 wobydlerjow, kiž rěčachu wšitcy serbsce. Samo wobsedźer ryćerkubła rozumješe a rěčeše po Mukowych podaćach trochu serbsce. Arnošt Černik zwěsći w lěće 1956 – někotre lěta do wotbagrowanja – hišće serbskorěčny podźěl wobydlerstwa wot 17,8 %. Mjez nimi běchu hišće štyri serbske dźěći a młodostni; dźesać žonow nošeše hišće serbsku drastu Wojerowskich kónčin.

Najwjetšu ličbu wobydlerstwa měješe wjes w lěće 1925, jako bydlachu tule 265 ludźi.

## Literatura
* 
* Margarete Donath: *Kindheitserinnerungen aus Scado (seit 1917).* W: Lětopis C 24 (1981), str. 85–116.

## Žórła
Herca

**Herca** (; ) je městačko w oblasći Černiwci na zapadnej Ukrainje, při rumunskej hranicy. Leži w historiskej Bukowinje  něhdźe 30 kilometrow juhowuchodnje wot města Černiwci.

Ma něhdźe dwaj tysac wobydlerjow. Z nich su 95 % Rumunojo.

Sydlišćo je so w lěće 1408 prěni raz naspomniło. Wot lěta 1709 ma měšćanske prawa. Wot 1775 słušeše Herca k rakuskemu krajej Bukowina. Po Prěnjej swětowej wójnje přeńdźe do Rumunskeje a wot kónca Druheje swětoweje wójny je dźěl Ukrainy.

## Žórła


## Literatura
* Герца// Енциклопедія історії України : у 10 т. / редкол.: В. А. Смолій (голова) та ін. ; Інститут історії України НАН України. — К. : Наук. думка, 2004. — Т. 2 : Г — Д. — С. 95. — ISBN 966-00-0405-2.

## Wotkaz
Zastawna

**Zastawna** () je městačko w oblasći Černiwci na zapadnej Ukrainje, blisko rumunskeje hranicy. Leži w historiskej Bukowinje něhdźe 40 kilometrow sewjernje města Černiwci.

Ma něhdźe wosom tysac wobydlerjow.

Dźensniše sydlišćo je so w lěće 1589 załožiło a ma wot lěta 1940 měšćanske prawa. Wot lěta 1775 słušeše Zastawna k rakuskemu krajej Bukowina.  Po Prěnjej swětowej wójnje přeńdźe do Rumunskeje a wot kraja Druheje swětoweje wójny je dźěl Ukrainy.

## Žórła


## Literatura
* Zastawna// // Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich.  — Warszawa : Filip Sulimierski i Władysław Walewski, 1895. — T. XIV : Worowo — Żyżyn.  — S. 452.
* Заставна// Енциклопедія історії України : у 10 т. / редкол.: В. А. Смолій (голова) та ін. ; Інститут історії України НАН України. — К. : Наук. думка, 2005. — Т. 3 : Е — Й. — С. 285. 
* Заставна//  Енциклопедія сучасної України : у 30 т. / ред. кол. І. М. Дзюба [та ін.] ; НАН України, НТШ, Координаційне бюро енциклопедії сучасної України НАН України. — К., 2003–2016. — ISBN 944-02-3354-X.

## Wotkaz
Kicman

**Kicman** () je městačko w oblasći Černiwci na zapadnej Ukrainje. Leži w historiskej Bukowinje  něhdźe 20 kilometrow sewjerozapadnje wot města Černiwci.

Ma něhdźe šěsć tysac wobydlerjow. 

Sydlišćo je so w lěće 1413 prěni raz naspomniło. Wot lěta 1798 měšćanske prawa. Wot lěta 1775 słušeše Kicman k rakuskemu krajej Bukowina. Po Prěnjej swětowej wójnje přeńdźe do Rumunskeje a wot kónca Druheje swětoweje wójny je dźěl Ukrainy.

## Žórła


## Literatura
* Kocman// // Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich.  — Warszawa : Filip Sulimierski i Władysław Walewski, 1883 . — T. IV : Kęs — Kutno.
* Кiцмань// Енциклопедія історії України : у 10 т. / редкол.: В. А. Смолій (голова) та ін. ; Інститут історії України НАН України. — К. : Наук. думка, 2007. — Т. 4 : Ка — Ком. — С. 339. — ISBN 978-966-00-0692-8.

## Wotkaz
Nowodnistrowsk

**Nowodnistrowsk** () je město w oblasći Černiwci na zapadnej Ukrainje, při hranicy z Moldawskej. Leži při rěce Dnjestr w historiskej Bukowinje  něhdźe 140 kilometrow wuchodnje wot města Černiwci.

Ma něhdźe jednaće tysac wobydlerjow.

Dźensniše sydlišćo je so w lěće 1973 załožiło a ma wot lěta 1982 měšćanske prawa.

## Žórła


## Wotkazaj

* Oficielne webstrony
Kamjen nad Obom

**Kamjen nad Obom** () je město w aziskim dźělu Ruskeje federacije. Leži při lěwym brjoze rěki Ob w Altajskim regionje něhdźe 170 kilometrow sewjerozapadnje Barnaula a ma něhdźe 41 tysac wobydlerjow.

Sydlišćo je so w lěće 1751 załožiło a ma wot lěta 1915 měšćanske prawa.

## Žórło


## Wotkaz
Sokyrjany

**Sokyrjany** (; ) su městačko w oblasći Černiwci na zapadnej Ukrainje, při hranicy z Moldawskej. Leža při  rěce Sokyrjanka w historiskej Bukowinje něhdźe 135 kilometrow wuchodnje města Černiwci.

Ma něhdźe dźewjeć tysac wobydlerjow.

Sydlišćo je so w lěće 1666 prěni raz naspomniło a dósta 1966 měšćanske prawa. Wot lěta 1775 słušachu Sokyrjany k rakuskemu krajej Bukowina. Po Prěnjej swětowej wójnje přeńdźe do Rumunskeje a wot kónca Druheje swětoweje wójny je dźěl Ukrainy.

## Žórła


## Wotkaz
Storožynec

**Storožynec** () je město w oblasći Černiwci na zapadnej Ukrainje, při rumunskej hranicy. Leži při rěce Seret w historiskej Bukowinje něhdźe 25 kilometrow juhozapadnje města Černowic.

Ma něhdźe 14 tysac wobydlerjow.

Sydlišćo je so w lěće 1448 prěni raz naspomniło a ma wot lěta 1854 wikowanske a wot 1904 tež połne měšćanske prawa. Wot lěta 1775 słušeše Storožynec k rakuskemu krajej Bukowina. Po Prěnjej swětowej wójnje přeńdźe do Rumunskeje a wot kónca Druheje swětoweje wójny je dźěl Ukrainy. Hač do holocausta měješe město wulku židowsku wosadu.

## Žórła


## Literatura
*  Storożyniec// // Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich.  — Warszawa : Filip Sulimierski i Władysław Walewski, Tom XI (Sochaczew – Szlubowska Wola) z 1890 r.

## Wotkaz
Gora

**Gora** ( *Bergheide*, do 1937 *Gohra*) bě delnjołužiska wjes we Grabinskim wokrjesu. 

Wjes ležeše na hórce něhdźe pjatnaće kilometrow juhowuchodnje Grabina a něhdźe pjećadwaceći kilometrow sewjernje Łuchowa we wysokosći wot 160 metrow nad mórskej hładźinu a bě tuž najwyše ležace sydlišćo stareho Grabinskeho wokrjesa. Susodne wsy běchu Lichterfeld na sewjeru, Załhozdź na wuchodźe a Kósćerjow na juhowuchodźe. 

Gora naspomni so prěni raz w lěće 1487 we wopismje klóštra w Dobrjołuze. W lěće 1937 dósta w zwisku nacionalsocialistiskeje germanizacije serbskich městnych mjenow nowe němske mjeno *Bergheide*.

Wjes, kotraž měješe w lěće 1964 518 wobydlerjow, bu 1987/1988 za brunicowu jamu Klěśišča-sewjer wotbagrowana.

## Wobrazy

F60 Bergheider See 1.jpg|Gorjanski jězor na městnje něhdyšeje wsy


## Žórła
Kibut

**Kibut** (*Vanellus vanellus*; zestarjene tež *šćejca, kiwica, kibita*) je ptak ze swójby pišćakow (*Charadriidae*).
Römerkeller

**Römerkeller** bě delnjołužiska wjeska blisko Kósćebry, kotraž słušeše do tuteje gmejny. Wjes ležeše něhdźe sydom kilometrow sewjerozapadnje Šejkowa při železniskej čarje Grabin–Rólany.

Wona měješe so w lěće 1980 za brunicowu jamu Klěśišća wopušćić.

## Žórła
Bar (Oblasć Winnycja)

**Bar** () je město w oblasći Winnycja na Ukrainje. Leži při rěce Riw w historiskej Podolskej něhdźe 70 kilometrow juhozapadnje města Winnycje.

Ma něhdźe 16 tysac wobydlerjow.

Sydlišćo je so w lěće 1401 prěni raz naspomniło jako pólska twjerdźizna *Rόw*, bu 1452 wot Tatarow zničene a dósta po znowanatwarjenju jako druha najwjetša twjerdźizna Podolskeje w lěće 1540 měšćanske prawa. Wot 1672 do 1674 a znowa mjez 1675 a 1699 bě Bar z dźělom Osmaniskeho mócnarstwa.

## Žórła


## Literatura
*  Bar//  Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich — Warszawa : Filip Sulimierski i Władysław Walewski, 1885. — T. VI : Malczyce — Netreba.
* Bar// Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich. — Warszawa : Filip Sulimierski i Władysław Walewski, 1880. — T. I : Aa — Dereneczna
* Бар, город Подольской губернии// Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона: в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1890—1907.

## Wotkazaj

*  Oficielne webstrony
Beršad

**Beršad** () je město w oblasći Winnycja na Ukrainje. Leži při rěce Dochna w historiskej Podolskej něhdźe 160 kilometrow juhowuchodnje města Winnycje.

Ma něhdźe 12 tysac wobydlerjow.

Sydlišćo je so w lěće 1459 prěni raz naspomniło a ma wot lěta 1966 měšćanske prawa. 

## Žórła


## Literatura
* Berzsada//  Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich — Warszawa : Filip Sulimierski i Władysław Walewski, Tom I (Aa – Dereneczna) z 1880 r.
*  Berszad// Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich. — Warszawa : Filip Sulimierski i Władysław Walewski, Tom XV, cz. 1 (Abablewo – Januszowo) z 1900 r.
* Бершадь// Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона: в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1890—1907.

## Wotkazaj

*  Oficielne webstrony
Hajsyn

**Hajsyn** () je město w oblasći Winnycja na Ukrainje. Leži w historiskej Podolskej  něhdźe 90 kilometrow juhowuchodnje města Winnycje.

Ma něhdźe 26 tysac wobydlerjow.

Sydlišćo je so w lěće 1545 prěni raz naspomniło, dósta 1744 Magdeburgske měšćanske prawa a słušeše hač do lěta 1795 do Pólskeje.

## Žórła


## Literatura
* Hajsyn//  Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich. — Warszawa : Filip Sulimierski i Władysław Walewski, 1882. — T. III : Haag — Kępy. (пол.).— S. 10-12
* Гайсин// Енциклопедія сучасної України : у 30 т. / ред. кол. І. М. Дзюба [та ін.] ; НАН України, НТШ, Координаційне бюро енциклопедії сучасної України НАН України. — К., 2003¬–2016. — ISBN 944-02-3354-X
* Гайсин//  Енциклопедія історії України : у 10 т. / редкол.: В. А. Смолій (голова) та ін. ; Інститут історії України НАН України. — К. : Наук. думка, 2004. — Т. 2 : Г — Д. — С. 23. — ISBN 966-00-0405-2.
* Гайсин// Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона: в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1890—1907.

## Wotkazaj

* Oficielne webstrony
Hniwań

**Hniwań** () je město w oblasći Winnycja na Ukrainje. Leži při Južnym Bugu w historiskej Podolskej něhdźe 25 kilometrow juhozapadnje města Winnycje.

Ma něhdźe 12 tysac wobydlerjow.

Sydlišćo je so w lěće 1629 prěni raz naspomniło a słušeše hač do lěta 1795 do Bracławskeho wójwodstwa w Pólskej, potom do Ruskeho carstwa. Wot lěta 1981 ma měšćanske prawa.

## Žórła


## Literatura
* Hniewań// Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich. — Warszawa : Filip Sulimierski i Władysław Walewski, Tom III (Haag – Kępy), 1882. 
* Hniwań// Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich. — Warszawa : Filip Sulimierski i Władysław Walewski, Tom XV, cz. 1 (Abablewo – Januszowo), 1900.

## Wotkaz
Illinci

**Illinci** () su město w oblasći Winnycja na Ukrainje. Leža w historiskej Podolskej při rěce Sob, něhdźe 65 kilometrow wuchodnje města Winnycje.

Maja něhdźe jednaće tysac wobydlerjow.

Sydlišćo je so w lěće 1391 prěni raz naspomniło a ma wot lěta 1757 měšćanske prawa.

## Žórła


## Literatura
*  Ilińce//  Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich.  — Warszawa : Filip Sulimierski i Władysław Walewski, Tom III (Haag — Kępy), 1882 
*  Ilińce//  Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich.  — Warszawa : Filip Sulimierski i Władysław Walewski, Tom XV, 1 (Abablewo — Januszowo), 1900
*  Iллiнцi// у 10 т. / редкол.: В. А. Смолій (голова) та ін. ; Інститут історії України НАН України. — К. : Наук. думка, 2005. — Т. 3 : Е — Й. — С. 446. — ISBN 966-00-0610-1.
* Iллiнцi// Енциклопедія сучасної України : у 30 т. / ред. кол. І. М. Дзюба [та ін.] ; НАН України, НТШ, Координаційне бюро енциклопедії сучасної України НАН України. — К., 2003¬–2016. — ISBN 944-02-3354-X.

## Wotkazaj
* Oficielne webstrony
Wischgrund

**Wischgrund** (tež serbsce *Wišnjowk*) bě delnjołužiska wjeska blisko Kósćebry, kotraž słušeše do tuteje gmejny. Wjes ležeše něhdźe wósom kilometrow sewjerozapadnje Łuchowa we Bomboliskej holi.

Wona měješe so w lěće 1983 za brunicowu jamu Klěśišća wopušćić. Po hamtskich ličbach přesydli so 185 wosobow.

Hižo za čas Arnošta Muki so wokoło Klěśišćow wjace serbsce njerěčeše.

## Žórła
*
Kozjatyn

**Kozjatyn** () je město w oblasći Winnycja na srjedźnej Ukrainje. Leži w historiskej Podolskej něhdźe 75 kilometrow sewjernje města Winnycje a je wažne železniske křižowanišćo.

Ma něhdźe 24 tysac wobydlerjow.

Sydlišćo je so w lěće 1734 prěni raz naspomniło a ma wot lěta 1874 měšćanske prawa.

## Žórła


## Literatura
* Koziatyn//  Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich.   — Warszawa : Filip Sulimierski i Władysław Walewski, 1883 . — T. IV : Kęs — Kutno. — S. 543.
* Козятин// Енциклопедія сучасної України : у 30 т. / ред. кол. І. М. Дзюба [та ін.] ; НАН України, НТШ, Координаційне бюро енциклопедії сучасної України НАН України. — К., 2003¬–2016. — ISBN 944-02-3354-X.

## Wotkazaj

* Oficielne webstrony
Grünhaus (Grabin)

**Grünhaus** bě hajnkownja a sydlišćo při Łužiskej wuhrodźe w zapadnej Delnjej Łužicy, kotraž słušeše do Grabina. Wjes ležeše něhdźe dźesać kilometrow južnje Grabina a něhdźe dwaceći kilometrow sewjernje Łuchowskeho gmejnskeho dźěla Kleinleipisch.

Sydlišćo měješe so w lěće 1975 za brunicowu jamu Kleinleipisch wopušćić. Po hamtskich ličbach dyrbjachu so 50 wobydlerjow přesydlić.

## Stawizny
Sydlišćo bu prěni raz pisomnje naspomnjene w lěće 1594 jako wudwór, kotryž słušeše do Grabinskeho knjejstwa. Wokoło 1740 běchu město wudwora twarili „zeleny palais“ za hońtwjerske přebytki sakskeho kurwjercha Bjedricha Awgusta II. Wot lěta 1800 měješe tamniša hajnkownja status wyšeje hajnkownje, wokoło kotrejež wuwiwaše so małe sydlišćo. Po Prěnjej swětowej wójnje sta so Grünhaus ze swojim hosćencom „Waldschlößchen“ (wot 1928: „Zum Auerhahn“) z woblubowanym wulětnišćom za wobydlerstwo Grabina a wokoliny.

W lěće 1965 měješe hišće 65 wobydlerjow.

## Žórła
*
Kalyniwka

**Kalyniwka** () je město w oblasći Winnycja na Ukrainje. Leži při rěce Žerd w historiskej Podolskej něhdźe 30 kilometrow sewjernje města Winnycje při křižowanišću dweju železniskeju čarow.

Ma něhdźe 19 tysac wobydlerjow.

Dźensniše sydlišćo je so w lěće 1774 załožiło a ma wot lěta 1979 měšćanske prawa.

## Žórła


## Literatura
*  3), Kalinówka, miasteczko w winnickim pow.//  Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich.   — Warszawa : Filip Sulimierski i Władysław Walewski, 1882. — T. III : Haag — Kępy. — S. 682. 

## Wotkazaj

* Oficielne webstrony
Ladyžyn

**Ladyžyn** () je město w oblasći Winnycja na Ukrainje. Leži w historiskej Podolskej  něhdźe 105 kilometrow juhowuchodnje města Winnycje.

Ma něhdźe 22 tysac wobydlerjow.

Sydlišćo je so w lěće 1240 prěni raz naspomniło a ma wot lěta 1973 měšćanske prawa.

W bliskosći města nadeńdźe so wulki spjaty jězor při Južnym Bugu.

## Žórła


## Literatura
*  Ładyżyn//  Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich.  — Warszawa : Filip Sulimierski i Władysław Walewski, 1884. — T. V : Kutowa Wola — Malczyce. 

## Wotkazaj

* Oficielne webstrony
Mohyliw-Podilskyj

**Mohyliw-Podilskyj** () je město w oblasći Winnycja na juhozapadnej Ukrainje, při hranicy z Moldawskej. Leži při rěce Dnjestr w historiskej Podolskej něhdźe 120 kilometrow juhozapadnje města Winnycje.

Ma něhdźe 31 tysac wobydlerjow.

Sydlišćo je so w lěće 1595 prěni raz naspomniło a ma wot lěta 1743 měšćanske prawa.

Blisko Mohyliwa-Podilskeho nadeńdźe so jedyn z najwažnišich hraničnych přechodow mjez Moldawskej a Ukrainu.

## Žórła


## Literatura
*  Mohylów//  Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich. — Warszawa : Filip Sulimierski i Władysław Walewski, 1885. — T. VI : Malczyce — Netreba.  — S. 612—616.
* Могилiв-Подiльський// Енциклопедія історії України : у 10 т. / редкол.: В. А. Смолій (голова) та ін. ; Інститут історії України НАН України. — К. : Наук. думка, 2010. — Т. 7 : Мл — О. — С. 14. — ISBN 978-966-00-1061-1.

## Wotkazaj
Sewjerny čop

**Sewjerny čop** je we wobchadnej rěči najsewjerniši dypk na zemi. Wón wotpowěduje sewjernemu wjertodypkej zemskeje wóski, nadeńdźe so pola 90 stopnjow sewjerneje šěrokosće (90° S) a mjenuje so tež *geografiski sewjerny čop*. Nimo toho wobstejitej *arktiski magnetowy čop* a *arktiski geomagnetiski čop*.

Tuchwilu nadeńdu so wšě štyri čopy sewjerneje hemisfery po kóždej definiciji w Sewjernym polarnym oceanje resp. na jednej z jeho kupow. Z přeměnjenjom magnetoweho pola zemje měni so tež połoženje magnetiskich čopow.

## Wotkaz
Pohrebyšće

**Pohrebyšće** () je město w oblasći Winnycja na Ukrainje. Leži při rěce Ros w historiskej Podolskej  něhdźe 70 kilometrow sewjerowuchodnje města Winnycje.

Ma něhdźe dźesać tysac wobydlerjow.

Sydlišćo je so w lěće 1148 prěni raz naspomniło a ma wot lěta 1559 měšćanske prawa.

## Žórła


## Literatura
*  Pohrebyszcze//  Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich. — Warszawa : Filip Sulimierski i Władysław Walewski, 1887. — T. VIII : Perepiatycha — Pożajście.

## Wotkazaj

*  Oficielne webstrony
Čop

**Čop** móže być:

* geografiski čop, hlej sewjerny čop a južny čop
* město na Ukrainje, hlej Čop (město)
Raj

**Raj** ( *Paradies*) bě delnjołužiska wjeska w něhdyšim Kalawskim wokrjesu, kotraž słušeše do Wórlicy. Ležeše něhdźe štyri kilometry sewjernje něhdyšeje wsy Wórlica-wjes we Wórličanskich winicach. Hač na mały dźěl pola cyrkwjow na sewjerowuchodźe dźensnišeje Wórlicy bu Raj w lětomaj 1925/1926 wotbagrowany za Murjowsku brunicowu jamu. 

Susodne sydlišća běchu Wórlica-wjes na juhu, Wórlica (do 1990 *Senftenberg-West*) na wuchodźe, Šejkow na zapadźe, Murjow a Sowjo na sewjeru a město Zły Komorow same na juhowuchodźe.  

## Wobrazy

Fotothek df rp-a 0050073 Senftenberg-Sedlitz. Topographische Karte vom Preußischen Staate, Blatt 233 Alt.jpg|Karta z lěta 1850
Hoerlitz barbarakirche.JPG|Katolska cyrkej swj. Barbary
Hoerlitz heilandskirche.JPG|Ewangelska cyrkej Wumóžnika


## Žórła
Wiki (wjes)

**Wiki** (serbsce tež *Nowe Wiki-Podpołnoc*, , do 1925 *Petershain*) su gmejnski dźěl Nowych Wikow w braniborskim wokrjesu Hornje Błóta-Łužica. Susodne wjeski su Maliń na sewjeru, Domašojce na sewjerowuchodźe, Nowe Wiki na juhu a Rašyn na zapadźe. Wuchodnje Wikow nadeńdźe so něhdyše ryćerkubło Gižkojce při kromje brunicoweje jamy Wjelcej-juh.

Wjes naspomni so prěni raz jako wosadna wjeska w lěće 1346 a nasta najskerje wokoło 1200 za čas srjedźowěkowskeje němskeje kolonizacije Łužicy. Hač do 19. lětstotka mějachu Wiki z wjetšeho dźěla serbskorěčne wobydlerstwo. Serbske kemše wotstronichu so w lěće 1842. Přez industrializaciju so ludnosć w druhej połojcy 19. lětstotka spěšnje přeněmči. Posledni serbskorěčni wobydlerjo zemrěchu pak hakle po Druhej swětowej wójnje. Dźensniše srjedźišćo gmejny Nowe Wiki wuwiwaše so hakle po wotewrjenju železniskeje čary ze Złeho Komorowa do Choćebuza w lěće 1870 wokoło noweho dwórnišća.

Z Wikow pochadźeštaj delnjoserbski farar a rěčespytnik Jan Chojnan (1616–64) a serbski ludowědnik a archiwar Lotar Balko (1928–2008).

## Wobchad
Přez Wiki wjedźe zwjazkowa dróha 169 ze Złeho Komorowa do Choćebuza.

## Žórła


## Wotkaz
Wórlica-wjes

**Wórlica-wjes** (w lěće 1847 *Worlize*, tež *Horlize*,  *Hörlitz-Dorf*) bě delnjołužiska wjes w něhdyšim Kalawskim wokrjesu. Wona ležeše něhdźe štyri kilometry zapadnje Złokomorowskeho stareho města, měješe na kóncu někak 500 wobydlerjow a bu w lěće 1940 za brunicowu jamu Marga wotbagrowana. 

Susodne sydlišća běchu Wórlica-pola (do 1990 *Senftenberg-West*) a Raj na sewjeru, Šejkow na zapadźe, Zły Komorow na wuchodźe a Brjazki na juhu.  

## Žórła
Hamorski młyn (Košyna)

**Hamorski młyn** ( *Hammermühle*) bě delnjołužiske sydlišćo a wjesny dźěl Košyny, kotryž ležeše něhdźe pjeć kilometrow juhowuchodnje Złeho Komorowa a jedyn kilometer sewjerozapadnje Košyny. W lěće 1950 buchu něhdźe dźesać swójbow za Němješkowsku jamu přesydlene a Hamorski młyn wotbagrowany. Na městnje něhdyšeho sydlišća nadeńdźe so dźensa Złokomorowski jězor.

## Wotkazy
* Priwatna webstrona Hammermühle 
## Žórła
Wiki

**Wiki** móže być:

* městno, na kotrymž so z tworami wikuje, hlej Wiki (hospodarstwo)
* delnjołužiska wjes, gmejnski dźěl Nowych Wikow, hlej Wiki (wjes)
* typ webstrony, kotrejež wobsahi hodźa so wot wšěch wužiwarjow wobdźěłać (n. př. Wikipedija)
Petershain

**Petershain** je němske mjeno wšelakich łužiskich wjeskow:

* gmejnskeho dźěla Kwětanec w Zhorjelskim wokrjesu, hlej Hóznica
* gmejnskeho dźěla Kamjenca w Budyskim wokrjesu, hlej Petershain (Kamjenc)
* gmejnskeho dźěla Nowych Wikow we wokrjesu Hornje Błóta-Łuzica (dźensa *Neupetershain-Nord*), hlej Wiki (wjes)
Tulčyn

**Tulčyn** () je město w oblasći Winnycja na Ukrainje. Leži w historiskej Podolskej  něhdźe 80 kilometrow juhowuchodnje města Winnycje.

Ma něhdźe 15 tysac wobydlerjow.

Sydlišćo naspomni so prěni raz w lěće 1607 jako *Nestervar* a přińdźe 1667 jako *Tulczyn* zaso pod pólske knjejstwo. W lěće 1787 dósta Magdeburgske měšćanske prawo a wot 1793 bě z dźělom Ruskeho carstwa. W Druhej swětowej wójnje bě wot 23. julija 1941 hač do 15. měrca 1944 wobsadźene wot rumunskeho wójska a měješe mjeno *Tulcin*.

## Žórła


## Literatura
* Tulczyn//  Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich. — Warszawa : Filip Sulimierski i Władysław Walewski, Tom XII (Szlurpkiszki – Warłynka), 1892.

## Wotkazaj

*  Oficielne webstrony
Głupsk

**Głupsk** ( *Mückenberg*) běše delnjołužiska wjeska w něhdyšim Rukowskim wokrjesu.

## Stawizny
Wjes naspomni so prěni raz pisomnje w lěće 1278 jako wobsydstwo knjeza Cunczo Schoff de *Monte Miconis*. Serbske mjeno *Głupsk* je najskerje wusměšenske mjeno, kotrež dósta wjeska wot wobydlerjow wokolnych wsow.

Za čas NDR bu wjes w běhu wutwara města Łuchowa w lěće 1950 do tutoho zagmejnowana a přemjenowana na *Lauchhammer-West*.

## Wobrazy

Fotothek df rp-d 0970038 Lauchhammer. Topographische Karte vom Preußischen Staate, Bl. 249 Ortrand, aufge.jpg|Karta z lětow 1847–1862
Lauchhammer Schlosspark 28.jpg|Hrodowski park
Lauchhammer mühle1.JPG|Hrodowski młyn
Lauchhammer Schlosspark 6.jpg|Hrodowska cyrkej
Lauchhammer-West 4.jpg|Lutherski dub při nawsy
Lauchhammer-West 10.jpg|Dwórnišćo
Lauchhammer-West 11.jpg|Zwón na dwórnišćowym naměsće


## Žórła
Berežany

**Berežany** (; ) je město w Ternopilskej oblasći na zapadnej Ukrainje. Leži w historiskej Galiciskej  něhdźe 60 kilometrow juhozapadnje Ternopila.

Ma něhdźe 18 tysac wobydlerjow.

Sydlišćo je so w lěće 1375 prěni raz naspomniło a ma wot lěta 1530 měšćanske prawa. Mjez 1918 a 1939 słušeše do Pólskeje.

## Žórła


## Literatura
*  Brzeżany//  Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich.  — Warszawa : Filip Sulimierski i Władysław Walewski, 1900. — T. XV, cz. 1 : Abablewo — Januszowo. — S. 248. 
*  Brzeżany//  Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich. — Warszawa : Filip Sulimierski i Władysław Walewski, 1880. — T. I : Aa — Dereneczna. — S. 417–420. 

## Wotkaz
Boršćiw

**Boršćiw** (; ) je město w Ternopilskej oblasći na Ukrainje. Leži w historiskej Galiciskej něhdźe 110 kilometrow južnje Ternopila.

Ma něhdźe jednaće tysac wobydlerjow.

Dźensniše sydlišćo je so w lěće 1456 załožiło a ma wot lěta 1623 měšćanske prawa. Mjez 1918 a 1939 słušeše do Pólskeje.

## Žórła


## Literatura
* Borszczów//  Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich.  — Warszawa : Filip Sulimierski i Władysław Walewski, 1880. — T. I : Aa — Dereneczna. — S. 326–328
* Борщiв// у 30 т. / ред. кол. І. М. Дзюба [та ін.] ; НАН України, НТШ, Координаційне бюро енциклопедії сучасної України НАН України. — К., 2004. — Т. 3 : Біо — Бя. — С. 380. — ISBN 966-02-2682-9.
* Борщiв// у 10 т. / редкол.: В. А. Смолій (голова) та ін. ; Інститут історії України НАН України. — К. : Наук. думка, 2003. — Т. 1 : А — В. — С. 354. — ISBN 966-00-0734-5.

## Wotkazaj

* Oficielne webstrony
Zališćyky

**Zališćyky** (, ) su město w Ternopilskej oblasći na Ukrainje. Leža při lěwym brjoze Dnjestra w historiskej Galiciskej něhdźe 130 kilometrow južnje Ternopila.

## Stawizny
Sydlišćo w pólskim kralestwje naspomni so prěni raz w lěće 1340 a ma wot lěta 1766 měšćanske prawa. 1759 załoži so tu prěnja němskorěčna ewangelsko-lutherska wosada w Galiciskej. Cyrkej samu natwarichu pak na tamnym, prawym brjoze Dnjestra, kotryž słušeše k Moldawskemu wjerchowstwu, přetož to w katolskej Pólskej dowolene njebě. Němcy mjenowachu wjes tehdy *Hinterwalden*. Mjez 1918 a 1939 słušeše do Pólskeje a ležeše nětko bjezposrědnje při hraničnym přechodźe mjez Pólskej a Rumunskej.

W Zališćykach přeprěkuje železniska čara z Černowic do Ternopila hłuboku dolinu Dnjestra.

## Wobydlerstwo
Městačko ma něhdźe dźewjeć tysac wobydlerjow.

## Žórła


## Literatura
* Zaleszczyki 1.) miasto powiatowe//  Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich.  — Warszawa : Filip Sulimierski i Władysław Walewski, 1895. — T. XIV : Worowo — Żyżyn. — S. 345—347
* Залiщики// Енциклопедія сучасної України : у 30 т. / ред. кол. І. М. Дзюба [та ін.] ; НАН України, НТШ, Координаційне бюро енциклопедії сучасної України НАН України. — К., 2003¬–2016. — ISBN 944-02-3354-X.
* Залiщики//  Енциклопедія історії України : у 10 т. / редкол.: В. А. Смолій (голова) та ін. ; Інститут історії України НАН України. — К. : Наук. думка, 2005. — Т. 3 : Е — Й. — С. 242. — ISBN 966-00-0610-1.

## Wotkaz
Chmilnyk

**Chmilmyk**  () je město w oblasći Winnycja na Ukrainje. Leži w historiskej Podolskej  něhdźe 60 kilometrow sewjerozapadnje města Winnycje.

Ma něhdźe 28 tysac wobydlerjow.

Sydlišćo je so w lěće 1362 prěni raz naspomniło a ma wot lěta 1448 měšćanske prawa.

## Žórła


## Literatura
* Chmielnik //  Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich. — Warszawa : Filip Sulimierski i Władysław Walewski, 1880. — T. I : Aa — Dereneczna. — S. 589—590

## Wotkazaj

* Oficielne webstrony
Zboriw

**Zboriw** (, ) je městačko w Ternopilskej oblasći na Ukrainje. Leži při rěce Strypa w historiskej Galiciskej  něhdźe 40 kilometrow sewjerozapadnje Ternopila. Přez Zboriw wjedźe železniska čara Lwów–Ternopil.

Ma něhdźe šěsć  tysac wobydlerjow.

Sydlišćo naspomni so prěni raz w lěće 1166 a ma wot lěta 1639 měšćanske prawa. 1772 přeńdźe z pólskeho pod rakuske knjejstwo. Mjez 1918 a 1939 słušeše do Pólskeje. Hač do Druheje swětoweje wójny měješe Zborów wuznamny židowski podźěl wobydlerstwa, kiž bu po wobsadźenju města přez němske wójsko zwjetša zničeny.

## Žórła


## Literatura
* Zborów 2.) Z., miasteczko, w pow. złoczowskim//  Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich.  — Warszawa : Filip Sulimierski i Władysław Walewski, 1895. — T. XIV : Worowo — Żyżyn. — S. 525—526.
* Зборiв// // Енциклопедія сучасної України : у 30 т. / ред. кол. І. М. Дзюба [та ін.] ; НАН України, НТШ, Координаційне бюро енциклопедії сучасної України НАН України. — К., 2010. — Т. 10 : З — Зор. — С. 425—426. — ISBN 978-966-02-5721-4.
* Зборiв//  Енциклопедія історії України : у 10 т. / редкол.: В. А. Смолій (голова) та ін. ; Інститут історії України НАН України. — К. : Наук. думка, 2005. — Т. 3 : Е — Й. — С. 303. — ISBN 966-00-0610-1.

## Wotkaz
Kopyčynci

**Kopyčynci** (, ) su městačko w Ternopilskej oblasći na Ukrainje. Leža při rěce Nilčawka w historiskej Galiciskej něhdźe 60 kilometrow juhowuchodnje Ternopila.

Maja něhdźe šěsć tysac wobydlerjow.

Sydlišćo naspomni so prěni raz w lěće 1349 a ma wot lěta 1564 měšćanske prawa. Do 1772 kaž tež mjez 1918 a 1939 słušeše do Pólskeje. Za čas němskeho wobsadźenja w Druhej swětowej wójnje wobsteješe ghetto w Kopyčyncach.

## Žórła


## Literatura
*  Kopeczyńce//  Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich.  — Warszawa : Filip Sulimierski i Władysław Walewski, 1883 . — T. IV : Kęs — Kutno. — S. 377.
* [Копичинцi// // Енциклопедія сучасної України : у 30 т. / ред. кол. І. М. Дзюба та ін. ; НАН України, НТШ, Координаційне бюро енциклопедії сучасної України НАН України. — К., 2003¬–2016. — ISBN 944-02-3354-X.

## Wotkaz
Kremenec

**Kremenec** (, ) je město w Ternopilskej oblasći na Ukrainje. Leži při rěce Irwa w historiskej Galiciskej  něhdźe 70 kilometrow sewjernje Ternopila.

Ma něhdźe 21 tysac wobydlerjow.

Sydlišćo je so w lěće 1064 prěni raz naspomniło a ma wot lěta 1431 měšćanske prawa. Nad městom nadeńdźe so rozwalina srjedźowěkowskeho hrodu, kotryž njezamóžachu Mongolojo w lěće 1241 dobyć. Wot 1382 do 1569 bě Kremenec z dźělom Litawskeho wulkowjerchowstwa a potom hač do lěta 1795 dźěl Pólsko-Litawskeje. Po třećim dźělenju Pólskeje přeńdźe pod ruske knjejstwo a mjez 1918 a 1939 słušeše znowa do Pólskeje.

## Žórła


## Literatura
*  Krzemieniec//  Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich.  — Warszawa : Filip Sulimierski i Władysław Walewski, 1883 . — T. IV : Kęs — Kutno.  — S. 776—780
* Кременець// // Енциклопедія сучасної України : у 30 т. / ред. кол. І. М. Дзюба [та ін.] ; НАН України, НТШ, Координаційне бюро енциклопедії сучасної України НАН України. — К., 2003¬–2016. — ISBN 944-02-3354-X.
*  Кременець//  Енциклопедія історії України : у 10 т. / редкол.: В. А. Смолій (голова) та ін. ; Інститут історії України НАН України. — К. : Наук. думка, 2009. — Т. 5 : Кон — Кю. — С. 312. — ISBN 978-966-00-0855-4.

## Wotkazaj

*  Oficielne webstrony
Laniwci

**Laniwci** (, ) su město w Ternopilskej oblasći na Ukrainje. Leža při rěce Goryn w historiskej Galiciskej  něhdźe 60 kilometrow sewjerowuchodnje Ternopila.

Maja něhdźe wόsom tysac wobydlerjow.

Sydlišćo je so w lěće 1444 prěni raz naspomniło a ma wot lěta 2001 měšćanske prawa. Do 1795 kaž tež mjez 1918 a 1939 słušeše do Pólskeje.

## Žórła


## Literatura
* Łanowce//  Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich.   — Warszawa : Filip Sulimierski i Władysław Walewski, 1884. — T. V : Kutowa Wola — Malczyce. — S. 585.

## Wotkazaj

* Oficielne webstrony
Bukowc (Łuchow)

**Bukowc**  ( *Bockwitz*) bě delnjołužiska wjeska w něhdyšim Rukowskim wokrjesu a něhdyšim hamće Hojn w Sakskej. Wona bu za čas NDR w lěće 1950 ze susodnymi gmejnami do noweje wulkogmejny Łuchow zjednoćena a je wot toho časa jako **Lauchhammer-Mitte** měšćanski dźěl a centrum města. Tehdy w Złokomorowskim wokrjesu Choćebuskeho wobwoda ležacy, přińdźe Bukowc po přewróće z wokrjesnej reformu w lěće 1993 do wokrjesa Hornje Błóta-Łužica.

Wjes ležeše při železniskej čarje Załhozdź–Rólany. Susodne wjeski běchu Ljub na sewjeru, Wjesko a Čorny Gózd na wuchodźe, Dolsthaida na juhu a Głupsk na juhozapadźe. Wuchodnje Bukowca ležeše něhdy Bukowčanski jězor, kotraž bu za brunicowu jamu wotbagrowany.  
 
## Wobrazy

Fotothek df rp-d 0970038 Lauchhammer. Topographische Karte vom Preußischen Staate, Bl. 249 Ortrand, aufge.jpg|Karta z lěće 1847-1862
Pfarramt Lauchhammer 2012.jpg|Stara fara
Lauchhammer db11.jpg|Cyrkej a fara
Steinkreuz Lauchhammer 2012 sa.jpg|Pokutny křiž
Lauchhammer alteschäferei2.JPG|Stara pastyrnja


## Žórła
Monastyryska

**Monastyryska** (; ) je městačko w Ternopilskej oblasći na Ukrainje. Leži při rěce Koropec w historiskej Galiciskej  něhdźe 80 kilometrow juhozapadnje Ternopila.

Ma něhdźe šěsć  tysac wobydlerjow.

Sydlišćo je so w lěće 1433 prěni raz naspomniło a ma wot lěta 1454 měšćanske prawa. Do 1772 kaž tež mjez 1918 a 1939 słušeše do Pólskeje.

## Žórła


## Literatura
*  Monasterzyska//  Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich.    — Warszawa : Filip Sulimierski i Władysław Walewski, 1885. — T. VI : Malczyce — Netreba. — S. 659—659.
* Монастириська//  Енциклопедія історії України : у 10 т. / редкол.: В. А. Смолій (голова) та ін. ; Інститут історії України НАН України. — К. : Наук. думка, 2010. — Т. 7 : Мл — О. — С. 50. — ISBN 978-966-00-1061-1.

## Wotkaz
Jampil

**Jampil** () je město w oblasći Winnycja na Ukrainje, při hranicy z Moldawskej. Leži při rěce Dnjestr w historiskej Podolskej něhdźe 140 kilometrow južnje města Winnycje. Hraničny přechod nadeńdźe so při awtowym přewozu přez Dnjestr.

Ma něhdźe jednaće tysac wobydlerjow.

Sydlišćo je so w 16. lětstotku załožiło a ma wot lěta 1985 měšćanske prawa. Wot 1793 bě z dźělom Ruskeho carstwa. 

Blisko Jampila nadeńdźe so jedyn z najwažnišich hraničnych přechodow mjez Moldawskej a Ukrainu.

## Žórła


## Literatura
* Jampol//  Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich. — Warszawa : Filip Sulimierski i Władysław Walewski, 1882. — T. III : Haag — Kępy. — S. 394—396
*  Jampol//  Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich. — Warszawa : Filip Sulimierski i Władysław Walewski, 1900. — T. XV, cz. 1 : Abablewo — Januszowo. — S. 632.

## Wotkaz
Šarhorod

**Šarhorod** () je městačko w oblasći Winnycja na Ukrainje. Leži w historiskej Podolskej  něhdźe 80 kilometrow juhozapadnje města Winnycje.

Ma něhdźe sydom tysac wobydlerjow.

Sydlišćo je so wokoło 1383 prěni raz naspomniło a ma dósta 1588 Magdeburgske měšćanske prawo. Hač do lěta 1795 słušeše do Pólskeje a wot třećeho dźělenja Pólskeje do Ruskeho carstwa. Wot 1985 ma tež moderny status města.

## Žórła


## Literatura
*  Szarogród//  Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich. — Warszawa : Filip Sulimierski i Władysław Walewski, 1890. — T. XI : Sochaczew — Szlubowska Wola.
* Шаргород// Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона: в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1890—1907.

## Wotkaz
Podolska

**Podolska** (, , ) je historiski region na juhozapadźe dźensnišeje Ukrainy kaž tež na sewjerowuchodźe Moldawskeje.

## Geografija

Podolska krajina nadeńdźe so při južnej kromje Wuchodoeuropskeje runiny a wuchodnje Karpatow. Na Podolskej plaće je wona zwjetša płona a zdźěla tež hórkata a přećehnjena wot rěčnych dolinow w formje kanjonow, wot kotrychž pochadźa tež mjeno *Po-dolska*. Najwjetše rěki su Dnjestr, Zbruč a Južny Bug; wuznamne města Winnycja a Chmelnyckyj na wuchodźe kaž tež Kamjanec-Podilskyj a Ternopil na zapadźe.

## Stawizny
W pjatym a šestym lětstotku zasydlichu so Słowjenjo w Podolskej. Pozdźišo přeprěčichu ju Hunojo, Awarojo, Madźarojo a Mongolojo po puću do srjedźneje Europy. W druhim lěttysacu słušeše kónčina najprjedy do wjerchowstwa Halyč-Wołyńskeje a wot 1366 hač do druheho pólskeho dźělenja w lěće 1793 do Pólsko-Litawskeje. Wulki dźěl Podolskeje bě pak wot lěta 1672 hač do 1699 z dźělom Osmaniskeho mócnarstwa. Pod pólskim knjejstwom wobsteješe Podolska z wójwodstwow Podolska a Bracław. Kamjanec-Podilskyj (pólsce *Kamieniec Podolski*) bě přez lětstotki najjužniša namjezna twjerdźizna Pólskeho kralestwa.

1772 integrowachu so zapadne kónčiny Podolskeje do rakuskeho kraja Galiciska, 1793 přińdźe wuchodny dźěl pod ruske knjejstwo. Mjez swětowymaj wójnomaj słušeše potom zapadny dźěl znowa do Pólskeje a wuchodny do Sowjetskeho zwjazka.


5. Камянець-Подільський (40)Кам'янець-Подільська фортеця.JPG|Twjerdźizna w Kamjanecu-Podilskim
Vinnytsia-orthodox-church-3.jpg|Drjewjana cyrkej we Winnyci
Ukraine. Braclavia Palatinatus. Beauplan 1648.jpg|Karta Podolskeje z lěta 1648
Калета.jpg|Tradicionelne podolske drasty spočatk 20. lětstotka


## Wotkaz
Počajiw

**Počajiw** (; ) je městačko w Ternopilskej oblasći na zapadnej Ukrainje. Leži při rěce Koropec w historiskej Wołyńskej něhdźe 70 kilometrow sewjernje Ternopila.

Klóšter Marijineho wusnjenja w Počajiwje je druhi najwjetši cyłeje Ukrainy.

## Stawizny
Sydlišćo je so w lěće 1450 prěni raz naspomniło a ma wot lěta 1778 měšćanske prawa. Wot 1340 do 1569 słušeše do pólskeho kralestwa, potom hač do prěnjeho dźělenja Pólskeje do Ruthenskeho wójwodstwa Pólsko-Litawskeje a wot 1772 do Ruskeho carstwa, hdźež ležeše we Wołyńskim guwernemenće blisko hranicy z rakuskim krajom Galiciskej. Po Prěnjej swětowej wójnje bě znowa dźěl Pólskeje. Wot septembra 1939 bě Počajiw wobsadźeny wot sowjetskeho wójska a wot lěća 1941 hač do 20. měrca 1944 wot Němskeje.

## Wobydlerstwo
Ma něhdźe sydom tysac wobydlerjow.

## Žórła


## Literatura
* Poczajów//  Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich.    — Warszawa : Filip Sulimierski i Władysław Walewski, Tom VIII (Perepiatycha – Pożajście) z 1887 r.
*  Почаїв// Енциклопедія історії України : у 10 т. / редкол.: В. А. Смолій (голова) та ін. ; Інститут історії України НАН України. — К. : Наук. думка, 2011. — Т. 8 : Па — Прик. — С. 466. — ISBN 978-966-00-1142-7.

## Wotkazaj
Pidhajci

**Pidhajci** (; ) su městačko w Ternopilskej oblasći na zapadnej Ukrainje. Leža w historiskej Galiciskej něhdźe 60 kilometrow juhozapadnje Ternopila.

Maja něhdźe dwaj tysac wobydlerjow.

Sydlišćo je so w lěće 1397 prěni raz naspomniło a ma wot lěta 1463 měšćanske prawa. Mjez 1918 a 1939 słušeše do Pólskeje.

## Žórła


## Literatura
*  Podhajce, miasto pow. Galicyi wschodniej//  Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich. — Warszawa : Filip Sulimierski i Władysław Walewski, 1887. — T. VIII : Perepiatycha — Pożajście. — S. 384—388. 

## Wotkaz
Skalat

**Skalat** (; ) je městačko w Ternopilskej oblasći na zapadnej Ukrainje. Leži w historiskej Galiciskej  něhdźe 35 kilometrow juhowuchodnje Ternopila.

Ma něhdźe štyri tysac wobydlerjow.

Sydlišćo je so w lěće 1512 prěni raz naspomniło a ma wot lěta 1600 měšćanske prawa. Mjez 1918 a 1939 słušeše do Pólskeje.

## Žórła


## Literatura
*  Skałat//  Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich. — Warszawa : Filip Sulimierski i Władysław Walewski, 1889. — T. X : Rukszenice — Sochaczew. — S. 644—646. 

## Wotkazaj