open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Boris Jefimowič Njemcow

**Boris Jefimowič Njemcow** (; * 9. oktobra 1959, Soči, Ruska, Sowjetski zwjazk;  † 27. februara 2015 w Moskwje) bě wodźacy ruski politikar opozicije. 

Wón bu dnja 27. februara 2015 w starobje 56 lět pod hač do dźensnišeho njeznatymi wobstejnosćemi w Moskwje zatřěleny.

## Wotkazaj
Satka

**Satka** () je město w Ruskej federaciji. Leži w zapadnym předkraju Uralskich horin při rěce Bolšaja Satka w europskim dźělu Ruskeje w Čeljabinskej oblasći něhdźe 170 kilometrow  wuchodnje Čeljabinska. Ma něhdźe 42 tysac wobydlerjow.

Sydlišćo je so w lěće 1758 załožiło.

## Žórło


## Wotkaz
Trjochgornyj

**Trjochgornyj** (; 1952–1955 *Wasilowka/ Василовка*, 1955–1967 *Zlatoust-20/ Златоуст-20*, 1967–1993 *Zlatoust-36/ Златоуст-36*) je město w Ruskej federaciji. Leži w zapadnym předkraju Uralskich horin při rěce Jurjuzań w europskim dźělu Ruskeje w Čeljabinskej oblasći něhdźe 190 kilometrow wuchodnje Čeljabinska. Ma něhdźe 32 tysac wobydlerjow.
europskim

Sydlišćo je so w lěće 1952 jako wjes *Wasilowka* załožiło a ma wot lěta 1955 měšćanske prawa.

## Žórło


## Wotkazaj

* Oficielne webstrony
Francis Rossi

**Francis Rossi** (* 29. meje 1949 w Londonje) je britiski rockowy spěwar, gitarist a komponist hudźbneje skupiny Status Quo. 

## Diskografija (solo)
* *King of the Doghouse* (1996)
* *One Step at a Time* (2010)

## Wotkazaj

* Francis Rossi Allmusic
Link Wray

**Link Wray** (poprawom **Fred Lincoln Wray**; * 2. meje 1929 w Dunnje, North Carolina;  † 5. nowembra 2005 w Kopenhagenje) bě US-ameriski gitarist, spěwydźěłar a spěwar.

## Diskografija
* *Listen to the Voices That Want to Be Free* (Link Wray & Joey Welz, 1970)
* *Link Wray * (1971)
* *Mordicai Jones* (1971)
* *Be What You Want To* (1972)
* *Beans and Fatback* (1973)
* *Stuck in Gear* (1975)
* *Robert Gordon with Link Wray* (Link Wray & Robert Gordon, 1977)
* *Fresh Fish Special* (Link Wray & Robert Gordon, 1978)
* *Bullshot* (1979)
* *Apache* (1990)
* *Wild Side of the City Lights* (1990)
* *Indian Child* (1993)
* *Shadowman* (1997)
* *Barbed Wire* (2000)

## Wotkazaj

* Link Wray Allmusic
Canned Heat

**Canned Heat** je US-ameriska rockowa hudźbna skupina.

## Diskografija
* *Canned Heat* (1967)
* *Boogie with Canned Heat* (1968)
* *Living the Blues* (1968)
* *Hallelujah* (1969)
* *Future Blues* (1970)
* *Vintage* (1970)
* *Canned Heat '70 Concert Live in Europe* (1970)
* *Hooker 'n Heat* (1970)
* *Live at Topanga Corral* (1971)
* *Historical Figures and Ancient Heads* (1971)
* *The New Age* (1973)
* *One More River to Cross* (1973)
* *Memphis Heat* (1974)
* *Gates on Heat* (1974)
* *Human Condition* (1978)
* *Captured Live* (1980)
* *Hooker'n'Heat: Live at the Fox Venice Theatre* (1981)
* *Kings of the Boogie (Dog House Blues)* (1981)
* *The Heat Brothers '84* (1984)
* *Infinite Boogie* (1986)
* *Boogie Up the Country* (1987)
* *Reheated* (1988)
* *Burnin' Live* (1991)
* *Boogie Assault* (1991)
* *Canned Heat Live* (1993)
* *Internal Combustion* (1994)
* *King Biscuit Flower Hour* (1995)
* *Live at Turku Festival* (1995)
* *Canned Heat Blues Band* (1996)
* *The Ties That Bind* (1997)
* *House of Blue Lights* (1998)
* *Boogie 2000* (1999)
* *The Boogie House Tapes* (2000)
* *Friends in the Can* (2003)
* *The USA Sessions* (2003)
* *The Boogie House Tapes Volume 2* (2004)
* *Under Dutch Skies* (2007)
* *Christmas Album* (2007)

## Eksterne wotkazy

* www.cannedheatmusic.com
894

## Podawki

## Narodniny
* 

## Wumrěće
* 9. měrca (?): Swjatopluk I. – prěni kral a *imperator* zapadnych Słowjanow

## Wotkaz
Larry Reinhardt

**Larry „Rhino“ Reinhardt** (* 7. julija 1948; † 2. januara 2012) bě US-ameriski rockowy gitarist, kotryž hraješe ze skupinomaj Iron Butterfly a Captain Beyond.

## Diskografija
### Iron Butterfly
* *Metamorphosis* (1970)
* *Evolution: The Best of Iron Butterfly* (1971)
* *Light & Heavy: The Best of Iron Butterfly* (1993)

### Captain Beyond
* *Captain Beyond* (1972)
* *Sufficiently Breathless* (1973)
* *Dawn Explosion* (1975)
* *Night Train Calling* (2000)
* *Far Beyond a Distant Sun - Live Arlington, Texas* (2002)

### Bobby Womack
* *Lookin' for a Love Again* (1979)

### Mad Dancer
* *Lost World* (1990, „Still A Boy“, „Serious“, a „Such a Feeling“)

### Robert Temper
* *No Rest For The Wounded Heart* (1996)

### Solo
* *Rhino's Last Dance* (2009)

### Rhino and the Posse
* *Back in the Day* (2010)

## Wotkaz
* Larry Reinhardt Allmusic
Mike Pinera

**Mike Pinera** (* 29. septembra 1948 jako *Carlos Michael Pinera* w Tampa, Florida; † 20. nowembra 2024) bě US-ameriski bluesowy a rockowy gitarist, kiž bě z čłonom skupiny Iron Butterfly a wot 1980 do 1982 gitarist pola Alice Cooper.

## Diskografija (solo)
**Isla* (1978)
**Forever* (1979)
**In the Garden of Eden* (1996)

## Wotkazaj

* Mike Pinera Allmusic
Darryl DeLoach

**Darryl DeLoach** (* 12. septembra 1947;  † 3. oktobra 2002) bě US-ameriski spěwar a tekstowar, kiž bě z čłonom skupiny Iron Butterfly.

## Diskografija
### Diskografija (solo)
**Through the Hands of Time* (Darryl DeLoach & Doug Ingle, 1977)

### Two Guitars, Piano, Drum and Darryl
* *„He's My Best Friend“* / *„Spaceman Blues“* (1968)

### Iron Butterfly
* *Heavy*
* *Evolution: The Best of Iron Butterfly*
* *Star Collection*
* *Rare Flight*
* *Light & Heavy: The Best of Iron Butterfly*

## Eksterne wotkazy
* Darryl DeLoach Allmusic
Jan Uvena

**Jan Uvena** (* 29. awgusta 1950, Huntington, New York jako *Jannaro Uvena*) je US-ameriski bubonar a spěwar, kiž hraješe mjez druhim z Alice Cooper a skupinu Alcatrazz. 

## Diskografija
### &
* *Bonnie Pointer* (Jan Uvena & Bonnie Pointer, 1979)
* *Zipper Catches Skin* (Jan Uvena & Alice Cooper, 1982)
* *Loud & Clear* (Jan Uvena & Signal, 1989) 

### Alcatrazz
* *No Parole from Rock 'n' Roll* (1983)
* *Live Sentence* (1984)
* *Disturbing the Peace* (1985)
* *Dangerous Games* (1986)

·
Čebarkul

**Čebarkul** () je město w aziskim dźělu Ruskeje federacije. Leži we wuchodnym předkraju Uralskich horin w Čeljabinskej oblasći něhdźe 80 kilometrow zapadnje Čeljabinska. Ma něhdźe 40 tysac wobydlerjow.

Sydlišćo je so w lěće 1736 załožiło a ma wot lěta 1951 měšćanske prawa.

## Žórło


## Wotkazaj

* Oficielne webstrony
Jurjuzań

**Jurjuzań** () je město w Ruskej federaciji. Leži při rěce Jurjuzań w zapadnym předkraju Uralskich horin w europskim dźělu Ruskeje w Čeljabinskej oblasći něhdźe 250 kilometrow  zapadnje  Čeljabinska. Ma něhdźe dwanaće tysac wobydlerjow.

Sydlišćo je so w lěće 1758 jako *Jurjuzań-Iwanowskij zawod* załožiło a ma wot lěta 1943 měšćanske prawa.

## Žórło


## Wotkaz
* Oficielne webstrony
Ust-Kataw

**Ust-Kataw** (; 1758–1943 *Ust-Katawskij zawod/ Усть-Катавский завод*) je město w Ruskej federaciji. Leži při rěce Kataw w zapadnym předkraju Uralskich horin w europskim dźělu Ruskeje w Čeljabinskej oblasći něhdźe 260 kilometrow wuchodnje Čeljabinska. Ma něhdźe 22 tysac wobydlerjow.

Sydlišćo je so w lěće 1758 jako Ust-Katawskij zawod załožiło a ma wot lěta 1942 měšćanske prawa.

## Literatura
* Усть-Катавский завод// Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона : в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1890—1907.

## Žórło


## Wotkazaj

* Oficielne webstrony
Barry Hay

**Barry Andrew Hay** (* 16. awgusta 1948 we Faizabadźe, Indiska) je nižozemski spěwar rockoweje skupiny Golden Earring.

## Diskografija
### Solo
* *Only Parrots Frogs and Angels* (1972)
* *Victory of Bad Taste* (1987)

### Golden Earring
* *Miracle Mirror* (1968)
* *On the Double* (1969)
* *Eight Miles High (album)* (1969)
* *Golden Earring (album)* (1970)
* *Seven Tears* (1971)
* *Together* (1972)
* *Moontan* (1973)
* *Switch* (1975)
* *To the Hilt* (1976)
* *Contraband* (1976)
* *Grab It for a Second* (1978)
* *No Promises...No Debts* (1979)
* *Prisoner of the Night* (1980)
* *Cut* (1982)
* *N.E.W.S.* (1984)
* *The Hole* (1986)
* *Keeper of the Flame* (1989)
* *Bloody Buccaneers* (1991)
* *Face It* (1994)
* *Love Sweat* (1995)
* *Paradise in Distress* (1999)
* *Millbrook U. S. A.* (2003)
* *Tits 'n Ass* (2012)

### Diskografija (Ayreon)
* *The Final Experiment* (1995)

## Wotkazy

*  Barry Hay Allmusic
Alapajewsk

**Alapajewsk** () je město w Ruskej federaciji. Leži při rěce Njejwa we wuchodnym předkraju Uralskich horin w aziskim dźělu Ruskeje w Swjerdlowskej oblasći něhdźe 140 kilometrow  sewjerowuchodnje Jekaterinburga. Ma něhdźe 37 tysac wobydlerjow.

Sydlišćo je so w lěće 1639 załožiło a ma wot lěta 1781 měšćanske prawa.

## Literatura
* Алапаевск// Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона : в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1890—1907.
* Алапаевск  // Города России: энциклопедия. — М.: Большая Российская энциклопедия, 1994. — С. 15-16. — 559 с. — 50 000 экз. — ISBN 5-85270-026-6.

## Žórło


## Wotkaz
Asbest

**Asbest** (; 1889–1928 *Kudelka/ Куделька*) je město w aziskim dźělu Ruskeje federacije. Leži při rěce Bolšoj Reft we wuchodnym předkraju Uralskich horin w Swjerdlowskej oblasći něhdźe 80 kilometrow juhozapadnje  Jekaterinburga. Ma něhdźe 66 tysac wobydlerjow.

Sydlišćo je so w lěće 1889 jako wjes *Kudelka* załožiło a ma wot lěta 1933 měšćanske prawa.

## Literatura
* Асбест  // Города России: энциклопедия. — М.: Большая Российская энциклопедия, 1994. — С. 15-16. — 559 с. — 50 000 экз. — ISBN 5-85270-026-6.

## Žórło


## Wotkazaj

* Oficielne webstrony
Swjatopluk I.

**Swjatopluk I.** ( *Svatopluk*,  *Svätopluk*,  *Swatopluk*, *Svatopluk*; * njeznate, † 894) bě prěni kral, suweren a *imperator* zapadnych Słowjanow, knježićel Morawskeho wjerchowstwa a cyłeho Wulkomorawskeho mócnarstwa. Knježeše prawdźepodobnje tež nad Hornjej Łužicu a tež tehdyši kraj Serbow při Solawje steješe sčasami pod morawskim knježerstwom Swjatopluka.

Bě kmótr Swjatopluka/Zwientibolda, syna frankowskeho krala a romskeho kejžora Arnulfa z Korutanskeje (887-899), kotryž bě nawopak kmótr jeho dźěći. Wot bamža a na frankowskim dworje bu jako kral (rex) titulowany a jeho mócnarstwo měješe swójskeho arcybiskopa (swj. Metoda) a arcybiskopstwo.

## Literatura
* HAVLÍK, Lubomír E. *Svatopluk I. Veliký, král Moravanů a Slovanů*. Brno: Jota 1994, 132 s. 
* HAVLÍK, Lubomír E. Dubrovnické kroniky a tradice o Svatoplukovi. Slovanský přehled 58, 1972, č. 3, s. 197-200. 
* HAVLÍK, Lubomír E. Ibn Rusta o králi Svatoplukovi a jeho sídelním městě. Jižní Morava 26, 1990, sv. 29, s. 9-17. 
* CHRZANOWSKI, *Witold. Świętopełk I Wielki. Król wielkomorawski*. Krakow : Avalon, 2008. 229 s. ISBN 978-83-60448-48-9. 
* MacLEAN, Simon. *Kingship and Politics in the Late Ninth Century: Charles the Fat and the end of the Carolingian Empire*. Cambridge University Press: 2003.   
* MĚŘÍNSKÝ, Zdeněk, *Morava na úsvitě dějin*. Brno Muzejní a vlastivědní společnost 2012. ISBN 978-80-7275-088-7
Wjerchnij Tagil

**Wjerchnij Tagil** () je městačko w aziskim dźělu Ruskeje federacije. Leži při rěce Tagil we wuchodnym předkraju Uralskich horin w Swjerdlowskej oblasći něhdźe 80 kilometrow sewjerozapadnje Jekaterinburga. Ma něhdźe jednaće tysac wobydlerjow.

Sydlišćo je so w lěće 1716 jako *Wjerchnje-Tagolskij zawod* załožiło a ma wot lěta 1966 měšćanske prawa.

## Literatura
* Верхне-Тагильский завод// Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона : в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1890—1907.

## Žórło


## Wotkazaj

* Oficielne webstrony
Wjerchnjaja Pyšma

**Wjerchnjaja Pyšma** (; 1821–1457 * Mjednyj Rudnik*/Медный Рудник) je město w aziskim dźělu Ruskeje federacije. Leži při rěce Pyšma we wuchodnym předkraju Uralskich horin w Swjerdlowskej oblasći něhdźe kilometer sewjernje Jekaterinburga. Ma něhdźe 65 tysac wobydlerjow.

Sydlišćo je so w lěće 1821 jako wjes *Mjednyj Rudnik* zawod załožiło a ma wot lěta 1946 měšćanske prawa.

## Žórło


## Wotkazaj

* Oficielne webstrony
Wjerchnjaja Tura

**Wjerchnjaja Tura** () je městačko w aziskim dźělu Ruskeje federacije. Leži při rěce Tura we wuchodnym předkraju Uralskich horin w Swjerdlowskej oblasći něhdźe 180 kilometrow sewjerozapadnje Jekaterinburga a něhdźe wósom kilometrow  sewjernje Kušwy. Ma něhdźe dźewjeć tysac wobydlerjow.

Sydlišćo je so w lěće 1737 załožiło a ma wot lěta 1941 měšćanske prawa.

## Žórło


## Wotkaz
Zarječnyj

**Zarječnyj** ( *Заречный*) je mjeno slědowaceju sydlišćow w Ruskej:

* města w Penzenskej oblasći, hlej Zarječnyj (oblasć Penza)
* města w Swjerdlowskej oblasći, hlej Zarječnyj (oblasć Swjerdlowsk)
Iwdel

**Iwdel** () je město w aziskim dźělu Ruskeje federacije. Leži při rěce Iwdel we wuchodnym předkraju Uralskich horin na sewjeru Swjerdlowskeje oblasće něhdźe 530 kilometrow sewjernje Jekaterinburga. Ma něhdźe 16 tysac wobydlerjow.

Sydlišćo je so w lěće 1831 załožiło a ma wot lěta 1943 měšćanske prawa.

## Žórło


## Wotkazaj

* Oficielne webstrony
Alfred Mitaš

**Alfred Mitaš** ( *Alfred Mittasch*; * 24. meje 1890 w Budyšinje, † 5. februara 1956 runje tam) bě serbski wučer a słownikar.

Narodźi so jako syn małeho překupca w Budyšinje a wopytowaše po gymnaziju wot 1906 do 1912 Krajnostawski wučerski seminar. Wot 1912 do 1916 bě z pomocnym wučerjom w Pausnitzu a wot 1916 do 1918 wojak w Prěnjej swětowej wójnje. Wot 1918 skutkowaše jako wučer w ródnym Budyšinje.

Po kóncu Druheje swětoweje wójny dźěłaše Mitaš wot 1947 do 1951 jako přistajeny Domowiny a natwari tam wotrjad „Němsce rěčacy Serbja“. Zdobom bě wot 1948 do 1951 z redaktorom němskeje přiłohi *[[Nowa doba|Noweje doby]]*. Wot 1951 hač do swojeje smjerće w lěće 1956 bě ze sobudźěłaćerjom Instituta za serbski ludospyt. Jeho row na Budyskim Hrodźišku njeje wobchowany.

Mitaš napisa a wobdźěła kapsne słowniki serbšćiny. Jeho *Němsko-hornjoserbsko-delnjoserbski rozmołwnik* zawostaji w rukopisu.

## Wozjewjenja
* *10 000 Worte Deutsch-Sorbisch.* Bautzen 1950, 1953
* *10 000 słowow serbsko-němski.* Budyšin 1952

## Žórło
Alwin Mitaš

**Pawoł Alwin Mitaš** ( *Alwin Mittasch*; * 27. decembra 1869 w Dažinje, † 4. junija 1953 w Heidelbergu) bě serbski wědomostnik, slědźer na polu analytiskeje chemije a profesor.

## Žiwjenje
Wón narodźi so jako syn wučerja w tehdy hišće poměrnje serbskim Dažinje pola Lubija a wopytowaše wot 1883 do 1889 Krajnostawski wučerski seminar w Budyšinje. Wot 1889 do 1892 dźěłaše jako pomocny wučer při ludowymaj šulomaj w Klukšu a Komorowje. 1892 přesydli so do Lipska, hdźež bě z wučerjom. Připódla wopytowaše na uniwersiće čitanja w předmjeće chemija a zahaji w lěće 1895 tež studij chemije, hačrunjež žanu maturu njeměješe. Po zakónčenju studija a promowowanju we wotrjedźe Wilhelma Ostwalda w lěće 1901 dźěłaše najprjedy dwě lěće jako asistent w fyzikalsko-chemiskim instituće uniwersity a w lětomaj 1903/04 jako analytiski chemikar w Stolbergskich cynowych podkopkach pola Aachena. Wot 1904 měješe městno jako chemikar w slědźerskim laborje Badenskeje sodoweje analinoweje fabriki (BASF) w Ludwigshafenje, hdźež bě na započatku z asistentom Carla Boscha. Wot 1921 do 1933 bě z direktorom chemiskeje slědźernje Oppau. W lěće 1933 poda so na wuměnk do bliskeho Heidelberga.

Alwin Mitaš bě woženjeny z Doru Marthu, rodźenej Jägerec, a měješe dweju synow Heinz a Helmut, z kotrejuž starši pak hižo zahe zemrě.

## Wuznam
Mitaš płaći jako wuznamny chemikar, kiž zaběraše so hłownje z katalyzatorami. 1911 wunamaka metodu za syntezu amoniaka, kotraž so mjenje abo bóle hač do dźensnišeho wužiwa; pozdźišo wuslědźi dalše katalyzatory za chemiske reakcije. Wón bě mějićel 80 ameriskich patentow a wozjewi nahladnu ličbu wědomostnych spisow. Za wulke zasłužby na polu analytiskeje chemije dósta wjacore čestne doktorske titule: dr. rer. nat. h.c., dr. agr. h.c. a dr. ing. h.c. Titul profesora dósta w lěće 1949 wot krajneho knježerstwa Badensko-Württembergskeje.

W Ludwigshafenje je naměsto po Mitašu pomjenowane.

## Wozjewjenja
* *Über die chemische Dynamik des Nickelkohlenoxyds.* Disertacija, Leipzig 1902.
* *Kurze Geschichte der Katalyse in Praxis und Theorie.* 1939.
* *Von der Chemie zur Philosophie. Ausgewählte Schriften und Vorträge.* 1948.
* *Geschichte der Ammoniaksynthese.* Verlag Chemie, Weinheim 1951.
* *Erlösung und Vollendung. Gedanken über die letzten Fragen.* 1953.

## Wotkaz

## Žórło
Frencel

**Frencel** je serbske swójbne mjeno slědowacych wosobow:

* Abraham Frencel (1656–1740), sorabist, rěčespytnik a uniwersalny sledźer
* Michał Frencel (1628–1706), ewangelski farar, rěčespytnik a sobuzałožer hornjoserbskeje spisowneje rěče
* Michał Frencel (1667–1752), farar a basnik
* Salomon Bohuchwał Frencel (1701–1768), farar, spisaćel a chronikar

**Frencl** 
* Alfons Frencl (1946–2015), wučer, chronikar a spisowaćel
* Józef Frencl (1909–1991), wučer, awtor wučbnikow a kulturny prócowar
Degtjarsk

**Degtjarsk** () je městačko w aziskim dźělu Ruskeje federacije. Leži při rěce Wjazowka w Uralskich horinach w Swjerdlowskej oblasći něhdźe 30 kilometrow juhozapadnje Jekaterinburga. Ma něhdźe 15 tysac wobydlerjow.

Sydlišćo je so w lěće 1914 załožiło a ma wot lěta 1954 měšćanske prawa.

## Žórło


## Wotkazaj

* Oficielne webstrony
Michał Bjedrich

**Michał Bjedrich** (pseudonym *Wjeleměr*,  *Michael Bedrich*; * 23. decembra 1855 w Smjerdźacej, † 12. awgusta 1876 w Pěskecach) bě serbski basnik.

Narodźi so jako syn Smjerdźečanskeho šewca-chěžkarja a starši bratr Mikławša Bjedricha. Po wopyće Budyskeje Tachantskeje šule a preparandźe w lěće 1869 bě wot 1870 do 1873 z chowancom Serbskeho seminara w Praze. Tam wopytowaše němskorěčny Małostronski gymnazij, dyrbi jón pak chorosće dla dočasnje wopušćić.

Bjedrich bě z čłonom Praskeje Serbowki a podawaše basnje, mjez nimi tež lubosćinske, powěsće a ludowe bajki do rukopisnych *[[Kwětki|Kwětkow]]* a do časopisa *[[Łužičan (časopis)|Łužičan]]*. Jeho basnje su w stilu zažneho romantizma a połne elegiskeje a melancholiskeje žedźby. 

Michał Bjedrich zawostaji powědančko *Boži wječor* (1877) a přełožk Iwana Sergejewiča Turgenjewoweje *Stawizny poručnika Jergunowa* (1873).

## Žórło
Tolstoj

**Tolstoj** ( Толстой) je swójbne mjeno slědowacych wosobow:

* Aleksej Konstantinowič Tolstoj (1817–1875), ruski dramatikar a basnik
* Aleksej Nikolajewič Tolstoj (1828–1911), ruski a sowjetski spisowaćel
* Lew Nikolajewič Tolstoj (1886–1915), ruski spisowaćel
Bjedrich

**Bjedrich** je serbska forma předmjena *Friedrich* a zdobom serbske swójbne mjeno.

## Nošerjo mjena
### jako předmjeno
* Arnošt Bjedrich Šołta (1763–1832), wučer, słownikar, rěčnicar
* Bjedrich Adolf Klin (1792–1855), rěčnik, dr.jur.
* Bjedrich August Bergan (1824–1901), farar, zakitowar serbstwa
* Bjedrich Awgust Wićaz (1865–1927), inženjer, towarstwowy prócowar
* Bjedrich Batš (1820–1907), wučer, misionar, awtobiograf
* Bjedrich Wylem Mička (1789–1839), farar, stawiznar
* Bohačesć Bjedrich Ponich (1761–1826), farar, załožer t.mj. Ponichoweje knihownje
* Jan Bjedrich Fryco (1747–1819), farar, spisaćel, rěčewědnik a demograf
* Jan Bjedrich Langa (1709–1757), farar, přełožowar nabožinskeho pismowstwa
* Jan Bjedrich Langa (1738–1770), diakon, cyrkwinski stawiznar
* Jan Bjedrich Tešnaŕ (1829–1898), farar, zakitowar serbstwa, prócowar na polu serbskeje rěče a literatury
* Jan Zygmunt Bjedrich Šyndlaŕ (1758–1841), farar, spisowaćel a wudawaćel
* Kryšan Bjedrich Faber (1682–1748), farar, zběrar serbskich knihow
* Pětr Bjedrich Halka (1761–1833), farar, domiznowědnik

### jako swójbne mjeno
* Michał Bjedrich (1855–1876), basnik
* Mikławš Bjedrich-Radlubin (1859–1930), farar a spisowaćel

### knježićeljo z mjenom Bjedrich
* Bjedrich II. (1712–1786), tež *Bjedrich Wulki* abo *Stary Fryco*; kral Pruskeje a kurwjerch Braniborskeje
Fiedler

**Fiedler** je swójbne mjeno slědowacych wosobow:

* Korla Awgust Fiedler (1835–1917), serbski wučer, pěsnjer, hudźbnik a kulturny prócowar
* Aline Fiedler (* 1976), sakska politikarka (CDU)
* Wilhelm Fiedler (1832–1912), němski matematikar
Macdonald

**Macdonald** je swójbne mjeno slědowacych wosobow:

* Amy Macdonald (* 1987), šotiska spěwytwórča a spěwarka
* Duck MacDonald, US-ameriski gitarist 
* George MacDonald (1824–1905), šotiski farar a spisowaćel
* Ross Macdonald (1915–1983), US-ameriski spisowaćel
Roth

**Roth** je swójbne mjeno slědowacych wosobow:

* Andrea Roth (* 1953), sakska politikarka (Lěwica)
* Claudia Roth (* 1955), němska politikarka (Zwjazk 90/Zeleni)
* Philip Roth (* 1933), US-ameriski spisowaćel
* Thomas Roth (* 1951), němski telewizny žurnalist
Bart (wjacezmyslnosć)

**Bart** móže być:
* Bart, wjes w sakskej Hornjej Łužicy

**Bart** je swójbne mjeno slědowacych wosobow:

* Arnošt Bart (1870–1956), politikar a narodny prócowar, sobuzałožer Domowiny
* Arnošt Bart (1903–1996), młynski mišter, sobuzałožićel Serbskeho Sokoła
* Jakub Bart-Ćišinski (1856–1909), wuznamny hornjoserbski basnik, spisowaćel, redaktor a romsko-katolski duchowny
* Jan Bart (* 1932), pedagoga, wuwiwar WITAJ-koncepta
* Křesćan Bart (* 1934), dźiwadźelnik
Fischer

**Fischer** je němske swójbne mjeno slědowacych wosobow:

* Bobby Fischer (1943–2008), US-ameriski šachownik
* Heinz Fischer (* 1938), awstriski jurist a politikar SPÖ, zwjazkowy prezident Awstriskeje
* Joschka Fischer (* 1948), němski politikar (Zwjazk 90/Zeleni) a wonkowny minister
* Sebastian Fischer (* 1981), sakski politikar (CDU)
Stange

**Stange** je němske swójbne mjeno slědowacych wosobow:

* Enrico Stange (* 1968), sakski politikar (Lěwica)
* Eva-Maria Stange (* 1957), němska politikarka (SPD)
Joschka Fischer

**Joschka Fischer** (poprawom *Joseph Martin Fischer*; * 12. apryla 1948 w Gerabronnje) je něhdyši němski politikar Zwjazka 90/Zelenych a bywši wonkowny minister Němskeje (1998–2005).

Narodźi so jako syn z Madźarskeje pochadźaceje němskeje swójby, kotraž měješe 1946 swoju domiznu wopušćić. Wot 1967 angažowaše so w studentskim hibanju a w Zwonkaparlamentariskej opoziciji (APO) we Frankobrodźe nad Mohanom. Hač do lěta 1975 bě z čłonom radikalneje lěwicarskeje skupiny *Revolutionärer Kampf* a wobdźěleše so na wjacorych namócnych bojach z policiju. W lěće 1982 zastupi do nowozałoženeje Zeleneje strony a přisłušeše wot 1983 prěnjeje zeleneje frakcije w zwjazkowym sejmje. Jako dóńdźe 1985 w Hessenskej k wutworjenju prěnjeho čerwjeno-zeleneho knježerstwa, sta so Fischer ze statnym ministrom za wobswět a energiju. Po rozpadźe knježerstwa 1987 a nowowólbach zaćahny do krajneho sejma. Tež w druhej, wot 1991 knježacej čerwjeno-zelenej koaliciji pod ministerskim prezidentom Hans Eichel (SPD) bě z wobswětowym ministrom.

W oktobrje 1994 złoži wšě hessenske zastojnstwa a sta so po za Zelenych wuspěšnych wólbach do zwjazkoweho sejma hromadźe z Kerstin Müller z rěčnikom tamnišeje zeleneje frakcije. Pod wjednistwom Fischera přeměnjachu so Zeleni bóle do realpolitiskeho směra a wzdawachu so radikalnych pozicijow.

Po wólbach do zwjazkoweho sejma w lěće 1998 poradźi so SPD a Zelenym, po 16 lětach wotwjazać knježerstwo Helmuta Kohla a wutworić prěnju čerwjeno-zelenu koaliciju na zwjazkowej runinje z kanclerom Gerhardom Schröderom (SPD). Joschka Fischer sta so z wonkownym ministrom a wicekanclerom Zwjazkoweje republiki Němska. W jeho dobje zastojnstwa wobdźěli so Němska na Kosowskej wójnje přećiwo Juhosłowjanskej, nic pak na Třećej Golfowej wójnje.

Po poražce čerwjeno-zeleneho knježerstwa při wólbach 2005 złoži zastojnstwo frakciskeho předsydy a lěto po tym tež mandat w zwjazkowym sejmje. Wot toho časa dźěła jako politiski poradźowar a awtor.

## Wotkazaj

* Biografija na stronach Zwjazkoweho sejma
Mětšk

**Mětšk** je serbske swójbne mjeno slědowacych wosobow:

* Frido Mětšk (1916–1990), serbski spisowaćel, stawiznar, přełožowar a wudawaćel 
* Juro Mětšk (1954–2022), serbski komponist
* Ludmila Mětškowa rodź. Holanec (1923–1999), serbska wučerka a awtorka
Michał Frencel (1667)

**Michał Frencel** ( *Michael Frentzel*; * 14. februara 1667 w Budestecach, † 1752 we Wojerecach) bě serbski ewangelski farar a basnik.

Narodźi so jako syn Budestečanskeho fararja Michała Frencla a młódši bratr Abrahama Frencla a studowaše po zakónčenju Budyskeho gymnaziju wot 1690 do 1693 teologiju we Wittenbergu. 1693 do 1695 bě tam z magistrom. Po nawróćenju do Łužicy skutkowaše wot 1695 w Čornym Chołmcu, a to do 1701 jako pomocny farar a wot 1701 do 1725 jako farar. Wot 1725 hač do swojeje smjerće w lěće 1752 bě z diakonom we Wojerecach.

Kaž nan a bratr pisaše po baroknym wašnju składnostne basnje w němskej a tež w serbskej rěči. Z lěta 1701 je so tajka serbska baseń wuchowała, wěnowana nanej składnostnje 50. měšniskeho jubileja.

## Wozjewjenja
* *De idolis Serborum.* Wittenberg 1691.

## Žórło
Salomon Bohuchwał Frencel

**Salomon Bohuchwał Frencel** ( *Salomon Gottlob Frentzel*; * 25. januara 1701 w Čornym Chołmcu, † 22. měrca 1768 we Wojerecach) bě serbski ewangelski farar, spisaćel a Wojerowski chronikar.

Narodźi so jako syn tehdyšeho Čornochołmčanskeho fararja Michała Frencla a wopytowaše wot 1713 do 1723 Budyski gymnazij. Po zakónčenju gymnazija studowaše wot 1723 do 1729 teologiju we Wittenbergu. Nawróćiwši so do Łužicy nastupi farske městno w Lejnje pola Wojerec, hdźež hač do lěta 1752 skutkowaše. Wot 1752 hač do swojeje smjerće w lěće 1768 bě z diakonom we Wojerecach. Jako tajki pisaše chroniku města a knjejstwa, kotraž so hač do dźensnišeho jako domiznowědne žórło wužiwa.

## Wozjewjenja
* *Krótke rozwučenje w prašenju a wotmołwjenju teje najwosobnišeje křesćijanskeje wučby.* Lubij 1738.
* *Historischer Schau-Platz Oder Chronice Und Beschreibung Der Königlichen und Churfürstlichen Sächßischen Stadt und Herrschafft Hoyerswerda Im Marggraffthume Ober-Laußitz Aus glaubwürdigen Uhrkunden und Nachrichten gesammlet und in richtige Ordnung gebracht.* Leipzig/Budissin 1744 (digitalizat w Němskim tekstowym archiwje)

## Žórło
David Knopfler

**David Knopfler** (* 27. decembra 1952 w Glasgowje) je britiski spěwar, komponist a gitarist a hromadźe ze swojim bratrom Mark Knopfler załožer skupiny Dire Straits. 

## Diskografija (solo)
* *Release* (1983)
* *Behind the Lines* (1985)
* *Cut the Wire* (1986)
* *Lips Against the Steel* (1988)
* *Lifelines* (1991)
* *The Giver* (1993)
* *Small Mercies* (1995)
* *Wishbones* (2001)
* *Ship of Dreams* (2004)
* *Songs for the Siren* (2006)
* *Anthology 1983-2008* (2009)
* *Acoustic* (2011)
* *Grace* (2015)

## Wotkaz
* www.knopfler.com
George Kooymans

**George Jan Kooymans** (* 11. měrca 1948 w Haag, Nižozemska; † 22. julija 2025) bě nižozemski gitarist, spěwar a komponist rockoweje skupiny Golden Earring.

## Diskografija
### Solo
* *Jojo* (1972)
* *Solo* (1987)
* *On Location* (George Kooymans & Frank Carillo, 2010)

### Golden Earring
* *Just Earrings* (1965)
* *Winter-Harvest* (1967)
* *Miracle Mirror* (1968)
* *On the Double* (1969)
* *Eight Miles High (album)* (1969)
* *Golden Earring (album)* (1970)
* *Seven Tears* (1971)
* *Together* (1972)
* *Moontan* (1973)
* *Switch* (1975)
* *To the Hilt* (1976)
* *Contraband* (1976)
* *Grab It for a Second* (1978)
* *No Promises...No Debts* (1979)
* *Prisoner of the Night* (1980)
* *Cut* (1982)
* *N.E.W.S.* (1984)
* *The Hole* (1986)
* *Keeper of the Flame* (1989)
* *Bloody Buccaneers* (1991)
* *Face It* (1994)
* *Love Sweat* (1995)
* *Paradise in Distress* (1999)
* *Millbrook U. S. A.* (2003)
* *Tits 'n Ass* (2012)

## Wotkazy
* George Kooymans Allmusic
Nico

**Nico** (* 16. oktobra 1938 w Kölnje; † 18. julija 1988 na Ibiza; poprawom *Christa Päffgen*) běše němska filmowa hrajerka, model a spěwarka, kotraž docpě přez zhromadne dźěło ze skupinu The Velvet Underground swětodaloku znatosć.

Jako dźěćo bydleše někotre lěta w Lubnjowje.

## Diskografija
* *The Velvet Underground & Nico* (Nico & The Velvet Underground, 1967)
* *Chelsea Girl* (1967)
* *The Marble Index* (1969)
* *Desertshore* (1970)
* *The End...* (1974)
* *Drama of Exile* (1981)
* *Camera Obscura* (1985)

## Wotkaz
Randy California

**Randy California** (* 20. februara 1951 w Los Angeles; † 2. januara 1997 w Molokaʻi) bě US-ameriski spěwar a gitarist, kiž bě z čłonom skupiny Spirit.

## Diskografija (solo)
* *Kapt. Kopter and the (Fabulous) Twirly Birds* (1972)
* *Euro-American* (1982)
* *Restless* (1985)
* *Shattered Dreams* (1986)
* *The Euro-American Years, 1979–1983, 4-CD set* (2007)

## Wotkazaj
* Randy California Allmusic
Martin Gerschwitz

**Martin Gerschwitz** (* 25. junija 1952 w Solingenje) je němski komponist, kiž bě z čłonom skupiny Iron Butterfly.

## Diskografija
* *First Serving* (Breakpoint, 1981) 
* *[[Back On Stage]]* (Vanilla Fudge, 1991) 
* *Tellin' Stories* (Walter Trout Band, 1993) 
* *Last Time It's Gonna Rain* (T. J. Parker Band, 1994) 
* *Happy Hour* (Rhythm Lords, 1994) 
* *Classic Melodies Vol. 1* (Dan Martin Band, 1995) 
* *Breakin' The Rules* (Walter Trout Band, 1995) 
* *Fantasy Is What We Need Today* (Mallet, 1996) 
* *Classic Melodies Vol. 2* (Dan Lefler / Martin Gerschwitz, 1996) 
* *Rhythm Brick* (The Works, 1996) 
* *Waiting for Solace* (Kim Cuda, 1997) 
* *Positively Beale Street* (Walter Trout Band, 1997) 
* *Live* (Dan Lefler / Martin Gerschwitz, 1997) 
* *Classic Melodies Vol. 3* (Dan Lefler / Martin Gerschwitz, 1998) 
* *Walter Trout* (Walter Trout and the Free Radicals, 1998) 
* *California Trails* (Double M: Michael Leukel & Martin Gerschwitz, 1999) 
* *Lazy Afternoon* (Martin Gerschwitz, 1999) 
* *Nobody Knows Me* (Martin Gerschwitz, 2000) 
* *Living for the Night* (Hughes Revue, 2001) 
* *Live in Seattle* (Eric Burdon & the Animals, 2002) 
* *Martin Gerschwitz & Friends* (Martin Gerschwitz & Friends, 2003) 
* *[[My Secret Life (Eric Burdon album)|My Secret Life]]* (Eric Burdon, 2004) 
* *[[Athens Traffic Live]]* (Eric Burdon & the Animals, 2005) 
* *Bridge to Eternity* (Martin Gerschwitz & Friends, 2007) 
* *Somebody Should Know Me By Now* (Martin Gerschwitz, 2007) 

## Wotkazaj
* Randy California
* Iron Butterfly
Kamjensk-Uralskij

**Kamjensk-Uralskij** (; 1701–1940 *Kamjenskij zawod, Kamjensk/ Каменский завод, Каменск*) je město w aziskim dźělu Ruskeje federacije. Leži při rěce Nica we wuchodnym předkraju Uralskich horin w Swjerdlowskej oblasći něhdźe 100 kilometrow juhowuchodnje Jekaterinburga. Ma něhdźe 170 tysac wobydlerjow.

Sydlišćo je so w lěće 1701 jako wjes *Kamjenskij zawod* załožiło a ma wot lěta 1935 měšćanske prawa.

## Literatura
* Каменский завод// Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона : в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1890—1907.

## Žórło


## Wotkazaj

* Oficielne webstrony
Kačkanar

**Kačkanar** () je město w aziskim dźělu Ruskeje federacije. Leži we wuchodnym předkraju Uralskich horin w Swjerdlowskej oblasći něhdźe 280 kilometrow  sewjerozapadnje Jekaterinburga. Ma něhdźe 40 tysac wobydlerjow.

Sydlišćo je so w lěće 1957 załožiło a ma wot lěta 1968 měšćanske prawa.

## Žórło


## Wotkazaj

* Oficielne webstrony
Kirowgrad

**Kirowgrad** (; 1661–1935 Калата/*Kalata*) je město w aziskim dźělu Ruskeje federacije. Leži w južnych Uralskich horinach w Swjerdlowskej oblasći něhdźe 70 kilometrow sewjerozapadnje Jekaterinburga. Ma něhdźe 20 tysac wobydlerjow.

## Stawizny
Sydlišćo je so w lěće 1661 jako wjes *Kalata* załožiło a ma wot lěta 1931 měšćanske prawa. Dósta swoje dźensniše mjeno w lěće 1935 po zamordowanym sowjetskim funkcionarje Sergeju Kirowje.

## Žórło


## Wotkazaj

* Oficielne webstrony
Krasnouralsk

**Krasnouralsk** () je město w aziskim dźělu Ruskeje federacije. Leži při rěce Kušajka we wuchodnym předkraju Uralskich horin w Swjerdlowskej oblasći něhdźe 190 kilometrow sewjernje Jekaterinburga. Ma něhdźe 23 tysac wobydlerjow.

Sydlišćo je so w lěće 1925 załožiło a ma wot lěta 1931 měšćanske prawa. 

## Žórło


## Wotkaz
Chris Farlowe

**Chris Farlowe** (* 13. oktobra 1940 jako *John Henry Deighton* w Londonje, Zjednoćene kralestwo) je britiski rockowy a bluesowy spěwar.

## Diskografija
### Alba
* *Chris Farlowe and the Thunderbirds* (1966)
* *14 Things to Think About* (1966) (UK #19)
* *The Art of Chris Farlowe* (1966) (UK #37)
* *Tonite Let's All Make Love In London* (Soundtrack) (1968)
* *The Last Goodbye* (1969)
* *From Here to Mama Rosa* (1970)
* *Chris Farlowe Band Live* (1975)
* *Out of the Blue* (1985)
* *The Live EP: Live in Hamburg* (1986)
* *Born Again* (1986)
* *Chris Farlowe & Roy Herrington Live in Berlin* (1991)
* *Superblues* (nahráno 1991, vydáno 1994)
* *Waiting in the Wings* (1992)
* *Swinging Hollywood* (1994)
* *Lonesome Road* (1995)
* *BBC in Concert* (1996)
* *As Time Go By* (1996)
* *The Voice* (1998)
* *Glory Bound* (2001)
* *Farlowe That!* (2003)
* *Hungary for the Blues* (2005)
* *At Rockpalast* (2006)
* *Hotel Eingang* (2008)

### DVD
* *At Rockpalast* (2006)
Alex Chilton

**William Alexander "Alex" Chilton** (* 2. meje 1929 w Dunnje, North Carolina;  † 5. nowembra 2005 w Kopenhagenje) bě US-ameriski gitarist.

## Diskografija
* *One Day in New York* - (1978)
* *Like Flies on Sherbert* - (1979, 1980)
* *Bach's Bottom* - (1981)
* *Live in London* - (1982)
* *High Priest* - (1987)
* *Clichés* - (1994)
* *A Man Called Destruction* - (1995)
* *Cubist Blues*, with Ben Vaughn a Alan Vega - (1997)
* *Loose Shoes and Tight Pussy* - (1999)
* *Set* (2000)
* *Live in Anvers* - (2004)
Edgar Winter

**William Alexander "Alex" Chilton** (* 28. decembra 1946 w Beaumontje, Texas) bě US-ameriski hudźbnik.

## Diskografija
### Alba
* *Entrance* (1970)
* *Edgar Winter's White Trash* (1971)
* *Roadwork* (1972)
* *They Only Come Out at Night* (1972)
* *Shock Treatment* (1974)
* *Jasmine Nightdreams* (1975)
* *The Edgar Winter Group With Rick Derringer* (1975)
* *Together: Edgar Winter and Johnny Winter Live* (1976)
* *Recycled* (1977)
* *Open Fire* Ronnie Montrose - (1978) 
* *Edgar Winter Album* (1979)
* *Standing on Rock* (1981)
* *Crazy from the Heat* (1985) (David Lee Roth Session Work)
* *Mission Earth* (1986)
* *Not a Kid Anymore* (1994)
* *The Real Deal* (1996)
* *Live in Japan* (1998) (With Rick Derringer)
* *Winter Blues* (1999)
* *Edgar Winter* (2002)
* *Jazzin' the Blues* (2004)
* *They Only Come Out at Night* (2006 - Reissue)
* *Rebel Road* (2008)
Iwan Sergejewič Turgenjew

**Iwan Sergejewič Turgenjew** (;  * 9. nowembra 1818, Orjol, Ruska, † 3. septembra 1883, Bougival, Francoska) bě wuznamny ruski basnik a spisowaćel. Jeho literarny wuznani je w realistiskim zwobrazowanja čłowjeskeho žiwjenja. Z jeho romanow a novelow su najznaćiše: "Zapiski hońtwjerja", "Rudin", "Zemjanske hnězdo" a "Wótcowje a dźěći".

## Literatura
* Тургенев Иван Сергеевич// Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона: В 86 томах (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1890—1907.

## Wotkaz

* Biografija
* Twórby
Dźibrachćicy

**Dźibrachćicy** (zestarjene tež *Žibrachćicy*;  *Geißmannsdorf*) su wjes na juhozapadźe Hornjeje Łužicy, kotraž słuša wot lěta 1974 k Biskopicam. Leži při starym puću wot Biskopic do Kamjenca pod južnym bokom Butroweje hory a sewjernje Biskopičanskeho nutřkowneho města.

## Stawizny
Wjes bu w dobje němskeje kolonizacije jako lěsny łanowc załožena a w lěće 1226 prěni raz jako *Giselbregtisdorf* naspomnjena. Wot 16. lětstotka słušeše jako hamtska wjes k Stołpinskemu hamtej w ramiku Sakskeho kurwjerchowstwa a tuž nic k Hornjej Łužicy. Ležownostne knjejstwo měješe Biskopičanska měšćanska rada.

W lěće 1834 mějachu Bałdrijanecy hišće 348 wobydlerjow. W běhu sćěhowaceho lětstotka přiběraše ličba wobydlerstwa na 587 po Druhej swětowej wójnje.

## Žórła


## Wotkaz
Bałdrijanecy

**Bałdrijanecy** (tež *Bjelmanecy* abo *Bałdanecy*;  *Belmsdorf*) su wjes na juhozapadźe Hornjeje Łužicy, kotraž słuša wot lěta 1950 k Biskopicam. Leži na prawym brjoze rěčki Wjazońcy juhowuchodnje Biskopičanskeho nutřkowneho města při puću do Smělneje.

## Stawizny
Wjes, kotraž bu jako lěsny łanowc załožena, naspomni so prěni raz w lěće 1227, jako bě wěsty *Wernherus* z wjesnym šołtu (wjesnjanostu) wsy *Baldewinesdorf*. Wot 16. lětstotka słušeše jako hamtska wjes k Stołpinskemu hamtej w ramiku Sakskeho kurwjerchowstwa a tuž nic k Hornjej Łužicy.

W lěće 1834 mějachu Bałdrijanecy hišće 202 wobydlerjej. W běhu sćěhowaceho lětstotka přiběraše ličba wobydlerstwa na 376 po Druhej swětowej wójnje. K dźensnišemu měšćanskemu dźělej słuša pak tež w NDRskim času nowonatwarjene bydlenske sydlišćo.

## Žórła


## Wotkaz
Kadłobja

**Kadłobja** ( *Goldbach*) su wjes na juhozapadźe Hornjeje Łužicy, kotraž słuša wot lěta 1996 k Biskopicam. Leži w pódlanskim dole na prawym boku rěčki Wjazońcy, sewjernje zwjazkoweje dróhi B6 a zapadnje Biskopičanskeho nutřkowneho města.

W Kadłobi wobsteji zakładna šula.

## Stawizny
Wjes bu jako lěsny łanowc za čas němskeho kolonizacije w srjedźowěku załožena. Prěnje historiske naspomnjenje jako *Goltbach* pochadźa z lěta 1226. W lěće 1590 naspomni so ryćerkubło w prjedawšej hamtskej wjesce. Cyrkej w Kadłobi wobsteješe hižo w 16. lětstotku a bě tehdy z filialnej cyrkwju Biskopičanskeje wosady.

Hač do lěta 1994 bě Kadłobja samostatna gmejna z wjesnym dźělom Wukranćicy (wot 1977). Potom so ze susodnej Drjewnicu zjednoći a w lěće 1996 zhromadnje z njej do Biskopic zagmejnowa.

## Žórła


## Wotkaz
Polewskoj

**Polewskoj** () je město w aziskim dźělu Ruskeje federacije. Leži we wuchodnym předkraju Uralskich horin w Swjerdlowskej oblasći něhdźe 40 kilometrow  juhozapadnje Jekaterinburga. Ma něhdźe 62 tysac wobydlerjow.

Sydlišćo je so w lěće 1718 jako wjes *Polewskoj zawod* załožiło a ma wot lěta 1942 měšćanske prawa.

## Literatura
* Полевской медноплавильный завод// Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона : в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1890—1907.

## Žórło


## Wotkazaj

* Oficielne webstrony
Tawda

**Tawda** () je město w aziskim dźělu Ruskeje federacije. Leži při rěce Tawda we wuchodnym předkraju Uralskich horin w Swjerdlowskej oblasći něhdźe 360 kilometrow  sewjerowuchodnje Jekaterinburga a něhdźe 100 kilometrow sewjernje Tjumenja. Ma něhdźe 34 tysac wobydlerjow.

Sydlišćo je so w lěće 1910 załožiło a ma wot lěta 1937 měšćanske prawa.

## Žórło


## Wotkazaj

* Oficielne webstrony
Lětdźesatk

**Lětdźesatk** (tež *dekada* wot starogrjekskeho δέκα *déka*, „dźesać“) je doba, kotraž wobsteji z dźesać lět. Dźesać lětdźesatkow tworja lětstotk.

Ličenje lětdźesatkow započina so – kaž ličenje lětstotkow a lěttysacow – z lětom 1 po Chrystusu. Tomu wotpowědujo započinaja so lětdźesatki přeco z lětami na 1. Druhi lětdźesatk 21. lětstotka započa so potajkim dnja 1. januara 2011 a so dnja 31. decembra 2020 skónči. We wobchadnej rěči wužiwaja so zapřijeća kaž „dźewjećdźesate lěta“, při čimž su porno tomu lěta wot 1990 do 1999 měnjene.
Lětstotk

**Lětstotk** ( *hektoda*,  *centennium*) je doba, kotraž wobsteji ze sto lět abo dźesać lětdźesatkow. Dźesać lětstotkow tworja lěttysac.

Ličenje lětstotkow započina so – kaž ličenje lětdźesatkow a lěttysacow – z lětom 1 po Chrystusu. Tomu wotpowědujo započinaja so lětstotki přeco z lětami na 1. 21. lětstotk započa so potajkim dnja 1. januara 2001 a so dnja 31. decembra 2100 skónči. We popularnowědomosći wobhladuje so pak husto hižo lěto 2000 jako prěnje lěto noweho lětstotka.
Kurgan

**Kurgan** ( *Курган*; 1680–1738 *Carjowo Gorodišće/ Царёво Городище*, 1738–1782 *Kurganskaja Sloboda/ Курганская Слобода*) je město w aziskim dźělu Ruskeje federacije. Leži při rěce Tobol něhdźe 1700 kilometrow wuchodnje Moskwy a je najwjetše město a stolica Kurganskeje oblasće. Ma něhdźe 326 tysac wobydlerjow.

Sydlišćo je so w lěće 1680 załožiło a ma wot lěta 1782 měšćanske prawa.

## Literatura
* Курган// Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона : в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1890—1907.

## Žórło


## Wotkazaj

* Oficielne webstrony
Kinič

**Kinič** ( *Kynitzsch*) je wjeska na juhozapadźe Hornjeje Łužicy, kotraž słuša wot lěta 1994 k Biskopicam. Leži při Budyskej dróze (něhdyšej B6) sewjerozapadnje Biskopičanskeho nutřkowneho města. Južnje Kiniča běži železniska čara Drježdźany–Zhorjelc.

## Stawizny
Małe sydlišćo naspomni so prěni raz w lěće 1402 jako sydło wěsteho ryćerja *Gerhard von Kyntsch* abo *Kynsch*. Jako alternatiwne mjeno jewi so w 16. lětstotku *Kessel* („Kotoł“) abo *Kintzsch im Kessel*. Wjeska słušeše hač do 19. lětstotka k Stołpinskemu hamtej a tuž nic do Hornjeje Łužicy. Ležownostne knjejstwo měješe Biskopičanska měšćanska rada.

Ewangelscy wobydlerjo Kiniča přisłušachu prěnjotnje Biskopičanskej wosadźe, dźensa pak blišej Palowskej.

## Žórła
Dalmatowo

**Dalmatowo** ( *Далматово*) je město w aziskim dźělu Ruskeje federacije. Leži při rěce Iset w Kurganskej oblasći něhdźe 190 kilometrow  sewjerozapadnje Kurgana. Ma něhdźe 13 tysac wobydlerjow.

Sydlišćo je so w lěće 1644 załožiło a ma wot lěta 1947 měšćanske prawa.

## Žórło


## Wotkaz
* Oficielne webstrony
Kurtamyš

**Kurtamyš** ( *Куртамыш*) je město w aziskim dźělu Ruskeje federacije. Leži při rěce Kurtamyš w Kurganskej oblasći něhdźe 80 kilometrow  juhozapadnje Kurgana. Ma něhdźe 16 tysac wobydlerjow.

Sydlišćo je so w lěće 1745 załožiło a ma wot lěta 1956 měšćanske prawa.

## Žórło


## Wotkazaj

* Oficielne webstrony
Makušino

**Makušino** ( *Макушино*) je městačko w aziskim dźělu Ruskeje federacije. Leži při rěce Kurtamyš w Kurganskej oblasći něhdźe 120 kilometrow wuchodnje Kurgana. Ma něhdźe sydom tysac wobydlerjow.

Sydlišćo je so w 17. lětstotku załožiło a ma wot lěta 1963 měšćanske prawa.

## Žórło


## Wotkaz
* Oficielne webstrony
Petuchowo

**Petuchowo** ( *Петухово*) je městačko w aziskim dźělu Ruskeje federacije. Leži při kazachskej hranicy w Kurganskej oblasći, něhdźe 170 kilometrow juhowuchodnje Kurgana. Ma něhdźe dźesać tysac wobydlerjow.

Sydlišćo je so w lěće 1779 załožiło a ma wot lěta 1944 měšćanske prawa.

## Žórło


## Wotkazaj

* Oficielne webstrony
Šumicha

**Šumicha** ( *Шумиха*) je město w aziskim dźělu Ruskeje federacije. Leži w Kurganskej oblasći něhdźe 150 kilometrow  zapadnje Kurgana. Ma něhdźe 17 tysac wobydlerjow.

Sydlišćo je so w lěće 1892 załožiło a ma wot lěta 1944 měšćanske prawa.

## Žórło


## Wotkazaj

* Oficielne webstrony
Šćučje

**Šćučje** ( *Щучье*) je městačko w aziskim dźělu Ruskeje federacije. Leži w Kurganskej oblasći něhdźe 180 kilometrow zapadnje Kurgana. Ma něhdźe dźesać tysac wobydlerjow.

Sydlišćo je so w lěće 1750 załožiło a ma wot lěta 1945 měšćanske prawa.

## Žórło


## Wotkaz
* Oficielne webstrony
Zawodoukowsk

**Zawodoukowsk** ( *Заводоуковск*) je město w aziskim dźělu Ruskeje federacije. Leži při rěce Uk w Tjumenskej oblasći něhdźe 100 kilometrow  sewjerozapadnje Tjumenja. Ma něhdźe 25 tysac wobydlerjow.

Sydlišćo je so w lěće 1729 jako wjes *Zawodoukowskoje* załožiło a ma wot lěta 1960 měšćanske prawa.

## Literatura
* Заводоуковское// Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона : в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1890—1907.

## Žórło


## Wotkazaj

* Oficielne webstrony
Chanty-Mansijsk

**Chanty-Mansijsk** ( Ханты-Мансийск, chantisce Ёмвош, Ёмвоҷ/*Jomwoš*, mansisce Абга/*Abga*) je město w aziskim dźělu Ruskeje federacije. Leži něhdźe 1900 kilometrow wuchodnje Moskwy w Zapadosibirskej nižinje při rěce Irtyš blisko wuliwa do Oba a je najwjetše město a stolica Awtonomneho wokrjesa Chantow a Mansow. 

Chanty-Mansijsk ma něhdźe 95 tysac wobydlerjow a je wažne městno ruskich a mjezynarodnych zymskosportowych zarjadowanjow.

Sydlišćo je so w lěće 1582 jako wjes *Samarowskij jam* załožiło a ma wot lěta 1950 měšćanske prawa.

## Žórło


## Wotkazaj

* Oficielne webstrony
Bjelojarskij

**Bjelojarskij** ( *Белоярский*, chantisce *Нуви сӑңхум/ Nuwi Sangchum*) je město w aziskim dźělu Ruskeje federacije. 

Leži při rěce Kazym, prawym přitoku Oba w Awtonomnym wokrjesu Chantow a Mansow něhdźe 530 kilometrow sewjerozapadnje Chanty-Mansijska. Ma něhdźe 20 tysac wobydlerjow.

Sydlišćo je so w lěće 1969 jako zepěranišćo při twarjenju płunowodow wot Jamalskeje połkupy do Europy załožiło a ma wot lěta 1988 měšćanske prawa.

## Žórło


## Wotkaz
Kogalym

**Kogalym** ( *Когалым*) je město w aziskim dźělu Ruskeje federacije. 

Leži w Awtonomnym wokrjesu Chantow a Mansow něhdźe 300 kilometrow sewjerowuchodnje Chanty-Mansijska. Ma něhdźe 62 tysac wobydlerjow.

Sydlišćo je so w lěće 1975 załožiło a ma wot lěta 1985 měšćanske prawa.

## Žórło


## Wotkazaj

* Oficielne webstrony
Ljantor

**Ljantor** ( *Лянтор*) je město w aziskim dźělu Ruskeje federacije. 

Leži při rěce Pim, prawym přitoku Oba, w Awtonomnym wokrjesu Chantow a Mansow něhdźe 180 kilometrow wuchodnje Chanty-Mansijska. Ma něhdźe 40 tysac wobydlerjow.

Sydlišćo je so w lěće 1932 załožiło a ma wot lěta 1992 měšćanske prawa.

## Žórło


## Wotkazaj

* Oficielne webstrony
Mjegion

**Mjegion** ( *Мегион*) je město w aziskim dźělu Ruskeje federacije. 

Leži na prawym, sewjernym brjoze rěki Ob w Awtonomnym wokrjesu Chantow a Mansow něhdźe 500 kilometrow wuchodnje Chanty-Mansijska a 25 kilometrow zapadnje Nižnewartowska. Ma něhdźe 49 tysac wobydlerjow.

Chantiske sydlišćo wobsteji znajmjeńša wot lěta 1810 a ma wot 1980 měšćanske prawa.

## Žórło


## Wotkazaj

* Oficielne webstrony
Neftejugansk

**Neftejugansk** ( *Нефтеюганск*) je město w aziskim dźělu Ruskeje federacije. Nadeńdźe so wosrjedź jednoho z najwažnišich wudobywanišćow zemskeho wolija w Zapadosibirskej nižinje.

Město leži při Obje w Awtonomnym wokrjesu Chantow a Mansow něhdźe 190 kilometrow wuchodnje Chanty-Mansijska. Ma něhdźe 125 tysac wobydlerjow.

Sydlišćo je so w lěće 1961 załožiło a ma wot lěta 1967 měšćanske prawa.

## Žórło


## Wotkazaj

* Oficielne webstrony
Pyt-Jach

**Pyt-Jach** ( a chantisce Пыть-Ях/ *Pyt-Jach*) je město w aziskim dźělu Ruskeje federacije. 

Leži při rěce Bolšoj Balyk, lěwym přitoku Oba w Awtonomnym wokrjesu Chantow a Mansow něhdźe 210 kilometrow wuchodnje Chanty-Mansijska. Ma něhdźe 41 tysac wobydlerjow.

Sydlišćo je so w lěće 1968 za dźěłaćerjow zemskowolijoweje industrije w bliskosći noweho wudobywanišća załožiło a ma wot lěta 1990 měšćanske prawa. Ma dwórnišćo při železniskej čarje wot Tjumenja do Surguta.

## Žórło


## Wotkazaj

* Oficielne webstrony
Pawel Pjetrowič Bažow

**Pawel Pjetrowič Bažow** (;  * 27. januara 1879, Sysert, Ruska; † 3. decembra 1950 w Moskwje) bě komunistiski rewolucionar a wuznamny ruski spisowaćel. Nošer Stalinskeho Myta.

## Literatura
* Большая Советская энциклопедия: В 30 т. - 3-е изд. - М., Том: 2, Стр.: 521, 1969-1978.

## Wotkaz

* 
* Biografija, Краткая литературная энциклопедия
* Biografija a twórby
Klóšter Marijiny doł

**Klóšter Marijiny doł** () je cistercienski klóšter pola Wostrowca w Hornjej Łužicy. Klóšter załoži so w lěće 1234 wot čěskeje kralowny Kunhuty – mandźelskeje krala Wjacława I. – při wikowanskim puću z Prahi do Zhorjelca a je tuž najstarši klóšter cistercienskeho rjada w Němskej, kotryž bjez přestawki hač do dźensnišeho wobsteji.

Klóšter nadeńdźe so mjez Zhorjelcom a Žitawu při lěwym brjoze Łužiskeje Nysy, kotraž tworja němsko-pólsku hranicu. Dla swojeho połoženja bě w zašłosći často wot powodźenjow potrjecheny, kaž na přikład w lěće 2010.

Twarjenja klóštra wužiwaja so dźensa zdźěla za mjezynarodny zetkawanski centrum Marijiny doł. Ke klóštrej słušeja nimo toho pjekarnja, mały rězak a piwarnja.

Klóšter je jeničke hornjołužiske městno zwonka serbskich kónčin, hdźež so tradicija jutrowneho jěchanja haji.
 
## Wotkazaj

* Oficialne stronki klóštra Marijiny doł
Klóšter Porta Coeli (Morawa)

**Klóšter Porta coelis** ( *Njebjeske wrota*,  *Brána nebes*,  *Kloster Himmelspforte*) je cistercienski klóšter w čěskim měsće Tišnovje na Morawje. Je so w lěće 1230 wot kralowny Konstancy z Wuherskeje załožił. Klóšter Marijiny doł we Łužicy kupi Porta Coeli dnja 26. junija 1861 za 180.000 złotych. Dnja 19. meje 1901 poswjeći so nowa cyrkej wot biskopa Bauera z Brna. W lěće 1950 so zawrě a 1990 zaso wobnowi.

Poslednja abatisa Annuntiata Bělkenc bě serbskeho pochada a wumrě w lěće 2003. Konwent založi 1915 klóštersku šulu za domjacnosć, kotraž bě jako jenička w Rakusko-Wuherskej tež serbskim dźowkam-kubłarkam přistupna.

## Wobrazy

Porta Coeli Monastery (by Pudelek).JPG|Stara konwentna cyrkej Marijineho donebjeswzaća
Kreuzgang Porta Coeli.JPG|Južna łódź (křižowy wjelb), zažnogotiske kwadratury
Jahrbuch MZK Band 03 - Kirche Porta Coelis - Tafel 1 Grundriss Kirche und Kreuzgang.jpg|Zakładny rys 13. l.
Porta coeli Tišnov 5870.jpg|Zakładny rys °1900
Jahrbuch MZK Band 03 - Kirche Porta Coelis - Tafel 3 Pfeiler und Säulensystem Kapitelsaal Säulenquerschnitte.jpg|Rys kwadratury


## Wotkazaj

* Oficialne stronki klóštra Porta coelis
1602

## Podawki
* 

## Narodniny
* 14. julija: Jules Mazarin – francoski kardinal a politikar († 1661)
* 22. nowembra: Élisabeth de Bourbon – portugalska a španiska kralowna, princesna Francoskeje († 1644)
* 30. nowembra: Otto von Guericke – němski politikar, inženjer a přirodowědnik († 1686)

## Wumrěće
* 25. septembra: Kaspar Peuker – serbsko-němski humani­stiski uniwersitny wučenc (* 1525)

## Wotkaz
1603

## Podawki
* Hieronim Megiser wozjewi słownik Wuchodoserbskich narěčow.
* 24. měrca: Po smjerći kralowny Hilžbjety I. sta so šotiski kral James VI. jako *James I.* tež z kralom Jendźelskeje a Irskeje. Zo by so zjednoćenstwo krajow skrućiło, wužiwa so prěni raz zapřijeće Wulkobritaniska w politiskim zmysle.

## Narodniny
* 

## Wumrěće
* 24. měrca: Hilžbjeta I. – jendźelska kralowna z Tudorskeje dynastije (* 1533)
* 22. decembra: Mehmed III. – sultan Osmaniskeho mócnarstwa (* 1566)

## Wotkaz