open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Horliwka

**Horliwka** (, ) je město w Donjeckej oblasći na Ukrainje. Leži na wuchodźe kraja w regionje Donbas něhdźe 50 kilometrow sewjerowuchodnje Donjecka a je wuznamy centrum dobywanja wuhla.

Ma něhdźe 269 tysac wobydlerjow. 

Sydlišćo je so w lěće 1779 załožiło a ma wot lěta 1932 měšćanske prawa. W Ukrainskej wójnje lěta 2014 wojowachu ukrainske wójsko a separatisća tak mjenowaneje Ludoweje republiki Donjeck wo město.

## Žórła


## Literatura
*  Горлівка // Енциклопедія історії України : у 10 т. / редкол.: В. А. Смолій (голова) та ін. ; Інститут історії України НАН України. — К. : Наук. думка, 2004. — Т. 2 : Г — Д. — С. 166. — ISBN 966-00-0405-2.
* Горлівка // Енциклопедія сучасної України : у 30 т. / ред. кол. І. М. Дзюба [та ін.] ; НАН України, НТШ, Координаційне бюро енциклопедії сучасної України НАН України. — К., 2003¬–2016. — ISBN 944-02-3354-X.

## Wotkaz
Žytomyr

**Žytomyr** (; ) je wulkoměsto na sewjeru Ukrainy. Leži něhdźe 120 kilometrow na zapad wot Kijewa a někak 150 kilometrow južnje hranicy mjez Ukrainu a Běłoruskej a je najwjetše město kaž tež zarjadniske sydło Žytomyrskeje oblasće.

Ma něhdźe 267 tysac wobydlerjow.

Sydlišćo je so w lěće 884 załožiło a ma wot lěta 1444 měšćanske prawa.

## Žórła


## Literatura
* Житомир// Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона: в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1890—1907.
* Żytomierz  — Warszawa : Filip Sulimierski i Władysław Walewski, 1895. — T. XIV : Worowo — Żyżyn.  — S. 901—913. 
* Житомир//  Енциклопедія історії України : у 10 т. / редкол.: В. А. Смолій (голова) та ін. ; Інститут історії України НАН України. — К. : Наук. думка, 2005. — Т. 3 : Е — Й. — С. 153. — ISBN 966-00-0610-1.
* Житомир//  Енциклопедія сучасної України : у 30 т. / ред. кол. І. М. Дзюба [та ін.] ; НАН України, НТШ, Координаційне бюро енциклопедії сучасної України НАН України. — К., 2003¬–2016. — ISBN 944-02-3354-X.

## Wotkaz
Gmejna

**Gmejna** je najmjeńši administratiwny wotdźěl statow. Sydło gmejnskeho zarjadnistwa je zwjetša radnica. W Němskej je gmejna nošerka komunalneho samozarjadnistwa. Parlament gmejny je gmejnska rada; hłowa je wjesnjanosta abo měšćanosta.

Někotre gmejny dźěłaja w zarjadniskich zwjazkach zhromadnje, kaž na přikład Chrósćicy, Njebjelčicy, Pančicy-Kukow, Ralbicy-Róžant a Worklecy w zarjadniskim zwjazku „Při klóšterskej wodźe“.
Johann Gottlieb Fichte

**Johann Gottlieb Fichte** (* 19. róžownika 1762 w Ramnowje; † 29. wulkeho róžka 1814 w Berlinje) bě němski kubłar a filozof. Płaći hromadźe z Schellingom a Hegelom jako najwažniši zastupjer němskeho idealizma. 

W Budyšinje stej zakładna šula a dróha po nim pomjenowanej.

## Wotkazy
Móst měra

**Móst měra** je po awtodróhowym mosće druhi najwjetši móst přez Sprjewju w Budyšinje. Kamjentnowobłukowy móst zestaji so ze štyrjoch wobłukow, kiž su wjace hač 20 metrow wysoke. Cyły móst je 181 metrow dołhi. Panorama stareho města wot mosta měra je najsławniši wobraz Budyšina.

Před wotewrjenjom Budyskeje zapadneje tangenty w decembru 2013 wjedźeštej zwjazkowej dróze 6 a 96 po Mosće měra.

## Stawizny
Stawizniskej zajězdaj do města běštej mostaj na Židowje a pod Lipowej horu. Industrializacije a přiběraceho wobchada dla dyrbješe so nowy móst natwarić. W lěće 1909 bu tutón pod mjenom *Krónprincowy móst* poswjećeny. Wot toho časa nastawaše zapadnje Sprjewje zapadne předměsto Budyšina. 

Na kóncu Druheje swětoweje wójny bu móst dnja 20. apryla 1945 hromadźe ze 16 druhimi mostami rozbuchnjeny. Hižo w lěće 1949 bu jako *Móst měra* znowa wotewrjeny.

## Wotkaz
Kamjanske

**Kamjanske** (, /*Kamjenskoje*) je město na Ukrainje. Leži na prawym brjoze Dnjepra w srjedźišću stata něhdźe 50 kilometrow zapadnje Dnipra.

Ma něhdźe 239 tysac wobydlerjow. 

Sydlišćo je so w lěće 1750 prěni raz naspomniło a ma wot lěta 1917 měšćanske prawa. Wot 1936 do 2016 rěkaše město po komunistiskim rewolucionarje a wjedniku tajneje słužby Feliksu Dzeržinskim *Dniprodzeržynsk*.

## Žórła


## Literatura
*  Дніпродзержинськ // Енциклопедія історії України : у 10 т. / редкол.: В. А. Смолій (голова) та ін. ; Інститут історії України НАН України. — К. : Наук. думка, 2004. — Т. 2 : Г — Д. — С. 412. — ISBN 966-00-0405-2.
*  Дніпродзержинськ// Енциклопедія сучасної України : у 30 т. / ред. кол. І. М. Дзюба [та ін.] ; НАН України, НТШ, Координаційне бюро енциклопедії сучасної України НАН України. — К., 2003¬–2016. — ISBN 944-02-3354-X.

## Wotkaz
Kremenčuk

**Kremenčuk** () je město na Ukrainje. Leži při rěce Dnjepr někak 350 kilometrow juhowuchodje Kijewa a něhdźe 115 kilometrow juhozapadnje Poltawy.

Ma něhdźe 223 tysac wobydlerjow. 

Sydlišćo je so w lěće 1571 załožiło a ma wot lěta 1649 měšćanske prawa.

## Žórła


## Literatura
* Kremieńczuk // Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich. — Warszawa : Filip Sulimierski i Władysław Walewski, 1883 . — T. IV : Kęs — Kutno. — S. 662.
* Кременчук//  Енциклопедія історії України : у 10 т. / редкол.: В. А. Смолій (голова) та ін. ; Інститут історії України НАН України. — К. : Наук. думка, 2009. — Т. 5 : Кон — Кю. — С. 319. — ISBN 978-966-00-0855-4.
* Кременчук//  Енциклопедія сучасної України : у 30 т. / ред. кол. І. М. Дзюба [та ін.] ; НАН України, НТШ, Координаційне бюро енциклопедії сучасної України НАН України. — К., 2003¬–2016. — ISBN 944-02-3354-X.

## Wotkaz
Šěrachow-Korzym

**Šěrachow-Korzym** ( *Schirgiswalde-Kirschau*) je małe město w sakskim wokrjesu Budyšin. Bu 1. wulkeho róžka 2011 ze Šěrachowa, Korzymja a Chróstawy stworjene a leži w hornjołužiskich horach. Sydło měšćanskeho zarjadnistwa je Korzymska radnica.

## Měšćanske dźěle

## Politika
Město słuša k sakskemu wólbnemu wokrjesej 52 (Budyšin 1) a k zwjazkowemu wólbnemu wokrjesej 156 (Budyšin I).

27. nalětnika 2011 bu Sven Gabriel za měšćanostu noweho města wuzwoleny. Dotal posledni raz wobkrućichu wolerjo jeho 2. februara 2025 ze 87,8&nbsp;% wotedatych hłosow.

## Žórła


## Wotkaz

* Oficielne webstrony města
Chinska republika

**Chinska republika** (tež **Taiwan**) je stat na kupje Taiwan (prjedy *Formosa*) we wuchodnej Aziji. Stolica je Taipei. 

## Geografia
Najwyše městno je hora Yùshān (3 952 m nad normalnej nulu).

## Politika
Taiwan je oficielnje připóznaty wot 24 statow na swěće. Jako mjeńši wot dweju statow z mjenom *China*, kotrejž so mjez sobu njepřipóznawatej, njeje z čłonom Zjednoćenych narodow a druhich mjezynarodnych organizacijow.

## Žórła


## Wotkaz
C (wjacezmyslnosć)

**C** abo **c** ma wjacore woznamy. Prošu tam čitać:

* C, c je třeći pismik łaćonskeho alfabeta.
* W baseballu C je skrótšenka za poziciju łójaceho.
* W biochemiji C je symbol za cystein a cytosin.
* W fyzice
** c je spěšnosć swětła.
** C je coulomb, SI-jednotka elektriskeho nabitka.
* W chemiji C je symbol wuhlika.
* W informatice C je mjeno programoweje rěče (z wjacorymi deriwatami: C++, Objective-C, Java, C#).
* Jako hudźbny terminus C je mjeno tona.
* Jako romska ličba C je 100.
* Po systemje SI c je prefiks za stoćinu.
* Po systemje, kotryž je popularny we wjele krajach, °C je jednotka temperatury, po celsiusu.
* c w kružku © je symbol copyrighta.
* C je jedna z třoch fazow třifazoweho elektriskeho šaltowanskeho kruha.
* Komitatano C, komitej UEA
* C je code aminokisaliny cystein w chemiji.
* *c* je kardinal kontinuuma w matematice.
Coulomb

**Coulomb** je jednotka elektriskeho nabitka. Jeho mjeno pochadźa wot francoskeho fyzikarja Charles Augustin de Coulomb. 

1 coulomb (znamješko **C**) so runa mnóstwu elektriskeho nabitka kotryž so transportuje z milinu 1 ampera z čas 1 sekundy.
C

**C** abo **c** je třeći pismik klasiskeho a moderneho łaćonskeho kaž tež serbskeho alfabeta. Wón nastawaše přez etruskeho posrědkowanja z grjekskeho pismika γ. Jemu wotpowěduje pismik Ц resp. ц w kyriliskim alfabeće, mjeztym zo steji tamniši С za łaćonski S.

Wurjekowanje wotwisuje wot rěče a pozicije w słowje:
* kaž  w madźaršćinje, na př. *cica* (kóčka), *cici* (cyck)
* kaž  w turkowšćinje
* mjez druhim kaž  w francošćinje, na př. *café* (kofej)
* mjez druhim kaž  w jendźelšćinje, na př. *city* (město)
* mjez druhim kaž  w italšćinje, na př. *cembalo* (cembalo)

W serbšćinje wotwodźujetej so wot C pismikaj Č a Ć.

Při němskich awtach steji C za Kamjenicu.

## Wotkaz
Donjeck

**Donjeck** (,  – *Donjeck*; do 1921 Юзовка/*Juzowka*; 1921–1961 Сталино/*Stalino*) je wulkoměsto w Donjeckej oblasći na wuchodnej Ukrainje a srjedźišćo industrijneho regiona Donbas. Leži něhdźe 735 kilometrow juhowuchodnje Kijewa.

## Stawizny
Sydlišćo je so w lěće 1869 załožiło a ma wot lěta 1917 měšćanske prawa. Wot nalěća 2014 je město knježerstwowe sydło njepřipóznateje separatistiskeje „Ludoweje republiki Donjeck“.

## Wobydlerstwo
Ma něhdźe 929 tysac wobydlerjow a je tuž pjate najwjetše město cyłeje Ukrainy.

## Wosobiny
* Anatolij Fomenko (* 1945) – matematikar

## Žórła


## Literatura
* Юзово// Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона: в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1890—1907.
*  Донецьк // Енциклопедія історії України : у 10 т. / редкол.: В. А. Смолій (голова) та ін. ; Інститут історії України НАН України. — К. : Наук. думка, 2004. — Т. 2 : Г — Д. — С. 447. — ISBN 966-00-0405-2.
*  Донецьк // Енциклопедія сучасної України : у 30 т. / ред. кол. І. М. Дзюба [та ін.] ; НАН України, НТШ, Координаційне бюро енциклопедії сучасної України НАН України. — К., 2003¬–2016. — ISBN 944-02-3354-X.

## Wotkaz
Winnycja

**Winnycja** (, po słowje *[[winica]]*) je wulkoměsto na Ukrainje a najwjetše město kaž tež zarjadniske sydło oblasće Winnycja. Leži při Južnym Bugu w historiskej Podolskej  něhdźe 200 kilometrow juhozapadnje Kijewa.

Ma něhdźe 373 tysac wobydlerjow.

Sydlišćo je so w lěće 1355 prěni raz naspomniło. Wot lěta 1795 ma měšćanske prawa. 

## Žórła


## Literatura
* Winnica//  Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich.  — Warszawa : Filip Sulimierski i Władysław Walewski, Tom XIII (Warmbrun – Worowo) z 1893 r.
* Винниця// // Енциклопедія сучасної України : у 30 т. / ред. кол. І. М. Дзюба [та ін.] ; НАН України, НТШ, Координаційне бюро енциклопедії сучасної України НАН України. — К., 2003¬–2016. — ISBN 944-02-3354-X.
* Винниця// // Енциклопедія історії України : у 10 т. / редкол.: В. А. Смолій (голова) та ін. ; Інститут історії України НАН України. — К. : Наук. думка, 2003. — Т. 1 : А — В. — С. 568. — ISBN 966-00-0734-5.

## Wotkaz
Frankobrod

**Frankobrod**, tež **Frankfurt** je pomjenowanje:

* města w Braniborskej, hlej Frankobrod nad Wódru (němsce *Frankfurt (Oder)*)
* město w Hessenskej, hlej Frankobrod nad Mohanom (němsce *Frankfurt am Main*)
Poltawa

**Poltawa** () je wulkoměsto na Ukrainje a zarjadniske sydło Poltawskeje oblasće. Leži nad rěku Worskla (přitokom Dnjepra) něhdźe 300 kilometrow juhowuchodnje Kijewa.

Ma něhdźe 287 tysac wobydlerjow. 

Sydlišćo je so w lěće 1174 prěni raz naspomniło a ma wot lěta 1641 měšćanske prawa.

## Žórła


## Literatura
*  Pułtawa // Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich. — Warszawa : Filip Sulimierski i Władysław Walewski, 1888. — T. IX : Poźajście — Ruksze. — S. 293—299
* Полтава// Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона: в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1890—1907.
*  Полтава// Енциклопедія історії України : у 10 т. / редкол.: В. А. Смолій (голова) та ін. ; Інститут історії України НАН України. — К. : Наук. думка, 2011. — Т. 8 : Па — Прик. — С. 358. — ISBN 978-966-00-1142-7.

## Wotkaz
Makijiwka

**Makijiwka** (,  − *Makejewka*; 1920–1931 *Дмитриевск/ Dmitrijewsk*) je město na Ukrainje. Leži na wuchodźe Ukrainy w regionje Donbas něhdźe 20 kilometrow sewjerowuchodnje wot Donjecka. Makijiwka je wuznamny centrum dobywanja wuhla a produkcije wocla. 

Ma něhdźe 347 tysac wobydlerjow. 

Sydlišćo je so w lěće 1690 załožiło a ma wot lěta 1925 měšćanske prawa. 

## Žórła


## Literatura
*  Макіївка// Енциклопедія історії України: Т. 6: Ла-Мі / Редкол.: В. А. Смолій (голова) та ін. НАН України. Інститут історії України. — К. : В-во «Наукова думка», 2009. — 790 с.: іл. — с. 448

## Wotkaz
Sumy

**Sumy** (; ) je město w Sumskej oblasći na wuchodźe  Ukrainy, při hranicy z Ruskej. Leži při rěce Psjol něhdźe 340 kilometrow wuchodnje Kijewa.

Ma něhdźe  267  tysac wobydlerjow. 

Sydlišćo je so w lěće 1652 załožiło a ma wot lěta 1780 měšćanske prawa.

## Žórła


## Literatura
* Сумы// Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона: в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1890—1907.

## Wotkaz
Wołmata wjerba

**Wołmata wjerba** (*Salix lanata*) je rostlina ze swójby wjerbowych rostlinow (*Salicaceae*).

## Wopis
Wołmata wjerba je pomału rosćacy kerk, kotryž docpěwa wysokosć wot hač do 1 m.

Kulojte łopjena su slěbrošěre a docpěwaja dołhosć wot hač do 5 cm. Pozdźišo často fałdate bywaja a so na hornim boku zelenojće přebarbjuja.

Zrunane micki su nažołć zelene a so hakle po łopjenach jewja.

## Stejnišćo

## Rozšěrjenje
Rostlina je w sewjernje Europje rozšěrjena.

## Nóžki


## Žórło
* Botanica, Bäume und Sträucher, Über 2000 Pflanzenporträts, ISBN 978-3-8331-4467-7, strona 843
Mariupol

**Mariupol** (; ; do 1734 – *Адамаха/ Adamacha*; do 1778 – *Кальмиусская паланка/ Kalmiusskaja palanka*; do 1779 – *Павловск/ Pawlowsk*; do 1948 – *Mariupol*; do 1989 – *Жданов/ Ždanow*) je město na Ukrainje. Leži na juhowuchodnej kromje stata při brjoze Azowskeho morja něhdźe 110 kilometrow južnje Donjecka.

Ma něhdźe 453 tysac wobydlerjow. 

Sydlišćo je so w lěće 1778 załožiło a ma wot lěta 1779 měšćanske prawa. 

## Žórła


## Wotkaz
Černihiw

**Černihiw** (;  - *Černigow*) je město w Černihiwskej oblasći na sewjeru Ukrainy. Leži při rěce Desna něhdźe 130 kilometrow sewjerowuchodnje Kijewa

Ma něhdźe 294 tysac wobydlerjow. 

Sydlišćo je so w lěće 907 prěni raz naspomniło.

W Černihiwje wari so nadregionalnje znate Černihiwske piwo.

## Žórła


## Literatura
* Czernihów // Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich. — Warszawa : Filip Sulimierski i Władysław Walewski, 1880. — T. I : Aa — Dereneczna.— S. 826–829. 

## Wotkaz
Chmelnyckyj

**Chmelnyckyj** (; do lěta 1954 *Proskuriw*, ) je město w zapadnym dźělu Ukrainy, najwjetše město a stolica oblasće Chmelnyckyj. Leži při Južnym Bugu w historiskej Podolskej něhdźe 270 kilometrow juhozapadnje Kijewa.

## Wobchad
Přez Chmelnyckyj wjedźe železniska čara Lwów – Ternopil – Žmerynka – Kijew. Tež tu wjedźe europska dróha E50 Brest–Paris–Nürnberg–Praha–Užhorod–Dnipro–Rostow nad Donom–Machačkala.

## Stawizny
Sydlišćo je so w lěće 1431 prěni raz naspomniło. Wot lěta 1566 měšćanske prawa.

## Wobydlerstwo
Ma něhdźe 269 tysac wobydlerjow.

## Žórła


## Literatura
* Proskurów//  Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich. — Warszawa : Filip Sulimierski i Władysław Walewski, 1888. — T. IX : Poźajście — Ruksze. — S. 53—57
* Хмельницький//  Енциклопедія історії України : у 10 т. / редкол.: В. А. Смолій (голова) та ін. ; Інститут історії України НАН України. — К. : Наук. думка, 2013. — Т. 10 : Т — Я. — С. 387. — ISBN 978-966-00-1359-9.

## Wotkaz
Šwicarska wjerba

**Šwicarska wjerba** (*Salix helvetica*) je rostlina ze swójby wjerbowych rostlinow (*Salicaceae*).

## Wopis
Šwicarska wjerba je w lěću zeleny małki kerk, kotryž docpěwa wysokosć wot hač do 1 m.

Hałuzy su krótke a křiwe. Wurostki su běłopjelsćojće kosmate.

### Łopjena
Łopjena su wopak owalne, krótko kónčkojte, nimale cyłokromne abo sćeńka zubate a docpěwaja dołhosć wot hač do 5 cm. Na hornim boku su ćmowozelene, ale na delnim boku su běłopjelsćojte. Pódlanske łopješka su małke.

### Kćenja
Kćěje wot meje hač do junija. Kćenja su dwudomnje rozdźělene. Micki su husto kosmate, so před łopjenami jewja a docpěwaja dołhosć wot 3 hač do 5 cm. 

## Stejnišćo
Rosće na włóžnej, bjezwapnowej blokowej drjebiznje, na sćinowych zwisach w sewjernym połoženju.    

## Rozšěrjenje
Rostlina je w Pyrenejach, w Alpach, w Karpatach, w Sudetach, we francoskim centralnym masiwje rozšěrjena, při čimž we wysokosćach mjez 1700 a 2300 m wustupuje. Wona so nic rědko w zahrodach plahuje.

## Nóžki


## Žórło
* Bruno P. Kremer: Steinbachs Naturführer Bäume & Sträucher, ISBN 978-3-8001-5934-5, strona 166
Šwižnopěstkata wjerba

**Šwižnopěstkata wjerba** (*Salix gracilistyla*) je rostlina ze swójby wjerbowych rostlinow (*Salicaceae*).

## Wopis
Šwižnopěstkata wjerba je kerk, kotryž docpěwa wysokosć wot hač do 3 m.

Lancetojte łopjena docpěwaja dołhosć wot něhdźe 10 cm. Młode su šěre a kosmate, mjeztym zo pozdźišo su na hornim boku hładke a błyšćace.

Židźane, šěre micki so w nalěću před łopjenami jewja a docpěwaja dołhosć wot hač do 3 cm. Sorta 'Melanostachys' njese nimale čorne micki, kotrychž próšniki su błyšćace čerwjene.

## Stejnišćo

## Rozšěrjenje
Pochada z wuchodneje Azije.

## Nóžki


## Žórło
* Botanica, Bäume und Sträucher, Über 2000 Pflanzenporträts, ISBN 978-3-8331-4467-7, strona 842
Kropywnyckyj

**Kropywnyckyj** () je město w Kirowohradskej oblasći na srjedźnej Ukrainje. Leži při rěce Inhul něhdźe 250 kilometrow juhowuchodnje Mykolajiwa.

Ma něhdźe 231 tysac wobydlerjow. 

Sydlišćo je so w lěće 1754 załožiło a ma wot lěta 1775 měšćanske prawa.

## Mjena
* 1784 Jelysawethrad ()
* 1924 Zinowjewsk ()
* 1934 Kirowo ()
* 1938 Kirowohrad ()
* 2016 Kropywnyckyj

## Žórła


## Literatura
* Кiровоград//   Енциклопедія історії України : у 10 т. / редкол.: В. А. Смолій (голова) та ін. ; Інститут історії України НАН України. — К. : Наук. думка, 2007. — Т. 4 : Ка — Ком. — С. 329—330. — ISBN 978-966-00-0692-8.
* Кiровоград//  / Енциклопедія сучасної України : у 30 т. / ред. кол. І. М. Дзюба [та ін.] ; НАН України, НТШ, Координаційне бюро енциклопедії сучасної України НАН України. — К., 2003¬–2016. — ISBN 944-02-3354-X.

## Wotkaz
Groznyj

**Groznyj** (, serbsce tež *Grozny*) je město w južnym dźělu Ruskeje federacije a stolica kaž tež najwjetše město Čečenskeje republiki. 

Ma něhdźe 200 tysac wobydlerjow.

## Stawizny
Sydlišćo je so w lěće 1818 załožiło a ma wot lěta 1869 měšćanske prawa. W dwěmaj Čečenskimaj wójnomaj 1990tych a 2000tych lět bu ćežko wobškodźene.

## Žórła


### Wotkazaj

* Oficielne webstrony
Wulkołopješkata wjerba

**Wulkołopješkata wjerba** (*Salix appendiculata*) je rostlina ze swójby wjerbowych rostlinow (*Salicaceae*).

## Wopis
Wulkołopješkata wjerba je w lěću zeleny wulki kerk abo małki štom, kotryž docpěwa wysokosć wot 2 hač do 6 m. Jeje róst je šěroki. Skora je šěra a hładka. Jeje drjewo je hładke a nima pruskele.

### Łopjena
Łopjena su wopak jejkojte, hładkokromne abo hrubje zubate a docpěwaja dołhosć wot 5 hač do 18 cm a šěrokosć wot hač do 5 cm. Často kroma je žołmata. Wone su na hornim boku nahe, ale na delnim boku su rozpjeršene kosmate. Pódlanske łopješka su wutrobojte hač jěrchenkojte.

### Kćenja
Kćěje wot apryla hač do meje. Kćenja su dwudomnje rozdźělene a so bjezposrědnje před abo z łopjenami jewja. Micki su sedźace a docpěwaja dołhosć wot něhdźe 3 cm.

Kćenja so wot pčołkow a druhich, wopróšowacych překasanc wopytaja.

### Symjenja
Symjenja njesu włosy a tohodla so móžeja wot wětra jara daloko rozšěrjuja.

## Stejnišćo
Rosće w kerčinach z wysokich trajnych zelow, w alpinskich lěsach a na lawinowych smuhach. Ma radšo włóžne, čumpate hač kamjentne, zwjetša wapnite pódy na chódnych, powětrowłóžnych stejnišćach.

## Rozšěrjenje
Rostlina je w Alpach, w Alpskim předkraju, w Jura, w balkanskich horinach rozšěrjena, při čimž we wysokosćach wot hač do 2100 m wustupuje. Ale tež je reliktowe jewjenje w Čornym lěsu a w Šumawje. 

## Hybridy
Wulkołopješkata wjerba často bastarduje z druhimi wjerbami, předewšěm z wšědnej wjerbu (*Salix caprea*).

## Nóžki


## Žórła
* Bruno P. Kremer: Steinbachs Naturführer Bäume & Sträucher, ISBN 978-3-8001-5934-5, strona 224 

## Eksterne wotkazy
Šěromódra wjerba

**Šěromódra wjerba** (*Salix glauca*) je rostlina ze swójby wjerbowych rostlinow (*Salicaceae*).

## Wopis
Šěromódra wjerba je w lěću zeleny kerk, kotryž docpěwa wysokosć wot rědko wjace hač 1 m. Wurostki su dołho židźane jasnošěrje kosmate. Hałuzy su pozdźišo nahe a błyšćace brune.

### Łopjena
Stołpikate łopjena su lancetojte, na woběmaj kóncomaj wótre, hładkokromne, na woběmaj bokomaj židźane hač běłpjelsćojće kosmate a docpěwaja dołhosć wot 3 hač do 8 cm. Na hornim boku su mutnje zelene, ale na delnim boku su módrojte.

### Kćenja
Kćěje wot junija hač do julija. Kćenja su dwudomnje rozdźělene. Micki su husto kosmate, so z łopjenami jewja a docpěwaja dołhosć wot 2 hač do 5 cm.

## Stejnišćo
Ma radšo tymjenjate, pěskowe abo skalne pódy.

## Rozšěrjenje
Rostlina je w tundrowych regionach Europy, sewjerneje Ameriki a sewjerneje Azije rozšěrjena, ale tež w Islandskej a Grönlandskej wustupuje.

## Nóžki


## Žórła
* Bruno P. Kremer: Steinbachs Naturführer Bäume & Sträucher, ISBN 978-3-8001-5934-5, strona 166
Ternopil

**Ternopil** (, , ) je najwjetše město a stolica Ternopilskeje oblasće na zapadźe Ukrainy, w historiskej Galiciskej. 

## Wobchad
Leži něhdźe 370 kilometrow zapadnje Kijewa. Přez Ternopil wjedźe železniska čara Lwów – Ternopil – Žmerynka – Kijew a nimo toho europska dróha E50: Brest–Paris–Nürnberg–Praha–Užhorod–Chmelnyckyj–Winnycja­–Dnipro–Donjeck–Rostow nad Donom–Machačkala.

## Stawizny
Sydlišćo je so w lěće 1540 pod mjenom *Tarnopol* jako pólske wojerske zepěranišćo a twjerdźizna załožiło a ma wot lěta 1548 měšćanske prawa. Mjez 1918 a 1939 słušeše do Pólskeje.

## Wobydlerstwo
Ma něhdźe 218 tysac wobydlerjow.

## Žórła


## Literatura
* Tarnopol   — Warszawa : Filip Sulimierski i Władysław Walewski, 1892. — T. XII : Szlurpkiszki — Warłynka. — S. 187–194.
* Тернопiль//  Енциклопедія історії України : у 10 т. / редкол.: В. А. Смолій (голова) та ін. ; Інститут історії України НАН України. — К. : Наук. думка, 2013. — Т. 10 : Т — Я. — С. 66. — ISBN 978-966-00-1359-9.

## Wotkaz
Iwano-Frankiwsk

**Iwano-Frankiwsk** (, hač do lěta 1962 Станіславів/*Stanislawiw*, ) je najwjetše město a stolica Iwanofrankiwskeje oblasće na juhozapadnej Ukrainje. Uniwersitne město leži njedaloko Lwowa w zapadnym dźělu kraja w historiskej Galiciskej a ma něhdźe 230 tysac wobydlerjow.

Sydlišćo je so w lěće 1662 wot pólskeje zemjanskeje swójby *Potocki* załožiło. Wot lěta 1772 słušeše jako *Stanislau* do rakuskeho kraja Galiciska. Mjez swětowymaj wójnomaj bě hišće raz dźěl Pólskeje.

Město dósta swoje dźensniše mjeno w lěće 1962 po ukrainskim spisowaćelu Iwanje Franku.

## Žórła


## Literatura
* Stanisławów// Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich. — Warszawa : Filip Sulimierski i Władysław Walewski, 1890. — T. XI : Sochaczew — Szlubowska Wola. — S. 191—207.
* Івано-Франківсь//  Енциклопедія історії України  у 10 т. / редкол.: В. А. Смолій (голова) та ін. ; Інститут історії України НАН України. — К. : Наук. думка, 2005. — Т. 3 : Е — Й. — С. 401. — ISBN 966-00-0610-1.
*  Івано-Франківськ// // Енциклопедія сучасної України : у 30 т. / ред. кол. І. М. Дзюба [та ін.] ; НАН України, НТШ, Координаційне бюро енциклопедії сучасної України НАН України. — К., 2003¬–2016. — ISBN 944-02-3354-X.

## Wotkaz
Luck

**Luck** (, ) je najwjetše město a stolica Wołynskeje oblasće na Ukrainje. Leži w sewjerozapadnym dźělu kraja w historiskej Wołyńskej něhdźe 370 kilometrow zapadnje Kijewa. 

Ma někak 217 tysac wobydlerjow.

Sydlišćo je so w lěće 1085 prěni raz naspomniło. Wot lěta 1432 ma měšćanske prawa. Mjez 1918 a 1939 słušeše do Pólskeje.

## Žórła


## Literatura
*  Łuck  — Warszawa : Filip Sulimierski i Władysław Walewski, 1884. — T. V : Kutowa Wola — Malczyce. — S. 778—792.
*  Луцьк//  Енциклопедія історії України : у 10 т. / редкол.: В. А. Смолій (голова) та ін. ; Інститут історії України НАН України. — К. : Наук. думка, 2009. — Т. 6 : Ла — Мі. — С. 307. — ISBN 978-966-00-1028-1.

## Wotkaz
Riwne

**Riwne** (, , ) je wulkoměsto w oblasći Riwne na zapadźe Ukrainy. Leži w historiskej Wołyńskej něhdźe 300 kilometrow zapadnje Kijewa. 

## Stawizny
Sydlišćo je so w lěće 1283 prěni raz naspomniło a dósta w lěće 1492 měšćanske prawa. Mjez 1921 a 1939 słušeše do Pólskeje.

## Wobchad
Přez Riwne wjedźe europska dróha 40: Calais – Gent – Köln – Drježdźany – Budyšin – Wrócław – Krakow – Lwów – Kijew.

## Wobydlerstwo
Ma něhdźe 248 tysac wobydlerjow.

## Žórła


## Literatura
*  Równe   — Warszawa : Filip Sulimierski i Władysław Walewski, 1888. — T. IX : Poźajście — Ruksze
* Рiвне//  Енциклопедія історії України : у 10 т. / редкол.: В. А. Смолій (голова) та ін. ; Інститут історії України НАН України. — К. : Наук. думка, 2012. — Т. 9 : Прил — С. — С. 211. — ISBN 978-966-00-1290-5.

## Wotkaz
Bila Cerkwa

**Bila Cerkwa** ( − po słowje *Běła cyrkej*; do 1389 – *Jurjew/ Юр'єв*) je wulkoměsto w Kijewskej oblasći na srjedźnej Ukrainje. Město leži při rěce Ros někak 80 kilometrow juhozapadnje Kijewa, hłowneho města Ukrainy.

Ma něhdźe 210 tysac wobydlerjow a je tak najwjetše město Kijewskeje oblasće. 

Sydlišćo je so w lěće 1115 prěni raz jako *Jurjew* naspomniło a ma wot lěta 1589 měšćanske prawa.

## Žórła


## Literatura
*  Białacerkiew, Białocerkiew//  Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich.  — Warszawa : Filip Sulimierski i Władysław Walewski, 1880. — T. I : Aa — Dereneczna.— S. 174—180.

## Wotkaz
Kramatorsk

**Kramatorsk** (; ) je město w Donjeckej oblasći na wuchodnej Ukrainje. Leži při rěce Kazennyj Torec něhdźe 100 kilometrow sewjernje wot Donjecka a ma nimale 170 tysac wobydlerjow. 

Sydlišćo je so w lěće 1868 załožiło a ma wot lěta 1932 měšćanske prawa. W Ukrainskej wójnje lěta 2014 wojowachu ukrainske wójsko a separatisća tak mjenowaneje Ludoweje republiki Donjeck wo město.

## Žórła


## Literatura
*  Краматорськ // Енциклопедія історії України : у 10 т. / редкол.: В. А. Смолій (голова) та ін. ; Інститут історії України НАН України. — К. : Наук. думка, 2009. — Т. 5 : Кон — Кю. — С. 291. — ISBN 978-966-00-0855-4.
*  Краматорськ // Енциклопедія сучасної України : у 30 т. / ред. кол. І. М. Дзюба [та ін.] ; НАН України, НТШ, Координаційне бюро енциклопедії сучасної України НАН України. — К., 2003¬–2016. — ISBN 944-02-3354-X.

## Wotkazaj

* Oficielne webstrony
Gólišyn

**Gólišyn** () je město w Delnjej Łužicy. Słuša k wokrjesej Dubja-Błóta w Braniborskej. Leži nad rěku Dubju při zapadnej kromje wokrjesa a ma něhdźe dwaj a poł tysac wobydlerjow.

## Dźělenje
Gólišyn ma pjeć měšćanskich dźělow:
* Stary Gólišyn (němsce *Altgolßen*)
* Landwehr
* Přerow (němsce *Prierow*)
* Mahlsdorf
* Zyceń (němsce *Zützen*) z dźělomaj Gersdorf a Zakrjejc (němsce *Sagritz*)

## Wobchad
Přez Gólišyn wjedźetej zwjazkowej dróze 115 (z Jüterboga do Zhorjelca) a 96 (ze Žitawy na Rujany).

## Žórła


## Wotkazaj
Salix lucida

**Błyšćata wjerba** (*Salix lucida*) je rostlina ze swójby wjerbowych rostlinow (*Salicaceae*).

## Wopis
Błyšćata wjerba je małki kerk abo štom. Błyšćace hałuzy su nahe a žołtobrune. 

Błyšćace łopjena su jejkojte hač lancetojte a docpěwaja dołhosć wot 7 hač do 12 cm.

Micki su złotožołte.

## Stejnišćo

## Rozšěrjenje
Rostlina je w sewjernej Americe rozšěrjena.

## Nóžki


## Žórło
* Meyers Taschenlexikon Biologie, In 3 Bänden, 3. zwjazk, ISBN 3-411-12033-9, strona 274 

## Eksterne wotkazy
Luboraz

**Luboraz** () je braniborske městačko z něhdźe 1500 wobydlerjemi w Delnjej Łužicy. Słuša k wokrjesej Dubja-Błóta a leži někak 30 km sewjernje Choćebuza za Luboraskej holu.

## Gmejnske dźěle
Po swojich wustawkach ma město Luboraz štyri měšćanske dźěle:
* Brjazka *(Blasdorf)*
* Dobrobuz *(Doberburg)*
* Chóžyšća *(Goschen)*
* Trjebice *(Trebitz)*

Wobsydlene gmejnske dźěle su Bělow *(Behlow)*, Holberna *(Hollbrunn)* a Michow *(Münchhofe)*.

## Kubłanje
Na Comeniusowej zakładnej šuli w Luborazu so wučba serbšćiny jako cuzeje rěče poskića.

## Žórła


## Wotkazaj
Kerč

**Kerč** ( a ; ) je město na połkupje Krim, kotrež słuša pak k *[[Awtonomna republika Krim|Awtonomnej republice Krim]]* na Ukrainje, pak k ruskej *[[Republika Krim|Republice Krim]]*.

Leži něhdźe 190 kilometrow wuchodnje Simferopola při wuchodnym kóncu połkupy Krim na mjeńšej Kerčskej połkupje při Kerčskim přeliwje mjez Čornym a Azowskim morjom. 

Ma něhdźe 144  tysac wobydlerjow. 

Wot lěta 2014 słuša Kerč kaž cyła Krim *de facto* k Ruskej.

## Literatura
* Керчь// Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона: в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1890—1907.

## Žórła


## Wotkaz
Nikopol (Ukraina)

**Nikopol** (; ) je město w Dnipropetrowskej oblasći na Ukrainje. Leži na prawym brjoze rěki Dnjepr něhdźe sto kilometrow na juhozapad wot Dnipra. Ma nimale 115 tysac wobydlerjow  a słuša k najwjetšim městom w oblasće.

Sydlišćo je so w lěće 1639 załožiło a ma wot lěta 1915 měšćanske prawa.

## Žórła


## Literatura
*  Нікополь// Енциклопедія історії України : у 10 т. / редкол.: В. А. Смолій (голова) та ін. ; Інститут історії України НАН України. — К. : Наук. думка, 2010. — Т. 7 : Мл — О. — С. 402. — ISBN 978-966-00-1061-1.

## Wotkaz
Nikopol

**Nikopol** móže być:

* Nikopol (Ukraina) – město na Ukrainje
* Nikopol (Bołharska) – město w Bołharskej
Lubin

**Lubin** je pomjenowanje:

* wokrjesneho města Lubin (Błóta) (němsce *Lübben*) we wokrjesu Dubja-Błóta w Braniborskej, Němska
* města Lubin (Delnja Šleska) w Delnjošleskim wojewódstwje, Pólska
kaž tež:
* hory we Łužiskich horach Budyskeho wokrjesa, hlej Lubin (hora) (němsce *Drohmberg*)
Slowjansk

**Slowjansk** (,  – *Slawjansk*) je město w Donjeckej oblasći we wuchodnej Ukrainje. Leži při rěce Kazennyj Torec něhdźe 110 kilometrow sewjernje Donjecka.

Ma něhdźe 114 tysac wobydlerjow. 

Sydlišćo je so w lěće 1676 załožiło a ma wot lěta 1794 měšćanske prawa. 

## Žórła


## Literatura
* Славянск, заштатный город// Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона: в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1890—1907.

## Wotkaz
Islandšćina

**Islandšćina** (islandsce *íslenska*) je sewjerogermanska rěč. Islandsce rěči wjace nježli 300 tysac ludźi a islandšćina je zarjadniska rěč w Islandskej.

## Nóžki


## Literatura
* Hammarström, Harald; Forkel, Robert; Haspelmath, Martin; Bank, Sebastian, eds. (2016), Icelandic//  Glottolog 2.7. Jena: Max Planck Institute for the Science of Human History
Machačkala

**Machačkala** (, awarsce *МахӀачхъала*, aghulsce *Магьачкъала*, Анжи, Мягьячгъала, ГIянжи-Къала, Анжикъала, Магьачкъала, МахІачкъала, Анжи; 1857–1921 *Port-Petrowsk*) je wulkoměsto w samym juhu europskeje Ruskeje a stolica Dagestana. Leži w sewjernym předkraju Kawkaza při zapadnym brjoze Kaspiskeho morja, něhdźe 200 kilometrow sewjernje rusko-azerbajdźanskeje hranicy. Wjetšina wobydlerstwa je muslimska.

Machačkala ma něhdźe 570.000 wobydlerjow.

Sydlišćo je so w lěće 1844 załožiło a ma wot lěta 1857 měšćanske prawa.

## Wobchad
W Machačkali kónči europska dróha E50 (Brest–Paris–Praha–Užhorod–Dnipro–Rostow–Machačkala). Město ma nimo toho dwórnišćo při Sewjerokawkaskej železnicy a jenički ruski přistaw při Kaspiskim morju, kotryž je přez cyle lěto bjez lodu.

## Žórło


## Wotkaz
Melitopol

**Melitopol** (; ) je město w Zaporožskej oblasći na Ukrainje. Leži něhdźe 110 kilometrow južnje wot města Zaporižžja.

Ma něhdźe 155 tysac wobydlerjow. 

Sydlišćo je so w lěće 1784 załožiło.

## Žórła


## Literatura
* Мелитополь// Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона: в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1890—1907.

## Wotkaz
Jemjelnica

**Jemjelnica** () je braniborska gmejna w Delnjej Łužicy. Leži we wuchodnym kuće wokrjesa Dubja-Błóta.

## Geografija
Jemjelnica mjezuje na juhowuchodźe z Derbnom (leži we wokrjesu Sprjewja-Nysa), na sewjerowuchodźe z městom Bryland (leži we wokrjesu Wódra-Sprjewja) a na zapadźe z městom Luboraz. Jemjelnica leži we wysokosći 54 metrow nad mórskej hładźinu.

### Wjesne dźěle
Wjesne dźěle su:
* Łazk *(Leeskow)*
* Mochlice *(Mochlitz)*
* Kuša *(Ullersdorf)*

## Žórła


## Wotkazaj
Salzburg

**Salzburg**&nbsp;(serbsce tež *Solnohród*) je město w Awstriskej a hłowne město zwjazkoweho kraja Salzburg. Salzburg ma něhdźe 150 tysac wobydlerjow a je tuž štwórte najwjetše město cyłeje Awstriskeje.

Salzburgske stare město (*Altstadt*) z barokowu architekturu słuša wot lěta 1997 oficielnje k swětowemu namrěwstwu&nbsp;UNESCO.

## Geografija
 
Salzburg leži nad rěku Salzach blisko hranicy mjez Awstriskej a Němskej, při sewjernej kromje Alpow. Bliske wuznamne europske města su Mnichow něhdźe 150 kilometrow na zapad, Ljubljana něhdźe 280 kilometrow na juhowuchod a Wien něhdźe 300 kilometrow na wuchod.

## Žórła


## Wotkaz
Berdjansk

**Berdjansk** (; )) je město w Zaporižskej oblasći na Ukrainje. Leži při južnej kromje kraja na brjoze Azowskeho morja něhdźe 170 kilometrow juhowuchodnje wot města Zaporižžja. 

Ma něhdźe 114 tysac wobydlerjow  a je wuznamny přistaw.

Sydlišćo je so w lěće 1827 załožiło a ma wot lěta 1835 měšćanske prawa.

## Žórła


## Literatura
*  Бердянск// Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона: в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1890—1907.

## Wotkaz
Azowske morjo

**Azowske morjo** ( - *Azowske more*,  - *Azowskoje more*, ) je małke morjo w juhowuchodnym dźělu Europy. Mjezuje na zapadźe z Ukrainu a na wuchodźe z Ruskej federaciju. Słuša k morjam Atlantiskeho oceana a je wažene za dźěl wjetšeho Čorneho morja, wot kotrehož je na juhozapadźe wotdźělene połkupu Krim a z kotrymž je zwjazane na juhu přez Kerčsku wužinu njedaloko Kerča.

Azowske morjo ma přestrjeń nimale 40 tysac kwadratowych kilometrow a maksimalnu hłubokosć 15 metrow. Jeho najwjetši přitok je Don. Azowske morjo ma jara nisku sólnosć.

Wuznamne přistawy su Mariupol a Berdjansk w Ukrainje a Taganrog a Jejsk w Ruskej federaciji.

## Wotkaz
Arabske morjo

**Arabske morjo** je dźěl Indiskeho oceana mjez Aziju a Afriku. Na wuchodźe mjezuje z Indiskej połkupu, na sewjeru z Iranom a Pakistanom, a na zapadźe z Omanom a Jemenom na Arabskej połkupje a ze Somaliju w Africe. Arabske morjo je přez Adenski zaliw z Čerwjenym morjom zwjazane (a dale přez Suezski kanal ze Srjedźnym morjom) a přez Omanski zaliw z Persiskim zaliwom.

Morjo ma přestrjeń wot nimale štyrjoch milionow kwadratowych kilometrow a maksimalnu hłubokosć wot 4 625 metrow.

Wuznamne města a přistawy Arabskeho morja su na přikład Bombay w Indiskej, Maskat w Omanje a Karači w Pakistanje.

## Wotkaz
Alčewsk

**Alčewsk** (, ; 1931–1961 Ворошиловськ/*Worošylowsk*, 1961–1991 Комунарськ/*Komunarsk*) je město w Luhanskej oblasći na wuchodźe Ukrainy. Leži něhdźe 45 kilometrow na zapad wot Luhanska.

Ma něhdźe 109 tysac wobydlerjow. 

Sydlišćo je so w lěće 1895 załožiło a ma wot lěta 1932 měšćanske prawa. Wot lěta 2014 słuša Alčewsk k njepřipóznatej separatistiskej „Ludowej republice Luhansk“. 

## Žórła


## Literatura
* Алчевськ// Енциклопедія історії України : у 10 т. / редкол.: В. А. Смолій (голова) та ін. ; Інститут історії України НАН України. — К. : Наук. думка, 2003. — Т. 1 : А — В. — С. 69. — ISBN 966-00-0734-5.

## Wotkaz
Taflowa kryda

**Taflowa kryda**  je material, kotryž so wužiwa zo by na hrubych powjerchach pisać, wosebje na taflach. Wona zawostaja partikle, kotrež so jenož słabje njepušća a so hodźa lochko wottrěwać.

## Kajkosće

Taflowa kryda zwjetša je dołha z kwadratowym abo kulojtym prěčnym profilom. Taflowa kryda so zhotuje w Němskej, Awstriskej a Skandinawiskej předewšěm z kalcijoweho sulfata (sadra), dokelž tam najwjetše krydźišća su škitane. We Francoskej so wužiwa za tak mjenowanu **šampansku krydu** mineral kryda, tuž kalcijowy karbonat. Něhdźe 55 procentow w Němskej předateje tafloweje krydy wobsteji ze sadry.

Přez dodawk barbow tež so móže barbna taflowa kryda zhotować. Dokelž krydowy proch, kotryž nastanje předewšěm při suchim wottrěwanju tafle, za alergikarjow je wadźace, tež so bjezpróšna kryda zhotuje.
Proch tež je steji w podhledźe, problemy z dychanskimi organami zawinować. Z wody a sadry sam móžeja krydu zhotować.

## Nóžki
Užhorod

**Užhorod** (; , ) je najwjetše město a stolica Zakarpatskeje oblasće na samym juhozapadźe Ukrainy. Leži pod Karpatami nad rěku Už bjezposrědnje při słowakskej hranicy a njedaloko hranicy mjez Ukrainu a Madźarskej. Užhorod je jeničke wulkoměsto w Zakarpatskej oblasći a sydło grjeksko-katolskeho biskopstwa. 

Ma někak 115 tysac wobydlerjow.

## Stawizny
Sydlišćo nasta spočatk 9. lětstotka je so hižo w lěće 903 prěni raz naspomniło; naspomnjenje z lěta 872 je skerje dwělomne. Wulkomorawske mócnarstwo natwari tu hród, zo by swoje wuchodne hranicy škitało. W 10. a 11. lětstotku bě Užhorod juhozapadna předstraža Kijewskeje Rus. Srjedź 11. lětstotka wudobychu Madźarojo kónčinu při rěce Už. Město wosta hač do kónca Prěnjeje swětoweje wójny wobstatk Madźarskeje a bě potom mjez swětowymaj wójnomaj stolica awtonomneje Zakarpatskeje we wobłuku Čěskoslowakskeje. Wot 1945 je dźěl Ukrainy.

## Žórła


## Literatura
* Й. В. Кобаль, Ужгород, Енциклопедія історії України : у 10 т. / редкол.: В. А. Смолій (голова) та ін. ; Інститут історії України НАН України. — К. : Наук. думка, 2013. — Т. 10 : Т — Я. — С. 212. — ISBN 978-966-00-1359-9.
* Uzhhorod, Encyklopaedia Britannica

## Wotkaz
Gustaf John Ramstedt

**Gustaf John RAMSTEDT** ['gustav 'jon 'ramstet] (* 22. oktobra 1873 w Ekenäsu; † 25. nowembra 1950 w Helsinki) bě šwedskorěčny finski slědźer, wědomostnik, diplomat, politikar a jedyn z prěnich finskich esperantistow (1891). 

Wot 1898 do 1912 činješe Ramstedt sydom slědźenskich pućowanjow do Sibirskeje, Srjedźneje Azije a do Mongolskeje, hdźež přepytowaše tamniše rěče. Wón bě jedyn ze zažnych slědźerjow altajskich rěčow a załožer moderneje mongolistiki. 

W lěće 1908 wón činaše seriju přednoškow w uniwersiće Helsinkow wo „Lingvoscienco kaj Esperanto“ (Rěčespyt a Esperanto).

Po njewotwisnosći Finskeje bě prěni wulkopósłanc Finskeje w Japanskej, Chinskej a Siamje a wostawaše w Japanskej tohodla z lěta 1919 hač do 1930. Tež za čas diplomatiskeje karjery přepytowaše rěče, mjez druhim korejšćinu.

Mjez 1936—1940 bě profesor wo sanskriće a přirunacej indoeuropskej linguistice w Uniwersiće Helsinkow a  profesor fonetiki. W lěće 1946 bu woleny jako čestny čłon Danskeje Kralowskeje Wědomostneje Society a w lěće 1948 čestny čłon Finskeje Akademije Wědomosćow. 

Wón přełožowaše z finšćiny a japanšćiny wjele wersow, kotrež bu w rozdźělnych wudawkow wudate, mjez druhim w *Voĉoj de popoloj* (Kabe, Hłosy ludow).
Lysyčansk

**Lysyčansk** (;  - *Lisičansk*) je město w Luhanskej oblasći na Ukrainje. Leži při rěce Siwerskyj Donec w juhowuchodnym dźělu Ukrainy něhdźe 90 kilometrow na wuchod wot Luhanska. 

Ma něhdźe 101 tysac wobydlerjow. 

Sydlišćo je so w lěće 1710 załožiło a ma wot lěta 1938 měšćanske prawa. 

## Žórła


## Literatura
* Лисичанськ // Енциклопедія історії України : у 10 т. / редкол.: В. А. Смолій (голова) та ін. ; Інститут історії України НАН України. — К. : Наук. думка, 2009. — Т. 6 : Ла — Мі. — С. 159. — ISBN 978-966-00-1028-1.

## Wotkaz
Egejske morjo

**Egejske morjo** ( – *Aigaio Pelagos*, ) je morjo mjez europskej Balkanskej połkupu a aziskej Anatoliskej, pódlanske morjo Srjedźneho morja. Słuša k morjam Atlantiskeho oceana. Mjezuje na sewjer a na zapad z Grjekskej twjerdźiznu, na juhu z grjekskej kupu Kreta a na wuchodźe z Turkowskej. Na sewjerozapad je přez mórsku wužinu Dardanele zwjazane z Marmarskim morjom (a dale přez mórsku wužinu Bosporus z Čornym morjom) a na wuchod je zwjazane přez Korintski kanal z Ioniskim morjom.

Wuznamne přistawy Egejskeho morja su na přikład Athen a Sołun w Grjekskej a Smyrna w Turkowskej.

## Wotkaz
Stara Niwa-Wózwjerch

**Stara Niwa-Wózwjerch** () je braniborska gmejna w Delnjej Łužicy. Leži při južnej kromje wokrjesa Dubja-Błóta.

## Geografija
Stara Niwa-Wózwjerch leži na sewjernej kromje Błótow.

### Gmejnske dźělenje
* Stara Niwa (*Alt Zauche*)
* Wußwerk (*Wózwjerch*)
* Bórklin (*Burglehn*) a dwórnišćo Wózwjerch. 

## Zajimawosći

W srjedźu Stareje Niwy steji pomnik woporam Prěnjeje swětoweje wójny.

## Žórła


## Wotkaz
Jewpatorija

**Jewpatorija** (; ; ;  - *Eupatoria*) je město na połkupje Krim, kotrež słuša pak k *[[Awtonomna republika Krim|Awtonomnej republice Krim]]* na Ukrainje, pak k ruskej *[[Republika Krim|Republice Krim]]*.

Leži na juhozapadnej kromje połkupy, při brjoze Čorneho morja něhdźe 60 kilometrow sewjerozapadnje Simferopola. 

Ma něhdźe 107 tysac wobydlerjow. 

Wot lěta 2014 słuša Jewpatorija kaž cyła Krim *de facto* k Ruskej.

## Žórła


## Literatura
* Евпатория// Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона: в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1890—1907.

## Wotkaz
Jenakijewe

**Jenakijewe** (; ) je město w Donjeckej oblasći na Ukrainje. Leži někak 50 kilometrow na sewjerowuchod wot Donjecka. 

Ma něhdźe 79 tysac wobydlerjow. 

Sydlišćo je so w lěće 1782 załožiło a ma wot lěta 1925 měšćanske prawa. Wot lěta 2014 słuša město *de facto* k tak mjenowanej Ludowej republice Donjeck.

## Žórła


## Wotkaz
Oleksandrija

**Oleksandriia** () je druhe najwjetše město w Kirowohradskej oblasći na srjedźnej Ukrainje. Leži něhdźe 140 kilometrow sewjerowuchodnje Kropywnyckeho.

Ma něhdźe 82 tysac wobydlerjow. 

Sydlišćo je so w lěće 1746 jako wjes Usiwka załožiło a ma wot lěta 1784 měšćanske prawa.

## Žórła


## Literatura
* Олександрiя//  Енциклопедія історії України : у 10 т. / редкол.: В. А. Смолій (голова) та ін. ; Інститут історії України НАН України. — К. : Наук. думка, 2010. — Т. 7 : Мл — О. — С. 574. — ISBN 978-966-00-1061-1.

## Wotkaz
Konotop

**Konotop** ( a ) je druhe najwjetše město w Sumskej oblasći na sewjeru Ukrainy. Leži při rěce Jezuč něhdźe 130 kilometrow wot města Sumy. 

Přez město wjedźe železniska čara Moskwa–Kijew.

Ma něhdźe 88  tysac wobydlerjow. 

Sydlišćo je so w lěće 1634 prěni raz naspomniło a ma wot lěta 1648 měšćanske prawa.

## Žórła


## Literatura
* Конотоп// Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона: в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1890—1907.
* Конотоп//  Енциклопедія історії України : у 10 т. / редкол.: В. А. Смолій (голова) та ін. ; Інститут історії України НАН України. — К. : Наук. думка, 2009. — Т. 5 : Кон — Кю. — С. 34. — ISBN 978-966-00-0855-4.

## Wotkaz
* Историческая информация о городе Конотоп
Derby

**Derby** je město w Jendźelskej we Zjednoćenym kralestwje. Leži nad rěku Derwent w hrabinstwje Derbyshire. Derby bě stolica hrabinstwa, ale dźensa je stolica hrabinstwa mjeńše město Matlock.

Město ma někak 233 tysac wobydlerjow.

## Wobchad
### Železnica
Prěnja železniska čara w Derby bu natwarjena w lěće 1840 do Rotherhama a Leedsa. W samsnej dobje bu tež natwarjena železniska čara do Nottinghama a Leicestera.

### Dróhi
Dźesać kilometrow na wuchod wot Derby wjedźe w sewjerojužnym směrje wuznamna (a historisce prěnja) britiska awtodróha M1 z Londona přez Northampton, Leicester a Nottingham do Leedsa.

Dalše wuznamne dróhi we wokolinje su A6 (z Lutona přez Manchester do Carlisle), A38 (z Bodmina přez Plymouth a Birmingham do Mansfielda), A50 (z Warringtona do Leicestera přez Stoke on Trent), A52 (z Mablethorpe do Newcastle-under-Lyme) a A61 (z Derby do Thirska).

## Zajimawosći
* gotiska katedrala w Derby
* Derbski přemysłowy muzej (*Derby Industrial Museum*)
* Derbski muzej a wuměłska galerija (*Derby Museum and Art Gallery*)
*  Pickford's House Museum

## Wotkazaj

* Oficialne stronki (jendźelsce)
Derby Museum and Art Gallery

**Derby Museum and Art Gallery** (hornjoserbsce *Derbski muzej a wuměłska galerija*) je muzej a wuměłska galerija w jendźelskim měsće Derby w hrabinstwje Derbyshire. Institucija bu załožena w lěće 1879 hromadźe z Derbskej centralnej knihownju w nowym twarjenju architekta Richarda Knilla Freemana z čerwjenych cyhelow.

Galerija wosebje wustajuje wulku kolekciju wobrazow molerja a derbskeho měšćanka Josepha Wrighta z Derby. Wustajene su tež wobrazy dalšich molerjow, na přikład: Williama Fredericka Austina, E.E. Clarka, Harolda Gresleya, Alfreda Johna Keenea, Georgea Baileya, Williama Edwina Mosleya, Davida Paynea, Georgea Turnera, Williama Wooda, Ernesta Townsenda, Georgea Francisa Yarnella, Samuela Raynera a Louisea Raynera.

Muzej wustajuje woptanki porcelana regionalnych pórclinownjow, wosebje předewzaća Royal Crown Derby. Tež su tu archeologiske, geologiske, přirodopisne a wojerske wustajeńcy.

## Eksterne wotkazy

* Oficialne stronki
Kapstadt

**Kapstadt** (, , ) je po Johannesburgu druhe najwjetše město Južneje Afriki, stolica prowincy Western Cape a sydło južnoafriskeho parlamenta. Ma tři a poł miliona wobydlerjow. Je wuznamny přistaw a wikowanski centrum.

## Wotkaz
Siwerskodoneck

**Siwerskodoneck** (; ) je město w Luhanskej oblasći na Ukrainje. Leži nad rěku Siwerskyj Donec něhdźe 70 kilometrow na sewjerozapad wot Luhanska a něhdźe 100 kilometrow na sewjerowuchod wot Donjecka. 

Ma něhdźe 107 tysac wobydlerjow. 

Sydlišćo je so w lěće 1934 załožiło a ma wot lěta 1958 měšćanske prawa. 

## Žórła


## Wotkaz
Leicester

**Leicester** je jendźelske město w Zjednoćenym kralestwje. Ma nimale tři sta tysac wobydlerjow.

## Wotkazaj

* Oficialne stronki (jendźelsce)
Izmajil

**Izmajil** (; ; 1812—1856 *Tučkow/ Тучков*) je město a wažny rěčny přistaw při Dunaju w Odeskej oblasći na juhu Ukrainy. 

## Geografija
Leži něhdźe 235 kilometrow juhozapadnje Odesy w historiskim regionje Budźak při hranicy mjez Ukrainu a Rumunskej a na sewjernym brjoze Dunajskeje delty, něhdźe 80 kilometrow zapadnje čornomórskeho pobrjoha.

## Stawizny
Genua załoži na tutym městnje hižo w 12. lětstotku twjerdźiznu, kotraž słušeše hač do lěta 1484 do Moldawskeho wjerchowstwa. Pod sultanom Bayezidom II. zdobychu Osmanojo město a kontrolowachu je hač do kónca 18. lětstotka. Wot 1812 słušeše do Ruskeho carstwa, wot 1856 do 1877 kaž tež mjez 1918 a 1940 a znowa za čas Druheje swětoweje wójny bě z dźělom Rumunskeje.

## Wobydlerstwo
Ma něhdźe 72 tysac wobydlerjow.

## Žórła


## Literatura
* Iзмаïл// Енциклопедія сучасної України : у 30 т. / ред. кол. І. М. Дзюба [та ін.] ; НАН України, НТШ, Координаційне бюро енциклопедії сучасної України НАН України. — К., 2003¬–2016. — ISBN 944-02-3354-X.
* Iзмаïл//  Енциклопедія історії України : у 10 т. / редкол.: В. А. Смолій (голова) та ін. ; Інститут історії України НАН України. — К. : Наук. думка, 2005. — Т. 3 : Е — Й. — С. 423. — ISBN 966-00-0610-1.

## Wotkaz
Leeds

**Leeds** je jendźelske wulkoměsto w Zjednoćenym kralestwje. Ma nimale 475.000 wobydlerjow a nadeńdźe so we West Yorkshire něhdźe 310 kilometrow sewjernje Londona.

## Wotkazaj

* Oficialne stronki
Liverpool

**Liverpool** je jendźelske wulkoměsto w Zjednoćenym kralestwje. Město same ma nimale poł miliona wobydlerjow, ale cyła aglomeracija ma wjace hač milion wobydlerjow. Liverpool je wuznamny přistaw Atlantiskeho oceana (w 19. lětstotku waženy za druhi najwjetši přistaw Britiskeho imperija) a tež něhdyši wuznamny přemysłowy centrum.

Sławna hudźbna skupina The Beatles pochadźa z Liverpoola.

## Wotkazaj

* Oficialne stronki
Lutobč

**Lutobč** (prjedy tež *Lutowč*;  *Luttowitz*) je wjes  na wuchodźe hornjołužiskeho wokrjesa Budyšin. Słuša wot lěta 1994 k Radworskej gmejnje a leži w Hornjołužiskich honach we wysokosći 174&nbsp;metrow nad mórskej hładźinu sewjernje Budyšina při křižowance statneju dróhow S 106 (Mały Wjelkow–Minakał) a 107 (Delnja Hórka–Radwor). Hač do lěta 1994 bě Lutobč samostatna gmejna, wot lěta 1936 sem z wjesnym dźělom Měrkowom. 

## Geografija
Susodne wjeski su Měrkow na sewjeru, Chwaćicy a Dalicy na juhowuchodźe, Křiwa Boršć na juhu, Boranecy na juhozapadźe a Radwor na zapadźe.

### Ležownostne mjena
Michał Rostok naliči 1887 slědowace serbske ležownostne mjena w Lutobču: Winica, Křińca, Čorna hora, Klak-hora, Zeleny haj, Psyča hora, Lada, Jeńkec kuski, Sucha łuka, Planir-łuka, Mrózec kuski, Kača łuža, Pola duba.

## Stawizny
Po sydlenskich stawiznach je Lutobč kulowc. Prěnje historiske naspomnjenje jako *Lutevicz* je z lěta 1362. Wjes bě tež knježe sydło.

Wot lěta 1906 měješe Lutobč zastanišćo při železniskej čarje Lubij–Radwor, kotrež pak chětro zdalene wot wsy mjez Měrkowom a Kamjeneju ležeše. W nazymje 1972 bu wosobowy wobchad zastajeny a 1973 so čara mjez Lubijom a Bartom zawrě. Wotrězk Bart–Radwor wužiwaše so hišće hač do 1994 za nakładowy wobchad.

### Wobydlerstwo a rěč
W lěće 1884 měješe wjes po Mukowej statistice 109 wobydlerjow, z nich 100 Serbow. Arnošt Černik zwěsći 1956 serbskorěčny podźěl wobydlerstwa wot hišće 67,4&nbsp;%.

Po ludličenju w lěće 2011 bydlachu we wsy 173 wobydlerjow w přerěznej starobje wot 42,4 lět (Sakska: 46,4).

Křesćanscy Lutobčenjo su přewažnje protestanća, kiž přisłušeja Chwačanskej wosadźe. Katolscy wobydlerjo słušeja k Radworskej wosadźe.

## Literatura
* 

## Žórła


## Wotkaz