open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Łomsk (Radwor)

**Łomsk** ( *Lomske*) je wjes ze  wobydlerjemi na wuchodźe hornjołužiskeho wokrjesa Budyšin. Słuša wot lěta 1994 k Radworskej gmejnje a leži 145 metrow nad mórskej hładźinu na prawym boku Łomšćanki w krajinje hornjołužiskeje hole a hatow pod Kaponicu. Hač do lěta 1936 bě Łomsk samostatna gmejna, hač do lěta 1910 z wjesnym dźělom Chrósta.

## Geografija
Susodne wjeski su Droby na sewjeru, Chróst na wuchodźe, Kamjenej na juhu a Łupoj na zapadźe.

### Ležownostne mjena
Michał Rostok naliči 1887 slědowace serbske ležownostne mjena we Łomsku: Brody, Łužeńca (hrjebja), Hołbin (hat), Slěn (hat na Kaponicy), Pasowka (hat), W Sypočach, Pola wowčeho mosta, W hajku, Chaponica, Ćernčin (hat), Na křižu, W Kulowcach, Drobjan hórka.

## Stawizny
Sydlerskostawiznisce je Łomsk kulowc z rozšěrjenjemi na wuchodźe. Prěnje historiske naspomnjenje jako *Lomcz* je z lěta 1353. Wjes bě tež knježe sydło.

### Wobydlerstwo a rěč
W lěće 1884 měješe Łomsk po Mukowej statistice 233 wobydlerjow, z nich 218 Serbow (94&nbsp;%). Křesćanscy Łomsčenjo su přewažnje protestanća, kiž přisłušeja Minakałskej wosadźe.

Po ludličenju w lěće 2011 bydlachu we wsy 190 wobydlerjow w přerěznej starobje wot 45,1 lět (Sakska: 46,4).

## Literatura
* 

## Žórła


## Wotkaz
Łupjanska Dubrawka

**Łupjanska Dubrawka** ( *Luppedubrau*) je wjeska  we wuchodźe hornjołužiskeho wokrjesa Budyšin. Słuša wot lěta 1994 k Radworskej gmejnje a leži 164 metrow nad mórskej hładźinu w krajinje hornjołužiskeje hole a hatow pod Kaponicu. 

Susodne wjeski su Łupoj na juhowuchodźe a Holešowska Dubrawka na zapadźe.

## Stawizny
Prěnje historiske naspomnjenje jako *Dubraw zichardi* pochadźa z lěta 1419. Wjeska bě ze starodawna wjesny dźěl Łupoje.

### Wobydlerstwo a rěč
W lěće 1884 měješe wjes po Mukowej statistice 79 wobydlerjow, z nich 70 Serbow. Křesćanscy Łupjanskodubrawčenjo su přewažnje protestanća, kiž přisłušeja wot jeje załoženja Łupjanskej wosadźe. Do toho běchu do šěsć kilometrow zdaleneho Minakała zafarowani.

Po ludličenju w lěće 2011 bydlachu we wsy 70 wobydlerjow w přerěznej starobje wot 40,2 lět (Sakska: 46,4).

## Literatura
* 

## Žórła


## Wotkaz
Berdyčiw

**Berdyčiw** (, , jidisce בערדיטשעוו, Berdičev) je město w Žytomyrskej oblasći na Ukrainje. Leži při rěce Hnylopjat něhdźe 40 kilometrow južnje Žytomyra. 

Ma něhdźe 77 tysac wobydlerjow.

Sydlišćo je so w lěće 1320 prěni raz naspomniło. Wot lěta 1546 ma měšćanske prawa.

## Žórła


## Literatura
* Berdyczów  — Warszawa : Filip Sulimierski i Władysław Walewski, 1900. — T. XV, cz. 1 : Abablewo — Januszowo.
* Бердичiв// Українська радянська енциклопедія : [у 12-ти т.] / гол. ред. М. П. Бажан ; редкол.: О. К. Антонов та ін. — 2-ге вид. — К. : Головна редакція УРЕ, 1974–1985.

## Eksterne wotkazy
Łupoj

**Łupoj** ( *Luppa*) je cyrkwinska wjes  we wuchodźe hornjołužiskeho wokrjesa Budyšin. Słuša wot lěta 1994 k Radworskej gmejnje a leži 155&nbsp;metrow nad mórskej hładźinu na lěwym boku Łomšćanki w krajinje hornjołužiskeje hole a hatow. Hač do lěta 1994 bě samostatna gmejna z wjesnymi dźělemi Łupjanskej Dubrawku, Bukowku a Łomskom.

Susodne wjeski su Łomsk na sewjerowuchodźe, Nowe Bronjo na juhu a Łupjanska Dubrawka na sewjerozapadźe. Do Łupoje słuša tež małe sydlišćo Bukowka w lěsu něhdźe kilometer sewjerowuchodnje wsy.

## Stawizny
Prěnje historiske naspomnjenje jako *Luppa* je hakle z lěta 1563. Znajmjeńša ze 17. lětstotka bě wjes tež knježe sydło. Mjez lětomaj 1739 a 1954 měješe Łupoj swójsku (serbsku) šulu.

Při wojowanjach kónc Druheje swětoweje wójny bu Łupoj mjez 26. a 28. aprylom 1948 ćežko wobškodźena.

### Wobydlerstwo a rěč
W lěće 1884 měješe Łupoj po Mukowej statistice 143 wobydlerjow, z nich 131 Serbow (92&nbsp;%). Arnošt Černik zwěsći 1956 serbski podźěl wobydlerstwa wot jenož hišće 41,2&nbsp;%.

Po ludličenju w lěće 2011 bydlachu we wsy 205 wobydlerjow w přerěznej starobje wot 43,8 lět (Sakska: 46,4).

Křesćanscy Łupjenjo su přewažnje protestanća. Łupoj ma swójsku ewangelsku wosadu. Katolscy wobydlerjo přisłušeja Radworskej wosadźe.

### Wosada
1878/79 natwari so we Łupoji, ležacej w ewangelskej diasporje, ewangelska cyrkej. Do Łupjanskeje ewangelskeje wosady – dźensa dźěl wosady Minakał-Łupoj – słušeja ewangelscy wobydlerjo Łupoje, Bronja, Łupjanskeje Dubrawki a Radworja. Posledni serbski a zdobom posledni wosadny farar bě Měrćin Fulant († 1985).

## Literatura
* 

## Žórła


## Wotkaz
Boranecy

**Boranecy** ( *Bornitz*) su wjes  na wuchodźe hornjołužiskeho wokrjesa Budyšin. Słušeja wot lěta 1936 k Radworskej gmejnje a leža w Hornjołužiskich honach 179&nbsp;metrow nad mórskej hładźinu sewjernje Budyšina. Hač do lěta 1936 běchu Boranecy samostatna gmejna. 

Susodne wjeski su Lutobč na sewjerowuchodźe, Nowe Boranecy na juhu, Chelno na juhozapadźe a Radwor na sewjerozapadźe.

## Stawizny
Prěnje historiske naspomnjenje jako knježe sydło *Borenwiz* pochadźa z lěta 1280. Znajmjeńša ze 16. lětstotka bě Borančanske kubło z wudworom Radworja.

### Wobydlerstwo a rěč
W lěće 1884 měješe wjes po Mukowej statistice 111 wobydlerjow, wot tych 105 Serbow (95&nbsp;%).

Po ludličenju w lěće 2011 bydlachu we wsy 116 wobydlerjow w přerěznej starobje wot 40,2 lět (Sakska: 46,4).

Křesćanscy Borančenjo su zdźěla protestanća, kiž přisłušeja Chwačanskej wosadźe, zdźěla katolscy, kiž słušeja k Radworskej wosadźe.

## Literatura
* 

## Žórła


## Wotkaz
Chasow

**Chasow** (po starym prawopisu *Khasow*;  *Quoos*) je wjes  w srjedźišću hornjołužiskeho wokrjesa Budyšin. Słuša wot lěta 1999 k Radworskej gmejnje a leži mjez 154 a 180 metrami nad mórskej hładźinu na južnej kromje krajiny hornjołužiskeje hole a hatow. Hač do lěta 1936 bě Chasow samostatna gmejna, po tym najprjedy Łuhowski wjesny dźěl a mjez lětomaj 1994 a 1999 dźěl Njeswačanskeje gmejny.

Susodne wjeski su Bronjo a Radwor na wuchodźe, Čorny Hodler na juhu a Łuh na zapadźe.

## Stawizny

Po sydlenskich stawiznach je Chasow přidróžny nawsowc. Prěnje historiske naspomnjenje jako knježe sydło *Chozow* abo *Kazow* je z lěta 1242. Blisko Chasowa so wot lěta 1979 stary Zarěčanski wětrnik namaka.

Wot lěta 1890 měješe Chasow zastanišćo při železniskej čarje Budyšin–Rakecy, kotraž wjedźeše wot 1908 hač do Wojerec. W lěće 1999 bu wosobowy wobchad zastajeny a 2001 so čara zawrě.  

### Wobydlerstwo a rěč
W lěće 1884 měješe wjes po Mukowej statistice 174 wobydlerjow, z nich 168 Serbow (97&nbsp;%). Křesćanscy Chasowčenjo su přewažnje protestanća (1925: 67&nbsp;%), kiž přisłušeja Njeswačanskej wosadźe. Katolska mjeńšina słuša do Radworskeje wosady.

Po ludličenju w lěće 2011 bydlachu we wsy 168 wobydlerjow w přerěznej starobje wot 41,4 lět (Sakska: 46,4).

## Wosobiny
* Mikławš Krječmar (1891–1967), docent serbskeje filologije w Praze, literarny stawiznar, rěčespytnik a přełožowar
* Marja Kubašec (1890–1976), prěnja serbska wučerka, spisowaćelka, rodźena w Chasowje
* Klaws Thielmann (1933–2024) – serbski lěkar a strowotniski minister NDR, wotrostł w Chasowje
* Trudla Malinkowa (* 1955), serbska wědomostnica a redaktorka časopisa Pomhaj Bóh, rodźena w Chasowje

## Wobrazy

Chasow Nawjes.JPG|Chasowska nawjes
Chasow Ródny dom Marje Kubašec 1.JPG|Ródny dom Marje Kubašec
Album der Rittergüter und Schlösser im Königreiche Sachsen III b 200.jpg|Chasowske ryćerkubło w lěće 1859
Chasowski hród 2.JPG|Zadnja strona Chasowkeho kubła
Chasow zastanišćo.JPG|Něhdyše zastanišćo při železniskej čarje Budyšin–Wojerecy


## Literatura
* 
* 

## Žórła
* Arnošt Grofa: *Chasow – wjes bohatych stawiznow.* W Rozhledźe 10/1994, str. 363–367


## Wotkaz
Čorny Hodler

**Čorny Hodler** ( *Schwarzadler*) je małe sydlišćo  w srjedźišću hornjołužiskeho wokrjesa Budyšin. Leži 174&nbsp;m nad mórskej hładźinu při zwjazkowej dróze 96 sewjernje Budyšina.

## Geografija
Sydlišćo nadeńdźe so dwaj kilometraj juhozapadnje Radworja we wysokosći 174 metrow w Hornjołužiskich honach.

Susodne wjeski su Chasow na sewjeru, Radwor na sewjerowuchodźe, Chelno na juhowuchodźe a Miłkecy na juhozapadźe.

## Stawizny
Sydlišćo nasta wokoło hosćenca při krajnej dróze z Budyšina do Wojerec a słuša do katolskeje kónčiny serbskeho sydlenskeho ruma.

## Pomniki
Domske, pódlanskej twarjeni a bróžnja štyristronskeho statoka Čorny Hodler čo. 9 z prěnjeje połojcy 19. lětstotka su připóznate jako kulturny pomnik.

## Galerija

Čorny Hodler – swjaty křiž.jpg|Swjaty křiž při křižowanišću
Fotothek df rp-e 0010016 Radibor-Schwarzadler. Ehem. Windmühlengehöft.jpg|Stary wrotowy wobłuk we wsy (1970)
Fotothek df rp-d 0200041 Radibor-Schwarzadler. Meßtischblatt, Sekt. Luttowitz, 1884.jpg|Čorny Hodler na karće z lěta 1884


## Žórła


## Wotkaz

*
Lipič

**Lipič** ( *Lippitsch*) je wjes  we wuchodźe hornjołužiskeho wokrjesa Budyšin. Słuša wot lěta 1999 k Radworskej gmejnje a leži 136 metrow nad mórskej hładźinu wosrjedź krajiny hornjołužiskeje hole a hatow sewjernje Minakała při Sprjewicy.

Susodne wjeski su Wjesel na wuchodźe, Hat a Minakał na juhowuchodźe, Psowje na juhozapadźe a Hermanecy na sewjerozapadźe. Sewjernje Lipiča namaka so jedna z najwjetšich lěsnych kónčinow Hornjeje Łužicy.

## Stawizny

Po sydlenskich stawiznach je Lipič nawsowc. Prěnje historiske naspomnjenje jako *Lyppitcz* je z lěta 1350. Znajmjeńša ze 16. lětstotka bě wjes tež knježe sydło.

Po Wienskim kongresu lěta 1815 přińdźe cyły sewjer Hornjeje Łužicy k Pruskej, Lipič wosta pak sakski. Hranica běžeše hač do lěta 1945 mjez Lipičom a Hermanecami přez Mału Sprjewju.

Hač do lěta 1977 bě Lipič samostatna gmejna, mjez 1977 a 1999 Minakałski wjesny dźěl.

### Wobydlerstwo a rěč
W lěće 1884 měješe wjes po Mukowej statistice 219 wobydlerjow, mjez nimi 206 Serbow (94&nbsp;%). Arnošt Černik zwěsći 1956 serbski podźěl wobydlerstwa wot hišće 63,7&nbsp;%.

Po ludličenju w lěće 2011 bydlachu we wsy 185 wobydlerjow w přerěznej starobje wot 45,9 lět (Sakska: 46,4).

Křesćanscy Lipičenjo su přewažnje protestanća, kiž přisłušeja Minakałskej wosadźe.

## Literatura
* 

## Žórła


## Wotkaz
Bornitz

**Bornitz** je pomjenowanje:

* **sydlišćow w Němskej**
** wjesny dźěl Boranecy w gmejnje Radwor w Budyskim wokrjesu, hlej Boranecy
** wjesny dźěl Bornitz w gmejnje Liebschützberg w Sewjerosakskim wokrjesu
** wjesny dźěl Bornitz w gmejnje Elsteraue we wokrjesu Burgenlandkreis (Saksko-Anhaltska)

* **sydlišća w Pólskej**
** wjes *Bornice* (něhdy *Bornitz im Landkreis Rosenberg i. Westpr.*) we Warmińsko-mazurskim wojewódstwje, hlej Susz

* **wosobow**
** August Leopold Bornitz (1806–1853), lěkar a spisowaćel
** Friedrich Alexander Bornitz (1809–1876), teolog a farar
Quoos

**Quoos** je pomjenowanje:

***sydlišća w Němskej**
** wsy w gmejnje Radwor w Budyskim wokrjesu, hlej Chasow

***wosoby**
** Rudolf Johann Friedrich Quoos (1820–1904), němski kubler a čłon mócnarskeho sejma
Cölln

**Cölln** je pomjenowanje:

* wsy w gmejnje Radwor w Budyskim wokrjesu, hlej Chelno
* měšćanskeho dźěla Mišna
* prjedawšeho sotrowskeho města Berlina, hlej Cölln při Sprjewi
* města Köln při Rynje po starym pisanju, hlej Köln
Lomske

**Lomske** je pomjenowanje:

* wsy w gmejnje Njeswačidło w Budyskim wokrjesu, hlej Łomsk (Njeswačidło)
* wsy w gmejnje Radwor w Budyskim wokrjesu, hlej Łomsk (Radwor)
Luppa

**Luppa** je pomjenowanje:

* wsy w gmejnje Radwor w Budyskim wokrjesu, hlej Łupoj
* wjesneho dźěla gmejny Wermsdorf w Sewjerosakskim wokrjesu, hlej Luppa (Wermsdorf)
Kamjenej (Radwor)

**Kamjenej** (prjedy serbsce tež *Kamjenna*;  *Camina*) je wjes  w hornjołužiskim wokrjesu Budyšin. Do 1936 bě Kamjenej samostatna gmejna a słuša wot tohole lěta k Radworskej gmejnje.

## Geografija
Wjes leži mjez 153 a 163 m nad mórskej hładźinu na južnej kromje krajinje hornjołužiskeje hole a hatow sewjernje Budyšina. Susodne wjeski su Łomsk na sewjeru, Wulka Dubrawa na wuchodźe, Měrkow na juhu, Radwor na juhozapadźe, Bronjo na zapadźe, a Nowe Bronjo kaž tež Łupoj na sewjerozapadźe. Přez Kamjenej wjedźe wokrjesna dróha K7211 z Radworja do Wulkeje Dubrawy, wuchodnje wsy wjedźe statna dróha S109 (Mały Wjelkow–Minakał) nimo.

Sydlišćo na sewjernym kóncu Kamjeneje mjenuje so *Radworski Haj* a njesłušeše – porno Kamjenjanskemu Hajej při Minakałskej dróze – prjedy do Kamjeneje.

### Ležownostne mjena
Michał Rostok naliči 1887 slědowace serbske ležownostne mjena: Rišća, Lišonc, Na łučkach, Dračowy hatk, Kročetka, Na dnjom (na dołhom?), Semylowe chójny?, Studźen-hórka, Kłobuk, Słónčna młodźina, Tachantske hatki, Psyči keŕchow, Kunowc, Podatki (Podhatki?), Nowa Amerika, Křižiki, Hraborka (Hrabihórka?), Nadjězor, Prěčnik, Pisanki, Jatlo, Slěborna hórka, Brězhórka, Smolnička, Ronowy.

## Stawizny
Sydlerskostawiznisce je Kamjenej nawsowc. Prěnje historiske naspomnjenje jako *Camyn* pochadźa z lěta 1381. Hač do 14. lětstotka wobsteješe njedaloko Kamjeneje, při puću do Wulkeje Dubrawy, wjeska Hronow. W 16. lětstotku zastawaše Njeswačanske kubło ležownostne knjejstwo.

### Wobydlerstwo a rěč
W lěće 1884 měješe wjes po Mukowej statistice 166 wobydlerjow, z nich 158 Serbow (95 %). Kamjenjanscy křesćenjo su přewažnje katolikojo, kiž přisłušeja Radworskej wosadźe. Protestanća słušeja k Minakałskej wosadźe.

Po ludličenju w lěće 2011 bydlachu we wsy 107 wobydlerjow w přerěznej starobje wot 40,3 lět (Sakska: 46,4).

## Wosobiny
* Jan Rjenč (1879–1971) – braška a narodny prócowar; narodźeny w Kamjenej
* Mikławš Bejmak (1897–1958) – wučer a kulturny prócowar; narodźeny w Kamjenej
* Mikławš Joachim Wićaz (1921–1998) – informatikar a matematikar; narodźeny w Kamjenej

## Literatura
* 
* 

## Žórła


## Wotkaz
Droby

**Droby** ( *Droben*) su wjeska z  wobydlerjemi na wuchodźe hornjołužiskeho wokrjesa Budyšin. Słušeja wot lěta 1999 k Radworskej gmejnje a leža 145 metrow nad mórskej hładźinu pod Kaponicu a wosrjedź krajiny hornjołužiskeje hole a hatow sewjernje Budyšina. Hač do lěta 1936 běchu Droby samostatna gmejna, po tym hač do lěta 1999 Minakałski wjesny dźěl. 

## Geografija
Susodne wjeski su Minakał na sewjerowuchodźe, Chróst na juhowuchodźe, Łomsk na juhu a Psowje na sewjerozapadźe. W lěsu zapadnje Drobow namaka so stary wojerski kompleks.

### Ležownostne mjena
Michał Rostok naliči 1887 slědowace serbske ležownostne mjena w Drobach: Lomšćanka (rěčka), W Zlijach, W haćišćach, We Wosynach, Dźěłošća, W Dubešćach, Wosynski hat, Zlij-łuki, Na Sćehnach, Dubšan hat, Pegel-hat, Na Wajču, Mroki.

## Stawizny

Po sydlenskich stawiznach su Droby nawsowc. Prěnje historiske naspomnjenje jako *Drobe* pochadźa z lěta 1350. Ležownostne knjejstwo zastawaše Minakałske kubło.

### Wobydlerstwo a rěč
W lěće 1884 měješe wjes po Mukowej statistice 128 wobydlerjow, z nich 124 Serbow (97&nbsp;%). Křesćanscy Drobjenjo su přewažnje protestanća, kiž přisłušeja Minakałskej wosadźe.

Po ludličenju w lěće 2011 bydlachu we wsy 96 wobydlerjow w přerěznej starobje wot 42,1 lět (Sakska: 46,4).

## Wosobiny
* Jan Bartko (1821–1900), wučer w Chwaćicach, čłon wjednistwa Serbskeho burskeho towarstwa w Radworju

## Literatura
* 

## Žórła


## Wotkaz
Hat

**Hat** słuša ke kumštnje stworjenym stejatym wodźiznam ze snadnej hłubokosću a znajmjeńša jednym při- a wottokom. W haće so žane stabilne temperaturne worštowanje njewutwori.

## Nastaće a wosebitosće
Haty płaća k stawiznisce wuznamnym wuwićam wódneho twarskeho wuměłstwa. Hakle přez składowanje pitneje a wužitneje wody móžeše so wobsydlenje w bliskosći městow a wjeskow rozšěrić. Wuznam hatow za skład wody so hakle w nowšim času přez moderne zastaranje z dnownej wodu pozhubi. To płaći před rozšěrjenjom parneje mocy w 19.&nbsp;lětstotku tež za wažne młynske haty. Mjeztym zo so w městach zdźěla hižo srjedź 19.&nbsp;lětstotka nowe wódne techniki zarjadowachu, běchu wobydlerjo wjesnych kónčinow hišće dołho na haty pokazane. Nimo toho běchu a su haty wažne za nutřkokrajne rybarstwo, kaž na přikład w delnich kónčinach Łužicy.

## Wotkaz
Zwěrin (wjacezmyslnosć)

**Zwěrin** je pomjenowanje:

* stolicy Mecklenburgsko-Předpomorskeje, hlej Zwěrin (němsce *Schwerin*)
* gmejny Zwěrin (němsce *Schwerin*) we wokrjesu Dubja-Błóta w Braniborskej
Mukačewo

**Mukačewo** (, tež Мукачеве/*Mukačewe*, ,  *Munkatsch*) je město w Zakarpatskej oblasći na samym juhozapadźe Ukrainy. Leži při južnej kromje Lěsnych Karpatow a srjedźnym běhu rěki Latoricy 250 kilometrow juhozapadnje Lwowa a ma wjace hač 85.000 wobydlerjow.. 

Mukačewo je sydło romsko-katolskeho kaž tež grjeksko-katolskeho biskopstwa.

## Stawizny
Hród Palanok w Mukačewje bu w 13. lětstotku natwarjeny, zo by škitał wuchodne hranicy Madźarskeje přećiwo Mongolam, kiž běchu kónčinu do toho zapusćili. Wot 1445 bě Munkács kralowske swobodne město. Mjez swětowymaj wójnomaj słušeše do Čěskosłowakskeje a wot 1939 do 1945 znowa do Madźarskeje. Wot lěta 1945 je dźěl Ukrainy.

## Žórła


## Literatura
* Мукачеве//  Енциклопедія історії України у 10 т. / редкол.: В. А. Смолій (голова) та ін. ; Інститут історії України НАН України. — К. : Наук. думка, 2010. — Т. 7 : Мл — О. — С. 123. — ISBN 978-966-00-1061-1.

## Wotkaz
Drohobyč

**Drohobyč** (, ) je město w Lwówskej oblasći na Ukrainje. Leži pod Karpatami na samym zapadźe kraja w historiskej Galiciskej a ma nimale 98.000 wobydlerjow.

Sydlišćo je so w lěće 1238 prěni raz jako *Druhabec* naspomniło. Wot lěta 1460 ma měšćanske prawa. Mjez 1918 a 1939 słušeše do Pólskeje.

Přez Drohobyč wjedźe železniska čara Stryj̣–Sambir.

## Žórła


## Literatura
* Дрогобич//  Енциклопедія історії України  у 10 т. / редкол.: В. А. Смолій (голова) та ін. ; Інститут історії України НАН України. — К. : Наук. думка, 2004. — Т. 2 : Г — Д. — С. 465. — ISBN 966-00-0405-2.
* Drohobycz// Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich   — Warszawa : Filip Sulimierski i Władysław Walewski, 1881. — T. II : Derenek — Gżack.
* Дрогобич//  Енциклопедія сучасної України : у 30 т. / ред. кол. І. М. Дзюба [та ін.] ; НАН України, НТШ, Координаційне бюро енциклопедії сучасної України НАН України. — К., 2003¬–2016. — ISBN 944-02-3354-X.

## Wotkaz
Łukow

**Łukow** () je delnjołužiske město w braniborskim wokrjesu Dubja-Błóta. Ma něhdźe dźesać tysac wobydlerjow a leži sewjernje Łužiskeje wuhrody při rěčce Brěšća.

Město je jedna z historiskich stolicow Delnjeje Łužicy.

## Měšćanske dźěle
K Łukowej słušeja slědowace wjeski:

## Žorła


## Wotkaz
Kolumbiska

**Kolumbiska** ( *Colombia*) je njewotwisny stat na sewjerozapadźe Južneje Ameriki. Stolica a najwjetše město je Bogotá.

Kraj bu pomjenowany po wotkrywarju Ameriki, Christophu Kolumbusu.

## Geografija
Kraj leži při ekwatorje a mjezuje z Panamu na sewjerozapadźe, Venezuelu na wuchodźe, Brazilskej w Amaconasowej nižinje na juhowuchodźe a z Peruwom a Ekwadorom na juhu. Na sewjeru twori pobrjóh Karibiskeho morja přirodnu hranicu, na zapadźe Ćichi ocean.

Najwyšej horje stej Pico Cristobal Colon a Pico Simon Bolivar (5775 m nad mórskej hładźinu). Wobě słušatej k sewjernym wuběžkam Andow.

### Města
Najwjetše města su:

* Bogota - 10 000 000 wobydlerjow	
* Cali - 4 203 800 wobydlerjow
* Medellin  - 3 932 400 wobydlerjow	
* Barranquilla - 2 298 400 wobydlerjow	
* Cartagena - 1 553 900 wobydlerjow

## Stawizny
Hač do lěta 1810 bě Kolumbiska ze španiskej koloniju. 

## Žórła


## Wotkaz
Feodosija

**Feodosija** (; ;  - *Theodosija*; ) je město na połkupje Krim, kotrež słuša pak k *[[Awtonomna republika Krim|Awtonomnej republice Krim]]* na Ukrainje, pak k ruskej *[[Republika Krim|Republice Krim]]*.

Leži na južnej kromje kupy na sewjernym brjoze Čorneho morja něhdźe 100 kilometrow wuchodnje Simferopola. 

Ma někak 69 tysac wobydlerjow. 

Wot lěta 2014 słuša Jalta kaž cyła Krim *de facto* k Ruskej.

## Žórła


## Literatura
* Каффа, город на южном берегу Крыма// // Большая советская энциклопедия: В 66 томах (65 т. и 1 доп.) / Гл. ред. О. Ю. Шмидт. — 1-е изд. — М.: Советская энциклопедия, 1926—1947.

## Wotkaz
* Историческая информация о городе Феодосия
Čistjakowe

**Čistjakowe** (; ; do 1840 Слобода Алексеевка/*Sloboda Aleksejewka*; 1840–1857 Алексеево-Леоново/*Aleksejewo-Leonowo*; 1857–1964 *Čistjakowe*; 1964–2016 *Torez*) je město w Donjeckej oblasći na wuchodnej Ukrainje. 

Leži při rěce Sewastjanowka něhdźe 70 kilometrow wuchodnje Donjecka, njedaloko hranicy mjez Ukrainu a Ruskej federaciju. Přez Torez wjedźe awtodróha Luhansk–Donjeck.

Ma něhdźe 55  tysac wobydlerjow. 

Sydlišćo je so w lěće 1778 załožiło a ma wot lěta 1932 měšćanske prawa. Wot lěta 2014 steji Čistjakowe pod kontrolu njepřipóznateje separatistiskeje „Ludoweje republiki Donjeck“.

## Žórła


## Wotkaz
Korosteń

**Korosteń** () je město w Žytomyrskej oblasći na sewjernej Ukrainje. Leži při rěce Už něhdźe 90 kilometrow sewjernje Žytomyra.

Ma něhdźe 65 tysac wobydlerjow.

Sydlišćo je so w lěće 945 prěni raz naspomniło. Wot lěta 1589 ma měšćanske prawa. 

## Žórła


## Literatura
* Коростень//  Енциклопедія сучасної України : у 30 т. / ред. кол. І. М. Дзюба [та ін.] ; НАН України, НТШ, Координаційне бюро енциклопедії сучасної України НАН України. — К., 2003¬–2016. — ISBN 944-02-3354-X.

## Wotkaz
Putnikołopjenata hrimanka

**Putnikołopjenata hrimanka** (*Echium plantagineum*) je rostlina ze swójby wódrakowych rostlinow (*Boraginaceae*).

## Wopis
Putnikołopjenata hrimanka je jednolětna rostlina, kotraž docpěwa wysokosć wot hač do 60 cm. Wutwori na spódku stejacu rozetu.

Łopjena su seršćate a docpěwaja dołhosć wot hač do 15 cm.

Kćěje w lěću. Kćenja su módrowioletne, druhdy čerwjene.

## Stejnišćo

## Rozšěrjenje
Rostlina je ćopłych a suchich regionach Europy domjaca.

## Nóžki


## Žórło
* Botanica, Einjährige und mehrjährige Pflanzen, Über 2000 Pflanzenporträts, ISBN 978-3-8331-4469-1, strona 304 

## Eksterne wotkazy
Echium pininana

(*Echium pininana*) je rostlina ze swójby wódrakowych rostlinow (*Boraginaceae*).
## Wopis
*Echium pininana* je dwulětna rostlina.

Łopjena so w prěnim lěće jewja.

Lěwanćikomódre kćenja  su likojte, so w druhim lěće jewja a steja w 3 m wysokich kwětnistwach.

## Stejnišćo

## Rozšěrjenje
Rostlina je na La Palma  domjaca.

## Nóžki


## Žórło
* Botanica, Einjährige und mehrjährige Pflanzen, Über 2000 Pflanzenporträts, ISBN 978-3-8331-4469-1, strona 304 

## Eksterne wotkazy

* Foto
Wildpretowa hrimanka

**Wildpretowa hrimanka** (*Echium wildpretii *) je rostlina ze swójby wódrakowych rostlinow (*Boraginaceae*).

## Wopis
Wildpretowa hrimanka je nadpadna dwulětna rostlina.

Slěbrojte łopjena wutworja rozetu.

Likojte kćenja su małke, koralobarbne, so w druhim lěće jewja a steja w hač do 2 m wysokim a 60 cm šěrokim kwětnistwje.

## Stejnišćo

## Rozšěrjenje
Rostlina je w na kanariskich kupach rozšěrjena.

## Nóžki


## Žórło
* Botanica, Einjährige und mehrjährige Pflanzen, Über 2000 Pflanzenporträts, ISBN 978-3-8331-4469-1, strona 305 

## Eksterne wotkazy
Kowel

**Kowel** (; ) je město we Wołynskej oblasći na sewjerozapadnej Ukrainje, blisko hranicow Ukrainy z Pólskej a Běłoruskej. 

## Wobchad
Leži nad rěku Turija w historiskej Wołynskej něhdźe 70 kilometrow sewjerozapadnje Lucka. Kowel je wuznamne železniske křižowanišćo: Wjedu wottud čary do šěsć směrow: do Riwnoho, do Bresta w Běłoruskej, do pólskeje Waršawy přez Lublin, do Kijewa přez Korosteń, do Lwowa přez Wolodymyr a lokalna čara do městačka Kamin-Kašyrskyj.

## Stawizny
Kowel dósta jako dźěl wójwodstwa Halyč-Wołynskeje w lěće 1518 měšćanske prawa. Mjez 1918 a 1939 słušeše do Pólskeje.

## Wobydlerstwo
Město ma wjace hač 69 tysac wobydlerjow.

## Žórła


## Literatura
*  Kowel   — Warszawa : Filip Sulimierski i Władysław Walewski, 1883 . — T. IV : Kęs — Kutno
*  Ковель//  Енциклопедія сучасної України : у 30 т. / ред. кол. І. М. Дзюба [та ін.] ; НАН України, НТШ, Координаційне бюро енциклопедії сучасної України НАН України. — К., 2003¬–2016. — ISBN 944-02-3354-X.
* Ковель// Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона: в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1890—1907.

## Wotkaz
Družkiwka

**Družkiwka** (; ) je město w Donjeckej oblasći na wuchodnej Ukrainje. Leži někak 80 kilometrow sewjernje Donjecka.

Ma něhdźe 59 tysac wobydlerjow. 

Sydlišćo je so w lěće 1781 załožiło a ma wot lěta 1938 měšćanske prawa. 

## Žórła


## Wotkaz
Zymski kozylist

**Zymski kozylist** (*Lonicera × purpusii*) je rostlina ze swójby kozylistowych rostlinow (*Caprifoliaceae*). Wón je hybrida z lubowoniteho kozylista (*L. fragrantissima*) a *L. standishii*.

## Wopis
Zymski kozylist je w leće zeleny abo zdźěla přecozeleny kerk, kotryž docpěwa wysokosć a šěrokosć wot hač do 2 m.

Łopjena su owalne a srjedźnozelene hač ćmowozelene.

W zymje hač do nalěća so kremobarbne kćenja jewja. Wone steja w małkich promjenjach a maja krótke rołki. Jich próšniki su žołte.

## Stejnišćo

## Rozšěrjenje

## Nóžki


## Žórło
* Botanica, Bäume und Sträucher, Über 2000 Pflanzenporträts, ISBN 978-3-8331-4467-7, strona 525 

## Eksterne wotkazy

* Zapis při gartendatenbank.de 
* Zapis při baumkunde.de
Přecozeleny kerkowy kozylist

**Přecozeleny kerkowy kozylist** (*Lonicera nitida*) je rostlina ze swójby kozylistowych rostlinow (*Caprifoliaceae*).

## Wopis
Přecozeleny kerkowy kozylist je přecozeleny kerk.

Ćmowozelene łopjena su kožane a docpěwaja dołhosć wot 1 cm.

Nic jara napadne kćenja su kremobarbne a so w nalěću jewja.

Płody su lila.

## Stejnišćo

## Rozšěrjenje
Rostlina je w chinskimaj prowincomaj Yünnan a Szetschuan domjaca.

## Sorće
* Sorta 'Aurea' ma žołte a panašowane łopjena.
* Sorta 'Baggesen's Gold' ma małke, jasnožołte łopjena. Jich njenapadne kćenja su nažołć zelene. Płody su šlězobarbne.

## Nóžki


## Žórło
* Botanica, Bäume und Sträucher, Über 2000 Pflanzenporträts, ISBN 978-3-8331-4467-7 

## Eksterne wotkazy
Kolomyja

**Kolomyja** (, ) je město w Iwanofrankiwskej oblasći na zapadźe Ukrainy. Leži nad Prutom w historiskej Galiciskej něhdźe 50 kilometrow juhowuchodnje Iwano-Frankiwska.

Ma něhdźe 61 tysac wobydlerjow.

Dźensniše sydlišćo je so w lěće 1241 prěni raz naspomniło a ma wot lěta 1405 měšćanske prawa.

Mjez 1918 a 1939 słušeše do Pólskeje.

## Žórła


## Literatura
*  Kołomyja — Warszawa : Filip Sulimierski i Władysław Walewski, 1883 . — T. IV : Kęs — Kutno. — S. 283—286. 
* Коломия//  Енциклопедія сучасної України : у 30 т. / ред. кол. І. М. Дзюба [та ін.] ; НАН України, НТШ, Координаційне бюро енциклопедії сучасної України НАН України. — К., 2003¬–2016. — ISBN 944-02-3354-X.

## Wotkaz
Fastiw

**Fastiw** () je město w Kijewskej oblasći na srjedźnej Ukrainje. Leži 70 kilometrow na juhozapad wot Kijewa, stolicy Ukrainy. 

Ma něhdźe 47  tysac wobydlerjow. 

Sydlišćo je so w lěće 1390 załožiło a ma wot lěta 1601 měšćanske prawa.

## Žórła


## Literatura
* Chwastów// Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich. — Warszawa : Filip Sulimierski i Władysław Walewski, 1880. — T. I : Aa — Dereneczna. — S. 660—664

## Wotkaz
Prašenska partikla

**Prašenske partikle** su njeskłonjujomne resp. nječasujomne słowa, kotrež prašenje zahaja abo kónča abo steja znutřka prašenja, ale same žane prašenske słowo njejsu. W němčinje eksistuja jenož w někotrych narěčach.

Přikłady za němske narěče:
* korutansce: * *'A** wer kummtn heit?''; '' **A** du håst ka Geld?'' (kedźbu, zo faluje inwersija při zwěsćacych prašenjach)
* [[hornjoawstrišćina]]: ''Wås tuast dånn **gę**, wånn i amål stiràb?'' (Što činiš, jeli bych raz zemrěł; ze srjedźowysokoněmskeho ''gê'', kedźbu poziciju partikla)

W němskej wobchadnej rěči so druhdy „ob“ jako prašenska partikla wužiwa:

* ***Ob*' du mir mal hilfst?* : Pomhaš mi (snano) raz?

*'Přikłady w druhich rěčach:**

* [[litawšćina|litawsce]]: '' **Ar** esi ten buvęs?'' (Sy tam był?)
* [[pólšćina|pólsce]]: '' **Czy** tam byłeś?'' (Sy tam był?)
* [[čěšćina|čěsce]] (we wysokim stilu, zestarjeny): '' **Jestlipak** jsi tam byl?'' (Sy tam był?)
* [[Chorwatšćina|chorwatsce]]: ''Hoćeš **li** danas doći?'' (Přińdźeš dźensa?)
* [[Serbišćina|serbisce]]: ''Da **li** ćeš danas doći?'' (Přińdźeš dźensa?)
* [[Słowjenšćina|słowjensce]]: '' **A(li)** boš prišel?'' (Přińdźeš?)
* [[rušćina|rusce]]: ''Был **ли** ты когда-нибудь в Германии?'' (''Byl **li** ty kogda-nibud' w Germanii?'') (Hdy sy w Němskej był?)
* [[iršćina|irsce]]: '' **An** dtiocfaidh tú inniú?'' (Přińdźeš?)
* [[Gotišćina|gotisce]]: ''Ga**u**laubjast?'' (Wěriće?; k inf. ''glaubjan'')
* [[Łaćonšćina|łaćonsce]]: Dicis**ne** linguam latinam? (Rěčiš łaćonsce?)
* [[turkowšćina|turkowsce]]: ''Orada **mı**ydın?'' (Sy tam był?)
* [[japanšćina|japansce]]:  ''Nan-ji desu **ka**?'' (Kelko je?)
* [[Wysoka chinšćina|wysokochinsce]]:  ([[Pinyin]] ''Nǐ xǐhuān wǒ **ma**?'', Maš mje rady?)
* [[Hebrejšćina|bibliskohebrejsce]] '' **Ha**Ephraimi atta?'' (Sy Efraimit?), tak mjenowany "He interrogativum".
* [[Esperanto]]: '' **&#264;u** vi havas tempon?'' (Maš chwile?)
* [[Lojban]]: ''.i **xu** do se bangu la lojban'' (Rěčiš Lojban?)
* [[Stara Grjekšćina|starogrjeksce]]: '' **Ἆρα*' εἶ Ἀρχίλοχος;* (Sy Archilochos?)
* arabsce: هَل

W někotrych rěčach je wužiwanje prašenskich partiklow trěbne, na přikład w turkowšćinje, kotraž ani intonaciske prašenja ani inwersiju (wuměnjowanje subjekta a predikata za wutworjenje prašenja) njeznaje.
Romny

**Romny** (; ) je město w Sumskej oblasći na sewjeru Ukrainy. Leži při rěce Sula něhdźe 100 kilometrow zapadnje Sumow.

Ma něhdźe 40 tysac wobydlerjow. 

Sydlišćo je so w lěće 1096 prěni raz naspomniło a ma wot lěta 1781 měšćanske prawa.

## Žórła


## Literatura
* Ромны // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона: в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1890—1907.
*  Ромни// Енциклопедія історії України : у 10 т. / редкол.: В. А. Смолій (голова) та ін. ; Інститут історії України НАН України. — К. : Наук. думка, 2012. — Т. 9 : Прил — С. — С. 290. — ISBN 978-966-00-1290-5.

## Wotkaz
Stryj

**Stryj** (; ) je město w Lwowskej oblasći na zapadnej Ukrainje. Leži pod Karpatami nad rěku Stryj (prawy přitok Dnjestra) w historiskej Galiciskej a ma wjace hač 67.000 wobydlerjow.

## Wobchad
Stryj je wuznamne železniske křižowanišćo: Wjedu wottud čary do Lwowa, do Iwano-Frankiwska, do Čopa, do Drohobyča a do Chodoriwa.

## Wotkazy
Sydlišćo je so w lěće 1385 prěni raz naspomniło a dósta 1431 wot pólskeho krala Władysława II. Jagiełło měšćanske prawa. W 15. a 16. lětstotku bě wuznamne wikowanske město.

Mjez 1918 a 1939 słušeše do Pόlskeje.

## Literatura
* Stryj// Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich. — Warszawa : Filip Sulimierski i Władysław Walewski, 1890. — T. XI : Sochaczew — Szlubowska Wola.— S. 429—438

## Žórła


## Wotkaz
Lubowonity kozylist

**Lubowonity kozylist** (*Lonicera fragrantissima* Lindl. &. Paxton, Synonyme *Lonicera caprifoloides* K. Koch, *Caprifolium fragrantissimum* (Lindl. & Paxton) Kuntze, *Xylosteum fragrantissimum* Small.) je rostlina ze swójby kozylistowych rostlinow (*Caprifoliaceae*).

## Wopis
Lubowonity kozylist je kerčinaty, w lěće zeleny abo zdźěla přecozeleny kerk, kotryž docpěwa wysokosć wot 1,5 hač do 2,5 m a šěrokosć wot 3 m. Wón jara sylnje wonja. Rostlina je čućiwy napřećo mjerznjenju.

Ćmowozelene łopjena su owalne a so krótko po kćěwje.

W zymje a na spočatku nalěća njese krótke, porowe, kremobarbne, druhdy karmesinčerwjene dypkate kćenja.

Jahody su ćmowočerwjene.

## Stejnišćo

## Rozšěrjenje
Pochada z Chinskeje.

## Nóžki


## Žórło
* Botanica, Bäume und Sträucher, Über 2000 Pflanzenporträts, ISBN 978-3-8331-4467-7, strona 524 

## Eksterne wotkazy

*Lonicera fragrantissima při Gartendatenbank.de
Slopišća

**Slopišća** () su delnjołužiska gmejna w braniborskim wokrjesu Dubja-Błóta. Maja wjace hač šěsć stow wobydlerjow a słušeja wot 2016 do připóznateho sydlenskeho ruma Serbow w Braniborskej.

## Geografija
Wjes leži sewjernje města Lubina w delnich Błótach, bjezposrědnje při Sprjewi. Do gmejny słušeja tež wobydlena městna Błotny młyn *(Buschmühle)*, Gólnica Slopišća *(Forsthaus Schlepzig)*, Pětkamcojc Góra *(Petkamsberg)* a Forsthaus Buchenhain.

## Stawizny
Wjes naspomni so hižo w lěće 1004 k prěnjemu razej pisomnje w darjenskim wopismje kejžora Hendricha II. Nienburgskemu klóštrej a słuša tuž do najstaršich znatych sydlišćow we Łužicy. W lěće 1769 zniči wulki woheń drjewjanu cyrkej a wjele chěžow we wsy.

## Žorła


## Wotkaz
Šepetiwka

**Šepetiwka** () je město w oblasći Chmelnyckyj na Ukrainje. Leži w historiskej Podolskej někak sto kilometrow na sewjer wot města Chmelnyckyj. 

Ma něhdźe 40 tysac wobydlerjow.

Dźensniše sydlišćo je so w lěće 1594 załožiło a ma wot lěta 1619 měšćanske prawa.

## Žórła


## Literatura
*  Szepetówka// Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich. —  Warszawa : Filip Sulimierski i Władysław Walewski, 1890. — T. XI : Sochaczew — Szlubowska Wola. — S. 898

## Wotkaz
Dźankoj

**Dźankoj** ( a ; ) je město na połkupje Krim, kotrež słuša pak k *[[Awtonomna republika Krim|Awtonomnej republice Krim]]* na Ukrainje, pak k ruskej *[[Republika Krim|Republice Krim]]*.

Leži někak 90 kilometrow sewjerowuchodnje Simferopola. Dźankoj je wuznamne železniske křižowanišćo, přez kotrež wjedźetej dwukolijowa čara Moskwa–Charkiw–Zaporožje–Dźankoj–Simferopol–Sewastopol a jednokolijowa čara Mykolajiw–Cherson–Dźankoj–Feodosija/Kerč.

Město ma wjace hač štyrceći tysac wobydlerjow. 

Sydlišćo je so w lěće 1855 prěni raz naspomniło a ma wot lěta 1917 měšćanske prawa. Wot lěta 2014 słuša Dźankoj kaž cyła Krim *de facto* k Ruskej.

## Žórła


## Literatura
* Джанкой// Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона: в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1890—1907.

## Wotkaz
Myrhorod

**Myrhorod** () je město w Poltawskej oblasći na Ukrainje. Leži při rěce Chorol něhdźe 80 kilometrow sewjerozapadnje Poltawy.

Ma něhdźe 40  tysac wobydlerjow. 

Sydlišćo je so w lěće 1575 załožiło.

## Žórła


## Literatura
* Миргород// Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона: в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1890—1907.
* Миргород// Енциклопедія історії України : у 10 т. / редкол.: В. А. Смолій (голова) та ін. ; Інститут історії України НАН України. — К. : Наук. думка, 2009. — Т. 6 : Ла — Мі. — С. 662. — ISBN 978-966-00-1028-1.

## Wotkaz
Irpiń

**Irpiń** ( *Ірпiнь*) je město w Kijewskej oblasći na Ukrainje. Leži nad rěku Irpiń 27 kilometrow na sewjerozapad wot Kijewa, hłowneho města cyłeje Ukrainy.

Ma něhdźe 83 tysac wobydlerjow. 

## Stawizny
Irpiń bu załoženy w lěće 1899 wob twarjenje železniskeje čary Kijew - Korosteń - Kowel. Wot lěta 1968 ma měšćanske prawa.

## Literatura
* Iрпiнь// Енциклопедія сучасної України : у 30 т. / ред. кол. І. М. Дзюба [та ін.] ; НАН України, НТШ, Координаційне бюро енциклопедії сучасної України НАН України. — К., 2011. — Т. 11 : Зор — Как. — С. 516—517. — ISBN 978-966-02-6092-4.

## Žórła


## Wotkazaj

* Oficielne webstrony
Wolodymyr (město)

**Wolodymyr** (, do 2021 Володимир-Волинський/*Wolodymyr-Wolynskyj*; ) je město we Wołynskej oblasći na zapadźe Ukrainy. Leži w historiskim regionje Wołyń něhdźe 75 kilometrow zapadnje Lucka, někak pjatnaće kilometrow wuchodnje dźensnišeje hranicy mjez Pólskej a Ukrainu. Dźensa ma nimale 39 tysac wobydlerjow.

## Wobchad
Přez Wolodymyr wjedźe železniska čara Kowel–Lwów.

## Stawizny
Sydlišćo je so w lěće 988 prěni raz naspomniło. Wot lěta 1324 měšćanske prawa. Mjez 1918 a 1939 słušeše do Pólskeje.

## Žórła


## Literatura
* Włodzimierz   — Warszawa : Filip Sulimierski i Władysław Walewski, 1895. — T. XIV : Worowo — Żyżyn. — S. 169—175.
*  Володимир-Волинський//  Енциклопедія історії України : у 10 т. / редкол.: В. А. Смолій (голова) та ін. ; Інститут історії України НАН України. — К. : Наук. думка, 2003. — Т. 1 : А — В. — С. 620. — ISBN 966-00-0734-5.

## Wotkaz
Truskawec

**Truskawec** (, ) je město w Lwowskej oblasći na zapadnej Ukrainje. Leži pod Karpatami w historiskej Galiciskej njedaloko města Drohobyč a tež njedaloko hranicy mjez Ukrainu a Pólskej. 

Ma něhdźe 29 tysac wobydlerjow.

Sydlišćo je so w lěće 1469 prěni raz naspomniło. Mjez 1918 a 1939 słušeše do Pόlskeje.

## Žórła


## Literatura
* Трускавець//  Енциклопедія історії України  у 10 т. / редкол.: В. А. Смолій (голова) та ін. ; Інститут історії України НАН України. — К. : Наук. думка, 2013. — Т. 10 : Т — Я. — С. 169. — ISBN 978-966-00-1359-9.

## Wotkaz
Seoul

**Seoul** () je hłowne a najwjetše město Južneje Koreje. Ma někak dźesać milionow wobydlerjow a přestrjeń 605 km². We wokolinje stolicy bydli na 25 milionow wobydlerjow a tuž połojca južnokorejskeje ludnosće.

## Stawizny
Hižo wot 18 do Chrystusa hač do lěta 475 bě Seoul ze stolicu historiskeho kralestwa Baekje. Wot 1394 do 1910 bě potom hłowne město mócnarstwow Joseon a Wulka Koreja. Wot lěta 1945 je stolica Južneje Koreje. Oficielnje *(de jure)* měješe hač do lěta 1972 tež Sewjerna Koreja Seoul jako stolicu, doniž so tamniše sydło knježerstwa Pjöngjang jako oficielna stolica do wustawy njezapisa.

## Žórła


## Wotkaz
Karibiske morjo

**Karibiske morjo** (druhdy tež *Karibske morjo*) je pódlanske morjo Atlantiskeho oceana. Leži na zapadźe Atlantiskeho oceana před brjohom Ameriki a ma přestrjeń wot 2.754.000 km².

Mjezuje na juhu z Venezuelu, Kolumbiskej a Panamu, na zapadźe z Kosta Riku, Nikaraguwu, Hondurasom, Guatemalu, Belize a mexiskej połkupu Yucatán, na sewjeru z Wulkimi Antilemi (Kuba, Hispaniola, Jamaika a Puerto Rico) a na wuchodźe z Małymi Antilemi.

## Žórła


## Wotkaz
Datiw

**Datiw** (prjedy tež *dawak*) je gramatiski pad, kotryž wupraji njedirektny objekt sady. Nimo toho so wot někotrych prepozicijow a werbow reguje. Mjeno pada z łaćonskeho słowa *datum* pochadźa. Wón často zhromadnje z akuzatiwom wustupuje.

## W serbšćinje
Kóncowka datiwa wotwisuje wot słowneje družiny, deklinaciskeje klasy a numerusa.

### Jako indirektny objekt
Datiw so wot někotrych werbow reguje, kaž na př. *dać*, *pósłać*, 

* **Pawoł ''mi'' pjenjezy da.**
* **Ja pósćelu ''tebi'' list.** 

### Z prepozicijemi
Datiw wot někotrych prepozicijow reguje, kaž na př. *k*, *napřećo*, *přećiwo* a *porno*.

* **Wona přińdźe ''ke mni***.

== W němčinje ==
* *'Paul hilf *ihm*''' "Pawoł jemu pomha."

## Žórła
*  
*
Plural

**Plural**, tež **mnohota**, je kategorija numerusa, kotraž woznamjeni wjace hač dwaj elementaj resp. wjace hač jedyn element w rěčach bjez duala. Móže při substantiwach, adjektiwach, pronomenach a werbach wustupować.

## Plural w serbšćinje
Při substantiwach a adjektiwach su kóncowki za plural z kóncowkami za pad zjednoćene, mjeztym zo su při werbach z kóncowkami za wosobu, čas a modus zjednoćene. Při pronomenach samo často zdónk měnja.

;při substantiwach

Někotre substantiwy jenož w pluralu wustupuja, kaž na př. *durje*, *wrota*, *ludźo*, *hody*, *nožicy*. Někotre městnostne mjena jenož w pluralu eksistuja, předewšěm z kóncowku *-cy*, kaž na př. *Chrósćicy*, *Ralbicy*.

## Plural w druhich rěčach

### Turkowske rěče
#### Baškiršćina
;Při substantiwach a zdźěla při pronomenach
W baškiršćinje steji kóncowka za plural před kóncowku za pad. Wariěruje jenož po wokalnej harmonije a konsonantowej harmoniji.

;Při werbach
Kóncowki za plural so wot kóncowkow za singular rozeznawaja, při čimž rozdźělne skupiny kóncowkow eksistuja.

#### Turkowšćina
W turkowšćinje kóncowka za plural steji před kóncowku za pad. Wariěruje jenož po wokalnej harmonije a konsonantowej harmoniji.

## Žórła
;Powšitkowne
*  
;Za jednoliwe rěče
*  
*
Genitiw

**Genitiw** (prjedy tež *rodźak*) je pad substantiwow a adjektiwow we wjacorych rěčach (na př. łaćonšćinje a němčinje), kotryž wupraji wobsydstwo a druhe semantiske poćahi (łaćonsce, *canis puellae* = pos-NOM holca-GEN = "pos holcy"). Někotre rěče nimaja genitiw, a tohodla prepoziciju město toho wužiwaja.

## Genitiw
W někotrych rěčach genitiw prědku steji, mjeztym zo w druhich sćěhuje.
;Prědnje
Přikłady:
* jendźelsce: the girl**'s** dog
* finsce: tytö**n** koira
* litawsce: mergait**ės** šuo
* šwedsce: flickan**s** hund

;Zadnje
* němsce: der Hund **des** Mädchen**s**
* łaćonsce: canis puell**ae**
* delnjoserbsce: pjas źowć**a**, pjas gólic**e**
* persisce : سگ دختر (Sage Dokhtar)
* pólsce: pies dziewczyn**y**
* rusce: собака девочк**и**
* hornjoserbsce: pos holc**y**

### Dodatna posesiwna kóncowka
Někotre rěče, wosebite turkowske, dodatnje přidaja posesiwnu kóncowku třećeje wosoby k wobsydstwu.
Přikłady:
;W turkowskich rěčach
* baškirsce: ҡыҙҙ**ың** эт*е*
* turkowsce: kız**ın** köpeğ*i*

;W druhich rěčach
* kečusce: sipas**pa** allqo*n*

## Prepozicije
Wjele rěčow nima genitiw a tohodla wužiwa prepoziciju město toho.

Přikłady:
* jendźelsce: dog **of** the girl
* esperante: la hundo **de** la knabino
* francosce: le chien **de** la fille
* španisce: el perro **de** la chica, el perro **de** la niña
* italsce: il cane **de**lla ragazza
* nižozemsce: de hond **van** het meisje

## W astronomiji
W astronomiji wužiwa so genitiw łaćonskeho mjena hwězdna z pismikom grjekskeho alfabeta jako systematiske mjeno hwězdy; tak je na př. genitiw Oriona *Orionis*, tuž rěka Beteigeuze, najjasniša hwězda w Orionje, wědomostnje *α Orionis*.

## Wotkazy
* http://www.russianlessons.net/grammar/nouns_genative.php
* http://www.forumschoixpc.com/viewtopic.php?topic=53198&forum=10&post_flagged=398246&start=15#398246
Krasnoperekopsk

**Krasnoperekopsk** (; ) je město na połkupje Krim, kotrež słuša pak k *[[Awtonomna republika Krim|Awtonomnej republice Krim]]* na Ukrainje, pak k ruskej *[[Republika Krim|Republice Krim]]*.

Leži na połkupje Krim na sewjernym brjoze Čorneho morja  něhdźe 115 kilometrow sewjernje Simferopola. Přez Krasnoperekopsk wjedźe železniska čara Dźankoj–Cherson.

Ma třiceći tysac wobydlerjow. 

Sydlišćo je so w lěće 1932 załožiło a ma wot lěta 1966 měšćanske prawa. Wot lěta 2014 słuša město kaž cyła połkupa faktisce k Ruskej.

## Žórła


## Wotkaz
Kostopil

**Kostopil** (; ) je město w oblasći Riwne na sewjerozapadnej Ukrainje. Leži w historiskej Wołyńskej něhdźe 40 kilometrow sewjerowuchodnje Riwnoho. 

Ma něhdźe 31 tysac wobydlerjow.

Sydlišćo je so we 18. lětstotku załožiło a ma wot lěta 1923 měšćanske prawa. Mjez 1921 a 1939 słušeše do Pόlskeje.

## Žórła


## Wotkaz
Ioniske morjo

**Ioniske morjo** ( – *Ionio Pelagos*, , ) je dźěl Srjedźneho morja a potajkim tež dźěl Atlantiskeho oceana. 

Leži mjez Italskej, Albanskej a Grjekskej. Na sewjeru mjezuje z Jadranskim morjom. Na zapadźe mjezuje z Sicilskej a je zwjazane přez Messinsku wužinu z Tyrrenskim morjom. Ma wuchodźe je zwjazane přez Korintski kanal z Egejskim morjom.

Ioniske morjo ma přestrjeń 169 000 kwadratnych kilometrow a maksimalnu hłubokosć  5121 metrow.

## Žórła


## Wotkaz
Nairobi

**Nairobi** je hłowne a najwjetše město Kenije. Ma wjace hač tři miliony wobydlerjow a je potajkim najwjetše město wuchodneje Afriki a dwanate najwjetše město cyłeho kontinenta. Leži w južnym dźělu kraja při rěce Nairobi we wysokosći 1661 metrow nad mórskej hładźinu a słuša tuž k najwyše połoženym stolicam Afriki. 

## Wotkaz
Chust (Ukraina)

**Chust** (; ; ) je město w Zakarpatskej oblasći na samym juhozapadźe Ukrainy, při hranicy z Madźarskej a Rumunskej. Leži při prawym brjoze rěki Tysa něhdźe 110 kilometrow juhowuchodnje Užhoroda.

Ma něhdźe 28 tysac wobydlerjow.

Sydlišćo załoži so po Mongolskich wójnow srjedź 13. lětstotka; prěnje naspomnjenje pochadźa pak hakle z lěta 1329. Hač do lěta 1919 bě město dźěl madźarskeho kralestwa a mjez swětowymaj wójnomaj słušeše do awtonomneje Zakarpatskeje w Čěskosłowakskej. Wot měrca 1939 hač do kónca wójny bě znowa dźěl Madźarskeje.
## Žórła


## Literatura
*  Хуст//  Енциклопедія історії України  у 10 т. / редкол.: В. А. Смолій (голова) та ін. ; Інститут історії України НАН України. — К. : Наук. думка, 2013. — Т. 10 : Т — Я. — С. 441. — ISBN 978-966-00-1359-9.

## Wotkazaj

*  Oficielne webstrony
Marmarske morjo

**Marmarske morjo** (, ) je małe nutřkokrajne morjo Srjedźneho morja. Na juhu a wuchodźe mjezuje z aziskim dźěłom Turkowskeje a na zapadźe a sewjeru z europskim dźěłom Turkowskeje. Na juhozapadźe je zwjazane přez mórsku wužinu Bosporus z Egejskim morjom a na sewjerowuchodźe je zwjazane z Čornym morjom přez mórsku wužinu Dardanelle.

Ma přestrjeń wot 11 140 kwadratnych kilometrow a maksimalnu hłubokosć wot 1370 metrow. 

## Wotkaz
Saky

**Saky** ( a ; ) je město na połkupje Krim, kotrež słuša pak k *[[Awtonomna republika Krim|Awtonomnej republice Krim]]* na Ukrainje, pak k ruskej *[[Republika Krim|Republice Krim]]*.

Leži w zapadnym dźělu połkupy Krim njedaloko brjoha Čorneho morja něhdźe 45 kilometrow sewjerozapadnje Simferopola. Přez Saky wjedźe železniska čara Simferopol–Jewpatorija.

Město ma nimale třiceći tysac wobydlerjow. 

Wot lěta 1952 ma měšćanske prawa. Wot lěta 2014 słuša město kaž cyła Krim *de facto* k Ruskej.

## Žórła


## Wotkaz
Žołte morjo

**Žołte morjo** ( *Huánghǎi*,  *Hwanghae*) je mjeno sewjerneho dźěla Wuchodochinskeho morja, nakromneho morja Ćicheho oceana. Druhdy płaći tež jako samostatne morjo Ćicheho oceana. Na zapadźe mjezuje z Chinu a na wuchodźe z Južnej Koreju a Sewjernej Koreju na Korejskej połkupje.

Žołte morjo je poměrnje niłke nakromne morjo, prěrěznje 44 metrow. Najwjetša rěka, kotraž so do Žołteho morja wuliwa, je Huang Ho („Žołta rěka“). Typiska barba pochadźa wot hlininowych sedimentow z rěkow.

## Wotkaz
Kaspiske morjo

**Kaspiske morjo** (, , , , ) je najwjetši jězor na Zemi, druhdy waženy za morjo. Ma přestrjeń 371 000 kwadratnych kilometrow a wobjim 78 200 kubikowych kilometrow.

Kaspiske morjo leži w Aziji a mjezuje na juhu z Iranom (dołhosć brjoha: 750 km), na zapadźe z Azerbajdźanom (dołhosć brjoha: 800 km) a z Ruskej federaciju (dołhosć brjoha: 960 km) a na wuchodźe z Kazachstanom (dołhosć brjoha: 1894 km) a z Turkmenistanom (dołhosć brjoha: 1768 km).

Najwjetše přitoki Kaspiskeho morja su Wolga, Ural a Kura.

Wulke města na brjoze Kaspiskeho morja su na přikład Machačkala (stolica Dagestana), Baku (stolica Azerbajdźana) a přistawnej měsće Türkmenbaşy w Turkmenistanje a Aktau w Kazachstanje. 

## Wotkaz
Kowerb

Z terminusom **kowerb** (jendźelsce *coverb*) so woznamjenja w rěčespyće werby, kotrež w rěčach z werbowej serializaciju wustupuja a družinu adpozicionalneje funkcije (w konkretnym padźe prepozicionalnu funkciju) wupjelnjuja, na&nbsp;př. w tójšto wuchodnych a juhowuchodno-aziskich rěčach (na&nbsp;př. Chinšćina) ale tež w zapadoafriskich rěčach (na&nbsp;př. Yoruba), ale tež w Madźaršćinje.

## Přispomnjenka
Kowerby so z **[[konwerb]]ami** (jendźelsce *converbs*) zaměnić njemali.

## Přikłady
W chinšćinje su sćěhowace kowerby:

## Nóžki


## Literatura
*Walter Bisang: *Verb serialization and converbs – differences and similarities*. In: Martin Haspelmath u. Ekkehard König (Hrsg.): *Converbs in cross-linguistic perspective*. Mouton de  Gruyter, Berlin u. New York 1995, str 137–188.
Oblasć Kaliningrad

**Oblasć Kaliningrad** ( Калининградская область/*Kaliningradskaja oblast*) je oblasć w samym zapadźe europskeje Ruskeje. Leži při Baltiskim morju jako eksklawa mjez Pólskej a Litawskej. Wona bě po 1945 najmłódša oblasć Sowjetskeho zwjazka, dokelž słušeše do toho k Wuchodnej Pruskej, wobstatkej Němskeho mócnarstwa. Zarjadniske sydło a zdobom jeničke wulkoměsto je Kralowc (němsce *Königsberg*, rusce *Kaliningrad*) ze 431.000 wobydlerjemi. Na sewjeru oblasće namakatej so Kurski zaliw a Kurska kosa.

W lěće  měješe Kaliningradska oblasć  wobydlerjow. Z nich běchu 86,4 % Rusojo.

## Žórła


## Wotkaz