open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Neuruppin

**Neuruppin** je němske město na sewjeru Braniborskeje a zarjadniske sydło wokrjesa Ostprignitz-Ruppin. Ma něhdźe 30.000 wobydlerjow a nadeńdźe so při Ruppinskim jězoru rěki Rhin něhdźe 60 kilometrow sewjerowuchodnje Berlina. Neuruppin je po přestrjeni jedne z najwjetšich městow w Němskej.

Do 10. lětstotka běše Ruppinske hrodźišćo ze srjedźišćom słowjanskich kmjenow tuteje kónčiny. Po němskim dobyću załoži so na tutym městnje hród němskich zemjanow. Sydlišćo Neuruppin naspomni so prěni raz w lěće 1238 a dósta 1256 měšćanske prawa.

Město leži njedaloko awtodróhi A 24 (Berlin–Hamburg) a je přez železnisku čaru Kremmen–Meyenburg z Berlinom zwjazane. Blisko města leži wojerske zwučowanišćo Wittstock.

## Wosobiny
Najsławniši syn města je spisowaćel Theodor Fontane, kiž je so 1819 w Neuruppinje narodźił. Dalše wosobiny z Neuruppina su pruski twarski mišter Karl Friedrich Schinkel (1781–1841), lyrikar Erich Arendt (1903–1984) a spisowaćelka Eva Strittmatter (1930–2011).

## Wobrazy

Prospectus Ruppinensis ac Wuthenowiensis (1694), Ausschnitt.jpg|Neuruppin wokoło 1694
Neuruppin 1789.jpg|Plan města z lěta 1789
Rathaus in Neuruppin 3.jpg|Radnica
OPR Neuruppin Klinik 03.jpg|Dom I Ruppinskich klinikow
Neuruppin Schinkel.jpg|Pomnik Karla Friedricha Schinkela


## Žórła


## Wotkaz
Železniska čara Lubij–Radwor

}

|}
|}

**Železniska čara Lubij–Radwor** (čo. 6581) bě pódlanska čara mjez Lubijom a Radworjom w Sakskej, kotraž bě prěnjotnje planowana jako wuchodny wotrězk Sakskeje sewjerowuchodneje železnicy. Tuta měješe wjesć z Lubija přez Wóspork a Radwor hač do Kamjenca a dale do Ryzawy. Čara bě zwjazana z čaru Drježdźany–Zhorjelc w Lubiju a z Budysko-Wojerowskej čaru w Radworju.

## Stawizny

Sakski krajny sejm projekt železniskeje čary do Wósporka w měrcu 1892 schwali. Twarjenske dźěla zahajichu so potom dnja 1. apryla 1894. Twarjenje njebě z wulkimi problemami zwjazane, dokelž wjedźeše čara přez krajinu podłu Lubaty, tak zo móžachu čaru Lubij–Wospórk hižo dnja 1. awgusta 1895 přepodać.

Kónc 19. lětstotka załožichu so wokoło Wulkeje Dubrawy nowe wulkozawody kaž Margarećina hěta, kotrež trjebachu bórze železniski zwisk, zo bychu swoje produkty lěpje transportować móhli. Natwar noweje čary z Wósporka přez Wulku Dubrawu do Radworja so 14. junija 1900 schwali a twar zahaji so 1. oktobra 1902. Jeničke wjetše twarjenje na čarje bě 170 metrow dołhi wiadukt nad Lubatu pola Hrodźišća z dźesać wobłukami. Dnja 10. nowembra 1903 so wotrězk Wóspork–Bart wotewrě, twar čary mjez Bartom a Radworjom so pak dliješe. Tam zahajichu so twarske dźěła hakle 7. měrca 1905. Trěbnej běštej wulki móst nad Sprjewju a nowotwar Radworskeho dwórnišća jako křižowanišćo z Wojerowskej čaru. Cyłkowna čara Lubij–Radwor so 1. meje 1906 zahaji.

W prěnich lětach wobchadźachu jenož štyri ćahowe pory z najwyšej spěšnosću wot 30 km/h po cyłej čarje. Wot 1960tych lět pokazachu so njelěpšiny poměrnje pomałkich ćahow porno nowym awtobusam, jězdźacym po direktnym puću do Budyšina, tak zo spadnychu ličby pasažěrow. Za nakładny wobchad z Bartskeje bazaltownje a Margarěćineje hěty wosta čara pak njenarujomna.

Dnja 27. meje 1972 so wosobowy wobchad mjez Lubijom a Bartom zastaji, w nazymje samsneho lěta tež na zbytnej čarje do Radworja. Čara Lubij–Bart so hižo 1973 wottwari, mjeztym zo jězdźachu nakładne ćahi wot Barta do Radworja hišće hač do lěta 1994. 1997 zawrě so Hućinjanske dwórnišćo a dnja 15. awgusta 1998 posledni wotrězk čary mjez Hućinu a Radworjom. Kolije so hač do lěta 2004 wottwarichu.


## Literatura
* 

## Wotkazaj

* Wopisanje čary na sachsenschiene.de
Eberswalde

**Eberswalde** (1970–93 *Eberswalde-Finow*) je němske město na sewjerowuchodźe Braniborskeje a zarjadniske sydło Barnimskeho wokrjesa. Je z něhdźe 39.000 wobydlerjemi sedme najwjetše město zwjazkoweho kraja a leži 45 kilometrow sewjerowuchodnje Berlina.

Sydlišćo naspomni so prěni raz w lěće 1276 jako *eversvolde* a měješe najskerje hižo w 14. lětstotku měšćanske prawa. Njedaloko měšćanskeho jadra je so tež słowjanske hrodźišćo namakało.

Město leži při železniskej čarje Berlin–Šćećin a njedaloko awtodróhi A 11 (Berlin–Šćećin). Přez Eberswalde wjedźe Wódro-Habolski kanal kaž tež starši Finowski kanal. Zapadnje města nadeńdźe so lětanišćo Eberswalde-Finow.

## Wobrazy

Ebw-zentrum.jpg|Powětrowy wobraz nutřkowneho města
Eberswalde 005.jpg|Radnica
Eberswalde-1625.jpg|Najstarši znaty wobraz města z lěta 1625
Maria-magdalenen-kirche-ebw-by-RalfR.jpg|Cyrkej swj. Marje Madleny
Teufelsbruecke-finowkanal.jpg|Mosćik nad Finowskim kanalom


## Žórła


## Wotkaz
Abaza

**Abaza** () je město w aziskim dźělu Ruskeje federacije. Leži w republice Chakaskej něhdźe 180 kilometrow  juhozapadnje Abakana. Ma něhdźe 16 tysac wobydlerjow.

Sydlišćo je so w lěće 1867 jako wjes *Abazinskij zawod* załožiło a ma wot lěta 1966 měšćanske prawa.

## Literatura
* Абаза//  Города России: энциклопедия. — М.: Большая Российская энциклопедия, 1994. — С. 13. — 559 с. —50 000 экз. — ISBN 5-85270-026-6.

## Žórło


## Wotkazaj

* Oficielne webstrony
* Абаза// Народная энциклопедия «Мой город»
* Абаза// Историческая энциклопедия Сибири
Sajanogorsk

**Sajanogorsk** (; 1830–1975 *Označennoje/ Означенное*) je město w aziskim dźělu Ruskeje federacije. Leži pod Sajanskimi horinami při Jeniseju w republice Chakaskej něhdźe 80 kilometrow južnje Abakana. Ma něhdźe 48 tysac wobydlerjow.

Sydlišćo je so w lěće 1830 jako wjes Označennoje załožiło a ma wot lěta 1975 měšćanske prawa.

## Žórło


## Wotkazaj

* Oficielne webstrony
Černogorsk

**Černogorsk** (; chakasce *Харатас*) je město w aziskim dźělu Ruskeje federacije. Leži w republice Chakaskej něhdźe 16 kilometrow sewjernje Abakana njedaloko rěki Jenisej. 

Ma něhdźe 73 tysac wobydlerjow.

Sydlišćo je so w lěće 1907 jako wjes *Černogorskije Kopi* załožiło a ma wot lěta 1936 měšćanske prawa.

## Žórło


## Wotkazaj

* Oficielne webstrony
Barnaul

**Barnaul** () je wulkoměsto w aziskim dźělu Ruskeje federacije. Leži při rěce Ob něhdźe 3400 kilometrow wuchodnje Moskwy a něhdźe 190 kilometrow južnje Nowosibirska. Je zarjadniske sydło Altajskeho regiona. 

Ma něhdźe 635.000 wobydlerjow.

Sydlišćo je so w lěće 1730 załožiło a ma wot lěta 1771 měšćanske prawa.

## Literatura
* Баранул// Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона : в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1890—1907.

## Žórło


## Wotkazaj

* Oficielne webstrony
* Barnaul
Alejsk

**Alejsk** () je město w aziskim dźělu Ruskeje federacije. Leži při rěce Alej w Altajskim regionje něhdźe 125 kilometrow juhozapadnje Barnaula a ma něhdźe 28 tysac wobydlerjow.

Sydlišćo je so w lěće 1913 załožiło a ma wot lěta 1939 měšćanske prawa.

## Literatura
* Алейск//  Города России: энциклопедия. — М.: Большая Российская энциклопедия, 1994. — С. 16. — 559 с. —50 000 экз. — ISBN 5-85270-026-6.

## Žórło


## Wotkazaj

* Oficielne webstrony
Gornjak (Region Altaj)

**Gornjak** () je město w aziskim dźělu Ruskeje federacije. Leži při rěce Zolotucha w Altajskim regionje při kazachskej hranicy, něhdźe 360 kilometrow juhozapadnje Barnaula a ma něhdźe 13 tysac wobydlerjow.

Sydlišćo je so w lěće 1942 załožiło.

## Žórło


## Wotkaz
Bijsk

**Bijsk** () je wulkoměsto w aziskim dźělu Ruskeje federacije. Leži při rěce Bija w Altajskim regionje něhdźe 160 kilometrow juhowuchodnje Barnaula a něhdźe 350 kilometrow wuchodnje Nowosibirska. Ma něhdźe 203 tysac wobydlerjow.

Sydlišćo je so w lěće 1709 załožiło a ma wot lěta 1782 měšćanske prawa.

## Literatura
* Бийск // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона : в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1890—1907.

## Žórło


## Wotkazaj

* Oficielne webstrony
Nowoaltajsk

**Nowoaltajsk** () je město w aziskim dźělu Ruskeje federacije. Leži při rěce Ob w Altajskim regionje něhdźe 12 kilometrow wuchodnje Barnaula a ma něhdźe 73 tysac wobydlerjow.

Sydlišćo je so w lěće 1736 jsko wjes Česnokowka załožiło a ma wot lěta 1942 měšćanske prawa.

## Žórło


## Wotkaz
Zjednoćena socialistiska strona Němskeje

**Zjednoćena socialistiska strona Němskeje** ( *Sozialistische Einheitspartei Deutschlands*, skrótka **SED**) bě politiska strona w Němskej, załožena dnja 22. apryla 1946 w Sowjetskim wobsadniskim pasmje přez zjednoćenje stronow KPD a SPD. Zjednoćenje a wuwiwanje k statnej stronje 1949 załoženeje Němskeje demokratiskeje republiki staštej so pod wliwom sowjetskeje wobsadniskeje mocy. 

Hač do lěta 1990 knježeše SED w NDR po zakonju sama. Čłonojo strony skutkowachu w organach na wšěch třoch runinach stata (eksekutiwje, legislatiwje a judikatiwje), tak zo hodźi so NDR charakterizować jako knjejstwo jeničkeje strony. W oktobrje 1989 měješe SED 2,3 miliony čłonow, štož wotpowěduje 13,8 % tehdyšeho wobydlerstwa NDR. 

Najwjetšu móc w stronje měješe generalny sekretar – wot 1950 do 1971 Walter Ulbricht, potom hač do 1989 Erich Honecker a w poslednich měsacach Egon Krenz. Posledni předsyda SED pod starym mjenom bě w decembrje 1989 Gregor Gysi.

Za čas přewrota zhubi SED swoju rólu jako statna strona a přemjenowa so w decembrje 1989 najprjedy do *Sozialistische Einheitspartei Deutschlands – Partei des Demokratischen Sozialismus (SED-PDS)* a dnja 4. februara 1990 do *Partei des demokratischen Sozialismus (PDS)*. PDS bě předchadnica dźensnišeje Lěwicy.

## Wotkazy

* Załožba k předźěłanju diktatury SED 
* Protokole politběrowa centralneho komiteja Zjednoćeneje socialistiskeje strony Němskeje
Wjelkowy

**Wjelkowy** ( *Wölkau*) su wjes  na juhu hornjołužiskeho wokrjesa Budyšin. Słušeja wot lěta 1936 ke gmejnje Zemicy-Tumicy a leža 245 metrow nad mórskej hładźinu w dole Slěbornički.

Dla přihódneho połoženja při křižowanišću šoseje z Budyšina do Biskopic z pućom z Hornjeho Wujězda do Zemic a při starej krajnej hranicy mjez Hornjej Łužicu a Stołpinskim hamtom Mišnjanskeho markhrabinstwa mějachu wšelake knjejstwa we wokolinje zajim na wjesce. Z teje přičiny wobstejachu Wjelkowy hač do lěta 1936 z třoch wjesnych dźělow: Hornjołužiskeje strony w gmejnje Čerwjene Noslicy, Mišnjanskeje strony w gmejnje Počaplicy a Mišnjanskeje strony w gmejnje Špikawy.

Susodne wjeski su Stachow na sewjeru, Počaplicy a Čerwjene Noslicy na sewjerowuchodźe, Zemicy-Tumicy na juhu, Kinič na juhozapadźe a Palow na sewjerozapadźe.

We Wjelkowach mějachu woblubowany hosćenc „Sächsischer Reiter“, něhdyša póštowa stacija, kotraž bě pak z dźělom susodnych Tumic.

## Stawizny
Wjes naspomni so k prěnjemu razej w lěće 1318 jako sydło knjeza Henninga von *Wolkow*. 1588 naspomni so wudwór w Počapličanskim podźělu. Podźěl wjeski słušeše Biskopičanskej radźe, druhi k Počapličanskemu ryćerkubłu a hornjołužiski podźěl k Čerwjenonosličanskemu knjejstwu.
 
W lěće 1884 měješe wjes po Mukowej statistice 162 wobydlerjow, z nich hišće 42 Serbow (26&nbsp;%) a bě tuž najbóle němska wjes Hodźijskeje wosady. Hižo tehdy so pak we Wjelkowskej šuli jenož hišće němsce rěčeše. Po hamtskej statistice lěta 1890 bydleše w Špikawskim podźělu 104, w Počapličanskim 51 a na hornjołužiskej stronje 29 wobydlerjow.

Wšě tři dźěle słušachu ze starodawna do Hodźijskeje wosady.

## Wosobiny
* Jurij Dumiš (1679–1753) – serbski ewangelski farar a spisowaćel; narodźeny we Wjelkowach jako syn herbskeho a wićežneho rychtarja

## Žórła
Nadźanecy

**Nadźanecy** ( *Nadelwitz*) su hornjołužiska wjes na wuchodźe Budyšina a wot lěta 1994 z měšćanskim dźělom. Leža na lěwym brjoze Albrechtowki pod Wowčej horu (201 m) sewjernje zwjazkoweje dróhi B 6. Jadro wsy je něhdyše ryćerkubło.

K měšćanskemu dźělej słušeja nimo historiskeje wjeski tež bydlenske sydlišćo z 20. lětstotka, přemysłowa kónčina při Delnjokinjanskej dróze, šćerkowa jama a něhdyša Budyska deponija.

## Stawizny
Na Wowčej horje nadeńdźe so prahistoriske pohrjebnišćo, kotrež słuša z wjace hač 2000 rowami k najwjetšim w Němskej. Wjeska sama naspomni so prěni raz w lěće 1345 jako knježe sydło *Nadillicz* a bě znajmjeńša wot 16. lětstotka we wobsydstwje Budyskeje rady.

Po Mukowej statistice mějachu Nadźanecy we 1880tych lětach sto wobydlerjow, z nich 79 Serbow a 21 Němcow. W lěće 1925 mějachu Nadźanecy 75 wobydlerjow, kiž běchu wšitcy ewangelscy. 

Hač do lěta 1936 běchu Nadźanecy ze samostatnej gmejnu a potom najprjedy gmejnski dźěl Bošec. Wot 1979 do 1994 běchu dźěl gmejny Jenkec.

## Hlej tež
* Kulturne pomniki w Nadźanecach

## Žórła
Smělna

**Smělna** ( *Schmölln*) je hornjołužiska wosadna wjes , kotraž słuša ke gmejnje Smělna-Póckowy. Nadeńdźe so štyri kilometry wuchodnje Biskopic při hornim běhu Čornicy na samym juhu Budyskeho wokrjesa.

## Geografija
Wjes je typiski hornjołužiski łanowc a nadeńdźe so na sewjerozapadnej kromje Hornjołužiskich hór pod Klóšterskej horu (394 m) mjez Zemicami-Tumicami na sewjeru a Póckowami na juhu. Susodna wjes na wuchodźe je Trjechow. W Smělnej namaka so zastanišćo železniskeje čary Drježdźany–Žitawa.

### Ležownostne mjena
Michał Rostok naliči 1887 slědowace serbske ležownostne mjena: Smolica (tež Šmolica, *die Dorfbach*), Slěbornčanski młyn *(Schliefermühle)*, Slěbornica *(Silberbach)*, Łupno *(die Laupe, bei Wölkau)*.

## Stawizny

Wjes naspomni so prěni raz w lěće 1359 jako *Smollen* a 1412 jako knježe sydło *Smolin*. Serbska wjes na sewjeru dźensnišeje Smělneje wobsteješe pak prawdźepodobnje hižo we 8. lětstotku. Mjeno pochadźa wot smoły, štož so tež we wjesnym woponju wotbłyšćuje, hdźež je horjeka nalěwo smolernja widźeć. Smělna měješe hižo w 14. lětstotku wosadnu cyrkej a w 19. lětstotku samo dwě ryćerkuble – Hornjo- a Delnjosmělnjanske. Prěnja šula so 1735 zahaji.

Smělna je srjedźišćo ewangelskeje wosady, w kotrejž so hač do spěšneje industrializacije w druhej połojcy 19. lětstotka tež serbsce rěčeše. Posledni serbski farar w Smělnej bě Jan Awgust Sykora, kiž skutkowaše tam wot 1863 do 1899. Poslednje serbske Bože słužby běchu pak hižo 1880.

W lěće 1994 zjednoćichu so dotal samostatne gmejny Smělna, Póckowy a Trjechow do noweje gmejny Smělna-Póckowy.

### Wobydlerstwo
Po Mukowej statistice běchu wot 935 wobydlerjow Smělneje w lěće 1884 hišće 35 Serbow (4 %). Po hamtskim ličenju měješe wjes w lěće 1925 hižo 1934 wobydlerjow, z nich 1796 ewangelskich a 110 katolskich. W samsnym lěće natwarichu we wsy mału katolsku cyrkej.

## Wosobiny
* Jan Langa (1669–1727) – přełožer biblije do serbšćiny, 1704–10 farar w Smělnej
* Jan Bjedrich Langa (1709–1757) – ewangelski farar, přełožowar nabožinskeho pismowstwa; w Smělnej narodźeny
* Handrij Palman (1788–1862) – farar a wudawar prěnich serbskich Misionskich powěsćow; 1817–62 farar w Smělnej
* Korla Herman Robert Rjeda (1816–1900) – ewangelski farar, prěni serbski protykar; w Smělnej narodźeny
* Jan Awgust Sykora (1835–1921) – farar a awtor; 1863–99 posledni serbski farar w Smělnej

## Wobrazy

Kirche Schmölln-Putzkau März 2017 (2).jpg|Smělnjanska cyrkej
Schmoellnol-dgz.JPG|Něhdyša šula, dźensa sydło gmejnskeho zarjada
Schmoelln.jpg|Dwórnišćo při čarje Drježdźany–Žitawa


## Žórła


## Wotkaz
Frauke Petry

**Frauke Petry** (* 1. junija 1975 jako *Frauke Marquardt* w Drježdźanach) je bjezstronska němska politikarka a něhdyša předsydka strony Alternatiwa za Němsku (AfD). Wot lěta 2013 bě promowowana chemikarka jedna z třoch rěčnikow strony a předsydka sakskeho krajneho zwjazka. Po zaćehnjenju strony do Sakskeho krajneho sejma při wólbach w nazymje 2014 sta so z předsydku frakcije. Wot julija 2015 steješe nimo Jörga Meuthena na čole zwjazkoweje strony. Wona płaćeše jako zastupjerka nacionalno-konserwatiwneho křidła AfD.

Po wólbach do zwjazkoweho sejma w septembrje 2017 a swojim zaćehnjenju do němskeho parlamenta jako direktnje wolena zapósłanča wólbneho wokrjesa Sakska Šwica wustupi amtěrowaca předsydka Petry hromadźe z dalšimi zastupjerjemi ze strony.

Petry je ewangelsko-lutherska a ma štyri dźěći z mandźelstwa z fararjom Svenom Petryjom, je pak wot oktobra 2015 hromadźe z tehdyšim krajnym předsydu strony w Sewjerorynsko-Westfalskej, Marcusom Pretzellom, a wot decembra 2016 jeho mandźelska.

## Wotkaz
Lisćina zapósłancow w sakskim krajnym sejmje (6. wólbna doba)

Tuta lisćina skići přehlad wo wšěch **zapósłancach 6. [[Sakski krajny sejm|sakskeho krajneho sejma]]**, kotryž so we wólbach dnja 31. awgusta 2014 woli. Krajny sejm so 29. septembra 2014 skonstituowa.

## Zestajenje



## Prezidij
### Předsyda krajneho sejma a městopředsydźe
* předsyda krajneho sejma: Matthias Rößler (CDU)
* 1. městopředsydka: Andrea Dombois (CDU)
* 2. městopředsyda: Horst Wehner (Lěwica)

### Předsydy frakcijow
* frakcija CDU: Christian Hartmann (wot septembra 2018), do toho Frank Kupfer
* frakcija Lěwicy: Rico Gebhardt
* frakcija SPD: Dirk Panter (wot nowembra 2014), do toho Martin Dulig
* frakcija AfD: Jörg Urban (wot septembra 2017), do toho Frauke Petry
* frakcija Zelenych: Wolfram Günther (wot meje 2018), do toho Volkmar Zschocke

## Zapósłancy

## Wotkaz
* Zapósłancy Sakskeho krajneho sejma
Lisćina zapósłancow w sakskim krajnym sejmje (5. wólbna doba)

Tuta lisćina skići přehlad wo wšěch **zapósłancach 5. [[Sakski krajny sejm|sakskeho krajneho sejma]]**, kotryž so dnja 30. awgusta 2009 woli.

## Prezidij
### Předsyda krajneho sejma a městopředsydy
* Předsyda krajneho sejma: Matthias Rößler (CDU)
* 1. městopředsydka: Andrea Dombois (CDU)
* 2. městopředsyda: Horst Wehner (Lěwica)
* 3. městopředsyda: Andreas Schmalfuß (FDP)

### Předsydy frakcijow
* frakcija CDU: Steffen Flath
* frakcija Lěwicy: André Hahn (do julija 2012), potom Rico Gebhardt
* frakcija SPD: Martin Dulig
* frakcija FDP: Holger Zastrow
* frakcija Zelenych: Antje Hermenau
* frakcija NPD: Holger Apfel (do decembra 2013), potom Johannes Müller

### Dalši čłonojo wotpowědujo sylnosći frakcijow

* Robert Clemen (CDU)
* Thomas Colditz (CDU)
* Iris Firmenich (CDU)
* Andreas Hähnel (CDU)
* Alfons Kienzle (CDU)
* Christian Piwarz (CDU)
* Pětr Šołtka (CDU)
* Volker Tiefensee (CDU)
* Uta Windisch (CDU)
* Edith Franke (Lěwica)
* Andrea Roth (Lěwica)
* Klaus Tischendorf (Lěwica)
* Heike Werner (Lěwica)
* Stefan Brangs (SPD)
* Eva-Maria Stange (SPD)
* Torsten Herbst (FDP)
* Karl-Heinz Gerstenberg (Zeleni)

## Zapósłancy

## Nóžki


## Wotkaz
* Sakski krajny sejm
Lisćina zapósłancow w sakskim krajnym sejmje (4. wólbna doba)

Tuta lisćina skići přehlad wo wšěch **zapósłancach 4. [[Sakski krajny sejm|sakskeho krajneho sejma]]**, kotryž so dnja 19. septembra 2004 woli.

## Prezidij
### Předsyda krajneho sejma a městopředsydźe
* Předsyda krajneho sejma: Erich Iltgen (CDU)
* 1. městopředsydka: Regina Schulz (Lěwica)
* 2. městopředsydka: Andrea Dombois (CDU)
* 3. městopředsyda: Gunther Hatzsch (SPD)

### Předsydy frakcijow
* frakcija CDU: Fritz Hähle, wot junija 2008 Steffen Flath
* frakcija Lěwicy: André Hahn
* frakcija SPD: Cornelius Weiss, wot 2007 Martin Dulig
* frakcija NPD: Holger Apfel
* frakcija FDP: Holger Zastrow
* frakcija Zelenych: Antje Hermenau

### Dalši čłonojo wotpowědujo sylnosći frakcijow
(staw: awgust 2009)

* Heinz Lehmann (CDU)
* Friederike de Haas (CDU)
* Pětr Šołtka (CDU)
* Gottfried Teubner (CDU)
* Uta Windisch (CDU)
* Jutta Schmidt (CDU)
* Matthias Rößler (CDU)
* Peter Porsch (Lěwica)
* Caren Lay (Lěwica)
* Falk Neubert (Lěwica)

## Zapósłancy
Lisćina zapósłancow w sakskim krajnym sejmje (3. wólbna doba)

Tuta lisćina skići přehlad wo wšěch **zapósłancach 3. [[Sakski krajny sejm|sakskeho krajneho sejma]]**, kotryž so dnja 19. septembra 1999 woli.

## Prezidij
### Předsyda krajneho sejma a městopředsydźe
* Předsyda krajneho sejma: Erich Iltgen (CDU)
* 1. městopředsydka: Andrea Dombois (CDU)
* 2. městopředsydka: Brigitte Zschoche (PDS)

### Předsydy frakcijow
* frakcija CDU: Fritz Hähle
* frakcija SPD: Thomas Jurk
* frakcija PDS: Peter Porsch

## Zapósłancy

## Žórło

* Statistiski krajny zarjad Sakskeje
Lisćina zapósłancow w sakskim krajnym sejmje (1. wólbna doba)

Tuta lisćina skići přehlad wo wšěch **zapósłancach 1. [[Sakski krajny sejm|sakskeho krajneho sejma]]**, kotryž so dnja 14. oktobra 1990 woli.

## Prezidij
### Předsyda krajneho sejma a městopředsydźe
* Předsyda krajneho sejma: Erich Iltgen (CDU)
* 1. městopředsyda: Dieter Rudorf (SPD)
* 2. městopředsyda: Heiner Sandig (CDU)

### Předsydy frakcijow
* frakcija CDU: Herbert Goliasch
* frakcija SPD: Karl-Heinz Kunckel
* frakcija PDS: Klaus Bartl
* frakcija FDP: Günter Kröber
* frakcija Zelenych: Martin Böttger

### Dalši čłonojo wotpowědujo sylnosći frakcijow

* Volker Bandmann (CDU)
* Heinz Böttrich (CDU)
* Peter Dierich (CDU)
* Herbert Goliasch (CDU)
* Ursula Kulscher (CDU)
* Stephan Reber (CDU)
* Dieter Reinfried (CDU)
* Eva Maria Wünsche (CDU)
* Peter Adler (SPD)
* Inge Stetter (SPD)
* Brigitte Zschoche (LL-PDS)
* Michael Weber (Zeleni)
* Wolfgang Richter (FDP)

## Zapósłancy

## Žórło
* Statistiski krajny zarjad Sakskeje
Jarowoje

**Jarowoje** () je město w aziskim dźělu Ruskeje federacije. Leži w Altajskim regionje při kazachskej hranicy, něhdźe 480 kilometrow zapadnje Barnaula a ma něhdźe 18 tysac wobydlerjow.

Sydlišćo je so w lěće 1943 załožiło.

## Žórło


## Wotkaz

* Oficielne webstrony
Rubcowsk

**Rubcowsk** () je město w aziskim dźělu Ruskeje federacije. Leži při rěce Alej w Altajskim regionje při kazachskej hranicy, něhdźe 290 kilometrow juhozapadnje Barnaula a ma něhdźe 146 tysac wobydlerjow.

Sydlišćo je so w lěće 1892 jako wjes Rubcowo załožiło a ma wot lěta 1927 měšćanske prawa.

## Žórło


## Wotkazaj

* Oficielne webstrony
Gorno-Altajsk

**Gorno-Altajsk** (; 1830–1932 *Ulala/ Улала*, 1932–1948 *Ojrot-Tura/ Ойрот-Тура*) je město w aziskim dźělu Ruskeje federacije. Leži při zliwje rěkow Ulaluški a Majmy něhdźe 3600 kilometrow wuchodnje Moskwy a něhdźe 100 kilometrow južnje Bijska. Je stolica republiki Altaj. Ma něhdźe 62 tysac wobydlerjow.

Sydlišćo je so w lěće 1824 jako wjes Ulala załožiło a ma wot lěta 1928 měšćanske prawa.

## Žórło


## Wotkaz

* Oficielne webstrony
Turan

**Turan** () je městačko w aziskim dźělu Ruskeje federacije. Leži při rěce Turan w republice Tuwa něhdźe 60 kilometrow sewjerozapadnje Kyzyla a ma něhdźe štyri tysac wobydlerjow.

Sydlišćo je so w lěće 1885 załožiło a ma wot lěta 1945 měšćanske prawa.

## Žórło


## Wotkaz
Kyzyl

**Kyzyl** (; 1904–1918 *Bjelocarsk/ Белоцарск*, 1918–1926 *Chem-Beldir/ Хем-Бельдир*) je město w aziskim dźělu Ruskeje federacije. Leži při zjednoćenju Wulkeho a Małeho Jeniseja něhdźe 3600 kilometrow wuchodnje Moskwy a něhdźe 390 kilometrow južnje Minusinska. Je stolica republiki Tuwa. Ma něhdźe 114 tysac wobydlerjow.

Sydlišćo je so w lěće 1904 jako wjes Bjelocarsk załožiło a ma wot lěta 1914 měšćanske prawa.

## Žórło


## Wotkazaj

* Oficielne webstrony
Ak-Dowurak

**Ak-Dowurak** () je město w aziskim dźělu Ruskeje federacije. Leži při rěce Chemčik něhdźe 300 kilometrow zapadnje Kyzyla a ma něhdźe 13 tysac wobydlerjow.

Sydlišćo je so w lěće 1964 załožiło.

## Žórło


## Wotkazaj

* Oficielne webstrony
Šagonar

**Šagonar** () je město w aziskim dźělu Ruskeje federacije. Leži při rěce Jenisej něhdźe 115 kilometrow zapadnje Kyzyla a ma něhdźe dźesać tysac wobydlerjow.

Sydlišćo je so w lěće 1888 załožiło a ma wot lěta 1945 měšćanske prawa.

## Žórło
Artjomowsk

**Artjomowsk** () je městačko w aziskim dźělu Ruskeje federacije w Krasnojarskim regionje. Leži při rěce Olchowka něhdźe 380 kilometrow  južnje Krasnojarska a ma něhdźe dwaj tysac wobydlerjow.

Sydlišćo je so w lěće 1700 załožiło a ma wot lěta 1939 měšćanske prawa.

## Literatura
* Артёмовск//  Города России: энциклопедия. — М.: Большая Российская энциклопедия, 1994. — С. 25. — 559 с. — 50 000 экз. — ISBN 5-85270-026-6.

## Žórło


## Wotkaz
* Oficielne webstrony
Bogotol

**Bogotol** () je město w aziskim dźělu Ruskeje federacije w Krasnojarskim regionje. Leži něhdźe 250 kilometrow zapadnje Krasnojarska a ma něhdźe 20 tysac wobydlerjow.

Sydlišćo je so w lěće 1893 załožiło a ma wot lěta 1911 měšćanske prawa.

## Literatura
* Боготол// Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона : в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1890—1907.

## Žórło


## Wotkazaj

* Oficielne webstrony
Borodino (Region Krasnojarsk)

**Borodino** () je město w aziskim dźělu Ruskeje federacije w Krasnojarskim regionje. Leži při rěce Olchowka něhdźe 150 kilometrow wuchodnje Krasnojarska a ma něhdźe 16 tysac wobydlerjow.

Sydlišćo je so w lěće 1949 załožiło a ma wot lěta 1982 měšćanske prawa.

## Žórło


## Wotkazaj

* Oficielne webstrony
Wjerbjež

**Wjerbjež** ( *Wurbis*) je hornjołužiska wjes , kotraž słuša wot lěta 2011 do města Šěrachow-Korzym.

## Geografija
Wjeska nadeńdźe so we wysokosći wot 305 do 365 metrow při sewjernym boku druheho rjećaza Łužiskich horow při zwjazkowej dróze 96, tule wjedźacej do Žitawskeho směra přez Wjerbježski přesmyk mjez Běłobohom a Chołmami. Na zapadźe leži Chróstawa, na sewjerowuchodźe Kumwałd a na juhu, za přesmykom, Wopaka.

## Stawizny
Łanowc Wjerbjež naspomni so prěni raz w lěće 1408 jako *Wurbiss*. Dalše historiske formy wjesneho mjena běchu *Worpus* (1419), *Worpiß* (1479), *Borps* (1486) a *Worpß* (1489).

Wjerbjež słuša oficielnje wot 1835 do Chróstawskeje wosady, do toho do Kumwałdskeje. Hač do lěta 1934 bě samostatna gmejna a potom tež politisce z dźělom Chróstawy. Po ludličenju 1925 měješe Wjerbjež 233 wobydlerjow, z nich 231 ewangelskich.

## Žórła
Ben Nevis

**Ben Nevis** ( **Beinn Nibheis**) je z wysokosću wot 1345 metrow najwyša hora Šotiskeje a cyłeje Wulkobritaniskeje. Nadeńdźe so při zapadnym přibrjoze Šotiskeje njedaloko městačka Fort William.

*Ben* je gelske słowo za „horu“ a *Nevis* anglizěrowana warianta słowa *Nibheis*, kotrež hodźi so přełožeć pak jako „zły“, pak z formy *neamh-bhathais* jako „wjeršk w mróčelach“ („neamh“ = njebjesa abo mróčele; „bhathais“ = wjeršk). Za druhu wariantu rěči, zo je Ben Nevis zadźěwk ze zapada pochadźacym atlantiskim powětrowym masam, čehoždla knježitej na 300 dnjach wob lěto dešć a mła.

## Wotkaz
Łanowc

**Łanowc** ( *Waldhufendorf*) je sydlišćowa forma wsow, kotraž wustupuje husto na něhdyšich trjebjenišćach, kaž na přikład we Łužiskich horach. Jedna so wo rjadowc, w kotrymž saha so rola jednotliwych wobsedźerjow wot statoka hač k lěsnej kromje. Puć a zwjetša rěčka tworitej srjedźnu wósku wsy.

W běhu saksko-frankowskeho wobsydlenja dotal njewobsydlenych hórskich kónčin Hornjeje Łužicy a Rudohorow w 12. a 13. lětstotku bě łanowc typiska wjesna forma nowozałoženych sydlišćow, mjeztym zo bydlachu Serbja w niskich kónčinach zwjetša w kulowcach.

Dalše kónčiny z łanowcami su Bohotska, Sudety, Beskidy, Durinski lěs, Čorny lěs, Šumawa a Šmrěčiny.
Chołmy

**Chołmy** () su 487 metrow wysoka hora w Hornjołužiskich horach. Nadeńdu so w druhim hórskim rjećazu juhowuchodnje Šěrachowa, južnje Chróstawy a sewjerowuchodnje Załomja. Zapadnje Chołmow běži Sprjewja. Mjez Chołmami a Běłobohom nadeńdźe so Wjerbježski přesmyk zwjazkoweje dróhi 96.

Na wjeršku namaka so mały skalny masiw ze zornowca a sćelak Němskeje póšty.

Skalny masiw na wjeršku wužiwaše so najskerje w prahistoriskej dobje jako słóncowe swjatnišćo. Na přikład na dnju zawróta słónca swěći słónco přez wotwěry w skale. 

## Wotkaz
Wjelan

**Wjelan** (zněmčene *Wehlan* abo *Welan*) je serbske swójbne mjeno slědowaceju wosobow:

* Jan Wjelan (1773–1852), farar a wučer
* Julius Eduard Wjelan (1817–1892), farar, spisowaćel, basnik a grafikar
Železnogorsk (Region Krasnojarsk)

**Železnogorsk** (; 1950–1994 Krasnojarsk-26/ Красноярск-26) je město w aziskim dźělu Ruskeje federacije w Krasnojarskim regionje. Leži něhdźe 35 kilometrow sewjerowuchodnje Krasnojarska a ma něhdźe 84tysac wobydlerjow.

Sydlišćo je so w lěće 1950 załožiło a ma wot lěta 1954 měšćanske prawa.

## Žórło


## Wotkazaj

* Oficielne webstrony
Igarka

**Igarka** () je městačko w aziskim dźělu Ruskeje federacije w Krasnojarskim regionje. Leži při rěce Jenisej něhdźe 1800 kilometrow sewjernje Krasnojarska a ma něhdźe štyri tysac wobydlerjow.

Sydlišćo je so w lěće 1929 załožiło a ma wot lěta 1931 měšćanske prawa.

## Žórło


## Wotkazaj

* Oficielne webstrony
Alexander Ahrens

**Alexander Ahrens** (* 19. januara 1966 w Zapadnym Berlinje) je němski jurist, sinologa a komunalny politikar. Wot 2015 do 2022 bě wón wyši měšćanosta Budyšina. W lěće 2017 zastupi do Socialdemokratiskeje strony Němskeje (SPD).

## Žiwjenje
Ahrens studowaše wot 1985 do 1990 w Berlinje sinologiju a po tym prawiznowědu. Druhi studij wobzamkny z druhim juristiskim statnym eksamenom. Po zakónčenju studija dźěłaše w Chinskej jako zawodowy jurist za wulke němske industrijne předewzaća. Po 2002 absolwowaše w Němskej dalše wukubłanje jako fachowy prawiznik za dawkowe prawo a dźěłaše zdobom hižo wot lěta 2000 jako samostatny prawiznik w Berlinskej kencliji. Wot 2007 do 2012 bě samostatny financowy planowar pola MLP AG w Berlinje. 2008 přećahny do Budyšina.

Ahrens je woženjeny a ma štyri dźěći.

## Politika
Za wólby Budyskeho wyšeho měšćanosty w lěće 2015 bě Ahrens jako bjezstronjan ze zhromadnym kandidatom SPD, Lěwicy a wobydlerskeho zwjazka BBBz. Po tym, zo měješe hižo w prěnim přechodźe najwjace hłosow, doby w druhim přechodźe z 48,1&nbsp;% hłosow nad kandidatom CDU, Matthiasom Knaakom (35,3&nbsp;%) a sta so tuž z naslědnikom dołholětneho měšćanosty Christiana Schramma.

W meji 2019 bu na lisćinje SPD do Budyskeho wokrjesneho sejmika woleny.

Jako amtěrowacy wyši měšćanosta dósta Ahrens při komunalnych wólbach 12. junija 2022 jenož 14,3&nbsp;% hłosow, jako naslědnika wuzwolichu Budyšanki a Budyšenjo Karstena Vogta (CDU), bywšeho frakciskeho předsydu CDU w měšćanskej radźe.

### Gremije
Hižo wot lěta 2014 je Ahrens čłon dohladowanskeje rady BBB (Wobdźělenskeho a zawodoweho towarstwa Budyšina). Wot apryla 2016 je jako zastupjer Zwjazka sakskich městow a gmejnow z čłonom załožboweje rady Załožby za serbski lud.

## Wotkaz
* Žiwjenjoběh na stronach města Budyšina
Quito

**Quito** (poprawom *San Francisco de Quito*, wurjekowanje [ˈkito]) je stolica južnoameriskeho Ekwadora a nadeńdźe so jenož 20 kilometrow južnje ekwatora w na 2.850 metrach ležacej žłobinje Andow pod wulkanom Cotopaxi (5.897 m). Tuž jedna so wo najwyše ležacu stolicu na swěće. Z něhdźe 2,2 milionomaj wobydlerjow je Quito po přistawnym měsće Guayaquil druhe najwjetše město w kraju. Nimo toho je zarjadniske sydło prowincy Pichincha a kantona Quito. Stare město Quita słuša do swětoweho herbstwa UNESCO.

Klima w měsće je – najebać tropiskeho połoženja – dla wysokosće měrna a włóžna. Přerězna temperatura je jenož 13° C.

Dźensniše město załoži so w lěće 1534 jako *San Francisco de Quito* wot španiskich dobywarjow na městnje stareho sydlišća indigenych wobydlerjow.

## Wobrazy

Vista de Quito desde El Panecillo, Ecuador, 2015-07-22, DD 45-49 PAN.JPG|Sewjerny dźěl města
Antiguo Banco de Préstamos, Quito, Ecuador, 2015-07-22, DD 192.JPG|Bankowe twarjenje w nutřkownym měsće
Quito Av24deMayo.JPG|Avenida 24 de Mayo
Iglesia de San Francisco, Quito, Ecuador, 2015-07-22, DD 217-219 HDR.JPG|Cyrkej swj. Franciskusa
Mapaquito1786.jpg|Plan města z 18. lětstotka


## Žórła


## Wotkazaj

* Oficielne webstrony města
Lima

**Lima** je stolica južnoameriskeho Peruwa a z wulkim wotstawkom zdobom najwjetše město w kraju. Nadeńdźe so při brjoze Ćicheho oceana nad rěku Río Rímac na zapadźe Peruwa. Centrum města leži 160 metrow nad mórskej hładźinu, mjeztym zo sahaja so měšćanske dźěle hač do wysokosće wot 1000 metrow. W měsće samym bydli na přestrjeni wot 2672 kwadratnych kilometrow něhdźe dźewjeć milionow wobydlerjow. Hromadźe ze susodnym přistawnym městom Callao ma metropolowy region *(Área Metropolitana de Lima)* wjace hač 10 milionow wobydlerjow.

Lima je wažne wobchadne křižowanišćo kaž tež najwuznamniši hospodarski a kulturny centrum Peruwa z uniwersitami, wysokimi šulemi, muzejemi a twarskimi pomnikami. Stare město słuša wot lěta 1991 do swětoweho herbstwa UNESCO.

## Klima
Město leži w tropiskim klimowym pasmje a ma horcu pusćinowu klimu. Přerězna temperatura přez lěto leži pola 18° C. Dla zymneho Humboldtoweho pruda w Pacifiku je wjedro wosebje mjez meju a oktobrom husto młowojte.

## Wobrazy

Lima Luftaufnahme.jpg|Powětrowy wobraz Limy
Uni San Marcos.jpg|Uniwersita San Marcos
Lima from San Cristobal.jpg|Napohlad nutřkowneho města z hory
Lima Palacio Gobierno.JPG|Sydło knježerstwa
Peru - Lima 087 - colourful neighbourhoods climb the hill.jpg|Sydlišćo při skłoninach na kromje Limy


## Žórła


## Wotkazaj

* Oficielne webstrony města
Asunción

**Asunción** je stolica a z něhdźe 550.000 wobydlerjemi zdobom najwjetše město južnoameriskeho stata Paraguay. Jeho mjeno (španisce za *donjebjeswzaće*) poćahuje so na Marije donjebjeswzaće, dokelž bu město na tutym dnju w lěće 1537 załožene. Połne španiske mjeno je *La Muy Noble y Leal Ciudad de Nuestra Señora Santa Maria de la Asunción*. W guaranišćinje rěka Asunción *Paraguaŷ*, mjeztym zo je mjeno kraja *Paraguái*.

Město nadeńdźe so při lěwym, wuchodnym pobrjoze rěki Paraguay při hranicy z Argentinskej.

W měsće knježi tropiska klima. Najhorcyši měsac je januar z přerěznymi temperaturami mjez 23 a 33 stopnjemi, najzymniši je julij (13–23° C). 

Asunción je so dnja 15. awgusta 1537 wot španiskeho dobywarja Juan de Salazar y Espinosa załožił a je tuž jedne z najstaršich španiskich městow w Južnej Americe.

## Wobrazy

Palacio de los López.jpg|Palast knježerstwa
Efificios en Asunción Paraguay.jpg|W nutřkownym měsće
Catedral de Asunción Paraguay.jpg|Katolska katedrala
Catedral de la Santísima Trinidad by Felipe Méndez.jpg|Iglesia de la Trinidad
International Airport Silvio Pettirossi by Felipe Méndez.jpg|Mjezynarodne lětanišćo


## Žórła


## Wotkazaj

* Oficielne webstrony města
Sucre

**Sucre** je oficielna stolica Boliwiskeje a z něhdźe 240.000 wobydlerjemi šeste najwjetše město južnoameriskeho stata. Wone je stejišćo Wyšeho sudnistwa, mjeztym zo je sydło knježerstwa La Paz. Nadeńdźe so na juhu kraja we wysokosći wot 2800 metrow. Město słuša z lěta 1991 do swětoweho herbstwa UNESCO.

Město załoži so dnja 30. nowembra 1538 pod mjenom *Ciudad de la Plata de la Nueva Toledo* a bě wot 1559 zarjadniske sydło španiskich teritorijow w dźensnišich statach Paraguay, Peru, Argentinska, Chilska a Boliwiska. Wot 1609 je wone tež sydło arcybiskopstwa. Po njewotwisnosći Boliwiskeje dósta město w lěće 1839 status stolicy a nowe mjeno po rewolucionarnym wjedniku Antonio José de Sucre. W lěće 1898 přepołoži so knježerstwowe sydło do La Paz.

W měsće knježi subtropiska wysočinska klima z přerěznej temperaturu wot 15,6 °C.

## Wobrazy

Panorámica de Sucre desde la zona Sur.jpg|Panorama města
Sucre,_Bolivia.jpg|Cyrkej w starym měsće
Casa de la libertad.jpg|*Casa de la libertad* („Dom swobody“)
La Recoleta.jpg|Klóšter La Recoleta
Palacio_de_la_Prefectura_de_Chuquisaca_(Sucre_-_Bolivia).jpg|Něhdyši palast boliwiskeho knježerstwa


## Žórła


## Wotkazaj

* Oficielna webstrona města
Caracas

**Caracas** (hamtsce *Santiago de León de Caracas*) je stolica a z něhdźe 2,2 milionomaj wobydlerjow zdobom najwjetše město kaž tež hospodarske srjedźišćo južnoameriskeho stata Venezuela. W cyłym metropolowym regionje bydla samo 3,3 miliony ludźi. Nadeńdźe so njedaloko pobrjoha Karibiskeho morja na sewjeru kraja we wysokosći 900 metrow. Mjez městom a morjom zběhaja so wjace hač 2000 metrow wysoke Přibrjóžne horiny *(Cordillera de la Costa)*. Přistaw a mjezynarodne lětanišćo Caracasa nadeńdźetej so w přibrjóžnymaj městomaj La Guaira a Maiquetía.

Kampus Caracaskeje uniwersity, najwjetšeje we Venezueli, słuša wot lěta 2000 do swětoweho herbstwa UNESCO.

## Stawizny
Prěni Europjan při venezuelskim pobrjoze njedaloko dźensnišeho města bě Krystof Kolumbus w lěće 1498. Město same załoži so pak hakle 1567 wot španiskeho dobywarja Diego de Losada pod mjenom *Santiago de León de Carácas* a bě pozdźišo ze sydłom guwernera. Po njewotwisnosći Venezuele wot Wulkokolumbiskeje sta so Caracas ze stolicu noweho stata.

## Klima
W měsće knježi tropiska klima z přerěznej lětnej temperaturu wot 22,5 °C a spadkami wot 900 do 1300 milimetrow wob lěto.

## Wobrazy

Este de Caracas.JPG|Wuchodny dźěl města z horinami
Caracas Cathedral 2.jpg|Caracaska katedrala
Casa del Libertador Caracas centro.JPG|*Casa del Libertador*, ródny dom Simóna Bolívara
Aula Magna-Calder-UCV.JPG|*Aula Magna*, wulka žurla Caracaskeje uniwersity
Joseph_Thomas_1839_000.jpg|Město w lěće 1839


## Žórła


## Wotkaz
Canberra

**Canberra** je stolica a z něhdźe 350.000 wobydlerjemi wosme najwjetše město Awstralskeje. Wone je najwjetše město w nutřkownym kraju a nadeńdźe so w Australian Capital Territory („Awstralskim stolicowym teritoriju“) 290 kilometrow juhozapadnje Sydneyja a 670 kilometrow sewjerowuchodnje Melbournea. Canberra je wot US-ameriskeho architekta Waltera B. Griffina planowana stolica a je so w lěće 1908 jako kompromis mjez najwjetšimaj městomaj Melbourne a Sydney jako hłowne město postajiła. Twarske dźěła zahajichu so 1913 a dnja 9. meje 1927 dósta nowe město status stolicy.

Město leži něhdźe 150 kilometrow zdalene wot wuchodneho pobrjoha Awstralskeje blisko horin Brindabella Ranges, wotrězka Snowy Mountains we wysokosćach mjez 550 a 700 metram nad morjom. Ma ćopło-měrnu klimu z horcym, suchim lěćom a – za awstralske poměry – zymnej zymu z častym zmjerzkom. Přerězna maksimalna temperatura leži wob lěto pola 19,7 °C, minimalna temperatura pola 6,5 °C.

## Wobrazy

Canberra parliamentary axis.JPG|Powětrowy wobraz Canberry
Canberra SPOT 1088.jpg|Satelitowy wobraz
National Library of Australia-East side entrance.jpg|Narodna knihownja Awstralskeje
Parliament House, Canberra.jpg|Twarjenje awstralskeho sejma
Inner-canberra-triangle MJC01.png|Plan města


## Žórła


## Wotkaz
Montevideo

**Montevideo** je stolica a najwjetše město južnoameriskeho stata Uruguay. Z 1,3 milionami wobydlerjow je wone hospodarske, zarjadniske a kulturne srjedźišćo w kraju. Nadeńdźe so napřećo argentinskej stolicy Buenos Aires při sewjernym pobrjoze Río de la Plata, mórskeho zaliwa Atlantiskeho oceana. Po studiji je Montevideo južnoameriske město z najwyšej žiwjenskej kwalitu.

Mjeno města pochadźa wot 132 metrow wysokeje hórki napřećo přistawej, kotraž rěka španisce *Monte* („hora“) a w guaranišćinje *Yvyty* („skała“). Z wobeju słowow nasta po dobywanju kraja přez Europjanow w 16. lětstotku nowe mjeno *Montevidi* jako zestajenka. Město same załoži so hakle w lěće 1726 jako španiske sydlišćo *San Felipe y Santiago de Montevideo*.

W měsće knježi přecowłóžna subtropiska klima z miłej zymu a ćopłym lěćom. Přerězna temperatura wob lěto leži pola 16,3° C. Najhorcyšej měsacaj stej januar a februar.

## Wobrazy

Montevideo aerial.jpg|Powětrowy wobraz města
MVD Zentrum.JPG|W nutřkownym měsće
Old_Town,_Montevideo_street.jpg|Stare město
Montevideokathedrale.JPG|Katolska katedrala
PlanoMontevideo1867.jpg|Plan města z lěta 1867


## Žórła


## Wotkazaj

* Oficielne webstrony města
La Paz

**La Paz** (poprawom *Nuestra Señora de La Paz*, „Naša knjeni měra“; w aymarašćinje *Chuquiyapu Marka*) je z něhdźe 750.000 wobydlerjemi třeće najwjetše město Boliwiskeje a sydło knježerstwa južnoameriskeho stata. Stolica je Sucre. Nadeńdźe so na wysokoruninje Altiplano w Andach we wysokosći wot 3600 metrow w 400 metrow hłubokim kanjonje rěki Chokeyapu a je tuž najwyše ležace knježerstwowe sydło na swěće.

Na wysokoruninje zapadnje města samoho nasta – najprjedy jako dźěl města La Paz – nowe sydlišćo El Alto, kotrež je mjeztym z 850.000 wobydlerjemi druhe najwjetše město Boliwiskeje. Tam nadeńdźe so tež mjezynarodne lětanišćo *La Paz-El Alto*. Město leži pod druhej najwyšej horu Boliwiskeje Illimani (6.439 m).

Klima je přez cyłe lěto chětro runostajna, tak leži přerězna maksimalna temperatura pola 19 stopnjow w oktobrje a 17 stopnjow w juniju a juliju. Minimalne temperatury wučinja 1° C w juniju a juliju a 6°C mjez nowembrom a měrcom. Spadki padaja přewažnje wot oktobra do měrca.

## Wobrazy

Amaneciendo en La Paz con el Illimani de fondo.jpg|Město z horu Illimani w zymje
Bolivia-lapaz6.jpg|W nutřkownym měsće
Bol-la-paz-murillo.jpg|Boliwiski sejm na naměsće Murilla
SAN JORGE La Paz BOLIVIA.jpg|Twarjenja w prěnim distrikće
Vista A La Linea Roja.png|Powjazowka zwjazuje La Paz z El Alto


## Žórła


## Wotkazaj

* Oficielna webstrona města
Bogatynia

**Bogatynia** () je městačko při Witce na juhowuchodźe Hornjeje Łužicy. Leži někotre kilometry wuchodnje Žitawy w samym juhozapadnym róžku Pólskeje mjez sakskej hranicu na zapadźe a čěskej na wuchodźe a słuša k Delnjošleskemu wojewódstwu. Ma nimale 25.000 wobydlerjow.

Najwažniša hospodarska hałuza je wudobywanje brunicy z Turówskeje jamy a dobywanje energije w Turówskej milinarni.

## Gmejna
Měšćansko-wjesna gmejna Bogatynia měješe dnja  cyłkownje  wobydlerjow, z nich  w měšćanskim a  we wjesnym dźělu.

Ke gmejnje słušeja slědowace wsy (w spinkach němske a, jeli znate, serbske mjena):

* Białopole *(Sommerau)*
* Biedrzychowice Górne *(Friedersdorf)* z Pasternikom *(Žitawka, Zittel)*, wobě wopušćenej
* Bogatynia *(Rychnow, Reichenau)* z Markocicami *(Markarćicy, Markersdorf)*
* Bratków *(Blumberg)*
* Działoszyn *(*Kralowy Haj, Königshain)*
* Gościszów *(Gießmannsdorf)*, wopušćeny
* Jasna Góra *(Lichtenberg)*
* Kopaczów *(Hornje Wułdrichecy, Oberullersdorf)* z Luptinom
* Krzewina *(Hronow, Grunau)*
* Lutogniewice *(*Jasne Polo, Schönfeld)*
* Opolno Zdrój *(Wopalenica, Bad Oppelsdorf)* z Waldom
* Porajów *(Porěč, Großporitsch)*
* Posada *(Rusdorf)*
* Rybarzowice *(Rybarjecy, Reibersdorf)*
* Sieniawka *(Šunowk, Kleinschönau)* z *Małym Porěčom (Kleinporitzsch)*
* Strzegomice *(Dornhennersdorf)*, wopušćene
* Trzcieniec *(Ronow, Rohnau)*
* Turoszów *(Derchow, Türchau)* ze sydlišćomaj Trzciniec Dolny *(Lehde)* a Scharre
* Wigancice Żytawskie *(Weigsdorf)*, w lěće 2000 wopušćene
* Wolanów *(Friedreich)*
* Wyszków *(Maxdorf)*
* Zatonie *(Zatoń, Seitendorf)*

Wjeski Gościszów, Pasternik, Biedrzychowice Górne, Strzegomice a Wigancice Żytawskie su so za Turówsku brunicowu jamu wotbagrowali. Wot njeje su runje tak dźěle sydlišćow Turoszów, Zatonie, Opolno Zdrój a Bogatynia potrjechene.

## Žórła


## Wotkaz
Zgorzelec

**Zgorzelec** je město w pólskim dźělu Hornjeje Łužicy a něhdyši wuchodny dźěl Zhorjelca. Leži na juhozapadźe Pólskeje w Delnjošleskim wojewódstwje na prawym, wuchodnym brjoze Łužiskeje Nysy a ma něhdźe 30.000 wobydlerjow. Je tuž štwórte najwjetše město Hornjeje Łužicy a zarjadniske sydło Zgorzeleckeho powiata.

Hač do kónca Druheje swětoweje wójny bě dźensniši Zgorzelec wuchodne předměsto Zhorjelca a słušeše k Němskej. Wot lěta 1998 tworitej wobě měsće zhromadne „europske město“.

## Žórła


## Wotkaz
Herbert Nowak

**Herbert Nowak** (* 23. apryla 1916 w Gołynku; † 6. apryla 2011 w Drjowku) bě delnjoserbski ewangelski farar, spisowaćel, rěčewědnik a kulturny prócowar. W lěće 1997 spóžči so jemu Myto Ćišinskeho „za jogo wurědnu literarnu a pisnu dolnoserbšćinu konsolidujucu tworiwosć.“

Nowak narodźi so wosrjedź Prěnjeje swětoweje wójny jako syn serbskeho wučerja w Gołynku pola Choćebuza. Po šuli studowaše teologiju a słowjansku filologiju.

Jako jedyn z mało delnjoserbskich fararjow dyrbješe wotsaleny wot domizny w němskorěčnych wosadach skutkować. W lěće 1946 pósła jeho Berlinsko-Braniborska cyrkej do Pěśdubow pola Eisenhüttenstadta, hdźež běše 17 lět z fararjom. Wot 1963 do 1978 skutkowaše w Drjowku. W lěće 1978 poda so na wuměnk.

Herbert Nowak pisaše wučbnicu delnjoserbšćiny, wjacore powědančka a předewšěm nastawki za Nowy Casnik, Pratyju, Rozhlad, Lětopis, Nowu dobu, Pomhaj Bóh a dalše.

Najmłódša dźowka fararja Nowaka je delnjoserbska wědomostnica a něhdyša županka Madlena Norbergowa.

Krótko do 95. narodnin zemrě w aprylu 2011 w Drjowku. Nowakowy row ze serbskim pomnikom nadeńdźe so na Choćebuskim Južnym pohrjebnišću.

## Twórby
* *Mjadwjeź w Lubošcańskiej goli. Wuběrk źěłow.* Zestajał Beno Budar, Budyšyn (Kapsne kniglicki 108) 1979
* *Marko a Erika.* Powědančka, w: *Dejm hyšći bomki sajźaś. Antologija dolnoserbskeje literatury*, Budyšyn 1985
* *Moje pocynki a njepocynki. Dopomnjeńki ze sedym lětźasetkow.* Wubrała Ruth Thiemannowa, Budyšyn 1991
* *Dolnoserbske prjatkowanja wot lěta 1985 do lěta 1991.* Budyšyn 1991
* *Eduard jo k nam woglědał.* Powědančka, w: *Źiw se njewospjetujo. Antologija dolnoserbskeje prozy*, Budyšyn 1999
* *Prjatkowanja. Zbožne su, kenž Bože słowo słyše a wobchowaju.* Podstupim 2007 (Podstupimske pśinoski k sorabistice, čo. 7)
* *Pisaŕ běch wót młodych lět*, 2016

## Žórle


## Wotkaz
* Film: Woswjećenje narowneho pomnika fararja Herberta Nowaka w lěće 2012
Nowogrodziec

**Nowogrodziec** (, tohodla krótko po wójnje *Nowimburk*) je městačko při wuchodnym brjoze Hwizdźa w juhozapadnej Pólskej, něhdźe 120 kilometrow zapadnje Wrócławja. Nadeńdźe so mjez Zhorjelcom a Bólesławom a słuša k Bólesławskemu wokrjesej Delnjošleskeho wojewódstwa. Město same ma něhdźe štyri tysac wobydlerjow, měšćanska a krajna gmejna wokoło 15.000. Přez město wjedźe Železniska čara Jelenia Góra–Zahań.

Sydlišćo załoži so při brodźe Wysokeje dróhi přez rěku Hwizdź a dósta w lěće 1233 měšćanske prawa. Hač do lěta 1815 bě tehdyši Naumburg hranične město Šleskeje z Hornjej Łužicu.

Nowogrodziec ma gmejnske partnerstwo z Wulkej Dubrawu.

## Gmejna
Měšćansko-wjesna gmejna Nowogrodziec měješe dnja  cyłkownje  wobydlerjow, z nich  w měšćanskim a  we wjesnym dźělu.

## Žórła


## Wotkaz
Škódow

**Škódow** ( *Skadow*) je wjes a wot lěta 1994 měšćanski dźěl Choćebuza w braniborskej Delnjej Łužicy. Ma něhdźe pjeć stow wobydlerjow a nadeńdźe so sewjernje Choćebuskeho stareho města při lěwym brjoze Sprjewje. Susodne wjeski su Depsk na sewjeru, Rogozno na wuchodźe a Zaspy na juhu.

## Stawizny
Wjes naspomni so prěni raz w lěće 1407. W lěće 1889 załoži farar Matej Bogumił Broniš serbske spěwne towarstwo w Škódowje.

### Wobydlerstwo
Po Mukowej *Statistice Łužiskich Serbow* rěčachu srjedź 1880tych lět wšitcy 324 Škódowčenjo delnjoserbsce.

## Wosobiny
* Alfred Měškank (1927–2016), sorabist, wučer, přełožowar a awtor; bydleše w Škódowje

## Žórła


## Wotkazaj
Depsk

**Depsk** ( *Döbbrick*) je wjes a měšćanski dźěl Choćebuza w braniborskej Delnjej Łužicy. Měšćanski dźěl ma něhdźe 1.700 wobydlerjow a nadeńdźe so na sewjeru Choćebuskeho měšćanskeho teritorija při lěwym brjoze Sprjewje. Susodnej wjesce stej Škódow na juhu a Dešno na zapadźe.

K Depskej słuša wudwór Majberk při prawym sprjewinym brjoze sewjernje Depska.

## Stawizny
Wjes naspomni so prěni raz pisomnje hakle w lěće 1559 a je sydło ewangelskeje kaž tež starolutherskeje wosady. 

### Wobydlerstwo
Po Mukowej *Statistice Łužiskich Serbow* rěčachu srjedź 1880tych lět wšitcy 633 wobydlerjow delnjoserbsce. Arnošt Černik zwěsći w lěće 1956 serbski podźěl wobydlerstwa wot hišće 80 %, štož bě jedyn z najwjetšich w cyłej Delnjej Łužicy. Bě samo planowane, přetwarić B-šulu w Depsku na A-šulu, štož so pak ženje njezwoprawdźi.

## Nóžki


## Wotkazaj
Węgliniec

**Węgliniec** () je městačko na wuchodźe Hornjeje Łužicy. Leži na pólskim boku w Delnjošleskim wojewódstwje někak dwaceći kilometrow sewjerowuchodnje Zhorjelca. Ma něhdźe tři tysac wobydlerjow.

Węgliniec je wažne železniske křižowanišćo. Přez tamniše dwórnišćo wjedu nimo 1846 přepodateje čary Berlin–Wrócław tež čary do Zhorjelca (wot 1847), do Lubanja (1865) a do Wojerec (1874).

## Gmejna
Měšćansko-wjesna gmejna Węgliniec měješe dnja  cyłkownje  wobydlerjow, z nich  w měšćanskim a  we wjesnym dźělu.

Ke gmejnje słušeja nimo městačka samoho tež slědowace wsy: Czerwona Woda *(Rothwasser)*, Jagodzin *(Neuhammer)*, Kieszków, Kościelna Wieś *(Steinkirchen)*, Kuźnica, Łężek, Okrąglica *(Schnellförtel)*, Piaseczna *(Schönberg)*, Piaski, Polana *(Brand)*, Ruszów *(Rauscha)*, Stary Węgliniec *(Alt Kohlfurt)* a Zielonka *(Grube Stadt Görlitz)*.

## Žórła


## Wotkaz
Sulików

**Sulików** () je wjes a gmejna na wuchodźe Hornjeje Łužicy. Leži na pólskim boku w Delnjošleskim wojewódstwje někak dźewjeć kilometrow juhowuchodnje Zhorjelca při Čerwjenej wodźe. Ma něhdźe dwaj tysac wobydlerjow.

## Gmejnske dźěle
Do wjesneje gmejny Sulików słušeja slědowace wsy (něhdyše serbske a němske mjena w spinkach):

* Bierna (*Berno, Berna*)
* Ksawerów, prjedy Świechów (*Zwecka*, 1937–1945 *Erlbachtal*)
* Jabłoniec (*Neu Gablenz*)
* Łowin (*Neu Löben*)
* Mała Wieś Dolna (*Nieder Halbendorf*, prjedy *Halbendorf*)
* Mała Wieś Górna (*Ober Halbendorf*, prjedy *Kuhzagel*)
* Miedziane (*Koprow, Küpper*)
* Mikułowa (*Nikolausdorf*)
* Nowoszyce (*Neuhaus*)
* Podgórze (*Hartha*)
* Radzimów (*Bellmannsdorf*)
* Skrzydlice (*Kundorf*)
* Stary Zawidów (*Stary Židźin, Alt Seidenberg*)
* Studniska Dolne (*Nieder Schönbrunn*)
* Studniska Górne (*Ober Schönbrunn*)
* Sulików (*Schönberg*)
* Wielichów (*Königsfeld*)
* Wilka (serbsce *Wjelkow*; 1937–1945 *Wilke*)
* Wilka-Bory, prjedy Borów (*Borow, Bohra*)
* Wrociszów Dolny (*Nieder Rudelsdorf*)
* Wrociszów Górny (*Ober Rudelsdorf*)

## Žórła


## Wotkaz