open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Mišnjanske markhrabinstwo

**Mišnjanske markhrabinstwo** ( *Markgrafschaft Meißen*) bě srjedźowěkowske wjerchowstwo na teritoriju dźensnišeje Sakskeje, poprawom *Hornjeje Sakskeje*, kotrež bě nastało z Durinskeje marki za čas němskeje kolonizacije słowjanskich kónčin při Łobju.

## Stawizny

W běhu wuprawy přećiwo serbskim Głomačanam (Dalemincam) da němski kral Hendrich I. w lětomaj 928/929 na hórce při lěwym brjoze Łobja natwarić hród, jadro dźensnišeho Mišna, kotryž bu pomjenowany po tamnišej rěčce abo po staršej serbskej wjesce. Po zdaću je so tutón hród po wotćahu sakskeho wójska zaso zhubił, znajmjeńša so w historiskich zapiskach wot 929 do 968 njejewi. W lěće 968 pak sta so hrodowska hórka ze sydłom biskopa nowozałoženeho Mišnjanskeho biskopstwa. Pod hrodom wuwiwaše so městačko Mišno. Wot lěta 1068 su tež powěsće wo hrodowskim hrabje.

Knjejstwo Mišnjanskich markhrabjow wušěrješe so w běhu 11. lětstotka hač k Łužiskej Nysy, pozdźišo tež do južneho směra hač k Rudnym horinam. Za lěto 983 bu wěsty *Rikdag* přispomnjeny jako markhrabja a wot 985 knježeše swójba Ekkehardinow. Přez Budyski měr dóńdźe pak hižo wot 1018 do 1031 k prěnjemu wotšćěpjenju Milskeje z jeje hłownym hrodom Budyšinom (pozdźišeje Hornjeje Łužicy) wot Mišnjanskeho knjejstwa.

W lěće 1046 dóńdźe markhrabinstwo k swójbje Weimarsko-Orlamündskich hrabjow, 1067 k Brunonam, kotrychž zastupjer Ekbert II. bu 1089 wotsadźeny. Jemu slědowa w samsnym lěće Hendrich I. z Jiłowa (1089–1103) ze swójby Wettinow, pod kotrychž knjejstwom markhrabinstwo wot toho časa wostawaše. Předewšěm pod markhrabjemi Konradom (1123–1156), Otu (1156–1190) a Dytrichom (1190/97–1221) so teritorij markhrabinstwa dale wutwarješe.

Mišnjanske markhrabinstwo sta so z jadrom wettinskich teritorijow, ke kotrymž słušachu wot 14. lětstotka tež dźěle dźensnišich zwjazkowych krajow Durinskeje, Saksko-Anhaltskeje a Braniborskeje.

W lěće 1423 spožči so markhrabi Bjedrichej wojewódstwo Saksko-Wittenbergska, z kotrymž bě tež zwjazana kurowa dostojnosć. Tomu slědujo sta so Mišnjanske markhrabinstwo z dźělom noweho Sakskeho kurwjerchowstwa a zhubi swój status jako samostatne wjerchowstwo.

Albertinojo, kiž knježachu wot 1547 jako sakscy kurwjerchojo a wot 1806 jako kralojo, wužiwachu titul *Mišnjanskeho markhrabje* dale.

## Mišno a Hornja Łužica
Politiska hranica mjez Mišnjanskim a hornjołužiskim markhrabinstwom běžeše přez Biskopicy, Połčnicu a Kinspork, ale tež někotre w geografiskim zmysle hornjołužiske wjeski słušachu k Stołpinskemu hamtej Mišnjanskeho wokrjesa, kaž na přikład Dobruša, Hodźij, Hornja Hórka a – jako eksklawa – Kubšicy.

## Hlej tež
* Lisćina Mišnjanskich markhrabjow

## Literatura
* Karl Friedrich von Posern-Klett: *Zur Geschichte der Verfassung der Markgrafschaft Meißen im 13. Jahrhundert. Vorstudien zu einer sächsischen Landes- und Rechtsgeschichte*. Weigel, Lipsk 1863. (digitalizat)
* Otto Eduard Schmidt: *Aus der alten Mark Meißen*. Z rjada *Kursächsische Streifzüge*, zwjazk 3, Drježdźany 1924
* Heinz Weise (wud.): *Mark Meissen: von Meissens Macht zu Sachsens Pracht.* Brockhaus, Lipsk 1989, ISBN 3-325-00188-2

## Žórła
929

## Podawki
* Němski kral Hendrich I. da natwarić namjezny hród na hórce při Łobju, jadro pozdźišeho města Mišna a Mišnjanskeho markhrabinstwa. Prjedy bě hižo załožił hród Havelberg a w januarje zdobył Branibor.

## Narodniny
*
*
*

## Wumrěće
* 7. oktobra: Korla III. – zapadofrankowski kral (* 879) 
*
*

## Wotkaz
Křesćan Černik

**Křesćan Černik** ( *Christian Tschernick*; * 29. januara 1877 w Trjebinje, † 12. septembra 1934 w Grodku) bě serbski ratar a ludowy herc.

Narodźi so jako syn Trjebinskeho žiwnosćerja a dźěłaše jako małoratar a wikowar z wuhlom w Slepom. Černik hraješe jako Slepjanski ludowy herc na třitrunatych małych serbskich husličkach. Ze skupinu ludowych hercow wustupowaše na serbskich zjězdach, za rozhłós w Lipsku a Berlinje kaž tež na zajězdach Serbow do wukraja, kaž na přikład do Prahi a Mladeje Boleslavy. 

W dwacetych lětach běše městopředsyda Slepjanskeho serbskeho towarstwa *[[Swěrnosć (Slepo)|Swěrnosć]]*.

## Literatura
* *Nekrolog.* W Serbskich Nowinach čo. 216/1934, dnja 15. septembra

## Žórło
Herman Šleca

Dr. phil. **Herman Šleca** ( *Hermann Richard Schletze*; * 7. julija 1892 w Droždźiju, † 26. měrca 1948 w Budyšinje) bě serbski wučer, wědomostnik a jedyn z organizatorow serbskeho towarstwoweho žiwjenja za čas Weimarskeje republiki.

## Žiwjenje
Narodźi so jako syn ratarskeho dźěłaćerja Pětra Šlecy a jeho mandźelskeje Hańže Awgusty w Droždźiju pola Wósporka a wopytowaše wot 1908 do 1914 Krajnostawski wučerski seminar w Budyšinje. Wot 1914 do 1917 dźěłaše jako pomocny wučer w Bukecach a 1917/18 bu při Lipšćanskej uniwersiće na wyšeho wučerja přihotowany. Wot 1918 do 1923 studowaše filozofiju na Korlowej uniwersiće w Praze a promowowaše z dźěłom *Dr. [[Jan Pětr Jordan]], jeho žiwjenje a skutkowanje* (hlej ČMS 1924/25).

Wot 1924 do 1927 bě ze sekretarom Domowiny, Serbskeje narodneje rady, Serbskeje ludoweje strony a jednaćel Serbskeho sokołskeho zwjazka. Wot 1927 do 1945 skutkowaše jako wučer zwonka Łužicy, najprjedy 1927/28 w Engelsdorfu a wot 1928 w Großstädtelnje pola Lipska a bu za čas nacionalsocializma wospjet zajaty, na přikład hnydom w lěće 1933 dla pozdatneje „wulkopřerady“. Po Druhej swětowej wójnje bě wot 1946 hač do swojeje zažneje smjerće w lěće 1948 z wučerjom na Serbskim realnym gymnaziju w čěskich Warnoćicach. Wo přičinach smjerće so tehdy ničo njepisaše; hakle Šlecowy dobry přećel Pawoł Grojlich w lěće 1992 naspomni, zo bě tutón „w duchownym zaćěmnjenju“ wudychał. Po Timje Meškanku wza so Šleca w zwisku z komunistiskim přewrótom w Čěskosłowakskej a „w atmosferje zatrašenja a hońtwy na hinak myslacych“ žiwjenje. Na smjertnym wopismje mjenuje so zajědojćenje z wuhlikowym monoksydom.

## Skutkowanje
Šleca hraješe wuznamnu rólu w serbskim narodnym žiwjenju Weimarskeho časa. 1919 bě hłowny starši schadźowanki kaž tež załožer a w lětomaj 1919/20 prěni předsyda Zwjazka serbskeho studentstwa. W samsnym lěće zastupi w Praze do Sokoła a w nowembrje 1920 załožichu hromadźe z Markom Smolerjom a Janom Skalu w Budyšinje prěnju serbsku sokołsku jednotu. 1925 załoži Sokołske listy a dopisowaše tež do Serbskich Nowin. Nimo toho nadźěła tež serbsku ćěłozwučowansku terminologiju (*Serbski ćěłozwučowanski system. Prěkuš.* Budyšin 1927) a zestaji *Sokołski spěwnik* (Budyšin 1926).

Organizowaše Domowinske zjězdy, Sokołske zlěty kaž tež zajězdy towarstwow a dźiwadłowych skupin do Delnjeje Łužicy a wuchodnych kónčin Hornjeje Łužicy. Jako wučer we Warnoćicach wuwučeše hromadźe z Rudolfom Jenčom mjez druhim stawizny a napisa prěnje serbske wučbnicy.

Wón bě wot lěta 1919 čłon Maćicy Serbskeje.

## Swójba

Herman Šleca bě z lěta 1924 woženjeny z Ludmilu Smolerjec (1899–1982), dźowku Marka Smolerja. Wona zmandźeli so po smjerće swojeje sotry Heleny w lěće 1952 z Janom Cyžom. Šleca bu pochowany w Smolerjec swójbnym rowje na Budyskim Hrodźišku.

## Literatura
* Jan Cyž: *Dr. Herman Šleca (1892–1948).* W Rozhledźe 7/1958, str. 237–242.

## Žórło
Arnošt Fürchtegott Šołta

**Arnošt Fürchtegott Šołta** ( *Ernst Fürchtegott Schulze*; * 6. meje 1793 we Wojerecach, † 20. decembra 1858 w Křišowje) bě serbski ewangelski farar, superintendent a zakitowar serbstwa w pruskej Hornjej Łužicy.

## Žiwjenje
Narodźi so jako syn fararja a wopytowaše wot 1804 do 1811 gymnazij w Budyšinje. Wot 1811 studowaše ewangelsku teologiju we Wittenbergu, hdźež běše z čłonom tamnišeho Serbskeho prědarskeho towarstwa. Napoleonskich wójnow dla dyrbješe město wopušćić a přihotowaše so w samostudiju na dalše teologiske pruwowanja. Po nawróće do Łužicy w lěće 1815 dźěłaše najprjedy hač do lěta 1818 jako domjacy wučer w Lěwałdźe. 1818 dósta swoje prěnje farske městno w tehdy hišće serbskim Chołmje, kotryž pak hižo lěto pozdźišo zaso wopušći, zo by nastupił městno w Křišowje. Tam bě hač do swojeje smjerće w lěće 1858 nimale 40 lět z fararjom. Wot 1834 bě zdobom superintendent Rózborskeho wokrjesa.

## Skutkowanje
Arnošt Fürchtegott Šołta słušeše k wonym wosobinam w pruskim dźělu Hornjeje Łužicy, kotřiž kritizowachu w prěnjej połojcy 19. lětstotka asimilacisku politiku pruskeho stata a žadachu sej wjace rěčnych prawow. Mjez druhim měrješe so přećiwo germanizatoriskemu skutkowanju Wojerowsko-Grodkowskeho superintendenta Philippa Wilhelma Meußera, kotryž w 1820tych lětach přikaza, w serbskich wosadach němske prědowanja a němsku šulsku wučbu dźeržeć. W lěće 1833 žadaše sej přistajenje serbskich superintendentow, štož so potom w Rózborskim wokrjesu z jeho wosobu tež zwoprawdźi. 

Šołta zastupowaše serbske zajimy, zasadźeše so za přistajenje serbskich fararjow a polěpšenje šulstwa a spěchowaše wukubłanje serbskich duchowniskich kandidatow.

Wot lěta 1835 bě ze sobustawom Hornjołužiskeje towaršnosće wědomosćow a spěchowaše tež w swojej diecezy wědomostne žiwjenje.

## Žórle

* Peter Kunze: *Die preußische Sorbenpolitik 1813–1847.* Bautzen 1978, str. 79–81.
Korla Ernst Pjekar

**Korla Ernst Pjekar** ( *Carl Ernst Becker*; * 9. měrca 1822 na Židowje, † 22. junija 1902 w Budyšinje) bě serbski doprědkarski wučer w dobje narodneho wozrodźenja a prócowar w serbskim hudźbnym žiwjenju.

Narodźi so jako syn chěžkarja a wopytowaše wot 1838 do 1842 Krajnostawski wučerski seminar w Budyšinje. Wot 1842 do 1846 dźěłaše jako pomocny wučer a wot 1846 do 1850 jako druhi wučer na Židowje. Wot 1850 hač do wuměnka 1884 bě z wučerjom-kantorom při Michałskej cyrkwi.

## Skutkowanje
Pjekar słušeše do rjada demokratisce zmyslenych wučerjow, kiž so za čas rewolucije 1848/49 za wjetše prawa za Serbow zasadźowachu. Tak wudźěła na přikład sobu tak mjenowanu „Wulku próstwu Serbow“. Podpěrowaše Korle Awgusta Kocora při organizowanju a přewjedźenju serbskich spěwnych swjedźenjow a skutkowaše tež sam jako solist. Nimo toho přełoži wjacore tekstowe knižki spěwnych koncertow, mjez druhim *Liederkranz. Übersetzungen wendischer Originallieder, gesungen am 7. August 1846 in Bautzen* (Budyšin, 1846). Po jeho měnjenju mějachu so němske spěwy w serbskej rěči spěwać runje tak kaž serbske w němskej. Wuda tež serbski spěwnik a zdoby sej zasłužbu na polu serbskeje hymnologije.

Korla Ernst Pjekar bě wot 1847 do 1859 z čłonom Maćicy Serbskeje, wot 1847 do 1851 čłon jeje wuběrka, 1852–54 pokładnik a hač do lěta 1859 knihiskładnik.

## Wozjewjenja
* *Spěwy za serbske šule,* I, Budyšin 1856, 1864, 1873; II, Budyšin 1860, 1875.
* *Choralmelodien zum wendischen Gesangbuch,* Budyšin 1858 (sobuawtor)
* *Kěrluše, kiž so při 49.–68. ewangelskej božej słužbje w Křižnej cyrkwi w Drježdźanach spěwachu.* Budyšin 1865.
* *Aufgaben zu deutschen schriftlichen Arbeiten in wendischen Schulen.* Budyšin 1874.

## Žórło
Pjekar

**Pjekar** je:

* wosoba, kotraž powołansce pječe w pjekarni
* swójbne mjeno Korle Ernsta Pjekarja (1822–1902)
Helmut Hupac

**Helmut Hupac** ( *Helmut Huppatz*; * 1950) je delnjoserbski ewangelski farar na wuměnku. Dołholětny předsyda Spěchowanskeho towarstwa za serbsku rěč w cyrkwi bydli w Prjawozu.  

Hupac bě jenički absolwent Serbskeje wyšeje šule w Choćebuzu, kotryž studowaše teologiju. 

W lěće 1987 bě jedyn ze załožerjow cyrkwinskeje dźěłoweje skupiny *Serbska namša*. Tehdy dźeržeše w Dešnje serbske wosadne popołdnje, kotrež płaći dźensa jako prěnje delnjoserbske kemše nowšeho časa.

## Žórła
Peter Pellegrini

**Peter Pellegrini** (* 6. septembra 1975 w Banskej Bystricy) je słowakski politikar, kiž je wot 15. junija 2024 jako naslědnik Zuzany Čaputoveje ze statnym prezidentom kraja. Do toho bě hižo wot 22. měrca 2018 hač do 21. měrca 2020 jako naslědnik Roberta Fica z ministerskim prezidentom Słowakskeje.

Potomnik italskich rjemjeslnikow, kiž běchu za čas Rakusko-Wuherskeje zapućowali do dźensnišeje Słowakskeje, je wot lěta 2000 čłon krótko do toho wot Roberta Fica załoženeje strony Smer. Wot 2006 je čłon narodneje rady, słowakskeho parlamenta. W kabineće ministerskeho prezidenta Fica bě najprjedy wot julija 2014 kubłanski minister, doniž njepřewza w oktobrje samsneho lěta zastojnstwo předsydy narodneje rady. Po wólbach 2016 přewza w nowym kabineće Fica zastojnstwo zastupowaceho ministerskeho prezidenta.

Po wotstupje Roberta Fica dnja 14. měrca 2018 w zwisku ze zamordowanjom žurnalista Jána Kuciaka sta so Pellegrini tydźeń pozdźišo z jeho naslědnikom.
Dolní Zálezly

**Dolní Zálezly** ( *Salesel*) je gmejna na sewjeru Čěskeje. Nadeńdźe so sydom kilometrow južnje měšćanskeho centruma Wusćow a słuša k Wusćanskemu wokrjesej.

## Geografija

Dolní Zálezly rozpřestrěwa so w přełamowej dolinje Łobja přez Čěske srjedźne horiny na lěwym brjoze rěki pod wuliwom rěčki Moravanki. Na sewjeru nadeńdu so hory Skalky (454 m), Černová (503 m) a Vaňovský vrch (561 m), na sewjerowuchodźe Pahorek (379 m) a Matrý (597 m), wuchodnje Varhošť (639 m), na juhu Trabice (429 m) a Deblík (459 m), na juhozapadźe Výsluní (364 m) a na zapadźe Dubický kopec (358 m) a Smrčník (368 m).

Susodne wsy su Podlešín a Chvalov na sewjeru, Němčí a Čeřeniště na sewjerowuchodźe, Kolibov na wuchodźe, Sebuzín na juhowuchodźe, Církvice a Dubičky na juhozapadźe, Dubice a Moravany na zapadźe kaž tež Stebno na sewjerozapadźe.

## Stawizny
Prěnje pisomne naspomnjenje kulowca pochadźa z lěta 1057 ze załoženskeho wopisma Litoměřičanskeho kapitla. 

Wot 1847 do 1851 bu železniska čara z Drjeźdźan do Prahi natwarjena.

Němske wobydlerstwo bu po Druhej swětowej wójnje w lětomaj 1945/46 wućěrjene.

## Gmejnske rozrjadowanje
Gmejna Dolní Zálezly oficielnje žane gmejnske dźěle nima.

## Zajimawostki
* kapałka swj. Hany při nawsy, natwarjena 1780
* Mlynářův kámen, wuhladnišćo a krosnowanska skała, zapadnje wsy
* postawa swj. Jana Nepomuka
* postawa Ecce Homo
* dwórnišćo, natwarjene 1850–1851 po planach Aloisa Negrelli von Moldelbe

## Wotkaz

## Žórła
Arnošt Bjedrich Šołta

**Arnošt Bjedrich Šołta** ( *Ernst Friedrich Schulze*; * 13. meje 1763 w Rychwałdźe, † 1. měrca 1832 we Wojerecach) bě serbski wučer, słownikar a rěčnicar.

Narodźi so jako syn fararja a studowaše wot 1783 do 1787 ewangelsku teologiju we Wittenbergu, hdźež bě z čłonom tamnišeho Serbskeho prědarskeho towarstwa. Po nawróće do Łužicy dźěłaše jako domjacy wučer na wšelakich městnach, mjez druhim w Picnju a Mokrej. Wot 1796 hač do wuměnka w lěće 1831 skutkowaše jako holči wučer we Wojerecach.

Šołta zawostaji wobšěrnu knihownju a mnohe rukopisy, mjez nimi jeho serbsko-němski a němsko-serbski słownik kaž tež serbska rěčnica.

## Žórło
Lisćina Mišnjanskich markhrabjow

**Markhrabjojo** Mišnjanskeho markhrabinstwa, srjedźowěkowskeho stata w přewažnje słowjanskich kónčinach při wuchodnej hranicy Swjateho romskeho mócnarstwa, rezidowachu na hrodowej hórce w Mišnje.

## Markhrabjojo

## Mišnjanscy markhrabjojo a krajni hrabjojo Durinskeje

Wot lěta 1425 běchu Mišnjanscy markhrabjojo zdobom kurwjerchojo Sakskeje.

## Wotkaz
* ''Die Markgrafen von Meißen''
Habrovany u Řehlovic

**Habrovany** ( *Habrowan*) su gmejna na sewjeru Čěskeje. Nadeńdźe so wósom kilometrow juhozapadnje Wusćow a słuša k Wusćanskemu wokrjesej.

## Geografija

Habrovany leža zapadnje Łobja w Čěskich srjedźnych horinach při wuliwje rěčki Záhořský potok do Radejčínskeho potoka. Sewjernje pozběhuje so Volská hora (309 m), na sewjerowuchodźe hora Na Kamenech (451 m), wuchodnje Smrčník (368 m) a Dubický kopec (358 m), na juhowuchodźe Výsluní (364 m) a Debus (395 m), južnje Radejčín (329 m) a Kletečná (710 m). Zapadnje wsy běži awtodróha D 8.

Susodne wsy su Koštov na sewjeru, Suchá a Stebno na sewjerowuchodźe, Moravany, Dubice a Dubičky na wuchodźe, Radejčín na juhowuchodźe, Kletečná a Záhoří na juhu, Žim a Bořislav na juhozapadźe, Žalany, Vrahožily a Brozánky na zapadźe kaž tež Řehlovice, Pelikánův Mlýn, Hliňany a Stadice na sewjerozapadźe.

## Stawizny
Habrovany słušeše wot 1341 do 1383 k wobsydstwu Thima II. z Colditza na Krupce. Pozdźišo so wjeska rozdźěli a słušeše zwjetša benediktinskemu klóštrej Teplice a po jeho rozpadźe w Husitiskich wójnach k Tepličanskemu knjejstwu.

Gmejna Habrowan měješe w lěće 1930 256 wobydlerjow, kiž běchu zwjetša Němcy. Po Mnichowskim zrěčenju přińdźe gmejna w lěće 1938 k Němskemu mócnarstwu. Po Druhej swětowej wójnje bu němske wobydlerstwo wućěrjene.

## Gmejnske rozrjadowanje
Gmejna Habrovany oficielnje žane gmejnske dźěle nima.

## Zajimawostki
* kapałka knježnje Marije, natwarjena 1840

## Žórła


## Wotkaz
Homole u Panny

**Homole u Panny** ( *Hummel*) je gmejna na sewjeru Čěskeje. Nadeńdźe so dwanaće kilometrow juhowuchodnje Wusćow a słuša k Wusćanskemu wokrjesej.

## Geografija

Homole u Panny nadeńdźe so wuchodnje Łobja w Čěskich srjedźnych horinach w dolinje rěčki *Homolský potok*. Na sewjeru pozběhujetej so Kamenná hora (601 m) a Pláň (596 m), na juhu Smetánka (491 m) a Panna (593 m), juhozapadnje Zadní vrch (533 m) a na sewjerozapadźe Magnetovec (520 m).

Susodne wsy su Nová Ves u Pláně, Pláň a Liškov na sewjeru, Bláhov na sewjerowuchodźe, Doubravice na wuchodźe, Haslice na juhowuchodźe, Řepčice a Všeradiště na juhu, Řetouň na juhozapadźe, Lhota pod Pannou na zapadźe kaž tež Suletice na sewjerozapadźe.

## Stawizny
Prěni raz naspomni so wjeska *Hrzibogedy* w lěće 1407 we wopismje klóštra Liběšice. 1630 dósta Litoměřičanski rjad Dominikanow ležownostne knjejstwo a měješe je hač do srjedź 19. lětstotka.

Po Mnichowskim zrěčenju přińdźe wjes w lěće 1938 k Němskemu mócnarstwu a słušeše hač do lěta 1945 k Litoměřičanskemu wokrjesej. Němske wobydlerstwo bu po 1945 wućěrjene.

## Gmejnske dźěle
Gmejna Homole u Panny wobsteji z gmejnskich dźělow Babiny II, Bláhov, Byňov, Doubravice, Haslice, Homole u Panny, Lhota pod Pannou, Nová Ves u Pláně a Suletice (*Sulotitz*). Ke gmejnje słušeja nimo toho sydlišća Dolní Lhota, Jivina, Jankův Mlýn, Liškov a Pláň.

## Zajimawostki
* cyrkej swj. Pija V., natwarjena 1787 na městnje kapałki
* wodowy młyn
* muzej Josefa Emanuela Hibscha
* kapałka Jakuba Staršeho w Doubravicach, natwarjena srjedź 19. lětstotka
* kapałka w Bláhovje, poswjećena 1865

## Wosobiny
* Josef Emanuel Hibsch (1852–1940), awstriski geologa

## Wotkaz

## Žórła
Chabařovice

**Chabařovice** ( *Karbitz*) je městačko na sewjeru Čěskeje, kotrež słuša k Wusčanskemu krajej.

## Geografija
### Połoženje
Chabařovice nadeńdźe so sydom kilometrow sewjerozapadnje měšćanskeho centruma Wusćow při rěčce *Ždírnický potok* a přisłuša Wusčanskemu wokrjesej.

### Gmejnske dźěle
Gmejna Chabařovice wobsteji z gmejnskeju dźělow Chabařovice a Roudníky. Sydlišća w gmejnje su Chabařovice, Roudníky, Vyklice a Zalužany.

## Stawizny

Sydlišćo při južnej kromje Rudnych horin naspomni so w lěće 1352 k prěnjemu razej jako *Kagrnitz* a běše tehdy wosadna wjes w Riesenburgskim knjejstwje.

W lěće 1426 wotmě so mjez Chabařovicami a Trmicami při hórce *[[Na Běhání]]* Bitwa pola Wusćow mjez Husitami a němskimi ryćerjemi.

Karbitz měješe znajmjeńša z 1520 měšćanske prawo a dósta 1549 wot romsko-němskeho kejžora Ferdinanda I. prawo na měšćanski wopon a pječat.

Wot lěta 1740 hač do 1997 wudobywachu we wokolinje Chabařovic brunicu. Z wotkryćom brunicowych jamow južnje města zničichu so někotre tamniše wjeski a Chabařovice stachu so z hórniskim sydlišćom, kotrež dósta w lěće 1858 dwórnišćo při čarje z Wusćow do Teplic. Z Wusćemi bě město wot 1928 hač do 1964 přez tramwajku zwjazane.

Něhdyša brunicowa jama słuži wot lěta 2015 jako 2,5&nbsp;kilometrow dołhi jězor „Milada“ wočerstwjenju. 

## Zajimawostki
* historiska radnica, natwarjena 1609
* Cyrkej Marijineho narodźenja z lěta 1352
* Cyrkej swj. Wjacsława w Roudníkach
* pomnik bitwy pola Wusćow
* pomnik za Handrija Prokopa

## Wosobiny
* Ehrenfried Patzel (1914–2004), čěskosłowakski kopar
* Emmy Loose (1914–1987), awstriska komorna spěwarka
* Theo Braun (1922–2006), awstriski moler a grafikar

## Literatura
* Gustav Simon: *Geschichte der Stadt Karbitz und ihrer Umgebung. Ein Beitrag zur Geschichte unserer Heimat.* Swójski nakład, Karbitz 1922.

## Wotkazaj

* Oficielna webstrona

## Žórła
Chuderov

**Chuderov** ( *Groß Kaudern*, tež *Großkaudern*) je gmejna na sewjeru Čěskeje. Nadeńdźe so štyri kilometry sewjernje měšćanskeho centruma Wusćow a słuša k Wusćanskemu wokrjesej.

## Geografija

Chuderov nadeńdźe so na lěwym boku Łobja w Čěskich srjedźnych horinach při hornim běhu rěčki *Chuderovský potok*. Sewjerowuchodnje pozběhuje so Radešín (*Gratschen*, 550 m), na wuchodźe Farský vrch (520 m), juhowuchodnje Dobětická výšina (459 m), na juhu Brandtova výšina (436 m) kaž tež sewjerozapadnje Čepek (477 m) a Ostroh (454 m).

Susodne wsy su Chuderovec na sewjeru, Radešín na sewjerowuchodźe, Sovolusky, Ryjice a Žežice na wuchodźe, Mlýniště, Krásné Březno a Dobětice na juhowuchodźe, Ústí nad Labem, Stříbrníky a Kočkov na juhu, Nový Kočkov, Ovčárna a Severní terasa na juhozapadźe, Božtěšice na zapadźe kaž tež Studánka, Strážky a Neznabohy na sewjerozapadźe.

## Stawizny
Prěnje pisomne naspomnjenje dwora Chuderova pochadźa z lěta 1348.

1921 wobsteješe wjes z 79 chěžkow a měješe 715 wobydlerjow, zwjetša Němcow. Po Mnichowskim zrěčenju přińdźe Groß Kaudern k Němskemu mócnarstwu. Po Druhej swětowej wójnje bu němska ludnosć wućěrjena.

## Gmejnske rozrjadowanje
Gmejna Chuderov wobsteji z gmejnskich dźělow Chuderov (*Groß Kaudern*), Chuderovec (*Klein Kaudern*), Libov (*Lieben*), Lipová (*Spansdorf*), Radešín (*Gratschen*) a Žežice (*Seesitz*). Ke gmejnje słušeja nimo toho sydlišća Mlýniště (*Leinisch*), Neznabohy (*Niesenbahn*) a Ovčárna (*Schäferei*).

## Zajimawostki
* cyrkej swj. Pětra a Pawoła w Žežicach, prěni raz naspomnjena 1352
* cyrkej swj. Měrćina w Lipovej, natwarjena w 15. lětstotku
* rozhladna wěža *Erbenova vyhlídka* na hórce *Erbenova výšina* južnje wsy, poswjećena 1. julija 1933
* kapałka w Radešínje, natwarjena w prěnjej połojcy 19. lětstotka
* kapałka swj. Trojicy w Neznabohach, natwarjena 1821

### Něhdyše pomniki
* kapałka swj. Jana Nepomuka, barokny twar z 18. lětstotka bu 1967 wottwarjeny
* barokny křižowanski stołp w Ovčárnje, 1950 zničeny

## Wotkaz

## Žórła
Chlumec u Chabařovic

**Chlumec** ( *Kulm*) je městačko we Wusčanskim kraju na sewjeru Čěskeje.

## Geografija
### Połoženje
Chlumec nadeńdźe so pjeć kilometrow sewjerowuchodnje Krupki a słuša k Wusćanskemu wokrjesej. Město při Chlumeckým potoku leži při južnej kromje wuchodnych Rudnych horin pod horu Mravenčí vrch (557&nbsp;m). Domjaca hora je *Horka* při sewjerowuchodnej kromje města. Susodne wsy su Stradov a Přestanov na zapadźe, Chabařovice a Český Újezd na juhu kaž tež Žandov na sewjerowuchodźe.

Chlumec leži při statnej dróze 13 z Teplic do Děčína, z kotrejež wotbočuje při kromje města statna dróha 30 do Wusćow. Sewjernje běži Železniska čara Děčín–Chomutov.

Južnje Chlumca, za rěčku *Ždírnický potok* rozpřestrěwa so něhdyša brunicowa kónčina.

### Gmejnske dźěle
Město Chlumec wobsteji z gmejnskich dźělow Český Újezd, Chlumec, Hrbovice, Stradov, Střížovice a Žandov., die zugleich auch Katastralbezirke bilden

## Stawizny
Sydlišćo naspomni so prěni raz jako cłownja hromadźe z Wusćemi w lěće 993. Chlumec ležeše tehdy při křižowanišćo Łužiskeje dróhi a Serbskeho puća, dweju wuznamneju wikowanskeju pućow. 1228 zhubi Chlumec dla přeměnjenja čary swoju funkciju jako cłownja. 1352 bu cyrkej we wsy k prěnjemu razej naspomnjena.

Po Druhej swětowej wójnje bu němske wobydlerstwo wućěrjene.

Dnja 21. awgusta 2012 dósta Chlumec status města.

## Zajimawostki
* kapałka swj. Trojicy z lěta 1691 z rownišćom swójby Westphalen-Fürstenberg na Hórce
* stołp z pietu z 18. lětstotka
* stołp „Ecce homo“ z wotbagrowaneje wsy Vyklice z lěta 1738
* cyrkej swj. Gallusa w Chlumecu, natwarjena prawdźepodobnje wokoło 1130 a 1358 prěni raz naspomnjena. 1590 a 1847–49 přetwarjena.
* kapałka *Chlumecká kaple* na 663 m, nad wsu w Rudnych horinach, natwarjena k wopomnjeću na bitwu lěta 1126
* jubilejowy pomnik z wopomnišćom za bitwu pola Chlumca w lěće 1813, natwarjeny 1913
* francoski pomnik za samsnu bitwu z lěta 1913
* pomnik za generala Vandamme w Žandovje

## Wobrazy

Horka.jpg|Kapałka swj. Trojicy na Hórce
Lev.jpg|Jubilejowy pomnik
Chlumec kostel sv. Havla.JPG|Cyrkej swj. Gallusa
Chlumecké náměstí.JPG|Napohlad cyrkwinskeho naměsta


## Wosobiny
* Johann Georg Urbansky (1675–1738), rězbar

## Žórła


## Literatura
* Raimund Klaus: *Die denkwürdigen Begebenheiten in der Gegend von Teplitz a Kulm von 722 bis 1838.* Medau, Prag u.&nbsp;a. 1838, (digitalizat).

## Wotkaz
Olba

**Olba** je něhdyša brunicowa jama a dźensniši woblubowany kupanski jězor pola Zubornički w Hornjej Łužicy, něhdźe 15 kilometrow sewjerowuchodnje Budyšina. Nadeńdźe so w Hornjołužiskej holanskej a hatowej krajinje na teritoriju Malešanskeje gmejny mjez Zuborničku na juhu a Stróžu na sewjeru.

Mjeno wotwodźuje so wot towaršnosće **O**ber**l**ausitzer **B**raunkohlen-**A**ktiengesellschaft, wobhospodarki něhdyšeje jamy.

Brunicowa jama dźěłaše wot spočatka 20. lětstotka hač k wohenju w lěće 1927, po kotrymž so předewzaće přetorhny. Hač do lěta 1932 docpě staw wody swoju dźensnišu wysokosć. Wot 1950tych lět so wokolina jězora turistisce wužiwaše. Dźensa wobsteja dwě campingownišći, wjacore bungalowske sydlišća a hosćency kaž tež nurjenska baza. Kołowokoło Olby wjedźe pućowanska šćežka.

Wosrjedź 50 hektarow wulkeho jězora nadeńdźe so něhdźe dźesać hektarow wulka kupa *Radiška* („Radisch“), powostank stareho hrodźišća.

## Literatura
* 

## Wotkaz
Žičenk

**Žičenk** (prjedy tež *Žičeńk*;  *Kleinseitschen*) je wjeska pola Hodźija w hornjołužiskim wokrjesu Budyšin. Słuša k wjesnemu dźělej Žičeń.

## Geografija
Wjeska nadeńdźe so 500 metrow juhowuchodnje Žičenja přewažnje na prawym brjoze Dołheje wody, kotraž je so tule hłuboko do Hornjołužiskich honow zaryła. Mjez woběmaj wsomaj namaka so Žičeńske hrodźišćo. Hrodźišćowy puć zwjazuje Žičenk ze Žičenjom. Při puću blisko mosćika přez Dołhu wodu steji wojerski pomnik za padnjenych Prěnjeje swětoweje wójny. Druhej dróze wjedźetej do wuchodneho směra do Dźiwoćic a Družkec a na juh k železniskemu zastanišću při čarje Drježdźany–Zhorjelc.

K Žičenkej słuša tež dźěl dwórnišćoweho sydlišća kaž tež Póžeric młyn při Hušćanskej rěčce něhdźe połdra kilometra na juh.

### Ležownostne mjena
Michał Rostok naliči 1887 slědowace serbske ležownostne mjena: Hejdušec hat, Hrodźiško, W strónjach, Lada, Podjanska ława, Podjanska šćežka.

## Stawizny
Prěnje pisomne naspomnjenje jako *Parva Zyczchen, Parvum Zyczchen* („Mały Žičeń“) pochadźa z lěta 1374 abo 1382, mjeztym zo bě Žičeń hižo wot lěta 1017 znaty. Ležownostne knjejstwo měješe wot 16. lětstotka ryćerkubło w samej wsy, kiž bě nastał z něhdyšeho wudwora.

Hač do lěta 1936 bě Žičenk samostatna wjesna gmejna, potom bu zjednoćeny ze Žičenjom. Hromadźe přińdźeštej wobě wsy w lěće 1974 k Hodźijskej gmejnje.

### Wobydlerstwo
Žičenčanska gmejna měješe w lěće 1890 108 wobydlerjow; 1925 bě jich 108. Ewangelscy Žičenjo přisłušachu ze starodawna Hodźijskej wosadźe.

Po statistice Arnošta Muki měješe wjes we 1880tych lětach cyłkownje 104 wobydlerjow, z nich 61 Serbow (59 %) a 43 Němcow. Z tym bě serbski podźěl niši hač w susodnym Žičenju (85 %). Arnošt Černik zwěsći w lěće 1956 za cyłu gmejnu Žičeń serbski podźěl wobydlerstwa wot jenož hišće 21,6 %.

## Žórła


## Wotkaz
Almaty

**Almaty** (; ; do 1921 – Верный/ *Wjernyj*) je najwjetše město Kazachstana a bě hač do lěta 1997 tež stolica srjedźoaziskeho kraja. 

Dźensniše sydlišćo je so w lěće 1854 jako ruska twjerdźizna Wjernyj załožiło.

Město ma wjace hač 1,8 milionow wobydlerjow a nadeńdźe so na juhu Kazachstana. Wone je druha najwjetša metropola cyłeje srjedźneje Azije.

## Literatura
* Алма-Ата // Большая советская энциклопедия : [в 30 т.] / гл. ред. А. М. Прохоров. — 3-е изд. — М. : Советская энциклопедия, 1969—1978.

## Wotkazaj

* Oficielna webstrona
Nowe Błohašecy

**Nowe Błohašecy** ( *Neu-Bloaschütz*) su małe sydlišćo w hornjołužiskej gmejnje Hodźij. Maja  wobydlerjow.

## Geografija
Sydlišćo nadeńdźe so něhdźe jedyn kilometer južnje starych Błohašec při statnej dróze S 111 (něhdyšej B 6) mjez Hodźijom a Třomi Hwězdami a wobsteji z hosćenca a někotrych bydlenskich domow.

Susodne wsy su Tři Hwězdy na wuchodźe, Mała Boršć na juhu, Praskow na juhozapadźe, Hodźij na zapadźe, Debrikecy na sewjerozapadźe a Błohašecy na sewjeru. Kolesowarska šćežka zwjazuje Nowe Błohašecy z Budyšinom a Hodźijom.

## Stawizny
Nowe Błohašecy buchu hakle započatk 19. lětstotka wot Bolborčanskeho ryćerkubła na swójskich zahonach załožene a słušachu spočatnje tež k Bolborčanskej gmejnje. Wot lěta 1969 su dźěl Hodźijskeje gmejny.

## Žórła


## Wotkaz
*
Přezdrěnk

**Přezdrěnk** ( *Kleinbrösern*) je małe sydlišćo w hornjołužiskej gmejnje Radwor. Słuša ke gmejnskemu dźělej Přezdrěń a měješe w lěće 2016 sydom wobydlerjow.

## Geografija
Wjeska wobsteji z jenož třoch burskich statokow a leži něhdźe 200 metrow sewjerowuchodnje Přezdrěnja w rěčnej łučinje. Na sewjeru ćeče Miłkečanska rěčka a na zapadźe Bolborčanska. Jenički dojězdny puć wjedźe z Miłkec do Přezdrěnka.

## Stawizny
Sydlišćo naspomni so kaž Přezdrěń prěni raz w lěće 1419 jako *Breßen koßmanni* a pozdźišo tež jako *Breßin schibani*. Ležownostne knjejstwo měješe we woběmaj wsomaj Miłkečanske ryćerkubło.

Hač do lěta 1809 přisłušachu ewangelscy Hodźijskej wosadźe a wot toho lěta Njeswačanskej. W lěće 1871 měješe Přezdrěnk 13 wobydlerjow, 1890 hižo 27.

Přezdrěnk bě ze starodawna wjesny dźěl Miłkec a přińdźe 1973 k Małowjelkowskej gmejnje. W běhu zagmejnowanja Małeho Wjelkowa do Budyšina bu hromadźe z Miłkecami a Přezdrěnjom do Radworja přerjadowany.

## Žórła
Srjedźna Azija

**Srjedźna Azija** (tež *Centralna Azija*) je zapřijeće za wulkoregion w centrumje Azije. Wobmjezowanje regiona njeje jednotne, zwjetša liča so pak slědowace staty k srjedźnej Aziji:

* 
* 
* 
* 
* 

Tute kraje běchu hač do lěta 1991 dźěl Sowjetskeho zwjazka a maja dohromady nimale 70 milionow wobydlerjow. Wotwisnje wot definicije liča so druhdy tež dźěle susodnych krajow Chiny (Tibet a Xinjiang), Mongolskeje, Afghanistana a Irana k srjedźnej Aziji.

## Geografija
Po kóždej definiciji su typiske za geografiju srjedźneje Azije předewšěm wulke pusćiny kaž na přikład Karakum a Kyzylkum, stepy kaž tež wysoke horiny, kotrež jadrowy region wobdawaja. Su to předewšěm Altaj na wuchodźe, Tienšan a Pamir na juhowuchodźe, kaž tež Hindukuš a Kopet-Dag na juhu. Jeničkej wuznamnej rěce stej Amudarja a Syrdarja, kotrejž wuliwaštej so wobě hač do druheje połojcy 20. lětstotka do Aralskeho jězora, něhdy najwjetšeje wodźizny w srjedźnej Aziji, kotryž je mjeztym nimale dospołnje wuschnył. Na zapadźe twori Kaspiske morjo přirodnu hranicu. Mjez srjedźnej Aziju a sewjernje ležacej Sibirskej njewobsteji žana přirodna hranica.

## Wobydlerstwo
W srjedźnej Aziji rěča so zwjetša turkske rěče (kazachšćina, uzbekšćina, turkmenšćina, kirgišćina a ujguršćina), ale tež indoeuropske kaž persišćina a z njej wusko zwjazana tadźikišćina. K tomu přińdu rěče něhdyšich imperijow respektiwnje dźensnišich wulkich narodnych statow, potajkim předewšěm rušćina a chinšćina. Najwjetši dźěl ludnosće je islamskeje wěry.

Najwjetšej měsće srjedźneje Azije stej uzbekska stolica Taškent z něhdźe 2,5 milionami a něhdyša kazachska stolica Almaty z 1,8 milionami wobydlerjow.
Powiat zgorzelecki

**Powiat Zgorzelecki** je powiat (wokrjes) wokoło pólskeho města Zgorzelec w Delnjošleskim wojewódstwje. Wobsteji z teritorija wot 838&nbsp;km² a ma něhdźe 91.000 wobydlerjow. Powiat leži we wuchodnej Hornjej Łužicy a přisłuša euroregionej Nysa.

Wón mjezuje ze Žarowskim powiatom na sewjerozapadźe, ze Zahańskim na sewjeru, z Bólesławskim a Lubańskim na wuchodźe, z čěskim Libereckim wokrjesom na juhu a ze sakskim Zhorjelskim wokrjesom na zapadźe. Łužiska Nysa twori zapadnu hranicu powiata, kotraž je zdobom statna hranica mjez Pólskej a Němskej.

## Gmejny
Powiat Zgorzelecki wobsteji ze sydom gmejnow:

z nich dwě měšćanskej gmejnje;
* Zawidów
* Zgorzelec
tři měšćansko-wjesne gmejny;
* Bogatynia 
* Pieńsk 
* Węgliniec
a dwě wjesnej gmejnje
* Sulików 
* Zgorzelec (gmejna) 

## Wotkazaj

* Webstrona powiata

## Žórła
Powiat bolesławiecki

**Powiat bolesławiecki** je powiat (wokrjes) wokoło města Bólesława *(Bolesławiec)* w zapadopólskim Delnjošleskim wojewódstwje. Wokrjes ma přestrjeń wot 1303,26&nbsp;km² a wokoło 90.000&nbsp;wobydlerjow.

Přisłuša euroregionej Nysa.

## Města a gmejny
Powiat wobsteji ze šěsć gmejnow (*gmina*), z nich jedna měšćanska, jedna měšćansko-wjesna a štyri wjesne gmejny.

:*Ličby wobydlerstwa 31. decembra 2009*

### Měšćanska gmejna
* Bolesławiec – 40.021

### Měšćansko-wjesna gmejna
* Nowogrodziec – 14.912

### Wjesne gmejny
* Gmina Bolesławiec − 13.140
* Gromadka – 5.443
* Osiecznica – 7.394
* Warta Bolesławiecka – 8.141

## Wotkaz
* Webstrona powiata

## Žórła
Powiat dzierżoniowski

**Powiat dzierżoniowski** je powiat (wokrjes) w pólskim Delnjošleskim wojewódstwje z wokrjesnym městom Dzierżoniów. Wokrjes ma přestrjeń wot 478,72&nbsp;km² a něhdźe 105.000&nbsp;wobydlerjow.

## Města a gmejny
Powiat wobsteji ze sydom gmejnow (*gmina*), z nich štyri měšćanske gmejny, jedna měšćansko-wjesna gmejna a dwě wjesnej gmejnje:

*měšćanske gmejny:*
* Bielawa
* Dzierżoniów
* Pieszyce
* Piława Górna

*měšćansko-wjesna gmejna:*
* Niemcza

*wjesne gmejny:*
* Gmina Dzierżoniów
* Łagiewniki

## Wotkazy
* Webstrona powiata 

## Žórła
Powiat głogowski

**Powiat Głogowski** je powiat (wokrjes) z wokrjesnym městom Głogów w pólskim Delnjošleskim wojewódstwje. Wokrjes ma přestrjeń wot 443,06&nbsp;km² a něhdźe 88.000&nbsp;wobydlerjow.

## Rozrjadowanje

Powiat wobsteji ze šěsć gmejnow, z nich

jedna měšćanska gmejna
* Głogów

a pjeć wjesnych gmejnow
* Głogów-kraj
* Jerzmanowa
* Kotla
* Pęcław
* Żukowice 

## Wotkazy
* Webstrona powiata 

## Žórła
Powiat górowski

**Powiat górowski** je powiat (wokrjes) w pólskim Delnjošleskim wojewódstwje. Wokrjes ma přestrjeń wot 738,11&nbsp;km² a něhdźe 36.000&nbsp;wobydlerjow.

## Města a gmejny
Powiat wobsteji ze štyrjoch gmejnow.

*měšćansko-wjesnej gmejnje:*
* Góra
* Wąsosz

*wjesnej gmejnje:*
* Jemielno 
* Niechlów

## Wotkaz
*Webstrona powiata

## Žórła
Powiat jaworski

**Powiat jaworski** je powiat (wokrjes) w pólskim Delnjošleskim wojewódstwje. Wokrjes ma přestrjeń wot 581,25&nbsp;km² a něhdźe 52.000&nbsp;wobydlerjow. 

Wokrjes je čłon euroregiona Nysa.

## Města a gmejny
Powiat wobsteji ze šěsć gmejnow.

*měšćanska gmejna:*
* Jawor

*měšćansko-wjesna gmejna:*
* Bolków

*wjesne gmejny:*
* Męcinka
* Mściwojów 
* Paszowice
* Wądroże Wielkie

## Wotkaz
*Webstrona powiata 

## Žórła
Wuchodna Azija

**Wuchodna Azija** je zapřijeće za wulkoregion na wuchodźe Azije. Wobmjezowanje regiona njeje jednotne, zwjetša liča so pak slědowace staty k wuchodnej Aziji:

* 
* 
* 
* 
* 
* 

Vietnam liči so geografisce k juhowuchodnej Aziji, słuša pak kulturelnje k wuchodoaziskemu rumej.

Jedna so wo tutón dźěl Azije, kotryž bu předewšěm wot chinskeje kultury wobwliwowany, na přikład přez daoizm, buddhizm, konfucianizm a chinske pismiki.

Po ličbje najwjetše ludy wuchodneje Azije su Chinjenjo, Japanjenjo, Korejčenjo a Vietnamjenjo.

## Wotkaz
Powiat gorzowski

**Powiat gorzowski** je powiat (wokrjes) w pólskim Lubušskim wojewódstwje z wokrjesnym městom Gorzów Wielkopolski, kotrež pak same k wokrjesej njesłuša. Powiat ma přestrjeń wot 1.213,32 km² a něhdźe 65.000 wobydlerjow.

## Města a gmejny
Powiat gorzowski wobsteji ze sydom gmejnow, z nich jedna měšćanska gmejna, jedna měšćansko-wjesna gmejna a pjeć wjesnych gmejnow.

:*Ličby wobydlerstwa dnja *

**měšćanska gmejna:**
* Kostrin ( *Kostrzyn nad Odrą*) – 

**měšćanska a wjesna gmejna:**
* Witnica –  ( w samym měsće)

**wjesne gmejny:**
* Bogdaniec – 
* Deszczno – 
* Kłodawa – 
* Lubiszyn – 
* Santok – 

## Wotkazy
* Powiat Gorzowski 

## Žórła
Powiat karkonoski

**Powiat jeleniogórski** je powiat (wokrjes) w pólskim Delnjošleskim wojewódstwje z wokrjesnym městom Jeleniej Góru. Wokrjes ma přestrjeń wot 628&nbsp;km² a něhdźe 60.000&nbsp;wobydlerjow.

Wokrjes je dźěl euroregiona Nysa.

## Geografija
Powiat Jeleniogórski nadeńdźe so na juhu Pólskeje pod Kyrkonošemi a mjezuje na juhu z Čěskej. Wokrjes wobdawa wokrjesne město Jeleniu Góru, kotrež jemu pak jako bjezwokrjesne město njepřisłuša. Susodne wokrjesy su na zapadźe Powiat lwówecki, na sewjeru Powiat złotoryjski kaž tež na wuchodźe Powiat jaworski a Powiat kamiennogórski.

## Města a gmejny

Powiat wobsteji z dźewjeć gmejnow, z nich štyri měšćanske gmejny a pjeć wjesnych gmejnow:

### Měšćanske gmejny
* Karpacz
* Kowary 
* Piechowice
* Szklarska Poręba

### Wjesne gmejny
* Janowice Wielkie
* Jeżów Sudecki 
* Mysłakowice
* Podgórzyn 
* Stara Kamienica

## Wotkazaj

* Webstrona powiata 

## Žórła
Powiat kamiennogórski

**Powiat kamiennogórski** je powiat (wokrjes) w pólskim Delnjošleskim wojewódstwje. Wokrjes ma přestrjeń wot 396&nbsp;km² a něhdźe 46.000 wobydlerjow. Wón přisłuša euroregionej Nysa.

## Města a gmejny
Powiat wobsteji z dweju městow a dweju gmejnow:
* město Kamienna Góra
* gmejna Kamienna Góra-kraj
* město Lubawka
* gmejna Marciszów

## Wotkaz
* Webstrona powiata 

## Žórła
Powiat legnicki

**Powiat legnicki** je powiat (wokrjes) w pólskim Delnjošleskim wojewódstwje. Wokrjes ma teritorij wot 745&nbsp;km² a něhdźe 55.000. Zarjadniske sydło je centralnje połožene, ale do wokrjesa njesłušace město Lěhnica *(Legnica)*.

## Města a gmejny
Powiat wobsteji z wósom gmejnow:

jedneje měšćanskeje gmejny:
* Chojnów

jedneje měšćansko-wjesneje gmejny:
* Prochowice (*Parchwitz*)

a šěsć wjesnych gmejnow:
* Chojnów-Gmina
* Krotoszyce
* Kunice
* Legnickie Pole
* Miłkowice
* Ruja

## Wotkazaj

* Webstrona powiata

## Žórła
Powiat kłodzki

**Powiat kłodzki** je Powiat (wokrjes) w pólskim Delnjošleskim wojewódstwje. Powiat wobsteji přewažnje z teritorijow něhdyšeho Kłodzkeho hrabinstwa a ma přestrjeń wot 1643,37&nbsp;km² a něhdźe 160.000&nbsp;wobydlerjow. Swojeho nakromneho połoženja w horinach dla je region dźensa jedna z najchudšich w južnej Pólskej, wosebje přirunujo z hornjošleskim industrijnym pasmom wokoło Katowic.

## Gmejny a města
### Gmejny
Powiat wobsteji ze štyrnaće gmejnow:

;měšćanske gmejny:
* Duszniki-Zdrój
* Kłodzko
* Kudowa-Zdrój
* Nowa Ruda
* Polanica-Zdrój

;měšćansko-wjesne gmejny:
* Bystrzyca Kłodzka
* Lądek Zdrój
* Międzylesie
* Radków
* Stronie Śląskie
* Szczytna

;wjesne gmejny:
* Kłodzko
* Lewin Kłodzki
* Nowa Ruda

### Města we wokrjesu
* Bystrzyca Kłodzka
* Duszniki-Zdrój
* Kłodzko
* Kudowa-Zdrój
* Lądek-Zdrój
* Międzylesie
* Nowa Ruda
* Polanica-Zdrój
* Radków
* Stronie Śląskie
* Szczytna

## Wotkazaj

* Webstrona powiata 

## Žórła
Šymkent

**Šymkent** (; ) je město w Kazachstanje, kotrež słuša k Juhokazachskemu wobwodej. Nadeńdźe so na samym juhu srjedźoaziskeho kraja nad rěku Badam.

Ma něhdźe 950.000 wobydlerjow.

Sydlišćo je so w 12. lětstotku załožiło.

## Wotkazaj

* Oficialna strona
Powiat lubański

**Powiat lubański** je powiat (wokrjes) w pólskim Delnjošleskim wojewódstwje, z wokrjesnym městom Lubanjom. Powiat ma něhdźe 55.000 Einwohner a přisłuša euroregionej Nysa.

## Města a gmejny
Powiat wobsteji ze sydom gmejnow, z nich dwě měšćanskej gmejnje, jedna měšćansko-wjesna gmejna a štyri wjesne gmejny.

:*Ličby wobydlerstwa vom *

;měšćanskej gmejnje
#Lubań – 
#Świeradów Zdrój – 

;měšćansko-wjesnej gmejnje
#Leśna – 
#Olszyna – 

;wjesne gmejny
#Lubań – Gmina – 
#Platerówka – 
#Siekierczyn – 

## Wotkaz
* Webstrona powiata 

## Žórła
Powiat lubiński

**Powiat lubiński** je powiat (wokrjes) w pólskim Delnjošleskim wojewódstwje z wokrjesnym městom Lubinom. Wokrjes ma přestrjeń wot 712&nbsp;km² a něhdźe 105.000 wobydlerjow.

## Města a gmejny
Powiat wobsteji z dweju městow a dweju gmejnow:
* měšćanska gmejna: Lubin
* wjesna gmejna: Lubin-Gmina
* wjesna gmejna: Rudna
* měšćansko-wjesna gmejna: Ścinawa

## Wotkaz
* Webstrona powiata 

## Žórła
Kentau

**Kentau** (; ) je město w Kazachstanje, kotrež słuša k Juhokazachskemu wobwodej. Leži něhdźe 190 kilometrow sewjerozapadnje Šymkenta.

Ma něhdźe 67 tysac wobydlerjow.

Sydlišćo je so w lěće 1955 załožiło.

## Wotkazaj

* Oficialna strona
Powiat lwówecki

**Powiat lwówecki** je powiat (wokrjes) w pólskim Delnjošleskim wojewódstwje z wokrjesnym městom Lwówek Śląski. Wokrjes ma přestrjeń wot 710&nbsp;km² a něhdźe 45.000&nbsp;wobydlerjow. Přisłuša euroregionej Nysa.

## Gmejny
Powiat wobsteji z pjeć měšćansko-wjesnych gmejnow, při čimž maja wšitke hłowne městna měšćanske prawo:

:*Ličby wobydlerstwa dnja *

* Gryfów Śląski – 
* Lubomierz – 
* Lwówek Śląski – 
* Mirsk – 
* Wleń – 

## Wotkazaj

* Webstrona powiata 

## Žórła
Powiat milicki

**Powiat milicki** je powiat (wokrjes) w pólskim Delnjošleskim wojewódstwje. Wokrjes ma přestrjeń wot 715&nbsp;km² a něhdźe 37.000&nbsp;wobydlerjow.

## Města a gmejny
Powiat wobsteji z jednoho města a dweju gmejnow:
* Cieszków 
* Krośnice
* Milicz – město

## Wotkazy
* Webstrona powiata 

## Žórła
Saryagaš

**Saryagaš** (; ) je město na samym juhu Kazachstana, kotrež słuša k Juhokazachskemu wobwodej. Je zarjadniske sydło Saryagašskeho rajona.

Leži něhdźe 120 kilometrow južnje Šymkenta, bjezposrědnje při uzbekskej hranicy jenož 15 kilometrow sewjernje Taškenta.

Ma něhdźe 51 tysac wobydlerjow.

Sydlišćo je so w lěće 1945 załožiło.
Arys

**Arys** (; , do 1956 – Кара-Спасское/*Kara-Spasskoje*) je město w južnym Kazachstanje, kotrež słuša k Juhokazachskemu wobwodej. Leži při rěce Arys, přitoku Syrdarje, něhdźe 85 kilometrow sewjerozapadnje Šymkenta.

Ma něhdźe 43 tysac wobydlerjow a leži při wažnym železniskim křižowanišću mjez Transaralskej železnicu a Turksib.

Sydlišćo je so w lěće 1900 załožiło a ma wot lěta 1956 měšćanske prawa.

## Wotkaz
Powiat oleśnicki

**Powiat oleśnicki** je powiat (wokrjes) w pólskim Delnjošleskim wojewódstwje z wokrjesnym městom Oleśnica. Wokrjes ma přestrjeń wot 1050&nbsp;km² a něhdźe 105.000&nbsp;wobydlerjow.

## Města a gmejny
Powiat wobsteji z wósom gmejnow, z nich jedna měšćanska a štyri měšćansko-wjesne gmejny kaž tež tři wjesne gmejny:

### Měšćanska gmejna
* Oleśnica

### Měšćansko-wjesne gmejny

* Bierutów
* Międzybórz
* Syców
* Twardogóra

### Wjesne gmejny
* Dobroszyce
* Dziadowa Kłoda
* Gmina Oleśnica

## Wotkaz
* Webstrona powiata

## Žórła
Powiat oławski

**Powiat oławski** je powiat (wokrjes) w pólskim Delnjošleskim wojewódstwje z wokrjesnym městom Oława (němsce *Ohlau*). Wokrjes ma přestrjeń wot 524&nbsp;km² a wokoło 70.000&nbsp;wobydlerjow.

## Gmejny
Powiat wobsteji ze štyrjoch gmejnow, z nich jedna měšćanska, jedna měšćansko-wjesna a dwě wjesnej gmejnje.

:*Ličby wobydlerstwa dnja *

### Měšćanska gmejna
* Oława – 

### Měšćansko-wjesna gmejna
* Jelcz-Laskowice – 

### Wjesnej gmejnje
* Gmina Oława – 
* Gmina Domaniów – 

## Wotkaz
* Webstrona powiata

## Žórła
Powiat polkowicki

**Powiat polkowicki** je powiat (wokrjes) w pólskim Delnjošleskim wojewódstwje z wokrjesnym městom Polkowice ( *Polkwitz*). Wokrjes ma přestrjeń wot 780&nbsp;km² a něhdźe 61.000&nbsp;wobydlerjow.

## Gmejny
Powiat wobsteji z třoch měšćansko-wjesnych gmejnow a třoch wjesnych gmejnow.

:*Ličby wobydlerstwa dnja *

### Měšćansko-wjesne gmejny
* Chocianów – 
* Polkowice – 
* Przemków – 

### Wjesne gmejny

* Gaworzyce – 
* Grębocice – 
* Radwanice – 

## Wotkaz
* Webstrona powiata 

## Žórła
Powiat średzki (Delnja Šleska)

**Powiat średzki** je powiat (wokrjes) w pólskim Delnjošleskim wojewódstwje z wokrjesnym městom Środa Śląska. Wokrjes ma přestrjeń wot 704&nbsp;km² a něhdźe 50.000 wobydlerjow.

## Gmejny
Powiat wobsteji z pjeć gmejnow, z nich

jedna měšćansko-wjesna gmejna;
* Środa Śląska ( *Neumarkt in Schlesien*) – město

a štyri wjesne gmejny;
* Kostomłoty (*Kostenblut*)
* Malczyce (*Maltsch*)
* Miękinia (*Nimkau*)
* Udanin (*Gäbersdorf*)

## Wotkaz
* Webstrona powiata 

## Žórła
Powiat świdnicki (Delnja Šleska)

**Powiat świdnicki** je powiat (wokrjes) w pólskim Delnjošleskim wojewódstwje. Nadeńdźe so sewjernje Sudetow a ma něhdźe 160.000 wobydlerjow.

## Města a gmejny
Powiat wobsteji z wósom gmejnow:

;dwě měšćanskej gmejnje
* Świdnica
* Świebodzice

;tři wjesne gmejny
* Dobromierz
* Marcinowice
* Świdnica

;tři měšćansko-wjesne gmejny
* Gmina Jaworzyna Śląska z městom Jaworzyna Śląska
* Gmina Strzegom z městom Strzegom
* Gmina Żarów z městom Żarów

## Wotkazy

* Webstrona powiata

## Žórła
Powiat trzebnicki

**Powiat trzebnicki** je powiat (wokrjes) w pólskim Delnjošleskim wojewódstwje z wokrjesnym městom Trzebnicu. Wokrjes ma přestrjeń wot 1.026&nbsp;km² a něhdźe 84.000 wobydlerjow.

## Gmejny
Powiat wobsteji ze šěsć gmejnow, z nich

štyri měšćansko-wjesne gmejny:
* Oborniki Śląskie ( *Obernigk*) – 
* Prusice (*Prausnitz*) – 
* Trzebnica (*Trebnitz*) – 
* Żmigród (*Trachenberg*) – 

a dwě wjesnej gmejnje:
* Wisznia Mała (*Wiese*) – 
* Zawonia (*Schawoine*, 1936–1945: *Blüchertal*) – 

:*Ličby wobydlerstwa dnja *

## Wotkazaj

* Webstrona powiata 

## Žórła
Powiat wałbrzyski

**Powiat wałbrzyski** je powiat (wokrjes) w južnopólskim Delnjošleskim wojewódstwje. Wokrjesne město je Wałbrzych, kotryž pak jako bjezwokrjesne město powiatej njepřisłuša. Wokrjes ma přestrjeń wot 514,18&nbsp;km² a něhdźe 180.000&nbsp;wobydlerjow.

## Geografija
Susodne powiaty su na sewjeru Powiat świdnicki a Powiat jaworski, na wuchodźe Powiat dzierżoniowski a Powiat kłodzki, na juhu mjezuje Powiat wałbrzyski z Čěskej a na zapadźe z Powiatom kamiennogórskim.

## Gmejny
Powiat wobsteji z dźewjeć gmejnow, z nich štyri měšćanske gmejny, dwě měšćansko-wjesnej gmejnje a tři wjesne gmejny.

:*Ličby wobydlerstwa dnja *

### Měšćanske gmejny
* Boguszów-Gorce ( *Gottesberg-Rothenbach)* – 
* Jedlina-Zdrój *(Bad Charlottenbrunn)* – 
* Szczawno-Zdrój *(Bad Salzbrunn*, do 1935: *Ober Salzbrunn)* – 

### Měšćansko-wjesnej gmejnje
* Głuszyca *(Wüstegiersdorf)* – 
* Mieroszów *(Friedland)* – 

### Wjesne gmejny
* Czarny Bór *(Schwarzwaldau)* – 
* Stare Bogaczowice *(Altreichenau)* – 
* Walim *(Wüstewaltersdorf)* – 

## Wotkaz
* Webstrona powiata 

## Žórła
Powiat wołowski

**Powiat wołowski** je powiat (wokrjes) w pólskim Delnjošleskim wojewódstwje. Wokrjes ma přestrjeń wot 675&nbsp;km² a něhdźe 47.000&nbsp;wobydlerjow.

## Gmejny
Powiat wobsteji z třoch gmejnow, z nich

dwě měšćansko-wjesnej gmejnje;
* Brzeg Dolny ( *Dyhernfurth*)
* Wołów (*Wohlau*)
a jedna wjesna gmejna
* Wińsko (*Winzig*)

## Měsće
* Brzeg Dolny
* Wołów

## Wotkaz
* Webstrona powiata

## Žórła
Powiat strzeliński

**Powiat strzeliński** je powiat (wokrjes) w pólskim Delnjošleskim wojewódstwje. Wokrjes ma přestrjeń wot 622,27&nbsp;km² a něhdźe 44.000&nbsp;wobydlerjow.

## Gmejny
Powiat wobsteji z pjeć gmejnow, z nich

dwě měšćansko-wjesnej gmejnje
* Strzelin
* Wiązów

a tři wjesne gmejny
* Borów ( *Markt Bohrau*)
* Kondratowice (*Kurtwitz*)
* Przeworno (*Prieborn*)

## Měsće
* Strzelin (*Strehlen*)
* Wiązów (*Wansen*)

## Wotkaz
* Webstrona powiata

## Žórła
Šardara

**Šardara** ( a ) je město w južnym Kazachstanje, kotrež słuša k Juhokazachskemu wobwodej. Je zarjadniske sydło Šardarskeho rajona.

Leži při rěce Syrdarja blisko Šardarskeho spjateho jězora něhdźe 240 kilometrow juhozapadnje Šymkenta.

Ma něhdźe 30 tysac wobydlerjow a wot lěta 1968 měšćanske prawa.
Powiat złotoryjski

**Powiat złotoryjski** je powiat *(wokrjes)* w pólskim Delnjošleskim wojewódstwje. Nadeńdźe so na juhozapadźe Pólskeje a mjezuje na zapadźe z Powiatom bolesławieckim, na sewjeru z Powiatom legnickim, na wuchodźe z Powiatom jaworskim kaž tež na juhu z Powiatom jeleniogórskim. Powiat ma něhdźe 45.000&nbsp;wobydlerjow a přisłuša euroregionej Nysa.

## Gmejny
Powiat wobsteji ze šěsć gmejnow, z nich

dwě měšćanskej gmejnje:
* Wojcieszów ( *Kauffung*)
* Złotoryja (*Goldberg in Schlesien*);
jedna měšćansko-wjesna gmejna:
* Świerzawa (*Schönau an der Katzbach*);
a tři wjesne gmejny:
* Pielgrzymka (*Pilgramsdorf*)
* Zagrodno (*Adelsdorf*)
* Złotoryja (gmejna).

## Wotkazaj

* Webstrona powiata 

## Žórła
Powiat krośnieński (Lubuš)

**Powiat krośnieński** je powiat (wokrjes) w pólskim Lubušskim wojewódstwje z wokrjesnym městom Krosnom. Leži při hranicy z Němskej a při rěkach Bobr, Łužiska Nysa a Wódra. Wokrjes ma přestrjeń wot 1.390 km² a něhdźe 55.000 wobydlerjow.

## Města a gmejny
Powiat wobsteji z měšćanskeje gmejny, měšćansko-wjesneje gmejny a pjeć wjesnych gmejnow:

:*Ličby wobydlerstwa dnja *

### Měšćanska gmejna
* Gubin ( *Guben*) – 

### Měšćansko-wjesna gmejna
* Krosno ( *Krosno Odrzańskie*) – 

### Wjesne gmejny
* Bobrowa Góra ( *Bobrowice*,  *Bobersberg*) – 
* Bytnica *(Beutnitz)* – 
* Geraśice *(Dąbie, Gersdorf)* – 
* Gubin (gmina) – 
* Mašow *(Maszewo, Messow)* – 

## Wotkaz
* Webstrona powiata (wjacerěčna)

## Žórła
Powiat międzyrzecki

**Powiat międzyrzecki** je powiat (wokrjes) w pólskim Lubušskim wojewódstwje. Ma přestrjeń wot 1387,83 km² a něhdźe 58.000 wobydlerjow. 

## Města a gmejny
Powiat wobsteji ze šěsć gmejnow.

**měšćansko-wjesne gmejny:**
* Międzyrzecz ( *Meseritz*)
* Skwierzyna (*Schwerin an der Warthe*)
* Trzciel (*Tirschtiegel*)

**wjesne gmejny:**
* Bledzew (*Blesen*)
* Przytoczna (*Prittisch*)
* Pszczew (*Betsche*)

**města:**
* Międzyrzecz
* Skwierzyna
* Trzciel

## Wotkaz
* Webstrona powiata 

## Žórła