open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Měrka Mětowa

**Měrka Mětowa** rodźena Młynkec (* 1959 w Budyšinje) je serbska bibliotekarka a spisowaćelka.

Měrka Mětowa je dźowka Marje a Jurja Młynkec.

## Twórby (wuběr)
* *Wulět do paradiza. Powědki.* Budyšin: LND, 1997
* *Njewšědne prózdniny. Powědančka za dźěći.* Budyšin: RCW, 2002
* *Škleńčane dny. Powědki.* Budyšin: LND, 2002
* *Skónčnje 14. Za Sofiju a Andreja.* Budyšin: LND, 2008

### W antologijach
* *Fijałkojty čas. Antologija serbskeje prozy .* Budyšin: LND, 1996
* Ingrid Juršikowa (wudaw.): *Wobraz ze skibami. Antologija serbskeje prozy.* Budyšin: LND, 2001
* Dorothea Šołćina (wudaw.): *Mosćik mjez namaj. Čitanka wo lubosći.* Budyšin: LND, 2005
* Marka Maćijowa (wudaw.):  *Widźu nana, widźu mać. Swójbne dopomnjenki.* Budyšin: LND, 2007
* Ingrid Juršikowa (wudaw.): *Cyblowe suknički. Antologija serbskeje prozy.* Budyšin: LND, 2008

## Wotkazy
*  
* Literatura wot a wo Měrce Mětowej w Serbskej bibliografiji 
* Literarny projekt 2007 – Serbski gymnazij Budyšin: Měrka Mětowa 
* Literarny konopej: 
:* Měrka Mětowa
:* Krótkopowědanko: „Wotlět do juha”
* Ludowe nakładnistwo Domowina (LND): Měrka Mětowa
Marja Młynkowa

**Marja Młynkowa** rodź. Brězanec (* 1. februara 1934 w Tomisławje (dźensa w pólskej Łužicy); † 27. februara 1971 w Budyšinje) bě hornjoserbska spisowaćelka, literarna kritikarka a literarna historikarka. W lětach 1955 do 1960 bě najprjedy redaktorka w nakładnistwomaj Volk und Wissen a Nowa doba, po tym lektorka w Ludowym nakładnistwje Domowina. Tworješe mnoholičbne powědančka lyriskeho charaktera, zběrane w zwjazkomaj *Kostrjanc a čerwjeny mak* (1965) a *Za płotom* (1977, posmjertnje).  Najwuběrniši w jeje twórbje je literariski roman *Dny w dalinje* (1967) wo dramatiskich dóńtach serbskeje swójby za čas fašizma. Marja Młynkowa pisaše tež recensije literariskich twórbow w serbskich a němskich literariskich časopisach (wuběr kritiskoliterariskich tekstow awtorki wobsahuju antologija *Z wótrym wóčkom*, 1973) kaž tež twórby za dźěći. 

Marja Młynkowa bě mandźelska literaturowědnika, basnika a kulturneho aktiwista Jurja Młynka a mać spisowaćelki Měrki Mětoweje. Wona zemrě po ćežkej chorosći w starobje jenož 37 lět a bu na Budyskim Mikławšku pochowana.

W lětomaj 1968 a 1971 (postum) spožčichu jej Literarne myto Domowiny.

## Twórby (wuběr)
* *Starosće w dźewjatce.* Budyšin: LND, 1964
* *Kostrjanc a čerwjeny mak. Powědančka.* Budyšin: LND, 1965
* *Dny w dalinje.* Budyšin: LND, 1967
* *Z wótrym wóčkom. Wuběrk literarno-kritiskich dźěłow.* Budyšin: LND, 1973
* *Dundak Matej, a druhe powědančka za dźěći.* Budyšin: LND, 1975
* *Za płotom. Krótko-powědančka.* Budyšin: LND, 1977
* *Zhromadźene spisy. Zwjazk 1. Powědančka a drobna proza.* Budyšin: LND, 1994
* *Zhromadźene spisy. Zwjazk 2. Dny w dalinje.* Budyšin: LND, 1994

## Literatura
* R. Wěrikowa: *Specifika prozy Marje Młynkoweje.* W Rozhledźe 19 (1969) 2, str. 56–64.
* Pawoł Völkel: *Nekrolog.* W Rozhledźe 21 (1971) 4, str. 158–160.
* Franc Šěn: *Swojorazna serbska spisowaćelka.* W Rozhledźe 26 (1976) 2, str. 55–58.

## Wotkazy
*  
* Literatura wot a wo Mari Młynkowej w Serbskej bibliografiji 
* Literarny projekt 2007 – Serbski gymnazij Budyšin: Marja Młynkowa 
* Ludowe nakładnistwo Domowina (LND): Marja Młynkowa
1902

## Podawki
### W Serbach
* 10. awgusta: We Łazu wotměje so pod nawodom Jana Wjeńki 28. Schadźowanka.

### Druhdźe
* 7. měrca: Turkowske knježerstwo zakaza maćernorěčnu wučbu w armenskich šulach.
* 31. meje: W Južnej Africe kónči so Burska wójna.
* 19. junija: Z nowym kralom Sakskeje sta so Jurij, bratr dotalneho krala Alberta.
* 9. awgusta: Krónowanje noweho britiskeho krala Edward VII. w Londonje.

## Narodniny
* 15. januara: Saud ibn Abd al-Aziz – kral Sawdi-Arabskeje († 1969)
* 4. februara: Charles Lindbergh – US-ameriski lětar († 1974)
* 7. měrca: Heinz Rühmann – němski dźiwadźelnik († 1994)
* 12. měrca: Erich Kalc – serbski dźěłaćer a wojowar Delnjołužiskeje čerwjeneje armeje († 1920)
* 15. měrca: Jurij Kubaš-Worklečan – serbski wučer a spisowaćel († 1983)
* 12. meje: Pawoł Wićaz – serbski dźěłaćer a dźiwadźelnik († 1958)
* 17. meje: Ruhollah Chomeini – politiski a spirituelny wjednik islamskeje rewolucije w Iranje († 1979)
* 28. julija: Karl Popper – awstriski filozof a teoretikar wědomosće († 1994)
* 22. awgusta: Leni Riefenstahl – němska rejowarka, dźiwadźelnica a režiserka († 2003)
* 4. septembra: Wylem Bjero – delnjoserbski nowinar, wučer, spisowaćel a přełožowar († 1988)
* 12. septembra: Juscelino Kubitschek – statny prezident Brazilskeje († 1976)
* 16. nowembra: Bohuměr Rejsler – serbski ewangelski farar († 1968)
* 1. decembra: Ota Garten – serbski moler († 2000)

## Wumrěće

* 26. měrca: Cecil Rhodes – britiski politikar a šef knježerstwa (* 1853)
* 19. meje: Jan Herman Mrózak – serbski farar a kulturny prócowar (* 1841)
* 19. junija: Albert – kral Sakskeje (* 1828)
* 22. junija: Korla Ernst Pjekar – serbski doprědkarski wučer doby narodneho wozrodźenja, prócowar w serbskim hudźbnym žiwjenju (* 1822)
* 4. julija: Vivekananda – hinduistiski mnich a wučenc (* 1863)
* 6. julija: Andrejs Pumpurs – letiski basnik (* 1841)
* 5. septembra: Rudolf Virchow – němski lěkar, patolog a politikar, přećel Serbow (* 1821)
* 26. septembra: Levi Strauss – němsko-ameriski industrialnik a wunamakar jeansow (* 1829)
* 29. septembra: Émile Zola – francoski spisowaćel a žurnalist (* 1840)

## Wotkaz
1903

## Podawki
* 9. awgusta: W Malešecach wotměje so pod nawodom Jana Křižana 29. Schadźowanka.
* 10. nowembra: Železniska čara Lubij–Wóspork so hač do Barta podlěši.

## Narodniny
* 4. januara: Georg Elser – němski spjećowar a atentatnik na Hitlera († 1945)
* 21. januara: Igor Kurčatow – sowjetski fyzikar († 1960)
* 2. februara: Karl Duncker – němski psycholog († 1940)
* 12. februara: Georges Simenon – belgiski spisowaćel († 1989)
* 21. februara: Anaïs Nin – US-ameriska spisowaćelka († 1977)
* 23. februara: Julius Fučík – čěski spisowaćel, žurnalist a kulturny politikar († 1943)
* 24. februara: Franz Burda – němski nakładnik, załožer nakładnistwa Burda († 1986)
* 27. februara: Fred Oelßner – čłon politběrowa centralneho komiteja SED († 1977)
* 18. měrca: **[[Arnošt Bart (1903)|Arnošt Bart]]** – serbski młynski mišter, sobuzałožićel Serbskeho Sokoła († 1996)
* 3. meje: Bing Crosby – US-ameriski spěwar a dźiwadźelnik († 1977)
* 17. meje: **[[Jan Knebel]]** – serbski skałar a funkcionar dźěłaćerskeho hibanja († 1962)
* 10. junija: Theo Lingen – němski dźiwadźelnik, režiser a awtor († 1978)
* 21. junija: **[[Jurij Mencl]]** – serbski časnikar, ludowy herc a přeslědźer ludowych hudźbnych instrumentow († 1951)
* 25. junija: George Orwell – britiski spisowaćel a esejist († 1950)
* 2. julija: Olav V. – kral Norwegskeje († 1991)
* 31. julija: **[[Adolf Rumpoš]]** – serbski dźěłaćer, wojowar Delnjołužiskeje čerwjeneje armeje († 1920)
* 3. awgusta: Habib Bourguiba – tuneziski prezident († 2000)
* 8. awgusta: **[[Jurij Šewčik (1903)|Jurij Šewčik]]** – serbski ratar a ludowy basnik († 1945)
* 30. awgusta: **[[Rudolf Jenč]]** – serbski literarny stawiznar a rěčespytnik, kulturny prócowar († 1979)
* 11. septembra: Theodor W. Adorno – němski sociolog, hudźbny wědomostnik a komponist († 1969)
* 23. septembra: **[[Horst Šlosar]]** – serbski moler a grafikar († 1964)
* 8. oktobra: Ferenc Nagy – madźarski ministerski prezident († 1979)
* 5. decembra: Johannes Heesters – nižozemsko-awstriski dźiwadźelnik a spěwar († 2011)

## Wumrěće
* 14. februara: Hermann Knothe – hornjołužiski krajny stawiznar (* 1821)
* 26. februara: **[[Michał Šewčik]]** – serbski farar, stawiznar a publicist (* 1870)
* 24. meje: Marcel Renault – francoski awtomobilnik a wubědźowar (* 1872)
* 11. junija: Aleksander I. – kral Serbiskeje (* 1876)
* 20. julija: Leo XIII. – katolski bamž (* 1810)
* 2. oktobra: **[[Jan Kózlik]]** – serbski wobdźělnik na wuswobodźerskim boju južnych Serbow (* 1840)
* 1. nowembra: Theodor Mommsen – němski stawiznar (* 1817)
* 13. nowembra: Wilhelm von Polenz – němski spisowaćel z Kumwałda (* 1861)

## Wotkaz
1904

**1904** bě přestupne lěto z 366 dnjemi. 

## Podawki
### W Serbach
* 6. awgusta: W Hornim Wujězdźe wotměje so pod nawodom Jana Kaplerja 30. Schadźowanka.
* 28. awgusta: Na wjeršku Čornoboha poswjeći so Bismarckowy pomnik, kotryž bu wokoło 1950 skóncowany.
* 26. septembra: W Budyšinje poswjeći so nowy Serbski dom při Lawskich hrjebjach.

### Druhdźe
* 8. februara: Japanski nadpad na Port Arthur; započatk Rusko-japanskeje wójny
* 15. oktobra: Bjedrich Awgust III. sta so z nowym kralom Sakskeje.

## Narodniny
* 21. měrca: Jurij Kokla – serbski čeladnik, wjesnjanosta, předsyda prodrustwa († 1979)
* 6. apryla: Kurt Georg Kiesinger – němski politikar a zwjazkowy kancler († 1988)
* 12. julija: Pablo Neruda – chilski basnik, spisowaćel a politikar († 1973)
* 6. oktobra: Jurij Cyž – serbski prawiznik, kulturny prócowar, antifašist († 1947)

## Wumrěće

* 24. januara: Jan Bohuwěr Mučink – serbski wučer, spisowaćel, doprědkar a publicist w dobje narodneho wozrodźenja (* 1821)
* 26. februara: Jan Bogumił Nytška – serbski wučer, spisowaćel (* 1825)
* 17. apryla: Kito Dabo – serbski wučer, kulturny prócowar (* 1846)
* 19. meje: Korla Awgust Kocor – serbski wučer, komponist a dirigent (* 1822)
* 6. julija: Abaj Kunanbajuly – kazachski basnik a spisowaćel (* 1845)
* 15. decembra: Juro Surowin – němski bibliotekar, korektor, publicist, basnik a filantrop, přećel Serbow a Litawčanow (* 1831)

## Wotkaz
1905

## Podawki
### W Serbach
* 6. awgusta: W Pančicach wotměje so pod nawodom Jurja Deleńka 31. Schadźowanka.

### Druhdźe
* 5. septembra: Portsmouthske měrowe zrěčenje kónči Rusko-japansku wójnu.
* Załoženje sydlišća Lusaka, dźensnišeje stolicy Sambije.

## Narodniny
* 15. januara: Jurij Wuješ – serbski wučer, basnik, redaktor a dźiwadźelnik († 1968)
* 13. měrca: Maks Michałk – serbski wučer, spěchowar serbskeho šulstwa († 1980)
* 2. apryla: Arnošt Simon – serbski knihiwjazar, ludowy spisowaćel, narodny prócowar († 1974)
* 3. meje: Bohumila Šretrová – čěska spisowaćelka, přećelka Serbow († 1994)
* 24. meje: Michail Šolochow – ruski spisowaćel († 1984)
* 23. julija: Jan Meškank – serbski wučer, narodny a kulturny prócowar, spisowaćel, ludowědnik a domiznowědnik († 1972)
* 6. awgusta: Jurij Henčl – serbski student, fejetonist a narodny prócowar († 1938)
* 9. awgusta: Pawoł Wowčerk – serbski wučer a gramatikar († 1976)
* 9. septembra: Herbert Cerna – serbski farar a domiznowědnik († 1955)

## Wumrěće
* 17. meje: Michał Awgust Kral - serbski wučer, spisowaćel, ilustrator (* 1836)
* 4. septembra: Mjertyn Moń - serbski wučer a gymnazialny profesor, ludowědnik, rěčespytnik (* 1848)
* 29. decembra: Jurij Łusčanski - serbski biskop, nabožinski a kulturny prócowar (* 1839)

## Wotkaz
1906

## Podawki
### W Serbach
* W Žylowje poswjeća nowu ewangelsku cyrkej.
* 1. meje: Posledni wotrězk železniskeje čary Lubij–Radwor wot Barta do Radworja so přepoda. Z teje přičiny dósta Radwor nowe dwórnišćo při křižowanišću z čaru Budyšin–Wojerecy.
* 12. awgusta: W Njeswačidle wotměje so pod nawodom Korle Wyrgača 32. Schadźowanka.

### Druhdźe
* 18. apryla: Zemjerženje zniči San Francisco a žada sej 3.000 woporow.

## Narodniny
* 10. januara: Kurt Hajna – serbski wučer a fotograf († 1986)
* 11. januara: Albert Hofmann – šwicarski chemikar, wuslědźer LSD († 2008)
* 11. awgusta: Pawoł Wirth – serbski wučer a załožer serbskeje rěčneje geografije († 1946)
* 10. oktobra: Maks Mertin – serbski blidar a župan († 1987)
* 14. septembra: Měranka Lešawic-Wirtowa – serbska spěchowarka ludowych rejow († 1977)
* 3. decembra: Měrćin Mjeltka – serbski kowar, Sokołski prócowar († 1966)

## Wumrěće
* Jan Kral – serbski prawiznik, w młodych lětach basnik a přełožowar, spěchowar serbskeho dźiwadła (* 1853)
* 2. apryla: Julius Herman Gólč – serbski farar, zakitowar serbstwa (* 1831)
* 10. julija: Hanzo Šymko – serbski mały ratar a ludowy kěrlušer (* 1847)

## Wotkaz
1907

## Podawki
* 30. měrca: W Chrósćicach załoži so towarstwo *Serbska Pčólnica* z předsydu Pětrom Hilu.
* 11. awgusta: W Bukecach wotměje so pod nawodom Jana Cyža 33. Schadźowanka.
* 29. nowembra: W Pančicach załoži so Serbske spěwarske towarstwo Lipa Serbska z dirigentom Jurjom Słodeńkom.

## Narodniny
* 11. februara: Pawoł Jenka – serbski wučer, hudźbnik a kulturny prócowar († 1971)
* 11. měrca: Erich Krawc – serbski ludowědnik, domiznowědnik a docent na Serbskim wučerskim wustawje († 1995)
* 1. apryla: Helmut Fryča – němski wučer, hudźbnik, komponist a dirigent w SLA († 1964)
* 16. apryla: Bjarnat Rachel – serbski wučer, redaktor a lektor († 1973)
* 18. junija: Warlam Šalamow – ruski basnik a spisowaćel († 1982)
* 7. julija: Kurt Krjeńc – serbski skałar a předsyda Domowiny († 1978)
* 22. awgusta: Michał Kokla – serbski politiski prócowar a ludowy powědar († 1967)

## Wumrěće
* 1. januara: Bjedrich Batš – serbski wučer, misionar a awtobiograf (* 1820)
* 19. januara: Jan Wjela-Radyserb – serbski wučer, basnik a spisowaćel, ludowědnik (* 1822)
* 6. februara: Pětr Dučman – serbski lěkar a narodny prócowar (* 1839)
* 3. apryla: Handrij Křižank – serbska originalna ludowa postawa, „Jejkowy Handrij“ (* 1829)

## Wotkaz
1908

**1908** bě přestupne lěto z 366 dnjemi. 

## Podawki
### W Serbach
* 9. awgusta: W Poršicach wotměje so pod nawodom Korle Wyrgača 34. Schadźowanka.
* 1. oktobra: Železniska čara Budyšin–Rakecy so hač do Wojerec podlěši.

### Druhdźe
* 5. oktobra: Rakusko-Wuherska anektuje Bosnisku a Hercegowinu.

## Narodniny
* 11. měrca: Jakub Wornar – serbski skałar, funkcionar dźěłarnistwa, Domowinski prócowar († 1978)
* 24. apryla: Alfred Krupar – serbski skałar a wjesnjanosta, Budyski župan († 1970)
* 25. apryla: Maks Rječka – serbski wučer a domiznowědnik († 1944)
* 27. awgusta: Lyndon B. Johnson – US-ameriski politikar, 36. prezident Zjednoćenych statow († 1973)
* 20. septembra: Pawoł Grojlich – serbski pismikistajer, čišćer a awtor († 1992)
* 1. nowembra: Pawoł Nedo – serbski wučer, ludowědnik a předsyda Domowiny († 1984)
* 22. decembra: Kočo Racin – makedonski basnik a komunistiski aktiwist († 1943)

## Wumrěće
* 25. januara: Beno Pětr Šołta – serbski wučer a towarstwowy prócowar (* 1851)
* 15. junija: Handrij Pawoł – serbski skałar, braška a ludowy basnik (* 1843)
* 21. junija: Nikolaj Rimski-Korsakow – ruski komponist (* 1844)
* 18. decembra: Mikławš Andricki – serbski duchowny, spisowaćel, publicist, přełožowar (* 1871)

## Wotkaz
1909

## Podawki
### W Serbach
* 31. januara: W Njeswačidle załoži so pod nawodom Łomšćanskeho ratarja a braški Jana Čecha serbske towarstwo Jutrnica.
* 8. awgusta: W Ralbicach wotměje so pod nawodom Jakuba Wjacsławka 35. Schadźowanka.

### Druhdźe
* 6. apryla: US-Američan Robert Edwin Peary je prěni čłowjek, kotryž docpě sewjerny čop.

## Narodniny
* 1. januara: Stepan Andrijowyč Bandera – ukrainski nacionalist († 1959)
* 22. januara: U Thant – birmaski politikar, generalny sekretar Zjednoćenych narodow († 1974)
* 18. měrca: Józef Frencl – serbski wučer a awtor († 1991)
* 27. měrca: Golo Mann – němski stawiznar, spisowaćel a filozof, syn Thomasa Manna († 1994)
* 8. apryla: Krume Kepeski – makedonski rěčespytnik, gramatikar a přełožowar († 1988)
* 20. junija: Pawoł Fabian – serbski moler a kulturnik († 1994)
* 30. apryla: Juliana – kralowna Nižozemskeje († 2004)
* 20. nowembra: Jurij Winar – serbski wučer a hudźbnik († 1991)

## Wumrěće
* 7. apryla: Handrij Dučman – serbski farar, spisowaćel a basnik (* 1836)
* 16. junija: Jan Awgust Pohonč – wučer, hłowny zastupjer Gothaskeje žiwjenjezawěsćaceje banki w Lipsku a serbski spisowaćel (* 1841)
* 3. septembra: Adolf Sommer – serbski wučer, spisowaćel a kulturny prócowar (* 1862)
* 16. oktobra: Jakub Bart-Ćišinski – serbski basnik, publicist a redaktor, załožer serbskeje dramatiki (* 1856)

## Wotkaz
1910

## Podawki
* 25. měrca: W Budestecach załoži so serbske towarstwo „Lubin“.
* 6. awgusta: W Klukšu wotměje so pod nawodom Pawoła Fähle 36. Schadźowanka.

## Narodniny
* 28. januara: Beno Špitank – serbski duchowny († 1996)
* 23. měrca: Akira Kurosawa – japanski filmowy režiser († 1998)
* 26. apryla: Mehmed Meša Selimović – bosniski spisowaćel († 1982)
* 11. junija: Jacques-Yves Cousteau – francoski mórski slědźer († 1997)
* 12. junija: Arnošt Černik – serbski wědomostnik a demograf († 1988)
* 22. junija: Konrad Zuse – wunamakar prěnjeho ličaka († 1995)
* 18. julija: Jurij Rjenč – serbski prawiznik, čłon Łužisko-serbskeje narodneje rady († 2002)
* 26. awgusta: Mać Tereza – indiska rjadniska sotra a křesćanska swjata († 1997)
* 16. oktobra: Gerat Lazar – serbski duchowny a narodny prócowar († 1992)
* 3. nowembra: Karel Zeman – čěski režiser († 1989)
* 28. nowembra: Hanso Schuster-Šewc – serbski ludowy herc († 1994)
* 9. decembra: Wylem Wěrik – serbski moler a ludowy wuměłc († 1993))

## Wumrěće
* 3. měrca: Hendrich Jordan – serbski wučer, spisowaćel a narodny prócowar (* 1841)
* 15. apryla: Jakub Wornar – serbski farar, spisaćel, spěchowar serbskeho towarstwoweho hibanja (* 1828)
* Franc Měrćink – serbski wučer, propagator słowjanskich literaturow w młodych lětach (* 1852)

## Wotkaz
Virgil Goode

**Virgil Goode** (* 17. oktobra 1946, Richmond, Virginia) je ameriski prawicarski politikar. Wón běše wot lěta 1973 hač do lěta 1997 čłon virginskeho parlamenta a wot lěta 1997 hač do lěta 2009 čłon ameriskeho parlamenta.

## Eksterne wotkazy

* http://bioguide.congress.gov/scripts/biodisplay.pl?index=g000280
* Virgil Goode
Beate Klarsfeld

**Beate Klarsfeld** (* 13. februara 1939 w Berlinje) je kandidatka za prezidentske wólby w Němskej za stronu Lěwica.
Dimmu Borgir

**Dimmu Borgir** je norwegska metalowa hudźbna skupina.

## Diskografija

**[[For all tid]]* (1994)
**[[Stormblåst]]* (1996)
**[[Enthrone Darkness Triumphant]]* (1997)
**[[Spiritual Black Dimensions]]* (1999)
**[[Puritanical Euphoric Misanthropia]]* (2001)
**[[Death Cult Armageddon]]* (2003)
**[[Stormblåst MMV]]* (2005)
**[[In Sorte Diaboli]]* (2007)
**[[Abrahadabra (album)|Abrahadabra]]* (2010)
**[[Eonian]]* (2018)

## Eksterne wotkazy
* Dimmu Borgir
Manowar

**Manowar** je US-ameriska heavy-metalowa hudźbna skupina.

## Diskografija

**Battle Hymns* (1982)
**Into Glory Ride* (1983)
**Hail to England* (1984)
**Sign of the Hammer* (1984)
**Fighting the World* (1987)
**Kings of Metal* (1988)
**The Triumph of Steel* (1992)
**Louder Than Hell* (1996)
**Warriors of the World* (2002)
**Gods of War* (2007)
**Battle Hymns MMXI* (2010)
**The Lord of Steel* (2012)

## Eksterne wotkazy
* Manowar
Gorgoroth

**Gorgoroth** je norwegska metalowa hudźbna skupina.

## Diskografija

**[[Pentagram (Gorgoroth album)|Pentagram]]* (1994)
**[[Antichrist (Gorgoroth album)|Antichrist]]* (1996)
**[[Under the Sign of Hell]]* (1997)
**[[Destroyer (Gorgoroth album)|Destroyer]]* (1998)
**[[Incipit Satan]]* (2000)
**[[Twilight of the Idols]]* (2003)
**[[Ad Majorem Sathanas Gloriam]]* (2006)
**[[Quantos Possunt ad Satanitatem Trahunt]]* (2009)
**[[Under the Sign of Hell 2011]]* (2011)

## Eksterne wotkazy
* Gorgoroth
Shade Empire

**Shade Empire** je finska metalowa hudźbna skupina.

## Diskografija

**[[Sinthetic]]* (2004)
**[[Intoxicate O.S.]]* (2006)
**[[Zero Nexus]]* (2008)
**[[Omega Arcane]]* (2013)
**[[Poetry of the Ill-Minded]]* (2017)
**[[Sunholy]]* (2017)

## Eksterne wotkazy
* Shade Empire
Nokturnal Mortum

**Nokturnal Mortum** je ukrainska metalowa hudźbna skupina.

## Diskografija

* 1996 - *Lunar Poetry*
* 1997 - *Goat Horns*
* 1998 - *To the Gates of Blasphemous Fire*
* 2000 - *Nechrist*
* 2005 - *Weltanschauung*
* 2009 - *Live in Katowice*
* 2009 - *The Voice of Steel*
* 2017 – *Istyna*

## Eksterne wotkazy
* Nokturnal Mortum
Temnozor

**Temnozor** je ruska folk-metalowa hudźbna skupina.

## Diskografija
* 1996 *Be Oden Narod Slavensk* (Demo)
* 1998 *[[Sorcery is Strengthening the Black Glory of Rus']] *
* 2001 *Fragments...* (Demo)
* 2003 *Sorcery of Fragments*
* 2003 *[[Horizons...]]*
* 2005 *[[Folkstorm of the Azure Nights]]*
* 2010 ''Урочища Снов (Haunted Dreamscapes)

## Eksterne wotkazy
* Temnozor
Carpathian Forest

**Carpathian Forest** je norwegska metalowa hudźbna skupina.

## Diskografija

**[[Through Chasm, Caves and Titan Woods]]* (1995)
**[[Black Shining Leather]]* (1998)
**[[Strange Old Brew]]* (2000)
**[[He's Turning Blue EP]]* (2000)
**[[Morbid Fascination of Death]]* (2001)
**[[Defending the Throne of Evil]]* (2003)
**[[Fuck You All!!!! Caput tuum in ano est]]* (2006)


Dataja:Nattefrost.jpg|Nattefrost
File:W0818-Hellfest2013_CarpathianForest_RNattefrost_68213.JPG|Nattefrost.
File:W0819-Hellfest2013_CarpathianForest_Tchort_BloodPervertor_68268.JPG|Tchort & Blood Pervertor.
File:W0820-Hellfest2013_CarpathianForest_RNattefrost_Vrangsinn_Tchort_68280.JPG|Nattefrost, Vrangsinn & Tchort.
File:W0822-Hellfest2013_CarpathianForest_Tchort_68358.JPG|Tchort.
File:W0823-Hellfest2013_CarpathianForest_Vrangsinn_68401.JPG|Vrangsinn.



## Eksterne wotkazy
* Carpathian Forest
Lynyrd Skynyrd

**Lynyrd Skynyrd** () je ameriska rockowa hudźbna skupina.

## Diskografija
**Originalne wobsadźenje**
*1973 - (Pronounced 'Lĕh-'nérd 'Skin-'nérd)
*1974 - Second Helping
*1975 - Nuthin' Fancy
*1976 - Gimme Back My Bullets
*1977 - Street Survivors
*1979 - Gold & Platinum

**Nowa formacija**
*1991 - Lynyrd Skynyrd 1991
*1993 - The Last Rebel
*1994 - Endangered Species
*1997 - Twenty
*1999 - Edge of Forever
*2003 - Vicious Cycle
*2009 - God & Guns

## Eksterne wotkazy

* Lynyrd Skynyrd
Kroda

**Kroda** je ukrainska metalowa hudźbna skupina.

## Diskografija
* 2003&nbsp;— Поплач мені, Річко…
* 2005&nbsp;— До Небокраю Життя…
* 2006&nbsp;— Молотом Духу та Єдністю Крові (спліт CD з гуртом ВЕЛИМОР)
* 2007&nbsp;— Похорон Сонця
* 2008&nbsp;— Live in Lemberg
* 2009&nbsp;— Funf Jahre Kulturkampf (CD + DVD)
* 2010&nbsp;— Ghosts Of Birds (DVD)
* 2011&nbsp;— Чорнотроп

## Eksterne wotkazy
* Kroda
Led Zeppelin

**Led Zeppelin** bě jendźelska rockowa / heavy-metalowa hudźbna skupina, kotraž eksistowaše mjez 1968 a 1980. Słuša k najwuspěšnišim skupinam 20. lětstotka.

## Diskografija
* *[[Led Zeppelin (album)|Led Zeppelin]]* (1969)
* *[[Led Zeppelin II]]* (1969)
* *[[Led Zeppelin III]]* (1970)
* *[[Led Zeppelin IV]]* (1971)
* *[[Houses of the Holy]]* (1973)
* *[[Physical Graffiti]]* (1975)
* *[[Presence (album)|Presence]]* (1976)
* *[[In Through the Out Door]]* (1979)
* *[[Coda (album)|Coda]]* (1982)

## Eksterne wotkazy

* Led Zeppelin
Apocalyptica

** Apocalyptica** je finska metalowa hudźbna skupina.

## Diskografija

**[[Plays Metallica by Four Cellos]]* (1996)
**[[Inquisition Symphony (album)|Inquisition Symphony]]* (1998)
**[[Cult (album)|Cult]]* (2000)
**[[Reflections (Apocalyptica album)|Reflections]]* (2003)
**[[Apocalyptica (album)|Apocalyptica]]* (2005)
**[[Worlds Collide (album)|Worlds Collide]]* (2007)
**[[7th Symphony (album)|7th Symphony]]* (2010)
* *Shadowmaker* (2015)
* *Cell-0* (2020)
* *Plays Metallica Vol. 2* (2024)

## Eksterne wotkazy
* Apocalyptica
Alkehol

**Alkehol** je čěska rockowa / punk-rockowa hudźbna skupina.

## Diskografija
#Alkehol - 1992
#S úsměvem se pije líp - 1993
#Alkeholism - 1994
#Na zdraví - 1995
#Odpočívej v pokoji
#100% - 1997
#Alkohol, to je moje milá - 1998
#Metla lidstva - 1999
#Pili jsme a budem - 2000
#Planeta vopic - 2002
#Už se to smaží a peče - 2003
#Kocovina - 2005
#Dvanáctka - 2006
#Johoho - 2008
#Pojďme se napít - 2010

## Wotkazaj

* Alkehol
Tři sestry

** Tři sestry** je čěska punkowa / pub-rockowa hudźbna skupina.

## Diskografija
* 1990 Na Kovárně to je nářez
* 1991 Alkáč je největší kocour, aneb několik písní o lásce
* 1993 Švédská trojka
* 1993 25:01
* 1995 Hudba z marsu
* 1995 Rarity
* 1996 Zlatí hoši
* 1998 Průša se vrací
* 1998 Průša se vrací + 3x bonus
* 1999 Soubor kreténů
* 2000 Hlavně že je večírek — 15 let Souboru kreténů
* 2000 15 let jsem Na Kovárně na plech
* 2002 Do Evropy nechceme — Tři sestry a Krakonoš
* 2003 Lihová škola umění, aneb válka s loky
* 2005 Na eXX
* 2006 20 let naživu
* 2007 Platinum Collection
* 2007 Rocková nadílka od Tří sester a Divokýho Billa
* 2007 Mydlovary
* 2009 Beatová síň slávy
* 2010 Lázničky
* 2010 Superlázničky
* 2011 Z garáže
* 2011 V aréně

## Eksterne wotkazy
* Tři sestry
Cyathium

**Cyathium** (z grjekskeho *κύαϑος* ) je specielne kwětnistwo, kotrež je *pseudanthium* a kaž kćenje wupada. Wustupuje jenož w rodźe mlóčenjow (*Euphorbia*) znutřka swójby mlóčenjowych rostlinow (*Euphorbiaceae*).

## Natwar
Wón wobsteji z jara redukowanych jednotliwych kćenjow a njese wysoke łopješka. Zwjetša su jedne žónske kćenje a muske kćenja w pjeć skupinach.
* Žónske kćenje je nahe a dołho stołpikate. Tuž, wobsteji jenož z płódnika z pěstku a nima kćenjowe łopjena. Wona často je dele zhibnjena. Při najwjetšich družinach nima periant.
* Muske kćenja su tež stołpikate. Wone wobsteja jenož z próšnika. Wone wobdawaja žónske kćenje a steja w wijelach.
* Nošne łopješka muskich kćenjow wobdawaja jako wysoke łopješka cyłe kwětnistwo.
* Mjez nich su často eliptiske abo połměsačkowe nektarowe žałzy. Žałzy zhotowja nektar, kotryž insektow přiwabjuje.

Sćěhowacej přerězaj přez cyatijow znazornjujetej tych njewšědny natwar.

Legenda:

----

## Nóžki


## Žórła
* Spohn, Aichele, Golte-Bechtle, Spohn: Was blüht denn da? Kosmos Naturführer (2008), ISBN 978-3-440-11379-0, strona 262, pod hesłom *Warzen-Wolfsmilch* (*Euphorbia verrucosa*) 
*  
*  
* Ullstein Lexikon der Pflanzenwelt, 1973, ISBN 3-550-16019-4, strona 493, pod hesłom *Wolfsmilchgewächse*
Max Jason Mai

**Max Jason Mai** (powšitkownje znaty jako **Miro Šmajda**, * 27. nowembra 1988 w Košicach) je słowakski spěwar a spěwydźěłar.

## Diskografija

### Albumy
* *Čo sa týka lásky* (2011)

## Eksterne wotkazy
* https://web.archive.org/web/20160326035304/http://www.mirosmajda.sk/
David Shulist

**David Shulist** (* 14. oktobra 1951 we Wilno w kanadiskej prowincy Ontario) je politikar organizacije kašubskeje mjenšiny w Kanadiskej. Shulist je šef gmejny *Madawaska Valley*.

## Twórby
* Pòlskò-anielskò-kaszëbsczi słowôrz, 2010 ISBN 978-83-928569-0-0
* Kaszëbskò-anielskò-pòlsczi słowôrz, 2011 ISBN 978-83-928569-1-7

## Nóžki


## Eksterne wotkazy
* D. Shulist
* http://www.thedailyobserver.ca/2009/04/28/wilno-resident-david-shulist-to-receive-caring-canadian-award
* David Shulist dóstanje medalju pólskeho Pomorskeho studentskeho kluba (pólsce)
Hamilton

**Hamilton** ma rozdźělne woznamy:

:Města
* Hamilton (South Lanarkshire), Šotiska
* Hamilton (Tasmanien), Awstralska
* Hamilton (Victoria), Awstralska
* Hamilton (Bermuda), Bermuda
* Hamilton (Ontario), w Kanadźe
* Hamilton (Nowoseelandska) w regionje Waikato, Nowoseelandska
* Hamilton (Tasman) w regionje Tasman, Nowoseelandska

w Zjednoćenych statach:
* Hamilton (Alabama)
* Hamilton (Arkansas)
* Hamilton (Colorado)
* Hamilton (Georgia)
* Hamilton (Illinois)
* Hamilton (Indiana)
* Hamilton (Iowa)
* Hamilton (Kaliforniska)
* Hamilton (Kentucky)
* Hamilton (Maryland)
* Hamilton (Massachusetts)
* Hamilton (Minnesota)
* Hamilton (Mississippi)
* Hamilton (Missouri)
* Hamilton (Montana)
* Hamilton (Nevada), Geisterstadt
* Hamilton (New York)
* Hamilton (Ohio)
* Hamilton (Texas)
* Hamilton (Virginia)
* něhdyše mjeno wot Burnet (Texas)
Olaf Rose

**Olaf Rose** (* 1958 w Arnsbergu) je němski stawiznar, awtor w prawicarskim spektrumje a komunalny politikar Nacionalnodemokratiskeje strony Němskeje (NPD), kiž běše w lěće 2012 jeje kandidat při wólbach němskeho zwjazkoweho prezidenta.

## Wotkazaj

* Olaf Rose
Wijel (wjacezmyslnosć)

**Wijel** ma někotre woznamy:

* Mokre brěmjo, alternatiwny terminus
; Medicina
* Wijel je wokoło ćěła wity płat
;Botanika
* Wijel (kwětnistwo), typ kwětnistwa

## Žórła
*
Darkthrone

**Darkthrone** je norwegska metalowa/crust punkowa hudźbna skupina, kotraž bu w lěće 1986 załožena jako *Black Death*.

## Diskografija

*1991	Soulside Journey
*1992	A Blaze in the Northern Sky
*1993	Under a Funeral Moon
*1994	Transilvanian Hunger
*1995	Panzerfaust
*1996	Total Death
*1999	Ravishing Grimness
*2001	Plaguewielder
*2003	Hate Them
*2004	Sardonic Wrath
*2006	The Cult is Alive
*2007	F.O.A.D.
*2008	Dark Thrones and Black Flags
*2010	Circle the Wagons
*2013   The Underground Resistance
*2016   Arctic Thunder
*2019   Old Star
*2021   Eternal Hails......
*2022   Astral Fortress

## Eksterne wotkazy
* Official website
* Darkthrone - BestBlackMetalAlbums.com
Böhse Onkelz

**Böhse Onkelz** bě němska rockowa hudźbna skupina.

## Diskografija

* 1984: *[[Der nette Mann]]* (Rock-O-Rama Records)
* 1985: *[[Böse Menschen – Böse Lieder]]* (Rock-O-Rama Records)
* 1985: *[[Mexico (Album)|Mexico]]* (Mini-LP, Rock-O-Rama Records)
* 1987: *[[Onkelz wie wir…]]* (Metal Enterprises)
* 1988: *[[Kneipenterroristen (Album)|Kneipenterroristen]]* (Metal Enterprises)
* 1989: *[[Lügenmarsch]]* (Picture-Mini-LP, Metal Enterprises)
* 1990: *[[Es ist soweit (Album)|Es ist soweit]]* (Metal Enterprises)
* 1991: *[[Wir ham’ noch lange nicht genug]]* (Bellaphon Records)
* 1992: *[[Heilige Lieder]]* (Bellaphon Records)
* 1993: *[[Weiß (Album)|Weiß]]* (Bellaphon Records)
* 1993: *[[Schwarz (Album)|Schwarz]]* (Bellaphon Records)
* 1995: *[[Hier sind die Onkelz]]* (Virgin Records)
* 1996: *[[E.I.N.S.]]* (Virgin Records)
* 1998: *[[Viva los Tioz]]* (Virgin Records)
* 2000: *[[Ein böses Märchen… …aus tausend finsteren Nächten]]* (Rule 23)
* 2002: *[[Dopamin (Album)|Dopamin]]* (Rule 23)
* 2004: *[[Adios (Album)|Adios]]* (Regel 23, ehm. Rule 23)
* 2007: Onkelz wie wir (Neuaufnahme, Rule 23)

## Eksterne wotkazy
* Böhse Onkelz
Dark Tranquillity

**Dark Tranquillity** je šwedska metalowa hudźbna skupina.

## Diskografija

**[[Skydancer]]* (1993)
**[[The Gallery]]* (1995)
**[[The Mind's I]]* (1997)
**[[Projector (album)|Projector]]* (1999)
**[[Haven]]* (2000)
**[[Damage Done]]* (2002)
**[[Character]]* (2005)
**[[Fiction (album)|Fiction]]* (2007)
**[[We Are the Void]]* (2010)
**Construct* (2013)

## Eksterne wotkazy
* Dark Tranquillity
Bathory

**Bathory** bě šwedska metalowa skupina, kotraž wobsteješe wot 1983 hač do 2004. Nawoda a jenički wobstajny čłon bě Thomas Forsberg (1966–2004). Skupina płaći jako pućrubar žanrow black, viking a pagan metal.

## Diskografija
**[[Bathory (album)|Bathory]]* (1984)
**[[The Return]]* (1985)
**[[Under the Sign of the Black Mark]]* (1987)
**[[Blood Fire Death]]* (1988)
**[[Hammerheart]]* (1990)
**[[Twilight of the Gods]]* (1991)
**[[Requiem (album)|Requiem]]* (1994)
**[[Octagon]]* (1995)
**[[Blood on Ice]]* (1996)
**[[Destroyer of Worlds]]* (2001)
**[[Nordland I]]* (2002)
**[[Nordland II]]* (2003)

## Wotkaz
* Bathory
Uriah Heep

**Uriah Heep** je jendźelska rockowa / heavy-metalowa hudźbna skupina.

## Diskografija
**[[Very 'eavy... Very 'umble]]* (1970)
**[[Salisbury (album)|Salisbury]]* (1971)
**[[Look at Yourself]]* (1971)
**[[Demons and Wizards]]* (1972)
**[[The Magician's Birthday]]* (1972)
**[[Sweet Freedom]]* (1973)
**[[Wonderworld]]* (1974)
**[[Return to Fantasy]]* (1975)
**[[High and Mighty]]* (1976)
**[[Firefly]]* (1977)
**[[Innocent Victim]]* (1977)
**[[Fallen Angel (Uriah Heep album)|Fallen Angel]]* (1978)
**[[Conquest (Uriah Heep album)|Conquest]]* (1980)
**[[Abominog]]* (1982)
**[[Head First]]* (1983)
**[[Equator]]* (1985)
**[[Raging Silence]]* (1989)
**[[Different World]]* (1991)
**[[Sea of Light]]* (1995)
**[[Sonic Origami]]* (1998)
**[[Wake the Sleeper]]* (2008)
**[[Celebration]]* (2009)
**[[Into the Wild]]* (2011)
**[[Outsider]]* (2014)
**[[Living the Dream]]* (2018)
**[[Chaos & Colour]]* (2023)

## Eksterne wotkazy

* Uriah Heep
Bixa orellana

**Bixa orellana** je štom abo kerk ze swójby (*Bixaceae*).

## Wopis
Bixa orellana je štom, kotryž docpěje wysokosć wot hač do 9 m, abo kerk, kotryž docpěje wysokosć wot něhdźe 3 m.

Wulke, stołpikate łopjena su wutrobojte a bronzobarbnje přeběža. Wone njesu pódlanske łopješka.

Kćěje w lěću. Kćenja su čerwjene, róžojte abo běłe, kotrež steja w promjenjach.

### Płody a symjenja
Płody su čerwjene a mandlojte a njesu čerwjene seršće. Wone hišće dołho na hałuzach wostanu. Jednotliwe symjenja njesu čerwjeny mantl (*Arillus*), z kotrehož so móže bohata na karotin barbizna hotować.

## Stejnišćo
Rosće w ćopłych a bjezozmjerzkowych stejnišćach.

## Rozšěrjenje
Rostlina je w tropiskej Americe domjaca. Ale nětko je do tropiskeje Afriki rozšěrjena.

## Wužiwanje
Bixa orellana so jako pyšnu rostlinu plahuje. Barbizna so za barbjenje cyroby (butra, šokolada, twarožk) a tekstilijow wužiwa.

## Žórła
* Botanica, Bäume und Sträucher, Über 2000 Pflanzenporträts, ISBN 978-3-8331-4467-7, strona 141 
* , strona 155, pod hesłom *bikso* (*Bixa*) 

## Eksterne wotkazy

* Stronki wo korjeninach wot Gernot Katzer
Ritopek

**Ritopek** (Serbisce kyrilisce: Ритопек) je městny dźěl města Běłohróda, kotryž słuša k městnej gmejnje Grocka.

## Nóžki
Joachim Gauck

**Joachim Gauck** (* 24. januara 1940 w Roztoku) je bywši němski ewangelski farar a bjezstronski politikar. Wot 23. měrca 2012 hač do 18. měrca 2017 bě wón jako naslědnik Christiana Wulffa jědnaty zwjazkowy prezident Němskeje. Do toho bě wón předewšěm znaty jako nawoda zarjada za wobdźěłanje podłóžkow něhdyšeje statneje bjezstrašnosće NDR, tak mjenowaneho Gauckoweho zarjada.

Dnja 11. měrca 2016 wopyta Gauck město Budyšin.

## Wotkaz
Bixa

**Bixa** je ród ze swójby (*Bixaceae*). Po někotrych žórłach je jenički ród swójby.

## Wopis

## Systematika
Ród wobsahuje pjeć družinow:
* *[[Bixa arborea]]*
* *[[Bixa excelsa]]*
* *[[Bixa orellana]]*
* *[[Bixa platycarpa]]*
* *[[Bixa urucurana]]*

## Žórła
* Botanica, Bäume und Sträucher, Über 2000 Pflanzenporträts, ISBN 978-3-8331-4467-7, strona 141 

## Eksterne wotkazy
Rick Santorum

**Richard John „Rick“ Santorum** (* 10. meje 1958 we Winchesterju we Virginiji) je politikar ze Zjednoćenych statow Ameriki a čłon Republikanskeje strony. Wón kandidowaše w republikanskich předwólbach za prezidentowe wólby w lěće 2012. 

## Wotkazaj

* Oficialne stronki
Republikanska strona (Zjednoćene staty Ameriki)

**Republikanska strona** () je wulka politiska strona we Zjednoćenych statach Ameriki, hłowny konkurent Demokratiskeje strony. Bu załožena w lěće 1854. 

Posledni republikanski prezident Zjednoćenych statow Ameriki bě wot 2017 do 2021 Donald Trump.

## Eksterne wotkazy

* oficialne stronki
Republikanska strona

**Republikanska strona** wobsteji we wšelakich statach:

* Republikanska strona (Zjednoćene staty Ameriki)
* Partia Republikane e Shqipërisë w Albanskej
* Republikanska strona (Armenska) w Armenskej
* Partito Repubblicano Italiano w Italskej
* Republikanska strona (Georgiska) w Georgiskej
* Republikanska strona (Namibija) w Namibia
* Partidu Republikanu we Wuchodnym Timorje
* Partido Republicano (1876–1910), w Portugalskej
* Partido Republicano Português (1910–1926), w Portugalskej
* Republikanska strona (Němska) we Weimarskej republice
* Republikaniska strona Šwicarskeje
Kanariske kupy

**Kanariske kupy** () su skupina sydom wulkich kupow a někotrych mjeńšich kupkow w Atlantiskim oceanje. Leža něhdźe 100 kilometrow zapadnje wot brjoha Marokka a Zapadneje Sahary w Africe a słušeja k Španiskej (a potajkim k Europskej uniji).

Najwjetša kupa na ludnosć a na přestrjeń je Tenerife, z 865 070 wobydlerjemi na ludnosć najwjetša kupa wšeje Španiskeje.

## Žórła


## Wotkazaj

* oficialne stronki
Panama

**Panama** je njewotwisny stat w Srjedźnej Americe, kotryž leži při najwušim městnje srjedźoameriskeje krajneje wužiny. Panamaski kanal zwjazuje wobě mori a je jedyn z najwažnišich wodowych pućow na swěće.

## Geografija
Panama leži mjez Karibiskim morjom na sewjeru a Ćichim oceanom na juhu a mjezuje z Kolumbiskej na wuchodźe a Kostu Riku na zapadźe. Najwyši dypk je wjeršk wulkana *Chiriqui* (3475 m nad mórskej hładźinu).

## Stawizny
Hač do lěta 1821 bě kraj z koloniju Španiskeje a potom najprjedy dźěl Wulkeje Kolumbiskeje. Hakle w lěće 1903 sta so po interwenciji Zjednoćenych statow z njewotwisnym statom.

## Žórła


## Wotkaz
Kosta Rika

**Kosta Rika** ( *Costa Rica*, „bohaty pobrjóh“) je njewotwisny stat w srjedźnej Americe. Porno druhim srjedźoameriskim krajam je hižo wot 1950tych lět stabilna demokratija bjez wobrónjenych konfliktow. Dla swojeje w lěće 1983 wuwołaneje neutrality płaći jako „srjedźoameriska Šwica“.

## Geografija
Kosta Rika leži w srjedźnej Americe mjez Karibiskim morjom a Ćichim oceanom. Mjezuje z Nikaraguwu na sewjeru a z Panamu w juhowuchodźe. Najwyše městno je: Chirripó Grande (3820 m nad mórskej hładźinu).

## Stawizny
Kraj bě hač do lěta 1821 z koloniju Španiskeje.

## Žórła


## Wotkaz
Nikaragua

**Nikaragua** ( *República de Nicaragua*) je njewotwisny stat mjez Ćichim a Atlantiskim oceanom w srjedźnej Americe. Stolica je Managua.

## Geografija
Nikaragua leži w srjedźnej Americe a mjezuje ze Kostu Riku a Hondurasom. Najwyše městno je *Mogotón* (2.438 m nad normalnej nulu).

## Stawizny
Nikaragua bě hač do lěta 1821 ze španiskej koloniju.

## Žórła


## Wotkaz
Honduras

**Honduras** ( *República de Honduras*) je njewotwisny stat w Srjedźnej Americe, kotryž leži mjez Karibiskim morjom a Ćichim oceanom.

## Geografija
Kraj leži při najšěršim městnje srjedźoameriskeje krajneje wužiny. Susodne kraje su Nikaragua na juhowuchodźe, El Salvador na juhozapadźe a Guatemala na zapadźe. Najwyši dypk w kraju je *Cerro Las Minas* (2 870 m nad normalnej nulu). Klima je tropiska.

## Stawizny
Hač do lěta 1821 bě Honduras ze španiskej koloniju.

## Žórła


## Wotkaz
Srjedźna Amerika

**Srjedźna Amerika** (španisce: *Centroamérica* abo *América Central*) je geografiski dźěl Sewjerneje Ameriki, kotryž so rozpřestrěwa wot Mexika w sewjerozapadźe do Panamy w juhowuchodźe. Nimo toho słušeja kupy w Karibiskim morju k Srjedźnej Americe.

## Wotkaz
Gibraltarski přeliw

**Gibraltarski přeliw** (, , ) je mórski přeliw, kotryž zwjazuje Srjedźne morjo z Atlantiskim oceanom a wotdźěluje Španisku a Gibraltar na europskej Pyrenejskej połkupje wot Marokka w Africe.

Přeliw je 14,3 kilometrow šěroki a mjez 300 a 900 metrow hłuboki.

## Wotkaz
Rouen

**Rouen** je přistawne město we Francoskej. Leži na sewjeru stata w historiskim regionje Normandija při rěce Seine a ma někak sto tysac wobydlerjow.

Město nadeńdźe so při delnim běhu rěki Seine, něhdźe 80 kilometrow wot morja a 110 kilometrow sewjerozapadnje Parisa.

## Wotkazaj

* Oficielna webstrona
Běła čapla

**Běła čapla** (*Casmerodius albus*, syn.: *Ardea alba*) je ptak ze swójby *Ardeidae*.

## Wopis
Běła čapla ma běłe pjerinu. Jeje pysk je wulki, mječikojty a žołty. Ptak docpěje dołhosć wot 85 hač do 104 cm a rozpjeće wot 145 hač do 170 cm. Ćmowe nohi su dołhe. Šija je dołhe a při lěće křiwjena. Na rozdźěl wot druhich čaplow pyskowy korušk so hakle za wóčkom kónči.

Žerje žaby, ryby a bjezrjapniki w płonej wodźe a suchich kónčinach bahnow.

Za čas lehnjenja pysk je čorny. Nimo toho njese dołhe pyšne pjera na chribjeće, mjez zo dołhe pjera na tyle faluja.

## Rozšěrjenje
Ptak je w zapadnej, srjedźnej a wuchodnej Europje rozšěrjeny, wosebje w regionje Čorneho a Kaspiskeho morja Wón přezymuje w regionje Srjedźneho morja a w Africe.

## Nóžki


## Žórła
* , strona 19, pod hesłom *Silberreiher*, z wědomostnym mjenom *Egretta alba* 
* , strona 46, pod hesłom *Silberreiher*, z wědomostnym mjenom *Ardea alba* 

## Eksterne wotkazy
Hymna města Čeboksary

**Šură Šubaškar** (w čuwašćinje *Шурă Шупашкар*, w rušćinje *Светлый город Чебоксары*) je hymna města Čeboksary, stolicy Čuwaskeje (Ruska). Awtorom teksta hymny je Anatolij Kibeč, hudźbu hymny komponowaše G. Maksimow. Hymna bu akceptowana 14. junija 2001.

## Tekst hymny
Amurowa horiwka

**Amurowa horiwka** (*Adonis amurensis* Regel & Radde) je rostlina ze swójby maslenkowych rostlinow (*Ranunculaceae*).

## Wopis
Amurowa horiwka njese kaž złoto žołte kćenja. Kćěje wot měrca hač do apryla.

## Stejnišćo
Ma radšo na prawym měrje suche hač čerstwe, přesakliwe, w nalěće włóžne pódy.

## Rozšěrjenje

## Wužiwanje

## Nóžki


## Žórła
* Throll: Was blüht im Garten? 1000 Pflanzen Pflege Merkmale Sorten, ISBN 978-3-440-11331-8, strona 176, jako dalša družina *Amur-Adonisröschen* (*Adonis amurensis*) pod hesłom *Adonisröschen* (*Adonis vernalis*) 

## Eksterne wotkazy

* ''Adonis amurensis'' - Zapisk při GRIN.
Martinique

**Martinique** je kupa na wuchodźe Karibiskeho morja, kotraž słuša k Małym Antilam. Ma přestrjeń wot 1.128 km² a słuša politisce k Francoskej (a potajkim tež k Europskej uniji). 

Najbliše susodne kupy su Dominika na sewjerozapadźe, Saint Lucia na juhu a Barbados na juhowuchodźe.

Hamtska rěč na kupje je francošćina, ale husto wužiwa so tež antilska kreolšćina.

## Wotkaz
Strelitzia juncea

***Strelitzia juncea*** je rostlina ze swójby strelicijowych rostlinow (*Strelitziacea*).

## Wopis
Strelitzia juncea je trajne zelo. Syćinojte łopjenowe stołpiki su dołhe, zrunane a docpěja wysokosć wot něhdźe 2 m.

Kwětnistwa su tym kralowskeje strelicije (*Strelitzia reginae*) podobne, ale jich stwjelca su krótše.

## Žórła
* Botanica, Einjährige und mehrjährige Pflanzen, Über 2000 Pflanzenporträts, ISBN 978-3-8331-4469-1, strona 830 

## Eksterne wotkazy
Uganda

**Uganda** (hamtsce *Republika Uganda*) je nutřkokrajny stat w srjedźnej Africe, kotryž namaka so sewjernje Viktoriaskeho jězora. Stolica a najwjetše město Ugandy je Kampala.

## Geografija

Uganda leži w srjedźnej Africe při ekwatorje na Ugandaskej wysočinje we wysokosći wot zwjetša wjace hač 1000 metrow. Susodne kraje su Južny Sudan na sewjeru, Kenija na wuchodźe, Tansanija na juhu, Ruanda na juhozapadźe a Demokratiska republika Kongo na zapadźe. Kraj ma podźěl na třoch wulkich jězorach regiona, nimo Viktoriaskeho jězora, kotrehož sewjerna połojca do Ugandy słuša, stej to Albertowy a Edwardowy jězor, wobaj při zapadnej hranicy z Kongom. Wšě tři jězory słušeja do přitočnišća Nila.

Najwyše hory Ugandy nadeńdu so w horinach Ruwenzori při zapadnej hranicy (*Margherita Peak*, 5110 m). Ze 610 metrami najhłubše městno leži při delnim běhu Albertoweho Nila blisko sudanskeje hranicy.

Klima w Ugandźe je poprawom tropiska, dla wysokeho połoženja pak chłódniša hač na přikład w susodnej Keniji.

## Politika
Na čole Ugandy steji hižo wot lěta 1986 prezident Yoweri Museveni.


## Žórła


## Wotkaz
Prawy ebenowc

**Prawy ebenowc** (*Diospyros ebenum*) je štom ze swójby ebenowych rostlinow (*Ebenaceae*). Dalše serbske mjeno je **čorny dub**.

## Wopis

## Stejnišćo

## Rozšěrjenje

## Wužiwanje
Jeho drjewo so jako ebenowe drjewo wužiwa.

## Žórła
* Aichele, D., Golte-Bechtle, M.: Was blüht denn da: Wildwachsende Blütenpflanzen Mitteleuropas. Kosmos Naturführer (1997)
* Brankačk, Jurij: Wobrazowy słownik hornjoserbskich rostlinskich mjenow na CD ROM. Rěčny centrum WITAJ, wudaće za serbske šule. Budyšin 2005. 
* Kubát, K. (Hlavní editor): Klíč ke květeně České republiky. Academia, Praha (2002)
* Lajnert, Jan: Rostlinske mjena. Serbske. Němske. Łaćanske. Rjadowane po přirodnym systemje. Volk und Wissen Volkseigener Verlag Berlin (1954)
* Rězak, Filip: Němsko-serbski wšowědny słownik hornjołužiskeje rěče. Donnerhak, Budyšin (1920)
Monmouth

**Monmouth** () je město w Zjednoćenym kralestwje. Leži nad zliwom rěkow Wye, Monnow a Trothy w juhowuchodnym dźělu Waliziskeje, dwaj kilometraj zapadnje hranicy z Jendźelskej. Waliziska stolica Cardiff leži něhdźe 58 kilometrow na juhozapad a wulkobritaniska stolica London něhdźe 200 kilometrow na wuchod. Monmouth ma nimale dźewjeć tysac wobydlerjow a je lokalny centrum wikowanja, kultury a wukubłanja.

Monmouth je tež hłowne město historiskeho hrabinstwa Monmouthshire.

## Stawizny

Stawizny Monmoutha so spočinaju hižo w Romskim imperiju, jako steješe na městnje dźensnišeho Monmoutha romska twjerdźizna *Blestium*.  Nimo wojerskeje wažnosće bě Blestium z wažnym přemysłowym centrom – dźakowano městnym łožišćam železoweje rudy a wokolnym lěsom (k dobywanje drjewoweho wuhla) bě Blestium tež centrum produkcije železa.
### Wosobiny
* Hendrich V. (1387–1422), jendźelski kral

## Wotkazy

* Oficialne stronki (jendźelsce)
Saint Kitts a Nevis

**Saint Kitts a Nevis** (tež *Saint Christopher a Nevis*) je njewotwisny kupowy stat z něhdźe 50.000 wobydlerjemi w Karibiskim morju, kotryž je wot 19. septembra 1983 njewotwisny.

## Geografija
Geografisce słušatej kupje Saint Kitts a Nevis k Sewjernej Americe. Najwyše městno je *Mount Liamuiga* (1.156 m) a najniše pobrjóh Karibiskeho morja.

## Stawizny
Do njewotwisnosće w lěće 1983 běchu kupy z britiskej koloniju.


## Žórła


## Wotkaz
Trinidad a Tobago

**Trinidad a Tobago** je njewotwisny kupowy stat na juhu Karibiskeho morja před venezuelskim přibrjohom, kotryž wobsteji z hłowneju kupow Trinidad a Tobago, najjužnišich kupow Małych Antilow.

## Geografija
Geografisce słušatej kupje Trinidad a Tobago – hinak hač druhe kupy Antilow – k Južnej Americe. Najwyše městno je *El Cerro del Aripo* (940 m) a najniše pobrjóh Atlantiskeho oceana.

## Stawizny
Kupje běštej hač do lěta 1962 z britiskej koloniju.

## Žórła


## Wotkaz
Wichor

**Wichor** je sylne mylenje atmosfera, zwjetša přewodźene wot šwihela abo sněha. Ma wětrowu sylnosć wot 7 hač do 10 po skali Beauforta. Wot sylnosće 12 je orkan, mjeztym zo při sylnosći wot 11 je *orkanojty wichor*.

## Nóžki
Kiel

**Kiel** je krajna stolica, wažny přistaw a najwjetše město Schleswigsko-Holsteinskeje. Ma nimale štwórć miliona wobydlerjow a leži na zapadnej kromje Jütlandskeje při brjoze Kielskeho zaliwa, zaliwa Baltiskeho morja.

Město je so w 13. lětstotku jako *Holstenstadt tom Kyle* załožiło a ma wot lěta 1900 wjace hač 100.000 wobydlerjow.

## Wobrazarnja

KielerStadtzentrumLuftaufnahme.jpg|Napohlad nutřkowneho města
Kiel by Braun Hogenberg (middle size) (109097477).jpg|Kiel w druhej połojcy 16. lětstotka
KielerInnenFoerdeLuftaufnahme.jpg|Kielski zaliw z přistawom
Gorch Fock.jpg|Płachtak „Gorch Fock“ w domjacym přistawje


## Žórła


## Wotkaz
Južny Sudan

**Južny Sudan** je wot lěta 2011 njewotwisny stat w Africe. Mjezuje ze Sudanom, Etiopiskej, Centralnoafriskej republiku, Keniu, Ugandu a Demokratiskej republiku Kongo. Stolica je Juba při Nilu.

## Rěče
Hač do lěta 2005 běštej jendźelšćina a arabšćina oficielnej rěči. Wjetšina rěčow Južneho Sudana słuša k nilosaharskim rěčam. Najwjace rozšěrjene su Dinka, Nuer, Bari a Šilluk.

## Nabožina
Wjetšina wobydlerjow su křesćenjo (76,8 %), přiwisnikow centralnoafriskich nabožinow je 21 % a 2,2 % su Muslimojo.

## Dźělenje zwjazkoweje republiki

## Žórła


## Wotkaz
Cardiff

**Cardiff** () je stolica a najwjetše město Waliziskeje w Zjednoćenym kralestwje. Z nimale 350.000 wobydlerjemi je tež dźesate najwjetše město Zjednoćeneho kralestwa.

Leži při sewjernym brjoze Bristolskeho kanala na juhowuchodźe Waliziskeje.

## Wotkaz
Wye

**Wye** (, , historisce ) je rěka w Zjednoćenym kralestwje. Je dołha 215 kilometrow a je pjata najdalša rěka stata. Ćeče na juhozapadźe Wulkeje Britaniskeje a jejne dźěli tworja hranicu mjez wuchodnje ležacej Jendźelskej a zapadnje ležacej Waliziskej.

Wulke města na rěce Wye su Hereford, Ross-on-Wye, Monmouth a Chepstow.

Přitoki Wye su Lugg, Arrow, Elan, Dulas, Irfon, Marteg, Monnow, Trothy, Ithon, Llynfi, Tarennig a Bidno.

## Eksterne wotkazy
* The River Wye na stronkach *from Source to Sea* (jendźelsce)
Antarktis

**Antarktis** je kónčina wokoło južneho čopa. Wón wobsteji z Antarktiki jako kontinent a wokoło toho ležace ocean a kupy.

## Nóžki
Hendrich V.

**Hendrich V.** móže być:
* Hendrich V. (Swjate romske mócnarstwo) – kejžor Swjateho romskeho mócnarstwa w lětach 1111–1125
* Hendrich V. (Jendźelska) – kral Jendźelskeje w lětach 1387–1422
* Hendrich V. (Bayerska) – bayerski wójwoda w lětach 1004–1009 a 1018–1026
* Hendrich V. (Šleska) – šleski wójwoda w lětach 1290–1296
* Hendrich V. (Korutanska) – korutanski wójwoda w lětach 1144–1161
* Hendrich V. (Zahań–Hłohow) – wójwoda w lětach 1342–1369
* Hendrich V. (Mecklenburgska) – mecklenburgski wójwoda  w lětach 1503–1552
* Hendrich V. (Luxemburgska) – luxemburgski hrabja w lětach 1226–1281
* Hendrich V. (Horica) – horicski hrabja w lětach 1338–1362
* Hendrich V. (Sternberg) – hrabja, 1346–1385
* Hendrich V. (Ortenburg) – hrabja, 1422–1449
* Hendrich V. z Knöringena (1570–1646) – biskop
* Henri d'Artois – teoretiski francoski kral Hendrich V. 
* Hendrich V. (činohra) – činohra Williama Shakespeare
Hendrich V. (Jendźelska)

**Hendrich V.** (, 16. požnjenca 1387, Monmouth, Waliziska – 31. žnjenca 1422 Bois de Vincennes, Francoska) bě wot 21. nalětnika 1413 hač do swojej smjerći kral Jendźelskeje.

## Eksterne wotkazy
Hłohow

**Hłohow** (, ) je město w Pólskej a zarjadniske sydło wokrjesa ze samsnym mjenom. Leži w Delnjošleskim wojewódstwje při rěce Wódrje a historisce słuša do Šleskej.

Mjeno města ma swój pochad w słowjanskom słowje hłohonc.

## Žórło


## Wotkazaj

* oficialne stronki (pólsce)