Commonwealth

**Commonwealth** abo oficielnje **Commonwealth of Nations** je mjezystatny zwjazk, kotryž wobsteji předewšěm ze Zjednoćeneho kralestwa Wulkeje Britaniskeje a Sewjerneje Irskeje a jeho něhdyšich kolonijow. Załoženje a institucionalizacija tutoho zwjazka spočatk 20. lětstotka bě reakcija Zjednoćeneho kralestwa na prócowanja jeho teritorijow Kanada, Južna Afrika, Awstralska a Nowoseelandska wo njewotwisnosć, zo by tute dale z Britiskim mócnarstwom zwjazała.

Po přistupach Indiskeje (1947), Ceylona (1948) a Pakistana (1949), kotrež do jich njewotwisnosće k Britiskemu mócnarstwu słušachu, nasta moderny Commonwealth *(New Commonwealth)*. 1957 přistupi něhdyša kolonija Ghana jako prěni srjedźoafriski kraj. Commonwealth bywaše hromadźišćo něhdyšich britiskich kolonijow; při tym njeje wot wuwołanja republiki hižo trěbne, zo připóznaja čłonske staty britisku kralownu tež jako swójsku statnu hłowu. Dla dekolonizacije přiběraše ličba čłonow wot wósom w lěće 1955 na 20 w lěće 1964. Z Commonwealtha nasta multietniska a multikulturna organizacija. 1995 přistupi Mosambik jako prěni kraj, kotryž ženje britiska kolonija njebě; w lěće 2009 slědowaše Ruanda jako něhdyša belgiska kolonija.

Dźensa ma Commonwealth 53 čłonskich statow, z kotrychž je 16 (tak mjenowane *Commonwealth Realms*) w personalnej uniji ze sobu zwjazane. W tutych krajach je britiski kral Charles III. oficielny hłowa stata. Zo bychu swoju njewotwisnosć wuzběhnyli, mjenuja jeho pak w jednotliwych krajach oficielnje jako *King of Canada, King of Australia, King of New Zealand* atd. 

Dźensa su nimale 30 % swětoweho wobydlerstwa – cyłkownje wjace hač dwě miliardźe ludźi – w statach Commonwealtha žiwe.

## Zarjad
Oficielna hłowa Commonwealtha je britiski kral abo britiska kralowna. Nimo toho eksistuje *Commonwealth Office* w Londonje, kotrež rjaduje wšědne naležnosće. Šef tutoho zarjada je generalny sekretar.

### Generalni sekretarojo

### Předsydźa

## Čłonske staty
*  (1981)
*  (1931)
*  (1973)
*  (1972)
*  (1966)
*  (1981)
*  (1966)
*  (1984)
*  (1961)
*  (1978)
*  (1970) – 1987 wustupili a 1997 znowa přistupili, 2000–01 suspendowane, wot septembra 2009 znowa suspendowane
*  (1957)
*  (1974)
*  (1966)
*  (1947)
*  (1962)
*  (1931) – 1961 wustupiła, 1994 znowa přistupiła
*  (1995) – jenož mjeńša połojca běše z britiskej koloniju
*  (1931)
*  (1963)
*  (1979)
*  (1966)
*  (1957)
*  (1964)
*  (1982)
*  (1964)
*  (1968)
*  (1995) – ženje njebě britiska, ale portugalska kolonija
*  (1990) – běše hač do lěta 1919 němska kolonija a steješe potom pod južnoafriskim zarjadnistwom. Jeničce kónčiny wokoło Walvisbay běchu z dźělom britiskeho mócnarstwa.
*  (1999)
*  (1960) – wot 1995 do 1999 suspendowana
*  (1931) 
*  (1947) – 1972 wustupił, 1989 znowa přistupił, wot 1999 do 2004 suspendowany, 2007–08 znowa suspendowany
*  (1975)
*  (2009) – ženje njebě britiska kolonija, ale najprjedy němska a potom belgiska
*  (1978)
*  (1964)
*  (1970)
*  (1976)
*  (1961)
*  (1965)
*  (1948) 
*  (1983)
*  (1979)
*  (1979) 
*  (1968)
*  (1961)
*  (1970)
*  (1962)
*  (1978)
*  (1962) 
*  (1980) 
*  (1931)

### Něhdyše čłonske staty
*  Nowofundlandska (1931, wot 1949 dźěl Kanady)
*  (1931, 1949 wustupiła)
*  (1957, wot 1963 dźěl Malajzije)
*  Sansibar (1961, wot 1964 dźěl Tansanije)
*  (1961, wot 1964 dźěl Tansanije)
*  (1980, wustupi 7. decembra 2003)
*  (1965, wustupi 2. oktobra 2013)

## Wotkaz