open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Łučna škleńčica

**Łučna škleńčica** (*Iris sibirica*) je rostlina ze swójby škleńčicowych rostlinow  (*Iridaceae*). Rostlina je škitana.

## Wopis
Łučna škleńčica docpěje wysokosć wot 1 m (30-90 cm). Steji w hustych kerkach. Rostlina zwjetša njese 2 kćeni. 

Stołpik je kulojty a njese 1 hač 3 kćenjow w pažach jeho hornje łopjenow.

### Łopjena
Łopjena wupadaja trawojće, docpěja šěrokosć wot 2 hač do 5 cm (10 cm). Na pódźe stejace su krótše hač stołpik. Hornje łopjena su brune. 

### Kćenja
Kćěja wot meje hač julija. Kćenja su swětłomódrofijałkojte abo ćěmnomódrofijałkojte. Wonkowne kćenjowe łopjena su dele měrjene. Znutřkowne kćenjowe łopjena steja zrunanje a su tróšku swětliše hač wonkowne. 

Płód je kapsla, kotraž docpěje dołhosć wot 5 cm.

## Stejnišćo
Rosće na  słanjowych łukach, bahnowych łukach, w na suchi kraj so přeměnjacych teritorijach a přirowach.

## Rozšěrjenje
Łučna škleńčica je rozšěrjena wot Europy hač Japanskeje, ale je z městnami jara rědka abo faluje.

## Wužiwanje

## Nóžki


## Žórła
*GU Maxi-Kompaß Blumen, ISBN 3-7742-3852-9, strona 6 
*GU Naturführer Blumen, ISBN 3-7742-1507-3, strona 6 
*Seidel/Eisenreich: BLV Bestimmungsbuch Blütenpflanzen, ISBN 3-405-13557-5, strona 202 

## Eksterne wotkazy

*
Přeměnita škleńčica

**Přeměnita škleńčica** (*Iris spuria*) je rostlina ze swójby škleńčicowych rostlinow (*Iridaceae*).

## Wopis

## Stejnišćo

## Rozšěrjenje

## Wužiwanje

## Nóžki


## Žórła
Tigrowa lilija

*Tigrowa lilija* (Tigridia) je ród ze swójby škleńčicowych rostlinow (Iridaceae). Wobsahuje sćěhowace družiny:

*** pawjaca lilija (*Tigridia pavonia*)
Lepy mječik

**Lepy mječik** (*Crocosmia*) je ród ze swójby škleńčicowych rostlinow (*Iridaceae*). 

Wobsahuje sćěhowace družiny:

* zahrodny lepy mječik (*Crocosmia × crocosmiiflora*)
Zahrodny lepy mječik

**Zahrodny lepy mječik** (*Crocosmia × crocosmiiflora*) je rostlina ze swójby škleńčicowych rostlinow (*Iridaceae*). 

## Wopisanje

## Stejnišćo

## Rozšěrjenje

## Wužiwanje
## Žórła

* Brankačk, Jurij: Wobrazowy słownik hornjoserbskich rostlinskich mjenow na CD ROM. Rěčny centrum WITAJ, wudaće za serbske šule. Budyšin 2005. 
* Kubát, K. (Hlavní editor): Klíč ke květeně České republiky. Academia, Praha (2002)
* Lajnert, Jan: Rostlinske mjena. Serbske. Němske. Łaćanske. Rjadowane po přirodnym systemje. Volk und Wissen Volkseigener Verlag Berlin  (1954)
* Rězak, Filip: Němsko-serbski wšowědny słownik hornjołužiskeje rěče. Donnerhak, Budyšin (1920)
Němskostatny prezident

**Němskostatny prezident** je serbske zapřijeće za hłowu stata Němskeho reicha wot 1919 do 1945 („Reichspräsident“).

Mjez 1934 a 1945 so titul *němskostatneho prezidenta* njewužiwaše, dokelž so Adolf Hitler jako „wjednik“ tutoho titula wzda.

## Lisćina němskostatnych prezidentow
Šćěrjencowe rostliny

**Šćěrjencowe rostliny** (*Amaranthaceae*) su swójba symjencowych rostlinow (*Spermatophyta*). Nětko słuša k tutym rostlinam tež pólšicowe rostliny (*Chenopodioideae*) jako podswójba.

Wobsahuje sćěhowace rody:

* hrjebjenačk (*Celosia*)
** slěborny hrjebjenačk (*Celosia argentea*)
* šćěrjenc (*Amaranthus*)
** ameriski šćěrjenc (*Amaranthus blitoides*)
** běły šćěrjenc (*Amaranthus albus*)
** grjekski šćěrjenc (*Amaranthus graecizans*)
** łobjowy šćěrjenc (*Amaranthus bouchonii*)
** prosty šćěrjenc (*Amaranthus retroflexus*)
** pyšny šćěrjenc (*Amaranthus caudatus*)
** rozpřestrěty šćěrjenc (*Amaranthus chlorostachys*)
** wisaty šćěrjenc (*Amaranthus cruentus*)
** wjesny šćěrjenc (*Amaranthus blitum*)
** zeleny šćěrjenc (*Amaranthus powellii*)
** zhibnjeny šćěrjenc (*Amaranthus deflexus*)
** žarowacy šćěrjenc (*Amaranthus hypochondriacus*)

## Nóžki
Šćěrjenc

**Šćěrjenc** (*Amaranthus*, syn.: *Acanthochiton* Torrey, *Acnida* L., *Albersia* Kunth, *Amblogyna* Rafinesque, *Euxolus* Rafinesque, *Mengea* Schauer, *Sarratia* Moquin-Tandon, *Scleropus* Schrader) je ród ze swójby šćěrjencowych rostlinow (*Amaranthaceae*).

Wobsahuje sćěhowace družiny:

* ameriski šćěrjenc (*Amaranthus blitoides*)
* běły šćěrjenc (*Amaranthus albus*)
* grjekski šćěrjenc (*Amaranthus graecizans*)
* łobjowy šćěrjenc (*Amaranthus bouchonii*)
* prosty šćěrjenc (*Amaranthus retroflexus*)
* pyšny šćěrjenc (*Amaranthus caudatus*)
* rozpřestrěty šćěrjenc (*Amaranthus chlorostachys*)
* wisaty šćěrjenc (*Amaranthus cruentus*)
* wjesny šćěrjenc (*Amaranthus blitum*)
* zeleny šćěrjenc (*Amaranthus powellii*)
* zhibnjeny šćěrjenc (*Amaranthus deflexus*)
* žarowacy šćěrjenc (*Amaranthus hypochondriacus*)

## Nóžki
Štwóricowe rostliny

**Štwóricowe rostliny** su swójba symjencowych rostlinow ( Trilliaceae, Spermatophyta). Wobsahuje sćěhowace rody:

** štwórica (*Paris*) 
*** wšědna štwórica (*Paris quadrifolia*)
Štwórica

**Štwórica** (*Paris*) je ród ze swójby kichawowych rostlinow (*Melianthaceae*).

Po někotrych žórłach so swójbje štwóricowych rostlinow (*Trilliaceae*) přirjaduje.

Wobsahuje sćěhowace družiny:

* wšědna štwórica (*Paris quadrifolia*)

## Nóžki


## Eksterne wotkazy
Hrjebjenačk

**Hrjebjenačk** (*Celosia*) je ród ze swójby šćěrjencowych rostlinow (*Amaranthaceae*). 

Wobsahuje sćěhowace družiny:

* slěborny hrjebjenačk (*Celosia argentea*)

## Nóžki
Hrjebjenčk

**Hrjebjenčk** (*Myricaria*) je ród ze swójby tamariskowych rostlinow (*Tamaricaceae*).

## Družiny
Eksistuje něhdźe 13 družinow:
* *Myricaria bracteata*  	
* *Myricaria elegans*: 	
** *Myricaria elegans* var. *elegans* 	
** *Myricaria elegans* var. *tsetangensis*
* Němski hrjebjenčk (*Myricaria germanica*, syn.: *Tamarix germanica* L.)
* *Myricaria laxiflora* 	
* *Myricaria paniculata* 	
* *Myricaria platyphylla* 	
* *Myricaria prostrata* 	
* *Myricaria pulcherrima* 	
* *Myricaria rosea* 	
* *Myricaria squamosa* 	
* *Myricaria wardii*

## Nóžki


## Eksterne wotkazy
Tamariska

**Tamariska** (*Tamarix*) je ród ze swójby tamariskowych rostlinow (*Tamaricaceae*).

## Systematika
Ród *Tamarix* bu w lěće 1753 wot Carl von Linné w *Sp. Pl.*, 270 wozjewjeny.  Synonym za *Tamarix* L. je *Trichaurus* Am..

W rodźe tamariskow (*Tamarix*) je 55 hač 90 družinow (wuběrk) , , :

* Lětnja tamariska :de:Sommer-Tamariske (*Tamarix africana* Poir.)
* *[[Tamarix alii]]* Qaiser
* *[[Tamarix androssowii]]* Litw.
* Bjezłopjenata tamariska :de:Blattlose Tamariske (*Tamarix aphylla* (L.) H.Karst., Syn.: *Tamarix articulata* Vahl, *Thuja aphylla* L.)
* *[[Tamarix arceuthoides]]* Bunge
* *[[Tamarix austromongolica]]* Nakai
* *[[Tamarix baluchistanica]]* Qaiser
* Kanariska tamariska (*Tamarix canariensis*) 
* Chinska tamariska (*Tamarix chinensis* Lour. (Syn.: *Tamarix juniperina* Bunge))
* Dalmatiska tamariska (*Tamarix dalmatica*)
* *[[Tamarix dioica]]* Roxb. ex Roth
* *[[Tamarix elongata]]* Ledebour
* *[[Tamarix ericoides]]* Rottl. et Willd.
* Francoska tamariska (*Tamarix gallica* L.)
* *[[Tamarix gansuensis]]* H.Z.Zhang ex P.Y.Zhang & M.T.Liu
* *[[Tamarix gracilis]]* Willd.
* *[[Tamarix hispida]]* Willd.:
** *Tamarix hispida* Willd. var. *hispida*
** *Tamarix hispida* var. *karelinii* (Bunge) B.R.Baum (Syn.: *Tamarix karelinii* Bunge)
* *[[Tamarix hohenackeri]]* Bunge
* *[[Tamarix indica]]* Willd. 
* *[[Tamarix jintaensis]]* P.Y.Zhang & M.T.Liu
* *[[Tamarix jordanis]]* Boiss.
* *[[Tamarix kermanensis]]* Baum
* *[[Tamarix korolkowii]]* Regel & Schmalh.
* *[[Tamarix kotschyi]]* Bunge
* *[[Tamarix laxa]]* Willd. (Syn.: *Tamarix pallasii* Desv.) 
* *[[Tamarix leptostachya]]* Bunge
* *[[Tamarix mascatensis]]* Bunge
* Manna-Tamariske (*Tamarix nilotica* (Ehrenb.) Bunge, Syn.: *Tamarix mannifera* (Ehrenb.) Bunge)
* Erikastrauch (*Tamarix odessana*)
* *[[Tamarix pakistanica]]* Qaiser       
* *[[Tamarix palaestina]]* Bertol.
* *[[Tamarix passernioides]]* Del. ex Desv.
* Nalětnja tamariska (*Tamarix parviflora* DC.)  
* Holanska tamariska (*Tamarix ramosissima* Ledeb., Syn.: *Tamarix pentandra* Pall., *Tamarix pallasii* var. *brachystachys* Bunge)
* *[[Tamarix sachensis]]* P.Y.Zhang & M.T.Liu
* *[[Tamarix salina]]* Dyer in Hook. f.
* *[[Tamarix sarenensis]]* Qaiser
* *[[Tamarix smyrnensis]]* Bunge  
* *[[Tamarix stricta]]* Boiss.
* *[[Tamarix sultanii]]* Qaiser
* *[[Tamarix szovitsiana]]* Bunge
* *[[Tamarix taklamakanensis]]* M.T.Liu
* *[[Tamarix tarimensis]]* P.Y.Zhang & M.T.Liu
* *[[Tamarix tetragyna]]* Ehrenb.:
** *Tamarix tetragyna* Ehrenb. var. *tetragyna*
** *Tamarix tetragyna* var. *meyeri* (Boiss.) Boiss. (Syn.: *Tamarix meyeri* Boiss.) 
* Viermännige Tamariske (*Tamarix tetrandra* Pall. ex M.Bieb.) 

## Nóžki
Holanska tamariska

**Holanska tamariska** (*Tamarix ramosissima*) je rostlina ze swójby tamariskowych rostlinow (*Tamaricaceae*). 

## Wopis

## Stejnišćo

## Rozšěrjenje

## Wužiwanje

## Nóžki


## Žórła
* Aichele, D., Golte-Bechtle, M.: Was blüht denn da: Wildwachsende Blütenpflanzen Mitteleuropas. Kosmos Naturführer (1997)
* Brankačk, Jurij: Wobrazowy słownik hornjoserbskich rostlinskich mjenow na CD ROM. Rěčny centrum WITAJ, wudaće za serbske šule. Budyšin 2005. 
* Kubát, K. (Hlavní editor): Klíč ke květeně České republiky. Academia, Praha (2002)
* Lajnert, Jan: Rostlinske mjena. Serbske. Němske. Łaćanske. Rjadowane po přirodnym systemje. Volk und Wissen Volkseigener Verlag Berlin (1954)
* Rězak, Filip: Němsko-serbski wšowědny słownik hornjołužiskeje rěče. Donnerhak, Budyšin (1920)
Baničkowka

**Baničkowka** (Lindernia) je ród ze swójby trudownikowych rostlinow (Scrophulariaceae). Wobsahuje sćěhowace družiny:

*** ležaca baničkowka (*Lindernia procumbens*)
*** wulka baničkowka (*Lindernia dubia*)
Barčija

**Barčija** (łaćonsce *Bartsia*) je ród ze swójby trudownikowych rostlinow (łaćonsce *Scrophulariaceae*). 

Wobsahuje sćěhowace družiny:

* alpska barčija (*Bartsia alpina*)
Tamariskowe rostliny

**Tamariskowe rostliny** (*Tamaricaceae*) su swójba w porjedźe (*Caryophyllales*) znutřka symjeńcow. Wustupuja w suchich kónčinach (pobrjohi, pusćiny a stepy) w Europje, Aziji a Africe. Někotre družiny su w aridnych kónčinach swěta, na př. USA, Mexiko, Argentinska a Awstralija neofyty .

## Systematika
Znutřka porjada Caryophyllales su Tamaricaceae najblišo z Frankeniaceae přiwuzne. Najprjedy buštej wobě swójbje k porjadej Violales Lindl. stajenej. Frankeniaceae z Tamaricaceae a Plumbaginaceae z Polygonaceae tworja přeco sotrowske skupiny a tutej wobě sotrowskej skupinje zhromadnje tworitej kladu. 

Prěnje wozjewjenje mjena swójby Tamaricaceae so je w 1821 wot Heinrich Friedrich Link w *Enumeratio Plantarum Horti Regii Berolinensis Altera*, 1, S. 291 stało. Často so jako prědnje wozjewjenje tež ta wot Friedrich Graf von Berchtold & JanSwatopluk Presl abo wot A.St.-Hil. jako Tamariscinae mjenuje. Synonymy za Tamaricaceae Link. su: Reaumuriaceae Ehrenberg ex Lindl. . Typusowy ród je *[[Tamariska|Tamarix]]* L.. *Myrtama* so druhdy pak do *Myricaria* pak *Tamarix*, a  *Hololachna* so druhdy do *Reaumuria* zarjadujetej.

W swójbje je pjeć rodow z něhdźe 90 hač 120 družinami :
* *[[Hololachna]]* Ehrenb.: Z jenož dwěmaj družinomaj.
* Hrjebjenčk (*Myricaria* Desv., Syn.: *Tamaricaria* Qaiser & Ali): Z něhdźe 13 družinami w Euraziji, z kotrychž dźesać w Chinskej. Centrum wšelakorosć na družinach je Qinhai-Tibet Plateau a mjezowace kónčiny. 
* *Myrtama* Ovcz. & Kinzik.: Z jeničkej družinu :
** *[[Myrtama elegans]]* (Royle) Ovcz. & Kinzik. (Syn.: *Myricaria elegans* Royle, *Tamaricaria elegans* (Royle) Qaiser & Ali)
* *[[Reaumuria]]* L. (Syn.: *Eichwaldia* Lebd.): Z něhdźe dwanaće družinami w Južnej Europje, Sewjernej Africe a Aziji. 
* Tamariska (*Tamarix* L., Syn.: *Trichaurus* Am.): Z něhdźe 90 družinami w Euraziji a Africe.

## Nóžki


## Wotkazy
Barčija (Parentucellia)

**Barčija (Parentucellia)** je ród ze swójby trudownikowych rostlinow (Scrophulariaceae). Wobsahuje sćěhowace družiny:

* žołta barčija (*Parentucellia viscosa*)
Błótowka

**Błótowka** (*Limosella*) je ród ze swójby putnikowych rostlinow (*Plantaginaceae*).

Po někotrych žórłach je swójbje trudownikowych rostlinow (*Scrophulariaceae*) přirjadowana. 

Wobsahuje sćěhowace družiny:
**[[Limosella acaulis]]*
* wšědna błótowka (*Limosella aquatica*)
**[[Limosella australis]]* 
**[[Limosella capensis]]*
**[[Limosella inflata]]*
**[[Limosella longiflora]]*
**[[Limosella major]]*
**[[Limosella pubiflora]]*
Dźiwizna

**Dźiwizna** (*Verbascum*) je ród ze swójby trudownikowych rostlinow (*Scrophulariaceae*). 

Wobsahuje sćěhowace družiny (wuběr):

* ćěmna dźiwizna (*Verbascum phoeniceum*)
* čorna dźiwizna (*Verbascum nigrum*) 
* hórska dźiwizna (*Verbascum montanum*)
* małokwětkata dźiwizna (*Verbascum thapsus*)
* mjetelata dźiwizna (*Verbascum pulverulentum*)
* mukojta dźiwizna (*Verbascum lychnitis*) 
* škabrowa dźiwizna (*Verbascum blattaria*)
* wołmjana dźiwizna (*Verbascum phlomoides*)
* wulka dźiwizna (*Verbascum densiflorum*)


wobraz:Königskerze.jpg|*[[małokwětkata dźiwizna|V. thapsus]]* w lěsu
wobraz:Verbascum densiflorum 'dense-flowered mullein' 2007-06-02 (plant).jpg|*[[wulka dźiwizna|V. densiflorum]] 'dense-flowered mullein*' w botaniskej zahrodźe
wobraz:Verbascum-nigrum_Einzelblüte_077a.jpg|*[[čorna dźiwizna|V. nigrum]]*, jednore kćenje
wobraz:Verbascum_phoeniceum_6.jpg|*[[ćěmna dźiwizna|V. phoeniceum]]*


## Nóžki
Blabowka

**Blabowka** (Tozzia) je ród ze swójby trudownikowych rostlinow (Scrophulariaceae). Wobsahuje sćěhowace družiny:

*** alpska blabowka (*Tozzia alpina*)
Hłuška

**Hłuška** (*Rhinanthus*) je ród ze swójby hubinkowe rostlinow (*Orobanchaceae*). Dalše serbske mjeno je **čmjelnica**. 

## Systematika
Hač krótkim so ród hłuška k swójbje trudownikowych rostlinow (*Scrophulariaceae*) zarjadowaše. Přez molekularbiologiske přepytowanja so je pak bliša přiwuznosć ze hubinku (*Orobanche*) wukopała. 

Wobsahuje sćěhowace družiny:

* alpska hłuška (*Rhinanthus pulcher*)
* kochćikata hłuška (*Rhinanthus glacialis*)
* kosmata hłuška (*Rhinanthus alectorolophus*)
* mała hłuška (*Rhinanthus minor*)
* wulka hłuška (*Rhinanthus angustifolius*)
* žałzkata hłuška (*Rhinanthus rumelicus*)

## Nóžki
Kosmata hłuška

**Kosmata hłuška** (*Rhinanthus alectorolophus*) je rostlina ze swójby hubinkowych rostlinow (*Orobanchaceae*). 

## Wopis

## Stejnišćo

## Rozšěrjenje

## Wužiwanje

## Nóžki


## Žórła
* Aichele, D., Golte-Bechtle, M.: Was blüht denn da: Wildwachsende Blütenpflanzen Mitteleuropas. Kosmos Naturführer (1997)
* Brankačk, Jurij: Wobrazowy słownik hornjoserbskich rostlinskich mjenow na CD ROM. Rěčny centrum WITAJ, wudaće za serbske šule. Budyšin 2005. 
* Kubát, K. (Hlavní editor): Klíč ke květeně České republiky. Academia, Praha (2002)
* Lajnert, Jan: Rostlinske mjena. Serbske. Němske. Łaćanske. Rjadowane po přirodnym systemje. Volk und Wissen Volkseigener Verlag Berlin  (1954)
* Rězak, Filip: Němsko-serbski wšowědny słownik hornjołužiskeje rěče. Donnerhak, Budyšin (1920)

## Eksterne wotkazy
Žałzkata hłuška

Žałzkata hłuška (*Rhinanthus rumelicus*) je rostlina ze ród Hłuška (*Rhinanthus*) ze swójby hubinkowych rostlinow (*Orobanchaceae*). 

## Wopisanje

## Stejnišćo

## Rozšěrjenje

## Wužiwanje
## Žórła
* Otto Schmeil, Jost Fitschen, Siegmund Seibold: *Flora von Deutschland und angrenzender Länder*, 93. Auflage, Quelle & Meyer Verlag GmbH & Co., Wiebelsheim 2003, ISBN 3-494-01413-2.
* Hans-Joachim Zündorf, Karl-Friedrich Günther, Heiko Korsch und Werner Westhus (Hrsg.): *Flora von Thüringen*. Weissdorn-Verlag, Jena 2006, ISBN 3-936055-09-2.

## Eksterne wotkazy
*Žałzkata hłuška ze Floraweb.de
Hnadnička

*Hnadnička* (Gratiola) je ród ze swójby trudownikowych rostlinow (Scrophulariaceae). Dalše serbske mjeno je čmjelnica. Wobsahuje sćěhowace družiny:

*** wšědna hnadnička (*Gratiola officinalis*)
Lawica

**Lawica** (*Antirrhinum*) je rostlinski ród, kotryž po wobmjezowanju roda 20 hač 40 družinow wopřijima.

Ród bu po najnowišich molekularnobiologiskich zwěsćenjach  dźensniši dźeń k putnikowym rostlinam (*Plantaginaceae*) stajeny, bu pak tradicionelnje k swójbje trudownikowym rostlinam  (*Scrophulariaceae*) přirjadowany.

Wobsahuje sćěhowace družiny:

Sekcija *Antirrhinum*
* *A. australe*
* *A. barrelieri*
* *A. boissieri*
* *A. braun-blanquetii*
* *A. charidemi*
* *A. graniticum*
* *A. grosii*
* *A. hispanicum*
* *A. latifolium*
* *A. lopesianum*
* zahrodna lawica (*Antirrhinum majus*)
* *A. meonanthum*
* *A. microphyllum*
* *A. molle*
* *A. onubensis*
* *A. pertegasii*
* *A. pulverulentum*
* *A. rupestre*
* *A. sempervirens*
* *A. siculum*
* *A. spurium*
* *A. valentinum*
Sekcija *Saerorhinum*
* *A. breviflorum*
* *A. confertiflorum*
* *A. cornutum*
* *A. costatum*
* *A. coulterianum*
* *A. fernandezcasasii*
* *A. filipes*
* *A. kellogii*
* *A. kingii*
* *A. leptaleum*
* *A. multiflorum*
* *A. nuttalianum*
* *A. ovatum*
* *A. subcordatum*
* *A. vexillo-calyculatum*
* *A. virga*
* *A. watsonii*

## Wobrazy

Wobraz:Antirrhinum barrelieri flor1.jpg|*Antirrhinum barrelieri*
Wobraz:Antirrhinum barrelieri caliz.jpg|*Antirrhinum barrelieri*
Wobraz:Illustration_Antirrhinum_majus0.jpg|Ilustracija *Antirrhinum majus*


## Nóžki
Lawičk

**Lawičk** (Misopates) je ród ze swójby trudownikowych rostlinow (Scrophulariaceae). Lawičk je tež mjeno za pólnu lawicu. Wobsahuje sćěhowace družiny:

*** pólna lawica (*Misopates orontium*)
Lenčk

**Lenčk** (*Linaria*) je ród ze swójby putnikowych rostlinow (*Plantaginaceae*).

Po někotrych žórłach so je swójbje trudownikowych rostlinow (*Scrophulariaceae*) přirjaduje. 

Wobsahuje sćěhowace družiny:

* dobry lenčk (*Linaria vulgaris*) 
* hórski lenčk (*Linaria alpina*)
* chošćowcojty lenčk (*Linaria genistifolia*)
* japanski lenčk (*Linaria japonica*)
* prutowy lenčk (*Linaria spartea*)
* přimórski lenčk (*Linaria odora*)
* pyšny lenčk (*Linaria bipartia*)
* rólny lenčk (*Linaria arvensis*)
* smužkaty lenčk (*Linaria repens*)

## Nóžki
Friedrich Ebert

**Friedrich Ebert** (* 4. februara 1871 w Heidelbergu; † 28. februara 1925 w Berlinje) bě němski politikar strony SPD a prěni Němskostatny prezident wot 1919 hač do swojeje smjerće 1925.

Ebert bě po smjerći Augusta Bebela wot lěta 1913 z předsydu Socialnodemokratiskeje strony a jako tajki ze zastupjerjom kejžorej swěrneje politiki. W běhu Nowemberskeje rewolucije přewza 1918 knježerstwo a bu 11. februara 1919 wot Weimarskeje narodneje zhromadźizny za prěnjeho prezidenta Weimarskeje republiki wuzwoleny.

Mjez 1919 a 1923 da wjacore zběžki z lěwicarskeje a prawicarskeje strony porazyć.

## Wotkaz
Karl Dönitz

**Karl Dönitz** (* 16. septembra 1891 w Grünau blisko Berlina; † 24. decembra 1980 w Aumühle blisko Hamburga) bě němski admiral, hłowny rozkazowar wójnskeho namórnistwa a po sebjemordarstwje Adolfa Hitlera posledni Němskostatny prezident wot 1. hač do 23. meje 1945. Wón bě čłon NSDAP a wuski přiwisnik Hitlera.

Wot lěta 1936 bě Dönitz „wjednik podnurjakow“ a we wobłuko mócnarstwoweje mariny hłowny zamołwity za natwar podnurjakoweje floty. Wot januara 1943 bě hłowny rozkazowar namórnistwa a bu wot Hitlera dnja 29. apryla 1945 w swojim testamenće jako naslědnik pomjenowany. 7. meje podpisa kapitulaciju němskeho mócnarstwa a bu 23. meje zajaty.

Dönitz bě jedyn ze 24 wobskorženych w Nürnbergskim procesu přećiwo wójnskim złóstnikam a bu zasudźeny k 10 lětam jastwa.

## Wotkazaj

*
Lenčk (Kickxia)

*Lenčk (Kickxia)* je ród ze swójby trudownikowych rostlinow (Scrophulariaceae). Wobsahuje sćěhowace družiny:

*** hlebjojty lenčk (*Kickxia elatine*)
*** njeprawy lenčk (*Kickxia spuria*)
Pomurny lenčk

Pomurny lenčk (łaćonsce *Cymbalaria muralis*) je rostlina ze swójby putnikowych rostlinow (łaćonsce *Plantaginaceae*). 

## Wopisanje

## Stejnišćo

## Rozšěrjenje

## Wužiwanje
## Žórła
* Aichele, D., Golte-Bechtle, M.: Was blüht denn da: Wildwachsende Blütenpflanzen Mitteleuropas. Kosmos Naturführer (1997)
* Brankačk, Jurij: Wobrazowy słownik hornjoserbskich rostlinskich mjenow na CD ROM. Rěčny centrum WITAJ, wudaće za serbske šule. Budyšin 2005. 
* Kubát, K. (Hlavní editor): Klíč ke květeně České republiky. Academia, Praha (2002)
* Lajnert, Jan: Rostlinske mjena. Serbske. Němske. Łaćanske. Rjadowane po přirodnym systemje. Volk und Wissen Volkseigener Verlag Berlin (1954)
* Rězak, Filip: Němsko-serbski wšowědny słownik hornjołužiskeje rěče. Donnerhak, Budyšin (1920)
Lenčk (Microrrhinum)

*Lenčk (Microrrhinum)* je ród ze swójby trudownikowych rostlinow (Scrophulariaceae). Wobsahuje sćěhowace družiny:

*** mały lenčk (*Microrrhinum minus*)
Munčik

**Munčik** (*Odontites*) je ród ze swójby hubinkowych rostlinow (*Orobanchaceae*). Dalše serbske mjeno je zubkač. 

Po někotrych žórłach so je swójbje trudownikowych rostlinow  (*Scrophulariaceae*) přirjaduje. 

Wobsahuje sćěhowace družiny:

* čerwjeny munčik (*Odontites vulgaris*)
* nalětni munčik (*Odontites vernus*)
* słony munčik (*Odontites litoralis*)
* žołty munčik (*Odontites luteus*)
Lenčk (Cymbalaria)

**Lenčk** (łaćonsce *Cymbalaria*) je ród ze swójby putnikowych rostlinow (łaćonsce *Plantaginaceae*). Wobsahuje sćěhowace družiny:

* pomurny lenčk (*Cymbalaria muralis*)
Naporst

**Naporst** (*Digitalis*) je ród ze swójby putnikowych rostlinow (*Plantaginaceae*). Dalše serbske mjena su **čapicy**, **jědojte zwónčki** a **čertowe panochty**. 

Po někotrych žórłach so swójbje trudownikowych rostlinow (*Scrophulariaceae*) přirjaduje.

## Wopis
Njedźělene łopjena su srjedźnozelene a cyłokromne abo zubate.

Rołkojte, dwuhubkowe kćenja su čerwjene, purpurčerwjene, běłe, beige, žołte, róžojte abo lěwanćikmódre a steja we wulkich kićach.

## Rozšěrjenje
Rostliny w Europje, w Sewjernej Americe a zapadnej Aziji rozšěrjene.

## Systematika
Eksistuje něhdźe 25 *Digitalis*-družinow (wuběrk) :

**[[Digitalis ciliata]]*
* Zerzawy naporst (*Digitalis ferruginea* L.)
* Blědy naporst (*Digitalis grandiflora* Mill.)
**[[Digitalis laevigata]]* Waldst. & Kit.
* Turkowski naporst (*Digitalis lamarckii*)
* Wołmjany naporst (*Digitalis lanata* Ehrh.)
* Žołty naporst (*Digitalis lutea* L.)
* *[[Digitalis mariana]]* Boiss.
**[[Digitalis micrantha]]*
* *[[Digitalis nervosa]]* Steud. & Hochst. ex Benth.
* Španiski naporst (*Digitalis obscura* L.)
* Drobnokćenity naporst (*Digitalis parviflora* Jacq.)
* Čerwjeny naporst (*Digitalis purpurea* L.)
**[[Digitalis thapsii]]* L.
**[[Digitalis trojana]]*
**[[Digitalis viridiflora]]* Lindl.

## Hybrida
Tež je hybrida *Digitalis* x *mertonensis*, kotraž je z blědeho naporsta (*Digitalis grandiflora* a čerwjeneho naporsta (*Digitalis purpurea*) nastała.

## Nóžki


## Žórło
* Botanica, Einjährige und mehrjährige Pflanzen, Über 2000 Pflanzenporträts, ISBN 978-3-8331-4469-1, strona 280 

## Eksterne wotkazy
Pisana marja

**Pisana marja** (*Mimulus*) je ród ze swójby (*Phrymaceae*).

Po někotrych žórłach so swójbje trudownikowych rostlinow (*Scrophulariaceae*) přirjaduje. 

Wobsahuje sćěhowace družiny:

* blečkata pisana marja (*Mimulus guttatus*)
* wonjata pisana marja (*Mimulus moschatus*)
Rozraz

**Rozraz** (*Veronica*) je ród, kotryž so po molekulargenetiskich přepytowanjach njedawno k swójbje putnikowych rostlinow (*Plantaginaceae*) přiliči. Wón so w literaturje často jako trudownikowych rostlinow (*Scrophulariaceae*) wjedźe. 

Wobsahuje sćěhowace družiny:

* alpski rozraz (*Veronica alpina*)
* awstriski rozraz (*Veronica jacquinii*)
* babyduškowy rozraz (*Veronica acinifolia*)
* bahnowy rozraz (*Veronica scutellata*)
* běłojty rozraz (*Veronica serpyllifolia*)
* běličkojty rozraz (*Veronica bellidioides*)
* blědy rozraz (*Veronica anagalloides*)
* blušćowy rozraz (*Veronica hederifolia*) 
* cuzy rozraz (*Veronica peregrina*)
* ćeńki rozraz (*Veronica filiformis*)
* ćěmny rozraz (*Veronica opaca*)
* čerwjeny rozraz (*Veronica catenata*)
* dobry rozraz (*Veronica officinalis*) 
* hajowy rozraz (*Veronica sublobata*)
* hładki rozraz (*Veronica polita*)
* holanski rozraz (*Veronica dillenii*)
* hórski rozraz (*Veronica montana*)
* kerčkaty rozraz (*Veronica fruticulosa*)
* kopřiwojty rozraz (*Veronica urticifolia*)
* łučny rozraz (*Veronica chamaedrys*) 
* ležacy rozraz (*Veronica prostrata*)
* nalětni rozraz (*Veronica verna*)
* njełopjenaty rozraz (*Veronica aphylla*)
* pólny rozraz (*Veronica arvensis*)
* popricowy rozraz (*Veronica satureiifolia*)
* porsćikaty rozraz (*Veronica triphyllos*)
* rakuski rozraz (*Veronica austriaca*)
* rěčny rozraz (*Veronica beccabunga*) 
* rólny rozraz (*Veronica agrestis*)
* skalny rozraz (*Veronica fruticans*)
* šěroki rozraz (*Veronica teucrium*)
* šěry rozraz (*Veronica incana*)
* trojolapjany rozraz (*Veronica triloba*)
* wienski rozraz (*Veronica vindobonensis*)
* wódny rozraz (*Veronica anagallis-aquatica*)
* wótrozubaty rozraz (*Veronica arguteserrata*)
* zahrodny rozraz (*Veronica persica*) 

## Nóžki
Rozraz (Pseudolysimachion)

**Rozraz** (*Pseudolysimachion*) je podród ze swójby putnikowych rostlinow (*Plantaginaceae*).

Po někotrych žórłach je swójbje trudownikowych rostlinow (Scrophulariaceae) přirjadowany. 

Wobsahuje sćěhowace družiny:

* kłóskaty rozraz (*Pseudolysimachion spicatum*)
* njeprawy rozraz (*Pseudolysimachion spurium*)
* wulki rozraz (*Pseudolysimachion longifolium*)
Sparik

**Sparik** (*Melampyrum*) je ród ze swójby hubinkowych rostlinow (*Orobanchaceae*). 

Wobsahuje sćěhowace družiny:

* hajowy sparik (*Melampyrum nemorosum*)
* hórski sparik (*Melampyrum sylvaticum*) 
* lěsny sparik (*Melampyrum pratense*) 
* pólski sparik (*Melampyrum polonicum*)
* rólny sparik (*Melampyrum arvense*)
* zubkaty sparik (*Melampyrum cristatum*)

## Nóžki
Lěsny sparik

**Lěsny sparik** (*Melampyrum pratense*) je rostlina ze swójby hubinkowych rostlinow (*Orobanchaceae*). Dalše serbske ludowe mjeno je **čornowc**.

Po někotrych žórłach so swójbje trudownikowych rostlinow (*Scrophulariaceae*) přirjaduje.

## Wopis

## Stejnišćo

## Rozšěrjenje

## Wužiwanje

## Nóžki


## Žórła
* Aichele, D., Golte-Bechtle, M.: Was blüht denn da: Wildwachsende Blütenpflanzen Mitteleuropas. Kosmos Naturführer (1997)
* Brankačk, Jurij: Wobrazowy słownik hornjoserbskich rostlinskich mjenow na CD ROM. Rěčny centrum WITAJ, wudaće za serbske šule. Budyšin 2005. 
* Kubát, K. (Hlavní editor): Klíč ke květeně České republiky. Academia, Praha (2002)
* Lajnert, Jan: Rostlinske mjena. Serbske. Němske. Łaćanske. Rjadowane po přirodnym systemje. Volk und Wissen Volkseigener Verlag Berlin  (1954)
* Rězak, Filip: Němsko-serbski wšowědny słownik hornjołužiskeje rěče. Donnerhak, Budyšin (1920)
Stupjenčka

*Stupjenčka* (Calceolaria) je ród ze swójby trudownikowych rostlinow (Scrophulariaceae). Wobsahuje sćěhowace družiny:

*** chilska stupjenčka (*Calceolaria integrifolia*)
*** pisana stupjenčka (*Calceolaria darwinii*)
*** pjelsćowa stupjenčka (*Calceolaria tomentosa*)
*** wobjimaca stupjenčka (*Calceolaria amplexicaulis*)
Swětlik

**Swětlik** (*Euphrasia*) je ród ze swójby hubinkowych rostlinow (*Orobanchaceae*).

W někotrych žórłach so swójbje trudownikowych rostlinow (*Scrophulariaceae*) zarjaduje. 

Wobsahuje sćěhowace družiny:

* alpski swětlik (*Euphrasia cuspidata*)
* dypkaty swětlik (*Euphrasia picta*)
* hajowy swětlik (*Euphrasia nemorosa*)
* hórski swětlik (*Euphrasia montana*)
* kernerowy swětlik (*Euphrasia kerneri*)
* kosmaty swětlik (*Euphrasia hirtella*)
* kuši swětlik (*Euphrasia curta*)
* łučny swětlik (*Euphrasia pratensis*)
* malički swětlik (*Euphrasia minima*)
* prosty swětlik (*Euphrasia stricta*)
* sólnohródski swětlik (*Euphrasia salisburgensis*)
* šwižny swětlik (*Euphrasia micrantha*)
* wšědny swětlik (*Euphrasia officinalis*, *Euphrasia rostkoviana*)
* zažny swětlik (*Euphrasia frigida*)

## Nóžki


## Eksterne wotkazy
Šupica

**Šupica** (*Lathraea*) je ród ze swójby hubinkowych rostlinow (*Orobanchaceae*). 

W někotrych žórłach je swójbje trudownikowych rostlinow (*Scrophulariaceae*) přirjadowana.

Wobsahuje sćěhowace družiny:
*(*Lathraea clandestina*)
*(*Lathraea japonica*) japanska šupica 
*(*Lathraea squamaria*) wšědna šupica
Trudownik

**Trudownik** (*Scrophularia*) je ród ze swójby trudownikowych rostlinow (*Scrophulariaceae*). 

Wobsahuje sćěhowace družiny:

* konjacy trudownik (*Scrophularia canina*)
* nalětni trudownik (*Scrophularia vernalis*)
* pózdny trudownik (*Scrophularia umbrosa*)
* somoćany trudownik (*Scrophularia scopholii*)
* sučkaty trudownik (*Scrophularia nodosa*)
* wódny trudownik (*Scrophularia auriculata*)
Wšowica

**Wšowica** (*Pedicularis*) je ród ze swójby hubinkowych rostlinow (*Orobanchaceae*). 

Wobsahuje sćěhowace družiny:

* bahorowa wšowica (*Pedicularis rostratospicata*)
* čěska wšowica (*Pedicularis sudetica*)
* dołhokłóskata wšowica (*Pedicularis elongata*)
* kitkata wšowica (*Pedicularis foliosa*)
* kuša wšowica (*Pedicularis recutita*)
* mała wšowica (*Pedicularis sylvatica*)
* mutličkata wšowica (*Pedicularis verticillata*)
* pisana wšowica (*Pedicularis oederi*)
* pochowa wšowica (*Pedicularis sceptrum-carolinum*)
* pyskowana wšowica (*Pedicularis rostratocapitata*)
* wulka wšowica (*Pedicularis palustris*)

## Nóžki


## Eksterne wotkazy
Truskawcowe rostliny

**Truskawcowe rostliny** su swójba symjencowych rostlinow ( Hippuridaceae, Spermatophyta). Wobsahuje sćěhowace rody:

** truskawc (*Hippuris*) 
*** wšědny truskawc (*Hippuris vulgaris*)
Truskawc

**Truskawc** (*Hippuris*) bě prjedy jenički ród swójby *Hippuridaceae*. Genetiskich přepytowanjow dla so ród je swójbje putnikowych rostlinow (*Plantaginaceae*) přirjadował, mjeztym zo *Hippuridaceae* nětko buchu redukowane do synonyma wot *Plantaginaceae*. 

Wobsahuje jednu hač do třoch družin, wotwisujo wot taksonomiskeje interpretacije:

* Wšědny truskawc (*Hippuris vulgaris*)
* Hórski truskawc (*Hippuris montana*)
* Štyriłopjenaty truskawc (*Hippuris tetraphylla*)

Wone su wódne rostliny, kotrež so daja w niskich hatach a rěčkach namakać, jako pomału tak tež spěšnje běžacych. 

## Nóžki
Tučnokorjenjawka

**Tučnokorjenjawka** (*Dioscorea*) je ród ze swójby tučnokorjenjawkowych rostlinow (*Dioscoreaceae*). 

## Synonymy
* *Borderea* Miégev., 
* *Botryosicyos* Hochst., 
* *Elephantodon* Salisb., 
* *Epipetrum* Phil., 
* *Hamatris* Salisb., 
* *Helmia* Kunth, 
* *Higinbothamia* Uline, 
* *Hyperocarpa* (Uline) G.M.Barroso 
* *Merione* Salisb., 
* *Nanarepenta* Matuda, 
* *Oncorhiza* Pers., 
* *Oncus* Lour., 
* *Polynome* Salisb., Rajania L., 
* *Rhizemys* Raf., 
* *Ricophora* Mill., 
* *Sismondaea* Delponte, 
* *Strophis* Salisb., 
* *Tamus* L., 
* *Tamnus* Mill., 
* *Testudinaria* Salisb. ex Burch., 
* *Ubium* J.F.Gmel.

Wobsahuje sćěhowace družiny:

* wšědna tučnokorjenjawka (*Dioscorea communis*, syn.: *Tamus communis* L.)
Wšědna tučnokorjenjawka

**Wšědna tučnokorjenjawka** (*Dioscorea communis*, syn.: *Tamus communis* L.) je rostlina ze swójby tučnokorjenjawkowych rostlinow (*Dioscoreaceae*). 

## Wopis
Wšědna tučnokorjenjawkaje trajne zelo, kotrež docpěje wysokosć wot 150 hač 300 cm. Je wijaca rostlina.

### Łopjena
Łopjena su wutrobojte, přećiwostejne, dołho stołpikate a błyšćace. Jich nerwy su wobłukate wot dypka na bazy. Wone docpěja dołhosć wot 20 cm.

### Kćenja
Kćěje wot meje hač junija. Muske a žónske kćenja steja na rozdźělnych rostlinach, su nažołć zelene a docpěja wulkosć wot 3 hač 6 cm.

### Płody
Płody su něhdźe 1 cm wulke, čerwjene, błyšćace, jědojte jahody, kotrež docpěja šěrokosć wot 12 mm.

## Stejnišćo
Rosće w žiwych płotach, kerčinach a na lěsnych kromach. Ma radšo čerstwe, wapnite, wutkate pódy w regionach z miłej klimu.

## Rozšěrjenje
Rostlina je předewšěm w zapadnej a južnej Europje a južnej Němskej rozšěrjena.

## Žórła
* Schauer - Caspari: Pflanzenführer für unterwegs, ISBN 978-3-8354-0354-3, 2. nakład, 2008, strona 342 , z wědomostnym mjenom  *Tamus communis*
* Spohn, Aichele, Golte-Bechtle, Spohn: Was blüht denn da? Kosmos Naturführer (2008), ISBN 978-3-440-11379-0, strona 374 , z wědomostnym mjenom *Tamus communis*
* Brankačk, Jurij: Wobrazowy słownik hornjoserbskich rostlinskich mjenow na CD ROM. Rěčny centrum WITAJ, wudaće za serbske šule. Budyšin 2005. 
* Kubát, K. (Hlavní editor): Klíč ke květeně České republiky. Academia, Praha (2002)
* Lajnert, Jan: Rostlinske mjena. Serbske. Němske. Łaćanske. Rjadowane po přirodnym systemje. Volk und Wissen Volkseigener Verlag Berlin (1954)
* Rězak, Filip: Němsko-serbski wšowědny słownik hornjołužiskeje rěče. Donnerhak, Budyšin (1920)

## Eksterne wotkazy

*
Tučnołopjenakowe rostliny

**Tučnołopjenakowe rostliny** (*Crassulaceae*) su swójba symjencowych rostlinow (*Spermatophytina*). 

Wobsahuje sćěhowace rody:

*  jowibarba (*Jovibarba*) 
**  trodlojty jowibarba (*Jovibarba globifera*)
*  mydleško (*Sedum*) 
**  alpske mydleško (*Sedum alpestre*)
**  běłe mydleško (*Sedum album*) 
**  ćěmne mydleško (*Sedum atratum*)
**  čerwjene mydleško (*Sedum telephium*)
**  hórske mydleško (*Sedum fabaria*)
**  łahodne mydleško (*Sedum sexangulare*)
**  lěćne mydleško (*Sedum annuum*)
**  miłe mydleško (*Sedum mite*)
**  načerwjene mydleško (*Sedum rubens*)
**  něžne mydleško (*Sedum forsterianum*)
**  pjedličkate mydleško (*Sedum villosum*)
**  popjerjane mydleško (*Sedum acre*) 
**  pyšne mydleško (*Sedum spectabile*)
**  rozlatčene mydleško (*Sedum cepaea*)
**  skalne mydleško (*Sedum rupestre*)
**  šědźiwe mydleško (*Sedum dasyphyllum*)
**  španiske mydleško (*Sedum hispanicum*)
**  wulke mydleško (*Sedum maximum*) 
**  zahrodne mydleško (*Sedum reflexum*)
**  žołtobrune mydleško (*Sedum ochroleucum*)
*  rozkólnik (*Sempervivum*) 
**  alpski rozkólnik (*Sempervivum alpinum*)
**  hórski rozkólnik (*Sempervivum montanum*)
**  pawčinaty rozkólnik (*Sempervivum arachnoideum*)
**  skalny rozkólnik (*Sempervivum soboliferum*)
**  třěšny rozkólnik (*Sempervivum tectorum*)
*  róžatka (*Rhodiola*) 
**  wšědna róžatka (*Rhodiola rosea*) 
*  tołsćinka (*Crassula*) 
**  jehličkowa tołsćinka (*Crassula helmsii*)
**  jejkojta tołsćinka (*Crassula ovata*)
**  mochowa tołsćinka (*Crassula tillaea*)
**  wódna tołsćinka (*Crassula aquatica*)

## Nóžki
Jowibarba

*Jowibarba* (Jovibarba) je ród ze swójby tučnołopjenakowych rostlinow (Crassulaceae). Wobsahuje sćěhowace družiny:

*** trodlojty jowibarba (*Jovibarba globifera*)
Tučnokorjenjawkowe rostliny

**Tučnokorjenjawkowe rostliny** (*Dioscoreaceae*) su swójba symjencowych rostlinow (*Spermatophytina*). 

## Systematika

Prěnjotne wozjewjenje swójbneho mjena so je w lěće 1810 přez Robert Brown w *Prodromus Florae Novae Hollandiae*, 294 přewjedował. Typusowy ród je *[[Dioscorea]]*  L..
Za dołhi čas su słušeli jenož družiny, kotrež dźensa su do roda *Dioscorea* zarjadowane, k tutej swójbje; družiny někotrych něhdyšich rodow su z lěta 2000 do *Dioscorea* zarjadowane. Někotři awtorojo zarjadowachu tež *Tacca*sem, kotrež předstaja swójsku swójbu Taccaceae.
Rody něhdy samostatnych swójbow Avetraceae, Stenomeridaceae, Tamaceae, Tamnaceae a Trichopodaceae so nětko swójbje tučnokorjenjawkowych rostlinow přirjaduja.

* tučnokorjenjawka (*Dioscorea* L., Syn.: *Borderea* Miégev., *Botryosicyos* Hochst., *Elephantodon* Salisb., *Epipetrum* Phil., *Hamatris* Salisb., *Helmia* Kunth, *Higinbothamia* Uline, *Hyperocarpa* (Uline) G.M.Barroso *Merione* Salisb., *Nanarepenta* Matuda, *Oncorhiza* Pers., *Oncus* Lour., *Polynome* Salisb., Rajania L., *Rhizemys* Raf., *Ricophora* Mill., *Sismondaea* Delponte, *Strophis* Salisb., *Tamus* L., *Tamnus* Mill., *Testudinaria* Salisb. ex Burch., *Ubium* J.F.Gmel.): Wona je pantropiska z dźensa něhdźe 600 (350 hač 800) družinami.
**Stenomeris* Planch. (Syn.: Halloschulzia Kuntze): Z dwěmaj družinomaj w zapadnej indoneskim archipelu.
**Trichopus* Gaertn. (Syn.: *Avetra*  H.Perrier): Z dwěmaj družinomaj:
** *Trichopus sempervirens*  (H.Perrier) Caddick & Wilkin (Syn.: *Avetra sempervirens*  H.Perrier) na Madagaskarje.
** *Trichopus  zeylanicus* na indiskim subkontinenće a na malajiskej połkupje.
Mydleško

**Mydleško** (*Sedum*) je ród ze swójby tučnołopjenakowych rostlinow (*Crassulaceae*). Dalšej serbskej ludowej mjenje stej **kokoška** a  **rozchodnik**. 

Wobsahuje sćěhowace družiny:

* alpske mydleško (*Sedum alpestre*)
* běłe mydleško (*Sedum album*) 
* ćěmne mydleško (*Sedum atratum*)
* čerwjene mydleško (*Sedum telephium*)
* hórske mydleško (*Sedum fabaria*)
* łahodne mydleško (*Sedum sexangulare*)
* lěćne mydleško (*Sedum annuum*)
* miłe mydleško (*Sedum mite*)
* načerwjene mydleško (*Sedum rubens*)
* něžne mydleško (*Sedum forsterianum*)
* pjedličkate mydleško (*Sedum villosum*)
* popjerjane mydleško (*Sedum acre*) 
* pyšne mydleško (*Sedum spectabile*)
* rozlatčene mydleško (*Sedum cepaea*)
* skalne mydleško (*Sedum rupestre*)
* šědźiwe mydleško (*Sedum dasyphyllum*)
* španiske mydleško(*Sedum hispanicum*)
* wulke mydleško  (*Sedum maximum*) 
* zahrodne mydleško (*Sedum reflexum*)
* žołtobrune mydleško (*Sedum ochroleucum*)

## Nóžki
Trebendorf

**Trebendorf** je pomjenowanje:

* wsy w gmejnje Łukojce we wokrjesu Sprjewja-Nysa w Braniborskej, hlej Trjebejce
* gmejny Trjebin w Zhorjelskim wokrjesu
* gmejny Třebeň we wokrjesu Cheb w Karlovarskim kraju, Čěska
Anne Will

**Anne Will** (* 18. měrca 1966 we Kölnje) je němska žurnalistka. Wot 2007 moderěruje 
politiski tučnak „Anne Will“.

## Eksterne wotkazy
* daserste.ndr.de/annewill "Anne Will" (telewizijne wusyłanje)
Rozkólnik

**Rozkólnik** (*Sempervivum*) je ród ze swójby tučnołopjenakowych rostlinow (*Crassulaceae*).

Wobsahuje sćěhowace družiny:

* alpski rozkólnik (*Sempervivum alpinum*)
* hórski rozkólnik (*Sempervivum montanum*)
* pawčinaty rozkólnik (*Sempervivum arachnoideum*)
* skalny rozkólnik (*Sempervivum soboliferum*)
* třěšny rozkólnik (*Sempervivum tectorum*)

## Nóžki
Hórski rozkólnik

**Hórski rozkólnik** (*Sempervivum montanum*) je rostlina ze swójby tučnołopjenakowych rostlinow (*Crassulaceae*). 

## Wopis
Hórski rozkólnik docpěwa wysokosć wot 5 hač 15 cm. Rostlina wutwori kulowatu rozetu, kotraž so pozdźišo hwěžkojće rozšěrjena stanje.

### Łopjena
Łopjena su lancetojte a maja zeleny abo čerwjenojty kónčk. Jich płonina je žiłzokosmata.

### Kćenja
Kćěje wot julija hač do septembra. Kćenja steja po dwěmaj hač po wosmich a docpěwaja šěrokosć wot 2 do 3 cm. Zwjetša 12 krónowych łopješkow je čerwjenowioletne.

## Stejnišćo
Rosće na silikatnych suchich trawnikach, we wysokosćach wot 1500 - 3400 m.

## Rozšěrjenje
Rostlina je w horinach srjedźneje a južneje Europy rozšěrjena.

## Systematika

Eksistuja štyri poddružiny.

* *Sempervivum montanum* subsp. *montanum* je mominatna forma. Wona ma najmjeńše rošěrjenski teritorij a wustupuje wot jězorskich Alpow w juhozapadźe hač do Wysokeho Tauerna.

* *Sempervivum montanum* subsp. *stiriacum* wotměnjuje subsp. *montanum* wot Wysokich Tauerow a so hodźi hač do Steierischen Randgebirge we wuchodźe namakać. Jeje rozety maja přeměr wot 4 hač 5 centimetrow a su wotewrjene, rozetołopjenowe nutř zhinbnjene, fajn, mjechko a žiłzojće kosmate.  Stolony su krótke a šwižne. Kćenja su čerwjenojće karmine.

* *Sempervivum montanum* subsp. *burnatii* wustupuje wot Grajiskich hač do  Cottiskich Alpow a w Meeralpen. Ma wjele wjetše rozety.

* *Sempervivum montanum* subsp. *carpaticum* je w Karpatach rozšěrjena.

## Wužiwanje

## Nóžki


## Žórła
* Schauer - Caspari: Pflanzenführer für unterwegs, ISBN 978-3-8354-0354-3, 2. nakład, 2008, strona 216 
* Brankačk, Jurij: Wobrazowy słownik hornjoserbskich rostlinskich mjenow na CD ROM. Rěčny centrum WITAJ, wudaće za serbske šule. Budyšin 2005. 
* Kubát, K. (Hlavní editor): Klíč ke květeně České republiky. Academia, Praha (2002)
* Lajnert, Jan: Rostlinske mjena. Serbske. Němske. Łaćanske. Rjadowane po přirodnym systemje. Volk und Wissen Volkseigener Verlag Berlin  (1954)
* Rězak, Filip: Němsko-serbski wšowědny słownik hornjołužiskeje rěče. Donnerhak, Budyšin (1920)
Třěšny rozkólnik

**Třěšny rozkólnik** (*Sempervivum tectorum*) je rostlina ze swójby tučnołopjenakowych rostlinow (*Crassulaceae*). 

## Wopis
Třěšny rozkólnik je trajne zelo, kotrež docpěwa wysokosć wot 15 hač 50 cm. Rostlina wutwori 3-12 cm šěroke rozety, mjeztym zo hłowna rozeta wotemrěwa po płodźenju.

Stołpik je sylnje łopjenaty.

### Łopjena
Łopjena su mjasne, na wótro kónčkojte, módrozelene a předku zwjetša čerwjene. Wone su na płoninach nahe, ale su na kromje kosmičkate.

### Kćenja
Kćěje wot julija hač septembra. Kćenja su swětłočerwjene a docpěwaja wulkosć wot 2 hač 3 cm a maja 12 (10) hač 16, zwjetša 13 keluškowych a krónowych łopješkow. Kwětnistwo wobsteji z wjacorych promjenjow.

## Stejnišćo
Rosće často jako pyšna rostlina na murjach a třěchach. Preferuje zwjetša małowapnite, ćopłe a suche kamjentne pódy na słónčnych stejnišćach.

## Rozšěrjenje
Rostlina je w srjedźnej a južnej Europje rozšěrjena.

## Wužiwanje

## Nóžki


## Žórła
* Schauer - Caspari: Pflanzenführer für unterwegs, ISBN 978-3-8354-0354-3, 2. nakład, 2008, strona 214 
* Spohn, Aichele, Golte-Bechtle, Spohn: Was blüht denn da? Kosmos Naturführer (2008), ISBN 978-3-440-11379-0, strona 56 
* Brankačk, Jurij: Wobrazowy słownik hornjoserbskich rostlinskich mjenow na CD ROM. Rěčny centrum WITAJ, wudaće za serbske šule. Budyšin 2005. 
* Kubát, K. (Hlavní editor): Klíč ke květeně České republiky. Academia, Praha (2002)
* Lajnert, Jan: Rostlinske mjena. Serbske. Němske. Łaćanske. Rjadowane po přirodnym systemje. Volk und Wissen Volkseigener Verlag Berlin (1954)
* Rězak, Filip: Němsko-serbski wšowědny słownik hornjołužiskeje rěče. Donnerhak, Budyšin (1920)

## Eksterne wotkazy
Róžatka

*Róžatka* (Rhodiola) je ród ze swójby tučnołopjenakowych rostlinow (Crassulaceae). Wobsahuje sćěhowace družiny:

*** wšědna róžatka (*Rhodiola rosea*)
Tołsćinka

**Tołsćinka** (*Crassula*) je ród ze swójby tučnołopjenakowych rostlinow (*Crassulaceae*). 

## Družiny

Wobsahuje sćěhowace družiny:

* jehličkowa tołsćinka (*Crassula helmsii*)
* jejkojta tołsćinka (*Crassula ovata*)
* mochowa tołsćinka (*Crassula tillaea*)
* wódna tołsćinka (*Crassula aquatica*)

## Nóžki
Teakowc

**Teakowc** (*Tectona*) je ród ze swójby cycawkowych rostlinow (*Lamiaceae*).

Po někotrych žórłach so do swójby twjerdźenkowych rostlinow (*Verbenaceae*) zarjaduje.

Wobsahuje sćěhowace družiny:

* hoberski teakowc (*Tectona grandis*)
Twjerdźenka

**Twjerdźenka** (*Verbena*) je ród ze swójby twjerdźenkowych rostlinow (*Verbenaceae*). Dalše serbske mjeno je **železka**.

Wobsahuje sćěhowace družiny:

* Prawa twjerdźenka (*Verbena officinalis*)

## Nóžki
Prawa twjerdźenka

**Prawa twjerdźenka** (*Verbena officinalis*) je rostlina ze swójby twjerdźenkowych rostlinow (*Verbenaceae*). 

## Wopis
Prawa twjerdźenka je jednolětna rostlina abo trajne zelo, kotrež docpěwa wysokosć wot 30 hač 100 cm.

Stołpik je štyrihranity, prosto zrunany a wotstejacy rozhałuzowany. 

Łopjena su zubate hač našćěpane a přećiwostejne. 

### Kćenja
Kćěje wot julija hač septembra. Blědolila kćenja maja wusku, zhibnjenu rołku, njejasnje dwuhubkowu wobkromu, steja w jara dołhich, šwižnych, čumpatych kłosach a docpěwaja dołhosć wot 3 hač 5 mm. Krónowe kónčki su tróšku rozdźělnje dołhe.

## Stejnišćo
Rosće na drjebiznowych městnach, pućowych kromach, murjach, hrjebjach a mylenych pastwach. Preferuje w prawej měrje suche hač włóžne pódy. 

## Rozšěrjenje
Rostlina je w Europje rozšěrjena.

## Wužiwanje
Prjedy so rostlina při železowym předźěłanju do škrěwa daše.

## Nóžki


## Žórła
* Schauer - Caspari: Pflanzenführer für unterwegs, ISBN 978-3-8354-0354-3, 2. nakład, 2008, strona 318  
* Spohn, Aichele, Golte-Bechtle, Spohn: Was blüht denn da? Kosmos Naturführer (2008), ISBN 978-3-440-11379-0, strona 238 
* Brankačk, Jurij: Wobrazowy słownik hornjoserbskich rostlinskich mjenow na CD ROM. Rěčny centrum WITAJ, wudaće za serbske šule. Budyšin 2005. 
* Kubát, K. (Hlavní editor): Klíč ke květeně České republiky. Academia, Praha (2002)
* Lajnert, Jan: Rostlinske mjena. Serbske. Němske. Łaćanske. Rjadowane po přirodnym systemje. Volk und Wissen Volkseigener Verlag Berlin (1954)
* Rězak, Filip: Němsko-serbski wšowědny słownik hornjołužiskeje rěče. Donnerhak, Budyšin (1920)
Ćerpjenkowe rostliny

**Ćerpjenkowe rostliny** (*Passifloraceae*) su swójba symjencowych rostlinow (*Spermatophyta*). 

## Rody
Swójba je do 19 rodow rjadowana z něhdźe 650 družinami:
* *[[Adenia]]*: Z 95 družinami, zwjetša wuchodafriske sukulenty, na př. :de:Wüstenkohlrabi (*Adenia pechuelii*)
* *[[Ancistrothyrsus]]*
* *[[Androsiphonia]]*
* *[[Barteria]]*
* *[[Basananthe]]*
* *[[Crossostemma]]*
* *[[Deidamia (rostlina)|Deidamia]]* E.A.Noronha ex Thouars
* *[[Dilkea]]*
* *[[Efulensia]]*
* *[[Hollrungia]]*
* *[[Mitostemma]]*
* *[[Paropsia]]*
* *[[Paropsiopsis]]*
* ćerpjenka (*Passiflora*) 
** bananowa ćerpjenka (*Passiflora mollissima*)
** brazilska ćerpjenka (*Passiflora racemosa*)
** čerwjena bananowa ćerpjenka (*Passiflora antioquiensis*)
** čerwjena ćerpjenka (*Passiflora coccinea*)
** hybridna ćerpjenka (*Passiflora x allardii*)
** kralowska ćerpjenka (*Passiflora quadrangularis*) 
** módra ćerpjenka (*Passiflora caerulea*)
** purpurowa ćerpjenka (*Passiflora edulis*) 
** žołta ćerpjenka (*Passiflora laurifolia*)
* *[[Schlechterina]]*
* *[[Smeathmannia]]*
* *[[Tetrapathaea]]*
* *[[Tryphostemma]]*
* *[[Viridivia]]*

## Nóžki
Ćerpjenka

**Ćerpjenka** (*Passiflora*) je ród ze swójby ćerpjenkowych rostlinow (*Passifloraceae*). Dalše serbske ludowe mjeno je **matrownica**. 

Wobsahuje sćěhowace družiny:

* bananowa ćerpjenka (*Passiflora mollissima*)
* brazilska ćerpjenka (*Passiflora racemosa*)
* čerwjena bananowa ćerpjenka (*Passiflora antioquiensis*)
* čerwjena ćerpjenka (*Passiflora coccinea*)
* hybridna ćerpjenka (*Passiflora x allardii*)
* kralowska ćerpjenka (*Passiflora quadrangularis*) 
* módra ćerpjenka (*Passiflora caerulea*)
* purpurowa ćerpjenka (*Passiflora edulis*) 
* žołta ćerpjenka (*Passiflora laurifolia*)

## Nóžki
Twjerdźenkowe rostliny

**Twjerdźenkowe rostliny** (*Verbenaceae*) su swójba symjencowych rostlinow (*Spermatophytina*). 

Wobsahuje sćěhowace rody:

* teakowc (*Tectona*) 
** hoberski teakowc (*Tectona grandis*)
* twjerdźenka (*Verbena*) 
** prawa twjerdźenka (*Verbena officinalis*)
Wšědny swětlik

**Wšědny swětlik** (*Euphrasia officinalis, Euphrasia rostkoviana, E. officinalis subsp. rostokoviana*) je rostlina ze swójby hubinkowych rostlinow (*Orobanchaceae*).

W někotrych žórłach so swójbje trudownikowych rostlinow  (*Scrophulariaceae*) zarjaduje. 

## Mjeno
Wědomostne rozdźělenje roda swětlik  je hišće diskutowane. Zdźěla bu *Euphrasia rostkoviana* z dalšimi podobnymi rostlinami k *Euphrasia officinalis* zjata a potom jako poddružina *Euphrasia officinalis subsp. rostkoviana* wobjednawana.

## Wopis
Wšědny swětlik je jednolětna zelišćowa rostlina, kotraž docpěwa wysokosć wot 2 hač 45 cm. 

Stołpik je sylnje rozhałuzkowany.

### Łopjena
Łopjena su snadny jedyn centimeter dołhe, přez křiž přećiwostejne, njestołpikate, jejoformowje-dołhojte a karbikowje zubate.

### Kćenja
Čas kćěwa je wot meje hač oktobra. Kćenja su běłe, často fijałkojće žiłkowe  a maja na delnich kćenjowych łopjenach žołty blečk. Kaž cyły kwětnistwo su husto žałzokosmate. Delnja hubka je třikónčkowa a płona. 

## Stejnišćo
Jako stejnišćo čerstwe (suche) łuki  a pasenski trawnik hač do wysokostnych połoženjow  wot 2300 m NN preferuje.

## Rozšěrjenje
Rozšěrjenske ćežišćo je w srjedźnej, zapadnej a južnej Europje. W Awstriskej je tuta družina často we wšěch zwjazkowych krajach nadeńć.

## Wužiwanje
Wšědny swětlik bu w ludowej medicinje za lěkowanje wóčnych chorosćow nałožowany. W 14. lětstotku wěnowa Arnoldus Villanovanus swětlikej cyłu knihu. Villanovanus bě samo wot toho přeswědčeny, zo by tuta rostlina slepym zamóžnosć widźenja wróćo dać móhła. Nicholas Culpeper žortowaše, zo by dokładne přepytowanje tuteje rostliny brylerjow bjezdźěłne činiło. Předewšěm při zahorjenjach wokoło wočow, kaž tež při wóčnych bolenjach a regionalnje při žołdkowych bolenjach bu swětlik wužiwany.

W rostlinskej lěkowanju  so dźensa hišće wužije. Firma Weleda na př. krjepkowu infuziju z rostliny zhotowja.

## Nóžki


## Žórła
*Miranda Seymour: Eine kleine Geschichte der Kräuter und Gewürze, Verlag Scherz, Frankfurt am Main 2005, ISBN 3-502-15879-7 (z němskeje wikipedije)
* Spohn, Aichele, Golte-Bechtle, Spohn: Was blüht denn da? Kosmos Naturführer (2008), ISBN 978-3-440-11379-0, strona 192 
* Brankačk, Jurij: Wobrazowy słownik hornjoserbskich rostlinskich mjenow na CD ROM. Rěčny centrum WITAJ, wudaće za serbske šule. Budyšin 2005. 
* Kubát, K. (Hlavní editor): Klíč ke květeně České republiky. Academia, Praha (2002)
* Lajnert, Jan: Rostlinske mjena. Serbske. Němske. Łaćanske. Rjadowane po přirodnym systemje. Volk und Wissen Volkseigener Verlag Berlin  (1954)
* Rězak, Filip: Němsko-serbski wšowědny słownik hornjołužiskeje rěče. Donnerhak, Budyšin (1920)