open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Wendenabteilung

**Wendenabteilung** („serbski wotrjad“) bě tajna statna institucija za čas Weimarskeje republiki, kotraž měješe politiske aktiwity Serbow a wosebje serbskeho narodneho hibanja dohladować. Wona bu załožena w lěće 1920 jako reakcija na serbske prócowanja wo awtonomiju po Prěnjej swětowej wójnje pod wjednistwom Arnošta Barta a měješe swoje sydło w rumnosćach hamtskeho hejtmanstwa w Budyšinje. 

Wobdźělene běchu statne institucije Sakskeje a Pruskeje, někotre pruske wokrjesy a sakske hamtske hejtmanstwa w serbskim sydlenskim rumje kaž tež němskonacionalistiske organizacije kaž na přikład *Deutscher Schutzbund*. Wotrjad zběraše informacije ze serbskeho nowinarstwa, ale tež přez čušlerjow w serbskim hibanju. Wón dźěłaše tež pod knjejstwom nacionalsocialistow dale a přinošowaše informacije wo serbskich organizacijach, kiž buchu zwjetša w lěće 1937 zakazane.

Dźěławosć wotrjada da so po archiwalijach hač do lěta 1943 sćěhować.

## Literatura
* Dietrich Scholze: *Die Wendenabteilung.* W: Dieter Grande, Daniel Fickenscher (wud.): *Eine Kirche, zwei Völker. Deutsche, sorbische und lateinische Quellentexte und Beiträge zur Geschichte des Bistums Dresden-Meißen von der Wiedererrichtung 1921 bis 1929.* Bautzen / Leipzig 2003, ISBN 3-7462-1642-7 / ISBN 3-7420-1926-0, str. 502–504.
Ludmila Mětškowa

**Ludmila Mětškowa** (rodź. *Holanec*; * 21. měrca 1923 w Budyšinku, † 21. februara 1999 w Budyšinje) bě serbska wučerka, awtorka a redaktorka časopisa „Serbska šula“.

Narodźi so jako prěnje ze štyrjoch dźěći wučerja Arnošta Holana w Budyšinku, hdźež bu wot fararja Božidara Dobruckeho křćena. Jeje młódša sotra bě Lubina Holanec, z kotrejž přińdźe w lěće 1948 do Prahi, hdźež studowaše na Karlowej uniwersiće knihownistwo. Hromadźe z mandźelskim Fridom Mětškom měještaj dwě dźěsći, Jura a Wandu. Po tym zo běštej wonej dorosćenej, nawjedowaše Mětškowa něhdźe 13 lět hudźbny wotrjad w Domje serbskeho ludoweho wumělstwa.

Wona bu dnja 12. měrca 1999 na Budyskim Tuchorskim kěrchowje pochowana.

## Literatura
* Ludmila Mětškowa Holanec, Osobní zprávy, Česko-lužický věstník, červen 99 - Společnost přátel Lužice
Izolda Gardošowa

**Izolda Gardošowa** (rodź. *Scharfec*,  *Isolde Gardoš*; * 5. septembra 1938 w Žitawje, † 20. septembra 1979 w Budyšinje) bě serbska wědomostnica a bibliografka.

Po maturje při Serbskej wyšej šuli w Budyšinje studowaše na Lipšćanskej Karla Marxowej uniwersiće rusistiku, sorabistiku a pedagogiku. Zahe zajimowaše so za folkloristiku a spisa swoje diplomowe dźěło wo postawje Wódneho muža w němskim a zapadosłowjanskim wobłuku. Po zakónčenju studija wubra sej serbske přisłowa jako disertacisku temu, při čimž bě dołhodobny cil wudźěłanje přisłowneho leksikona.

Po promociji sta so z wědomostnej sobudźěłaćerku Instituta za serbski ludospyt w Budyšinje. Wozjewi wjacore mjeńše studije k problematice serbskich přisłowow. Po smjerći Jurja Młynka přewza tež wědomostne pěstonjenje Serbskeje centralneje biblioteki a dźěło na Serbskej bibliografiji. 

Zemrě po dołhej, ćežkej chorosći w starobje jenož 41 lět w septembrje 1979.

## Wubrane spisy
* *Inhalt und Thematik des sorbischen Sprichwortgutes.* (disertacija, 1966)
* *Studien zu Inhalt und Thematik der sorbischen Sprichwörter.* W: Lětopis C 10 (1967), str. 3–48.
* *Beobachtungen zur heutigen Erzählsituation in einem Lausitzer Heidedorf.* W: Lětopis C 15 (1972), str. 40–60.
* *Serbska bibliografija – Sorbische Bibliographie 1966–1970.* (cyłkowna redakcija, 1974), 341 str.
* *Der Wassermann und seine Frau im sorbischen Sagengut.* W: Lětopis C 18 (1975), str. 35–63.
* *Kajkiž ptačik – tajke hrónčko. Wie der Vogel – so das Lied. Serbske přisłowa. Sorbische Sprichwörter.* Wubrane wot Izoldy Gardošoweje, LND, Budyšin 1978, 169 str.
* *Serbska bibliografija – Sorbische Bibliographie 1971–75.* (cyłkowna redakcija, 1978), 437 str.

## Žórle
* Paul Nedo: *Dr. phil. Isolde Gardoš verstorben.* W: Lětopis C 23 (1980), str. 103sl.
* Hanka Faßke: *Bibliographie der Veröffentlichungen von Isolde Gardoš.* W: Lětopis C 23 (1980), str. 105sl.

## Wotkaz
*
Jesewitz

**Jesewitz** je gmejna w Sewjerosakskim wokrjesu.

## Geografija a wobchad
Gmejna nadeńdźe so něhdźe 15 kilometrow sewjerowuchodnje Lipska a pjeć kilometrow juhozapadnje Jiłowa. Zwjazkowej dróze B 107 a B 87 kaž tež železniska čara Lipsk–Choćebuz wjedu přez gmejnski teritorij, kotryž mjezuje na zapadźe z městom Taucha a na wuchodźe, w dolinje Modłeje, z Jiłowom.

### Gmejnske dźěle
Gmejnske dźěle su:

## Stawizny
Wjeski su – kaž hižo jich mjena pokazuja – zwjetša serbskeho pochada. Wjesne dźěle Bötzen, Gordemitz, Gostemitz, Groitzsch, Weltewitz a Wölpern naspomnichu so prěni raz we wopismje z lěta 1156, jako dari Wettinski markhrabja Konrad klóštrej na Pětrowej horje pola Hale nad Solawu wjacore wsy. Prěnje naspomnjenje Liehmeny jako „Lumene“ pochadźa z lěta 1238; hłowna wjes sama naspomni so hakle w lěće 1404 jako *Gesewitz*.

Jesewitz a jeho dźensniše gmejnske dźěle słušachu hač do lěta 1815 k sakskemu hamtej Jiłow (Eilenburg). Po Wienskim kongresu přeńdźechu do Pruskeje, hdźež běchu wot 1816 dźěl Deličskeho wokrjesa w Mjezyborskim knježerstwowym wobwodźe prowincy Sakskeje. Hakle přez druhu wokrjesnu reformu w NDR přińdźe Jesewitz w lěće 1952 wróćo k Jiłowskemu wokrjesej w Sakskej.

### Zagmejnowanja

## Zajimawostki

* cyrkej w Gostemitzu, natwarjena wokoło 1200
* kapałka w Groitzschu z lěta 1889
* cyrkej w Liemehnje wot 1209, po Třicećilětnej wójnje znowa natwarjena
* gotiska cyrkej we Wöllmenje (wokoło 1500)
* romaniska cyrkej we Wölpernje z 12. lětstotka (1837/1838 přetwarjena)
* hród Gotha; sydło knjezow z Groitzscha
* kapałka Pehritzsch
* cyrkej we Weltewitzu

## Wotkazy

* Webstrona gmejny Jesewitz
* Gmejnski dźěl Liemehna
* Gmejnski dźěl Gordemitz
* 

## Žórła
Rackwitz

**Rackwitz** je sakska gmejna w Sewjerosakskim wokrjesu, při sewjernej měšćanskej kromje Lipska.

## Geografija
Rackwitz leži něhdźe dźesać kilometrow sewjernje Lipšćanskeho centruma a třinaće kilometrow južnje Deliča. Krajina słuša k Lipšćanskej nižinowej wužłobinje; přez gmejnu ćeče rěka Lober, přitok Modłeje. Blisko Rackwitza nadeńdźetej so Schladitzski jězor a Werbelinski jězor, něhdyšej brunicowej jamje.

### Gmejnske dźěle

Nimo toho słušeja ke gmejnje zahony za brunicu wotbagrowanych wsow Schladitz z Kömmlitzom, Kattersnaundorf a Werbelin.

## Stawizny
Kónčina wokoło Rackwitza bě prjedy wot Serbow wobsydlena, štož je na wjesnych mjenach widźeć. Mjeno Rackwitz pochadźa ze serbskeho słowa *rak* (Rakowica). Wjeska Podelwitz płaći jako najstarši dźěl dźensnišeje gmejny a bu wokoło lěta 1250 prěni raz naspomnjena. Wokoło 1349/50 namakaja so wopisma, w kotrychž so wjesce Zschortau a Rackwitz naspomnitej.

W lěće 1815 přińdźe hač dotal sakski Rackwitz po wobzamknjenjach Wienskeho kongresa k pruskemu wokrjesej Delič w Mjezyborskim knježerstwowym wobwodźe. Jeničce Podelwitz zwosta w Sakskej.

1939 załoži so zhromadna gmejna Rackwitz z dotalneju gmejnow Rackwitz a Güntheritz. Tuta přińdźe 1952 k Lipšćanskemu wokrjesej.

### Zagmejnowanja

### Wuwiće wobydlerstwa

## Zajimawostki

* cyrkej w Podelwitzu wobsteješe hižo w 13. lětstotku
* cyrkej w Zschortauwje
* hród w Zschortauskim parku, dźensa mjezynarodne kubłanišćo
* knježi dom ryćerkubła w Güntheritzu

## Infrastruktura
### Wobchad
Přez gmejnu wjedźetej zwjazkowej dróze B 2 a B 184 z Lipska do Deliča. Njedaloko Rackwitza nadeńdźe so wujězd *Leipzig-Mitte*  awtodróhi A&nbsp;14. Dwórnišći *Rackwitz (b Leipzig)* a *Zschortau* nadeńdźetej so při elektrifikowanej železniskej čarje Lipsk&nbsp;– Bitterfeld&nbsp;– Dessau/Wittenberg. Ćahi S-bahny zwjazuja gmejnu z Lipskom.

Njedaloko gmejny nadeńdźe so Lětanišćo Lipsk/Hala.

### Kubłanje
W gmejnje stej dwě zakładnej šuli.

### Wočerstwjenje
Blisko Rackwitza nadeńdźetej so dwě něhdyšej brunicowej jamje, kotrejž stej dźensa jězoraj – Schladitzski jězor a Werbelinski jězor.

## Wosobiny
* Clara Fechner (1809–1900), spisowaćelka
* Detlev Gröger (1929–2010), chemikar a biologa

## Literatura
* Dorothea und Timotheus Arndt: *Die Kirche zu Podelwitz.* Spröda : Pietsch, ed. AKANTHUS, 2000, ISBN 3-00-006314-5.
* Reinhard Wilke: *Podelwitz – Aus der Geschichte eines Kirchortes und Bauerndorfes im Norden von Leipzig.* Beucha: Sax-Verlag, 2007, ISBN 978-3-86729-002-9.

## Wotkazaj

* 

## Žórła
Karlheinz Blaschke

**Karlheinz Blaschke** (* 4. oktobra 1927 w Krasnej Lipje, Čěskosłowakska; † 25. decembra 2020 w Moritzburgu) bě němski archiwar a stawiznar, kiž płaći jako nestor sakskeho stawizniskeho slědźenja po Druhej swětowej wójnje.

Wón wotrosće w Lipsku a studowaše tam wot lěta 1946 stawizny, germanistiku a latinistiku. W decembrje 1950 promowowaše jako šuler Rudolfa Kötzschka wo „Lipšćanskich uniwersitnych wsach“ w 15. lětstotku. Za čas jeho wědomostneje dźěławosće w Krajnym hłownym archiwje w Drježdźanach (1951–68) nasta 1957 wozjewjeny štyrizwjazkowy *Stawizniski zapis městnow Sakskeje* (HOV), kotryž je hač do dźensnišeho najwažniši historiski přehlad wo sakskich wsach a městach.

Wot lěta 1969 bě Blaschke docent při teologiskim seminarje w Lipsku, dokelž njedósta dla swojich politiskich nahladow žane wučbne dowolenje za Karla Marxowu uniwersitu. Wot 1990 skutkowaše nimo toho jako honorarny profesor w Marburgu. Wot 1992 do 1998 měješe profesuru za sakske krajne stawizny při Techniskej uniwersiće w Drježdźanach. Wot 2000 do 2004 bě předsyda Hornjołužiskeje towaršnosće wědomosćow (OLGW).

Za swoje zasłužby na polu sakskeho stawizniskeho slědźenja spožčichu jemu w lěće 1997 Saksku wustawowu medalju a 1999 Zwjazkowy zasłužbowy křiž I. rjadownje.

## Wotkazy
* 
* Wosobinska strona při Sakskej akademiji wědomosćow
* Wosobinska strona při Sudetskoněmskej akademiji wědomosćow a wuměłstwow
* Digitalne wudaće *Stawizniskeho zapisa městnow Sakskeje*
Mockrehna

**Mockrehna** je sakska gmejna w Sewjerosakskim wokrjesu a słuša k najwjetšim gmejnam tutoho wokrjesa.

## Geografija
Gmejna leži w sewjernej Sakskej, južnje Dübenskeje hole, na poł puću mjez městomaj Jiłow (15&nbsp;km) a Torhow (15&nbsp;km). 

## Gmejnske dźěle

## Stawizny
Mockrehna bu prěni raz pisomnje naspomnjena w lěće 1015 jako *Mucherini*. Mjeno pochadźa wot serbskeho słowa *mokry* a poćahuje so na geografiske wobstejnosće za čas słowjanskeho zasydlenja. Wjacore gmejnske dźěle mjenowachu so w lěće 1201 we wobsydstwowym wopismje Awgustinskeho klóštra na Pětrowej horje pola Hale.

Po Wienskim kongresu w lěće 1815 přidźěli so tuta kónčina pruskemu Torhowskemu wokrjesej.

## Kubłanje
W Mockrehnje nadeńdźetej so zakładna a wyša šula.

## Zajimawostki

* cyrkej w Mockrehnje ze sekeru při wěži, kotraž je so po powěsći wot Pumpota tam horje ćisnyła
* Pumpotowy pomnik w Mockrehnje
* ryćerkubło Mockrehna
* romaniskej žurlowej cyrkwi w Audenhainje a Klitzschenje
* přirodny park Dübenska hola


Mockrehna church.jpg|Cyrkej w Mockrehnje
Mockrehna Pumphut.jpg|„Pumpot“
Mockrehna Audenhain church.jpg|Cyrkej w Audenhainje
KlitzschenKirche2.jpg|Cyrkej w Klitzschenje
Kirche wildschütz 03.jpeg|Cyrkej we Wildschützu


## Wobchad
Zwjazkowa dróha 87 a železniska čara Hala–Choćebuz wjedźetej přez gmejnski teritorij. Wot dwórnišća *Mockrehna* jězdźi mjez druhim linija S4 do Lipska.

## Wotkazy

* Webstrona gmejny
* 

## Žórła
Krostitz

**Krostitz** je sakska gmejna w Sewjerosakskim wokrjesu blisko Lipska.

## Geografija a wobchad
Gmejna leži w Lipšćanskej nižinowej wužłobinje něhdźe 15 kilometrow sewjerowuchodnje Lipska, dźesać kilometrow juhowuchodnje Deliča a dźesać kilometrow zapadnje Jiłowa. Zwjazkowa dróha 2 wjedźe přez gmejnskej dźělej Krensitz a Krositz a železniska čara Hala–Choćebuz přez Krensitz. 

## Gmejnske dźěle
Gmejna wobsteji ze slědowacych gmejnskich dźělow:

### Zagmejnowanja

## Stawizny
Krostitz naspomni so prěni raz w lěće 1349 jako ryćerkubło *Krostwicz* abo *Crostewicz*. Sydlišćo a mjeno stej – kaž pola Chrósćic – serbskeho pochada. W lěće 1534 dósta wěsty Hans Wahl piwarske prawo na ryćerkuble *Crostitz*, štož bě započatk tudyšeje piwarskeje tradicije. Za čas Třicećilětneje wójny přenocowa w lěće 1631 šwedski kral Gustav II. Adolf jako hósć na ryćerkuble.

Wjesce Groß- a Kleinkrostitz słušeštej hač do lěta 1815 k sakskemu hamtej Delič. Přez wobzamknjenja Wienskeho kongresa přeńdźeštej k Pruskej a k tamnišemu Deličskemu wokrjesej w Mjezyborskim knježerstwowym wobwodźe. Hakle w lěće 1952 přińdźeštej znowa k Sakskej. Do 1925 zjednoćištej so wobě wjesce k zhromadnej gmejnje Krostitz. Dnja 1. apryla 1939 so Hohenleina gmejnje přizamkny; Lehelitz, Nieder Ossig a Pröttitz potom dnja 1. julija 1950.

## Zajimawostki

Wjesna cyrkej swj. Ławrjenca w Krostitzu je so wot 1206 do 1208 w pózdnjogotiskim stilu z pólnych kamjenjow natwariła. Wokoło 1500 je so we wulkej měrje přetwariła, tak bu cyrkwina wěža natwarjena. Po kóncu Třicećilětneje wójny bě cyrkej jeničke wobchowane twarjenje we wsy. Nětčiši barokny wołtar pochadźa z lěta 1705, runje tak barokna keklija z lěta 1726.

W 1980tych a 1990tych lětach je so cyrkej saněrowała.

## Hospodarstwo

Najwuznamniši zawod w gmejnje je Krostičanska piwarnja.

## Wotkazy

* 
* Webstrona gmejny Krostitz

## Žórła
Löbnitz

**Löbnitz** je sakska gmejna w Sewjerosakskim wokrjesu při hranicy ze Saksko-Anhaltskej.

## Geografija a wobchad

Löbnitz nadeńdźe so při Modłeji mjez Lipšćanskej nižinowej wužłobinu a Dübenskej holu. Najbliše města su Delič (14&nbsp;km), Bitterfeld (15&nbsp;km) a Bad Düben (9&nbsp;km).

Na zapadźe gmejny wudobywachu hač do 2000tych lět brunicu z jamy *Goitzsche*. Něhdyše jamy so z wodu pjelnja a rekultiwěruja. Tak leži mjeztym w zapadnym dźělu gmejny Seelhausenski jězor z přestrjenju 6,22&nbsp;kwadratnych kilometrow.

Přez Löbnitz wjedźe statna dróha 12 z Bad Dübena do Saksko-Anhaltskeje a južnje gmejny zwjazkowa dróha 183a. Hač do lěta 1964 dźěłaše přewoz přez Modłej do Rösy.

### Gmejnske dźěle
Gmejna wobsteji z gmejnskich dźělow Löbnitz, Roitzschjora, Sausedlitz a Reibitz.

## Stawizny
Sydlišćo naspomni so prěni raz hižo w lěće 995 jako *Liubanisci*. Mjeno je serbskeho pochada. Löbnitz z kublerskimaj wobwodomaj *Schloss-* a *Hofteil* a z ryćerkubłom słušeše hač do lěta 1815 k sakskemu hamtej Delič. Přez wobzamknjenja Wienskeho kongresa Wiener Kongresses sta so Löbnitz z dźělom pruskeho wokrjesa Delič w Mjezyborskim knježerstwowym wobwodźe, ke kotremuž słušeše hač do lěta 1952.

### Zagmejnowanja
* 1973: Roitzschjora
* 1993: Reibitz 
* 1994: Sausedlitz

## Zajimawostki

Löbnitz-Dorfkirche-vonSüdWesten-DSC07222+2-20-07-2021-1310.jpg|Ewangelska cyrkej w Löbnitzu
Reibitz,Werbeliner Bockwindmühle.jpg|Wětrnik w Reibitzu
Kirche-Reibitz.jpg|Cyrkej w Reibitzu
Kirche-Sausedlitz.jpg|Cyrkej w Sausedlitzu
Löbnitz Döblermühle 2.jpg|Döblerowy młyn w Löbnitzu


## Zarjadowanja

Na lětanišću Löbnitz-Roitzschjora wotměje so kóždy julij rockowy festiwal *With Full Force*.

## Wosobiny
* Friedrich Lebrecht Koch (1761–1837), duchowny
* Anita Hentschel (* 1942), lochkoatletka a wobdźělnica Olympiskich hrow

## Literatura
* Hans-Joachim Böttcher: Löbnitz - ... nahe dem Schloss unter alten Eichen ..., W: Still und voll herber Schönheit. Schlösser und ihre Gärten in der Dübener Heide, Bad Düben 2006, str. 75–86, ISBN 978-3-00-020880-5.

## Wotkazaj

* 

## Žórła
Elsnig

**Elsnig** je sakska gmejna na sewjerowuchodźe Sewjerosakskeho wokrjesa.

## Geografija

Elsnig nadeńdźe so wosrjedź łobjowych łučinow při zapadnym (lěwym) brjoze Łobja a starych promjenjach rěki. Zwjazkowa dróha 182 a něhdyša železniska čara Pretzsch–Torhow přeprěkujetej Elsnig kaž tež gmejnske dźěle Neiden, Waldsiedlung a Vogelgesang. Susodnej měsće stej Torhow něhdźe wósom kilometrow do juhowuchoda a Domič něhdźe pjeć kilometrow sewjerozapadnje. Gmejna leži při wuchodnej kromje přirodneho parka Dübenska hola.

## Gmejnske dźěle

## Stawizny

Pućowc je so prěni raz hižo w lěće 965 pisomnje jako *Olsnic* naspomnił. Wjesne mjeno pochadźa wot serbskeho słowa *wólša*. 1378 přepodachu sakscy kurwjerchojo wjesku ze wšěmi prawami a sudnistwomaj klóštrej Buch. 

Wjeska podsteješe wot 1551 zarjadnistwu Torhowskeho hamta, wot 1816 Torhowskeho wokrjesa, wot 1994 wokrjesa Torhow-Woseč a wot lěta 2008 Sewjerosakskeho wokrjesa.

## Zajimawostki
* cyrkwje w Elsnigu a gmejnskich dźělach
* Přirodny park Dübenska hola

## Wotkazy

* 

## Žórła
Laußig

**Laußig** je sakska gmejna w Sewjerosakskim wokrjesu.

## Geografija
Gmejna nadeńdźe so něhdźe jědnaće kilometrow sewjernje Jiłowa a šěsć kilometrow južnje Dübena. Zapadnje Laußiga ćeče rěka Modłej. Blisko gmejnskeho dźěla Gruna přeprěkuje přewoz rěku do Hohenprießnitza. Wuchod gmejny mjezuje z přirodnym parkom Dübenska hola.

### Gmejnske dźěle
Gmejna wobsteji ze slědowacych gmejnskich dźělow:

## Stawizny

Laußig nasta ze serbskeho sydlišća ze 6. abo 7. lětstotka a naspomni so prěni raz pisomnje w lěće 1283.  Dla dobreho połoženja při brodźe přez Modłej naspomni so Gruna dwě lěće pozdźišo 1285. Wjesny dźěl Pristäblich slědowaše wokoło 1371 jako „Prestewelig“, štož je tež serbskeho pochada. 

Laußig słušeše kaž Gruna a Pristäblich hač do lěta 1815 k sakskemu hamtej Jiłow. Přez wobzamknjenja Wienskeho kongresa přidźěli so wjes w lěće 1816 pruskemu wokrjesej Delič w Mjezyborskim knježerstwowym wobwodźe, ke kotremuž hač do 1952 słušeše.

Z druhej wokrjesnej reformu NDR w lěće 1952 bu Laußig Jiłowskemu wokrjesej w Lipšćanskim wobwodźe přizamknjeny.

## Zajimawostki
* přirodny park Dübenska hola
* pózdnjoromaniska wjesna cyrkej z 13. lětstotka w Laußigu
* cyrkej wot 1715 a „serbska wěža“ *(Wendenturm)* w Grunje
* dolina Modłeje z přewozom a hosćencami

## Wotkazy

* Webstrona gmejny Laußig
* 

## Žórła
Dübenska hola

**Dübenska hola** (tež *Dźěwinska hola*;  *Dübener Heide*) je lěsna krajina mjez Łobjom a Modłeju na wuchodźe Saksko-Anhaltskeje a na sewjeru Sakskeje, při sewjernej kromje Lipšćanskeje nižinoweje wužłobiny. 

## Połoženje
Hola mjezuje na zapadźe z Dessauwom, na sewjeru z łobjowej nižinu (Wittenberg, Pretzsch), na juhowuchodźe z Torhowom a na juhu z Jiłowom a rěku Modłej přez Bad Düben a Bitterfeld. Přez Dübensku holu wjedu železniske čary Hala–Choćebuz, Hala–Berlin, Jiłow–Pretzsch a Torhow–Pretzsch–Wittenberg kaž tež zwjazkowe dróhi B 2 (Wittenberg–Lipsk), B 107 (Dessau–Kamjenica) a B 183 (Bitterfeld–Rukow).

## Geologija
Krajina Dübenskeje hole nasta jako region kónčnych morenow za čas Solawskeje lodoweje doby a ma tohodla přewažnje pěskojte pódy. Pod pokrywom nadeńdu so łožišća brunicy, kotrež so w tutej kónčinje tež wudobywachu. 

## Wužiwanje
Wuchodny dźěl Dübenskeje hole wokoło městačka Bad Düben steji jako park přirody pod škitom. W zapadnym dźělu wokoło Gräfenhainichena a Bitterfelda wudobychu hač do 1990tych lět brunicu z wotewrjenych jamow, čehoždla je so lěsna krajina tam we wulkej měrje zničiła. Z něhdyšich jamow nastachu jězory. Blisko Gräfenhainichena natwarichu *Ferropolis*, techniski muzej pod hołym njebjom, w kotrymž wotměja so tež festiwale a druhe wulke zarjadowanja.

## Wotkazy

* Webstrona wo Dübenskej holi
* Park přirody
Georg Baselitz

**Georg Baselitz** (* 23. januara 1938 w Němskich Pazlicach jako *Hans-Georg Kern*) je němski moler, sochar a grafikar a jedyn z najwuznamnišich němskich wuměłcow přitomnosće. Znatosć docpě w 1960tych lětach z neoekspresionistiskimi mólbami a wot 1969 wosebje dla „na hłowje stejacych“ wobrazow

## Žiwjenje

Po dźěćatstwje, šuli a maturje w hornjołužiskej domiznje studowaše wot 1956 molerstwo při wysokej šuli za tworjace wuměłstwa w Berlinje-Weißensee pola profesorow Herberta Behrensa-Hangelera a Waltera Womacki. Hižo po dwěmaj semestromaj bu dla „towaršnostnopolitiskeje njezrałosće“ ze šule wupokazany. Wot 1957 pokročowaše tohodla swój studij při zapadoberlinskej wysokej šuli pola profesora Triera a lěto pozdźišo přesydli do zapada. 1961 přiwza wuměłske mjeno *Baselitz* po łužiskej ródnej wsy.

Wot lěta 2013 bydli z mandźelskej w awstriskim Solnohrodźe a dósta 2015 za swoje zasłužby awstriske staćanstwo.

## Wučba
Baselitz powoła so w lěće 1977 za profesora na Statnu akademiju za tworjace wuměłstwa w Karlsruhe, hdźež hač do lěta 1983 wuwučowaše. Wot 1983 do 1988 a znowa wot 1992 do 2003 měješe profesuru při Wysokej šuli wuměłstwow w Berlinje.

## Wotkazy

* 
* Biografija w datowej bance IFA
Baselitz

**Baselitz** je:

* němske pomjenowanje łužiskeju wsow Němske a Serbske Pazlicy
* wuměłske mjeno molerja Hansa-Georga Kerna z Němskich Pazlic, hlej Georg Baselitz
Malink

**Malink** je serbske swójbne mjeno slědowacych wosobinow:

* Jadwiga Malinkowa (* 1983), ewangelska fararka
* Jan Malink (* 1956), ewangelski farar a serbski superintendent
* Jurij Malink (1893–1942), ewangelski farar
* Kata Malinkowa (1931–1998), wučerka, přełožowarka
* Pětr Malink (1931–1984), literarny wědomostnik a spisowaćel
* Trudla Malinkowa (* 1955), wědomostnica a redaktorka
1458

## Podawki
* Prěnje pisomne naspomnjenje Brězowki a Bobowa
* 24. januara: Štyrnaćelětny Maćij Corvinus so za krala Madźarskeje wuzwoli.

## Narodniny
* 5. oktobra: Kazimir z Pólskeje – pólski a litawski narodny swjaty († 1484)

## Wumrěće
* 20. februara: Lazar Branković – južnoserbski knježićel
* 6. awgusta: Kalikst III. – bamž (* 1378)

## Wotkaz
Jurij Malink

**Jurij Malink** ( *Georg Mahling*; * 6. junija 1893 w Sprjejcach, † 23. septembra 1942 w Groß Rietzu) bě serbski ewangelski farar.

Narodźi so jako syn Sprjejčanskeho fararja Malinka a wopytowaše wot 1903 do 1912 gymnazij w delnjošleskim Bólesławje. Wot 1912 do 1920 studowaše ewangelsku teologiju, najprjedy we Wrócławju, potom w Berlinje a Greifswaldźe. Mjez tym běše wojak w Prěnjej swětowej wójnje. Wot 1920 do 1938 skutkowaše jako farar w tehdy hišće poměrnje serbskej Łazowskej wosadźe, hdźež prědowaše hač do kónca serbsce. 1938 bu wot nacionalsocialistow z łužiskeje domizny wuhnaty a přesydli so najprjedy do Gubina a 1940 do braniborskeho Groß Rietza, hdźež po dwěmaj lětomaj w starobje jenož 49 lět zemrě. Malinkec swójba so hakle 1948 do Łaza nawróći; jeho smjertne powostanki buchu 1955 za tamnišej cyrkwju pochowane.

Za čas skutkowanja we Łazu zasadźeše so wosebje za tamniše serbstwo, na přikład za postajenje ryzy serbskorěčneho Handrija Zejleroweho pomnika w lěće 1931, hdźež měješe swjedźensku narěč. Jako čłon antifašistiskeje „Wuznawarskeje cyrkwje“, ke kotrejž Łazowska wosada steješe, bu wot 1933 přesćěhowany a 1936/37 wjacekróć zajaty. Nanuzowany wotchad Malinka z Łaza wjedźeše k šćěpjenju wosady a k podrywanju cyrkwinskeho kaž tež serbskeho žiwjenja. We wuhnanstwje zachowa sej zwiski mjez druhim z Pawołom Nedom a druhimi čłonami zakazaneje Domowiny.

Jurij Malink bě wot lěta 1920 woženjeny z Johannu, rodźenej Wandreyec (1896–1976). Spisowaćel Pětr Malink bě jeju syn, tamne dźěći běchu Jan-Jurij, Handrij a Beata.

## Literatura
* P. Wićaz: *Jurij Malink, křesćanski antifašist.* W Rozhledźe čo. 9/1962, str. 286–288

## Žórła
* 
* Krótkobiografija na webstronje Domu Zejlerja a Smolerja we Łazu
Jiří Drahoš

**Jiří Drahoš** (* 20. februara 1949 w Čěskim Těšínje, Čěskosłowakska) je čěski fyzikaliski chemikar a bě wot 2009 do 2017 předsyda Akademije wědomosćow w Čěskej republice. Při prezidentowych wólbach w januarje 2018 kandidowaše jako bjezstronski kandidat přećiwo dotalnemu prezidentej Milošej Zemanej. Přetož dósta w prěnim wólbnym kole druhu najwjetšu ličbu hłosow (26,6 %), nastupi tež w rozsudnych wólbach 26./27. januara 2018 přećiwo Zemanej a dósta 48,6 % hłosow při wólbnym wobdźělenju wot 66,6 %.

Drahoš płaći – porno Zemanej – jako jasny podpěraćel integracije Čěskeje do zapadnych politiskich strukturow a jako přiwisnik Europskeje unije a NATO. Nimo toho podpěruje wón přiwzaće wójnskich ćěkancow w Čěskej republice.

## Wotkazaj

* Oficielna webstrona
Hübchen

**Hübchen** je swójbne mjeno slědowaceju wosobow:

* Henry Hübchen (* 1947) – němski dźiwadźelnik
* Theresa Hübchen (* 1971) – němska dźiwadźelnica
Viorica Dăncilă

**Vasilica Viorica Dăncilă** (* 16. decembra 1963 w Roșiori de Vede) je rumunska politikarka Socialdemokratiskeje strony (*Partidul Social Democrat*; PSD), kotraž bě wot 29. januara 2018 hač do 4. nowembra 2019 ministerska prezidentka Rumunskeje.

Wona studowaše wot 1983 do 1988 w Ploiești inženjerstwo z ćežišćom na wudobywanju zemskeho wolija a dźěłaše potom najprjedy jako inženjerka a potom jako docentka při industrijowym gymnaziju we Videle. Wot 2004 do 2006 studowaše w Bukaresće politiske a zarjadniske wědomosće.

Wot lěta 1996 je wona čłonka PSD. Wot 2000 do 2003 bě předsydka žónskeho zwjazka strony we Videle a wot 2003 do 2011 předsydka měšćanskeho zwjazka tutoho města. Wot lěta 2009 bě zapósłanča Europskeho parlamenta.

Po wotstupje premiera Mihai Tudose w januarje 2018 bu wot swojeje strony namjetowana za jeho naslědnicu. Dnja 29. januara bu wot rumunskeho sejma jako prěnja žona do tutoho zastojnstwa wolena.

## Wotkazaj

* Zapisk w datowej bance Europskeho parlamenta
Wólbny wokrjes Budyšin 1

**Wólbny wokrjes Budyšin 1** ( *Wahlkreis Bautzen 1*; wólbny wokrjes 52) je wólbny wokrjes za Sakski krajny sejm. Wón wobjimuje wulke wokrjesne město Biskopicy, měsće Šěrachow-Korzym a Wjelećin kaž tež gmejny Budestecy, Frankenthal, Großharthau, Hodźij, Hornju Hórku, Kumwałd, Porchow, Ramnow, Smělnu-Póckowy, Wjazońcu, Wołbramecy, Załom a Zemicy-Tumicy w Budyskim wokrjesu. . Wólbokmani běchu za zašłe wólby krajneho sejma (w lěće 2014) 52.259 wobydlerjow.

## Wólby 2019

## Wólby 2014

## Wólby 2009

## Wólby 2004
Wólby za krajny sejm lěta 2004 mějachu slědowacy wuslědk:

## Žórła
Wólbny wokrjes Budyšin 2

**Wólbny wokrjes Budyšin 2** (wólbny wokrjes 53, do 2014 *Kamjenc 1*) je wólbny wokrjes za Sakski krajny sejm. Wón wobjimuje wulke wokrjesne město Kamjenc, města Halštrow, Połčnica a Wulke Rědorjecy kaž tež gmejny Großnaundorf, Chrósćicy, Haselbachtal, Njebjelčicy, Ohorn, Pančicy-Kukow, Ralbicy-Róžant, Sćenjow, Swětła, Warnoćicy a Worklecy w Budyskim wokrjesu. Wólbokmani běchu za zašłe wólby krajneho sejma (w lěće 2019) 48.832 wobydlerjow.

## Wólby 2019

## Wólby 2014

## Wólby 2009

## Wólby 2004
Wólby za krajny sejm lěta 2004 mějachu slědowacy wuslědk:

## Žórła
Wólbny wokrjes Budyšin 3

**Wólbny wokrjes Budyšin 3** (wólbny wokrjes 54, do 2014 *Kamjenc 2*) je wólbny wokrjes za Sakski krajny sejm. Wón wobjimuje wulke wokrjesne město Radeberg, města Kinspork, Kulow, Łuty a Njedźichow kaž tež gmejny Łužnica, Neukirch pola Kinsporka, Ottendorf-Okrilla, Sepicy, Wachow a Wóslink w Budyskim wokrjesu. Wólbokmani běchu za zašłe wólby krajneho sejma (w lěće 2014) 55.677 wobydlerjow.

## Wólby 2014

## Wólby 2009

## Wólby 2004
Wólby za krajny sejm lěta 2004 mějachu slědowacy wuslědk:

## Žórła
Wólbny wokrjes Budyšin 4

**Wólbny wokrjes Budyšin 4** (wólbny wokrjes 55) je wólbny wokrjes za Sakski krajny sejm. Wón je so w lěće 2014 wutworił a wobjimuje wulke wokrjesne město Wojerecy a gmejny Bóšicy, Halštrowsku Holu, Łaz, Njeswačidło, Radwor, Rakecy a Sprjewiny Doł w Budyskim wokrjesu. Wólbokmani běchu za zašłe wólby krajneho sejma (w lěće 2014) 48.005 wobydlerjow.

Najwjetši dźěl wólbneho wokrjesa słušeše hač do lěta 2014 k wólbnemu wokrjesej Wojerecy.

## Wólby 2014

## Žórła
Wólbny wokrjes Budyšin 5

**Wólbny wokrjes Budyšin 5** (wólbny wokrjes 56; do 2014 *Budyšin 2*) je wólbny wokrjes za Sakski krajny sejm. Wón wobjimuje wulke wokrjesne město Budyšin, město Wóspork a gmejny Bukecy, Dobruša-Huska, Kubšicy, Malešecy a Wulka Dubrawa w Budyskim wokrjesu. Wólbokmani běchu za zašłe wólby krajneho sejma (w lěće 2019) 48.832 wobydlerjow.

## Wólby 2019

## Wólby 2014

## Wólby 2009
Při wólbach 2004 a 2009 słušachu přidatnje hišće slědowace gmejny k wólbnemu wokrjesej: Bóšicy, Njeswačidło, Radwor a Rakecy. Wone su wot 2014 dźěl wólbneho wokrjesa Budyšin 4.

## Wólby 2004
Wólby za krajny sejm lěta 2004 mějachu slědowacy wuslědk:

## Žórła
Wólbny wokrjes Zhorjelc 1

**Wólbny wokrjes Zhorjelc 1** (wólbny wokrjes 57) je wólbny wokrjes za Sakski krajny sejm. Wón wobjimuje města Běła Woda, Mužakow, Niska a Rózbork kaž tež gmejny Dźěwin, Hähnichen, Hamor, Hórka, Chrjebja-Nowa Wjes, Jabłońc, Kodrecy, Krušwica, Kwětanecy při jězoru, Mikow, Nysowa łučina, Rěčicy, Slepo, Šepcowy Doł, Trjebin, Waldhufen, Wuskidź a Wysoka Dubrawa w Zhorjelskim wokrjesu. Wólbokmani běchu za zašłe wólby krajneho sejma (w lěće 2014) 60.472 wobydlerjow.

## Wólby 2014

## Wólby 2009

## Wólby 2004
Wólby za krajny sejm lěta 2004 mějachu slědowacy wuslědk:

## Žórła
Wólbny wokrjes Drježdźany 7

**Wólbny wokrjes Drježdźany 7** (wólbny wokrjes 47) je jedyn ze sydom Drježdźanskich wólbnych wokrjesow za Sakski krajny sejm. Wón wobjimuje cyły městny hamt Pieschen, měšćanskej dźělej Friedrichstadt a Wilsdruffer Vorstadt/Seevorstadt-West z městneho hamta Stare město a měšćanski dźěl Cotta z Friedrichstadt-Südwest z městneho hamta Cotta. Wólbokmani běchu 62.501 wobydlerjow (2014). Wólbny wokrjes je so k wólbam lěta 2014 prěni raz wutworił.

## Wólby 2014

## Žórła
Octavian Ursu

**Octavian Ursu** (* 28. oktobra 1967 w Bukaresće) je sakski politikar Křesćansko-demokratiskeje unije Němskeje a wot lěta 2019 wyši měšćanosta Zhorjelca. Do toho bě wón wot 2014 direktnje woleny zapósłanc w sakskim krajnym sejmje. Wón pochadźa z Rumunskeje.

Ursu bu 2014 jako direktny kandidat swojeje strony we wólbnym wokrjesu 58 (Zhorjelc 2) z 37,1 % hłosow woleny. Wot 2010 bě předsyda Zhorjelskeho měšćanskeho zwjazka CDU a wot 2015 tež wokrjesneho zwjazka. W druhim kole wólbow za wyšeho měšćanostu Zhorjelca w juniju 2019 doby z 55,2 % wotedatych hłosow dźakowano podpěry wolerjow zeleneje kandidatki Franziski Schubert přećiwo kandidatej strony AfD.

Studowany hudźbnik bydli wot lěta 1990 w Němskej a dźěłaše jako trompetar při Nowej łužiskej filharmoniji w Zhorjelcu. Wot 1998 do 2014 bě nimo toho docent při Zhorjelskej wysokej šuli za cyrkwinsku hudźbu. Wón je grjeksko-ortodoksny, woženjeny a nan dweju dźěsćow.

## Wotkazaj
* Oficielna webstrona
* Krótka biografija na webstronje krajneho sejma
Wolfram Günther

**Wolfram Günther** (* 27. junija 1973 w Lipsku) je sakski jurist, wuměłstwowy historikar a politikar Zelenych, kiž je wot lěta 2014 přez krajnu lisćinu (4. městno) woleny zapósłanc w sakskim krajnym sejmje. Wot 20. decembra 2019 hač do 19. decembra 2024 bě wón sakski statny minister za energiju, škit klimy, wobswět a ratarstwo kaž tež prěni zaměstnik ministerskeho prezidenta w kabineće Kretschmer II.

Do toho bě wón rěčnik swojeje frakcije za wobswět a přirodoškit, ratarstwo, twarstwo a pomnikoškit a wot lěta 2018 předsyda zeleneje frakcije w sejmje.

Günther je woženjeny a ma štyri dźěći.

## Wotkazaj
* Oficielna webstrona
*
Valentin Lippmann

**Valentin Lippmann** (* 22. januara 1991 w Drježdźanach) je sakski politikar Zelenych a wot lěta 2014 přez krajnu lisćinu (6. městno) woleny zapósłanc w sakskim krajnym sejmje kaž tež parlamentariski jednaćel swojeje frakcije.

Studowany politikowědnik je wot lěta 2007 čłon Zelenych. Při wólbach do krajneho sejma dnja 31. awgusta 2014 dósta we wólbnym wokrjesu Drježdźany 1 15,2 % wotedatych hłosow a tuž třeći najlěpši wuslědk. Wón je rěčnik zeleneje frakcije za nutřkownu politiku, datowy škit a komunalne naležnosće.

## Wotkazy

* Oficielna webstrona
*
Wólbny wokrjes Wojerecy

**Wólbny wokrjes Wojerecy** (wólbny wokrjes 52) bě hač do lěta 2014 wólbny wokrjes za Sakski krajny sejm. Wobjimowaše wulke wokrjesne město Wojerecy a gmejny Halštrowska Hola, Łaz a Sprjewiny Doł w Budyskim wokrjesu. Wólbokmani běchu w lěće 2009 43.897 wobydlerjow.

Teritorij něhdyšeho wólbneho wokrjesa słuša wot 2014 k nowemu wólbnemu wokrjesej Budyšin 4.

## Wólby 2009

## Wólby 2004
Wólby za krajny sejm lěta 2004 mějachu slědowacy wuslědk:

## Žórła
Gerd Lippold

**Gerd Lippold** (* 22. septembra 1961 w Lipsku) je sakski politikar Zelenych a wot januara 2020 statny sekretar w statnym ministerstwje za energiju, škit klimy, wobswět a ratarstwo.

Lippold bě wot lěta 2014 přez krajnu lisćinu (8. městno) woleny zapósłanc w sakskim krajnym sejmje. Tež při wólbach dnja 1. septembra 2019 bu zaso do krajneho sejma woleny. Wón bě tam čłon wuběrka za hospodarstwo, dźěło a wobchad a rěčnik swojeje frakcije za energijowu a klimowu politiku, za hospodarsku politiku kaž tež za turizm. Spočatk januara 2020 złoži swój mandat, zo by zastojnstwo statneho sekretara přewzał.

Promowowany fyzikar je wot lěta 2004 čłon Zelenych. Wón je woženjeny a ma tři dźowki.

## Wotkazaj
* Oficielna webstrona
*
Claudia Maicher

**Claudia Maicher** (* 22. junija 1978 w Jarobrodźe) je sakska politikarka Zelenych a wot lěta 2014 přez krajnu lisćinu (3. městno) wolena zapósłanča w sakskim krajnym sejmje. Do toho bě wot 2010 do 2014 rěčnica sakskich Zelenych. Wona je rěčnica zeleneje frakcije za wysoke šule, wědomosć, kulturu, medije, syćowu politiku a Europu.

Promowowana sociologowka je woženjena, a ma tři dźěći a bydli w Lipsku.

## Wotkazy

* Oficielna webstrona
*
Katja Meier

**Katja Meier** (* 10. septembra 1979 w Šwikawje) je sakska politikarka Zelenych a wot 20. decembra 2019 hač do 19. decembra 2024 bě wona statna ministerka za justicu w kabineće Kretschmer II. Wona bě wot lěta 2015 zapósłanča w sakskim krajnym sejmje a bě při wólbach 2019 načolna kandidatka swojeje strony. W januarje 2020 złoži swój mandat.

Meier studowaše w Jenje, Tartu a Münsterje politiske wědomosće a skutkowaše wot 2010 do 2015 jako referentka zeleneje frakcije w krajnym sejmje. W lěće 2015 sta so jako naslědnica Evy Jähnigen z čłonku sakskeho parlamenta a bě tam čłonka wustawoweho a prawniskeho wuběrka krajneho sejma.

Meier bydli w Drježdźanach. Wot 2025 je zmandźelena ze swójbnej ministerku Sewjerorynsko-Westfalskeje Josefine Paul.

## Wotkazaj
* Oficielna webstrona
*
Petra Zais

**Petra Inge Zais** (* 22. měrca 1957 w Steinheidel-Erlabrunnje) je sakska politikarka Zelenych, kotraž bě wot 2014 do 2019 přez krajnu lisćinu (7. městno) wolena zapósłanča w sakskim krajnym sejmje a rěčnica swojeje frakcije za kubłanje, dźěłowe wiki a sport kaž tež za azyl a migraciju.

Wona dźěłaše wot 1980 do 1984 a znowa wot 1987 do 1989 při wobwodnej stronskej šuli SED w Mittweidźe a bě wot 1977 do 1990 čłon strony. Wróćo hladajo woznamjeni so samu jako „ideologisku zepěru systema“. Wot 2001 do 2010 skutkowaše jako mobilna poradźowarka za towarstwo *Kulturbüro Sachsen*.

Zais bě wot 1992 do 1999 čłonka Kamjeničanskeje měšćanskeje rady, kotrejž přisłuša znowa wot 2009. Při wólbach do zwjazkoweho sejma 2009 a 2013 kandidowaše w Kamjenicy jako zelena direktna kandidatka.

Petra Zais je dźělena a ma dwě dźěsći.

## Wotkazy

* Oficielna webstrona
* Krótka biografija na webstronje krajneho sejma
Volkmar Zschocke

**Volkmar Zschocke** (* 19. januara 1969 w Karla Marxowym měsće) je sakski politikar Zelenych a wot lěta 2014 přez krajnu lisćinu (2. městno) woleny zapósłanc w sakskim krajnym sejmje kaž tež předsyda zeleneje frakcije w parlamenće. Do toho bě wot 2010 do 2014 hromadźe z Claudiju Maicher rěčnik sakskich Zelenych.

Zschocke je diplomowany socialny pedagoga a dźěłaše wot 1991 do 1999 jako socialny dźěłaćer w Kamjenicy. Wot 1999 do 2004 bě jednaćel zeleneje frakcije w Kamjeničanskej měšćanskej radźe a wot 2005 sobudźěłaćer zeleneho zapósłanca Johannesa Lichdija. Při wólbach 2014 bě hromadźe z Antje Hermenau načolny kandidat Zelenych.

Wón ma dwě dźěsći a bydli w Kamjenicy.

## Wotkazy

* Oficielna webstrona
*
Juliane Nagel

**Juliane „Jule“ Nagel** (* 19. septembra 1978 w Lipsku) je sakska politikarka Lěwicy a publicistka. Wona je wot lěta 2014 jenička direktnje wolena zapósłanča swojeje strony w sakskim krajnym sejmje a rěčnica swojeje frakcije za migracisku politiku a datowy škit.

Nagel zastupi 1999 do PDS a je wot 2009 čłonka Lipšćanskeje měšćanskeje rady. Wot 2009 do 2014 bě rěčnica antiprawicarskeje akciskeje syće „Leipzig nimmt Platz“. Při komunalnych wólbow 2014 dósta najwjace hłosow wot wšěch kandidatow w Lipsku. Při wólbach do krajneho sejma dnja 31. awgusta 2014 dósta jako direktna kandidatka we wólbnym wokrjesu 28 (Lipsk 2) 28,3 % hłosow a zdoby jenički direktny mandat za saksku Lěwicu.

## Wotkazaj
* Oficielna webstrona
*
Wólbny wokrjes Lipsk 2

## Wólby 2014
Do wólbow dnja 31. awgusta 2014 buchu wólbne wokrjesy přerjadowane. Wot toho časa ma wólbny wokrjes Lipsk 2 čisło 28 a wobjimuje wósom měšćanskich dźělow: Connewitz, Südvorstadt, Marienbrunn, Lößnig, Dölitz-Dösen, Probstheida, Meusdorf a Liebertwolkwitz.

## Wólby 2009
**Wólbny wokrjes Lipsk 2** (wólbny wokrjes 26) bě jedyn wot sydom Lipšćanskich wólbnych wokrjesow a wobjimowaše cyły měšćanski wobwod *Juhozapad* z měšćanskimi dźělemi  Schleußig, Plagwitz, Kleinzschocher, Großzschocher, Knautkleeberg-Knauthain a Hartmannsdorf-Knautnaundorf, kaž tež měšćanske dźěle wobwoda *Stary zapad* Altlindenau, Leutzsch, Lindenau a Neulindenau a wot měšćanskeho wobwoda *Sewjerozapad* měšćanski dźěl Wahren. Při wólbach 2009 běchu 69.402 wobydlerjow wólbokmani.

## Wólby 2004
Wólby za krajny sejm lěta 2004 mějachu slědowacy wuslědk:

## Žórła
Wólbny wokrjes Zhorjelc 3

**Wólbny wokrjes Zhorjelc 3** (wólbny wokrjes 59) je wólbny wokrjes za Sakski krajny sejm. Wón wobjimuje města Bjenadźicy, Habrachćicy-Nowe Jěžercy, Lubij, Nowosólc-Horni Hródk, Ochranow a Wostrowc kaž tež gmejny Bejerecy, Kotmar, Lěwałd, Rosenbach, Schönau-Berzdorf, Suche Hendrichecy, Swóńca, Šumbach a Wopaka w Zhorjelskim wokrjesu. Wólbokmani běchu za zašłe wólby krajneho sejma (w lěće 2014) 53.948 wobydlerjow.

## Wólby 2014

## Wólby 2009

## Wólby 2004
Wólby za krajny sejm lěta 2004 mějachu slědowacy wuslědk:

## Žórła
Andreas Nowak

**Andreas Nowak** je mjeno tuteju wosobinow:

* Andreas Nowak (* 1975), sakski politikar (CDU) a zapósłanc krajneho sejma
* Andreas Nowak (* 1982), bubonar hudźbneje skupiny *Silbermond*
Daniela Kuge

**Daniela Kuge** (* 29. junija 1975 w Mišnje) je sakska politikarka Křesćansko-demokratiskeje unije (CDU) a wot lěta 2014 zapósłanča w sakskeho krajneho sejma. Wona je čłonka wuběrka za socialne, škit konsumentow, runostajenje a integraciju kaž tež peticiskeho wuběrka.

Při wólbach dnja 31. awgusta 2014 dósta we wólbnym wokrjesu Mišno 3 39,4 % wotedatych hłosow. Při wólbach 2019 a 2024 podleži kandidatej AfD Thomasej Kirste z 31,2 resp. 32,7 procentami, zaćahny pak přez krajnu lisćinu CDU do sejma.

Kuge je wukubłana farmaceutisko-techniska asistentka. Wona je zmandźelena a ma jedne dźěćo.

## Wotkazaj
* Oficielna webstrona
*
Jörg Kiesewetter

**Jörg Kiesewetter** (* 22. měrca 1980 we Wolfenje) je sakski politikar Křesćansko-demokratiskeje unije (CDU) a wot lěta 2014 direktnje woleny zapósłanc w sakskim krajnym sejmje. Wón je čłon wustawoweho a prawniskeho wuběrka kaž tež wuběrka za socialne, škit konsumentow, runostajenje a integraciju. 

Při wólbach dnja 31. awgusta 2014 dósta we wólbnym wokrjesu Sewjerna Sakska 2 45,1 % wotedatych hłosow.

Kiesewetter je diplomowany zarjadniski hospodar a dźěłaše do 2014 w zarjadnistwje Deličskeho resp. Sewjerosakskeho wokrjesa. Wot 2002 je čłon CDU a wot 2004 čłon měšćanskeje rady w Deliču. Wón je njewoženjeny a ma jedne dźěćo.

## Wotkazaj
* Oficielna webstrona
*
Steve Ittershagen

**Steve Ittershagen** (* 27. nowembra 1976 w Freibergu) je sakski politikar Křesćansko-demokratiskeje unije (CDU) a wot lěta 2014 direktnje woleny zapósłanc w sakskim krajnym sejmje. Wón je dowěrnik přepytowanskeho wuběrka sejma za NSU.

Při wólbach dnja 31. awgusta 2014 dósta we wólbnym wokrjesu Srjedźna Sakska 2 42,2 % wotedatych hłosow.

Ittershagen studowaše hač do lěta 2004 při TU Drježdźany politiske wědomosće a stawizny. Wot 1995 je čłon CDU a wot 2009 čłon Freibergskeje měšćanskeje rady.

## Wotkazaj
* Oficielna webstrona
*
Stephan Hösl

**Stephan Hösl** (* 26. junija 1966 w Reichenbachu) je sakski politikar Křesćansko-demokratiskeje unije (CDU) a bě wot 2014 do 2024 direktnje woleny zapósłanc w sakskim krajnym sejmje. Tam přisłušeše wustawowemu a prawniskemu wuběrkej, wuběrkej za šulu a sport kaž tež peticiskemu wuběrkej.

Při wólbach dnja 31. awgusta 2014 dósta we wólbnym wokrjesu Bohotska 4 36,5 % wotedatych hłosow.

Hösl je wukubłany hórnistwowy technologa a elektrotechnikar a wot lěta 2005 čłon CDU. Wot komunalnych wólbow 2009 je čłon Reichenbachskeje měšćanskeje rady a wot 2014 frakciski předsyda CDU.

Wón je woženjeny a ma tři dźěći.

## Wotkazaj
* Oficielna webstrona
*
Holger Gasse

**Holger Gasse** (* 27. meje 1969 w Lipsku) je sakski politikar Křesćansko-demokratiskeje unije (CDU) a wot lěta 2014 direktnje woleny zapósłanc w sakskim krajnym sejmje. Tam přisłuša wuběrkej za šulu a sport kaž tež peticiskemu wuběrkej.

Při wólbach dnja 31. awgusta 2014 dósta we wólbnym wokrjesu Lipsk 7 32,8 % wotedatych hłosow a zdoby direktny mandat.

Gasse studowaše wot 1989 do 1992 awtomatizowansku techniku a technisku kybernetiku při Techniskej wysokej šuli w Lipsku a bě wot 1992 samostatny gastronom. Wot lěta 2003 je čłon CDU a bě wot 2004 do 2014 čłon Lipšćanskeje měšćanskeje rady.

## Wotkazaj
* Oficielna webstrona
*
Alexander Dierks

**Alexander Dierks** (* 2. oktobra 1987 w Bietigheim-Bissingenje, Badensko-Württembergska) je sakski politikar Křesćansko-demokratiskeje unije (CDU), wot lěta 2014 direktnje woleny zapósłanc w sakskim krajnym sejmje a wot 1. oktobra 2024 jako naslědnik Matthiasa Rößlera prezident krajneho sejma. Wot 9. decembra 2017 je nimo toho jako naslědnik Michaela Kretschmera generalny sekretar sakskeho krajneho zwjazka CDU.

Při wólbach dnja 31. awgusta 2014 dósta we wólbnym wokrjesu Kamjenica 2 32,4 % wotedatych hłosow a zdoby direktny mandat. Při wólbach dnja 1. septembra 2019 bu z 29,8 % hłosow znowa do krajneho sejma woleny.

Dierks je so w Badensko-Württembergskej narodźił, bydli pak z časa dźěćatstwa w Sakskej. Po maturje 2006 studowaše w Kamjenicy europske studije (BA) a europsku politiku (MA). 2004 zastupi do Młodeje unije a bě wot 2011 do 2017 jeje krajny předsyda. Wot 2008 je tež čłon CDU a wot meje 2014 čłon Kamjeničanskeje měšćanskeje rady.

Wón ma dwě dźěsći a bydli w Kamjenicy.

## Wotkazaj
* Oficielna webstrona
*
Andreas Nowak (politikar)

**Andreas Nowak** (* 12. apryla 1975 w Drježdźanach) je sakski žurnalist a politikar Křesćansko-demokratiskeje unije (CDU) a wot lěta 2014 direktnje woleny zapósłanc w sakskim krajnym sejmje. Wón je wobchadnopolitiski rěčnik swojeje frakcije.

Při wólbach dnja 31. awgusta 2014 dósta we wólbnym wokrjesu Lipsk 3 31,3 % wotedatych hłosow.

Nowak je romsko-katolski, nježenjeny a bydli w Lipsku. Jeho nan je něhdyši zapósłanc krajneho sejma Wolfgang Nowak.

## Wotkazaj
* Oficielna webstrona
*
Rico Anton

**Rico Anton** (* 6. septembra 1977 w Stollbergu) je sakski politikar Křesćansko-demokratiskeje unije (CDU) a wot lěta 2022 krajny rada Rudnohórskeho wokrjesa. Do toho bě wón wot lěta 2014 direktnje woleny zapósłanc w sakskim krajnym sejmje. Tam bě zastupowacy předsyda wustawoweho a prawniskeho wuběrka kaž tež sobustaw nutřkowneho wuběrka.

Anton je wot meje 2014 čłon měšćanskeje rady we Wolešnicy. Při wólbach dnja 1. septembra 2019 dósta we wólbnym wokrjesu 13 (Rudne hory 1) 36,8 % wotedatych hłosow (2014: 41,6 %) a zdoby znowa direktny mandat.

Diplomowany zarjadniski hospodar (FH) je wot 2004 čłon CDU. Wot 2002 do 2014 dźěłaše w bayerskim zarjadnistwje za dróhotwar.

## Wotkazaj
* Oficielna webstrona
*
Sören Voigt

**Sören Voigt** (* 5. awgusta 1971 w Rodewischu) je sakski politikar Křesćansko-demokratiskeje unije (CDU) a wot lěta 2014 direktnje woleny zapósłanc w sakskim krajnym sejmje. Přisłuša nutřkownemu wuběrkej kaž tež wustawowemu a prawniskemu wuběrkej.

Wot 1999 je čłon wokrjesneho sejmika w Bohotskim wokrjesu. Při wólbach dnja 31. awgusta 2014 dósta we wólbnym wokrjesu Bohotska 3 45,3 % wotedatych hłosow a zdoby direktny mandat.

Voigt je wot 1989 čłon CDU a dźěłaše wot 1990 w komunalnym zarjadnistwje w bohotskim Falkensteinje. Wot 1994 do 1997 studowaše při fachowej wysokej šuli w Dwórcu zawodne hospodarstwo.

Wón je woženjeny a ma tři dźěći.

## Wotkazaj

* Oficielna webstrona
*
Wólbny wokrjes Zhorjelc 4

**Wólbny wokrjes Zhorjelc 4** (wólbny wokrjes 60; do 2014: *Lubij-Žitawa 2*) je wólbny wokrjes za Sakski krajny sejm. Wón wobjimuje měsće Wodowe Hendrichecy a Žitawa kaž tež gmejny Bertsdorf-Hörnitz, Hainewalde, Jonsdorf, Lutarjecy, Mittelherwigsdorf, Olbersdorf, Ojwin, Wódrjeńca a Wulki Šunow w Zhorjelskim wokrjesu. Wólbokmani běchu za zašłe wólby krajneho sejma (w lěće 2014) 51.692 wobydlerjow.

## Wólby 2014

## Wólby 2009

## Wólby 2004
Wólby za krajny sejm lěta 2004 mějachu slědowacy wuslědk:

## Žórła
Bangui

**Bangui** je stolica, najwjetše město kaž tež hospodarske a kulturne srjedźišćo Centralnoafriskeje republiki. Leži při rěce Ubangi na juhozapadźe kraja. Rěka twori tule hranicu z Demokratiskej republiku Kongo.

Město je so w lěće 1889 załožiło jako francoske wojerske zepěranišćo a bě wot 1910 oficielna stolica prowincy Ubangi-Shari, dźěla Francoskeje ekwatorialneje Afriki. Wot 1960 je stolica njewotwisneje republiki. W měsće nadeńdźe so 1969 załožena Banguiska uniwersita.

W Banguiju knježi tropiska klima ze suchim časom wot decembra hač do februara.

## Wotkaz
Porto Novo

**Porto Novo** ( za „nowy přistaw“) je stolica a z 270.000 wobydlerjemi po Cotonou druhe najwjetše město Benina w zapadnej Africe. Porto Novo je sydło parlamenta, prezidenta a někotrych ministerstwow. Hospodarske srjedźišćo je Cotonou.

Porto Novo je přistawne město při lagunje Ginejskeho golfa na samym juhu Benina, jenož pjeć kilometrow zapadnje statneje hranicy z Nigeriju. Město je so załožiło w 16. abo 17. lětstotku a steješe wot 18. lětstotka pod wliwom Portugalskeje, hdyž bě jedyn z najwažnišich přistawow za wikowanje z njewólnikami. Wot 1863 steješe pod škitom Francoskeje, kotraž chcyše sej nowu koloniju při brjoze Ginejskeho golfa wutworić. Wot 1883 bě město dźěl francoskeje kolonije Dahomey. Jako wuchadźišćo francoskeje kolonizacije wubrachu město w lěće 1900 jako stolicu.

W měsće knježi tropiska klima z dwěmaj suchimaj časomaj – wot nowembra hač do měrca a wot julija hač do septembra.

## Wotkazaj

* Turistiska webstrona města
Belmopan

**Belmopan** je stolica srjedźoameriskeho stata Belize a ma něhdźe 22.000 wobydlerjow. Město bu hakle dnja 1. awgusta 1970 załožene a mjeno zestaji so z krajneho mjena „Belize“ a „Mopan“, mjena lokalneje rěki.

Město nadeńdźe so blisko rěki Belize River něhdźe 80 kilometrow zdalene wot něhdyšeje stolicy Belice City, kotraž bu dnja 31. oktobra 1961 wot hurrikana *Hattie* w dalokej měrje zničena. W lěće 1965 rozsudźichu so za załoženje noweje stolicy na wěsćišim městnje. Belmopan je tež sydło Belizeskeje uniwersity.

## Wotkazaj

* Oficielna webstrona měšćanskeho zarjadnistwa
Asmara

**Asmara** (tigrinya: ኣስመራ *Asmera*,  أسمرة) je stolica a z 800.000 wobydlerjemi najwjetše město Eritreje we wuchodnej Africe. Leži w nutřkownym kraju na wysokej runinje a je na wysokosći 2.300 metrow nad mórskej hładźinu jedna z najwyše ležacych stolicow na swěće.

Dla wysokeho połoženja knježi w Asmarje přez cyłe lěto přijomna klima z ćopłymi dnjemi a chłódnymi nocami. Suchi čas traje wot nowembra hač do měrca.

## Stawizny
Teritorij dźensnišeho města bu we 1880tych lětach wot etiopiskeho kejžora Jana IV. wobsadźeny a dotalne sydlišća wutwarjene k stolicy prowincy Hamasije. 1889 bu wot Italskeje wobsadźene a sta so w lěće 1900 město horceho přistawneho města Massawy při Čerwjenym morju ze stolicu italskeje kolonije Eritreja. Wot 1911 wobsteješe železniski zwisk z Massawu.

Za čas italskeho fašizma wuwiwaše so město jako wuchadźišćo planowaneho dobywanja Etiopiskeje spěšnje a měješe 1936 wjace hač 100.000 wobydlerjow, z nich wjace hač połojca Italčenjo. Wot 2017 słuša italski dźěl města jako „modernistiske město Afriki“ k swětowemu herbstwu UNESCO.

Přez konfederaciju Eritreje z Etiopiskim kejžorstwom w lěće 1952 zhubi Asmara swój status jako krajna stolica. Wot 1963 knježeše wobydlerska wójna wo njewotwisnosć Eritreje, kiž skónči ze zdobyćom Asmary přez jednotki eritrejskeje EPLF dnja 24. meje 1991. Wot toho časa je město stolica samostatneho kraja Eritreja.

## Wobrazy

Nda Mariam Asmara 1.JPG|Koptiska katedrala swj. Marije
Asmara, cinema impero, 07.JPG|Cinema Impero
Asmara,_beirut_street.JPG|Dróha w Asmarje
Fiat tagliero, 07,1.JPG|Tankownja z italskeho časa
Mappa di Asmara TCI 1929.jpg|Plan města z lěta 1929


## Wotkazaj

* Priwatna webstrona wo Asmarje