open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ladogaski jězor

**Ladogaski jězor** (, ) je wulki jězor w sewjerozapadnej Ruskej a zdobom najwjetši jězor, kotryž so dospołnje w Europje namaka. Wón leži mjez Leningradskej oblasću w juhu a republiku Karelskej w sewjeru, njedaloko finskeje hranicy.

W Ladogaskim jězorje namaka so wjace hač 500 kupow, z kotrychž je Walaam z rusko-ortodoksnym klóštrom najznaćiša. Cyłkowna přestrjeń Ladogaskich kupow je z 687nbsp;km² wjetša hač Bodamski jězor.

## Geografija

Južny kónc Ladogaskeho jězora pola twjerdźizny Šlisselburg je jenož něhdźe 40 kilometrow zdaleny wot Pětrohródskeho centruma. Wottam hač k sewjernemu kóncej su wjace hač 200 kilometrow, wot wuchodneho k zapadnemu brjohej měri jězor na najšěršim městnje 120 kilometrow. Jězorowa žłobina je so hakle po lodowej dobje před 15.000 lětami přez hibanje nutřkokrajneho loda stworił.

Jězor je přez kanale do ruskeje wobchadneje syće zapřijaty. Njewa, kotraž je zdobom jenički wotběh, zwjazuje jón z Pětrohrodom a Baltiskim morjom. Do tamneho směra zmóžni jeho přitok Swir łódźstwo do Onjegaskeho jězora a přez Běłomórsko-baltiski kanal dale do Běłeho morja. Dokelž je nawigacija na Ladogaskim jězorje dla mócnych wichorow husto znjemóžnjena, natwarichu wobjězdny kanal při južnym pobrjohu. Přez Onjegaski jězor wobsteji tež zwisk z Wolgu a dale z Kaspiskim a Čornym morjom. Druhi najwjetši přitok je z juha pochadźacy Wolchow, kotryž zwjazuje Ladogaski jězor z Nowgorodom.

Ladogaski jězor je zwjetša wot kónca nowembra hač do spočatka apryla zamjerznjeny.

## Stawizny
Jězor dósta swoje mjeno w 13. lětstotku wot srjedźowěkowskeho wikowanskeho městačka Staraja Ladoga, ležaceho při južnym pobrjohu a słušaceho k najstaršim ruskim městam. Do toho rěkaše po swojim wotběhu *Njewo*.

Mjez 1918 a 1940 słušeše sewjerozapadna połojca jězora k njewotwisnej Finskej. Za čas woblěhowanja Leningrada ze strony němskeho wójska w Druhej swětowej wójnje zastarachu wulkoměsto přez zamjerznjeny jězor. Južnje jězora wojowachu w lětomaj 1942/43 w třoch bitwach wo wotewrjenju puća po kraju do města.

## Wotkaz
Staraja Ladoga

**Staraja Ladoga** ( Старая Ладога, do lěta 1703 *Ladoga*/Ладога) je wjes w Ruskej federaciji. Leži při Wolchowje w Leningradskej oblasći, něhdźe 15 kilometrow před jeho wuliwom do Ladogaskeho jězora. Ma něhdźe dwaj tysac wobydlerjow.  

Sydlišćo je so w lěće 753 załožiło a słuša tuž k najstaršim ruskim městam. W srjedźowěku bě jedyn z najwažnišich wikowanskich přistawow sewjerneje Europy. Měješe hač do lěta 1703 měšćanske prawa. W zwisku z natwarom noweje stolicy Pětrohród załoži car Pětr Wulki w tymle lěće twjerdźiznu Nowaja Ladoga při wuliwje Wolchowa a přemjenowa stare město do *Staraja Ladoga*.

## Literatura
* Старая Ладога// Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона : в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1890—1907.

## Žórło


## Wotkaz
Onjegaski jězor

**Onjegaski jězor** ( Онежское озеро/*Onježskoje ozero*,  *Oniegu*,  *Ääninen*) je wulki jězor w sewjerozapadnej Ruskej a druhi najwjetši jězor w cyłej Europje. Wón leži zwjetša w Karelskej, něhdźe 600 kilometrow sewjernje Moskwy a 350 kilometrow wuchodnje Pětrohroda.

## Geografija
Pobrjohi jězora słušeja zwjetša k republice Karelskej, na južnym kóncu ležitej oblasći Leningrad a Wologda. Najwjetše sydlišćo při Onjegaskim jězorje je karelska stolica Pjetrozawodsk. Wot wotběha do rěki Swir w juhu hač do města Mjedwježjegorsk při samym sewjernym kóncu měri jězor wjace hač 250 kilometrow. Jězorowa žłobina je so hakle po lodowej dobje před 15.000 lětami přez hibanje nutřkokrajneho loda stworił. 

Runje w sewjernym dźělu namaka so wjele kupow, mjez druhim Kiži z jeje znatymi cyrkwjemi, kotrež steja na lisćinje swětoweho kulturneho herbstwa.

Onjegaski jězor je přez kanale do ruskeje wobchadneje syće zapřijaty. Jeho jenički wotběh Swir zwjazuje jón z něhdźe 150 kilometrow zdalenym Ladogaskim jězorom a dale z Baltiskim morjom. Přez rěku Wytegru a Wolgo-baltiski kanal wobsteji zwisk ze srjedźnej Ruskej a dale z Kaspiskim a Čornym morjom. W sewjeru zwjazuje Běłomórsko-baltiski kanal Onjegaski jězor z Běłym morjom.

Wobjězdny kanal podłu južneho pobrjoha zmóžnja nawigaciju tež při špatnym wjedrje.

## Wotkaz
Otradnoje (oblasć Leningrad)

**Otradnoje** () je město w Ruskej federaciji. Leži w europskim dźělu Ruskeje w Leningradskej oblasći při rěce Njewa na wuchodźe wot Pětrohroda. Ma něhdźe 25 tysac wobydlerjow.  

Sydlišćo je so w lěće 1708 załožiło a ma wot lěta 1970 měšćanske prawa.

## Žórło


## Wotkazaj

* Oficielne webstrony
Njewa

**Njewa** ( Нева) je 74 kilometrow dołha rěka, kotraž běži wot Ladogaskeho jězora do Baltiskeho morja, při čimž přeběži Pětrohród.

Hačrunjež je Njewa sama poměrnje krótka rěka, ma wulke rěčnišćo wot 281.000 kwadratnych kilometrow, ke kotremuž płaćitej tež rěčnišći najwjetšeju jězorow Europy, Ladogaskeho a Onjegaskeho jězora, kaž tež jeju přitokow, kaž na přikład Wolchowa. Tohodla ma z 2.500 m³/s wjetši přerězny přeběh wody hač Ryn.

Rěka wuběži pola Šlisselburga z Ladogaskeho jězora a wuliwa so w zapadźe Pětrohroda z deltu do Njewskeho zaliwa, dźěla Finskeho zaliwa a z tym Baltiskeho morja.

W Pětrohrodźe wjedźe wósom ćahawych mostow přez Njewu, kotrež su w nocy wot dwěmaj do pjećich wočinjene, tak zo njejsu wěste měšćanske dźěle w tym času mjez sobu zwjazane.

Njewa je dźěl syće ruskich wódnych pućow a přez wšelakore kanale a jězory zwjazana z Běłym, Kaspiskim a Čornym morjom. Z tym hraje wulku rólu jako zwisk cyłeje europskeje Ruskeje z Baltiskim rumom a Atlantiskim oceanom.

## Wotkaz
Podporožje

**Podporožje** () je město w Ruskej federaciji. Leži w europskim dźělu Ruskeje w Leningradskej oblasći, 260 kilometrow sewjerowuchodnje Pětrohróda při rěce Swir. Ma něhdźe 18 tysac wobydlerjow.  

Sydlišćo je so w lěće 1563 załožiło a ma wot lěta 1956 měšćanske prawa.

## Žórło


## Wotkaz
Peipuski jězor

**Peipuski jězor** ( *Peipsi-Pihkva järv*,  Псковско-Чудское озеро/*Pskowsko-Čudskoje ozero*) je najwjetši jězor Estiskeje a Baltikuma a zdobom pjaty najwjetši cyłeje Europy. Namaka so na wuchodźe Estiskeje při ruskej hranicy, něhdźe 140 kilometrow juhowuchodnje Tallinna a 180 kilometrow juhozapadnje Pětrohroda. Jeničke wulkoměsto we wokolinje jězora je Pskow na ruskim boku, kotrež je 12 kilometrow wot jeho pobrjoha zdaleny.

## Geografija

Peipuski jězor je sydom króć wjetši hač Bodamski jězor a steji po Ladogaskim, Onjegaskim, Vänerskim a Saimaaskim jězorje na pjatym městnje najwjetšich europskich jězorow.

Wón wobsteji z třoch dźělow:
* *Wulki jězor* (estisce *Peipsi järv* abo *Suurjärv*, rusce Чудское озеро/*Čudskoje ozero*) na sewjeru, z 2610 km² najwjetši dźěl, kotryž so tohodla husto jako samy Peipus woznamjeni
* *Ćopły jězor* (*Lämmijärv* resp. Тёплое озеро/*Tjoploje ozero*) z 235 km² wosrjedźa, zwjazuje tamnej dźělej jako přeliw ze sobu
* *Mały jězor* (*Pihkva järv* resp. Псковское озеро/*Pskowskoje ozero*) z 710 km² na juhu, kotryž słuša nimale dospołnje k Ruskej

Jězor měri wot južneho kónca Małeho hač k sewjernemu kóncej Wulkeho jězora něhdźe 135 kilometrow a je hač do 50 kilometrow šěroki. Wón twori hromadźe ze swojim jeničkim wotběhom Narwa nimale cyłu wuchodnu hranicu Estiskeje z Ruskej a je tuž wot lěta 2004 dźěl wonkowneje hranicy Europskeje unije. Wot cyłkowneje přestrjenje słuša 44 % k Estiskej.

Přerězna hłubokosć wučinja jenož wósom metrow; na najhłubšim městnje je jězor 14,6 metrow hłuboki, čehoždla so w lěću spěšnje wohrěwa. Při maksimalnych wódnych temperaturow wot 22° C je Peipus wosebje při sewjernym pobrjoze mjez městnomaj Kauksi a Vasknarva woblubowane kupanišćo. Při tamnych pobrjohach so jězor lědma turistisce wužiwa. W zymje zwjetša zamjerznje, při čimž docpě lód w měrcu maksimalnu sylnosć wot połsta centimetrow. Přez taće sněha so Peipuski jězor w nalěću wo hač do 780 km² powjetši a přepławja niske a rědko wobsydlene pobrjohi.

Peipuski jězor je jara bohaty na ryby, podleži pak w přiběracej měrje wobćeženjam z industrije, předewšěm z ruskeho Pskowa.

## Stawizny
Wot wulkeho historiskeho woznama bě bitwa na zamjerznjenym jězorje spočatk apryla 1242 mjez ruskim wójskom pod knjezom Aleksandrom Njewskim a němsko-danskimi křižerjemi Němskeho rjada z estiskimi zwjazkarjemi.

## Wotkaz
Mikławš Bjedrich-Radlubin

**Mikławš Bjedrich-Radlubin** ( *Nikolaus Bedrich*, pseudonym *Pěskowski*; * 29. septembra 1859 w Smjerdźacej, † 3. julija 1930 we Worklecach) bě serbski katolski farar, humoristiski spisowaćel a wuznamny stilist.

## Žiwjenje
Narodźi so jako syn šewca-chěžkarja a młódši bratr Michała Bjedricha w Smjerdźacej a wopyta Tachantsku šulu w Budyšinje. Wot 1873 do 1883 bě z chowancom Serbskeho seminara w Praze, hdźež chodźeše wot 1873–79 na němskorěčny Małostronski gymnazij. Wot 1880 do 1883 studowaše w čěskej stolicy katolsku teologiju. 

Po nawróće do Łužicy nastupi kapłanske městno w Ralbicach, kotrež hač do lěta 1889 wukonja. Po krótkim intermecu w Njebjelčicach skutkowaše wot 1890 do 1908 jako farar w Ralbicach. W lěće 1908 dźe w starobje wot jenož 49 lět na dočasny wuměnk a přebywa přichodne lěta w sanatoriju Weißensee pola Berlina. 1920 so do Worklec přesydli.

## Tworjenje
Swoje prěnje basnje a nastawki, ludowe bajki a humoreski podawaše do *[[Kwětki|Kwětkow]]* Praskeje Serbowki. Pozdźišo wozjewješe we wšěch wažnych serbskich nowinach a časopisach, tak w *[[Lipa Serbska|Lipje Serbskej]]*, *[[Łužica (časopis)|Łužicy]]*, *[[Łužiski Serb|Łužiskim Serbje]]*, *[[Serbske Nowiny|Serbskich Nowinach]]*, *[[Katolski Posoł|Katolskim Posole]]* a *[[Krajan]]je*. Za čas přebywanja w sanatoriju dopisa anonymnje. Mjez něhdźe 150 wjetšimi a mjeńšimi prozowymi dźěłami su humoristiske powědančka, powěsće po ludowych motiwach a legendy ze žiwjenja swjatych. Druhdy złožuje so Bjedrich-Radlubin na motiwy Petera Roseggera, Selmy Lagerlöfoweje a druhich, zwjetša pak su jeho dźěła originalne.

Předmjet powědančkow je hłownje wjesne, druhdy tež małoměšćanske žiwjenje, tak zo hodźi so zarjadować jako ludowy powědar. Tež rěč je ludowa, wobohaćena přez mišterske wužiwanje stilistiskich srědkow serbšćiny a nałožowanje synonymow, prajidmow a přisłowow.

Mikławš Bjedrich-Radlubin bě wot 1882 ze sobustawom Maćicy Serbskeje. W ródnej Smjerdźacej je so dróha po Radlubinje pomjenowała.

## Spisy
* *Róžowa zahroda. Stawizny ze žiwjenja swjatych dźěći.* Budyšin 1889.
* *Stara jabłučina a druhe powědančka.* Budyšin 1914.
* *Plista. Ducy z kowarnje.* Budyšin 1914.
* *Legendy a druhe powědančka.* Budyšin 1914.
* *Betlehemske dźěćatko a druhe legendy.* Budyšin 1916.
* *Knjeza fararjowa plista. Rozkałany slub.* Budyšin 1918.
* *Radlubin powěda.* Budyšin 1959.
* *Zjebani kwasarjo.* Budyšin 1970.

## Žórło
Aleksis Tsipras

**Aleksis Tsipras** ( Αλέξης Τσίπρας; * 28. julija 1974 w Athenje) je grjekski politikar. Wón je předsyda w lěće 2012 załoženeje lěwicarskeje strony SYRIZA a bě wot 26. januara 2015 hač do 8. julija 2019 jako naslědnik Andonisa Samarasa z ministerskim prezidentom Grjekskeje wosrjedź ćežkeje financneje krizy. Dnja 20. awgusta 2015 přizjewi swój wotstup a dočasne nowowólby dnja 20. septembra 2015.

Při europskich wólbach 2014 bě načolny kandidat Europskeje Lěwicy a zdobom kandidat za zastojnstwo prezidenta Europskeje komisije.

Při parlamentskich wólbach dnja 7. julija 2019 zhubi lěwicarska koalicija swoju wjetšinu. Z naslědnikom Tsiprasa sta so předsyda konserwatiwneje strony Nea Demokratia, Kyriakos Mitsotakis.

## Wotkaz
Ursula von der Leyen

**Ursula Gertrud von der Leyen** (rodź. *Albrechtec*; * 8. oktobra 1958 w Brüsselu) je němska politikarka Křesćansko-demokratiskeje unije Němskeje (CDU) a wot 1. decembra 2019 jako naslědnica Jean-Claudea Junckera předsydka Europskeje komisije. Za tute zastojnstwo bu dnja 16. julija 2019 na namjet Rady Europskeje unije wot Europskeho parlamenta wolena. 

Do toho bě wona wot 17. decembra 2013 zwjazkowa ministerka zakitowanja w kabinetomaj Merkel III a Merkel IV.

Von der Leyen bě wot 2003 do 2005 delnjosakska ministerka za socialne, žony, swójbu a strowotu, wot 2005 do 2009 zwjazkowa ministerka za swójbu, seniorow, žony a młodźinu a wot 2009 do 2013 zwjazkowa ministerka za dźěło a socialne.

Wona je dźowka něhdyšeho delnjosakskeho ministerskeho prezidenta Ernsta Albrechta, je woženjena a ma sydom dźěći, kiž su so mjez 1987 a 1999 narodźili.

## Wotkazaj

* Wosobinska webstrona
Wolfgang Schäuble

**Wolfgang Schäuble** (* 18. septembra 1942 w Freiburgu, † 26. decembra 2023 w Offenburgu) bě němski politikar Křesćansko-demokratiskeje unije (CDU). Wón bě wot 2009 do 2017 zwjazkowy minister financow w kabinetomaj Merkel II a III. Schäuble bě wot 1972 hač do swojeje smjerće 2023 bjez přestawki čłon zwjazkoweho sejma a tuž zapósłanc z najdlěšim skutkowanjom w stawiznach němskich nacionalnych parlamentow. Wot 2017 do 2021 skutkowaše jako prezident zwjazkoweho sejma.

## Zastojnstwa
Schäuble bě wot 1984 do 1989 šef kanclerskeho zarjada pod Helmutom Kohlom a wot 1989 do 1991 kaž tež mjez 2005 a 2009 zwjazkowy minister nutřkowneho. Wot 1991 do 2000 bě frakciski předsyda CDU w zwjazkowym sejmje a wot 1998 do 2000 jako naslědnik Helmuta Kohla a předchadnik Angele Merkel zwjazkowy předsyda CDU.

## Priwatne
Schäuble bě ewangelski, woženjeny a nan štyrjoch dźěći. Wón bydleše w Offenburgu. Dla atentata w lěće 1990 bě pokazany na jězbny stoł.

## Wotkazaj

* Oficielna webstrona
Frank-Walter Steinmeier

**Frank-Walter Steinmeier** (* 5. januara 1956 w Detmoldźe) je němski politikar Socialdemokratiskeje strony Němskeje (SPD) a wot 19. měrca 2017 dwanaty zwjazkowy prezident Němskeje. Wot 17. decembra 2013 hač do 27. januara 2017 bě k druhemu razej wonkowny minister Němskeje w kabineće Merkel III. Do toho bě wot 2009 do 2013 jako frakciski předsyda SPD w zwjazkowym sejmje wjednik opozicije.

Hižo wot 2005 do 2009 bě z němskim wonkownym ministrom a zdobom wot 2007 do 2009 wicekancler Němskeje. Wot 1999 do 2005 skutkowaše pod Gerhardom Schröderom jako šef kanclerskeho zarjada. Při wólbach za zwjazkowy sejm w lěće 2009 bě kanclerski kandidat SPD.

Frank-Walter Steinmeier přisłuša ewangelsko-reformowanej cyrkwi, je woženjeny a ma jednu dźowku.

Dnja 12. februara 2017 bu wot zwjazkoweje zhromadźizny za 12. zwjazkoweho prezidenta woleny. 13. februara 2022 bu w zastojnstwje wobkrućeny.

## Wotkazaj

* Oficielna webstrona
Thomas de Maizière

**Karl Ernst Thomas de Maizière** (* 21. januara 1954 w Bonnje) je němski politikar Křesćansko-demokratiskeje unije Němskeje (CDU), kiž bě wot 17. decembra 2013 hač do 14. měrca 2018 zwjazkowy minister nutřkowneho w kabineće Merkel III.

Wón bě wot 1994 do 1998 nawoda statneje kenclije w Mecklenburgsko-Předpomorskej pod ministerskim prezidentom Bernd Seite. Wot 1999 do 2001 měješe samsnu funkciju w Sakskej pod Kurtom Biedenkopfom. Wot 2001 do 2002 bě sakski statny minister financow, wot 2002 do 2004 statny minister justicy a 2004/05 statny minister nutřkowneho. Po dobyću CDU při wólbach 2005 dźěše do zwjazkoweje politiki a bě w prěnim kabineće Merkel ze šefom kanclerskeho zarjada. W druhim kabineće Merkel bě wot 2009 do 2011 minister nutřkowneho a wot 2011 do 2013 zwjazkowy minister zakitowanja. 2013 so do nutřkowneho ministerstwa wróći.

Thomas de Maizière bydli w Drježdźanach a je ewangelski, woženjeny a nan třoch dźěći. Nimo toho je kuzenk poslednjeho ministerskeho prezidenta Němskeje demokratiskeje republiki, Lothara de Maizière.

Při wólbach za Sakski krajny sejm w lěće 2004 dósta jako direktny kandidat we wólbnym wokrjesu Budyšin 1 47,9 % hłosow. Jeho wólbny wokrjes za zwjazkowy sejm je wot lěta 2005 Mišno.

## Wotkazaj

* Wosobinska webstrona
Heiko Maas

**Heiko Josef Maas** (* 19. septembra 1966 w Saarlouisu) je němski politikar Socialdemokratiskeje strony Němskeje (SPD), kiž bě wot 14. měrca 2018 hač do 8. decembra 2021 wonkowny minister zwjazkoweje republiki w kabineće Merkel IV. 

Do toho bě wot 17. decembra 2013 zwjazkowy minister za justicu a škit konsumentow w kabineće Merkel III a wot 9. meje 2012 posaarski minister za hospodarstwo, dźěło, wobchad a energiju a zdobom zastupowacy ministerski prezident. Wot 1999 do 2012 bě jako frakciski předsyda SPD w posaarskim krajnym sejmje wjednik opozicije.

Heiko Maas je katolski, woženjeny a nan dweju dźěsći.

## Wotkazaj

* Wosobinska webstrona
Dwina

**Dwina** je mjeno dweju rěkow w sewjerowuchodnej Europje:

* Sewjerna Dwina w ruskimaj oblasćomaj Wologda a Archangelsk, přitok Běłeho morja
* Zapadna Dwina w Ruskej, Běłoruskej a Letiskej, přitok Baltiskeho morja
Manuela Schwesig

**Manuela Schwesig** (* 23. meje 1974 w Frankobrodźe nad Wódru) je němska politikarka Socialdemokratiskeje strony Němskeje (SPD) a bě wot 17. decembra 2013 hač do 2. junija 2017 zwjazkowa ministerka za swójbu, žony, seniorow a młodźinu w kabineće Merkel III. Wot 4. julija 2017 je jako naslědnica Erwina Selleringa ministerska prezidentka Mecklenburgsko-Předpomorskeje. Wona knježi wot nowembra 2021 z pomocu čerwjeno-čerwjeneje koalicije, do toho z CDU.

Wot oktobra 2008 do decembra 2013 bě ministerka za socialne w Mecklenburgsko-Předpomorskej a přisłušeše wot 2011 do 2014 tamnišemu krajnemu sejmej.

Wona je woženjena a bydli z mandźelskim a synom w Zwěrinje.

## Wotkazaj

* Wosobinska webstrona
Andrea Nahles

**Andrea Nahles** (* 20. junija 1970 w Mendig, Porynsko-Pfalca) je němska politikarka Socialdemokratiskeje strony Němskeje (SPD), kotraž bě wot 22. apryla 2018 hač do 3. junija 2019 zwjazkowa předsydka strony a prěnja žona w tutym zastojnstwje. Do toho bě wot 27. septembra 2017 hižo předsydka frakcije SPD w zwjazkowym sejmje a wot 2013 do 2017 zwjazkowa ministerka za dźěło a socialne w kabineće Merkel III.

Nahles bě wot 2009 do 2013 generalna sekretarka zwjazkoweje SPD a wot 2007 do 2009 zastupowaca předsydka strony. Jako młoda politikarka bě mjez 1995 a 1999 zwjazkowa předsydka Młodych socialistow w SPD („Jusos“). Wona bě wot 1998 do 2002 prěni raz čłonka zwjazkoweho sejma a znowa wot lěta 2005.

Po hubjenych wuslědkach SPD při wólbach do Europskeho parlamenta dnja 26. meje 2019 a rosćacej kritiku ze swójskich rjadow wona 3. junija ze zastojnstwow stronskeje předsydki a frakciskeje předsydki wotstupi. Zdobom złoži tež swój mandat w zwjazkowym sejmje.

Andrea Nahles je katolska, woženjena a ma jednu dźowku. Wona je studowana germanistka.

## Wotkazaj

* Wosobinska webstrona
Barbara Hendricks

**Barbara Hendricks** (* 29. apryla 1952 w Kleve, Sewjerorynsko-Westfalska) je němska politikarka Socialdemokratiskeje strony Němskeje (SPD), kotraž bě wot 17. decembra 2013 hač do 14. měrca 2018 zwjazkowa ministerka za wobswět, přirodoškit twar a wěstosć reaktorow w kabineće Merkel III.

Do toho bě wot 1998 do 2007 parlamentariska statna sekretarka w ministerstwje za financy a wot 2007 do 2013 zwjazkowa pokładnica SPD. Wot lěta 1994 je čłonka zwjazkoweho sejma.

Barbara Hendricks je katolska a bydli z partnerku w Berlinje a Kleve.

## Wotkazaj

* Wosobinska webstrona
Schwesig

**Schwesig** je swójbne mjeno slědowacych wosobinow:

* Karl Schwesig (1898–1955), němski moler a opozicionelny za čas nacionalsocializma
* Manuela Schwesig (* 1974), němska politikarka (SPD) a zwjazkowa ministerka
* Paul Schwesig (* 1985), němski dźiwadźelnik
Dubrjenske bahno

**Dubrjenske bahno** ( *Dubringer Moor*) je přirodoškitne pasmo na sewjeru Budyskeho wokrjesa. Leži něhdźe pjeć kilometrow juhozapadnje Wojerec mjez Michałkami na sewjeru, Kulowcom na wuchodźe, Kulowom na juhowuchodźe a Dubrjenkom na juhu a wobsteji z wulkeje nižiny z holanskim bahnom.

Z přestrjenju wot 17,09 km² je Dubrjenske bahno pjate najwjetše přirodoškitne pasmo Sakskeje. Wono wobsahuje najwjetši wobchowany bahnowy kompleks Hornjeje Łužicy. Teren z přimjeznymi rybjacymi hatami je wot lěta 1248 we wobsydstwje klóštra Marijina hwězda.

Bahno nasta w Halštrowskej lodowej dobje w pónoji mjez třomi morenami w formje do sewjerneho směra wotewrjeneho pódkowa, w kotrymž so woda nahromadźi. Z rostlinskeho materiala nastawaše přez něhdźe 10.000 lět hač do šěsć metrow sylna pochowa woršta.

Přez Dubrjenske bahno wjedźetej Krabatowy a Žabjacy kolesowarski pućik. Za motorizowany wobchad je zawrjene.

## Woznam za přirodoškit
Dubrjenske bahno je wažne lehnjenske pasmo za wšelakore wohrožene družiny ptačkow:
* čerwjeny milan
* čorny dypornak
* čorny milan
* drěwčik
* humpak
* kobčik
* kozydój
* mórski worjoł
* njebjeska koza
* paškowronc
* rybačk
* srokopjel
* šćejca
* šćekotak
* šěry dypak
* šwikawa
* wódnik
* žoraw

Nimo toho su w Dubrjenskim bahnje žiwe wudry, šupy, zmijicy a ješćelcy kaž tež mološe.

## Wotkaz
Sewjerna Dwina

**Sewjerna Dwina** ( Северная Двина/*Sewjernaja Dwina*) je 744 kilometrow dołha rěka w sewjernym dźělu Ruskeje. Přimjeno „Sewjernaja“ dósta, zo njeby so ze Zapadnej Dwinu w Baltikumje zaměnjała.

Wona nastanje w sewjeroruskej nižinje přez zjednoćenje rěkow Jug a Suchona blisko města Wjelikij Ustjug we Wologodskej oblasći, při čimž je Suchona z 558 kilometrami dlěši přitok. Wottam běži na ryby bohata rěka hłownje do sewjerozapadneho směra přez lěsatu, bahnojtu, zdźěla hač do 100 kilometrow šěroku nižinu. W delnim běhu je najwjetša pławna rěka w sewjerozapadnej Ruskej z městnami hač do sydom kilometrow šěroka a 15 metrow hłuboka. Za Archangelskom so blisko města Sewjerodwinsk z 900 km² wulkej deltu do Běłeho morja wuliwa. Přerězny wotběh wody w bliskosći wuliwa přińdźe na 3490 m³/s, štož je wjace hač w Rynje.

Přitočnišćo Sewjerneje Dwiny je z 357.000 km² runje tak wulke kaž Němska. Rěka je w połnej dołhosći pławna a přez kanale z Wolgu a přez Onjegaski a Ladogaski jězor tež z Baltiskim morjom zwjazana. Mjez decembrom a aprylom je zamjerznjena.

## Wotkaz
Onjega

**Onjega** móže być:

* jězor w Ruskej, hlej Onjegaski jězor
* město w ruskej oblasći Archangelsk, hlej Onjega (město)
* rěka w Ruskej, přitok Běłeho morja, hlej Onjega (rěka)
Rudolf Mjeń

**Rudolf Mjeń** ( *August Theodor Rudolph Möhn*; * 28. januara 1767 w Njeswačidle, † 1. januara 1841 w Lubiju) bě serbski ewangelski farar a basnik.

Narodźi so jako syn Njeswačanskeho ewangelskeho fararja Jurja Mjenja a wopyta wot 1780 do 1785 gymnazij w Budyšinje. Po zakónčenju šule a nanowej smjerći poda so w lěće 1785 na studij teologije do Wittenberga, hdźež bě z čłonom Serbskeho prědarskeho towarstwa. Po nawróće do Łužicy w lěće 1788 dźěłaše najprjedy jako pomocny prědar w Budestecach a wot 1793 do 1808 jako farar w Kotecach. Mjez 1808 a 1832 bě archidiakon w Lubiju a zdobom farar w Lěwałdźe, wot 1832 do 1835 zastupjer wyšeho fararja a po tym hač do swojeje smjerće z Lubijskim wyšim fararjom.

W lěće 1806 wuda *Rěčerski kěrluš* swojeho nana prěni raz w ćišću a přida swoje přebasnjenje do němčiny kaž tež pokazku Jurja Mjenoweho přełožka Klopstockoweho „Messiasa“. Za čas jeho žiwjenja bě w Serbach sławjeny basnik, kotryž pěstowaše na jednym boku hišće barokne basnistwo, pěsnješe pak tež hižo w stilu ludoweho spěwa, čehoždla płaći z bjezposrědnim předchadnikom Handrija Zejlerja.

Nimo ludowych pěsnjow, pěsnjow na wojakow a někotrych składnostnych basnjow zawostaji wobšěrny žiwjenjoběh w němskej rěči.

## Wozjewjenja
* *Aus meinem Leben. Wahrheit, nicht Dichtung.* W: Neues Lausitzisches Magazin 20 (1842), str. 73–79

## Žórło
Mjeń

**Mjeń** ( *Möhn*) je serbske swójbne mjeno slědowacych wosobinow:

* Jurij Mjeń (1727–85), farar, basnik a spisowaćel
* Michał Mjeń (1791–1875), farar a narodny prócowar
* Rudolf Mjeń (1767–1841), farar a basnik, syn Jurja Mjenja
Dippoldiswalde

**Dippoldiswalde** (we wobchadnej rěči *Dipps*) je wulke wokrjesne město w sakskim wokrjesu Sakska Šwica-Wuchodne Rudne hory. Leži we wuchodnych Rudnych horinach něhdźe 20 kilometrow južnje Drježdźan na poł puću k čěskej hranicy a ma něhdźe 14.000 wobydlerjow.

## Stawizny
Prěnje naspomnjenje města jako *Dipoldiswalde* pochadźa z lěta 1218.

## Měšćanske dźěle
Dippoldiswalde dźěli so do 21 měšćanskich dźělow.
* Ammelsdorf
* Berreuth
* Dippoldiswalde
* Dönschten
* Elend
* Hennersdorf
* Malter
* Naundorf
* Niederpöbel
* Obercarsdorf
* Oberhäslich
* Oberpöbel
* Paulsdorf
* Reichstädt
* Reinberg
* Reinholdshain
* Sadisdorf
* Schmiedeberg
* Schönfeld
* Seifersdorf
* Ulberndorf

## Žórła


## Wotkazaj

*
Freital

**Freital** je wulke wokrjesne město w sakskim wokrjesu Sakska Šwica-Wuchodne Rudne hory, kotrež je w lěće 1921 z krajnych gmejnow Deuben, Döhlen a Potschappel nastało. Leži dźewjeć kilometrow juhozapadnje Drježdźan při Bystricy a je z něhdźe 39.000 wobydlerjemi wosme najwjetše město w Sakskej.

## Měšćanske dźěle
Freital dźěli so do 15 měšćanskich dźělow.
* Birkigt
* Burgk
* Deuben
* Döhlen
* Hainsberg
* Kleinnaundorf
* Niederhäslich
* Pesterwitz
* Potschappel
* Saalhausen
* Schweinsdorf
* Somsdorf
* Weißig
* Wurgwitz
* Zauckerode

## Žórła


## Wotkazaj

*
Glashütte (Sakska)

**Glashütte** je sakske městačko we wokrjesu Sakska Šwica-Wuchodne Rudne hory. Leži při Mohilnicy we wuchodnych Rudnych horinach južnje Drježdźan a ma něhdźe 7.000 wobydlerjow. Dla zhotowjenja časnikow je město swětodaloko znate.

## Stawizny
Prěnje naspomnjenje města jako *Glaßehütte* pochadźa z lěta 1445.

## Měšćanske dźěle
Glashütte dźěli so do 16 měšćanskich dźělow.
* Börnchen
* Cunnersdorf
* Dittersdorf
* Glashütte
* Hausdorf
* Hermsdorf
* Hirschbach
* Johnsbach
* Luchau
* Neudörfel
* Niederfrauendorf
* Oberfrauendorf
* Reinhardtsgrimma
* Rückenhain
* Schlottwitz

## Žórła


## Wotkazaj

*
Heidenau (Sakska)

**Heidenau** je sakske město we wokrjesu Sakska Šwica-Wuchodne Rudne hory. Leži juhowuchodnje Drježdźan na poł puću do Pěrna a při wuliwje Mohilnicy do Łobja. Ma něhdźe 16.000 wobydlerjow.

## Stawizny
Prěnje naspomnjenje sydlišća jako *Heydenowe* pochadźa z lěta 1347. Wot 1924 ma měšćanske prawo.

## Měšćanske dźěle
Heidenau so oficialnje do žanych měšćanskich dźělow njedźěli.

## Žórła


## Wotkazaj

*
Hohnstein (Sakska Šwica)

**Hohnstein** je sakske městačko we wokrjesu Sakska Šwica-Wuchodne Rudne hory. Leži juhowuchodnje Drježdźan při kromje Sakskeje Šwicy na wysočinje nad dolinu Polnicy a ma něhdźe 3.400 wobydlerjow.

## Stawizny
Prěnje naspomnjenje sydlišća jako *Hoinstein* pochadźa z lěta 1317.

## Měšćanske dźěle
Hohnstein dźěli so do 11 měšćanskich dźělow.
* Cunnersdorf
* Ehrenberg
* Goßdorf
* Hohburkersdorf
* Hohnstein
* Kohlmühle
* Lohsdorf
* Rathewalde
* Ulbersdorf
* Waitzdorf
* Zeschnig

## Žórła


## Wotkazaj

*
Liebstadt

**Liebstadt** je sakske městačko we wokrjesu Sakska Šwica-Wuchodne Rudne hory. Leži južnje Drježdźan při kromje wuchodnych Rudnych horin a je z něhdźe 1.400 wobydlerjemi najmjeńše město Sakskeje. Widźenja hódny je hród Kuckuckstein.

## Stawizny
Prěnje naspomnjenje města jako *Libenstat* pochadźa z lěta 1286.

## Měšćanske dźěle
Liebstadt dźěli so do 8 měšćanskich dźělow.
* Waltersdorf
* Döbra
* Berthelsdorf
* Liebstadt
* Herbergen
* Seitenhain
* Großröhrsdorf
* Biensdorf

## Žórła


## Wotkazaj

*
Altenberg

**Altenberg** je sakske městačko we wokrjesu Sakska Šwica-Wuchodne Rudne hory. Leži w Rudnych horinach při čěskej hranicy a ma něhdźe 8.000 wobydlerjow. Dla wysokeho połoženja w horinach je woblubowane zymske sportnišćo.

Prěnje naspomnjenje města jako sydlišćo *off dem Geußingisberg* pochadźa z lěta 1451.

## Měšćanske dźěle
Altenberg dźěli so do 22 měšćanskich dźělow.
* Altenberg
* Bärenfels
* Bärenstein
* Falkenhain
* Fürstenau
* Fürstenwalde
* Geising
* Gottgetreu
* Hirschsprung
* Kipsdorf
* Lauenstein
* Liebenau
* Löwenhain
* Müglitz
* Neu-Rehefeld
* Neuhermsdorf
* Oberbärenburg
* Rehefeld-Zaunhaus
* Schellerhau
* Waldbärenburg
* Waldidylle
* Zinnwald-Georgenfeld

## Žórła


## Wotkazaj

*
Bad Gottleuba-Berggießhübel

**Bad Gottleuba-Berggießhübel** je sakske městačko we wokrjesu Sakska Šwica-Wuchodne Rudne hory, kotrež je w lěće 1999 nastało přez zjednoćenje městow Bad Gottleuba a Berggießhübel z gmejnomaj Bahratal a Langenhennersdorf. Leži něhdźe 30 kilometrow južnje Drježdźan při čěskej hranicy a ma něhdźe 5.700 wobydlerjow.

Prěnje naspomnjenje města Bad Gottleuba jako *Gotlavia* pochadźa z lěta 1363. Wjes *Gyßhobel* bu w lěće 1412 prěni raz naspomnjene.

## Měšćanske dźěle
Bad Gottleuba-Berggießhübel dźěli so do 12 měšćanskich dźělow.
* Kurort Bad Gottleuba
* Bahra
* Kurort Berggießhübel
* Börnersdorf
* Breitenau
* Forsthaus
* Hellendorf
* Hennersbach
* Langenhennersdorf
* Markersbach
* Oelsen
* Zwiesel

## Žórła


## Wotkazy

* 
*
Rabenau (Sakska)

**Rabenau** je sakske městačko we wokrjesu Sakska Šwica-Wuchodne Rudne hory. Leži juhozapadnje Drježdźan pola Freitala a ma něhdźe 4.300 wobydlerjow.

## Stawizny
Prěnje naspomnjenje jako sydło knjeza *Burchardus de Rabenowe* pochadźa z lěta 1235.

## Měšćanske dźěle
Rabenau dźěli so do 6 měšćanskich dźělow.
* Karsdorf
* Lübau
* Obernaundorf
* Oelsa
* Rabenau
* Spechtritz

## Žórła


## Wotkazaj

*
Stadt Wehlen

**Stadt Wehlen** (serbsce tež *Wjelin*) je sakske městačko we wokrjesu Sakska Šwica-Wuchodne Rudne hory. Leži při Łobju juhowuchodnje Drježdźan a słuša z něhdźe 1.600 wobydlerjemi k najmjeńšim městam Sakskeje. Dla połoženja w Sakskej Šwicy je městačko woblubowane wuchadźišćo za wulěty. Železniska čara Drježdźany–Praha wjedźe přez Wehlen.

## Stawizny
Prěnje naspomnjenje města jako sydło knjeza *Theodoricus de Wilin* pochadźa z lěta 1255.

## Měšćanske dźěle
Stadt Wehlen dźěli so do 4 měšćanskich dźělow.
* Dorf Wehlen
* Pötzscha
* Stadt Wehlen
* Zeichen

## Žórła


## Wotkazaj

*
Stołpin

**Stołpin** (serbsce tež *Stołpno*,  *Stolpen*) je sakske městačko we wokrjesu Sakska Šwica-Wuchodne Rudne hory. Leži něhdźe 25 kilometrow wuchodnje Drježdźan při kromje Zapadołužiskeje pahórčiny a ma něhdźe 5.600 wobydlerjow. Stołpin je znaty za derje wobchowany, na bazaltowych skałach stejacy hród. 

## Stawizny

Stołpinski hród naspomni so prěni raz pisomnje w lěće 1222 jako *castellum Stulpen* pochadźa z lěta 1222. Twjerdźizna běše tehdy we wobsydstwje Mišnjanskich biskopow. Městnostne mjeno so prěnjotnje jenož na hród poćahowaše, mjeztym zo měješe w 14. lětstotku załožene sydlišćo pod hrodom mjeno *Jochgrim*. Jako přepołožichu biskopjo swoju rezidencu w 15. lětstotku z Mišna do Stołpina, wuwiwaše so tute sydlišćo spěšnje do městačka a srjedźišća najwažnišeho Mišnjanskeho wustawoweho teritorija. Do Stołpinskeho hamta słušachu słušachu tež někotre kónčiny w dźensnišej Hornjej Łužicy, kaž na přikład wokoło Hodźija a Kubšic. W lěće 1559 dyrbješe Mišnjanske biskopstwo swoje teritorije kaž tež hród Stołpin přepodać sakskemu kurwjerchej.

Hród a stare město stej so hakle w lěće 1950 zjednoćiłoj.

## Měšćanske dźěle
Stołpin dźěli so do 6 měšćanskich dźělow.
* Heeselicht
* Helmsdorf
* Langenwolmsdorf
* Lauterbach
* Rennersdorf-Neudörfel
* Stolpen

## Žórła


## Wotkazaj

*
Tharandt

**Tharandt** je sakske městačko we wokrjesu Sakska Šwica-Wuchodne Rudne hory. Leži juhozapadnje Drježdźan pola Freitala při Dźiwjej Bystricy a ma něhdźe 5.500 wobydlerjow.

## Stawizny
Prěnje naspomnjenje města jako sydło po mjenje prawdźepodobnje słowjanskeho knjeza *Boriwoi de Tharant* pochadźa z lěta 1216. Prěnjotnje płaćeše mjeno *Tharandt* jenož za hród, mjeztym zo mjenowaše so město pod hrodom *Granaten*, kaž pisa chronika ze 16. lětstotka: *„Tharande das Schloß, Granath, das Stetlein unterm Schloß“* – „hród Tharande, Granath, městačko pod hrodom“.

## Měšćanske dźěle
Tharandt dźěli so do 7 měšćanskich dźělow.
* Fördergersdorf
* Grillenburg
* Großopitz
* Kurort Hartha
* Pohrsdorf
* Spechtshausen
* Tharandt

## Žórła


## Wotkazaj

*
Wilsdruff

**Wilsdruff** je sakske město we wokrjesu Sakska Šwica-Wuchodne Rudne hory. Leži zapadnje Drježdźan při awtodróze 4 a ma něhdźe 14.600 wobydlerjow.

## Stawizny
Prěnje naspomnjenje sydlišća jako *Wilandestorf* pochadźa z lěta 1259.

## Měšćanske dźěle
Wilsdruff dźěli so do 14 měšćanskich dźělow.
* Birkenhain
* Blankenstein
* Braunsdorf
* Grumbach
* Grund
* Helbigsdorf
* Helbigsdorf-Blankenstein
* Herzogswalde
* Kaufbach
* Kesselsdorf
* Kleinopitz
* Limbach
* Mohorn
* Oberhermsdorf
* Wilsdruff

## Žórła


## Wotkazaj

*
Primorsk (oblasć Leningrad)

**Primorsk** (, 1268–1920 *Bjerjozowskoje/ Берёзовское*, 1323–1709  *Björkö*, *Bjerjozowskoje*, 1920–1948  *Koivisto*) je město w Ruskej federaciji. Leži w europskim dźělu Ruskeje w Leningradskej oblasći při brjoze Finskeho zaliwa. Město leži 137 kilometrow sewjerozapadnje Pětrohróda. Ma něhdźe pjeć tysac wobydlerjow.  

Sydlišćo je so w lěće 1268 załožiło a ma wot lěta 1940 měšćanske prawa.

## Žórło


## Wotkaz
Swjetogorsk

**Swjetogorsk** (, 1887–1948  *Enso*) je město w Ruskej federaciji. Leži w europskim dźělu Ruskeje w Leningradskej oblasći při finskej hranicy. Město leži 150 kilometrow sewjernje Pětrohróda. Ma něhdźe 15 tysac wobydlerjow.  

Sydlišćo je so w lěće 1887 załožiło a ma wot lěta 1948 měšćanske prawa.

## Žórło


## Wotkazaj

* Oficielne webstrony
Asif Ali Zardari

**Asif Ali Zardari** (* 26. julija 1955 w Karači) je pakistanski politikar a bě mjez 2008 a 2013 z jědnatym prezidentom Pakistana. Wón je wudowc něhdyšeje premierki Benazir Bhutto, z kotrejž běše wot lěta 1987 zmandźeleny.

Wot 30. decembra 2007 je Zardari zastupowacy předsyda Pakistanskeje ludoweje strony (PPP).

## Wotkaz
Wopomnišćo Budyšin

**Wopomnišćo Budyšin** () je městno wopomnjeća woporow wobeju jastwow Budyšin I a Budyšin II. Wone namaka so wot 1993 w twarjenju něhdyšeho wosebiteho jastwa Budyšin II („jastwo stasi“) w Budyskim měšćanskim dźělu Sewjerowuchodny wobkruh. Wopomnišćo je dźěłowe městno Załožby sakskich wopomnišćow k wopomnjeću woporow politiskeho namócneho knjejstwa.

## Stawizny
1992 bu jastwo Budyšin II wosebiteho wuznama jako městno politiskeje jatby dla zawrjene. Předewšěm na iniciatiwu a zasakłosć bywšich jatych Budyšina I a II, kotřiž 1990 tak mjenowany „Budyski komitej“ załožichu, je zarjadnišćo jako wopomnišćo nastało.

Po wopyće staji frakcija CDU Sakskeho krajneho sejma dnja 12. julija 1991 w sejmje próstwu wo „załoženju wopomnišća za woporow komunizma a socializma w jastwje Budyšin“. Zarjadować dyrbješe so wopomnišćo w něhdyšim wosebitym jastwje ministerstwa za statnu bjezstrašnosć Budyšin II, hdźež měješe jako „městno wopomnjeća kaž tež jako muzej a zetkanišćo słužić“. 16. julija 1993 namołwi Sakski krajny sejm na próstwu frakcije Zwjazka 90/Zelenych Sakske knježerstwo, so dale za zarjadowanje „wopomnišća za woporow komunistiskeje a socialistiskeje diktatury a politiskeje justicy w něhdyšim wosebitym jastwje ministerstwa za statnu bjezstrašnosć ‚Budyšin II‘“ zasadźić. Jeje charakter a staw měještaj so při tym w dalokej měrje zdźeržeć. 

Po załoženju w februaru 1994 přewza Załožba sakskich wopomnišćow dalši na- a wutwar wopomnišća. W jeje nadawku zdźěłana koncepcija, kotraž wotnětka tež wuraznje wopomnjeće njeprawdy NS diktatury a jeje woporow kaž tež dokumentaciju a stawizny jastwa Budyšin I jako nadawk sformulowa, bu w aprylu 1997 wot załožbowych gremijow k přesadźenju doporučena. Wopomnišćo Budyšin ma wobšěrny a ćežki nadawk, stawizny dweju jara rozdźělneju jastwow w třoch časowych dobach přesćěhowanja – w nacionalsocialistiskej diktaturje, w času sowjetskeje wobsadniskeje mocy a w diktaturje SED – na historiskim městnje zdźěłać a dokumentować.

Nawodnica wopomnišća je wot 1999 Silke Klewin.

## Literatura
*
*

## Wotkazy

*Webstrona Wopomnišća Budyšin 
*Websstrona Budyskeho komiteje 
*Webstrona spěchowanskeho towarstwa Wopomnišća Budyšin 

## Žórło
Polnica

**Polnica** (tež **Pólnica**,  *Polenz*) je prawy a dlěši přitok Lachsbacha w sewjernym dźělu Połobskich pěskowčin w Sakskej.

## Běh

Wona nastanje pola Langburkersdorfa při němsko-čěskej hranicy juhozapadnje hory Roubený (461 m) z dźewjeć žórlicow, kotrež so we wysokosći wot 363 metrow zjednoća. Horni běh Polnicy twori přirodnu hranicu mjez Hohwaldom na sewjeru a Sakskej Šwicu na juhu. Při běhu rěčki do zapadneho směra leža Langburkersdorf, město Neustadt w Sakskej a wjeska Polenz. Za wjesku twori Polnica wusku, hłuboku wudrjeńcu z wjele seklemi. Blisko Cunnersdorfa namaka so we łučinje Polnicy jedna z najwjetšich łukow z běłymi zwónčkami w cyłej Němskej, kotraž je wosebje w nalěću woblubowane wulětnišćo.

Blisko městačka Hohnstein wopušći rěčka pasmo łužiskeho zornowca a docpě Połobski pěskowc. Podoba doliny so naraz přeměni wot za zornowcowe krajiny typiskeje formy V do na kanjon podobneje wudrjeńcy z runopadnymi skalnymi sćěnami.

Po 31,3 kilometrach so Polnica blisko Porschdorfa ze Zebnicu do Lachsbacha zjednoći, kotryž so po dalšich třoch kilometrach do Łobja wuliwa.

## Přiroda
Horni dźěl doliny steji jako *Polenztal* pod krajinowym škitom, mjeztym zo słuša delni běh z wudrjeńcu do Narodneho parka Sakska Šwica.

W Polnicy je wot 1990tych lětach nimo pstruhi tež łosos znowa žiwy.

## Wotkaz
Sertolowo

**Sertolowo** () je město w Ruskej federaciji. Leži w europskim dźělu Ruskeje w Leningradskej oblasći. Město leži na sewjeru wot Pětrohróda. Ma něhdźe 55 tysac wobydlerjow.  

Sydlišćo je so w lěće 1500 załožiło a ma wot lěta 1998 měšćanske prawa.

## Žórło


## Wotkazaj

* Oficielne webstrony
Slancy

**Slancy** () je město w Ruskej federaciji. Leži w europskim dźělu Ruskeje na zapadźe Leningradskej oblasći při estiskej hranicy. Ma něhdźe 33 tysac wobydlerjow.
  
Sydlišćo je so w lěće 1934 załožiło a ma wot lěta 1949 měšćanske prawa.

## Žórło


## Wotkazaj

* Oficielne webstrony
Sjasstroj

**Sjasstroj** () je město w Ruskej federaciji. Leži w europskim dźělu Ruskeje w Leningradskej oblasći při Ladogaskim jězorje. Město leži 152 kilometrow wuchodnje Pětrohróda. Ma něhdźe 13 tysac wobydlerjow.
  
Sydlišćo je so w lěće 1927 załožiło a ma wot lěta 1992 měšćanske prawa.

## Žórło
Tichwin

**Tichwin** () je město w Ruskej federaciji. Leži w europskim dźělu Ruskeje w Leningradskej oblasći. Město leži 236 kilometrow wuchodnje Pětrohróda. Ma něhdźe 58 tysac wobydlerjow.  

Sydlišćo naspomni so w lěće 1383 prěni raz a ma wot lěta 1773 měšćanske prawa.

## Literatura
* Тихвин// Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона : в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1890—1907.

## Žórło


## Wotkazaj

* Oficielne webstrony
Bjella Achatowna Achmadulina

**Bjella Achatowna Achmadulina** (, ;  * 10. apryla 1937 w Moskwje; † 29. nowembra 2010 Pjeredelkino, Moskwa) bě ruska basnjerka a spisowaćelka tatarsko-rusko-italskeho pochada. 

## Twórby
* *«Струна»* (М., Советский писатель, 1962)
* *«Озноб»* (Франкфурт, 1968)
* *«Уроки музыки»* (1969)
* *«Стихи»* (1975)
* *«Свеча»* (1977)
* *«Сны о Грузии»* (1977, 1979)
* *«Метель»* (1977)
* *«Метрополь»* («Много собак и собака», 1980)
* *«Тайна»* (1983)
* *«Сад»* (1987)
* *«Стихотворения»* (1988)
* *«Избранное»* (1988)
* *«Стихи»* (1988)
* *«Побережье»* (1991)
* *«Ларец и ключ»* (1994)
* *«Шум тишины»* (Иерусалим, 1995)
* *«Гряда камней»* (1995)
* *«Самые мои стихи»* (1995)
* *«Звук указующий»* (1995)
* *«Однажды в декабре»* (1996)
* *«Созерцание стеклянного шарика»* (1997)
* *«Собрание сочинений в трёх томах»* (1997)
* *«Миг бытия»* (1997)
* *«Нечаяние»* (стихи-дневник, 1996—1999)
* *«Возле ёлки»* (1999)
* *«Друзей моих прекрасные черты»* (2000)
* *«Стихотворения. Эссе»* (2000)
* *«Зеркало. XX век»* (стихи, поэмы, переводы, рассказы, эссе, выступления, 2000)
* *«Пуговица в китайской чашке»* (2009)
* *«Нечаяние»* (2010)

## Wotkazaj

* 
* Oficielna webstrona
*  Twórby a biografija
Boris Borisowič Grjebjenšćikow

**Boris Borisowič Grjebjenšćikow** (;  *  27. nowembra 1953, Leningrad, Ruska) je ruski spěwar, hudźbnik a basnik.

## Wotkazaj

* Boris Grebenshchikov
Aleksandr Borisowič Gradskij

**Aleksandr Borisowič Gradskij** (;  *  3. nowembra 1949, Kopejsk, Ruska; † 28. nowembra 2021) bě ruski spěwar, hudźbnik a basnik.

## Wotkazaj

* Biografija
Andrej Wadimowič Makarjewič

**Andrej Wadimowič Makarjewič** (; * 11. decembra 1953 w Moskwje) je ruski spěwar, hudźbnik a basnik.

## Wotkazaj

* Andrej Makarjewič w Mjezynarodnej filmowej datowej bance
Jelena Wajenga

**Jelena Wajenga** (poprawom **Jelena Wladimirowna Chruljowa**; ;  *  27. januara 1977, Sewjeromorsk, Oblasć Murmansk, Ruska) je ruska spěwarka a basnjerka. 

## Wotkazaj

* vaenga.ru
Lew Nikolajewič Tolstoj

**Lew Nikolajewič Tolstoj** (;  * 9. septembra 1828, Jasnaja Poljana blisko Tule; † 20. nowembra 1910 Astapowo, Rjazanska gubjernija, Ruska) bě wuznamny ruski spisowaćel. Jeho hłownej twórbje „Wójna a měr“ a „Anna Karjenina“ stej klasikarjej realistiskeho romana.

## Literatura
* Толстой, Лев Николаевич// Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона : в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1890—1907.
* Толстой Л.Н // Литературная энциклопедия / Под ред. А. В. Луначарского. — М.: Гослитиздат, 1939. — Т. XI. — 824 с.

## Wotkazy

* 
* Биографический словарь Zapis w ruskim biografiskim słowniku
* 22-томное собрание сочинений
* 90-томное собрание сочинений
* Bibliografija
Mohilnica

**Mohilnica** ( *Mohelnice*,  *Müglitz*) je 49 kilometrow dołha rěčka we wuchodnych Rudnych horinach w Sakskej a lěwy přitok Łobja.

Mjeno rěčki pochadźa wot serbskeho słowa „mohila“ (narowna hórka).

## Běh
Wona wužórli so jako *Mohelnice* blisko němsko-čěskeje hranicy na čěskim boku při horje *Cínovecký hřbet* (881 m). Po mjenje hač 500 metrach docpěje hranicu a twori potom na dołhosći wot něhdźe pjeć kilometrow namjeznu rěčku. W hornim běhu rěka *Běła Mohilnica* („Weiße Müglitz“). W 14 kilometrow dołhej a z městnami wjace hač 100 metrow hłubokej dolinje běži rěčka do Lauensteina, hdźež so *Čerwjena Mohilnica* wot lěweho boka do njeje wuliwa. Pod městom Glashütte so do sewjerowuchoda wobroći a běži dale přez Schlottwitz, nimo hroda Weesenstein a přez městačko Donin do Heidenau, hdźež so do Łobja wuliwa.

Při wosebitych wjedrowych situacijach su při hewak měrnej rěčce katastrofalne powodźenja móžne, tak k dotal poslednjemu razej w awgusće 2002. Wot 17. do 21. lětstotka dóńdźe w dolinje Mohilnicy po chronikach znajmjeńša 18 króć k ćežkim přepławjenjam.

## Žórła


## Wotkaz
Priozersk

**Priozersk** (, 1295–1580 *Korela/ Корела*, 1580–1595  *Kexholm*, 1595–1611 *Korela*, 1611–1918 *Keksgolm/ Кексгольм*, 1918–1940  *Käkisalmi*, 1940–1948 *Keksgolm*) je město w Ruskej federaciji. Leži w europskim dźělu Ruskeje w Leningradskej oblasći při Ladogaskim jězorje. Město leži 145 kilometrow sewjernje Pětrohróda. Ma něhdźe 18 tysac wobydlerjow. 
 
Sydlišćo je so w lěće 1295 załožiło a ma wot lěta 1310 měšćanske prawa.

## Žórło


## Wotkaz
Mittweida

**Mittweida** je wulke wokrjesne město w srjedźosakskim wokrjesu. Leži 18 kilometrow sewjernje Kamjenicy při Sapawje a ma něhdźe 15.000 wobydlerjow.

Sydlišćo naspomni so prěni raz w lěće 1209 jako *Mideweide* a woznamjeni so w lěće 1286 prěni raz jako *oppidum* („město“).

## Geografija
Susodne gmejny su Kriebstein na sewjerowuchodźe, Rossau na wuchodźe, Lichtenau na juhu, Altmittweida na juhozapadźe, Königshain-Wiederau na zapadźe a Erlau na sewjerozapadźe.

## Politika
Mittweida słuša k sakskemu wólbnemu wokrjesej 20 (Srjedźna Sakska 3) a k zwjazkowemu wólbnemu wokrjesej 161 (Srjedźna Sakska).

## Žórła


## Wotkazaj

*
Lunzenau

**Lunzenau** je sakske městačko w srjedźosakskim wokrjesu. Leži při Šwikawskej Modłeji, něhdźe 25 kilometrow wot Mittweidy, 25 km wot Kamjenicy a 65 km wot Lipska. Ma 4.500 wobydlerjow.

Sydlišćo nasta jako serbska wjes a naspomni so prěni raz w lěće 1333 jako *Luncznaw*, jako dósta měšćanske prawo.

## Žórła


## Wotkazaj

*
Lěsnik

**Lěsnik** ( *Leisnig*) je sakske městačko w srjedźosakskim wokrjesu. Leži při Freibergskej Modłeji połsta kilometrow juhowuchodnje Lipska a ma něhdźe 8.500 wobydlerjow.

Sydlišćo naspomni so prěni raz hižo w lěće 1046 jako *Lisnich*.

## Žórła


## Wotkazaj

*
Kolpino

**Kolpino** () je město w Ruskej federaciji. Leži w europskim dźělu Ruskeje. Je wobwod Pětrohróda a ma něhdźe 144 tysac wobydlerjow. Měšćanske mjeno je wot kołpa wotwodźene.

Sydlišćo je so w lěće 1722 załožiło a ma wot lěta 1912 měšćanske prawa. Słuša wot lěta 1999 do Pětrohroda.

## Literatura
* Колпино// Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона : в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1890—1907.

## Wotkazaj

* Oficielne webstrony
Kronštadt

**Kronštadt** () je město w Ruskej federaciji. Leži w europskim dźělu Ruskeje a je wobwod Pětrohróda. Ma něhdźe 43 tysac wobydlerjow.  

Sydlišćo je so w lěće 1704 jako ruska twjerdźizna załožiło.

## Literatura
* Кронштадт, порт и крепость// Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона : в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1890—1907.

## Wotkazaj

* Oficielne webstrony
Zelenogorsk (Pětrohród)

**Zelenogorsk** (, do 1948 ) je město w Ruskej federaciji. Leži w europskim dźělu Ruskeje při brjoze Finskeho zaliwa. Je wobwod Pětrohróda. Ma něhdźe 14 tysac wobydlerjow.

## Stawizny
Sydlišćo je so w lěće 1548 jako finska wjes Terijoki załožiło a ma wot lěta 1946 měšćanske prawa. Wot njewotwisnosće Finskeje 1917 hač do kónca Zymskeje wójny mjez Sowjetskim zwjazkom a Finskej słušeše k Finskej. W lětomaj 1939/1940 Terijoki běše znaty jako sydło wot Sowjetskeho zwjazka wutworjeneho marionetoweho knježerstwa Finskeje (t. mj. Terijokijowe knježerstwo, tež *Finska demokratiska republika/Suomen kansanvaltainen tasavalta*).

## Wotkazaj

* Oficielne webstrony
Šlisselburg

**Šlisselburg** ( z němskeho *Schlüsselburg*, 1323–1611 *Orješek/Орешек*, 1611–1702 *Noteburg/Нотебург* z šwedskeho *Nöteborg*, 1702–1944 *Šlisselburg*, 1944–1992 *Pjetrokrjepost/Петрокрепость*) je město w Ruskej federaciji. Leži w Leningradskej oblasći před wuliwom Njewy do Ladogaskeho jězora. Město leži 50 kilometrow wuchodnje Pětrohróda. Ma něhdźe 14 tysac wobydlerjow.  

Sydlišćo je so w lěće 1323 jako ruska twjerdźizna Orješek załožiło a ma wot lěta 1780 měšćanske prawa.

## Literatura
* Шлиссельбург// Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона : в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1890—1907.

## Žórło


## Wotkazaj

* Oficielne webstrony
Oederan

**Oederan** je sakske městačko w srjedźosakskim wokrjesu. Leži juhozapadnje Freiberga při zwjazkowej dróze 173 a ma něhdźe 8.200 wobydlerjow.

Sydlišćo nasta w 12. lětstotku jako wjes a naspomni so prěni raz w lěće 1286 jako *Oderen*.

## Geografija
Oederan leži něhdźe 15 kilometrow wuchodnje Kamjenicy.

Susodne města a gmejny su Hainichen w sewjeru, Oberschöna w sewjerowuchodźe, Brand-Erbisdorf we wuchodźe, Eppendorf w juhowuchodźe,  Leubsdorf w juhu, Augustusburg w juhozapadźe, Flöha w zapadźe a Frankenberg/Sa. w sewjerozapadźe.

## Politika
Oederan słuša k sakskemu wólbnemu wokrjesej 18 (Srjedźna Sakska 1) a k zwjazkowemu wólbnemu wokrjesej 161 (Srjedźna Sakska).

## Žórła


## Wotkazaj

*
Penig

**Penig** je sakske městačko w srjedźosakskim wokrjesu. Leži 20 kilometrow sewjerozapadnje Kamjenicy při Šwikawskej Modłeji a ma něhdźe 9.000 wobydlerjow. Zwjazkowa awtodróha 72 (Kamjenica–Lipsk) wjedźe přez Penig.

Sydlišćo naspomni so prěni raz w lěće 1264 jako *Penic*.

## Žórła


## Wotkazaj

*
Rochlica

**Rochlica** ( *Rochlitz*) je wulke wokrjesne město w srjedźosakskim wokrjesu. Leži 25 kilometrow sewjernje Kamjenicy a 45 kilometrow juhowuchodnje Lipska při Šwikawskej Modłeji a ma něhdźe 6.000 wobydlerjow.

Sydlišćo naspomni so prěni raz hižo w lěće 995 jako *Rochilinze* a słuša tuž k najstaršim znatym městam Sakskeje.

## Žórła


## Wotkazaj

*
Roswin

**Roswin** ( *Roßwein*) je sakske městačko w srjedźosakskim wokrjesu. Leži 35 kilometrow sewjerowuchodnje Kamjenicy a 40 kilometrow zapadnje Drježdźan při Freibergskej Modłeji a ma něhdźe 7.500 wobydlerjow. Zwjazkowa awtodróha 17 (Drježdźany–Lipsk) wjedźe přez město.

Sydlišćo naspomni so prěni raz w lěće 1220 jako *Ros(s)ewin*.

## Žórła


## Wotkazaj

*
Augustusburg

**Augustusburg** je sakske městačko w srjedźosakskim wokrjesu. Leži při Sapawje něhdźe dwanaće kilometrow Kamjenicy a ma 4.600 wobydlerjow.

Sydlišćo naspomni so prěni raz w lěće 1206 jako knježe sydło bratrow *Wolframus et Petrus de Schellenberc* a dósta swoje dźensniše mjeno hakle w lěće 1899 po wot 1568 do 1573 přez kurwjercha Awgusta natwarjenym hrodźe.

## Geografija
Městačko leži při rěkomaj Sapawa a Flöha we wysokosćach mjez 300 a 516 metrow nad mórskej hładźinu a zapřija tež wjeski Erdmannsdorf, Grünberg, Hennersdorf a Kunnersdorf. Najwyša hora je Schellenberg (516 metrow) a najniši dypk leži při Sapawje na 300 metrach. 

Susodne gmejny su Flöha na sewjeru, Oederan na sewjerowuchodźe, Leubsdorf na wuchodźe, Grünhainichen na juhowuchodźe, Gornau na juhozapadźe a Kamjenica na zapadźe.

## Wobrazarnja

Ort_augustusburg_sachsen.jpg|thumb|left|Napohlad nutřkowneho města
Augustusburg_seen_from_Witzschdorf_4.JPG|thumb|left|Hród Augustusburg
Erster_Schnee_in_Augustusburg,_first_snow_-_panoramio.jpg|thumb|left|Město w zymje
DBAG Class 642 Erdmansdorf Augustusburg.jpg|thumb|left|Dwórnišćo Erdmannsdorf-Augustusburg


## Wobchad
W Augustusburgu je wot 1. februara 1866 dwórnišćo *Erdmannsdorf*, wot 1910 z mjenom *Erdmannsdorf-Augustusburg* železniskeje čary Kamjenica – Vejprty. W Hennersdorfje wobsteji wot 1. februara 1866 dwórnišćo *Hennersdorf (Sachs)*.

## Politika
Augustusburg słuša k sakskemu wólbnemu wokrjesej 18 (Srjedźna Sakska 1) a k zwjazkowemu wólbnemu wokrjesej 161 (Srjedźna Sakska).

## Žórła


## Wotkazaj

*