open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Krasnoarmejsk (Oblasć Moskwa)

**Krasnoarmejsk** () je město ze 26.626 wobydlerjemi w ruskej oblasći Moskwa. 

Leži při rěce Worja něhdźe 40 kilometrow sewjerozapadnje Moskwy.

Sydlišćo je so hakle w lěće 1928 załožiło a ma wot lěta 1947 měšćanske prawa.

## Nóžki


## Literatura
* Города Подмосковья. Кн. 1. — М.: Московский рабочий, 1979. — 640 с., ил. — 35 000 экз.
* Босник Б. С. . Красноармейск и его окрестности. Сказания и очерки истории. — Красноармейск: Духовное наследие, 1999. — 100 с. — ISBN 5-86035-026-0.

## Wotkazaj
 
* Oficielne webstrony
Zazašćina

**Zazašćina** je iranska rěč. Wona rěči so na teritoriju Turkowskeje w aziskim dźělu kraja, wot něhdźe 2-3 milionow ludźi.

## Gramatika
Zazašćina ma dwaj genusaj, dwaj numerusaj a dwaj primarnej padaj. 

### Deklinacija

Prawidłowna deklinacija substantiw je na přikładach *lacek* m. „hólc“, *keyneke* f. „holca“ a *domani* „dźěći“ pokazana:

## Eksterne wotkazy
* Ethnologue wo Zazašćinje
* (Weblinks of Zaza people)
* Academic Research Center of Zazaki
* Zazaki Wikipedija
* Jano Zazaki nowosći
Orjechowo-Zujewo

**Orjechowo-Zujewo** () je město ze 120.000 wobydlerjemi w ruskej oblasći Moskwa.  

Leži při rěce Kljazma něhdźe 100 kilometrow wuchodnje Moskwy.

Sydlišćo je so w lěće 1917 załožiło.

## Nóžki


## Literatura
* Города Подмосковья. Кн. 3. — М.: Московский рабочий, 1979. — 640 с., ил. — 35 000 экз.
* Алексеев В.Н., Лизунов В.С., Моя малая Родина. Край орехово-зуевский. Руководство по краеведению,  — Орехово-Зуево, 1998. — 455 с. — ISBN 5-87471-036-1.
* Зуевский фабричный район // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона: В 86 томах (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1890—1907. — Т. XIIa. — С. 717.

## Wotkazy
 
* Oficielne webstrony
Pawlowskij Posad

**Pawlowskij Posad** () je město ze 65.500 wobydlerjemi w ruskej oblasći Moskwa.  

Leži něhdźe 65 kilometrow wuchodnje Moskwy.

Sydlišćo je so w lěće 1328 załožiło a ma wot lěta 1844 měšćanske prawa.

## Nóžki


## Literatura
* Города Подмосковья. Кн. 2. — М.: Московский рабочий, 1979. — 640 с., ил. — 35 000 экз.
* Лист карты N-37-III,  Масштаб: 1 : 200 000.

## Wotkazy
 
* Oficielne webstrony
Puškino

**Puškino** () je město ze 106.000 wobydlerjemi w ruskej oblasći Moskwa.  

Leži něhdźe 15 kilometrow sewjerowuchodnje Moskwy.

Sydlišćo je so w lěće 1499 załožiło a ma wot lěta 1925 měšćanske prawa.

## Nóžki


## Literatura
* Города Подмосковья. Кн. 1. — М.: Московский рабочий, 1979. — 640 с., ил. — 35 000 экз.
* Китайгородский Г. Б. Город Пушкино. — Б. м.: Изд-во ФГНУ «Росинформагротех», 2005. — 408 с. — ISBN 5-7367-0544-3.
* Бойко О. Н. Пушкино: между прошлым и будущим.- М.: Эко-Пресс, 2010.-144с.

## Wotkazy
 
* Oficielne webstrony
Staraja Kupawna

**Staraja Kupawna** () je městačko z 22.000 wobydlerjemi w ruskej oblasći Moskwa.  

Leži při rěce Kupawinka něhdźe 20 kilometrow wuchodnje Moskwy a něhdźe 15 kilometrow zapadnje Noginska.

Sydlišćo je so w 14. lětstotku załožiło a ma hakle wot lěta 2004 měšćanske prawa.

## Nóžki


## Literatura
* Города Подмосковья. Кн. 2. — М.: Московский рабочий, 1979. — 640 с., ил. — 35 000 экз.

## Wotkaz
Chotkowo

**Chotkowo** () je město z 21.000 wobydlerjemi w ruskej oblasći Moskwa.  

Leži při rěce Paža něhdźe 60 kilometrow sewjerowuchodnje Moskwy а 10 kilometrow juhozapadnje wot Sjergijew Posada.

Sydlišćo nastawaše wokoło w lěće 1308 załoženeho klóštra, kotryž wobsteji hač do dźensnišeho jako žónski klóšter, a ma wot lěta 1949 měšćanske prawa.

## Nóžki


## Literatura
* Города Подмосковья. Кн. 2. — М.: Московский рабочий, 1979. — 640 с., ил. — 35 000 экз.

## Wotkazaj
 
* Oficielne webstrony
Chimki

**Chimki** () je město z 232.000 wobydlerjemi w ruskej oblasći Moskwa.  

Sydlišćo je so w lěće 1850 załožiło a ma wot lěta 1939 měšćanske prawa.

## Nóžki


## Literatura
* Химки// Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона: в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1890—1907.
* Города Подмосковья. Кн. 1. — М.: Московский рабочий, 1979. — 640 с., ил. — 35 000 экз.

## Wotkaz
Černogolowka

**Černogolowka** () je město z 21.000 wobydlerjemi w ruskej oblasći Moskwa.  

Leži při rěce Černogolowka něhdźe 60 kilometrow sewjerowuchodnje Moskwy а 28 kilometrow sewjernje Noginska.

Sydlišćo je so w lěće 1710 załožiło a ma wot lěta 2001 měšćanske prawa.

## Nóžki


## Literatura
* Города Подмосковья. Кн. 1. — М.: Московский рабочий, 1979. — 640 с., ил. — 35 000 экз.
* Мельников А. П. . Черноголовка и её окрестности. Записки краеведа. — Черноголовка: Территория, 2008. — 205 с.

## Wotkazaj
 
* Oficielne webstrony
Elektrougli

**Elektrougli** () je město z 20.000 wobydlerjemi w ruskej oblasći Moskwa.  

Leži něhdźe 40 kilometrow wuchodnje Moskwy а 20 kilometrow juhozapadnje Noginska.

Sydlišćo je so w lěće 1899 załožiło a ma wot lěta 1956 měšćanske prawa.

## Nóžki


## Literatura
* Города Подмосковья. Кн. 2. — М.: Московский рабочий, 1979. — 640 с., ил. — 35 000 экз.

## Wotkazaj
 
* Oficielne webstrony
Argun (město)

**Argun** (, ) je město w Ruskej federaciji. Leži při sewjernej kromje Kawkaza w Čečenskej něhdźe 10 kilometrow wuchodnje Grozneho. 

Ma něhdźe 33 tysac wobydlerjow.

Sydlišćo je so we 18. lětstotku załožiło a ma wot lěta 1967 měšćanske prawa.

## Žórła


### Wotkazy

* Аргун// Города России: энциклопедия. — М.: Большая Российская энциклопедия, 1994. — С. 22. — 559 с. —50 000 экз. — ISBN 5-85270-026-6.
* Oficielne webstrony
Gudermes

**Gudermes** (, ) je město w Ruskej federaciji w Čečenskej něhdźe 40 kilometrow wuchodnje Grozneho a něhdźe 130 kilometrow zapadnje Machačkale. 

Ma něhdźe 50 tysac wobydlerjow.

Sydlišćo je so we 18. lětstotku załožiło a ma wot lěta 1941 měšćanske prawa.

## Žórła


### Wotkaz
Šali

**Šali** (, ) je město w juhu Ruskeje federacije. Leži při sewjernej kromje Kawkaza w Čečenskej republice něhdźe 35 kilometrow juhowuchodnje Grozneho.

Ma něhdźe 50 tysac wobydlerjow.

Sydlišćo je so w 14. lětstotku załožiło a ma wot lěta 1990 měšćanske prawa.

## Žórła


## Literatura
* Шали, аул// Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона: В 86 томах (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1890—1907.

## Wotkaz
* Oficielne webstrony
Bujnaksk

**Bujnaksk** (, , ) je město w Ruskej federaciji w republice Dagestan.

Leži w sewjernym předkraju Kawkaza něhdźe 40 kilometrow juhozapadnje Machačkale. 

Ma něhdźe 63 tysac wobydlerjow.

Sydlišćo je so w lěće 1834 załožiło a ma wot lěta 1866 měšćanske prawa.

## Literatura
* Темир-Хан-Шура// Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона: В 86 томах (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1890—1907.

## Nóžki


## Wotkazy
 
* Oficielne webstrony 
* Муниципалитеты Дагестана
Dagestanskije Ogni

**Dagestanskije Ogni** (, ; *[[Lezgišćina|lezginsce]]* *Дагъустандин ЦIаяр*; *[[Tabasaranšćina|tabasaransce]]* *Дагъустнан ЦIаяр*;  *Dağıstan İşıqları*) je město w Ruskej federaciji w republice Dagestan.

Leži w sewjernym předkraju Kawkaza při zapadnym brjoze Kaspiskeho morja něhdźe 120 kilometrow juhowuchodnje Machačkale.

Ma něhdźe 28 tysac wobydlerjow.

Sydlišćo je so w lěće 1914 załožiło a ma wot lěta 1990 měšćanske prawa.

## Nóžki


## Wotkazy
 
* Oficielne webstrony 
*  Муниципалитеты Дагестана 
* Лист карты K-39-61 Дагестанские Огни. Масштаб: 1 : 100 000
Derbent

**Derbent** (;  *Dərbənd*; awarsce *Дербенд*; *[[Lezgišćina|lezginsce]]* *Кьвевар*;  rutulsce *Цалли*; darginsce *Чяли*; *[[Tabasaranšćina|tabasaransce]]* *Дере-Бент*; laksce *Дарбант*; čečensce *Дербент*) je město na juhu Ruskeje federacije w republice Dagestan. 

Leži w sewjernym předkraju Kawkaza při zapadnym brjoze Kaspiskeho morja něhdźe 120 kilometrow juhowuchodnje Machačkale.

Ma něhdźe 121 tysac wobydlerjow.

Sydlišćo je so w lěće 438 załožiło a ma wot lěta 1840 měšćanske prawa.

## Literatura
* Дербент// Большая советская энциклопедия : [в 30 т.] / гл. ред. А. М. Прохоров. — 3-е изд. — М. : Советская энциклопедия, 1969—1978.

## Nóžki


## Wotkazy
 
* Oficielne webstrony 
* Муниципалитеты Дагестана 
* Дербент// Народная энциклопедия "Мой город"
* Лист карты K-39-61 Дербент. Масштаб: 1 : 100 000
Chortnica

**Chortnica** ( *Cortnitz*, serbsce tež *Kortnica*) je hornjołužiska wjeska  () na wuchodźe Budyskeho wokrjesa a słuša z lěta 1994 k městu Wóspork.

## Geografija
Leži we wužłobinje při sewjernej kromje Hornjołužiskich honow něhdźe štyri kilometry sewjerozapadnje Wósporka a dwaj kilometraj juhowuchodnje Barta. Najblišej susodnej wsy stej k Malešecam słušace Brězecy na zapadźe a Hrodźišćo na juhowuchodźe. Nimo wjeski wjedźe na juhu zwjazkowa awtodróha 4.

### Ležownostne mjena
Michał Rostok naliči 1887 slědowace serbske ležownostne mjena: Winica, W Hečec dołach, W Kukačach, Na Libšec, W dubach, Na pěskowej horje, W studničkach, Na Bětli, Za chójnu, Pola poslěnich kerkow, W brězynach, W nowym haće, Pola bramborskich kamjenjow, Pola Běłeje Hory, W Rólawach, Zezady cyhlowanče, Pola fórbarka, Na Korčmach.

## Stawizny

Mały kulowc, wobstejacy z tři- abo štyristronskich statokow, naspomni so prěni raz w lětomaj 1407/08 jako *Cortenicz*. Wjesne mjeno pochadźa wot serbskeho słowa za wosebitu družinu psow, chortow. Ležownostne knjejstwo měješe Hrodźišćanske ryćerkubło. Srjedź 19. lětstotka wupućowaše něhdźe 20 Chortničanskich Serbow do Awstralskeje. 

Wot 1815 do 1945 ležeše Chortnica jenož dwaj kilometraj zdalena wot prusko-sakskeje hranicy.

### Wobydlerstwo a rěč
Po Mukowej statistice měješe Chortnica we 1880tych lětach 139 wobydlerjow, mjez nimi 137 Serbow (99&nbsp;%) a jenož dwaj Němcaj. W lěće 1925 rěčeše po hamtskej statistice hišće 114 wot 128 wobydlerjow serbsce.

W lěće 1925 bě mjez 128 wobydlerjemi 122 ewangelskich a šěsć katolskich. Ewangelscy wěriwi přisłušeja znajmjeńša ze 16. lětstotka Hrodźišćanskej wosadźe.

## Wosobiny
* Jan Bohuwěr Dalwica-Dólba (1785–1849), ludowy kěrlušer; bydleše wjace hač 30 lět w Chortnicy
* Jan Róža (1874–1943), žiwnosćer, wjesnjanosta, kulturny prócowar; bydleše w Chortnicy

## Žórła
* 


## Wotkazaj

*
Běła Hora (Wóspork)

**Běła Hora** ( *Belgern*) je hornjołužiska wjeska  we wuchodźe Budyskeho wokrjesa, kotraž słuša z lěta 1994 k městu Wóspork. Do gmejnskeho dźěla słuša tež sydlišćo Nowa Běła Hora *(Neubelgern)*.

## Geografija
Leži we łučinje Kotołki a Lubaty na lěwym boku rěčki něhdźe dźesać kilometrow wuchodnje Budyšina a šěsć kilometrow zapadnje Wósporka. Při zapadnej kromje wjeski namaka so na přirodnej hórce stare serbske hrodźišćo Běła Hora, po kotrymž bu najskerje pozdźišo załožene městačko Wóspork (němsce *Weißenberg*) pomjenowane a ke kotremuž słušeše tež stražnicu za wikowansku dróhu Via regia. Susodnej wsy stej Worcyn na juhowuchodźe a k Malešanskej gmejnje słušace Skanecy w sewjerozapadźe. Na juhu Běłeje Hory namaka so wulki Běłohórski hat. Hišće spočatk 19.&nbsp;lětstotka běchu tež w nižinje wuchodnje Běłeje Hory wjacore haty.

## Stawizny
Wjes naspomni so prěni raz w lěće 1360 jako *Belligern* a słušeše prěnjotnje najskerje k Budyšinskej wosadźe, ze 16.&nbsp;lětstotka pak k Hrodźišćanskej. Runje tak ze 16.&nbsp;lětstotka ma Běła Hora swójske ryćerkubło. Barokny knježi dom je so w 19.&nbsp;lětstotku wottorhał. W samsnym lětstotku je so tež prěnja šula we wsy natwariła.

Po Mukowej statistice měješe Běła Hora we 1880tych lětach 122 wobydlerjow, mjez nimi 112 Serbow (92&nbsp;%) a 10 Němcow. W lěće 1925 rěčeše po hamtskej statistice hišće 96 wot 111 wobydlerjow serbsce. Běłohórske dźěći chodźachu do Worcynskeje šule.

W lěće 1925 bě mjez 111 wobydlerjemi 108 ewangelskich a tři katolscy.

## Wosobiny
* Arnošt Ota Dučman (1896–1945), serbski nowinar; rodźeny na Běłej Horje
* Korla Awgust Wudowjenc (1851–?), serbski gymnazialny profesor, w młodych lětach přełožowar; rodźeny na Běłej Horje

## Žórła
* 


## Wotkazaj

*
Wuježk (Wóspork)

**Wuježk** (serbsce tež *Kozacy Wuježk*;  *Wuischke*) je hornjołužiska wjeska  na wuchodźe Budyskeho wokrjesa, kotraž słuša z lěta 1994 k městu Wóspork.

## Geografija

Leži w hornjołužiskich honach nad Hrodźišćanskej skalu jenož połdra kilometra sewjernje Wósporskeho stareho města. Južnje wsy běži zwjazkowa awtodróha 4, zapadnje pak něhdyša železniska čara Wóspork–Radwor. Južnje wsy, při starym železniskim wiadukće přez Lubatu, steja so powostanki něhdyšeho Wuježčanskeho młyna. Mjez 1815 a 1945 ležeše Wuježk bjezposrědnje při prusko-sakskej hranicy.

Susodne wsy su Hbjelsk na sewjerowuchodźe, Wichowy na juhozapadźe, Hrodźišćo na zapadźe a Hrodźišćanski Wudwór na sewjerozapadźe.

### Ležownostne mjena
Michał Rostok naliči 1887 slědowace serbske ležownostne mjena: Wosanca, Hilbjeńcy, Sćina, Syćinki, Stare brohi, Kopr, Wólšina, Pamplka, Kšibjeńca, Skały, Trawjeńčk, Łužk, Nowy hat, Šěroke, Na poslěnim, Na wuzkim.

## Stawizny
Ze srjedźowěka je so jeničce sudobjo ze słowjanskeje doby namakało. Wjeska sama naspomni so prěni raz hakle w lěće 1419 jako *Vgestchen circa Gredes* („Wuježk pola Hrodźišća“). Ležownostne knjejstwo měješe w 17. lětstotku Worcynske ryćerkubło, we 18. pak Hrodźišćanska fara. Ewangelscy wěriwi přisłušeja znajmjeńša ze 16. lětstotka Hrodźišćanskej wosadźe.

Po Mukowej statistice měješe Wuježk we 1880tych lětach 71 wobydlerjow, mjez nimi 64 Serbow (90&nbsp;%) a sydmjo Němcy. W lěće 1925 rěčeše po hamtskej statistice hišće 40 wot 68 Wuježčanow serbsce.

## Wosobiny
* Arnošt Kowar (1923–2014) – ludowědnik a muzejownik; rodźeny Wuježčan

## Žórła
* 


## Wotkazaj

*
Wichowy

**Wichowy** ( *Weicha*) su hornjołužiska wjes  na wuchodźe Budyskeho wokrjesa, kotraž słuša z lěta 1994 k městu Wóspork.

## Geografija
Leža nad Hrodźišćanskej skału rěki Lubaty jenož połdra kilometra zdalene wot Wósporskeho stareho města. Susodne wsy su Wuježk za starej železniskej čaru na sewjerowuchodźe, Kotecy na juhu a Hrodźišćo na zapadźe.

## Stawizny
Na hórce při zapadnej kromje Wichow namaka so pohrjebnišćo z bronzoweje a zažneje železoweje doby, kotrež bu w lěće 1873 namakane. Wjes sama naspomni so prěni raz hižo w lěće 1241 jako sydło knjeza *Reinhardus de Wichowe*. Hač do 19. lětstotka měješe Wichowske ryćerkubło, kotrež słušeše mjez druhim rodomaj *Gersdorff* a *Heynitz*, ležownostne knjejstwo. W lěće 1854 wupućowachu wjacori Wichowscy Serbja z Janom Kilianom do Texasa. W knježim domje z 18. lětstotka so po 1945 starownja zarjadowa, kotraž hač do lěta 2003 eksistowaše. 1937 namakachu 88 čěskich, sakskich, šwicarskich a nižozemskich pjenjezow ze 16. a 17. lětstotkow.

### Wobydlerstwo a rěč
Po Mukowej statistice mějachu Wichowy we 1880tych lětach 175 wobydlerjow, mjez nimi 159 Serbow (91&nbsp;%) a 16 Němcow. W lěće 1925 rěčeše po hamtskej statistice jenož hišće 28 wot 170 wobydlerjow serbsce.

W lěće 1925 bě mjez 170 wobydlerjemi 165 ewangelskich a tři katolscy. Ewangelscy wěriwi přisłušeja znajmjeńša ze 16. lětstotka Hrodźišćanskej wosadźe.

## Žórła
* 


## Wotkazaj

*
Špikały

**Špikały** ( *Spittel*) su hornjołužiska wjeska  na wuchodźe Budyskeho wokrjesa a słušeja z lěta 1994 k městu Wóspork.

## Geografija
Najwyše ležacy dźěl Wósporka namaka so w hornjołužiskich honach něhdźe 15 kilometrow wuchodnje Budyšina při sewjernym boku hory Byčin. Susodne wsy su Nosaćicy na sewjerowuchodźe, Chrapow na wuchodźe, Walowy za Byčinom na juhu, Wujezd na juhozapadźe a Čornjow na zapadźe. Wuchodnje wsy běži zwjazkowa dróha 178 (Wóspork–Žitawa–Liberec).

## Stawizny
Mały kulowc naspomni so prěni raz w lěće 1345 jako *Spital* a tři lěta pozdźišo jako sydło knjeza *Herman von dem Spital*. Ležownostne knjejstwo měješe wot 16. do 19. lětstotka Nosačanske ryćerkubło. Ewangelscy wěriwi słušachu znajmjeńša ze 16. lětstotka ke Ketličanskej, z lěta 1679 pak k Nosačanskej wosadźe. Tam chodźachu Špikałske dźěći tež do šule.

W běhu wojowanja wokoło Byčina w Napoleoniskich wójnach zarjadowachu Francozojo spočatk septembra 1813 pólny lacaret w Špikałach, kotryž wopyta dnja 5. septembra kejžor Napoleon Bonaparte. Samsny statok kupi w lěće 1930 Korla Tilich, dźěd něhdyšeho sakskeho ministerskeho prezidenta Stanisława Tilicha.

### Wobydlerstwo a rěč
Po Mukowej statistice mějachu Špikały we 1880tych lětach 161 wobydlerjow, mjez nimi 148 Serbow (92&nbsp;%) a 13 Němcow. Arnošt Černik zwěsći 1956 serbskorěčny podźěl wobydlerstwa Špikałskeje gmejny wot jenož hišće 31,2&nbsp;%.

## Žórła
* 


## Wotkaz
*
Malećicy

**Malećicy** ( *Maltitz*) su hornjołužiska wjes  na wuchodźe Budyskeho wokrjesa, kotraž słuša z lěta 1993 k městu Wóspork.

Leža w hornjołužiskich honach na lěwym boku Lubaty něhdźe dźesać kilometrow sewjernje Lubija a 18 kilometrow wuchodnje Budyšina při hranicy mjez Budyskim a Zhorjelskim wokrjesom. Susodne wsy su Křišow na sewjerowuchodźe, Łuwoćicy a Nosaćicy na juhu kaž tež Žarki za Wósmužowej horu na zapadźe. Na sewjerozapadźe namaka so Wósporske stare město.

## Stawizny
Wjes naspomni so prěni raz w lěće 1245 jako sydło knjeza *Fridericus de Maltiz*. W lěće 1364 bu wodowy hród naspomnjeny. Ležownostne knjejstwo měješe tamniše ryćerkubło. Ewangelscy wěriwi přisłušeja hižo ze 16. lětstotka Křišowskej wosadźe, tak zo dyrbjachu mjez 1815 a 1945 přeco ducy kemši prusko-saksku hranicu přeprěkować. Wot lěta 1895 mějachu Malećicy zastanišćo při železniskej čarje Lubij–Wóspork, kotraž so 1903 hač do Barta a 1906 hač do Radworja podlěši, hdźež bě z čaru Budyšin–Wojerecy zwjazana. W lěće 1972 bu wosobowy wobchad zastajeny a 1973 so čara mjez Lubijom a Bartom zawrě.

Po Mukowej statistice mějachu Malećicy we 1880tych lětach 373 wobydlerjow, mjez nimi 188 Serbow (50 %) a 185 Němcow. Arnošt Černik zwěsći 1956 serbskorěčny podźěl wobydlerstwa Malečanskeje gmejny wot jenož hišće 7,1 %.

## Žórła


## Wotkazaj

*
Belgern

**Belgern** je němske mjeno slědowaceju sydlišćow na wuchodźe Němskeje:

* měšćanskeho dźěla města Belgern-Schildau w Sewjerosakskim wokrjesu, hlej Belgern-Schildau
* k městu Wósporkej słušaceje hornjołužiskeje wjeski, hlej Běła Hora (Wóspork)

Pola wobeju městnow pochadźa mjeno ze serbšćiny.
Lauske

**Lauske** je němske mjeno slědowaceju łužiskeju wsow:

* gmejnskeho dźěla Bóšic, hlej Łusč
* gmejnskeho dźěla Wósporka, hlej Łusk
Izberbaš

**Izberbaš** (, lezginsce *Изберг*) je město w Ruskej federaciji w republice Dagestan. Leži při Kaspiskim morju něhdźe 50 kilometrow južnje Machačkale.

Ma něhdźe 56 tysac wobydlerjow.

Sydlišćo je so w lěće 1932 załožiło a ma wot lěta 1949 měšćanske prawa.

## Nóžki


## Wotkazy
 
* Oficielne webstrony
* Муниципалитеты Дагестана
Łusk

**Łusk** ( *Lauske*) je hornjołužiska wjes z něhdźe 160 wobydlerjemi na wuchodźe Budyskeho wokrjesa, kotraž słuša z lěta 1994 k městu Wóspork.

## Geografija

Wjes leži w hornjołužiskich honach w 20 do 40 metrow hłubokej wužłobinje na kóncu Łušćanskeje skale, wudrjeńcy rěčki Kotołki, něhdźe 13 kilometrow wuchodnje Budyšina. Susodne wsy su Kotecy na sewjeru, Žarki za Słónčnej horu na sewjerowuchodźe, k Bukecam słušacy Čornjow na juhu a Rodecy na zapadźe.

### Ležownostne mjena
Michał Rostok naliči 1887 slědowace serbske ležownostne mjena: Rjekwej (?), Nětošća, Harta, Klamerca, Słóńca (tež Słónča =*Schlunzenberg*), Hrodźiško, Husaŕka, Wužłobje, Hłuboćicy/Łuhoćicy, Stare krjo, Sypošće, Podleńca (=*Pestilenzwiese*), Róžowa, Młynowy, Rynawka (=doł ze žórłom), Sćeŕbowka, Na ladach, Kłobuk, Powleńca, Porlenca, Klamerca (tež: Młynowe Klamorčki), Zybowka.

## Stawizny

Južnje wsy, nad Kotołku, namakatej so starej serbskej hrodźišći, Łušćanske na zapadnych skałach a Čornjowske na wuchodnych. Łusk samón so k prěnjemu razej w lěće 1445 jako *Lußk* naspomni. Wjesne mjeno pochadźa wot serbskeho słowa *łuh*. Ležownostne knjejstwo měješe we wsy so namakace ryćerkubło, kotrež so 1455 prěni raz naspomni. Dnja 8. septembra 1707 přenocowaše šwedski kral Korla XII. na Łušćanskim hrodźe. Wot lěta 1776 přetworjachu Łušćansku skalu w nadawku kublerja Gottlieba Wilhelma von Bresslera do hrodoweho parka.

Po Mukowej statistice měješe Łusk we 1880tych lětach 322 wobydlerjow, mjez nimi 277 Serbow (86&nbsp;%) a 32 Němcow. Arnošt Černik zwěsći 1956 serbskorěčny podźěl wobydlerstwa Łušćanskeje gmejny wot jenož hišće 43,2&nbsp;%. Dźensa so we Łusku hižo serbsce njerěči.

W lěće 1925 bě mjez 235 wobydlerjemi 203 ewangelskich a 27 katolskich. Ewangelscy wěriwi přisłušachu znajmjeńša ze 16. lětstotka |Bukečanskej wosadźe, z lěta 1957 pak Kotečanskej.

Wot lěta 1921 mějachu Łušćenjo swoje serbske towarstwo z mjenom „Skała“.

## Wosobiny
* Jan Stoš (1810–88), serbski kowar, konserwatiwny nabožinski prócowar; rodźeny we Łusku
* Jurij Winger (1872–1918), serbski farar, spisowaćel a přełožowar; bydleše we Łusku

## Žórła
* 
* Marko Grojlich: *Łusk pola Wósporka – na wopyće.* W: *Mjez horami a holu.* Ludowe nakładnistwo Domowina, Budyšin 1998, str. 44slsl.


## Wotkazaj

*
Žarki

**Žarki** ( *Särka*) su hornjołužiska wjes  we wuchodźe Budyskeho wokrjesa a słušeja z lěta 1994 k městu Wóspork.

Leži w hornjołužiskich honach na zapadnym boku Wósmužoweje hory při Žarkowskej wodźe, přitoku Kotołki, něhdźe dwaj a poł kilometra juhozapadnje Wósporskeho stareho města. Najblišej susodnej wsy stej Łusk za Słónčnej horu na juhozapadźe a Kotecy na sewjerozapadźe.

## Stawizny
Wjes, kotraž wobsteji z dweju kulowcow, naspomni so prěni raz w lěće 1365 jako *Zarg* a steješe pod ležownostnym knjejstwom Kotečanskeho ryćerkubła. Wot lěta 1659 měješe swójske kubło. Dźensniši knježi dom natwari so w 19. lětstotku. Srjedź toho lětstotka wupućowaše 13 Žarkowskich Serbow do Awstralskeje.

### Wobydlerstwo a rěč
Po Mukowej statistice mějachu Žarki we 1880tych lětach 217 wobydlerjow, mjez nimi 201 Serbow (93 %) a 16 Němcow. Arnošt Černik zwěsći 1956 serbskorěčny podźěl wobydlerstwa Droždźijskeje gmejny wot jenož hišće 14,4 %.

W lěće 1925 bě mjez 185 wobydlerjemi 176 ewangelskich a wósom katolskich. Ewangelscy wěriwi přisłušeja znajmjeńša ze 16. lětstotka Kotečanskej wosadźe.

## Žórła
* 


## Wotkazaj

*
Chasawjurt

**Chasawjurt** (, , ) je město w Ruskej federaciji w republice Dagestan. Leži při sewjernej kromje Kawkaza něhdźe 80 kilometrow zapadnje Machačkale.

Ma něhdźe 136 tysac wobydlerjow.

Sydlišćo je so w lěće 1846 załožiło a ma wot lěta 1931 měšćanske prawa.

## Nóžki


## Wotkazy
 
* Oficielne webstrony
* Муниципалитеты Дагестана
Južno-Suchokumsk

**Južno-Suchokumsk** () je město w Ruskej federaciji w republice Dagestan. Leži w sewjerozapadźe Nogajskeje stepy něhdźe 300 kilometrow sewjerozapadnje Machačkale.

Ma něhdźe 10 tysac wobydlerjow.

Sydlišćo je so w lěće 1958 załožiło a ma wot lěta 1988 měšćanske prawa.

## Nóžki


## Wotkazy
 
* Oficielne webstrony
* Муниципалитеты Дагестана
Astrachań

**Astrachań ** () je wulkoměsto při Wolze w juhoruskej oblasći Astrachań a jeje zarjadniske sydło. Ma něhdźe 530 tysac wobydlerjow.

## Stawizny
Hižo w 6. lětstotku bě Astrachań wuznamne wikowanišćo mjez Europu a přibrjožnymi krajemi Kaspiskeho morja. Wot 13. lětstotka bě město wobydlene wot Wolgaskich Tatarow a ze srjedźišćom jich khanata. W lěće 1554 zdobychu Rusojo Astrachań a natwarichu sydlišćo jako drjewjanu twjerdźiznu znowa. Wot lěta 1717 ma Astrachań měšćanske prawa.

## Wobwody

# Leninski rajon
# Sowjetski rajon
# Leninski rajon
# Trusowski rajon

## Literatura
* Астрахань, уезд и губерния// Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона: В 86 томах (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1890—1907.
* Астраханский порт// Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона: В 86 томах (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1890—1907

## Nóžki


## Wotkazy
 
* Oficielne webstrony
Achtubinsk

**Achtubinsk** () je město w ruskej oblasći Astrachań. Ma něhdźe 38 tysac wobydlerjow.

Sydlišćo je so w lěće 1793 załožiło a ma wot lěta 1959 měšćanske prawa.

## Nóžki


## Wotkazy
 
* Oficielne webstrony
* Ахтубинск // Города России: энциклопедия. — М.: Большая Российская энциклопедия, 1994. — С. 31. — 559 с. —50 000 экз. — ISBN 5-85270-026-6.
Kamyzjak

**Kamyzjak** () je město w ruskej oblasći Astrachań. Ma něhdźe 16 tysac wobydlerjow.

Sydlišćo je so w lěće 1560 załožiło a ma wot lěta 1973 měšćanske prawa.

## Literatura
* Камызяк// Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона : в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1890—1907.

## Nóžki


## Wotkazy
Kiziljurt

**Kiziljurt** (, , ) je město w Ruskej federaciji w republice Dagestan něhdźe 50 kilometrow sewjerozapadnje Machačkale. 

Ma něhdźe 34 tysac wobydlerjow.

Sydlišćo je so w lěće 1894 załožiło a ma wot lěta 1963 měšćanske prawa.

## Nóžki


## Wotkaz
* Муниципалитеты Дагестана
Kizljar

**Kizljar** (; kumyksce *Абсияхкент, Къызларкъала*) je město w Ruskej federaciji w republice Dagestan něhdźe 115 kilometrow sewjerozapadnje Machačkale. 

Ma něhdźe 48 tysac wobydlerjow.

Sydlišćo je so w lěće 1735 załožiło a ma wot lěta 1785 měšćanske prawa.

## Nóžki


## Wotkazy
 
* Муниципалитеты Дагестана 
* Кизляр// Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона: В 86 томах (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1890—1907.
Znamjensk

**Znamjensk** ( Знаменск) je mjeno dweju sydlišćow w Ruskej:

* města w Astrachanskej oblasći, hlej Znamjensk (Oblasć Astrachań)
* sydlišća w Kaliningradskej oblasći, hlej Znamjensk (Oblasć Kaliningrad)
Pawlowsk

**Pawlowsk** ( Павловск) je mjeno wjacorych sydlišćow w Ruskej:

* města blisko Pětrohroda, hlej Pawlowsk (Pětrohród)
* města w oblasći Woronjež, hlej Pawlowsk (oblasć Woronjež)
* wsy w Altajskim kraju, hlej Pawlowsk (Altaj)
Čechow

**Čechow** je mjeno wjacorych sydlišćow w Ruskej:

* města w Moskowskej oblasći, hlej Čechow (Oblasć Moskwa)
* wsy w Sachalinskej oblasći, hlej Čechow (Sachalin)
* wsy w Brjanskej oblasći, hlej Čechow (Oblasć Brjansk)

**Čechow** je nimo toho swójbne mjeno slědowacych wosobinow:

* Anton Pawlowič Čechow (1860–1904), ruski spisowaćel a dramatikar
* Michael Čechow (1891–1955), rusko-ameriski dźiwadźelnik a režiser
* Walerij Aleksandrowič Čechow (* 1955), ruski šachowy wulkomišter
Krasnoarmejsk

**Krasnoarmejsk** ( Красноарме́йск; „město čerwjeneje armeje“) je mjeno wjacorych sydlišćo w něhdyšim Sowjetskim zwjazku:

* ruskeho města w Moskowskej oblasći, hlej Krasnoarmejsk (Oblasć Moskwa)
* ruskeho města w Saratowskej oblasći, hlej Krasnoarmejsk (Oblasć Saratow)
* ruske mjeno ukrainskeho města w Donjeckej oblasći, hlej Krasnoarmijsk
* něhdyše mjeno kazachskeho města, hlej Tajynša
Argun

**Argun** je:

* mjeno čečenskeho města, hlej Argun (město)
* prawy přitok Amura při rusko-chinskej hranicy, hlej Argun (Amur)
* přitok rěki Sunža w Georgiskej a Čečenskej, hlej Argun (Sunža)
Arnošt Černik

**Arnošt Černik** ( *Ernst Tschernik*; * 12. junija 1910 w Slepom, † 27. februara 1988) bě serbski wučer, wědomostnik a statistikar. 

Wón narodźi so w lěće 1910 jako najmłódši syn ludoweho herca Kita Černika a Hany rodźeneje Hančojc do serbskeje chěžkarskeje swójby w Slepom, hdźež tež do ludoweje šule chodźeše. Wot 1925 do 1930 studowaše na namjet profesora Alfonsa Parczewskeho, kiž tehdy w Slepom poby, na wučerskim seminarje w Ostrzeszówje pola Wrócławja. Hač do lěta 1934 skutkowaše jako wučer na wjacorych pólskich dwurěčnych zakładnych šulach. Po nawróće do Němskeje dyrbješe w Berlinje abituru nachwatać, dokelž so pólska matura tu njepřipózna. Studowaše tam a pozdźišo w Kralowcu prawniske a statne wědomosće a zakónči studij w lěće 1940 jako diplomowy ludowy hospodar.

Po Druhej swětowej wójnje steješe najprjedy na čole hospodarskeho wotrjada Domowiny, doniž so w Poznanju na polu statistiki a ekonomiskeje geografije dale njeskwalifikowa. W meji 1947 narěči při zetkanju ze zastupnikami pólskeho knježerstwa hromadźe z Wójćechom Kóčku problematiku němskorěčnych ćěkańcow z wuchodnych stronow Němskeje a jich negatiwny wliw na substancu serbskeje rěče a kultury we Łužicy. Wicepremierej a zdobom ministrej za wróćo zdobyte krajiny, Władysławej Gomułce, přepodaštaj memorandum Domowiny, w kotrymž wabjachu za samostatnosć Serbow. W septembrje 1948 dyrbješe so kaž Pawoł Cyž a Anton Nawka po rozsudźe Domowiny do Łužicy nawróćić. 1950 promowowaše wo hospodarskim a demografiskim połoženju we Łužicy. 1950/51 běše z wučerjom na nowozałoženej Serbskej wyšej šuli w Budyšinje. W lětomaj 1954/55 přewjedźe jako sobudźěłaćer Domowiny resp. Instituta za serbski ludospyt wobšěrnu demografisko-statistisku zběrku w Hornjej a Delnjej Łužicy, zo by ličbu Serbow wuslědźił. Tajke slědźenje bě před nim prěni raz Arnošt Muka we 1880tych lětach přewjedł. Jeho wuslědki buchu wot Černika systematisce zjimane a w lěće 1954 jako kniha wudate. Wuslědki Černikoweje statistiki sameje so w NDRskim času z politiskich přičin oficielnje njewozjewichu, dokelž běchu po jeho ličenju jenož hišće něhdźe 81.000 Serbow. Hač do lěta 1958 bě Černik ze zamołwitym za wotrjad krajowěda/demografija w Instituće za serbski ludospyt. Wot 1959 bydleše w Berlinje.

Arnošt Černik bě nan dźowki a dweju synow.

## Literatura
* Ernst Tschernik: *Die Entwicklung der sorbischen Bevölkerung.* Akademie-Verlag, Berlin 1954. [wuslědki Mukoweho slědźenja]
* Ludwig Elle: *Sprachenpolitik in der Lausitz.* Domowina-Verlag, Bautzen 1995. [wuslědki Černikoweho slědźenja jako přiwěšk]

## Žórle
* Piotr Pałys: *Přinošk k biografiji Arnošta Černika.* W: Rozhlad 2/2014 [lětnik 64], str. 34–37.
* Irena Šěrakowa: *Što je znate wo dr. Arnošće Černiku?* W: Rozhlad 12/2013 [lětnik 63], str. 30–33.
Krasnodar

**Krasnodar** () je milionowe město w južnej Ruskej a zarjadniske sydło Krasnodarskeho regiona. Ma něhdźe 1,15 milion wobydlerjow (2025).

Sydlišćo je so w lěće 1793 załožiło a ma wot lěta 1867 měšćanske prawa.

## Nóžki


## Wotkazy
 
* Oficielne webstrony
* Екатеринодар// Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона: В 86 томах (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1890—1907.
Anapa

**Anapa** () je město w Krasnodarskim regionje w južnej Ruskej. Leži při wuchodnym brjoze Čorneho morja. Ma něhdźe 70 tysac wobydlerjow.

Sydlišćo je so w lěće 1781 załožiło a ma wot lěta 1846 měšćanske prawa.

## Nóžki


## Wotkazy
 
* Oficielne webstrony
* Анапа// Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона: В 86 томах (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1890—1907.
* Анапа// Города России: энциклопедия. — М.: Большая Российская энциклопедия, 1994. — С. 20-21. — 559 с. —50 000 экз. — ISBN 5-85270-026-6.
Istra

**Istra** je:

* mjeno ruskeho města w Moskowskej oblasći, hlej Istra (město)
* mjeno ruskeje rěki, hlej Istra (rěka)
* chorwatske a słowjenske mjeno połkupy Istriskeje, hlej Istriska
Dzeržinskij

**Dzeržinskij** ( Дзержи́нский) je mjeno wjacorych sydlišćow w Ruskej:

* města w Moskowskej oblasći, hlej Dzeržinskij (Oblasć Moskwa)
* sydlišća w Nowosibirskej oblasći, hlej Dzeržinskij (Oblasć Nowosibirsk)
* sydlišća w oblasći Woronjež, hlej Dzeržinskij (Oblasć Woronjež)

Je nimo toho ruske swójbne mjeno slědowaceje wosobiny:

* Feliks Dzeržinskij ( Feliks Dzierżyński; 1877–1926) – ruski komunistiski rewolucionar a šef tajneje słužby
Gelendžik

**Gelendžik** () je město w Krasnodarskim regionje w južnej Ruskej. Leži při wuchodnym brjoze Čorneho morja. Ma něhdźe 69 tysac wobydlerjow.

Sydlišćo je so w lěće 1831 załožiło a ma wot lěta 1915 měšćanske prawa.

## Nóžki


## Wotkazy
 
* Oficielne webstrony
* Колесникова А. А., Костюк Н. Г., Черномуровой В. М., Щеглов Д. Е. Геленджик и его окрестности. — Краснодар: Краснодарское кн. изд-во, 1964. — 78 с.
Jejsk

**Jejsk** () je město w Krasnodarskim regionje w južnej Ruskej. Ma něhdźe 85 tysac wobydlerjow.

Sydlišćo při sewjerowuchodnym pobrjoze Azowskeho morja je so w lěće 1848 załožiło.

## Nóžki


## Wotkazaj
 
* Oficielne webstrony
Arara

**Arara** je městačko w sewjerowuchodnej Brazilskej. W lěće 2014 měješe 13.258 wobydlerjow.

## Wotkazaj

* Oficielna webstrona města
Troickoje (Kalmykska)

**Troickoje** (, ) je wjes z 12.000 wobydlerjemi w ruskej republice Kalmykskej, Celinnyj rajon. Leži něhdźe 14 kilometrow wot Elisty.

Dźensniše sydlišćo je so w lěće 1862 jako wjeska ruskich burow na tehdyšej kupje załožiło.

## Nóžki


## Wotkazy

* Oficielne webstrony
Dnjestr

**Dnjestr** ( Дністер/*Dnister*,  Nistru,  Днестр/*Dnjestr*) je 1352 kilometrow dołha rěka w juhozapadnej Ukrainje a w Moldawskej, kotraž je na něhdźe 500 kilometrach pławna a běži do Čorneho morja. Jedna so wo dźesatu najdlěšu rěku cyłeje Europy.

Wužórli so blisko městačka Turka w sewjernym dźělu ukrainskich Lěsnych Karpatow něhdźe 15 kilometrow wuchodnje pólskeje hranicy a běži najprjedy do sewjerneho a potom zwjetša do wuchodneho směra přez Lwiwsku oblasć. Za starym wjerchowskim městom Halyč započina charakteristiski, hač do 160 metrow hłuboki Dnjestrowski kanjon z wjele rěčnymi kolenami, stejacymi pod přirodoškitom. W tutym wotrězku je so rěka hłuboko do Podolskeje platy zarězała. Za něhdyšej osmanisko-pólskej namjeznej twjerdźiznu Chotyn twori Dnjestr něhdźe 140 kilometrow dołhi Nowodnistrowski spjaty jězor. W srjedźnym běhu je Dnjestr přirodna hranica najprjedy mjez Ukrainu a Moldawskej a potom mjez Moldawskej a separatistiskej Přidnjestrowskej republiku, kotrejež stolica Tiraspol so jako najwjetše město při Dnjestrje na wuchodnym brjoze rěki namaka. Blisko městačka Majaki wuliwa so Dnjestr z deltu do 40 kilometrow dołheho Dnjestrowskeho limana, zaliwa Čorneho morja.

Dnjestr je něhdźe 70 dnjow wob lěto zamjerznjeny a njehodźi so w tym času hospodarsce wužiwać.

Přez lětstotki tworješe rěka wuchodnu hranicu Bessarabskeje.

## Wotkaz
Narew

**Narew** ( Нараў, Naraw) je 484 kilometrow dołhi prawy přitok Wisły w zapadnej Běłoruskej (36 km) a wuchodnej Pólskej (448 km), kotraž je na 312 kilometrach pławna.

Wužórli so w přirodnym parku Białowiežskeje hole njedaloko města Pružany w Brestskej oblasći a běži potom hłownje do zapadneho směra, přez běłorusko-pólsku hranicu. Zapadnje Białystoka w Narewskim narodnym parku *(Narwiański Park Narodowy)* kaž tež podłu rěki Biebrza, přitoka Narewa, namakaja so hišće přirodne bahnojte łučiny. Dale běžaca do juhozapadneho směra přeprěkuje rěka měsće Łomża a Ostrołęka. Na poslednich kilometrach zastaruje Narew spjaty jězor pola Serocka, do kotrehož wuliwa so wot lěweje strony najwažniši přitok Narewa, z Ukrainy pochadźacy Bug, kotryž je wo wjele dlěši hač Narew. Najebać toho wobchowuje Narew swoje mjeno a wuliwa so pola města Nowy Dwór Mazowiecki, něhdźe 30 kilometrow sewjerozapadnje Waršawy, do Wisły.

Z wulkej syću meanderow, starych a pódlanskich promjenjow słuša wosebje horni běh Narewa k poslednim europskim rěkam, kotrež su sej swój přirodny napohlad zwjetša wobchowali, čehoždla steja wulke dźěle Narewskeje łučiny pod přirodoškitom.

Po němsko-sowjetskim zrěčenju wo njenadpadnjenju dnja 23. awgusta 1939 měješe so Narew z nowej hranicu mjez němskej a sowjetskej połojcu Pólskeje stać. Kónc septembra 1939 korigowachu prěnje zrěčenje a dojednachu so na nowu hranicu při rěce Bug.

## Wotkaz
Temrjuk

**Temrjuk** () je město w Krasnodarskim regionje w južnej Ruskej. Ma něhdźe 38 tysac wobydlerjow.

Sydlišćo je so w lěće 1237 załožiło a ma wot lěta 1860 měšćanske prawa.

## Nóžki


## Wotkazy
 
* Oficielne webstrony
* Темрюк, город Кубанской области// Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона: В 86 томах (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1890—1907.
Ketčenjery

**Ketčenjery** (, ) je  wjes z 3.000 wobydlerjemi w ruskej republice Kalmykskej. Leži něhdźe 120 kilometrow wot Elisty.

Dźensniše sydlišćo je so w lěće 1920 załožiło.

## Wosobiny
* Nomto Očirowič Očirow (1886–1960), kalmykski narodny prócowar.

## Nóžki


## Wotkazy
Sadowoje (Kalmykska)

**Sadowoje** () je  wjes ze 6.500 wobydlerjemi w ruskej republice Kalmykskej. Leži něhdźe 165 kilometrow wot Elisty.

Dźensniše sydlišćo je so w lěće 1849 jako wjeska ruskich burow na tehdyšej kupje załožiło.

## Nóžki


## Wotkazy
Blagodarnyj

**Blagodarnyj** () je město w juhu Ruskeje federacije. 

Leži w europskim dźělu Ruskeje w Stawropolskim regionje něhdźe 150 kilometrow wuchodnje Stawropola. 

Ma něhdźe 31 tysac wobydlerjow. 

Dźensniše sydlišćo je so w lěće 1782 załožiło a ma wot lěta 1971 měšćanske prawa.

## Žórło


## Wotkaz

* Oficielne webstrony
Budjonnowsk

**Budjonnowsk** (; do 1921 – *Swjatoj Krest/ Святой Крест*; do 1935 – *Prikumsk/ Прикумск*;  do 1957 – *Budjonnowsk/ Будённовск*; do 1973 – *Prikumsk/ Прикумск*) je město w juhu Ruskeje federacije. 

Leži w europskim dźělu Ruskeje w Stawropolskim regionje něhdźe 220 kilometrow wuchodnje Stawropola. 

Ma něhdźe 63 tysac wobydlerjow. 

Dźensniše sydlišćo je so w lěće 1799 załožiło.

## Žórło


## Wotkaz

* Oficielne webstrony
Malyje Djerbjety

**Malyje Djerbjety** (, ) je  wjes ze 6.000 wobydlerjemi w ruskej republice Kalmykskej. Leži něhdźe 190 kilometrow wot Elisty а 98 kilometrow južnje wot Wolgograda.

Dźensniše sydlišćo je so w lěće 1803 załožiło.

## Wosobiny
* Wjelimir Chlebnikow (1885 – 1922), ruski basnik a załožer ruskeho futurizma.

## Nóžki
Prijutnoje (Kalmykska)

**Prijutnoje** (, ) je  wjes ze 6.000 wobydlerjemi w ruskej republice Kalmykskej. Leži něhdźe 66 kilometrow wot Elisty.

Dźensniše sydlišćo je so w lěće 1850 załožiło.

## Nóžki


## Wotkazaj

* Oficielne webstrony
Pjatigorsk

**Pjatigorsk** () je město w juhu Ruskeje federacije. Leži w europskim dźělu Ruskeje w Stawropolskim regionje a ma něhdźe 145 tysac wobydlerjow. Je zarjadniske sydło federaciskeho wokrjesa Sewjerny Kawkaz.

Dźensniše sydlišćo je so w lěće 1780 załožiło a ma wot lěta 1830 měšćanske prawa.

## Literatura
* Пятигорск в исторических документах 1803—1917 гг. / Сост. сборника: Н. А. Малеванов, С. С. Атапин; Отв. сост. С. И. Несмачная; Науч. ред. проф. П. А. Шацкий; Рецензенты: С. А. Чекменёв, А. П. Ермолин. — Ставрополь: Ставр. кн. изд-во, 1985. — 352 с.

## Žórło


## Wotkaz

* Oficielne webstrony
Aksaj (Oblasć Rostow)

**Aksaj** () je město w juhu Ruskeje federacije. Leži w europskim dźělu Ruskeje w oblasći Rostow a ma něhdźe 43 tysac wobydlerjow. 

Dźensniše sydlišćo je so w lěće 1570 załožiło a ma wot lěta 1957 měšćanske prawa.

## Literatura
* Большая Российская энциклопедия: В 30 т. / Председатель науч.-ред. совета Ю. С. Осипов. Отв. ред С. Л. Кравец. Т. 1. А — Анкетирование. — М.: Большая Российская энциклопедия, 2005. — 766 с.: ил.: карт.
* Аксай // Города России: энциклопедия. — М.: Большая Российская энциклопедия, 1994. — С. 14−15. — 559 с. —50 000 экз. — ISBN 5-85270-026-6.
* Аксайская станица// Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона: В 86 томах (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1890—1907.

## Žórło


## Wotkaz

* Oficielne webstrony
Azow

**Azow** () je město w juhu Ruskeje federacije. Leži w europskim dźělu Ruskeje w oblasći Rostow při wuliwje Dona do Azowskeho morja a ma něhdźe 82 tysac wobydlerjow. 

Dźensniše sydlišćo je so w lěće 1067 jako město Tanais załožiło a ma wot lěta 1708 měšćanske prawa.

## Literatura
* Азов // Города России: энциклопедия. — М.: Большая Российская энциклопедия, 1994. — С. 14−15. — 559 с. —50 000 экз. — ISBN 5-85270-026-6.
* Азов// Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона: В 86 томах (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1890—1907.
* Казакова Л.М., Егоров В.И., Терещенко А.Г. и др. Азов. 900 лет / Научный редактор Чеботарёв. Б.В. Азовский историко-краеведческий музей. — Ростов-на-Дону: Ростовское книжное издательство, 1967. — 144 с.

## Žórło


## Wotkaz

* Oficielne webstrony
Don

**Don** ( Дон) je 1870 kilometrow dołha rěka w južnej Ruskej, kotraž so na srjedźoruskej plaće blisko Nowomoskowska w Tulskej oblasći wužórli a za Rostowom do Azowskeho morja wuliwa. Don je štwórta najdlěša rěka w Europje.

Don bě hižo starym Grjekam pod mjenom *Tanais* znaty a płaćeše hač do 17. lětstotka jako wuchodna hranica Europy. Wot časa carja Pětra Wulkeho hraješe rěka za Rusku wažnu rólu jako přistup k Srjedźnemu morju.

## Běh
Žórła přitokow Dona namakaja so něhdźe 150 kilometrow južnje Moskwy na srjedźoruskej plaće. Wot tam běži rěka najprjedy do južneho a pozdźišo do juhowuchodneho směra. Při hornim běhu leži wulkoměsto Woronjež, hdźež so rěka ze samsnym mjenom z Donom zjednoći. Za wuliwom rěki Ilowlja we Wolgogradskej oblasći wobroći so Don do juhozapadneho směra. Na tutym wotrězku je jenož 40 kilometrow wot dale na wuchodźe běžaceje Wolgi zdaleny. Něhdźe 300 kilometrow dołhi Zimljanski spjaty jězor je z lěta 1952 přez Wolgo-Donski kanal z najwjetšej europskej rěku zwjazany. Kanal zwjazuje tak přez rěčny system Dona Čorne morjo z Kaspiskim, Baltiskim a Běłym morjom. Něhdźe 150 kilometrow za wuliwom z Ukrainy pochadźaceho Donjeca a za milionowym městom Rostow twori Don 340 km² wulki delta a wuliwa so do Azowskeho morja.

Na 1360 wot 1870 kilometrow je Don pławny.

*Hlej tež: [[:Kategorija:Sydlišćo při Donje|Nastawki wo při Donje ležacych sydlišćach]]*

## Wotkaz
Zernograd

**Zernograd** () je město w juhu Ruskeje federacije. Leži w europskim dźělu Ruskeje w oblasći Rostow a ma něhdźe 25 tysac wobydlerjow. 

Dźensniše sydlišćo je so w lěće 1929 załožiło a ma wot lěta 1951 měšćanske prawa.

## Literatura
* Большая советская энциклопедия. Гл. ред. А. М. Прохоров, 3-е изд. Т. 9. Евклид — Ибсен. 1972. 624 стр., илл.; 43 л. илл. и карт. 1 карта-вкл.

## Žórło


## Wotkaz

* Oficielne webstrony
Jeff Garlin

**Jeffrey Todd** "**Jeff**" **Garlin** (5. junija 1962 w Chicago, Illinois) je US-ameriski dźiwadźelnik, awtor scenariskich knihow a režiser.
Larry David

**Lawrence Gene** "**Larry**" **David** (2. julija 1947 w Brooklyn, New York) je US-ameriski komikar, awtor scenariskich knihow, a dźiwadźelnik.
Carlos Alazraqui

**Carlos Jaime Alazraqui** (20. julija 1962 w Yonkers, New York) je US-ameriski dźiwadźelnik a synchrony rěčnik.
Elena Risteska

**Elena Risteska** ( Елена Ристеска; * 27. apryla 1986 w Skopju, Socialistiskej Republice Makedonskej) je makedonska spěwarka a spisaćelka tekstow za popularnu hudźbu.

2006 reprezentowaše wona Makedonsku ze spěwom znateju komponistow Darko Dimitrov a Rade Vrčakovski „Ninanajna“ na Eurowiziji.
Jemaine Clement

**Jemaine Atea Mahana Clement** (10. januara 1974 w Masterton, Wellington) je nowoseelandski hudźbnik, dźiwadźelnik, režiser, producent, komikar a awtor.
Taganrog

**Taganrog** () je město w juhu Ruskeje federacije. Leži w europskim dźělu Ruskeje w oblasći Rostow při pobrjoze Azowskeho morja. Ma něhdźe 253 tysac wobydlerjow. 

Dźensniše sydlišćo je so w lěće 1698 załožiło a ma wot lěta 1775 měšćanske prawa.

## Literatura
* Энциклопедия Таганрога. — Ростов-на-Дону: Ростиздат, 2003. — 512 с. — ISBN 5-7509-0662-0.
* Филевский П.П., История города Таганрога 1698 – 1898,  — М.: Типо-лит. К. Ф. Александрова, 1898. — 376 с.

## Žórło


## Wotkaz

* Oficielne webstrony
Dubowka

**Dubowka** () je město w juhu Ruskeje federacije. Leži při Wolze w europskim dźělu Ruskeje w oblasći Wolgograd a ma něhdźe 14 tysac wobydlerjow. 

Dźensniše sydlišćo je so w lěće 1734 załožiło a ma wot lěta 1803 měšćanske prawa.

## Literatura
* Дубовка// Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона : в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1890—1907.

## Žórło


## Wotkaz

* Oficielne webstrony
Žirnowsk

**Žirnowsk** () je město w juhu Ruskeje federacije. Leži w europskim dźělu Ruskeje w oblasći Wolgograd a ma něhdźe 16 tysac wobydlerjow. 

Sydlišćo je so we 18. lětstotku jako wjes Žirnoje załožiło a ma wot lěta 1958 měšćanske prawa.

## Žórło


## Wotkaz

* Oficielne webstrony
Jašalta

**Jašalta** (,  Яшалта) je wjes ze štyri tysac wobydlerjemi na samym zapadźe ruskeje republiki Kalmykskeje. Leži něhdźe 210 kilometrow zdalene wot Elisty.

Dźensniše sydlišćo je so w lěće 1877 jako wjeska estiskich burow Esto-Chaginskoje (Eesti-Haginsk) załožiło.

## Nóžki


## Wotkazy
* Oficielne webstrony
Cagan Aman

**Cagan Aman** (,  *Цаһан Аман*) je  wjes ze šěsć tysac wobydlerjemi w ruskej republice Kalmykskej. Leži při Wolze něhdźe 300 kilometrow wot Elisty.

Dźensniše sydlišćo je so w lěće 1798 załožiło.

## Nóžki
Arkadak

**Arkadak** () je město w juhu Ruskeje federacije. Leži w europskim dźělu Ruskeje w oblasći Saratow a ma něhdźe 12 tysac wobydlerjow. 

Dźensniše sydlišćo je so w lěće 1721 załožiło a ma wot lěta 1963 měšćanske prawa.

## Literatura
* Аркадак // Города России: энциклопедия. — М.: Большая Российская энциклопедия, 1994. — С. 24. — 559 с. —50 000 экз. — ISBN 5-85270-026-6.

## Žórło


## Wotkaz

* Oficielne webstrony
* Аркадак, Большая Саратовская энциклопедия
Saratow

**Saratow** () je wulkoměsto w juhu Ruskeje federacije. Leži při Wolze w europskim dźělu Ruskeje a je najwjetše město a stolica Saratowskeje oblasće. Ma něhdźe 842 tysac wobydlerjow. 

Dźensniše sydlišćo je so w lěće 1590 załožiło.

## Žórło


## Wotkazy

* Oficielne webstrony
* Большая Саратовская энциклопедия
Marks

**Marks** (, do 1915 rusce *Jekaterinenštadt*, němsce *Katharinenstadt*, 1915–1920 rusce *Jekaterinograd*, 1920–1941 *Marksštadt*) je město w juhu europskeje Ruskeje, pomjenowane po němskim filozofje Karl Marx. Leži na lěwym brjoze Wolgi w Saratowskej oblasći a ma něhdźe 31 tysac wobydlerjow. 

Sydlišćo je so w lěće 1765 jako wjes Baronsk wot němskich burow załožiło a ma wot lěta 1918 měšćanske prawa.

## Literatura
* Баронск// Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона: В 86 томах (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1890—1907.

## Žórło


## Wotkazaj

* Маркс, Большая Саратовская энциклопедия
Bornholm

**Bornholm** je najbóle na wuchodźe ležaca kupa Danskeje a twori hromadźe z 11 mjeńšimi kupkami najwuchodnišu gmejnu kraja. Leži w Baltiskim morju mjez Šwedskej w sewjeru a pólskej Pomorskej w juhu. Danska stolica Kopenhagen leži něhdźe 150 kilometrow do sewjerozapada, Rujany něhdźe 80 kilometrow do juhozapada. Južny pobrjóh Šwedskeje je 40 kilometrow zdaleny. Na kupje je nimale 40.000 wobydlerjow žiwych, kiž zdźěla wuchododansko-šonsku narěč Bornholmsk rěča.

Bornholmski pobrjóh je cyłkownje 158 kilometrow dołhi, zwjetša nahły a hač do 22 metrow wysoki. Pěskowy brjóh so jenož při juhowuchodnym róžku namaka. Hórkata krajina stupa k 162 metrow wysokemu najwyšemu dypkej *Rytterknægten* w srjedźišću Bornholma. W dolinje *Døndalen* w sewjeru kupy namaka so tež najwyši wodopad Danskeje, kotryž je 22 metrow wysoki.

Hač do 10. lětstotka bě Bornholm samostatne kralestwo, kotrež so mjez 961 a 985 wot Danskeje zdoby. Najwjetše město, zarjadniske sydło a hłowny přistaw Bornholma je w juhozapadźe ležace Rønne z 13.000 wobydlerjemi.

## Wotkazaj

* Webstrona Bornholmskeje gmejny (dansce)
Pugačjow

**Pugačjow** () je město w juhu Ruskeje federacije. Leži w europskim dźělu Ruskeje w oblasći Saratow a ma něhdźe 42 tysac wobydlerjow. 

## Stawizny
Dźensniše sydlišćo je so w lěće 1764 jako wjes Nikolajewsk załožiło a ma wot lěta 1835 měšćanske prawa.

## Wosobiny
* Aleksej Nikolajewič Tolstoj (1883 - 1945), ruski wuznamny spisowaćel.

## Literatura
* Николаевск, уездный город Самарской области// Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона: В 86 томах (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1890—1907.

## Žórło


## Wotkaz
Šichany

**Šichany** () je město w juhu Ruskeje federacije. Leži při Wolze w europskim dźělu Ruskeje w Saratowskej oblasći a ma něhdźe pjeć tysac wobydlerjow. 

Dźensniše sydlišćo je so w lěće 1820 załožiło a ma wot lěta 1996 měšćanske prawa.

## Žórło
Engels (město)

**Engels** (, 1747–1914 *Pokrowskaja sloboda*, 1914–1931 *Pokrowsk*) je město w juhu Ruskeje federacije. Leži při Wolze w europskim dźělu Ruskeje w oblasći Saratow a ma něhdźe 217 tysac wobydlerjow. 

Dźensniše sydlišćo je so w lěće 1747 załožiło a ma wot lěta 1914 měšćanske prawa. Běše stolica hač do lěta 1941 eksistowaceje republiki wolzynych Němcow.

## Žórło


## Wotkazy

* Oficielne webstrony
* Энгельс, Большая Саратовская энциклопедия
Penza

**Penza** () je wulkoměsto w Ruskej federaciji. Leži w europskim dźělu Ruskeje a je najwjetše město a stolica oblasće Penza. Ma něhdźe 522 tysac wobydlerjow. 

Sydlišćo je so w lěće 1663 załožiło.

## Literatura
* Пенза, город// Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона : в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1890—1907.

## Žórło


## Wotkazaj

* Oficielne webstrony
Walerij Leontjew

**Walerij Jakowlewič Leontjew** ( *Валерий Яковлевич Леонтьев*; * 19. měrca 1949 w republice Komi) je ruski spěwar, ludowy wuměłc a jedyn z najznaćišich zastupjerjow ruskeje popoweje kultury. W běhu swojeje karjery je wjace hač 30 albumow nahrał.

## Wotkaz
* Oficielna webstrona
Hrjehor XV.

**Hrjehor XV.** (z byrgarskim mjenom *Alessandro Ludovisi*; * 9. januara 1554 w Bolognje; † 8. julija 1623 w Romje) bě italski duchowny, promowowany jurist, wot lěta 1612 arcybiskop Bologny a wot 1616 kardinal. Dnja 9. februara 1621 bu w starobje 67 lět jako naslědnik Pawoła V. wuzwoleny za 233. bamža romsko-katolskeje cyrkwje. Swoje bamžowske mjeno woli po Hrjehorju XIII., w kotrehož słužbje steješe po swjećenju k měšnikej.

Po jenož dwulětnym pontifikaće zemrě w lěću 1623 w Romje. Jemu slědowaše Maffeo Barberini jako bamž Hórban VIII.

## Wotkaz
Gorodišće (oblasć Penza)

**Gorodišće** () je městačko w Ruskej federaciji. Leži w europskim dźělu Ruskeje w oblasći Penza. Ma něhdźe 8 tysac wobydlerjow. 

Sydlišćo je so w lěće 1681 załožiło a ma wot lěta 1780 měšćanske prawa. 

## Literatura
* Городище, уездный город Пензенской губернии// Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона: В 86 томах (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1890—1907.
* Пензенская энциклопедия. М., 2001, с.49 — 50.

## Žórło
Zarječnyj (oblasć Penza)

**Zarječnyj** () je město w Ruskej federaciji. Leži w europskim dźělu Ruskeje w oblasći Penza. Ma něhdźe 64 tysac wobydlerjow. 

Dźensniše sydlišćo je so w lěće 1958 załožiło.

## Žórło


## Wotkazaj

* Oficielne webstrony