open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Wšědny blušć

**Wšědny blušć** (*Hedera  helix*) je rostlina ze swójby aralijowych rostlinow. Dalšej ludowej mjenje stej **prašiwc** a **efoj**.

## Wopis
Wšědny blušć je lězacy kerk, kotryž docpěwa wysokosć wot 0,5 hač do 20 m. 

### Łopjena
Łopjena eksistuja we dwěmaj formomaj. Łopjena njekćějacych wurostkow (primarne, sćinowe łopjena) su 3-róžkaće hač do 5-róžkaće lapate. Łopjena kćějacych wurostkow (sekundarne, swětłowe łopjena) su owalne-lancetojte. Wšě łopjena su přecozelene. 

### Kćenja
Kćěja wot septembra hač do nowembra. Kćenja docpěwaja wulkosć wot 5 mm a su zelene a 5-ličbne, w połkulojtych wokołkach. Kćenjowe łopješka su swobodne.

Předmuske kćenja buchu w nazymje wot muchow a wosow wopróšene. 

### Płody
Jahody su čorne a kulojte. Jahody hakle w slědowacym nalěću zrawja. Wone su jědojte a škoduja předewšěm kožu. Nimo toho rostlina wobsahuje saponiny, kotrež su skutkowne přećiwo torhacemu kašelej.

## Stejnišćo
Wšědny blušć rosće w lisćowych měšanych lěsach a  na skałach.

## Rozšěrjenje
Wšědny blušć je w srjedźnej, zapadnej a južnej Europje hač do sewjerneje šěriny wot 60° rozšěrjeny.

## Nóžki


## Žórła
* Rothmaler, W. et al.: Exkursionsflora von Deutschland, Band 1-4, Spektrum Akademischer Verlag, Heidelberg, Berlin (2002) 
* Seidel/Eisenreich: BLV Bestimmungsbuch Blütenpflanzen, ISBN 3-405-13557-5, stronje 226-227 
* Spohn, Aichele, Golte-Bechtle, Spohn: Was blüht denn da? Kosmos Naturführer (2008), ISBN 978-3-440-11379-0, strona 428 
* Strasburger, E. et al.: Lehrbuch der Botanik für Hochschulen. 35. Auflage, Spektrum Akademischer Verlag, Heidelberg, Berlin (2002) 
* Kral, Jurij: Serbsko-němski słownik hornjołužiskeje rěče. Maćica serbska, Budyšin (1927)
* Kubát, K. (Hlavní editor): Klíč ke květeně České reubliky. Academia, Praha (2002)
* Lajnert, Jan: Rostlinske mjena. Serbske. Němske. Łaćanske. Rjadowane po přirodnym systemje. Volk und Wissen Volkseigener Verlag Berlin  (1954)
* Pful, Křesćan Bohuwěr: Łužiski serbski słownik, Z nakładom Maćicy Serbskeje, Budyšin (1866)
* Rězak, Filip: Němsko-serbski wšowědny słownik hornjołužiskeje rěče. Donnerhak, Budyšin (1920)
* Urban, M.:  Serbske rostlinske mjena (Michał Rostok, Jan Radyserb Wjela), Budyšin (1908)
* Völkel, Pawoł: Hornjoserbsko-němski słownik, Ludowe nakładnistwo Domowina, Budyšin (1981)

## Eksterne wotkazy

* ahaco.de
Prawy kwětlowc

**Prawy kwětlowc** (*Cydonia oblonga*) je kerk abo štom ze swójby róžowych rostlinow (*Rosaceae*), znutřka monotypiskim rodźe kwětlowc (*Cydonia*). 

## Wopis

Prawy kwětlowc je kerk abo štom, kotryž docpěwa wysokosć wot 4 hač do 6 m.

Skora je hładka.

### Łopjena
Łopjena su jejkojte abo owalne, na hornim boku blědźe zelene, na delnim boku husto pjelsćojće kosmate a docpěwaja dołhosć wot 5 hač do 10 (15) cm.

### Kćenja
Kćěje wot meje hač do junija. Kćenja su běłe hač róžojte, pjećličbne, steja po jednym na krótkich wurostkach a docpěwaja přeměr wot něhdźe 5 cm. Keluch je kosmaty. Kćenjowe łopješka su róžojte.

### Płody
Płody su jabłukojte abo krušwojte, pjelsćojće kosmate a docpěwaja dołhosć wot hač do 15 cm. Wone w oktobrje zrawja. Jich koža je wóskowa hač wolijowa. Njewarjene su twjerde, jěre-kisałkojte płody lědma jědźne, ale so hodźa k słódnej brěčce, kompotej abo želejej předźěłać. Zrałe płody su blědožołte abo ćmowožołte.

## Stejnišćo
Rosće najlěpje w chłódnym měrnym klimaće. Ma radšo włóžne, hłubokosahace pódy na słónčnych stejnišćach.

W lěće žanu włóžnosć njeznjese.

## Rozšěrjenje
Pochadźa originalnje ze zapadneje Azije. Hižo je před wjace hač 2500 lětami k južnej Europje a pozdźišo tež k srjedźnej Europje přišoł.

## Wužiwanje

## Nóžki


## Žórła
* Botanica, Bäume und Sträucher, Über 2000 Pflanzenporträts, ISBN 978-3-8331-4467-7, strona 302 
* Mayer, Schwegler: Welcher Baum ist das?, Bäume, Sträucher, Ziergehölze, ISBN 978-3-440-11273-1, strona 68 
* Spohn: Welcher Baum ist das? Die neuen Kosmos-Naturführer, ISBN 978-3-440-10794-2, strona 108
Skalny ćernjowc

**Skalny ćernjowc** (*Rubus saxatilis*) je kerk ze swójby róžowych rostlinow. 

## Wopis
Skalny ćernjowc je jednolětna rostlina abo trajne zelo, kotrež docpěje wysokosć wot 10 hač 25 (30) cm.

Stołpik njeje wodrjewjeny.

Njekćějace wurostki su wobłukaće lězace, mjeztym zo kćějace su zrunane a njesu fajne, něžne kałače.

### Łopjena
Łopjena su třiličbne, dołho stołpikate, na woběmaj bokomaj zelene a hrubje dwójce zubate.

### Kćenja
Kćěje wot meje hač julija. Kćenja steja po dwěmaj hač po dźesaćoch a docpěja wulkosć wot 1 hač 1,5 cm. Keluškowe łopješka su po kćěwje wróćo zhibnjene. Běłe krónowe łopješka steja zrunanje a docpěja dołhosć wot 5 mm.

### Płody
Swětłočerwjeny kompleksny póčkaty płód wobsteji z 2-6 płodźikow. Wone su jědźne, ale maja kisały a hłuchi słód. Nimo toho so wot dźiwiny rozšěrjuja.

## Stejnišćo
Rosće w  jehlinowych a lisćowych měšanych lěsach, wosebje w horinach. Ma radšo za čas lěta ćopłe, bazowe a humusowe, zwjetša wapnite kamjentne abo hlinane pódy.

## Rozšěrjenje
Rostlina je w Alpach we wysokosćach wot hač do 2000 m, w juhu w horinach rozšěrjena.

## Nóžki


## Žórła
* Schauer - Caspari: Pflanzenführer für unterwegs, ISBN 978-3-8354-0354-3, 2. nakład, 2008, strona 58 
* Spohn, Aichele, Golte-Bechtle, Spohn: Was blüht denn da? Kosmos Naturführer (2008), ISBN 978-3-440-11379-0, strona 152 
* Brankačk, Jurij: Wobrazowy słownik hornjoserbskich rostlinskich mjenow na CD ROM. Rěčny centrum WITAJ, wudaće za serbske šule. Budyšin 2005. 
* Kubát, K. (Hlavní editor): Klíč ke květeně České republiky. Academia, Praha (2002)
* Lajnert, Jan: Rostlinske mjena. Serbske. Němske. Łaćanske. Rjadowane po přirodnym systemje. Volk und Wissen Volkseigener Verlag Berlin  (1954)
* Rězak, Filip: Němsko-serbski wšowědny słownik hornjołužiskeje rěče. Donnerhak, Budyšin (1920)

## Eksterne wotkazy
Čerwjeny malenowc

**Čerwjeny malenowc** (*Rubus idaeus*) je kerk ze swójby róžowych rostlinow. Płód so **malena** mjenuje.

## Wopis
Čerwjeny malenowc je w lěće zeleny, zrunany kerk, kotryž docpěje wysokosć wot 0,6 hač 2 m.

Stołpik je dwulětny, wodrjewjowacy, na spočatku módrje zwobručowany a njese čerwjene ćernje z dołhosću wot 2 mm.

Jeho wurostki su hładke, kałate a čerwjenojće-brune.

### Łopjena
Łopjena su tři-ličbnje hač sydom-ličbnje pjerite. Łopješka su rězane, swětło-zelene, na delnim boku běłopjelsćojte a hornim boku swětło-zelene a docpěja dołhosć wot 10 cm. Pódlanske łopješka su nitkojte.

### Kćenja
Kćěje wot meje hač junija. Nygace kćenja docpěja wulkosć wot něhdźe 1 cm a steja na bóčnych wurostkach lońšich wurostkow. Krónowe łopješka su běłe, wusko-jejkojte a docpěja dołhosć wot 5 mm a zahe wotpadaja. Keluškowe łopješka su po času kćěwa wróćo zhibnjene.

### Płody
Čerwjeny kompleksny kamjentny płód je po žnach znutřka dudławy a wobsteji z wjele płodźikow. Jara aromatiske płody su čerwjene, rědko běłe abo žołtojte a stejachu jako dźiwi sad hižo na jědźnej cedli ludźi za čas kamjentneje doby. Zrały płód so wot kćenjoweje wóski pušća. Płody buchu wot zwěrjatow, předewšěm wot ptačkow rozšěrjena.

### Pokiw
W zahrodach rostu dźensa nimo kulturowych sortow čerwjeneho malenowca ameriske družiny malenowca.

## Stejnišćo
Rosće na lěsnych swětlinach, lěsnych pućach, skalnych walankowych polach a składźišćach za drjewo. Preferuje włóžne, wutkate pódy. 

## Rozšěrjenje
Rostlina je cirkumpolarnje, w cyłej Europje, w juhu jenož w horinach, w Aziji a Sewjernej Americe rozšěrjena.

## Wužiwanje
Płody so njewarjene jědźa, abo za zhotowjenje marmeladow wužiwaja. Wone wobsahuja witamin C, citronowu kisalinu, cokor a pektiny.

Z łopjenow da so hojenski čaj zhotowić.


Raspberry - whole (Rubus idaeus).jpg|
Raspberry - halved (Rubus idaeus).jpg|
Raspberries (Rubus idaeus).jpg|
Frambuesas-cuajada-miel-brea.JPG|


## Nóžki


## Žórła
* Botanica, Bäume und Sträucher, Über 2000 Pflanzenporträts, ISBN 978-3-8331-4467-7, strona 833 
* Schauer - Caspari: Pflanzenführer für unterwegs, ISBN 978-3-8354-0354-3, 2. nakład, 2008, strona 452 
* Schütt, Schuck, Stimm: Lexikon der Baum- und Straucharten. ISBN 978-3-86820-123-9, stronje 452-453 
* Seidel/Eisenreich: BLV Bestimmungsbuch Blütenpflanzen, ISBN 3-405-13557-5, strona 86 
* Spohn, Aichele, Golte-Bechtle, Spohn: Was blüht denn da? Kosmos Naturführer (2008), ISBN 978-3-440-11379-0, strona 410 
* Strasburger, E. et al.: Lehrbuch der Botanik für Hochschulen. 35. Auflage, Spektrum Akademischer Verlag, Heidleberg, Berlin (2002) 
* Kubát, K. (Hlavní editor): Klíč ke květeně České reubliky. Academia, Praha (2002)
* Rothmaler, W. et al.: Exkursionsflora von Deutschland, Band 1-4, Spektrum Akademischer Verlag, Heidelberg, Berlin (2002)

## Wotkazy

* příroda.cz 
* crescent bloom 
* USDA plants database 
* Plants for a Future 
* 1911 encyclopedia
Čorny ćernjowc

**Čorny ćernjowc** (*Rubus fruticosus*) je kerk ze swójby róžowych rostlinow (*Rosaceae*). Dalšej serbskej mjenje stej **ćernjowka** a **ćernjowa jahoda**.

## Wopis

Čorny ćernjowc je kerk, kotryž docpěje wysokosć wot 1 hač 4 m (wot 50 hač 200 cm).

Stołpik je zwjetša wobłukojty  a ćernjojty. 

### Łopjena
Łopjena su w zymje zelene, po třoch hač po sedmjoch (najčasćišo pjećoch) pjerite, na hornim boku zelene a na delnim boku často běłopjelsćojte. Łopješka su jejkojte, wótre, rězane, sedźace hač rozdźělnje stołpikate. Pódlanske łopješka su nitkojte.

### Kćenja
Kćěje wot meje hač awgusta. Běłe abo čerwjenojte kćenja steja we wjelekćenjowych, často nimale pyramidojtych pakićach a docpěja wulkosć wot 1,5 hač 3 cm.

### Płody
Čorny abo čornočerwjeny kompleksny kamjentny płód wobsteji z 20 hač 50 małkich płodźikow. Jeho brěčka je wioletna. Zrały płód so wot kćenjoweje wóski pušća.

### Formy
Rostlina je na formach bohata družina z wjele małkimi družinami (100-200), kotrež so hodźi jenož ćežko rozeznawać.

## Stejnišćo
Rosće w kerčinach, na lěsnych kromach, w skałach  a na suchich trawnikach. Najčasćišo na wapno chudych pódach wustupuje.

## Rozšěrjenje
Rostlina je w Europje z wuwzaćom sewjera rozšěrjena, při čimž w Alpach we wysokosćach wot hač do 1700 m wustupuje.

## Wužiwanje
### Kucharstwo
Płód je purpurowo-čorny a ma kisały a słódki słód.
Čini so konfitira, wino, liker a zyrop z płodow. 

### Medicina
Z łopjenow da so zelo zhotowić. Wono ma krej čisćacy a krejny cokor znižacy wuskutk. Jahody su dobre žórło za witaminaj A a C, wobsahujo kalium, magnezij a kopor.

Jahody čornych ćernjowcow překrawjenje podpěruju  a pomhaja za čas zymnicy. Tróšku woćoplowany brěčka čornych ćernjowcow je jara dobry lěk přećiwo škropawemu abo womučnjenemu hłosej.

Něhdy so korjeń jako lěk nałožowaše, ale to dźensa hižo z wašnjom njeje.

## Nóžki


## Žórła
* Botanica, Bäume und Sträucher, Über 2000 Pflanzenporträts, ISBN 978-3-8331-4467-7, strona 833 
* Schauer - Caspari: Pflanzenführer für unterwegs, ISBN 978-3-8354-0354-3, 2. nakład, 2008, strona 454 
* Spohn, Aichele, Golte-Bechtle, Spohn: Was blüht denn da? Kosmos Naturführer (2008), ISBN 978-3-440-11379-0, strona 410 
* Schütt, Schuck, Stimm: Lexikon der Baum- und Straucharten. ISBN 978-3-86820-123-9, strona 452 
* Brankačk, Jurij: Wobrazowy słownik hornjoserbskich rostlinskich mjenow na CD ROM. Rěčny centrum WITAJ, wudaće za serbske šule. Budyšin 2005. 
* Kubát, K. (Hlavní editor): Klíč ke květeně České republiky. Academia, Praha (2002)
* Lajnert, Jan: Rostlinske mjena. Serbske. Němske. Łaćanske. Rjadowane po přirodnym systemje. Volk und Wissen Volkseigener Verlag Berlin  (1954)
* Rězak, Filip: Němsko-serbski wšowědny słownik hornjołužiskeje rěče. Donnerhak, Budyšin (1920)

## Wotkaz
Lěsna mjetelica

**Lěsna mjetelica** (*Aruncus dioicus*, syn. *Aruncus sylvestris*, *Aruncus sylvester*, *Aruncus vulgaris*) je rostlina ze swójby róžowych rostlinow. Stara forma mjena je **lěsna mjetlica** (druhi dźěl po słownika Krala).

## Wopis
Lěsna mjetelica je zelišćowa, lisćata rostlina, kotraž docpěje wysokosć wot 2 m (80-150cm). 

### Łopjena
Łopjena docpěja dołhosć wot 1 m, su stołpikowe a dwójce abo trójce pjerite. Dźělne łopješka su šwižnje owalne, wótrje dwójce rězane. 

### Kćenja
Wona kćěje wot junija hač do julija. Kwětnistwa su pakićojte, wulke, z jara wjele małymi kćenjemi a docpěja dołhosć wot 50 cm. Keluškowe łopješka su kónčkojte a docpěja dołhosć wot 0,5 mm. Kćenjowe łopješka su owalne a docpěja dołhosć mjezy 1 a 2 mm. Rostlina je dwudomna. Kćenja muskich rostlinow maja wjace hač 20 próškowych łopješkow a čisće běłe krónowe łopješka. Kćenja žónskich rostlinow maja 3 płodowe łopješka a krótke, rudimentarne próškowe łopješka a maja nažołć běłe krónowe łopješka. 

### Płody a symjenja
Płody su małe, nutř so puknjace měchowcy.

Lochke, na kónčkach křidłate symjenja so wot małkeho wětřička preč wěja.

## Stejnišćo
Wona rosće w włóžnych lisćowych lěsach, na lěsowych kromach a w kerčinach.

## Rozšěrjenje
Lěsna mjetelica je w nimale cyłej Europje, sewjernej a wuchodneje Aziji a sewjernej Americe rozšěrjena.

## Nóžki

 
## Žórła
* GU Maxi-Kompaß Blumen, ISBN 3-7742-3852-9, strona 179 
* GU Naturführer Blumen, ISBN 3-7742-1507-3, stronje 180-181 
* Meyers Taschenlexikon Biologie, In 3 Bänden, 1. zwjazk, ISBN 3-411-12013-4, stronje 264-265, pod hesłom **Geißbart**, we wotrězku *Waldgeißbart* (*Aruncus dioicus*) 
* Spohn, Aichele, Golte-Bechtle, Spohn: Was blüht denn da? Kosmos Naturführer (2008), ISBN 978-3-440-11379-0, strona 150 
;Z němskeje wikipedije
* Rothmaler, W. et al.: Exkursionsflora von Deutschland, Band 1-4, Spektrum Akademischer Verlag, Heidelberg, Berlin (2002)

## Wotkazaj

* Zapisk při GRIN Taxonomy for Plants
Prawa mučnica

**Prawa mučnica** (*Sorbus aria*) je kerk abo štom ze swójby róžowych rostlinow. 

## Wopis
Prawa mučnica je kerk abo štom, kotryž docpěwa wysokosć wot 3 hač 10 m.

### Łopjena
Łopjena su ćmowozelene, owalne a njesu na delnim boku hustu, běłu pjelsć. Wone docpěwaja dołhosć wot 8 hač 14 cm a maja 10-14 nerwowych porow. Jich kroma je dwójce rězana.

### Kćenja
Kćěje w meji. Běłe kćenja docpěwaja šěrokosć wot 4 hč 8 mm a steja we wokołkowych pakićach.

### Płody
Płody su oranžojte hač čerwjene, kulowate hač jejkojte jabłukowe płody.

## Stejnišćo
Rosće w słónčnych dubowych a bukowych lěsach, na lěsnych kromach, w suchich kerčinach, na kamjentnych hromadach a skałach. Preferuje suche, w lěću ćopłe, wapnite pódy.

## Rozšěrjenje
Rostlina je w horinach srjedźneje a južneje Europy rozšěrjena.

## Podobne družiny
* Wogeska mučnica (*Sorbus mougeotii*) ma słabje lapate łopjena z 8-12 porami nerwow.
* Šwedska mučnica (*Sorbus intermedia*) ma lapate łopjena ze 7-9 porami nerwow.

## Noty


## Žórła
* Schauer - Caspari: Pflanzenführer für unterwegs, ISBN 978-3-8354-0354-3, 2. nakład, 2008, strona 440 
* Spohn, Aichele, Golte-Bechtle, Spohn: Was blüht denn da? Kosmos Naturführer (2008), ISBN 978-3-440-11379-0, strona 414 
* Brankačk, Jurij: Wobrazowy słownik hornjoserbskich rostlinskich mjenow na CD ROM. Rěčny centrum WITAJ, wudaće za serbske šule. Budyšin 2005. 
* Kubát, K. (Hlavní editor): Klíč ke květeně České republiky. Academia, Praha (2002)
* Lajnert, Jan: Rostlinske mjena. Serbske. Němske. Łaćanske. Rjadowane po přirodnym systemje. Volk und Wissen Volkseigener Verlag Berlin (1954)
* Rězak, Filip: Němsko-serbski wšowědny słownik hornjołužiskeje rěče. Donnerhak, Budyšin (1920)
Kuklik

**Kuklik**  (*Geum*) je ród ze swójby róžowych rostlinow. 

Wobsahuje sćěhowace družiny:

* hórski kuklik (*Geum montanum*)
* japanski kuklik (*Geum japonicum*)
* łažawy kuklik (*Geum reptans*)
* prawy kuklik (*Geum urbanum*) 
* přirěčny kuklik (*Geum rivale*)
* runy kuklik (*Geum strictum*)
* zahrodny kuklik (*Geum coccineum*)

## Noty
Kłóskaty muchownik

**Kłóskaty muchownik** (*Amelanchier spicata*) je kerk ze swójby róžowych rostlinow.

## Wopis
Kłóskaty muchownik je šěroko wusahowacy kerk, kotryž docpěwa wysokosć wot 2 hač do 4 m. Rozpušćuje wuběžki.

### Łopjena
Łopjena su šěroke, wopak jejkojte hač kulojte, rězane a docpěwaja dołhosć wot 3 ahč do 6 cm. Wone su za čas kćěwa jasnozelene a na delnim boku pjelsćojće kosmate a pozdźišo nahe. Jich nazymske barbjenje je žołtobrune.

### Kćenja
Kćěje w meji. Małke, běłe kćenja steja w zrunanych kićach a su wołmojće kosmate.

### Płody
Módročorne płody su jědźne, ale mało słódne.

## Rozšěrjenje a stejnišćo
Pochad je njeznaty. Snadź je jako bastard ze sewjeroameriskich družinow nastał. 

Rostlina nic rědko z kultury w sewjernej srjedźnej Europje a pobrjohobliskej zapadnej Europje wodźiwi.

Derje rosće jenož w powětrowłóžnym klimaće z nic přewulkimi temperaturnych rozdźělemi.

## Noty


## Žórła
* Mayer, Schwegler: Welcher Baum ist das?, Bäume, Sträucher, Ziergehölze, ISBN 978-3-440-11273-1, strona 168 
* Kubát, K. (Hlavní editor): Klíč ke květeně České reubliky. Academia, Praha (2002)
* Rothmaler, W. et al.: Exkursionsflora von Deutschland, Band 1-4, Spektrum Akademischer Verlag, Heidleberg, Berlin (2002) 
* Strasburger, E. et al.: Lehrbuch der Botanik für Hochschulen. 35. Auflage, Spektrum Akademischer Verlag, Heidleberg, Berlin (2002) 



## Eksterne wotkazy

* BioLib 
* crescent bloom 
* Plants for a Future
Kanadiski muchownik

**Kanadiski muchownik** (*Amelanchier canadensis*) je kerk ze swójby róžowych rostlinow.

## Wopis

## Stejnišćo

## Rozšěrjenje

## Wužiwanje

## Synonym

* Amelanchier lucida (Fern.)

## Noty


## Eksterne wotkazy

* BioLib 
* crescent bloom 
* USDA plants database 
* Plants for a Future
Kwětula

**Kwětula** (*Chaenomeles*) je ród ze swójby róžowych rostlinow  (*Rosaceae*). 

Wobsahuje sćěhowace družiny:
* chinska kwětula (*Chaenomeles speciosa*)
* japanska kwětula (*Chaenomeles japonica*)
* *[[Chaenomeles cathayensis]]*

## Noty
Mučnica

**Mučnica** (*Sorbus*) je ród ze swójby róžowych rostlinow. 

Wobsahuje sćěhowace družiny:
* arnstadtska mučnica (Sorbus subcordata) 
* badiska mučnica (Sorbus badensis) 
* brěčica (Sorbus torminalis) 
* domjaca wjerjebina (Sorbus domestica) 
* frankska mučnica (Sorbus franconica) 
* grekska mučnica (Sorbus graeca) 
* heilingska mučnica (Sorbus heilingensis) 
* hybridna mučnica (Sorbus x pinnatifida) 
* małolapata mučnica (Sorbus parumlobata) 
* niska mučnica (Sorbus chamaemespilus) 
* prawa mučnica (Sorbus aria) 
* šwedska mučnica (Sorbus intermedia) 
* wogeska mučnica (Sorbus mougeotii) 
* wótrolapata mučnica (Sorbus acutisecta) 
* wšědna wjerjebina (Sorbus aucuparia) 
* wulkołopjenata mučnica (Sorbus latifolia) 
* zamylena mučnica (Sorbus decipiens) 
* zarěznjena mučnica (Sorbus multicrenata) 

## Noty
Prawa myšpla

**Prawa myšpla** (*Mespilus germanica*) je štom abo kerk ze swójby róžowych rostlinow. 

## Wopis
Prawa myšpla je ćernjojty, 3 m wysoki kerk abo 6 m wysoki štom. Kultiwowane sorty njejsu ćernjojte.

Skora je oliwozelena a dołho hładka wostanje.

Młody hałuzy su husto kosmate, pozdźišo so wobnaža.

### Łopjena
Zymske pupki su jejkojte a docpěja dołhosć wot 5 mm.

Łopjena su měnjate, jara krótko stołpikate, dołhojte, lancetoje hač owalne, prědku wótre, na hornim boku ćmowozelene, na delnim boku šěrozelene a husto móškojće-wołmokosmate. Wone docpěja dołhosć wot 6 hač do 12 (15) cm a šěrokosć wot 3 cm. Jich kroma je sćeńka rězana abo cyłokromna. Pódlanske łopješka su lancetojte a docpěja dołhosć wot 15 mm.

### Kćenja
Kćěje wot meje hač do junija. Běłe, pjećličbne kćenja docpěja rozměr mjez 4 a 5 (6) cm a steja po jednym nakónčne na krótkich wurostkach. Keluškowe łopješka su linealne-lancetojte, dołhe a wuske a docpěja dołhosć wot 15 mm, při čimž hač do zrałosće płodow wostanu. Wobalka je dwójna. Krónowe łopješka su kulojte.

### Płody
Jabłukowe płody su brune, jara twjerde, krušwojte hač nimale wopak-kehelojte a docpěja wulkosć wot něhdźe 2-3 cm, při kultiwowanych sortach 4 cm. Wone su horjeka wopłonjene a wot łisćołopjenojtych, keluškowych łopješkow krónowane a wobsahuja pjeć kamjeńtwjerdych jadrow. Ale so hakle po skutkowanju mróza mjechke stanu a so hodźa jěsć.

## Stejnišćo
Rosće w bohatych na družinach dubowych měšanych lěsach, rědko w regionach plahowanja wina a w swětłych lěsach wodźiwjena, ale so zdźěla jako wozdobne drjewa plahuje. Ma radšo w lěće ćopłe, wutkate, humusowe abo kamjentne wapnite abo hlinjane pódy.

## Rozšěrjenje
Rostlina je w juhozapadnej Aziji, w Kawkazu, w sewjernej Persiskej, juhowuchodnej Europje a w južnych Alpach rozšěrjena, při čimž we zapadnej Europje a na sewjer Alpow jenož wodźiwjene wustupuje. Dźiwja forma při nas njewustupuje.

## Wužiwanje
Prawa myšpla bě woblubowany sadowy štom za čas srjedźowěka.

Jeje płody su dla wysokeho wutka na pektinach a kisalinach same abo w měšenju z jabłukami, winom a cokorom k wuhotowanju wot marmelady přihódne. Nimo toho wone jako přidawk k jabłukowym a krušwowym moštam tych dźeržomnosć polěpša.

## Nóžki


## Žórła
* Mayer, Schwegler: Welcher Baum ist das?, Bäume, Sträucher, Ziergehölze, ISBN 978-3-440-11273-1, strona 108 
* Spohn: Welcher Baum ist das? Die neuen Kosmos-Naturführer, ISBN 978-3-440-10794-2, strona 112 
* Ullstein Lexikon der Pflanzenwelt, 1973, ISBN 3-550-16019-4, strona 294 
* Ulrich Hecker: BLV Bestimmungsbuch Bäume und Sträucher, ISBN 3-405-13737-3, stronje 74, 162 
* Brankačk, Jurij: Wobrazowy słownik hornjoserbskich rostlinskich mjenow na CD ROM. Rěčny centrum WITAJ, wudaće za serbske šule. Budyšin 2005. 
* Kubát, K. (Hlavní editor): Klíč ke květeně České republiky. Academia, Praha (2002)
* Lajnert, Jan: Rostlinske mjena. Serbske. Němske. Łaćanske. Rjadowane po přirodnym systemje. Volk und Wissen Volkseigener Verlag Berlin  (1954)
* Rězak, Filip: Němsko-serbski wšowědny słownik hornjołužiskeje rěče. Donnerhak, Budyšin (1920)
Aprikozowc

**Aprikozowc**  (*Prunus armeniaca*) je sadowy štom ze swójby róžowych rostlinow. Druhe serbske mjeno je **marulowc**. Jeho płód rěka aprikoza.

## Wopis
Aprikozowc je w lěću zeleny štom, kotryž docpěwa wysokosć wot 4 hač do 8 (10) m.

Króna je kulowata, we kulturje často šěroko wustupowaca. Zdónk je niski.

Čerwjenojte hałuzy nimale padorunje wotsteja.

### Łopjena
Měnjate łopjena su hładke, nahe, šěroko-jejkojte hač wutrobojte, prědku wótre a docpěwaja dołhosć wot 5 hač do 10 cm a šěrokosć wot hač do 9 cm. Wone su rězane, prědku kónčkojte a zwjetša njesu 2 jasnej žałzowej horbikaj na maksimalnje 7 cm dołhim stołpiku.

### Kćenja
Kćěje wot měrca hač do apryla. Kćenja so před zelenjenjom łopjenow jewja. Wone su běła, wonka čerwjenojte, nimale sedźace a docpěwaja přeměr wot něhdźe 2,5 cm. Keluch je krótši hač króna.

### Płody
Wot junija so kulowate hač jejkojte, sćeńka kosmate, něhdźe 3 cm tołste, žołte, zdźěla čerwjenje přeběžane póčkate płody z typiskim šowom wuwiwaja. Jich póčka je hładka a wopłonjena a so hodźa lochko wot płodoweho mjasa wotdźělić.

## Stejnišćo
Potrjebuje wjele ćopłoty. Ma radšo słónčne wotewrjene stejnišća ze čumpatej, na prawym měrje wutkatymi pódami.

## Rozšěrjenje
Rostlina je domjaca w zapadnej Aziji, ale tež w teritoriju srjedźneho morja často wustupuje. Ale so w srjedźnej Europje plahuje, při čimž w Europje njewodźiwja.

## Wužiwanje

## Synonymy
* *Armeniaca vulgaris* Lam.
* *Prunus armeniaca* var. *vulgaris* Zabel

## Nóžki


## Žórła
* Botanica, Bäume und Sträucher, Über 2000 Pflanzenporträts, ISBN 978-3-8331-4467-7, strona 679 
* Bruno P. Kremer: Steinbachs Naturführer Bäume & Sträucher, ISBN 978-3-8001-5934-5, strona 260 
* Mayer, Schwegler: Welcher Baum ist das?, Bäume, Sträucher, Ziergehölze, ISBN 978-3-440-11273-1, strona 176 
* Spohn: Welcher Baum ist das? Die neuen Kosmos-Naturführer, ISBN 978-3-440-10794-2, strona 104 
* Kubát, K. (Hlavní editor): Klíč ke květeně České republiky. Academia, Praha (2002)
* Rothmaler, W. et al.: Exkursionsflora von Deutschland, Band 1-4, Spektrum Akademischer Verlag, Heidelberg, Berlin (2002)
* Strasburger, E. et al.: Lehrbuch der Botanik für Hochschulen. 35. Auflage, Spektrum Akademischer Verlag, Heidleberg, Berlin (2002)



## Eksterne wotkazy

* crescent bloom 
* USDA plants database 
*  Plants for a Future 
* 1911 encyclopedia
Aprikoza

**Aprikoza** je płód aprikozowca.

## Wužiwanje
Aprikozy so móža njewarjenje jěsć abo k mjatce předźěłać.
Bobkowišeń

**Bobkowišeń** (*Prunus laurocerasus*) je kerk abo štom ze swójby róžowych rostlinow.

## Wopis
Bobkowišeń je kerk, kotryž docpěwa wysokosć wot hač do 15 m.

Błyšćace, jaskrawe zelene łopjena docpěwaja dołhosć wot něhdźe 15 cm.

Kćěje w druhej połojcy nalěta. Małke, běłe, słódko wonjace kćenja steja w zrunanych kićach.

Płody su čerwjene, kotrež so w nazymje čorne zbarbja.
 
## Stejnišćo
Rosće jako jedna najbóle wutrajnych, přecozelenych rostlinow tež na alkaliskich pódach a na skerje chłódkojtych stejnišćach.

## Rozšěrjenje
Pochadźa wot Balkana, z Turkowskeje a pobrjohow Kaspiskeje jězora.

## Wužiwanje

## Sorće 'Otto Luyken' a 'Zabeliana'
* Sorta 'Otto Luyken' docpěwa wysokosć wot 1 hač do 1,2 m a šěrokosć wot 1,5 m. Kćěje bujnje.
* Sorta 'Zabeliana' docpěwa wysokosć wot mjenje hač 1 m a šěrokosć wot wjace hač 3,5 m. Jeje hałuzy rostu wodorune. Wuske łopjena su wjerbojte.

## Žórło
* Botanica, Bäume und Sträucher, Über 2000 Pflanzenporträts, ISBN 978-3-8331-4467-7, strona 684
Muchownik

**Muchownik** (*Amelanchier*) je ród ze swójby róžowych rostlinow  (*Rosaceae*).

## Wědomostne mjeno
Wědomostne mjeno pochadźa z francoskeho słowa *la mélanche* přez wopačne wottorhnjenje artikla (*l'amélanche*) a přidaće štomoweho sufiksa *-ier*.

## Wopis
Najmjeńše družiny su w lěće zelene kerki abo małke štomy.

Měnjate łopjena su jednore, owalne a zubate abo karbowane.

### Kćenja
Běłe kćenja su dołhe a wuske, steja w kićowych kwětnistwach a so před dospołnym rozwićom lisćowych łopjenow jewja.

Kćenja so wot insektow wopróša. 

### Płody a symjenja
Płody su małke, jědźne, jahodojte jabłukowe płody. Zrałe płody su purpurowe abo čorne a normalnje słódko słodźa. Wone so wot ptačkow žeru.

Symjenja so wot ptačkow rozšěrjuja.

## Stejnišćo
Rostliny su relatiwnje njenaročne. Ma radšo wapnite pódy. Někotre družiny najlěpje rostu na trawoporosćenych swětlinach w škiće druhich štomow.

## Družiny a rozšěrjenje
K rodej Muchownik (*Amelanchier*) so 25 družinow w Euraziji a sewjernej Americe liči, při čimž rozšěrjenske ćežišćo je sewjerna Amerika. W srjedźnej Europje je jenož 1 domjaca, a to prawy muchownik (*Amelanchier ovalis*).

* Wólšowy muchownik (*Amelanchier alnifolia*)
* Amelanchier arborea 
* Aziski muchownik (*Amelanchier asiatica*)
* Amelanchier bartramiana 
* Amelanchier basalticola 
* Kanadiski muchownik (*Amelanchier canadensis*)
* Amelanchier confusa 
* Amelanchier fernaldii 
* Amelanchier humilis 
* Amelanchier interior 
* Nahi muchownik (*Amelanchier laevis*)
* Koporowy muchownik (*Amelanchier lamarckii*, syn. *A. grandiflora *)
* Amelanchier nantucketensis 
* Amelanchier obovalis
* Prawy muchownik (*Amelanchier ovalis*)
* Amelanchier pallida 
* Amelanchier pumila 
* Krejčerwjeny muchownik (*Amelanchier sanguinea*)
* Kłóskaty muchownik (*Amelanchier spicata*)
* Amelanchier stolonifera
* Amelanchier utahensis

## Wužiwanje
Někotre družiny so jako pyšne kerki w zahrodach a parkach plahuja.

## Nóžki


## Žórła
* Botanica, Bäume und Sträucher, Über 2000 Pflanzenporträts, ISBN 978-3-8331-4467-7, strona 89 
* Schütt, Weisgerber, Schuck, Lang, Stimm, Roloff: Enzyklopädie der Laubbäume. Die große Enzyklopädie mit über 800 Farbfotos unter Mitwirkung von 30 Experten. ISBN 978-3-937872-39-1, strona 39, hesło *Amelanchier* 
* Ullstein Lexikon der Pflanzenwelt, 1973, ISBN 3-550-16019-4, strona 135 
* Ulrich Hecker: BLV Bestimmungsbuch Bäume und Sträucher, ISBN 3-405-13737-3, strona 84 
* Ulrich Hecker: BLV Handbuch Bäume und Sträucher, ISBN 978-3-8354-0021-4, stronje 292-293  

## Eksterne wotkazy

 
* BioLib 
* crescent bloom 
* USDA plants database 
* Gartendatenbank 
* Plants for a Future 
* Zapisk při GRIN
Myšpla

**Myšpla** (*Mespilus*) je ród ze swójby róžowych rostlinow  (*Rosaceae*). 

Wobsahuje sćěhowacej družinje:

* prawa myšpla (Mespilus germanica) 
* *[[Mespilus canescens]]*

## Nóžki
Bombawka

**Bombawka** (*Prunus cerasifera*) je kerk abo štom ze swójby róžowych rostlinow (*Rosaceae*). 

## Wopis
Zrunany, kerčinaty, bjezćernjowy štom docpěje wysokosć wot hač do 9 m. Rosće jako štom wjacezdónkowje a je často njećernjata.

Króna je kulojta.

### Łopjena
Łopjena su małke, tróšku bronzowe, dołho jejkojte. Wone docpěja dołhosć wot 4 hač do 8 cm.

### Kćenja
Běłe kćenja so w nalěće (w chłódnych regionach) abo pózdnim zymje (w ćopłych regionach) na hišće nahich hałuzach jewja. Steja zwjetša po jednym. Wone su při formach ze zelenymi łopjenami běłe a při formach ze čerwjenymi łopjenami róžojte a docpěja přeměr wot hač do 2,5 cm. Jich stołpiki su nahe.

### Płody
Jědźne płody su kulojte a docpěja přeměr wot hač do 3 cm. Mjaso zwjetša žołteho, rědko čerwjeneho płoda so špatnje wot kamjenja pušći.

## Rozšěrjenje
Rostlina je domjaca w Małkej Aziji a w Kawkazu, a so w Europje kultiwuje.

## Žórła
* Botanica, Bäume und Sträucher, Über 2000 Pflanzenporträts, ISBN 978-3-8331-4467-7, strona 680 
* Mayer, Schwegler: Welcher Baum ist das?, Bäume, Sträucher, Ziergehölze, ISBN 978-3-440-11273-1, strona 170 
* Spohn, Aichele, Golte-Bechtle, Spohn: Was blüht denn da? Kosmos Naturführer (2008), ISBN 978-3-440-11379-0, strona 416, jako podobna družina *Kirschpflaume* (*Prunus cerasifera*) pod hesłom *Zwetschge*, *Pflaume* (*Prunus domestica*) 

## Eksterne wotkazy

*
Brěškowc

**Brěškowc**(*Prunus persica*) je kerk abo štom ze swójby róžowych rostlinow (*Rosaceae*). Jeho płód je brěšk, **brěška**.

Jeli bělizka płoda je hładka, potom je **nektarina**.

## Wopis
Brěškowc je w lěću zeleny kerk abo štom, kotryž docpěje wysokosć wot 3 hač 10 m.

Króna často je wustupowaca a płona.

### Łopjena
Měnjate, stołpikate łopjena su wótro rězane, šěroko-lancetojte, hładke, nahe, nad srjedźišćom najšěrše a docpěja dołhosć wot 8 (6) hač do 15 cm.

### Kćenja
Kćěje wot měrca hač do apryla. Róžojte abo čerwjeno wioletne kćenja so před abo z łopjenami jewja. Wone docpěja přeměr wokoło 3 cm.

### Płody
Blědoróžojte, swětłoróžojte, žołtočerwjene, žołte abo šarlachčerwjene póčkate płody docpěja wulkosć wot 5 hač do 7 (wot 4 hač do 8) cm a wobsahuja poroznu, hłuboko brózdźenu, lochko so wotdźělowacu póčku. Brěški su kosmate, mjeztym zo nektariny su njekosmate. Eksistuja sorty ze žołtym a běłym płodowym mjasom.
 
## Stejnišćo
Ma radšo ćopłe stejnišća a je mjerzliwe drjewa. Rosće najlěpšo na přesakliwych, humusowych a čerstwych pódach.

## Rozšěrjenje
Pochadźa originalnje z Chinskeje a je přišła přez Persiskeje do antikneje Grjekskeje a Romskeje mócnarstwa a wottam k srjedźnej a zapadnej Europje.

## Wužiwanje
Někotre sorty so jako płodowe štomy plahuja, mjeztym zo druhe sorty jako pyšne rostliny plahuja.

## Sorty
* Sorta 'Alba Plena' so dla wupjelnjenych, běłych kćenjow plahuje.
* Sorta 'Klara Meyer' njese wupjelnjene, brěškoróžojte kćenja, kotrychž łopješka su kudźerkate.
* Sorta 'Magnifica' njese na hałuzach na spočatku nalěta ćmowokaminčerwjene kćenja.
* Dalše sorty su: 'Dixired', 'Rekord aus Alfter' a 'Robert Blum'.
* Nektarina (*Prunus persica* var. *nectarina*) njese mjeńše płody, kotrež bělizka je hładka.

## Galerija

Dataja:Pfirsichbluete_01.jpg|Kćenje
Dataja:PrunusPersica4.jpg|Kćenja
Dataja:Autumn_Red_peaches.jpg|Rozrěznjeny płód
Dataja:Drupe fruit diagram.svg|lang=hsb|Brěška jako přikład za póčkaty płód


## Nóžki


## Žórła
* Botanica, Bäume und Sträucher, Über 2000 Pflanzenporträts, ISBN 978-3-8331-4467-7, strona 685 
* Bruno P. Kremer: Steinbachs Naturführer Bäume & Sträucher, ISBN 978-3-8001-5934-5, strona 260 
* Mayer, Schwegler: Welcher Baum ist das?, Bäume, Sträucher, Ziergehölze, ISBN 978-3-440-11273-1, strona 176 
* Spohn: Welcher Baum ist das? Die neuen Kosmos-Naturführer, ISBN 978-3-440-10794-2, strona 105 

## Eksterne wotkazy
Carl von Linné

**Carl von Linné** (* 23. meje 1707 w Råshulće; † 10. januara 1778 w Uppsalje) běše šwedski botanikar. Wón je binominalnu nomenklaturu wuwił resp. zawjedł. Z tym je zakłady moderneje botaniskeje a coologiskeje taksonomije stworił.
Mjetelica

**Mjetelica** (*Aruncus*) je ród ze swójby róžowych rostlinow. Stara warianta mjena je **mjetlica**.

## Wopis
Ród wobsteji z třoch družinow wjacelětnych rostlinow z ricomom, kotrež w měrnych a subarktiskich regionach sewjerneje hemisfery wustupuja.

### Łopjena
Na spódku stejace łopjena su wjacekróć pjerite abo wjacekróć třiličbnje pjerite a docpěja dołhosć wot hač do 1 m. Jich wotrězki su rězane.

### Kćenja
Kćěje w lěću. Małke kćenja su cremebarbne abo běłe a steja w 20-45 cm dołhich pakićach wysoko nad lisćom na grotojtych stołpikach.

## Stejnišćo
Rosće na słónčnych a połsćinowych stejnišćach. Maja radšo włóžne, humusowe, ale přesakliwe pódy.

## Družiny
Ród wobsteji z třoch hač šesćich družinow:

**[[Aruncus aethusifolius]]*: je korejska družina, kotraž so druhdy jako pyšnu rostlinu wužiwa.
* Lěsna mjetelica  (*Aruncus dioicus* (Walter) Fernald): je na sewjernej połkuli rozšěrjena lěsowa rostlina.
**[[Aruncus gombalanus]]* (Handel-Mazzetti) Handel-Mazzetti: je wuchodoaziska družina, kotraž na hórskich łukach rosće.
* *[[Aruncus sylvester]]* Kostel. ex Maximowicz: Tuta aziska družina je při někotrych awtorach poddružina wot *Aruncus dioicus*.

## Nóžki


## Žórło
* Botanica, Einjährige und mehrjährige Pflanzen, Über 2000 Pflanzenporträts, ISBN 978-3-8331-4469-1, strona 131 
* Meyers Taschenlexikon Biologie, In 3 Bänden, 1. zwjazk, ISBN 3-411-12013-4, stronje 264-265 

## Wotkazy
Kisała wišnja

**Kisała wišnja** (*Prunus cerasus*) je sadowy štom ze swójby róžowych rostlinow  (*Rosaceae*). Dalše ludowe mjena su: **wišeń**, **kisalca** a **kisalnica**.

## Wopis
Kisała wišnja je kerk abo štom, kotryž docpěje wysokosć wot 3 hač 6 (10) m. Rosćenska forma wariěruje po podłožku, sorće a rězku.

Hałuzy su mjenje nahłe hač při třěšeni.

### Łopjena
Ma hrube, na hornim boku błyšćace, rězane, łopjena su jejkojte hač eliptiske. Wone docpěja dołhosć wot 6 hač do 12 cm. Łopjenjowy stołpik zwjetša njenjese žałzy.

### Kćenja
Kćěje wot apryla hač do meje. Běłe kćenja so před łopenjemi jewja, docpěja přeměr wot něhdźe 2,5 cm a steja po dwěmaj hač po štyrjoch w sedźacych wokołkach. Jich stołpiki docpěja dołhosć wot 2 hač 4 cm. Krónowe łopješka su nimale kruhojte.

### Płody
kisałe płody.

## Stejnišćo
Rosće we swětłych lěsach a žiwych płotach a so často plahuje. 

## Rozšěrjenje
Pochadźa originalnje z juhowuchodneje Europy.

## Wužiwanje

## Sorty
* *Prunus cerasus* var. *austera* ma wisacy hałuzy, na kotrychž čornojte płody z purpurčerwjenowej brěčku rostu.
* **Amarela** (*Prunus cerasus* var. *caproniana*) njese čerwjene płody z jasnej brěčku.
* *Prunus cerasus* var. *marasca* njesu małke, čornojte płody.

## Hlej tež
* Póčkaty sad

## Nóžki


## Žórła
* Botanica, Bäume und Sträucher, Über 2000 Pflanzenporträts, ISBN 978-3-8331-4467-7, strona 682 
* Mayer, Schwegler: Welcher Baum ist das?, Bäume, Sträucher, Ziergehölze, ISBN 978-3-440-11273-1, strona 174 
* Schauer - Caspari: Pflanzenführer für unterwegs, ISBN 978-3-8354-0354-3, 2. nakład, 2008, strona 438 
* Spohn, Aichele, Golte-Bechtle, Spohn: Was blüht denn da? Kosmos Naturführer (2008), ISBN 978-3-440-11379-0, strona 418 
* Brankačk, Jurij: Wobrazowy słownik hornjoserbskich rostlinskich mjenow na CD ROM. Rěčny centrum WITAJ, wudaće za serbske šule. Budyšin 2005. 
* Kubát, K. (Hlavní editor): Klíč ke květeně České republiky. Academia, Praha (2002)
* Lajnert, Jan: Rostlinske mjena. Serbske. Němske. Łaćanske. Rjadowane po přirodnym systemje. Volk und Wissen Volkseigener Verlag Berlin  (1954)
* Rězak, Filip: Němsko-serbski wšowědny słownik hornjołužiskeje rěče. Donnerhak, Budyšin (1920)

## Eksterne wotkazy

*
Kitkata wišnja

**Kitkata wišnja** (*Prunus padus*) je štom abo kerk ze swójby róžowych rostlinow (*Rosaceae*).

## Druhe mjena
Dalše ludowe mjena su: **počepina**, **šmergula**, **smoržowe zelo**, **pórpoćina**, **purpoćizna**, **pórčoplina**, **počaplina**, **počeplina**, **počipina**, **póćipina**, **póćipizna**, **počapla**, **počepica**, **poćerpin**, **purpućina**, **purpoćina**.

## Wopis
Kitkata wišnja je kerk abo štom, kotryž docpěwa wysokosć wot 3 hač do 12 (15) m.

Króna je šwižna jejkojta hač kulojta.

Hłowne wurostki su kruće zrunane, při tym hałuzy přewisuja.

Skora  njepřijomnje hnijaće a tróšku za kisałom smjerdźi.

### Łopjena
Łopjena su jejkojte abo eliptiske a docpěwaja dołhosć wot 5 hač 10 cm (6-12 cm) a su sćeńka zubate, na hornim boku tróšku zmoršćene. Jich stołpiki njesu 2 žałzy. Jich nazymske barbjenje často je oranžowe.

### Kćenja
Kćěje wot apryla hač meje. Najprjedy zrunane, prózdnišo wisace kiće docpěwaja dołhosć wot 15 hač 20 cm a wobsteja z 10 hač 25 wonjacych, maksimalnje 1,5 cm šěrokich kćenjow. Běłe krónowe łopješka docpěwaja dołhosć wot 5 hač 10 mm. Keluškowe łopješka njesu trodle a su žałzojte.

### Płody
Kulowaty póčkaty płód nima zbytk kelucha, hórce słodźi a docpěwa wysokosć hróšatka. Jich póčka je jamkojće brózdźena. Zrałe płody su čorne.

## Stejnišćo
Rosće we łučinowych lěsach, łučinowych kerčinach a na lěsnych kromach. Preferuje mokre, tež zdźěla přepławjowane pódy. 

## Rozšěrjenje
Rostlina je w nimale cyłej Europje rozšěrjena.

## Wužiwanje
W Ruskej korbyplećerjo zhibujomne, oliwne abo čerwjenobrune hałuzy jako plećenski material wužiwaja.

## Nóžki


## Žórła
* Botanica, Bäume und Sträucher, Über 2000 Pflanzenporträts, ISBN 978-3-8331-4467-7, strona 683 
* Mayer, Schwegler: Welcher Baum ist das?, Bäume, Sträucher, Ziergehölze, ISBN 978-3-440-11273-1, strona 170 
* Schauer - Caspari: Pflanzenführer für unterwegs, ISBN 978-3-8354-0354-3, 2. nakład, 2008, strona 438 
* Spohn: Welcher Baum ist das? Die neuen Kosmos-Naturführer, ISBN 978-3-440-10794-2, strona 102 
* Spohn, Aichele, Golte-Bechtle, Spohn: Was blüht denn da? Kosmos Naturführer (2008), ISBN 978-3-440-11379-0, strona 416 
* Brankačk, Jurij: Wobrazowy słownik hornjoserbskich rostlinskich mjenow na CD ROM. Rěčny centrum WITAJ, wudaće za serbske šule. Budyšin 2005. 
* Kubát, K. (Hlavní editor): Klíč ke květeně České republiky. Academia, Praha (2002)
* Lajnert, Jan: Rostlinske mjena. Serbske. Němske. Łaćanske. Rjadowane po přirodnym systemje. Volk und Wissen Volkseigener Verlag Berlin (1954)
* Rězak, Filip: Němsko-serbski wšowědny słownik hornjołužiskeje rěče. Donnerhak, Budyšin (1920)
Mała wišnja

**Mała wišnja** (*Prunus fruticosa*) je kerk ze swójby róžowych rostlinow (*Rosaceae*). Dalše ludowe mjeno je **kerkata třešeń**.

## Wopis

## Stejnišćo

## Rozšěrjenje

## Wužiwanje
Mandlowc

**Mandlowc** (*Prunus dulcis*) je kerk a štom ze swójby róžowych rostlinow (*Rosaceae*). Jeho płód je mandla.

## Wopis
Mandlowc je w lěću zeleny štom abo kerk, kotryž docpěwa wysokosć wot 3 hač do 10 m. Zdónk je krótki a často křiwy.

Króna je kulojta hač šěroko wustupowaca.

### Łopjena
Měnjate łopjena su owalne hač dołhojće-lancetojte a docpěwaja dołhosć wot 5 hač do 12 cm. Jich stołpiki docpěwaja dołhosć wokoło 2 cm a njesu na bazy někotre žałzy.

### Kćenja
Kćěje wot měrca hač do apryla. Swětłoróžojte abo běłe kćenja so před łopjenami jewja a docpěwaja přeměr wot 3 hač do 5 cm. Wone steja po pjećoch hač po šesćoch w promjenjach.

### Płody
Płone, jejkojte, zelene, pjelsćojće kosmate płody wobsahuja słabje brózdźenu póčku ze ćeńkej skorpiznu. Wone docpěwaja dołhosć wot 3 hač do 6 cm. Jich płodowe mjaso je suche a póčka je jara twjerda.

Eksistuja hórke a słódke mandle, při tym hórke mandle wobsahuja hač do 8 % amygdalina. Z amygdalina cyanowodźik nastanje, tak zo wulke mnóstwo je jara jědojte.

Z mandlow so mandlowy wolij a zhromadnu z cokorom a aromatiskimi maćiznami marcipan zhotowujetej. Nimo toho wobsahuja mineralne maćizny.

## Stejnišćo
Rosće na njeselenych, přesakliwych pódach.

## Rozšěrjenje
Pochadźa z wuchodneho regiona srjedźneho morja.

## Wužiwanje
Ze słódkich mandlow kulturneje formy so marcipan zhotuje.

## Synonymy

* *Amygdalus communis* L.
* *Amygdalus dulcis* Mill.
* *Prunus amygdalus* (Linnaeus) Batsch.
* *Prunus communis* L.
* *Prunus dulcis* var. *amara* (DC.) Buchheim

## Nóžki


## Žórła
* Botanica, Bäume und Sträucher, Über 2000 Pflanzenporträts, ISBN 978-3-8331-4467-7, strona 682 
* Bruno P. Kremer: Steinbachs Naturführer Bäume & Sträucher, ISBN 978-3-8001-5934-5, strona 260 
* Spohn: Welcher Baum ist das? Die neuen Kosmos-Naturführer, ISBN 978-3-440-10794-2, strona 107 
* Mayer, Schwegler: Welcher Baum ist das?, Bäume, Sträucher, Ziergehölze, ISBN 978-3-440-11273-1, strona 176 
* Kubát, K. (Hlavní editor): Klíč ke květeně České republiky. Academia, Praha (2002)
* Rothmaler, W. et al.: Exkursionsflora von Deutschland, Band 1-4, Spektrum Akademischer Verlag, Heidleberg, Berlin (2002)
* Strasburger, E. et al.: Lehrbuch der Botanik für Hochschulen. 35. Auflage, Spektrum Akademischer Verlag, Heidleberg, Berlin (2002)



## Eksterne wotkazy

* BioLib 
*  USDA plants database 
*  Plants for a Future
Mandlowy kerk

**Mandlowy kerk** (*Prunus tenella*) je kerkowa rostlina ze swójby róžowych rostlinow (*Rosaceae*).

## Wopis

## Stejnišćo

## Rozšěrjenje

## Eksterne wotkazy
Čećikata wišnja

**Čećikata wišnja** (*Prunus mahaleb*) je kerk abo štom ze swójby róžowych rostlinow. Druhe serbske mjeno je **čećikata wišeń**.

## Wopis
Čećikata wišnja je kerk abo štom, kotryž docpěwa wysokosć wot 1 hač 6 (10) m.

Hałuzy su wotstejace rozhałuzowane.

Jeje drjewo jara přijomnje wonja.

### Łopjena
Łopjena su jejko-kulojte a njesu stajeny kónčk. Wone su ćmowozelene, tróšku kožojte, na hornim boku nahe a błyšćace, njesu na kromje krótke, tupe zubki a docpěwaja dołhosć wot 4 hač do 8 cm. Jich stołpik docpěwa dołhosć wot 1 hač do 2 cm.

### Kćenja
Kćěje wot apryla hač do meje. Běłe kćenja so před abo z łopjenami jewja a steja po štyrjoch hač po dźesaćoch w čećikach. Wone docpěwaja šěrokosć wot 1 hač do 1,5 cm.

### Płody
Płody su jejkojte a docpěwaja wulkosć wot 6 hač 8 mm. Wone su na spočatku žołtočerwjene, pozdźišo čorne a najěr a zwjetša hórko słodźa.

## Stejnišćo
Rosće w słónčnych žiwych płotach, w bukowych lěsach, na skalnych zwisach a w dubowych lěsach.

## Rozšěrjenje
Rostlina je w južnej Němskej, Awstriskej a južnej Europje rozšěrjena.

## Nóžki


## Žórła
* Mayer, Schwegler: Welcher Baum ist das?, Bäume, Sträucher, Ziergehölze, ISBN 978-3-440-11273-1, strona 174 
* Schauer - Caspari: Pflanzenführer für unterwegs, ISBN 978-3-8354-0354-3, 2. nakład, 2008, strona 456 
* Spohn: Welcher Baum ist das? Die neuen Kosmos-Naturführer, ISBN 978-3-440-10794-2, strona 104 

## Eksterne wotkazy
Dorničel

**Dorničel** (*Prunus spinosa*) je kerk ze swójby róžowych rostlinow (*Rosaceae*). Dalše ludowe mjena su: **wulki hłohonc**, **dornyk** a **raćešin**. Jeho płód je **dorničałka**.

## Wopis
Dorničel je lětozeleny, ćernjaće wuhotowany, wotstejace a husto rozhałuzkowany kerk abo małki štom, kotryž docpěwa wysokosć wot 1 hač do 3 (3,5-4,5) m. Rostlina je zmjerzkokruta.

Młode hałuzy na spočatku su kosmate, ale skerje so wobnažuja, maja čerwjenojtu skoru, kotraž w starosće čornje.

Zymske pupki su kulojte, docpěja wysokosć wot 1 hač do 2 mm a su šěrobrune hač do čerwjenobrune.

### Łopjena
Łopjena su měnjate, zubate a docpěja dołhosć wot 2 hač do 4 cm (5 cm) a su dołho stołpikate.

Łopjency su nawopačnje owalne hač do eliptiske, docpěja dołhosć wot 3 hač do 4 cm a šěrokosć wot 15 hač do 20 mm, maja na spódku małe nektarowe žałzy a su na hornim boku ćmowozelene, na delnim boku jasniše a na žiłkach kosmate. 

### Kćenja
Kćěje wot apryla hač do meje (wot měrca hač do apryla). Kćenja steja po jednym abo po dwěmaj, su krótko stołpikate, kćěja dołho před wućěrjenjom lisća a docpěja šěrokosć wot 1 hač do 1,5 cm. Wone su dwusplažne, maja dwójny kćenjowy přikryw a su pjećličbne. Keluch je njenahladny. Krónowe łopješka docpěja wulkosć wot 5 hač do 8 mm a su běłe. Stameny su něhdźe 20.

Kćenja buchu wot insektow předewšěm pčołow wopróšene.

### Płody
Póčkaty płód je kulowaty, nimale čorny, módrje zwobručowane docpěje wulkosć wot 10 hač do 15 mm. Póčka docpěje wulkosć wot 8 hač do 9 mm, je kulojta a so njewotdźěluje wot zeleneho, kisałeho płodoweho mjasa. Płody zrawja wot septembra hač do oktobra.

Płody so hodźa po někotrych mrózach jěsć.

### Chromozomy
Dorničel ze štyrikróćnej sadu chromozomow płaći jako pochadna forma slowčiny (*Prunus domestica*), kotraž ma šěsćkróćnu sadu chromozomow. Druha pochadna forma je bombawka (*Prunus cerasifera*) z dwójnej sadu chromozomow.

## Stejnišćo
Rosće w słónčnych kerčinach resp. žiwych płotach, na lěsnych a pućnych kromach, kamjentnych hromadach. Ma radšo wutkate, často wapnite pódy.

## Rozšěrjenje
Dorničel je w Europje z wuwzaćom sewjera a sewjerowuchoda, w małej Aziji, Kawkazu, sewjerozapadnej Africe rozšěrjeny. W Alpach hač do wysokosćow wot 1000 m wustupuje.

## Wužiwanje
Płody so móžeja za wuhotowanje alkoholiskich napojow, brěčkow abo marmeladow wužiwać. 

## Nóžki


## Žórła
* Botanica, Bäume und Sträucher, Über 2000 Pflanzenporträts, ISBN 978-3-8331-4467-7, strona 690 
* Mayer, Schwegler: Welcher Baum ist das?, Bäume, Sträucher, Ziergehölze, ISBN 978-3-440-11273-1, strona 170 
* Schauer - Caspari: Pflanzenführer für unterwegs, ISBN 978-3-8354-0354-3, 2. nakład, 2008, strona 456 
* Seidel/Eisenreich: BLV Bestimmungsbuch Bäume und Sträucher, ISBN 3-405-13737-3, strony 66-67 
* Spohn, Aichele, Golte-Bechtle, Spohn: Was blüht denn da? Kosmos Naturführer (2008), ISBN 978-3-440-11379-0, strona 418 

## Wotkazy

* 
* Cyanowodźikowe glykosidy w póčkach dorničela
Dźiwja wišnja

**Dźiwja wišnja**  (łaćonsce: Prunus avium subsp. avium) je štom ze swójby róžowych rostlinow. Dalše ludowe serbske mjena su: lěsna wišnja, ptača wišeń a ptačnica.

## Wopisanje

## Stejnišćo

## Rozšěrjenje

## Wužiwanje
### Žórła
* Aichele, D., Golte-Bechtle, M.: Was blüht denn da: Wildwachsende Blütenpflanzen Mitteleuropas. Kosmos Naturführer (1997)
* Brankačk, Jurij: Wobrazowy słownik hornjoserbskich rostlinskich mjenow na CD ROM. Rěčny centrum WITAJ, wudaće za serbske šule. Budyšin 2005. 
* Kubát, K. (Hlavní editor): Klíč ke květeně České republiky. Academia, Praha (2002)
* Lajnert, Jan: Rostlinske mjena. Serbske. Němske. Łaćanske. Rjadowane po přirodnym systemje. Volk und Wissen Volkseigener Verlag Berlin  (1954)
* Rězak, Filip: Němsko-serbski wšowědny słownik hornjołužiskeje rěče. Donnerhak, Budyšin (1920)
Slowčina

**Slowčina** (*Prunus domestica)* je sadowy štom ze swójby róžowych rostlinow (*Rosaceae*). Jeho płód je slowka. Rostlina prawdźepodobnje je stara hybrida z dorničela (*Prunus spinosa*) a bombawki (*Prunus cerasifera*).

## Wopis
Slowčina je w lěću zeleny štom, kotryž docpěje wysokosć wot 3 hač do 15 m.

Husta króna wobsteji ze sylnych hałuzow a je na runym a šwižnym zdónku. Hłowne hałuzy nahle horje rostu.

### Łopjena
Měnjate, stołpikate łopjena su jejkojte hač eliptiske, karbowane hač rězane, na delnim boku druhdy husto kosmate a docpěja 4 hač do 10 cm. Na krótkich wurostkach steja husto w promjenjach. 

### Kćenja
Kćěje wot apryla hač do meje. Běłe abo nazeleń běłe kćenja so před abo z łopjenami jewja. Wone njejsu wupjelnjene, steja po dwěmaj hač po třoch a docpěja přeměr wokoło 2 cm. Zwonkowna kroma je njeprawidłownje zubate. Jich stołpiki su móškojće kosmate a krótke. 

### Płody
Płody jara wariěruja po poddružinje. Wone su mjeńše brěčkate hač chinska slowčina (*Prunus salicina*) a docpěja dołhosć wot 3 hač do 8 cm. Jich mjaso je zelene abo žołte.

Slowki su wulke, kulojte hač krótko-owalne, zwjetša módro-wioletne a wot awgusta zezrawja.

Knykački su jejkojte, kónčkojte, módre hač wioletne.

Mirabele su małke, kulowate a žołte.

Reneklody su zeleno-žołte hač čerwjenojte a jara wulke.

## Stejnišćo
Ma radšo humusowe pódy, ale hewak je skromna.

## Rozšěrjenje
Pochadźa originalnje z prědnjeje Azije.

## Systematika

Slowčina bu w lěće 1753 wot Carl von Linné najprjedy wopisana. Wona so do 7 poddružinow rozdźěli:
* knykačkowc (*Prunus domestica* subsp. *domestica*) Druhe serbske mjeno je **knykawka**. Jeho płód je knykačk resp. knykawka.
* (*Prunus domestica* subsp. *insititia*) je bóle ćernjata a rosće w regionach, kotrež za druhe sorty su přejara zymne. Jeje małke čornowioletne, jara kisałe płody so za marmeladu a želej wužiwaja.
* (*Prunus domestica* subsp. *intermedia*)
* (*Prunus domestica* subsp. *italica*)
* (*Prunus domestica* subsp. *pomariorum*)
* (*Prunus domestica* subsp. *prisca*)
* mirabela (*Prunus domestica* subsp. *syriaca*)

## Wužiwanje
Mnoholičbne sorty so zwjetša dla słódkich płodow plahuja, mjeztym zo někotre sorty tež jako pyšne rostliny plahuja.

## Nóžki


## Žórła
* Botanica, Bäume und Sträucher, Über 2000 Pflanzenporträts, ISBN 978-3-8331-4467-7, strona 681 
* Bruno P. Kremer: Steinbachs Naturführer Bäume & Sträucher, ISBN 978-3-8001-5934-5, strona 260 
* Mayer, Schwegler: Welcher Baum ist das?, Bäume, Sträucher, Ziergehölze, ISBN 978-3-440-11273-1, strona 176 
* Spohn: Welcher Baum ist das? Die neuen Kosmos-Naturführer, ISBN 978-3-440-10794-2, strona 106 

## Eksterne wotkazy