1989

**1989** bě powšitkowne lěto z 365 dnjemi. 

## Podawki
### W Serbach
* W tutym lěće dewastěruje so pjeć łužiskich wsow za brunicowe jamy: Bukowka pola Ranja (Murjowska jama), Dolań pola Wjelceje (Wjelcej-juh), Grabice a Chóšć pola Drjowka (Grabičanska jama) kaž tež Klingmühl pola Grabina (Klěśišća-sewjer).
* 1.–4. junija: 7. Festiwal serbskeje kultury
* 2. oktobra: Prěnje rańše wusyłanje Serbskeho rozhłosa
* 11. nowembra: W Budyšinje zeńdźe so k prěnjemu razej Serbska narodna zhromadźizna.
* 28. nowembra: Sekretariat zwjazkoweho předsydstwa Domowiny wotstupi.

### Druhdźe
* 15. februara: Poslednje sowjetske jednotki wopušća Afghanistan.
* 2. meje: Při madźarsko-awstriskich mjezach započnje so wottwar hraničnych zawěrow.
* 9. oktobra: Na legendarnej póndźelnej demonstraciji wobdźěluje so w Lipsku něhdźe 70.000 ludźi.
* 9. nowembra: Po wjace hač 27 lětach padnje Berlinska murja. Jako prěni hraničny přechod mjez Zapadnym a Wuchodnym Berlinom wotewri *Bornholmer Straße* w 23:39 hodźinach.

## Narodniny
* 12. februara: Stefanie Heinzmann – šwicarska spěwarka
* 21. februara: Corbin Bleu – US-ameriski hrajer, spěwar a rejowar
* 31. meje: Marco Reus – němski kopar
* 23. julija: Daniel Radcliffe – britiski filmowy hrajer a dźiwadźelnik
* 1. septembra: Bill Kaulitz – němski popowy spěwar
* 1. septembra: Tom Kaulitz – němski popowy hudźbnik
* 6. oktobra: Sophia Thomalla – němska filmowa hrajerka
* 13. decembra: Taylor Swift – US-ameriska popowa spěwarka a gitaristka

## Wumrěće
* 7. januara: Hirohito – 124. kejžor Japanskeje (* 1901)
* 14. januara: Robert Lembke – němski žurnalist a moderator (* 1913)
* 23. januara: Salvador Dalí – španiski moler, grafikar, awtor, rězbar a dźiwadźelnik (* 1904)
* 6. februara: Chris Gueffroy – posledni smjertny wopor při Berlinskej muri (* 1968)
* 22. februara: Sándor Márai – madźarski spisowaćel (* 1900)
* 27. februara: Konrad Lorenz – awstriski coologa a nošer Nobeloweho myta (* 1903)
* 5. apryla: Karel Zeman – čěski filmowy režiser (* 1910)
* 8. apryla: **[[Jakub Čórlich]]** – serbski ratar, župan Wojerowskeje župy (* 1900)
* 24. apryla: Richard Šołta – serbski ewangelski farar (* 1911)
* 30. apryla: Sergio Leone – italski filmowy režiser (* 1929)
* 20. meje: John R. Hicks – britiski ekonom (* 1904)
* 3. junija: Ruhollah Chomeini – politiski a duchowny wjednik islamskeje rewolucije w Iranje (* 1902)
* 19. junija: **[[Alfons Janca]]** – serbski komponist a dirigent (* 1933)
* 2. julija: Andrej Andrejewič Gromyko – sowjetski politikar a dołholětny wonkowny minister (* 1909)
* 6. julija: János Kádár – madźarski komunistiski politikar (* 1912)
* 16. julija: Herbert von Karajan – awstriski dirigent (* 1908)
* 4. septembra: Georges Simenon – belgiski spisowaćel (* 1903)
* 22. septembra: Irving Berlin – US-ameriski komponist (* 1888)
* 28. septembra: Ferdinand Marcos – filipinski prezident (* 1917)
* 3. oktobra: **[[Jurij Pěčka]]** – serbski šulski direktor, župan Choćebuskeje župy, zapósłanc Ludoweje komory (* 1928)
* 6. oktobra: Bette Davis – US-ameriska filmowa hrajerka a dźiwadźelnica (* 1908)
* 15. oktobra: Danilo Kiš – juhosłowjanski spisowaćel (* 1935)
* 5. nowembra: Vladimir Horowitz – US-ameriski pianist (* 1903)
* 30. nowembra: Ahmadou Ahidjo – kamerunski prezident (* 1924)
* 8. decembra: Max Grundig – němski předewzaćel a załožer Grundig AG (* 1908)
* 14. decembra: Andrej Dmitrijewič Sacharow – sowjetski atomowy wědomostnik, disident a nošer Měroweho Nobeloweho myta (* 1921)
* 22. decembra: Samuel Beckett – irski spisowaćel (* 1906)
* 25. decembra: Nicolae Ceaușescu – rumunski komunistiski politikar a statny prezident (* 1918)

## Nobelowe myta
* za fyziku: Wolfgang Paul, Hans Georg Dehmelt a Norman Foster Ramsey
* za chemiju: Sidney Altman a Thomas R. Cech
* za medicinu: J. Michael Bishop a Harold E. Varmus
* za literaturu: Camilo José Cela
* Měrowe Nobelowe myto: Tendzin Gyatsho
* za hospodarsku wědomosć: Trygve Haavelmo

## Wozjewjenja
* antologija *Husličkar pod třěchu*
* antologija *Na mjazy*
* Jurij Brězan: *Mein Stück Zeit*
* Beno Budar: *Mjez nami prajene*
* Pawoł Grojlich: *Lěta ćmy a nadźije*
* Jan Pawoł Nagel: *Duet za flejtu a staru knjeni. Passacaglia za wulki orchester a bagrownika*
* Helmut Rychtar: *Přirunanje wo wódnym mužu*
* *Němsko-hornjoserbski słownik*

## Dalše
* Kulturna stolica Europy: Paris

## Wotkaz