Jurij Brězan

**Jurij Brězan** (* 9. junija 1916 we Worklecach, † 12. měrca 2006 w Kamjencu) bě najwuznamniši serbski spisowaćel 20. lětstotka a płaći jako załožer serbskeje socialistiskeje literatury. Jeho knihi, kotrež pisaše hornjoserbsce a němsce, přełožichu so do 25 rěčow. Brězan pisaše hłownje prozu, dramatiku a eseje.

## Žiwjenje
Jurij Beno Brězan narodźi so jako prěnje z pjeć dźěći do swójby Worklečanskeho serbsko-katolskeho skałarja a małoratarja Jurja Brězana a jeho mandźelskeje Marje, rodźeneje Piwarčkec. 

Wot 1927 do 1936 wopyta wón gymnazij w Budyšinje a započa potom studij ludoweho hospodarstwa, z kotrehož bu pak 1936 wuzamknjeny. Hižo wot 1933 dźěłaše aktiwnje za Domowinu. W lěće 1937 wupućowa do Prahi. Při nawróćenju do Łužicy so 1938 zaja a wosta hač do 1939 w jatbje. Swoju maturu złoži w Torunju. 1941 so Brězan do Łužicy wróći, dyrbi ju pak po krótkim času zaso wopušćić a poda so nachwilnje jako inspektor na ratarskich kubłach do cuzby, mjez druhim do Sewjerozapadneje Němskeje. Wot lěta 1942 do 1944 běše w němskim wójsku a pozdźišo w US-ameriskej wójnskej jatbje. Wróćiwši so 1946 z wójnskeje jatby zastupi do SED a zorganizowa dźěłowe brigady Serbskeje młodźiny, mjez druhim na twarnišćach w Juhosłowjanskej. Wot lěta 1949 dźěłaše jako swobodny spisowaćel.

W lěće 1964 sta so z čłonom PEN-centra a 1965 Němskeje akademije wuměłstwow. Wot 1969 do 1989 bě z wicepředsydu Spisowaćelskeho zwjazka NDR.

Jurij Brězan běše woženjeny z Ludmilu, rodźenej Hajnec (1922–1993), z kotrejž měještaj syna Simona (1958–1998). Z wosomdźesatych lět sem bydleše w Hornim Hajnku blisko Worklec.

## Wuznamjenjenja
Jurij Brězan słušeše k najznaćišim spisowaćelam Němskeje demokratiskeje republiki a dósta wjacore wysoke myta, mjez druhim Narodne myto (1951, 1964 a 1976), Myto Ćišinskeho (1962), Literarne myto Domowiny (1973), Rjad Karla Marxa (1974) a Wótčinski zasłužbny rjad (1966 a 1981).

## Twórby

Mnoho twórbow Brězana maja awtobiografiski raz. Najznaćiša je romanowa trilogija wo Feliksu Hanušu, kotraž wobsteji z třoch dźělow „Šuler“ (němsce *Der Gymnasiast*), „Wučbne lěta“ *(Semester der verlorenen Zeit)* a „Zrałe lěta“ *(Mannesjahre)*. Dalše twórby maja łužiske baje jako zakład, kaž na přikład knihi wo Krabaće.

**Do noweho časa* (Zběrka basni, 1950)
**Prěnja brózda* (1951)
**Swĕt budże rjeńši* (1951)
**Stara Jančowa* (1952)
**Mjez Čornobohom a Błótami* (1953)
**Wo jednorym žiwjenju* (Filmowy scenari, 1955)
**Naš wšědny dźeń* (zbĕrka basni, 1955)
**Po dróze a při dróze: zapiski pućowaceho* (1955)
**Započatki* (1956)
**Madlena a druhe powědančka a skicy* (1958)
**Feliks Hanuš 1. – Šuler* (1958)
**Christa – stawizny młodeje holcy* (1958)
**Trix a woł Jonas* (1959)
**Marja Jančowa: wobrazy ze žiwjenja serbskeho ludu* (1960)
**Feliks Hanuš 2. – Wučbne lěta* (1960)
**Robert a Sabina* (1961)
**Kak je elefant do hribow šoł* (1963)
**Feliks Hanuš 3. – Zrałe lěta* (1964)
**Nawrót do Krakowa* (1966)
**Wulke dyrdomdejstwa małeho kocora* (1966)
**Čorny młyn* (1968)
**Łužiske impresije* (1972)
**Hajdanec dźěd a šerjenja* (1975)
**Krabat* (1976)
**Moja protyka* (1979)
**Kamuški a skała* (1981)
**Stary nan* (1982)
**Psowe prózdniny* (1985)
**Stara liška* (1985)
**Módry konik Digidonk* (1991)
**Moja archa Horni Hajnk* (1992)
**Lijeńca* (1992)
**Rifko – z dźenika dakla* (1993)
**Hadrijan a Awgustina* (1993)
**Krabat, druha kniha* (1994)
**Braškowe powědanja* (1994)
**Čitanka* (1996)
**Salowčenjo* (1997)
**Naš wuj z Ameriki* (1997)
**Rozmyslenja a domyslenja* (1998)
**Štwórtk, tři běrtlki na štyri* (2000)
**Ze studnje lět* (2001)
**Rokotowy kerk* (2002)
**Habakuk* (2004)

## Literatura
* 

## Žórło
* Serbscy spisowaćeljo. Biografije a bibliografije. (1989) Wudawaćel: Koło serbskich spisowaćelow

## Wotkazy

* Oficielna webstrona k wopomnjeću Jurja Brězana  
*