open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ušaral

**Ušaral** (; ; do 1918 – Stefanowskaja/ *Стефановская*; do 1984 – Uč-Aral/ *Уч-Арал*; do 1993 Učaral/ *Учарал*) je město w južnym Kazachstanje. Je zarjadniske sydło Alakolskeho rajona.

Leži něhdźe 600 kilometrow sewjerowuchodnje města Almaty. 

Ma něhdźe 17 tysac wobydlerjow.

Dźensniše sydlišćo je so w lěće 1871 jako ruska wjes Stefanowskaja załožiło a ma wot lěta 1984 měšćanske prawa.
Sarkan

**Sarkan** (; ; do 1928 – Sarkandskaja/ *Саркандская*) je město w južnym Kazachstanje.

Leži při rěce Sarkand něhdźe 420 kilometrow sewjerowuchodnje města Almaty а něhdźe 120 kilometrow wuchodnje Taldykorgana. 

Ma něhdźe 17 tysac wobydlerjow.

Dźensniše sydlišćo je so w lěće 1857 jako ruska wjes Sarkandskaja załožiło a ma wot lěta 1968 měšćanske prawa.
Tekeli

**Tekeli** (; ) je město w južnym Kazachstanje.

Leži při rěce Karatal něhdźe 300 kilometrow sewjerowuchodnje města Almaty. 

Ma něhdźe 30 tysac wobydlerjow.

Dźensniše sydlišćo je so w lěće 1937 załožiło a ma wot lěta 1952 měšćanske prawa.

## Eksterne wotkazy

* Oficialna strona
Zielona Góra

**Zielona Góra** (serbsce tež *Zelena Hora*;  *Grünberg*) je ze 140.000 wobydlerjemi najwjetše město a nimo Gorzowa jedna z dweju stolicow Lubušskeho wojewódstwa w zapadnej Pólskej. Jako bjezwokrjesne město njepřisłuša žanomu powiatej, je pak zarjadniske sydło Zielonogórskeho wokrjesa. Město je sydło uniwersity kaž tež romsko-katolskeho biskopstwa.

We wokolinje města nadeńdźe so z 200 hektarami najwjetše plahowanišćo wina w Pólskej, kotrež je zdobom najsewjerniše zwisowace na swěće.

## Geografija
Město nadeńdźe so něhdźe 60 kilometrow wuchodnje němskeje hranicy w historiskej Delnjej Šleskej. Susodne wulkoměsta su Choćebuz 90 kilometrow do juhozapada, Poznań 110 kilometrow do sewjerowuchoda a Wrócław 150 kilometrow do juhowuchoda.

Ze Zieloneje Góry wobsteja železniske zwiski z nimale wšěmi wulkimi městami w Pólskej kaž tež ze Zhorjelcom, Frankobrodom a Berlinom.

## Stawizny

Wot srjedźowěka słušeše město, kotrež so w lěće 1302 prěni raz naspomni, k Hłohowskemu wójwodstwu. Za tutón čas měješe hižo měšćanske prawa. Po chronice bě so sydlišćo w 1220tych lětach załožiło a 1272 nasta sewjerozapadnje Zieloneje Góry hród.

W lěće 1740 přińdźe město jako dźěl Šleskeje k Pruskej. Wot 1816 bě hłowne město Grünbergskeho wokrjesa w pruskim knježerstwowym wobwodźe Lěhnica. Mjez swětowymaj wójnomaj bě z dźělom Delnjošleskeje prowincy. Kónc Druheje swětoweje wójny bu město w februarje 1945 wot sowjetskeho wójska wobsadźene a steješe wot měrca samsneho lěta jako *Zielona Góra* pod pólskim zarjadnistwom.

Mjez 1950 a 1998 bě Zielona Góra stolica Zielonogórskeho wojewódstwa, kotrež so potom přez zarjadnisku reformu rozpušći.

## Partnerske města
Měšćanske partnerstwa wobsteja mjez druhim z Choćebuzom, Žitawu, Iwano-Frankiwskom (Ukraina) a Wicebskom (Běłoruska).

## Žórła


## Wotkazaj

* Oficielna webstrona města (wjacerěčna)
Uzbekšćina

**Uzbekšćina** (Оʻzbek tili) je rěč w Srjedźnej Aziji ze skupiny turkskich rěčow a ma wot tamnišich turkskich rěčow po ličbje rěčnikow najwjetša.

Wona rěči so wot něhdźe 29 milionow ludźi přewažnje w Uzbekistanje, hdźež ma status hamtskeje rěče, kaž tež w Afghanistanje.

## Uzbekski alfabet
### Kyriliski alfabet (wot 1940 do 1993)

### Łaćonski alfabet (wot 1993)

## Nóžki


## Literatura
* Uzbek// Hammarström, Harald; Forkel, Robert; Haspelmath, Martin; Bank, Sebastian, eds. (2016)
Karaimšćina

**Karaimšćina** (Къарай тили, Karaj tili) je rěč ze skupiny turkskich rěčow.

Wona rěči so wot něhdźe 80 ludźi w Krimje a Litawskej rěči.

## Karaimski alfabet
### Kyriliski alfabet (w Krimje)

### Łaćonski alfabet (w Litawskej)

## Wosobiny
* Sergiusz Rudkowski (1873–1944) – karaimski spisowaćel a basnik.

## Nóžki


## Literatura
* Karaim// Hammarström, Harald; Forkel, Robert; Haspelmath, Martin; Bank, Sebastian, eds. (2016)
Atyrau

**Atyrau** (  a ; do 1648 Яицкий городок/*Jaickij gorodok*; do 1865 *Nižnij Jaickij gorodok, Ust-Jaickij gorodok*/Нижний Яицкий городок, Усть-Яицкий городок; do 1991 Гурьев/*Gurjew*) je wulkoměsto z něhdźe 235.000 wobydlerjemi w zapadnym Kazachstanje.

Uniwersitne město je wuznamne stejišćo wolijoweje a chemiskeje industrije kaž tež rybarstwa.

## Geografija
Leži něhdźe 1500 kilometrow zapadnje stolicy Astany při rěce Ural, kotraž so južnje města z deltu do Kaspiskeho morja wuliwa. Pobrjóh najwjetšeho jězora swěta je něhdźe 25 kilometrow zdaleny. 

Po standardnej definiciji twori rěka Ural hranicu mjez Europu a Aziju, tak zo wobsteji Atyrau z europskeho (zapadneho) a aziskeho (wuchodneho) dźěla.

Přez Atyrau wjedźetej Europska dróha 40 (Calais–Almaty) kaž tež železniska čara Astrachań–Orsk.

## Stawizny
Wjes *Jaickij gorodok*, předchadnik dźensnišeho města, załoži so w lěće 1640 wot ruskeju bratrow *Gurjew* a dósta pozdźišo tež jeju mjeno. Wot lěta 1885 ma měšćanske prawa.

## Literatura
* Гурьев или Гурьев-городок// Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона: в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1890—1907.

## Wotkazaj

* Oficialna strona
Powiat cieszyński

**Powiat cieszyński** je powiat (wokrjes) w pólskim Šleskim wojewódstwje z wokrjesnym městom Cieszyn. Wokrjes ma přestrjeń wot 730&nbsp;km² a něhdźe 178.000 wobydlerjow.

## Geografija
Wokrjes nadeńdźe so na juhu Šleskeje, zapadnje wulkoměsta Bielsko-Biała, a mjezuje na zapadźe z Čěskej a na samym juhu ze Słowakskej. W horach na juhu wokrjesa wužórli so rěka Wisła.

## Města a gmejny
Powiat wobsteji z dwanaće gmejnow, z nich tři měšćanske gmejny, dwě měšćansko-wjesnej gmejnje a sydom wjesnych gmejnow:
:*(ličby wobydlerstwa dnja )*

### Měšćanske gmejny
* Cieszyn ( *Teschen*) – 
* Ustroń *(Ustron)* – 
* Wisła *(Weichsel)* – 

### Měšćansko-wjesnej gmejnje
* Skoczów *(Skotschau)* – 
* Strumień *(Schwarzwasser)* – 

### Wjesne gmejny
* Brenna – 
* Chybie *(Chybi)* – 
* Dębowiec *(Baumgarten)* – 
* Goleszów *(Golleschau)* – 
* Hażlach *(Haslach)* – 
* Istebna – 
* Zebrzydowice *(Seibersdorf)* – 

## Wotkazaj

* Webstrona powiata (wjacerěčna)

## Žórła
Katalanšćina

**Katalanšćina** (katalansce *català*) je romaniska rěč, kotraž so předewšěm na sewjerowuchodźe Iberiskeje połkupy rěči. Mjez rěčespytnikami je zwadne, hač słuša ke galloromaniskim abo k iberoromaniskim rěčam. Najbóle přiwuzna rěč je okcitanšćina na francoskim boku hranicy.

Katalanšćina je hamtska rěč w Andorrje a, nimo španišćiny, regionalna rěč w Katalanskej, na Balearach a w regionje Valencia. Nimo toho płaći tež w francoskej regionje Roussillon jako regionalna rěč.

Rěčny rum wobsteji z dweju hłowneju dialektoweju teritorijow – wuchodo- a zapadokatalanskeho. Katalanšćina so z łaćonskimi pismikami pisa.

## Wotkazy

* Wjacerěčny słownik (katalansce, španisce, jendźelsce, francosce, němsce)
* Wikipedija w katalanšćinje
Powiat będziński

**Powiat będziński** je powiat (wokrjes) w pólskim Šleskim wojewódstwje. Wokrjes nadeńdźe so w hornjošleskim wuhlowym rewěrje, ma přestrjeń wot 367 km² a něhdźe 150.000 wobydlerjow.

Dźensniši wokrjes wobsteji wot 1. januara 1999 sem.

## Města a gmejny
Powiat wobsteji z pjeć měšćanskich gmejnow (*gmina miejska*) a třoch wjesnych gmejnow (*gmina wiejska*):

### Měšćanske gmejny
*Będzin ( *Bendzin*, 1941–45: *Bendsburg*)
*Czeladź
*Siewierz *(Sewerien)*
*Sławków
*Wojkowice

### Wjesne gmejny
*Bobrowniki
*Mierzęcice
*Psary

## Wotkazaj

* Webstrona powiata

## Žórła
Powiat bielski (Šleska)

**Powiat bielski** je powiat (wokrjes) w pólskim Šleskim wojewódstwje. Ma přestrjeń wot 457&nbsp;km² a něhdźe 150.000 wobydlerjow.

## Geografija
Wokrjes nadeńdźe so na juhu Šleskeho wojewódstwa a wobdawa wulkoměsto Bielsko-Biała, kotrež jemu pak jako bjezwokrjesne město njepřisłuša. Susodne wokrjesy su Pszczyna na sewjeru, Oświęcim na sewjerowuchodźe, Wadowice na wuchodźe, Żywiec na juhowuchodźe kaž tež Cieszyn na zapadźe.

## Města a gmejny
Powiat wobsteji z jedneje měšćanskeje gmejny, dweju měšćansko-wjesneju gmejnow a sydom wjesnych gmejnow:

* *Ličby wobydlerstwa dnja *

### Měšćanska gmejna
* Szczyrk ( *Schirk*) – 

### Měšćansko-wjesnej gmejnje
* Czechowice-Dziedzice *(Czechowitz-Dzieditz)* – 
* Wilamowice *(Wilmesau)* – 

### Wjesne gmejny
* Bestwina *(Bestwin)* – 
* Buczkowice *(Butschkowitz)* – 
* Jasienica *(Heinzendorf)* – 
* Jaworze *(Ernsdorf)* – 
* Kozy *(Seiffersdorf)* – 
* Porąbka *(Porombka)* – 
* Wilkowice *(Wolfsdorf)* – 

Sydlišća Szczyrk, Czechowice-Dziedzice a Wilamowice su zarjadniske sydła gmejnow ze samsnym mjenom a maja měšćanske prawo.

## Wotkazaj

* Webstrona powiata

## Žórła
Powiat bielski

**Powiat bielski** je mjeno dweju krajneju wokrjesow (powiatow) w Pólskej:

* w Podlaskim wojewódstwje (sydło: Bielsk-Podlaski), hlej Powiat bielski (Podlaska)
* w Šleskim wojewódstwje (sydło: Bielsko-Biała), hlej Powiat bielski (Šleska)
Kulsary

**Kulsary** (; ) je město w zapadnym Kazachstanje. Je zarjadniske sydło Žylyojskeho rajona.

Leži něhdźe 220 kilometrow wuchodnje města Atyrau.

Ma něhdźe 54 tysac wobydlerjow.

Dźensniše sydlišćo je so w lěće 1939 załožiło a ma wot lěta 2001 měšćanske prawa.
Oskemen

**Oskemen** ( ; /*Ust-Kamjenogorsk*) je město w wuchodnym Kazachstanje.

Leži něhdźe 800 kilometrow wuchodnje stolicy Astany při rěce Irtyš.

Ma něhdźe 339 tysac wobydlerjow.

Dźensniše sydlišćo je so w lěće 1720 jako ruska twjerdźizna *Ust-Kamjennaja* załožiło a ma wot lěta 1868 měšćanske prawa.

## Literatura
* Усть-Каменогорск // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона: в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1890—1907.

## Eksterne wotkazy

* Oficialna strona
* Oficialna strona
Ridder

**Ridder** ( a ; do 1941 – Ridder; do 2002 – Leninogorsk/ *Лениногорск*) je město we wuchodnym Kazachstanje, kotrež słuša k Wuchodokazachskemu wobwodej.

Leži něhdźe 80 kilometrow sewjerowuchodnje Oskemena při rěce Ulba, blisko ruskeje hranicy.
 
Ma něhdźe 49 tysac wobydlerjow.

Dźensniše sydlišćo je so w lěće 1786 jako Ridderskij rudnik załožiło a ma wot lěta 1934 měšćanske prawa.

## Literatura
*  Риддерский рудник// Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона: в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1890—1907.

## Eksterne wotkazy

* Oficialna strona
Powiat bieruńsko-lędziński

**Powiat bieruńsko-lędziński** (do 2002 *Powiat Tyski*) je powiat (wokrjes) z wokrjesnym městom Bieruń w pólskim Šleskim wojewódstwje. Wobjima přestrjeń wot 157&nbsp;km² a ma něhdźe 55.000 wobydlerjow.

W lěće 1999 bu přepołoženje zarjadniskeho sydła z Tychow do Bierunja wobzamknjene a wokrjes dnja 1. januara 2002 přemjenowany.

## Města a gmejny
Powiat wobsteji z pjeć gmejnow, z nich tři měšćanske a dwě wjesnej gmejnje:
:*(ličby wobydlerstwa dnja )*

### Měšćanske gmejny
* Bieruń *(Berun)* – 
* Imielin *(Imielin)* – 
* Lędziny *(Lendzin)* – 

### Wjesnej gmejnje
* Bojszowy *(Boischow)* – 
* Chełm Śląski *(Groß Chelm)* – 

## Wotkazaj

* Webstrona powiata

## Žórła
Powiat częstochowski

**Powiat częstochowski** je powiat (wokrjes) w pólskim Šleskim wojewódstwje z něhdźe 130.000 wobydlerjemi. 

## Geografija
Z přestrjenju wot 1.519 km² najwjetši wokrjes Šleskeho wojewódstwa wobsteji z wjesnych kónčin wokoło wokrjesneho města Częstochowa, kotrež same pak wokrjesej njepřisłuša. Susodne wokrjesy su na sewjeru Pajęczno a Radomsko we Łódźskim wojewódstwje, na sewjerowuchodźe Włoszczowa w Swjatokřižskim wojewódstwje, na juhowuchodźe Zawiercie, na juhu Myszków a Lubliniec a na zapadźe Kłobuck.

## Města a gmejny
Powiat częstochowski wobsteji ze 16 gmejnow, z nich dwě měšćansko-wjesnej gmejnje a 14 wjesnych gmejnow.

### Měšćansko-wjesnej gmejnje
* Blachownia
* Koniecpol

### Landgemeinde
* Dąbrowa Zielona
* Janów
* Kamienica Polska
* Konopiska
* Kruszyna
* Kłomnice
* Lelów
* Mstów
* Mykanów
* Olsztyn
* Poczesna
* Przyrów
* Rędziny
* Starcza

## Wotkazaj

*Webstrona powiata

## Žórła
Powiat gliwicki

**Powiat gliwicki** je powiat *(wokrjes)* w pólskim Šleskim wojewódstwje. Wokrjes ma přestrjeń wot 663 km² a něhdźe 110.000 wobydlerjow.

## Geografija
Wokrjes nadeńdźe so zapadnje wokrjesneho města Gliwice, kotrež jemu pak njepřisłuša. Přez wokrjesny teritorij ćečetej rěce Kłodnica a Drama. Gliwicki wokrjes mjezuje z wokrjesami a městami Powiat tarnogórski, Gliwice, Zabrze, Powiat mikołowski, Ruda Śląska, Rybnik, Powiat rybnicki a Powiat raciborski Šleskeho wojewódstwa kaž tež z wokrjesomaj Powiat strzelecki a Powiat kędzierzyńsko-kozielski Opolskeho wojewódstwa.

## Města a gmejny
Powiat wobsteji z cyłkownje wósom gmejnow, dweju měšćanskeju, dweju měšćansko-wjesneju a štyrjoch wjesnych gmejnow:

### Měšćanskej gmejnje
* Knurów ( *Knurow*)
* Pyskowice (*Peiskretscham*)

### Měšćansko-wjesnej gmejnje
* Sośnicowice  (*Kieferstädtel*)
* Toszek (*Tost*)

### Wjesne gmejny
* Gierałtowice (*Gieraltowitz*)
* Pilchowice (*Pilchowitz*, 1936–45: *Bilchengrund*)
* Rudziniec (*Rudzinitz*, 1936–45: *Rudgershagen*)
* Wielowieś (*Langendorf*)

## Wotkazaj

* Webstrona powiata

## Žórła
Powiat kłobucki

**Powiat kłobucki** je powiat (wokrjes) w pólskim Šleskim wojewódstwje. Wokrjes nadeńdźe so sewjerozapadnje města Częstochowa, ma přestrjeń wot 889,15&nbsp;km² a něhdźe 85.000 wobydlerjow.

## Města a gmejny
Powiat wobsteji z cyłkownje dźewjeć gmejnow, dweju měšćansko-wjesneju a sydom wjesnych gmejnow.

### Měšćansko-wjesnej gmejnje
* Kłobuck ( *Klobutzko*)
* Krzepice

### Wjesne gmejny
* Lipie
* Miedźno
* Opatów
* Panki
* Popów
* Przystajń
* Wręczyca Wielka

### Měsće
Kłobuck a Krzepice matej měšćanske prawa.

## Wotkazaj

* Webstrona powiata

## Žórła
Powiat lubliniecki

**Powiat lubliniecki** je powiat (wokrjes) w pólskim Šleskim wojewódstwje. Nadeńdźe so na poł puću mjez Częstochowej a Opolom, ma přestrjeń wot 822 km² a něhdźe 75.000 wobydlerjow.

## Města a gmejny
Powiat wobsteji z cyłkownje wósom gmejnow, jedneje měšćanskeje, jedneje měšćansko-wjesneje a šěsć wjesnych gmejnow.

### Měšćanska gmejna
* Lubliniec ( *Lublinitz*, 1941–45: *Loben*)

### Měšćansko-wjesna gmejna
* Woźniki (*Woischnik*)

### Wjesne gmejny
* Boronów (*Boronow*)
* Ciasna (*Cziasnau*, 1936–45: *Teichwalde*)
* Herby
* Kochanowice (*Kochanowitz*)
* Koszęcin (*Koschentin*)
* Pawonków  (*Pawonkau*)

## Wotkazaj

* Webstrona powiata

## Žórła
Powiat mikołowski

**Powiat mikołowski** je powiat (wokrjes) w pólskim Šleskim wojewódstwje z wokrjesnym městom Mikołówom. Ma přestrjeń wot něhdźe 232 km² a wokoło 97.000 wobydlerjow.

## Města a gmejny
Powiat wobsteji z cyłkownje pjeć gmejnow, třoch měšćanskich a dweju wjesneju:

### Měšćanske gmejny
* Łaziska Górne ( *Ober Lazisk*)
* Mikołów (*Nikolai*)
* Orzesze (*Orzesche*)

### Wjesnej gmejnje
* Ornontowice (*Ornontowitz*)
* Wyry (*Wyrow*)

## Wotkazaj

* Webstrona powiata

## Žórła
Powiat myszkowski

**Powiat myszkowski** je powiat (wokrjes) w pólskim Šleskim wojewódstwje z wokrjesnym městom Myszków. Nadeńdźe so južnje Częstochoweje, ma přestrjeń wot 479&nbsp;km² a něhdźe 72.000 wobydlerjow.

## Města a gmejny
Powiat wobsteji z cyłkownje pjeć gmejnow: jedneje měšćanskeje, dweju měšćansko-wjesneju a dweju wjesneju gmejnow:

### Měšćanska gmejna
* Myszków ( *Myszkow*)

### Měšćansko-wjesnej gmejnje
* Koziegłowy (*Kozieglowy*)
* Żarki (*Zarki*)

### Wjesnej gmejnje
* Niegowa
* Poraj

## Wotkazaj

* Webstrona powiata

## Žórła
Powiat pszczyński

**Powiat pszczyński** je powiat (wokrjes) w pólskim Šleskim wojewódstwje z wokrjesnym městom Pszczyna. Nadeńdźe so mjez městomaj Tychy na sewjeru a Bielsko-Biała na juhu, njedaloko čěskeje hranicy a ma přestrjeń wot 473,46&nbsp;km² a něhdźe 110.000 wobydlerjow.

## Města a gmejny
Powiat wobsteji z cyłkownje šěsć gmejnow: jedneje měšćansko-wjesneje gmejny a pjeć wjesnych gmejnow.

### Měšćansko-wjesna gmejna
* Pszczyna ( *Pleß*)

### Wjesne gmejny
* Goczałkowice-Zdrój (*Bad Gottschalkowitz*)
* Kobiór (*Kobier*)
* Miedźna (*Miedzna*)
* Pawłowice (*Pawlowitz*)
* Suszec (*Sussetz*)

## Wotkazaj

* Webstrona powiata

## Žórła
Powiat raciborski

**Powiat raciborski** je powiat (wokrjes) w pólskim Šleskim wojewódstwje z wokrjesnym městom Racibórz. Wón ma přestrjeń wot 544&nbsp;km² a něhdźe 110.000 wobydlerjow.

## Geografija
Wokrjes nadeńdźe so na zapadźe Šleskeho wojewódstwa a zapadnje města Rybnik při pólsko-čěskej hranicy.

## Města a gmejny
Powiat raciborski wobsteji z cyłkownje wósom gmejnow: pjeć wjesnych a dwě měšćansko-wjesneju gmejnow. Gmejna Krzanowice/Kranowitz je wot lěta 2008 oficielnje dwurěčna pólsko-němska.

### Měšćanska gmejna
* Racibórz ( *Ratibor*)

### Měšćansko-wjesnej gmejnje
* Krzanowice (*Kranowitz*)
* Kuźnia Raciborska (*Ratiborhammer*)

### Wjesne gmejny
* Kornowac (*Kornowatz*)
* Krzyżanowice (*Kreuzenort*)
* Nędza (*Buchenau*)
* Pietrowice Wielkie (*Groß Peterwitz*)
* Rudnik (*Rudnik*)

## Wotkazaj

* Webstrona powiata

## Žórła
Powiat rybnicki

**Powiat rybnicki** je powiat (wokrjes) w pólskim Šleskim wojewódstwje. Wón ma přestrjeń wot 224,63&nbsp;km² a něhdźe 77.000 wobydlerjow.

## Geografija
Wokrjes wobsteji z třoch dźělow, kotrež nadeńdu so wuchodnje, južnje a zapadnje wokrjesneho města Rybnik, kotrež same wokrjesej njepřisłuša. Susodne wokrjesy su na sewjeru Gliwice, na wuchodźe Mikołów, na juhowuchodźe měšćanskej wokrjesaj Żory a Jastrzębie Zdrój, na juhu Wodzisław Śląski a na zapadźe Racibórz.

## Města a gmejny
Powiat wobsteji z cyłkownje pjeć gmejnow: jedneje měšćansko-wjesneje a štyrjoch wjesnych gmejnow.

### Měšćansko-wjesna gmejna
* Czerwionka-Leszczyny ( *Czerwionka-Leschczin*)

### Wjesne gmejny
* Gaszowice (*Gaschowitz*)
* Jejkowice (*Jeykowitz*)
* Lyski (*Lissek*)
* Świerklany (*Schwirklan*)

## Wotkazaj

* Webstrona powiata

## Žórła
Powiat tarnogórski

**Powiat tarnogórski** je powiat (wokrjes) w pólskim Šleskim wojewódstwje z wokrjesnym městom Tarnowskie Góry. Wón ma přestrjeń wot 643&nbsp;km² a něhdźe 140.000 wobydlerjow.

## Geografija
Wokrjes leži centralnje w Šleskim wojewódstwje. Susodne wokrjesy su na sewjeru Lubliniec, na wuchodźe Myszków a Będzin, na juhu bjezwokrjesne města Piekary Śląskie, Bytom, Zabrze a Gliwice a na zapadźe wokrjesaj Gliwice a Strzelce Opolskie w Opolskim wojewódstwje.

## Gmejny
Powiat wobsteji z cyłkownje dźesać gmejnow: štyrjoch měšćanskich a šěsć wjesnych:

:*Ličby wobydlerstwa dnja *

### Měšćanske gmejny
* Kalety ( *Kalet*) – 
* Miasteczko Śląskie *(Georgenberg)* – 
* Radzionków *(Radzionkau)* – 
* Tarnowskie Góry *(Tarnowitz)* – 

### Wjesne gmejny
* Krupski Młyn *(Kruppamühle)* – 
* Ożarowice – 
* Świerklaniec *(Neudeck)* – 
* Tworóg *(Tworog)* – 
* Zbrosławice *(Broslawitz)* – 

## Wotkazaj

* Webstrona powiata

## Žórła
Powiat wodzisławski

**Powiat wodzisławski** je powiat (wokrjes) w pólskim Šleskim wojewódstwje z wokrjesnym městom Wodzisław Śląski. Wón ma přestrjeń wot 286,92&nbsp;km² a něhdźe 158.000 wobydlerjow. 

Wokrjes nadeńdźe so na zapadźe Šleskeho wojewódstwa, juhozapadnje wulkoměsta Rybnik, a mjezuje na juhu z Čěskej.

## Města a gmejny
Powiat wobsteji z dźewjeć gmejnow: štyrjoch měšćanskich a pjeć wjesnych.

### Měšćanske gmejny
* Pszów ( *Pschow*)
* Radlin
* Rydułtowy (*Rydultau*)
* Wodzisław Śląski (*Loslau*)

### Wjesne gmejny
* Godów (*Godow*)
* Gorzyce (*Gorschütz*)
* Lubomia (*Lubom*)
* Marklowice (*Marklowitz*)
* Mszana (*Mschanna*)

## Wotkazaj

* Webstrona powiata

## Žórła
Powiat zawierciański

**Powiat zawierciański** je powiat (wokrjes) w pólskim Šleskim wojewódstwje z wokrjesnym městom Zawiercie. Wón ma přestrjeń wot 1.003&nbsp;km² a něhdźe 120.000 wobydlerjow.

Wokrjes nadeńdźe so na sewjerowuchodźe Šleskeho wojewódstwa a mjezuje na wuchodźe ze Swjatokřižskim wojewódstwom a na juhu z Małopólskim.

## Gmejny
Powiat wobsteji z dźesać gmejnow: dweju měšćanskeju, štyrjoch měšćansko-wjesnych a štyrjoch wjesnych gmejnow.

### Měšćanskej gmejnje
* Poręba (*Poremba*)
* Zawiercie

### Měšćansko-wjesne gmejny
* Łazy ( *Lazy*)
* Ogrodzieniec
* Pilica (*Pilitza*)
* Szczekociny

### Wjesne gmejny
* Irządze
* Kroczyce
* Włodowice
* Żarnowiec

## Wotkazaj
* Webstrona powiata

## Žórła
Powiat żywiecki

**Powiat żywiecki** je powiat (wokrjes) w pólskim Šleskim wojewódstwje. Wón ma přestrjeń wot 1.040&nbsp;km² a něhdźe 153.000 wobydlerjow.

Wokrjes nadeńdźe so na samym juhu Šleskeho wojewódstwa w Sudetach a mjezuje na juhu a juhowuchodźe ze Słowakskej.

## Města a gmejny
Powiat wobsteji z cyłkownje 15 gmejnow: jedneje měšćanskeje a štyrnaće wjesnych gmejnow.

### Měšćanska gmejna
* Żywiec ( *Saybusch*)

### Wjesne gmejny
* Czernichów
* Gilowice (*Gilowitz*)
* Jeleśnia (*Jelesnia*)
* Koszarawa
* Łękawica
* Lipowa
* Łodygowice (*Lodygowitz*)
* Milówka
* Radziechowy-Wieprz
* Rajcza
* Ślemień (*Slemien*)
* Świnna
* Ujsoły
* Węgierska Górka

## Wotkazaj

* Webstrona powiata

## Žórła
Ajagoz

**Ajagoz** (; ; do 1860 – Ajaguz/ *Аягуз*; do 1931 – Sergiopolskaja/ *Сергиопольская*; do 1994 – Ajaguz/ *Аягуз*) je město we wuchodnym Kazachstanje, kotrež słuša k Wuchodokazachskemu wobwodej. Je zarjadniske sydło Ajagozskeho rajona.

Leži něhdźe 270 kilometrow juhozapadnje Oskemena při rěce Ajagoz.

Ma něhdźe 38 tysac wobydlerjow.

Dźensniše sydlišćo je so w lěće 1831 załožiło a ma wot lěta 1939 měšćanske prawa.

## Literatura
* Сергиопольская станица// Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона: в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1890—1907.

## Eksterne wotkazy
* Oficialna strona
Zyrjanowsk

**Zyrjanowsk** ( a ; do 1937 – Zyrjanowskoje/ *Зыряновское*; do 1941 – Zyrjanowskij/ *Зыряновский*) je město wе wuchodnym Kazachstanje, kotrež słuša k Wuchodokazachskemu wobwodej. Je zarjadniske sydło Zyrjanowskeho rajona.

Leži něhdźe 120 kilometrow wuchodnje Oskemena, blisko ruskeje hranicy.

Ma něhdźe 38 tysac wobydlerjow.

Dźensniše sydlišćo je so w lěće 1791 jako wjes Zyrjanowskoje załožiło a ma wot lěta 1941 měšćanske prawa.

## Literatura
* Зыряновский рудник// Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона: в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1890—1907.

## Eksterne wotkazy

* Oficialna strona
Šemonaicha

**Šemonaicha** ( a ) je město we wuchodnym Kazachstanje. Je zarjadniske sydło Šemonaichskeho rajona.

Leži při rěce Uba něhdźe 130 kilometrow sewjerozapadnje Oskemena, blisko ruskeje hranicy.

Ma něhdźe 18 tysac wobydlerjow.

Dźensniše sydlišćo je so w lěće 1766 jako wjes Šemonajewskoje załožiło a ma wot lěta 1961 měšćanske prawa. 

## Literatura
* Шемонаевское // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона: в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1890—1907.

## Wotkaz
* Oficialna strona
Kurčatow (Kazachstan)

**Kurčatow** ( a ) je město na sewjerowuchodźe Kazachstana, kotrež słuša k Wuchodokazachskemu wobwodej.

Leži při lěwym brjoze rěki Irtyš něhdźe 800 kilometrow sewjerozapadnje Oskemena.

Ma něhdźe 15 tysac wobydlerjow.

## Stawizny
Dźensniše sydlišćo je so w lěće 1947 załožiło a ma wot lěta 1948 měšćanske prawa. Dósta mjeno fyzikara Igorja Kurčatowa a bě za čas Sowjetskeho zwjazka jako zarjadniske sydło bliskeho atomoweho testowanišća zawrjene město pod mjenom *Semipalatinsk-21* resp. *Moskwa-400*.

## Wotkazaj

* Oficialna strona
Serebrjansk

**Serebrjansk** ( a ) je město we wuchodnym Kazachstanje, kotrež słuša k Wuchodokazachskemu wobwodej.

Leži při prawym brjoze rěki Irtyš a Ust-Kamjenogorskeho spjateho jězora něhdźe 80 kilometrow juhowuchodnje Oskemena.

Ma něhdźe wósom tysac wobydlerjow.

Dźensniše sydlišćo je so w lěće 1952 załožiło a ma wot lěta 1962 měšćanske prawa.
Šar

**Šar** (; ; do 1963 – Čarskij/ *Чарский*) je město we wuchodnym Kazachstanje, kotrež słuša k Wuchodokazachskemu wobwodej.

Leži blisko Čarskeho spjateho jězora při rěce Čar, přitoku Irtyša,  něhdźe 120 kilometrow juhozapadnje Oskemena.

Ma něhdźe sydom tysac wobydlerjow.

Wot lěta 1963 ma měšćanske prawa.
Taraz

**Taraz** ( a ; do 1856 – Tolos, Jany;
do 1936 – Aulije-Ata/ *Аулие-Ата*; do 1938 – Mirzojan/ *Мирзоян*; do 1993 – Džambul/ *Джамбул*; do 1997 –  Žambyl/ *Жамбыл*) je město w južnym Kazachstanje.

Leži při rěce Talas něhdźe 900 kilometrow juhozapadnje stolicy Astana.

Ma něhdźe 356 tysac wobydlerjow.

## Literatura
* Аулие-Ата/ Большая советская энциклопедия (1-е издание), т. IV (1926): Атоллы — Барщина

## Eksterne wotkazy

* Oficialna strona
Šu

**Šu** (; ) je město w južnym Kazachstanje.

Leži při lěwym brjoze rěki Ču njedaloko kirgiskeje hranicy, něhdźe 110 kilometrow sewjerozapadnje kirgiskeje stolicy Biškek a 270 kilometrow sewjerowuchodnje kazachskeho města Taraza.

Ma něhdźe 35 tysac wobydlerjow.

Wot lěta 1960 ma měšćanske prawa.

## Wotkaz
Igor Wasiljewič Kurčatow

**Igor Wasiljewič Kurčatow** (;  * 21. januara 1903, w Simskim zawodźe, Ufaski wobwod, Ruske carstwo, † 7. februara 1960, w Moskwje, Sowjetski zwjazk) bě wuznamny ruski a sowjetski fyzikar a nawoda sowjetskeho programa atomoweje bomby. Wón płaći jako „wótc sowjetskeje atomoweje bomby“.

Po Kurčatowje pomjenowane su mjez druhim jeho něhdyši slědźenski institut w Moskwje, jadrowa milinarnja Bjelojarsk pola Jekaterinburga, hora w Antarktice kaž tež dwě měsće w Ruskej a w Kazachstanje.

## Wotkazaj

* Курчатов Игорь Васильевич
Kurčatow

**Kurčatow** je:

* mjeno sowjetskeho fyzikara, hlej Igor Wasiljewič Kurčatow
* ruske město, hlej Kurčatow (Ruska)
* kazachske město, hlej Kurčatow (Kazachstan)
Karatau

**Karatau** (; ) je město w južnym Kazachstanje. Je zarjadniske sydło Talaskeho rajona.

Leži něhdźe 90 kilometrow sewjerozapadnje Taraza.

Ma něhdźe 28 tysac wobydlerjow.

Wot lěta 1963 ma měšćanske prawa.
Žanatas

** Žanatas** (; ) je město w južnym Kazachstanje. Je zarjadniske sydło Sarysuskeho rajona.

Leži něhdźe 150 kilometrow sewjerozapadnje Taraza.

Ma něhdźe 21 tysac wobydlerjow.

Wot  lěta 1969 ma měšćanske prawa.
Oral

**Oral** ( ; /*Uralsk*; do 1775 – Jaickij gorodok/ *Яицкий городок*) je město w zapadnym Kazachstanje. 

Leži při prawym brjoze rěki Ural a lěwym brjoze rěki Čagan něhdźe 1400 kilometrow zapadnje stolicy Astana.

Ma něhdźe 300 tysac wobydlerjow.

Dźensniše sydlišćo je so w lěće 1584 załožiło a ma wot lěta 1613 měšćanske prawa. 

## Literatura
* Уральск// Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона: в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1890—1907.

## Wotkazy

* Oficialna strona
Žezkazgan

** Žezkazgan** ( ; ) je město w Kazachstanje. 

Leži při brjoze Kengirskeho spjateho jězora, něhdźe 530 kilometrow juhozapadnje Karagandy.

Ma něhdźe 84 tysac wobydlerjow.

Dźensniše sydlišćo je so w lěće 1954 załožiło. 

## Wotkazy

* Oficialna strona
Balkaš (město)

**Balkaš** (; ; do 1937 – Pribalchaštroj/ *Прибалхашстрой*) je město w Kazachstanje. 

Leži při sewjernym brjoze jězora Balkaš něhdźe 360 kilometrow juhowuchodnje Karagandy.

Ma něhdźe 78 tysac wobydlerjow.

Dźensniše sydlišćo je so w lěće 1932 załožiło a ma wot lěta 1937 měšćanske prawa. 

## Wotkazy

* Oficialna strona
Satbajew

**Satbajew** (; ; do 1990 – Nikolskij/ *Никольский*) je město w Kazachstanje. 

Leži něhdźe 460 kilometrow juhozapadnje Karagandy.

Ma něhdźe 61 tysac wobydlerjow.

Dźensniše sydlišćo je so w lěće 1954 załožiło a ma wot lěta 1973 měšćanske prawa. 

## Wotkazy

* Oficialna strona
Saran

**Saran** (; ) je město w Kazachstanje. 

Leži něhdźe 25 kilometrow juhozapadnje Karagandy.

Ma něhdźe 50 tysac wobydlerjow.

Wot lěta 1954 ma měšćanske prawa. 

## Wotkazy

* Oficialna strona
Šachtinsk

** Šachtinsk** ( a ; do 1961 – Tentek/ *Тентек*) je město w Kazachstanje. 

Leži při rěce Tentek něhdźe 50 kilometrow juhozapadnje Karagandy.

Ma něhdźe 38 tysac wobydlerjow.

Dźensniše sydlišćo je so w lěće 1955 załožiło a ma wot lěta 1961 měšćanske prawa. 

## Wotkazy

* Oficialna strona
Abaj (město)

**Abaj** ( a ; do 1961 – Čurubaj-Nura/ *Чурубай-Нура*) je město w Kazachstanje. Je zarjadniske sydło Abajskeho rajona.

Leži něhdźe 30 kilometrow juhozapadnje Karagandy.

Ma něhdźe 26 tysac wobydlerjow.

Dźensniše sydlišćo je so w lěće 1949 załožiło a ma wot lěta 1961 měšćanske prawa. Dósta mjeno kazachskeho basnika a spisowaćela Abaja Kunanbajuly.

## Wotkaz
Aksaj (Kazachstan)

**Aksaj** (; ) je město w zapadnym Kazachstanje, blisko ruskeje hranicy. Je zarjadniske sydło Burlinskeho rajona.

Leži při rěce Utwa něhdźe 150 kilometrow wuchodnje Orala.

Ma něhdźe 38 tysac wobydlerjow.

Dźensniše sydlišćo je so w lěće 1936 załožiło a ma wot lěta 1967 měšćanske prawa. 

## Wotkazy
Karaganda

**Karaganda** ( ; ) je město w Kazachstanje. 

Leži při rěce Bukla něhdźe 190 kilometrow juhowuchodnje stolicy Astana.

Ma něhdźe 500 tysac wobydlerjow.

Dźensniše sydlišćo je so w lěće 1931 załožiło a ma wot lěta 1934 měšćanske prawa. 

## Wotkazy

* Oficialna strona
Priozjorsk

**Priozjorsk** ( a ) je město w Kazachstanje. 

Leži při brjoze jězora Balkaš něhdźe 550 kilometrow južnje Karagandy.

Ma něhdźe 13 tysac wobydlerjow.

Dźensniše sydlišćo je so w lěće 1956 załožiło.

## Wotkazy
Karažal

**Karažal** (; ) je město w Kazachstanje. 

Leži něhdźe 260 kilometrow juhozapadnje Karagandy.

Ma něhdźe dźewjeć tysac wobydlerjow.

Dźensniše sydlišćo je so w lěće 1959 załožiło a ma wot lěta 1963 měšćanske prawa. 

## Wotkazy
* Oficialna strona
Karkaraly

**Karkaraly** (; ; do 1868 – Kar-Karalinskaja/ *Кар-Каралинская*) je město w Kazachstanje. Je zarjadniske sydło Karkaralskeho rajona.

Leži něhdźe 220 kilometrow wuchodnje Karagandy.

Ma něhdźe wósom tysac wobydlerjow.

Dźensniše sydlišćo je so w lěće 1824 jako ruska wjes Kar-Karalinskaja załožiło a ma wot lěta 1868 měšćanske prawa. 

## Literatura
* Каркаралы// Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона: в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1890—1907.

## Wotkazy
Kostanaj

**Kostаnaj** ( ; ; do 1895 – Nikolajewsk/ *Николаевск*; do 1995 – Kustanaj/ *Кустанай*) je město w sewjernym Kazachstanje. 

Leži při rěce Tobol něhdźe 570 kilometrow sewjerozapadnje stolicy Astana.

Ma něhdźe 239 tysac wobydlerjow.

Dźensniše sydlišćo je so w lěće 1879 załožiło a ma wot lěta 1893 měšćanske prawa. 

## Literatura
* Кустанай// Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона: в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1890—1907.

## Wotkazaj

* Oficialna strona
Selimović

**Selimović** je južnosłowjanske swójbne mjeno slědowacych wosobinow:

* Beba Selimović (* 1939), spěwarka
* Envera Selimović, politologowka
* Meša Selimović (1910–1982), spisowaćel
Jurij Delenk

**Jurij Delenk** (* 22. apryla 1882 we Wutołčicach; † 11. apryla 1918 pola Armentières, Francoska) bě serbski kapłan, publicist, organizator serbskeho časopismowstwa a wojowar za serbske prawa.

Narodźi so jako syn Wutołčanskeho žiwnosćerja a wopytowaše Tachantsku šulu w Budyšinje. Wot 1896 do 1905 bě chowanc Serbskeho seminara w Praze, hdźež chodźeše do němskeho Małostronskeho gymnazija. Wot 1902 studowaše teologiju. Po nawróće do Łužicy sta so z kapłanom w Žitawje, přetorhny pak bórze duchowniske powołanje, zo by w Lipsku studował matematiku a fyziku. Po dokónčenym studiju bě znowa kapłan, a to hač do lěta 1914 w Pěrnje a Budyšinje a wot 1914 w Pławnje a Kamjenicy. 

Delenk bě wot 1910 do 1914 redaktor Katolskeho Posoła a zastupowaše tež w tutej funkciji serbske narodne zajimy. Jako wuběrny rěčnik a nowinarski organizator bě w lěće 1911 wobdźělnik Běłohrodskeho słowjanskeho nowinarskeho kongresa, štož wjedźeše k přesćěhowanju a w domiznje a hustym přesadźowanjam do druhich městow.

Z bywšeje Donnerhakec ćišćernje załoži nowe předewzaće, w kotrymž ćišćachu so nimo Posoła tež Krajan, wjacore wudaća Wosadnika, Rězakowy Němsko-serbski słownik a mnohe nabožinske knihi. Nimo toho załoži zběrku *Serbska knihownja*, prěni pospyt wutworjenja kapsneje biblioteki z w časopisach a nowinach rozbrojeneje serbskeje literatury.

Jurij Delenk zahiny w Prěnjej swětowej wójnje na zapadnej fronće.

## Žórle
* 
* https://web.archive.org/web/20190217070113/http://texty.citanka.cz/pata/scZ-4.html (public domain)
Heilung

**Heilung** je danska neofolkowa hudźbna skupina, kotraž bu w lěće 2014 załožena.

## Diskografija
* Ofnir (2015)
* Lifa (2017)

## Wotkaz
* Heilung
Darkened Nocturn Slaughtercult

**Darkened Nocturn Slaughtercult ** je němska black-metalowa skupina, kotraž je so w lěće 1997 załožiła.

## Diskografija
* 1999: *The Pest Called Humanity*
* 2001: *Follow the Calls for Battle* 
* 2004: *Nocturnal March* 
* 2006: *Hora Nocturna* 
* 2009: *Saldorian Spell* 
* 2013: *Necrovision*
* 2014: *Nocturnal March* 

## Wotkazaj

* Darkened Nocturn Slaughtercult
Struga

**Struga** je rěčka w sewjernej Hornjej Łužicy w Sakskej. Wona je prawy přitok Sprjewje a ćeče přez Slepjansku kónčinu. Po Kiće Lorencu je wona symbol za přeměnjenje Slepjanskeho regiona.

Rěčka so na zapadźe Běłeje Wody wužórli a běži najprjedy sewjernje Wochožanskeje jamy přez Trjebin a Slepo do zapadneho směra. W Slepom so na juh wobroći a přeběži wjesce Rowno a Mułkecy, hdźež so jej wotlěwa z Miłoraza pochadźaca Šěroka hrjebja přidruži. Blisko Noweho Města so wotprawa do Sprjewje wuliwa. Struga je dźensniši dźeń nimale na cyłym rěčnym běhu kanalizowana.

Dla swojeho połoženja w bliskosći brunicowych jamow je Struga jara kisała a železnata. Za čas NDR bě nimo toho přez industrijne wotwody z Běłeje Wody ćežko wobćežena.

We wobłuku germanizacije serbskich geografiskich mjenow pod nacionalsocialistiskim knjejstwom přemjenowachu Strugu w lěće 1937 oficielnje na „Wellenbach“, štož něhdźe wotpowěduje přełožkej prasłowjanskeho słowa *struga*. 1949 dósta rěčka swoje stare mjeno po wobzamknjenju Nišćanskeho wokrjesneho sejmika wróćo.

## Literatura
* 

## Nóžki


## Wotkaz
1268

## Podawki
* 1. meje: We wopismje braniborskeho markhrabje Oty IV. wo wutworjenju Budyskeho a Zhorjelskeho wokrjesa w Hornjej Łužicy naspomnja so Wojerecy, Njeswačidło a Jabłońc prěni raz.
* 29. nowembra: Bamž Klemens IV. zemrě. Hač k wólbje naslědnika traje nimale tři lěta, štož je najdlěša sediswakanca po lěće 307.

## Narodniny
* Erik II. – kral Norwegskeje († 1299)
* Filip IV., kral Francoskeje a jako Filip I. kral Navarry († 1314)

## Wumrěće
* 29. nowembra: Klemens IV. – bamž (* wokoło 1200)
* 9. decembra: Vaišelga – wulkowjerch Litawskeje

## Wotkaz
Lisakowsk

**Lisakowsk** ( a ) je město w Kazachstanje. 

Leži při prawym brjoze rěki Tobol něhdźe 100 kilometrow sewjerowuchodnje Kostanaja.

Ma něhdźe 41 tysac wobydlerjow.

Dźensniše sydlišćo je so w lěće 1950 załožiło a ma wot lěta 1971 měšćanske prawa. 

## Wotkaz
* Oficialna strona
Mehmed Meša Selimović

**Mehmed Meša Selimović** (* 26. apryla 1910 w Tuzli; † 11. julija 1982 w Běłohrodźe) bě juhosłowjanski awtor a kulturnik.

Wopytowaše gymnazij w bosniskim ródnym měsće a studowaše potom wot 1930 do 1934 při filozofiskej fakulće Běłohrodskeje uniwersity. Po studiju dźěłaše hač k započatkej Druheje swětoweje wójny 1941 při wšelakich šulach w Tuzli. W lěće 1943 přizamkny so juhosłowjanskim partizanam pod wjednistwom Josipa Broza Tita. Po wójnje bydleše Selimović wot 1947 w Sarajewje, hdźež skutkowaše mjez druhim jako profesor při pedagogiskej fakulće, wuměłstwowy nawoda firmy *Bosna-Film*, direktor narodneho dźiwadła a redaktor w nakładnistwje *Svjetlost*.

Selimović bě dźěćo z muslimskeje swójby, wuzběhowaše pak husćišo, zo so jako etniski Serb čuje. Wón bu wjacekróć namjetowany za Nobelowe myto za literaturu, njeje je pak ženje dóstał.

## Twórby
* *Prva četa*, powědančko, wušło 1951
* *Noć i jutra*, wjertna kniha, 1958
* *Tišine*, roman, wušoł 1961
* *Tuđa zemlja*, 1962
* *Derviš i smrt*, historiski roman, 1966
* *Za i protiv Vuka*, 1967
* *Tvrđava*, historiski roman, wušło 1970
* *Sjećanja* [Dopomnjenki], awtobiografija, 1976
* *Krug*, njedokónčeny, wušoł 1983

## Literatura
* Miranda Jakiša: *Bosnientexte. [[Ivo Andrić]], Meša Selimović, [[Dževad Karahasan]].* Frankfurt a.&nbsp;M. 2009. ISBN 978-3-631-57715-8

## Wotkazaj

*
Žitikara

**Žitikara** (, ; do 1915 – Konildi/ Конильди) je město w sejwernym Kazachstanje. Je zarjadniske sydło Žitikarskeho rajona.

Leži při rěсе Šortandy něhdźe 200 kilometrow juhozapadnje Kostanaja, blisko ruskeje hranicy.

Ma něhdźe 35 tysac wobydlerjow.

Dźensniše sydlišćo je so w lěće 1880 załožiło a ma wot lěta 1939 měšćanske prawa.
Arkalyk

**Arkalyk** (, ) je město w srjedźnym Kazachstanje.

Leži něhdźe 400 kilometrow juhowuchodnje Kostanaja a ma 29 tysac wobydlerjow.

## Stawizny
Dźensniše sydlišćo je so w lěće 1956 załožiło a ma wot lěta 1965 měšćanske prawa. Arkalyk bě wažne stejnišćo sowjetskeho swětnišćoweho łódźnistwa. Dźensa su bawksitowe podkopki najwjetši dźěłodawar w měsće.

## Wotkaz
* Oficialna strona
Kyzylorda

**Kyzylorda** ( , ; do 1852 – Ak-Mješit/ *Ақ-Мешіт*; do 1925 – Pjerowsk/ *Перовск*; do 1997 – Kzyl-Orda/ *Кзыл-Орда*) je město w Kazachstanje.

Leži při rěсе Syrdarja něhdźe 820 kilometrow juhozapadnje stolicy Astana.

Ma něhdźe 265 tysac wobydlerjow.

Dźensniše sydlišćo je so w lěće 1820 załožiło a ma wot lěta 1867 měšćanske prawa. 

## Literatura
* Перовск// Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона: в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1890—1907.
* Ак-Мечеть// Военная энциклопедия : [в 18 т.] / под ред. В. Ф. Новицкого [и др.]. — СПб. ; [М.] : Тип. т-ва И. Д. Сытина, 1911—1915.

## Wotkaz
Bajkonur

**Bajkonur** (, ; do 1969 – Leninskij/ *Ленинский*; do 1995 – Leninsk/ *Ленинск*) je město w Kazachstanje. Do 2050 je jako federalne město Ruskeje federacije.

Leži na prawym brjoze Syrdarji něhdźe 190 kilometrow sewjerozapadnje Kyzylordy.

Ma něhdźe 73 tysac wobydlerjow.

Dźensniše sydlišćo je so w lěće 1955 załožiło a ma wot lěta 1969 měšćanske prawa. 

## Nóžki


## Wotkazy

* Oficialna strona
Aral

**Aral** (, ) je město w Kazachstanje. 

Leži při brjoze sewjerneho Aralskeho jězora něhdźe 370 kilometrow sewjerowuchodnje Kyzylordy.

Ma něhdźe 32 tysac wobydlerjow.

## Stawizny
Město je so w lěće 1905 załožiło a ma wot lěta 1938 měšćanske prawa. Hižo do toho wobsteješe na juhu dźensnišeho města w lěće 1817 wjes z mjenom *Alty-Kuduk*, kotraž bu wokoło 1870 naspomnjena jako *Aralskij*.

Wot přizamknjenja na železnisku syć w lěće 1905 wuwiwaše so w měsće při jězoru předewšěm rybarska industrija. Přez wulki dźěl 20. lětstotka bě Aralsk srjedźišćo jězoroweho rybarstwa a wažny přistaw, štož nahle skónči ze spěšnym wusušenjom jězora wot 1970tych lět sem. W lěće 1980 dźěłachu jenož hišće 700 wot něhdy 60.000 ludźi w rybarstwje. Mjeztym je so jězor, kotryž bě zdźěla něhdźe 100 kilometrow zdaleny wot města, přez nowotwarjeny nasyp mjez sewjernym a južnym dźělom jězora zaso hač na někak dwanaće kilometrow zbližił.

## Literatura
* Аральск// Большая советская энциклопедия (1-е издание), т. III (1926): Анрио — Атоксил, стлб. 234

## Wotkaz
Kazaly

**Kazaly** (, ) je město w Kazachstanje. 

Leži na prawym brjoze Syrdarje něhdźe 290 kilometrow sewjerowuchodnje Kyzylordy.

Ma něhdźe šěsć tysac wobydlerjow.

Dźensniše sydlišćo je so w lěće 1853 załožiło a ma wot lěta 1867 měšćanske prawa. 

## Literatura
* Казалинск// Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона: в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1890—1907.

## Wotkaz
Aktau

**Aktau** ( , ; do 1963 – Aktauskij/ *Актауский*; do 1991 – Šewčenko/ *Шевченко*) je přistawne město na zapadźe Kazachstana. Kazachske mjeno města woznamjeni „běła hora“.

Leži při wuchodnym brjoze Kaspiskeho morja něhdźe 1700 kilometrow juhozapadnje stolicy Astana.

Ma něhdźe 183 tysac wobydlerjow.

## Stawizny
Sydlišćo je so w lěće 1961 załožiło jako „zawrjene město“ za nuklearnu industriju – a wot 1973 tež jadroweje milinarnje – a dósta w lěće 1963 měšćanske prawa. Wot 1964 do 1991 bě pomjenowane po ukrainskim basniku Tarasu Šewčenku.

Dźensa je město wuznamne stejišćo kazachskeje wolijoweje industrije a wažny přistaw z přewoznymi zwiskami do Ruskeje, Azerbajdźana a Irana kaž tež najwjetše stejišćo kazachskeje mariny.

## Wotkazaj

* Oficialna strona
Ekibastuz

**Ekibastuz** (, ; do 1939 – Ekibastuz; do 1957 – Ekibastuzugol/ *Экибастузуголь*) je město w Kazachstanje. 

Leži něhdźe 130 kilometrow juhozapadnje Pawlodara.

Ma něhdźe 159 tysac wobydlerjow.

Dźensniše sydlišćo je so w lěće 1898 załožiło a ma wot lěta 1957 měšćanske prawa. 

## Wotkazy

* Oficialna strona
Aksu

**Aksu** (, ; do 1913 – Glinka/ *Глинка*; do 1993 – Jermak/ *Ермак*) je město w Kazachstanje. 

Leži při lěwym brjoze rěki Irtyš něhdźe 50 kilometrow južnje Pawlodara.

Ma něhdźe 41 tysac wobydlerjow.

Dźensniše sydlišćo je so w lěće 1899 załožiło a ma wot lěta 1961 měšćanske prawa. 

## Wotkazy

* Oficialna strona
Semej

**Semej** (, ; do 2007 – Semipalatinsk/ *Семипалатинск*) je wulkoměsto na wuchodźe Kazachstana. Ma něhdźe 340 tysac wobydlerjow a je wažny wobchadny suk za železnicu a dróhowy wobchad.

## Geografija
Leži njedaloko ruskeje hranicy při rěce Irtyš něhdźe 620 kilometrow wuchodnje stolicy Astana. Něhdźe 40 kilometrow zdalene nadeńdźe so geografiske srjedźišćo Eurazije.

## Stawizny
Ruska twjerdźizna *Semipalatinsk* je so w lěće 1718 wot wójwody Wasilija Čeredowa na přikaz carja Pětra Wulkeho załožiła a měješe škitać wuchodny dźěl kraja, wuwiwaše so pak tež k wažnemu wikowanišću mjez Ruskej a Chinskej. Hižo w lěće 1782 dósta měšćanske prawa. W 19. lětstotku buchu wjacori ruscy spisowaćeljo do Semipalatinska wuhnaći, mjez druhim Fjodor Michailowič Dostojewskij.

Za čas Sowjetskeho zwjazka běše bliske město Kurčatow centrum atomoweho testowanišća *Semipalatinsk*, jednoho z najwjetšich na swěće. Přez radioaktiwne poćežowanje wokoliny dóńdźe hač do dźensnišeho k strowotniskim škodam pola tamnišich wobydlerjow.

## Literatura
* Семипалатинск// Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона: в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1890—1907.
* Semey// The Editors of Encyclopaedia Britannica

## Wotkazaj

* Oficialna strona
Petropawl

**Petropawl** (, /*Petropawlowsk*; do 1807 – Petropawlowskaja krjepost/ *Петропавловская крепость*) je wulkoměsto w sewjernym Kazachstanje. 

Leži při rěce Išim, přitoku Irtyša, něhdźe 430 kilometrow sewjernje stolicy Astana.

Ma něhdźe 216 tysac wobydlerjow.

Dźensniše sydlišćo je so w lěće 1752 jako ruska twjerdźizna *Petropawlowskaja krjepost* załožiło a ma wot lěta 1807 měšćanske prawa. 

## Literatura
* Петропавловск, уездный город Акмолинской области// Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона: в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1890—1907.

## Wotkazy

* Oficialna strona
Bože ćěło

**Bože ćěło** ( *Corpus Christi* abo dospołnje *Sollemnitas Sanctissimi Corporis et Sanguinis Christi*, „swjedźeń najswjećišeho ćěła a kreje Chrysta“) je wysoki swjedźeń w cyrkwinskim lěće katolskeje cyrkwje, z kotrymž swjeći so ćělna přitomnosć Jězusa w sakramenće eucharistije (Božeho blida). Ewangelske cyrkwje tutón swjedźeń njeznaja.

Štwórtk jako termin steji we wuskim zwisku ze zelenym štwórtkom, na kotrymž swjećeše Jězus sam poslednju wječer. Najwažniši dźěl swjedźenja su kemše, po kotrychž slěduje we wjele kónčinach – tak tež w katolskich Serbach – procesion přez wupyšenu wjes abo město. Husto swjeća so tež kemše same pod hołym njebjom.

## Termin
Dokładny termin swjedźenja je wotwisny wot jutrow a leži na štwórtku po prěnjej njedźeli po swjatkach. Najzaši termin je tuž 21. meje, najpozdźiši 24. junija.

* 2016: 26. meje
* 2017: 15. junija
* 2018: 31. meje
* 2019: 20. junija
* 2020: 11. junija

## Zakonski swjaty dźeń
W Němskej je Bože ćěło zakonski swjaty dźeń w Badensko-Württembergskej, Bayerskej, Hessenskej, Sewjerorynsko-Westfalskej, Porynsko-Pfalcy a Posaarskej kaž tež w někotrych gmejnach z přewažnje katolskej ludnosću w Sakskej (serbsko-katolske wosady) a Durinskej (Eichsfeld).

Po postajenju sakskeho nutřkowneho ministerstwa płaći Bože ćěło w slědowacych gmejnach jako zakonski swjaty dźeń:
* Bóšicy
* Budyšin (jenož wjesnej dźělej Bolborcy a Słona Boršć)
* Hodźij (jenož wjesny dźěl Prěčecy z Baćonjom, Čornecami, Haslowom a Pozdecami)
* Chrósćicy
* Kulow
* Njebjelčicy
* Njeswačidło (jenož Njeswačidło z Dobrošicami a Zarěč)
* Pančicy-Kukow
* Radwor
* Rakecy (wšitke dźěle nimo Stróže)
* Ralbicy-Róžant
* Wojerecy (jenož Němcy)
* Worklecy
* Wulka Dubrawa (jenož Zdźěr)

Nimo toho je Bože ćěło swjaty dźeń mjez druhim w Awstriskej, Chorwatskej a Pólskej kaž tež we wěstych dźělach Šwicarskeje.

## Wotkaz
Tajynša

** Tajynša** ( a ; do 1997 – Krasnoarmjejsk/ *Красноармейск*) je město w sewjernym Kazachstanje, kotrež słuša k Sewjerokazachskemu wobwodej. Je zarjadniske sydło Tajyšinskeho rajona.

Leži něhdźe 120 kilometrow juhowuchodnje Petropawla.

Ma něhdźe jednaće tysac wobydlerjow.

Dźensniše sydlišćo je so w lěće 1962 załožiło.
Fort-Šewčenko

**Fort-Šewčenko** ( a ; do 1857 – Nowopetrowskoje/ *Новопетровское*; do 1924 – Fort-Aleksandrowskij/ *Форт-Александровский*; do 1939 – Fort-Urickij/ *Форт-Урицкий*) je město w Kazachstanje. Je zarjadniske sydło Tupkaraganskeho rajona.

Leži při wuchodnym brjoze Kaspiskeho morja něhdźe 120 kilometrow sewjerozapadnje města Aktau.

Ma něhdźe pjeć tysac wobydlerjow.

Dźensniše sydlišćo je so w lěće 1846 jako ruska twjerdźizna załožiło a ma wot lěta 1899 měšćanske prawa. Dósta mjeno ukrainskeho basnika Tarasa Šewčenko.

## Literatura
* Александровский форт// Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона: в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1890—1907.
* Александровский форт// Военная энциклопедия : [в 18 т.] / под ред. В. Ф. Новицкого [и др.]. — СПб. ; [М.] : Тип. т-ва И. Д. Сытина, 1911—1915.

## Wotkaz
Pawlodar

**Pawlodar** (  a ; do 1838 – Korjakowskij forpost/ *Коряковский форпост*; do 1861 – Korjakowskaja/ *Коряковская*) je město w sewjernym Kazachstanje. 

Leži při rěce Irtyš něhdźe 400 kilometrow sewjerowuchodnje stolicy Astana.

Ma něhdźe 335 tysac wobydlerjow.

Dźensniše sydlišćo je so w lěće 1720 jako ruska twjerdźizna Korjakowskij forpost załožiło a ma wot lěta 1861 měšćanske prawa. 

## Literatura
* Павлодар// Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона: в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1890—1907.
* Павлодар// Большая советская энциклопедия (1-е издание), т. XLIII (1939): Окладное страхование — Палиашвили, стлб. 754

## Wotkazy

* Oficialna strona
Mamljutka

**Mamljutka** (, ) je městačko w sewjernym Kazachstanje, kotrež słuša k Sewjerokazachskemu wobwodej. Je zarjadniske sydło Mamljutskeho rajona.

Leži blisko ruskeje hranicy něhdźe 40 kilometrow zapadnje Petropawla.

Ma něhdźe sydom tysac wobydlerjow.

Sydlišćo je so w lěće 1786 jako tatarska wjes Mamljutka załožiło a ma wot lěta 1969 měšćanske prawa.
Njeradecy

**Njeradecy** ( *Neraditz*) su małe sydlišćo w hornjołužiskim Budyskim wokrjesu, kotrež słuša k Małemu Wosykej, gmejnskemu dźělej Porchowa. 

Nadeńdu so něhdźe 200 metrow sewjerowuchodnje Małeho Wosyka a 120 metrow sewjernje rěčki Satkule, kotraž je tule znata jako Małowosyčanska woda.

## Stawizny
Prěnje historiske naspomnjenje małeho kulowca jako *Neradewitz* je z lěta 1419. W lěće 1503 běchu Njeradecy knježe sydło, mjeztym zo měješe hižo w lěće 1580 a potom hač do 19. lětstotka Małowosyčanske ryćerkubło ležownostne knjejstwo w Njeradecach.

### Wobydlerstwo
W lěće 1884 měješe wjeska po Mukowej statistice cyłkownje 71 wobydlerjow, z nich 67 Serbow (94 %) a jenož štyrjo Němcy. Dźensa wjeska hižo k oficielnemu serbskemu sydlenskemu rumej njesłuša.

Ewangelscy wobydlerjo přisłušeja wot 17. lětstotka Wujězdźanskej wosadźe a katolscy Wotrowskej.

## Žórła
Žanaozen

**Žanaozen** (, ; do 1993 – Nowyj Uzen/ *Новый Узень*) je město w Kazachstanje.

Leži něhdźe 140 kilometrow juhowuchodnje města Aktau.

Ma něhdźe 113 tysac wobydlerjow.

Sydlišćo je so w lěće 1964 załožiło a ma wot lěta 1968 měšćanske prawa. 

## Wotkaz
* Oficialna strona
Turkistan

**Turkistan** (, ) je město w južnym Kazachstanje.

Leži při rěce Syrdarja něhdźe 160 kilometrow sewjerozapadnje Šymkenta.

Ma něhdźe 150 tysac wobydlerjow.

Sydlišćo je so w 5. lětstotku załožiło a ma wot lěta 500 měšćanske prawa. 

## Literatura
*  Туркестан, город// Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона: в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1890—1907.

## Wotkazy

* Oficialna strona
Rudnyj

**Rudnyj** ( a ) je město w sewjernym Kazachstanje.

Leži při rěce Tobol něhdźe 40 kilometrow juhozapadnje Kostanaja.

Ma něhdźe 129 tysac wobydlerjow.

Sydlišćo je so w lěće 1955 załožiło a ma wot lěta 1957 měšćanske prawa. 

## Wotkazy

* Oficialna strona
Temirtau

**Temirtau** (, ) je město w Kazachstanje.

Leži něhdźe 30 kilometrow sewjernje Karagandy při Samarkandskim spjatym jězorje.

Ma něhdźe 296 tysac wobydlerjow.

Sydlišćo je so w lěće 1909 załožiło a ma wot lěta 1945 měšćanske prawa. 

## Wotkazy

* Oficialna strona
Bulajewo

**Bulajewo** (, ) je město w sewjernym Kazachstanje, kotrež słuša k Sewjerokazachskemu wobwodej. Je zarjadniske sydło rajona Magžana Žumabajewa.

Leži při rěce Išim něhdźe 100 kilometrow wuchodnje Petropawla, blisko ruskeje hranicy.

Ma něhdźe sydom tysac wobydlerjow.

Sydlišćo je so w lěće 1893 załožiło a ma wot lěta 1969 měšćanske prawa.
Sergejewka

**Sergejewka** (, ) je město w sewjernym Kazachstanje, kotrež słuša k Sewjerokazachskemu wobwodej. Je zarjadniske sydło rajona Šal akyna.

Leži při rěce Išim, blisko Sergejewskeho spjateho jězora, něhdźe 880 kilometrow zapadnje Petropawla.

Ma něhdźe sydom tysac wobydlerjow.

Wot lěta 1969 ma měšćanske prawa.