Bělšecy

**Bělšecy** ( *Ebendörfel*) su hornjołužiska wjes  w juhu Budyskeho wokrjesa, kotraž słuša wot lěta 1950 k Budestečanskej gmejnje.

## Geografija

Wjes leži štyri kilometry južnje Budyšina na sewjerozapadnej skłoninje Lubina při zwjazkowej dróze 96, wjedźacej z wokrjesneho města do Žitawskeho směra. W staršej delnjej wsy namaka so křižowanišćo krajneje dróhi z pućom, kiž wjedźe přez Lubjenc do Rachlowskeje doliny pod Čornobohom. Młódša hornja wjes nasta hakle po lěće 1900, leži něhdźe 30 metrow wyše a je ze susodnym Rašowom zwjazana.

We wokolinje Bělšec wužórlitej so Bobolčanska a Třělanska woda, přitokaj Albrechtowki.

### Ležownostne mjena
Michał Rostok naliči 1887 slědowace serbske ležownostne mjena: Dolcy, Hromadnik, Róžowy, Wopuše, Rokoty, Bělawa (skała a polo), Pola křiža, Doły, Strónje, Močidło, Pola dubika, Poslědki, Za hunami, Syćinki, Zahory, Papjernik, Lubin (hora).

## Stawizny
Słowjanska wjeska naspomni so k prěnjemu razej w lěće 1365 jako *Belczewicz, Belcschewicz*. Němska mjenowa forma zjewi so hakle w lěće 1732 jako *Ebendörffel*. Hišće hač do kónca 19. lětstotka bě w oficielnych kartach alternatiwne mjeno *Belschwitz* zapisane. Tute pochadźa wot staroserbskeho muskeho mjena *Běliš* („tón běły“).

Stara wjes wobsteji ze sedmich wulkich statokow, při čimž najwjetši statok sudnisku móc wukonješe. Ležownostne knjejstwo měješe wot 15. hač do 19. lětstotka Budyske tachantstwo, čehoždla so wěsty katolski podźěl wobydlerstwa dźeržeše.

W lěće 1900 wotewri Bělšečanski bur Robert Fleischer nowu cyhelnju při Bobolčanskej wodźe, kiž přeńdźe 1904 do zhromadneje cyhelnje Budyskich twarskich mištrow. Hlinu wottwarichu w bliskich wotkrytych jamach.

Hač do lěta 1950 běchu Bělšecy samostatna gmejna, kiž so potom do Budestec zagmejnowa.

## Wobydlerstwo

W lěće 1822 bě w Bělšecach jednaće swójbow ze swójskej žiwnosću žiwych, cyłkownje 36 wosobow. 21 swójbow z 48 čłonami dźěłachu za dnjowu mzdu. Wothladajo wot toho běštej korčma a kowarnja we wsy, kaž tež 12 konjow, wołaj, 44 kruwow, wósom ćelatow a 200 wowcow.

We 1880tych lětach mějachu Bělšecy po Mukowej statistice 226 wobydlerjow, z nich 210 Serbow (93&nbsp;%) a 16 Němcow.

Wot časa reformacije je wjetšina Bělšečanow ewangelska, bě pak dla ležownostneho knjejstwa dołho nuzowana, so w Budyskej Serbskej cyrkwi křćić a wěrować dać. Přisłušne pohrjebnišćo bě katolski kěrchow w Mnišoncu. W lěće 1925 bě mjez 368 wobydlerjemi 319 ewangelskich (86,7&nbsp;%) a 49 katolskich. Ewangelscy wěriwi přisłušeja znajmjeńša wot spočatka 17. lětstotka k Budestečanskej wosadźe, katolscy chodźa ze starodawna do Budyskeju cyrkwjow.

## Zajimawostki

Wyše Bělšec při puću na Lubin steji wojerski pomnik z granodiorita wot Pichowa z dwurěčnymi němsko-serbskimi napisami, wěnowany padnjenym prěnjeje swětoweje wójny. We wsy samej nadeńdźemy při Hłownej dróze derje zdźeržanu tykowanu chěžu ze stołom. Na w zašłosći tule knježacu ekumenu pokazujetej katolski modlerski stołp wot 1865 a ewangelski Lutherowy kamjeń wot 1883.

## Wosobiny
* Jan Hawštyn Jakubec (1700–78), duchowny a fundator hospitala w Kulowje; rodźeny w Bělšecach
* Franc Měrćink (1852–1910), wučer, propagator słowjanskich literaturow w młodych lětach; rodźeny w Bělšecach
* Handrij Pjenck (1808–49), duchowny, wučer, redaktor, přełožer a spisaćel; rodźeny w Bělšecach
* Hana Rězakec (1872–1951), kontoristka w redakciji Katolskeho Posoła; rodźena w Bělšecach
* Michał Rostok (1821–93), wučer a přirodospytnik; rodźeny w Bělšecach

## Žórła
* 


## Wotkazaj

*