Konwerb

**Konwerb** (němsce *Konverb*, jendźelsce *converb*) je wosebita adwerbialna werbowa forma. Wón njeje finitny ani nominalny, dokelž njewustupuje jako hłowny werb sada ani jako werbalny substantiw abo atribut. Konwerb definuje čin, kotryž so z hłownym činom runočasnje abo předčasnje wotměwa abo tutón bliže postajuje. Wón wupraja rozdźělne semantiske poćahi k wobsahej hłowneje sady.

Konwerby wustupuja w rozdźělnych rěčnych swójbach, předewšěm w mongolskich, turkskich a tunguskich rěčach, ale tež w etiosemitiskich, omotiskich a kušitskich rěčach Afriki.

Někotre konwerby so njehodźa morfologisce analyzować, mjeztym zo so druhe wot werbalnych substantiwow wotwodźuja.

## Přikłady
;W mongolšćinje
W mongolšćinje wustupuja sćěhowace konwerby. 
* Kóncowku -ж /-dź/ (-ч /-č/) ma konwerb, kotryž wupraji runočasnosć, wustupuje wšak tež w kombinacijach z druhimi werbami abo pomocnymi a modalnymi werbami. 
** *Цас орж хүйтэн боллоо.* /Cas ordź chüjten bolloo/ "Hdyž sněhowaše zymne bywaše." 
** *Би цай ууж сонин уншдаг.* /Bi caj uudź sonin unšdag./ "Čaj pijo nowiny čitam." abo "Piju čaj a nowiny čitam."
** *үнтаж хэвтэх* /untadź chewtech/ "spać (spicy ležeć)"
** *Би сууж байна.* /Bi suudź bajna./ "Zruna sedźu." (Po słowje: "Ja sedźacy sym".)
* Kóncowku -аад /-aad/ ma konwerb, kotryž wupraji předčasnosć.
** *Би Бэрлин хотод ирээд зочид буудалд суусан.* /Bi Berlin chotod ireed dzočid buudald suusan./ "K městu Berlin přišedši w hotelu bydlach."
* Kóncowku -вал /-val/ ma konwerb, kotryž wupraji wobstejnosć.
** *Чи завтай байвал ир.* /či dzawtaj bajwal ir./ "Jeli maš čas, přińdź."
* Kóncowku -тал /-tal/ ma konwerb, kotryž wupraji zo so pódlanski čin hač do spočatka hłowneho čina wotměwa.
** 
* Kóncowku -вч /-wč/ ma konwerb, kotryž wupraji zo so čin njehladajo druheho čina wotměwa.
** *Тэнгэр сайхан байгаа боловч гадаа дулаан биш.* /Tenger sajchan bajgaa bolowč gadaa dulaan biš./ "Hačrunjež wjedro je dobre, zwonka njeje ćople."
* Kóncowku -саар /-saar/ ma konwerb, kotryž wupraji trajacy staw abo čin.
* Kóncowku -магц /-magc/ ma konwerb, kotryž wupraji zo so hłowny čin njeposrědnje po kóncu pódlanskeho čina wotměwa.
** *Би гэртээ ирмэгц цай уусаг.* /Bi gertee irmegc caj uusag./ "Ručež doma přińdu piju čaj."

;W baškiršćinje
W baškiršćinje wustupuja sćěhowace konwerby.
* Kóncowku -п /-p/ abo -еп /-ɨp/ ma konwerb, kotryž so často wužiwa, ale so njemóže negować.
** *Сәй эсеп, ял итәм.* /Säj esep, jal itäm./ "Čaj pijo wotpočuju." abo "Piju čaj a wotpočuju."
* Kóncowku -ғас /-ɣɑs/ ma konwerb, kotryž wupraji wobstejnosć.
** *Өйгә ҡайтҡас сәй эсем.* /Öjgä khajtkhas säj esem./ "Hdyž domoj přińdu, čaj piju."
* Kóncowku -май /-mɑj/ ma konwerb, kotryž wupraji negaciju ke konwerbam na -п /-p/ abo -еп /-ep/.
** *Мине курмәй үткәнһең.* "Sy nimo mje šoł, bjeztoho zo mje widźeše."
* Kóncowku -ай /-ɑj/ ma konwerb, kotryž wupraji wospjetowanje.
** *Уны ҡарай-ҡарай үтеп киттем.* "Ja sym stajnje hladajo nimo njeho šoł."

;W turkowšćinje
W turkowšćinje wustupuja sćěhowace konwerby.
* Kóncowku -(y)ip ma konwerb, kotryž wupraji předčasnosć.
** *Ekmek yiyip çay içiyorum.* "Chlěb jěm a potom piju čaj." 
* Kóncowku -(y)erek ma konwerb, kotryž wupraji runočasnosć.
** *Kitap okuyarak dinleniyorum.* "Knihu čitajo wotpočuju."
* Kóncowku -(y)e ma konwerb, kotryž wupraji wospjetowanje. Nimo toho so kóncowka w słowje *diye* wužiwa, zo by direktnu rěč markěrował abo "dokelž; zo" přełožił.
** *Hasan yürüye yürüye girdi* "Hasan pěši (maršěrujo) nutř přińdźe."
** *Hasan "Nerede oturuyorsun?" diye sordu.* "Hasan prašeše, hdźe bydliš."
* Kóncowku -(y)ince ma konwerb, kotryž wupraji wobstejnosć.
** *Eve gelince çay içtim.* "Hdyž domoj přińdźech, čaj pijach."
* Kóncowku -dikçe ma konwerb, kotryž wupraji "tak dołho kaž, dołhož, doniž".
** *Vakit buldukça mektup yazıyorum.* "Doniž mam čas, pisam list."
* Kóncowku -(y)eli ma konwerb, kotryž wupraji "wot toho zo, wot toho časa zo". 
** *Çalışalı param var.* "Wot toho zo dźěłu, mam pjenjezy."

## Pochad zapřijeća
Zapřijeće konwerb pochadźa z mongolistiki a bu z tuteje na turkske rěče přenjesene. Wono bu najprjedy wot Ramstedta wužiwane. 

## Nóžki


## Žórła
;Powšitkowne informacije
* Helmut Glück (Hrsg.): Metzler Lexikon Sprache. Metzler, Stuttgart u. Weimar 1993. ISBN 3-476-00937-8, strona 335 
* Lars Johanson, Éva Á. Csató: The turkic languages, strona 47 
* 
;Wo jednotliwych rěčach
* Hasan Çakır: Grammatik kurz & bündig Türkisch, ISBN 978-3-12-561667-7, strony 86-88 
* Hans-Peter Vietze: Lehrbuch der mongolischen Sprache, VEB Verlag Enzyklopädie Leipzig, 1988, ISBN 3-324-00242-7, strony 71-74 (-ж /-dź/ a -аад /-aad/), 91-92 (-вал /-val/), 130-131 (-тал /-tal/), 134-135 (-вч /-wč/), 140 (-саар /-saar/), 144-145 (-магц /-magc/) 
* Kauderwelsch Band 68, Mongolisch Wort für Wort, ISBN 3-89416-258-9, strony 45-47 (-ж /-dź/ a -аад /-aad/), 64-66 (-вал /-val/, -вч /-wč/ a -магц /-magc/) 
* Margarete I. Ersen-Rasch: Baschkirisch, Lehrbuch für Anfänger und Fortgeschrittene, Harrassowitz, 2099, ISBN 978-3-447-05730-1, strony 56 (-п /-p/ abo -еп /-ep/), 113 (-ғас /-ghas/), 119/152 (-май /-maj/), 158 (-ай /-aj/) 

## Wotkazy
*Wopis konwerba z kóncowku -ж 
** Wopis přeběženskeje formy -ж байна