open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Sulšecy (Hodźij)

**Sulšecy** (tež *Hornje Sulšecy*;  *Sollschwitz*) su wjes we wuchodosakskim Budyskim wokrjesu a słušeja wot lěta 1994 k Hodźijskej gmejnje. Leža mjez 164 a 178 metrami nad mórskej hładźinu nad rěku Čornicy a maja  wobydlerjow.

## Geografija
Sulšecy nadeńdu so w Hornjołužiskich honach při woběmaj brjohomaj Čornicy něhdźe štyri kilometry sewjernje Hodźija a dźewjeć kilometrow sewjerozapadnje Budyšina. Wokolne wsy su Haslow na sewjeru, Myšecy a Prěčecy na juhu, Čornecy na zapadźe kaž tež Baćoń na sewjerozapadźe.

W 1970tych lětach zrunana Čornica je so w lěće 2023 před a za Sulšecami zaso renaturěrowała.

### Ležownostne mjena
Michał Rostok naliči 1887 slědowace serbske ležownostne mjena w Hornich Sulšecach: Ptača hórka, Pola Wićazec wišnički, Wińca, Pola poplow, Hola, Chrósty, Hlinjane jamy, Kamuški, Knjezowa łuka, Dołha łuka, Mikanec łuka, Młynska łuka, Młynske polo, Pola Čornec, Pola Baćonja, Pola Haslowa.

## Stawizny
Prěnje historiske naspomnjenje jako sydło wěsteho *Martinus de Schulsewicz* je z lěta 1359. Ležownostne knjejstwo wukonješe w 16. kaž tež we 18. lětstotku ryćerkubło we wsy samej.

Po statistice Arnošta Muki mějachu Sulšecy we 1880tych lětach cyłkownje 120 wobydlerjow, z nich 116 Serbow (97 %) a jenož štyrjo Němcy.

W lěće 1925 běchu mjez 126 wobydlerjemi 106 ewangelskich a 20 katolskich. Ewangelscy wěriwi přisłušeja Hodźijskej wosadźe.

## Žórła


## Wotkaz
Muchorizna

**Muchorizna** (tež **muchoraz**, **muchorjanc**; *Amanita muscaria*) něm. *Fliegenpilz* je jědojty hrib ze swójby ludźimorojtych hribow (*Amanitaceae*).

## Wopis
Muchorizna njese čerwjeny hač oranžowy, połkulojty kłobuk z běłymi zbytkami wobalki.

### Šwejški
Šwejški su běłe a swobodne.

### Nóžki a kulki
Jeje nóžka je běła, šwižna a mócna a njese dele wisacu, žłobičkowanu manšetu. Kulka je tučna a šupiznata.

### Mjaso
Mjaso je běłe, pod kłobukowej kožu tróšku žołtojte, a nimale njewonjate.

## Stejnišćo
Rosće w lěću a nazymje předewšěm pod brězami a jehlinačemi.

## Hlej tež
* jědojty hrib

## Nóžki


## Žórło
* Didier Michelot and Leda Maria Melendez-Howell 2003 Amanita muscaria: chemistry, biology, toxicology, and ethnomycology * [http://www.erowid.org/archive/rhodium/pdf/amanita.muscaria.review.pdf Mycological Research*, 107, 131-146]
* Christoph Mayr: Giftfibel, Giftstoffe aus der Tier- und Pflanzenwelt, ISBN 3-86047-390-5, stronje 140-141 
* Jugendlexikon Biologie, Leipzig 1988, ISBN 3-323-00043-9, strona 106 

## Eksterne wotkazy
* Wikispecies
* Muchorizna
Čornica

**Čornica** je

* rěčka w Hornjej Łužicy, hlej Čornica (rěka)
* ród ze swójby maslenkowych rostlinow, hlej Čornica (ród)
* je druhe serbske słowo za sepiju
Byki

**Byki** su wjes w Pólskej.

Byki leža w srjedźnej Pólskej, we łódźskim wojewódstwje. Wjes ke gmejnje Biała Rawska słuša. W lěće 2006 je tam bydliło 161 ludźi.
Myšecy

**Myšecy** (prjedy tež *Mušecy*;  *Muschelwitz*) su wjes we wuchodosakskim Budyskim wokrjesu, kotraž słušeja k Hodźijskej gmejnje.

## Geografija

Stary dźěl wjeski leži mjez 166 a 185 metrami nad mórskej hładźinu na prawym brjoze Čornicy při skłoninje. Nowše sydlišćo z něhdyšej šulu, dźensnišej pěstowarnju, bu na lěwym brjoze rěčki natwarjene. W NDRskim času je so Čornica pola Myšec zrunała, w lěće 2023 pak zaso renaturěrowała. Susodne wjeski su Sulšecy na sewjeru, Lešawa na juhowuchodźe a Prěčecy na juhozapadźe.

### Ležownostne mjena
Michał Rostok naliči 1887 slědowace serbske ležownostne mjena: Žele, Chrósty, Fórmanki, Kamjeńc, Šćežki, Smohi, Bóńc, Hory, Doły, Wowče hórki, Šěroke, Pola Lešawy, Za rěku, W Lipach, Wabiny (we Wabinach), Bokač, Strónje, Hajki.

## Stawizny

Prěnje historiske naspomnjenje jako *Mislesovici* sta so hižo w lěće 1088. Porno wšěm bjezposrědnim susodnym wsam, ale runje tak kaž Hodźij njesłušachu Myšecy do Hornjołužiskeho markhrabinstwa, ale běchu jako prjedawše wobsydstwo Mišnjanskich biskopow jako eksklawa hižo wot 1559 dźěl sakskeho kurwjerchowstwa.

Po Mukowej statistice mějachu Myšecy we 1880tych lětach cyłkownje 96 wobydlerjow, z nich 94 Serbow a jenož dwaj Němcaj.

W lěće 1925 běchu mjez 96 wobydlerjemi 94 ewangelskich a dwaj katolskaj.

## Infrastruktura
Myšečanska pěstowarnja „Při baćonjacym hnězdźe“ je w nošerstwje Hodźijskeje gmejny a ma dwurěčnej WITAJ-skupinje. Wona je zaměstnjena w twarjenju něhdyšeje wjesneje šule.

## Wosobiny
* Hanuš Knjez (1863–1887) – serbski wučer, spisaćel, litograf; 1884–87 wučer w Myšecach

## Žórła


## Wotkaz
Chrząszczew

**Chrząszczew** je mjeno dweju wsow w Pólskej:
* Czrząszczew we łódźskim wojewódstwje, w gmejnje Biała Rawska
* Chrząszczew w mazowskim wojewódstwje, w gmejnje Puszcza Mariańska
Aleksandrów (gmejna Biała Rawska)

**Aleksandrów** je wjes w Pólskej.

Aleksandrów leži w srjedźnej Pólskej, we łódźskim wojewódstwje. Wjes ke gmejnje Biała Rawska słuša.
Gołyń (Pólska)

**Gołyń** je wjes w Pólskej.

Gołyń leži w srjedźnej Pólskej, we łódźskim wojewódstwje. Wjes słuša ke gmejnje Biała Rawska. W lěće 2006 je tam bydliło 143 ludźi.
Biała Wieś (łódźske wojewódstwo)

**Biała Wieś** je wjes w Pólskej.

Biała Wieś leži w srjedźnej Pólskej, we łódźskim wojewódstwje. Wjes ke gmejnje Biała Rawska słuša. W lěće 2012 je tam bydliło 75 ludźi.
Alfred Hitchcock

**Alfred Hitchcock** (*  13. awgusta 1899 w Leytonstone; † 29. apryla 1980 w Los Angelesu) bě britisko-ameriski filmowy režiser a producent.

Po wuspěšnej karierje we Wulkej Britaniskej, hdźež płaćeše w třicetych lětach jako najlěpši jendźelski režiser, přesydli so w lěće 1939 do Zjednoćenych statow a dźěłaše wot toho časa w Hollywoodźe.

## Wotkaz
Janów

**Janów** je mjeno 44 wsow w Pólskej:
* Janów w lublińskim wojewódstwje, w gmejnje Chełm
* Janów w lublińskim wojewódstwje, w gmejnje Grabów
* Janów we łódźskim wojewódstwje, w gmejnje Bełchatów
* Janów we łódźskim wojewódstwje, w gmejnje Zelów
* Janów we łódźskim wojewódstwje, w gmejnje Dmosin
* Janów we łódźskim wojewódstwje, w gmejnje Beldno
* Janów we łódźskim wojewódstwje, w gmejnje Oporów
* Janów we łódźskim wojewódstwje, w gmejnje Grabów
* Janów we łódźskim wojewódstwje, w gmejnje Góra Świętej Małgorzaty
* Janów we łódźskim wojewódstwje, w gmejnje Nowa Brzeźnica
* Janów we łódźskim wojewódstwje, w gmejnje Łęki Szlacheckie
* Janów we łódźskim wojewódstwje, w gmejnje Wolbórz
* Janów we łódźskim wojewódstwje, w gmejnje Dalików
* Janów we łódźskim wojewódstwje, w gmejnje Biała Rawska
* Janów we łódźskim wojewódstwje, w gmejnje Kowiesy
* Janów we łódźskim wojewódstwje, w gmejnje Żelechlinek
* Janów we łódźskim wojewódstwje, w gmejnje Ostrówek
* Janów we łódźskim wojewódstwje, w gmejnje Parzęczew
* Janów we łódźskim wojewódstwje, w gmejnje Zgierz
* Janów w mazowskim wojewódstwje, w gmejnje Chynów
* Janów w mazowskim wojewódstwje, w gmejnje Kozienice
* Janów w mazowskim wojewódstwje, w gmejnje Sienno
* Janów w mazowskim wojewódstwje, w gmejnje Mińsk Mazowiecki
* Janów w mazowskim wojewódstwje, w gmejnje Karczew
* Janów w mazowskim wojewódstwje, w gmejnje Przysucha
* Janów w mazowskim wojewódstwje, w gmejnje Skaryszew
* Janów w mazowskim wojewódstwje, w gmejnje Brochów
* Janów w mazowskim wojewódstwje, w gmejnje Młodzieszyn
* Janów w mazowskim wojewódstwje, w gmejnje Stare Babice
* Janów w mazowskim wojewódstwje, w gmejnje Tczów
* Janów w opolskim wojewódstwje, w gmejnje Olszanka
* Janów w podleskim wojewódstwje, w gmejnje Janów
* Janów w šleskim wojewódstwje, w gmejnje Janów
* Janów w swjatokřižskim wojewódstwje, w gmejnje Wodzisław
* Janów w swjatokřižskim wojewódstwje, w gmejnje Piekoszów
* Janów w swjatokřižskim wojewódstwje, w gmejnje Stąporków
* Janów w swjatokřižskim wojewódstwje, w gmejnje Ożarów
* Janów w swjatokřižskim wojewódstwje, w gmejnje Tarłów
* Janów w swjatokřižskim wojewódstwje, w gmejnje Kije
* Janów we warmińsko-mazurskim wojewódstwje, w gmejnje Elbląg
* Janów we wulkopólskim wojewódstwje, w gmejnje Grudziec
* Janów we wulkopólskim wojewódstwje, w gmejnje Krotoszyn
* Janów we wulkopólskim wojewódstwje, w gmejnje Brudzew
Los Angeles

**Los Angeles** (skrótka **L.A.**; ze španiskeho *Los Ángeles*, „jandźeljo“) je wulkoměsto w Kaliforniskej na zapadźe Zjednoćenych statach Ameriki při pobrjoze Ćicheho oceana. Wone ma štyri miliony wobydlerjow a je tuž druhe najwjetše město Zjednoćenych statow Ameriki po New Yorku a najwjetše město Kaliforniskeje. W metropolowym rumje bydli samo nimale 13 milionow ludźi.

## Wotkaz
Liboń

**Liboń** ( *Liebon*) je jednotliwe kubło w sakskim wokrjesu Budyšin, kotrež přisłuša Hodźijskej gmejnje. Leži njedaloko Kamjenskeje dróhi we wysokosći 210 metrow nad mórskej hładźinu a měješe w lěće 2009 wósom wobydlerjow.

## Geografija
Liboń nadeńdźe so na poł puću mjez Kamjencom a Budyšinom něhdźe 12 do 15 kilometrow zdalene wot wobeju. 150 metrow sewjernje sydlišća běži statna dróha S 100, něhdźe kilometer južnje zwjazkowa awtodróha 4. Susodne wsy su Čornecy na sewjerowuchodźe, Čěškecy na juhu a Pozdecy na sewjerozapadźe.

## Stawizny
W lěće 1953 wurywachu so pod nawodom Drježdźanskeho Krajneho muzeja za prastawizny při sobudźěle Jurja Knebela mjez Libonjom a Čornecami staroserbske rownišća z 10. a 11. lětstotka.

Prěnje historiske naspomnjenje sydlišća samoho jako *Leubobel* pochadźa z lěta 1332. Ležownostne knjejstwo wukonješe w 16. kaž tež we 18. lětstotku Klóšter Marijina hwězda.

Po Mukowej statistice měješe Liboń we 1880tych lětach 21 wobydlerjow, kiž běchu bjez wuwzaća Serbja. Dla přisłušnosće ke klóštrej wostachu Libonjenjo tež po reformaciji katolscy, tak zo wobsteješe ludnosć w lěće 1925 z 18 katolikow a dweju protestantow. Woni chodźachu do Chrósćic kemši.

## Žórła


## Wotkazaj

* Priwatna webstrona „wobsedźerja“ Libonja
Čornica (rěka)

**Čornica** ( *Schwarzwasser*) je rěčka w Hornjej Łužicy, kotraž so pola Trjechowa a Noweje Wsy pola Huski wužórli a potom přez Njezdašansku skału, Sulšecy a Haslow do Njeswačidła běži, hdźež so Bóščanska woda wot zapada do Čornicy wuliwa. Zady Njeswačidła běži Čornica přez Šešow a Rakecy. W tutej kónčinje so wjele hatow namaka. Pola Wulkich Zdźar so dźěl wody do Hórnikečanskeho jězora lije. 

Blisko Wojerec wuběži Čornica do Čorneho Halštrowa.

Čornica je so za čas NDR, wosebje w 1960tych a 1970tych lětach, do wulkeje měry zrunała, zo by so pódlanska niwa jako łuka wužiwała. Na wotrězku mjez Prěčecami a Haslowom je so zrunana rěka w lětomaj 2023 a 2024 zaso renaturěrowała.

*Hlej tež:* Nastawki wo při Čornicy ležacych sydlišćach

## Wotkaz
Benetice (Světlá nad Sázavou)

**Benetice** su wjesny dźěl města Světlá nad Sázavou w Čěskej, w regionje Vysočina. Benetice leža 4 km sewjerozapadnje wot Světlá nad Sázavou a słušeja k wokrjesej Havlíčkův Brod.

W Beneticach je škleńčana fabrika.

## Galerija


Image:Benetice 1.jpg
Image:Benetice 2.jpg
Image:Benetice 3.jpg
Image:Benetice naves.jpg
Image:Benetice prijezd od Svetle nad Sazavou.jpg
Image:Benetice prijezd od Ledce nad Sazavou.jpg
Image:Benetice tabor.jpg
Image:Benetice pohled na druhy breh Sazavy.jpg


## Eksterne wotkazy
* Internetowa strona Benetic
Toronto

**Toronto** je najwjetše město Kanady a stolica prowincy Ontario. Wone leži při sewjerozapadnym brjoze jězora Ontario. Město ma połtřeća miliona wobydlerjow.

## Wotkaz
Zły Komorow

**Zły Komorow** ( *Senftenberg*) je južnobraniborske město w Delnjej Łužicy. Leži při Čornym Halštrowje na brjoze Złokomorowskeho jězora. Ma wokoło 25.000 wobydlerjow a je zarjadniske sydło wokrjesa Hornje Błóta-Łužica. Wot lěta 1860, hdyž bu blisko njeho brunica wotkryta, hač do časa přewróta běše Zły Komorow wuznamny industrialny centrum srjedźneje Łužicy.

Město słuša wot 2017 zaso do připóznateho sydlenskeho ruma Serbow w Braniborskej.

## Geografija
Zły Komorow so namaka na južnej kromje Delnjeje Łužicy, na juhu Braniborskeje blisko hranicy ze Sakskej. Najblišej wulkoměsće stej Choćebuz něhdźe 40 kilometrow sewjerowuchodnje a Drježdźany něhdźe 60 kilometrow juhozapadnje. Zły Komorow leži při Čornym Halštrowje runje na brjohu Złokomorowskeho jězora a na zapadnej kromje Łužiskeje jězoriny.

### Měšćanske dźěle
Do Złeho Komorowa słušeja měšćanske dźěle Brězk (delnjoserbsce *Brjazki*, němsce *Brieske*), Němješk *(Niemtsch)*, wjesce Čikecy *(Peickwitz)* a Hóznja *(Hosena)* južnje Złokomorowskeho jězora, Košyna *(Großkoschen)* a Košynka *(Kleinkoschen)* při wuchodnym kóncu jězora kaž tež Sedlišćo *(Sedlitz)* sewjerowuchodnje města.

Něhdyše wjeski Bukojna *(Buchwalde)*, Wjaska *(Jüttendorf)*, Gat *(Thamm)* a Nowe Městko *(Neusorge)* słušeja mjeztym do jadroweho města a njejsu oficielne měšćanske dźěle.

## Wobchad
Přez Zły Komorow wjedźetej zwjazkowej dróze 96 (ze Žitawy do Sassnitza) a 169 (z Neuensalza do Choćebuza). Město je tež ze železniskim křižowanišćom čarow Lubnjow–Kamjenc a Priestewitz–Choćebuz.

## Wobydlerstwo
Hač do 20. lětstotka rěčeše so w Złym Komorowje a wokolnych wjeskach Złokomorowska narěč, jedyn ze serbskich namjeznych dialektow.

## Partnerske města
*  Püttlingen w Němskej w Posaarskej wot lěta 1989
*  Nowa Sól w Pólskej wot lěta 1992
*  Senftenberg w Awstriskej wot lěta 1993
*  Saint-Michel-sur-Orge we Francoskej wot lěta 1996
*  Veszprém w Madźarskej wot lěta 1996
*  Žamberk w Čěskej wot lěta 1996
*  Fresagrandinaria w Italskej wot lěta 2003

## Žórła


## Wotkazaj

* Oficielna webstrona Złeho Komorowa
Galiny (gmejna Biała Rawska)

**Galiny** su wjes w Pólskej.

Galiny leža w srjedźnej Pólskej, we łódźskim wojewódstwje. Wjes ke gmejnje Biała Rawska słuša.
Józefów (gmejna Biała Rawska)

**Józefów** je wjes w Pólskej.

Józefów leži w srjedźnej Pólskej, we łódźskim wojewódstwje. Wjes ke gmejnje Biała Rawska słuša. W lěće 2006 je tam bydliło 103 ludźi.
Bałdrijan

**Bałdrijan** (*Valeriana*) je ród ze swójby bałdrijanowych rostlinow (*Valerianaceae*). 

## Družiny
*Dźećelkojty bałdrijan (*Valeriana tripteris*)
*Hórski bałdrijan (*Valeriana montana*)
*Lěkarski bałdrijan (*Valeriana officinalis*)
*Mały bałdrijan (*Valeriana dioica*)
*Mólički bałdrijan (*Valeriana supina*)
*Skalny bałdrijan (*Valeriana saxatilis*)

## Nóžki
Narty

**Narty** je mjeno 7 wsy w Pólskej:

*Narty w kujawsko-pomorskem wojewódstwje, w gmejnje Rogowo
*Narty w kujawsko-pomorskem wojewódstwje, w gmejnje Lubień Kujawski
*Narty we łódźskim wojewódstwje, w gmejnje Biała Rawska
*Narty we łódźskim wojewódstwje, w gmejnje Brąszewice
*Narty w mazowskim wojewódstwje, w gmejnje Jedlińsk
*Narty w mazowskim wojewódstwje, w gmejnje Iłów
*Narty we warmińsko-mazurskim wojewódstwje, w gmejnje Jedwabno
Zadźěl

**Zadźěl** ( *Zodel*) je wuchodosakska wjes w Zhorjelskim wokrjesu, kotraž přisłuša gmejnje Nysowa łučina. Leži 178 metrow nad mórskej hładźinu nad lěwym brjohom Nysy napřećo Pjeńskej a ma 590 wobydlerjow.

## Stawizny
Prěnje historiske naspomnjenje kulowca jako *Zcodel* pochadźa z lěta 1325. Ležownostne knjejstwo wukonješe přez lětstotki ryćerkubłu w Zadźělu samym. Wjes bě hižo do lěta 1500 stejišćo wosadneje cyrkwje.

## Žórła
Kujawsko-pomorske wojewódstwo

**Kujawsko-pomorske wojewódstwo** ( *województwo kujawsko-pomorskie*) je wojewódstwo w sewjernej Pólskej. 

W lěće  měješe wojewódstwo  wobydlerjow.

## Města
W kujawsko-pomorskim wojewódstwje su slědowace města:
#  Aleksandrów Kujawski
#  Barcin
#  Brodnica
#  Brześć Kujawski
#  **[[Bydgoszcz]]**
#  Chełmno
#  Chełmża
#  Chodecz
#  Ciechocinek
#  Dobrzyń nad Wisłą
#  Gniewkowo
#  Golub-Dobrzyń
#  Grudziądz
#  Górzno
#  Inowrocław
#  Izbica Kujawska
#  Jabłonowo Pomorskie
#  Janikowo
#  Janowiec Wielkopolski
#  Kamień Krajeński
#  Kcynia
#  Koronowo
#  Kowal
#  Kowalewo Pomorskie
#  Kruszwica
#  Lipno
#  Lubień Kujawski
#  Lubraniec
#  Mogilno
#  Mrocza
#  Nakło nad Notecią
#  Nieszawa
#  Nowe
#  Pakość
#  Piotrków Kujawski
#  Radziejów
#  Radzyń Chełmiński
#  Rypin
#  Skępe
#  Solec Kujawski
#  Strzelno
#  Szubin
#  Sępólno Krajeńskie
#  **[[Toruń]]**
#  Tuchola
#  Więcbork
#  Wąbrzeźno
#  Włocławek 
#  Łabiszyn
#  Łasin
#  Świecie
#  Żnin

## Wokresy (''powiaty'')
### Měšćanske wokrjesy
W kujawsko-pomorskim wojewódstwje je 4 měšćanskje wokrjesy (pol. *powiat grodzki*) 
* Bydgoszcz
* Grudziądz
* Toruń
* Włocławek

### Krajne wokrjesy
W kujawsko-pomorskim wojewódstwje su slědowace krajne wokrjesy (pol. *powiaty ziemskie*):
*  aleksandrowski
*  brodnicki
*  bydgoski
*  chełmiński
*  golubsko-dobrzyński
*  grudziądzki
*  inowrocławski
*  lipnowski
*  mogileński
*  nakielski
*  radziejowski
*  rypiński
*  sępoleński
*  świecki
*  toruński
*  tucholski
*  wąbrzeski
*  włocławski
*  żniński

## Žórła


## Wotkazy

* Oficialne websydło wojewódstwa
* Oficialne websydło wojewódstwa
Solec Kujawski

**Solec Kujawski** ( *Schulitz*) je město na sewjeru Pólskeje, kotrež leži při Wisle w kujawsko-pomorskim wojewódstwje, něhdźe 20 kilometrow juhowuchodnje Bydgoszcza a 35 kilometrow sewjerozapadnje Torunja. Ma něhdźe 15.000 wobydlerjow w měsće samym.

Sydlišćo naspomni so prěni raz w lěće 1244 jako *Solecz*. Wot 1772 do 1920 słušeše k Pruskej.

## Žórła


## Wotkaz
Złokomorowski jězor

**Złokomorowski jězor** ( *Złykomorojski jazor*,  *Senftenberger See*) je kumštny jězor we Łužiskej jězorinje blisko Złeho Komorowa na sewjernych mjezach Hornjeje Łužicy. Ma přestrjeń wot 13 km² a je po Hórnikečanskim jězorje druhi najstarši jězor w cyłej jězorinje.

Sydlišća při brjoze su Zły Komorow a Němješk na zapadnym boku kaž tež Košyna a Košynka na wuchodnym.

## Žórła


## Wotkazaj

* Senftenberger-see.de
Poznań

**Poznań** ( *Posen*) je pólske wulkoměsto we Wulkopólskim wojewódstwje, nad rěku Wartu. Poznań je stolica wojewódstwa a tež samostatny wokrjes (*[[powiat]]*). Z něhdźe 535.000 wobydlerjemi je město pjate najwjetše w kraju a zarjadniske, hospodarske, turistiske, wědomostne kaž tež kulturne srjedźišćo regiona.

Měšćanosta města je Jacek Jaśkowiak.

Tuchwilu je w Poznanju 26 wysokich šulow: štyri uniwersity (Uniwersytet Poznański, Uniwersytet Ekonomiczny, Uniwersytet Medyczny, Uniwersytet Przyrodniczy), techniske šule (Politechnika Poznańska) a tež Akademia Sztuk Pięknych, Akademia Muzyczna, Akademia Wychowania Fizycznego a dalše.

## Wosobiny
* Bolesław Chrobry (967–1025) – prěni kral Pólskeje; rodźeny w Poznanju
* Paul von Hindenburg (1847–1934) – němski general a statny prezident; rodźeny w Poznanju
* Wójćech Kóčka (1911–1965) – serbski archeologa; wot 1932 w Poznanju, wot 1959 tam profesor
* Anton Nawka (1913–1998) – serbski spisowaćel, přełožowar, redaktor a wučer; studowaše wot 1946–49 w Poznanju
* Tomasz Nawka (* 1949) – direktor Serbskeho muzeja; rodźeny w Poznanju
* Marja Elikowska-Winklerowa (* 1951) – serbsko-pólska wučerka a žurnalistka; rodźena w Poznanju
* Sonja Wölkowa (* 1956) – serbska slawistka a sorabistka; studowaše wot 1974–78 w Poznanju

## Žórła


## Wotkaz
Józefów (gmejna Witonia)

**Józefów** je wjes w Pólskej.

Józefów leži w srjedźnej Pólskej, we łódźskim wojewódstwje. Wjes ke gmejnje Witonia słuša.
Čorny Halštrow

**Čorny Halštrow** ( *Carny Halšter*, staroserbsce *Bystrica*  *Schwarze Elster*) je rěka we wuchodnej Němskej. Wón je 179 kilometrow dołhi a jeho přitočnišćo wobsahuje 5705 km². Čorny Halštrow wužórli so na Žiwinje w Zapadołužiskej pahórčinje něhdźe dwaj kilometraj južnje Halštrowa a ćeče přez Hornju Łužicu w Sakskej a Braniborskej hač do Saksko-Anhaltskeje, hdźež so do Łobja wuliwa.

Blisko Złeho Komorowa tworja Čorny Halštrow hranicu mjez Hornjej a Delnjej Łužicu.

*Hlej tež:* Nastawki wo při Čornym Halštrowje ležacych sydlišćach

## Žórła


## Wotkaz
Józefów (gmejna Zgierz)

**Józefów** je wjes w Pólskej.

Józefów leži w srjedźnej Pólskej, we łódźskim wojewódstwje. Wjes ke gmejnje Zgierz słuša. W lěće 2006 je tam bydliło 148 ludźi
Wokrjes Hornje Błóta-Łužica

**Wokrjes Hornje Błóta-Łužica** ( *Oberspreewald-Lausitz*) je krajny wokrjes w braniborskim dźělu Delnjeje Łužicy, při hranicy ze Sakskej. Ma něhdźe 108.000 wobydlerjow (2024). Zarjadniske sydło je Zły Komorow.

Štyri města a dwě dalšej gmejnje wokrjesa přisłušeja oficielnemu sydlenskemu rumej Serbow w Braniborskej.

## Města a gmejny
(staw: )

## Wotkaz
Žamberk

**Žamberk** ( *Senftenberg*) je městačko w sewjerowuchodnej Čěskej, blisko Pólskeje hranicy. Ma něhdźe šěsć tysac wobydlerjow a přestrjeń 16,91 km². Přez město ćeče rěka Divoká Orlice.

## Wosobiny
* Petr Eben (1929–2007), komponist

## Partnerske městna
*  Fresagrandinaria (Italska)
*  Miharu (Japanska)
*  Nowa Sól (Pólska)
*  Püttlingen (Němska)
*  Rice Lake (USA)
*  Saint-Michel-sur-Orge (Francoska)
*  Zły Komorow (Němska)
*  Senftenberg (Awstriska)
*  Veszprém (Madźarska)

## Žórła


## Wotkaz
Püttlingen

**Püttlingen** je město na juhu němskeho kraja Posaarskeje. Ma dwaceći tysac wobydlerjow.

## Partnerske sydlišća
*  Nowa Sól w Pólskej
*  Senftenberg w Awstriskej wot lěta 1993
*  Créhange we Francoskej wot lěta 1970
*  Saint-Michel-sur-Orge we Francoskej wot lěta 1978
*  Zły Komorow (Němska) wot lěta 1989
*  Ber (Mali) wot lěta 1989
*  Veszprém w Madźarskej
*  Žamberk w Čěskej republice 
*  Fresagrandinaria w Italskej

## Wotkaz
Hróšik

**Hróšik** (*Lathyrus*) je ród ze swójby łušćinowcow (*Fabaceae*). 

## Systematika
* Banćikaty hróšik (*Lathyrus bauhinii*)
* Bahnowy hróšik (*Lathyrus palustris*)
* Ćmowy hróšik (*Lathyrus niger*)
* Hrochojty hróšik (*Lathyrus pisiformis*)
* Hórski hróšik (*Lathyrus linifolius*)
* Kosmaty hróšik (*Lathyrus hirsutus*)
* Łučny hróšik (*Lathyrus pratensis*)
* Lěsny hróšik (*Lathyrus sylvestris*)
* Nalětni hróšik (*Lathyrus vernus*)
* Pólny hróšik (*Lathyrus tuberosus*)
* Přimórski hróšik (*Lathyrus japonicus*)
* Sywny hróšik (*Lathyrus sativus*)
* Šěroki hróšik (*Lathyrus latifolius*)
* Trawowy hróšik (*Lathyrus nissolia*)
* Wobwitkowy hróšik (*Lathyrus aphaca*)
* Wonjaty hróšik (*Lathyrus odoratus*)
* Wšelakołopjenaty hróšik (* Lathyrus heterophyllus*)
* Wuherski hróšik (*Lathyrus pannonicus*)
* Žołty hróšik (*Lathyrus occidentalis*)

## Nóžki
Šlinčina

**Šlinčina** (*Medicago*) je ród ze swójby łušćinowcow.

## Systematika
* Arabska šlinčina (*Medicago arabica*)
* Drobna šlinčina (*Medicago minima*)
* Kosmata šlinčina (*Medicago polymorpha*)
* Módra šlinčina (*Medicago sativa*)
* Niska šlinčina (*Medicago lupulina*)
* Prosta šlinčina (*Medicago falcata*)
* Přeměnita šlinčina (*Medicago x varia*)

## Nóžki
Senftenberg (Awstriska)

**Senftenberg** je gmejna na sewjeru Awstriskeje. Nadeńdźe so w Delnjej Awstriskej, we wobwodźe Krems-Land.

## Wotkaz
Kozy

**Kozy** su wjes a přisłusaca gmejna w Pólskej.

Kozy leža w južnej Pólskej, w šleskim wojewódstwje a je z 12.000 wobydlerjemi najwjetša pólska wjes.

## Wotkaz
Paris

**Paris** ( *Paris*, ; serbsce tež *Pariz*) je stolica a najwjetše město Francoskeje. Leži w regionje Île-de-France při rěce Seine. Město jako administratiwna jednotka ma něhdźe 2,2 milionaj wobydlerjow, ale cyła aglomeracija słuša z 12 milionami wobydlerjow k najwjetšim w Europje.

## Žórła


## Wotkazaj

* Oficielne internetowe stronki Parisa
Rio de Janeiro

**Rio de Janeiro** je druhe najwjetše město Brazilskeje. Wone leži na wuchodnej kromje Brazilskeje při brjoze Atlantiskeho oceana. Rio de Janeiro ma 6 093 472 wobydlerjow.

Wot lěta 1763 hač do lěta 1960 bě Rio de Janeiro stolica Brazilskeje.

W lěće 2016 wotměchu so olympiske hry w Rio. Město bě so při wólbje dnja 2. oktobra 2009 přećiwo Madridźe, Tokiju a Chicago přesadźiło.

## Wobrazy

Dataja:Rio deJaneiro LE2002059 lrg.jpg|Rio de Janeiro, Satelitia
Dataja:Leblon and Ipanema.jpg|Přibrjóžne kupjele Leblon a Ipanema
Dataja:Rio de Janeiro - Pão de Açucar - Cablecar.jpg|Kłobuk cokora z powjaznicu


Dataja:Maracanã Stadium in Rio de Janeiro.jpg|Stadion Maracanã


## Wotkaz
Madrid

**Madrid** je stolica a zdobom najwjetše město Španiskeje. Ma tři miliony wobydlerjow a je třeće najwjetše město Europskeje unije. Madrid leži při rěce Manzanares.

## Wotkaz
Racibórz

**Racibórz** ( *Ratiboř*,  *Ratibor*) je město w Šleskim wojewódstwje w južnej Pólskej. Leži při Wódrje blisko hranicy z Čěskej republiku. Wone ma něhdźe 55.000 wobydlerjow a je stolica Raciborskeho wokrjesa.

Prěnje historiske naspomnjenje je z lěta 1108.


## Žórła


## Wotkaz
Pryskawc

**Pryskawc** (*Impatiens*) je ród ze swójby balsaminowych rostlinow (*Balsaminaceae*).

* Mały pryskawc (*Impatiens parviflora*)
* Tkalcowy pryskawc (*Impatiens textori*)
* Wulki pryskawc (*Impatiens noli-tangere*)
* Wysoki pryskawc (*Impatiens glandulifera*)
Wódra

**Wódra** ( a  *Odra*,  *Oder*) je rěka w srjedźnej Europje. Wona je 886 kilometrow dołha a jeje rěčina wobsahuje 118.861 kwadratnych kilometrow. 

Wužórli so we Wódranskich horinach na wuchodźe Čěskeje republiki a ćeče přez Čěsku, Pólsku a po němsko-pólskej hranicy hač k Šćećinsemu zaliwej, hdźež so do Baltiskeho morja wuliwa. Wódrino-Sprjewiny kanal zwjazuje Wódru w Eisenhüttenstadće ze Sprjewju blisko Přibora.

Najwjetše města při Wódrje su Ostrava, Opole, Wrócław, Frankobrod a Šćećin.

Na krótkim wotrězku pola města Krosno tworješe rěka hač do 17. lětstotka rěčnu hranicu mjez pólšćinu a serbšćinu.

## Wotkaz
Dubčica

**Dubčica** (*Teucrium*) je rostlina ze swójby cycawkowych rostlinow (*Lamiaceae*). 

## Družiny (wuběrk)
*Hórska dubčica (*Teucrium montanum*)
*Kitkata dubčica (*Teucrium botrys*)
*Kobołkata dubčica (*Teucrium scordium*)
*Lěsna dubčica (*Teucrium scorodonia*)
*Prawa dubčica (*Teucrium chamaedrys*)

## Nóžki
Nowa Sól

**Nowa Sól** ( *Neusalz an der Oder*) je město w pólskim dźělu historiskeje Šleskeje. Leži na lěwym brjoze Wódry w južnym dźělu Lubušskeho wojewódstwa a ma něhdźe 40.000 wobydlerjow.

Město je zarjadniske sydło Nowosolskeho powiata.
 

## Wotkaz
Cycawka

**Cycawka** (*Lamium*) je ród ze swójby cycawkowych rostlinow  (*Lamiaceae*). Druhe serbske mjeno je **hłuchawa**.

## Systematika

Ród cycawkow so znutřka swójby cycawkowych rostlinow (Lamiaceae) do podswójby Lamioideae, Tribus Lamieae staja. Ród wobsahuje něhdźe 30 družinow. 

Srjedźoeuropske družiny su:
* Běła cycawka (*Lamium album*)
* Mała cycawka (*Lamium amplexicaule*)
* Płótna cycawka (*Lamium maculatum*)
* Srěnja cycawka (Lamium confertum, = *Lamium moluccellifolium*)
* Hoberska cycawka (*Lamium orvala*)
* Čerwjena cycawka (*Lamium purpureum*)
** Wutřihana cycawka (*Lamium purpureum* var. *incisum* = *Lamium hybridum*)

Złote cycawki z něhdźe 10 družinami so wotwisnje wot Bearbeiter jako swójski ród *Galeobdolon* abo jako podród cycawkow (*Lamium* subg. *Galeobdolon*) zastopnjowany . W srjedźnej Europje wobsahuje sćěhowace družiny:
* Slěborna złota cycawka (*Lamium argentatum* = *Galeobdolon argentatum*)
* Endtmannowa złota cycawka (*Lamium endtmannii* = *Galeobdolon endtmannii*)
* Blědožołta złota cycawka (*Lamium flavidum* = *Galeobdolon flavidum*)
* Wšědna złota cycawka, žołta cycawka (*Lamium galeobdolon*; syn.: *Galeobdolon luteum*, *Lamiastrum galeobdolon* L.)
* Hórska złota cycawka (*Lamium montanum* = *Galeobdolon montanum*)

## Nóžki
Józefów (gmejna Rogów)

**Józefów** je wjes w Pólskej.

Józefów leži w srjedźnej Pólskej, we łódźskim wojewódstwje. Wjes ke gmejnje Rogów słuša.
Amsterdam

**Amsterdam** je stolica a zdobom najwjetše město Nižozemskeje. Leži w prowincy Sewjerna Hollandska w zapadnym dźělu Nižozemskeje. Ma 809.892 wobydlerjow.

## Wotkaz
Veszprém

**Veszprém** je stare město w madźarskej župje Veszprém. Leži při rěce Séd blisko Balatona a ma něhdźe 64.000 wobydlerjow.

W lěće 2023 bě město jedna z třoch kulturnych stolicow Europy.

## Wotkaz
Friedrich Wilhelm Schultz

**Friedrich Wilhelm Schultz** běše němski botanikar a apotekar.

## Nadawki
*Flors der Pfalz. Enthaltend e. Verzeichniss aller bis jetzt in d. bayer. Pfalz u. d. angränzenden Gegenden Badens, Hessens, Oldenburgs. lxxvi, 575 pp. 35 pl.

## Eksterne wotkazy

*POLLICHIA

*Verein für Naturforschung und Landespflege e.V.
Wissembourg

**Wissembourg** ( *Weißenburg*, w lokalnym dialekće *Weisseburch*) je městačko z něhdźe 7.500 wobydlerjemi w francoskej Elsaskej. Leži w departemenće Bas-Rhin při rěce Lauter bjezposrědnje při hranicy z němskim krajom Porynsko-Pfalca.

## Wotkaz
Kozync

**Kozync** (*Astragalus*) je ród ze swójby łušćinowcow (*Fabaceae*).

## Wopis
Družiny su jednolětne abo wjacelětne zela a kerki, kotrychž wysokosć jara wariěruje.

Łopjena su zwjetša pjerite, při čimž móže hač do 45 pjera wustupować. Někotre družiny su třiłopjenate.

Mjetelowe kćenja steja w pakićach abo kićach w łopjenowych rozporach blisko kónčkow wurostkow.

## Stejnišćo
Najwjetše družiny preferuja přesakliwe pódy a dospołnje słónčne stejnišćo.

## Rozšěrjenje
Wustupuja w měrnych conach sewjerneje połkule.

## Družiny
Ród wobsahuje něhdźe 2000 družinow.

Wobsahuje sćěhowace družiny (wuběrk):

* Alpski kozync (*Astragalus alpinus*)
* Awstralski kozync (*Astragalus australis*)
* Bjezstołpikaty kozync (*Astragalus exscapus*)
* Chorhojčkaty kozync (*Astragalus onobrychis*)
* Łučny kozync (*Astragalus danicus*)
* Lěsny kozync (*Astragalus glycyphyllus*)
* Lodowcowy kozync (*Astragalus frigidus*)
* Pěskowy kozync (*Astragalus arenarius*)
* Wisaty kozync (*Astragalus penduliflorus*)
* Žołtojty kozync (*Astragalus cicer*)

## Nóžki


## Žórło
* Botanica, Einjährige und mehrjährige Pflanzen, Über 2000 Pflanzenporträts, ISBN 978-3-8331-4469-1, strona 151 

## Eksterne wotkazy
Wohenčk

**Wohenčk** (*Sanguisorba*) je rostlina ze swójby róžowych rostlinow.

*Mały wohenčk (*Sanguisorba minor*)
*Wulki wohenčk (*Sanguisorba officinalis*)

## Nóžki
Łužnica

**Łužnica** ( *Laußnitz*) je wjes a gmejna w sakskim wokrjesu Budyšin. Ma 2040 wobydlerjow.

Prěnje historiske naspomnjenje jako *Lusenytz* je z lěta 1289.

## Politika
Gmejna słuša k sakskemu wólbnemu wokrjesej 54 (Budyšin 3) a k zwjazkowemu wólbnemu wokrjesej 156 (Budyšin I).

### Wjesnjanosta
Łužničanski wjesnjanosta je wot lěta 2022 René Georgi (SWZ).

## Žórła
* 


## Wotkaz
Delnjošleske wojewódstwo

**Delnjošleske wojewódstwo** ( *Województwo dolnośląskie*) je wojewódstwo na juhozapadźe Pólskeje, při němskej a čěskej hranicy. Najwjetši dźěl pólskeje Hornjeje Łužicy słuša dźensa k Delnjošleskemu wojewódstwu. Na zapadźe tworja Łužiska Nysa hranicu ze Sakskej, na juhu běži čěska mjeza přez Kyrkonoše. Stolica wojewódstwa je Wrócław nad Wódru.

W lěće  měješe wojewódstwo  wobydlerjow.

## Města
*Hlej tež: [[Lisćina městow w Delnjošleskim wojewódstwje]]*

Najwjetše města w Delnjošleskim wojewódstwje su:

## Wokresy (''powiaty'')
### Měšćanske wokrjesy
W delnjošleskim wojewódstwje su štyri měšćanske wokrjesy (pól. *powiat grodzki*) 
#  Jelenia Góra
#  Lěhnica *(Legnica)*
#  Wałbrzych
#  Wrócław *(Wrocław)*

### Krajne wokrjesy
W delnjošleskim wojewódstwje su slědowace krajne wokrjesy (pol. *powiaty ziemskie*):
#  powiat bolesławiecki
#  powiat dzierżoniowski
#  powiat głogowski
#  powiat górowski
#  powiat jaworski
#  powiat jeleniogórski
#  powiat kamiennogórski
#  powiat kłodzki
#  powiat legnicki
#  powiat lubański
#  powiat lubiński
#  powiat lwówecki
#  powiat milicki
#  powiat oleśnicki
#  powiat oławski
#  powiat polkowicki
#  powiat strzeliński
#  powiat średzki
#  powiat świdnicki
#  powiat trzebnicki
#  powiat wałbrzyski
#  powiat wołowski
#  powiat wrocławski
#  powiat ząbkowicki
#  powiat zgorzelecki
#  powiat złotoryjski

## Wobrazy

Dolnoslaskie mapa fizyczna.png|Karta wojewódstwa
Wroclaw Urzad Wojewodzki.jpg|Wrócław
Wroclaw18395.jpg|Wrócław
Glogow zamek.jpg|Głogów
Bystrzyca w Skałce.jpg|Rěka Bystrzyca
Wieściszowice 3.jpg|wjes Wieściszowice
Castle Fürstenstein.JPG|Wałbrzych - hród Książ
Zamek LegnicaPL.jpg|Hród w Lěhnicy
Jelenia Gora Markt.jpg|Jelenia Góra
Wrocław rynek teatr.jpg|Wrócław


## Žórła


## Wotkazaj

* Oficialne websydło wojewódstwa
Łuty

**Łuty** ( *Lauta*) su małe łužiske město na samym sewjeru sakskeho wokrjesa Budyšin. Leža južnje Čorneho Halštrowa, na južnej kromje Łužiskeje jězoriny, njedaloko Saksko-braniborskeje hranicy we wysokosći wot 123 metrow nad mórskej hładźinu. Maja něhdźe 8.000 wobydlerjow.

## Měšćanske dźěle
Łuty wobsteja ze šěsć měšćanskich dźělow: Łutow samych, Starych Łutow (*Lauta-Dorf*), Lubuša (*Laubusch*), Lipoje (*Leippe*), Tornowa (*Torno*) a Janoweho Doła (*Johannisthal*).

## Stawizny

Prěnje historiske naspomnjenje jako *Luthe* pochadźa z lěta 1374.

Do industrializacije w zwisku z brunicu běchu Łuty serbska holanska wjeska. We 1880tych lětach mějachu po Mukowej statistice cyłkownje 470 wobydlerjow, z kotrychž jeničce dwaj serbsce njerěčeštaj. Wo poměrach we wsy wón pisa: *„Łuta su nahladna a bohata wjes z nowymi massivnymi dworami, dokelž su so w l. 1769 nimo fary a jenoho doma cyłe a w l. 1861 z wulkeho dŹela wotpaliłe. Cyrkej je stara kamjeńtna z katholskich časow z drjewjanej zwónicu pódla, a šula je w l. 1827 z nowa twarjena. Łuta maju w 75 hospodarstwach 450 wobydleri a, dokelž tam žadyn knježi dwór njeje, 34 burskich kubłow, wjele połleństwow a něšto khěžkarjow. We wšěch domach rěči so serbski a to tež z dźěćimi; w šuli pak so z najmjeńša wot l. 1840 ani słowčka serbski wjacy wućiło njeje, tak zo dźěći, jako so je nowy wučer Žylow raz spyta serbski prašeć, so hanibowachu jemu serbski wotmołwić. Jenož dwaj khěžkarjej staj němskaj, rozumitaj a wotmołwjataj pak tež serbski. Prědowało je so serbski hišće wot fararjow Markusa a Kubicy hač do lěta 1876 wšě tak mjenowane połswjate dny, a hewak bu kóždu njedźelu sćenje tež serbski čitane. Před jenym burskim dworom słyšach šulske dźěći serbski so rozmołwjeć, w jenym domje pak so mała holčka hanibowaŚe ze mnu serbski rěčeć. W korčmje rěčachu třo dźěłaćerjo němski.“*

Přez razantny rozrost wjeski do industrijneho městačka a přićah němskorěčnych dźěłaćerjow z druhich kónčin so serbšćina w prěnjej połojcy 20.&nbsp;lětstotka spěšnje pozhubješe, tak zo zwěsći Arnošt Černik w lěće 1956 serbskorěčny podźěl wobydlerstwa wot jenož hišće 0,6&nbsp;%, cyłkownje 49 wot wjace hač 8000 wobydlerjow.

## Politika
Město słuša k sakskemu wólbnemu wokrjesej 54 (Budyšin 3) a k zwjazkowemu wólbnemu wokrjesej 156 (Budyšin I).

### Měšćanosta
Łutowski měšćanosta je wot lěta 2015 bjezstronski Frank Lehmann.

## Wosobiny
* Korla Awgust Kubica (1842–1914) – serbski farar a Maćicar; 1871–76 z fararjom we Łutach

## Žórła


## Wotkazaj

* ''Łutowske ewangelske serbske spěwarske – 1. dźěl''. 17.&nbsp;lětstotk (digitalizat)
Norderney

**Norderney** je město a kupa w Sewjernym morju na sewjerozapadźe Němskeje w Delnjej Sakskej. Ma wokoło šěsć tysac wobydlerjow.

## Wobrazarnja

Norderney ev Kirche02.JPG|Cyrkej
Leuchtturm Norderney.jpg|Swětłownja a lětanišćo
Hafen Norderney.jpg|Přistaw


## Žórło


## Wotkaz
Połčnica

**Połčnica** je pomjenowanje

* města Połčnica (němsce *Pulsnitz*) w Budyskim wokrjesu
* přitoka Čorneho Halštrowa w Sakskej a Braniborskej, hlej Połčnica (rěka) (němsce *Pulsnitz*)
Połčnica (rěka)

**Połčnica** ( *Pulsnitz*) je rěka w Sakskej a Braniborskej a wažny přitok Čorneho Halštrowa. Stawiznisce běše wona zapadna hranica Hornjeje Łužicy. Wužórli so ze studnički w Ohornje blisko Połčnicy a ćeče přez města Połčnica, Kinspork, Wótrań a Wikow, hdźež so wotlěwa do Halštrowa wuliwa.

Horni běh a nimale cyły doł Połčnicy w Sakskej steji pod přirodoškitom. Za Kinsporkom přeprěči přirodoškitne pasmo Kinsporskeje hole, něhdyše wojerske zwučowanišćo.

## Wotkaz
Kinspork

**Kinspork** ( *Königsbrück*) je město w zapadźe Budyskeho wokrjesa. Namaka so na zapadnej hranicy Łužicy při rěce Połčnicy. Ma wokoło 4500 wobydlerjow.

## Stawizny
Prěnje historiske naspomnjenje jako *Kuningesbruk* je z lěta 1248.

## Měšćanske dźěle
* *[[Kinspork]]*
* *[[Gräfenhain]]*, prěnje historiske naspomnjenje 1309 jako *Greuinhain*
* *[[Röhrsdorf]]*, prěnje historiske naspomnjenje 1376 jako *Rudigersdorph*

## Politika
Město słuša k sakskemu wólbnemu wokrjesej 54 (Budyšin 3) a k zwjazkowemu wólbnemu wokrjesej 156 (Budyšin I).

## Žórła


## Wotkaz
Wóslink

**Wóslink** ( *Oßling*) je cyrkwinska wjes a gmejna we wuchodosakskim Budyskim wokrjesu. Leži w sewjernym dźělu wokrjesa při Čornym Halštrowje. Hišće w prěnjej połojcy 20. lětstotka słušachu Wóslink a susodne wjeski k serbskemu rěčnemu teritorijej. Tamniši ewangelscy Serbja rěčachu wosebitu Wóslinčansku narěč. Hač do dźensnišeho nadeńdźemy při a we Wóslinčanskej ewangelskej cyrkwi tež serbske napisy, mjeztym zo wjes sama k oficielnemu serbskemu sydlenskemu rumej hižo njesłuša.

We wokolinje Wóslinka wudobywa so šěrawc we wotkrytych jamach.

## Stawizny
Prěnje historiske naspomnjenje sydlišća jako *Ossilink* je z lěta 1374.

### Wobydlerstwo a rěč
Po statistice Arnošta Muki měješe wjes w lěće 1884 cyłkownje 449 wobydlerjow, z nich 253 Serbow (56&nbsp;%) a 196 Němcow. Arnošt Černik zwěsći 1956 serbskorěčny podźěl wobydlerstwa wot hišće 3,3&nbsp;%. Na Wóslinčanskej ewangelskej šuli podawaja hač do dźensnišeho serbšćinu.

### Ležownostne mjena
Michał Rostok naliči 1887 slědowace serbske ležownostne mjena we Wóslinku: Humjeńki (polo), Kamjeńske, Klincy, Łužki, Pod skałku, Milowske, Dańske (łuka), Wólšne, Lišča hora, Smoržowa hórka, Łučnišća, Wosna.

## Gmejnske dźěle
Do Wóslinčanskeje gmejny słušeja slědowace wjeski:

## Politika
Gmejna słuša k sakskemu wólbnemu wokrjesej 54 (Budyšin 3) a k zwjazkowemu wólbnemu wokrjesej 156 (Budyšin I).

## Wosobiny
* Jan Ćichor (1630–69) – duchowny, magister a přełožer; 1663–69 farar we Wóslinku
* Křesćan Bohachwał Kowar (1703–78) – duchowny a spisowaćel; 1744–71 farar we Wóslinku
* Jurij Arnošt Wanak (1817–1887) – duchowny a spisowaćel; 1859–86 farar we Wóslinku
* Jaroměr Hendrich Imiš (1819–97) – duchowny a narodny prócowar; 1851–58 farar we Wóslinku
* Gustaw Julius Ryćer (1831–19..) – farar, sobuzałožer Serbskeje prědarskeje konferency w Pruskej; rodźeny we Wóslinku
* Jan Wałtar (1860–1921) – duchowny, serbski basnik němskeho pochada; 1887–1906 farar we Wóslinku
* Arnošt Lodni (1878–1969) – wučer, kantor a kulturny prócowar; 1899–1913 wučer we Wóslinku

## Žórła


## Wotkaz
Wětnica

**Wětnica** ( *Wiednitz*) je wjes na sewjerozapadnej kromje sakskeho wokrjesa Budyšin, kotraž słuša wot lěta 2012 k městu Njedźichow. Leži 13 kilometrow sewjerozapadnje Kamjenca a 18 kilometrow juhozapadnje Wojerec a mjezuje z Braniborskej. Ma někak tysac wobydlerjow.

## Stawizny
Prěnje historiske naspomnjenje jako *Wittnitz* je z lěta 1534. Wětničenjo rěčachu hač do 17. lětstotka přewažnje serbsce, při čimž rozprawješe Hrabowski wosadny farar Christian Prätorius w lěće 1691, zo bě so wjes w zašłych 10 do 15 lět přez šulu a čeledź na knježim dworje chětro přeněmcowała. W lěće 1884 měješe Wětnica po Mukowej statistice 1072 wobydlerjow, mjez nimi njeběchu Serbja.

Hač do 31. decembra 2011 bě Wětnica samostatna gmejna.

## Žórła


## Wotkaz
Straszów (Swjatokřižske wojewódstwo)

**Straszów** je wjes w juhocentralnej Pólskej, kotraž k Swjatokřižskemu wojewódstwu, wokrjesej Kielce, gmejnje Mniów słuša. Wona leži něhdźe 8 kilometrow na zapad wot města Mniów a 22 km na sewjerozapad wot Kielec. W lěće 2007 je tam bydliło 305 ludźi. Mjez 1975 a 1998 Straszów słušał k kieleckemu wojewódstwu.

Straszów je dźěl aglomeraciji Mniów, leži tež w Přestrjeni Škitaneje Krajiny Końskie-Łopuszno.

## Žórła
Brězk

**Brězk** (prjedy tež *Brězki*,  *Brjazki*;  *Brieske*) je měšćanski dźěl Złeho Komorowa w Delnjej Łužicy w Braniborskej. Leži w juhozapadnym dźělu Złeho Komorowa při Złokomorowskim jězorje kaž tež při Čornym Halštrowje. Ma něhdźe 2300 wobydlerjow.

## Žórła


## Wotkazaj
Košyna

**Košyna** ( *Kóšyna*,  *Großkoschen*) je měšćanski dźěl Złeho Komorowa w braniborskim dźělu Hornjeje Łužicy. Ma něhdźe 1500 wobydlerjow. Do Košyny słuša tež wjesny dźěl Košynka.

## Geografija
Košyna leži pod Košynskej horu (176,4 m) w juhowuchodnym dźělu Złeho Komorowa blisko saksko-braniborskeje hranicy. Wona leži při Čornym Halštrowje mjez Lejnjanskim a Złokomorowskim jězorom.

## Stawizny
Košyna załoži so jako serbski nawsowc pod Košynskej horu a naspomni so prěni raz pisomnje w lěće 1408 w danjowym lisće.

W běhu industrializacije srjedźneje Łužicy přez natwar brunicoweje industrije kónc 19. lětstotka a z tym zwjazanym přićahom němskorěčnych dźěłaćerjow z druhich kónčin zhubi so serbšćina w dotal hišće poměrnje serbskej holanskej wjesce spěšnje. Posledni rěčnicy Košynskeje warianty Złokomorowskeje narěče buchu w 1960tych lětach wot rěčespytnikow přepytowani.

Hač do zagmejnowanja dnja 31. decembra 2001 tworješe Košyna samostatnu gmejnu.

### Wobydlerstwo
Po Mukowej *Statistice Łužiskich Serbow* měješe Košyna w lěće 1884/85 cyłkownje 441 wobydlerjow, z kotrychž rěčeše 440 serbsce. Arnošt Černik zwěsći w lěće 1954 serbskorěčny podźěl wobydlerstwa wot jenož hišće 8,1 %, mjez nimi žadyn jenički serbskorěčny młodostny.

## Wobrazy

Koschenberg.JPG|Bazaltownja na Košynskej horje
Großkoschen sonnenuhr.JPG|Słónčny časnik na brjohu Złokomorowskeho jězora
Kriegerdenkmal grosskoschen.JPG|Pomnik za padnjenych Prěnjeje swětoweje wójny


## Wotkaz
SIMM

**SIMM** je skrótšenka za pomjenowanje dźěłoweje skupiny serbski internet a moderne medije. Tute swobodne zjednoćenstwo je so w lěče 2008 wutworiło.
Połčnica (město)

**Połčnica** ( *Pulsnitz*) je małe město na zapadźe sakskeho wokrjesa Budyšin. Leži při rěce Połčnicy w Zapadołužiskej pahórčinje a ma někak 7300 wobydlerjow. Nadregionalnje znate je městačko za swoje poprjancarnje a poprjancowe wiki.

Nimo městačka samoho słušeja k Połčnicy tež měšćanske dźěle Friedersdorf, Friedersdorf Siedlung a Oberlichtenau (wot 2009).

## Stawizny
Prěnje historiske naspomnjenje je z lěta 1225 (*Heinricus de Polseniz plebanus*).

## Politika
Město słuša k sakskemu wólbnemu wokrjesej 53 (Budyšin 2) a k zwjazkowemu wólbnemu wokrjesej 156 (Budyšin I).

### Měšćanostka
Połčničanska měšćanostka je wot lěta 2016 Barbara Lüke.

## Žórła


## Wotkazaj

*
Gledičija

**Gledičija** (*Gleditsia*) je ród ze swójby łušćinowcow.

* Ameriska gledičija (*Gleditsia triacanthos*)
* Kaspiska gledičija (*Gleditsia caspica*)
Wjerbička

**Wjerbička** je ród ze swójby róžowych rostlinow (*Rosaceae*).

* Douglasowa wjerbička (*Spirea douglasii*)
* Japanska wjerbička (*Spiraea japonica*)
* Pjelsćata wjerbička (*Spiraea tomentosa*)
* Witkowa wjerbička (*Spiraea salicifolia*)
* Wjazowa wjerbička (*Spiraea chamaedryfolia*)

## Nóžki
Turkowski dźećel

**Turkowski dźećel** (*Onobrychis*) je ród ze swójby łušćinowcow.

* Hórski turkowski dźećel (*Onobrychis montana*)
* Pěskowy turkowski dźećel (*Onobrychis arenaria*)
* Sywny turkowski dźećel (*Onobrychis viciifolia*)

## Nóžki
Želbija

**Želbija** (*Salvia*) je ród ze swójby cycawkowych rostlinow (*Lamiaceae*). Wobsahuje 900 družinow.

## Wopis
Družiny su jednolětne abo wjacelětne rostliny.

### Kćenja
Typiske su rołkojte, dwuhubkowe kćenja, při čimž delnja hubka je płona a hornja ma zwjetša formu helma. Keluch je tež dwuhubkowe a často napadnje barbjeny. Barba móže rozdźělna być, a to: módra, čerwjena, rědko žołta.

## Rozšěrjenje
Z wuwzaćom tropiskich dešćowych lěsow a jara zymnych regionow družiny rostu nimale wšudźe.

## Družiny (wuběrk)
Wobsahuje slědowace družiny:

* Dobra želbija (*Salvia officinalis*)
* Japanska želbija (*Salvia japonica*)
* Łučna želbija (*Salvia pratensis*)
* Lěpjaca želbija (*Salvia glutinosa*)
* Lěsna želbija (*Salvia silvestris*)
* Mušotowa želbija (*Salvia sclarea*) 
* Mutličkata želbija (*Salvia verticillata*)
* Pyšna želbija (*Salvia splendens*)
* Stepowa želbija (*Salvia nemorosa*)
* Wuherska želbija (*Salvia aethiopis*)

## Nóžki


## Žórło
* Botanica, Einjährige und mehrjährige Pflanzen, Über 2000 Pflanzenporträts, ISBN 978-3-8331-4469-1, strona 761 

## Eksterne wotkazy
Pólna krokawa

**Pólna krokawa** (*Bufo bufo*) je družina z roda krokawow (*Bufo*) znutřka swójby (*Bufonidae*).

## Wopis

Pólna krokawa je za čas nocy aktiwne zwěrjo, kotrež je žiwa na włóžnych městnach a samo we wysokosćach wot 2000 m wustupuje.

Sančki docpěwaja dołhosć wot 13 cm, mjeztym zo sancy su mjeńše. 

Jich ćěło je jara zasadźite, při čimž jich horni bok je jara brodawkojty. Iris je złoto- hač koporčerwjena. Pupila je wodoruna. Zwukowy pucher nima.

Wone so wot małych zwěrjatow žiwja a su dla zežerjenja wjele škódnikow wužitne.

Za čas porowanja wot měrca hač apryla du do wody, při čimž so móže masowy zběh wotměć. Potom sancy maja rohowe mozle na znutřkownych bokach porstow, z kotrychž pomocu móžeja sančki při ramjenjomaj wobpřimować.

Žabjace poslesćo so w 5 m dołhich šnórkach z 7000 jejkami wokoło zadnjeju nohow wije. Larwy su małke a čorne.

Pólna krokowa móže starobu wot hač do 36 lět docpěwać.

## Žiwjenski rum
Wona wustupuje w rozdźělnych žiwjenskich rumach, kaž na př. na polach, łukach, samo w pincach.

## Žórła
* Jugendlexikon Biologie, 1988, ISBN 3-323-00043-9, stronje 89-90 
* Naturführer Pflanzen und Tiere, 1. nakład, 1989, ISBN 3-332-00256-2, strona 197
Sima Qian

**Sima Qian** (chinsce 司馬遷|v=司马迁; * 140 před Chr.; † 90 před Chr. bě chinski stawiznar.

Dataja:Sima Qian (painted portrait).jpg
Dataja:Shiji.jpg|Shiji
Hektar

**Hektar** (znamjo **ha**) je jednotka přestrjenje. Wužiwa so předewšěm w ratarstwje a lěsnistwje.

Jedyn hektar wotpowěduje:
* 0,01&nbsp;km²
* 100&nbsp;aram
* 10&nbsp;000&nbsp;m²
* 1010&nbsp;mm²
Kwadratny kilometer

**Kwadratny kilometer** (znamjo **km²**) je měrjenska jednotka přestrjenje. Přestrjeń kwadratneho kilometra ma na přikład kwadrat ze stronskej dołhotu jednoho kilometra.

Jedyn kwadratny kilometer wotpowěduje
* 100&nbsp;hektaram
* 10000&nbsp;aram
* 1&nbsp;000&nbsp;000&nbsp;m²
* 1012&nbsp;mm²
Chrzanów

**Chrzanów** (1941–45 *Krenau*) je město w južnej Pólskej, w małopólskim wojewódstwje, nad rěku Chechło. Chrzanów je stolica wokrjesa ze samsnym mjenom a ma wokoło 38.000 wobydlerjow.

Město nadeńdźe so něhdźe 30 kilometrow juhowuchodnje Katowic a 40 kilometrow zapadnje Krakowa při rěce Chechło.

## Politika
**Zapis měšćanostow Chrzanowa wot 1990:**

* 1990–1991: Wojciech Sala
* 1991–1998: Aleksander Grzybowski
* 1998–2002: Ryszard Zieliński
* 2002–2014: Ryszard Kosowski
* 2014–2015: Marek Niechwiej
* 2016–2018: Ryszard Kosowski
* wot 2018: Robert Maciaszek

## Wotkazaj

* Chrzanovia Patria Parva
Hóznja

**Hóznja** ( *Hosena*) je měšćanski dźěl Złeho Komorowa w braniborskim dźělu Hornjeje Łužicy. Ma něhdźe dwaj tysac wobydlerjow a leži njedaloko Złokomorowskeho jězora.

Městnostne mjeno pochadźa wot delnjoserbskeho słowa *gózd* („hola, lěs“). Wjes so w lěće 1420 prěni raz naspomni.

## Wobydlerstwo a rěč
Po statistice Arnošta Muki měješe wjes w lěće 1884 cyłkownje 560 wobydlerjow, z nich 370 Serbow (66&nbsp;%) a 190 Němcow. Muka wo Hózni slědowace pisa: *„W Hóznej rěčitej dwě třećinje wobydleri hišće stajnje serbski a to tež z dźěćimi, w šuli pak so wšo němski wuči, runjež je wučeŕ rodźeny Serb. Za to je korčmaŕ Němc. Wšitcy ludźo, z kotrymiž rěčach, wotmołwjachu mi serbscy, jenož jena žona, kotraž bě z Němcow rodźena, rozumješe drje, ale njemóžeše serbski powědać.“*

## Wosobiny
* Joachim Sauer (* 1949), chemikar a mandźelski Angele Merkel

## Žórła


## Wotkaz
Hórnikečanski jězor

**Hórnikečanski jězor** ( *Knappensee*) je jězor we Łužiskej jězorinje, něhdźe štyri kilometry wuchodnje Kulowa a juhowuchodnje Wojerec blisko Hórnikec. Wón je najstarši kumštny jězor we Łužiskej jězorinje a ma přestrjeń wot 2,86 km².

Jězor nasta přez njewotpohladne powodźenje brunicoweje jamy *Werminghoff* z wodu Čornicy w lěće 1945. Hač do lěta 1932 ležeše tule serbska holanska wjes Bukojna.

Dla saněrowanskich dźěłow LMBV je jězor wot lěta 2014 zawrjeny a měješe so poprawom 2022 znowa wotewrěć. Po hoberskim suwanju wuchodneho pobrjoha na dołhosći 500 metrow dnja 11. měrca 2021 hodźi so Hórnikečanski jězor najzašo 2028 zaso za wólnočasne aktiwity wužiwać.

## Žórła


## Wotkaz
Brězowski jězor

**Brězowski jězor** ( *Halbendorfer See*) je kumštny jězor w sewjerowuchodźe Hornjeje Łužicy, njedaloko wjeski Brězowka. Wón nasta w běhu wudobywanja brunicy.
 
## Žórła


## Wotkaz
Sedličanski jězor

**Sedličanski jězor** ( *Sedlišćański jazor*;  *Sedlitzer See*) je kumštny jězor we Łužiskej jězorinje, něhdźe pjeć kilometrow sewjerowuchodnje Złeho Komorowa w Braniborskej. Ma přestrjeń wot 13,3nbsp;km².

Jeničke sydlišćo, kotrež leži bjezposrědnje při brjoze jězora je Lěska.

## Žórła


## Wotkaz
Lejnjanski jězor

**Lejnjanski jězor** ( *Geierswalder See*) je kumštny jězor we Łužiskej jězorinje, sewjerozapadnje wot Wojerec. Wjetši dźěl jězora leži w Sakskej a mjeńša časć w Braniborskej. Jězor nasta z něhdyšeje brunicoweje jamy Košyna, kotraž bu pjelnjena z wodu Čorneho Halštrowa. Ma přestrjeń wot 6,2nbsp;km² a maksimalnu hłubokosć wot 34 metrow.

Při juhowuchodnym brjoze jězora leži wjeska Lejno, na zapadźe braniborska wjeska Košyna, měšćanski dźěl Złeho Komorowa. Žarnowski kanal zwjaza Lejnjanski ze Sedličanskim jězorom. Wot lěta 2013 je jězor přez Košynski kanal tež ze susodnym Złokomorowskim jězorom zwjazany. Do Parcowskeho jězora wjedźe Borboriny kanal, kotryž hač dotal pławny njeje.

## Žórła


## Wotkaz
Šelnik

**Šelnik** (*Marrubium*) je ród ze swójby cycawkowych rostlinow (*Lamiaceae*).

Wobsahuje sćěhowace družina:
* Kretaski šelnik (*Marrubium peregrinum*)
* Murjowy šelnik (*Marrubium vulgare*)
Žiłan

**Žiłan** (*Agrimonia*) je ród ze swójby róžowych rostlinow (*Rosaceae*).

Wobsahuje sćěhowace družiny:
* Japanski žiłan (*Agrimonia japonica*)
* Kosmaty žiłan (*Agrimonia pilosa*)
* Mały žiłan (*Agrimonia eupatoria*)
* Wulki žiłan (*Agrimonia procera*)

## Nóžki