Wulkomorawske mócnarstwo

**Wulkomorawske mócnarstwo** ( *Velkomoravská říše*,  *Veľkomoravská ríša*,  *Großmährisches Reich*, *Mährerreich* abo *Großmähren*,  *Regnum Moravuorum* abo *Moravia Magna*) běše srjedźoeuropski stat zažneho srjedźowěku a prěni wjetši słowjanski stat, kotryž so we 8. abo  9. lětstotku załoži a po dwěmaj lětstotkomaj w lěće 906 z dźělenjom do Morawskeho knježerstwa abo zwjazka małych wjerchowstwow (906–1029) a Wuherskeje rozpušći, při čimž bě jako prěnje mjenowane ze zakładom pozdźišeje Čěskeje (zwjazk krajow Čěskeje Króny) a druhe zakład Wuherskeho kralestwa. Wulkomorawske mócnarstwo knježeše nad dźělemi dźensnišich statow Čěska, Awstriska, Słowakska, Madźarska, a tež nad mjeńšimi dźělemi dźensnišeje Pólskeje, Němskeje, Ukrainy a Słowjenskeje. Tež tehdyši kraj Serbow při Solawje steješe sčasami pod morawskim knježerstwom. Jadro  Wulkomorawskeho mócnarstwa běštej (stare) Morawske wjerchowstwo (*de facto* přitočnišćo rěki Morawy na dźensnišej Morawje, w Awstriskej a Słowakskej) a Nitranske wjerchowstwo  (*de facto* přitočnišćo rěki Waha).

## Stawizny
Morawa bě w starowěku teritorij, na kotrymž bydlachu Keltojo (Wolskojo a Tektosagojo) (5.–1. lětstotk do Chr.) a po nich germanscy Markomanojo a Kwadojo (1.–5. lětstotk) a Langobardźa (489–547), prjedy hač zasydlichu so srjedź 6. lětstotka słowjanske kmjeny Morawjanow. W zažnym srjedźowěku wutwori so prěni stat, kmjenowy zwjazk Samskeho wjerchowstwa (623–661) ze srjedźišćom wokoło morawskeje nižiny. Pozdźišo, wot kónca 7. lětstotka, bu natwarjeny jednotny teritorialny cyłk w přitočnišću Morawy a wot kónca 8. lětstotka natwarješe so wot dynastije Mojmiridow wobknježeny stat. Prěni raz buchu Morawjenjo w lěće 822 mjenowani w analach Frankowskeho mócnarstwa (*Annales regni Francorum*). W jich sydlenskim rumje bě něhdźe 15 hrodźišćow w kraju mjez rěkomaj Morawu na wuchodźe a Thaju na zapadźe. Jako pozdatna stolica Wulkomorawskeho mócnarstwa płaća dźensniše Mikulčice (prěnjotne mjeno najskerje *Morawa*), wobtwjerdźene z kamjentnymi hrjebjemi a wobsahowace dwanaće cyrkwjow.

## Wobrazy

Kopcany st. margaret 3.jpg|Cyrkej swj. Margarety z 9. lětstotka na słowakskej stronje hranicy
Archeoskanzen Modrá.jpg|Archeoskansen Modra
Modrá, základy kostela.jpg|Cyrkej w Modrje, najstarše wobchowane twarjenje z časa Wulkomorawskeho mócnarstwa (ca. 824)
Devin02.jpg|Morawski hród w słowakskim Děvínje


## Bibliografija
* Zdeněk Měřínský, *Morava na úsvitě dějin*. Brno Muzejní a vlastivědní společnost 2012. ISBN 978-80-7275-088-7  
* Lumír Poláček, Großmährisches Reich, In: Reallexikon der Germanischen Altertumskunde (RGA). 2. nakład. Zwjazk 13, Walter de Gruyter, Berlin/New York 1999, ISBN 3-11-016315-2, str. 78–85. 
* Jan Filip, Böhmen und Mähren In: Reallexikon der Germanischen Altertumskunde (RGA). 2. Auflage. Band 3, Walter de Gruyter, Berlin/New York 1978, ISBN 3-11-006512-6, str. 129–157. 
* Radoslav Večerka: *Anmerkungen zu so genannten Moravismen im Altkirchenslavischen*. W: Irina Podtergera (wud.): *Schnittpunkt Slavistik: Ost und West im wissenschaftlichen Dialog. Festgabe für Helmut Keipert zum 70. Geburtstag. Teil 2: Einflussforschung*. Bonn 2012, str. 405 slsl. 

## Wotkazy

* Webstrony Morawskeho krajneho muzeja 
* Wulkomorawsky archeoskanzen Modra pola Welehrada in situ - online 
* Webstrony Masarykoweho muzeja Mikulčice 
* Hłowna bazilika Morawy ca. 860: Wustajeńca wo Wulkomorawskej w Praskim Narodnym muzeju 2015