open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Rušica

**Rušica** ( *Rauschwitz*) je wjes  w zapadnej Hornjej Łužicy. Leži na lěwym boku Čorneho Halštrowa pod Žiwinom (449 m) při starej krajnej dróze wot Kamjenca do Biskopic a słuša wot lěta 1994 k Halštrowej.

Susodne wsy su Jědlow na wuchodźe, Kinč na juhu a Hrańčik na sewjerozapadźe. Halštrowske stare město leži na sewjeru. Rušica leži njedaloko zwjazkoweje awtodróhi 4.

Wjes naspomni so prěni raz w lěće 1312 jako *Ruschewicz*, jako předa ju Husčanski ryćer klóštrej Marijina hwězda, w kotrehož wobsydstwje jenož hač do lěta 1370 wosta. Ležownostne knjejstwo měješe Halštrowske ryćerkubło. Wot 1760 do 1763 natwarichu prěnju šulu. Wot lěta 1902 měješe Rušica swójske zastanišćo při železniskej čarje Kamjenc–Biskopicy, kotraž bu 1998 zawrjena a hač do lěta 2004 wottorhana. W lěće 1950 so Jědlow a Kinč zagmejnowaštej. Přez gmejnsku reformu 1994 bu cyła gmejna do Halštrowa zagmejnowana.

Hižo wot druheje połojcy 19. lětstotka wudobywaja při Kamjentnej hórce njedaloko Rušicy granodiorit.

Křesćanscy wobydlerjo přisłušeja ewangelskej Halštrowsko-Protečanskej wosadźe.

## Žórła
*
Walow

**Walow** ( *Wohla*) je wjeska  w zapadnej Hornjej Łužicy. Leži w dółčku něhdźe kilometer sewjerozapadnje Halštrowskeho stareho města pod Walowskej horu (336 m).

Susodnej wsy stej Protecy na wuchodźe a Bódricy na juhu. Za Walowskej horu namakaja so Hendrichecy.

Wjes naspomni so prěni raz w lěće 1420 jako *Walaw*. Znajmjeńša wot prěnjeje połojcy 17. lětstotka bě Walow z knježim sydłom a Walowske ryćerkubło měješe ležownostne knjejstwo we wsy samej kaž tež w někotrych susodnych sydlišćach. Jako něhdyša knježa wjes bě Walow pod mjenom *Ländchen Wohla* hač do lěta 1950 samostatna gmejna z wjesnymi dźělemi Bódricy, Dobrik, Wóslin, Talpin a Wjelkow. W lěće 1921 so tež Hrańčik zagmejnowa.

Křesćanscy wobydlerjo přisłušeja ewangelskej Halštrowsko-Protečanskej wosadźe.

## Žórła
* 
* Königlich Sächsisches Statistisches Bureau, Alphabetisches Taschenbuch sämmtlicher im Königreiche Sachsen belegenen Ortschaften und der besonders benannten Wohnplätze, 1877, p. 246
Wjelkow (Halštrow)

**Wjelkow** ( *Welka*) je wjeska  w zapadnej Hornjej Łužicy. Leži w susodstwje Walowa w dółčku něhdźe kilometer sewjerozapadnje Halštrowskeho stareho města pod Walowskej horu (336 m).

Małe sydlišćo naspomni so prěni raz w lěće 1420 jako *Welckau*. Ležownostne knjejstwo měješe njedaloko ležace Walowske ryćerkubło.

Křesćanscy wobydlerjo přisłušeja ewangelskej Halštrowsko-Protečanskej wosadźe.

## Žórła
Zapadołužiska pahórčina

**Zapadołužiska pahórčina** je přirodny rum w Sakskej, kotryž wobsteji ze zapadołužiskich předhorow na wuchodźe a Łužiskeje platy na zapadźe. Wona je najzapadniša wotnožka Sudetskich horin.

## Połoženje a mjezy
**Zapadołužiske předhory** tworja sewjerozapadnu nakłonu Hornjołužiskeje pahórčiny. Sahaja wot Sakskeje Šwicy na juhu, Hornjołužiskich horin na juhowuchodźe, Hornjołužiskich honow na sewjerowuchodźe, holanskeje a hatoweje krajiny na sewjerowuchodźe a Kinsporsko-Rólanskeje hole na sewjerozapadźe. 

Hnydom zapadnje a južnje Kinsporsko-Rólanskeje hole započnje so **Łužiska plata**. Wona mjezuje na sewjerozapadźe z Großenhainskimi zahonami, na juhozapadźe a juhu z łobjowej dolinu a w samym juhowuchodźe ze Sakskej Šwicu.

### Městna

Do Zapadołužiskeje pahórčiny njesłušeja jenož městna, kotrež so tradicionelnje k Hornjej Łužicy liča, ale tež zapadnje a južnje wot njeje ležace, kotrež kulturostawiznisce druhim krajinam přisłušeja, so geologisce pak hišće na Łužiskej plaće namakaja. Mjez druhim słušeja slědowace městna k zapadołužiskej pahórčinje:
* Kamjenc na sewjerowuchodnej kromje při mjezach z hornjołužiskimi honami a holanskej krajinu je srjedźišćo zapadneje Łužicy, kotraž so pak z přirodnym rumom njeruna.
* Halštrow je městačko južnje Kamjenca, na kotrehož teritoriju so namakatej dwě markantnej horje zapadołužiskeje pahórčiny, Čorna hora a Žiwin.
* Radeberg njesłuša k Hornjej Łužicy, leži pak na Łužiskej plaće.
* Zebnica njesłuša k Hornjej Łužicy, ale liči po wědomju ludnosće zwjetša k přirodnemu rumej Sakskeje Šwicy, kotryž so jenož někotre kilometry do juha započnje. Dla přirodorumowych kajkosćow słuša město wšak do Zapadołužiskeje pahórčiny.
* Drježdźany maja jenož snadny podźěl na Zapadołužiskej pahórčinje, a to na wuchodźe a sewjerowuchodźe z Drježdźanskej holu a Schönfeldskej wysočinu, kotrejž stej z dźělomaj Radebergskeho kraja. Skłoniny łobjoweje doliny tworja derje widźomnu hranicu přirodneho ruma.

## Geografija a přiroda

Hórske rjećazy z wysokosćemi mjez 350 a 450 metrami jenož na někotrych městnach wobraz krajiny wobknježa. Wyše rjećazy su jenož zrědka ze sobu zwjazane přez hórkate kónčiny mjez 250 a 300 metrami kaž tež kónčiny z płonym reliefom.

W srjedźnym a wuchodnym dźělu přirodneho ruma přewažuje granodiorit jako spódnja kamjenizna, kotryž so na wjele městnach w skałach wudobywa. na sewjeru je to zwjetša šěrawc, na přikład we wokolinje Wóslinka, a na zapadźe syenodiorit. Zdźěla su spódnje kamjenizny z młódšimi sedimentami pokryte. Na wuchodźe su to hłownje hlininy a na zapadźe pěski.

Spadki wučinja mjez 650 milimetrami při zapadnej kromje a 900 milimetrami we wyšich kónčinach. Přerězne temperatury spaduja wot 8,5 °C na zapadołužiskej plaće wokoło Moritzburga na mjenje hač 7,5 °C při hórskim rjećazu na wuchodźe.

Přirodna wegetacija su zwjetša dubiny a bukowiny. Najwažniše rěki regiona su Čorny Halštrow na sewjerowuchodźe, Rědora na juhozapadźe a Wjazońca na juhu.
Žiwin

**Žiwin** (serbsce tež **Žiwiny**,  *Hochstein* abo *Sibyllenstein*) je z nimale 449 metrami najwyši wjeršk Zapadołužiskeje pahórčiny juhozapadnje Kamjenca a Halštrowa. Lěsojta hora namaka so mjez Mohornom na zapadźe, Kamjentnej horu na sewjeru, Kinčom na wuchodźe a Ramnowom na juhu a je wo 200 metrow wyša hač na wuchodźe ležaca hornjołužiska krajina. Južnje jeje wjerška běži zwjazkowa awtodróha 4 (Drježdźany–Zhorjelc) přez tak mjenowanu *Porchowsku horu*.

Při skłoninach Žiwina so dwě wažnej rěce tutoho regiona wužórlitej, mjenujcy Čorny Halštrow na wuchodnym, Porchowskim boku a Rědora při juhozapadnym boku blisko sydlišća Rědorica *(Röderbrunn)*. W lěsu njedaloko Rědoricy namaka so woblubowany wulětny hosćenc *Luchsenburg*.

Na wjeršku hory namaka so markantna šěsć do wósom metrow wysoka dwójna skalizna z łužiskeho granodiorita, hdźež běše prawdźepodobnje předstawizniske swjatnišćo. Jako najwyši dypk wokoliny je wjeršk Žiwina hižo wotdaloka widźeć a hodźeše so tuž za nabožne zaměry. Cyły rjećaz Žiwina funguje jako zapadna makroklimatiska mjeza Hornjeje Łužicy a zdobom jako wódny rozwod. 

## Žórła
Wjelkow

**Wjelkow** je serbske mjeno slědowacych wsow:

* k Halštrowej słušaceje wjeski, hlej Wjelkow (Halštrow)
* k Budyšinej słušaceje wsy (němsce *Kleinwelka*), hlej Mały Wjelkow
* k Budyšinej słušaceje wsy (němsce *Großwelka*), hlej Wulki Wjelkow
* k Sulikowej w Pólskej słušaceje wsy (němsce *Wilke*, pólsce *Wilka*), hlej Wjelkow (Sulików)
Wisła

**Wisła** ( *Visla*,  *Weichsel*) je z 1047 kilometrami najdlěša a zdobom najwažniša rěka Pólskeje. K jeje rěčnišću słušeja tež dźěle Słowakskeje, Běłoruskeje a Ukrainy. Najdlěši wodowy běh w rěčnišću Wisły su 1213 km wot žórła Buga hač do Baltiskeho morja. Při Wisle namakaja so někotre wažne města Pólskeje, předewšěm stare kralowe sydło Krakow, dźensniša stolica Waršawa, Bydgoszcz, Toruń a hansowe město Gdańsk.

Wona wužórli so w šleskich Beskidach njedaloko městna Wisła a běži najprjedy do wuchodneho směra hač do Krakowa. Wot městačka Niepołomice hač k zjednoćenju z rěku San tworješe Wisła mjez 1815 a 1916 hranicu mjez Rakusko-Wuherskej a Ruskim carstwom. Blisko Waršawy so Bug a Narew wotprawa do Wisły wuliwatej. Pod Waršawu wobroći so rěka do zapadneho směra a přeběži města Płock, Dobrzyń nad Wisłą, Włocławek a Toruń. Wuchodnje Gdańska wuliwa so Wisła z rěčnej deltu do Baltiskeho morja, respektiwnje jeje prawe promjo Nogat do Čerstweho zaliwa.

Wisła je přez kanalowe systemy z druhimi wulkorěkami zwjazana, tak na přikład z Wódru, Njemenom a Dnjeprom.

## Wotkaz
Wósmužowa hora

**Wósmužowa hora** (abo *Wusmužowa hora*, prjedy tež *Stroma hora*;  *Strohmberg*) je 264 metrow wysoka wulkaniska hora w Hornjołužiskich honach w Hornjej Łužicy. Dwójny wjeršk, kotryž steji pod krajinowym škitom, leži tři kilometry južnje městačka Wósporka na wuchodźe Budyskeho wokrjesa.

## Geografija

Rěčka Lubata zalěsnjenu horu na wuchodźe a sewjerje wobćeče. Wokolne sydlišća su Wóspork na sewjerje, Malećicy na wuchodźe, Nosaćicy na juhowuchodźe, Čornjow na juhozapadźe, Žarki a Łusk na zapadźe a Delnje Kotecy na sewjerozapadźe. Při wuchodnym boku Wósmužoweje hory wjedźeše stara wikowanska dróha wot Lubija do Wósporka, kotraž je hač do dźensnišeho spóznajomna jako pólny puć.

Wot wjerška Wósmužoweje hory, 75 metrow wyše hač wokolna krajina ležaceho, saha wuhlad přez holansku a hatowu krajinu hač do Hamorskeje milinarnje a k Wysokej Dubrawje na sewjeru, k Limasej a Sedłu pola Zhorjelca na wuchodźe, Hrodźišću a Lubijskej horje na juhowuchodźe a k Čornobohej na juhozapadźe na zapadźe. Na zapadźe stej Budyšin a za nim Zapadołužiska pahórčina widźeć.

Na Wósmužowej horje namaka so měrjenski dypk kralowsko-sakskeje triangulacije.

## Geologija

Wósmužowa hora wobsteji z přez wuski hrjebjeń zwjazaneju wjerškow z bazalta, kotryž wužiwaše so wot 19. lětstotka jako twarski material. Při južnym wjeršku namakatej so dwě něhdyšej skale, kotrejž běštej wot lěta 1836 we wobsydstwje Žarkowskeho ryćerkubła. Wo wjele wjetša skała namaka so wot lěta 1900 na Malečanskich a Wósporskich honach při sewjernym boku hory a dźěłaše hač do hospodarskeje krizy w lěće 1923.

## Stawizny
Na horje steješe prawdźepodobnje wot 11. lětstotka słowjanske hrodźišćo, wobstejace z murjowaneho wjerškoweho hroda a drjewjanych twarjenjow. Hrodźišćowy nasyp při južnym wjeršku so dla wudobywanja kamjenizny nimale dospołnje zniči, přepytowaše so pak do toho mjez druhim wot Rudolfa Virchowa a Richarda Andreeja. Po Andreejowym wopisu jednaše so wo něhdźe 100 metrow dołhi, do wuchoda wotewrjeny nasyp w formje połměsačka, kotryž bě na nutřkownej stronje něhdźe połdra metra, na wonkownej pak tři metry wysoki a wobsteješe z lokalneho bazalta. Króna nasypa bě něhdźe tři metry šěroka.  

## Literatura a žórła
* 
* Gerat Kral: *Potajnstwa a zajimawostki wo Wusmužowej horje.* W: Protyce 2013, str. 130-132


## Wotkaz
Wostašecy

**Wostašecy** ( *Irgersdorf*) su hornjołužiska wjes, kotraž słuša z lěta 1936 k Wjelećinej.

## Geografija
Wostašecy su jedna z najwyše ležacych wsow Budyskeho wokrjesa a namakaja so trochu wotležane nad Wjelećinom w dólčku mjez horami Čertowa klětka (467&nbsp;m) na sewjeru, Mnišonc (448&nbsp;m) na sewjerowuchodźe a Wulki Pichow (498&nbsp;m) na zapadźe. Přez wjes wjedźe statna dróha z Wjelećina do Huski. We Wostaščanskim dole wužórli so rěčka Butřanka, kotraž přeběži Wjelećin a Bójswecy a so w Rozwodecach do Sprjewje wuliwa.

## Stawizny
Wjeska naspomni so k prěnjemu razej w lěće 1420 jako *Ergirstorf* a je so prawdźepodobnje w nadawku Wjelećanskeho ryćerkubła wot serbskich ratarjow jako wudwór na horje załožiła. Nanajpozdźišo wot lěta 1493 mějachu Wjelećenjo ležownostne knjejstwo we wjesce. Dla podobneho mjena a dokelž bydleše Wjelećanski hońtwjer najskerje tež we Wostašecach, je so wjeska hdys a hdys tež jako *Jegers-* abo *Jägersdorf* naspomniła. Tež cyrkwinsce słušeše hižo w 16. lětstotku do Wjelećina, hdźež mějachu hač do 20. lětstotka serbske kemše.

Po statistice Arnošta Muki mějachu Wostašecy w lěće 1884 cyłkownje 108 wobydlerjow, z nich 96 Serbow (89 %) a 12 Němcow, a ležeše tuž při samej južnej kromje serbskeho rěčneho ruma. W prěnjej połojcy 20. lětstotka je so serbšćina we Wostašecach dospołnje zhubiła.

## Žórła
* 
* 


## Wotkaz
Zdźar (Wjelećin)

**Zdźar** (lok. *na Zdźeri* abo *w Zdźarju*;  *Sora*) je z pjeć dworow wobstejaca hornjołužiska wjeska, kotraž słuša z lěta 1936 k Wjelećinej.

## Geografija
Mała wjeska leži we wysokosći wot wjace hač 400 metrow něhdźe wósom kilometrow južnje Budyšina na hórskim hrjebjenju prěnjeho rjećaza Hornjołužiskich horin, mjez Mnišoncom a Čertowej klětku (463 m) na wuchodźe a Ćeleńcom (367 m) na zapadźe. Wona je tuž hromadźe z Motydłom pola Šěrachowa najwyše ležace sydlišćo Budyskeho wokrjesa a dla čerstweho powětra a rjaneho wuhlada na Budyšin a hač do Kamjenca woblubowane wulětnišćo. Susodne wsy su 100 metrow nišo ležace Warnoćicy na juhozapadźe a Wostašecy na juhowuchodźe. Při sewjernej skłoninje Zdźarjanskeje hory do směra na Čorne Noslicy so w skale wudobywa granodiorit.

## Ležownostne mjena
Michał Rostok naliči 1887 slědowace serbske ležownostne mjena w Zdźarju: Hornje kerki, Delnje kerki (Kamjeńčki), Pućik (hórka), Cachory (Mokřiny), Rumpacht, Zahrodki, Na Hórku, Hornja brězyna, Na čěski móst, Čertowa klětka, Na šćežcy po horje, Wulki Pichow, Cyrkwinski puć, Puć na Bjarony.

## Stawizny
Sydlišćo je so prěni raz w lěće 1477 jako *Sahir* naspomniło a słušeše wot započatka jako wudwór k Hornjohórčanskemu ryćerkubłu. Hač do 19. lětstotka njesłušeše Zdźar kaž tež Wjelećin sam administratiwnje k Hornjej Łužicy, ale do Stołpinskeho hamta.

Po statistice Arnošta Muki měješe wjeska w lěće 1884 cyłkownje 40 wobydlerjow, z nich 30 Serbow a dźesać Němcow. Wšitcy wobydlerjo chodźachu pak kemši do tehdy hižo do wulkeho dźěla zněmčeneho Wjelećina, hdźež mějachu hač do lěta 1945 hišće serbskeho fararja. Dźensa so w Zdźarju hižo serbsce njerěči.

## Žórła
* 


## Wotkaz
1665

## Podawki
* 12. apryla: W Londonje započnje so wulka mórowa epidemija, při kotrejž wumrě w běhu lěta wjace hač 70.000 ludźi.

## Narodniny
* 16. februara: Anne Stuart – kralowna Wulkobritaniskeje a Irskeje († 1714)
* 5. nowembra: Christoph Ludwig Agricola – němski krajinowy moler († 1724)

## Wumrěće
* 16. februara: Stefan Czarniecki – pólski general a hetman (* 1599)
* 17. septembra: Filip IV. – kral Španiskeje, Neapela a Sicilskeje (* 1605)

## Wotkaz
1666

## Podawki
* 2. septembra: Štyri dny trajacy wulki woheń w Londonje zniči štyri pjećiny města, mjez druhim najwjetši dźěl srjedźowěkowskich twarjenjow.

## Narodniny
* 16. měrca: George Bähr – twarski mišter Cyrkwje našeje lubeje knjenje w Drježdźanach († 1738)
* 6. septembra: Iwan V. – hromadźe z bratrom Pětrom I. car Ruskeje († 1696)

## Wumrěće
* 30. awgusta: Benedikt Carpzov – kriminalist a załožer němskeje prawowědy (* 1595)
* 25. septembra: Abbas II. – šah Persiskeje (* 1633)

## Wotkaz
1667

## Podawki
* Braniborski kurwjerch Friedrich Wilhelm postaji w t.&nbsp;mj. decemberskim reskripće zničenje wšeho serbskeho pismowstwa a wotstronjenje serbskich božich słužbow w serbskim wobwodźe kurmarki.
* 30. januara: Z Andrusowskim zrěčenjom skónči so třinaće lět trajaca Pólsko-ruska wójna. Pólsko-Litawska zhubi swoje nadknjejstwo we wuchodnej Europje.
* 18. apryla: Kupa Manhattan přeńdźe do britiskeho wobsydstwa.
* 20. junija: Jako naslědnik Aleksandra VII. wuzwoli so kardinal Giulio Rospigliosi za noweho bamža Klemensa IX.

## Narodniny
* 14. februara: Michał Frencel – serbski farar a basnik († 1752)
* 6. awgusta: Johann Bernoulli – šwicarski matematikar († 1748)
* 30. nowembra: Jonathan Swift – jendźelsko-irski spisowaćel († 1745)

## Wumrěće
* 22. meje: Aleksander VII. – bamž romsko-katolskeje cyrkwje (* 1599)

## Wotkaz
1668

**1668** bě přestupne lěto z 366 dnjemi. 

## Podawki
*

## Narodniny
* 18. oktobra: Jan Jurij IV. – kurwjerch Sakskeje († 1694)

## Wumrěće
* 1. apryla: Johannes Agricola — němski lěkar, alchimist a fachowc za saliny (* 1590)
* 25. septembra: Jurij Wendšuh – serbski cistercienski rjadnik, reformator a klóšterski stawiznar (* 1610)

## Wotkaz
Trjebiša

**Trjebiša** () je 37 kilometrow dołha rěčka w Sakskej, kotraž je lěwy přitok Łobja.

Trjebiša wužórli so w Tharandtskim lěsu w sakskim wokrjesu Sakska Šwica-Wuchodne Rudne hory a so w Mišnje do Łobja wuliwa.

## Žórło


## Wotkaz
Wbohow (Šěrachow-Korzym)

**Wbohow** ( *Halbendorf/Gebirge*) je hornjołužiska wjes , kotraž słuša k městu Šěrachow-Korzym.

## Geografija
Wjes leži mjez prěnim a druhim rjećazom Hornjołužiskich horin na wuchodnym boku sprjewineho doła, něhdźe dźesać kilometrow južnje Budyšina a štyri kilometry sewjerowuchodnje Šěrachowa. Susodne sydlišća su Wuhančicy-Koblica a Kumwałd na wuchodźe, Carlsberg a Chróstawa na juhu, Bjedrusk na zapadźe a Jiłocy na sewjerozapadźe. 

## Stawizny
We wokolinje wsy su so germanske a słowjanske črjopy z 13. lětstotka namakali. Hižo tehdy wjedźeše wikowanski puć mjez Budyšinom a Žitawu přez dźensnišu wsu a dale přez sedło Wjerbjež do juha. Prěnje naspomnjenje wsy sameje jako *Halbindorff* sta so potom w lěće 1460. W lěće 1572 naspomni so tamniše ryćerkubło, kotrež měješe ležownostne knjejstwo we Wbohowje a někotrych susodnych wjeskach. W lěće 1936 zagmejnowa so sewjernje železnicy ležacy Supow, tak zo měješe Wbohowska gmejna na započatku Druheje swětoweje wójny nimale 300 wobydlerjow. Dnja 1. januara 1973 so wona do Chróstawy zagmejnowa.

We wsy steji póštowy stołp, kotryž bu hižo do lěta 1800 nastajeny.

### Wobydlerstwo a rěč
Po Arnošta Mukowej statistice wo serbskej ludnosći we Łužicy měješe Wbohow w lěće 1884 cyłkownje 172 wobydlerjow, z nich 127 Němcow (74&nbsp;%) a 45 Serbow (26&nbsp;%). W susodnym Supowje bě wot 27 wobydlerjow hišće 14 serbskich. Gmejna ležeše tehdy hišće na samej južnej kromje serbskeho rěčneho ruma. Arnošt Černik liči w lěće 1956 w cyłej gmejnje jenož hišće šěsć Serbow.

Wbohow nima swójsku cyrkwju, tak zo su protestantiscy wobydlerjow wot 17. lětstotka na tři susodne wosady rozdźělene, a to na Budestečansku (něhdyši serbski podźěl ludnosće), Chróstawsku a Kumwałdsku.

## Wobchad
Přez Wbohow wjedźe zwjazkowa dróha 96 (Budyšin–Žitawa), stara kejžorska dróha. Wot lěta 1890 měješe Wbohow swójske zastanišćo při železniskej čarje Budestecy–Kumwałd a wot 1928 sahaše čara samo hač do Lubija. W lěće 1997 bu wona zawrjena a 2008 wottwarjena.

## Žórła


## Wotkaz
1669

## Podawki
* 8. měrca: Najćeši wusap wulkana Etna město Catania zdźěla zniči, wjele mjeńšich sydlišćow so dospołnje zhubja. Wusap traje hač do 11. julija.
* 4. septembra: W Candia na kupje Kreta skónči so po 21 lětach najdlěše woblěhowanje čłowjeskich stawiznow z dobyćom osmaniskeho wójska přećiwo Bjenatkam. Bjenatki zhubja Kretu a wjele dalšich kupow a zepěranišćow w Dalmaciskej.

## Narodniny
* 18. meje: Jan Langa – serbski farar a kulturny prócowar († 1727)
* 20. junija: Jan Józef Ignac Freišlag ze Šmidentala – serbski duchowny a nabožinski prócowar († 1743)
* 27. awgusta: Anne Marie d’Orléans – kralowna Sicilskeje a Sardiniskeje († 1728)

## Wumrěće
* 3. junija: Jan Ćichor – serbski farar, magister a přełožer (* 1630)
* 4. oktobra: Rembrandt van Rijn – nižozemski moler (* 1606)
* 9. decembra: Klemens IX. – bamž romsko-katolskeje cyrkwje (* 1600)

## Wotkaz
1655

## Podawki
* 7. apryla: Jako naslědnik Innocenca X. wuzwoli so kardinal Fabio Chigi za noweho bamža Aleksandra VII.
* 10. meje: W jendźelsko-španiskej wójnje dobudu Jendźelčenjo kupu Jamaiku.
* 1. julija: Započatk Druheje nordiskeje wójny mjez Pólsko-Litawskej, Šwedskej a Ruskej wo nadknjejstwo w Baltikumje.

## Narodniny
* 1. junija: Jan Ast – serbski farar a přełožowar († 1733)
* 11. septembra: Maćij Wjacław Jakula – serbski rězbar čěskeho baroka († 1738)
* 4. decembra: Korla XI. – kral Šwedskeje († 1697)

## Wumrěće
* 7. januara: Innocenc X. – bamž romsko-katolskeje cyrkwje (* 1574)
* 28. julija: Cyrano de Bergerac – francoski spisowaćel (* 1619)

## Wotkaz
1656

**1656** bě přestupne lěto z 366 dnjemi. 

## Podawki
* Na Bahamach załoži so jendźelske sydlišćo *Charlestown*, pozdźiši Nassau.
* 30. julija: W Druhej nordiskej wójnje předobudźe Šwedska pólsko-tatarske wójsko w Bitwje pola Waršawy.

## Narodniny
* 29. junija: Pětr Šěrach – serbski farar a zakitowar serbskeje rěče, magister († 1727)
* 1. awgusta: Jakub Xaver Ticin – serbski jezuitski rjadnik, gramatikar a sobuzałožer spisowneje rěče katolskich Serbow († 1693)
* 8. nowembra: Edmond Halley – britiski astronom († 1742)
* 19. nowembra: Abraham Frencel – serbski farar, magister, sorabist, domiznowědnik a stawizniski slědźer († 1740)

## Wumrěće
* 8. oktobra: Jan Jurij I. – kurwjerch Sakskeje (* 1585)
* 6. nowembra: Jan IV. – kral Portugalskeje (* 1604)

## Wotkaz
1658

## Podawki
* W Berlinje započnje so natwar twjerdźizny, kotryž so w lěće 1683 z Lipšćanskimi wrotami skónči.
* 18. julija: Leopold I. přesadźi so přećiwo francoskemu kralej Ludwik XIV. a wuzwoli so za noweho romsko-němskeho kejžora.

## Narodniny
* 5. oktobra: Maria Beatrice d’Este – kralowna Jendźelskeje, Šotiskeje a Irskeje († 1718)

## Wumrěće
* 3. septembra: Oliver Cromwell – protektor Jendźelskeje, Šotiskeje a Irskeje (* 1599)

## Wotkaz
1660

**1660** bě přestupne lěto z 366 dnjemi. 

## Podawki
* 8. meje: Jendźelski parlament zasadźi Korlu II. jako nowy kral a skónči tak po jednaće lětach jendźelsku republiku.

## Narodniny
* 7. junija: Jurij I. – wójwoda Braunschweigskeje a Limborskeje, kurwjerch Hannoverskeje, kral Wulkobritaniskeje a Irskeje († 1727)
* 13. septembra: Matej Jan Józef Vicki – serbski duchowny, magister filozofije a awtobiograf († 1713)
* dźeń njeznaty: Daniel Defoe – jendźelski spisowaćel († 1731)

## Wumrěće
* 13. februara: Korla X. Gustaw – kral Šwedskeje (* 1622)
* 6. awgusta: Diego Velázquez – španiski moler (* 1599)
* 8. decembra: Jan Jakub Čunka – serbski katolski farar (* 1607)

## Wotkaz
1661

## Podawki
* 

## Narodniny
* 25. měrca: Evliya Çelebi – osmaniski pućowar († po 1683)
* 9. junija: Fjodor III. – car Ruskeje († 1682)
* 6. nowembra: Korla II. – kral Španiskeje († 1700)

## Wumrěće
* 9. měrca: Jules Mazarin – diplomat, kardinal a premier Francoskeje (* 1602)
* 6. julija: Samuel Twardowski – pólski spisowaćel a stawiznar (* 1595)

## Wotkaz
1659

## Podawki
* 11. februara: W Druhej nordiskej wójnje napadnje Šwedska po połlětnym woblěhowanju dansku stolicu Kopenhagen, njemóže ju pak dobyć.

## Narodniny
* 16. februara: Peter Lackmann – němski ewangelski teologa a kěrlušer († 1713)

## Wumrěće
* 15. apryla: Simon Dach – němski basnik (* 1605)
* 10. oktobra: Abel Tasman – nižozemski namórnik (* 1603)

## Wotkaz
1662

## Podawki
* 

## Narodniny
* 30. apryla: Marija II. – kralowna Jendźelskeje a Šotiskeje († 1694)
* 3. meje: Matthäus Daniel Pöppelmann – twarski mišter w Drježdźanach († 1736)

## Wumrěće
* 23. februara: Jan Krygaŕ – serbski kantor a organist, hudźbny direktor, gymnazialny wučer a komponist (* 1598)
* 19. awgusta: Blaise Pascal – francoski filozof, fyzikar a matematikar (* 1623)

## Wotkaz
1663

## Podawki
* september: Osmaniske wójsko pod wezirom Köprülü Fâzıl Ahmed Paša dobudźe madźarsku twjerdźiznu Nové Zámky.

## Narodniny
* 18. oktobra: Eugen ze Savoyena – pólny maršal habsburgsko-kejžorskeho wójska († 1736)

## Wumrěće
* 28. decembra: Francesco Maria Grimaldi – italski fyzikar a matematikar (* 1618)

## Wotkaz
1664

**1664** bě přestupne lěto z 366 dnjemi. 

## Podawki
* 10. awgusta: Eisenburgski měr skónči tak mjenowanu „Turkowsku wójnu“ mjez Rakuskej a Osmanami. Osmaniske mócnarstwo dósta twjerdźiznje Großwardein (Oradea) a Neuhäusel (Nové Zámky) a docpěje tak swoje najwjetše wupřestrěće na madźarskim teritoriju.
* 27. awgusta: Jendźelčenjo přewozmu nižozemske sydlišćo Nieuw Amsterdam při sewjeroameriskim wuchodnym pobrjoze a přemjenuja je do „New York“.

## Narodniny
* datum njeznaty: Pětr Ławrjenc Dubjenka – serbski farar a pěsnjer († 1721)
* 6. februara: Mustafa II. – sultan Osmaniskeho mócnarstwa († 1704)
* 6. apryla: Arvid Horn – premier Šwedskeje († 1742)

## Wumrěće
* datum njeznaty: Jan Chojnan – delnjoserbski farar a rěčespytnik (* 1616)
* 16. julija: Andreas Gryphius – němski basnik a dramatikar baroka (* 1616)

## Wotkaz
Luanda

**Luanda** (prěnjotnje *São Paulo da Assunção de Loanda*, do 19. lětstotka tež **Loanda**) je stolica a zdobom najwjetše město, hospodarske, kulturne a wobchadne srjedźišćo Angole. Leži při pobrjoze Atlantiskeho oceana w sewjerozapadźe afriskeho kraja, sewjernje mórskeho wuliwa rěki Cuanza, a ma wjace hač šěsć milionow wobydlerjow znutřka měšćanskich hranicow. W cyłym metropolnym rumje je něhdźe 10 milionow ludźi žiwych. Z tym słuša Luanda k najwjetšim městam Afriki a je po São Paulo a Rio de Janeiro třeće najwjetše portugalskorěčne město na swěće.

Sydlišćo załoži so dnja 25. januara 1576 wot portugalskich sydlerjow pod nawodom kapitana Paulo Dias de Novais a dósta 1605 měšćanske prawo. Wot lěta 1627 hač do njewotwisnosće Angole w lěće 1975 bě Luanda ze srjedźišćom portugalskeje kolonialneje prezency w Angoli a jako tole hač do 19. lětstotka tež z wažnym překładowanišćom za wikowanje z njewólnikami z Brazilskej, Karibiku a Zjednoćenymi statami. Wjetšina portugalskich wobydlerjow je město po angolskej njewotwisnosći wopušćiło. Hač do 1930tych lět Luanda wjace hač 20.000 wobydlerjow njeměješe.

## Žórło


## Wotkaz
Drawa

**Drawa** ( *Drau*; , ,  *Drava*;  *Dráva*) je prawy přitok Dunaja, kotryž so w južnotirolskich Alpach wužórli a Awstrisku, Słowjensku, Chorwatsku a Madźarsku přeběži. Wona je ze 749 kilometrami po Tysy, Pruće a Sawje štwórty najdlěši přitok Dunaja.

## Běh
Drawa wužórli so w južnotirolskim Pusterskim dole a docpěwa po někotrych kilometrach hranicu awstriskeho zwjazkoweho kraja Wuchodny Tirol. W susodnej Korutanskej běži přez město Beljak *(Villach)* a wjacore spjate jězory. Před Dravogradom wopušća awstriski teritorij a běži do Słowjenskeje. Tamniši Maribor je ze 120.000 wobydlerjemi najwjetše město při rěce a wažny regionalny centrum. Za Ptujom započnje so chorwatski wotrězk Drawy. Wot wuliwa Mury, najwjetšeho lěweho přitoka Drawy, twori wona chorwatsko-madźarsku mjezu. Při poslednim wotrězku před zjednoćenjom z Dunajom leži druhe wulkoměsto při Drawje, chorwatski Osijek ze 110.000 wobydlerjemi.

Drawa je wot chorwatskeho městačka Čađavica hač k Dunajej pławna.

*Drava Verlag*, najwažniše nakładnistwo korutanskich Słowjencow, bu po rěce pomjenowane.

## Wotkaz
Suzdal

**Suzdal** () je městačko w Ruskej federaciji. Leži při rěce Kamjence w europskim dźělu Ruskeje we Wladimirskej oblasći. Ma něhdźe 9 tysac wobydlerjow.

Sydlišćo je so w lěće 999 załožiło a ma wot lěta 1778 měšćanske prawa.

## Literatura
* Суздаль// Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона : в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1890—1907.

## Žórło


## Wotkazaj

* Oficielne webstrony
Iwanowo

**Iwanowo** (, 1581–1932 *Iwanowo-Woznjesensk*) je wulkoměsto w Ruskej federaciji. Leži 290 kilometrow na wuchod wot stolicy Moskwy nad rěku Uwod w europskim dźělu Ruskeje a je najwjetše město a stolica Iwanowskeje oblasće. Ma wjace hač 400.000 wobydlerjow.

Sydlišćo je so w lěće 1561 załožiło a a ma wot lěta 1871 měšćanske prawa.

## Wobwody
# Frunzenskij rajon (něhdźe 110 tysac wobydlerjow)
# Oktjabrskij rajon (něhdźe 88 tysac wobydlerjow)
# Sowjetskij rajon (něhdźe 61 tysac wobydlerjow)
# Leninskij rajon (něhdźe 149 tysac wobydlerjow)

## Literatura
* Иваново-Вознесенск// Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона : в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1890—1907.

## Žórło


## Wotkazaj

* Oficielne webstrony
Wičuga

**Wičuga** () je město w Ruskej federaciji. Leži w europskim dźělu Ruskeje w Iwanowskej oblasći. Ma něhdźe 35 tysac wobydlerjow.

Sydlišćo je so w lěće 1925 załožiło.

## Žórło


## Wotkazaj

* Oficielne webstrony
Zawolžsk

**Zawolžsk** () je město w Ruskej federaciji. Leži w europskim dźělu Ruskeje při rěce Wolga w Iwanowskej oblasći. Ma něhdźe 10 tysac wobydlerjow.

Sydlišćo je so w 19. lětstotku a ma wot lěta 1954 měšćanske prawa.

## Žórło


## Wotkaz
Priwolžsk

**Priwolžsk** (, 1484–1924 *Jakowlewskoje*, 1924–1938 *Jakowlewskij*) je město w Ruskej federaciji. Leži w europskim dźělu Ruskeje w Iwanowskej oblasći. Ma něhdźe 16 tysac wobydlerjow.

Sydlišćo je so w lěće 1484 jako wjes Jakowlewskoje załožiło a ma wot lěta 1938 měšćanske prawa.

## Žórło
1657

## Podawki
* Ćěkancy załožeja w južnej Hornjej Łužicy wjes Nowe Jěžercy.
* 2. apryla: Po smjerći kejžora Swjateho romskeho mócnarstwa Ferdinanda III. sta so jeho syn Leopold I. z naslědnikom.
* 19. septembra: W Druhej nordiskej wójnje přeńdźe Braniborska pod kurwjerchom Bjedrichom Wylemom na pólsko-litawsku stronu.

## Narodniny
* 11. julija: Bjedrich I. – pruski kral († 1713)
* 1. oktobra: Michał Raca – serbski diakon, přełožer serbskich cyrkwinskich knihow († 1730)

## Wumrěće
* 2. apryla: Ferdinand III. – němski kejžor 1637–1657 (* 1608)
* 16. awgusta: Bohdan Chmelnyckij – ukrainski hetman, nawoda antipólskeho zběžka (* 1595)
* 17. awgusta: Robert Blake – jendźelski admiral (* 1598)

## Wotkaz
Rybinsk

**Rybinsk** (, 1071–1504 *Ust-Šeksna*, 1504–1777 *Rybnjaja Sloboda*, 1777–1946 *Rybinsk*, 1946–57 *Šćerbakow*, 1957–84 *Rybinsk*, 1984–89 *Andropow*) je wulkoměsto w Ruskej federaciji. Leži w europskim dźělu Ruskeje při Rybinskim spjatym jězorje w Jaroslawskej oblasći. Ma něhdźe 193 tysac wobydlerjow.

Sydlišćo je so w lěće 1071 załožiło jako wjes Ust-Šeksna a ma wot lěta 1777 měšćanske prawa.

## Literatura
* Рыбинск// Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона : в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1890—1907.

## Žórło


## Wotkazaj

* Oficielne webstrony
Tutajew

**Tutajew** (, 1419–1777 město *Romanow* a wjes *Borisoglebskaja Sloboda*, 1777–1822 měsće *Romanow* a *Borisoglebsk*, 1822–1918 *Romanow-Borisoglebsk*) je město w Ruskej federaciji. Leži w europskim dźělu Ruskeje při rěce Wolga w Jaroslawskej oblasći. Ma něhdźe 45 tysac wobydlerjow.

Sydlišćo je so w lěće 1419 załožiło a ma wot lěta 1777 měšćanske prawa.

## Literatura
* Романов-Борисоглебск// Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона : в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1890—1907.

## Žórło


## Wotkaz
Rostow

**Rostow** je mjeno dweju městow w Ruskej:

* Rostow nad Donom, milionowe město w južnej Ruskej
* Rostow (Jaroslawl), tež *Wjelikij Rostow*, město w Jaroslawskej oblasći
Twer

**Twer** (, 1931 – 1990 *Kalinin*) je město w Ruskej federaciji. Leži 150 kilometrow wot ruskeje stolicy Moskwy nad rěku Wolga w europskim dźělu Ruskeje a je najwjetše město a stolica Twerskeje oblasće. Ma něhdźe 413 tysac wobydlerjow.

Sydlišćo je so w lěće 1135 załožiło.

## Literatura
* Тверь// Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона : в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1890—1907.

## Žórło


## Wotkazaj

* Oficielne webstrony
Andreapol

**Andreapol** () je městačko w Ruskej federaciji. Leži w europskim dźělu Ruskeje w Twerskej oblasći. Ma něhdźe sydom tysac wobydlerjow.

Sydlišćo je so w lěće 1907 załožiło a ma wot lěta 1967 měšćanske prawa.

## Literatura
* Андреаполь // Города России: энциклопедия. — М.: Большая Российская энциклопедия, 1994. — 559 с. — 50 000 экз. —ISBN 5-85270-026-6. — С. 21—22.

## Žórło


## Wotkaz
Bologoje

**Bologoje** () su město w Ruskej federaciji. Leži při sewjernej kromje Waldajskich wysočin w europskim dźělu Ruskeje w Twerskej oblasći. Ma něhdźe 22 tysac wobydlerjow. Přez Bologoje wjedźe železniska čara Moskwa–Pětrohród.

Sydlišćo je so w lěće 1495 prěni raz naspomniło a ma wot lěta 1917 měšćanske prawa.

## Literatura
* Бологое// Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона : в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1890—1907.

## Žórło


## Wotkazaj

* Oficielne webstrony
Wjesjegonsk

**Wjesjegonsk** () je městačko w Ruskej federaciji. Leži při sewjernym kóncu Rybinskeho jězora w europskim dźělu Ruskeje a słuša k Twerskej oblasći. Ma něhdźe šěsć tysac wobydlerjow.

Sydlišćo je so w lěće 1564 załožiło a ma wot lěta 1776 měšćanske prawa.

## Literatura
* Весьегонск// Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона : в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1890—1907.

## Žórło


## Wotkazaj

* Oficielne webstrony
Zapadnaja Dwina

**Zapadnaja Dwina** () je městačko w europskim dźělu Ruskeje federacije. Leži při hornim běhu Zapadneje Dwiny w Twerskej oblasći. Ma něhdźe wósom tysac wobydlerjow.

Sydlišćo je so w lěće 1900 załožiło a ma wot lěta 1937 měšćanske prawa.

## Žórło
Konakowo

**Konakowo** () je město w Ruskej federaciji. Leži w europskim dźělu Ruskeje při rěce Wolga w Twerskej oblasći. Ma něhdźe 41 tysac wobydlerjow.

Sydlišćo je so w lěće 1806 jako wjes Kimra załožiło a ma wot lěta 1937 měšćanske prawa.

## Žórło


## Wotkazaj

* Oficielne webstrony
Pskow

**Pskow** () je město w Ruskej federaciji. Najwjetše město a stolica Pskowskeje oblasće leži 30 kilometrow zdalene wot rusko-estiskeje hranicy při rěce Wjelikaja, dwanaće kilometrow před jeje wuliwom do Peipuskeho jězora. Ma něhdźe 207 tysac wobydlerjow.

Sydlišćo je so w lěće 903 załožiło a słuša tuž k najstaršim městam srjedźneje Ruskeje.

## Literatura
* Псков// Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона : в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1890—1907.

## Žórło


## Wotkazaj

* Oficielne webstrony
Nowosokolniki

**Nowosokolniki** () je městačko w Ruskej federaciji. Leži na zapadźe europskeje Ruskeje w Pskowskej oblasći a ma něhdźe sydom tysac wobydlerjow.

Sydlišćo je so w lěće 1901 załožiło a ma wot lěta 1925 měšćanske prawa.

## Žórło


## Wotkaz
Pječory

**Pječory** (, 1472–1920 *Печеры*/*Pječery*,  *Petseri*) je město w Ruskej federaciji. Leži w europskim dźělu Ruskeje w Pskowskej oblasći při estiskej hranicy. Ma něhdźe 20 tysac wobydlerjow.

Sydlišćo je so w lěće 1472 załožiło a ma wot lěta 1782 měšćanske prawa. Słušeše mjez 1920 a 1940 k njewotwisnej Estiskej.

## Literatura
* Печоры// Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона : в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1890—1907.

## Žórło


## Wotkazaj

* Oficielne webstrony
Sebjež

**Sebjež** () je městačko w Ruskej federaciji. Leži na samym zapadźe Ruskeje w Pskowskej oblasći, něhdźe 20 kilometrow wot letiskeje a 30 kilometrow wot běłoruskeje hranicy. Ma něhdźe pjeć tysac wobydlerjow.

Sydlišćo je so w lěće 1414 załožiło a ma wot lěta 1772 měšćanske prawa.

## Literatura
* Siebież// Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, 1889, X, p.484

## Žórło


## Wotkazaj

* Oficielne webstrony
Waldaj

**Waldaj** () je město w Ruskej federaciji. Leži na Waldajskich wysočinach w europskim dźělu Ruskeje w Nowgorodskej oblasći. Ma něhdźe 14 tysac wobydlerjow.

Wjes *Waldajske selišće* je so w lěće 1495 prěni raz naspomniło a ma wot lěta 1770 měšćanske prawa.

Na kupje w bliskim Waldajskim jězorje nadeńdźe so Iwerski klóšter.

## Literatura
* Валдай// Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона : в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1890—1907.

## Žórło


## Wotkazaj

* Oficielne webstrony
Santiago de Chile

**Santiago de Chile** (skrótka **Santiago**) je hłowne a najwjetše město Chilskeje. Leži wosrjedź kraja nad rěku Río Mapocho. Wone ma wjace hač pjeć milionow wobydlerjow w měsće samym a wjace hač sydom w metropolowym regionje. Z tym bydli wjace hač 40&nbsp;% Chilenow w stolicy abo jeje bjezposrědnjej wokolinje.

Santiago je hospodarski a kulturny kaž tež politiski centrum Chilskeje, tež hdyž je sydło parlamenta we Valparaíso.

Santiago je so w lěće 1541 załožiło a je wot 1561 sydło romsko-katolskeho biskopstwa, wot 1840 arcybiskopstwa.

## Wotkaz
Pytalowo

**Pytalowo** (, 1925–1937 *Jaunlatgale*, 1938–1945 *Abrene*) je městačko w Ruskej federaciji. Leži něhdźe 10 kilometrow wuchodnje rusko-letiskeje hranicy w Pskowskej oblasći. Ma něhdźe pjeć tysac wobydlerjow.

Sydlišćo je so w lěće 1863 załožiło ma wot lěta 1933 měšćanske prawa. Mjez 1918 a 1941 słušeše Pytalowo k njewotwisnej Letiskej.

## Žórło


## Wotkazaj

* Oficielne webstrony
Borowiči

**Borowiči** () su město w Ruskej federaciji. Leža w europskim dźělu Ruskeje w Nowgorodskej oblasći a maja něhdźe 52 tysac wobydlerjow.

Sydlišćo je so w 15. lětstotku załožiło a ma wot lěta 1770 měšćanske prawa.

## Literatura
* Боровичи// Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона : в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1890—1907.

## Žórło


## Wotkazaj

* Oficielne webstrony
Okulowka

**Okulowka** () je město w Ruskej federaciji. Leži w europskim dźělu Ruskeje w Nowgorodskej oblasći. Ma něhdźe 11 tysac wobydlerjow.

Sydlišćo je so w lěće 1851 załožiło a ma wot lěta 1965 měšćanske prawa.

## Žórło


## Wotkaz
Justin Bieber

**Justin Drew Bieber** (* 1. měrca 1994 w Londonje, Ontario) je kanadiski popowy a Contemporary-R&B-spěwar. Jeho kariera je so z coverowymi wersijemi znatych songow započał, kotrež je jako wideo na YouTube wozjewił.

## Nóžki
Kologriw

**Kologriw** () je městačko w Ruskej federaciji. Leži při rěce Unža w europskim dźělu Ruskeje w Kostromskej oblasći. Ma něhdźe tři tysac wobydlerjow.

Sydlišćo je so w 17. lětstotku a ma wot lěta 1778 měšćanske prawa.

## Literatura
* Кологрив// Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона : в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1890—1907.

## Žórło


## Wotkazaj

* Oficielne webstrony
Njerjechta

**Njerjechta** () je město w Ruskej federaciji. Leži w europskim dźělu Ruskeje w Kostromskej oblasći. Ma něhdźe 21 tysac wobydlerjow.

Sydlišćo naspomni so prěni raz w lěće 1214 a ma wot lěta 1778 měšćanske prawa. Hižo do prěnjeho naspomnjenje wobstejachu pak w tutej kónčinje sydlišća słowjanskich a fino-ugriskich kmjenow. Wot 14. lětstotka słušeše Njerjechta k Moskowskemu wulkowojewódstwu.

## Literatura
* Нерехта, уездный город Костромской губернии// Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона : в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1890—1907.

## Žórło


## Wotkaz
Wologda

**Wologda** () je město w Ruskej federaciji. Leži w europskim dźělu Ruskeje a je najwjetše město a stolica Wologodskeje oblasće. Ma něhdźe 311 tysac wobydlerjow.

Sydlišćo je so w lěće 1147 załožiło.

## Wosobiny
* Warlam Tichonowič Šalamow (1907 – 1982), wuznamny ruski a sowjetski basnik a spisowaćel.

## Literatura
* Вологда// Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона : в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1890—1907.
*  Вологда//  // Вологодская энциклопедия / гл. ред. Г. В. Судаков. — Вологда: Русь, 2006. — С. 110 - 111. — ISBN 5-87822-305-8.

## Žórło


## Wotkazaj

* Oficielne webstrony
Babajewo

**Babajewo** () je město w europskim dźělu Ruskeje federacije. Leži eOblasć Wologda|Wologodskej oblasći]] a ma něhdźe 11 tysac wobydlerjow.

Sydlišćo je so w lěće 1902 załožiło a ma wot lěta 1925 měšćanske prawa.

## Literatura
* Бабаево// Города России: энциклопедия. — М.: Большая Российская энциклопедия, 1994. — С. 32. — 559 с. —50 000 экз. — ISBN 5-85270-026-6.
*  Бабаево//  // Вологодская энциклопедия / гл. ред. Г. В. Судаков. — Вологда: Русь, 2006. — С. 46. — ISBN 5-87822-305-8.

## Žórło


## Wotkazaj

* Oficielne webstrony
Bjelozersk

**Bjelozersk** () je městačko w europskim dźělu Ruskeje federacije. Leži při južnym pobrjoze Běłeho jězora we Wologodskej oblasći. Ma něhdźe dźewjeć tysac wobydlerjow.

Sydlišćo je so w lěće 862 jako město Bjeloozero a słuša tuž k najstaršim městam Ruskeje.

## Literatura
* Белозерск// Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона : в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1890—1907.
* Белоозерск//  // Вологодская энциклопедия / гл. ред. Г. В. Судаков. — Вологда: Русь, 2006. — С. 57. — ISBN 5-87822-305-8.

## Žórło


## Wotkazaj

* Oficielne webstrony
Wjelikij Ustjug

**Wjelikij Ustjug** () je město w europskim dźělu Ruskeje federacije. Leži při zjednoćenju rěkow Suchona a Jug do Sewjerneje Dwiny we Wologodskej oblasći a ma něhdźe 31 tysac wobydlerjow.

Sydlišćo je so w lěće 1147 załožiło.

## Literatura
* Устюг Великий// Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона : в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1890—1907.
*  Великий Устюг//  // Вологодская энциклопедия / гл. ред. Г. В. Судаков. — Вологда: Русь, 2006. — С. 93 - 94. — ISBN 5-87822-305-8.

## Žórło


## Wotkazaj

* Oficielne webstrony
Kirillow

**Kirillow** () je městačko w Ruskej federaciji. Leži njedaloko Běłeho jězora w europskim dźělu Ruskeje we Wologodskej oblasći. Ma něhdźe sydom tysac wobydlerjow.

Sydlišćo je so w lěće 1397 załožiło a ma wot lěta 1776 měšćanske prawa.

## Literatura
* Кириллов, город// Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона : в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1890—1907.
*  Кириллов// Вологодская энциклопедия / гл. ред. Г. В. Судаков. — Вологда: Русь, 2006. — С. 245. — ISBN 5-87822-305-8.

## Žórło


## Wotkaz
Ustjužna

**Ustjužna** () je městačko w europskim dźělu Ruskeje federacije. Leži we Wologodskej oblasći a ma něhdźe wósom tysac wobydlerjow.

Sydlišćo je so w lěće 1252 prěni raz w Ugličanskej chronice naspomniło a ma wot lěta 1738 měšćanske prawa.

## Literatura
* Устюжна// Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона : в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1890—1907.
* Устюжна//  Вологодская энциклопедия / гл. ред. Г. В. Судаков. — Вологда: Русь, 2006. — С. 488, 489. — ISBN 5-87822-305-8.

## Žórło


## Wotkazaj
Čerjepowjec

**Čerjepowjec** () je wulkoměsto w europskim dźělu Ruskeje federacije. Leži při wuliwje rěki Šeksna do Rybinskeho jězora we Wologodskej oblasći. Z 318 tysac wobydlerjemi je najwjetše město oblasće.

Wokoło lěta 1360 załoži so na tutym městnje klóšter, wokoło kotrehož so sydlišćo wuwiwaše. Tute ma wot lěta 1777 měšćanske prawa.

## Literatura
* Череповец// Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона : в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1890—1907.
*  Череповец//  Вологодская энциклопедия / гл. ред. Г. В. Судаков. — Вологда: Русь, 2006. — С. 524, 525. — ISBN 5-87822-305-8.

## Žórło


## Wotkazaj

* Oficielne webstrony
Sergej Aleksandrowič Jesenin

**Sergej Aleksandrowič Jesenin** (;  * 3. oktobra 1895, wjes Konstantinowo, Rjazanskaja gubernija, Ruska, † 28. decembra 1925, Leningrad, Sowjetski zwjazk) bě wuznamny ruski basnik.

## Literatura
* Есенин Сергей Александрович: Собрание сочинений

## Wotkazaj

*
Marina Iwanowna Cwjetajewa

**Marina Iwanowna Cwjetajewa** (;  * 8. oktobra 1892 w Moskwje; † 31. awgusta 1941, Jelabuga, Sowjetski zwjazk) bě wuznamna ruska basnjerka.

## Wotkazaj

* 
* Цветаева Марина Ивановна
Anna Andrejewna Achmatowa

**Anna Andrejewna Achmatowa** (;  * 23. junija 1889 w Odesy, Ruska, † 5. měrca 1966, Domodedowo, Sowjetski zwjazk) běše wuznamna ruska basnica.

## Literatura
* Русский биографический словарь

## Wotkazaj

*
Michail Jurjewič Lermontow

**Michail Jurjewič Lermontow** (;  * 15. oktobra 1814, Moskwa, Ruska, † 27. julija 1841, Pjatigorsk, Ruska) bě wuznamny ruski basnik, spisowaćel a moler.

## Literatura
* Лермонтов, Михаил Юрьевич// Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона: В 86 томах (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1890—1907.

## Wotkazaj

*
Wjelimir Chlebnikow

**Wjelimir Chlebnikow**, poprawom **Wiktor Wladimirowič Chlebnikow** (;  * 9. nowembra 1885, Malyje Djerbjety, Ruska, † 28. junija 1922, Santalowo, Ruska) bě wuznamny ruski basnik a spisowaćel. Wón bě załožer ruskeho *futurizma*.

## Wotkazaj

* 
* Мир Велимира Хлебникова
* Biografija
Kotlas

**Kotlas** () je město na sewjeru europskeho dźěla Ruskeje federacije. Leži při zjednoćenju rěkow Wyčegda a Sewjerna Dwina w Archangelskej oblasći a ma něhdźe 60 tysac wobydlerjow.

Sydlišćo je so w lěće 1890 załožiło a ma wot lěta 1917 měšćanske prawa.

## Literatura
* Котлас// Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона : в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1890—1907.

## Žórło


## Wotkazaj

* Oficielne webstrony
Marek Grechuta

**Marek Michał Grechuta** (* 10. decembra 1945 w Zamośći; † 9. oktobra 2006 w Krakowje) bě pólski spěwar, basnik, komponist, moler kaž tež studowany architekt. Wón haješe wosebity zajim za skulptury a filozofiju. Grechuta je nimo Niemena najwažniši zastupjer „spěwaneje poezije“, žanr, w kotrymž so elementy rocka, jazz-rocka a progresiwneho rocka jewja. W lěće 1969 hraješe w filmje *Polowanie na muchy* Andrzeja Wajdy. 

## Diskografija
### Albumy
* *Marek Grechuta & Anawa* (1970)
* *Korowód* (1971)
* *Droga za widnokres* (1972)
* *Magia obłoków* (1974)
* *Szalona lokomotywa* (1977)
* *Pieśni Marka Grechuty do słów Tadeusza Nowaka* (1979)
* *Śpiewające obrazy* (1981)
* *W malinowym chruśniaku* (1984)
* *Wiosna – ach to ty* (1987)
* *Krajobraz pełen nadziei* (1989)
* *Piosenki dla dzieci i rodziców* (1991)
* *Dziesięć ważnych słów* (1994)
* *Niezwykłe miejsca* (2003)

### Single
* *Gaj / Mały barek w Santa Cruz* (1977)
* *Muza Pomyślności / Głos *(1978)
* *Hop Szklankę Piwa / Song O Ciszy* (1979)

## Žórło


## Wotkaz
Korjažma

**Korjažma** () je město w Ruskej federaciji. Leži w europskim dźělu Ruskeje w Archangelskej oblasći. Ma něhdźe 37 tysac wobydlerjow.

Sydlišćo je so w lěće 1535 załožiło a ma wot lěta 1985 měšćanske prawa.

## Žórło


## Wotkazaj

* Oficielne webstrony
Mjezeń

**Mjezeń** () je městačko w Ruskej federaciji. Leži w sewjeru europskeje Ruskeje w Archangelskej oblasći a ma něhdźe tři tysac wobydlerjow.

Sydlišćo je so w 16. lětstotku załožiło a ma wot lěta 1780 měšćanske prawa.

## Literatura
* Мезень, город// Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона : в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1890—1907.

## Žórło


## Wotkazaj

* Мезень, Публичная кадастровая карта
* Mapa
Lermontow

**Lermontow** je:

* mjeno ruskeho basnika a spisowaćela, hlej Michail Jurjewič Lermontow
* ruske město w Stawropolskim regionje, hlej Lermontow (město)
Sawa

**Sawa** (w juhosłowjanskich rěčach *Sava* abo kyrilisce Сава) je prawy a najwjetši přitok Dunaja, kotryž w Julskich Alpach ze žórlicow *Velika* a *Mala Savica* nastanje a Słowjensku, Chorwatsku a Serbisku přeběži. Nimo toho twori rěka dźěl chorwatsko-bosniskeje hranicy. Wona je z 945 kilometrami po Tysy a Pruće třeći najdlěši přitok Dunaja a najwažniša rěka Słowjenskeje a Chorwatskeje. Při njej abo w bjezposrědnjej bliskosći namakaja so stolicy Ljubljana, Zagreb a Běłohród. W Běłohrodźe so Sawa do Dunaja wuliwa.

Jeje najwažniše přitoki su Krka a Kupa w Słowjenskej a z Bosniskeje pochadźace rěki Una, Vrbas, Bosna a Drina.

Sawa je wot chorwatskeho města Sisak hač do Dunaja pławna a twori po powšitkownej definiciji hromadźe z Dunajom sewjernu mjezu Balkanskeje połkupy.

## Wotkaz
Robert Iwanowič Roždestwjenskij

**Robert Iwanowič Roždestwjenskij** (;  * 20. nowembra 1932, wjes Kosicha, Region Altaj, Sowjetski zwjazk, † 19. awgusta 1994 w Moskwje) bě wuznamny ruski a sowjetski basnik a přełožowar.

## Wotkazaj

* 
* Роберт Рождественский
Osip Emiljewič Mandelštam

**Osip Emiljewič Mandelštam** (;  * 15. januara 1891 we Waršawje; † 27. decembra 1938 w sowjetskim lěhwje pola Wladiwostoka) bě wuznamny ruski basnik, spisowaćel a přełožowar.

Jako kritikar stalinizma bu w lěće 1935 zajaty a do Sibirskeje wuhnaty, hdźež w zymje 1938 wumrě.

## Literatura
* Мандельштам Осип Эмильевич// Большая советская энциклопедия
* Мандельштам, Осип Эмильевич// // Краткая литературная энциклопедия — Москва:Большая Российская энциклопедия. — Т. 4.

## Wotkazaj
* 
*
Nomto Očirowič Očirow

**Nomto Očirowič Očirow** (, ;  * 10. oktobra 1886, wjes Chonč Nur, Malodjerbjetowski ulus, Ruska, † 11. julija 1960, Sowjetskoje, Kalmykska, Ruska, Sowjetski zwjazk) bě wuznamny kalmykski narodny prócowar. 

## Wotkaz
* Выдающийся просветитель калмыцкого народа
Nowodwinsk

**Nowodwinsk** () je město w sewjeru europskeho dźěla Ruskeje federacije. Leži na lěwym boku Sewjerneje Dwiny w Archangelskej oblasći a ma něhdźe 39 tysac wobydlerjow.

Sydlišćo je so w lěće 1936 załožiło a ma wot lěta 1977 měšćanske prawa.

## Žórło


## Wotkazaj

* Oficielne webstrony
Andrej Andrejewič Woznjesenskij

**Andrej Andrejewič Woznjesenskij** (;  * 12. meje 1933 w Moskwje; † 1. junija 2010 runje tam) bě wuznamny ruski a sowjetski basnik, publicist a moler.

## Twórby
* *«Мастера»*, 1959
* *«Мозаика»*, 1960
* *«Парабола»*, 1960
* *«Треугольная груша»*, 1962
* *«Лонжюмо»*, 1963
* *«Антимиры»*  - М., Молодая гвардия, 1964
* *«Оза»*, 1964
* *«Мой любовный дневник»*, 1965
* *«Ахиллесово сердце»* - М.: Художественная литература, 1966
* *«Тень звука»* - М.: Молодая гвардия, 1970
* *«Взгляд»* - М.: Советский писатель, 1972
* *«Авось»*, 1972
* *«Выпусти птицу»* - М., Современник, 1974
* *«Дубовый лист виолончельный»*, 1975
* *«Витражных дел мастер»* - М., Молодая гвардия, 1976
* *«Вечное мясо»*, 1977
* *«Соблазн»* - М.: Советский писатель, 1979
* *«Избранная лирика»* - М.: Детская литература, 1979
* *«Андрей Палисадов»*, 1979
* *«Безотчётное»* - М.: Советский писатель, 1981
* *«Иверский свет»* - Тбилиси: Мерани, 1984
* *«Прорабы духа. Прозаические и поэтические произведения»*, 1984
* *«Ров»*, 1986
* *«10, 9, 8, 7…»* - М.: Правда, 1987
* *«Аксиома самоиска*» - М.: ИКПА, 1990
* *«Россія, Poesia»*, 1992
* *«Видеомы»*, 1992
* *«Россия воскресе»*, 1993
* *«Гадание по книге»*  М.: Аргументы и факты,1994
* *«Не отрекусь»*, 1996
* *«Casino „Россия»*, 1997
* *«На виртуальном ветру»*, 1998
* *«Страдивари сострадания»*, 1999
* *«Стихи. Поэмы. Переводы. Эссе»*, 1999
* *«Жуткий кризис „Суперстар“»*, 1999
* *«Стихотворения. Поэмы. Проза»*, 2000
* *«Девочка с пирсингом»*, 2000
* *«Лирика»*, 2000
* *«Моя Россия»*, 2001
* *«Лирика»*, 2003
* *«Избранное»*, 2003
* «*Возвратитесь в цветы!»*, 2004
* *«Избранное»*, 2004
* *«Стихотворения»*, 2006
* *«СтиXXI»*, 2006
* *«Тьмать»*, 2009
* *«Ямбы и блямбы»*, 2010

## Literatura
* Казак В. Лексикон русской литературы XX века = Lexikon der russischen Literatur ab 1917 / [пер. с нем.]. — М.: РИК «Культура», 1996. — XVIII, 491, [1] с. —5000 экз. — ISBN 5-8334-0019-8.

## Wotkazaj
* 
* 
* Biografija