Hórska wólša

**Hórska wólša** (*Alnus incana*, syn.: *Betula alnus* L. var. *incana* L.) je štom ze swójby brězowych rostlinow (*Betulaceae*). 

## Wopis
Hórska wólša je štom abo wulki kerk, kotryž docpěwa wysokosć wot 20 (10-25) m.

Króna je njeprawidłownje kehelojta. Hałuzy zwjetša horje sahaja. Młode hałuzy su oliwozelene do swětłobrune, lochko kosmate ale nic lěpjate.

Skora je hładka a swětłošěra abo běłošěra.

Rostlina nabohaćuje dusyk z pomocu dusyk zwjazowacymi hribami, z kotrymiž je wólša žiwa ze symbiozu.

### Łopjena
Zymske pupki su dołhojće-jejkojte, čerwjenobrune, docpěwaja dołhosć wot něhdźe 8 cm a su hač do 5 mm dołho stołpikate.

Łopjena su měnjate, jejkojto-eliptiske, poněčim přikónčene, dwójce rězane na delnim boku šěrozelene a 2-3 cm dołho stołpikate. Wone docpěwaja dołhosć wot 4 hač do 10 cm a w nazymje njepřebarbja. 

### Kćenja
Kćěje wot februara (měrca) hač do apryla. Micki so před łopjenami jewja. Muske micki su načerwjeń brune, steja po třoch hač po pjećoch a docpěwaja dołhosć wot 7 hač 10 cm. Žónske micki su sedźace a docpěwaja wulkosć wot 3 hač 5 mm.

### Płódnistwa
Płódnistwa su hablojte, jejkojte, wodrjewjace, ćmowobrune a docpěwaja dołhosć wot 13 hač do 16 mm a šěrokosć wot 10 mm. Bóčne płódnistwa su krótko stołpikate abo sedźace. Worjechi docpěwaja wulkosć wot 2 hač do 3 mm a njesu na boku wuske křidleška. Płody wot septembra hač oktobra zezrawja.

## Stejnišćo
Rosće w łučinowych lěsach, na hórskich rěčkach a alpowych rěkach. Wutraje a suche a mokre stejnišća. Preferuje wutkate a bazowe, často wapnite, hlinjane, šotrowe a šćerkowe pódy.

## Rozšěrjenje
Rostlina je w sewjernej a srjedźnej a wuchodnej Europje, južnje hač do srjedźneje Italskeje a Balkanskeje połkupy a wuchodnje hač do Kawkaza rozšěrjena. 

## Poddružiny
Nimo w Europje domjaceje nominatoweje formy, so sćěhowace tři taksony často jako poddružiny wot *Alnus incana* wobhladaja. přirjadowanje je tola diskutowane, poddružiny buchu wot někotrych awtorow jako swójske družiny zastopnjowane, zdźěla tež jako wariety.

* (němsce *Färber-Erle*, *Alnus incana* subsp. *hirsuta* bzw. *Alnus hirsuta*, synonym: *Alnus tinctoria*)
* Cuza wólša (němsce *Runzelblättrige Erle*; *Alnus incana* subsp. *rugosa* bzw. *Alnus rugosa*)
* *Alnus incana* subsp. *tenuifolia*

## Nóžki


## Žórła
* Mayer, Schwegler: Welcher Baum ist das?, Bäume, Sträucher, Ziergehölze, ISBN 978-3-440-11273-1, strona 134 
* Ulrich Hecker: BLV Bestimmungsbuch Bäume und Sträucher, ISBN 3-405-13737-3, strona 114 
* Spohn: Welcher Baum ist das? Die neuen Kosmos-Naturführer, ISBN 978-3-440-10794-2, strona 88 
* Spohn, Aichele, Golte-Bechtle, Spohn: Was blüht denn da? Kosmos Naturführer (2008), ISBN 978-3-440-11379-0, strona 400  pod *Schwarzerle* (łučna wólša (*Alnus glutinosa*)) jako podobna družina 
* Schauer - Caspari: Pflanzenführer für unterwegs, ISBN 978-3-8354-0354-3, 2. nakład, 2008, strona 434 
* Brankačk, Jurij: Wobrazowy słownik hornjoserbskich rostlinskich mjenow na CD ROM. Rěčny centrum WITAJ, wudaće za serbske šule. Budyšin 2005. 
* Kubát, K. (Hlavní editor): Klíč ke květeně České republiky. Academia, Praha (2002)
* Lajnert, Jan: Rostlinske mjena. Serbske. Němske. Łaćanske. Rjadowane po přirodnym systemje. Volk und Wissen Volkseigener Verlag Berlin  (1954)
* Rězak, Filip: Němsko-serbski wšowědny słownik hornjołužiskeje rěče. Donnerhak, Budyšin (1920)

## Eksterne wotkazy