Hrodźišćo (Wóspork)

**Hrodźišćo** (w narańšim dialekće *Hrošć*;  *Gröditz*) je hornjołužiska wosadna wjes  na wuchodźe sakskeho wokrjesa Budyšin. Słuša z lěta 1994 k městu Wóspork; hač do toho bě Hrodźišćo samostatna gmejna z wjesnymi dźělemi Chortnicu, Wichowymi a Wuježkom.

K Hrodźišćanskej ewangelskej wulkowosadźe „Při Lubaće“ słušeja cyrkwje w Budyšinku, Bukecach, Barće, Malešecach, Wósporku, Poršicach, Kotecach a Hrodźišću.

## Geografija
Wjes leži wokoło 15 kilometrow wuchodnje wokrjesneho města Budyšin wyše rěki Lubaty, kotraž přeběži tu znatu Hrodźišćansku skału. Srjedźišćo wsy bu załožene w formje kulowca. Susodne wjeski su Zubornica na sewjeru, Hbjelsk na sewjerowuchodźe, Wuježk na wuchodźe, Wichowy na tamnym boku skały na juhowuchodźe, Njechorń na juhozapadźe, kaž tež Chortnica a Brězecy na sewjerozapadźe.

### Ležownostne mjena
Michał Rostok naliči 1887 slědowace serbske ležownostne mjena w Hrodźišću: W skałach, Farski a knježi łužk, W nowym haće, Sćininy hat *(Rohrteich)*, Knjeniny hat *(Frauenteich)*, Trawnik *(Grasteich)*, Kopr *(Kupferfeld)*, Slěborna hora *(Silberberg)*, Poslěnje kerki, Libšec kerki, Na Bětli, Winica, W Kukačach, Šibjeńca, Na swjećeću.

## Stawizny

Wjes naspomni so k prěnjemu razej pisomnje w lěće 1222 pod mjenom *Gradis* („hród“ resp. „hrodźišćo“) a přisłuša tuž najstaršim hornjołužiskim městnam. Hrodźišćanske hrodźišćo na wuběrnym stejišćo nad Lubatu słužeše pak hižo dawno jako wućek. Tež swójsku cyrkej měješe Hrodźišćo hižo do 15. lětstotka; ležownostne knjejstwo wukonješe ryćerkubło we wsy samej.

Wot lěta 1903 měješe Hrodźišćo zastanišćo při železniskej čarje Lubij–Bart, kotraž so 1906 hač do Radworja podlěši, hdźež bě z čaru Budyšin–Wojerecy zwjazana. W lěće 1972 bu wosobowy wobchad zastajeny a 1973 so čara mjez Lubijom a Bartom zawrě.

W juniju 1921 załožichu Serbja z Hrodźišća a wokoliny serbske towarstwo „Zerja“ z předsydu Janom Róžu z Chortnicy.

### Wobydlerstwo
Kónc 19. lětstotka bě w Hrodźišću po podaćach Arnošta Muki 390 wobydlerjow žiwe, mjenujcy 338 Serbow (87&nbsp;%) a 52 Němcow. Tehdy ležeše wjes na wuchodnej kromje serbskeho sydlenskeho ruma. Rěčna změna k němčinje so hłownje hižo w prěnjej połojcy 20. lětstotka wotmě. Arnošt Černik zwěsći 1956 serbski podźěl wobydlerstwa wot jenož hišće 32,3&nbsp;%.

## Wosobiny
* Wjacław Warichius (1564–1618) – farar, pedagoga a pioněr spisowneje hornjoserbšćiny
* Handrij Palman (1788–1862) – farar a wudawar prěnich serbskich Misionskich powěsćow; 1813–17 pomocny prědar w Hrodźišću
* Hendrich Awgust Krygar (1804–1858) – farar, składnostny basnik a kulturowědnik
* Jan Awgust Měrćink (1817–1875) – šewc, misionar a etnograf
* Oswald Mrózak (1845–1934) – wot 1877 do 1925 farar w Hrodźišću
* Měrćin Kerk (1896–1965) – pjekar z Droždźija; wot 1921 dirigent serbskeho chóra *Zerja* w Hrodźišću a starosta tudyšeje Sokołskeje jednoty

*Za dalšich fararjow hlej zapisk wo [[Hrodźišćanska cyrkej|Hrodźišćanskej cyrkwi]].*

## Wobrazy

Dataja:Hrodźišćanska cyrkej 1.jpg|Ewangelska wosadna cyrkej, kotraž bu w lěće 1902 natwarjena
Dataja:Hrodźišćanske hrodźišćo 1.jpg|Hrodźišćanske hrodźišćo
Dataja:Hrodźišćo ze zapada.jpg|Napohlad ze zapada
Dataja:Fotothek df rp-a 0340028 Weißenberg-Gröditz. Ortsansicht, nach Zeichnung von 1775.jpg|Skała a hród w lěće 1775


## Literatura
* Christa Kämpfe, Trudla Malinkowa: *Gröditzer Geschichten. Spiegel eines Wandels.* Lusatia-Verlag, 2014.
* 
* Trudla Malinkowa: *Zur Veränderung der nationalen Struktur in der Kirchgemeinde Gröditz in den Jahren von 1881 bis 1940.* Lětopis B 35 (1988), str. 58–84.

## Žórła
* Trudla Malinkowa: *Hrodźišćo.* W Rozhledźe 6/1994, str. 206–209


## Wotkaz