Tenrikyo

**Tenrikyo** (天理教) he hoʻomana Kepanī i hoʻokumu ʻia e Nakayama Miki i ka makahiki 1838. He hoʻomana monotheistic kēia e aʻo ana i ka lokomaikaʻi a me ke aloha i nā kānaka āpau. Ua hoʻomaka ka hoʻomana Tenrikyō i Kepanī a ua laha akula i nā ʻāina like ʻole o ka honua, me Hawaiʻi pū kekahi.

## Ka Mōʻaukala

Ua hānau ʻia ʻo Nakayama Miki ma Nara, Kepanī i ka makahiki 1798. I ka makahiki 1838, ua hoʻomaka ʻo ia e aʻo i nā haʻawina o Tenri-Ō-no-Mikoto, ka akua nui o kēia hoʻomana. Ua manaʻo ʻia ʻo Nakayama he puʻuwai o ke akua ma ka honua.

Ma hope o kona hala ʻana i ka makahiki 1887, ua hoʻomau ʻia kāna hana e kāna keiki kāne ʻo Shinnosuke. I ka makahiki 1908, ua kūkulu ʻia ka hale pule nui ma Tenri. I ka makahiki 1949, ua kūkulu ʻia ka Tenri Daigaku (Ke Kulanui o Tenri).

### Ka Hoʻomaka ʻana ma Hawaiʻi

Ua hiki mua mai ka hoʻomana Tenrikyō i Hawaiʻi i ka makahiki 1926. Ua hoʻokumu ʻia ke kikowaena mua ma Honolulu. Ma muli o ka Kaua Honua II, ua pani ʻia nā hale pule apau. Eia naʻe, ma hope o ke kaua, ua hoʻomaka hou ka hana a laha hou akula. Mai ia manawa mai, ua komo pono ka hoʻomana Tenrikyō i loko o ke kaiāulu Hawaiʻi, e lawelawe ana i nā lawelawe hoʻomana a me nā papahana kaiaulu.

## Nā Manaʻo Nui

Ma loko o ka hoʻomana Tenrikyō, aia ʻekolu manaʻo nui e alakaʻi ana i ka noho ʻana o kēlā me kēia haipule. ʻO ka **Yōki-gurashi** ka mua, ʻo ia hoʻi ka noho ʻana me ka hauʻoli. ʻO ka **Hinokishin** ka lua, ka hana maikaʻi ʻana no ka poʻe ʻē aʻe me ka manaʻo ʻole e loaʻa mai kekahi uku. A ʻo ka **Juzen** ke kolu, ʻo ia ka hoʻoponopono piha ʻana i ke kino a me ka ʻuhane.

Manaʻo ka hoʻomana Tenrikyō, ʻo ka honua he wahi e aʻo ai nā kānaka i ke aloha a me ka lokomaikaʻi. ʻO ke kumu o ka maʻi a me ke kaumaha, ʻo ia ka noʻonoʻo kūʻokoʻa ʻana a me ka manaʻo kiʻekiʻe.

## Ka Haipule

Ua kūkulu ʻia ka hale pule nui o Tenrikyō ma Tenri, Nara, Kepanī. I kēlā me kēia makahiki, he nui nā haipule e hele mai ana i kēia wahi no ka pule a me ka hoʻomana. Ma ka hale pule nui, ua mālama ʻia nā loina koʻikoʻi o ka makahiki, e like me ka **Ninen-sai** (ka ʻaha hoʻomanaʻo o ka hala ʻana o Nakayama Miki) a me ka **Besseki** (he papa haʻawina no nā haipule hou).

### Ke Kikowaena ma Nuʻuanu

Aia i Nuʻuanu, Oʻahu kekahi kikowaena Tenrikyō. He wahi kēia e hui pū ai ka poʻe no ka hoʻomana a me ka launa kaiāulu. Mālama ʻia kekahi bazaar makahiki e hōʻike ana i ka moʻomeheu Kepanī a me nā meaʻai. Aia ma ke kikowaena he papa judo e wehe ʻia ana no nā kānaka āpau, a pēlā pū me kekahi waihona puke ʻōlelo Kepanī no ka lehulehu. Hoʻokipa ke kikowaena i nā papa ʻōlelo Kepanī a me nā hālāwai kaiaulu, a hāʻawi pū i nā papa hoʻomana a me nā haʻawina Tenrikyō.

## Nā Haʻawina

Ma o kāna mau haʻawina, hoʻomōakāka ka Tenrikyō i ke koʻikoʻi o ka pilina ma waena o ke kanaka a me ke Akua. He manaʻo koʻikoʻi ka **Kashimono-karimono**, e kūkulu ana i ka manaʻo he mea hoʻoili ʻia ke kino kanaka mai ke Akua mai, no laila, he kuleana ko kākou e mālama pono i ia makana. Pili pū ka manaʻo o ka **Tanno**, ʻo ia hoʻi ka ʻaelike ʻana i nā mea āpau me ka mahalo, a me ka **Tasuke**, ka hoʻomaopopo ʻana i ko kākou kuleana e kōkua i nā kānaka ʻē aʻe.

## Nā Loina

He mea nui nā loina i loko o ka hoʻomana Tenrikyō. Ua hoʻokumu ʻia ka **Mikagura-uta**, he mele pule haipule, i ka makahiki 1866, a hana pū ʻia me ka **Teodori**, he hula haipule. ʻO ka **Osazuke** kekahi loina koʻikoʻi, he pule hoʻōla ia e mālama ʻia ana e nā kāhuna pule i hoʻopaloa ʻia. Hana ʻia ka **Otefuri** me ka lima, a ʻo ka **Sazuke** he ʻōlelo hoʻomaikaʻi haipule ia.

## Ka Hoʻonaʻauao

No ka hoʻonaʻauao ʻana i nā hanauna hou, mālama ka hoʻomana Tenrikyō i kekahi mau kula. ʻO ka **Tenri Daigaku** ke kulanui nui ma Kepanī, kahi e aʻo ʻia ai nā kumuhana like ʻole mai ka ʻepekema a hiki i ka hoʻomana. Mālama pū ʻia ka **Tenri Kōkō**, he kula kiʻekiʻe i kaulana no kona mau papa ʻoihana kino. A no ka poʻe e makemake ana e lilo i kāhuna pule, aia ka **Tenri Kyōkō**, he kula hoʻomana kūikawā.

Māhele:Hoʻomana
Māhele:Kepanī
Māhele:Nā Hoʻomana o ka Hikina
Māhele:Oʻahu
Māhele:Nā Hoʻomana ma Hawaiʻi