open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Dalmatia

**Tha̍t-mâ-thai** (Yîn-ngî: Dalmatia, Khiet-lò-thi-â-ngî: Dalmacija) chhai Khiet-lò-thi-â nàm-phu, Â-tet-lî-â Hói tûng-ngan ke thi-khî, tûng chiap Pô-sṳ-nì-â lâu Het-set-kô-vì-ná.

## Li̍t-sṳ́
## Thi-lî
## Liâng-thú kiu-fun
## Kîn-chi
## Chṳn-chhṳ
## Hàng-chṳn kón-khî
## Ngìn-khiéu
## Vùn-fa
## Kau-yuk
## Thí-yuk
## Chhâm-siòng
## Chûng-kau
## Kiûn-sṳ
Slovenia-ngî

**Slovenia-ngî** (slovenski jezik), su̍k-yî Yin-Êu Ngî-ne Slav Ngî-chhu̍k, he Slovenia ke kôn-fông ngî-ngièn, chhai chhiòn-khiù yû yok lióng-pak-van sṳ́-yung-chá.

## Li̍t-sṳ́
## Lui-phe̍t
## Thi-lî fûn-phu
## Fông-ngièn
## Ngî-yîm
## Sṳ-mû

## Vùn-fap
## Chu-sṳt
## Chhâm-siòng

## Ngoi-phu Lièn-kiet
Uzbek-ngî

**Uzbek-ngî** (Kyril Sṳ-mû: Ўзбек тили; Lâ-tên Sṳ-mû: Oʻzbek tili; Â-lâ-pak Sṳ-mû: اوزبیک تیلی‎） he Altai Ngî-ne Turk Ngî-chhu̍k ngî-ngièn, he Uzbekistan ke kôn-fông ngî-ngièn. Uzbek-ngî yû yok yit-chhiên pat-pak ńg-sṳ̍p van sṳ́-yung chá, he Uzbek-chhu̍k lâu Chûng-Â thi-khî ke ngìn sṳ́-yung.Uzbek-ngî ke chhṳ̀-ki ngî-fap lâu Uyghur-ngî siông-khiun, than-he su-tó Pô-sṳ̂-ngî lâu Ngò-ngî ke yáng-hióng. Chhai 1927-ngièn chṳ̂-chhièn, Uzbek-ngî sṳ́-yung Pô-sṳ Â-lâ-pak Sṳ-mû sû-siá. 1927-ngièn kói-yung Lâ-tên Sṳ-mû. 1940-ngièn chṳ̂-heu kói-yung Kyril Sṳ-mû. Chhai Chûng-koet, Uzbek-chhu̍k ki-siu̍k sṳ́-yung Â-lâ-pak Sṳ-mû sû-siá.

## Li̍t-sṳ́
## Lui-phe̍t
## Thi-lî fûn-phu
## Fông-ngièn
## Ngî-yîm
## Sṳ-mû

## Vùn-fap
## Chu-sṳt
## Chhâm-siòng

## Ngoi-phu Lièn-kiet
Sòn-sân-khî

** Sòn-sân-khî**  (船山區) he Chûng-koet Si-chhôn‎-sén Súi-nèn-sṳ só kón-hot ke khî. Chúng mien-chit 618 phìn-fông kûng-lî, 2002ngièn ngìn-khiéu 67-van ngìn.

## Li̍t-sṳ́
## Thi-lî
## Kîn-tsi
## Ngìn-khiéu
## Ngî-ngièn
## Chûng-kau
## Vùn-fa
## Kau-yuk
## Tshâm-kháu Vùn-hien
## Ngoi-phu Lièn-kiet
Sa-fùng-yen

**Sa-fùng-yen**  (射洪縣) he Chûng-koet Si-chhôn‎-sén Súi-nèn-sṳ só kón-hot ke yen. Chúng mien-chit 1497 phìn-fông kûng-lî, 2002-ngièn ngìn-khiéu 104-van ngìn.

## Li̍t-sṳ́
## Thi-lî
## Kîn-chi
## Ngìn-khiéu
## Ngî-ngièn
## Chûng-kau
## Vùn-fa
## Kau-yuk
## Tshâm-kháu Vùn-hien
## Ngoi-phu Lièn-kiet
Súi-nèn-sṳ

**Súi-nèn-sṳ**  (遂寧市, Si-chhôn-fa piang-yîm: Xu4nin2; koet-chi yîm-phêu: [ɕy24nin21]）he Chûng-koet Si-chhôn‎-sén hâ-hot ke yit-ke thi-kip-sṳ, chhai Si-chhôn‎ Phùn-thi chûng-phu. Puk-yèn mien-chit 5323.85 phìn-fông chhiên-mí, sàng-sṳ kien-sṳ̀n-khî mien-chit  52 phìn-fông chhiên-mí. 2011-ngièn tái chúng ngìn-khiéu 384.00 van-ngìn, khì-chûng sṳ-sàng-khî sàng-sṳ ngìn-khiéu 62 van-ngìn. 

## Li̍t-sṳ́
## Thi-lî
## Kîn-chi
## Ngìn-khiéu
## Ngî-ngièn
## Chûng-kau
## Vùn-fa
## Kau-yuk
## Tshâm-kháu Vùn-hien
## Ngoi-phu Lièn-kiet
Sṳ-chûng-khî (Nui-kông)

** Sṳ-chûng-khî **  (市中區) he Chûng-koet Si-chhôn‎-sén Nui-kông-sṳ só kón-hot ke khî. Chúng mien-chit 388 phìn-fông kûng-lî, 2002-ngièn ngìn-khiéu 54-van ngìn.

## Li̍t-sṳ́
## Thi-lî
## Kîn-chi
## Ngìn-khiéu
## Ngî-ngièn
## Chûng-kau
## Vùn-fa
## Kau-yuk
## Chhâm-kháu Vùn-hien
## Ngoi-phu Lièn-kiet
Thòng

**Thòng** (糖, sugar) he chṳ́ kok-chúng cho-tet sṳ̍t-yung ke tai-yû thiàm-mi ke chîn-thí, chú-yeu sṳ̀n-fun vi cha-thòng, nen-thông fe̍t-chá kó-thòng. Chui sòng-kien ke sṳ̍t-thòng he kâm-cha sán-chṳ ke Pha̍k-sâ-thòng, he yit-chúng kîn-ko tô-chhṳ chîn-lien khi̍p chhù-hi chha̍p-chái ke cha-thòng. Thòng he Than-súi fa-ha̍p-vu̍t ke chhung-yeu lòi-ngièn chṳ̂-yit.
Nui-kông-sṳ

**Nui-kông-sṳ**  (内江市, Si-chhôn-fa piang-yîm: Nui4jiang1；koet-chi yîm-phêu: [) he Chûng-koet Si-chhôn‎-sén hâ-hot ke yit-ke thi-kip-sṳ, chhai Si-chhôn‎ Phùn-thi tûng-nàm-phu. Puk-yèn mien-chit 5386 phìn-fông chhiên-mí, chúng ngìn-khiéu 420-van. Nui-kông-sṳ he Si-chhôn‎ liòng-sṳ̍t lâu kîn-chi chok-vu̍t chú-yeu sên-sán khî chṳ̂-yit; yîn-vi kâng-chung Chà (蔗), chṳ-chok Thông li̍t-sṳ́ yû-kiú, pûn chhṳ̂n-cho “thiàm-sàng”. 

## Li̍t-sṳ́
## Thi-lî
## Kîn-chi
## Ngìn-khiéu
## Ngî-ngièn
## Chûng-kau
## Vùn-fa
## Kau-yuk
## Tshâm-kháu Vùn-hien
## Ngoi-phu Lièn-kiet
Yì-ngî

** Yì-ngî** (彝語, ꆈꌠ꒿, Nuosu hxop) chú-yeu fûn-phu chhai Si-chhôn Liòng-sân Yì-chhu̍k Chhṳ-chhṳ-chû lâu Yùn-nàm-sén pet-phu, sṳ́-yung ngìn-su lióng-pak van.

## Vùn-sṳ
Jimmy Wales

**Jimmy Wales** (), he Wikipedia chhong-sṳ́-ngìn chṳ̂-yit, Wikimedia chúng-kîn-lî, thùng-sṳ̀ yúng-yû yit-ke chhṳ̂n-cho Wikia ke yàng-li kûng-sṳ̂. Jimmy Wales chó-ngièn sṳ̀n-li̍p ko "Bomis" miàng-chhṳ̂n ke fu-lièn-mióng kûng-sṳ̂, pin-chhiâ chhai 2000-ngièn 3-ngie̍t thûi-chhut ko mióng-sông pak-khô chhiòn-sû kie-va̍k, chhṳ̂n-cho "Nupedia" (Wikipedia ke chhièn-sṳ̂n) . M̀-ko Nupedia ke nui-yùng he oi kîn-ko kok fông-mien ke chôn-kâ phìn-sṳ́m, kiám-chhà khok-thin liáu-heu chhòi-nèn fat-phu, só-yî chin-chán ko-chhàng siông-tông man. 2001-ngièn 1-ngie̍t yung Wiki ngiôn-khien chok-vì pak-khô chhiòn-sû phìn-thòi, tet-tó Jimmy Wales thùng-yi chṳ̂-heu, fat-hí nang yit-ke hêm-cho "Wikipedia" ke kie-va̍k. Wikipedia yù chung-tô ngie̍t-sîm chhâm-kâ-chá chhṳ̀-siu̍k fat-chán. 2003-ngièn Jimmy Wales chhóng-li̍p Wikimedia Kî-kîm-fi, ki-siu̍k chṳp-hàng Wikipedia kie-va̍k. Kîm-ha Wikipedia yí-kîn fat-chán sṳ̀n-vì muk-chhièn chhiòn-khiù chui-thai ke mióng-sông pak-khô chhiòn-sû, chṳ-yî Nupedia chhiu chhai 2003-ngièn 9-ngie̍t kiet-suk lâu lì-sien.

## Ngoi-phu Lièn-kiet

* Ke-ngìn Mióng-ya̍p
Kuala Lumpur

**Kuala Lumpur** (Mâ-lòi-ngî: Kuala Lumpur, Hon-ngî: 吉隆坡) he Mâ-lòi-sî-â ke sú-tû kiâm chui-thai sàng-sṳ. Kîn-kí 2012-ngièn thúng-kie, sàng-sṳ mien-chit tha̍t-tó 243 phìn-fông kûng-lî, ngìn-khiéu yok-yû 160-van ngìn. Thai Kit-lùng-po he yit-ke yû 720-van ngìn ke thai tû-fi-khî, ya-he Mâ-lòi-sî-â ngìn-khiéu lâu kîn-chi sṳ̀n-chóng chui khoai-suk ke tû-fi-khî. 

Kuala Lumpur chhai Mâ-lòi Pan-tó sî-ngan, vi Selangor fàn-lau.  Kuala Lumpur va̍k-hot yî Kuala Lumpur Lièn-pâng Chhṳ̍t-hot-khî, vi Mâ-lòi-sî-â sâm-ke Lièn-pâng Chhṳ̍t-hot-khî chṳ̂-yit, yù Lièn-pâng Chṳn-fú chhṳ̍t-chiap kón-hot. 

Kuala Lumpur he Mâ-lòi-sî-â koet-fi só-chhai thi, Mâ-lòi-sî-â Koet-kâ Ngièn-sú ke kôn-tai. Kuala Lumpur chên-kîn he Lièn-pâng Chṳn-fú hàng-chṳn chûng-sîm lâu Mâ-lòi-sî-â Lièn-pâng fap-yen só-chhai thi, than-he 1999-ngièn yí-kîn chhiên-vông Putrajaya, phu-fun hàng-chṳn phu-mùn hàn-chhôi Kuala Lumpur. Kuala Lumpur he sú-tû ya-he chhung-yeu thai-sàng, he Mâ-lòi-sî-â vùn-fa, chhòi-chṳn lâu kîn-chi ke chhùng-sîm, pûn phìn-sṳ́m vi chhiòn-khiù sàng-sṳ. *Ngoi-kâu Chṳn-chhet* kûng-pu 2010-ngièn chhiòn-khiù sàng-sṳ chṳ́-su, Kuala Lumpur vi-kî thi 48-miàng, kîn-chi lâu sa-fi kói-kiet siông-kôan ke kói-kiet sàng-sṳ chṳ́-su vi-kî thi 67-miàng.

## Miàng-sṳ ke yi-sṳ
## Thúng-kie
Kîn-kí 2000-ngièn ke thúng-kie su-kí, Kuala Lumpur mien-chit tha̍t-tó 243.65 phìn-fông kûng-lî, sṳ-khî ngìn-khiéu 1,479,388, lièn thùng Klang-hò liù-vet ke ngìn-khiéu yok-yû 400-van.
Kuala Lumpur he fà-ngìn ke chú-yeu chhòn-thúng chhi-kî thi chṳ̂-yit, to 1970 ngièn-thoi sṳ̀ fà-ngìn hàn-he cham-hi Kit-lùng-po ngìn-khiéu ke tô-su, hien-chhai fà-ngìn yok cham Kit-lùng-po thi-khî chúng ngìn-khiéu ke 42%, vi tông-thi chú-yeu chhu̍k-yì chṳ̂-yit.

## Li̍t-sṳ́
## Thi-lî
## Hì-hèu

## Chṳn-chhṳ
## Hàng-chṳn Khî-va̍k
## Kâu-thûng
## Lî-hàng kín-tiám
**Koet-kâ Thung-vu̍t-yèn lâu Súi-chhu̍k-kón** (National Zoo and Aquarium): Vi-yî Kuala Lumpur tûng-pet mien sṳ̍p-sâm kûng-lî chhú, nui yû thai-yok lióng-pak chúng thung-vu̍t, fî-khìm, phà-chhùng, súi-chhu̍k-kón chet yû pat-sṳ̍p chúng hói-yòng khi̍p thâm-súi sâng-vu̍t. Chhai khì kóng-fat ke fam-vì nui hàn-yû yit-ke hói-sṳ̂-kón. 

## Yû-hau Sàng-sṳ

## Chhâm-kháu vùn-hien


## Ngoi-phu lièn-kiet
Mâ-liuk-kap Hói-hia̍p

**Mâ-liuk-kap Hói-hia̍p** (馬六甲海峽, Yîn-ngî: Strait of Malacca) he vi-yî Mâ-lòi Pan-tó lâu Sumatra chṳ̂-kiên ke Hói-hia̍p. Mâ-liuk-kap Hói-hia̍p chhṳ̀n tûng-nàm — sî-pet chéu-hiong. Kì ke sî-pet têu thûng Yin-thu-yòng ke Andaman Hói, tûng-nàm têu lièn-chiap Nàm Chûng-koet Hói. Hói-hia̍p chhiòn-chhòng yok 1080 kûng-lî, sî-pet phu chui khôn tha̍t-tó 370 kûng-lî, tûng-nàm phu chui tsak-chhú chṳ́-yû 37 kûng-lî, he lièn-chiap kiêu-thûng Thai-phìn-yòng lâu Yin-thu-yòng ke koet-chi súi-tho. 

Mâ-liuk-kap Hói-hia̍p kîm-ha yù Sîn-kâ-po, Mâ-lòi-sî-â lâu Yin-nì sâm koet khiung-ha kón-hot.
Andaman Hói

**Andaman Hói** (Andaman Sea) he yit-ke Bengal-vân tûng-nàm phu ke súi-thí, vi-yî Yin-thu-yòng tûng-pet, nàm-pet chhòng yok 1100 kûng-lî, tûng-sî khôn yok 600 kûng-lî, mien-chit yok 65-van phìn-fông kûng-lî. Andaman Hói ke sî-mien he Yin-thu ke Andaman Khiùn-tó, tûng-mien he Mâ-lòi Pan-tó, tûng-nàm mien lâu chho̍k-miàng ke Malacca Hói-hia̍p‎ siông-lièn, he Nàm Chûng-koet Hói lâu Yin-thu-yòng kiên ke chhung-yeu súi-tho. 

Andaman Hói chui chhṳ̂m-chhu vi 4180-mí.
Mâ-lòi Pan-tó

**Mâ-lòi Pan-tó** (馬來半島, Yîn-ngî: Malay Peninsula) vi-yî Â-chû thai-liu̍k chui nàm-tôn, he Tûng-nàm-â chûng-nàm pan-tó ke yit-ke chú-yeu Pan-tó, lâu Sû-mùn-tap-lia̍p-tó kak-tén Mâ-liuk-kap Hói-hia̍p‎, he Thai-phìn-yòng lâu Yin-thu-yòng ke fûn-kie sien. 
Mâ-lòi Pan-tó sông yû Mâ-lòi-sî-â, Thai-koet, Mién-thien sâm-ke koet-kâ.
Johor Bahru

**Johor Bahru** (Mâ-lòi-ngî: Johor Bahru, Hon-ngî: 新山市) he Mâ-lòi-sî-â chhai Mâ-lòi Pan-tó‎ chui nàm-tôn, ya-he Â-chû thai-liu̍k chui nàm-tôn ke sàng-sṳ, lìn-koet Sîn-kâ-po kak-tén Johor Hói-hia̍p siông-tui, ya-he Johor ke sṳ̍p-ke yen-su̍k chṳ̂-yit. Kîn-kí 2009-ngièn ke thúng-kie, Johor Bahru sṳ-nui ke ngìn-khiéu tha̍t-tó 1,370,738-ngìn, he Mâ-lòi-sî-â ngìn-khiéu thi-ngi tô ke thai sàng-sṳ, yì-yèn Johor Bahru tû-sṳ-khiên ngìn-khiéu kien tha̍t 1,800,000-ngìn.

## Li̍t-sṳ́
## Thi-lî
## Hì-hèu
## Chṳn-chhṳ
## Hàng-chṳn Khî-va̍k
## Kâu-thûng
## Lî-hàng kín-tiám

## Yû-hau Sàng-sṳ

## Chhâm-kháu vùn-hien


## Ngoi-phu lièn-kiet
Selangor

**Selangor** () he Mâ-lòi-sî-â  sṳ̍p-sâm chû chṳ̂-yit, vi-yî Mâ-lòi Pan-tó sî hói-ngan chûng-phu, sú-fú Shah Alam he yit-ke sîn-hîn sàng-sṳ. Chhiòn-kin fàn-lau Kuala Lumpur lâu Putrajaya liá lióng-ke lièn-pâng chhṳ̍t-hot-khî, pet-phu lâu Perak vi lìn, tûng-phu chiap Pahang nàm-phu lâu Negeri Sembilan vi lìn. Selangor he Mâ-lòi-sî-â chui fu-yi ke chû-su̍k, chû chṳn-fú chhai 2005-ngièn 8-ngie̍t 27-ngit chṳn-sṳt siên-pu Selangor vi Mâ-lòi-sî-â ke thi-yit ke siên-chin chû-su̍k.

## Li̍t-sṳ́
## Thi-lî
## Ngìn-khiéu
## Kîn-chi
## Yun-sû
## Kâu-thûng
## Kau-yuk
## Hàng-chṳn khî-va̍k
## Chú-yeu sàng-sṳ
## Mî-sṳ̍t
## Ngoi-phu lièn-kiet
Shah Alam

**Shah Alam** (Mâ-lòi-ngî: Shah Alam) he Mâ-lòi-sî-â ke yit-ke chhṳ-chhṳ-sṳ, Selangor ke sú-fú, sàng-sṳ mien-chit 290.3 phìn-fông kûng-lî, 2006-ngièn ngìn-khiéu yok 58.5-van.

Shah Alam chû-piên yû fî-sòng fat-tha̍t ke kûng-lu-mióng, lièn-pâng E11-ho kô-suk kûng-lu chiông khì thùng sú-tû Kuala Lumpur siông-lièn, hien-chhai chú-yeu kî-chhòng vi Sû-tan Â-tû-â-tsṳ-sâ Kî-chhòng.
Detroit

**Detroit** he Mî-koet Me̍t-hiet-kîn-chû chui-thai ke sàng-sṳ, ya-he Wayne-yen ke yen-chhṳ só-chhai. 1701-ngièn yù fap-koet mô-phì sông kien-li̍p, he vi-yî Mî-koet chûng-sî-phu, Kâ-nâ-thai vûn-sâ yî-pet, Detroit-hò yèn-ngan ke yit-chho chhung-yeu ke kóng-héu sàng-sṳ, sṳ-kie chhòn-thúng khì-chha chûng-sîm lâu yîm-ngo̍k chṳ̂ tû. Sàng-sṳ tet-miàng yî lièn-chiap Saint Clair Fù lâu Erie Fù ke Detroit-hò, kì ngièn-chhṳ Fap-ngî "Rivière du Détroit" yi-sṳ vi "hói-hia̍p chṳ̂ hò"  (River of the Strait) . 
Kîn-kí Mî-koet Ngìn-khiéu Phû-chhà-khiu̍k 2010-ngièn ke thúng-kie su-kí, Detroit yî 713,777 ke ngìn-khiéu vi lie̍t chhiòn Mî-koet thi 18-thai sàng-sṳ, than liá-ke su-muk.

## Li̍t-sṳ́
## Thi-lî
## Hì-hèu

## Chṳn-chhṳ
## Hàng-chṳn Khî-va̍k
## Kâu-thûng
## Lî-hàng kín-tiám

## Yû-hau Sàng-sṳ

## Chhâm-kháu vùn-hien


## Ngoi-phu lièn-kiet
Johor

**Johor** () he Mâ-lòi-sî-â sṳ̍p-sâm ke chû-su̍k chṳ̂-yit, sú-fú vi Johor Bahru. Johor vi-yî Mâ-lòi-sî-â ke nàm-phu, thùng-sṳ̀ ya-he Â-chû thai-liu̍k chui nàm-tôn, tûng mien-lìm Nàm Chûng-koet Hói, sî mien-lìm Malacca Hói-hia̍p  lâu Yin-nì Sumatra siông-mong, nàm mien-lìm chho̍k Johor Hói-hia̍p lâu Sîn-kâ-po phì-lìn.

## Li̍t-sṳ́
## Thi-lî
## Ngìn-khiéu
## Kîn-chi
## Yun-sû
## Kâu-thûng
## Kau-yuk
## Hàng-chṳn khî-va̍k
## Chú-yeu sàng-sṳ
## Mî-sṳ̍t
## Ngoi-phu lièn-kiet
Pulau Pinang

**Pulau Pinang** (Mâ-lòi-ngî: Pulau Pinang; Yîn-ngî: Penang State) he Mâ-lòi-sî-â sṳ̍p-sâm ke lièn-pâng chû-su̍k chṳ̂-yit, vi-yî Mâ-lòi Pan-tó sî-pet chet, cháng-ke Pulau Pinang pûn Selatan Hói-hia̍p‎ fûn-sṳ̀n lióng phu-fun: Pinang-tó lâu Seberang Perai, yì-yèn Chûng-koet Sûn Chûng-sân sîn-sâng chho̍k-miàng ke "Pinang Fi-ngi" (Penang Conference) chhiu-chhai Pulau Pinang kí-hàng. Sén ke tûng lâu pet-phu lâu kit-tá-chû vi lìn, nàm-phu lâu Perak vi lìn. Pinang-tó sî-phu kak Malacca Hói-hia̍p lâu Yin-nì Sumatra siông-tui. Sú-fú George Town he Mâ-lòi-sî-â ke thi-sâm thai sàng-sṳ.

## Li̍t-sṳ́
## Thi-lî
## Ngìn-khiéu
## Kîn-chi
## Yun-sû
## Kâu-thûng
## Kau-yuk
## Hàng-chṳn khî-va̍k
## Chú-yeu sàng-sṳ
## Mî-sṳ̍t
## Ngoi-phu lièn-kiet
George Town, Penang

**George Town** (喬治市, Yîn-ngî: Georgetown) he Mâ-lòi-sî-â Pulau Pinang ke sú-fú, yî Yîn-koet koet-vòng George 3-sṳ miang-miàng, George Town vi-yî Pinang-tó tûng-pet-phu, ngìn-khiéu 157,743-ngìn, yì-yèn cháng-ke Pulau Pinang tû-fi-khî yok-yû 125-van ngìn, he Mâ-lòi-sî-â thi-sâm thai tû-fi-khî. George Town chhai 2008-ngièn 7-ngie̍t 7-ngit chṳn-sṳt lâu Melaka ke sú-fú Malacca Sṳ thùng-sṳ̀ tên-ki sṳ-kie vùn-fa vì-sán miàng-liu̍k.

## Li̍t-sṳ́
## Thi-lî
## Hì-hèu
## Chṳn-chhṳ
## Hàng-chṳn Khî-va̍k
## Kâu-thûng
## Lî-hàng kín-tiám

## Yû-hau Sàng-sṳ

## Chhâm-kháu vùn-hien


## Ngoi-phu lièn-kiet
Mâ-liuk-kap Chû

**Mâ-liuk-kap Chû** (馬六甲州, Mâ-lòi-ngî: Melaka, Yîn-ngî: Malacca State)，he Mâ-lòi-sî-â ke yit-ke chû, chhai Mâ-lòi Pan-tó‎ nàm-phién, phîn-lìm Mâ-liuk-kap Hói-hia̍p, sú-fú Mâ-liuk-kap Sṳ. Mâ-liuk-kap mien-chit 1,650 phìn-fông kûng-lî, ngìn-khiéu thai-thí 73-van. Kîn-kí Lièn-ha̍p-koet kau-khô-vùn chû-chṳt yî 2008-ngièn 7-ngie̍t 7-ngit seu-khôi ke Sṳ-kie Vùn-fa Vì-sán thai-fi, siên-pu Mâ-liuk-kap Sṳ chṳn-sṳt pûn lie̍t-ngi̍p Sṳ-kie Vì-sán Miàng-liu̍k.

## Li̍t-sṳ́
## Thi-lî
## Ngìn-khiéu
## Kîn-chi
## Yun-sû
## Kâu-thûng
## Kau-yuk
## Hàng-chṳn khî-va̍k
## Chú-yeu sàng-sṳ
## Mî-sṳ̍t

## Chhâm-kháu

## Ngoi-phu lièn-kiet
Mâ-liuk-kap Sṳ

**Mâ-liuk-kap Sṳ** (馬六甲市, Mâ-lòi-ngî: Bandar Melaka) he Mâ-lòi-sî-â Mâ-liuk-kap ke sú-fú. Chû hàng-chṳn lâu fat-chán chûng-sîm pâu-koat sú-sit phu-chóng phan-kûng-sṳt, li̍p-fap-fi tû chhai liá-vi. 2008-ngièn 7-ngie̍t 8-ngit Mâ-liuk-kap Sṳ lâu Pulau Pinang sú-fú George Town khiung-thùng pûn lie̍t-ngi̍p Sṳ-kie Vùn-fa Vì-sán Miàng-liu̍k.

## Li̍t-sṳ́
## Thi-lî
## Hì-hèu
## Chṳn-chhṳ
## Hàng-chṳn Khî-va̍k
## Kâu-thûng
## Lî-hàng kín-tiám

## Yû-hau Sàng-sṳ

## Chhâm-kháu vùn-hien


## Ngoi-phu lièn-kiet
Perak

**Perak** () he Mâ-lòi-sî-â ke sṳ̍p-sâm ke chû-su̍k chṳ̂-yit, ya-he Mâ-lòi Pan-tó sṳ̍p-yit ke chû tông-chûng thi-ngi thai ke yit-ke, mien-chit yok 21000 phìn-fông kûng-lî, pet-phu lièn-chiap Mâ-lòi-sî-â tûng-pet phu ke Mâ-lòi-sî-â — Thai-koet piên-kin yî-khi̍p Kedah, sî-pet-phu chiap-yòng Pulau Pinang, tûng-piên yû Kelantan lâu Pahang, nàm-piên Selangor. Malacca Hói-hia̍p chet-chhú yî Phit-li̍t-chû sî-fông.
 
*Perak* chhai Mâ-lòi-ngî ke yi-sṳ he ngiùn, lòi-chhṳ Perak yî-chhièn chú-yeu sán-phín siak ke ngiùn-set ngân-set. 

Perak ke sú-fú he Ipoh, Yîn-koet chhṳ̍t-mìn sṳ̀-khì yî sṳ-nui fàn-yùng ke siak-khóng khôi-chhái ngia̍p chho̍k-miàng.

## Li̍t-sṳ́
## Thi-lî
## Ngìn-khiéu
## Kîn-chi
## Yun-sû
## Kâu-thûng
## Kau-yuk
## Hàng-chṳn khî-va̍k
## Chú-yeu sàng-sṳ
## Lî-hàng kín-tiám
## Mî-sṳ̍t
## Ngoi-phu lièn-kiet
Ipoh

**Ipoh** (Mâ-lòi-ngî: Ipoh, Hon-ngî: 怡保市) he Mâ-lòi-sî-â Perak ke sú-fú, vi-yî Kuala Lumpur chṳ̂ pet yok 200 kûng-lî, he Sî-Mâ thi-si thai sàng-sṳ. Yîn-vi si chû-vì pûn ngâm-sa̍k sân-liâng fàn-vì, Ipoh yû "sân-sàng" chṳ̂ chhṳ̂n-fû. Ipoh chhú chhai Khiûn-tá-hò liù-vet, he Mâ-lòi-sî-â sán siak-khóng ke thi-fông, só-yî pûn chhṳ̂n-cho "siak-tû" (錫都).

## Li̍t-sṳ́
## Thi-lî
## Hì-hèu
## Chṳn-chhṳ
## Hàng-chṳn Khî-va̍k
## Kâu-thûng
## Lî-hàng kín-tiám

## Yû-hau Sàng-sṳ

## Chhâm-kháu vùn-hien


## Ngoi-phu lièn-kiet
Pahang

**Pahang** () he Mâ-lòi-sî-â chui-thai ke chû-su̍k, chû sú-fú vi Kuantan. Mâ-lòi-sî-â pan-tó chui-kô sân-fûng Tahan-sân, vi-yî Pahang pet-phu, mien-chit 35,964 phìn-fông kûng-lî, ngìn-khiéu 1,448,000.

## Li̍t-sṳ́
## Thi-lî
## Ngìn-khiéu
## Kîn-chi
## Yun-sû
## Kâu-thûng
## Kau-yuk
## Hàng-chṳn khî-va̍k
## Chú-yeu sàng-sṳ
## Lî-hàng kín-tiám

## Mî-sṳ̍t
## Ngoi-phu lièn-kiet
Kuantan

**Kuantan** (Mâ-lòi-ngî: Kuantan) he Mâ-lòi-sî-â Pahang ke sú-fú, ya-he Sî-Mâ tûng hói-ngan chui-thai ke sàng-sṳ, vi-yî Kôan-tan hò-khiéu fu-khiun, mien-hiong Nàm Chûng-koet Hói. Ngìn-khiéu thai-yok 340,000, khì-chûng yok 58% Mâ-lòi-ngìn 32% Fà-ngìn, 4% Yin-thu-ngìn yî-khi̍p 6% khì-thâ ngìn-chúng. Sàng-sṳ mien-chit tha̍t-tó sâm-van liuk-chhiên phìn-fông kûng-lî.

## Li̍t-sṳ́
## Thi-lî
## Hì-hèu
## Chṳn-chhṳ
## Hàng-chṳn Khî-va̍k
## Kâu-thûng
## Lî-hàng kín-tiám

## Yû-hau Sàng-sṳ

## Chhâm-kháu vùn-hien


## Ngoi-phu lièn-kiet
Kelantan

**Kelantan** () he Mâ-lòi-sî-â chhai Mâ-lòi Pan-tó‎ tûng hói-ngan ke yit-ke chû. Sú-fú vi Khota Bharu, pet-chiap Thai-koet, tûng-pet vi Nàm Chûng-koet Hói, sî-chiap Perak, nàm-lìm Pahang yî-khi̍p tûng-nàm vi Terengganu. Kelantan koet-ho vi "*Darul Naim*", yi-sṳ he hen-fuk chṳ̂ pâng. 

Kelantan he Mâ-lòi-sî-â nùng-ngia̍p chhùng-chṳ́n, thùng-sṳ̀ ya-he Mâ-lòi-sî-â vùn-fa ke yèu-làm, yû Mâ-lòi-sî-â chui-tô ke sṳ́-chhièn yì-chiak.

## Li̍t-sṳ́
## Thi-lî
## Ngìn-khiéu
## Kîn-chi
## Yun-sû
## Kâu-thûng
## Kau-yuk
## Hàng-chṳn khî-va̍k
## Chú-yeu sàng-sṳ
## Lî-hàng kín-tiám
## Mî-sṳ̍t
## Ngoi-phu lièn-kiet
Seremban

**Seremban** (Mâ-lòi-ngî: Seremban) he Mâ-lòi-sî-â Negeri Sembilan ke sú-fú. Seremban sîn-sàng (Seremban 2) khôi-sṳ́ vi Seremban khiu-sṳ ke páu-fò chhàng-thu yì sîn-kien ke sîn-khî. Seremban yî 2004-ngièn kí-phan thi sṳ̍p-kài Mâ-lòi-sî-â Yun-thung-fi.

## Li̍t-sṳ́
## Thi-lî
## Hì-hèu
## Chṳn-chhṳ
## Hàng-chṳn Khî-va̍k
## Kâu-thûng
## Lî-hàng kín-tiám

## Yû-hau Sàng-sṳ

## Chhâm-kháu vùn-hien


## Ngoi-phu lièn-kiet
Thòi-vân Hak-kâ-ngìn

**Thòi-vân Hak-kâ-ngìn**, Thòi-vân thi-ngi thai chhu̍k-khiùn, vi khí-yû Hak-kâ hiet-thúng ke Thòi-vân-ngìn. Hak-kâ-ngìn ke mû-ngî vi Thòi-vân Hak-kâ-ngî, than-he chhai 1949-ngièn chṳ̂-heu, yîn-vi Koet-mìn-tóng chṳn-fú ke koet-ngî chṳn-chhet, put-séu Hak-kâ-ngìn heu-yí, tû kói-yung koet-ngî tông-cho mû-ngî. Kîn-kí thúng-kie, pan-su yî-song Hak-kâ-ngìn chú-si̍t vi Chṳ́n-phìn-yen (kîm-ha Chiau-liang-yen khi̍p Liu̍k-fûng-sṳ, chhiu-he kîm-ngit só-vi ke Si-yen-khiông khi̍p Hói-liu̍k-khiông ke ngièn-thèu.

### Thòi-vân Hak-kâ-ngìn Ngìn-khiéu

̈*
托馬斯·阿爾瓦·愛迪生

**托馬斯·阿爾瓦·愛迪生**（1847年2月11日-1931年10月18日），係美國發明家、商人，擁有眾多重要發明專利，係世界上第一隻利用大量生產原則撈工業研究實驗室來進行發明創作嘅人。佢改良多種東西，包括對世界極大影響嘅留聲機、電影攝影機撈電報等等。在美國，愛迪生名下擁有一千九十三項專利，而然佢在美國、英國、法國撈德國等地嘅專利數量超過一千五百項。
New York Sṳ

**New York Sṳ** (Yîn-ngî: New York City) fe̍t-chá ham-cho **Néu-yok-sṳ**, he Mî-koet ngìn-khiéu chui-tô ke sàng-sṳ, ya-he chhiòn sṳ-kie chui-thai ke Tû-fi-khî chṳ̂-yit ——New York Tû-fi-khî ke fu̍t-sîm. Yì yit-ke sṳ-ki yî-lòi, New York chhai sông-ngia̍p lâu kîm-yùng ke fông-mien fat-fî ki-thai ke chhiòn-khiû yáng-hióng-li̍t. Néu-yok he yit-chho Sṳ-kie-kip sàng-sṳ, chhṳ̍t-chiap yáng-hióng chho̍k chhiòn-khiû ke kîn-chi, kîm-yùng, mòi-thí, chṳn-chhṳ, kau-yuk, khì-chûng Lièn-ha̍p-koet chúng-phu ya vi-yî liá-ke sàng-sṳ, ku-só New York ya pûn kûng-ngin vi sṳ-kie chṳ̂ tû. Kì vi-yî New York tûng-nàm-phu.
 
New York-sṳ he Mî-koet chui-thai sàng-sṳ khi̍p thi-yit thai kóng, thùng-sṳ̀ Thai New York ya-he sṳ-kie thi-si thai Tû-fi-khî, vi-yî Mî-koet Thai-sî-yòng hói-ngan ke tûng-pet-phu. Liá-sṳ yû Manhattan, Queens, Brooklyn,The Bronx, Staten-tó ńg-ke hàng-chṳn-khî. Chhai ngìn-khiéu fông-mien, New York ya-he chhiòn Mî-koet ngìn-khiéu chui me̍t-si̍p ke chhung-yeu sàng-sṳ, kû-kie yok yû 8,244,910-ngìn kî-chhu chhai 790 phìn-fông kûng-lî ke thú-thi sông.

New York-sṳ yù Hò-làn-ngìn yî 1624-ngièn kien-li̍p, chok-vì sông-ngia̍p ke kâu-yi chhàm, tông-sṳ̀ liá-thi pûn chhṳ̂n-cho Nieuw Amsterdam. New York chên-kîn he Mî-koet sú-tû, 1790-ngièn Philadelphia sṳ̀n-vì sú-tû heu, sṳ̀n-vì Mî-koet chui-thai ke sàng-sṳ. 
 
## Li̍t-sṳ́

Êu-chû-ngìn yî 1524-ngièn Giovanni da Verrazzano fat-hien New York, tông-sṳ̀ yok ńg-chhiên chak Lenape-chhu̍k ngìn yit-chhṳ̍t kî-chhu chhai khî-vet. 1613-ngièn, Hò-làn-ngìn kien-li̍p Nieuw Amsterdam lâu Nieuw Nederland. 1640-ngièn, Peter Stuyvesant pûn yin-min vi chû-chóng, 1652-ngièn pún chhṳ̍t-mìn-thi tet-tó chhṳ-chhṳ-khièn. 1664-ngièn, Yîn-koet chṳ̂n-fu̍k liá-chak chhṳ̍t-mìn-thi lâu kói-miàng vi New York , yîn-vi Yîn-koet chó-chhiu yí-kîn yû sàng-sṳ miàng-è vi *York*. Hò-làn-ngìn yî 1673-ngièn 8-ngie̍t sû-fu̍k liá-chak chhṳ̍t-mìn-thi, pûn sàng-sṳ kói-miàng *New Orange*, yèn-heu chhai 1674-ngièn 11-ngie̍t liá-chak chhṳ̍t-mìn-thi chhiu yún-kiú pûn kot-ngiong pûn Yîn-koet.

## Thi-lî
## Hì-hèu
## Chṳn-chhṳ
## Hàng-chṳn Khî-va̍k
## Kâu-thûng
## Lî-hàng kín-tiám

## Yû-hau Sàng-sṳ

## Chhâm-kháu vùn-hien


## Ngoi-phu lièn-kiet
New York

**New York** he Mî-koet ke yit-ke chû.

## Li̍t-sṳ́
## Fap-li̍t
## Tsṳn-fú
## Thi-lî
## Koet-kâ Kûng-yèn
## Kîn-tsi
## Ngìn-khiéu
## Tshung-yeu Sàng-sṳ

## Kau-yuk
## Tsṳt-ngia̍p Thí-yuk
## Kâu-thûng
## Yû-miàng ke Tsṳn-tshṳ ngìn-vu̍t
## Tshâm-siòng
## Ngoi-phu Lièn-kiet
New York Tû-fi-khî

**Néu-yok Tû-fi-khî** (New York Metropolitan Area) he chhiòn Mî-koet chui-thai ke Tû-fi-khî, ya-he chhiòn sṳ-kie chui-thai ke Tû-fi-khî chṳ̂-yit, vî-yî Mî-koet tûng-pet-phu, muk-chhièn chúng ngìn-khiéu yok 18,815,988-ngìn. Cháng-ke Tû-fi-khî yî Néu-yok-sṳ vi chûng-sîm, pâu-koat Néu-yok-chû sông chû ke liuk-ke khiùn lâu Chhòng-tó ke lióng-ke khiùn, Néu Chhe̍t-sî-chû ke sṳ̍p-si ke khiùn, Không-nái-tí-khiet-chû ke sâm-khiùn, yî-khi̍p Pîn-sé-fap-nì-â-chû tûng-pet-phu ke yi-ke khiùn só chû-sṳ̀n. Chhiòn-phu thi-khî yù sàng-khî lâu kau-khî só chû-sṳ̀n.

## Li̍t-sṳ́
## Thi-lî
## Hì-hèu
## Chṳn-chhṳ
## Hàng-chṳn Khî-va̍k
## Kâu-thûng
## Lî-hàng kín-tiám

## Yû-hau Sàng-sṳ

## Chhâm-kháu vùn-hien


## Ngoi-phu lièn-kiet
Negeri Sembilan

**Negeri Sembilan** (), chhai Mâ-lòi-ngî chhiu-he "kiú-ke chû" ke yi-sṳ, he Mâ-lòi-sî-â vi-yî Mâ-lòi Pan-tó sî-ngan ke yit-ke chû-su̍k. Negeri Sembilan sú-fú he Seremban. Seremban yu miàng "Fâ-sàng". Chû vòng-kiûng só-chhai-thi vi-yî Seri Menanti. Negeri Sembilan ke kiûn-chú pûn chhṳ̂n-vi chui-kô thúng-chhṳ-chá.

## Li̍t-sṳ́
## Thi-lî
## Ngìn-khiéu
## Kîn-chi
## Yun-sû
## Kâu-thûng
## Kau-yuk
## Hàng-chṳn khî-va̍k
## Chú-yeu sàng-sṳ
## Lî-hàng kín-tiám

## Mî-sṳ̍t
## Ngoi-phu lièn-kiet
Khota Bharu

**Khota Bharu** (Mâ-lòi-ngî: Khota Bharu) he Mâ-lòi-sî-â ke sàng-sṳ, vi-yî Kelantan, he Khota Bharu ke sú-fú yî-khi̍p fòng-sàng. Khota Bharu chhai Mâ-lòi-ngî ke yi-sṳ he "sîn sàng-sṳ". Khota Bharu he vi-yî Mâ-lòi Pan-tó‎ tûng-pet-phu ke sàng-sṳ.

## Li̍t-sṳ́
## Thi-lî
## Hì-hèu
## Chṳn-chhṳ
## Hàng-chṳn Khî-va̍k
## Kâu-thûng
## Lî-hàng kín-tiám

## Yû-hau Sàng-sṳ

## Chhâm-kháu vùn-hien


## Ngoi-phu lièn-kiet
Yu Kil-chun

**Yu Kil-chun**(兪吉濬, Hôn-koet-ngî:유길준 /Yu Kil-chun, 1856-ngièn 10-ngie̍t 24-ngit - 1914-ngièn 9-ngie̍t 30-ngit) he Hôn-koet ke thu̍k-li̍p yun-thung-kâ, Chṳn-chṳ Ngìn-lui, kói-kiet yun-thung-kâ, Mìn-chhu̍k chú-ngi Chat-ho̍k-kâ.

## Mióng-chhàm
* Yu Kil-chun (Hôn-koet)
* Yu Kil-chun (Hôn-koet)
* Yu Kil-chun (Hôn-koet) 

分類:Hòn-koet
Pak Hon-yong

**Pak Hon-yong**(Hôn-koet-ngî: Park Heon-young, 1900-ngièn 5-ngie̍t  28-ngit - 1956-ngièn 12-ngie̍t 5-ngit) he Hôn-koet ke thu̍k-li̍p yun-thung-kâ, Chṳn-chṳ, Khiung-sán chú-ngi-chá, ńg-sin chú-ngi-chá, Ngìn-vu̍t. Pûn chhṳ̂n-cho **Yijeong**(이정 而丁, 而靜)',**Yichun**(이춘 而春),  **Deokyeong**(덕영 德永').

分類:Hòn-koet
Chhiòn-khiû Sàng-sṳ

**Chhiòn-khiû Sàng-sṳ** (Yîn-ngî: Global city) yu chhṳ̂n-cho **Sṳ-kie-kip sàng-sṳ** chṳ́ chhai Sa-fi, kîn-chi, vùn-fa, khi̍p chṳn-chhṳ chhèn-mien chhṳ̍t-chiap yáng-hióng chhiòn-khiû sṳ-vu ke sàng-sṳ.

## Thù-phién

File:Amsterdam Amstel 20041105.jpg|Amsterdam

File:Bangkok nighttime.jpg|Bangkok
File:Belgium-6617 - Twilight at the Palace (14118760912).jpg|Brussels Sṳ
File:Puerto Madero DLightning.jpg|Buenos Aires
File:View of Cairoatday1.jpg|Cairo
File:DowntownChicagoILatNight.jpg|Chicago
File:DubaiSkyscrapers.JPG|Dubai
File:Skyline Frankfurt am Main.jpg|Frankfurt

File:Hongkong Evening Skyline.jpg|Hiông-kóng
File:Boston Financial District skyline.jpg|Boston
File:WsaragihJakarta.jpg|Jakarta
File:The eye at night - geograph.org.uk - 1140684.jpg|Lùn-tûn
File:LA citylights.jpg|Los Angeles
File:Melbourne CBD and Ceremonial Avenue (in 2024) as seen from the rooftop of Shrine of Remembrance.jpg|Melbourne
File:De Madrid al cielo 82.jpg|Madrid
File:Angel de la Independencia Mexico City.jpg|México Sṳ
File:Piazza Duomo in Milan.jpg|Milano
File:Kutuzov Avenue.jpg|Moskva
File:Bombay25.jpg|Mumbai
File:Midtown Manhattan as City of Blinding Lights.JPG|New York
File:Osaka - Night View.jpg|Thai-fán
File:Tour Eiffel, École militaire, Champ-de-Mars, Palais de Chaillot, La Défense - 03.jpg|Pâ-lì
File:Praha, Dejvice, Baba, večerní pohled k centru.jpg|Praha
File:Lightmatter sanfrancisco.jpg|San Francisco

File:2012 Pudong.jpg|Sông-hói
File:Lit-up_CBD_from_Raffles_City_-_RGW.jpg|Sîn-kâ-pô
File:São Paulo3.jpg|São Paulo
File:Seoul at night from 63 building.jpg|Seoul
File:Sydney_opera_house_and_skyline.jpg|Sydney
File:Taipei,_Taiwan_CBD_Skyline.jpg|Thòi-pet
File:Sumida River at sunset, Kachidokibashi Bridge, Tokyo.jpg|Tûng-kîn
File:Toronto at night looking south-east from Bay Street.JPG|Toronto
File:Schwedenbrücke nachts.jpg|Wien
File:US Capitol Building at night Jan 2006.jpg|Washington, D.C.
Thai-fán-sṳ

**Thai-fán-sṳ** (大阪市, Osaka) vi-yî Ngi̍t-pún Pún-chû sî-phu, chho-lo̍k Khiûn-ki Phìn-ngièn, mien-lìm Thai-fán-vân, Thai-fán-fú sî-fông tûng-ông, Chṳn-lin chṳ́-thin tû-sṳ chṳ̂-yit.

## Li̍t-sṳ́
## Thi-lî
## Hì-hèu
## Chṳn-chhṳ
## Hàng-chṳn Khî-va̍k
## Kâu-thûng
## Lî-hàng kín-tiám

## Yû-hau Sàng-sṳ

## Chhâm-kháu vùn-hien


## Ngoi-phu lièn-kiet
Auckland Vùn-fap Ho̍k-káu

**O-khiet-làn Vùn-fap Ho̍k-káu**  (Yîn-ngî: Auckland Grammar School) he Néu Sî-làn yû 140-ngièn li̍t-sṳ́ ke kûng-li̍p nàm-chṳ́ chûng-ho̍k. Chêu-sû kiú-ngièn-kip chṳ sṳ̍p-sâm ngièn-kip ke ho̍k-sâng. 2008-ngièn ho̍k-káu yû 2483-miàng ho̍k-sâng, khì-chûng pâu-koat phu-fun ki-suk vi-yî ho̍k-káu fu-khiun ke Tibbs House ke káu-ngoi ki-suk  ho̍k-sâng, sṳ́ O-khiet-làn Vùn-fap Ho̍k-káu sṳ̀n-vì Néu Sî-làn chui-thai ke ho̍k-káu chṳ̂-yit. O-khiet-làn Vùn-fap Ho̍k-káu he pûn khon-cho Néu Sî-làn miàng-káu chṳ̂-yit, ho̍k-sâng li̍t-ngièn ho̍k-su̍t sṳ̀n-chit chhai chûng-ho̍k phài-miàng sông miàng-lie̍t chhièn-màu, thùng-sṳ̀ mî-ngièn chhai thí-yuk fông-mien ya-he tet-tó chióng-sóng.  Ho̍k-káu pín-chhṳ̀ ngiàm-kiún ke ho̍k-su̍t  kau-yuk lâu khien-chhiòn ho̍k-ngia̍p kin-chên ke lî-ngiam, thì-chhong chîn-yîn-chṳ kau-yuk khi̍p ho̍k-sâng chhiòn-nèn fat-chán.
New South Wales

**New South Wales**   (Yîn-ngî: New South Wales) he Au-chû ngìn-khiéu chui-tô ke yit-chû; vi-yî Au-chû ke tûng-nàm-phu, Victoria yî pet, Queensland yî nàm, sú-fú chhai Sydney. New South Wales kîm-ha va̍k-fûn vi 152-ke thi-fông chṳn-fú khî-vet. New South Wales chhóng-kien yî 1788-ngièn, he Yîn-koet chhai Au-chû ke thi-yit ke chhṳ̍t-mìn-thi, tông-sṳ̀ pâu-koat chhù-liáu sî hói-ngan yî-ngoi ke cháng-ke Au-chû thai-liu̍k.

## Miàng-sṳ ke yi-sṳ

## Li̍t-sṳ́

Chui-chó chhai 1606-ngièn fat-hien Au-chû thai-liu̍k ke Êu-chû-ngìn he Hò-làn-ngìn Willem Janszoon. 17 Sṳ-ki, Hò-làn tak-phu chhet-liòng Au-chû ke sî hói-ngan lâu pet hói-ngan.

1770-ngièn, Yîn-koet thâm-hiám-kâ Thomas Cook chui-chó chhet-fùi Àu-chû tûng hói-ngan, pin chiông liá-chak thi miang-miàng  vi “New South Wales”.

## Thúng-kie
## Thi-lî
## Hì-hèu

## Chṳn-chhṳ
## Hàng-chṳn Khî-va̍k
## Kâu-thûng
## Lî-hàng kín-tiám

## Yû-hau Sàng-sṳ

## Chhâm-kháu vùn-hien


## Ngoi-phu lièn-kiet
Au-chû dollar

**Au-chû dollar** (Yîn-ngî: Australian dollar, kién-siá A$ fe̍t-chá AUD), he Au-chû thûng-fo ke kî-pún tân-vi, yit-ngièn yû yit-pak fûn. Au-chû chui-chhû chhái-yung ke thûng-fo lâu Yîn-phóng yit-yong, heu-lòi chhái-yung chhṳ-kâ ke thûng-fo Au-chû pound, pì-chhṳ̍t lâu Yîn-phóng thùng-tén. Tông-sṳ̀ yit-phông yû 20 shilling; 1 shilling yû 12 pence. Mî yit-phông tén-yì 240 pence. 

Heu-lòi 1966-ngièn Au-chû thôi-hàng sṳ̍p-chin-chṳ chṳ̂-sṳ̀, fo-pì thùng-sṳ̀ kói-cho sṳ̍p-chin-chṳ. Tông-sṳ̀ yit Mî-kîm ke ka-chhṳ̍t thai-khái tén-yì pan Yîn-phóng, só-yî sîn-ke sṳ̍p-chin-chṳ thûng-fo kói-vi lâu Mî-kîm lièn-thûng.

## Ngoi-phu lièn-chiap
* Au-chû dollar
Sung Jae-ki

**Sung Jae-ki** (, ) he Hôn-koet ke ngìn-khièn yun-thung-kâ, sṳ-mìn yun-thung-kâ, Chṳn-chṳ Ngìn-lui, chhṳ-yù chú-ngi yun-thung-kâ. 2008-ngièn - 2013-ngièn nàm-sin lièn-tai(남성연대 男性連帶) ke chúng-sú.  Ho (號) Sṳ́m-hiên '審軒'(심헌), Sîm-hiên '心軒'. 1967-ngièn ,kì chhut-se chhai Khin-song Puk-tho Daegu-sṳ.

2013-ngièn 7-ngie̍t 26-ngit, Sṳ̀n Chhai-kî chhṳ-sat lòi khong-ngi Hân-koet ke làm-sin kì-sṳ (歧視). Kì ke vì-ngièn he "Nàm-ngìn me he ngìn" (남자도 사람이다).

## Chhâm-siòng
* nàm-sin lièn-tai
* Ńg-sin Chú-ngi

## 參考鏈接
* 男子呼籲捐助“假戲真做”跳江身亡 朝鮮日報 2013.07.29
* 韓國KBS電視臺記者直播一男子自殺全程引爭議
* 韓男子投江自盡 電視台全程拍攝
* 韩国电视台直播男子投江 新华新闻2013年07月29日
* 韩国电视台直播男子投江自杀 新闻报道伦理引争议 人民网2013年07月29日
* 韩国KBS电视台记者直播一男子自杀全过程引发争议中央人民广播电2013-07-29
* 韩国KBS电视台记者直播一男子自杀全程引争议 
* 韩国KBS电视台记者直播一男子自杀全程引争议 壹壹肆 2013-8-9
* 男子投江自尽 电视台全程拍摄引发伦理争议(图) 壹壹肆 2013-8-9
* 韩国电视台全程拍摄男子投江自尽(图) 壹壹肆 2013-8-9
* South Korean channel films suicide (英語)
* Suicide performance and journalist ethics News Dongah (英語)
* Activist's 'suicide' causes huge stir Koreatimes 2013.07.26 (English)
* MHRA Sung Jae-gi dead A-Voice of Man (English)
* South Korean channel films suicide (English)

分類:Hòn-koet
分類:Chṳn-chhṳ ngìn-vu̍t
J
Melbourne

**Melbourne**  (Yîn-ngî: Melbourne) he vi-yî Au-chû tûng-ngan Victoria nàm-phu  ke yit-chho sàng-sṳ. Melbourne he Victoria sú-fú lâu chui-thai sàng-sṳ, he Au-chû ngìn-khiéu phài-miàng ke thi-ngi thai sàng-sṳ. Thai Melbourne thi-khî mien-chit tha̍t-tó 8,806 phìn-fông kûng-lî, he chhiòn-khiù chui kóng-thai  ke tû-fi-khî chṳ̂-yit. Melbourne tûng-ông sông-ngia̍p-khî he cháng-ke thai tû-fi-khî ke chûng-sîm, kîn-ko 1993-ngièn ke hàng-chṳn kói-chṳ heu, hien-chhai tûng-ông sông-ngia̍p-khî ngìn-khiéu yok 20,000. Tûng-ông sông-ngia̍p-khî vi-chhú kóng-vân ke pet-tôn, he Yarra-hò hò-khiéu-vân. Sṳ-mìn thai-tô-sṳ kî-chhu chhai tûng-ông sông-ngia̍p-khî chû-piên, thai tû-fi-khî 2012-ngièn khiung-yû 425-van ngìn. Tû-fi-khî yù Melbourne khi̍p 31-ke thi-fông chṳn-fú khî-vet chû-sṳ̀n. Melbourne pûn yì vi "Au-chû ke vùn-fa sú-tû", thùng-sṳ̀ he chhiòn-koet ke vùn-fa, sông-ngia̍p, kau-yuk, ngu-lo̍k, thí-yuk khi̍p lî-hàng chûng-sîm. Melbourne chhai fu̍k-chông, ngi-su̍t, yîm-ngo̍k, thien-sṳ chṳ-chok, thien-yáng khi̍p vú-tho liâng-vet yîn-liâng Au-chû. Melbourne chên-kîn kí-phan ko 1956-ngièn ha-kui Olympic Yun-thung-fi lâu 2006-ngièn  Yîn Lièn-pâng Yun-thung-fi. 2008-ngièn Melbourne tet-tó Yîn-koet Loughborough Thai-ho̍k ke Chhiòn-khiù-fa lâu Sṳ-kie-kip Sàng-sṳ Ngiên-kiu Séu-chû lâu Mióng-lok phìn-ka vi Thi-yit-kip Sṳ-kie Tû-sṳ. 

## Li̍t-sṳ́

## Thúng-kie
## Thi-lî
## Hì-hèu

## Chṳn-chhṳ
## Hàng-chṳn Khî-va̍k
## Kâu-thûng
## Lî-hàng kín-tiám

## Yû-hau Sàng-sṳ

## Chhâm-kháu vùn-hien


## Ngoi-phu lièn-kiet
Victoria (Au-chû)

**Victoria** (Yîn-ngî: State of Victoria) he Au-chû ke chû, vi-yî Au-chû Thai-liu̍k tûng-nàm-tôn, chhiòn-chû hien-kîm va̍k-fûn vi 79-ke thi-fông chṳn-fú khî-vet. Victoria mien-chit  237,629 phìn-fông kûng-lî, chúng ngìn-khiéu vi Au-chû thi-ngi thai. Sú-fú Melbourne vi Au-chû thi-ngi thai sàng-sṳ. Victoria su-yû "fâ-yèn-chû"  (The Garden State) ke mî-yì.

## Li̍t-sṳ́
## Thi-lî
## Hì-hèu

## Chṳn-chhṳ
## Hàng-chṳn Khî-va̍k
## Kâu-thûng
## Lî-hàng kín-tiám

## Yû-hau Sàng-sṳ

## Chhâm-kháu vùn-hien


## Ngoi-phu lièn-kiet
Brisbane

**Brisbane** (Yîn-ngî: Brisbane) he Au-chû Queensland fú-sàng, vi-yî Au-chû pún-thú ke tûng-pet-phu, pet-yèn Sunshine Coast, nàm-lìn koet-chi kôn-kông sṳn-thi Gold Coast. Thai tû-fi-khî ngìn-khiéu 215-van, he Au-chû ngìn-khiéu thi-sâm thai tû-fi. Brisbane kho-khiun Thai-phìn-yòng, tûng-mien pin-lìm Tasman-hói, he yit-ke chhiùng hói-ngan sien, hò-chhôn lâu kóng-héu vông sî-phu nui-liu̍k fat-chán ke tû-sṳ. Khì sṳ-chûng-sîm vi-yî Brisbane Hò (Brisbane River) piên . Brisbane kî-chhòng lâu koet-chi hói-kóng chho-lo̍k yî Brisbane hò-khiéu lióng-phòng. 

Brisbane he 1982-ngièn Yîn Lièn-pâng Yun-thung-fi, 1988-ngièn Sṳ-kie Pok-lám-fi, yî-khi̍p Sṳ-kie Yû-ngì Yun-thung-fi (Goodwill Games) ke chú-phan sàng-sṳ.
## Li̍t-sṳ́

## Thúng-kie
## Thi-lî
## Hì-hèu

## Chṳn-chhṳ
## Hàng-chṳn Khî-va̍k
## Kâu-thûng
## Lî-hàng kín-tiám

## Yû-hau Sàng-sṳ

## Chhâm-kháu vùn-hien


## Ngoi-phu lièn-kiet
Queensland

**Queensland** (State of Queensland), vi-yî Au-chû ke tûng-pet-phu, mien-chit he Au-chû ke thi-ngi thai chû, ngìn-khiéu phài-miàng chhiòn Au-chû thi-sâm. Kîn-kí 2007-ngièn 12-ngie̍t thúng-kie, Queensland ngìn-khiéu yí-kîn thu̍t-pho  4,380,000 ngìn, cham-hi chhiòn-koet chúng ngìn-khiéu ke 20%. Queensland thi-yit thai sàng vi sú-fú Brisbane, ngìn-khiéu 1,007,900 (2007-ngièn 3-ngie̍t sú-kí) , thai tû-fi-khî ngìn-khiéu yok lióng-pak-van. Thi-ngi thai sàng he kôn-kông chhung-chṳ́n Gold Coast, ngìn-khiéu 58.3-van (2007-ngièn 10-ngie̍t sú-kí)

Queensland yû siông-tông kóng-thai ke thi-khî vi-yî ngie̍t-tai, sṳn-sán khóng-vu̍t lâu súi-kó, kî-mìn ngie̍t-oi yun-thung, su yû "Yòng-kông chṳ̂ chû" (Sunshine State) ke mî-chhṳ̂n.

Queensland yî nùng-ngia̍p vi chú-yeu mo-yi sán-phín, vi Au-chû ngiù-nen, kâ-pî, yên-chhó, thì-thèu, muk-chhòi, thèu-lui, phìn-kó, khiûng-tsiâu, vòng-lî, muk-kôa, Lai-kî, Mong-kó, kuk-vu̍t, kâm-tsà, mièn-fâ tén sán-phín ke chú-yeu sán-thi.

## Li̍t-sṳ́
## Thi-lî
## Hì-hèu

## Chṳn-chhṳ
## Hàng-chṳn Khî-va̍k
## Kâu-thûng
## Lî-hàng kín-tiám

## Yû-hau Sàng-sṳ

## Chhâm-kháu vùn-hien


## Ngoi-phu lièn-kiet
Vòng-lì

**Vòng-lì** (王梨 / 黃梨) he yit-chúng ngièn-sán Nàm-mî-chû Pâ-sî, Paraguay ke Amazon-hò liù-vet yit-tai ke ngie̍t-tai súi-kó, hien-chhai yí-kîn liù-chhòn to cháng-ko ngie̍t-tai thi-khî.
Ngiù-nen

**Ngiù-nen** (牛乳) he yit-chúng Phú-nen-lui Tshṳ-sin thung-vu̍t Nen-sien ke fûn-pit-vu̍t, ya-he Phú-nen-lui thi̍t-yû ke nèn-li̍t chṳ̂-yit.
Sydney

**Sydney** (Yîn-ngî: Sydney) vi-yî Au-chû ke tûng-nàm-phu, he New South Wales ke sú-fú, ya-he chhiòn Au-chû ngìn-khiéu chui chhiû-me̍t ke sàng-sṳ. Tû-fi-khî ngìn-khiéu 4,575,532-ngìn (2011-ngièn).
1788-ngièn yù Yîn-koet thi-yit kàm-chhui ke sòn-chóng Arthur Phillip yî Sydney-vân kien-li̍p. Sydney fànf-vì Jackson-kóng, chên pûn chhṳ̂n-cho "hói-kóng sàng-sṳ". Sydney he Au-chû chui-thai ke kîm-yùng chûng-sîm, ya-he koet-chi chú-yeu lî-hàng sṳn-thi, yî hói-tân, kô-khia̍k-yen lâu kóng-vân thai-khiâu tén vùn-miàng. Sydney ya chên-kîn kí-phan tô-chúng thí-yuk pí-soi, pâu-koat 1938-ngièn Yîn Lièn-pâng Yun-thung-fi, 2000-ngièn Sydney Olympic Yun-thung-fi khi̍p 2003-ngièn Sṳ-kie-pî Kám-lám-khiû-soi.

Nang-ngoi, Sydney pûn Chhiòn-khiù-fa lâu Sṳ-kie-kip Sàng-sṳ Ngiên-kiu Séu-chû lâu Mióng-lok (Globalization and World Cities Study Group and Network) lie̍t-vi Thi-yit-kip Sṳ-kie Tû-sṳ.

## Miàng-sṳ ke yi-sṳ

## Li̍t-sṳ́

1770-ngièn Yîn-koet hói-kiûn sông-vúi Thomas Cook fat-hien Botany-vân heu, Êu-chû-ngìn khôi-sṳ́ tui Au-chû sán-sên him-chhi. Chhai Yîn-koet chṳn-fú ke min-lin hâ, Arthur Phillip 1788-ngièn yî Jackson-kóngke Sydney-vân kien-li̍p chhṳ̍t-mìn-thi.  

1830-40 ngièn-thoi he sàng-sṳ fat-chán ke kiê-ton. Sòn-chak khôi-sṳ́ chhiùng Thai-yîn Khiùn-tó chiap-thai chhai sîn koet-kâ khôi-chán sîn sên-fa̍t ke yì-mìn, Sydney chin-ngi̍p kô-thu fat-chán ke vòng-kîm sṳ̀-thoi. 
 
1851-ngièn thi-yit-chhṳ ke thò-kîm-ngie̍t khôi-sṳ́, Sydney ke kóng-héu yúng-ngi̍p lòi-chhṳ sṳ-kie kok-thi ke ngìn-chhèu. 19 Sṳ-ki ma̍t-khì, sùi-tén chin-hì thûng-li̍t thien-chhâ lâu thiet-lu ne-thúng ke mun-sṳ, sàng-khî ke fat-chán kien-kâ khoai-suk.

## Thúng-kie
## Thi-lî
## Hì-hèu

## Chṳn-chhṳ
## Hàng-chṳn Khî-va̍k
## Kâu-thûng
## Lî-hàng kín-tiám

## Yû-hau Sàng-sṳ

## Chhâm-kháu vùn-hien


## Ngoi-phu lièn-kiet
Lièn-pâng Chún-phi Ne-thúng

**Lièn-pâng Chún-phi Ne-thúng** (聯邦準備系統, Yîn-ngî: Federal Reserve System) he Mî-koet ke tûng-ông ngiùn-hòng thí-ne. Yù Mî-koet koet-fi thûng-ko 1913-ngièn ke *Lièn-pâng Chún-phi Fap-on* yì chhóng-sat, yî phit-miên chai-thu fat-sên chhàm-yòng 1907-ngièn ke ngiùn-hòng ngùi-kî. 

Lièn-pâng Chún-phi Ne-thúng pâu-koat: Lièn-pâng Chún-phi Ne-thúng Lî-sṳ-fi (Board of Governors of the Federal Reserve System), Lièn-pâng Kûng-khôi Sṳ-chhòng Ve-yèn-fi  (Federal Open Market Committee) , Lièn-pâng Chún-phi Ngiùn-hòng (Federal Reserve Banks) yok sâm-chhiên-kâ fi-yèn ngiùn-hòng, khi̍p sâm-ke Chṳ-sûn Ve-yèn-fi  (Advisory Councils). Mî-koet Lièn-pâng Chún-phi Ne-thúng he yî Sṳ̂-yû Hìn-sṳt Chû-chṳt ke hàng-sṳ́ kûng-khiung muk-tit ke sṳ̂-yàng ngiùn-hòng ne-thúng.
Li-kó

縮圖|300x300像素|Li-kó
**Li-kó** (荔果, Ho̍k-miàng: Litchi chinensis）me ôn-to **li-chṳ̂** (荔枝), he Chûng-koet nàm-phién chhut-sán ke yit-chúng Â-ngie̍t-tai kó-chok. Li-kó he Fà-nàm (華南) ke chhung-yeu kó-chok lâu nùng-chok-vu̍t, mî-ngièn sán-liòng chhêu-ko yit-pak van tun. 

## Chhâm-kháu
Ngò-piên Yì-chhu̍k Chhṳ-chhṳ-yen

** Ngò-piên Yì-chhu̍k Chhṳ-chhṳ-yen**  (峨邊彝族自治縣) he Chûng-koet Si-chhôn‎-sén Lo̍k-sân-sṳ só kón-hot ke yit-ke Chhṳ-chhṳ-yen. Chúng mien-chit 2395 phìn-fông kûng-lî, 2002-ngièn ngìn-khiéu 15-van ngìn. Yù-khiu̍k phiên-ma vi 614300.

## Li̍t-sṳ́
## Thi-lî
## Kîn-chi
## Ngìn-khiéu
## Ngî-ngièn
## Chûng-kau
## Vùn-fa
## Kau-yuk
## Chhâm-kháu Vùn-hien
## Ngoi-phu Lièn-kiet
Kô-phiàng-khî

**Kô-phiàng-khî**  (高坪區) he Chûng-koet Si-chhôn‎-sén Nàm-chhûng-sṳ só kón-hot ke yit-ke khî. Chúng mien-chit 812 phìn-fông kûng-lî, 2002-ngièn ngìn-khiéu 550,510-ngìn. Yù-khiu̍k phiên-ma vi 637100.

## Li̍t-sṳ́
## Thi-lî
## Kîn-chi
## Ngìn-khiéu
## Ngî-ngièn
## Chûng-kau
## Vùn-fa
## Kau-yuk
## Chhâm-kháu Vùn-hien
## Ngoi-phu Lièn-kiet
Koet-li̍p Mèu-li̍t Kô-kip Chûng-ho̍k

**Koet-li̍p Mèu-li̍t Kô-kip Chûng-ho̍k** (國立苗栗高級中學), vi-yî Thòi-vân Mèu-li̍t-yen Mèu-li̍t-sṳ, lâu Koet-li̍p Mèu-li̍t Kô-kip Sông-ngia̍p Chṳt-ngia̍p Ho̍k-káu khi̍p Kien-thòi Chûng-ho̍k siông-lìn, vi Mèu-li̍t-yen kin-nui thi-yit só kûng-li̍p Kô-kip Chûng-ho̍k, chhóng-káu chṳ-kîm yí-kîn chhêu-ko chhit-sṳ̍p ngièn, káu-khiang yî mî-ngièn 5-ngie̍t 8-ngit kí-hàng. Kì he yit-só vi-yî Thai Mèu-li̍t thi-khî ke li̍t-sṳ́ yû-kiú tî-miàng koet-li̍p kô-chûng, lièn-siu̍k lióng-ngièn  tet-tó Kau-yuk-phu phìn-kam vi yû-chṳt kô-chûng.
Mèu-li̍t-yen Sṳ̂-li̍p Kien-thòi Kô-kip Chûng-ho̍k

**Mèu-li̍t-yen Sṳ̂-li̍p Kien-thòi Kô-kip Chûng-ho̍k** (苗栗縣私立建臺高級中學, Private Chien-Tai Senior High School), vi-yî Thòi-vân Mèu-li̍t-yen Mèu-li̍t-sṳ, lâu Koet-li̍p Mèu-li̍t Kô-kip Sông-ngia̍p Chṳt-ngia̍p Ho̍k-káu khi̍p  Koet-li̍p Mèu-li̍t Kô-chûng siông-lìn, chhóng-káu chṳ-kîm yí-kîn chhêu-ko pat-sṳ̍p ngièn, fu-khiun yû koet-chûng-phu khi̍p Chin-siû Ho̍k-káu, Chùng-ha̍p Kô-chûng, he yit-só vi-yî Mèu-li̍t thi-khî ke tî-miàng sṳ̂-li̍p kô-chûng. Nang-ngoi Mèu-li̍t-yen Sa-khî Thai-ho̍k chúng-káu-khî ya vi-yî liá ho̍k-káu.
Chùng-ha̍p Kô-kip Chûng-ho̍k

**Chùng-ha̍p Kô-kip Chûng-ho̍k** (綜合高級中學) he Thòi-vân chûng-tén kau-yuk ke khì-chûng yit-chúng ho̍k-chṳ, he chṳ́ Kô-kip Chûng-ho̍k fe̍t-chá Kô-kip Chṳt-ngia̍p Ho̍k-káu thùng-sṳ̀ khôi-sat phû-thûng kho-chhàng khi̍p chṳt-ngia̍p kho-chhàng kiet-ha̍p sṳ̀n-vì Kô-chûng lâu Kô-chṳt chṳ̂ kho-chhàng, ngiong ho̍k-sâng sṳt-sin sién-thu̍k.
Koet-li̍p Mèu-li̍t Kô-kip Sông-ngia̍p Chṳt-ngia̍p Ho̍k-káu

**Koet-li̍p Mèu-li̍t Kô-kip Sông-ngia̍p Chṳt-ngia̍p Ho̍k-káu**( 國立苗栗高級商業職業學校)， vi-yî Mèu-li̍t-yen Mèu-li̍t-sṳ Kông-fu̍k lu-héu khi̍p Chûng-chṳ̂n lu-héu, lâu Koet-li̍p Mèu-li̍t Kô-kip Chûng-ho̍k khi̍p Sṳ̂-li̍p Kien-thòi Chûng-ho̍k siông-lìn, kâu-thûng fông-phien, vi Mèu-li̍t thi-khî chho̍k-miàng ke Chṳt-ngia̍p Ho̍k-káu, ya-he chhiòn-koet tî-miàng yû-chṳt Sông-ngia̍p Kô-kip Chṳt-ngia̍p Ho̍k-káu chṳ̂-yit.
Koet-li̍p Chuk-nàm Kô-kip Chûng-ho̍k

**Koet-li̍p Sîn-chuk Kô-kip Chûng-ho̍k** (國立竹南高級中學) he yit-só vi-yî Thòi-vân Mèu-li̍t-yen ke Koet-li̍p Kô-kip Chûng-ho̍k. 

## Li̍t-sṳ́
*1952-ngièn 9-ngie̍t chhóng-li̍p, thin-miàng **Mèu-li̍t Yen-li̍p Chuk-nàm Chhû-kip Chûng-ho̍k**.
*1953-ngièn 12-ngie̍t 12-ngit miàng-è kói-cho **Mèu-li̍t Yen-li̍p Chuk-nàm Chûng-ho̍k**, sṳ̀n-vì yit-só vàn-chhiòn vhûng-ho̍k。
*2000-ngièn 2-ngie̍t 1-ngit miàng-è kói-cho **Koet-li̍p Chuk-nàm Kô-kip Chûng-ho̍k**.
Koet-li̍p Thòi-vân Thai-ho̍k Yî-ho̍k-yèn Fu-sat Yî-yèn

**Koet-li̍p Thòi-vân Thai-ho̍k Yî-ho̍k-yèn Fu-sat Yî-yèn** (國立臺灣大學醫學院附設醫院) , he Thòi-vân yit-só kûng-li̍p yî-liàu kî-kèu, nái-he Thòi-vân thi-yit só thì-kiûng sî-sṳt yî-liàu fu̍k-vu ke phiang-yèn, chhóng-kien yî 1895-ngièn. Ngit-chhṳ Sṳ̀-thoi chhóng-kien sṳ̀-heu chhṳ̍t-chiap su̍k-yî chṳn-fú, kîn-ko tô-chhṳ kói-li, hien-kîm vi Koet-li̍p Thòi-vân Thai-ho̍k Yî-ho̍k-yèn ke kau-ho̍k phiang-yèn. Thòi-thai Yî-yèn vi Thòi-vân chui kô-chhèn-kip ke "Yî-ho̍k chûng-sîm-kip" phiang-yèn chṳ̂-yit.
Phiang-yèn

** Phiang-yèn** (病院) he thì-kiûng yî-liàu khi̍p fam-phiang hiû-yông fu̍k-vu ke kî-kèu, fu̍k-vu tui-siong chhṳ̂n-cho sîm-lî sông fe̍t-chá
sên-lî sông ke pí-káu ngiàm-chhung chhi̍t-phiang fam-chá, su-sông ke sông-chá. Phiang-yèn chṳ-thu he phiang-ngìn chhièn-vông piang-yèn khon-piang ke chṳ-thu. Thai-phu-fun phiang-yèn thûng-sòng he yù chṳn-fú phu-mùn chṳ̂-chhu, fe̍t-chá chûng-kau thòn-thí, 
sa-fi chû-chṳt, kûng-sṳ̂, fe̍t-he chhṳ̀-san kî-kèu ke chhṳ̀-san kiên-khóan.
Thàn-khîn Fa-ha̍p-vu̍t

** Thàn-khîn Fa-ha̍p-vu̍t** (碳氫化合物, Yîn-ngî: Hydrocarbon) he Yû-kî Fa-ha̍p-vu̍t ke yit-chúng. Liá-chúng Fa-ha̍p-vu̍t chṳ́-yû Thàn lâu Khîn chû-sṳ̀n, khì-chûng pâu-hàm vàn-thâng, hî-thâng, kuì-thâng, fàn-thâng khi̍p fông-thâng, he chṳ̂n-tô  khì-thâ Yû-kî Fa-ha̍p-vu̍t ke kî-thí.
小作品

小作品，又喊做細作品，係指在本維基百科肚，還吂完全編寫嘅條目。小作品在對條目名嘅定義及屬性等各方面肚嘅描述語言毋夠完善，甚至還無有基本嘅目錄及其他基本嘅百科模塊，無法度分讀者準確、全面嘅信息。小作品愛有更多嘅編寫人加入編寫直到基本完善為止，正算得上係編輯百科肚較為正式嘅作品。
　　由於歷史原因及參與人員嘅不足，客家語維基百科至今大多數條目都可以講係小作品。
BP

**BP** (British Petroleum / Yîn-koet Sa̍k-yù) , he sṳ-kie chui-thai sṳ̂-yàng sa̍k-yù kûng-sṳ̂ chṳ̂-yit, ya-he sṳ-kie chhièn sṳ̍p-thai Sṳ̂-yàng Khî-ngia̍p si̍p-thòn chṳ̂-yit, 2012-ngièn yàng-ngia̍p ngiak tha̍t-tó 3882.85-yi Mî-kîm. Kûng-sṳ̂ chhièn-sṳ̂n he chhóng-li̍p yî 1908-ngièn ke Anglo-Pô-sṳ̂ Sa̍k-yù Kûng-sṳ̂ (Anglo-Persian Oil Company) , 1954-ngièn kói-cho “British Petroleum”（Yîn-koet Sa̍k-yù Sa̍k-yù Kûng-sṳ̂). Kûng-sṳ̂ cháng-ha̍p thâm-yù, thâm-hì, lien-yù, tú-yù, tshiû-yù tén yàng-ngia̍p liâng-vet.

## Li̍t-sṳ́
## Chó-khì kiê-thon
## Kiet-kèu
## Fu̍k-vu hàng ngia̍p
## Fu̍k-vu liâng-vet
## Chhâm-kien
## Ngoi-phu lièn-chiap
Thông-phûng

** Thông-phûng** (糖蜂, Ho̍k-miàng: Apis mellifera) he yit-chúng fî-hàng ke khiùn-kî khûn-chhùng, su̍k-yî Phûng-chhu̍k, chhái-sṳ̍t fâ-fún lâu fâ-me̍t pin yòng-chho phûng-me̍t. Thông-phûng ngièn-thèu yî Â-chû lâu Êu-chû, yù Yîn-koet-ngìn lâu Sî-pân-ngà-ngìn tai-to Mî-chû. Khiùn-thí chûng yû phûng-vòng, kûng-phûng lâu hiùng-phûng sâm-chúng lui-hîn ke thông-phûng. Khiùn-thí chûng yû yit-chak phûng-ngiòng, yit-van to sṳ̍p-ńg-van kûng-phûng, ńg-pak to yit-chhiên ńg-pak chak hiùng-phûng. Thông-phûng vi-liáu chhí-hâ sṳ̍t-vu̍t put-thìn thi kûng-chok, chêu-sṳ̀n chhái-me̍t, am-pû-sṳ̀ yòng-me̍t, thùng-sṳ̀ thoi kó-su vàn-sṳ̀n su-fún ngim-vu.
象棋

**象棋**，又喊做**中國象棋**、**軍際象棋**，係一種在中國大陸、香港、澳門、台灣、越南撈琉球（沖繩）流行嘅棋類遊戲。

朝鮮將棋同日本將棋係由象棋發展來嘅。
Sa̍k-yù

**Sa̍k-yù** (石油, Yîn-ngî:  Petroleum), he yit-chúng tsam-tshiû ke, chhṳ̂m hot-set Yi̍t-thí. Sông-chhèn phu-fun thi-khî yû sa̍k-yù tú-chhùn. Kì yù m̀-thùng ke Thàn-khîn Fa-ha̍p-vu̍t fun-ha̍p chû-sṳ̀n, khì chú-yeu chû-sṳ̀n sṳ̀n-fun he vàn-thâng, chṳ̂-ngoi sa̍k-yù chûng hàn-yû hàm Liù-vòng, Yòng, Tham, Lìn, Fàm tén ngièn-su. M̀-ko m̀-thùng ke yù-thièn ke sa̍k-yù sṳ̀n-fun lâu 
ngoi-mau cho-tet khî-fûn chṳ̂n-thai. Sa̍k-yù chú-yeu pûn yung-lói chok-vì Yên-yù lâu Khì-yù, Yên-liau lâu Khì-yù chû-sṳ̀n muk-chhièn sṳ-kie sông chui chhung-yeu ke yit-chhṳ nèn-ngièn chṳ̂-yit. Sa̍k-yù ya-he fa-hok kûng-ngia̍p-phín li-yì yùng-yi̍t, fa-phì, sat-chhùng-chì lâu Sṳ̀-liau tén ke ngièn-liau. Kîm-ha 88% khôi-chhái ke sa̍k-yù pûn yung-chok Yên-liau, khì-thâ ke 12%chok-vi fa-hok kûng-ngia̍p ke ngièn-liau.
Khûn-chhùng

**Khûn-chhùng** (昆蟲, ho̍k-miàng: Insecta) chhai fûn-lui-ho̍k sông su̍k-yî Khûn-chhùng-kong, he sṳ-kie sông chui fàn-sṳn ke thung-vu̍t, yí-kîn fat-hien chhêu-ko chhit-sṳ̍p-ńg van chúng-lui. Khì-chûng tân Siàu-yi̍t-muk (Coleoptera) chûng só pâu-hàm ke chúng-su chui-tô.
Neil Armstrong

**Neil Armstrong** (1930-ngièn 8-ngie̍t 5-ngit－2012-ngièn 8-ngie̍t 25-ngit), Mî-koet Thai-khûng-ngìn, Chhṳ-fî-yèn, Hói-kiûn Fî-hàng-yèn yî-khi̍p Thai-ho̍k Kau-su. Chhai Mî-koet Koet-kâ Thai-khûng Chúng-shu fu̍k-yi̍t sṳ̀, Neil Armstrong yî 1969-ngièn 7-ngie̍t 21-ngit sṳ̀ sṳ̀n-vì thi-yit ke tha̍p-sông Ngie̍t-khiû ke Thai-khûng-ngìn, ya-he thi-yit ke chhai thi-khiù Ngoi-sên khiû-thí sông liù-hâ kiok-yin kengìn-lui sṳ̀n-yèn.
Ngie̍t-khiù

**Ngie̍t-khiù** (月球; fù-ho: ) siu̍k-chhṳ̂n *Ngiėt-kông* (月光 moonlight) fe̍t-chá ** Ngie̍t-fâ-kông** (月華光) — he Thi-khiù vì-yit ke Thiên-yèn Ví-sên, he Thai-yòng-hi chûng thi-ńg thai ke Ví-sên.
NASA

**Mî-koet Thai-khûng Chúng-shu** (NASA) he Mî-koet chṳn-fú ke yit-ke chṳn-fú kî-kèu, fu-chit Mî-koet ke thai-khûng kie-va̍k. 1958-ngièn 7-ngie̍t 29-ngit chhóng-li̍p.
Vòng-phûng

**Vòng-phûng** (黃蜂, ho̍k-miàng: Vespula germanica) yú hêm-cho **Nài-phûng** (泥蜂) he fûn-phu kóng-fàm, chúng-lui fàn-tô, fî-siòng khoai-suk ke khûn-chhùng.
Phûng-thòng

**Phûng-thòng** (蜂糖) fe̍t-chá **Phûng-me̍t** (蜂蜜) he khûn-chhùng thòng-phûng chhiùng khôi-fâ chhṳ̍t-vu̍t ke fâ chûng chhái-tet ke fâ-me̍t chhai phûng-chhâu chûng yòng-chṳ ke me̍t, vi pan théu-mìn.
Fó-yam-chhùng

**Fó-yam-chhùng** (火燄蟲, ho̍k-miàng: Lampyridae) he Siàu-yi̍t-muk ke yit-ke khô, chhai chhiòn sṳ-kie yû lióng-chhiên tô-chúng. Liá-khô nùi yû hó-tô chúng chhùng-è cho-tet fat-kông, than m̀-he chhiòn-phu tû khó-yî. Thûng-sòng chṳ́-yû fat-kông hi-kôn ke kap-chhùng chhiu-voi pûn chhṳ̂n-cho Fó-yam-chhùng.
Vû-yìn

**Vû-yìn** (烏蠅) vi Sûng-yi̍t-muk tón-kok â-muk khûn-chhùng chṳ̂-yit, chhiòn sṳ-kie yok-yû sâm-chhiên chúng.
Ngá-chiok

**Ngá-chiok** (瓦雀, House Sparrow; ho̍k-miàng: Passer domesticus) he yit-chúng Chiok-su̍k thung-vu̍t, ngièn-sán-thi chhai Êu-chû khi̍p Â-chû ke thai-phu-fun khî-vet. Kì kiên-sùi ngìn-lui ke fûn-phu, pûn yû-yi vù-yi tai-to Mî-chû, Fî-chû Sahara nàm-phu, Àu-chû, New Zealand, lâu tû-sṳthi-khî. Kì-têu he tiâu-lui chhai kîm-ha thi-khiù sông fûn-phu khî-vet chui kóng-fàm ke vu̍t-chúng.
Martina stoessel

left|縮圖|
left|縮圖|
 
縮圖|
馬丁納斯托塞爾的十六年是一個演員，誰的作品作為一個演員歌手和舞蹈演員為迪士尼或迪士尼頻道的幹部工作在維奧萊塔一切開始流行的喜劇與愛情，父親是一個主要生產商唱片公司和大公司在沃爾特·迪斯尼和哈慈     瑪蒂娜已經成為在拉丁美洲的許多人的偶像，他的系列維奧萊塔，很快在2020年達到了其他大洲有關

斯托塞爾
Mà-chiok

**Mà-chiok** (麻雀) he yit-chúng Chûng-koet ngièn-thèu ke chhet-lio̍k yù-hi. Mà-chiok chhai kok-thi ke kûi-chet m̀-thùng, than-he kî-pún muk-phêu tû-he thûng-ko yit- hì-lie̍t chì-von lâu chhí-sá kûi-chet piâng-chhut mêu-chúng thi̍t-thin chû-ha̍p ke phài-hîn, pin chú-chṳ́ tui-sú tha̍t-sṳ̀n siông-thùng muk-tit. Yù-hi chet chhung-sṳ kî-kháu, chhet-lio̍k yun-yung lâu kie-son.
Chhai Yîn-vùn

**Chhai Yîn-vùn** (蔡英文, ) Thòi-vân ho̍k-chá khi̍p chṳn-chhṳ ngìn-vu̍t, Phìn-tûng-yen Piông-sân-hiông Fûng-kóng ngì, chên-ngim Mìn-chú Chin-phu-tóng thi sṳ̍p-ngi kài lâu thi sṳ̍p-sâm kài tóng chú-sit, Chûng-fà Mìn-koet Hàng-chṳn-yen Fu-yen-chóng, Sêu-pó-fi chú-ngim ve-yèn, Liu̍k-ve-fi chú-ngim ve-yèn, Li̍p-fap ve-yèn, Chúng-thúng-fú Koet-chhet Ku-mun, Koet-ôn-fi chṳ-sûn ve-yèn, Koet-li̍p Chṳn-chhṳ Thai-ho̍k kau-su. Chhut-sên yî Thòi-pet-sṳ Chûng-sân-khî, fu-chhîn he Hak-kâ-ngìn, mû-chhîn he Mên-nàm-ngìn, Â-phô he Phài-vân-chhu̍k ngièn-chhu-mìn. 

Kì chhai 2016-ngièn 1-ngie̍t 16-ngit tông-sién Chûng-fà Mìn-koet ke chúng-thúng.

## Chhâm-kháu chṳ̂-liau

分類:Chûng-fà mìn-koet chúng-thúng
分類:Mìn-chú Chin-phu-tóng
分類:Thòi-vân Hak-kâ-ngìn
Yîn-vùn
Yòng-mî

**Yòng-mî** (揚尾) fe̍t-chá **Chhiang thîn** (蜻蜓), he yit-chúng su̍k-yî Chhiang-lîn-muk ke khûn-chhùng, yî chhûn-thiên to chhiû-thiên sṳ̀ fat-sên, yû se-chhòng yi̍t lâu puk-phu. Yòng-mî yit-pân pú-sṳ̍t mûn-é, yèu-mûn lâu khì-thâ séu khûn-chhùng, li-yì vû-yìn, phûng-thòng, yòng-ya̍p tén.
Yòng-ya̍p-é

** Yòng-ya̍p-é** (揚葉仔)  fe̍t-he **Ya̍k-é**, chhiòn sṳ-kie thai-yok yû yit-van si-chhiên chúng-lui, yit-sên fat-yuk pit-yeu kîn-ko vàn-chhiòn pien-thai.
Mìn-chú Chin-phu Tóng

**Mìn-chú Chin-phu-tóng** (民主進步黨, Yîn-vùn yi̍t-miàng "Democratic Progressive Party", DPP) he yit-ke Chûng-fà Mìn-koet chṳn-tóng, kién-chhṳ̂n **Mìn-chin-tóng**, yù tóng-ngoi yun-thung kok thòn-thí yî 1986-ngièn chû-sṳ̀n, nái-he Chûng-fà Mìn-koet hàng-hièn heu thi-yit ke khí chṳ̂n-chṳn yi-ngi ke thí-chṳ nui fán-tui-tóng, ya-he ki-sṳ̀n Ngit-chhṳ Sṳ̀-thoi ke Thòi-vân mìn-chung tóng-heu thi-ngi ke sṳ̍t-chi chhâm-kâ chṳn-chhṳ ke Thòi-vân chṳn-tóng, thùng-sṳ̀ he Thòi-vân chui-thai ke pún-thú phai chṳn-tóng. 2000-ngièn sú-chhṳ chṳn-tóng lùn-thoi chṳ 2008-ngièn kiên he Thòi-vân ke chṳp-chṳn-tóng, hien-kîm vi Thòi-vân chui-thai Chhai-yâ-tóng.
Tatarstan Khiung-fò-koet

**Tatarstan Khiung-fò-koet** (韃靼斯坦共和國,  Tatar-ngî: Tatarstan Respublikası/Татарстан Республикасы) he yit-ke Ngò-lò-sṳ̂ Chhṳ-chhṳ Khiung-fò-koet, su̍k-yî Volga Lièn-pâng Kón-khî. Mien-chit 6.8-van phìn-fông kûng-lî, ngìn-khiéu 3,779,800 (2002-ngièn su-kí) , sú-tû Kazan. Tat-tat-sṳ̂-thán Khiung-fò-koet Tatar-ngìn cham ngìn-khiéu 53.2%, Ngò-lò-sṳ̂-ngìn cham 39.7%.

## Li̍t-sṳ́
## Thi-lî
## Hì hèu
## Hàng-chṳn khî-va̍k
## Ngìn-khiéu mìn-chhu̍k
## Chṳ̂-ngièn
## Kîn-chi