open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Preston, Lancashire

**** he Yîn-koet Sî-pet Yîn-kak-làn Khî-vet Lancashire khiùn ke sang-chṳ́n, khî-lì Lùn-tûn yok 355.7 kûng-lî, chúng mien-chit 142.22 phìn-fông kûng-lî, ngìn-khiéu 114,300 (2008-ngièn). 

## Li̍t-sṳ́
## Thi-lî
## Hì-hèu
## Chṳn-chhṳ
## Hàng-chṳn Khî-va̍k
## Kâu-thûng
## Lî-hàng kín-tiám

## Yû-hau Sàng-sṳ

## Chhâm-kháu vùn-hien


## Ngoi-phu lièn-kiet
江

**江**可以有以下多种意思：
* 河流
* 江姓
* 長江
* 江國
* 江
**江～公主等嘅戰國～
***江 公主等嘅戰國 (小說)
涼

**涼**可以指：
* 字义：微寒，稍冷
* **[[凉州]]**
* 政权名：
#前凉
#后凉
#南凉
#北凉
#西凉
#隋末唐初李轨的政权
* 人名：
#涼（）：一位日本女演員。
#涼（）：一位日本寫真偶像。

## 參見
*
甘

**甘**一般做得表示下背幾隻意思：
* 中國甘肃省嘅簡稱
* 甜嘅別稱；也是苦嘅別稱
* 甘姓，中國嘅姓氏
* 甘部，中文嘅部首

## 參見
*
夜

**夜**通常是指：
*暗晡時
以「夜」做名嘅文學作品：
*夜，埃利·維瑟爾描述集中營嘅自傳性作品。
*夜，法蘭茲·卡夫卡嘅一篇短篇故事。
*夜，古蘭經蘇拉92日。
*夜，安東尼奧·韋瓦第嘅長笛協奏曲。
*夜，1961年義大利撈法國合作電影。
山

**山**是地面上被平地所围绕的具有较大的绝对高度和相对高度而凸起的地貌区。山离地面高度通常在100米以上，包括低山、中山与高山，是否被稱作山取決於當地人。许多座山连在一起形成山脉。

## 地理学上的山

山的外侧陡峻且比丘陵要高。

沒有普遍接受的對山的定義。

是否被稱作山取決於當地人。美國加利福尼亞州舊金山的最高點被稱為戴維森山（**），雖然它只有990英尺。

其他對山的定義包括：

* 最高點高於底部至少2500米
* 最高點高於底部1500米-2500米坡度大於2度
* 最高點高於底部1000米-1500米坡度大於5度
* 當地（半徑7公裏）海拔大於300米，300-1000米
按照這個定義，山覆蓋亞洲的64%，歐洲的25%，南美的22%，澳洲的17%，非洲的3%。作為一個整體，地球24%的面積是山地，10%的人生活在山區。世界上大多數河源自山，半數的人依賴於源自山的水。

世界上最高的50座山脈都在亞洲。

行星地質學涉及行星的山區，在這個科學裏山通常稱作*montes* （單數 *mons*）。太陽系裏最高的山是火星的奧林帕斯山，海拔21171米。

## 特徵
一般的高山，或是接近地極區域的山會達到大氣層較高的地方，故氣溫和氣壓都會較平地低。通常這些山會發生冰川作用，同時亦會在冰凍時導致侵蝕作用，這些作用就會形成了各種不同形狀的山峰。有些高山會有冰川融化而形成的冰川湖，例如在不丹就大約有三千多個冰川湖。山在長久時間的風化或侵蝕下，就會造成山的各種外貌和特徵，故在氣候的影響下，地球中不同地區的山也會有各種不同的形態。

山腳和山頂的高度落差很大的山往往會有多樣的生態環境。從山腳下到山頂會因為海拔高度的不同而有不同的生態景觀或生物圈。其形成主要是因為在一特定高度範圍內的動植物群無法生活在該區域之上或之下（原因為氣候之不適應），導致該生物群僅出現在一座山的特定高度。總的來說，這就是微氣候所造成的結果。

雖然山的高度會造成與太陽的距離接近，但山區的氣溫仍會較平地低。因為地面的空氣是無法吸收太陽光所帶來的熱量的，而是太陽光穿越大氣層，照射到地面吸收熱能後再反射，才有辦法生高溫度，故海拔高度愈高，所能吸收的熱量就愈少，氣溫就會較低。在一般的情況下，最接近地面的氣溫都是最高的，而海拔高度每上升三百公尺，氣溫就會降低1~2度攝氏（1.8~3.6度華氏）。

山對人類的居住來說，較不適合，故大多數的人類偏向習慣居住於平坦的地面（除非必要性），因為山區的氣候通常較惡劣，且在受到地形的限制下，無法發展成較大的都市，但是坡度較緩的山區仍適合耕種。在高海拔地區，由於較缺乏氧氣和較容易受到紫外線傷害的關係，所以居住的人更是稀少。另外，一半以上生活於低海拔地區的人一旦待在三千五百公尺以上的海拔高度超過數小時後都會造成高山症（一種人體在高海拔地區由於氧氣濃度過低而出現的疾病）。

在現代，山主要的用途是提供人類休閒或娛樂，而其它小用途有包括了伐木業、採礦業或放牧。有些山的山峰提供了美妙的景觀，能夠吸引觀光客前去參觀。而山峰之到達的可能性則受到了其高度、坡度、緯度、地形以及氣候等多種因素影響。公路、纜車是使山峰之到達更為方便的常見設施。而山區提供給人類的娛樂包括了徒步、登山、露營、攀岩、攀冰、滑草、滑雪、單板滑雪等。

## 山的種類
山可以受到自然界中各種影響而有不同的外貌。有些山是火山，其外貌受到其岩漿的影響；有些受到其冰川作用的影響；有些則會受到板塊碰撞的影響。到最後，經過種種因素而形成不同的山依據其組成的岩石種類可以分成許多類型（以下舉出其中幾個例子）。

### 火山種類
* 破火山口或超級火山
* 火山渣錐
* 海底平頂山
* 冰火山
* 火山穹丘
* 泥火山
* 盾狀火山
* 层状火山
* 海底火山

### 岩石種類
* 岩漿岩
* 變質岩
* 沉積岩

## 世界高山

## 另見
*

## 參考鏈接


資料來源：Mountains of the Earth
Lila Downs

**Lila Downs** (**里菈當斯** Ò-at-sâ-kâ —1968-ngièn 9-ngie̍t 9-ngit), Me̍t-sî-kô kô-sên. Tan-khiuk yîm-ngo̍k 錄影帶 《La Cumbia del Mole》 為全球第一支MV.

## 童年經歷
### 烈愛精選
### 罪惡與奇蹟 影畫

## Koet-chi khî-khî suk-siá
*Lila Downs - 88697982722 罪惡與奇蹟 - 里菈當斯
Pretoria

**Pretoria** he vi-yî Gauteng-sén pet-phu ke sàng-sṳ, he Nàm-fî ke hàng-chṳn sú-tû. Nàm-fî chúng-thúng-fú vi-yî liá-chak sàng-sṳ nui. kok-koet sṳ́ -kón si̍p-chûng yî sṳ́ -kón-kiê，só-yî sṳ-sṳ̍t song Pretoria he Nàm-fî ke chṳn-chhṳ kiet-chhet chûng-sîm. Sàng-sṳ1855-ngièn kien-li̍p. Pretoria he Nàm-fî chhung-yeu ke kûng-ngia̍p chûng-sîm, chhái-khóng, khì-chhâ chṳ-chho, thiet-lu lâu kî-hi chṳ-chho-ngia̍p tû siông-tông fat-tha̍t. Sàng-sṳ ke kîn-chi sán-ngia̍p yok cham chhiòn Nàm-fî koet-mìn sên-sán chúng-chhṳ̍t ke 8.55%.

## Li̍t-sṳ́
## Thi-lî
## Hì-hèu

## Chṳn-chhṳ
## Hàng-chṳn Khî-va̍k
## Kâu-thûng
## Lî-hàng kín-tiám

## Yû-hau Sàng-sṳ

## Chhâm-kháu vùn-hien


## Ngoi-phu lièn-kiet
Gauteng-sén

**Gauteng-sén** he Nàm-fî ke yit-ke sén. Mien-chit 17,010 phìn-fông kûng-lî, 2001-ngièn ngìn-khiéu 8,837,172-ngìn. Sú-fú Yok-hon-nì-sṳ̂-páu.

## Li̍t-sṳ́
## Thi-lî
## Hì-hèu

## Chṳn-chhṳ
## Hàng-chṳn Khî-va̍k
## Kâu-thûng
## Lî-hàng kín-tiám

## Chhâm-kháu vùn-hien


## Ngoi-phu lièn-kiet
Johannesburg

**Johannesburg** (Yîn-ngî: Johannesburg) he Nàm-fî chui-thai ke sàng-sṳ lâu kîn-chi chûng-sîm, thùng-sṳ̀  ya-he sṳ-kie song chui-thai ke sán-kîm chûng-sîm. Yok-hon-nì-sṳ̂-páu mien-chit yok 269 phìn-fông kûng-lî, ngìn-khiéu 957,441 (2011-ngièn).

## Li̍t-sṳ́
## Thi-lî
## Hì-hèu

## Chṳn-chhṳ
## Hàng-chṳn Khî-va̍k
## Kâu-thûng
## Lî-hàng kín-tiám

## Yû-hau Sàng-sṳ

## Chhâm-kháu vùn-hien


## Ngoi-phu lièn-kiet
Cape Town

**Cape Town** (Nàm-fî Hò-làn-ngî: Kaapstad) he Nàm-fî ngìn-khiéu phài-miàng thi-ngi thai sàng-sṳ, ya-he Cape Town tû-fi sang-khî chû-sṳ̀n phu-fun, Sî Khôi-phú-sén sén-fi, Cape Town vi Nàm-fî li̍p-fap sú-tû. Cape Town yî mî-li ke chhṳ-yèn kín-kôn khi̍p ma-thèu vùn-miàng. Cape Town pûn chhṳ̂n-cho sṳ-kie chui mî-li ke sàng-sṳ chṳ̂-yit, yû Nàm-fî thi-ngi fàn-mông ke kî-chhòng, he sṳ-kie lî-hak to Nàm-fî ke chú-yeu hî-tho chṳ̂-yit. 
Kîn-kí 2011-ngièn Nàm-fî chhiòn-koet ngìn-khiéu phú-chhà chṳ̂-liau, Cape Town khiung-yû 3,740,026 ngìn. Liu̍k-thi mien-chit vi 2,499 phìn-fông kûng-lî. 

## Li̍t-sṳ́
## Thi-lî
## Hì-hèu

## Chṳn-chhṳ
## Hàng-chṳn Khî-va̍k
## Kâu-thûng
## Lî-hàng kín-tiám

## Yû-hau Sàng-sṳ

## Chhâm-kháu vùn-hien


## Ngoi-phu lièn-kiet
Nàm-fî Hò-làn-ngî

**Nàm-fî Hò-làn-ngî** (Afrikaans) he Nàm-fî kin-nui ke pha̍k-ngìn chúng-chhu̍k Afrikaner-ngìn ke chú-yeu ngî-ngièn. Sṳ́-yung Nàm-fî Hò-làn-ngî ke Êu-chû yì-mìn chhai ko-hi pûn chhṳ̂n-cho "Boer" (Hò-làn-ngî chûng nùng-mìn ke yi-sṳ). 

Nàm-fî Hò-làn-ngî he sṳ́-yung yî Nàm-fî khi̍p Namibia ke yit-chúng ngî-ngièn, chhai ngî-ngièn fûn-lui song he su̍k-yî Yin-Êu Ngî-ne ke German Ngî-chhu̍k. Nàm-fî Hò-làn-ngî muk-chhièn he Nàm-fî hièn-fap só kûi-thin chṳ̂ sṳ̍p-yit chúng kôn-fông ngî-ngièn chûng ke yit-chûng, thùng-sṳ̀  ya-he Namibia hièn-fap só sṳ̀n-ngin ke yit-chûng koet-kâ ngî-ngièn. 

## Li̍t-sṳ́
## Lui-phe̍t
## Thi-lî fûn-phu
## Fông-ngièn
## Ngî-yîm
## Vùn-fap

## Chu-sṳt
## Chhâm-siòng

## Ngoi-phu Lièn-kiet
Chhṳ-yù Pâng-sén

**Chhṳ-yù Pâng-sén** (Yîn-ngî: Free State; Nàm-fî Hò-làn-ngî：Vrystaat) he Nàm-fî kiú-sén chṳ̂-yit. Mien-chit 129,480 phìn-fông kûng-lî, 2011-ngièn ngìn-khiéu 2,745,590-ngìn. Sú-fú Bloemfontein. 

## Li̍t-sṳ́
## Thi-lî
## Hì-hèu

## Chṳn-chhṳ
## Hàng-chṳn Khî-va̍k
## Kâu-thûng
## Lî-hàng kín-tiám

## Chhâm-kháu vùn-hien


## Ngoi-phu lièn-kiet
Kimberley (Nàm-fî)

**Kimberley** he Nàm-fî pet-phu sàng-sṳ lâu Pet Khôi-phú-sén ke sú-fú. 1871-ngièn kien-li̍p, mien-chit 164.3 phìn-fông kûng-lî, 2011-ngièn ngìn-khiéu 225,160-ngìn.

## Li̍t-sṳ́
## Thi-lî
## Hì-hèu

## Chṳn-chhṳ
## Hàng-chṳn Khî-va̍k
## Kâu-thûng
## Lî-hàng kín-tiám

## Yû-hau Sàng-sṳ

## Chhâm-kháu vùn-hien


## Ngoi-phu lièn-kiet
Witwatersrand Thai-ho̍k

**Witwatersrand Thai-ho̍k** (Yîn-ngî: University of the Witwatersrand) vi-yî Nàm-fî ke yit-só tî-miàng ngiên-kiu-hîn thai-ho̍k ho̍k-fú.
Cape Town Thai-ho̍k

**Cape Town Thai-ho̍k** (Yîn-ngî: University of Cape Town) he vi-yî Nàm-fî Sî Khôi-phú-sén Cape Town ke kûng-li̍p ngiên-kiu hîn thai-ho̍k. Cape Town Thai-ho̍k sṳ̀n-li̍p yî 1829-ngièn, he chhai Nàm-fî chui kú-ló ke thai-ho̍k.
Johannesburg Thai-ho̍k

**Yok-hon-nì-sṳ̂-páu Thai-ho̍k** (University of Johannesburg) he vi-yî Nàm-fî Yok-hon-nì-sṳ̂-páu ke kûng-li̍p thai-ho̍k, thai-yok yû 48,000-miàng ho̍k-sâng.
Afrikaner-ngìn

F. W. de Klerk
    Jan Smuts
    Helen Zille
  
  
    
    
    
  
  
    Charlize Theron
    J. M. Coetzee
    JBM Hertzog
  
  
    
    
    
  
  
    Candice Swanepoel
    Eugene Marais
    Minki van der Westhuizen
  
**Afrikaner-ngìn**, Nàm-fî   lâu Na̍p-mí-pí-â ke pha̍k-ngìn chúng-chhu̍k si̍p-thòn chṳ̂-yit. Khì chúng-chhu̍k lòi-ngièn yî 17 sṳ-ki chṳ 19 sṳ-ki yì-kî Nàm-fî ke Hò-làn yì-mìn lâu séu-liong Fap-koet Huguenot kau-thù vi-chú，ngìn-su yok 2,710,461 ngìn.
Middelburg, Tûng Cape-sén

**Middelburg, Tûng Khôi-phú-sén** he Nàm-fî chûng-nàm-phu ke sàng-chṳ́n, Tûng Khôi-phú-sén fu-chit kón-hot, khî-lì Yok-hon-nì-sṳ̂-páu 718 kûng-lî. mien-chit 44.76 phìn-fông kûng-lî, 2011-ngièn ngìn-khiéu 18,681-ngìn. Ngìn-khiéu me̍t-thu mî-chak phìn-fông kûng-lî 420-ngìn. 1852-ngièn kien-li̍p. 

## Li̍t-sṳ́
## Thi-lî
## Hì-hèu
## Chúng-chhu̍k
*Nàm-fî Het-ngìn: 49.2%
*Nàm-fî Pha̍k-ngìn: 6.2%

## Chṳn-chhṳ
## Hàng-chṳn Khî-va̍k
## Kâu-thûng
## Lî-hàng kín-tiám

## Yû-hau Sàng-sṳ

## Chhâm-kháu vùn-hien


## Ngoi-phu lièn-kiet
Tûng Lùn-tûn, Tûng Cape-sén

**Tûng Lùn-tûn, Khôi-phú-sén** (Yîn-ngî: East London, Eastern cape) he Nàm-fî tûng-nàm-phu ke sàng-chṳ́n, Tûng Khôi-phú-sén fu-chit kón-hot, khî-lì Yok-hon-nì-sṳ̂-páu yok 962 kûng-lî. mien-chit 168.86 phìn-fông kûng-lî, 2011-ngièn ngìn-khiéu 267,007-ngìn. Ngìn-khiéu me̍t-thu mî-chak phìn-fông kûng-lî 1,600-ngìn. 1872-ngièn kien-li̍p. 

## Li̍t-sṳ́
## Thi-lî
## Hì-hèu
## Chúng-chhu̍k
*Nàm-fî Het-ngìn: 70.0%
*Nàm-fî Pha̍k-ngìn: 16.0%

## Chṳn-chhṳ
## Hàng-chṳn Khî-va̍k
## Kâu-thûng
## Lî-hàng kín-tiám

## Yû-hau Sàng-sṳ

## Chhâm-kháu vùn-hien


## Ngoi-phu lièn-kiet
Pietersburg

**Pietersburg** he Nàm-fî sî-nàm-phu ke sàng-chṳ́n, Limpopo-sén fu-chit kón-hot, khî-lì Yok-hon-nì-sṳ̂-páu yok 317 kûng-lî. mien-chit 106.84 phìn-fông kûng-lî, 2011-ngièn ngìn-khiéu 130,028-ngìn. Ngìn-khiéu me̍t-thu mî-chak phìn-fông kûng-lî 1,200-ngìn. 1886-ngièn kien-li̍p. 

## Li̍t-sṳ́
## Thi-lî
## Hì-hèu
## Chúng-chhu̍k
*Nàm-fî Het-ngìn: 74.4%
*Nàm-fî Pha̍k-ngìn: 18.2%

## Chṳn-chhṳ
## Hàng-chṳn Khî-va̍k
## Kâu-thûng
## Lî-hàng kín-tiám
centre|800px|
## Yû-hau Sàng-sṳ

## Chhâm-kháu vùn-hien


## Ngoi-phu lièn-kiet
Chungcheong Pet-tho

**Chungcheong Pet-tho** () he Thai-hòn Mìn-koet chûng-phu ke thi-fông hàng-chṳn tân-vi. Mien-chit 7446.92 phìn-fông kûng-lî, ngìn-khiéu 1,527,339-ngìn. Tho chṳn-fú só-chhai thi vi Cheongju Sṳ, kón-lî 3-sṳ 9-khiùn.

## Li̍t-sṳ́
## Thi-lî
## Hì-hèu
## Chṳn-chhṳ
## Hàng-chṳn Khî-va̍k
* Cheongju Sṳ (청주시)
* Chungju Sṳ (충주시)
* Jecheon Sṳ (제천시)
* Boeun Khiun (보은군)
* Danyang Khiun (단양군)
* Eumseong Khiun (음성군) 
* Goesan Khiun (괴산군) 
* Jeungpyeong Khiun (증평군) 
* Jincheon Khiun (진천군)
* Okcheon Khiun (옥천군)
* Yeongdong Khiun (영동군)

## Kâu-thûng
## Lî-hàng kín-tiám
## Chhâm-kháu vùn-hien


## Ngoi-phu lièn-kiet
Cheongju Sṳ

**Cheongju Sṳ** () he Hòn-koet Chungcheong Pet-tho ke yit-chak sàng-sṳ, vi Chungcheong Pet-tho ke sú-fú. Chúng mien-chit 153.31 phìn-fông kûng-lî, 2004-ngièn ngìn-khiéu tha̍t-tó 626614-ngìn.

## Li̍t-sṳ́
## Thi-lî
## Hì-hèu
## Chṳn-chhṳ
## Hàng-chṳn Khî-va̍k
## Kâu-thûng
## Lî-hàng kín-tiám
## Yû-hau Sàng-sṳ
## Chhâm-kháu vùn-hien


## Ngoi-phu lièn-kiet
Khiun

**Khiun** (郡), he Chûng-koet, Ngi̍t-pún, Chêu-siên, Ye̍t-nàm tén Hon-sṳ Vùn-fa-khiên nui koet-kâ thi-khî sṳ́-yung ke yit-chak hàng-chṳn khî-va̍k tân-vi, ngièn-thèu yî Chûng-koet, chên chok-vi thi-yit fe̍t-chá thi-ngi kip hàng-chṳn khî-va̍k, Thòng-chhèu chṳ̂-heu yí-kîn mò sṳ́-yung.
Daejeon

**Daejeon Kóng-vet-sṳ** () vi-yî Hòn-koet chûng-phu, he Hòn-koet thi-ńg thai sàng-sṳ, ngièn-lòi he Chungcheong Nàm-tho ke sú-fú. 2012-ngièn ngìn-khiéu vi 1,539,154-ngìn. Daejeon he Hòn-koet Gyeongbu Sien, Honam Sien, Gyeongbu Kô-suk Kûng-lu, Honam Kô-suk Kûng-lu ke kâu-chhâ chhú, he Hòn-koet Thiet-tho Kûng-sa chúng-phu só-chhai thi. Muk-chhièn Hòn-koet kôan-soi-thâng, thúng-kie-thâng, thi̍t-hí-thâng, thiàu-tha̍t-thâng, pîn-vu-thâng, sâm-lìm-thâng, vùn-fa-chhòi-thâng, chûng-séu khî-ngia̍p-thâng tén sṳ̍p-ngi chak chṳn-fú kî-kôan vi-yî Daejeon Kóng-vet-sṳ.

Daejeon he Hòn-koet khô-kî chûng-sîm, hó-tô Hôn-koet ngiên-kiu kî-kèu chhiong-he Hòn-koet Khô-ho̍k Kî-su̍t-yen (KAIST), Hòn-koet Thien-chṳ́ lâu Thien-sin Ngiên-kiu-yen (ETRI), Hòn-koet Hòng-khûng Yî-chhiu Ngiên-kiu-yen (KARI) tû vi-yî Daejeon Kóng-vet-sṳ. 1993-ngièn, Daejeon Kóng-vet-sṳ kí-phan 1993-ngièn Sṳ-kie Pok-lám-fi.

## Li̍t-sṳ́
## Thi-lî
## Hì-hèu
## Chṳn-chhṳ
## Hàng-chṳn Khî-va̍k
* Daedeok Khî (대덕구)
* Dong Khî (동구)
* Jung Khî (중구)
* Seo Khî (서구)
* Yuseong Khî (유성구)
## Kâu-thûng
## Lî-hàng kín-tiám

## Yû-hau Sàng-sṳ
## Chhâm-kháu vùn-hien


## Ngoi-phu lièn-kiet
Chungcheong Nàm-tho

**Chungcheong Nàm-tho** () he Thai-hòn Mìn-koet sî-phu ke thi-fông hàng-chṳn tân-vi. Mien-chit 8,204 phìn-fông kûng-lî, 2011-ngièn ngìn-khiéu 2,033,019-ngìn, kón-lî 8-sṳ 7-khiùn. 1989-ngièn Daejeon Kóng-vet-sṳ lì-khôi Chungcheong Nàm-tho ke kón-lî. 

## Li̍t-sṳ́
## Thi-lî
## Hì-hèu
## Chṳn-chhṳ
## Hàng-chṳn Khî-va̍k
* Cheonan Sṳ (천안시)
* Asan Sṳ (아산시)
* Boryeong Sṳ (보령시)
* Dangjin Sṳ (당진시)
* Gongju Sṳ (공주시) 
* Gyeryong Sṳ (계룡시) 
* Nonsan Sṳ (논산시) 
* Seosan Sṳ (서산시)
* Buyeo Khiun (부여군)
* Cheongyang Khiun (청양군) 
* Geumsan Khiun (금산군) 
* Hongseong Khiun (홍성군)
* Seocheon Khiun (서천군) 
* Taean Khiun (태안군) 
* Yesan Khiun (예산군)

## Kâu-thûng
## Lî-hàng kín-tiám
## Chhâm-kháu vùn-hien


## Ngoi-phu lièn-kiet
Gangwon Thi̍t-phe̍t Chhṳ-chhṳ-tho

**Gangwon Tho** () he Thai-hòn Mìn-koet tûng-pet-phu ke thi-fông hàng-chṳn tân-vi. Mien-chit 20,569 phìn-fông kûng-lî, 2012-ngièn ngìn-khiéu 1,551,531-ngìn, kón-lî 7-sṳ 11-khiùn. 

## Li̍t-sṳ́
## Thi-lî
## Hì-hèu
## Chṳn-chhṳ
## Hàng-chṳn Khî-va̍k
* Chuncheon Sṳ (춘천시)
* Donghae Sṳ (동해시)
* Gangneung Sṳ (강릉시)
* Samcheok Sṳ (삼척시) 
* Sokcho Sṳ (속초시)
* Taebaek Sṳ (태백시)
* Wonju Sṳ (원주시)
* Cheorwon Khiun (철원군) 
* Goseong Khiun (고성군)
* Hoengseong Khiun (횡성군) 
* Hongcheon Khiun (홍천군) 
* Hwacheon Khiun (화천군) 
* Inje Khiun (인제군)
* Jeongseon Khiun (정선군) 
* Pyeongchang Khiun (평창군) 
* Yanggu Khiun (양구군) 
* Yangyang Khiun (양양군) 
* Yeongwol Khiun (영월군)

## Kâu-thûng
## Lî-hàng kín-tiám
## Chhâm-kháu vùn-hien


## Ngoi-phu lièn-kiet

分類:Gangwon Thi̍t-phe̍t Chhṳ-chhṳ-tho
Chuncheon Sṳ

**Chuncheon Sṳ** () he Hòn-koet Gangwon Tho ke yit-chak sàng-sṳ. Chúng mien-chit 1,116.43 phìn-fông kûng-lî, 2012-ngièn ngìn-khiéu tha̍t-tó 273,130-ngìn.

## Li̍t-sṳ́
## Thi-lî
## Hì-hèu
## Chṳn-chhṳ
## Hàng-chṳn Khî-va̍k
## Kâu-thûng
## Lî-hàng kín-tiám
## Yû-hau Sàng-sṳ
## Chhâm-kháu vùn-hien


## Ngoi-phu lièn-kiet

分類:Gangwon Thi̍t-phe̍t Chhṳ-chhṳ-tho
Phan Kî-vùn

**Ban Ki-moon** (Hôn-koet-ngî: 반기문/潘基文 *Phan Kî-vùn*, ) he Hôn-koet ngoi-kâu-kôn lâu chṳn-chhṳ-kâ. Kì he thi-pat ngim ke Lièn-ha̍p-koet Pi-sû-chóng, 2006-ngièn 10-ngie̍t 9-ngit, Lièn-ha̍p-koet Ôn-chhiòn Lî-sṳ-fi thèu-phiàu thûng-ko Ban Ki-moon chiap-thoi Kofi Annan. 2006-ngièn 10-ngie̍t 19-ngit, Ban Ki-moon hiong Hôn-koet chúng-thúng Roh Moo-hyun thì-kâu Hôn-koet ngoi-kâu thûng-sông phu-chóng-kôn chṳt-vi ke chhṳ̀-chhṳ̀n. Kì he thi-ngi vi Â-chû ke Lièn-ha̍p-koet Pi-sû-chóng. 2007-ngièn 1-ngie̍t 1-ngit chhut-ngim Lièn-ha̍p-koet Pi-sû-chóng yit-chṳt. 2011-ngièn 6-ngie̍t 21-ngit, chhai thi 65-kài Lièn-ha̍p-koet Thai-fi sông tet-chho̍k lien-ngim, ngim-khì chṳ 2016-ngièn 12-ngie̍t 31-ngit.

## Sên-phìn
## Kâ-sṳ
### Chó-ngièn
### Kau-yuk lâu Chṳt-ngia̍p
## Yùng-yî
## sên-fa̍t
## Ngoi-phu lièn-kiet
Roh Moo-hyun

**Roh Moo-hyun** (, ), Hòn-koet thi 16-ngim chúng-thúng. Roh Moo-hyun yî Mî-kiûn Chṳn-thâng thúng-chhṳ sṳ̀-khì ke 1946-ngièn chhut-sṳ̂n chhai Gyeongsang Nàm-tho Gimhae Sṳ.
Lee Myung-bak

**Lee Myung-bak** (, ), thi 17-ngim Thai-hòn Mìn-koet chúng-thúng, chên-ngim Thai-hòn Mìn-koet Seoul Thi̍t-phe̍t-sṳ sṳ-chóng, 2008-ngièn chṳ 2013-ngièn ngim Nàm-hôn chúng-thúng. Lee Myung-bak chó-ngièn pit-ngia̍p yî Kô-li Thai-ho̍k song-ho̍k phu, heu-lòi chin-ngi̍p Hyundai Si̍p-thòn khì-hâ Hyundai kien-sat kûng-chok chhòng-tha̍t 27-ngièn, tâm-ngim sú-sit Chṳp-hàng-kôn. Chhiùng 1992-ngièn yit-chhṳ̍t tâm-n Koet-fi Ngi-yèn chhṳ̍t-to 1998-ngièn.
Vòng-thai-siên Chhàm

--59.148.96.75 17:38, 14 十二月 2013 (UTC)

**Vòng-thai-siên Tshàm**（）是位於Kiú-liùngVòng-thai-siên-khîVòng-thai-siên黃大仙下邨對出的一段龍翔道地下的Kóng-thiet觀塘綫車站，於1979年10月1日隨修正早期系統啟用。

啟德花園商場設有適用於該車站的港鐵特惠站，為使用成人八達通的乘客提供港幣2元車費回贈。

## 結構
### 樓層

### 大堂
車站設有兩個收費區大堂，其中一個近E出口的大堂因使用量偏低及環保前提下，祇會於早上繁忙時間、農曆新年假期及黃大仙誕將會開放作入閘用途，以疏導人潮。不過由於有乘客投訴該處入閘機長期關閉，未有開放使用，故此自2012年5月末起將該處部份閘機開放時間延長至晚上8時。近E出口的大堂雖設有兩條扶手電梯，但由於該大堂只設有入閘機，故只有近入閘機的一條扶手電梯會被啟用作下行用途，另一條扶手電梯則長年停用。

;車站商店及自助服務
現時，黃大仙站內提供不同類型的商店供乘客購物或進食，例如有便利店、麵包糕餅店、銀行及零食店等零售業。由於港鐵的收費區是不能進食，因此大部份售賣食物的商店均不會設在收費區內。

此外，站內也有不少自助服務設施供乘客使用，包括自動櫃員機、自動售賣機等。車站大堂近客務中心亦設有香港郵政郵箱，方便乘客在車站內投寄郵件。

### 月台
黃大仙站設有2個分別來往調景嶺和油麻地的月台，為島式月台設計，並裝有月台幕門。

### 出入口

## 鄰接車站
黃大仙站是觀塘綫的中途站，乘客可在此乘坐往油麻地或調景嶺列車，往返九龍及新界等地。

## 利用狀況
由於該站位於黃大仙區的中心地帶，且有不少交通工具接駁區內的住宅及工業區，亦有交通工具經大老山隧道前往沙田區馬鞍山，因此使用量相當高，尤是在平日繁忙時間、週六、週日及公眾假期期間。因此，使用該站出入閘的人流十分高，是黃大仙區4個港鐵車站中最繁忙及人流最多的一個車站。在早上繁忙時間，該站是實施人流管制的車站之一，部份入閘機會關閉以限制人流。

而且，在農曆新年假期及黃大仙誕期間，由於很多人使用該站前往黃大仙祠上香，因此車站會相當擠擁，而需要在B2出口實施車站人流控制措施。

## 接駁交通
交通路線列表






## 歷史
### 昔日事故
1988年1月，黃大仙站一條扶手電梯突然逆行，意外造成5人受傷，其中兩名傷者是老人。

### D出入口加建升降機
位於D出入口連接車站大堂及龍翔道南面的升降機於2010年1月動工，於2011年12月21日投入服務。

## 參考資料

## 外部鏈接

*港鐵公司－黃大仙站街道圖
*港鐵公司－黃大仙站列車服務時間

分類:Kôn-thòng Sien
Gyeonggi Tho

**Gyeonggi Tho** () he Thai-hòn Mìn-koet sî-pet-phu ke thi-fông hàng-chṳn tân-vi. Mien-chit 10,171 phìn-fông kûng-lî, 2011-ngièn ngìn-khiéu 12,093,000-ngìn, kón-lî 28-sṳ 3-khiùn. 

## Li̍t-sṳ́
## Thi-lî
## Hì-hèu
## Chṳn-chhṳ
## Kîn-chi
## Hàng-chṳn Khî-va̍k
* Ansan Sṳ (안산시)
* Anyang Sṳ (안양시)
* Bucheon Sṳ (부천시)
* Goyang Sṳ (고양시)
* Hwaseong Sṳ (화성시)
* Namyangju Sṳ (남양주시)
* Seongnam Sṳ (성남시)
* Suwon Sṳ (수원시)
* Yongin Sṳ (용인시)
* Anseong Sṳ (안성시)
* Dongducheon Sṳ (동두천시) 
* Gimpo Sṳ (김포시) 
* Gunpo Sṳ (군포시) 
* Guri Sṳ (구리시)
* Gwacheon Sṳ (과천시) 
* Gwangju Sṳ (광주시)
* Gwangmyeong Sṳ (광명시) 
* Hanam Sṳ (하남시)
* Icheon Sṳ (이천시)
* Osan Sṳ (오산시) 
* Paju Sṳ (파주시) 
* Pocheon Sṳ (포천시) 
* Pyeongtaek Sṳ (평택시) 
* Siheung Sṳ (시흥시) 
* Uijeongbu Sṳ (의정부시) 
* Uiwang Sṳ (의왕시)
* Yangju Sṳ (양주시)
* Yeoju Sṳ (여주시)
* Gapyeong Khiun (가평군)
* Yangpyeong Khiun (양평군)
* Yeoncheon Khiun (연천군)

## Kâu-thûng
## Lî-hàng kín-tiám
## Chhâm-kháu vùn-hien


## Ngoi-phu lièn-kiet
Hien-thoi Khì-chhâ

**Hien-thoi Khì-chhâ Chu-sṳt-fi** (現代汽車株式會社, Hôn-ngî: 현대자동차 주식회사) he yit-kâ Hôn-koet khiam-koet kîn-yìn ke Khì-chhâ chhòng-sông, chhòi-fu sṳ-kie ńg-pak khiòng khî-ngia̍p. Kì he 2009-ngièn Hôn-koet chui-thai, sṳ-kie thi-si ke chhâ chṳ-chho song. Hien-thoi Khì-chhâ chhai Hôn-koet tûng-nàm yèn-hói ke Vúi-sân yúng-yû sṳ-kie song chui-thai ke tsùng-ha̍p-sin khì-chhâ chṳ-chho chhòng, pin chiap-sû kok-yong kiûn-fông ha̍p-yok, piáu-sut K1 chú-chan thán-khiet chhiu-he Hien-thoi si̍p-thòn ke kiûn-sṳ thoi-péu chok.

## Hien-yû chhâ-hì
Hien-thoi Sonata

縮圖|250x250像素|Sonata
**Hien-thoi Sonata** (Hôn-ngî: 현대 쏘나타) he yit-khóan yù Hien-thoi Khì-chhâ sat-kie  ke chûng-kip khieu-chhâ. Sán-phín yî 1985-ngièn chṳ-chok, chṳ̂-heu fûn-phe̍t chhai 1988-ngièn, 1993-ngièn, 1996-ngièn, 1998-ngièn, 2001-ngièn lâu 2004-ngièn chhùng-sîn sat-kie.
Hien-thoi Elantra

縮圖|350x350像素|Hien-thoi Elantra.
**Hien-thoi Elantra** (Hôn-ngî: 현대 아반떼) he yit-khóan yù Hien-thoi Khì-chhâ sat-kie  ke chûng-kip khieu-chhâ. Sán-phín yî 1990-ngièn chṳ-chok, chṳ̂-heu fûn-phe̍t chhai 1995-ngièn, 2000-ngièn, 2006-ngièn, 2011-ngièn, lâu 2012-ngièn chhùng-sîn sat-kie.
Hien-thoi Veloster

**Hien-thoi Veloster** (Hôn-ngî: 현대 벨로스터) he yit-khóan yù Hien-thoi Khì-chhâ sat-kie  ke chûng-kip khieu-chhâ. Sán-phín yî 2011-ngièn chṳ-chok, chṳ̂-heu fûn-phe̍t chhai 2012-ngièn *Veloster Turbo* lâu 2013-ngièn *Veloster Zombie* chhùng-sîn sat-kie.
Hien-thoi Santa Fe

**Hien-thoi Santa Fe** (Hôn-ngî: 현대 싼타페) he yit-khóan yù Hien-thoi Khì-chhâ sat-kie  ke chûng-kip khieu-chhâ. Sán-phín yî 2001-ngièn chṳ-chok, chṳ̂-heu fûn-phe̍t chhai 2007-ngièn *Hyundai Santa Fe Elite*  lâu 2013-ngièn *Santa Fe Sport* chhùng-sîn sat-kie.
Hien-thoi Accent

縮圖|Accent 2010 in Riyadh, Saudi Arabia

**Hien-thoi Accent** (Hôn-ngî: 현대 엑센트) he yit-khóan yù Hien-thoi Khì-chhâ sat-kie  ke chûng-kip khieu-chhâ. Sán-phín yî 1994-ngièn chṳ-chok, chṳ̂-heu fûn-phe̍t chhai 1999-ngièn *Accent LC*, 2005-ngièn *Accent MC*, lâu 2010-ngièn *Accent RB* chhùng-sîn sat-kie.
Hien-thoi Genesis Coupé

**Hien-thoi Genesis Coupé** (Hôn-ngî: 현대 제네시스 쿠페) he yit-khóan yù Hien-thoi Khì-chhâ sat-kie  ke chûng-kip khieu-chhâ. Sán-phín yî 2008-ngièn 10-ngie̍t 8-ngit chṳ-chok, chṳ̂-heu fûn-phe̍t chhai 2009-ngièn, 2011-ngièn, 2012-ngièn *Genesis Coupé R-Spec *, lâu 2013-ngièn *Bisimoto Engineering Genesis Coupé* chhùng-sîn sat-kie.
Hien-thoi Equus

**Hien-thoi Equus** (Hôn-ngî: 현대 에쿠스 ) he yit-khóan yù Hien-thoi Khì-chhâ sat-kie  ke chûng-kip khieu-chhâ. Sán-phín yî 1999-ngièn chṳ-chok, chṳ̂-heu fûn-phe̍t chhai 2009-ngièn *Equus VI* chhùng-sîn sat-kie.
Abe Shinzō

縮圖|346x346像素|Abe Shinzō
 he Ngi̍t-pún chṳn-chhṳ-kâ, Ngi̍t-pún Nui-kok Chúng-lî Thai-chhṳ̀n (thi 96-ngim), Chhṳ-yù Mìn-chú-tóng Chúng-chhài (thi 25-ngim), Ngi̍t-pún Chung-ngi-yen Ngi-yèn (lien-ngim 7-kài) khi̍p Chhîn-ho̍k Thûi-chin Ngi-yèn Lièn-mèn Fi-chóng. Khì chhut-sṳ̂n yî Ngi̍t-pún si-thai chṳn-chhṳ sṳ-kâ chṳ̂-yit. Fu-chhîn Abe Shintaro chên-he Ngi̍t-pún chṳn-thàn sâm liâng-siu chṳ̂-yit, khì ngoi Â-kûng Kishi Nobusuke he chhièn Nui-kok Chúng-lî Thai-chhṳ̀n (thi 56, 57-ngim); khì ngoi suk-kûng Satō Eisaku. Abe Shinzō chên-ngim Chhṳ-yù Mìn-chú-tóng Kòn-sṳ-chóng Nui-kok Kôn-fòng Chóng-kôn, yî 2006-ngièn chṳ 2007-ngièn tâm-ngim Chhṳ-yù Mìn-chú-tóng Chúng-chhài (thi 21-ngim) lâu Ngi̍t-pún Sú-siong (thi 90-ngim)
東勢區

東勢區係台灣台中市个一個區。居民多為客人，所講客話以大埔腔為主要。重要特產有高接梨、桶柑、巨峰葡萄、甜柿、高麗菜等。

2005年10月16日時獲得世界衛生組織（WHO）安全社區認證，同時也係全球第92隻安全社區、亞洲第6隻安全社區、全臺頭個客家安全社區。

## 歷史
台灣清朝時期安到東勢角，會安到這个名係因致該時漢人開發足跡為豐原區向東經石岡區到盡東片。

台灣日治時期1895年劃歸台灣民政支部（隔年改為臺中縣），1897年劃歸臺中廳葫蘆墩辦務署，1901年改為臺中廳東勢角支廳東勢角區，1913年12月，抗日志士羅福星發動起義苗栗事件，賴來也在東勢響應，殺撇多儕日警後，也遭日警殺害，安到東勢角事件。1920年台灣總督府將台灣改成五州三廳制，再改制為設臺中州東勢郡東勢庄，1933年升格為東勢街。
1945年中華民國政府接收台灣，東勢街改制為臺中縣東勢區東勢鎮，1950年8月廢區署，改為臺中縣東勢鎮。2010年12月25日隨臺中縣市合併為直轄市而改制為東勢區。
## 地理
## 行政區劃
東勢區公所隸屬臺中市政府，官派區長一儕綜理區務，區長下設主任秘書一儕，另外置秘書2儕[1儕係代表會秘書留任出缺毋補]。下設秘書室、民政課、農業建設課、公用課、社會課、人文課、人事室、會計室同政風室等九課室。

## 教育
## 經濟
## 交通
### 公路
*台3線
*台8線：中部橫貫公路起點
*台21線
*縣道129號：新社區 - 東勢區

### 鐵路
*臺灣鐵路管理局東勢線：改為東豐自行車綠廊（石岡－東勢線）
**東勢火車頭【已廢除】：改成東勢客家文化園區

## 文化同風景區
### 地方語言
*台灣客家話个大埔腔
### 人文景點
*東勢新丁粄節：逐年正月半，臺中市東勢區有一隻流傳百多年个新丁粄比賽，係東勢盡生趣个風俗。
*東勢客家文化園區
*東勢客家文物館
*梨文化館
*東勢巧聖仙師祖廟
*中嵙大願寺
*東勢文昌廟：清嘉慶年間，廣東大埔漢學家王懷盛，在鯉魚伯公廟前集資建廟，祭拜文昌帝君、朱文公、韓文公等尊神，還成立文祠，招集學子敦聘教學，文風大開，應試中秀才者當多，其中邱逢甲赴京中進士為光耀區裡。
*東勢復興宮（南片莊太子爺廟）：位於南平里本街南片巷100之1號。
*義渡碑坊
*新伯公劉家古厝
*觀瀛橋：位於東勢區興隆里與茂興里間，係早期唯一該地交通要道个吊橋，橫跨沙連溪，創建於清道光年間。該小溪中央突出一隻土墩高約十零公尺，上墩面積約二百平方公尺，溪水向墩个左右流。所以斯利用該墩為基點，建 左、右各一橋，左橋長約二十八公尺，右橋長觀瀛橋約二十五公尺，橋寬約一三0公分。該橋因年代忒久，這滿支離破壞壞撇。

## Tsṳn-tshṳ
## 參考文獻

## 內部連結
台中市

**台中市** 係 台灣中華民國个直轄市之一，位於臺灣中部，北片析接苗栗縣、新竹縣，南片析接彰化縣、南投縣、東隔中央山脈同宜蘭縣、花蓮縣相鄰，為台灣第三大都市。

## 歷史
## 地理
## 行政區畫
## 教育
## 經濟
## 交通
臺中市係中台灣人口盡多、盡密个城市，同邊唇个衛星城市形成臺中都會區，市區个交通流量當大，還過該市汽車擁有率達全國頭三名，所以逐尖峰時還係放撩日， 輒常會有當多人、車在市區內還係城際間流動，導致市區肚當多重要道路出現塞車个情形。大眾運輸方面，現下臺中有多隻營運个巴士路線。另外，臺中捷運綠線、臺中捷運紅線（台鐵高架化）正在建造中，還有其它路線正在規劃中。

### 鐵路
#### 高速鐵路
*高鐵台中站；2007年1月5日開始通車營運个臺灣高速鐵路，係現下台灣中部唯一个高鐵車站。這站同台鐵新烏日站、還有即將通車个捷運綠線G17站共站。

#### 台灣鐵路局
*山線
臺鐵在臺中市山線部分從南到北設有成功、新烏日、烏日、大慶、臺中、太原、潭子、后里、豐原同泰安共9隻車站；2009年起始動工个臺鐵捷運化同台中鐵路高架化工程，裡度臺中車站將在這滿位所个北片興建新个高架式車站，而且保留古蹟站房，另外將增設豐南、頭家厝、松竹、精武、五權等5隻車站 。這路線在市境內呈南北方向，因致較靠近山區也安做山線。后里、豐原、潭子、及臺中、新烏日等站有自強號停靠， 其他車站以區間車為主要。豐原車站則為山線地區門戶，僅少數快車通過不停。新烏日車站則與高鐵及興建中的捷運共站。

## 文化同風景區
## 政治

## 參考文獻
## 內部連結
和平區

**和平區** 係台灣台中市个一個區。

## 歷史
## 地理
## 行政規劃
## 教育
## 經濟
## 交通
## 文化同風景區
## 政治
## 參考文獻
## 外部連結
Yeoju Sṳ

**Yeoju Sṳ** () he Hòn-koet Gyeonggi Tho ke yit-chak sṳ. Chúng mien-chit 608.64 phìn-fông kûng-lî, 2013-ngièn ngìn-khiéu tha̍t-tó 109,343-ngìn.

## Li̍t-sṳ́
## Thi-lî
## Hì-hèu
## Chṳn-chhṳ
## Hàng-chṳn Khî-va̍k
## Kâu-thûng
## Lî-hàng kín-tiám
## Yû-hau Sàng-sṳ
## Chhâm-kháu vùn-hien


## Ngoi-phu lièn-kiet
Chhiên-vân Chhàm

**荃灣站**（）是港鐵荃灣綫的北面終點站，位於新界荃灣區北部一帶，於1982年5月10日啟用。在兩鐵合併前荃灣站是前地鐵系統中最北的車站。

荃灣站與西鐵綫的荃灣西站並非為正式的轉車站，乘客若在兩站間轉乘，無論使用八達通還是單程車票，均需當作兩段車程處理，並繳納再入閘收費。雖然荃灣站與西鐵綫荃灣西站並非轉乘車站，但是兩站之間有專線小巴 95K（八達通或屯門－南昌全月通可免費轉乘西鐵綫）及 301M（八達通轉乘西鐵綫優惠）連接，而步行全程大概需要30分鐘。現在荃灣行人天橋的擴建計劃以建成，將把荃灣西站及荃灣站直接以天橋接駁，預計可將步行時間縮短至15至20分鐘，於2013年4月29日全線開放。惟因荃灣運輸大樓的拆卸，現時此通道連接荃灣西站的用途變得有名無實（詳見荃灣行人天橋網絡）。

分類:Chhiên-vân Sien
Vong-kok Chhàm

**Vong-kok Chhàm** (旺角站, ) he Kóng-thiet ke yit-chak chú-yeu Khiam-ngie̍t-thòi chón-chhâ-chhàm chhai Yù-chiâm-vong-khî Vong-kok Mì-tûn-tho lâu â-kai Ló-kiê kâu-kie ke thi-tái, 1979-ngièn 12-ngie̍t 31-ngit khí-yung. 

## Kiet-kèu
Chúng-khiung 4-chhèn, chhin thi-tái-hâ 2-chhèn he ngie̍t-thòi, ngie̍t-thòi ke táng-thèu he thai-thòng.

## Siông-koân
*Vòng-kok Chhàm(黃閣站)

分類:Kôn-thòng Sien
分類:Chhiên-vân Sien
Yù-thòng Chhàm

**油塘站**（）是港鐵觀塘綫及將軍澳綫的一個跨月台轉車站，位於香港九龍東觀塘區油塘茶果嶺道旁，於2002年8月4日啟用。車站以黃色為主要色調。油塘站採用明山爆破方式建造，原址為一處山坡。

## 結構

雖然車站屬於架空及地面混合模式車站，但是為了避免對附近居民造成滋擾，整個車站被混凝土圍封，使月台裏面的人以為身處地底。此站亦是將軍澳綫唯一一個位於九龍區的車站。

### 樓層
油塘站共有3層，出入口、大堂及商店於位U4層，並設有平台。大堂之下是中間的U2層，以及最底的U1層，兩層均是月台。

在車站頂部，有一條預留通道，原本是用作來給市民來往鯉魚門廣場、大本型及油麗商場，及後計劃改作購物街，但預留空間一直未有使用，有待房屋署開放作購物街後，市民亦無需再經由油塘邨往來鯉魚門廣場油麗商場。

### 大堂

大堂內有不同類型的商店供乘客購物，例如有便利店、麵包糕餅店、涼茶專賣店等，以及不少自助服務設施，包括自動櫃員機、自動售賣機和自動照相機。客務中心位於大堂中央，升降機旁，旁邊設有香港郵政郵箱方便乘客在車站內投寄郵件。

### 月台

油塘站有4個月台，位於U1層及U2層，所有月台均設有月台幕門。其中U1層為1號月台（觀塘綫往調景嶺方向）及4號月台（將軍澳綫往北角方向），並位於同一島式月台內，方便從東九龍前往香港島的乘客，直接由觀塘綫月台步行至將軍澳綫月台，轉乘前往北角的列車，再經東區海底隧道前往香港島。相較將軍澳綫通車前，觀塘綫由藍田前往鰂魚涌多3至4分鐘。

U2層為2號月台（觀塘綫往油麻地方向）及3號月台（將軍澳綫往寶琳／康城方向），同樣位於同一島式月台內，方便從香港島前往九龍的乘客，直接由將軍澳綫月台步行至觀塘綫月台，轉乘前往油麻地方向的列車。

### 出入口

## 鄰接車站
油塘站是觀塘綫及將軍澳綫的中途站，同時是一個重要的跨月台轉車站，可讓乘客在觀塘綫及將軍澳綫進行跨月台轉乘，再經東區海底隧道往返香港島及九龍東，而且亦和藍田站一樣是前往衛奕信徑的港鐵站。

## 利用狀況

由於油塘站是觀塘綫及將軍澳綫的重要轉車站，因此每天的繁忙時間均有很多乘客途經該站往返香港島及九龍東各區。換言之，乘客如果往返港島綫及觀塘綫，需要在本站及鰂魚涌站或北角站轉車。由於大部份使用該站的人流是轉車和快速前往衛奕信徑的乘客，所以該站是香港九龍東觀塘區較繁忙的港鐵站之一。另外，車站周邊有多個大型屋邨、學校、鯉魚門廣場、大本型、油麗商場及油塘中心，因此，使用車站進出的人流都是居住於鄰近屋苑及屋邨的居民、中小學學生或於鄰近辦公室上班的市民。所以，車站平日也有平穩的出入閘的人流。

油塘站的啟用也使無數觀塘和藍田區市民轉用601、603、 619、671和606等巴士路綫前往港島區。

## 接駁交通
由於油塘站位於茶果嶺道附近的山邊，車站在設計時並沒有設立公共運輸交匯處。因此在啟用時，不少接駁巴士及小巴路線只能延伸至油塘站附近的鯉魚門道作中途站，乘客需利用A1出入口的扶手電梯及油塘邨往返大堂及接駁工具的車站。

直至2012年7月2日，位於高超道油塘邨第四期大本型的油塘公共運輸交匯處啟用，把以前在距離油塘站較遠的欣榮街臨時巴士總站的所有巴士路線及三條小巴線遷入公共交通交匯處，A2出入口 同位於大本型港鐵層，大本型商場開放後乘客可經由A2出入口穿越大本型港鐵層轉乘其他交通工具。

而大部份接駁巴士及小巴路線大多是連接藍田的廣田邨、茶果嶺一帶，部份居住在藍田東北的居民轉乘接駁工具往返油塘站，可直接前往香港島或九龍東各個地區，無須多乘一程觀塘綫列車往返藍田站。

## 歷史

### 早期系統
早於1970年地鐵擬建的「早期系統」中，便曾建議於現時油塘邨一帶設**馬游塘站**，為油塘站的前身，但最後因為早期系統規模縮減，計劃擱置。

### 啟用
油塘站於2002年8月4日啟用。車站啟用後，觀塘綫的所有列車取消直接經東區海底隧道過海。觀塘綫及將軍澳綫的上行綫總站由香港島的北角站臨時改為此站，為期兩星期，以方便乘客熟習新的轉乘安排。同時間，北角站及鰂魚涌站亦暫時改屬將軍澳綫的短線，列車在離開鰂魚涌站及東區海底隧道路段之後，不再前往藍田站，改行另一段新建的鐵路路段前往此站。此外，連接東區海底隧道至藍田站的路段亦改稱藍田站後備行車隧道，供工程車或車務調動時使用。

8月18日，地鐵將軍澳綫全綫通車，觀塘綫的上行綫總站正式改為新界西貢區的調景嶺站，而將軍澳綫亦正式改以位於將軍澳的寶琳站為上行綫的總站，此站成為觀塘綫及將軍澳綫的中途站。

### 昔日事故
2013年12月16日中午12時40分，將軍澳綫調景嶺站至油塘站架空電纜故障，油塘站至康城站及寶琳站服務癱瘓。導致將軍澳線服務暫停服務5小時。
## 註解




分類:Chiông-kiûn-o Sien
Jim Morrison

[thumb|Morrison, [1969-ngièn]]
**James Douglas** "**Jim**" **Morrison** (1943-ngièn 12-ngie̍t 8-ngit – 1971-ngièn 7-ngie̍t 3-ngit) he Mî-koet ke yit ke kô-sú. *The Doors* he kì fat-hàng ke thèu pu MV.

## Chhâm-kháu chṳ̂-liau

分類:Yîm-ngo̍k-kâ
分類:Ngìn-vu̍t
分類:Mî-koet-ngìn‎
Kôn-thòng Chhàm

**觀塘站**（）是港鐵觀塘綫上的一個架空車站，車站於1979年10月1日開幕，當時屬修正早期系統的總站，位於觀塘區觀塘市中心上。1989年8月6日，東區海底隧道通車，觀塘綫延長至鰂魚涌，取代該站成為觀塘綫的新總站。現時深夜部分班次亦會以此站作終點站。

## 結構
觀塘站位於觀塘區的觀塘道之上，車站在藍田和牛頭角兩個車站之間。而月台上內牆身和柱身原本是深灰色紙皮石，已於車站翻新時改成白色人造纖維板，並為車站大堂加裝空調，解決車站大堂悶熱的問題。

此外，車站下方設有一條行車隧道（7號幹線一部份），主要方便觀塘道車輛於車站下方穿過，無需經過觀塘道、協和街及開源道迴旋處，減輕有關路段擠塞情況。該行車隧道與觀塘站同時興建，現交由路政署管理。

### 樓層

### 地面
在車站中部下方的觀塘道、協和街及開源道迴旋處上的港鐵後勤空間內，設有員工設施（包括：休息室、洗手間、更衣室），以及車站機房，現時正加建受觀塘市中心重建計劃影響之新觀塘美沙酮診所，在迴旋處上的後勤空間內，另設一道小樓梯連接車站控制室，以及兩道小樓梯連接觀塘道來回方向的行車隧道。

### 大堂
;車站商店及自助服務
觀塘站內提供不同類型的商店供乘客購物，例如有便利店、餅店、銀行、藥房等服務，所有商店主要分佈在非收費區內。

此外，觀塘站也有不少自助服務設施供乘客享用，包括自動櫃員機和自動售賣機。大堂內亦設有香港郵政郵箱方便乘客在車站內投寄郵件，以及「e分鐘著數」機供乘客登記為港鐵友禮會會員、查閱獎分、換領獎賞及購買互聯網用代幣和點數卡。

### 月台
觀塘站設有2個月台，並共用同一個島式月台，1號月台為觀塘綫往調景嶺方向的列車使用，而2號月台為觀塘綫往油麻地方向的列車使用。

由於車站沿觀塘道的路面上方興建，因此月台彎度較高，引致月台與列車之間的空隙較闊，故此港鐵公司會在列車及月台上播放廣播提醒乘客注意月台空隙，並於月台的邊緣加上膠條縮窄有關空隙。

另外，並在觀塘站東面和西面分別設有袋狀軌和單向渡線（原為雙向，順向一組在東隧路段通車後被拆除），可供列車於該處掉頭或停泊之用。現時深夜部分班次會以觀塘站作終點站，再利用車站西面渡線路軌返回九龍灣車廠。由於觀塘站是部分班次的終點站之一，所以在月台中部(月台長辦公室旁)設有員工專用洗手間一個。

### 出入口

觀塘站共有12個出入口，分佈於車站兩端及中央，主要連接觀塘區的市中心及工業區。在各個車站出入口，均設有指示牌顯示出入口周邊的建築物及設施列表。

## 鄰接車站
觀塘站是觀塘綫的中途站，乘客可在此乘坐往油麻地或調景嶺列車，往返九龍及新界等地。

## 上一站‧下一站

## 利用狀況

由於觀塘站為山上的公共交通工具主要接駁車站，亦有居民使用其他公共交通工具轉乘往山上住宅區。由於該站位於觀塘道上，正是住宅區和工業區的交界，每天不論早晚亦有很擁擠的人流。隨著香港工業轉型，愈來愈多工業大廈被改建成商業樓宇，當中比較著名的是創紀之城，而近時創紀之城五期內的商場「apm」亦成為地標，而且有專線小巴10M往來將軍澳寶琳，更令觀塘站人流增長迅速。

## 接駁交通

接駁交通列表


;巴士

;專線小巴

;公共小巴
*觀塘↔藍田
*觀塘↔秀茂坪
*觀塘↔鯉魚門
*油塘油麗邨 ↔ 觀塘物華街（循環線）
*觀塘福塘道 ↔ 觀塘曉明街
;跨境巴士
*觀塘24小時跨境快線
**藍田站↔皇崗口岸



## 歷史

### 早期系統
根據1970年的《集體運輸計劃總報告書》，建設中的集體運輸系統共分為4個優先發展的**早期系統**工程及其餘4個稍後發展的工程，當時觀塘站為第4期工程的一部份，同時為整個早期系統的觀塘支綫東面終點站。

### 修正早期系統
1975年，由於早期系統修訂為**修正早期系統**，觀塘站成為修正早期系統的上行線終點，貫通九龍東、西及香港島的住宅、工業及商業區，與修正早期系統同時於1979年10月1日正式啟用。

為配合荃灣綫於1982年5月10日通車，修正早期系統油麻地至觀塘的路段改稱**觀塘綫**，列車從當日起只行走觀塘至油麻地各站，而往中環的乘客需在旺角站轉乘。其後，除了小規模的翻新外，車站於1982年至1989年間沒有大變動，一直為觀塘綫的終站。

### 東區海底隧道
1984年，政府批准興建東區海底隧道，並將觀塘綫延伸至港島東區，把觀塘綫的終站延長至鰂魚涌站，改變了車站作為觀塘綫的上行綫終站的歷史。

### 車站改善工程－翻新工程
機場快綫落成後，地鐵為配合現代化設計，1998年至1999年間，在觀塘站進行大型翻新工程，為車站加裝空調系統；並把舊有的深灰色紙皮石的牆身和柱身，改成白色人造纖維板，同時亦加設升降機往返地面。

2005年，地鐵再為車站外牆折舊問題，為觀塘站外牆除去舊有深灰色紙皮石，再改以藍色、白色的牆身及灰色柱身；同時亦將出口石屎地板改為地磚（除A出口行人天橋外），為車站帶來新形象。工程已於2006年中完成。

翻新行人天橋上蓋工程於2008年展開。新上蓋的用料主要分為兩種：金屬板和透明纖維板。金屬板放在上蓋正中間，以保護電燈、揚聲器等電力設施，透明纖維板則放在上蓋兩旁，增加採光度，減少使用電燈，較以往採用不透明物料環保。

### 車站改善工程－創紀之城五期

由於新鴻基地產將舊有的東九龍廣場重建成為創紀之城五期，故原有的A2出口於2001年至2005年間封閉，以便拆卸原有行人天橋，與大廈一併重建，新行人天橋設有空調系統及升降機往返地面，並把通道擴闊了約一倍多，以應付商場帶來的龐大人流。A2出口於2005年2月重開，由於創紀之城五期內亦包括一個大型商場apm，成為地鐵系統上首個純英文的指示牌APM，但後期因發展商指出英文字母「apm」理應為小寫，故又改將指示牌成apm。

地鐵公司於2006年7月再次為觀塘站進行車站改善工程，並加設更多商店及改善車站通道。峻工後，連接A出口和入閘機的通道因店舖和人流的增加，從早到晚都非常擠擁。

### 月台閘門
由於該站一直未設有月台閘門。因此港鐵公司於2008年1月決定於港鐵所有前地鐵網路的8個地面及架空車站加建月台閘門及改善現有通風設計，以避免乘客墜軌。該月台閘門與現時欣澳站、迪士尼站等所採用的月台閘門為同一設計，只有現時月台幕門的一半，約高1.5米。整個計劃將於平日深夜終止服務的時間加建。車站與荃灣線荃灣站屬於第三期進行月台閘門加裝工程，在2011年11月完工，標誌着觀塘綫所有車站均設有月台幕門和月台閘門。

## 未來發展
政府建議於該站設置環保連接系統與觀塘綫之轉乘站，有關之鐵路預計於2023年通車。

## 參考資料及注釋

## 外部鏈接

*港鐵公司－觀塘站街道圖
*港鐵公司－觀塘站列車服務時間

分類:1979年啟用的鐵路車站

分類:Kôn-thòng Sien
Bayern

**Bayern**(Tet-ngî: Freistaat Bayern), he Tet-koet tûng-nàm-phu ke yit-chak liân-pang-chû,  ngìn-khiéu thi-ngi thai pâng, sú-fú München.

## Li̍t-sṳ́
## Thi-lî
## Hì-hèu
## Chṳn-chhṳ
## Hàng-chṳn Khî-va̍k
### Chú-yeu Sàng-sṳ

Source: Bayerisches Landesamt für Statistik und Datenverarbeitung

## Kâu-thûng
## Lî-hàng kín-tiám

## Yû-hau Sàng-sṳ

## Chhâm-kháu vùn-hien


## Ngoi-phu lièn-kiet
Baden-Württemberg

**** he Tet-koet sî-nàm-phu ke yit-chak liân-pang-chû,  thú-thi mien-chit vi 35,751.65 phìn-fông kûng-lî, ngìn-khiéu yû 10,569,111-ngìn (2012-ngièn), sú-fú Stuttgart.

## Li̍t-sṳ́
## Hàng-chṳn Khî-va̍k
### Chú-yeu Sàng-sṳ

## Thi-lî
## Hì-hèu
## Chṳn-chhṳ
## Hàng-chṳn Khî-va̍k
## Kâu-thûng
## Lî-hàng kín-tiám

## Yû-hau Sàng-sṳ

## Chhâm-kháu vùn-hien


## Ngoi-phu lièn-kiet
Hesse

****, he Tet-koet chûng-phu ke yit-chak liân-pang-chû,  thú-thi mien-chit vi 21,100 phìn-fông kûng-lî, ngìn-khiéu yû 6,016,481 (2012-ngièn), sú-fú Wiesbaden.

## Li̍t-sṳ́
## Thi-lî
## Hì-hèu
## Chṳn-chhṳ
## Hàng-chṳn Khî-va̍k

#Bergstraße (Heppenheim) (HP)
#Darmstadt-Dieburg (Darmstadt) (DA, DI)
#Groß-Gerau (Groß-Gerau) (GG)
#Hochtaunuskreis (Bad Homburg) (HG, USI)
#Main-Kinzig-Kreis (Gelnhausen) (MKK, GN, HU, SLÜ)
#Main-Taunus-Kreis (Hofheim am Taunus) (MTK)
#Odenwaldkreis (Erbach) (ERB)
#Offenbach (Dietzenbach) (OF)
#Rheingau-Taunus-Kreis (Bad Schwalbach) (RÜD,SWA)
#Wetteraukreis (Friedberg) (FB, BÜD)
#Gießen (Gießen) (GI)
#Lahn-Dill-Kreis (Wetzlar) (LDK)
#Limburg-Weilburg (Limburg) (LM, WEL)
#Marburg-Biedenkopf (Marburg) (MR, BID)
#Vogelsbergkreis (Lauterbach) (VB)
#Fulda (Fulda) (FD)
#Hersfeld-Rotenburg (Bad Hersfeld) (HEF, ROF)
#Kassel (Kassel) (KS, HOG,WOH)
#Schwalm-Eder-Kreis (Homberg (Efze)) (HR)
#Werra-Meißner-Kreis (Eschwege) (ESW, WIZ)
#Waldeck-Frankenberg (Korbach) (KB, FKB, WA)

Thu̍k li̍p sàng-sṳ:
# Darmstadt (DA)
# Frankfurt am Main (F)
# Kassel (KS)
# Offenbach am Main (OF)
# Wiesbaden (WI)

## Kâu-thûng
## Lî-hàng kín-tiám

## Yû-hau Sàng-sṳ

## Chhâm-kháu vùn-hien


## Ngoi-phu lièn-kiet
Kiel

** ** he Tet-koet pet-phu ke yit-chak sàng-sṳ. Kì he Schleswig-Holstein-chû  sú-fú, thú-thi mien-chit vi 118.6 phìn-fông kûng-lî, ngìn-khiéu yû 239,866-ngìn (2012-ngièn)

## Li̍t-sṳ́
## Thi-lî
## Hì-hèu
## Chṳn-chhṳ
## Hàng-chṳn Khî-va̍k
## Kâu-thûng
## Lî-hàng kín-tiám

## Yû-hau Sàng-sṳ

## Chhâm-kháu vùn-hien


## Ngoi-phu lièn-kiet
Saxony

**** (Tet-ngî: Freistaat Sachsen), he Tet-koet tûng-phu ke yit-chak liân-pang-chû,  thú-thi mien-chit vi 18,415.66 phìn-fông kûng-lî, ngìn-khiéu yû 4,050,204(2012-ngièn), sú-fú Dresden.

## Li̍t-sṳ́
## Thi-lî
## Hì-hèu
## Chṳn-chhṳ
## Hàng-chṳn Khî-va̍k

## Sàng-sṳ

## Kâu-thûng
## Lî-hàng kín-tiám

## Yû-hau Sàng-sṳ

## Chhâm-kháu vùn-hien


## Ngoi-phu lièn-kiet
Cologne

**Cologne** (Tet-ngî: Köln) he Tet-koet ngìn-khiéu thi-si tô ke sàng-sṳ, Pet Rhine-Westphalia-chû chui-thai ke sàng-sṳ, he Tet-koet nui-
liu̍k chui chhung-yeu ke kóng-héu chṳ̂-yit, Rhine thi-khî ke kîn-chi vùn-fa lâu li̍t-sṳ́  chûng-sîm. Kì yí-kîn yû lióng-chhiên ngièn ke li̍t-sṳ́ , he Tet-koet chui kú-ló ke sàng-sṳ chṳ̂-yit. chûng sṳ-ki Cologne yí-kîn sṳ̀n-vì yit-chak chhung-yeu ke kau-fi chûng-sîm lâu ngi-su̍t tî-sṳt chûng-sîm. 

## Li̍t-sṳ́
## Thi-lî
## Hì-hèu
## Chṳn-chhṳ
## Hàng-chṳn Khî-va̍k
## Kâu-thûng
## Lî-hàng kín-tiám

## Yû-hau Sàng-sṳ

## Chhâm-kháu vùn-hien


## Ngoi-phu lièn-kiet
Lufthansa Hòng-khûng

**Tet-koet Lufthansa Hòng-khûng Kú-fun Kûng-sṳ̂** (Tet-ngî: Deutsche Lufthansa AG) he Tet-koet koet-kâ Hòng-khûng Kûng-sṳ̂. On-cheu chai-hak-liòng lâu kî-chhui kûi-mù kie-son, vi Êu-chû chui-thai ke Hòng-khûng Kûng-sṳ̂; On-cheu sṳ̀n-hak chai-yun-liòng kie-son, vi sṳ-kie thi-si thai Hòng-khûng Kûng-sṳ̂. Lufthansa Hòng-khûng ke chúng-phu sat-chhai Pet Rhine-Westphalia-chû Cologne; Frankfurt Kî-chhòng vi Khi-néu Kî-chhòng. Yun-yang kî-thi hêm-cho "Lufthansa Hòng-khûng chûng-sîm", fî-hàng-yèn, thi-khiùn ngìn-yèn lâu khûng-sṳ̀n ngìn-yèn kiûn chú-yeu yî Frankfurt. Muk-chhièn chhai yit-pak si-sṳ̍p-liuk ke koet-kâ yû 117,000-miàng yèn-kûng. 2010-ngièn nsa Hòng-khûng sṳ̀n-chai lî-hak-liòng chhêu-ko 9000-van.


File:Lufthansa 737-130 D-ABED.jpg|1968-ngièn ke 737-100
File:Lufthansa Boeing 727-30C Fitzgerald.jpg|1978-ngièn ke 727
File:Airbus A340 - Lufthansa - 001.jpg|A340-300 thi̍t-phe̍t Thû-chông-kî
File:Lufthansa B747-400 D-ABTD FRA.jpg|Boeing 747-400
File:Lufthansa A319-114 (D-AILI) landing at London Heathrow Airport.jpg|A319
File:lufthansa.a320-200.d-aipa.arp.jpg|A320
File:lufthansa a321-200 d-aisj arp.jpg|A321
File:Lufthansa B737-530 (D-ABJF) landing at London Heathrow Airport.jpg|Boeing 737-500
File:Lufthansa A346 D-AIHT-1.jpg|A340-600
File:Lufthansa.a300b4-600.d-aiak.arp.jpg|A300
File:Lufthansa Airbus A310-200 Rees.jpg|A310
File:Lufthansa Boeing 737-200 Volpati-4.jpg|Boeing 737-200
File:Lufthansa A380 D-AIMA-1.jpg|A380
File:Lufthansa 747 Business Class.jpg|747 Sông-vu-tshong 
File:Lufthansa A340-600 Economy.JPG|A340-600 Kîn-chi-tshong
羅香林

縮圖|羅香林
羅香林（1906年－1978年），字元一，號乙堂，廣東教育家羅幼山幼子，祖籍廣東興寧縣寧新鎮水樓村石陂窩，是著名歷史學家、客家學開創者、中國族譜學肇基人、香港大學永遠名譽教授。羅香林更係黃毓民之老師。

分類:Hak-kâ-ngìn
IPhone 3G

**iPhone 3G** he yit-chak Phìn-kó Kûng-sṳ̂ khì-hâ ke Chṳ-nèn Sú-kî, he iPhone Hì-lie̍t chûng ke thi-ngi thoi. 2008-ngièn 6-ngie̍t 9-ngit, liá-chúng Sú-kî chhai Phìn-kó Kûng-sṳ̂ chhiòn-khiù ngiôn-thí khôi-fat-chá ngièn-fi chûng chṳn-sṳt fat-pu.
IPhone 4S

**iPhone 4S** he yit-chak Phìn-kó Kûng-sṳ̂ ngièn-fat ke Chṳ-nèn Sú-kî, he iPhone Hì-lie̍t chûng ke thi-ńg thoi heu-sa kî-khóan. 2011-ngièn 10-ngie̍t 4-ngit, liá-chúng Sú-kî chhai Phìn-kó Kûng-sṳ̂ chhiòn-khiù ngiôn-thí khôi-fat-chá ngièn-fi chûng chṳn-sṳt fat-hang hiong Mî-koet, Kâ-nâ-thai, Àu-chiu, Yîn-koet, Fap-koet, Tet-koet, Ngit-pún chhit-chak koet-kâ khôi-tshiû.
IPhone 5

**iPhone 5** he yit-chak Phìn-kó Kûng-sṳ̂ khôi-fat ke Tshuk-khúng-sṳt Yîn-mok Chṳ-nèn Sú-kî, he thi-liuk thoi ke iPhone Hì-lie̍t lâu ki-sṳ̀n chhièn yit-thoi ke iPhone 4S. 2012-ngièn 9-ngie̍t 12-ngit, liá-chúng Sú-kî chhai Phìn-kó Kûng-sṳ̂ chhiòn-khiù ngiôn-thí khôi-fat-chá ngièn-fi chûng chṳn-sṳt fat-hang.
Sonic the Hedgehog (kok-set)

**Yim-suk Siáu-tsṳ́**（Hon-sṳ：音速小子，Yîn-ngî：**Sonic the Hedgehog**，Ngi̍t-ngî**：ソニック・ザ・ヘッジホッグ**），yù kiàu-tsò **Sok-nî-khet**（Hon-sṳ：索尼克）、**Tsheu-yim-tshú**（Hon-sṳ：超音鼠），thi yi̍t tsak lâm-set ke tshu̍k vùi.Ya thi Sega(セガ) ke kit-siông-vu̍t.Tsì-tshàu ke ngìn thi Naka Yūji(中裕司)、Ōshima Naoto(大島直人)、Yasuhara Hirokazu(安原弘和).

## Li̍t-sṳ́

## Khí-nên
分類:Yù-hi
Apple

**Phìn-kó Kûng-sṳ̂** (Apple Inc.，NASDAQ：AAPL，LSE：ACP), ngièn-chhṳ̂n **Phìn-kó Thien-nó Kú-fun Yû-han Kûng-sṳ̂** (Apple Computer, Incorporated)， yî 2007-ngièn 1-ngie̍t 9-ngit chhai Khiu-kîm-sân Macworld Expo song siên-pu kói-cho hien-miàng. Chúng-phu vi-yî Mî-koet Kâ-li-fuk-nì-â Cupertino, fu̍t-sîm ngia̍p-vu he Thien-chṳ́  Khô-kî sán-phín. Chui tî-miàng sán-phín pâu-koat MacIntosh Thien-nó, iPod yîm-ngo̍k pô-fong-hi, iTunes song-tiam, iPhone Chṳ-fi hîn sú-kî lâu iPad Phìn-pán Thien-nó tén-tén.
Chṳ-fi-hîn Sú-kî

**Chṳ-fi-hîn Sú-kî** (Yîn-ngî: Smart Phone), chṳ́ khí-yû thu̍k-li̍p ke Hàng-thung Chok-ngia̍p Ne-thúng, cho-tet theu-ko ôn-ch Yin-yung Ngiôn-thí, yù-hi tén chhàng-sṳt lòi khok-chhûng sú-kî kûng-nèn, yun-son nèn-li̍t khi̍p chhòn-thúng Kûng-nèn-hîn Sú-kî ke yit-lui Sú-kî. Liá-lui Sú-kî chhai Chûng-koet Thai-liu̍k hêm-cho "Chṳ-nèn Sú-kî" (智能手機). Chṳ-fi-hîn Sú-kî ke Hàng-thung Chok-ngia̍p Ne-thúng yû Google ke Android Ne-thúng, Phìn-kó Kûng-sṳ̂ ke iOS Ne-thúng, Nokia ke Symbian Ne-thúng, Het-môi Kûng-sṳ̂ ke Het-môi OS Ne-thúng, Samsung ke Bada Ne-thúng, Mì-ngiôn Kûng-sṳ̂ ke Windows Phone Ne-thúng, Hewlett-Packard ke webOS Ne-thúng lâu khì-thâ Linux Ne-thúng.
IPhone

**iPhone** he Phìn-kó Kûng-sṳ̂ khì-hâ ngân-fat ke Chṳ-nèn Sú-kî hì-lie̍t. Thi yit-thoi iPhone yî 2007-ngièn 1-ngie̍t 9-ngit yù tông-sṳ̀  Phìn-kó Kûng-sṳ̂ CEO ke Steve Jobs fat-pu, pin chhai thùng-ngièn 6-ngie̍t 29-ngit chṳn-sṳt fat--tshiû. 2013-ngièn 9-ngie̍t 10-ngit, Phìn-kó Kûng-sṳ̂ chhai Mî-koet Kâ-chû kí-hàng sîn sán-phín fat-pu-fi song, thôi-chhut thi-chhit-thoi sán-phín iPhone 5C khi̍p iPhone 5S, fat-pu-fi hàn-yû chhai Pet-kîn, Pak-lìm lâu Tûng-kîn sâm-thi sat-tsì fûn fi-chhòng, fûn-phe̍t chhai tông-thi kí-hàng fat-pu-fi. iPhone 5S yî thùng-ngièn 9-ngie̍t 20-ngit chṳn-sṳt fat-tshiû. Phìn-kó Kûng-sṳ̂ khì-hâ Chṳ-nèn Sú-kî iPhone, he chhiòn-khiù siau-liòng thi-yit thai ke Chṳ-fi-hîn Sú-kî.
Hàng-thung Chok-ngia̍p Ne-thúng

**Hàng-thung Chok-ngia̍p Ne-thúng** (Yîn-ngî：Mobile Operating System) he chṳ́  chhai Hàng-thung Chong-chì sông yun-chok ke Chok-ngia̍p Ne-thúng.
Hàng-thung thien-fa

**Hàng-thung Thien-fa**, kién-chhṳ̂n "Sú-kî" (手機), he cho-tet chhai pí-káu kóng fam-vì nui sṳ́-yung ke Thien-fa, lâu ku-thin thien-fa siông-tui. 1990 ngièn-thoi chûng-khì yî-chhièn ka-chhièn ngo-kui, chṳ́-yû khi̍t-séu phu-fun kîn-chi sṳ̍t-li̍t káu-kâ ke ngìn chhòi-nèn mâi-hâ. 1990 ngièn-thoi heu-khì thai-puk kong-ka, kîm-ha yí-kîn sṳ̀n-vì hien-thoi-ngìn ngit-sòn put-khó khiet-thet ke thien-chṳ́  yung-phín chṳ̂-yit.
Google

**Google Kûng-sṳ̂** (Yîn-ngî: Google Inc.，NASDAQ：GOOG、FWB：GGQ1), he yit-kâ Mî-koet ke khiam-koet khô-kî khî-ngia̍p, chṳ-li̍t yî mióng-chi mióng-lu sêu-chhìm, yùn-tôn yun-son, kóng-ko kî-su̍t tén liâng-vet, khôi-fat pin thì-kiûng thai-liong mióng-chi mióng-lu ke sán-phín lâu fu̍k-vu, khì chú-yeu li-yun lòi-ngièn yî AdWords tén kóng-ko fu̍k-vu. Google yù tông-sṳ̀  chhai Sṳ̂-thán-fuk Thai-ho̍k kûng-thu̍k Lî-kûng Pok-sṳ ke Larry Page lâu Sergey Brin khiung-thùng kien-li̍p.
Pok-sṳ

**Pok-sṳ** (博士) he kau-yuk kî-kèu su-yî ke chui-kô yit-kip ho̍k-vi. Yì mêu khô-hì Chet-ho̍k Pok-sṳ (PhD), Lî-ho̍k Pok-sṳ (DSc／ScD), Vùn-ho̍k Pok-sṳ (DLitt), Kau-yuk Pok-sṳ (EdD). Ngit-sòng sên-fa̍t chûng ya chṳ́-yû Pok-sṳ ho̍k-vi fi thi̍t-phe̍t lâu siang-sṳ kiet-ha̍p phî chûn-chhṳ̂n cho mêu-mêu Pok-sṳ.
Yin-yung chhàng-sit

**Yin-yung chhàng-sit** (應用程式, Yîn-ngî: Application Software), yâ cho-tet ham-cho **yin-yung ngiôn-thí** (應用軟體), he thien-nó ngiôn-thí ke chú-yeu fûn-lui chṳ̂-yit, he chṳ́-vi chṳ̂m-tui sṳ́-yung-chá ke mêu-chúng yin-yung muk-tit só tshón-siá ke ngiôn-khien.
Kûng-nèn-hîn Sú-kî

**Kûng-nèn-hîn Sú-kî** (Yîn-ngî: feature phone) he yit-chúng Hàng-thung Thien-fa ke lui-phe̍t, chhai iOS、Android、Windows Phone tén Chṳ-nèn Yì-thung Chok-ngia̍p Ne-thúng vi mien-sṳ chhièn, hó-tô fî-PDA lui-hîn ke Sú-kî tû hêm-cho "Kûng-nèn-hîn Sú-kî".
Samsung Fó-châi Hói-song Pó-hiám

**Sâm-sên Fó-châi Hói-song Pó-hiám** (Hòn-ngî:：삼성화재) he chúng-phu vi-yî Hòn-koet Seoul ke khiam-koet Pó-hiám kûng-sṳ̂, chú-yeu kîn-yìn Khì-tsha Pó-hiám、Chhòng-khì Pó-hiám、Sông-ngia̍p Pó-hiám、Khî-ngia̍p Fûng-hiám Kón-lî lâu ngièn-kîm tén ngia̍p-vu.Sâm-sên Fó-châi Hói-song Pó-hiám Kûng-sṳ̂ sṳ̀n-li̍p yî 1952-ngièn 1-ngie̍t 26-ngit.
IPad

**iPad** he yit-chak yù Phìn-kó Kûng-sṳ̂ sat-kie siau-tshiû ke Phìn-pán Thien-nó sán-phín hì-lie̍t, ta̍p-chai Phìn-kó ke iOS chok-ngia̍p ne-thúng. Thi-yit khóan iPad he chhai 2010-ngièn 4-ngie̍t 3-ngit thûi-chhut. iPad yí-kîn tshiû-chhut chhêu-ko 1.7-yi thòi (thúng-kie chṳ 2013-ngièn 10-ngie̍t vì-chṳ́ ), cham chhiòn-khiù Phìn-pán Thien-nó sṳ-chhòng 81%.
Aquitaine

**** he Fap-koet sî-nàm-phu yit-chak thai-khî ke miàng-chhṳ̂n, khiung-yû Dordogne-sén, Gironde-sén, Landes-sén, Lot-et-Garonne-sén, Pyrénées-Atlantiques-sén tén hàng-chṳn-khî. Aquitaine mien-chit 41,308 phìn-fông kûng-lî, cham chhiòn Fap-koet chúng mien-chit ke 7.6%. Aquitaine sî-lìn Thai-sî-yòng, nàm chiap Sî-pân-ngà.

## Li̍t-sṳ́
## Thi-lî
## Hì-hèu
## Hàng-chṳn khî-va̍k
## Ngìn-khiéu mìn-chhu̍k
## Chṳ̂-ngièn
## Kîn-chi
## Chiá-moi sàng-sṳ
## Sa-fi
## Kâu-thûng
## Chhâm-kháu chṳ̂-liau



## Chhâm-siòng
## Ngoi-phu lièn-chiap
Alsace

**Alsace** (Fap-ngî: Région Alsace) he Fap-koet tûng-phu yit-chak thi-khî ke miàng-chhṳ̂n, kì pûn Rhin-hò nàm-pet fûn-khôi sṳ̀n lióng-ke phu-fun: pet-phu ke Hâ Rhin-sén lâu nàm-phu ke Sông Rhin-sén. Kú-thoi he Fap-làn-khiet Vòng-koet ke yit-phu-fun, chok-vi Hâ-pu-sṳ̂-páu Kâ-chhu̍k ke fap-ngièn-thi, chhai Sṳ̍p-chhit Sṳ-ki yî-chhièn phu-fun liâng-thú kûi-su̍k Fap-koet, phu-fun liâng-thú kûi-su̍k Sṳ̀n-sṳn Lò-mâ Ti-koet.

## Li̍t-sṳ́
## Thi-lî
## Hì-hèu
## Hàng-chṳn khî-va̍k
## Ngìn-khiéu mìn-chhu̍k
## Chṳ̂-ngièn
## Kîn-chi
## Chiá-moi sàng-sṳ
## Sa-fi
## Kâu-thûng
## Chhâm-kháu chṳ̂-liau



## Chhâm-siòng
## Ngoi-phu lièn-chiap
Allier-sén

**Allier-sén** he Fap-koet ke yit-chak sén (phiên-ho 03), vi-yî Fap-koet tûng-ông. Su̍k-yî Auvergne Thai-khî. Allier-sén he Fap-koet 1790-ngièn 3-ngie̍t 4-ngit só chhóng-kien ke 83-sén chṳ̂-yit. 

## Li̍t-sṳ́
## Thi-lî
## Hì-hèu
## Hàng-chṳn khî-va̍k
## Ngìn-khiéu mìn-chhu̍k
## Chṳ̂-ngièn
## Kîn-chi
## Chiá-moi sàng-sṳ
## Sa-fi
## Kâu-thûng
## Chhâm-kháu chṳ̂-liau



## Chhâm-siòng
## Ngoi-phu lièn-chiap
IPhone (Thi-yit thoi)

**iPhone (Thi-yit thoi)** he Phìn-kó Kûng-sṳ̂ thôi-chhut ke thi-yit thoi Chṳ-fi-hîn Sú-kî, 2007-ngièn 1-ngie̍t 9-ngit chhai Phìn-kó Kûng-sṳ̂ chhiòn-khiù ngiôn-thí khôi-fat-chá ngièn-fi chûng chṳn-sṳt fat-pu. Thi-yit thoi iPhone chṳ̂-chhṳ̀  2.5G si-phìn GSM(850/900/1800/1900 MHz)、GPRS／EDGE, chhòn-sû suk-sut chui-kô vi mî-miáu 220kbit. Chhai IOS3.1.3 chṳ̂-heu, Phìn-kó Kûng-sṳ̂ put-chai tui Thi-yit thoi iPhone chin-hàng kiên-sîn chṳ̂-chhṳ̀ .
Samsung Si̍p-thòn

thumb|Samsung Si̍p-thòn

**Samsung Si̍p-thòn** (Hòn-ngî: 삼성그룹, Yîn-ngî: Samsung Group), Nàm-hòn tî-miàng chhòi-thòn chṳ̂-yit. Khì-hâ chṳ́ kûng-sṳ̂ pâu-hàm: Sâm-sên Thien-chṳ́、Sâm-sên Hién-sṳ、Sâm-sên SDI、Sâm-sên SDS、Sâm-sên Thien-kî、Sâm-sên Không-nèn、Sâm-sên Mióng-lu、Sâm-sên Fó-châi Hói-song Pó-hiám、Sâm-sên Chṳn-khèn、Sâm-sên Vu̍t-sán、Sâm-sên Chhùng-kûng lâu Sâm-sên sâng-miang tén.
Provence-Alpes-Côte d'Azur

**Provence-Alpes-Côte d'Azur** he Fap-koet tûng-nàm-phu ke yit-chak thai-khî, nàm-lìn Thi-chûng-hói. Mien-chit 31,400 phìn-fông kûng-lî, ngìn-khiéu 4,506,151-ngìn. Hâ-hot Alpes-de-Haute-Provence-sén, Sông Alpes-sén, Alpes-Maritimes-sén, Bouches-du-Rhône-sén, Var-sén, Vaucluse-sén.

## Li̍t-sṳ́
## Thi-lî
## Hì-hèu
## Hàng-chṳn khî-va̍k
## Ngìn-khiéu mìn-chhu̍k
## Chṳ̂-ngièn
## Kîn-chi
## Chiá-moi sàng-sṳ
## Sa-fi
## Kâu-thûng
## Chhâm-kháu chṳ̂-liau



## Chhâm-siòng
## Ngoi-phu lièn-chiap
Pet-phu Calais Hói-hia̍p

**Pet-phu Calais Hói-hia̍p** (Fap-ngî: ** Nord-Pas-de-Calais**) he Fap-koet ke yit-chak Thai-khî, vi-yî Fap-koet tûng-pet-fông, pet lâu Pí-li-sṳ̀ chiap-yòng. Chúng mien-chit 12,414.09 phìn-fông kûng-lî, ngìn-khiéu yok 4,107,148-ngìn (2010-ngièn thúng-kie). Hâ-hot Nord-sén, Calais Hói-hia̍p-sén. Khì sú-fú he Lille.

## Li̍t-sṳ́
## Thi-lî
## Hì-hèu
## Hàng-chṳn khî-va̍k
## Ngìn-khiéu mìn-chhu̍k
## Chṳ̂-ngièn
## Kîn-chi
## Chiá-moi sàng-sṳ
## Sa-fi
## Kâu-thûng
## Chhâm-kháu chṳ̂-liau



## Chhâm-siòng
## Ngoi-phu lièn-chiap
Sông Garonne-sén

**** (Fap-ngî: Haute-Garonne) he Fap-koet ke yit-chak sén, vi-yî Fap-koet sî-nàm-phu. Su̍k-yî Midi-Pyrénées Thai-khî. Chúng mien-chit 6,309 phìn-fông kûng-lî, ngìn-khiéu yok 1,202,920-ngìn (2007-ngièn thúng-kie).  he Fap-koet 1790-ngièn 3-ngie̍t 4-ngit só chhóng-kien ke 83-sén chṳ̂-yit. 

## Li̍t-sṳ́
## Thi-lî
## Hì-hèu
## Hàng-chṳn khî-va̍k
## Ngìn-khiéu mìn-chhu̍k

## Chṳ̂-ngièn
## Kîn-chi
## Chiá-moi sàng-sṳ
Montauban

**Montauban** he Fap-koet nàm-phu sàng-sṳ, Midi-Pyrénées Thai-khî Tarn-et-Garonne-sén sén-fi. Chúng mien-chit 135.17 phìn-fông kûng-lî, ngìn-khiéu yok 56,271-ngìn.

## Li̍t-sṳ́
## Thi-lî
## Hì-hèu
## Hàng-chṳn khî-va̍k
## Ngìn-khiéu mìn-chhu̍k
## Chṳ̂-ngièn
## Kîn-chi
## Chiá-moi sàng-sṳ
Provence-sén

**Provence-sén** he Fap-koet tûng-nàm-phu ke yit-chak thi-khî, kú-thoi sṳ̀  he Kú Lò-mâ ke yit-ke hang-sén, phì-lì Thi-chûng-hói, lâu Yi-thai-li chiap-yòng. 

## Li̍t-sṳ́
## Thi-lî
## Hì-hèu
## Hàng-chṳn khî-va̍k
## Ngìn-khiéu mìn-chhu̍k
## Chṳ̂-ngièn
## Kîn-chi
## Chiá-moi sàng-sṳ
Marseille

**Marseille** he Fap-koet thi-ngi thai sàng-sṳ lâu thi-sâm thai Tû-fî-khî. Chhai 1999-ngièn ngìn-khiéu phú-chhà chûng, yû 1,516,340-miàng kî-mìn. Kì vi-yî Thi-chûng-hói yèn-ngan, ngièn su̍k-yî Provence-sén. Marseille he Fap-koet chui-thai ke sông-ngia̍p kóng-héu, ya-he Thi-chûng-hói chui-thai ke sông-ngia̍p kóng-héu.  
Marseille he Provence-Alpes-Côte d'Azur Thai-khî ke sú-fú, ya-he Bouches-du-Rhône-sén ke sú-fú.

## Li̍t-sṳ́

## Thi-lî
## Hì-hèu
## Hàng-chṳn khî-va̍k
## Ngìn-khiéu mìn-chhu̍k
## Chṳ̂-ngièn
## Kîn-chi

## Chiá-moi sàng-sṳ
## Sa-fi
## Kâu-thûng
## Chhâm-kháu chṳ̂-liau



## Chhâm-siòng
## Ngoi-phu lièn-chiap
Montpellier Thai-ho̍k

**Montpellier Thai-ho̍k** (Fap-ngî: Université de Montpellier) 1289-ngièn sṳ̀n-li̍p, he sṳ-kie song chui kú-ló ke Thai-ho̍k chṳ̂-yit. Káu-yèn vi-yî Fap-koet nàm-phu Languedoc-Roussillon Thai-khî sú-fú lâu Hérault-sén sén-fi Montpellier. Ngi-sṳ̍p Sṳ-ki liuk-sṳ̍p ngièn-thoi Montpellier Thai-ho̍k fûn-vi sâm:
*Montpellier Thi-yit Thai-ho̍k (Université Montpellier 1): Chú-yeu yù Yî-ho̍k-yen, Fap-ho̍k-yen, Kîn-chi Kón-lî Ho̍k-yen chû-sṳ̀n.
*Montpellier Thi-ngi Thai-ho̍k (Université Montpellier 2): Chú-yeu yù Lî-kûng Ho̍k-yen]] chû-sṳ̀n.
*Montpellier Thi-sâm Thai-ho̍k (Université Paul-Valéry Montpellier 3): Chú-yeu yù Ngìn-vùn lâu [Sa-fi Khô-ho̍k Ho̍k-yen chû-sṳ̀n.

==Káu-sṳ́ ==
==Káu-yèn ==
==Hàng-chṳn lâu ka kèu ==
==Ho̍k-su̍t ==
==Kau-ho̍k ==
==Thù-sû-kón ==
==Phài-miàng sâng yî==
==Káu yèn sâng-fa̍t== 
==Thí-yuk ==
==Chho̍k-miàng ngìn-vu̍t== 
==Káu-yû ==
==Chhâm-kháu chṳ̂-liau==
==Chhâm-siòng==
*[Fap-koet Thai-ho̍k Lie̍t-péu
## Ngoi-phu lièn-chiap
Kô-tén Kau-yuk

**Kô-tén Kau-yuk** (Yîn-ngî: Higher education), yu ham-cho **Chôn-sông Kau-yuk** (Yîn-ngî: Post-secondary education) he yit-chak kau-yuk chhèn-kip ke khói-ngiam, kóng-ngi sông chṳ́  yit-chhiet kien-li̍p chhai chûng-tén kau-yuk kî-chhú sông ke chon-ngia̍p kau-yuk. Liá-chak chhèn-kip hâm-koi ho̍k-yèn、thai-ho̍k、sṳ̀n-ho̍k-yèn、lî-kûng ho̍k-yèn、kî-su̍t ho̍k-káu yî-khi̍p khì-thâ pân-su ho̍k-vi fe̍t-chá chon-ngia̍p chṳn-sû ke ho̍k-yèn-kip kî-kèu.
McGill Thai-ho̍k

**McGill Thai-ho̍k** (McGill University) he Kâ-nâ-thai ke yit-só tang-chiâm Thai-ho̍k, vi-yî Kâ-nâ-thai Quebec-sén Montréal-sṳ. McGill Thai-ho̍k káu-yèn yù-liòng, kú-set-kú-hiông ke liu̍k-táng-mien Êu-sṳt kien-chuk lâu hien-thoi-fa lèu-fòng fu-siông fî-yàng, kèu-sṳ̀n Montréal sṳ-chûng-sîm thu̍k-thi̍t ke kín-kôn. Chhai Kâ-nâ-thai, McGill Thai-ho̍k yúng-yû kô-kip ke sâng-yì, khì ngiên-kiu súi-phiàng hióng-yì sṳ-kie. 1821-ngièn sṳ̀n-li̍p. 2013-ngièn yí-kîn yû chhêu-ko 38,500-miàng ho̍k-sâng. Yî-ho̍k、Vùn-ho̍k、Fap-ho̍k、Kûng-chhàng、Chhṳ-yèn Khô-ho̍k lâu Nùng-ngia̍p he McGill Thai-ho̍k chui yû-siu ke ho̍k-khô.
Yî-ho̍k-yen

**Yî-ho̍k-yen** he Kô-tén Kau-yuk thí-chṳ hâ ke yit-chak Ho̍k-yen, kho-chhàng ôn-phài chú-yeu he phì-yông lâu Yî-ho̍k siông-kôan chôn-mùn ngìn-chhòi lâu ngiên-kiu ngìn-yèn vi muk-tit. Yî-ho̍k-yen ke khô-hì lâu ngiên-kiu-só cho-tet fûn-vi Lìm-chhòng Yî-ho̍k lâu Kî-chhú yî-ho̍k.
Lìm-chhòng Yî-ho̍k phu-fun pâu-koat Yî-ho̍k-hì、Chûng-yî-ho̍k-hì、Ngà-yî-ho̍k-hì、Yo̍k-yî-ho̍k-hì、Fu-lî-hì、Yî-kiám-hì、Vu̍t-lî Chhṳ-liàu-ho̍k-hì、Chṳt-nèn Chhṳ-liàu-ho̍k-hì khi̍p Fû-khip Chhṳ-liàu-ho̍k-hì tén, yî phì-yông Yî-sên、Yo̍k-sṳ̂、Fu-sṳ、Yî-kiám-sṳ、Vu̍t-lî Chhṳ-liàu-sṳ、Chṳt-nèn Chhṳ-liàu-sṳ lâu Fû-khip Chhṳ-liàu-sṳ tén chhṳ̍t-chiap lâu vì-fu ngìn-lui sâng-miang ôn-chhiòn yû-kôan chṳt-ngia̍p ke ngìn-chhòi.
Fap-ho̍k

**Fap-ho̍k** he Sa-fi Khô-ho̍k chûng yit-mùn thi̍t-sû ke Khô-ho̍k, ngiên-kiu thi̍t-thin sa-fi hien-siong khi̍p khì kûi-li̍t. Fap-ho̍k khén-thin fap-li̍t tui Sa-fi ke kûi-fam lâu thiàu-chṳ́n. Fap-ho̍k sṳ̂-sióng chui-chó yen-ngièn yî Tûng-Chû sṳ̀-khì ke fap-kâ chet-ho̍k sṳ̂-sióng. 
Chhai sî-fông, Kú Lò-mâ Fap-ho̍k-kâ Ulpian tui Fap-ho̍k yit-chhṳ̀ ke thin-ngi he: ngìn lâu sṳ̀n ke sṳ-vu ke khói-ngiam, chṳn-ngi lâu fî-chṳn-ngi chṳ̂ ho̍k. Vùn-ngi Fu̍k-hîn sṳ̀-khì Fap-ho̍k yî Thai-ho̍k chûng phî su chhung-sṳ.
Thai-ho̍k

**Thai-ho̍k** he Kô-tén Kau-yuk ho̍k-su̍t ngiên-kiu ke kau-yuk kî-kèu, yû khièn-han pân-su ho̍k-vi, pâu-koat Fu-ho̍k-sṳ ho̍k-vi, Ho̍k-sṳ Ho̍k-vi (Bachelor), Sha̍k-sṳ Ho̍k-vi, Pok-sṳ Ho̍k-vi yî-khi̍p Kau-su yùng-yì ho̍k-vi.

## Li̍t-sṳ́
Ngiên-kiu

**Ngiên-kiu** he chú-thûng lâu ne-thúng fông-sṳt ke ko-chhàng, he vi-liáu fat-hien, kié-sṳt fe̍t-chá káu-chang sṳ-sṳ̍t, sṳ-khien, hàng-vì, fe̍t-he lî-lun. Ngiên-kiu ya-he chiông liá-yong sṳ-sṳ̍t, fap-chet fe̍t-chá lî-lun chok-chhut sṳ̍t-chi yin-yung. "Ngiên-kiu" liá-chhṳ̀  song yung-lòi mèu-shu̍t yû-kôan mêu-yit thi̍t-sû chú-thì ke chṳ̂-sín sû-si̍p.