open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Johann Strauss 2-sṳ

**Johann Strauss 2-sṳ** (), chhiòn-miàng **Johann Baptist Strauss**, he O-thi-li ke yit chak chok-khiuk-kâ.
Sṳ̀n-siên-kuk Sṳ-khien

***Hak-kâ Thien-sṳ Thien-yáng-yenː Sṳ̀n-siên-kuk Sṳ-khien***() he 2011-ngièn chṳ-chok ke Thòi-vân thien-sṳ thien-yáng, vì Hak-kâ Thien-sṳ-thòi sú-phu thâm-chin thûi-lî thien-sṳ thien-yáng, Thai-chhì Chhóng-mòi Yû-han Kûng-sṳ̂()chṳ-chok, yù Chông Sû-ví, Hí Yìn-khiet, Kô Chhìn-yûng, Liu̍k Mìn-kiûn, Lò Pet-ôn, Chû Liu̍k-hò, Lìm Men-kiún chú-yên. 2011-ngièn 9-ngie̍t 20-ngit khôi-kiang, 2011-ngièn 10-ngie̍t sat-chhiâng. Liá-chak-khia̍k 2012-ngièn 3-ngie̍t 3-ngit sông-tóng.

分類:Hak-kâ Thien-sṳ-thòi thien-sṳ-khia̍k
分類:Mèu-li̍t-yen
Vûn Sin-hò

**Vûn Sin-hò**(, James Wen, ) he Thòi-vân Model, yên-yèn. sit-kon Thòi-vân-sén Phîn-tûng-yen, Hak-kâ-ngìn. 2006-ngièn, yîn yên chhut kûng-sṳ *[[Ngùi-hiám Sîm-lìn]]* (危險心靈) yì chhám-lu-thèu-kok. 2009-ngièn, yîn ngiéu-chhiong-khia̍k *[[Phai-khén Ńg-vòng]]* (敗犬女王) yì sín-suk pau-fùng, 2010-ngièn, tâm-ngim ngiéu chhiong khia̍k *[[Chhî-li Pû-ngiòng]]* (犀利人妻), nàm-chú-kok yúng-yû chhêu-kô ngìn-hì lâu tî-miàng-thu.

分類:Thòi-vân Hak-kâ-ngìn
分類:Yên-yèn
Sin-hò
Yit-pat-kiú-ńg

***Yit-pat-kiú-ńg***(, yu miàng ***Yit-pat-kiú-ńg Yet-vi*** (), kôn-fông ), he yit-phu 2008-ngièn ke Thòi-vân thien-yáng, chhit-chṳ̂ Sîn-thòi-pì 6000-van yi-son phok-ngiap, vì khiûn-ngièn Thòi-vân sú-phu yî Thòi-vân Hak-kâ-ngî vì chú-yeu ngî-ngièn ke thien-yáng. Thien-yáng kói-phiên chhṳ tî-miàng chok-kâ Lí Khiâu(李喬) chok-phín *Chhìn-kûi Thai-thi*(情歸大地), mèu-su̍t 1895-ngièn Yet-vi chan-châng(乙未戰爭) chûng Hak-kâ chhûn-chông só fat-sâng ke ku-sṳ.

分類:Hak-kâ Vùn-fa
分類:Thien-yáng
分類:Hak-kâ Thien-sṳ-thòi thien-sṳ-khia̍k
Nagasawa Masami

**Nagasawa Masami**(, ) he Ngit-pún Shizuoka-yen Iwata-sṳ chhut-se ke ńg yên-yèn, sṳ̂n-kô 168 kûng-fûn, hiet-hîn A-hîn, 2006-ngièn Horikoshi Kô-tén Ho̍k-káu pit-ngia̍p, Tōhō ke ngi-ngìn.

分類:Yên-yèn
分類:Ngi̍t-pún-ngìn
Aragaki Yui

he yit-miàng chhut-se yî Ngit-pún Okinawa-yen Naha-sṳ ke yên-yèn, kô-sú lâu Model, sṳ̂n-kô 169 kûng-fûn, hien vì Ngit-pún LesPros Ngu-lo̍k ke ngi-ngìn.

## Chhâm-kháu chṳ̂-liau

分類:Yên-yèn
分類:Ngi̍t-pún-ngìn‎
分類:Kô-sú
Sûi-yèn Thò-phit Khó-chhṳ́ Than-he Yû-yung

***Sûi-yèn Thò-phit Khó-chhṳ́ Than-he Yû-yung***(; ) he Umino Tsunami() chhóng-chok ke Ngit-pún màn-va̍k chok-phín.
Pên-kit-lìn

**Pên-kit-lìn**(yu hêm-cho **Ai-sṳ̂-khù-lìm**) he yit-chúng lâng-tung ke thiàm-phín, thûng-sòng yî ngiù-nen fe̍t nen-yù tén nen-chṳ-phín vì ngièn-liau, pin kâ-ngi̍p súi-kó fe̍t khì-thâ sṳ̀n-fûn lâu hiông-liau fun-ha̍p chṳ sṳ̀n .

分類:Sṳ̍t-phín
Nen-yù

**Nen-yù**(yu hêm-cho ** Pat-ta**, Tet-vùn , Yîn-vùnː Butter, Sî-pân-ngà-vùn: Mantequilla, Fap-vùn: Beurre) he yù sîn-sîen fe̍t-chá fat-kau ke khuk-lìm-mû fe̍t ngiù-nen thûng-ko lu̍k-nen thì-chṳ ke nen-chṳ-phín. Nen-yù khó chhṳ̍t-chiap chok-vì thiàu-mi-liau ma̍t chhai sṳ̍t-phín sông sṳ̍t-yung, yî-khi̍p chhai chú-sṳ̍t tú sṳ́-yung, li-yì phoi, chṳ-chok chiòng-liau lâu pheû sṳ̍t-phín tén. Khì he sṳ-kie sông hí-tô thi-khî ke ngit-sòng sṳ̍t-vu̍t.
Man-fa

**Man-fa** (漫畫, me ôn-to **Mang-ká**; Si-yen-khiông: **ngìn-kûng-è-sû**; Hói-liu̍k-khiông, Thai-pu-khiông, Ngièu-phìn-khiông: **ngìn-kûng-sû**; Chàu-ôn-khiông: **ang-a-shi**, ) he yit-chúng ngi-vì sṳ-kok chhin-thai thù-fa ngi-su̍t, kèu-thù yit-pân pí mî-su̍t fùi-fa chîn-kién, cho-tet kâ vùn-sṳ kèu-sṳ̀n nui-yùng. Man-fa cho-tet yun-yung m̀-thùng ke si-sṳ fông-fap, chhiu-chhiong hî-kèu, siá-sṳ̍t, pí-yì, khôa-sṳ, siong-chṳ̂n, ká-chia, fúng-chhiuk tén.

Man-fa yî chhin-thai thù-va̍k kèu-sṳ̀n, lâu thûng-fa yû-phe̍t. Thûng-sòng mò sâng-yîm, yû sâng-yîm ke li-è yû “phi-thù kóng-pô-khia̍k” (vomic). Màn-va̍k cho-tet vàn-cháng si-sṳ, nèn chhṳ-sṳ̂n péu-tha̍t yit-ke vàn-chhiòn ke ku-sṳ fe̍t khói-ngiam, yû-phe̍t yî fèu-sṳ-fùi lâu chhap-thù. Màn-va̍k put-chṳ́ tân-sùn chhṳ̀n-hien kín-vu̍t , ku-só m̀-thùng yî kông-kín-fa, ngìn-vu̍t-fa, suk-siá, siá-sâng tén.
Â-mô-nì-â

**Ôn**(氨, , me ôn-to **ôn-hì**, **â-mô-nì-â** ya-he **mò-súi-ôn**, fûn-chṳ́-sṳt vì NH3) he mò set hì-thí, yû khiòng-lie̍t ke chhiuk-kit hì-mi, khi̍t yi yùng-yî súi. sòng vûn sòng ap hâ , 1 tân-vi thí-chit súi khó yùng-kié 700 phi thí-chit ke ôn. Ôn tui thi-khiù sông ke sâng-vu̍t siông-tông chhùng-yeu, he só-yû sṳ̍t-vu̍t lâu phì-liau ke chhùng-yeu sṳ̀n fûn. Ôn ya-he hó-tô yo̍k-vu̍t lâu sông-ngia̍p chhîn-kiet yung-phín chhṳ̍t-chiap fe̍t kiên-chiap ke chû-sṳ̀n phu-fûn, khí-yû fú-se̍t-sin tén ngùi-hiám sin-chṳt.

分類:Fa-ho̍k
Pat-tet-li̍t

**Pat-tet-li̍t** fàm chṳ́ só-yû chhai thien-liòng yung to yit-thin chhàng thu chṳ̂-heu cho-tet pûn chai-chhṳ chhûng-thien, fán-fu̍k sṳ́-yung ke fa-ho̍k-nèn  thien-chhṳ̀ ke chúng chhṳ̂n. Chṳ̂ só-yî cho-tet chhûng-thien he yîn-vì sṳ̍p fa-ho̍k chok-yung chhai chiap-sông ngoi-phu thien-ngièn heu khì fa-ho̍k chok-yung nèn fán-hiong chin-hàng.
Séu-thì-khìm

**Séu-thì-khìm** (yu hêm-cho **Vái-io-lìn**) he si-hièn ke kiûng-hièn ngo̍k-hi, hien-thoi kón-hièn ngo̍k-thòn hièn-ngo̍k-chû thu chui chhùng-yeu ke ngo̍k-hi, yit-pân chhai kón-hièn-ngo̍k chok-phín thu fi fûn-sṳ̀n thi-yit séu-thì-khìm lâu thi-ngi séu-thì-khìm lióng-ke sâng-phu. Chok-vì hien-thoi hièn-ngo̍k-hi tú chui khí fun-liòng ke ngo̍k-hi, séu-thì-khìm chú-yeu ke thi̍t-tiám chhai-yî khì fî-fông ke sâng-yîm, kô-thu ke yên-cheu kî-kháu lâu fûng-fu, kóng-fàm ke péu-hien-li̍t. Yu fûn hêm-cho ngo̍k-hi tú ke ńg-vòng.

分類:Ngo̍k-hi
Pàn-pâ

**** chông chhai khì-chhâ thèu-phu fe̍t mî-phu, kha̍p-chhâ sṳ̀ khó sû phit chṳ́n chṳ̂ háu , kám-miên chhâ-sṳ̂n sún-sông.  hí-chhû yî kòng-thiet lien, chṳ̂-heu tak-chhiam kói yung sok-kâu tén khì-thâ khiâng-chṳt kîm-su̍k vu̍t-liau，khì-chûng yu yî sok-kâu vì chú-yeu. Chhù-liáu pàn-pâ chṳ̂-ngoi, fo-chhâ, ye̍t-yâ-chhâ hàn chhai thèu mî kâ-chông fòng-fu-ka sûng-chhùng pó-fu, phit-miên kha̍p thu sún-sông.

分類:Khì-chhâ
分類:Kî-su̍t
Pat-tá

**Pat-tá** he yâ-khiù pí-soi tú, tá-kit-sú yung-lòi kit khiù ke phóng-chṳ́, yû-khì chṳ́ yit-chúng yî chhòng siên-vì fu̍k-ha̍p chhòi-liau chṳ-sṳ̀n tá-kit yâ-khiù yung ke pat-tá. Chhûng-liông chui chhùng mò chhêu-ko 1 Kûng-kî, chhòng-thu chui chhòng mò chhêu-ko 1067mm, chhṳ̍t-kang 700mm yî-hâ, yî yung-thù ke m̀-thùng, yu yû-muk phóng, chuk-phóng lâu lî-phóng chṳ̂-fûn.
Ví-ta-mìn

**Ví-ta-mìn**() he yit-hì-lie̍t yû-kî Fa-ha̍p-vu̍t ke thúng-chhṳ̂n. Kì-têu he sâng-vu̍t só sî-yeu ke mì-liòng yàng-yông sṳ̀n-fûn, yì yit-pân yu mò-fap yù sâng-vu̍t chhṳ-kâ sâng-sán, sî-yeu thûng-ko yím-sṳ̍t tén sú-thon fe̍t-tet.

分類:Sṳ̍t-phín
Phî-lu

**Phî-lu** (, , , ) he li-yung thîn-fún súi-kié, fat-kau sán-sâng thòng-fûn heu chṳ-sṳ̀n ke chiú-chîn yím-liau. Thîn-fún lâu súi-kié-môi kîn-sòng yù kuk-lui chok-vu̍t chṳ-sṳ̀n ma̍k-ngà heu chhí-tet, yîn-chhṳ́ phî-lu chui sòng-kien ke ngièn-liau he séu-ma̍k lâu thai-ma̍k (than-he ya yû yî pâu-siuk, kô-liông fe̍t vò-é lòi chṳ-chho).

分類:Yím-liau
Po̍k-sin-kú

**Po̍k-sin-kú** (; , ), phe̍t miàng **sî-yòng-khièn**, he yit-hong lióng-sâ sién-sú sṳ́-yung khièn-thèu chin-hàng kûng-kit lâu fòng-ngì ke thí-yuk yun-thûng, khí-yû yû-kiú ke li̍t-sṳ́.

分類:Thí-yuk
Thûng-fa

**Thûng-fa** he chṳ́ yù hí-tô yáng-kak chhin-chṳ́ ke fa-mien, yî yit-thin ke suk thu (yì mî miáu 16-chông) lièn-sa pô-piong sṳ̀, mu̍k-chû yîn sṳ-kok chhiam-liù sán-sâng chho-kok, yì fa-tó fa-mien fa̍t-thûng ke chok-phín. Vi-chho̍k tet-tó fa̍t-thûng ke fa-mien, mî chak fa-mien chṳ̂-kiên tû-fi yû se-mì ke kói-pien. Yì fa-mien ke chṳ-chok fông-sṳt, chui sòng-kien ke he sú-fùi chhai chṳ́ fe̍t Celluloid phién sông, khì-thâ ke fông-sṳt hàn pâu-hàm liáu yun-yung yâu-âng-nài, mù-hîn, chṳ́-ngiéu, sâ-fa tén. yù yî thien-nó khô-kî ke chin phu, liá-ha ya yû hí-tô li-yung thien-nó thûng-fa ngiôn-thí, chhṳ̍t-chiap chhai thien-nó sông chṳ-chok chhut-lòi ke thûng-fa, fe̍t-chá he chhai thûng-fa chṳ-chok ko-chhàng thu sṳ́-yung thien-nó chin-hàng kâ-kûng ke fông-sṳt, liá-têu tû yí-kîn thai-liòng yun-yung chhai sông-ngia̍p thûng-fa ke chṳ-chok.

分類:Thien-yáng
分類:Thien-sṳ
*
Kana

) he Ngit-pún thu̍k yû ke péu-yîm vùn-sṳ, chú-yeu yû Hiragana, Katakana, Man'yōgana tén m̀-thùng ke péu-ki-fap. 

分類:Ngi̍t-pún
分類:Vùn-sṳ
Hepburn-sṳt Lò-mâ-sṳ

**Hepburn-sṳt Lò-mâ-sṳ** () he yù mu̍k-sṳ̂ James Curtis Hepburn sat-kie yung yî Lâ-tên sṳ-mû lòi vì  Ngit-ngî ke fat-yîm chin-hàng phiêu-chu. Liá-chúng phiêu-chu fông-fap chui-chhû pûn yung yî 1867-ngièn chhut-pán ke Ngit-Yîn chhṳ̀-tién. 

分類:Ngi̍t-pún
分類:Lò-mâ-sṳ
Hirosue Ryōko

, Ngit-pún kô-sú thien-yáng thien-sṳ-khia̍k sâm-fông Ńg-ngi-ngìn. Chhut-se yî Ngit-pún Kanagawa-yen Yokohama-sṳ Totsuka-khî, Kōchi-yen Kōchi-sṳ chhòng-thai.

分類:Yên-yèn
分類:Ngi̍t-pún-ngìn‎
Sakai Masato

he Ngi̍t-pún tî-miàng nàm-yên-yèn, su̍k-yî , pû-ngiòng vì yên-yèn Kanno Miho. Waseda Thai-ho̍k thi-yit vùn-ho̍k-phu Chûng-koet vùn-ho̍k chôn-siû yì-ngia̍p. Yîn-vì yên-chhut *[[Hanzawa Naoki]]* lâu *[[Legal High]]* hì-lie̍t yì kóng vì Fà-ngìn khiên kôn-chung só hiáu-tet. The Drama Academy Awards li̍p-sṳ́ sông vì-yit yit-sâ lièn-sa lióng-kài chui-kâ nàm-chú-kok tet-chú, yên-kî chên pûn phìn vì "hí nu ôi lo̍k tû yung seu-yùng lòi péu-hien".

分類:Ngi̍t-pún-ngìn
ISO 639

**ISO 639** he sú-chak tui ISO vì kok ngî-ngièn só thin ke ngî-ngièn thoi-ma. ** thi-15-pán hí , tui ngièn-pún sṳ́-yung ke SIL thoi-ma kói vì sṳ́-yung ISO 639-3 ma.
Fâ Chhiên-kut

***Fâ Chhiên-kut*** () he kói-phiên chhṳ Fresh Kó-kó ke hièn-fam séu-sot *Siên-hia̍p Khì-yèn chṳ̂ Fâ Chhiên-kut*, yî 2014-ngièn 5-ngie̍t 6-ngit chhai Kóng-sî khôi-kî, 9-ngie̍t sat-chhiâng. Chú-yeu kóng-su̍t Fâ Chhiên-kut lâu Pha̍k Chṳ́-va̍k sṳ̂-thù ke sṳ̀n-siên lâu oi-chhìn ku-sṳ .

分類:Thien-sṳ-khia̍k
分類:Chûng-fà Ngìn-mìn Khiung-fò-koet
分類:Chûng-koet-ngìn
Ngàm

**Ngàm** (岩, 巖) he chṳ́ sṳ̂n-thí tú yîn-vi fái ke se-pâu pot chhut-lòi ke liù-é. Yîn-vi liá-ke yîn-hí ke phiang me ôn-to ngàm.
羋月傳

**芈月傳**（英語：***Legend of MiYue***）係改編自蔣勝男嘅同名小說，也係鄭曉龍撈孫儷繼《後宮甄嬛傳》後第二改合作嘅古裝大型電視劇。內容講中國歷史上第一隻分喊做“太后”嘅女仔人，戰國時期秦國女仔人政治家羋八子（秦宣太后）波瀾起伏嘅傳奇一生《芈月传》曝演员阵容刘涛方中信等加盟。

分類:Thien-sṳ-khia̍k
分類:Chûng-fà Ngìn-mìn Khiung-fò-koet
Vûn-yi̍t

**Vûn-yi̍t** he yit chúng thai-hìn pin-chhiâ yù chhòn-ngiam nèn-li̍t ke liù-hàng-phiang.

## Chai khon
*Het-sí-phiang
Phu̍k-hî

**Phu̍k-hi--sì** chhut-sṳ yî Lúng-sî Sṳ̀n-ki (kîm-ha Kâm-sok-sén Thiên-súi), yû vùn-sṳ ki-chai ke chhut-hien sṳ̀-thoi chhai Chan-koet Sṳ̀-thoi yî-heu.

Yu hêm-cho **Me̍t-hi**, **Phâu-hî**, **Pâu-hî**, **Hî-fòng**, **Fòng-hi** lâu **Thai-hau** tén, *[[Sṳ́-ki]]* thu hêm-cho **Phu̍k-hî**, chhòn-sot thu ke Chûng-koet kú-thoi kiûn-chú. Fà-ha thai-kú sâm-fòng ke Thiên-fòng, lâu Ńg-vo thùng pûn chûn he ngìn-lui sṳ́-chú, Chûng-koet sṳ̀n-fa thu lâu Ńg-vo khiung-ngióng, yû liùng sṳ̂n ngìn thèu, sà sṳ̂n ngìn thèu ke thi̍t-chṳ̂n , yîn yì pûn heu-ngìn hêm-cho Liùng-chú.
Ngiu̍k-fòng-thai-ti

**Ngiu̍k-fòng-thai-ti**, chhiòn-chhṳ̂n **Ngiu̍k-fòng Thai-thiên-chûn Hièn-kiûng Kô Sông-ti**, kién-chhṳ̂n **Ngiu̍k-fòng**, **Ngiu̍k-ti**, siu̍k-chhṳ̂n **Thiên-kûng**, he Tho-kau tú ke thiêɲ-thìn sṳ̍t-chi liâng-thô-chá, chung-sṳ̀n chṳ̂ ti, ya-he thi-vi chui-kô ke sṳ̀n chṳ̂-yit.
Chhit-ngiòng-sâng

**Chhit-ngiòng-sâng** (七娘生) fat-ngièn yî Chûng-koet Chû-chêu , he Fà-ngìn thi-khî yî-khi̍p Tûng-â kok-koet ke chhòn-thúng chiet-ngit, chhai nùng-la̍k chhit-ngie̍t chhû-chhit khin-chuk, lòi-chhṳ yî ngiù-lòng lâu chṳt-ńg ke chhòn-sot. Chú-yeu ke si̍p-siu̍k he hí-fuk.
Hièn-vú

**Hièn-vú** (玄武) he Chûng-koet chhòn-thúng vùn-fa ke si-siong chṳ̂-yit.

## Pet-fông Chhit Siuk
Sông-ngô

**Sông-ngô**, ngièn-chhṳ̂n **Hén-ngô**, **Sòng-ngô**, he Chûng-koet sṳ̀n-fa ngìn-vu̍t, mî-mau fî-fàm, vûn-yù hièn-fi, fûng-liù siên-chṳ́, vì Heu-ngì ke pû-ngiòng. Sṳ̀n-fa tú vi-chho̍k pó-chhṳ̀ heu-sâng mî-mau thêu-sṳ̍t Sî-vòng-mû pûn Heu-ngì ke put-sí-yo̍k yì chéu--ngie̍t.
Khôa-fu

**Khôa-fu**, Chûng-koet sṳ̀n-fa ngìn-vu̍t. Khôa-fu he *[[Sân-hói-kîn]]* tú ki-chai ke ki-ngìn, li̍p-chṳ tûi-chéu ngit-thèu, chui-heu mò tha̍t-to, chûng-thù hot sí, he ngit-thèu chhùng-pai ke sṳ̀n-fa ​​ku-sṳ.
Khì-lìn

**Khì-lìn** he Chûng-koet kú-thoi sṳ̀n-fa chhòn-sot tú ke sṳ̀n-chhu, sòng-sòng lâu liùng-mâ fun-ngâu. Chûng-koet kú-thoi yung khì-lìn siong-chṳ̂n siông-suì, kûng-chhu he khì, mû-chhu he lìn, thâng-kóng nèn fa̍t lióng-chhiên-ngièn.
Lí Hiông-làn

**Lí Hiông-làn** (李香蘭, ), chhut-se miàng **Yamaguchi Yoshiko** (), thi-ngi-kói kiet-fûn heu fu-sit miàng **Ōtaka Yoshiko**(), Ngit-pún-ngìn, ku-hiông Ngit-pún Saga-yen Kishima-khiùn Kitagata-chhûn (liá-ha Saga-yen Takeo-sṳ Kitagata-thín), chhut-se yî Chûng-fà Mìn-koet Fung-thiên-sén Fung-thiên-sṳ Pet-yên-thòi (liá-ha Liâu-nèn-sén Tên-thap-sṳ), su-ko chang-sṳt sî-yòng sâng-lo̍k kau-yuk, he sú-chhìn ńg-kô-yîm, chhai-hàng mî-sâng chhong-fap, he tông-sṳ̀ chhêu tî-miàng ke kô-sú, thien-yáng yên-yèn, heu tâm-ngim Ngit-pún chhâm-ngi-yen chhâm-ngi-yèn. 2014-ngièn 9-ngie̍t 7-ngit, yîn sîm-chhong sôi-khe̍t chhai kâ tú ko-sṳ̂n, hióng ngièn 94-se.

## Chhâm-kháu chṳ̂-liau

分類:Ngi̍t-pún-ngìn‎
分類:Chûng-fà Mìn-koet
分類:Kô-sú
分類:Yên-yèn
分類:Chṳn-chhṳ ngìn-vu̍t
Lòi-chhṳ Pet-koet

***Lòi-chhṳ Pet-koet***() he tui Fuji thien-sṳ-thòi só chṳ-chok ke thien-sṳ-khia̍k. Ku-sṳ yî Pet-hói-tho Furano-sṳ vì vú-thòi, chhai 1981-ngièn － 2002-ngièn pô-chhut.

分類:Fuji Thien-sṳ-thòi ke thien-sṳ-khia̍k
分類:Ngit-pún thien-sṳ-khia̍k‎
Kâu-hióng Chhìn-ngìn-mung (Ngit-pún thien-sṳ-khia̍k)

***Kâu-hióng Chhìn-ngìn-mung***() he tui Ngit-pún màn-va̍k-kâ Ninomiya Tomoko () ke thùng-miàng màn-va̍k kói-phiên ke thien-sṳ-khia̍k.

分類:Fuji Thien-sṳ-thòi ke thien-sṳ-khia̍k
分類:Hak-kâ Thien-sṳ-thòi thien-sṳ-khia̍k
Long Vacation

***Long Vacation***() he chhai Ngit-pún 1996-ngièn 4-ngie̍t chṳ 6-ngie̍t Fuji Thien-sṳ-thòi pô-chhut thien-sṳ-khia̍k.

分類:Fuji Thien-sṳ-thòi ke thien-sṳ-khia̍k
分類:Hak-kâ Thien-sṳ-thòi thien-sṳ-khia̍k
Chhàu Li-yín

**Chhàu Li-yín**() chhut-se chhai Hò-pet-sén Lòng-fông-sṳ, Chûng-koet ńg-yên-yèn, Hói-yun Yáng-sṳ Chhiâng-ngièn yên-yèn.

分類:Yên-yèn
分類:Chûng-koet-ngìn
Li-yín
Mio Tsukushi

***Mio Tsukushi***() he tui NHK só chṳ-chok ke thien-sṳ-khia̍k.

分類:NHK ke thien-sṳ-khia̍k
分類:Ngit-pún thien-sṳ-khia̍k
Súi-fú-chhòn

***Súi-fú-chhòn***  he Chûng-koet yî pha̍k-fa-vùn siá ke chông-fì séu-sot, Chûng-koet kú-tién si-thai vùn-ho̍k miàng-chho̍k chṳ̂-yit, liuk-chhòi-chṳ́-sû chṳ̂-yit. Kóng Pet-Sùng Sân-tûng Liông-sân-phok yî Sùng Kông he thèu ke Liu̍k-lìm hó-hon, yù pûn pet lo̍k-chhó, fat-chán chong-thai, to su-to chêu-thìn chêu-ôn, tûng-chṳ̂n sî-thó ke li̍t-chhàng.

分類:Séu-sot
Kâu-hióng Chhìn-ngìn-mung

***Kâu-hióng Chhìn-ngìn-mung***() he Ninomiya Tomoko() ngièn-chok ke màn-va̍k chok-phín, yî kú-tién yîm-ngo̍k chok thì-chhòi, khì heu pûn kói-phiên sṳ̀n thien-sṳ-khia̍k lâu thûng-va̍k.

分類:Màn-va̍k
分類:Yîm-ngo̍k
Sâm-koet Yên-ngi

***Sâm-koet Yên-ngi*** () he Chûng-koet thi-yit-phu chhòng-phiên li̍t-sṳ́ séu-sot. Chok-chá he Ngièn-ma̍t Mìn-chhû ke Lò Kon-chûng.
Sî-yù-ki

***Sî-yù-ki***, Chûng-koet kú-tién Sṳ̀n-mô séu-sot, Chûng-koet “Si-thai Miàng-chho̍k” chṳ̂-yit. Sṳ̀n-sû chhai 16 Sṳ-ki Mìn-chêu chûng-ya̍p, chok-chá he Mìn-chêu ke N̂g Sṳ̀n-ên. Kóng Thông-sâm-chhông sṳ̂-thù si-ngìn sî-thiên chhí-kîn ke ku-sṳ, péu-hien liáu chin-ok yòng-san ke kú-ló chú-thì.

Kí-pak-ngièn lòi, *Sî-yû-ki* pûn kói-phiên sṳ̀n kok-chúng thi-fông hi-khiuk, thien-yáng, thien-sṳ-khia̍k, thûng-va̍k , màn-va̍k tén, pán-pún tô.

分類:Séu-sot
Kîm Phiâng Mòi

***Kîm Phiâng Mòi***, yu hêm-cho ***Kîm Phiâng Mòi Chhṳ̀-fa***, Chûng-koet mìn-thoi séu-sot, Si-thai Khì-sû chṳ̂-yit, Chûng-koet sṳ́-sông thi-yit-phu vùn-ngìn thu̍k-li̍p chhóng-chok ke chhòng-phiên pha̍k-fa sṳ-chhìn chông-fì séu-sot, chok-chá  he Làn-lîn Seu-seu-sâng.

分類:Séu-sot
Yin-thò Séu-yên-chṳ́

***Yin-thò Séu-yên-chṳ́*** () he yit-put Ngit-pún tî-miàng ke koet-mìn-kip màn-va̍k lâu thûng-va̍k, ngièn chok-chá he Sakura Momoko (), Momoko thùng-sṳ̀ ya-he chú-kok ke miàng-chhṳ̂n.

分類:Màn-va̍k
分類:Thûng-va̍k
分類:Ngi̍t-pún
分類:Hak-kâ Thien-sṳ-thòi
La̍p-pit Séu-sîn

***La̍p-pit Séu-sîn***(, ) he Ngit-pún màn-va̍k-kâ Usui Yoshito só chho̍k ke màn-va̍k.

分類:Màn-va̍k
分類:Thûng-va̍k
分類:Ngi̍t-pún
Sṳ́-ki

***Sṳ́-ki*** yit-khôi-sṳ́ hêm cho *Thai-sṳ́-kûng Sû*, tui Sî-Hon Thai-sṳ́-lin (Thai-sṳ́-kûng) Sṳ̂-mâ Chhiên siá ke li̍t-sṳ́ sû-sit. Ki-chai liáu chhṳ Vòng Ti to Hon Vú-ti Thai-chhû ngièn kiên khiung sâm-chhiên tô ngièn ke li̍t-sṳ́ .
Liû Yi̍t-fui

**Liû Yi̍t-fui**() , pún-miàng **Liû Chhièn-mî-chṳ́**, chên yung miàng **Ôn-fûng**, Chûng-koet Thai-liu̍k tî-miàng ńg-yên-yèn, Mî-sit fà-ngìn, pit-ngia̍p yî Pet-kîn Thien-yáng Ho̍k-yen péu-yên-hì 02-kip pún-khô-pân.

分類:Yên-yèn
分類:Chûng-koet-ngìn
Yi̍t-fui
Am-sat Kau-sṳt

***Am-sat Kau-sṳt***() he tui Matsui Yūsei só chok ke yit-phu káu-yèn màn-va̍k. Chhai *Chû-khan Séu-ngièn Jump**(Si̍p-yîn-sa) 2012-ngièn 31 ho khôi-sṳ́ lièn-chai. Chhai Thòi-vân, tui Tûng-li̍p Chhut-pán sa ke *Pó-tó Séu-ngièn'' 2012-ngièn 46 ho khôi-sṳ́ lièn-chai, chhai Hiông-kóng, tui Thiên-hâ chhut-pán thoi-lî fat-hàng.

## Khói-yeu
Ho-chhṳ̂n sṳ́ sông chhin hiûng-ok ke chhêu-sâng-vu̍t “Koro-sensei” chang ngie̍t-khiù cha-thet lí chhit-sṳ̀n, lâu yòng-ngièn mìn-ngièn oi cha-thet thi-khiù, khat-yî put-mìn-muk ke chang tâm-ngim Kunugigaoka Chûng-ho̍k-ngièn E-pân ke kau-sṳ̂. 
Kok-koet sú-nó chiông am-sat chhùng-ngim fûn Kunugigaoka Chûng-ho̍k-ngièn E-pân, vì kì-tén phi-sung thi̍t-chṳ vú-hi, hî-mong ho̍k sâng-è nèn chhai yit-ngièn chṳ̂-nui sêu-me̍t Koro-sensei, po-chhiû he yit pak yi-ngit-ngièn. 
Tui thi-ngi ho̍k-khì khôi-sṳ́, koet-kâ kiet-thin fûn am-sat sṳ̀n-kûng-chá thu̍k-chho̍k yit-pak-yi ngit-ngièn po-chhiû, hia̍p-li̍t thòn-thí khiung-hióng sâm-pak yi ngit-ngièn po-chhiû. 
Chhiòn-pân thùng-ho̍k oi chhin phan-fap chhù-sí siên-sâng, ku-sṳ chhiu vì-tîn chho̍k án-ngióng fî ngit-sòng ke káu-yèn sâng-fa̍t chang chán-khôi. 

分類:Ngi̍t-pún
分類:Màn-va̍k
分類:Thûng-va̍k
分類:Thien-yáng
2017-ngièn

## Thai-sṳ
*1-ngie̍t 20-ngit: Donald Trump chhiu-chṳt Mî-koet ke thi 45-kài chúng-thúng.

## Chhut-se ke ngìn

## Ko-sṳ̂n ke ngìn

## Ngit-chṳ́
Fán-káu

***Fán-káu*** he tui Thòi-vân Chhak-chuk Yù-hi(赤燭遊戲) khôi-fat ke khiúng-pu kié-mì thien-chṳ́ kok-set pan-yên yû-hi, 2017-ngièn 1-ngie̍t 13-ngit chhai PC yû-hi phìn-thòi steam fat-hàng.
Harry S. Truman

**Harry S. Truman** () he Mî-koet ke thi 33-ngim chúng-thúng, 1945-ngièn chṳ 1953-ngièn chhai-ngim.
Rutul-chhu̍k

**Rutul-chhu̍k** (Rutul-ngî: Myhabyr), he Pet Kô-kâ-sok. Họ sống ở Dagestan và Azerbaijan.  Tổng số lượng: 55,000-60,000.  

## Ngoi-phu lièn-kiet (外部連結)
* '''rutulia.com''' — Rutul national website
Kâi-têu ngièn, Ngài-têu Khiung-ha Tûi ke Se-moi-è

***Kâi-têu ngièn , Ngài-têu Khiung-ha Tûi ke Se-moi-è*** (該兜年，𠊎等共下追的細妹仔, 那些年，我們一起追的女孩, ), he yit-phu 2011-ngièn Thòi-vân chhiâng-chhûn oi-chhìn-phién, nui-yùng kîn-kí Thòi-vân chok-kâ Kiú-pá-tô(九把刀) siá ke pan-chhṳ-chhòn thùng-miàng séu-sot kói-phiên yì-sṳ̀n.

分類:Thien-yáng
Kông-yîm ke Ku-sṳ

***Kông-yîm ke Ku-sṳ*** (光陰的故事) he Thòi-vân Chûng-koet Thien-sṳ Kûng-sṳ̂ yî 2008-ngièn 11-ngie̍t 10-ngit to 2009-ngièn 2-ngie̍t 17-ngit pô-chhut ke lièn-sa-khia̍k.
Chhûng-sông Yùn-siau

***Chhûng-sông Yùn-siau*** (衝上雲霄) he Hiông-kóng Thien-sṳ Kóng-pô Yû-han Kûng-sṳ̂ pô-chhut ke lièn-sa-khia̍k.
Chhái-piàu

**Chhái-piàu** yu hêm-cho **chhái-khèn**, he yung chhai tú-kiéu tú, yin yû ho-ma thù-hìn fe̍t vùn-sṳ thì-kiûng ngìn-têu siá, sién-chet, kèu-mâi pin on thi̍t-thin kûi-chet chhí-chho̍k chûng-chióng khièn-li ke chṳn-sû.

分類:Yù-hi
分類:Tú-kiéu
Tú-kiéu

**Tú-kiéu** yu hêm-cho **tú-pok**, Hói-liu̍k-fa he **tú-kiáu**, Chàu-ôn-fa he **têt-kiò**, he yit-chúng li-yung yû ka-chhṳ̍t ke tûng-sî, cho kin-châng sû yàng ke yû-hi, ngìn-lui ke yit-chúng ngu-lo̍k fông-sṳt. Ngim-hò tú-kiéu chhai m̀-thùng ke vùn-fa lâu li̍t-sṳ́ poi-kín yû m̀-thùng ke yi-ngi.
Kûng-yit Chhái-khèn

**Kûng-yit Chhái-khèn** he Thòi-vân ke chhái-piàu, chhiùng 1999-ngièn 12-ngie̍t 1-ngit khôi-sṳ́ fat-hàng, yî thì sṳ̂n sa-fi fuk-li vì chú-yeu muk-tit chṳ̂-yit.

分類:Thòi-vân
Pô-tô

**Pô-tô**, **thiáng** he yit-chúng chhai súi-mien va̍t hàng fe̍t fèu yî súi-mien ke sòn. Thûng-sòng chúng hòng-hàng yî nui-liu̍k súi-vet (yì fù) fe̍t yèn-hói thi-khî. M̀-ko, chhiong pú-hói-chhiu-thiáng ke pô-tô chên sat-kie chok khiûn-hói hòng-hàng.
Khì-yù

**Khì-yù**, **Kâ-só-lín** (Yîn-ngîː **Gasoline**) he chhiùng sa̍k-yù tú fûn liù fe̍t lie̍t-fa, lie̍t-kié chhut-lòi, khí-yû fî-fat-sin, khó-yên-sin ke kìn-lui fun-ha̍p-vu̍t yi̍t-thí, khó yung chok yên-liau.

分類:Yên-liau
Oi-koet Chióng-khèn

**Oi-koet Chióng-khèn** he 1950 ngièn-thoi to 1980 ngièn-thoi chhai Thòi-vân, tui Chûng-fà Mìn-koet Thòi-vân-sén Chṳn-fú vì kié chhòi-chṳn khun-nàn yì fat-hàng ke chióng-khèn, fat-hàng tân-vi he Thòi-vân Ngiùn-hòng. Oi-koet Chióng-khèn chhai Thòi-vân chhùn-chhai liáu 37-ngièn, khiung fat-hàng liáu 1171-khì. 1980 ngièn-thoi chûng-khì heu, yù-yî yit-chúng hêm “Thai-kâ-lo̍k” ke tú-kiéu fông-sṳt sṳ̀n-hàng, ngiàm-chhùng yáng-hióng sa-fi chṳt-sì lâu Oi-koet Chióng-khèn ke chang-sòng fat-hàng; chûng-yî chhai 1987-ngièn 12-ngie̍t 27-ngit, Thòi-vân-sén Chṳn-fú siên-pu chhiam-thìn fat-hàng Oi-koet Chióng-khèn, Oi-koet Chióng-khèn chhiu-chhṳ́ sṳ̀n-vì li̍t-sṳ́ miàng-chhṳ̀.

分類:Thòi-vân
Kàm-sṳt Yîn-hiùng

***Kàm-sṳt Yîn-hiùng***(鑑識英雄, Yîn-ngîː ***Crime Scene Investigation Center／i Hero***) he 2015-ngièn Thòi-vân ngiéu-chhiong-khia̍k, tui Chû Hau-ôn, Vòng Sṳt-hièn, Chhài Suk-chin, Theu-fâ-moi chú-yên. Yî Chûng-sṳ Sú-vi-thòi 2015-ngièn 4-ngie̍t 10-ngit am-pû-sṳ̀ 10-tiám sú-pô. Liá-khia̍k he Chûng-fà Mìn-koet Khô-kî-phu thûi-thûng ke kie-va̍k, ho-hêm “Thòi-vân thi-yit-phu kàm-sṳt khô-kî thien-sṳ thien-yáng”, “Thòi-vân thi-yit-phu chhiòn liâng-vet khô-ho̍k hi-khia̍k”. 

## Yên-yèn lie̍t-péu

### 其他演員

### 客串演出

分類:Thòi-vân thien-sṳ-khia̍k
Kit-ta

**Kit-ta** su̍k-yî pha̍t-hièn ngo̍k-hi. Thûng-sòng yû liuk-thiàu hièn, hìn chhong lâu thì-khìm siông-sṳ. Kit-ta chhai liù-hàng yîm-ngo̍k, yèu-kún yîm-ngo̍k, Blues, chhòn-thúng yîm-ngo̍k, Flamenco tú, sòng pûn sṳ vì chú-yeu ngo̍k-hi.

分類:Ngo̍k-hi
Khiéu-khìm

**Khiéu-khìm**(**Hâ-mô-nì-khà**, ), yung choi chhôi-hì fe̍t khi̍p-hì, sṳ́ Kîm-su̍k vông-phién chṳn-thûng fat-sâng ke tô-vông-phién ngo̍k-hi; chhai ngo̍k-hi fûn-lui sông su̍k-yî chhṳ-yù vông ke kón-ngo̍k-hi.

分類:Ngo̍k-hi
Hòn-tô-lu

**Hòn-tô-lu** he hien-thoi khì-chhâ ke yit-chak chhùng-yeu chû-sṳ̀n phu-khien, thûng-sòng he yèn-hìn. thûng-ko khúng-chṳ hòn-tô-lu, yun-chón-sú cho-tet khúng-chṳ khì-chhâ hàng-chin ke fông-hiong.
Hî-nò-khì

**Hî-nò-khì**(Ho̍k-miàng: ) he pak-su pién-pak-su̍k ke chhṳ̍t-vu̍t, fûn-pu chhai Ngit-pún thi-khî, Thòi-vân fûn-pu ke pién-pak vì pien-chúng.

分類:Chhṳ̍t-vu̍t
Hò-li-mùng

**Hò-li-mùng**() he thí-nui ke mêu se-pâu, sièn-thí fe̍t-chá hi-kôn só sán-sâng ke cho-tet yáng-hióng thí-nui khì-thâ se-pâu fa̍t-thûng ke fa-ho̍k vu̍t-chṳt.
Fan-tiam

**Fan-tiam**, **Lî-kón** he thì-kiûng ôn-chhiòn, sû-sṳt, sṳ́ li-yung-chá tet-chho̍k tón khì ke hiet-khún fe̍t soi-mìn ke khûng-kiên ke sông-ngia̍p kî-kèu.

分類:Kien-chuk-vu̍t
Hâ-mu

**Hâ-mu**(**Fó-thúi**, ) he kîn-ko yàm-chit, yên-hiun, fat-kau lâu kôn-châu chhú-lî ke yam-chṳ thûng-vu̍t heu-thúi, yit-pân yung chû-é heu-thúi.

分類:Ngiuk-lui
Thòi-vân Chhái-khèn

**Thòi-vân Chhái-khèn**(台灣彩券, kién-chhṳ̂n **Thòi Chhái**) he Thòi-vân ke chhái-piàu yàng-yun kûng-sṳ̂, vì Chûng-koet Sin-thok Kîm-yùng Khúng-kú Kûng-sṳ̂ ke chṳ́-kûng-sṳ̂，chṳ̂-pún-ngiak he Sîn-thòi-pì ńg-yi-ngièn.
Yòng-kang

he yit-chúng tiám-sîm. Yòng-kang chhai Ngit-pún fî-sòng chho̍k-miàng, yit-pân Ngit-pún-ngìn sṳ̍t-chhà sṳ̀ chhòng-kiên chún-phi ke thiàm-tiám chṳ̂-yit.

分類:Sṳ̍t-phín
Là-lièn

**Là-lièn** he chiông lióng phì chṳt-pu chhiam-sṳ̀ kiet-ha̍p ​​khiung-hâ ke yit-chúng phu-khien, sòng-kien yî yî-fu̍k , siông, sú-thoi, chong-phùng lâu soi-thoi tén.

分類:Hi-khí
Hip-siông-kî

**Hip-siông-kî** he ngim-hò cho-tet chok lâu ki-liu̍k yáng-chhiong ke sat-phi.

分類:Kông-ho̍k
Thó-mâ-tô

**Thó-mâ-tô**, **thò-ma-tó**(, ho̍k-miàng：**) he khiô-khô Lycopersicon ke yit-chúng chhṳ̍t-vu̍t. Thó-mâ-tô ngièn-sán chhai Chûng Mî-chû lâu Nàm Mî-chû, liá-ha chok-vì sṳ̍t-yung sṳ-chhoi súi-kó yí-kîn pûn chhiòn-khiù sin kóng-fàm chúng-chhṳ̍t.
## Ngoi-phu lièn-kiet

分類:Sṳ̂-chhoi
Kié-jiab-pú

**Kié-jiab-pú** he yit-chúng yit-pân yung sṳ̀n-su̍k ke thó-mâ-tô chṳ-chok, sòng-yung ke thiàu-mi-liau. 

分類:Thiàu-mi-liau
Phài-è

**Phài-è** he kî-yî siên-chhòn, thì-siáng muk-tit yì sat-chì ke vùn-sṳ fe̍t thù-chhiong-pán, chhòng-kiên chhut-hien  chhai kâu-thûng liù-liòng kha-kô ke thi-khî.
Không-kú-li̍t

**Không-kú-li̍t** he tui kâu-ngie̍n chhòi-liau, kut-liau lâu súi on sṳt-tông pí-li phi-chì, chai kîn-ko yit-thin sṳ̀-kiên ngang-fa yì sṳ̀n ke ngìn-kûng sa̍k-chhòi.
Hàn-to-pâk-kú

**Hàn-to-pâk-kú** (Yîn-ngî: Handbag) he yung yî chông chhṳ-kâ sùi-sṳ̂n vu̍t-phín ke thoi-è.
Khûn-pu

**Khûn-pu** (Ho̍k-miàng: **) he Hot-chhàu-mùn hói-tai-su̍k ke yit chúng khó sṳ̍t yung ke chhàu-lui.

分類:Sâng-vu̍t
Khó-lie̍t-là

**Khó-lie̍t-là**（）he tui Vibrio cholerae ke mêu chṳ-phiang-chu chho̍k-tó se-chhòng yì thô-chṳ ke kip-sin puk-sià chhi̍t-phiang.

分類:Phiang
Khù-là-chi

**Khù-là-chi**() he chiông khì-chhâ fe̍t khì-thâ thûng-li̍t kî-hài ke Én-jìn thûng li̍t yî khôi-koân ke fông-sṳt chhòn-thì to chhâ-chhu̍k sông ke chông-chì.
La-chi-yok

**La-chi-yok** he chhai chhṳ-yù khûng-kiên (pâu-koat khûng hì lâu chṳ̂n khûng) chhòn-pô ke thien-chhṳ̂-pô.
Là-khiet-tô

**Là-khiet-tô**() he yit-sit khiù-lui yun-thûng tú cho kit-khiù ke phìn-pán-chhong yung-khí.

分類:Khiù-lui Yun-thung
Koa-kap-è

**Koa-kap-è**(掛裌仔) he tui mò-chhiu-è ke thúng-chhṳ̂n, pâu-koat cho tái-sâm-è ke koa-kap-è lâu cho chhòng-o ke koa-kap-è.

分類:Sên-fa̍t
Lai-tá

**Lai-tá**(**Tá-fó-kî**, ) he yit-chúng kûng-khí, kì cho-tet sâng-chhut fó-yam, yû yên-sêu-sṳt lâu thien-liù-sṳt lióng-chúng.
Nên-mûng

**Nên-mûng** (檸檬) chhai Thòi-vân yu ôn tso **Lê-móng**,he pûn ngin-vì ngièn-sán Â-chû ke sòng-liu̍k séu-khiâu-muk, khì kó-sṳ̍t he vòng-set thó-yèn-chhong.

分類:Kó-chok
Lé-sṳ̂

**Lé-sṳ̂**(; ) he yit-chúng yî phîn-fàn chhùng-fu̍k ke fâ-vùn vì thi̍t-tiám ke fóng-chṳt-phín.
Fùng-chhoi-thèu

**Fùng-chhoi-thèu**(Ho̍k-miàng: *Daucus carota* subsp. *sativus*) he yî kîn cho sṳ̂-chhoi sṳ̍t.

分類:Sṳ̂-chhoi
Mâ-là-li-â

**Mâ-là-li-â**() he yit-chúng vôi chho̍k chho̍k ngìn-lui lâu khì-thâ thûng-vu̍t ke chhiòn-khiù-sin ki-sâng-chhùng chhòn-ngiam-phiang.

分類:Chhòn-ngiam-phiang
1893 ngìen 1 ngi̍et Tûng-â hòn-lìu

**1893 ngìen 1 ngi̍et Tûng-â hòn-lìu** he Sî-yèn 1893 ngìen 1 ngi̍et hâ-sùn ge hòn-lìu,Tông-ah tat-chak thi-khî thòng Tông-nàm-ah kóng-fan thi-khî chhu̍t-hien hòn-lìu,yáng-síong tó kûi-chak ge Chûng-koet﹑Hiông-kóng﹑Au-mùn lâu Thòi-vân ,hàn-îu Tông-nàm-ah ge Ye̍t-nàm lâu Thai-koet,yíen to Sîn-kâ-pô chiu chhu̍t-hien tâi-vûn hien-siong.

## Chhâm-kháu Vùn-hien


## Chhâm-siòng
* 2016 ngièn Tûng-á hòn-liù
1893年1月東亞寒流

**1893年1月東亞寒流**係西元1893年1月下旬个寒流，東亞各隻地區同東南亞廣泛地區出現寒流，影響到歸隻个中國大陸、香港、澳門摎臺灣，還有東南亞个**越南**摎**泰國**遠到新加坡就出現極端低溫現象。
2016 ngièn Tûng-á hòn-liù

2016 ngièn Tûng-á hòn-liù he 2016 ngièn 1 ngie̍t mî ge hòn-liù,iù-yì **Pét-kî-chṳn-tong** chu̍t-hien,Tûng-á kok-thi-kî laù Tûng-nàm-á phu-fun thi-kî chu̍t-hien hòn-liù,yáng-híong tó Chûng-koet﹑Ngit-pún﹑Hòn-koet﹑Hiông-kóng﹑Au-mùn lâu Thòi-vân ,hàn-îu Tông-nàm-ah ge Ye̍t-nàm.

## Hìng-sàng yèn-în
Liá-paí hòn-liù chú-yeu he Pét-kî-chṳn-tong ge fap-sṳ̂ng só yáng-hí.

## Chhâm-kháu Vùn-hien


## Chhâm-siòng
*1893 ngièn Tûng-á hòn-liù
Tûng-sî

**Tûng-sî** (東西) he Hon-ngî lâu Hak-kâ-ngî tú ke chhṳ̀, ngièn-lòi ke yi-sṳ he tûng lâu sî, kîm-ha chhai khiéu-ngî tú yit-pân he tui vu̍t-phín ke chhṳ̂n-fû.
Nihonium

**Nihonium** ( *nǐ*) he yit-chúng fa-ho̍k ngièn-su, fa-ho̍k fù-ho vì **Nh**, ngièn-chṳ́ su-muk he **113**.

## Chhâm-kháu chṳ̂-liau
John Travolta

**Jonathan Joseph** "**John**" **Travolta** (米高積遜 1954-ngièn 2-ngie̍t 18-ngit), Mî-koet Het-ngìn kô-sên.

## Chhâm-kháu chṳ̂-liau

分類:Yîm-ngo̍k-kâ
分類:Ngìn-vu̍t
分類:Fî-yí Mî-koet Het-ngìn
分類:Mî-koet-ngìn‎
1867 ngièn Kî-lùng hói-siau

**1867 ngièn Kî-lùng hói-siau** he 1867 ngièn iù fáp-sên tsai Tòi-vân Kî-lùng ngoi-hói ke thi-thûng só yáng-hí ke ít pái thai-hói-siau, tso-sṳn Kî-lùng lâu Kîm-sân ièn-hói ke ngiàm-chhung sí-sông.
Hói-siau

**Hói-siau**海嘯 (**Hói-yóng**海湧,**Hói-it**海溢,Hon-ngî: 海嘯, Yîn-ngî: tsunami), he i̍t-tsóng nèn-liong tông khiòng, pho-fai nèn-lik tông thai ke hói-long.
Mén-sî pat-thai-kôn

**Mén-sî pat-thai-kôn** fe̍t-chá ham-cho **Chhòng-tîn pat-thai-kôn**, he tui kú-thoi Tîn-chû-fú (汀州府) 8 ke yen chui yù thoi-péu ke 8 ke thi̍t-sán, pâu-koat Chhòng-tîn theu-fú-kôn, Lièn-sàng thi-koâ-kôn, Yún-thin chhoi-kôn, Song-hòng lò-pe̍t-kôn, Vú-phìn chû-tám-kôn, Mìn-hâi ngiuk-phú-kôn, Nèn-fa ló-chhú-kôn lâu Chhîn-liù sún-kôn.
Thi-thûng

**Thi-thûng** (hon-sṳ: 地動), he it-chóng fáp-sên tshai thi-khiù ngoi-hók ke tsṳn-tong. 

## thi-thûng-phô

## thi-thûng ke thai-se

## thi-thûng ke tsóng-lui

fûn tso lióng-tsóng,ngìn-vì lâu tsṳ-lèn

## thi-thûng ke vì-hoi

## siông-kuân
921 thai thi-thûng
雪

雪(Siet)係降水形式个一種，係從雲中降落个結晶狀球體冰，雪花个形成存在。雪係由冰顆粒物構成，係一種顆粒材料，佢个結構開放，故所當軟。因為溫度摎濕度冇共樣，雪花有多種个形式摎大小。如果在降落過程中个雪分融化後又重新凍結回形成球狀降雪，這就又分成霙(Yîn)、霰(Sàn)、雹(Pho̍k)。
Sàn

**霰**（Sàn），乜安到**雪子**（Siet-chṳ́），係分**過冷水**凝在雪上背、形成直徑2到5毫米个球狀固體，形狀輒輒當像霜淞，而摎雹、冰珠無共款。
霜

**霜**(Sông)、**落霜**(Lo̍k-sông)係水氣在溫度當低該下个一種凝華現象，摎雪當相似。凍冷个寒天朝晨頭，戶外植物上背輒輒會有落霜，恁係因為暗夜仔植物散熱慢、地表个溫度乜係特別低、水氣散發毋遽，還聚集在植物表面个時節就結凍矣，故所形成**霜**。

科學上，霜係由冰晶組成，摎露个出現過程係當相像个，乜係空氣中个相對濕度到達100%，水分從空氣裡肚析出个現象，佢兜个差別單淨在於露點（水氣液化成露个溫度）高過冰點，而霜點（水蒸氣凝华成霜个溫度）低過冰點，故所單淨係近地表个溫度低過攝氏零度該下，正會落霜。

在寒帶地區摎高山地區个農業災害裡肚，**霜害**係盡常見个名詞，為到避免青菜分落霜凍壞，當多時節需倚賴溫室栽培个技術來增加農產量。

在中國節氣裡肚，每年新曆10月23-24日之間係霜降(Sông-kong)。
921 thai thi-thûng

**921 thai thi-thûng** (九二一大地動), yu hêm tso **Nàm-thèu thai thi-thûng**(南投大地動), he 1999 ngièn 9 ngiet 21 ho fáp-sên chai Tòi-vân Nàm-thèu-ien ke thi-thûng. Chṳn-iông ti Pak-fì 23.85 tu, Tûng-kîng 120.82 tu.

Chṳn-ièn chhṳ̂m-tu 8.0 kông-lî; kûi-mò 7.3. Liá bái thi-thûng chho-sṳ̀n Tòi-vân 2,415 ngìn sí-mông, 29 ngìn sṳt-chông, 11,305 ngìn su-sông, 51,711 kiên vók chhiuàn-tó, 53,768 kiên pan-tó.
高雄市

**高雄市** (Kô-hiùng-sṳ)係台灣第二大个城市, 在位臺灣个南方, 人口大約 277萬。高雄有臺灣最大个海港, 還有一个國際機場。

## 歷史
## 地理
高雄市行政區土地面積共 2947.6159平方公里, 其中高山土地面積占 1555.0398平方公里 (52.78%), 丘陵摎平原土地面積占 1391.2273 平方公里 (48.22%); 高山區桃源區面積 928.98平方公里, 占全市面積三分之一; 全市占全國總面積 8.14% (約十一分之一)。海岸線方面, 高雄市西扼臺灣海峽, 南鄰巴士海峽。西半部為沖積平原地型, 東半部主要為山區, 範圍延伸至玉山; 在市區部分鼓山海岸个壽山, 左營東側个半屏山, 以及東南部个鳳山丘陵, 其中柴山摎半屏山皆因珊瑚礁隆起而形成。
## 行政區劃
2010年高雄縣市合併改制後, 原本高雄市个 11區同原本高雄縣个 27鄉,鎮,市, 共合做 38區, 651里, 17,333鄰。
* 總人口 30萬以上: 鳳山,三民。
* 總人口 15至20萬: 左營,前鎮,楠梓,苓雅,小港。
* 總人口 10至15萬: 鼓山,大寮。
* 總人口 5至10萬: 岡山,仁武,林園,路竹,新興。
* 總人口 1至5萬: 鳥松,大樹,美濃,橋頭,旗山,梓官,大社,茄萣,燕巢,湖內,阿蓮,旗津,前金,鹽埕,彌陀,內門,永安,六龜,杉林。
* 總人口 5,000至1萬: 田寮,甲仙。
* 總人口 5,000以下: 桃源,茂林,那瑪夏。

## 教育
## 經濟
## 交通
## 文化摎風景區
## 政治
## 參考文獻
## 外連網
* 高雄市政府
1935年新竹・台中大地動

1935年新竹・臺中大地動係一擺發生在1935年（昭和十年）4月21日朝晨6點2分16秒个地動，規模7.1，震央位在臺灣臺中市北北東30公里處个大安溪中游。為因震央位在今苗栗縣三義鄉鯉魚潭水庫摎關刀山一帶，乜安到**關刀山大地動**；又因事**內埔屯子腳**（舊安「墩仔腳」，今臺中市后里區）摎清水街（今臺中市清水區）一帶災情盡為慘重，乜安到后里大地動、清水大地動、墩仔腳大地動。邇擺地動有感覺个區域幾乎遍布臺灣全島，還遠到中國福州、廈門邇兜地區，造成新竹州摎臺中州（大約係今新竹縣市、苗栗縣、臺中市一帶）3,276人死忒，12,053人受傷，屋仔全倒17907戶，半倒有36781戶，係自1906年梅山地動後再度重創臺灣个地動，乜係臺灣有史以來傷亡盡慘重个自然災害。之後臺灣總督府設置「震災地復興委員會」（根據昭和10年4月29日訓令第25號）推動開災後復興事業，摎陸續在新竹、大武、新港（成功）、宜蘭邇兜地方設立地震觀察站，來增強對地震个觀測摎瞭解。
刺波

**刺波仔**（**Chhṳ-Phô-é**，學名：Fragaria × ananassa；英語：garden strawberry 乜係 strawberry；英語發音：/ˈstrɔːb(ə)ri/），今下乜安到**草莓**（Chhó-mòi），係草莓屬內肚盡常見个種，原產个位所係美洲。
Ngiù-ngién

**Ngiù-ngién** (牛眼, Ho̍k-miàng: *(*), me ôn-to **liùng-ngién** (龍眼). Kì he Vù-fam-chṳ́ khô Ngiù-ngién su̍k hâ-poi ke chhṳ̍t-vu̍t，me he fà-nàm ke á-ngie̍t-tai thi-khî ke yit-chúng Chhiâng-kó。

**牛眼**（學名：*(*)，乜安到**龍眼**。佢係無患子科牛眼屬下背个植物，乜係華南个亞熱帶地區个一種青果。
𥍉爧

**𥍉爧**（Ngiap-lang），乜安到**火蛇**（Fó-sà），係大氣个電荷放出來个自然現象，輒輒係暴風雨該下䀴著，乜會在火山爆發或者沙塵風暴个時節出現。大氣放電會當高溫，落到地泥作得將沙石變成玻璃，天頂乜會熱到有閃光。

一般情況下背，係先䀴著𥍉爧，過後正會聽著響雷公。
煙霾

**煙霾**(**Iên-mâi**)，普通話又講作**霧霾**，係一種空氣污染產生个天氣現象，因為空氣有當多懸浮粒子，擱加上水氣，就會產生濛濛个霾。
2016年高雄美濃地動

**2016年高雄美濃地動**(2016 ngièn Kô-hiùng Mî-nùng thi-thûng)係2016年2月6日朝晨3時57分，發生在臺灣南部个地動，震央位在高雄市美濃區，**規模**6.6，最大震度為臺南市新化七級。造成117人死亡，係921大地動後臺灣最嚴重个地動。
雨毛

**雨毛**（Yí-mô）係一種氣象用詞，指該兜分布稠密摎均匀个細細仔个液態降水，雨滴直徑小過0.5毫米，雨量低過0.1毫米。
雹

**雹**(**Pho̍k**)，乜安到**冰雹**（**Pên-pho̍k**），係天頂上背跌落來个冰，直徑有5到150毫米。大約雹輒輒係跈等響雷公𥍉爧而來，會䀴著積雨雲。邇隻過程就安到落雹。
Steven Seagal

**Steven Frederick Seagal** (史蒂芬·席格 , 1952-ngièn 4-ngie̍t 10-ngit－), ngi-miàng **Steven Seagal** (史蒂芬·席格), Chhṳ̀n Ngièn-liùng, Ngièn-lèu, chhut-sên yî Lansing, fu-chhîn Mî-koet Chhâm-ngi-yèn he yit-miàng Chhâm-ngi-yèn ke kiûn-ngìn, khì chhî-chṳ́ Lìm Fung-kiêu ngièn-vi thòi-vân ngi-ngìn.
Ǹg Sṳ̀n-chṳ

**Ǹg Sṳ̀n-chṳ** （*Hon-sṳ*： 吳盛智）, 1944-1983 , he Thòi-vân Hak-kâ-ngìn kô-sú, yîm-ngo̍k-kâ, kô-khiuk chok-kâ.

Ǹg Sṳ̀n-chṳ he chhai Mèu-li̍t-yen Thai-fù-hiông 1944 ngièn 11 ngie̍t 12 ngit chhut-se.

Chhṳ-se-ngìn ke-sṳ̀ yí-kîn chung-yi yîm-ngo̍k. Seú-ho̍k-káu pi̍t-ngia̍p yî-heu yí-kîn hiáu-tet thàn kit-ta. Hàn-màng pi̍t-ngia̍p kô-chûng-ho̍k, Ǹg Sṳ̀n-chṳ lâu Â-pâ kiet-thin hi sân-tú cho theù-lu. Ngi̍p Thòi-vân Pîn-yi̍t chṳ-thu （臺灣兵役制度） yû tâm-ngim ngi-kûng-chhui （藝工隊）. Yî-heu kì chhai Thòi-pet Lù-chû-khî lòi chhâm-kâ Kiú-sâm-không-lo̍k-chhui （九三康樂隊）.

Tui Thòi-pet Ǹg Sṳ̀n-chṳ hi Thòi-nàm lâu sâm-ke hó-phèn-yû lòi kien-li̍p yîm-ngo̍k-chhui hêm-cho Yòng-kông Ha̍p-chhong-thòn (陽光合唱團). Ǹg Sṳ̀n-chṳ tâm-ngim kô-sú lâu thàn. Si-ke ngìn yîn-vi chhong Sî-yòng Yîn-vùn Liù-hàng kô-khiuk chhiòn Thòi-vân án yû-miàng.  Yû-ngìn kóng yîn-vi chhai 60 sṳ̀-thoi, yû liá-teû ngìn pûn Thòi-vân heu-sâng-ngìn thâng-to Sî-yòng kô-khiuk, ke sṳ̀-thoi chhiu hêm-cho *Ngit-kông sṳ̀-thoi* （日光時代）. Liá-teû ngìn m̀-tân-chhiang chhai kûng-khiung vi-só lòi peú-yên ya hien-chhut chhai thien-sṳ-thòi ke chiet-muk. Sunshine Band ya hi to Sîn-kâ-phô peú-yên.

70 sṳ̀-thoi, Ǹg Sṳ̀n-chṳ khôi-sṳ́ oi chok sîn ke kô-khiuk sṳ́-yung Hak-kâ-fa, chhṳ-kâ ke mû-ngî. Ǹg Sṳ̀n-chṳ lâu hó phèn-yû Ki Li-nàm (紀利男) lâu Thû Men-hên (涂敏恆) ha̍p-chok piong-chhut yit-chak Hak-kâ-fa chhong-phién *Ngài he Hak-kâ-ngìn* (捱係客家人). 
 
Ke-sṳ̀ Ǹg Sṳ̀n-chṳ chhai sâm-chak thien-sṳ-thòi cho liu̍k-yîm-ngo̍k-sṳ̂ （錄音樂師）.  Án-ngiòng kôn-chung m̀-voi-nàn thâng-to kì chhai vú-thòi sṳ́-yung Hak-kâ-fa lòi chhong-kô. 

Ǹg Sṳ̀n-chṳ chhong m̀-tân-chhiang chhong phû-thûng liù-hàng kô-khiuk, ya chhong Hak-kâ-tiau, Hak-kâ sân-kô lâu rock yîm-ngo̍k ke tiau-ha̍p. Ǹg Sṳ̀n-chṳ yû liá-chúng chhòi-nèn, tui Hak-kâ vùn-fâ yû kiêu-ngau. Só-yî, chhai 1981 ngièn voi piong-chhut yit-chak sṳ́-yung Hak-kâ-fa ke chhong-phién hêm-cho *[[Mò-yèn]]* （無緣）. Than-he Ǹg Sṳ̀n-chṳ chhai 1983 ngièn yîn-vi fo-chhâ ko-sṳ̂n. Yî-chhièn Thòi-vân-ngìn tân-chhiang thâng-to Koet-ngî lâu Ho̍k-ló-ngî ke liù-hàng kô-khiuk, *Mò-yèn* pûn ngìn-kâ thâng Hak-kâ-kô chiâng-chiâng ke yîm-ngo̍k. Thi̍t-phe̍t tùi Hak-kâ vi-lòi ke sṳ-thoi, Ǹg Sṳ̀n-chṳ yí-kîn pûn Hak-kâ yîm-ngo̍k-kâ án-thai ke yáng-hióng.

分類:1944 chhut-sên
分類:1983 ko-sṳ̂n
分類:Thòi-vân Hak-kâ-ngìn
分類:Kô-sú
Sṳ̀n-chṳ
Haak-gaa-saan-goh

**Haak-gaa-saan-goh** (客家山歌) heh ngit zung saan-goh, heh Haak-gaa wun-fa geh zing-sui zi ngit, zi-yew lyuw-sing yi Gong-dung, Fuk-gen, Gong-si, Theui-wan dang thi-khi. Gaai goh zi-yew khaau hau-theu tsong-zok, tseui-yi yi tsut, heh Haak-gaa yim-ngok geh thui-biu.

## YouTube
*Gong-dung Sung-hau Haak-gaa-saan-goh
Hói-siên

**Hói-siên** he yit-chúng liau-lî chṳ̂-yit, tui hói lòi ke thung-vu̍t lâu chhṳ̍t-vu̍t, pûn ngìn-kâ chok. Chhai hói, ya-yû ngìn-kâ yông thung-vu̍t （ǹg-è, hà-kûng, ló-hái tén-tén） fe̍t-chá chhṳ̍t-vu̍t （hói-chhoi）. Hói-siên ke nui-yùng yû tông-hó ke yìn-yông.

分類:Liau-lî
Sú-lî-sàng

**Sú-lî-sàng** he chhai Okinawa-yen Naha-sṳ yit-chho sàng. Liá sàng yû Chûng-koet kien-chuk ke yáng-hióng. Chhiòn-phu khon-to fùng-fùng ke.

Sú-lî-sàng （首里城, Okinawa-ngî： *Sui gusuku*, Ngi̍t-ngî： *Shurijō*） he yit-chho Ryukyu Vòng-koet ke sàng chṳ̂-yit. Chhai 1945 ngièn Okinawa chan-chên tî-tú, chhiòn-phu ke sàng yîn-vi Thùng-mèn-koet chan-sṳ ke kûng-tá seû-thet. Chhai 1992 ngièn, sîn Sú-lî-sàng sû-chuk.

## Li̍t-sṳ́

M̀-tî kí-sṳ̀ kì ke kien-li̍p, put-ko chhiùng Sanzan sṳ̀-thoi yí-kîn cho kiûng-thien.

Lâu Okinawa phe̍t-ke kiûng-thien, Sú-lî-sàng khó-nèn chhai Gusuku sṳ̀-thoi kien-chuk ke.

Okinawa thúng-yit yî-heu, Sho Hashi Vòng kien-li̍p Ryukyu Vòng-koet, kì khôi-sṳ́ sṳ́-yung Sú-lî-sàng cho kiûng-thien. Sú-lî pien-sṳ̀n Ryukyu ke sú-tû.

Chhiùng 15 sṳ-ki to 18 sṳ-ki, 450 ngièn Sú-lî-sàng pien-sṳ̀n Ryukyu vòng-koet ke sông-ngia̍p, vùn-fâ, kîn-chí, chṳn-chhṳ ke tûng-ông.

Sú-lî-sàng yû kí-pái pûn fó seû-thet. 

Thi-ngi sṳ-kie chan-chên yî-chhièn, kiûng-thien pûn Ngi̍t-pún chṳn-fú miàng-chhṳ̂n yit-chak koet-pó. Chan-chên ke sṳ̀-chiet, Ngi̍t-pún sṳ́-yung Sú-lî-sàng pien-cho kì-teu ke kiûn-sṳ yeu-sai, kiet-kó sâm-ngit mò-thìn kì-teu pûn Mî-koet kiûn-kî kûng-kit. 1945 ngièn 5 ngie̍t 27 ngit kiûng-thien yí-kîn me̍t-mòng. 

Chan-chên-heu, khiun Sú-lî-sàng ke thi-fông, to 1975 ngièn pien-cho Ryukyu Thai-ho̍k ke kien-chuk.

1958 ngièn, Shureimon sû-chuk.

1992 ngièn, chṳn-thien （正殿） sû-chuk.

2000 ngièn, pûn UNESCO miàng-chhṳ̂n yit-chak Sṳ-kie vì-sán.

## Kiûng-thien ke phu-fun
### Sonohyan utaki lâu Shikina en

Shikina-en （識名園 ； Hak-ngî： Sṳt-miàng-yèn） he khiun Sú-lî-sàng ke yit-chhu thi̍t-phe̍t fâ-yèn, chhai 1799 ngièn cho-vàn.

Theù-pái, vòng hi pai-fóng Sonohyan utaki oi khiù phìn-ôn. 

Sonohyan utaki ke mien-chhièn yû yit-chak sa̍k-theù ke sàng-mùn. Liá sàng-mùn chhai 1519 lòi kien-chuk, kîm-ha he yit-chak Ngi̍t-pún ke koet-pó.

Theù-pái chhai Shikina fâ-yèn m̀-tân-chhiang kiûn-chṳ́ cho-tet lòi hîm-sóng, ya chiap-thai Chûng-koet thai-sṳ́ .

Shikina tông-chhiong Ngi̍t-pún hien-thoi ke fâ-yèn, than-he tî-tú me-yû yit-kiên fùng-set Ryukyu chhòn-thúng kien-chuk.

chhṳ̀-thòng lâu yit-chak khiêu chhai se-chak ke tó chṳ̂n-he Chûng-koet ke hìn-siong.

Shikina he "Ryukyu vòng-koet ke Kien-chuk lâu Sàng" tî-tú ke miàng-tân.

### 万国津梁の鐘 （Van-koet Chîn-liông ke Chûng）

Van-koet Chîn-liông ke Chûng (Ngi̍t-ngî： Bankoku shinryō no kane) he yit-chak chûng chhai 1458 ngièn chu-chho.

Theù-pái kì chhai chṳn-thien tî-poi lòi koa. Kîm-ha yit-chak fóng-cheu koa ke. Chṳ̂n-sṳ̍t ke chûng chhai Okinawa-yen Pok-vu̍t-kón lòi pó-fu. 

### Kankaimon
Kankaimon  （歓会門, Hak-ngî： Fôn-fi-mùn） he yit-kiên chṳn-mùn （正門） chhai 1477-1500 chhóng-li̍p.

分類:Okinawa-yen
分類:Ngi̍t-pún
雺

**雺**(Mùng)，乜安到**濛**(Mùng)、**霧**(Vu)。霧其實就像地面上个雲。雺出現个時節安到**起雺**，會影響到視線距離，造成行車毋安全。
波螺皺風

**波螺皺風**(Pô-lò-chiu fûng)，又安作**龍捲風**(Liùng-kién fûng)，係一種相當猛烈个天氣現象，由快速打轉个直立中空管狀氣流形成。波螺皺風大小不一，但係形状一般都呈上大下小个漏斗状，“漏斗”上接積雨雲（非常少數情況下為積雲），下部一般摎地面接觸還且常分塵土亦碎片残骸包圍。
大部分波螺皺風直徑大約75公尺，風速在每小時64公里到177公里之間，作得横掃幾公里。還有一兜波螺皺風風速作得超過每小時480公里，直徑達1.6公里以上，移動路徑超過100公里。
Lìm Chhang Ngie̍t-ngò

**Lìm Chhang Ngie̍t-ngò** (林鄭月娥, ) he Hiông-kóng ke yit-chak chṳn-chhṳ ngìn-vu̍t. Kì chhai 2017-ngièn 3-ngie̍t 26-ngit tông-sién Hiông-kóng Thi̍t-phe̍t Hàng-chṳn-khî ke Hàng-chṳn chóng-kôn.
Lìm Hien-Thòng

**Lìm Hien-Thòng** (Hon-sṳ: ; 1881 ngièn 10 ngiet 22 ho - 1956 ngièn 9 ngiet 8 ho), miàng **Chhièu-chhṳ̂m** (), **Hien-thòng** he giâ pió-jī, ho **Kon-yèn** ().

Lìm Hien-thòng chhai Tòi-chûng-sṳ Vu-fûng-khî chhút-sâng, he Vu-fûng Lìm-kâ () ke sṳ̀ng-yèn.
Thai-fùng-fâ

**Thai-fùng-fâ**（ho̍k-miàng：**）

## siong-phién

File:Hibiskus rosa-sinensis - Kwiat 02.jpg
File:Chinesehibiscus01.jpg|Thai-fùng-fâ
File:Hibiscus rosa-sinensis L.jpg
File:Hibiscus rosa-sinensis.JPG
File:Chinese Hibiscus.JPG
File:Hibiscus pink fully opened.jpg
File:Chinesehibiscus02.jpg
File:Hibiscus rosa-sinensis red cultivar, Indonesia - 20070326.jpg
File:Rose of China.jpg
File:Taiwan hibiscus.jpg|Thòi-vân Thai-fùng-fâ
File:Hibiscus rosa-sinensis1.jpg|Vòng-se̍k thai-fùng-fâ
File:Hibiscus03.jpg|Pha̍k-se̍k thai-fùng-fâ
Shǐdìfēn xi gé ěr

**Steven Frederick Seagal** (史蒂芬·席格 , 1954-ngièn 4-ngie̍t 10-ngit－）, ngi-miàng **Steven Seagal** (史蒂芬·席格), Chhṳ̀n Ngièn-liùng, Ngièn-lèu, chhut-sên yî Lansing, fu-chhîn Mî-koet Chhâm-ngi-yèn he yit-miàng Chhâm-ngi-yèn ke kiûn-ngìn, khì chhî-chṳ́ Lìm Fung-kiêu ngièn-vi thòi-vân ngi-ngìn.
通靈少女

《**通靈少女**》（英語：***The Teenage Psychic***）係2017年首播嘅台灣電視劇，改編自編劇撈導演陳和榆於2013年創作嘅學生劇展作品《神算》，公共電視台撈HBO Asia頭擺合作嘅影集，也為HBO頭部在台灣製作播出且全中文發音嘅電視作品，由郭書瑤、蔡凡熙、陳慕義、鄭茵聲與謝翔雅領銜主演。於2016年7月19日開鏡，全劇在台灣拍攝，以台灣宮廟文化主題。台灣2017年4月2日暗晡時九點在公視播映，HBO Asia暗晡時十點在亞洲23隻地區播映。

## 演員列表
### 主要演員
* 郭書瑤：謝雅真
* 蔡凡熙：何允樂
* 陳慕義：金勝在
* 鄭茵聲：黃巧薇
* 謝翔雅：張念文

## 外部連結
*官方網站－公視
*官方網站－HBO Asia
*通靈少女嘅Facebook專頁

分類:Thòi-vân thien-sṳ-khia̍k
蜆仔

**蜆仔**係一種軟體動物。

唐朝蘇敬等合編《新修本草》曰：「蜆殼陳久者止痢。車螯、蚶蠣、之屬，亦可為食，無損益，不見所主。雉入大水變為蜃。蜃者，腎，云是大蛤，乃是蚌爾，煮食諸蜊蝸與菜，皆不利人也。〔謹案〕蜆，冷，無毒。主時氣開胃，壓丹石藥，及疔瘡，下濕氣，下乳，糟煮服良。生浸取汁，洗疔瘡。多食發嗽，並冷氣，消腎。陳殼，療陰瘡，止痢。蜆肉，寒，去暴熱，明目，利小便，下熱氣，腳氣，濕毒，解酒毒，目黃。浸取汁服，主消渴。爛殼，溫，燒為白灰飲下，主反胃，吐食，除心胸痰水。殼陳久，療胃反及失精。」
分類:生物
Moon Jae-in

**Moon Jae-in** (; ) he Hòn-koet ke chṳn-chhṳ ngìn-vu̍t, ya-he thi 19-ngin Hòn-koet chúng-thúng.

## Sên-phìn
Moon Jae-in kià yà-oî he Chêu-sién ke ngin, to Hòn-koet Geoje heu sâng-chhut kì.

1971-ngièn, kì chhiùng Kyungnam Kô-tén Ho̍k-káu pit-ngia̍p, chhṳ-ngièn chin-ngi̍p Kyunghee Thai-ho̍k fap-ho̍k-ne thu̍k-sû.  Heu-lòi, yîn-vi kì chhâm-kâ sa-fi-yun-thung pûn ho̍k-káu khôi-chhù.

## Chhâm-siòng


## Ngoi-phu lièn-kiet
*
Thai-hòn Mìn-koet Chúng-thúng

**Thai-thúng-liâng** (Hòn-ngî: / *Daetongnyeong* ) he Thai-hòn Mìn-koet ke liâng-thô-ngìn, ńg-ngièn yit ngin.
## Li̍t-thoi chúng-thúng

*
Eisa

**Eisa** (エイサー) he yit-chúng chhai Liù-khiù (琉球) tông liù-hàng ke vú-tho, chia̍p-sòng chhai Obon (お盆、盂蘭節) ke sṳ̀-chiet thiau.

Chhai Chhûng-sṳ̀n (沖繩), kok thi-fông me yû heu-sâng-ngìn chû-chṳt eisa thòn-thí.

Obon am-pû-sṳ̀, eisa thòn-thí fôn-ngiàng chú-siên ke yîm-kâ (Unke, ウンケー, 音階). Obon ko-heu, kì-teû sung-chón chú-siên chhai lu-hong thiau-vú eisa lâu chhong-kô. 

Eisa yû kí-chak miàng, kì me ôn-to yaisaa (ヤイサー), ensaa (エンサー), shichiguwachi mooi (七月舞) lâu ninbuchi maai (念仏廻り).

Yit-pân 7, 8 ke ngìn voi khiung-ha thiau Eisa.

分類:Okinawa-yen
分類:Ngi̍t-pún
Šiprage

**Šiprage**  (Шипраге) he Bosnia lâu Herzegovina ke tû.

*Latitudo: 44°27'56″
*Longitudo: 17°33′36″
*Altitudo: 507-520 m

## Khí hậu

## Reference

## Weblink

* http://opstinakotorvaros.com/ 
*http://www.maplandia.com/bosnia-and-herzegovina/republika-srpska/siprage/ Maplandia
*http://www.satellitecitymaps.com/europe-map/bosnia-and-herzegovina-map/federation-of-bosnia-and-herzegovina-map/%C5%A1iprage-map/
*http://www.distancesfrom.com/distance-from-Siprage-to-Banja-Luka-Bosna-i-Hercegovina/DistanceHistory/5243320.aspx
*http://www.maplandia.com/bosnia-and-herzegovina/republika-srpska/siprage/ Maplandia
*http://www.satellitecitymaps.com/europe-map/bosnia-and-herzegovina-map/federation-of-bosnia-and-herzegovina-map/%C5%A1iprage-map/
*http://www.distancesfrom.com/distance-from-Siprage-to-Banja-Luka-Bosna-i-Hercegovina/DistanceHistory/5243320.aspx
*http://www.udaljenosti.com/bosna/- Distances in B&H
Thûng-lìn Séu-ńg

***Thûng-lìn Séu-ńg***() he 2017-ngièn sú-pô ke Thòi-vân thien-sṳ-khia̍k, kói-phiên chhṳ phiên-khia̍k lâu thô-yên Chhṳ̀n Fò-yí yî 2013-ngièn chhóng-chok ke ho̍k-sâng khia̍k-chán chok-phín *[[Sṳ̀n-son]]*, Kûng-khiung Thien-sṳ-thòi lâu HBO Asia thèu-pái ha̍p-chok ke yáng-si̍p , ya vì HBO thèu-phu chhai Thòi-vân chṳ-chok pô-chhut chhiâ chhiòn Chûng-vùn fat-yîm ke thien-sṳ chok-phín, yù Kok Sû-yâu, Chhài Fàm-hi, Chhṳ̀n Mu-ngi, Chhàng Yin-sâng lâu Chhia Siòng-ngâ liâng-hâm chú-yên. Yî 2016-ngièn 7-ngie̍t 19-ngit khôi-kiang, chhiòn-khia̍k chhai Thòi-vân phok-ngiap, yî Thòi-vân kiûng-meu vùn-fa chú-thì. Thòi-vân 2017-ngièn 4-ngie̍t 2-ngit am-pû-sṳ̀ 9-tiám chhai kûng-sṳ pô-yàng, HBO Asia am-pû-sṳ̀ 10-tiám chhai Â-chû 23-chak thi-khî pô-yàng. 

## Yên-yèn lie̍t-péu
### Chú-yeu yên-yèn
* Kok Sû-yâu ː Chhia Ngâ-chṳ̂n
* Chhài Fàm-hi ː Hò Yún-lo̍k
* Chhṳ̀n Mu-ngi ː Kîm Sṳn-chhai
* Chhàng Yin-sâng ː Vòng Kháu-mî
* Chhia Siòng-ngâ ː Chông Ngiam-vùn

## Ngoi-phu lièn-kiet
* －Kûng-sṳ
* －HBO Asia
* 

分類:Thòi-vân thien-sṳ-khia̍k
Kenny G

**Kenny G** (), ngièn-lòi miàng-sṳ ham-cho **Kenneth Bruce Gorelick**, he Mî-koet ke yit-chak chok-khiuk-kâ lâu Saxophone yên-cheu-chá.
Sên

**Sên**(笙) he Chûng-koet yit-chúng chhṳ-yù-vòng(自由簧) ngo̍k-hi, yù tông-tô chuk kón chû-sṳ̀n.

分類:Ngo̍k-hi
Chhṳ̀n Khiâu-ên

**Chhṳ̀n Khiâu-ên**() he Thòi-vân ńg-yên-yèn.

## Chhâm-kháu chṳ̂-liau

分類:Yên-yèn
分類:Thòi-vân Hak-kâ-ngìn
分類:Kô-sú
Khiâu-ên
Chông San-vì

**Chông San-vì**() he yit-chak chhut-sṳ̂n Thòi-vân Mèu-li̍t ke Hak-kâ-yí yên-yèn, kô-sú, chú-chhṳ̀-ngìn.

## Chhâm-kháu chṳ̂-liau

分類:Yên-yèn
分類:Thòi-vân Hak-kâ-ngìn
分類:Kô-sú
San-vì
Fú Kôa

**Fú-kôa** () he Thòi-vân chho̍k-miàng nàm-ngi-ngìn. chhut-se yî Thòi-vân-sén Mèu-li̍t-yen Sâm-ngi-hiông, sok-ho “Kôa-kô”, fu-chhîn ke ku-hiông Kông-sû-sén Nî-hîn, mû-chhîn vì Mèu-li̍t Hak-kâ-ngìn.

## Chhâm-kháu chṳ̂-liau

分類:Yên-yèn
分類:Thòi-vân Hak-kâ-ngìn
分類:Kô-sú
Chhṳ-hiùng
Chhṳ̀n Kien-chû

**Chhṳ̀n Kien-chû**() he Thòi-vân nàm-ngi-ngìn.
分類:Yên-yèn
分類:Thô-yên
分類:Thòi-vân Hak-kâ-ngìn
Kien-chû
Vòng Ngiu̍k-yùng

**Vòng Ngiu̍k-yùng**() he chhut-sṳ yî Thòi-vân Fâ-liên ke Hak-kâ-ngìn, Thòi-vân yû-miàng nàm-ngi-ngìn, vì chhièn thòn-thí 183club sṳ̀n-yèn chṳ̂-yit, yû “Tûng-hói Séu Vòng-chṳ́” chṳ̂ chhṳ̂n. 

分類:Yên-yèn
分類:Thòi-vân Hak-kâ-ngìn
分類:Kô-sú
Ngiu̍k-yùng
Hiû Fùng-kap

**Hiû Fùng-kap** (丘逢甲, ) he Chhîn-chêu kôn-yèn, sṳ̂-ngìn lâu kau-yuk-kâ, chhut-sṳ yî Thòi-vân-fú Thâm-súi-thâng Thùng-lò-vân (kîm Mèu-li̍t-yen Thùng-lò-hiông Chuk-sêm-chhûn). Kông-sì 15-ngièn chin-sṳ, chên-kîn chhâm-yi Thòi-vân Mìn-chú-koet khong-ngit yun-thûng, tông-voi sṳ̂-vùn, yû *Pak-chông Sṳ̂-chhó*, *Liâng-yùn Hói-ngit-lèu Sṳ̂-chhau*.

分類:Thòi-vân Hak-kâ-ngìn
Fùng-kap
Ǹg Chhu̍k-liù

**N̂g Chhu̍k-liù**(), pún-miàng **N̂g Kien-thièn**, he yit-chak chhut-se yî Thòi-vân Sîn-chuk Sîn-phû-chṳ́n ke Hak-kâ-yí sṳ̂-ngìn, séu-sot-kâ lâu ki-chá, yî ''Â-se-â ke Kû-yì'' tén chhòng-phiên séu-sot vùn-miàng, he Hak-kâ vùn-ho̍k chho̍k-miàng chok-kâ, pin-chhiâ chhóng *[[Thòi-vân Vùn-ngi]]* chha̍p-chì, sat-li̍p N̂g Chhu̍k-liù Vùn-ho̍k-chióng. 

分類:Thòi-vân Hak-kâ-ngìn
分類:Vùn-ho̍k-kâ
Chhu̍k-liù
Fam Chhṳ̍t-vî

**Fam Chhṳ̍t-ví** (), Yîn-vùn miàng **Robert Fan ** / **Wing Fan** he Thòi-vân nàm-ngi-ngìn, Hak-kâ-ngìn, chhut-se Thòi-vân Sîn-chuk-yen Chuk-tûng-chṳ́n, Fà-kông Ngi-káu Ya-kiên-phu Hi-khia̍k-khô pit-ngia̍p.

分類:Yên-yèn
分類:Thòi-vân Hak-kâ-ngìn
Chhṳ̍t-vî
Chûng Sau-chṳn

**Chûng Sau-chṳn** (鍾肇政, ) he Thòi-vân séu-sot chok-kâ, Thòi-vân Hak-kâ-ngìn.

分類:Thòi-vân Hak-kâ-ngìn
Sàu-chṳn
Lai Fò

**Lai Fò**() he Thòi-vân Chông-fa-ngìn. Ngièn-miàng **Lai Hò**. Ngièn-lòi ke thèu-lu he yî-sên, than-he chhai vùn-ho̍k liâng-vet liù-hâ sṳ̀n-miàng, yû khì he kì ke sṳ̂-chok, pûn kûng ngin he Thòi-vân chui yû thoi-péu sin ke mìn-chhu̍k sṳ̂-ngìn.

分類:Thòi-vân Hak-kâ-ngìn
分類:Vùn-ho̍k-kâ
Fò
Lò Thai-yu

**Lò Thai-yu** (羅大佑, ), chhut-se yî Thòi-vân Thòi-pet-sṳ, Hak-kâ-ngìn, he Thòi-vân tî-miàng yîm-ngo̍k-kâ, kô-sú lâu chhṳ̀-khiuk chok-kâ.

## Chhâm-kháu chṳ̂-liau

分類:Thòi-vân Hak-kâ-ngìn
分類:Kô-sú
Thai-yu
Ǹg Chṳ-yòng

**N̂g Chṳ-yòng** () he Chûng-koet Koet-mìn-tóng-sit Thò-yèn-sṳ chṳn-chhṳ ngìn-vu̍t, sok-ho “Ńg-chak-yòng”, Thò-yèn-sṳ Chûng-la̍k-ngìn, Hak-kâ-ngìn.

分類:Thòi-vân Hak-kâ-ngìn
Chṳ-yòng
Chông Sàu-liòng

**Chông Sàu-liòng** (****，) he Thòi-vân chṳn-chhṳ ngìn-vu̍t, Thò-yèn-sṳ-ngìn, vì Mìn-chú Chin-phu-tóng-sit.

## Chhâm-kháu chṳ̂-liau

分類:Mìn-chú Chin-phu-tóng
分類:Thòi-vân Hak-kâ-ngìn
Sàu-liòng
Kông Fên-khiet

**Kông Fên-khiet** () he Thòi-vân pîn-pòng yun-thûng yèn, chhut-se yî Sîn-chuk-sṳ, hien-hâ he Ha̍p-chok Kîm-khù Sông-ngia̍p Ngiùn-hàng pîn-pòng-chhui chhui-yèn. Koet-chi Pîn-pòng Chúng-fi sṳ-kie phài-miàng chui-kô vì thi-47-miàng ( 2014-ngièn 11-ngie̍t ). Ngoi-hîn kô-thai soi-hì, tui-siong he Ngit-pún ńg-chṳ́ pîn-pòng sién-sú Fukuhara Ai.

## Chhâm-kháu chṳ̂-liau

分類:Thòi-vân Hak-kâ-ngìn
分類:Yun-thung-yèn
Fên-khiet
Chung Khûng-chàu

**Chung Khûng-chàu**(**Chung Kong-chao**, ) chhut-se yî Thòi-vân Phîn-tûng-yen Lui-phû-hiông Hak-kâ-chông, Chûng-fà Mìn-koet chṳn-chhṳ ngìn-vu̍t.

分類:Mìn-chú Chin-phu-tóng
Chhṳ̀n Chhêu-mìn

**Chhṳ̀n Chhêu-mìn** () he Chûng-fà Mìn-koet (Thòi-vân) chṳn-chhṳ ngìn-vu̍t, Mèu-li̍t-yen-ngìn.

分類:Chûng-koet Koet-mìn-tóng
Chhṳ̀n Eû-phet

**Chhṳ̀n Eû-phet** () he Thòi-vân Ngì-làn-yen Yèn-sân-hiông-ngìn, Chûng-fà Mìn-koet chṳn-chhṳ ngìn-vu̍t, hien-ngim Mìn-chú Chin-phu-tóng-sit li̍p-fap ve-yèn (Ngì-làn sién-khî).
Chhṳ̀n Ngiâ-phîn

**Chhṳ̀n Ngiâ-phîn** (陳若萍,  ) he Thòi-vân ńg-yên-yèn, chhut-sâng yî Thòi-vân Liùng-thâm-khî. 

Ngiâ-phîn
Chhai Chhîn-ngien

**Chhai Chhîn-ngien**() he Thòi-vân thai-hì khô-ho̍k-kâ. Chhut-sṳ yî Sîn-chuk-yen Vàng-sân-hiông, kô-chûng chhiu thu̍k Sîn-chuk Chûng-ho̍k, heu kháu-ngi̍p Koet-li̍p Thòi-vân Thai-ho̍k thai-hì khô ho̍k-hì, pin sa thu̍k ngièn-kiu-só, 1967-ngièn tet sa̍k-sṳ ho̍k-vi. khì-heu hi Mî-koet liù-ho̍k, 1972-ngièn tet Utah Thai-ho̍k thai-hì khô-ho̍k pok-sṳ.

## Chhâm-kháu vùn-hien




分類:Thòi-vân Hak-kâ-ngìn
Chhîn-ngien
Chhai Kiet-sâng

**Chhai Kiet-sâng** () he chhut-se yî Ngit-chhṳ Thòi-vân Â-kiêu-thâng Piong-sân Kî-thâng Pûng-kóng-khî Pûng-kóng-chông (kîm Phîn-tûng-yen Piong-sân-hiông Pûng-kóng-chhûn), tai yû Phài-vân-chhu̍k hiet-thúng ke Fuk-láu Hak-kâ-ngìn, tî-miàng khî-ngia̍p-kâ, chên-kîn tô-pái kiên chhièn pûn Thòi-vân tóng-ngoi yun-thûng.
分類:Khî-ngia̍p-kâ
分類:Thòi-vân Hak-kâ-ngìn
分類:Ngi̍t-pún-ngìn
Chhai Sṳ̂-phîn

**Chhai Sṳ̂-phîn** () he hien-ngim thòi-pet-sṳ chṳn-fú vùn-fa khiu̍k-chóng
Thòi-vân chok-kâ, mòi-thí kûng-chok-chá, fu-chhîn he Thòi-vân Ngoi-sén-ngìn, mû-chhîn he Pún-sén Hak-kâ-ngìn.

## Chhâm-kháu chṳ̂-liau

分類:Vùn-ho̍k-kâ
分類:Thòi-vân Hak-kâ-ngìn
Koet-li̍p Sîn-chuk Kô-kip Chûng-ho̍k

**Koet-li̍p Sîn-chuk Kô-kip Chûng-ho̍k** he he yit-só vi-yî Thòi-vân Sîn-chuk-sṳ ke Phú-thûng Kô-kip Chûng-ho̍k, chhóng-li̍p yî 1922-ngièn, chhùng-sṳ chhiòn-ngìn kau-yuk.

分類:Sîn-tsuk-yen
Chên Ki-ên

**Chên Ki-ên** (), hêm-cho **Chên Kau-kôn**, chhut-se chhai Phîn-tûng-yen Lui-phû-hiông Mî-fò-chhûn he Thòi-vân Hak-kâ-ngìn. Yâ-khiù-yèn lâu kau-lièn, chên-kîn tông Hiûng-thi-siong chúng-kau-lièn, vì 2007-ngièn Yun-thûng Chîn-yîn-chióng ke chûng-sṳ̂n sṳ̀n-chhiu-chióng tet-chú, 2014-ngièn ngi̍p-sién Thòi-vân Phóng-khiù Miàng-ngìn-thòng, vì thèu-pak kài tet-chú. 

分類:Yun-thung-yèn
Ki-ên
分類:Thòi-vân Hak-kâ-ngìn