open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
1934-ngièn

## Ngièn-ho
*  Mân-chû-koet: Thai-thùng (大同) 3 ngièn; Không-tet (康德) ngièn ngièn
*  Thai Ngi̍t-pún Ti-koet: Châu-fò (昭和) 9 ngièn
* Thai-nàm-koet (Ye̍t-nàm): Pó-thai (保大) 9 ngièn

## Tûng-Â kiûn-chú ki-ngièn
* Thai Mân-chû Ti-koet: Không-tet Fòng-ti (康德皇帝) ngièn ngièn
* Thai-nàm-koet (Ye̍t-nàm): Pó-thai Fòng-ti (保大皇帝) 9 ngièn

## Thai-sṳ

## Chhut-se ke ngìn

## Ko-sṳ̂n ke ngìn
*7-ngie̍t 4-ngit: Marie Curie (1867-ngièn chhut-se).

## Ngit-chṳ́

## Chhâm-khó chṳ̂-liau
1933-ngièn

## Ngièn-ho
*  Mân-chû-koet: Thai-thùng (大同) 2 ngièn
*  Thai Ngi̍t-pún Ti-koet: Châu-fò (昭和) 8 ngièn
* Thai-nàm-koet (Ye̍t-nàm): Pó-thai (保大) 8 ngièn

## Tûng-Â kiûn-chú ki-ngièn
* Thai-nàm-koet (Ye̍t-nàm): Pó-thai Fòng-ti (保大皇帝) 8 ngièn

## Thai-sṳ
*1-ngie̍t 30-ngit: Adolf Hitler chhiu-ngim Tet-koet chúng-lí.
*3-ngie̍t 4-ngit: Franklin D. Roosevelt tông-sién Mî-koet chúng-thúng.

## Chhut-se ke ngìn

## Ko-sṳ̂n ke ngìn

## Ngit-chṳ́

## Chhâm-khó chṳ̂-liau
21 sṳ-ki

**21 sṳ-ki** he chhiùng 2001-ngièn 1-ngie̍t 1-ngit khôi-sṳ́ , chṳ 2100-ngièn 12-ngie̍t 31-ngit kiet-suk ke yit ke sṳ-ki.
1920-ngièn

## Ngièn-ho
* *[[Chhîn-chhèu|Thai-chhîn-koet]]: [[Siên-thúng]] (宣統) 12 ngièn*
*  Thai Ngi̍t-pún Ti-koet: Thai-chṳn (大正) 9 ngièn
* Thai-nàm-koet (Ye̍t-nàm): Khí-thin (啓定) 5 ngièn

## Tûng-Â kiûn-chú ki-ngièn
* Thai-nàm-koet (Ye̍t-nàm): Fèn-chûng (弘宗) 5 ngièn

## Thai-sṳ

## Chhut-se ke ngìn
 
## Ko-sṳ̂n ke ngìn

## Ngit-chṳ́

## Chhâm-khó chṳ̂-liau
1929-ngièn

## Ngièn-ho
*  Thai Ngi̍t-pún Ti-koet: Châu-fò (昭和) 4 ngièn
* Thai-nàm-koet (Ye̍t-nàm): Pó-thai (保大) 4 ngièn

## Tûng-Â kiûn-chú ki-ngièn
* Thai-nàm-koet (Ye̍t-nàm): Pó-thai Fòng-ti (保大皇帝) 4 ngièn

## Thai-sṳ

## Chhut-se ke ngìn
*8-ngie̍t 4-ngit: Yasser Arafat (2004-ngièn ko-sṳ̂n)

## Ko-sṳ̂n ke ngìn

## Ngit-chṳ́

## Chhâm-khó chṳ̂-liau
1910-ngièn

## Ngièn-ho
* Thai-chhîn-koet: Siên-thúng (宣統) 2 ngièn
*  Thai Ngi̍t-pún Ti-koet: Mìn-chhṳ (明治) 43 ngièn
*  Thai-hòn Ti-koet: Lùng-hî (隆熙) 4 ngièn
* Thai-nàm-koet (Ye̍t-nàm): Vì-sîn (維新) 4 ngièn

## Tûng-Â kiûn-chú ki-ngièn
* Thai-chhîn-koet: Siên-thúng Fòng-ti (宣統皇帝) 2 ngièn
*  Thai-hòn Ti-koet: Sùn-chûng (純宗) 4 ngièn
* Thai-nàm-koet (Ye̍t-nàm): Vì-sîn Fi-ti (維新廢帝) 4 ngièn

## Thai-sṳ

## Chhut-se ke ngìn
*4-ngie̍t 27-ngit: Chióng Kîn-koet (1988-ngièn ko-sṳ̂n)

## Ko-sṳ̂n ke ngìn

## Ngit-chṳ́

## Chhâm-khó chṳ̂-liau
1912-ngièn

## Ngièn-ho
* *[[Chhîn-chhèu|Thai-chhîn-koet]]: [[Siên-thúng]] (宣統) 4 ngièn*
*  Thai Ngi̍t-pún Ti-koet: Mìn-chhṳ (明治) 45 ngièn; Thai-chṳn (大正) ngièn ngièn
* Thai-nàm-koet (Ye̍t-nàm): Vì-sîn (維新) 6 ngièn

## Tûng-Â kiûn-chú ki-ngièn
* Thai-nàm-koet (Ye̍t-nàm): Vì-sîn Fi-ti (維新廢帝) 6 ngièn

## Thai-sṳ
*1-ngie̍t 1-ngit: Chûng-fà Mìn-koet sṳ̀n-li̍p.
*2-ngie̍t 12-ngit: Chhîn-chhèu me̍t-mòng.
*11-ngie̍t 28-ngit: Albania thu̍k-li̍p.

## Chhut-se ke ngìn
*4-ngie̍t 15-ngit: Kîm Ngit-sṳ̀n (1994-ngièn ko-sṳ̂n)

## Ko-sṳ̂n ke ngìn
*7-ngie̍t 30-ngit: Mìn-chhṳ thiên-fòng (1852-ngièn chhut-se)

## Ngit-chṳ́

## Chhâm-khó chṳ̂-liau
1900-ngièn

## Ngièn-ho
* Thai-chhîn-koet: Kông-si (光緒) 26 ngièn
*  Thai Ngi̍t-pún Ti-koet: Mìn-chhṳ (明治) 33 ngièn
*  Thai-hòn Ti-koet: Kông-vú (光武) 4 ngièn
* Thai-nàm-koet (Ye̍t-nàm): Sṳ̀n-thai (成泰) 12 ngièn

## Tûng-Â kiûn-chú ki-ngièn
* Thai-chhîn-koet: Tet-chûng (德宗) 26 ngièn
*  Thai-hòn Ti-koet: Kô-chûng (高宗) 37 ngièn
* Thai-nàm-koet (Ye̍t-nàm): Fài-chhe̍t-kûng (懷澤公) 12 ngièn

## Thai-sṳ

## Chhut-se ke ngìn

## Ko-sṳ̂n ke ngìn

## Ngit-chṳ́

## Chhâm-khó chṳ̂-liau
1908-ngièn

## Ngièn-ho
* Thai-chhîn-koet: Kông-si (光緒) 34 ngièn
*  Thai Ngi̍t-pún Ti-koet: Mìn-chhṳ (明治) 41 ngièn
*  Thai-hòn Ti-koet: Lùng-hî (隆熙) 2 ngièn
* Thai-nàm-koet (Ye̍t-nàm): Vì-sîn (維新) 2 ngièn

## Tûng-Â kiûn-chú ki-ngièn
* Thai-chhîn-koet: Tet-chûng (德宗) 34 ngièn
*  Thai-hòn Ti-koet: Sùn-chûng (純宗) 2 ngièn
* Thai-nàm-koet (Ye̍t-nàm): Vì-sîn Fi-ti (維新廢帝) 2 ngièn

## Thai-sṳ

## Chhut-se ke ngìn

## Ko-sṳ̂n ke ngìn
*11-ngie̍t 14-ngit: Kông-si Fòng-ti (1871-ngièn chhut-se)
*11-ngie̍t 15-ngit: Chhṳ̀-hí Thai-heu (1835-ngièn chhut-se)

## Ngit-chṳ́

## Chhâm-khó chṳ̂-liau
1909-ngièn

## Ngièn-ho
* Thai-chhîn-koet: Siên-thúng (宣統) ngièn ngièn
*  Thai Ngi̍t-pún Ti-koet: Mìn-chhṳ (明治) 42 ngièn
*  Thai-hòn Ti-koet: Lùng-hî (隆熙) 3 ngièn
* Thai-nàm-koet (Ye̍t-nàm): Vì-sîn (維新) 3 ngièn

## Tûng-Â kiûn-chú ki-ngièn
* Thai-chhîn-koet: Siên-thúng Fòng-ti (宣統皇帝) ngièn ngièn
*  Thai-hòn Ti-koet: Sùn-chûng (純宗) 3 ngièn
* Thai-nàm-koet (Ye̍t-nàm): Vì-sîn Fi-ti (維新廢帝) 3 ngièn

## Thai-sṳ

## Chhut-se ke ngìn

## Ko-sṳ̂n ke ngìn
*10-ngie̍t 26-ngit: Itō Hirobumi (1841-ngièn chhut-se)

## Ngit-chṳ́

## Chhâm-khó chṳ̂-liau
Kû

**Kû** (菇) he yit lui chṳ̂n-khiùn. Chhut-miàng ke kû yù: hiông-kû, lìn-chṳ̂, muk-mí, tûng-chhùng ha-chhó tén-tén.
Kán-kîm-su̍k

**Kán-kîm-su̍k** (鹼金屬) he chṳ́ chhai ngièn-su chû-khì-péu lî-tú thi 1 chhu̍k ke 8 ke fa-ho̍k ngièn-su, pâu-hàm Lithium, Na̍p (Natrium), Kap (Kalium), Rubidium, Caesium lâu Francium, tû-he kîm-su̍k.

Kán-kîm-su̍k tông yùng-yi chhai súi lî-tú yùng-thet sán-sên khiòng-kán, ku-só ham-cho liá-ke miàng-sṳ.
Lui-kîm-su̍k

**Lui-kîm-su̍k** (類金屬) he chṳ́ yit lui vu̍t-lî, fa-ho̍k sin-chṳt chhai kîm-su̍k lâu fî-kîm-su̍k chṳ̂-kiên ke fa-ho̍k ngièn-su.
Kán-thú kîm-su̍k

**Kán-thú kîm-su̍k** (鹼土金屬) he chṳ́ chhai ngièn-su chû-khì-péu lî-tú thi 2 chhu̍k ke 8 ke fa-ho̍k ngièn-su, pâu-hàm Beryllium, Magnesium, Koi (Calcium), Strontium, Barium lâu Radium, tû-he kîm-su̍k.
Ko-thu kîm-su̍k

**Ko-thu kîm-su̍k** (過渡金屬) he chṳ́ chhai ngièn-su chû-khì-péu lî-tú d khî ke kîm-su̍k, yit-pân chṳ́ thi 1 chhu̍k chṳ thi 12 chhu̍k ke fa-ho̍k ngièn-su.
Fî-kîm-su̍k

**Fî-kîm-su̍k** (非金屬) he yit lui fa-ho̍k ngièn-su. Chhai fa-ho̍k lî-tú, m̀-he kîm-su̍k ke fa-ho̍k ngièn-su tû cho-tet ham-cho fî-kîm-su̍k.
Lû-su

**Lû-su** (鹵素) he chṳ́ ngièn-su chû-khì-péu lî-tú thi 17 chhu̍k ke fa-ho̍k ngièn-su, pâu-hàm Fuk (Fluorine), Liu̍k (Chlorine), Chhiu (Bromine), Tién (Iodine), Astatine lâu Ununseptium.
Lanthanum-hi

**Lanthanum-hi** he tui ngièn-su chû-khì-péu lî-tú 57 ho (Lanthanum) chṳ 71 ho (Lutetium) fa-ho̍k ngièn-su ke thúng-chhṳ̂n.
Hî-yù hi-thí

**Hî-yù hi-thí** (稀有氣體) he chṳ́ chhai ngièn-su chû-khì-péu lî-tú thi 18 chhu̍k ke fa-ho̍k ngièn-su, pâu-hàm Hoi (Helium), Nái (Neon), Argon, Krypton, Xenon, Radon lâu Ununoctium.

Hî-yù hi-thí ngièn-su chhai sòng-vûn sòng-ap chṳ̂-ha yit-pân m̀-voi thùng khì-thâ vu̍t-chṳt fat-sên fa-ho̍k fán-yin.
Flerovium

**Flerovium** ( *fū*) he yit-chúng fa-ho̍k ngièn-su, fa-ho̍k fù-ho vì **Fl**, ngièn-chṳ́ su-muk he **114**.

## Chhâm-kháu chṳ̂-liau
Chêu-sién Pan-tó

**Chêu-sién Pan-tó** (조선반도), fe̍t-chá ham-cho **Hòn Pan-tó** (한반도), he chhai Tûng-Â ke yit ke pan-tó.
Chêu-sién

**Chêu-sién** (朝鮮) he Chêu-sién Pan-tó lâu khì fu-khiun ke tó ke thúng-chhṳ̂n, kîm-ha su̍k-yî Chêu-sién Mìn-chú-chú-ngi Ngìn-mìn Khiung-fò-koet lâu Thai-hòn Mìn-koet 2 chak koet-kâ.
Chûng-koet mìn-chhu̍k

Chûng-koet yû tông tô ke mìn-chhu̍k, khì-chûng yû 56 ke su-tó kôn-fông ke sṳ̀n-ngin. Chûng-koet kôn-fông chiông liá 56 ke mìn-chhu̍k khiung-ha ham-cho „Chûng-fà Mìn-chhu̍k“.

Hâ-poi he Chûng-koet kôn-fông sṳ̀n-ngin ke 56 ke mìn-chhu̍k:

*Â-chhông-chhu̍k‎
*Pha̍k-chhu̍k‎
*Pó-ôn-chhu̍k‎
*Pu-lóng-chhu̍k‎
*Pu-yî-chhu̍k‎
*Chêu-sién-chhu̍k
*Daur-chhu̍k
*Tái-chhu̍k
*Tet-ngo-chhu̍k
*Tûng-hiông-chhu̍k
*Thùng-chhu̍k
*Thu̍k-liùng-chhu̍k
*Ngò-lò-sṳ̂-chhu̍k‎
*Oroqen-chhu̍k‎
*Evenk-chhu̍k
*Ngiet-láu-chhu̍k‎
*Hâ-nì-chhu̍k
*Kazakh-chhu̍k
*Het-chet-chhu̍k
*Fì-chhu̍k‎
*Kô-sân-chhu̍k
*Hon-chhu̍k
*Jino-chhu̍k‎
*Kîn-chhu̍k
*Kín-phó-chhu̍k
*Kyrgyz-chhu̍k
*Lâ-fú-chhu̍k
*Lì-chhu̍k
*Li̍t-siuk-chhu̍k
*Lhoba-chhu̍k
*Mân-chû-chhu̍k
*Mô-nàm-chhu̍k‎
*Monpa-chhu̍k
*Mùng-kú-chhu̍k
*Mèu-chhu̍k
*Mulao-chhu̍k
*Na̍p-sî-chhu̍k‎
*Nu-chhu̍k
*Pumi-chhu̍k‎
*Kiông-chhu̍k
*Salar-chhu̍k‎
*Chhià-chhu̍k
*Súi-chhu̍k‎
*Tajik-chhu̍k
*Tatar-chhu̍k
*Thú-kâ-chhu̍k
*Thú-chhu̍k
*Va-chhu̍k
*Uyghur-chhu̍k
*Uzbek-chhu̍k
*Siak-pak-chhu̍k
*Yàu-chhu̍k‎
*Yì-chhu̍k
*Yughur-chhu̍k
*Chhòng-chhu̍k
*Chong-chhu̍k
Ngò-lò̤-sṳ̂-ngìn

**Ngò-lò̤-sṳ̂-ngìn** (Ngò-ngî: ) fe̍t-chá ham-cho **Ngò-lò̤-sṳ̂-chhu̍k**, he Ngò-lò-sṳ̂ ke chú-thí mìn-chhu̍k. Kîn-kí 2002-ngièn ke ngìn-khiéu phú-chhà, Ngò-lò̤-sṳ̂-ngìn cham Ngò-lò̤-sṳ̂ chhiòn koet ngìn-khiéu ke 80%.
Ukraina-chhu̍k

**Vû-khiet-làn-chhu̍k** (Vû-khiet-làn-ngî: українці; *ukrayintsi*) he Tûng Sṳ̂-là-fû-ngìn ke yit-ke fûn-kî, Vû-khiet-làn ke chú-thí mìn-chhu̍k. Vû-khiet-làn chhu̍k mû-ngî vì Vû-khiet-làn-ngî, fûn sî-nàm, tûng-nàm lâu pet-fông sâm-thai fông-ngièn. 

## Thi-lî fûn-pu
## Vùn-fa
## Yîm-ngo̍k
## Chhâm-siòng
## Chhâm-kháu vùn-hien
Bashkir-chhu̍k

**Bashkir-chhu̍k** (Bashkir-ngî: Башҡорттар) he yit-ke chú-yeu sâng-fa̍t chhai Ngò-lò-sṳ̂ Bashkortostan  Khiung-fò-koet ke Turkic mìn-chhu̍k. Bashkir-ngìn chú-yeu si̍p-chûng chhai Vû-là-ngì sân-mak khi̍p fu-khiûn ke phìn-ngièn.

## Thi-lî fûn-pu
## Vùn-fa
## Yîm-ngo̍k
## Chhâm-siòng
## Chhâm-kháu vùn-hien
Kara-hói

** Kara-hói** (Ngò-ngî: Карское море) vi yî Ngò-lò-sṳ̂ Sî-pak-li-â yî pet, he Pet Pên-yòng ke yit phu-fûn. Chhai sî-piên, Sîn-thi-tó lâu Kara hói-hia̍p. Kara-hói chhòng-thu yok 1,450 kûng-lî, khôn-thu  yok 970 kûng-lî , súi-vet mien-chit 880,000 phìn-fông kûng-lî, phìn-kiûn súi chhṳ̂m-thu 110 mí.
Chechen-chhu̍k

**Chechen-chhu̍k** (Chechen-ngî: Нохчий), he Pet Kô-kâ-sok thi-khî chung-tô mìn-chhu̍k chûng ngìn-khiéu chui-tô ke mìn-chhu̍k. 1991-ngièn 1-ngie̍t chin-hàng ke ngìn-khiéu thúng-kie péu-mìn Chechen kin-nui ngìn-khiéu chúng-khiung 1,270,429-ngìn.  

## Thi-lî fûn-pu
## Vùn-fa
## Yîm-ngo̍k
## Chhâm-siòng
## Chhâm-kháu vùn-hien
Yû Sṳ̀n chṳ̂ Sa̍t-ma ke Nàm-e-ngìn

***Yû Sṳ̀n chṳ̂ Sa̍t-ma ke Nàm-e-ngìn*** () he 2016-ngièn 7-ngie̍t 8-ngit chṳ 9-ngie̍t 9-ngit yî Ngit-pún TBS Thien-sṳ-thòi Kîm 22 sṳ̀-thon (22:00 - 22:54, JST) pô-chhut ke thien-sṳ lièn-sa-khia̍k, chúng-khiung 10 si̍p, yù Mukai Osamu chú-yên, chhṳ́ khia̍k vì thô-yên Thî Hen-ngièn sâng-chhṳ̂n kèu-sṳ̂ 20-ngièn ke chok-phín, liá khia̍k vì thô-yên Tsutsumi Yukihiko sâng-mìn kèu-sṳ̂ liáu 20-ngièn ke chok-phín.

## Thien-yáng

Thien-sṳ-khia̍k chui-chûng-fì pô-chhut heu , chit-sṳ̀ tui-ngoi siên-pu kói-phiên thien-yáng-pán ke sêu-sit. Yîn-châng chang-sṳt phién-miàng *RANMARU Yû Sṳ̀n chṳ̂ Sa̍t-ma ke Nàm-e-ngìn Sú-siên he Chhìm-cháu Siâm-phu̍k yî Yòng-chiú-chhòng Heu-sâng Ló-kûng Sṳ̀n-pi Ko-sṳ̂n Sṳ-khien ke Yîm-yáng hâ ke Texas-nàm Lâu Bohemia-fûng Thèu-kâ-ngiòng, Chiap-tén Oi Thiàu-chhà Mî-ngìn Chhûn-yî chṳ̂ Mì tú Lûng-chûng-tiâu Ló-fu-ngìn Kiûn-thòn Lâu Sâm-chak Hièn-chá-chhûn ke Chṳ́-chu, yù Thûi-lî-khia̍k mì lâu Kiûng-chhe̍t Hièn-chhṳ mì lâu Sṳ̀n chṳ̂ Sa̍t Chin-hàng Yit-chhòng Chṳ̂n-siông Mò-mìn ke Thai-mo-hiám! Chhièn lio̍k... Làn-yên Mien-lìm ko Lióng-pái Ko-sṳ̂n Vî-hia̍p. Kúi-tên vòng-chhièn-lu-phiên*(RANMARU 神の舌を持つ男 酒蔵若旦那怪死事件の影に潛むテキサス男とボヘミアン女將、そして美人村醫者を追い詰める謎のかごめかごめ老婆軍団と三賢者の村の呪いに2サスマニアwithミヤケンとゴッドタン、ベロンチョアドベンチャー! 略して…蘭丸は二度死ぬ。鬼燈デスロード編) ko yî chhòng-chhòng, yî-chhṳ́ yî lio̍k-chhṳ̂n *RANMARU Yû Sṳ̀n chṳ̂ Sa̍t-ma ke Nàm-e-ngìn* chok-vì tui-ngoi fat-péu sṳ̀ ke phién-miàng, on-son yî thùng-ngièn 12-ngie̍t 3-ngit sông-yàng.

分類:Ngit-pún thien-sṳ-khia̍k‎
分類:Thien-yáng
Pet Kavkaz

**Pet Kavkaz** he Kavkaz sân-mak yî pet ke Êu-Â kâu-kie khî-vet. Pâu-koat Gruzia lâu Azerbaijan ke phu-fûn thi-khî, khi̍p Ngò-lò-sṳ̂ ke Krasnodar Piên-kiông-khî, Stavropol Piên-kiông-khî, Adygea Khiung-fò-koet, Karachay-Cherkessia Khiung-fò-koet, Kabardino-Balkaria Khiung-fò-koet, Pet Ossetia–Alania Khiung-fò-koet, Ingushetia Khiung-fò-koet, Chechnya Khiung-fò-koet lâu Dagestan Khiung-fò-koet.
Kavkaz sân-mak

**Kavkaz Sân-mak** (Ngò-ngî: Кавказские горы), chhai Het-hói lâu Lî-hói chṳ̂ kiên, he Ngò-lò-sṳ̂ lâu Gruzia, Azerbaijan ke kie-sien. Khì chui-kô fûng vì Elbrus-fûng, khì hói-pha̍t vì 5642 mí, thùng-sṳ̀ ya-he Êu-chû thi-yit kô-fûng.
Elbrus-sân

** Elbrus-sân** (Ngò-ngî: Эльбрус) vi yî Ngò-lò-sṳ̂ sî-nàm-phu Kô-kâ-sok sân-mak, he Ngò-lò-sṳ̂ ke chui-kô tiám, thai-tô-sú kôn-tiám ngin-vì ya-he Êu-chû thi-yit kô fûng. Sî-fûng chui-kô hói-pha̍t 5,642 kûng-chhak , tûng-fûng hói-pha̍t 5,621 kûng-chhak.
Krasnodar Piên-kiông-khî

**Krasnodar Piên-kiông-khî** (Ngò-ngî: Краснода́рский край) , vi yî Pet Kô-kâ-sok sî-phu, lâu Khiet-lî-mí-â siông-mong, he Ngò-lò-sṳ̂ Lièn-pâng Chú-thí chṳ̂ yit, su̍k Nàm-phu Lièn-pâng Kón-khî. Mien-chit 76,000 phìn-fông kûng-lî, ngìn-khiéu 5,337,700 (2013-ngièn). Sú-fú Krasnodar. 

## Thi-lî vi-chì
## Li̍t-sṳ́
## Hàng-chṳn Khî-va̍k
## ngìn-khiéu
## Kîn-chi
## Sa-fi vùn-fa
## Kau-yuk
## Khô ho̍k
## Chhâm-kháu vùn-hien
## Ngoi-phu lièn-kiet
Krasnodar

**Krasnodar** (Ngò-ngî: Краснода́р) he vi yî Ngò-lò-sṳ̂ nàm-phu Khù-pân hò pán ke sàng-sṳ, ya-he Krasnodar Piên-kiông-khî ke hàng-chṳn chûng-sîm. 2025-ngièn ngìn-khiéu vi 1,154,885-ngìn.

## Thi-lî
## Li̍t-sṳ́
## Hàng-chṳn Khî-va̍k
## ngìn-khiéu
## Kîn-chi
## Sa-fi vùn-fa
## Kau-yuk
## Khô ho̍k
## Chhâm-kháu vùn-hien
## Ngoi-phu lièn-kiet
## Chhâm-kháu chṳ̂-liau
Armenia-ngìn

**Armenia-ngìn** (Armenia-ngî: Հայեր) he yit-ke fat-ngièn yî Kô-kâ-sok lâu Anatolia tûng-phu ke mìn-chhu̍k lâu chhu̍k-khiùn, chúng ngìn-khiéu 8,000,000 - 12,000,000 ngìn, fûn-pu chhai Â-mî-nì-â,  Ngò-lò-sṳ̂, Thú-ngí-khì, Khiâu-chhṳ-â, Mî-koet, Yî-lóng, Fap-koet, Lì-pâ-nun, Si-li-â, Chûng-koet. 

## Vùn-fa
## Yîm-ngo̍k
## Chhâm-siòng
## Chhâm-kháu vùn-hien
Kavkaz

**Kavkaz** (Ngò-ngî: Кавказ) he vi Sî-Â thi-khî, Iran yî pet, yî Vû-hói, Lî-hói chṳ̂ kiên Kavkaz sân-mak ke thi-khî, chúng mien-chit yok 44-van phìn-fông kûng-lî. 5642-mí ke Elbrus-fûng pûn chhṳ̂n-vì “Êu-chû chṳ̂ tien”. 


File:Yerevan at night.jpg|Armenia sú-tû Yerevan
File:Fountain at night in Baku, 2010 (3).jpg|Azerbaijan sú-tû Baku
File:Tbilisi sunset-6.jpg|Gruzia sú-tû Tbilisi
File:Grozny-City Towers Facade Clocks.jpg|Chechnya sú-tû Grozny
Yerevan

**Yerevan** (Armenia-ngî: Երևան) he Sî-Â koet-kâ Armenia ke sú-tû. Chúng mien-chit 223 phìn-fông kûng-lî,  ngìn-khiéu  1,060,138 ngìn  (2011-ngièn thúng-kie).  

## Thi-lî
## Li̍t-sṳ́
## Hàng-chṳn Khî-va̍k
## ngìn-khiéu
## Kîn-chi
## Sa-fi vùn-fa
## Kau-yuk
## Khô ho̍k
## Chhâm-kháu vùn-hien
## Ngoi-phu lièn-kiet
Tbilisi

**Tbilisi** (Khiâu-chhṳ-â-ngî: თბილისი) , he kîm-hâ Khiâu-chhṳ-â ke sú-tû, ya-he Kô-kâ-sok thi-khî ke chho̍k-miàng kú-tû. Kí 2010-ngièn thúng-kie sú-sṳ, Tbilisi ngìn-khiéu 1,152,500 ngìn, sṳ-khî ngìn-khiéu  tha̍t-to 1,485,293 ngìn. 

Tbilisi-Abanotubani-02-2019-gje.jpg|Abanotubani
Tbilisi-Aghmashenebeli-24-157-2019-gje.jpg|Aghmashenebeli street
Tbilisi-Europaplatz-16-2019-gje.jpg|Europe square
Tbilisi-Europaplatz-20-Segment der Berliner Mauer-2019-gje.jpg|Berlin wall in Tbilisi
Tbilisi-Festung Nariqala-02-2019-gje.jpg|Nariqala castle
Tbilisi-Sioni-Kathedrale-04-2019-gje.jpg|Sioni cathedral
Tbilisi-Sioni-Kathedrale-18-Vierung-2019-gje.jpg|Sioni cathedral inside


## Thi-lî
## Li̍t-sṳ́
## Hàng-chṳn Khî-va̍k
## ngìn-khiéu
## Kîn-chi
## Sa-fi vùn-fa
## Kau-yuk
## Khô ho̍k
## Chhâm-kháu vùn-hien
## Ngoi-phu lièn-kiet
Avar-chhu̍k

**Avar-chhu̍k** (Avar-ngî: Аварал) he yit-ke chú-yeu sâng-fa̍t chhai Ngò-lò-sṳ̂ Kô-kâ-sok Dagestan Khiung-fò-koet ke mìn-chhu̍k, ngìn-khiéu 912,090 ngìn  (2010-ngièn thúng-kie). 

## Thi-lî fûn-pu
## Vùn-fa
## Yîm-ngo̍k
## Chhâm-siòng
## Chhâm-kháu vùn-hien
Avar-ngî

**Avar-ngî** (Авар мацӀ) su̍k-yî Kavkaz ngî-ngièn chṳ̂ yit, fûn-pu yî Ngò-lò-sṳ̂ Dagestan Khiung-fò-koet tûng-phu lâu nàm-phu, chhiòn-khiù yû 1,400,000 sṳ́-yung-chá. 

## Li̍t-sṳ́
## Lui-phe̍t
## Thi-lî fûn-phu
## Ngî-yîm
## Vùn-fap
## Kî-pún chhṳ̀-ki
## Chu-sṳt
## Chhâm-siòng

## Ngoi-phu Lièn-kiet
Yakut-ngî

**Yakut-ngî** / **Sakha-ngî** (саха тыла) he Yakut-ngìn ke ngî-ngièn, su̍k-yî Turk Ngî-chhu̍k, he Ngò-lò-sṳ̂ chṳ̂ Sakha Khiung-fò-koet ke kôn-fông ngî-ngièn chṳ̂ yit.

## Li̍t-sṳ́
## Lui-phe̍t
## Thi-lî fûn-phu
## Ngî-yîm
## Vùn-fap
## Kî-pún chhṳ̀-ki
## Chu-sṳt
## Chhâm-siòng
## Ngoi-phu Lièn-kiet
Yakut-chhu̍k

**Yakut-chhu̍k** / **Sakha-chhu̍k**  (Yakut-ngî: Сахалар) , he Turkic mìn-chhu̍k chṳ̂ yit, ya-he Sî-pak-li-â ngìn-khiéu chui-tô ke mìn-chhu̍k, chú-yeu fûn-pu yî Ngò-lò-sṳ̂ Lièn-pâng Sakha Khiung-fò-koet, ya fûn-pu yî Â-mu̍k-ngì-chû lâu Mâ-kâ-tan-chû, ngìn-khiéu yok 478,085 ngìn (2010-ngièn). 

## Thi-lî fûn-pu
## Vùn-fa
## Yîm-ngo̍k
## Chhâm-siòng
## Chhâm-kháu vùn-hien
Abkhazia

**Abkhazia Khiung-fò-koet** (Abkhaz-ngî: ), he yit-ke pit-su châng-ngi yì sṳ-sṳ̍t sông thu̍k-li̍p ke koet-kâ. Muk-chhièn yû Ngò-lò-sṳ̂, Nicaragua, Venezuela, Nauru tén koet-kâ sṳ̀n-ngin.
Abkhaz-ngî

** Abkhaz-ngî** (Аԥсуа бызшәа) su̍k-yî Kavkaz ngî-ngièn sî-pet Kavkaz Ngî-kî, sṳ́-yung ngìn-khiéu 600,000 ngìn, khì-chûng thai-phu-fûn kî chhu chhai Abkhazia Khiung-fò-koet kin nui.

## Li̍t-sṳ́
## Lui-phe̍t
## Thi-lî fûn-phu
## Ngî-yîm
## Vùn-fap
## Kî-pún chhṳ̀-ki
## Chu-sṳt
## Chhâm-siòng

## Ngoi-phu Lièn-kiet
Kalmyk-chhu̍k

**Kalmyk-chhu̍k** (Kalmyk-ngî: Хальмгуд), he fûn-pu yî Ngò-lò-sṳ̂ Lièn-pâng Sî-pak-li-â nàm-phu Kalmykia Khiung-fò-koet lâu Mùng-kú-koet kin-nui ke yit-ke mìn-chhu̍k.

## Thi-lî fûn-pu
## Vùn-fa
## Yîm-ngo̍k
## Chhâm-siòng
## Chhâm-kháu vùn-hien
Transnistria

** Pridnestrovian Moldavia Khiung-fò-koet** (Moldova-ngî: ), koet-chi sông phú-phiên ngin-vì liá-he Moldova liâng-thú ke yit phu-fûn. Than-he sṳ-sṳ̍t sông Transnistria chhai Sû-lièn kié-thí sṳ̀ chhiu chhṳ-hàng siên-pu thu̍k-li̍p, pin sṳ̀n-li̍p Pridnestrovian Moldavian Khiung-fò-koet, thin-tû Tiraspol.
Moldova-ngî

** Moldova-ngî** (limba moldovenească) he Moldova ke kôn-fông ngî-ngièn.

## Li̍t-sṳ́
## Lui-phe̍t
## Thi-lî fûn-phu
## Fông-ngièn
## Ngî-yîm
## Vùn-fap
## Kî-pún chhṳ̀-ki
## Chu-sṳt
## Chhâm-siòng
Nizhny Novgorod

** Nizhny Novgorod** he Ngò-lò-sṳ̂ ke thai sàng-sṳ, vi yî Volga hò-pán, he Nizhny Novgorod-chû ke sú-fú. Chúng mien-chit 4,665 phìn-fông kûng-lî, ngìn-khiéu yok 1,267,760 ngìn (2010-ngièn).

## Thi-lî
## Li̍t-sṳ́
## Hàng-chṳn Khî-va̍k
## ngìn-khiéu
## Kîn-chi
## Sa-fi vùn-fa
## Kau-yuk
## Khô ho̍k
## Chhâm-kháu vùn-hien
## Ngoi-phu lièn-kiet
Volga hò

**Volga hò** (Ngò-ngî: Волга) vi yî Ngò-lò-sṳ̂ sî-nàm-phu, chhiòn-chhòng 3,692 kûng-lî, he Êu-chû chui chhòng ke hò-liù, ya-he sṳ-kie chui chhòng ke nui-liù hò, liù-ngi̍p Lî-hói. 

## Thi-lî
## Li̍t-sṳ́
## Kîn-chi
## Chhâm-kháu vùn-hien
## Ngoi-phu lièn-kiet
.br

**** he Pâ-sî Koet-ma Táng-kip Mióng-vet Miàng-chhṳ̂n (ccTLD) ke vet-miàng.

## Chhâm-kháu vùn-hien
## Ngoi-phu lièn-kiet
.jp

**** he Ngit-pún Koet-ma Táng-kip Mióng-vet Miàng-chhṳ̂n (ccTLD) ke vet-miàng.

## Chhâm-kháu vùn-hien
## Ngoi-phu lièn-kiet
Koet-ma Táng-kip Mióng-vet Miàng-chhṳ̂n

**Koet-kâ lâu Thi-khî Táng-kip Vet-miàng** (Yîn-ngî: Country code top-level domain, kién-chhṳ̂n: ccTLD), he yung lióng sṳ-mû ke koet-kâ fe̍t thi-khî miàng suk-siá thoi-chhṳ̂n ke táng-kip-vet, khì-vet-miàng ke chṳ́-thin khi̍p fûn-phi ], chṳn-chhṳ yîn-su kháu-liòng lìn-kàm chhai kî-su̍t lâu sông-ngia̍p yîn-su chṳ̂-sông. 
Liá-têu táng-kip-vet kiûn yù lióng-chak sṳ-mû chû-sṳ̀n, thai-phu-fun sṳ́-yung ISO 3166-1 phiêu-chún. 2002-ngièn sṳ̀ khiung yû 243-ke koet-kâ khi̍p thi-khî táng-kip-vet.
.io

**** he Yîn-koet Hói-ngoi Liâng-thi Yîn-koet liâng Yin-thu-yòng Liâng-thi Koet-ma Táng-kip Mióng-vet Miàng-chhṳ̂n (ccTLD) ke vet-miàng.

## Chhâm-kháu vùn-hien
## Ngoi-phu lièn-kiet
Fu-su̍k-thi

**Fu-su̍k-thi** (附屬地, Yîn-ngî: dependent territory) he fu-su̍k yî Chú-khièn Koet-kâ chṳ̂ hâ, than yúng-yû phu-fûn thu̍k-li̍p kón-chhṳ khièn-li̍t ke thi-khî.
Niue

**Niue** vi yî Thai-phìn-yòng chûng nàm-phu ke yit-ke tó-koet, khî-lì New Zealand pet-phu yû 2,400 kûng-lî, khì sî vì Tonga, yî pet he Samoa, yî tûng chet he lìn-koet ke Cook Khiùn-tó. Niue koet-thú vi yit-thó yèn-hìn tó-yí yî-khi̍p chû-vì ke Sân-fû-chiau fàn-tîn chû-sṳ̀n, mien-chit 260 phìn-fông kûng-lî. Ngìn-khiéu 1400-tô (2003-ngièn), chúng-chhu̍k su̍k Polynesia-ngìn.
Saint Helena, Ascension lâu Tristan da Cunha

**Saint Helena, Ascension lâu Tristan da Cunha** he Yîn-koet ke Hói-ngoi liâng-thú.

## Hàng-chṳn Khî-va̍k
New Caledonia

**New Caledonia**, fe̍t-chá ham cho **Nouvelle-Calédonie** (Fap-ngî: Nouvelle-Calédonie) , vi yî Nàm-fì Kûi-sien fu-khiûn, he Fap-koet chhai Thai-yòng-chû sî-nàm-phu ke yit-ke thi̍t-phe̍t si̍p-thí ( "Sui generis" Collectivity). Kâi thi-khî cháng-thí chú-yeu yù Nouvelle-Calédonie tó lâu Loyauté Khiùn-tó chû-sṳ̀n. Chok-vi Fap-koet ke Hói-ngoi Su̍k-thi chṳ̂ yit, chhù kôn-fông ngî-ngièn Fap-ngî yî-ngoi, thûng-yung Melanesia lâu Polynesia ngî-chúng .
Nàm-fì Kûi-sien

** Nàm-fì Kûi-sien** (Tropic of Capricorn) he ngit-thèu chhṳ̍t-sa-tiám fì-kûi yun-thûng sṳ̀ yì-to chui-nàm sṳ̀ só-chhai ke vúi-sien, khì vúi-thu sú-chhṳ̍t tén yî vòng-chhak kâu-kok, thai-yok chhai nàm-vúi 23-thu 26-fûn. Nàm-fì Kûi-sien thûng-ko ke koet-kâ yû: **[[Nàm-mî-chû]]**: Pâ-sî, Paraguay, Argentina, Chile. **[[Fî-chû]]**: Madagascar, Mozambique, Nàm-fî, Botswana, Namibia. **[[Thai-yòng-chû]]**: Au-chû, Sa-fi Khiùn-tó.
.ne

**** he Niger Koet-ma Táng-kip Mióng-vet Miàng-chhṳ̂n (ccTLD) ke vet-miàng.

## Chhâm-kháu vùn-hien
## Ngoi-phu lièn-kiet
.tm

**** he Turkmenistan Koet-ma Táng-kip Mióng-vet Miàng-chhṳ̂n (ccTLD) ke vet-miàng.

## Chhâm-kháu vùn-hien
## Ngoi-phu lièn-kiet
Anguilla

**Anguilla** he Séu Antilles Khiùn-tó pet-phu ke Yîn-koet Hói-ngoi Liâng-thi, tó-sông ke chú-yeu hàng-ngia̍p he ǹg-ngia̍p lâu kôn-kông ngia̍p. Kiûn-sṳ fòng-ví he Yîn-koet ke chit-ngim.
Sṳn-tan-tó

**Sṳn-tan-tó** () he Au-chû vi yî Yin-thu-yòng tûng-pet-phu ke hói-ngoi liâng-thi, vì fó-sân tó, mien-chit 135 phìn-fông kûng-lî. Pet khî Yin-nì sú-tû Jakarta yok 500 kûng-lî, tûng-nàm khî Au-chû sî-ngan sú-fú Perth yok 2600 kûng-lî, tûng khî nang-yit Au-chû hói-ngoi liâng-thi Cocos (Keeling) Khiùn-tó 975 kûng-lî. Sṳn-tan-tó yû ngìn-khiéu yok 1,493-ngìn.
Cook Khiùn-tó

**Cook Khiùn-tó** he yit-ke vi chhai Nàm Thai-phìn-yòng sông, kie yî Fap-koet liâng Polynesia lâu Fiji chṳ̂ kiên, yù 15 ke tó-yí chû-sṳ̀n ke khiùn-tó, khì miang-miàng hí-ngièn yî yén-chṳ̂n thâm-sok Nàm Thai-phìn-yòng, fat-hien liáu hí-tô tó-yí ke James Cook sòn-chhòng.
Perth

**Perth** he Au-chû Sî Au-chû ke sú-fú, ya-he Au-chû thi-si thai sàng-sṳ. Kîn-kí 2014-ngièn 6-ngie̍t ke ngìn-khiéu thúng-kie, Perth Tû-fi-khî ke ngìn-khiéu khiung yû 2,021,200 ngìn,ngìn-khiéu chen-chhòng-sut kô yî koet-kâ thúng-kie ke phìn-kiûn súi-phìn . 

Perth yúng-yû vûn-fò ke hì-hèu lâu Swan-hò ngan ke phe̍t-chì kín-set, sṳ́ Perth tet yî sṳ̀n-vì fî-sòng su fôn-ngiàng ke kôn-kông lî-yû muk-tit-thi. 

Perth yúng-yû kóng-fat ke kî-chhu khûng-kiên khi̍p kô-súi-chún ke sâng-fa̍t chṳt-su, yî mî-ngièn ke sṳ-kie chui-kâ kî-chhu sàng-sṳ phìn-sién chûng tû-he miàng-lie̍t chhièn-màu.

## Thi-lî
## Li̍t-sṳ́
## Hàng-chṳn Khî-va̍k
## ngìn-khiéu
## Kîn-chi
## Sa-fi vùn-fa
## Kau-yuk
## Khô ho̍k
## Chhâm-kháu vùn-hien
## Ngoi-phu lièn-kiet
Curaçao

**Curaçao** he yit-chho vi yî Caribe-hói nàm-phu, kho-khiûn Venezuela hói-ngan ke tó-yí. Kâi tó ngièn vì Hò-làn liâng Antilles ke yit phu-fûn, 2010-ngièn 10-ngie̍t 10-ngit heu kói-chṳ vì Hò-làn Vòng-koet ke chhṳ-chhṳ-koet.
Gibraltar

**Gibraltar** he 14-ke Yîn-koet Hói-ngoi liâng-thú chṳ̂ yit, ya-he chui-séu ke yit-ke, vi yî Iberia Pan-tó ke ma̍t-tôn, he thûng-vông Thi-chûng-hói ke ngi̍p-khiéu. Mien-chit yok vì liuk phìn-fông kûng-lî, pet chiap Sî-pân-ngà Andalucía Cádiz-sén. Gibraltar Ki-ngâm he Gibraltar chú-yeu ke thi-phiêu chṳ̂ yit.
Cádiz-sén

**Cádiz-sén** (Sî-pân-ngà-ngî: Provincia de Cádiz) vì Sî-pân-ngà nàm-phu ke yit-ke sén-fun, vi yî Andalucía Chhṳ-chhṳ-khî ke sî-nàm-phu, vì Sî-Êu thi-khî ke chui-nàm tôn. Cádiz-sén ke sú-fú vì Cádiz, ngìn-khiéu yû 1,164,374 (2004-ngièn), khì-chûng thai-yok 600,000 ngìn kî-chhu chhai Cádiz-vân khî chû-piên.  

## Thi-lî
## Li̍t-sṳ́
## Hàng-chṳn Khî-va̍k
## ngìn-khiéu
## Kîn-chi
## Sa-fi vùn-fa
## Kau-yuk
## Khô ho̍k
## Chhâm-kháu vùn-hien
## Ngoi-phu lièn-kiet
Cádiz

**Cádiz** he Sî-pân-ngà sî-nàm-phu ke yit-chho pin-hói sàng-sṳ, su̍k-yî Ôn-tha̍t-lû-sî-â Cádiz-sén,  he Cádiz-sén ke Sén-fi. Kí 2004-ngièn ke thúng-kie Cádiz khiung-yû 133,242 miàng kî-mìn, pâu-koat khì kau-khî ke kî-mìn sú-chet vì 629,054 ngìn. Sàng-sṳ mien-chit 12.30 phìn-fông kûng-lî, vi yî yit-ke chhûn-ngi̍p Cádiz-vân ke Pan-tó sông. Cádiz ke thi-lî vi-chì he pet-vúi 36°30', sî-kîn 6°20'. 

## Thi-lî
## Li̍t-sṳ́
## Hàng-chṳn Khî-va̍k
## ngìn-khiéu
## Kîn-chi
## Sa-fi vùn-fa
## Kau-yuk
## Khô ho̍k
## Chhâm-kháu vùn-hien
## Ngoi-phu lièn-kiet
Thi-lî-ho̍k

**Thi-lî-ho̍k**  (Yîn-ngî: Geography) he kôan-yî thi-khiù khi̍p khì thi̍t-chṳ̂n, kî-mìn lâu hien-siong ke ho̍k-mun. Chhòn-thúng sông, thi-lî-ho̍k yû si-ke kî-pún ke ngièn-kiu fam-chhiû: 
*Chhṳ-yèn khi̍p ngìn-vùn hien-siong ke khûng-kiên fûn-sak. 
*Khî-vet ngièn-kiu (area studies), yi chit li-yung thi-fông lâu khî-vet hi-chhiên-sṳt thi-khiù ke thi̍t-sin. 
*Ngìn-thi kôan-he (man-land relationship) ngièn-kiu, yi chit chhṳ-yèn-kie kok-chúng hien-siong tui ngìn-lui ke yáng-hióng, fe̍t-he ngìn-lui fa̍t-thûng tui chhṳ-yèn kie sán-sâng ke háu-yin . 
*Thi-khiù khô-ho̍k ngièn-kiu.
.gl

**** he Greenland Koet-ma Táng-kip Mióng-vet Miàng-chhṳ̂n (ccTLD) ke vet-miàng.

## Chhâm-kháu vùn-hien
## Ngoi-phu lièn-kiet
Greenland

**Greenland** (Greenland-ngî: Kalaallit Nunaat) mien-chit 2,166,086 phìn-fông kûng-lî, thai-yok 81% tû pûn pên-siet fu̍k-koi . "Greenland" ke yi-sṳ̂ vì "liu̍k-set thú-thi", he Tân-ma̍k ke hói-ngoi chhṳ-chhṳ liâng-thi.
Greenland-ngî

**Greenland-ngî** (Kalaallisut) su̍k-yî Eskimo-Aleut Ngî-hì, chú-yeu chhai Greenland sî-phu liù-thûng, lâu Inuit-ngî lâu khì-thâ Kâ-nâ-thai ke Ngièn-chhu-mìn ngî-ngièn siông-khiûn . 

## Li̍t-sṳ́
## Lui-phe̍t
## Thi-lî fûn-phu
## Fông-ngièn
## Ngî-yîm
## Vùn-fap
## Kî-pún chhṳ̀-ki
## Chu-sṳt
## Chhâm-siòng
Chhièn-nàm-yû (Thòi-vân thien-sṳ-khia̍k)

***Chhièn-nàm-yû*** (Yîn-ngîː***Ex-boyfriend***) he 2011-ngièn Thòi-vân ngiéu-chhiong-khia̍k, Thòi-sṳ chû-ńg yù-chṳt hi-khia̍k, chú-yeu yên-yèn yû Yòng Yù-nèn, Lí Chhiên-nô, Vòng Chṳ-vûi, Liàu Yî-khiâu, Chen-sân Yi-ki tén-tén.
## Yên-yèn chhṳn-yùng

### Chú-yeu yên-yèn

### Khì-thâ yên-yèn

### Thi̍t-phe̍t yên-chhut

## thien-sṳ-khia̍k kô-khiuk

## Chiet-muk chióng-hong

## Ngoi-phu lièn-kiet
* Thòi-sṳ ''Chhièn-nàm-yû'' kôn-fông mióng-chhàm
*
*
*
*

分類:Thòi-vân thien-sṳ-khia̍k
Auvergne-Rhône-Alpes

**** he Fap-koet ke yit-chak Thai-khî, vi-yî Fap-koet tûng-nàm-fông, pet lâu Burgundy-Franche-Comté chiap-yòng. Chúng mien-chit 69,711 phìn-fông kûng-lî, ngìn-khiéu yok 7,757,595-ngìn (2013-ngièn thúng-kie). Hâ-hot Ain-sén, Allier-sén, Ardèche-sén, Cantal-sén, Drôme-sén, Isère-sén, Loire-sén, Haute-Loire-sén, Puy-de-Dôme-sén, Rhône-sén, Savoie-sén, Sông Savoie-sén. Khì sú-fú he Lyon.

## Li̍t-sṳ́
## Thi-lî
## Hì-hèu
## Hàng-chṳn khî-va̍k
## Ngìn-khiéu mìn-chhu̍k
## Chṳ̂-ngièn
## Kîn-chi
## Chiá-moi sàng-sṳ
## Sa-fi
## Kâu-thûng
## Chhâm-kháu chṳ̂-liau



## Chhâm-siòng
## Ngoi-phu lièn-chiap
Chile peso

**Chile peso** (Sî-pân-ngà-ngî: **Peso chileno**) he Chile chok-vi chhùn-khóan chai-vu ke kôn-fông fo-pì.

分類:Chile
Mà-chui Fûng-phau

***Mà-chui Fûng-phau*** () , 2015-ngièn Thòi-vân thien-sṳ-khia̍k. yù Vòng khien-vì, N̂g khóng-yìn, Hí Vì-nên, Vòng chhung-khun chú-yên. yî Kûng-sṳ HD-thòi 2015-ngièn 4-ngie̍t 1-ngit pô-chhut lâu kûng-sṳ 2015-ngièn 4-ngie̍t 25-ngit pô-chhut. Yù phiên-khia̍k Vòng Kien-mèn ke ngièn-chhóng ku-sṳ *Ok-fó Tûi-sip* kói-phiên.

## Thai-kong
Si-shu̍t mà-chui-khô yî-sṳ̂ Siau Chṳn-hiun, chhai yit-pái yù yen-chhòng Chhṳ̀n Hién-yùng chú-chhṳ̀ ke sṳ-fam tô chûng chṳp-hàng mà-chui, kiet-kó phiang-fam pìn-fat hàn-kien ke ok-sin kô-ngie̍t, sûi-yèn khi̍p-sṳ̀ thèu-yo̍k yìn chhióng-kiu mò-háu. Sú-su̍t heu kiám-thó chṳ́-chhut yû chhòng-khì sṳt-mìn ke Siau Chṳn-hiun, phiang-yen lin kì thìn-chṳt chiap-su thiàu-chhà. Chhú-lî sú-su̍t lî-phòi ke pó-hiám-yèn Ya̍p Kien-tet fat-hien hak-fu sí-yîn m̀ tân-sùn, yî-he lâu Siau liè- sú am fóng, oi chiu-chhut mà-chui yi-ngoi ke chṳ̂n-hiûng. Yîn-vì liá chhòng sú-su̍t, Siau Chṳn-hiun lâu koet-chûng thùng-ho̍k Sùng Chàu-yìn chhùng-fùng, sióng-hí liáu Siau Chṳn-hiun séu-ngièn sṳ̀-khì ke chhóng-sông, m̀-tet m̀ khiù chhu sîm-lî chhṳ liàu, chîn-sṳ̀n-khô yî-sâng Yòng Vì-yî théu-ko chhûi-mìn pông-chhu Siau Chṳn-hiun chang-sṳ siâm-yi-sṳt lî yit-chhṳ̍t thò-phit ke yîm-yáng. Mien-tui phiang-yen thí-chṳ lâu chhṳ-sṳ̂n sông-thung ke sûng-chhùng mà-pì, kì oi sién-chet fun-li̍t pó-chhṳ̀ liòng-tî ke chhîn-siáng? Fe̍t-he m̀ ki-tet phiang-thung, khiung-hâ si̍p-thí mà-chui? 

## Yên-yèn lie̍t-pé

### Chú-yeu yên-yèn

### Khì-thâ yên-yèn

### Thi̍t-phe̍t yên-chhut

## Thien-sṳ-khia̍k kô-khiuk

## Chióng-hong lâu thì-miàng
;Thi-50-kài Kîm-chûng-chióng

|-
| rowspan="7"|2015
|*Mà-chui Fûng-phau*
|Mì-ngì khia̍k-si̍p/Thien-sṳ thien-yáng-chióng 
|
|-
|Vòng Khien-vì
|Mì-ngì khia̍k-si̍p/Thien-sṳ thien-yáng nàm-chú-kok-chióng 
|
|-
|N̂g khóng-yìn
|Mì-ngì khia̍k-si̍p/Thien-sṳ thien-yáng nàm-phi-kok-chióng 
|
|-
|Vòng chhung-khun
|Mì-ngì khia̍k-si̍p/Thien-sṳ thien-yáng nàm-phi-kok-chióng 
|
|-
|Chhia Yîn-sien
|Mì-ngì khia̍k-si̍p/Thien-sṳ thien-yáng ńg-phi-kok chióng 
|
|-
|Siau Li̍t-siû
|Mì-ngì khia̍k-si̍p/Thien-sṳ thien-yáng thô-yên-chióng 
|
|-
|Vòng Kien-mèn, Vòng Vúi-chuk 
|Mì-ngì khia̍k-si̍p/Thien-sṳ thien-yáng phiên-khia̍k-chióng 
|
|-

## Chhâm-kháu chṳ̂-liau

## Ngoi-phu lièn-kiet
* Kûng-sṳ kôn-fông mióng-chhàm
* －Thòi-sṳ
* 
* 

分類:Thòi-vân thien-sṳ-khia̍k
分類:Yî-ho̍k
中華

**中華**一般做得表示下背幾隻意思：

*中華民族
*中華民國
*中華人民共和國
* 中華帝國
* 中華蘇維埃共和國
**中華蘇維埃人民共和國
**中華蘇維埃民主共和國
**中華蘇維埃共和國西北聯邦
* 中華共和國人民革命政府
* 中華牌鉛筆
* 中华牌香烟
* 中华牌轿车
* 中华航空
* 大中華地區
* 中華丼
Chûng-fà

**Chûng-fà** yit-pân cho-tet péu-sṳ hâ-poi kí-chak yi-sṳ̂ : 
*Chûng-fà Mìn-chhu̍k
*Chûng-fà Mìn-koet
*Chûng-fà Ngìn-mìn Khiung-fò-koet
* Chûng-fà Ti-koet
* Chûng-fà Sû-vì-âi Khiung-fò-koet
**Chûng-fà Sû-vì-âi Ngìn-mìn Khiung-fò-koet
**Chûng-fà Sû-vì-âi Mìn-chú Khiung-fò-koet
**Chûng-fà Sû-vì-âi Khiung-fò-koet Sî-pet lièn-pâng
* Chûng-fà Khiung-fò-koet Ngìn-mìn Kiet-miang Chṳn-fú
* Chûng-fà-phài Yèn-pit
* Chûng-fà-phài Hiông-yên
* Chûng-fà-phài khieu-chhâ
* Chûng-fà Hòng-khûng
* Thai Chûng-fà thi-khî
* Chûng-fà ziáng
Kông

**Kông** yit-pân cho-tet péu-sṳ hâ-poi kí-chak yi-sṳ̂ : 

*Chhòng-kông
*Hò
*Kông (thien-chhṳ̂-pô)
*Kông-koet
*Kông (siang, 江)
*Kông (siang, 光)
*Kông (siang, 剛)
Ya

**Ya** thûng-sòng he chṳ́: 
*Am-pû-sṳ̀
Yî “ya” cho miàng ke vùn-ho̍k chok-phín: 
*Ya, Âi-li Vì-sit-ngì mèu-shu̍t Si̍p-chûng-yàng ke chhṳ-chhòn-sin chok-phín. 
*Ya, Fap-làn-chṳ Khà-fû-khà ke yit-phiên tón-phiên ku-sṳ . 
*Ya, Kú-làn-kîn sû-là 92-ngit. 
*Ya, Ôn-tûng-nì-o Vùi-ngá-thi ke chhòng-tha̍k hia̍p-cheu-khiuk. 
*Ya, 1961-ngièn Ngi-thai-li lâu Fap-koet ha̍p-chok thien-yáng .
Liòng

**Liòng** thûng-sòng he chṳ́:
* sṳ-ngi: Mì-hòn, sau lâng 
* **[[Liòng-chû]]**
* chṳn-khièn miàngː
#Chhièn-Liòng
#Heu-Liòng
#Nàm-Liòng
#Pet-Liòng
#Sî-Liòng
#Sûi ma̍t Thông chhû Lí-kúi ke chṳn-khièn
Kâm

**Kâm** thûng-sòng he chṳ́:
* Chûng-koet Kâm-suk-sén ke kién-chhṳ̂n 
* Thiàm ke phe̍t-chhṳ̂n; ya-he khú ke phe̍t-chhṳ̂n 
* Kâm-siang, Chûng-koet ke siang-shì
* Kâm-phu, Chûng-vùn ke phu-sú
Au

**Au** yit-pân cho-tet péu-sṳ hâ-poi kí-chak yi-sṳ̂ : 

*.au
*Au-chû
*Au-mùn
*Kîm (Au) ke fa-ho̍k fù-ho.
*Thiên-vùn Tân-vi(AU ya a.u.)
*Ngièn chṳ́ Tân-vi(au)
*Fî-chû Lièn-mèn(African Union)
*Chṳ̂n-lî Thai-ho̍k(Aletheia University)
*Ashland Thai-ho̍k(Ashland University)
*Au (hàng-thung Thien-fa)
白

**白**一般做得表示下背幾隻意思：

*淺白、明白嘅意思，如白話、白字。
*白色
*白部
*白族
*白姓
*白 (火影忍者)
Chhú

**Chhú** yit-pân cho-tet péu-sṳ hâ-poi kí-chak yi-sṳ̂ : 

*Chhú (Chêu-siên chiông-khî)
*Chhú (Chhîn-chêu)
*Chhú (sên)
*Chhú (Sî-Hon)
*Chhú-chhú
*Chhú-khô
*Chhú-koet
*Chhú-siang
*Chû-Chhú
*Chûng-Chhú
*Fân-Chhú
*Fî-chhú
*Heu-Chhú
*Lí-Chhú
*Lìm-Chhú
*Ló-chhú 
*Mâ-Chhú
*Ngim-Chhú
*Sâm-Chhú
*Séu-chhú
*Sî-Chhú
*Thai-chhú
*Thai-Chhú
*Thoi-chhú
Pha̍k

**Pha̍k **yit-pân cho-tet péu-sṳ hâ-poi kí chak yi-sṳ̂ : 

*chhién pha̍k, mìn-pha̍k ke yi-sṳ̂ , yì pha̍k-fa, pha̍k-sṳ. 
*Pha̍k (Fó-yáng Ngiûn-chá)
*Pha̍k-chhu̍k
*Pha̍k-phu
*Pha̍k-set
*Pha̍k (siang)
Â-siak

**Â-siak** (阿鵲), ya cho-tet ham-cho **sân-â-siak** (山阿鵲) fe̍t-chá **chhòn-mî-siak** (長尾鵲), he yit-chúng tiâu-é.
Tiâu

**Tiâu** fe̍t-chá **tiâu-é**, he yit-chúng yù lióng-chak kiok, lón-sâng ke chit-chhûi thung-vu̍t, yù yí-mô, chhièn-kiok yên-fa sàng tiâu-yi̍t, yù ngang-ngang ke choi.
Âi-lùng-phì-pô

**Âi-lùng-phì-pô**, ya cho-tet ham-cho **chhó-mâ-é** (草馬仔), **lo-fú-kô** (老虎哥) fe̍t-chá **tòng-lòng** (螳螂), he yit-chúng chhùng-é.
Pau-ǹg

**Pau-ǹg** he yit-chúng sên-fa̍t chhai hói lî-tú ke ngiôn-thí thung-vu̍t, cho-tet sṳ̍t, mi-tho tông hó.
Poi-nòng-kut

**Poi-nòng-kut** (背囊骨) me cho-tet ôn-to **chit-chhùi**, he ngìn-lui lâu khì-thâ chit-chhùi thung-vu̍t ke yit-chúng kut-thèu.
Pú-vo̍k-tiâu

**Pú-vo̍k-tiâu** he yit-chúng tiâu. Khì ke sâng-yîm tông chhiong Hak-kâ-ngî ke "pú vo̍k" (補鑊), chhiu pûn Hak-kâ-ngìn ham-cho "pú-vo̍k-tiâu".
Ha̍k-lón

**Ha̍k-lón** (核卵, testicle) he hiùng ke thung-vu̍t sên-chhṳ̍t-hi ke yit ke phu-fun, voi sán-sên chîn-chṳ́. Nàm-ngìn ke ha̍k-lón yù lióng-chak.
Hói-chhiû

**Hói-chhiû** (海鰍) he yit chúng sṳ̍t-nen thung-vu̍t, sên-fa̍t chhai hói lî-tú, ngoi-hìn tông chhiong ǹg. Khì ya he kîm-ha sṳ-kie sông chui thai ke thung-vu̍t.
Lón-thoi

**Lón-thoi** (卵袋) he chhṳ̂ ke thung-vu̍t sên-chhṳ̍t-hi ke yit ke phu-fun, voi sán-sên lón-chṳ́. Ńg-ngìn ke lón-thoi yù lióng-chak.
Lón

**Lón** (卵) he tiâu-é, chhùng-é lâu lióng-chhî thung-vu̍t phu chhut-lòi ke yù ngang hok ke phî-thôi.
Phiâng-lì-kut

**Phiâng-lì-kut** (抨籬骨), me ôn-to **iám-phài-kut** (膁排骨), he ngìn-lui lâu khì-thâ chit-chhùi thung-vu̍t ke yit-chúng kut-thèu.
Sṳ́-vut-téu

**Sṳ́-vut** (屎朏), me cho-tet ôn-to **sṳ́-vut-téu** (屎朏斗), he ngìn sṳ̂n-thí ke yit ke pu-fun.
Chuk-sún-kû

**Chuk-sún-kû** (竹筍蛄), me ôn-to **sún-kû** (筍蛄) fe̍t-chá **chuk-chhùng** (竹蟲), he yit chúng chhùng-é.
Vòng-sân

**Vòng-sân** khó-nèn he:

#黃山, yit ke sân, khon Vòng-sân (sân)
#黃山市, khon Vòng-sân-sṳ
#黃山區, khon Vòng-sân-khî
#黃鱔, khon Vòng-sân (ǹg)
Kô-lì-chhoi

**Kô-lì-chhoi** me cho-tet ôn-to **pâu-sîm-chhoi** fe̍t-chá **pâu-sîm-pa̍k**, he yit chúng sṳ̂-chhoi.
Chhâ-chhièn-chhó

**Chhâ-chhièn-chhó** (車前草) he yit chúng chhó-pún chhṳ̍t-vu̍t, cho-tet tông-cho chûng-yo̍k lòi sṳ̍t.
Su (chhṳ̍t-vu̍t)

**Su** (樹) he yù muk-chṳt su-kon lâu su-â ke yit lui chhṳ̍t-vu̍t, voi fa̍t tông tô ngièn. Chhai phìn-sòng sên-fa̍t chûng, yù ke thai ke kon-muk me ôn-to su, pí-lun-kóng sa̍k-liù-su, chhà-su.

Su voi chṳ khûng-hi tú khi̍p-sû ngi-yông-fa-than. Khì chhai thú-thi chhîm-sit lâu thiàu-chṳ́n hi-heu ke fông-mien ya tông chhung-yeu.

## Chai khon
*Muk
*Sên-lìm
Chṳ̂n-khiùn

**Chṳ̂n-khiùn** (真菌) he tui yit lui sâng-vu̍t ke thúng-chhṳ̂n, pâu-koat kau-mû lâu kû tén-tén.
Fân-koâ

**Fân-koâ** (番瓜), ya cho-tet ham cho **vòng-phù** (黃瓠) fe̍t-chá **kîm-koâ** (金瓜), he Fù-lù-khô fân-koâ-su̍k ke chhṳ̍t-vu̍t. Fân-koâ chhai Chûng-koet kok-thi tû-yù châi-chung.
Fân-theu

**Fân-theu** (番豆) me cho-tet ôn-to **thi-theu** (地豆), he yit chúng chhṳ̍t-vu̍t, ngièn-sán chhai Nàm-mî-chû lâu Chûng-mî-chû. Kì khôi-fâ kiet-kó chṳ̂-heu voi chhap-ngi̍p thi-su̍k, lo̍k-fâ yì sâng. Fân-theu cho-tet chúng lòi-sṳ̍t, só-yî sṳ-kie hó-tô thi-fông tû-yû chúng, khì-chûng Chûng-koet he chui-thai chhut-sán thi.


Peanut oil bottle.jpg|
PeanutButter.jpg
Peanuts (Arachis hypogaea) - in shell, shell cracked open, shelled, peeled.jpg|
Dragee_"Арахис_в_шоколаде"_02.jpg|
Lady Gaga

[thumb|right|200px|Lady Gaga, [2015-ngièn]]
**Lady Gaga** (), pún-miàng ham cho **Stefani Joanne Angelina Germanotta**, he Mî-koet ke yit ke ńg kô-sú. Kì chhai New York ke Manhattan chhut-se, pin-chhiâ chhai ke-têu chóng-thai, â-pâ he Yi-thai-li-ngìn ke heu-thoi.

Kì chhai 2008-ngièn fat-hàng thèu pu chôn-si̍p *The Fame*, khôi-sṳ́ chhut-miàng.

## Chhâm-kháu chṳ̂-liau

分類:Mî-koet-ngìn
分類:Kô-sú
Wien

**Wien**, me cho-tet ôn-to **Wean** fe̍t-chá **Vienna**, he O-thi-li ke sú-tû, me he liá koet chui thai ke sàng-sṳ.

Wien-vom Oberen Belvedere-112-2009-gje.jpg|View from Upper Belvedere
Wien-Oberes Belvedere-110-2009-gje.jpg|Upper Belvedere
Wien-Burgtheater-208-2008-gje.jpg|Burgtheater
Wien-Staatsoper-118-2009-gje.jpg|Vienna State Opera
Wien-Rathaus-124-Hofburg-2008-gje.jpg|Vienna City Hall
Wien-Parlament-120-Mitte-2008-gje.jpg|Parliament
Wien-Hofburg-118-Reichskanzleitrakt-2008-gje.jpg|Hofburg
Wien-Schoenbrunn-114-Garten-2007-gje.jpg|Palace of Schönbrunn
Wien-Stephansdom-118-2007-gje.jpg|St. Stephen's Cathedral
Amman

**Amman** he Yok-tan ke sú-tû.


Amman BW 0.JPG
Amman Citadel.jpg
PS-Amman 6456.JPG
Amman BW 29.JPG
Amman-12-Balkon-2010-gje.jpg
Amman-24-drei Maenner-2010-gje.jpg
Amman-52-Gewuerzhandel-2010-gje.jpg
Amman-56-Gewuerzhandel-2010-gje.jpg
Kathmandu

**Kathmandu** he Nepal ke sú-tû.


Kathmandu-Durbar Square-26-Vishnu-Indrapur-Jagannath-Kala Bhairav-2015-gje.jpg
Kathmandu-Durbar Square-50-Krishna-Saraswati-2007-gje.jpg
Kathmandu-Hanuman Dhoka-Lohan Chowk-08-Fenster-2013-gje.jpg
Kathmandu-Asan-06-2007-gje.jpg
Kathmandu-Asan-12-Nahrungsmittel-2007-gje.jpg
Kathmandu-Dinner-36-Musiker-2014-gje.jpg
Kathmandu-Indra Chowk-12-2007-gje.jpg
Kathmandu-Indra Chowk-38-Ganesha-Hahnopfer-2015-gje.jpg
Sofia

**Sofia** he Bulgaria ke sú-tû.


StGeorgeRotundaSofia.JPG| 
Sof.University~1935.jpg|
Narsob3.jpg|
NDK-front-view.jpg|
NationalAssemblySquare.jpg|
Lisboa

**Lisboa**, me ôn-to **Lisbon**, he Phù-thò-ngà ke sú-tû.


Lissabon-Sao Vicente de Fora-04-vom Castelo de Sao Jorge-2011-gje.jpg
Lissabon-Sao Vicente de Fora-48-Dachterrasse-2011-gje.jpg
Lissabon-Basilica da Estrela-02-2011-gje.jpg
Lissabon-Basilica da Estrela-10-Kuppel-2011-gje.jpg
Lissabon-Elevador de Santa Justa-12-Convento do Carmo-2011-gje.jpg
Lissabon-Rua da Bica de Duarte Belo-04-2011-gje.jpg
Lissabon-Rua da Bica de Duarte Belo-08-Schmuck fuer San Antonio-2011-gje.jpg
Lissabon-Fado im Caldo Verde-06-2011-gje.jpg|Fado
Nairobi

**Nairobi** (Yîn-ngî: Nairobi) he Tûng-Fî koet-kâ Kenya ke sú-tû, ya sṳ fî-chû ke thai sàng-sṳ chṳ̂-yit, ngìn-khiéu yok-yû 300 van. Nai-lo̍k-pí ke miang-miàng he yù tông-thi Mâ-soi-chhu̍k ke fa Enkare Nyirobi ("pên súi") yì lòi ke. 
Nairobi vi-yî chhak-tho fu-khiûn. Than yù yî vi chhai hói-pha̍t 1660 mí ke kô-ngièn chṳ̂ sông, só-yî hì-hèu lâu khwuk ngie̍t Fî-chû ke yin siong thai siông 逕 thìn. Kî-mìn thai tô sot Yîn-vùn lâu Swahili-ngî (Fî-chû tûng-phu ke thoi-péu sin ngî-ngièn). 

Nairobi sṳ̀n-li̍p yî 1899-ngièn, yit khôi-sṳ́ he Uganda thiet-lu ke pú pûn chhàm, fu-chit Kenya nàm-fông sàng-sṳ mùng pâ sat fò Uganda chṳ̂-kiên ke pú pûn. 1900-ngièn thoi sṳ̀ chhai thu̍t yèn pau-fat ke vun yi̍t chṳ̂-heu khôi-sṳ́ chhùng kien, tông-sṳ̀ Yîn-su̍k Tûng-Fî chhṳ̍t-mìn-thi khôi-sṳ́ hîn kien, Nairobi chhiu pien-sṳ̀n liáu chhṳ̍t-mìn chá ke chhùng chṳ́n, 1907-ngièn Yîn-su̍k Tûng-Fî chhṳ̍t-mìn-thi chiông Nairobi sat vì sú-tû. 1963-ngièn chhai Kenya thu̍k-li̍p heu, ki-sa chiông liá-vi tông sṳ̀n sú-tû. 

Nairobi hien kien yû Nairobi Koet-chi kî-chhòng. Ko-hi 1930-ngièn thoi fò 1940-ngièn thoi, Yîn-koet-ngìn lòi Kenya tû-he sṳ́-yung yî sṳ̂ lòi ngì kî-chhòng (Eastleigh Airport), chhṳ́ kî-chhòng chên he Yîn-koet nàm ôn phú tûn to hó mong kok ke chhùng-yeu chón kî tiám. Yì-chhiâ chhai fò kî sû muk (Kenya sî-phu kóng-khiéu) kiên chên khôi ko fî thiáng ke kâu-thûng-lu-sien. 

Nairobi ke thi̍t-set chhai yî kì ke chhṳ-yèn sâng-thai pó-fu khî － Nairobi koet-kâ kûng-yèn. 

Lièn-ha̍p-koet ngìn kî shù (UNHABITAT) lâu fàn-kin shù (UNEP) ke Chúng-phu kai sat chhai-nui lò pit. Koet-chi mìn hòng chû-chṳt (ICAO) ke Fî-chû tûng-phu, nàm-phu phan sṳ chhú sat yî chhṳ́ sṳ.

## Li̍t-sṳ́
## Thi-lî
## Vùn-fa
## Kau-yuk
## Kín-tiám
## Kîn-chi
## Ngìn-khiéu
## Hàng-chṳn
## Sa-fi
## Kâu-thûng
Ngiâ ke Miàng-é.

***Ngiâ ke Miàng-é.*** ( *Kimi no Na wa.*) he Ngi̍t-pún to-yén Shinkai Makoto () chhai 2016 ngièn chhut ke thung-fa thien-yáng, kóng-tó yit sà tai Tûng-kîn ke kô-chûng seu-ngièn-lòng làu chông-ha ke kô-chûng se-moi-ngìn mung-tó kì-têu pien-cho tui-fông ke ku-sṳ.
Carrie Fisher

**Carrie Frances Fisher** (1956-ngièn 10-ngie̍t 21-ngit － 2016-ngièn 12-ngie̍t 27-ngit ), Mî-koet ńg Yên-yèn, Séu-sot-kâ, Khia̍k-chok-kâ, Péu-yên Ngi-su̍t-kâ. Kì he kô-sú Eddie Fisher lâu ńg yên-yèn Debbie Reynolds ke moi-é. Kì chui chhut-miàng ke yên-chhut he chhai 《Sên-chi Thai-chan》sâm-phu-khiuk ( 1977-ngièn chṳ 1983-ngièn) khi̍p 《Sên-chi Thai-chan: Ngièn-li̍t kok-siáng》(2015-ngièn).
Eddie Fisher

**Eddie Fisher** (1928-ngièn 8-ngie̍t 10-ngit － 2010-ngièn 9-ngie̍t 22-ngit ), Mî-koet 1950 ngièn-thoi ke chhêu-kip ki-sên kô-sú.

## Chhâm-kháu chṳ̂-liau

分類:Kô-sú
Kô-sú

** Kô-sú** he kô-khiuk lâu khì-thâ sâng-ngo̍k chok-phín yên-chhong-chá ke chhṳ̂n-fû.

## Chhâm-kháu chṳ̂-liau

分類:Kô-sú
Seattle

**Seattle** he Mî-koet Washington ke yit-chho kóng-khiéu sàng-sṳ, vi yî Washington King, Puget Hói-vân lâu Washington Fù chṳ̂-kiên, khî-lì Mî-koet Kâ-nâ-thai piên-kin yok 174 kûng-lî, he kâi chû chui-thai ke sàng-sṳ, ya-he Mî-koet Thai-phìn-yòng sî-pet-khî chui-thai ke sàng-sṳ. Chhai 2015-ngièn, chhiòn-sṳ ngìn-khiéu yok 684,451-ngìn, Tû-fi-khî ngìn-khiéu 3,733,580, vì Mî-koet thi 15 thai Tû-fi-khî. Sî-ngâ-thù ya-he King ke yen-chhṳ só-chhai.

## Li̍t-sṳ́
## Thi-lî
## Hì-hèu
## Hàng-chṳn khî-va̍k
## Ngìn-khiéu mìn-chhu̍k
## Chṳ̂-ngièn
## Kîn-chi
## Chiá-moi sàng-sṳ
Puget Hói-vân

**Puget Hói-vân** (Yîn-ngî: Puget Sound) he yit-ke vi-yî Mî-koet Seattle sî-ngan hia̍p-vân, pet lìm Kâ-nâ-thai Vancouver-tó.
Vancouver-tó

**Vancouver-tó** (Yîn-ngî: Vancouver Island, Fap-ngî: Île de Vancouver) vi-yî Kâ-nâ-thai British Columbia ke sî-nàm-phu. Kâi-tó chhòng-yok 460 kûng-lî, khôn 50-80 kûng-lî, mien-chit tha̍t 31,285 phìn-fông kûng-lî, he Pet-mî thai-liu̍k sî-hói-ngan chui-thai ke tó-yí, ya-he sṳ-kie thi si-sṳ̍p-sâm, Kâ-nâ-thai thi sṳ̍p-yit thai tó-yí. Vancouver vi-yî Pet-mî thai-liu̍k.
Washington Fù

**Washington Fù** (Lake Washington) he Mî-koet Washington-chû ke thi-ngi thai fù, ya-he King-yen chui-thai ke fù. Washington Fù sî-lìn Seattle.
Fù

**Fù**, me ôn-to **fù-phok**, he nui-liu̍k vâ-thi tî-tú siông-tui chhin-chṳ́, yû yit-thin mien-chit, mò lâu hói-yòng fat-sâng chhṳ̍t-chiap lièn-hì ke súi-thí. Kîm-ha, chhiòn sṳ-kie lûng-chúng yû yok 1.17-yit ke fù-phok, fu̍k-koi thet thi-khiù khiûn 500-van phìn-fông kûng-lî.
Angelababy

**Angelababy** () pún-miàng **Yòng Yín** (楊穎), chhut-sâng yî Chûng-koet Sông-hói, he chho̍k-miàng Chûng-koet khi̍p Hiông-kóng mù-thi̍t-yì, yên-yèn, muk-chhièn vì Fà-ngi Hûng-thi ngi-ngìn, Fûng-song Koet-chi (Style International Management) chṳ̂ khì-hâ Mù-thi̍t-yì.
Sìn-chû-sṳ

****  (嵊州市) he Chûng-koet Chet-kông-sén Sau-hîn-sṳ só kón-hot ke yit-ke khî. Chúng mien-chit 380 phìn-fông chhiên-mí, 2010-ngièn ngìn-khiéu 679,762 ngìn. 

## Li̍t-sṳ́
## Thi-lî
## Kîn-chi
## Ngìn-khiéu
## Ngî-ngièn
## Chûng-kau
## Vùn-fa
## Kau-yuk
## Chhâm-kháu Vùn-hien
## Ngoi-phu Lièn-kiet
Sau-hîn-sṳ

**Sau-hîn-sṳ** (紹興市, N̂g-ngî：Zau Shin) he Chûng-fà Ngìn-mìn Khiung-fò-koet Chet-kông-sén hâ-hot ke yit-ke Thi-kip-sṳ, Chet-kông thi-sâm thai sàng-sṳ. Kîm-hâ fóng-chṳt-ngia̍p lâu séu thien-kî, chiet-nèn kông-thien kûng-ngia̍p ke chûng-sîm. Sau-hîn he Chet-kông ke vùn-fa chûng-sîm chṳ̂ yit, he Chûng-koet li̍t-sṳ́ chui yû-kiú ke sàng-sṳ chṳ̂ yit. 

## Li̍t-sṳ́
## Thi-lî
## Kîn-chi
## Ngìn-khiéu
## Ngî-ngièn
## Chûng-kau
## Vùn-fa
## Kau-yuk
## Chhâm-kháu Vùn-hien
## Ngoi-phu Lièn-kiet
Fù-chû-sṳ

**Fù-chû-sṳ** (湖州市, N̂g-ngî Fù-chû-yîm: Ghẽw Cieu) he Chûng-koet Chet-kông-sén hâ-hot ke yit-ke Thi-kip-sṳ. Chúng mien-chit 5817 phìn-fông chhiên-mí, chúng ngìn-khiéu 290.5 van (2012-ngièn). 

## Li̍t-sṳ́
## Thi-lî
## Kîn-chi
## Ngìn-khiéu
## Ngî-ngièn
## Chûng-kau
## Vùn-fa
## Kau-yuk
## Chhâm-kháu Vùn-hien
## Ngoi-phu Lièn-kiet
Tet-chhîn-yen

****  (德清縣) he Chûng-koet Chet-kông-sén Fù-chû-sṳ só kón-hot ke yit-ke Yen. Chúng mien-chit 935.9 phìn-fông chhiên-mí, 2009-ngièn ngìn-khiéu yok 428,000-ngìn. 

## Li̍t-sṳ́
## Thi-lî
## Kîn-chi
## Ngìn-khiéu
## Ngî-ngièn
## Chûng-kau
## Vùn-fa
## Kau-yuk
## Chhâm-kháu Vùn-hien
## Ngoi-phu Lièn-kiet
Kâ-hîn-sṳ

**Kâ-hîn-sṳ** (嘉興市, N̂g-ngî piâng-yîm: Kā shīng), he Chûng-koet Chet-kông-sén hâ-hot ke yit-ke Thi-kip-sṳ. Vi-yî Chet-kông pet-phu, Sông-hói, Hông-chû, Sû-chû sâm chho kông-nàm miàng-sàng ke chûng-kiên vi-chì, su̍k-yî Chhòng-sâm-kok thi-khî fu̍t-sîm thi-tai. Kâ-hîn-sṳ he koet-kâ yèn-lìm sàng-sṳ, ví-sâng sàng-sṳ, koet-kâ-kip li̍t-sṳ́ vùn-fa miàng-sàng, chhiòn-koet vùn-mìn sàng-sṳ, sûng-yúng mù-fam sàng, Chûng-koet lî-yû sàng-sṳ. 

## Li̍t-sṳ́
## Thi-lî
## Kîn-chi
## Ngìn-khiéu
## Ngî-ngièn
## Chûng-kau
## Vùn-fa
## Kau-yuk
## Chhâm-kháu Vùn-hien
## Ngoi-phu Lièn-kiet
Salvador, Bahia

**Salvador** he Pâ-sî tûng-pet ke yit-chho pin-hói sàng-sṳ, Bahia-chû ke sú-fú. Kì he tông-thi tû-sṳ thi-khî ke chûng-sîm. 2014-ngièn khì ngìn-khiéu vì 2,902,927 ngìn, he Pâ-sî ke thi-sâm thai sàng-sṳ. Êu-chû ngìn 1502-ngièn to-tha̍t Todos os Santos vân. 1549-ngièn yit kî Phù-thò-ngà kàm-chhui tai-lòi ke chhṳ̍t-mìn-chá kien-li̍p Salvador.

## Li̍t-sṳ́
## Thi-lî
## Vùn-fa
## Kau-yuk
## Kín-tiám
## Kîn-chi

## Ngìn-khiéu
## Sa-fi
## Kâu-thûng
1549-ngièn

## Thai-sṳ
*Salvador, Bahia kien-li̍p.

## Chhut-se ke ngìn

## Ko-sṳ̂n ke ngìn

## Chiet-khiang

## Fûng-siu̍k si̍p-koan
Bahia-chû

**Bahia-chû** he Pâ-sî ke 26-ke chû chṳ̂ yit, thi chhú tûng-pet-phu. Mien-chit 564,692 phìn-fông chhiên-mí, sú-fú he Sat-ngì-ngá-tô (Salvador). Bahia Pet-phu he Alagoas-chû, Sergipe-chû, Pernambuco-chû lâu Piauí-chû, tûng-phu he Thai-sî-yòng, sî-phu yû Goiás-chû lâu Tocantins-chû, nàm-phu yû Minas Gerais-chû lâu Espírito Santo-chû. 

## Li̍t-sṳ́
## Thi-lî
## Vùn-fa
## Kau-yuk
## Kín-tiám

## Kîn-chi
## Ngìn-khiéu
## Sa-fi
## Kâu-thûng
Feira de Santana

**Feira de Santana** he Pâ-sî ke sàng-sṳ, vi yî kâi koet tûng-phu, khî lì sú-fú Sat-ngì-ngá-tô yok 100 kûng-lî, yù Bahia-chû fu-chit kón-hot, mien-chit 1,362 phìn-fông kûng-lî, hói-pha̍t kô-thu 286-mí, su Pan-kôn-hôn hì-hèu yáng-hióng, 2010-ngièn ngìn-khiéu 556,756. 

## Li̍t-sṳ́
## Thi-lî
## Vùn-fa
## Kau-yuk
## Kín-tiám
## Kîn-chi

## Ngìn-khiéu
## Sa-fi
## Kâu-thûng
Belo Horizonte

**Belo Horizonte** he Pâ-sî thi-si thai sàng-sṳ, ngìn-khiéu yok 2,502,557, mien-chit 334 phìn-fông kûng-lî, Minas Gerais-chû chṳn-fú só-chhai-thi, he kâi chû ke chṳn-chhṳ, kîn-chi, vùn-fa chûng-sîm. Vi yî Pâ-sî tûng-nàm-phu. tông-thi yû yá-kîm, pó-sa̍k kâ-kûng, khì-chhâ chṳ-chho, fóng-chṳt, sṳ̍t-phín tén kûng-ngia̍p kha-vì fat-tha̍t. 

## Li̍t-sṳ́
## Thi-lî
## Vùn-fa
## Kau-yuk
## Kín-tiám
## Kîn-chi

## Ngìn-khiéu
## Sa-fi
## Kâu-thûng
Minas Gerais-chû

** Minas Gerais-chû** he Pâ-sî tûng-nàm-phu yit-ke chû , kî-mìn lióng-chhiên tô van。Kì phài-miàng chhiòn-koet thi-ngi ngìn-khiéu chung tô, Koet-nui Sâng-sán Chúng-chhṳ̍t (GDP) phài-miàng chhiòn-koet thi-sâm, on mien-chit phài-miàng chhiòn-koet thi-si thai. Minas Gerais-chû khiung yû 853-chho sàng-sṳ, he Pâ-sî sàng-sṳ chui-tô ke yit chû. Chû chṳn-fú só-chhai-thi vì Belo Horizonte he Minas Gerais-chû chui-thai ke sàng-sṳ, he Là-tên Mî-chû ke chú-yeu sàng-sṳ lâu kîm-yùng chûng-sîm, he Pâ-sî thi-liuk thai sàng-sṳ. Minas Gerais-chû he Pâ-sî Chúng-thúng sú-liòng chui-tô ke chû. Kì he Pâ-sî thi-si thai chû, mien-chit he 586,528 phìn-fông kûng-lî.  

## Li̍t-sṳ́
## Thi-lî
## Vùn-fa
## Kau-yuk
## Kín-tiám

## Kîn-chi
## Ngìn-khiéu
## Sa-fi
## Kâu-thûng
George Frideric Handel

**George Frideric Handel** (), ngièn-lòi ke miàng-sṳ ham cho **Georg Friedrich Händel**, he Baroque sṳ̀-khì ke yit chak chok-khiuk-kâ. Kì he Tet-koet-ngìn, heu-lòi yì-mìn to Yîn-koet.
Antonio Vivaldi

**Antonio Lucio Vivaldi** () he Yi-thai-li chhai Baroque sṳ̀-khì ke yit chak cho-khiuk-kâ. Kì chui chhut-miàng ke chok-phín he „*Si-kui*“ (*Le quattro stagioni*).
Franz Liszt

**Franz Liszt** (), fe̍t-chá ham cho **Liszt Ferenc**, he Hiûng-ngà-li ke yit chak long-man chú-ngi chok-khiuk-kâ.

分類:Yîm-ngo̍k-kâ
Johann Wolfgang von Goethe

**Johann Wolfgang von Goethe** () he Tet-koet ke yit chak kú-tién chú-ngi hi-khiuk-kâ, sṳ̂-ngìn lâu khô-ho̍k-kâ.
George Bernard Shaw

**George Bernard Shaw** () he Yîn-koet ke yit-chak chok-kâ. Kì chhai 1925-ngièn tet-to Nobel Vùn-ho̍k Chióng.

分類:Chok-kâ
分類:Nobel Vùn-ho̍k Chióng tet-chióng ngìn
Mark Twain

**Mark Twain** (), ngièn-miàng ham cho **Samuel Langhorne Clemens**, he Mî-koet ke yit chak séu-sot-kâ lâu chok-kâ.

chingchangchongchin
Georges Bizet

**Georges Bizet** () he Fap-koet ke yit chak chok-khiuk-kâ. Kì chui chhut-miàng ke chok-phín he *[[Carmen]]*.

分類:Yîm-ngo̍k-kâ
分類:Fap-koet-ngìn
Johannes Brahms

**Johannes Brahms** () he Tet-koet ke yit chak chok-khiuk-kâ.

分類:Yîm-ngo̍k-kâ
分類:Tet-koet-ngìn
Chin-kit ke Ki-ngìn

***Chin-kit ke Ki-ngìn***() he Isayama Hajime (諫山創, Kàn-sân chhóng) ke Ngit-pún màn-va̍k chok-phín, chhai Kóng-thàm-sa (講談社) *[[Phe̍t-chhak Séu-ngièn Magazine]]*(別冊少年Magazine) 2009-ngièn 10-ngie̍t ho (chhóng-khan-ho) sông khôi-sṳ́ lièn chai. Liá hì-lie̍t chhai yî Tûng-â vì chûng-sîm ke Â-chû thi-khî lâu Êu-Mî kok-thi tû yúng-yû kóng-fàm ngìn-hì, he 2010 ngièn-thoi Ngit-pún thûng-màn ke thoi-péu chok-phín chṳ̂-yit.
Lord Byron

**Lord Byron** () ngièn-lòi miàng-sṳ ham cho **George Gordon Byron**, he Yîn-koet ke yit chak sṳ̂-ngìn lâu chṳn-chṳ-kâ.
Nikolai Vasilievich Gogol

**Nikolai Vasilievich Gogol-Yanovski** (Ngò-lò-sṳ̂-ngî: , ) he Ngò-lò-sṳ̂ ke yit chak chok-kâ.
Maksim Gorky

**Maksim Gorky** (Ngò-lò-sṳ̂-ngî: , ), ngièn-lòi miàng-sṳ ham cho **Aleksey Maksimovich Peshkov** (), he Ngò-lò-sṳ̂ lâu Sû-lièn ke yit chak chok-kâ.
Ernest Hemingway

**Ernest Miller Hemingway** () he Mî-koet ke yit chak chok-kâ.

Kì chhai 1954-ngièn tet to Nobel Vùn-ho̍k Chióng.

分類:Chok-kâ
分類:Nobel Vùn-ho̍k Chióng tet-chióng ngìn
分類:Mî-koet-ngìn
George Orwell

**George Orwell** (), ngièn-lòi miàng-sṳ ham cho **Eric Arthur Blair**, he Yîn-koet ke yit chak chok-kâ.

Kì chhut-miàng ke chok-phín yù *[[Thung-vu̍t Nùng-chhòng]]* (*Animal Farm*) lâu *[[Yit kiú pat si]]* (*Nineteen Eighty-Four*).