open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Airbus

** Airbus Kûng-sṳ̂ ** (), he Êu-chû yit-kâ mìn hòng fî-kî chṳ-chho Kûng-sṳ̂, yî 1970-ngièn yù Tet-koet, Fap-koet, Sî-pân-ngà lâu Yîn-koet khiung-thùng chhóng-li̍p, Chúng-phu sat yî Fap-koet Toulouse. 

Airbus Kûng-sṳ̂ he Êu-chû chui-thai ke kiûn fó kiûng-yin chṳ-chho sông Airbus si̍p-thòn (Airbus Group) khì-hâ khî-ngia̍p.

## Li̍t-sṳ́
## Chó-khì kiê-thon
## Kiet-kèu
## Fu̍k-vu hàng ngia̍p
## Fu̍k-vu liâng-vet
## Chhâm-kien
## Ngoi-phu lièn-chiap
1970-ngièn

## Thai-sṳ
*Khûng-chûng Hak-chhâ Kûng-sṳ̂ chhóng-li̍p.

## Chhut-se ke ngìn

## Ko-sṳ̂n ke ngìn

## Ngit-chṳ́

## Chhâm-khó chṳ̂-liau
BMW

** Bayern Fat-thûng-kî Chṳ-chho-chhòng Kú-fun Yû-han Kûng-sṳ̂ ** (, , thûng-chhṳ̂n **BMW**, he Tet-koet yit-kâ khiam-koet hò fà khì chhâ, kî chhâ lâu yín-khiâ chṳ-chho sông, chúng-phu vi-yî Tet-koet Bayern ke München.

## Li̍t-sṳ́
## Chó-khì kiê-thon
## Kiet-kèu
## Fu̍k-vu hàng ngia̍p
## Fu̍k-vu liâng-vet
## Chhâm-kien
## Ngoi-phu lièn-chiap
Chevron Yû-han Kûng-sṳ̂

**Chevron Yû-han Kûng-sṳ̂** (Yîn-vùn: Chevron Corporation, ) he sṳ-kie chui-thai ke chhiòn-khiù nèn-ngièn Kûng-sṳ̂ chṳ̂-yit, Chúng-phu vi-yî Mî-koetKâ-chû sṳn là mùng sṳ (San Ramon) pin chhai chhiòn-khiù chhêu-ko 180 ke koet-kâ yû ngia̍p-vu. Khì ngia̍p-vu fam-vì sem théu sa̍k yù khi̍p thiên-yèn hì kûng-ngia̍p ke kok-ke fông-mien: thâm-chhet, sâng-sán, thì lien, yàng siau, yun-sû, sa̍k fa, fat thien tén. Siet fu̍t liùng ngièn miàng ** kâ li fuk nì â phiêu-chún sa̍k yù ** (Standard Oil of California, kién-chhṳ̂n Socal), he 1911-ngièn phiêu-chún sa̍k yù yù yî fán thok là sṳ̂ on fûn-lie̍t ke kiet-kó. Siet fu̍t liùng chên he 20 Sṳ-ki chhû-khì thúng-chhṳ sṳ-kie sa̍k yù kûng-ngia̍p ke 「chhit chí-moi」 chṳ̂-yit. 
2001-ngièn 10-ngie̍t, siet fu̍t liùng yî 390 yi Mî-ngièn kiâm pin liáu khì chú-yeu kin-châng tui-sú chṳ̂-yit Tet sṳ kú, pin yî siet fu̍t liùng - Tet sṳ kú (ChevronTexaco) chok-vì Kûng-sṳ̂ ke miàng-chhṳ̂n. 2005-ngièn 5-ngie̍t 9-ngit siet fu̍t liùng Tet sṳ kú siên-pu, kiên-miàng vì “ siet fu̍t liùng Kûng-sṳ̂ ”. 

## Li̍t-sṳ́
## Chó-khì kiê-thon
## Kiet-kèu
## Fu̍k-vu hàng ngia̍p
## Fu̍k-vu liâng-vet
## Chhâm-kien
## Ngoi-phu lièn-chiap
Coca-Cola Kûng-sṳ̂

** Khó-khiéu Khó-lo̍k Kûng-sṳ̂** (), he yit-kâ khiam-koet mò chiú chîn yím-liau sâng-sán, siau-tshiû sông, ya-he sṳ-kie thi-yit-ke khó-lo̍k phín-phài, Chúng-phu vi-yî Mî-koet Khiâu-chhṳ-â-chû Â-thi̍t-làn-thai. Khì chui chhut-miàng ke sán-phín: Coca-Cola ke phi fông fò miàng-sṳ yù ha̍p fó ngìn lâu Asa Candler 1892-ngièn fat-mìn. Khì hien-ngim Túng-sṳ-chhòng kiâm CEO he Muhtar Kent.

## Li̍t-sṳ́
## Chó-khì kiê-thon
## Kiet-kèu
## Fu̍k-vu hàng ngia̍p
## Fu̍k-vu liâng-vet
## Chhâm-kien
## Ngoi-phu lièn-chiap
1886-ngièn

## Thai-sṳ
*Khó-khiéu Khó-lo̍k Kûng-sṳ̂ chhóng-li̍p.

## Chhut-se ke ngìn

## Ko-sṳ̂n ke ngìn

## Chiet-khiang

## Fûng-siu̍k si̍p-koan
1916-ngièn

## Ngièn-ho
* *[[Chhîn-chhèu|Thai-chhîn-koet]]: [[Siên-thúng]] (宣統) 8 ngièn*
* Chûng-fà Ti-koet: Fùng-hien (洪憲) ngièn ngièn
*  Thai Ngi̍t-pún Ti-koet: Thai-chṳn (大正) 5 ngièn
* Thai-nàm-koet (Ye̍t-nàm): Vì-sîn (維新) 10 ngièn; Khí-thin (啓定) ngièn ngièn

## Tûng-Â kiûn-chú ki-ngièn
* Chûng-fà Ti-koet: Fùng-hien Fòng-ti (洪憲皇帝) ngièn ngièn
* Thai-nàm-koet (Ye̍t-nàm): Vì-sîn Fi-ti (維新廢帝) 10 ngièn; Fèn-chûng (弘宗) ngièn ngièn

## Thai-sṳ
*BMW Kûng-sṳ̂ chhóng-li̍p.

## Chhut-se ke ngìn

## Ko-sṳ̂n ke ngìn

## Ngit-chṳ́

## Chhâm-khó chṳ̂-liau
Deloitte

**Tet-khiùn** (德勤, Deloitte Touche Tohmatsu, vì ㄧ Koet-chi sin Fi-kie-sṳ̂ Sṳ-vu-só chû-chṳt, he si thai Koet-chi Fi-kie-sṳ̂ Sṳ-vu-só chṳ̂-yit, muk-chhièn chhiòn-khiù chûng-vùn phín-phài miàng-chhṳ̂n-vì Tet khiùn.

## Li̍t-sṳ́
## Chó-khì kiê-thon
## Kiet-kèu
## Fu̍k-vu hàng ngia̍p
## Fu̍k-vu liâng-vet
## Chhâm-kien
## Ngoi-phu lièn-chiap
Cadbury

** Kit-pak-li Kú-fun Yû-han Kûng-sṳ̂ ** (Yîn-vùn: **Cadbury Plc**). He Yîn-koet Pak-mìn-hon ló phài thòng kó chṳ-chho sông, chhóng-li̍p yî 1824-ngièn, he muk-chhièn chhiòn-khiù chui-thai ke thòng kó Kûng-sṳ̂. 2006-ngièn, kâi Kûng-sṳ̂ khiung yû 2,500 khóan sán-phín, chhai Yîn-koet mî-ngièn yàng-ngia̍p-ngiak chhêu-ko 10 yi Yîn-phóng. 1969-ngièn lâu yím phín Kûng-sṳ̂ sṳ́ vî sṳ Kûng-sṳ̂ ha̍p-pìn, miàng vì 「 kit pak li sṳ́ vî sṳ kú fun yû-han Kûng-sṳ̂ (Cadbury Schweppes plc) 」, chhṳ̍t chṳ 2010-ngièn fûn chhak.

## Li̍t-sṳ́
## Chó-khì kiê-thon
## Kiet-kèu
## Fu̍k-vu hàng ngia̍p
## Fu̍k-vu liâng-vet
## Chhâm-kien
## Ngoi-phu lièn-chiap
Birmingham

** Birmingham ** () he Yîn-koet Yîn-kak-làn West Midlands khî-vet West Midlands khiùn ke Thai-hîn kûng-ngia̍p sàng-sṳ, kí 2013-ngièn thúng-kie sú-sṳ, kâi sàng ngìn-khiéu yû 1,092,330 ngìn, he Yîn-koet chhù Lùn-tûn ngoi chui-thai ke sàng-sṳ. Khì só-chhai ke West Midlands chû ha̍p tû-sṳ chhai 2011-ngièn yû 2,440,986 ngìn, he Yîn-koet thi-sâm-thai kien sṳ̀n khî , khì Tû-fi-khî chhai 2012-ngièn yû 3,701,107 ngìn, he Yîn-koet thi-ngi thai Tû-fi-khî. 

chhai chûng Sṳ-ki ke sṳ̀-hèu Birmingham chṳ́-he yit-ke chûng hîn ke si̍p chṳ́n, 18 Sṳ-ki sṳ̀n-vì Yîn-koet chûng-phu thi-khî khí mùng yun-thûng ke Fat-ngièn-thi, kâ-sông sùi-heu ke kûng-ngia̍p kiet miang, Birmingham ke Koet-chi thi-vi thai vì thì-kô . Hien-chhai Birmingham chú-yeu yî fu̍k-vu-ngia̍p vì-chú , he Beta kip chhiòn-khiù sàng-sṳ. Khì tû-fi kîn-chi thí chhai Yîn-koet ya kiùn chhṳ́ yî Lùn-tûn , kâ-sông chhṳ́ thi yû liuk só Thai-ho̍k, Birmingham sṳ̀n-vì-liáu Lùn-tûn yî-ngoi chui-thai ke kô-tén kau-yuk chûng-sîm .

## Kién-kie
## Kîn-chi
## Chṳn-chhṳ
## Vùn-fa lâu kau-yuk
## Yîm-ngo̍k
## Thai-ho̍k
## Thù-sû-kwón
## Chhùng-yeu ngìn-vu̍t
## Yû-hó sàng-sṳ
## Chhâm-kháu vùn-hien
Dell

** Dell Kú-fun Yû-han Kûng-sṳ̂ ** () he Chúng-phu vi-yî Mî-koet Tet-khiet-sat-sṳ̂-chû Lóng-tet-lò-khiet chṳ̂ ngièn-fat, fan tshiû khi̍p thì-kiûng thien-nó khi̍p siông-kôan sán-phín khi̍p fu̍k-vu ke khî-ngia̍p, yù Michael Dell yî 1984-ngièn chhóng-li̍p. Chhóng-li̍p chṳ̂ chhû Kûng-sṳ̂ ke miàng-chhṳ̂n he PC's Limited, 1987-ngièn kói vì hien-chhai ke miàng-sṳ. Dell yî sâng-sán, sat-kie, siau-tshiû kâ yung yî-khi̍p phan kûng sṳt thien-nó yì vùn-miàng, put-ko kì thùng-sṳ̀ ya sia̍p chiuk kô tôn thien-nó sṳ-chhòng, sâng-sán lâu siau-tshiû fu̍k-vu hi, sú-kí tú chhùn sat phi fe̍t mióng-lok sat phi tén. Dell ke khì-thâ sán-phín hàn pâu-koat liáu ngiôn khien, tá yin kî khi̍p chṳ nèn Sú-kî tén thien-nó chû-piên sán-phín. Tông Kûng-sṳ̂ tak-chhiam fat-chán to khì-thâ fî thien-nó liâng-vet heu, Kûng-sṳ̂ ke kú tûng têu chhai 2003-ngièn kú tûng thai-fi sông phî-chún Kûng-sṳ̂ kiên-miàng vì Dell Kûng-sṳ̂.

## Li̍t-sṳ́
## Chó-khì kiê-thon
## Kiet-kèu
## Fu̍k-vu hàng ngia̍p
## Fu̍k-vu liâng-vet
## Chhâm-kien
## Ngoi-phu lièn-chiap
Yîn-phóng

** Yîn-phóng ** (ki ho: £) he Yîn-koet koet-kâ fo-pì lâu fo-pì tân-vi miàng-chhṳ̂n. Yîn-koet sûi-yèn he Êu-mèn ke Sṳ̀n-yèn-koet, than song vi kâ-ngi̍p êu ngièn khî, ku yìn-yèn sṳ́-yung Yîn-phóng. Yîn-phóng chú-yeu yù Yîn-kak-làn Ngiùn-hàng fat-hàng, than yi̍t yû khì-thâ fat-hàng kî-kèu. Chui sòng-yung-yî péu-sṳ Yîn-phóng ke fù-ho he £. Koet-chi phiêu-chún-fa chû-chṳt vì Yîn-phóng chhí ke ISO 4217 fo-pì thoi-ma vì **GBP** (Great British Pound). 

## Khói yeu
## fat-hàng kî-kèu
## Li̍t-sṳ́
## Ngoi-phu lièn-kiet

## Ngoi-phu lièn-chiap
* Yîn-phóng  
* Yîn-phóng (Scotland)  
* Yîn-phóng (Pet Ireland)
Yamashiro-koet

**Yamashiro-koet **he Ngi̍t-pún kú-thoi ke Lin-chṳ-koet chṳ̂-yit, su̍k-yî Kîn-ki khî-vét, he ńg-ki chṳ̂-yit, ya-kóng **Sân-chû** fe̍t **Sàng-chû**. Yamashiro-koet siông-tông-yî hien-chhai ke Kîn-tû-fú nàm-phu. heu yîn liâng-thi nui ke phìn-ôn-kîn he fóng Lo̍k-yòng lèu Chhòng-ôn fông-sṳt kien-chho, ya-kóng yṳ̂ng-chû.

## Li̍t-sṳ́
## Kiùn
## Chhâm-kháu vùn-hien

## Chhâm-kien
Lin-chṳ-koet

**Lin-chṳ-koet **he khiu Ngi̍t-pún chhai li̍t-lin-chṳ ha só sat-chṳ ke thi-fông hàng-chṳn khî-va̍k, chhṳ Nai-liòng Sṳ̀-thoi khôi-sṳ́ sṳ̂-hàng, to Mìn-chhṳ chhû-khì vì-chṳ́.
Yamato-koet

**Yamato-koet** he Ngi̍t-pún kú-thoi ke Lin-chṳ-koet chṳ̂-yit kú-thoi ke Lin-chṳ-koet chṳ̂-yit, su̍k-yî Kîn-ki khî-vét, he ńg-ki chṳ̂-yit, ya-kóng **Fò-chû**. Yamato-koet siông-tông-yî hien-chhai ke Nai-liòng-yen. Yamato ya-nèn thoi-péu vàn-chak Ngi̍t-pún mìn-chhu̍k lèu koet-kâ.

## Li̍t-sṳ́
## Kiùn
## Chhâm-kháu vùn-hien

## Chhâm-kien
Yoshino-kâm

**Yoshino-kâm **he 8 sṳ-ki chhai Ngi̍t-pún Yoshino thi-fông só sat ke Thi̍t-phe̍t thi-fông hàng-chṳn-khî khi̍p kî-kôan.
thumb|319x319px|Yoshino-kâm

## Li̍t-sṳ́
## Chhâm-kháu vùn-hien

## Chhâm-kien
Aomori-yen

he Ngit-pún yit-ke thi-fông Hàng-chṳn-khî thùng su̍k thi-yit kip Hàng-chṳn-khî va̍k. Tho-thâng ke só-chhai he Aomori-sṳ. Chhiòn-kin mien-chit 9,644.74 phìn-fông kûng-lî, he Ngit-pún mien-chit chhin-thai ke thi-yit kip Hàng-chṳn-khî va̍k. Ngìn-khiéu 130 van.

## Li̍t-sṳ́
## Thi-lî
## Vùn-fa
## Kau-yuk
## Kín-tiám
## Kîn-chi
## Ngìn-khiéu
## Hàng-chṳn
## Sa-fi
## Kâu-thûng
Mìn-vòng

he Ngi̍t-pún TV Asahi yî 2015 ngièn 7 ngie̍t 24 ngit Pai-ńg Night Drama（23:15 - 00:15，JST） pô-chhut ke Thien-sṳ-khia̍k, kói-phiên chhṳ Ikeido Jun ke lióng-phu séu-sot. 

分類:Ngit-pún thien-sṳ-khia̍k‎
分類:Séu-sot
分類:Chṳn-chhṳ
Chhai Yî-lìm

**Chhai Yî-lìm** (蔡依林, Yîn-ngî miàng: Jolin Tsai, ), ngièn-pún ôn-to Chhai Nî-lìn (蔡宜凌), Chûng-fà Mìn-koet Thòi-pet-yen sîn chông sṳ (kîm Sîn-pet-sṳ Sîn-chông-khî) ke ngìn, he Thòi-vân tông yû-miàng ke Fà-ngî liù-hàng yîm-ngo̍k ńg kô-sú. Kì he Fà-na̍p Yîm-ngo̍k tái-hâ ke ngi-ngìn. Kì he 3/4 ke Hon-chhu̍k, 1/4 ke Pâ-pu-là-chhu̍k. 

## yîm-ngo̍k chôn si̍p
* 1999-ngièn 《1019》
* 2000-ngièn 《Don't Stop》
* 2000-ngièn 《Show Your Love》
* 2001-ngièn 《Lucky Number》
* 2003-ngièn 《Magic》
* 2004-ngièn 《Castle》
* 2005-ngièn 《J-Game》
* 2006-ngièn 《Dancing Diva》
* 2007-ngièn 《Agent J》
* 2009-ngièn 《Butterfly》
* 2010-ngièn 《Myself》
* 2012-ngièn 《Muse》
* 2014-ngièn 《Play》

## Chhâm-kháu chṳ̂-liau

分類:Thòi-vân-ngìn
分類:Kô-sú
Shirokanedai Chhàm

是一位於東京都港區白金台四丁目的東京地下鐵南北線及都營地下鐵三田線之車站。南北線車站編號為**N-02**，三田線車站編號為**I-02**。
Shirokane-takanawa Chhàm

位於東京都港區高輪一丁目，是東京地下鐵南北線及都營地下鐵三田線之換乘站，兩者可進行跨月台轉乘。南北線車站編號為**N-03**，三田線車站編號為**I-03**。
Mà-pu-Sṳ̍p-fân Chhàm

是東京地下鐵（）與東京都交通局（都營地下鐵）的鐵路車站，位於日本東京都港區麻布十番。
Yotsuya Chhàm

是東日本旅客鐵道（JR東日本）與東京地下鐵的鐵路車站，位於日本東京都新宿區四谷一丁目。
Fi-chîn-sân-chhûn-tho-chhòng Chhàm

是会津铁道会津线的一个车站，距离起点站西若松站50.1公里，于2001年（平成13年）7月19日启用。
Akashi Chhàm

是西日本旅客铁道山阳本线的一个车站，距离起点站神户站19.4公里，于1888年（明治21年）11月1日启用。根据2008年的统计，该站的乘车人数为每日52,589人。
Akatsuka Chhàm (Shimane-yen)

是西日本旅客铁道三江线的一个车站，距离起点站江津站45.0公里，于1967年（昭和42年）4月1日启用。根据2009年的统计，该站的乘车人数为每日0人。
Aioi Chhàm (Gunma-yen)

是一個位於日本群馬縣桐生市相生町2丁目756番地，由渡良瀨溪谷鐵道（）與東武鐵道所共用的鐵路車站，營運上是由渡良瀨溪谷鐵道管轄，但兩社共用相同的檢票口。相老車站是渡良瀨溪谷線與東武所屬的桐生線之交會車站，在1911年設站初時原名**相生**（當時是由收歸國有之前的足尾鐵道所擁有，站名源自於所在地的相生町之地名），但在1912年時，為了避免與兵庫縣的相生車站（JR西日本山陽本線）重名，因此改名為**相老**。在營運上，相老車站是許多渡良瀨溪谷線沿線居民欲前往東京通勤時的主要轉車點，而東武桐生線上的特急列車「兩毛號」（）也有在本站停車。
Ngièn-pau Bomb chhièn Thìn-liù-chhòng

是一由廣島電鐵所經營的電車站，位於日本廣島縣廣島市中區，是廣島電鐵本線沿線的電車站牌之一。
Aioiyama Chhàm

是位於愛知縣名古屋市綠區相川3丁目，為名古屋市交通局（名古屋市營地下鐵）櫻通線之車站。車站編號為**S19**，車站代表色為淺藍色。
ioiyama
Aiga Chhàm

he Mie-yen Pet-méu-léu-khìun Kihoku-tin Miyama-khî Aiga, Tûng-hói lî-hak thiet-tho (JR Tûng-hói) Ki-sṳ Pún-sien chhâ-chhàm.
ˌ
Thò-yèn-sṳ

**Thò-yèn-sṳ** chhai Thòi-vân sî-pet-phu, lâu Sîn-pet-sṳ, Sîn-chuk-yen, Ngì-làn-yen siông-lìn. Thò-yèn-yen nui kûng-ngia̍p-khî yû Yu-sṳ̂, Phiàng-chṳ́n, Thai-yèn, Lìm-khiéu, Kôn-yîm tén ngi-sṳ̍p-ngi ke kûng-ngia̍p-khî lâu Thò-yèn Khô-kî Kûng-ngia̍p-khî, Fà-â Khô-kî Kûng-ngia̍p Yèn-khî, Sîn-chuk Khô-ho̍k Yèn-khî tén-tén kô khô-kî yèn-khî.

Thò-yèn-yen yî lìn-khiun Thòi-pet Tû-fi-khî, khiun-ngièn lòi fat-chán khuai-suk, kûng sông-ngia̍p sṳ̍p-fûn fat-tha̍t, khip-yîn thai-liong ngoi yen-sṳ ngìn-khiéu yì-ngi̍p. Thò-yèn-yen he Ho-ló-ngìn, Hak-kâ-ngìn, Ngoi-sén-ngìn, ngièn-chhu-mìn tén tô chhu̍k-khiùn yùng-ha̍p chṳ̂ thi. 

## Li̍t-sṳ́
## Thi-lî
## Hàng-chṳn khî-va̍k
## Kau-yuk
## Kîn-chi
## Kâu-thûng
## Vùn-fa lâu Fûng-kín-khî
## Chṳn-chhṳ
## Chhâm-kháu Vùn-hien
## Ngoi-phu Lièn-kiet
Hattem

**** he Hò-làn Gelderland-sén ke yit-chho sàng-sṳ, Chúng mien-chit 24.16 phìn-fông kûng-lî, ngìn-khiéu yok 11,739-ngìn (2014-ngièn thúng-kie). 

## Li̍t-sṳ́
## Thi-lî
## Hì-hèu
## Hàng-chṳn khî-va̍k
## Ngìn-khiéu mìn-chhu̍k
## Chṳ̂-ngièn
## Kîn-chi
## Chiá-moi sàng-sṳ
Hàng-chṳn khî-va̍k

** Hàng-chṳn khî-va̍k** (administrative division) chṳ́ koet-kâ tui hot-kin chin-hàng ke hàng-chṳn fûn-khî. Kok-koet ke hàng-chṳn khî-va̍k chṳ-thu  m̀-thùng.

## Chûng-koet
***Thi-yi-kip**：Sén-kip Hàng-chṳn-khî.
***Thi-ngi-kip**：Yen-kip Hàng-chṳn-khî.
***Thi-sâm-kip**：Hiông-kip Hàng-chṳn-khî.

## Ngit-pún
* **Thi-yi-kip Hàng-chṳn-khî**:
** Tho (Pet-hói-tho)
*** Fú (Thai-fán-fú)
**** Yen
Fú (Hàng-chṳn khî-va̍k)

**Fú** (府) he li̍t-sṳ́  sông yû-têu koet-kâ só chhái-yung ke yit-chúng thi-fông Hàng-chṳn khî-va̍k.
1955-ngièn

## Thai-sṳ

## Chhut-se ke ngìn
*2-ngie̍t 24-ngit: Steve Jobs 

## Ko-sṳ̂n ke ngìn

## Ngit-chṳ́

## Chhâm-khó chṳ̂-liau
Hon-sṳ Vùn-fa-khiên

**Hon-sṳ Vùn-fa-khiên** he Vùn-fa-khiên ke koi-ngiam chṳ̂-yit, he chṳ́ li̍t-sṳ́  sông su-ko Chûng-koet Vùn-fa yáng-hióng.
Hildburghausen-khî

**** he Tet-koet Thuringia liân-pang-chû nám-phu ke yit-chak yen, vi-yî Tet-koet chûng-phu. Chúng mien-chit 937 phìn-fông kûng-lî, ngìn-khiéu yok 64,673-ngìn (2014-ngièn thúng-kie). 

## Li̍t-sṳ́
## Thi-lî
## Hì-hèu
## Hàng-chṳn khî-va̍k

## Ngìn-khiéu mìn-chhu̍k
## Chṳ̂-ngièn
## Kîn-chi
## Kín-tiám

File:Adlersberg vom Ahornsberg.jpg|Adlersberg vom Ahornsberg
File:Blessberg.jpg|Blessberg
File:Ratscher Bergsee.jpg|Ratscher Bergsee
File:Gleichberge vom Eckartsberg aus.jpg|Gleichberge vom Eckartsberg aus
File:SchleusingenSchloßBertholdsburg2005-07-07.jpg|SchleusingenSchloßBertholdsburg
File:Hildburghausen Historisches Rathaus.jpg|Hildburghausen Historisches Rathaus

## Chiá-moi sàng-sṳ
## Sa-fi
## Kâu-thûng
## Chhâm-kháu chṳ̂-liau



## Chhâm-siòng
## Ngoi-phu lièn-chiap
Gatineau

**** he Kâ-nâ-thai ke yit-ke sàng-sṳ, vi-yî Québec-sén sî-nàm-phu, he Québec-sén ke thi-fông chṳn-khî chṳ̂-yit. Chúng mien-chit 265,349 phìn-fông kûng-lî,
2014-ngièn thúng-kie, ngìn-khiéu yû 8,214,700-ngìn. 
 
## Li̍t-sṳ́
## Thi-lî
## Hì-hèu
## Hàng-chṳn khî-va̍k
## Ngìn-khiéu mìn-chhu̍k
### Ngî-ngièn
## Chṳ̂-ngièn
## Kîn-chi
## Sa-fi
## Kâu-thûng
## Chhâm-kháu chṳ̂-liau



## Chhâm-siòng
## Ngoi-phu lièn-chiap
1657-ngièn

## Thai-sṳ
*Longueuil kien-lip.

## Chhut-se ke ngìn
 
## Ko-sṳ̂n ke ngìn

## Chiet-khiang

## Fûng-siu̍k si̍p-koan
Ngìn-khiéu me̍t-thu

** Ngìn-khiéu me̍t-thu** (Population density) he chṳ́ chhai yit-thin sṳ̀-khì yit-thin tân-vi mien-chit thú-thi sông ke phìn-kiûn ngìn-khiéu su-muk, kie-son fông-sṳt he khí chúng  ngìn-khiéu su chhù-yî chúng mien-chit. Yit-pân sṳ́-yung ke tân-vi he mî-chak phìn-fông kûng-lî ngìn-su fe̍t-chá mî-chak phìn-fông-mí só kî-chhu ke ngìn-khiéu su. 
Ngìn-khiéu me̍t-thu he fán-yang ngìn-khiéu fûn-phu sû-me̍t chhàng-thu ke sòng-yung su-liòng chṳ́-phêu. Kí thûng-sòng yung-yî kie-son yit-ke koet-kâ, thi-khî, sàng-sṳ fe̍t-chá chhiòn-khiù ke ngìn-khiéu fûn-phu chhong-khóng.
Sṳ̀-khî

** Sṳ̀-khî** (Time Zone) he kîn-kí yit-phién thi-khî ke phêu-chún sṳ̀-kiên cho pún-thi sṳ̀-kiên ke fûn-khî. Thai-phu-fun ke Sṳ̀-khî tû-he chhâ yit-ke chûng, thûng-sòng he kîn-kí Greenwich Sṳ̀-kiên lâu pún-thi sṳ̀-kiên siông-chhâ lòi fûn-phe̍t.

## Chhiòn-khiù UTC phiên-yì-liòng
Sén

**Sén** (省, Province) he yit-ke hàng-chṳn-khî kip-phe̍t, ya-he Chûng-fà Mìn-koet lâu Chûng-fà Ngìn-mìn Khiung-fò-koet ke Yit-kip Hàng-chṳn-khî. Than-he "Sén" m̀-yit-thin he yit-kip hàng-chṳn-khî, Fap-koet lâu Yi-thai-li ke "Sén" chhiu-he Ngi-kip Hàng-chṳn-khî.
1793-ngièn

## Thai-sṳ
*Sherbrooke kien-lip.

## Chhut-se ke ngìn
 
## Ko-sṳ̂n ke ngìn

## Chiet-khiang

## Fûng-siu̍k si̍p-koan
Estrie

**Estrie** Thi-khî vi-yî Québec-sén chui nám-phu, lâu Mî-koet chiap-yong, he Québec-sén chho̍k-miàng ke lî-yù-khî tûng-fông-khî só-chhai-thi. Chúng mien-chit 10,214.34 phìn-fông kûng-lî, 2011-ngièn thúng-kie, ngìn-khiéu yû 312,150-ngìn. Hâ-hot liuk-ke yen, yit-ke thu̍k-li̍p-sṳ Sherbrooke.
 
## Li̍t-sṳ́
## Thi-lî
## Hì-hèu
## Hàng-chṳn khî-va̍k
## Ngìn-khiéu mìn-chhu̍k
### Ngî-ngièn
## Chṳ̂-ngièn
## Kîn-chi
## Sa-fi
## Kâu-thûng
## Chhâm-kháu chṳ̂-liau



## Chhâm-siòng
## Ngoi-phu lièn-chiap
Cap-Chat, Quebec

**** he Québec-sén Gaspésie–Îles-de-la-Madeleine Hàng-chṳn khî ke sàng-chṳ́n, 1815-ngièn sṳ̀n-li̍p. Chúng mien-chit 207.40 phìn-fông kûng-lî, ngìn-khiéu 2,623-ngìn (2011-ngièn).

## Li̍t-sṳ́
## Thi-lî
## Hì-hèu
## Hàng-chṳn khî-va̍k
## Ngìn-khiéu mìn-chhu̍k
## Chṳ̂-ngièn
## Kîn-chi
## Lî-hàng kín-tiám
## Sa-fi
## Kâu-thûng
## Chhâm-kháu chṳ̂-liau



## Chhâm-siòng
## Ngoi-phu lièn-chiap
1974-ngièn

## Thai-sṳ
*Grande-Rivière, Quebec sṳ̀n-li̍p.

## Chhut-se ke ngìn
 
## Ko-sṳ̂n ke ngìn

## Ngit-chṳ́

## Chhâm-khó chṳ̂-liau
Salaberry-de-Valleyfield

**** he Kâ-nâ-thai ke yit-ke sàng-sṳ, vi-yî Québec-sén sî-nám-phu  Montérégie Hàng-chṳn-khî nui, he Québec-sén ke Thi-fông Chṳn-khî chṳ̂-yit. Chúng mien-chit 125.50 phìn-fông kûng-lî, 2011-ngièn thúng-kie, ngìn-khiéu yû 40,077-ngìn. 1874-ngièn kien-lip. 
 
## Li̍t-sṳ́
## Thi-lî
## Hì-hèu
## Hàng-chṳn khî-va̍k
## Ngìn-khiéu mìn-chhu̍k
### Ngî-ngièn
## Chṳ̂-ngièn
## Kîn-chi
## Sa-fi
## Kâu-thûng
## Chhâm-kháu chṳ̂-liau



## Chhâm-siòng
## Ngoi-phu lièn-chiap
1842-ngièn

## Thai-sṳ
*Saint-Bruno-de-Montarville sṳ̀n-li̍p.

## Chhut-se ke ngìn
 
## Ko-sṳ̂n ke ngìn

## Chiet-khiang

## Fûng-siu̍k si̍p-koan
1937-ngièn

## Ngièn-ho
*  Thai Mân-chû Ti-koet: Không-tet (康德) 4 ngièn
*  Thai Ngi̍t-pún Ti-koet: Châu-fò (昭和) 12 ngièn
* Thai-nàm-koet (Ye̍t-nàm): Pó-thai (保大) 12 ngièn

## Tûng-Â kiûn-chú ki-ngièn
* Thai Mân-chû Ti-koet: Không-tet Fòng-ti (康德皇帝) 4 ngièn
* Thai-nàm-koet (Ye̍t-nàm): Pó-thai Fòng-ti (保大皇帝) 12 ngièn

## Thai-sṳ
*Sainte-Catherine, Quebec sṳ̀n-li̍p.
*7-ngie̍t 7-ngit: Chûng-koet Khong-ngit Chan-chên khôi-sṳ́.
## Chhut-se ke ngìn
 
## Ko-sṳ̂n ke ngìn

## Ngit-chṳ́

## Chhâm-khó chṳ̂-liau
Centre-du-Québec

**** he Kâ-nâ-thai ke yit-ke Hàng-chṳn khî, vi-yî Québec-sén sî-nám-phu, lâu Trois-Rivières kak Saint Lawrence-hò siông-tui, he Québec-sén ke Thi-fông Chṳn-khî chṳ̂-yit. Centre-du-Québec hâ-hot 5-ke yen, 2-ke Chhṳ-chhṳ-khî, chúng-kie 89-ke sàng-chṳ́n. Chúng mien-chit 6,928.78 phìn-fông kûng-lî, 2006-ngièn thúng-kie, ngìn-khiéu yû 224,200-ngìn.   
 
## Li̍t-sṳ́
## Thi-lî
## Hì-hèu
## Hàng-chṳn khî-va̍k
*Bécancour
*Drummondville
*Kingsey Falls
*Nicolet
*Plessisville
*Princeville
*Saint-Cyrille-de-Wendover
*Saint-Germain-de-Grantham
*Victoriaville
*Warwick

## Ngìn-khiéu mìn-chhu̍k
### Ngî-ngièn
## Chṳ̂-ngièn
## Kîn-chi
## Sa-fi
## Kâu-thûng
## Chhâm-kháu chṳ̂-liau



## Chhâm-siòng
## Ngoi-phu lièn-chiap
1958-ngièn

## Thai-sṳ
*Brossard sṳ̀n-li̍p.

## Chhut-se ke ngìn
 
## Ko-sṳ̂n ke ngìn

## Ngit-chṳ́

## Chhâm-khó chṳ̂-liau
1903-ngièn

## Ngièn-ho
* Thai-chhîn-koet: Kông-si (光緒) 29 ngièn
*  Thai Ngi̍t-pún Ti-koet: Mìn-chhṳ (明治) 36 ngièn
*  Thai-hòn Ti-koet: Kông-vú (光武) 7 ngièn
* Thai-nàm-koet (Ye̍t-nàm): Sṳ̀n-thai (成泰) 15 ngièn

## Tûng-Â kiûn-chú ki-ngièn
* Thai-chhîn-koet: Tet-chûng (德宗) 29 ngièn
*  Thai-hòn Ti-koet: Kô-chûng (高宗) 40 ngièn
* Thai-nàm-koet (Ye̍t-nàm): Fài-chhe̍t-kûng (懷澤公) 15 ngièn

## Thai-sṳ
*Beloeil, Quebec sṳ̀n-li̍p.

## Chhut-se ke ngìn
 
## Ko-sṳ̂n ke ngìn

## Ngit-chṳ́

## Chhâm-khó chṳ̂-liau
1690-ngièn

## Thai-sṳ
*Sainte-Anne-de-la-Pérade, Québec sṳ̀n-li̍p.

## Chhut-se ke ngìn
 
## Ko-sṳ̂n ke ngìn

## Chiet-khiang

## Fûng-siu̍k si̍p-koan
Bécancour, Quebec

**** he Québec-sén Centre-du-Québec Hàng-chṳn khî ke sàng-chṳ́n, 1965-ngièn sṳ̀n-li̍p. Chúng mien-chit 494.6 phìn-fông kûng-lî, ngìn-khiéu 12,438 (2011-ngièn).

## Li̍t-sṳ́
## Thi-lî
## Hì-hèu
## Hàng-chṳn khî-va̍k
## Ngìn-khiéu mìn-chhu̍k
## Chṳ̂-ngièn
## Kîn-chi
## Lî-hàng kín-tiám
## Sa-fi
## Kâu-thûng
## Chhâm-kháu chṳ̂-liau



## Chhâm-siòng
## Ngoi-phu lièn-chiap
1921-ngièn

## Ngièn-ho
* *[[Chhîn-chhèu|Thai-chhîn-koet]]: [[Siên-thúng]] (宣統) 13 ngièn*
*  Thai Ngi̍t-pún Ti-koet: Thai-chṳn (大正) 10 ngièn
* Thai-nàm-koet (Ye̍t-nàm): Khí-thin (啓定) 6 ngièn

## Tûng-Â kiûn-chú ki-ngièn
* Thai-nàm-koet (Ye̍t-nàm): Fèn-chûng (弘宗) 6 ngièn

## Thai-sṳ
*Messines, Quebec sṳ̀n-li̍p.

## Chhut-se ke ngìn
 
## Ko-sṳ̂n ke ngìn

## Ngit-chṳ́

## Chhâm-khó chṳ̂-liau
Saskatchewan-sén

**Saskatchewan** he Kâ-nâ-thai yit-kip hàng-chṳn-khî, sú-fú sat-yî Regina. Saskatchewan yî 1905-ngièn sṳ̀n-li̍p, lâu kak-lìn ke Alberta khi̍p Manitoba-sén ha̍p-chhṳ̂n-cho chhó-ngièn sâm-sén. Saskatchewan yî nùng-ngia̍p lâu hiuk-mu̍k-ngia̍p vì-chú, he Kâ-nâ-thai chui chhung-yeu ke liòng-kuk-chhông thi-tai. Kâi-sén kin-nui yû-miàng ke thai-ho̍k pâu-koat Regina Thai-ho̍k lâu Saskatchewan Thai-ho̍k, fûn-phe̍t chhô-lo̍k yî sú-fú Regina lâu kin-nui thi-yit thai sàng Saskatoon. Kin-nui chho̍k-miàng kín-tiám yû ngìn-kûng siû-kien ke Wascana-fù, Regina sâ-thân yî-khi̍p Moose Jaw vûn-chhièn.

## Li̍t-sṳ́
## Thi-lî
## Hì-hèu
## Hàng-chṳn khî-va̍k
## Ngìn-khiéu mìn-chhu̍k
### Ngî-ngièn
## Chṳ̂-ngièn
## Kîn-chi
## Sa-fi
## Kâu-thûng
## Chhâm-kháu chṳ̂-liau



## Chhâm-siòng
## Ngoi-phu lièn-chiap
Alberta-sén

**Alberta** he Kâ-nâ-thai yit-kip hàng-chṳn-khî, sú-fú sat-yî Calgary. Saskatchewan yî 1730 ngièn-thoi sṳ̀n-li̍p, lâu kak-lìn ke Saskatchewan khi̍p Manitoba-sén ha̍p-chhṳ̂n-cho chhó-ngièn sâm-sén. Alberta-sén he Kâ-nâ-thai kîn-chi chui fat-tha̍t chṳ̂-thi, chú-yeu yù lìm-ngia̍p, sa̍k-yù lâu thiên-yèn-hi sán-ngia̍p só tai-thûng. 2011-ngièn chhiòn-sén ngìn-kiûn pún-thi sên-sán chúng-chhṳ̍t he $78,154 Kâ-nâ-thai fo-pì.

## Li̍t-sṳ́
## Thi-lî
## Hì-hèu
## Hàng-chṳn khî-va̍k
## Ngìn-khiéu mìn-chhu̍k
### Ngî-ngièn
## Chṳ̂-ngièn
## Kîn-chi
## Sa-fi
## Kâu-thûng
## Chhâm-kháu chṳ̂-liau



## Chhâm-siòng
## Ngoi-phu lièn-chiap
Koet-nui Sên-sán Chúng-chhṳ̍t

**Koet-nui Sên-sán Chúng-chhṳ̍t** (Yîn-ngî：gross domestic product, sok-siá：GDP) he yit-thin sṳ̀-khì nui (yit-ke kui-thu fe̍t yit-ngièn), yit-ke khî-vet nui ke kîn-chi fa̍t-thung chûng só sên-sán chhut chṳ̂ chhiòn-phu chui-chûng sṳ̀n-kó (sán-phín lâu lò-vu) ke sṳ-chhòng ka-chhṳ̍t (market value). Koet-nui Sên-sán Chúng-chhṳ̍t he koet-mìn kîn-chi fu̍t-son ke fu̍t-sîm chṳ́-phêu, chhai hên-liòng yit-ke koet-kâ fe̍t thi-khî kîn-chi chhong-khóng lâu fat-chán súi-chún yi̍t-yû siông-tông chhung-yeu-sin.
British Columbia

** British Columbia** he Kâ-nâ-thai ke Yit-kip Hàng-chṳn-khî, vi-yî kâi-koet chui sî-phu, sî-mien kho Thai-phìn-yòng, sú-fú vi-yî Vûn-kô-fà-tó ke Vì-tô-li-â, kâi-sén chui-thai sàng-sṳ he Vûn-kô-fà. Kâi-sén mien-chit 944,735 phìn-fông kûng-lî, he Kâ-nâ-thai mien-chit thi-sâm thai ke sén. Chú-yeu sán-ngia̍p he lìm-ngia̍p, khóng-ngia̍p, ǹg-ngia̍p.

## Li̍t-sṳ́
## Thi-lî
## Hì-hèu
## Hàng-chṳn khî-va̍k
## Ngìn-khiéu mìn-chhu̍k
### Ngî-ngièn
## Chṳ̂-ngièn
## Kîn-chi

## Sa-fi
## Kâu-thûng
## Chhâm-kháu chṳ̂-liau



## Chhâm-siòng
## Ngoi-phu lièn-chiap
Bû-la-chiá

**Bû-la-chiá** (Ngi̍t-pún-ngî: ブラジャー) he ńg-ngìn ke yit-chúng tái-sâm, chho̍k chui tî-tú, yung lòi pó-fu nen-kû.

## chai khon
*Tú-vì
Koteka

**Koteka** he yit-chúng Yin-nì Papua-tó ngièn-chú-mìn ke chhòn-thúng nui-sâm.
Liá he pûn nàm-ngìn ke ha-thí chok ke. Yîn-vi koteka he yung yit-chúng fù-lù （*Lagenaria siceraria*） cho ke, kì ke sîm-su̍t he oi pâu nàm-ngìn ke sên-chhṳ̍t-hi. Yû lióng-chúng ke koteka, ton koteka he ti cho-kûng chok ke, chhòng koteka ti thi̍t-phe̍t ngit chang voi chok ke. Hien-chhai Papua ngièn-chú-mìn yí-kîn tô chok Sî-yòng sâm-fu, só-yî kín-lòi kín-seú ngìn chok-to chhòn-thúng nui-sâm.
Fuk-kien liau-lî

**Fuk-kien liau-lî** me ôn-to **Mên chhoi**, he yit-chúng liau-lî chhṳ Chûng-koet Fuk-kien-sén lòi ke. On-cheu thi-lî, Fuk-kien liau-lî yû sâm-chúng ke fûn-phe̍t, chhiu-he *[[Fuk-chiu]] chhoi*, *[[Sî-phu Fuk-kien]] chhoi* lâu *[[Nàm Fuk-kien]] chhoi*.

Fuk-chiu chhoi he Fuk-chiu-sṳ lòi ke, thi̍t-set yu-sôn yu-thiàm. Sî-phu Fuk-kien chhoi yû hàm-mi lâu yung lat ke hiông-liau. Nam Fuk-kien ke chhoi kha-tô yung lat lâu thiàm mi. Hói-ngoi Fuk-kien ngìn kie-seu Fuk-kien liau-lî pûn chhiòn sṳ-kie, tî Tûng-nàm-â lâu Mî-koet voi khon-tó Fuk-kien chhôn-thâng. Fuk-kien liau-lî sṳ́-yung kha-tô hói-siên. Fuk-kien ngìn ya hí-fôn sṳ̍t thong. Yit-chúng chhoi hêm-cho Fu̍t-thiau-chhiòng, tî-poi yû piong chúng-chúng ke chhòi-liau, yû ngiuk yû hói-siên. Thòi-vân liau-lî lâu Nàm Fuk-kien liau-lî kha kiûng-yông.

## Chhâm-kháu lòi-ngièn
Jawa chhu̍k

**Jawa chhu̍k** me ôn-to **Jawa ngìn** he Yin-nì mìn-chhu̍k chṳ̂-yit.

Jawa chhu̍k chúng ngìn-khiéu yok 100,000,000 (2011 ngièn) pien-cho Yin-nì chui-tô ke mìn-chhu̍k.

Thai-phu-fun Jawa chhu̍k he̍t tî Chûng-phu Jawa lâu Tûng-phu Jawa. Phe̍t-ke Yin-nì tó ya yû Jawa chhu̍k.

Hói-ngoi Jawa ngìn ya án-tô he̍t tî Mâ-lòi-sî-â, Sîn-kâ-po, Suriname, Nàm-fî, Hò-làn tén-tén.

Jawa chhu̍k ke ngî-ngièn hêm-cho *Basa Jawa* (Jawa-ngî).  Sûi-yèn Jawa ngî yû kí-chak khiông, than-he kì-teu hàn-he fu-siông mìn-pha̍k.

## Chûng-kau
Thai-phu-fun Jawa ngìn ke chûng-kau he Yî-sṳ̂-làn-kau, yû kha-seú he sin Kî-tuk-kau lâu Yin-thu-kau. Seú-su ngìn siông-sin pún-thi chûng-kau hêm-cho Kejawen. 

## Jawa vùn-fâ
Jawa vùn-fâ yí-kîn yû 1,000 ngièn ke li̍t-sṳ́, yû án-tô sû-to Yin-thu-kau lâu Fu̍t-kau ke yáng-siong.
Mòi-fâ

縮圖|Mòi-fâ
**Mòi-fâ** fe̍t-chá **Mòi** (**Prunus mume**) he yit-chúng fâ chṳ̂-yit. Tûng-Â sa-fi ke vùn-fâ （Chûng-koet, Ngit-pún, Hôn-koet）tông hîm-sóng  mòi-fâ. Yîn-vi mòi-fâ tî Tûng-thiên chang-voi khôi-fâ. Só-yî kì-teu khon mòi-fâ sòng-sòng thoi-peú li̍t-liong.
Laki-ngî

**Laki-ngî** (لەکی; Lekî), he Iran Laki-ngìn ke fông-ngièn, chú-yeu si̍p-chûng chhai Iran sî-pet-phu Hamadân-sén, Nahāvand, Tuisirkân, Nurâbâd, Ilâm, Gilân, Khurâsân yî-khi̍p Pahla ke Khù-ngì-tet thi-khî. 

## Li̍t-sṳ́
## Lui-phe̍t
## Thi-lî fûn-phu
## Fông-ngièn
## Ngî-yîm
## Vùn-fap
## Kî-pún chhṳ̀-ki
## Chu-sṳt
## Chhâm-siòng

## Ngoi-phu Lièn-kiet
Nahāvand

**Nahāvand **he Yî-lóng ke sàng-sṳ , vi yî kâi-koet sî-pet-phu , yù Hâ-mâ-tan-sén fu-chit kón-hot, khî-lì sú-fú Hâ-mâ-tan-sṳ 65 kûng-lî, hói-pha̍t kô-thu 1,644-mí, 2006-ngièn ngìn-khiéu 72,218. 

## Ngoi-phu lièn-kiet
* Hamedan Province Cultural Heritage Website
* Persian History Website
* Smith, William (editor); *Dictionary of Greek and Roman Geography*, "Laodiceia", London, (1854)
Nurâbâd

**Nurâbâd **he Yî-lóng ke sàng-sṳ , vi yî kâi-koet sî-phu Zagrosê Sân-mak, yù Lo̍k-lùi-sṳ-thán-sén fu-chit kón-hot, khî-lì sú-fú Khorramābād-sṳ 80 kûng-lî, hói-pha̍t kô-thu 1,848-mí, 2006-ngièn ngìn-khiéu 56,404.
Khorasan-sén

**Khorasan-sén** he kîm-ha Yî-lóng tûng-phu khi̍p pet-phu ke yit-ke thi-khî miàng. Khurâsân chên-kîn he Yî-lóng chui-thai ke sén-fun , 2004-ngièn cháng-ke thi-khî pûn fûn-sṳ̀n sâm-ke sén:
*Pet Khorasan-sén
*Nàm Khorasan-sén
*Razavi Khorasan-sén
Walon-ngî

** Walon-ngî** su̍k Yin-Êu Ngî-ne Roman Ngî-chhu̍k ke ngî-ngièn, he Pí-li-sṳ̀ kin-nui ke chú-yeu ngî-ngièn chṳ̂-yit. 20 Sṳ-ki chûng-ya̍p, Fap-koet pet-phu thi-khî ke yit-têu chhûn-chông khi̍p Walon thi-khî yû chhêu-ko 70% ke ngìn sṳ́ yung kâi ngî-ngièn. Walon-ngî su̍k yî Oïl-ngî ke yit ke fûn-kî, lâu Fap-ngî khiûn-sṳ. Chhiùng li̍t-sṳ́ sông lòi khon, liá yit hien-siong ke hìn-sṳ̀n lâu chhṳ-kûng ngièn 980 ngièn khôi-sṳ́ ke Liège Kûng-koet liâng-thú khok-chông yû-kôan. 
## Li̍t-sṳ́
## Lui-phe̍t
## Thi-lî fûn-phu
## Fông-ngièn
## Ngî-yîm
## Vùn-fap
## Kî-pún chhṳ̀-ki
## Chu-sṳt
## Chhâm-siòng

## Ngoi-phu Lièn-kiet
Banyumasan-ngî

**Banyumasan-ngî** he Jawa ke yit-chúng fông-ngièn, chú-yeu thûng-hàng yî Jawa ke sâm-chak liâng-vet: Banyumasan thi-khî, thi-chhú sî-phu ke Chûng Jawa khi̍p chû-piên ke Slamet-sân lâu Serayu-hò; Sî Jawa ke lìn-khiûn khî-vet lâu Banten ke pet-phu thi-khî. Kâi khî-vet pâu-koat Majenang, Cilacap, Gombong, Kebumen, Banjarnegara, Purbalingga, Purwokerto, Bumiayu, Slawi, Pemalang, Tegal, lâu Brebes ngiap-chṳn. 

## Li̍t-sṳ́
## Lui-phe̍t
## Thi-lî fûn-phu
## Fông-ngièn
## Ngî-yîm
## Vùn-fap
## Kî-pún chhṳ̀-ki
## Chu-sṳt
## Chhâm-siòng

## Ngoi-phu Lièn-kiet
Slamet-sân

**Slamet-sân** he Yin-thu-nì-sî-â ke fó-sân, vi yî Cháu-ôa-tó chûng-phu , yù Chûng Cháu-ôa-sén fu-chit kón-hot, hói-pha̍t kô-thu 3,248-mí, he kâi-sén chui-kô fò-tó sông thi-ngi kô ke kô-sân. Sân-táng yû si-ke fó-sân-khiéu, tûng-nàm-mien lâu tûng-pet-mien sân-po yû chhêu-ko 30-ke fó-sân cha-chui. Yì sî-mien sân-po chet yû yit-ke fó-sân cha-chui. Chui-chó yû ki-liu̍k ke fó-sân pau-fat chhai 18 sṳ-ki , yì chui-khiûn yit-chhṳ pau-fat chhai 2009-ngièn 5-ngie̍t chṳ 6-ngie̍t.
Fó-sân

** Fó-sân** he thi-péu hâ chhai ngâm-chiong-khù chûng ke kô vûn ngâm-chiong khi̍p khì yû-kôan ke hì-thí, sui-set chhiùng hàng-sên ke thi-hok chûng phun-chhut yì hìn-sṳ̀n ke, khí-yû thi̍t-sû hìn-thai ke thi-chṳt kiet-kèu. Thi-khiù sông ke fó-sân fat-sâng he yîn-vì thi-hok pûn fûn-lie̍t sṳ̀n 17-ke chú-yeu ke fò-kông-sin ke thi-hok pán-khoài. Kì-têu phêu-fèu chhai thi-man ke yit-ke kiên-ngie̍t lâu kiên-ngiôn ke chhèn. Fó-sân cho-tet fûn-vì Sí Fó-sân lâu Fa̍t Fó-sân.
Hò

**Hò** (河), me cho-tet ôn-to **kông** (江) lâu **hò-pa** (河壩), he chhṳ-yèn fi-ngi̍p hói lâu fù ke ke-têu liù-súi, chia̍p-chia̍p ôn-to thâm-súi. Hò yit-pan-ha voi fi-ngi̍p nang-yit-thiàu hò-pa. Hò me he Súi-sùn-fàn tî-tú ke yit-fàn.
Súi-sùn-fàn

thumb|420px|Súi-sùn-fàn
**Súi-sùn-fàn** (水循環 水循环) he chṳ́ súi yù thi-khiù m̀-thùng ke thi-fông théu-ko khi̍p-sû Ngit-thèu yî-lòi ke nèn-liòng chón-pien chhùn chhai ke mù-sṳt to thi-khiù chûng nang yit-têu thi-fông, li-yì: thi ke súi-fun pûn Ngit-thèu chin-fat sṳ̀n-vì khûng-hì chûng ke súi-chin-hì. Yì súi chhai thi-khiù ke chhùn-chhai mù-sṳt pâu-koat yû ku-thai, yi̍t-thai lâu hì-thai. yì thi-khiù chûng ke súi tô-sú chhùn-chhai yî thai-hì-chhèn chûng , thi-mien , thi-tái , fù-phok, hò-liù khi̍p hói-yòng chûng.  Súi fi théu-ko yit-têu vu̍t-lî chok-yung , li-yì: chin-fat, kong-súi, sem-théu, péu-mien ke liù-thûng lâu péu-tái hâ-liù-thûng tén , yù yit-ke thi-fông yì thûng chṳ nang yit-ke thi-fông . yì súi yù hò-chhôn liù-thûng chṳ hói-yòng.
Nèn-liòng

**Nèn-liòng** (ἐνέργεια) chhai Vu̍t-lî-ho̍k chûng he yit-ke kiên-chiap kôn-chhat to ke vu̍t-lî-liòng. Kì vông-vông pûn sṳ-vì mêu yit-ke vu̍t-lî hì-thúng tui khì-thâ ke vu̍t-lî hì-thúng cho-kûng ke nèn-li̍t.
Me̍t-sî-kô-vân

**Me̍t-sî-kô-vân** (Sî-pân-ngà-ngî: Golfo de México; Mî-koet Yîn-ngî: Gulf of America) he Pet-mî-chû nàm-phu Thai-sî-yòng ke yit hói-vân, yî Fu̍t-lò-lî-tha̍t Pan-tó-Kú-pâ-Yû-khà-thán Pan-tó yit-sien lâu ngoi-hói fûn-kot. Pet vì Mî-koet, nàm, sî vì Me̍t-sî-kô, tûng-nàm vì Kú-pâ, tûng kîn Fu̍t-lò-lî-tha̍t Hói-hia̍p lâu Thai-sî-yòng siông-lièn , kîn Yû-khà-thán Hói-hia̍p lâu Kâ-le̍t-pí-hói siông-chiap-, he chho̍k-miàng ke Me̍t-sî-kô-vân nôn-liù ke hí-tiám. Me̍t-sî-kô-vân hìn-sṳ̀n yî sâm yi-ngièn chhièn ke thi-khiù pán-khoài yun-thûng.
Florida Pan-tó

**Florida Pan-tó** vi yî Mî-koet tûng-nàm-phu  ke Pan-tó, mien-chit 151600 phìn-fông kûng-lî. Liá-thi sṳ̀n-sán kam-kit khi̍p sṳ-chhoi, pin vì Florida ke chú-yeu chû-sṳ̀n phu-fûn. Florida Pan-tó fûng-kông mì-ngìn , yû Chûng-lí-thân, Thai-chàu-chhe̍t tén tî-miàng kín-tiám.
Kâm-kit

**Kâm-kit** he Yûn-hiông-khô Kâm-kit-su̍k, Chit-su̍k lâu Kîm-kit-su̍k súi-kó ke thúng-chhṳ̂n. chú-yeu chúng-lui yû kit, kam, thiàm-chhâng, sôn-chhâng, yù, phù-thò-yù, nên-mûng, lòi-mûng, kéu-yên, fu̍t-sú-kam lâu kîm-kit tén. kam-kit lui súi-kó he sṳ-kie sông sán liòng chui-thai ke súi-kó, muk-chhièn ke ngièn sán liòng yí-kîn chhêu-ko liáu 1 yi-thûn.
Yucatán Pan-tó

** Yucatán Pan-tó** (Yucatán Peninsula), vi yî Chûng Mî-chû pet-phu, Me̍t-sî-kô tûng-nàm-phu ke Pan-tó, Me̍t-sî-kô-vân lâu Caribe-hói chṳ̂-kiên, chiông Caribe-hói chhiùng Me̍t-sî-kô-vân chûng fûn-lì chhut. Tûng kho Caribe-hói, sî-lìm Me̍t-sî-kô-vân, Campeche-vân, tûng-pet kak Yucatán Hói-hia̍p lâu Cuba siông-mong, mien-chit tha̍t 19.76 van phìn-fông kûng-lî. Pan-tó thai-phu-fûn su̍k-yî Me̍t-sî-kô ke Campeche Chû, Quintana Roo Chû lâu Yucatán hû, chûng-nàm-phu lâu Tûng-nàm phu-fûn su̍k Guatemala Petén Sén lâu Belize. Yucatán Pan-tó thai-thí-sông lâu Maya Vùn-mìn ke yáng-hióng fam-vì yit-chṳ. Kîm-ha, Maya-ngìn yî-khi̍p tai yû phu-fûn Maya hiet-thúng ke fun-hiet-yì yìn-yèn cham-kí kâi Pan-tó ke hàn thai yit phu-fûn ngìn-khiéu, pin-chhiâ Maya-ngî yìn-yèn pûn kóng-fàm sṳ́-yung.
Chûng Mî-chû

**Chûng Mî-chû** he yit-ke thi-lî khói-ngiam, yî kí m̀-thùng ke va̍k-fûn-fap, su̍k-yî Pet-mî-chû fe̍t Nàm-mî-chû ke yit-phu-fun, yit-pân chṳ́ lièn-chiap Pet-mî-chû lâu Nàm-mî-chû chṳ̂ kiên ke thi-hia̍p, hien yû chhit chṳ pat-ke koet-kâ.

## Koet-kâ
*Pâ-nâ-mâ 
*Kô-sṳ̂-tha̍t Lì-kâ 
*Nì-kâ-là-kôa
*Fên-tû-là-sṳ̂ 
*Sat-ngì-ngá-tô 
*Kôa-thi-mâ-là 
*Pi-lî-sṳ̂
Montgomery (Alabama)

**Montgomery** vi yî Mî-koet Alabama Â-là-pâ-mâ-hò pán Montgomery-khiùn , he Alabama ke sú-fú lâu Montgomery-khiùn ke khiùn-chhṳ só-chhai , ya-he kâi-chû thi-ngi thai sàng-sṳ. Montgomery chhai Mî-koet Nàm-pet Chan-châng, Mî-koet Mìn-khièn Yun-thûng lâu lièn-ha̍p tí-chṳ Montgomery Kûng-chhâ Yun-thûng chûng tû pan-yên chhùng-yeu ke kok-set. 

## Li̍t-sṳ́
## Thi-lî khi̍p ngìn-khiéu
## Khì-thâ
## Chhâm-kháu vùn-hien
## Ngoi-phu lièn-kiet
Sân-chhà-fâ

** Sân-chhà-fâ** (山茶花, Ho̍k-miàng: Camellia japonica), Sân-chhà-su̍k chhṳ̍t-vu̍t, su̍k sòng-liu̍k kon-muk lâu séu-khiâu-muk. Sân-chhà-fâ ke phín-chúng khi̍t tô, he Chûng-koet chhòn-thúng ke kôn-sóng fâ-vúi, "sṳ̍p-thai miàng-fâ" chûng phài-miàng thi-pat, yi̍t he sṳ-kie miàng-kui fâ-muk chṳ̂-yit. Sân-chhà-fâ ya-he Chet-kông Kîm-fà-sṳ, Chhùng-khin-sṳ, Chhiâng-tó-sṳ, Kông-sî Kín-tet-chṳ́n-sṳ, Chet-kông Vûn-chû-sṳ, Fù-pet Vú-hon-sṳ, Yùn-nàm Khûn-mìn-sṳ, Chet-kông Nèn-pô-sṳ, Sân-tûng Vî-hói-sṳ, Fù-nàm Fên-yòng-sṳ, Fuk-kien Liùng-ngàm-sṳ, Thòi-vân Sîn-chuk-yen ke Yen-fâ, yî-khi̍p Ngit-pún Thiâu-chṳ́-sṳ ke Sṳ-fâ.
Ürümchi-sṳ

**Ürümchi-sṳ** he Chûng-koet Sîn-kiông ke yit-chiak thi-kip-sṳ.

## Li̍t-sṳ́
## Thi-lî
## Kîn-chi
## Ngìn-khiéu
## Ngî-ngièn
## Chûng-kau
## Vùn-fa
## Kau-yuk
## Chhâm-kháu Vùn-hien
## Ngoi-phu Lièn-kiet
Yî-sṳ̂-làn-koet

**Yî-sṳ̂-làn-koet** he 1 chúng yung Yî-sṳ̂-làn-kau ke Sharia (Yî-sṳ̂-làn kau-fap) cho chui kô fap-li̍t ke chṳn-chhṳ thí-chṳ koet-kâ.
Yî-sṳ̂-làn-koet (chû-chṳt)

**Levant(Sham) Yî-sṳ̂-làn-koet** (Â-lâ-pak-ngî:  *al-Dawlah al-Islāmiyyah fī al-Irāq wash-Shām‎*, Yîn-ngî kién-lio̍k: ISIL fe̍t-chá ISIS), chhṳ-chhṳ̂n **Yî-sṳ̂-làn-koet** (Â-lâ-pak-ngî:  *al-Dawlah al-Islāmīyah*, Yîn-ngî kién-lio̍k: IS), he Chûng-tûng ke yit-chiak Yî-sṳ̂-làn-kau khiúng-pu chû-chṳt. Liá chiak chû-chṳt ngièn-lòi hêm-cho **Iraq sṳn-chan chû-chṳt**, he Al-Qaeda chhai Iraq ke fûn-kî chû-chṳt. 2013-ngièn, siên-pu sṳ̀n-li̍p Iraq lâu Levant Yî-sṳ̂-làn-koet, cham-liâng Iraq lâu Syria ke phu-fun liâng-thú.

Fán-tui khì ke ngìn hêm khì cho **Daesh** ().
西洋棋

**西洋棋**（Sî-yòng-khî），乜安到**國際象棋**，係一種棋類遊戲，在現下國際肚遊尞嘅人當多。

西洋棋由兩隻人行，一隻人擎白嘅子，一隻人擎烏嘅，其中擎白嘅該當先行。每一方嘅棋裡肚都有1粒國王，1粒王后，2粒教士（乜安到象），2粒騎士（乜安到馬），2粒城堡（乜安到車）摎8粒兵。去打國王安到將軍，Na-he 國王分人將軍以後無法度逃命就安到將殺，分人將殺嘅該隻方就輸了。Na-he每一隻人都無法度將對方嘅國王㓾忒，就安到和棋。

西洋棋嘅棋盤係一組8*8嘅方格，每一隻格仔頂項都塗一種烏或者白嘅顏色，同隔壁嘅格仔區別開來。
Sî-yòng-khî

**Sî-yòng-khî**, me ôn-to **koet-chi siong-khî**, he yit-chúng khî-lui yù-hi, ti hien-hâ koet-chi tú yù-liau ke ngìn tông-tô.

Sî-yòng-khî yù lióng-chiak ngìn hàng, yit-chiak ngìn kià pha̍k ke chṳ́, yit-chiak ngìn kià vû ke, khì-chûng kià pha̍k ke kôi-tông siên hàng. Mî yit fông ke khî dî-tú tû yû 1 lia̍p koet-vòng, 1 lia̍p vòng-heu, 2 lia̍p kau-sṳ (me ôn-to siong), 2 lia̍p khì-sṳ (me ôn-to mâ), 2 lia̍p sàng-páu (me ôn-to kî) lâu 8 lia̍p pîn. Hi tá koet-vòng ôn-to chiông-kiûn, Na-he koet-vòng pûn ngìn chiông-kiûn yî-heu mò-fap-thu thò-miang chhiu hêm cho chiông-sat, pûn ngìn chiông-sat ke ke-chiak fông chhiu sû lê. Na-he mî yit-chiak ngìn tû mò-fap-thu chiông tui-fông ke koet-vòng chṳ̀ tet, chhiu ôn-to fò-khî.

Sî-yòng-khî ke khî-phàn he yit chû 8*8 ke fông-kak, mî yit-chiak kak-é táng-hong tû thû yit-chúng vû fe̍t-chá pha̍k ke ngân-set, thùng kak-piak ke kak-é khî-phe̍t khôi lòi.
Siong-khî

**Siong-khî**, me ôn-to **Chûng-koet siong-khî** ya-he **kiûn-chi siong-khî**, he yit-chúng chhai Chûng-koet thai-liu̍k, Hiông-kóng, Àu-mûn, Thòi-vân, Ye̍t-nàm lâu Liù-khiù (Okinawa) liù-hàng ke khî-lui yù-hi.

Janggi (Chêu-siên chiông-khî) thùng Shogi (Ngi̍t-pún chiông-khî) he yù siong-khî fat-chán lòi ke.
Honshū

he Ngit-pún chui-thai-tó , ya-he Ngit-pún pún-thú si-tó chṳ̂-yit , vi yî Ngit-pún Lie̍t-tó chûng-phu, hiong pet lâu Hokkaidō kak Tsugaru Hói-hia̍p siông-mong, hiong nàm lâu Shikoku kak Seto Nui-hói siông-tui, hiong sî-nàm lâu Kyūshū yî Kanmon Hói-hia̍p lâu Bungo Súi-tho siông-kak. sṳ̂n vì tó-koet Ngit-pún chui chú-yeu ke tó-yí, yîn-yì pûn hêm-cho “Pún-chû”.

## Li̍t-sṳ́
## Thi-lî
## Vùn-fa
## Kau-yuk
## Kín-tiám
## Kîn-chi
## Ngìn-khiéu
## Hàng-chṳn
## Sa-fi
## Kâu-thûng
Tsugaru Hói-hia̍p

he kie yî Ngit-pún Honshū khi̍p Hokkaidō lióng-thai pún-tó chṳ̂-kiên ke hói-hia̍p, tûng-lièn Thai-phìn-yòng, sî-lièn Ngit-pún-hói, tûng-sî chhòng yok 130 kûng-lî, súi-chhṳ̂m chui-thai tha̍t 450 kûng-chhak. Pet-ngan vì Hokkaidō, nàm-ngan vì Honshū. Sṳ-kie chui-chhòng sùi-tho Tsugaru sùi-tho chhôn-ye̍t liá-ke hói-hia̍p.
Kinki

, yu hêm-cho , he Ngit-pún Pún-chû chûng sî-phu ke yit-ke thi-lî khî-vet, yù Mie-yen, Shiga-yen, Kîn-tû-fú, Thai-fán-fú, Hyōgo-yen, Nara-yen, Wakayama-yen kèu-sṳ̀n. "Kinki" chhai Ngi̍t-pún-ngî tú he yit-chhṳ̀ chṳ́ khiûn-lìn tû-sàng ke thi-khî. Chhai Kinki thi-khî sṳ́-yung ke Ngit-ngî fông-ngièn he Kinki fông-ngièn. 

## Li̍t-sṳ́
## Thi-lî
## Vùn-fa
## Kau-yuk
## Kín-tiám
## Kîn-chi
## Ngìn-khiéu
## Hàng-chṳn
## Sa-fi
## Kâu-thûng

## Ngoi-phu Lièn-chiap
Kantō

he Ngit-pún Honshū chûng-phu hiong Thai-phìn-yòng ke yit-ke thi-khî, yù Ibaraki-yen, Tochigi-yen, Gunma-yen, Saitama-yen, Chiba-yen, Tûng-kîn-tû, Kanagawa-yen só kèu-sṳ̀n. Khì yî sú-tû Tûng-kîn vì chûng-sîm, vì Ngit-pún ngìn-khiéu chui me̍t-si̍p ke thi-khî, chhêu-ko sâm-fûn-chṳ̂-yit ke Ngit-pún ngìn-khiéu kî-chhu.

## Li̍t-sṳ́
## Thi-lî
## Vùn-fa
## Kau-yuk
## Kín-tiám
## Kîn-chi
## Ngìn-khiéu
## Hàng-chṳn
## Sa-fi
## Kâu-thûng
## Ngoi-phu Lièn-chiap
Fuji-sân

he Ngit-pún yit-chho vàng-khiam Shizuoka-yen lâu Yamanashi-yen ke fa̍t-fó-sân, vi yî Tûng-kîn sî-nàm-fông yok 80 kûng-lî, chú-fûng hói-pha̍t 3776 kûng-chhak, 2002-ngièn 8-ngie̍t, kîn Ngit-pún Koet-thú Thi-lî-yen chhùng-sîn chhet-liòng heu , vì 3775.63 kûng-chhak, he Ngit-pún koet-nui ke chui-kô fûng. Fuji-sân táng yî tûng-kui chit-siet, chhai kón-lî sông su̍k-yî Honshū thi-khî ke Fuji-Hakone-Izu Koet-li̍p Kûng-yèn fam-vì nui . Fuji-sân put-than miàng-lie̍t Ngit-pún Pak-miàng-sân, thùng-sṳ̀ ya-he Ngit-pún sâm-miàng-sân chṳ̂-yit. Vùn-miàng chhiòn-khiù ke Fuji-sân he Ngit-pún chhùng-yeu ke siong-chṳ̂n chṳ̂-yit, pûn sṳ-vì sṳn-sân.
Nagoya-sṳ

**Miàng-kú-vuk-sṳ** (Ngit-ngî: 名古屋市, なごやし, Nagoya-shi), he Ngit-pún Chûng-phu Thi-fông Oi-tî-yen sî-phu ke sàng-sṳ, ya-he Oi-tî-yen Yen-thâng Só-chhai-thi, he Ngit-pún ngìn-khiéu thi-si tô ke sàng-sṳ. Su̍k-yî Chṳn-lin Chṳ́-thin Tû-sṳ. Kì he Chûng-phu Thi-khî ke sông-ngia̍p, kûng-ngia̍p, kâu-thûng ke chûng-sîm-thi, chhiâ vi yî Tûng-kîn lâu Kîn-tû ke chûng-kiên. 

## Li̍t-sṳ́
## Thi-lî
## Vùn-fa
## Kau-yuk
## Kín-tiám
## Kîn-chi
## Ngìn-khiéu
## Hàng-chṳn
## Sa-fi
## Kâu-thûng
Aichi-yen

he vi yî Ngit-pún Chūbu Thi-fông ke yen, sú-fú lâu thi-yit-thai sàng vì Nagoya-sṳ. 

## Li̍t-sṳ́
## Thi-lî
## Vùn-fa
## Kau-yuk
## Kín-tiám
## Kîn-chi
## Ngìn-khiéu
## Hàng-chṳn
## Sa-fi
## Kâu-thûng
Vú-yî-sân

**Vú-yî-sân** (武夷山) he Chûng-koet ke yit-chiak sân-mak, chhai Fuk-kien-sén Vú-yî-sân-sṳ ke-vi.
Chû Hî

**Chû Hî** (朱熹, ) he Chûng-koet Nàm Sung ke yit-chiak Yì-kâ ho̍k-chá. Kì he Kông-sî Song-ngièu ngìn, chhai Fuk-kien ke Yù-hâi-yen chhut-se.
Pâu Chín

**Pâu Chín** (包拯, ), péu-sṳ **Hî-yìn** (希仁), he Chûng-koet Sung-chhèu ke yit-chiak kôn-liàu. Kì chhîn-liàm kûng-chṳn, pûn ngìn hêm-cho "Pâu Chhiâng-thiên" (包青天).
Sung-chhèu

**Sung-chhèu** (960-ngièn—1279-ngièn), he Chûng-koet li̍t-sṳ́ song yit-ke chhung-yeu chhèu-thoi, cho-tet fûn cho Pet Sung lâu Nàm Sung.
Thai-sân

**Thai-sân** he Chûng-koet ke yit-chiak sân, chhai Sân-tûng-sén Thai-ôn-sṳ ke-vi. Kú-thoi fòng-ti voi hi Thai-sân chi-thiên.
Thi̍t Yìn-khiet

**Thi̍t Yìn-khiet** (狄仁傑, ), péu-sṳ **Fài-yîn** (懷英), he Chûng-koet Thòng-chhèu lâu Vú-chû ke yit-chiak sîn-siong.
Sùi-chhèu

**Sùi-chhèu** (581-ngièn—618-ngièn), he Chûng-koet li̍t-sṳ́ song yit-ke chhung-yeu chhèu-thoi.
Vú Chet-thiên

**Vú Chet-thiên** (武則天, ) he Vú-Chû ke vì-yit yit-ke fòng-ti lâu Chûng-koet li̍t-sṳ́ tú vì-yit yit-ke ńg fòng-ti. Kì ngièn-lòi he Thòng-chhèu ke fòng-heu, he Thòng Kô-chûng ke pû-ngiòng, thùng Thòng Chûng-chûng lâu Thòng Yui-chûng ke â-mê, chhai 690-ngièn kien-li̍p Vú-Chû. 690-ngièn, ngiong-vi pûn kì ke lai-é Thòng Chûng-chûng.
Lí Pha̍k

**Lí Pha̍k** (李白, ) péu-sṳ **Thai-pha̍k**, he Chûng-koet Thòng-chhèu ke yit-chiak chhut-miàng ke sṳ̂-ngìn.
Vì-liùng-vuk

**Vì-liùng-vuk**, me ôn-to **vì-vuk** lâu **chón-liùng-vuk**, he yit chúng Hak-kâ chhòn-thúng ke mìn-kî kien-chuk-vu̍t.
Hak-kâ-ngî Wikipedia

**Hak-kâ-ngî Wikipedia**, me ôn-to **Hakkâpedia** (= Hak-kâ + Wikipedia), he Wikipedia ke Hak-kâ-ngî pán-pún, 2006-ngièn 7-ngie̍t 28-ngit khôi-sṳ́ chhai Wikimedia Incubator siá, chhai 2007-ngièn 5-ngie̍t 27-ngit chṳn-sṳt sṳ̀n-li̍p.

Hakkâpedia chui-chhû thu̍k-thu̍k yung Pha̍k-fa-sṳ siá, chhai 2013-ngièn 4-ngie̍t 28-ngit khôi-sṳ́ ya yung Hon-sṳ siá. Kîm-ha Hakkâpedia yû **** phiên vùn-chông.
Mên-nàm-ngî Wikipedia

**Mên-nàm-ngî Wikipedia**, me ôn-to **Holopedia** (= Holo + Wikipedia), he Wikipedia ke Mên-nàm-ngî pán-pún.
Thu Phú

**Thu Phú**(杜甫, ) he Chûng-koet Thòng-chhèu ke yit-chiak sṳ̂-ngìn. Heu-sṳ hêm kì sṳ̂-sṳn.
Mên-tûng-ngî Wikipedia

**Mên-tûng-ngî Wikipedia**, me ôn-to **Bànguâpedia** (= Bàng-uâ + Wikipedia), he Wikipedia ke Mên-tûng-ngî pán-pún.
Chhìn Sṳ́-fòng

**Chhìn Sṳ́-fòng**(秦始皇) he Chûng-koet Chhìn-chhèu ke kien-li̍p-chá lâu Chûng-koet li̍t-sṳ́ tú ke thi yit ke fòng-ti. Kì chhai chhièn 247-ngièn to chhièn 210-ngièn chhai-vi.
Thâng-hâ

**Thâng-hâ** (廳下) me ôn-to **hak-thâng** (客廳), he vuk-hâ yung-lòi chiap-thai ngìn-hak ke só-chhai.
Phien-só

**Phien-só** (便所) me ôn-to **fun-kau** (糞窖), **fun-kông** (糞缸) lâu **sṳ́-fut** (屎窟), he ô sṳ́ ô ngiau ke só-chhai.
Wikiquote

**Wikiquote**, Hon-ngî yîm-yi̍t **Vì-kî ngî-liu̍k** (維基語錄), he Wikipedia ke yit-chak chí-moi kie-va̍k, yung khiung-yong ke MediaWiki ngiôn-thí, ya he Wikimedia miàng-hâ ke yit-chak Wiki kie-va̍k.

2003-ngièn 6-ngie̍t 27-ngit, Wikiquote lìm-sṳ̀ chhai wo.wikipedia.com kien-li̍p. 7-ngie̍t 10-ngit, pân hi quote.wikipedia.org. 8-ngie̍t 25-ngit, khôi-sṳ́ yung thu̍k-li̍p ke mióng-chi mióng-lu vet-miàng wikiquote.org. 

2004-ngièn 7-ngie̍t 22-ngit, liá chak kie-va̍k yí-kîn khôi-sṳ́ yung khì-thâ ngî-ngièn yun-chok. Yîn-ngî pán-pún he kûi-mù chui thai ke pán-pún.

## Ngoi-pu lièn-kiet
* [//www.wikiquote.org Wikiquote]
維基語錄

**維基語錄**係維基百科个一隻姊妹計劃，用共樣个MediaWiki軟體，也係維基媒體基金會名下个一隻維基計劃。

2003年6月27日，維基語錄臨時在wo.wikipedia.com建立。7月10日搬去quote.wikipedia.org，8月25日開始用獨立个網際網路域名wikiquote.org。

2004年7月22日，邇隻計劃已經開始用其他語言運作。英語版本係規模最大个版本。

## 外部連結
* [//www.wikiquote.org 維基語錄]
Charlotte Rampling

**Charlotte Rampling** (Yîn-ngî:**Tessa Charlotte Rampling**, 1946-ngièn 2-ngiet 5-ngit~) Yîn-koet thién-yang yên-yèn.
Chhàu Phî

**Ngui Vùn-ti** (魏文帝), miàng **Chhàu Phî** (曹丕), he Sâm-koet sṳ̀-khì ‎Chhàu Ngui ke kien-li̍p-chá. Kì he Chhàu Chhâu ke lái-è.
Samba

**Samba** he Pâ-sî ke chhòn-thúng yîm-ngo̍k lâu thiau-vú. Samba pún-lòi he Sî-Fî ngìn ke fûng-hi. Theù-pái Sî-Fî ngìn, thi̍t-phe̍t tui Congo lâu Angola ke, lòi-to Pâ-sî cho nù-chhòi. Yèn-heu, kì-teu-ngìn kie-seu samba tî Nàm-Mî-chû.
華南師範大學附屬中學南海實驗高級中學

華南師範大學附屬中學南海實驗高級中學（Yîn-ngî: Nanhai Experimental High School, the Affiliated High School of South China Normal University），略喊南海華附，係一所佇於中華人民共和國廣東省佛山市南海區嘅公立高中，係華南師範大學附屬中學嘅分校，現有8.667公頃。

## 校訓

**吃得苦中苦  方為附中人**

## 民主機構
學生會

學生代表大會

學生宿舍自主管理委員會

教師代表大會

## 非官方校歌
《那些年，我們一起喫的外賣》
Rio de Janeiro

**Rio de Janeiro** he vi yî Pâ-sî tûng-nàm-phu ke yit-chho sàng-sṳ, he Pâ-sî thi-ngi thai sàng, kiùn-chhṳ yî Sṳn Pó-lò, mien-chit 1,256 phìn-fông kûng-lî, ngìn-khiéu 6,094,183-ngìn (2005-ngièn), chên-kîn he Phù-thò-ngà Ti-koet sú-tû (1808-ngièn – 1821-ngièn), fûng-kín yù-mî, mî-ngièn khi̍p-yín thai-liòng yû-hak to chhṳ́ kôn-kông, sṳ-kin-nui ke Rio de Janeiro kóng he sṳ-kie sâm-thai thiên-yèn liòng-kóng chṳ̂-yit. Rio de Janeiro 2009-ngièn 10-ngie̍t 2-ngit, tet-to 2016-ngièn thi 31-kài Ha kui O-lìm-phit-khiet Yun-thûng-fi kí-phan khièn. 

## Li̍t-sṳ́
## Thi-lî
## Vùn-fa
## Kau-yuk
## Kín-tiám
## Kîn-chi
## Ngìn-khiéu
## Sa-fi
## Kâu-thûng
Ted Cruz

**Ted Cruz** (1970-ngièn 12-ngie̍t 22-ngit - ) he Mî-koet chṳn-chhṳ-kâ lâu Tet-khiet-sat-sṳ̂ Chhâm-ngi-yèn. Kì he chhai 2016-ngièn Khiung-fò-tóng thai-sién thì-miàng vì Mî-koet Chúng-thúng hèu-sién-ngìn. 1992-ngièn Ted Cruz yî Phú-lìm-sṳ̂-tun Thai-ho̍k pit-ngia̍p. Kì chhai Lièn-pâng Mo-yi Ve-yèn-fi chṳn-chhet kûi-va̍k phan-kûng-sṳt chok chú-ngim. Chhiùng 2004-ngièn to 2009-ngièn, Cruz ya-he Mî-koet O-sṳ̂-tin Tet-khiet-sat-sṳ̂ Thai-ho̍k Fap-ho̍k-yen Kau-su.
2016-ngièn

## Thai-sṳ
*1-ngie̍t 6-ngit: Chêu-sién Mìn-chú-chú-ngi Ngìn-mìn Khiung-fò-koet siên-chhṳ̂n sṳ̀n-kûng sṳ-pau khîn-thàn, Thai-hòn Mìn-koet chhiòn-kiûn chin-ngi̍p kín-kip kài-phi chhong-thai. 
*1-ngie̍t 16-ngit: Thòi-vân kí-hàng thi 14-kài Chúng-thúng sién-kí khi̍p thi 9-kài Li̍p-fap Ve-yèn sién-kí , kiet kó Mìn-chú Chin-phu-tóng Chú-sit Chhai Yîn-vùn yî 689-van piàu ke 56% pí-sut tông-sién Thòi-vân sṳ́-sông sú-vi ńg Chúng-thúng 
*2-ngie̍t 5-ngit: Ngit-pún Kyushu Kagoshima-yen ke Sakurajima fó-sân pau-fat.

## Chhut-se ke ngìn

## Ko-sṳ̂n ke ngìn

## Ngit-chṳ́
Mî-koet Chhâm-ngi-yèn

**Mî-li-kiên Ha̍p-chung-koet Chhâm-ngi-yèn** (Yîn-ngî: United States Senate) he Mî-koet ke li̍p-fap kî-kèu ──Mî-koet Koet-fi ke lióng-yen chṳ̂ yit, nang yit yen vì Chung-ngi-yèn. Chhâm-ngi-yèn ke chû-sṳ̀n lâu khièn-li̍t kien-kî yî Mî-koet Hièn-fap thi-yit-thiàu thi-sâm-khóan. Mî-koet mî-yit chû yî lièn-pâng Chhâm-ngi-yèn chûng kiûn-yû lióng-vi ngi-yèn chok-vì thoi-péu.
Mî-koet Hièn-fap

**Mî-li-kiên Ha̍p-chung-koet Hièn-fap** (Yîn-vùn: Constitution of the United States) kién-chhṳ̂n **Mî-koet Hièn-fap**, he Mî-koet ke kîn-pún thai-fap, thièn-thin Mî-koet chṳn-chhṳ chṳ-thu ke fap-li̍t kî-chhú. Kâi Hièn-fap yî 1787-ngièn 9-ngie̍t 17-ngit chhai Fi-sàng seu-khôi ke chṳ-hièn Fi-ngi sông tet-to thoi-péu ke phî-chún. Kîn-kí liá-phu Hièn-fap, Mî-koet sṳ̀n-vì yit-chak yúng-yû chú-khièn ke chû só chû-sṳ̀n ke lièn-pâng koet-kâ.
Yun-ngièn

**Yun-ngièn** he pí phú-thûng ngièn-fûn tô-chhut yit-thon sṳ̀-kiên ke ngièn-fûn, chhai kok-chúng la̍k-fap chûng tû-yû chhut-hien, muk-tit he vi-chho̍k mì-pú ngìn-vì kûi-thin ke ki-ngièn lâu thi-khiù kûng-chón sán-sâng ke chhâ-yi.
Tet-khiet-sat-sṳ̂ Thai-ho̍k Fap-ho̍k-yen

**Tet-khiet-sat-sṳ̂ Thai-ho̍k Fap-ho̍k-yen** (University of Texas School of Law) he yit-só chhṳ 1883-ngièn hí chhai Mî-koet Tet-khiet-sat-sṳ̂ O-sṳ̂-tin chhóng-sat ke Fap-ho̍k-yen, fu-su̍k yî Tet-khiet-sat-sṳ̂ Thai-ho̍k O-sṳ̂-tin Fûn-káu. Kâi yen 2013-ngièn 《Mî-koet Sîn-vùn lâu Sṳ-kie Po-thô》ke Fap-ho̍k-yen phài-miàng lî pûn phìn-vì thi 15-miàng, khiûn-ngièn phài-miàng vún-thin.
Austin

**Austin** (Yîn-ngî: Austin) he Mî-koet Texas ke sú-fú, Travis-yen yen-chhṳ, ya-he Texas Thai-ho̍k ke só-chhai, yî-khi̍p chung-tô Kô Khô-kî khî-ngia̍p só-chhai ke Kô Khô-kî sàng. 
Austin he Mî-koet thi-sṳ̍p-yit thai sàng-sṳ lâu Texas thi-si thai sàng-sṳ. Kì he Mî-koet ńg-sṳ̍p thai sàng-sṳ chûng chen-chhòng chui-khoai.
Chhiòn Yîm-fù

**Chhiòn Yîm-fù** (Whole Note; Yîn-koet Yîn-ngî:Semibreve) chhai yîm-ngo̍k ki-phú chûng he yit-chúng yîm-fù sṳ̀-chhṳ̍t. Chhai ńg-sien-phú ki-fap chûng, Chhiòn Yîm-fù péu-sṳ vì yit-ke khûng-sîm ke thó-yèn fù-thèu. Chhiòn Yîm-fù ke yîm-chhòng he si-fûn yîm-fù ke 4-phi, chit 4/4 phok chûng ke 4 phok.
Pat-fûn Yîm-fù

**Pat-fûn Yîm-fù** (Eighth Note) chhai yîm-ngo̍k ki-phú chûng he yit-chúng yîm-fù sṳ̀-chhṳ̍t. Chhai ńg-sien-phú ki-fap chûng, Pat-fûn Yîm-fù péu-sṳ vì yit-ke sṳ̍t-sîm ke thó-yèn fù-thèu kâ-sông yit-ke tai yit-thiàu khì-chì-chhong ke fù-mî ke fù-kòn. Tông Pat-fûn Yîm-fù lâu khì-thâ yû fù-mî ke yîm-fù lièn-siá sṳ̀ , cho-tet khiung-yung fù-mî.
Ńg-sien-phú

**Ńg-sien-phú** (Five-line Staff) chhai yîm-ngo̍k fam-chhiû chûng he yit-chúng vì ngìn su̍k-sit ke yîm-ngo̍k phiêu-ki fông-sṳt, li-yung ńg-thiàu phìn-hàng vàng-sien, chhai khì sông-mien ki-ngi̍p phiêu-sṳ m̀-thùng yîm-kô khi̍p phok-chṳ́ ke yîm-fù.

## Ńg-sien-phú kiet-kèu

Ki-phú sṳ̀, yîm-fù tû-fi khat-va̍k chhai yit-thiàu sien-sông fe̍t-chá ngi-thiàu sien chûng-kiên ke khûng-kiên sông.
Ngi-fûn Yîm-fù

**Ngi-fûn Yîm-fù** (Half Note) chhai yîm-ngo̍k ki-phú chûng he yit-chúng yîm-fù sṳ̀-chhṳ̍t. Chhai ńg-sien-phú ki-fap chûng, Ngi-fûn Yîm-fù péu-sṳ vì yit-ke khûng-sîm ke thó-yèn fù-thèu kâ-sông yit-ke put-tai fù-mî ke fù-kòn.  Ngi-fûn Yîm-fù ke yîm-chhòng he Chhiòn Yîm-fù ke ngi-fûn-chṳ̂-yit, chit 4/4 phok chûng ke lióng-phok.
Sâm-sṳ̍p-ngi-fûn Yîm-fù

**Sâm-sṳ̍p-ngi-fûn Yîm-fù** (Yîn-koet Yîn-ngî: Demisemiquaver) chhai yîm-ngo̍k ki-phú chûng, he yit-chúng yîm-fù sṳ̀-chhṳ̍t. Chhai ńg-sien-phú ki-fap chûng, Sâm-sṳ̍p-ngi-fûn Yîm-fù péu-sṳ vì yit-ke sṳ̍t-sîm ke thó-yèn fù-thèu kâ-sông yit-ke tai sâm-thiàu khì-chì chhong ke fù-mî ke fù-kòn.
Yîm-fù sṳ̀-chhṳ̍t

**Yîm-fù sṳ̀-chhṳ̍t**, chhai ngo̍k-phú chûng yung-lòi péu-tha̍t kok yîm-fù chṳ̂-kiên ke siông-tui chhṳ̀-sa sṳ̀-kiên .
Sûng-chhiòn Yîm-fù

**Sûng-chhiòn Yîm-fù** (Breve) chhai yîm-ngo̍k ki-phú chûng he yit-chúng yîm-fù sṳ̀-chhṳ̍t. Chhai ńg-sien-phú ki-fap chûng, Chhiòn Yîm-fù péu-sṳ vì yit-ke khûng-sîm ke thó-yèn fù-thèu. Chhiòn Yîm-fù ke yîm-chhòng he Chhiòn Yîm-fù ke 2-phi, si-fûn yîm-fù ke 8-phi, chit 4/4 phok chûng ke 8 phok.