open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Lech Wałęsa

**Lech Wałęsa** (), Pô-làn Chṳn-chhṳ fa̍t-thung-kâ, Thòn-kiet Kûng-fi liâng-thô-ngìn, Pô-làn Khiung-fò-koet Chúng-thúng (1990—1995). 1981-ngièn "Sṳ̀-thoi Chha̍p-chì" ngièn-thu fûng-yùn ngìn-vu̍t, 1983-ngièn tet-to Nobel Fò-phìn Chióng.

## Chhâm-kháu chṳ̂-liau

分類:Pô-làn
分類:Ngìn-vu̍t
分類:Nobel Fò-phìn Chióng tet-chióng ngìn
Entrena

**Entrena** he chhai Sî-pân-ngà ke chûng-phu. Chúng mien-chit yû 559 phiàng-fông kûng-lî, 2010-ngièn ngìn-khiéu he 1493.
Bangka-tó

**Bangka-tó** (Yin-nì-ngî: Pulau Bangka) he Yin-nì Bangka-Belitung Khiùn-tó ke tó chṳ̂-yit. Sén-fú he Pangkal Pinang. Mien-chit yok 11,910 phìn-fông kûng-lî.

## Kîn-chi
Chhṳ-chhiùng 1710-ngièn yî-lòi, Bangka tó-yí he sṳ-kie sông chú-yeu ke siak sán-thi, siak kûng-ngia̍p yù Yin-nì chṳn-fú lúng-thôn. Pâng-kâ-tó ya chhut-sán Fû-chiau. 

## Kî-mìn
Bangka-tó ngìn-khiéu yok 626,955-ngìn, kî-mìn he Mâ-lòi-chhu̍k Yin-nì-ngìn lâu Hon-chhu̍k Hak-kâ-ngìn vì-chú. Kî-mìn chûng yit-pan chhai lien-siak-chhòng kûng-chok, nang yit-pan chhai Fû-chiau nùng-chhòng kûng-chok.

## Li̍t-sṳ́
## Thi-lî
## Kîn-chi
## Vùn-fa
## Kau-yuk
## Thí-yuk
## Chhâm-siòng
Pangkal Pinang

**Pangkal Pinang** (Yin-nì-ngî: Pangkal Pinang) he Yin-nì Bangka-Belitung Khiùn-tó sén-fun ke sén-fú chṳ̂-yit.
Bangka-Belitung Khiùn-tó

**Bangka-Belitung Khiùn-tó** (Yin-nì-ngî: Kepulauan Bangka Belitung) he Yin-nì ke yit-ke sén-fun, yù Bangka-tó yî-khi̍p Belitung-tó chû-sṳ̀n, lâu Nàm Sumatera kak-hói siông-mong. Bangka-Belitung Khiùn-tó ngièn-pún su̍k-yî Nàm Sumatera, 2000-ngièn tân-thu̍k sat-sén. Sú-fú chhai Pangkal Pinang. 2004-ngièn ngìn-khiéu he 1,012,655 ngìn.
## Li̍t-sṳ́
## Thi-lî
## Kîn-chi
## Ngìn-khiéu
## Vùn-fa
## Kau-yuk
## Thí-yuk
## Chhâm-siòng
Yin-nì-ngî

**Yin-nì-ngî** (Bahasa Indonesia) he Yin-nì ke kôn-fông ngî-ngièn. Su̍k-yî Mâ-lòi Polynesia Ngî-chhu̍k. Chhiòn sṳ-kie thai-yok yû 1700-van to 3000 van-ngìn sṳ́-yung liá-chúng ngî-ngièn, hàn-yû yit-yi si-chhiên van-ngìn chiông Yin-nì-ngî chok-vì thi-ngi ngî-ngièn. Yin-nì-ngî lâu Mâ-lòi-ngî fî-sòng siông-thùng. Liá lióng-chúng ngî-ngièn ke chú-siên pún-lòi he Tûng-nàm-â ke fî kôn-fông thûng-yung ngî.
Mâ-lòi-ngî

**Mâ-lòi-ngî** (Bahasa Melayu) chhai ngî-ngièn fûn-lui sông he su̍k-yî Nàm-tó ngî-hì ke Mâ-lòi Polynesia Ngî-chhu̍k, chú-yeu pûn sṳ́-yung chhai Mâ-lòi-sî-â yî-khi̍p Mâ-lòi-sî-â chû-vì lìn-koet ke Thai-koet, Sîn-kâ-pô, Vùn-lòi, Fî-li̍t-pîn, yî-khi̍p Yin-nì Sumatra ke phu-fun thi-khî tén-tén. Chhai Mâ-lòi-sî-â yû 1300 van-ngìn ke mû-ngî he Mâ-lòi-ngî, yok chiam-hi chhiòn-koet ngìn-khiéu ke 52%. Nang-ngoi, Mâ-lòi-ngî hàn-yû 1000 van-ngìn he pá Mâ-lòi-ngî chok-vì thi-ngi ngî-ngièn.

## Li̍t-sṳ́
## Lui-phe̍t
## Thi-lî fûn-phu
## Fông-ngièn
## Ngî-yîm
## Vùn-fap

## Tsu-sṳt
## Tshâm-siòng

## Ngoi-phu Lièn-kiet
Mâ-lòi Polynesia Ngî-chhu̍k

**Mâ-lòi Polynesia Ngî-chhu̍k**, fe̍t-chá ham-cho **Malay-Polynesia Ngî-chhu̍k**, he Nàm-tó Ngî-hì yî-ha ke yit-ke fûn-kî. Mâ-lòi Polynesia Ngî-chhu̍k ke ngî-ngièn ngìn-khiéu fûn-phu kóng-fat, san-pu yî Yin-thu-yòng, Nàm Thai-phìn-yòng khi̍p Pet Thai-phìn-yòng nàm-phu thi-khî, sî chṳ Fî-chû tûng-nàm ke Madagascar, tûng chṳ Chile ke Fu̍k-fa̍t-chiet-tó, pet chṳ Thòi-vân lâu Hawaii, nàm chṳ New Zealand.
Yin-thu-yòng

**Yin-thu-yòng** (印度洋), vi-yî Â-chû, Fî-chû, Thai-yòng-chû lâu Nàm-khi̍t-chû chṳ̂-kiên, thai-phu-fun chhai Nàm-pan-khiù. Mien-chit 7491 van phìn-fông kûng-lî, yok chiam-tén sṳ-kie hói-yòng chúng miien-chit ke 21.1%, he sṳ-kie thi-sâm thai yòng. Phìn-kiûn chhṳ̂m-thu he 3897 kûng-chhak, chui-thai chhṳ̂m-thu he Diamantina Hói-kiêu, tha̍t-tó 8,047 kûng-chhak.
Hon-chhu̍k

**Hon-chhu̍k** (漢族) he Chûng-koet ke chú-thí chhu̍k-khiùn, ya-he sṳ-kie song ngìn-khiéu chui-tô ke chhu̍k-khiùn. Muk-chhièn Hon-chhu̍k ngìn-khiéu yok sṳ̍p-sâm yi, chiam-hi sṳ-kie tsúng ngìn-khiéu ke 20%, fûn-phu chhai sṳ-kie kok-thi.

## Mìn-hì
* Pet-fông Mìn-hì
* Kóng-fú Mìn-hì
* Ng̀-ye̍t Mìn-hì
* Kàm-fú Mìn-hì
* Fù-siong Mìn-hì
* Hak-kâ Mìn-hì
* Ho-ló Mìn-hì
Fù-chêu

**Fù-chêu** fe̍t-chá ham cho **Fù-chiâu** (胡椒), thai-phu-fun pûn yung-chhai sṳ̍t-vu̍t chûng, ngiong sa̍t sông yû fa-ho̍k ke fù-chêu-kán fe̍t-chá la̍t-chiau la̍t-su só tho-chṳ ke "sîn-la̍t" kám-kok.
Jakarta

**Jakarta Sú-tû Thi̍t-khî** (Yin-nì-ngî: Provinsi Daerah Khusus Ibukota Jakarta Raya) he Yin-nì ke yit-ke sén-fun, ya-he Yin-nì chui-thai ke sàng-sṳ lâu Sú-tû, chhai Jawa-tó ke sî-pet hói-ngan. 
## Li̍t-sṳ́
## Thi-lî
## Kîn-chi
## Ngìn-khiéu
## Vùn-fa
## Kau-yuk
## Thí-yuk
## Chhâm-siòng
Jawa

**Jawa** (Yin-nì-ngî: Jawa), chhai Yin-nì, nàm-lìm Yin-thu-yòng, pet-mien Jawa-hói, Yin-nì sú-tû Jakarta chet vi-yî Jawa sî-pet.

Jawa-tó he sṳ-kie sông ngìn-khiéu chui-tô, ya-he ngìn-khiéu me̍t-thu chui-kô ke tó-yí chṳ̂-yit, chhiòn-tó mien-chit 126,700 phìn-fông kûng-lî, ngìn-khiéu yit-yi lióng-chhiên si-pak van (2005-ngièn), me̍t-thu kô-tha̍t mî phìn-fông kûng-lî 981-ngìn.
## Li̍t-sṳ́
## Thi-lî

## Kîn-chi
## Ngìn-khiéu
## Vùn-fa
## Kau-yuk
## Thí-yuk
## Chhâm-siòng
Séu Sunda Khiùn-tó

**Séu Sunda Khiùn-tó** (Yîn-ngî: Lesser Sunda Islands) he Mâ-lòi Khiùn-tó chûng ke yit khiùn-tó, chhai Jawa yî tûng ke Yin-thu-yòng lâu Timor-hói chṳ̂-kiên. Séu Sunda Khiùn-tó lâu Jawa, Sumatra khi̍p Kalimantan tén-tén chû-sṳ̀n ke Thai Sunda Khiùn-tó (Greater Sunda Islands) siông-tui. Séu Sunda Khiùn-tó chhie̍t thai-phu-fun su̍k-yî Yin-nì.
## Li̍t-sṳ́
## Thi-lî
## Kîn-chi
## Ngìn-khiéu
## Vùn-fa
## Kau-yuk
## Thí-yuk
## Chhâm-siòng
Thai Sunda Khiùn-tó

**Thai Sunda Khiùn-tó** (Yîn-ngî: Greater Sunda Islands) he Mâ-lòi Khiùn-tó sî-phu, lâu Séu Sunda Khiùn-tó ha̍p-chhṳ̂n Sunda Khiùn-tó. Chú-yeu tó-yí pâu-koat Borneo, Jawa, Sulawesi khi̍p Sumatra. Thai Sunda Khiùn-tó yù Vùn-lòi, Yin-nì lâu Mâ-lòi-sî-â kón-hot.
## Li̍t-sṳ́
## Thi-lî
## Kîn-chi
## Ngìn-khiéu
## Vùn-fa
## Kau-yuk
## Thí-yuk
## Chhâm-siòng
Maluku Khiùn-tó

**Maluku Khiùn-tó** (Yin-nì-ngî: Kepulauan Maluku) he Yin-nì kin-nui chung-tô khiùn-tó pán-khoài chṳ̂-yit, he Mâ-lòi Khiùn-tó ke chû phu-fun. 
## Li̍t-sṳ́
## Thi-lî
## Kîn-chi
## Ngìn-khiéu
## Vùn-fa
## Kau-yuk
## Thí-yuk
## Chhâm-siòng
New Guinea

**New Guinea** (Yîn-ngî: New Guinea) chhai Au-chû yî pet, he sṳ-kie sông thi-ngi thai tó-yí. New Guinea chhai kûng-ngièn chhièn 5000-ngièn sṳ̀ yìn-yèn lâu Au-chû siông-lièn.
## Li̍t-sṳ́
## Thi-lî
## Kîn-chi
## Ngìn-khiéu
## Vùn-fa
## Kau-yuk
## Thí-yuk
## Chhâm-siòng
## Siông-kôan thiàu-muk
*Papua New Guinea
*Yin-nì
**Papua (sén)
**Sî Papua
Sumatra

**Sumatra** (Yin-nì-ngî: Sumatera) he Yin-nì chui sî-mien ke yit-ke thai-tó, ya-he chhiòn-khiù thi-luik thai tó-yí. Chhiòn-tó mien-chit tha̍t-tó 47-van phìn-fông Kûng-lî.
## Li̍t-sṳ́
## Thi-lî
## Kîn-chi
## Ngìn-khiéu
## Vùn-fa
## Kau-yuk
## Thí-yuk
## Chhâm-siòng
Dalmatia-ngî

**Tha̍t-mâ-thai-ngî** (Dalmatian language) he yit-mùn yí-kîn me̍t-chhie̍t ke Lò-màn ngî-ngièn, chui-chhû chhai Croatia ke Dalmatia lâu Montenegro sṳ́-yung

* (ISO 639-3: dlm)

Image:Latin alphabet Aa.svg|(**a**)
Image:Latin alphabet Bb.svg|(**be**)
Image:Latin alphabet Cc.svg|(**ce**)
Image:Latin alphabet Čč.png|(**če**)
Image:Latin alphabet Ćć.svg|(**će**)
Image:Latin alphabet Dd.svg|(**de**)
Image:Latin alphabet Dždž.png|(**dže**)
Image:Latin alphabet Đđ.svg|(**đe**)
Image:Latin alphabet Ee.svg|(**e**)
Image:Latin alphabet Ff.svg|(**ef**)
Image:Latin alphabet Gg.svg|(**ge**)
Image:Latin alphabet Hh.svg|(**ha**)
Image:Latin alphabet Ii.svg|(**i**)
Image:Latin alphabet Jj.svg|(**je**)
Image:Latin alphabet Kk.svg|(**ka**)
Image:Latin alphabet Ll.svg|(**el**)
Image:Latin alphabet Ljlj.png|(**elj**)
Image:Latin alphabet Mm.svg|(**em**)
Image:Latin alphabet Nn.svg|(**en**)
Image:Latin alphabet Njnj.png|(**enj**)
Image:Latin alphabet Oo.svg|(**o**)
Image:Latin alphabet Pp.svg|(**pe**)
Image:Latin alphabet Rr.svg|(**er**)
Image:Latin alphabet Ss.svg|(**es**)
Image:Latin alphabet Šš.png|(**eš**)
Image:Latin alphabet Tt.svg|(**te**)
Image:Latin alphabet Uu.svg|(**u**)
Image:Latin alphabet Vv.svg|(**ve**)
Image:Latin alphabet Zz.svg|(**ze**)
Image:Latin alphabet Žž.png|(**že**)
Image:Latin alphabet i+e.svg|(*i(j)e*)
Image:Latin alphabet r+r.svg|(*ŕ*)


* Tha̍t-mâ-thai-ngî
Zagreb

**Zagreb** he Croatia ke sú-tû lâu chui-thai sàng-sṳ, chhai Dalmatia, chúng ngìn-khiéu: 786,200 (1,200,000).
Chhṳ̂m-súi-phu-khî

**** (深水埗區) he Hiông-kóng sṳ̍p-pat-khî ke khì-tsûng yit-khî. Mien-tsit , .

## Thi-lî
## Li̍t-sṳ́
## Hàng-tsṳn Khî-va̍k
## Sa-khî Fàn-kín
## Kûng-khiung Sat-sṳ̂
## Kau-yuk
## Lî-hàng
## Kîn-tsi Fat-tsán
## Kâu-thûng
## Tshâm-siòng
## Ngoi-phu Lièn-kiet
Ecran a plasma

Ngì hien-chhai chin-ngi̍p yit-ke hàn-mò chhóng-kien ke vùn-chông. Yeu kien-chho ke vùn-chông, chhiáng chhai ha-mien ke phiên-cho-khiông chûng sû-ngi̍p nui-yùng （Chhâm-siòng Pông-chhu）.
Kó-yèn ngì-he put-séu-sîm to chhṳ́ hong-mien, chhṳ̍t-chiap tiám-kit ngì hi-khí chûng ke "fì-chón" on-néu fán-fì.
Kín-ko: ngì hàn-mò tên-liu̍k, ngì-ke IP thi-tiám chiông-voi ki-liu̍k chhai chhṳ́-chông ke phiên-siá li̍t-sṳ́ chûng.
Thèu-chông
Sa-khî
Hien-sṳ̀ sṳ-khien
Chui-khiûn ke kiên-kói
Sùi-kî thiàu-muk
Pông-chhu
Chan-chhu
Osasco

**Osasco** - chui-thai sàng-sṳ nàm-Pâ-sî.

## Chhâm-siòng

* http://www.osasco.sp.gov.br 
* https://web.archive.org/web/20080530101138/http://www.osascobrazil.com/
* Commons: Osasco.
新北市

**新北市**係台灣北部个一個市，在台灣島上最北端，係人口最多个行政區，環tîn台北市，東北鄰舍係基隆市、東南接上宜蘭縣、西南鄰桃園市。目前人數超過350萬。

## 歷史
**台北縣**於2010年12月25號升為新北市。

## 地理
本市環繞台北市四周及基隆市三面，三者共同形成台北都會區，屬於共同生活圈，並影響到臨近个桃園市及宜蘭縣。本縣屬於副熱帶季風氣候區，全年雨量多而平均，月平均最低溫係一月份个攝氏12.4度，月平均最高溫係七月份个攝氏33.6度。

## 行政區劃
新北市轄下共29個區，係由原臺北縣所轄个10個縣轄市、4個鎮及15個鄉改制而來。

*總人口30萬人以上：板橋區、三重區、中和區、新莊區 
*總人口20萬人至30萬人：永和區、新店區、土城區 
*總人口10萬人至20萬人：蘆洲區、樹林區、汐止區、三峽區、淡水區 
*總人口5萬人至10萬人：鶯歌區、五股區、泰山區、林口區 
*總人口5萬人以下：瑞芳區、深坑區、石碇區、坪林區、三芝區、石門區、八里區、平溪區、雙溪區、貢寮區、金山區、萬里區、烏來區
## 教育

## Kîn-chi
## Kâu-thûng
### 國道
* Koet-tho 1 ho (中山高速公路)
* Koet-tho 3 ho (福爾摩沙高速公路)
* Koet-tho 3-kap chhṳ̂-sien (台北聯絡道)
* Koet-tho 5 ho (北宜高速公路)
### 省道
* 台1線
** 台1甲線
* 台2線
** 台2甲線
** 台2乙線
** 台2丙線
** 台2丁線
* 台3線
* 台5線
* 台7乙線
* 台9線
** 台9甲線
* 台15線
### 市道
* 市道101號
** 市道101甲線
* 市道102號
* 市道103號
* 市道104號
* 市道105號
* 市道106號
* 市道107號
* 市道108號
* 市道109號
* 市道110號
* 市道111號
* 市道114號
* 市道116號

## 文化撈風景區
## 政治
## 參考資料




## 外部連結
*新北市政府
Chṳ̂-sán

**Chṳ̂-sán** (資產) he khî-ngia̍p yúng-yû lâu khúng-chṳ ke nèn yung fo-pì kie-liòng khi̍p tai-lòi kîn-chi li-yit ke kîn-chi chṳ̂-ngièn. Chṳ̂-sán thûng-sòng fûn-cho Liù-thûng Chṳ̂-sán lâu Chhòng-khì Chṳ̂-sán lióng thai-lui. Piáu-sut Fo-pì Chṳ̂-sán, Chhùn-fo, Yin-sû Chong-khóan, Chhòng-khì thèu-chṳ̂ tén-tén.
Khî-ngia̍p

**Khî-ngia̍p** (企業) he chhiùng-sṳ sên-sán, liù-thung, fu̍k-vu tén kîn-chi fa̍t-thung, yî sên-sán fe̍t-chá fu̍k-vu mân-chiuk sa-fi sî-yeu, sṳ̍t-hàng Chhṳ-chú Kîn-yìn, thu̍k-li̍p fu̍t-son, yî-fap sat-li̍p ke yit-chúng Yîn-li-sin ke kîn-chi chû-chṳt. Khî-ngia̍p chú-yeu chṳ́ thu̍k-li̍p ke Yîn-li-sin chû-chṳt, pin-yû fûn-cho Kûng-sṳ̂ lâu Fî Kûng-sṳ̂ khî-ngia̍p, piáu-sut Ha̍p-fó-chṳ Khî-ngia̍p, Ke-ngìn Thu̍k-chṳ̂ Khî-ngia̍p, Ke-thí Kûng-sông-fu tén-tén.
Fu̍k-vu

**Fu̍k-vu** (服務) he chṳ́ vi thâ-ngìn cho-sṳ, pin sṳ́ thâ-ngìn chhiùng-chûng su-yit ke yit-chúng yû-sóng fe̍t-chá mò-sóng ke fa̍t-thung.
Sên-sán

**Sên-sán** (生產) he chṳ ́yit-chhiet Sa-fi chû-chṳt chiông sû-ngi̍p chón-von vì sû-chhut ke ko-chhàng.
Hài-è

**Hài-è** (鞋仔) he yit-chúng chhôn-chhai kiok-song ke vu̍t-phín. Hài-è ke kî-pún chû-sṳ̀n he hài-mien, hài-tái, hài-kiên, hài-thiap lâu nui-chhàng.
Pot-thâm-fó

**Pot-thâm-fó** (Tuberculosis) he sòng-kien pin khó chṳ-miang ke yit-chúng chhòn-ngiam-phiang, yù Fûn-kî-hon-khiûn thô-chṳ. Pot-thâm-fó thûng-sòng kám-ngiam yî-khi̍p pho-fái hi (肺). Than-he khì-thâ hi-kôn piáu-sut Nó-hok, Chûng-khi Sṳ̀n-kîn Ne-thúng, Sùn-fàn Ne-thúng, Pit-ngiau Ne-thúng, Kut-ket, Kôan-chiet, sṳm-chṳ phì-fû yi̍t khó su kám-ngiam.
Chhòn-ngiam-phiang

**Chhòn-ngiam-phiang** (傳染病) he yit-chúng khó-yî chhiùng yit-ke ngìn fe̍t-chá khì-thâ vu̍t-chúng, kîn-ko kok-chúng thù-kang chhòn-ngiam pûn nang-ngoi yit-ke ngìn fe̍t vu̍t-chúng ke chhòn-ngiam-chṳn. Thûng-sòng liá-chúng chhi̍t-phiang khó-yî chia-yù chhṳ̍t-chiap chiap-chhiuk fe̍t-chá theu-ko yím-súi, sṳ̍t-vu̍t, khûng-hi san-pu.
Chûng-khi Sṳ̀n-kîn Ne-thúng

**Chûng-khi Sṳ̀n-kîn Ne-thúng** (Central Nervous System) he Sṳ̀n-kîn Ne-thúng ke yit-phu-fun, yù Nó lâu Chit-siói chû-sṳ̀n. Chûng-khi Sṳ̀n-kîn Ne-thúng
lâu Chû-vì Sṳ̀n-kîn Ne-thúng khúng-chṳ sâng-vu̍t ke hàng-vì.
Sṳ̀n-kîn Ne-thúng

**Sṳ̀n-kîn Ne-thúng** (Nervous System) he kî-thí nui-hí chú-thô chok-yung ke Ne-thúng. Nui-ngoi fàn-kín ke kok-chúng sin-sit, yù Kám-su-hi chiap-su heu, thûng-ko Chû-vì Sṳ̀n-kîn chhòn-thì to Nó lâu Chit-siói ke kok-kip  Chûng-khi chin-hàng cháng-ha̍p, chai kîn-ko Chû-vì Sṳ̀n-kîn khúng-chṳ lâu thiàu-chiet kî-thí kok ne-thúng hi-kôn ke fa̍t-thung, yî-khi̍p vì-chhṳ̀ kî-thí nui-ngoi-kie fàn-kín ke siông-tui phìn-fên. Sṳ̀n-kîn Ne-thúng he yù Sṳ̀n-kîn Se-pâu lâu  Sṳ̀n-kîn Kau-chṳt só chû-sṳ̀n. Sṳ̀n-kîn Ne-thúng fûn-cho Chûng-khi Sṳ̀n-kîn Ne-thúng lâu Chû-vì Sṳ̀n-kîn Ne-thúng lióng-thai phu-fun.
Chû-vì Sṳ̀n-kîn Ne-thúng

**Chû-vì Sṳ̀n-kîn Ne-thúng** (Peripheral nervous system) he Sṳ̀n-kîn Ne-thúng ke chû-sṳ̀n phu-fun, pâu-koat chhù-liáu Nó lâu Chit-siói chṳ̂-ngoi ke Sṳ̀n-kîn phu-fun. Nó lâu Chit-siói chû-sṳ̀n Chûng-khi Sṳ̀n-kîn Ne-thúng. Chû-vì Sṳ̀n-kîn Ne-thúng mò Kut-ket lâu Hiet-nó Phîn-chong ke pó-fu.
Pô-lìn-chhoi

**Pô-lìn-chhoi** (菠薐菜) fe̍t-chá **Kok-chhoi** (角菜) he yit-chúng chhó-pún chhṳ̍t-vu̍t, Pô-lìn-chhoi yî 647-ngièn yù Pô-sṳ̂ chhòn-ngi̍p Chûng-koet, kú-thoi chhṳ̂n-cho "Pô-sṳ̂-chhoi".
Chit-siói

**Chit-siói** (Medulla spinalis) he se-se ke kón-suk chhong ke Sṳ̀n-kîn kiet-kèu, vi-yî Chit-chhû ke chhûi-kón nui chhiâ pûn Chit-chhûi pó-fu, he ngièn-chhṳ nó ke Chûng-khi Sṳ̀n-kîn Ne-thúng yèn-chhûn phu-fun. Chûng-khi Sṳ̀n-kîn Ne-thúng ke se-pâu yî-kho fu̍k-chha̍p ke lièn-kiê lòi chhú-lî chhòn-thì sin-sit. Chit-siói ke chú-yeu kûng-nèn he chhòn-thì sung-nó lâu ngoi-chû chṳ̂-kiên ke sṳ̀n-kîn sin-sit.
Fân-son

**Fân-son** (番檨), fe̍t-chá ham cho **son-é** (檨仔), he chhiòn-khiù ngie̍t-tai thi-khî kóng-yit châi-phì yông-yuk chhut-sán ke súi-kó phín-chúng.
Fûng-sái

**Fûng-sái** (紅杮) he súi-kó phín-chúng. Kîm-ngit Chûng-koet, Ngit-pún, Hôn-koet, Pâ-sî he chú-yeu sán-thi.
Thien-nó Thôn-chhèn Só-mèu

**Thien-nó Thôn-chhèn Só-mèu** (computed tomography scan)  he yit-chúng yáng-siong Chín-tòn-ho̍k ke kiám-chhà. 
X-Sa-sien Thien-nó Thôn-chhèn Só-mèu (X-ray computed tomography) he yit-chúng li-yung su-vi-kí chhú-lî heu chhùng-kien ke sâm-vì fong-sa-sien Yî-ho̍k yáng-siong.
Fu̍t-chhṳ̂ Khiung-chṳn Sṳ̀n-siong

**Fu̍t-chhṳ̂ Khiung-chṳn Sṳ̀n-siong** (Magnetic Resonance Imaging) he li-yung Fu̍t-chhṳ̂ Khiung-chṳn (Nuclear magnetic resonance) ngièn-lî, yî-kí só sṳt-fong ke nèn-liòng chhai vu̍t-chṳt nui-phu mò siông-thùng kiet-kèu fàn-kín chûng mò siông-thùng ke sôi-kám.
Ngiam-set-thí

**Ngiam-set-thí** (Yîn-ngî: Chromosome) he Se-pâu nui khí-yû vì-chhòn sin-chṳt ke vu̍t-thí, chhai se-pâu fûn-lie̍t chṳ̂-chhièn chhòi hìn-sàng.
Chang Thien-chṳ́ Fat-sa Kie-son-kî Thôn-chhèn Só-mèu

**Chang Thien-chṳ́ Fat-sa Kie-son-kî Thôn-chhèn Só-mèu**  (positron emission tomography) he yit-chúng Fu̍t-yî-ho̍k sṳ̀n-siong kî-su̍t, kì chhiòn-sṳ̂n thì-kiûng sâm-vì ke fò-kûng-nèn yun-chok ke thù-siong.
Sûng-kú lò-sièn

**Sûng-kú Lò-sièn** (Nucleic acid double helix) yù lióng-thiàu Lô-siên Khiuk-sien fu-siông chhàn-lau yì-yèn hàng-sṳ̀n. Chui sòng-kien ke Sûng-kú Lò-sièn he péu-hien sâng-thai vì-chhòn ke DNA.
Sien-lia̍p-thí

**Sien-lia̍p-thí** (Mitochondrion) chhai Se-pâu Sâng-vu̍t-ho̍k chûng he chhùn-chhai yî thai-tô-su Chṳ̂n-fu̍t Sâng-vu̍t se-pâu chûng ke Se-pâu-hi.
Se-pâu sâng-vu̍t-ho̍k

**Se-pâu Sâng-vu̍t-ho̍k** (Cell biology) he ngiên-kiu Se-pâu ke hìn-thai kiet-kèu, sên-lî kî-nèn, fat-yuk, sên-fa̍t sṳ́, yî-khi̍p kok-chúng pâu-hi khi̍p sín-sit chhòn-thì lu-kang ke ho̍k-khô.
Chho̍k-sṳ̂-lia̍p

**Chho̍k-sṳ̂-lia̍p** (Centromere) chú-yeu chok-yung he sṳ́ fu̍k-chṳ ke Ngiam-set-thí chhai Yû-sṳ̂ fûn-lie̍t lâu Kám-sú fûn-lie̍t chûng khó-yî kiûn-tén fûn-phi to chṳ́ se-pâu chûng.
Se-pâu

**Se-pâu** (Cell) he sâng-miang fa̍t-thung ke kî-pún tân-vi. Só-yû sâng-vu̍t kiûn-yù se-pâu só chû-sṳ̀n. Phiang-thu̍k sâng-miang fa̍t-thung ya-he pit-sî chhai se-pâu chûng chhòi-nèn thí-hien.
Podolsk

**Podolsk** (Ngò-lò-sṳ̂-ngî: Подольск) Ngò-lò-sṳ̂ sàng-sṳ, Mo̍k-sṳ̂-khô-chû chhung-yeu sṳ-chṳ́n, thùng-sṳ̀ ya-he Mo̍k-sṳ̂-khô-chû Podolsk-khî ke Hàng-chṳn chûng-sîm, vi-yî Mo̍k-sṳ̂-khô-hò kî-liù Pakhra-hò pán. Khî-lì Mo̍k-sṳ̂-khô Sṳ-chûng-sîm yok si-sṳ̍p-sâm chhiên-mí. Sàng-sṳ chûng-sîm kóng-chhòng mien-chit 37.92 phìn-fông chhiên-mí, ngìn-khiéu 179974-ngìn (2008-ngièn). Podolsk he Mo̍k-sṳ̂-khô-chû chhung-yeu ke kûng-ngia̍p lâu vùn-fa chûng-sîm.
Moskva-chû

**Moskva-chû** (Ngò-ngî: Моско́вская о́бласть) he Ngò-lò-sṳ̂ Lièn-pâng Chú-thí chṳ̂-yit, su̍k-yî Tûng-ông Lièn-pâng Kón-khî. Moskva-chû ke mien-chit he 45,900 phìn-fông kûng-lî, 2010-ngièn ke ngìn-khiéu phú-chhà hién-sṳ pún-chû ke ngìn-khiéu yû 7,095,120-ngìn, sú-fú Moskva. Ngò-lò-sṳ̂-ngìn cham ngìn-khiéu 91.4%, Ukraina-ngìn cham 1.4%.

## Li̍t-sṳ́
## Thi-lî
## Hì-hèu
## Hàng-chṳn khî-va̍k
## Ngìn-khiéu mìn-chhu̍k
## Chṳ̂-ngièn
## Kîn-chi
Kon-se-pâu

**Kon-se-pâu** he ngièn-sṳ́ ke vi-thi̍t-fa ke se-pâu, kì yû siâm-li̍t pó-liù thi̍t-fa chhut khì-thâ se-pâu lui-hîn ke nèn-li̍t.
Pha̍k-se-pâu

**Pha̍k-se-pâu** he hiet chûng yit-chúng chhung-yeu ke hiet-se-pâu. Chhù-liáu pha̍k-se-pâu ngoi, ngìn-thí hiet chûng hàn-yû fùng-hiet-khiù, hiet-séu-pán lâu hiet-chiông. Pha̍k-se-pâu chok-vì miên-yi̍t hi-thúng ke yit-phu-fun pông-chhu sṳ̂n-thí tí-khong chhòn-ngiam-phiang yî-khi̍p ngoi-lòi ke tûng-sî.
Miên-yi̍t hi-thúng

**Miên-yi̍t hi-thúng** he sâng-vu̍t-thí nui yit-ke nèn phièn-sṳt chhut "fî chhṳ-thí vu̍t-chṳt", thûng-sòng he ngoi-lòi ke phiang-khiûn. Só-yû chhṳ̍t-vu̍t lâu  thung-vu̍t tû-yû Miên-yi̍t Hì-thúng. Miên-yi̍t hi-thúng pin-fî vàn-chhiòn yû-háu, yîn-vi phiang-khiûn fe̍t-chá ki-sâng-chhùng nèn put-thon yên-fa lòi kám-ngiam suk-chú.
Chûng-sin pha̍k-hiet-khiù

**Chûng-sin pha̍k-hiet-khiù** (Neutrophil Granulocyte) he hiet chûng Hiet-se-pâu sṳ̀n-fun chṳ̂-yit. Chûng-sin pha̍k-hiet-khiù cham-hi pha̍k-se-pâu ke 70%.
Hiet

**Hiet**(血) he ti sùn-fàn hi-thúng tî-poi, sîm-chhong lâu hiet-kón khiông-nui sùn-fàn liù-thûng ke yit-chúng chû-chṳt. Hiet chû-chṳt he kiet-thi chû-chṳt (結締組織) ke yit-chúng, yù hiet-chiông lâu hiet-khiù chû-sṳ̀n.
Hiet-chiông

**Hiet-chiông** he hiet ke yi̍t-thí sṳ̀n-fun, hiet-se-pâu hiên-fèu yî khì-chûng. Ngìn-thí hàm-yû 2750-3300 ml hiet-chiông, yok cham-hi hiet chúng thí-chit ke 55%. Hiet-chiông ke chhie̍t thai-phu-fun he súi (thí-chit ke 90%).
Sôn

**Sôn** (Acid) ke chhòn-thúng thin-ngi he tông yùng-kié súi-chûng sṳ, yùng-yi̍t chûng Khîn Lì-chṳ́ ke nùng-thu thai-ko sùn-súi chûng Khîn Lì-chṳ́ nùng-thu ke Fa-ha̍p-vu̍t.
Sùn-fàn hi-thúng

**Sùn-fàn hi-thúng** tô-su pâu-hàm yit-chû hi-kôn, piáu-sut sîm-chhong lâu hiet-kón, chú-yeu kûng-nèn he chhai se-pâu kiên yun-sung vu̍t-chṳt. Sùn-fàn Hì-thúng vì-chhṳ̀ thí-vûn lâu thí-nui pH-chhṳ̍t vún-thin.
PH

**pH** he yùng-yi̍t chûng Khîn lì-chṳ́ fa̍t-thu ke yit-chúng phêu-thu, ya chhiu-he thûng-sòng yi-ngi song yùng-yi̍t sôn-kán chhàng-thu ke fên-liòng phêu-chún. Liá-ke khái-ngiam he 1909-ngièn yù Tan-ma̍k Sâng-vu̍t Fa-ho̍k-kâ Søren Peter Lauritz Sørensen thì-chhut. 

pH ke kie-son kûng-sṳt:

:\mbox{pH} = -\log_{10} \left[ \mbox{H}^+ \right]= \log_{10} \frac{1}{\left[ \mbox{H}^+ \right]}

Nernst kûng-sṳt:

: E = E^0 + \frac{RT}{nF} \ln(a_{\textrm{H}^+}); \qquad \mathrm{pH} = \frac{E^0-E}{2.303 RT/F}
Promethium

**Promethium** ( *pǒ*) he yit-chúng fa-ho̍k ngièn-su, fa-ho̍k fù-ho vì **Pm**, ngièn-chṳ́ su-muk he **61**.

## Chhâm-kháu chṳ̂-liau
Europium

**Europium** ( *yǒu*) he yit-chúng fa-ho̍k ngièn-su, fa-ho̍k fù-ho vì **Eu**, ngièn-chṳ́ su-muk he **63**.

## Chhâm-kháu chṳ̂-liau
Berkelium

**Berkelium** ( *běi* fe̍t-chá  *péi*) he yit-chúng fa-ho̍k ngièn-su, fa-ho̍k fù-ho vì **Bk**, ngièn-chṳ́ su-muk he **97**.

## Chhâm-kháu chṳ̂-liau
Seaborgium

**Seaborgium** ( *xǐ*) he yit-chúng fa-ho̍k ngièn-su, fa-ho̍k fù-ho vì **Sg**, ngièn-chṳ́ su-muk he **106**.

## Chhâm-kháu chṳ̂-liau
Hassium

**Hassium** ( *hēi*) he yit-chúng fa-ho̍k ngièn-su, fa-ho̍k fù-ho vì **Hs**, ngièn-chṳ́ su-muk he **108**.

## Chhâm-kháu chṳ̂-liau
Californium

**Californium** ( *kǎ* fe̍t-chá  *kāi*) he yit-chúng fa-ho̍k ngièn-su, fa-ho̍k fù-ho vì **Cf**, ngièn-chṳ́ su-muk he **98**.

## Chhâm-kháu chṳ̂-liau
Hà-chhèu

**Hà-chhèu** (夏朝, Yok Chhièn 2070-ngièn－Yok Chhièn 1600-ngièn) he Chûng-koet chhòn-thúng sṳ́-sû chûng ki-chai ke thi-yit ke chûng-ngièn sṳ-sip vòng-chhèu.
Sông-chhèu

**Sông-chhèu** (商朝, yok Chhièn 1600-ngièn－yok Chhièn 1046-ngièn) he Chûng-koet li̍t-sṳ́ sông ki-sṳ̀n Hà-chhèu‎ chṳ̂-heu ke yit-ke vòng-chhèu. ，
Sî-Chû

**Sî-Chû** (西周, yok Chhièn 1046-ngièn－Chhièn 771-ngièn) he Chûng-koet li̍t-sṳ́ sông ki-sṳ̀n Sông-chhèu chṳ̂-heu ke yit-ke chhèu-thoi, sú-tû  Chûng-chû.
Tûng-Chû

**Tûng-Chû** (東周, Chhièn 770-ngièn－Chhièn 256-ngièn) e Chûng-koet li̍t-sṳ́ sông sú-tû chhiên-chṳ Lo̍k-yip ke Chû vòng-chhèu.
Chû-chhèu

**Chû-chhèu** (周朝, yok Chhièn 1046-ngièn－Chhièn 221-ngièn) he Chûng-koet li̍t-sṳ́ sông-poi ki-sṳ̀n Sông-chhèu ko-heu ke yit-ke chhèu-thoi. Chû-chhèu fûn-vì "Sî-Chû" lâu "Tûng-Chû" lióng-ke sṳ̀-khì. Khì-chûng Tûng-Chû sṳ̀-khì yu chhṳ̂n-cho "Chhûn-chhiû Chan-koet", fûn-cho "Chhûn-chhiû" lâu "Chan-koet" lióng phu-fun.
Chhûn-chhiû Sṳ̀-khì

**Chhûn-chhiû Sṳ̀-khì** (春秋時期, Chhièn 770-ngièn－Chhièn 476-ngièn) Tûng-Chû ke yit-ke sṳ̀-khì, Chhûn-chhiû sṳ̀-thoi Chû vòng ke sṳ-li̍t kám-ngio̍k. 
Chhûn-chhiû Sṳ̀-khì chṳ̂-heu he Chan-koet Sṳ̀-khì.
Fa-ho̍k ngièn-su

**Fa-ho̍k ngièn-su** he chṳ́ chhṳ-yèn-kie chûng yit-pak tô-chúng kî-pún ke kîm-su̍k lâu fî kîm-su̍k vu̍t-chṳt, kì-têu yù yit-chúng ngièn-chṳ́ chû-sṳ̀n.
Chan-koet Sṳ̀-khì

**Chan-koet Sṳ̀-khì** (戰國時期, Chhièn 403-ngièn－Chhièn 221-ngièn) he Chûng-koet li̍t-sṳ́ sông Tûng-Chû ke yit-thon li̍t-sṳ́ sṳ̀-khì, liá-yit sṳ̀-khì kok-koet fun-chan put-hiû, Chan-koet Sṳ̀-khì chṳ̂-chhièn Chhûn-chhiû Sṳ̀-khì.
Chhìn-chhèu

**Chhìn-chhèu** (秦朝, Chhièn 221-ngièn－Chhièn 207-ngièn) he yù Chan-koet Sṳ̀-thoi heu-khì ke Chhìn-koet fat-chán hí-lòi ke thúng-yit thai-koet. Chhìn-chhèu khôi-koet kiûn-chú Yìn Chṳn chhṳ-chhṳ̂n "sṳ́ fòng-ti". Chhìn-chhèu chhiùng thúng-yit liuk-koet to me̍t-mòng chṳ́-yû sṳ̍p-ńg ngièn.
Sî-Hon

**Sî-Hon** (西漢, Chhièn 202-ngièn 2-ngie̍t －9-ngièn 1-ngie̍t 10-ngit) he Chûng-koet kú-thoi ke yit-ke chhèu-thoi, lâu Tûng-Hon ha̍p-chhṳ̂n Hon-chhèu.
Tûng-Hon

**Tûng-Hon** (東漢, 25-ngièn－220-ngièn12-ngie̍t 10-ngit) he chûng-koet kú-thoi ke yit-ke chhèu-thoi, lâu Sî-Hon ha̍p-chhṳ̂n Hon-chhèu. Sî-Hon lâu Tûng-Hon chṳ̂-kiên yû yit-ke Sîn-chhèu, heu pûn Tûng-Hon só chhí-thoi. Tûng-Hon he Hon-chhèu ke yit-phu-fun.
Sîn-chhèu

**Sîn-chhèu** (新朝, 9-ngièn1-ngie̍t 10-ngit－23-ngièn) he Chûng-koet li̍t-sṳ́ sông ki-sṳ̀n Sî-Hon chṳ̂-heu chhut-hien ke chhèu-thoi.
Sâm-koet

**Sâm-koet** (三國, 220-ngièn 12-ngie̍t 10-ngit－280-ngièn 5-ngie̍t 1-ngit) he Chûng-koet li̍t-sṳ́  sông yit-thon sṳ̀-khì, yû Chhâu Ngùi, Chuk Hon, Sûn N̂g tén Sâm-koet chṳn-khièn. Hon-chhèu ma̍t-khì Sâm-koet chan-chên put-thon, sṳ́-tet ngìn-khiéu ha-kong, kîn-chi sún-fái, Sâm-koet kai chhung-sṳ kîn-chi fat-chán, yîn-vi chan-chên sî-khiù, kok-chúng kî-su̍t tû-yû pí-káu thai fat-chán.
Chhàu Ngui

**Chhàu Ngui** (曹魏, 220-ngièn 12-ngie̍t 10-ngit － 265-ngièn 2-ngie̍t 4-ngit) he Chûng-koet Hon-chhèu ma̍t-khì Sâm-koet chṳ̂-chûng chui khiòng-thai ke yit-ke chṳn-khièn. Chṳ 265-ngièn Ngui yu pûn Sṳ̂ Mâ-yâm chhòn-tho̍t, kói-ho sṳ̀n-vì Chìn.
Chin-chhèu

**Chin-chhèu** (晉朝, 266-ngièn 2-ngie̍t 4-ngit－420-ngièn) he Chûng-koet li̍t-sṳ́ sông ke chhèu-thoi chṳ̂-yit, ki-sṳ̀n Sâm-koet, hâ-khí nàm-pet chhèu, su̍k-yî Liuk-chhèu chṳ̂-yit.
Chûk Hon

**Chûk Hon** (蜀漢, 221-ngièn－263-ngièn 11-ngie̍t) he Chûng-koet li̍t-sṳ́ sông Sâm-koet sṳ̀-khì sî-nàm fông ke yit-ke chṳn-khièn. Chṳ 263-ngièn Chhàu Ngui‎ kûng-ngi̍p Chûk Hon, heu-chú thèu-hòng.
Sûn Ǹg

**Sûn Ǹg** (孫吳, 222-ngièn－280-ngièn 5-ngie̍t 1-ngit) he Chûng-koet li̍t-sṳ́ sông Sâm-koet sṳ̀-khì ke yit-ke chṳn-khièn.
Sî-Chìn

**Sî-Chìn** (西晉, 266-ngièn 2-ngie̍t 4-ngit－316-ngièn), he Chûng-koet kú-thoi ke yit-ke Chhèu-thoi miàng-è, sú-tû thin-chhai Lo̍k-yông.
Tûng-Chìn

**Tûng-Chìn** (東晉, 317-ngièn－420-ngièn) , he Chûng-koet kú-thoi ke yit-ke chhèu-thoi miàng-è, nái-he Sî-Chìn Sṳ̂ Mâ-shì chṳn-khièn ke yèn-sa.
Kap-kut-vùn

**Kap-kut-vùn** (甲骨文)  chú-yeu chṳ́ Chûng-koet Sông-chhèu vân-khì vòng-sṳt yung-yî cham-puk ki-sṳ yì-yèn chhai Kuî-kut fe̍t-chá chhu-kut sông khie-khat ke vùn-sṳ, hien-thoi Hon-sṳ yù Kap-kut-vùn yên-pien lòi.
Ńg-fù Sṳ̍p-liuk-koet

**Ńg-fù Sṳ̍p-liuk-koet** (五胡十六國, 304-ngièn－439-ngièn), he Chûng-koet li̍t-sṳ́ sông ke yit-thon sṳ̀-khì. Pet-fông kok-chhu̍k ke nui-sái chho-sṳ̀n ngiàm-chhung ke mìn-sâng kîn-chi sún-sṳt.
Chhièn-Chhàu

**Chhièn-Chhàu** (前趙, 304-ngièn－329-ngièn) he Hiûng-nù-ngìn Liû-yên só kien-li̍p ke chṳn-khièn, sú-tû Phìn-yòng. Liá-he Sṳ̍p-liuk-koet sṳ̀-khì kien-li̍p ke thi-yit ke chṳn-khièn.
Hiûng-nù

**Hiûng-nù** he yit-ke kú-thoi sên-fa̍t chhai Êu-Â Thai-liu̍k ke Yù-mu̍k mìn-chhu̍k, kì-têu chhai Mùng-kú chûng-sîm kien-li̍p koet-kâ (Chhièn 209-ngièn - 48-ngièn). Kîn-kí ngî-ngièn ngiên-kiu fông-mien ke thôi-lun, Mùng-kú koet-nui yû kôn-tiám ngin-vì Hiûng-nù he hien-chhai Mùng-kú-chhu̍k ke chhṳ̍t-chiap chú-siên.
Yù-mu̍k mìn-chhu̍k

**Yù-mu̍k mìn-chhu̍k** khiùn-thí chhín-hiong chhiùng yit-chhú yì-kî to nang yit-chhú, tô-yî thin-kî yit-thi. Chhai kú-thoi put-séu ke vùn-mìn chên-kîn he Yù-mu̍k mìn-chhu̍k.
Ngî-ngièn

**Ngî-ngièn** he yit-tho khiung-thùng chhái-yung ke kiêu-thûng fù-ho, péu-tha̍t fông-sṳt lâu chhú-lî kûi-chet. Ngî-ngièn he chṳ́ ngìn-lui kiêu-thûng só sṳ́-yung ke ngî-ngièn－Chhṳ-yèn Ngî-ngièn. Yit-pân ngìn tû pit-sî thûng-ko ho̍k-si̍p chhòi-nèn tet-tó ngî-ngièn nèn-li̍t. Ngî-ngièn ke muk-tit he kâu-liù kôn-ngiam, yi-kien, sṳ̂-sióng tén-tén. Ngî-ngièn-ho̍k chhiu-he chhiùng ngìn-lui ngiên-kiu ngî-ngièn fûn-lui lâu kûi-chet yì-yèn fat-chán chhut-lòi ke. Ngiên-kiu ngî-ngièn ke chôn-kâ pûn-ngìn chhṳ̂n-cho Ngî-ngièn Ho̍k-kâ.
Valery Leontiev

** Valery Yakovlevich Leontiev** (Ngò-lò-sṳ̂-ngî: Валерий Яковлевич Леонтьев) (1949-ngièn 3-ngie̍t 19-ngit) Ngò-lò-sṳ̂ kô-sên.
Concepción

**Concepción** - chui-thai sàng-sṳ nàm-Chṳ-li.
* Koet-chi thien-fa khî-ho: +56 
* Sṳ̀-khî: UTC-4 
## Chhâm-siòng
* Concepcion.cl
* Commons:Concepción
Chon-sa̍k-sân Chhàm

Tson-sa̍k-sân Tshàm 鑽石山站 he Kiú-liùng Tson-sa̍k-sân yit tshàm

| image1 = HK Diamond Hill Station Concourse.jpg | caption1 = 車站大堂
| image2 = MTR DIH (1).JPG | caption2 = Tson-sa̍k-sân Tshàm A1出口
| image3 = MTR DIH (2).JPG | caption3 = Tson-sa̍k-sân Tshàm A2出口

分類:Kôn-thòng Sien
Chhòi-thòn-fap-ngìn Chûng-fà Mìn-koet Kien-koet Yit-pak-ngièn Kî-kîm-fi

**Tseui-tin-faat-ngin Chung-faa-min-gok gen-gok it-paak-nen gi-gim-fui** (財團法人中華民國建國一百年基金會) hai Chung-faa-min-gok Teui-van yit go gi-gim-fui. Ma Yang-giu chung-tung hiang liang-giu-nen ge siong-sip-chit chong-pan. Ki-ti hi gaau ngi-liang-yit-yit-nen ge siong-sip-jit tsiu-tsit tsen. Gai fui ge fui-chong hai Chung-faa-min-gok fu-chung-tung Siu Man-chong.

## Mong-zi
* Gon-fong-mong Yang-vun
* Gon-fong-mong Chung-vun
Sú-tû(Hiông-kóng)

Sú-tû (Yîn-ngî：The Capitol) he Hiông-kóng Chiông-Kiûn-Àu Ngit-Chhut-Khòng-Sàng（LOHAS Park） 第一期，總發展面積為139,740平方米，其中住宅136,240平方米，商場500平方米，並設有一個佔地3,100平方米的長者護理中心及325個車輛泊位。發展權於2005年1月批出，由長江實業負責興建，於2009年中7月起入伙，並隨同康城站及日出公園一起落成。

## 建築
首都由5 幢樓高52至56 層的樓宇（電梯層數至70 樓，不設4 樓、13 樓等）物業組成，設於樓高5 層的大型平台上，提供2,096 個住宅單位。一半單位為3房設計，三成單位為4房設計，兩者面積均為900平方呎以上。兩房設計佔一成多，面積由683餘至700餘平方呎。

首都每座分左翼及右翼，各設獨立電梯大堂，合共十個部份，稱為「十閣」，各有獨立名稱，以全球知名城市分別命名：（第一座起）班芙、佛羅倫斯、琉森、馬德里、米蘭、蒙特利爾、奧斯陸、威尼斯、維也納及威士拿。

## 住客會所
首都會所命名為Premier Club，會所面積達12 萬平方呎，設有6 大主題區域，包括專為女士而設的維納斯專寵世界，位於平台花園。會所亦配合男士的喜好，將會所特別闢出一間Hi Fi房供住戶使用。其他設施包括戶外園林水療浴池、健身纖體室、瑜伽、舞蹈多用途練習室、作私人池畔派對的池畔園林讌樂屋和設有3間峇里式豪華SPA獨立屋等。會所於2009年8月22日開放。

## 公共設施
首都地下設有香港青年協會青年空間及康城社區會堂；三樓為小型商場，設有5間店舖，不過大部份店舖以地產代理為主。到了2010年1月及3月才分別開設萬寧及惠康超級市場。三樓通道命名為「卓裕大道」，24小時開放，可連接到康城站及環保大道。

## Kâu-thûng
在入伙初期，住客可以在地下候車處乘坐穿梭巴士到港鐵康城站。此外，也可利用3樓的有蓋行人通道步行15至20分鐘到康城站。但現時只有兩條巴士路線出入日出康城，使居民批評Kâu-thûng配套措施嚴重不足。到了2010年10月起，港鐵興建了一條臨時有蓋行人通道連接原有的有蓋行人通道，使住客現時只需步行5至6分鐘到康城站。

## 圖集

File:Lohas Park 200709.jpg|建築中的日出康城一期（2007年9月）
File:Lohas Park 200711.jpg|建築中的日出康城一期（2007年11月）
File:HK Lohas Park Plase1 Showflat.jpg|不少市民等候參觀第一期**首都**示範單位
File:HK Lohas Park Premier Link Shops 201012.jpg|首都三樓設有小型商場
File:Lohas Park Community Hall.jpg|康城社區會堂
File:HK LOHAS Park The Capital View1.jpg|首都低座平台
File:LOHAS Park Phase 1 Club House Lobby.jpg|首都會所大堂


## 參考

## 注釋



## 外部連結
*日出康城資訊站
*首都官方網頁
*長江實業
*港鐵公司
Chṳ́n (Thòi-vân)

**Chṳ́n** he thòi-vân ke thi-fông chṳ-thu chûng  chui-kî-chhèn ke thi-fông hàng-chṳn khî-va̍k.
Hen-Fâ-tshûn

Hen-Fâ-tshûn he 香港之一個大型私人屋苑，位於Hiông-kóng-tó柴灣西北。該處原為白沙灣。填海後，杏花邨於1986年至1989年分階段落成，發展商是前地鐵公司（現稱港鐵公司）杏花發展有限公司，由現在的嘉里建設承建。交通主要依賴港鐵港島綫杏花邨站。

根據香港特別行政區政府法定圖則，杏花邨是港島規劃區第20區的一部分。

## Li̍t-sṳ́
杏花邨所在的白沙灣在發展前只是石灘一片，至七十年代配合地鐵建造工程，港鐵公司便使用這地以建造過海隧道組件之用。1980年12月23日，港英政府正式批准港鐵公司分期興建港島綫，為興建柴灣車廠、杏花邨站及稍後通車的東區走廊筲箕灣至柴灣段，政府需在柴灣西至現在香港海防博物館一帶進行填海工程，至1985年5月31日，杏花邨站隨港島綫首段通車，而柴灣車廠亦已啟用；至於東區走廊筲箕灣至柴灣段，則於1989年10月才通車，而港鐵亦在港島線架空部分安裝隔音屏障以預防噪音和高空墮物導致之列車癱瘓事件。

## 結構
整個屋苑共有48座（當中沒有14座和44座，不包括杏花園兩座），所以名義上有50座。興建時由於屬飛機航道，所以樓層不過20層。第1至21座設在車廠上蓋，統稱「上杏花」，以500餘至600餘方呎的細單位為主，部分地方有時會受列車嘈音影響。第22至50座為「下杏花」，單位面積相對較大，集中700餘至900餘方呎3房大戶為主。下杏花位於海岸旁，環境清幽。可遠眺觀塘、油塘、藍田、調景嶺、將軍澳及日出康城。

* 上邨：15層（頂層複式）
* 下邨：19層（沒有14樓）

## 基本設施
屋苑設有多個住戶停車場：其中兩個位於上邨（有蓋多層及無蓋各一）下邨亦兩個無蓋停車場。非住戶停車場則位於杏花新城商場及嶺南中學旁。

屋苑設置杏花邨俱樂部，提供健身室、桌球室、游泳池、兩個羽毛球場及六個網球場。其他設施包括三個兒童遊樂場、一個籃球場及足球場。「下杏花」還設海濱長廊，供住戶及公眾人士享用。

## 社區設施
杏花邨內亦設置街市、青少年中心、老人中心、郵政局及醫療中心。還附設三間幼稚園、一間幼兒園、一間小學和中學。

## Kâu-thûng
主要道路:
*盛泰道
*東區走廊
**交通路線列表**
;港鐵
*港島綫杏花邨站
;巴士

;專線小巴



## 其他
*全球第11,000間麥當勞餐廳在1989年於杏花邨開幕。
*颱風黑格比襲港期間，杏花邨公共地方出現海水倒灌情況。
*杏花邨在家居廢物源頭分類比賽2008/09獲合作夥伴大獎。

## 外部連結
*杏花新城網站

Category：Hiông-kóng
Category：Kóng-tó Sien
Chiông-kiûn-o Sien

**Chiông-kiûn-o Sien** (將軍澳綫, Tseung Kwan O Line) he Hiông-kóng Kóng-thiet yàng-yun ke thiet-lu-sien, lièn-chiap Hiông-kóng Tûng-khî Pet-kok ke Pet-kok Chhàm, lâu Sîn-kie Sî-kung-khî Chiông-kiûn-o ke Pó-lîm Chhàm lâu Không-sàng Chhàm chṳ̂-kiên, su̍k-yî sàng-sṳ kuí-tho kâu-thûng hì-thúng. Yîn-vì tông-tô chhâ-chhàm chhai Chiông-kiûn-o Sîn-sṳ-chṳ́n, ku-só fûn hêm-cho “Chiông-kiûn-o Sien”.

## Chhâ-chhàm khói-yeu
## Li-yung chhong-khóng
## Chhâ-chhàm chû-piên
## Li̍t-sṳ́
## Chhâm-kháu chṳ̂-liau
*Không-sàng Chhàm
*Pó-lîm Chhàm
*Hâng-khiéu Chhàm
*Chiông-kiûn-o Chhàm
*Thiàu-kín-liâng Chhàm
*Yù-thòng Chhàm
*Chhe̍t-ǹg-yúng Chhàm
*Pet-kok Chhàm

## Lìn-khiûn chhâ-chhàm
## Ngoi-phu lièn-kiet
Khiu Sṳ̀n-thûng

**Khiu Sṳ̀n-thûng** (丘成桐, 1949-ngièn 4- ngie̍t 4-ngit －）, Chûng-koet Kóng-tûng-sén Mòi-chû Chiau-liang-yen Hak-kâ-ngìn, yû-miàng ke Su-ho̍k-kâ.
Chiâu-liâng-yen

**Chiau-liang-yan** (蕉嶺縣) chhai Chûng-koet Kóng-tûng-sén tûng-pet phu, su̍k-yî Mòi-chû-sṳ kón-hot. Chúng mien-chit 957 phìn-fông kûng-lî. 2002-ngièn ngìn-khiéu he 22-van.

## Miàng-sṳ

## Li̍t-sṳ́
## Ngìn-khiéu
## Ngî-ngièn
## Vùn-fa

## Chhâm-kháu Vùn-hien

## Ngoi-phu Lièn-kiet
Ngìn-khiéu

**Ngìn-khiéu** (人口) thûng-sòng he chṳ́ yit-ke thi-lî khî-vet ngìn ke su-muk, tui ngìn-khiéu chin-hàng	ngiên-kiu ke khô-muk yû Sa-fi-ho̍k lâu Thi-lî-ho̍k, kì he ngìn-khiéu ngiên-kiu ke chui kî-pún ke fam-vì, yit-ke thi-vet ke sṳ̀n-chai nèn-li̍t he yû-han ke, liá han-chṳ ngìn-khiéu su-muk ke chen-chóng.
Thaksin Chinnawat

**Thaksin Chinnawat** (; ), chhut-sên chhai Thai-koet pet-phu Chiang Mai Fú, he Thai-koet li̍t-sṳ́ song thi 23-vi Sú-siong.

Kì ke Chûng-vùn miàng he *Khiû Tha̍t-sîn* (丘達新), fu-chhîn ke chú-si̍t he Chûng-koet Kóng-tûng Fûng-sun-yen ke Hak-kâ-ngìn.
Thai-ngî

**Thai-ngî** ( ภาษาไทย) he Thai-koet ke kôn-fông ngî-ngièn, su̍k-yî Tai-Kadai Ngî-chhu̍k. Sṳ́-yung ngìn-khiéu yok 60,000,000-ngìn.

## Li̍t-sṳ́
## Lui-phe̍t
## Thi-lî fûn-phu
## Fông-ngièn
## Ngî-yîm
## Sṳ-mû
## Vùn-fap
## Chu-sṳt
## Chhâm-siòng

## Ngoi-phu Lièn-kiet
Kî-kîm-fi

**Kî-kîm-fi** (基金會) he li-yung chhṳ-yèn-ngìn, fap-ngìn, fe̍t-chá khì-thâ chû-chṳt kiên-chen ke chhòi-sán, chhiùng-sṳ chhṳ̀-san, kûng-yit sṳ ngia̍p vi muk-tit ke fî yàng-li-sin fap-ngìn.
Bangkok

**Bangkok** (Thai-ngî:กรุงเทพมหานคร) he Thai-koet sú-tû, ya-he Thai-koet chṳn-chhṳ, kîn-chi, mo-yi, vùn-fa, sa-fi, khô-kî, kau-yuk lâu kok fông-mien chûng-sîm
Sîn-kâ-po Hòng-khûng Kûng-sṳ̂

**Sîn-kâ-po Hòng-khûng Kûng-sṳ̂** (新加坡航空公司) he yit-kâ Sîn-kâ-po Hòng-khûng Kûng-sṳ̂, yî Chong-nî kî-chhòng vi kî-thi, chú-yeu kîn-yìn koet-chi hòng-sien, chhai Tûng-nàm-â, Tûng-â lâu Nàm-â yúng-yû khiòng-thai ke hòng-sien.
Tûng-nàm-Â

**Tûng-nàm-â-** (東南亞) he Â-chû thai-liu̍k ke tûng-nàm thi-tai, fam-vì pâu-hàm yî-ha ke koet-kâ:
* Vún-lòi
* Fî-li̍t-pîn
* Yin-thu-nì-sî-â
* Kán-pu-chhài
* Liàu-koet
* Mâ-lòi-sî-â
* Mién-thien
* Ye̍t-nàm
* Sîn-kâ-po
* Thai-koet
Hòng-khûng Kûng-sṳ̂

**Hòng-khûng Kûng-sṳ̂** (航空公司) he yî kok-chúng hòng-khûng fî-hàng-hi vi yun-sû kûng-khí	vi sṳ̀n-hak lâu fo-vu̍t thì-kiûng mìn-yung hòng-khûng fu̍k-vu ke khî-ngia̍p, Kì-têu yit-pân sî-yeu yit-ke kôn-fông ngin-khó ke yun-hàng chṳn-sû fe̍t phî-chún. Hòng-khûng Kûng-sṳ̂ sṳ́-yung ke fî-hàng-hi khó-yî he kì-têu chhṳ-kí yúng-yû ke, kì-têu khó-yî thu̍k-li̍p	thì-kiûng fu̍k-vu.
Lièn-ha̍p Hòng-khûng

**Lièn-ha̍p Hòng-khûng** (Yîn-ngî: United Airlines) he Mî-koet yit-kâ chú-yeu Hòng-khûng Kûng-sṳ̂, chúng-phu chhai Mî-koet Yî-li-nò-chû Chi-kâ-kô-sṳ.
Sîn-kâ-po Koet-li̍p Thai-ho̍k

**Sîn-kâ-po Koet-li̍p Thai-ho̍k** （National University of Singapore）, he Sîn-kâ-po Khiung-fò-koet ke thi-yit kiên thai-chôn ho̍k-fú.
Koet-li̍p Thòi-vân Thai-ho̍k

**Koet-li̍p Thòi-vân Thai-ho̍k** (國立臺灣大學)，he Thòi-vân ngiên-kiu hîn koet-li̍p chùng-ha̍p thai-ho̍k.
Chicago

**Chicago** (Yîn-ngî: Chicago) chhai Mî-koet chûng-sî phu, su̍k-yî Illinois. Tûng-lìm Michigan Fù, hot-khî nui ngìn-khiéu	yok 290-van.

## Li̍t-sṳ́
## Thi-lî
### Thi-hìn
### Hì-hèu
## kîn-chi
## Ngìn-khiéu
## Chṳn-fú lâu Ngi-fi
## Vùn-fa lâu Hien-thoi sên-fa̍t
### Chhòn-mòi
### Lî-hàng
### Kûng-yèn
### Mî-sṳ̍t
### Thí-yuk
## Kâu-thûng
### Kî-chhòng
## Kau-yuk
## Siông-kôan Lièn-kiet
## Yû-hó Sàng-sṳ
## Ngoi-phu Lièn-kiet
## Chhâm-kháu	Vùn-hien
Yên-yèn

thumb|Yên-yèn
**Yên-yèn** (演員) he chṳ́ chôn-chṳt yên-chhut, fe̍t-chá chhai péu-yên ngi-su̍t chûng pàn-yên mêu-chúng kok-set ke ngìn-vu̍t. Kîn-sòng yung-chhai thien-yáng, thien-sṳ, khia̍k-chhòng, kóng-pô tén-tén mòi-thí tông-chûng. 

## Chhâm-kháu chṳ̂-liau

分類:Yên-yèn
Thai-lû-kok Koet-kâ Kûng-yèn

**Thai-lû-kok Koet-kâ Kûng-yèn** (太魯閣國家公園) he Thòi-vân chui-chó ke koet-kâ kûng-yèn chṳ̂-yit.
Yòng-mìn-sân Koet-kâ Kûng-yèn

**Yòng-mìn-sân Koet-kâ Kûng-yèn** (陽明山國家公園) he Thòi-vân ke koet-kâ kûng-yèn chṳ̂-yit. 1985-ngièn 9-ngie̍t 1-ngit kûng-ko	kie-va̍k, 1985-ngièn 9-ngie̍t 16-ngit sṳ̀n-li̍p kón-lî-chhú.
Khén-tên Koet-kâ Kûng-yèn

**Khén-tên Koet-kâ Kûng-yèn** (墾丁國家公園) he Thòi-vân chhai chan-chên-heu chui-chó sṳ̀n-li̍p	ke Koet-kâ Kûng-yèn, chhiòn-kin vi-é chhai Phìn-tûng-yen, Thòi-vân pún-tó chui nàm-tôn ke Hèn-chhû pan-tó. Liu̍k-thi	mien-chit	18,084 kûng-khín, hói-vet mien-chit 15,185 kûng-khín, hói-liu̍k-vet ha̍p-kie khiung-yû	33,269 kûng-khín. Kûng-yèn nàm-pet chhòng-thu yok 24 kûng-lî, tûng-sî khôn-thu yok 24 kûng-lî, he Thòi-vân ngie̍t-mùn kôn-kông-chhái	sṳn-thi chṳ̂-yit.
Ngiu̍k-sân Koet-kâ Kûng-yèn

**Ngiu̍k-sân Koet-kâ Kûng-yèn** (玉山國家公園) he Thòi-vân chui-chó ke koet-kâ kûng-yèn chṳ̂-yit.
Siet-pa Koet-kâ Kûng-yèn

**Siet-pa Koet-kâ Kûng-yèn** (雪霸國家公園) he Thòi-vân thi-ńg-chho koet-kâ kûng-yèn, ya-he Thòi-vân tên-sân lu-sien chui-tô, chui fu̍k-chha̍p ke Koet-kâ Kûng-yèn. 1991-ngièn 3-ngie̍t 1-ngit kûng-ko kie-va̍k, 1992-ngièn 7-ngie̍t 1-ngit sṳ̀n-li̍p kón-lî-chhú.
Kîm-mùn Koet-kâ Kûng-yèn

**Kîm-mùn Koet-kâ Kûng-yèn** (金門國家公園) he Chûng-fà_Mìn-koet ke thi-liuk-chho Koet-kâ Kûng-yèn, 1995-ngièn 5-ngie̍t 25-ngit kûng-ko kie-va̍k, 1995-ngièn 10-ngie̍t 28-ngit sṳ̀n-li̍p kón-lî-chhú.
Koet-kâ Kûng-yèn

**Koet-kâ Kûng-yèn** (國家公園) he yit-chúng	 pó-liù-khî, thûng-sòng yù chṳn-fú só yúng-yû, muk-tit he pó-fu mêu-chúng thi put su-tó ngìn-lui fat-chán lâu vû-ngiam ke sông-hoi.
Vú-lîn-ngièn Fûng-kín Miàng-sṳn-khî

**Vú-lîn-ngièn Fûng-kín Miàng-sṳn-khî** (武陵源風景名勝區) thi-chhú chhai Fù-nàm-sén sî-pet-phu ke Vú-lîn sân-ma̍k	chûng-thon Sông-chhṳ̍t-yen lâu Chhṳ̀-li-yen kâu-kie-chhú, su̍k-yî	Chông-kâ-kie-sṳ. Vú-lîn-ngièn yù si-thai Fûng-kín-khî chû-sṳ̀n.
Fû-yûng-khî

**Fû-yûng-khî** (芙蓉區) he Chûng-koet Fù-nàm-sén Chhòng-sâ-sṳ só kón-hot ke khî.

## Li̍t-sṳ́
## Thi-lî
## Kîn-tsi
## Ngìn-khiéu
## Ngî-ngièn
## Chûng-kau
## Vùn-fa
## Kau-yuk
## Tshâm-kháu Vùn-hien
## Ngoi-phu Lièn-kiet
Chông-kâ-kie-sṳ

**Chông-kâ-kie-sṳ** (張家界市) he Chûng-koet Fù-nàm-sén ke sén-hot thi-kip-sṳ, chhai Fù-nàm sî-pet-phu.
Lìm-siong-sṳ

**Lìm-siong-sṳ** (臨湘市) he Chûng-koet Fù-nàm-sén Ngo̍k-yòng-sṳ só kón-hot ke sàng-sṳ.

## Li̍t-sṳ́
## Thi-lî
## Kîn-chi
## Ngìn-khiéu
## Ngî-ngièn
## Chûng-kau
## Vùn-fa
## Kau-yuk
## Chhâm-kháu Vùn-hien
## Ngoi-phu Lièn-kiet
Fung-fông-sân (Hiông-kóng)

**Fung-fông-sân** (鳳凰山) he Hiông-kóng thi-ngi kô ke sân-fûng, hói-pha̍t 934-mí, pí chhiòn-kóng chui-kô ke sân-fûng Thai-mo-sân lài 23-mí, he Thai-yí-sân chui-kô ke sân-fûng. Fung-fông-sân chhai Thai-tûng-sân yî-sî, Muk-ǹg-sân yî-tûng, Mì-le̍t-sân chṳ̂ tûng-nàm.
Chiông-Kiûn-Àu

**Chiông-kiûn-àu** (將軍澳) he Hiông-kóng ke yit-ke hói-vân, chhai Sîn-kie Sî-kung-khî sî-nàm-phu. Chiông-kiûn-àu ke yèn-ngan yi̍t chhṳ̂n-vi Chiông-kiûn-àu, chhai Kiú-liùng pan-tó yî-tûng. Sî-phu vi Thiàu-kín-liâng，sî-nàm-phu vi Lí-ǹg-mùn.
Pak-thòng-chṳ́n

## Pak-thòng Khái-khóng  柏塘概況

### Thi-li Vi-chì 地理位置

**Pak-thòng-chṳ́n** (柏塘鎮, 客語拼音：būg tŏng) 地處中國廣東省惠州市博羅縣東北部，北緯(N)：23°23′，東經(E)：114°21′。柏塘鎮位於中國經濟最發達嘅珠三角地區，周邊有3座特大城市，244省道貫穿全鎮，交通便利，據省府廣州130公里,深圳特區96公里，東往河源50公里，西到東莞60公里。柏塘鎮屬丘陵區，地勢由北向東南傾斜，鎮內有獨松河、赤水河、黃崗河，三條河流在東南部交匯流入楊村河，為東江支流。

### Hàng-chṳn Khî-va̍k

### Hot-khî Kau-yuk

## Kîm-ha ke Pak-thòng

### Pak-thòng Kîn-chi

### Pak-thòng Sên-fa̍t

## Pak-thòng Fûng-chhìn

### Hak-kâ chṳ̂ hiông

## Chhâm-kháu chṳ̂-liau

## Ngo-poi Lièn-kiet

柏塘春特種山茶
平安生態旅遊風景區
Wolfgang Amadeus Mozart

**Wolfgang Amadeus Mozart** () he yit-chak si̍p kú-tién chú-ngi thai-sṳ̀n, khôi long-man chú-ngi siên-hò ke O-thi-li chok-khiuk-kâ, ya-he yên-cheu-kâ thùng chṳ́-fî-kâ. Kì yit-khiung chhóng-chok liâu 41 chak kâu-hióng-khiuk, 35 chak kông-khìm	cheu-mìn-khiuk, 50 chak séu-thì-khìm cheu-mìn-khiuk, 16 chak hièn-ngo̍k si-chhùng-cheu, 1 chak kô-khia̍k, 2 chak Missa, ~20 chak chhîn-chhong-khiuk, ~5 chak Cantata.
Chong-chhu̍k

**Chong-chhu̍k** (Hon-ngî:壮族/壯族; Chong-ngî: **Bouxcuengh**) ) he Chûng-koet yit-ke Séu-su mìn-chhu̍k. Chú-yeu fûn-phu chhai Kóng-sî Chong-chhu̍k Chhṳ-chhṳ-khî. Ngìn-khiéu yok 18,540,000 ngìn.
廣東省

廣東省係中華人民共和國嘅一隻省級行政區，省會係廣州，管轄21隻省轄市，其中副省級城市2隻（廣州、深圳），地級市19隻。廣東係中國大陸南端沿海嘅一隻省份，位于南嶺以南，南海之濱，同香港、澳門、廣西、湖南、江西撈福建接壤，與海南隔海相望。
## 歷史
## 地理
## 行政
## 經濟
## 文化
## 人物
Thai-mo-sân

**Thai-mo-sân** (大帽山) he Hiông-kóng chui-kô ke sân-fûng, hói-pha̍t 957-mí, pí thi-ngi kô ke sân-fûng Fung-fông-sân kô 23-mí. Thai-mo-sân chhú-yî Sîn-kie chûng-phu, sân-thí kóng-fat, po-thu siông-tui phìn-fòn, khì fu-khiun fam-vì pûn va̍k-ngi̍p Thai-mo-sân kau-yâ kûng-yèn lâu Sàng-mùn kau-yâ kûng-yèn chṳ̂-nui.
Saratov

** **  (Ngò-ngî: Саратов) he Ngò-lò-sṳ̂ -chû sú-fú, vi-yî Mo̍k-sṳ̂-khô tûng-nàm-phu 840 kûng-lî.  Chhiòn-sṳ cham thi mien-chit 378 phìn-fông kûng-lî, 2010-ngièn ngìn-khiéu vi 837,900 -ngìn. 1590-ngièn kien-li̍p. 
 
## Li̍t-sṳ́
## Thi-lî
## Hì-hèu
## Hàng-chṳn khî-va̍k
## Ngìn-khiéu mìn-chhu̍k
## Chṳ̂-ngièn
## Kîn-chi
## Chiá-moi sàng-sṳ
Dodol betawi

**Dodol betawi** he yit-chúng Yin-nì pán chṳ̂-yit , he Ngâ-kâ-tha̍t ke pún-thi ngìn-mìn ke chhòn-thúng sṳ̍t-vu̍t. 
Liá-chúng pán ke cho-fap he sṳ́-yung nò-mí fún lâu vû-set thông.
Peter Nalitch

**Peter Andreyevich Nalitch** (Ngò-lò-sṳ̂-ngî:Пётр Андреевич Налич) (1981-ngièn 4-ngie̍t 30-ngit) Ngò-lò-sṳ̂ kô-sên.
Hak-kâ Thien-sṳ-thòi

**Hak-kâ Thien-sṳ-thòi ** (Hon-sṳ: **客家電視台**; , suk-siá cho **Hakka TV**), kién-chhṳ̂n **Hak-kâ Thien-sṳ**, **Hak-kâ-thòi**,**Hak-thòi**, fe̍t-chá** Hak-sṳ**, he Thòi-vân chhai 2003-ngièn 7-ngie̍t 1-ngit khôi pô, he chôn su̍k Hak-kâ, chhiòn chhàng sṳ́-yung Thòi-vân Hak-kâ-ngî (pâu-hàm Si-yen-khiông, Hói-liu̍k-khiông, Thai-phú khiông, Seu-ôn khiông, Ngièu-phìn khiông tén) fat-yîm ke thien-sṳ phîn-tho. 

2012-ngièn 6-ngie̍t 30-ngit thén-tén mò-sien thien-sṳ sú-vi-fa, ke thòi khôi-sṳ́ cho-tet chhai mò-sien thien-sṳ song khon-tó. 2016-ngièn 7-ngie̍t 6 ngit, kì lâu Kûng-sṳ ke chú-phìn-tho thùng-sṳ̀ khôi-sṳ́ yung HD kô-va̍k-chṳt sin-ho. 2023-ngièn 6-ngie̍t, "*Kûng-khiung Thien-sṳ Fap*" siû-chṳn ko-heu, Hak-kâ Thien-sṳ-thòi pien-cho Kûng-kóng Si̍p-thòn hâ-poi ke phìn-tho.

*
Tsàu-ôn Hak-ngî

**Tsàu-ôn Hak-ngî** (詔安客語), he chṳ́ Fuk-kien-sén Chông-chiu-fú ke Tsàu-ôn-yen, Nàm-tshìn-yen, Phìn-fò-yen, Yùn-siau-yen Hak-kâ kî-mìn só sṳ́-yung ke ngî-ngièn.
Kiông-mà

**Kiông-mà** (薑嫲, Ho̍k-miàng: Zingiber officinale), me ôn-to **Kiông** (薑) lâu **Sâng-kiông** (生薑), he yit-chúng ngièn-sán yî Tûng-nàm-â ke-têu thi-fông ke thi-khî chhṳ̍t-vu̍t. Khôi yû Vòng-liu̍k-set fâ lâu  chhiuk-kit-sin hiông-mi ke kîn-káng. 


File:Zingiber officinale.JPG|Chhṳ̍t-chu
File:Zingiber officinale young leaf.jpg|Ya̍p-é 
File:ഇഞ്ചിപ്പൂവ്.JPG|Fâ-pâu 
File:Gingembre.jpg|Kîn-káng
File:Ginger cross section.jpg|Kîn-káng Pho-mien
File:Ginger tea-01.jpg|Kiông-chhà
File:Ginger ale.jpg|Kiông-chṳp-chiú
File:Handmade ginger fudge.jpg|Kiông-thông 
File:Berner Haselnusslebkuchen von Beck Glatz sx.jpg|Kiông-piáng
Yî-ho̍k

**Yî-ho̍k** (醫學), he chhú-lî khien-không siông-kôan mun-thì ke yit-chúng khô-ho̍k, yî chhṳ-liàu lâu yi-fòng sên-lî lâu sîm-lî chhi̍t-phiang lâu thì-kô ngìn-thí chhṳ-sṳ̂n su-chṳt vì muk-tit . Hien-thoi Yî-ho̍k ke ngiên-kiu liâng-yuk pâu-hàm Kî-chhú Yî-ho̍k, Lìm-chhòng Yî-ho̍k, Kiám-ngiam Yî-ho̍k, Yi-fòng Yî-ho̍k, Pó-khien Yî-ho̍k, Không-fu̍k Yî-ho̍k tén-tén.
Khien-không

**Khien-không** (健康) he chṳ́ sâng-vu̍t  chhai chṳn-sòng ke sên-lî lâu sîm-lî chhong-khóng, mò ngim-hò phiang-thung.
Vûn Kâ-pó

**Vûn Kâ-pó** (溫家寶, 1942-ngièn 9-ngie̍t 15-ngit－ ), Chûng-koet  Thiên-chîn ngìn, chṳn-chhṳ-kâ. Hien-chhai Chûng-koet Khiung-sán-tóng lâu Chûng-fà Ngìn-mìn Khiung-fò-koet ke chú-yeu liâng-thô-ngìn chṳ̂-yit.
Arnold Schwarzenegger

**Arnold Alois Schwarzenegger** he chhut-sên chhai O-thi-li ke Mî-koet Khien-sṳ̂n Yun-thung-yèn, yên-yèn lâu Chṳn-chhṳ-kâ, chên tâm-ngim thi 38-ngim Kâ-li-fuk-nì-â-chû Chû-chóng. 

分類:Mî-koet-ngìn
Khien-mî

**Khien-mî** (健美), he yit-chúng khiòng-thiau ki-ngiuk khien-chong lâu mî ke yun-thung, hí-ngièn yî Kú Hî-lia̍p. Chó-khì khien-mî pí-soi chhài-phan thûng-sòng yù Kié-pho-ho̍k lâu tiâu-sok ngi-su̍t-kâ tén-tén chû-sṳ̀n.
Fùng-hói

**Fùng-hói** (Â-lâ-pak-ngî:البحر الأحمر‎，Hî-pak-lói-ngî: יַם סוּף‎) chhai Fî-chû tûng-pet phu lâu Â-lâ-pak pan-tó chṳ̂-kiên, chhṳ̀n-hien ha̍p-chhòng hîn, chhòng-thu yok 2250 kûng-lî, chui-thai khôn-thu 355 kûng-lî, phìn-kiûn chhṳ̂m-thu 490-mí, chui-thai chhṳ̂m-thu 2211-mí, mien-chit 438,000 phìn-fông kûng-lî. Fùng-hói he Yin-thu-yòng ke liu̍k-kiên hói.
Thòi-vân Ngiùn-hòng

**Thòi-vân Ngiùn-hòng Kú-fun Yû-han Kûng-sṳ̂ ** (臺灣銀行股份有限公司), kién-chhṳ̂n **Thòi-vân Ngiùn-hòng**, he hien-kîm Chûng-fà Mìn-koet chú-yeu ngiùn-hòng chṳ̂-yit. ya-he Thòi-vân kîm-yùng-ngia̍p ke liùng-thèu lâu siên-khi, fu-chit tô-chúng hong ngiùn-hòng ngia̍p-vu.
Kú Hî-lia̍p

**Kú Hî-lia̍p** (古希臘) he chṳ́ chhiùng Hî-lia̍p li̍t-sṳ́ sông kûng-ngièn Chhièn Pat sṳ-ki ke Kú-fûng sṳ̀-khì khôi-sṳ́ to Chhièn 146-ngièn pûn Lò-mâ chṳ̂n-fu̍k chṳ̂-chhièn ke liá-thon sṳ̀-kiên ke Hî-lia̍p vùn-mìn.
Kú Lò-mâ

**Kú Lò-mâ**  (古羅馬) thûng-sòng chṳ́ chhiùng chhièn kiú sṳ-ki chhû chṳ chhai Yi-thai-li pan-tó chûng-phu hîn-hí ke vùn-mìn.
Thòi-vân Thú-thi Ngiùn-hòng

**Thòi-vân Thú-thi Ngiùn-hòng** (臺灣土地銀行). kién-chhṳ̂n **Thú-thi Ngiùn-hòng**, he Thòi-vân yit-ke sṳ̀n-li̍p yî 1946-ngièn ke thai-hîn ngiùn-hòng, chúng-hòng chhai Thòi-pet-sṳ Kón-chhièn-lu sông, he kói-chû Ngit-chhṳ Sṳ̀-thoi ngièn-pún Ngit-pún khien-ngia̍p ngiùn-hòng chhai Thòi-pet, Sîn-chuk, Thòi-chûng, Thòi-nàm, Kô-hiùng sṳ̀n-li̍p. 


File:Land Bank of Taiwan headquarters 20070514.jpg|Thòi-vân Thú-thi Ngiùn-hòng Chúng-hòng chhai Thòi-pet-sṳ Kón-chhièn-lu 
File:LBOT Taipei Branch and CTOC Financial Hall at Boai United Building 20070601.jpg|Thòi-vân Thú-thi Ngiùn-hòng Thòi-pet fûn-hòng
File:Museum of the Land Bank of Taiwan, National Taiwan Museum 20100618.jpg|Koet-li̍p Thòi-vân Pok-vu̍t-kón Thú-thi Ngiùn-hòng chán-sṳ-kón.
File:原日本勸業銀行臺南支店.JPG|Thòi-vân Thú-thi Ngiùn-hòng Thòi-nàm fûn-hòng


## Ngoi-phu Lièn-kiet
* Thòi-vân Thú-thi Ngiùn-hòng
Koet-li̍p Thòi-vân Pok-vu̍t-kón

**Koet-li̍p Thòi-vân Pok-vu̍t-kón** (國立臺灣博物館) , he Thòi-vân yit-chho kûng-li̍p Pok-vu̍t-kón, chhai Thòi-pet-sṳ Chûng-chang-khî. Kien-li̍p yî Ngit-chhṳ Sṳ̀-khì, Koet-li̍p Thòi-vân Pok-vu̍t-kón  he Thòi-vân li̍t-sṳ́ chui-kiú ke Pok-vu̍t-kón.
Pok-vu̍t-kón

**Pok-vu̍t-kón** (博物館) fe̍t-chá **pok-vu̍t-yen** (博物院), he ôn-chṳ yit-tho vùn-vu̍t tién-chhông ke kien-chuk-vu̍t fe̍t-he kî-kèu.  
Pok-vu̍t-kón seu-chhông yî-khi̍p vì-fu khí -yû khô-ho̍k, ngi-su̍t fe̍t-chá li̍t-sṳ́ chhung-yeu-sin ke vu̍t-khien.
Pâ-lì

**Pâ-lì** (巴黎, Fap-ngî: Paris) he Fap-koet ke sú-tû lâu chui-thai sàng-sṳ, ya-he Fap-koet ke chṳn-chhṳ lâu vùn-fa chûng-sîm. Pâ-lì-sṳ su̍k-yî Fap-làn-sî tó thai-khî chṳ̂-ha ke Pâ-lì-sén. Pâ-lì chhiòn-sṳ fûn-sṳ̀n ngi-sṳ̍p ke khî, chhṳ-chhiùng 1860 ngièn-thoi khôi-sṳ́ mò chhung-thai pien-fa. Chiet-chṳ 2009-ngièn  Pâ-lì sṳ-nui ngìn-khiéu chhêu-ko 223-van.  Pâ-lì tû-fi-khî ke ngìn-khiéu chhêu-ko 1200-van, he Êu-chû chui-thai ke tû-fi-khî chṳ̂-yit.  
Pâ-lì chhai chiông-khiun yit-chhiên ngièn ke sṳ̀-kiên chûng he sî-fông sṳ-kie chui-thai ke sàng-sṳ. ya chên-kîn he sṳ-kie sông chui-thai ke sàng-sṳ. muk-chhièn he sṳ-kie sông chui chhung-yeu ke chṳn-chhṳ lâu vùn-fa chûng-sîm chṳ̂-yit, tui-yî kau-yuk, ngu-lo̍k, sṳ̀-song, khô-ho̍k, mòi-thí, ngi-su̍t lâu chṳn-chhṳ tén-tén fông-mien yû chhung-thai yáng-hióng-li̍t. 

## Li̍t-sṳ́
## Thi-lî
## Vùn-fa
## Kau-yuk
## Kín-tiám
## Kîn-chi

## Ngìn-khiéu
## Hàng-chṳn
## Sa-fi
## Kâu-thûng
## Chhâm-kháu chṳ̂-liau



## Chhâm-siòng
## Ngoi-phu lièn-chiap
Eiffel Thiet-thap

縮圖

**Eiffel Thiet-thap** (Fap-ngî: La Tour Eiffel) he yit-chho yî 1889-ngièn 4-ngie̍t 25-ngit kien-sat chhai Fap-koet Pâ-lì Chan-sṳ̀n Kóng-chhòng sông ke  léu-khúng kiet-kèu thiet-thap, kô 300-mí, thiên-sien kô 24-mí, chúng-kô 324-mí, he Pâ-lì chui-kô ke kien-chuk-vu̍t.
Vú-hêu-khî

**Vú-hêu-khî** (武侯區) he Chûng-koet Si-chhôn‎-sén Sàng-tû-sṳ só kón-hot ke khî.

## Li̍t-sṳ́
## Thi-lî
## Kîn-tsi
## Ngìn-khiéu
## Ngî-ngièn
## Chûng-kau
## Vùn-fa
## Kau-yuk
## Tshâm-kháu Vùn-hien
## Ngoi-phu Lièn-kiet
David Cameron

**David William Donald Cameron**, 1966-ngièn 10-ngie̍t 9-ngit - ），he Yîn-koet chṳn-chhṳ ngìn-vu̍t, Yîn-koet lièn-ha̍p chṳn-fú ke sú-siong, thi-yit chhòi-chṳn thai-chhṳ̀n, kûng-vu-yèn sṳ-vu phu-chóng lâu Pó-sú-tóng tóng-khûi. Kì he Yîn-koet khiûn ngi-pak ngièn lòi chui ngièn-khiâng ke sú-siong. Cameron chhai Ngiù-chîn Thai-ho̍k thu̍k chat-ho̍k, chṳn-chhṳ khi̍p kîn-chi ho̍k-vi.
Wales Chhîn-vòng William

**Wales Chhîn-vòng William Vòng-chṳ́** (, ), he Yîn-koet koet-vòng Charles 3-sṳ ke ke lai-é, kì ke â-mê he Vòng-tú Wales Chhîn-vòng-fui Diana, kì pû-ngiòng he Wales Chhîn-vòng-fui Kate. William hien-ha he Yîn-koet vòng-vi thi 1 ki-sṳ̀n-ngìn.
Cambridge

**Kiam-khiâu** (Yîn-ngî: Cambridge), Yîn-koet tûng khî-vet Kiam-khiâu-khiùn ke sàng-sṳ,  he Yîn-koet li̍t-sṳ́ chui yû-kiú ke thai-ho̍k sàng. Kiam-khiâu chhù-liáu Kiam-khiâu Thai-ho̍k kien-chuk chṳ̂-ngoi,  hàn-yû sông-tiam, kûng-yèn, chhà-ngi-kón, yî-khi̍p thoi-péu Kiam-khiâu hien-thoi-fa yit-mien ke pak-fo Kûng-sṳ̂, sông-tiam khi̍p yun-thung sat-sṳ̂.
Pak-fo Kûng-sṳ̂

**Pak-fo Kûng-sṳ̂** (百貨公司) he yit-chúng chhiû-mai tô-chúng fo-phín ke thai-hîn làng-chhiû sông-tiam. Pak-fo Kûng-sṳ̂ thûng-sòng chhiû-mai pí-káu ngo-kui lâu thai-hîn sông-phín, piáu-sut kâ-sṳ̂, thien-hi, fu̍k-chông, chông-sṳt-phín, ngùan-kí, chhù-kí khi̍p yun-thung yung-phín tén-tén.
Sa̍k-sṳ

**Sha̍k-sṳ** (Yîn-ngî: Master's Degree) he yit-chúng ngiên-kiu-sâng ho̍k-vi, yúng-yû Sha̍k-sṳ ho̍k-vi-chá, thûng-sòng siong-chṳ̂n chóng-vok pin chôn-chîn mêu-yit ho̍k-su̍t liâng-vet fe̍t-chá chṳt-chhòng chôn-ngia̍p.
Chat-ho̍k Pok-sṳ

**Chat-ho̍k Pok-sṳ** (Yîn-ngî: Doctor of Philosophy, kién-chhṳ̂n Ph.D.), kô-kip ho̍k-hâm chṳ̂-yit, thûng-sòng he ho̍k-li̍t ka-kèu chûng chui kô-kip ke ho̍k-hâm. yúng-yû yit-pân ngìn chhai thai-ho̍k pún-khô khi̍p ngiên-kiu-yen pit-ngia̍p, chai-hi chin-hàng siông-tông ngièn-su ke ngièn-siù heu, chhón-pit lun-vùn pin thûng-ko tap-phien.
Kau-su

**Kau-su** (Yîn-ngî: Professor) he yit-chúng kô-tén kau-yuk thí-ne chûng ke chṳt-chhṳ̂n. Kau-su ke kûng-chok he chhai thai-ho̍k chṳ̂m-tui shén-chóng ke liâng-vet khôi-kho fe̍t-chá ho̍k-sâng chôn-ngia̍p hiun-lien, piáu-sut khô-ho̍k lâu vùn-ho̍k tén liâng-vet.
汪明欣

汪明欣 係香港首位失明女作家，出生於香港，八個月大時，因為患德國麻疹而導致影響到視覺神經，其由2歲半起曾先後做矣6次角膜移植手術，但最終因視覺神經壞死，而在8歲時完全失明。其曾先後就讀香港心光盲人學校、香港英華女學校，並曾留學澳洲。

## 作品
*如果你相信童話（2003年）
*步向彩虹的女孩（2005年）
*愛來自珍惜（2006年）
*七個別人的故事（2008年）

## 參考資料
*書刊介紹 - 香港展能藝術會