open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Massachusetts Lî-kûng Ho̍k-yen

**Massachusetts Lî-kûng Ho̍k-yen** (Yîn-ngî: Massachusetts Institute of Technology) he Mî-koet yit-só sṳ̂-li̍p ngiên-kiu hîn thai-ho̍k, vi-yî Mî-koet Massachusetts ke Kiam-khiâu-sṳ. Hien-chhai khiung-yû liuk-só ho̍k-yen 36-ke ho̍k-su̍t-sṳ phu-mùn, phiên-chhùng yî lî-ho̍k khi̍p kûng-chhàng kî-su̍t ke ngiên-kiu lâu kau-yuk. 1861-ngièn sṳ̀n-li̍p.
Lùn-tûn Thai-ho̍k

**Lùn-tûn Thai-ho̍k** (Yîn-ngî: University of London) he yù tô-chúng hàng-chṳn thu̍k-li̍p ke ho̍k-yen lièn-ha̍p chû-sṳ̀n ke ho̍k-fú, he sṳ-kie sông kûi-mù chui-thai ke thai-ho̍k chṳ̂-yit. Chhiòn Yîn-koet thai-yok 5% ke ho̍k-sâng tû-chhai Lùn-tûn Thai-ho̍k ke ho̍k-yen chûng ho̍k-si̍p ko. Thai-ho̍k khì-hâ ke ho̍k-yen tû yúng-yû kô-thu ke chhṳ-chhṳ-khièn, kok ho̍k-yen chhai ho̍k-su̍t sông kok yû chhṳ-kâ ke liâng-vet, li-é:  Lùn-tûn Chṳn-chhṳ Kîn-chi Ho̍k-yen fu-chit Sa-fi khô-ho̍k, Fòng-kâ Yîm-ngo̍k Ho̍k-yen chôn-kûng yîm-ngo̍k, Heythrop Ho̍k-yen fu-chit Sṳ̀n-ho̍k lâu Chet-ho̍k, Courtauld Ngi-su̍t Ho̍k-yen vi sṳ-kie táng-chiâm ngi-su̍t-sṳ́ ho̍k-fú tén. Lùn-tûn Thai-ho̍k Ho̍k-yen yúng-yû Yîn-koet chui vàn-cháng ke khô-hì. 

>
File:Birkbeck College, University of London.jpg|Birkbeck
File:Somerset House from Strand.jpg|Courtauld Institute of Art
File:Goldsmiths Main Building.jpg|Goldsmiths
File:Convent of the Assumption, Kensington Square, London W8 - geograph.org.uk - 1588014.jpg|Heythrop College London
File:UCL Bedford Way.jpg|Institute of Education
File:Strand102.jpg|King's College London
File:London Business School facade.jpg|London Business School
File:The Land Registry Offices, Lincoln Inn Fields.jpg|London School of Economics and Political Science
File:London School of Hygiene and Tropical Medicine.jpg|London School of Hygiene and Tropical Medicine
File:Queen Mary & Westfield College.jpg|Queen Mary
File:Embassy Theatre London.jpg|Royal Central School of Speech and Drama
|Royal Holloway
File:Royalvetcoll.jpg|Royal Veterinary College
|School of Oriental and African Studies
File:St-George s-Hospital.jpg|St George's, University of London
File:UCL Portico Building.jpg|University College London
Abrera

**** he Sî-pân-ngà Barcelona-sén Catalonia chhṳ-chhṳ-khî ke sàng-sṳ. Chúng mien-chit 19.89  phìn-fông kûng-lî, chúng ngìn-khiéu yok 9,166-ngìn (2003-ngièn thúng-kie). 

## Li̍t-sṳ́
## Thi-lî
## Hì-hèu
## Hàng-chṳn khî-va̍k
## Ngìn-khiéu mìn-chhu̍k
## Chṳ̂-ngièn
## Kîn-chi
## Chiá-moi sàng-sṳ

分類:Barcelona-sén
Chhái-na̍p Koet-chi Phú-chhu Ngî-ngièn Thoi-péu-thòn

**Chhái-na̍p Koet-chi Phú-chhu Ngî-ngièn Thoi-péu-thòn** (Fap-ngî: Délégation pour l'Adoption d'une Langue Auxiliaire Internationale) he yit-chû ho̍k-chá chhai 1900 chó-khì ngièn-thoi pûn seu-si̍p sién-chet yit-ke koet-chi phú-chhu ngî-ngièn. Thoi-péu-thòn ke ve-yèn-fi chui-chûng kiet-thin chhái-yung Esperanto, than-he khí-yû yit-thin ke kói-kiet. Kiet-kó sṳ̀n-vì yit-chak thu̍k-thi̍t ke ngî-ngièn, pûn chhṳ̂n-cho Ido-ngî.
Louis Couturat

197px|right
**Louis Couturat**  (1868-ngièn 1-ngie̍t 17-ngit — 1914-ngièn  8-ngie̍t 3-ngit) he Fap-koet Ló-si̍p ho̍k-kâ, su-ho̍k-kâ, chat-ho̍k-kâ, lâu ngî-ngièn ho̍k-kâ. Couturat chhut-sên yî Fap-koet Essonne-sén ke Ris-Orangis, chhai Kô-tén Sṳ̂-fam Ho̍k-káu  (École Normale Supérieure)  thu̍k-ko chat-ho̍k lâu su-ho̍k. Chhai 1905-ngièn Couturat fat-péu yit-fun Ló-si̍p khi̍p su-ho̍k chok-phín; 1907-ngièn kì pông-chhu chhóng-kien Ido-ngî (ngìn-kûng ngî-ngièn chṳ̂-yit).
Volapük-ngî

**Volapük-ngî** he ngìn-kûng ngî-ngièn pí-káu sṳ̀n-kûng ke thi-yit ke, he Esperanto ke siên-khi. Hìn-thai-ho̍k sông kì he cham-chho̍k ngî-hîn ke, than pien-kok hó-tô, thûng-chhṳ̀ hìn-sṳt fu̍k-chha̍p, ngî-fap lâu chhṳ̀-hìn ne-thúng fu̍k-chha̍p. Volapük-ngî ke kîn-chhṳ̀ he suk-tón ke Yîn-ngî fe̍t-chá Tet-ngî.

## Li̍t-sṳ́
## Lui-phe̍t
## Thi-lî fûn-phu
## Fông-ngièn
## Ngî-yîm
## Sṳ-mû
## Vùn-fap
## Chu-sṳt
## Chhâm-siòng

## Ngoi-phu Lièn-kiet
Estonia-ngî

**Estonia-ngî** (eesti keel) he Estonia ke koet-ngî, yok-yû yit-pak yit-sṳ̍p-van ngìn sṳ́-yung, yok kiú-sṳ̍p-van ngìn chok-vi mû-ngî sṳ́-yung, su̍k-yî Ural Ngî-ne ke Fûn-làn-Ugria Ngî-chhu̍k, chui chiap-khiun Fûn-làn-ngî, liá lióng-chúng ngî-ngièn cho-tet siông-thûng. Estonia-ngî mû-yîm fûng-fu. Ngî-fap fî-sòng fu̍k-chha̍p, yû sṳ̍p-si chúng.

## Li̍t-sṳ́
## Lui-phe̍t
## Thi-lî fûn-phu
## Fông-ngièn
## Ngî-yîm
## Sṳ-mû
## Vùn-fap
## Chu-sṳt
## Chhâm-siòng
  
## Ngoi-phu Lièn-kiet
Hindi-ngî

**Hindi-ngî** (Thiên-sàng-vùn: हिन्दी) yu chhṳ̂n-cho **Pet Yin-thu-ngî**, he Yin-Êu Ngî-ne Yin-thu Iran Ngî-chhu̍k chûng Yin-thu Arya Ngî-kî hâ ke yit-chúng ngî-ngièn. 1965-ngièn 1-ngie̍t 26-ngit sṳ̀n-vì Yin-thu tûng-ông chṳn-fú ke kôn-fông ngî-ngièn. Hindi-ngî he sṳ-kie sông thi-ngi thai ngî-ngièn, mû-ngî sṳ́-yung ngìn-khiéu chhêu-ko 180,000,000-ngìn. 1997-ngièn ke thiàu-chhà fat-hien 66% ke Yin-thu-ngìn hiáu-tet kóng Hindi-ngî, 77% ke Yin-thu-ngìn chiông Hindi-ngî sṳ-vi koet-kâ ke khiung-thùng ngî-ngièn.

## Li̍t-sṳ́
## Lui-phe̍t
## Thi-lî fûn-phu
## Fông-ngièn
## Ngî-yîm
## Sṳ-mû
## Vùn-fap
## Chu-sṳt
## Chhâm-siòng

## Ngoi-phu Lièn-kiet
Sîn Nò-vî-ngî

**Sîn Nò-vî-ngî** (nynorsk) he lióng-chúng ngin-khó chang-sṳ ke Nò-vî-ngî chṳ̂-yit, yì nang yit-chúng he Sû-mien Nò-vî-ngî  (bokmål). Chhai Nò-vî, Sîn Nò-vî-ngî pûn sṳ́-yung yî chhû-kiê sû-siá tha̍t-tó pak-fûn-chṳ̂-sṳ̍p-ńg. Sîn Nò-vî-ngî vàn-chhiòn kî-yî Nò-vî mìn-kiên khiéu-ngî, lâu Tân-ma̍k-ngî chhâ-phe̍t pí-káu thai.

## Li̍t-sṳ́
## Lui-phe̍t
## Thi-lî fûn-phu
## Fông-ngièn
## Ngî-yîm
## Sṳ-mû
## Vùn-fap
## Chu-sṳt
## Chhâm-siòng

## Ngoi-phu Lièn-kiet
Serbia-Croatia-ngî

**Serbia-Croatia-ngî** (Српскохрватски језик / Srpskohrvatski jezik) he liù-hàng chhai Tûng-Êu Balkan Pan-tó chhièn Nàm Slav chû-koet ke ngî-ngièn. Kîm-ha yù chṳn-chhṳ yîn-su, liá-chak ngî-ngièn chhai m̀-thùng ke koet-kâ m̀-thùng yúng-yû m̀-thùng ke miàng-chhṳ̂n lâu fat-yîm phêu-chún. 2007-ngièn Serbia-Croatia-ngî mû-ngî sṳ́-yung ngìn-khiéu yok 19,000,000-ngìn.

## Li̍t-sṳ́
## Lui-phe̍t
## Thi-lî fûn-phu
## Fông-ngièn
## Ngî-yîm
## Sṳ-mû
## Vùn-fap
## Chu-sṳt
## Chhâm-siòng

## Ngoi-phu Lièn-kiet
Occitan-ngî

** Occitan-ngî** (Occitan) he Yin-Êu Ngî-ne Roman Ngî-chhu̍k ke yit-chúng ngî-ngièn, chú-yeu thûng-hàng yî fap-koet nàm-phu, Yi-thai-li Alpes sân sân-kuk, yî-khi̍p Sî-pân-ngà ke Catalunya. Sṳ́-yung ngìn-khiéu yok 1,939,000-ngìn.

## Li̍t-sṳ́
## Lui-phe̍t
## Thi-lî fûn-phu
## Fông-ngièn
## Ngî-yîm
## Sṳ-mû
## Vùn-fap
## Chu-sṳt
## Chhâm-siòng

## Ngoi-phu Lièn-kiet
Roman Ngî-chhu̍k

**Lò-màn Ngî-chhu̍k**, su̍k-yî Yin-Êu Ngî-ne, he chhiùng Yi-thai-li Ngî-chhu̍k yén-sâng chhut-lòi ke hien-thoi ngî-chhu̍k, chú-yeu pâu-koat chhiùng Lâ-tên-ngî yên-fa yì lòi ke hien-thoi chû-ngî-ngièn. Chhâu Lò-màn Ngî-chhu̍k ngî-ngièn ke ngìn chú-yeu pâu-koat chhòn-thúng yi-ngi sông ke "Êu-chû Lâ-tên-ngìn". Lò-mâ Ti-koet ngá-kié chṳ̂-heu, ngièn-pún thúng-yit ke Lâ-tên-ngî ya sùi-tén thi-vet ke m̀-thùng yì-yèn sán-sên kok-lui fông-ngièn, chhiu-he kîm-ngit chû-ngî-ngièn ke chhṳ-hìn.
Gruzia-ngî

**Gruzia-ngî** (ქართული) he Nàm Caucasus ngî-hì ke yit-chúng ngî-ngièn, he Gruzia ke kôn-fông ngî-ngièn, chhai Gruzia yû yok 3,900,000-ngìn (chúng ngìn-khiéu 83%) chok-vi thi-yit ngî-ngièn. Nang-ngoi chhai Iran, Thú-ngí-khì, Ngò-lò-sṳ̂, Mî-koet tén-thi yû 200,000-ngìn sṳ́-yung.

## Li̍t-sṳ́
## Lui-phe̍t
## Thi-lî fûn-phu
## Fông-ngièn
## Ngî-yîm
## Sṳ-mû
## Vùn-fap
## Chu-sṳt
## Chhâm-siòng

## Ngoi-phu Lièn-kiet
Armenia-ngî

**Armenia-ngî** ( Հայերեն  ) he Armenia khi̍p Nagorno-Karabakh ke kôn-fông ngî-ngièn, su̍k-yî Yin-Êu Ngî-ne ke yit-kî, than-he kì mò ngim-hò siông-khiun ngî-ngièn. khì sâm-sṳ̍p-pat ke sṳ-mû piang-yîm ne-thúng kien-kâ thu̍k-thi̍t, put-séu ngî-ngièn ho̍k-kâ tui Armenia-ngî sán-sên him-chhi. Armenia-ngî muk-chhièn kóng-fàm pûn Armenia-ngìn sṳ́-yung. Ngî-ngièn ho̍k-kâ chiông Armenia-ngî kûi-lui vi Yin-Êu Ngî-ne ke yit-chak thu̍k-li̍p ngî-chhu̍k.

## Li̍t-sṳ́
## Lui-phe̍t
## Thi-lî fûn-phu
## Fông-ngièn
## Ngî-yîm
## Sṳ-mû
## Vùn-fap
## Chu-sṳt
## Chhâm-siòng

## Ngoi-phu Lièn-kiet
Macedonia-ngî

**Macedonia-ngî** (македонски) he Slav Ngî-chhu̍k nàm ngî-kî tûng-phu ngî-ngièn chṳ̂-yit, he Pet Macedonia ke Kôn-fông ngî-ngièn. Macedonia-ngî khi̍p Serbia-ngî chiap-khiun, cho-tet lâu Serbia-ngî sṳ́-yung-chá thûng-fa. Macedonia-ngî chhai Serbia, Albania, Bulgaria, Hî-lia̍p, Slovenia, Croatia, yî-khi̍p chhai Sî-Êu, Pet-Mî ke Macedonia-ngìn chṳ̂ chhi-kî-thi sṳ́-yung. Macedonia-ngî mû-ngî ke sṳ́-yung-chá thai-yok yû 2,000,000-ngìn.

## Li̍t-sṳ́
## Lui-phe̍t
## Thi-lî fûn-phu
## Fông-ngièn
## Ngî-yîm
## Sṳ-mû
## Vùn-fap
## Chu-sṳt
## Chhâm-siòng

## Ngoi-phu Lièn-kiet
Kôn-fông ngî-ngièn

**Kôn-fông ngî-ngièn** he yit-ke koet-kâ fe̍t-chá thi-khî ke kûng-mìn lâu khì chṳn-fú kî-kôan thûng-sín sṳ̀ sṳ́-yung ke ngî-ngièn. Yit-ke koet-kâ ke kôn-fông ngî-ngièn yit-pân chhiùng sṳ́-yung fam-vì chui-kóng khi̍p sṳ́-yung ngìn-su chui-tô ke ngî-ngièn chûng sién-chet yit-chúng fe̍t-he kí-chúng. Mêu-chúng koet-kâ chṳ́-yû yit-ke kôn-fông ngî-ngièn, ya-yû koet-kâ mò fap-thin chṳn-sṳt ke kôn-fông ngî-ngièn. Mî-koet yû sâm-sṳ̍p chû chiông Yîn-ngî thin-vi Kôn-fông ngî-ngièn, than-he Mî-koet Lièn-pâng ke fap-li̍t chûng pin mò tui Kôn-fông ngî-ngièn ke kûi-thin. M̀-ko yîn-vi Mî-koet ke hièn-fap tén chhung-yeu fap-li̍t he yung Yîn-ngî siá-ke, só-yî Yîn-ngî he sṳ̍t-chi sông ke Kôn-fông ngî-ngièn. Chhai Chûng-koet ke mìn-chhu̍k chhṳ-chhṳ thi-fông, séu-su mìn-chhu̍k ngî-ngièn ya-he Kôn-fông ngî-ngièn.
Chhṳ̂m-súi-phu Tshàm

深水埗站（英語：Sham Shui Po Station）是Kóng-thiet荃灣線的一個地底車站，位於深水埗區的深水埗，於1982年5月17日啟用。車站以深綠色為主要色調。
Abiego

**Abiego** he chhai Sî-pân-ngà Â-là-kung Chhṳ-chhṳ-khî Vùi-sṳ̂-khà-sén ke sàng-chṳ́n.

## Li̍t-sṳ́
## Thi-lî
## Hì-hèu
## Hàng-chṳn khî-va̍k
## Ngìn-khiéu mìn-chhu̍k
## Chṳ̂-ngièn
## Kîn-chi
## Chiá-moi sàng-sṳ
Montréal

**Montréal** he yit-chho vi-yî Kâ-nâ-thai Québec sî-nàm-phu ke sàng-sṳ, chú-yeu vi-yî Saint Lawrence-hò chûng ke Montréal-tó khi̍p chû-vì séu-tó-sông. Kîn-kí 2011-ngièn ngìn-khiéu phú-chhà, Montréal ngìn-khiéu yok 3,407,963-ngìn, he Québec-sén nui chui-thai sàng-sṳ, Kâ-nâ-thai thi-ngi thai sàng-sṳ khi̍p Pet-Mî thi-sṳ̍p-ńg thai sàng-sṳ. Montréal yit-chhṳ̀ lòi-ngièn yî chûng-kú Fap-ngî "Mont Réal", yi-sṳ vi "Fòng-kâ-sân". Fap-ngî he Montréal ke kôn-fông ngî-ngièn, ya-he sàng-sṳ nui chui sòng-yung ke ngî-ngièn, sṳ́-yung ngìn-khiéu cham sàng-sṳ chúng ngìn-khiéu ke 60.5%, sṳ́-tet Montréal sṳ̀n-vì sṳ-kie sông thi-ngi thai Fap-ngî sàng-sṳ. 

Montréal siên-chhièn he Kâ-nâ-thai kîn-chi sú-tû, yúng-yû chui-tô ke ngìn-khiéu khi̍p chui fat-tha̍t ke kîn-chi, than-he chhai 1976-ngièn pûn Ontario-sén ke Tô-lùn-tô chhêu-ko. Kîm-ngit Montréal yìn-yèn he Kâ-nâ-thai chui chhung-yeu ke kîn-chi chûng-sîm chṳ̂-yit, hòng-khûng kûng-ngia̍p, kîm-yùng, sat-kie, thien-yáng kûng-ngia̍p tén hàng-ngia̍p fat-tha̍t. Montréal pûn ngin-vì he sṳ-kie chui sṳt-ha̍p kî-chhu sàng-sṳ chṳ̂-yit, pin pûn Lièn-ha̍p-koet kau-yuk, khô-ho̍k khi̍p vùn-fa chû-chṳt ngin-thin vi sat-kie chṳ̂-sàng.

## Chhâm-kháu vùn-hien


## Ngoi-phu lièn-kiet
Québec-sén

** Québec-sén** he Kâ-nâ-thai tûng-phu ke yit-ke sén. Kîn-kí Kâ-nâ-thai thúng-kie-khiu̍k 2011-ngièn su-kí, chhiòn-sén ngìn-khiéu vi 7,903,001-ngìn. Québec kôn-fông ngî-ngièn he Fap-ngî, Pet-Mî Fap-ngî ngìn-khiéu chú-yeu si̍p-chûng chhai liá-piên. Sú-fú Québec-sṳ, chui-thai sàng-sṳ Montréal. Québec-sén he Kâ-nâ-thai chui-thai ke sén-fun ya-he thi-ngi thai ke yit-kip hàng-chṳn-khî.

## Thi-lî
## Hì-hèu
## Hàng-chṳn khî-va̍k

## Ngìn-khiéu mìn-chhu̍k
### Ngî-ngièn

## Chṳ̂-ngièn
## Kîn-chi
## Chṳn-chhṳ
*Québec-ngìn Tóng

## Sa-fi
## Kâu-thûng
## Chhâm-kháu chṳ̂-liau



## Chhâm-siòng
## Ngoi-phu lièn-chiap
Québec-ngìn Tóng

**Québec-ngìn Tóng** (Fap-ngî: Parti Québécois) he Kâ-nâ-thai Québec-sén ke yit-ke chó-yi̍t sén-kip chṳn-tóng. Kì-têu chṳ̂-chhṳ̀ Québec thu̍k-li̍p lâu lò-kûng yun-thung. 1968-ngièn yù René Lévesque chhóng-li̍p. Québec-ngìn Tóng yî 2012-ngièn Québec-sén ngi-fi sién-kí chûng yàng-chhí 125-sit chûng ke 54-sit.
Gaspésie–Îles-de-la-Madeleine

**Gaspésie–Îles-de-la-Madelaine** he Kâ-nâ-thai Québec-sén ke yit-ke hàng-chṳn-khî, vi-yî Québec-sén tûng-phu, Saint Lawrence-vân nàm-ngan ke chui tûng-tôn, pâu-koat Gaspésie-tó lâu Madeleine-tó lióng-ke chû-sṳ̀n phu-fun. Kîn-chi chú-yeu he Nùng-ngia̍p (sên-sán phìn-kó, kám-lám, phù-thò tén), N̂g-ngia̍p, Lìm-ngia̍p yî-khi̍p lî-hàng. Gaspésie–Îles-de-la-Madeleine mien-chit 20,272 phìn-fông kûng-lî, ngìn-khiéu 96,924-ngìn (2001-ngièn) , hâ-hot ńg-chak yen, lióng-chak thu̍k-li̍p sṳ, lióng-chak Yin-thi-ôn pó-liù-thi, chúng-kie ńg-sṳ̍p-sâm chak sàng-chṳ́n.

## Li̍t-sṳ́
## Thi-lî
## Hì-hèu
## Hàng-chṳn khî-va̍k

*Bonaventure
*Cap-Chat
*Carleton-sur-Mer
*Chandler
*Gaspé
*Grande-Rivière

*Les Îles-de-la-Madeleine
*Maria
*New Richmond
*Paspébiac
*Percé
*Sainte-Anne-des-Monts


## Ngìn-khiéu mìn-chhu̍k
### Ngî-ngièn
## Chṳ̂-ngièn
## Kîn-chi
## Sa-fi
## Kâu-thûng
## Chhâm-kháu chṳ̂-liau



## Chhâm-siòng
## Ngoi-phu lièn-chiap
Pet Québec Thi-khî

**Pet Québec Thi-khî** (Fap-ngî: ** Nord-du-Québec**) he Québec-sén pet-phu ke yit-ke hàng-chṳn-khî, chúng mien-chit 839,000 phìn-fông kûng-lî, khì-chûng 121,000 phìn-fông kûng-lî vi nui-súi mien-chit, pâu-hàm Labrador Pan-tó. Pet Québec Thi-khî cham Québec chúng mien-chit ke 55%, he Québec chui-thai ke yit-ke hàng-chṳn-khî,chúng ngìn-khiéu 42,579-ngìn.

## Li̍t-sṳ́
## Thi-lî
## Hì-hèu
## Hàng-chṳn khî-va̍k
## Ngìn-khiéu mìn-chhu̍k
### Ngî-ngièn
## Chṳ̂-ngièn
## Kîn-chi
## Sa-fi
## Kâu-thûng
## Chhâm-kháu chṳ̂-liau



## Chhâm-siòng
## Ngoi-phu lièn-chiap
Pet-ngan Thi-khî (Québec)

**Pet-ngan Thi-khî** (Côte-Nord) Québec-sén chui tûng-phu Tthi-khî. Tûng-lìn Newfoundland lâu Labrador-sén, he Québec mien-chit thi-ngi thai ke thi-khî, kîn-chi sông chú-yeu yî-kho thiet-khóng, Lî-ngia̍p yî-khi̍p lìm-ngia̍p. Mien-chit 300,281.83 phìn-fông kûng-lî, ngìn-khiéu 94766-ngìn (2011-ngièn) , hâ-hot ńg-chak yen, ńg-chak thu̍k-li̍p sṳ, kiú-chak Yin-thi-ôn Pó-liù-thi。

## Li̍t-sṳ́
## Thi-lî
## Hì-hèu
## Hàng-chṳn khî-va̍k
## Ngìn-khiéu mìn-chhu̍k
### Ngî-ngièn
## Chṳ̂-ngièn
## Kîn-chi
Abitibi-Témiscamingue

**Abitibi-Témiscamingue** vi-yî Québec-sén chui sî-phu, kín-lìn Ontario-sén, yî lìm-ngia̍p, chhái-khóng-ngia̍p vùn-miàng. Mien-chit 57,738.95 phìn-fông kûng-lî, ngìn-khiéu 145,690-ngìn (2011-ngièn) hâ-hot si-chak yen, liuk-chak Yin-thi-ôn Pó-liù-thi, chúng-kie chhit-sṳ̍p-kiú chak sàng-chṳ́n.

## Li̍t-sṳ́
## Thi-lî
## Hì-hèu
## Hàng-chṳn khî-va̍k
*Amos
*La Sarre
*Macamic
*Malartic
*Rouyn-Noranda
*Senneterre
*Témiscaming
*Val-d'Or
*Ville-Marie

## Ngìn-khiéu mìn-chhu̍k
### Ngî-ngièn
## Chṳ̂-ngièn
## Kîn-chi
## Chhâm-siòng
## Ngoi-phu lièn-chiap
Québec-sṳ

**Québec-sṳ** (Fap-ngî: Ville de Québec) he yi-chho Kâ-nâ-thai sàng-sṳ, vi-yî Québec-sén nàm-phu. Ngìn-khiéu yok 516,622-ngìn  (2011-ngièn) he Québec-sén sú-fú. Chú-yeu sṳ́-yung Fap-ngî. Québec-sṳ he Me̍t-sî-kô yî-pet vì-yû liù-hâ kú-ló sàng-chhiòng ke Pet-mî-chû sàng-sṳ. Tông-chûng ke Québec li̍t-sṳ́ sàng-khî ya-he Lièn-ha̍p-koet kau-khô-vùn chû-chṳt sṳ-kie vùn-fa vì-sán  (1985-ngièn).

## Li̍t-sṳ́
## Thi-lî
## Hì-hèu
## Hàng-chṳn khî-va̍k
## Ngìn-khiéu mìn-chhu̍k
## Chṳ̂-ngièn
## Kîn-chi
## Hàng-chṳn Khî-va̍k
## Kâu-thûng
## Lî-hàng kín-tiám

## Yû-hau Sàng-sṳ

## Chhâm-kháu vùn-hien


## Ngoi-phu lièn-kiet
Saint Lawrence-hò

**Saint Lawrence-hò** (Fap-ngî: Fleuve Saint-Laurent) he Pet-Mî ke yit-thiàu hò-liù, vi-yî Kâ-nâ-thai lâu Mî-koet kin-nui. Ngièn-thèu yî Ontario-fù, liù kîn-ko Montréal, Québec-sṳ, chhai Gaspésie thi-khî ngi̍p Thai-sî-yòng ke Saint Lawrence-vân. Saint Lawrence-hò chhiùng Ontario-fù khiéu ke Kingston khôi-sṳ́, chhṳ̍t-to Ontario-sén ke Cornwall he Mî-koet lâu Kâ-nâ-thai ke kie-hò. Cornwall  yî-ha tû-chhai Kâ-nâ-thai kin-nui. Chhiòn-chhòng 3,056 kûng-lî. 
Saint Lawrence-hò he ńg-thai fù-súi kiê to Thai-sî-yòng ke thûng-lu, khí-yû chhung-yeu ke thi-vi. Hò-liù lióng-ngan si̍p-chûng liáu Québec 80% ke ngìn-khiéu lâu kí-fû só-yû ke kûng-ngia̍p.

## Li̍t-sṳ́
## Thi-lî

## Hì-hèu
## Ngìn-khiéu mìn-chhu̍k
## Chṳ̂-ngièn
## Kîn-chi
Montréal-tó

**Montréal-tó** (Fap-ngî: Île de Montréal) he Kâ-nâ-thai ke tó-yí, vi-yî Saint Lawrence-hò lâu Ottawa-hò ke kâu-kie chhú, Québec-sén sî-nàm-phu, chhòng-thu 50 kûng-lî, khôn-thu 16 kûng-lî, mien-chit 499.19 phìn-fông kûng-lî, chui-kô tiám hói-pha̍t kô-thu 233-mí, 2011-ngièn ngìn-khiéu 1,886,481-ngìn.

## Li̍t-sṳ́
## Thi-lî
## Hì-hèu
## Hàng-chṳn khî-va̍k
## Ngìn-khiéu mìn-chhu̍k
## Chṳ̂-ngièn
## Kîn-chi
Lévis

**Lévis** he Kâ-nâ-thai Québec-sén tûng-phu ke yit-chho sàng-sṳ, chhô-lo̍k  chhai Saint Lawrence-hò nàm-ngan, lâu Québec sú-fú Québec-sṳ chû-sṳ̀n thai Québec-sṳ tû-fi-khî. Québec Ló-sàng lâu Lévis Ló-sàng chṳ̂-kiên yû thu-lùn lièn-chiap. Québec-khiâu lâu Pierre Laporte-khiâu lièn-chiap Québec-sṳ sî-phu lâu Lévis Sîn-sàng. Lévis kâu-thûng kûng-sṳ̂ fu-chit sàng-sṳ ke kûng-khiung yun-sû yun-yàng. 2011-ngièn Lévis-sàng ngìn-khiéu vi 138,769-ngìn. 

## Li̍t-sṳ́
## Thi-lî

## Hì-hèu
## Hàng-chṳn khî-va̍k
## Ngìn-khiéu mìn-chhu̍k
### Ngî-ngièn
## Chṳ̂-ngièn
## Kîn-chi
## Sa-fi
## Kâu-thûng
## Chhâm-kháu chṳ̂-liau



## Chhâm-siòng
## Ngoi-phu lièn-chiap
Toronto

**Tô-lùn-tô** (多倫多, Yîn-ngî: Toronto) he Kâ-nâ-thai Ontario-sén ke sú-fú, chhô-lo̍k chhai Ontario-fù sî-pet ngan ke Nàm Ontario thi-khî. Kîn-kí 2012-ngièn chhit-ngie̍t ke Kâ-nâ-thai ngìn-khiéu phû-chhà, Tô-lùn-tô-sṳ ngìn-khiéu tha̍t-tó 2,790,060-ngìn, vi Kâ-nâ-thai chui-thai sàng-sṳ, chhêu-ye̍t Chi-kâ-kô sṳ̀n-vì Pet-Mî thi-si thai sàng-sṳ. Tô-lùn-tô-sṳ he Thai Tô-lùn-tô Thi-khî ke sîm-chhong thi-khî, ya-he Ontario-sén nàm-phu ngìn-khiéu chhiû-me̍t-khî (chhṳ̂n-cho "Kîm Mâ-thài Thî-khî") ke yit-phu-fun. Sàng-sṳ khî yû 5,132,794-chak kî-mìn. Chhai 2011-ngièn ngìn-khiéu phû-chhà chûng, Toronto ngìn-khiéu phû-chhà-khî yû 5,583,064-chak kî-mìn, yì fu̍k-koi fam-vì pí-káu kóng ke Thai Tô-lùn-tô Thi-khî chet yû 6,054,191-miàng kî-mìn.
Chok-vi Kâ-nâ-thai ke kîn-chi chûng-sîm, Tô-lùn-tô he yit-ke Sṳ-kie-kip Sàng-sṳ, ya-he sṳ-kie-sông chui-thai ke kîm-yùng chûng-sîm chṳ̂-yit. Tô-lùn-tô chhai kîn-chi sông ke liâng-siên thi-vi chhai-yî kîm-yùng, sông-ngia̍p fu̍k-vu, thien-sin, yî-hòng, kâu-thûng yun-sû, mòi-thí, ngi-su̍t, thien-yáng, thien-sṳ chṳ-chok, chhut-pán, ngiôn-thí, yî-yo̍k ngiên-kiu, kau-yuk, lî-yù, thí-yuk tén sán-ngia̍p. Tô-lùn-tô chṳn-khèn kâu-yi-só he sṳ-kie thi-chhit thai kâu-yi-só, chúng-phu sat-chhai sṳ-nui, yû tô-su Kâ-nâ-thai kûng-sṳ̂ chhai Tô-lùn-tô sông-sṳ. Tô-lùn-tô ke koet-chi-sin ngìn-khiéu thí-hien chhut kì he chhièn-vông Kâ-nâ-thai yì-mìn ke chhung-yeu lo̍k-kiok tiám. Tô-lùn-tô tông-thi ke fà-khièu khi̍p fà-yí ngìn-khiéu tha̍t-tó si-sṳ̍p-van. 

## Li̍t-sṳ́
## Thi-lî
## Hì-hèu

## Chṳn-chhṳ
## Hàng-chṳn Khî-va̍k
## Kâu-thûng
## Lî-hàng kín-tiám

## Yû-hau Sàng-sṳ

## Chhâm-kháu vùn-hien


## Ngoi-phu lièn-kiet
Mauricie

**Mauricie** vi-yî Québec-sén chûng-nàm-phu, Saint Maurice-hò lâu Saint Lawrence-hò kâu-kie chhú, Maurice Koet-kâ Kûng-yèn só-chhai thi, Québec-sén chho̍k-miàng lî-yù sṳn-thi. Mien-chit 35,855.22 phìn-fông kûng-lî, ngìn-khiéu 258,928-ngìn (2006-ngièn). Hâ-hot kiú sâm-chak yen, sâm-chak thi-khî, ngi-chak thu̍k-li̍p-sṳ, sâm-chak  Yin-thi-ôn Pó-liù-thi, chúng-kie yúng-yû 47-chak  sàng-chṳ́n. 

## Li̍t-sṳ́
## Thi-lî
## Hì-hèu
## Hàng-chṳn khî-va̍k
### Chú-yeu sàng-chṳ́n

*La Tuque
*Louiseville
*Maskinongé
*Notre-Dame-du-Mont-Carmel
*Obedjiwan
*Saint-Alexis-des-Monts
*Sainte-Anne-de-la-Pérade
*Saint-Boniface

*Saint-Élie-de-Caxton
*Saint-Étienne-des-Grès
*Saint-Maurice
*Sainte-Thècle
*Saint-Tite
*Shawinigan
*Trois-Rivières
*Yamachiche


## Ngìn-khiéu mìn-chhu̍k
## Chṳ̂-ngièn
## Kîn-chi
## Chhâm-siòng
## Ngoi-phu lièn-chiap
Chaudière-Appalaches

**Chaudière-Appalaches** vi-yî Québec-sén nàm-phu, yî kin-nui ke Chaudière-hò lâu Appalaches Sân-ma̍k miang-miàng, Saint Lawrence-hò nàm-ngan lâu Québec-sṳ kak-hò siông-mong. Kîn-chi sông chú-yeu he lìm-ngia̍p, chho-chṳ́, nùng-ngia̍p, sa̍k-fa, yá-kîm, lî-yù yî-khi̍p fóng-chṳt-ngia̍p. Chaudière-Appalaches thi-khî yúng-yû liuk-chhiên tô-chak nùng-chhòng, he Québec-sén thi-ngi thai nùng-ngia̍p-khî. Khóng-sán pâu-koet sa̍k-mièn, sâ-sa̍k tén. Mien-chit 15,080.30 phìn-fông kûng-lî, ngìn-khiéu 410,829-ngìn (2011-ngièn) , hâ-hot kiú-chak yen, yit-chak thu̍k-li̍p-sṳ Lévis, chúng-kie 136-chak sàng-chṳ́n.

## Li̍t-sṳ́
## Thi-lî
## Hì-hèu
## Hàng-chṳn khî-va̍k
*Beauceville
*Disraeli
*Laurier-Station
*Lévis
*Montmagny
*Saint-Apollinaire
*Saint-Georges
*Saint-Joseph-de-Beauce
*Sainte-Marie
*Saint-Pamphile
*Thetford Mines

## Ngìn-khiéu mìn-chhu̍k
### Ngî-ngièn
## Chṳ̂-ngièn
## Kîn-chi
## Chhâm-siòng
## Ngoi-phu lièn-chiap
Ontario-sén

**Ontario-sén** vi-yî Kâ-nâ-thai ke tûng-phu, mien-chit 1,076,395 phìn-fông kûng-lî, Kâ-nâ-thai ke sú-tû Ottawa ya-chhai Ontario-sén. Ontario he Kâ-nâ-thai ngìn-khiéu chui-tô ke sén-fun, kîn-kí 2012-ngièn thúng-kie, Ontario ngìn-khiéu yû thai-yok 13,505,900-ngìn. Chui-thai sàng-sṳ lâu sen-fi vi Tô-lùn-tô, he Ontario-fù sî-ngan só-vi "Kîm Mâ-thài Thî-khî"  (Golden Horseshoe Region) sàng-sṳ tai ke chú-yeu sàng-sṳ chṳ̂-yit. Kâ-nâ-thai sú-tû Ottawa chhai sén ke chui tûng-tôn Ottawa-hò pán. Ottawa-hò ya-he Ontario lâu Québec lióng-sén chṳ̂-kiên ke chú-yeu kie-hò.

## Li̍t-sṳ́
## Thi-lî
## Hì-hèu
## Hàng-chṳn khî-va̍k
### Chhung-yeu sàng-sṳ
## Ngìn-khiéu mìn-chhu̍k
### Ngî-ngièn
## Kîn-chi
## Chṳ̂-ngièn
Montérégie

**Montérégie** he Kâ-nâ-thai Québec-sén ke yit-ke hàng-chṳn-khî, yî kin-nui ke Montérégie Sân-hì tet-miàng,vi-yî Québec-sén sî-nàm-phu, Saint Lawrence-vân nàm-ngan, nàm-piên lâu Mî-koet chiap-yòng. Liu̍k-thi mien-chit 11,131 phìn-fông kûng-lî, 2011-ngièn ngìn-khiéu yû 1,442,433-ngìn, hâ-hot 14-chak yen, ńg-chak thu̍k-li̍p sṳ, ngi-chak Yin-thi-ôn pó-liù-thi, chúng-kie 176-chak sàng-chṳ́n. Kîn-chi sông chú-yeu yî-kho nùng-ngia̍p lâu lî-yù ngia̍p. 

## Li̍t-sṳ́
## Thi-lî
## Hì-hèu
## Hàng-chṳn khî-va̍k

*Beloeil
*Boucherville
*Brossard
*Candiac
*Chambly
*Châteauguay
*Granby
*La Prairie

*Longueuil
*Mont-Saint-Hilaire
*Pincourt
*Saint-Basile-le-Grand
*Saint-Bruno-de-Montarville
*Saint-Constant
*Saint-Hyacinthe
*Saint-Jean-sur-Richelieu

*Saint-Lambert
*Saint-Lazare
*Sainte-Catherine
*Sainte-Julie
*Salaberry-de-Valleyfield
*Sorel-Tracy
*Varennes
*Vaudreuil-Dorion


## Ngìn-khiéu mìn-chhu̍k
## Chṳ̂-ngièn
## Kîn-chi
## Chhâm-siòng
## Ngoi-phu lièn-chiap
Outaouais

**Outaouais** vi-yî Québec-sén sî-phu, Outaouais-hò pet-ngan, lâu Kâ-nâ-thai sú-tû Ottawa yî-khi̍p Ontario-sén vi-lìn. Mien-chit 30,504 phìn-fông kûng-lî, ngìn-khiéu 368,181-ngìn (2011-ngièn) , hâ-hot si-chak yen, yit-chak thu̍k-li̍p sṳ Gatineau. Chúng-kie chhit-sṳ̍p-ńg chak sàng-chṳ́n.

## Li̍t-sṳ́
## Thi-lî
## Hì-hèu
## Hàng-chṳn khî-va̍k

*Bristol
*Cantley
*Chelsea
*Déléage
*Fort-Coulonge
*Gatineau
*Gracefield
*Kitigan Zibi
*L'Ange-Gardien
*La Pêche
*L'Isle-aux-Allumettes

*Maniwaki
*Mansfield-et-Pontefract
*Messines
*Papineauville
*Municipality of Pontiac
*Ripon
*Saint-André-Avellin
*Shawville
*Thurso
*Val-des-Monts



## Ngìn-khiéu mìn-chhu̍k
### Ngî-ngièn
## Chṳ̂-ngièn
## Kîn-chi
## Chhâm-siòng
## Ngoi-phu lièn-chiap
Berthierville, Québec

**Berthierville** he Québec-sén Lanaudière Hàng-chṳn khî ke sàng-chṳ́n, 1852-ngièn sṳ̀n-li̍p. Chúng mien-chit 7.20 phìn-fông kûng-lî, ngìn-khiéu 4,091-ngìn (2011-ngièn), Fap-ngî sṳ́-yung-chá cham 96.5%. 

## Li̍t-sṳ́
## Thi-lî
## Hì-hèu
## Hàng-chṳn khî-va̍k
## Ngìn-khiéu mìn-chhu̍k
## Chṳ̂-ngièn
## Kîn-chi
## Lî-hàng kín-tiám
Laval (Québec)

**Laval** he Kâ-nâ-thai ke yit-ke sàng-sṳ, vi-yî Québec-sén sî-nàm-phu, Montréal kau-khî ke Yâ-sû-tó song, he Québec-sén ke thi-fông chṳn-khî chṳ̂-yit. 2011-ngièn thúng-kie, ngìn-khiéu yû 401,553-ngìn. 
 
## Li̍t-sṳ́
## Thi-lî
## Hì-hèu
## Hàng-chṳn khî-va̍k
## Ngìn-khiéu mìn-chhu̍k
### Ngî-ngièn
## Chṳ̂-ngièn
## Kîn-chi
## Sa-fi
## Kâu-thûng
## Chhâm-kháu chṳ̂-liau



## Chhâm-siòng
## Ngoi-phu lièn-chiap
Lanaudière

**Lanaudière** vi-yî Montréal tûng-pet, mien-chit 12,422.23 phìn-fông kûng-lî, ngìn-khiéu 471,748 (2011-ngièn). Hâ-hot liuk-chak yen, yit-chak Yin-thi-ôn Pó-liù-thi .

## Li̍t-sṳ́
## Thi-lî
## Hì-hèu
## Hàng-chṳn khî-va̍k
### Chú-yeu sàng-chṳ́n

*Berthierville
*Charlemagne
*Joliette
*L'Assomption
*L'Épiphanie
*Lavaltrie

*Mascouche
*Notre-Dame-des-Prairies
*Rawdon
*Repentigny
*Saint-Calixte
*Saint-Charles-Borromée

*Saint-Félix-de-Valois
*Saint-Gabriel
*Sainte-Julienne
*Saint-Lin-Laurentides
*Saint-Paul
*Terrebonne


## Ngìn-khiéu mìn-chhu̍k
### Ngî-ngièn
## Chṳ̂-ngièn
## Kîn-chi
## Chhâm-siòng
## Ngoi-phu lièn-chiap
Louiseville

** La Tuque** he Québec-sén Mauricie Hàng-chṳn khî ke sàng-chṳ́n, 1714-ngièn sṳ̀n-li̍p. Chúng mien-chit 63.40 phìn-fông kûng-lî, ngìn-khiéu 7,517-ngìn (2011-ngièn). Fap-ngî sṳ́-yung-chá cham 97.6%.

## Li̍t-sṳ́
## Thi-lî
## Hì-hèu
## Hàng-chṳn khî-va̍k
## Ngìn-khiéu mìn-chhu̍k
## Chṳ̂-ngièn
## Kîn-chi
## Lî-hàng kín-tiám
Sainte-Anne-de-la-Pérade, Québec

** Sainte-Anne-de-la-Pérade** he Québec-sén Mauricie Hàng-chṳn khî ke sàng-chṳ́n, 1690-ngièn sṳ̀n-li̍p. Chúng mien-chit 129.50  phìn-fông kûng-lî, ngìn-khiéu 2,072-ngìn (2011-ngièn). Fap-ngî mû-ngî sṳ́-yung-chá cham 99.5%.

## Li̍t-sṳ́
## Thi-lî
## Hì-hèu
## Hàng-chṳn khî-va̍k
## Ngìn-khiéu mìn-chhu̍k
## Chṳ̂-ngièn
## Kîn-chi
## Lî-hàng kín-tiám
緋彈个婭里婭

《緋彈个婭裡婭》（緋弾のアリア，Aria the Scarlet Ammo）係MF文庫J出版个輕小說系列，通稱“亞莉亞”、“緋亞莉”，作者赤松中學，插圖こぶいち，目前日本已推出到第十五卷。繁體中文版由尖端出版代理。簡體中文版由天聞角川代理髮行，湖南美術出版社出版，翻譯人曹逸冰。官方在2010年4月23號正式宣布改編成電視動畫版，在2011年4月14號到6月30號播出12話。2011年12月22號推出13話番外篇，全13話。
直到2012年12月為止，小說日版累計發行量突破400萬本。

=故事簡介=
為矣對抗殘暴罪犯，有緊警察無辦法應付个治安危機个世界裡背，出現矣一種彌補警察不足个武裝偵探，在法律限制內解決個人或係組織个委託，通稱「武偵」。東京武偵高中係專門培育武偵个特殊學校，學生个義務係一定愛帶槍械與刀劍，在邇間學校偵探科二年級个男主角遠山金次，畀自家个一種特殊體質（一種曉在一兜契機下令大腦細胞高度活性化，而且附帶一種奇怪个副作用）深深困擾緊，對邇點佢直頭直尾希望對其他人保密，淨係祈求做得過平凡个校園生活…
可惜事與願違，二年級个遠山金次在一日返學畀人捲落一件「武偵殺手」个炸彈魔攻擊，在鬼打覡公个時節，一隻標緻細妹由天降落來，之後金次與強攻科个超精英─S級武偵神崎·H·婭里婭相遇（外表得人惜、身材細細隻就盡有能力，同時也係隻狂暴而且有攻擊性个細妹），就係邇樣，畀人逼與最強武偵婭里婭組隊个金次，開始矣面對惡死罪犯个日常生活，而佢發夢都想緊个平凡生活也慢慢越來越遠…
澳大利亞

澳大利亞（英文：Australia），又喊做澳洲，係一隻高度發達嘅資本主義國家，領土面積全球第六大。其毋單淨國土遼闊，而且物産豐富，係南半球經濟最發達嘅國家，全球第十二大經濟體系，全球第四大農産品出口國，也係多種礦産出口量全球第一嘅國家。
1770年到1900年，澳大利亞曾經係英國嘅殖民地。在邇頭擺，至少有四萬年時間，澳大利亞完全係土著居民居住嘅所在。1901年，殖民統治結束，澳大利亞成爲一隻獨立嘅聯邦。
　　澳大利亞四面環海，擁有當多自家特有嘅動植物撈自然景觀。其係一隻移民國家，奉行多元文化，約有四分之一嘅居民出世在澳大利亞挪背。其人口高度都市化，接近一半國民居住在悉尼撈墨爾本兩大城市，全國多隻城市頭擺分評做世界上最適合居住嘅位所。
　　澳大利亞係一个體育強國，常年舉辦全球多項體育盛事。其還係最早倡議成立亞太經濟合作組織嘅國家。
粵語

粵語，通稱白話，係漢語肚个一種語言，主要分佈在廣東撈廣西兩省區，香港，澳門，海外祖籍在上述地區个華人社區。
惠陽話

**惠陽話**係一種流行於廣東省惠陽區嘅漢語方言，其屬於客家語粵台片新惠小片，其中又以淡水話作為代表口音。在海外如馬來西亞吉隆坡也有毋少人講邇種口音嘅客語。

## 音韻系統
惠陽話有17隻聲母（包括零聲母），56隻韻母，6隻聲母。

## 語音特點
#古全濁聲母字今讀塞音撈塞擦音嘅時節，毋論平仄，今讀送氣清音。
#古非組聲母部分字今音文讀音係[f v]，白讀音係[p p' m]。
#古泥母来母一般毋混，泥母讀[n]，来母讀[l]，毋过有小部分泥母字讀[l]，来母字讀[n]。
#古精組撈古莊知章組字今音一律讀舌尖前音[ts ts' s]。
#[h]毋拼[u u-],古曉母匣母字逢[u u-]今讀[f]聲母。
#無撮口呼韻母。
#鼻音韻尾[m n ŋ]撈入聲韻尾[p t k]對應齊整。
#古合口字逢[k k']聲母今多數讀开口。
#古上聲全濁撈次濁聲母部分字今讀陰平。

## 參見
* 客家語 
* 梅縣話
* 長樂話

## 參考文獻
周日健 編《廣東省惠陽客家話音系》，《方言》1987年第3期232-237頁
Chhòng-lo̍k-fa

**長樂話（Chhòng-lo̍k-fa）**，乜安到**長樂腔**，係指流行在中國廣東省梅州市五華縣地區嘅客家語，屬客家語粵台片興華小片。五華縣往擺安到長樂，下後正改稱為五華，故所長樂話乜安到五華客家話，或者五華話。

## 分佈
　　今下五華縣裡肚長樂腔大同小異，按老派語音劃分做得分為三片，北片以華城為代表嘅長樂聲、中片以水寨為代表嘅下山聲，南片以安流為代表嘅上山聲。
客家話長樂腔曾經乜分布在梅州、潮州、惠州、東莞、中山、深圳、賀州、四川、香港、台灣邇兜地方。今下單淨存在於梅州五華，賀州摎零星分布於廣州珠三角地區，使用人數約150萬。長樂腔大體上調型撈四縣相似，調值撈大埔腔相似，少數詞彙撈海陸腔相似。

## 音韻系統
　　包括零聲母，聲母共21隻，韻母65隻，聲調6隻。

## 撈中古漢語對比特點
### 聲母特點
# 古濁塞音、塞擦音聲母清化后大多讀送气清音。
# 非組、知組部分字分别保留古重唇音、古舌上音。非組【符孵斧巫誣肺吠飛肥微尾味浮發襪分糞蚊問放亡芒網忘楓馮腹覆伏縫】等等保留[p/ph/m]嘅讀法。知組【知擇琢啄中】讀舌尖音[t]。
# 泥來有别，個别混同。如【哪儕、浪忒、吝啬】。
# 曉匣合口今讀f、v。曉匣声母於合口一二等以及止合三、蟹合四等韻母前讀做唇齒音f、v。
# 影組聲母於合口音u前擦化做v。
# 兩套滋音 [ts/tsh/s]舌尖前音、[ʧ/ʧh/ʃ ]舌葉音,無卷舌音。
# 溪母部分字撈曉匣声母於三等細音前讀ʃ。
### 韻母特點
# 一二等有別、豪肴毋分
# 江攝【窗雙捉】等字保留早期東部嘅古讀。
# 無合口介音[u]。
# 辅音韻尾保留完整。
# 遇攝於精莊组讀少数讀ɿ ；i撈ɿ混讀，毋对立。
# 蟹、止二攝合口韻於唇音聲母后讀ui/i。
# 山攝開口三四等，除開見系外，大部分均無i介音。山攝開口三四等幫端、知系字，如【變列設千】等，於五華話四個方言點皆無i介音。
# 深、臻、梗等三攝，部分-im/in处于演變做-um/un嘅狀態。
### 聲調特点
# 次濁上字今調類二分至上聲撈陰平。
# 全濁上撈濁去字撈清上字合流，今下讀上聲。
# 二字連讀變調中，少數前字無變調，部分後字有變調。

## 特殊句式
* 我比你過高。(國語：我比你高)
* 病過好矣。（國語：病情較好了點嗎）
* 衫衭撥凈兮矣。 
* 蠟燭歕灭其。（把那蠟燭吹熄）
* 碗公弇等其。（把那碗蓋著）
* 目汁含等。（眼淚在眼眶打滾）
* 那介風兮等矣
* 刀矣界兮去 （用刀割過去）
* 若美我杀
* 知兮無知 （知道嗎）
* 盡監都監無到  （管也管不著）
* 食矣飯吂曾 （吃了飯嗎）
* 分狗齧到 （被狗咬到）
* 分人看衰 （被人看低）

## 䀴望
*客家語
*梅縣話
*四縣腔

分類:客家文化
分類:語言
分類:客家語
Ngâi-fa

Ngâi-fa，he Ye̍t-sî lâu Kóng-sî nàm-phu tén thi-khî ke Hak-kâ-ngî fông-ngièn，yîn thi-yit-ngìn-tshṳn ham-tso ngâi，kû-só tshiu pún ngìn ham-tso ngâi-fa. Ngâi-fa fûn-phu pí-kau fûn-sán,lâu Ye̍t-ngî（Pa̍k-fa）, lài-fa(Mên-nàm-ngî fûn-kî) yû tsiap-tshiuk，ngî-yîm lâu tshṳ̂-fi yâ su liá-têu ngî-ngièn ke yáng-hióng，kû-só tshai fat-yîm,yong-tshṳ̀ tén fông-mien tû lâu Tòi-vân ，Ye̍t-tûng thi-khî ke Hak-kâ-ngî fông-ngièn yû só tshâ-phe̍t.

## Tshâm-kháu
Fi-yòng-fa

**Fi-yòng-fa**he yit-tsúng liùng-hàng tshai Kóng-tûng-sén Fi-yòng-khî ke Hon-ngî-fông-ngièn，kì su̍k-yî Hak-kâ-ngîYe̍t-thòi-phién Sîn-fi-séu-phién，khì-tsûng yu-yî Thâm-súi-fa tsok-vì thoi-péu khéu-yîm. Tshai hói-ngoi hó-tshiong Mâ-lòi-sî-â ke Kit-lùng-pô yâ yû m-séu ngìn kóng liá tsúng khéu-yîm ke Hak-kâ-ngî.

## Yîm-yun-he-thúng
Fi-yòng-fa yû 17 tsak sâng-mû（pô-koat làng-sâng-mû），56 tsak yun-mû，6 tsak sâng-thiau.

## Ngî-yîm-thi̍t-tiám
#Kú tshòn-tshu̍k-sâng-mû kîm thu̍k set-yîm lâu set-tshat-yîm，m-lun phìn-tse̍t, kîm thu̍k song-khi-tshîn-yîm.
#Kú fî-tsú sâng-mû phu-fun sṳ kîm yîm vùn-thu̍k-yîm he [f v], pha̍k-thu̍k-yîm he [p p' m].
#Kú nài-mû lòi-mû yit-pân m-fun，nài-mû thu̍k [n], lòi-mû thu̍k [l], m-ko yû séu-phu-fun nài-mû sṳ thu̍k [l], lòi-mû sṳ thu̍k [n].
#Kú tsîn-tsú lâu kú tsông tî tsông tsú sṳ kîm-yîm thu̍k se̍t-tsiâm-tshièn-yîm [ts ts' s].
#[h]m phin [u u-], kú hiéu-mû ha̍p-mû sṳ fùng [u u-] kîm thu̍k [f] sâng-mû.
#Mò tshot-khéu-fû yun-mû.
#Phi-yîm-yun-mî [m n ŋ] lâu ngi̍p-sâng-yun-mî [p t k] tui-yin tshè-tsín.
#Kú ha̍p-khéu sṳ fùng [k k'] sâng-mû kîm tô-sṳ thu̍k khôi-khéu.
#Kú sóng-sâng tshòn-tshu̍k tsṳ-tshu̍k sâng-mû phu-fun sṳ kîm thu̍k yîm-phìn.

## Tshâm-kien
* Hak-kâ-ngî 
* Mòi-yen-fa
* Tshòng-lo̍k-fa
* Si-yen-fa

## Tshâm-siòng
Tsû-ngit-khien. "Kóng-tûng-sén fi-yòng Hak-kâ fông-ngièn yîm-he". "Fông-ngièn" 1987-ngièn-thi-3-khì-232-237-ya̍p.
Hîn-nèn-fa

**興寧話**（Hîn-nèn-fa）係指廣東省興寧市嘅該種客家語方言，市內口音做得分為南北兩片。興寧話雖然摎鄰近梅縣嘅梅縣話或者周圍嘅縣份毋共樣，但係乜做得互相通話，摎贛南、閩西嘅客家語方言乜大致做得交流。
## 概述
## 分佈
## 特點
　　梅縣話單淨有一套塞擦音（、、），而興寧話有兩套塞擦音（加上、、、）。

　　原旦讀閉口韻  撈  嘅字，興寧話歸併入舌根鼻音  撈舌根塞音 。例如“添”字在梅縣話肚讀 1，在興寧話肚讀 1；“浸”字在梅縣話肚讀 4，在興寧話肚讀 ]4；“鴨”字在梅縣話肚讀 5，在興寧話肚讀 5；“入”字在梅縣話肚讀 6，在興寧話肚讀 6。

　　聲調摎梅縣話一樣，分為陰平、陽平、上聲、去聲、陰入、陽入，攏總6聲。

## 參考文獻
#羅美珍、林立芳、饒長溶主編。客家話通用詞典。廣州：中山大學出版社，2004年10月，341-342頁。ISBN 7-306-02360-8。
漢字

漢字 (漢字, 日語: Kanji; 朝鮮語: Hanja; 越南語: Hán Tự) 係漢字文化圈廣泛使用个一種文字, 用來寫多種現代摎古早語文个書寫文字系統。 現代个漢語,日語,朝鮮語都有用到漢字。
Franklin D. Roosevelt

**Franklin Delano Roosevelt** (), thi 30 ngi ngim Mî-koet chúng-thúng, he 20 sṳ-ki Mî-koet 1920-1930 ngièn-thoi kîn-chi ngùi-kî lâu Thi-ngi-chhṳ Sṳ-kie Thai-chan ke chûng-sîm ngìn-vu̍t chṳ̂-yit. Chhiùng 1933-ngièn chṳ 1945-ngièn kiên, lièn-siu̍k chhut-ngim si-kài Mî-koet chúng-thúng, chhiâ he vì-thu̍k lien-ngim chhêu-ko lióng-kài ke Mî-koet chúng-thúng.
John F. Kennedy

**John Fitzgerald Kennedy** (), Mî-koet thi 35 ngim chúng-thúng, ngim-khì chhiùng 1961-ngièn 1-ngie̍t 20-ngit khôi-sṳ́  chhṳ̍t-to 1963-ngièn 11-ngie̍t 22-ngit.

## Chó-khì kîn-li̍t
## Chhû sia̍p chṳn-chhṳ
## Chúng-thúng chṳ̂ lu
## Chúng-thúng ngim-khì
## Koet-nui chṳn-chhet
### Kîn-chi
### Nèn-ngièn chan-lio̍k
### Kau-yuk
### Yì-mìn chṳn-chhet
### chûng-kau sṳ-vu
### yî-liàu kói-kiet
## Tui ngoi chṳn-chhet
## Ke-ngìn sin-ngióng
## Kûng-chung hìn-siong
## Kâ-chhu̍k lâu kâ-thìn
## Chho̍k-chok
## Chhùng-yeu yên-kóng
## Siông-kôan thiàu-muk
## Chhâm-kháu Vùn-hien
## Ngoi-phu Lièn-kiet
Woodrow Wilson

**Woodrow Wilson** (), Mî-koet thi ngi-sṳ̍p-pat ngim chúng-thúng. Chok-vi Chin-phu Chú-ngi sṳ̀-thoi ke yit-ke liâng-siu-kip tî-sṳt fûn-chṳ́, kì chên siên-heu ngim Princeton Thai-ho̍k ho̍k-chhòng，New Jersey chû-chóng tén chṳt-fun. 1912-ngièn chúng-thúng thai-sién chûng, yî Mìn-chú-tóng ngìn sṳ̂n-fun tong-sién chúng-thúng. Kì he vì-yit yúng-yû Chat-ho̍k Pok-sṳ thèu-hâm ke Mî-koet chúng-thúng.
Lùn-tûn

**Lùn-tûn** (Yîn-ngî: London) he Yîn-koet ke sú-tû, thi-yit thai sang khi̍p thi-yit thai kóng, ya-he Êu-chû chui-thai ke tû-fî-khî chṳ̂-yit. 2000 tô ngièn chhièn, Lò-mâ-ngìn kien-li̍p liá-chho tû-sṳ. Lùn-tûn khiûn kí-pak ngièn yit-chhṳ̍t chhai sṳ-kie sông khí-yû ki-thai ke yáng-hióng-li̍t. Sàng-sṳ ke fu̍t-sîm thi-khî Lùn-tûn-sṳ, yìn-yèn pó-chhṳ̀  Chûng Sṳ-ki va̍k-fûn ke kie-han. Lùn-tûn he si-thai Sṳ-kie-kip Sàng-sṳ  chṳ̂-yit. Chhṳ-chhiùng 18 Sṳ-ki hí kì yit-chhṳ̍t he Sṳ-kie song chui chhung-yeu ke chṳn-chhṳ, kîn-chi, vùn-fa, ngi-su̍t lâu ngu-lo̍k chûng-sîm chṳ̂-yit. Chhiùng 1801-ngièn to 20 Sṳ-ki chhû, chok-vi sṳ-kie-sin ti-koet -- Thai-yîn Ti-koet ke sú-tû.

## Li̍t-sṳ́
## Thi-lî
## Hì-hèu

## Chṳn-chhṳ
## Hàng-chṳn Khî-va̍k
## Kâu-thûng
## Lî-hàng kín-tiám

## Kau-yuk
*Lùn-tûn Thai-ho̍k
*Lùn-tûn Ti-koet Ho̍k-yen

## Yû-hau Sàng-sṳ

## Siông-kôan thiàu-muk
*Thai Lùn-tûn

## Chhâm-kháu vùn-hien


## Ngoi-phu lièn-kiet
Wernher von Braun

**Wernher von Braun** (1912-ngièn 3-ngie̍t 23-ngit －1977-ngièn 6-ngie̍t 16-ngit) Tet-koet fó-chien chôn-kâ, ngi-sṳ̍p sṳ-ki thai-khûng sṳ-ngia̍p ke siên-khi chṳ̂-yit. Chên he chho̍k-miàng ke V1 lâu V2 Fó-chien ke chúng sat-kie-sṳ̂. Nazi Tet-koet chan-phai heu, Mî-koet kiûn-chhui chiông kì-ke sat-kie chû-chṳt tai-to Mî-koe. Yì-kî Mî-koet heu tâm-ngim Mî-koet Thai-khûng Chúng-shu ke thai-khûng ngiên-kiu khôi-fat hong-muk ke chú sat-kie-sṳ̂, chú-chhṳ̀  sat-kie Â-pô-lò 4-ho ke yun-chai fó-chien. NASA yung yî-ha ke kóng-fap hìn-yùng von Braun: "Kì he li̍t-sṳ́  song chui ví-thai ke fó-chien khô-ho̍k-kâ. Kì chui-thai sṳ̀n-chhiu he chhai tâm-ngim NASA George C. Marshall Thai-khûng Fî-hàng Chûng-sîm chúng chṳ́-fî sṳ̀ , chú-chhṳ̀  Saturn V ke ngiên-fat, sṳ̀n-kûng chhai 1969-ngièn 7-ngie̍t thi-yit-kài tha̍t-sṳ̀n ngìn-lui tên-liu̍k ngie̍t-khiù ke chong-kí".
Lì Li̍t-kî

** Lì Li̍t-kî** (黎力基, Tet-ngî: Rudolf Christian Friedrich Lechler，1824-ngièn 7-ngie̍t 26-ngit －1908-ngièn 3-ngie̍t 29-ngit), Tet-koet Kî-tuk-kau Sîn-kau lòi Chûng-koet ke chhòn-kau-sṳ, Pâ-set-fi chhai Chûng-koet ke chú-yeu liâng-thô-ngìn chṳ̂-yit. Lì Li̍t-kî chhai Chûng-koet ńg-sṳ̍p-ngi ngièn (1847-ngièn -1899-ngièn). 1874-ngièn pûn sién-cho Chûng-koet Pâ-set-fi liâng-siu, lâu thùng-kûng chhai Hak-kâ thi-khî kien-li̍p ńg-sṳ̍p-yit só chhòn-kau-cham, ńg-sṳ̍p-liuk kiên ho̍k-káu. Su-sé chá chhêu-ko lióng-chhiên tô-ngìn. Kì chhai 《Lechler-Medhurst Hia̍p-ngi》(Lechler-Medhurst Accord) chṳ̂-ha hia̍p-chhu Hak-kâ Kî-tuk-thù thò-nan-chá yì-sái thin-kî to tûng-nàm-â koet-kâ. Lì Li̍t-kî tui Chûng-koet vùn-fa lâu Chûng-koet chat-ho̍k yû chhṳ̂m-ngi̍p ke ngiên-kiu ngin-sṳt, hiáu-tet kóng liù-li ke tông-thi Hak-kâ fông-ngièn lâu fân-yi̍t 《Mâ-thai-fuk-yîm》khi̍p 《Lu-kâ-fuk-yîm》 ke sṳn-kîn yi̍t-pún.

## Ngoi-phu lièn-chiap
*Lì Li̍t-kî
Angela Merkel

**Angela Dorothea Merkel** (1954-ngièn 7-ngie̍t 17-ngit － ) , Tet-koet chṳn-chhṳ-kû，he Êu-chû chui-khí yáng-hióng-li̍t ke ńg-sin liâng-thô-ngìn. 2005-ngièn kì sṳ̀n-vì Tet-koet li̍t-sṳ́  sông sú-vi ńg-sin lien-pâng chúng-lî, kì ya-he Lióng-Tet thúng-yit heu sú-vi chhut-sṳ̂n chhièn Tûng-Tet thi-khî ke lien-pâng chúng-lî.
Nazi Tet-koet

**Nazi Tet-koet** he 1933-ngièn chṳ 1945-ngièn khì-kiên Adolf Hitler khi̍p khì só liâng-thô ke Nazi-tóng só thúng-chhṳ ke Tet-koet. Nazi Tet-koet yû lióng-ke kôn-fông koet-miàng, fûn-phe̍t vi 1933-ngièn chṳ 1939ngièn sṳ́-yung ke "Thi-sâm Ti-koet"(Tet-ngî: Drittes Reich) lâu 1939-ngièn chṳ 1945-ngièn ke "Thai Tet-koet Ti-koet" (Tet-ngî: Großdeutsches Reich). 1933-ngièn 1-ngie̍t 30-ngit, sṳ̀ -ngim Lien-pang Thai Chúng-thúng Paul von Hindenburg ngim-miang Nazi-tong tóng-khwui Hitler vi chúng-lî. 1934-ngièn 8-ngie̍t 2-ngit, Hindenburg phiàng-sí, Hitler sṳ̀n-vì ngièn-sú kiâm Ti-koet chúng-lî. Liá-he Nazi-tong chhai chhiòn-koet kien-li̍p thúng-chhṳ ke khôi-tôn. Chhai Nazi-tong thúng-chhṳ Tet-koet khì-kiên, Tet-koet koet-nui ke Yî-lun pûn siên-chhòn phu-chóng Joseph Goebbels só khúng-chṳ. Kiûn-sṳ, chúng-chhu̍k-ho̍k, ngìn-khiéu chṳn-chhet tén pûn chok-vi kau-yuk chhung-tiám, thùng-sṳ̀  fu-ńg chhiu-ngia̍p lâu su kau-yuk ke kî-fi kám-séu. Nazi Tet-koet he 1936-ngièn Ha-kui O-lìm-phit-khiet Yun-thung-fi ke kí-phan koet.
Nazi Tet-koet ke li̍t-sṳ́  he yit-thon khok-chông ke li̍t-sṳ́ . O-thi-li chhai 1938-ngièn lâu Tet-koet pìn-ha̍p, yit-ngièn heu Nazi Tet-koet khúng-chṳ Chia̍p-khiet-sṳ̂-lo̍k-fa̍t-khiet. 1939-ngièn 9-ngie̍t, Nazi Tet-koet ngi̍p-chhîm Pô-làn, thiâu-hí Thi-ngi-chhṳ Sṳ-kie Thai-chan. 1941-ngièn Nazi Tet-koet tui Sû-lièn siên-chan, fat-thung Sû-Tet chan-chên. Chhai 1943-ngièn chô-to yit-lièn-chhon ke sṳt-phai heu, Nazi Tet-koet kiûn-chhui khôi-sṳ́  tak-chhiam chon-kûng vi-sú. Tet-koet sàng-sṳ chô-su mùng-kiûn thai kûi-mù vâng-cha, yì-yèn sùi-tén chan-chên ke chin-hàng, Tet-kiûn ya mien-lìm chṳ̂-ngièn tón-khiat mun-thì. 1945-ngièn chhû, sî-fông mùng-koet chhṳ-sî-hiong-tûng, yì Sû-lièn chet chhṳ-tûng-hiong-sî put-thon thôi-chin. Si-ngie̍t, Sû-lièn kiûn-chhui kûng-ngi̍p Pak-lìm, Hitler chhṳ-sat. Ńg-ngie̍t Tet-koet thèu-hòng, lìm-sṳ̀  chṳn-fú kien-li̍p. Liuk-ngie̍t, mùng-kiûn fûn-khî cham-liâng Tet-koet, Nazi Tet-koet me̍t-mòng.
Berlin

**Pak-lìm** (柏林, Tet-ngî: Berlin) he Tet-koet sú-tû, ya-he Tet-koet chui-thai ke sàng-sṳ, kî-mìn yok 3,415,742 ngìn. Pak-lìm vi-yî Tet-koet tûng-pet-phu. Pak-lìm ya-he Tet-koet sṳ̍p-liuk ke pang chṳ̂-yit, he Êu-chû Lièn-mèn khî-nui ngìn-khiéu thi-ngi tô ke sàng-sṳ yî-khi̍p sàng-sṳ mien-chit thi-pat thai ke sàng-sṳ. Kì he Pak-lìm－Brandenburg Tû-fi-khî ke chûng-sîm. Sàng-sṳ chû-vì sâm-fûn chṳ̂-yit ke thú-thi yù sêm-lìm, kûng-yèn, fâ-yèn, hò-liù lâu fù-phok chû-sṳ̀n.

## Li̍t-sṳ́
## Thi-lî
## Hì-hèu
## Chṳn-chhṳ
## Hàng-chṳn Khî-va̍k

## Kâu-thûng
## Lî-hàng kín-tiám

## Yû-hau Sàng-sṳ

## Chhâm-kháu vùn-hien


## Ngoi-phu lièn-kiet
Frankfurt

**Fap-làn-khiet-fuk** (Tet-ngî:　Frankfurt am Main) he Tet-koet Hesse-chû chui-tai ke sàng-sṳ, Tet-koet thi-ńg thai sàng-sṳ, 2012-ngièn ngìn-khiéu yok 687,775-ngìn, 2010-ngièn sṳ-khî ngìn-khiéu kû-kie vi 2,300,000-ngìn. Fap-làn-khiet-fuk　Tû-fi-khî yúng-yû 5,600,000-ngìn. Fap-làn-khiet-fuk　he Êu-chû thai-liu̍k sông chui-thai ke kîm-yùng chûng-sîm. 2010-ngièn yû 152-chak koet-chi ngiùn-hòng phan-sṳ-chhú chu-chhak yî Fap-làn-khiet-fuk. Fap-làn-khiet-fuk　Chṳn-khèn Kâu-yi-só he sṳ-kie song chui-thai ke Chṳn-khèn Kâu-yi-só.

## Li̍t-sṳ́
## Thi-lî
## Hì-hèu
## Chṳn-chhṳ
## Hàng-chṳn Khî-va̍k
## Kâu-thûng
## Lî-hàng kín-tiám

## Yû-hau Sàng-sṳ

## Chhâm-kháu vùn-hien


## Ngoi-phu lièn-kiet
惠州市

## 簡介

惠州位於廣東省東南部，珠江三角洲東北端，係珠三角經濟區嘅一員。惠州南邊濱臨南海大亞灣，撈香港隔海相望，陸上西南邊毗鄰深圳特區，東北邊臨河源市，東接汕尾市，西鄰東莞市撈廣州市，在地裡上有“粵東門戶”之稱。

惠州係廣東省歷史名城，有兩千幾年嘅歷史，歷來係東江流域嘅政治、經濟、文化、交通中心。同時，惠州也係客家四大州之一，係客家華僑嘅出海口，係海洋客家文化嘅代表，有客家僑都嘅稱譽。惠州以客家文化為主導，集古城勝景、道教源流、名士遺址、革命紀念地於一體，係廣東省最美麗嘅城市。

惠州陸地面積達到1.13萬平方公里，常住人口370幾萬人，今轄惠城區、惠陽區、惠東縣、博羅縣、龍門縣，設有大亞灣經濟技術開發區撈仲愷高新技術產業開發區兩隻國家級開發區。

## 行政區劃

惠州嘅歷史從公元前214年開始，惠州嘅建制始於214年在今惠州市博羅縣設嘅**傅羅縣**。歷史上嘅惠州面積較大，在唔同嘅時期也有唔同嘅管轄範圍。以清朝惠州府行政範圍為例，惠州層管轄過今惠州市全境、河源市全境、東莞市全境、汕尾市全境、深圳市全境、五華縣全境、信豐縣全境。
新中國建立后，惠州市行政區劃多次調整，總體來講，管轄範圍不斷縮小，直至今下嘅惠州市。截至2013年，惠州管轄惠城區、惠陽區、博羅縣、惠東縣、龍門縣三縣兩區，另外還有大亞灣區撈仲愷新區兩隻開發區。2011年底，惠州市縣（區）以下總共劃分為1隻鄉、52隻鎮，16隻街道辦事處。 

## 城市建設
惠州市建成區面積280.39平方公里，建成區綠化覆蓋面積8908公頃；實有鋪裝道路面積2558.38萬平方米，鋪裝道路總長度1817.50公里；供水管道總長度2190.63公里，排水管道長度2331.98公里；供水綜合生產能力136.53萬立方米/日，供水總量28976.82萬立方米，其中居民家庭用水量10536.22萬立方米。
惠城區

## 簡介
惠城區係惠州市嘅中心區，位於廣東省東南部，南臨南海大亞灣，同深圳、香港毗鄰，下轄橋東、橋西、江南、江北、河南岸、龍豐、小金口、水口8隻街道辦事處捞汝湖、三棟、馬安、橫瀝、蘆洲等5隻鎮，全區常住人口117萬人（其中戶籍人口80萬人），總面積1193平方公里。近年來，惠城區先後獲得了“全國電子資訊產業基地”、“中國男裝名城”、“中國照明電器品牌基地”、“全國最具綜合實力中小城市”、“全國投資環境十佳區”、“世博中國年•最具投資價值金融生態區”、“中國可持續發展品牌區和中國最佳生態（人文）宜居區”、“中國最具投資價值旅遊強區”、“全國科普示範區”“全國計劃生育優質服務先進區”捞“全國科技進步示範區”六連冠、“廣東省雙擁模範區”八連冠等一系列稱號。
## 歷史
惠城區歷史悠久，隋以後一直係東江流域政治、經濟、文化和交通嘅中心，素有“嶺南名郡”之美譽。歷代有400幾位中國名人客寓或蒞臨惠城，曾孕育廖仲愷、鄧演達等一代豪俊，留下蘇東坡、楊萬里、文天祥等文人騷客濃郁嘅墨香。客家文化、廣府文化、潮汕文化在此交匯融合，形成今下惠城區海納百川、有容乃大嘅文化胸襟撈獨具特色嘅文化魅力。
## 人口
## 文化
惠陽區

## 簡介
惠陽區係惠州市嘅一隻下轄區，位於珠江三角洲東南部，西南邊毗鄰深圳，南臨大亞灣，北邊係惠州市轄區惠城區，惠陽區係惠州市城市化程度最高嘅一隻區。
## 文化
## 人口

## 参考文献

*惠陽政府網站：《惠阳概况》，惠陽政府官方網站
客家燜豬肉

## 簡介
客家燜豬肉係客家人節慶時經常製作嘅一道特色美食，係客家菜中經典嘅四燜四炒之一，其有香、嫩，高熱量等特點，在舊時係深受客家人喜愛嘅菜色。
## 演變
隨等低熱低脂等飲食觀念嘅普及，越來越多人瞭解到客家燜豬肉高脂、高熱量嘅缺點，因此，高檔酒店對客家燜豬肉進行了一定程度嘅創新。但在尋常居民家庭還係保持客家燜豬肉嘅傳統做法。另外，客家燜豬肉隻係其正式菜名，在不同嘅客家地區有不同嘅講法，比如“黃燜豬肉”撈“紅燜豬肉”等，在製作方法上也稍有差異，但總體來講大同小異。
## 材料準備
## 製作
博羅縣

## 簡介
博羅縣係惠州市嘅一隻下轄縣，係廣東省四大古邑之一，始於公元前214年嘅傅羅縣，有兩千幾年嘅歷史。
## 行政區劃
## 文化
## 人口
龍門縣

## 簡介
龍門縣，位於珠江三角洲東北部邊緣，係廣東省惠州市嘅下轄縣。
## 人口
龍門縣全县总户数91090户，总人口325925人，男性167099人，占51.26%；女性158826人，占48.74%。（截至2006年）
## 行政區劃
轄龍田、平陵、龍江、龍華、麻榨、永漢、龍潭、地派8隻鎮，還有一隻藍田瑤族鄉。
York

**York**, vi-yî Yîn-koet Yorkshire lâu Humber khî-vet Pet Yorkshire ke sàng-sṳ, sṳ-khî ngìn-khiéu yok 137,505-ngìn (2001-ngièn).

## Li̍t-sṳ́
## Thi-lî
## Hì-hèu
## Chṳn-chhṳ
## Hàng-chṳn Khî-va̍k
## Kâu-thûng
## Lî-hàng kín-tiám

## Yû-hau Sàng-sṳ

## Chhâm-kháu vùn-hien


## Ngoi-phu lièn-kiet
Pet Yorkshire

**Pet Yorkshire** (Yîn-ngî: North Yorkshire), Yîn-koet Yorkshire lâu Humber ke khiùn, tûng-lìm Pet-hói, Yîn-kak-làn yúng-yû chui-thai mien-chit ke khiùn. Cham-thi 8,038 phìn-fông kûng-lî, yû 591,600 ngìn-khiéu. 

## Li̍t-sṳ́
## Thi-lî
## Hì-hèu
## Chṳn-chhṳ
## Hàng-chṳn Khî-va̍k
## Kâu-thûng
## Lî-hàng kín-tiám
## Chhâm-kháu vùn-hien


## Ngoi-phu lièn-kiet
Nottinghamshire

**Nottinghamshire**, Yîn-koet Tûng Midlands ke khiùn. Hàng-chṳn chúng-phu vi-yî West Bridgford. Cham-thi 2,085 phìn-fông kûng-lî, yû 769,000 ngìn-khiéu.

## Li̍t-sṳ́
## Thi-lî
## Hì-hèu
## Chṳn-chhṳ
## Hàng-chṳn Khî-va̍k
## Kâu-thûng
## Lî-hàng kín-tiám

## Chhâm-kháu vùn-hien


## Ngoi-phu lièn-kiet
惠東縣

## 簡介
惠東縣，因位於惠州嘅東邊而得名惠東，係惠州市三縣兩區中嘅一縣，西邊同汕尾市連接，北邊臨惠州市惠城區撈河源市紫金縣。
## 行政區劃
截至2012年底，惠東縣下辖13隻镇、1隻街道，即平山街道，大嶺、白花、梁化、稔山、铁涌、平海、吉隆、黄埠、多祝、白盆珠、安墩、高潭、寳口13隻镇。
## 人口
## 文化
客語流行音樂

## 簡介
客語流行音樂自然係屬於流行音樂嘅範疇，其特色係以客語來演唱，風格上區別於客家人喜愛嘅另一種音樂形式“客家山歌”。在中國大陸有“**客家流行音樂**”嘅講法，但此講法並唔嚴謹。
## 發展
客語流行音樂最早開始於臺灣地區撈東南亞地區，當時係20世紀80年代。
### 臺灣
在臺灣，《客家本色》一曲曾經風靡一時，至今仍廣受人民傳唱。臺灣係今下客語流行發展最蓬勃，也是最早嘅地區之一，但由於某些原因，臺灣嘅客語流行音樂並冇像香港粵語流行音樂一樣輝煌，其傳播範圍也極為有限。
### 東南亞
東南亞方面嘅客語流行音樂捞香港粵語流行音樂同時起步，在早起獲得较大發展，曾經一首《阿婆買鹹菜》紅極一時，傳遍東南亞，同時也捧紅了邱清雲 、張少林撈謝玲玲等客語歌星，其後因人才斷層、創新乏力等因素導致東南亞客語流行音樂沉寂一時，直到21世紀創作才子余畑龍嘅出現东南亚客語流行才出現了一絲曙光。
### 中國大陸
中國大陸嘅客語流行音樂起步于21世紀初。2006年，惠州青年馮浩華（華D）發行第一張客語專輯《出外靠朋友》，專輯中嘅歌曲《客家人系有料》受到客家鄉親追捧，对後來嘅客語流行創作有好大激勵。2010年，“客家流行音樂金曲榜”在世界客都梅州正式啟動，此舉標誌等中國大陸客語流行音樂將成為客家文化大家庭中嘅正式一員。

## 代表人物
## 相關作品
Derby-sṳ

**** he vi-yî Yîn-koet Tûng Midlands Khî-vet ke sàng-sṳ lâu tân-yit kón-lî-khî, Derbyshire ke nàm-phu, ngìn-khiéu 233,700, mien-chit 78.03 phìn-fông kûng-lî, ngìn-khiéu me̍t-thu 3,028 mî phìn-fông kûng-lî。

## Li̍t-sṳ́
## Thi-lî
## Hì-hèu
## Chṳn-chhṳ
## Hàng-chṳn Khî-va̍k
## Kâu-thûng
## Lî-hàng kín-tiám

Image:GreenLnRH.jpg|Die Kathedrale
Image:RRoyceRH.jpg|Rolls-Royce Werke
Image:NursesHomeRH.jpg|Nurses’ Home
Image:OldCollegeRH.jpg|Old College
Image:SureStartRH.jpg|Sure Start, Normanton
Image:StMathewsDarleyAbbeyRH.jpg|St Matthew’s, Darley Abbey
Image:StMaryBridgeRH.jpg|St Mary’s-on-the-Bridge
Image:StLukesRH.jpg|St Luke’s, Stockbrook Street
Image:FalstaffRH.jpg|The Falstaff public house, Normanton
Image:StJohnRH.jpg|St John’s, Bridge Street
Image:WestfieldRH.JPG|Teil des Westfield Centre
Image:WestfieldsRH.JPG|Westfield
Image:IslamCtRH.JPG|Islamic Centre, Wilmot Street
Image:PrisonRH.JPG|ehemaliges Gefängnis
Image:StMaryDerbyRH.JPG|St Mary’s-Kirche
Image:SpaRH.JPG|Spa Inn, Abbey Street
Image:CathRH.JPG|Derby Cathederal und Dolphin Inn
Image:GuruArjanDevGurdwaraRH.JPG|Guru Arjan Dev Gurdwara
Image:Joseph Wright Derby.JPG|Joseph Wright, St Alkmunds Way
Image:Friar gate Studios.JPG|Friar Gate Studios, Ford Street
Image:Jurys Inn Derby.JPG|New Jury’s Inn St Alkmond’s Way
Image:Roundhouse Derby Near Completion.JPG|Roundhouse Derby Near Completion


## Yû-hau Sàng-sṳ

## Chhâm-kháu vùn-hien


## Ngoi-phu lièn-kiet
Redcar and Cleveland

****, Yîn-koet Tûng-pet Yîn-kak-làn Khî-vet Pet Yorkshire ke yit-ke tân-yit kón-lî-khî. Cham-thi 244.9 phìn-fông kûng-lî, yû 135,200 ngìn-khiéu (2011-ngièn). 

## Li̍t-sṳ́
## Thi-lî
## Hì-hèu
## Chṳn-chhṳ
## Hàng-chṳn Khî-va̍k
## Kâu-thûng
## Lî-hàng kín-tiám

## Yû-hau Sàng-sṳ

## Chhâm-kháu vùn-hien


## Ngoi-phu lièn-kiet
Plymouth

**Plymouth** vi-yî Yîn-koet Devon khiùn sî-nam-phu ke sàng-sṳ lâu tân-yit kón-lî-khî, mien-chit 79.29 phìn-fông kûng-lî, ngìn-khiéu 246,100, ngìn-khiéu me̍t-thu 3,085 mî phìn-fông kûng-lî.
 
## Li̍t-sṳ́

## Thi-lî
## Hì-hèu
## Chṳn-chhṳ
## Hàng-chṳn Khî-va̍k
## Kâu-thûng
## Lî-hàng kín-tiám

## Yû-hau Sàng-sṳ

## Chhâm-kháu vùn-hien


## Ngoi-phu lièn-kiet
Ki-sa̍k-chhṳn

**Ki-sa̍k-chhṳn** (巨石陣, Yîn-ngî: Stonehenge), vi-yî Yîn-koet Wiltshire, Yîn-kak-làn ke lî-hàng ngie̍t-tiám, mî-ngièn tû-yû yit-pak-van ngìn chhiùng sṳ-kie kok-thi chhâm-kôn. Ki-sa̍k-chhṳn he Yîn-koet chui chho̍k-miàng ke sṳ́-chhièn kien-chuk vì-chiak. Ki-sa̍k-chhṳn me ôn-to yèn-hìn sa̍k-lìm.

## Li̍t-sṳ́
## Ki-sa̍k-chhṳn ke yi-ngi
## Ki-sa̍k-chhṳn ke chhòn-sot
Buckingham Kiûng

**Buckingham Kiûng** (Yîn-ngî: Buckingham Palace) he Yîn-koet kiûn-chú vi-yî Lùn-tûn ke chú-yeu Tshím-kiûng khi̍p phan-kûng-chhú, he koet-kâ khin-tién lâu vòng-sṳt fôn-ngiàng lî kí-hàng chhòng-só chṳ̂-yit, ya-he yit-chhú chhung-yeu ke lî-hàng kín-tiám.
Lùn-tûn Thap-khiâu

**Lùn-tûn Thap-khiâu** (Tower Bridge) he vi-yî Yîn-koet Lùn-tûn yit-chho vàng-khiam Thames-hò thiet-khiâu.
Manchester

**** he Yîn-koet Sî-pet Yîn-kak-làn Khî-vet Thai Manchester khiùn ke tû-sṳ, chhṳ-chhṳ-sṳ lâu tân-yit kón-lî-khî, mien-chit 3,815 phìn-fông kûng-lî, ngìn-khiéu 2,553,379 (2011-ngièn). 

## Li̍t-sṳ́
## Thi-lî

## Hì-hèu
## Chṳn-chhṳ
## Hàng-chṳn Khî-va̍k
## Kâu-thûng
## Lî-hàng kín-tiám

## Yû-hau Sàng-sṳ

## Chhâm-kháu vùn-hien


## Ngoi-phu lièn-kiet
Wales

**Wales** (Yîn-ngî: Wales; Wales-ngî: Cymru) he Yîn-koet ke yit-ke vòng-koet, vi-yî Thai Britain-tó sî-nàm-phu, tûng-kie England, sî-lìm Saint George Hói-hia̍p, nàm-mien Bristol-vân, pet kho Ireland hói, Cardiff he khì sú-tû lâu thi-yit thai-sàng.
Wales-ngî

**Wales-ngî** (Cymraeg [kəmˈrɑːɨɡ]) he Yîn-koet Wales ke chhòn-thúng ngî-ngièn, su̍k-yî Celt Ngî-chhu̍k, chiap-khiun Breton-ngî lâu Cornish-ngî. Kîm-ha yìn-yèn yû 580,000 tô-ngìn sṳ́-yung Wales-ngî, cham Wales ngìn-khiéu ke 20%. Chhai Argentina ke Patagonia ya-yû Wales-ngî yì-mìn pó-liù chhṳ-kâ ke ngî-ngièn.

## Li̍t-sṳ́
## Lui-phe̍t
## Thi-lî fûn-phu
## Fông-ngièn
## Ngî-yîm
## Sṳ-mû
## Vùn-fap
## Chu-sṳt
## Chhâm-siòng

## Ngoi-phu Lièn-kiet
Thai-sî-yòng

**Thai-sî-yòng**, vi-yî Êu-chû, Fî-chû, Nàm-khi̍t-chû lâu Nàm-mî-chû, Pet-mî-chû chṳ̂-kiên, he sṳ-kie thi-ngi thai yòng. Khì pet chiap Pet-pên-yòng, nàm-chiap Nàm-khi̍t-chû, sî-nàm thûng-ko Horn-kok (Cape Horn) ke kîn-sien (sî-kîn 67°) lâu Thai-phìn-yòng kiâm-kie, tûng-nàm thûng-ko Agulhas-kok kîn-sien (tûng-kîn 20°) lâu Yin-thu-yòng kiâm-kie.
Lùi-kûng

**Luì-kûng** (靁公) he chhṳ-kie hien-siong, chhai hi-siong-ho̍k tú chṳ́ yîn-vi sám-thien thûng-ko sṳ̀  théu-piong kô-nèn liòng, chiông chû-vì ke khûng-hi kip-hia̍k phong-chong sán-sên chhûng-kit, chhiùng yì hìn-sàng ke sang-pô, yit-pân voi péu-hien sṳ̀n-vi: sùi-tén sám-thien hien-siong fat-sên ke lung-lùng sang-hióng. Yîn-vi sâng-yîm thùng kông chhai thai-hi chûng ke chhòn-pô suk-thu m̀-thùng, ngìn-lui cho-tet thûng-ko kie-son lióng-chá chṳ̂-kiên ke sṳ̀-kiên kiên-kak lòi khok-thin sám-thien fat-sên ke khî-lì. Chhai khûng-hi tú,sang-suk thai-yok he 340-mí/miáu, só-yî sám-thien fat-sên ke thi-fông thài-khái he mî kiên-kak 3-miáu yit kûng-lî (fe̍t 5-miáu yit Yîn-lî). Chṳ-yî sám-thien ke siòng-se sṳ̀n-yîn, chhiáng chhâm-kien sám-thien. Luì-kit chhiu-he sám-thien thien-kit.
Thai Lùn-tûn

**** (Yîn-ngî: Greater London) Yîn-koet hâ-hot ke kiú-chak chhṳ-kip hàng-chṳn-khî chṳ̂-yit, fam-vì pâu-hàm Yîn-koet sú-tû Lùn-tûn lâu khì-thâ chû-vì ke ví-sên sàng-chṳ́n só chû-sṳ̀n ke tû-fi-khî. Thai Lùn-tûn thi-khî mien-chit vi 1,579 phìn-fông kûng-lî, ngìn-khiéu vi 8,173,194-ngìn (2011-ngièn).

## Li̍t-sṳ́
## Thi-lî

## Hì-hèu
## Chṳn-chhṳ
## Hàng-chṳn Khî-va̍k

## Kâu-thûng
## Lî-hàng kín-tiám

## Yû-hau Sàng-sṳ

## Chhâm-kháu vùn-hien


## Ngoi-phu lièn-kiet
Milton Keynes

**** he Yîn-koet Tûng-nàm Yîn-kak-làn Khî-vet Buckinghamshire khiùn ke yit-chho sàng-sṳ, khî-lì Lùn-tûn yok 80 kûng-lî, chúng mien-chit 89 phìn-fông kûng-lî, ngìn-khiéu 229,941 (2011-ngièn). 

## Li̍t-sṳ́
## Thi-lî
## Hì-hèu
## Chṳn-chhṳ
## Hàng-chṳn Khî-va̍k
## Kâu-thûng
## Lî-hàng kín-tiám

## Yû-hau Sàng-sṳ

## Chhâm-kháu vùn-hien


## Ngoi-phu lièn-kiet
Windsor Sàng-páu

**Windsor Sàng-páu** (Yîn-ngî: Windsor Castle) vi-yî Yîn-koet tûng-nàm-phu khî-vet Windsor lâu Maidenhead fòng-kâ chhṳ-chhṳ sṳ-chṳ́n Windsor, muk-chhièn he Yîn-koet vòng-sṳt Windsor vòng-chhèu ke kâ-chhu̍k Sàng-páu, ya-he hien-kîm sṳ-kie song yû-ngìn kî-chhu ke sàng-páu chûng chui-thai ke yit-chak. Windsor Sàng-páu ke li̍t-sṳ́  cho-tet fi-suk to Vî-liâm Yit-sṳ sṳ̀-khì, sàng-páu ke thi-pán mien-chit thai-yok yû 45,000 phìn-fông kûng-chhak, lâu Lùn-tûn ke Buckingham Kiûng, Oi-tên-páu ke Holyrood Kiûng（Holyrood Palace）yit-yong. Windsor Sàng-páu ya-he Yîn-koet kiûn-chú chú-yeu ke hàng-chṳn kôn-tai. Hien-ngim ke Yîn-koet ńg-vòng Elizabeth Ngi-sṳ mî-ngièn yû siông-tông tô ke sṳ̀-kiên chhai Windsor Sàng-páu thu-ka.
Greenwich Thai-ho̍k

**Greenwich Thai-ho̍k** he yit-só Yîn-koet Thai-ho̍k, vi-yî Lùn-tûn tûng-nàm-phu khi̍p Kent khiùn pet-phu.
Tân-yit kón-lî-khî

**Tân-yit Kón-lî-khî** (單一管理區, Yîn-ngî: Unitary authority) he yit-chúng thi-fông kón-lî hìn-sṳt, kì he pìn-ha̍p sông-kip lâu hâ-kip chṳn-fú ke kûng-nèn lâu khièn-han, hìn-sàng chṳ́-yû "Tân-yit chhèn-kip kiet-kèu" ke thi-fông chṳn-fú, chhai thi̍t-thin khî-vet chûng fu-chit só-yû thi-fông chṳn-fú ke kî-nèn.