Hakkin shiga cikin jama'a

**Shiga cikin jama'a**, wanda kuma aka sani da S**a [[Dan Kassawa FC|hannun ɗan ƙasa]]** shine shigar da jama'a cikin ayyukan kowace ƙungiya ko aikin sa Kai. Kasancewar jama'a nayi kama to amma yafi hada-hada tsakanin masu ruwa da tsaki.

Gaba ɗaya sa hannun jama'a yana nema da kuma sauƙaƙe sa hannun waɗanda ke iya shafar ko sha'awar yanke shawara. Wannan na iya kasancewa dangane da mutane, gwamnatoci, cibiyoyi, kamfanoni da duk wasu abubuwan da suka shafi bukatun jama'a. Ka'idar shigar  jama'a ya nuna cewa wannan shawarar ta shafi suna da 'yancin kasancewa cikin tsarin yanke hukunci. Kasancewar jama'a yana nuna cewa gudummawar jama'a zai rinjayi shawarar.  

Shiga cikin jama'a ana iya ɗaukarsa a matsayin nau'i na ƙarfafawa kuma a matsayin muhimmin ɓangare na gudanar da mulkin farar hula na demokaraɗiyya. 

Dangane da yanayin kula da ilimin ne wasu ke ganin kafa tsarin tafiyar da aiki tare a mai gudanarwa ta hanyar haɗa kai da kuma hada hadin kai, wanda aka tsara ta hanyar sha'awar kasancewar dukkan al'umma ko al'ummomi. 

Kasancewar jama'a wani bangare ne na ka'idojin "mutane masu cibiya" ko kuma "tsaka-tsakin mutane", waɗanda suka samo asali a cikin al'adun Yammacin shekaru talatin da suka gabata, kuma suna da ɗan fa'idar ilimi, kasuwanci, manufofin jama'a da shirye-shiryen taimakon ƙasa da ƙasa. Jama'a na hallara aka cigaba da humanis ƙungiyoyi. Na halartar jama'a na cigaba a matsayin wani ɓangare na canjin yanayin mutane na farko. Dangane da haka halartar jama'a na iya ƙalubalantar batun cewa "babba ya fi kyau" da kuma ma'anar tsarin sarauta, ciyar da wasu dabaru na "ƙarin kawuna sun fi ɗaya" kuma suna jayayya cewa sa hannun jama'a na iya ɗorewa mai amfani kuma mai ɗorewa. 

An sanya wayar da jama'a za su taka a cigaban tattalin arziki da cigaban dan Adam a Yarjejeniyar Afirka ta shekarar 1990 don Kasancewar Jama'a a Cigaba da Sauyi. 

A cikin shekarata 1990, masu aikin sun kafa kungiyar horaswa ta Duniya don a samu Masu Amincewa da Jama'a don mayar da martani ga ƙaruwar sha'awar aikin, sannan kuma suka kafa kungiyar horaswa ta Duniya don Kasancewar Jama'a (IAP2). An kafa aikinta sosai a duniya kuma ƙungiyar ƙasashen Duniya ta Haɗin Jama'a yanzu tana da ƙungiyoyi masu alaƙa a duk faɗin duniya.

## Ta filin wasa

### Zane Zane

### Kasafin Kuɗi
Kasafin kudi sa hannu tsari ne na shawarwarin demokwaradiyya da yanke shawara, inda talakawan birni ke yanke shawarar yadda za su ware wani bangare na kasafin kuɗin birni ko na jama'a. Kasancewar kasafin kudi na ba da gudummawa yawanci ana yin sa ne da fasali daban-daban na muhimmanci: ana gano abubuwan fifikon ciyarwa ta hanyar membobin al'umma, zaben wakilan kasafin kuɗi don wakiltar al'ummomi daban-daban, gudanarwa da taimakon fasaha ta ma'aikatan gwamnati, majalisun kananan hukumomi da na manyan jami'ai don yin shawara da jefa kuri'a kan bayar da fifikon kuɗi, da aiwatar da ayyukan cikin gida mai tsarin kai tsaye. Birane dake a duk duniya su na iya amfani da kasafin kuɗaɗen shiga, kuma an yada shi sosai a Porto Alegre, Brazil, sune farkon tsarin tsara kasafin kuɗi na farko wanda aka fara daga shekarata 1989.

### Cigaba

A cikin ka'idar ci gaban tattalin arziki, akwai makarantar cigaba da Haɗin kai. Bukatar ƙara sa hannu a cikin jama'a a cikin taimakon agaji da cigaba ya haifar da kafa wata yar-takamaiman mahallin, takamaiman hanyoyin, *matrices*, koyarwa da kuma hanyoyin wucin gadi. Waɗannan sun haɗa da ƙwarewa da aiki; Binciken aiki tare (PAR), kimanta karkara cikin sauri (RRA) da ƙididdigar ƙauyuka (PRA); nazarin tasirin sarrafa tasiri (AIC); hanyoyin "Bude sarari"; Manufofin Shirye-shiryen Shirye-shiryen Buga (ZOPP); nazarin yanayin rauni da iya aiki bincike . 

### Gado
Kusan masana duniya sunyi aiki tare da al'ummomin yankin su. Al'ummomin gida sune muhimman masu ruwa da tsaki don al'adun gargajiya. 

An yarda da shawarwari tare da al'ummomin gida bisa tsari a cikin tsarin tafiyar da al'adu.  Su na da muhimmanci don bayyana muhimmancin wuri / rukunin al'adu, in ba haka ba suna fuskantar haɗarin kula da ƙimomin da yawa, suna mai da hankali kan ra'ayoyin “masana”.  Wannan haka lamarin yake a cikin kula da al'adun gargajiya har zuwa ƙarshen ƙarni na  ashirin 20. Canjin yanayi ya fara ne tare da Yarjejeniyar Burra ta (ICOMOS) Ostiraliya a 1979  sannan daga baya aikin (GCI) ya inganta shi a kusa da 2000.   A yau, wanda ake kira “adana-mai kiyayewa” yana a tushe na kula da kayan gado don shafukan WH:an kafa masu ruwa da tsaki da ƙimomin ƙa'idojin babban mataki ne na ƙirƙirar Tsarin Gudanarwa don waɗannan rukunin yanar gizon.

Tunanin masu ruwa da tsaki ya fadada ya hada da al'ummomin yankin.

Matsayi daban-daban na ƙananan hukumomi, cibiyoyin bincike, masana'antu, ƙungiyoyin agaji, da al'ummomi dukkansu muhimman ƙungiyoyi ne. Ayyuka su kamar musayar   ilimi, shawarwari, nune-nunen, al'amuran ilimi, yaƙin neman zaɓe, da sauransu duk hanyoyi ne masu tasiri don shiga cikin gari.

Misali, kungiyoyin bada agaji na gari a Homs, Syria suna gudanar da ayyuka da dama tare da al'ummomin yankin don kare al'adunsu. 

Wani shiri na kiyayewa a garin Dangeil na kasar Sudan, yayi amfani da alakar zamantakewar al'umma da tattalin arziki tare da al'umma don ganin aikin ya ci gaba cikin dogon lokaci. 

A Ostiraliya, al'ummomin yan asalin kungiyoyi su na da matakan kula da tsare-tsare da gudanar da shirye-shirye don kulawa, a saka idanu da kula da wuraren al'adun gargajiya da shimfida wurare, musamman waɗanda ke ƙunshe da fasahar dutsen. 

### Jaridu

### Manufofin jama'a
A wasu ƙasashen sa hannun jama'a ya zama babbar ƙa'idar aiwatar da manufofin jama'a . A Burtaniya da Kanada an lura cewa duk matakan gwamnati sun fara da gina dan ƙasa da masu ruwa da tsaki cikin tsarin aiwatar da manufofin su. Wannan na iya haɗawa da manyan shawarwari, binciken ƙungiyar mai da hankali, tattaunawar ta kan layi, ko jarabawar 'yan ƙasa masu ba da shawara. Akwai hanyoyi daban-daban na halartar jama'a, ko da yake waɗanda sukan raba fasali ɗaya (don jerin sama da 100, da rubutun hanyoyin, duba Rowe da Frewer, 2005). 

Ana kallon halartar jama'a a matsayin kayan aiki, wanda aka yi niyya don sanar da tsarawa, tsarawa ko ba da kuɗi na ayyuka. Hakanan ana iya amfani da halartar jama'a don auna manyan manufofin, kimanta tasiri, da kuma gano darussa don aikin koda yaushe.  Duk kundin tsarin mulki na yau da kullun da mahimman ka'idoji sun ƙunshi kuma sun bayyana ra'ayi da ƙa'idar ƙaƙƙarfan ikon mallakar, wanda ke da muhimmanci cewa mutane sune tushen asalin ikon jama'a ko ikon gwamnati. Manufar shahararren masarauta ita ce kawai a cikin al'umar da aka tsara don aiwatar da siyasa, ra'ayin mutane gaba daya shine kawai madaidaicin matakin siyasa. Ana iya ɗaukarsa a matsayin wani muhimmin abu a cikin tsarin ƙididdigewa, da kuma wakilcin dimokiradiyya. Sabili da haka, mutane suna da haƙƙin mallaka kai tsaye koda su shiga kai tsaye cikin aiwatar da manufofin jama'a da kuma yin doka. 

A cikin Amurka shiga cikin jama'a a cikin tsarin mulki yana nufin tsarin da dokokin da aka gabatar suke batun yin bayani game da jama'a na wani takamaiman lokaci. Halartar jama'a galibi ne abin tilastawa ne ga ƙa'idodin da hukumomin zartarwa na gwamnatin Amurka dake gabatarwa. Ƙa'idojin ko manufofin hukumar na iya ba da umarnin sauraren jama'a a wannan lokacin. 

### Kimiyya

### Sauran

## Amincewar jama'a
A cikin 'yan shekarun nan rashin amincewa da jama'a ga hukumomi da' yan siyasa ya zama abin damuwa a cikin yawancin al'ummomin dimokiradiyya. Kasancewa cikin jama'a ana daukar shi a matsayin babbar hanyar magance rikice-rikicen amincewa da shugabanci na jama'a, musamman a Burtaniya, Turai, da sauran ƙasashe masu mulkin demokaraɗiyya. Manufar ita ce cewa ya kamata jama'a su shiga cikin cikakkiyar manufa ta yadda hukumomi za su nemi ra'ayoyin jama'a da kuma shiga, maimakon daukar jama'a kamar kawai masu karbar shawarar siyasa.

Babban tunanin da masu ra'ayin siyasa, masu sharhi kan zamantakewa, har ma da 'yan siyasa ke yi shine, kasancewar jama'a na kara yarda da jama'a ga hukumomi, da inganta tasirin dan kasa, inganta manufofin dimokaraɗiyya har ma da inganta ingancin yanke shawara kan manufofi. Koyaya, har yanzu ba a tabbatar da fa'idar da aka sanya ba na kasancewar jama'a cikin dawo da amanar jama'a.   

## Amincewa da nuna gaskiya
Hakanan ana iya kallon halartar jama'a a matsayin haɓaka lissafin kuɗi. Hujjar ita ce kasancewar shigar jama'a na iya zama wata hanya ga al'ummomin da ke halartar su tuhumi hukumomin gwamnati da aiwatar da su.  A cikin Burtaniya ana amfani da 'yan ƙasa don tabbatar da adalci da mutuntar da fursunoni. Masu ba da agaji sun hada da Hukumar Kula da Masu Zaman Kansu mai zaman kanta da ke bayar da rahoto game da adalci da tsare mutuncin fursunoni. 

## Muhalli da cigaba mai dorewa
A cikin shekarun nan kasancewar sa hannun jama'a ya zama wani muhimmin ɓangare na magance matsalolin muhalli da kawo ci gaba mai ɗorewa. A wannan yanayin iyakokin dogaro ne kawai ga tsarin mulki na yanke shawara, kuma ana jayayya cewa sa hannun jama'a yana ba gwamnatoci damar aiwatar da manufofi da kafa dokoki da suka dace da al'ummomi da la'akari da bukatunsu. 

An yarda da kasancewar jama'a a matsayin ƙa'idar muhalli, duba da Ka'idoji da Manufofin Muhalli, kuma an sanya shi cikin sanarwar Rio.

## Fassara mai muhimmanci
An soki ra'ayi da aikin shigar da jama'a, galibi ana amfani da tsarin nazarin *Foucauldian*. Irin waɗannan asusun suna ba da cikakken bayani game da yadda sa hannu zai iya zama hanyar ɗaukar ayyukan al'umma a cikin tsarin mulki da ikon duk da cewa an kuma lura cewa kamawa da ƙarfafawa na iya kasancewa tare.

### Kasancewar jama'a cikin tafiyar da muhalli
Tare da kara rikitarwa game da lamuran muhalli, sa hannun jama'a ya zama kan gaba cikin nazarin ilimi game da muhawara ta zamani game da tsarin muhalli .

Akwai maganganu da yawa da ke nuna fifikon tsarin ba da gudummawa, wanda ke jaddada cewa shigar jama'a muhimmin abu ne a cikin harkokin kula da muhalli wanda ke bayar da gudummawa wajen yanke shawara mai kyau. An san cewa matsalolin muhalli ba za a iya magance su ta hanyar gwamnati ita kadai ba.  Kasancewa cikin yanke shawara game da muhalli ya danganta jama'a da tsarin kula da muhalli. Ta hanyar shigar da jama'a, wadanda su ne asalin dalilan biyu da kuma magance matsalolin muhalli, a tattaunawar muhalli, za a iya cimma nasara a bayyane da rikon amana, don haka ya tabbatar da halaccin dimokiradiyya na yanke shawara cewa kyakkyawan shugabancin muhalli ya dogara ne.   Za a iya yarda da shi, kasancewa mai ƙarfi daga cikin jama'a game da kula da muhalli na iya ƙara himma tsakanin masu hannun jari, wanda ke ƙarfafa bin doka da kiyaye dokokin muhalli. (GIS) na iya samar da kayan aiki mai mahimmanci don irin wannan aikin duba (GIS) da shugabancin muhalli. Bugu da kari, wasu masu adawa suna jayayya cewa 'yancin shiga a yanke shawara kan muhalli hakki ne na tsari wanda za a iya gani a matsayin wani bangare na babban hakki na kare muhalli.  Daga wannan mahangar, ana sa ran gudanar da muhalli zai yi aiki cikin tsarin da ya dace da "ka'idar tsarin mulki na adalci (hada daidaito)", wanda babu makawa yana bukatar cikar "'yancin muhalli" kuma a karshe yana kira ga shiga jama'a.  Bugu da kari, a cikin yanayin rashin tabbas na kimiyya game da al'amuran muhalli, halartar jama'a na taimakawa wajen magance irin wannan rashin tabbas da kuma cike gibin da ke tsakanin matsalolin muhalli da aka ayyana a kimiyance da gogewa da kimar masu ruwa da tsaki.  Ta hanyar kokarin hadin gwiwa na gwamnati da masana kimiyya tare da hadin gwiwar jama'a, ana fatan samun kyakkyawan shugabanci na muhalli ta hanyar yanke shawara mafi dacewa.

Kodai ace akwai yarjejeniyoyi da dama, amma batun shigar da jama'a cikin yanke shawara game da muhalli ya kasance mai dorewa game da hakikanin sakamakon tasirin mahalarta muhalli. Masu sukar suna jayayya cewa sa hannu ga jama'a ya kan mai da hankali ne kan cimma matsaya tsakanin 'yan wasan da suke da dabi'u daya kuma suke neman sakamako iri daya. Ko yaya, rashin tabbas na yawancin batutuwan muhalli zai lalata ingancin shiga cikin jama'a, kasancewar a lokuta da dama masu wasan kwaikwayo sunzo kan teburin tattaunawa suna da ra'ayi mabanbanta game da matsala da kuma mafita wanda da wuya a haɗa shi cikin yarjejeniya saboda rashin dacewar mukamai daban-daban.  Wannan na iya haifar da haɗarin fifikon ƙwararru, wanda ke haifar da ƙarin wariya kamar yadda waɗanda ke adawa da yarjejeniya za su kasance sanannu a cikin shawarar yanke shawara game da muhalli, wanda ya keta ƙimar amfani da tsarin mahalarta don samar da shawarwarin muhalli na dimokiradiyya. Wannan ya haifar da ƙarin tambaya game da shin yarda ya kamata ya zama ma'aunin nasarar nasarar halartar.  Kamar yadda Davies ya bayar da shawara, dimokiradiyya mai ba da gudummawa ba za ta iya ba da tabbaci ga fa'idodin muhalli ba 'idan akwai ra'ayoyi masu gasa game da yanayin da ya kamata ya kasance da kuma abin da ke da muhimmanci'.  Sakamakon haka, wanene ya kamata ya shiga cikin waɗanne matakai a yayin yanke shawara game da muhalli kuma mecece maƙasudin irin wannan sahun ya zama jigon mahawara kan shigar jama'a a matsayin babban batun tafiyar da muhalli. 

### Kimiyyar ɗan kasa
Kimiyyar ɗan ƙasa kalma ce da aka kirkira da aka saba amfani da ita don bayyana kasancewar waɗanda ba masana kimiyya ba a cikin binciken kimiyya.

Ikirarin shigar da masana ƙwararrun masana kimiyya cikin binciken siyasa yana da muhimmanci.  Ilimi ne da ya rataya a wuyan saukake "demokradiyya ta hanyar binciken manufofin". Wannan yana da fa'idodi da yawa: sanya 'yan ƙasa cikin ba kawai gudummawar bayanai ba, har ma da ƙira da haɓaka bincike kanta.

Mabuɗin cin nasara wajen amfani da kimiyyar ɗan ƙasa ga cigaban manufofi shi ne bayanan da suka "dace, masu ƙarfi, kuma sanannen ƙwarewa don ƙirar tushen shaidu".  Matsalolin amfani da kimiyyar dan kasa ga cigaban siyasa sun hada da rashin dacewa tsakanin bayanan da aka tattara da kuma manufar da ake magana akai da kuma shakku dangane da bayanan da wadanda ba masana suka tattara ba. 

## 'Yancin shiga jama'a
Mataki na 21 na Sanarwar Kare Hakkin Dan-Adam na Duniya ya nuna 'yancin kowane mutum ya shiga cikin al'amuran kasarsa, kai tsaye ko kuma ta hanyar zabar wakilai.  Hakanan, 'yancin shiga siyasa na nufin' yancin da hukuma mai mulki ke jajircewa wajen samar da 'yanci ga yan kasa, gami da 'yancin zabar da zabar wakilai, rike mukaman gwamnati bisa ka'idar daidaiton dama, shiga cikin sirri da tarurrukan jama'a, da 'yancin kafa da shiga jam'iyyun siyasa. Shafuka na 20 da 27 na Yarjejeniyar Kasa da Kasa kan Hakkokin dan Adam da Siyasa sun yi irin wannan sanarwa game da haƙƙin shiga cikin harkokin al'amuran jama'a. 

A wasu yankuna doka ta tanadi haƙƙin shigar jama'a. Hakanan ana iya ɗaukar haƙƙin shiga cikin jama'a a matsayin haƙƙin ɗan adam, ko kuma bayyanuwar haƙƙin toancin haɗuwa da yancin taro. Kamar yadda Netherlands, Jamus, Denmark da Sweden, suna da damar shiga cikin jama'a da 'yancin samun bayanai a cikin tsarin shari'arsu tun kafin Tsararru.  Dimokiradiyya da sa hannun jama'a suna da alaƙa da al'ummomin dimokiraɗiyya waɗanda suka haɗa haƙƙoƙin shiga jama'a cikin dokokinsu ƙarnuka da yawa. Misali, a Amurka 'yancin koke ya kasance wani bangare na Kwaskwarimar kundin tsarin mulkin Amurka na farko tun shekara ta 1791. A kwanan nan, tun daga shekarun 1970 a cikin New Zealand dokoki da yawa (misali: kiwon lafiya, ƙaramar hukuma, kula da muhalli) suna buƙatar jami'an gwamnati su "tuntuɓi" waɗanda abin ya shafa kuma su yi la'akari da ra'ayinsu yayin yanke shawara.

Ingantaccen halartar jama'a ya dogara da jama'a da samun dama ingantacce kuma mai gamsarwa. Saboda haka dokoki game da sa hannun jama'a galibi suna magana ne a kan batun haƙƙin sani, samun bayanai da 'yanci na bayanai. Hakanan ana iya haɓaka haƙƙin shiga cikin yanayin daidaito da haƙƙin ƙungiya, wanda ake nufi don tabbatar da daidaito da kuma cikakken halartar ƙungiyar da aka ayyana a cikin al'umma. Misali, a yanayin nakasassu.

### Bayanin Rio kan Muhalli da Cigaba
Sanarwar ta Rio ta 1992 ta ƙunshi shigar jama'a cikin ƙa'idodinta 27. Ka'ida ta 10 ta ce "an fi dacewa da magance matsalolin muhalli tare da sa hannun dukkan 'yan ƙasa da abin ya shafa, a matakin da ya dace". Bayanin na Rio ya cigaba, yana jawo kusanci tsakanin samun dama ga bayanai da kuma halartar jama'a:A matakin kasa, kowane mutum yana da damar da ta dace game da yanayin da hukumomin gwamnati ke rike da shi, gami da bayanai kan abubuwa masu hadari da ayyukan cikin al'ummominsu, da kuma damar shiga cikin tsarin yanke shawara. Jihohi za su taimaka da karfafa wayar da kan jama'a da kuma halartar su ta hanyar samar da bayanai a ko'ina. Za a samar da ingantacciyar hanyar yin shari'a da gudanarwa, gami da gyara da magance su. 

### Yarjejeniyar kan Hakkokin Nakasassu
Yarjejeniyar 2006 kan Hakkokin Nakasassu ta amince da cewa "nakasa ta samo asali ne daga cudanya tsakanin mutane da nakasa da halaye na gari da na muhalli wadanda ke hana su cikakkiyar damar aiwatar da tasiri a cikin al'umma daidai da na wasu" kuma "masu nakasa suna cigaba don fuskantar shinge a shigarsu a matsayinsu na daidaikun alumma." 

Yarjejeniyar ta sanya halartar nakasassu daya daga cikin ka'idojinta, yana mai cewa "Ka'idodin Babban Taron na yanzu zai kasance  Cikakken kuma ingantacce shiga tare da hada kan cikin al'umma" wanda daga baya ya sanya 'yancin nakasassu su shiga a dama da su daidai a cikin al'umma, ilimi, kowane bangare na rayuwa (a mahallin zaman lafiya da gyaranta), siyasa da rayuwar jama'a, rayuwar al'adu, hutu da wasanni. 

## Duba kuma

## Manazarta