Harshen Aweer

Aweer (*Aweera*), wanda aka fi sani da **Boni** (Bon, Bonta), yare ne na Cushitic na Gabashin Kenya. Aweer, waɗanda aka sani da sunan "Boni" a tarihi mutane ne masu farauta da tarawa, da al'ada suna rayuwa da farauta, tattarawa, da tattara zuma. kakanninsu suna gefen gabar tekun Kenya daga Gundumar Lamu da Ijara zuwa Gundumar Badaade ta Kudancin Somaliya.

A cewar Ethnologue, akwai kusan masu magana da Aweer 8,000. Aweer yana da kamanceceniya da Harshen Garre,    duk da haka, masu magana da shi sun bambanta da kabilanci daga masu magana da Garre. 

## Yanayin tarihi
Akwai shawarwari cewa al'ummar magana ta Aweer sune ragowar mazaunan mafarauta na farko na Gabashin Afirka; kodayake wannan ba tare da muhawara ba tsakanin kwararru kuma ba kamar makwabta masu magana da harshen Dahalo ba, babu tabbacin shaida na harshe game da canji daga harshen da ya gabata; an ce mafi kyau cewa yiwuwar wannan canji ya dogara ne akan zato game da matsayinsu a matsayin masu cin abinci ba tare da tabbacin harshe iri ɗaya da aka samu a cikin harsuna makwabta. Kamar yadda aka lura a cikin Heine (1982:141), muhawara game da halin da ake ciki na idan Aweer sun sauya ko ba su sauya daga harshen da ya gabata ba kamar haka: 

# Mutanen da ke magana da yaren da ba na Sam (= wanda ba na Gabashin Omo-Tana ba) ne ke zaune a cikin gandun daji, waɗanda, sakamakon hulɗa tare da makiyaya na Sam a gefen gandun daji. Wannan zai nuna cewa dangantakar Boni da mutanen Sam kawai ta harshe ce; dole ne a nemi asalin al'adunsu tare da waɗancan mafarauta da ke zaune a cikin gandun daji kafin zuwan Sam na Gabas.
# Wani ɓangare na Gabashin Sam, watau kakannin Boni, sun shiga cikin gandun daji na bakin teku kuma sun karɓi rayuwar mafarauci-mai tarawa. Irin wannan ci gaba mai yiwuwa ya haifar da yaƙi, hare-haren kaya ko matsalar muhalli, wanda ya tilasta wa mutane iri ɗaya su bar tattalin arzikin dabbobi.

Tosco (1994)  ya lura cewa Heine ya yarda da labarin tarihi na biyu, kuma kamar yadda Tosco (1994:155) ya ci gaba da bayyana:

Bugu da ƙari a cikin wannan takarda, Tosco ya lura cewa akwai al'adun baki tsakanin kabilun Aweer waɗanda suke da su a wani lokaci suna da shanu kuma, sakamakon rasa su (kuma mai yiwuwa matsayinsu na zamantakewa), sun zama masu cin abinci. Ana iya samun irin wannan ra'ayi a cikin Stiles (1988:41-42),  kuma yarjejeniyar gaba ɗaya ita ce yayin da ainihin asalin Aweer da yarensu ba a san su ba, mai yiwuwa ne cewa a wani lokaci ba masu cin abinci ba ne. Wani ra'ayi mai fafatawa, kuma watakila daidai yake da shi a cikin wannan yanayin kamar yadda labarin farko na Heine, Tosco (1994:159) ya gabatar da shi wanda ke danganta fitowar Aweer da fadada masu magana da Garre daga arewa maso gabas:

Daga nan *sir-* ya lura cewa a cikin wani aiki mai zuwa da za a buga, Tosco (1992),  cewa akwai rance na Gabashin Omo-Tana (ko a cikin kalmominsa, "Somali") asalin Dahalo wanda kawai Aweer ko Garre ne zai iya ba da rance, kamar aikatau šir- (IPA: [ʃir-]) 'don kasance a can, don wanzu' wanda ke nuna canjin sauti *k > [ʃ] /_i da aikatau *ba a buƙata ba-* (IP: [ʔunneːd]) 'to swallower da aka samu a cikin wani canjice] / / / / Garer Sabanin haka, waɗannan na iya zama rance daga Aweer zuwa Dahalo. Ana iya samun irin wannan 'ayi a Nurse (2019). [1]

## Fasahar sauti
Abubuwan da aka sake ginawa don Proto-Aweer (mataki na ƙarshe na duk yarukan Aweer) kamar haka:

## Bayanan da aka ambata