Samun damar bayanan jama'a a Cyprus

Samun damar yin amfani da bayanan jama'a da 'yancin yin bayani (FOI) suna nufin haƙƙin samun damar samun bayanan da hukumomin jama'a ke riƙe kuma aka sani da "yancin sani". Ana ɗaukar damar samun bayanan jama'a da mahimmancin mahimmanci don ingantaccen aiki na tsarin dimokuradiyya, saboda yana haɓaka lissafin gwamnatoci da jami'an jama'a, haɓaka sa hannun mutane da ba da damar shigarsu cikin ilimin rayuwar jama'a. Babban jigo na ƴancin samun bayanan jama’a shi ne cewa bayanan da hukumomin gwamnati suke da shi a bisa ka’ida na jama’a ne kuma ana iya boye su ne kawai bisa dalilai na halal da ya kamata a yi bayani dalla-dalla a cikin doka.

Haƙƙin samun bayanai a Cyprus yana da tabbacin cikin tanadin tsarin mulki game da 'yancin faɗar albarkacin baki amma tsarin shari'a yana da matsala sosai, ba tare da wata doka kan samun damar bayanai a Jamhuriyar Cyprus ba da kuma dokar da ta faɗi ƙasa da ƙa'idodin Majalisar Turai a yankin Arewacin Cyprus.

Dangane da 2011, wani bincike da Buɗewar Aikin Cyprus ya nuna cewa akwai matakin 75% na shuru na gudanarwa a duk faɗin tsibirin, don amsa buƙatun bayanai. Fiye da rabin waɗanda suka amsa wannan binciken sun bayyana cewa, a aikace, samun damar samun mahimman takardu ba zai yiwu ba.

Tun daga ƙarshen 2013, ana tattauna daftarin doka kan Haƙƙin Samun Bayanan Jama'a a Majalisar Dokokin (Kudanci) Jamhuriyar Cyprus.

**A ranar 22 ga Disamba 2017 an amince da dokar a ƙarshe (Law lamba 184(I)/2017).**

## Arewacin Cyprus
Ana ba da haƙƙin samun damar bayanan jama'a ta sashe na 24 na Kundin Tsarin Mulki na Arewacin Cyprus. Ko da labarin tsarin mulkin ya yi daidai da Mataki na 10 na Yarjejeniyar Haƙƙin Bil Adama ta Turai (ECHR), ƙwararrun sun ce an ba da damar da za a tauye yancin samun bayanan jama’a ta hanyar wuce gona da iri. Musamman, Mataki na ashirin da 10 (2) ECHR ya ce sharuɗɗa da ƙuntatawa da aka ƙulla a kan ’yancin faɗar albarkacin baki dole ne su kasance “wajibi a cikin al’ummar dimokuradiyya”. Maimakon haka, ko da Kundin Tsarin Mulki na Arewacin Cyprus - a ƙarƙashin Mataki na ashirin da 24- ya tanadi gwajin ko ƙuntatawa ga irin wannan haƙƙin yana da muhimmanci, bai bayyana ainihin cancantar zama cikin al'ummar dimokraɗiyya ba, kamar yadda sashe na 10 na ECHR ya buƙata.

Dokokin da suka dace da ke tsara yancin samun damar bayanan jama'a a yankin Arewacin Cyprus sune: Haƙƙin Samun Samun Bayanai Doka No. 12 na 2006; Dokar Jami'an Jama'a No. 7 na 1979; Dokokin Siyayyar Jiha; Dokoki da Ayyukan Majalisa da Dokar Kariya ta Keɓaɓɓu na 89 na 2007.

Haƙƙin samun damar Dokar Bayani ta tilasta “Hukumomin jama’a” su aiwatar da duk buƙatun bayanai, ba tare da la’akari da hanyar da aka gabatar da su ba.

Wani bincike da aka gudanar a shekarar 2011 ya ba da shawarar cewa, dangane da dokar samun bayanai a yankin Arewacin kasar nan, ya kamata a fadada iyakokin dokar zuwa kowane nau'in bayanan da hukumomin gwamnati ke rike da su. Har ila yau, a cewar masana, ya kamata a amince da ƙa'idar aiwatarwa, ta fayyace tsarin gudanarwa don nema da karɓar bayanai. A ƙarshe, har yanzu ba a nada Hukumar Tattalin Arziki ta Ƙididdigar Bayanai da doka ta tsara ba tukuna.

## Jamhuriyar Cyprus
Gwamnatin Cyprus ba za ta iya sanya hannu ko amincewa da Yarjejeniyar Majalisar Turai ta 2009 kan Samun Takaddun Hukumance ba saboda ba ta da wata doka ta gaskiya da ta dace da ƙaramin ƙa'idar Yarjejeniyar. Har zuwa 2017, Cyprus ita ce kasa daya tilo a Turai, ban da Luxembourg, ba tare da wata doka da ta tabbatar da 'yancin samun bayanai ba.[6] Amma kamar na 2018, an buga dokar (Dokar 184(I)/2017).

## Manazarta