Ilimi na dijital

**Ilimin karatu da rubutu na dijital** da farko ya mayar da hankali kan ƙwarewar dijital da kwamfutoci masu zaman kansu, amma zuwan intanet da amfani da kafofin sada zumunta sun canza wasu daga cikin mayar da hankali ga na'urorin hannu.

## Tarihi
Bincike game da karatun dijital ya samo asali ne daga al'adun ilimin bayanai da bincike game da karatun kafofin watsa labarai wanda ya dogara da al'adun zamantakewa da fahimta, da kuma bincike game da abun da ke ciki na multimodal, wanda ya dogara ne akan hanyoyin ilimin ɗan adam. An gina ilimin dijital a kan fadada rawar da bincike na kimiyyar zamantakewa ke takawa a fagen karatu da rubutu  da kuma ra'ayoyin ilimin gani,  Ilimin kwamfuta,  da ilimin bayanai. 

Ma'anar ilimin dijital ya samo asali ne a cikin ƙarni na 20 da kuma cikin ƙarni ya 21 daga ma'anar fasaha na ƙwarewa da ƙwarewa zuwa kyakkyawar fahimta game da hulɗa tare da fasahar dijital.

Sau da yawa ana tattauna ilimin dijital a cikin mahallin magabata, ilimin kafofin watsa labarai. Ilimi na kafofin watsa labarai ya fara ne a Ƙasar Ingila da Amurka saboda farfagandar yaki a cikin shekarun 1930 da haɓaka talla a cikin shekarun 1960, bi da bi. Saƙon magudi da karuwa a cikin nau'ikan kafofin watsa labarai daban-daban sun kara damuwa da malamai. Malamai sun fara inganta ilimin ilimin kafofin watsa labarai don koya wa mutane yadda za su yi hukunci da kuma tantance sakonnin kafofin watsa labarai da suke karɓa. Ikon sukar abun ciki na dijital da kafofin watsa labarai yana bawa mutane damar gano nuna bambanci da kimanta saƙonni da kansu. Dukkanin ilimin dijital da kafofin watsa labarai sun haɗa da ikon bincikawa da fahimtar ma'anar saƙonni, yin hukunci da amintacce, da kuma tantance ingancin aikin dijital.

Tare da hauhawar raba fayil akan ayyuka kamar Napster wani bangare na ɗabi'a ya fara shiga cikin ma'anar ilimin dijital. Tsarin don ilimin dijital ya fara haɗawa da manufofi da manufofinsu kamar nazarin girman siyasa da ƙarfin iko da aka saka a cikin matakai na dijital ko datafication;  da kuma fahimtar muhimmancin zama memba mai alhakin zamantakewa na al'ummarsu ta hanyar yada wayar da kan jama'a da taimakawa wasu samun mafita ta dijital a gida, aiki, ko a kan dandalin ƙasa. 

Har ila yau, ilimin dijital na iya haɗawa da samar da matani na multimodal. Wannan ma'anar tana nufin karatu da rubutu a kan na'urar dijital amma ta haɗa da amfani da kowane yanayi a fadin matsakaici da yawa waɗanda ke jaddada ma'anar Semiotic fiye da zane-zane. Har ila yau, ya haɗa da ilimin samar da wasu nau'ikan kafofin watsa labarai, kamar rikodin da loda bidiyo.

Gabaɗaya, ilimin dijital yana da ƙa'idodin ma'anar ƙa'idodi da yawa tare da wasu fannoni waɗanda ke amfani da masu gyarawa a gaban kalmar "literacy" don bayyana hanyoyin kasancewa da takamaiman ilimin yanki ko ƙwarewa. Kalmar ta karu da shahara a cikin ilimi da saitunan ilimi mafi girma kuma ana amfani da ita a cikin ka'idojin kasa da kasa.

## Ka'idodin ilimi da koyarwa
Koyarwa na ilimin dijital ya fara motsawa a fadin horo. A cikin ilimi, ilimin dijital wani bangare ne na batun lissafi tare da kimiyyar kwamfuta da fasahar bayanai. yayin da wasu malaman karatu da rubutu suka yi jayayya don fadada tsarin fiye da fasahar bayanai da sadarwa da kuma cikin ilimin karatu da rubutu gaba ɗaya.

Hakazalika da sauran ma'anonin da ke tasowa na karatu da rubutu waɗanda suka fahimci hanyoyin al'adu da tarihi na yin ma'ana,  ilimin dijital ba ya maye gurbin hanyoyin gargajiya na fassarar bayanai amma a maimakon haka yana fadada ƙwarewar tushe na waɗannan karatun gargajiya.  Ya kamata a dauki ilimin dijital a matsayin wani ɓangare na hanyar samun ilimi.

# Rubuce-rubuce: ikon yin amfani da fasahar dijital don ƙirƙirar sabon aiki ko haɗa ayyukan da ke akwai don sanya shi nasa.
# Ilimin karatu da rubutu na hoto: ikon karantawa da cire bayanai daga gani.
# **Rubuce-rubucen rassa**: ikon samun nasarar kewayawa a cikin matsakaici na sararin dijital.
# Bayanan karatu da rubutu: ikon bincika, ganowa, tantancewa da kimanta bayanan da aka samu a yanar gizo da kuma a kan ɗakunan karatu, gami da ingancin wannan bayanin
# **Ilimi na zamantakewa da motsin rai**: al'amuran zamantakewa da na motsin rai na kasancewa a kan layi, ko yana iya zama ta hanyar zamantakewa, da haɗin gwiwa, ko kawai cinye abun ciki.
# **Tunanin lokaci na ainihi**: ikon aiwatar da manyan abubuwan motsawa a lokaci guda

### Ilimin ɗan adam (AI)
Kwarewar karatu da rubutu ta dijital ta ci gaba da bunkasa tare da saurin ci gaban fasahar fasaha ta wucin gadi (AI) a cikin karni na 21. An tsara fasahar AI don kwaikwayon basirar ɗan adam ta hanyar amfani da tsarin rikitarwa kamar algorithms na ilmantarwa na inji, sarrafa harshe na halitta, da robotics.

## Manazarta