Barbushe

**Barbushe** babban mafarauci ne kuma babban limamin maguzawa wanda shine fitaccen shugaban masu ra'ayin mazan jiya na Dala, wurin da zai zama wuri mafi muhimmanci a tarihin kafuwar Kano, yanzu jiha ce a Arewacin Najeriya.

## Tarihi
Wasu tsirarun maguzawa da har yanzu suke zaune a arewacin Najeriya, sun nuna tarihin zuriyar Barbushe da sarakunan kakannin suka yi na tunawa da shekaru 40 zuwa 50 kafin zuwan Bagauda Musulunci. Barbushe shi ne ɗan Buzame, ɗan Garageje, wanda yana ɗaya daga cikin 'ya'yan Dala huɗu. Dala na daya daga cikin mutanen farko a kusa da tsaunin Dala da suka zo bayan maƙerin Kano, ya sami ƙarfe da ƙasa mai albarka a wurin. Dala ne ke da alhakin gyara addinin maguzawa, tare da yin amfani da dimbin iliminsa na al'adu da addinai a duniya wajen samar da wani tsari na tsafi na tsafi, wanda aka lullube shi da tatsuniyar gabas ta tsakiya. Sunan birnin Dala da Tudun Dala. 

### Bayyanawa
An ce Barbushe mutum ne mai girma. Ya kasance mai ƙarfi sosai kuma ƙwararren mafarauci ne wanda zai kashe giwaye da sandarsa kuma ya ɗauke su a bayansa na tsawon tafiyar mil.

## Babban Firist na Tsumburbura
*"Babban malamin coci Jimuna, mun zo kusa da gidanka a addu'a, Tsumburbura...Dubi Tsumburburbura, ku mazajen Kano ! Dubi Dala...Ni ne magajin Dala, kamar yadda yake ko a'a, ku bi ni dole ne ku, ku cika" - Barbushe *

An ce Barbushe ya sami ilimin da yake da shi game da al'adun arna da kuma allahn arna Tsumburbura daga kakanninsa. Barbushe nan da nan ya fito a matsayin ƙwararren mai sihiri a cikin arna kamar yadda ikonsa da iliminsa game da asirin tsumburbura ba su da alaƙa. Sauran arna ciki har da ƙananan firistoci sun zo neman jagora a gare shi kuma ya zama shugabansu.

An ce Tsumburbura yana zaune a cikin Kogin Jakara (wanda aka sani da "kogi baƙar fata" saboda launi). An gina masallacin Tsumburbura a kusa da itacen baobab da ake kira "Shamus". An ce Shamus har yanzu yana da matsala sai dai idan akwai matsala a cikin ƙasar lokacin da zai yi ihu kuma hayaki zai fito daga kogin Jakara. Bayan haka, arna za su yi hadaya da dabba kuma idan shan sigari da kururuwa sun daina, an kauce wa matsala amma idan ba haka ba, matsalar za ta kai musu ga matsala.

Wani mutum mai suna "Mai Tsumburbura" ne ke kula da Shamus. Barbushe ne kawai aka yarda ya shiga kuma duk wani mutumin da ya shiga ya mutu. Barbushe ya zauna a Dala Hill kuma bai taɓa sauka ba sai dai kwana biyu da suka dace da Eid na Islama. Lokacin da waɗannan kwanakin suka kusanci mutane daga ko'ina cikin ƙasar za su taru a ƙarƙashin tudun kuma su kawo hadayu a matsayin hadayu. Wadannan hadayu sun hada da baki he-goats, baki tsuntsaye da baki karnuka. A cikin duhu na dare, Barbushe zai sauka tare da masu bugawa kuma ya jagoranci mutane zuwa ga allahn su inda za su miƙa hadayarsu. Bayan haka, arna za su yi rawa a kusa da masallacin tsirara, suna maimaita waƙoƙi har zuwa asuba sannan su ci. Barbushe zai gaya wa mutane annabce-annabce game da abin da zai zo a shekara mai zuwa.

### Ƙananan Shugabannin
Barbushe yana da wasu shugabannin da suka hada da Gunzago, Gagiwa, Gubanasu, Doje, Janbere, Gamakura, Hangogo, Safatoro, Gartsangi, Bardoje, Kafantau, Nisau, Jandamisa da Jigira. Mafi shahararren daga cikin waɗannan shine Jandamisa wanda shine shugaban Rumawa, dangin da ke da'awar zuriya daga Daular Byzantine . 

### Babban Annabcin Barbushe da Zuwan Bagauda
"Mutum zai zo wannan ƙasar tare da sojoji, kuma ya sami iko a kan mu, za ku gan shi a wuri mai tsarki na Tsumburbura, idan bai zo a lokacinku ba, tabbas zai zo a lokacin 'ya'yanku, kuma zai ci duka a cikin wannan ƙasar, kuma ya manta da ku kuma ya ɗaukaka kansa da mutanensa na shekaru masu zuwa".

Shahararren annabcin Barbushe ya yi magana game da mutumin da zai zo tare da sojoji ya ci su. Barbushe ya yi gargadin cewa wannan mutumin zai ƙone uku masu tsarki, ya gina masallaci kuma mutanensa za su sami iko a kansu na shekaru. Lokacin da arna suka tambaye shi yadda za su iya kauce wa wannan, Barbushe ya amsa "Babu magani sai murabus". Annabcin ya cika saboda ba da daɗewa ba bayan haka, Bagauda da mutanensa ba da daɗewar ba sun isa Kano, kodayake ba a tabbatar da ko Bagauda ne da kansa ko jikansa Gijimasu ne ya fara isa mutanen Barbushe ba, an yarda da shi cewa Bagauda ne.

An ce lokacin da ya isa Dutsen Dala, 'yan kalilan ne kawai daga cikin mataimakan firist ɗin suke da rai kuma Barbushe da kansa ya mutu. Sauran Barbushe da sauri suka fahimci cewa annabcin ya cika. Janbere yana tunawa da kalmomin shugabansu ya rantse cewa idan mutane sun yarda da waɗannan mutane su shiga ƙasarsu za su mallaki makomarsu har sai sun rasa ainihin su amma mutane sun yi watsi da gargadi, suna mamakin inda Bagauda zai sami ƙarfin cinye su.

Bagauda ba da daɗewa ba ayyana yin yaƙi da mutane kuma ya kashe shugaban arna, hakan ya haifar da mulkin Kano a cikin 999 AZ. Daular Bagauda ta zo ta mallaki Kano na tsawon shekaru 808 kuma ta kasance har zuwa 1807 AZ.

## Manazarta