Humira Saqib

**Humira Saqib** (an haife ta a shekara ta 1980) 'yar jaridar Afganistan ce kuma mai fafutukar kare hakkin bil'adama ta mata. Ta hanyar rubuce-rubucen da ta yi a cikin mujallar *Negah-e-Zan* (Hanyoyin Mata) da kuma a *Kamfanin Dillancin Labaran Mata na Afghanistan*, ta yi zanga-zangar nuna rashin amincewa da musgunawa mata a ƙasarta mai tsaurin ra'ayi ta Musulunci. Ta roki majalisar dokokin ƙasar da ta samar da dokokin kawar da cin zarafin mata.    Saqib na ci gaba da kokarinta na kara yancin mata ta hanyar aiki da kamfanin dillancin labarai na mata a matsayin marubuciya da edita.  

## Tarihin Rayuwa
An haifi Saqeb a Afghanistan a shekara ta 1980. A bisa al’adar da ta zama ruwan dare a ƙasar, iyayenta sun aurar da ita tun tana matashiya. Ta yi farin ciki da auren kuma ta haifi 'yan mata uku tun tana shekara 20. A lokaci guda ta kammala karatunta na jami'a kuma ta sami digiri a fannin ilimin halayyar ɗan adam daga Jami'ar Kabul, saboda mijinta yana goyon bayanta. Ta ɗauki kanta a matsayin mai sa'a ta wannan fanni kamar yadda a cikin ƙasarta, al'ummar uba, maza ne kawai ke da fifikon samun ilimi a makarantu masu zaman kansu ko na gwamnati yayin da 'yan mata yawanci ba a kula da su ba. 

Saqib ta fara buga mujallar *Negah-e-Zan* (Hanyoyin Mata) a Kabul a watan Mayun 2010 da nufin ilmantar da mata a ƙasarta game da 'yancinsu da kuma gaya wa mata cewa muna da manyan ra'ayoyi, da kuma ikon yin waɗannan. ra'ayoyin gaskiya."   Ta buga batutuwa guda biyu na mujallar (kimanin kwafi 3,000) kuma ta rarraba shi kyauta ga mutanen da ke da mahimmanci, a cikin  ƙananun mata masu ilimi (kimanin 20% kawai masu karatu kamar yadda ƙididdiga na Majalisar Ɗinkin Duniya) ƙasa, da kuma a jami'o'i da ma'aikatun gwamnati waɗanda suka san matsalolin da mata ke fuskanta a ƙasar. Batutuwa biyu ne kawai aka buga a cikin tsawon watanni 5. A bugu na farko na mujallar ta yi suka ga majalisar addini a arewacin lardin Baghlan.  

Ta yi Allah-wadai da umarnin Majalisar Malamai, “ Fatwowi na Jahiliyya”, na tauye ‘yancin mata ta hanyar bayyana cewa mata su fita daga gida sai da izinin miji.  A wata bugu ta rubuta a cikin takaitattun wurare game da lokacin da mata suka sami 'yanci a cikin shekarar 1920s lokacin da Sarauniya Surayya ta gabatar da kanta a gaban jama'a ba tare da lullubi ba.  

A ɗaya daga cikin bangon baya na mujallar ta kwatanta hoton hannayen wata mata da tafin hannu ɗaya wanda ke nuna “namiji” ɗayan kuma a matsayin “mace”. An ɗauki wallafe-wallafen mujallarta a matsayin "tsattsauran ra'ayi" kuma ya haifar da mummunan aiki daga mazan da suka yi adawa da irin wannan littafin da mace ta buga. An yi mata barazana ta waya da yawa kuma an yi wa ɗiyarta mai shekaru 10 fyaɗe. Har ma an yi yunkurin sace ta. Korafe-korafen da ta yi wa ‘yan sanda da hukumar ba su samu wani martani na tallafi ba.   Har ma ’yan ta’addan suka ce mata “ki daina wannan mujalla ko mu hana ki...ki zauna da ‘ya’yanki a gida, gudanar da mujallar ba aikin mace ba ne”.  Saboda haka, saboda tsoron rayuwarta, ta ƙaura zuwa Tajikistan na tsawon shekara guda, a shekarar 2011, inda ba ta da lafiya. 

A cikin shekarar 2013, Saqib ta koma Kabul don ci gaba da tayar da hankalinta amma ba tare da ɗaukar wani matsayi na jama'a ba. Yanzu haka tana tafiyar da kamfanin dillancin labarai daga Kabul da nufin cimma daidaito tsakanin jinsi da adalci. Baya ga al’amuran mata, tada hankalinta har ila yau shi ne a samu wata doka da Majalisar za ta yi don kawar da cin zarafin mata da kuma ba su damar ƙara shiga harkokin gwamnati da siyasa. Har ila yau, tana bin matakan da za su daina nuna wariya ga takwarorinta. An wakilta ta a cikin kwamitin "Shigowar Siyasar Mata ta Afganistan." 

## Duba kuma

* Hakkokin mata a Afghanistan

## Manazarta