Xibelani dance

**Rawar ''Xibelani*** (Shibelani, Shibelana, Shibelane) rawa ce ta 'yan asalin ƙasar Tsonga daga Mpumalanga da Limpopo da ke [[Afirka ta Kudu]]. Sunan rawan ya fito ne daga yaren [[Harshen Tsonga|Xitsonga]] na asali kuma ana iya fassara shi zuwa "bugawa zuwa ga kida", misali, ra'ayin " *xi Bela ni vunanga* ". Sunan *"xibelani"* yawanci yana nufin salon rawa yayin da siket ɗin kanta ake kiransa *"tinguvu"*, duk da haka, kalmar *"xibelani"* wani lokacin ana amfani da ita don nufin rawa da siket.

== Tarihi ==
Tarihin rawar Xibelani ya koma farkon zamanin bakin teku na kudancin Mozambique tun daga shekarun 1400 ko kuma a baya lokacin da ƙabilun Mozambique ke gwaji da kayan kida musamman kayan kiɗa na katako da sautunan busa daga ganguna na gargajiya, xylophones, da marimbas.  Mutanen Chopi na asali sun zama masu himma sosai a cikin wannan fasaha kuma su ne tushen da aka rubuta game da farkon lokacin wannan nau'in kiɗa da rawa, [[Xylophone|timbila]] wanda aka yi rijista a cikin tarihin tarihi [[UNESCO|na UNESCO]] a matsayin Babban Aikin Gadon Baka da Ba a Ganewa Ba na Bil Adama. Salon rawa, a zahiri, yana buƙatar mai rawa ya girgiza kwatangwalo daidai da kiɗa amma ya kamata a yi amfani da dukkan jiki don jagorantar motsin.

Masu rawa na Xibelani galibi suna tare da kiɗan busawa ban da tafa hannu da busa. Lokacin da 'yan wasan *mbila* (xylophone) da *swigubu* (ganga) suka shiga ƙungiyar makaɗa, matan Tsonga za su biyo baya da waƙa, wadda take cikin hanyar kira da amsawa, kuma a wasu lokutan mata za su yi rawa a gaban ƙungiyar makaɗa.  An yi rigunan Xibelani na da da zare daban-daban, ulu, igiya, da ciyawa. Xibelani na zamani galibi dogayen riguna ne da aka yi da kyalle mai ƙarfi wanda ke ba da suna *tinguvu*.

== Hanyar ==
A cikin rawar Xibelani, matan Tsonga suna ɗaure wani nau'in siket na Afirka - *Xibelani* da aka fi sani da "tinguvu" - a kusa da kugunsu sannan su girgiza daga kugunsu. An ƙera siket ɗin Xibelani ne don ya sa kugunsa ya yi girma, don haka ya jaddada girgiza. Siket ɗin da kansa an yi shi ne da zane ko ulu kuma an ƙera shi da launuka da ƙira daban-daban. Ana saka masa zane ko ulu ko da hannu ko ta injina kuma an ƙera shi ta yadda yake kama da siket na Caribbean.

Siket ɗin Xibelani na zamani galibi ana ƙera su ne don rawa, don haka suna da juyawa idan an girgiza kugu. Hanyar da ake amfani da ita wajen rawa ita ce girgizar Caribbean, kodayake tana da saurin gudu da kuma salon rawa mai rikitarwa wanda al'ada ce ga mutanen Tsonga.

== Amfani ==
Al'ada ce ga 'yan matan Tsonga su koyi rawar Xibelani, kuma hanya ce da za su nuna alfahari da gadon al'adunsu. Ana amfani da rawar Xibelani a lokutan kamar *mkhinyavezo* da *Ku chachula*, da kuma rakiyar wasu rawa na gargajiya kamar *makhwaya* da *mchongolo* . A al'ada, mata suna rawa *Xibelani*, yayin da maza ke yin *makhwaya*, Xincayinciy (xigubu) kuma a wasu lokutan ba kasafai ake shiga cikin *mchongolo ba* .

'Yan Tsonga suna yin rawar Xibelani bisa ga waƙoƙinsu na musamman, galibi [[Tsonga disco]] ko [[Tsonga ndzhumbha]] (waƙar gargajiya ta Xitsonga) kuma ya zama ruwan dare ga dukkan ƙungiyoyin Tsonga suna da 'yan rawa mata na Xibelani. Rawar Xibelani da *tshetsha'' sun sake samun karbuwa a Giyani na zamani yayin da mutane suka rungumi hanyoyin gargajiya.

Duk da cewa rawa ta Xibelani al'ada ce ga mata, wasu maza ma yanzu suna shiga ciki, musamman idan akwai wani nau'in biki . A cikin al'ummar zamani, ana ɗaukar rawa ta Xibelani a matsayin rawa a buɗe inda kowa zai iya shiga, kuma ana amfani da ita a coci da kuma a cikin al'adu .

## Duba kuma

* Waƙar Mozambique
* Asali
* Oringe
*

## Manazarta