Mata a rikicin Larabawa

Mata sun taka rawa iri-iri a rikicin Larabawa, amma ba a san tasirinsa ga mata da hakkokinsu ba. Guguwar Larabawa dai ta kasance jerin zanga-zanga, zanga-zanga, da yakin basasa na adawa da gwamnatocin kama-karya da suka fara a Tunisiya, suka kuma yadu zuwa kasashen Larabawa. An hambarar da shugabannin Tunisiya, Masar, Libya, da Yemen; Bahrain ta fuskanci rikice-rikice na cikin gida,  kuma zanga-zangar Siriya ta zama yakin basasa. Sauran kasashen Larabawa ma sun fuskanci zanga-zangar.

A wannan lokacin, shigar mata a siyasance yana karuwa sosai idan aka kwatanta da da. Sun kasance suna halartar zanga-zangar adawa da gwamnati da kuma kare hakkokinsu na manyan makarantu ta hanyar kafa tsarin ilimi. Matan Masar suna da tarihin kasancewa membobi masu ƙwazo na ƙungiyoyin ƙwadago, ƙungiyoyi, hanyoyin sadarwa na yau da kullun, da kuma al'ummomin kan layi. Ko da yake akwai mata kaɗan a cikin siyasa a Masar, waɗanda ke da hannu sun ci gaba da fafutuka. Shigar da mata a cikin rikicin Larabawa ya wuce shiga cikin zanga-zangar kai tsaye har ya hada da ayyukan intanet. Kafofin watsa labarun sun baiwa mata damar ba da gudummawa ga zanga-zangar a matsayin masu shiryawa, 'yan jarida, da masu fafutukar siyasa. Matan Larabawa sun taka muhimmiyar rawa wajen sauya ra'ayoyin mutane da yawa. Sun kasance muhimman masu juyin juya hali a lokacin juyin juya halin Larabawa, kuma yawancin masu fafutuka sun yi fatan lokacin bazara zai bunkasa 'yancin mata, amma tasirinsa bai yi daidai da yadda ake tsammani ba. Mata suna fuskantar wariya a cikin kasashen Larabawa kuma tun da fadada ayyukansu da shiga ba su da fifiko ga sauran dakarun juyin juya hali, sai suka yi sadaukarwa mai yawa ba tare da wata riba ba a karshe. Jam’iyyun Islama sun hau karagar mulki a jihohin da suka sami sauye-sauye na gwamnati, wasu kuma na kallon karfinsu a matsayin babbar barazana ga martabar mata.

## Fage
Kashi 60 cikin 100 na al’ummar larabawa ‘yan kasa da shekaru 30 ne, kuma sama da rabin mata ne. Kasashen Larabawa suna da mummunan tarihi kan yawancin batutuwan jinsi, amma sun yi nasarar rage gibin jinsi a fannonin ilimi da kiwon lafiya. A cikin shekarun da suka biyo bayan juyin juya hali na Larabawa, an yi tsarin mulki na kama-karya. Wadannan al'ummomi sun yi niyya don samar da cikakkun tsare-tsare na siyasa wadanda suka dogara da tsarin doka da tsarin mulki. Tunisiya, Masar, da Libya sun fuskanci wannan a fili. A Tunisiya, ana gudanar da juyin juya hali, kuma mutanen yankunan karkara da aka yi watsi da su suna gudanar da zanga-zanga. Wadannan masu zanga-zangar sun sami damar gano wani dalili guda daya wanda ya ba su ikon fara yunkurin ƙwadago wanda ke kai tsaye zuwa babban birnin. A Misira, zanga-zangar ta ƙunshi jama'ar birni da na ko'ina cikin birane. A halin da ake ciki kuma, a Libya, kungiyoyin 'yan tawaye masu dauke da makamai a yankunan gabashi sun tabo kalubalen, inda suka bankado bambance-bambancen kabilanci da na yankuna da suka shafi al'ummar kasar na tsawon lokaci. Duk da cewa sun yi kira na haɗin gwiwa don mutunta kansu da kuma gwamnati mai biyayya, bacin rai a kan waɗannan ƙasashe uku ya nuna koke-koken tattalin arziki da ci gaban zamantakewa. Matan kasashen duniya sun bi hanyar kalubalantar laifukan kasashensu. Wannan yana bayyana musamman a lokacin adawa da gwamnatin Tunisia, Masar, da Libya.

## Shigar siyasa
"Matan Siriya sun kasance masu himma wajen yakar gwamnatin Bashar al-Assad tun daga farko, tun daga farkon zanga-zangar lumana a farkon shekarar 2011 a kudancin birnin Dara'a." Ko da yake mata a can suna da haƙƙin doka na yin zaɓe na tsawon shekaru, yanayin mulkin kama-karya na tsoffin gwamnatocin mulki na nufin cewa mata da maza suna da 'yancin siyasa kaɗan. Freedom House, wata kungiya mai zaman kanta da ke inganta 'yancin siyasa, ta bayyana cewa yankin Gabas ta Tsakiya da Arewacin Afirka "a tarihi ya kasance yanki mafi karancin 'yanci a duniya". Ko da aka yi la'akari da gibin dimokuradiyya, mata suna da ƙarancin shiga siyasa da wakilci a cikin majalisa.

## Manazarta