Kaaba

**Ka'aba** (Larabci ٱلْـكَـعْـبَـة‎ *Ka'abah*) ana kuma kiran ta da al-Kaʿbah al-Musharrafah  (Larabci ٱلْـكَـعْـبَـة الْـمُـشَـرًّفَـة‎ Daki mai tsarki), wani ginannen daki ne a birnin Makka na kasar Saudiyya mai matukar tsarki a tsakanin Musulmai. (ٱلْـمَـسْـجِـد الْـحَـرَام‎ Al-Masjid Al-Ḥarām, Masallacin Harami), Har ila yau kuma Musulmai kan kira shi da (بَـيْـت ٱلله‎ Dakin Allah). Duk inda suke a duniya Musulmai ana bukatar su da su fuskanci bangaren wannan dakin lokacin gabatar da Sallah (صَـلَاة‎ Ṣalât, Bautar Allah a Musulunce). Dakin kuma shine ake kira da (قِـبْـلَـة‎ qiblah, mafuskanta) wato dai mafuskantar ta musulmai domin gabatar da Sallah.

Daya daga cikin shika shikan Musulunci biyar shine aikin Hajji حَـجّ‎, a dakin na Ka'aba ne matattarar mahajjatan,duniya  kuma kowanne Musulmi yana da fatan zuwa dakin koda sau daya ne a rayuwar sa domin dawafi (طَـوَاف‎ tawaf, kewaya dakin sau bakwai da niyyar bauta ma Allah). Hakanan ma bayan aikin Hajji haka dai musulman na yin dawafin a fakin yayin zuwansu Umara (عُـمْـرَة‎ Umrah). Miliyoyin mutane ne ke ziyartar dakin domin tsarkake Allah, mutane daga wajen kasar Saudiyya 1,379,531 ne suka halarci dakin yayin aikin hajji na 2013, a shekarar 2014 ma Saudiyya ta sanar da adadin mahajjata daga wajen kasar ta 1,389,053 wadan da suka halarci hajjin shekarar yayin da yan kasar ta kuma kimanin mutane 63,375 ne suka samu halar ta.

## Tarihi

## Asali
**Asalin kalma da canzawarta**

**Mahanga ta addinin musulunci**

### Zamanin annabi Muhammadu

Ana ganin Baƙin Dutse ta hanyar tashar tashar Ka'aba.
A lokacin rayuwar Muhammadu (570-632 AD), Larabawa na gida sun dauki Kaaba wuri mai tsarki. Muhammad ya shiga aikin sake gina dakin Ka'aba a shekara ta 600 CE, bayan da gobara ta raunana tsarinta, sannan kuma ambaliyar ruwa ta lalace. Wasu majiyoyi da suka hada da Sirat Rasūl Allāh na Ibn Ishaq, daya daga cikin tarihin Muhammad (kamar yadda Guillaume ya sake ginawa kuma ya fassara), da kuma tarihin Al-Azraqi na Makka, sun bayyana Muhammadu yana sasanta rigima tsakanin dangin Makka kan wane dangi ne ya kamata ya kafa Baƙar fata. Dutse a wurinsa. Kamar yadda tarihin Ishaq ya nuna, mafita Muhammadu shine ya sa dukan dattawan dangi su ɗaga ginshiƙin a kan alkyabba, bayan haka Muhammadu ya kafa dutsen a wurinsa na ƙarshe da hannunsa. Kuraishawa ne suka sayo katakon ginin Ka'aba daga wani jirgin ruwan kasar Girka da ya rushe a gabar tekun Bahar Maliya a Shu'aybah. Wani masassaƙi ɗan ƙasar Girka ɗaya ne ya gudanar da aikin, wanda ake kira Baqum (باقوم Pachomius). Tabarbarewar kudi a lokacin wannan sake ginawa ta sa Kuraishawa suka ware kamu shida daga arewacin Ka'aba. Wannan kaso shi ne wanda a halin yanzu ake kira Al-Hateem الحطيم ko Hijr Ismail حجر اسماعيل.

An ce Isra'i na Muhammadu ya dauke shi daga Ka'aba zuwa Masallacin Aqsa da sama daga can.

Da farko musulmi sun dauki birnin Kudus a matsayin alkiblarsu, ko alkiblarsu, kuma suna fuskantarta yayin da suke gabatar da salla; duk da haka an dauki aikin hajjin Ka'aba a matsayin wani aiki na addini ko da yake ba a gama kammala ayyukan ibada ba. A farkon rabin lokacin Muhammadu na Annabi a lokacin da yake Makka, an tsananta masa da mabiyansa sosai wanda daga karshe ya kai ga hijira zuwa Madina a shekara ta 622 Miladiyya. A shekara ta 624 AZ, Musulmai sun yi imani cewa an canza alkibla daga Masallacin Aksa zuwa Masallacin Harami a Makka, tare da saukar da sura ta 2, aya ta 144.[Alkurani 2:144] A shekara ta 628 Miladiyya, Muhammad ya jagoranci. wani gungun musulmi sun nufi Makka da nufin yin aikin Umra, amma Kuraishawa suka hana su. Ya kulla yarjejeniyar zaman lafiya da su, Yarjejeniyar Hudaibiyyah, wadda ta bai wa musulmi damar yin aikin hajji a dakin Ka’aba cikin ‘yanci daga shekara mai zuwa.

A karshen aikin nasa, a shekara ta 630 miladiyya, bayan da kawancen Kuraishawa, Banu Bakr, suka karya yarjejeniyar Hudaibiyyah, Muhammad ya ci Makka. Matakin farko da ya yi shi ne ya cire mutum-mutumi da hotuna daga dakin Ka'aba. A cewar rahotannin da Ibn Ishaq da al-Azraqi suka tattara, Muhammad ya ajiye hoton Maryamu da Isah, da kuma hoton Ibrahim.

An karbo daga Abdullahi ya ce: “Lokacin da Annabi ya shiga Makka a ranar da aka ci yaki, akwai gumaka 360 a kewayen Ka’aba. Sai Annabi ya fara dukansu da wata sanda da yake hannunsa yana cewa: “Gaskiya ta zo, kuma qarya ta bace.” (k:17:81).

—  Muhammad al-Bukhari, Sahihul Bukhari, Littafi na 59, hadisi na 583.

Al-Azraqi ya kawo ruwayar kakansa kamar haka:

Na ji an kafa hoton Maryam da Isa a cikin al-Baiti (yana nufin Ka'aba) (Larabci: تمثال, romanized: Timthal, lit. 'Depiction') na Maryamu da Isa. ('Ata') ya ce: "Na'am, a cikinsa akwai hoton Maryama da aka ƙawata (muzawwaqan), a cikin cinyarta, ɗanta Isa ya zauna yana ƙawata."

— al-Azraqi, Akhbar Makka: Tarihin Makka
A cikin littafinta Islam: A Short History, Karen Armstrong ta bayyana cewa an sadaukar da Kaaba a hukumance ga Hubal, gunkin Nabatean, kuma ya ƙunshi gumaka 360 waɗanda wataƙila suna wakiltar kwanakin shekara. Duk da haka, a zamanin Muhammadu, da alama an girmama Kaaba a matsayin haikalin Allah, Allah Maɗaukaki. Sau ɗaya a shekara, ƙabilu daga ko'ina cikin ƙasashen Larabawa suna taruwa a birnin Makka don gudanar da aikin hajji, wanda hakan ke nuni da cewa Allah shi ne abin bautawa da masu tauhidi. A wannan lokacin ne musulmi za su yi Sallah suna fuskantar Kudus, kamar yadda Muhammadu ya umarce su, da kuma juya wa kungiyoyin maguzanci na Kabah baya. Alfred Guillaume, a cikin fassararsa na seerah na Ibn Ishaq, ya ce ita kanta Ka'aba ana iya magana da ita a sigar mace. Sau da yawa maza suna yin dawafi tsirara kuma mata kusan tsirara. An yi sabani ko Allah da Hubal abin bautawa daya ne ko kuma daban-daban. A bisa hasashe da Uri Rubin da Christian Robin suka yi, cewa Kuraishawa ne kawai ke girmama Hubal, kuma Ka'aba ta fara sadaukar da ita ne ga Allah, abin bautar daidaikun mutane na kabilu daban-daban, yayin da aka sanya gunkin gumakan Kuraishawa a cikin dakin Ka'aba bayan. sun mamaye Makka karni kafin zamanin Muhammadu.

Karamin daga 1307 CE yana nuna Muhammad yana gyara baƙar dutse a cikin Ka'aba
Imoti ya yi iƙirarin cewa akwai wurare masu yawa irin waɗannan wuraren Kaaba a Larabawa a lokaci guda, amma wannan ita kaɗai ce aka gina da dutse. Sauran kuma ana zargin suna da takwarorinsu na Dutsen Baƙar fata. Akwai "Jan Dutse", a cikin Kaaba na birnin Ghaiman na Kudancin Larabawa; da "Farin Dutse" a cikin Ka'aba na al-Abalat (kusa da Tabala na zamani). Grunebaum, a cikin Islama na gargajiya, ya nuna cewa ƙwarewar allahntaka na wancan lokacin sau da yawa yana da alaƙa da fetishism na duwatsu, tsaunuka, na musamman na dutse, ko "bishiyar girma mai ban mamaki." Armstrong ya ci gaba da cewa, ana tunanin Ka'aba tana tsakiyar duniya ne, tare da kofar Aljanna a saman ta. Ka'aba ta nuna wurin da duniya mai tsarki ta haɗu da ƙazanta; Dutsen Baƙar fata da aka haɗa ya kasance ƙarin alamar wannan a matsayin meteorite wanda ya fado daga sama kuma ya haɗa sama da ƙasa.

A cewar Sarwar, kimanin shekaru 400 kafin haihuwar Muhammad, wani mutum mai suna Amr bin Luhayy, wanda ya fito daga Qahtan kuma shi ne sarkin Hijaz, ya dora gunki na Hubal a kan rufin dakin Ka'aba. Wannan gunki ya kasance daya daga cikin manyan gumaka na kabilar Kuraishawa mai mulki. An yi gunkin da jajayen agate kuma siffa ta mutum, amma da hannun dama ya karye aka maye gurbinsa da hannun zinariya. A lokacin da gunkin ya koma cikin dakin Ka'aba, yana da kibiyoyi guda bakwai a gabansa, wadanda ake duba. Domin wanzar da zaman lafiya a tsakanin kabilun da ke gaba da juna, an ayyana Makka a matsayin wuri mai tsarki inda ba a yarda da tashin hankali tsakanin kilomita 30 (mil 20) daga Kaaba. Wannan yankin da ba shi da yaƙi ya ba wa Makka damar bunƙasa ba kawai a matsayin wurin aikin hajji ba, har ma a matsayin cibiyar ciniki.

A cikin adabin Samariya, Littafin Asirin Musa (Asatir) na Samariyawa ya faɗi cewa Ismail da babban ɗansa Nebaioth sun gina Kaaba da birnin Makka.” Wataƙila an haɗa littafin Asatir a ƙarni na 10 A.Z., ko da yake Musa Gaster. an ba da shawarar a cikin 1927 cewa an rubuta shi ba a baya ba fiye da rabin na biyu na ƙarni na 3 KZ.

Dole ne a rushe ginin kuma a sake gina shi sau da yawa bisa tarihi don kula da shi.[abubuwa] Bayan kammala ginin, sai Allah ya umarci zuriyar Isma'il da su yi aikin hajji na shekara: Hajji da Alqur'ani, hadaya ta shanu. An kuma mai da kewayen haikalin wuri mai tsarki inda aka haramta zubar da jini da yaki.[Quran 22:26-33].

Bisa ga al'adar Musulunci, a cikin shekaru dubun da suka gabata bayan rasuwar Ismail, zuriyarsa da kabilun da suka zauna a kewayen Zamzam a hankali sun koma ga shirka da bautar gumaka. An sanya gumaka da yawa a cikin Ka'aba masu wakiltar abubuwan bautar abubuwa daban-daban na yanayi da kabilu daban-daban. An gudanar da ayyuka da dama a aikin hajji ciki har da yin dawafi tsirara. An dauki wani sarki mai suna Tubba’ a matsayin wanda ya fara gina kofar dakin Ka’aba kamar yadda ya zo a littafin Akhbar Makka na Al-Azraqi. Tafsirin cewa Larabawa kafin zuwan Musulunci sun taba yin addinin Ibrahim, wasu dalilai na adabi sun goyi bayansa, kasancewar Isma’il wanda Allahnsa Ibrahim ne ya yi yawa a al’adun Larabawa kafin zuwan Musulunci.

## Bayan Annabi Muhammad S.A.W
An gyara dakin Ka'aba da sake gina shi sau da yawa. Wuta ta yi mummunar barna a ranar 3 Rabi’I shekara ta 64 bayan hijira (Lahadi 31 ga Oktoba 683 Miladiyya), a lokacin da aka yi wa Makka hari na farko a shekara ta 683 a yakin da aka yi tsakanin Banu Umayyawa da Abdullahi bn al-Zubayr, musulmin farko wanda ya yi mulki. Makka ta shafe shekaru masu yawa tsakanin wafatin Ali da karfafa ikon da Banu Umayya suka yi. Abdullahi ya sake gina shi ya hada da hatīm. Ya yi haka ne bisa wata al’ada (wanda aka samu a cikin tarin hadisai da yawa) cewa hatīm saura ne daga tushen Ka’aba ta Ibrahim, kuma Muhammadu da kansa ya yi fatan sake gina ta domin ya hada da ita.

An yi ruwan bama-bamai da duwatsu a Ka'aba a zagaye na biyu na Makka a shekara ta 692, inda sojojin Umayyawa ke karkashin jagorancin al-Hajjaj bn Yusuf. Faduwar garin da rasuwar Abdullahi bn Zubayr ya baiwa Banu Umayyawa karkashin Abdulmalik bn Marwan damar a karshe su hada dukkan dukiyar Musulunci tare da kawo karshen yakin basasa da aka dade ana yi. A shekara ta 693 miladiyya, Abd al-Malik ya sa aka ruguza ragowar dakin Ka'aba na Zubayr, kuma ya sake gina shi a kan harsashin da Kuraishawa suka kafa. Ka'aba ta koma siffar cube da ta kasance a zamanin Muhammadu. Asalin siffarsa da tsarinsa bai canza ba tun lokacin.

A lokacin aikin Hajjin shekarar 930 Miladiyya, ‘yan Shi’a Qarmatiyawa sun kai farmaki kan Makka a karkashin Abu Tahir al-Jannabi, suka lalata rijiyar Zamzam da gawarwakin alhazai, suka sace Dutsen Dutse, suka kai shi gabar tekun Gabashin Arabiya da ake kira al-Aḥsāʾ. inda ya kasance har zuwa lokacin da Abbasiyawa suka fanshi shi a shekara ta 952 Miladiyya.

Bayan ruwan sama kamar da bakin kwarya da ambaliya a shekara ta 1626, bangon dakin Ka'aba ya ruguje tare da lalata Masallacin. A wannan shekarar ne a zamanin Sarkin Daular Usmaniyya Murad na hudu aka sake gina dakin Ka'aba da duwatsun dutse daga Makka, sannan aka gyara masallacin.

A shekara ta 1916, bayan Hussein bin Ali ya kaddamar da babbar boren Larabawa, a lokacin yakin Makka tsakanin dakarun Larabawa da Daular Usmaniyya, sojojin daular Usmaniyya sun yi ruwan bama-bamai a birnin, suka afkawa dakin Ka'aba, inda suka kona labulen kariya. Daga baya kuma farfagandar babbar tawayen Larabawa ta yi amfani da wannan al’amari don nuna rashin amincewar daular Usmaniyya da halaccin tawayen a matsayin yaki mai tsarki.

An nuna dakin Ka'aba ne a bayan Riyal 500 na Saudiyya da kuma kudin Riyal na Iran 2000.

## Tsarin gini da kuma cikinta
Gine-gine da ƙirar ciki na Kaaba
Ka'aba wani tsari ne mai siffar cuboid da aka yi da duwatsu. Yana da kusan 15 m (49 ft 3 in) tsayi tare da ɓangarorin 12 m (39 ft 4 in) × 10.5 m (34 ft 5 in) faɗi (Hawting yana da 10 m (32 ft 10 in)) A cikin Kaaba, An yi bene da dutsen marmara da dutsen farar ƙasa ana yin tawafi.

Katangar da ke daura da kofar dakin Ka'aba kai tsaye tana da alluna guda shida da aka jera da rubuce-rubuce, kuma akwai wasu allunan da dama a gefen sauran bangon. A saman kusurwoyin bangon akwai wani baƙar kyalle da aka yi masa ado da ayoyin Alƙur'ani na zinariya. Masu kula da su suna shafa maɗaɗɗen marmara da man ƙamshi iri ɗaya da ake amfani da su wajen shafa Baƙin Dutse a waje. Ginshikai guda uku (wasu sun ba da rahoton kuskure biyu) suna tsaye a cikin Ka'aba, tare da ƙaramin bagadi ko tebur da aka saita tsakanin ɗaya da ɗayan biyun. Abubuwa masu kama da fitila (fitila mai yuwuwa ko tanda mai yuwuwa) suna rataye a saman rufin. Silin da kansa yana da launi mai duhu, mai kama da launin shuɗi na ƙasa. Bāb ut-Tawbah—a kan bangon dama (dama na ƙofar shiga) yana buɗewa zuwa wani matakalai da ke kewaye da ke kaiwa zuwa ƙyanƙyashe, wanda da kansa ya buɗe zuwa rufin. Dukan rufin da rufin (dual mai rufi) an yi su ne da itacen teak ɗin bakin karfe.


Kowane abu mai lamba a cikin jeri mai zuwa yayi daidai da fasalulluka da aka gani a hoton zane.

1. Ḥajar al-Aswad (Larabci: الحجر الأسود, romanized: al-Hajar al-Aswad, lit. "Baƙin Dutse"), yana kan kusurwar Ka'aba ta gabas. Ita ce wurin da musulmi suke fara dawafin Ka'aba, wanda ake kira tawafi.
2. Ƙofar wata kofa ce da aka saita m 2.13 (7 ft 0 in) a saman ƙasa akan bangon arewa maso gabas na Kaaba, ana kiranta Bāb ar-Raḥmah (Larabci: باب الرحمة, romanized: Bāb ar-Raḥmah, lit. 'Kofar Rahama'), wanda kuma yana aiki azaman facade. A shekarar 1979, kofofin gwal mai nauyin kilogiram 300 (lb) da mawaki Ahmad bin Ibrahim Badr ya yi, ya maye gurbin tsohuwar kofofin azurfa da mahaifinsa, Ibrahim Badr ya yi a shekarar 1942. Akwai wani matakalar katako a kan tayoyin, wanda galibi ke ajiyewa a cikin masallaci tsakanin kofar Banū Shaybah mai siffar baka da rijiyar Zamzam. Kofa mafi dadewa da ta wanzu tun a shekara ta 1045 AH (1635-6 CE).
3. Mīzāb ar-Raḥmah, wanda aka fi gajarta zuwa Mīzāb ko Meezab ruwan sama ne da aka yi da zinari. An kara da cewa lokacin da aka sake gina Kaaba a shekara ta 1627, bayan ambaliyar ruwa a 1626 ta haifar da rugujewar bangon uku daga cikin hudu.
4. Wannan silsilar tsari, wanda ya rufe bangarori uku na Kaaba, ana kiransa da Shadherwaan (Larabci: شاذروان) kuma an kara shi a shekara ta 1627 tare da Mīzāb ar-Raḥmah don kare tushe daga ruwan sama.
5. Hatīm (wanda kuma ake kiransa da sunan ƙiyayya) wanda kuma aka fi sani da Hijr Ismail, ƙaƙƙarfan katanga ce wadda ke cikin asalin Ka'aba. Katanga ce mai madauwari da ke gaba da ita, amma ba ta da alaka da bangon Ka'aba daga arewa maso yamma. Yana da tsayin 1.31 m (4 ft 3+1⁄2 in) kuma 1.5 m (4 ft 11 in) a faɗin, kuma ya ƙunshi farin marmara. Wurin da ke tsakanin hatīm da Ka'aba asalinsa bangare ne na Ka'aba, don haka ba a shiga lokacin tawafi.
6. Al-Multazam, wurin da ya kai kimanin mita 2 (6+1⁄2 ft) kusa da bangon da ke tsakanin Baƙin Dutse da ƙofar shiga. Wani lokaci mahajjaci yana ganin ibada ko mustahabbi ya taba wannan yanki na Ka'aba, ko kuma ya yi addu'a a nan.
7. Tashar Ibrahim (Maqam Ibrahim) wani shinge ne na gilashi da karfe wanda aka ce tambarin kafafun Ibrahim ne. An ce Ibrahim ya tsaya a kan wannan dutsen ne a lokacin da ake aikin ginin Ka'aba na sama, inda ya daga kafadarsa Ismail a saman samansa.
8. Kusurwar Bakar Dutse. Tana fuskantar kudu maso gabas dan kadan daga tsakiyar Ka'aba. Kusurwoyi huɗu na Ka'aba sun yi nuni da nisa zuwa ga manyan kwatance huɗu na kamfas.
9. Rukn al-Yamani (Larabci: الركن اليمني, romanized: ar-Rukn al-Yamani, lit. 'The Yemen Corner'), wanda aka fi sani da Rukn-e-Yamani ko Rukn-e-Yemeni, shi ne kusurwar dakin Ka'aba yana fuskantar kudu maso yamma kadan daga tsakiyar dakin Ka'aba.
10. Rukn ush-Shami (Larabci: الركن الشامي, romanized: ar-Rukn ash-Shami, lit. 'The Levantine Corner'), wanda kuma aka sani da Rukn-e-Shami, shi ne kusurwar Ka'aba yana fuskantar arewa maso yamma kadan kadan. daga tsakiyar Ka'aba.
11. Rukn al-Iraqi (Larabci: الركن العراقي, romanized: ar-Rukn al-'Iraqi, lit. *The Iraqi Corner'), shi ne kusurwa da ke fuskantar arewa maso gabas kadan daga tsakiyar Ka'aba.
12. Kiswah, suturar da aka yi mata ado. Kiswa baƙar alharini ce da labulen zinare da ake canjawa duk shekara a lokacin aikin hajji. Kashi biyu cikin uku na sama shine hizam, rukunin nassin kur'ani da aka yi wa ado da zinare, gami da Shahada, shelar imani ta Musulunci. Labulen da ke saman kofar dakin Ka'aba yana da kyau musamman kuma ana kiransa sitara ko burqu'u. Hizam da sitara suna da rubuce-rubucen da aka yi wa ado da wayoyi na zinari da azurfa, gami da ayoyin Alqur’ani da addu’o’in Allah.
13. Tatsin marmara mai alamar farkon da ƙarshen kowane dawafi.
Lura: An lura da babban (dogon) axis na Ka'aba don daidaitawa da hawan tauraron Canopus zuwa ga bangon kudancinta, yayin da ƙananan sashinsa (facade na gabas-yamma) ya yi daidai da fitowar bazara na solstice. da faɗuwar rana na damina.

== Mahimmancinta a addinin Musulunci ==

<
>
*'Dawafi**
Ka'aba ita ce wuri mafi tsarki a Musulunci, kuma ana yawan kiransa da sunaye irin su Bayt Allah (Larabci: بيت الله, romanized: Bayt Allah, lit. 'Gidan Allah'). da kuma Bayt Allah al-Haram (Larabci: بيت الله الحرام, romanized: Bayt Allah il-Haram, lit.   'Dakin Allah mai alfarma').

Tawafi
Karin bayani: Hajji da Umrah
Mahajjata suna yin Tawafi a Dakin Ka'aba lokacin Umrah (bidiyo)

Ka'aba da Masallacin Harami a lokacin Hajji, 2008
Ṭawāf (Larabci: طَوَاف, lit. 'tafiya game') yana daga cikin ladubban aikin hajji na Musulunci kuma wajibi ne a lokacin aikin Hajji da Umrah. Mahajjata suna zagaya dakin Ka'aba (wuri mafi tsarki a Musulunci) sau bakwai a karkashi agogon baya; ukun farko a cikin sauri a wajen Mataaf na waje sannan na karshen sau hudu kusa da Ka'aba a cikin nishadi. An yi imanin cewa zagayen na nuni da hadin kan muminai wajen bautar Allah daya, yayin da suke tafiya cikin jituwa tare da kewayen dakin Ka'aba, yayin da suke rokon Allah. Kasancewa cikin alwala (alwala) wajibi ne yayin yin tawafi kamar yadda ake ganin ibada ce.

Tawafi yana farawa daga kusurwar Ka'aba da Baƙin Dutse. Idan zai yiwu, Musulmai su sumbace ko taba shi, amma hakan ba zai yiwu ba saboda yawan jama'a. Haka nan su rika rera Basmala da Takbir duk lokacin da suka kammala juyin juya hali guda. Ana shawartar mahajjata gabaɗaya da su “yi Tawafi” aƙalla sau biyu – sau ɗaya a matsayin wani ɓangare na aikin Hajji, sannan kuma kafin su bar Makka.

Nau'o'in ṭawāf guda biyar sune:

Ṭawāf al-Qudum ( isowar ṭawāf) ana yin ta ne da waɗanda ba sa zaune a Makka da zarar sun isa birnin Mai Tsarki.
Ṭawāf aṭ-Ṭaḥīyah (gaisuwar ṭawāf) ana yinta ne bayan shiga masallacin al-Haram a wani lokaci kuma mustahabbi ne.
Ṭawāf al-'Umrah (Umrah ṭawāf) tana nufin ṭawāf da aka yi musamman don umrah.
Ana yin Ṭawāf al-Wadā' ("farewell ṭawāf") kafin barin Makka.
Ana yin Ṭawāf az-Zīyārah (ṭawāf na ziyara), Ṭawāf al-'Ifāɗah (ṭawāf na diyya) ko Ṭawāf al-Hajj (Hajj ṭawāf) bayan kammala aikin Hajji.
Tawafin ya samo asali ne daga addinin maguzawan Najranawa, wadanda suka zagaya dakin Ka'aba suna ibada ga Ubangijin mahaliccinsu, Allah (kar a rude su da Ubangijin Tauhidi na Musulunci da sunan daya). Mohammad ya dauki wannan al'ada bayan wani gyara.
**matsayin alkibla'''
A matsayin alqibla
Babban labarin: Alqibla
Alqibla ita ce alkiblar da ake fuskanta yayin sallah.[Qur'an 2:143-144]. Baya ga addu'a, musulmi gaba daya suna daukar fuskantar alkibla yayin karatun al-qur'ani a matsayin wani bangare na kyawawan halaye.


## Tsabtace ta


Tsaftacewa
Ana buɗe ginin ne duk shekara don bikin "Tsaftar Ka'aba" (Larabci: تنظيف الكعبة المشرفة, romanized: Tanzif al-Ka'bat al-Musharrafah, lit.  'Cleaning of the Sacred Cube'). Ana gudanar da bikin ne a ranar 1 ga watan Sha'aban, wata na takwas ga kalandar Musulunci, wato kimanin kwanaki talatin da shigowar watan Ramadan, da kuma ranar 15 ga watan Muharram, wata na farko. Makullan Ka'aba suna hannun kabilar Banī Shaybah (Larabci: بني شيبة), darajan da Muhammadu ya yi musu. Mambobin kabilar suna gaisawa da maziyartan cikin dakin Ka'aba a daidai lokacin da ake gudanar da aikin share fage.

Gwamnan Lardin Makkah da wasu manyan baki da suka raka shi suna tsaftace cikin dakin Ka'aba ta hanyar amfani da yadudduka da aka tsoma cikin ruwan Zamzam mai kamshin turaren Oud. Ana fara shirye-shiryen wanke-wanke kwana daya kafin ranar da aka amince da ita, tare da hada ruwan zamzam da turare masu kyau da dama da suka hada da Tayef rose, 'oud da miski. Ruwan zamzam da aka hada da turaren fure ana watsawa a kasa ana gogewa da ganyen dabino. Yawancin lokaci, ana kammala aikin duka a cikin sa'o'i biyu.

## Manazarta