Baqt

**Baqt** (ko **Bakt**) yarjejeniya ce ta Karni na 7 tsakanin jihar Kirista ta Makuria da sabbin sarakunan Musulmi na Masar . Ya kasance kusan shekaru ɗari bakwai, ta wasu matakai yarjejeniya ce mafi tsawo a tarihi. Sunan ya fito ne daga kalmar Masar don musayar, ko kuma kalmar Girka-Roman don yarjejeniya.

## Tarihi
Duk da tsawon rayuwarta, ba a bayyana abubuwa da yawa game da Baqt ba kuma kusan duk bayanan game da shi sun fito ne daga asalin musulmi.

An sanya hannu kan Baqt bayan nasarar da aka yi a Misira a 652 ta sojojin da suka zo daga Yankin Larabawa. A wannan shekarar, janar na Hejazi Abdallah ibn Abi Sarh ya jagoranci sojoji a kudu a kan masarautun Kirista na Nubia. Daga baya masana tarihi na Islama sun bayyana cewa Nubia bai cancanci cin nasara ba kuma balaguron kawai don ba da yankin ga Masar. Tushen da suka gabata sun ba da labarin da ya fi dacewa cewa sojojin Larabawa sun fuskanci cin nasara a Yaƙin Dongola kuma sun shiga Baqt ne kawai lokacin da suka fahimci cewa cin nasarar yankin zai zama da wahala. An tattauna yarjejeniyar tsakanin Abi Sarh da Sarkin Makurian Qalidurut . 

### Shirye-shiryen
Babu kwafin yarjejeniyar da suka sanya hannu, kuma kwafin farko sun kasance ƙarni da yawa bayan gaskiyar kuma sun bambanta sosai. Wataƙila ba a rubuta yarjejeniyar ba kuma wataƙila yarjejeniya ce kawai ta baki. Wasu sassan Baqt a bayyane suke:

* Larabawa ba za su kai hari Nubia ba kuma Nubians ba za su iya kai hari Masar ba
* Za a ba 'yan ƙasa na ƙasashe biyu damar cinikayya da tafiya tsakanin jihohin biyu kuma za a tabbatar da hanyar lafiya yayin da suke cikin ɗayan al'umma
* an haramta shige da fice zuwa da zama a cikin ƙasashen sauran ƙasashe
* Za a fitar da 'yan gudun hijira, kamar yadda aka fitar da bayi da suka tsere
* Nubians suna da alhakin kula da Masallaci ga baƙi da mazauna musulmi
* Musulmai ba su da alhakin kare Nubians daga hare-haren wasu.
* Mafi mahimmancin tanadi shine cewa za a aika da bayi 360 a kowace shekara zuwa Misira don musayar kaya na alkama da lentils. Wadannan bayi dole ne su kasance masu inganci mafi girma, ma'ana cewa an cire tsofaffi da yara. Bawan da aka aiko dole ne su kasance namiji da mace. A wasu rahotanni an ba da ƙarin arba'in waɗanda aka rarraba tsakanin fitattun mutane a Misira. Ana aika haraji na bayi 400 a kowace shekara daga Nubia zuwa Misira daga karni na 7 zuwa karni na 14; na tsawon shekaru 700.

### Tushe
Ibn Abd al-Hakam, daya daga cikin masana tarihi na farko da suka tattauna yarjejeniyar, ya ba da nau'o'i biyu daban-daban na yarjejeniyar. Na farko yana da Nubia kawai da ke aikawa da bayi a arewa, don haka yana nuna alamar biyayya ga Masar. Sashe na biyu ya kara da wajibin Masarawa su aika da kayayyaki zuwa kudu ciki har da Lens" alkama da lentils don musayar bayi; wannan zai sanya al'ummomin biyu a kan daidaito. Sashe na biyu ya fi amintacce yayin da ya dace da yarjejeniyar Nubian kuma ya kara dacewa da sakamakon yaƙe-yaƙe na farko da na biyu na Dongola.

### Yanayi da sakamakonsa
Wannan yarjejeniyar ba a taɓa gani ba a tarihin cin Nasarar Larabawa, kasancewar ta fi kama da shirye-shiryen Daular Romawa ta Gabas wani lokaci da maƙwabtanta. Har ila yau, ba a iya kwatanta shi da cewa ya hana yaduwar Islama da Larabawa na rabin shekara dubu. Spaulding ya ba da rahoton cewa musayar kayayyaki tsari ne na diflomasiyya a Arewa maso gabashin Afirka kuma Nubians za su sami dogon gogewa tare da irin waɗannan yarjejeniyoyi.

Baqt ya haifar da rikice-rikice tsakanin masu ilimin tauhidin Islama saboda akwai rashin jituwa game da ko ya keta aikin fadada iyakokin Islama.

### Tarihin tilasta
Baqt ba koyaushe ba ne ba tare da gardama ba kuma rikice-rikice tsakanin maƙwabta ba abin mamaki ba ne.

#### Lokacin Abbasid
A cikin 830s, Misira ta shiga cikin rikici a lokacin Fitna na huɗu kuma Sarki Zacharias III na Makuria ya dakatar da biyan Baqt. Lokacin da gwamnatin Abbasid ta sami iko mai ƙarfi a Misira, Abbasids sun bukaci sake dawo da Baqt da biyan bashin. Da yake ba zai iya ko ba ya son biyan wannan babban adadin Zacharias ya aika da ɗansa kuma magaji Georgios a kan tafiya mai tsawo zuwa Bagadaza a cikin 835 don tattaunawa kai tsaye tare da Khalifa. Wannan balaguron ya kasance babban nasara; an soke bashin kuma an canza Baqt don kawai a biya shi kowane shekaru uku.

#### Lokacin Fatimid
Dangantaka mafi kusa ta kasance a lokacin Fatimid a Misira. Shi'a Fatimids suna da 'yan adawa kaɗan a cikin duniyar Musulunci ta Sunni, kuma Nubia muhimmiyar aboki ce. Bayin da aka aiko daga Nubia sun zama kashin baya na sojojin Fatimid.

#### Lokacin Ayyubid da Mamluk
Dangantaka ta fi muni a ƙarƙashin Ayyubid kuma matalauta sosai a ƙarƙashin Mamluk, tare da cikakken yaƙi ya ɓarke. Ko da bayan da Makuria ta rushe a karni na goma sha uku, Masarawa sun ci gaba da dagewa kan biyan ta daga masarautun musulmai masu maye gurbin a yankin. Baqt a ƙarshe ya ƙare a tsakiyar karni na sha huɗu tare da cikakkiyar rushewar gwamnati a yankin.

## Bayanan da aka ambata
* 
* Shinnie, P. L. "Christian Nubia." *The Cambridge History of Africa: Volume 2, *c.* 500 B.C.–A.D. 1050* edited by J. D. Fage. Cambridge: Cambridge University Press, 1978, pp.&nbsp;556–88. .
* Jakobielski, S. 1992. Chapter 8: "Christian Nubia at the Height of its Civilization". *UNESCO General History of Africa*, Volume III. University of California Press. .

## Manazarta