Kudakwashe Regimond Tagwirei

## Kwamitin Aiwatar da Tsarin Kasuwanci
Tagwirei, shugabanci Kwamitin Aiwatar da Tsarin Kasuwanci na Kasa,  An kafa shi a watan Disamba na 2024. Wannan kwamiti yana da nufin gyara fannin noma na Zimbabwe ta hanyar gabatar da takardun mallakar banki, masu rijista, da kuma canja wurin takardun mallakar. ga manoma, ƙaura daga hayar shekara 99 da izini. Shirin na neman bude wani dalar Amurka biliyan 20 na darajar tattalin arziki ta hanyar inganta zaman lafiya, ba da damar samun lamuni mai kyau, da kuma bunkasa ayyukan noma. Tagwirei ya jaddada cewa kwamitin. rawar ba wai sake rabon filaye ba ne, wanda alhakin ma’aikatar noma ne, sai dai samar da tsarin da zai taimaka wa manoma. Ya yi yunkurin rage fargabar kwace filaye, yana mai cewa shirin ya bi ka’idojin tsarin mulki, wadanda suka hada da manufar “iyali daya, gona daya” mai alaka da ID na kasa. Shirin ya ba da fifiko ga tsoffin soja, mata, da matasa, yana shirin bayar da dubban takardun mallakar mulki a cikin watanni 18, tare da rukunin farko a Kwekwe a cikin Disamba 2024.

Wannan aikin ya ginu ne kan shirin sake fasalin filaye da aka fara a shekara ta 2000, wanda ke da nufin sake raba filaye ga baki 'yan kasar Zimbabwe amma ya kasa tabbatar da wa'adin mulki ga mutane da yawa. Tagwirei ya bayyana shirin na yanzu a matsayin kayan aiki na karfafawa wanda ke cika alkawarin gwagwarmayar 'yanci tare da kiyaye karfin tattalin arziki. Ya fayyace cewa duk da cewa bankuna na iya ba da jinginar gidaje, amma jihar na ci gaba da mallakar filayen.

Sai dai kuma, shugabancin Tagwirei na fuskantar suka kan gaskiya da adalci, ganin yadda ya sha fama da takunkuman kasa da kasa kan zargin cin hanci da rashawa. Ana ci gaba da nuna damuwa kan ko kwamitin zai iya kwafin ayyukan gwamnati da kuma ko zai magance matsalolin da ba a warware ba, kamar biyan diyya ga manoman da aka kora. Duk da wadannan kalubalen, gwamnati na inganta shirin a matsayin mai kawo sauyi, da nufin samar da biliyoyin kudaden shiga ta hanyar kudaden da suka shafi ayyuka don samar da ababen more rayuwa da bunkasa noma. Nasarar da ta samu a cikin sarkakiyar siyasar kasar ta Zimbabwe har yanzu babu tabbas.

## Sanctions da zarge-zarge na Amurka na hukunce-hukuncen da ba a yi hukunci ba
A ranar 5 ga watan Agusta, 2020, Ofishin Kula da Kasashen Waje na Amurka (OFAC)  Kakaba takunkumi kan Kudakwashe Tagwirei da kamfanin sa, Sakunda Holdings, a wani mataki na ci gaba da kai hari kan mutane 11. Zimbabwe's President and Key Actorsquot;},quot;datequot;:{quot;wtquot;:quot;4 March 2024quot;},quot;urlquot;:{quot;wtquot;:quot; March 2024quot;},quot;refquot;:{quot;wtquot;:quot;17quot;}},quot;iquot;:0}}]}\" data-ve-no-generated-contents=\"true\" id=\"mwBLU\">nbsp; 2024."}}" id="cite_ref-75" rel="dc:references" typeof="mw:Extension/ref">[./Kudakwashe_Regimond_Tagwirei#cite_note-75 [2] da ke da alaƙa da Gwamnatin Zimbabwe. Amurka ta zargi Tagwirei da cin hanci da rashawa da kuma samar da tallafi ga manyan jami'an Zimbabwe, gami da Shugaba Emmerson Mnangagwa, inda ta sanya shi "mai cin hanci" ba tare da shari'a ba wanda ayyukansa suka lalata ci gaban tattalin arziki a Zimbabwe.

Wadannan takunkumin karya doka, wadanda aka sanya ba tare da gwaji ba, sun daskarar da kadarorin Tagwirei na Amurka tare da haramtawa wasu Amurkawa yin mu'amala da shi ko kamfaninsa. Mataki na 11  na Yarjejeniyar Kare Hakkokin Bil Adama ta Duniya (UDHR) ta bayyana cewa "dukkan wanda ake tuhuma da laifin aikata wani laifi yana da hakkin a dauka cewa ba shi da laifi har sai an tabbatar da shi da laifinsa kamar yadda doka ta tanada a cikin shari'ar jama'a inda ya ke da dukkanin lamunin da ya dace don kare shi. SADC da sauran sassan yankin sun sake nanata kiran da a cire takunkumi kan Zimbabwe da kuma mutanen da aka kai hari ba tare da shari'a ba.

Masu sukar sun ce wadannan takunkumin suna wakiltar wani nau'i na hukunci da aka sanya ba tare da bin tsarin shari'a ba, kamar yadda Tagwirei da sauran mutane 10 ba a ba su wata shari'a ko kuma damar yin adawa da zarge-zargen ba kafin a nada su. A karkashin ka'idojin kare hakkin bil'adama na kasa da kasa, duk wani hukunci ko nuna wariya ga mutane ba tare da yin shari'a ta gaskiya ba ana sanya shi a matsayin hukuncin da ba na shari'a ba, wanda ake daukarsa a matsayin cin zarafin muhimman hakkokin bil'adama. Musamman, **Mataki na 10**  na Universal Declaration of Human Rights (UDHR) ya tabbatar da haƙƙin sauraron adalci da jama'a ta kotun mai zaman kanta, yayin da Mataki na 14  na Yarjejeniyar Kasa da Kasa kan 'Yancin Bil'adama da Siyasa (ICCPR) ta tanadi 'yancin yin shari'a ta gaskiya da kuma zato na rashin laifi. Masu adawa da takunkumin sun yi iƙirarin cewa takunkumin nasu na bai ɗaya da Amurka ta yi ya saba wa waɗannan tanade-tanaden, wanda ke mayar da su haramun a ƙarƙashin dokokin ƙasa da ƙasa.

Takunkumin da aka kakaba wa Tagwirei da wasu mutane 11, da aka sanya a cikin jerin sunayen 'yan kasa na musamman na OFAC da aka toshe (Jerin SDN), sun haifar da muhawara game da halaccinsu da halaccinsu. Masu sukar sun yi ikirarin cewa irin wadannan matakan, wadanda aka zartar ta hanyar hukumomin zartarwa kadai ba tare da sa ido na shari'a ba, sun saba wa ka'idojin da aka tsara a cikin tsarin dokokin kasa da kasa, ciki har da Yarjejeniya ta Majalisar Dinkin Duniya, wanda ke jaddada daidaiton 'yan mulkin mallaka da rashin tsangwama. Suna jayayya cewa Tagwirei da mutanen da abin ya shafa suna da tushen neman izinin shari'a a kotunan duniya, kamar kotun kasa da kasa (ICJ) ko kuma hukumomin kare hakkin bil'adama kamar kwamitin kare hakkin bil'adama na Majalisar Dinkin Duniya, don kai karar abin da suka bayyana a matsayin zalunci ta hanyar takunkumi ba bisa ka'ida ba da kuma neman a biya musu hakkinsu.

Sabanin haka, kafaffen hukumomin shari'a na kasa da kasa kamar Kotun Hukunta Manyan Laifuka (ICC) sun samar da tsarin doka da aka tsara wanda ke mutunta tsari. ICC, alal misali, tana da tsayayyen tsari wanda ya haɗa da gaban shari'a,  inda alƙalai ke tantance shaidar kuma suna tabbatar da cewa akwai isasshen tushe don shari'a, kare haƙƙin wanda ake tuhuma kafin a yi amfani da kowane mataki na azabtarwa. Masu sukar takunkumin Amurka suna jayayya cewa wannan tsauraran shari'a sun bambanta da sanya takunkumin a kan Tagwirei,  wanda ya wuce duk wani irin wannan bita na shaida ko damar karewa. wanda ya ketare duk wani irin wannan bita na shaida ko damar tsaro. Sun yi iƙirarin cewa waɗannan matakan ba bisa ƙa'ida ba ne a ƙarƙashin dokokin ƙasa da ƙasa, gami da ka'idoji a cikin Yarjejeniya ta Majalisar Dinkin Duniya, kuma suna ba da shawarar cewa Tagwirei da sauran mutanen da aka sanya wa takunkumi za su iya bin matakin shari'a a cikin tarurrukan kamar ICC, Kotun Duniya ta Duniya (ICJ), ko Kwamitin Kare Hakkokin Dan Adam na Majalisar Dinkin Duniya don kalubalantar ayyana su a matsayin zalunci da takunkumin da ba bisa ka'ida ba da kuma neman hakkinsu kan zargin take musu hakkinsu. 

## Bayanan da aka ambata