Jerin ƙasashe ta hanyar hayakin carbon dioxide

Wannan jerin jihohi ne da yankuna masu zaman kansu ta hanyar hayakin carbon dioxide saboda wasu nau'ikan ayyukan ɗan adam, bisa ga bayanan EDGAR wanda Hukumar Tarayyar Turai da Hukumar Nazarin Muhalli ta Netherlands suka kirkira. Tebur mai zuwa ya lissafa ƙididdigar CO2 na shekara-shekara (a cikin kilotons na CO2 a kowace shekara) don shekara ta 2023, da kuma canji daga shekara ta 2000.

Bayanan sun yi la'akari ne kawai da hayaƙin carbon dioxide daga ƙonewar burbushin mai da kera siminti, amma ba hayaƙi daga amfani da ƙasa ba, canjin amfanin ƙasa da gandun daji .  A cikin shekaru 150 da suka wuce, ƙididdige yawan hayaki daga amfani da ƙasa da canjin amfani da ƙasa suna wakiltar kusan kashi ɗaya bisa uku na jimillar hayaƙin CO  na anthropogenic.  Har ila yau, ba a haɗa da fitar da hayaki daga jiragen ruwa na kasa da kasa ko bunker man fetur a cikin alkaluman kasa,  wanda zai iya haifar da babban bambanci ga ƙananan ƙasashe masu mahimmancin tashar jiragen ruwa.

A cikin , hayakin GHG na duniya ya kai 53.0 GtCO (ba tare da Amfani da Kasa ba, Canjin Amfani da ƙasa da Forestry). Bayanan 2023 suna wakiltar matakin mafi girma da aka rubuta kuma sun sami karuwar 1.9% ko 994 MtCO2eq idan aka kwatanta da matakan da ke cikin 2022. Yawancin hayakin GHG sun kunshi burbushin CO2 wanda ya kai kashi 73.7% na jimlar hayakin.&nbsp;&nbsp;

China, Amurka, Indiya, EU27, Rasha da Brazil sune manyan masu fitar da GHG a duniya a 2023. Tare suna da kashi 49.8% na yawan jama'ar duniya, kashi 63.2% na yawan kayan cikin gida na duniya, kashi 64.2% na amfani da man fetur na duniya da kuma kashi 62.7% na fitar da GHG na duniya. Daga cikin wadannan manyan masu fitarwa, a cikin 2023 China, Indiya, Rasha da Brazil sun kara yawan hayakin su idan aka kwatanta da 2022, tare da Indiya da karuwar mafi girma a cikin dangi (+ 6.1%) kuma China mafi girma cikakkiyar karuwa ta 784 Mt

Matakan fitar da hayaki na yanki, wanda kuma aka fi sani da fitarwa na tushen samarwa, ba sa lissafin hayaƙin da aka saka a cikin kasuwancin duniya, inda za a iya shigo da hayaki ko fitar da shi ta hanyar siyar da kayayyaki, saboda kawai yana ba da rahoton iskar da ake fitarwa a cikin iyakokin ƙasa. Saboda haka, wani kaso na CO  da aka samar kuma aka ruwaito a Asiya da Afirka don samar da kayan da ake cinyewa a Turai da Arewacin Amurka. 

Greenhouse gases (GHG) - da farko carbon dioxide amma kuma wasu, gami da methane da chlorofluorocarbons - kama zafi a cikin yanayi, wanda ke haifar da dumamar duniya. Yanayin zafi mafi girma yana aiki akan yanayi, tare da sakamako daban-daban. Misali, yankuna masu bushewa na iya zama masu bushewa yayin da, a kan sanduna, kankara ke narkewa, yana haifar da matakan teku mafi girma. A cikin 2016, matsakaicin zafin jiki na duniya ya riga ya kasance 1.1 ° C sama da matakan masana'antu.

Dangane da bita na wallafe-wallafen kimiyya da Kwamitin Intergovernmental kan Canjin Yanayi (IPCC) ya gudanar, carbon dioxide shine mafi mahimmancin iskar gas ta hanyar gudummawar dumama. Sauran manyan iskar gas na ɗan adam  : ) ba a haɗa su cikin jerin da ke biyowa ba, kuma ba mutane ba sa fitar da hayaki na tururi (), mafi mahimmancin iskar gas, saboda ba su da mahimmanci idan aka kwatanta da yawan da ke faruwa na halitta.  Ya kamata a ba da damar saka idanu mai zaman kanta a tsakiyar shekarun 2020. 

## Manazarta