Ohangla

**Ohangla** rawa ce ta gargajiya a tsakanin al'ummar Luo . Ana amfani da ita wajen bikin aure da kuma bukukuwan jana'iza a matsayin wani ɓangare na Tero Buru. Ohangla ta ƙunshi ganguna sama da takwas da ake bugawa da sanduna da ganguna masu siffar silinda, waɗanda galibi suna tare da sarewa, Nyatiti ko kinanda . Tony Nyadundo, Prince Indah, Emma Jalamo, Otieno Aloka, Freddy Jakadongo, Osogo Winyo da Onyi Papa Jey suna cikin shahararrun mawakan Ohangla. Asalin Ohangla ya ƙunshi saurin gudu kuma sau da yawa yana isar da saƙonnin batsa a cikin waƙoƙinsa. Dattawan yankin sun haramta waƙar Ohangla a farkon shekarun 1980 saboda an ɗauke ta a matsayin ta dace da manya kawai. "Waƙoƙin za a iya fassara su ne kawai ta mutane masu hankali ko manya, amma ba yara ko matasa ba," in ji Juma Oketch, mawaƙin ƙungiyar Ohangla da ke Nairobi. 

Ana danganta Ohangla da yawan yin rawa mai ƙarfi a kugu, raye-raye masu ban sha'awa, waƙoƙin batsa, da kuma shan giya ta hanyar da ba ta dace ba a tsakanin magoya baya da 'yan wasa. Hakika, a farkon shekarun 1980, shugaban yankin West Alego na lokacin a mazabar Alego/Usonga, gundumar Siaya (a yanzu haka gundumar Siaya ce), Peter Osow, ya hana yin wasan Ohangla a wurin bayan da ɗaya daga cikin matansa ta yi tsere da ɗan wasan Ohangla mai nakasa. "Kana kaka puth nyalo maya dhako?" (Ta yaya mutum mai nakasa zai iya kwace matata?), ya yi zanga-zangar nuna fushin Osow a taron wani sarki na yankin. 

Wata tsohuwar karin magana ta Dholuo ita ce "Ohangla lafiya budhgo miaha," wanda ke nufin ba za a taɓa amfani da Ohangla don nishadantar da mace ko amarya ba. Amma masu hikimar Luo waɗanda suka ƙirƙiro wannan karin magana yanzu dole ne su koma kaburburansu. A yau, ana amfani da Ohangla don nishaɗi na yau da kullun, gami da bukukuwan aure, binne gawawwaki da tarukan yaƙin neman zaɓe. A zamanin da, ana yin wasan Ohangla ne a jana'iza, liyafar giya da kuma lokacin Yawo rut (bikin tunawa da haihuwar tagwaye). Babu Luo da ya cancanci gishirinsa da zai halarci jana'izar surukinsa banda Ohangla. 

Ohangla, wani salon kiɗa na gargajiya da aka fara dangantawa da Luo, al'ummar yammacin Kenya, an sake haifar da shi kuma yanzu ya bambanta da shekaru da kuma ƙabilu. Ohangla ta zamani, wacce aka cika da kayan kida na zamani yayin da take riƙe da waƙoƙin asali da kuma sautin murya, yanzu ana amfani da ita don nishaɗi gabaɗaya, gami da bukukuwan aure da tarukan yaƙin neman zaɓe. Ba kamar a da ba lokacin da ake buga Ohangla a jana'iza, liyafar giya da sauran bukukuwan al'adu. Kwanakin da kiɗan Ohangla ke da alaƙa da jujjuyawar kugu, raye-rayen da ke tayar da hankali, waƙoƙin batsa da kuma shan giya na 'yan luwaɗi (ba bisa ƙa'ida ba) tsakanin magoya baya da 'yan wasa. 

Amma yanzu Ohangla ta sake farfaɗo da kanta ba kamar a da ba lokacin da tsofaffi da tsofaffi suka fi jin daɗin waƙar. Matasa da tsofaffi, Luos da waɗanda ba Luos ba sun rungumi Ohangla da sha'awa. Ba abin mamaki ba ne a ji wani mutum daga ƙabilar Kikuyu, yana rera waƙoƙin Ohangla, wanda ba ya rasa jerin waƙoƙin nishaɗi a kowace babban biki a Kenya a yau. Har ma da masu yawon buɗe ido na ƙasashen waje ba su da bambanci, musamman waɗanda suka fito daga Turai waɗanda ke halartar wuraren shakatawa na dare na Ohangla a birnin Nairobi akai-akai kuma ana iya ganinsu suna rawa da ƙarfi. Tsoffin 'yan wasan Ohangla kamar "Dr" Oduor Odhialo da Jack Nyadundo sun ci gaba da haskaka Ohangla; wasu mawaka da dama da ke zuwa suna ba su kwarin gwiwa don samun kuɗinsu.  

Kayan kida na gargajiya na Luo, Ohangla, ya kawo sauyi a fagen kiɗa kuma salon waƙar ya canza a cikin shekaru biyu da suka gabata. Da mamaki, magoya baya suna yi wa ƙugu kamar mutanen ƙauyen da aka mamaye. Hakika, Ohangla ta wuce iyakokin ƙabilu kuma mutane da yawa ba su fahimci saƙonnin da ke cikin waƙar ba sun karɓe ta.

## Manazarta