Fataucin mutane a Sudan ta Kudu

**Cinikin mutane a Sudan ta Kudu** ya kasance damuwa mai mahimmanci game da haƙƙin ɗan adam, wanda ya haifar da shekaru na rikici, ƙaura, da rashin kwanciyar hankali na tattalin arziki. Kasar ita ce tushen da kuma makoma ga wadanda ke fama da fataucin mutane, tare da kungiyoyi masu rauni ciki har da mata, yara, da baƙi da ke fuskantar cin zarafi don tilasta aiki, cin zarafin jima'i, kuma, a wasu lokuta, daukar ma'aikata na soja.

Rikicin da ke gudana a Sudan ta Kudu ya kori miliyoyin mutane, yana mai da su musamman ga hanyoyin sadarwar fataucin mutane. Mutanen da suka rasa muhallinsu a cikin gida (IDPs) da 'yan gudun hijira galibi suna samun kansu a cikin yanayi mai haɗari, inda masu fataucin mutane ke amfani da tsananin su. Ana tilasta wa wadanda abin ya shafa yin aiki a aikin gona, gine-gine, ko saitunan gida, wani lokacin a karkashin mawuyacin hali ko mummunan yanayi. Mata da 'yan mata musamman suna cikin haɗarin cin zarafin jima'i, musamman a cikin birane ko a kan hanyoyin ƙaura. Wasu rahotanni suna nuna sa hannu ko sakaci daga jami'an tilasta bin doka a cikin waɗannan cin zarafin.

Wani matsala mai dorewa shine amfani da yara sojoji ta gwamnati da kungiyoyin da ba na jihar ba. Ana daukar yara maza ko tilasta su cikin rawar yaƙi, yayin da 'yan mata galibi ana tilasta musu aure ko bautar jima'i a ƙarƙashin siffar zama "mata" ga sojoji. Masu ƙaura da ke wucewa ta Sudan ta Kudu daga ƙasashe makwabta suma suna fuskantar haɗari, yayin da ake fataucin wasu a kan hanya ko kuma a makale ba tare da tallafi ba.

Abubuwa da yawa suna taimakawa wajen yaduwar fataucin mutane a Sudan ta Kudu. Tsarin shari'a ya kasance mai rauni, tare da iyakantaccen ikon bincike da gurfanar da laifukan fataucin mutane. Talauci, rashin ilimi, da rashin tsaro da ke gudana sun sa ya zama da wahala a aiwatar da ingantaccen matakan kariya. Kodayake Sudan ta Kudu ta shiga Yarjejeniyar Majalisar Dinkin Duniya game da Laifukan da aka tsara (UNTOC) a watan Oktoba 2023 kuma ta fara tsara dokar yaki da fataucin mutane a farkon 2024, tilasta aiki ya kasance iyakance.

Kasar ta ci gaba da kasancewa a cikin "Tier 3" na Rahoton Kasuwanci na shekara-shekara na Ma'aikatar Harkokin Wajen Amurka, wanda ke nuna cewa gwamnati ba ta cika mafi ƙarancin ka'idoji don yaki da fataucin mutane kuma ba ta yin ƙoƙari mai mahimmanci don yin hakan.

## Shari'a
Wasu nau'o'in fataucin mutane an kira su laifi ne a cikin Tsarin shari'a Sudan ta Kudu amma tilasta aiki ya kasance kadan. Dokar Shari'a ta 2008, Dokar Yara ta 2008, da Dokar Aiki ta 2018 sun haramta fataucin yara, aikin tilas, da kuma daukar yara don rikice-rikicen makamai, suna ba da hukunci daga shekaru biyar zuwa goma sha huɗu.

A shekara ta goma sha ɗaya a jere, gwamnati ba ta ba da rahoton wani tuhuma ko hukunci da ya shafi fataucin mutane ba. Bincike game da shari'o'in fataucin mutane ma ba su da yawa, kuma babu wani yunkuri da aka ruwaito don magance hadin gwiwar hukuma, duk da ci gaba da damuwa game da cin hanci da rashawa da kuma shigar da jami'an tsaro a cikin daukar yara sojoji ba bisa ka'ida ba.

An gudanar da wasu ayyukan horo da wayar da kan jama'a tare da hadin gwiwar kungiyoyin kasa da kasa, amma ilimin fataucin mutane ya kasance iyakance tsakanin masu tilasta bin doka da jami'an shari'a. Kotuna na al'ada sun kula da mafi yawan shari'o'i saboda iyakantaccen iko a kotuna na doka, kuma Kotun ta musamman ta Jima'i da Matasa ta ci gaba da aiki, kodayake ba a rubuta matsayinta a cikin shari'oʼin fataucin mutane a sarari ba.

## Karewa
Gwamnatin Sudan ta Kudu ta ci gaba da nuna iyakantaccen ƙoƙari don kare wadanda ke fama da fataucin mutane. Ba a bayar da rahoton wani tsari na al'ada ba don ganowa ko tura wadanda abin ya shafa zuwa kulawa, kuma ba a gano ko taimakawa wadanda aka yi wa fataucin mutane a hukumance ba a lokacin bayar da rahoto. Tare da hadin gwiwar wata kungiya ta kasa da kasa, hukumomi sun ba da rahoton janyewar yara 11 da aka ruwaito a shekarar da ta gabata.

## Manazarta