Dalilan damuwa

Kwamitin Intergovernmental kan Canjin yanayi (IPCC) ya shirya yawancin haɗarin canjin yanayi zuwa " dalilai na damuwa" guda biyar.  **"Dalilan damuwa".** sun nuna cewa waɗannan haɗarin suna ƙaruwa tare da karuwar yawan zafin duniya (watau, dumamar duniya). Dalilai biyar na damuwa na IPCC sune: barazanar ga nau'in da ke cikin haɗari da tsarin na musamman, lalacewa daga abubuwan da suka faru na yanayi, tasirin da ya fi faɗuwa a kan kasashe masu tasowa da matalauta a cikin ƙasashe, tasirin duniya (watau, ma'auni daban-daban na tasirin zamantakewa, tattalin arziki da muhalli),  da kuma manyan abubuwan da suka shafi tasiri. Dalilai biyar na damuwa an bayyana su dalla-dalla a ƙasa. Bayanan da ke biyowa sun dogara ne akan bayanai daga Rahotanni Na uku (TAR)  da na Huɗu na Bincike na IPCC (AR4), wanda aka buga a cikin 2001 da 2007, bi da bi.

## Tsarin na musamman da barazana
Tsarin na musamman an ƙuntata shi zuwa ƙananan yanki amma yana iya shafar wasu ƙungiyoyi fiye da kewayon su (Smith et al., 2001).  Tsarin na musamman na iya zama na zahiri (misali, kankara na wurare masu zafi), na halitta (misali coral reefs), ko ɗan adam (misali., al'ummomin asali). IPCC (2007) ya nuna shaidar tasirin da aka lura akan tsarin na musamman da mai rauni, tare da tasirin da aka tsara ya zama mafi girma a matakan zafi mafi girma. Misalan tasirin da aka tsara sun haɗa da haɗarin lalacewar jinsuna, murfin murjani da mutuwa, da kuma karuwar rauni ga al'ummomin asali a cikin Arctic da ƙananan tsibirai.

## Yawanci da tsananin abubuwan da suka faru na yanayi
Tare da babban amincewa (duba bayanin kula), Smith et al. (2001) sun kammala cewa karamin karuwa a cikin matsakaicin zafin jiki na duniya (har zuwa 2 ° C sama da matakin matsakaicin yanayin zafi na duniya na 1990) zai haifar da karuwa a mitar da girman abubuwan da suka faru na yanayi masu yawa. Matsayi mafi girma na dumama zai kasance yana da alaƙa da ƙarin ƙaruwa a cikin mitar da girman abubuwan da suka faru. Misalan abubuwan da suka faru sun haɗa da ambaliyar ruwa, rashi na ƙasa, guguwa na wurare masu zafi *da sauransu.* guguwa, yanayin zafi, da gobara. IPCC (2007) ya nuna shaidar mafi girman rauni ga abubuwan da suka faru fiye da yadda aka kiyasta a baya a cikin TAR.&nbsp;

## Rarraba duniya da daidaitattun tasirin
Tasirin canjin yanayi ba zai shafi kowa ba daidai (Smith et al., 2001).  Wasu mutane, bangarori, tsarin, da yankuna ba za su sha wahala ba, ko ma suna iya amfana. Gabaɗaya, ƙasashe masu tasowa suna cikin haɗarin mummunar tasiri daga canjin yanayi fiye da ƙasashe masu ci gaba (IPCC, 2001).  IPCC (2007) ta sami ƙarin shaidar cewa wasu kungiyoyi, kamar matalauta da tsofaffi, sun fi fuskantar canjin yanayi fiye da wasu. Wannan ƙaddamarwa ta shafi waɗanda ke zaune a ƙasashe masu tasowa da masu tasowa.

## Cikakken tasirin tattalin arziki da muhalli
Wannan dalili na damuwa yayi ƙoƙari ya nuna tasirin tattalin arziki da muhalli na canjin yanayi (Smith et al., 2001).  Haɗakarwa yana buƙatar hukunce-hukuncen ƙima da marubucin binciken ya yi game da muhimmancin tasirin sauyin yanayi daban-daban da ke faruwa a yankuna daban-daban kuma a lokuta daban-daban. Dangane da waɗannan zaɓuɓɓuka, ana iya kallon haɗuwa a matsayin mai rikitarwa (Banuri et al., 1996:98-99).  Wani misali na yiwuwar gardama shine haɗuwa da tasirin yanayi mai fa'ida a cikin yanki ɗaya yana kawar da tasirin yanayi a wani yanki (Smith et al., 2001). 

Matsakaicin ma'auni na tasirin shine kudi. Tasirin kudi ya dace da tasirin canjin yanayi wanda ke da tasiri a kan kasuwannin tattalin arziki, misali, tasirin noma, amma bai dace da tasirin da ba su da darajar kasuwa, watau, tasirin "marasa kasuwa" (Smith et al., 2001).  Misalan tasirin da ba na kasuwa ba sun haɗa da tasirin canjin yanayi akan yanayin halittu da lafiya ɗan adam. Sauran matakan tasirin tasirin sun haɗa da yawan mutanen da abin ya shafa, canji a cikin yawan amfanin farko, da kuma yawan tsarin da ke fuskantar canji.

Tare da matsakaiciyar amincewa, Smith et al. (2001) sun kammala cewa babban samfurin cikin gida na duniya (GDP) zai canza ta hanyar ƙarawa ko rage 'yan kashi don karamin karuwa a matsakaicin zafin jiki na duniya (har zuwa kusan 2 ° C sama da matakin zafin jiki ya 1990).  Tare da ƙarancin amincewa, an kiyasta tasirin da ba na kasuwa ba don karamin karuwar zafin jiki. A ra'ayi na Smith et al. (2001), yawancin mutane a duniya za su sha wahala ta hanyar karamin karuwa zuwa matsakaici a zafin jiki (har zuwa kusan 2-3 ° C sama da matakin zafin jiki na 1990)  Yawancin binciken da Smith et al. (2001) suka tantance sun tsara karuwar asarar kuɗi a cikin GDP na duniya don yanayin zafi mafi girma. Ƙarin binciken da Schneider et al. (2007) suka tantance ya dace da waɗannan binciken.&nbsp;&nbsp;

## Hadarin sauye-sauye masu yawa da ba za a iya juyawa ba
Tsarin na iya amsawa ta hanyar da ba ta dace ba, ba ta ci gaba ba, ba zato ba tsammani, kuma ba za a iya hangowa ba ga canjin yanayi (Smith et al., 2001).  Wannan na iya amfani da tsarin jiki, na halitta da na mutum. Rubuce-rubucen da ke akwai na canjin yanayi, alal misali, suna nuna sauye-sauye na kwatsam na mahimman masu canji a kowane ma'auni na lokaci. Wasu canje-canje a cikin tsarin na iya zama "marasa juyawa. " Wasu canje-canjen da ba za a iya juyawa ba na iya juyawa a tsawon lokaci, alal misali, narkewar ɓangaren kankara na Greenland (IPCC, 2001d:93).  Sauran canje-canje na iya zama ba za a iya juyawa ba, alal misali, halakawar jinsuna.

Wani lokaci ana amfani da kalmar "singularity" don bayyana tsarin da ke nunawa ta hanyar da ba a iya tsammani ba. Singularities na iya haifar da saurin, babba, da kuma tasirin canjin yanayi ba zato ba tsammani a kan ma'auni na gida, yanki, da na duniya (Smith et al., 2001).  Tsammani da daidaitawa da irin waɗannan abubuwan da suka faru da tasirin su zai zama da wahala fiye da amsawa ga canjin yanayi "mai laushi". Misalan manyan abubuwa sun hada da:

* yiwuwar rufewa kwatsam na Atlantic Meridional Overturning Circulation,
* babban, saurin saki na methane cikin yanayi
* narkewar Greenland da Yammacin Antarctic Ice Sheets.

Dangane da shaidar "marasa tabbas" da suka kimanta, Smith et al. (2001) sun kammala cewa tasirin canjin yanayi mai yawa ba zai yiwu ba a ƙasa da 2 ° C dumama (sama da matakan 1990).  An yanke hukunci cewa manyan raguwa na iya zama "mai yiwuwa" don ci gaba da dumama na 8-10 ° C (sama da matakan 1990). Dangane da ƙananan binciken da suka kimanta, an yi la'akari da dumama na 4-5 ° C a matsayin yanayin zafin jiki inda manyan raguwa zasu iya fara fitowa. An kuma kalli yawan dumama a matsayin mahimmanci wajen tantance irin wannan yanayin zafin jiki. IPCC (2001) ta lura cewa haɗari waɗannan abubuwan ba a ƙididdige su ba. An bayyana haɗari a matsayin samfurin yiwuwar waɗannan abubuwan da suka faru da girman sakamakonsu.&nbsp;&nbsp;&nbsp;

## Hoton "Wutar wuta"
   Hoton da ke gaba, wani lokacin ana kiransa hoton "ƙonewa", an daidaita shi daga Rahoton Bincike na Uku. Hoton gawayi mai cin wuta ya dogara ne akan dalilai biyar na damuwa. AR4 ya ba da sabuntawa a rubuce don kowane dalili na damuwa, amma bai sabunta zane-zanen gawayi ba. Wani sabuntawa na zane-zane mai cin wuta daga baya ya bayar da wani rukuni na marubutan IPCC (Smith et al., 2009).  Wadannan marubutan suna da alhakin rubuta babi a cikin AR4 wanda ya ƙunshi rubuce-rubucen sabuntawa na dalilan damuwa. An buga gyaran su na zane-zanen gawayi masu cin wuta ba tare da la'akari da tsarin IPCC ba, kuma ya bayyana a cikin Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States of America. Binciken ya nuna karuwar haɗari a cikin dukkan dalilai biyar na damuwa.

## Bayanan da ke ƙasa
Ana ba da matakan amincewa ga wasu daga cikin ƙaddamarwar TAR. Wadannan matakan amincewa suna wakiltar matakin imani tsakanin marubutan TAR a cikin ingancin wani ƙarshe. An ba da matakan amincewa bisa ga hukuncin kwararru na marubuta game da shaidar lura, sakamakon samfurin, da ka'idar da suka bincika. Ana amfani da matakan amincewa guda biyar a cikin TAR (White et al., 2001): 

## Manazarta