Rigista akan wani ciwo

Cuta ko rajistar marasa lafiya tarin bayanai ne na biyu masu alaƙa da marasa lafiya tare da takamaiman ganewar asali, yanayi, ko hanya. A cikin mafi sauƙi, rajistar cututtuka na iya ƙunshi tarin katunan takarda da aka adana a cikin "akwatin takalma" na likita ɗaya. Mafi yawan rajistar rajista sun bambanta da ƙwarewa daga maƙunsar bayanai masu sauƙi waɗanda ƙananan ƙungiyar likitoci za su iya isa ga manyan bayanai masu rikitarwa waɗanda ake shiga kan layi a cikin cibiyoyi da yawa.[1] Rijista sun bambanta da fihirisa domin sun ƙunshi ƙarin bayanai masu yawa. Za su iya taimakawa wajen yin hasashen abubuwan haɗari kuma su ba da izinin binciken kimiyya. Suna ba masu ba da lafiya (ko marasa lafiya) tunatarwa don bincika wasu gwaje-gwaje don cimma wasu ingantattun maƙasudai. Suna taka rawa a cikin bincike na annoba, amincin magunguna da sa ido kan magunguna da na'urori bayan tallace-tallace.Rijistar cuta tarin bayanai ne da ke da alaƙa da mutanen da ke da takamaiman ganewar asali, yanayi, ko hanya. Hukumar gwamnati, ƙungiyar sa-kai, wurin kula da lafiya, ko kamfani mai zaman kansa na iya ɗaukar nauyin yin rajista. Mallakar bayanai da samun damar bayanai da kuma maƙasudai sun bambanta daidai da haka.

Rijista a al'ada ba ta da rikitarwa kuma mafi sauƙi don saitawa fiye da bayanan likitancin lantarki, wanda bisa ga binciken 2008 kashi 9% na ƙananan ayyukan Amurka ne kawai ke amfani da su, inda kusan rabin likitocin Amurka ke aiki

## Ire -irensa

Tun daga Nuwamba 2025, NIH ta jera rajistar cututtuka 80 akan gidan yanar gizon ta. Na ƙarshe wanda aka ƙaddamar a Amurka shine rajistar Autism.

Rijistar ta yi niyya ga wasu sharuɗɗa saboda ba a rarraba kuɗin likita ba daidai ba: yawancin kuɗaɗen kula da lafiya ana kashe su don kula da marasa lafiya da ƴan cututtuka na yau da kullun. Kamar yadda na 2011 fiye da Amurkawa miliyan 130 sun rayu tare da cututtuka na yau da kullun da cututtuka na yau da kullun sun kai kashi 70% na duk mace-mace a Amurka. "Kudin kula da lafiyar mutanen da ke fama da cututtuka na yau da kullun ya kai fiye da kashi 75% na kudaden kula da lafiyar da kasar ke kashewa dala tiriliyan 2."

Ciwon sukari yana daya daga cikin sharuɗɗan da masu rijista ke bi. Ciwon sukari kuma yana iya dacewa da wannan saboda akwai ƙayyadaddun adadin jama'a kuma akwai shaida cewa wasu gwaje-gwaje kamar jarrabawar retina, matakan LDL, matakan HgbA1c sun dace da ingancin kulawa a cikin ciwon sukari 

Birnin New York ya ƙirƙiri HbA1C Registry (NYCAR) don taimakawa masu ba da lafiya su kula da masu fama da ciwon sukari.

Wani misali na rajistar cututtuka shine Registry CABG na Jihar New York wanda ke bin duk aikin tiyata na zuciya da aka yi a jihar New York

## A mahangar duniya

A ƙasa akwai ƙaramin jerin rajistar masu haƙuri na ƙasa da ƙasa. Binciken Jariri (NBS) Haɗa rajistar marasa lafiya don marasa lafiya tare da kurakuran haifuwa na metabolism[ DuchenneConnect Rijistar Marasa lafiya don marasa lafiya tare da Duchenne da Becker Muscular Dystrophy. PatientCrossroads – Pan cuta majinyata rajista Ƙungiyar Gaucher Haɗin Kai ta Duniya (ICGG) Gaucher Registry ita ce mafi girma mai gudana na bayanan kasa da kasa na dogon lokaci wanda ke bin bayanan alƙaluma da sakamakon asibiti daga marasa lafiya da cutar Gaucher. Kididdigar Kiwon Lafiyar Jijiyoyin Jijiyoyin Jijiyoyin Jijiyoyin Rajistar masu fama da hauhawar jini (VASOTENS), rajista na kasa da kasa don hawan jini na gaggawa da kuma kula da taurin jijiya. TREAT-NMD rajista masu haƙuri a cikin cututtukan da ake cewa neuromuscular

## Na'urar awon
Kasashe kamar Ostiraliya, Biritaniya, Norway, Sweden, da Amurka [suna da wurin yin rajistar maye gurbin haɗin gwiwa na ƙasa don bin diddigin marasa lafiya tare da haɗin gwiwar wucin gadi.

"Amfani da haɗin gwiwar yin rajista ya tabbatar da amfani a ƙasashen waje. A Ostiraliya, masu mulki suna amfani da irin wannan bayanan don tilasta masana'antun don tabbatar da dalilin da yasa rashin yin kwatangwalo ko gwiwoyi ya kamata ya kasance samuwa, kuma an janye samfurori a sakamakon haka. Asibitin tiyata na musamman a New York kwanan nan ya kafa rajistar masana sun ce Amurka na lalata biliyoyin daloli a kowace shekara kan jiyya wanda ba zai yi aiki ba amma sakamakon kudi da na mutane ma suna da yawa idan akwai shaida amma ba a tattara su ba

## Abubuwan da ake san cimawa
Ana iya amfani da rajista don bincike na annoba, kimantawa don abubuwan haɗari ko sakamako.

Rijistar marasa lafiya suna da amfani musamman don kimanta amincin miyagun ƙwayoyi, musamman magungunan marayu a cikin takamaiman adadin jama'a. Kamar yadda na 2023, yana ƙara zama gama gari don amfani da bayanan kiwon lafiya daban-daban da wuraren rajistar cututtuka don dalilai daban-daban kamar don samar da shaida don ingantaccen kiwon lafiya da tsarin shiga kasuwa.

## Inganta nagarta
Za su iya ba masu ba da lafiya (ko marasa lafiya) tunatarwa don duba wasu gwaje-gwaje don cimma wasu maƙasudai masu inganci. Suna taka rawa wajen sa ido kan magunguna bayan tallace-tallace.

## Inganta ingantaccen farashi
Ƙididdiga-tasiri na rajistar cututtuka yana da alaƙa tare da ƙimar ƙimar rigakafin rigakafin takamaiman yanayin likita. Ƙara yarda ta hanyar yin rajista tare da matakan rigakafi kamar rigakafin yara ko gwajin ƙwayar cuta na iya zama ma'auni mai tsada." Mammogram a kowace shekara 2 ga mata masu shekaru 50-69 yana kashe kusan $ 9,000 a kowace shekara na rayuwa.

## Biyan-don- dan wani ki (P4P)
Ana iya haɗa rajistar rajista tare da ingantattun kwangiloli masu inganci na biya-don-aiki (P4P) don masu ba da lafiyar mutum ɗaya, ƙungiyoyin ko ma duk likitoci a cikin ƙasa. Misali, Burtaniya, tana ba likitocin lada bisa ga ingantattun matakan 146 masu alaƙa da cututtukan 10 na yau da kullun waɗanda ake bin su ta hanyar lantarki.

## Abubuwan da ake anfani dasu dan bin sahu
Ingancin rajistar cututtuka ya danganta ne da ingancin bayananta da duk hanyoyin da ake bi wajen sabunta ta da kuma kiyaye amincinta. A cikin kowace rajista koyaushe akwai haɗarin "datti ya shiga ciki, datti kuma ya fita". Matsalolin da zasu iya shafar rajista da karbuwarsa ta ƙungiyar likitoci:
Shin ana sabunta rajista ne kawai a tsakiya ko likita zai iya sabunta shi ko gyara shi? Misali, likita baya son samun tunatarwa daga wurin yin rajista game da masu ciwon sukari da suka mutu, suka koma wata jiha ko kuma suka bar aikinta.
Yawancin lokaci, jerin marasa lafiya da ke da wani yanayi (misali ciwon sukari) ana haifar da su bisa wasu ka'idoji. A cikin Amurka, Kwamitin Tabbataccen Ingancin Kiwon Lafiya (NCQA) na ƙasa yana saita ma'auni na Tasirin Kiwon Lafiya da Saitin Bayani (HEDIS) kowace shekara. Waɗannan sharuɗɗa, don gujewa bita-jita na takarda suna a mafi yawan lokuta bisa da'awar inshora. Alal misali, don ciwon sukari, HEDIS yana zaɓar yawan jama'a masu cancanta bisa shekaru (shekaru 18-75), ci gaba da yin rajista tare da wani mai insurer lafiya da wasu "Abubuwan da suka faru / ganewar asali" daga bayanan kantin magani (lantarki), bayanan da'awar inshora (lantarki) ko daga bayanan likita. Bayanan kantin magani yana dogara ne akan jerin magungunan da aka rubuta don ciwon sukari.[ Bayanan da'awar sun dogara ne akan samun ziyarar marasa lafiya guda biyu tare da likita ko ɗakin asibiti guda ɗaya ko ziyarar gaggawa guda ɗaya tare da gano ciwon sukari. Ana cire marasa lafiya idan suna da polycystic ovaries ko kawai ciwon sukari na ciki. Duk da ƙayyadaddun ƙayyadaddun ƙa'idodi yana yiwuwa likitoci su sami marasa lafiya a cikin rajistar su waɗanda ba su da ciwon sukari da gaske.

## manazarta