Kashe daji a Papua New Guinea

Sake sare itatuwa a Papua New Guinea ya yi yawa kuma a cikin 'yan shekarun nan daga 2001 zuwa 2020, Papua New Guinea (PNG) ta yi asarar 1.57Mha na murfin itace, daidai da raguwar 3.7% na murfin bishiyar tun 2000, da 1.15Gt na hayakin CO₂.

Kashe gandun daji a Papua New Guinea galibi sakamakon katako ne ba bisa ka'ida ba, wanda ya ba da gudummawa ga 70-90% na duk fitar da katako, ɗaya daga cikin mafi girma a duniya. Kashe katako ba bisa ka'ida ba yana da alaƙa da cin hanci da rashawa, Batutuwan muhalli da damuwa game da haƙƙin ɗan adam.

The PNG Government is interested in turning the asset  into carbon trading revenue through the REDD programme.
April Salome Forest Management Area is a pilot project for REDD initiative  by United Nations Framework Convention on Climate Change.

## Kashe daji ta yankin
A Papua New Guinea, manyan yankuna 5 ne ke da alhakin kashi 53% na asarar murfin bishiyar tsakanin 2001 da 2020. Yamma sun fi asarar murfin bishiyar a 205kha idan aka kwatanta da matsakaicin 71.4kha. 

# Yammacin, 205kha
# Yammacin New Britain, 179kha
# Madang, shekara ta 158
# Gabashin New Britain, 156kha
# Sandaun, shekara ta 139kha

## Shari'a, cibiyoyi da shugabanci

### Shari'a
Babban dokar da ke kula da sashin gandun daji ita ce dokar gandun daji ta 1991, kamar yadda aka gyara ta Forestry Amendment Act 2019, tare da ƙarin cikakkun bayanai da aka bayar a cikin ƙa'idodi ciki har da Dokokin Gandun daji na 1998. Sauran dokokin da suka dace sun shafi kimanta tasirin muhalli da tarin sarauta..&#x5B;**'&#x5D;</sup>

=== Cibiyoyin ===
Fitar da katako da lasisi na aikin katako a [[Sabuwar Gini Papuwa|Papua New Guinea]] ana gudanar da shi ta Hukumar Kula da dazuzzuka ta Papua New Guinea.

=== Biyayya ===
Kungiyoyi masu zaman kansu na kasa da kasa irin su Global Witness sun nuna shakku kan halaccin gudanar da aikin noman daji.

=== Shari'ar katako da Tabbatarwa ta katako ===
Gwamnatin PNG ta ba da goyon baya kaɗan ga gandun daji ko takardar shaidar katako. A cikin 2012, kasa da kashi 6% na gandun daji na PNG an tabbatar da su ko kuma an tabbatar da kansu. Cibiyar Kula da Harkokin Kasuwanci ta Duniya, Shirin Shari'a na Forest, shafi na PNG Shirin Shariʼa da Tabbatarwa na Timber (TLTV) an ba da wani bangare daga Ƙungiyar Katako ta Duniya (ITTO). Wani rahoto game da haɗarin halattaccen gandun daji don katako da aka samo daga PNG, ta NepCon, masu ba da shawara ga FSC, ƙungiyar takaddun shaida ta duniya, sun ba PNG ƙimar 3/100, NEPCon PNG Timber Risk-Assessment 2017 idan aka kwatanta da Switzerland tare da 100/100 da Australia tare da 98/100. [https://www.nepcon.org/sourcinghub/timber/timber-australia Nepcon Australia Bayanan Hadarin Katako]

== Muhalli da haƙƙin ɗan adam ==
Masana'antar katako ta PNG tana yin mummunan tasiri ga tushen abinci, samar da ruwa da dukiyar al'adun al'umma.<sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;">&#x5B;**'&#x5D;

A cewar Transparency International, masana'antar katako ta PNG ta yi kama da cin hanci da rashawa na siyasa, cin hanci da rashawa na 'yan sanda da mugunyar zalunci da ma'aikata, mata da kuma wadanda ke tambayar hanyoyinta.

### Hakkin ƙasa
A ranar 28 ga Mayu 2010 Majalisar Dokokin PNG ta yi gyare-gyare ga *Dokar Muhalli da Karewa*, ta cire haƙƙin 'Yan asalin ƙasar don kalubalantar yarjejeniyoyi game da albarkatun ƙasa. Rahotanni sun kuma yi kira ga abokan hulɗa na ci gaba na gwamnati da na duniya da su sake saita ayyukan da suka shafi al'ummomin yankin da ke mallakar gandun daji da gaske suna ba masu damar kiyaye gandun daji.

#### Rashin Aikin Gona da Kasuwanci na Musamman (SPABLs)
A cewar wani rahoto da Greenpeace ta buga a cikin 2012, an yi hayar sama da hekta miliyan 5 na ƙasar al'ada ba ta dace ba ta hanyar Leases na Musamman na Aikin Gona da Kasuwanci (SPABLs), tsakanin 2003 da 2011. Ƙasar ta yi daidai da sama da 11% na ƙasar kuma sama da 16% na gandun dazuzzuka na kasuwanci. A cikin 2011 fitar da gandun daji ya karu da kusan 20%, kusan kawai saboda shiga cikin SPABLS. An sami karuwar sare gandun daji na farko musamman ga dabino ta hanyar SPABL. Mahaifin da ya kafa, Kaitlin ta yi ingantaccen rahotonta. A cewar rahoton, kashi 75% na SPABLS na hannun jari ne na wasu kamfanoni na ƙasashen waje, musamman waɗanda ke cikin Malaysia da Ostiraliya kuma kusan dukkanin katako ana fitar da su zuwa China.

Bayan wata wasika ta gargadi daga Babban Kwamitin Majalisar Dinkin Duniya na 'Yancin Dan Adam (UNHCHR) da ke nuna damuwa game da hayar ƙasashe na al'ada, gwamnatin PNG ta ba da dakatarwar bayar da SPABLs. Gwamnati ta kuma ba da umarnin Hukumar Bincike (COI) game da bayar da SPABLs ba daidai ba. Ana sa ran za a gabatar da sakamakon rahoton a gaban majalisa a watan Agustan 2012. 

### Cin hanci da rashawa
Masana'antar katako tana da tasiri a PNG ta hanyar gudummawar siyasa, tallafin jama'a, lobbying da mallakar kafofin watsa labarai. Binciken Barnett na 1989 ya gano cewa wasu kamfanonin katako sun ba da cin hanci ko rinjayar 'yan siyasa. Bisa ga rahoton gwamnati (1989) cin hanci da rashawa ya haɗa da cin hanci, rashin bin ƙa'idodi, cin zarafi mai yawa na haƙƙin masu mallakar ƙasa da kuma mummunar lalata muhalli. Kamfanonin sare-tsaki suna yawo a karkara tare da tabbatar da kansu na barayin barayi; cin hancin ’yan siyasa da shugabanni, haifar da rashin jituwa tsakanin al’umma da yin watsi da dokoki don samun dama, fiddawa, da fitar da katako mai mahimmanci. Masana'antar katako ta samar da hanyar safarar makamai.

Akwai take hakkin bil'adama na al'ummomin dazuzzuka da kuma aiki. Bita na ayyukan katako goma sha huɗu 2001-2006 yana da matukar mahimmanci, ban da wani kamfani na Japan. Ministan gandun daji, Belden Namah, ya yi jawabi a karon farko a majalisar dokokin kasar a shekara ta 2008. Ya gano cewa da yawa daga cikin masu sa ido kan ayyukan gandun daji sun yi biris da dokar, kuma suna cikin ‘a aljihun’ kamfanonin saren itatuwa. Ya dakatar da lasisin gandun daji guda biyu kuma ya sanar da cewa ba za a ba da izini ba don fitar da katako bayan shekara ta 2010. An danganta 'yan siyasar PNG da ba a bayyana sunayensu ba a kafafen yada labarai da dalar Amurka miliyan 45 a cikin asusun bankin Singapore, ana zargin kudaden da aka samu ta hanyar cinikin katako a asirce.

## Masana'antar katako
Kamfanin katako na Malaysian Rimbunan Hijau (RH) yana ɗaya daga cikin manyan kamfanonin katako. A cikin Oktoba 2008 ta shigar da kara a kotu cewa an ba ta haƙƙin katako a cikin PNG ba bisa ka'ida ba. Reshen aiki na Rimbunan Hijau ya haɗa da Wawoi Guavi Timbers.&#x5B;**&#x5D;

A cikin 2021, PNG ta yi a COP26 don kawo karshen saran gandun daji nan da shekarar 2030, tare da yin niyya ga manyan dazuzzukan da ke fuskantar barazanar sare mai ba bisa ka'ida ba. Tare da shirye-shiryen hana fitar da gungumen azaba nan da shekarar 2025 da kuma dakatar da duk wani ci gaban da aka samu a shekarar 2030, PNG na fuskantar kalubalen tattalin arziki, idan aka yi la'akari da kudaden shiga na dala biliyan 1 da masana'antar ke samu a duk shekara.

## Shirin REDD
Babu wata manufar cikin gida ko doka kan cinikin carbon a cikin PNG. An kirkiro Ofishin Canjin Yanayi da Dorewar Muhalli (OCCES) a cikin 2008 a ƙarƙashin Ofishin Firayim Minista, don sarrafa kudaden REDD. A cikin Maris 2008 PNG ya sanya hannu kan yarjejeniya tare da Ostiraliya don yin aiki tare akan REDD. A cikin 2009 OCCES ta ba da takaddun shaida na aƙalla ƙididdigar REDD guda 40 na gaba don tan miliyan 1 na carbon kowanne. Ɗaya daga cikin ayyukan shine a cikin hectare 800,000 na gandun daji na budurwa a Kamula Duso. Rigingimu da sarƙaƙƙiya suna haifar da ƙalubale na gudanarwa da shugabanci

A cewar IUCN raunin gudanar da gandun daji shine sanadin lalacewar gandun daji. Idan ba a warware shi ba, nasarar REDD ba ta da tabbas kuma tana iya ƙarfafa cin hanci da rashawa, tauye haƙƙin ɗan adam da kuma yin barazana ga ɗimbin gandun daji. Abokan Duniya Tambayoyi: "Me yasa ma'auni masu rikitarwa na REDD da suka haɗa da kudade masu yawa zasu yi aiki a cikin ƙasashe da ba za su iya ƙunsar katako ba bisa ƙa'ida ba da kuma jujjuya daji a farkon wuri?

## Dubi kuma

* Yankin Gudanar da dazuzzuka na Afrilu Salome
* Takaddun itace
* Karewa a Papua New Guinea
* Kashe daji a Indonesia
* Kashe daji a Malaysia
* Rage hayaki daga sare daji da lalacewar gandun daji
* Gudanar da gandun daji mai ɗorewa

## Haɗin waje

* Shearman et al.: ''Jihar dazuzzuka ta Papua New Guinea'' 2008

## Manazarta