Sauyin yanayi a Senegal

**Canjin yanayi a Senegal,** zai sami tasiri mai yawa a fannoni da yawa na rayuwa a Venezuela. Canjin yanayi zai haifar da ƙaruwar matsakaicin yanayin zafi a yammacin Afirka da tsakanin 1.5 da 4 ° C (3 ° F da 7 °F) a tsakiyar karni, dangi ga shekarar 1986 zuwa 2005. Tsakiya na ruwan sama yana nuna raguwar ruwan kasa gaba ɗaya dake ƙaruwa a cikin manyan abubuwan da suka faru a kan Shahel. Ana sa ran matakin teku zai tashi da sauri a Yammacin Afirka fiye da matsakaicin duniya. Kodayake Senegal a halin yanzu ba babbar mai ba da gudummawa ga hayakin gas na duniya ba, tana ɗaya daga cikin ƙasashe masu rauni ga canjin yanayi.

Babban fari yana shafar noma, kuma yana haifar da rashin tsaro na abinci da aiki Fiye da kashi 70% na yawan jama'a suna aiki a bangaren noma. Ana sa ran hauhawar matakin teku da kuma haifar da rushewar bakin teku zai haifar da mummunar lalacewar kayan aikin bakin tekun kuma ya kawar da yawancin mutanen da ke zaune a yankunan bakin osimiri. Canjin yanayi kuma yana da damar kara lalacewar ƙasa wanda zai iya kara yawan hamada a gabashin Senegal, wanda ke haifar da faɗaɗ

a Sahara.

Manufofin daidaita canjin yanayi da tsare-tsaren suna da mahimmanci don taimakawa Senegal shiryawa da daidaitawa. A shekara ta 2006, Senegal ta gabatar da Shirin Ayyuka na Kasa (NAPA) ga Yarjejeniyar Tsarin Majalisar Dinkin Duniya kan Canjin Yanayi . NAPA ta gano albarkatun ruwa, noma, da yankunan bakin teku a matsayin bangarorin da suka fi fama da rauni a kasar. A cikin shekara ta 2015, Senegal ta fitar da gudummawar da aka ƙaddara a cikin ƙasa (INDC's) wanda ya nuna cewa za a bi da canjin yanayi a matsayin fifiko na ƙasa.

## Rashin iskar gas

Senegal a halin yanzu ba babbar mai ba da gudummawa ga hayakin gas na duniya ba. Kasar tana ba da gudummawa ƙasa da tan ɗaya na CO2 ga kowane mutum a kowace shekara (idan aka kwatanta da matsakaicin duniya na sama da ton 6 ga kowace mutum, kuma ta sanya 150 a cikin jerin ƙasashe ta hanyar fitar da CO2. Koyaya, tana ɗaya daga cikin ƙasashe masu saukin kamuwa da canjin yanayi.

### Amfani da makamashi
Yawancin makamashi a Senegal ana samar da su ne daga man fetur, galibi dizal da gas. Wani karamin bangare na makamashi na Senegal ya fito ne daga makaman sabuntawa, kamar madatsar ruwan Manantali a Mali da sabon gonar iska a Thiès.

### Samar da man fetur
A tarihi, Senegal ba babbar mai samar da man fetur ba ce amma muhimman abubuwan da aka gano a cikin iskar gas, sun haifar da karuwar samarwa.

## Tasirin yanayi

### Yanayin zafi da sauye-sauyen yanayi
Ana sa ran sauyin yanayi zai shafi Yammacin Afirka wanda ya haifar da hauhawar yanayin zafi, raguwar ruwan sama, karuwar hadari da karuwa na teku. Matsakaicin yanayin zafi a yammacin Afirka ana sa ran zai karu da tsakanin 1.5 da 4 ° C (34.7 da 39.2 ° F) a tsakiyar karni, dangi da 1986 zuwa 2005.  Tsinkaya na ruwan sama yana nuna raguwar ruwan kasa gaba ɗaya da karuwa a cikin manyan abubuwan da suka faru a kan Sahel.
 

### Hawan matakin teku
Ana sa ran matakin teku zai tashi da sauri a Yammacin Afirka sannan matsakaicin duniya.

### Ma'adanai na ruwa
Babban albarkatun ruwa a Senegal sun dogara da ruwan sama. Rashin ruwan sama da karuwar canji saboda canjin yanayi zai iya rage yawan caji na ruwa. Manyan cibiyoyin jama'a sun riga sun fahimci shigar ruwan gishiri a cikin ruwa da ƙasa mai noma.  Hawan matakin teku da raguwar ruwan sama zai kara matsalolin salinity. Yayin da ƙarin ruwan gishiri ya faru, wannan zai yi barazanar kifin kifi a kasar.

### Tsarin halittu
Haɗin karuwar zafin jiki da raguwar ruwan sama zai iya ƙara hamada a gabashin Senegal, wanda zai haifar da fadada Sahara.

## Tasirin da aka yi wa mutane

### Tasirin Tattalin Arziki

#### Aikin noma
Kamar a wasu sassan Yammacin Afirka, ana sa ran matsanancin yanayi da ake tsammani ciki har da fari mai tsanani a yankin Sahel zai yi tasiri sosai ga tsaro na abinci da amfanin gona.

Canjin yanayi na iya haifar da raguwar amfanin gona, gami da sorghum da millet, yana sanya matsin lamba a kan hanyoyin rayuwa na karkara tunda aikin gona yana daukar kusan 70% na yawan mutanen Senegal. Misali, wasu tsinkaye sun nuna cewa tsakanin shekara ta 2000  zuwa 2009 akwai raguwar 10 -20% a cikin millet da raguwa 5 - 15% a sakamakon amfanin sorghum saboda canjin yanayi. Canjin sauyin yanayi don millet da sorghum sun haɗa da zaɓuɓɓuka kamar ƙara haƙuri na amfanin gona zuwa yanayin zafi mai girma a lokacin fure da ƙara buƙatun lokacin zafi.

Bugu da ƙari, al'ummomin kiwon dabbobi, waɗanda suka haɗa da kusan mutane miliyan 2.5 a yankin Sahel, za su sami mummunar tasiri, saboda bambancin yanayi zai haifar da karuwar kiwo, matsin lamba akan samar da ruwa, da kuma tasirin da ya biyo baya akan tattalin arzikin al-ummomi na kifi. Misali, a cikin shekara ta 2017, matsin lamba a kan ƙasashe ya haifar da karuwar buƙatun abinci na dabbobi, wanda ya sa farashin ya tashi kuma manoma su sayar da manyan garken su.

### Tasirin gidaje
Ana sa ran hauhawar matakin teku zai kawar da yawancin mutanen Senegal. Kusan kashi 70% na yawan jama'a suna zaune a yankunan bakin teku. Gwamnati ta riga ta motsa al'ummomi a yankunan da ke da haɗarin ambaliyar ruwa. Bugu da ƙari kusan 90% na masana'antu a Senegal suna cikin wannan yankin bakin teku. Abubuwan da suka faru na matsanancin yanayi da ambaliyar ruwa na bakin teku na iya sanya waɗannan manyan cibiyoyin tattalin arziki cikin haɗari.

## Ragewa da daidaitawa

### Manufofin da dokoki
A shekara ta 2006, Senegal ta fara Shirin Gudanar da Ayyuka na Kasa (NAPA) a matsayin wani ɓangare na mafi girma don ƙirƙirar Shirye-shiryen Gudana na Ƙasa. An nada kwamitin kasa kan canjin yanayi ta hanyar digiri na shugaban kasa don tallafawa shirin. Bugu da ƙari, akwai Asusun Yanayi wanda kayan aiki ne na kudaden yanayi.

### Haɗin kai na kasa da kasa
A cikin shekara ta 2015, Senegal ta fitar da gudummawar da aka ƙayyade ta ƙasa (NDC) wanda ya nuna cewa za a bi da canjin yanayi a matsayin fifiko na ƙasa.

## Jama'a da al'adu

### Yunkurin fafutuka
A lokaci guda da waɗannan manufofi ke wurin, akwai shaidar cewa ba a cika su ba. Misali, wani labarin a cikin The Nation da ya mayar da hankali kan adalci na yanayi ya bayyana yadda aka gina shirin wutar lantarki a Bargny, Senegal, shafin da gwamnati ta gano a matsayin wurin ƙaura ga al'ummomin da suka ƙauka ta hanyar hauhawar matakin teku.

## Manazarta