Cibiyar Aminci ta Malaysia

**Cibiyar Aminci ta Malay** (Malay: Institut Integriti Malaysia; **IIM**) hukuma ce ta gwamnatin Malaysia a karkashin Sashen Firayim Minista (JPM). An kafa shi a karkashin Dokar Kamfanoni a ranar 4 ga Maris 2004 a matsayin kamfani mai iyakance ta garanti, da farko ya daidaita kuma ya sa ido kan aiwatar da Shirin Aminci na Kasa (PIN), daga baya ya sauya don tallafawa Shirin Yaki da Cin Hanci da Hanci da Rashawa na Kasa (NACP) daga Janairun 2019 da kuma Shirin Yakin Cin Hanci na Kasa (NACS) daga Mayu 2024 . 

IIM tana da alhakin bunkasa ƙwarewa da iyawar bangarorin jama'a da masu zaman kansu a cikin batutuwan "gwamnati, mutunci, da yaki da cin hanci da rashawa" ta hanyar ayyukan ba da shawara, kayan aiki, da shirye-shiryen horo.

## Tarihi
A ranar 1 ga Nuwamba 2003, Firayim Minista na biyar na Malaysia, Abdullah Ahmad Badawi, ya ba da sanarwar kafa cibiyar ka'idojin jama'a da aiwatar da Shirin Aminci na Kasa don inganta ingantaccen shugabanci, lissafi, da inganci a bangarorin jama'a le masu zaman kansu. An yi wannan sanarwar ne a lokacin taron manema labarai bayan taron majalisar ministocinsa na farko a Putrajaya bayan ya hau mulki a matsayin Firayim Minista. An kafa Cibiyar Aminci ta Malaysia (IIM) a karkashin Dokar Kamfanoni a ranar 4 ga Maris 2004 a matsayin kamfani da aka iyakance ta hanyar garanti a karkashin Sashen Firayim Minista. Bayan wannan, Abdullah a hukumance ya kaddamar da cibiyar da Shirin Aminci na Kasa (PIN) a ranar 23 ga Afrilu 2004.

An kafa IIM a matsayin hukumar daidaitawa da saka idanu don PIN, tare da manufar gina Malaysia mai ƙarfi wanda ke riƙe da mutunci kuma yana rungumar dabi'u masu daraja na duniya. Gwamnati ta kuma ayyana 5 Nuwamba 2005 a matsayin Ranar Aminci ta Kasa don haɓaka mutunci, inganta dabi'u masu daraja na duniya, da ƙarfafa mulki a cikin al'umma.

Kwamitin Daraktoci yana da alhakin gudanarwa da saita manufofi ga Cibiyar Aminci ta Malaysia (IIM). Kwamitin ya kunshi mambobi bakwai kuma Tan Sri Mohd Zuki Ali ne ke jagoranta. Datuk Wan Suraya Wan Mohd Radzi ne ke jagorantar ƙungiyar gudanarwa ta IIM, wanda ya yi aiki a matsayin Babban Jami'in zartarwa tun daga 2022.

## Shirye-shiryen

### Shirin Aminci na Kasa (2004-2019)
Shirin Aminci na Kasa (PIN) babban shiri ne da aka gabatar don samar da jagora da jagora ga dukkan bangarorin al'umma da al'umma. PIN ɗin yana da niyyar ingantawa, haɓaka, da ƙarfafa tsarin al'umma da na ƙasa wanda ke inganta ɗabi'a da ɗabi'u, ta haka ne gina al'ummar mutunci.

### Shirin Yaki da Cin Hanci da Rashawa na Kasa (2019-2024)
Manufar Shirin Yaki da Cin Hanci da rashawa na Kasa (NACP) ta samo asali ne a lokacin Babban Zabe na 14, inda Pakatan Harapan ya jaddada kokarin tabbatar da cewa an amince da Malaysia don mutunci maimakon cin hanci da rashi. Bayan zaben, Kwamitin Ma'aikatar Musamman kan yaki da cin hanci da rashawa (JKKMAR), wanda Firayim Minista Mahathir Mohamad, Firayim Ministan Malaysia na bakwai ya jagoranta, ya yanke shawarar a ranar 8 ga Yuni 2018 cewa ana buƙatar cikakken shirin yaki da cin Hanci da rashi don magance batutuwan cin hanci. Wannan ya haifar da kirkirar NACP, wanda aka ƙaddamar a watan Janairun 2019, takardar farko ta gwamnatin Malaysia da ke tsara cikakkun matakai don yaki da cin hanci da rashawa.[1] NACP ita ce shirin farko na irin wannan don haɗa mulki, mutunci, da kuma yaki da cin hanci da rashawa a cikin tsarin hadin gwiwa.[2]

Manufar NACP ita ce ta haifar da wata al'umma mai cin hanci da rashawa ta hanyar takamaiman manufofi guda uku: lissafi da amintacce a cikin shari'a, gurfanar da kara, da hukumomin tilasta bin doka; ingantaccen isar da sabis na jama'a; da amintaccen kasuwanci. NACP ta tsara hangen nesa na yaki da cin hanci da rashawa na dogon lokaci tare da shirye-shirye 115 don aiwatarwa. Ta hanyar dabarun ta shida, NACP ta tabbatar da inganta kokarin yaki da cin hanci da rashawa tsakanin 'yan siyasa, kamfanoni, hukumomin tilasta bin doka, da masu ruwa da tsaki. Ana sa ran masu ruwa da tsaki za su bunkasa Shirye-shiryen Kungiyar Kariya da Cin Hanci da rashawa (OACP) don magance mutunci, shugabanci, da batutuwan yaki da cin hanci da rashi a cikin kungiyoyinsu.

## Manazarta