Katin biyan kuɗi

Ana kiran irin waɗannan katunan da sunaye daban-daban kamar:

* **Katin banki (Bank card)**
* **Katin ATM (ATM card)**
* **Katin abokin banki (Client card)**
* **Katin maɓalli (Key card)**
* Ko **Katin kuɗi (Cash card)**

Akwai nau'ikan katunan biyan kuɗi da yawa, waɗanda suka fi dacewa sune katunan kuɗi, katunan kuɗi. Mafi yawanci, katin biyan kuɗi yana da alaƙa ta hanyar lantarki zuwa asusun ko asusun mallakar mai katin. Wadannan asusun na iya zama asusun ajiya ko rance ko asusun bashi, kuma katin hanya ce ta tabbatar da mai katin. Koyaya, katunan da aka adana suna adana kuɗi a kan katin kanta kuma ba lallai bane su haɗa su da asusun a ma'aikatar kuɗi. Kungiyoyin biyan katin duniya mafi girma sune: UnionPay, Visa, Mastercard da American Express.

Hakanan zai iya kasancewa **katin zamani (smart card)** wanda ke ɗauke da **lambar katin ta musamman** da kuma **bayanan tsaro** kamar ranar karewar amfani da shi, ko kuma yana da **layin maganadisu (magnetic strip)** a bayan katin wanda ke ba na’urori damar karanta bayanansa.

Dangane da bankin da ya bayar da katin da kuma zabin mai katin, katin na iya yin amfani da shi ta hanyoyi daban-daban kamar:

* **Katin ATM**, domin yin mu’amala a na’urar ATM;
* **Katin cire kudi (debit card)**, wanda yake haɗe da asusun bankin mai katin kuma ana iya amfani da shi wajen yin sayayya a wuraren biyan kuɗi (**point of sale**);
* Ko kuma **Katin bashi (credit card)**, wanda yake da alaƙa da **rancen kuɗi** da banki ya ware wa mai katin.

A shekarar **2017**, adadin katunan biyan kuɗi a duniya (yawanci **katin

## Tarihi
A tarihi, katunan banki sun kuma yi amfani da manufar katin tabbacin takardar shaidar, tsarin da yanzu kusan ya ɓace don tabbatar da takardar shaidu a wurin sayarwa.

Katunan banki na farko sun kasance **katin ATM** da **Barclays** ya fara bayarwa a **London** a shekarar **1967**, sannan **Chemical Bank** ya fara bayarwa a **Long Island, New York** a shekarar **1969**.

A shekarar **1972**, **Lloyds Bank** ne ya fara fitar da **katin banki na farko** da yake da **layin maganadisu** don adana bayanai, tare da amfani da **lambar sirri (PIN)** domin tsaro.

katin wayo, wanda aka gabatar a cikin shekarun 1970, an daidaita shi don amfani dashi azaman katin biyan kuɗi. An gabatar da katunan biyan kuɗi masu wayo ga bangaren banki a cikin 1979,  kuma sun shiga amfani da yawa a tsakiyar shekarun 1980. 

## Cibiyoyin sadarwar katuna
A wasu cibiyoyin banki, ana haɗa ayyuka biyu na katunan ATM da katunan zare kudi a cikin katin guda ɗaya, wanda ake kira kawai "katin zare kudi" ko kuma "katin banki". Wadannan suna iya yin ayyukan banki a ATMs kuma suna yin ma'amaloli na sayarwa, tare da fasalulluka biyu ta amfani da PIN.

Interac na Kanada da Debit Mastercard na Turai misalai ne na cibiyoyin sadarwar da ke haɗa asusun banki tare da kayan sayarwa.

Wasu cibiyoyin sadarwar katin zare kudi sun fara rayuwarsu a matsayin cibiyoyin sadarwa na katin ATM kafin su samo asali cikin cibiyoyin cibiyoyin raba kudi, misali na waɗannan cibiyoyin sune: Cibiyar Ci gaban Singapore (DBS) don Canjin Wutar Lantarki (NETS) da Bankin Asiya ta Tsakiya (BCA) na Debit BCA, dukansu biyu daga baya wasu bankunan karɓa (tare da Prima Debit kasancewa cibiyar sadarwar Prima ta banki ta Debit ta BCA).

## Abubuwan fasaha
Katin biyan kuɗi yawanci katunan filastik,  da kusurwoyi masu zagaye tare da radius na 2.88-3.48&nbsp;mm, daidai da daidaitattun ISO/IEC 7810#ID-1 .

Yawancin lokaci suna da lambar katin na musamman wanda ya dace da ma'auni na ISO / IEC 7812, sunan mai katin da ranar kare katin, ban da sauran fasalulluka na tsaro. A tarihi an rubuta wannan rubutun don samar da alama a kan takarda masu yawa, kuma har yanzu ana samar da wasu katunan ta wannan hanyar.

## Nau'o'in
Katunan biyan kuɗi suna da siffofi iri ɗaya, da kuma siffofi masu rarrabewa. Ana iya rarrabe nau'ikan katunan biyan kuɗi bisa ga fasalulluka na kowane nau'in katin, gami da:

### Katin bashi
A Amurka da sauran ƙasashe, katin kiredit yana da alaƙa da layin kiredit (yawanci ana kiransa iyakar kiredit) wanda mai ba da katin kiredit ya kirkira ga mai riƙe da katin wanda mai riƙe da katunan zai iya zanawa (watau aro), ko dai don biyan kuɗi ga ɗan kasuwa don siye ko kuma a matsayin ci gaba ga mai riƙe katin. Yawancin katunan bashi ana bayar da su ta hanyar bankunan gida ko Kungiyoyin bashi, amma wasu cibiyoyin kuɗi waɗanda ba na banki ba suna ba da katunan kai tsaye ga jama'a.

Mai riƙe da katin zai iya biyan cikakken ma'auni ko ƙaramin adadin ta ranar biyan kuɗi. Adadin da aka biya ba zai iya zama ƙasa da "mafi ƙarancin biyan kuɗi ba," ko dai adadin da aka ƙayyade ko kashi na ma'auni mai ban mamaki. Ana cajin riba a kan ɓangaren ma'aunin da ba a biya shi ba a ranar da aka biya. Adadin Sha'awa da hanyar lissafin cajin ya bambanta tsakanin katunan kuɗi, har ma da nau'ikan katunan da kamfanin ɗaya ya bayar. Hakanan ana iya amfani da katunan kuɗi da yawa don ɗaukar ci gaba ta hanyar ATMs, wanda kuma ke jawo cajin riba, yawanci ana lissafa shi daga ranar janyewar kuɗi. Wasu 'yan kasuwa suna cajin kuɗi don sayayya ta hanyar katin kiredit, saboda mai ba da katin zai cajin su.

A wasu ƙasashe kamar Faransa, bambancin tsakanin katunan kuɗi da katunan kuɗi ya dogara ne akan lokacin da aka kwashe asusun abokin ciniki don ma'amala. Katin zare kudi yana biyan bashin asusun abokin ciniki yayin da aka yi ma'amala, yayin da katin kiredit ke biyan bashin a ƙarshen watan ta atomatik.

Abin da ake kira katin kiredit a Amurka - ma'ana abokin ciniki yana da lissafin da zai biya a ƙarshen watan - bai wanzu a cikin tsarin banki na Faransa ba. Koyaya, kamfanonin bashi na iya samar da waɗannan katunan, amma sun bambanta da tsarin banki na yau da kullun. A wannan yanayin, mabukaci ya yanke shawarar iyakar adadin, yana sa ba zai yiwu a fada cikin bashi ba ta hanyar manta da biyan kuɗin katin kiredit.

Ba a sami ƙididdigar bashi ko Tarihin bashi a Faransa, sabili da haka babu buƙatar gina tarihin bashi. Ba za a iya raba bayanan sirri tsakanin bankunan ba, wanda ke nufin babu tsarin tsakiya don bin diddigin bashi. Tsarin tsakiya kawai a Faransa shine ga mutanen da suka shigar da karar fatarar kuɗi ko waɗanda ba su biya bashi ba ko kuma sun ba da takardun shaida ba tare da isasshen kuɗi ba. Banque de France ne ke kula da wannan tsarin.

### Katin zare kudi

Tare da katin zare kudi (wanda aka fi sani da *katin banki*, katin rajista ko *katin filastik*) lokacin da mai katin ya sayi, ana janye kudade kai tsaye daga Asusun banki na mai katin, ko kuma daga sauran ma'auni a kan katin, maimakon mai riƙe ya biya kuɗin a kwanan wata. A wasu lokuta, an tsara "katunan" ne kawai don amfani akan Intanet, don haka babu katin zahiri.

Amfani da katunan zare kudi ya zama ruwan dare a kasashe da yawa kuma ya wuce amfani da takardun shaida, kuma a wasu lokuta ma'amaloli na kuɗi, ta hanyar girma. Kamar katunan bashi, ana amfani da katunan kuɗi a ko'ina don sayen tarho da intanet.

Katunan zare kudi na iya ba da damar janye kuɗi nan take, yana aiki a matsayin Katin ATM, kuma a matsayin katin tabbacin rajista. 'Yan kasuwa na iya ba da kayan aikin "cashback" / "cashout" ga abokan ciniki, inda abokin ciniki zai iya janye tsabar kudi tare da sayan su. 'Yan kasuwa yawanci ba sa cajin kuɗi don sayayya ta katin zare kudi.

### Katin caji

Yawanci **ba a cajar bashi (interest)** a kan irin waɗannan katunan, kuma galibi **babu iyaka** na kuɗin da za a iya kashewa da su. Idan ba a biya duk kuɗin cikin lokacin da aka tsara ba, hakan zai iya haifar da:

* **Kudin jinkirin biya (late payment fee)**
* **Takaita yin wasu mu’amaloli**
* **Ko ma a soke katin gaba ɗaya**

### Katin ATM
Katin ATM (wanda ake kira da wasu sunaye daban-daban) shi ne kowanne kati da za a iya amfani da shi a **na’urar ATM** don yin mu’amaloli kamar ajiya, cire kuɗi, duba bayanan asusu, da sauran nau’ukan mu’amaloli, ta hanyar **hanyoyin sadarwar bankuna**. Wasu katunan ana fitowa da su ne domin amfani da su kawai a na’urar ATM, kuma yawancin **katin cire kuɗi (debit card)** ko **katin bashi (credit card)** ana iya amfani da su a ATM, amma yawancin **katin biyan kuɗi na musamman (charge cards)** ko katunan kamfanoni ba sa aiki a ATM.

Amfani da katin kiredit don janye tsabar kudi a ATM ana bi da shi daban ga ma'amala ta POS, yawanci yana jan hankalin cajin riba daga ranar janyewar tsabar kudi. Amfani da katin zare kudi yawanci ba ya jawo sha'awa. Masu mallakar ATM na ɓangare na uku na iya cajin kuɗi don amfani da ATM ɗin su.

Yawancin katunan biyan kuɗi, kamar katunan kuɗi da katunan kuɗi, na iya aiki azaman katunan ATM, kodayake katunan ATM kawai suna samuwa. Yawancin caji da katunan mallaka ba za a iya amfani da su azaman katunan ATM ba. Amfani da katin kiredit don janye tsabar kudi a ATM ana bi da shi daban ga ma'amala ta POS, yawanci yana jan hankalin cajin riba daga ranar janyewar tsabar kudi. Cibiyoyin sadarwar Interbank suna ba da damar amfani da katunan ATM a ATMs na masu zaman kansu da cibiyoyin hada-hadar kudi ban da na ma'aikatar da ta ba da katunan.

Dukkanin injunan ATM, a mafi ƙaranci, za su ba da izinin janye kuɗi na abokan ciniki na mai na'urar (idan na'urar da ke aiki da banki) da kuma katunan da ke da alaƙa da kowane cibiyar sadarwar ATM na'urar tana da alaƙa. Za su bayar da rahoton adadin janyewar da duk wani kudaden da na'urar ta caji akan rasit ɗin. Yawancin bankunan da kungiyoyin bashi za su ba da izinin ma'amaloli na banki na yau da kullun a ATM na banki, gami da ajiya, bincika ma'aunin asusun, da canja wurin kuɗi tsakanin asusun. Wasu na iya samar da ƙarin ayyuka, kamar sayar da hatimi.

Ga wasu nau'ikan ma'amaloli ta hanyar tarho ko banki na kan layi, ana iya yin wannan tare da katin ATM ba tare da tabbatar da mutum ba. Wannan ya haɗa da binciken ma'aunin asusun, biyan bashin lantarki, ko a wasu lokuta, sayen kan layi (duba Interac Online).

Hakanan ana iya amfani da katunan ATM a kan ATMs na yau da kullun kamar "mini ATMs", tashoshin katin 'yan kasuwa waɗanda ke isar da fasalulluka na ATM ba tare da wani Dakin kuɗi ba. Hakanan ana iya amfani da waɗannan tashoshin azaman ATMs ba tare da kuɗi ba ta hanyar karɓar rasit ɗin da suke bayarwa a wurin siyarwar mai siyarwa. A cikin 2017, akwai katunan biyan kuɗi biliyan 20.48 a cikin yaduwa a duk duniya  A cikin 2018, asarar yaudarar katin biyan kuɗi a duniya ya kai dala biliyan 27.85, da dala biliyan 9.47 a Amurka. 

### Katin da aka adana
Tare da katin da aka adana, ana adana darajar kuɗi a kan katin, kuma ba a cikin asusun da aka rubuta a waje ba. Wannan ya bambanta da katunan da aka riga aka biya inda kudi ke ajiya tare da mai bayarwa kamar katin zare kudi. Ɗaya daga cikin manyan bambance-bambance tsakanin katunan ƙimar da aka adana da katunan zare kudi da aka riga aka biya shi ne cewa ana ba da katunan debit da aka riga an biya su a cikin sunan masu riƙe da asusun, yayin da katunan da aka adada yawanci ba a san su ba.

Kalmar katin adanawa tana nufin cewa ana adana kudade da ko bayanai a zahiri akan katin. Tare da katunan da aka riga aka biya ana kiyaye bayanan akan kwamfutocin da mai ba da katin ke sarrafawa. Ana iya samun darajar da aka adana a kan katin ta amfani da layin magnetic da aka saka a cikin katin, wanda aka sanya lambar katin; ta amfani da ganewar rediyo (RFID); ko ta hanyar shigar da lambar lambar, wanda aka buga a kan katin, a cikin tarho ko wani maɓallin lambobi.

### Katin jirgin ruwa
Ana amfani da katin jirgi a matsayin katin biyan kuɗi, galibi don man fetur, dizal da sauran man fetur a tashoshin gas. Hakanan ana iya amfani da katunan jiragen ruwa don biyan kuɗin kula da abin hawa da kudade, bisa ga ra'ayin mai mallakar jiragen ruwa ko manajan. Amfani da katin jirgin ruwa yana rage buƙatar ɗaukar kuɗi, don haka yana ƙara tsaro ga direbobi na jirgin ruwa. Cire tsabar kudi kuma yana taimakawa wajen hana ma'amaloli na zamba a kan kuɗin mai mallakar jirgin ruwa ko manajan.

Katunan jiragen ruwa suna ba da rahoto mai sauƙi da cikakke, suna bawa masu mallakar jiragen ruwa / manajoji damar karɓar rahotanni na ainihi da kuma saita sarrafa sayan tare da katunan su, suna taimakawa wajen sanar da su game da duk kudaden da suka shafi kasuwanci. Hakanan suna iya rage aikin gudanarwa ko kuma su kasance masu mahimmanci wajen shirya dawo da harajin man fetur.

### Sauran
Sauran nau'ikan katunan biyan kuɗi sun haɗa da:

* Katin kyauta
* Kudin dijital
* Katin shagon
* Katin Visa

## Fasahar
A yawan International Organization for Standardization matsayin, ISO/IEC 7810, ISO / IEC 7811, ISO / IEC 7812, ISO / IEC 7813, ISO 8583, da ISO / IEC 4909, ayyana jiki Properties na biyan bashin katunan, ciki har da size, sassauci, wuri na Magstripe, bayanai format, Magstripe da bayanai. Suna kuma samar da ma'auni na katunan kuɗi, gami da rarraba adadin katin zuwa cibiyoyin bayar da katin daban-daban.

### Amincewa

Asalin asusun caji ya dogara ne da takarda. A cikin 1959 American Express shine mai ba da katin caji na farko don bayar da katunan filastik wanda ya ba da damar buga katunan da hannu don sarrafawa, yana yin aiki da sauri da rage kurakurai na fassarar. Sauran masu ba da katin kiredit sun bi hakan. Bayanan da aka fi rubuta su ne lambar katin banki, ranar kare katin da sunan mai katin. Kodayake hanyar buga takardu ta fi maye gurbin ta hanyar magnetic stripe sannan kuma ta hanyar hadin gwiwa, ana ci gaba da sanya katunan idan ana buƙatar sarrafa ma'amala da hannu har zuwa kwanan nan. A karkashin sarrafawa na hannu, tabbatar da mai katin ya kasance ta hanyar mai katin da ya sanya hannu kan takardar shaidar biyan kuɗi bayan haka mai siyarwa zai bincika sa hannu akan sa hannun mai katin a bayan katin. Katunan sun dace da ma'auni na ISO / IEC 7810, ISO / I EC 7811 akan embossing, da kuma ma'aunin lambar katin ISO / ICE 7812.

### Magnetic stripe
 

An fara fitar da magunguna a kan katunan zare kudi a cikin shekarun 1970s tare da gabatar da ATMs. Magnetic stripe yana adana bayanai katin wanda za'a iya karantawa ta hanyar hulɗa ta jiki da kuma wucewa bayan shugaban karatu. Magnetic stripe ya ƙunshi duk bayanan da ke bayyana a fuskar katin, amma yana ba da damar yin aiki da sauri a wurin sayarwa fiye da madadin manual na lokacin da kuma daga baya ta kamfanin sarrafa ma'amala. Lokacin da ake amfani da layin magnetic, za a ba mai riƙe da katin PIN, wanda ake amfani da shi don gano mai riƙe da katunan a wurin sayarwa, kuma ba a buƙatar sa hannu. Magnetic stripe yana cikin tsari na karawa ta hanyar hadin gwiwa.

### Katin wayo
Katin wayo, katin guntu, ko hadedde katin da'ira (ICC) shine kowane katin mai girman aljihu tare da haɗaɗɗun da'irori waɗanda ke iya sarrafa bayanai. Wannan yana nuna cewa yana iya karɓar shigarwar da aka sarrafa ta hanyar aikace-aikacen ICC kuma an kawo shi azaman fitarwa. Akwai manyan nau'ikan ICC guda biyu. Katunan ƙwaƙwalwar ajiya sun ƙunshi ɓangarori na ma'ajiya na ƙwaƙƙwalwa kawai, kuma watakila wasu takamaiman dabaru na tsaro. Katunan microprocessor sun ƙunshi ƙananan ƙwaƙwalwar ajiya da abubuwan haɗin microprocessor. An yi katin da filastik, gabaɗaya PVC, amma wani lokacin ABS . Katin na iya haɗa hologram don guje wa jabu . Amfani da katunan wayayyun kuma wani nau'i ne na ingantaccen ingantaccen tsaro don sa hannu guda ɗaya tsakanin manyan kamfanoni da ƙungiyoyi.

EMV is the standard adopted by all major issuers of smart payment cards.&#x5B;**&#x5D;

### Katin kusanci

Katin kusanci (ko katin kusanci) sunan gama gari ne don na'urorin da aka haɗa da kewayon ba tare da tuntuɓar ba waɗanda aka yi amfani da su don samun damar tsaro ko tsarin biyan kuɗi. Yana iya komawa ga tsofaffin na'urorin 125 kHz ko sabbin katunan RFID marasa lamba na 13.56 MHz, wanda aka fi sani da katunan wayo marasa lamba.

Katunan kusanci na zamani suna rufewa da ISO / IEC 14443 (katin kusanci). Har ila yau, akwai ma'auni mai alaƙa da ISO / IEC 15693 (katin unguwa). Katunan kusanci suna aiki ne ta hanyar canja wurin makamashi mai ƙarfi kuma suna da kewayon inci 0-3 a mafi yawan lokuta. Mai amfani yawanci zai iya barin katin a cikin jaka ko jaka. Farashin katunan ma yana da ƙanƙanta, yawanci US $ 2-5, yana ba da damar amfani da su a aikace-aikace kamar katunan tantancewa, katunan maɓalli, katunan biyan kuɗi da katunan jigilar jama'a.

### Katin Magnetic mai sake tsarawa
Katunan da za a iya sake tsarawa / katunan magnetic sune katunan ma'amala masu girman gaske waɗanda suka haɗa da batir, mai sarrafawa, da kuma hanyar (haɗin kai ko in ba haka ba) na aika siginar canji zuwa mai karanta magnetic. Katunan layin da za a iya sake tsarawa sau da yawa sun fi aminci fiye da katunan layin magnetic kuma suna iya watsa bayanai ga asusun masu riƙe da katin da yawa.

## Rashin Amfani
Saboda karuwar kwafin katunan da ba bisa ka'ida ba tare da layin magnetic, Majalisar Biya ta Turai ta kafa Hukumar Kula da Cin Hanci da Katin a cikin 2003 wanda ya haifar da sadaukarwa don ƙaura duk ATMs da aikace-aikacen POS don amfani da guntu-da-PIN mafita har zuwa ƙarshen 2010. "SEPA for Cards"  ya cire abin da ake buƙata na magnetic stripe daga tsoffin katunan debit na Maestro.

## Dubi kuma

* Katin da ba a yanzu ma'amala
* Masana'antar katin biyan kuɗi
* Lambar katin biyan kuɗi
* Ƙofar biyan kuɗi
* Tsarin biyan kuɗi
* Umurnin Ayyukan Biya
* Tashar biyan kuɗi
* Biyan kuɗi a matsayin sabis
* Cin hanci da rashawa
* Biyan kuɗi don hidima

## Manazarta