Kasancewa da kisa

**Tsayar da kisa** (Dokar Latin: cesset executio, "Bari kisa ta daina") umarni kotu ne na ɗan lokaci don dakatar da aiwatar da hukuncin kotu ko wani umarnin kotu. Kalmar "kashewa" tana nufin tilasta duk wani hukunci da ake ci gaba kuma yana kama da umarni.

Ana iya ba da izinin zama ta atomatik ta hanyar aiki na doka ko ta hanyar umarnin kotun, ko dai bayan wani motsi ko ta hanyar yarjejeniyar bangarorin. Idan wani bangare ya daukaka kara a yanke hukunci, duk wani hukunci da kotun ta asali ta bayar na iya tsayawa har sai an warware karar.

## Hukuncin mutuwa
A lokuta da aka sanya hukuncin kisa, ana neman dakatar da kisa sau da yawa don jinkirta hukuncin kisa na mutumin da aka yanke masa hukunci. Wannan na iya faruwa idan an gano sabbin hujjoji don kawar da mutumin da aka yanke masa hukunci ko kuma a ƙoƙarin sauya hukuncin zuwa ɗaurin rai da rai. A Amurka, duk hukuncin kisa ana tsayawa ta atomatik har sai kotun daukaka kara ta sake dubawa kai tsaye. Idan aka sami hukuncin kisa daidai ne bisa doka, ana ɗaga tsayawar.

Ɗaya daga cikin misalai na tsayawa a cikin hukuncin kisa shine shari'ar James Autry . Autry ya riga ya ɗaure zuwa teburin kisa a Texas a ranar 4 ga Oktoba 1983 lokacin da umarnin ya zo don dakatar da kisa. An kashe shi bayan 'yan watanni, a ranar 14 ga Maris 1984.

Alkalin Kotun Gundumar Amurka Nanette Laughrey ya ba da izinin dakatar da kisa a ranar 19 ga Nuwamba 2013 don mayar da martani ga wani yunkuri da lauyoyin Joseph Paul Franklin suka yi cewa amfani da miyagun ƙwayoyi a cikin allurar kisa zai zama mummunan hukunci da ba a saba gani ba. Kashegari, Kotun Koli ta Amurka ta amince da hukuncin kotun daukaka kara don ɗaga dakatar da kisa. An kashe Franklin a ranar 20 ga Nuwamba 2013.

Wani lamari kuma shine na Kho Jabing a Singapore. Kho, wanda ya kasance dan Malaysia da aka tsare a kan layin mutuwa saboda kisan dan kasar Sin Cao Ruyin, ya sami izinin kisa wanda ya ba da umarnin cewa a kashe shi a ranar 6 ga Nuwamba 2015. Ta hanyar lauyansa, Kho ya sami nasarar dakatar da hukuncin kisa yayin da yake jiran sabon karar da aka shigar a minti na ƙarshe game da hukuncinsa. Tun da farko, a cikin 2013, yayin da ya kwashe shekaru uku a kan layin mutuwa don kashe Cao Ruyin a lokacin fashi a cikin 2008, canje-canje ga doka sun soke hukuncin kisa na tilas don kisan da aka aikata ba tare da niyyar kashewa ba kuma sun haɗa da madadin hukuncin ɗaurin rai da caning don irin wannan laifi, wanda ya ba da damar duk fursunonin da ke cikin layin mutuwa su nemi rage hukuncin su. Kho ya cancanci irin wannan haƙƙin kuma ya sami hukuncin rai da rai tare da bugun sandar 24. Koyaya, an sake yanke masa hukuncin kisa a kan roko na mai gabatar da kara zuwa manyan kotuna na Singapore a farkon 2015, wanda aka ba da izini ta hanyar kuri'un 3-2, yayin da yawancin alƙalai suka gano cewa hanyar kisan ta nuna mugunta da rashin kula da rayuwar ɗan adam, wanda zai sa ya fi dacewa da a rataye Kho maimakon a ɗaure shi har abada.

Bayan dakatar da hukuncin kisa na Kho, 'yan watanni bayan haka, a watan Afrilu na shekara ta 2016, Kho ya rasa roko, yayin da Kotun daukaka kara ta gano cewa akwai sabbin kayan aiki da shaidu ga kotun don kammala cewa akwai rashin adalci a cikin shari'ar Kho, kuma ba ta gamsar da kotun ta sake buɗe karar da aka kammala a shekarar 2015. Daga baya, an sanya sabon ranar da za a kashe shi, kuma an sake shi, tare da takardar izinin mutuwa da ke ba da umarnin cewa ya kamata a kashe Kho da asuba a ranar 20 ga Mayu 2016. Koyaya, an sake jinkirta wannan kisa ta hanyar wani jinkirin kisa da aka ba shi saboda roko da aka shigar da dare kafin a kashe Kho. An yi watsi da karar washegari da safe tunda kotun ta ji cewa masu karewa suna sake maimaita tsoffin muhawara, wanda kotun ta yi imanin ya zama cin zarafin kotun, wanda ya sa alƙalai su tsawata wa lauyoyin Kho da karfi da kuma sukar halayensu. Ba da daɗewa ba bayan kin amincewa da roko na ƙarshe, an rataye Kho a yammacin 20 ga Mayu 2016. 

## Manazarta