Gidan Cascade

**Gidan Cascade** gini ne na zamanin Roman wanda ke cikin Utica, Tunisia.  Ya dace da mafi yawan gidajen Romawa da aka tono har zuwa yau a Arewacin Afirka saboda yana kallon ciki zuwa farfajiyar tsakiya inda aka shirya mafi yawan ɗakunan. Ƙananan lambuna biyu a yammacin gidan sun ba da ƙarin haske da iska.

A wasu fannoni gidan yana gabatar da wasu fannoni na musamman. Yana daya daga cikin gidajen gari na farko daga zamanin Roman da aka tono a Arewacin Afirka. Hakazalika mosaic na alama tare da mosaic na kifi a cikin tafkin cascade (shi kansa na musamman) ya riga ya wuce wasu da irin wannan zane a Arewacin Afirka da akalla ƙarni daya. A ƙarshe, 'sakewa' na hanyar a cikin babban triclinium (a bayyane yake an tsara shi don haɓaka ra'ayi zuwa farfajiyar tsakiya da lambu don baƙon abincin dare mafi mahimmanci), alama ce ta musamman.

Binciken da aka yi na gidan ya ba mu kyakkyawar fahimta game da ci gaban birane a Utica da kuma gine-ginen gida da juyin halitta na mosaics a cikin Roman Tunisia. Kodayake yawancin shimfidar wurare a gidan ba su da launuka masu haske da ƙirar ƙirar da aka nuna (misali Gidan Tarihi na Bardo a Tunis). Wannan ya samo asali ne daga bambancin da ba a saba gani ba da kuma yanayin kiyayewa mai kyau.

Akwai jigogi da yawa da ke gudana ta hanyar ƙirar gidan da ƙawata. Ɗaya shine muhimmancin ra'ayi na ciki (tun da gidan yana cikin tsakiyar garin za a sami kadan ko babu ra'ayi daga waje). Daga babban ƙofar da ke arewa mai wucewa zai ga wani tafki mai ban sha'awa (watakila an yi masa ado da maɓuɓɓugar ruwa da zane-zane) wanda ke cikin ɗakin. Sauran ra'ayoyi suna samuwa ga waɗanda aka zaɓa kaɗan waɗanda aka ba su izinin wucewa ta hanyar zauren zuwa cikin farfajiyar tsakiya tare da lambunta da maɓuɓɓugar kayan ado. Ginin da ya tsara babban triclinium ya yi amfani da ginshiƙai da sauran na'urori don kara tasirin ra'ayi na maɓuɓɓugar tsakiya kuma ta haka ne ya kara jin daɗin mai shi da baƙi yayin da suke cin abinci. Har ila yau, babban ɗakin liyafa na biyu (OECU) yana da hangen nesa na lambun da tafkin.

Taken na biyu da ke kula da gine-gine da kayan ado shine ambaton gine-ginen jama'a. Ana amfani da ginshiƙai, waɗanda ke da alaƙa da temples da wuraren wasan kwaikwayo, don tallafawa portico a kusa da lambun tsakiya da kuma ƙananan farfajiyar ciki. Akwai wasu shaidu cewa an yi amfani da murfin marmara, wani bayani game da wuraren jama'a, don yin ado da bangon ɗakunan liyafa. Kodayake akwai rashin tabbas a matsayin siffofin da aka samu a Gidan Cascade, waɗannan ma suna nuna wuraren jama'a. Da alama an zaba su ne don fadada kansu, suna jaddada gaskiyar cewa mai shi 'mutum ne na duniya', wanda ya san abin da ya kasance sabon salon a cikin lambun mutum mai tsaye.

Ruwa mai rai, kamar yadda aka yi amfani da shi a cikin maɓuɓɓugar ruwa da tafkuna, yana taka muhimmiyar rawa wajen yin ado da gidan. Ganin da ke wartsakewa da sauti na maɓuɓɓugar ruwa da kuma lambuna masu kyau dole ne su ba da taimako daga zafi na lokacin rani na Tunisian.

Abubuwan ruwa suna da mahimmanci a cikin abubuwan da ke cikin zane-zane na alama tare da hotuna da aka samo daga wuraren kamun kifi da halittu na teku. Duk da yake hotunan kifi sun zama ruwan dare a cikin hoton Ikilisiyar farko kuma sun bayyana a cikin mosaics na basilica daga ƙarni na 5 da 6, mai yiwuwa ne cewa zaɓin da suka yi a Gidan Cascade yana da wani dalili mai kyau. Na yi jayayya cewa an zaɓi kayayyaki don yin sulhu da alloli da kuma fatan kawo yawan kamawa da kuma kayan ado.

Gine-gine da kayan ado na gidan suna ba da damar yin amfani da shi a cikin wuraren da ke buɗewa ga jama'a, waɗanda aka tanada don baƙi masu daraja, ko buɗewa kawai ga mai shi da danginsa. An yi amfani da shimfidar hanya mai amfani a cikin opus figlinum, opus tessellatum mai sauƙi ko opus lithostroton don wuraren sabis ko hanyoyin. Ƙarin ɗakuna masu zaman kansu galibi an shimfiɗa su da baƙar fata da fari na geometric mosaics tare da iyakantaccen adadin polychromy. Abubuwan da suka fi tsada sune wadanda ke cikin opus sectile da polychrome na alama *opus tessellatum*, waɗanda aka yi amfani da su a cikin ɗakunan liyafa da wuraren wanka na kayan ado bi da bi.

Ba a san ko mai shi ya karbi abokan ciniki don rarraba kyauta da kuma karɓar gaisuwarsu ba. Idan haka ne, to, babban gangaren da ke cikin farfajiyar, wanda aka yi wa ado da tafkin maɓuɓɓugar ruwa, zai iya zama wurin irin wannan bikin. Ƙananan ɗakunan da ke kusa da farfajiyar sun dace da adana kyaututtuka. Wannan yanki ya maye gurbin atrium na gidaje na zamani a kan babban yankin. Ba za a dame sirrin yankin peristyle ba - tare da manyan ɗakunan liyafa wannan yankin an tanada shi ga baƙi mafi muhimmanci. Koyaya, gidan ya haɗa da wuraren masu zaman kansu da aka tanada don mai shi da iyalinsa, shago da kuma wurin haya da kuma ɗakin ma'aikata. A cikin wannan ikon hada ayyuka daban-daban a cikin wani karamin gida, masanin gine-ginen Roman da ke da alhakin gidaje kamar House of the Cascade ya nuna tunanin da kuma matakin aiki wanda bai wuce ko da gidaje masu kyau na Renaissance ko kuma na yau da kullun ba.

Rashin rubuce-rubucen shaidu za mu iya yin tsammani ne kawai game da asalin masu mallakar gidan daban-daban a cikin shekaru 400 ko haka na mulkin Romawa. Girman gidan da gine-ginensa sun gaya mana cewa masu mallakar maza ne na wani matsayi. Dangane da kamanceceniyar ƙirar da kayan ado da sauran gidajen Romawa a cikin ƙasa da sauran wurare a Arewacin Afirka za mu iya zaton cewa mai shi ya yi tafiya sosai. Bugu da ƙari, nassoshi game da teku a cikin mosaics na alama sun nuna cewa mai shi yana iya haɗawa da cinikin kifi, don misalai mai fitar da kifi. Wataƙila a ƙarshen lokacin wani jami'in gwamnati ne ya mamaye gidan wanda ya karɓi masu rokon a cikin ɗakin liyafa (oecus) tare da ɗakinta. Kiristanci ya bazu zuwa Utica a karni na 3 kuma akwai wasu shaidu na hasashe cewa mai shi babban coci ne. Ba a san ko ya haɗu da wannan rawar tare da kasuwancin kasuwanci ba.

## Bayani

## Majiya
*Alexander, M.A., Ben Abed-Ben Khader, A, *et al*. 1973 - 1999. *Corpus des Mosaiques de Tunisie*. Vol I, Utique, Vol II, Thuburbo Majus, Vol III, Thysdrus (El Jem), Vol IV, Carthage. Tunis.
*Provan, Donald M.J. 2004. *Architecture and Decoration of the House of the Cascade, Roman Utica, Tunisia*. Thesis submitted for the degree of Cand. Phil. University of Tromsø