Muhalli na Saudi Arabia

Masarautar Saudi Arabia da ke rufe hamada ita ce ƙasa mafi girma a Gabas ta Tsakiya. Bugu da ƙari, yana da kashi 65% na yawan mutanen da ke cikin Kasashen GCC da kashi 42% na GDP. Saudi Arabia ba ta da tarihi mai karfi a cikin muhalli. Don haka, yayin da yawan jama'a ke ƙaruwa kuma ayyukan masana'antu ke ƙaruwa, Batutuwan muhalli suna haifar da ƙalubale ga ƙasar.

Rashin manufofin muhalli na iya danganta da babban dogaro da mai. Saudi Arabia ita ce ta huɗu mafi girma mai amfani da mai a duniya, duk da cewa ita ce ta 20 mafi girma tattalin arziki da kuma ta 41 mafi girma. Saboda amfani da man fetur mai yawa, Saudi Arabia ta haifar da batutuwan muhalli da yawa. Birane da matsayi mai girma na rayuwa suna ba da gudummawa ga gurɓata ƙasa, ruwa, da iska. Aikin noma da yawan amfani da albarkatun kasa suna haifar da sare daji da hamada.

Hakazalika, masana'antar mai ta Saudi Arabia tana tallafawa amfani da makamashi da kuma kara yawan hayakin carbon dioxide. Wadannan batutuwan muhalli suna haifar da matsaloli daban-daban na kiwon lafiya ciki har da asma da ciwon daji. Wasu ayyukan muhalli suna faruwa kamar gina Masana'antar makamashi mai sabuntawa. Ana kuma haɓaka manufofi da shirye-shirye don tabbatar da dorewar muhalli.

## Tarihi

Saudi Arabia ta ƙunshi mafi girman tanadin mai da aka sani. Wannan yana haifar da wadataccen arziki ga ƙasar kuma ya sanya ta a matsayin mai fitar da mai na farko a duniya. Cire mai shine fifiko akan manufofin muhalli. Duk da yake man fetur ba mai dorewa ba ne a yanayin muhalli, Saudi Arabia ta ba da gudummawa ga yaki da Canjin yanayi. Masarautar ta aiwatar da dokar muhalli ta farko a shekarar 1992, Dokar Shugabancin Yanayi da Kare Muhalli. An kafa wannan matakin ne don karfafa wayar da kan jama'a game da muhalli da kuma kirkirar doka mai ɗorewa. Bugu da ƙari, Saudi Arabia da sauran ƙasashen Larabawa suna aiki tare don ƙirƙirar jerin kwangilar muhalli ta duniya. Saudi Arabia kadai ta sanya hannu kan yarjejeniyoyi goma sha takwas kuma ta tabbatar da Yarjejeniyar muhalli talatin da tara. Sakamakon aikin muhalli na Saudi Arabia (EPI) shine 55.3. EPI sikelin daidaita ne na duniya, tare da 1 a matsayin mafi ƙarancin aikin muhalli da 100 a matsayin mafi girma. Sikeli yana auna lafiyar muhalli da yanayin muhalli. Daga kasashen Gabas ta Tsakiya, Saudi Arabia ta kasance ta 9 a kan EPI.

### Rashin gurɓataccen yanayi

#### Rashin gurɓata mai

A matsayinta na babbar mai fitar da mai a OPEC, Saudiyya tana ba da gudummawa ga mummunan tasirin muhalli da ke da alaƙa da haƙo mai. Wannan ya haɗa da fashewar hydraulic, malalar mai, da gurɓatar iska. Saudiyya ta ba da gudummawa ga malalar mai mafi muni a duniya, wato malalar mai ta Yaƙin Gulf na 1991. Tasirin muhalli daga malalar mai yana dawwama kuma sau da yawa ba za a iya jurewa ba. Malalar mai ta shafi gabar tekun Saudiyya kai tsaye. Duk da cewa binciken farko ya gano ƙananan tasirin dogon lokaci, binciken da aka yi kwanan nan ya nuna dawwamar mai a cikin mazaunan teku. Dawwamar mai ta shafi alaƙar yanayin ƙasa da rayuwar dukkan dabbobin ruwa. Malalar mai ta ƙara yawan gubar gabar tekun Saudiyya. A lokacin da aka fara bayan haka, an cire man da ake gani kawai daga Tekun. Sauran malalar ta kasance a cikin teku tsawon shekaru 25 da suka gabata kuma tana ba da gudummawa ga yawan hydrocarbons masu haɗari a cikin muhalli.  Lambun gishiri na Saudiyya sun sha wahala wajen murmurewa daga malalar da ta gabata. Murfin mai mai kauri ya canza bambancin halittu da abubuwan da ke tattare da sinadarai na mazaunan da ke da alaƙa da teku har abada. Wannan lalacewar muhalli zai ɗauki shekaru da dama kafin a gyara ta.

Yawancin albarkatun mai suna inganta ayyukan lalata makamashi a duk Saudi Arabia. Gwamnati tana ƙarfafa amfani da makamashi ta hanyar tallafi. A halin yanzu, waɗannan tallafin sun fi kowane tsarin mulki a jimlar dala biliyan 43 a shekara. Makamashi mai arha yana tallafawa amfani da makamashi mai yawa, yana ba da gudummawa ga yawan amfani da man fetur na cikin gida. Yanayin zafi, busasshiyar yanayi na Gabas ta Tsakiya yana haifar da yaduwar amfani da sanyaya iska don kula da yanayi. Amfani da wutar lantarki da hayakin carbon dioxide suna ƙaruwa kowace shekara.

#### Rashin gurɓata birane
Birane yana haifar da gurɓata ƙasa, ruwa, da iska. Yankunan birane da yawa suna buƙatar ƙarin ruwa mai tsabta da kuma karuwar ɓangaren ruwa. Tsire-tsire masu cire gishiri suna amfani da iskar gas kuma ba su da inganci sosai. Tsarin hakar mai kuma yana taimakawa ga gurɓataccen iska ta hanyar fitar da ƙimar carbon dioxide. Yawan iskar gas din da ke kashewa yana lalata ozone kuma yana kara yanayin zafi na duniya.

Rayuwar teku da yanayin halittu na teku suna fuskantar barazanar birni. Gine-gine na bakin teku daga ayyukan zama da yawon bude ido suna ƙara yawan datti da ba a tsabtace su ba da aka saki cikin teku da kuma raguwa mai yawa a cikin birane. Gine-gine da ayyukan ɗan adam suna haifar da lalacewar bakin teku da kuma babban acidity na teku. Ruwa na birane da na noma sau da yawa suna gurɓata ruwa ta hanyar sakin sharar da ba a kula da ita ba. 

Rashin gurɓata ƙasa ya samo asali ne daga hako mai da kuma birni. Birnin Jedda da sauran birane suna fuskantar matsalolin zirga-zirga mai nauyi wanda ke haifar da gurɓataccen hanya da hayaki mai yawa. Babban yanayin rayuwa na Saudi Arabia yana ƙarfafa jigilar burbushin man fetur. Saudi Arabia har yanzu ba ta haɓaka bangaren sufuri na jama'a ba. Sabili da haka, sufuri mai zaman kansa babban mai ba da gudummawa ga gurɓataccen iska. Bugu da ƙari, amfani da mota da rayuwar birni suna ba da gudummawa ga digiri masu haɗari na ƙarfe mai nauyi a cikin ƙasa ta birane. Wadannan karafa suna da lahani ga mutane da tsire-tsire, saboda gurɓataccen ƙasa yana hana ci gaban tsire-shuke kuma suna da guba idan aka sha.

Biranen Saudi Arabiya suna amfani da sanyaya iska don kula da yanayin sanyi a cikin gida yayin da yanayin zafi ya tashi. A halin yanzu, Saudi Arabia tana da mafi girman rabo na AC don amfani da wutar lantarki a gida saboda karuwar zafi a kasar. Nazarin ya gano zafin jiki na kimanin 3 ° C a cikin shekaru 40 da suka gabata zuwa karuwar yawan amfani da AC da kuma bukatar wutar lantarki da ta zo tare da shi. Rahoton Bincike na Biyar na IPCC ya bayyana cewa tare da hayaki mai yawa, yanayin Saudi Arabiya a cikin 2080 zai kai 5-7 ° C sama da 2000s. Biranen da ke bakin tekun ba su da hankali ga canje-canje fiye da biranen da ke Yankin Tekun Farisa. Yankunan arewa da birane kamar Al Jawf, Ḥaʼil, Qassim, Sakaka, Buraydah, da Arar suna fuskantar yawan zafin jiki. Wannan karuwar zafin jiki yana tasiri ga dukkan fannoni na rayuwa. Jama'ar Saudiyya za su fuskanci canje-canje na tattalin arziki, kamar raguwar kashi 1.3% a kowace shekara a cikin GDP na Saudi Arabiya, wanda zai ci gaba da tashi zuwa 5.4% a cikin dogon lokaci. Yawan mace-mace zai karu saboda hauhawar yanayin zafi. Binciken Hadarin Yanayi na G20 ya bayyana cewa babbar hanyar carbon ta Saudi Arabia idan ta ci gaba, za ta haifar da sauye-sauyen zafin teku da matakan, batutuwan gandun daji, da gurɓataccen ruwa wanda ke tasiri ga kokarin tattalin arziki kamar noma, kamun kifi, ababen more rayuwa, da yawon bude ido.

## Manazarta