Hakkin mazauni

**Hakkin mazauni** Haƙƙin zama 'yancin mutum ne daga ikon shige da fice a wata ƙasa. Mutumin da yake da hakkin zama a wata kasa ba ya bukatar izini daga gwamnati ya shiga kasar kuma zai iya zama ya yi aiki a can ba tare da takurawa ba, kuma ba shi da kariya daga korarsa da kora (sai dai idan an kwace masa hakkin zama).

Gabaɗaya, don samun yancin zama, dole ne mutum ya zama ɗan ƙasar. Duk da haka, wasu ƙasashe suna ba da 'yancin zama ga waɗanda ba 'yan ƙasa ba. Wannan ya bambanta da abin da ake kira **haƙƙin ƙasa, haƙƙin rayuwa ko haƙƙin zama.**

Waɗanda ke da wurin zama na dindindin gabaɗaya suna da haƙƙin zama na gaskiya, wanda za a iya soke shi a wasu yanayi-kamar hukuncin laifuka ko rashi na tsawon lokaci. Wannan ba kamar zama ɗan ƙasa ba ne, ana iya sokewa kawai a cikin ƙayyadaddun yanayi kamar zamba ko tsaron ƙasa.

## Haƙƙin zama ta yanki
### EU, EEA, da Yarjejeniyar Schengen
Jama'a na Yankin Tattalin Arziki na Turai (Ƙungiyar Tarayyar Turai da Iceland, Liechtenstein, da Norway) da Switzerland suna jin daɗin ƴancin tafiya zuwa, zama a ciki, da aiki a kowace ƙasa mai shiga ba tare da buƙatar izinin aiki ko biza ba, kodayake ɓangarorin wucin gadi na iya taƙaita haƙƙin 'yan ƙasa na sabbin ƙasashe membobin yin aiki a wasu ƙasashe. An bayyana wannan ta Dokar 2004/38/EC akan haƙƙin ƙaura da zama cikin 'yanci.

Koyaya, haƙƙin zama a wata ƙasar EU/EEA ba cikakke ba ne. Don zama a wata jaha ta EU/EEA, dole ne mutum ya kasance yana aiki, farautar aiki, ɗalibi, ko kuma yana da isassun albarkatun kuɗi da inshorar lafiya don tabbatar da cewa basu zama nauyi akan ayyukan zamantakewa na ƙasar da ke karbar bakuncin ba. Hakanan jihohi na iya buƙatar 'yan ƙasa na wasu jihohin EU/EEA su yi rajistar kasancewarsu tare da hukumomi bayan wani ɗan lokaci. Jihohin EU/EEA na iya korar ƴan ƙasa na wasu jahohin EU/EEA tare da ba da umarnin keɓancewa a kansu bisa dalilai na jama'a, tsaron jama'a, ko lafiyar jama'a. Alal misali, ana iya fitar da waɗanda suka yi manyan laifuka ko kuma suka dogara ga jin daɗi. Koyaya, waɗanda aka yi wa irin waɗannan umarnin keɓance dole ne su iya ɗaukaka ƙararsu bayan iyakar tsawon shekaru uku, kamar yadda dokokin EU suka tanada. Babu wani yanayi da ƙasar EU/EEA za ta iya ware ɗan wata ƙasa na wata ƙasa ta EU/EEA har tsawon rayuwa.

Duk wani ɗan ƙasa na EU/EEA wanda ya cika shekaru biyar na zama na doka ba tare da katsewa ba a wata ƙasa ta EU/EEA ya cancanci zama na dindindin, bayan haka kasancewarsu ba a ƙara yin wani sharuɗɗa ba, kuma suna iya neman fa'idodin da a baya sun zama dalilin cirewa, kamar jindadi. Za a iya soke zama na dindindin bayan shekara biyu kawai.

### Yarjejeniyar Schengen
Kusan dukkan ƙasashen EU/EEA suna cikin yankin Schengen; gungun kasashen da suka rattaba hannu kan yarjejeniyar Schengen, wadda ta soke kula da kan iyakokin kasashen da ke shiga, ko da yake ta ba da damar kafa iyakokin iyakoki na wani dan lokaci a cikin yanayi na musamman. Kasashen EEA da Switzerland sun sanya hannu kan yarjejeniyar Schengen. Da yawa daga cikin sabbin kasashe mambobin ba su cika aiwatar da shi ba.

Koyaya, ƴan ƙasashen Turai suna buƙatar kowane mutum ya ɗauki katin shaida ko fasfo kuma ana buƙatar shaidar ɗan ƙasa don zama a kowace ƙasa memba. Don haka, yayin da Yarjejeniyar Schengen ta sauƙaƙe zirga-zirgar mutane a kan iyakokin, ba ta da wani babban bambanci ga haƙƙin zama.