Tambarin magana

**Hausa drummers**: Mafi kusa yana riƙe da omele ako da batá, sauran biyu suna riƙe da da kuma.

Tambarin magana drum ne mai siffar sautin sautin daga Afirka ta Yamma, wanda za'a iya amfani dashi azaman nau'in maye gurbin magana ta hanyar daidaita sautin sa da sautin sa don kwaikwayon sautin da sautin ɗan adam. Yana da drumheads guda biyu da aka haɗa da igiyoyin tashin hankali na fata, wanda ke bawa mai kunnawa damar canza farar drum ta hanyar cire igiyoyin tsakanin hannayensu da jiki.

Ya samo asali ne daga karni na 18, masu magana da drum suna amfani da sautuna don yada sakonni, kamar labarai na bukukuwan da umarni, sama da nisan mil 4-5.

Kwararren mai kunnawa yana iya kunna jimloli duka. Yawancin maɗaura masu magana suna sauti kamar muryar mutum dangane da yadda ake kunna su. 

Ana samun irin wannan drum din a Asiya, amma ba a amfani da su don yin koyi da tattaunawa, kodayake ana amfani da idakka don yin koyi leƙoƙin murya.

Nau'o'i biyar na matsin lamba na Yoruba da atumpan da *fontomfrom* na Asante (Ashanti) sun fi shahara. Suna aika sakonni har zuwa kilomita 20 (kilomita 32), inda wasu masu bugawa ke ba da su, da sauri suna yada labarai.

## Sunayen drum din da ke magana ta hanyar harshe ko yanki

## Tarihi
Tambayoyi masu magana masu kama da sautin sautin suna daga cikin tsofaffin kayan kida da griots na Yammacin Afirka suka yi amfani da su  kuma ana iya gano tarihin su zuwa Mutanen Bono, Mutanen Yoruba, Ghana_Empire" id="mwkw" rel="mw:WikiLink" title="Ghana Empire">Daular Ghana   da Mutanen Hausa. Mutanen Yoruba na kudu maso yammacin Najeriya da Benin da Dagomba na arewacin Ghana dukansu sun haɓaka nau'ikan kiɗa na griot da ke da alaƙa da drum ɗin magana. Yawancin bambance-bambance na drum din da ke magana sun samo asali, tare da mafi yawansu suna da irin wannan ginin da aka ambata a sama. Ba da daɗewa ba, siffofi da yawa waɗanda ba na sa'a ba sun bayyana kuma an ba su sunaye na musamman, kamar Dunan da Fontomfrom. Wannan ginin yana iyakance ne a cikin iyakokin zamani na Yammacin Afirka, tare da banbanci ga wannan mulkin shine arewacin Kamaru da yammacin Chadi; yankunan da suka raba yawan mutanen da ke cikin kungiyoyi masu rinjaye a cikin ƙasashen Yammacin Afrịka, kamar Kanuri, Djerma, Fulani da Hausa.

### Mutanen Serer
A cikin tarihin Senegalese da Gambian, **tama** (a cikin Harshen Serer) yana ɗaya daga cikin kayan kiɗa da aka yi amfani da su a cikin al'adar *"Woong"* na Mutanen Serer ("rawan da yara maza Serer suka yi har yanzu ba a yi musu kaciya ba" ko kuma nan gaba an yi musu kaciyar, wanda aka fi sani da "*"Xaa'u"*" (a cikin Serer).  Tambarin tama, yana da ma'anar addini na Serer (wanda ya riga ya wuce Daular Ghana).  A cikin al'adar *Xaat*, tama ya zama rukuni na huɗu na kiɗa. Drums din Serer da aka buga sun hada da: Perngel, Lamb, Qiin da Tama.

Daga hangen nesa na tarihi, tama (kamar Serer Junjung), griots na sarakunan Senegambian sun doke shi a lokuta na musamman, kamar a lokacin yaƙe-yaƙe (kira don makamai), lokacin da sarakuna ke so su magance talakawan su, kuma a yanayi na musamman a ƙasar Serer - kiran shahadar, kamar mayhem a Tahompa (harin mamaki na ƙarni na 19)  da kuma Yaƙin Naoudourou,  inda masu cin nasara Serers (ta Musulmai-Marabouts na Musulmi suka tilasta su mamaye su mamaye kansu maimakon Musulmi. An ba da izinin kashe kansa a cikin addinin Serer kawai idan ya gamsu da Ka'idar Serer na Jom (duba addinin Serers).  Kalmar *"Jom"* tana nufin "daraja" a cikin Harshen Serer.

## Dubi kuma

* Drum (sadarwa) 
* Harsuna masu busawa, sauye-sauyen sauti na harsunan da ake magana.