Urani Rumbo

**Urani Rumbo** (20 ga watan Janairun shekara ta 1895 - 26 ga watan Maris shekara ta 1936) 'yar kasar Albanian ce, malama, kuma marubuciya. Ta kafa ƙungiyoyi daban-daban da ke inganta haƙƙin Mata na Albania, mafi mahimmanci daga cikinsu shine *Lidhja da Gruas* (*Ƙungiyar Mata*), ɗaya daga cikin fitattun ƙungiyoyin mata na farko na Albania. 

## Tarihin rayuwa
An haifi Urani Rumbo a watan Disamba na shekara ta 1895 a Stegopul, ƙauyen da ke kusa da Gjirokastër a cikin kudancin Albania a yau. Mahaifinta, Spiro Rumbo, malami ne a ƙauyukan da ke kusa kuma mahaifiyarta, Athana, uwar gida ce. Tana da 'yan'uwa maza uku, Kornil, Thanas, da Dhimitër Rumbo, da kuma' yar'uwa Emily da kuma malami a makarantar firamare.

Ta sami ilimin firamare kuma ta kammala maki shida a makarantar Filiates, inda mahaifinta ya yi aiki a matsayin malami. A lokaci guda ta saba da ayyukan sanannun masanan gargajiya da marubuta na Albania.  Ta san yadda za a rubuta a cikin Albanian da Girkanci sosai kuma tun tana 'yar shekara goma sha biyar ta fara koyar da wallafe-wallafen Albanian. Daga 1910 Rumbo ta halarci makarantar sakandare a Ioannina, amma Yaƙe-yaƙe na Balkan sun katse karatunta. A lokacin yakin ta koya wa kanta Italiyanci da Faransanci.

Daga 1916 zuwa 1917 ta yi aiki a Dhoksat, wani gari a kudancin Albania, a matsayin malami na wallafe-wallafen Albanian, inda ta inganta amfani da harshen Albanian. Daga 1917 zuwa 1918 ta koyar a Mingul da Nokovë, yayin da a 1919 ta koyar a makarantar De Rada ta Gjirokastër .  A shekara ta 1919 ta fara wani yunkuri game da jahilcin mata da al'adar ƙuntata mata zuwa takamaiman sassan iyali. A shekara ta 1920 ta bude makarantar Koto Hoxhi, mai suna bayan Koto Howhi, ɗaya daga cikin Rilindas na Albania.  Makarantar Koto Hoxhi makarantar firamare ce ta shekaru biyar ga 'yan mata, daga dukkan sassan Gjirokastër da dukkan addinai. Bayan 'yan shekaru sai ta zama darektan makarantar.

A lokacin yunkurin *Demokradiyya* a Albania daga 1921 zuwa 1924, Rumbo ya buga a cikin jaridu na gida Demokratia da *Drita* labarai game da matsalolin da matan Albania ke fuskanta, musamman batun ilimi. A wannan lokacin ta haɓaka darussan horo ga mata a cikin gyaran tufafi, zane-zane, noma, kiɗa da lambu. Ta kuma rubuta kuma ta ba da umarnin wasan kwaikwayo na wasan kwaikwayo da kuma shirya wasan kwaikwayo na makaranta don ƙarfafa 'yan mata su shiga rayuwar jama'a.

A ranar 23 ga Nuwamba, 1920, tare da Hashibe Harshova, Naxhije Hoxha, da Xhemile Balili ta kafa a Gjirokastër Lidhja da Gruas, ɗaya daga cikin manyan kungiyoyin mata na Albania da ke inganta 'yancin mata. [1] Sun wallafa wata sanarwa a cikin jaridar Drita, suna nuna rashin amincewa da yanayin zamantakewa da nuna bambanci ga mata.[1] A cikin 1923 Urani Rumbo ta fara kamfen tare da wasu mata don haƙƙin 'yan mata su halarci makarantar sakandare ta Gjirokastër kamar yadda yara maza suka yi.[1]

A ranar 25 ga Yuli, 1924, Rumbo ta kafa kungiyar mata ta *Përmirësimi* "Ingantawa". Përmirësimi ta shirya darussan ilimi ga mata na matsayi daban-daban na zamantakewa. A ranar 4 ga Yuli, 1930, hukumomi sun zarge ta da karfafa daliban mata na makarantar Koto Hoxhi su yi wasan kwaikwayo. Ta amsa da wata kasida a cikin jaridar Demokratia inda ta yi tir da zargin da ba daidai ba. Kodayake ra'ayin jama'a ya goyi bayanta a duk faɗin Albania, ma'aikatar ilimi ta tura ta zuwa Vlorë, inda ta yi aiki har zuwa mutuwarta a ranar 26 ga Maris, 1936. 

## Kyauta
An rubuta tarihin rayuwar Urani Rumbo guda biyu. Na farko, Urani Rumbo: Mësuese e Popullit (*Urani Rumbo: Malamin Jama'a*) an buga shi a cikin 1977, yayin da na biyu Urani Rumo punëtore e shquar e midës shqiptare (*Urani Rumbo, fitaccen ma'aikacin makarantar Albanian*) an buga ta a cikin 2008. 

A ranar 1 ga Maris, 1961, an ba Urani Rumbo lambar yabo ta Mësuese e Popullit (Malamin Jama'a).  An sanya wa wata makaranta a garin Gjirokastër suna bayan ta.

## Dubi kuma

* Sevasti Qiriazi - Mai fafutuka da malami na Albania (kimanin 1870-1949) 
* Parashqevi Qiriazi - Masanin ilimin ilimi na Albania
* Fatbardha Gega - Masanin ilimin halayyar dan adam na Albania kuma masanin ilimin ilimi
* Musine Kokalari - Marubucin Albania kuma ɗan siyasa
* Ollga Plumbi - Dan siyasa na Albania

## Tushen