Musulunci a Burkina Faso

Musulunci a Burkina Faso yana da dogon tarihi. Bisa ga ƙidayar jama'a a shekarar 2010, yawan mutanen ƙasar ya kasance kashi 63.2% na musulmi .  Kididdiga ta shekarar 2019 ta nuna cewa kashi 63.8% na al’ummar Musulmi ne, tare da rinjayen ‘yan Sunni da ‘yan tsiraru ‘yan Shi’a.

Duk da cewa mafi yawan musulmi mabiya Sunna ne masu bin mazhabar Malikiyya, amma kananan tsiraru suna bin Shi'a da Ahmadiyya . A cewar Cibiyar Bincike ta Pew kasa da kashi 1% na Musulman Burkina Faso 'yan Shi'a ne. 

## Tarihi
Har zuwa karshen karni na 19, daular Mossi ta mamaye Upper Volta, wadanda aka yi imanin sun fito ne daga tsakiya ko gabashin Afirka a wani lokaci a karni na 11. Da farko dai Mossi ya kare imaninsu na addini da tsarin zamantakewa daga tasirin Musulunci daga musulmin arewa maso yamma. A karni na 15 yankin Upper Volta ya jawo hankalin musulmi 'yan kasuwa da matsuguni ta hanyar bude filayen zinare na Akan, da damar yin ciniki da zinare, kola, da gishiri. Wasu daga cikin waɗannan 'yan kasuwa sun kasance mutanen Timbuktu masu magana da Soninke da Djenné waɗanda daga baya suka karɓi yaren Malinke kuma suka zama suna Dyula . Sun zauna a garuruwan Bobo-Dyulasso, Kong, Bunduku, da sauran wuraren da ke kaiwa ga filayen zinare. Sauran ‘yan kasuwa sun fito ne daga garuruwan Kanem, da Bornu, da kuma jihohin kasar Hausa, suka koma Gonja, Dagomba, da sauran sassan yankin Volta. Musulmai sun auri matan gida kuma sun yi renon iyalai, wadanda aka danganta su da al’ummar musulmi ta wajen uba da kuma al’ummar arna ta wurin uwa. 'Ya'yan waɗannan aure sukan gaji sarauta kuma suna haifar da tuba na mutanen gida. Sun shirya bukukuwa, sun gabatar da addu’o’i da dubai a kotunan unguwanni, suna rarraba fasikanci, da shiga ayyukan yaki da masuta. Sakamakon haka, musulmin yankin ba wani yanki na yare ba ne amma suna daukar kansu a matsayin wani bangare na masarautar Mossi.

A ko'ina cikin yankin, al'ummomin Dyula sun ci gaba da kula da ilimin musulmi. Kamfanin iyali na Dyula wanda ya dogara da *lu*, rukunin aiki wanda ya ƙunshi uba, 'ya'yansa, da sauran mazan da ke da alaƙa, zai iya ba wa wasu daga cikin samarinsa ilimi musulmi. Don haka sai aka samu ajin malamai da ake kira *karamokos* wadanda suka yi karatun Alqur'ani da tafsiri da hadisi da kuma rayuwar Muhammad . Wani dalibi ya karanta waɗannan ayyuka tare da malami guda ɗaya na tsawon shekaru daban-daban daga shekaru biyar zuwa talatin, kuma ya sami abin rayuwarsa a matsayin manomi na ɗan lokaci yana aiki a filayen malaminsa. Bayan kammala karatunsa, *Karamoko* ya sami rawani da ijazah, lasisinsa na koyarwa, kuma ya tashi don neman ƙarin koyarwa ko ya fara makarantarsa a ƙauye mai nisa. Wasu iyalai sun ba da malamai tsara bayan tsara. A lokacin babban jihadin Senegambia karkashin jagorancin Ma Ba (1809-1867) Musulunci ya bazu a yankin da babu kasa na Upper Volta, Ivory Coast da Guinea .

An kafa mulkin mallaka na Faransa a kan Upper Volta a cikin 1919, amma an raba shi tsakanin Ivory Coast, Nijar, da Sudan ta Faransa, sannan aka sake zama a 1947. Mulkin Faransa yana da alaƙa da tallata manyan mutane waɗanda aka zaɓa daga ƴan asalin ƙasar, amma kuma ya taimaka wa addinin Islama cikin lumana. Hukumar mulkin mallaka a fakaice ta ba da goyon bayan yaduwar Musulunci ta hanyar samar da zaman lafiya da tsari da kuma karfafa kasuwanci. Haka kuma sun kasance suna kallon musulmi a matsayin masu ci gaba a al'adu da ilimi fiye da wadanda ba musulmi ba na Afirka, sun nada shugabannin musulmi da magatakarda a matsayin masu gudanarwa a yankunan da ba musulmi ba. A Upper Volta a karshen karni na 19 akwai Musulmai kusan 30,000, amma a shekarar 1959 akwai 800,000, kusan kashi 20 na al'ummar kasar.

A 1984, Upper Volta aka sake masa suna Burkina Faso . Bayan juyin mulkin da sojoji suka yi, an kafa jamhuriyar tsarin mulki a shekara ta 1991. A Burkina Faso ana kallon yunkurin Larabawa da masu kishin Islama a matsayin cin karo da salon zamani na Turawa, da kuma hanyar hade kabilu daban-daban wadanda su ne musulmin kasar. Ilimin Madrasa, wanda aka fara bayan yakin duniya na biyu, yanzu ya zama rabin al'ummar musulmi, duk da cewa kananan tsiraru ne kawai suka kai matakin sakandare. Har ila yau, addinin Musulunci yana kara karfi ta hanyar gina masallatai, da wa'azi a gidan talabijin na kasar, da amincewa da bukukuwan musulmi a hukumance, da goyon bayan kasashen Larabawa. Ilimin Madrasa ya yi kira ga masu karamin karfi, wadanda ba su da ikon siyasa, wadanda ke goyon bayan kasa bisa tsarin shari'a . Sai dai ƙungiyoyin Musulunci sun kasu kashi-kashi.

## Magana