Kuttab

A **kuttab** ( Arabic   *kuttāb*, jam'i: *kataatiib*,   ) ko **makab** ( Arabic   )   wani nau'in makarantar firamare ne a duniyar Musulmi . Duk da cewa an fi amfani da *kuttab* wajen koyar da yara karatu, rubutu, nahawu, da kuma karatun Musulunci, kamar haddace Alƙur'ani da karanta shi (gami da *[[Qiraʼat|Qira'at]]* ), ana kuma koyar da wasu fannoni na aiki da na nazari.  Kuttab yana wakiltar wata tsohuwar hanyar ilimi a ƙasashen Musulmi da yawa, inda shehi ke koyar da ƙungiyar ɗalibai waɗanda ke zaune a gabansa a ƙasa. Har zuwa ƙarni na 20, lokacin da makarantu na zamani suka bunƙasa, kuttabs su ne hanyoyin da ake amfani da su wajen ilmantar da jama'a a yawancin ƙasashen Musulunci .

## Suna
Kuttab yana nufin makarantun firamare ne kawai a cikin Larabci. Wannan cibiyar kuma ana iya kiranta *maktab* (  ) ko *maktaba* (  ) a cikin Larabci—tare da rubuce-rubuce da yawa. A cikin amfani da Larabci na Zamani na yau da kullun, *maktab* yana nufin "ofishi" yayin da *maktabah* yana nufin "ɗakin karatu" ko "wurin karatu" kuma *kuttāb* kalma ce ta jam'i ma'ana "Marubuta".   A Maroko, ana iya kiran wannan cibiyar da *m'siid* (  ).

Kalmar Farisa Na gargajiya  An yi amfani da *maktabkhāna* a cikin Farisa na Iran (  )  da kuma cikin Azerbaijan (   ), cikin Turkawa Ottoman (  ;  Baturke na zamani :  ) da kuma a cikin Uzbek (  ), sau da yawa tare da  *maktab* ( Azerbaijani   ; Turkish   ; da sauransu). Ana amfani da *Maktab* a cikin Dari Persian a Afghanistan a matsayin kalma daidai da makaranta, gami da makarantun firamare da sakandare. A cikin Bosnia, ana kiransa *mejtef* ko *mekteb.*

## Tarihi

A duniyar Musulunci ta zamanin da, ana kiran makarantar firamare da *maktab*, wadda ta samo asali tun daga ƙarni na goma. Kamar makarantun firamare (waɗanda ke nufin manyan makarantu ), galibi ana haɗa *maktab* da masallaci .  A ƙarni na 16, malamin addinin Musulunci na Sunni Ibn Hajar al-Haytami ya tattauna makarantun *maktab* .  Dangane da wani roƙo daga wani alkalin addinin Musulunci na Shi'a mai ritaya wanda ke gudanar da makarantar firamare *ta Madhab* ga marayu, al-Haytami ya fitar da fatawa da ke bayyana tsarin ilimin *maktab* wanda ya hana duk wani cin zarafin yara marayu da aka yi wa rajista ta hanyar zahiri ko ta tattalin arziki. 

A ƙarni na 11, shahararren masanin falsafar Musulunci kuma malamin addinin Farisa, Ibn Sina (wanda aka sani da *Avicenna* a Yamma), a cikin ɗaya daga cikin littattafansa, ya rubuta babi da ke magana kan *maktab* mai taken "Matsayin Malami a Horar da Yara da Tarbiyya", a matsayin jagora ga malamai da ke aiki a makarantun *maktab* . Ya rubuta cewa yara za su iya koyo mafi kyau idan an koyar da su a cikin azuzuwa maimakon koyarwa ta ɗaiɗaikun malamai daga masu zaman kansu, kuma ya ba da dalilai da yawa na dalilin da ya sa haka yake, yana mai ambaton darajar gasa da koyi tsakanin ɗalibai da kuma amfanin tattaunawa da muhawara ta rukuni. Ibn Sina ya bayyana tsarin karatun makarantar *maktab* dalla-dalla, yana bayyana manhajar karatu ta matakai biyu na ilimi a makarantar *maktab* . 

### Ilimin firamare
Ibn Sina ya rubuta cewa ya kamata a tura yara zuwa makarantar *maktab* tun suna shekara 6 kuma a koya musu ilimin firamare har sai sun kai shekara 14. A wannan lokacin, ya rubuta cewa ya kamata a koya musu Alƙur'ani, ilimin falsafar Musulunci, harshe, adabi, ɗabi'un Musulunci, da kuma dabarun hannu (wanda zai iya nufin ƙwarewa iri-iri). 

### Ilimin sakandare
Ibn Sina ya kira matakin karatun sakandare na makarantar *maktab* a matsayin lokacin ƙwarewa, lokacin da ya kamata ɗalibai su fara koyon dabarun hannu, ba tare da la'akari da matsayinsu na zamantakewa ba. Ya rubuta cewa ya kamata a bai wa yara bayan shekara 14 zaɓi don zaɓa da ƙwarewa a fannoni da suke sha'awar, ko karatu ne, ƙwarewar hannu, adabi, wa'azi, magani, lissafi, ciniki da kasuwanci, sana'a, ko duk wani fanni ko sana'a da za su sha'awar bi don samun aiki a nan gaba. Ya rubuta cewa wannan mataki ne na canji kuma yana buƙatar a sami sassauci game da shekarun da ɗalibai ke kammala karatunsu, domin ana buƙatar la'akari da ci gaban motsin zuciyar ɗalibi da darussan da aka zaɓa.
## manazarta