Hukuncin kisa a Habasha

Habasha ta riƙe hukuncin kisa yayin da ba ta tabbatar da Yarjejeniyar Zaɓuɓɓuka ta Biyu (ICCR) na ƙudurin Majalisar Dinkin Duniya ba. A tarihi, an tsara hukuncin kisa a karkashin Fetha Negest don cika burin al'umma. Ana iya amfani da hukuncin kisa ta hanyar amincewar Shugaban kasa, amma kisa ba shi da yawa.

A shekara ta 2007, Manjo Janar Tsehai ya kashe Kinfe Gebremedhin, abokin tarayya na Firayim Minista Meles Zenawi. Yazo 2019, Amnesty International ta ba da rahoton cewa hukuncin kisa ya ci gaba, tare da kashe mutane 10. Hukuncin mutuwa na iya amfani da ba kawai ga kisan kai ba har ma da laifuka marasa ƙarfi ciki har da lalata da dangi, saɓo, satar yarinya ko gwauruwa, da sata dabbobi kamar dabbobi.

A karkashin Dokar Laifuka ta Tarayya Mataki na 122-128, Habasha ta tabbatar da hukunce-hukunce na biyu.

## Bayani game da hukuncin
A halin yanzu, Habasha tana riƙe da hukuncin kisa kuma ba ta tabbatar da Yarjejeniyar Zaɓuɓɓuka ta Biyu ga Alkawarin Kasa da Kasa kan 'Yancin Bil'adama da Siyasa (ICCR) ba.

A shekara ta 2007, an kashe Major Tsehai bayan da aka ki amincewa da roko don jinƙai ga Kotun Koli. An same shi da laifin harbi Kinfe Gebremedhin, abokin tarayya na Firayim Minista Meles Zenawi, a waje da kulob din jami'in a shekara ta 2001. Shugaba Girma Wolde-Giorgis ne ya amince da hukuncin kisa. Har ila yau, hukuncin kisa ya faru a baya a cikin Yakin Eritrea-Ethiopian a shekarar 1998, lokacin da gwamnati ta kashe dan kasuwa na Eritrea saboda harbi wani sanannen janar na Habasha.  

Habasha ta yi adawa da yarjejeniyar Majalisar Dinkin Duniya game da amfani da hukuncin kisa. Har ila yau, gwamnati tana amfani da hukuncin kisa don aikata laifuka ba tare da tashin hankali ba, gami da ta'addanci "wanda ke haifar da mummunan tarihi ko al'adu" da kuma aiki a matsayin kayan haɗi ga laifin da ke haifar da mummunar rauni a jiki.

Tun daga shekara ta 2019, Habasha ba ta nuna a hukumance don kawar da hukuncin kisa ko tabbatar da Yarjejeniyar Zaɓuɓɓuka ta Biyu ba. A cikin shekara ta  2011 Concluding Observations, Kwamitin Kare Hakkin Dan Adam ya nuna damuwa cewa Habasha ta ba da izinin hukuncin kisa ga "laifuka da suka bayyana suna da ma'anar siyasa",  da kuma manyan laifuka da bin Mataki na 14 na Alkawari. Kwamitin ya kuma nuna damuwarsa game da take hakkin dan adam a Yankin Somaliya kuma ya yi kira ga Gwamnatin Habasha da ta dauki mataki game da dokokin yaki da ta'addanci.

## A cikin dokar Habasha
A tarihi, al'ummar Habasha suna kallon hukuncin kisa a matsayin muhimmiyar kayan aiki don kariya ga al'umma. Sun yarda da shi a matsayin abin da ya sa waɗanda suka aikata babban zunubi. Wadannan sun hada da kisan kai, dangi, saɓo, satar yarinya ko gwauruwa, da sata da dabbobi kamar dawakai ko shanu. Ana iya amfani da hukuncin kisa ta hanyar amincewar Shugaban kasa, amma kisa ba shi da yawa. Hukuncin kisa don kisan kai yana da mahimman manufofi guda biyu: 

1. Ta hanyar yanke hukuncin kisa, al'umma tana fatan biyan wanda aka rasa. Fetha Negest ya bayar: Za a sanya su (zuwa mutuwa) a wurin da suka yi zunubi, don su zama darasi ga wasu waɗanda suke so su kasance (suna da hannu) a cikin wannan aikin, kuma don dangin mutumin da aka kashe su gamsu.2. Hukuncin mutuwa ya zama kafara ga mai kisan kai daga zunubi. Da yake magana game da gardama don riƙe hukuncin kisa, a cikin daftarin Dokar Shari'a na shekara ta 1957, Jean Graven ya rubuta: Ba wai kawai ya zama dole don kariya ta zamantakewa ba; ya dogara ne akan zurfin ji na Mutanen Habasha don adalci da kafara. Halakar rayuwa, babbar nasara ta Mahalicci, za a iya biya ta hanyar sadaukar da rayuwar mutum mai laifi.

## Shahararrun lokuta
A watan Yunin shekarar 2011, shugaban kasar Girma Wolde-Giyogis ya sanar a Fadar Kasa cewa an sauyawa hukuncin kisa ga manyan jami'an Derg 23 zuwa ɗaurin rai da rai. An yanke shawarar ne a ranar 28 ga watan Mayu, shekara ta 2011, daidai da bikin cika shekaru 20 da faduwar gwamnatin Derg. 

## Manazarta