Abubakar Atiku

**Abubakar Atiku** (ya rayu daga shekarar 1782 zuwa 1842) shine sarkin musulmi na uku a tarihin Sarautar musulunci a jihar Sokoto, yayi mulki daga watan Octoba, shekarar 1837 zuwa Nowamban shekarar 1842.

Abu Bakr Atiku (Larabci: أبو بكر أتيكو; 1782–1842) shi ne Sarkin Musulmi na uku na Khalifancin Sakkwato, wanda ya yi sarauta daga Oktoba 1837 zuwa Nuwamba 1842.

Shekarun farko

An haifi Abubakar Atiku dan Shehu ga matarsa ​​ta biyu ga Usman dan Fodio a shekarar 1782. Ya shiga ciki, kamar yadda duk 'yan uwansa suke, a cikin binciken da mahaifinsa ya jagoranta a Degel har zuwa lokacin da dangi da wasu mabiya suka yi hijira a 1804.. Kamar dan uwansa Muhammed Bello da ‘yar uwarsa Nana Asma’u, ya sadaukar da muhimmin bangare na shekarunsa na farko wajen yin nazari da rubuta wakoki da tarihi da kuma ilimin addinin Musulunci. Yawancin ayyukansa na tarihi da waƙarsa sun wanzu kuma ana ɗaukar su manyan matani na zamanin.

A shekara ta 1815, lokacin da Usman dan Fodio ya rasu, ya yi takara a dan uwansa Muhammed Bello a takaice domin ya mallaki Daular Sokoto. An kawo karshen gwagwarmayar gadon mulki ba tare da jinni ba inda Bello Sarkin Musulmi aka daure Atiku a gidan yari na tsawon shekara daya. Da aka sake shi, ya zama mai ba Mohammed Bello shawara har tsawon rayuwarsa.

## Sultan
Atiku ya zama Sarkin Musulmi a shekarar 1837 lokacin da dan uwansa Muhammed Bello ya rasu. Wasu daga cikin sarakunan halifanci sun ki Atiku, wadanda suka yi yunkurin shirya wa wasu ‘yan takara, amma nan da nan aka nada Atiku a matsayin magajin dan uwansa[4].

Atiku ya yi yunkurin sauya wasu manufofin Bello da ya dauka na almubazzaranci ne. Ya haramta rawa da kade-kade da wa'azi a cikin halifanci mai tsauri sosai[5]. Bugu da kari, duk da cewa Bello ya gudanar da gwamnatinsa daga Wurno tsawon shekaru na karshe na rayuwarsa, Atiku ya mayar da babban birnin kasar zuwa Sokoto.

Amma duk da haka mulkinsa bai yi farin jini sosai a wurin jama’a da kuma sarakunan halifanci ba. A karshen mulkinsa, rikici ya kunno kai a lokacin da ya gane wani shugaba mai cin gashin kansa ya sassaka Masarautar Adamawa. Modibo Adama ya yi yakin Fulani da mahaifin Atiku Usman dan Fodio. Atiku ya ga dama ya goyi bayan wani sarki da ya fi masa biyayya a Hamman Sambo don haka ya amince da kafa masarautu mai cin gashin kanta karkashin Hamman Sambo wanda ya dauki wani muhimmin bangare na yankin Adamawa. Adama ya yi barazanar ficewa daga Khalifancin Sakkwato, a maimakon haka ya shiga daular Usmaniyya sakamakon lamarin. Masarautar Adamawa ta yi kusa da yakin basasa har sai da wakilai suka zo suka bayyana cewa Atiku ya mutu, kuma magajinsa ya yi gaggawar sauya shawarar amincewa da Sambo. 

## Mutuwa
A cikin kaka na shekara ta 1842, a cikin watannin Musulunci na sha'aban da ramadan, ya jagoranci wani hari a Tsibiri a Maradun. An ce duk sarakunan gabas na halifanci sun hallara sai Yaqubu dan Dadi na masarautar Bauchi wanda ya tsufa ba zai iya shiga ba amma ya tura dansa Ibrahim a madadinsa. Atiku ya samu rauni ne a lokacin yakin, kuma da raunin da ya yi fama da shi a baya da kuma sakamakon azumin watan Ramadan, ya rasu a Katuru.

## Zuri'a
Daya daga cikin 'ya'yansa shi ne Ahmadu Atiku, Sarkin Musulmi na biyar, da wani dansa 'Abd ar-Rahman dan Abi Bakar, Sarkin Musulmi na goma sha daya na Khalifan Sakkwato. Jikansa shi ne Muhammadu Attahiru na daya, sarkin musulmi na karshe na khalifancin Sokoto.
## Manazarta