Kwamitin Tsaro na Majalisar Dinkin Duniya 1325

**Kwamitin Sulhu na Majalisar Dinkin Duniya ya amince da kuduri mai lamba 1325** (S/RES/1325), kan mata, zaman lafiya, da tsaro, a ranar 31 ga Oktoba, 2000, bayan tuno kudurori 1261 (1999), 1265 (1999), 1296 (2000), da (2010), da 13010 . Kudurin ya amince da rashin daidaito da kuma tasiri na musamman na rikice-rikicen makamai ga mata da 'yan mata. Ya yi kira da a amince da yanayin jinsi don yin la'akari da bukatun musamman na mata da 'yan mata a lokacin rikici, komawa gida da sake tsugunar da su, gyarawa, sake hadewa, da sake ginawa bayan rikici. 

Kudiri mai lamba 1325 shi ne takarda ta farko a hukumance da doka daga kwamitin sulhu wanda ya bukaci bangarorin da ke rikici da juna su kare hakkin mata, da goyon bayan shigar mata cikin shawarwarin zaman lafiya da sake gina kasar bayan rikici, da kuma kare mata da 'yan mata daga cin zarafin mata a lokacin yaki . Har ila yau, shi ne kudurin kwamitin sulhu na Majalisar Dinkin Duniya na farko da ya yi tsokaci musamman kan illar rikice-rikice ga mata.  Tun daga nan kudurin ya zama tsarin shirya mata, zaman lafiya, da ajandar tsaro, wanda ke mai da hankali kan ciyar da sassan kuduri na 1325 gaba.

## Ƙaddamarwa

### Abun lura
Abubuwan da aka lura sun nuna yadda Majalisar ta dauki batun mata da rikicin makamai da muhimmanci ga zaman lafiya da tsaro a duniya. Sun bayyana damuwar Majalisar game da fararen hular da ke fama da rikici, musamman mata da kananan yara, wadanda su ne akasarin wadanda rikici ya shafa.  da kuma waɗanda ƙungiyoyi masu ɗauke da makamai ke ƙara kaiwa hari. Hare-haren da ake kai wa fararen hula, musamman mata da yara, suna yin mummunan tasiri ga zaman lafiya da sulhu.

## Tarihi
An zartar da kudurin gaba daya a watan Oktoba na shekara ta 2000 bayan da kungiyar da ke aiki a kan mata, zaman lafiya da tsaro (NGO WG) da Asusun Raya Mata na Majalisar Dinkin Duniya (UNIFEM, wanda yanzu Majalisar Dinkin Duniya ta yi nasara). Netumbo Nandi-Ndaitwah, ministar harkokin mata a Namibiya a lokacin, ita ce ta kaddamar da kudurin a lokacin da kasar ta dauki matakin shugabancin kwamitin sulhu.  Ambasada Anwarul Chowdhury, mai wakiltar Bangladesh a majalisar, ya kuma ba da gudummawa sosai ta hanyar yin amfani da rawar da Bangladesh ke takawa a matsayin shugaban majalisar don jawo hankali ga gudummawar mata ga zaman lafiya da tsaro. Chowdhury ya ci gaba da kasancewa mai fafutuka kuma mai ba da shawara don cikakken aiwatar da kuduri mai lamba 1325.  Ƙungiyar Aiki ta NGO ta taka muhimmiyar rawa wajen samun nasarar shigar da Majalisar don gudanar da buɗaɗɗen zama a kan mata, zaman lafiya, da tsaro, tuntuɓar mambobin majalisar kan ƙuduri, da kuma ba su bayanai masu dacewa. 

Dandalin Ayyukan Aiki na 1995 na Beijing ya ƙunshi babi gabaɗayan da ya mai da hankali kan mata, zaman lafiya da tsaro. A cikin shekarun 1990s, ƙungiyoyi masu zaman kansu sun ƙara nuna damuwa game da mummunan tasirin yaƙi akan mata, musamman cin zarafin jima'i da aka gani a yakin basasa a Bosnia, Afirka ta Yamma, da Ruwanda . Masu fafutuka sun kuma ji haushin yadda mata ke fuskantar cikas ga shiga tattaunawar sulhu da kuma mummunan tasirin da mata suka samu bayan rikici. Bikin cika shekaru 5 na taron birnin Beijing (Beijing+5) ya ba da muhimmiyar gudummawa wajen samun ci gaba kan harkokin mata da zaman lafiya da tsaro a MDD.

Tarihin kudurin da nassi ya shahara ga matakin sa hannun kungiyoyi masu zaman kansu da kungiyoyin farar hula, wadanda suka taimaka wajen tsara kudurin. Muhawarar ta kwanaki biyu kan kudurin kuma shi ne karo na farko da Majalisar ta kebe tattaunawa da mata. 

## Aiwatarwa

### Majalisar Dinkin Duniya
Manyan bangarorin biyu na kuduri mai lamba 1325 suna magance cin zarafi ta hanyar jima'i a cikin rikice-rikicen makamai da kuma kara shigar mata cikin matakan zaman lafiya da cibiyoyin siyasa. A cikin Majalisar Dinkin Duniya, kudurin ya haifar da kara mai da hankali kan daidaita jinsi, ko tantance tasirin manufofin daban-daban ga mata da maza. Manyan shirye-shiryen da ke aiwatar da kudurin su ne Matan Majalisar Dinkin Duniya da kuma Ma'aikatar ayyukan wanzar da zaman lafiya, ko da yake wasu shirye-shirye da yawa kuma suna amfani da shi ga aikinsu. 

#### ginshiƙai huɗu na aiwatarwa
A shekara ta 2009, ƙuduri mai lamba 1889 ya yi kira ga Sakatare-Janar da ya samar da jerin alamomi don bin diddigin aiwatar da kuduri mai lamba 1325. Ana amfani da alamomin wajen tsara shirye-shirye na Majalisar Dinkin Duniya, amma kuma kasashe membobi da kungiyoyi masu zaman kansu sun amince da su. Abubuwan da aka haɓaka sune ginshiƙai huɗu na rigakafi, kariya, shiga, da taimako da farfadowa. 

### Daidaiton jinsi
Kudiri mai lamba 1325 yana goyan bayan daidaita jinsi, ko haɗa ra'ayin jinsi a cikin dukkan manufofi da shirye-shirye, a cikin ayyukan wanzar da zaman lafiya da sauran shirye-shiryen Majalisar Dinkin Duniya da suka shafi zaman lafiya da tsaro.  Masu sukar suna jayayya cewa wasu sassan kudurorin, kamar samun babban mashawarcin jinsi, yana haifar da ware yancin mata daga duk sauran batutuwan zaman lafiya da tsaro, tare da batutuwan mata don haka sun zama gefe a cikin "getto gender" da kuma kasancewa a waje da na al'ada.  Ta hanyar iyakance al'amuran mata ga masu ba da shawara ko ofisoshi na jinsi, cibiyoyin tsaro suna ci gaba da kallon batutuwan jinsi a matsayin babban batu kuma cibiyoyi sun kasance tsarin da maza ke mamaye. Da farko Jamus ba ta aiwatar da wani shiri na 1325 na kasa ba saboda wannan dalili, yana mai cewa ta tsara matsalolin jinsi a cikin hukumomin gwamnati da manufofinta, kodayake daga baya ta aiwatar da daya a cikin 2012. 

### Tasiri
Duk da kulawar da aka yi na aiwatar da kuduri mai lamba 1325 da alamu masu tasowa, babu wata shaida da ke nuna tasirin da ake samu a kasashen da ke fama da rikici. Kididdigar da Majalisar Dinkin Duniya ta yi na nuna karancin ci gaba a fannoni kadan, musamman shigar da mata cikin harkokin siyasa. Bugu da kari, kudurin ya dogara ne da zato da dama da ba a tabbatar da su ba, kamar yuwuwar shigar mata ya yi tasiri ga zaman lafiya da tsaro.  Duk da haka, shirye-shiryen kwanan nan sun jaddada buƙatar ƙarin bayanai don bin diddigin sakamako, ciki har da Ƙididdigar Ƙididdigar Maɗaukaki mai zuwa na ƙuduri, wanda zai iya ba da cikakken bincike game da aiwatarwa da tasirinsa.

## Manazarta