Ma'aikatar albarkatun man fetur ta (Najeriya)

**Ma’aikatar Albarkatun Man Fetur** wani bangare ne na Ma’aikatun Tarayyar Najeriya waɗanda ke jagorantar albarkatun man fetur da ayyukanta a Najeriya . Tana nan a Block D, Towers na NNPC, Herbert Macaulay way, CBD, Abuja .  

## Tarihi
A farkon lamarin, sashen kula da harkokin  (Hydrocarbon) na ma'aikatar harkokin Legas ne ya gudanar da al'amuran man fetur, wanda ya gabatar da rahoto kai tsaye ga Gwamna-janar.

Ƙungiyar haɗin kai  ta ba da nauyi kamar: adana bayanai game da al'amuran bincike, da shigo da kayayyakin man fetur; aiwatar da aminci da sauran ƙa'idodi kan al'amuran waɗanda galibi suka shigo da kayayyaki da rarraba su, da sauransu 

Ƙungiyar ta haɓaka zuwa sashen Man Fetur a cikin Ma’aikatar Ma’adanai da Wuta, tare da faɗaɗa ayyukan masana'antar mai. A cikin shekarar 1971, an kuma kirkiro Kamfanin Mai na Ƙasa (NNOC) don gudanar da ayyukan kasuwanci kai tsaye a cikin masana'antar mai a madadin Gwamnatin Tarayya.  Koyaya, Sashin Albarkatun Man Fetur (Department of Petroleum Resources) a Ma’aikatar Ma’adanai da Wuta ta Tarayya ta ci gaba da aiwatar da doka da oda a kan masana'antar. A shekarar 1975, aka daga darajar sashen zuwa ma’aikatar mai suna, ma’aikatar mai da makamashi wanda daga baya aka sauya sunan zuwa ma’aikatar albarkatun man fetur. Sannan a shekarar 1985, an sake kafa Ma'aikatar Albarkatun Man Fetur. 

## Tsarin Ƙungiyar
Ma'aikatar Albarkatun Man Fetur ƙungiya ce ta gwamnati wacce tsarin aikinta ya kunshi Minista wanda aka naɗa shi  ta hanyar shugaban siyasa, Babban Sakatare wanda jami'in aiki ne kuma Babban Jami'in Akanta na Ma'aikatar.  Babban Sakatare yana ba da rahoton duk lamuran na Ma’aikatar ga Ministan, yayin da Daraktoci a ma’aikatar ke gabatar da rahoto ga Babban Sakatare. Ma'aikatar tana da Daraktoci goma sha biyu, kowannensu yana karkashin jagorancin Darakta, wato: Ma'aikatar Kula da Albarkatun Dan Adam, Ma'aikatar Tsare-tsare, Bincike da Kididdiga, Ma'aikatar 'Yan Jarida da hulda da jama'a, Ma'aikatar Kudi da Lissafi, Sashin Shari'a, Ma'aikatar Siyarwa, Gas, Ma'aikatar aiyukan mai, sake fasalin Co-ord, Janar aiyuka, binciken ciki, Sashin Ayyuka na Musamman, da sauransu 

Kowane ɓangare yana da ɓangarori daban-daban a cikin tsarin matsayi / dala wanda Mataimakin Daraktoci ke jagoranta, da ƙaramin sashe / mahaɗa. Daraktocin suna bayar da rahoto kai tsaye ga Babban Sakatare, yayin da Mataimakin Daraktoci ke ba da rahoto ga Daraktoci da Mataimakin Daraktoci suna ba da rahoto ga Mataimakin Daraktoci bi da bi. Ma'aikatar Albarkatun Man Fetur tana gudanar da ayyukanta a matakin tsari tun daga kan manyan shuwagabannin gudanarwa har zuwa na tsakiya / karamin mai zartarwa. 

## Jagoranci da Daraktoci
Shugaban ƙasa Muhammadu Buhari ya naɗa Dr. Emmanuel Ibe Kachikwu a matsayin ƙaramin ministan albarkatun man fetur a watan Nuwamba na shekarar 2015.    An maye gurbinsa da Timipre Sylva wanda ya karɓi mukamin Minista a watan Agusta 2019. 

Ma’aikatar tana da babban sakatare guda ɗaya, daraktoci tara, mataimakan darektoci biyu da kuma mataimakin darakta da ke shugabantar da sassan su. 

**Daraktoci, matsayi da Sashensu:**

## Manufa
Tabbatar da yanayi mai ba da damar inganta sarkar mai da Gas, ta hanyar fasahar zamani, masana'antu, kyawawan halaye, shigar masu ruwa da tsaki da sabbin abubuwa a madadin makamashi. 

## Gani/Hangen nesa
Don isar da Masana'antar mai da Gas (Makamashi) don Najeriya. 

## Ayyuka

* Addamarwa da tsara tsarin manufofi da shirye-shirye na ci gaban ɓangaren Man Fetur (Mai da Gas) gaba ɗaya;
* Duk manufofin suna da mahimmanci game da tallan ɗanyen mai, gas, albarkatun Man Fetur da dangoginsu;
* Duk manufofin rangwame a bangarorin mai da iskar gas na bangaren makamashi na tattalin arziki;
* Kirkirar manufofi don karfafa saka hannun jari na kamfanoni masu zaman kansu da shiga cikin bangarorin mai da gas;
* Gudanar da bukatun hadin gwiwa na gwamnati a bangaren Man Fetur domin kara cikakken amfanin tattalin arzikin da ake samu daga albarkatun mai da iskar gas na Najeriyar da kuma tabbatar da inganta sha'awar gwamnati a dukkan tsare-tsaren mai da gas;
* Lasisin duk ayyukan mai da iskar gas;
* Manufofin siyasa dangane da bincike da haɓakawa a ɓangarorin Man Fetur da Gas na masana'antar Man Fetur;
* Developmentaddamar da masana'antun hydro-carbon ciki har da iskar gas, sarrafawa, matatun mai da masana'antun Petrochemical ta hanyar haɗin gwiwar masu zaman kansu;
* Kirkirar manufofi don tabbatar da karuwar albarkatun mai da iskar gas da kuma karuwar fasahar kere kere a Najeriya daidai da tsarin da ya dace da kuma kasafta kason samarwa ga kamfanonin da ke samarwa bisa lamuran OPEC da kuma kara yawan kudaden shiga daga man fetur da iskar gas ga kasar;
* Kulawa da kulawa da dukkan alakar da ke tsakanin bangarorin biyu da suka shafi bangaren makamashi (Mai da Gas); Gabaɗaya kulawa da daidaita ayyukan ayyukan majalissun masu zuwa da rassanta:
** Kamfanin Man Fetur na Kasa (NNPC)
** Ma'aikatar Albarkatun Man Fetur (DPR)
** Asusun Bunƙasa Fasahar Man Fetur (PTDF)
** Asusun Daidaita Man Fetur (PEF)
** Cibiyar Horar da Man Fetur (PTI)
** Hukumar Kula da Farashin Kayan Man Fetur (PPPRA) 

## Sassan
**Sassan, Shugabanci da Ayyukansu:**

* Nigeria National Petroleum Corporation
* Department of Petroleum Resources
* Petroleum Training Institute
* Nigeria Nuclear Regulatory Authority
* Petroleum Products Pricing Regulatory Agency 
* Nigerian Content Development Monitoring Board
* Petroleum Technology Development Fund
* Daidaita kuɗaɗen fetur

## P & ID harka
A shekarar 2010, an ce Ma’aikatar Albarkatun Man Fetur ta Najeriya ta sanya hannu kan yarjejeniyar kwangila a madadin gwamnatin Najeriya a lokacin, karkashin jagorancin shugaban ƙasa Goodluck Ebele Jonathan don ginawa da kuma gudanar da wani sabon wurin sarrafa iskar gas tare da wani kamfani mai zaman kansa na kasar waje da Ci gaban Masana'antu da aka sani da P&ID, kamfani ne wanda aka kafa a cikin Tsibirin British Virgin Islands. Kwangilar da aka kulla tare da gwamnatin tarayyar Najeriya ita ce samar da iskar gas (“jika gas”) ba tare da an biya kudin kamfanin ba. A nata ɓangaren, kamfanin zai gina tare da gudanar da aikin har tsawon lokacin da aka amince da shi tare da sarrafa gas din don cire ruwan gas din da kamfanin zai biya yayin da za a dawo da shi gas din ba tare da tsada ba wanda hakan zai dace da shi. gida. Ma'aikatar a karkashin jagorancin minista na wancan lokacin, Diezani Alison-Madueke ta kula da kammala kwangilar wacce daga baya ta zama datti cikin rikice-rikice da ƙararraki. Duk kwangilar da yanayin da suka shafi kammalawarsa ba sabon abu bane. Na ɗaya, kwangilar ta dogara ne akan shawarar da ba a nema ba da kamfanin P&ID ya gabatar wa gwamnatin Najeriya. Ba a gudanar da wata yarjejeniya ba. Bugu da ƙari, P&ID bai bayyana yana da gogewa ba a fannin gas wanda za a tsammata daga kamfani da ke da alhakin aikin biliyoyin daloli - ya kasance wani yanki ne da ke cikin teku ba tare da “ba shi da dukiya, ƙalilan ma’aikata ne, kuma ba shi da rukunin yanar gizo ko wani wurin. ”  Rahoton wani dan jaridar Najeriya, Reuben Abati ya bayar da cikakken bayani game da shari'ar kamar haka; "Maganar ta tafi gaban kotun sasantawa, a karkashin Dokar da sasantawa a shekarar 2004, tare da London, Ingila a matsayin wurin sasantawa. Bayan tabbatar da ikonta a cikin lamarin, Kotun ta fara sauraron kararta don tantance ko babu wata karya kwangila. A wannan lokacin, akwai ƙoƙarin da Ma'aikatar Man Fetur ta yi don cimma yarjejeniya tare da P&ID har na dala miliyan $ 850, wanda za a biya kashi ɗaya. An gabatar da wannan ne don neman amincewar Shugaban Ƙasa mako guda zuwa tafiyar Shugaba Jonathan daga mukaminsa. Da ma za a iya ɗaure hannayen gwamnati mai shigowa don ba da izinin biyan wannan kuɗin. A halin da ake ciki, Kotun Sauraren kararraki ta raba shari'ar kuma a watan Yulin 2015, ta tabbatar da cewa haƙiƙa Najeriya ta gaza aiwatar da ayyukanta a karkashin GSPA sannan kuma ta yanke hukunci baki daya cewa P&ID na da hakkin a biya shi diyya. Sabuwar gwamnatin Najeriya ta kwashe sama da watanni 4 kafin ta maida martani. Uzurin da aka bayar na jinkirin, daga Misis Folakemi Adelore, mai bayar da shaida ga Najeriya, shi ne cewa an samu canjin mulki a Najeriya kuma Ministocin, ciki har da Babban Lauyan nan ne kawai aka nada. Najeriya ta nemi a kara mata lokaci domin ta yi aiki da sakamakon kotun da ke sasantawa ". 

## Lissafin masana'antar man fetur
Najeriya a matsayinta na ƙasa mai dogaro da mai ta nemi hanyoyi daban-daban na bunƙasa ɓangaren mai da iskar gas daidai da matsayin duniya wanda ke nuna buƙatar ƙarrfafa ƙarfi da ingantaccen tsari na ɓangaren don bunƙasa cikakkiyar gasa ta hanyar shirin zuwa ƙudirin Masana'antar Man Fetur.  Wata majiyar labarai ta cikin gida ta ba da rahoton cewa "an fara aika ƙudirin ne ga Majalisar Dokokin Najeriya a watan Disambar shekara ta 2008 daga Shugaba Umaru 'Yar'Adua na lokacin . Wani kwamiti na shugaban ƙasa da aka kafa a 2007 don duba ɓangaren mai da iskar gas ne suka ƙirƙiro da ƙudirin wannan kudirin, wanda ke da nufin ƙara nuna gaskiya a Kamfanin Man Fetur na Najeriya (NNPC) da kuma ƙara wa Najeriya kaso daga kuɗaɗen shigar mai. Dokar ba ta taɓa zama doka ba saboda adawa daga kamfanonin mai na ƙasa da ƙasa (IOCs) da Kamfanin Man Fetur na Najeriya (NNPC) kan wasu abubuwan da ke cikin daftarin. A shekarar 2015, karamin Ministan Albarkatun Man Fetur na wancan lokacin, Dokta Ibe Kachikwu ya ce ya kamata a yi wa PIB kwaskwarima don saurin wucewa. Sakamakon haka, Dokar ta kasu kashi daban-daban, don magance ɓangarori daban-daban na masana'antar mai. A shekarar 2016, majalisar dattijai ta nuna alamun shirye shirye don fara tattaunawa kan ƙudirin, wanda shugaban kwamitin majalisar dattijan kan man fetur (Sama), Sanata Omotayo Alasoadura ya tura don karatu na biyu. Gabanin muhawarar kan ƙudirin, Sanatocin daga yankin Neja Delta, wadanda suka nemi a dakatar da dokar a 'yan watannin baya, saboda sun yi imanin cewa rashin shigar da buƙatun al'umma a matakin farko na iya kara tayar da hankali a cikin yankunan da ke samar da mai, sun kammala shirye-shiryen haduwa don yin tunani a kan sake farfado da kudirin da kuma tabbatar da cewa aikin a kan tafiyarsa ya ci gaba cikin sauri. Tsarin tabbatar da an zartar dashi kafin karshen zaman majalisa, na 2016, bai zama gaskiya ba. Har ila yau, a cikin shekarar 2018, an gabatar da kudirin dokar, Dokar Gudanar da Masana'antar Man Fetur (PIGB), ta Majalisar Dokoki ta 8, amma, Shugaba Muhammadu Buhari ya ki amincewa da shi.

### Sabuwar PIB 2020
Duk da ƙoƙarin da majalisun da suka gabata suka yi na rashin nasara, zartar da ƙudirin dokar Masana’antar Man Fetur na ɗaya daga cikin abubuwan da Majalisar Tarayya ta tara ta lissafa a cikin ƙudirin dokar. Mambobin majalisar dattijai da na wakilai, da suka dawo bakin aiki bayan rantsar da su a ranar 11 ga Yuni, a shekara ta 2019, sun yi alkawarin karya “jinx” da ke kusa da Dokar Masana’antar Man Fetur (PIB) tare da kawo gyara a ɓangaren man. Shugaban majalisar dattijai, Dr Ahmed Lawan da takwaransa na majalisar wakilai, Hon. Femi Gbajabiamila ya tabbatar da cewa majalisar dokoki ta 9 za ta zartar da ƙudirin. Shugaban ƙasa Muhammadu Buhari a ranar 29 ga Satumba, shekara ta 2020 ya aika da sabon PIB ga ‘ƴan majalisar. Ƙudirin ya wuce karatu na farko da na biyu ba tare da bambancin ra'ayoyi daga 'ƴan majalisar ba, saboda haka majalisar ta kafa kwamitin wucin gadi don sauraren ra'ayoyin jama'a, yayin da kwamitocin majalisar dattijai kan man fetur na sama, na ƙasa da iskar gas ke kula da na majalisar dattawa. Sabon PIB mai taken: "Ƙudirin doka don samar da doka, shugabanci, tsarin mulki da kuma tsarin Fiíscal na masana'antar man fetur na Najeriya, Ci gaban Al'umma mai masaukin baƙi da kuma lamuran da suka shafi hakan," a tsakanin wasu kuma suna ƙoƙarin soke Asusun Daidaita Man Fetur (PEF) da Hukumar Kula da Farashin Kayayyakin Man Fetur (PPPRA) da maye gurbinsu da wata sabuwar hukuma da za a sani da Nigerian Midstream da Downstream Regulatory Authority (NMDRA) wacce za ta kasance da alhakin fasahohin ƙere-ƙere da kasuwanci na zirga-zirga da ayyukan mai a cikin masana'antar. Ƙudirin ya gabatar da ƙudirin kafa Hukumar Kula da Manyan Tace ta Najeriyar don ta kasance mai daukar nauyin fasahohi da kasuwanci na ayyukan hakar mai. Ta ƙara neman kasuwancin Kamfanin Mai na Ƙasa (NNPC) don zama Kamfanin Man Fetur na Najeriya don a sanya shi a ƙarƙashin Dokar Kamfanoni da Al’amuran Matsalar da Ministan mai ya sanya.

### Masu ruwa da tsaki suna adawa da wasu tanade-tanade a cikin ƙudirin a wurin Jin ra'ayoyin Jama'a
Dukkanin majalisun dokokin kasar sun gudanar da taron jin ra’ayoyin jama’a na kwanaki biyu kan ƙudirin don baiwa masu ruwa da tsaki damar yin abubuwan da suke gabatarwa kafin zartarwar ta ƙarshe. Yayin da Majalisar Dattawa ta gudanar da nasu a ranar 25 zuwa 26 ga watan Janairu, majalisar a nata ɓangaren ta gudanar da su a ranar 27 zuwa 28 ga watan Janairu. A taron sauraren ƙarar da kwamitin haɗin gwiwa na majalisar dattijai kan harkar Man Fetur, Ruwa da Gas, wasu manyan kamfanoni masu haƙar mai da sauran masu ruwa da tsaki a harkar sun nuna damuwa kan wasu tanade-tanaden sabon Ƙudirin. Shugaban Sashin Cinikin Mai (OPTS), Mike Sangster wanda ya gabatar da bayanan a madadin kamfanonin Total, Chevron, Exxon Mobil da Shell ya nuna rashin gamsuwa da wasu tanade tanaden. Manyan damuwar da suka gabatar sun haɗa da ci gaban zurfin ruwa, wanda ya ce sun taimaka matuƙa wajen kula da matakan samar da mai a Najeriya ta hanyar rage koma baya a harkar haɗin gwiwa. Ƙungiyar ta koka kan cewa PIB ɗin ya nuna cewa tanade-tanaden na (Deepwater) basa samar da yanayi mai kyau na saka hannun jari a gaba da kuma ƙaddamar da sabbin ayyuka. Sun kuma ba da shawarar cewa PIB ya cire Harajin Hydrocarbon la'akari da cewa har yanzu kamfanoni za su kasance ƙarƙashin CIT. Ƙungiyar ta ce don tabbatar da karfafa gwiwar masu saka jari su samar da kudaden gudanar da ayyukan Deepwater, ya kamata PIB ta baiwa ayyukan mai na Deepwater cikakken tallafi a lokacin biyan shekaru biyar na farkon samarwa ko kuma shirin masarauta da ya kammala kamar yadda aka yi bayani dalla-dalla a cikin miƙa su. Sun ci gaba da cewa ƙudirin ba zai magance manyan matsalolin da ke fuskantar ci gaban iskar gas a Najeriya ba, kamar rashin wadatattun hanyoyin samar da ruwa, tsadar farashin iskar gas, ɗimbin basussuka masu tsawo, da dai sauransu, wanda hakan na iya kawo cikas ga cimma burin gwamnati na ɓangaren gas na cikin gida. Sun ba da shawarar cewa PIB ta samar da hanya madaidaiciya don sauyawa zuwa farashi mai tushen kasuwa, ba kara wasu ka'idoji na biyan bukatun isar da iskar gas na cikin gida a matsayin wani sharaɗin samar da iskar gas zuwa ƙasashen waje da kuma ba da kwangila da yarjejeniyoyin da suka gabata suka gudana ba. Har ila yau, Shugaban HOSTCOM na Kasa, Mista Benjamin Style Tams, a cikin gabatarwar sa, ya ce zai zama wauta da rashin tunani a hana “HostCom” damar rabon hannun jari a duka kafa kamfanin NNPC Limited, hukumar, hukuma da allon Sanarwar ta ce: “Wannan neman mallake dukkan iko da dukiyarmu ta wasu tsirarun masu kishin kasa dole ne ya tsaya. Dangane da kuɗin azabtarwa na iskar gas, al'ummomin da ke karɓar bakuncin, waɗanda su ne kai tsaye ke karɓar mummunan tasirin, su ne waɗanda za su karɓi hukuncin wutar. "Game da kula da muhalli da kuma ci gaba mai dorewa na al'ummomin da ke karbar bakuncin, ya zama wajibi duk dokokin da manufofin da za su fara aiwatar da duk wani aiki dole ne su yi daidai da ka'idojin kasa da kasa da ake da su a yayin gabatar da mu." A wata gabatarwar, Kungiyar Injin Injin Mata (WIEN) ta kuma nuna damuwa game da shawarar a cikin PIB, wanda ya ce "kowane mazaunin, inda ya dace ta hanyar mai ba da sabis, ya ba da gudummawar da ta yi daidai da kashi 2.5 cikin 100 na ainihin aikin aiki dangane da duk aikin mai. ” Shugabar WIEN kuma Manajan Darakta na Zigma Limited, Mrs. Funmi Ogbue, ya ce kashi 2.5 din ya yi tsada sosai. Sun kawo Sashe na 3, 14, 15, 18, 22, 26, 37, 41 da 71, da sauransu yayin da suke neman 'yan majalisar su canza kalmomi kamar' shi ',' nasa 'da' shi 'ga' su ',' su ', da' su '. A zaman da aka yi a majalisar wakilai, masu ruwa da tsaki da suka hada da masu samar da mai, jihohin da ke samar da mai, kungiyoyin kwadago da kungiyoyi masu ruwa da tsaki sun yi adawa da wasu tanade-tanade a cikin dokar wadanda suke ganin ba su dace da gasa ba, saka hannun jari da sauran ayyukan a cikin harkar man fetur. A nasa bayanin, Shugaban ƙungiyar kwadagon Najeriya, (NLC) Kwamared Ayuba Wabba ya musanta wasu tanade-tanade na PIB da kuma shawarar yin kwaskwarima don shigar da kwadago da bunkasa samar da mai a bangaren mai. A cewarsa: “Sashe na 53 wanda ke kirkirar Kamfanin Kamfanin Man Fetur na Kasa na Najeriya ya dauka cewa ya kamata ya kasance tare da NNPC a matsayin kamfani. Wannan yana haifar da yanayin rikicewa tsakanin mahaɗan biyu. Don haka, ya zama dole a bayyana abubuwan biyu. A takaice, bangaren aiki ko kamfanin riƙe kamfani na iya fa'ida daga guje wa rikicewar nomenclature. “Sashe na 53 (1) ya bayar da cewa Ministan zai kasance cikin watanni shida daga fara wannan Dokar, ya sanya a sanya shi a karkashin Kamfanoni da Dokar Allied Matters, wani karamin kamfanin abin alhaki, wanda za a kira shi da Kamfanin National Petroleum Company Limited (NNPC Limited) ). “Kwadago ba su yarda da wannan tanadin ba. Akwai wadatattun dalilai don damuwa a cikin wannan tanadin. Tabbas, haɗawa a ƙarƙashin CAMA na NNPC Ltd yana da tasiri mai tasiri ga tasirin kasuwancin kasuwanci, gami da haɗakar kamfanin haɗin gwiwa ta hanyar koke. Sabili da haka, masu ba da bashi, abokan gaba suna karɓar ƙididdigar har ma da masu hannun jari kaɗan na iya tsara sabbin dokokin don cutar da mutanen Najeriya. “Muna ba da shawarar cewa ya kamata a sanya kamfanin NNPC Ltd. ta hanyar da ta fi karfin da zai ba ta damar yin aiki tare da mafi karancin cikas, ba tare da samun takunkumin da ke iya haifar da rikici ba sannan a gudanar da shi cikin riba. Wannan karfin da aka samu wajen kafa kamfanin na NNPC Ltd. ya kamata a kalla, ya tabbatar da cewa babu wani mutum, wasu zababbu ko kungiyoyin adawa da za su iya kawo cikas ga ayyukanta ta hanyar koke-koke da kuma karbar madafun iko. ” A cikin bayanin da ta gabatar, Kungiyar Man Fetur da Gas ta Kasa, (NUPENG) da Manyan Manyan Ma'aikatan Man Fetur da Gas na Najeriya, (PENGASSAN) sun yunkuro don neman Hukumar Kula da Man Fetur da Gas. Yayin da yake gabatar da matsayinsu na hadin gwiwa, Shugaban PENGASSAN, Festus Osifo ya ce ba zai haifar da da mai ido ba wajen yin kwafin kwamitocin. Ya kuma yi kira ga mai kula da NNPC mai zaman kansa ya roki 'yan majalisar su tabbatar da cewa PIB lokacin da aka zartar dole ne ya jawo hankalin masu saka jari. Jin ra'ayoyin jama'a duk da haka ya ɗauki wani yanayi daban a Rana ta Biyu. Kafin farawa, membobin al'ummomin da ke karɓar bakuncin sun shiga rikici. Yaƙin ya ɓarke ne lokacin da aka kira theungiyoyin Hostungiyoyin Hostan Nijeriya masu samar da Mai da Gas (HOSTCOM) a kan dakalin gabatar da jawabai ta hanyar Shugaban Kwamitin Ad-hoc kan PIB, Hon. Mohammed Monguno, amma an samu rashin jituwa a tsakaninsu wanda ya kai ga musayar duka har sai da jami'an tsaro suka shiga tsakani. Don wannan, 'yan majalisa da sauran mahalarta taron sun yi sumame don aminci, kuma sun sake zama bayan kura ta lafa. Daya daga cikin mutanen da ke cikin fadan, wanda ya bayyana kansa, a matsayin Babban Cif Benjamin Tamaranebi, kuma Shugaban HOSTCOM, da yake zantawa da manema labarai daga baya ya ce yakin ya shafi batun neman kaso 10 cikin 100 na daidaito daga al'ummomin da ke karbar bakuncin. Za a tuna cewa gwamnati ta sanya a cikin PIB da aka gabatar 2.5. kashi ɗari a matsayin masarauta ga al'ummomin da suka karɓi baƙuncin. Amma Tamaranebi ya ce bai isa ga mutane ba saboda haka ya nemi karin kashi 10 cikin 100. Shima da yake magana akan ci gaban, Barr. Gouha Ukhorumah wanda ya wakilci Gbaramatu da ke gabar teku da kuma Hostungiyoyin masu karɓar bakin teku a ƙaramar hukumar Warri ta Kudu na Jihar Delta ya ce rikicin ya samo asali ne tsakanin ɓangarori biyu na ƙungiyar waɗanda ke kiran kansu Hostungiyoyin Masu karɓar ba tare da takamaiman masarauta ko Localaramar Hukumar a matsayin yankin da ke ɗaukar hoto.

### Matsayin Gwamnatocin Jihohi
Hakazalika, a jawabansu daban-daban, wasu jihohin da ake haƙo mai kamar Delta, Ribas, Bayelsa, Akwa Ibom sun matsa kaimi wajen shigar da su cikin shuwagabannin hukumomin gudanarwa daban-daban. Jihar Ribas ta ba da shawarar cewa bisa la’akari da dabarun da jihar Ribas ke da shi a fannin samar da man fetur da iskar gas, ya kamata a ba da misali da hedkwatar hukumar da duk kamfanonin da ke hako mai a jihar Rivers bisa ga umarnin shugaban kasa. Dangane da jihar Delta, sashe na 238 na kudirin dokar da ya karanta “Rashin hada da Man Fetur Communities Development Trust”, ya kamata a sake gyara shi don karanta “Rashin nasara daga duk wani mai lasisi ko hayar da wannan doka ta tanada don yin aiki da wajibcinsa a karkashin wannan babin na iya zama doka. zama dalilin soke lasisin da ya dace ko haya." Jihar wanda babban mashawarcin gwamna Ifeanyi Okowa, Dr. Kingsley Emu ya wakilta ya kuma bukaci a sake gyara sashe na 238 na kudirin don karantawa: “Sashe na 238’ duk wanda ke da lasisi ko hayar da doka ta zartar na shigar da dokar. Amintattun ci gaban al'ummomin mai masaukin baki a cikin tsarin lokaci a cikin sashe na 236 zai sanya mai riƙe ko lasisi ya zama abin alhakin hukuncin $250,000 da za a biya ga amintaccen a duk lokacin da aka haɗa asusun amana. Bugu da kari, ƙarin $50,000 na kowane wata mai zuwa amintaccen ya kasance ba a haɗa shi ba. Wannan hukuncin zai kasance ƙari ga adadin kuɗin da aka amince da shi a ƙarƙashin sashe na 240." Gwamnatin ta kuma bukaci ‘yan majalisar da su kirkiro wani sabon sashe na 240 (5) don samar da kashi 50 na hukuncin da ya taso kan iskar gas a wani yanki na musamman na lasisi ko hayar da aka kafa kamfanin mai na Host Community Development Trust kamar yadda ita ma ta nemi a samar da ita. na wani sabon Sashe na 240(6) don karanta "Taimakon cirewa kwatankwacin kashi 20 na kuɗin lasisin da aka biya akan sabon lasisi ko farashin tallace-tallace inda aka sake siyar da haya ko lasisi."

### Maido da PIB Sake
Bayan da aka yi ta cece-ku-ce a ranar karshe ta zaman da aka yi a zauren majalisar, gamayyar kungiyoyin farar hula (CSOs) da al’ummomin da ke hako mai a yankin Neja Delta sun yi watsi da kudirin dokar masana’antar man fetur ta shekarar 2020. Da yake magana, mai magana da yawun kungiyoyin CSOs da masu masaukin baki a yankin Neja Delta, Botti Isaac ya zargi kwamitin wucin gadi na majalisar wakilai kan PIB da yin watsi da muradun al’ummomin da suka karbi bakuncinsu. Ya kuma zargi majalisar dokokin kasar da kin bayar da dama ga masu ruwa da tsaki a yankin su ba da dama ga masu ruwa da tsaki a yankin su yi ta bakinsu a kan matakan da za a bi na zartar da PIB, saboda duka majalisun biyu sun hana mambobinsu shiga zauren taron. Ya bayyana cewa, yadda majalisar ta tafiyar da al’ummomin da suka karbi bakuncin taron da kuma gudunmawar kungiyoyin farar hula a zaman da aka yi, an yi shi ne da gangan don ganin ba a jin muryoyin da ba su dace ba. Ya ce PIB na yanzu ba zai kare al'ummomin da ke karbar bakuncin ba saboda ya bar su cikin tausayin kamfanonin mai. Isaac ya kuma ce kudirin dokar idan aka amince da shi aka kuma sanya hannu kan dokar zai haifar da rudani a yankin Neja-Delta da kuma kara jefa al’ummar yankin ga gurbacewar muhalli da wahalhalun da ba a taba gani ba, kuma al’ummomin yankin Neja Delta ba za su amince da irin wannan doka ba. Ya kara da cewa sanya kariyar kariyar man fetur a kan wasu al’ummomin da ba su dauke da makami ba gaskiya ba ne kamar yadda “binciken da Social Action ta gudanar a baya ya nuna cewa satar mai wanda shi ne babban dalilin huda bututun mai ana gudanar da shi ne ta hanyar kungiyoyin masu dauke da makamai wadanda a mafi yawan lokuta ba ma ma. jama'a."

### Matsayin gwamnatin tarayya
A yayin da yake gabatar da nasa jawabin a zaman, Shugaban Hukumar Tattara Haraji, Allocation da Fiscal Commission (RMAFC) Elias Mbam ya shaida wa ‘yan majalisar cewa kudirin na iya rage yawan kudaden shiga ga Gwamnatin Tarayya. Ya ce, “Hukumar tana goyon bayan manufofi da makasudin wannan kudiri. Koyaya, akwai wasu wuraren da muke jayayya sosai. Kudirin bai yi tanadi mai ma'ana ba kan shigar da kudaden shiga ga tarayya. Idan muna da NNPC Limited da ke magana game da ribar da za ta iya zuwa sau ɗaya a shekara, ta yaya za mu tabbatar da ci gaba da samun bayanan kuɗin shiga kowane wata zuwa Asusun Tarayya? “Na biyu, muna sane da cewa duk kudaden shiga daga Hydrocarbons abu ne na kudaden shiga na Asusun Tarayya amma inda ake cire haraji daga kudaden shiga na Hydrocarbon, abu daya ne da kutse a asusun tarayya. Don haka muna sa ran cewa kudirin bai kamata ya zama nakasu ga kudaden shiga na wata-wata ga Asusun Tarayya ba. “A kan kudaden al’umma da ke karbar bakuncin, Hukumar tana goyon bayan kafa kudaden al’umma gaba daya. Damuwar mu ita ce tushen asusun. Akwai dokar da ta ba da kashi 13% don magance matsalolin da suka shafi tallafin al'umma. Muna jin cewa tushen asusun ya kamata ya kasance daga wannan kashi 13%. "

### Masu ruwa da tsaki waɗanda ke goyon bayan ƙudirin
Duk da kin amincewa da al'ummomin da suka karɓi bakuncinsu da sauran 'yan wasa a masana'antar, wasu masu ruwa da tsaki a fannin man fetur da iskar gas na tattalin arzikin Najeriya a wurin taron sun yi bi-bi-bi-da-kulli inda suka bayyana gagarumin kyakyawan da ke tattare da kudirin dokar masana'antar mai. Masu ruwa da tsaki da suka hada da Karamin Ministan Albarkatun Man Fetur, Cif Timipre Silva, Manajan Daraktan Rukunin GMD, na Kamfanin Mai na Najeriya NNPC, Mele Kyari da Shugaban Hukumar Harajin Harajin Cikin Gida ta Tarayya, FIRS, Mohammed Nami ya bayyana cewa. daftarin doka idan aka gabatar da shi ya zama doka zai inganta ci gaban tattalin arziki tare da samar da kuzari da kuma nuna gaskiya da ake bukata wanda zai haifar da samar da albarkatu a masana'antar man fetur.

### Majalisar Dokokin Kasar Har yanzu Tana Da Hakuri A Kan Ƙudirin
Shugaban Majalisar Dattawa, Ahmad Lawan da Kakakin Majalisar, Hon. Femi Gbajabiamila a jawabansu daban-daban a taron jin ra’ayin jama’a da aka gudanar a zaurukan biyu, sun ba da tabbacin cewa za a amince da amincewa da PIB kafin karshen watan Mayu, 2021. A yayin da yake bayyana bude taron jin ra’ayin jama’a a zauren majalisar dattawa, Lawan ya yi gargadin a daina jinkiri wajen zartar da kudurin dokar masana’antar man fetur (PIB) domin zai haifar da babbar asara ga tattalin arzikin Najeriya. A cewarsa, “Majalisar dokokin kasar za ta zartar da kudirin nan da watan Afrilu kuma ina da tabbacin za ta samu amincewar shugaban kasa a watan Mayun wannan shekara. Majalisar dattijai ta tara a cikin hikimar ta, ta sanya amincewa da kudurin dokar a matsayin fifiko a ajandarta na majalisar kuma tun daga lokacin da masu ruwa da tsaki masu ruwa da tsaki suka dukufa wajen ganin an zartar da kudurin a bana. “Wataƙila, masana’antar mai da iskar gas ta Najeriya ta fuskanci matsaloli da ƙalubale da yawa a cikin dogon lokaci sakamakon tsofaffin dokoki. Wadannan kalubalen sun hada da wadanda al’amuran duniya suka tsara, kiraye-kirayen da ake ta yi na ganin an dakile ayyukan da ake yi a kasa, da tada hankalin al’ummomin da ke hako mai da kuma kwance damarar NNPC, duk wadannan suna nuna bukatar yin garambawul ga majalisar dokoki. “A saninka ne cewa rashin shigowar PIB ya kasance babban abin da ya jawowa masana’antar a tsawon shekaru da suka wuce, wanda hakan ya kawo cikas wajen janyo hankalin masu zuba jari na cikin gida da na waje a daidai lokacin da wasu kasashe da dama ke fafutukar cin gajiyar mai. da albarkatun gas. Sanin cewa har yanzu ana tafiyar da harkokin kasuwancin man fetur na kasa bisa dokokin da aka kafa sama da shekaru 50 da suka gabata, abin dariya ne da ban takaici matuka. “A matsayinmu na ’yan majalisa, za mu yi kokarin samar da kudirin doka da zai bunkasa ci gaban masana’antar man fetur da iskar gas, da zamanantar da tsarin kasafin kudinmu da kuma kara yin takara, tare da samar da daidaito ga masu ruwa da tsaki. Wannan alkawari ne da muka yi kuma za mu cimma. Dole ne Najeriya ta sami masana'antar mai da iskar gas da ke amfanar al'ummarta. Hakazalika, masana'antar mai da iskar gas ɗinmu dole ne su kasance masu gasa. Dole ne mu samar da yanayin zuba jari mai dorewa, inda kasuwanci a fannin zai bunkasa." A nasa bangaren, Mista Gbajabiamila, ya ce duk da matsayar da wasu masu ruwa da tsaki suka dauka, majalisar wakilai za ta tabbatar da cewa ta kare muradun Najeriya da ‘yan Najeriya a cikin kudirin. Ya ce duk da cewa yarjejeniya ce ta kasa cewa ya kamata a yi cikakken garambawul ga masana'antar mai da iskar gas, ya koka da halin da ake ciki inda "wannan mahimmin masana'antar ta kasa ba ta cika karfinta da kuma fatanmu na kasa." Shugaban majalisar ya ce, “ba mu manta da gaskiyar al’amura da dama da ake ta fama da su a wannan fanni ba. Wadannan sabani ba sa bukatar haifar da rikici, musamman idan mun san manufar ci gaban kasa ta amfanar da mu baki daya. Sabili da haka, tsarin yin hulɗa tare da masu ruwa da tsaki zai ci gaba fiye da wannan sauraron jama'a don daidaita bambancin bukatun da kuma tabbatar da duk ra'ayi mai mahimmanci ya zama wani ɓangare na shawarwarin da ke sanar da doka ta ƙarshe. “Wannan kudiri ya dade yana zuwa kamar yadda shugaban ya ce. Yana zuwa a cikin shekaru 20 da suka gabata. Saboda rigima da son zuciya, ba mu iya cimma sakamakon da ake so ba tsawon shekaru. “Ayyuka da yawa sun shiga cikin shirye-shiryen wannan kudiri, amma ba a daure ba. Manufar taron jin ra’ayin jama’a shi ne a sami bukatu da watakila ba a amince da su ba kafin gabatar da kudirin don a ba da murya da kuma fahimtar watakila mafi girman muhallin da suka fito.”

### Menene na gaba akan PIB?
Da yake sake haɗuwa bayan musayar da al’ummar da suka karbi bakuncin taron a zauren taron, Shugaban Kwamitin Ad-hoc kan PIB, Hon. Mohammed Monguno, ya ba da tabbacin cewa kwamitin zai ziyarci al'ummomi daban-daban a yankin tekun don gudanar da su yadda ya kamata. Yayin da yake yin Allah wadai da rikicin da ya barke tsakanin al’ummar yankin, Kakakin Majalisar, Hon. Benjamin Kalu ya ce majalisar ta ci gaba da kasancewa a kan hanyar da za ta amince da PIB nan da Afrilu 2021, tare da lura cewa dokar za ta sake karfafa masana'antar man fetur da kuma bunkasa tattalin arziki a cikin al'ummomin da ke karbar bakuncin da kuma kasa baki daya."  

## Manazarta