Canjin yanayi a Dominica

Sauyin yanayi a cikin Caribbean yana haifar da manyan haɗari ga tsibiran da ke cikin Caribbean. Babban sauye-sauyen yanayi da ake sa ran zai shafi yankin Caribbean shine hauhawar matakin teku, da guguwa mai karfi, da tsayin lokacin bushewa da kuma gajeriyar yanayin damina.[1] A sakamakon haka, ana sa ran canjin yanayi zai haifar da canje-canje a cikin tattalin arziki, muhalli da yawan mutanen Caribbean.[2][3][4] Hawan zafin jiki na 2°C sama da matakan masana'antu na iya ƙara yuwuwar girgizar guguwa da sau huɗu zuwa biyar a cikin Bahamas da sau uku a Cuba da Jamhuriyar Dominican.[5] Hawan matakin teku na iya yin tasiri ga al'ummomin bakin teku na Caribbean idan sun kasa da mita 3 (fiti 10) sama da tekun. A Latin Amurka da Caribbean, ana sa ran mutane miliyan 29-32 na iya shafar hawan teku saboda suna zaune a kasa da wannan kofa. Ana sa ran Bahamas za ta fi shafa saboda aƙalla kashi 80% na ƙasar tana ƙasa da tsayin mita 10.[6][7]

## Yanayin ƙasa
 
Caribbean tsibiri ne na tsibirai tsakanin Arewa da Kudancin Amurka . Wadannan tsibirai sun hada da Antigua, , Barbados, Bonaire, Tsibirin Cayman, Cuba, Curaçao, Dominica, Guadeloupe, Grenada, Hispaniola, Jamaica, Martinique, Montserrat, Puerto Rico, Saba, Saint Croix, Sint Eustatius, Saint John, Saint Kitts, Saint Lucia, Saint Thomas, Saint Vincent, Sint Maarten, Bahamas, Tortola, da Trinidad da Tobago. Matsakaicin zafin jiki na shekara-shekara na Caribbean shine 27 ° C (81 ° F). 

## Tasirin yanayi

### Yanayin zafi da sauye-sauyen yanayi

#### Abubuwan da suka faru na matsanancin yanayi

Ana hasashen karuwar iska da zafin jiki na teku don inganta ci gaban guguwa mai karfi. Muhimman abubuwan da ke haifar da ci gaban guguwa sune yanayin zafi na iska da teku. Yanayin zafi mafi girma yana ƙara yiwuwar guguwar ta zama guguwa. Wannan yana samar da makamashi don guguwar ta kara karfi.
A watan Satumbar shekarar  2017, Cibiyar Guguwa ta Kasa ta Amurka ta ba da rahoton cewa tafkin Arewacin Atlantic yana da matukar aiki saboda guguwa hudu na wurare masu zafi sun samo asali kuma dukansu sun zama guguwa. Sun bayar da rahoton mafi girma fiye da matsakaicin rikodin akan yawan guguwa na wurare masu zafi waɗanda suka zama guguwa a wannan shekara.[1] Biyu daga cikin wadannan guguwa huɗu, Irma da Maria, sun mamaye tsibirai a cikin Caribbean. Da zarar a Caribbean, duka Irma da Maria sun zama guguwa ta rukuni na 5.[2] NASA ta ba da rahoton cewa zafin jiki na teku a cikin Caribbean lokacin da Irma ya zama guguwa ya kasance 30 ° C (86 ° F). [1] An ba da shawarar zafin jiki da ake buƙata don ci gaban babban guguwa ya fi 27 ° C (80 ° F). [3]

Guguwa na rukuni na 5 suna da saurin iska sama da kilomita 253 a kowace awa (157 .  Baya ga kasancewa mai ƙarfi, Guguwar Irma da Maria sun kuma ɗauki ruwan sama fiye da guguwar da ta gabata. Da zafin iska ya fi zafi, iska za ta iya riƙe ruwa da yawa wanda ke haifar da karin hazo. Tushen da yawa sun nuna cewa wannan karuwar karfafawa da hazo  guguwa na baya-bayan nan saboda canjin yanayi ne. Guguwar Irma da Maria suna da jimlar 510 millimeters (20 in) na ruwan sama. A Cuba, Guguwar Irma ta ci gaba da hazo a 270 millimeters (10.8 in) a kowace awa. A Puerto Rico, Guguwar Maria tana da ruwan sama mai ɗorewa na millimeters 164 (6.44 in) a kowace awa. Muna ganin sakewa da kuma tsawo fari, karuwa  yawan kwanakin zafi sosai, ruwan sama mai tsanani da ke haifar da ambaliyar ruwa, da kuma hauhawar matakan teku waɗanda ke cinye kyawawan rairayin bakin teku waɗanda yawon shakatawa a yankin ya dogara.

Hawan zafin jiki na 2 ° C sama da matakan masana'antu na iya kara yiwuwar ruwan sama mai tsanani da sau 4-5 a cikin Bahamas, sau 3 a Cuba da Jamhuriyar Dominica. Ko da ga kasashe masu arziki a yankin, yana ɗaukar shekaru 6 don murmurewa daga irin wannan taron. Idan zafin jiki na duniya zai tashi ne kawai da 1.5 ° C zai rage haɗarin sosai.

### Tsarin halittu
An kuma ba da shawarar karuwar zafin jiki don shafar coral reefs. A shekara ta 2005 a cikin Caribbean, hauhawar zafin jiki na teku ana zaton ya haifar da yaduwar murjani. A cikin binciken, marubutan sun ba da rahoton cewa karuwar zafin jiki na teku ya kasance saboda canjin yanayi na halitta ko aikin ɗan adam. Sun kammala cewa ba zai yiwu ba cewa bambancin yanayi na halitta kadai zai iya ba da labarin wannan taron. Misali na su ya nuna cewa wannan taron zai faru sau ɗaya a kowace shekara 1000 idan ba a la'akari da aikin ɗan adam a cikin samfurin ba. Coral reefs babban bangare ne na Tekun Caribbean kuma wani muhimmin bangare ne ga tsarin halittu. Ruwan murjani yana da tasiri na canjin yanayi saboda hauhawar zafin ruwa a cikin ruwan teku. Ana kuma amfani da murjani a matsayin "albarka ta halitta" ga 'yan asalin don ƙirƙirar siminti da tarawa saboda ba a ba su kayan iri ɗaya kamar sauran ƙasashe ba.

### Hawan matakin teku
Ana sa ran hauhawar matakin teku zai haifar da Rushewar bakin teku saboda canjin yanayi. A cewar NASA, ana sa ran matakin teku zai karu da mita 0.3-1 (1-4  nan da shekara ta 2050. Zuwa 2100, ana sa ran matakin teku a cikin Caribbean zai tashi da 1.4 m.

Hawan matakin teku na iya tasiri ga al'ummomin bakin teku na Caribbean idan sun kasa da mita 3 (10  sama da teku. A Latin Amurka da Caribbean, ana sa ran cewa mutane miliyan 29-32 na iya shafar hauhawar matakin teku saboda suna zaune a ƙasa da wannan ƙofar. Ana sa ran Bahamas da Trinidad da Tobago za su fi shafa saboda akalla kashi 80% na jimlar ƙasar tana ƙasa da matakin teku.

Asarar bakin teku ta kasance tsakanin dala miliyan 940 zuwa dala biliyan 1.2 a cikin manyan biranen bakin teku 22 a Latin Amurka da Caribbean. Babban tushen samun kudin shiga, kamar yawon bude ido, zai kuma shafi saboda yawancin manyan abubuwan jan hankali na yawon bude hankali kamar rairayin bakin teku da otal-otal suna kusa da bakin teku. A shekara ta 2004, wani binciken ya ba da rahoton cewa masu yawon bude ido miliyan 12 sun ziyarci Caribbean. Lalacewar rairayin bakin teku na iya yin mummunar tasiri ga tururuwan teku da ke cikin Caribbeans. Tsibirin suna aiki a matsayin wuraren zama da wuraren zama ga tururuwan teku, waɗanda duk suna fuskantar haɗari saboda lalacewar bakin teku da canje-canje a cikin mazaunin a kowane mataki na sake zagayowar rayuwa. Hawan matakin teku na iya tasiri inda tururuwan teku ke gida da halayensu na gida.

## Tasirin da aka yi wa mutane

Tushen da yawa sun nuna cewa Caribbean tana cikin mawuyacin hali don magance canjin yanayi. Tsawon tarihin mulkin mallaka na Caribbean don fitar da kayayyaki, kamar sukari, ya bar su dogara da hukumomin mulkin mallaka. Wannan ya haifar da rashin amfani ga Caribbean saboda ba su da ikon yin gasa da tattalin arzikin duniya na yanzu kuma su kasance masu wadatar kansu. Ƙarnuka na mulkin mallaka ya haifar da madauki game da dogaro da tattalin arzikin Caribbean akan ikon duniya.

Lalacewar da ake tsammani daga canjin yanayi zai raunana tattalin arzikin Caribbean saboda zai yi niyya ga wasu manyan hanyoyin samun kudin shiga, kamar yawon bude ido. An kiyasta cewa kashi 25% zuwa 35% na tattalin arzikin Caribbean ya dogara da yawon bude ido. Za a iya rage yawon bude ido sosai idan ƙananan masu yawon bude hankali suka yi tafiya zuwa Caribbean saboda karuwar ƙarfi da yiwuwar guguwa a cikin karni na gaba. Ana sa ran farashin guguwa zai kasance tsakanin dala miliyan 350 zuwa dala miliyan 550 ko kuma kimanin 11% zuwa 17% na GDP na yanzu don lalacewar guguwa a kowace shekara. Suna tsammanin Bahamas, Haiti, da Jamaica su ne tsibirai da za su sha wahala sosai daga canjin yanayi. Bugu da kari, sun ba da shawarar cewa yankunan noma da yankunan karkara suna daga cikin bangarorin da guguwa za ta fi shafawa a cikin Caribbean. Sun kiyasta cewa lalacewar waɗannan yankuna na iya kashe kusan dala miliyan 3 a kowace shekara ta 2050 da dala miliyan 12 - dala miliyan 15 ta 2100.

### Tasirin al'adu
Akwai mutane da yawa da ke zaune a tsibirin Caribbean kuma tasirin canjin yanayi yana da tasiri sosai. A al'adu, mutanen Caribbean sun haɗu da Afirka, Asiya, Turai, da 'yan asalin ƙasar. Yawon shakatawa wani muhimmin bangare ne a cikin tattalin arzikin Caribbean. Ba tare da shi ba tattalin arziki zai rushe kuma mazauna za su yi gwagwarmaya fiye da yadda suka riga sun kasance. Tasirin canjin yanayi akan yawon bude ido zai haifar da sakamakon da ba a sani ba da kuma matsaloli da yawa ga tsibirin. Yankin bakin teku, inda masu yawon bude ido ke zaune a kan tafiye-tafiyen su, ba kome ba ne kamar asalin mazaunin 'yan asalin.

## Ragewa
A cikin Shekara ta  2019, mako na aikin yanayi a Latin Amurka da Caribbean ya haifar da wata sanarwa inda shugabannin suka ce za su yi aiki don rage hayaki a bangarorin sufuri, makamashi, birni, masana'antu, kiyaye gandun daji da amfani da ƙasa. Sun "suna aika saƙo na hadin kai tare da dukan mutanen Brazil da ke fama da sakamakon gobarar daji a yankin Amazon, suna jaddada cewa kare gandun daji na duniya alhakin hadin gwiwa ne, cewa gandun daji suna da mahimmanci ga rayuwa kuma suna da wani muhimmin bangare na mafita ga canjin yanayi".  

## Daidaitawa
A Mesoamerica, canjin yanayi yana daya daga cikin manyan barazanar ga manoma na yankunan karkara na Amurka ta tsakiya, yayin da yankin ke fama da fari, guguwa da El Niño-Kudancin-Oscillation. Kodayake akwai dabarun daidaitawa iri-iri, waɗannan na iya bambanta sosai daga ƙasa zuwa ƙasa. Yawancin gyare-gyaren da aka yi sune aikin gona ko kuma suna da alaƙa da samar da ruwa. Wasu daga cikin wadannan dabarun daidaitawa sun hada da maido da ƙasashe masu lalacewa, sake tsara amfani da ƙasa a duk faɗin yankuna, bambancin rayuwa, canje-canje ga kwanakin shuka ko girbi na ruwa, har ma da ƙaura. Rashin albarkatun da ke akwai a Mesoamerica ya ci gaba da zama shinge ga ƙarin sauye-sauye, don haka canje-canjen da aka yi suna ƙaruwa.

Ɗaya daga cikin mafita masu bincike sun zo game da rage hayakin  shine haɓaka Farashin kasuwa akan carbon. Ta hanyar haɓaka farashin kasuwar carbon, yana ba da sigina ga masu amfani don rage amfani da kayan aiki da ayyuka masu yawa na carbon, masu samar da sigina don maye gurbin abubuwan da ke da yawa na carbon. Yana da mahimmanci a duba hanyoyin rage hayaki na CO2 don taimakawa a cikin jinkirin canjin yanayi na dogon lokaci tunda ba a san ainihin farashin canjin yanayi ba. Wannan ya faru ne saboda yiwuwar canje-canje a cikin fasaha a nan gaba, kasancewar rashin juyawa a cikin manufofi don magance matsalar, da kuma kasancewar kayayyaki da ayyuka marasa kasuwa waɗanda ke da rauni ga canjin yanayi. Masu bincike sun ce halayen farko na canjin yanayi shine rashin manufofi masu aiwatarwa.

## Ta hanyar ƙasa da yanki

### Grenada

### Haiti

### Puerto Rico
 

### Tsibirin Virgin na Amurka

## Dubi kuma

* Tasirin canjin yanayi a kan kasashe tsibirin
* Tasirin guguwa a tarihin Caribbean
* Guguwar Irma
* Tekun Caribbean

## Manazarta

### Ayyukan da aka ambata

* 

## Ƙarin karantawa

*