Siddis na Karnataka

**Siddis of Karnataka** (Karnataka|ಕರ್ನಾಟಕದ ಸಿದ್ಧಿಗಳು) (wanda kuma ake kira **Siddhis**) ƙabila ce da ke zaune a Indiya . Membobin sun fito ne daga al'ummar Bantu daga Kudu maso Gabashin Afirka waɗanda 'yan kasuwan Portugal suka kawo wa yankin Indiya a matsayin bayi.  Akwai ƙaƙƙarfan al'ummar Siddi 50,000 a duk faɗin Indiya, waɗanda fiye da na uku ke rayuwa a Karnataka . A Karnataka, an tattara su a kusa da Yellapur, Halil, Ankola, Joida, Mundgod da Sirsi taluks na Uttara Kannada kuma a cikin Khanapur na Belgaum da Kalghatgi na gundumar Dharwad . Yawancin 'yan kabilar Siddi sun yi hijira zuwa Pakistan bayan samun 'yancin kai kuma sun zauna a Karachi da Sindh . Kwanan nan, sun zo cikin hasken sauti na Sneha Khanwalkar 'Yere' na *MTV Sound Trippin.

== Etymology ==
Akwai hasashe iri-iri kan asalin sunan *Siddi* . Wata ka'ida ita ce kalmar kalma ce ta girmamawa a [[Arewacin Afirka]], kama da kalmar *sahib* a Indiya da [[Pakistan]] na zamani . Ka'idar ta biyu ita ce kalmar *Siddi* ta samo asali ne daga lakabin da shugabannin jiragen ruwa na Larabawa da suka fara kawo mazauna Siddi zuwa Indiya. Wadannan kaftin din an san su *Sayyid* .  Kalmar da alama ta sami kuɗi ne bayan kwatanci a cikin wasiƙar da wani William ya rubuta a cikin *SS Nepal*, jirgin da ya tashi daga Ingila zuwa Kudancin Indiya da Ceylon. A cikin wasikar ya bayyana ma'aikatan jirgin da cewa "wanda ya kunshi kwararrun kwata-kwata bakwai na Ingilishi da masu aikin ruwa na lascar arba'in da uku, injiniyoyin Ingilishi shida, maza talatin da biyar (Musulmi) da Sidimen goma sha biyar ko kuma negroes na masu aikin kwal." 

Hakazalika, wani kalma na Siddis, *Habshi* (daga *Al-Habsh*, kalmar Larabci don [[Itofiya|Abyssinia]] ), ana gudanar da shi ne daga sunan gama gari na shugabannin jiragen ruwa [[Itofiya|na Habasha]] / Abyssiniya waɗanda su ma suka fara kai bayin Siddi zuwa ga ƙasa.  Kalmar daga ƙarshe ta zo a yi amfani da ita ga sauran 'yan Afirka ba kawai don 'yantar da Siddis ba. Da shigewar lokaci, sai aka yi amfani da shi don yin nuni ga zuriyarsu ma. A wasu lokuta ana kiranta da “Hafsi” kuma ana yi mata kallon zagi. 

== Tarihi ==
Yayin da wasu Siddis ke fama da cinikin bayi na Portuguese, yawancin raja ne suka shigo da su a cikin ƙarni na 15 zuwa 16 a matsayin sojojin haya. Wasu ma'aikatan jirgin ruwa ne a kan hanyoyin kasuwanci zuwa gabas. 

A cikin 2013, ɗakin karatu na Jama'a na New York ya gudanar da wani nunin zane mai taken *'yan Afirka A Indiya: Daga bayi zuwa Janar da Masu Mulki*, wanda ya sake komawa rayuwa da nasarorin fitattun Siddis daga baya. Yana dawwama har zuwa watan Yuli, ya haɗa da gyare-gyare 100 na zane-zane da hotuna na zamani. 

== Addini ==
Yawancin Siddis a Karnataka suna bin addinin Hindu . Akwai adadi mai yawa bayan [[Musulunci]] da [[Kiristanci]] .  Halil taluk yana da yawan musulmai da kiristoci yayin da al'ummar Hindu suka fi yawa a yankunan ghat na Yellapur da Ankola .  Ko da yake Siddhis sun zaɓi addinan daban-daban suna yin aure a tsakanin addinai ba tare da wani sharadi ba. 

; Hiriyaru ibada

Abu daya da ke daure Siddikai, ba tare da la’akari da addininsu ba, shi ne *Hiriyaru* ko bautar kakanni. An yi imanin cewa matattu suna nan kusa, a cikin surar ruhohi. Ana ɗaukar su a matsayin shaidun da iyali za su tuntube su a duk abubuwan da suka shafi su. A lokuta kamar haihuwa, aure da mutuwa, ana kiran kakanni. An shirya gidan a kusa da *Hiriyaru*, ruhin iyayen da suka tashi. Yana nuna tunawa da iyaye, godiya ga kulawar da suka yi na tsawon shekaru da yawa tare da rokon su da su ci gaba da lura da iyali a nan gaba. Wajibi ne ga dukkan dangi su halarci aikin, don haka sabunta zumunta. 

Ana iya yin ibadar Hiriyaru sau biyu a shekara ta 'Kartha' (shugaban iyali). An saba yin shi a lokacin bikin Navarathri a cikin makon farko na Nuwamba. Idan wannan ba zai yiwu ba saboda wasu dalilai, ana iya yin shi a watan Afrilu-Mayu a lokacin babban bikin - Holi . Waɗannan a fili ba ana nufin su zo daidai da kwanakin mutuwar iyaye ba yayin da Siddis ke bikin tunawa da mutuwar farko kawai. Hindu Siddhis yawanci suna da ayyuka dalla-dalla don nuna bikin, amma ba haka ba Siddis na Kirista da Musulmi.

== Harshe ==
Siddis galibi yana magana [[Harshen Konkani|Konkani]], yaren asalin [[Goa]] wanda na dangin Indo-Aryan ne. Wasu kuma suna magana da wasu harsuna, kamar [[Kannada]] da [[Marati|Marathi]] . 

== Sana'a ==
Kusan duk Siddis a yau suna rayuwa a matsayin ma'aikatan noma da na yau da kullun, masu kwangila ko a wasu lokuta masu haɗin gwiwa, wasu kuma suna aiki azaman taimakon gida.  Mazaunan Siddhi na farko waɗanda suka gudu daga Goa suka shiga dazuzzukan Karnataka na Arewacin Canara, suka mai da gandun daji gidansu kuma suka fara noma. A wasu kauyukan da ke wadannan yankuna, sun zama farkon mazauna.


== Zane ==
Siddis na Karnataka an san su a cikin 'yan shekarun nan saboda salon su na musamman da ake kira kawandi . Siddis suna bin tsari mai sarƙaƙƙiya na kwalliya wanda ya sa salon su ya bambanta da ƙungiyoyin da ke kewaye. Tsarin ya ƙunshi ɗaukar tarkacen masana'anta da aka sake yin fa'ida da tsara su cikin sigar sifofi mai salo, wani lokaci an haɗa su da alamomin addini. Yawancin mata tsofaffi waɗanda ba za su iya yin aiki a fagage galibi suna yin kwalliya ga ’yan uwa ba. Ana amfani da tsumman a matsayin katifa, murfin gado, ko abin rufe fuska don sanyin dare. An kirkiro kungiyar Siddis Women Quilting Cooperative (SWQC) mai zaman kanta a cikin 2004 a kokarin samar da hanyar samun kudin shiga ga al'umma da masu yin kwalliya. A cikin 2011 an nuna wani nuni mai taken "Stitching Soulful: Patchwork Quilts by Africans (Siddis) in India" a cikin Gidan Tarihi na Afirka ta Tsakiya, yana taimaka wa masu yin kwalliya da al'umma su sami karbuwa. 

==Haɗuwa da Al'adu==
Wani fasali da ya haɗa Siddis na Karnataka da kuma na Maharashtra da Goa, shi ne matakin ban sha'awa na haɗuwa da al'adun gida da suka nuna. Wannan ya faru ba tare da wata irin tilastawa ba. Har ma da al’adar musamman ta Siddis da ake kira *Hiriyaru* ta karɓi wasu alamomi daga addinin Hindu na yankin. Banda halayen jinsin kabilarsu, babu wani abu mai yawa da ke bambanta su da sauran al'ummomin yankin. Kusan dukkan Siddis a Indiya ta yau sun kasance hadin jinin Indiya da Afirka. Akwai 'yan kalilan daga cikin Siddis masu tsaftar asalin Afirka a Karnataka a yau; mafi yawan su suna zaune a Gujarat. Yawancin su sun rasa sunayensu da al’adunsu na Afirka na asali, amma sun ci gaba da riƙe wasu daga cikin al’adun Afirka ta hanyar rawa da kiɗa.

==Madinan tarihi==
Akwai ambato dangane da masu gadin fadar Siddhi a [[Kodagu]] a zamanin mulkin Dodda Veerarajendra (1763–1809) a cikin littafin [[Kannada]] mai suna *Kodagina Itihasa*. Wani bayani daga Rev. G. Richter a shekarar 1870 ma ya ambaci “masu gadin fata bak’i” a cikin hidimar sarki guda. An ambaci wani Siddhi mai suna Gajaveera a matsayin wanda ya hada kai da [[Sangolli Rayanna]] a cikin tarzomar da ya yi wa Turawa a 1829–30 kusa da [[Kittur]].

A tarzomar 1844 a Sawantwadi a [[gundumar Ratnagiri]] ta jihar Maharashtra makwabta, takardu sun nuna cewa wasu 'yan'uwa Siddhi biyu, Bastian da Benove, daga Punsolli kusa da [[Dandeli]] sun shiga cikin gungun mayaƙa karkashin Phen Sawant, wani daga cikin manyan majalisar Sawantwadi.

Aikin farko mafi fice na wannan gungun ya kasance satar wata ma’aikatar Birtaniya lokacin [[Tashin hankalin Supa]], inda suka kwace kudaden gwamnati, suka kama da yawa daga cikin masu gadi (*chaukidars*) kuma suka ƙone wasu daga cikin sansanonin. Ana cewa jagororin 'bundh' sun tsere zuwa tsaunukan Darshanigudda kuma wani lokaci suna zuwa cikin yankin Goa na makwabta. Akwai kuma bayanai game da wani gagarumin fada a Dandeli da wani a haikalin Somalinga. Wadannan ayyuka sun ci gaba na tsawon watanni kuma daga baya Birtaniyawa sun hukunta wasu daga cikinsu. Har ila yau, Fotigal sun kori sama da 'yan tawayen 100 tare da 'yan'uwan Sawant da iyalansu zuwa [[Timor]] a [[Gabashin Indiya]]. Gunaba Shenvi, Siddi Bastian, dan uwansa Anna Saheb da 'yan'uwa uku na Phadnis har yanzu suna guje, kuma a watan Yuli 1859, Birtaniya ta fitar da lada na Rs. 1000 ga kowane wanda ya kamo su. Daga karshe, Chintoba Phadnis da Siddi Bastian sun mutu a wata arangama a Jagabet.

== Yawan Jama'a == 
A ƙasar Indiya, jihar Karnataka ce ke da mafi yawan mutane daga kabilar Siddi. Bisa ga kiyasin da aka fi sabuntawa, akwai kimanin iyalai 3,700 na Siddi a jihar, da jimillar yawan jama'a 18,000. Sauran kabilar Siddi a nahiyar kudu maso gabashin Asiya sun haɗa da kusan 10,000 a Gujarat da 12,000 a Hyderabad. Ana samun ɗaruruwan su a biranen Lucknow, Delhi, da Calcutta. Ƙasa da 1,000 daga cikin "Ceylon Kapris" suna rayuwa a Sri Lanka.

==Ilimin halittu==
Sabbin ci gaba a fannin nazarin kwayoyin halitta sun taimaka wajen bayyana asalin kabilar Siddi. Kodayake sabuwar hanya ce, ilimin asalin kwayoyin halitta yana amfani da gado na kwayoyin halittun zamani don gano asalin kabilu da yankuna, kuma ya taimaka wajen bayyana yadda asalin Siddi na zamani zai iya kasancewa.

===Y DNA===
Wani bincike kan kromosom Y daga Shah et al. (2011) ya gwada mutane Siddi a Indiya don gano asalin mahaifansu. Masu binciken sun gano haplogroup E1b1a1 (wanda yanzu ake kira E-M2), wanda ke yawan samuwa a cikin mutanen Bantu, a kusan kashi 42% da 34% na Siddis daga Karnataka da Gujarat, bi da bi. Kimanin 14% na Siddis daga Karnataka da 35% daga Gujarat ma suna da haplogroup B-M60 na ƙasa da hamada. Sauran Siddis suna da haplogroup na Indiya ko kusa da Gabas, ciki har da P, H, R1a-M17, J2 da L-M20.

Thangaraj (2009) ya lura da irin wannan dangantakar da mahaifa da ake samu galibi daga Bantu tsakanin Siddis.

===mtDNA===
A cewar wani bincike na mtDNA daga Shah et al. (2011), asalin mahaifiyar Siddis hadin gwiwa ne na haplogroups na ƙasa da hamada da na Indiya, wanda ke nuna shigar gado na mata daga kabilun Indiya makwabta. Kimanin kashi 53% na Siddis daga Gujarat da 24% daga Karnataka suna da macro-haplogroup L daga ƙasa da hamada. Wannan rukunin ya ƙunshi L0 da L2a, wadanda ke da nasaba da matan Bantu. Sauran kuwa suna da rukunonin Indiya na haplogroup M da N daga Turai da Asiya, wanda ke nuna shigar kwayoyin halitta daga kabilun Indiya na asali.

===Autosomal DNA===
Narang et al. (2011) sun binciki kwayoyin halittar autosomal na Siddis a Indiya. Bisa ga binciken, kimanin 58% na asalin Siddis yana daga Bantu. Sauran kashi kuma yana da nasaba da kabilun Indiya na Arewa masu amfani da harsunan Indo-European, sakamakon haduwar zamani.

Haka zalika, Shah et al. (2011) sun gano cewa Siddis na Gujarat suna da kashi 66.90%-70.50% na asali daga Bantu, yayin da na Karnataka ke da kashi 64.80%-74.40%. Sauran DNA na autosomal a cikin Siddis yana da nasaba da kabilun Kudancin Asiya. Masu binciken sun ce shigar kwayoyin halitta tsakanin Bantu da Siddis da kabilun Indiya na gida galibi ne mai tafiya hanya daya, kuma sun kiyasta cewa hakan ya faru ne cikin shekaru 200 da suka wuce ko kuma cikin zuriyar mutane takwas.

== Matsayin zamantakewa da sake tsarawa ==
Kamar sauran al’umman Siddhi a nahiyar Asiya, Siddhis a jihar Karnataka suma sun kasance cikin kewa da wulakanci ta fannin tattalin arziki da zamantakewa. A shekarar 1984, bisa shawarar Sakataren kungiyar Rural Welfare Trust ta Dandeli da wasu, an kafa “Kungiyar Cigaban Siddhi ta Gaba ɗaya ta Karnataka” domin haɗa Siddhis wuri guda da kuma yin aiki tare don cigaban su gabaɗaya. K. V. Subbanna, wanda ya samu lambar yabo ta Ramon Magsaysay, ya yi ƙoƙari a wannan fanni ta hanyar cibiyarsa Ninasam.

A ranar 8 ga Janairu, 2003, gwamnatin tarayya ta saka Siddhis a jerin kabilu masu takamaiman matsayi (Scheduled Tribes) da nufin ba su ƙarfi bisa doka. Haka kuma, an kafa manufofi na samar da gidaje ga marasa gida daga cikin Siddhis, ruwan sha, ilimi, ayyukan yi, hanyoyi, lantarki, asibitocin tafi-da-gidanka, da filin noma mai fadin  ga kowace iyalin Siddi da kuma ‘yancin tara kayan daji. Majalisar dokoki ta amince da wannan mataki. Ana sa ran cewa aiwatar da wadannan manufofin yadda ya kamata zai taimaka matuka wajen inganta matsayin zamantakewa da tattalin arzikin al’ummar Siddhi.

A duniya ma, an samu ƙarancin wayar da kai game da asalinsu daga yankin Afrika ta Kudu-Sahara da suka zauna gabas. Amma a 2006, wani shiri da aka fi sani da The African Diaspora in Asia (TADIA), wanda UNESCO ke mara wa baya, ya ƙara ɗora hankali kan sake farfaɗo da wannan ƙabila. Bisa jagorancin Farfesa Angenot daga Brazil, wannan shirin ya zama tushen haɗin gwiwa tsakanin Siddhis na Karnataka, Gujarat, da Andhra Pradesh da kuma sauran masu bincike. Manufarsa ita ce haɗa binciken ilimi, bunƙasa musayar al’adu, da tara kuɗaɗen tallafi domin shirye-shiryen ilimi da haɓakar ayyukan yi ga Siddhis.

==Trivia==
* A cewar B. G. L. Swamy, wani fitaccen masanin tsirrai, irin wata babbar itaciya, *Adansonia digitata Linn.*, wanda asalinta daga Afirka ne, watakila Siddis ne suka kawo ta.
* Wani shahararren fim ɗin Kannada na shekarun 70s, *Bhootayyana Maga Ayyu*, yana da wani Siddi da ya taka rawa a matsayin *Siddi Byra'' a cikin fim ɗin.
* An ruwaito cewa Siddis daga jihar Karnataka na da imani cewa Barack Obama yana da alaƙa da su ta hanyar ƙwayoyin halitta, kuma suna son ba shi kyautar kwalban zuma a lokacin ziyararsa zuwa Indiya a shekarar 2010

## Fitattun Mutane
* Shantaram Siddi, memba na Majalisar Dokokin Karnataka (mutum na farko dan asalin Afirka da ya zama ɗan majalisa a Indiya)
* Prashanth Siddi, ɗan wasan kwaikwayo na Indiya wanda ke fitowa a fina-finan harshen Kannada.

## Manazarta