Cinikin mutane a Mozambique

A cikin 2009 Mozambik ta kasance tushen kuma, a ɗan ƙarami, ƙasar da maza, mata, da yara ƙanana suke tafiya zuwa fataucin mutane, musamman aikin tilastawa da karuwanci . Yin amfani da ƴan ƴan ƴan sanda na tilastawa da ɗaurin gindi ya zama ruwan dare a yankunan karkara na ƙasar, galibi tare da haɗakar dangi. Mata da 'yan mata daga waɗannan yankunan karkara kuma an lalata su zuwa biranen da aka yi musu alkawarin aiki ko ilimi, da kuma Afirka ta Kudu don bautar gida ba tare da son rai ba da kuma karuwanci . Kungiyar masu zaman kansu ta bayar da rahoton cewa, masu safarar mutane sun kai 'yan kasar Mozambique da aka yi musu fyade zuwa "cibiyoyin horarwa" a Eswatini da Afirka ta Kudu a shirye-shiryen da ake sa ran karuwar masu neman karuwanci a gasar cin kofin duniya ta 2010 . Matasa maza da yara maza 'yan Mozambique sun fuskanci sharadi na tilastawa aiki a gonaki da ma'adinai na Afirka ta Kudu; Sau da yawa sun yi aiki na tsawon watanni a Afirka ta Kudu ba tare da biyansu albashi ba kuma a karkashin wani yanayi na tilastawa kafin a mika su ga 'yan sanda don korarsu a matsayin bakin haure ba bisa ka'ida ba . An yi wa manya 'yan kasar Mozambique aikin tilas da kuma karuwanci a kasar Portugal . Mata da 'yan mata daga Rhodesia da Malawi wadanda suka yi hijira da son rai zuwa Mozambique sun ci gaba da yin amfani da su wajen yin karuwanci da bautar gida bayan isowarsu. An yi kiyasin mutane 145,600 da ke zaman bauta a Mozambique da kuma wasu da dama da ake kai su ba da son rai ba zuwa Afirka ta Kudu .

Masu fataucin sun kasance wani bangare na sako-sako da hanyoyin sadarwa na jama'a na Mozambique ko Afirka ta Kudu; duk da haka, manyan jami'an Sinawa da na Najeriya da aka ce sun yi fataucin su a Mozambique. An kuma yi amfani da hanyoyin ciki da na kan iyaka da masu safarar mutane wajen safarar miyagun kwayoyi ; sau da yawa, masu gudanarwa iri ɗaya suna jigilar magunguna da waɗanda aka yi safarar su. Bugu da kari, masu safarar bakin hauren Kudancin Asiya wadanda suka kwashe bakin hauren Kudancin Asiya wadanda ba su da takardun izini a duk fadin Afirka an ba da rahoton cewa, sun kuma yi safarar wadanda abin ya shafa ta Mozambique. fataucin cikin gida da na ƙasashen waje na mutane don dalilai na tilasta cire gabobi don tallafawa wani yanki na masana'antar warkarwa na gargajiya a Afirka ta Kudu da Mozambique yana da mahimmanci. Likitocin bokaye a Mozambik da sauran kasashe sun tilasta cire sassan jiki daban-daban daga yara da manya, ko dai a lokacin da wadanda abin ya shafa ke raye ko kuma nan da nan bayan mutuwar tashin hankali, don amfani da su a cikin "gargajiya" na likitanci da aka yi nufin warkar da cututtuka, bunkasa tattalin arziki, ko cutar da abokan gaba. 

A shekarar 2009 gwamnatin Mozambik ba ta cika ka'idojin kawar da fataucin ba; duk da haka, tana ƙoƙarin yin hakan sosai. Duk da wannan kokari da suka hada da samar da ka’idojin aiwatar da sabuwar dokar ta na yaki da safarar mutane, gwamnati ba ta nuna wata shaida na kara kokarin magance fataucin mutane ba, musamman kokarin gurfanar da masu aikata laifuka ko kuma yanke hukunci kamar yadda ake yi a baya, ko kuma gudanar da bincike kan ci gaba da rahotannin hadin gwiwar jami’an gwamnati wajen safarar miyagun kwayoyi.

Kasar ta amince da 2000 UN TIP Protocol a cikin Satumba 2006. 

Ofishin Ma'aikatar Harkokin Wajen Amurka don Sa ido da Yaki da fataucin mutane ya sanya kasar a cikin "Lissafin Kulawa na Tier 2" a cikin 2017  da 2023. 

A cikin 2023, Ƙididdigar Laifukan Tsara ta bai wa Mozambique maki 4.5 cikin 10 na fataucin mutane. 

## Dalilai

### Batun mata
Dukansu akwai tsammanin mata za su yi aure da kuma yin aure suna ƙanana don haka ba su zama nauyi ga danginsu na kuɗi ba. Matan da ba su yi aure ba sun fi fuskantar haɗarin safarar su saboda ƙarancin damar tattalin arzikinsu (Britton).  Al'ummomin Mozambik na gargajiya ba sa aiki don tallafawa mata marasa aure kuma wannan ne ya tilasta musu neman wasu hanyoyin samun rayuwa. An ba da rahoton cewa "'yan mulkin mallaka na duniya da mulkin mallaka suna nuna jerin dangantakar iko da ba ta dace ba da kuma tsarin mulki na matsayi wanda 'yan mata da mata marasa galihu, da 'yan mata da mata masu launin fata musamman, suna cikin kasan tsarin ikon duniya" (Gale).  Wannan gaskiya ne a Mozambique kuma mata ne akasarin mutanen da ake fataucinsu zuwa Afirka ta Kudu. Mata masu launin fata baki, launin ruwan kasa, da zinariya sun fi fuskantar haɗari saboda ana ganin su a matsayin "m" wanda ya sa su zama abin sha'awa ga wasu a cikin kasuwancin jima'i na duniya (Gale).  A cikin al'ada da yankunan karkara na Mozambique, ana iya hana mata ayyukan yi bisa la'akari da matsayinsu, sunan iyali, da kuma asalin al'adunsu. A cikin yanayi da yawa mata na ƙananan aji suna da iyaka a cikin ayyukan da za su iya samu, suna barin su da kuɗi kaɗan don siyan kayan masarufi da kula da iyalansu. A Mozambik, "Raba talauci yana da nasaba da jinsi, tare da gidaje masu jagorancin mata a matsayin mafi yawan masu rauni" (Mai nuna shekarun Mata) https://www.bti-project.org/en/reports/country-reports/detail/itc/MOZ/  . Talauci, a lokuta da dama, shi ne bututun safarar mutane, kuma mata masu fama da talauci sun fi fuskantar wannan matsala, domin suna iya neman nau’o’in ayyuka daban-daban don tallafa wa kansu. Matan da ke neman mazaje sun fi samun ruguza ta hanyar yaudara, kuma matan da ba su yi aure ba za a iya tura su neman wasu nau’o’in aikin da ke jefa su cikin hatsarin safarar su.

### Dabi'un al'adu
Dabi'un Mozambique na gargajiya suna haɓaka karɓuwa da riƙon amana ga maza waɗanda ke yin fa'ida ga masu fataucin da yawa. Ana koya wa mata musamman amincewa da maza saboda a Mozambique, “An fi ganin jima’i a matsayin wurin da mata ke ƙarƙashinsu” (Arnfred). Aure wata cibiya ce da ke baiwa mace kyautar jima'i ga mijinta, kuma tana iya kawo mata cikas ga ci gabanta a cikin al'ummar Mozambique (Arnfred).  Ana koya wa mata dogaro da maza wanda zai iya jefa su cikin mawuyacin hali idan ana maganar fatauci. Shahararriyar karin magana ta Afirka ta ce, "Idan kuna son yin sauri ku tafi kadai. Idan kuna son tafiya mai nisa ku tafi tare" (Tu) kuma wannan shine abin da mutane ke bi a Mozambique.  Tunanin cewa tara jama'a shine mabuɗin samun nasara ya shahara a zukatan yawancin 'yan ƙasar Mozambique dake zaune a cikin al'ummomin gargajiya. Sau da yawa mutane sun yi imanin cewa waɗanda ke kusa da su suna da mafi kyawun amfani da su kuma tare da yawan rokoki na fataucin mutane na mutanen da aka sace daga Mozambique don sayar da su a Afirka ta Kudu ba haka bane. Louisa, wata yarinya da aka yi garkuwa da ita daga ƙauyenta, ta yi magana game da tafiyar ta a wata hira da ta yi da Deutsche Welle News  da kuma yadda ta kasance a cikin wannan hali. Louisa tana tafiya gida sai ta ci karo da wani mutum wanda ya ba ta aikin a gidansa don ta yi masa tsaftacewa. Lokacin da ta isa wurin ya yi mata barazana kuma ya kai ta Afirka ta Kudu ba tare da wani takarda ba. A karshen hirar sai mahaifiyarta ta ce, “A shekaru goma sha biyar ’yata ba ta taba haduwa da wani mutum a kauyenmu da bai gaya mata gaskiya ba” (DW News).

### Tattalin arzikin cikin gida mara karko
Mozambik na daya daga cikin kasashe mafi talauci a duniya da ke fama da matsalar rashin aikin yi da rashin ababen more rayuwa. Duk da saurin bunkasuwar tattalin arzikin da aka samu bayan an samu dimokuradiyya, ba a rarraba arzikin ba daidai ba amma ya fi karkata ne a cikin kashi goma na sama. Matsakaicin kudin shiga na kashi goma na sama ya ninka matsakaicin kudin shiga na kasa sau biyar, adadin da ya yi daidai da rabin adadin kudin shiga na karkara.  A cikin matalautan karkara, ana daukar Turai a matsayin kasa mai dama, tsaro da wadata. Matasan Mozambik daga gida masu karamin karfi ana karfafa musu gwiwa don yin balaguro mai hadari zuwa Turai don samun ingantacciyar damar tattalin arziki daga iyalansu. ƙaura zuwa Turai yana sa su zama masu fama da fataucin mutane. Ƙarfafa manufofin yaƙi da fataucin mutane da ƙasashen Turai suka amince da su don yaƙi da fataucin bil adama yakan ƙara mayar da waɗannan baƙin haure daga ƙasashe masu tasowa kamar Mozambique. Sakamakon haka, wadannan manufofin yaki da fataucin mutane suna haifar da tsauraran manufofin shige da fice, wadanda kuma suka hada da korar tilas, wanda hakan ke barazana ga tsaron bakin haure daga kasashen ketare.  Bugu da kari, tsarin da kungiyoyin kasa da kasa suka yi ya zurfafa bambance-bambancen da ke tsakanin masu hannu da shuni da talakawa ta hanyar ba da fifikon da ya wuce kima kan yadda za a yi amfani da tattalin arzikin kasuwa, da mayar da kamfanonin kasa zuwa kamfanoni, da rage kudaden da ake kashewa a cikin kasa

## Nau'ukan

### Cin zarafin jima'i
Ko da yake ana amfani da fataucin jima'i a matsayin kalma mai kama da karuwanci, ra'ayi ne wanda kuma ya haɗa da hotunan batsa, raye-raye masu ban sha'awa, raye-raye, wasan kwaikwayo na jima'i, matan aure-mail, karuwanci na soja, da yawon shakatawa na jima'i.  Yin karuwanci shine mafi yawan nau'in fataucin jima'i  a Kudancin Afirka. Sai dai kuma, yanayin sirrin kasuwancin jima'i ya sa ya zama kalubale wajen tattara sahihan bayanai don tantance ainihin fa'ida da yanayin kasuwancin da ake yi a yankin, musamman kan yadda ake cin zarafin wadanda abin ya shafa a masana'antar batsa da gidajen karuwai.

### Fataucin gabobi
An ba da rahoton cewa kisan kai da fataucin mutane suna aikatawa don girbi sassan jikin mutane a Mozambique. Sau da yawa ana zargin likitocin bokaye da haifar da ƙarin buƙatun gabobin ɗan adam saboda imanin cewa al'aurar ɗan adam na iya kawo arziki da wadata. Sai dai kuma masu suka a baya-bayan nan sun bayyana cewa, wannan tatsuniya da ke dora laifin bokaye a matsayin tushen matsalar ‘yan sandan da ke da hannu dumu-dumu a harkar safarar sassan jikin dan Adam ne suka kirkiro ta.  Saboda kusancinsa da Afirka ta Kudu, Mozambik na iya ba wa Afirka ta Kudu kasuwancin fataucin sassan jiki wani zaɓi mai rahusa, mai riba.

## Kokarin yaki da safarar mutane

### Kara (2009)
A watan Satumbar 2008, gwamnati ta kafa sabuwar dokar fataucin bil adama. Doka ta tsara hukuncin ɗaurin shekaru 16 zuwa 20 a gidan yari ga waɗanda ke daukar ma'aikata ko kuma su taimaka a yi amfani da su don yin fasikanci, aikin tilastawa, bauta, ko bautar bashi ba da gangan ba; wadannan hukunce-hukuncen suna da tsauri kuma sun zarce na sauran manyan laifuka. A shekarar 2009, gwamnati ta sake kasafta dala 360,000 don tallafawa aiwatar da doka kuma a shekara ta biyu ba ta ware wannan kudade ga wata hukuma ba. Ba a ba da ƙa'idodin aiwatar da doka ba; ba tare da wadannan ka'idoji ba, 'yan sanda ba su da ikon kama wadanda ake zargi da aikata laifukan fataucin da kuma gudanar da bincike wanda zai iya samun nasarar tallafawa shari'ar kotu. Gwamnati ta kulla kawance da kungiyoyi masu zaman kansu domin samar da tarukan yaki da safarar mutane ga sabbin jami’an ‘yan sanda a fadin kasar nan. 'Yan sanda sun bayar da rahoton kama masu laifin safarar mutane tare da tarwatsa shirye-shiryen fataucin da yawa a cikin wannan shekarar, ciki har da kama a kalla daya da ake zargin  fataucin . A cikin Janairu 2010, 'yan sanda sun kama wani mutum a Beira bisa zarginsa da gudanar da wata ƙungiyar masu laifi da ke da hannu wajen siyar da miyagun ƙwayoyi da kuma safarar jima'i . Kafofin yada labarai sun ruwaito cewa wacce ake zargin tana da akalla dan sanda daya a cikin takardar biyan ta albashi. A watan Maris na 2010, 'yan sanda sun kama wasu masu fataucin mutane takwas bayan an sanar da su daga 'yan jarida na boye cewa masu safarar sun yi tayin sayar da 'yan mata da mata da yawa. A cikin makonni, an bayar da belin dukkan wadanda ake zargin. Masu fataucin sun saba baiwa jami'an tsaro cin hanci don ba da damar safarar wadanda abin ya shafa a ciki da kuma kan iyakokin kasashen Afirka ta Kudu da Eswatini, wani lokacin ba tare da fasfo ba. Babu wata shaida da ke nuna yaɗuwar gwamnati a cikin ko haƙura da fataucin; duk da haka, akwai sanannun lokuta na jami'an gwamnati da ke taimakawa wajen safarar mutane. Babu jami'ai da aka bincika, tsare, ko gurfanar da su a gaban kuliya saboda hannu a cikin laifukan fataucin. A karon farko, 'yan sanda sun fara ci gaba da kididdige kididdigar da aka yi wa fataucin; ba a samu wannan bayanan ba a lokacin da aka buga rahoton na Amurka na 2009. 

### Kariya (2009)
Gwamnatin Mozambique na fama da karancin albarkatu da kuma rashin jajircewar siyasa dangane da safarar mutane. Kudade don taimakon wadanda abin ya shafa ya kasance na asali, kuma jami'an gwamnati a kai a kai sun dogara ga kungiyoyi masu zaman kansu don samar da matsuguni, shawarwari, abinci, da gyarawa. Gwamnati ta ci gaba da rashin ka'idojin da aka tsara don gano wadanda ke fama da fataucin mutane da kuma mika su ga kungiyoyin da ke ba da sabis na kariya. Ofishin Taimakawa Mata da Yara masu rauni ya ci gaba da haɗin gwiwa tare da wata hanyar sadarwa ta ƙungiyoyi masu zaman kansu na hana fataucin mutane don ba da amsa cikin sauri ga shawarwari game da yiwuwar fataucin da ba da kulawa da kariya ga waɗanda abin ya shafa. UNICEF ta taimaka wa 'yan sanda kafa ofishin 'yan sanda na farko da aka tsara musamman don taimaka wa mata da yara, gami da wadanda aka yi fataucinsu, a Maputo. Lambar da aka sadaukar kyauta, "116," ta fara aiki sosai a cikin Nuwamba 2009, yana bawa mutane damar ba da rahoton laifuka akan yara, gami da fataucin. Layin "116" ya sami kira 5,239 daga Nuwamba zuwa Disamba 2009, ko da yake ba a san yawancin waɗannan suna da alaƙa da fataucin mutane ba. Wata kungiya mai zaman kanta ce ta kula da mafaka daya tilo na dindindin na kasar ga wadanda abin ya shafa na fataucin yara, wanda ke gudanar da aiki a filin da gwamnatin gundumar Moamba ta bayar. Gwamnati ta karfafa wadanda abin ya shafa da su taimaka wajen gudanar da bincike da gurfanar da masu safara a gaban kuliya sannan ba ta hukunta wadanda aka aikata ba bisa ka’ida ba sakamakon safarar su kai tsaye. Gwamnati ba ta samar da wasu hanyoyin da doka ta tanada ba wajen fitar da wadanda aka kashe daga kasashen waje zuwa kasashen da za su fuskanci kunci ko ladabtarwa . 

#### Kariyar fataucin jima'i
Ƙaddamar da *Yarjejeniyar Hana, murkushewa da ladabtar da fataucin mutane, musamman mata da yara, da ƙarin yarjejeniyar Majalisar Dinkin Duniya kan laifukan da aka tsara* ta 2000, na ɗaya daga cikin manufofin da jami'ai ke aiwatarwa don yaƙar fataucin mutane. Ƙaddamar da ƙarfafa mata wata hanya ce da Ƙungiyar Tarayyar Afirka da Ƙungiyar Ci Gaban Kudancin Afirka suka zaɓi don yaƙar fataucin mutane. An tabbatar da cewa yana da wahala ga gwamnati ta gurfanar da laifukan da suka shafi fataucin jima'i tare da ba da tallafi ga wadanda abin ya shafa. Tallafin gwamnati, haɗin gwiwar al'umma, da kuma yarda da batun na cikin abin da ke sa fataucin jima'i a Mozambik ke da wahalar yaƙi. Gwamnati na da tsare-tsare na aiki, amma kusan ba a bi su. A bara, "gwamnati ta ci gaba da rashin isassun ƙoƙarin kariya ... kuma ta ba da iyakataccen matsuguni, likita, da taimako na tunani." (Ma'aikatar Harkokin Wajen Amurka).  Sau da yawa ba a bin diddigin bayanan da aka kai wa 'yan sanda kan yin wahala ga gwamnati ta taimaka wa mabukata. Sauran batutuwan da suka shafi kiwon lafiyar jama'a a kasar galibi suna ba da fifiko wajen yaki da fataucin bil'adama ba koyaushe suke ba da fifiko ta fuskar kudade ba. An gano ƙungiyoyi masu haɗari ta hanyar tsarin tallafi na waje, duk da haka, "Maputo ya kasa gano ko kare wadanda abin ya shafa a cikin shekarar da ta gabata, kuma ba a yi amfani da kudaden yakin ba ta hanya mafi kyau" (VOA).  Gwamnati ba ta dauki batun yakar wannan lamari da muhimmanci ba kuma yawancin kudaden da ake kashewa wajen yaki da fataucin suna zuwa ne daga kungiyoyi masu zaman kansu wadanda za a iya kwacewa a kowane lokaci.

### Kokarin gwamnati (2009)
Yunkurin rigakafin da gwamnati ta yi ya kasance mai rauni a lokacin rahoton. Gwamnati ba ta kaddamar da wani kamfen na wayar da kan jama'a game da safarar mutane a tsakanin jami'an gwamnati da 'yan kasa masu zaman kansu ba. Sakamakon haka, akasarin ‘yan kasar Mozambik, da suka hada da jami’an tsaro da dama, an ba da rahoton cewa, ba su da cikakkiyar fahimtar abin da ya hada da fataucin mutane. Jami’ai na ganawa akai-akai da kungiyar yaki da fataucin mutane, wadda ta samar da hanyar da gwamnati da abokan huldarta masu zaman kansu za su tattauna batutuwan da suka shafi fataucin da kuma daidaita ayyukansu na yaki da fataucin mutane. Yawancin tarurrukan ilimi na yaki da fataucin mutane kungiyoyi ne masu zaman kansu suka gudanar tare da wasu ayyukan gwamnati. Batun fataucin mutane ko batutuwan da kafofin watsa labarai suka yi ya ragu sosai a cikin shekarar da ta gabata, ko da yake wani harin da aka kai wanda ya kai ga kama wasu 'yan Mozambique da Sinawa masu safarar jima'i a watan Maris na 2010 ya yi fice a cikin labaran. Jami'an tilasta bin doka da ƙungiyoyin sa-kai na abokan hulɗa sun sanya ido kan manyan mashigar kan iyakoki da tsarin shige da fice don alamun masu yuwuwar fataucin mutane, amma waɗannan jami'ai sun kasance masu saurin haɗa kai da masu fataucin. Ma'aikatar Shari'a ta yi aiki tare da cibiyar sadarwar kungiyoyi masu zaman kansu don haɓaka dabarun hana fataucin ga gasar cin kofin duniya ta 2010, wanda zai iya ƙara yawan mutanen Mozambique da aka yi safararsu zuwa Afirka ta Kudu don cin zarafin jima'i, amma aiwatarwa bai yi kyau ba. Gwamnati ba ta ɗauki wasu muhimman matakai don rage buƙatun aikin tilastawa ko ayyukan jima'i na kasuwanci ba a cikin shekarar. 

### Palermo ladabi
Mozambique na daya daga cikin kasashe 159 da suka amince da yarjejeniyar Palermo, tsarin dokokin kasa da kasa da aka tsara don hana fataucin bil adama, musamman ga mata da yara, da inganta hadin gwiwar kasashe daban-daban don kawar da fataucin mutane. Ko da yake ana sukar ka'idojin sau da yawa saboda rashin tsarin kimantawa da ya dace na kowace ƙasa memba da kuma rashin cikakken jagora don gano wadanda ke fama da fataucin bil adama, [1] ka'idojin Palermo har yanzu suna da mahimmanci a matsayin ƙoƙari na kasa da kasa don yaki da fataucin mutane. Ka'idojin Palermo kuma sun kasance ginshiƙi na Publicação oficial da republica de Moçambique. Lei ba. 6/2008, dokar Mozambique don magance fataucin mutane. [2] Wannan dokar ba kawai ta hukunta waɗanda suka keta ba amma kuma ta yarda da mahimmancin gyara waɗanda abin ya shafa. Har ila yau, ta ba da shawarar hadin gwiwar kasa da kasa don kawar da fataucin bil adama don saukaka mayar da mutanen Mozambique da ke zaune a wasu kasashe. Sai dai hukumomin shari'a a kasashe da dama a Afirka, ciki har da Mozambique, ba su da ikon kafa wannan doka.

## Magana