Asenath Barzani

**Asenath Barzani,** (,1590 &#x2013; 1670),yar Kurdawa Bayahudiya ce ƙwararriyar malaman rabbini kuma mawaƙi wacce ta zauna kusa da Duhok,Kurdistan. 

## Tarihin Rayuwa

### Tarihin iyali
An haifi Asenath a cikin dangin Barzani,sanannen dangin Yahudawa a arewacin Kurdistan,a cikin shekarar 1590. Kakanta,Netanel Halevi,malami ne kuma shugaban al'ummar Yahudawa a Mosul,kuma ana ganinsa a matsayin mutum mai tsarki a cikin al'ummar Yahudawa da kewaye.Saboda darajar koyarwarsa,an kira shi *adoni* (Ibrananci,"ubangijina").  Ɗansa kuma mahaifin Asenath,Rabbi Shemuel Barzani,malami kuma mai sihiri,ya damu da matsayin Attaura a tsakanin Yahudawa na Kurdistan,da kuma rashin shugabanni na ruhaniya da kuma masu yanke hukunci.Ya kafa yeshivas da yawa a Barzan,Akre,Amadiya da kuma a Mosul,don haɓaka ɗalibai masu hikima waɗanda za su iya yi wa jama'a hidima a matsayin malamai,malamai,da masu yankan kosher.   An tallafa wa ilimin irin waɗannan ɗalibai ta hanyar gudummawa daga masu ba da taimako na Yahudawa.

### Rayuwa
Da yake Shemuel ba shi da 'ya'ya maza,ya koya wa'yarsa Attaura da Talmud su shirya ta a matsayin magajinsa.Ita kanta Asenath ta ce ba ta koyi wani sana’a,ko sana’a,ko sana’a ba,domin ta shafe tsawon lokacinta na koyon Attaura.Ta bayyana tarbiyyar ta kamar haka:

Barzani ta auri ɗan uwanta Rabbi Ya’aqov Mizrahi,wanda ya yi wa mahaifinta alkawarin cewa ba za ta yi wani aikin gida ba kuma za ta iya yin amfani da lokacinta a matsayin malamin Attaura.Barzani ne ya rubuta

Bayan mutuwar mahaifin Barzani,mijinta ya zama shugaban yeshivah a Mosul.Ya tsunduma cikin karatun nasa sosai har ta koyar da daliban yeshivah kuma ta ba su horon rabbi da kanta.Bayan mutuwar Ya’aqov,shugabancin yeshivah ya shige mata,kuma daga baya ta zama babban malamin Attaura.Da yake mahaifinta da mijinta ba su yi nasara wajen tara kuɗi ba,yeshivah koyaushe tana cikin matsalolin kuɗi,kuma Barzani ya rubuta wasiƙu da yawa yana neman kuɗi inda ta bayyana halin da take ciki da ’ya’yanta.An kwace gidanta da kayanta,har da littattafanta,amma tana jin cewa a matsayinta na mace ba zai dace ta yi balaguro don neman tallafi ba.

Duk da matsalolin kuɗi,jagorancin Barzani na yeshivah ya yi nasara:ya ci gaba da samar da manyan malamai,ciki har da danta, wanda ta aika zuwa Bagadaza,inda ya ci gaba da daular malaman rabbi. Rubuce-rubucenta kaɗan sun nuna cikakkiyar ƙware na yaren Ibrananci,Attaura,Talmud,Midrash,da Kabbalah,kuma wasiƙunta suna nuna ba koyaswa kaɗai ba,har ma da fasaha na larabci.  Bayan rasuwarta,yahudawa da dama sun yi tattaki zuwa kabarinta a Amadiyah a Arewacin Iraki, inda kuma aka binne mahaifinta. 

## Take da Matsayi
Taken *Tanna'it*,da matsayinta na shugabar yeshiva,bai yi daidai da zama malami ba,don haka ana ɗaukarta a matsayin abin da ba kasafai ake yi ba na malama limamin limamin mata,maimakon malami a kowane ɗaya, ko siffa mai ikon rabbi kamar posek ko dayan.A lokacin da Barzani ya rayu, manufar naɗa rabbai (*semikha*) ta kasance cikin juye-juye kuma yarjejeniya ɗaya ce ta buƙatu da al'adu na *semikha* a duk faɗin duniyar Yahudawa ba su wanzu.

## Waƙa
Baya ga karatun addini,Barzani kuma an san ta da mawaƙi. An ce ta rubuta *piyyut* (waƙar liturgical) a cikin Kurdish,mai suna *Ga'agua L'Zion* ("Keson Sihiyona",a cikin Ibrananci). 

## Tatsuniyoyi
Akwai labarai da tatsuniyoyi da yawa game da Barzani da mu'ujizar da ta yi ciki har da wanda aka kwatanta a cikin "Guruwan Mala'iku".

A cikin labarun gida,jinsinta yana taka muhimmiyar rawa (ko da yake a ainihin rayuwarta,tana da alama ta sami 'yan cikas).Yawancin labaran da suka yi ishara da ikonta na allahntaka an same su a cikin *segulot* (layi masu kariya,laya,ko al'ada).Wadannan sun hada da yadda za ta takaita haihuwar ‘ya’yanta biyu ne domin ta sadaukar da kanta ga karatun ta,da kuma yadda za ta kau da mai kutse domin kada ya yi mata fyade da babbar murya.

### Garken Mala'iku
A cewar almara,mahaifinta ya kan bayyana a mafarkin Barzani,yana bayyana mata hadura da kuma gaya mata yadda za ta kauce musu.A wani lokaci irin wannan,ta je wurin Amédi inda ta shawo kan Yahudawan yankin su yi bikin Rosh Hodesh (bikin sabon wata) a waje,kamar yadda al’adarsu ta kasance kafin ’yan al’ummai maƙiya su yi musu barazana. 

Suna ci gaba da biki,sai aka yi ta ihu,sai suka ga wuta ta harba zuwa sama.An cinna wa majami'ar wuta da dukan littattafai masu tsarki da littattafai a ciki.Bayan Barzani ya rada wa wani suna a asirce da ta koya daga wurin mahaifinta,sai mutanen suka ga garke mala’iku suna saukowa zuwa rufin majami’a.Mala'iku suka dukan harshen wuta da fikafikansu,har sai da aka kashe duk wani tartsatsi na ƙarshe.Sa'an nan suka tashi zuwa cikin sama kamar garken fararen tattabarai,suka tafi.Sa’ad da hayaƙin ya ɗauke,sai kowa ya ga cewa,ba Yahudawa kaɗai suka ji rauni ba tun da ikilisiyar tana waje,amma an yi wani abin al’ajabi:majami’a ba ta ƙone ba,wutar kuma ba ta taɓa ko ɗaya daga cikin littattafan Attaura ba..Bayan wannan mu’ujiza,al’ummai sun daɗe ba su tsananta wa Yahudawa na Amadi ba.Da godiya,sun sake suna majami'ar sunanta,kuma labarin ya ƙare da kalmomin"kuma yana tsaye har yau". 

## Duba kuma

* Timeline na mata rabbi

## Nassoshi