Reza Alinejad

**Reza Alinejad** (Persian: رضا علی نژاد) (an haife shi a ranar 21 ga Satumba, 1985) wani mutum ne dan Iran wanda, yana da shekaru 17, an zarge shi da kashe wani mutum don kare kansa, aka yanke masa hukuncin kisa ta hanyar rataya.

## Bayanin bango
A watan Disamba na shekara ta 2002, sa’ad da suke cin abinci a wata kasuwa a Fasa, Iran, Reza da abokinsa sun fuskanci gungun dattawa da suka yi wa matasan biyu farmaki. Rikicin baki ya yi kamari, sai wani dan kungiyar da ya fara arangama da Reza da abokinsa ya zaro makami ya fara dukan matasan. A kokarinsa na kare kansa da abokinsa daga harin, Reza ya zaro wukar aljihu, yayin da ya rufe fuskarsa da idanunsa daga duka da hannun hagunsa, ya yi yunkurin korar maharan da wukar a hannun damansa. Yayin da Reza ke kokawa da maharan ta haka, sai ya daba wa daya daga cikinsu wuka. Kisan wuka daga karshe ya kai ga mutuwar maharin, kuma an kama Reza bisa zargin kisan kai kuma aka yanke masa hukuncin kisa ta hanyar rataya.

A lokacin binciken farko na wannan shari'ar, an kafa wasu dalilai masu ban sha'awa don rikodin, ciki har da shaidar abokin marigayin, wanda ya kasance a wurin lokacin da rikici ya faru. Shaidan gani da ido ya yarda da cewa shi da abokinsa ne suka tayar da rikicin, kuma ba tare da tsokanar Reza da abokinsa ba, sun far wa matasan biyu da makamansu. Shaidanun gani da ido ya shaida cewar matasan ba su da wata hanyar tsira daga rikicin domin an yi musu kawanya da karfin tsiya. An yi musu mugun duka, inda suka samu munanan raunuka wanda ya sa aka kwantar da su a asibiti. Don haka, wanda abin ya faru a kan idonsa ya yarda cewa harin da shi da abokinsa da ya rasu a wancan lokaci suka kai ya yi muni sosai har ya iya fahimtar dalilin da ya sa Reza da abokinsa suka yi abin da ya kamata su kare rayukansu.

Wani wanda ya shaida abin da ya faru—wanda ba ya cikin hatsaniya—ya tabbatar da waɗannan gaskiyar. Shaidar da ya bayar, ban da wasu shaidun da ke tattare da wannan shari’a, ta sa ‘yan shakku kan cewa Reza ya tsunduma cikin kare kansa, kuma ba shi da wani zabi illa ya yi amfani da karfin da ya dace don ceto ransa da na abokinsa.

Duk da shaidun da ke tabbatar da ikirarin Reza na cewa ya daba wa mutumin wuka ne don kare kansa, da kuma kasancewarsa karami a lokacin da lamarin ya faru, an yanke wa Reza Alinejad hukuncin qesas (ramuwar gayya) saboda kisan kai ta hanyar sashe na 6 na Kotun hukunta laifuka da ke Fasa a ranar 4 ga Oktoba, 2003.

Sa’ad da shari’ar ta kai kotun koli ta Iran don sake duba shi a watan Disamba na shekara ta 2004, alkali ya ki amincewa da wannan hukuncin kisa, wanda ya yarda cewa matashin ya yi abin da ya dace don kare kansa. Alkalin ya ce wadanda suka tada rikicin su ne mamacin da abokinsa, inda suka far wa Reza Alinejad da abokinsa tare da nunchaku kuma suka raunata su, kuma wannan wuka da Reza Alinejad ya yi ba da gangan ba ne.

Kotun kolin ta mayar da karar zuwa wata karamar kotu domin sake duba lamarin. An sake sauraren karar a karo na biyu da reshe na 101 na kotun hukunta manyan laifuka ta Fasa. A ranar 15 ga Yuni, 2005, ƙaramar kotu ta sake yanke wa Reza hukuncin kisa, ta yanke cewa zai iya tserewa daga wurin kuma don haka ya yi rashin hankali. A ranar 9 ga Mayu, 2006, Kotun Kolin Iran ta tabbatar da hukuncin kisa[4].

A cewar Lily Mazahery, wata lauya mai kare hakkin dan Adam Ba’amurke Ba’amurke kuma mai fafutukar kare hakkin bil’adama da ta yi aiki a kan wasu lokuta makamantan haka, hukunce-hukuncen shari’ar Reza sun saba wa dokokin kasa da kasa da ka’idoji. Domin a lokacin da abin ya faru, Reza ya kasance ƙarami. Mataki na 37 na yarjejeniyoyin kare hakkin yara, wanda Jamhuriyar Musulunci ta Iran ta rattaba hannu a kansa, ya haramta aiwatar da hukuncin kisa ga daidaikun mutane kan aikata wani laifi ko aikata laifuka tun kafin su balaga.

Hukuncin kisa na Reza ya janyo suka daga kungiyoyin kare hakkin bil'adama da masu fafutuka a duniya, ciki har da bayar da sanarwar gaggawa ta Amnesty International don dakatar da aiwatar da hukuncin.

An mayar da shari'ar Reza zuwa ga shugaban ma'aikatar shari'a ta Iran Mahmoud Hashemi Shahroudi don yin nazari.

Ɗan’uwan Reza, Meghada Alinejad, tare da wasu dangin Reza, sun roƙi taimakon ƙasa da ƙasa.

A cikin watan Disamba na 2007, a cikin wata wasika zuwa ga Nazanin Afshin-Jam, ɗan'uwan Reza, Ali Alinejad ya aika da kwafin umarnin sulhu na shugaban shari'a na Iran wanda ya bayyana cewa: "La'akari da shekarun wanda aka yanke hukunci da kuma yanayin da ba a yi niyya ba, an ba da umarnin a mayar da fayil ɗin zuwa kotun shari'a a cikin (birni) ta hanyar yin ƙoƙari ta hanyar Fasa. domin a kawo matsaya tsakanin iyayen wanda aka kashe da wanda aka yankewa hukuncin kisa.

## Saki
An saki Reza a ranar 3 ga Disamba, 2008, bayan dangin wanda aka kashe (Dooroodi) sun nemi kuma sun karɓi diyya na kuɗi (diyeh, kuɗin jini). Iyalin Alinejad sun yi magana da SCE (Dakatar da Kisan Yara) Shugaba Nazanin Afshin-Jam jim kadan bayan sakinsa ya godewa kungiyar bisa kokarin da take yi na ceto Reza. Reza ya ci gaba da cewa ba shi da wani laifi kuma ya ce mutuwar Esmail Dooroodi ta biyo bayan kare kansa ne da shi da kuma sauran maharan Mohammad Firouzi.

## Manazarta