Yawa Hansen-Quao

**Yawa Hansen-Quao** (an haife ta a Accra) Dan Ghana ce mai kafa, ɗan kasuwa na zamantakewa kuma mai fafutukar mata. Tana zaune a Kwamitin Daraktoci na Jami'ar Ashesi,  tana aiki a kwamitin ba da shawara, Cibiyar Mata don Jagorancin Duniya da Jami'ar Benedictine. Ita ce ta kafa Cibiyar Kula da Mata (LLN), memba ne na Cibiyar Kulawa ta Afirka da Cibiyar Tattalin Arziki ta Duniya. Tana da karfi a cikin ilimi da jin daɗin yarinyar.  

## Rayuwa ta farko
Yawa Hansen-Quao ita ce 'yar fari ta wani dan siyasar Ghana wanda aka tilasta masa ya tsere daga kasar a farkon shekarun 1980 a lokacin rikice-rikicen siyasa. Ta rayu tun tana ƙarama a matsayin 'yar gudun hijira a Togo sannan a Amurka. Kamar yawancin 'yan gudun hijirar Afirka da aka tilasta su tsere daga nahiyarsu, an haife ta tsakanin al'adu biyu kuma ta shiga duka biyun. Ba lokaci ne mai sauƙi ga Yawa ba, suna rayuwa a ƙarƙashin amincewa cewa za su koma gida lokacin da ya fi aminci, duk da haka wannan yarantaka ta al'adu biyu ta tsara yadda take a yau. Ta koma gida a ƙarshe a 1996 a matsayin matashiya. Yaren da shingen al'adu sun hana ta haɗuwa da sauran matasa na Afirka. Ƙuntataccen damar ci gaba ga 'yan mata na Afirka da sauri ya zama bayyananne ga Yawa. 

Bayan masu kula da ita sun ware, iyalin sun fada cikin mawuyacin lokaci na kasafin kuɗi amma tana buƙatar ƙarfafa iyali da kula da mahaifinta, wanda ke fama da cutar kansa.

Duk da wadannan wahalar tana da cibiyar tallafawa a cikin mahaifinta, aboki mafi kyau da kuma mai ba da shawara daga shirin Junior Achievement na Amurka. Wannan mai ba da shawara ya ga damar da yawa a cikinta har ta biya kuɗin makarantar Yawa a lokacin rikicin kudi na iyali don ta iya ci gaba da zama a makaranta. Makarantar ta kasance hanyar fita don iyawar shugabancin Yawa da makamashi mai ban sha'awa. An ba ta lada ga balaga da alhakin da ta taka da dama a cikin gwamnatin dalibai.

## Rayuwa da ilimi
Hansen-Quao ta shiga Jami'ar Ashesi tana fatan cewa zai zama dandamali inda za ta iya zama wani ɓangare na canza Ghana. Ta hanyar yin aiki da yawa, dangane da taimakon kudi da karimcin abokai, ta shiga kuma ta ba da kanta ga Ashesi. A lokacin da take can ta fara kungiyar kasuwanci ta Ashesi da kungiyoyin daliban mata na Ashesi. Ta kuma zama malamar ilimin HIV / AIDS kuma an zabe ta a shekara ta 2006 a matsayin mace ta farko da ta zama shugabar gwamnatin dalibai a matakin kwaleji a Ghana.

Yayinda take makaranta ta yanke shawarar magance batun da ke addabi jami'o'in Afirka da yawa, cin hanci da rashawa a duk siffofinta. A duk matakan ilimi a Ghana, yaudara, cin hanci da rashawa da cinikin jima'i don maki sun zama ruwan dare kuma ta nemi gabatar da lambar girmamawa ga makarantar ta. Ta hanyar karɓar lambar girmamawa, Ashesi, wanda Hansen-Quao ya jagoranta, ya kafa ma'auni a cikin tsarin ilimi mafi girma. Ta ci gaba da gudanar da MA a cikin Jima'i, Zaman Lafiya da Tsaro a Cibiyar Horar da Zaman Lafiya ta Kofi Annan da kuma digiri na girmamawa a Kasuwanci da Sabon Ci gaban Samfurin a Jami'ar Amurka ta Roma . Ta kuma bi takardar shaidar a cikin Rediyo da Talabijin a Cibiyar Jarida ta Ghana, kuma ta sami takardar shaidarsa ta Kamfanin Kasuwanci da Mai ba da shawara kan Yarjejeniyar Duniya a Makarantar Yarjejeniyar Washington, Amurka.

## Ayyuka
Lokacin da lokacin ya zo Hansen-Quao ya bar Ashesi, ta so ta kirkiro al'umma da za ta kula da shugabannin, kamar kwarewarta ta Ashesi. Imani mai karfi da ta yi game da jagorancin mata na Afirka ya haifar da kirkirar Cibiyar Kula da Mata (LLN), tushen hanya da dangantaka ga mata matasa yayin da suke ɗaukar matsayi na jagoranci a cikin gwamnati, jama'a, ƙungiyoyin kamfanoni da sauransu. Ta hanyar Ci gaban Jagorancin Mata, Jagora da Karfafawa, LLN tana horar da 'yan mata matasa don zama kayan canjin zamantakewa, tallafa musu a duk fannoni da shirya su don zama shugabannin bayin a fannonin da suka zaɓa. Wadannan mata suna gudanar da ayyukan don inganta al'ummominsu kuma suna shirye su ci gaba da matsayi na jagoranci.

Baya ga ayyukanta na yau da kullun a matsayin wanda ya kafa, Hansen-Quao memba ne na kwamitin daraktoci na Jami'ar Ashesi, a kan kwamitin ba da shawara na Cibiyar Mata don Jagorancin Duniya, Jami'ar Benedictine, memba na Cibiyar Jagorancin Afirka da Ƙungiyar Shapers ta Duniya. Ta kuma yi aiki a matsayin mai ba da shawara kan jagoranci ga Mata na Majalisar Dinkin Duniya da ke taimakawa wajen bunkasa tsarin jagoranci don inganta ikon shugabannin mata a Gabas da Kudancin Afirka. 

## Manazarta