Ra'ayi na Biophilia

**Tunanin ''Biophilia*** (wanda ake kira BET) ya nuna cewa mutane suna da dabi'ar neman alaƙa da yanayi da sauran siffofin rayuwa. Edward O. Wilson ya gabatar kuma ya shahara da ra'ayin a cikin littafinsa, Biophilia (1984).  Ya bayyana biophilia a matsayin "halayyar halitta don mayar da hankali kan rayuwa da hanyoyin rayuwa". Ya jaddada cewa "bincike da haɗin kai da rayuwa tsari ne mai zurfi da rikitarwa a ci gaban tunani. Har zuwa wani matakin da har yanzu ba a darajarsa a falsafar da addini, wanzuwarmu ta dogara da wannan sha'awa, ruhunmu an sa shi daga gare ta, bege yana tasowa a kan hanyoyinta". Wilson ya ga ilmin halitta na zamani kamar yadda ya haɗu da biophilia: "Ilimin halitta na zamani ya samar da sabuwar hanya ta gaske ta kallon duniya wanda ya dace da jagorancin ciki na biophilia. A wasu kalmomi, dabi'a a cikin wannan misali mai ban mamaki ya dace da dalili. . . . zuwa matakin da muka fahimci wasu kwayoyin, za mu sanya darajar da ta fi girma a kansu, da kanmu".

== Haɗin halitta ga tsarin rayuwa ==
"Biophilia" wata alaƙa ce ta rayuwa ko tsarin rayuwa. Erich Fromm ne ya fara amfani da kalmar don bayyana yanayin tunanin mutum na jan hankalin duk abin da ke da rai da mahimmanci. Wilson yana amfani da kalmar a cikin ma'anar da ta danganta lokacin da ya ba da shawarar cewa biophilia ya bayyana "haɗin da 'yan adam ke nema da sauran rayuwa. " Ya ba da shawarar yiwuwar cewa zurfin alaƙar da mutane ke da shi da wasu nau'ikan rayuwa da yanayi gaba ɗaya sun samo asali ne a cikin ilmin halitta. Dukansu masu kyau da marasa kyau (ciki har da tsoro) alaƙa da abubuwa na halitta (nau'i, sabon abu) idan aka kwatanta da abubuwa na wucin gadi sune shaida ga biophilia.

Ko da yake Fromm mai suna, an gabatar da manufar biophilia kuma an bayyana shi sau da yawa. [[Aristotle]] na ɗaya daga cikin mutane da yawa da suka gabatar da ra'ayi wanda za a iya taƙaita shi da "ƙaunar rayuwa". Yin nutsewa cikin kalmar *philia'', ko abokantaka, Aristotle ya haifar da ra'ayin yin sulhu da yadda abokantaka ke da amfani ga ɓangarorin biyu fiye da hanya ɗaya kawai, amma musamman a hanyar farin ciki. 

Tun daga wannan lokacin an haɓaka ra'ayi a matsayin wani ɓangare na ka'idodin ilimin halayyar juyin halitta. Yin la'akari da hangen nesa na juyin halitta ana jawo mutane zuwa rayuwa kuma ana iya bayyana yanayi a wani bangare saboda tarihin juyin halitta na zama a cikin yanayi na halitta, kwanan nan a cikin tarihinmu mun sauya zuwa salon rayuwa na birni. Wadannan alaƙa da yanayi har yanzu ana iya gani a cikin mutane a yau yayin da mutane ke jan hankali, ganewa, da kuma sha'awar haɗi da yanayi. Wadannan haɗin ba'a iyakance su ga kowane bangare na yanayi ba, yayin da mutane ke nuna haɗin kai ga abubuwa masu yawa na halitta ciki har da tsire-tsire, dabbobi, da shimfidar wuri. Ɗaya daga cikin bayani mai yiwuwa shine cewa kakanninmu waɗanda ke da alaƙa mai ƙarfi da yanayi za su riƙe fa'idar juyin halitta a kan mutanen da ba su da alaƙa sosai saboda haka za su sami ilimi mafi kyau sabili da haka samun damar samun abinci, ruwa, da mafaka. A cikin bincike mai zurfi da kuma ma'ana na gaba ɗaya ya ba da shawarar cewa yanayin biranenmu na zamani bai dace da zukatan da suka samo asali a cikin yanayin halitta ba.

Sha'awar ɗan adam ga abubuwa a cikin yanayi, yayin da aka inganta ta hanyar gogewa da al'adu, suna da ƙididdigar samfurin juyin halitta. Misali, manya masu shayarwa (musamman mutane) galibi suna janyo hankalin fuskokin jarirai masu shayar da manyan idanunsu da siffofi masu zagaye kuma suna samun su da kyau a cikin jinsuna. Hakazalika, ra'ayin yana taimakawa wajen bayyana dalilin da ya sa talakawa ke kula da su kuma wani lokacin suna kasada rayukansu don ceton dabbobi na gida da na daji, da kuma adana shuke-shuke da furanni a ciki da kewayen gidajensu. A cikin littafin Children and Nature: Psychological, Sociocultural, and Evolutionary Investigations wanda Peter Kahn da Stephen Kellert suka shirya,  muhimmancin dabbobi, musamman wadanda yaro zai iya haɓaka dangantaka mai kulawa, an jaddada su musamman ga yara na farko da na tsakiya. Wannan littafin ya ba da rahoto game da taimakon da dabbobi zasu iya ba wa yara da ke fama da cututtukan Autistic-spectrum.

## Manazarta