Yarjejeniyar Zaɓuɓɓuka ga Yarjejeniyar kan Kashe Dukkanin Nuna Bambanci ga Mata

**Yarjejeniyar Zaɓuɓɓuka ga Yarjejeniyar Kawar da Duk Wani nau'i na Wariya ga Mata** (OP-CEDAW) yarjejeniya ce ta ƙasa da ƙasa wacce ta kafa korafe-korafe da hanyoyin bincike don Yarjejeniyar Kawar da Duk Wani nau'i na Wariya ga Mata (CEDAW). Bangarorin da ke cikin Yarjejeniyar suna ba Kwamitin Kawar da Wariya ga Mata damar sauraron korafe-korafe daga daidaikun mutane ko kuma su yi tambaya game da “cin zarafin da aka yi na tsari” na taron. Yarjejeniyar ta kai ga yanke hukunci da dama kan kasashe mambobin kungiyar kan batutuwan da suka hada da cin zarafi a cikin gida, hutun iyaye da hana haihuwa tilas, da kuma bincike kan kisan gilla da aka yi wa mata a birnin Ciudad Juárez na kasar Mexico, Chihuahua .

Majalisar Dinkin Duniya ta amince da wannan yarjejeniya a ranar 6 ga Oktoba 1999, kuma tana aiki daga 22 Disamba 2000. Ya zuwa Oktoba 2023, yarjejeniyar tana da masu rattaba hannu 80 da jam'iyyu 115. 

## Farawa
A cikin 1979, Majalisar Dinkin Duniya ta amince da Yarjejeniyar kawar da duk wani nau'i na nuna wariya ga mata (CEDAW).  Yarjejeniyar ta haramta wariya ga mata,  amma ba ta haɗa da wata hanyar da za a iya aiwatar da wannan haramcin ta hanyar doka ba. 

An ba da shawarar tsarin korafe-korafe na mutum a lokacin ainihin rubutun CEDAW, amma an ƙi shi a lokacin.  Shekaru goma sha biyar bayan haka, sanarwar Vienna da Shirin Aiki na Babban Taron Duniya na 1993 kan Haƙƙin Dan Adam ya ba da shawarar cewa ana buƙatar sabbin hanyoyin aiwatar da yarjejeniyar, kuma ta ba da shawarar " haƙƙin koke ".  Ƙungiyar ƙwararrun ƙwararrun masu zaman kansu ta samar da wani daftarin aiki a cikin 1994,   ƙunshi tsarin ƙararraki da tsarin bincike, kuma an amince da wannan don ƙarin nazarin da Kwamitin Kashe Wariya ga Mata a farkon 1995. ka'idar Yarjejeniyar Mata da za ta iya fara aiki da wuri." 

A cikin Maris 1996 Hukumar Kula da Matsayin Mata ta kafa ƙungiyar aiki mai buɗe ido don samar da daftarin tsari.  An bayar da rahoton baya bayan shekaru uku na shawarwari a farkon 1999. Majalisar Dinkin Duniya ta amince da Yarjejeniyar Zaɓuɓɓuka a ranar 6 Oktoba 1999. 

## Takaitawa
Yarjejeniyar kawar da duk wani nau'i na nuna wariya ga mata, ta haramta nuna wariya a kan jinsi, kuma ta wajabta wa bangarorinta soke dokokin nuna wariya da tabbatar da daidaito a fannonin kiwon lafiya, aikin yi, da ilimi.  Yarjejeniyar Zaɓuɓɓuka yarjejeniya ce ta reshe ga yarjejeniyar. Ba ya kafa wani sabon hakki, amma yana ba da damar aiwatar da haƙƙoƙin da aka lamunce a cikin yarjejeniyar. 

Mataki na 1-7 ya haifar da tsarin korafe-korafe na mutum daidai da na Yarjejeniya ta Farko ta Zabin Zaɓuɓɓuka zuwa Yarjejeniyar Ƙasa ta Duniya kan 'Yancin Bil'adama da Siyasa, Yarjejeniyar Zaɓuɓɓuka ga Yarjejeniyar Haƙƙin Nakasassu da Mataki na 14 na Yarjejeniyar kawar da duk wani nau'i na nuna wariyar launin fata . Bangarorin sun amince su amince da cancantar kwamitin da ke yaki da cin zarafin mata na yin la'akari da korafe-korafen "ta ko a madadin" daidaikun mutane ko kungiyoyin da ke neman hakkinsu a karkashin Yarjejeniyar.  Idan an gabatar da ƙara a madadin wanda aka azabtar, to wannan yana buƙatar izininsu, sai dai idan mai ƙaddamarwa zai iya ba da hujjar yin aiki ba tare da shi ba.  Abin da ya zama "halatta" a cikin irin wannan harka shi ne na kwamitin.  Ana ganin ikon da za a gabatar da korafe-korafe a madadin wadanda abin ya shafa yana da matukar muhimmanci wajen kyale kungiyoyi masu zaman kansu kamar kungiyoyin mata da kungiyoyin kare hakkin dan Adam su yi amfani da Yarjejeniyar don aiwatar da yarjejeniyar. 

## Buɗewa da zama memba

Jam'iyyu da dama sun yi tanadi da fassarorin fassarorinsu na aiwatar da yarjejeniyar. Bangladesh, Belize da Colombia sun yi amfani da haƙƙinsu a ƙarƙashin sashe na 10 na yarjejeniya na kin amincewa da hurumin kwamitin don gudanar da bincike kan "cin zarafin da aka yi na tsari" na taron.  Kolombiya ta ayyana cewa ba Yarjejeniya ko kwamitin ba za su iya buƙatar ta don yanke hukuncin "laifi kan rayuwa ko mutuncin mutum". 

Ba kowace jiha ce da ke jam'iyyar CEDAW ba ce jam'iyyar Protocol ba, kuma har yanzu manyan jihohi da dama sun kasance a wajen Yarjejeniyar. Amurka ba ta zama mai sanya hannu ba saboda har yanzu ba ta amince da CEDAW ba.  Japan ba ta shiga cikin kowane ɗayan hanyoyin sadarwar mutum don yarjejeniyar haƙƙin ɗan adam, amma a halin yanzu tana la'akari da shiga yayin lura da yadda waɗannan hanyoyin ke aiki.  A halin yanzu kasar Sin tana "nazarin matsalar shiga cikin Yarjejeniyar Zabi". 

## Manazarta