Mata a Nijar

**Mata a Nijar** mata ne waɗanda suka fito ko suke zaune a ƙasar Nijar ta Afirka ta Yamma. Wadaynnan matan suna daga cikin yawan mutanen da kashi 98% na masu riƙo da addinin Musulunci ne . Mafi yawa daga cikin dokokin da gwamnatin Nijar ta ɗauka don kare 'yancin matan Nijar galibin lokuta sun dogara ne da imanin musulmi.

Matan Nijar, ba za a ruɗe su da Najeriyar ba, sun ƙunshi ƙabilu iri-iri. Daga cikin manyan ƙabilun akwai matan Hausawa, da matan Fulani, da matan Zarma - Songhai, da matan Azbinawa. Hausawa a Nijar za'a iya gane su ta hanyar sutura su ta sanya abaya da zane da wani daidai da rigan, shugaban taye da shawl.

Ayyukan gargajiya har yanzu ana ci gaba da yin wasa a cikin Nijar. Rayuwar iyali ga 'yan mata na iya zama babban ƙalubale a cikin al'ummar musulmin farko. Wasu daga cikin waɗannan halayen suna da illa ga rayuwar ƙasar, kamar ci gaban talauci da jahilci.

Ranar hutu a Jamhuriyar Nijar wacce aka fi sani da ranar mata ta Nijar ( *Journée nationale de la femme nigérienne* ) da ake gudanarwa kowace shekara a ranar 13 ga watan Mayu, don tunawa da macen da mata suka yi a shekarar 1992 a Yamai a lokacin taron kasa, suna neman shigar mata sosai a cikin ƙasa. cibiyoyi. Hutu ne wanda ya zama "Tunawa da ƙasa" a ranar 25 Nuwamban shekarar 1992.

## Tsarin al'ada
Nijar ƙasa ce a Afirka ta Yamma . Ta sami 'yencin kai daga Faransa a shekarata 1960, kuma tana ƙarƙashin mulkin jam'iyya ɗaya da mulkin soja har zuwa shekarar 1991. Yawancin ƙasar suna da yanayin zafi, bushe, hamada. Tana da kusan mazauna miliyan 20. Ƙabilun sune: Hausawa 53.1%, Zarma / Songhai 21.2%, Abzinawa 11%, Fulani (Peul) 6.5%, Kanuri 5.9%, Gurma 0.8%, Arab 0.4%, Tubu 0.4%, other / basu da 0.9%. Galibi al'umar karkara ce, kuma kusan duk yawan jama'a suna yin addinin Musulunci. 

## Haihuwa da rayuwar iyali

Uwa a cikin Nijar na da matsaloli masu yawa. Saboda dalilai na tattalin arziƙi, rashin dacewar kiwon lafiya, da kuma al'adun gargajiya, mata suna cikin mawuyacin hasara lokacin da suka haifi yaransu na fari.

Auren yara ƙanana al’ada ce da ta zama ruwan dare a Nijar. Kimanin kashi 75% na 'yan matan Nijar sun yi aure kafin ranar haihuwar su 18. Kodayake wani lokacin tare da haɗin gwiwar dangin su, galibi ana siyar da ƴan mata don aurar da yara ko aikin lalata. Aikin *wahaya* yana ba wa 'yan kasuwar bayi damar cin zarafin' yan mata 'yan shekaru 9, suna sayar da su a matsayin bayin gida ko kuma' yan mata masu yin lalata da su. Nijar wuri ne na bai daya na fataucin mutane, kasancewar tana da tushe, hanyar wucewa, kuma makoma ta ƙarshe ga waɗanda fataucin ya shafa a ciki da wajen kan iyakokin ƙasar. 'Yan mata mata, waɗanda aka siyar a cikin ƙungiyoyin kwadagon su, a lokacin da maigidan yake so a cikin tsarin al'adar bawan gargajiya da *wahaya* ke haifarwa.

Mafi girman TFR (kusan yara / mata 7) a duniya haɗe da ƙarancin haihuwa na ƙuruciya ya nuna cewa youngan matan Nijar suna da yara a wani matakin da ba a taɓa gani ba. Yawan auren ƙananan yara, a dabi'ance, zai haifar da iyaye mata ƙanana da kuma yawan haihuwa, kamar yadda aka ambata a baya. Matsakaicin matsakaicin shekaru a tsakanin yara mata na farko a Nijar ya kai shekaru 18.1, wanda ya zo na biyu bayan na kusa da Chadi.

Tare da auren yara, yawan haihuwar samari, da ma mafi girma TFR yana zuwa mutuwar mata . Tare da yawan mace-macen mata masu juna biyu na 555 cikin 100,000 da ake haifa, dole ne iyayen mata a Nijar su shawo kan rikice-rikicen da ke faruwa a baya don tabbatar da cewa duka rayuwar ta fita cikin nasara. Rashin ingantaccen kiwon lafiya, isassun kwararru a fannin kiwon lafiya, da walwala da tattalin arziki duk suna taimakawa ga ƙasar Nijar wajen yawan mace-macen mata. Hakanan baya taimakawa lokacin da iyaye mata ke haihuwa yayin samari.

## Hakkokin mata
Yawan karatun jahilci a Nijar na ɗaya daga cikin mafi ƙaranci a duniya. Matsakaicin ƙasa shine 19.1% tare da ilimin mata a 11%, mafi ƙanƙanci a duniya. . Wannan bayanan na waɗancan shekaru 15 ne da sama da hakan na iya karatu da rubutu. Ilimi, kodayake yana da dama, amma bai zama ruwan dare ba ga mata matasa. Kasa da kashi ɗaya cikin huɗu na mata, duk shekarunsu, sun shiga cikin tsarin ilimin. Wararrun al'adun noma, irin na Nijar, ba koyaushe ke ba da muhimmanci ga ilimin boko ba.

Tashin hankalin jinsi ya zama koina a Nijar. Ana wulakanta mata sosai a Nijar, kuma bayanan sun dawo da hakan. Nijar ita ce kan gaba wajen yawan haihuwa da haihuwa a duniya ,  zuwa yanzu. Akwai karancin taimako na shari'a idan ya zo ga batun gurfanar da masu cin zarafin. An ba da rahoton cewa wasu mata a Nijar na ganin cewa abin da suka saba na cin zarafin cikin gida ne. Ayyukan gargajiya galibi suna da yawa yayin da al'umma ke ɗaukar mata da ƙarancin daraja saboda haka al'ada ce ta barin waɗanda aka cutar ba tare da adalci ba. Cin zarafin mata 'yan Nijar ya halatta ta ƙarni na wannan al'adar kuma da wuya wata ƙa'idar doka ta canza hanya. An yi tanadi don rage yawan tashin hankali, amma sun kasa haifar da sanannen canji.

## Manazarta

* Hoton matan Abzinawan Nijar biyu 
* Matan Nijar suna kan gaba wajen aiwatar da aikace-aikace don kare danginsu yayin matsalar abinci mai gina jiki  (A kallo: Niger) na Chris Tidey
* NIGER: Fyade da duka da aka yiwa mata da ake gani abu ne na al'ada