Khiamniungan folk dances

**Tsuikuap** (watau rawa ta gargajiya) ta Khiamniungan ba wai kawai waƙa da rawa ba ce, har ma da tushen al'adu kuma tana ɗauke da ma'ana mai zurfi. Ana yin ta ne da kayan gargajiya kamar Ahangküha, mashi, Dao, garkuwa da sauransu. 

## Jerin raye-rayen gargajiya na Khiamniungan
Rawar **Langnyu-Khiamjangje** (Langnyu-Khiamtsangshe) rawa ce ta gargajiya da ƙabilar Khiamniungan Naga ta Nagaland ke yi a lokacin bukukuwa biyu mafi muhimmanci, wato Miu da Tsoukum, waɗanda suke da alaƙa da juna. 

Rawar **Jamhang** (Jamhang Tsouthong): Rawar 'Jamhang' wata rawa ce ta 'Bikin Kyau' ta ƙabilar 'Khiamniungan' ta Nagaland. Haka kuma tana ɗaya daga cikin manyan rawa na ƙabila a arewa maso gabashin Indiya. 

**Hoi-ie-tsui** (Ho-e-tsui) : bikin bayan girbi yawanci ana yin sa ne a lokacin bikin Tsoukum a watan Oktoba kowace shekara. 

Rawar **Shapautaithiu** : Rawar gargajiya da ake yi a duk wani taron jama'a. Wannan rawa ana yin ta ne a baya yayin da **Shapau** (babban bako) ke bin su suna fuskantar ƙungiyar rawa. 

Kheulak : A jajibirin kowace faɗa, ƙungiyar mayaƙa shida, sanye da sulke da makamai na yaƙi, za su yi wani al'ada mai kama da rawa da ake kira kheulak a gaban babban Morung. Suna yin hakan ne a matsayin alƙawari ko alƙawarin kashe maƙiya a yaƙi ta hanyar riƙe Takobin ƙasa na Dao (Naga) a ƙasa a gabansu kuma su yi tsalle da tsoro da ɗabi'a mai ƙarfin hali.

**Noknap-ie-tsuikuap** (Noknapizuinuap) (Rawa ta liyafar Yarjejeniyar Zaman Lafiya) Yarjejeniyar zaman lafiya tsakanin ƙauyuka yawanci ana aiwatar da ita ne a watan Janairu lokacin da mutanen ƙauyen suka 'yantu daga noman jhum . Ana yin bikin ne da sha'awar juna tsakanin ƙauyuka don kawo ƙarshen rikici da kuma kawo abota da kuma zaman lafiya. 

**Shikuoh** (Rawar Yaƙi): Rawar maza marasa tsoro ta yaƙi tare da kayan aikin yaƙi suna yawo suna ihu suna ihun yaƙi don kare ƙauyen daga harin abokan gaba. 

**Tsuichong/huoneu** Akwai kuma wani Rawa Kafin Yaƙi mai suna Tsouchong. Wannan rawa ana yin ta ne ta kowane mutum mai ƙarfin hali, yana shirin zuwa yaƙi. A nan, motsinsu yana nuna mummunan halin da damisa, beyar da sauran dabbobin daji ke yi idan aka tayar da su cikin fushi. Suna yin ihu da ihu masu ƙarfi, suna tunanin kansu don yaƙin da ke gaba. 

**I-li-tsuihang** (ElieZuihang): wanda ke nufin nasara Rawa. Wannan rawa tana nufin nasara da ƙarfi. A lokacin farautar kai, yanke kan abokin gaba ana ɗaukarsa a matsayin muhimmin kofi na yaƙi kuma shaida ce ta jarumtaka. Da zarar sun koma ƙauyen bayan nasarar kai hari, ana kai kan abokin gaba zuwa asibiti kuma ana yin *rawar I-li-tsuihang* da ƙarfi, don haka ƙudurinsu na ƙarfafawa da kare ƙauyensu zai sabunta. 

**Rawar Khāutsāuhsîe** (Rawar Yin Farin Ciki) Ana yin wannan rawa ne a lokacin bikin khāutsāuhsîe Sümai (Khaozaosie-Hok-Ah) a matsayin nuna godiya ga Allah Maɗaukaki (Kōuh-ô) saboda dukkan ni'imomin da aka yi wa mutane. Ana yin bikin ne a watan Janairu kafin sabon zagayowar noma ya fara. Ana amfani da hatsin abinci da aka adana a cikin rumbun adana abinci don yin godiya ga Allah da kuma yin biki. "Waƙar da ke tare da rawa ta fassara kamar *tsuntsu mai girma Barbet, mu yi farin ciki tare.* Duwatsu suna lulluɓe da dusar ƙanƙara wanda ke nuna ni'imomin da aka yi mana." 

## Duba kuma

* Mutanen Khiamniungan
* Tsoukum
* Patsho

## Manazarta