Asusun Amincewa na Mata na Najeriya

**Asusun Tallafin Mata na Najeriya** kwamitin mata ne na siyasa wanda aka sadaukar domin kara wakilcin mata a cikin al'umma da kuma magance daidaiton jinsi bisa ka’idar tsarin jinsi na kasa (NGP) na shekarar 2006. Asusun Tallafin Mata na Najeriya na gudanar da shirye-shiryen jagoranci, bayar da damar samun kudade, da kuma buga bayanan manufofin. An kafa shi a cikin shekarar 2011, Asusun Tallafawa Mata na Najeriya kungiya ce mai zaman kanta wacce aka kafa ta saboda raddi ga guraben kwamitocin ayyukan siyasa da suka shafi jinsi da ke tallafawa mata a fagen siyasa. Dabarun kungiyar sun ta'allaka ne kan inganta bayar da shawarwari, bunkasa bincike, tara kudade, da samar da tallafi, da kuma bunkasa 'yan takara masu fafatawa wadanda ke dauwama da kimar kungiyar. Asusun Tallafawa Matan Najeriya ya hada hannu da kungiyoyi daban-daban don inganta daidaiton zamantakewa a fadin yankin.

## Manufar
Asusun tallafawa mata na Najeriya wata kungiya ce mai zaman kanta da ke neman karfafa mata a harkokin siyasa a majalisar dokokin Najeriya. Manufar Asusun Tallafawa Matan Najeriya ita ce ƙara wa mata kwatancen wakilci da ingantaccen wakilci a cikin mulkin Najeriya. Asusun Tallafawa Matan Najeriya na da burin kara bayyana wakilci ta hanyar shirya mata don hawa tsarin daukar ma'aikata na siyasa daga masu neman takara zuwa majalisa. Bugu da ƙari, ƙungiyar tana ƙoƙarin haɓaka wakilci mai mahimmanci ta hanyar buga bincike, aiwatar da ayyuka, da haɓaka shawarwari don tasiri canji a cikin tsarin tsara manufofi.

Asusun tallafawa mata na Najeriya na neman kara yawan wakilcin mata ta hanyar samar wa mata ‘yan takara kayan aiki na shugabanci da gudanar da mulki domin shirya musu samun nasara a matsayin zababben jami’i a ofis. Ƙungiyar tana ƙarfafa ƙwazo da jagoranci ta hanyar aiwatar da shirye-shiryen jagoranci don haɗa mata da sauran mata a cikin siyasa, samar da damar sadarwar mata a cikin siyasa. Asusun Tallafin Mata na Najeriya kuma yana yin bincike, yana amfani da bayanai don jagorantar shawarwari. Sakamakon haka, kungiyar na wakiltar wata runduna ta cikin gida ta buga bayanai da bincike kan yadda mata ke shiga siyasa da wakilci a cikin gwamnatin Najeriya. Ta hanyar aikinsu, Asusun Tallafawa Matan Najeriya na neman aiwatar da sauye-sauyen hukumomi don samar da tsarin mulki mai dorewa da kuma hada kan jama'a.

## Tarihi
An kafa asusun tallafawa mata na Najeriya a shekarar 2011 a matsayin martani ga zaben Najeriya na 2011. An kafa kungiyar ne domin magance rashin kwamitocin ayyukan siyasa da aka kafa domin yaki da rashin daidaito tsakanin maza da mata a majalisar dokokin Najeriya. Ƙungiyar tana aiki don samar da ƙarin kayan aiki na kuɗi da fasaha ga mata masu takara, tare da tsara manufar kungiyar a matsayin kwamitin siyasa mai mayar da hankali kan jinsi. Kungiyar ta samo asali ne daga tallafin fara aiki da ofishin babban mai ba shugaban kasa shawara na musamman ya bayar. Kungiyar ta kasance karkashin jagorancin Ayisha Osori, kuma Olufunke Baruwa ne ya gaje ta.[3] A halin yanzu kungiyar tana karkashin jagorancin Mufuliat Fijabi a matsayin babban jami'in gudanarwa da kuma Ere Amachree a matsayin darektan shirin.

## Yanayi

### Yanayin siyasa
Asusun Tallafin Mata na Najeriya yana aiki ne a cikin yanayin siyasa wanda ya keɓanta ga mata saboda rashin lahani na tsarin da ke ta'azzara ta hanyar taƙaita matsayin jinsi. A halin yanzu wakilcin mata a mukamai masu zabe da nadi a Najeriya bai kai kashi 5% ba, duk da cewa asusun tallafawa mata na Najeriya na da burin kara adadin zuwa kashi 35% nan da zaben 2027. Ana nuna wa mata wariya a matsayin ’yan takarar siyasa a sakamakon ayyukan da ake yi na jinsi na al’ada da ke nuna mata a matsayin uwaye, da sanya su aikin gida da kuma kula da iyali. Wadannan ayyuka suna nuna mata a matsayin wadanda ba su dace da mukamin siyasa ba, ban da su daga fagen siyasa. Yawancin waɗannan ra'ayoyin 'yan jam'iyyar siyasa ne da masu jefa ƙuri'a iri ɗaya ne, suna ba da gudummawa ga tsananin son kai da nuna wariya a tsakanin jam'iyyun siyasa. Wadannan ra'ayoyi na asali suna nuna cin zarafi ga mata a cikin siyasa, suna haifar da yanayi mara kyau ga mata su shiga cikin aminci a zabukan zabe. Tsarin zabe yana tattare da kura-kurai na zabe, sayen kuri’u, da tashin hankali a lokacin zaben, wadanda galibi ake kaiwa mata hari. Mata suna fama da rashin ƙarfi bisa la’akari da rashin samun ilimi gabaɗaya da kuma rashin isassun wakilcin mata a mukaman siyasa,  yana hana mata samun isassun albarkatu don neman tsayawa takara ko bunƙasa burin siyasa. Irin wannan warewar siyasa yana iyakance tasirin abin koyi, tsarin dabi'a na daukar mata cikin siyasa. Haka kuma, mata sukan rasa isassun kudade don gudanar da yakin neman zabe mai inganci, wanda hakan ke kawo cikas ga shiga.

### Shigar siyasa
Asusun Tallafin Mata na Najeriya na nufin bayar da tallafi da albarkatu da nufin magance rashin daidaiton jinsi da ke tattare da samun muhimman albarkatu da ke ba da damar shiga harkokin siyasa na mata. Rashin samun kudaden shiga ga mata ‘yan takara a Najeriya na da illa ga shigar mata, yana hana mata yin yakin neman zabe mai inganci da nasara; kungiyar na neman gyara wannan ta hanyar bayar da tallafin kudi ga 'yan takarar da suka amince da su. Asusun Tallafawa Matan Najeriya ya amince da shingayen tsarin da mata ke fuskanta tare da neman magance rashin daidaiton tsarin ta hanyar shirye-shiryen shirye-shirye. Kungiyar ta amince da cewa mata na da matukar wahala wajen shiga harkokin siyasa idan aka yi la’akari da karancin lokacin da za su kashe wajen yakin neman zabe, saboda ana sa ran mata za su cika aikin aiki yayin da suke halartar ayyukan cikin gida, tare da gabatar da rabon lokaci na rashin daidaito. Mata a siyasar Najeriya na da nasaba da cin zarafin mata a fagen siyasa, lamarin da ke sanya mata ‘yan takara da ‘yan majalisar dokoki su kasance cikin mawuyacin hali na cin zarafi na tattalin arziki, da bangaranci, da rudani da kuma ta’addanci. Mata a siyasar Najeriya na fuskantar tsangwama a sakamakon dabi’un kabilancin kabilanci da ke wulakanta mata, tare da inganta al’adar rashin son zuciya ta musamman. Mata da yawa ‘yan takara sun kasa samun tallafi daga danginsu, wanda hakan ke hana mata da dama shiga harkokin siyasa; Asusun Tallafawa Matan Najeriya na neman yakar wannan ta hanyar inganta hanyoyin sadarwar tallafi da shirye-shiryen jagoranci na ci gaban aiki.

## Dabarun
Asusun Tallafawa Matan Najeriya yana aiki ta fannoni daban-daban na mayar da hankali don aiwatar da aikinsu mafi kyau. Ƙungiyar na neman ƙirƙirar tsarin siyasa mai haɗa jinsi ta hanyar inganta ilimi da sanin jinsi. Kungiyar na da nufin magance rashin daidaiton tsari ta hanyar yin tasiri ga talauci, tashin hankali, da kuma magabata. Ta hanyar aiwatar da dabaru, albarkatu, da sadarwa, kungiyar na neman ba da haske kan kwarewar mata da samar da tagar manufofin.

Dabarun Asusun Amintattun Mata na Najeriya an tsara shi don aiwatar da aikinsu mafi kyau. Dabarar ta ƙunshi ba da fifiko kan bayar da shawarwari don jawo hankalin masu ra'ayin siyasa da masu zaɓe ta hanyar zaɓen mata masu takara a hankali don yunƙurin yunƙurin sauye-sauyen manufofin don samun daidaiton zamantakewa, mai da hankali kan fannoni kamar ilimi, kiwon lafiya, 'yancin zaɓe, da daidaiton tattalin arziki da jinsi. . Kungiyar tana samar da bincike kan dimokuradiyya, jagoranci, da mulki tare da samar da bayanan bayanan masu neman mata, da nufin kara yawan bukatar 'yan takara mata. Asusun Tallafawa Matan Najeriya yana aiki ne a matsayin kungiyar tara kudade da bayar da tallafi, tare da tallafawa yakin neman zaben mata a fadin jam’iyya. Har ila yau, kungiyar tana gudanar da shirye-shirye don samar da 'yan takara masu juriya da aka shirya don yakin neman zabe a cikin yanayin siyasa mai gasa da kuma karfafa sha'awar mata a mukaman zabe.

## Tasirin
Asusun tallafawa mata na Najeriya ya samu ci gaba a fagen siyasar Najeriya. A cikin 2022, Asusun Amincewar Mata na Najeriya ya yaye mata 100 daga cibiyar horar da su, Cibiyar Shugabanci da kawo karshen cin zarafin mata da ‘yan mata[8]. Horon ya kunshi shirin ba da jagoranci na watanni 6, kuma an gudanar da shi a jihohi 8 da suka hada da Adamawa, Cross River, FCT, Nasarawa, Ebonyi, Rivers, Nasarawa, Kebbi, da Ekiti. Kungiyar ta hada kai da hukumar zabe mai zaman kanta don kafa masu ruwa da tsaki don inganta daidaito a fagen zabe.[9] Asusun tallafawa mata na Najeriya ya hada kai da gidauniyar Child is Gold domin yin tir da take hakkin dan Adam a jihar Bauchi.[10] Gabaɗaya, Asusun Tallafin Mata na Najeriya ya zama fitilar wakilcin mata a harkokin mulkin Najeriya a duniya.

## Bayanan da aka ambata