Abin rufe fuska

**Abin Rufi Fuska a Lokacin cutar Koronavirus (COVID-19) ta 2019-20**

## Shawarar Gwamnati
Gwamnati ta bada shawarar Sanya abun rufe fuskoki  yayin cutar sankara a shekara ta 2019-20
ta sami shawarwari daban-daban daga hukumomin kiwon lafiyar jama'a da gwamnatoci
daban daban. Batun ya zama batun tattaunawa, tare da hukumomin kiwon lafiyar
jama'a da gwamnatoci sun nuna rashin jituwa a kan yarjejeniya ta duniya don sanya safar fuska.

**Dalili**

Wasu daga cikin dalilan da suka sa jami'an kiwon lafiya na kasar suka bada shawdaar amfani da abin rufe fuska har ga  mutane masu koshin lafiya sun haɗa da:
1. (kamuwa daga cututtukan da ba a nuna su ba tukuna). Mutane da yawa na iya kamuwa da cuta ba tare da alamu ko kawai tare da alamu masu sauki ba.
2. Rashin kiyaye dacewar jama'a a wurare da yawa a kowane lokaci.
3. Rashin daidaito da farashi (rashin jituwa). Idan mutane masu kamuwa da cuta ne kawai an rufe abin rufe fuska, wataƙila za a zuga su su yi hakan. Mutumin da ya kamu da cutar na iya ɗaukar nauyi, kamar yin siyayya har ma ana nuna masa wariya.
 
Mai bincike a jami’ar Leeds, Stephen Griffin, ya ce:
"Sanya abin rufe fuska na iya rage damar da mutane za su kuma iya shafa wa fuskarsu,
wanda shine babban tushen kamuwa da cuta ba tare da tsabtace hannu ba." 

**Iri abin rufe fuska'' abun rufe fuska mai sauƙi shine kayan da za'a iya amfani dashi akan baki da hanci,
yawanci ana yin sa da auduga. Ba kamar masar tiyata ba, ba ta karkashin doka.
A halin yanzu babu ƙananan bincike ko jagora game da ingancinsu azaman kariya daga
yaduwar cututtuka masu kama da gurɓatar iska.

Rufin fuska wata na'ura ce mai amfani, wacce za a iya amfani da ita wacce ke haifar da
katanga tsakanin baki da hanci ga masu cutarwa da cutarwa a cikin mahallin.
Ana amfani da abin rufe fuska don taimakawa wajen toshe manyan ruwa-ruwa, yayyafa, 
toka, ko yaduwar da za su iya ƙunsar ƙwayoyin cuta da ƙwayoyin cuta idan an sa su da
kyau, hana waɗannan abubuwan da hanci. abin rufe din tiyata na iya taimakawa wajen rage yaduwar cutar da kuma toshe wasu abubuwa.
 Abin rufe fuska na tiyata ba'a tsara su bane don toshewa ko toshe kananan ƙananan abubuwa
a cikin iska wanda za'a iya watsa shi ta hanyar tari, hanci, ko wasu hanyoyin kiwon
lafiya. Abin rufe fuska na tiyata kuma ba su bayar da cikakkiyar kariya daga
ƙwayoyin cuta da sauran abubuwan gurɓata saboda tazara mai dacewa tsakanin
saman fuska da fuska. Abin rufe fuska tiyata ana yin sa ne da kayan gado wanda
aka kera ta amfani da hayaki mai narkewa.  

Abun rufe fuska N95 shine matattara wanda ya dace da samfurin N95 na Ma'aikatar Lafiya da Ma'aikatar ɗan adam ta Amurka.
Yana tace aƙalla kashi 95 na barbashin iska wanda ke ba da kariya daga abubuwan daban, amma ban da iskar gas. 
Kamar na tiyata, da N95 an yi shi ne da kayan narkewar ƙwayar 'polypropylene' mai narkewa.  
Masalin fuska mai dacewa da aka yi amfani da shi a cikin Tarayyar Turai shine mai ba da numfashi na FFP2.  

**Shawarwari daga Kungiyoyin Lafiya**
 
Kungiyoyin lafiya sun bada shawarar cewa mutane su rufe bakinsu da hanci da gwiwar hannu,
ko kuma yin amfani da takarda na nama kuma a jefar dashi kan tsaye.  
 
An ba da shawarar abin rufe fuska ga wadanda suka kamu,   
kamar yadda abin rufe fuska zai iya iyakance adadin nisa da nisa daga magana, numfashi, da tari. 

**Shawarwarin Kungiyar Lafiya ta Duniya**
 
Shawarar Kungiyar Lafiya ta Duniya ga jama'a a cikin mahallin COVID-19 ya ba da goyon baya ga amfani da abin rufe fuska a cikin halaye masu zuwa: 
Sanya abin rufe fuska idan kuna kulawa da mutumin da ake zargi da kamuwa da cuta 2019-nCoV.
• Saka abin rufe fuska idan kuna tari ko hancin.
• Fuskin rufe suna da amfani ne kawai lokacin da aka yi amfani dasu a hade tare da tsaftacewa da hannu akai-akai tare da tsabtace hannun da ruwan sha ko sabulu da ruwa.
• Idan kun sa abin rufe fuska, to lallai ne ku san yadda ake amfani da shi da kuma zubar da shi yadda yakamata.


**Amfani da abin rufe fuska da manufofin ƙasa da ƙasa a Afirka'''
 
• Benin: Tun daga ranar 8 ga Afrilu, hukumomin Benin sun fara tilasta yin amfani da abin rufe fuska don dakatar da kamuwa da cutar coronavirus. 
• Kamaru: Magajin garin Kamaru ya ba da sanarwar cewa saka abin rufe ido zai zama dole don rage yaduwar cutar coronavirus. 
• Jamhuriyar Demokradiyyar Kongo: Yanzu rufe yankin wajibi ne a babban birnin. 
 
• Kasar Habasha: Majalisar ministocin kasar Habasha ta haramta girgiza hannu tare da amincewa da rufe fuska a wuraren da jama'a ke 
• Guinea: Alpha Alpha Conde na Guinea ya ba da shawarar saka masks. 
• Kenya: Sanya abin rufe fuska ya zama dole. Dole ne gwamnati ta yi taka tsantsan game da jama'ar Kenya don gujewa jama'a da aka gano a matsayin hanya mafi kyau don hana kamuwa da cuta. 
• Laberiya: Ranar 21 ga Afrilu, dole ne ku sa abin rufewa ko abin rufewa a cikin jama'a. 
• Maroko: Saka abin rufe fuska ya zama tilas. 
• Nigeria: Hukumar NCDC ta shawarci 'yan Najeriya da su rufe fuska don hana kamuwa da cutar coronavirus 
• "Coronavirus disease (COVID-19) advice for the public: When and how to use masks". World Health Organization. World Health Organization. 2020. Retrieved 6 April 2020.
## Hotuna

File:Disabledandhere-filtermasknotebook.jpg|Mask na taimakawa wurin rage kamuwa da cutukan da ake shaƙa ta Iska 
File:Mask_and_glasses.jpg|Wani sanye da Mask


## Manazarta