Pheretima (Sarauniyar Cyrene)

**Pheretima** ko **Pheretime** ( Ancient Greek  , ta mutu a shekara ta 515 kafin haihuwar Annabi Isa (AS), matar Sarki Battus na uku na Girkawa na Cyrenaea kuma sarauniya ta ƙarshe da aka rubuta a daular Battiad a Cyrenaica . Ta kasance mai mulkin Cyrene a madadin ɗanta, Arcesilaus na uku na Cyrene, kimanin 518–515 kafin haihuwar Annabi Isa (AS).

## Tarihin Rayuwa
Ba a san komai game da rayuwar Pheretima ba kafin ko kuma a lokacin aurenta. Asalinta ɗan asalin Girkanci ne na Dorian, kuma Herodotus ya ce mahaifinta shi ma ana kiransa Battus. Ta auri Battus wani lokaci kafin ya zama sarki a shekara ta 550 kafin haihuwar Annabi Isa (AS). Sun haifi 'ya'ya biyu: ɗa, Arcesilaus III, da 'ya mace, Ladice, wacce ta auri Fir'aunan Masar Amasis II .

### Mulkin Arcesilaus
Lokacin da Battus ya mutu a shekara ta 530 kafin haihuwar Annabi Isa (AS), Arcesilaus ya zama sarki. A shekara ta 525 kafin haihuwar Annabi Isa (AS), Arcesilaus ya yi kawance da Sarki Cambyses na Biyu na Farisa . A shekara ta 518 kafin haihuwar Annabi Isa (AS), Arcesilaus ya nemi a dawo da ikon mulkin da kakanninsa suka mallaka kafin gyaran kundin tsarin mulkin Cyrenaean na mahaifinsa. Wannan ya haifar da gwagwarmayar farar hula inda aka kayar da Arcesilaus, kuma aka tilasta masa da mahaifiyarsa su bar Cyrenaica. Arcesilaus ya tafi Samos, yayin da Pheretima ya tafi fadar Sarki Euelthon a Salamis, Cyprus . Yayin da ɗanta ya yi ƙoƙarin ɗaukar magoya baya a Samos, yana yi wa maza alƙawarin sauka a Cyrenaica, Pheretima ta roƙi Euelthon da ya ba ta sojoji don komawa Cyrenaica. Euelthon ya ƙi yin hakan, amma ya ba ta kyaututtuka daban-daban masu kyau. Da rashin nasarar aikinta, Pheretima ta koma Cyrenaica. Amma Arcesilaus ya ɗauki sojoji a Samos, ya koma da su Cyrenaica, ya kuma sake ɗaukar matsayinsa. Arcesilaus ya kashe kuma ya kori abokan hamayyarsa na siyasa, shawarar da wataƙila Pheretima ta yi tasiri a kanta. Magoya bayan Arcesilaus sun sami ƙasar da aka yi musu alkawari amma sun ji tsoron mayar da martani ga ayyukansu kuma sun yi watsi da shawarar mai bishara cewa kada su cutar da 'yan ƙasar Cyrenaean.

### Regency da kuma rayuwar da ta gabata
Arcesilaus ya bar Cyrene zuwa garin Cyrenaean na Barca ,  kuma Pheretima ta mallaki birnin a madadinsa. An kashe Arcesilaus da surukinsa a kasuwar Barcaean ta hannun manyan Cyrenaean da aka kora suna neman ɗaukar fansa. Lokacin da Pheretima ta ji labarin haka, ta je wurin Arysandes, gwamnan Farisa na Masar, don neman taimako wajen ɗaukar fansar mutuwar ɗanta, tana mai cewa abotar Arcesilaus da sarkin Farisa ce ta jawo kisansa. Arysandes ta tausaya wa Pheretima ta kuma ba ta rundunar sojojin ruwa ta Masar da rundunar sojojin ruwanta. Kafin ta tafi Masar, Arysandes ta aika da mai shela zuwa Barca don ta tambayi wanda ya kashe Arcesilaus. Barcaeans sun amsa cewa duk su ne suka yi sanadiyyar mutuwar Arcesilaus. Lokacin da mai shela ya koma Masar da wannan amsar, rundunar ta yi tafiya tare da Pheretima zuwa Barca. Sun yi kira ga waɗannan Barcaeans da ke da alhakin kisan da su miƙa wuya, amma Barcaeans sun ƙi, kuma kewayen da ya biyo baya ya ɗauki watanni tara. Farisawa da Barcaeans sun rasa maza da yawa.

Amasis, kwamandan rundunar sojojin Farisa, ya canza dabarunsa bayan ya fahimci cewa ba za a iya kwace Barca da ƙarfi ba. Ya tsara wani shiri na jan hankalin Barcaean daga garin bisa tayin ƙarya don tattauna batun yaƙi. Amasis ya umarci sojojinsa da su haƙa babban rami a gaban birnin da aka rufe da katako da ƙasa domin su kama su. Daga nan Amasis ya gayyaci Barcaeans don taro kuma suka zo. Barcaeans sun karɓi tayin kawo ƙarshen yaƙin a madadin wani kuɗi mai kyau da aka biya wa sarkin Farisa. Barcaeans sun yarda, suka buɗe ƙofofin birnin. Lokacin da Barcaeans suka fita daga birnin don karɓar sharuɗɗan, suka faɗa cikin tarko. Pheretima ya ba da umarnin a yanke ƙirjin matan Barcaeans, kuma ya ba da sauran Barcaeans ga Farisa a matsayin bayi. Sarki Darius na I na Farisa ya sake tsugunar da Barcaeans a Bactria, kuma ya sanya wa mazauninsu suna Barca.

Pheretima ta yi nasarar ɗaukar fansar ɗanta ta hanyar hukunta mutanen Barca. Ta koma Masar, ta mayar wa gwamnan da sojoji. Yayin da take Masar, Pheretima ta kamu da wata cuta mai yaduwa ta fata, kuma ta mutu a ƙarshen shekara ta 515 kafin haihuwar Annabi Isa. Da rasuwarta, 'yancin kai na Cyrenaea ya ƙare. Jikanta Battus na Huɗu ya zama sarki, amma Cyrenaica ta zama ƙasa mai zaman kanta a Daular Farisa.

## Duba kuma

* Jerin Sarakunan Cyrene

## Manazarta

* Herodotus, *Tarihi,* Littafi na 4
* Morkot, R., *Taswirar Tarihi ta Penguin ta Girka ta Ancient Girka,* Littattafan Penguin, The Bath Press - Avon, Burtaniya, 1996
* Kamus na Tarihin Rayuwa da Tatsuniyoyi na Girka da Romawa, Juzu'i na 1, na William Smith
* Kamus na Geography na Girka da Roman, na William Smith (1873)
* Polyaenus: Stratagems, Littafi na 8, Babi na 26-71, An ɗauko daga fassarar R.Shepherd (1793) .