Masallacin Ibn Tulun

**Masallacin Ibn Tulun** (Larabci: مسجد إبن طولون, romanized: *Masjid Ibn Ṭūlūn*) yana a cikin birnin Alkahira na ƙasar Masar. Yana daya daga cikin tsofaffin masallatan dake a kasar Masar da ma daukacin nahiyar Afirka da ke rayuwa a matsayinsa na asali, kuma shi ne masallaci mafi girma a birnin Alkahira ta fuskar fadin kasa. An kuma gina shi a kusa da wani fili mai murabba'i wanda ke ba da damar hasken yanayi yin tafiya. Masallacin Ibn Tulun yana da tsofaffin salon gine-gine na Masar, ana yin kayan adon sa daga sassaƙaƙen stucco da itace. Wannan masallaci sanannen wurin yawon bude ido ne.

## Tarihin gini

Sarkin daular Tulunid Ahmad ibn Tulun ne ya jagoranci masallacin, gwamnan Abbasiyawa na Masar daga shekara ta 868-zuwa 884 wanda mulkinsa ke da ‘yancin kai na hakika. Shahararren masanin gine-ginen Masar, Saiid Ibn Kateb Al-Farghany (Larabci: سعيد بن كاتب الفرغاني) ne ya tsara ta, wanda Kiristan Orthodox ne, injiniyan da ya kera Nilometer. Masanin tarihi al-Maqrizi ya lissafa lokacin da aka fara ginin masallacin a shekara ta 876 miladiyya, kuma asalin rubutun masallacin ya bayyana ranar da aka kammala shi a shekara ta 265 (878/879).

An gina masallacin a kan wani dan karamin tudu mai suna Gebel Yashkur, "Tuni na Godiya." Wani almara ya ce a nan ne jirgin Nuhu ya kwanta bayan Rigyawa, maimakon a Dutsen Ararat. An yi amfani da masallacin don dalilai da yawa. Ɗaya daga cikin irin wannan manufar ita ce an yi amfani da ita a matsayin mafaka ga mahajjata daga Arewacin Afirka zuwa Hijaz a karni na 12.

Babban masallacin jam'i an yi niyya ya zama cibiyar al-Qata'i, babban birnin Ibn Tulun, wadda ta kasance cibiyar gudanarwa ga daular Tulunid. Asalin masallacin ya koma fadar Ibn Tulun, wata kofa kusa da minbar ta ba shi damar shiga masallacin kai tsaye. A farkon karni na 10 miladiyya an rusa Al-Qata'i, kuma masallacin shi ne kadai tsarin da ya rage.

An gina masallacin ne da salon Samarran wanda aka saba da gine-ginen Abbasiyawa. An gina shi a kewayen wani fili, tare da wani falo mai rufi a kowane gefe guda huxu, mafi girma a gefen alqibla, ko alkiblar Makka. Masallacin na asali yana da maɓuɓɓuga (fauwara) a tsakiyar sahn, ya lulluɓe wata kubba mai ɗorewa da ginshiƙan marmara goma, zagaye da shi yana da ginshiƙan marmara guda 16 da kuma shimfidar marmara. A ƙarƙashin kubbar akwai babban kwano na marmara mai faɗin faɗin kamu 4 tare da jet na marmara a tsakiya. An kara wani sabil na musamman tare da dome mai tsayi a tsakar gida a karshen karni na sha uku 13 da Mamluk Sultan Lajin ya yi a maimakon "fauwara".

### Cikin gida

Gilashin da aka ɗora a ciki yana ba da haske na halitta a gaban kubba mara kyau. Kowane baka mai nuni yana da taga kuma an ƙera shi da ƙirar ƙira mai haske.

### Minaret

Ana ta cece-kuce game da ranar da za a gina wannan minaret, wanda ke da matakala mai hawa na waje. An kuma bayyana cewa yin amfani da wadannan matakan hawa kan doki. Tatsuniyoyi sun nuna cewa Ibn Tulun da kansa ya yi kuskure wajen tsara tsarin: wai a lokacin da yake zaune tare da jami'ansa, ya raunata wata takarda a yatsansa. Da wani ya tambaye shi abin da yake yi, sai ya amsa, ya ji kunya, wai yana zana minararsa. Da yawa daga cikin sifofin gine-ginen, suna nuni ne da wani gini na baya-bayan nan, musamman yadda minaret ba ta da kyau da babban ginin masallacin, wani abu da da a ce an yi ginin mina da masallaci a lokaci guda. Masanin tarihin gine-gine Doris Behrens-Abouseif ya tabbatar da cewa Sultan Lajin, wanda ya gyara masallacin a shekarar 1296, shi ne ya dauki nauyin gina ginin minaret na yanzu.

Minaret tana nuna tasiri daga Hasumiyar Hasken Iskandariyya da shahararriyar minaret a Samarra.
}