'Yan Gambara

## ’Yan gambara

**’Yan gambara** wani rukuni ne na makadan ban-dariya a adabin baka na Hausa da ke amfani da kwaikwayo da kwaɓe halaye domin nishaɗantar da jama’a da kuma isar da saƙonni cikin raha. Suna daga cikin muhimman masu nishaɗantarwa a al’ummar Hausawa.

### Ma’anar ’Yan gambara
’Yan gambara su ne waɗanda ke kwaikwayon halayen mutane ko wasu abubuwa domin su nuna su cikin salon dariya. Kalmar “gambara” na nufin kwaikwayo ko nuna hali ta hanyar motsi da magana.

Dangambo, Abdulkadir (2008) ya Bayyana 'Yan Gambara da cewa, makada ne na ban-dariya. Amma su ba kamar 'Yan kama ba, suna ba da dariyarsu ta hanyar ba'a, wani lokaci sukan hada da batsa. 'Yan Gambara sun iya ba'a, sun iya duban mutum su suffanta shi irin yadda suke so. Idan dan gambara ya tattaka, ya yi wa abu ba'a, kai ba ka saye shi ahu ba. Idan kuwa mutum ne, suka yi masa ba'a, to za su iya maida shi kasa-kasan jama'a. Amma idan sun ga dama,'yan gambara, suna yin yabo da addu'a, musamman Ida an basu abin da suke so.

### Shahararrun masu kida gambara

Sun hada:
*  Sale mai kada gambara,
*. Na Uwale, wanda bai san Allah ba, sai wuta ta kama shi,
*  Na Biddigau,
*. Na lami Dan Mai Kauye. Dss
Missali inda Sale mai gambara ya ke cewa:

"Ni kai wa haka, Sale mai kada gambara?
Kai nai wa haka,sai ka hau sama ka gaya musu
Wuya siriri, wuya kamar dantsen tsohuwar da ta shekara ba lafiya.

* Ga wani Missalin Gambara da aka yi wa wata mata mai suna Gambo ba'a.:

"Mota ta dau kayan Gambo,

Wannan mota a nan aka kwance ta,

Makera suka dauki karfen,

'yan kosai suka kwashi katakon,

Jaki ya dau kayan Gambo,

Shi wannan jakin, almuru na yi,

Kura ta kashe shi, ita kuma kurar

irin abin nan mai kaftu shi ne ya kashe ta,

Shi kuma irin abin nan mai kaftu, zaki ya kashe shi,

Shi kuma zakin giwa ta kashe shi......."

### Siffofin ’Yan gambara
Siffofin ’yan gambara sun haɗa da:

* Yin kwaikwayo na halayen mutane
* Amfani da motsi da ishara
* Yin wasan kwaikwayo cikin raha
* Iya canza murya da salo
* Nuna hali cikin nishaɗi da hikima

### Hanyoyin Aiki
’Yan gambara suna amfani da hanyoyi daban-daban wajen gudanar da aikinsu:

* Kwaikwayon mutane (misali dattijo, yaro, ko wani hali)
* Yin wasan kwaikwayo a fili
* Amfani da murya da motsi domin jawo hankali
* Hada barkwanci da kwaikwayo

### Misalan ’Yan gambara
A aikace, ’yan gambara na iya yin abubuwa kamar haka:

* Kwaikwayon wani dattijo yana tafiya a hankali tare da rawar jiki
* Kwaikwayon mai sayarwa a kasuwa yana kira da murya mai ban dariya
* Nuna yadda wani ke yin magana ko tafiya cikin salon dariya

Wadannan misalai na nuna yadda ’yan gambara ke amfani da kwaikwayo domin nishaɗantarwa da isar da saƙo.

### Tasirin ’Yan gambara a Al’umma
’Yan gambara na da tasiri mai yawa:

* Suna samar da nishaɗi da walwala
* Suna sa mutane su fahimci halayensu ta hanyar kwaikwayo
* Suna gyara halaye cikin sauƙi
* Suna ƙarfafa al’adu da zamantakewa

### Muhimmancin ’Yan gambara
Muhimmancinsu ya haɗa da:

* Nishaɗantar da jama’a
* Ilmantar da al’umma
* Faɗakar da mutane kan halaye
* Kiyaye al’adun gargajiya

### Kammalawa
’Yan gambara wani rukuni ne na makadan ban-dariya da ke amfani da kwaikwayo wajen isar da saƙo da nishaɗantarwa. Ayyukansu na taka rawa wajen ilmantarwa da gyaran al’umma cikin raha.

### Manazarta