Mid'hat Frashëri

**Mid'hat Bey Frashëri** (wanda aka fi sani da sunansa **Lumo Skëndo**; Turkiyya: ; 25 Maris 1880 - 3 Oktoba 1949) ya kasance jami'in diflomasiyyar Albania, marubuci kuma ɗan siyasa. Dan Abdyl Frashëri, daya daga cikin manyan masu fafutuka na Albanian National Awakening a 1908 ya halarci Majalisa ta Monastir .  A shekara ta 1942 ya zama shugaban Balli Kombëtar (National Front), dan kasar Albania    mai hadin gwiwa  da kuma ƙungiyar adawa da kwaminisanci a lokacin Yaƙin Duniya na Biyu. An kira Frashëri daya daga cikin ubannin kishin kasa na zamani na Albania.

## Tarihin rayuwa

### Rayuwa ta farko
Mid'hat bey Frashëri ɗan shahararren ɗan siyasan Albania ne kuma ɗan siyasa daga ƙarni na 19 Abdyl Frashëri (wanda ya fara motsi na cin gashin kansa daga Daular Ottoman) kuma ɗan'uwan mawaƙa da masu kishin ƙasa Naim Frashëri da Sami Frashëri . [1][2] An haife shi a Yanina a Daular Ottoman (yanzu Ioannina, Girka) a cikin 1880 kuma ya girma a Istanbul, inda iyalinsa suka yi aiki a cikin gwamnatin Ottoman kuma suka shirya ƙungiyar 'yan kasa ta Albania.[3] A shekara ta 1897 hukumomin Ottoman sun kama Mid'hat Frashëri saboda samun kwafin jaridar Albania, kuma an sake shi bayan da kawunsa Sami Frashëri ya shiga tsakani.[4] A cikin 1901, Mid'hat Frashëri ya wallafa tarihin rayuwar kawunsa Naim Frashëri . [5] Ya bar karatunsa na ilimin magunguna, ya yi aiki ga gwamnatin Ottoman a cikin vilayet na Salonika daga 1905 zuwa 1910. [3] Frashëri ya buga almanac na shekara-shekara Kalendari Kombiar (Kalandar Kasa) wanda aka buga a Sofia kuma aka rarraba shi a cikin Balkans daga can.[1] Littafin ya rike matsayi na matsakaici ne Frashëri ya ba da shawara don hadin kan kasa, ci gaban ilimin Albania, makarantu da adabi kuma ya yi adawa da shiga tsakani na kasashen waje a harkokin Albania. [1] Frashëri ya kuma yi kira ga sauye-sauyen gwamnati da kawance da Macedonians don cimma waɗannan manufofi, amma ya yi adawa da adawa da makamai.[1] Game da batun Albanian da geopolitics, an san Frashëri a cikin al'ummomin Albanian na lokacin da yake adawa da Austro-Hungarian da kuma Italiyanci.[6]

Yin amfani da sunan alkalami Lumo Skendo, [1] ya fara buga jaridar mako-mako "Lirija" a Salonika, wanda ya kasance har zuwa 1910 [2][3][4] Yayinda yake gudanar da Lirija, Midhat ya rubuta wasika ga Ismail Qemali, yana nuna rashin amincewarsa da manufofin Qemali na abokantaka da Girka.[3] A cikin "The Epirus Question", wanda aka buga da farko a Faransanci, Mid'hat Frashëri ya bayyana sha'awarsa ta adawa da Girka ta hanyar sukar lalacewa da lalata yawancin kudancin Albania da sojojin Girka da sojoji suka yi, bala'in da ya fuskanta da farko.[5]

Ya shiga cikin Majalisa ta Monastir a cikin 1908, kuma a watan Janairun shekara mai zuwa, ya fara shirya mujallar kowane wata mai taken "*Diturija*", mujallar da ta danganci al'adu, wallafe-wallafen da sha'awar ilimi na Albania. A cikin 1908, an kafa kulob din Albania da ke hulɗa da al'adu da siyasa a Salonika kuma wakilai 400 na Albania sun zabi Frashëri a matsayin shugabanta.   Frashëri ya fi son kulob din Salonika kasancewa hedkwatar Bashkimi (Union) Society duk da haka wasu kungiyoyin Albania da suka damu da tasirin Young Turk a cikin birni sun ki amincewa da wannan ra'ayi kuma a maimakon haka sun zaɓi kulob din Monastir. Hukumomin Ottoman sun haramta rubuce-rubuce a cikin Albanian wanda ya haifar da wallafe-wallafen da aka buga a kasashen waje kuma kamar sauran marubutan lokacin Frashëri ya yi amfani da sunan **Mali Kokojka** don kauce wa waɗannan ƙuntatawa ga ayyukansa. A ƙarshen 1911, Frashëri ya shiga Jam'iyyar Freedom and Accord wacce shi da wasu goma suka kafa wadanda suka kasance abokan adawar Matasan Turks kuma suka ba da shawara ga Ottomanism, rarraba gwamnati da haƙƙin kabilanci.

A cewar Mid'hat Frashëri, tushen ilimi da zama ɗan ƙasa shine Harshen Albanian. Gwagwarmayar harshe wani nau'i ne na gwagwarmaya don rayuwa. Saboda wannan dalili na rayuwa, ya jagoranci Majalisa ta Monastir. Mid'hat Frashëri na ɗaya daga cikin wakilai hamsin da suka taimaka wajen samar da haruffa na Albanian na zamani. Ya zama mataimakin shugaban hukumar. An kuma zabi Frashëri a matsayin shugaban majalisa wanda ke da alhakin shirya shawarwari daban-daban na haruffa  tare da Parashqevi Qiriazi wacce ta kasance shugabar hukumar haruffa. A lokacin taron haruffa Frashëri ya goyi bayan karɓar halayen Latin na haruffa Istanbul don rubuta harshen Albanian. 

## Manazarta