Suhayb ar-Rumi

**Suhayb ibn Sinān al-Rumi,** (Hausa: Suhayb the Roman; Larabci: صُهَيْب ٱبْنِ سِنَان ٱلرُّومِيّ, Suheyb er-Rûmî, an haife shi a shekarar c. 592), Balarabe ne kuma tsohon bawa a cikin Daular Bizantine. ya kasance daya daga sahabban farko na Annabi Muhammadu (SAW.). 

## Kuruciya
A wajajen shekara ta 591, kimanin shekaru ashirin kafin fara aiko Annabi Muhammadu (SAW.)., wani mutum mai suna Sinan ibn Malik ya shugabanci birnin al-Uballah  a madadin sarkin Farisa (ko Khosrow II). Birnin wanda a yanzu yana cikin birnin Basra, ya kwanta a gabar kogin Furat kusa da Mosul. Ya haifi 'ya'ya da dama kuma yana matukar son daya daga cikinsu wanda a lokacin bai kai shekara biyar ba wanda ya kasance Mai jan-gashi kuma sunansa Suhayb. Iyalinsa sun fito daga wani ƙauye mai suna ath-Thani. Sojojin Rumawa ne suka kai wa ath-Thani hari inda suka kama fursunoni da dama ciki har da Suhayb.

An kai Suhayb daya daga cikin kasuwannin bayi na Daular Rumawa. Inda ya kasance yana bauta daga wannan ubangida zuwa wancan, ya rayu tsawon shekaru kusan ashirin a kasar Rumawa a matsayin bawa. Ya girma yana magana da aren Girkanci, wato harshen daular Byzantine kuma a zahiri ya manta da Larabci. Da damar farko Suhayb ya tsere ya nufi Makkah, wanda aka dauke shi a matsayin mafaka. A can ne mutane suka kira shi da Ar-Rumi, ma'ana "Dan roma", saboda asalinsa, ciki har da lafazin Rum da kuma launin fatarsa ​​mai launin ruwan hoda. Ya zama wakilin wani basarake a Makka, Abdullah ibn Judan at-Taymi, yana yin kasuwanci kuma ya zama mai wadata sosai. 

Wata rana aka ce masa  Annabi Muhammadu (SAW.) yana kiran mutane zuwa ga wani sabon addini a gidan Al-Arqam bn Abi al-Arqam. Bayan ya gana da shi, ya gamsu da gaskiyar saƙonsa kuma ya yi alkawari ga  Annabi Muhammadu (SAW.). Kabilar Quraishawa da ke mulkin kasar nan ba da jimawa ba ta samu labarin cewa Suhayb ya karbi Musulunci, suka fara azabtar da shi da musgunawa kamar yadda ya faru da Bilal bn Rabah da Khabbab bn al-Aratt. A lokacin da  Annabi Muhammadu (SAW.). ya ba wa mabiyansa izinin yin hijira zuwa Madina a shekara ta 622 don guje wa fitinar imani, Suhayb ya kuduri aniyar tafiya tare da  Annabi Muhammadu (SAW.). da Abubakar (RA.), amma Quraishawa sun gano manufarsa, suka sanya masu gadi a kansa don hana shi fita daga Makka, da karbar dukiyar da ya samu ta hanyar ciniki. Bayan tafiyar  Annabi Muhammadu (SAW.). da Abubakar (RA.), Suhayb ya ci gaba da jadadda lokacinsa, yana kokarin tserewa da yawa.

Watarana Suhayb ya yi kamar yana fama da ciwon ciki, ya fita akai-akai kamar yana sauke lalurarsa ta hanyar kewayawa. Lokacin da masu garkuwa da shi suka fahimci cewa Suhayb ba ya nan, sai suka bi shi, domin su kamo shi. Ganin sun matso sai Suhayb ya haye wani tudu ya rike baka da kibiya, ya daka tsawa, yana mai cewa:

"Ya ku mutanen Quraishawa! Kun sani wallahi ni ina daya daga cikin mafifitan maharba kuma bana kuskurewa saiti. Wallahi idan kuka zo kusa da ni da kowace kibiya da nake da ita, zan kashe daya daga cikinku"

Sai mutanen suka amsa da cewa: “Wallahi ba za mu bar ka ku kubuce mana da ranka da dukiyarka ba, ka zo Makka da raunin ka da talaucin ka, duk abun da kake da shi, anan ka same shi.

Katse su Suhayb yayi, da cewa: "Zaku fita daga hanyata?" "Eh" suka amsa."Me zaku ce idan na bar maku dukiyata?"

Suhayb ya kwatanta wurin da ya ajiye kudi a gidansa na Makka, suka ba shi izinin tafiya. Yayin da Suhayb ya isa Quba, a wajen Madina, sai Annabi Muhammadu (SAW.) ya gan shi yana nufo shi, sai ya ce, “Abu Yahya cinikinka ya yi albarka. Ya maimaita haka sau uku. A cikin wannan yana magana ne a kan ayoyi masu tsarki da suka zo a baya, na murnar jarumtar Suhayb da cinikin Kuraishawa. Allah yana cewa: " Kuma daga cikin mutane akwai wanda yake sayar da kansa, domin neman yardar Allah, kuma Allah Ma'abucin alheri ne ga bayinsa " (Baqarah, 2:207). Fuskar Suhayb cike da farin ciki ya ce, “Wallahi babu wanda ya zo gabana gareka ya Manzon Allah, kuma Jibrilu ne kadai ya iya ba ka labarin haka” . Ya taka rawa a yakin neman zabe da dama a karkashin jagorancin Annabi Muhammadu (SAW.), ciki har da yakin Badar, da yakin Uhudu, da yakin Hunain.

## Bayan rasuwar Umar (RA.)
Khalifa na biyu Umar (RA.) dan Khattab ne ya zabi Suhayb don jagorantar musulmi na wani lokaci.

A lokacin da Umar yake kwance bayan Abu-Lu'lu'ah ya caka masa wuka a watan Nuwamba, 644, sai ya kira Usman bn Affan, Ali, Talhah, Zubayr bn al-Awwam, Abdur Rahman bin Awf, da Sa'ad bn Abi Waqqas ya umarce shi. su yi shawara a tsakaninsu da musulmi har tsawon kwana uku su zabi wanda zai gaje shi.

Bayan rasuwar Umar (RA.), Suhayb al-Rumi ya jagoranci sallar jana'izarsa, kuma har zuwa lokacin da Usman ya nada a matsayin halifa na uku, Suhayb ne ke da alhakin jagorantar sallah. Ya rasu a Madina a watan Maris na shekara ta 659 kuma an binne shi a makabartar Jannat al-Baqi’. 

## Manazarta