Robato fermino

"Sunan ƙarshe" yana tura sako a nan. Don wasu amfani, duba Sunan Ƙarshe (bayyane). "Sunan iyali" yana tura sako a nan. Don wasu amfani, duba Sunan Iyali (bayyane). Kada a rikita shi da Sunan Suriname.

Na farko/wanda aka bayar/sunan farko, na tsakiya, da na ƙarshe/sunan iyali/mahaifiya tare da John Fitzgerald Kennedy a matsayin misali. Wannan yana nuna tsari wanda ya dace da al'adun Anglophonic (da wasu). Wasu al'adu suna amfani da wasu tsare-tsare don cikakkun sunaye.

A cikin al'ummomi da yawa, sunan mahaifi, sunan iyali na ƙarshe, ko sunan iyali na farko shine mafi yawan gado na sunan mutum wanda ke nuna danginsa. Yawanci ana haɗa shi da sunan da aka bayar don samar da cikakken sunan mutum, kodayake ana iya samun sunaye da sunayen mahaifi da yawa a cikin cikakken suna. A zamanin yau yawancin sunayen mahaifi na gado ne, kodayake a yawancin ƙasashe mutum yana da 'yancin canza sunansa.

Dangane da al'ada, ana iya sanya sunan mahaifi ko dai a farkon sunan mutum, ko a ƙarshe. Adadin sunayen mahaifi da aka ba wa mutum shima ya bambanta: a mafi yawan lokuta ɗaya ne kawai, amma a ƙasashen da ke magana da harshen Portugal da kuma ƙasashe da yawa da ke magana da Sifaniyanci, ana amfani da sunayen sunaye guda biyu (ɗaya da aka gada daga uwa da ɗayan kuma daga uba) don dalilai na shari'a. Dangane da al'ada, ba dukkan membobin iyali ake buƙatar su sami sunayen sunaye iri ɗaya ba. A wasu ƙasashe, ana gyara sunayen sunaye dangane da jinsi da matsayin zama memba na iyali na mutum. Ana iya haɗa sunayen sunaye daban-daban.

An rubuta amfani da sunaye a cikin tsoffin bayanan tarihi. An rubuta misalan sunayen sunaye a ƙarni na 11 ta hannun manyan mutane a Ingila. An fara ƙirƙirar sunayen sunaye na Ingilishi dangane da wani ɓangare na wannan mutumin, kamar sana'arsu, sunan uba, wurin haihuwa, ko siffofin jiki, kuma ba lallai ba ne a gada su. A cikin 1400, yawancin iyalai na Ingila, da waɗanda suka fito daga Lowland Scotland, sun karɓi amfani da sunayen sunaye na gado.

## Tarihi
Asali

Duk da cewa an tabbatar da amfani da sunayen da aka bayar don gane mutane a cikin tsoffin bayanan tarihi, zuwan sunayen sunaye kwanan nan ne. Al'adu da yawa sun yi amfani da kuma ci gaba da amfani da ƙarin kalmomi masu bayyanawa wajen gano mutane. Waɗannan kalmomi na iya nuna halayen mutum, wurin da aka samo asali, aiki, iyaye, kulawa, ɗaukar su, ko alaƙar ƙabila.

A ƙasar Sin, bisa ga tatsuniya, sunayen iyali sun fara ne da Sarki Fu Xi a shekara ta 2000 kafin haihuwar Annabi Isa. Gwamnatinsa ta daidaita tsarin suna don sauƙaƙe ƙidayar jama'a, da kuma amfani da bayanan ƙidayar jama'a. Da farko, sunayen sunaye na ƙasar Sin an samo su ne ta hanyar aure, kodayake a lokacin daular Shang (1600 zuwa 1046 kafin haihuwar Annabi Isa) sun zama na uba. Matan ƙasar Sin ba sa canza sunayensu bayan aure. A ƙasar Sin, sunayen sunaye sun zama ruwan dare tun aƙalla ƙarni na 2 kafin haihuwar Annabi Isa.

A zamanin Girka ta dā, tun daga zamanin Archaic, sunayen ƙabilu da sunayen kakanninsu ("ɗan") suma sun zama ruwan dare, kamar yadda yake a Aristides kamar Λῡσῐμᾰ́χου - wani nau'in siffa mai ma'ana ɗan Lysimachus. Misali, an san Alexander Mai Girma da Heracleides, a matsayin wanda ake tsammani zuriyar Heracles ne, da kuma sunan daular Karanos/Caranus, wanda ke nufin wanda ya kafa daular da yake ciki. Waɗannan sunayen kakannin sun riga sun tabbatar da haruffa da yawa a cikin ayyukan Homer. A wasu lokutan, ganewar asali galibi ya haɗa da wurin da aka samo asali.

A tsawon lokacin Jamhuriyar Roma da Daular da ta gabata, an yi ta samun canje-canje da yawa. (Duba yarjejeniyar sunaye ta Romawa.) Ana tsammanin sunan, sunan jinsi (kabila) da aka gada ta hanyar uba, an riga an fara amfani da shi a shekara ta 650 kafin haihuwar Annabi Isa. Sunan da aka yi amfani da shi don gano dangin rukuni, yayin da aka yi amfani da praenomen (sunan farko; jam'i na praenomina) don bambance mutane a cikin ƙungiyar. Praenomina mata ba ta da yawa, saboda mata sun rage tasirin jama'a, kuma an san su da siffar mace ta sunan kawai.

Zamanin Tsakiya da bayan haka

Aikin amfani da sunayen iyali ya bazu a Daular Rum ta Gabas, duk da haka ba sai a ƙarni na 11 ba ne aka fara amfani da sunayen sunaye a Yammacin Turai. Spain ta Tsakiya ta yi amfani da tsarin sunan dangi. Misali, Álvaro, ɗan Rodrigo, za a sanya masa suna Álvaro Rodríguez. Ɗansa, Juan, ba za a sanya masa suna Juan Rodríguez ba, amma Juan Álvarez. Bayan lokaci, da yawa daga cikin waɗannan sunayen dangi sun zama sunayen iyali, kuma su ne wasu daga cikin sunaye da aka fi sani a duniyar da ake magana da Sifaniyanci a yau. Sauran tushen sunayen sunaye sune kamanni ko ɗabi'a, misali Delgado ("sirara") da Moreno ("duhu"); wurin ƙasa ko ƙabila, misali Alemán ("Jamusanci"); da sana'o'i, misali Molinero ("miller"), Zapatero ("mai yin takalma") da Guerrero ("jarumi"), kodayake ana samun sunayen sana'o'i sau da yawa a cikin gajeriyar siffa da ke nufin cinikin kanta, misali Molina ("niƙa"), Guerra ("yaƙi"), ko Zapata (tsarin zapato, "takalmi").

A Ingila, gabatarwar sunayen iyali galibi ana danganta shi da shirya Littafin Domesday a 1086, bayan Cin Nasarar Norman. Shaida ta nuna cewa an fara amfani da sunayen sunaye tsakanin manyan sarakuna da manyan sarakuna na feudal, kuma a hankali ya bazu zuwa wasu sassan al'umma. Wasu daga cikin manyan mutanen Norman na farko waɗanda suka isa Ingila a lokacin cin nasarar Norman sun bambanta kansu ta hanyar sanya 'de' (na) kafin sunan ƙauyensu a Faransa. Wannan shine abin da aka sani da sunan iyali na yanki, sakamakon mallakar filaye na feudal. A ƙarni na 14, yawancin mutanen Ingila da yawancin mutanen Scotland sun yi amfani da sunayen mahaifi da kuma a Wales bayan haɗewar da aka yi a ƙarƙashin Henry VIII a 1536.

Wani bincike na shekaru huɗu wanda Jami'ar Yammacin Ingila ta jagoranta, wanda aka kammala a 2016, ya yi nazari kan majiyoyi tun daga ƙarni na 11 zuwa 19 don bayyana asalin sunayen mahaifi a Tsibirin Burtaniya.[19] Binciken ya gano cewa sama da kashi 90% na sunayen mahaifi 45,602 a cikin ƙamus sun fito ne daga Burtaniya da Ireland, waɗanda suka fi yawa a Burtaniya sune Smith, Jones, Williams, Brown, Taylor, Davies, da Wilson. An buga binciken a cikin Oxford English Dictionary of Family Names a Birtaniya da Ireland, inda shugaban aikin Richard Coates ya kira binciken "mafi cikakken bayani da daidaito" fiye da waɗanda suka gabata. Ya yi bayani dalla-dalla game da asalin: "Wasu sunayen sunaye suna da asali waɗanda suke aiki - misalai bayyanannu sune Smith da Baker. Sauran sunaye ana iya danganta su da wani wuri, misali, Hill ko Green, wanda ke da alaƙa da kore na ƙauye. Sunayen dangi waɗanda suke 'abokan tarayya' sune waɗanda suka fara rubuta sunan uba - kamar Jackson, ko Jenkinson. Akwai kuma sunaye inda asalin ya bayyana sunan mai asali kamar Brown, Short, ko Thin - kodayake Short na iya zama sunan 'laƙabi' mai ban mamaki ga mutum mai tsayi."

A zamanin yau, gwamnatoci sun kafa dokoki don buƙatar mutane su ɗauki sunayen sunaye. Wannan ya yi aiki don gano mutane na musamman don dalilai na haraji ko don gado. A ƙarshen Tsakiya

Zamanin Zamani

A zamanin zamani al'adu da yawa a duniya sun rungumi sunayen iyali, musamman saboda dalilai na gudanarwa, musamman a lokacin da Turai ta faɗaɗa, musamman tun daga 1600. Dokar Napoleon, wadda aka amince da ita a sassa daban-daban na Turai, ta tanadar da cewa ya kamata a san mutane da sunayensu da kuma sunan iyali wanda ba zai canza ba a tsawon tsararraki. Wasu misalai masu ban sha'awa sun haɗa da Netherlands (1795–1811), Japan (1870s), Thailand (1920), da Turkiyya (1934). Gwamnati ta tsara tsarin sunan Japan a matsayin sunan iyali + sunan da aka bayar a 1868.

A Breslau Prussia ta zartar da Dokar Hoym a 1790, inda ta ba da umarnin ɗaukar sunayen Yahudawa. Napoleon ya kuma dage kan Yahudawa su ɗauki sunayen da aka ƙayyade a cikin wata doka da aka bayar a 1808.

A wasu lokutan ana iya canza sunaye don kare sirrin mutum (kamar a cikin kariyar shaida), ko kuma a lokutan da ƙungiyoyin mutane ke guje wa tsanantawa. Bayan isa Amurka, Yahudawan Turai waɗanda suka tsere wa tsanantawar Nazi wani lokacin suna canza sunayensu don guje wa wariya. Gwamnatoci kuma za su iya canza sunayen mutane da ƙarfi, kamar yadda gwamnatin gurguzu ta ƙasa ta Jamus ta bai wa Turawa sunayen Jamus a yankunan da suka ci da yaƙi. A shekarun 1980, Jamhuriyar Jama'ar Bulgaria ta tilasta canza sunayen farko da na ƙarshe na 'yan ƙasarta zuwa sunayen Bulgaria.

Ana kiran nazarin sunaye na asali (a cikin sunayen iyali, sunayen mutum, ko wurare) onomastics.