Yaƙin Matabele na farko

An yi Yaƙin Matabele na farko tsakanin 1893 da 1894 a Zimbabwe ta zamani. Ya sanya Kamfanin Afirka ta Kudu na Burtaniya a kan Masarautar Ndebele (Matabele). Lobengula, sarkin Ndebele, ya yi ƙoƙari ya guje wa yaƙi kai tsaye tare da majagaba na kamfanin saboda shi da masu ba shi shawara sun yi hankali game da ikon lalata makamai da aka samar a Turai a kan Matabele impis na gargajiya (rukunin mayaƙa) da ke kai farmaki a cikin manyan rukuni. Lobengula ya ruwaito zai iya tara makamai 80,000 da 'yan bindiga 20,000, dauke da bindigogi na Martini-Henry, wadanda makamai ne na zamani a wannan lokacin. Koyaya, rashin horo na iya haifar da ba a yi amfani da makamai yadda ya kamata ba. [ana buƙatar ƙa'ida]

An yi Yaƙin Matabele na farko tsakanin 1893 da 1894 a Zimbabwe ta zamani. Ya sanya Kamfanin Afirka ta Kudu na Burtaniya a kan Masarautar Ndebele (Matabele). Lobengula, sarkin Ndebele, ya yi ƙoƙari ya guje wa yaƙi kai tsaye tare da majagaba na kamfanin saboda shi da masu ba shi shawara sun yi hankali game da ikon lalata makamai da aka samar a Turai a kan Matabele impis na gargajiya (rukunin mayaƙa) da ke kai farmaki a cikin manyan rukuni. Lobengula ya ruwaito zai iya tara makamai 80,000 da 'yan bindiga 20,000, dauke da bindigogi na Martini-Henry, wadanda makamai ne na zamani a wannan lokacin. Koyaya, rashin horo na iya haifar da ba a yi amfani da makamai yadda ya kamata ba. 
## Abubuwan da suka haifar da yaƙi
Gwamnatin Burtaniya ta amince da cewa Kamfanin Afirka ta Kudu na Burtaniya zai gudanarwa da yankin da ya kai daga Limpopo zuwa Zambezi a karkashin sashin sarauta. Sarauniya Victoria ta sanya hannu kan yarjejeniyar a 1889. Cecil Rhodes ya yi amfani da wannan takardar a cikin 1890 don tabbatar da aikawa da Pioneer Column, ƙungiyar mazauna da 'Yan sanda na Kamfanin Afirka ta Kudu na Burtaniya (BSAP) suka kare kuma babban mai farauta Frederick Selous ya jagoranta, ta hanyar Matabeleland da yankin Shona don kafa Fort Salisbury 

A cikin shekara ta 1891 da 1892, Lobengula ya tabbatar da cewa an tura jam'iyyun da ya kai hari daga manyan wuraren da suka yi niyya a Mashonaland don haka ya hana yiwuwar rikici tsakanin samari kwamandojinsa masu himma da fararen mazauna. Koyaya, a cikin 1893, wani shugaban a cikin gundumar Victoria mai suna Gomara ya ki biyan haraji, yana mai tabbatar da cewa yanzu yana ƙarƙashin kariya daga dokokin mazauna. Don adana fuska, an tilasta wa Lobengula ya aika da wata ƙungiya mai kai hari ta dubban mayaƙa don kawo wakilin sa zuwa diddige. Kungiyar da ta kai hari ta lalata ƙauyuka da yawa kuma ta kashe yawancin mazauna. (A cikin wannan sun fi hanawa fiye da yadda aka saba kamar yadda suka sace samari maza da mata masu tsufa kuma suka kashe kowa da kowa.) [ana buƙatar ambaton] Koyaya, gwamnatin Kamfanin Burtaniya ta Afirka ta Kudu ta ji cewa dole ne su shiga tsakani don kauce wa rasa amincewar mutanen yankin da suka koka cewa ba a ba su wani tallafi game da harin ba. A sakamakon haka, jami'an Kamfanin sun bukaci maharan su bar nan da nan. Ndebele sun ki kuma a cikin tashin hankali da ya haifar da Ndebele sun sami kusan mutane 40 da suka mutu; wannan ya haifar da janyewar su. Sarki Lobengula ya ba da gargadi mai tsanani ga mayakansa lokacin da suka fara harin. "Idan ka zubar da jinin farar fata a wannan hari zuwa Mashonaland, zan kashe kowannensu lokacin da ka dawo".
## Manazarta