Dokar Hukumar Yara da Matasa ta 2022

**Dokar Hukumar Yara da Matasa ta 2022** Dokar Majalisar Dokokin New Zealand ce wacce ta kafa Hukumar Yara da Sabasa kuma ta soke Dokar Kwamishinan Yara ta 2003. Dokar ta kasance wani ɓangare na shirin "Binciken Tsarin Oranga Tamariki da Dokar Hukumar Yara da Matasa" har sai Majalisar dokokin New Zealand ta raba shi zuwa kashi biyu na dokoki a ranar 11 ga watan Agusta 2022. Tare, lissafin da abokin kula da Dokar Tsarin Oranga Tamariki ta 2022 sun maye gurbin Ofishin Kwamishinan Yara, mai kula da yara mai zaman kansa.

## Abubuwan da suka fi muhimmanci
Dokar Hukumar Yara da Matasa ta 2022 ta hada da:

* Kafa Hukumar Yara da Matasa, (wanda aka sani da Mana Mokopuna) wanda ya kunshi Babban Kwamishinan Yara na cikakken lokaci da matsakaicin mambobi biyar.
* Dole ne membobin kwamitin su sami gogewa da ilimi game da haƙƙin yara da batutuwan, Yarjejeniyar Waitangi . 
* Rabin mambobin kwamitin dole ne su sami ilimin Mātauranga Māori (masanin asalin Māori) da al'adun Tikanga Māori.
* Dole ne a nada mambobin Hukumar ta hanyar kwamitin gabatarwa.
* Ya kafa Hukumar a matsayin mai zaman kanta.
* Yana bayyana ayyukan Hukumar, ayyuka da iko don kare bukatun da jin daɗin yara ƙanana.
* Yana buƙatar Hukumar ta sami ka'idar ɗabi'a da ke kula da aikinta da yara da matasa.
* Ya soke Dokar Kwamishinan Yara ta 2003 da sauran dokoki masu dacewa don cire nassoshi game da shi.
* Hukumar Yara da Matasa tana ɗaukar ayyuka da alhakin tsohon Ofishin Kwamishinan Yara ciki har da tabbatar da Yarjejeniyar Majalisar Dinkin Duniya kan 'Yancin Yara. 

## Tarihi
A watan Nuwamba na 2021, Gwamnatin Kwadago ta shida ta gabatar da "Binciken Tsarin Oranga Tamariki da Dokar Hukumar Yara da Matasa" wanda ya ba da shawarar maye gurbin Ofishin Kwamishinan Yara da sabbin ƙungiyoyi biyu: "Kwamitin Yara da Matasa" da ke mai da hankali kan aikin bayar da shawarwari da kuma Kula da Yara mai zaman kansa a cikin Ofishin Binciken Ilimi da ke mai mai da hankali ga saka idanu. Ministan Ci gaban Jama'a Karmel Sepuloni ne ya kirkiro wannan lissafin bisa ga shawarar jami'an Ma'aikatar Ci Gaban Harkokin Jama'a (MSD). Canjin dokar da aka gabatar ya haifar da damuwa ta Gwamnati cewa aikin bayar da shawarwari na Ofishin Kwamishinan Yara zai yi karo da rawar sa ido.

Dokar Kula da Gwamnati ta Oranga Tamariki ta wuce karatun farko a ranar 16 ga Nuwamba 2021 da kashi 108 zuwa 12. Yayinda Jam'iyyar Labour Party mai mulki, jam'iyyar adawa ta kasa, da Jam'iyyar ACT suka goyi bayan lissafin, jam'iyya ta Green da jam'iyya na Māori sun yi adawa da shi. Daga baya aka tura lissafin ga kwamitin zaɓaɓɓen Ayyukan Jama'a da Al'umma.

Yazo  26 ga Janairun 2022, zaɓaɓɓen kwamitin ya karɓi gabatarwar 403 daga ƙungiyoyi da mutane masu sha'awar; tare da 311 da ke adawa da lissafin kuma takwas da ke tallafawa lissafin. Duk da yake Labour ta goyi bayan Dokar Kula da Tsarin Oranga Tamariki, jam'iyyun kasa, ACT, da Green sun ki amincewa da lissafin, suna mai da hankali ga yawan abubuwan da ke adawa da kuma roƙon Gwamnati ta jira har sai Royal Commission of Inquiry into Abuse in Care ta kammala sauraron ta. A watan Yunin 2022, kwamitin da aka zaba ya ba da shawarar lissafin amma ya ba da shawarwari da yawa ciki har da haɗa da nassoshi ga Yarjejeniyar Waitangi, bayyana "masu ba da kulawa ko kulawa," ƙarfafa rawar mai sa ido mai zaman kansa, da ƙirƙirar matsayin Babban Kwamishinan Yara don jagorantar Hukumar Yara da Matasa.  A mayar da martani, Kwamishinan Yara Alkalin Frances Eivers ya soki kwamitin da aka zaba don ci gaba da dokar ba tare da jira Royal Commission ta kammala sauraron ta ba.

A ranar 27 ga watan Yulin 2022, Dokar Kula da Lafiya ta Oranga Tamariki ta wuce karatun ta na biyu da kashi 65 zuwa 54. Duk da yake Labour ta goyi bayan dokar, jam'iyyun National, Green, ACT, da Māori sun yi adawa da ita.

### Dokoki daban-daban
Bayan taron "kwamitin dukan majalisar" da aka gudanar a ranar 11 ga watan Agusta, an raba dokar zuwa takardun kudi guda biyu; wato Dokar Hukumar Yara da Matasa ta 2022 da Dokar Kula da Tsarin Oranga Tamariki ta 2022. A ranar 23 ga watan Agusta, waɗannan takardun kudi guda biyu sun wuce karatun su na uku. Yayinda Jam'iyyar Labour ta goyi bayan kudirin, jam'iyyun National, ACT, Green da Māori sun yi adawa da su. Bugu da kari, Eivers, masu ba da shawara ga yara da yawa ciki har da Matsalar Yara, Ceto Yara, da Adalci na Jama'a Aotearoa, da kungiyoyin kare hakkin dan adam Amnesty International da Hukumar Kare Hakkin Dan Adam sun nuna adawa da sauye-sauyen Gwamnati na tsarin kula da Oranga Tamariki.

### Gyara
A ranar 26 ga watan Yunin 2025, Gwamnatin Kasa ta shida ta zartar da doka da ta sanya Mai Kula da Yara Masu Zaman Kansu a matsayin mai zaman kansa mai zaman kansa, wanda ya rushe Hukumar Yara da Matasa da sake dawo da Kwamishinan Yara; wanda ya fara aiki a ranar 1 ga watan Agusta 2025. 

## Manazarta