Samun damar bayanan jama'a a Armenia

Samun damar bayanan jama'a shine haƙƙin samun damar bayanan da hukumomin jama'a ke riƙe kuma aka sani da "haƙƙin sani". Ana ɗaukar damar samun bayanan jama'a da mahimmancin mahimmanci don ingantaccen aiki na tsarin dimokuradiyya, saboda yana haɓaka lissafin gwamnatoci da jami'an jama'a, haɓaka sa hannun mutane da ba da damar shigarsu cikin ilimin rayuwar jama'a. Tushen haƙƙin samun bayanan jama'a shi ne cewa bayanan da cibiyoyin gwamnati ke da su a zahiri na jama'a ne kuma ana iya ɓoye su ne kawai bisa dalilai na halal waɗanda ya kamata a fayyace su cikin doka. Samun bayanan jama'a ya ginu ne bisa ƙa'idar cewa a tsarin dimokuradiyya ya kamata mutane su kasance cikin yanayin samun bayanai iri-iri domin samun damar shiga cikin harkokin rayuwar jama'a da kuma abubuwan da suka shafe su.

A Armeniya yancin samun bayanai yana da tabbacin da kuma ma'anarsa ta hanyar sashe na 27 da 27.1 na kundin tsarin mulki. Har ila yau, Armeniya tana da ƙayyadaddun doka game da 'yancin yin bayanai da ke ba da tushe na asali don tabbatar da wannan haƙƙin.

## Tsarin doka
An amince da Dokar 'Yancin Bayanai a cikin Satumba 2003 kuma an dauke shi a matsayin takarda mai ci gaba, wanda masana na duniya suka yaba sosai. Tun lokacin da aka amince da wannan doka, ƙungiyoyin farar hula da ƴan jarida, sun ba da shawarar samar da ka'idojin da za su taimaka da inganta aiwatar da dokar. Daga karshe dai an amince da irin wadannan ka’idoji a watan Oktoban 2015, lokacin da gwamnatin Armeniya ta amince da wata hanya ta inganta ingancin hanyar samun bayanan jama’a ta hanyar daidaita rarrabuwa, kiyayewa da kuma samar da bayanai daga gwamnati zuwa ga jama’a. Kafin aiwatar da waɗannan ka'idoji, a lokuta da yawa jami'an gwamnati sun yi amfani da rashin waɗannan ƙa'idodin aiwatarwa yayin ƙin buƙatun neman bayanai.

## Hukumomin jama'a sun damu ta hanyar samun bayanai
Bisa ga doka, mutane na iya samun bayanai daga: hukumomin gwamnatin tsakiya, hukumomi masu cin gashin kansu, cibiyoyin jiha, kungiyoyi da aka samu daga asusun tsakiya ko na kananan hukumomi, kungiyoyi masu ayyukan jama'a, watau kungiyoyi masu ba da sabis na jama'a (misali, jami'o'i masu zaman kansu, makarantu, asibitoci, kamfanoni masu samar da makamashi, da dai sauransu) Kowane jiki yana da mutumin da ke da alhakin 'yancin yin bayani kuma shi ne mai kula da ma'amala da buƙatun bayanai.

## Tsari
Don ƙaddamar da buƙatun samun damar bayanai, masu nema dole ne su nemi mai riƙe da bayanin tare da rubutaccen tambaya ko ta baki don a gabatar da su ga takamaiman sassan jiki ko ƙungiyar da ta dace. Ƙungiyoyin jama'a masu ba da shawara don samun bayanai sun ba da shawarar yin amfani da rubutaccen bincike don a iya yin abin da ya dace idan an ƙi. Don yin la’akari da su, tambayoyin rubuce-rubuce da na baki dole ne su cika ka’idojin da doka ta tanadar.

Ba dole ba ne mai tambaya ya ba da hujjar binciken da kuma bayyana dalilinsa ko kuma yadda za a yi amfani da bayanan da ake nema.

Idan ƙungiya/kungiyoyi ba su mallaki duk cikakkun bayanai game da bayanan da ake buƙata ba, mai riƙe da bayanin dole ne ya samar da sassan da ke akwai kuma ya ambaci suna da wurin sauran masu iya samun bayanai waɗanda za su iya mallakar wasu cikakkun bayanai game da bayanan da ake nema.

Ana ba da bayanai kyauta. Kuɗin fasaha na samar da bayanai kawai (kwafin hoto, tallafin lantarki, da sauransu) za a iya cajin su.

## Banda
Ana iya taƙaita 'yancin yin bayanai kawai bisa dalilai da doka ta ayyana sosai. Mai riƙe bayanai na iya ƙin bayar da bayanai idan ya ƙunshi jiha, hukuma, banki ko sirrin kasuwanci; keta sirrin daidaikun mutane da danginsa; ya ƙunshi bayanan bincike kafin a iya bayyanawa; damuwa bayanai tare da iyakance isa (kamar kasuwanci, notary ko sirrin likita); tauye haƙƙin mallaka da haƙƙoƙin da ke da alaƙa.

## Manazarta