Yin wanke baki da sabulu

**Yin wanke baki da [[sabulu]]** wani nau'i ne na gargajiya na azabtarwa ta jiki wanda ya kunshi sanya sabulu, ko irin wannan mai tsaftacewa, a cikin bakin mutum don mutum ya ɗanɗana shi, yana haifar da abin da yawancin mutane ke ɗauka a matsayin abin da ba shi da kyau. Wannan nau'in azabtarwa ya zama ruwan dare a Amurka da Ingila daga ƙarshen karni na 19 har zuwa tsakiyar karni na 20.

Ana amfani da wanke zagi da sabulu sau da yawa a matsayin martani ga laifuka, karya, cinyewa,  Amfani da taba, ko rashin girmamawa. Yana aiki a matsayin "tsarkakewa" na alama bayan keta doka kuma a matsayin mai hanawa, saboda mummunan dandano. Ana amfani dashi akai-akai azaman horo na yara ko horo a makaranta, kuma iyaye mata ne ke amfani da shi akai-akai fiye da iyaye.

Wannan azabtarwa har yanzu yana da masu ba da shawara a yau, duk da cewa amfani da shi ya ragu sosai a cikin 'yan shekarun nan don tallafawa hanyoyin horo waɗanda ba a ɗauka suna da tashin hankali ko wulakanci ba. Bugu da ƙari, cin sabulu da kayan wankewa na iya haifar da mummunar sakamako na kiwon lafiya, kuma mutanen da ke amfani da wannan nau'in azabtarwa na iya fuskantar takunkumin doka.

## Tarihi
Ɗaya daga cikin farkon amfani da aka rubuta na tilasta wani ya sha sabulu kamar yadda azabtarwa ya bayyana a cikin 1832 Legal Examiner, inda aka lura cewa ma'aurata "suna yin jayayya koyaushe; kuma wannan maraice, a lokacin da mutumin ya dawo gida, ya sami matarsa ta bugu, ganin wani sabulu na kicin da ke kwance a ƙasa kusa da wurin, ya cika shi a bakin matarsa, yana cewa, "Ta da ruwa mai yawa don wankewa da shi, yanzu ya kamata ta sami ɗan sabulu". 

A cikin shekarun 1860, Aunt Judy's Annual Volume na lokaci-lokaci ya nuna manyan haruffa da aka tilasta su ci mashaya na sabulu a matsayin horo don rashin wankewa koyaushe, a matsayin Ƙarshen labarin da ake kira "Scaramouches a Makarantar".

A cikin 1872, The Chinese Recorder and Missionary Journal ya bayyana cewa wani abokin aiki na Amurka ya lura da aikin wanke bakin yaro da aka ji ya yi rantsuwa, kuma ya kamata a ba da shawarar ga abokan aiki a Gabas.

A shekara ta 1873, an lura da wata malamar makaranta a Mahaska, Iowa cewa ta hukunta wani yaro a cikin ajiyarta saboda cinye taba ta hanyar wanke bakinsa da sabulu. Misalai da yawa daga baya sun nuna yadda aka azabtar da mutanen Filipino ko Lakota saboda magana da yarensu na asali tare da irin wannan hukunci.

Wani "bincike a cikin ilimin ɗabi'a" na 1898, wanda Journal of Genetic Psychology ya buga, ya lura cewa bulala, janyewa da gata, laccoci, aikawa shi kaɗai zuwa ɗaki da wanke bakin batun da sabulu, gishiri ko albasa, sune mafi kusantar azabtarwa don hana cin zarafi a nan gaba. Shekaru biyu bayan haka, wani jami'in Ma'aikatar Kula da Lafiyar Jama'a ta Jihar New York ya gabatar da korafi a kan gidan kula da marayu na Rochester yana mai lura da cewa "Na ga, kamar yadda aka tuhume shi, an wanke bakunan yara da sabulu, amma ba, kamar yadda ake tuhume shi ba, da toka da ruwa; cewa an ba da umarnin irin waɗannan azabtarwa don lalata ko lalata". A farkon karni na 20, an kuma lura da aikin a Maryland State Reformatory for Women a matsayin horo ga duk wani keta dokoki.

## Tsaro
Yin wanke baki da sabulu yana nufin ba shi da kyau, amma yawanci ba a nufin ya haifar da mutuwa ko mummunar lahani ba. Duk da haka, mutane da yawa suna amfani da dabarun da aka ambata a sama tare da ƙarancin ilimi game da amincin cinye masu tsabtace da suka zaɓa. Wakilan da za su iya haifar da mummunar lahani idan an haɗiye su sun haɗa da kayan wanki na atomatik da kayan wankewa. Ko da sabulu na bar da sabulu mai ruwa na hannu na iya haifar da sakamako mai cutarwa ciki har da amai, zawo, fushin bakin baki da hanyar narkewa, kuma a lokuta masu wuya, burin huhu. Wannan gaskiya ne musamman idan an sha waɗannan samfuran da yawa.

## Manazarta