Rikicin cikin gida a Saudi Arabia

An kiyasta yaduwar tashin hankali na gida a Saudi Arabia tsakanin 20%-39% ga mata, dangane da yankin da suke zaune. Wani binciken da aka yi a shekarar 2015 ya gano cewa kashi 20% na mata da suka ziyarci cibiyoyin kulawa na farko a Riyadh sun fuskanci tashin hankali a cikin gida a shekarar da ta gabata.

Bugu da ƙari, Saudi Arabia tana da tsarin kula da mata. Mutum, yawanci miji ko uba, yana da alhakin zaɓin mace. Baya ga iyakance 'yancin mata sosai, wannan yana haifar da matsala ga mata da ke son bayar da rahoton tashin hankali na gida. Kimanin kashi 90% na masu cin zarafin su ma masu kula da mata ne. Sau da yawa ba a yarda mata su yi amfani da wayar ko barin gidan ba tare da izinin mai kula da su ba, yana sa rahoto mai hankali ba zai yiwu ba ga mutane da yawa a cikin yanayi mai cin zarafi.

A cikin 2013, Saudi Arabia ta haramta tashin hankali na cikin gida a karo na farko bayan kamfen ɗin wayar da kan jama'a na DV. Kudin, wanda ake kira *Dokar Karewa daga Cin zarafi*, ya aikata laifuka a jiki, tunani, da cin zarafin jima'i, tare da buƙatar ma'aikata su bayar da rahoton duk wani cin zarafin da suka gani a wurin aiki. Ma'aikatar Harkokin Jama'a ta kuma kafa Shirin Kare Rikicin Cikin Gida, da kuma wayar tarho ta kasa don bayar da rahoton wadanda ake zargi da cin zarafin.

Yana da wahala a tabbatar da tasirin da doka ta yi a kan yawan tashin hankali na gida. Rahotanni na abubuwan da suka faru na DV sun karu, wanda mai yiwuwa shine sakamakon karuwar rahoto maimakon karuwar cin zarafi. Akwai matsaloli wajen aiwatar da doka, gami da cikas da tsarin kula da maza da kuma ikon shari'a mai zurfi suka kawo.

## Babban Shari'a a Saudi Arabia
Cin zarafin gida a Saudi Arabia ya fara karɓar hankalin jama'a a shekara ta 2004 bayan wani shahararren mai gabatar da talabijin, Rania al-Baz, mijinta ya buge shi sosai, kuma an buga hotunan fuskarta da ya kumbura a cikin manema labarai. A cewar Al-Baz, mijinta ya buge ta, da niyyar kashe ta, bayan ta amsa wayar ba tare da izininsa ba.

Rikicin da aka yi wa mata da yara a cikin gida ba a gan shi a matsayin batun laifi a Saudi Arabia ba har zuwa 2013. A cikin shekara ta 2008, Firayim Minista ya umarci "ƙungiyoyin kariya ta zamantakewa", sigar Saudi Arabia ta mafaka ta mata, don fadada manyan biranen Saudiyya da yawa. A wannan shekarar Firayim Minista ya kuma umarci gwamnati da ta tsara dabarun kasa don magance tashin hankali na cikin gida. Wasu tushe na sarauta na Saudiyya, kamar su Cibiyar Tattaunawar Kasa ta Sarki Abdulaziz da Gidauniyar Sarki Khalid, sun kuma jagoranci ilimi da kokarin wayar da kan jama'a game da tashin hankali na cikin gida. Shekaru biyar bayan haka, a cikin 2013, Saudi Arabia ta kaddamar da babban yunkurin ta na farko game da tashin hankali na cikin gida, kamfen ɗin talla na "Babu Ƙari".

A watan Agustan shekara ta 2013, majalisar ministocin Saudiyya ta amince da dokar da ta sanya tashin hankali na gida ya zama laifi a karon farko. Dokar ta bukaci a hukunta shi har zuwa shekara guda a kurkuku da kuma tarar har zuwa rials 50,000 (US $ 13,000).  Za'a iya ninka mafi girman hukunci sau biyu ga masu maimaita laifi. Dokar ta haramta cin zarafin tunani da jima'i, da kuma cin zarafin jima'i. Har ila yau, ya haɗa da tanadin da ke tilasta ma'aikata su ba da rahoton lokuta na cin zarafi a wurin aiki ga ma'aikatansu. Wannan matakin ya biyo bayan kamfen ɗin Twitter. Sabbin dokoki sun sami maraba daga masu fafutukar kare hakkin mata na Saudiyya.

Adadin shari'o'in cin zarafin da aka ruwaito a kan mata da yara a Saudi Arabia ya kai 2,797 a cikin shekara guda, wata jarida ta bayyana a kan ambaton kididdigar hukuma.

Yawancin tashin hankali na gida ga mata a Saudi Arabia yana da alaƙa da rashin ikon cin gashin kansu a rayuwarsu. Misali na wannan shine kula da namiji, wanda ke buƙatar mace ta sami mai kula da namijin don yin muhimman yanke shawara kamar tafiya, aure da kuma wani lokacin ma'amaloli na shari'a.

## Kula da mata
Wani nau'i na tashin hankali na gida wanda ya shahara ga mata a Saudi Arabia shine kula da namiji wanda aka fi sani da Mahram . [1] Wannan tsarin kula da maza yana haifar da mace mai girma da ake bi da ita a matsayin ƙarami tare da ƙaramin iko a rayuwarsu. Wannan tsarin ya dogara ne akan tarurrukan zamantakewa da kuma bukatun addini kodayake babu wata doka ta hukuma da ta ba da umarni.[1] Wadannan nau'ikan ƙuntatawa sun haɗa da tafiya da wanda suka auri. Mata kuma suna samun matsala wajen yin ma'amaloli ba tare da mai kula da su ba kamar sanya hannu kan kwangila don dukiyar haya.[2] Maza masu kula na iya zama ɗaya daga cikin mutane iri-iri kamar uba, miji ko ɗa. Kamar yadda Human Rights Watch ta tattauna, wata mace da ta saki wacce mahaifinta ya mutu za ta sami ɗansu a matsayin mai kula da su.[3] A cikin wannan rahoto an sanya wata mace a ƙarƙashin kulawar ɗanta mai shekaru 23.[3]￼

Kamar yadda Yakin Ertürk (Mai ba da rahoto na musamman game da cin zarafin mata) ya tattauna, akwai martani daban-daban ga wannan tsarin daga mata da ke zaune a Saudi Arabia. Wasu sun yi imanin cewa wannan tsarin ya zama dole don kariya kuma suna jin mai kula da su. Koyaya, mutane da yawa sun yi imanin cewa yana iyakance rayuwarsu sosai. Kulawa yana iyakance ikon cin gashin kanta na mata, 'yancin motsi da kuma yin amfani da ikon shari'a a yanayi kamar aure. Wannan kuma yana tasiri ga yanke shawara na sirri kamar yanke shawara a cikin al'amuran iyali, ilimi da aiki. Ba tilas ba ne a sami izinin mai kula da namiji don ilimi da aiki amma Cibiyoyin da wasu ma'aikata suna neman hakan.

Kodayake ba a tilasta wa dokar Saudi Arabiya ba, har yanzu akwai bangarori da yawa na al'umma waɗanda ke buƙatar mai kula don wasu ayyuka na duniya. A cikin rahoton Human Rights Watch na 2008 an lura cewa ko da babu doka game da yanke shawara, masarautar tana ba da wani ɓangare mai yawa na yanke shawara ga mai kula da mace. Duk da yake gwamnati ta dauki matakai don hana irin wannan iyakancewa ga mata, akwai ƙananan shaidu cewa ana aiwatar da su a cikin al'umma. Ko da a lokuta na hanyoyin kiwon lafiya wanda shine yanke shawara na mutum a wasu ƙasashe, ana barin wannan a kai a kai ga mai kula don yanke shawara ga matar da ake tambaya. Wannan zai kasance musamman idan asibitin ko cibiyar kiwon lafiya ta gudanar da masu ra'ayin mazan jiya na addini. Akwai shari'o'in da suka hada da mace da ke fuskantar barazanar fuskantar tuhumar aikata laifuka saboda yin jima'i ba tare da aure ba idan ta shiga asibiti don haihuwa ba tare da mai kula da ita ba. Kamar yadda ma'aikatan asibiti zasu iya zargin yaron daga zina ne kuma ya sanar da 'yan sanda. 

## Manazarta