Fataucin mutane a Rwanda

Rwanda ta tabbatar da Yarjejeniyar TIP ta Majalisar Ɗinkin Duniya ta 2000 a watan Satumbar 2003.

A cikin 2010 Rwanda ta kasance tushen kuma, zuwa ƙarami, ƙasar da ake nufi da mata da yara da ke fuskantar fataucin mutane, musamman yanayin tilasta aiki da Cin zarafin jima'i na kasuwanci. An yi amfani da 'yan mata na Rwanda a cikin bautar gida ba tare da son rai ba a cikin ƙasar; wasu daga cikin waɗannan yara sun fuskanci cin zarafin jiki ko jima'i a cikin gidan ma'aikatansu. Tsofaffin mata sun ba da ɗaki da abinci ga 'yan mata masu rauni, a ƙarshe sun tura su cikin karuwanci don biyan kuɗin da suke ci gaba. A cikin iyakantaccen yanayi, mata ne suka sauƙaƙa wannan fataucin da ke ba da mata ga abokan ciniki ko kuma ta hanyar hanyoyin karuwanci da ba a tsara su ba, wasu suna aiki a makarantun sakandare da jami'o'i. An kuma fataucin yara na Rwanda zuwa Uganda, Tanzania, da sauran ƙasashe a yankin don tilasta aikin gona, cin zarafin jima'i na kasuwanci, da bautar gida, wani lokacin bayan an ɗauke su da takwarorinsu. A Rwanda an samu rahotanni game da wasu lokuta da suka shafi wadanda aka yi wa fataucin yara daga kasashe makwabta. Ba kamar shekarun da suka gabata ba, babu wata alama a cikin 2009 cewa Majalisar Dinkin Duniya don Tsaron Jama'a (CNDP) ta yaudare ko ta dauki maza da yara maza na Kongo daga sansanonin 'yan gudun hijira na Rwanda, da kuma mutanen Rwanda daga garuruwan da ke kusa, cikin aikin tilas da soja a Jamhuriyar Demokradiyyar Kongo.

A shekara ta 2009 Gwamnatin Rwanda ba ta cika cikakkun ka'idoji don kawar da fataucin mutane ba; duk da haka, ta yi kokari sosai don yin hakan. A cikin shekara ta 2009, gwamnati ta kafa sabon Dokar aiki wanda ya haramta aikin tilas da bautar yara; gyare-gyaren dokar azabtarwa da ke dauke da tanadin yaki da fataucin mutane ta hanyar tsarin majalisa; ta bude cibiyar kulawa ga wadanda ke fama da tashin hankali na jinsi, gami da wadanda ke fama leken asiri; kuma ta kaddamar da kamfen na wayar da kan jama'a game da cin zarafin jima'i na yara. Rwanda ta kasance ita kadai Kasar Afirka inda gwamnati ke gudanar da kusan dukkanin ayyukan da suka shafi sake farfadowa da sake hadewa da tsoffin yara sojoji. Duk da yake jami'an gwamnati suna da sauri don ganewa da kuma amsawa ga wadanda ake zargi da fataucin yara na kasa da kasa, wasu jami'ai ba su yi imanin cewa fataucin ciki zai yiwu ba saboda karamin girman kasar da matakan tsaro na gwamnati. Ana buƙatar ƙarin horo sosai don haɓaka wayar da kan jami'ai game da yanayin fataucin mutane da kuma samar da ƙwarewa mai amfani don amsawa.

Ofishin Ma'aikatar Harkokin Wajen Amurka don Kulawa da Yaki da Cin Hanci da Kasuwanci a cikin Mutane ya sanya kasar a kan "Tier 2 Watchlist" a cikin 2017. Ya zuwa 2023, kasar ta koma cikin Tier 2. 

A cikin 2023 Ƙididdigar Laifuka ta Ƙungiya ta ba Rwanda maki 5 daga cikin 10 don fataucin mutane, yana mai lura da cewa tsaron kan iyaka ya rage yawan wadanda aka fitar da su daga ƙasar.

## Shari'a (2009)
Ayyukan gwamnati na yaki da fataucin mutane sun karu da hankali a lokacin bayar da rahoto. Dokar Rwanda ba ta haramta duk wani nau'in fataucin mutane ba, kodayake dokokin hukunci da ke akwai sun haramta Bautar, aikin tilas, karuwanci na tilas, da karuwancin yara, wanda za'a iya gurfanar da masu fataucin yara. Dokar No. 58/2008 ta haramta, amma ba ta bayyana, fataucin mutane don cin zarafin jima'i ba kuma ta ba da horo na shekaru 15 zuwa 20 a kurkuku. A watan Mayu na shekara ta 2009, gwamnati ta kafa "Dokar Kula da Ayyuka a Rwanda" (13/2009), wanda ya haramta aikin tilas kuma ya ba da horo na shekaru uku zuwa biyar a kurkuku; ya kuma haramta sanya yara a bautar, fataucin yara, Bautar bashi, aiki na tilas, rikici da makamai, da karuwancin yara, kuma ya ba le hukuncin watanni shida zuwa shekaru 20 a kurkuku don waɗannan laifuka. Tare, waɗannan hukunce-hukuncen suna da tsauri sosai kuma sun dace da hukunce-hin da aka tsara don wasu manyan laifuka, kamar fyade. A watan Disamba na shekara ta 2009, Majalisar Wakilai ta majalisar ta zartar da sake dubawa ga dokar azabtarwa, wanda ke dauke da sassan da ke bayyanawa da hana fataucin mutane; dokar azabtarwar yanzu tana karkashin la'akari da Majalisar Dattijai. Wani tsari na daban na yaki da fataucin mutane ya kasance a karkashin bita.

gwamnati ba ta gurfanar da laifin fataucin mutane ba a shekarar 2009. 'Yan sanda sun binciki kuma sun tura su gurfanar da akalla shari'o'i biyu na zargin fataucin yara; tun daga watan Maris na shekara ta 2010, Hukumar Kula da Shari'a ta Kasa har yanzu tana binciken waɗannan shari'oʼin, dukansu biyu sun haɗa da manya da aka kama tare da yara a kan iyaka da Uganda. Masu binciken aiki sun ba da gargadi kuma sun karɓi tarar waɗanda ke amfani da yara ba bisa ka'ida ba; ba a kawo shari'ar aiki na tilas a kotu ba. Duk da yake gwamnati ta ba da horo kan laifukan jima'i da laifukan da aka yi wa yara a matsayin wani ɓangare na tsarin Horar da 'yan sanda, jami'an tilasta bin doka ba su sami horo na musamman na fataucin mutane ba. Jami'an 'yan sanda, duk da haka, sun gabatar da gabatarwa biyu game da fataucin mutane ga Kwamandojin 'yan sanda na gundumar da manyan jami'an' yan sanda a cikin 2009.

## Kariya (2009)
Sai dai kawai wajen kula da tsofaffin yara ‘yan tawaye — waɗanda yawancinsu sun fada cikin yanayin fatauci — gwamnati ba ta bayar da wani taimako na musamman ga waɗanda aka yi fatauci da su ba. Hukumar Sake Hada Jami’ai da Zama Cikin Jama’a ta Rwanda (RDRC), tare da tallafin Bankin Duniya da kadan daga gwamnatin, ta ci gaba da gudanar da cibiyar kula da tsofaffin yara ‘yan tawaye a Muhazi, inda ake ba su kulawa na tsawon wata uku bayan dawowar su daga DRC ta hanyar Majalisar Dinkin Duniya. Bayan tantance su a cibiyar manya da ke Mutobo, yara 49 sun isa cibiyar a 2009, yayin da bakwai suka isa a watan Janairu 2010. RDRC ta haɗa gwiwa da hukumomi na gari da wata NGO wajen gano iyalan yaran, yayin da ma’aikatan jinkai ke wayar wa iyayen kai kafin komawar ‘ya’yansu; a 2009, an haɗa yara 75 da iyalansu. A lokacin da ake mayar da su cikin al’umma, kusan kashi 10 cikin 100 na yara sun koma makaranta, kashi 40 sun sami horo na sana’a, sai kuma kashi 50 sun fara gudanar da sana’o’i masu samar da kuɗi.

A watan Yuli 2009, ‘yan sanda, UNICEF, da wata gidauniyar da Uwargidar Shugaban Rwanda ke jagoranta suka buɗe Cibiyar Isange — wata cibiya da ke bayar da kulawa ta fuskar lafiya, shawara, mafaka ta gajeren lokaci, da kuma taimakon ‘yan sanda ga waɗanda suka fuskanci cin zarafin jinsi, ciki har da waɗanda aka yi fatauci da su. Wannan aikin gwaji na shekara guda da ke Cibiyar Lafiya ta ‘Yan Sanda ta ƙasa ya ba da kulawa ga mutane 367 da suka fuskanci cin zarafi tsakanin Yuli zuwa Disamba 2009, ciki har da yara 218. Hedikwatar ‘yan sanda da ke Kigali tana da layin waya da ɗakin bincike ga waɗanda suka fuskanci cin zarafi na jinsi; waɗanda aka yi fatauci da su na iya amfani da waɗannan wurare. Haka kuma, akwai ɗakunan bincike da kayan aiki a Gasabo da Rwamagana. Kowace ofishin ‘yan sanda a fadin ƙasa na da ofishin kula da lamuran jinsi, jami’i mai horo, da kuma shirin wayar da kan jama’a. Duk da haka, a shekarar, ‘yan sanda sun kama wasu ‘yan mata masu aikata karuwanci kuma suka tsare su a cibiyar Gikondo ta wucin gadi da ke Kigali; wasu daga cikinsu sun kwashe watanni uku zuwa shida ba tare da tuhuma ko bincike don tantance ko sun fada cikin fatauci ba. Gwamnati ba ta gina wata hanya ta gano irin waɗannan mutanen cikin sauƙi ko hanyar tura su zuwa masu taimako don samun kulawa ba. Gwamnati ta karfafa wa waɗanda aka yi fatauci da su gwiwa su ba da bayani a cikin bincike. Sai dai, ban da bayar da izinin zama na wata guda, doka ba ta tanadi madadin doka ga baƙi da aka yi fatauci da su don su guje wa fitar da su zuwa ƙasashen da za su iya fuskantar azaba ko ramuwar gayya ba.

## Rigakafi (2009)
Ƙoƙarin gwamnati na hana fataucin mutane ya karu a lokacin rahoton. Duk da cewa jami’an gwamnati suna saurin gano da kuma mayar da hankali ga fataucin yara daga ƙetare, wasu daga cikinsu na ganin cewa fataucin cikin gida ba zai yiwu ba saboda ƙanƙantar ƙasar Rwanda da kuma ingancin tsaron gwamnati. Akwai kuma rashin fahimta daga yawancin jama’a kan ma’anar fataucin mutane. A watan Mayun 2009, Ma’aikatar Matasa da Hukumar Yaƙi da AIDS ta ƙasa sun ƙirƙiro da kuma kaddamar da wani kamfen na watanni shida da taimakon tallafi daga ƙetare don yaƙi da cin zarafin yara ta jima’i daga mutanen da gwamnati ke kira “sugar daddies” da “sugar mommies”; kamfen ɗin da aka kira “Sinigurisha!” (Ni ba na siyarwa bane!), ya haɗa da shirye-shiryen talabijin da rediyo, kayan buga, allunan talla, da kuma tarukan al’umma. A lokacin rahoton, Ma’aikatar Ayyuka da Ma’aikata (MIFOTRA) ta horar da jami’an duban aiki na gundumomi 30 na gwamnati kan gano da kuma mayar da martani ga lamarin aikin yara; jami’an sun gudanar da tarurruka na horo na kowane wata guda ga masu aiki da ma’aikata na gundumomi kan batutuwan aikin yara. A watan Fabrairu da Maris 2010, MIFOTRA ta gudanar da kamfen a kowace gunduma don wayar da kai ga masu aiki da ma’aikatan su kan Dokar Aiki ta 2009, ciki har da sassan da ke haramta amfani da yara wajen aiki. Kungiyoyin kula da aikin yara na gunduma suna gudanar da taron kowane wata biyu kuma suna gudanar da wayar da kai kan haɗarin da rashin doka wajen amfani da aikin yara. A watan Maris 2010, hukumomin gunduma da jami’an tsaro a Gakenke sun aiwatar da dokokin aikin yara na gundumar ta hanyar kama yara 350 ‘yan makaranta a kasuwa, wasu daga cikinsu iyayensu ne suka tilasta musu ɗaukar kaya ko sayar da kaya maimakon zuwa makaranta. Kafin a sake su, shugaban gundumar ya shawarci iyayensu da su ci gaba da amfana da damar karatun kyauta. ‘Yan sanda da jami’an shige da fice sun ci gaba da tsaurara matakan sa ido a kan iyaka — wanda ya zama muhimmin ɓangare na yaƙi da fataucin da ya shafi ketare. Gwamnati ta bayar da horo kan jinsi da cin zarafin jima’i ga sojojin Rwanda kafin a tura su aikin kiyaye zaman lafiya a Darfur.

## Manazarta