Aalamul Alkur'ani

***Aalamul Quran*** littafi ne da wani masani ɗan ƙasar Indiya Abdul Majid Daryabadi ya rubuta kan Kimiyyar Yanayin Ƙasa a cikin Alƙur'ani. An buga shi a shekarar 1959 ta Sidq-i-Jadid Book Agency, Lucknow, wanda ya ƙunshi shafuka 208, littafin ƙamus ne mai cikakken tsari na Halayen Alƙur'ani, ko na ɗan adam, ko na mala'ika ko na shaidan da aka ambata a cikin Alƙur'ani a sarari ko a ɓoye.  Don haka, littafi ne kan yanayin ƙasa na ɗan adam na Alƙur'ani: an tanadar da yanayin ƙasa na mutum da na ƙabila. Littafin ya gabatar da mutane 158. Aiki ne na musamman kan wannan nau'in. Tare da *Tafseer-e-Majidi* da aka rubuta duka cikin Urdu da Turanci, Daryabadi ya rubuta wani littafi mai suna *Jugrafiyah Qurani* wanda ke bayani game da yanayin ƙasa na zahiri da aka yi amfani da shi a cikin Alƙur'ani. 

## Hanya
Dangane da tsarin aikinsa, ba wai kawai ya haɗa adadin lokacin da aka ambaci wani mutum a cikin takamaiman babi da Ruku ba, har ma ya ƙara shi da cikakkun bayanai da aka tattara daga wasu littattafan wahayi daga Allah, misali, Littafi Mai Tsarki da sauran nassosi. An guji cikakkun bayanai a nan, domin a cikin wani littafi mai suna *Tatsuniyoyin Alƙur'ani Mai Tsarki*, ya yi niyyar rubuta duk waɗannan cikakkun bayanai.

## Abubuwan da ke ciki

### Labarin Ƙasa na Annabawa game da ɗan adam
A fannin yanayin ƙasa, ya bayar da cikakkun bayanai game da inda dukkan Annabawa 26 da aka ambata a cikin Alƙur'ani suke. Ba wai kawai ya gabatar da ra'ayoyi daban-daban game da wurin da suke ba, har ma ya fi son ra'ayi ɗaya, misali, yana kwatanta ra'ayoyi daban-daban game da saukowar Annabi Adam ko dai a Celon (Sirāndīp) ko a Iraki tsakanin ruwaye biyu na Tigris da Euphrates, ya fi son ra'ayi na baya, amma wannan ra'ayi ba shi da goyon bayan rinjaye. Na biyu, ya danganta Sirāndīp da Celon (Sri-Lanka ta zamani), yayin da masu ilimin ƙasa na zamani suka ce Sirāndīp ita ce Tsibirin Maldev na zamani. Ra'ayin na ƙarshe ya yi daidai lokacin da aka tuna da labarin Rājah Dāhir, ganimarsa, guguwa da karkacewar jirgin da ke ɗauke da Musulmai da suka tuba.  Yayin da yake magana game da mazaunin Annabawa, ya faɗaɗa yanayin ƙasarsa ta yanzu da kuma nisan da ke tsakanin sauran biranen, misali, Annabi Isḥāq ya zauna a Bi'r Shībā, wani birni mai bunƙasa a da, kusa da Kinʻān, wanda ke kudu da Urushalima, a Arewacin Wādī al-Sabā, kuma yana da nisan mil 28 Kudu maso Yamma zuwa Al-Khalīl.  Yayin da yake bayyana Annabawa da wasu, ya yi nuni da alaƙarsu da birane masu muhimmanci na yanki daban-daban ko nasarorin yanki da yankunan daularsu, misali, Annabi Dā'ūd ya mai da Ḥebraum babban birninsa sannan ya mayar da shi Urushalima; na biyu, Tubba, wanda aka ambata a cikin Kur'ani, wanda daularsa take Arewacin Daular Saba, ya riƙe Ḥimyar da Hadhar Maut a hannunsu. Yayin da mahaifinsa, in ji ʻAbd al-Mājid bisa ga ikon Ibn-i Ḥabīb, ya gina hanya daga Madina zuwa Yemen. 

### Yanayin Ƙasa na Anthropology na Mutane
Baya ga Annabawa, ya gabatar da mutanen kirki, misali, Tubba, Zaid, Saul (Ṭālūt).  Mugayen Mutane kamar Āzar, Jālūt (Margoliuth), Fir'auna, Qārūn, Iblis, Sāmrī, da sauransu suma an san su.  Yanayin ƙasa na ƙungiyoyi kamar Masu Taimako ga Yesu (Naṣārā), sahabban Annabi Mūsā, 'Yan'uwan Annabi Yusūf, gumaka kamar Yāʻūq, Yāghūth, Uzzā, Lāt, Manāt, Wad, Suvāʻ, Nassar da Baʻl, da sauransu an tsara su ta hanyar yanki.  An gabatar da ƙungiyoyin mutane da aka wakilta a matsayin yanki kamar "Mutanen Rami", "Mutanen Aikah", "Mutanen Hijr", "Mutanen Rijiya", "Mutanen Asabar", "Mutanen Giwa", "Mutanen Gari", "Mutanen Madyan" da "Mutanen Kogo da Raqīm", da sauransu.  An kuma bayyana mutanen da aka ambata da halaye maimakon sunaye dalla-dalla, misali, "mutumin da Allah Ya albarkace", "mutumin da aka ba shi ilimi", "mutumin da ya wuce mutum", da sauransu don kafa tarihinsu. Don haka, yanayin ƙasa yana taimakawa wajen tabbatar da tarihin mutane da ƙabilu. 

### Yanayin Ƙasa na Kabila
A fannin ilimin ƙasa na ƙabilu, ya bayar da cikakkun bayanai game da Kuraishawa, Thamūd, ʻĀd, Isra'ilawa, Yagot (Yājūj), Magot (Mājūj), da sauransu.  Zuriyar Annabawa daban-daban an ba su sarari mai yawa, misali, zuriyar Annabi Dā'ūd (Āl-i Dā'ūd), zuriyar Annabi Mūsā, na Annabi Lūṭ, na Aram, na Annabi Yaʻqūb, da sauransu. 

### Yanayin Ƙasa na Mata na Anthropology
An kuma jaddada yanayin ƙasa na mata a cikin littafin: matan Annabawa da wasu, misali, na Annabi Lut, Annabi Nuh, Fir'auna, Imrān, Azīz; uwaye kamar mahaifiyar Annabi Musa an tsara su ta hanyar ƙasa don tabbatar da tarihinsu.  Wasu kuma an bayyana su ta hanyar haɗa wasu shari'o'in mallaka kamar matarsa, mahaifiyarsa, mahaifiyarta, da sauransu.  An kuma yi bayani game da 'yar'uwar Haruna da 'ya'yan Annabi Lut. 

### Halayen da ba na ɗan adam ba
Mutanen da ba na mutane ba kamar mala’iku (Gibra’īl, Mika’īl, Harūt, Marūt), Iblis ko Shaiɗan (Iblis); gumaka (Lāt, Manāt, da dai sauransu) ana siffanta su a yanayin ƙasa. 

## Kurakurai
Marubucin bai yaba da binciken da Sulaiman Nadvi ya gudanar game da "Mutanen Ḥijr" ba. Har yanzu yana ɗaukar su a matsayin Thamūdī ba Nibṭī kamar yadda Nadvī ya ɗauka ba. Ya fi son ya tafi tare da mafi yawan mutane.  Masu binciken zamani sun fahimci a cikin Madā'ni Ṣāleḥ & Al-Mābiyāt. Masu binciken zamani sun yi iƙirarin cewa Madāi'n-i Ṣāleḥ ba shine wurin da Annabi Ṣāleḥ ya zauna ba. Wani mai bincike ɗan ƙasar Turkiyya ya yi wannan kuskuren kuma duk sauran suka biyo baya. An danganta wurin ga wani mutum mai suna Ṣāleḥ. Annabi Ṣāleḥ bai zauna a Madāi'n-i Ṣāleḥ ba sai a Al-Mābiyāt, amma marubucin ya yi kuskure a nan. 

## Liyafar maraba
Mohd Mahboob, wani mai bincike a Jami'ar Aligarh Muslim ya rubuta game da littafin,

## Manazarta