Chholiya

**Chholiya** ( Kumaoni ) ko **Hudkeli** ( Nepal ) wata irin rawa ce ta gargajiya da ta samo asali daga yankin Kumaon na jihar Uttarakhand ta Indiya da lardin Sudurpashchim na Nepal.  A yau ta zama alamar al'adun Kumaoni da Sudurpashchimi (galibi a gundumomin Doti, Baitadi da Darchula ). Rawar takobi ce da ke raka taron aure amma yanzu ana yin ta a lokuta da yawa masu albarka. 

Ya shahara musamman a gundumomin Almora, Bageshwar, Champawat da Pithoragarh na sashen Kumaon da kuma a gundumar Doti, Baitadi da Darchula na Nepal. Wannan rawa ta takobi tana da tarihi sama da shekaru dubu kuma ta samo asali ne daga al'adun yaƙi na mutanen Kumaoni da mutanen Khas .

## Asali
Tun daga sama da shekaru dubu, rawan ta samo asali ne daga Kshatriyas na Kumaon - Khasas da Katyuris lokacin da ake yin aure a bakin takubba.

Sarakunan Kshatriya sun haɗu da sarakunan Chand waɗanda suka isa wurin a ƙarni na 10. Yaɗuwar baƙin da suka yi hijira daga Rajput waɗanda suka mai da 'yan asalin ƙasar ksatriya ƙaramar ƙarama, sun ɗauki al'adun tuddai kuma suka rinjayi al'adun Pahari da al'adunsu da yarensu. Kwanakin aure a kan takobi sun ƙare, amma al'adun da ke tattare da su har yanzu suna ci gaba.

Shi ya sa har yanzu ana kiran angon da *Kunwar* ko Sarki a Kumaon. Yana hawa doki a cikin jerin gwanon aure kuma yana sanye da Hukri a bel since. 

## Muhimmanci

Baya ga asalinsa daga al'adun yaƙi na mutanen Kumaon, yana da ma'anar addini. Wannan salon fasaha galibi al'ummar Rajput ne ke yin sa a cikin jerin gwanon aurensu.  Ana yin Chholiya a cikin aure kuma ana kyautata zaton yana da kyau domin yana ba da kariya daga mugayen ruhohi da aljanu. An yi imanin cewa jerin gwanon aure yana da rauni ga irin waɗannan ruhohin da ke kai hari ga farin cikin mutane. An yi imani da cewa aljanu suna bin jerin gwanon aure ko kuma  /Barat don yin sihiri ga sabon aure kuma wasan kwaikwayon Chholiya zai iya hana hakan.

## Kayan kida
*Turi* (तुरी), *nagphani* (नागफनी) da kuma *runsing* (रणसिंघ) waɗanda suka fito daga dangin kayan kida na tagulla kayan kida ne na gargajiya na rukunin Kumaon, waɗanda aka yi amfani da su a baya a yaƙe-yaƙe don ƙara wa sojojin kwarin gwiwa.

Kayan kidan kade irin su *dhol* (ढोल), *damau* (दमाऊ) wadanda kuma na asali ne ga Kumaun kwararrun mawakan da aka fi sani da *dholies* .

*Masakbeen* (मसकबीन) ko kuma Bagpipe da Turawan Birtaniya suka gabatar a Kumaun yayin da kayan kida da ake bugawa a cikin ƙungiyoyin mawaƙa suka shiga cikin nau'ikan kayan kida iri-iri da ake bugawa.

Ana kuma buga kayan kida na katako kamar *nausuriya muruli* (नौसुरिया मुरूली) (wanda aka kunna shi da busa ƙaho mai note tara) wani nau'in sarewa da *jyonya* (ज्योंया) (wanda aka kunna shi da busa ƙaho mai tagwaye) wani nau'in sarewa mai sau biyu wanda asalinsa daga Kumaun ne. 

## Tufafi
Suna sanye da tufafin gargajiya na Kumauni fari *churidar pajama*, *[[Rawani|taanka]]* a kansu, fuskar *chola* a rufe da man goge sandal kamar a shirye take don yaƙi sanye da takubban tulwar da garkuwar tagulla. Kayansu suna kama da kayan tsoffin mayaƙan yaƙi da suka zauna a Kumaun. 

## Siffofi
Suna rawa kamar yadda aka saba, suna rawa da waƙoƙin yaƙi, suna kuma yin faɗa da abokan rawansu.

Suna ɗauke da tutar ja mai siffar uku "nishana" (निसाण), ( tutoci ), suna ɗaga takubansu, da fuskokinsu masu zafi suna ba da alama kamar mayaƙa za su je yaƙi.

Akwai maza 22 a cikin cikakken ƙungiyar 'yan rawa ta Chholiya. 8 daga cikinsu 'yan rawa ne masu takobi, sauran 14 kuma mawaƙa ne.

## Siffofin
 
Ga nau'ikan Chholiya da suka shahara a duk faɗin Kumaun waɗanda suka bambanta a cikin motsi

* *Bisu nrya* (बिसू नृत्य)
* *Saraanv* (ba'a fada) (सरांव)
* *Rann Nritya* (lit. war dance) (रण नृत्य)
* *Sarankar* (सरंकार)
* *Veerangna* (wani)
* *depanshu* (दीपांशु)
* *Chholiya Baja* (छोलिया बाजा)
* *Shauka Shaili* (शौका शैली) dan asalin yankin Johar na Kumaun
* *Paitan Baja* (पैटण बाजा)

## Manazarta