Fatsuma Talba

**Fatima Talba** mace ce ƴar siyasa, shugabar al'umma kuma ƙwararriya a fannin lafiya daga Jihar Yobe, Nigeria. Tana ɗaya daga cikin fitattun mata da suka kafa tarihin siyasa a Arewa maso Gabas, musamman ta fuskokin **ƙarfafa mata**, **ci gaban matasa**, da **inganta kiwon lafiya**. A yanzu haka, tana wakiltar **Mazabar Tarayya ta Nangere/Potiskum** a **Majalisar Wakilai ta 10** na Tarayyar Najeriya.

## Asali da Rayuwa Ta Farko
Fatima Talba an haife ta a Jihar Yobe, inda ta taso cikin al’umma masu matukar girmama ilimi da aiki tuƙuru. Tun tana yarinya, ta nuna kishin taimakon al’umma, lamarin da ya sanya ta tsunduma cikin fannin kiwon lafiya da aikin jinya, wanda ya zama kafar da ta fara hidima wa jama’a.

Ta halarci makarantar koyon jinya (Nursing School), inda ta zama nas (nurse) mai ilimi da ƙwarewa. Daga nan, ta kara da samun horo a fannonin gudanarwa da harkokin siyasa, wanda ya kara mata kwarin gwiwar shiga harkar gwamnati da jagoranci.

## Matakan Aiki a Gwamnati
Fatima Talba ta rike mukamai da dama a matakai daban-daban na gwamnati:

* **Shugabar ƙaramar hukumar Karasuwa**, inda aka naɗa ta a zamanin mulkin soja. Wannan muƙami ya sa ta kasance ɗaya daga cikin mata na farko da suka riƙe muƙamin shugabar ƙaramar hukuma a yankin.
* **Shugabar ƙaramar hukumar Nangere**, inda ta jagoranci aiwatar da shirye-shiryen bunƙasa al'umma da raya yankunan karkara.
* A shekarar **2011**, Gwamna Ibrahim Geidam ya naɗa ta **Kwamishiniyar Lafiya da Harkokin Musamman** a Jihar Yobe. Ta gudanar da gyaran asibitoci da dama, samar da kayan aiki, da horar da ma’aikatan lafiya.
* Ta kuma riƙe mukamai a matakin tarayya, ciki har da **Sakatariya Dindindin** da **Darakta Janar** da **Mai Ba da Shawara ta Musamman** a ofisoshin gwamnati, wanda hakan ya nuna yadda take da ƙwarewa da amincewa     a manyan mukamai.

## Sana’ar Siyasa da Wakilci
Fatima Talba ta shiga harkar siyasa a matsayin ƴar jam’iyyar **All Progressives Congress (APC)**.

tayi wakilci kamar haka: 

* **Mamba a Majalisar Wakilai (2003–2007):** A shekarar 2003, an zaɓi Fatsuma Talba a matsayin wakiliyar mazaɓar Nangere/Potiskum a Majalisar Wakilai ta Tarayya. Ta yi aiki har zuwa shekarar 2007, inda ta maye gurbin Hassan Jonga kuma daga bisani Lawan Mohammed Kori ya gaje ta.

* **Mamba a Majalisar Wakilai (2023–Zuwa yau):** Bayan dogon lokaci, a shekarar 2023, an sake zaɓar Fatsuma Talba a matsayin wakiliyar mazaɓar Nangere/Potiskum a Majalisar Wakilai ta Tarayya. Ta maye gurbin Ali Yakubu Mai-nasara.

A Majalisar ta 10, tana da rawar gani a matsayin:

Shugabar ƙungiyar Mata Ƴan Majalisa: A halin yanzu, Fatsuma Talba ita ce shugabar ƙungiyar mata ƴan majalisa a Majalisar Tarayya ta goma.

Fatima Talba ta sadaukar da rayuwarta wajen tallafawa al'umma musamman matasa da mata:

### 1. Tallafa wa Matasa

* **Shirin Tallafawa Matasa:** A watan Disamba 2024, Fatsuma Talba ta jagoranci shirin tallafawa matasa 500 a mazaɓarta ta Nangere/Potiskum, tare da haɗin gwiwar hukumar SMEDAN. Kowane matashi ya samu naira dubu hamsin ₦50,000 da kayan aiki domin fara gudanar da sana'a. Gwamnan Jihar Yobe, Mai Mala Buni, ya yaba da wannan kokari.

### 2. Ci Gaban Lafiya

* A matsayin Kwamishinar Lafiya, ta jagoranci gyaran asibitoci da cibiyoyin lafiya.
* Ta ƙaddamar da shirye-shiryen **rigakafin cutattuka**, da horar da ma’aikatan jinya a matakin asali.
* **Gyaran Asibitoci:** Ta jagoranci sabunta manyan asibitoci kamar **Asibitin Ƙwararru na Damaturu**, **Asibitin Gabaɗaya na Potiskum**, **Asibitin Gabaɗaya na Nangere**, da **Asibitin Gabaɗaya na Nguru**. Wannan ya taimaka wajen inganta lafiyar al'umma a yankunan nan.
* **Ƙoƙarin Samar da Cibiyar Lafiya ta Tarayya:** Bayan barin muƙamin kwamishina, ta ci gaba da fafutukar inganta lafiyar al'umma, inda ta gabatar da ƙudirin kafa **Cibiyar Lafiya ta Tarayya a Potiskum**, wanda zai taimaka wajen samar da ingantaccen kulawa ga marasa lafiya a yankin.
***Ayyukan Hajiya Fatsuma Talba a matsayin Kwamishinar Lafiya:** sun bar tarihi mai kyau a Jihar Yobe, musamman wajen inganta harkokin lafiya da walwalar ma'aikata.
** **Inganta Kayan Aiki:** Ta samar da sabbin kayan aikin zamani a asibitoci, wanda ya taimaka wajen gano cututtuka da kuma bayar da ingantaccen magani ga marasa lafiya.
** **Tallafawa Ma'aikatan Lafiya:** Ta mayar da hankali wajen inganta walwalar ma'aikatan lafiya, ta hanyar samar da kayan aiki da horo, wanda ya ƙara musu ƙwarin guiwa wajen gudanar da aikinsu.
** **Yaki da Cutar Gastroenteritis:** A shekarar 2011, ta jagoranci yaki da cutar gastroenteritis, inda aka samu rahoton mutane 690 da suka kamu da cutar, kuma 33 daga cikinsu sun rasu. Ta ɗauki matakan gaggawa don daƙile yaɗuwar cutar.
** **Kokarin Samar da Cibiyar Lafiya ta Tarayya:** Bayan barin mukamin kwamishina, ta ci gaba da fafutukar inganta lafiyar al'umma, inda ta gabatar da ƙudirin kafa **Cibiyar Lafiya ta Tarayya a Potiskum**, wanda zai taimaka wajen samar da ingantaccen kulawa ga marasa lafiya a yankin.
** **Ayyukan Hajiya Fatsuma Talba a matsayin Kwamishinar Lafiya:** sun bar tarihi mai kyau a Jihar Yobe, musamman wajen inganta harkokin lafiya da walwalar ma'aikata.

### 3. Ƙarfafa Mata da Ilimi

* Tana marawa mata baya wajen shiga siyasa, da     kuma wayar da kai akan hakkokin mata.
* Ta ɗauki nauyin karatun yara mata da dama a     yankinta, musamman ƴaƴa marayu da masu nakasa.

## Kyaututtuka da Karramawa

* An naɗa ta a matsayin **“Mafi Gwagwarmayar Mace a Arewa”** daga **Area Ears Community**.
* Ta samu yabo daga gwamnati da ƙungiyoyi masu     zaman kansu kan nagartar ayyukanta.
* An jaddada rawar da ta taka a **Desert Herald**, inda aka bayyana ta da “**Ƙarfafa ce da ba a iya tsayawa gabanta**.”

## Tasiri da Gado
Fatima Talba na daga cikin matan Arewa da suka kafa tarihin wakilci mai inganci. Ayyukanta suna cigaba da amfani da al’umma:

* Ta zama **abin koyi ga matasa mata** da ke burin shiga siyasa ko shugabanci.
* Ayyukanta na gina al’umma sun kasance na din-din-din, kamar asibitoci, tallafin ilimi, da tsarin ci gaban kasuwanci
**Tallafawa Matasa da Ƙananan Sana'o'i**

Hon. Fatsuma Talba ta shirya babban shirin horarda matasa guda ɗari biyar (500) daga yankunan Nangere da Potiskum. An koya musu sana'o'i kamar:

# Ƙira da ɗinki
# Kiwon dabbobi
# Noma na zamani
# Gyaran waya da na'urorin zamani

Bayan an kammala horaswar, an ba kowane ɗaya kayan aikin sana’a da kuɗin farawa domin su kafa nasu ƙananan sana’o’i. Wannan shirin ya gudana a ɗakin taro na FCE Potiskum (Multipurpose Hall).

**Ƙudurin Kafa Cibiyar Lafiya ta Tarayya (FMC) a garin Potiskum**

Hon. Fatsuma Talba ta gabatar da muhimmin ƙuduri a Majalisar Wakilai na ƙasa da nufin kafa sabon babban asibitin tarayya a Potiskum. Wannan cibiyar zatayi abubuwa kamar haka:

* Sauƙaƙa wahalar zuwa Bauchi, Damaturu, ko garinka yake kusa da Potiskum dan neman lafiyar manyan cututtuka.
* Samar da ayyukan yi ga dubban mutane a yankin.
* Koyar da sabbin ma'aikatan lafiya.

Ƙudurin ya riga ya wuce karatu na biyu, kuma ana sa ran za a amince da shi nan gaba kaɗan.

**Tallafawa Masu Shafar Ambaliya**

Bayan aukuwar ambaliya da ta shafi yankunan Nangere da Potiskum, Hon. Fatsuma Talba ta ziyarci al'ummomin da abin ya shafa. Ta raba:

* Kayan abinci (shinkafa, masara, wake, sukari, da sauransu)
* Kayan yau da kullum (bargo, tabarmi, tufafi)
* Tallafin kuɗi don gyaran matsugunnai da sana'o'in da suka lalace

Wannan ya taimaka matuƙa wajen rage raɗaɗin bala'in da mutane suka fuskanta.

**Shirin Horas da Matasa Masu Digiri (Graduates)**

Domin rage zaman kashe wando da ƙarancin ayyukan yi, Hon. Talba ta shirya shirin horas da matasa masu digiri da:

* Ilimin fasahar kere-kere
* Samun dabaru na fara ƙananan kasuwanci
* Ƙarfafa gwiwar matasa su zama masu dogaro da kai

Shirin ya sa matasa da dama sun samu damar kafa nasu ƙananan kamfanoni a yankin.

## Manazarta