Falalar Azumi Da Hukuncinsa

Ma’anar kalmar "**Azumi**" a larabci tana nufin
Kamewa da barin wani abu
Ma’anar Azumi a Shari’a
Shi ne bautawa Allah ta hanyar kamewa daga cin
abinci da abin sha da jima’i, tun daga hudowar alfijir
har zuwa faduwar rana.

## Falalar Azumi
Azumi yana da falala mai girma, da lada mai yawa. Allah Madaukakin Sarki ya raba azumi zuwa
gare shi, saboda girmama shi da daukaka shi.
Ya zo a cikin hadisi qudusi daga Abu Hurairata –
Allah ya yarda da shi – ya ce, Manzon Allah ( ﺻﻠﻰ ﺍﻟﻠﻪ
ﻋﻠﻴﻪ ﻭﺳﻠﻢ ) ya ce, “Dukkan aikin dan Adam ana kan kare 
masa shi, ana ninka kyakkyawa sau goma, har zuwa
ninki dari bakwai. Allah Mai girma da buwaya ya ce,
“Sai dai azumi, haqiqa shi nawa ne, ni ne nake ba da
ladansa, mutum yana barin sha’awarsa da abincinsa
saboda ni. Mai azumi yana da farin cikin biyu, farin
ciki yayin buda bakinsa, da farin ciki yayin haduwa da
Ubangijinsa. Warin bakin mai azumi ya fi almiski
qanshi a wurin Allah” [Bukhari da Muslim ne suka rawaito
shi].
## Hikimar Shar’anta Azumi
1 – Tabbatar da tsoron Allah, wajen amsa wa
umarninsa, da biyayya ga shari’arsa. Allah
Maxaukakin Sarki ya ce, “(An wajabta muku azumi
ne) ko kwa samu tsoron Allah” (Albaqara : 183).

2 – Saba wa kai haquri, da qarfafa wa zuciya wajen
danne sha’awa.

3 – Saba wa mutum da kyautatawa, da jin tausayin
mabuqata da talakawa, saboda idan mutum ya
xanxani yunwa zuciyarsa za ta yi laushi ta karkata
zuwa ga mabuqata.

4 – Samun hutu a jiki da samun lafiya a cikin
azumi.

## Hukuncin Yin Azumi
**Azumin da Allah ya shar’anta ya kasu zuwa ga:  **

1 – Azumin Wajibi
Ya kasu gida biyu :

A – Azumin da Allah ne ya wajabta a kan bawa tun
da farko, shi ne azumin watan Ramadan, kuma rukuni
ne daga rukunan musulunci.
B – Azumin da bawa ne yake musababin wajabata wa
kansa shi, kamar azumin kaffara.

2 – Azumin Mustahabbi,

Shi ne dukkan azumin da shari’a take so a yi shi,
kamar azumin ranar Litinin da Alhamis, da azumin
kwana uku a kowane wata, da azumin ranar Ashura,
da azumin goman farko a cikin watan Zulhijjah, da sittu Shawwal da
azumin ranar Arfa.
## Sharuddan Wajabcin Azumi
1 – Musulunci : Azumi ba ya wajaba a kan kafiri.

2 – Balaga : Azumi ba ya wajaba a kan yaro qarami,
sai dai za a umarce shi da yi idan zai iya, don ya
saba.

3 – Hankali : Azumi ba ya wajaba a kan Mahaukaci.

4 – Samun Iko : Azumi ba ya wajaba a kan wanda ba
zai iya yi ba.
## Azumin Watan Ramadan

Azumin watan Ramadan rukuni ne daga rukunan
musulunci, kuma farilla ne da Allah ya farlanta a kan
bayinsa.
Allah Maxaukakin Sarki ya ce , “Ya ku waxanda suka yi
imani an wajabta muku azumi kamar yadda aka
wajabta wa waxanda suke gabaninku don ku samu
taqawa”. (Al-Baqarah: 183)
Manzon Allah ( ﺻﻠﻰ ﺍﻟﻠﻪ ﻋﻠﻴﻪ ﻭﺳﻠﻢ ) ya ce, “An gina
musulunci a bisa ginshiqai biyar” [Buhkari ne ya rawaito
shi].
Sai ya ambaci “Azumin watan Ramadan” daga
cikinsu.

## Daga Cikin Falalar Watan Ramadan
1 – A watan Ramadan Ana bude qofofin Aljannah, ana
rufe qofofin wuta, ana daure Shaidanu, zuciya tana
fuskantar aikin alheri. Manzon Allah ( ﺻﻠﻰ ﺍﻟﻠﻪ ﻋﻠﻴﻪ
ﻭﺳﻠﻢ ) ya ce, “Idan Ramadan ya zo, sai a bude qofofin
sama, a rufe qofofin Jahannama, a daure Shaidanu” .
[Buhkari ne ya rawaito shi]

2 – Yin azumi da tsayuwar sallar asham saboda Allah
da neman lada yana gafarta abin da ya gabata na
zunubai. Manzon Allah ( ﺻﻠﻰ ﺍﻟﻠﻪ ﻋﻠﻴﻪ ﻭﺳﻠﻢ ) ya ce,
“Wanda ya yi azumin watan Ramadan, yana mai
imani da neman lada, za a gafarta masa abin da ya
gabata na zunubansa” [Bukhari da Muslim ne suka rawaito
shi].
Ya sake cewa : “Wanda ya yi tsayuwar sallah a watan
Ramadan, yana mai imani da neman lada, za a
gafarta masa abin da ya gabata na zunubansa” .
[Bukhari da Muslim ne suka rawaito shi]

3 – A cikin watan Ramadan Akwai daren Lailatul
Qadri, wanda Allah yake cewa a kansa “Daren lailatul
Qadri ya fi wata dubu alheri” . (Alqadr : 3)
Duk wanda ya tsaya a cikin wannan dare yana mai
imani da Allah da neman lada to za a gafarta masa
abin da ya gabata na zunubansa. Manzon Allah ( ﺻﻠﻰ
ﺍﻟﻠﻪ ﻋﻠﻴﻪ ﻭﺳﻠﻢ ) ya ce, “Wanda ya tsaya a daren lailatul
Qadri yana mai imani da Allah da neman lada to za a
gafarta masa abin da ya gabata na zunubansa” [Bukhari
da Muslim ne suka rawaito shi] .

4 – Umara a cikin Ramadan tana daidai da yin aikin
hajji tare da Manzon Allah ( ﺻﻠﻰ ﺍﻟﻠﻪ ﻋﻠﻴﻪ ﻭﺳﻠﻢ ).
Manzon Allah ya ce, “Umara a cikin Ramadan tana
daidai da aikin hajji tare da ni” [Muslim ne ya rawaito shi]

5 – Watan Ramadan watan Alqur'ani ne, a cikinsa aka
saukar da shi, don haka ya dace a yawaita karanta
shi a cikin wannan wata.
Allah ya ce, “Watan Ramadan wanda aka saukar
Alqur'ani a cikinsa, Shiriya ne ga mutane, da ayoyin
bayanannu da rarrabe wa tsakanin qarya da
gaskiya” (Albaqara : 185) .

6 – Watan Ramadan wata ne na kyauta da ciyarwa
da sadaka. An karvo daga Abdullahi dan Abbas –
Allah ya yarda da shi – ya ce, “ Manzon Allah ( ﺻﻠﻰ
ﺍﻟﻠﻪ ﻋﻠﻴﻪ ﻭﺳﻠﻢ ) ya fi dukkan mutane kyauta, ya kasance
lokacin da yafi kyauta shi ne a cikin Ramadan,
lokacin da Mala'ika Jibrilu yake haduwa da shi.
Mala’ika Jibrilu yana haduwa da shi a kowane dare a
cikin Ramadan, ya yi karatun Alqur'ani tare da shi.
Manzon Allah ( ﺻﻠﻰ ﺍﻟﻠﻪ ﻋﻠﻴﻪ ﻭﺳﻠﻢ ) ya fi kowa kyauta
lokacin da Mala'ika Jibriru yake hadu da shi, ya fi
iska sakakkiya kyauta” [Bukhari da Muslim ne suka rawaito
shi].
## Da me Ake Tabbatar Da Kamawar Watan
Ramadan?==
Watan Ramadan ya tabbata da ganin wata, idan aka
ga wata bayan faduwar ranar ashirin da tara ga watan
Sha’aban, to watan Ramadan ya kama, idan kuwa ba
a ga wata ba, bayan faduwar ranar ashirin da tara ga watan
Sha’aban,
ko kuma wani abu ya hana ganinsa, kamar hadari, ko
qura, ko hayaqi, to sai a cika lissafin watan Sha’aban
kwana talatin.
Saboda fadin Manzon Allah ( ﺻﻠﻰ ﺍﻟﻠﻪ ﻋﻠﻴﻪ ﻭﺳﻠﻢ ) : “Ku
yi azumi don ganin wata, ku sauke don ganinsa, idan
an kare muku shi, to ku cika Sha’aban kwana talatin”
[Bukhari da Muslim ne suka rawaito shi] .
## Karya Azumi
Karya azumi haramun ne, kuma yana daga cikin
manya-manyan laifuka. Duk wanda ya karya azumin
na rana daya ba da wani uzuri ba, kuma bai tuba ba,
to babu abin da zai isar masa, koda ya yi azumin
zamani gabadaya.
Saboda fadin Annabi ( ﺻﻠﻰ ﺍﻟﻠﻪ ﻋﻠﻴﻪ ﻭﺳﻠﻢ ) “Duk wanda
ya karya azumi rana xaya daga Ramadan, ba a a kan
wani rangwame da Allah ya yi masa ba, to azumin
zamani gabadaya ba zai rama masa ba” [ Abu Dawud
ne ya rawaito shi] .
Azabar wanda ya karya azumi da gangan mai girma
ce. An karvo daga Abu Umamata Al-bahili – Allah ya
yarda da shi – ya ce, “Na ji Manzon Allah ( ﺻﻠﻰ ﺍﻟﻠﻪ
ﻋﻠﻴﻪ ﻭﺳﻠﻢ ) yana cewa, ina cikin barci, sai wasu
mutane biyu suka zo min,…..sannan suka tafi da ni,
sai kawai na ga wasu mutane an rataye su ta
agararsu, muqamuqansu a tstssage, jini yana ta
kwarara. Sai ya ce, na ce, su wanene wadannan? Sai
ya ce, Wadannan sune wadanda suke karya azumi ne tun
kafin lokacin shan ruwa ya yi” [Ibn Hibban ne ya
rawaito shi] .

## Manazarta