Boudica

**Boudica** **ko** / ( / ˈbuːdɪkə ,​​ boʊˈdɪkə / , daga Brythonic * boudi​ 'nasara, nasara' + *  (ƙarin bayani), wato 'Mace Mai Nasara', wanda aka sani a cikin tarihin Latin kamar **Boadicea** ko **Boudicea**, kuma a cikin Welsh kamar ****,  ) sarauniya ce ta tsohuwar ƙabilar Iceni ta Birtaniya, wadda ta jagoranci bore da ya gaza a kan sojojin da suka ci Daular Roma a shekara ta 60 ko 61 AD. Ana ɗaukarta jarumar ƙasar Birtaniya kuma alama ce ta gwagwarmayar neman adalci da 'yancin kai.

Mijin Boudica Prasutagus, wanda ta haifa wa 'ya'ya mata biyu, ya yi mulki a matsayin abokin Roma mai zaman kansa. Ya bar mulkinsa tare ga 'ya'yansa mata da kuma ga sarkin Roma a cikin wasiyyarsa. Lokacin da ya mutu, an yi watsi da wasiyyarsa, aka haɗa masarautar aka kuma kwace kadarorinsa. A cewar masanin tarihin Roma Tacitus, an yi wa Boudica bulala kuma an yi wa 'ya'yanta mata fyade. [1] Masanin tarihi Cassius Dio ya rubuta cewa an kwace gudummawar da masarautar ta bayar ga 'yan Birtaniya masu tasiri a baya kuma mai ba da kuɗi kuma masanin falsafa na Roma Seneca ya kira bashin da ya tilasta wa 'yan Birtaniya da ba su da sha'awar yin hakan.

A shekarar 60/61, Boudica ya jagoranci Iceni da sauran ƙabilun Birtaniya wajen yin tawaye. Sun lalata Camulodunum ( Colchester na zamani), babban birnin Trinovantes a da, amma a wancan lokacin  ga sojojin Romawa da aka kora. Da jin labarin tawayen, gwamnan Roma Gaius Suetonius Paulinus ya yi sauri daga tsibirin Mona (Anglesey na zamani) zuwa Londoninium, matsugunin kasuwanci mai shekaru 20 wanda shine matsugunin 'yan tawayen na gaba. Bai iya kare matsugunin ba, sai ya yi watsi da shi. Sojojin Boudica sun kayar da wani rukunin Legio IX Hispana, suka kuma kona Londinium da Verulamium . Gabaɗaya, an kiyasta cewa mabiya Boudica sun kashe Romawa da Birtaniya 70,000–80,000. A halin yanzu, Suetonius ya sake tattara sojojinsa, wataƙila a Yammacin Midlands, kuma duk da cewa ya fi su yawa, ya ci Birtaniya da yaƙi da ƙarfi. Boudica ya mutu, ta hanyar kashe kansa ko rashin lafiya, jim kaɗan bayan haka. Rikicin 60/61 ya sa Nero ya yi la'akari da janye dukkan sojojinsa na daular Burtaniya, amma nasarar Suetonius akan Boudica ta tabbatar da ikon Romawa a lardin.

Sha'awar waɗannan abubuwan ta sake farfaɗowa a lokacin Renaissance na Ingila kuma ta haifar da shaharar Boudica a zamanin Victorian da kuma a matsayin alamar al'adu a Birtaniya.

## Majiyoyin tarihi
An ambaci tawayen Boudican a kan Daular Roma a cikin ayyuka huɗu daga tsoffin tarihi waɗanda masana tarihi uku na Roma suka rubuta: *Agricola* (  ) da kuma *Annals* (  ) na Tacitus ;  ambaton tawayen da Suetonius ya yi a cikin littafinsa *Lives of the Caesars* (121);  da kuma mafi tsawo a cikin labarin, cikakken bayani game da tawayen da ke cikin tarihin Cassius Dio na Daular (  ). 

Tacitus ya rubuta shekaru bayan tawayen, amma surukinsa Gnaeus Julius Agricola shaida ne ga abubuwan da suka faru, bayan ya yi aiki a Birtaniya a matsayin babban jami'in soja a ƙarƙashin Suetonius Paulinus a wannan lokacin. 

Cassius Dio ya fara tarihin Roma da daularta kimanin shekaru 140 bayan mutuwar Boudica. An rasa abubuwa da yawa kuma labarinsa game da Boudica ya tsira ne kawai a cikin misalin wani malamin addinin Byzantine na ƙarni na 11, John Xiphilinus . Ya ba da cikakkun bayanai masu ban mamaki fiye da Tacitus, amma gabaɗaya bayanansa galibi ƙagaggu ne.  

Tacitus da Dio sun ba da labarin jawaban yaƙi da Boudica ta yi, duk da cewa ana tsammanin ba a taɓa rubuta kalmominta ba a rayuwarta.    Duk da cewa an yi tunanin waɗannan jawabai, waɗanda aka tsara don ba da kwatancen ga masu karatu game da buƙatun masu adawa da kuma hanyoyin yaƙi, da kuma nuna Romawa a matsayin waɗanda suka fi abokan gabansu a ɗabi'a, sun taimaka wajen ƙirƙirar hoton kishin ƙasa wanda ya mayar da Boudica ta zama mutum mai tatsuniya.  

## Bayani

Boudica ita ce matar Prasutagus, sarkin Iceni,  wata ƙabila da ke zaune a yankin Norfolk na Ingila da kuma wasu sassan gundumomin Cambridgeshire, Suffolk da Lincolnshire da ke makwabtaka da ita.  Iceni sun samar da wasu daga cikin tsoffin tsabar kuɗin Burtaniya da aka sani.  Sun yi tawaye ga Romawa a shekara ta 47 lokacin da gwamnan Roma Publius Ostorius Scapula ya yi shirin kwace dukkan mutanen Birtaniya da ke ƙarƙashin ikon Romawa. Romawa sun ba wa masarautar damar riƙe 'yancinta bayan an danne tawayen. 

## Abubuwan da suka haifar da bore
Bayan mutuwarsa a shekara ta 60/61 AD, Prasutagus ya mai da 'ya'yansa mata biyu da kuma Sarkin Roma Nero magadansa.  Romawa sun yi watsi da wasiyyar, kuma aka mamaye masarautar zuwa lardin Britannia .  An aika Catus Decianus, mai mulkin Birtaniya, don ya tabbatar wa Roma daular Iceni. 

## Manazarta