Gyale

**Hular kai** (wanda ake kira **headwrap** a Turance) wata irin kyalle ce da mata ke ɗaura wa a kai, wadda aka saba sawa a sassa da dama na **Yammacin Afirka** da kuma **Kudancin Afirka**. Ana amfani da hular kai ne don ƙawata kai ko kuma a matsayin kayan ado, ko kuma don wani dalili na amfani a wasu wurare daban-daban. Amfanin ta ko ma'anarta na iya bambanta dangane da ƙasa ko addinin masu sa ta. [*ana buƙatar hujja*]

A tsakanin mata Yahudawa, tushen umarni daga Littafi Mai Tsarki na buƙatar mace ta rufe kanta yana fitowa daga *Torah*, musamman a littafin *Bamidbar* (Lambobi), sashen *Parshas Nasso*, inda aka bayyana wajibcin mace mai aure ta rufe gashinta.

An ambaci *eesha sotah*, wato mace wadda mijinta ke zargin ta da aikata alfasha. Littafi Mai Tsarki ya umurci firist (*Kohein*) ya ɗauki wasu matakai don nuna cewa wannan mace ta kauce daga hanyar kamun kai da amana da mafi yawan matan aure ke bi (Rashi 5:15–27). Daya daga cikin matakan shi ne, *ayat* din ya ce: **"ufora es rosh haisha..."** wato *"kuma zai bayyana gashin kan matar..."* (Lambobi 5:18). Ana iya bayyana abu ne kawai idan an rufe shi a baya; a nan Littafi Mai Tsarki yana nufin gashin kan mace mai aure ne.

A tsakanin mata Kiristoci a wasu sassa na duniya, kamar a Afirka da Kudancin Tekun Karibiyan, ana sa hular kai a matsayin **rufe kai** don bin umarnin da ke cikin 1 Korinthiyawa 11:4–13.

Akwai sunayen gargajiya daban-daban don kawuna a kasashe daban-daban, waɗanda ******dekki****** haɗa da: **musor** (Senegal), gele (Nigeria), duku (Malawi, Ghana), ***dhuku*** (Zimbabwe), ***tukwi*** (Botswana), doek (Afirka ta Kudu, Namibia)  da tignon (Amurka)  Matan Yahudawa suna magana ne game da alaƙar kawunansu a matsayin ***Tishel*** ko ***mitpachat***.

## Yammacin Afirka

A Najeriya, Gele shine salon Yoruba na Najeriya wanda ke da cikakkun bayanai. Kodayake ana iya sa gele don ayyukan yau da kullun, ana sa mafi kyawun bikin bikin aure, abubuwan da suka faru na musamman, da coci da sauran ayyukan addini. Su ne na musamman ga al'adun Yoruba. Akwai nau'ikan Gele daban-daban, wasu sun fi flared wasu kuma fanlike. Geles an ɗaure su a kan kai a cikin yadudduka daban-daban, yawanci ana yin su ne da kayan da suka fi karfi fiye da zane na yau da kullun. Asooke, Damask, Sego, Brocade, Jawu, Seghosen kayan aiki ne da ake amfani da su don Gele, kodayake ana iya amfani da Adire. 

Wani sabon abu da aka kirkira a baya-bayan nan shine zaɓi na Autogele wanda ya riga ya riga ya yi kuma ya sa shi kamar hular. Lokacin da aka sa, musamman don abubuwan da suka fi dacewa, gele yawanci yana rufe dukkan gashin mace da kunnuwanta. Abinda kawai aka fallasa shi ne fuskarta da zobba a ƙananan ɓangaren kunnuwanta. Gela tana tare da tufafin gargajiya na gida wanda zai iya ko bazai da tsari iri ɗaya da takalmin kai da kansa ba. A Ghana, damar sanya duku yawanci yakan fada a ranar addini ta Jumma'a, Asabar ko Lahadi. Wannan ya dogara da ko masu sa shi Musulmi ne, Adventists na bakwai ko Kiristoci masu zuwa coci na Lahadi.

Mata na Senegal sun kasance suna rufe gashin kansu da kunnuwansu a cikin ayyukan yau da kullun ko abubuwan da suka faru na musamman kamar baftisma ko bukukuwan aure, ko kuma yayin addu'o'i tare da launuka masu launi da ake kira Moussor. An yi kawunan da yadudduka daban-daban tare da alamu daban-daban kuma ana iya tsara su ta hanyoyi daban-daban daga mafi sauki zuwa mafi rikitarwa.

## Kudancin Afirka
A Afirka ta Kudu da Namibia, ana amfani da kalmar Afrikaans doek (ma'anar "tufa") don rufe kan gargajiya da aka yi amfani da shi tsakanin tsofaffin mata a yankunan karkara. Shugabannin Malawi yawanci ƙananan ne kuma masu ra'ayin mazan jiya idan aka kwatanta da salon Najeriya. Mata suna sa duku a abubuwan da suka faru na musamman kamar jana'iza. Mata na birane da gashi mai laushi suma suna sa duku yayin ziyartar yankunan karkara saboda girmama al'adu. Bugu da kari, mata na iya sa duku yayin bacci don kare gashi.

In South African church services women may wear white "dukus" to cover their heads. At the International Pentecostal churches in South Africa, married women wear white 'dukus'.&#x5B;**&#x5D;

Matan Shangaan a Zimbabwe da Afirka ta Kudu suna sa 'dukus' a matsayin kayan ado. A wasu tarurruka na zamantakewa a Zimbabwe mata na iya sa dhuku.

A cewar Farfesa Hlonipha Mokoena na Cibiyar Nazarin Jama'a da Tattalin Arziki ta Witwatersrand,  a tarihi an ɗora doek ko bargo a kan mata baƙi a yankuna da yawa ta hanyar yarjejeniya ko doka a matsayin hanyar sarrafa sha'awa da ban mamaki wanda ya "rashin hankali" ga fararen maza.  2016 ya ga sake farfado da sanya takardu ta hanyar motsi na #FeesMustFall tsakanin dalibai a Afirka ta Kudu.

## Dubi kuma

* Takarda
* Hijab
* Tignon

## Manazarta

## Haɗin waje

* 
* 
* 
* 
*  
*