Dala'il al-I'jaz

**Dalā'il al-I'jāz fī al-Qur'ān** (Arabic: دلا ئەل الإjāاز في القرآن,  Tabbacin Inimitability a cikin Alkur'ani) aiki ne na tushe na ka'idar wallafe-wallafen Larabci da maganganun Larabci wanda aka haifa a ƙarni na 11th-Farisa da masanin ilimin lissafi da kuma masanin ilimin tauhidi 'Abd al-Jurjānījānī (d. 1078 / 471 AH).

An rubuta shi a cikin garin Jurjān, rubutun ya gabatar da ka'idar harshe mai mahimmanci wanda ya sake bayyana yadda ake fahimtar magana (*faṣāḥa*) da ikon wallafe-wallafen. Tasirinsa ya kai ga fannoni irin su fassarar Alkur'ani (tafsir), harshe (naḥw), semantics, da waƙoƙi na gargajiya, kuma ya taimaka wajen tsara maganganu a matsayin horo na kimiyya a duniyar Islama.

## Tarihi
Dalā'il al-I'jāz ya fito ne a cikin wani lokaci na muhawara mai tsanani na tauhidin da harshe game da yanayin mu'ujiza na Alkur'ani. Masana da suka gabata sun danganta rashin daidaituwa da ko dai shiga tsakani na allahntaka, kyakkyawa mai kyau, ko ikonsa na shafar zukata. Al-Jurjānī, duk da haka, ya yi jayayya cewa irin waɗannan hanyoyin ba su da isasshen ƙarfi. Ya yi jayayya cewa rashin daidaituwa na Alkur'ani ya ta'allaka ne a cikin naẓm - tsari na musamman, daidai, da kuma tsarin kalmomi da tsarin nahawu. An kirkiro aikin ne don mayar da martani ga muhawara daban-daban na hasashe da neman gafara, gami da waɗanda Mu'tazilites da Ash'arites suka gabatar, amma ya wuce jayayya don bayar da cikakken tsarin harshe wanda ya samo asali a cikin haɗin kai da ma'ana.  

## Abun ciki
Al-Jurjānī ya sauya waƙoƙi Larabci da koyarwar i'jāz al-Qur'ān (*rashin daidaituwa na [[Alqur'ani mai girma|Alkur'ani]]*) ta hanyar bayar da shawarar cewa yanayin mu'ujiza ya samo asali ba kawai daga ƙamus ba, amma daga cikakkiyar haɗin tsakanin ma'anoni (*ma'ānī*) da maganganu (*alfāẓ*). A cikin aikinsa na asali Dalā'il al-I'jāz ("Alamu na Rashin Rashin Rikici"), ya wuce masu ilimin wallafe-wallafen da suka gabata waɗanda suka mai da hankali kan kayan ado ta hanyar inganta ka'idar tsarin wallafe-wallo wanda ya samo asali ne daga tunani tunani, jituwa, da haɗin kai. Manufarsa ba kawai don bayyana Magana ba ne amma don bayyana dalilin da ya sa Alkur'ani ya kasance wanda ba za a iya kwatanta shi ba - ta hanyar haɓaka ka'idar gaba ɗaya na maganganu da waka.

Ɗaya daga cikin manyan gudummawar ilimi na al-Jurjānī shine ka'idarsa ta *naẓm* - tsari na kalmomi don samar da ma'ana mai ma'ana da ƙarfi. Da yake ƙin ra'ayin da aka gada cewa ma'anoni sun kasance "motifs" daga waƙoƙin pre-Islamic, ya yi jayayya cewa ma'anar ta fito ne kawai ta hanyar gine-gine. A ra'ayinsa, harshe (*naḥw*) ba na inji ba ne amma na fahimta da yanayi, yana tsara duka magana da fahimta.

Al-Jurjānī ya bincika yadda tsarin jumla na Larabci ya nuna alamun tunani: ana zaɓar maganganun magana bisa ga ma'anar da aka nuan, mahallin, da nuance - yana mai da naẓm gada tsakanin nau'in harshe da bayyanaccen ra'ayi. Wannan ka'idar ta haɗa tsarin haɗin kai tare da manufar magana, yana rinjayar tsararraki na masu ilimin lissafi da masu magana.

## Kyauta da Tasiri
Dalā'il al-I'jāz an dauke shi daya daga cikin ayyukan da suka fi tasiri a tarihin ka'idar wallafe-wallafen Larabci. Fahimtar Al-Jurjānī ta tsara yadda masana suka fassara Alkur'ani, waƙoƙin gargajiya, da rubutu, tare da ka'idarsa ta naẓm ta zama tsakiya ga nazarin maganganu daga baya.

Shirin Al-Zamakhsharī da aka sani da *[[Al-Kashshaf|al-Kashshāf]]* ya sami rinjaye daga ka'idodin maganganu na ʿAbd al-Qāhir al-Jurjānī, musamman ma ra'ayinsa naẓm - tsari na kalmomi da ma'anoni a cikin tsari mai jituwa. Da yake zanawa a kan Dalā'il al-I'jāz na al-Jurjānī, al-Zamakhsharī ya yi amfani da ka'idodin balāgha zuwa sharhin Kur'ani, yana mai da al-Kashshāf na farko tafsīr don jaddada nazarin maganganu.

## manazarta