Jimoh Oyewumi, Ajagungbade III

**Ọba Jimoh Oladunni Oyewumi, Ajagungbade III** (Yoruba: Jímọ̀ Ọládùnní Oyèwùmí; 27 ga Mayu 1926 - 12 ga Disamba 2021) ya kasance Soun na Ogbomosho, ko mai mulkin gargajiya (Ọba), na garin Yoruba na Ogbomoho, na tsawon shekaru 48, har zuwa mutuwarsa a 2021.

## Rayuwar farko da zuriyarsu
Oba Jimoh Oladunni Oyewumi, Ajagungbade III, an haife shi a ranar 27 ga Mayu 1926 a cikin gidan sarauta na Oluwusi a Ogbomosho zuwa ga sarki mai mulki, Oba Bello Afolabi Oyewumi, Ajagungbade I, da daya daga cikin sarauniyarsa, Seliat Olatundun Oyewumi. Mahaifinsa yana da mata da yawa da 'ya'ya 63: 31 mata da 32 maza.  Shi ne auta a cikin 'ya'yan uwarsa uku.  An haife shi a shekara ta goma ta sarautar ubansa .

Kakansa na mahaifinsa shi ne Oba Gbagungboye Ajamasa, Ajagungbade I, wanda ya yi sarauta daga 1869 zuwa 1871 (ko 1870 zuwa 1877). Kakansa shi ne Oluwusi Aremu wanda ya yi sarauta daga 1826 zuwa 1840. Oluwusi dan uwa ne ga Toye Akanni Alebiosu na Ogbomoso, Aare Ona Kakanfo na 7 na Daular Oyo kuma shi ne Soun of Ogbomoso. 

Mahaifin Oluwusi shi ne Ikumoyede Ajo, sabon kakan Soun, wanda ya mulki Ogbomoso daga 1770 zuwa 1790.  Mahaifin Ikumoyede, babban kakan Oba Ajagungbade III, shi ne Erinsbaba Alamu Jogioro, wanda shi ne Soun na Ogbomoso na biyu, kuma ana daukarsa a matsayin jarumi mai karfin hali. Ya yi mulki daga 1741 zuwa 1770. Mahaifin Jogioro shi ne Soun Ogbomoso na farko, Olabanjo Ogunlola Ogundiran, wanda ya kafa garin Ogbomoso a tsakiyar karni na 17.  Don haka, Oba Ajagungbade III, a cikin zuriyar namiji kai tsaye shine babban jikan Soun Ogunlola.

Gidan sarauta na Oluwusi yana daya daga cikin gidajen sarauta 5 na Ogbomosho, kowannensu ya fito ne daga 'ya'yan Ikumoyede biyar (Toyeje, Oluwusi, Jaiyeola Baiyewuwon Kelebe, Bolanta Adigun, da Ogunlabi Odunaro). 

## Ilimi da rayuwa kafin mulki
Mahaifin Oyewumi ya rasu a ranar 18 ga Fabrairun 1940, yana da shekaru 13 a duniya. Bayan rasuwar mahaifinsa, an tilasta masa dakatar da karatunsa a makarantar St. Patrick Catholic School, Oke-Padre a Ibadan, ya koma Ogbomoso, inda ya zauna tare da mahaifiyarsa a lokacin jana'izar sarki . Daga nan sai ya halarci Cibiyar Jama’a ta Ogbomoso, da ke Paku, Ogbomoso, don ci gaba da karatunsa na firamare, duk da cewa ba da dadewa ba aka tilasta masa janyewa, inda ya koyi yadi daga hannun wani dan uwansa a birnin Ilesa, inda ya yi saqa da sayar da aso ofi. . Daga nan ya yi tafiya zuwa birnin Jos na arewacin Najeriya a ranar 17 ga Mayu 1944, inda ya fara sana'ar sayar da kayayyaki da giya daga kasar Ingila . Ƙarfinsa na yin Turanci ya ba shi damar kasuwanci da yawa kuma ya buɗe kofofin kasuwancinsa da Turawa . Sannan ya kafa JOOyewumi and Company (Nigeria) Limited, sarkar kasuwanci ta otal.  Ya dawo daga Jos zuwa Ogbomosho a shekarar 1973 don gabatar da sunansa a matsayin dan takarar sarautar Soun bayan rasuwar Oba Olajide Olayode II.

## Mulki
Kamar yadda a yawancin garuruwan Yarbawa, ƙungiyar sarakunan da aka fi sani da Shekarabaj (masu sarauta, a zahiri ma'anarsa "One who enthrones a monarch) ke zabar sarkin." Yawancin sarakunan Ogbomosho suna la'akari da sunayensu, kuma ta hanyar al'ada da dama ciki har da via invoking Ifá. da kuma kuri'a a hukumance, (wanda ya samu kuri'u 92 cikin 94), an zabi Oba Oyewumi a matsayin Saọun na 20 na Ògbómãsó. (Ajágungbádé) III, wanda mahaifinsa da kakansa suka yi amfani da shi, ma’ana “Wanda ya yi yaƙi don ya karɓi rawani.” Shi ne Soun Ogbomoso na farko da ya fara sa kambin ado, wanda ya haifar da cece-kuce, domin sau da yawa rawanin kambi ne kawai. sawa da manyan sarakuna, kuma da yake Ogbomoso ya kasance birni ne da ke kusa da daular Oyo, Soun ba wani babban sarki ba ne, a lokacin mulkinsa ya gina gidan sarauta na zamani kuma ya taimaka wa Ogbomoso ya zama mai himma. gari. Shi ne Soun da ya fi dadewa hidima a tarihi.

## Rayuwa ta sirri
Oyewumi ya auri mata fiye da daya kuma ya auri mata da yawa. Ya auri matarsa ta farko Ayaba Igbayilola Oyewumi (wanda yanzu ya rasu ), a shekarar 1950. Daga cikin sauran matansa sun hada da Ayaba Olaronke Oyewumi (b. 1949). Ya haifi ‘ya’ya 24 da jikoki da jikoki da yawa. Kunle Oyewumi shine dansa na 21. Daya daga cikin 'ya'yansa mata ita ce fitaccen malamin nan dan Najeriya Oyeronke Oyewumi. Shi Musulmi ne, ko da yake da yawa daga cikin matansa da ’ya’yansa Kiristoci ne. 

Ya bar fatalwar a ranar 12 ga Disamba 2021, yana da shekaru 95. 

## Nassoshi