Nigerian Civil Service

**Kungiyar Mutanen  Najeriya ta** ƙunshi ma'aikata a cikin hukumomin gwamnatin Najeriya ban da sojoji da 'yan sanda. Yawancin ma'aikata ne masu aiki a ma'aikatun Najeriya, suna cigaba ne a bisa bangaren chanchanta da girma. Kwanan nan shugaban hukumar ya kasance yana gabatar da matakai don sa ma'aikatun su zama masu inganci da kuma amsawa ga jama'a.  

## Tarihi
Kalmar Civil ta samo asali ne daga tsohuwar kalmar faransa "civil" wacce ke nufin "mai alaƙa da doka" kuma kai tsaye daga kalmar Latin "civilis" wanda ke nufin "mai ma'ana da ɗan ƙasa". yayin da kalmar sabis ta samo asali ne daga tsohuwar kalmar faransa "servise" wacce ke nufin "taimako". Ma’aikatan Gwamnatin Najeriya sun samo asali ne daga kungiyoyin da Turawan Ingila suka kafa a zamanin mulkin mallaka. Nijeriya ta sami cikakken yancin  kai a watan Oktoba na shekara ta 1960 a ƙarƙashin kundin tsarin mulki wanda kuma ya tanadi kafa gwamnatin majalisar dokoki da kuma babban matakin mulkin kai ga yankuna uku na ƙasar. Tun daga wannan lokacin, bangarori daban-daban sun yi nazari tare da bayar da shawarwari kan sake fasalin Ma’aikatan Gwamnati, wadanda suka hada da Margan Commission na shekara ta 1963, Adebo Commission na 1971 da Udoji Commission na shekara ta 1972-74. Babban canji ya faru tare da tallafi a cikin 1979 na tsarin mulki wanda aka tsara akan na Amurka . Kwamitin Dotun Philips na 1985 yayi ƙoƙari ya sake fasalin Ma'aikatan Gwamnati. Dokar sake fasalin Ma’aikata ta 1988 wacce Janar Ibrahim Babangida ya fitar ta yi tasiri sosai kan tsari da ingancin Ma’aikatan. Rahoton daga baya na Ayida Panel ya ba da shawarwari don sauya wasu sabbin abubuwan da aka kirkira a baya da kuma komawa ga Ma’aikatan Gwamnati mafi inganci na shekarun baya.  Ma’aikatan farar hula suna ta gudanar da sauye-sauye a hankali da tsari tare da sake fasalin tun 29 ga Mayun, shekara ta 1999 bayan shekaru gommai na mulkin soja.  Koyaya, har yanzu ana ɗaukar ma'aikatan gwamnati a matsayin tsayayyu kuma basu da inganci, kuma ƙoƙarin da aka yi a baya ta bangarorin ba su da wani tasiri. 

A watan Agusta na shekara ta 2009 Shugaban Ma’aikatan Gwamnati, Stephen Osagiede Oronsaye, ya ba da shawarar sake fasalin inda sakatarorin dindindin da kuma daraktoci za su kwashe a kalla shekaru takwas a ofis. Sauye-sauyen da Shugaba Umaru 'Yar'Adua ya amince da shi, zai haifar da ritayar manyan Sakatarorin Daraktoci da Daraktoci, wadanda yawancin su daga Arewa suke.  Stephen Oronsaye ya ce burin sa shi ne ma’aikatan farar hula na Najeriya su kasance cikin ingantattu masu tsari da sarrafawa a duniya.  Oronsaye ya yi ritaya a watan Nuwamba na shekara ta 2010 yana da shekaru 60 da haihuwa kuma Oladapo Afolabi ya gaje shi.

## Kasafin kudi
An fahimci ma'anar kashe dangi kan yankuna daban-daban ta hanyar jadawalin da ke kasa, wanda ke nuna kasafin kudin shekara ta 2008 na ma'aikatun tarayya, sassan da hukumomi. 

Fadakarwa: Zuwa watan Janairun shekara ta 2008, Naira ɗaya tana da daraja kusan Yuro 0.0057, ko kuma Dalar Amurka 0.0084. http://www.oanda.com/currency/converter/

## Sakatarorin dindindin
Sakatarorin din-din-din suna shugabancin sassan ma'aikatun gwamnati. A cikin watan Agusta na shekara ta 2009, Stephen Oronsaye ya ba da sanarwar wani babban garambawul inda aka ba kusan rabin sakatarorin dindindin ga sabbin sassan.  Jerin jerin sabon layi har zuwa watan Disamban shekara ta 2009 ya biyo baya: 

## Shugaba Buhari ya kori manyan sakatarori
A ranar 10 ga watan Nuwamban, shekara ta 2015, Shugaba Muhammadu Buhari ya kira dukkan sakatarorin din-din-din zuwa Fadar Shugaban Kasa da ke Aso Rock kuma ya tilasta wa guda 17 daga cikinsu ritaya; ritayar su cikin aiki nan take.  

### Kwamitocin

theophilus erebho, unn, PALG

### Sassan ciki

### Ba a sanya shi ba

## Duba kuma

* Ma'aikatun Tarayyar Najeriya
* Siyasar Najeriya
* Hukumar da'ar ma'aikata ta Najeriya

## Manazarta