Kidan Jujú

**Jùjú** wani salon shahararren kiɗa ne na Yoruba mashahurin kiɗan, Yoruba, wanda aka samo daga gargajiya na Yoruba. Sunan juju daga kalmar Yoruba "juju" ko "jiju" ma'ana " jefawa" ko "wani abu da ake jefawa". Waƙar juju ba ta samo sunanta daga juju ba, wanda shine nau'in sihiri da amfani da abubuwa masu sihiri, wanda ya zama ruwan dare a Yammacin Afirka, Haiti, Cuba da sauran ƙasashen Kudancin Amurka. Ya samo asali ne a cikin shekarun 1900 a cikin kungiyoyin birane a duk faɗin ƙasashe, kuma an yi imanin cewa Ababababaa Babatunde King ne ya kirkireshi, wanda aka fi sani da Tunde King. Rubuce-rubucen jùjú na farko sun kasance daga Sarki da Ojoge Daniel a cikin shekarun 1920, lokacin da Sarki ya fara shi. Jagora da mafi yawan kayan aiki na jùjú shine *Iya Ilu*, drum mai magana.

Wasu mawaƙa na juju sun kasance masu tafiya, ciki har da majagaba na farko Ojoge Daniel, Irewole Denge da "makaho minstrel" Kokoro . 

**Afro-juju** salo ne na shahararren kidan Najeriya, hade da wakokin jujú da Afrobeat. Shahararriyar mai magana da yawunta shi ne Shina Peters, wadda ta shahara sosai har jaridu suka kira lamarin "Shinamania". Kololuwar shaharar Afro-juju ta zo ne a farkon shekarun 1990.

## Tarihi
Bayan Yaƙin Duniya na II, an fara haɗa kayan lantarki, da kuma mawaƙa na farko kamar Earnest Olatunde Thomas (Tunde Nightingale), Fatai Rolling Dollar, I. K. Dairo, Dele Ojo, Ayinde Bakare, Adeolu Akinsanya, Sarki Sunny Adé.  da Ebenezer Obey sun sanya nau'in ya fi shahara a Najeriya, yana haɗa sabbin tasiri kamar funk, reggae da Afrobeat da ƙirƙirar sabbin nau'ikan kamar yo-ni-pop. Wasu sabbin masu zane-zane na juju sun hada da Oludare Olateju wanda aka fi sani da Ludare, ɗan Sabada juju mai kirkirar kiɗa; Sarkin sarakuna Wale Olateju da Bola Abimbola . Kodayake kiɗa na juju, kamar Apala, Wakaka Sakara, fuji da waka an kirkiresu ne daga Musulmi Yoruba, kiɗa kanta ta kasance mai zaman kanta. Sarki Sunny Adé shine na farko da ya hada da guitar na ƙarfe, wanda a baya aka yi amfani da shi kawai a cikin kiɗa na Hawaiian da kiɗa na ƙasar Amurka.

## Wurin wasan kwaikwayon
Mawakan da suka fito daga yankin kudu maso yammacin Najeriya ne ke yin wakar Jùjú, inda Yarabawa suka fi yawa. A cikin wasan kwaikwayon, masu sauraro suna yawan shawa mawakan jujú da kuɗin takarda; wannan al'ada ana kiranta da "fesa". Shina Peters an ba shi kyautar ne a shekarar 1990, amma masu sukar waka sun burge shi.

Mai binciken kiɗa Christpher Alan Waterman  ce ɗayan cibiyoyin wasan kwaikwayon jùjú suna cikin Ibadan. Yawancin mawaƙa na jùjú suna cikin yankin sojojin kasuwa. Akwai mahallin da yawa inda ake yin kiɗa na jùjú. An yi kiɗa a otal-otal, kulob din dare, da jami'a. Otal din suna ba da dakunan kiɗa da dakunan rawa. Yawancin ayyukan suna faruwa bayan karfe tara na yamma, kuma otal-otal sune cibiyar tsarin tattalin arzikin Ibadan.

Wani mahallin da ake kunna kiɗa na jùjú shine a bukukuwan da ake kira àríyá . Sarki Sunny Adé ya yi a àríyá tare da kyawawan halayensa. Wadannan bukukuwan sune jam'iyyun da ke murna da sunan jariri, bukukuwan aure, ranar haihuwar, jana'iza, karɓar lakabi, bukukuwannin da ƙaddamar da sabbin dukiya ko kamfanonin kasuwanci. Waƙoƙin rayuwa suna da mahimmanci ga aikin da ya dace na àríyá.

## Dubi kuma

* Waƙoƙin Najeriya
* Jerin mawaƙa na juju
* Afrobeat
* Femi Kuti

## Manazarta

## Haɗin waje

* Tattaunawar Sarki Sunny Ade da Jason Gross daga shafin Perfect Sound Forever (Yuni 1998) 
* "Sparkling Prince of Juju Music Da ake kira Ludare", *[[This Day|Yau]]*, Oktoba 2016