Kashe daji a Laos

Sake sare dazuzzuka a Laos wani babban abin damuwa ne game da muhalli, tare da rasa yankin dazuzzukan Laos sakamakon sare dazuzzuka ba bisa ka'ida ba.

## Sare katako ba bisa ka'ida ba
A cikin 2020, an kama fiye da mita 2,600 na itacen da aka girbe ba bisa ka'ida ba da kuma sama da tan 290 na haramtattun katako. Hukumomi sun duba masana'antar sarrafa itacen kuma sun gano 2,788 sun sabawa dokar gwamnati. Wasu masana'antu 1,636 da suka kasa aiki bisa ka'ida an rufe su.

## Sha'awar kasuwanci a cikin gandun daji
Kayayyakin katako da aka yi niyya don shiga cikin Laos sun haɗa da ironwood, mahogany, pine, redwood, da teak-da sauran kayayyakin gandun daji—benzoin (gudu), gawayi, da sticklac.

Dajin kuma ya kasance muhimmin tushen abincin daji, magungunan ganye, da katako don gina gida har ma a cikin 1990s ya ci gaba da kasancewa mai kima na samfuran halitta don cin abinci na gida. Tun daga tsakiyar shekarun 1980, noman katako na kasuwanci da yawa don kasuwancin ketare ya kawo cikas ga taron gargajiya na kayayyakin gandun daji a wurare da dama kuma ya ba da gudummawa sosai wajen sare itatuwa a duk fadin kasar.

### Aikin noma
Kimanin manoma miliyan daya ne ke gudanar da aikin noma da kone-kone a shekarar 1990. Aikin noma yana lalata dazuzzuka sosai, domin ya hada da canjawa daga tsohon zuwa sabbin filayen gonaki don ba da damar gajiyar kasa ta farfado, tsarin da aka kiyasta yana bukatar akalla shekaru hudu zuwa shida.

Yunkurin da gwamnati ke yi na adana katako mai mahimmanci don hakar kasuwanci ya haifar da matakan hana yanke-kona noma a duk faɗin ƙasar. Takaddamar da gwamnati ta yi na share dazuzzukan don noman sare-da-kone a ƙarshen 1980s, tare da ƙoƙarin sake tsugunar da ƙauyukan noma da kone-kone a hankali zuwa guraren ciyayi da suka dace da noman shinkafar paddy ya yi tasiri sosai a ƙauyukan tuddai.

## Tarihi

An yi amfani da albarkatun katako ta hanyar kasuwanci a kan ƙananan sikelin tun lokacin mulkin mallaka kuma yana da mahimmancin hanyar musayar waje. A cikin 1988 kayayyakin itace sun kai fiye da rabin duk abin da ake samu a waje. A cikin 1992 kayan katako da itace sun kasance kusan kashi ɗaya bisa uku na jimillar manyan abubuwan da ake fitarwa zuwa ketare.

A cikin shekarun 1950, gandun daji sun rufe kashi 70 cikin 100 na yankin ƙasar Laos. A shekara ta 1992, bisa ga kimantawar gwamnati, gandun daji ya ragu da kusan kashi ɗaya bisa uku, zuwa kashi 47 cikin ɗari na jimlar yankin ƙasa. Ya zuwa 2021, manufofin gwamnati shine maido da gandun daji zuwa kashi 70 cikin 100 na ƙasar.

Satar dazuzzuka ya karu a hankali a cikin shekarun 1980, a matsakaicin matsakaicin shekara na kusan kashi 1.2 cikin dari a farkon rabin shekaru goma a cewar Majalisar Dinkin Duniya (UN) da sauran hukumomin sa ido. Wannan adadin yana wakiltar lalata kusan hekta 150,000 zuwa 160,000 a kowace shekara, idan aka kwatanta da sake dazuzzuka na shekara-shekara na kusan hecta 2,000. Gwamnati, duk da haka, ta ba da rahoton adadin sare itatuwa ya ninka wannan adadi. Sakamakon sare dazuzzuka daga share gandun daji don canza noma, cire katako don amfanin masana'antu da man fetur, da fitar da katako mai tsauri.

Girman katako (roundwood) da aka cire don dalilai na masana'antu ya karu da kusan kashi 70 cikin dari tsakanin 1975-1977 da 1985-1987, zuwa kusan 3,000 m3. Koyaya, wannan ƙarar ta ragu da wannan da aka cire don dalilai na cikin gida (mai). Tsakanin 1980 da 1989, yawan katako da aka cire don man fetur ya karu da kusan kashi 25, zuwa kimanin miliyan 3.7 m3; an cire kimanin 100,000 m3 ne kawai don dalilai na masana'antu. A shekara ta 1991 waɗannan adadi sun karu zuwa kusan 3.9 miliyan m3 da 106,000 m3, bi da bi.

Bayan bullo da Sabon Tsarin Tattalin Arziki, raba kula da gandun dazuzzuka ga kamfanonin gandun daji masu cin gashin kansu a matakin lardi ya karfafa karuwar amfani da gandun daji. A matakin tsakiya da na larduna, kamfanonin gandun daji masu cin gashin kansu ne ke da alhakin kula da gandun daji.

### Shari'a

Gwamnati ta yunƙura don daidaita manufofinta masu adawa da tsarin kula da gandun daji da kare muhalli. A cikin Janairu 1989, gwamnati ta sanya dokar hana shiga-da farko ta sanar a cikin Janairu 1988 a matsayin haramcin fitar da itacen da ba a sarrafa ba - ko da yake ana ba da keɓe bisa ga kowane hali. Wannan matakin ya biyo bayan sanya haraji mai yawa na fitar da katako a kan katako da sauran kayayyakin itace, wanda aka haɗa a cikin gyare-gyaren haraji na Yuni 1989.

Zuwa ƙarshen shekara ta 1989, an sake ba da izinin katako, amma kawai bisa ga ƙididdigar da aka faɗaɗa ga kamfanonin gandun daji. Dangane da ƙuntatawa, samar da katako marasa tsari, duka katako ko katako sun ragu dan kadan a cikin 1989.  Koyaya, a cewar Bankin Ci Gaban Asiya, samarwa fiye da dawowa a shekara mai zuwa.

An nuna tasirin hane-hane a fili a cikin kididdigar fitar da kayayyaki na shekarar 1989—fitar da katako da kayayyakin itace ya ragu da kashi 30 cikin dari daga shekarar da ta gabata. A shekara ta 1991, wata sabuwar doka ta hana duk wani nau'i na sare-tsaro har sai an samu sanarwa, da fatan shawo kan yawaitar sare itatuwa ba bisa ka'ida ba da kuma lalata muhalli. Koyaya, an sami ɗan tasiri mai amfani, kuma har yanzu sare itace ba bisa ƙa'ida ba ya yaɗu. Shima safarar katako zuwa Thailand yana da mahimmanci.

Firayim Minista Thongloun Sisoulith a ranar 13 ga Mayu 2016 ya ba da umarnin Firayim Ministan No. 15 wanda ya haramta fitar da kayayyakin katako da ba a gama ba ciki har da katako da katako.

### Haɗin kai na soja ba bisa ka'ida ba
Yankin Luang Prabang Range, a kan iyaka tsakanin Laos da Thailand, ana zargin yana cike da shiga soja a Kasuwancin katako.

## Manazarta
 

## Dubi kuma

* Dabbobin daji na Laos

## Bayanan da aka ambata

## Ƙarin karantawa

*