Yazawar yanayi

**Zazzagewa**: Tsarin lalacewa ko wargajewar ƙasa, galibi ta hanyar ƙarfin yanayi kamar iska da ruwa, kuma wani lokaci ayyukan ɗan adam suna shafar su kamar sare dazuzzuka ko sarrafa ƙasa mara kyau. 

Ko da yake sauye-sauyen amfani da filaye da kuma rufe filaye sakamakon raya kasa da sarrafa filaye na iya yin tasiri sosai kan illar lamurra ga zaizayar ƙasa, yanayi shi ne babban abin da ke haifar da zaizayar kasa. Ta hanyar ruwa, iska, ko nauyi, ɓangarorin ƙasa suna rushewa, ware su, jigilar su, da sake rarraba su yayin zazzagewa  

## Abubuwan da ke haifar da zaizayar ƙasa
Waɗannan su ne ke haifar da zaizayar:

### Ruwa

#### '''Yazawar ruwan sama'''
Lokacin da ɗigon ruwan sama ya faɗo ƙasa, suna iya kawar da barbashi na ƙasa. A tsawon lokaci, wannan na iya haifar da samuwar rills (kananan tashoshi) da gullies (manyan tashoshi) yayin da ruwa ke ɗauke da ƙasa mai kwance.

#### Yazawar Kogi
Koguna da rafuka suna ɗaukar ruwa zuwa ƙasa, kuma ƙarfin ruwan yana iya lalata gabar kogi da gado. Wannan tsari yana haifar da fasali kamar kwarin kogi da kwaruruka.

#### Zaizayar Teku
Ayyukan igiyoyi da igiyoyin ruwa ne ke haifar da zaizayar teku. Juyawan motsin ruwa akai-akai na iya lalata rairayin bakin teku, manyan duwatsu, da rairayin bakin teku.

#### Yazara Glacial
Glaciers manyan kankara ne masu motsi a hankali. Yayin da suke gudana, za su iya ɗaukar duwatsu da laka kuma su niƙa a ƙasan ƙasa, suna sassaƙa kwari da fjords.

#### Gurbacewar Ruwan Qasa
Ruwan karkashin kasa na iya narkar da wasu nau'ikan dutse, kamar dutsen farar ƙasa, ta hanyar da ake kira yanayin yanayi na sinadarai. Bayan lokaci, wannan na iya haifar da samuwar kogo na karkashin kasa da ramukan nutsewa.

A kowane hali, ruwa yana taka rawa wajen jigilar laka da sake fasalin yanayin duniya ta hanyar tafiyar da zaizayar kasa.

### Iska
Iska na iya haifar da zaizayar kasa da farko ta hanyar zaizayar iska. Ga yadda yake aiki:

#### sufuri iska
Iska na iya ɗauka da jigilar sassan ƙasa, yashi, da ƙura. Wannan tsari ya fi zama ruwan dare a cikin ɓangarorin da ba su da ƙazamin ƙazamin ƙasa inda babu ciyayi da yawa da za su ɗaura ƙasa a wurin.

#### Cutarwa
Yayin da barbashi da iska ke busawa ta cikin iska, za su iya yin karo da wasu barbashi da daskarewa kamar duwatsu. Wannan abrasion akai-akai na iya shafe saman saman kan lokaci.

#### Zubewa
Daga ƙarshe, iska na iya ajiye ɓangarorin da aka ɗauka lokacin da saurinta ya ragu. Wannan na iya haifar da samuwar dunƙulen yashi ko kuma yada ƙura mai kyau a kan wani wuri mai faɗi.

Yazawar iska  na iya yin tasiri sosai ga muhalli da noma, domin tana iya kawar da ƙasa mai albarka, ta lalata ciyayi, har ma ta kai ga hamada a wasu lokuta. Gudanar da ƙasa mai kyau da kuma dasa ciyayi na iya taimakawa wajen rage tasirin zaizayar iska.

### Kankara
Kankara na iya haifar da zaizayar kasa ta hanyar da aka sani da zaizayar glacial. Kwaruka masu kankara manyan jikin ƙanƙara ne waɗanda ke gangarowa ƙasa a hankali ƙarƙashin nauyin nasu. Yayin da suke gudana, glaciers suna da tasiri mai ƙarfi akan yanayin ƙasan 

KWARAWA

Gilashin kankara na cike da duwatsu da tarkace da suka tsince a hanyarsu. Yayin da dusar ƙanƙara ke motsawa, waɗannan duwatsun da tarkace suna aiki kamar takarda yashi, suna gogewa da niƙa a kan gadon da ke ƙasa. Wannan aikin abrasive yana lalata saman ƙasa, yana haifar da tsagi, tarkace, da goge saman dutse.

#### Cirowa
Gilashin dusar ƙanƙara kuma na iya fizge duwatsu da duwatsu daga gadon da ke ƙarƙashinsu. Kankara tana daskarewa akan duwatsu, kuma yayin da dusar ƙanƙara ke motsawa, sai yaga waɗannan duwatsun. Ana iya ɗaukar waɗannan duwatsu a cikin dusar ƙanƙara kuma a ajiye su lokacin da ƙanƙara ta narke, suna barin abubuwa kamar glacial moraines.

#### Kwarurruka masu siffa U
#### kwarurruka masu dusar kanka ta na iya sassaƙa zurfi, kwaruruka masu siffa U yayin da suke tafiya ta cikin kwarin kogin da ke akwai. Ƙarfin ƙanƙaramar glacier yana canza fasalin yanayin.
#### Kwarurruka
Glacial zaizayar ruwa na iya haifar da Kwaruka, waɗanda ke da zurfi, kunkuntar mashigan teku waɗanda galibi ke kewaye da tudu masu tudu. Kwaruka masu dusar ka kara suna sassaƙa waɗannan fjords yayin da suke ci gaba da ja da baya, suna barin shimfidar wurare masu ban mamaki.

Zaizayar kankara ta kwarurruka yana da hankali amma mai ƙarfi wanda zai iya siffanta saman duniya akan ma'auni na lokacin nazarin ƙasa, yana barin keɓaɓɓen yanayin ƙasa da sake fasalin shimfidar wurare.

## Manazarta