Makamashi mai ɗorewa

Misalai na makamashi mai ɗorewa: ƙarfin hasken rana mai maida hankali tare da ajiyar zafi na gishiri a Spain; makamashi na iska a Afirka ta Kudu; jigilar jama'a mai amfani da wutar lantarki a Singapore; da kuma dafa abinci mai tsabta a Habasha.**Makamashi** yana da ɗorewa idan "ya cika bukatun yanzu ba tare da ya lalata ikon tsararraki masu zuwa don biyan bukatun kansu ba".   Ma'anar makamashi mai dorewa yawanci yana kallon tasirinsa akan muhalli, tattalin arziki, da al'umma. Wadannan tasirin sun fito ne daga hayakin gas da gurɓataccen iska zuwa talauci na makamashi da Sharar gida mai guba. Tushen Makamashi mai sabuntawa kamar iska, ruwa, hasken rana, da makamashi na geothermal na iya haifar da lalacewar muhalli amma gabaɗaya sun fi dorewa fiye da tushen man fetur.

Matsayin hanyoyin samar da makamashi mara sabuntawa a cikin makamashi mai ɗorewa yana da rikici. Ikon nukiliya ba ya samar da gurɓataccen carbon ko gurɓatawar iska, amma yana da matsala wanda ya haɗa da sharar gida, haɗarin Yaduwar nukiliya, da haɗarin haɗari. Canja daga  zuwa iskar gas yana da fa'idodin muhalli, gami da ƙananan Tasirin yanayi, amma yana iya haifar da jinkirin sauyawa zuwa zaɓuɓɓuka masu ɗorewa. Za'a iya gina kama da adana carbon a cikin tsire-tsire na wutar lantarki don cire hayakin carbon dioxide (CO2), amma wannan fasahar tana da tsada kuma ba a aiwatar da ita sosai ba.

Fossil fuels samar da 85% na amfani da makamashi a duniya, kuma tsarin makamashi yana da alhakin 76% na hayakin gas na duniya. Kimanin mutane miliyan 790 a Kasashe masu tasowa ba su da damar samun wutar lantarki, kuma biliyan 2.6 sun dogara da man fetur mai gurɓata kamar itace ko gawayi don dafa abinci. Cin abinci tare da biomass tare da gurɓataccen man fetur yana haifar da kimanin mutuwar mutane miliyan 7 a kowace shekara. Ƙuntatawar dumamar duniya zuwa 2 ° C (3.6 ° F) zai buƙaci canza samar da makamashi, rarrabawa, adanawa, da amfani. Samun damar duniya ga wutar lantarki mai tsabta na iya samun manyan fa'idodi ga yanayi, lafiyar ɗan adam, da tattalin arzikin ƙasashe masu tasowa.

An ba da shawarar hanyoyin rage sauyin yanayi don iyakance dumamar duniya zuwa  ° C (3.6 ° F). Wadannan sun hada da fitar da tashoshin wutar lantarki na kwal, adana makamashi, samar da karin wutar lantarki daga hanyoyin da suka dace kamar iska da hasken rana, da sauyawa daga man fetur zuwa wutar lantarki don sufuri da gine-gine masu dumama. Fitar da wutar lantarki daga wasu hanyoyin samar da makamashi masu sabuntawa ya bambanta dangane da lokacin da iska ke hurawa da rana ke haskakawa. Sabili da haka sauyawa zuwa makamashi mai sabuntawa na iya buƙatar haɓakar wutar lantarki, kamar ƙara ajiyar makamashi. Wasu matakai da ke da wuyar amfani da wutar lantarki na iya amfani da man fetur na hydrogen wanda aka samar daga ƙananan hanyoyin samar da makamashi. A cikin shawarar da Hukumar Kula da Makamashi ta Duniya ta bayar don cimma matsakaicin hayaki a shekarar 2050, kusan kashi 35% na raguwar hayaki ya dogara da fasahar da ke ci gaba har zuwa 2023. 

Kasuwancin iska da hasken rana sun karu zuwa 8.5% na wutar lantarki a duniya a cikin 2019, kuma farashin yana ci gaba da faduwa. Kwamitin Intergovernmental kan Canjin Yanayi (IPCC) ya kiyasta cewa kashi 2.5% na babban samfurin cikin gida na duniya (GDP) zai buƙaci saka hannun jari a cikin tsarin makamashi a kowace shekara tsakanin 2016 da 2035 don iyakance dumamar duniya zuwa  ° C (2.7 ° F). Gwamnatoci na iya tallafawa bincike, ci gaba, da nuna sabbin fasahohin makamashi mai tsabta. Hakanan suna iya gina ababen more rayuwa don wutar lantarki da sufuri mai ɗorewa. A ƙarshe, gwamnatoci na iya ƙarfafa tura makamashi mai tsabta tare da manufofi kamar Farashin carbon, ka'idojin fayil ɗin sabuntawa, da kuma saurin tallafin man fetur. Wadannan manufofi na iya kara Tsaro na makamashi.

## Ma'anar da baya

### Ma'anar
Hukumar Brundtland ta Majalisar Dinkin Duniya ta bayyana manufar Ci gaba mai ɗorewa, wanda makamashi shine babban bangare, a cikin rahoton 1987 Our Common Future . Ya bayyana ci gaba mai ɗorewa a matsayin saduwa da "bukan yanzu ba tare da lalata ikon tsararraki masu zuwa don biyan bukatun kansu ba". Wannan bayanin ci gaba mai ɗorewa tun daga lokacin an yi amfani da shi a cikin ma'anoni da yawa da bayani game da makamashi mai ɗorewar.

Babu fassarar da aka yarda da ita a duniya game da yadda manufar dorewa ta shafi makamashi a sikelin duniya. Ma'anar aiki na makamashi mai ɗorewa ya ƙunshi nau'o'i masu yawa na ɗorewa kamar muhalli, tattalin arziki, da zamantakewa. A tarihi, manufar ci gaban makamashi mai ɗorewa ta mai da hankali kan hayaki da kuma Tsaro na makamashi. Tun daga farkon shekarun 1990s, ra'ayin ya fadada don ya ƙunshi batutuwan zamantakewa da tattalin arziki.

Yanayin muhalli na dorewa ya haɗa da hayakin gas, tasirin halittu da yanayin halittu, sharar gida mai haɗari da hayakin guba,  amfani da ruwa,  da kuma raguwar albarkatun da ba za a iya sabuntawa ba. Tushen makamashi tare da ƙananan tasirin muhalli wani lokacin ana kiransu *makamashi mai tsabta* ko makamashi. Matsayin tattalin arziki na dorewa ya rufe ci gaban tattalin arziki, ingantaccen amfani da makamashi, da tsaro na makamashi don tabbatar da cewa kowace ƙasa tana da damar samun isasshen makamashi. Batutuwan zamantakewa sun haɗa da samun damar samun makamashi mai araha da amintacce ga dukan mutane, haƙƙin ma'aikata, da haƙƙin ƙasa.

## Manazarta