Binciken Burtaniya zuwa Abyssinia

Binciken Burtaniya zuwa Abyssinia wani aikin ceto ne da kuma balaguron azabtarwa da aka gudanar a 1868 ta sojojin Daular Burtaniya a kan Daular Habasha (wanda aka fi sani da Abyssinía a lokacin). Sarkin sarakuna Tewodros na biyu na Habasha, wanda ake kira da sunan anglicized Theodore, ya ɗaure masu wa'azi a ƙasashen waje da yawa da wakilan gwamnatin Burtaniya biyu a cikin ƙoƙari na tilasta gwamnatin Burtaniya ta bi buƙatun sa na taimakon soja. Binciken azabtarwa da Burtaniya ta kaddamar a matsayin martani ya buƙaci jigilar dakarun sojoji masu yawa daruruwan kilomita a fadin tsaunuka ba tare da tsarin hanya ba. Kwamandan balaguron, Janar Robert Napier, wanda ya kama babban birnin Habasha, ya shawo kan manyan matsalolin da aka yi wa aikin, kuma ya ceci duk masu garkuwa.

Masanin tarihi Harold G. Marcus ya bayyana aikin a matsayin "ɗaya daga cikin al'amuran girmamawa mafi tsada a tarihi".

## Tarihi

A watan Oktoba na shekara ta 1862 matsayin Sarkin sarakuna Tewodros a matsayin mai mulki ya zama mai haɗari: yawancin Habasha suna tayar da shi, ban da karamin yanki wanda ya kai daga Tafkin Tana gabas zuwa sansaninsa a Magdala. Ya shiga cikin yakin basasa na yau da kullun a kan abokan adawar da yawa. Hakazalika, Abyssinia ta fuskanci barazanar mamayewar Islama yayin da Turks da Masarawa suka mamaye Habasha daga Bahar Maliya da Sudan. Tewodros ya rubuta wa manyan iko don taimako. Kamar yadda Donald Crummey ya ba da labarin, "Yanzu ya zo da ƙoƙari na ƙarshe, a lokacin juyawa na aikin Sarkin sarakuna. Nasara na iya daidaita yanayin cikin gida; cin nasara zai fitar da goyon baya na ƙarshe. Ya ba da shawarar aika ofisoshin jakadanci tare da babban burin samun kawancen soja da yarjejeniyoyi don ci gaban fasaha. "

Tewodros ya aika da wasiƙu ga Daular Rasha, Prussia, Daular Austriya, Daular Faransa da Daular Burtaniya. Gwamnatin Faransa ta amsa da buƙatu a madadin wani aikin Lazarist a Hamasian, a gefen mulkin Tewodros; su ne kawai ƙasar da aka sani sun amsa. Wani tsohon jami'in diflomasiyya  ya nuna cewa ya fi shiga cikin rashin kulawa: Wasikar ta kasance a cikin Amharic kuma an aika ta zuwa Jamus don fassara.

Wasikar Tewodros ga Sarauniya Victoria ta yi kira ga hadin kan Kirista a fuskar fadada Islama da ke faruwa a duk yankin amma wannan bai sami tausayi ba. Abubuwan da Daular Burtaniya ke so a Arewa maso gabashin Afirka ba su da alaƙa da "yaƙin basasa" na Kirista game da Islama amma a maimakon haka, Burtaniya ta nemi yin hadin kai a siyasa, dabarun da kasuwanci tare da Daular Ottoman, Misira da Sudan. Wannan ba wai kawai don kare hanyar zuwa Indiya ba har ma don tabbatar da cewa Daular Ottoman ta ci gaba da aiki a matsayin mai hana shirye-shiryen Rasha na fadada zuwa Asiya ta Tsakiya. Bugu da ƙari, a sakamakon Yaƙin basasar Amurka, isar da auduga daga Tarayyar Amurka zuwa masana'antar masana'antu ta Burtaniya suna raguwa, suna sa Burtaniya ta ƙara dogaro da auduga ta Masar da Sudan. Dangane da waɗannan abubuwan, Ofishin Harkokin Waje na Burtaniya bai yi la'akari da tallafawa Tewodros ba. An adana wasikar amma ba a amsa ba.

## Masu garkuwa
Mutumin Turai na farko da ya tsallaka hanyar Tewodros bayan wannan rashin amsawa ya kasance Henry Stern, mai wa'azi na Burtaniya. Stern ya kuma ambaci asalin ƙasƙanci na Sarkin sarakuna a cikin wani littafi da ya buga; kodayake ba a yi niyyar yin amfani da shi don zama abin zagi ba ("tarihin da ya faru da kuma soyayya na mutumin, wanda, daga wani yaro matalauci, a cikin gidan ibada da aka gina ya zama ... mai cin nasara na larduna da yawa, da kuma Mai mulkin babban yanki mai zurfi" ) ya zama kuskure mai haɗari. A lokacin da Tewodros ke dagewa kan gaskiyar zuriyarsa daga daular Solomonic, kuma Tewodros ya nuna fushinsa a hanyoyi da yawa, gami da a yi wa bayin Stern duka har ya mutu, kuma Stern, tare da mataimakinsa, Mista Rosenthal, an "sare su, an bi da su sosai, kuma an yi wa wannan rauni a lokuta da yawa".

Wakilin Burtaniya Charles Duncan Cameron, tare da Abuna Salama III da ƙungiyar mishaneri da ke Gafat, duk sun yi roƙo don sakin ma'aurata da aka ɗaure, kuma na ɗan lokaci ya bayyana cewa ƙoƙarin su na iya cin nasara; amma a ranar 2 ga Janairu 1864 an kama Cameron tare da ma'aikatansa, kuma an ɗaure su duka a sarƙoƙi. Ba da daɗewa ba, Tewodros ya ba da umarnin yawancin Turawa a sansanin sarauta a ɗaure su.

Gwamnatin Burtaniya ta aika Hormuzd Rassam, wani Kirista na Assuriya daga Mesopotamiya, don tattauna mafita ga wannan rikicin, amma "tsaro a Tigre, rashin yanke shawara na Sarki, da ci gaba da rikicewa game da umarnin jakadan" ya jinkirta isowar Rassam a sansanin Tewodros har zuwa Janairu 1866. Da farko, ya yi kama da Rassam zai iya cin nasara wajen sakin masu garkuwa: Sarkin sarakuna ya nuna masa ni'ima mai yawa, ya kafa shi a Qorata, ƙauye a gefen kudu maso gabashin Tafkin Tana, kuma ya aiko masa da kyaututtuka da yawa, kuma yana da Cameron, Stern, da sauran masu garkuwa da aka aika zuwa sansaninsa.

## A cikin al'adun gargajiya
Abyssinia Expedition shine wurin da George MacDonald Fraser ya rubuta littafin Flashman a watan Maris.

## Manazarta