Hadisin alkalami da takarda

**Hadisin Alkalami da Takarda:** yana nuni ne da wani lamari da Annabi Muhammad (S A W) ya bayyana fatansa na fitar da sanarwa jim kadan kafin rasuwarsa, amma aka hana shi yin hakan. Abin da bayanin ya kunsa, da yadda aka yi rigakafin da kuma yadda Annabi Muhammad (SAW) ya mayar da martani game da ita, abubuwa ne da ke da sabani a tsakanin majiyoyi daban-daban.

Ana kuma kiran wannan waki’ar da musibar ranar alhamis (Larabci: رزية يوم الخميس, romanized: *Raziyat Yawm al-Khamis*), in ba haka ba, da tsarin tarihi ya bambanta.

## Labari
Annabi Muhammad ya yi rashin lafiya a shekara ta 11 bayan hijira (632 Miladiyya) kuma lafiyarsa ta yi tsanani a ranar Alhamis, inda ya nemi a ba shi abin  rubutu: "Ina bukatan rubuta wani abu don kada ku bace idan na tafi." An ruwaito Omar, wani sahabi Muhammad, ya shiga tsakani, inda ya shaida wa wadanda suke wurin cewa Muhammadu yana ta zage-zage, ya kuma kara da cewa, “Kuna da Alkur’ani, littafin Allah ya ishe mu."  Hayaniyar da alama ta ɓaci Muhammadu, wanda ya tsawatar wa waɗanda ke gefen gadonsa: "Ku tafi ku rabu da ni."

Wasu rahotanni sun kara da cewa Muhammad daga baya ya bar umarni uku ga musulmi. A cikin Tabaqat al-Kubra, ibn Sa’ad ya rubuta cewa, guda biyu daga cikin waxannan umarni sune a kori mushrikai daga larabawa, da karvar tawaga kamar yadda ya yi. Nasiha ta uku ba ta nan wadda a cewar ibn Sa’ad mai yiwuwa majiyarsa ta manta da ita. Haka nan sauran marubuta irin su al-Tabari da ibn Kathir, su ma sun yi bayanin abin da ya faru. A madadin haka, wata ruwaya a cikin littafin ibn Sa’ad ta lissafo hukunce-hukuncen guda uku kamar sallah, zakka da [tausasawa] ma malakat aymanukum (bayi). Wannan sigar ta ƙare da mutuwar Annabi Muhammadu (S) akan cinyar Ali. Haka nan ruwayoyi daban-daban na wannan hadisi sun sha bamban wajen tantance wadanda suke wurin, inda aka sanya wasu adadi, kamar su Zainab bint Jahsh, Ummu Salama da Abdullahi bn Abi Bakr, an sanya su ko kuma a cire su gwargwadon fifikon maruwaita.

A cewar malamin Shi'a Tabarsi, umarni na uku (bace) game da Ahlul-baiti (iyalan Muhammad). A cikin fassarar Tabarsi na abubuwan da suka faru, lokacin da aka tambayi Muhammad daga baya ko yana son rubuta wani abu, sai ya amsa da cewa: 

## Tattaunawa
Maluman Sunnah galibi suna kallon damuwa game da wuce gona da iri kan Muhammadu mara lafiya a matsayin dalilin faruwar wannan lamari. Wasu kamar su al-Baladhuri, kuma suna da'awar cewa Muhammadu yana nufin ya ayyana Abubakar a matsayin magajinsa. A madadin, marubucin L. Hazleton, ya nuna cewa mai yiwuwa Annabi Muhammad (S) ya so ya faɗa nufinsa, kuma "idan Ali ya zama magajin da aka naɗa, babu wani mutum a cikin ɗakin da ya so a rubuta shi."

Ana kallon kin biyan bukatar Annabi Muhammadu (S) a matsayin sabawa koyarwar addini na Alkur’ani, wanda ya hada da nassosi kamar: “Duk abin da Manzo (Muhammad) ya ba ku, ku karba, abin da ya hane ku ku bar shi”. ko kuma "Ma'abcinku (Muhammad) bai ɓata ba, kuma bai ɓata ba, kuma bã ya yin magana daga son rai." A madadin, a cewar marubuci G. Miskinzoda, wannan taron na iya ba da shawarar cewa Annabi  Muhammadu (S) ya yarda da yadda al'ummar musulmi za su yi aiki idan babu shi.

Har ila yau Miskinzoda ya danganta wannan lamari da bullowar maganar da aka jingina wa Muhammad cewa, “Al’ummata ba za ta taba yarda da kuskure ba”, ra’ayin da malaman tauhidi irin su ibn Hazm da ibn Sayyid al-Nās suka dawwama. Wannan ra'ayin na zamani yana kama da ya saba wa koyarwar Kur'ani wanda, alal misali, "shawarar da masu aminci su warware wasu batutuwa ta hanyar shawarwari, amma ba maye gurbin annabawa ba. Cewa, bisa ga Kur'ani, an daidaita shi ta hanyar zaɓin Allah," kamar yadda aka lura. da W. Madelung.

A cewar Miskinzoda, ainihin jigon labarin, tambaya ce ta ikon addinin Muhammad, wanda aka misalta shi da furucin Omar: "Kana da Al-Qur'ani, littafin Allah ya ishe mu." Hazleton, duk da haka, ya karyata wannan da'awar kuma ya nuna cewa, "[Qur'ani] ba zai wadatar ba," ya ci gaba da cewa, "Alqur'ani za a kara masa (bayan mutuwar Muhammad) ta hanyar Muhammad, misalinsa a cikin komai daga mafi girman al'amura. zuwa ga mafi ƙanƙantar bayanan rayuwar yau da kullun, kamar yadda na kusa da shi suka danganta.

Wani hadisi ingantacce ya nakalto Muhammad cewa, “Na bar muku abubuwa biyu masu nauyi, Littafin Allah da zuriyata, su biyun ba za su taba rabuwa da juna ba har sai sun dawo gare ni a bakin tafkin [Kausar a sama]."  A cewar ‘yan Shi’a, wannan hadisi ya nuna cewa wasu daga cikin zuriyar Muhammad da aka fi sani da limaman ‘yan Shi’a, Allah ya ba su ikon fassara Alqur’ani daidai. H. Mavani ya rubuta cewa, “Shi [limamin Shi’a] shi ne rayayyun siffar Alqur’ani, mai tafsirinsa kuma mai zartar da shi. Mahdi, na karshen wadannan limaman Shi'a 'yan Shi'a da Ahlus-Sunnah ne suke jira don ya cika duniya da adalci da zaman lafiya.

## Manazarta