Aso oke

**Aso oke** ( Yoruba  , an furta *ah-SHAW-lafiya*   ), wanda aka fi sani da **Òfì**, wani yadi ne da aka saka da hannu wanda ya samo asali daga kabilar Yarabawa na ƙasar Yarabawa a cikin Najeriya ta yau, Benin da Togo. Yawancin lokaci maza ne ke saka shi, ana amfani da yadin don yin rigunan maza, waɗanda ake kira *agbada* da huluna, waɗanda ake kira *fila*, da kuma naɗaɗɗen yadin mata na Yarabawa da ake kira *Iro* da rigar mata ta Yarabawa da ake kira Buba da riga mai suna Komole, da kuma ɗaure kai, wanda ake kira *gele* da sauransu.

*Aso oke* ta fito ne daga al'adun Yarabawa a jihohin Kwara, Kogi, Ondo, Oyo, Ogun, Ekiti, Lagos, da Osun a yammacin Najeriya da sauran sassan ƙasar Yarabawa, inda garin Iseyin, a jihar Oyo, a tarihi aka san shi a matsayin babban cibiyar samar da kayayyaki.

Hanyar yin yadin ya kasance iri ɗaya tsawon ƙarni, duk da haka an yi nazari kan sabbin dabaru da hanyoyin samarwa don kawar da nauyi da kauri na yadin aso oke. Yadi masu sauƙi suna sa wannan rigar ta fi sauƙi don sawa ta yau da kullun, saboda yawancin saƙa na aso oke na gida ba su dace da wasu yanayi na musamman ba.  

## Nau'ikan aso oke
Sauran hanyoyin da masu zane-zane suka sanya wannan tsohon zane na gargajiya ya zama na zamani shine "yin amfani da tsarin zane da haɗa launukan dabbobi da na fure zuwa siffofi na grid da geometry, waɗanda suka dace da aikace-aikacen ƙirar kwamfuta." Tushen ƙarin launukan gargajiya zai samo asali ne daga tatsuniyoyi da almara.

* Nau'in *Sanyan* : an saka shi da zaren auduga na anaphe. Nau'in *sanyan* yawanci yana zuwa da launin ruwan kasa ko launin ruwan kasa.  
* Nau'in *Alaari* : an saka shi da audugar roba ko ta gargajiya ko kuma zare mai sheƙi, wani lokacin kuma ana yin sa da siffofi masu ramuka. *Alaari* yawanci ana yin sa ne da launin ja mai zurfi ko shunayya mai haske. 
* Nau'in *Etu* : yana ɗauke da launuka masu duhu na indigo tare da ƙananan ratsi fari waɗanda aka lura da su saboda sauƙinsu.  
* *Opa aro:* wani zane mai launin shuɗi mai duhu da aka saka a cikin launi mai ƙarfi wanda aka karya tare da layin kore. 
* *Ifun ko fu* : haɗin zane mai launin ruwan kasa mai haske da shuɗi mai launin ruwan kasa. 
* *Waka* : kyalle mai kauri baki mai lanƙwasa ɗaya ko biyu na ja. 
* *Aso-ipo, ifale, abata, da aponuponyin wa]* anda jajayen tufafin saqa ne 

Aso Oke yana zuwa da launuka daban-daban.

Ana iya sawa yadin Aso oke tare da wasu yadin Yarabawa, kamar Aran, yadin velvet mai zane mai ma'ana.

## Tufafin mata na Yarabawa
Idan mutane suka yi maganar aso oke, yawanci suna nufin tufafin gargajiya na mata na Yarabawa, wanda ya ƙunshi sassa huɗu: 

* *Buba* : rigar Yarbawa
* *Iro* : siket mai ɗaurewa
* *Gel* : ɗaure kai
* *Iborun* ko *ipele* : shawl ko sash na kafada

Koyaya tufafin mata na Yoruba ana yin su ne daga kayan gargajiya daban-daban na Yorube, ba kawai Aso oke ba, wannan ya haɗa da Adire, Seghosen, Aso Olona da kuma nau'ikan Lace da Ankara. Har ila yau tufafin mata na Yoruba sun haɗa da Pakaja / Kaja da gashin gashi.

## Tufafi na yau da kullun
Yarabawa a faɗin duniya suna sanya kayan ado na oke don bukukuwa na musamman,  gami da bukukuwan aure, bukukuwan aure, jana'iza  da kuma bukukuwan sarauta na shugabanni. Duk mabiya addinin Yarabawa suna sanya kayan ado na oke da huluna. Ana amfani da Aso oke, musamman nau'in *etu* a cikin abin rufe fuska na Egungun . Ana sanya kayan da aka wakilta kusa da fatar mai rufe fuska, yana da kama da abin rufe fuska wanda aka naɗe mamacin a ciki. 

## Dabaru da kayan da aka yi amfani da su wajen yin Aso-Oke
Zaɓin launin da aka yi amfani da shi wajen yin ƙirar Aso-Oke daban-daban yana nuna ɓangarorin imani da rayuwar mutanen Yarbawa kuma yawanci ana bazuwa daga tsara zuwa tsara a cikin zuri'a. Tsarin yana wakiltar nau'ikan sadarwa marasa magana tare da kowane ƙira yana ba da labari. A al'ada, kayan da aka yi amfani da su a baya ana samo su ne daga gida kuma sun haɗa da auduga ta asali, siliki daga kukumin caterpillar, da zare da aka rina da indigo.  Kayan aikin ƙira na yadi don saka sun haɗa da Akata (propeller), Iye (mai tsayin tayoyi), Akawo (mai gajeren tayoyi), Gowu da Kikgun (mai birgima), Aasa (mai bugawa), Omu (mai faɗaɗawa da ake amfani da shi wajen riƙe reel), da Sanrin (fegi na ƙarfe). 

Wannan dabarar ta ƙunshi matakai da dama, waɗanda suka haɗa da shirya zaren, wanda a mafi yawan lokuta ana yin sa ne da auduga ko siliki mai rini, saita kayan laƙabi, sannan a saƙa masakar. Ana yin audugar da ake amfani da ita wajen yin Aso-oke da hannu zuwa zare wanda aka haɗa shi da sauran kayan da ake samarwa.  don zaren ana yin sa ne da kayan halitta kamar fatar albasa da haushi, bayan haka ana yin zaren a birgima a kan bobbins. Bayan an yi Zaren, ana sanya kayan laƙabi zuwa firam biyu waɗanda suka ƙunshi ginshiƙai biyu a tsaye da katako mai kwance. Zaren daga kayan laƙabi, wanda ke gudana a tsaye, ana ɗaure shi a kan katako kuma ana zare shi ta ƙananan firam ɗin ƙarfe ko na katako da ake kira heddles, waɗanda ke taimakawa wajen sarrafa zaren laƙabi. Zaren da ke gudana a kwance (wanda ake kira saƙa) ana saka su cikin masakar tare da amfani da abin hawa ta hanyar dabara da aka sani da pick and pick, wanda ya haɗa da canzawa tsakanin zaren laƙabi biyu, don haka ana yin tsari ta hanyar yin hakan akan masakar . 

## Nassoshi