Margaret Ghogha Molomo

**Margaret Ghogha Molomo** 'yar fafutukar kare muhalli ce ta Afirka ta Kudu wacce ke fafutukar kare muradun hakar ma'adinai don kare haƙƙin muhalli mai lafiya .  Ta fito ne daga ƙauyen Masodi, Mokopane a lardin Limpopo na Afirka ta Kudu. 

## Fafutukar kare muhalli
Molomo ita ce shugabar ƙungiyar haɗin gwiwar ma'adinai da muhalli ta Afirka ta Kudu (MEJCON-SA) kuma mai kula da ƙungiyarta ta al'umma, Kwamitin Samar da Kopano.  MEJCON-SA ƙungiya ce da ke daidaita ƙungiyoyi waɗanda haƙƙoƙinsu ya shafa sakamakon haƙar ma'adinai a yankin,  tana aiki tun daga shekarar 2012. 

Molomo ya taimaka wa al'ummar Mokopane a wata takaddama da wani kamfanin hakar ma'adinai na platinum wanda ya yi ƙoƙarin yin aiki a kan ƙasar da al'ummar Mokopane, Limpopo ke amfani da ita, ba tare da amincewarsu ba. Bugu da ƙari, ma'adinan yana gudanar da ayyukan haƙar ma'adinai a kan filayen da aka keɓe don amfanin gona da kuma a yankunan da ke ɗauke da wasu kaburburan al'umma. Molomo da MEJCON sun nemi kare haƙƙin al'umma ta hanyar shigar da ƙarar shari'a da kuma gudanar da shari'o'in kotu. 

### Kungiyoyin fafutuka a lokacin annobar COVID-19
A lokacin annobar COVID-19, yayin da aikin Molomo ya yi wahala sosai saboda rashin iya taruwa don yin zanga-zanga da kuma rashin kayayyakin sadarwa a yankunan karkara na Afirka ta Kudu, ta yi aiki don wayar da kan jama'a game da al'adu da nauyin da ke kan mata a kauyukan Limpopo, wadanda da yawa daga cikinsu ma an sanya su cikin mawuyacin hali ko kuma ba za a iya yi ba saboda annobar. Ta nuna damuwa musamman cewa kamfanonin hakar ma'adinai na iya amfani da rashin iyawar mutanen karkara na yin amfani da hakkokinsu na al'adu ta hanyar ƙara yin kutse a kan filayen kakanninsu da wuraren da suka fi muhimmanci a al'ada.  

## Ƙungiyar Mata
Molomo ta kasance mai himma wajen fafutukar kare haƙƙin mata, gami da ikon mata na noma abinci da kiyaye al'adunsu.  Annobar COVID-19 ta shafi ayyukan rayuwar yau da kullun na matan Afirka, waɗanda suka haɗa da tattara abinci da ruwa don girki da dumamawa a lokacin hunturu. Saboda wannan katsewar, waɗannan ayyuka da ƙoƙarin sun wargaje, saboda ba su iya gudanar da ayyuka kamar tafiya zuwa gari don sayar da amfanin gona don samun kuɗi ba.  Takaita zirga-zirga kuma ya rage al'adun al'adu kamar ziyartar tsaunuka don bukukuwan fara aiki na shekara-shekara, tattara ganye don bikin ruwan sama, da ziyartar makabarta, waɗanda suke da mahimmanci ga al'umma amma musamman mata. Al'ummar Molomo ta yi fafutukar kare wuraren tarihi daga haƙar ma'adinai saboda wannan ƙalubalen. 

Molomo ta jawo hankali ga mummunan tasirin da dakatar da ayyukan rayuwa na yau da kullun ya yi, ba kawai ga al'umma baki ɗaya ba, har ma da jin daɗin mata. Molomo ta kuma jaddada nauyin da mata ke fuskanta musamman daga tasirin muhalli na ayyukan haƙar ma'adinai marasa bin ƙa'ida, ganin cewa galibi ana barin mata su kula da dangin da suka yi rashin lafiya saboda gurɓataccen iska da ruwa. Bugu da ƙari, saboda ayyukan haƙar ma'adinai, mata za su yi tafiya mai nisa don ɗebo ruwa yayin da ramukan rijiyoyin da ke kusa suka bushe, kuma ƙurar haƙar ma'adinai da irin waɗannan ayyukan ke haifarwa yana haifar da ayyukan tsaftacewa marasa iyaka a gida. 

## Manazarta