Muhalli na siyasa na mata

Ilimin **Muhalli na siyasa na mata** shine hangen nesa na mata game da muhalli ta siyasa, wanda ya samo asali ne daga ra'ayoyi daga Marxism, post-structuralism, Yanayin mata, Ecofeminism da ilimin muhalli. ilimin muhalli na siyasa na mata yana amfani da tsarin mata don bincika batutuwan muhalli da siyasa. Takamaiman yankuna waɗanda ilimin muhalli na siyasa na mata ke mai da hankali sun haɗa da ci gaba, wuri mai faɗi, amfani da albarkatu, sake gina gona da sauyawar karkara-birane (Hovorka 2006: 209). Masana kimiyyar siyasa na mata suna jayayya cewa jinsi yana da mahimmanci wajen samar da damar, sarrafawa, da kuma ilimin albarkatun kasa.

ilimi muhalli na siyasa na mata ya haɗu da fannoni uku na jinsi: ilimi, haƙƙin muhalli, da gwagwarmaya ƙauyuka. Ilimin jinsi ya ƙunshi kula da yanayin lafiya a gida, aiki, da / ko a cikin yanayin halittu na yanki. Hakkin muhalli na jinsi sun haɗa da dukiya, albarkatu, sarari, da doka. Siyasa ta muhalli da gwagwarmayar jama'a suna jaddada karuwar shiga cikin mata a cikin gwagwarmaya ta hadin gwiwa kan albarkatun su.

## Bincike
Sake gina tattalin arziki, mahalli, da al'adu a matakin duniya da na gida (Mitchell, 2000) ya sanya nazarin dangantakar da ke tsakanin mahalli, jinsi, da ci gaba ya fi muhimmanci. Ilimin *Muhalli na Siyasa na Mata* ya ki amincewa da bambancin jinsi a cikin tasirin muhalli kamar yadda ya samo asali ne a cikin ilmin halitta. Maimakon haka, yana jayayya cewa waɗannan bambance-bambance sun samo asali ne daga tsarin zamantakewar jinsi, wanda ya bambanta dangane da al'ada, aji, kabilanci, da kuma wurin ƙasa, da canji a tsawon lokaci tsakanin mutane da al'ummomi. Wani muhimmin lokaci a ci gaban wannan tsarin shine bugawa na Feminist Political Ecology, wanda Dianne Rocheleau *da sauransu.* suka shirya a Jami'ar Clark a shekarar 1996. Littafin ba wai kawai ya nuna tushen jinsi a cikin muhalli da tsarin aiki ba har ma ya kwatanta wasu mummunan tasirin matsalolin muhalli a cikin mata musamman (Rocheleau et al. 1996). Sabanin haka, waɗannan damuwa sun kasance ba su da yawa a cikin sanannun ilimin muhalli na siyasa Liberation Ecologies, wanda aka buga a wannan shekarar kuma ya bunkasa a Clark (Peet & Watts, 1996).

Ilimin muhalli na siyasa na mata yana ɗaukar kansa a matsayin muhimmiyar fahimtar rashin adalci na muhalli. Yana kalubalantar fifiko ga mafita masu yawa a cikin binciken muhalli na gargajiya. Resurrección (2024) ya ba da shawarar manufar mulkin mallaka na yanayi, yana jaddada cewa jikin mata a Kudancin Duniya suna ɗaukar amfani da yawa daga gurɓataccen masana'antu zuwa haɗarin lafiyar haihuwa. Wannan amfani ba kawai kayan aiki ba ne har ma da fahimta. Misali, ƙididdigar ƙididdiga a cikin binciken bala'i galibi suna watsi da abubuwan da suka faru a jiki.

## Halin da ya shafi fannoni daban-daban
Binciken adalci na muhalli dole ne ya haɗa da bincike na tseren, aji, da jinsi. Spronk (2020) ya bayyana cewa rikicin ruwa a cikin al'ummomin baƙar fata na Amurka shine ainihin haɗuwa da wariyar launin fata da rarraba jinsi na aiki. Mata suna da alhakin kula da lafiyar iyali, amma an cire su daga yanke shawara na shugabanci. Wannan zalunci na rikice-rikice ya kara rikitarwa a cikin kungiyoyin ma'aikata na baƙi, suna samar da tsarin hanawa mai yawa.

## Tattaunawar manufofi
Tsarin raguwa na SDGs yana fallasa zurfin kuskuren tsarin mulki na kayan aiki. ya nuna cewa rashin haɗin kai tsakanin Manufar 5 (daidaitawar jinsi) da burin muhalli yana sa ayyukan makamashi masu tsabta su yi watsi da bukatun makamashi a fagen haihuwar gida. Wannan rikice-rikice ya samo asali ne daga sassaucin ra'ayi mai sauƙaƙe dangantakar muhalli ta zamantakewa a cikin alamun da za a iya ƙididdigewa, a ƙarshe sake haifar da maimakon warware rashin adalci na tsari.

## Manazarta