Sa ido da aka yi niyya

**Sa ido da aka yi niyya** (ko shiga tsakani) wani nau'i ne na sa ido, kamar saƙon waya, wanda ake kaiwa ga takamaiman mutane masu sha'awa, kuma ana iya bambanta shi da sa ido na jama'a (ko tsangwama). Dukansu sa ido ba tare da niyya ba da kuma niyya ana tuhumar su akai-akai da ɗaukar mutanen da ba su da laifi a matsayin waɗanda ake zargi ta hanyoyin da ba su dace ba, da keta haƙƙin ɗan adam, yarjejeniyoyin ƙasa da ƙasa da kuma dokokin ƙasa, da kuma kasa samar da tsaro yadda ya kamata.

Wani rahoto na 2014 ga babban taron Majalisar Dinkin Duniya da babban jami’in Majalisar Dinkin Duniya kan yaki da ta’addanci da hakkin dan Adam ya yi Allah-wadai da yawan sa ido kan na’urar lantarki a matsayin karara ta keta haƙƙin sirri da aka ba da garantin yarjejeniya da yarjejeniyoyin da yawa. Har ila yau, rahoton ya ba da bambance-bambance tsakanin "salon da aka yi niyya" - wanda "ya dogara da wanzuwar zato na farko na mutum ko kungiyar da aka yi niyya" - da "salon jama'a", wanda "jahohin da ke da manyan matakan shiga Intanet na iya [...] sami damar yin amfani da tarho da abun ciki na e-mail na ingantaccen adadin masu amfani mara iyaka da kuma kula da bayyani na ayyukan Intanet".

Gidan iyayengiji na Burtaniya kuma ya bambanta tsakanin waɗannan nau'ikan sa ido guda biyu:

•Sa ido na taro kuma ana san shi da “m” ko “lura” sa ido. [...] Ba a yi niyya ga kowane mutum ba amma yana tattara hotuna da bayanai don yiwuwar amfani da shi nan gaba. CCTV da rumbun adana bayanai misalai ne na sa ido na jama'a.

•Sa idon da aka yi niyya sa ido ne ga wasu mutane kuma yana iya haɗawa da yin amfani da takamaiman iko ta hukumomin jama'a masu izini. Ana iya aiwatar da sa ido da aka yi niyya a bayyane ko a ɓoye, kuma yana iya haɗawa da wakilan ɗan adam. Under the Regulation of Investigatory Powers Act 2000 (RIPA), targeted covert surveillance is “directed” if it is carried out for a specific investigation or operation. Idan aka kwatanta, idan an yi shi a wuraren da aka keɓe ko a kan abin hawa, sa ido ne na "kutse". Hanyoyin da aka yi niyya sun haɗa da katsewar sadarwa, amfani da bayanan "hanyoyi" na sadarwa, na'urorin sa ido na gani, da na'urorin da ke jin motsi, abubuwa ko mutane.

Tsangwama kawai na zirga-zirga da bayanan wurin da aka yi niyya don magance manyan laifuka, gami da ta'addanci, ya cancanta, bisa ga shawarar da Kotun Turai ta yanke.

## Zaɓin maƙasudai

### Jerin masu zaɓe na NSA
Hanyar yanzu na NSA da ƙungiyoyi masu alaƙa suna ƙoƙarin tattara duk siginar kowa a kowane lokaci ba tare da wani zaɓi na farko ba. Don haka duk wani zaɓi na yanzu ana amfani da shi ne kawai don maƙasudan sha'awa na musamman, bitar ɗan adam ko rabon albarkatu na musamman.

Irin waɗannan zaɓaɓɓun sun haɗa da bincika yanar gizo don kayan aikin software masu haɓaka sirri kamar Tor.

Wani daftarin aiki da aka fallasa ya bayyana cewa don shirin XKeyscore, ta yin amfani da yarukan da ba su da wuri don yankin da mutum yake ciki, ta amfani da ɓoyewa, da kuma bincika yanar gizo don 'kayan da ake tuhuma', an ba da shawarar a matsayin masu zaɓi.

### NSA da jerin zaɓaɓɓun Jamus
A cikin Operation Eikonal, wakilan BND na Jamus sun karɓi "Jerin Zaɓuɓɓuka" - sharuɗɗan nema don jan ragamar sa ido. Sun ƙunshi adiresoshin IP, lambobin wayar hannu da asusun imel tare da tsarin sa ido na BND mai ɗauke da dubunnan ɗaruruwan kuma wataƙila fiye da irin wannan hari miliyan. Waɗannan jerin sunayen sun kasance batun cece-kuce tun a cikin 2008 lokacin da aka bayyana cewa sun ƙunshi wasu sharuɗɗan da suka shafi Kamfanin Tsaron Jirgin Sama na Turai (EADS), aikin Eurocopter da gwamnatin Faransa, m wanda ma'aikatan BND suka fara lura da su a cikin 2005. An sami wasu zaɓaɓɓun da suka kai hari ga gwamnatin Austria. Bayan bayanan da Edward Snowden ya yi, hukumar ta BND ta yanke shawarar yin bincike kan batun wanda karshen watan Oktoban 2013 shi ne cewa akalla 2,000 daga cikin wadannan zababbun sun yi niyya ne ga bukatun kasashen yammacin Turai ko ma Jamusanci wanda ya saba wa yarjejeniyar yarjejeniyar da Amurka da Jamus suka rattaba hannu a shekarar 2002 a sakamakon harin ta'addanci na 9/17. Bayan rahotanni sun fito a cikin 2014 cewa EADS da Eurocopter sun kasance masu sa ido akan Jam'iyyar Hagu kuma Greens sun gabatar da bukatar hukuma don samun shaidar cin zarafi.

## Manazarta