Ginin zamantakewar al'umma na fasaha

**Ginin zamantakewar al'umma na fasaha** (**SCOT**) ka'idar ce a cikin fannin kimiyya da nazarin fasaha. Masu goyon bayan SCOT - wato, masu gina zamantakewa - suna jayayya cewa fasaha ba ta ƙayyade aikin ɗan adam ba; maimakon haka, aikin ɗan adam yana tsara fasahar. Bugu da ƙari, suna kuma jayayya cewa hanyoyin da ake amfani da fasaha ba za a iya fahimtar su ba tare da cikakken fahimtar yadda wannan fasahar ta shiga cikin mahallin zamantakewa ba. SCOT martani ne ga ƙaddamar da fasaha, kuma wani lokacin ana kiransa da ƙirar fasaha.

SCOT ya samo asali ne daga gudummawar makarantar constructivist na ilimin zamantakewa na ilimin kimiyya, kuma batutuwansa sun haɗa da ka'idar cibiyar wasan kwaikwayo (sashen ilimin zamantakewa da kimiyya) da kuma nazarin tarihi na tsarin zamantakewa, kamar aikin masanin tarihi Thomas P. Hughes. Hanyoyin da ke tattare da shi sune daidaitawa da Shirin Empirical na Relativism (EPOR), wanda ke tsara hanyar bincike don nuna hanyoyin da aka gina binciken kimiyya a cikin al'umma (duba shirin mai ƙarfi). Manyan magoya bayan SCOT sun hada da Wiebe Bijker da Trevor Pinch .

SCOT ta riƙe cewa waɗanda ke neman fahimtar dalilan karɓar ko ƙin fasaha, ya kamata su dubi duniyar zamantakewa. A cewar SCOT, kawai tabbatar da fifikon fasaha a matsayin "mafi kyau" bai isa ya bayyana nasararsa ba. Dole ne masu bincike su bincika ka'idodin da ke bayyana "mafi kyawun" da kungiyoyi da masu ruwa da tsaki da ke cikin ma'anar. Musamman, dole ne su tambayi wanda ya bayyana ka'idodin fasaha ana auna nasarar ta, dalilin da ya sa aka bayyana ka'idojin fasaha ta wannan hanyar, kuma wanda aka haɗa ko cire. Pinch da Bijker suna jayayya cewa ƙaddamar da fasaha tatsuniya ce da ke haifar da lokacin da mutum ya dubi baya kuma ya yi imanin cewa hanyar da aka ɗauka zuwa yanzu ita ce kawai hanyar da za a iya bi.

SCOT ba kawai ka'idar ba ce, har ma da hanyar: tana tsara matakai da ka'idojin da za a bi lokacin da mutum yake so ya bincika abubuwan da ke haifar da gazawar fasaha ko nasarori.

## Kyautar Shirin Mai Ƙarfi a cikin ilimin zamantakewa na kimiyya
A lokacin da aka tsara shi, tsarin SCOT ya kasance wani bangare ne na ra'ayoyin shirin mai karfi a cikin ilimin zamantakewa na kimiyya (Bloor 1973). A cikin labarin su na asali, Pinch da Bijker suna magana ne game da Ka'idar Symmetry a matsayin mafi mahimmancin ka'idar Sociology of Science, wanda ya kamata a yi amfani da shi a cikin binciken tarihi da zamantakewa na fasaha. Yana da alaƙa sosai da ka'idar Bloor game da haifar da zamantakewa.

### Daidaitawa
Ka'idar Symmetry ta riƙe cewa a cikin bayanin asalin imanin kimiyya, wato, kimanta nasarar da gazawar samfuran, ka'idoji, ko gwaje-gwaje, masanin tarihi / masanin zamantakewa ya kamata ya tura *irin wannan* bayani a lokuta na nasara kamar a lokuta na gazawar. Lokacin da ake binciken imani, masu bincike ya kamata su kasance marasa son kai ga gaskiyar ko ƙarya ta waɗancan imani, kum*a baya* ya kamata ya kasance ba tare da son kai ba. Shirin mai karfi yana ɗaukar matsayi na relativism ko tsaka-tsaki game da muhawara da 'yan wasan zamantakewa suka gabatar don karɓar / ƙin kowane fasaha. Dukkanin muhawara (halayyar zamantakewa, al'adu, siyasa, tattalin arziki, da fasaha) za a bi da su daidai.

Ka'idar daidaituwa tana magance matsalar cewa masanin tarihi yana jarabci ya bayyana nasarar ra'ayoyin nasara ta hanyar ambaton "gaskiya ta ainihi", ko "mafi girman fasaha", yayin da s / shi ya fi dacewa da gabatar da bayanin zamantakewa (yana ambaton tasirin siyasa ko dalilai na tattalin arziki) kawai a yanayin gazawar. Misali, bayan da muka sami nasarar da aka samu na keken da ke motsawa na shekaru da yawa, yana da jaraba a danganta nasararsa ga "fasahar ci gaba" idan aka kwatanta da "na farko" na Penny Farthing, amma idan muka kalli tarihin su (kamar yadda Pinch da Bijker suka yi), za mu iya ganin cewa a farkon kekuna an kimanta su bisa ga ka'idoji daban-daban fiye da na yau. Masu karɓar farko (musamman matasa, masu arziki) sun ƙayyade saurin, farin ciki, da kuma ban sha'awa na Penny Farthing - ya bambanta da tsaro da kwanciyar hankali na keken tsaro mai sarrafa sarkar. Sauran abubuwan zamantakewa da yawa (misali, yanayin zamani na birane da sufuri, halaye na tufafin mata da mata) sun rinjayi kuma sun canza darajar dangi na samfuran keke.

Karin karantawa na *Ka'idar daidaituwa* ya nuna cewa sau da yawa akwai ra'ayoyi ko fasahohi masu yawa, waɗanda duk suna da damar samar da mafita daban-daban ga irin waɗannan matsalolin. A cikin waɗannan lokuta, abubuwan zamantakewa suna daidaita daidaituwa tsakanin su: wannan shine dalilin da ya sa ya kamata mu kula da su daidai.

Karatun zamantakewar al'umma mai ƙarfi zai kara da cewa ko da fitowar tambayoyin ko matsalolin da za a warware suna ƙarƙashin ƙudurin zamantakewa, don haka Ka'idar Symmetry ta dace har ma da batutuwan da ke bayyane na fasaha.

## Tunanin asali
Shirin Empirical na Relativism (EPOR) ya gabatar da ka'idar SCOT a matakai biyu.

### Mataki na farko: Sauƙin fassara
Mataki na farko na hanyar bincike na SCOT shine sake gina wasu fassarorin fasaha, nazarin matsalolin da rikice-rikice da waɗannan fassarorin ke haifar, da haɗa su da fasalulluka na zane na kayan fasaha. Ana iya ganin alaƙar da ke tsakanin kungiyoyi, matsaloli, da kayayyaki a cikin zane-zane.

*Sauƙin fassara* yana nufin cewa kowane kayan fasaha yana da ma'anoni daban-daban da fassarori ga kungiyoyi daban-daban. Bijker da Pinch sun nuna cewa taya ta iska ta keke tana nufin yanayin sufuri mafi dacewa ga wasu mutane, yayin da yake nufin matsalolin fasaha, matsalolin traction da mummunan kyawawan abubuwa ga wasu. A cikin tseren tayoyin iska suna da sauri sosai.

Wadannan fassarori daban-daban suna haifar da *Matsalolin* daban-daban da za a warware su. Ga keke, yana nufin yadda ya kamata a ba da fifiko ga siffofi kamar kyawawan abubuwa, saukakawa, da sauri. Har ila yau, yana la'akari da cinikayya, kamar tsakanin traction da sauri.

## Manazarta