Yaƙin basasar Kongo

Yaƙin basasar Kongo (1665-1709) yaƙin maye gurbin ne tsakanin gidajen adawa na Masarautar Kongo . Yaƙin da aka yi a tsakiyar ƙarni na 17 da 18 wanda ya haɗa da magoya bayan Gidan Kinlaza da Gidan Kimpanzu. Sauran ƙungiyoyi da yawa sun shiga cikin rikici suna da'awar zuriya daga ɗaya ko duka manyan jam'iyyun kamar Água Rosada na Kibangu da da Silva na Soyo. A ƙarshen yaƙin, an lalata babban birnin Kongo kuma an sayar da Bakongo da yawa a cikin Cinikin Bautar Trans-Atlantic.

## Asalin
Masarautar Kongo ta kai ga mafi girma a lokacin mulkin sarkinta mafi iko Garcia II .  : 63 Sarki Garcia II ya zo mulki bayan mutuwar ɗan'uwansa, Álvaro VI, wanda ya taimaka wajen kwace kursiyin Kongo daga Gidan Kimpanzu . : 39 Tare, 'yan uwan sun kirkiro sabon daular da ake kira Nlaza Kanda, don haka Gidan Kinlaza. Hawan wannan daular, wanda ya gano halayensa ga kursiyin ta hanyar uwa kamar yadda ya saba da asalin uba na gidan Kimpanzu da Gidan Nsundi an gaishe shi da ƙiyayya tun daga farko.[2] Masu adawa da kursiyin Kongo, a lokacin babbar jiha a Afirka ta Tsakiya, sun haɗa kai a bayan Kimpanzu. Lokacin da Sarki Garcia II ya zo mulki, Kimpanzu sun kafu a cikin gundumar Soyo suna ba da tallafi ga sauran 'yan adawa da Nsundi da Kimpanzu a cikin Kongo yayin da suke da'awar taken Princes kuma daga baya Grand Princes. [1] : 39 A ƙarshen mulkin Garcia, Soyo ta kasance mai zaman kanta gaba ɗaya daga Kongo kuma akwai ƙiyayya tsakanin gidan Kinlaza da gidan Kimpanzu ciki har da makirci game da rayuwar sarki da ayyukan soja.[3]

## Zuwa yaki
A shekara ta 1661, Sarki Garcia II ya mutu ya bar kursiyin ga ɗansa na biyu António .  Sarki António na ƙaddara ya cire Portuguese daga Angola, saboda sun kasance ƙaya a gefen Kongo tun shekara ta 1622. Gwagwarmayar Sarki Garcia II na taimakawa Dutch a cikin gajeren yakin da suka yi da Portugal a kan tashar jiragen ruwa ta Luanda ya zama mummunan. Yanzu Portugal ta fi karfi fiye da kowane lokaci tare da kula da Luanda, tushen kuɗin kwaskwarima na Kongo. Da yawa, Kongo ya dogara da goyon bayan Dutch, wanda ba ya zuwa tare da Soyo a matsayin mai fafatawa. Wadannan abubuwan da suka faru sun sanya magajin Garcia II, António I, a kan ajanda mai adawa da Portuguese gaba ɗaya.

## Yaƙin Mbwila
Duk da karuwar tashin hankali tsakanin jihohin, hasken da zai sake sa su yaƙi zai zama jayayya game da karamin garin iyaka na Mbwila. Shugaban ya rantse da aminci ga Kongo da Angola a baya. A shekara ta 1665, wata takaddama tsakanin mai da'awar shugabanci da kawunsa sun jawo Kongo da Angola cikin rikici, Kongo tana goyon bayan mai da'irar tare da Angola tana goyon bayan kawunsa. : : 121 ">: 122  biyu sun haɗu a Yaƙin Mbwila a ranar 29 ga Oktoba, 1665. [1] : 121 A cikin yakin da ya biyo baya, an ci Kongo sosai.[1] :: 103  Sarki António I da yawancin manyan mutanen Kinlaza an kashe su a yaƙin; an aika da kambin sarauta da sandar zuwa Portugal a matsayin kyaututtuka.[2] : 61 An kama yaron magajin kursiyin Kongo kuma aka kai shi Luanda tare da shugaban António.[3] : 43 Dukiyar sarauta ta sarki, wanda ya ji tsoron barin a Kongo saboda masu adawa, suma sun ɓace a fagen yaƙi.[2] : 60 An sace sarkinsu, magaji da alamomin jagoranci, masarautar da sauri ta sauka cikin yakin basasa yayin da 'yan bindigar Kinlaza da Kimpanzu suka yi gwagwarmaya don kursiyin.
## Manazarta