Yan daudu

**Ƴan daudu** kalma ce da ake amfani da ita wajen yin nuni ga mazaje masu nuna dabi’un kalavmata a cikin harshen Hausa .  Wadannan mazaje a wannan zamani na kasar Hausa ana kallonsu a matsayin mazaje masu sha’awar jima’i ko mu’amala da wasu mazan.  A cikin tatsuniyar Hausa Fulani, Yan daudu suna da sifofin mata da ke da alaƙa da aikin canza sheka ko jinsi na uku, kuma an san su suna shiga ayyukan Maguzanci kamar addinin Bori na Maguzanci da ake samu a jihar Kano ta Najeriya a yau .  Wannan kuwa ya kasance tun kafin bullar Musulunci a Arewacin Najeriya da Kudancin Nijar .   Ana ganin ’yan daudu a matsayin masu yin lalata da maza da kuma ‘yan iska wadanda wani lokaci suna kulla alaka da wasu mazan amma ba lallai ba ne a ce ‘yan luwadi ne. Suna auren mata, suna haifuwa kuma suna kafa iyali. Sunan "yan duadu" ana iya gano shi zuwa ga Dan Galadima: sako-sako, caca, da tufafin maza masu kyau. Yan daudu ya fassara zuwa "sons of Daudu".

Sau da yawa idan aka kwatanta da Hijra a Kudancin Asiya, Yan daudu har yanzu ana samun su a cikin al'ummar Hausa, musamman a Kano da jihohin Hausa-Fulani da ke kewaye da ita. Yan daudu a zamanin da ya gabata sun yi rawa kamar mata kuma sun ba da gudummawa ga masu ba da gudana, bayan bayyanar Galadima. A yau, yan daudu an rarraba su tsakanin masu luwadi a Najeriya.

## Imani da ayyuka na addini
’Yan daudu a zamanin jahiliyya an ware su cikin Magazawa (Waqa, Ba-Maguje) [1] Magazawa a al’adun addinin Hausa maguzawa ne da suka ki bin koyarwar Musulunci. Imaninsu ya ta’allaka ne a kan bautar Aljanu (Aljanu ko Iskoki a kasar Hausa), wanda suke ganin ruhohi ne kuma Allah. An yi imani da cewa aljani yana da dukkan ikon da Allah ko Allah ya mallaka. Magazawa sun yi imanin cewa wadannan ruhohi na iya ba da ko hana lafiya, yara, ruwan sama da girbi mai yawa, kuma za su iya samar da zaman lafiya da tsaro a gare su tare da hukunta wadanda suka yi musu zunubi ta hanyar annoba, bala'o'i ko wasu nau'o'in annoba. Daga cikin wadannan Aljanu (Alijanu da Iskoki) alloli da ruhohi akwai wadannan, kamar yadda Tremearne ya bayyana a 1912:

**Dan Galadima**

A tatsuniyar Hausa, ana danganta Dan Galadima da ganyaye masu dadi, masu kamshi. Dan Sarkin Aljan Biddarene  ne amma ya tashi a gidan Sarkin Aljan Suleimanu; duk da haka, wasu nau'ikan tatsuniyoyi na Hausa sun nuna cewa ainihin mahaifinsa shi ne ruhin Bori Malam Alhaji. ’Yan Daudu sanye da riguna masu kayatarwa za su yi rawa su ba wa ‘yan kungiyar asiri kudi, musamman idan ruhin Dan Galadima ya bayyana.   Ana ba shi ƙamshi mai ƙamshi da eaux de toilettes; kayan ado na marmari (yana da kyau sosai); madubin hannu don kallon kansa; manyan farin kola goro; rigar hannu tare da bawo na cowrie; siliki scarves; fanka; abubuwan da ke da alaƙa da caca (dice, benayen kati) a matsayin sadaukarwa kuma ana samun su a tsakiyar matan Hausawa masu tarihi.  Irin kamanceceniya a cikin salo na iya zama wani irin tasiri wanda ya haifar da dangantaka tsakaninsa da ‘yan Daudu, wadanda a yau ba lallai ba ne su zama masu yin kishin Hausawa amma duk da haka sun sami kansu da kyawawan halaye na mata a cikin furucinsu da kuma ainihin su.

**Sana'a**

Al’adar ‘yan daudu a zamanin jahiliyya ba lallai ba ne a kwatanta su da luwadi, domin da yawa daga cikinsu ana ganin sun aurar da mata suna haifan ‘ya’ya, amma sana’a ce ta zamantakewa. An yi la'akari da su a matsayin 'yan iska kuma sun fi son zama a tsakanin mata a *<span lang="Hausa" dir="ltr">gidan mata</span>* saboda salon rayuwarsu. *Gidan Mata*  yawanci wurin zaman *Karuwanci ne;* Matan Hausawa da suka saki wanda saboda tsoron kar a yarda da su za su samu nutsuwa a karkashin jagorancin *magajiya* ; magagiyar da aka fi sani da ita ita ma wanda ya rabu da shi ya samu kaurin suna wajen zama ‘yan mata ‘masu gida’. Yawancin wadannan 'yan mata da mata a ƙarshe suna yin karuwanci don yin rayuwarsu ta yau da kullum.    Maza masu fada a ji za su tunkari wadannan ‘yan mata domin yin lalata da su ta hanyar neman ‘yan iskan da aka fi sani da *‘Yan Daudu* domin su kansu ( *Karuwanci)* ba za su yi mu’amala da masu neman taimakonsu kai tsaye ba. Kalmar ‘Yan Daudu’ ba a taba daukar ta a matsayin wulakanci ba tuntuni. A gaskiya ma, masu sana'a suna magance kansu da shi. Domin kuwa ko da yake ba irin wannan sana’a ce mutum ya fi alfahari da ita ba, amma duk da haka sana’a ce, wadda kuma wajibi ne a yi hakuri da ita domin gudanar da al’ummar musulmi yadda ya kamata. Yayin da lokaci ya ci gaba, sai aka fara ganin kamar wata matsala ce ga maza da su yi ado kamar mata.

## Manazarta