Yn Estaan

Ta'n **Estaan** (), ny **Pobblaght yn Estaan** () dy h-oikoil, ny çheer 'syn Oarpey Hwoaie. T'ee çhemmit da'n twoaie liorish Lhoob Finnlynn, da'n sheear liorish y Vooir Valtagh, da'n jiass liorish y Latvey (er feie 343&nbsp;km), as da'n shiar liorish y Roosh (er feie 338.6&nbsp;km). Ta thalloo yn Estaan coodaghey 45,227 km2 (17,462 mi ker) as t'ee fo cleayney speyr imbee honderagh.

Ta ny h-Estaanee nyn sleih Finnagh, as ta ram cosoylaghtyn eddyr yn Estaanish as yn Innlynnish. T'eh er credjal dy vel yn ennym noa-emshyragh Estaan çheet magh ass y lioar *[[Germania (lioar)|Germania]]* liorish y screeudeyr shennaghys Raueagh Tacitus () as eh jannoo cur sheese er sleih as yn ennym Aestii orroo. Dy cosoylagh, ren ny shenn feniagh-skeealyn Loghlinagh cur sheese er thalloo fo'n ennym *Eistland*, as y fockle shen cosoylagh rish yn enmys Danvargish, Germaanish, Ollanish, Soolynnish as Norlynnish - *Estland*. Ta shenn lhiegganyn jeh'n ennym goaill stiagh *Estia* as *Hestia*.

Ta'n Estaan ny pobblaght pharlamaidagh gheynlagh as t'ee rheynnit magh ayns queig coondaeghyn jeig. She Tallinn y preeu-valley as y balley smoo 'sy çheer. Cha nel agh 1.34 villioon cummaltee 'sy çheer, as she nane jeh çheeraghyn beg-phobbylagh yn Unnaneys Oarpagh ee. Va'n Estaan ny h-oltey jeh Commeeys ny h-Ashoonyn veih 22 Mean Fouyir 1921, as t'ee ny h-oltey jeh ny h-Ashoonyn Unnaneysit veih 17 Mean Fouyir 1991. Ta'n Estaan ny h-oltey jeh'n Unnaneys Oarpagh veih 1 Boaldyn 2004, as ny h-oltey jeh'n RCAH veih 29 Mart 2004.

Hoshee coloinaghey yn Estaan noa-emshyragh mygeayrt ny bleeaney 8500 RC, jeeragh lurg yn Eash Rioee. Harrish ny h-eashyn, va ny h-Estaanee currit fo smaght ec ny Danvargee, ny Teutonee, ny Soolynnee as ny Rooshee. Hoshee reirey joarree 'syn Estaan ayns 1227. Myr eiyrtys jeh'n Chroshaid Livonagh va'n çheer ruegit ec ny Danvargee as ny Germaanee. Veih 1228&ndash;1562, va ayrnyn ny yn chooid smoo jeh'n Estaan covestit 'sy steat croshaidagh Terra Mariana, as haink y çheer shen dy ve ny cooid jeh'n Ordensstaat. Lurg tuittym y steat shen va'n Cochiangle Livonagh currit er bun. Car y lhing shen va gastidyn tarmaynagh bunnit er y Chommeeys Hanseatagh. Ayns ny 1500yn hie yn Estaan dy ve ny cooid jeh Impiraght y Toolynn, as va'n çheer currit fo smaght eck derrey 1721, traa haink urree dy ve lhiggit da Impiraght y Roosh. Hoshee moostey ashoonagh ayns y 19-oo eash veanagh lurg Eash Hoilsheraght Ghraih yn Estaan. Ayns 1918 va fogrey magh seyrsnys yn Estaan soilshit magh, as haghyr Caggey Seyrsnys yn Estaan (1918-1920). Rere Conaant Shee Tartu va seyrsnys yn Estaan soilshit magh as currit er enney dy beayn. Car y Nah Chaggey Dowanagh va'n Estaan ruegit liorish yn Unnaneys Soveidjagh da'n chied cheayrt, liorish y Treeoo Reich ny yei shen, as liorish yn Unnaneys Soveidjagh reesht ayns 1944.

Hooar yn Estaan e neuchrogheydys reesht er 20 Luanistyn 1991. Veih'n traa shen chur yn Estaan claare aachummey theayagh as tarmaynagh er bun. Jiu, ta enney eddyrashoonagh ec y çheer er son y teyrsnys tarmaynagh eck, cochormys çhaghnoaylleeaghtyn noa as va cormid lhiasaghey tarmaynagh smoo tappee eck er feie ram bleeantyn.

## Imraaghyn

## Kianglaghyn magh
* Duillag oikoil y steat