open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Britaanish

She çhengey Cheltiagh ta goll er loayrt 'sy Vritaan, y Rank, ee **yn Vritaanish** (). She çhengey Vrythonagh t'ayn va ymmyrkit gys Arvorig veih'n Vretyn Vooar ec Brythonee car ny Mean Eashyn Leah. Myr shen, she çhengey Cheltiagh ellanagh t'ayn as cha nel mooinjerys gloo eck rish y Ghoalish. Ansherbee, ta mooinjerys gloo foast eck rish y Chornish. Cha nel y mooinjerys eck rish y Vretnish as y Chumbrish varroo cho gloo.

Va mysh millioon Britaanisheyr ayns ny 1950yn agh jiu cha nel agh mysh 200,000 Britaanisheyr (as cha nel agh 35,000 dooinney loayrt 'sy Vritaanish dagh laa) as ta mysh 61% jeu ny shinney na 60 bleeaney d'eash. Ta UNESCO coontey yn çhengey mastey ny çhengaghyn ayns "feer ghaue". Ansherbee, ta ny smoo as ny smoo paitçhyn goll dys ny *[[diwan (scoill)|diwan]]yn* (scoillyn as yn ynsaghey 'sy Vritaanish) as bishaghey ayns earroo ny paitçhyn ta goll ayn fo 33% (seose gys 14,709 paitçhey) eddyr ny bleeantyn 2006 as 2012.

She  yn ennym ta currit er y çhengey 'sy Vritaanish hene. T'eh goll er fockley magh myr  ny  ayns ny h-abbyrtyn KLT as myr  'sy Ghwenedish.



## Focklyn ennagh

## Sheeanaghtys

## Grammeydys

### Grooish vreearyn
Gollrish Yernish as Baarle, ta breearyn geddyr-scarrey cliaghtaghyn as immeeaght liorish grooish:

### Roie-ocklyn yn-filleydagh
Ta roie-ocklyn Britaanish yn-filleydagh, gollrish adsyn t’ec ny çhengaghyn Celtiagh elley.  Shoh sampleyryn jeh Britaanish, Cornish, Bretnish as Yernish.  Ayns Bretnish Focklymagh, ta’n roie-ockle ec jerrey y raa dy mennick myr t’eh ayns ny çhengaghyn elley.

Cur geill dy vel ny çhengaghyn Gaelgagh jannoo ymmyd jeh *ec* (ny y roie-ockle ta cosoylaghey rish), as ta ny çhengaghyn Brythonagh jannoo ymmyd jeh fer ta cosoylaghey rish *lesh*.  Ayns ny çhengaghyn Gaelgagh, ta keeall elley (ny smoo lajer) ec *lesh*.

### Ceaghlaghyn corockle toshee
Ta kiare ceaghlaghyn ec Britaanish: ta stronnaghys Bretnish caillt eck, agh ta creoiaghey eck chammah’s ceaghley mestit. 

## Imraaghyn

## Kianglaghyn magh

* Yn Vritaanish er ethnologue.com
* Yn Vritaanish er omniglot.com
* Bretagne Réunie
* Ofis ar brezhoneg
Charles Dickens

Va **Charles John Huffam Dickens** ny screeudeyr Sostynagh 'syn eash Victorianagh, mastey screeudeyryn smoo ennoil yn eash as feer ennoil foast. Va aachroo sheshaght ny cooish vooar 'syn obbyr echey.

Rug eh er 7 Toshiaght Arree, 1812 ayns Portsmouth, Sostyn. She John Dickens as Elizabeth Dickens (née Barrow) va'n ayr as y voir echey.

## Lioaryn
* *[[The Pickwick Papers]]*
* *[[Oliver Twist]]*
* *[[Great Expectations]]*
* *[[David Copperfield]]*
* *[[Nicholas Nickelby]]*
* *[[The Old Curiosity Shop]]*
* *[[A Christmas Carol]]*
Emily Brontë

Va **Emily Brontë** (30 Jerrey Souree 1818 &ndash; 19 Mee ny Nollick 1848) ny screeudeyr as bard Sostynagh. V'ee ruggit ayns Thornton, Hampshire, Sostyn.

## Imraaghyn

## Kianglaghyn magh

* Pabyryn Emily Brontë, 1830s-1990s, ayns shelloo y Berg Collection, Lioarlann Heayagh York Noa
* The Brontë Society and Brontë Parsonage Museum ayns Haworth
* Buill kianglt rish ''Wuthering Heights'' as Emily Brontë — Google Maps
* Daanyn Emily Bronte ec Poetseers.org
*Emily Brontë  ec y Lioarlann Ghoaldagh
* Daaneyn lesh Emily Jane Brontë ec English-Poetry.RU
Caggey 1812

Va **Caggey 1812** (18 Mean Souree 1812 – 17 Toshiaght Arree 1815) er ny chaggey eddyr ny Steatyn Unnaneysit as nyn gochaarjyn bun-dooghyssagh er un çheu noi'n Reeriaght Unnaneysit as e cochaarjyn bun-dooghyssagh hene ayns America Hwoaie Ghoaldagh, goaill stiagh commeeys caglit voish y Spaainey ayns Florida. Hoshee yn caggey tra ren ny Steatyn Unnaneysit fogrey magh caggey er 18 Mean Souree 1812. Ga dy row conaantyn ayns coardailys rere Conaant Ghent ayns Mee ny Nollick 1814, cha daink jerrey rish y chaggey derrey shickyraghey yn chonaant shee liorish y Chohionnal er 17 Toshiaght Arree 1815.

Va bun ny çhennidyn ayns shenn-anchaslyssyn bentyn rish mooadaghey thallooinagh ayns America Hwoaie as cooney Goaldagh da kynneeyn Americaanagh Dooghyssagh va shassoo noi'n choloinaghys Americaanagh 'sy Thalloo Heear Hwoaie. Dardjee ny çhennidyn shen ayns 1807 erreish da'n Lhuingys Chaggee Reeoil v'er jeeaney lhiettrimyssyn çhionnit er y traght Americaanagh lesh y Rank as v'er breasaghey fir v'ad genmyssey biallee Goaldagh, goaill stiagh adsyn as teishtyn seyraanaght Americaanagh. Va'n barel bentyn rish y reggyrtys ayns ny Steatyn Unnaneysit scarrit, as ga dy ren tromlee ayns Thie ny h-Ynnydee as y Shannad votal er son caggey, v'ad scarrit er linnaghyn partee; adsyn 'sy Phartee Deynlagh-Pobblaghtagh, ren ad votal er son caggey as ren adsyn 'sy Phartee Conastagh votal noi. Cha daink naight cogheillyn Goaldagh dys ny Steatyn Unnaneysit derrey Jerrey Souree jeianagh, agh va'n caggey fo-raad ec y traa shen.

Er y cheayn, ren y Lhuingys Chaggee Reeoil cur çhemmaltys breeoil er y traght mooiragh Americaanagh, choud's chur sidooryn kianglt Goaldagh as kearnyn coloinagh straih dy hoiaghyn Americaanagh er y Chanadey Heose fo haart. Lhig irree-ass Napoleon ayns 1814 leah da ny Goaldee ny smoo sidooryn y chur dys America Hwoaie as y Lhuingys Chaggee Reeoil dy niartaghey yn çhemmaltys oc, baccaghey yn tarmaynys Americaanagh. Ayns Luanistyn 1814, hoshee barganaghyn ayns Ghent, as shee ry-laccal ec y daa heu; va jeeill hrome jeant da'n tarmaynys Goaldagh liorish y lhiettalys traght, choud's haink ny Conastee ry-cheilley ayns Cohionnal Hartford ayns Mee ny Nollick dy yannoo formoil nyn gondaigys noi'n chaggey.

Ayns Luanistyn 1814, ghow sidooryn Goaldagh greim er Washington, roish ren barriaghtyn Americaanagh ec Baltimore as Plattsburgh ayns Mean Fouyir cur jerrey rish y chaggey 'sy twoaie. Ayns ny Steatyn Unnaneysit Hiar Yiass, chur forsaghyn Americaanagh as nyn gochaarjyn Bundooghyssagh cologid noi-Americaanagh ny Muscogee fo haart. Ayns 1815 leah, chur forsaghyn American jerrey rish ruegys mooar Goaldagh er New Orleans.
Yn Armeain

She çheer ayns yn Aishey ee yn **Armeain**. Hooar yn Armeain e neuchrogheydys veih'n UPSS ayns 1991. Ta'n Armeain çhemmit liorish y Turkee, y Çhorshey, yn Asserbajaan, as yn Eeraan. She Yerevan preeu-valley ny çheerey.

## Noteyn

## Imraaghyn
Liechtenstein

She çheer ayns yn Europey eh **Liechtenstein**. T'eh soit ayns ny Beinnyn Alpagh eddyr yn Elveeish as yn Austeyr. She Vaduz y preeu-valley agh she Schaan y balley smoo 'sy çheer.

## Imraaghyn
Yn Andaloosh

She boodeeys hene-reiltagh y Spaainey ee **yn Andaloosh** (). T'eh ny voodeeys smoo 'sy Spaainey rere earroo yn phobble as ny nah voodeeys smoo rere eaghtyr. She Sevilla preeu-valley y voodeeys as y balley smoo ayn. Ta'n ard rheynnit stiagh ayns hoght queiggaghyn: Almería, Cádiz, Córdoba, Granada, Huelva, Jaén, Málaga, Sevilla.
Murcia (ard)

She boodeeys hene-reiltagh y Spaainey eh **Ard Murcia** (. Ta'n ard soit ayns shiar yiass ny çheerey eddyr Andalucía as Boodeeys Valencia. She Murcia preeu-valley y voodeeys lesh ny smoo na 400,000 dooinney. T'ad ny baljyn mooarey elley 'sy voodeeys na Cartagena, Lorca, Molina de Segura, as Cieza.
Greenlynn

Ta **Greenlynn** ny **Çheer y Sniaghtey** (, ) ny çheer hene-reiragh jeh chooid ny Danvarg ta ny lhie eddyr Mooir yn Arctagh as y Cheayn Sheear, çheu hiar veih Ellanragh Arctagh ny Canadey. Faagail magh dy vel Greenlynn ny h-ashoon ellanagh Arctagh rere fish-heeroaylleeaght as kynney-oaylleeaght, as dy vel ee ny cooid jeh mooar-rheynn America Hwoaie rere çheeroaylleeaght, t'ee kianglt lesh yn Oarpey, yn Eeslynn, y Danvarg as Norlynn er lheh, rere politickaght as shennaghys. 'Sy vlein 1978, hug reiltys ny Danvarg reill thie gys ny Greenlynnee, as haink urree dy ve ny h-oltey jeh'n *[[Rigsfællesskabet|Rigsfællesskab]]*. She Greenlynn yn ellan smoo 'sy dowan, as ish ny smoo na daa villioon kilometeryn kerrinagh er eaghtyr.

## Noteyn

## Imraaghyn
Svalbard

She ellanragh ayns Mooir yn Arctagh ee **Svalbard**. T'ee ny lhie çheu hwoaie veih'n Oarpey, mygeayrt lieh-raad eddyr Norlynn as Ard y Twoaie. T'ee jeant seose jeh possan ellanyn as ad nyn lhie eddyr 74° as 81° Hwoaie, as 10° as 35° Hiar. Ta'n ellanragh ny chooid smoo twoaie jeh Norlynn. Ta tree ellanyn cummaltit: Spitsbergen, Ellan ny Maghouinyn as Hopen. She Longyearbyen y balley smoo. Ta Conaant Spitsbergen (1920) cur enney er kiondeeaght Norlynn er Svalbard as ta Slattys Svalbard (1925) jannoo ee myr slane chooid jeh Reeriaght Norlynn.

## Pictuyryn

Coadan:Adventtoppen Hiorthfjellet from SE side of Adventfjorden Longyearbyen Svalbard on May 23 2025.jpg|Ta'n Adventtoppen as Hiorthfjellet 'sy Adventfjorden ry-cheilley rish y Adventfjorden 'sy twoaie jeh Longyearbyen
Coadan:Polar bear warning sign at north eastern perimeter of Longyearbyen Svalbard on May 23 2025.jpg|Soilshey raad-pooar ec clieau sheear-hwoaie Longyearbyen
Yn Serb

She çheer 'syn Oarpey Yiass ee **yn Serb** (Serbish: Србија, *Srbija*) ny (Serbish: Република Србија, *Republika Srbija*). She çheer thallooinit çhemmit liorish yn Ungaar da'n twoaie, y Romaain as y Vulgeyr da'n sheear, Pobblaght ny Massadoan as yn Albaan da'n jiass, Montenegro da'n sheear yiass, as Bosnia as Herzegovina as y Chroit da'n sheear. She Belgraaid y preeu-valley.
Yn Toolynn

Ta'n **Toolynn** (Soolynnish: *Sverige*), ny **Reeriaght y Toolynn** dy h-oikoil (Soolynnish: ), ny çheer Nordagh er Lieh-innys Loghlin 'syn Oarpey Hwoaie. Ta joaraghyn thallooin eck lesh Norlynn da'n sheear as y twoaie, as lesh Finnlynn da'n shiar hwoaie, as t'ee kianglt rish y Danvarg 'sy jiass liorish Droghad Öresund.

Ta'n Toolynn ny treeoo çheer smoo 'syn Unnaneys Oarpagh rere eaghtyr as ee 450,000 km² (173,746 mi ker), as ta ny smoo na 9.2 millioon dy 'leih cummal 'sy çheer. Ta glooaght y phobble feer injil 'sy çheer - 21 dooinney 'sy chilometer kerrinagh (53 'sy veeiley cherrinagh) - lesh glooaght ny s'yrjey ayns lieh yiass ny çheerey. Ta 85% jeh sleih-earroo cummal ayns ardjyn baljagh, as t'eh er credjal dy bee ardjaghey ayns ny h-earrooyn shen rere loaghtey cruinneydaght. She Stockholm y preeu-valley, as t'ee ny balley smoo 'sy çheer lesh 1.3 villioon dy 'leih 'syn ard baljagh as 2 villioon 'syn ard moir-valjagh. T'ad Gothenburg as Malmö y nah as y treeoo balley smoo.

Ta'n Toolynn ny reeriaght vunraghtoil lesh reiltys ta jeant seose jeh corys ard-whaiylagh. Ta tarmaynys ard-lhiasit eck. T'ee rang-oardit 'sy chied ynnyd 'sy theihll ayns Ayndagh Deynlaghys lesh *[[The Economist]]* as 'sy çhiaghtoo ynnyd ayns Ayndagh Lhiasaghey Deiney lesh ny h-Ashoonyn Unnaneysit. Ta'n Toolynn ny h-oltey jeh'n Unnaneys Oarpagh veih 1 Jerrey Geuree 1995 as t'ee ny h-oltey jeh'n RCTL.

Dirree lesh y Toolynn dy ve ny çheer neuchroghagh as unnaneysit car ny Mean Eashyn. 'Sy 17-oo eash ren y çheer sheeyney magh jeh ny thallooyn eck son Impiraght y Toolynn y chur er bun. Agh va'n chooid smoo jeh'n thalloo eck caillt car ny 18-oo as ny 19-oo eashyn. Va'n lieh hiar jeh'n Toolynn, Finnlynn noa-emshiragh, caillt dys y Roosh ayns 1809. Haghyr y caggey jerrinagh as y Toolynn ayn dy jeeragh ayns 1814, tra ren y Toolynn imman er Norlynn çheet stiagh ayns unnaneys persoonagh lhiee. Va'n unnaneys shen er tannaghtyn derrey 1905. Vaih'n traa shen, va'n Toolynn ayns stayd shee, as polasee joarree neu-çheughit ayns traa shee as neu-chommeeaght ayns traa caggee.

## Noteyn

## Imraaghyn
Montenegro

She çheer 'syn Oarpey eh **Montenegro**. T'eh çhemmit liorish Bosnia as Herzegovina 'sy twoaie, y Serb 'sy niar hwoaie, Kosovo 'sy niar, yn Albaan 'sy niar yiass, as y Chroit 'sy neear hwoaie. She Podgorica (Kyrillagh: Подгорица) yn preeu-valley.

## Bun-ocklaght
Ta'n fockle "Montenegro" hene çheet ass çhyndaays lettyroil y Veneeshish jeh'n abbyrt Herbagh "*Crna Gora*", ta meanal "Slieau Doo."

## Noteyn

## Imraaghyn
Yn Cheeprey Hwoaie

She çheer gyn enney er ellan ny Ceeprey ee **yn Cheeprey Hwoaie** (Turkish: *Kuzey Kıbrıs*) ny **Pobblaght Hurkagh y Cheeprey Hwoaie** (Turkish: *Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti*, *KKTC*).

## Imraaghyn

## Kianglaghyn magh

* Çhionnal Pobblaghtagh (Parlamaid) Phobblaght Hurkagh y Cheeprey Hwoaie
* Yn Eaghtyraneys, Pobblaght Hurkagh y Cheeprey Hwoaie
Yn Ghaleesh (y Spaainey)

She boodeeys hene-reiltagh ayns sheear hwoaie yn Spaainey ee **yn Ghaleesh** (Galeeshish: *Galiza*; Spaainish: *Galicia*). Ta staydys *[[Ashoonaghtyn as ardjyn ny Spaainey|ashoonaght]]* eck. T'ee goaill stiagh ny queiggaghyn A Coruña, Lugo, Ourense as Pontevedra. T'ee çhemmit liorish y Phortiugal 'sy jiass as liorish ny boodeeyssyn hene-reiltagh jeh'n Chashteel as León as yn Astoor 'sy niar. Myrane lesh shen, t'ee caglit liorish y Cheayn Sheear 'sy neear as 'sy twoaie. Va 2,765,940 dooinney cummal ayn 'sy vlein 2013 as t'ee 29,574&nbsp;km2 er eaghtyr.
Turkish

Ta **Turkish** (**Türkçe**) çhengey loayrit 'sy Turkee, ayns Pobblaght Hurkagh y Cheeprey Hwoaie, 'sy Vulgeyr, 'sy Ghreagh, as ayns çheeraghyn elley jeh'n çhenn Impiraght Turkagh, chammah as rish arragheryn magh ny ghaa 'syn Oarpey.
Yn Çheer Vascagh (boodeeys hene-reiltagh)

She boodeeys hene-reiltagh ayns twoaie yn Spaainey ee **yn Çheer Vascagh** (; ). T'eh goaill stiagh ny queiggaghyn Bascagh Araba, Gipuzkoa as y Viscaayn. She Gasteiz, ta soit ayns Araba, y preeu-valley, agh she Bilbo, 'sy Viscaayn, y chaayr smoo. 'Sy vlein 2012 va 2,093,193 dooinney cummal 'sy voodeeys.

Hooar y boodeeys staydys *[[Ashoonaghtyn as ardjyn y Spaainey|ashoonaght]]* çheusthie jeh'n Spaainey rere Bunraght y Spaainey, 1978.

Ny jean jarrood, ansherbee, eddyr yn ard shoh as y Çheer Vascagh vooar (Bascish: "Euskal Herria") as yn ard shen goaill stiagh y boodeeys hene-reiltagh Spaainagh myr co-chooid jeh.
Yn Ocsitaan

Ta'n **Ocsitaan** (, ), ny **lo País d'Òc** ("Y Çheer Oc") çheet er yn ard shenndeeagh 'syn Oarpey Yiass raad va'n Ocsitaanish goll er loayrt myr preeu-hengey as raad t'ee foast goll er loayrt myr myn-hengey as myr nah hengey. Ta'n ard cultooragh shen coodaghey yn lieh yiassagh jeh'n Rank, myrane lesh Monaco as ayrnyn beggey jeh'n Iddaal (Glionteeyn Ocsitaanagh, Guardia Piemontese) as jeh'n Spaainey (Glion Aran).

## Kianglaghyn magh
* occitania.fr
Mec Vannin

She partee ashooneyragh Manninagh **Mec Vannin**. V'eh bunnit 'sy vlein 1962 as ta çhaglymyn lesh giare-hennaghys oc er ve ayn neary's 1964. Ta eie-oaylleeaght y phartee dy hayrn ersooyl staydys Vannin myr Croghane-crooin hene-reiltagh Goaldagh as cur er bun steat kionyssagh veagh ny phobblaght.

T'eh soilshaghey magh ny kiarailyn echey myr shoh:

Ny cheayrtyn, ta'n partee er fys myr "The Manx Nationalist Party", agh cha nel Mec Vannin as yn Partee Ashoonagh Vannin yn un red.

## Shennaghys
Va Mec Vannin goll er croo ayns 1962 as ta çhaglymyn lesh giare-hennaghys oc er ve ayn neary's 1964.

Ta bishaghey Mec Vannin er ngholl rish staydys yn ellan myr pargys-keesh T'ad er stiurey troddanyn noi kemmyrkee dys yn ellan, er lheh voish Sostyn. Shoh cooish vooar daue foast ayns nyn stayd as nyn bolasee.

## Ymmyrkaghyn offish
*Eaghtyrane - Bernard Moffatt
*Caairliagh - Mark Kermode
*Screeudeyr - Verity Gorry
*Tashteyder - Cristl Jerry
*OVT - Mark Kermode
*Reagheyder - Alan Comaish

## Imraaghyn

## Kianglaghyn magh
*Mec Vannin
*Yn Pabyr Seyr
Almazán

Ta **Almazán** ny valjaght ta ny hoie ayns queiggey Soria, y Chashteel as León, y Spaainey. Ta  sleih cummal ayn.

## Kianglaghyn magh
* El Románico de la ribera del Duero  
* Recorrido fotográfico por San Miguel de Almazán
Curitiba

She **Curitiba** (ASE: ] ny ASE: ]) preeu-valley ny steat Brasseelagh, Paraná. T'eh ny chaayr smoo ayns y Vrasseel Yiass lesh ny smoo na 1.8 villioon cummaltee.

## Kianglaghyn magh
* http://www.curitiba.pr.gov.br
* http://www.curitiba-brazil.com
Balley Aah Luain

She balley ayns Nerin eh **Balley Aah Luain** (, ). Ta'n balley ny lhie er Awin ny Shannon faggys da'n voayl smoo jiassagh jeh Loch Rí. Ta'n balley ny hoie er gerrey da çheshvean çheer-oaylleeagh ny çheerey, er y joarey eddyr daa choontae - Coontae Ros Comain ayns Queiggey Connaghtey 'sy neear, as Coontae ny h-Eearvee ayns Queiggey Lion 'sy niar. Rere coontey-pobble 'sy vlein 2006 ta 17,544 cummaltee 'sy valley.

## Baljyn lannoonit
Ta Balley Aah Luain lannoonit rish Kastell-Briant 'sy Vritaan 'sy Rank. Ta caghlaaghyn scollagagh taghyrt eddyr scoillyn Valley Aah Luain as scoillyn Kastell-Briant dy mennick. Ta caghlaaghyn scollagagh taghyrt eddyr scoillyn Valley Aah Luain as scoillyn ayns ny baljyn Germaanagh Ludwigshafen am Rein as Menden, ga nagh vel lannoonys eddyr ny baljyn.

## Imraaghyn
Yn Çheer Injil

Ta'n **Çheer Injil** ny **Çheer y Vagheragh** (, ) ny çheer 'syn Oarpey Heear, as t'ee jannoo seose y chooid vooar jeh Reeriaght y Çheer Injil. T'ee ny reeriaght vunraghtoil gheynlagh pharlamaidagh. Ta'n Çheer Injil çhemmit liorish Mooir Hostyn da'n twoaie as da'n sheear, liorish y Velg da'n jiass, as liorish y Ghermaan da'n shiar. She Amsterdam y preeu-valley as she ynnyd y reiltys yn Haag.

Ta'n ennym **[[yn Ollan]]** currit er y Çheer Injil dy mennick, agh cha nel eh shen kiart - ta'n Ollan Hwoaie as yn Ollan Yiass nyn gueiggaghyn ta jannoo seose y Çheer Injil. Ta ny focklyn *Ollanagh* ny *Ollanish* ymmydit son cur sheese er pobble, çhengey, as dagh red bentyn rish y Çheer Injil. 

Va'n Çheer Injil nane jeh ny kied deynlaghtyn ard-whaiylagh, as v'ee ny çheer noa-emshiragh veih'n toshiaght. Mastey ught-lhiannooyn elley ta'n çheer ny bun-oltey jeh'n Unnaneys Oarpagh (UO), yn RCAH, yn RCTL, yn SHT, as ta reill Kyoto fo-screeuit eck. Myrane lesh y Velg as Lucsemburg t'ee jannoo seose yn unnaneys tarmaynagh Benelux. Ta'n çheer myr oalan son queig quaiylyn eddyrashoonagh: Quaiyl Veayn son Eddyr-Chiartaghey, Quaiyl Eddyrashoonagh y Chairys, y Ving Chimmeeagh Eddyrashoonagh son yn Eear-Yugoslaavey, y Whaiyl Chimmeeagh Eddyrashoonagh as y Ving Er Lheh son y Livaan. Ta ny kied kaire jeu nyn soie 'syn Haag myrane lesh y jantys fys kimmeeagh jeh'n UO, Europol. Lesh shen hooar y çheer yn ennym "preeu-valley leighoil y theihll".

Ta'n Çheer Injil ny çheer injil dy çheeroaylleagh, lesh 27% jeh eaghtyr as 60% jeh sleih-earroo ny çheerey fo ardjid ny marrey. Va ardjyn mooarey mooadit trooid lhiasaghey thallooin as freilt trooid corys yl-chast jeh claddee as cleighyn. Ta cooid vooar jeh'n Çheer Injil jeant seose jeh inveryn da tree awinyn Oarpagh mooarey, as ad jannoo seose deltey ny Rhiney-Meuse-Scheldt. Ta'n chooid smoo jeh'n çheer feer rea, agh ta cruink veggey ry-akin 'sy niar yiass as ta reaynyn jeh cruink injil ayns mean y çheer.

Ta'n Çheer Injil feer cummaltit lesh glooaght ard y phobble. T'ee dy mie er enney son ny mwyljyn geayee, laaylyn, braaigyn maidjagh, crockanys Ollanagh, caashey Gouda, ellyneyryn reayrtagh, daawheeylyn, as ayns bishaght, towseyn tradishoonagh as grayseyn theayagh lheid as y fuillaghtys soshialagh. Ayns ny bleeantyn shoh chaie haink er y çheer dy ve mie er enney er son ny polaaseeyn libraalagh lesh druggaghyn, streebeeys, homocheintys, myghin-varroo as geayrtnys.

Ta'n Çheer Injil rang-oardit 'sy 12-h ynnyd mastey 157 çheeraghyn myr nane jeh ny tarmaynyssyn capitlagh smoo seyr-vargagh 'sy theihll rere Ayndagh Seyrsnys Tarmaynagh.

## Noteyn

## Imraaghyn
Yn Clovean

She çheer 'syn Oarpey ee **yn Clovean**.

## Noteyn

## Imraaghyn

## Kianglaghyn magh

*Slovenia.si Ard-phoynt entreilys ashoonagh da fysseree bentyn rish y Clovean
*Pobblaght y Clovean. Undinyssyn oikoil
*Oik Staddyssaghtoil Phobblaght y Clovean
*Shirveish Emshyraght Ashoonagh y Clovean
*
Bosnia as Herzegovina

She çheer 'syn Europey ee **Bosnia as Herzegovina**. T'ee soit ayns ny Çheeraghyn Balkanagh. She Sarajevo yn preeu-valley.

## Imraaghyn
Moldova

Ta **Moldova**, ny **Pobblaght Voldova** dy h-oikoil (Romaanish: *Republica Moldova*), ny çheer hallooinit 'syn Oarpey Hiar. T'ee ny soie eddyr y Romaan da'n sheear as yn Ookraan da'n twoaie, da'n shiar, as da'n jiass. 

Ayns ny shenn traaghyn va thalloo ny çheerey noa-emshiragh ny cooid jeh Dacia, as lurg shen haink ee fo cleayney yn Impiraght Romanagh. Ayns ny Mean Eashyn, va'n chooid smoo jeh'n thalloo ny cooid jeh Prinsaght y Voldaav. Ayns 1812, va'n lieh hiar jeh'n phrinsaght goit stiagh ayns Impiraght y Roosh as haink urree dy ve er enney myr Bessarabia. Eddyr ny bleeantyn 1856 as 1878, va daa choontae currit er ash dys y Voldaav, as ayns 1859 v'ad unnaneysit lesh Wallachia dy chur y Romaan noa-emshiragh er bun.

Er tuittym Impiraght ny Roosh ayns 1917, va Pobblaght Gheynlagh y Voldaav currit er bun, as hie ee stiagh 'sy Romaan Vooar ayns 1918. Ayns 1940, va Bessarabia ruegit liorish yn Unnaneys Soveidjagh, as v'ee rheynnit eddyr PHH yn Ookraan as PHH y Voldaav noa. Lurg caghlaa laueyn ayns 1941 as 1944 car y Nah Chaggey Dowanagh, va thalloo ny çheerey noa-emshiragh currit fo smaght yn Unnaneys Soveidjagh derrey'n seyrsnys eck er 27 Mee Luanistyn, 1991. Va Moldova lhiggit stiagh ayns ny h-Ashoonyn Unnaneysit ayns Mee Vayrnt 1992.

Ayns Mean Fouyir ny bleeaney 1990, va reiltys scarreydagh currit er bun ayns Transnistria, y straih jeh Moldova ta ny soie er broogh hiar jeh'n awin Dniester. Lurg caggey giare ayns 1992, haink urree dy ve neuchroghagh *de facto*, agh derrey'n laa t'ayn cha nel ee er enney ec çheer erbee jeh'n AU.

Ta'n çheer ny deynlaghys parlamaidagh lesh eaghtyrane myr kione steat eck as ard-vinishter myr kione reiltys. Ta Moldova ny h-oltey jeh ny h-Ashoonyn Unnaneysit, Coonseil yn Oarpey, yn RTT, yn RSCO, GUAM, y CSS, yn RCTVG as reagheydyssyn eddyrashoonagh elley. Ec y traa t'ayn ta Moldova geearree çheet stiagh 'syn Unnaneys Oarpagh, as ta'n chied Phlan Jantys tree vleeaney currit ayns bree çheu sthie jeh crauelagh Polasee Nabooys Oarpagh (PNO).

## Imraaghyn
Uetersen

She balley ayns twoaie yn yn Ghermaan eh **Uetersen** (; goll er enney myr **Ütersen** hannah hene). Ta'n balley soit ayns slyst Pinneberg, ayns Schleswig-Holstein. T'eh ny lhie mysh 7 km çheu yiass veih Elmshorn as 30 km çheu heear hwoaie veih Hamburg er yn awin Pinnau, faggys da'n awin Elbe. Ta'n balley 11.43 km2 er eaghtyr as 'sy vlein 2006 va 17,866 deiney cummal ayn.

## Mooinjerys eddyr-ashoonagh

### Baljyn as caayryn lannoonit
Ta Uetersen goll er lannooney rish:

## Kianglaghyn mooie
* Coonseil Chaayragh Uetersen
Dziecinów, Coontae Otwock

She balley beg ayns y Pholynn eddyr Puławy as Warszawa eh **Dziecinów**. Ta mygeayrt 704 dy chummaltee ayn.
Monaco

Ta **Monaco**, ny **Prinsaght Monaco** (; Monacish: *Principatu de Múnegu*; ; ), ny steat ard-valjagh veg 'syn Oarpey Heear er coose hwoaie meanagh ny Meanvooir, as joarey eck lesh y Rank er tree çheughyn, as ny soie mygeayrt 16 km veih'n Iddaal. Ta'n çheer beggan ny sloo na 2&nbsp;km² er eaghtyr lesh begnagh 33,000 cummaltee. Ta Monaco ny çheer smoo cummaltit rere glooaght y phobble 'sy theihll, as t'ee ny çheer Frangish sloo 'sy theihll. She Monaco ennym ny çheerey myrane lesh ennym y phreeu-valley. Dy mennick t'eh er credjal dy vel ee ny pargys-keesh, as ta shiartanse dy ny cummaltee nyn gummaltee feer verçhagh as ad çheet ass çheeraghyn joarree. Ta ny deiney shen jannoo seose mooar-chooid jeh'n sleih-earroo ec mygeayrt 84% earroo yn phobble.

Ta Monaco ny reeriaght vunraghtoil as ny prinsaght, as she y Flah Albert II fer toshee yn steat. Ta Monaco er ny ve reirit ec Reeraghtys Grimaldi veih'n vlein 1297, as va seyrsnys y steat currit er enney dy h-oikoil liorish ny Conaantyn Frangagh-Monacagh 'sy vlein 1861. Faagail magh dy vel Monaco ny steat seyr, ta coadey ny çheerey ny reggyrtys Frangagh. Cha nel Monaco ny h-oltey jeh'n Unnaneys Oarpagh agh ta'n oarey eck myr argid cadjin ny çheerey.

## Imraaghyn
Rīga

She preeu-valley yn Latvey eh **Rīga**, ny **Riga** keayrtyn (Latgalish: *Reiga*, Livonish: *Rīgõ*, . T'eh ny valley smoo 'sy Latvey, myrane lesh nane jeh ny h-ynnydyn çhynskylagh, traghtee, cultooragh, as argidoil 'syn Ard Baltagh. Ta'n balley ny hoie er inver Daugava. 'Sy vlein 2010 va 709,145 cummaltee 'sy valley. Ta Rīga 307.17 km2 er eaghtyr as t'eh ny hoie eddyr 1 m as 10 m erskyn ardjid ny marrey.

## Kianglaghyn magh

*
*
Minsk

She preeu-valley yn Velaroosh eh **Minsk** (, roish 1939 — *Менск*, ). Myrane lesh shen, ta staydys reiragh er lheh ec Minsk as t'eh ny ynnyd reiragh son Queiggey Minsk as son Ard Minsk, ga nagh vel yn ard-valley hene goit stiagh myr paart jeh'n daa rheynn shen. Ta'n ard-valley ny chree arraghey, politickagh, tarmaynagh, cultooragh as oaylleeagh 'sy çheer. Ta kione-cherroo yn CSS ny hoie 'sy valley. Ta'n ard-valley ny hoie er gerrey da çheshvean çheer-oaylleeagh y Velaroosh er brooinyn ny h-awinyn Svislach as Niamiha. Ta'n ard-valley 308 km² er eaghtyr as ta 1,838,200 (2010) deiney cummal 'syn ard-valley. Ta'n ard baljagh goaill stiagh mygeayrt 30 fo-valjyn as begnagh 3,000,000 deiney.

## Imraaghyn

## Kianglaghyn magh

*
Yn Leeb

She çheer hoshiallagh 'syn Affrick Hwoaie ee **yn Leeb**. T'ee çhemmit liorish yn Egypt da'n shiar, yn Algear da'n sheear, y Tooneesh da'n sheear hwoaie, Shad, y Neegeyr as y Toodaan da'n jiass, as liorish y Veanvooir da'n twoaie. She Tripoli preeu-valley ny çheerey.

## Imraaghyn
Tiranë

She preeu-valley yn Albaan eh **Tiranë** (ny **Tirana** ny **Tirona** ny keayrtyn). T'eh ny ard-valley smoo 'sy çheer as ny smoo na 600,000 sleih cummal ayn. Va Tiranë bunnit ec ny h-Ottomanee myr balley beg 'sy vlein 1614 liorish fer toshee veih Mullet fo'n ennym Sulejman Bargjini. Haink Tiranë dy ve ny phreeu-valley er yn Albaan 'sy vlein 1920 tra hooar y çheer e neuchrogheydys. Nish, she cree politickagh, tarmaynagh, ynsee, as cultooragh ny çheerey eh Tiranë.

## Kianglaghyn magh

* Ynnyd-eggey oikoil 
*
Warszawa

She preeu-valley yn Pholynn eh **Warszawa** ny **Warsaw** (. T'eh ny ard-valley smoo 'sy çheer as 1.726 villioon dy chummaltee ayn mastey 2.666 villioon dy chummaltee 'syn ard moirvaljagh. Ta'n ard-valley 517.24 kilomeader kerrinagh er eaghtyr as ta'n ard moirvaljagh 6,100.43 kilomeader kerrinagh er eaghtyr. T'eh soit er yn awin Wisła, mysh 260 kilomeader veih'n Vooir Valtagh as 300 kilomeader veih Sleityn Carpathia.

She ard-valley dowanagh, kione jurnaa scanshoil da turryssee, as cree scanshoil tarmaynagh t'ayn. Ta'n far-ennym "ard-valley yn veaynushag" currit er yn ard-valley er coontey earroo ny caggaghyn haghyr 'syn ard-valley. Lurg y Nah Chaggey Dowanagh, v'eh er y lught reill yn ard-valley dy aahroggal myr eiyrtys er y jeeyl va jeant da'n ard-valley tra va mysh 85% jeh'n ard-valley scrysst. Ta enney mooar er yn ard-valley, chammah, myr ard-valley plaaseyn, garaghyn reeoil as pairkyn mooarey. Shimmey aarys ooasle as thie ooasle ta ry-gheddyn faggys da çheshvean yn ard-valley.

Ta'n arrane *[[Warszawianka]]* coontit myr anthym neu-oikoil yn ard-valley.

## Kianglaghyn magh

*  
*
Moscow

She preeu-valley yn Roosh eh **Moscow** (Rooshish: Москва, *Moskva*). T'eh soit er çheu heear y Roosh er brooinyn yn awin Moskva. 'Sy vlein 2002 va ny smoo ny 10 millioon cummaltee 'sy chaayr. Va'n chaayr bunnit ec y Flah Yuri Dolgoruki 'sy vlein 1147. V'eh ny phreeu-valley er y Roosh veih'n vlein 1480 derrey 1703. Ta'n Kremlin soit ayns çheshvean y valley meanagh.



## Shuyr-valjyn
Ta ram shuyr-valjyn ec Moscow. T'ad goaill stiagh ny baljyn shoh:

*  Balley yn Algear, Yn Algear.
*  Almaty, Y Chassaghstaan. 
*  Ankara, Y Turkee.
*  Nur-Sultan, Y Chassaghstaan.
*  Yn Atheen, Y Ghreag.
*  Bakı, Yn Asserbajaan.
*  Bangkok, Y Çheer Thai.
*  Banja Luka, Bosnia as Herzegovina.
*  Beijing, Y Çheen.
*  Beirut, Y Livaan.
*  Belgraaid, Y Serb.
*  Berleen, Y Ghermaan.
*  Y Vrussyl, Y Velg.
*  Bucureşti, Y Romaan.

*  Cairo, Yn Egypt.
*  Chicago, SUA.
*  Cusco, Y Pheroo.
*  Delhi, Yn Injey.
*  Donetsk, Yn Ookraan.
*  Dubai, EAU.
*  Dushanbe, Y Tajikistaan.
*  Düsseldorf, Y Ghermaan.
*  Gəncə, Yn Asserbajaan.
*  Hanoi, Y Vietnam.
*  Havana, Y Choobey.
*  Ho Chi Minh, Y Vietnam.
*  Jelgava, Y Latvey.
*  Kolomna, Y Roosh.

*  Kraków, Y Pholynn.
*  Limoges, Y Rank.
*  Ljubljana, Y Clovean.
*  London, RU.
*  Madrid, Y Spaainey.
*  Manila, Ny h-Ellanyn Phillippeenagh.
*  Naryan-Mar, Y Roosh.
*  Lefkosia, Y Chyprys.
*  Paarys, Y Rank.
*  Podgorica, Montenegro.
*  Praag, Y Çheck.
*  Pyongyang, Y Chorea Twoaie.
*  Rasht, Yn Eeraan.
*  Reykjavík, Yn Eeslynn.

*  Riga, Y Latvey.
*  Seoul, Y Chorea Yiass.
*  Tallinn, Yn Estaan.
*  Tel Aviv, Israel.
*  Tehrān, Yn Eeraan.
*  Tiranë, Yn Albaan.
*  Tokyo, Y Çhapaan.
*  Toonis, Y Tooneesh.
*  Ulan Bator, Y Vongoil.
*  Valenciennes, Y Rank.
*  Veen, Yn Austeyr
*  Warszawa, Y Pholynn.
*  Yerevan, Yn Armeain.

## Imraaghyn
Kyiv

She preeu-valley yn Ookraan eh **Kyiv** ( ;  ). She Kyiv yn ard-valley smoo 'syn Ookraan as y 7oo ard-valley smoo 'syn Oarpey as mysh 2,900,000 sleih cummal ayn ayns 2021. T'eh ny lhie ayns twoaie yn Ookraan veanagh er yn awin Dnieper.

She ard-valley çhynskylagh, sheansagh, ynsagh, as cultooragh 'syn Oarpey Hiar ee as shimmey çhynskylyn ard-haghnoaylleeagh, undinyssyn ynsee syrjey, as cowraghyn thallooin shendeeagh t'ayn. S'lheeadagh yn corys arraghee t'ayn, goaill stiagh Metro Kyiv.

## Imraaghyn

## Kianglaghyn magh

*
Tallinn

She **Tallinn** (er fys ayns shennaghys fo'n ennym Germaanish as Danvargish *Reval* ny lesh yn ennym Polynnish *Rewal*) preeu-valley yn Estaan. Ta'n balley soit er coose hwoaie ny çheerey er Lhoob Finnlynn. T'eh ny valley scanshoil son çhynskyl as cultoor, as myr ynnyd politickoil.
Reykjavík

Ta **Reyjavík** ny phreeu-valley as ny valley smoo 'syn Eeslynn. T'eh ny phreeu-valley ashoonagh smoo twoaieagh er y theihll. T'eh soit ayns sheear yiass ny çheerey, er coose yiass Vaie Faxaflói. Lesh 120,000 cummaltee t'eh ny çheshvean er bioyrid tarmaynagh as reiltysagh.

T'eh er credjal dy vel Reykjavík ny voayl y chied choloin beayn 'syn Eeslynn, as t'eh er credjal dy vel eh currit er bun liorish Ingólfur Arnarson mygeayrt ny bleeaney 870. Derrey yn 18-oo eash cha row troggal baljagh ayns boayl y valley. Va'n balley bunnit 'sy vlein 1786 myr balley traghtee oikoil as daase eh dy corrym harrish ny jeihaghtyn ny yei as eh caghlaa gys ynnyd ardjynagh, as ynnyd ashoonagh ny s'anmey, ry hoi traght as bioyridyn theayagh as reiltysagh.
Yn Atheen

She preeu-valley yn Ghreag ee **yn Atheen** (). Ta 3.76 millioon sleih echey.

## Kianglaghyn magh

*  Valjaght yn Atheen
America Yiass

She mooar-rheynn ny cruinney ee **America Yiass**.

## Çheeraghyn ayns America Yiass

## Çhengaghyn
Ta possanyn çhengagh ny ghaa er enney as lhaihderaght ayns America Yiass. Ta Portiugish, Spaainish, Frangish, Quechua, Aymarish, Guaranish, Iddaalish, Baarle, Germaanish as Ollanish loayrit ayns America Yiass.
Yn Argenteen

She çheer ayns America Yiass ee **yn Argenteen**. T'ee çhemmit liorish y Vrasseel, yn Ooraguay, y Pharaguay, y Çhillee as y Volivia. T'ee çhemmit rish y Cheayn Sheear. She Buenos Aires y preeu-valley.

## Imraaghyn
America Veanagh

She **America Veanagh** () ard çheer-oaylleeagh meanagh America. Ta'n ard shoh jannoo seose y chooid whingagh smoo jiassagh jeh mooar-rheynn America Hwoaie as t'eh kiangley rish America Yiass 'sy niar yiass. My vel eh coontit myr cooid jeh cummey co-unnaneit ny mooar-rheynnyn, t'eh coontit myr fo-vooar-rheynn. Ta America Veanagh jeant seose jeh shiaght çheeraghyn: y Coose Berçhagh, y Ghuatemaley, ny Hondooraghyn, y Nickeraag, y Phanamaa, y Salvador, as y Veleesh. Ta America Veanagh ny chooid jeh biovoayl bea-neuchaslid Vesoamerica ta sheeyney veih'n Ghuatemaley Hwoaie gys y Phanamaa veanagh. T'eh caglit 'sy twoaie liorish Meksico, liorish y Vooir Charibagh 'sy niar, liorish y Cheayn Sheealtagh Hwoaie 'sy neear, as liorish y Cholombey 'sy niar yiass.

Ta America Veanagh 524,000 km2 ((202,000 mi ker) er eaghtyr, ny begnagh 0.1% jeh eaghtyr y Chruinney. 'Sy vlein 2009, v'eh oolit dy row 41,739,000 deiney cummal ayn. Myr shen, ta 77 deiney cummal ayns dagh kilomeader kerrinagh.

## Deyn-oaylleeaght

## Imraaghyn
Cristina Fernández de Kirchner

She leighder as politickeyr Argenteenagh ee **Cristina Elisabet Fernández de Kirchner** (ruggit er 19 Toshiaght Arree 1953), ta goll er enney dy mennick myr **CFK**. She Lhiass-eaghtyrane yn Argenteen t'ee voish y vlein 2019. Roish shoh, she Eaghtyrane yn Argenteen v'ee eddyr 2007 as 2015 as y chied ven car eaghtyraneys e fer sheshee, Néstor Kirchner. She ish va'n nah eaghtyrane bwoirrin er yn Argenteen (lurg Isabel Perón) as y chied ven-eaghtyrane ve reiht 'syn Argenteen. Rere eie-oaylleeaght, t'ee coontey ee hene myr Peronagh as myr eiyrtagh, as dy mennick ta sleih cur Kirchneraght er e mod politickagh.

## Imraaghyn

## Kianglaghyn magh

*  Ynnyd-eggey oikoil Cristina Fernández de Kirchner
*
Peso Argenteenagh

She argid cadjin ny h-Argenteen eh yn **peso Argenteenagh**. Ta'n coad ISO 4217, ARS, currit er.

## Kianglaghyn magh
* Peso Argenteenagh
Arrane Ashoonagh yn Argenteen

Arrane ashoonagh yn Argenteen.

**Himno Nacional Argentino**
Oíd, mortales, el grito sagrado:

"¡Libertad, libertad, libertad!"
Oíd el ruido de rotas cadenas,
ved en trono a la noble igualdad.

Ya su trono dignísimo abrieron
las Provincias Unidas del Sud
y los libres del mundo responden:
"Al gran pueblo argentino, ¡salud!"
Y los libres del mundo responden:
"Al gran pueblo argentino, ¡salud!"
Y los libres del mundo responden:
"Al gran pueblo argentino, ¡salud!"
	
*Aaraa*

Sean eternos los laureles
que supimos conseguir,
que supimos conseguir.
Coronados de gloria vivamos...
¡o juremos con gloria morir!,
¡o juremos con gloria morir!,
¡o juremos con gloria morir!
1998

## Taghyrtyn
*

## Ruggyryn
* 

## Baaseyn
* 24 Toshiaght Arree - Dermot Morgan, fer aitt Yernagh (r. 1952)
* 23 Jerrey Arree - James Earl Ray, dunver dy Martin Luther King (r. 1928)
Dermot Morgan

She fer aitt as aghteyr Yernagh va **Dermot John Morgan** (31 Mayrnt 1952 &ndash; 28 Toshiaght Arree 1998). Va enney share er son e phaart myr yn Ayr Ted Crilley 'sy chlaare çhellveeish Channel 4, *[[Father Ted]]*.

## Obbraghyn
### Çhellveeish
**[[The Live Mike]]* (1979–1982)
**[[Father Ted]]* (1995–98)
**[[Have I Got News for You]]* (1996–97; episodeyn 11.02 as 14.03)
**[[Shooting Stars (straih hellveeish Ghoaldagh)|Shooting Stars]]* (1 episode, 1996)
**[[That's Showbusiness]]* (1 episode, 1996)

### Radio
**[[Scrap Saturday]]* (1989–1991)

### Scannaneyn
**[[Taffin]]* (1988)
**[[The First Snow of Winter]]* (1998, goo 'sy lhieggan Goaldagh)
Buenos Aires

Ta **Buenos Aires** ny phreeu-valley as ny valley smoo 'syn Argenteen. T'eh ny lhie er coose jiass Río de la Plata er coose hiar yiass America Yiass. Cha nel Buenos Aires ny chooid jeh Queiggey Buenos Aires, as cha nel eh ny phreeu-valley er. T'eh ny slyst conastagh hene-reiltagh jeh'n çheer, ansherbee. Ta Buenos Aires Mooar ny treeoo covaljys smoo ayns America Ladjynagh lesh 13 millioonyn cummaltee.

Ny yei streeuyn y 19-oo eash, haink er Buenos Aires dy ve conastit as v'eh scarrit magh ass Queiggey Buenos Aires ayns 1880. Va ny joaraghyn mooadit dys ny baljyn Belgrano as Flores y chur stiagh 'sy valley.

Va ennym ny kemmyrk "Nostra Signora di Bonaria" ayns Cagliari ny Sardeen currit er y valley, as Bonaria çhyndaait myr "Buenos Aires" (Gaelg: *Geayaghyn Mie* ny *Aer Vie*). Ayns bunraght ny bleeaney 1994 hooar y balley staydys hene-reiltagh as va ennym noa currit er: *Ciudad Autónoma de Buenos Aires* (Gaelg: *Ard-valley Hene-reiltagh Buenos Aires*)

Ta'n ennym *porteños* (sleih ass y phurt) currit er sleih ass Buenos Aires.
Yn Asserbajaan

She çheer 'sy Choagaash ny h-Oaraishey ee **yn Asserbajaan** () ny **Pobblaght yn Asserbajaan** (). T'ee ny soie ayns çheshvean y chrossag eddyr yn Oarpey Hiar as yn Aishey Heear as t'ee çhemmit liorish y Vooir Chaspagh 'sy niar, liorish y Roosh 'sy twoaie, liorish Çhorshey 'sy neear hwoaie, liorish yn Armeain 'sy neear, as liorish yn Eeraan 'sy jiass. Ta'n chreeagh vooie Naxçıvan çhemmit liorish yn Armeain 'sy twoaie as 'sy niar, liorish yn Eeraan 'sy jiass as 'sy neear, as liorish y Turkee er feie joarey giare 'sy neear hwoaie. She Bakı preeu-valley ny çheerey. Rere coontey-pobble ny bleeaney 1999 va 7,953,438 deiney cummal 'sy çheer, as va 9,165,000 deiney ayn rere ooley-pobble ny bleeaney 2011. Ta'n Asserbajaan ny çheer smoo mastey ny çheeraghyn Coagaashagh as ish 86,600 km2 (33,436 mi ker) er eaghtyr.

## Imraaghyn
Yn Çhorshey

Ta'n **Çhorshey** (Shorshish: საქართველო) ny çheer ta soit eddyr daa vooar-rheynn, yn Oarpey as yn Aishey ayns Sleityn ny Coagaash. T'ee çhemmit liorish y Roosh da'n twoaie, yn Asserbajaan da'n shiar, yn Armeain da'n jiass as y Turkee da'n sheear-yiass. T'ee soit er coose hiar ny Mooir Doo. Ta'n çheer 69,700 km² er eaghtyr as ta ny smoo na 4.4 millioonyn cummaltee ayns ny thallooynyn ta fo stiurey yn reiltys, as 84% jeu ta nyn Jorshee.

## Galleree


Mtskheta-Svetitskhoveli-Kirche-24-Toranlage-2019-gje.jpg|Mtskheta
Stepantsminda-Glockenturm-04-Priester-2019-gje.jpg|Stepantsminda
Bodbe-02-Nino-Kirche-Glockenturm-2019-gje.jpg|Bodbe
Ananuri-Erloeser-Kirche-06-2019-gje.jpg|Ananuri
Sighnaghi-St Georg-02-2019-gje.jpg|Sighnaghi


## Noteyn

## Imraaghyn
Yn Coose Berçhagh

She çheer ayns America Veanagh eh **yn Coose Berçhagh**. She San José yn preeu-valley. T'ee çhemmit liorish y Phanamaa da'n jiass, y Nickeraag da'n twoaie, y Cheayn Sheear da'n shiar, as y Cheayn Sheealtagh da'n sheear.

## Imraaghyn
Yn Phanamaa

She çheer ayns America Veanagh ee **yn Phanamaa**. She Ard-valley yn Phanamaa yn preeu-valley. T'ee çhemmit liorish y Cholombey da'n shiar, y Coose Berçhagh da'n sheear, y Cheayn Sheear da'n twoaie, as Cheayn Sheealtagh da'n jiass.

## Imraaghyn
Ny Hondooraghyn

She çheer ayns America Veanagh ad **ny Hondooraghyn** (Spaainish: *Honduras*). She Tegucipalpa yn preeu-valley.

## Noteyn

## Imraaghyn
Ard-valley yn Phanamaa

She preeu-valley yn Phanamaa eh **Ard-valley yn Phanamaa** (). 'Sy vlein 2000 va 708,738 cummaltee 'sy valley agh va ny smoo na 1 villioon cummaltee 'sy valjaght.

## Kianglaghyn magh

*
Yn Nickeraag

She çheer ayns America Veanagh ee **yn Nickeraag** (). She Managua yn preeu-valley. T'ee çhemmit liorish ny Hondooraghyn da'n twoaie, y Coose Berçhagh da'n jiass, y Cheayn Sheear da'n shiar, as y Cheayn Sheealtagh da'n sheear.

## Noteyn

## Imraaghyn
Yn Salvador

She çheer ayns America Veanagh eh **yn Salvador**. She San Salvador y preeu-valley. T'eh çhemmit liorish ny Hondooraghyn da'n twoaie, y Ghuatemaley da'n sheear, as y Cheayn Sheealtagh da'n jiass.

## Noteyn

## Imraaghyn
Arrane Ashoonagh y Talvador

She arrane ashoonagh y Talvador eh **Himno Nacional de El Salvador**. Screeu yn Gineraal Juan José Cañas ny focklyn as va'n arrane cummit ec yn Iddaalagh Juan Aberle 'sy vlein 1856. Va'n arrane reiht myr yn arrane ashoonagh er 15 Mean Fouyir 1879 as currit er enney ec y reiltys er 1 Mee ny Nollick 1953. Dy cadjin, cha nel agh y chied rane kiaullit ec cruinnaghtyn spoyrtagh as oardee oikoil ghiploamagh.

## Ny focklyn Spaainish
:**AARAA**
:Saludemos la patria orgullosos
:de hijos suyos podernos llamar;
:y juremos la vida animosos,
:sin descanso a su bien consagrar. 

:**RANE 1**
:De la paz en la dicha suprema,
:siempre noble soñó El Salvador;
:fue obtenerla su eterno problema,
:conservarla es su gloria mayor.
:Y con fe inquebrantable el camino
:del progreso se afana en seguir,
:por llenar su grandioso destino,
:conquistarse un feliz porvenir.
:Le protege una ferrea barrera
:contra el choque de ruin deslealtad,
:desde el día que en su alta bandera
:con su sangre escribió: ¡LIBERTAD!

:**AARAA**

:**RANE 2**
:Libertad es su dogma, es su guía
:que mil veces logró defender;
:y otras tantas, de audaz tiranía
:rechazar el odioso poder.
:Dolorosa y sangrienta es su historia,
:pero excelsa y brillante a la vez;
:manantial de legitima gloria,
:gran lección de espartana altivez.
:No desmaya en su innata bravura,
:en cada hombre hay un héroe inmortal
:que sabrá mantenerse a la altura
:de su antiguo valor proverbial. 

:**AARAA**

:**RANE 3**
:Todos son abnegados, y fieles
:al prestigio del bélico ardor
:con que siempre segaron laureles
:de la patria salvando el honor.
:Respetar los derechos extraños
:y apoyarse en la recta razón
:es para ella, sin torpes ámanos
:su invariable, mas firme ambición.
:Y en seguir esta línea se aferra
:dedicando su esfuerzo tenaz,
:en hacer cruda guerra a la guerra;
:su ventura se encuentra en la paz.

:**AARAA**
Yn Veleesh

She çheer ayns America Veanagh ee **yn Veleesh**. She Belmopan y preeu-valley. T'ee çhemmit liorish Meksico da'n twoaie, y Ghuatemaley da'n sheear, as y Cheayn Sheear da'n shiar.

## Imraaghyn
Barbados

She çheer ta soit shiar veih'n Vooir Charibagh ee **Barbados**. She Bridgetown y preeu-valley.

## Imraaghyn
Grenada

She çheer as ellan 'sy Vooir Charibagh ee **Grenada**. She St. George's y preeu-valley.

## Noteyn

## Imraaghyn
Yn Phobblaght Ghominicagh

She çheer 'sy Vooir Charibagh ee **yn Phobblaght Ghominicagh**. She Santo Domingo yn preeu-valley.

## Imraaghyn
Antigua as Barbuda

She çheer ellanagh ee **Antigua as Barbuda** (Baarle: *Antigua and Barbuda*, Spaainish son "Shenn" as "Faasaagagh"). Ta'n çheer ny lhie er joarey hiar ny Mooir Caribagh rish y Cheayn Sheear. Myr ta'n ennym cur cowrey da, ta'n çheer jeant seose jeh ny h-ellanyn Antigua as Barbuda cur liorish shiartanse d'ellanyn beggey elley. Ta ny h-ellanyn nyn nabooyn ayns çheshvean ny h-Ellanyn Fasteeagh as t'ad soit mygeayrt 17 keimyn hwoaie veih Cryss ny Cruinney.

Ta  cummaltee 'sy çheer, as t'ad jeant seose jeh mestey sleih jeh'n sluight Affrickagh Heear, Ghoaldagh, as Phortiugagh. Çheu yiass veih Antigua as Barbuda, ta ny h-ellanyn Guadeloupe, Dominica, Martinique, Noo Lucia, Noo Winsen as ny Grenadeenyn, Barbados, Grenada as Trinaid as Tobago nyn lhie. Ta Montserrat soit da'n sheear yiass; ta Noo Kitts as Nevis as Sint Eustatius da'n sheear, as ta Saint Barthélemy, Noo Martin as Anguilla da'n sheear hwoaie.

## Noteyn

## Imraaghyn
Ellan y Trinaid as Tobago

She çheer 'sy Vooir Charibagh eh **Ellan y Trinaid as Tobago** (Baarle: *Trinidad and Tobago*). She Port of Spain y preeu-valley.

## Noteyn

## Imraaghyn
Geeaaney

She çheer ayns America Yiass ee **Geeaaney**. T'ee çhemmit liorish y Vrasseel da'n jiass, y Toorinam da'n shiar, y Veneswaaley da'n sheear as y Cheayn Sheear da'n twoaie. She Georgetown y preeu-valley.

## Imraaghyn
Noo Winsen as ny Grenadeenyn

She çheer 'sy Vooir Charibagh ad **Noo Winsen as ny Grenadeenyn**. She Kingstown y preeu-valley.

## Noteyn

## Imraaghyn
Yn Ghuatemaley

She çheer ayns America Veanagh ee **yn Ghuatemaley**. She Ard-valley yn Ghuatemaley yn preeu-valley.

## Imraaghyn
Yn Pharaguay

She çheer ayns America Yiass ee **yn Pharaguay**. T'ee çhemmit liorish y Vrasseel, yn Argenteen as y Volivia. She Asunción y preeu-valley.
Yn Toodaan

She çheer 'syn Affrick ee **yn Toodaan**. T'ee çhemmit liorish yn Egypt da'n twoaie, liorish y Leeb da'n sheear hwoaie, liorish Shad da'n sheear, liorish Pobblaght yn Affrick Veanagh da'n sheear yiass, liorish y Toodaan Yiass da'n jiass, liorish yn Eetoip da'n shiar yiass as liorish Eritrea da'n shiar. She Khartoum y preeu-valley, agh she Omdurman y chaayr smoo ayns y çheer.

## Imraaghyn
Asunción

She preeu-valley ny Paraguay ee **Asunción**. Ayns 2002, va 1.2 millioon cummaltee 'sy slyst mooar as ny smoo ny 500,000 cummaltee 'sy valley hene. T'ee ny balley smoo 'sy çheer.
Nicanor Duarte

Ta **Óscar Nicanor Duarte Frutos** (ruggit er 11 Jerrey Fouyir 1956) ny pholitickeyr Paraguayagh. V'eh ny eaghtyrane er y Pharaguay veih 2003 derrey 2008.

## Kianglaghyn magh

* Beashnys liorish CIDOB
Eritrea

She çheer ayns yn Affrick ee **Eritrea**. T'ee çhemmit liorish y Toodaan da'n twoaie as da'n sheear, yn Eetoip da'n jiass, as Djibouti da'n shiar yiass. She Asmara yn preeu-valley.

## Imraaghyn
Yn Eetoip

She çheer ayns yn Affrick ee **yn Eetoip**. T'ee çhemmit liorish y Toodaan Yiass as y Toodaan da'n sheear, Eritrea da'n twoaie, Djibouti da'n shiar hwoaie, y Tomaal da'n shiar, as y Cheinney da'n jiass. She Addis Ababa yn preeu-valley.

## Noteyn

## Imraaghyn
Yn Tomaal

She çheer ayns yn Affrick ee **yn Tomaal**. T'ee çhemmit liorish yn Eetoip da'n sheear, Djibouti da'n sheear hwoaie, as y Cheinney da'n sheear yiass. She Mogadishu yn preeu-valley.
Yn Tenegaal

She çheer ayns yn Affrick ee **yn Tenegaal**. T'ee çhemmit liorish y Varitaan da'n twoaie, Malee da'n shiar, y Ghuinea as y Ghuinea-Bissau da'n jiass, as y Ghambia da'n laaragh. She Dakar y preeu-valley.
Yn Ghambia

She çheer ayns yn Affrick ee **yn Ghambia**. T'ee çhemmit liorish y Tenegaal da'n twoaie, da'n shiar as da'n jiass, as liorish y Cheayn Sheear da'n sheear. She Banjul y preeu-valley.
Malawi

She çheer ayns yn Affrick ee **Malawi**. T'ee çhemmit liorish Tanzania da'n twoaie, y Tambia da'n sheear, as y Vosambeeck da'n shiar as y jiass. She Lilongwe yn preeu-valley.
Yn Vosambeeck

She çheer ayns yn Affrick ee **yn Vosambeeck**. T'ee çhemmit liorish Tanzania da'n twoaie, Malawi as y Tambia da'n sheear hwoaie, y Çhimbabwe da'n sheear, as yn Affrick Yiass as y Çheer Swassee da'n sheear yiass. She Maputo yn preeu-valley.

## Imraaghyn
Benin

She çheer ayns yn Affrick ee **Benin**. T'ee çhemmit liorish Burkina Faso as y Neegeyr da'n twoaie, y Naigeer da'n shiar, as y Togo da'n sheear. She Porto Novo yn preeu-valley, agh ta'n reiltys soit ayns Cotonou.
Yn Ghuinea-Bissau

She çheer ayns yn Affrick ee **yn Ghuinea-Bissau**. T'ee çhemmit liorish y Tenegaal da'n twoaie as y Ghuinea da'n jiass. She Bissau yn preeu-valley.
Yn Affrick Yiass

She çheer 'syn Affrick ee **yn Affrick Yiass**. T'ee çhemmit liorish y Votswaan da'n twoaie, y Nameeb da'n sheear hwoaie, y Çhimbabwe da'n shiar hwoaie, y Vosambeeck as y Çheer Swassee da'n shiar, as ta Lesoto soit çheusthie jeh'n çheer.
Yn Algear

She çheer 'syn Affrick Hwoaie ee **yn Algear**. T'ee çhemmit liorish y Varoc da'n sheear, y Varitaan da'n sheear yiass, Malee as y Neegeyr da'n jiass, as y Leeb as y Tooneesh da'n shiar. She Balley ny h-Algear preeu-valley ny çheerey.
Yn Tooneesh

She çheer ayns yn Affrick ee **yn Tooneesh**. T'ee çhemmit liorish yn Algear da'n sheear as y Leeb da'n shiar yiass. She Toonis preeu-valley ny çheerey.

## Imraaghyn
Yn Naigeer

She çheer ayns yn Affrick ee **yn Naigeer**. T'ee çhemmit liorish Benin da'n sheear, y Neegeyr da'n twoaie, Shad da'n shiar hwoaie, as Cameroon da'n shiar. She Abuja yn preeu-valley, agh she Lagos y chaayr smoo ayns y çheer.

## Imraaghyn
Yn Çhimbabwe

She çheer ayns yn Affrick ee **yn Çhimbabwe**. T'ee çhemmit liorish y Tambia da'n sheear hwoaie, y Vosambeeck da'n shiar, yn Affrick Yiass da'n jiass, as y Votswaan da'n sheear yiass. She Harare yn preeu-valley.

## Imraaghyn
Yn Votswaan

She çheer ayns jiass yn Affrick ee **yn Votswaan**. T'ee çhemmit liorish y Tambia da'n twoaie, y Çhimbabwe da'n shiar hwoaie, yn Affrick Yiass da'n shiar yiass as y jiass, as y Nameeb da'n sheear. She Gabarone y preeu-valley.

## Imraaghyn
Yn Togo

She çheer ayns yn Affrick ee **yn Togo**. T'ee çhemmit liorish Burkina Faso da'n twoaie, Benin da'n shiar, as y Ghaney da'n sheear. She Lomé yn preeu-valley.
Yn Ghaney

She çheer ayns yn Affrick ee **yn Ghaney**. T'ee çhemmit liorish Burkina Faso da'n twoaie, y Togo da'n shiar, as y Clyst Iuaagagh da'n sheear. She Accra yn preeu-valley.
Yn Clyst Iuaagagh

She çheer 'syn Affrick ee **yn Clyst Iuaagagh**. T'ee çhemmit liorish y Ghaney da'n shiar, Burkina Faso da'n shiar hwoaie, Malee da'n twoaie, as y Ghuinea as y Laibeer da'n sheear.
Yn Laibeer

She çheer ayns yn Affrick ee **yn Laibeer**. T'ee çhemmit liorish Sierra Leone da'n sheear hwoaie, y Ghuinea da'n twoaie, as y Clyst Iuaagagh da'n shiar. She Monrovia yn preeu-valley.

## Imraaghyn

## Kianglaghyn magh

* , giat reiltyssagh oikoil yn Eaghtyrane
* Rheynn Cooishyn Joarree yn Laibeer
*
Sierra Leone

She çheer ayns yn Affrick eh **Sierra Leone**. T'eh çhemmit liorish y Ghuinea da'n twoaie as y shiar, as liorish y Laibeer da'n shiar yiass. She Freetown y preeu-valley.
Pobblaght Gheynlagh y Chongo

She çheer 'syn Affrick ee **Pobblaght Gheynlagh y Chongo**. T'ee çhemmit liorish Pobblaght y Chongo da'n sheear, Pobblaght yn Affrick Veanagh da'n twoaie, y Toodaan da'n shiar hwoaie, Ooganda, Rooandey, Burundee as Tanzania da'n shiar, as liorish y Tambia as Angoley da'n jiass. She Kinshasa yn preeu-valley.
Angoley

She çheer 'syn Affrick eh **Angoley**. T'eh çhemmit liorish Pobblaght Gheynlagh y Chongo da'n twoaie, y Tambia da'n shiar as y Nameeb da'n jiass. She Luanda yn preeu-valley.
Yn Nameeb

She çheer ayns jiass yn Affrick ee **yn Nameeb**. T'ee çhemmit liorish yn Affrick Yiass da'n jiass, y Votswaan da'n shiar, as Angoley as y Tambia da'n twoaie. She Windhoek y preeu-valley.

## Imraaghyn
Tanzania

She çheer ayns yn Affrick ee **Tanzania**. T'ee çhemmit liorish y Cheinney da'n shiar hwoaie, Ooganda da'n twoaie, liorish Rooandey, Burundee as Pobblaght Gheynlagh y Chongo da'n sheear, liorish y Tambia as Malawi da'n sheear yiass, as liorish y Vosambeeck da'n jiass. She Dodoma yn preeu-valley.
Malee

She çheer 'syn Affrick ee **Malee**. T'ee çhemmit liorish yn Algear da'n twoaie, y Neegeyr da'n shiar, Burkina Faso as y Clyst Iuaagagh da'n jiass, liorish y Ghuinea da'n sheear yiass, as liorish y Tenegaal as y Varitaan da'n sheear. She Bamako yn preeu-valley.