Stashoonyn Raad-Yiarn Vannin

## Raad-Yiarn y Jiass (foshlit)

Va'n raad-yiarn gys Purt Çhiarn foshlit lesh y cholught raad-yiarn 'sy vlein 1874, blein ny yei fosley yn raad-yiarn ny s'girrey gys Purt ny h-Inshey. V'eh ny nah raad-yiarn er yn ellan. Va ny smoo obbyr ayns troggalys y raad shoh er çheu ny jeshaghteyrys shivoil na dy row er y raad neear, lesh daa ghiarrey mooar creg er irree magh ass Stashoon Raad-Yiarn Ghoolish ec "Thie cailleeyn dooey" as *Keristal*. Rere skeeal y troggalys, va ny troggeyderyn begnagh bancvrisht ny yei y chied clagh-ghiarrey as, lesh shen, va'n obbyr er y nah clagh-ghiarrey creaghnit er claare argidoil ny sloo. Myr eiyrtys, va'n nah giarrey ny smoo keyl, nhee ennagh ta ry-akin ec y traa t'ayn. 

Er çheet gys Stashoon Raad-Yiarn Stondane ta'n raad-yiarn sheeyney yn mullagh, as t'eh er n'gholl sheese ny yei. Ta'n rheynn yiass er n'gholl trooid baljyn hallooin lesh shiartanse crossagyn raad-yiarn, lesh cubbyl jeu ta fo lane skimmee. Ta troggalyn clagh cowraghey da freilleyderyn ny crossagyn, agh haink ad dy ve neuymmrçhagh 'sy vlein 2001 lesh çheet giatyn seyr-obbragh. Ta ram crossagyn ny sloo ta lhiggey entreilys gys ny magheryn da eirineeyn.

T'ad ny preeu-stashoonyn t'er y rolley da'n jesh; ta ny traenyn stappal ec dagh stashoon agh Stondane, Roonysvaie, Balley Beg as *Colby Level*. Cha nel ny traenyn stappal ayn agh er yeearree. Va stashoon geearree ynrican ec *Ballecostain* eddyr *Port Soderick* as Stondane agh nish t'eh doont. Rish ny bleeantyn shoh chaie va droghad noa troggalit 'sy vlein 2001 ec *Meary Veg* myr chooid jeh corys sornaigys yl-ellanagh. Ayns ny 1980yn er çheet magh ass Doolish va ny traenyn stappal ec pairk beg cretooryn feie ec stashoon lesh yn ennym *Logh yn Edd* agh ta'n stashoon shen doont nish.


## Raad-Yiarn Phurt ny h-Inshey (doont)

Va'n raad-yiarn Phurt ny h-Inshey ny chied raad-yiarn er yn ellan. V'eh foshlit 'sy vlein 1873 as v'eh gobbyr derrey Mean Fouyir 1968 shaghrey magh 1966 tra dy row y corys raad-yiarn er feie doont. Jiu, ta'n raad freilt myr cassan as myr cassan streeaney. Veih goaill sheose ny raillaghyn 'sy vlein 1975, ta ram sleih dy mennick graa fo aa-oshley y raad. Veih'n dooney va ard-lhinnaghyn shirveishoil follit fo'n raad, cur stiagh ard-phiobyn gas as çhellvane, agh v'ad follit er lhied as foddee bee yn raad foslit reesht. Ta daa hambyl ennagh jeh ry-akin ayns Droghad y Cherroo, c'raad ta'n raad er n'gholl ayns co-hroa rish Coorse y T.T. as fosley raad troggalit er ny raillaghyn 'sy vlein 1991, as Balley Keeill Eoin c'raad dy row bun-scoill as cummey thieys troggalit veih'n vlein 2001. V'ad troggalit dy yannoo foddeeaght y raad-yiarn d'aa-osley reesht, faagail magh dy bee er y stashoon raad-yiarn ayns Balley Keeill Eoin dy ve aa-hoit. Rish y Nah Caggey Dowanagh va banglane y raad-yiarn troggalit eddyr Purt ny h-Inshey as Balley Keeill Eoin gys sleih-champ Knock Alloe.

Ta ny stashoonyn rollaghit er y yesh. Va ynnyd eiraght croghit sheose magh ass ny shenn-troggalyn as y shenn-stashoon ec kione-stashoon Phurt ny h-Inshey. Ta oik yn obbyr vreekey as y toor ushtey foast er ynnyd ec beeal y chlose as ta'n ynnyd stashoon hene ny phairk ghleashtan da'n ynnyd eiraght.


## Raad-Yiarn y Twoaie (doont)

Va'n raad-yiarn veih Rhumsaa gys Balley Keeill Eoin foshlit 'sy vlein 1879 lesh Raad-Yiarn Hwoaie Vannin as v'eh gobbraghey derrey yn vlein 1968 tra haink jerrey lesh dagh obbyr troailtee er y laa cheddin myr v'er y raad-yiarn gys Purt ny h-Inshey. Credjalit dy row eh ny chione s'aaley as ny smoo ard-hilleydagh er yn ellan, va'n raad-yiarn shoh 17 meeillaghyn er lhiurid lesh daa harvollagh ec Glion Wyllin as Glion Shuin. Va'n raad ny chooid jeh'n cholught heyr derrey 1905, tra haink ee stiagh myr ayrn jeh Raad-Yiarn Vannin ry cheilley rish Raad-Yiarn Forsdal. 

Er y fa dy row yn raad shoh soit er coose Vooir Vannin, cha row yn emshir mie da ny barrooseyn, as lesh shen va claare cassee troggalit ayns Balley Keeill Eoin dy yannoo jeeyl rea emshiragh daue. Ny s'odjey heose y raad ec Glion Wyllin va garaghyn taitnys ny colught ry-akin, as haink orroo dy ve nyn gione jurnaa da deiney ec Scoill Doonee as ad picnical. V'eh shen sheeyney yn çheet-stiagh oc. V'eh yn stashoon s'girrey ec Skyll Maayl ny voayl stappal da'n lught turrysagh as v'eh orroo shooyl er cassan er çheu y raad.

Va stadd currit er bun ec Balley Volley 'sy vlein 1967 dy yannoo shirveish da Pairk Cretooryn Feie, pairk ta foast foshlit. Va stadd çheu y raad er lheh da Aspick Sodor as Vannin ec Cooyrt yn Aspick, lesh un chaayr as cowrey laue-obbrit. Va'n stashoon ayns Rhumsaa soit er ynnyd jiu *[[Ramsey Bakery]]* t'er brooinyn y valley, red neuvondeishagh cosoylagh rish Raad-Yiarn Lectragh Vannin ta soit ayns çheshvean y valley. Va raad yn-sheeyney, ansherbee, er louyn ny purt, as v'eh ry-ymmydit er son lughtaghey cooid. Myrgeddin, va fo-raad troggalit 'sy vlein 1968 gys stashoon lectraghys Valley Mwyllin (Rhumsaa) as ren tree barrooseyn ooill ass tree barrooseyn cadjin da'n aigney shoh. Va'n ventreil giare-heillagh, as hie ny traenyn jerrinagh ersooyl 'sy vlein 1969.


## Raad-Yiarn Forsdal (doont)

Va raad-yiarn Forsdal, y fer s'girrey er yn ellan, foslit 'sy vlein 1886. V'eh n'er smoo giare-heillagh myrgeddin. Va'n raad doont 'sy vlein 1940. Ec y toshiaght v'eh ny cholught seyr agh 'sy vlein 1905, v'eh covestit lesh Raad-Yiarn Hwoaie Vannin gys Rhumsaa. Hannee ny raillaghyn ayns ynnyd derrey 1976, as va recortysyn ayn dy row traenyn er n'gholl sheose y raad derrey 1974. Cha row yn raad agh tree meeillaghyn er lhiurid agh v'eh er irree sheose 1:20 er feie yn raad. Va'n raad currit er bun er son y cohionnal meaineraght lesh shirveishyn troailtee joarit (cha row agh un varroose kionnit ec y shirveish as t'eh foast gobbyr er raad-yiarn y jiass, myr F.39). Ta'n stashoon ayns Forsdal foast er ynnyd agh t'eh ayns shellooderaght preevaadjagh, agh lesh arraghey daa ghroghad ayns ny 1970yn, cha bee yn raad aa-oslit 'sy traa ta ry-heet.


## Imraaghyn

## Jeeagh er neesht
* Crossagyn rea as buill anaasagh Raad-Yiarn Vannin
* Thie Tashtee Raad-Yiarn Vannin
* Isle of Man Steam Railway Supporters' Association

## Kianglaghyn magh
* Ellan Vannin: Stashoonyn raad-yiarn doont er Subterranea