Johanna Cornelius

‎**Johanna Catharina Cornelius**  (he yin jiji to 27 Afínplọsun 1912, bo kú to 21 Ayidosun 1974) yin tomẹnu Afrikaner tọn de he nọ hoavùn na jlọjẹ mẹdevo lẹ tọn. E wazọ́n taidi nukọntọ na ogbẹ́ azọ́nwatọ Afrikaner tọn lẹ tọn de to whenue Solly Sachs jo otẹn lọ do.

## Otàn gbẹzan tọn
‎Cornelius yin jiji to Lichtenburg, Afrique du Sud, bo whẹ́n to gbétatò Afrique du Sud tọn mẹ bo yin dopo to ovi ṣinẹnẹ mẹjitọ etọn lẹ tọn. Otọ́ etọn po baba- daho etọn po funawhàn to awhàn Anglo Boer tọn whenu bọ onọ̀ etọn yin zizedo osla yasanamẹ tọn de mẹ to awhàn lọ whenu. Ewọ po mẹdaho etọn yọnnu Hester Cornelius po sẹtẹn yì Johannesburg to ojlẹ 1920 tọn lẹ whenu, fie Johanna jẹ azọ́nwa ji te to azọ́nwhé avọ̀-titọ̀ tọn de mẹ. Azọ́n he Cornelius ewọ wà to azọ́nwhé lọ wẹ azọ́nwanu lẹ jijlado.

‎To 1932, Cornelius yin wiwle bo yin zizedo ganpamẹ na ganhiho kleun de na e kọnawudopọ hẹ ogbẹ́ avọ̀-titọ̀ tọn de to whenue yemẹpo gbẹ́ azọ́n dai wutu. To whenuena e jẹ mẹdekannu, e dọho hẹ azọ́nwatọ lọ lẹ bo dọna yé nado biọ azọ́nkuẹ dagbe po mẹdekannujẹ po. E sọ dọhodo nujijọ titengbe lẹ ji to whenuho Afrique du Sud tọn mẹ, taidi  awhàn Anglo Boer tọn, bo dọ dọ azọ́nwatọ lẹ dona lẹnnupọndo ninọmẹ yetọn ji kakati nido yin otò he mẹ yé wá sọn ji.

‎To 1933, e yì Union Soviétique po azọ́nwatọgbẹ́ delẹ po. Plidopọ lọ yin titobasina gbọn Pipli Communiste Afrique du Sud tọn dali. To finẹ, e plọnnu gando aṣa otò tọn po lehe gbẹtọ lẹ sọgan sọzẹn do po go. E sọ mọ onú yọyọ lẹ bosọ tindo numimọ yetọn. To whenuena e lẹkọwa, e bẹ azọ́n whenu gigọ́ tọn jẹeji na Ogbẹ́ azọ́nwatọ lẹ tọn, bo nọ gọalọ nado penukundo azọ́nwatọ lẹ go sọn azọ́nwatẹn tangan lọ mẹ to Germiston.

‎Cornelius wẹ yin azinponọ na ogbẹ́ azọ́nwatọ lẹ tọn sọn 1935 jẹ 1937. To ojlẹ ehe mẹ, azọ́nwatọ lẹ tindo ninọmẹ dagbe lẹ - yé nọ wazọ́n na ganhiho vude bo nọ mọ akuẹ susu dogọ. E sọ yì Cape Town po Hester po to 1936 nado gọalọna alahọ ogbẹ́ lọ tọn he tin to finẹ.

‎Cornelius jlo dọ mẹlẹpo ni yin apadewhe ogbẹ́ lọ tọn, mahopọnna fie yé wá sọn. E dọ dọ azọ́nwiwa to ogbẹ́ lọ mẹ gọalọna emi nado diọ linlẹn hoho he emi tindo gando gbẹtọ wunmẹ voovo lẹ go. E tlẹ dọ dọ e yí whenu susu to emi si nado mọdọ mẹhe wá sọn ofi voovo lẹ, taidi Glẹnsigbe-dótọ lẹ po tòvi lẹ po, yin gbẹtọ taidi emi nkọ.

‎To 1938, gbẹtọ lẹ dọ dọ Cornelius to azọ́nwa hẹ tonudọgbẹ́ de lẹ bosọ to alọgọna mẹyuu lẹ kẹdẹ. E dọ dọ emi to nue wà emi te lẹ wà na emi jlo dọ tòmẹnu Afrikaner tọn lẹ ni jẹ mẹdekannu sọn aṣẹpipa Grande-Bretagne tọn glọ wutu wẹ. E hoavùn lẹkọ bo hẹnalọdotena tòmẹnu Afrikaner tọn lẹ ma nado ho ogbẹ́ lọ yí.

‎To 1938, e gọalọ nado bẹ ogbẹ́ siga po taba-zọ́nwatọ lẹ po tọn ɖé jẹeji. To 1940, e nọ nukọn na azọ́nwatọ lẹ nado gbẹ́ azọ́n dai to Rustenburg, nujijọ lọ dẹn to aimẹ na osẹ awe. Nujijọ lọ sinyẹn sọmọ bọ ponọ lẹ tọ́navùn yọnnu lẹ bo yàn yé. E sọ tẹnpọn nado yin dide gbọn vòbibla dali to 1943, ṣigba e ma duto e ji.

‎To 1950, gandudu lọ dọ dọ Cornelius po Sachs po yin hagbẹ communiste tọn lẹ na osẹ́n de he yé ylọdọ *La loi sur la répression du communisme* wutu. To whenuena Sachs dona tọ́nsọn Afrique du Sud to 1952, Cornelius lẹzun nukọntọ ogbẹ́ azọ́nwatọ lẹ tọn bo nọ otẹn lọ mẹ kakajẹ whenuena e kú.

Cornelius kú to 21 Ayidosun 1974 to Johannesburg.

## Alọdlẹndonu lẹ
‎

Adà:Otàn Gbẹzan tọn
Adà:Yọnnu lẹ
Adà:Mẹhe yin jiji to 1912 lẹ
Adà:Mẹhe ku to 1974 lẹ