open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Fumbisi

Fumbisi dela tiŋa n boi Builsa South District Upper East Region Ghana. Nɛreba mi tiŋa wa yɛsera ba n kɔɔri mui la zuo. 2019 yuunɛ la puan, Fumbiisi nakatɛ yuun de la Nab Clement Anyatuik Akanko II

## Zisesi n boi tiŋa la puan
St. Peter & Paul Parish Yindeo 

Fumbiisi Imma'asum yire 

Fumbiisi Senior High School 

Fumbiisi Mui maalegɔ factory 

Fumbiisi Mui Zoore 

Fumbiisi Da'a 

Fumbiisi Police Station 

Fumbiisi asibetin 

Fumbiisi District Asibetin Katɛ

## Kibesi
The people of Fumbisi celebrate the Fumbiisi duma n diti kibesi sɛka de Feok kibesi.

## Viisegɔ lɔgerɔ
Buuri buuri: Districts in Upper East Region
Buuri buuri: Communities in Upper East Region
Buuri buuri: Gaana
Ataŋa

Ataŋa de la atibefareŋa buuri yu'urɛ. Di de la yaaba yu'urɛ. Di de la kugere n ga'arɛ yue, kãregɛ nyaa zɔɛ kugere ti ba nyaa yi'ira di taŋa.  

Taŋa buuri bii vɔɔrɛ la zo'e mɛ. Taŋa ta'am dɛna tiŋanɛ ti ba kaabera, taŋa ta'am dɛna Kugere bɔna suudeon ti ba tara kuta, sɛba me ta'am kɔ'ɔn bisɛ taŋa la ke'eŋo la dikɛ sigɛ nɛra yu'urɛ. Dee, yu'ura zo'e zo'e kɔ'ɔn dɛna la tiŋana n de tansi la tı ba tara sigera nɛreba yu'ura la. Ba ta' la sakɛ sira bɔ'ɔra ba ti ba wan ta'am gu'ura ba, ba yɛa puan la ba tuuma zi'an suŋa suŋa.

Taŋa de la sɛla n kpe'em, ti di ŋwɔregerɛ ka dɛna naana. La de la di kpe'eŋo wa zuo ti nɛreba tara di sigera ba kɔma, ti la pa'ala ba kɔma la n kpe'em se'em, bii bama n boti ti ba kɔma la kpe'em se'em (bii diinduma n makɛ yeti yu'ura doli la baduma la).

Tu me kelum tara tankutisi mɛ ti i bɔna suudeto puan ti ba tara a kuta kɔa, su'usi, pɛɛma, lɛɛsi, fina, la kuto lɔgerɔ asi'a. Tansina buuri de la tansi'a ti ba kãabera, ti la pa'alɛ ti di de la yaaba lɔkɔ. 

Yire puan san tara tankutega wa ti ba tara di kuta gee kãabera, gee ti pɔka san dɔgɛ budibela, ti ba yese bɔgerɔ ti la dɛna la tankutega la yeti ba dikɛ bia la sigɛ la eŋa, ba wan gãresɛ baŋɛ ba wan doose sarɔseto gee baŋɛ dikɛ yu'urɛ la sigɛ bia la.

Nyaa wan sirum doose yɛla la gee sigɛ bia la yu'urɛ, yi'ira e Ataŋa. Tankuna n de yaaba taŋa la gee dagi la mina ti ba yen kɔ'ɔm bisera la taŋa n kpe'em se'em ti di ŋwɔregerɛ tɔna ti ba dikɛ sigera bia gee ka yɛsera bɔgerɔ la. 

Megesɛ wuu budaa Ayima n boi ti a yu'urɛ dɛna Ataŋa. Eŋa de la yaaba taŋa la. A de la suudeo tankutega, ti fu san kalum ti di lagera.

Pɔka yu'urɛ ta'am dɛna Ataŋa amaa la de pɔka la tu ni yi'ira ti Atampɔka bii Ataŋama.

Buuri Buuri:Yu'urɛ
Buuri Buuri:Gaana
Abugebila

Abugebila wa de la nɛra yu'urɛ. Magesɛ wuu, Dua tiŋa puan, Abugerɛ san bɔna yire la puan gee ti ba dɔgɛ bia ti bugerɛ la kelum bɔta. Ba wan sigɛ bia la yu'urɛ kelum lebese la bugerɛ la nuu puan. Bala la, Abugebila ta'am dɛna pɔka bii budaa yu'urɛ,  bugerɛ la san to'e.

## Viisegɔ Lɔgerɔ

Buuri buuri:All
Buuri buuri:nɛra
Buuri buuri:Yu'urɛ
Abugerɛ

Abugerɛ de la farefari buuri yu'urɛ. De vuurɛ n de se'em Dua tiŋa n boi Booŋo so'olum, Upper East region de la, Ba yaaba la n yuum ta wa'am na zi'ita Booŋo so'olum la puan la, ka yuum ka tari pɔga. 

Gee ti Boonaba n yuum dikɛ a poyua bo e ti a me yuum tari pugela la paɛ a ki'a zi'an la, me nyaa sigɛ ka yu'urɛ Asumbunɔ. Ti la pa'alɛ ti, eŋa itegɔ zuo ti ba dikɛ pɔga bo eŋa, eŋa sum la bunɔ n bala. Ti Asumbunɔ la n yuum ta kuregɛ gee basɛ ba. Ti ba me yuum mɛ ka ze'ele kãabera ka, yɛsera la ka n yuun boi la ka yuum de la pupɛɛla tiŋa la puan. Ti ba n yuum mɛ ka ze'ele la, ba nyaa yuum yi'iri di la "Bugerɛ". Ti fum mina n yuum ni ta di fu pɔga, ti ka ka bɔta ti ka zi'ire yɛsera la piileba bii ka nyɛ la sɛla yire la puan n sɔi, ti fu nyɛ la ka pɔgenlɔkɔ bii ka inya lɔkɔ paɛ Bugeren la, ba wan kã bo pɔgeya'aŋa la (Bugerɛ/Asumbunɔ) ti pugela la lebe wa zi'ire la fu.

Dagi bala ma'a. Gee, fum mina n yuum kelum dɔgera ti la lɛbera bii fu pugum kan ta'am  wan nyɔkɛ la puurɛ gee wan tɔgera ti fu dɔgɛ bia. Fu san paɛ bugeren la, ba wan kã bo bugerɛ la gee biŋe nuurɛ bo fu ti fu lebe kule nyaa ta dɔgera fu kɔma. 

Dagi la diimi sa la, gee la kelum bɔna mɛ tari wa paɛ zina beere wa.

San dagena la Na'ayinɛ n kɔ'ɔm mɔŋɛ fu dɔgebɔ ma'a,  gee, la san dɛna la duniya wa zuo kundɔgebɔ, bugerɛ la wan basɛ ti fu dɔgɛ fu kɔma paɛ fum n boti se'em.

Bala la zuo la, fu san dɔgɛ bia la, fu ta'am dikɛ sigɛ bugerɛ, ti ka yu'urɛ nyaa dɛna Abugerɛ.

Abugerɛ vuurɛ n de se'em Dua tiŋa puan n bala. Abugerɛ ta'am dɛna pugela bii budibela yu'urɛ mɛ.

## Viisegɔ Lɔgerɔ

Buuri Buuri:Budaa Yu'urɛ
Buuri Buuri:Yu'urɛ
Buuri Buuri:Nɛra
Buuri Buuri:Gaana Nɛra
 Buuri Buuri:All
Tempane

Tempaane district de la district duma pia la banuu la n boi Upper East Region, Ghana la ayima. Ka yuun nan pa'asɛ la Garu-Tempane District  2004 yuunɛ la puan. Amaa Gunfuko,15, 2018 yuunɛ la puan ti ba yuun puregɛ Southeast so'olum, ti ba me naam Timpaani District.

District la boi la Upper East Region eastern bɔna. Timpaani n de district la tinkãtɛ

## Viisegɔ lɔgerɔ

Buuri buuri: Districts in Upper East Region
Buuri buuri: Communities in Upper East Region
Buuri buuri: Gaana
Paga

Paga de la tiŋa n boi Upper East Region, Ghana .Bɔna la Bɔlega North bɔba. Paga de la Kasena Nankana West District tinkatɛ, district n boi Upper East Region, Gaana.Tiŋa la boi la Gaana la Burkina Faso beene la de border la zuo.  Ka de 166 km South la Ouagadougou dɔla N5 highway, sose'ere n kɔ'ɔm Ghana la Burkina Faso la. Paga nɛreba la zo'e zo'e de la Kasena buuri.

## Over view

Nɛreba zo'e zo'e mi tiŋa la, la ka bantaŋ/Ɛbega la zuo. Ɛbega ti saama kina bisera ti la dɛna yelepakerɛ ti Ɛbega n vɔi ti nɛra wan ta'am kalem ti ka kan daam e. Paga tiŋa wa de timbila bɔna Upper East Region ti nɛreba sɛba n ki'iri bini la kalɛ wan paɛ 10,000. Amaa paga tiŋa la di kɔrem kɔrum nɛreba za'a wan paɛ 100,000. Nɛreba la zo'e zo'e de la Kasena buuri la n de kaareba sɛba n ŋwɔni ti ba ze'ele la Burkina Faso tiŋa yakɛ na. Gee la ban n de tisi tɔka tɔka n lagum zi'a la za'a, ba ka di yi sɛla yɛsera la ba tari puti'irɛ ti ba za'a tari la tuusum la yaabeduma buyima. Kasena duma la zo'e zo'e n boi Paga tiŋa la la puan la tɔgeri la yetum buuri buuri,  Kasim n de bamɛsi tɔgum la solemiine la tɔgum zo'e zo'e.

## Foundation

## Tourist Site

## Viisegɔ lɔgerɔ
Buuri buuri: Districts in Upper East Region
Buuri buuri: Communities in Upper East Region
Buuri buuri: Gaana
Asampana

Asampana de la farefari buuri yu'urɛ. Asampana uurɛ ŋwana gi'i de la "saana paɛ na". Gee ti tu kɔ'ɔm ŋmaɛ gi'a gi'a ti " Asampana. Saana paɛ na wa vuurɛ de la, pɔka san dɔgɛ yire puan, la sum mɛ ti ba yese la ba ɛ baŋɛ yire la puan, ma, sɔ bii buuri la mina n wan to'e bia la.

Ti ba san yese ta ɛ ti ba mina mina san ka to'e ka la pa'alɛ ti bia la kan nyɛ yire la yaaba, sɔ bii ma yu'urɛ mɛ n bala. 

Bala la, ka yu'urɛ nyaa wan dɛna la saanapaana na. Gee ti tu nyaa yi'ira ti Asampana la.

Asampana ta'am dɛna pugela bii budibela yu'urɛ mɛ.

## Viisegɔ Lɔgerɔ

Buuri Buuri:Budaa Yu'urɛ
Buuri Buuri:Yu'urɛ
Buuri Buuri:Nɛra
Buuri Buuri:Gaana Nɛra
 Buuri Buuri:All
Adongo

Adɔŋɔ de la yu'urɛ ti ba tara bɔ'ɔra budibela la pugela za'a waabi. 

Adɔŋɔ ze'ele la duŋɔ puan. Dɔŋɔ ta'am dɛna naafɔ, bua, pesego, mɔnaafɔ, walega, bii kɔɔ iilɛ bii in saka. Ba san dikɛ tiim iŋɛ iilɛ la puan, ku ka le dɛna iilɛ de ku nyaa dela dɔŋɔ.

Adɔŋɔ ta'am dɛna buuri yu'urɛ bii la ta'am dɛna nɛra yu'urɛ sɔi la, la me ta'am dɛna nɛri se'em n nɔŋɛ yu'urɛ la, n tari sum se'em bii wi'a n za'asum se'em

Adɔŋɔ de la Farefari buuri yu'urɛ ti tu tara sigera nɛra ti la dɛna la a duma yu'urɛ n bala ti tu wan tara yi'ira e ti la dɛna nɛra la daanlum.

Dɔŋɔ la vuurɛ de la, nɛra ta'am ni ta dikɛ duŋa ganɛ mɛ maalɛ sɛla ze'ele a deon bii yagelɛ a zɔŋen gee sakɛ sira ti eŋa gu'ura e bala gee nyaa kaabera ka ti ka tara imma'asum bɔ'ɔra eŋa, a buuri, la a yire duma la za'a gee gu'ura ba yɛsera dɛŋa puan basera.

Nɛra san dɛna gowia, bɔna goo la puan ɛɛra nɛnɔ, aduma san ta ku gooduŋa n de iila daana, a ta'am fukɛ duŋa la iilɛ bii iila la kaabera ti la dɛna a Bagerɛ gu'ura eŋa la ayiduma la za'an.

Ti a yire nɛra yele yele bii a pɔga bii a poyuah san dɔgɛ dɔgepaalemɔ, a ni yese la bɔgerɔ nyaa ta bugɛ baŋɛ sɛla bii sɔyaabeduma puan, mina n to'e bia la. Ti la san dɛna la dɔŋɔ la n to'e ka, ku wan kelum pa'alɛ ka n boti sɛla ti ba iŋɛ bo e gee nyaa nyɛ yɔ'ɔ dikɛ yu'urɛ la bo bia la ti imma'asum le pupeelum bɔna yire la puan.

Bilam puan, ti yidaana la bii mina n yese bɔgerɔ la nyaa wan lebe yire na, nyaa ta ɛ lɔgeseto ti dɔŋɔ la bɔta la nyaa bo e, gee ti ba nyaa ta'am pɔsɛ bia la yi'ira ka ti Adɔŋɔ. 

Ti la pa'alɛ ti bia la yu'urɛ n nyaa bala.

## Visegɔ lɔgerɔ

Buuri Buuri:Budaa Yu'urɛ
Buuri Buuri:Yu'urɛ
Buuri Buuri:Nɛra
Buuri Buuri:Gaana Nɛra
 Buuri Buuri:All
Ayimpaŋa

Ayimpaŋa (ti basɛba gulesera di ti 'Ayimpanga') de la yu-bo'ote ti ba tara sigera budibeto Atibirefãreŋa buuri puan. Ba ni dikɛ yu'urɛ wa sigɛ bia dɛna wuu se'ere san iŋɛ bia la dɔgereba, bii yele san paɛ bia la dɔgera bii dɔgereba, ti ba ka ti'isɛ ti maalegɔ wan ta'am bɔna gee ti Naba Ayinɛ pa'alɛ A paŋa ti yele la ti bia la dɔgereba la ka tari ni puti'irɛ ti di wan nyaŋɛ maalɛ ni la gee ti di nyaa ta ta'am maalɛ la, ba san ta dɔgɛ ba bia ti a dɛna budibela, ba ta'am sigɛ e ti 'Ayimpaŋa', ti la pa'alɛ ti Yinɛ paŋa zuo ti bama dɛna bama n de nɛresɛba la. Dagi bala ma'a. Pɔka me san kelum tara puurɛ, ti a dɔgum saŋa paɛ ti a bɔna bini viregera ti a dɔgɛ gee ti dɔgum la ka kina bii too la mugesego bɔna bini, ti ba mɛ ti ba dɔgesɛ e koŋe. Ba'asegɔ za'a Naba Ayinɛ san ta pa'alɛ A paŋa ti bia wa nyaŋɛ yese na la laafia, ti be'em ka paɛ pɔka wa la a bia wa, dɔgereba la ta'am sigɛ bia la ti 'Ayimpaŋa'.

Di gi'i za'a de la, Ndugema Na'ayinɛ san tum tuunɛ bo nɛra ti aduma suure kɛ di, aduma san ta dɔgɛ a bia a ta'am dikɛ yukuna taaba sigɛ bia la mɛ, yele yele wuu bia la san dɛna budibela.

## Viisegɔ Lɔgerɔ

Buuri Buuri:Budaa Yu'urɛ
Buuri Buuri:Yu'urɛ
Buuri Buuri:Nɛra
Buuri Buuri:Gaana Nɛra
 Buuri Buuri:All
Akelumdigera

Akelumdigera de la yu-bo'ote. Akelumdigera de la yu'urɛ ti nɛra dikɛ sigera a bia, tɔgera pa'ala nɛreba bii duniya wa sɛla ti eŋa kelum ita. Magesɛ wuu nɛra san kɔ'ɔm ɛɛra la sɛla a vom puan gee nan ka nyɛta di, gee kɔ'ɔm ka iŋɛ a puti'irɛ ti eŋa yeti a basɛ eŋa n eeri sɛla la mɛ, gee kelum kɔ'ɔm mu'ɛ nini ita bii zɔta dɔla a puti'irɛ lɔkɔ wa, nyaa san ta dɔgɛ a bia, a ta'am dikɛ 'Akelumdigera' wa sigɛ bia la mɛ. A san dikɛ yukuna wa sigɛ a bia la, a tari di tiisera la amiŋa ti eŋa kelum ka basɛ a puti'irɛ la, bii a suure e lu la sɛla la, bala la eŋa kelum digera mɛ. Ti bia la yu'urɛ nyaa wan dɛna la Akelumdigera. Magesɛ wuu bia wa sɔ yu'urɛ san dɛna la Asampan Ayariga, la nyaa wan dɛna la; Asampana-Yariga ti eŋa kelum sigera.
Pusiga

Pusiga District de la Upper East Region  district pia la anuu la diyima n boi Ghana la.  Di yuun nan pa'asɛ 1988 yuunɛ la puan Bawku Municipal District katɛ la puan; gee Siibeanya'aŋa 28, 2012 yuunɛ la ti ba pu tisi la naam Binduri District la (West bɔba) la pusiga District (East bɔba). District la assembly boi la tiŋa la Upper East Region eastern bɔba gee ti pusiga dɛna ka tinkatɛ.

## Bɔŋa zi'an (Location)

## Gaana wa - Togo border de la mɛɛla 1.6km ta paɛ northeast. Kulungugu boi la north west. Lebese west bɔna de la Bawku, dɛna capital bo Bawku Municipal District. A zãarɛ de la mɛɛla 90 km ta paɛ west de la Boleŋataŋa, de regional capital.

## Notable sites
La de sakire ti nɛreba sakɛ ti Mole-Dagbon nɛreba, Naa Gbewaa yuum ki'iri la Pusiga gee nyaa yuum ta ki 13th century saŋa la puan.  Bagerɛ ni boi bini ti ba dikɛ ze'ele bo e Pusiga tiŋa puan.

## Viisegɔ Lɔgerɔ (References)
Buuri buuri:Gaana
Buuri buuri: Districts in Upper East Region
Buuri buuri: Communities in Upper East Region
Aba'anɛ

**Aba'anɛ** de la farefari buuri yu'urɛ. Ba'anɛ wa vuurɛ de la, ku de la bagerɛ ti sɛba yuum di ka, ti ku dɛna tibegɔ bunɔ. Ti fum mina san dɔgɛ liiba, ba'anɛ daana la tari itegɔ bii tibegɔ mɛ ti ka ni wa'am wa iŋɛ bii tibɛ. 

Bala nuu ti ba puan kayima san loe, nɛrebana nuu n kelum lɛbera na ba'ara kayima la n wee la zi'ita. San dagena bala, ka wan doose ayima la n leberi la. Ka daa san pugum tari ni yu'urɛ la se'em me, gee ba n diŋɛ ba ka zi'ire la, la sum mɛ ti tu yi'ira e "Aba'anɛ".

Aba'anɛ ta'am dɛna pugela bii budibela yu'urɛ mɛ farefari buuri puan.

## Viisegɔ Lɔgerɔ

Buuri Buuri:Budaa Yu'urɛ
Buuri Buuri:Yu'urɛ
Buuri Buuri:Nɛra
Buuri Buuri:Gaana Nɛra
Buuri Buuri:All
Aba'ampɔka

**Aba'ampɔka** de la farefari buuri yu'urɛ. Bii ba'anɛ vuurɛ n de ti  "bagerɛ ti sɛba yuum di ka, ti ku dɛna tibegɔ bunɔ". Ti fum mina san dɔgɛ liiba, ba'anɛ daana la tari itegɔ bii tibegɔ mɛ ti ka ni wa'am wa iŋɛ bii tibɛ.

Bala nuu ti ba puan kayima san loe, nɛrebana nuu n kelum lɛbera na ba'ara kayima la n wee la zi'ita. San dagena bala, ka wan doose ayima la n leberi la.

Amaa, ba san dɔgɛ bilia ti ka san pugum ka dɛna nu'usi siyi(liiba) gee ti ba'anɛ la san bɔta, ba ta'am kelum dikɛ yu'urɛ la bo bia la mɛ, ti ba'anɛ me san diŋɛ bɔna yire la puan, la sum mɛ ti ba siŋɛ bia la yu'urɛ kelum lebese ba'anɛ la nuu puan.

Aba'ampɔka de la bipugela ti ba'anɛ la san to'e.

## Viisegɔ Lɔgerɔ

Buuri Buuri:pɔka Yu'urɛ
Buuri Buuri:Yu'urɛ
Buuri Buuri:Nɛra
Buuri Buuri:Gaana Nɛra
Buuri Buuri:All
Akolego

Akolego de la farefari buuri yu'urɛ. Kolego wa vuurɛ ŋwana mɔpi de la"Bakolego" gee tɔgekabelegɔ la n ta'asɛ ti tu kɔ'ɔm ŋmaɛ di gi'i ti "Kolego" la.

Bakolego wa de la farefari buuri bagerɛ ti budibela n bi paɛ ti ka dɛna budaa bii n wan ta'am malum budaanɛ malema yuum dita bii ŋmata ka. Fu ta'am ŋma ka ze'ele bii fu ŋma ka bugera.

Bakolego wa me de la bagesɛka ti fu san ŋma ka gee dɔla ka ŋwana nima nima, yele yele wuu fu san mina ka n boti sɛla la ka n ka boti sɛla, ka ni suŋera fu mɛ ti fu nyɛta fum, fu yire la fu buuri za'a yɛlese'ere n kini na tara sum bii be'em. Gee ti maalegɔ bii gu'a san bɔna ti ya maalɛ ti la ta'am wa'am suŋa bii la gu de.

Ti fu sɔ bii buuri la san ŋma bakolego la gee ti ba dɔgɛ bilia yire la puan, bakolego la ta'am to'e bia la mɛ ti ba nyaa yi'ira ka Akolego.

Akolego ta'am dɛna pugela bii budibela yu'urɛ mɛ farefari buuri yu'ura puan.

## Viisegɔ Lɔgerɔ

Buuri Buuri:Budaa Yu'urɛ
Buuri Buuri:Yu'urɛ
Buuri Buuri:Nɛra
Buuri Buuri:Gaana Nɛra
 Buuri Buuri:All
Anagedene

Anagendene de la farefari buuri yu'urɛ. Di vuurɛ de la ba san dɔgɛ bia la nagendenin, magesɛ wuu pɔka la san ŋmɛbesa ti ka dɔgɛ gee nyaa ɛɛra kaara la ka induma la, nyaa ta paɛ nagedenin ti dɔka la san yɛrum pii ka ti ka dɔgɛ bilam, ba ni wi'ira bikaŋa la Anagedene.

Anagedene ta'am dɛna pugela bii budibela yu'urɛ.

## Viisegɔ Lɔgerɔ
Abɛreŋa

Abɛreŋa de la farefari buuri yu'urɛ. Di vuurɛ de la, pɔka san dɔgera ti kɔma la lɛbera yinɛ yire, ba ni malum la malema ti la pa'alɛ ti ba lɔ' bia la  mɛ bii ba gu ka mɛ. Malundina wa san malum ba'asɛ gee ti pɔka la san dɔgɛ, la pa'alɛ ti bia la kan le lebe Winɛ yire.

Gee ti Pɔka la nyaa san le dɔgɛ bia, bikaŋa yu'urɛ nyaa de la Abɛreŋa. Yele yele bii bia la san ka le lebe yinɛ yire le yɛ'ɛsa. Ti la pa'alɛ ti ba lɔ/gu ka suŋa mɛ n bala.

Abɛreŋa ta'am dɛna pugela bii budibela yu'urɛ mɛ, farefari buuri yu'ura sika puan.

## Viisegɔ Lɔgerɔ
Buuri Buuri:Budaa Yu'urɛ
Buuri Buuri:Yu'urɛ
Buuri Buuri:Nɛra
Buuri Buuri:Gaana Nɛra
 Buuri Buuri:All
Akandoose

**Akandoose** de la farefari buuri yu'urɛ. Bii yu'ura asi'a de la puti'irɛ bii yele n paɛ fu, ti fu doose bilam siŋɛ fu bia yu'urɛ, pɔka san dɔgɛ bilia basɛ na gee lebe yinɛ yire, eŋa n ka ze'ele ti ka bia la mɔgɛ bi'isum tigɛ gee zo'e kutɛ gee ti ka kɔ'ɔm lɛbe la, bia la sɔ ta'am doose puti'irɛ dina wa puan sigɛ bia la yu'urɛ yeti, Akandoose. Ti la pa'alɛ ti bia la kan doose ka ma la lebe Naba Awinɛ yire.

Akandoose de la budibela yu'urɛ farefari buuri malema yu'ura sika la puan.

## Viisegɔ lɔgerɔ

Buuri Buuri:Budaa Yu'urɛ
Buuri Buuri:Yu'urɛ
Buuri Buuri:Nɛra
Buuri Buuri:Gaana Nɛra
Buuri Buuri:All
Mmah

Mmah de la farefari buuri yu'urɛ. Di vuurɛ de la, fu ma  san kana, ti fu mɛ e biŋe kaabera gee ti ba san dɔgɛ dɔgepaalemɔ ti fu yese bɔgerɔ ti ma la to'e, fu ta'am lebe yire me wa ka'ɛ ko'om bo ka gee ti ba yi'ira bia la Mmah.

Mmah de la bipugela yu'urɛ farefari buuri yu'ura sika puan.
Mmalebena

Mmalebena de la farefari buuri nɛra yu'urɛ. Di vuurɛ de la, fu ma kum daarɛ, bɔgerɔ bii kuurɛ nyu'a daarɛ, pɔka san dɔgɛ dɔgepaalemɔ yire la puan, fu ta'am yeti fum ma la n bala n lebe na. Bala la, ba wan yi'ira bia la Mmalabena.

Bii pɔka san pugum dɔgɛ la zi'an sa ti fu mina, fu ta'am kiŋɛ ta lu bia la gee ti bia la yu'urɛ dɛna Mmalebena.

Hali, fu ma la daa san dɛna la pupɛɛla ti ka yu'urɛ yese gee daa ka bɔna la, ba san pugum dɔgɛ bia la, nɛreba la mɛsi wan dikɛ yu'urɛ la sigɛ ba bia la. Yɛsera la ka tuunsuma la zuo.

Mmalebena de la bipugela yu'urɛ farefari buuri yu'ura sika puan.

Mma.

Mmalebena de la bipugela yu'urɛ farefari buuri yu'ura sika puan.

## Viisegɔ lɔgerɔ
Buuri Buuri:Budaa Yu'urɛ
Buuri Buuri:Yu'urɛ
Buuri Buuri:Nɛra
Buuri Buuri:Gaana Nɛra
Buuri Buuri:All
Akinkambire

**Akinkambire **de la farefari buuri yaaba yu'urɛ. Bii Akinkaŋa n de wuu diimi sa la, yiredaana yuum ni san ka bɔna ti ba laɛ e gee ti tia san bule yese ka yɔɔ la zuo, tu ni sakɛ sira ti fu yiredaana la n bala n lebe na. Kelum tari wa paɛ zina.

Bala la, la sum mɛ ti fu ka'asera ko'om bɔ'ɔra tia la gee kelum magesera dabesa ɛɛra bɔgerɔ baŋera ka n boti sɛla. Ti tia la n yese na dɛna tisɛka buuri la, ba san dɔgɛ dɔgepaalemɔ yire la puan ti fu san yese bɔgerɔ ti tia la san to'e, la sum mɛ ti fu lebe yire la fu ka'ɛ ko'om bo ka gee ti ba yi'ira bia la yu'urɛ yɛsera tia la n de tisɛka buuri la. Ti tia la san dɛna la kinkaŋa, bia la me yu'urɛ wan dɛna la Akinkaŋa la, Akinkaŋa san digɛ bɔna yire la puan, la sum mɛ ti fu sigɛ bia la yu'urɛ kelum lebe kinkaŋa la bɔba.

Akinkambire de la budibela yu'urɛ farefari buuri yu'ura sika puan.

## Viisegɔ lɔgerɔ

Buuri Buuri:Budaa Yu'urɛ
Buuri Buuri:Yu'urɛ
Buuri Buuri:Nɛra
Buuri Buuri:Gaana Nɛra
Buuri Buuri:All
Alazina

Alazina de la Farefari buuri yu'urɛ. Bii Farefari buuri yu'ura asi'a n de puti'irɛ yu'ura ti ba tara sigera ba kɔma, Farefari buuri yu'ura sika puan, nɛra ta'am ni dikɛ e boi beense'ere la a beere vom dikɛ sigɛ a bia. Ti la dɛna yu'urɛ bɔ'ɔra bia la.

Magesɛ wuu, budaa san di a pɔga ti ba kɔ'ɔm dɔgera bipugeto ma'a ta paara kɔma banuu bii bayoobi gee ti budibela ka pa'asɛ bini. Pugeto la san zo'e kura ta ele ba sireba. Dɔgereba la wan to'ose ba nii, nyaa ita i ba n boti i se'em. Gee, san san ta kuregɛ yele yele wuu kɔma la puan, mina san ka sakɛ ti ka wee zi'ire yire, beere sooge ka sɔ yire la bisera. La pa'alɛ ti, sɔ la ma la san ta kana daarɛ, yire la me borege mɛ n bala. Bala la, budaa la ta'am ta sigɛ a nu'usin bia la yu'urɛ yeti Alazina. Ba'asegɔ za'an yele yele wuu ba san kɔ'ɛ ba puti'irɛ ti ba kan le dɔgɛ pa'asɛ.

Alazina la vuurɛ de la, dɔgereba la n to'oseri ba kɔma la sire'ele lɔgerɔ la, ba la'ari mɛ dee ti'isa yeta yeti, ba nyɛ la lɔgerɔ zina daarɛ dee ka mina yeti beere ba wa ta kɛla niitam ma'asa.

Alazina de la bipugela yu'urɛ Farefari buuri yu'ura sika la puan.

## Viisegɔ Lɔgerɔ
Buuri Buuri:Budaa Yu'urɛ
Buuri Buuri:Yu'urɛ
Buuri Buuri:Nɛra
Buuri Buuri:Gaana Nɛra
Buuri Buuri:All
Buuri Buuri: Gaana
Buuri Buuri: Africa
Awimbisa

Awimbisa de la farefari buuri yu'urɛ. Di vuurɛ de la winɛ ma'a n biseri eŋa.

Awimbisa ta'am dɛna bipugela bii budibela yu'urɛ.

## Viisegɔ Lɔgerɔ
Buuri Buuri:Budaa Yu'urɛ
Buuri Buuri:Yu'urɛ
Buuri Buuri:Nɛra
Buuri Buuri:Gaana Nɛra
 Buuri Buuri:All
Asosewinɛ bii Azuseyinɛ

Asosewinɛ bii Azuseyinɛ de la farefari buuri yu'urɛ. Di vuurɛ de la eŋa wan sose bii zusɛ la winɛ/yinɛ.
Akadigeri

**Akadigeri** de la farefari buuri yu'urɛ. Di vuurɛ de la, eŋa ni tum mɛ gee nyaa paɛ dia. Gee, eŋa ka digeri nyɔgera.

Akadigeri de la budibela yu'urɛ farefari buuri yu'ura sika puan.

## Viisegɔ lɔgerɔ

Buuri Buuri:Budaa Yu'urɛ
Buuri Buuri:Yu'urɛ
Buuri Buuri:Nɛra
Buuri Buuri:Gaana Nɛra
Buuri Buuri:All
Abɛrembire

Abɛrembire de la farefari buuri yu'urɛ. Bii Abɛreŋa vuurɛ n de, pɔka san dɔgera ti kɔma la lɛbera yinɛ yire, ti ba ni malum malema ti la pa'alɛ ti ba lɔ' bia la mɛ bii ba gu ka mɛ la, gee ti malundina wa san malum ba'asɛ, gee ti pɔka la san dɔgɛ, la pa'alɛ ti bia la kan le lebe Winɛ yire.

Gee, Pɔka la nyaa san le dɔgɛ bia, bikaŋa yu'urɛ nyaa de la Abɛreŋa. Yele yele bii bia la san ka le lebe yinɛ yire le yɛ'ɛsa. Ti la pa'alɛ ti ba lɔ/gu ka suŋa mɛ n bala.

Gee, Abɛrega  san diŋɛ bɔna yire la puan, la sum mɛ ti ba siŋɛ bia la yu'urɛ kelum lebe bɛreŋa bɔba la nuu.

Abɛrembire de la budibela yu'urɛ, farefari buuri yu'ura sika puan.

## Viisegɔ Lɔgerɔ
Buuri Buuri: Budaa Yu'urɛ
Buuri Buuri: Nɛra
Buuri Buuri: Gaana Nɛra
Anyɛba'asɛ

Anyɛba'asɛ de la farefari buuri yu'urɛ. Bii farefari buuri yu'ura asi'a n de puti'irɛ yu'ura la, Anyɛba'asɛ wa vuurɛ de la, nɛra la yeti eŋa nyaa nyɛ nɛresaaleba puti'ira ba'asɛ mɛ tiŋa la puan. Nyaa dɔgɛ a bia sigɛ Anyɛba'asɛ.

Anyɛba'asɛ de la bipugela la budibela yu'urɛ.

## Viisegɔ Lɔgerɔ
Buuri Buuri: Pɔka Yu'urɛ
Buuri Buuri: Nɛra
Buuri Buuri: Gaana Nɛra
Buuri Buuri: Budaa Yu'urɛ
Apɛdi

Apɛdi de la farefari buuri yu'urɛ. Bii farefari buuri yu'ura asi'a n de puti'irɛ yu'ura la, nɛra san bɔna wuŋerɛ puan bii yire la de la yikãtɛ ti ba lagum bɔna gee dugera dita, gee ti ɛregerɛ paara ayima, eŋa daana la ta'am iŋɛ suure yelege ama'a bɔna. Gee yeti eŋa wan pɛɛra dita.

Ti aduma san ta dɔgɛ bia, a ta'am dikɛ yu'urɛ la siŋɛ bia la mɛ, yɛsera la yelesi'a n paɛ e la zuo.

Apɛdi de la bipugela yu'urɛ farefari buuri yu'ura sika puan.
Buuri Buuri: Pɔka Yu'urɛ
Buuri Buuri: Nɛra
Buuri Buuri: Gaana Nɛra
Akelumwi'ira

Akelumwi'ira/Akelumyi'ira de la farefari buuri yu'urɛ.

Di vuurɛ de la, bii farefari buuri yu'ura sika asi'a n de puti'irɛ yu'ura la, fu san san teke lebe winɛ yire kalam, ti tiŋa la nɛreba nyaa ti'isɛ ti ka n teke lebe se'em la, ba san dɔgɛ bia, ba kan ta'am dikɛ siŋɛ ka yu'urɛ la.

Gee ti fu nyaa ta dɔgɛ fu bia, yɛsera la ba n yele se'em la zuo, fu ta'am siŋɛ fu bia la yu'urɛ ti nɛreba la baŋɛ ti ba n tɔgeri se'em yɛsera fu sɔ/ba la kulega la puan la. Ti fu nyaa sigɛ bia la yu'urɛ ti Akelumwi'ira.

Ti la pa'alɛ ti fum sɔ la yu'urɛ kelum wi'ira mɛ.

Akelumwi'ira de la pugela bii budibela yu'urɛ farefari buuri yu'ura sika puan.

## Viisegɔ Lɔgerɔ

Buuri Buuri:Budaa Yu'urɛ
Buuri Buuri:Yu'urɛ
Buuri Buuri:Nɛra
Buuri Buuri:Gaana Nɛra
 Buuri Buuri:All
Abisewinɛ

**Abisewinɛ** de la farefari buuri yu'urɛ. Di vuurɛ de la eŋa biseri la winɛ ma'a. Abisewinɛ de la bipugela la budibela yu'urɛ farefari buuri yu'ura sika puan.

## Viisegɔ lɔgerɔ
Buuri Buuri: Budaa Yu'urɛ
Buuri Buuri: Pɔka Yu'urɛ
Buuri Buuri: Nɛra
Buuri Buuri: Gaana Nɛra
Asa'amziirɔ

Asa'amziirɔ de la farefari buuri yu'urɛ. Di vuurɛ de la, fu san maasum ti fu di dia gee nyaa ta nyɛ ti zunzute n boi ziirɛ la puan, fu kan le ta'am di dia la, di san pugum tana di pɔ'ɛ la se'em. Ti la pa'alɛ ti zunzupika la n sa'am fu ziirɛ la. Ti fu nyaa dɔgɛ bia dikɛ sigɛ ti Asa'amziirɔ.

Asa'amziirɔ de la budibela yu'urɛ  farefari buuri yu'ura sika puan.

## Viisegɔ lɔgerɔ

Buuri Buuri: Budaa Yu'urɛ
Buuri Buuri:Yu'urɛ
Buuri Buuri: Nɛra
Buuri Buuri: Gaana Nɛra
Akoŋebuurɔ

Akoŋebuurɔ de la farefari buuri yu'urɛ. Di vuurɛ de la, diimi sa la, kiima la yibega yuum san zɛbera, yibega la san pugum tara paŋa n wan ta'am lube kiima la, amaa ka n diŋɛ dɛna bia la, a ka sum ti a lube kiima la. Bala la a wan nyɛ buurɔ. Ti la dɛna bii kiima la n lugesɛ yibega la.

Gee, yibega la san ka baŋɛ gee lube kiima la, la pa'alɛ ti a kan nyɛ buurɔ kiima la zi'an. Beni zuo, ba wan yeti yibega la n pugum mina ti eŋa wan ta'am lube kiima la n sɔi ti a daam kiima la.

Ti ba nyaa dɔgɛ bia dikɛ sigɛ ti tarema lube kiima koŋe buurɔ. Ti bia la yu'urɛ nyaa dɛna Akoŋebuurɔ.

Akoŋebuurɔ de la bipugela yu'urɛ farefari buuri yu'ura sika puan.

## Viisegɔ Lɔgerɔ
Buuri Buuri:Budaa Yu'urɛ
Buuri Buuri:Yu'urɛ
Buuri Buuri:Nɛra
Buuri Buuri:Gaana Nɛra
Buuri Buuri:All
Akaleberi

Akaleberi de la farefari buuri yu'urɛ. Akaleberi doli la Atãgura poore, bii ba n tã ba gura suŋa la, ti a dɔgɛ bia sigɛ Atãgura la, nyaa le dɔgɛ pooren bia le sigɛ Akaleberi.

Ti la pa'alɛ ti eŋa ka le lɛbera a tiŋa la.

Akaleberi de la bibudibela yu'urɛ farefari buuri yu'ura sika puan.

Buuri Buuri: Pɔka Yu'urɛ
Buuri Buuri: Nɛra
Buuri Buuri: Gaana Nɛra
Akanani

***'Sukãberɛ gulesegɔ***'Sukãberɛ gulesegɔ****Akanani de la farefari buuri yu'urɛ. Di vuurɛ de la, ti eŋa ka nani zɛɛsi. Nyaa dɔgɛ bia dikɛ sigɛ Akanani.

Akanani de la bipugela la budibela yu'urɛ farefari buuri yu'ura sika puan.
Buuri Buuri: Budaa Yu'urɛ
Buuri Buuri: Nɛra
Buuri Buuri: Gaana Nɛra[
[Buuri Buuri: Pɔka Yu'urɛ]]
Awinpoka

Awimpoka de la farefare yu'urɛ ti ba tara sigera pɔgesi bɔna Bɔlega so'olum la puan, Kasena nakana east Awimpoka ze'ele la Awine puan yesi na ,

Awine ze'ele bɔ la budaa dee ti pɔka me dena Awimpoka bii me ze'ele bɔ'ɔra pɔka bii pɔgesi.
Buuri Buuri: Pɔka Yu'urɛ
Buuri Buuri: Nɛra
Buuri Buuri: Gaana Nɛra
Akelumbula

Akelumbula de la farefari buuri yu'urɛ. Di vuurɛ de la, bii farefari yu'ura asi'a n de puti'irɛ yu'ura la, nɛra yuum ni san kɔ'ɔm dɔgera bipugeto ma'a gee nan kɔ'ɔm ka dɔgɛ bibudibela luŋɛ, la yuum ni kɔ'ɔm dɛna la kɛsega ti ba ni kɔ'ɔm kɛsera nɛrekaŋa daana ti a duma beere san kana, ka kan nyɛ bia ti ba tu a zuo yese.

Ti Na'ayinɛ san suŋɛ ti a daana nyɛ bibudibela a pooren dɔka puan, a ta'am sigɛ bia la yu'urɛ Akelumbula. Ti la pa'alɛ ti eŋa nan ka dɔgɛ ba'asɛ la ba da gakɛ eŋa ti eŋa ziin kan nyɛ bia bii budibela ti ka beere tu eŋa zuo, eŋa san kana.

Akelumbula de la bibudibela yu'urɛ farefari buuri yu'ura sika puan.

Buuri Buuri: Budaa Yu'urɛ
Buuri Buuri: Nɛra
Buuri Buuri: Gaana Nɛra
Atãda'ara

Atãda'ara de la farefari buuri yu'urɛ. Di vuurɛ de la, pɔka san kɔ'ɔm veege sia, kɔ'ɔm bi'ira la bala ti la kɔ'ɔm dɛna la daari woo ba san ka gã la Asibetin, la de la ba yi da tiim 

Kɔ'ɔm zɔta la bala gura bia la n ta yese na n de pɔka la fai. Ti bia la me kɔ'ɔm kelum yese na gee me kɔ'ɔm dɛna la kaŋa kan mɔgɛ ka ma bi'isum. Ti la dɛna la ba yi kɔ'ɔm da'ara la nasaara dia la bɔ'ɔra ka, gura ka n ta seke mina ti ka di buum.

Bilam puan ti bia la sɔ nyaa yeti, aayi bikana wa eŋa kɔ'ɔm kaalɛ la ligeri da ka, gee eŋa san ka tani da'ara ni diisi wa ti ka dita, ŋwana ma'a ka kan bo ni. Nyaa sigɛ bia la yu'urɛ Atãda'ara.

Atãda'ara de la bibudibela yu'urɛ farefari buuri yu'ura sika puan.
Buuri Buuri: Budaa Yu'urɛ
Buuri Buuri: Nɛra
Buuri Buuri: Gaana Nɛra
Akɔlɛma

Akɔlɛma de la farefari buuri yu'urɛ. Di vuurɛ de la, bii tu sɔduma n di ti pɔgekuuŋɔ wa, ti nɛra san di pɔgesi siyi bii sitã. Ti beere ni kɔ'ɔm yie ti pɔka woo ni kɔ'ɔm ita ka n boti se'em gee pugum ka kɛlesera budaa la nuurɛ. La de itesuŋɔ bii itebe'ero woo, budaa la ni san yeti ka yele, ti pɔgesi la ni kɔ'ɔm naɛ nuurɛ yaalɛ e ta basɛ sa.

Ti ka nyaa dɔŋɛ bia sigɛ bia la yu'urɛ yeti, eŋa nyaa kɔ la lɛma gee bisera ba. Ti bia la yu'urɛ nyaa dɛna Akɔlɛma.

Akɔlɛma de la bipugela yu'urɛ farefari buuri yu'ura sika puan.
Apaanyɛlum

Apaanyɛlum de la farefari buuri yu'urɛ. Di vuurɛ de la, bii nɛra san di a pɔga ti la iŋɛ pakerɛ ti la yuura gee ti dɔgebɔ ka kina, ti tiŋa la nɛreba dikɛ bala la ti la dɛna kɛsega la ɛregerɛ bɔ'ɔra ba. Ti ba nyaa ni ɛregera ba ti ba yi san ka nyɛ bia gee basɛ duniya wa, la yi pa'alɛ ti ba ka po nyɛ duniya zuo nyɛlum mɛ n bala.

Ti la pugum ka yuuge gee ti ba wee sia dɔgɛ bia. Nyaa sigɛ bia la yu'urɛ yeti Apaanyɛlum. Ti la pa'alɛ ti nɛreba puti'ira la n daa de ti ba kan nyɛ tiŋa wa zuo nyɛlum la, bãma nyaa paɛ nyɛlum la mɛ gee nan ka basɛ tiŋa wa zuo. 

Apaanyɛlum de la bipugela la bibudibela yu'urɛ farefari buuri yu'ura sika puan.
Adagewinɛ

Adagewinɛ de la farefari buuri yu'urɛ. Di vuurɛ de la, bii nɛra san bɔna la ka yire duma gee ka yire nɛreba la dɔla tɔgera tɔgebe'ero yɛsera ka pooren, hali kã'ara be'em basera ka zuo. Ti ka nyaa di ka pɔga, dɔgɛ bia sigɛ ka ti Adagewinɛ. Ti la pa'alɛ ti ba yire nɛreba la n ween ita se'em, ba ta'am ita gee nɛresaala dagi winɛ. Ti bia la yu'urɛ nyaa dɛna Adagewinɛ.

Adagewinɛ de la bibudibela yu'urɛ farefari buuri yu'ura sika puan.
Apa'asepaŋa

Apa'asepaŋa de la farefari buuri yu'urɛ. Di vuurɛ de la, bii nɛreba san tuna mugu dɔla fu poore ti la wuŋɛ fu, gee ti la pugum ka malegum ita fu fiku. Ti fu nyaa dɔgɛ fu bia sigɛ ka yu'urɛ ti Apa'asepaŋa. Ti la pa'alɛ ti, ba san pugum ita eŋa be'em la se'em me, la pa'aseri eŋa la paŋa. Ti bia la yu'urɛ nyaa dɛna Apa'asepaŋa.

Apa'asepaŋa de la bibudibela yu'urɛ farefari buuri yu'ura sika puan.

Buuri Buuri: Budaa Yu'urɛ
Buuri Buuri: Nɛra
Buuri Buuri: Gaana Nɛra
Akaditi

Akaditi de la farefari buuri yu'urɛ. Di vuurɛ de la, yele san paɛ fu ti tiŋa la duma ti'isɛ ti fu kan ta'am maalɛ dɛ. Bala la, nyanɛ wan di fu. Gee ti yinɛ suŋɛ fu ti fu maalɛ yele la ŋwana yɔli yɔli. Ti fu nyaa ta dɔgɛ fu bia sigɛ ka yu'urɛ yeti Akaditi. Ti la pa'alɛ ti nyanɛ ka diti eŋa. Ti bia la yu'urɛ nyaa dɛna Akaditi.

Akaditi de la bibudibela yu'urɛ farefari buuri yu'ura sika puan.

## Visegɔ Lɔgerɔ

Buuri Buuri: Budaa Yu'urɛ
Buuri Buuri: Nɛra
Buuri Buuri: Gaana Nɛra
Buuri Buuri: Pɔka Yu'urɛ
Ana'amdiŋo

Ana'amdiŋo de la farefari buuri yu'urɛ. Di vuurɛ de la, bii farefari buuri na'am dia puan, tu tari yizuo seko n sum ti ba di tiŋa la puan na'am mɛ, la yizuo n kan ta'am di bii lɛgɛ na'am la. Ti budibela san ta bɔna la na'am yizuo la puan, ti yizukuna duma kɔ'ɔm pɔsera dina e ŋwana bura bura. Hali, parena sɛla ti a pugum ka tabelɛ iŋɛ de a vom puan dugela a zuo. Yɛsera la, ba mi suŋa suŋa ti a pɔri ti a ta'am di bii lɛgɛ na'am la mɛ zuo. Ti la nyaa ta lilege peelumin bo e ti diŋo la de la na'amin la zuo n sɔi. Ti a nyaa dɔgɛ a bia sigɛ ka yu'urɛ Ana'amdiŋo. Ti la pa'alɛ ti, na'am la zuo ti ba dina eŋa.

Ana'amdiŋo de la bibudibela yu'urɛ farefari buuri yu'ura sika puan.

Buuri Buuri: Pɔka Yu'urɛ
Buuri Buuri: Budaa Yu'urɛ
Buuri Buuri: Nɛra
Buuri Buuri: Gaana Nɛra
Akafabeli

Akafabeli de la farefari buuri yu'urɛ. Di vuurɛ n boi tiŋa puan, pugum ka zɔta tuurɛ bii pɛka. La san pugum ana la se'em me. Sum la be'em za'a, ba san dikɛ bɔ'ɔra e, a to'ore mɛ. Nyaa dɔgɛ a bia sigɛ ka yu'urɛ ti Akafabeli. Ti la pa'alɛ ti eŋa ka loe se'ere fabeli, la san pugum ana la se'em me.

Akafabeli de la bibudibela yu'urɛ farefari buuri yu'ura sika puan.

## Viisegɔ lɔgerɔ
Buuri Buuri:Budaa Yu'urɛ
Buuri Buuri:Yu'urɛ
Buuri Buuri:Nɛra
Buuri Buuri:Gaana Nɛra
Buuri Buuri:All
Awimbuurɔ

Awimbuurɔ de la farefari buuri yu'urɛ. Di vuurɛ de la, nɛra n tuni bii n iti sɛla bɔ'ɔra nɛreba gee ti ba pugum ka malum pɛgera e. Ti a nyaa dɔgɛ a bia sigɛ ka yu'urɛ Awimbuurɔ. Ti la pa'alɛ ti nɛreba san ka bo eŋa buurɔ, Winɛ wan bo eŋa buurɔ.

Awimbuurɔ de la bibudibela yu'urɛ farefari buuri yu'ura sika puan.

## Viisegɔ lɔgerɔ

Buuri Buuri: Budaa Yu'urɛ
Buuri Buuri: Nɛra
Buuri Buuri: Gaana Nɛra
Akeebule

**Akeebule** de la farefari buuri yu'urɛ. Di vuurɛ de la, budibela san isege gee kɔ'ɔm ɛɛra gee pugum ka mina pɔka n lɛgeri se'em. Hali ti a yibesi n pugum ka yɔna e ta le tole wa di pɔgeba dɔgɛ kɔma gee ti a kelum ɛɛra. Ti nɛreba ka'am e yɛsera pɔgedire n ani suŋa se'em bo e ta koŋe. Gee nyaa kɔ'ɔm pɔsɛ tuura e ti ka de la dakɔkɛka, ti ka me pugum ka bukera ba. Nyaa ɛɛra bala ta paɛ ka n boti ti ka di pɔga se'em ma'a la, nyaa di a pɔga, dɔgɛ a bia sigɛ ka yu'urɛ ti Akeebule. Ti la pa'alɛ ti, nɛreba n daa ti'iseri ni ti eŋa wan basɛba yoo la. Eŋa me ka basɛba yoo. Bala la, eŋa nyaa de la keefo gee me nyaa bule. Eŋa bia la n de sɛla ti eŋa bule tiŋa la puan. Ti bia la yu'urɛ nyaa dɛna Akeebule.

Akeebule de la bibudibela yu'urɛ farefari buuri yu'ura sika puan.
Atootigeya

Atootigeya de la farefari buuri yu'urɛ. Di vuurɛ de la, nɛra n boi tiŋa puan ti yeletooro kɔɔ'ɔm paara e daari woo.  Ti a nyaa ta dɔgɛ a bia sigɛ ka yu'urɛ ti Atootegeya. Ti la pa'alɛ ti eŋa nyaa tiŋɛ yeletooro la mɛ.

Atootigeya de la bibudibela yu'urɛ farefari buuri yu'ura sika puan.

## Viisegɔ Lɔgerɔ
Buuri Buuri:Budaa Yu'urɛ
Buuri Buuri:Yu'urɛ
Buuri Buuri:Nɛra
Buuri Buuri:Gaana Nɛra
Buuri Buuri:All
Aniah

Aniah de la farefari buuri yu'urɛ. Di vuurɛ de la pɔka n dɔgɛ gee nan ka le sige sia le yɛ'ɛsa gee wee sia (nyɔkɛ puurɛ). Ka san dɔgɛ, bikaŋa yu'urɛ wan dɛna la Aniah.

Aniah de la bipugela la bibudibela yu'urɛ farefari buuri yu'ura sika puan.

## Viisegɔ Lɔgerɔ
Buuri Buuri: Pɔka Yu'urɛ
Buuri Buuri: Nɛra
Buuri Buuri: Gaana Nɛra
Buuri Buuri: Budaa Yu'urɛ
Aniamah

Aniamah de la farefari buuri yu'urɛ. Bii Aniah  vuurɛ  n de pɔka n dɔgɛ gee nan ka le sige sia le yɛ'ɛsa gee wee sia (nyɔkɛ puurɛ). Ka san dɔgɛ, bikaŋa yu'urɛ wan dɛna la Aniah la, la san le makɛ yele dina taaba le yɛ'ɛsa, gee ti Niah digɛ bɔna yire la puan, ba wan kelum sigɛ bia la yu'urɛ kelum lebese la niah la nuu bɔna. 

Aniamah de la bipugela n de niah gee ti niah san diŋɛ bɔna yire la puan.

## Viisegɔ Lɔgerɔ
Buuri Buuri:Budaa Yu'urɛ
Buuri Buuri:Yu'urɛ
Buuri Buuri:Nɛra
Buuri Buuri:Gaana Nɛra
Buuri Buuri:All
Asɔyiŋa

Asɔyiŋa de la farefari buuri yu'urɛ. Di vuurɛ de la, bii budaa n di ka pɔga ti ba kɔ'ɔm dɔgera bipugeto ma'a. Ti a nyaa ta dɔgɛ a nu'usen bia ti'isɛ ni ti bikaŋa wan dɛna bibudibela, gee ti bikaŋa me kelum dɛna pugela. Ti a nyaa sigɛ bia la yu'urɛ ti Asɔyiŋa. Ti la pa'alɛ ti kɔma la n de bipugeto zaŋa la, ba san ta ele, eŋa nyaa sɔi ba la yiŋa gee ba ka le dɛna eŋa yire nɛreba.

Asɔyiŋa de la bipugela yu'urɛ farefari buuri yu'ura sika puan.

## Viisegɔ Lɔgerɔ
Buuri Buuri: Budaa Yu'urɛ
Buuri Buuri: Nɛra
Buuri Buuri: Gaana Nɛra
A-ɛtaregɛ

A-ɛtaregɛ de la farefari buuri yu'urɛ. Di vuurɛ de la, budaa n di a pɔga ti ba kɔ'ɔm dɔgɛ bipugeto zo'e. Ti bipugekiinduma la nyaa ta zo'e kura, ele ba sireba. Ti sɔ la nyaa yese dɔla a dɛɛnduma la yɛa ti a vi a nii. Ka n doose ba za'a ta basɛba gee nyaa lɛbera kula la, ka ta le paɛ yire ti ba yire pɔka n dɔgɛ bilia bige. Ti a some yeti pɔka la dɔgɛ la beni, ti ba lebese e yeti bipugela. 

Ti a nyaa sigɛ bia la yu'urɛ ti A-ɛtaregɛ. Ti la pa'alɛ ti, bikaŋa me n le dɛna bipugela wa, eŋa beere le tara la na'arɛ ti a kiŋɛ ka sira yire ta vi a dusi yele le yɛ'ɛsa.

A-ɛtaregɛ de la bipugela yu'urɛ farefari buuri yu'ura sika puan.

## Viisegɔ lɔgerɔ

Buuri Buuri: Poka Yu'urɛ
Buuri Buuri: Nɛra
Buuri Buuri: Gaana Nɛra
Ayelegɔm

Ayelegɔm de la farefari buuri yu'urɛ. Di vuurɛ de la, farefari buuri malema asi'a n boi ti ba yi'ira malen kuŋa ti nɔtiim. Ti fum mina n di nɔtii la gee ti ba san tɔgera bii ka'ara be'em basera fu zuo la se'em me, la kan malum iŋɛ fu se'ere. Yɛsera la ka n di nɔtiim la zuo. Ti nɛra nyaa dɔgɛ a bia sigɛ ka yu'urɛ sigɛ Ayelegɔm. Ti la pa'alɛ ti, tiŋa la duma san pugum bɔta ti ba tɔgera eŋa yele gɔm gɔm (zo'e zo'e) la se'em me, la kan ta'an ku eŋa. Ti bia la yu'urɛ nyaa dɛna Ayelegɔm.

Ayelegɔm de la bibudibela yu'urɛ farefari buuri yu'ura sika puan.

## Viisegɔ Lɔgerɔ

Buuri Buuri:Budaa Yu'urɛ
Buuri Buuri:Yu'urɛ
Buuri Buuri:Nɛra
Buuri Buuri:Gaana Nɛra
Buuri Buuri:All
Akelumtɛra

Akelumtɛra de la farefari buuri yu'urɛ. Di vuurɛ de la nɛra n boi tiŋa puan,  ti a nu'o ka ba'am tibegɛ bala, gee ti a kɔ'ɔm nɔŋɛ naresum. Ti tiŋa la nɛreba nyaa zuura a pooren ti, ka pugum ka ba'am tara bala sa gee nɔgɛ naresum. Ti la le lebe ta lui a tuberin. Ti a nyaa dɔgɛ bia sigɛ ka yu'urɛ ti Akelumtɛra. Ti la pa'alɛ ti eŋa iti mɛ, ti a beere san kana, ba kelum tɛra eŋa yele.

Akelumtɛra de la bipugela yu'urɛ farefari buuri yu'ura sika puan.

## Viisegɔ Lɔgerɔ

Buuri Buuri:Budaa Yu'urɛ
Buuri Buuri:Yu'urɛ
Buuri Buuri:Nɛra
Buuri Buuri:Gaana Nɛra
Buuri Buuri:All
Akulega

Akulega de la farefari buuri yu'urɛ. Di vuurɛ de la ba san dɔgɛ bia la kulegan, magesɛ wuu pɔka la san ŋmɛbesa ti ka dɔgɛ gee nyaa ɛɛra kaara la ka induma la bii a sige la kulega ti a ta ãkɛ ko'om, nyaa ta paɛ kulegan la ti dɔka la san yɛrum pii e ti ka dɔgɛ bilam, ba ta'am sigɛ bia la ti Akulega. Yɛsera la ba n dɔgɛ ka kulegan la.

Akulega de la bibudibela yu'urɛ farefari buuri yu'ura sika puan.

## Viisegɔ Lɔgerɔ
Buuri Buuri: Budaa Yu'urɛ
Buuri Buuri: Nɛra
Buuri Buuri: Gaana Nɛra
Adolewinɛ

Adolewinɛ de la farefari buuri yu'urɛ. Di  vuurɛ de la,  bii nɛra san dɔgɛ a bia sigɛ ka yu'urɛ ti Adolewinɛ la pa'alɛ ti eŋa doli la winɛ n boti se'em.

Adolewinɛ de la bipugela la bibudibela yu'urɛ farefari buuri yu'ura sika puan.

## Viisegɔ Lɔgerɔ
Buuri Buuri: Budaa Yu'urɛ
Buuri Buuri: Nɛra
Buuri Buuri: Gaana Nɛra
Buuri Buuri: Poka Yu'urɛ
Akoŋe-itegɔ

Akoŋe-itegɔ. Akoŋe-itegɔ de la Farefari yu'urɛ ti ba tara sigera kɔma. Yu'urɛ wa de la budibela yu'urɛ. Yu'urɛ wa de la yubo'ote; ti nɛra tara bɔ'ɔra a bia, yɛta nɛra bii a dinduma ti ba koŋe ba puti'irɛ la.Nɛra san ti'isɛ ti eŋa dinduma n doli eŋa, gee me ka nyaŋera eŋa yɛsera la eŋa sigerɛ bii eŋa yinɛ n kpe'em se'em. Nɛrekuna daana san ta dɔgɛ a bia a ta'am sigɛ bia la yu'urɛ mɛ ti Akoŋe-itegɔ, ti la pa'alɛ ti ba koŋe la eŋa itegɔ.

La me ta'am dɛna wuu nɛra n kɔ'ɔm zigɛ ti a iŋɛ sɛla a vom puan koŋe, nyaa ta dɔgɛ a bia dikɛ yu'urɛ wa sigɛ bia la ti eŋa koŋe itegɔ.

## Viisegɔ Lɔgerɔ

Buuri Buuri:Budaa Yu'urɛ
Buuri Buuri:Yu'urɛ
Buuri Buuri:Nɛra
Buuri Buuri:Gaana Nɛra
 Buuri Buuri:All
Akalui

Akalui de la putɛ'ɛrɛ yu'urɛ.
Di de la yu'urɛ n wan ta'am dikɛ sigɛ budaa bii pɔka bii la dɛna budibila bii pugela yu'urɛ.

Di de la yu'urɛ n pa'alɛ ti nɛra n iŋɛ sɛla la, la ka basɛ yoo. Nɛreba zo'e zo'e tari yu'urɛ wa sigera dɛna wuu ba san dɔgera bipugeto ma'a, sɛla ti ba tara yu'ura wa sigera bamisi de la, bama n dɔgeri bipugeto ma'a la bama ka lui. Dɛna wuu pugeto la beere wan ele ti ba to'ose nii.

## Viisegɔ Lɔgerɔ

Buuri Buuri:Budaa Yu'urɛ
Buuri Buuri:Yu'urɛ
Buuri Buuri:Nɛra
Buuri Buuri:Gaana Nɛra
 Buuri Buuri:All
Atigesuure

Atigesuure de la farefari buuri yu'urɛ. Di vuurɛ de la, nɛra n dɔgeri bibudubeto ma'a ti nɛreba tɔgera ti kɔma wa san ta zo'e, ba wan yɛsera ɛɛra yu'uŋɔ bala la me wan ta'am ta basɛ ti ba lebege nayigeba bii pɔgezɛɛreba. Ŋwana me wan ta basɛ ti suure paɛ dɔgereba la. 

Ti dɔgereba la nyɔkɛ puure le dɔgɛ bipugela. Ti nɛreba la le tee nuurɛ ti, bipugela la n de kayima ma'a la, ka suurɔ la wan nɔŋɛ ka yele mɛ paa. Bala la me wan ta'am ta basɛ ti ba digesera ka bɔ'ɔra ba zɔduma. Bala la, ka kan yue gee mina budaasi.

Ti ba nyaa le dɔgɛ bia sigɛ ka yu'urɛ Atigesuure. Ti la pa'alɛ ti, bãma wan tigɛ suure mɛ tiŋa wa zuo.

Atigesuure de la bipugula yu'urɛ farefari buuri yu'ura sika puan.

## Viisegɔ Lɔgerɔ
Buuri Buuri:Budaa Yu'urɛ
Buuri Buuri:Yu'urɛ
Buuri Buuri:Nɛra
Buuri Buuri:Gaana Nɛra
Buuri Buuri:All
Alawinin

Alawinin de la farefari buuri yu'urɛ. Di vuurɛ de la nɛra n dɔgɛ a bia sigɛ ka yu'urɛ Alawinin. Ti la pa'alɛ ti eŋa pugum la la winɛ zuo gee nyaa ta'am baŋɛ sige tiŋa wa na.

Alawinin de la bipugela yu'urɛ farefari buuri yu'ura sika puan.
Awindolemɛ

Awindolemɛ de la farefari buuri yu'urɛ. Di vuurɛ de la nɛra n tari puurɛ ti ba nɔŋɛ ka yele. Ti ka nyaa ta dɔgɛ bia la ba'asɛ ti nɛreba la nyaa ita bii ba puurɛ n peege la ba n nyɛ ka la, gee nyaa ni bire poore ita sɛla n wan tari daaŋɔ wa'am bia la vom puan, ti dɔgereba la nyaa ta baŋɛ. Nyaa sigɛ bia la yu'urɛ Awindolemɛ.

Ti la pa'alɛ yeti, ba san pugum tana ba ita la se'em me, Na'awinɛ doli bia la mɛ.

Awindolemɛ de la bibudibela yu'urɛ farefari buuri yu'ura sika pian.

## Viisegɔ Lɔgerɔ
Buuri Buuri:Budaa Yu'urɛ
Buuri Buuri:Yu'urɛ
Buuri Buuri:Nɛra
Buuri Buuri:Gaana Nɛra
Buuri Buuri:All
Amaalediteba

Amaalediteba de la farefari buuri yu'urɛ. Di vuurɛ de la budibeto san bɔna yire puan paɛ bayi bii batã gee dɛna suurɔ, ti a yima pɔga dɔgera lumesa gee ti ayima pɔga me kɔ'ɔm dɔgera bipugeto ma'a. Ti bipugeto daana la nyaa sigɛ a bipugela ayima yu'urɛ ti Amaalediteba. Ti la pa'alɛ ti, eŋa kɔma la beere san ele ti ba to'e nii, eŋa n ka tari bibudibela ti ka me wan di pɔga ti ba nyɔgɛ nii la sulɛ la zuo la, a suɔ kɔma la san di pɔgeba, la sum mɛ ti a nyɔgɛ nii la sulɛ bo a bi kaŋa la. Beni zuo, a kɔma n lagum dɛna ba za'a.

Bala zuo n sɔi ti a sigɛ a bia la yu'urɛ ti Amaalediteba la.

Amaalediteba de la bipugela yu'urɛ farefari buuri yu'ura sika puan.

## Viisegɔ Lɔgerɔ
Buuri Buuri:Budaa Yu'urɛ
Buuri Buuri:Yu'urɛ
Buuri Buuri:Nɛra
Buuri Buuri:Gaana Nɛra
Buuri Buuri:All
Azolile

Azolile de la Farefari buuri puti'irɛ yu'urɛ. Di vuurɛ de la, nɛra san bɔna yire puan gee pugum ka malum nyɛta imma'asum saŋa woo. Nyaa ta dɔgɛ a bia sigɛ ka yu'urɛ ti Azolile.
Puti'irɛ yura tarı la vɔa zo'e zo'e Farefari buuri la puan. Ba tarı vɔmɛŋerɛ mɛ de kelum tara vɔyagema.  Nɛra woo la eŋa n ti'isɛ se'em de sigera yu'urɛ la. Dee Azolile vɔmɛŋerɛ dela, nɛra San ita sɛla ti la ka zɛ'ɛta bɔ'ɔra e ti a duma nyaa lile bɔberɛ. Ya ta'am dɛna zɛberɛ, nɔŋɔ, nayigum, sɔ̃a, sukuu bii bidɔgum yɛla.

La mɛ ta'am kelum pa'alɛ ti, eŋa n nyɛ bia wa, la de la eŋa zoi lile la a ta'am nyɛ imma'asum la a bia la. 

Azolile de la bibudibela bii bipugela yu'urɛ Farefari buuri yu'ura sika puan.

## Viisegɔ Lɔgerɔ
Buuri Buuri: Nɛra
Buuri Buuri: Gaana Nɛra
Buuri Buuri: Poka Yu'urɛ
Akabu'uri

Akabu'uri de la farefari buuri yu'urɛ. Di vuurɛ de la, bii farefari buuri yu'ura asi'a n de puti'irɛ yu'ura la, ti nɛra nyaa  dɔgera a kɔma ti ba lɛbera. Gee ti a me nyaa siisera basera ti nɛreba n iti eŋa bala n sɔi ti eŋa dɔgera pi'ira la. 

Nyaa le ta dɔgɛ a pooren bia siŋɛ ka yu'urɛ Akabu'uri. Ti la pa'alɛ ti eŋa ka bu'uri nɛreba la yele. Akabu'uri de la bibudibela yu'urɛ farefari buuri yu'ura sika puan.

## Viisegɔ Lɔgerɔ
Buuri Buuri:Budaa Yu'urɛ
Buuri Buuri:Yu'urɛ
Buuri Buuri:Nɛra
Buuri Buuri:Gaana Nɛra
Buuri Buuri:All
Asa'ambasɛ

Asa'ambasɛ de la farefari buuri yu'urɛ. Di de la poyuah yu'urɛ. Magesɛ wuu, nɛra n lɛgeri ka pɔga ti ka di. Ti nɛreba nyaa piila ka ti a sira yire la ka ani suŋa.

Ti la la lebe ta lui a tuberin. Gee ti ba nyaa ta di pugela la ba'asɛ ti budibela la dɔgeriba nyaa sigɛ ka yu'urɛ Asa'ambasɛ. Ti la pa'alɛ ti nɛreba la ween bɔta ti ba sa'am la bãma bia pɔgedire basɛ.

Asa'ambasɛ de la poyuah yu'urɛ farefari buuri yu'ura sika puan.

## Viisegɔ Lɔgerɔ
Buuri Buuri:Budaa Yu'urɛ
Buuri Buuri:Yu'urɛ
Buuri Buuri:Nɛra
Buuri Buuri:Gaana Nɛra
Buuri Buuri:All
Atindaana

Atindaana de la farefari buuri yu'urɛ. Di vuurɛ de la pɔka san dɔgɛ ba tiŋa la tindaana kum, bɔgerɛ bii kuurɛ nyu'a daarɛ. Ba ta'am yeti bãma tindaana la n bala n lebe na. Nyaa dikɛ yu'urɛ la bo bia la, ti ka yu'urɛ nyaa dɛna Atindaana.

Atindaana de la bibudibela yu'urɛ farefari buuri yu'ura puan.

## Viisegɔ Lɔgerɔ
Buuri Buuri:Budaa Yu'urɛ
Buuri Buuri:Yu'urɛ
Buuri Buuri:Nɛra
Buuri Buuri:Gaana Nɛra
Buuri Buuri:All
Akelumdita

Akelumdita de la farefari buuri yu'urɛ. Di vuurɛ de la, nɛra ti tiŋa la duma zɛregera e ti ka beere kan nyɛta dia dita yɛsera la ka ka tari pɔga zuo. Ti yinɛ suŋɛ e ti a di pɔga, nyaa dɔgɛ bia sigɛ ka yu'urɛ Akelumdita. Ti la pa'alɛ ti nɛreba la n daa ti'isɛ ti eŋa beere kan nyɛta dita la, eŋa zina kelum dita mɛ.

Akelumdita de la farefari  bipugela yu'urɛ farefari buuri yu'ura sika puan.

## Viisegɔ Lɔgerɔ
Buuri Buuri:Budaa Yu'urɛ
Buuri Buuri:Yu'urɛ
Buuri Buuri:Nɛra
Buuri Buuri:Gaana Nɛra
Buuri Buuri:All
Adagenɛra

Adagenɛra de la farefari buuri yu'urɛ. Di vuurɛ de la, nɛra n kɔ'ɔm ita sum bɔ'ɔra nɛreba ba tiŋa la puan, ti yuunse'ere ti wuŋerɛ nyaa ta paara e ti a ka le tãna ita a sum la, bii ka n daa ni ita se'em la. Yele yele wuu yele san paɛ nɛra ti ka duma zoi paɛ e gee ti a ka nyaŋɛ suŋɛ e. Ti nɛreba la nyaa tamɛ ka n pugum iŋɛ sum si'a bo ba kuremi la, gee nyaa kɔ'ɔm pɔsɛ tuura e ti a ka de nɛra la fii me.

Ti a nyaa ta dɔgɛ  bia sigɛ ka yu'urɛ Adagenɛra. Ti la pa'alɛ ti wuŋerɛ la n paɛ eŋa zina wa la zuo n sɔi ti eŋa dagena nɛra.

Adagenɛra de la farefari bipugela la bibudibela yu'urɛ farefari buuri yu'ura sika puan.

## Viisegɔ Lɔgerɔ
Buuri Buuri:Budaa Yu'urɛ
Buuri Buuri:Yu'urɛ
Buuri Buuri:Nɛra
Buuri Buuri:Gaana Nɛra
Buuri Buuri:All
Akelumpula

Akelumpula de la farefari buuri yu'urɛ. Di vuurɛ de la nɛra n di a pɔga kɔ'ɔm seke disa'aŋɔ yuuma. Ti la dɛna la ba kina da'asi magera dita, ti ba magera la bala dita nyaa ta paara yuuma atã yɛ'ɛsera anaasj. Ti dia kelum ka maala. Ti ka nyaa dɔgɛ a bia siŋɛ Akelumpula. Ti la pa'alɛ ti eŋa n yuum puli se'em la, eŋa kelum pula la bala tari wa paɛ zina.

Akelumpula de la bipugela yu'urɛ farefari buuri yu'ura sika puan.

## Viisegɔ Lɔgerɔ

Buuri Buuri:Budaa Yu'urɛ
Buuri Buuri:Yu'urɛ
Buuri Buuri:Nɛra
Buuri Buuri:Gaana Nɛra
Buuri Buuri:All
Anyɛtata

Anyɛtata de la farefari buuri yu'urɛ. Di vuurɛ de la, budibela n isege kɔ'ɔm dita pɔgeba ti ba pugum ka yuura gee zɔta lɛbera. Ti la ta paɛ beene ti a nyaa ta kuregera. Nyaa iŋɛ a puti'irɛ ti eŋa beere yi kan nyɛ bia ti a kabesera ko'om bɔ'ɔra eŋa. Ti Na'ayinɛ suŋɛ e ti a kɔ'ɔm nyɛ pɔga di ti la pugum ka yue gee ti pugela la nyɔkɛ puurɛ, nyaa dɔgɛ  ti a nyaa sigɛ bia la yu'urɛ Anyɛtata. Ti la pa'alɛ ti eŋa nyɛ mina n beere wan tara eŋa.

Anyɛtata de la bipugela bii budibela yu'urɛ farefari buuri yu'ura sika puan.

## Viisegɔ Lɔgerɔ

Buuri Buuri:Budaa Yu'urɛ
Buuri Buuri:Yu'urɛ
Buuri Buuri:Nɛra
Buuri Buuri:Gaana Nɛra
Buuri Buuri:All
Akelumzi'a

Akelumzi'a de la farefari buuri yu'urɛ. Di vuurɛ de la, bii farefari buuri yu'ura asi'a n de puti'irɛ yu'ura la, pɔgeya'aŋa san bɔna yire puan, gee ti nɛreba kɔ'ɔm kaala dabesa bɔ'ɔra ka. Ti la dɛna la ka n kuregɛ paɛ se'em la, ka kan le vɔna yue gee basɛ duniya. Ti dabesa la yuuma kelum kaara paara ka, ti ka poyuah nyaa ta dɔgɛ bia ti ka nyaa sigɛ bia la yu'urɛ Akelumzi'a. Ti la pa'alɛ ti nɛreba n ti'iseri ti eŋa kan le vɔna yue la, eŋa kelum zi'a mɛ.

Akelumzi'a de la bipugela la bibudibela yu'urɛ farefari buuri yu'ura sika puan.

## Viisegɔ lɔgerɔ
Buuri Buuri:Budaa Yu'urɛ
Buuri Buuri:Yu'urɛ
Buuri Buuri:Nɛra
Buuri Buuri:Gaana Nɛra
Buuri Buuri:All
Atateba

Atateba de la farefari buuri yu'urɛ. Di vuurɛ de la nɛra n kɔ'ɔm isege paɛ lɔgerɔ gee ti lɔgerɔ kelum kina pa'asera. Ti a nyaa dɔgɛ a bia sigɛ ka yu'urɛ Atateba. Ti la pa'alɛ ti eŋa tari la tateba, bala n sɔi ti eŋa ka kɔŋera lɔgerɔ la.

Atateba de la bipugela yu'urɛ farefari buuri yu'ura sika puan.

## Viisegɔ Lɔgerɔ
Buuri Buuri:Budaa Yu'urɛ
Buuri Buuri:Yu'urɛ
Buuri Buuri:Nɛra
Buuri Buuri:Gaana Nɛra
 Buuri Buuri:All
Akafaari

Akafaari de la Farefari buuri puti'irɛ yu'urɛ. Di vuurɛ pa'ali la farefari buuri yu'ura asi'a n de puti'irɛ yu'ura se'em la, tarema san bɔna yire bii tiŋa puan gee tara a lɔgerɔ, gee ti kpɛ'ɛnduma la kɔ'ɔm bɔta ti ba pim bii fã e. Yɛsera la eŋa n de tarema la zuo.

Ti ba nyaa ni dɔgɛ bia sigɛ ka yu'urɛ yeti, ba ka faari bama ti ba wi'ira ti Akafaari. Ŋwana wa pa'alɛ ti ba ka faari tarima bunɔ. Bii nɛrezure San bɔna tiŋa puan tara lɔgerɔ le nɛreba ti a taaba nini tɛ̃ta la a lɔgerɔ le a nɛreba la, aduma ta'am dɔgɛ bia sigɛ a yu'urɛ yeti, eŋa ka fã bii ka faari tara a lɔgerɔ le nɛreba la. 

Akafaari ta'am dɛna bibudibela bii bipugela yu'urɛ Farefari buuri yu'ura sika puan.

## Viisegɔ Lɔgerɔ
Buuri Buuri:Budaa Yu'urɛ
Buuri Buuri:Yu'urɛ
Buuri Buuri:Nɛra
Buuri Buuri:Gaana Nɛra
Buuri Buuri:All
Akanɔberi

Akanɔberi de la farefari buuri yu'urɛ. Di vuurɛ de la, bii farefari buuri yu'ura asi'a n de puti'irɛ yu'ura la, nɛra san bɔna ti kum yooro kɔ'ɔm isege yuunyinɛ kɔ'ɔm dɔla ka suurɔ kuura ŋwana bura bura. Ti yuunkuna nuu ti ka nyɛ bilia a yire la puan, nyaa sigɛ ka yu'urɛ Akanɔberi. Ti la pa'alɛ ti eŋa buuri la ka nɔberi.

Akanɔberi de la bibudibela yu'urɛ farefari buuri yu'ura sika puan.

## Viisegɔ Lɔgerɔ

Buuri Buuri:Budaa Yu'urɛ
Buuri Buuri:Yu'urɛ
Buuri Buuri:Nɛra
Buuri Buuri:Gaana Nɛra
Buuri Buuri:All
Akankule

Akankule de la farefari buuri yu'urɛ. Yu'urɛ wa vuurɛ de la, nɛra n kiŋɛ satiŋa ta zusɛ tiŋa mɛ ka yire bɔna. Ti tiŋa la nɛreba me kɔ'ɔm to'e e nu'usi siyi ŋwana suŋa suŋa. Ti tiŋa la kɔma la bunkɛgesi za'a kɔ'ɔm nɔŋɛ ka yele. Saŋa woo ba kɔ'ɔm lagum tuna gee dita mɛ la taaba suŋa suŋa ti nɔkpe'ene kana bini.

Ti a nyaa ta dɔgɛ a bia sigɛ ka yu'urɛ Akankule. Ti la pa'alɛ ti eŋa kan le kule a tiŋa la.

Akankule de la bipugela la bibudibela yu'urɛ farefari buuri yu'ura sika puan.

## Viisegɔ lɔgerɔ
Buuri Buuri:Budaa Yu'urɛ
Buuri Buuri:Yu'urɛ
Buuri Buuri:Nɛra
Buuri Buuri:Gaana Nɛra
Buuri Buuri:All
Apa'asenii

Apa'asenii de la farefari buuri yu'urɛ. Yu'urɛ wa vuurɛ de la, nɛra n dɔgɛ bipugeto ma'a, nyaa loe bipugela ayima ti eŋa zi'ire yire leem sɔna yire la bisera gee ti ka suurɔ la ele. Yɛsera la ka n ka dɔgɛ  bibudibela la zuo. Ti pugela la me sakɛ zi'ire, nyaa nyɔkɛ puurɛ dɔgɛ bipugela le yɛ'ɛsa. Ti sɔ la nyaa sigɛ a nyaaŋa la yu'urɛ Apa'asenii. Ti la pa'alɛ ti eŋa bia la le pa'asɛ eŋa la nii. Dɛna bii bia la san beere ele, a wan to'e nii le pa'asɛ.

Apa'asenii de la bipugela yu'urɛ farefari buuri yu'ura sika puan.

## Viisegɔ Lɔgerɔ

Buuri Buuri:Budaa Yu'urɛ
Buuri Buuri:Yu'urɛ
Buuri Buuri:Nɛra
Buuri Buuri:Gaana Nɛra
Buuri Buuri:All
Akagageri

Akagageri de la farefari buuri yu'urɛ. Yu'urɛ wa vuurɛ de la, bii bunkɛka san bɛna tiŋa puan, ti yu'uŋɔ yele bii wuntɛɛŋa yele, bia bii bunkɛka za'a, ba zoti paara la eŋa ti a suŋɛ ba ti yele la maalɛ. Ti nɛreba la nyaa ni yele e yeti eŋa n ka gageri yele la zuo n sɔi ti bãma ni kɔ'ɔm zɔta paara e la. Ti a nyaa dɔgɛ bia sigɛ ka yu'urɛ Akagageri.

Akagageri de la bibudibela yu'urɛ farefari buuri yu'ura sika puan.

## Viisegɔ Lɔgerɔ

Buuri Buuri:Budaa Yu'urɛ
Buuri Buuri:Yu'urɛ
Buuri Buuri:Nɛra
Buuri Buuri:Gaana Nɛra
Buuri Buuri:All