open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
વૃક્ષ વિચરણ

[thumb|[દિપડો|ચિત્તો વૃક્ષ પર ચઢવામાં નિપુણ હોય છે અને પોતાના મારેલ શિકારને જ્યારે અન્ય પરભક્ષીઓથી છુપાવવા માટે વૃક્ષ પર લઈને ચઢી જાય છે]]
**વૃક્ષ વિચરણ** (arboreal locomotion) એ પ્રાણીઓના વૃક્ષો પર ચઢવાને અથવા એક વૃક્ષ પરથી બીજા વૃક્ષ પર ફરવાને માટે કહેવાય છે. ઘણા પ્રાણીઓ વૃક્ષો પર ખોરાક મેળવવા માટે અથવા છૂપાવવા માટે, જંગલની જમીન પર ફરતા પરભક્ષી જીવોથી બચવા, ઊંચાઇ પરથી જંગલના મોટા ક્ષેત્ર પર ચારો અથવા શિકાર પર નજર રાખવા અથવા સંવર્ધનમાં પોતાના સંતાન અથવા ઇંડા સલામત રાખવા માટે વૃક્ષ પર આશરો લે છે. કેટલાક પ્રાણી પોતાનું સંપૂર્ણ અથવા મોટા ભાગનું જીવન વૃક્ષો પર વ્યતીત કરનાર **વૃક્ષવાસી હોય** છે .

## આ પણ જુઓ 
## સંદર્ભો 
શ્રેણી:વૃક્ષ
સ્વીડિશ

**સ્વીડિશ** મુખ્યત્વે સ્વિડન અને ફીનલેંડમાં આશરે ૯૨ લાખ લોકો (૨૦૧૨ પ્રમાણે) દ્વારા બોલાતી એક ઉત્તર-જર્મન ભાષા છે. સ્વીડિશ ચાર દેશોની સત્તાવાર ભાષા છે.

## ઉદાહરણ 
ગુજરાતી વાક્ય: "હું સ્વીડિશ બોલી શકું છું."

સ્વીડિશ ભાષાંતર: "Jag kan prata svenska."

શ્રેણી:ભાષાઓ
અમૃતા એચ. પટેલ

**અમૃતા પટેલ** સહકારી ડેરી ક્ષેત્ર સાથે સંકળાયેલા ભારતીય ઉદ્યોગપતિ અને પર્યાવરણવાદી છે. તેમણે ૧૯૯૮ થી ૨૦૧૪ સુધી નેશનલ ડેરી ડેવલપમેન્ટ બોર્ડ (એનડીડીબી)નું નેતૃત્વ કર્યું હતું, ઉપરાંત ફાઉન્ડેશન ફોર ઇકોલોજીકલ સિક્યુરિટીના અધ્યક્ષપદે પણ રહ્યા હતા. તેણીને ૨૦૦૧ના વર્ષમાં પદ્મભૂષણ પુરસ્કાર એનાયત કરવામાં આવ્યો હતો.

## પ્રારંભિક જીવન 
તેણીનો જન્મ ૧૩ નવેમ્બર ૧૯૪૩ના દિવસે દિલ્હી ખાતે થયો હતો. તેમના પિતા એચ. એમ. પટેલ (હિરુભાઈ) ભારતના ભૂતપૂર્વ નાણામંત્રી હતા. તેમની માતાનું નામ સવિતાબેન હતું. પિતાની નિવૃત્તિ બાદ તેઓ પરિવાર સાથે આણંદ સ્થાયી થયા. તેમણે ઉચ્ચ શિક્ષણ મુંબઈથી લીધું. તથા બેચલર ઓફ વેટરનરી સાયન્સ ઍન્ડ એનિમલ હસબન્ડરીની પદવી મેળવી. ઈ.સ. ૧૯૬૫માં આણંદ ખાતે 'અમૂલ'માં પશુ આહાર વિભાગમાં જોડાયાં.

## કારકિર્દી 
વર્ષ ૧૯૬૫થી અમૂલ સાથે જોડાયા બાદ ઉતરોત્તર પ્રગતિ મેળવી વર્ષ ૨૦૦૫માં નેશનલ ડેરી ડેવલપમેન્ટ બૉર્ડના ચેરપર્સન બન્યાં. આ ઉપરાંત પણ રાષ્ટ્રીય તેમજ આંતરરાષ્ટ્રીય ફલક પર પોતાની જવાબદારીઓ નિભાવી છે. તેઓ દિલ્હીની મધર ડેરીના સંચાલકમંડળના ચેરપર્સન, ઈન્ડિયન નેશનલ કમિટી ઓફ ધ ઈન્ટરનેશનલ ડેરી ફેડરેશનના પ્રમુખ, મુંબઈના સોરાબજી ટાટા ટ્રસ્ટના ટ્રસ્ટી, હિમાચલ પ્રદેશ સરકારના આયોજનપંચના સભ્ય રહી ચૂક્યાં છે.

## સન્માન 
thumb|વિશ્વ પર્યાવરણ દિવસ ૨૦૦૮ તથા નેશનલ મ્યુઝીયમ ઓફ નેચરલ હિસ્ટરીના ૩૦મા સ્થાપના દિવસની ઉજવણી નિમિત્તે આણંદ, ગુજરાત ખાતે રાષ્ટ્રપતિ પ્રતિભાદેવી પાટીલના હસ્તે ઈન્દીરા ગાંધી પર્યાવરણ પુરસ્કાર-૨૦૦૫ મેળવતાં ડૉ. અમૃતા પટેલ.ડેરી ક્ષેત્રના વ્યવસ્થાપન, સંચાલન અને વિકાસમાં તેણીના યોગદાન બદલ તેમને ઈન્ટરનેશનલ ડેરી પર્સન, ઈન્ડિયન ડેરી એસોસિયનની ફેલોશીપ, કૃષિમિત્ર ઍવૉર્ડ, ફાઉન્ડેશન નેશનલ ઍવોર્ડ, સહકારિતા બંધુ ઍવોર્ડ, ડૉ. નોર્મન બોરલાંગ ઍવૉર્ડ, અમેરિકા દ્વારા ઈન્ટરનેશનલ પર્સન ઓફ ધ ઈયર ઍવોર્ડ, વિમેન્સ એચિવમેન્ટ ઍવોર્ડ, તથા ભારત સરકાર દ્વારા પદ્મભૂષણ પુરસ્કાર પુરસ્કાર પ્રાપ્ત થયેલ છે. આ ઉપરાંત દેશની ચાર યુનિવર્સિટી દ્વારા માનદ ડૉક્ટરેટની પદવી અને દિલ્હી વીમેન્સ લીગ દ્વારા લાઈફટાઈમ એચિવમેન્ટ ઍવોર્ડ પણ આપવામાં આવ્યો છે. 

## સંદર્ભો 
## બાહ્ય કડીઓ 
* 

શ્રેણી:જીવિત લોકો
શ્રેણી:નારીવિશેષ
શ્રેણી:પદ્મભૂષણ પુરસ્કાર વિજેતા
શ્રેણી:ગુજરાતી વ્યક્તિત્વ
શ્રેણી:૧૯૪૩માં જન્મ
દશાવતાર

**દશાવતાર** એટલે વિષ્ણુના દસ અવતાર. શ્રીમદ્ ભાગવતમ્‌માં વિષ્ણુના મુખ્ય દસ અવતારોનો ઉલ્લેખ છે. હિંદુ ધર્મમાં ભગવાન વિષ્ણુને સૃષ્ટિના પાલક ગણવામાં આવે છે. જ્યારેજ્યારે માનવજાતિને કે દેવોને કષ્ટ કે ભય ઉત્પન્ન થાય છે ત્યારેત્યારે વિષ્ણુ અવતાર લે છે અને સંકટ ટાળે છે. વિષ્ણુના આવા મુખ્ય દસ અવતારોને દશાવતાર કહેવામાં આવે છે. જેમાં નીચેના દસ (બલરામ અને બુદ્ધના ભેદને ધ્યાનમાં લેતા ૧૧) અવતારોનો સમાવેશ થાય છે, જે પૈકીનો કલ્કિ અવતાર ભવિષ્યમાં થવાનો છે અને બાકીના બધા જ અવતારો અવતરી ચુક્યા છે.

૧. મત્સ્ય - માછલીનાં રૂપમાં
૨. કુર્મ - કાચબાનાં રૂપમાં
૩. વરાહ - ભૂંડ કે ડુક્કરનાં રૂપમાં
૪. નરસિંહ - અડધું શરિર મનુષ્યનું અને અડધું સિંહનું
૫. વામન - બાળકનાં રૂપમાં (ઘણી વખત ઠીંગણું રૂપ દર્શાવાય છે)
૬. પરશુરામ - મનુષ્ય રૂપે, ગુસ્સામાં, ક્રુર અને હાથમાં કુહાડી ધારણ કરેલા
૭. રામ - મનુષ્ય રૂપે, સૌમ્ય
૮. કૃષ્ણ - મનુષ્ય રૂપે, મુત્સદી (મોટેભાગે પ્રેમમુર્તિ તરીકે ચિત્રણ) 
૯. બુદ્ધ - મનુષ્ય રૂપે, યોગી
૧૦. કલ્કિ - મનુષ્ય રૂપે, યોદ્ધા
  .(બલરામ) - મનુષ્ય રૂપે, કૃષ્ણના ભાઈ

કેટલાક સંપ્રદાયોમાં બલરામને વિષ્ણુનો મુખ્ય અવતાર નથી ગણવામાં આવતો, બલ્કે બુદ્ધને વિષ્ણુના અવતાર માનવામાં આવે છે, જ્યારે અમુક સંપ્રદાયો બલરામને વિષ્ણુના દશાવતાર પૈકીનો એક ગણાવે છે.

ભગવદ્ ગીતાના જ્ઞાનકર્મસંન્યાસયોગ નામના ચોથા અધ્યાયમાં ભગવાન કૃષ્ણ અર્જુનને કહે છે, "જ્યારે જ્યારે ધર્મની ગ્લાનિ થાય છે, ત્યારે ત્યારે ધર્મને ઉપર ઉઠાવવા માટે હું જન્મ લઉં છું". ભગવાન આગળ કહે છે, "દુરિજનોના વિનાશ માટે, સજ્જનોના ઉદ્ધાર માટે અને ધર્મની પુન:સ્થાપના કરવા માટે હું હર યુગમાં પ્રગટ થઉં છું".

यदा यदा हि धर्मस्य ग्लानिर्भवति भारत ।
अभ्युत्थानमधर्मस्य तदात्मानं सृजाम्यहम् ॥७॥
परित्राणाय साधूनां विनाशाय च दुष्कृताम् ।
धर्मसंस्थापनार्थाय सम्भवामि युगे युगे ॥८॥

-ભગવદ્ ગીતા, અધ્યાય ૪, શ્લોક ૭-૮

આમ વિષ્ણુએ (કૃષ્ણ અવતાર દરમ્યાન) પોતાના મુખેથી એ વાત કહી છે કે તે વિવિધ યુગોમાં નાનાવિધ અવતાર લઈને પૃથ્વી પર અવતરે છે.

## કાળ
દશાવતાર પૈકીના પહેલા ચાર અવતારો સત્યયુગમાં થઈ ગયા. તે પછીના ત્રણ ત્રેતાયુગમાં થયા અને પછીના એક દ્વાપરયુગમાં અને છેલ્લા બે અવતાર કલિયુગમાં, જે પૈકીનો એક અવતાર હજુ ભવિષ્યમાં થશે. શ્રીમદ્ ભાગવતમ્ અને વિષ્ણુ પુરાણ મુજબ કલિયુગના અંતમાં ભગવાન કલ્કિ રૂપે અવતરશે અને પૃથ્વિ પરથી અનિષ્ટોનો નાશ કરશે. ત્યાર બાદ મહાપ્રલય આવશે અને નવા યુગચક્રની શરૂઆત થશે.

## માતાના અવતારો
વલ્લભ ભટ્ટ રચિત 'આનંદનો ગરબો'માં આ દસ અવતારોને 'મા'ના અવતારો તરીકે વર્ણવ્યા છે. જો કે તેની પાછળનું કારણ એ છે કે વલ્લભ ભટ્ટે તેમને વિષ્ણુ મંદિરમાં થયેલા અનુભવ પછી નક્કી કર્યું હતું કે તેમની આખી ઉંમર સુધી પરમેશ્વરને મા કહીને જ પ્રાર્થના તથા વર્ણન કરવું કેમકે તે માનતા હતા કે જેટલી દેવિઓ કહેવાય છે, તેનાં નામ તથા તેનાં રૂપ તે, પરમેશ્વરનાં જ નામ અને રૂપ છે. 

મચ્છ કચ્છ વરાહ, નૃસિંહ વામન થઈ મા
અવતારો તે તારાહ, તુજ મહાત્મ્ય મ્હી મા. ૩૬
પરશુરામ શ્રીરામ રામ, બની બળ જેહ મા
બુદ્ધ કલંકી નામ, દશ વિધ ધારી દેહે મા. ૩૭

- આનંદનો ગરબો

## સંદર્ભ
શ્રેણી:હિંદુ ધર્મ
ચુડા રજવાડું

{{Expand language
|langcode=en
|date={}
}}
**ચુડા** () એ એક નાનું હિંદુ રજવાડું હતું. તેની રાજગાદીના નગર ઉપરથી તેનું નામ પડ્યું હતું. આ ગામ હાલમાં સુરેન્દ્રનગર જિલ્લાની ચુડા નગરપાલિકા છે.

## ઇતિહાસ 
વઢવાણના શ્રી અરજણસિંહજી માધવસિંહજી જ્યારે પહેલાં ઠાકોર શ્રી બન્યા ત્યારે તેમના નાના ભાઈ અભયસિંહજી માધવસિંહજીએ આ રજ્વાડાની સ્થાપના કરી હતી. ઝાલા રજપૂત કુળના રજપૂતો આ રજવાડા હેઠળ ૧૪ ગામને આવરી લેતા ૨૦૨ ચો.કિમી. ક્ષેત્ર પર રાજ કરતા હતાં. ઈ.સ. ૧૯૨૧માં આ રાજ્યની જનસંખ્યા ૧૧,૩૩૩ હતી, અને તેનું ઉત્પાદન ૧,૬૦,૦૦૦ રૂ. હતું.

બ્રિટિશ રાજમાં પૂર્વ કાઠિયાવાડ એજન્સી નીચે આ ગામ તૃતીય કક્ષાનું રજવાડું હતું.

## સંદર્ભ 
## બાહ્ય કડીઓ 
* IndianRajputs, with coat of arms, genealogy and Google map
* Indian Princely States on www.uq.net.au, as archives on weજ.archive.org, with genealogy
* WorldStatesmen - India - Princely states A-J

 આ લેખ હવે પબ્લિક ડોમેનમાં રહેલા પ્રકાશન  માંથી માહિતી ધરાવે છે.

શ્રેણી:સુરેન્દ્રનગર જિલ્લો
શ્રેણી:ગુજરાતનાં રજવાડાં
પાલા ગણેશ મંદિર, ઉદયપુર

**પાલા ગણેશ મંદિર** એક હિંદુ મંદિર છે, જે ભગવાન ગણેશને સમર્પિત છે. આ મંદિર ઉદયપુર શહેરના ગુલાબ બાગ વિસ્તારમાં આવેલું છે. આ મંદિર ૫૦૦ વર્ષ પહેલાં બાંધવામાં આવ્યું હતું અને ઉદયપુરમાં ભગવાન ગણેશના સૌથી પ્રાચીન મંદિર પૈકીનું એક તરીકે ગણવામાં આવે છે.

## સામાન્ય 
તે ગુલાબ બાગ અને દુધ તલાઈ સરોવર નજીક આવેલું છે. આ મંદિર દેવસ્થાન વિભાગના નિયંત્રણ હેઠળ છે.

## આવાગમન 
પાલા ગણેશ મંદિર શહેરના મધ્યમાં આવેલ સૂરજપોળથી ૧ કિ.મી.ના અંતરે અને ઉદયપુર શહેર રેલવે સ્ટેશનથી ૩.૫ કિ.મી. જેટલા અંતરે આવેલ છે.

## સંદર્ભો 
શ્રેણી:ઉદયપુરનાં જોવાલાયક સ્થળો
સોમા જ્વાળામુખી

**સોમા જ્વાળામુખી** અથવા માત્ર **સોમા**, એ એવા જ્વાળામુખી-કુંડ હોય છે કે જે અંશતઃ એક નવા કેન્દ્રીય જ્વાળામુખી શંકુ દ્વારા ભરાય છે. આ નામ સોમા પર્વત (ઇટાલિયન: મોન્ટે સોમા)માંથી લેવામાં આવેલ છે કે જે દક્ષિણ ઇટાલીમાં આવેલ છે એક મિશ્રિત જ્વાળામુખી છે, જેની ટોચ પર આવેલ જ્વાળામુખી-કુંડમાંથી વેસુવિયસ પર્વતના શંકુનો ઉદ્‌ભવ થાય છે.

વિશ્વમાં સોમા જ્વાળામુખીના શ્રેષ્ઠ ઉદાહરણ, રશિયાના કમચટકા દ્વીપકલ્પ અને કુરીલ ટાપુઓ પર જોવા મળે છે, જેનો વિસ્તાર દક્ષિણમાં કમચટકાથી હોકાઈડો (જાપાન) સુધી છે.

## સંદર્ભો 
* Global Volcanism Program, Smithsonian Institution 

શ્રેણી:પર્યાવરણ
હયગ્રીવ

**હયગ્રીવ** () એ હિંદુ ધર્મના ભગવાન વિષ્ણુનો એક અવતાર છે. સંસ્કૃત શબ્દ હયગ્રીવ, **હય** અને **ગ્રીવા** એમ બે શબ્દોની સંધિથી બનેલો છે, જેમાં હય એટલે ઘોડો અને ગ્રીવા એટલે ગળું, આમ હયગ્રીવ અવતાર માણસનું શરીર અને ઘોડાનું (ગળું) મસ્તક ધરાવતો અવતાર છે.

## પુરાણોમાં હયગ્રીવ અવતાર
હયગ્રીવ ભગવાન વિષ્ણુનો ચોથો અવતાર છે. એક કથા મુજબ એમણે મધુકૈટભ દેત્ય, જે વેદને પાતાળમાં ચોરી ગયો હતો તે,ને મારી નાખી બ્રહ્માને વેદ પાછા આપ્યા હતા. અન્ય એક કથા મુજબ હયગ્રીવ નામનો એક દૈત્ય હતો. તેણે ઉગ્ર તપ કરીને દેવીને પ્રસન્ન કર્યાં અને વરદાન માગ્યું કે, મારા જ નામનો માણસ હોય તેને જ હાથે મારું મૃત્યુ થાય. પછી એણે પ્રાણીમાત્રને પીડા કરવાનો આરંભ કર્યો. એને મારવા સારુ વિષ્ણુએ એ જ નામે અવતાર ધારણ કર્યો અને એને માર્યો હતો.

## પૂજન
નાં લક્ષ્મણ મંદિરમાં હયગ્રીવનું શિલ્પ]]

ભારતમાં ખાસ કરીને દક્ષિણમાં હયગ્રીવ ભગવાનની પૂજા થાય છે. પંચરાત્ર આગમમાંથી લીધેલો નીચેનો મંત્ર હયગ્રીવ ભગવાનના ભક્તો તેમના પ્રણામમંત્ર તરીકે વાપરે છે. શ્રાવણ માસની પુનમનો દિવસ હયગ્રીવ જયંતિ તરીકે ઉજવાય છે. આ ઉપરાંત મહાનવમી એટલે કે નવરાત્રીનો નવમો દિવસ પણ હયગ્રીવ ભગવાનની પૂજામાં મોટો તહેવાર ગણાય છે. 

ज्ञानानन्द मयं देवं निर्मल स्फटिकाकृतिं
आधारं सर्वविद्यानं हयग्रीवं उपास्महे

જ્ઞાનાનન્દ મયં દેવં નિર્મલ સ્ફટિકાકૃતિં
આધારં સર્વવિદ્યાનં હયગ્રીવં ઉપાસ્મહે

**અર્થ**: સ્ફટિક જેવા નિર્મળ સ્વરૂપવાળા હે ભગવાન કે જે જ્ઞાનના આનંદમાં લીન છો અને સર્વ વિદ્યાઓના આધારરૂપ છો તેવા હયગ્રીવ ભગવાનની હું ઉપાસના કરૂં છું.

## ભારતમાં હયગ્રીવ મંદિરો
ખાસ કરીને દક્ષિણ ભારતમાં હયગ્રીવ ભગવાનની પૂજા થતી હોવાથી હયગ્રીવ ભગવાનનાં મોટાભાગનાં મંદિરો દક્ષિણ ભારતમાં જ આવેલા છે.

### આસામ
* હયગ્રીવ માધવ ડોલ, હાજો

### તમિલનાડુ
* શ્રી લક્ષ્મી હયગ્રીવ મંદિર, તિરૂવંદીપુરમ, કડ્ડલોર
* લક્ષ્મી હયગ્રીવ મંદિર, ચિતાંબર નગર, ગણપતિ મીલ પાસે, તુરૂનેલ્વેલી
* ચેટ્ટીપુણ્યમ હયગ્રીવ મંદિર, ચેંગલપટ્ટુ નજીક
* શ્રી લક્ષ્મી હયગ્રીવ મંદિર, નાંગનલ્લુર, ચેન્નઈ
* શ્રી લક્ષ્મી હયગ્રીવ પેરુમલ, શ્રી કોટાન્દરામસ્વામી દેવસ્થાનમ, પેરુમુદિવક્કમ, (ચેન્નઈ - પેરિયાપાલ્યમ હાઇવે)

### પોંડિચેરી
* શ્રી લક્ષ્મી હયગ્રીવ મંદિર, શ્રી રામકૃષ્ણ નગર, મુથિઆલપેટ

### કર્ણાટક
* પરાકાલ મઠ, મૈસુર - અહિં જે હયગ્રીવ વિગ્રહ (મૂર્તિ) છે તે વેદાંત દેશિકા (૧૩મી સદી)એ આપેલી છે.
* હયગ્રીવ મંદિર, સત્તેગલા, કોલ્લેગલા, ચામરાજનગર
* શ્રી લક્ષ્મી હયગ્રીવ મંદિર, ટેંક બંદ રોડ, ગાંધી નગર, બેંગલોર
* સોધે મઠ, શિરસી

### આંધ્ર પ્રદેશ
* તિરૂમાલા હયગ્રીવ મંદિર, બાલાજી મંદિર પરિસર, તિરૂમાલા, તિરૂપતિ
* શ્રી લક્ષ્મી હયગ્રીવ સ્વામી મંદિર, મછિલીપટ્ટનમ

### તેલંગણા
* શ્રી હયગ્રીવ સ્વામી મંદિર, મેદિપલ્લી, હૈદરાબાદ
* શ્રી હયગ્રીવ સ્વામી મંદિર અને પંચમુખી અંજનેય (હનુમાન) સ્વામી, વેંકટેશ્વર કોલોની, મહબુબ નગર

## સંદર્ભ
શ્રેણી:દેવી દેવતા
પૈરી નદી

પેરી નદી મહા નદીની સહાયક નદી છે. આ નદીનો ઉદ્‌ગમ ગરિયાબંદ તાલુકાના વૃન્દાનકગઢ જમીનદારીમાં સ્થિત અત્રરીગઢ પહાડીઓમાંથી થાય છે. પછી ઉત્તર-પૂર્વ દિશા તરફ આશરે ૯૬ કિલોમીટર સુધી વહે છે અને રાજિમ વિસ્તારમાં મહા નદીમાં મળી જાય છે. પેરી નદી ધમતરી અને રાજિમને વિભાજીત કરે છે. પેરી નદીના તટ પર રાજીવ લોચન મંદિર આવેલ છે. રાજિમ ખાતે મહા નદી અને સોંઢુર નદીઓનો ત્રિવેણી સંગમ પણ છે. આ નદીની લંબાઈ ૯૬ કિ. મી. અને સ્ત્રાવ વિસ્તાર ૩,૦૦૦ ચોરસ કિલોમીટર જેટલો છે.

## સંદર્ભો 
શ્રેણી:છત્તીસગઢ
શ્રેણી:ભારતની નદીઓ
કાબુલ પ્રાંત

[thumb|220x220px|[અફઘાનિસ્તાનમાં કાબુલ પ્રાંત (લાલ રંગ)]]
**કાબુલ પ્રાંત** (ફારસી, પશ્તો: کابل, અંગ્રેજી: Kabul Province) અફઘાનિસ્તાન દેશનો એક પ્રાંત છે, જે કે દેશના પૂર્વ ભાગમાં સ્થિત છે. આ પ્રાંતનું ક્ષેત્રફળ ૪૪૬૨ ચોરસ કિમી છે અને તેની વસ્તી ૨૦૦૯ના વર્ષમાં લગભગ ૩૫.૭ લાખ હોવાનો અંદાજ હતો. આ પ્રાંતનું મુખ્ય શહેર કાબુલ છે, જે સમગ્ર અફઘાનિસ્તાન દેશની પણ રાષ્ટ્રીય રાજધાની છે. આ પ્રાંતના લગભગ ८०% લોકો કાબુલના શહેરી વિસ્તારમાં રહે છે. અહીં પશ્તો અને દરી ફારસી ભાષાઓ બોલાય છે. પ્રાંતમાં સૌથી મહત્વનો જળસ્ત્રોત કાબુલ નદી છે, જેના તટ પર કાબુલ શહેરમાં વસેલ છે.

## પણ જુઓ 
* કાબુલ
* અફઘાનિસ્તાન

## સંદર્ભો 
શ્રેણી:અફઘાનિસ્તાન
કેન નદી

**કેન નદી** એ બુંદેલખંડ પ્રાંતની મુખ્ય નદીઓ પૈકીની એક છે. આ મધ્ય ભારતમાં મધ્ય પ્રદેશ અને ઉત્તર પ્રદેશ એમ બે રાજ્યોમાં થઈ વહે છે. તે યમુના નદીની સહાયક નદીઓ પૈકીની એક છે.

## નદીનો માર્ગ 
આ કેન નદી નીકળે છે જબલપુર જિલ્લાના અહિરગાંવાં નામના ગામ નજીકના ઉત્તર-પશ્ચિમ ઢોળાવ પરના બારનેરના પહાડી ક્ષેત્રમાંથી નીકળે છે  અને ૪૨૭ કિલોમીટર જેટલું અંતર કાપી ચિલ્લા ગામ, બાંદા જિલ્લો, ઉત્તર પ્રદેશ ખાતે યમુના નદીમાં મળી જાય છે, જેનું ભૌગોલિક સ્થાન 

કેન નદીનો સ્ત્રાવ વિસ્તાર એકંદરે ૨૮,૦૫૮ ચોરસ કિલોમીટર છે, જે પૈકી ૧૨,૬૨૦ ચોરસ કિલોમીટર સ્ત્રાવ વિસ્તાર આ નદીની ઉપનદી એવી સોનાર નદીનો છે, જે સમગ્ર મધ્ય પ્રદેશ પરિસરમાં ફેલાયેલ છે; અને સાથે તેના ના પ્રવાસ દરમિયાન અન્ય ઉપનદીઓ જેમ કે બવાસ નદી, દેવાર નદી, કૈથ નદી, બૈન્ક નદી (ડાબા કાંઠાની ઉપનદીઓ) અને કોપરા નદી તથા બિઅરમા નદી (જમણા કાંઠાની ઉપનદીઓ)માંથી પણ તે મેળવે પાણી છે. તેની કુલ લંબાઈ  પૈકી  મધ્ય પ્રદેશ રાજ્યમાં વહે છે, જ્યારે  જેટલું અંતર ઉત્તર પ્રદેશ રાજ્યમાં વહે છે, અને  જેટલું અંતર બે રાજ્યો વચ્ચેની સરહદ તરીકે વહે છે.

બિજાવર-પન્ના ટેકરીઓ પાર કરતી વખતે કેન નદી ૬૦&#x20;કિ. મી અંતર માટે ૧૫૦-૧૮૦ મીટર ઊંડા કોતરમાં થઈને વહે છે. કેટલાક પ્રવાહો આ નદીમાં જોડાવા ધોધ બનાવે છે. આ કેન નદીનો ખીણપ્રદેશ રેવા ઉચ્ચપ્રદેશને સતના ઉચ્ચપ્રદેશમાંથી અલગ કરે છે.

## પ્રવાસી આકર્ષણ 
કેન નદી પર આવેલ રાનેહ ધોધ અને કેન ઘરિયલ અભયારણ્ય પર્યટન આકર્ષણો છે. આ નદીના ખડકોની રચના અહીં એક અદભૂત દેખાવ (અલગ અલગ રંગછટામાં ગ્રેનાઇટ, ડોલોમાઇટ અને ક્વાર્ટઝ ખડકો) પ્રસ્તુત કરે છે.
કેન અને સિમરી નદીઓના સંગમ પર ગંગાઉ બંધનું નિર્માણ કરવામાં આવેલ છે. આ કેન નદી પન્ના નેશનલ પાર્કમાંથી પસાર થાય છે.

આ કેન નદીના કિનારા પર કેટલાક કિલ્લાઓ હતા, જેનો ઉપયોગ આ પ્રદેશના રાજપૂતો મોગલ સામે લડવા માટે કરતા હતા. આજકાલ આ કિલ્લાઓ પર ડાકુઓ દ્વારા કબજો કરવામાં આવે છે અને આ સ્થાનિક પોલીસ માટે એક ચિંતાનું કારણ બનેલ છે. આ કિલ્લાઓની વર્તમાન ખંડેર પરિસ્થિતિ એવી છે કે આ દિવાલો નીચે ટેકરી તેઓ પરથી જોવી મુશ્કેલ છે અને ખંડેરની માત્ર મુખ્ય ઇમારતો હજુ પણ અસ્તિત્વ ધરાવે છે. આ પૈકી કેટલાક કિલ્લાઓ આરોહણ માટે હજી સારા છે.

આ નદી તેના દુર્લભ પથ્થર સાઝાર અથવા ડેન્ડ્રિટિક અકીક પથ્થર માટે પ્રખ્યાત છે. બાંદા શહેર કેન નદીના કિનારા પર આવેલ છે.

## સંદર્ભો 
શ્રેણી:ભારતની નદીઓ
શ્રેણી:ઉત્તર પ્રદેશ
શ્રેણી:મધ્ય પ્રદેશ
કુલેશ્વર મંદિર, રાજિમ, છત્તીસગઢ

**કુલેશ્વર મંદિર** છત્તીસગઢ રાજ્યના રાયપુર જિલ્લાના રાજિમ નગર ખાતે આવેલ છે. આ સ્મારક છત્તીસગઢ રાજ્ય દ્વારા સુરક્ષિત છે. પુરાતત્વીય, ધાર્મિક અને સાંસ્કૃતિક મહત્વ ધરાવતું આ સ્થળ રાજિમ, રાયપુર થી ૪૮ કિલોમીટર દક્ષિણમાં, મહા નદીના દક્ષિણ તટ પર આવેલ છે. જ્યાં પેરી નદી અને સોંઢુર નદીનો સંગમ મહા નદી સાથે થાય છે. તેનું પ્રાચીન નામ છે 'કમળ ક્ષેત્ર' તેમ જ 'પદ્મપુર' હતું. તેને 'છત્તીસગઢનું પ્રયાગ' ગણવામાં આવે છે. રાજિમ ખાતેના રાજીવ લોચન મંદિરમાં વિષ્ણુ પૂજા કરવામાં આવે છે. રાજેશ્વર, દાનેશ્વર અને રામચંદ્ર મંદિર આ સંકુલનાં અન્ય મહત્વપૂર્ણ મંદિર છે. કુલેશ્વર શિવ મંદિર, સંગમ સ્થળ પર એક ઊંચી સમતલ સપાટી પર બનાવવામાં આવેલ છે. આ મંદિર પૂર્વાભિમુખ છે. આ મંદિરમાં ગર્ભગૃહ અને સભામંડપ છે. સભામંડપના ભીંતચિત્રમાં આઠ પંક્તિઓમાં અસ્પષ્ટ લિપિમાં પથ્થરમાં કોતરાયેલ લેખ લગાવવામાં આવેલ છે. અહીં પ્રાદેશિક કલા અને સ્થાપત્ય સંબંધિત દુર્લભ કલાત્મક પ્રતિમાઓ જોવાલાયક છે.

શ્રેણી:છત્તીસગઢ
શ્રેણી:જોવાલાયક સ્થળો
પ્રાંત

**પ્રાંત** અથવા **પ્રાન્ત** એક પ્રાદેશિક એકમ છે, જે લગભગ હંમેશા એક દેશ અથવા રાજ્યના શાસન હેઠળનો કેટલાક ભાગોમાં વિભાજિત કરી અલગ કરવામાં આવેલ વહીવટી વિભાગ હોય છે.

## શબ્દ વ્યુત્પત્તિ 
અંગ્રેજી શબ્દ *"પ્રાંત"* આશરે ઇ. સ. ૧૩૩૦થી પ્રમાણિત છે અને તેની વ્યુત્પત્તિ તેરમી સદીના પ્રાચીન ફ્રેન્ચ શબ્દ "provins"માંથી થઈ છે, જે પોતે લેટિન શબ્દ *"Provincia"* માંથી લેવામાં આવેલ છે, જેનો અર્થ, ખાસ કરીને કોઈ પણ વિદેશી રાજ્યમાં એક મેજિસ્ટ્રેટના અધિકારક્ષેત્ર તરીકે થાય છે. સંભવત: લેટિન વ્યુત્પત્તિશાસ્ત્ર "*પ્રો* (પ્રો-)" ("તરફ") અને "*vincere*" ("વિજય મેળવવો" અથવા "નિયંત્રણમાં લેવો") એવો અર્થ હોય શકે છે. આ પ્રકારે એક "પ્રાંત" એક વિસ્તાર હોય છે કે જેને પોતાની સરકાર તરફથી એક રોમન મેજિસ્ટ્રેટ પોતાના નિયંત્રણમાં લઈ લેતા. તેમ છતાં, રોમન કાયદા હેઠળ સત્તા વિસ્તાર માટે વાપરી શકાતો આ લેટિન શબ્દ પ્રારંભિક પ્રયોગ સાથે મેળ ખાતો નથી.

### ભૂસ્તરશાસ્ત્ર 
ભૂસ્તરશાસ્ત્રમાં શબ્દ "પ્રાંત"નો ઉપયોગ એવા ભૌગોલિક વિસ્તાર માટે કરવામાં આવે છે, જે વર્તમાન જળ-સ્તર અથવા ઐતિહાસિક જળ-સ્તર (જે કાંપ સ્તરથી ઉપર હોય) તરીકે પોતાના આસપાસના વિસ્તારો અથવા "પ્રાંત" કરતાં સ્પષ્ટ રીતે અલગ પડે છે. આ શબ્દ સામાન્ય રીતે એક વિશાળ ક્ષેત્રના ખંડ અથવા વિસ્તારો, જે કોઈ પણ સમયગાળામાં ખાસ કારણસર ઓળખાય છે, અથવા તેની સાથે સંબંધિત છે, ઉદાહરણ તરીકે, જે કોઈ મુખ્ય ભૂગર્ભીય સમયગાળાથી આ રૂપે ઓળખાય છે.

## ઇતિહાસ અને સંસ્કૃતિ 
## ટિપ્પણીઓ 
## સંદર્ભો 
* વ્યુત્પત્તિશાસ્ત્ર ઓનલાઇન 
* વર્લ્ડસ્ટેટ્સમેન

## બાહ્ય કડીઓ 
* શહેર માર્ગદર્શન અને વધુ માહિતીસભર ચીન પ્રાંતનો નકશો. 

શ્રેણી:સમાજશાસ્ત્ર
કાબુલ નદી

thumb|230x230px|જલાલાબાદ ખાતે કાબુલ નદી ઉપર બહસુદ બ્રિજ.
[thumb|230x230px|કાબુલ નદી પર [બૌદ્ધ ધર્મ|બૌદ્ધ શિલ્પોથી ભરેલી ગુફાઓ]]
thumb|230x230px|કાબુલ નદીમાં વર્ષના સૌથી વધુ સમયમાં પ્રવાહ ઓછો રહે છે - નદી પર એક કાચો પુલ
[thumb|230x230px|[અફઘાનિસ્તાન|અફઘાનિસ્તાનમાં કાબુલ નદી પર સરોબી હાઈડ્રો-પાવર ડેમ]]
**કાબુલ નદી** (પશ્તો: کابل سیند, કાબુલ મોકલવા; ફારસી: دریای کابل, દરિયા-ઈ-કાબુલ; અંગ્રેજી: કાબુલ નદી) એક ७०० કિમી લાંબી નદી છે, જે અફઘાનિસ્તાનમાં આવેલા હિન્દૂ કુશ પર્વતો સાથે સંકળાયેલ હારમાળાઓમાંથી શરૂ થાય છે અને પાકિસ્તાનના અટક શહેર નજીક સિંધુ નદીમાં મળી જાય છે. કાબુલ નદી પૂર્વીય અફઘાનિસ્તાનની મુખ્ય નદી છે અને તેના સ્ત્રાવ વિસ્તારને ઉનાઈ ઘાટ વડે હેલમંદ નદીના સ્ત્રાવ વિસ્તાર સાથે અલગ કરે છે. તે અફઘાનિસ્તાનમાં કાબુલ, ચહારબાગ અને જલાલાબાદ શહેરોમાંથી પસાર થઈ છેલ્લે તોરખમથી ૨૫ કિ. મી. ઉત્તરમાં સરહદ પાર કરી પાકિસ્તાનમાં પ્રવેશે છે. અફઘાનિસ્તાનની રાજધાની કાબુલ અને આસપાસના કાબુલ પ્રાંતનાં નામ નદી પરથી પડેલ છે.

## ઉપનદીઓ 
કાબુલ નદીને ઘણી ઉપનદીઓ છે, જેમાં લોગર નદી, પંજશીર નદી, કુનર નદી, અલીંગાર નદી, વાડા નદી અને સ્વાત નદીનો સમાવેશ થાય છે. વર્ષમાં સૌથી વધુ સમયમાં કાબુલ નદીમાં પ્રવાહ ઓછો રહે છે, પરંતુ આ ઊનાળામાં હિન્દૂ-કુશ પર્વતોનો બરફ પીગળવાથી તે વહેવા લાગે છે. કુનર નદી તેની સૌથી મોટી ઉપનદી છે અને તે પાકિસ્તાનના ખૈબર-પખ્તૂનવા રાજ્યના ચિત્રાલ જિલ્લામાં સ્થિત ચિયાંતર હિમનદી (ગ્લેશિયર)થી શરૂ થાય છે અને પછી દક્ષિણ તરફ વહેતી અફઘાનિસ્તાનમાં જાય છે. જ્યાં તે નૂરિસ્તાન થી આવતી  બાશ્ગલ નદીને મળે છે. જલાલાબાદમાં કુનર નદી અને કાબુલ નદીનો સંગમ થાય છે. તેમ છતાં કુનરનું જળ કાબુલ નદી કરતાં અધિક હોય છે.  છતાં પણ આગળ આ નદી, કાબુલ નદી તરીકે ઓળખાય છે કારણ કે 'કાબુલ' નામની સાંસ્કૃતિક, ઐતિહાસિક અને રાજકીય મહત્વ વધુ છે.

## બંધ 
કાબુલ નદી પર ઘણા બંધ બાંધવામાં આવેલ છે. કાબુલ પ્રાંતમાં નગલુ બંધ, નંગરહાર પ્રાંતમાં દરુન્તા બંધ અને કાબુલ શહેરથી પૂર્વમાં સ્થિત થયેલ સરોબી બંધનો આમાં સમાવેશ થાય છે. પાકિસ્તાનમાં પેશાવરથી ૨૦ કિ. મી. ઉત્તરપશ્ચિમમાં સ્થિત વરસક બંધ પણ આ નદી પરનો મુખ્ય બંધ છે.

## ઈતિહાસમાં 
ઇતિહાસમાં કાબુલ નદીનો ઘણી જગ્યાએ ઉલ્લેખ છે.

## સંસ્કૃત અને અવસ્ત ભાષાઓ 
સંસ્કૃત અને પ્રાચીન અવસ્ત ભાષામાં આ નદીને 'કુભા' કહેવાતી હતી, જે પછીથી 'કાબુલ'માં બદલાઈ હતી. આ 'કુભા' શબ્દનો સ્ત્રોત ખબર નથી, પરંતુ ૧૯મી સદીના બ્રિટિશ ઇતિહાસકાર Aleksander kingham (એલેક્ઝાન્ડર કનિંગહામ) અનુસાર આ સ્કિથી ભાષાના 'કુ' શબ્દ પરથી આવેલ છે, જેનો અર્થ થાય છે 'પાણી'. આ વિષયમાં જણાવ્યું છે કે -

## સિકંદરનું આક્રમણ 
પ્રાચીન ગ્રીક ઇતિહાસકાર એરિયન (Arrian) તેના 'સિકંદર કા મહાન અભિયાન ઔર ઈરાન પર કબ્જે કા ઇતિહાસ' નામક ઇતિહાસ-ગ્રંથમાં કાબુલ નદીને 'કોફેન' (Cophen) નામ આપવામાં આવ્યું હતું. તેના પર આધારિત અન્ય યુરોપિયન લેખકો દ્વારા આ નદીને 'કોફેસ' (Cophes) ના નામથી કહેવાનું શરૂ કર્યું હતું.

## અલ બિરુની 
અરબી લેખક અલ બેરુનીએ કાબુલ નદીને 'ગોરવન્દની નદી' કહ્યું હતું

## આ પણ જુઓ 
* કુનર નદી
* સ્વાત નદી
* સિન્ધુ નદી

## सन्दर्भ 
શ્રેણી:અફઘાનિસ્તાન
દહેજ (તા. વાગરા)

**દહેજ** ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના મધ્યદક્ષિણ ભાગમાં આવેલા ભરૂચ જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૯ (નવ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા વાગરા તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. દહેજ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે કપાસ, તુવર તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, માધ્યમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.

દહેજ વર્તમાન સમયમાં ગુજરાતનું ધમધમતું બંદર અને ઔદ્યોગિક કેન્દ્ર બન્યું છે. અહીં ખ્યાતનામ કંપનીઓએ પોતાના ઓદ્યોગિક એકમની સ્થાપના કરેલી છે, જેમ કે ઇન્ડો-ગલ્ફ, રિલાયન્સ, બિરલા કોપર, જીએસીએલ, જીએનએફસી વગેરે. 

દહેજ બંદરથી ભાવનગરનાં ઘોઘા બંદરને જોડતી દહેજ ઘોઘા રો-રો ફેરી સેવા વર્ષ ૨૦૧૭ના એપ્રિલ મહિનાથી શરૂ થવાની હતી પરંતુ છેવટે ૨૨ ઓક્ટોબર ૨૦૧૭ના રોજ વડાપ્રધાન શ્રી નરેન્દ્ર મોદીના હસ્તે તેનું ઉદ્ઘાટન કરવામાં આવ્યું હતું.

## હોનારત
દહેજમાં ઘણા રાસાયણિક કારખાનાઓ આવેલા છે, જે જ્વલનશિલ પદાર્થોનું ઉત્પાદન કરે છે અથવા તો ઉપયોગ કરે છે. અહિં કંપનીઓની બેદરકારીને કારણે વખતોવખત આગ લાગતી હોય છે. અહિંની મેઘમણી ઓર્ગેનિક્સ લિ.માં જુલાઈ ૨૦૧૬માં એક ભીષણ આગ લાગી હતી જેમાં કંપનીને ૩૭ કરોડ રૂપિયાનું નુકસાન થયાનો અંદાજ છે. આવી જ અન્ય એક ઘટનામાં સ્ટર્લિંગ કેમિકલ કંપનીમાં ૩૦ જાન્યુઆરી ૨૦૧૭ની મોડી રાતે આગ લાગી હતી. કંપનીની બાજુમાં આવેલાં અભેટા ગામને સવારે ખાલી કરાવી દેવામાં આવ્યું હતું. જો કે આ ઘટનામાં કોઈ જાનહાનિ થઈ નહોતી.

## સંદર્ભ 
શ્રેણી:વાગરા તાલુકો
શ્રેણી:ગુજરાતનાં બંદરો
સ્વાત નદી

thumb|240x240px|ખૈબર-પખતૂન્વા પ્રાંતમાં વહેતી સ્વાત નદી

**સ્વાત નદી** (પશ્તો: د سوات سیند, સ્વાત સીન્દ; અંગ્રેજી: Swat River) પાકિસ્તાનના પશ્ચિમોત્તર ભાગમાં આવેલ ખૈબર-પખ્તૂનવા પ્રાંતમાં વહેતી એક નદી છે. આ નદીનો સ્ત્રોત હિન્દૂ-કુશ પર્વતોમાં છે, જ્યાંથી તે બહાર નીકળી કાલામ ખીણ અને સ્વાત જિલ્લામાંથી પસાર થાય છે. અહીંથી આગળ તે માલાકંડ જિલ્લામાંથી પસાર થઈ પેશાવર ખીણમાં ચારસદ્દા નજીક કાબુલ નદીમાં મળી જાય છે.

સ્વાત નદી સ્વાત જિલ્લાના ઘણા વિસ્તારો સાથે સિંચાઇ માટે ખૂબ મહત્વ ધરાવે છે અને તેથી આ નદી પર બે હાઇડ્રો-ઇલેક્ટ્રિક બંધ પણ બનાવવામાં આવેલ છે. તેમાંથી બનાવવામાં આવતી વિજળીનો સ્થાનિક સ્તરે ઉપયોગ કરવામાં આવે છે. સ્વાત નદી એક આહ્‌લાદક નજારો પૂરો પાડે છે, જેને જોવા દર વર્ષે ઘણા પ્રવાસીઓ આવે છે. સ્વાત ખીણના નીચલા ભાગમાં ઘણા પ્રાચીન સ્થળો આવેલ છે.

## ઋગવેદમાં ઉલ્લેખ 
સ્વાત નદી ઋગવેદના જમાનામાં સુવસ્તુ નદીના નામથી જાણીતી હતી અને તે તેનું મૂળ નામ હતું. ઋગવેદના ૮:૧૯:૩૭ મંત્રમાં આ નદીનો ઉલ્લેખ છે.

## પણ જુઓ 
* કાબુલ નદી
* ખૈબર-પખ્તૂનવા

## સંદર્ભો 
શ્રેણી:વિશ્વની નદીઓ
શ્રેણી:પાકિસ્તાન
આલ્પ્સ પર્વતમાળા

**એલ્પ્સ** અથવા **આલ્પ્સ** મધ્ય યુરોપ માં આવેલ સૌથી મોટી પર્વતમાળા છે . દક્ષિણ-પશ્ચિમ ઉત્તર તરફ જતી, આ પર્વતોની શ્રેણી લગભગ ૧૨૦૦ કિ. મી. લાંબી અને આઠ યુરોપિયન દેશોમાં થઈને નીકળે છે. જો કે કૉકસ પર્વત તેના કરતાં વધુ ઊંચા છે અને ઉરલ પર્વતમાળા તેના કરતાં વધુ અંતર સુધી ફેલાયેલ છે, પરંતુ તે બંને યુરોપ અને એશિયા વચ્ચે આવેલ છે. આ કારણોસર આલ્પ્સને યુરોપનો સૌથી મોટો પર્વત માનવામાં આવે છે.

## પણ જુઓ 
* કૉકસ પર્વત
* યૂરાલ પર્વત

## સંદર્ભો 
## બાહ્ય કડીઓ 
* 
શ્રેણી:પર્વતો
શ્રેણી:યુરોપ
ભાબર

**ભાબર** હિમાલયના તળ વિસ્તાર અને શિવાલિક પહાડીઓની દક્ષિણ બાજુમાં વસેલ એક ક્ષેત્ર છે જ્યાં કાંપવાળાં મેદાનો હિંદ-ગંગા મેદાનમાં ભળી જાય છે.

## નામોત્પત્તિ 
ભાબર નામ એક સ્થાનિક લાંબા ઘાસ યૂઆલિઓપ્સિસ બિનાતા (*Eulaliopsis binata*)ના સ્થાનિક નામ પરથી આવ્યો છે. તેનો ઉપયોગ કાગળ અને દોરડા બનાવવા માટે કરવામાં આવે છે.

## ઇતિહાસ 
૧૯૦૧ના વર્ષમાં ભાબર નૈનિતાલ જિલ્લાના ચાર ભાગોમાંથી એક ભાગ હતો, જેમાં ૪ નગરો અને ૫૧૧ ગામો સમાયેલા હતાં અને જેની સંયુક્ત વસ્તી ૯૩,૪૪૫ જેટલી હતી (૧૯૦૧) અને તે ૩૩૧૨.૬ ચોરસ કિ. મી. જેટલા વિસ્તારમાં ફેલાયેલ છે. ભૌગોલિક રુપમાં તે વર્તમાન વહીવટી ઉપભાગ હલ્દવાનીની સમાન છે.

ભાબરની ભૌગોલિક વિશિષ્ટતા સંપૂર્ણપણે ભારતના ઉત્તરાખંડ રાજ્યના નૈનિતાલ જિલ્લામાં પડે છે. ભાબરની દક્ષિણમાં કાંપવાળાં મેદાનનો વિસ્તાર આવે છે (ખીણ વિસ્તાર).

## સંદર્ભો 
## બાહ્ય કડીઓ 
* યૂઆલિઓપ્સિસ બિનાતા *વિકિસ્પાઇસીસ પર* . (અંગ્રેજી)

શ્રેણી:ઉત્તરાખંડ
શ્રેણી:હિમાલય
છિદ્રાળુતા

**છિદ્રાળુતા** અથવા **સરંધ્રતા** કોઇપણ ઘન પદાર્થ જેમ કે પથ્થર અથવા જમીનના કણો વચ્ચેના ખાલી અવકાશને (જગ્યા) કહે છે. આ ભૂગર્ભજળના અભ્યાસમાં એક મહત્વપૂર્ણ પરિબળ છે અને પાણી માટે ખડકોની અભેદ્યતા આ છિદ્રાળુતાની માત્રા ઉપર નિર્ભર હોય છે. કોઈ ખડક-સ્તરના જળત્રોત તરીકે સ્થાપિત થવા માટે આવશ્યક છે કે તેની અભેદ્યતા અને છિદ્રાળુતા બંને વધુ હોય.

સપાટીના નજીકનાં વર્તુળોમાં મૃદુ જળ એ જ માટીની છિદ્રાળુતામાં સ્થિત હોય છે.

## સંદર્ભો 
શ્રેણી:ભૌતિકવિજ્ઞાન
બેડની બુગ્યાલ

thumb|બેડની બુગ્યાલનાં લીલાછમ મેદાન
**બેડની બુગ્યાલ** () હિમાલયન આલ્પાઇન ઘાસમેદાન છે જે દરિયાઈ સપાટીથી  ઊંચાઈ પર ભારત દેશના ઉત્તરાખંડ રાજ્યના ચમોલી જિલ્લામાં આવેલ છે. બેડની બુગ્યાલ રુપકુંડ જતા પદ આરોહણ માર્ગ પર આવેલ વાન ગામ નજીક છે. ત્રિશુલ અને નંદા દેવી શિખરો અહીંથી સ્પષ્ટ રીતે જોઇ શકાય છે. આ લીલાછમ ઘાસ સાથે વિપુલ પ્રમાણમાં વિવિધ જાતની પુષ્પીય વનસ્પતિઓ પણ ઉગી નીકળે છે. અહીં મેદાનની વચ્ચે એક નાનું તળાવ છે, જે વૈતરણી અથવા બેડની કુંડ નામથી ઓળખાય છે. આ મેદાન વનસ્પતિ વિવિધતાથી સમૃદ્ધ છે, જેમાં બ્રહ્મ કમળ (Saussurea obvallata)નો પણ સમાવેશ થાય છે.

## બાહ્ય કડીઓ 
* બેડની બુગ્યાલ 
* બેડની બુગ્યાલ ખાતે પડાવ 

શ્રેણી:ઉત્તરાખંડ
સુરક્ષા

thumb|બર્લિન હવાઈમથક ખાતે એક્સ-રે મશીનો અને અન્ય સુરક્ષા વ્યવસ્થા
**સુરક્ષા** (અંગ્રેજી:security) નુકશાનથી બચાવ કરવા માટેની ક્રિયા અને વ્યવસ્થાને કહેવાય છે. તે વ્યક્તિ, સ્થળ, પદાર્થ, નિર્માણ, નિવાસ, દેશ, સંગઠન અથવા આ પ્રકારની કોઈ અન્ય બાબત સંદર્ભમાં પ્રયોગ કરી શકાય છે, જેને નુકસાન પહોંચાડી શકાય છે.

## બાહ્ય કડીઓ 
* વિવિધ આપત્તિઓથી સુરક્ષાના ઉપાયો 

## સંદર્ભો 
શ્રેણી:સમાજશાસ્ત્ર
નિમાડી બોલી

**નિમાડી બોલી** મધ્ય પ્રદેશ રાજ્યના નિમાડ પ્રદેશની બોલી છે. આ પ્રદેશ માળવાની દક્ષિણમાં મહારાષ્ટ્ર સાથે જોડાયેલ આસપાસનો સીમાવર્તી વિસ્તાર છે. 

બડવાની, પૂર્વ નિમાડ, પશ્ચિમી નિમાડ અને ધાર જિલ્લાના કેટલાક ભાગો નિમાડી બોલી બોલતા વિસ્તારો છે. 

## સંદર્ભ 
## બાહ્ય કડીઓ 
* નિમાડી લોકોક્તિ કોશ (ગુગલ પુસ્તક ; લેખિકા : ડો. મંજુલા જોશી)
* 

શ્રેણી:ભારતની ભાષાઓ
શ્રેણી:મધ્ય પ્રદેશ
રાજા બીરબલ

**રાજા બીરબલ** (૧૫૨૮ – ૧૬ ફેબ્રુઆરી ૧૫૮૬)) : વાસ્તવિક નામ:*મહેશ દાસ અથવા મહેશ દાસ ભટ્ટ*, મુઘલ બાદશાહ અકબરના શાસનમાં મુઘલ દરબારના મુખ્ય વજીર (વઝીર-એ-આઝમ) હતા અને અકબરના દરબારના નવ સલાહકારો પૈકીના સૌથી વધુ વિશ્વસનીય સભ્ય હતા, જે અકબરના નવરત્નો હતા. તે સંસ્કૃત શબ્દ છે, જેનો અર્થ નવ રત્નો (ઝવેરાત) થાય છે. અકબર ઉપરાંત તે બીજા વ્યક્તિ હતા કે જે દિન-એ-ઇલાહી ધર્મ માનતા હતા. 

## બાળપણ 
બાળપણનું નામ મહેશ દાસ હતું.

## અકબરના દરબારમાં 
અકબરના દરબારમાં અકબરે બીરબલને "વીર વર" તરીકેનો ખિતાબ આપ્યો, આગળ જતાં તે બીરબલ કહેવાયા. 

અકબરના દરબારમાં બીરબલ મોટા ભાગના કાર્યો લશ્કરી અને વહીવટી હતા તથા તેઓ સમ્રાટના ખૂબ જ નજીકના મિત્ર પણ હતા. સમ્રાટ ઘણી વાર બુદ્ધિ અને શાણપણ માટે બીરબલની પ્રશંસા કરતા હતા. બીરબલ ઘણી અન્ય વાર્તાઓ, લોકસાહિત્ય અને કથાઓની એક સમૃદ્ધ પરંપરાનો ભાગ બની ગયા છે.

## સંદર્ભો 
## બાહ્ય કડીઓ 
* મહેશદાસ ભટ્ટ ઉર્ફે બીરબલ
* બીરબલની કથાઓ 
* અકબર અને બીરબલ - ડિજિટલ ફ્લીપબુક 

શ્રેણી:મુઘલ સામ્રાજ્ય
જીમૂતવાહન

**જીમૂતવાહન** (બારમી સદી)ના ભારતના વિધિ અને ધર્મના પંડિત હતા. સ્મૃતિઓ પર લેખન કરનારા તેઓ બંગાળના પ્રથમ વ્યક્તિઓ પૈકીના એક છે. તેઓ પારિભદ્ર કુળના બ્રાહ્મણ હતા. તેમણે દાયભાગ નામના સંસ્કૃત ગ્રંથની રચના કરી હતી.

## પણ જુઓ 
* દાયભાગ
* જીમૂતવાહન (રાજા)

## સંદર્ભો
* Roy, Niharranjan. *Bangalir Itihas: Adiparba* (in Bengali), Dey’s Publishing, Kolkata, 1993, ISBN 81-7079-270-3, pp.&nbsp;615–616.
* Rocher, Ludo. ''Jīmūtavāhana's Dāyabhāga'', Oxford Univ Press, 2002, ISBN 0-19-513817-1

શ્રેણી:ભારતનો ઇતિહાસ
શ્રેણી:પશ્ચિમ બંગાળ
ક્ષિપ્રા નદી

thumb|250x250px|ક્ષિપ્રા નદીના ઘાટ પર પૂર વેળા પૂજા
**ક્ષિપ્રા નદી** ભારત દેશના મધ્ય ભાગમાં આવેલા મધ્ય પ્રદેશ રાજ્યમાં વહેતી એક પ્રસિદ્ધ અને ઐતિહાસિક નદી છે. આ નદી ભારત દેશની પવિત્ર નદીઓ પૈકીની એક નદી છે. ઉજ્જૈન ખાતે કુંભ મેળો આ નદીના કિનારે ભરાય છે. દ્વાદશ જ્યૉતિર્લિંગોમાંનું એક મહાકાલેશ્વર જ્યોતિર્લિંગ પણ આ નદીને કિનારે જ છે
 
આ નદી ધાર જિલ્લાના ઉત્તર ભાગમાંથી ઉદ્દભવે છે અને ઉત્તર દિશામાં વહેતી ૧૯૬ કિલોમીટર જેટલી લંબાઈ પછી મધ્ય પ્રદેશ - રાજસ્થાનની સરહદ પાસે મંદસૌર જિલ્લામાં ચંબલ નદીમાં મળી જાય છે.

## બાહ્ય કડીઓ 
*સોમવતી અમાસ નિમિત્તે ક્ષિપ્રા નદીમાં પવિત્ર સ્નાન, યુ ટ્યૂબ

શ્રેણી:ભારતની નદીઓ
શ્રેણી:મધ્ય પ્રદેશ
થિમ્ફુ જિલ્લો

**થિમ્ફુ જિલ્લો **ભૂતાનના ૨૦ જિલ્લાઓમાંથી એક જિલ્લો છે. જિલ્લાનું મુખ્ય મથક થિમ્ફુ છે અને વર્ષ ૧૯૬૪ પછી ભુતાનની રાજધાની પણ થિમ્ફુ શહેર ખાતે છે. થિમ્ફુ ભુતાન દેશનું સૌથી વધુ વસ્તી ધરાવતું શહેર છે.

## ભાષા 
આ જિલ્લાની મુખ્ય ભાષા ભુતાની છે, તેમ છતાં અન્ય ભાષાઓ પણ બોલાય છે.

## વહીવટી વિભાગ 
થિમ્ફુ જિલ્લાનું આઠ બ્લોક (ગેઓગ) અને એક શહેર થિમ્ફુમાં વિભાજન કરવામાં આવેલ છે. લિંગજહી ગેઓગ, નારો ગેઓગ અને સોઈ ગેઓગ લિંગજહી ઉપજિલ્લા સાથે સંલગ્ન છે. બાકીના બ્લોક જિલ્લા મથક સાથે જોડાયેલ છે. 
* ચંગ ગેઓગ 
* ડાગલા ગેઓગ 
* જનયેખ ગેઓગ 
* કવાંગ ગેઓગ 
* લિંગજહી ગેઓગ 
* મેવાંગ ગેઓગ 
* નારો ગેઓગ 
* સોઈ ગેઓગ

## પર્યાવરણ 
કવાંગ, લિંગજહી, નારો અને સોઈ તાલુકાઓ (સ્થાનિક ભાષામાં ગેઓગ) થિમ્ફુ જિલ્લાના ઉત્તર ભાગમાં સ્થિત થયેલ જિગ્મે દોર જી નેશનલ પાર્ક અંતર્ગત હોવાને કારણે પ્રદૂષણ-મુક્ત વિસ્તાર છે.

## ચિત્ર-દર્શન 

File:HK Market, Thimphu 2013 06 05.jpg|એચ. કે. બજાર, થિમ્ફુ
File:IMTRAT Hospital, Thimphu.jpg|IMTRAT હોસ્પિટલ, થિમ્ફુ
| વિશાળ કદની બુદ્ધ પ્રતિમા

## સંદર્ભો 
## બાહ્ય કડીઓ 
* અધિકૃત જાળસ્થળ

શ્રેણી:ભૂતાન
મુંડારી ભાષા

**મુંડારી ભાષા** એ મુંડા લોકો દ્વારા બોલાતી ઓસ્ટ્રોસીએટિક ભાષા પરિવારની એક ભાષા છે અને ઝીણવટપૂર્વક જોતાં સંથાલી ભાષા સાથે સંબંધિત છે. મુંડારી મુખ્યત્વે પૂર્વ ભારત, બાંગ્લાદેશ, નેપાળ અને મુંડા આદિવાસી લોકો દ્વારા બોલાય છે. "મુંડારી બાની" નામની એક લેખ લખવા માટે મુંડારી ભાષાની *રોહિદાસ સિંહ નાગ* દ્વારા શોધ કરવામાં આવી હતી.

## સંદર્ભો 
શ્રેણી:ભારતની ભાષાઓ
શ્રેણી:આદિવાસી બોલીઓ
એન. બિરેન સિંઘ

**એન. બિરેન સિંઘ** (), કે જેઓ નોંગ બીર (Nong Bir) તરીકે પણ ઓળખાય છે. એમનો જન્મ પહેલી જાન્યુઆરી, ૧૯૬૧ના દિવસે થયો હતો. તેઓ ભૂતપૂર્વ ભારતીય ફૂટબોલ ખેલાડી, પત્રકાર અને હાલમાં રાજકારણી છે. તેઓ મણિપુર રાજ્યના ૧૨મા મુખ્યમંત્રી છે.

## સંદર્ભો 
શ્રેણી:રાજકારણી
શ્રેણી:વ્યક્તિત્વ
શ્રેણી:મણિપુર
શ્રેણી:૧૯૬૧માં જન્મ
ઇમ્ફાલ પૂર્વ જિલ્લો

**ઇમ્ફાલ પૂર્વ જિલ્લો** ભારત દેશના પૂર્વ ભાગમાં આવેલા  મણિપુર રાજ્યના ૯ જિલ્લાઓ પૈકીનો એક જિલ્લો છે. ઇમ્ફાલ પૂર્વ જિલ્લાનું મુખ્ય મથક પોરોમ્પેટ નગર ખાતે આવેલું છે. આ જિલ્લાનું ક્ષેત્રફળ ૭૧૦ ચોરસ કિલોમીટર (૨૭૦ ચોરસ માઇલ) જેટલું છે અને અહીંની કુલ વસ્તી ૪,૫૨,૬૬૧ (વસ્તીગણતરી ૨૦૦૧ પ્રમાણે) જેટલી છે.

## બાહ્ય કડીઓ 
* મણીપુર રાજ્યનું અધિકૃત વેબસાઇટ
* ઇમ્ફાલ પૂર્વ જિલ્લાનું અધિકૃત જાળસ્થળ

શ્રેણી:મણિપુર
શ્રેણી:મણિપુરના જિલ્લાઓ
બાલબોધ લિપિ

**બાલબોધ લિપિ** () દેવનાગરી લિપિનું એક વિસ્તૃત સ્વરૂપ છે જેમાં મરાઠી, કોરકુ અને અન્ય કેટલીક ભાષાઓ લખવા માટે ઉપયોગમાં લેવાય છે. હિંદી, નેપાળી, ડોગરી અને અન્ય ભાષાઓમાં ઉપયોગમાં લેવાતા દેવનાગરી લિપિના બધા અક્ષરો અને ચિન્હો ઉપરાંત આ શૈલીમાં "ળ" અક્ષર અને "રફાર" કહેવાતું ચિન્હ-સંકેત " र्‍ " પણ ઉપલબ્ધ છે, જેની મરાઠી ભાષા અને કોરકુ ભાષામાં જરૂર પડે છે.

## પણ જુઓ 
* મરાઠી ભાષા
* કોરકુ ભાષા

## સંદર્ભો 
શ્રેણી:ભાષાઓ
ખજરાના મંદિર, ઇન્દોર

right|thumb|ખજરાના ગણેશ મંદિર
right|thumb|ખજરાના ગણપતિ મંદિર
**ખજરાના મંદિર** ઈંદોર ખાતે આવેલ વિખ્યાત ગણેશ મંદિર છે. આ મંદિર વિજયનગરથી થોડા અંતરે ખજરાના ચોક નજીક આવેલ છે. આ મંદિરનું નિર્માણ અહલ્યાબાઈ હોલકર દ્વારા કરાવવામાં આવ્યું હતું. આ મંદિરમાં મુખ્ય મૂર્તિ ભગવાન ગણપતિની છે, જે માત્ર સિંદૂર વડે નિર્મિત છે. આ મંદિરમાં ભગવાન ગણેશજી ઉપરાંત દુર્ગા માતા, મહાકાલેશ્વરનું ભૂમિગત શિવલિંગ, ગંગાજીની મગરમચ્છ પર જલધારાયુક્ત પ્રતિમા, લક્ષ્મીજીનું મંદિર તેમ જ હનુમાનજીની ઝલક મનમોહક છે. અહીં શનિ દેવ મંદિર તથા સાંઇનાથનું ભવ્ય મંદિર પણ છે. અહીં બધા દેવી, દેવતા એક સ્થાન પર હાજર થઈ ગયા હોય એવી અનુભૂતિ થાય છે. અહીંની મંદિર વ્યવસ્થા ખૂબ જ શ્રેષ્ઠ ગુણવત્તાવાળી છે. આ મંદિર ખાતે ૧૦,૦૦૦ લોકો દરરોજ દર્શન કરે છે. અહીં જે પણ ભક્ત પોતાની ઇચ્છાઓની પરિપૂર્ણતા માટે ગણેશજીની પીઠ પાછળ ઊલટું સ્વસ્તિક બનાવે છે, ગણેશજી તેમની ઇચ્છા પૂર્ણ કરે છે. મનોકામના પૂર્ણ થયા પછી ફરી સીધો સ્વસ્તિક બનાવે છે.

## સંદર્ભો 
## બાહ્ય કડીઓ 
* 

શ્રેણી:મંદિરો
શ્રેણી:મધ્ય પ્રદેશ
તિસ્તા નદી

**તિસ્તા નદી** ભારત દેશના સિક્કિમ અને પશ્ચિમ બંગાળ રાજ્ય તેમ જ બાંગ્લાદેશમાંથી વહે છે. તે સિક્કિમ અને પશ્ચિમ બંગાળના જલપાઇગુડી વિભાગની મુખ્ય નદી છે. પશ્ચિમ બંગાળમાં તે દાર્જિલિંગ જિલ્લામાં વહે છે. તિસ્તા નદીને સિક્કિમ અને ઉત્તર બંગાળની જીવાદોરી કહેવાય છે. 

સિક્કિમ અને પશ્ચિમ બંગાળમાંથી વહેતી આ નદી બાંગ્લાદેશમાં પ્રવેશે છે અને બ્રહ્મપુત્રા નદીમાં મળી જાય છે. આ નદીની સમગ્ર લંબાઈ ૩૧૫ કિ.મી. છે.

ભારત અને બાંગ્લાદેશ દેશ વચ્ચે સંયુક્ત રીતે વહેતી આ નદી ભારતના સિક્કિમ અને પશ્ચિમ બંગાળ થઈને બાંગલા દેશમાં પ્રવેશે છે. બંગાળની ખાડીમાં જતી આ નદી ભારત તેમજ બાંગ્લાદેશની સમૃદ્ધિની દૃષ્ટિએ અત્યંત મહત્વપૂર્ણ નદી છે.

હિન્દુ પુરાણો અનુસાર આ નદી દેવી પાર્વતીના સ્તનમાંથી નીકળી છે. 'તિસ્તા' શબ્દનો અર્થ 'ત્રિ-સ્ત્રોતા' અથવા 'ત્રણ-પ્રવાહ' એવો થાય છે. 

સિક્કિમ પ્રાંતની જેટલી લંબાઈ છે, તે પૈકી લગભગ સમગ્ર લંબાઈ સુધી વહેતી આ નદી ઉત્તુંગ હિમાલયના સમશીતોષ્ણ બે નદીની ખીણમાંથી ઉષ્ણકટિબંધના તાપમાનને કાપે છે. ચમકીલા લીલા (emerald) રંગના પાણીવાળી આ નદી બાંગ્લાદેશમાં બ્રહ્મપુત્રા નદીમાં મળી જાય તે પૂર્વે સિક્કિમ અને પશ્ચિમ બંગાળની સીમાઓ સ્વરૂપે વહે છે. 

## સંદર્ભો 
શ્રેણી:ભારતની નદીઓ
શ્રેણી:બાંગ્લાદેશ
શ્રેણી:પશ્ચિમ બંગાળ
ક્ષમાવણી

**ક્ષમાવણી **અથવા "ક્ષમા દિવસ" જૈન ધર્મના અનુયાયીઓ દ્વારા મનાવવામાં આવતો એક તહેવાર છે. દિગંબર જૈનો આ પર્વ આસો કૃષ્ણ પક્ષની એકમના દિવસે ઉજવે છે. શ્વેતાંબર જૈનો આ પર્વ પોતાના ८-દિવસના પર્યુષણ પર્વના અંતમાં મનાવે છે. આ પર્વમાં સૌ પાસે પોતાની ભૂલોની ક્ષમા-યાચના કરવામાં આવે છે. તેને ક્ષમાવાણી, ક્ષમાવાની અને ક્ષમા પર્વ પણ કહેવામાં આવે છે.

## ઝાંખી 
આ દિવસે જૈન બધા જીવો પાસે ક્ષમા માગે છે અને બધા જીવોને ક્ષમા આપે છે. 

## સંદર્ભો 

શ્રેણી:તહેવાર
શ્રેણી:જૈન ધર્મ
જોંક નદી

**જોંક નદી** મહા નદીની એક સહાયક નદી છે કે જે આશરે ૨૧૦ કિલોમીટર જેટલી લંબાઈ ધરાવે છે. આ નદી મધ્ય ભારતમાં ઑડિશા રાજ્યના નુઆપડા જિલ્લા અને બરગઢ જિલ્લા તેમ જ છત્તીસગઢ રાજ્યના મહાસમન્દ જિલ્લા અને રાયપુર જિલ્લામાં થઈને વહે છે. આ નદીનો ઉદ્‌ગમ *સુંદાબેડાના ઉચ્ચપ્રદેશ* ખાતે થાય છે અને પછી *મારાગુડા ખીણ*માં પ્રવેશે છે, જ્યાં તે પાટોરા ગામ નજીક *ગૈધાસ-નાલા* સાથે જોડાય છે. આ નદી પર *બેનીધાસ ધોધ* (૮૦ ફુટ) અને *ખરાલધાસ ધોધ* (૧૫૦ ફુટ) આ ખીણમાં દાખલ થતાં પહેલાં આવે છે. આ નદી શિવારીનારાયણ પાસે મહા નદીમાં મળી જાય છે.

## સંદર્ભો 
## બાહ્ય કડીઓ 
* મહા નદી સાથે જોડાતી જોંક નદી - વિકિમેપીયા પર

શ્રેણી:ઑડિશા
શ્રેણી:છત્તીસગઢ
શ્રેણી:ભારતની નદીઓ
સોમ્ગો સરોવર

**સોમ્ગો સરોવર** સિક્કિમના મુખ્ય મથક ગંગટોકથી ૪૦ કિલોમીટર જેટલા અંતરે આવેલ એક જળાશય છે. આ સ્થળ ત્સોમગો લેક, ચંગુ ઝીલ, છાંગુ લેક જેવાં નામથી પણ ઓળખાય છે.

ચારે તરફ બરફના પહાડો વડે ઘેરાયેલ આ જળાશય ૧ કિલોમીટર લાંબું અને ૫૦ ફૂટ ઊંડું છે. શિયાળામાં સંપૂર્ણ રીતે બરફમાં પરિવર્તિત થઈ જતા આ જળાશય નજીક સરહદી સુરક્ષાના કારણસર એક કલાકથી વધુ સમય ઘૂમી શકાતું નથી. અહિંયાં ઘણાં પ્રવાસી પક્ષીઓ દર વર્ષે ચોક્કસ સમયગાળામાં જોવા મળે છે.

ગંગટોકથી નાથુ લા ઘાટ જતા માર્ગમાં આવેલા આ દુર્ગમ સ્થળ સામાન્ય લોકો માટે પ્રતિબંધિત છે, પરંતુ ભારતીય થલ સેનાની પરવાનગી લઈ આ સ્થળની મુલાકાત લઈ શકાય છે.

## છબીઓ 

Changu Lake, Gangtok.jpg|સોમ્ગો સરોવર, જાન્યુઆરી ૨૦૧૪
Tsomgo Lake.jpg|સોમ્ગો સરોવર
Chsungo.jpg|સોમ્ગો સરોવર શિયાળામાં
Source of the Lakes "Sikkim".jpg|સોમ્ગો સરોવર, એપ્રિલ ૨૦૧૭
Tsomgo Lake in October.jpg|સોમ્ગો સરોવર, ઓક્ટોબરમાં

## સંદર્ભો 
## બાહ્ય કડીઓ 
શ્રેણી:જોવાલાયક સ્થળો
શ્રેણી:સિક્કિમ
ગોમતી નદી (રાજસ્થાન)

**ગોમતી નદી** એક નાની નદી છે, જે પશ્ચિમ ભારતમાં રાજસ્થાન રાજ્યમાં વહે છે. ગોમતી નદી ચિત્તોડગઢના *ખોડીયોં કા ખેરા* (બડી સાદરી) ગામમાંથી શરૂ થાય છે. તે નીકળે છે ઉદયપુર જિલ્લોના મધ્ય ભાગમાંની પહાડીઓમાંથી અને દક્ષિણ દિશામાં વહેતી જિલ્લાના દક્ષિણ ભાગમાં મહી નદીની સહાયક એવી સોમ નદીમાં મળી જાય છે.

## જયસમંદ તળાવ 
thumb|રાણી રુઠી મહેલ પરથી દેખાતું જયસમંદ તળાવ.
આ નદી પર બંધ બનાવી ૧૭મી સદીમાં ઢેબર તળાવ બનાવવામાં આવ્યું હતું, જે જયસમંદ સરોવર તરીકે પણ ઓળખાય છે અને આ તળાવનો વિસ્તાર ૮૦ કિ.મી.૨ જેટલો છે.

શ્રેણી:ભારતની નદીઓ
શ્રેણી:રાજસ્થાન
રંગીત નદી

**રંગીત** અથવા **રંગિત નદી** એ ભારત દેશના પૂર્વોત્તર ભાગમાં આવેલ સિક્કિમ રાજયમાં વહેતી તિસ્તા નદીની સહાયક નદી છે. સિક્કિમ પ્રદેશની જીવાદોરી સમજી શકાય તેવી માત્ર બે જ મોટી નદીઓ છે. રંગીત નદી પશ્ચિમ બંગાળમાં તિસ્તા બજાર નામના ગામ નજીક તિસ્તા નદીમાં મળી જાય છે. ૬૦ મેગાવોટ જેટલી વીજળીનું ઉત્પાદન પણ આ જ નદી પર સિક્કિમ અને પશ્ચિમ બંગાળના સરહદ વિસ્તારમાં એન એચ પી સી દ્વારા કરવામાં આવે છે.

## સંદર્ભો 
શ્રેણી:ભારતની નદીઓ
શ્રેણી:સિક્કિમ
નાંદુર મધમેશ્વર પક્ષી અભયારણ્ય

**નાંદુર મધમેશ્વર પક્ષી અભયારણ્ય** નાસિક જિલ્લાના નિમ્ફાડ તાલુકામાં ખાતે સ્થિત થયેલ છે, જે મહારાષ્ટ્રના ભરતપુર તરીકે ઓળખાય છે.

ગોદાવરી નદીની પહોળાઈ પર પથ્થરનો પાળો નાંદુર મધમેશ્વર ખાતે બનાવવામાં આવેલ છે. આને પરિણામે અહીં જૈવિક વિવિધતાસભર સમૃદ્ધ પર્યાવરણ  રચાયું છે. ઘણી પ્રજાતિના છોડ જેવા કે બાવળ, આમલી, લીમડો, જામુન, વિલાયતી, મહારુખ, પંગારા, આંબો, નીલગિરી વગેરે જોવા મળે છે. અહીં કેટલાક જળચર વનસ્પતિની પ્રજાતિ પણ ઉપલબ્ધ છે.

## સંદર્ભો 
શ્રેણી:નાસિક જિલ્લો
શ્રેણી:જોવાલાયક સ્થળો
દુગારવાડી ધોધ

thumb|દુગારવાડી, નાસિક, મહારાષ્ટ્ર, ભારત
thumb|દુગારવાડી કુદરતી સૌંદર્ય, નાસિક, મહારાષ્ટ્ર, ભારત
thumb|દુગારવાડી ધોધ

## દુગારવાડી ધોધ 
ત્રંબકેશ્વર-જવ્હાર રોડ પર દુગારવાડી ગામ નજીક આ ધોધ આવેલ છે. દુગારવાડી ધોધ પરિસર સુધી પહોંચવા માટે કાચા રોડ પર લગભગ બે કિલોમીટર જેટલું અંતર પગપાળા જાવું પડે છે. રહેવા માટે ત્ર્યંબકેશ્વર નજીક આવેલ મોટું સ્થળ છે. આ જળપ્રપાત જોવાલાયક છે તેમજ જોખમી છે. ઘણી દુર્ઘટના અહીં થઈ હોવાથી સાવચેતી રાખવી આવશ્યક છે. અહીં દારુ પીધા પછી ધમાલ કરનારી યુવાન પેઢી પણ જોવા મળે છે. 

## અંતર 
* મુંબઇ થી નાસિક ૧૭૧ કિ. મી. 
* નાસિક થી ત્રંબકેશ્વર ૩૦ કિ. મી.
* ત્રંબકેશ્વરથી જવ્હાર રોડ પર ૨ કિ. મી. જેટલા અંતરે આ સ્થળ છે.

## વાહન વ્યવસ્થા 
મુંબઈથી નાસિક આવવા માટે બસ, રેલ, ટેક્સી સેવા ઉપલબ્ધ છે. નાસિકથી ત્રંબકેશ્વર જવા માટે ખાનગી વાહન સાથે બસનો વિકલ્પ પણ ઉપલબ્ધ છે. જો કે દુગારવાડી વિસ્તારમાં જવા માટે પોતાનું વાહન ઉત્તમ છે. પૂનાથી બસ, ઉપરાંત, પુણે-મનમાડ એક્સપ્રેસ ટ્રેન તેમજ પૂનાથી કલ્યાણ અથવા ઈગતપુરી ઉતરી બસ, ટેક્સી દ્વારા ત્રંબકેશ્વર જવાય છે.

## સંદર્ભ 
શ્રેણી:ભારતના જળધોધ
તિમણ ગઢ કિલ્લો

right|300x300px|thumb| તિમણ ગઢ કિલ્લો
**તિમણ ગઢ કિલ્લો** ભારત દેશના રાજસ્થાન રાજ્યના કરૌલી જિલ્લા સ્થિત એક લોકપ્રિય દુર્ગ છે.

તીમંગઢ કિલ્લો, હિન્ડોન સીટી નજીક માસલપુર તાલુકામાં આવેલ છે. ઇતિહાસકારો માને છે કે અહીં નિર્મિત આ કિલ્લો ૧૧૦૦ ઈ.માં બંધાવવામાં આવ્યો હતો, જે ટૂંક સમયમાં નષ્ટ કરવામાં આવ્યો હતો. આ ગઢ ૧૨૪૪ ઇ.માં યદુવંશી રાજા તીમંપલ જે રાજા વિજય પાલના વંશજ હતા તેમના દ્વારા ફરીથી બાંધવામાં આવ્યો હતો.

લોકો માને છે કે આજે પણ આ કિલ્લામાં અષ્ટધાતુનાં પ્રાચીન શિલ્પો, માટીની વિશાળ અને નાની મૂર્તિઓ આ ગઢ પરિસરના મંદિરની નીચે છુપાવવામાં આવેલ છે. અહીં બનાવવામાં આવેલ મંદિરોની છત અને સ્તંભો પર ભૌમિતિક અને ફૂલના નમૂનાઓ કોઈપણ પ્રવાસીનું મન મોહી લેવા માટે પૂરતાં છે, સાથે જ અહીં આવતા પ્રવાસીઓ માટે મંદિરના થાંભલાઓ પર અલગ અલગ દેવો અને દેવીઓના ફોટા પણ બનાવવામાં આવેલ છે, જે પ્રાચીન કલાનો એક બેમિસાલ નમૂનો છે. ઘણા દસ્તાવેજોમાંથી આ સ્થળ વિશે પુષ્ટિ મળે છે કે આ કિલ્લો ૧૧૯૬ અને ૧૨૪૪ ઈ. વચ્ચે મુહમ્મદ ઘોરીના દળો દ્વારા કબજે કરવામાં આવ્યો હતો. તેઓ માને છે કે ત્યાં એક સાગર તળાવના તળિયે પારસમણિ ગઢ પરિસરમાં હાજર છે. આ સ્થળ પરથી મળેલા ઘણા દસ્તાવેજો આ વાતની ખાતરી કરાવે છે કે ૧૧૯૬ થી ૧૨૪૪ના સમયગાળા વચ્ચે આ કિલ્લા પર મુહમ્મદ ઘોરીએ કબજો રાખ્યો હતો. લોકો માને છે કે આજે પણ આ કિલ્લા નજીક સ્થિત સાગર તળાવમાં પારસમણિ છે, જેના સ્પર્શ વડે કોઇપણ પદાર્થ સોનું બની જાય છે.

તિમણ ગઢ કિલ્લાનું બાંધકામ તિસમાનોએ કરાવ્યું હતું.

## સંદર્ભો 
શ્રેણી:રાજસ્થાનના કિલ્લાઓ
શ્રેણી:જોવાલાયક સ્થળો
પરિક્રમા

ભારતીય ધર્મો (હિંદુ, જૈન, બૌદ્ધ વગેરે)માં પવિત્ર સ્થળોની ચારે તરફ આસપાસ શ્રદ્ધાપૂર્વક પગપાળા ચાલવાને ''''પરિક્રમા'''' અથવા '**પ્રદક્ષિણા**' કહેવામાં આવે છે. મંદિર, નદી, પર્વત વગેરેની આસપાસ પરિક્રમાને પુણ્યદાયી માનવામાં આવે છે.

ચોર્યાસી  કોસી પરિક્રમા, પંચકોસી પરિક્રમા વગેરેનું વિધાન છે. પરિક્રમા યાત્રા પગપાળા, બસ કે અન્ય વાહન દ્વારા કરી શકાય છે, પરંતુ મોટા ભાગના લોકો પરિક્રમા પગપાળા ચાલીને જ પૂર્ણ કરે છે.
વ્રજ વિસ્તારમાં ગોવર્ધન પરિક્રમા, અયોધ્યા ખાતે સરયૂ પરિક્રમા, ચિત્રકુટમાં કામદગિરિ પરિક્રમા અને દક્ષિણ ભારતમાં તિરુવન્મલઈની પરિક્રમા કરવામાં આવે છે, જ્યારે ઉજ્જૈન ખાતે ચોર્યાસી મહાદેવની યાત્રાનું આયોજન કરવામાં આવે છે.

## બાહ્ય કડીઓ 
* ૮૪ લાખ યોનિમાંથી છુટકારો આપે છે ૮૪ કોસી યાત્રા 
શ્રેણી:હિંદુ ધર્મ
અરુણ નદી, નેપાળ

**અરુણ નદી** એ કોસી નદીની એક મહત્વની ઉપશાખા છે. તે તિબેટના શિગાત્સે વિભાગના ન્યાલામ જિલ્લામાં આવેલા મહાલંગૂર હિમાલના ઢોળાવ પરથી નીકળે છે, જ્યાં તે **ફુંગ ચુ** અને **બુમ ચુ **નામ દ્વારા ઓળખાય છે અને પછી તે નેપાળમાં પ્રવેશે છે, જ્યાં તેનો સૌથી લાંબો માર્ગ આવેલ છે.

## પણ જુઓ 
* કોસી નદી
* મહાલંગૂર હિમાલ

## સંદર્ભો
વાલકેશ્વર મંદિર

**વાલકેશ્વર મંદિર** અથવા **બાણગંગા મંદિર** એ મુંબઈ શહેરમાં એક ઐતિહાસિક મંદિર છે. આ મંદિર દક્ષિણ મુંબઇના મલબાર ટેકરી વિસ્તારમાં આવેલ છે.

## ઇતિહાસ 
વાલકેશ્વર મંદિર અને અડીને આવેલ બાણગંગા તળાવ ઈ.સ. ૧૧૨૭ના વર્ષમાં લક્ષ્મણ પ્રભુ નામના ગૌડ સારસ્વત બ્રાહ્મણે બનાવડાવ્યું હતું. ૧૬મી સદીમાં પોર્ટુગીઝ સંસ્થાનવાદી શાસન દ્વારા આ મંદિર તોડી પાડવામાં આવેલ, પરંતુ ૧૭૧૫ના વર્ષમાં રામ કામત નામના શ્રીમંત વ્યક્તિએ આ મંદિર ફરીથી બંધાવ્યું હતું.

## છબીઓ 

ચિત્ર:Walkeshwar Temple Bombay 1893.jpg|૧૮૯૩ના વર્ષમાં વાલકેશ્વર મંદિરની તસવીર
ચિત્ર:Banganga Tank and Walkeshwar Temple, Bombay, c. 1855.jpg|૧૮૫૫ના વર્ષમાં બાણગંગા તળાવ અને વાલકેશ્વર મંદિરની તસવીર
ચિત્ર:Temple of shree Walkeshwar.JPG|મંદિર પરનું બોર્ડ
ચિત્ર:View of the ghat and ruined temple of Walkeshwar, 1850.jpg|ઘાટ અને ખંડિત વાલકેશ્વર મંદિર, ૧૮૫૦
ચિત્ર:Ancient Statues Walkeshwar.JPG|બાણગંગા તળાવની આજુબાજુની પ્રાચીન મૂર્તિઓ

## સંદર્ભ 
*  - રામ કામતના જીવન પરની ઐતહાસિક નવલકથા.

## બાહ્ય કડીઓ 
શ્રેણી:મુંબઈ
શ્રેણી:જોવાલાયક સ્થળો
શ્રેણી:ધાર્મિક સ્થળો
ઉખરુલ જિલ્લો

**ઉખરુલ જિલ્લો** ભારત દેશના પૂર્વ ભાગમાં આવેલા  મણિપુર રાજ્યના ૯ જિલ્લાઓ પૈકીનો એક જિલ્લો છે. ઉખરુલ જિલ્લાનું મુખ્ય મથક ઉખરુલ નગર ખાતે આવેલું છે. આ જિલ્લાનું ક્ષેત્રફળ ૪૫૪૪ ચોરસ કિલોમીટર (૧૭૫૪ ચોરસ માઇલ) જેટલું છે અને અહીંની કુલ વસ્તી ૧,૮૩,૧૧૫ (વસ્તીગણતરી ૨૦૧૧ પ્રમાણે) જેટલી છે.

## બાહ્ય કડીઓ 
* મણીપુર રાજ્યનું અધિકૃત વેબસાઇટ
* ઉખરુલ જિલ્લાનું અધિકૃત જાળસ્થળ

શ્રેણી:મણિપુર
શ્રેણી:મણિપુરના જિલ્લાઓ
બોરી બંદર

thumb|સેન્ટ થોમસ કેથેડ્રલ (ઈ. સ. ૧૮૫૫-૧૮૬૨) પરથી બોરી બંદર
**બોરી બંદર** (વૈકલ્પિક "Bori Bandar") મુંબઇ, ભારતના પૂર્વીય કિનારાના વિસ્તારો પૈકી એક હતું.

## પૃષ્ઠભૂમિ 
આ સ્થળનો મુંબઇ ખાતે માલ આયાત અને નિકાસ કરતી વેળા કોઠાર (ગોડાઉન) તરીકે ઉપયોગ કરવામાં આવતો હતો. સ્થાનિક ભાષામાં 'બોરી'નો અર્થ 'કોથળો' અને 'બંદર'નો અર્થ ભંડાર અથવા કોઠાર એવો થાય છે; બંદરનો અર્થ પોર્ટ પણ થાય છે; તેથી બોરી બંદરનો શાબ્દિક અર્થ થાય છે જે સ્થળ પર કોથળાઓને રાખવામાં આવે છે.

## પરિવહન 
૧૮૫૦ના વર્ષમાં ગ્રેટ ઇન્ડિયન પેનિન્સુલર રેલવે દ્વારા આ વિસ્તારમાં રેલવે મથક બાંધવામાં  આવ્યું અને સ્ટેશનનું નામ બોરી બંદર રાખ્યું હતું.

## આ પણ જુઓ 
* બોરી બંદર રેલવે સ્ટેશન
* છત્રપતિ શિવાજીએ ટર્મિનસ

## સંદર્ભો 
શ્રેણી:મુંબઈનાં પરાં
હિમાયત સાગર

**હિમાયત સાગર**, તેલંગાણા, ભારત ખાતે એક કૃત્રિમ તળાવ છે, જે હૈદરાબાદ શહેરથી ૨૦ કિ. મી. દૂર છે. આ એક કૃત્રિમ તળાવ છે, જે ઉસ્માન સાગરની સમાનાંતર છે. આ જળાશયની સંગ્રહ ક્ષમતા ૩.૦ ટીએમસી ફૂટ જેટલી છે.

## ઇતિહાસ 
આ જળાશયનું બાંધકામ મુસી નદીની એક સહાયક નદી પર ઈ. સ. ૧૯૨૭માં પૂર્ણ કરવામાં આવ્યું હતું. હૈદરાબાદ શહેર માટે પીવાના પાણીનો સ્ત્રોત પૂરો પાડવા માટે અને વારંવાર આવતા પૂરથી શહેરનો બચાવ કરવા માટે આ નિર્માણ કરવામાં આવ્યું.

## સંદર્ભો 
શ્રેણી:તળાવ
શ્રેણી:તેલંગાણા
લખનદેઈ નદી

**લખનદેઈ નદી **દક્ષિણ નેપાળ અને ભારત દેશના બિહાર રાજ્યમાં વહેતી એક નદી છે . તે બાગમતી નદીની એક સહાયક નદી છે.

નેપાળમાં આ નદીનો મુખ્ય પ્રવાહ 'સર્લાહી જિલ્લા'માં છે અને તેનો સ્ત્રોત 'શિવાલિક પહાડીઓ' છે.  આ નદી નેપાળ પછી ભારત દેશના બિહાર રાજ્યના સીતામઢી જિલ્લામાં પ્રવેશ કરે છે અને સીતામઢી શહેરમાંથી પસાર થઈ મુજફ્ફરપુર જિલ્લાના કટરા ખાતે બાગમતી નદીમાં મળી જાય છે.

આ નદી પૂર હોનારત માટે જાણીતી છે.

વર્તમાન સમયમાં આ નદીનો જે ભાગ સીતામઢી શહેર પાસેથી વહે છે, એ નદીનો પટ જૂનો અને પ્રવાહ મૃત થઈ ગયો છે. ભારત-નેપાળ સરહદની ૮ કિ. મી. ઉત્તર નેપાળ ભૂપ્રદેશમાંથી જ આ નદીનો પટ બંધ છે, જેના કારણે નદી પોતાની જૂની દિશા બદલીને અધવારા જૂથની જમુરા નદીમાં મળી જાય છે.

## સંદર્ભો 
## બાહ્ય કડીઓ 
* ઈન્ડિયા વોટર પોર્ટલ પર લખનદેઈ નદી સંબંધિત માહિતી 

શ્રેણી:નેપાળની ભૂગોળ
શ્રેણી:ભારતની નદીઓ
ઉરણ ગેસ ટર્બાઈન ઊર્જા મથક

**ઉરણ ગેસ ટર્બાઇન ઊર્જા મથક** એ એક ગેસ આધારિત થર્મલ ઊર્જા મથક છે, જે ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા મહારાષ્ટ્ર રાજ્યમાં રાયગડ જિલ્લામાં ઉરણ ખાતે આવેલ છે. આ પાવર પ્લાન્ટ *મહારાષ્ટ્ર સ્ટેટ પાવર જનરેશન કંપની* (Mahagenco) દ્વારા સંચાલિત છે.

## ક્ષમતા 
આ ઊર્જા મથકની સ્થાપિત ક્ષમતા **૬૭૨ મેગાવોટ** (૪x૧૦૮ મેગાવોટ, ૨x૧૨૦ મેગાવોટ) જેટલી છે.

## સંદર્ભો 
શ્રેણી:મહારાષ્ટ્ર
ભોયણી જૈન તીર્થ

**ભોયણી જૈન તીર્થ** એ ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ઉત્તર ભાગમાં કડી નજીક આવેલ એક જૈન તીર્થ છે, જે દેત્રોજ તાલુકાના ભોયણી ગામ ખાતે આવેલ છે.

## ઇતિહાસ 
આ જૈન તીર્થ પૂર્વે "પદ્માવતી નગર" તરીકે જાણીતું હતું. સદીઓ પૂર્વે આ સ્થળે કેટલાંક જૈન મંદિરો બન્યા હતાં, એવું અહીં કરવામાં આવેલ ખોદકામ દરમ્યાન મળી આવેલી ખંડીત પ્રતિમાઓ પરથી જાણી શકાય છે. વિક્રમ સંવત ૧૯૩૦ના સમયમાં અહીં કેવળ પટેલના ખેતરમાં કુવો ખોદવાનું કામ ચાલી રહ્યું હતું તે દરમિયાન ૪.૫ ફુટ જેટલું ખોદકામ કરતાંં તેમાંથી ૧૦૪ સે.મી. ઊંચી પદ્માસનસ્થ અને શ્વેતવર્ણી શ્રી મલ્લીનાથ પ્રભુની મૂર્તિ મળી આવી હતી. અહીં એક જિનાલયનું નિર્માણ કરી વિક્રમ સંવંત ૧૯૪૩માં મહા સુદ દસમને દિવસે શ્રી મલ્લીનાથ પ્રભુની સ્થાપના કરવામાં આવી હતી. આ મંદિર વિશાળ છે અને તેને ત્રણ શિખરો છે. મંદિરની ભીંતો પર કોતરણી જોવા મળે છે.

## તહેવારો 
દર વર્ષે માઘ મહીનામાં અહીં એક ઉત્સવ ખુબજ ધૂમધામથી મનાવવામાં આવે છે.

## સંદર્ભો
શ્રેણી:જૈન તીર્થ
શ્રેણી:દેત્રોજ તાલુકો
બ્રોકન બ્રીજ, ચેન્નઈ

right|600x600px|બ્રોકન બ્રીજ, ચેન્નઈ

**બ્રોકન બ્રીજ** ચેન્નઈમાં એક રાહદારી પુલ હતો, જે અડ્યાર નદી ઉપર માછીમારો માટે અડ્યાર વિસ્તારમાંથી શ્રીનિવાસપુરમ તરફ જવા માટે ૧૯૬૭ના વર્ષમાં બનાવવામાં આવ્યો હતો. તે પાણીના તેજ પ્રવાહોને કારણે ૧૯૭૭ના વર્ષમાં તૂટી ગયો અને ત્યારપછી તેનું સમારકામ કરવામાં આવ્યું નથી. હવે તે સૂર્યાસ્ત જોવા માટેનું તેમ જ ચલચિત્ર શૂટ કરવાનું સ્થળ છે.

## સંદર્ભો 
શ્રેણી:ચેન્નઈ જિલ્લો
શ્રેણી:જોવાલાયક સ્થળો
સંખેડા ફર્નિચર

right|thumb|300x300px|સંખેડા ફર્નિચરથી સજાવેલ એક બેઠક ખંડ
**સંખેડા ફર્નિચર** (અંગ્રેજી:Sankheda furniture) એ રંગબેરંગી સાગી લાકડાંનું ફર્નિચર છે, જે ભારત દેશના ગુજરાત રાજ્યમાં પ્રવાહી વડે પ્રક્રિયા કરીને તેમ જ પરંપરાગત તેજસ્વી મરુન અને સોનેરી રંગોથી બનાવવામાં આવે છે. આ ફર્નિચર માત્ર સંખેડા ખાતે જ બનાવવામાં આવતું હોઈ તેને સંખેડા ફર્નિચર કહેવામાં આવે છે. આ ગામ વડોદરા થી  જેટલા અંતરે આવેલ છે.

તાજેતરના વર્ષોમાં, રંગોમાં નવીનતાનો સ્વીકાર કરવામાં આવ્યો છે, જેમાં કાળા, વાદળી, લીલા, આઇવરી, તાંબુ, ચાંદી અને બર્ગન્ડી રંગમાં આ ફર્નિચર બનાવવામાં આવે છે. આ ઉત્પાદનનું વ્યાપક માર્કેટિંગ ભારતમાં મોટું નથી, પરંતુ યુરોપ અને પશ્ચિમ એશિયા સહિત ઘણા દેશોમાં નિકાસ કરવામાં આવે છે. હવે આધુનિકતાની સાથે કદમ મિલાવી પરંપરાગત કાર્બનિક રંગોને અને કેવડા (fragrant screw pine)ના પાંદડાના માવાનો રંગ આધાર તરીકે ઉપયોગ કરવાને બદલે રાસાયણિક રંગોનો ઉપયોગ કરી ઘણા રંગોમાં ફર્નિચર બનાવવામાં આવે છે. જો કે "કલાઈના વરખની ભાત સાથે પારદર્શક લાખના આવરણ"ની મૂળભૂત પરંપરાગત પદ્ધતિ ચાલુ રહેલ છે, જેને અકીક વડે પોલિશ કરવામાં આવે છે.

આ ફર્નિચર શૈલી ભારત સરકારના જ્યોગ્રાફિકલ ઈન્ડીકેશન ઓફ ગુડ્સ (રજીસ્ટ્રેશન એન્ડ પ્રોટેક્શન) એક્ટ (GI Act) ૧૯૯૯ હેઠળ સુરક્ષિત કરવામાં આવી હતી. તે કંટ્રોલર જનરલ ઓફ પેટન્ટ ડિઝાઈન અને ટ્રેડમાર્ક દ્વારા ૫ જુલાઈ, ૨૦૦૭ના રોજ "સંખેડા ફર્નિચર" શીર્ષક હેઠળ રજીસ્ટર કરવામાં આવી હતી અને તેનો જીઆઇ અરજી ક્રમાંક-૧૦૦ના વર્ગ ૨૦ હેઠળ ૫ જુલાઈ ૨૦૦૭ના રોજ હસ્તકલાની વસ્તુ તરીકે યાદીમાં સમાવેશ કરવામાં આવેલ છે.

## ઇતિહાસ 
right|thumb|સંખેડા ફર્નિચર - કોર્નર ટેબલ
ઐતિહાસિક રેકોર્ડ અનુસાર આ પ્રકાર ના ફર્નિચરની 17 મી સદીમાં જ્યોર્જ રોકયુસ (George Rocques) નામના એક ફ્રેન્ચ લેખક અને જેમ્સ ફોર્બ્સ, એક બ્રિટિશ અધિકારી દ્વારા વિશ્વને જાણ કરવામાં આવી હતી. તે સમયે આ ફર્નિચર બનાવવા માટે સાગનું લાકડું વલસાડથી પરિવહન કરી લાવવામાં આવતું હતું અને રંગકામ માટે સ્વદેશી રંગો વાપરવામાં આવતા હતા. આ ઉત્પાદનની નિકાસ સુરત અને ખંભાત બંદરો ખાતેથી કરવામાં આવતી હતી.

સ્થાનિક દંતકથા સાંભળ્યા અમુસાર મૂળ આ ફર્નિચર-કળા સંખેડા આવી એક ઝૂંપડીમાં રોકાયેલા અધ્યાત્મ લક્ષી વ્યક્તિએ મુઘલ આક્રમણકારોને ટાળવા માટે એક કઠિયારો કે જે તેની દેખરેખ રાખતો, તેને શીખવાડી હતી. તેની સાથે લાંબા ગાળા માટે રહીને પછી તે અચાનક અદ્રશ્ય થઇ ગયા. જો કે રાત્રે અદ્રશ્ય થઇ ગયેલી વ્યક્તિ કઠિયારાના સ્વપ્નમાં આવી અને આ સાધુ જેવા વ્યક્તિએ તેને સુથારીકામમાં કુશળતાના આશિર્વાદ આપ્યા હતા. આ ઘટના પછી તે કઠિયારામાંથી સુથાર બન્યા અને રંગીન ભાત તેમ જ લાખના આવરણવાળા આ ફર્નિચર બનાવવાની શરૂઆત કરી છે.

આ કારીગરીને પ્રોત્સાહન આપવા માટે એક તાલીમ સંસ્થાની અમદાવાદમાં સ્થાપના કરવામાં આવી છે .

## ઉત્પાદનો 
પરંપરાગત ફર્નિચર ઉપરાંત વિશાળ શ્રેણીમાં ત્રણ ભાગ સોફા સેટ, પલંગની પીઠ, પલંગ, બગીચાનો હિંચકો, ડ્રેસિંગ ટેબલ, ઝુલણ ખુરશી, ટેબલ, પડદીઓ, દિવાન વગેરે અન્ય હાથબનાવટના ફર્નિચરમાં દિવાલ પરનાં કાષ્ટચિન્હો, ઊંચા દિવડા, ફુલદાની અને પેન સ્ટેન્ડ, રમકડાંઓ, રસોઈનાં ફર્નિચર અને ઝુલાના આધાર વગેરે ફર્નિચર આધુનિકતા સાથે રજૂ કરવામાં આવે છે. આ ફર્નિચર નાજુક ડિઝાઇનમાં દેખાય છે, છતાં ટકાઉ હોય છે અને લાંબા ગાળા માટે ચાલે છે. સામાજિક વહેવારમાં ગુજરાતી સમુદાય માટે લગ્ન દરમિયાન પરંપરાગત ભેટ તરીકે આ ફર્નિચર શુભ ગણાય છે.

## સંદર્ભો 
**ગ્રંથસૂચિ**
* 
* 
* 
* 

શ્રેણી:ગુજરાતી સંસ્કૃતિ
શ્રેણી:કલા
ફેડ્રિક સેંગર

**ફ્રેડ્રિક સેંગર**(૧૩ ઓગસ્ટ ૧૯૧૮ - ૧૯ નવેમ્બર ૨૦૧૩) એક અંગ્રેજ જીવરસાયણશાસ્ત્રી હતા. તેઓ એવા ચોથી વ્યક્તિ હતા કે જેને બે વખત નોબેલ પુરસ્કાર એનાયત કરવામાં આવ્યો હતો. તેમણે ન્યુક્લિક એસિડનો સંશોધનાત્મક અભ્યાસ કર્યો, ખાસ કરીને રિકમ્બિનન્ટ ડી.એન.એ. માટે, કે જેના માટે એમને વોલ્ટર ગિલ્બર્ટ સાથે સયુંક્ત રીતે ૧૯૮૦ના વર્ષમાં રસાયણશાસ્ત્રનો નોબેલ પુરસ્કાર પ્રાપ્ત થયો. ૧૯ નવેમ્બર ૨૦૧૩ના રોજ તેઓ મૃત્યુ પામ્યા હતા.

## સંદર્ભો 
શ્રેણી:વૈજ્ઞાનિક
શ્રેણી:વ્યક્તિત્વ
શ્રેણી:રસાયણવિજ્ઞાન
શ્રેણી:ઇંગ્લેન્ડ
શ્રેણી:નોબેલ પારિતોષિક વિજેતાઓ
શ્રેણી:૧૯૧૮માં જન્મ
શ્રેણી:૨૦૧૩માં મૃત્યુ
મીઠી નદી, મુંબઈ

**મીઠી નદી** એ ભારતના મહારાષ્ટ્ર રાજ્યમાં વહેતી એક નદી છે. મુંબઈના *સાલ્શેત ટાપુ* (Solsette) પર આ નદી વિહાર અને પવઈ તળાવોના જળાશયમાંથી શરૂ થાય છે અને બોરિવલી રાષ્ટ્રીય ઉદ્યાનમાંથી પસાર થઈ માહિમની ખાડીમાં મળી જાય છે. જે નદી લાંબા સમય સુધી રાષ્ટ્રીય ઉદ્યાન વચ્ચે વહે છે, ત્યાં સુધી તે સ્વચ્છ રહે છે અને ઉદ્યાનમાંથી બહાર નીકળાતાં જ તે દૂષિત થવા લાગે છે. મુંબઈનું હવાઈમથક બનવાને કારણે તેના તળવિસ્તારમાં ફેરફાર થવાને કારણે તેનો પટ બદલાયેલ છે. પરિણામે મીઠી નદીમાં પૂર આવ્યું હતું અને ઘરવખરીને ઘણું નુકસાન થયું હતું.

મીઠી નદીના પુનરોદ્ધાર કાજે *મીઠી નદી પ્રાધિકરણ*ની સ્થાપના કરવાનો પ્રસ્તાવ છે.

## સંદર્ભ 
## બાહ્ય કડીઓ 
શ્રેણી:ભારતની નદીઓ
શ્રેણી:મુંબઈ
ઉત્કટાસન

thumb|313x313px|ઉત્કટાસન
**ઉત્કટાસન** એ એક યોગાસન છે.

## ઉત્કટાસન - પદ્ધતિ 
પગના પંજા જમીન પર ટેકવી અને પગની એડી પર નિતંબ ટેકવી બેસી જાઓ. બંને હાથ ઘૂંટણ ઉપર અને ઘૂંટણને ફેલાવી પગની એડીની સમાંતર સ્થિર કરો.

## ઉત્કટાસન - લાભ 
બ્રહ્મચર્ય માટે ઉપયોગી છે. હરસ-મસાનું નિવારણ કરી શકાય છે.

## બાહ્ય કડીઓ 
* યોગ 

શ્રેણી:યોગ
શ્રેણી:યોગાસન