open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
બાખલકા (તા. તળાજા)

**બાખલકા** ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા ભાવનગર જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૧૦ (દસ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા તળાજા તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે.

આ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, મગફળી, તલ, બાજરી, ચણા, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.

બાખલકા ગામમાં બલાડદેવ માતાજીનું મંદિર આવેલુ છે.

## આ પણ જુવો
*  ભાવનગર
*  ગુજરાત
*  ભારત

## સંદર્ભ
શ્રેણી:તળાજા તાલુકો
કૂષ્માંડા

હિંદુ ધર્મનાં પૌરાણિક શાસ્ત્રોમાં દર્શાવ્યા પ્રમાણે **કૂષ્માંડા** એ નવદુર્ગાનું ચોથું સ્વરૂપ છે. કૂષ્માંડાનો અર્થ કુત્સિત ઉષ્મા, કૂષ્મા-ત્રિવિધ તાપયુક્ત એવાં એવો થાય છે. તેમને આઠ ભુજાઓ છે જેમાં તેમણે કમંડળ, ધનુષ-બાણ, કમળ, અમૃતમય કળશ, માળા, ગદા અને ચક્ર ધારણ કરેલાં છે. તેમનું વાહન વાઘ છે. નવરાત્રીના ચોથા દિવસે નવદુર્ગાનાં આ સ્વરૂપનું પૂજન અર્ચન કરાય છે. તેમનાં મધુર હાસ્યથી બ્રહ્માંડની ઉત્પત્તિ થયાનું કહેવાય છે. તેમની આરાધનાથી બધી વિપત્તિઓનો નાશ થતો હોવાનું મનાય છે.

કૂષ્માંડાનો બીજો અર્થ ‘કુ-ઉષ્મા-અંડ = નાનું-ગરમ-અંડ (ઈંડુ-કોસ્મિક ઈંડુ)’ એવો પણ કરાયો છે. અર્થાત તેઓ બ્રહ્માંડનાં રચેતા મનાય છે. અન્ય એક અર્થ ‘આખું જગત જેના ઉદરમાં છે એવી (દેવી)’ એમ પણ કરાયો છે. કૂષ્માંડનો એક અર્થ સાકરકોળું; પદકાળું; કોળું પણ થાય છે. આ દેવીને "સિદ્ધિદાત્રી" તરીકે પણ ઓળખાવાય છે અને દેવીને કોળાનો ભોગ પસંદ છે. દેવી કૂષ્માંડા સૂર્યને દિશા અને ઊર્જા પ્રદાન કરે છે અને સૂર્ય દેવીનાં આદેશાનુસાર ચાલે છે તેવી માન્યતા પણ છે.

## શ્લોક 

सुरासंपूर्णकलशं रुधिराप्लुतमेव च |
दधाना हस्तपद्माभ्यां कूष्माण्डा शुभदास्तु मे ||

## સંદર્ભ
શ્રેણી:દેવી દેવતા
શ્રેણી:નવદુર્ગા
સ્કન્દમાતા

હિંદુ ધર્મનાં પૌરાણિક શાસ્ત્રોમાં દર્શાવ્યા પ્રમાણે **સ્કન્દમાતા** કે **સ્કંદમાતા** એ નવદુર્ગાનું પાંચમુ સ્વરૂપ છે.

સ્કન્દમાતાનો અર્થ કાર્તિકેયનાં માતા એવો થાય છે (સ્કંદ = કાર્તિકેય). કાર્તિકેય કે કાર્તિક સ્વામી મહાદેવ અને ઉમાના પુત્ર છે. તેમને ચાર ભુજાઓ છે, તેમણે ઉપલા બે હાથમાં કમળ ધારણ કરેલાં છે અને અન્ય એક હાથ ખોળામાં બાળ કાર્તિકેય (દક્ષિણ ભારતમાં મુરૂગન સ્વામી)ને પકડેલા તથા બીજો હાથ વરદમુદ્રામાં છે. તેમનું વાહન સિંહ છે. નવરાત્રીના પાંચમા દિવસે નવદુર્ગાનાં આ સ્વરૂપનું પૂજન અર્ચન કરાય છે. દેવી ક્યારેક કમળ પર બેઠેલાં પણ દર્શાવાય છે એટલે તેમને "પદ્માસના દેવી" પણ કહેવાય છે. તેમનો વર્ણ શુભ્ર, સફેદ છે.  

## શ્લોક 

सिंहासनगता नित्यं पद्माश्रितकरद्वया |
शुभदास्तु सदा देवी स्कन्दमाता यशस्विनी ||

## સંદર્ભ 
શ્રેણી:દેવી દેવતા
શ્રેણી:નવદુર્ગા
કાલરાત્રિ

હિંદુ ધર્મનાં પૌરાણિક શાસ્ત્રોમાં દર્શાવ્યા પ્રમાણે **કાલરાત્રિ** એ નવદુર્ગાનું સાતમુ સ્વરૂપ છે. તેમને ચાર ભુજાઓ છે, તેમણે એક હાથમાં ખડગ અને બીજા હાથમાં તિક્ષણ લોહ અસ્ત્ર ધારણ કરેલું છે. ત્રીજો અને ચોથો હાથ અભયમુદ્રા અને વરદમુદ્રામાં છે. તેમનું વાહન ગદર્ભ છે. નવરાત્રીના સાતમા દિવસે નવદુર્ગાનાં આ સ્વરૂપનું પૂજન અર્ચન કરાય છે. દેવીનો વર્ણ કૃષ્ણ છે. 

પૌરાણિક કથા પ્રમાણે શુંભ અને નિશુંભ નામક અસુરોનો સંહાર કરવા માટે દેવી પાર્વતીએ કાલરાત્રી સ્વરૂપ ધારણ કરેલું હતું. શનિ (ગ્રહ)નું સંચાલન દેવી કાલરાત્રી દ્વારા કરાય છે. આ સ્વરૂપની ઉપાસના કરનારને અભ્ય પ્રાપ્ત થતું હોય અને તેમનું શુભ થતું હોય આ દેવી "શુભંકરી" તરીકે પણ ઓળખાય છે. 

## શ્લોક 

एकवेणी जपाकर्णपूरा नग्ना खरास्थिता |
लम्बोष्ठी कर्णिकाकर्णी तैलाभ्यक्तशरीरिणी ||
वामपादोल्लसल्लोहलताकण्टकभूषणा |
वर्धन्मूर्धध्वजा कृष्णा कालरात्रिर्भयन्करि ||

## સંદર્ભ 
શ્રેણી:દેવી દેવતા
શ્રેણી:નવદુર્ગા
કાત્યાયની

હિંદુ ધર્મનાં પૌરાણિક શાસ્ત્રોમાં દર્શાવ્યા પ્રમાણે **કાત્યાયની** એ નવદુર્ગાનું છઠ્ઠુ સ્વરૂપ છે. તેમને ચાર ભુજાઓ છે, તેમણે એક હાથમાં કમળ ધારણ કરેલાં છે અને બીજા હાથમાં ચંદ્રહાસા નામક તલવાર ધારણ કરી છે. ત્રીજો અને ચોથો હાથ અભયમુદ્રા અને વરદમુદ્રામાં છે. તેમનું વાહન સિંહ છે. નવરાત્રીના છઠ્ઠા દિવસે નવદુર્ગાનાં આ સ્વરૂપનું પૂજન અર્ચન કરાય છે.

પૌરાણિક કથા પ્રમાણે ઋષિ કતને કાત્યા નામક એક પુત્ર હતો. ઋષિ કતને પુત્રીની મહેચ્છા હતી. તેમણે ઉગ્ર તપસ્યા દ્વારા દેવી પાસેથી પોતાની પુત્રી સ્વરૂપે અવતરવાનું વરદાન પ્રાપ્ત કર્યું. અને આમ દેવી દુર્ગાનાં અવતાર એવા કાત્યાયની સ્વરૂપે ઋષિ કતને ત્યાં જનમ્યા. 

કાત્યાયનનો એક અર્થ ’નિકંદન’ પણ છે. એ ઉપરાંત કાત્યાયન નામક એક વિદ્વાન ઋષિનો પણ ઉલ્લેખ મળે છે. જે શ્રૌતસૂત્રકાર અને વ્યાકરણના વિદ્વાન હતા. એમની પત્ની પણ કાત્યાયની તરીકે ઓળખાયા છે. યાજ્ઞવલ્કય મુનિની પત્ની પણ કાત્યાયની તરીકે ઓળખાય છે. 

## શ્લોક 

चन्द्रहासोज्ज्वलकरा शार्दूलवरवाहन |
कात्यायनी शुभं दद्याद्देवी दानवघातिनी ||

## સંદર્ભ 
શ્રેણી:દેવી દેવતા
શ્રેણી:નવદુર્ગા
ચોગઠ (થાપનાથ) (તા. ઉમરાળા)

**ચોગઠ** ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા ભાવનગર જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૧૧ (અગિયાર) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા ઉમરાળા તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. આ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, મગફળી, તલ, બાજરી, ચણા, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. ચોગઠમાં સિંચાઇથી પાક લેવાય છે અને પાકની ગુણવત્તા ઉત્તમ છે.

## સંદર્ભ
 આ લેખ હવે પબ્લિક ડોમેનમાં રહેલા પ્રકાશન  માંથી માહિતી ધરાવે છે.

શ્રેણી:ઉમરાળા તાલુકો
બગદાણા (તા.મહુવા)

**બગદાણા** ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ભાવનગર જિલ્લાનાં મહુવાતાલુકાનું ગામ છે.. તેમજ દેશ-વિદેશોમાં પ્રખ્યાત યાત્રાધામ છે. આ ગામ ભાવનગર શહેરથી લગભગ ૮૩ કિ.મી.નાં અંતરે આવેલુ છે. આ ગામ બજરંગદાસબાપાનું બગદાણા પણ કહેવાય છે.

આ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે નાળીળેર, ઘઉં, જીરુ, મગફળી, તલ, બાજરી, ચણા, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.

## ઇતિહાસ 
ઐતહાસિક ત્રિકોણમિતિ સર્વેક્ષણનું સ્થળ ઘેબાર ટેકરી આ ગામથી નજીક આવેલું છે.

## મહત્વના સ્થળ 
બગદાણા ગામમાં બજરંગદાસબાપાનો આશ્રમ આવેલ છે. આ જગ્યાએ પ્રથમ તો બજરંગદાસબાપાની ઝુંપડી જ આવેલી હતી. જયાં હાલ મોટો આશ્રમ આવેલો છે. જે *ગુરૂ આશ્રમ* તરીકે વિખ્યાત છે. જયાં બાપાએ ભુખ્યાને ભોજન મળી રહે તે માટે અન્નક્ષેત્ર ચાલુ કરેલ જે આજે પણ ચાલુ છે. આ આશ્રમમાં વર્ષમાં બે મોટા ઉત્સવો ઉજવવામાં આવે છે. જેમાં એક બજરંગદાસબાપાની પુણ્યતિથિ, જે પોષ વદ ૪નાં દિવસે અને બીજો ઉત્સવ અષાઢ સુદ ૧૫ એટલે કે ગુરુ પૂર્ણિમાનાં દિવસે ધામધુમથી ઉજવાય છે. ત્યારે દૂર દૂરથી ભાવિક ભક્તો અહીં ઉમટી પડે છે. આ દિવસે મોટા મેળાઓનાં આયોજન પણ થાય છે. જેમાં બંને મેળાનાં દિવસે બે થી ત્રણ લાખ જેટલા ભાવિકો બગદાણામાં એકત્ર થાય છે. અહીં આશ્રમનો વહીવટ ટ્રસ્ટ દ્વારા થાય છે. જેનાં હાલનાં ટ્રસ્ટી મનજીબાપા છે જે બાપાના મૃત્યુ થયા પછીથી આશ્રમની જવાબદારી સંભાળે છે. આ ટ્રસ્ટ તરફથી નવા મંદિરનું નિર્માણ કરાયું છે. અહીં દૂર દૂરથી આવતા ભાવિકોની હંમેશા ભીડ રહે છે.

આ ગામ પાસે બગડાલવ ઋષિનો *બગડાલવ* નામનો કુંડ છે. અહીં બગડ નામની નાની નદી વહે છે. જયાં ત્રિવેણી સંગમ થાય છે. તેની પાસે *બગડેશ્વર મહાદેવ* નામે સુંદર શિવાલય પણ આવેલું છે.

## સાહિત્યમાં ઉલ્લેખ
ઝવેરચંદ મેઘાણી રચિત લોકકથા સંગ્રહ સૌરાષ્ટ્રની રસધાર ભાગ પ ની એક વાર્તા *બાપનું નામ *આ ગામમાં ઘટી હોવાનો ઉલ્લેખ આવે છે. https://gu.wikisource.org/wiki/%E0%AA%AA%E0%AB%83%E0%AA%B7%E0%AB%8D%E0%AA%A0:Rasdhar5.pdf/%E0%AB%A8%E0%AB%A8

## છબીઓ 

File:Bagadana1.JPG|ગુરૂ આશ્રમ બગદાણામાં અન્નક્ષેત્ર
File:Bagadana2.JPG|પ્રસાદ લેવા માટેનું ભોજનાલય
File:Bagadana3.JPG|યાત્રિકોને બેસાડીને જમાડતા સ્વયં સેવકો

## સંદર્ભ 
 આ લેખ હવે પબ્લિક ડોમેઇનમાં રહેલા પુસ્તકમાંથી લખાણના અંશો ધરાવે છે: 

## બાહ્ય કડીઓ 
* ભાવનગર જિલ્લા પંચાયતની વેબસાઈટમાં બગદાણા વિષે માહિતી 

શ્રેણી:મહુવા તાલુકો
દયાળ (તા.મહુવા)

''''* ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા ભાવનગર જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૧૧ (અગિયાર) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા મહુવા તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. આ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે નાળીળેર, મગફળી, તલ, બાજરી, કપાસ, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.

## જોવાલાયક સ્થળો 
ગામ પાસે દરિયાકીનારે ૧૫૦ ફીટ ઉંડી એક ગુફામાં શિવલીંગ આવેલું છે. જે *રત્નેશ્વર મહાદેવ* તરીકે ઓળખાય છે. ઝવેરચંદ મેઘાણી લીખિત *સંત દેવીદાસ*માં આ જગ્યાનો *દિયાળ'' તરીકે ઉલ્લેખ આવે છે.

## સંદર્ભ
શ્રેણી:મહુવા તાલુકો
ઈશ્વરીયા (તા. સિહોર)

**ઈશ્વરીયા** ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર પ્રાંતના ભાવનગર જિલ્લાના સિહોર તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. આ ગામમાં આંગણવાડી, પ્રાથમિક શાળા, પંચાયત ઘર તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સગવડો છે. ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે.

## વસ્તી 
વસ્તી ગણતરી ૨૦૧૧ પ્રમાણે ગામમાં કુલ ૪૪૦ કુટુંબ મળી ૨૪૧૮ લોકોની વસ્તી છે, જેમાં ૧૨૧૫ પુરુષો અને ૧૨૦૩ સ્ત્રીઓ છે.

## સંદર્ભ 
શ્રેણી:સિહોર તાલુકો
ઉસરડ (તા. સિહોર)

**ઉસરડ** ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર પ્રાંતના ભાવનગર જિલ્લાના સિહોર તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. આ ગામમાં આંગણવાડી, પ્રાથમિક શાળા, પંચાયત ઘર તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સગવડો છે. ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી,  પશુપાલન જ સરકારી  સેવા છે. અહીં પ્રાથમિક આરોગ્યય કેન્દ્રની સુવિધાા પણ છે.

ઉસરડ ગામમાં જાયારામ બાપાનું મંદિર આવેલું છે, જ્યાં મહા વદ પાંચમના દિવસે સંત વાણીનો લોકપ્રિય કાર્યક્રમ થાય છે.

## સંદર્ભ 
શ્રેણી:સિહોર તાલુકો
મઢડા (તા. સિહોર)

'''''' ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર પ્રાંતના ભાવનગર જિલ્લાના સિહોર તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. આ ગામમાં આંગણવાડી, પ્રાથમિક શાળા, તેમ જ સરકારી માધ્યમિક અને ઉચ્ચતર માધ્યમિક શાળા પણ આવેલી છે.પંચાયત ઘર તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સગવડો છે. મઢડા ગામમાં સ્ટેટ બેંક ઓફ ઇન્ડિયાની શાખા અને એટીએમ પણ આવેલ છે.ગામમાં ભારતમાતા નું મંદિર આવેલું છે.પરિવહન માટે રેલવે સ્ટેશન પણ આવેલું છે.ગામમાં ઘણા મંદિરો અને મઢો પણ આવેલા છે નવદુર્ગા માં નો ભગવતીબાપુ નો આશ્રમ પણ આવેલો છે. તથા કચ્છી જૈન વેપારી દ્વારા સ્થાપીત ભારતમંદીર આવેલુ છે જેમની મુલાકાત ગાંધીજી દ્વારા આઝાદી સમયે લેવાઈ હતી,લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે.

## સંદર્ભ
શ્રેણી:સિહોર તાલુકો
અકવાડા (તા. ભાવનગર)

'''''' ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાતના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા ભાવનગર જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૧૧ (અગિયાર) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા ભાવનગર તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. આ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, મગફળી, તલ, બાજરી, ચણા, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.

## ઇતિહાસ 
અહીં અંકલેશ્વર મહાદેવનું પ્રાચીન મંદીર આવેલું છે. તેના નામ પરથી આ ગામનું નામ અકવાડા પડ્યું છે.

## આ પણ જુવો 
* ભાવનગર
----

## સંદર્ભ 
શ્રેણી:ભાવનગર તાલુકો
શ્રેણી:સૌરાષ્ટ્ર
મીઠીવીરડી (તા. ઘોઘા)

'''''' ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા જિલ્લાઓ પૈકીના એક એવા ભાવનગર જિલ્લાનાં મહત્વનાં તાલુકા ઘોઘા તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. આ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, મગફળી, તલ, બાજરી, ચણા, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે. હાલમાં અહીંયા પરમાણુ ઉર્જા આધારીત વિજ ઇત્પાદન મથક સ્થાપવાની દિશામાં સરકાર પગલા રહી છે. 
## ભુગોળ
## ઇતિહાસ
## આ પણ જુવો
*  ભાવનગર
*  ગુજરાત
*  ભારત

## સંદર્ભ
શ્રેણી:ઘોઘા તાલુકો

.
ચોક (તા. જેસર)

'''''' ભારતના ગુજરાત રાજ્યના ભાવનગર જિલ્લાના જેસર તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. આ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, મગફળી, તલ, બાજરી, ચણા, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.

## ભૂગોળ 
ચોક શેત્રુંજી નદીના દક્ષિણ કાંઠે વસેલું છે અને પાલિતાણાથી આશરે  અંતરે અગ્નિ ખૂણામાં આવેલું છે.

ચોકની સામે નદીની સામી બાજુએ ૧૪૨૬ ફીટ ઉંચી લોથ ટેકરી આવેલી છે, જે જૈન સાહિત્યમાં હસ્તગીરી તરીકે ઓળખાય છે. ત્યાંથી ત્રણ માઇલ દૂર બોડાના નેસ પર નૈઋત્ય દિશામાં આવેલ કમળો ડુંગર આવેલો છે. તે જૈન સાહિત્યમાં કદંબગીરી તરીકે ઓળખાય છે અને ૧૩૩૦ ફીટ ઉંચો છે અને તેના પર નાનું મંદિર આવેલું છે.

## વસ્તી 
ઇ.સ. ૧૮૭૨ની વસ્તી ગણતરી મુજબ ચોકની વસ્તી ૧૧૬૩ અને ઇ.સ. ૧૮૮૧માં ૧૨૬૪ વ્યક્તિઓની હતી. ઇ.સ. ૧૯૦૧માં વસ્તી ૧,૨૧૩ હતી અને રજવાડાની આવક ૬,૮૦૦ રૂપિયા (મોટાભાગની આવક મહેસુલમાંથી) હતી જેમાંથી ૪૧૭ રૂપિયાનો કર ગાયકવાડ અને જુનાગઢ રજવાડાને ચૂકવાતો હતો.

## સંદર્ભ
* Imperial Gazetteer - Kathiawar 

 આ લેખ હવે પબ્લિક ડોમેનમાં રહેલા પ્રકાશન  માંથી માહિતી ધરાવે છે.

શ્રેણી:જેસર તાલુકો
જમણવાવ (તા. પાલીતાણા)

'''''' ભારતના ગુજરાત રાજ્યના ભાવનગર જિલ્લાના પાલીતાણા તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. આ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. પાલીતાણા શહેર નજીક હોવાથી મોટા ભાગના લોકો ધંધાર્થે પાલીતાણા જાય છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, મગફળી, તલ, બાજરી, ચણા, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી, ટપાલઘર, પાકા રસ્તા જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.

## જોવાલાયક સ્થળો 
ગામમાં ૫ મંદિરો આવેલા છે. નજીકમાં આવેલું શીતળામાનું મંદિર જોવાલાયક છે.

## ઇતિહાસ
પહેલા ના સમય માં અહી એક વાવ (હાલ અનુપ્લબ્ધ) હતી. જે વટેમાર્ગુઓ પાલીતાણા શહેર ની મુલાકાતે આવતા એ લોકો ત્યાં જમણ કરવા માટે રોકાતા. માટે અહી સ્થિત વાવ એ જમણ ની વાવ તરીકે પ્રખ્યાત હતી.

## આ પણ જુવો
*  ભાવનગર
*  ગુજરાત
*  ભારત

## સંદર્ભ
શ્રેણી:પાલીતાણા તાલુકો
દેપલા (તા. જેસર)

''''* ભારતના ગુજરાત રાજ્યના ભાવનગર જિલ્લાના જેસર તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. આ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે કપાસ, ઘઉં, જીરુ, મગફળી, તલ, બાજરી, ચણા તેમજ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે.

આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.

## ધાર્મિક સ્થળો 
* જૈૈૈન દેેરાસર
* શિવજી મંદિર
* રામજી મંદિર
* ગેડી ખોડિયાાર માતાજી મંદિર
* મોમાઈ માતાજી મઢ
* રામાપીરનુ સ્થાન (તે જગ્યાએ *દર્ગાહ'' બની છે.)
* બાપા સિતારામ મઢી

## જાણીતી વ્યક્તિઓ
ઈ.સ. ૨૦૧૭માં ત્રીજા સર્વોચ્ચ નાગરીક સન્માન પદ્મભૂષણ મેળવનાર જૈન સાધુ આચાર્ચ રત્નસુંદરસૂરિનો જન્મ આ ગામમાં થયો હતો.

## સંદર્ભ
શ્રેણી:જેસર તાલુકો
લુવારવાવ (તા. પાલીતાણા)

'''''' ભારતના ગુજરાત રાજ્યના ભાવનગર જિલ્લાના પાલીતાણા તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. આ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, મગફળી, તલ, બાજરી, ચણા, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી આવેલ છે. 

આ ગામના પાદરમાં ઓમકારેશ્વર મહાદેવનું મંદિર આવેલું છે, તેની બાજુમાં ગિરનારી આશ્રમ આવેલો છે. જયાં ઓમકારગીરી બાપુ બિરાજમાન છે. આ આશ્રમમાં દત્તાત્રેય ભગવાનનું મંદિર તથા બોલબાલા હનુમાનજી નું મંદીર આવેલું છે. ગામમાં રામજી મંદિરે દર વર્ષે નવરાત્રીમાં સાંસ્કૃતિક કાર્યક્રમનું આયોજન કરવામાં આવે છે. ગામમાં શક્તિમાતાનું (હડકમાનું) મંદિર પણ આવેલ છે, જ્યાં ગામેગામથી માનતા પુરી કરવા આવે છે. ગામમાં માટીથી ચણેલા અને છાપરા પર દેશી નળિયા વાળા મકાનો જોવા મળે છે. ગામમાં બારેમાસ પીવાનું પાણી ઘરે નળ દ્વારા મળી રહે તેવી સગવડ છે. તેમજ ભુગર્ભ ગટર યોજના પણ છે. અહીં આવેલી લુવારવાવ કેન્દ્રવર્તી પ્રાથમિક શાળામાં "BRC" ભવન આવેલું છે, જ્યાં વિદ્યાર્થીઓને વિનામુલ્યે રહેવા તથા જમવાની સુવિધાઓ મળે છે.

## સંદર્ભ
શ્રેણી:પાલીતાણા તાલુકો
માંડવા (તા.ગઢડા)

'''''' ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા બોટાદ જિલ્લાના ગઢડા (સ્વામીના) તાલુકામાં આવેલું ગામ છે. આ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તથા પશુપાલન છે. ગામમાં પ્રાથમિક અને માધ્યમિક શાળા આવેલી છે. ઉપરાંત પંચાયતઘર, આંગણવાડી અને દૂધની ડેરી જેવી સગવડો પણ ઉપલબ્ધ છે.

## સંદર્ભ
શ્રેણી:સૌરાષ્ટ્ર
ઉમરાળા તાલુકો

**ઉમરાળા તાલુકો** ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા જિલ્લાઓ પૈકીના એક એવા ભાવનગર જિલ્લાનો તાલુકો છે. ઉમરાળા તાલુકાનું મુખ્ય મથક છે.

ઉમરાળા તાલુકામાંથી રંઘોળી નદી પસાર થાય છે.

## તાલુકાનાં ગામ 
## સંદર્ભ 
## બાહ્ય કડીઓ 
* ઉમરાળા તાલુકા પંચાયત

શ્રેણી:ભાવનગર જિલ્લો
શ્રેણી:ગુજરાતનાં તાલુકાઓ
બાવળ

બાવળએ આફ્રિકા, મધ્ય પૂર્વ અને ભારતીઅ ઉપમહાદ્વીપની વતની એવી એક વનસ્પતિ છે આ વનસ્પતિ એક આક્રમણકારી પ્રજાતિ મનાય છે.  તેનું શાસ્ત્રીય નામ એકાસીયા નાઈલોટીકા (Acacia nilotica)છે. આ સિવાય તેને ગમ એરેબિક ટ્રી (gum arabic tree=અરબી ગુંદરનું વૃક્ષ) , બબુલ/કીકર, ઈજિપ્શિયન થ્રોન (Egyptian thorn=ઈજીપ્તનો કાંટો), સૅન્ટ ટ્રી (Sant tree), અલ-સન્ત (Al-sant) કે પ્રીકી એકાશીયા (prickly acacia) પણ કહે છે. ઑસ્ટ્રેલિયામાં તેને થ્રોન મિમોસા અથવા પ્રીકલી અકાશિયા; સાઉથ આફ્રિકામાં લેકેરુઈકેપ્યુલ કે સેંટેડ થ્રોન (સુગંધી કાંટો)કહે છે. દક્ષિણ ભારતમાં તેને કરુવેલા મારમ કહે છે. 

હાલમાં ઑસ્ટ્રેલિયામાં તેનું આક્રમકતા (તીવ્ર ગતિએ ફેલાવો) ત્યામ્ની સરકારનું ચિંતાનું કારણ બની છે. 

૪૦-૯૦ સીર્કાના સમયમાં ગ્રીક વનસ્પતિ શાસ્ત્રીએ મટૅરિઆ મેડિકા નામનું એક પુસ્તક લખ્યું. તેમાં તેણે આ વનસ્પતિને ઔષધિય ગુણો ધરાવતી હોવાનું જણાવ્યું અને તેણે તેને અકાસીયા નામ આપ્યું.  આ નામ પરથી તેનું હાલનું શાસ્ત્રીય નામ ઉતરી આવ્યું છે. અકાકીયા એ શબ્દ ગ્રીક શબ્દ અકીસ (ακις) પરથી ઉતરી  આવ્યો છે જેને જો અર્થ કાંટો થાય છે. આ વૃક્ષની સૌથી મોટી અહરમાળા નાઈલ નદીના કિનારે મળી આવી હોવાથી તેને નાઈલોટીકા એવું નામ લીનેનીયસએ આપ્યું 

## વર્ણન
 હરિયાણાના ફરિદાબાદના હોડલ ગામમાં બાવળના ખીલેલા ફૂલ ]]

બાવળનું વૃક્ષ ૫થી ૨૦ મીટર જેટલું ઊંચુ વધે છે. તેને ઘાટી પર્ણઘુમટ હોય છે. તેની ડાળીઓ પ્રાયઃ કથ્થૈ અને કાળી હોય છે. તેના થડની છાલ  તિરાડો વાળી હોય છે. તેમાંથી લાલશ પડતા રંગનું નીચી ગુણવત્તાનું ગુંદર નીકળે છે. તેના ઝાડને પાતળી, સીધી, હળાવી, રાખોડી રંગના કાંટાની  axillary જોડીઓ હોય છે. આવી  ૩ થી ૧૨ જોડીઓ હોય છે જેની યુવાન વૃક્ષોમાં લંબાઈ ૫ થી ૭.૫ સેમી જેટલી હોય છે. પાકટ વૃક્ષોમાં કાંટા હોતા નથી. The leaves are bipinnate, with 3–6 pairs of pinnulae and 10–30 pairs of leaflets each, tomentose, rachis with a gland at the bottom of the last pair of pinnulae. Flowers in globulous heads 1.2–1.5&nbsp;cm in diameter of a bright golden-yellow color, set up either axillary or whorly on peduncles 2–3&nbsp;cm long located at the end of the branches. Pods are strongly constricted, hairy, white-grey, thick and softly tomentose. બાવળના ૧ કિ.ગ્રા. બિયા  લગભગ ૮૦૦૦ જેટલા દાણા ધરાવે છે. .

## વિતરણ
 હરિયાણાના ફરિદાબાદના હોડલ ગામમાં બાવળનું થડ]]

બાવળ (અકાશીયા નાઈલોટીકા) એ ઈજીપ્ત થી શરૂ થઈ, મઘરેબ અને સહેલ, દક્ષિણમાં મોઝામ્બીક અને ક્વાજુલુ-નાતાલ રાજ્ય, , દક્ષિણ આફ્રિકા અને પૂઓર્વમાં અરબિ દ્વિપકલ્પ થી પાકિસ્તાન ભારત અને બર્મા સુધીના ક્ષેત્રમાં ઊગે છે.

પોતાના સ્થાનીય ક્ષેત્રો ઉપરાંત ઝાંઝીબાર ને ઑસ્ટ્રેલિયામાં પણ તેને ઉગાડવામાં આવી છે. આ વનસ્પતિનો ફેલાવો ઢોર મારફતે થાય છે.

### ઔષધી
સિદ્ધ ઔષધીમાં બાવળનો ઉપયોગ પ્રવાહી વીર્યના ઈલાજ માટે થાય છે.

### લાકડું 
જો બાવળના લાકડાને પાણી પ્રકિયા દ્વારા કમાવવા (પકવવા)માં આવે તો તે ટકાઉ લાકડું સાબિત થાય છે. તેનો ઉપયોગ ઓજારોના હાથા અને વહાણ બનાવવા માટે થાય છે.

## ફેલાવ
તેના દરેક કિલો માં ૫૦૦૦-૧૬૦૦૦ બિયા પ્રતિ કિ.ગ્રા.

## સંદર્ભ 

## આ પણ જુઓ
શ્રેણી:વૃક્ષો
સીસમ

**સીસમ** એ લાકડું મેળવવા માટે ઉપયોગિ એવું આર્થિક દ્રષ્ટિએ ખૂબ મહત્ત્વનું વૃક્ષ છે. આ વૃક્ષ પૂર્વી ભારતના ઉષ્ણ કટિબંધિય વર્ષાવનોનું વતની છે. તેનું શાસ્ત્રીય નામ 'ડાલ બર્ગીયા કીટિફોલિયા' કે 'ઍમેરીમોનોન લેટિફોલિયમ' છે. આ સિવાય સીસમનું લાકડું અંગ્રેજીમાં બ્લેકવુડ (blackwood), બોમ્બે વુડ (Bombay blackwood), રોસવુડ (rosewood), રોસેટા રોસવુડ(Roseta rosewood), ઈસ્ટ ઈંદિયન રોસવુડ (East Indian rosewood),બ્લેકરોસવુડ (black rosewood), ઈંડિયન પેલીસેન્ડ્રે (Indian palisandre) અને જાવા પેલીસેન્ડ્રે (Java palisandre) જેવા નામોથી પણ ઓળખાય છે. ભારત અને જાવા એ બંને દેશમાં તેની વાડી (વાવેતરો)માં ખેતી કરાય છે. આ વાડીઓ ઘણી ગીચ હોય છે અને તેમાં એક જ પ્રજાતિના વૃક્ષો વાવવામાં આવે છે. આ વૃક્ષના લાકડાનો ઉપયોગ મોંઘું રાચરચીલું બનાવવા માટે થાય છે. આ સિવાય એમાંથી વીનીર, પ્લાયવુડ, બહારના રાચરચીલાના બેન્ટવુડ (ગોળાકારે વાળી શકાય તેવું લાકડું) આદિ બનાવવા તે વપરાય છે.

ભારતીય જંગન કાયદો, ૧૯૨૭ અનુસાર જંગલમાંથી સીસમના લાકડાની નિકાસ કરવા પર પ્રતિબંધ છે. સીસમની મજબુતાઈ, વજન,લંબા સીધા તંતુ આદિને કારાને આંતરાષ્ટ્રીય બજારમાં સીસમની ઘણી માંગ છે અને તેની ઘણી સારી કિમ્મત મળે છે.પરંતુ આ વૃક્ષનો વિકાસ અત્યંત ધીમો હોઈ તેના વાવેતરો ભારત અને જાવા બહાર ખાસ વિકસ્યા નથી. ભારત અને જાવામાં તેના વાવેતરો છે. જાવામાં ૧૯મી સદીમાં આ વાવેતરો શરૂ થયા હતા. સીસમનું સ્થાન દાલ્બેર્ગીર્યા સીસ્સુ એ લીધું છે. 

## સંદર્ભ
## બાહ્ય કડીઓ 
શ્રેણી:વૃક્ષો
ગુજરાતની વસતીગણતરી ૨૦૧૧

frameless|right

સને:૧૮૭૨, જ્યારે સારાયે ભારતદેશમાં વ્યવસ્થીતપણે પ્રથમ વખત વસતીગણતરી કરવામાં આવી, ત્યાંથી ગણતાં સને:૨૦૧૧ની વસતીગણતરી ભારતની ૧૫મી દસવર્ષીય વસતીગણતરી હતી. સ્વતંત્રતા પછીની આ સાતમી વસતીગણતરી હતી. ભારતની વસતીગણતરી એ વિશ્વમાં હાથ ધરાતું સૌથી વિશાળ વહિવટી કાર્ય છે. વસતીગણતરી આયોજકો, વસ્તીશાસ્ત્રીઓ, વિદ્વાનો અને પ્રબંધકો કે વહીવટકર્તાઓને ઉગતી જરૂરીયાતો માટે જોગવાઈ કરવાનો અંદાજ મળે એ હેતુ સારે છે. સર્વેક્ષણ, કે જે માત્ર કેટલાંક નમુનારૂપ મોજણી પુરતું મર્યાદીત હોય છે, તેનાંથી અલગપણે વસતીગણતરી વિશ્વાસપાત્ર અને પ્રમાણભૂત માહિતીઓ પુરી પાડે છે.    

૨૦૧૧ની ભારતની વસતીગણતરી બે તબક્કામાં કરાઈ હતી. (૧) ઘરયાદી અને (૨) જનસંખ્યાની ગણતરી. પ્રથમ તબક્કો અપ્રિલ થી સપ્ટેમ્બર, ૨૦૧૦ સુધી સ્થાનિક પરિસ્થિતિ પ્રમાણે વિવિધ રાજ્યો અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોમાં યોજાયો. ગુજરાતમાં પ્રથમ તબક્કો ૨૧ એપ્રિલ થી ૪ જૂન, ૨૦૧૦ દરમિયાન યોજાયો. બીજા તબક્કાનું ક્ષેત્રિયકાર્ય (જનગણના) ફેબ્રુઆરી-માર્ચ, ૨૦૧૧માં કરવામાં આવ્યું.

## ગુજરાત, વિગતવાર વસતીનાં આંક
સંદર્ભો:

## જિલ્લાવાર વસતી 
### વસતી, ગીચતા, ગ્રામ્ય/શહેરી
સંદર્ભો:

### સાક્ષરતા દર
સંદર્ભો:

(કામ ચાલુ)

## સંદર્ભો
શ્રેણી:ગુજરાત
શ્રેણી:વસતી ગણતરી ૨૦૧૧
મન્ના ડે

**પ્રબોધ ચંદ્ર ડે** (૧ મે ૧૯૧૯ − ૨૪ ઓક્ટોબર ૨૦૧૩), અને તખ્તા પર **મન્ના ડે** તરીકે જાણીતા વ્યક્તિ એક ભારતીય પાશ્ચગાયક હતા. તેમણે ૧૯૪૨માં ચલચિત્ર *‘તમન્ના’*થી શરૂઆત કરી અને ૧૯૪૨ થી ૨૦૧૩ સુધીમાં આશરે ૪૦૦૦થી વધુ ગીતો ગાયા. ભારત સરકારે ૧૯૭૧માં તેઓને પદ્મશ્રી, ૨૦૦૫માં પદ્મભૂષણ અને ૨૦૦૭માં દાદા સાહેબ ફાળકે એવોર્ડથી સન્માન્યા. ૨૪ ઓક્ટોબર, ૨૦૧૩નાં રોજ, નારાયણ હૃદયાલય બેંગલોર ખાતે, સવારે ૪-૩૦ વાગ્યે, એક કરતાં વધુ શારિરીક અવ્યવોની નિષ્ફળતા થતાં તેઓનું અવસાન થયું. 

મન્ના ડે એ મુખ્યત્વે હિંદી અને બંગાળીમાં ગીતો ગાયા હતા; તે ઉપરાંત ભારતની અન્ય કેટલીક ભાષાઓમાં પણ તેમણે ગીતો ગાયા હતા.

## શરૂઆતનું જીવન
## હિંદી ચલચિત્ર જગતમાં આગમન
### શરૂઆતની કારકિર્દી (૧૯૪૨−૧૯૫૩)
### ૧૯૫૩−૧૯૬૭
### ૧૯૬૮−૧૯૯૧
### ૧૯૯૨−૨૦૧૩
## અન્ય ભાષાઓમાં સંગીત કારકિર્દી
## અંગત જીવન
## મૃત્યુ
## બાહ્ય કડીઓ
## સંદર્ભ
શ્રેણી:સંગીતકાર
શ્રેણી:ગાયક
શ્રેણી:વ્યક્તિત્વ
શ્રેણી:૧૯૧૯માં જન્મ
શ્રેણી:૨૦૧૩માં મૃત્યુ
શ્રેણી:દાદાસાહેબ ફાળકે પુરસ્કાર વિજેતા
યાદવેંદ્રદેવ વી. ઝાલા

**યાદવેંદ્રદેવ વી. ઝાલા** કે **વાય. વી. ઝાલા** એ વઢવાણ રજવાડા કુટુંબના સભ્ય છે. તેઓએ  વેળાવદર ખાતે કાળીયાર અને વરૂ પર પીએચ.ડી. કરેલ છે અને ત્યાર બાદ વિવિધ વિષયો પર ૨૩ કરતા વધુ પુસ્તકોનાં પ્રકાશનોમાં ભાગીદારી નોંધાવી છે. હાલમાં વાઇલ્ડ લાઇફ ઇંસ્ટીટ્યુટ ઓફ ઇંડીયા, દહેરાદુન ખાતે પ્રાધ્યાપક તરીકેની ફરજ બજાવે છે અને  તેઓ સૌરાષ્ટ્ર યુનિ. ના પીએચ.ડી. ગાઇડ પણ છે. વનસ્પતિ અને પ્રાણી જગત, પર્યાવરણ સંરક્ષણ અને ઇકોલોજી તેમના મુખ્ય વિષયો છે. ભારતમાં ચિત્તાના પુનઃવસન માટેના પ્રયત્નોમાં તેઓ ખુબ જાણીતા બન્યા છે.

## પુરસ્કાર અને બહુમાન
* ધ અર્થ હીરોઝ

## સંદર્ભ
શ્રેણી:ગુજરાતી વ્યક્તિત્વ
મહારાજા કૃષ્ણકુમારસિંહ ગોહિલ ભાવનગર વિશ્વવિદ્યાલય

ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્રમાં વિભાગમાં આવેલા ભાવનગર જિલ્લાના વહીવટી મુખ્ય મથક તેમ જ આઝાદી પહેલાંના ગાયકવાડી શાસનની રાજધાનીના શહેર ભાવનગર ખાતે આવેલી **મહારાજા કૃષ્ણકુમારસિંહ ગોહિલ ભાવનગર વિશ્વવિદ્યાલય** પહેલા ભાવનગર વિશ્વવિદ્યાલય તરીકે પ્રખ્યાત હતી. ગુજરાત સરકારે મહારાજા કૃષ્ણકુમારસિંહ ગોહિલ ભાવનગર વિશ્વવિદ્યાલયની સ્થાપના કરી. વિશ્વવિદ્યાલય ૩ કેમ્પસમાં ફેલાયેલ છે.

## સ્થળ
મહારાજા કૃષ્ણકુમારસિંહ ગોહિલ ભાવનગર વિશ્વવિદ્યાલય ભાવનગર, જી. ભાવનગરમાં આવેલી છે. ભાવનગર ગુજરાતના અન્ય શહેરો સાથે રેલ્વે, હવાઇમાર્ગે તેમજ રોડ માર્ગે સારી રીતે જોડાયેલું છે.

## અનુસ્નાતક ભવનો તથા સંલગ્ન કોલેજો
### અનુસ્નાતક ભવનો
### સંલગ્ન કોલેજ
### સંગ્રહાલય
### માન્યતા પ્રાપ્ત સ્નાતક કોલેજો
## યુનિવર્સિટીના કુલપતિશ્રીઓ 
શ્રેણી:ભાવનગર
કુલધરા, રાજસ્થાન

**કુલધરા** પશ્ચિમ રાજસ્થાનમાં આવેલું એક ઉજ્જડ ગામ છે. આ ગામને *ઘોસ્ટ ટાઉન* અથવા *ભૂતિયા શહેર* તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. ૧૮૨૫માં કુલધરાના ૮૩ ગામવાસીઓ અચાનક રીતે ગાયબ થઇ ગયા હતા. ૨૦૧૭ના અભ્યાસ મુજબ કુલધરા અને આજુ-બાજુના ગામો ખાલી થઇ જવાનું કારણ ભૂકંપ મનાયું છે.

## ભૂગોળ 
આ સ્થળ જેસલમેરથી આશરે ૧૮ કિમી દૂર દક્ષિણ-પશ્ચિમમાં આવેલું છે. ગામ ૮૬૧ મી x ૨૬૧ મી ના ચોરસ વિસ્તારમાં ઉત્તર-દક્ષિણ દિશામાં વસેલું હતું. ગામની મધ્યમાં દેવીનું મંદિર આવેલું છે. ગામમાં ત્રણ મુખ્ય આડા રસ્તાઓ અને સંખ્યાબંધ ઊભી નાની ગલીઓ આવેલી હતી.

ઉત્તર અને દક્ષિણ દિશામાં દિવાલ જોવા મળે છે. ગામની પૂર્વ દિશામાં સૂકાયેલી નાની કાકની નદી આવેલી છે. પશ્ચિમ દિશામાં મકાનોની પાછલા ભાગની દિવાલો આવેલી છે.

## સ્થાપના 
કુલધરાની સ્થાપના પાલીથી જેસલમેર વિસ્તારમાં આવેલા બ્રાહ્મણોએ કરી હતી. જેઓ પાલીવાલ કહેવાતા હતા. *તવારીખ-એ-જેસલમેર,* લક્ષ્મી ચંદ (૧૮૯૯)ના પુસ્તક મુજબ કુલધરા ગામની સ્થાપના કાંધણ નામના પાલીવાલ બ્રાહ્મણે કરી હતી. તેણે ઉધનસર નામના તળાવનું ખોદકામ કર્યું હતું.

ગામમાં ત્રણ સમાધિ સ્થળો આવેલા છે, જે સંખ્યાબંધ પાળિયાઓ ધરાવે છે. બે પાળિયાઓ પરના લખાણ મુજબ ગામની ૧૩મી સદીના પ્રારંભમાં વસ્યું હતું. આ લખાણો ભટ્ટાક સંવત મુજબ છે, જે ૧૨૩૫ અને ૧૨૩૮માં મૃત્યુ પામેલા બે ગામવાસીઓના પાળિયાઓ પર આવેલું છે.

## છબીઓ 

ચિત્ર:KuldharaKartWheelPrd.jpg|ગાડાનું પૈડું
ચિત્ર:KuldharaInscriptionPrd.jpg|કુલધરાના મંદિરમાં સ્થંભ પરનું લખાણ
ચિત્ર:Kuldhara Village.jpg|કુલધરાના ખંડેરો

## સંદર્ભ 
## ગ્રંથસૂચિ 
*
નાનોદરા (તા. બાવળા)

**નાનોદરા (તા. બાવળા)** ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના મધ્ય ભાગમાં આવેલા અમદાવાદ જિલ્લાના બાવળા તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. નાનોદરા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, બાજરી, કપાસ, દિવેલી તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.

## સંદર્ભ
શ્રેણી:બાવળા તાલુકો
પોરબંદર અભયારણ્ય

**પોરબંદર પક્ષી અભયારણ્ય** પોરબંદર જિલ્લામાં આવેલું  છે. આ અભયારણ્ય માનવી અને કુદરતના સહવસવાટનું ઉત્તમ ઉદાહરણ છે. પોરબંદર શહેરનાં ચોપટી વિસ્તારમાં શાસ્ત્રી સર્કલ પાસે આવેલ જળપ્લાવિત વિસ્તારને ૨૦૧૦માં અભયારણ્ય ધોષિત કરવામાં આવ્યું છે. આ અભયારણ્ય એ શહેરી માનવ વસતિ વચ્ચે આવેલું હોય એવું ગુજરાતનું એકમાત્ર અભયારણ્ય છે. આ અભયારણ્યમાં ૧૫૦થી વધુ પ્રકારનાં પક્ષીઓ નોંધાયા છે.

## આ પણ જુવો
* પોરબંદર

## સંદર્ભ
શ્રેણી:ગુજરાતના અભયારણ્યો
શ્રેણી:પોરબંદર જિલ્લો
રામપરા અભયારણ્ય

**રામપરા અભયારણ્ય** એ મોરબી જિલ્લામાં આવેલું  આવેલું આઇ.યુ.સી.એન. શ્રેણી ૪ (વસવાટ/જાતી પ્રબંધન વિસ્તાર) હેઠળ અને વનવિભાગના અનુસાર અભયારણ્ય છે. આ અભયારણ્ય મોટા વૃક્ષો ન ધરાવતો વનરાજીવાળો વિસ્તાર છે. કાંટાળા ઝાડી-ઝાંખરા વચ્ચે ધાસના ઉગાવાથી છવાયેલ અહીનું ભુપૃષ્ઠ પશુ, પક્ષી અને વનસ્પતિની વિવિધ જાતોને આશરો પુરો પાડે છે. ભુપૃષ્ઠ મોટેભાગે સમતલ છે, જે કોઇ કોઇ જગ્યાએ ઉચાણ અને નિચાણ ધરાવે છે. અભયારણ્યની ફરતે આવેલ ટેકરીઓ એ આ અભયારણ્યની સરહદ છે. આ અભયારણ્ય ૨૮૦ જાતની વનસ્પતિ, ૧૩૦ જાતના પક્ષી અને ૨૦ કરતા વધારે સસ્તન અને સરીસૃપ પ્રાણીઓનું નિવાસસ્થાન અને તેની તેમના સંરક્ષણ માટે અગત્યનો ભાગ ભજવે છે. અભયારણ્યની વચ્ચે આવેલો નિરિક્ષણ મિનારો મુલાકાતીઓને અભયારણ્યના દૃષ્યોને માણવાની પુરતી તકો આપે છે. બે નાનકડાં ઝરણાં પણ અહીંયા જોવા મળી જાય છે.

## આ પણ જુવો
* હીંગોળગઢ અભયારણ્ય

## સંદર્ભ
શ્રેણી:ગુજરાતના અભયારણ્યો
શ્રેણી:મોરબી જિલ્લો
કેરેબિયન સાગર

thumb|220px|કેરેબિયન સાગર
thumb|220px|ડોમિનિકન ગણતંત્રના ઈસ્લા સાઓના ટાપુ પરનું એક તટીય ક્ષેત્ર.
**કેરેબિયન સાગર** (અંગ્રેજી: Caribbean Sea) એટલાન્ટિક મહાસાગરના મધ્ય-પશ્ચિમી ભાગ સાથે જોડાયેલો સમુદ્ર છે. આ સમુદ્ર ઉષ્ણ કટિબંધીય ક્ષેત્રના પશ્ચિમી ગોળાર્ધમાં આવે છે. તેના પશ્ચિમ અને દક્ષિણ-પશ્ચિમ ભાગમાં મેક્સિકો અને મધ્ય-અમેરિકા આવેલ છે.. આ સાગરનું કુલ ક્ષેત્રફળ ૨૭,૫૪,૦૦૦ ચોરસ કિલોમીટર જેટલું છે. આ સાગરમાં સૌથી વધુ ઊંડાઈ *કેમન ખાઈ* (Cayman Trough) ખાતે છે, જે આશરે સમુદ્ર સપાટીથી ૭,૬૮૬ મીટર નીચે આવેલ છે. કેરેબિયન સાગર યુ.એસ.એ., મેક્સિકો, પનામા, નિકારાગુઆ, વેનેઝુએલા, હોન્ડુરાસ, ગયાના અને કોલમ્બીયાના ભૂભાગથી ઘેરાયેલ છે. પનામા દેશમાંથી પસાર થતી પનામા નહેર આ સાગરને પશ્ચિમ દિશામાં પ્રશાંત મહાસાગરને જોડે છે. કેરેબિયન સાગરમાં આવેલ જમૈકા, બાર્બાડોઝ, ડોમિનિકન રિપ્બ્લિક, ક્યુબા, બહામા અને કેયમેન ટાપુઓ તેના સમઘાત આબોહવા અને સુંદરતાને કારણે ત્યાં પ્રવાસ ઉદ્યોગ ખુબજ વિક્સેલ છે. આ વિસ્તારમાં જુન થી નવેમ્બર મહિનામા આવતા ઉષ્ણકટીબંધીય ચક્રવાતોને કારણે પાસેના દેશોમાં માલસામાન અને જીવસૃષ્ટીને ભારે નુક્શાન કરે છે. આ સાગરમાં હવાના, કિંગસ્ટન, પોર્ટ ઓફ સ્પેન, બ્રિજટાઉન, સાન્ટો ડોમિંગો, કેન્કુન અને સાન હુઆન જેવા બંદરીય શહેરો આવેલા છે.

## સંદર્ભો 
શ્રેણી:સમુદ્ર
બગડા (તા. મુન્દ્રા)

**બગડા (તા. મુન્દ્રા)** ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના વાયવ્ય ભાગમાં આવેલા કચ્છ જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૧૦ (દસ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા મુન્દ્રા તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. બગડા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી, નોકરી, સ્વરોજગાર તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે   બાજરી, મગ, જુવાર  અને શાકભાજીની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં માધ્યમિક શાળા પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી, બેંક તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.

## જોવાલાયક સ્થળો 
અહીં કેટલાક પાળિયા આવેલા છે. જેમાંનો એક ૧૬૪૮ (સંવત ૧૭૦૫)ની સાલમાં ખત્રી પરમાનંદને સર્મપિત છે. બગડા અને નજીકના ગામ વાઘુરાની વચ્ચે ફૂલેશ્વર મહાદેવનું મંદિર આવેલું છે, જેનાં પરનું લખાણ દર્શાવે છે કે આ મંદિર ૧૮૩૭ (સંવત ૧૮૯૪)માં સ્વામી સુરજગર વડે ફરી બાંધવામાં આવ્યું હતું. કાળગ્રસ્ત થયેલ પાર્વતી, હનુમાન અને નંદીના ચિત્રો અને સતીને સમર્પિત પાળિયો ૧૬૩૦ (સંવત ૧૬૮૭) ત્યાં આવેલો છે. બગડા અને વાઘુરાની વચ્ચે આવેલી વાવ ૧૮૫૩ (સંવત ૧૯૧૦)માં ગોસાઇ હીરગર જીવનગર દ્વારા ફરી બાંધવામાં આવી હતી.

શ્રેણી:મુન્દ્રા તાલુકો
આંકોલાળી (તા. ઉના)

'''''' ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ગીર-સોમનાથ જિલ્લા ના ઉના તાલુકામાં આવેલું ગામ છે.

## સંદર્ભ
આંબાવડ નેસ (તા. ગીર ગઢડા)

'''''' એ ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ગીર સોમનાથ જિલ્લાના ગીર ગઢડા તાલુકામાં આવેલું ગામ છે. આ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, બાજરો, કપાસ, મગફળી, શેરડી, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.

## સંદર્ભ 
શ્રેણી:નેસ
શ્રેણી:ગુજરાત ભૂગોળ સ્ટબ
વસતી ગણતરી ૨૦૧૧ (અમદાવાદ)

## અમદાવાદ જિલ્લો, વિગતવાર વસતીનાં આંક
સંદર્ભો:
રાજ્ય : ૨૪ : ગુજરાત
જિલ્લો : ૪૭૪ : અમદાવાદ

## તાલુકા પ્રમાણે વિગતવાર યાદી
સંદર્ભો:
રાજ્ય : ૨૪ : ગુજરાત
જિલ્લો : ૪૭૪ : અમદાવાદ

## આ પણ જુઓ
* ગુજરાતની વસતીગણતરી ૨૦૧૧

## સંદર્ભો
શ્રેણી:અમદાવાદ જિલ્લો
શ્રેણી:વસતી ગણતરી ૨૦૧૧
ગુંદાલા (તા. મુન્દ્રા)

'''''' ભારતના ગુજરાત રાજ્યના કચ્છ જિલ્લાના મુન્દ્રા તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. આ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી, નોકરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે મગ , તલ, બાજરી, જુવાર, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
## આ પણ જુવો 
* મુન્દ્રા
* ગુજરાત
* ભારત
----

## સંદર્ભ 
શ્રેણી:મુન્દ્રા તાલુકો
અળશી

**અળશી** (અંગ્રેજી: common flax કે linseed) એ દ્રિદળી વર્ગમાં આવેલા લાઈનેસી કુળની વનસ્પતિ છે. તેનું વૈજ્ઞાનિક નામ Linum usitatissimum છે. ગુજરાતમાં અળશીની બે જાતિઓ ઉગે છે; તેમાંથી વાદળી પુષ્પો ધરાવતી જાતી L usitatissimum મુખ્ય છે, બીજી પીળા પુષ્પો ધરાવતી L mysurense જાતી ભાગ્યે જ જોવા મળે છે. અળશીનો ઉપયોગ ઉદ્યોગોમાં તેમજ પશુઓને ખવડાવવાના ખોળ તરીકે કરવામાં આવે છે.

## વર્ણન
અળશીના છોડવાઓ ૩૦ થી ૬૦ સેમી. ઊંચા, ઊભા, નાજુક રુવાંટી વગરના અને ક્વચિત જ શાખાઓ ધરાવતા હોય્ છે. તે અદંડી સાદા પર્ણો ધરાવે છે તેમજ એકાંતરિત, પીળા કે વાદળી રંગના, કક્ષીય, એકાંકી કે અગ્રિમ ઝૂમખાનાં પુષ્પો ધરાવે છે.

## ભૌગોલિક ઉદભવસ્થાન અને ફેલાવો
thumbnail|right|કથ્થઈ અળશી
thumbnail|right|સોનેરી અળશી
વેવિલોન (૧૯૩૫) નામના વૈજ્ઞાનિકના મત પ્રમાણે અળશીનું મૂળ વતન દક્ષિણ-પશ્ચિમ એશિયામાં રહેલું છે અને તેલીબિયાંના પાક તરીકે ઉષ્ણકટિબંધ તેમજ અર્ધૌષ્ણકટિબંધ પ્રદેશો જેવા કે ભારત, આર્જેન્ટીના, અફઘાનિસ્તાન અને એશિયાઈ રશિયામાં તેની ખેતી થતી આવી છે. અમેરિકામાં પણ મોટા પ્રમાણમાં અળશીનું ઉત્પાદન થાય છે. ગુજરાતમાં અળશીની બે જાતિઓ ઉગે છે; તેમાંથી વાદળી પુષ્પો ધરાવતી જાતી L usitatissimum મુખ્ય છે, બીજી પીળા પુષ્પો ધરાવતી L mysurense જાતી ભાગ્યે જ જોવા મળે છે.

## ખેતી
સામાન્ય રીતે અળશીની ખેતી વધારાની, ઓછી ફળદ્રૂપ જમીન ઉપર બિનપિયત રવિ (શિયાળુ) પાક તરીકે કરવામાં આવે છે. તેની ખેતી કોઈ પણ રાસાયણિક ખાતર તથા અન્ય કોઈ પણ જાતની માવજત વગર કરવામાં આવે છે. તેલીબિયાંના પાક તરીકે સામાન્ય ઠંડુ હવામાન, ચીકણી કાંપવાળી જમીન અને વાર્ષિક ૪૫ થી ૭૫ સેમી. જેટલો વરસાદ અળશીને અનુકૂળ રહે છે. પાક પૂરો તૈયાર થાય ત્યારે પાન સુકાઈ જાય છે અને શિંગો ભૂરા રાતા રંગની થાય અને બીજ ચળકતાં બને તે સમયે પાકની કાપણી થાય છે.

હાલમાં વવાતી અળશીની જાતો ૧૧૮ થી ૧૭૫ દિવસે પાકે છે અને ૧૨૦૦ થી ૧૫૦૦ કિગ્રા/હેક્ટરે ઉત્પાદન આપે છે. આ જાતોમાં ૩૫ થી ૪૫ ટકા જેટલું તેલ તથા તેના ખોળમાં ૨૪ ટકા પ્રોટીન રહેલું હોય છે. અળસીની ખેતીમાં ચણા, મસૂર, બિનપિયત ઘઉં, સૂર્યમુખી તેમજ કસુંબી જેવા આંતરપાકો લેવામાં આવે છે. અળશી સાથે ચણાનો આંતરપાક લેવાથી ચણામાં સુકારાના રોગથી તેમજ તેના પોપટા કોરી ખાનાર ઈયળથી થતું નુકસામ ઘટે છે.

## ઉપયોગો
અળશીનું બીજ ૩૫ થી ૪૫ ટકા જેટલું સુકાતું તેલ ધરાવે છે; જેનો વાર્નિશ, તૈલી રંગો, તૈલી મીણિયા કાપડ (લિનોલિયમ) વાગેરે બનાવવામાં મોટા પાયે ઉપયોગ થાય છે. અળશીનો ખોળ અને તેલરહિત ભરડો ૨૦ ટકા પ્રોટીન ધરાવે છે અને દૂધાળાં પશુઓને ખવડાવવાના ઉપયોગમાં લેવાય છે. અળશીના છોડમાંથી ફલ્ડેક્સ તરીકે ઑળખાતા રેસા મળે છે, જેમાંથી લિનન કાપડ બનાવાય છે. આયુર્વેદ પ્રમાણે અળશી વાયુનાશક, ઉષ્ણ અને શોથધ્ન છે.

## સંદર્ભો
## બાહ્ય કડીઓ
Flax seeds 

શ્રેણી:વનસ્પતિ
શ્રેણી:ઔષધીય વનસ્પતિ
અબુડી (તા. તાલાલા)

'''''' એ ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ગીર સોમનાથ જિલ્લાના એક તાલુકા તાલાળા તાલુકામાં આવેલ એક ગામ છે. આ ગીર વિસ્તારનું ગામ કહેવાય છે. દુનીયાભરમાં પ્રખ્યાત કેસર કેરી એ આ ગામની મુખ્ય પેદાશ છે.
## આ પણ જુવો 
# કેસર કેરી
# ભારત
# ગુજરાત
# જૂનાગઢ
## પ્રવાસન માહિતી 
# ગીરનું જંગલ
## તાલાલા તાલુકાના ગામ 
## સંદર્ભો
સુરવા (તા. તાલાલા)

'''''' એ ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ગીર સોમનાથ જિલ્લાના એક તાલુકા તાલાળા તાલુકામાં આવેલ એક ગામ છે. આ ગીર વિસ્તારનું ગામ કહેવાય છે. દુનિયાભરમાં પ્રખ્યાત કેસર કેરી એ આ ગામની મુખ્ય પેદાશ છે. અહીં અને શેરડી અને દેશી ગોળનું પણ ઉત્પાદન થાય છે.

## પ્રવાસન માહિતી 
ગીરનું જંગલ ગામથી ૨૩ કિમી, દીવ ૬૦ કિમી, અને સોમનાથ મંદિર ૩૫ કિમીના અંતરે આવેલા છે.

## તાલાલા તાલુકાના ગામ 
## સંદર્ભ
દડવા (તા. માણાવદર)

'''''', ભારત દેશ ના પશ્ચિમ માં આવેલ ગુજરાત રાજ્ય ના સૌરાષ્ટ્ર માં આવેલ મહત્વ ના જુનાગઢ જિલ્લાના માણાવદર તાલુકાનું એક ગામ છે. આ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, બાજરી, કપાસ, મગફળી તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.

## ધાર્મિક સ્થળો 
દડવા ગામમાં રાંદલ માતાનું મંદિર આવેલું છે.

શ્રેણી:માણાવદર તાલુકો
ભરૂડીયા (તા. મુન્દ્રા)

**ભરૂડીયા (તા. મુન્દ્રા)** ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના વાયવ્ય ભાગમાં આવેલા કચ્છ જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૧૦ (દસ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા મુન્દ્રા તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. ભરુડિયા (તા. મુન્દ્રા) ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી, નોકરી, સ્વરોજગાર તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે   બાજરી, મગ, જુવાર  અને શાકભાજીની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં  પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી, બેંક તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.

## સંદર્ભ
શ્રેણી:મુન્દ્રા તાલુકો
દેવપર (તા. માંડવી)

**દેવપુર-ગઢ (તા. માંડવી)** ભારતના ગુજરાત રાજ્યના કચ્છ જિલ્લાના માંડવી તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. આ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી, નોકરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે મગફળી, કપાસ જેવા રોકડિયા પાક, કેસર કેરી, દાડમ, પપૈયા જેવા બાગાયતી પાક, કઠોળમાં મગ, ગુવાર, તલ ઉપરાંત ઘઊં, બાજરી, જુવાર જેવા ધાન્ય પાક અને પશુઓ માટે મકાઈ, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં ધોરણ એક થી આઠ સુધીની સરકારી પ્રાથમિક શાળા, સરકારી આરોગ્ય કેન્દ્ર, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.

## સંદર્ભ
શ્રેણી:માંડવી તાલુકો
સરકડીયા (ટાણા) (તા. સિહોર)

'''''' ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર પ્રાંતના ભાવનગર જિલ્લાના સિહોર તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. આ ગામમાં આંગણવાડી, પ્રાથમિક શાળા, પંચાયત ઘર તેમ જ દુધની ડેરી જેવી સગવડો છે. ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે.

## સંદર્ભ
શ્રેણી:સિહોર તાલુકો
જખૌ (તા. અબડાસા)

**જખૌ** પશ્ચિમ ભારતના ગુજરાત રાજ્યના કચ્છ જિલ્લાના અબડાસા તાલુકામાં આવેલું ગામ છે. જખૌ તાલુકાના મુખ્ય મથક નલિયાથી પશ્ચિમ-નૈઋત્યે ૧૭ કિમી દૂર આવેલું છે. જખૌ બંદર પશ્ચિમે ૮ કિમી દૂર આવેલું છે.

## ઇતિહાસ 
જખૌ ગામ અને બંદરનું નામ વિખ્યાત જખ બોંતેરા પરથી પડ્યું હતું, જેમનું જહાજ કચ્છના કાંઠા પર હાલના જખૌ બંદરે તૂટી ગયું હતું. તેઓ લાંબા અને ગોરા અને આગળ પડતા હતા અને તેઓની સંખ્યા ૭૨ હતી, જેમાં ઓછામાં ઓછી એક સ્ત્રીનો સમાવેશ થતો હતો. તેમનું મૂળ સ્પષ્ટ નહોતું.

મધ્યકાલીન સમયમાં, જખૌ એ વ્યસ્ત બંદર અને માલ સામાનના સંગ્રહસ્થાન માટે જાણીતું હતું. તેમ છતાં, ગોડિયા ખાડી પૂરાતા તેમજ જહાજોના કદમાં વધારો થતાં, મોટાભાગનો વેપાર માંડવી અને મુંબઈ ખાતે જતો રહ્યો. અહીંથી મીઠું, કપાસ, જુવાર, દિવેલની નિકાસ થતી હતી અને પછીથી કપડાં અને તમાકુનો વેપાર વધ્યો. આયાત મોટાભાગે ચોખા, લાકડું, સૂકા મેવા તેમજ ખાંડની હતી.

૧૯૯૮માં આવેલા વાવાઝોડામાં જખૌ બંદરને ભારે નુકશાન પહોંચ્યું હતું. હવે અહીં મુખ્ય વ્યવસાય માછીમારીનો છે.

## વસ્તી 
૨૦૦૧ની વસ્તી ગણતરી મુજબ જખૌની વસ્તી ૪,૦૭૬ વ્યક્તિઓની હતી, જેમાં ૨,૦૩૨ ‍(૪૯.૯%) અને ૨,૦૪૪ સ્ત્રીઓ (૫૦.૧%)નો સમાવેશ થતો હતો.

## આ પણ જુઓ 
* જખૌ બંદર
* કચ્છ ઘોરાડ અભયારણ્ય

## સંદર્ભ 
શ્રેણી:અબડાસા તાલુકો
નલિયા (તા. અબડાસા)

**નલિયા** ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના કચ્છ જિલ્લાના અબડાસા તાલુકામાં આવેલું નગર છે, જે આ તાલુકાનું મુખ્ય મથક છે. આ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી, નોકરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે મગ , તલ, બાજરી, જુવાર, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.

## ઇતિહાસ 
નલિયા ભૂતકાળમાં સમૃદ્ધ વ્યાપારી નગર હતું જે ઝાંઝીબાર અને મુંબઈ સાથે વ્યાપારી સંબંધો ધરાવતું હતું. ૧૮૮૦માં તેની વસતી ૫૨૩૮ હતી.

## પ્રવાસન 
### નલિયા જૈન દેરાસર 
નલિયામાં સદીઓ પહેલાં બંધાયેલું જૈન દેરાસર આવેલું છે. તે પ્રખ્યાત જૈન તીર્થ છે અને *અબડાસાની પંચતીર્થી* તરીકે ઓળખાતા પાંચ જૈન દેરાસરોમાંનું એક છે. આ મંદિરના સ્થાપત્યકારો કચ્છના મિસ્ત્રીઓ હતા. અહીં મુખ્ય મૂર્તિ ચંદ્રપ્રભુની છે.

## સંદર્ભ
શ્રેણી:અબડાસા તાલુકો
શ્રેણી:ગુજરાતનાં તાલુકા મથકો
કોઠારા (તા. અબડાસા)

''''* ભારતના ગુજરાત રાજ્યના કચ્છ જિલ્લાના અબડાસા તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. આ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી, નોકરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે મગ , તલ, બાજરી, જુવાર, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળાઓ, માધ્યમિક શાળાઓ ‍(સરકારી સાયંસ હાઇસ્કુલ અને જી. ટી. હાઇસ્કુલ‌), I.T.I, ખાદી ગ્રામોધ્યાન, પ્રાથમીક કન્યા શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી, પ્રાથમિક આરોગ્ય કેન્દ્ર, સાર્વજનીક દવાખાનું તેમ જ સરહદ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.

ભૂતકાળમાં કોઠારામાં ઝાંઝીબાર, મસ્કત અને મુંબઈના વ્યાપારીઓ મોટી સંખ્યામાં વસતા હતા. કોઠારા અને બાજુના ગામો સુથરી અને મોથારાનો સોનારા ‍(સોની‌) સમુદાય મસ્કત, ઓમાન અને દાર-એ-સલામમાં સ્થાયી થયો હતો. આ ગામમાં ઉમદા સ્થાપત્ય ધરાવતા વિશાળ મકાનો આવેલા છે, જે આ સોનારા સમુદાયના લોકોના છે.

## છબીઓ 

File:Main Gate to Kothara.JPG|કોઠારા ગામનું પ્રવેશદ્વાર
File:Shri Shantinath Jain Derasar, Kothara, Kutch.JPG|શાંતિનાથ જૈન દેરાસર
File:Entrance to Jain Temple.JPG|જૈન દેરાસરનું પ્રવેશદ્વાર
File:Carving outside Jain Temple.JPG|શાંતિનાથ જૈન દેરાસરની બહારની કોતરણી
File:Inside the Jain Temple - Colourful and artistic.JPG|જૈન દેરાસરની અંદરની કોતરણી
File:Picturesque of Lord.JPG|દેરાસરના ઘુંમટનો આંતરિક દેખાવ
File:Late Shri Kunvarji Narshi Lodaya (Patel).jpg| કુંવરજી નરસી લોડાયા - સ્થાનિક દાનવીર.
File:At Glance visit to 5 sacred places.JPG|*અબડાસાની પાંચતીર્થી''નો નકશો - અબડાસા તાલુકાના પાંચ જૈન મંદિરો.

## સંદર્ભ 
શ્રેણી:અબડાસા તાલુકો
સાંધવ (તા. અબડાસા)

'''''' ભારતના ગુજરાત રાજ્યના કચ્છ જિલ્લાના અબડાસા તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. આ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી, નોકરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે મગ , તલ, બાજરી, જુવાર,  રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.

## ઇતિહાસ
આ ગામ નજીક મધ્ય પથ્થરયુગકાલીન ઓજારો મળી આવ્યા છે જે અંદાજે ૧.૧૪ લાખ વર્ષ જૂના હોવાનું તારણ કાઢવામાં આવ્યું છે.

ગામની પ્રાથમિક ગ્રુપ શાળાની સ્થાપના ૨ ઓગસ્ટ ૧૯૫૬ ના રોજ કરવામાં આવેલી.

## મહત્વના સ્થળો 
ગામના મહત્વના સ્થળો નીચે મુજબ છે.

* જૂની પ્રાથમિક શાળા 
* વડ અને ચબુતરો
* જખૌવારો કૂવો
* સેલોર વાવ
* જૂનું જૈન દેરાસર
* કૂવો-હવાડો
* ગંગાબેન થોભણ દેવજી હોસ્પિટલ

## ધાર્મિક સ્થળો 
ગામમાં નીચે મુજબ ધાર્મિક સ્થળો છે:

* લાલછતા પીર દરગાહ
* હનુમાન મંદિર
* જૈન દેરાસર
* ધાવલછાપીર દરગાહ
* મહાદેવ મંદિર
* વાછરાદાદા મંદિર
* હિંગોરા મસ્જિદ
* ખત્રી મસ્જિદ
* આશાપુરા ધામ
* નીલકંઠ મહાદેવ મંદિર
* ગાત્રાળ માતાજી મંદિર
* ખેતરપાળદાદા મંદિર
* યારવલીપીર દરગાહ

## સંદર્ભ
શ્રેણી:અબડાસા તાલુકો
સાંધાણ (તા. અબડાસા)

'''''' ભારતના ગુજરાત રાજ્યના કચ્છ જિલ્લાના અબડાસા તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. આ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી, નોકરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે મગ , તલ, બાજરી, જુવાર,  રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.. સાંધાણ માંડવીથી પશ્ચિમ દિશામાં  અંતરે કચ્છના અખાતમાં દરિયાકાંઠે આવેલું છે.

## ઇતિહાસ 
આરબો દ્વારા આ સ્થળ કદાચ સિંધાણ તરીકે વર્ણવામાં આવ્યું હતું. ઇ.સ. ૮૨૦માં માહનના પુત્ર ફઝલે, જે સામા વંશનો ભૂતપૂર્વ ગુલામ હતો, જામા મસ્જિદ બનાવી હતી અને તેમાં ખલીફ અલ-મામુનના નામની પ્રાર્થનાઓ હતા. ફઝલ પછી તેનો પુત્ર મુહમદ સત્તા પર આવ્યો પણ તેની ગેરહાજરીમાં તેના ભાઇ માહને તેની ગાદી પચાવી પાડી. ખલીફા અલ-મુતાસિમનો વિશ્વાસ જીતવા માટે માહને સૌથી વિશાળ ટીકવુડ મોકલ્યું હતું. પરંતુ સાંધાણના લોકોએ તેની જગ્યાએ તેના ભાઇને પસંદ કરતા માહનની હત્યા કરી હતી અને થોડા સમય પછી સાંધાણને સ્વતંત્ર જાહેર કર્યું હતું, પરંતુ મસ્જિદને અખંડ રહેવા દીધી જેમાં મુસ્લિમો દર શુક્રવારે નમાઝ પઢતા હતા. ઇ.સ. ૯૧૨માં ટીકવુડ અને શેરડીની પેદાશ માટે સાંધાણનો ઉલ્લેખ થયો હતો. થોડા વર્ષો પછી (૯૪૩-૯૬૮)માં તે જામા મસ્જિદ સાથેનું મોટું નગર હતું જ્યાં મુસ્લિમ પ્રથાઓનું જાહેરમાં ચલણ હતું અને કેરી, નાળિયેર, લીંબુ અને ચોખાની ભરપુર આવક થતી હતી.

## સંદર્ભ 
* આ લેખ પબ્લિક ડોમેનમાં રહેલા પ્રકાશન  માંથી ભાષાંતર કરેલું લખાણ ધરાવે છે.

શ્રેણી:અબડાસા તાલુકો
તેરા (તા. અબડાસા)

'''''' ભારતના ગુજરાત રાજ્યના કચ્છ જિલ્લાના અબડાસા તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. આ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી, નોકરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે મગ , તલ, બાજરી, જુવાર,  રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.

## ભૂગોળ 
આ ગામ નલિયા રેલ્વે સ્ટેશનથી ૧૭ કિ.મી., ભુજ રેલ્વે સ્ટેશનથી ૮૫ કિ.મી., સુથરી તીર્થથી ૪૨ કિ.મી., જખૌ-કોઠારા તીર્થથી ૩૦ કિ.મી.ના અંતરે આવેલું છે. ગામમાં ત્રણ તળાવો પણ આવેલા છે. જેમના નામ ચત્તાસર, છત્તાસર અને સુમરાસર છે. અહીં આવેલા તેરા કિલ્લાની તરત બહાર રાજા-રાણીની બેઠક સુમરાસર તળાવને અડીને આવેલી છે. ૨૦૦૧ના ભુકંપ પછી આ સ્થળ ખંડેર હતું. ત્યાર બાદ તેનું પુનઃ નિર્માણ થયું છે. સુમરાસર તળાવને સામે કિનારે એક સનસેટ પોઇન્ટનું પણ નિર્માણ કરવામાં આવ્યું છે. તેરા ગામ પ્રાચીન કિલ્લો, સુંદર તળાવ, હવેલીઓ, રામાયણ આધારિત કામાંગરી ચિત્રકલા, શિલ્પ સ્થાપત્ય યુક્ત જૈન દેરાસરને કારણે 'હેરીટેજ વિલેજ' તરીકે ખુબ જ જાણીતું છે.

## ઇતિહાસ 
તેરા ગામ મહારાવ શ્રી પ્રાગમલજી બીજાના નાનાભાઈ ગગુભા (હમીરજી)ને ગરાસમાં મળેલું. જેઓ મહારાવ શ્રી દેશળજી બીજાના લાડકા પુત્ર હતા તેથી ભુજ જેવો જ દરબારગઢ ત્યાં બંધાવેલો છે. દરબારગઢમાં આવેલા મોલાતમાં રામાયણના સુંદર કમાંગરી શૈલીનાં ચિત્રો આવેલાં છે. આ ચિત્રોની નકલ ભારતીય સંસ્કૃતિ દર્શન, કચ્છ સંગ્રહાલયમાં ભાવનગરના પ્રો. ખોડીદાસ પરમારે બનાવી છે.

## ધાર્મિક સ્થળો 
તેરા ગામમાં શ્રી જીરાવલ્લા પાર્શ્વનાથજી જૈન દેરાસર નામનું ભગવાન પાર્શ્વનાથનું જૈન મંદિર પણ આવેલું છે, જે ૧૪૬ વર્ષ જૂનું છે. આ દેરાસર શેઠ રાયમલ શીવજી તથા શેઠ બુઢ્ઢા ડોસાએ સંવત ૧૯૧૫માં બંધાવેલું છે. મૂળનાયક શ્રી શામળીયા પાર્શ્વનાથ ભગવાનનું દેરાસર (કાચમંદિર) ગોરજીઓ (યતિશ્રીઓ) એ બંધાવેલું છે, જે લગભગ ૨૭૫ વર્ષથી પણ અધિક પ્રાચીન છે. અહીં રહેવાની, ભોજનશાળાની તથા આયંબિલ ખાતાની સગવડ છે. અહીં મોઢેશ્વરી માતાનું પ્રાચિન મંદિર પણ આવેલું છે, જેનો જીર્ણોદ્ધાર મોઢ બ્રાહ્મણોએ કરાવેલો છે.

## આ પણ જુઓ 
* તેરા કિલ્લો

## સંદર્ભ
શ્રેણી:અબડાસા તાલુકો
દેશલપર (તા. નખત્રાણા)

'''''' ભારતના ગુજરાત રાજ્યના કચ્છ જિલ્લાના નખત્રાણા તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. આ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી, નોકરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે મગ , તલ, બાજરી, જુવાર,  રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે. આ ગામ સિંધુ સંસ્કૃતિનું સ્થળ છે. દેશલપુર ગામ ભુજથી ૭૫ કિમી દૂર આવેલું છે. આ ગામમાં આવેલ સિંધુ સંસ્કૃતિનું સ્થળ ( x ) વિસ્તાર ધરાવે છે અને તે ધ્રુડ નદીની પેટા નદી એવી બામુ-ચેલાના ઉત્તર કાંઠે આવેલું છે.

## ઇતિહાસ 
૨૨૫૦ યાર્ડ લાંબી દિવાલોની રેખાઓ અહીં નજરે ચડે છે. આંતરિક ભાગોમાં ખંડરો, મકાનોના અવશેષો અને મંદિરો જોવા મળે છે. ૧૮૨૮માં ગામના લોકોને જૂનાં વાસણો, સિક્કાઓ અને જવલ્લે રૂપિયાઓની પેટીઓ મળી હોવાના અહેવાલો છે. જૂનાં મહાદેવના મંદિરમાં નાગ દેવતા દ્વારા રક્ષિત ખજાનો છુપાયેલો હોવાનું મનાય છે.

કિલ્લાની પશ્ચિમ બાજુએ લખાણ વગરનાં સાત પાળિયાઓ જોવા મળે છે જે એક સમયના કિલ્લાનાં શાસકો એવા વાઘેલા રાજપૂતોના મનાય છે. આ પાળિયાઓ ચૌદમી સદીના મનાય છે, જે દરમિયાન સામા વંશે કિલ્લો જીત્યો હતો અને તેઓ પશ્ચિમ કચ્છના શાસકો બન્યા હતા.

લોકવાર્તા મુજબ મોડ અને માંડી નામના સિંધના બે સામા વંશના લોકોએ લખપત નજીક આવેલા કોરા ગામથી દસ માઇલ ઉત્તરે આવેલા વાઘમ ચાવડાગઢનો કબ્જો મેળવ્યો. વાઘમ ચાવડા જેને સામા લોકોએ હણી નાખ્યો, તે સાત સાંઢનો ધણી હતો. સામા લોકોને વાર્ષિક જકાત આપવાનું નક્કી થયું અને દરેક જકાત આપતી વખતે ગાડાંઓમાં તેઓ કેટલાંક શસ્ત્રધારી સૈનિકો સંતાડી દેતા હતા. એક વખત શહેરમાં જતા ગાડાં પર શંકા જતાં અંધ ચોકીદારે ગાડામાં ભાલો ઘૂસાડીને કહ્યું કે આમાં કાંતો માણસ છે અથવા ધાન્ય છે. ભાલો સાથળ પર લાગવા છતાં અંદર બેઠેલા સૈનિકે જરા પણ અવાજ ન કર્યો. રાત્રિના સમયે શસ્ત્રધારી સૈનિકોએ કિલ્લાનો કબ્જો પાછો મેળવ્યો અને સાત સાંઢોને કાઠિયાવાડ દોરી ગયા.

## ખોદકામ 
આ સ્થળનું ખોદકામ આર્કિઓલોજિકલ સર્વે ઓફ ઇન્ડિયા દ્વારા ૧૯૬૩માં શરૂ કરવામાં આવ્યું હતું.

## સ્થાપત્ય 
દેશલપરમાં પથ્થરોથી વિશાળ કિલ્લેબંધ બાંધકામ આવેલું હતું જે પાયામાં  અને  થી  ઊંચાઇ ધરાવે છે. કિલ્લાની દિવાલની સાથે ગામની અંદરની બાજુએ ઘણાં ઘરો બાંધેલા છે અને સ્થળના મધ્ય ભાગમાં બાંધકામનું સ્થળ મોટી દિવાલો અને વિશાળ ઓરડાઓ ધરાવતું હતું.

## શોધ પરિણામો 
રોજિંદા હડપ્પીય માટીકામથી બનેલા વાસણો, સુયોગ્ય પતળાં લીલી છાંય ધરાવતાં વાસણો ખોદકામના નીચલાં સ્તરોમાં મળ્યાં છે, જે મોહંજો-દડોમાં મળેલ છે. હડપ્પીય માટી વાસણોની સાથે, લિપિ ધરાવતી ત્રણ મુદ્રાઓ મળેલ છે. ત્રણેય મુદ્રાઓ અલગ-અલગ પદાર્થો પથ્થર (સ્ટેટાઇટ), તાંબા અને ટેરાકોટાથી બનેલી છે.

## આ પણ જુઓ 
* ધોળાવીરા

## સંદર્ભ
* આ લેખ  માંથી પબ્લિક ડોમેઇનમાં રહેલું લખાણ ધરાવે છે.

શ્રેણી:નખત્રાણા તાલુકો
શ્રેણી:સિંધુ સંસ્કૃતિનાં સ્થળો
નાના ધાવડા (તા. નખત્રાણા)

'''''' ભારતના ગુજરાત રાજ્યના કચ્છ જિલ્લાના નખત્રાણા તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. આ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી, નોકરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે કપાસ, મગ , તલ, બાજરી, જુવાર,  રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. થોડા વર્ષો અગાઉ અહીં ઘઊં અને મગફળીની ખેતી થતી હતી. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.

## ભૂગોળ 
નાના ધાવડા ગામ રાષ્ટ્રીય ધોરી માર્ગ ૮ પર નખત્રાણાથી ૭ કિમીના અંતરે આવેલું છે. ગામની ઉત્તર પૂર્વ દિશાએ ભીમાભાટ નામનો ડુંગર આવેલો છે અને દક્ષિણ પૂર્વ દિશાએ એક અન્ય નાનો ડુંગર મોરગરિયો આવેલો છે.

## વસ્તી 
ગામમાં લગભગ ૯૫ ઘરોમાં ૫૪૦ જેટલા વ્યક્તિઓ વસે છે.

## સંદર્ભ
શ્રેણી:નખત્રાણા તાલુકો
મોરગર (તા. નખત્રાણા)

'*** (અથવા **મોરગઢ*') ભારતના ગુજરાત રાજ્યના કચ્છ જિલ્લાના નખત્રાણા તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. આ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી, નોકરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે મગ , તલ, બાજરી, જુવાર,  રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.

## ઇતિહાસ 
મોરગરની સ્થાપના ઇસ ૯૪૨માં અણહિલવાડ પાટણમાંથી ચાવડા વંશના પતન પછી સામંતસિંહ ચાવડાના પુત્ર અહિપતે કરી હોવાનું મનાય છે. અહિપતે કચ્છમાં શાસન સ્થાપ્યું હતું અને ૯૦૦ જેટલાં ગામો જીતીને મોરગરને પોતાની રાજધાની બનાવી હતી. હવે ચાવડકો તળાવના નામ સિવાય ચાવડા શાસનના કોઇ પુરાવાઓ મળતા નથી.

## સંદર્ભ 
* આ લેખ  માંથી પબ્લિક ડોમેઇનમાં રહેલું લખાણ ધરાવે છે.

શ્રેણી:નખત્રાણા તાલુકો
ખીરસરા (તા. નખત્રાણા)

'''''' ભારતના ગુજરાત રાજ્યના કચ્છ જિલ્લાના નખત્રાણા તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. આ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી, નોકરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે મગ , તલ, બાજરી, જુવાર,  રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.

## ભૂગોળ 
ખીરસરા ખારી નદીના કાંઠે આવેલું છે. જિલ્લા મથક ભુજથી તે ૮૫ કિમીના અંતરે આવેલું છે.

## ઇતિહાસ 
ખીરસરા સિંધુ ખીણની સંસ્કૃતિનું એક સ્થળ હતું.

## સંશોધન 
૧૯૭૬-૭૭ના સંશોધન દરમિયાન ભારતીય પુરાતત્વ ખાતાને અહીંથી ચોરસ વજનિયું, માટીનાં વાસણો, પાણી છાંટવાનું સાધન તેમજ લાલ માટીના વાસણો આ સ્થળ પરથી મળ્યા હતા. ડિસેમ્બર ૨૦૦૯માં પુરાતત્વ વિભાગની વડોદરાના વિભાગે ૩૦૦ ચોરસ મીટરની કિલ્લેબંધ દિવાલ શોધી કાઢી હતી.

## ખોદકામ 
alt=|thumb|ખીરસરામાંથી મળેલી પુરાતત્વીય ચીજ-વસ્તુઓ
thumb|ખીરસરામાંથી મળેલું લખાણ, જે સિંધુ ખીણની લિપિ દર્શાવે છે.
ખોદકામ દરમિયાન અહીંથી માટીના વાસણોના નમૂના મળ્યા હતા. આ સ્થળથી મળેલી મુદ્રાઓ કચ્છ સંગ્રહાલયમાં રાખવામાં આવી છે.

સ્થળ પરથી ૧૪ સમાંતર દિવાલો ધરાવતી વખાર મળી આવી છે. આ વખાર ૨૮ મીટર x ૧૨ મીટર ક્ષેત્રફળ અને ૧૦.૮ મીટર લંબાઇ અને ૧.૫૫ મીટર જાડાઇની દિવાલો ધરાવે છે. તેની ઉપર લાકડા અને માટીના લિંપણનું બાંધકામ હશે.

### માપ સાધનો 
ભારતીય પુરાતત્વ વિભાગે ગઢ વાળી વડી નામના સ્થળ પરથી આધુનિક માપણી યંત્ર સમકક્ષ એવું માપનું સાધન શોધી કાઢ્યું હતું.

## સંદર્ભ
શ્રેણી:નખત્રાણા તાલુકો
શ્રેણી:સિંધુ સંસ્કૃતિનાં સ્થળો
ગુજરાતના ધોરીમાર્ગોની યાદી

ગુજરાત રાજ્ય પશ્ચિમ ભારતનું  વ્યાપક માર્ગ નેટવર્ક સાથે યાતાયાતનું સરસ માળખું ધરાવતું રાજ્ય છે. ગુજરાત સરકારનો માર્ગ અને મકાન વિભાગ (RBD) પ્રાથમિક રીતે રાજ્ય ધોરીમાર્ગો અને પંચાયત માર્ગો (ગ્રામ્ય રસ્તાઓ)નાં નિર્માણ અને જાળવણી માટે જવાબદાર હોય છે. આ વિભાગ ૬ ભૌગોલીક શાખાઓમાં ૨૬ જિલ્લાઓમાં કાર્યરત છે. અહીં ૩,૨૪૫ કિ.મી. લંબાઈ ધરાવતા ૧૩ રાષ્ટીય ધોરીમાર્ગો અને ૧૯,૭૬૧ કિ.મી. લંબાઈ ધરાવતા આશરે ૩૦૦ કરતાં વધુ રાજ્ય ધોરીમાર્ગો આવેલાં છે.

રાજ્ય ધોરીમાર્ગો રાજ્યના જિલ્લા મથકોને અને મહત્વનાં શહેરોને રાષ્ટ્રીય ધોરીમાર્ગો કે નજીકનાં રાજ્યોનાં રાજ્ય ધોરીમાર્ગો સાથે જોડતા મહત્વના માર્ગો છે.

## માર્ગોના પ્રકાર અને લંબાઈ 
## રાજ્ય ધોરીમાર્ગોની યાદી 
* નોંધ: આ માર્ગોનાં કોડનામ અંગ્રેજીમાં રહેશે.

## સંદર્ભો
*ગુજરાત સરકાર 

શ્રેણી:ગુજરાત
ભારતીય રાષ્ટ્રીય રાજમાર્ગ પ્રાધિકરણ

**ભારતીય રાષ્ટ્રીય રાજમાર્ગ પ્રાધિકરણ** (NHAI)  ભારતનાં ૭૦,૦૦૦ કિ.મી. ઉપરાંતનાં રાષ્ટ્રીય ધોરીમાર્ગોના નિર્માણ, સુધારા અને દેખરેખ માટેની સ્વાયત્ત મધ્યવર્તી સંસ્થા છે. એ ભારત સરકારના માર્ગ પરિવહન અને રાજમાર્ગ મંત્રાલય (Ministry of Road Transport and Highways) હેઠળ કામ કરે છે. રાષ્ટ્રીય રાજમાર્ગ વિકાસ પરિયોજના (NHDP) રાષ્ટ્રીય ધોરીમાર્ગોનાં પ્રબંધન અને દેખરેખ માટેનો મુખ્ય આયાસ છે. ભારતીય રાષ્ટ્રીય રાજમાર્ગ પ્રાધિકરણ ધોરીમાર્ગોનાં નિર્માણ, વિકાસ અને કર ઉઘરાવવા (ટોલ ટેક્ષ) અર્થે અનેક વાર જાહેર-ખાનગી ભાગીદારીનો નમૂનો (મૉડલ) અમલમાં લાવે છે.

## સ્થાપના
આ સંસ્થાની સ્થાપના ફેબ્રુઆરી, ૧૯૯૫માં (*National Highways Authority of India Act, 1988*) હેઠળ કરવામાં આવી.  જે આશરે  લંબાઈના રાષ્ટ્રીય ધોરીમાર્ગોના નિર્માણ, સુધારા અને દેખરેખ માટે જવાબદાર છે.

## ભારતીય માર્ગ નેટવર્ક 
## સંદર્ભો