આઝાદી મિનાર

**આઝાદી મિનાર** અથવા **આઝાદી ટાવર** (ફારસી: બુર્જ-એ આઝાદી; "ફ્રીડમ ટાવર"), જેને શાહયાદ મિનાર (ટાવર) (બુર્જ-એ શાહયાદ; "શાહની સ્મારક મિનાર") તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે, તે ઈરાનના તેહરાનમાં આઝાદી ચોક પર સ્થિત એક સ્મારક છે. તે તેહરાનના સીમાચિહ્નોમાંનું એક છે, જે શહેરના પશ્ચિમી પ્રવેશદ્વારને ચિહ્નિત કરે છે, અને 'આઝાદી સાંસ્કૃતિક પરિસર'નો એક ભાગ છે, જેમાં ભૂગર્ભ સંગ્રહાલય પણ સામેલ છે.

પર્શિયન-ઇસ્લામિક સ્થાપત્ય સાથે, આ મિનાર લગભગ ૪૫ મીટર (૧૪૮ ફૂટ) ઊંચો છે અને સંપૂર્ણપણે કાપેલા આરસપહાણથી મઢેલો છે. તેને ઈરાનના છેલ્લા શાહ મોહમ્મદ રેઝા પહલવી દ્વારા પર્શિયન સામ્રાજ્યના ૨,૫૦૦ વર્ષના ઉજવણી નિમિત્તે બનાવવામાં આવ્યો હતો અને ૧૯૭૧ માં પૂર્ણ થયો હતો. તે દેશના કિલોમીટર શૂન્ય તરીકે પણ કામ કરે છે.

ઇરાની સ્થપતિ હુસૈન અમાનતને મિનાર ડિઝાઇન કરવાનું કામ સોંપવામાં આવ્યું. તેમના વિચારો શાસ્ત્રીય અને ઉત્તર-શાસ્ત્રીય ઈરાની સ્થાપત્ય, શ્વેત ક્રાંતિ પછી ૧૯૬૦ના દાયકામાં કલા પરના લોકપ્રિય પ્રભાવો પર આધારિત હતા.

## ઇતિહાસ 
### નામકરણ 
આ સ્મારક સાથે સંકળાયેલું પહેલું નામ દરવાઝે-યે કુરોશ ("સાયરસનો દરવાજો") હતું, અને શતાબ્દી ઉજવણી સમયે, ઉજવણી પરિષદના અધ્યક્ષ અસદુલ્લાહ આલમે આ સ્મારકનો ઉલ્લેખ દરવાઝે-યે શહેનશાહી ("શાહી દરવાજો") તરીકે કર્યો હતો. સપ્ટેમ્બર ૧૯૬૬માં સ્મારકની ડિઝાઇન માટેની સ્પર્ધાની જાહેરાત પહેલાં સ્મારકનું અંતિમ સત્તાવાર નામ નક્કી કરવામાં આવ્યું હતું. પ્રાચીન ઈરાની ભાષાઓના વિદ્વાન અને પ્રોફેસર બહરામ ફરાહવશી, જેમણે ઉજવણી પરિષદ સાથે કામ કર્યું હતું, તેમણે આ રચનાનું સત્તાવાર નામ 'શાહયાદ આર્યમેહર' રાખ્યું હતું.૧૯૭૧માં પર્શિયન સામ્રાજ્યની સ્થાપનાના ૨,૫૦૦મા વર્ષની યાદમાં બાંધવામાં આવેલા આ મિનાર "તેહરાનના પ્રવેશદ્વાર" ને શાહ (મોહમ્મદ રેઝા પહેલવી)ના માનમાં શાહયાદ ("શાહનું સ્મારક") નામ આપવામાં આવ્યું હતું, પરંતુ ૧૯૭૯ની ક્રાંતિ બાદ તેનું નામ બદલીને આઝાદી ("સ્વતંત્રતા") રાખવામાં આવ્યું.

### બાંધકામ 
૧૯૬૦ના દાયકા દરમિયાન, ઈરાન એક મુખ્ય તેલ નિકાસકાર દેશ બન્યો, અને નવી મળેલી સંપત્તિનો ઉપયોગ કરીને, શાહે દેશને આધુનિક અને ઔદ્યોગિક બનાવવા માટે કાર્યક્રમો શરૂ કર્યા. આનાથી સાંસ્કૃતિક વિકાસ થયો જેને સ્થપતિ હુસૈન અમાનત "એક લઘુ પુનર્જાગરણ" તરીકે વર્ણવે છે. ૧૯૬૬માં, અમાનતે ઇમારત ડિઝાઇન કરવા માટે એક સ્પર્ધા જીતી. 

સરકારી ચિંતાઓને કારણે, અમાનતને "ઉજવણી પરિષદની મંજૂરીની શરતે" કરાર હેઠળ સહી કરવાની જરૂર પડી. અમાનતે ટાવરના માળખાકીય ડિઝાઇનમાં મદદ કરવા માટે અરૂપની બ્રિટિશ કંપની સાથે કરાર કરવાની યોજના બનાવી, કારણ કે તે સિડની ઓપેરા હાઉસની ડિઝાઇન અને બાંધકામમાં તેમના યોગદાનથી પ્રભાવિત થયા હતા. શરૂઆતમાં તેમને કાઉન્સિલના વડા, તેમજ ઘણા રૂઢિચુસ્ત અને રાષ્ટ્રવાદી ઈરાની ઇજનેરો તરફથી વિરોધનો સામનો કરવો પડ્યો, કારણ કે તેઓ મદદ માટે વિદેશી ઇજનેર તરફ વળ્યા હતા. તેમ છતાં, શાહે અમાનતને ટેકો આપ્યો, કાઉન્સિલને એક પત્ર મોકલ્યો જેમાં નિર્ણય સ્થપતિ પર છોડી દેવામાં આવ્યો. શાહબાનુ ફરાહ પહલવી પણ અમાનતના નિર્ણયોને સન્માન આપતા હતા.

અમાનતે બીબીસી વર્લ્ડ ન્યૂઝને આપેલા ઇન્ટરવ્યુમાં જણાવ્યું હતું કે "એકંદરે, ઇમારત પાયાથી શરૂ થાય છે અને આકાશ તરફ આગળ વધે છે." તેમણે જણાવ્યું કે તેમને આ રીતે ટાવર ડિઝાઇન કરવાની પ્રેરણા મળી હતી કારણ કે તેમને લાગ્યું હતું કે ઈરાન "હજુ પણ ઉચ્ચ સ્તર તરફ આગળ વધવું જોઈએ." તેમના મતે, મુખ્ય મેહરાબ એક સસાનિયન કમાન છે જે શાસ્ત્રીય યુગનું પ્રતિનિધિત્વ કરે છે, જ્યારે તેની ઉપરની તૂટેલી કમાન મધ્યયુગીન કમાનનું એક લોકપ્રિય સ્વરૂપ છે જે ઉત્તર-શાસ્ત્રીય યુગનું પ્રતિનિધિત્વ કરે છે. "પાંસળીઓનું નેટવર્ક", જે કમાનોને એકસાથે જોડે છે, તે શાસ્ત્રીય અને ઉત્તર-શાસ્ત્રીય ઈરાન વચ્ચેના જોડાણનું પ્રતિનિધિત્વ કરશે.

ઇસ્ફહાન પ્રાંતના સફેદ આરસપહાણથી બનેલા આ સ્મારકમાં ૮,૦૦૦ બ્લોક પથ્થરનો સમાવેશ થાય છે. આ બધા પથ્થરો ઘનબર રહીમી દ્વારા પૂરા પાડવામાં આવ્યા હતા, જેઓ ખાણના વ્યાપક જ્ઞાન માટે જાણીતા હતા, જેને ઘણીવાર સુલતાન-એ સંગ-એ ઇરાન ("ઈરાનના પથ્થરનો સુલતાન") તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. "તેની જટિલ વણાયેલી સપાટીઓને વ્યાખ્યાયિત કરવા" માટે કમ્પ્યુટરનો ઉપયોગ કરવામાં આવતો હતો, જે તે સમયે એક નવી તકનીકી તકનીક હતી. ટાવરના બાંધકામ માટે મુખ્ય કોન્ટ્રાક્ટર MAP કંપની હતી, જેની દેખરેખ ઇરાની રાજમિસ્ત્રી ગફ્ફર દાવરપનાહ વર્નોસ્ફદેરાની દ્વારા કરવામાં આવી હતી, જે એક પ્રખ્યાત ઈરાની પથ્થરકામકાર હતા. આ પ્રકલ્પને મુખ્યત્વે પાંચસો ઈરાની ઉદ્યોગપતિઓના જૂથ દ્વારા ભંડોળ પૂરું પાડવામાં આવ્યું હતું. MEED ના અહેવાલ મુજબ, બાંધકામનો ખર્ચ લગભગ છ મિલિયન ડોલર હતો.

૧૬ ઓક્ટોબર, ૧૯૭૧ ના રોજ, મિનારનું ઉદ્‌ઘાટન થયું. જોકે, ૧૪ જાન્યુઆરી, ૧૯૭૨ના રોજ, મિનારને જાહેર જનતા માટે ખુલ્લો મૂકવામાં આવ્યો. ૧૯૭૯ની ક્રાંતિ પહેલા, મુખ્ય પ્રદર્શનમાં સાયરસ સિલિન્ડરની એક નકલ રાખવામાં આવી હતી, જે મૂળ બ્રિટિશ મ્યુઝિયમમાં રાખવામાં આવી હતી. સાયરસ સિલિન્ડરની બાજુમાં તેહરાનના મેયર દ્વારા મોહમ્મદ રેઝા પહલવીને સંગ્રહાલયની મૂળ ભેટની યાદમાં આપેલી એક સોનાની તકતી હતી.

## Gallery

File:Azadi Square & Azadi Tower, aerial view 1971.jpg|૧૯૭૧માં શાહયાદ ચોક
File:Azadi Tower at night, September 2016.jpg|પૂર્ણિમાના ચંદ્ર દરમિયાન આઝાદી મિનાર
File:میدان آزادی، میدان شهیاد، برج آزادی، برج شهیاد، تهران Azadi Tower, Azadi Square, Meydea-e Azadi, Meydan-e Shahyad, Tehran province, Iran Flag colors - panoramio.jpg|ઈરાની ધ્વજના રંગોમાં ટાવર
File:3rd Day - The Green Protest Rally.jpg|૨૦૦૯ની રાષ્ટ્રપતિ ચૂંટણીના વિરોધ પ્રદર્શન દરમિયાન મિનાર
File:Azadi Tower interior 2016.jpg|આઝાદી ટાવર અવલોકન તૂતક
File:آزادی نمای پایین.jpg|ટાવરનું લો-એંગલ દૃશ્ય
File:Azadi tower 1.jpg|આઝાદી મ્યુઝિયમની અંદર
File:Azadi tower 7.jpg|આઝાદી મ્યુઝિયમની અંદર
File:Azadi tower 2.jpg|આઝાદી મ્યુઝિયમની અંદર
File:Azadi tower 8.jpg|આઝાદી મ્યુઝિયમની અંદર
File:Banknote of second Pahlavi - 200 rials (rear).jpg|૧૯૭૪ની ૨૦૦-ઈરાની રિયાલની નોટની પાછળ આઝાદી મિનાર
File:2018-09-26 Iran, Tehran, Azadi Tower (2).jpg|મિનારનું દૃશ્ય
File:2018-09-26 Iran, Tehran, Azadi Tower (3).jpg|મિનારનું દૃશ્ય
File:2018-09-26 Iran, Tehran, Azadi Tower (4).jpg|મિનારનું દૃશ્ય
File:040509-AzadiTower-IMG 8567-3.jpg|આઝાદી મિનાર, તેહરાન, ઈરાન
File:040509-AzadiTower-IMG 8561-2.jpg|આઝાદી મિનાર, તેહરાન, ઈરાન
File:040509-AzadiTower-IMG 8560-2.jpg|આઝાદી મિનાર, તેહરાન, ઈરાન

## આ પણ જુઓ
## સંદર્ભ