open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
બ્રહ્મોસમાજ

**બ્રહ્મોસમાજ** ભારતમાં અંગ્રેજોનું શાસન સમયે ભારતીય સમાજમાં અંધશ્રદ્ધાઓ અને સમાજમાં વ્યાપેલાં અનિષ્ટો દૂર કરવા માટે સ્થાપેલી સંસ્થા છે. બ્રહ્મોસમાજે શરુઆતમાં આત્મીય સભા તરીકે ઓળખાતી હતી. ૧૮૨૯માં વિલિયમ બેંટિકની મદદથી સતીપ્રથા નાબૂદ કરવાનો કાયદો પસાર કરવામાં આવ્યો. સ્ત્રીઓની અમાનુષી હત્યા. બાળકીઓને દૂધ પીતી કરવી, માનવ બલિ આ બધી પ્રથાઓ બંધ કરાવવામાં આવી. આજ સમયે રાજા રામમોહનરાયે સમાજસુધારણામાં સાથ આપ્યો અને એક સભાનું આયોજન કર્યું, જે બ્રહ્મોસમાજ નામથી પ્રચલિત બની.

## સંદર્ભ 
## બાહ્ય કડીઓ
* બ્રહ્મોસમાજની વેબસાઇટ

શ્રેણી:ભારતીય સંસ્કૃતિ
શ્રેણી:સમાજશાસ્ત્ર
ઈન્દુલાલ ગાંધી

**ઈન્દુલાલ ફુલચંદ ગાંધી** ગુજરાતી સાહિત્યકાર હતા.

## જીવન 
તેમનો જન્મ ૯ ડિસેમ્બર, ૧૯૦૫ના રોજ મકનસર ખાતે થયો હતો. તેમણે ઇન્ટર આર્ટસ સુધી અભ્યાસ કર્યો પછી પત્રકારત્વ, આકાશવાણીમાં નોકરી, સામયિક- સંપાદન જેવા વ્યવસાયિક કાર્યો કરેલા.

એમનું અવસાન ૧૦ જાન્યુઆરી, ૧૯૮૬ના દિવસે થયું હતું.

## સાહિત્ય સર્જન 
આંધળી માનો કાગળ, તેજરેખા, જીવનના જળ, ખંડિત મૂર્તિઓ, શતદલ, ગોરસી, ઇંધણા, ધનુરદોરી, ભાણી, ઉન્મેષ, પથ્થર ના પારેવા વગેરે તેમના કાવ્યગ્રંથો છે. 

## સંદર્ભ 
શ્રેણી:ગુજરાતી સાહિત્યકાર
શ્રેણી:૧૯૦૫માં જન્મ
શ્રેણી:૧૯૬૮માં મૃત્યુ
રાજેન્દ્ર શાહ

**રાજેન્દ્ર કેશવલાલ શાહ** (જાન્યુઆરી ૨૮, ૧૯૧૩ – જાન્યુઆરી ૨, ૨૦૧૦) ગુજરાતી કવિ હતા. તેમણે ૨૦ કરતાં વધુ કાવ્ય અને ગીત સંગ્રહો પ્રકાશિત કર્યા હતા, જેમાંના મુખ્યત્વે પ્રકૃતિ સૌંદર્ય અને સ્થાનિક લોકોના રોજિંદા જીવન તેમજ માછીમાર સમુદાય પર હતા. તેમની કવિતાઓમાં તેમણે સંસ્કૃત પરિમાણોનો ઉપયોગ કર્યો હતો જે રવિન્દ્રનાથ ટાગોર વડે પ્રભાવિત હતો. ગુજરાતી સાહિત્યમાં તેમણે ગાંધીયુગ પછીના કવિઓમાં અગ્રણી ગણવામાં આવે છે.

thumb|કવિ રાજેન્દ્ર કેશવલાલ શાહ પુસ્તકાલય, હિંમતલાલ પાર્ક પાસે, અમદાવાદ
તેમના વિવિધ વ્યવસાયોમાંથી એકમાં તેઓ મુંબઈમાં પ્રકાશક હતા, જ્યાં તેમણે કવિતાનું સામયિક *કવિલોક *૧૯૫૭માં શરૂ કર્યું હતું. આ પ્રકાશન કેન્દ્ર દર રવિવારે ગુજરાતી કવિઓ માટે મહત્વનું કેન્દ્ર બની ગયું હતું. રાજેન્દ્ર શાહે કવિતાઓ સિવાય ટાગોરના કાવ્ય સંગ્રહ *બાલાકા*, જયદેવના *ગીત ગોવિંદ*, કોલ્ડ્રિજના *ધ રાઇમ ઓફ ધ એન્સિયન્ટ મરિનર* અને દાન્તેના *ડિવાઇન કોમેડી*નો અનુવાદ કર્યો હતો.

તેમણે ૨૦૦૧નો જ્ઞાનપીઠ પુરસ્કાર પ્રાપ્ત થયો હતો. પુરસ્કાર સમિતિએ નોંધ્યું છે, "તેમની લાગણીની તીવ્રતા અને સંશોધન અને અભિવ્યક્તિ તેમણે મહાન કવિ તરીકે અલગ પાડે છે. તેમના કાવ્યોમાં રહેલો ભેદી મર્મ મહાન મધ્યયુગીન કવિઓ નરસિંહ મહેતા, કબીર અને અખા જેવો છે."

## જીવન 
રાજેન્દ્ર શાહનો જન્મ ગુજરાતના કપડવંજ નગરમાં થયો હતો. ૧૯૩૦માં તેમણે અભ્યાસ અધૂરો મૂક્યો અને અસહકારની ચળવળમાં જોડાયા અને જેલવાસ વેઠ્યો. ૧૯૩૧માં તેમના લગ્ન મંજુલા અગ્રવાલ સાથે થયા હતા.

૧૯૩૪માં મહારાજા સયાજીરાવ વિશ્વવિદ્યાલય, વડોદરામાંથી ફિલોસોફીની સ્નાતકની પદવી મેળવી હતી અને ત્યારબાદ અમદાવાદમાં વિદ્યાર્થીઓને અભ્યાસ કરાવવાનું શરૂ કર્યું હતું.

તેમનું અવસાન ૨ જાન્યુઆરી ૨૦૧૦ના રોજ મુંબઈ ખાતે થયું હતું.

## પુસ્તકો 
### કાવ્ય સંગ્રહો 
* *ધ્વનિ* (૧૯૫૧)
* *આંદોલન* (૧૯૫૨)
* *શ્રુતિ* (૧૯૫૭)
* *મોરપીંછ* (૧૯૫૯)
* *શાંત કોલાહલ* (૧૯૬૨)
* *ચિત્રણા* (૧૯૬૭)
* *ક્ષણ જે ચિત્તરંજન* (૧૯૬૮)
* *વિષાદને સાદ* (૧૯૬૮)
* *મધ્યમા* (૧૯૭૮)
* *ઉદ્ ગીતિ* (૧૯૭૯)
* *ઇક્ષણા* (૧૯૭૯)
* *પત્રલેખા* (૧૯૮૧)
* *પ્રસંગ સપ્તક* (૧૯૮૨)
* *પંચપર્વ* (૧૯૮૩)
* *દ્વાસુપમા* (૧૯૮૩)
* *વિભાવન* (૧૯૮૩)
* *ચંદન ભીની અને અનામિક* (૧૯૮૭)
* *અરણ્યક* (૧૯૯૨)

## પુરસ્કારો 
* કુમાર સુવર્ણ ચંદ્રક, ૧૯૪૭.
* રણજિતરામ સુવર્ણચંદ્રક, ૧૯૫૬.
* સાહિત્ય અકાદમી પુરસ્કાર, ૧૯૬૩. *શાંત કોલાહલ* માટે.
* ઓરબિંદો સુવર્ણ ચંદ્રક, ગુજરાતી સાહિત્ય પરિષદ, ૧૯૮૦.
* નરસિંહ મહેતા એવોર્ડ, ૧૯૯૯.
* જ્ઞાનપીઠ એવોર્ડ, ૨૦૦૧.
* નર્મદ સુવર્ણ ચંદ્રક

## સંદર્ભ 
## બાહ્ય કડીઓ
* 

શ્રેણી:ગુજરાતી સાહિત્યકાર
શ્રેણી:કવિ
શ્રેણી:જ્ઞાનપીઠ એવોર્ડ વિજેતા
શ્રેણી:રણજિતરામ સુવર્ણચંદ્રક વિજેતા
શ્રેણી:નર્મદ સુવર્ણચંદ્રક વિજેતા
શ્રેણી:કુમાર સુવર્ણચંદ્રક વિજેતા
શ્રેણી:૧૯૧૩માં જન્મ
શ્રેણી:૨૦૧૦માં મૃત્યુ
શ્રેણી:ગુજરાતી સાહિત્ય પરિષદના પ્રમુખો
ઉશનસ્

**નટવરલાલ પંડ્યા**, જેઓ તેમના ઉપનામ ***ઉશનસ્*** થી વધુ જાણીતા છે, ગુજરાતી ભાષાના કવિ હતા.

## જીવન 
તેમનો જન્મ વડોદરા નજીક આવેલા સાવલી ગામમાં ૨૮ સપ્ટેમ્બર ૧૯૨૦ના રોજ થયો હતો. તેમનું શિક્ષણ મહેસાણા, સિદ્ધપુર, સાવલી અને ડભોઇમાં થયું. તેમણે ૧૯૪૨માં સંસ્કૃતમાં બી.એ. અને ૧૯૪૫માં એમ.એ.ની પદવીઓ મહારાજા સયાજીરાવ વિશ્વવિદ્યાલયમાંથી મેળવી તેમણે રોઝરી હાઇસ્કૂલ અને ગરડા કોલેજ, નવસારી તેમજ જે.પી. શ્રોફ આર્ટ્સ કોલેજ, વલસાડમાં અધ્યાપન કાર્ય કર્યું હતું. તેમણે ૧૯૭૯માં ગુજરાતી અધ્યાપક સંઘના પ્રમુખ તરીકે સેવા આપી. ૧૯૯૧ થી ૧૯૯૩ દરમિયાન તેઓ ગુજરાતી સાહિત્ય પરિષદના પ્રમુખ રહ્યા હતા.

તેમનું અવસાન ૬ નવેમ્બર ૨૦૧૧ના રોજ વલસાડ, ગુજરાતમાં થયું હતું. *સ્પંદ અને છંદ* (૧૯૬૮), *કિંકિણી* (૧૯૭૧), *ભારતદર્શન* (૧૯૭૪), *અશ્વત્થ* (૧૯૭૫), *રૂપના લય* (૧૯૭૬), *વ્યાકુલ વૈષ્ણવ* (૧૯૭૭), *પૃથ્વીને પશ્ચિમ ચહેરે* (૧૯૭૯) અને *શિશુલોક* (૧૯૮૪)નો સમાવેશ થાય છે. *વાલાવી*, *બા આવી* અને *સદમાતાનો ખાંચો* તેમના વાર્તા અને કવિતા સંપાદનો છે. તેમણે *પંતુજી*, *દોશીની વહુ* અને *તૃણનો ગ્રહ* નાટકો પણ લખ્યાં છે.

તેમના સન્માનમાં ગુજરાતી સાહિત્ય પરિષદ દ્વારા *ઉશનસ્ પુરસ્કાર* દર બે વર્ષે કવિઓને અપાય છે.

## સંદર્ભ 
## બાહ્ય કડીઓ 
* ગુજરાતી સાહિત્ય પરિષદ પર પરિચય

શ્રેણી:ગુજરાતી સાહિત્યકાર
શ્રેણી:કવિ
શ્રેણી:રણજિતરામ સુવર્ણચંદ્રક વિજેતા
શ્રેણી:નર્મદ સુવર્ણચંદ્રક વિજેતા
શ્રેણી:કુમાર સુવર્ણચંદ્રક વિજેતા
શ્રેણી:૧૯૨૦માં જન્મ
શ્રેણી:૨૦૧૧માં મૃત્યુ
શ્રેણી:ભારતીય પુરુષ કવિઓ
શ્રેણી:ગુજરાતી સાહિત્ય પરિષદના પ્રમુખો
રાજા રામમોહનરાય

**રાજા રામમોહનરાય** એક સમાજ સુધારક હતા. તેમણે ધર્મમાં રહેલાં દૂષણો દૂર કરવા અનેક પ્રયત્નો કર્યા હતા અને એકેશ્વરવાદનો પ્રચાર કર્યો હતો. તેમણે આત્મીય સભા નામે સંસ્થા સ્થાપી, પાછળથી આ સંસ્થા બ્રહ્મોસમાજ તરીકે પ્રચલિત બની. બ્રહ્મો સમાજે વિશેષ કરીને બંગાળમાં સમાજ અને ધર્મ સુધારણાના ક્ષેત્રે મહત્ત્વનો ફાળો આપ્યો. બ્રહ્મોસમાજ તરફથી ‘સંવાદ કૌમુદી’ નામે સાપ્તાહિક પણ બહાર પાડવામાં આવ્યું. રાજા રામમોહનરાયે વિશેષ કરીને ‘બાળલગ્નો અને બહુપત્ની પ્રથા’ને દૂર કરવા પ્રયત્નો કર્યા. તેમજ ‘સતીપ્રથા’ની વિરુદ્ધ મોટી ઝુંબેશ ચલાવી તેમણે કહ્યું, ધર્મશાસ્ત્રમાં કયાંય પણ સતીપ્રથાનો ઉલ્લેખ જોવા મળતો નથી.

રાજા રામમોહનરાય આધુનિક ભારતના આધસુધારક ગણાય છે. નવા યુગના અગ્રદૂત અને જયોતિર્ધર પણ કહેવાય છે. આજે પણ બ્રહ્મોસમાજ સમાજ સુધારણા માટે કાર્યરત છે. આજે બાળલગ્નો, સતીપ્રથા, બહુપત્નીપ્રથા વગેરે લુપ્તપ્રાપ્ય બન્યાં છે.

## જીવન 
રામ મોહનરાયનો જન્મ બંગાળ  પ્રાંતના હુગલી જિલ્લાના રાધાનગર ગામમાં ૨૨ મે ૧૭૭૨ માં થયો હતો. તેમના પિતા રમાકાંત વૈષ્ણવ કુટુંબના  હતા, જયારે માતા તારિણીદેવી શૈવ કુટુંબના  હતા.

રામ મોહન રાયે તેમના જીવનમાં ત્રણ વખત લગ્ન કાર્ય હતા. તેમની પહેલી પત્ની વહેલી મૃત્યુ પામી હતી. તેઓને બે પુત્ર હતા રાધાપ્રસાદ અને ૧૮૦૦ માં અને બીજી પત્ની દ્વારા રામપ્રસાદ ૧૮૧૨ માં થયો હતો તેમની બીજી પત્નીનું મૃત્યુ ૧૮૨૪ માં થયું હતું. તેમની ત્રીજી પત્ની તેમની સાથે રહી હતી. 

રાજા રામમોહન રાયનું બાળપણના શિક્ષણની માહિતી વિવાદિત છે. એક બાજુ જોઈએ તો રાજા રામ મોહન રાય નું પ્રારંભિક શિક્ષણ તેમના ગામની નિશાળ માં શરુ થયું હતું. જ્યાં તેઓ બંગાળી, સંસ્કૃત અને ફારસી ભાષાઓનું જ્ઞાન મેળવ્યું. ત્યારબાદ તેઓ મદ્રાસના પટનામાં અરબી અને ફારસી ભાષા શીખ્યા અને ત્યારબાદ તેઓને વેદ અને ઉપનિષદ જેવા સંસ્કૃત અને હિંદુ ગ્રંથો નો અભ્યાસ કરવા માટે બનારસ (કાશી) મોકલવામાં આવ્યા. જોકે આ બંને સમયગાળાના સ્થાન અનિશ્ચિત છે. 

જોકે એવું માનવું  રહ્યું કે તેઓ જયારે નવ વર્ષના હતા ત્યારે તેઓને પટના મોકલવામાં આવ્યા અને ત્યારબાદ બે વર્ષ પછી તેઓને બનારસ મોકલવામાં આવ્યા હોય. 

ફારસી અને અરબી ભાષાઓના અભ્યાસ પરથી તથા યુરોપિયન દેવવાદના અભ્યાસથી તેમના પર એકેશ્વરવાદના  વિચારનો પ્રભાવ પડ્યો. તે સમયે તેઓ પોતાનો પહેલો ગ્રંથ  લખી રહ્યા હતા. તે સમયે તેઓ સારી રીતે અંગ્રેજી બોલી કે લખી શકતા ન હતા કે કદાચ સમજી પણ શકતા નહીં.

રાજા રામમોહનરાયે સમાજ સુધારણા માટે ‘ઇસ્ટ ઇન્ડિયા કંપની’ની બહુમૂલ્ય નોકરી છોડી દીધી. રાજા રામમોહનરાયના સમાજ સુધારણાનાં કાર્યોથી ખુશ થઇને મુગલ બાદશાહે ૧૮૩૧માં તેમને ‘રાજા’નો ઇલકાબ આપીને પોતાના વકીલ તરીકે ઇંગ્લેન્ડ મોકલ્યા.

૨૭  સપ્ટેમ્બર ૧૮૩૩ ના રોજ તેમનું અવસાન થયું હતું.

## સંદર્ભ 
## બાહ્ય કડીઓ
* જીવનચરિત્ર (કલકત્તાવેબ.કોમ) 

શ્રેણી:વ્યક્તિત્વ
છોડવડી

પરબ સ્થાનક નુ ચૈતન્ય જાગ્રત કરનાર સંત શ્રી દેવીદાસ બાપુ નુ સંત જીવન પહેલા નુ નામ શ્રી દેવાભગત હતુ. માનવ સેવા ની શરુઆત તેમણે છોડવડી ગામ થી કરી હતી.છોડવડી ગામ ને તેમણે પાણીની સેવા કરતા શીખવ્યુ છે.
પ્રિયકાંત મણિયાર

**પ્રિયકાંત મણિયાર** ગુજરાતી ભાષાના જાણીતા કવિ હતા.

## જીવન 
તેમનો જન્મ ૨૪ જાન્યુઆરી, ૧૯૨૭ ના રોજ અમદાવાદ જિલ્લાના વિરમગામ ખાતે થયો હતો. તેમણે ફક્ત ૯ ધોરણ સુધી અભ્યાસ કરેલો. તેમનું અવસાન ૨૫ જૂન, ૧૯૭૬ ના રોજ અમદાવાદ ખાતે થયું હતું.

## સર્જન
તેમનો પ્રથમ કાવ્યસંગ્રહ *પ્રતીક* ૧૯૫૩માં પ્રગટ થયો હતો. ત્યાર બાદ *અશબ્દ રાત્રિ* (૧૯૫૯), *સ્પર્શ* ‍(૧૯૬૬), *સમીપ* ‍(૧૯૭૨), *પ્રબલ ગતિ* (૧૯૭૪) પ્રગટ થયા હતા. *વ્યોમલિપિ* અને *લીલેરો ઢાળ* તેમના મરણોત્તર પ્રકાશનો છે.

## સન્માન 
* કુમાર સુવર્ણ ચંદ્રક
* ૧૯૭૨-૭૩: ઉમા-સ્નેહરશ્મિ પારિતોષિક
* ૧૯૮૨: સાહિત્ય અકાદમી, દિલ્હીનો પુરસ્કાર

## સંદર્ભ 
## પૂરક વાચન 
* 
* 
* 

## બાહ્ય કડીઓ 
* 
* 
* ગુજરાતી સાહિત્ય પરિષદ પર પરિચય

શ્રેણી:ગુજરાતી સાહિત્યકાર
શ્રેણી:કુમાર સુવર્ણચંદ્રક વિજેતા
શ્રેણી:૧૯૨૭માં જન્મ
શ્રેણી:૧૯૭૬માં મૃત્યુ
દેવકી ગાલોળ

**દેવકી ગાલોળ** ગામ ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર પ્રદેશમાં આવેલા રાજકોટ જિલ્લાના કુલ ૧૪ તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા  જેતપુર તાલુકામાં આવેલું છે. આ ગામમાં આંગણવાડી, પંચાયતઘર તેમજ પ્રાથમિક શાળા જેવી સુવિધાઓ આવેલી છે. દેવકી ગાલોળમાં ખેતી અને પશુપાલન મુખ્ય વ્યવસાય છે. ઘઉં, ડાંગર, બાજરો, કપાસ, જીરૂ, મગફળી અને શાકભાજી આ ગામનાં ખેત-ઉત્પાદનો છે.

ફતેપુરને કર્મભૂમી બનાવનારા સંત ભોજા ભગત (ભોજલરામ બાપા)નું જન્મ સ્થળ આ ગામ છે.

શ્રેણી:જેતપુર તાલુકો
ન્હાનાલાલ

**ન્હાનાલાલ** (૧૮૭૭-૧૯૪૬) જાણીતા ગુજરાતી સાહિત્યકાર હતા. તેઓ અપદ્યાગદ્ય (અછાંદસ) કે ડોલનશૈલીનાં જનક હતા. કવિ ન્હાનાલાલના પિતા દલપતરામ ડાહ્યાભાઈ નર્મદ યુગના મહાન કવિ હતા.

તેઓ *ગુજરાતના મહાકવિ* કહેવાય છે.

## જીવન 
તેમનો જન્મ માર્ચ ૧૬, ૧૮૭૭ના રોજ અમદાવાદ શહેરમાં થયો હતો. એમની મૂળ અટક ત્રિવેદી હતી. ૧૮૯૩માં તેમણે મેટ્રિકની પરીક્ષા પાસ કરી અને આગળ અભ્યાસ અમદાવાદની ગુજરાત કોલેજ, મુંબઈની ઍલ્ફિન્સ્ટન અને પૂનાની ડેક્કન કોલેજમાં કર્યો. ૧૮૯૯માં તેમણે તત્વજ્ઞાનના મુખ્ય વિષય સાથે બી.એ. અને ૧૯૦૧માં ઇતિહાસના વિષય સાથે એમ.એ. થયા. તેઓ ફારસી પણ બહુ સારી રીતે શીખ્યા હતા.

એમ.એ. થયા પછી તેઓ ૧૯૦૨ થી ૧૯૦૪ સાદરાની સ્કૉટ કૉલેજમાં અને ૧૯૦૪ થી ૧૯૧૮ રાજકોટની રાજકુમાર કોલેજમાં અધ્યાપક રહ્યા. વચમાં બે-અઢી વર્ષ રાજકોટ રાજ્યના સરન્યાયધીશ અને નાયબ દિવાનની પણ કામગીરી બજાવી. ૧૯૧૮માં કાઠિયાવાડ એજન્સીના શિક્ષણાધિકારી નિમાયા. ૧૯૧૯ માં ગાંધીજીની પચાસમી જન્મજયન્તીને નિમિત્તે ‘ગુજરાતનો તપસ્વી’ રચનાથી ગાંધીજીને અર્પણ કરી હતી. ૧૯૨૦માં લાંબી રજા પર ઉતરીને ૧૯૨૧માં તેમણે સરકારી નોકરીમાંથી રાજીનામું આપી અમદાવાદને પોતાનું કાયમી નિવાસસ્થાન બનાવ્યું અને સાહિત્ય સર્જનમાં બાકીનું જીવન પસાર કર્યું.

તેમનું અવસાન જાન્યુઆરી ૯, ૧૯૪૬ના દિને અમદાવાદ ખાતે થયું હતું.

## સર્જન 
* કવિતા - ‘કેટલાંક કાવ્યો’-ભા. ૧-૨-૩ (૧૯૦૩, ૧૯૦૮, ૧૯૩૫), ‘ન્હાના ન્હાના રાસ’-ભા.૧-૨-૩ (૧૯૧૦, ૧૯૨૮, ૧૯૩૭), ‘ગીતમંજરી’-૧-૨ (૧૯૨૮, ૧૯૫૬), ‘રાજસૂત્રોની કાવ્યત્રિપુટી’ (૧૯૦૩, ૧૯૦૫, ૧૯૧૧), ‘ચિત્રદર્શનો’ (૧૯૨૧), ‘પ્રેમભક્તિ ભજનાવલિ’ (૧૯૨૪), ‘દાંપત્યસ્તોત્રો’ (૧૯૩૧), ‘બાળકાવ્યો’ (૧૯૩૧), ‘મહેરામણનાં મોતી’ (૧૯૩૯), ‘સોહાગણ’ (૧૯૪૦), ‘પાનેતર’ (૧૯૪૧), ‘પ્રજ્ઞાચક્ષુનાં પ્રજ્ઞાબિંદુઓ’ (૧૯૪૩)
* નાટ્ય કવિતા – ‘ઇન્દુકુમાર’-૧-૨-૩ (૧૯૦૯, ૧૯૨૭, ૧૯૩૨), ‘પ્રેમકુંજ’ (૧૯૨૨), ‘ગોપિકા’ (૧૯૩૫), ‘પુણ્યકંથા’ (૧૯૩૭), ‘જગત્પ્રેરણા’ (૧૯૪૩), ‘અજિત અને અજિતા’ (૧૯૫૨), ‘અમરવેલ’ (૧૯૫૪), ‘જયા-જયન્ત’ (૧૯૧૪), ‘વિશ્વગીતા’ (૧૯૨૭), ‘રાજર્ષિ ભરત’ (૧૯૨૨), ‘જહાંગીર-નૂરજહાંન’ (૧૯૨૮), ‘શાહનશાહ અકબરશાહ’ (૧૯૩૦), ‘સંઘમિત્રા’ (૧૯૩૧) ‘શ્રીહર્ષદેવ’ (૧૯૫૨)
* ચરિત્ર- કવિશ્વર દલપતરામ     
* અન્ય - વસંતોત્સવ (૧૯૯૮, ૧૯૦૫), હરિસંહિતા મહાકાવ્ય, સાહિત્યમંથન, કુરુક્ષેત્ર

## સન્માન 
* માર્ચ ૧૬, ૧૯૭૮ના દિવસે ભારતીય ટપાલ ખાતા દ્વારા એમના નામની ટિકિટ બહાર પાડવામાં આવી હતી.

## સંદર્ભ 
## બાહ્ય કડીઓ 
* ગુજરાતી સાહિત્ય પરિષદ પર પરિચય
* [ન્હાના ન્હાના રાસ ભાગ - ૧ (સંપૂર્ણ) - કાવ્યસંગ્રહ - ગુજલિટ.કોમ પર ](http://gujlit.com/book-details.php?bId=14&name=%E0%AA%A8%E0%AB%8D%E0%AA%B9%E0%AA%BE%E0%AA%A8%E0%AA%BE%20%E0%AA%A8%E0%AB%8D%E0%AA%B9%E0%AA%BE%E0%AA%A8%E0%AA%BE%20%E0%AA%B0%E0%AA%BE%E0%AA%B8%20%E2%80%93%20%E0%AA%AD%E0%AA%BE%E0%AA%97%20%E0%AB%A7%20%E2%80%93%20(%E0%AA%95%E0%AA%BE%E0%AA%B5%E0%AB%8D%E0%AA%AF%E0%AA%B8%E0%AA%82%E0%AA%97%E0%AB%8D%E0%AA%B0%E0%AA%B9)%20%E2%80%93%20%E0%AA%A8%E0%AB%8D%E0%AA%B9%E0%AA%BE%E0%AA%A8%E0%AA%BE%E0%AA%B2%E0%AA%BE%E0%AA%B2%20%E0%AA%A6%E0%AA%B2%E0%AA%AA%E0%AA%A4%E0%AA%B0%E0%AA%BE%E0%AA%AE%20%E0%AA%95%E0%AA%B5%E0%AA%BF) 

શ્રેણી:વ્યક્તિત્વ
શ્રેણી:સાહિત્યકાર
શ્રેણી: ગુજરાતી સાહિત્યકાર
શ્રેણી:૧૯૪૬માં મૃત્યુ
મકરંદ દવે

**મકરંદ વજેશંકર દવે** એ ગુજરાતી ભાષાના કવિ હતા. તેમના કાવ્યગ્રંથો તરણાં, જયભેરી, ગોરજ, સૂરજમુખી, સંજ્ઞા, સંગતિ, ઝબુક વીજળી ઝબુક વગેરે પ્રસિદ્ધ છે.

## જીવન 
તેમનો જન્મ ગોંડલ, ગુજરાતમાં ૧૩ નવેમ્બર, ૧૯૨૨ના રોજ વજેશંકર દવેને ત્યાં થયો હતો. ગોંડલમાં પ્રાથમિક શિક્ષણ પૂર્ણ કર્યા બાદ, તેમણે ૧૯૪૦માં રાજકોટની ધરમસિંહજી કોલેજમાં દાખલો લીધો અને ૧૯૪૨માં ભારત છોડો આંદોલનમાં ભાગ લેવા માટે અભ્યાસ છોડી દીધો હતો. તેમના પ્રારંભિક જીવનમાં જ તેઓ આધ્યાત્મિક ગુરુ નાથાલાલ જોષીના સંપર્કમાં આવ્યા હતા. ૧૯૬૮માં તેમના લગ્ન લેખિકા કુન્દનિકા કાપડીઆ સાથે થયા. તેઓ પછી મુંબઈ સ્થાયી થયા હતા.

તેઓ *કુમાર* (૧૯૪૪-૪૫), *ઉર્મિ નવરચના* (૧૯૪૬), *સંગમ*, *પરમાર્થી* સામયિકો અને *જય હિંદ* દૈનિકના સંપાદક રહ્યા હતા. તેમના આધ્યાત્મિક અને સાહિત્યિક સર્જન માટે તેમને સાહિત્ય ગૌરવ પુરસ્કાર(૧૯૯૭), નરસિંહ મહેતા પુરસ્કાર, અરબિંદો પુરસ્કાર મળ્યા હતા.

૩૧ જાન્યુઆરી, ૨૦૦૫ના રોજ નંદીગ્રામ, વલસાડ ખાતે તેમનું અવસાન થયું હતું. 

*તરણાં* (૧૯૫૧), *જયભેરી* (૧૯૫૨), *ગોરજ* (૧૯૫૭), *સૂરજમુખી* (૧૯૬૧), *સંજ્ઞા* (૧૯૬૪), *સંગતિ* (૧૯૬૮) જેવા એમના કાવ્યસંગ્રહો છે. *ઝબૂક વીજળી ઝબૂક* (૧૯૫૫) બાળકાવ્યસંગ્રહ અને *શેણી વિજાણંદ* (૧૯૫૬) ગીતનાટિકા છે. 

*માટીનો મ્હેકતો સાદ* (૧૯૮૧) એમની હલધર બલરામ પરની નવલકથા છે; *બે ભાઈ* (૧૯૫૮), અને *તાઈકો* (૧૯૬૮) બાળનાટકો છે; *પીડ પરાઈ* (૧૯૭૩) તેમના પ્રસંગચિત્રો છે; *યોગી હરનાથના સાંનિધ્યમાં* (ત્રી. આ. ૧૯૭૭) વ્યક્તિપરિચય છે.

એમનું અધ્યાત્મચિંતન *અંતર્વેદી* (૧૯૭૮), *યોગપથ* (૧૯૭૮), *સહજને કિનારે* (૧૯૮૦), *ભાગવતી સાધના* (૧૯૮૨), *ગર્ભદીપ* (૧૯૮૩), *ચિરંતના* (૧૯૮૩) જેવા ગ્રંથોમાં રજૂ થયું છે. *વિષ્ણુસહસ્રનામઃ આંતરપ્રવેશ* (૧૯૮૪)માં કાન્તિલાલ કાલાણી સાથે ભગવદનામો વિશે સહિયારું ચિંતન છે. *એક પગલું આગળ* (૧૯૮૨)માં સામાજિક ચિંતન છે.

*સત કેરી વાણી* (૧૯૭૦) એમણે સંપાદિત કરેલો ભજનસંગ્રહ છે. *ઘટને મારગે* (૧૯૪૬) અને *ટારઝનઃ જંગલોનો રાજા* (૧૯૪૭) એમના અનુવાદો છે.

## સંદર્ભ 
## બાહ્ય કડીઓ 
* ગુજરાતી સાહિત્ય પરિષદ પર પરિચય

શ્રેણી:ગુજરાતી સાહિત્યકાર 
શ્રેણી:વ્યક્તિત્વ
શ્રેણી:રણજિતરામ સુવર્ણચંદ્રક વિજેતા
શ્રેણી:૧૯૨૨માં જન્મ
સૈફ પાલનપુરી

** સૈફ પાલનપુરી** (મૂળનામ: સૈફુદ્દીન ગુલામ અલી ખારાવાલા) મુશાયરા પ્રવૃત્તિના અગ્રેસર ગઝલકાર હતા.

તેમનો જન્મ ૩૦ ઓગસ્ટ, ૧૯૨૩ ના રોજ પાલનપુરમાં થયો હતો. તેમની માતાનું નામ રૂકૈયાબાઈ અને પિતાનું નામ ગુલામઅલી હતું. એમનાં ગુજરાતી ગઝલકાર બનવા પાછળ શયદાનો હાથ હતો અને એટલે એમણે તેમને પોતાના ઉસ્તાદ માનેલા અને સૈફ પોતાને ‘શયદાશિષ્ય’ તરીકે ઓળખાવવામાં ગૌરવ અનુભવતા.

તેમનું અવસાન ૭ મે, ૧૯૮૦ ના રોજ થયુ હતું.

## મુખ્ય રચનાઓ 
* ગઝલસંગ્રહો: *ઝરુખો* (૧૯૬૮), *હિંચકો* (૧૯૭૧), *એજ ઝરુખો એજ હીંચકો*.
* સંપાદન: મરીઝ સાહેબ સાથે “બગીચો” નામનું સંપાદન.

## સંદર્ભ 
શ્રેણી:ગુજરાતી સાહિત્યકાર
શ્રેણી:૧૯૨૩માં જન્મ
શ્રેણી:૧૯૮૦માં મૃત્યુ
વેણીભાઈ પુરોહિત

**વેણીભાઈ જમનાદાસ પુરોહિત**, (૧ ફેબ્રુઆરી ૧૯૧૬ - ૩ જાન્યુઆરી ૧૯૮૦) (ઉપનામ: *સંત ખુરશીદાસ*) ગુજરાતી કવિ અને વાર્તાકાર હતા.

## જીવન
તેમનો જન્મ જામખંભાળિયામાં થયો હતો અને પ્રાથમિક શિક્ષણ અને માધ્યમિક શિક્ષણ જામખંભાળિયામાં થયું. વ્યવસાયાર્થે મુંબઈમાં *બે ઘડી મોજ*માં જોડાયા. ૧૯૩૯ થી ૧૯૪૨ સુધી અમદાવાદમાં *પ્રભાત* દૈનિક, *ભારતી સાહિત્ય સંઘ* અને *સસ્તું સાહિત્ય*માં પ્રુફફરીડિંગ. ૧૯૪૨ની લડતમાં દશ માસ જેલવાસ. ૧૯૪૪ થી ૧૯૪૯ સુધી *પ્રજાબંધુ* અને *ગુજરાત સમાચાર*માં પત્રકાર. ૧૯૪૯થી જીવનના અંત સુધી મુંબઈમાં *જન્મભૂમિ* દૈનિકમાં. મુંબઈમાં અવસાન.

## સર્જન
એમણે *સિંજારવ* (૧૯૫૫), *ગુલઝારે શાયરી* (૧૯૬૨), *દીપ્તિ* (૧૯૬૬) અને *આચમન* (૧૯૭૫) કાવ્યસંગ્રહોની રચનાઓમાં ગીત, ભજન, ગઝલ, સૉનેટ, મુક્તક તેમ જ લાંબી વર્ણનાત્મક રચનાઓ જેવા કાવ્યપ્રકારો અજમાવ્યા છે. માત્રા મેળ દેશીઓ, સંસ્કૃતવૃત્તો ને અછાંદસમાં પણ એમણે રચનાઓ કરી છે. એમની કવિતાનું ઉત્તમાંગ ગીતો અને ભજનો છે. બાળવયે વતનમાં મળેલા સંગીતના સંસ્કારો એમનાં ગીતોમાં શબ્દસંગીતથી સૂક્ષ્મ સૂઝ સાથે પ્રગટ થયા છે. *નાનકડી નારનો મેળો*, *ઝરમર*, *અમારા મનમાં*, *પરોઢિયાની પદમણી* વગેરે નોંધપાત્ર ગીતો છે. ભજનોમાં તળપદી વાણીની બુલંદતા, પ્રાચીન લયઢાળોની સહજ હથોટી અને ભક્તિ તથા ભાવનાભર્યું સંવેદનતંત્ર એમને સિદ્ધિ અપાવે છે. 

*નયણાં*, *અમલકટોરી*, *હેલી*, *વિસામો*, *સુખડ અને બાવળ* વગેરે ઉત્તમ ભજનો છે. મસ્તી, માધુર્ય, ચિત્રાત્મકતા, પ્રવાહિતા અને મોકળાશ એ એમની અભિવ્યક્તિની લાક્ષણિકતાઓ છે. પ્રણય, પ્રભુ, દેશભક્તિ, પ્રકૃતિ અને તત્કાલીન ઘટનાઓનું નિરૂપણ એમણે રંગદર્શી દ્રષ્ટિથી કર્યું છે.

એમની કેટલીક ગઝલો સ્મરણીય છે; *અખા ભગત* ના ઉપનામથી એમણે *જન્મભૂમિ*માં "ગોફણ ગીતા" નામે કટાક્ષ-કટાર ચલાવી હતી, તેમાં તત્કાલીનતા વધુ અને કવિતા ઓછી છે. *કાવ્યપ્રયાગ* (૧૯૭૮)માં પ્રાચીન-અદ્યતન કાવ્યોનો અરૂઢ ભાષામાં ભાવલક્ષી આસ્વાદ કરાવેલો છે. એમણે *અત્તરના દીવા* (૧૯૫૨), *વાંસનું વન*, *સેતુ* નામના વાર્તાસંગ્રહો પણ આપ્યાં છે.

ઉમાશંકર જોષી તેમને *બંદો બદામી* કહેતા હતા. કવિ બાલમુકુંદ દવે તેમના ખાસ મિત્ર હતા. ગુજરાતી ચલચિત્ર *કંકુ* ના બધા ગીતો તેમના લખેલા છે. આ ઉપરાંત "ડાકુરાણી ગંગા", "ગુણ સુંદરીનો ઘરસંસાર", "બહુરૂપી", "ગજરા મારુ", "ધરતીના છોરું", "ઘરસંસાર" વગેરે ચલચિત્ર માં પણ તેઓએ ગીતો લખ્યાં હતાં. તેમણે લખેલું *તારી આંખનો અફીણી* ગીત અત્યંત લોકપ્રિય બન્યું હતું.

## મુખ્ય રચનાઓ 
* કવિતા:
# સિંજારવ,
# ગુલઝારે શાયરી, 
# દીપ્તિ,
# આચમન,
# સહવાસ - બાલમુકુંદ દવે સાથેનો સંયુક્ત કાવ્ય સંગ્રહ

* વાર્તાસંગ્રહ:
# અત્તરના દીવા, 
# વાંસનું વન,
# સેતુ

* સંપાદન:
# કાવ્યપ્રયાગ

## સંદર્ભ
## બાહ્ય કડીઓ
* વેણીભાઇ પુરોહિત - ગુજરાતી સાહિત્ય પરિષદ પર

શ્રેણી:વ્યક્તિત્વ
શ્રેણી: ગુજરાતી સાહિત્યકાર
શ્રેણી:૧૯૧૬માં જન્મ
શ્રેણી:૧૯૮૦માં મૃત્યુ
મરીઝ

**મરીઝ** ‍(જન્મે: અબ્બાસ અબ્દુલઅલી વાસી) જાણીતા ગુજરાતી ગઝલકાર હતા. તેમણે લખેલી ઉમદા ગઝલોને કારણે તેમને *ગુજરાતના ગાલીબ* તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.

## જીવન 
તેમનો જન્મ ૨૨ ફેબ્રુઆરી ૧૯૧૭ના રોજ દક્ષિણ ગુજરાતના સુરત શહેરમાં અબ્દુલ અલી વાસીના ઘરમાં થયો હતો. પિતા વ્યવસાયે શિક્ષક હતા. તેમણે તેમની માતાની છત્રછાયા ખૂબ નાની ઉંમરમાં જ ગુમાવી હતી. તેમને બાળપણમાં શિક્ષણમાં રસ પડતો નહિ અને શાળાએ જવાને બદલે તેઓ સુરત રેલ્વે સ્ટેશને આવતી-જતી રેલગાડીઓના એન્જીન જોવામાં સમય પસાર કરતા. વ્યવસાયે શિક્ષક એવા પિતાથી શિક્ષણ પ્રત્યેની તેમની આ નિરસતા સહન ન થતા, તેમને મુંબઈ પૈસા કમાવવા મોકલી દીધા હતા. 

‘મરીઝ’ની ગઝલ એની સ્વરૂપગત મર્યાદાઓને અતિક્રમી ઊંચી કવિતા સિદ્ધ કરી શકી છે. એમની ગઝલોમાં ઉત્તમ શેરોની સંખ્યા ઘણી છે. કેટલીક તો સાદ્યન્તસિદ્ધ ગઝલો છે. એમણે જીવન વિશે, પોતાની અવદશા વિશે, ભાંગી પડેલા પ્રેમની વ્યથા વિશે, મિત્રો વિશે અને પરવરદિગાર વિશે કલાત્મક અભિવ્યક્તિવાળા શેર આપ્યા છે. એમના શેરની વિશેષતા એ છે કે તે સાદી સરળ વાણીમાં માર્મિક વાત કહી જાય છે. એમાં કવિનો મર્મ કે ક્યારેક કટાક્ષ એવી રીતે ધ્વનિત થતો હોય છે કે તે સહસા પમાય નહીં. આમ, ઊંડાણ અને અસરકારકતાના ગુણોને કારણે કાવ્યરસિકો એમને ગાલિબ સાથે સરખાવવા પ્રેરાયા છે. તેઓ ગુજરાતી ગઝલક્ષેત્રે સાચી કવિતાના સર્જક છે.. ધર્મ-નિરપેક્ષ હોવા છતાં, પૈસા માટે મુસ્લીમ ધર્મગુરુઓ માટે ‘ઇન્સાફ’ દૈનિકમાં સુધારા વિરોધી લેખો લખતા.

૧૯૬૫માં એક ધનવાન વ્યક્તિએ રાતોરાત પ્રસિદ્ધિ પ્રાપ્ત કરવાના આશયથી મરીઝ પાસેથી તેમની ગઝલોનો સંગ્રહ સારી એવી કિંમતે ખરીદી લીધો હતો અને સપ્ટેમ્બર ૧૯૬૬માં **દર્દ** નામે ૧૨૫ પાનાંના પૂસ્તક રૂપે તે પ્રગટ પણ કર્યો. પરંતુ સાહિત્યજગતમાં આ વાત ખુલ્લી પડી ગઈ અને સાહિત્યકારો તથા મરીઝના ચાહકોએ હોહા મચાવી દેતા તે પુસ્તક તાત્કાલિક વેચાણમાંથી પાછું ખેંચી લેવામાં આવ્યું હતું.

## પૂરક વાચન 
* 
* 
* 

## સંદર્ભ
શ્રેણી: ગુજરાતી સાહિત્યકાર 
શ્રેણી:વ્યક્તિત્વ
શ્રેણી:૧૯૧૭માં જન્મ
શ્રેણી:૧૯૮૩માં મૃત્યુ
ભોપાલ

**ભોપાલ** ભારત દેશના મધ્ય ભાગમાં આવેલ મધ્ય પ્રદેશ રાજ્યનું પાટનગર છે. આ ઉપરાંત ભોપાલમાં ભોપાલ જિલ્લાનું મુખ્ય મથક પણ છે. આ શહેરમાં આવેલ નાનાં મોટાં જળાશયોને કારણે ભોપાળને *સરોવરનું નગર* (*झीलों की नगरी*) તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે.

## ભોપાલ ગેસ દુર્ઘટના 
આ શહેરમાં ૧૯૮૪ના વર્ષમાં અહીં આવેલી અમેરીકન કંપની યૂનિયન કાર્બાઇડમાં થયેલા મિથાઇલ આઇસોસાઇનાઇડ નામના ઝેરી વાયુના ગળતરના કારણે લગભગ વીસ હજાર લોકોનાં મૃત્યુ થતાં કાળો કેર વ્યાપી ગયો હતો. ભોપાલ ગેસ કાંડના કુપ્રભાવનાં પરિણામે અહીં આજે પણ વાયુ પ્રદુષણ, ભુમિ પ્રદુષણ, જળ પ્રદુષણ ઉપરાંત જૈવિક વિકલાંગતા અને અન્ય રુપે જોવા મળે છે. આ કારણે આ શહેર ઘણાં આંદોલનોનું કેન્દ્ર પણ રહ્યું છે.

## પરિવહન 

File:Raja Bhoj International Airport (BHO) Bhopal India.jpg|રાજા ભોજ ઇન્ટરનેશનલ એરપોર્ટ (BHO)
File:Kushabhau Thakre ISBT Bhopal (1).jpg|કુશાભાઉ આંતરરાજ્ય બસ સ્ટેશન
File:Bhopal Junction new building 01.jpg|ભોપાલ જંકશનની નવી ઇમારત

ભોપાલ રાષ્ટ્રીય ધોરી માર્ગ, હવાઈ માર્ગ તેમ જ રેલ્વે માર્ગ દ્વારા દેશના અન્ય ભાગો સાથે જોડાયેલ હોવાથી અહીં પહોંચવા માટે વિવિધ પ્રકારની અદ્યતન સેવાઓ મળી રહે છે. 

શ્રેણી:મધ્યપ્રદેશ
શ્રેણી:ભારત દેશનાં રાજ્યનાં મુખ્ય મથકો
શ્રેણી:મધ્ય પ્રદેશનાં જિલ્લા મથકો
હૈદરાબાદ

**હૈદરાબાદ** દક્ષિણ ભારતના તેલંગાણા અને આંધ્ર પ્રદેશ રાજ્યનું સરકારી પાટનગર છે. હૈદરાબાદ (તેલુગુ: హైదరాబాదు,ઉર્દૂ: ) આ રાજ્યના તેલંગાણા વિસ્તારમાં આવેલું છે.

હૈદરાબાદ રાષ્ટ્રીય ધોરી માર્ગ, હવાઈ માર્ગ તેમ જ રેલ્વે માર્ગ દ્વારા દેશના અન્ય ભાગો સાથે જોડાયેલ હોવાથી અહીં પહોંચવા માટે વિવિધ પ્રકારની અદ્યતન સેવાઓ મળી રહે છે. હૈદરાબાદ નગર તેની પ્રાચિન સંસ્કૃતિ માટે જાણીતું છે.

શ્રેણી:તેલંગાણા
બાંગ્લાદેશ

**બાંગ્લાદેશ** () એશિયા ખંડમાં આવેલો ભારત દેશનો પડોશી દેશ છે. ભારતના ભાગલા પડયા ત્યારે આ વિસ્તાર પૂર્વ પાકિસ્તાન તરીકે ઓળખાયેલો અને પાકિસ્તાન દેશના ભાગમાં ગયો હતો. બાંગ્લાદેશ ભારત-પાકિસ્તાનના ૧૯૭૧ના યુદ્ધ પછી સ્વતંત્ર દેશ બન્યો હતો.

બાંગ્લાદેશની રાજધાની ઢાકા છે.

આ દેશની પૂર્વ, ઉત્તર તેમ જ પશ્ચિમ દિશામાં ભારત દેશ આવેલો છે, જ્યારે દક્ષિણ દિશામાં બંગાળની ખાડી આવેલી છે.

શ્રેણી:બાંગ્લાદેશ
ચામાચિડિયું

**વડવાગોળ** કે **ચામાચિડિયું** એ ઉડવાની ક્ષમતા ધરાવતું એક સસ્તન વર્ગનું પ્રાણી છે. 

## વર્ણન
તેમના શરીરની લંબાઇ ૩ થી ૬ ઈંચ અને ફેલાયેલ પાંખો સાથે પહોળાઇ ૮ થી ૧૬ ઈંચ જેટલી હોય છે. તેની પાંખોનાં અસ્થિ મનુષ્યના હાથમાં રહેલા અસ્થિ જેવા જ હોય છે. આંગળીઓ ફેલાયેલી અને સ્થિતિસ્થાપક ત્વચા દ્વારા જોડાયેલ હોય છે. વિશ્વમાં ચામાચિડિયાની ૧૦૦૦થી વધુ પ્રજાતિ જોવા મળે છે. 

## આહાર
તેઓનો મુખ્ય આહાર ફળો, ફુલોનો રસ, માછલી, નાના પક્ષીઓ, ગરોળીઓ, દેડકાં અને અન્ય ચામાચિડિયાં છે.

## વસવાટ
પૃથ્વી પર કુલ સસ્તન પ્રાણીઓનાં ચોથા ભાગના તો ફક્ત ચામાચિડિયાં જ છે. તેઓ ધ્રુવીય પ્રદેશો અને સખ્ત રણ પ્રદેશો સિવાય બધી જ જગ્યાએ જોવા મળે છે. ચામાચિડિયાં ગુફાઓ, ઇમારતો, વૃક્ષો તેમ જ ખડકોની ફાંટમાં રહેતાં હોય છે.

## અન્ય માહિતિ
૭૦ ટકા ચામાચિડિયાં રાતે લાખોની સંખ્યામાં જીવડાં આરોગી જતાં હોય છે. તેઓ રાતે ઊડે છે તેમ જ ધ્વનિ પરાવર્તન દ્વારા રાત્રે પોતાનો ખોરાક તથા રસ્તો શોધે છે.

## સંદર્ભ
## બાહ્ય કડીઓ
* 

શ્રેણી:જીવવિજ્ઞાન‎
દિસપુર

thumb|આસામ સચિવાલય

આસામ ભારતના ઉત્તર - પૂર્વ ભાગમાં આવેલું રાજ્ય છે. તેનું પાટનગર દિસપુર છે. 

## વર્ણન
દિસપુરને વર્ષ ૧૯૭૩માં રાજ્યની રાજધાનીનો દરજ્જો મળ્યો કારણ કે પહેલા રાજ્યની રાજધાની શિલોંગ હતી પરંતુ મેઘાલયની રચના બાદ શિલોંગ મેઘાલયના ભાગમાં આવી ગયું.  દિસપુરની દક્ષિણે સુપ્રસિદ્ધ વશિષ્ઠ મંદિર અને શંકરદેવ કલાક્ષેત્ર આવેલું છે.  શંકરદેવ કલાક્ષેત્ર વર્ષ ૧૯૯૦માં અસ્તિત્વમાં આવ્યું કારણ કે આ વિસ્તારમાં કલા કેન્દ્રનો અભાવ છેલ્લા ઘણા સમયથી અનુભવાઈ રહ્યો હતો.  દિસપુરના પડોશમાં, એક પ્રાચીન નગર જાટિયા આવેલું છે, જ્યાં રાજ્યનું સચિવાલય આવેલું છે.

## જાણીતા સ્થળો
*સુલકુચી 
*નવગ્રહ મંદિર
*આસામ સ્ટેટ મ્યુઝિયમ 
*કામાખ્યા મંદિર
*ગુવાહાટી પ્લેનેટોરિયમ 
*આસામ સ્ટેટ ઝૂ અને બોટનિકલ ગાર્ડનસ્ 

દિસપુર રાષ્ટ્રીય ધોરી માર્ગ, હવાઈ માર્ગ તેમ જ રેલ્વે માર્ગ દ્વારા દેશના અન્ય ભાગો સાથે જોડાયેલ હોવાથી અહીં પહોંચવા માટે વિવિધ પ્રકારની અદ્યતન સેવાઓ મળી રહે છે. 

શ્રેણી:આસામ
વાલિયા

**વાલિયા** દક્ષિણ ગુજરાત ના ભરૂચ જિલ્લાના વાલિયા તાલુકાનું મુખ્યમથક છે. અહીંથી અંકલેશ્વર થી સાગબારા  જતો રાજ્ય ધોરી માર્ગ પસાર થાય છે. વળી  ઝઘડીયા , માંગરોળ , નેત્રંગ , ઝંખવાવ, માંડવી સાથે રાજ્ય ધોરી માર્ગ દ્વારા વાલિયા  જોડાયેલ છે.

## શિક્ષણ 
વાલિયા ખાતે માધ્યમિક શિક્ષણ પછી વધુ અભ્યાસ માટે એન્જીન્યરીંગ કોલેજ તેમ જ પી.ટી.સી. કોલેજ પણ ખાનગી ટ્રસ્ટ દ્વારા ચલાવવામાં આવે  છે.

 

શ્રેણી:વાલિયા તાલુકો
વાગરા

**વાગરા** ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ભરૂચ જિલ્લાના વાગરા તાલુકાનું મુખ્યમથક છે. અહીંથી દહેજ થી ભરૂચ  જતો રાજ્ય ધોરી માર્ગ પસાર થાય છે. વળી આમોદ, જંબુસર, દહેજ સાથે રાજ્ય ધોરી માર્ગ વડે વાગરા જોડાયેલ છે. અહીંના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, વેપાર, નોકરી  અને પશુપાલન  છે, જે પૈકી મુખ્ય ખેતી કપાસ તેમ જ તુવરની થાય છે. ઔદ્યોગિક ક્ષેત્રે આ તાલુકામાં આવેલો દહેજ-ગંધાર વિસ્તાર ખૂબ જ ઝડપથી વિકાસ કરી રહ્યો છે, જેનું મુખ્ય કારણ દહેજ ખાતેનું કુદરતી બંદર છે. 

 

શ્રેણી:વાગરા તાલુકો
રામનાથ મહાદેવ, ગિરનાર

**રામનાથ મહાદેવ**નું મંદીર ભારત દેશના ગુજરાત રાજ્યના જૂનાગઢ જિલ્લામાં આવેલ જૂનાગઢ તાલુકાનાં બિલખાગામની નજીક ગિરનાર પર્વતની તળેટીમાં પ્રસિદ્ધ આવેલુ છે. આ મંદિર ગુડાંજલી નદીના તટ પર આવેલુ છે. આ જગ્યા તેના નૈસર્ગીક સૌંદર્ય માટે પ્રખ્યાત છે. પવિત્ર શ્રાવણ માસના બધા સોમવારે અહીં સહેલાણીઓની ભારે ભીડ થાય છે. પર્વત પરથી આવતી આ નદીના ખનીજયુક્ત પાણીમાં સ્નાન કરવાનું મહાત્મય છે.

જિલ્લા-તાલુકા મથકના શહેર જૂનાગઢથી દક્ષિણ તરફ, આશરે ૨૫ કિમી. દૂર, આ સ્થળ સ્થિત છે. આ સ્થળે જતાં સહેલાણીઓ-યાત્રીકોને, બિલખા નજીક આવેલી સુપ્રસિદ્ધ ચેલૈયાની જગ્યાની મુલાકાતનો લહાવો પણ મળે છે. 

શ્રેણી:જૂનાગઢ
શ્રેણી:ગુજરાતનાં શિવાલયો
શ્રેણી:યાત્રાધામ
ધુલિયા

**ધુલિયા** ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં મહારાષ્ટ્ર રાજ્યના ઉત્તર ભાગમાં આવેલા ધુલિયા જિલ્લાનું મુખ્ય મથક છે. આ ઉપરાંત અંહી ધુલિયા તાલુકાનું મુખ્ય મથક પણ આવેલું છે. મહારાષ્ટ્ર રાજ્યના લોકો એટલે કે મરાઠી લોકો ધુલિયા શહેરને ધુળે નામથી ઓળખે છે.  
ધુલિયા શહેર રાષ્ટ્રીય ધોરી માર્ગ, રાજ્ય ધોરી માર્ગ દ્વારા દેશ તેમ જ રાજ્યના અન્ય ભાગો સાથે જોડાયેલું હોવાથી અહીં સડક પરિવહન સહેલાઈથી ઉપલબ્ધ થાય છે.
 

શ્રેણી:મહારાષ્ટ્ર
સટાણા તાલુકો

**સટાણા તાલુકો** ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા મહારાષ્ટ્ર રાજ્યના નાસિક જિલ્લાના કુલ ૧૫ તાલુકાઓ પૈકીનો એક મહત્વનો તાલુકો છે. સટાણા શહેરમાં આ તાલુકાનું મુખ્ય મથક આવેલું છે.

શ્રેણી:મહારાષ્ટ્ર
અંકલેશ્વર

**અંકલેશ્વર** દક્ષિણ ગુજરાત ના ભરૂચ જિલ્લાના અંકલેશ્વર તાલુકાનું મુખ્ય મથક છે.

## ભૂગોળ 
આ શહેર મુંબઇથી અમદાવાદ જતા રાષ્ટ્રીય ધોરી માર્ગ તેમજ રેલ્વે માર્ગ પર આવેલું છે. વળી  રાજપીપળા, હાંસોટ, વાલિયા, માંગરોળ, ડેડીયાપાડા, ઝઘડીયા, ભરૂચ સાથે રાજ્યમાર્ગે અંકલેશ્વર જોડાયેલ છે. અહીંથી અંહીથી અંકલેશ્વર-ઝઘડીયા-રાજપીપળા તેમ જ અંકલેશ્વર-ઝઘડીયા-નેત્રંગ એમ બે જગ્યા પર નેરોગેજ રેલ્વે માર્ગ આઝાદી પહેલાંના સમયથી અસ્તિત્વ ધરાવે છે.

## ઉદ્યોગો 
અહીં એશિયા ખંડની સૌથી મોટી ઔદ્યોગિક વસાહત આવેલી છે. અંકલેશ્વરમાં GIDC અને ONGCના મથકો આવેલા છે. અંકલેશ્વરમાં ૧૫૦૦થી વધુ ઔદ્યોગિક એકમો કાર્યરત છે.

આ ઉપરાંત અહીંના લોકો મુખ્યત્વે વ્યવસાયમાં ખેતી અને પશુપાલન કરે છે, જે પૈકી મુખ્ય ખેતી શેરડી, ડાંગર તેમ જ કપાસની થાય છે.

## સંદર્ભ 
## બાહ્ય કડીઓ 
* 

શ્રેણી:ગુજરાતનાં શહેરો અને નગરો
શ્રેણી:ગુજરાતનાં તાલુકા મથકો
શ્રેણી:અંકલેશ્વર તાલુકો‎
નાસિક જિલ્લો

નાસિક જિલ્લો ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા મહારાષ્ટ્ર રાજ્યનો મહત્વનો જિલ્લો છે. નાસિક આ જિલ્લાનું મુખ્ય મથક છે.
નાસિક જિલ્લામાં નીચેની યાદી મુજબ તાલુકાઓ આવેલા છે.

## નાસિક જિલ્લાના તાલુકાઓ
* સટાણા તાલુકો
* સુરગાણા તાલુકો
* કળવણ તાલુકો
* માલેગાંવ તાલુકો
* દેવળા તાલુકો
* પેઠ તાલુકો
* ડિંડોરી તાલુકો
* ચાંદવડ તાલુકો
* નાંદગાંવ તાલુકો
* ત્ર્યંબકેશ્વર તાલુકો
* નાસિક તાલુકો
* નિફાડ તાલુકો
* યેવલા તાલુકો
* ઇગતપુરી તાલુકો
* સિન્નર તાલુકો
લીંબડી

**લીંબડી** ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સુરેન્દ્રનગર જિલ્લાનાં મહત્વના લીંબડી તાલુકામાં આવેલું એક નગર છે, અને તે તાલુકાનું મુખ્ય મથક પણ છે.

## ઇતિહાસ 
લીંબડી રજવાડું બ્રિટિશ શાસન સમયે ૯ તોપોની સલામી ધરાવતું રજવાડું હતું અને તેના શાસકો ઝાલા વંશના હતા. લીંબડી કાઠિયાવાડ એજન્સી હેઠળ હતું.

લીંબડીના ઠાકોર સાહેબે સ્વામી વિવેકાનંદને પશ્ચિમમાં યોજાઇ રહેલી સનાતન ધર્મની પરિષદમાં ભાગ લેવા માટેની પ્રેરણા આપી હતી. ભવિષ્યમાં આ પ્રકારની ધર્મ પરિષદ યોજાવાની છે એવી વાત વિવેકાનંદે સૌપ્રથમવાર ગુજરાતમાં સાંભળી હતી..

## ધાર્મિક સ્થળો 
લીંબડીમાં શ્રી મોટા મંદિર, ચતુર્ભૂજ નારાયણ ધામ અને કબીર મંદિર પણ આવેલા છે. આ બન્ને જગ્યાએ ભોજનાલયો/અન્નક્ષેત્ર ચાલે છે. મુલનાયક શ્રી બાહુજીનસ્વામીનું જીનાલય તેમજ શેઠ શ્રી લાલચંદ ગોવિંદજી પરિવારના માવડીમાતાનું સ્થાનક આવેલું છે. 

## સંદર્ભ
શ્રેણી:લીંબડી તાલુકો
શ્રેણી:ગુજરાતનાં તાલુકા મથકો
શ્રેણી:ગુજરાતનાં શહેરો અને નગરો
સ્વામિનારાયણ ધામ

**સ્વામિનારાયણ ધામ** એ ગાંધીનગર શહેરમાં, ઇન્ફોસિટીની સામે આવેલું એક વિશાળ સંકુલ છે. આ એક જોવાલાયક સ્થળ છે. અહીં મંદિર ઉપરાંત બગીચો, ખેલ-રમત માટે ના સાધનો (જેવા કે લપસણી, હોડી, હીચકા, ટ્રેન વગેરે) બાળકો-કિશોરો માટે ગુરુકુળ, પાર્થના મદીર, ઇન્ટરનેશનલ સ્કુલ આવેલા છે. અહીં નાસ્તા તથા જમવાની વ્યવસ્થા માટે "ધર્મદેવ ઉપહાર ગૃહ" છે.

શ્રેણી:સ્વામિનારાયણ સંપ્રદાય
શ્રેણી:જોવાલાયક સ્થળો
શ્રેણી:ગાંધીનગર
વૈશાલી જિલ્લો

**વૈશાલી જિલ્લો** ભારત દેશના  બિહાર રાજ્યના ૩૮ જિલ્લાઓ પૈકીનો એક મહત્વનો જિલ્લો છે. કહેવાય છે કે વૈશાલીમાં જ વિશ્વમાં સૌ પ્રથમ ગણરાજ્ય એટલે કે "રિપબ્લિક" સ્થપાયું હતું. વૈશાલી જિલ્લો ભગવાન મહાવીરનું જન્મસ્થળ હોવાને કારણે જૈન ધર્મના અનુયાયીઓ માટે પવિત્ર ધાર્મિક સ્થળ છે. વૈશાલી જિલ્લાનું મુખ્યાલય હાજીપુરખાતે આવેલું છે. વૈશાલી જિલ્લો તિરહુત વિભાગ (પ્રમંડલ)ના પ્રશાસન હેઠળનો એક જિલ્લો છે.
અહમદશાહ

ખાતે, ગુજરાતનાં અહમદશાહ દ્વારા બંધાયેલ પ્રખ્યાત સિદી સૈયદની જાળી ]]
**અહમદશાહ** અથવા **અહમદ શાહ પહેલો** ગુજરાતના મુઝફ્ફર વંશ અથવા મુઝફ્ફરીદ વંશનાં સુલતાન હતાં. તેમણે ઈ.સ. ૧૪૧૧થી તેમના મૃત્યુ સુધી એટલે કે ઈ.સ. ૧૪૪૨ સુધી રાજ કર્યુ. તેઓ અમદાવાદના અહેમદશાહ બાદશાહ તરીકે જાણીતાં છે. તેમણે ૨૬ ફેબ્રુઆરી ૧૪૧૧ના રોજ કર્ણાવતી અને આશાવલ નગરોની પાસે સાબરમતી નદીના કિનારે અમદાવાદ શહેરની સ્થાપના કરી અને તેને પાટણથી ગુજરાત સલ્તનતનું પાટનગર બનાવ્યુ. અમદાવાદ શહેરનું નામ અહેમદશાહ બાદશાહનાં નામ પરથી પડ્યું છે.

## પ્રારંભિક જીવન 
અહમદશાહનો જન્મ મોહમ્મદશાહ પ્રથમ ઉર્ફ તાતારખાનને ત્યાં થયો હતો. તેમના પિતાએ જ્યારે તેમના દાદા મુઝફ્ફરશાહને કારાવાસમાં પૂરી દીધા ત્યારે કાકા શમ્સખાને અહમદશાહના પિતા મોહમ્મદશાહ પ્રથમની હત્યા કરી હતી.

'મિરાત-એ-અહમદી' મુજબ, મુઝફ્ફરશાહે તેમની નાદુરસ્ત તબિયતને કારણે ૧૪૧૦માં તેમના પૌત્ર અહમદશાહની તરફેણમાં સિંહાસન છોડી દીધું હતું. પાંચ મહિના અને ૧૩ દિવસ પછી તેમનું અવસાન થયું. 'મિરાત-એ-સિકંદરી' મુજબ અહમદશાહ આશાવાલના કોળીઓના બળવાને શાંત પાડવા માટે એક અભિયાન તરફ જઈ રહ્યો હતો. પાટણ છોડ્યા બાદ તેમણે ઉલેમાઓની સભા બોલાવી અને પ્રશ્ન પૂછ્યો કે શું તેમણે પોતાના પિતાના અન્યાયી મૃત્યુનો બદલો લેવો જોઈએ. ઉલેમાઓએ તેમની તરફેણમાં જવાબો આપ્યા. તે પાટણ પાછા ફર્યા અને તેમના દાદા મુઝફ્ફરશાહને ઝેર પીવા માટે મજબૂર કર્યા. અહમદશાહે ૧૪૧૧માં ૧૯ વર્ષની ઉંમરે નાસિર-ઉદ-દુન્ય-વદ-દિન અબુલ ફતેહ નામનો ખિતાબ જીત્યો હતો.

## અવસાન 
[thumb|[બાદશાહનો હજીરો|અહમદશાહનો મકબરો, અમદાવાદ]]
અહમદશાહ ૧૪૪૨માં તેમના જીવનના ૫૩મા વર્ષમાં અને શાસનકાળના ૩૩મા વર્ષમાં મૃત્યુ પામ્યા હતા. તેમને અમદાવાદના માણેક ચોક નજીક દફનાવવામાં આવ્યા હતા. તેમનીની કબર *બાદશાહનો હજીરો* તરીકે ઓળખાય છે.

મૃત્યુ બાદ તેમને 'ખુદાઈગન-એ-મઘફુર' (માફ કરનાર ઈશ્વર)ની ઉપાધિ આપવામાં આવી. તેમની રાણીઓને તેની કબરની બરાબર સામે રાણીના હજીરામાં દફનાવવામાં આવી હતી.

## વ્યક્તિત્વ 
યુદ્ધ નેતા તરીકે તેમની બહાદુરી, કૌશલ્ય અને સફળતા તેમજ તેમની ધાર્મિકતા અને ન્યાય માટે તેમનું સન્માનિત કરવામાં આવે છે. તેમની ધાર્મિકતા ત્રણ મહાન ધાર્મિક શિક્ષકો પ્રત્યેના તેમના સન્માનમાં જોવા મળી હતી : શેખ મોઈનુદ્દીન ચિશ્તીના પ્રતિનિધિ શેખ રુક્ન-ઉદ-દિન, અજમેરના મહાન ખ્વાજા; શેખ અહમદ ખટ્ટુ, જે અમદાવાદના સરખેજ રોઝામાં દફનાવવામાં આવ્યા છે અને બુખારણ શેખ બુરહાન-ઉદ્‌-દિન જે શાહ આલમના પિતા કુત્બી આલમ તરીકે ઓળખાય છે.

અહમદશાહના ન્યાયમાંથી બે દાખલા નોંધવામાં આવ્યા છે. પોતાના મહેલની બારીમાં બેસીને સાબરમતી નદીને પૂરમાં જોઈ રહ્યા હતા ત્યારે અહમદશાહે એક મોટી માટીની બરણી તરતી જોઈ. બરણી ખોલવામાં આવી અને એક હત્યા કરાયેલી વ્યક્તિનો મૃતદેહ ધાબળામાં વીંટાળેલો મળી આવ્યો. કુંભારોને બોલાવી બરણીની ઓળખ કરાવવામાં આવી. બરણી બનવનારે તેને પડોશી ગામના મુખીને વેચવામાં આવી હોવાનું જણાવ્યું. તપાસ દરમિયાન મુખીએ અનાજના વેપારીની હત્યા કરી હોવાનું સાબિત થયું હતું અને તેને ફાંસી આપવામાં આવી હતી. અન્ય એક કિસ્સામાં અહમદશાહના જમાઈએ એક ગરીબ વ્યક્તિની હત્યા કરી હતી. કાજીએ રાજકુમારને હત્યાના ગુનામાં દોષિત ઠેરવ્યા અને દંડ ચૂકવીને રાજકુમારને છોડી મૂકવામાં આવ્યા. પોતાના જમાઈની મુક્તિની સુનાવણી કરતા અહમદશાહે જણાવ્યું કે અમીરોના ગુનાના કિસ્સામાં નાણાકીય દંડ એ કોઈ સજા નથી અને તેમના જમાઈને ફાંસી આપવાનો આદેશ આપ્યો હતો.

## સંદર્ભ 
## ગ્રંથસૂચિ 
*  
* 
*  

## આ પણ જુઓ 
* મુઝફ્ફર વંશ
* અમદાવાદ

શ્રેણી:વ્યક્તિત્વ
શ્રેણી:ઇતિહાસ
દિનકર જોષી

**દિનકર જોષી** ગુજરાતી ભાષાના વરિષ્ઠ સાહિત્યકાર છે. તેઓએ ૧૫૪થી વધુ પુસ્તકો લખ્યા છે.

## જીવન 
તેમનો  જન્મ ૩૦ જૂન ૧૯૩૭ના રોજ ભાવનગર જિલ્લાના ભડી ભંડારિયા ગામે થયો. તેમનું મૂળ વતન નાગધણીંબા છે. તેમની માતાનું નામ લીલાવતી અને પિતાનું નામ મગનલાલ. તેમના લગ્ન હંસાબેન સાથે ૧૯૬૩માં થયા. તેમને બે પુત્રો છે. તેમની નવલકથા 'પ્રકાશનો પડછાયો' પર આધારિત ગુજરાતી, હિન્દી, મરાઠી અને અંગ્રેજીમાં નાટકો ગાંધી વિ. ગાંધી  તથા અંગ્રેજી અને હિન્દી ફિલ્મ 'ગાંધી માય ફાધર' બન્યાં. તેઓ મહાભારત, રામાયણ, વેદ, ઉપનિષદ, વગેરે પ્રાચીન ગ્રંથોના અભ્યાસી છે અને સંપૂર્ણ મહાભારતના ગુજરાતી અનુવાદના ૨૦ ગ્રંથોનું સંપાદન પણ એમણે કર્યું છે. તેઓએ ૧૫૪થી વધુ પુસ્તકો લખ્યા છે. આન્ધ્ર પ્રદેશના સંસ્કૃતના વિદ્વાન ડો. વેદવ્યાસના ગીતાના કુલ શ્લોકોની સંખ્યા વિશેના દાવાને તેઓએ પડકાર્યો હતો અને દાખલા સાથે ખોટો ઠરાવ્યો હતો.  

## મુખ્ય રચનાઓ
* **નવલકથા** - શ્યામ એક વાર આવોને આંગણે, પ્રકાશનો પડછાયો, એક ટૂકડો  આકાશનો (નર્મદના જીવન પર આધારિત), ખેલો રે ખેલ ખુરશીના (કટોકટી કાળ આધારિત), અગીયારમી દિશા, ૩૫ અપ ૩૬ ડાઉન, પ્રતિનાયક, પ્રશ્નપ્રદેશની પેલે પાર, સમી સાંજના પડછાયા, અ-મૃતપંથનો યાત્રી, અમૃતયાત્રા, મહામાનવ સરદાર, ગઈકાલ  વિનાની  આવતી કાલ,  ઈત્યાદિ.
* **વાર્તાસંગ્રહો** -  સરવાળાની બાદબાકી, વગડાઉં ફૂલ, એકવાર એવું બન્યું, વ.
* **સંપાદન** -  મહાભારતના ૨૦ ગ્રંથો, સ્વામી આનંદના પત્રો તથા નિબંધોના ૪ ગ્રંથો, ઈત્યાદિ
* **અભ્યાસ ગ્રંથો** - મહાભારતમાં માતૃવંદના, મહાભારતમાં પિતૃવંદના, રામાયણમાં પાત્રવંદના, ચક્રથી ચરખા સુધી, કૃષ્ણં વંદે જગદ્ ગુરુમ, ગાંધીજીની ગીતા : હિન્દ સ્વરાજ
* અંગ્રેજી - Glimpses Of Indian Culture, Αn Etertnal Journey, Quaid Azam Mohmmad Ali Jinnah, Mahatma Vs Gandhi, Sardar, The Sovereign Saint તથા હિન્દી, મરાઠી, તેલુગુ, તમિળ, કન્નડ, મલયાલમ, ઓરિયા, બંગાળી અને જર્મન ભાષાઓમાં કુલ ૫૯ ગ્રંથો (અનુવાદિત)

## સન્માન
* ૫ ગુજરાત રાજ્ય સાહિત્ય અકાદમી પુરસ્કારો
* ગુજરાત સાહિત્ય પરિષદ -   ઉમા-સ્નેહરશ્મિ પારિતોષિક
* મહારાષ્ટ્ર રાજ્ય ગુજરાતી સાહિત્ય અકાદમી - જીવન ગૌરવ પુરસ્કાર
* ગુજરાત રાજ્ય સાહિત્ય અકાદમી - સાહિત્ય ગૌરવ પુરસ્કાર

## સંદર્ભો
શ્રેણી:વ્યક્તિત્વ
શ્રેણી:ગુજરાતી સાહિત્યકાર
શ્રેણી:૧૯૩૭માં જન્મ
વઢવાણ

**વઢવાણ** ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સુરેન્દ્રનગર જિલ્લાનું શહેર છે અને વઢવાણ તાલુકાનું મુખ્ય મથક છે. 

## ઇતિહાસ 
વઢવાણ શહેરનું પ્રાચીન નામ *વર્ધમાનપુરી* હતું.

વઢવાણ આઝાદી પહેલાં વઢવાણ રજવાડાનું પાટનગર હતું.

## ભૂગોળ 
વઢવાણ શહેર અમદાવાદથી ૧૧૧ અને સુરેન્દ્રનગરથી ૩ કિમીના અંતરે આવેલું છે. આ શહેર ભોગાવો નદીના કિનારે વસેલું છે.

## આ પણ જુઓ 
* માધાવાવ
* ગંગા વાવ

## સંદર્ભ 
## બાહ્ય કડીઓ 
* 

શ્રેણી:ગુજરાતનાં શહેરો અને નગરો
શ્રેણી:વઢવાણ તાલુકો
શ્રેણી:ગુજરાતનાં તાલુકા મથકો
ચોટીલા

**ચોટીલા** એ ભારત દેશનાં પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા સુરેન્દ્રનગર જિલ્લામાં આવેલ મહત્વનું યાત્રાધામ છે. આ ઉપરાંત ચોટીલા તાલુકાનું મુખ્ય મથક પણ છે. જે રાજકોટથી અમદાવાદ જતા રાષ્ટ્રીય ધોરીમાર્ગ નં.૪૭ ઉપર આવેલું નગર છે.

## ઇતિહાસ 
પ્રાચીન સમયમાં ચોટીલા ચોટગઢ કહેવાતું હતું. તે મૂળ સોઢા પરમારોના શાસન હેઠળ હતું પરંતુ જગસીયો પરમારના શાસન સમયે તે ખાચર કાઠીઓના હાથમાં આવ્યું અને તે તેમનું એક મુખ્ય મથક બન્યું. મોટાભાગના ખાચર કાઠીઓનું મૂળ કુટુંબ ચોટીલામાંથી છે. ચોટીલા ઇ.સ. ૧૫૬૬ના વર્ષમાં કાઠીઓ વડે કબ્જે કરાયું હતું. બ્રિટિશ શાસન સમયે તે એજન્સી થાણાનું મુખ્ય મથક હતું.

## વસ્તી 
૧૮૭૨માં ચોટીલાની વસ્તી ૧૭૭૧ અને ૧૮૮૧માં ૨૦૨૯ હતી. જેટલી છે. શ્રદ્ધાળુ લોકો માતાજીનાં દર્શનાર્થે દરરોજ મોટી સંખ્યામાં આવતા હોય છે. ચોટીલા મંદીર ટ્રસ્ટ દ્વારા ચાલતા અન્નક્ષેત્રમાં જમવાની તથા રહેવાની નિ:શુલ્ક વ્યવસ્થા ઉપલબ્ધ છે. ચોટીલા ડુંગર પાસે ભકિતવન નામે બગીચો પણ આવેલો છે. અહીં હાઈવે ઉપર રહેવા તથા જમવા માટે પ્રાઈવેટ હોટલો પણ આવેલી છે. આ ધાર્મિક સ્થળ ગુજરાતનાં મુખ્ય યાત્રાધામો પૈકીનું એક પૌરાણીક અને અગત્યનું યાત્રાધામ છે.

ચોટીલા પ્રસિધ્ધ ગુજરાતી સાહિત્યકાર ઝવેરચંદ મેઘાણીનું જન્મ સ્થળ પણ છે.

## છબીઓ 

File:Chotila1.JPG|હાઈવે ઉપરથી ચોટીલા ડુંગરનું એક દ્રશ્ય 
File:Chotila2.JPG|હાઈવેરોડ ઉપરનું પ્રવેશદ્રાર - શ્રી ચામુંડા મંદિર (ચોટીલા)
File:Chotila3.JPG|હાઈવે ઉપરથી ચોટીલા ડુંગરનું એક દ્રશ્ય 
File:Chotila4.JPG|ચોટીલા ડુંગરનું પ્રવેશદ્વાર
File:Chotila6.JPG|ચોટીલા મંદીરનું અન્નક્ષેત્ર (ભોજનાલય)
File:Chotila7.JPG|ચોટીલા મંદીર પાસેનો ભક્તિવન બગીચો
File:Chotila8.JPG|ચોટીલા મંદીર પાસેનો ભક્તિવન બગીચો
File:Chotila10.JPG|ચોટીલા મંદીર પાસેનાં ભકિતવન બગીચામાં તળાવ
File:Chotila11.JPG|ચોટીલા ડુંગરનાં પગથીયા
File:Chotila12.JPG|ચોટીલા મંદીરનાં ટ્રસ્ટની ઓફીસ

## સંદર્ભ 
 આ લેખ હવે પબ્લિક ડોમેનમાં રહેલા પ્રકાશન  માંથી માહિતી ધરાવે છે.

શ્રેણી:ગુજરાતનાં તાલુકા મથકો
શ્રેણી:ગુજરાતનાં શહેરો અને નગરો
શ્રેણી:ધાર્મિક સ્થળો
શ્રેણી:ચોટીલા તાલુકો
શ્રેણી:યાત્રાધામ
સીવાન જિલ્લો

**સીવાન જિલ્લો** ભારતના બિહાર રાજ્યનો એક જિલ્લો છે. સીવાન નગર આ જિલ્લાનું મુખ્ય મથક છે. ૧૯૭૨થી સિવાન જિલ્લો સારન પ્રમંડલનો ભાગ છે. આ જિલ્લો પહેલા અલીગંજ તરીકે ઓળખાતો હતો, જે નામ અહીંના રાજા અલી બક્ષ ખાન પરથી પડ્યું હતું.

## ઇતિહાસ
સીવાન જિલ્લો મૂળ સારન જિલ્લાનો ભાગ હતો, જે પ્રાચીન કૌશલ રાજ્ય આવેલું હતું. ૧૯૭૬માં સીવાન જિલ્લો સારનમાંથી અલગ થઇને સ્વતંત્ર જિલ્લો બન્યો.

લોકવાયકા મુજબ મહાભારતના દ્રોણાચાર્ય અહીંના દારૌલીના દોન ગામના હતા. કેટલાકના મુજબ ગૌતમ બુદ્ધે અહીં દેહોત્સર્ગ કરેલો.

૮મી સદીમાં સીવાન વારાણસી રાજ્યનો ભાગ હતો. ૧૩મી સદીમાં અહીં મુસ્લિમોનું આગમન થયું. ૧૫મી સદીમાં સિકંદર લોદીએ આ પ્રદેશને પોતાના શાસન હેઠળ આણ્યો. બાબરે પોતાની વળતી મુસાફરીમાં સીવાન પાસે ઘાઘરા નદીને ઓળંગી હતી. ૧૭મી સદીના અંત ભાગમાં ડચ લોકો અહીં આવ્યા અને ત્યારબાદ અંગ્રેજો આવ્યા. ૧૭૬૫માં બક્સરના યુદ્ધ પછી, તે બંગાળનો ભાગ બન્યો. ૧૮૫૭ના સ્વાતંત્ર્ય સંગ્રામમાં સીવાને અગત્યનો ભાગ ભજવ્યો હતો. બાબુ કુંવર સિંહની આગેવાની હેઠળ અહીંથી મોટી સંખ્યામાં ભોજપુરી તરીકે ઓળખાતા લોકોએ વિપ્લવમાં ભાગ લીધો હતો. સીવાનના છેલ્લા શાસક રાજા ઇસ્માઇલ અલી ખાન હતા. ૧૯૨૦માં અસહકારની ચળવળની સાથે બિહારમાં પડદા પ્રથાનો વિરોધ બ્રિજ કિશોર પ્રસાદે શરૂ કર્યો હતો, જે સીવાનના રહેવાસી હતા.

ગંડક, ગોગ્રા, દહા અને ઝડી અહીંની મુખ્ય નદીઓ છે.

## તાલુકાઓ 
જિલ્લામાં ૧૯ તાલુકાઓનો સમાવેશ થાય છે.

* સીવાન
* બડહરીયા
* ગોરીયાકોઠી
* ભગવાનપુર હાટ
* પચરુખી
* મહારાજગંજ
* હુસૈનગંજ
* દારૌલી
* દારુંદા
* જિરાદેઈ
* રઘુનાથપુર
* સિસ્વાન
* હસનપુરા
* લકરી નબીગંજ
* ગુથાની
* મૈરવા
* અંદાર
* બસંતપુર
* નૌતન

## વસ્તી 
૨૦૧૧ની વસ્તી પ્રમાણે સીવાન જિલ્લાની વસ્તી ૩૩,૧૮,૧૭૬ હતી. જે મુજબ ભારતના ૬૪૦ જિલ્લાઓમાંથી તેનો ૧૦૧મો ક્રમ આવે છે. જિલ્લાની વસ્તી ગીચતા ૧૪૯૫ વ્યક્તિ પ્રતિ ચો.કિમી. છે. ૨૦૦૧-૨૦૧૧ના દાયકા દરમિયાન અહીંનો વસ્તી વધારો ૨૨.૨૫% રહ્યો હતો. સીવાનમાં જાતિ પ્રમાણ ૯૮૪ છે, અને સાક્ષરતા દર ૭૧.૫૯% છે.

## જાણીતા વ્યક્તિઓ 
* ડૉ. રાજેન્દ્ર પ્રસાદ - ભારતના પ્રથમ રાષ્ટ્રપતિ
* નટવરલાલ - નામચીન ઠગ.

## સંદર્ભ 
## બાહ્ય કડીઓ 
* અધિકૃત વેબસાઇટ
ભોજપુર જિલ્લો

**ભોજપુર જિલ્લો** ભારત દેશના  બિહાર રાજ્યના ૩૮ જિલ્લાઓ પૈકીનો એક મહત્વનો જિલ્લો છે. ઈ. સ. ૧૯૭૨ના વર્ષમાં શાહાબાદ જિલ્લાનું વિભાજન કરી બે જિલ્લા (ભોજપુર જિલ્લો અને રોહતાસ જિલ્લો)ની રચના કરવામાં આવી હતી. ભોજપુર જિલ્લાનું મુખ્યાલય અરાહ ખાતે આવેલું છે.  ભોજપુર જિલ્લો પટણા વિભાગ (પ્રમંડલ)ના પ્રશાસન હેઠળનો એક જિલ્લો છે. 

## બાહય કડીઓ 
* ભોજપુર જિલ્લાનું અધિકૃત વેબસાઇટ
પૂર્વ ચંપારણ જિલ્લો

**પૂર્વ ચંપારણ જિલ્લો** અથવા **મોતિહારી જિલ્લો** ભારત દેશના  બિહાર રાજ્યના ૩૮ જિલ્લાઓ પૈકીનો એક મહત્વનો જિલ્લો છે. પૂર્વ ચંપારણ જિલ્લાનું મુખ્યાલય મોતિહારી ખાતે આવેલું છે.  પૂર્વ ચંપારણ જિલ્લો તિરહુત વિભાગ (પ્રમંડલ)ના પ્રશાસન હેઠળનો એક જિલ્લો છે.
જહાનાબાદ જિલ્લો

**જહાનાબાદ જિલ્લો** ભારત દેશના  બિહાર રાજ્યના ૩૮ જિલ્લાઓ પૈકીનો એક મહત્વનો જિલ્લો છે. જહાનાબાદ જિલ્લાનું મુખ્યાલય જહાનાબાદ ખાતે આવેલું છે.  જહાનાબાદ જિલ્લો મગધ વિભાગ (પ્રમંડલ)ના પ્રશાસન હેઠળનો એક જિલ્લો છે. 

## બાહ્ય કડીઓ 
* જહાનાબાદ જિલ્લાનું અધિકૃત વેબસાઇટ

શ્રેણી:બિહાર
ખગડિયા જિલ્લો

**ખગડિયા જિલ્લો** ભારત દેશના બિહાર રાજ્યના ૩૮ જિલ્લાઓ પૈકીનો એક મહત્વનો જિલ્લો છે. ખગડીયા જિલ્લાનું મુખ્યાલય ખગડીયા ખાતે આવેલું છે. ખગડીયા જિલ્લો મુંગેર વિભાગ (પ્રમંડલ)ના પ્રશાસન હેઠળનો એક જિલ્લો છે. 

શ્રેણી:બિહાર
ઔરંગાબાદ જિલ્લો (બિહાર)

**ઔરંગાબાદ જિલ્લો** ભારત દેશના  બિહાર રાજ્યના ૩૮ જિલ્લાઓ પૈકીનો એક મહત્વનો જિલ્લો છે. ઔરંગાબાદ જિલ્લાનું મુખ્યાલય ઔરંગાબાદ, બિહાર ખાતે આવેલું છે. ઔરંગાબાદ જિલ્લો મગધ વિભાગ (પ્રમંડલ)ના પ્રશાસન હેઠળનો એક જિલ્લો છે.

જિલ્લામાંથી બે નદીઓ પસાર થાય છે: ૧. સોન નદી, ૨. પુનપૂન નદી

શ્રેણી:બિહાર
એલેપ્પી જિલ્લો

**એલેપ્પી જિલ્લો** ભારત દેશના દક્ષિણ ભાગમાં આવેલા  કેરળ રાજ્યના ૧૪ જિલ્લા પૈકીનો એક જિલ્લો છે. એલેપ્પી જિલ્લાનું મુખ્યાલય એલેપ્પી નગર ખાતે આવેલું છે. 

શ્રેણી:કેરળ
ગોપાલગંજ જિલ્લો

**ગોપાલગંજ જિલ્લો** ભારત દેશના  બિહાર રાજ્યના ૩૮ જિલ્લાઓ પૈકીનો એક મહત્વનો જિલ્લો છે. ગોપાલગંજ જિલ્લાનું મુખ્યાલય ગોપાલગંજ ખાતે આવેલું છે. ગોપાલગંજ જિલ્લો સારન વિભાગ (પ્રમંડલ)ના પ્રશાસન હેઠળનો એક જિલ્લો છે. ગોપાલગંજ જિલ્લાના વિજયપુર બ્લોક હેઠળનું પ્રસિદ્ધ માતા ધોબવાલ મંદિર, ભોર બ્લોક હેઠળ આવેલું ભોર વાલી માઈનું મંદિર અને ભવ્ય હથુવા રાજના રાજાઓનો ઈતિહાસ, ભૂરીશ્રવની ભૂમિ, ભોર થવે દુર્ગા મંદિર, ઘોડા ઘાટ દુર્ગા મંદિર, સિંહાસની દુર્ગા. મંદિર, બાંગ્લામુખી દુર્ગા મંદિર, શિવ મંદિર, રામબ્રિક્ષા ધામ, બુદ્ધ મંદિર, હનુમાન મંદિર મુખ્ય પ્રવાસી આકર્ષણો છે.  ગોપાલગંજની ભાષા હિન્દી, ભોજપુરી છે.

## ભૂગોળ
ગોપાલગંજ જિલ્લો, ભારત માં ૨,૦૩૩ ચોરસ કિલોમીટર (૭૮૫ ચોરસ માઇલ) એટલે કે સ્પેનના ટેનેરાઇફ આઇલેન્ડની તુલનામાં સમકક્ષ વિસ્તાર ધરાવે છે.

## શહેરી પરિષદો
ગોપાલગંજ જિલ્લામાં ૪ શહેરી વિસ્તારો છે. ૩ નગર પંચાયત અને ૧ નગર પરિષદ. જો કે હથુઆ પણ એક શહેરી વિસ્તાર છે જે સેન્સસ ટાઉન તરીકે વર્ગીકૃત થયેલ છે પરંતુ નગરપાલિકા તરીકે ગણવામાં આવતું નથી.

## ગામ પરિષદો
ગોપાલગંજ જિલ્લામાં ૨૩૪ ગ્રામ પંચાયતો ૧૪ બ્લોકમાં જૂથબદ્ધ છે. ગોપાલગંજ જિલ્લામાં કુલ ૧૫૬૬ ગામો છે. ગોપાલગંજ જિલ્લામાં ૧૬૯ નિર્જન ગામો (કુલ ૧૫૬૬ ગામોમાંથી) છે.

## મતવિસ્તારો
#બૈકુંથપુર
#બરૌલી
#ગોપાલગંજ
#કુચાયકોટ
#ભોર
#હથુઆ

*લોકસભા મતવિસ્તાર ગોપાલગંજ

શ્રેણી:બિહાર
પલક્કડ જિલ્લો

300px|thumb|right|પલક્કડ જિલ્લામાં કીલ્લીકુરુસ્સ મહાદેવક્ષેત્રમ
**પલક્કડ જિલ્લો**(મલયાલમ ભાષા: പാലക്കാട് ജില്ല, તમિલ ભાષા: பாலக்காடு மாவட்டம்) ભારત દેશના દક્ષિણ ભાગમાં આવેલા  કેરળ રાજ્યના ૧૪ જિલ્લા પૈકીનો એક જિલ્લો છે. પલક્કડ જિલ્લાનું મુખ્ય મથક પલક્કડ નગર ખાતે આવેલું છે. 

## બાહ્ય કડીઓ 
* પલક્કડ જિલ્લાનું અધિકૃત વેબસાઇટ 
* પલક્કડ જિલ્લા પર્યટન માહિતી
મલપ્પુરમ જિલ્લો

**મલપ્પુરમ જિલ્લો** અથવા માલાપુરમ જિલ્લો ભારત દેશના દક્ષિણ ભાગમાં આવેલા  કેરળ રાજ્યના ૧૪ જિલ્લા પૈકીનો એક જિલ્લો છે. મલપ્પુરમ જિલ્લાનું મુખ્યાલય મલપ્પુરમ નગર ખાતે આવેલું છે.
બાગેશ્વર જિલ્લો

**બાગેશ્વર જિલ્લો** ભારત દેશના ઉત્તર ભાગમાં આવેલા ઉત્તરાખંડ રાજ્યમાં આવેલા ૧૩ જિલ્લાઓ પૈકીનો એક તેમ જ કુમાઉ મંડલમાં આવેલો જિલ્લો છે. બાગેશ્વર જિલ્લાનું મુખ્ય મથક બાગેશ્વર નગરમાં આવેલું છે. આ જિલ્લો ધાર્મિક ગાથાઓ, પર્વ આયોજનો તેમ જ અત્યંત આકર્ષક કુદરતી દ્રશ્યોને કારણે પ્રસિધ્ધ છે. સરયૂ નદી અને ગંગા એમ બે પ્રસિધ્ધ નદીઓના કિનારે વસેલું જિલ્લાનું પાટનગર બાગેશ્વર અલમોડા શહેરથી ૯૦ કિલોમીટરનાં અંતરે આવેલું છે.

આ જિલ્લામાં બાગનાથ મંદિર, ચંડિકા મંદિર, શ્રીહરુ મંદિર, ગૌરી ઉડિયાર વગેરે યાત્રાધામો આવેલાં છે.

શ્રેણી:ઉત્તરાખંડ
અલમોડા જિલ્લો

**અલમોડા જિલ્લો** ભારત દેશના ઉત્તર ભાગમાં આવેલા ઉત્તરાખંડ રાજ્યમાં આવેલા ૧૩ જિલ્લાઓ પૈકીનો એક તેમ જ કુમાઉ મંડલમાં આવેલો જિલ્લો છે. અલમોડા જિલ્લાનું મુખ્ય મથક અલમોડાનગરમાં આવેલું છે. અલ્મોડા જિલ્લો સાંસ્કૃતિક વારસો, હસ્તકલા, ખાનપાન તેમ જ વન્ય જીવન માટે પ્રસિધ્ધ છે.

શ્રેણી:ઉત્તરાખંડ
ચમોલી જિલ્લો

**ચમોલી જિલ્લો** ભારત દેશના ઉત્તર ભાગમાં આવેલા ઉત્તરાખંડ રાજ્યમાં આવેલા ૧૩ જિલ્લાઓ પૈકીનો એક તેમ જ ગઢવાલ મંડલમાં આવેલો જિલ્લો છે. ચમોલી જિલ્લાનું મુખ્ય મથક ગોપેશ્વરનગરમાં આવેલું છે. છે.

બરફથી ઢંકાયેલા પર્વતોની વચ્ચે આવેલી આ જગ્યા ઘણી જ ખૂબસૂરત છે. ચમોલી અલકનંદા નદીના કિનારા સમીપ બદ્રીનાથ માર્ગ પર આવેલું છે. ચમોલી મુખ્ય ધાર્મિક સ્થાનોમાંથી એક છે. અહીં મોટી સંખ્યામાં પર્યટકો અહીં આવે છે. ચમોલીની પ્રાકૃતિક સુંદરતા પર્યટકોને પોતાની તરફ આકર્ષિત કરે છે. આખા ય ચમોલી જિલ્લામાં કેટલાંય એવા મંદિર આવેલાં છે, જ્યાં હજારોની સંખ્યામાં શ્રદ્ધાળુઓ આવતા હોય છે. ચમોલી જિલ્લામાં ઘણાં નાનાં તેમ જ મોટાં મંદિરો યાત્રાળુઓને રહેવાની સુવિધા પ્રદાન કરે છે. આ પ્રકારનાં મંદિરોની જગ્યાને સ્થાનીક ભાષામાં *ચાતી* કહેવામાં આવે છે. ચાતી એટલે એક પ્રકારની ઝુંપડી.

શ્રેણી:ઉત્તરાખંડ
ચંપાવત જિલ્લો

**ચંપાવત જિલ્લો** ભારત દેશના ઉત્તર ભાગમાં આવેલા ઉત્તરાખંડ રાજ્યમાં આવેલા ૧૩ જિલ્લાઓ પૈકીનો એક તેમ જ કુમાઉ મંડલમાં આવેલો જિલ્લો છે. ચંપાવત જિલ્લાનું મુખ્યાલય ચંપાવત ખાતે આવેલું છે. 

ઉત્તરાખંડનો ઐતિહાસિક ચંપાવત જિલ્લો આકર્ષક મંદિરોં અને સુંદર વાસ્તુશિલ્પ માટે દુનિયા ભરમાં પ્રસિદ્ધ છે. પહાડો અને મેદાનોની વચ્ચે થઇને વહેતી નદીઓ અહીં અદભૂત કુદરતી દેખાવ ઉભો કરે છે. ચંપાવત જિલ્લમાં પર્યટકોને એવી દરેક વસ્તુઓ જોવા મળે છે, જે એક ગિરિમથક ખાતે હોય છે. વન્યજીવોથી માંડીને લીલાંછમ મેદાનો તેમ જ ટ્રેકીંગની સુવિધા બધું જ અહીં ઉપલબ્ધ છે. આ જિલ્લાનું મુખ્ય શહેર ચંપાવત સમુદ્ર તળથી ૧૬૧૫ મીટરની ઊંચાઈ પર સ્થિત છે. ચંપાવત ઘણાં વર્ષો સુધી કુમાઊના શાસકોની રાજધાની હતું. ચાંદ શાસકોના કિલ્લાઓના અવશેષો આજે પણ  ચંપાવતમાં જોવા મળે છે.

શ્રેણી:ઉત્તરાખંડ
દરભંગા જિલ્લો

**દરભંગા જિલ્લો** ભારત દેશના  બિહાર રાજ્યના ૩૮ જિલ્લાઓ પૈકીનો એક મહત્વનો જિલ્લો છે. દરભંગા જિલ્લાનું મુખ્યાલય દરભંગા ખાતે આવેલું છે.  દરભંગા જિલ્લો દરભંગા વિભાગ (પ્રમંડલ)ના પ્રશાસન હેઠળનો એક જિલ્લો છે. 

## બાહ્ય કડીઓ 
* તાજા દરભંગા સમાચાર 
* દરભંગા જિલ્લાનું અધિકૃત વેબસાઇટ
નૈનિતાલ જિલ્લો

**નૈનિતાલ જિલ્લો** ભારત દેશના ઉત્તર ભાગમાં આવેલા ઉત્તરાખંડ રાજ્યમાં આવેલા ૧૩ જિલ્લાઓ પૈકીનો એક તેમ જ કુમાઉ મંડલમાં આવેલો જિલ્લો છે. નૈનિતાલ જિલ્લાનું મુખ્યાલય નૈનિતાલમાં છે. 

આ જિલ્લાનું મુખ્ય મથક નૈનિતાલ અંગ્રેજોના જમાનામાં પર્વતીય પર્યટક સ્થળ તરીકે પ્રસિદ્ધ થયું હતું. અહીં નૈના દેવીનું મંદિર આવેલું છે. નગરની વચ્ચોવચ્ચ એક ઝીલ (સરોવર) પણ આવેલું છે, જેની આકૃતિ દેવીની આંખ એટલે કે “નૈન” જેવી છે. આ ઝીલ (તળાવ)ના કારણે આ સ્થળનું નામ નૈનીતાલ પડ્યું હતું. નૈનીતાલ આજે ભારત દેશનાં અગ્રણી પર્વતીય સ્થળોમાંથી એક છે. દર વરસે અહીં ઉનાળાની ઋતુમાં સહેલાણીઓ આવે છે અને પ્રકૃતિનો આનંદ માણે છે.

## બાહ્ય કડીઓ 
* અધિકૃત વેબસાઇટ

* ઉત્તરાખંડ સરકારની વેબસાઇટ પર નૈનિતાલ જિલ્લો 

શ્રેણી:ઉત્તરાખંડ
ઉત્તરકાશી જિલ્લો

**ઉત્તરકાશી જિલ્લો** ભારત દેશના ઉત્તર ભાગમાં આવેલા ઉત્તરાખંડ રાજ્યમાં આવેલા ૧૩ જિલ્લાઓ પૈકીનો એક તેમ જ ગઢવાલ મંડલમાં આવેલો જિલ્લો છે. ઉત્તરકાશી જિલ્લાનું મુખ્યાલય ઉત્તરકાશીમાં છે. 

## બાહ્ય કડીઓ 
* 
* ઉત્તરકાશી વિષયક માહિતી ઉત્તરાંચલ પ્રવાસનની વેબસાઈટ પર

શ્રેણી:ઉત્તરાખંડ
પિથોરગઢ જિલ્લો

**પિથોરગઢ જિલ્લો** ભારત દેશના ઉત્તર ભાગમાં આવેલા ઉત્તરાખંડ રાજ્યમાં આવેલા ૧૩ જિલ્લાઓ પૈકીનો એક તેમ જ કુમાઉ મંડલમાં આવેલો જિલ્લો છે. પિથોરગઢ જિલ્લાનું મુખ્યાલય પિથોરગઢમાં છે. 

**ક્ષેત્રફલ** -   ૭,૨૧૭.૭ વર્ગ કિ.મી.

**જનસંખ્યા** -   ૪,૬૨,૨૮૯ (૨,૨૭,૬૧૫ પુરુષ)(૨,૩૪,૬૭૪ મહિલા)(૨૦૦૧ વસ્તીગણતરી)

**સાક્ષરતા દર** - ૭૫.૯% (૯૦.૧% પુરુષ)(૬૨.૬% મહિલા)

**એસ. ટી. ડી (STD) કોડ** - ૦૫૯૬૪

**જિલાધિકારી **- 

**સમુદ્ર તળથી ઉચાઈ** -૧૬૪૫ મીટર

**અક્ષાંશ** -  ૨૯.૪° થી ૩૦.૩° ઉત્તર

**રેખાંશ** -  ૮૦°  થી  ૮૧°  પૂર્વ

**ઔસત વર્ષા** - મિ.મી. 

શ્રેણી:ઉત્તરાખંડ
પૌડી ગઢવાલ જિલ્લો

**પૌડી ગઢવાલ જિલ્લો** ભારત દેશના ઉત્તર ભાગમાં આવેલા ઉત્તરાખંડ રાજ્યમાં આવેલા ૧૩ જિલ્લાઓ પૈકીનો એક તેમ જ ગઢવાલ મંડલમાં આવેલો જિલ્લો છે. પૌડી ગઢવાલ જિલ્લાનું મુખ્યાલય પૌડીમાં છે. આ જિલ્લો ૫,૪૪૦ ચોરસ કિલોમીટરના ક્ષેત્રફળમાં વસેલ છે, જેની ઉત્તર દિશામાં ચમોલી, રુદ્રપ્રયાગ અને ટેહરી ગઢવાલ, દક્ષિણ દિશામાં ઉધમસિંગ નગર, પૂર્વ દિશામાં અલમોડા તથા નૈનિતાલ તેમ જ પશ્ચિમ દિશામાં દહેરાદૂન તથા હરદ્વાર જિલ્લાઓ આવેલા છે. હિમાલયની પર્વતમાળામાં આવેલ આ જિલ્લો જંગલો અને ઊંચા પર્વતોને કારણે અત્યંત રળિયામણો લાગે છે.

શ્રેણી:ઉત્તરાખંડ
બરકત વિરાણી 'બેફામ'

**બરકતઅલી ગુલામહુસેન વિરાણી**, જેઓ તેમના ઉપનામ **બેફામ**, થી જાણીતા છે, ગુજરાતી લેખક અને કવિ હતા. તેઓ તેમની ગઝલ માટે પ્રખ્યાત છે.

## જીવન 
બરકતઅલીનો જન્મ ૨૫ નવેમ્બર ૧૯૨૩ના રોજ ભાવનગર જિલ્લાના સિહોર નજીક ઘાંઘળી ગામમાં થયો હતો. તેઓ બાળપણથી સાહિત્યમાં રસ ધરાવતા હતા અને ૧૪ વર્ષની વયે તેમણે પ્રથમ ગઝલ લખી હતી. ભાવનગરમાંથી તેમણે પ્રાથમિક અને માધ્યમિક શિક્ષણ પૂર્ણ કર્યું. કિસ્મત કુરેશીએ તેમને કવિતા અંગેની સમજ આપી હતી. ૧૯૪૨માં ભારત છોડો આંદોલનમાં ભાગ લેવા માટે તેમણે મેટ્રિકનો અભ્યાસ પડતો મૂક્યો હતો. શયદાના સૂચન પરથી તેઓ ૧૯૪૫માં મુંબઈ આવ્યા. તેઓ ત્યાં મરીઝને મળ્યા અને પછીથી આકાશવાણી રેડિયોમાં જોડાયા. ૧૯૫૨માં તેમના લગ્ન શયદાની જયેષ્ઠ પુત્રી રુકૈયા સાથે થયા. ૨ જાન્યુઆરી ૧૯૯૪માં મુંબઈ ખાતે તેમનું અવસાન થયું હતું.

તેઓ ગુજરાતી સિનેમા સાથે સંલગ્ન હતા. તેઓએ ગુજરાતી ચલચિત્ર *મંગળફેરા* (૧૯૪૯)માં અભિનય કર્યો હતો અને અનેક ફિલ્મો જેવી કે *અખંડ સૌભાગ્યવતી* (૧૯૬૩), *કુળવધુ* (૧૯૯૭), *જાલમ સંગ જાડેજા*, *સ્નેહબંધન* વગેરે માટે ગીતો લખ્યા હતા.

## સર્જન 
તેઓ એ *માનસર* (૧૯૬૦), *ઘટા* (૧૯૭૦), *પ્યાસ*, *પરબ* નામના ગઝલ સંગ્રહો લખ્યા હતા. તેમણે ટૂંકી વાર્તાઓ, નાટકો, રેડિયો નાટકો અને ફિલ્મી ગીતો પણ લખ્યા હતા.

## સંદર્ભ 
## બાહ્ય કડીઓ 
* 

શ્રેણી:ગુજરાતી સાહિત્યકાર
શ્રેણી:૧૯૨૩માં જન્મ
શ્રેણી:૧૯૯૪માં મૃત્યુ
કપૂરથલા જિલ્લો

thumb|400px|right|પંજાબ રાજ્યના જિલ્લાઓ તથા એનાં મુખ્ય મથકો
**કપૂરથલા જિલ્લો** ભારત દેશના ઉત્તર ભાગમાં આવેલા ઉતર ભાગમાં આવેલા તથા પાંચ નદીઓને કારણે ઉત્તમ ખેતી કરવા માટે પ્રખ્યાત એવા પંજાબ રાજ્યમાં આવેલા કુલ ૨૨ (બાવીસ) જિલ્લાઓ પૈકીનો એક મહત્વનો જિલ્લો છે. કપૂરથલા જિલ્લાનું મુખ્ય મથક કપૂરથલા નગરમાં આવેલું છે. 

શ્રેણી:પંજાબ
સંગરુર જિલ્લો

**સંગરુર જિલ્લો** ભારત દેશના પંજાબ રાજ્યના દક્ષિણ ભાગમાં આવેલો જિલ્લો છે. પંજાબ રાજ્યના કુલ ૨૦ જિલ્લાઓ પૈકીનો આ એક મહત્વનો જિલ્લો છે. સંગરુર જિલ્લાનું મુખ્ય મથક સંગરુર નગરમાં આવેલું છે. તેની ઉત્તરે લુધિયાણા જિલ્લો, પૂર્વમાં પટિયાલા જિલ્લો, દક્ષિણે હરિયાણા રાજ્યની સીમા, પશ્ચિમે બથિંડા જિલ્લો તથા વાયવ્યમાં ફરીદકોટ જિલ્લો આવેલા છે. જિલ્લામથક સંગરુર જિલ્લાના મધ્યભાગમાં આવેલું છે.

## ઈતિહાસ
આ જિલ્લાની રચના ૧૯૪૮માં પટિયાલા, નાભા, મલેરકોટલા અને જિંડનાં તત્કાલીન દેશી રાજ્યોમાંથી મલેરકોટલા, સંગરુર, સુનામ અને બરનાલા તાલુકાઓ બનાવીને કરવામાં આવી છે. જિલ્લાનું નામ જિલ્લામથક સંગરુર પરથી પાડવામાં આવ્યું છે. કહેવાય છે કે સંગુ નામના જાટે સંગરુરની સ્થાપના કરેલી. રાજા સંગતસિંહ દ્વારા ૧૯મી સદીના પહેલ ચરણમાં જિંડ ખાતેની રાજધાની ખસેડીને સંગરુર ખાતે લાવવામાં આવેલી, કારણ કે સંગરુર પટિયાલા અને નાભથી નજીક પડતું હતું. જિલ્લામાં હિન્દુઓ, શીખો અમે મુસ્લિમોની વસ્તી વિશેષ છે; જ્યારે ખ્રિસ્તી, જૈન અને બૌદ્ધોની વસ્તી ઓછી છે.

## પરિવહન
આ જિલ્લાનું અર્થતંત્ર કૃષિ-આધારિત હોવાથી ગામડાંને શહેરો સાથે સડકમાર્ગોથી જોડવામાં આવ્યા છે. જિલ્લામાં ત્રણ રાજ્યધોરિમાર્ગો અને આઠ જિલ્લામાર્ગો આવેલા છે. અહીંના શહેરો આજુબાજુના જિલ્લાઓનાં શહેરો સાથે પાકા રસ્તાઓથી સંકળાયેલા છે. જિલ્લામાં ઉત્તર-દક્ષિણ દિશામાં તેમજ પૂર્વ-પશ્ચિમ દિશામાં બ્રૉડગેજ રેલમાર્ગો પથરાયેલા છે. સંગરુર, સુનામ, મલેરકોટલા, બરનાલા, ધુરી વગેરે રેલમાર્ગો દ્વારા જોડાયેલા છે.

## સંદર્ભો
## બાહ્ય કડીઓ
* અધિકૃત વેબસાઈટ
* સંગરુર જિલ્લાનો ઈતિહાસ 

શ્રેણી:પંજાબ
માધ્યમિક શાળા

પ્રાથમિક શાળાનાં અભ્યાસ પછીનું શિક્ષણ **માધ્યમિક શાળા**ઓમાં થાય છે. ગુજરાત રાજ્યમાં માધ્યમિક શિક્ષણના ધોરણો ૯ અને ૧૦ ગણાય છે. ગુજરાત રાજ્યના મોટાભાગનાં શહેરો અને ગામોમાં માધ્યમિક શાળાઓ આવેલી છે.

માધ્યમિક શાળા પછીનું એટલે કે ધોરણ ૧૧ અને ૧૨નું શિક્ષણ, ઉચ્ચતર માધ્યમિક શાળામાં થાય છે.

શ્રેણી:સમાજશાસ્ત્ર
શ્રેણી:શિક્ષણ
અકોલા જિલ્લો

**અકોલા જિલ્લો** ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા મહારાષ્ટ્ર રાજ્યનો મહત્વનો જિલ્લો છે. અકોલા આ જિલ્લાનું મુખ્ય મથક છે. આ જિલ્લાની વસ્તી ૧૬,૩૦,૨૩૯ (૨૦૦૧) છે, જેમાંની ૩૮.૪૯% શહેરી વસ્તી છે.

## અકોલા જિલ્લાના તાલુકાઓ 
* અકોટ
* તેલહરા
* અકોલા
* બાલાપુર
* પાતુર
* બાર્શીટાકળી
* મુર્તજાપુર

## બાહ્ય કડીઓ 
* અકોલા જિલ્લાની અધિકૃત વેબસાઇટ
*