open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
મહાનતમ ભારતીય (સર્વેક્ષણ)

]]
**મહાનતમ ભારતીય** (**સૌથી મહાન ભારતીય**) એ નક્કી કરવા માટે ભારતમાં રિલાયન્સ મોબાઇલના માધ્યમથી CNN, IBN અને HISTORY ચેનલની ભાગીદારીમાં *આઉટલૂક* પત્રિકા દ્વારા એક સર્વેક્ષણ કરવામાં આવ્યું હતું. ઉપરોક્ત સર્વેક્ષણ અનુસાર ભારતનાં મુખ્ય ક્ષેત્રોમાં કાર્યરત મહાનુભાવો જેમાં કલા, ખેલ, રાજનીતિ, સમાજસેવા, ઉદ્યોગ વગેરે માંથી પ્રથમ ૫૦ મહાનુભાવો ને પસંદ કરવામાં આવ્યા હતાં.

મહાનતમ બ્રિટીશરની અન્ય આવૃત્તિઓથી વિપરીત, મહાનતમ ભારતીયમાં ઇતિહાસના તમામ સમયગાળાના લોકો સામેલ ન હતા. આ પસંદગી માટે બે કારણો આપવામાં આવ્યા હતા. પહેલું એ હતું કે “ભારતના સ્વતંત્રતા પૂર્વેના ઇતિહાસમાં મહાત્મા ગાંધીનું પ્રભુત્વ છે અને જ્યારે નેતૃત્વ, અસર અને યોગદાનની વાત આવે છે ત્યારે રાષ્ટ્રપિતાની નજીક આવવું કોઈ માટે અશક્ય છે.[...] નિષ્ણાતોની પેનલને લાગ્યું કે જો ગાંધીને આ યાદીમાં સામેલ કરવામાં આવે તો મહાનતમ ભારતીયની પસંદગી માટે કોઈ સ્પર્ધા જ નહીં થાય.” બીજું, મહાનતમ ભારતીયની પસંદગી માટે ૧૯૪૭માં સ્વતંત્રતા મેળવનારા ભારતથી અલગ આધુનિક રાષ્ટ્ર તરીકેની ભારતની છબી પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવાનું પસંદ કરવામાં આવ્યું હતું. આમ આ સર્વેક્ષણનો પ્રયાસ એવી વ્યક્તિને પસંદ કરવાનો હતો જેમનો સ્વતંત્ર ભારતના ઘડતર અને વિકાસમાં પ્રથમકક્ષ પ્રભાવ રહ્યો હોય. આ જ્યુરીમાં એન.રામ (*ધ હિન્દુ*ના ભૂતપૂર્વ એડિટર-ઇન-ચીફ), વિનોદ મહેતા (*આઉટલુક*ના એડિટર-ઇન-ચીફ), સોલી સોરાબજી (ભારતના ભૂતપૂર્વ એટર્ની જનરલ), શર્મિલા ટાગોર (બોલિવૂડ અભિનેત્રી અને સેન્સર બોર્ડ ઓફ ઈન્ડિયાના ભૂતપૂર્વ ચેરપર્સન), હર્ષા ભોગલે (રમતગમત), ચેતન ભગત (લેખક), રામચંદ્ર ગુહા (ઇતિહાસકાર),  તેઓએ ટોચની ૫૦ નામાંકિત વ્યક્તિઓની સૂચિને અંતિમ સ્વરૂપ આપ્યું હતું, જે ૪ જૂન, ૨૦૧૨ના રોજ CNN, IBNના એડિટર-ઇન-ચીફ રાજદીપ સરદેસાઈ દ્વારા જાહેર કરવામાં આવી હતી. ત્યારબાદ ટોચના દસનું મૂલ્યાંકન કરવા માટે ત્રિમાર્ગીય પ્રક્રિયાનો ઉપયોગ કરવામાં આવ્યો હતો, જેમાં જ્યુરીના મતો, ઓનલાઇન પોલ અને નીલ્સન કંપની દ્વારા હાથ ધરવામાં આવેલા બજાર સર્વેક્ષણ પર સમાન ભારણ આપવામાં આવ્યું હતું. ૪ જૂનથી ૨૫ જૂન દરમિયાન જાહેર મતદાન હાથ ધરવામાં આવ્યું હતું, ટોચના અંતિમ દસની જાહેરાત ૩ જુલાઈએ કરવામાં આવી હતી. બીજા તબક્કાનું મતદાન પ્રથમ પદ્ધતિની જેમ જ ૧ જુલાઈથી ૧ ઓગસ્ટ સુધી ચાલ્યું હતુ. એક વિશેષ સમારોહમાં અભિતાભ બચ્ચન દ્વારા ૧૧ ઓગસ્ટે વિજેતાની જાહેરાત કરવામાં આવી હતી.

## ૫૦ મહાનુભાવો યાદી 
૫૦ મહાનુભાવો યાદી નીચે પ્રમાણે છે:
* ડૉ. બાબાસાહેબ આંબેડકર
* એ.પી.જે. અબ્દુલ કલામ
* જવાહરલાલ નેહરુ
* જયપ્રકાશ નારાયણ 
* અટલ બિહારી વાજપેયી
* સરદાર વલ્લભભાઈ પટેલ
* કાશીરામ
* રામ મનોહર લોહિયા 
* ચક્રવર્તી રાજગોપાલાચારી 
* જનરલ સામ માણેકશા 
* બાબા આમ્ટે
* મધર ટેરેસા
* ઈલા ભટ્ટ 
* વિનોબા ભાવે 
* કમલાદેવી ચટ્ટોપાધ્યાય 
* રવિશંકર 
* એમ. એસ. સુબ્બાલક્ષ્મી 
* મકબુલ ફિદા હુસૈન 
* બિસ્મિલ્લાહ ખાન 
* આર. કે. નારાયણ 
* આર. કે. લક્ષ્મણ 
* બી. લાલકૃષ્ણ એસ. અયંગર 
* અમિતાભ બચ્ચન 
* રાજ કપૂર 
* કમલ હસન 
* સત્યજીત રે 
* લતા મંગેશકર
* દિલીપ કુમાર 
* દેવ આનંદ 
* મોહમ્મદ રફી 
* હોમી ભાભા 
* ધીરુભાઈ અંબાણી
* ડો. વર્ગીસ કુરિયન 
* ઘનશ્યામ દાસ બિરલા 
* જહાંગીર રતનજી ટાટા 
* એન. આર. નારાયણમૂર્તી 
* વિક્રમ સારાભાઈ 
* એમ. એસ. સ્વામીનાથન 
* રામનાથ ગોયન્કા 
* અમર્ત્ય સેન 
* ઈ. શ્રીધરન 
* સચિન તેંડુલકર 
* કપિલ દેવ
* સુનીલ ગાવસકર 
* ધ્યાનચંદ 
* વિશ્વનાથન આનંદ 
* મિલખા સિંહ
* ઈન્દિરા ગાંધી

## દસ મહાનતમ ભારતીય 
ઉપરોક્ત સર્વેક્ષણમાંથી અંતિમ દસ મહામાનવોની યાદી તૈયાર કરવામાં આવી હતી. જે બધાજ ભારત રત્ન એવોર્ડથી સન્માનિત કરવામાં આવ્યા છે.

## સંદર્ભ 
શ્રેણી:ડૉ. બાબાસાહેબ આંબેડકર
રજનીશ ચળવળ

રજનીશ ચળવળમાં ભારતીય રહસ્યમય ભગવાન શ્રી રજનીશ (1931-19 90) દ્વારા પ્રેરિત વ્યક્તિઓનો સમાવેશ થાય છે, જેમને ઓશો તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે, ખાસ કરીને શિષ્યોને "નિયો સંન્યાસી" અથવા ફક્ત "સંન્યાસી" તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. 1970 થી 1985 સુધી ઉપયોગમાં લીધેલા નારંગી અને બાદમાં લાલ, ભૂખરો લાલ રંગ અને ગુલાબી કપડા થી તેઓ Rajneeshees અથવા "ઓરેન્જ પીપલ" તરીકે ઓળખાતા હતા. ચળવળના સભ્યોને ક્યારેક ભારતીય પ્રેસમાં Oshoites  કહેવામાં આવે છે.

## Citations
અહોમ

**અહોમ** ઉત્તરી બર્મામાં રહેવાવાળી એક જાતિ હતી. તેઓની ભાષા, લિપી અને સંસ્કૃતિ અલગ હતા. તેઓનો ધર્મ પણ અલગ હતો. પરંતુ પાછળથી તેઓએ હિંદુ સમાજમાં અને સંસ્કૃતિમાં ભળી ગયા. તેણે ઈસ. ૧૨૨૮માં જ્યારે મુસ્લિમ શાસકોનો આક્રમકનો સમય હતો ત્યારે આસામ પર આક્રમણ કરીને તે પ્રદેશ જીતી લીધો હતો. અને ભારતના પૂર્વોત્તર ભાગમાં પઠાણ અને મુઘલ આક્રમણકારોને ઘુસવા દીધા ન હતા. એ તેમની વિશેષતા રહી છે.

## રાજધાની
આસામનું લખીમપુરા, શિવસાગર, કામરુપ, નવગાવ અને દારાગ એમના રાજ્યનો વિસ્તાર હતો. શિવસાગર જિલ્લાના જોરહટ નજીકના ગઢ ગામમાં મુખ્ય રાજધાની હતી. અને તેઓએ ૬૦૦ વર્ષ (૧૨૨૮ - ૧૮૩૫) સુધી રાજ્ય કરેલું.

## શાસન અને શાસક 
આસામમાં અહોમ લોકોનું શાસન ઇ.સ. ૧૨૨૮-૧૮૩૫ સુધીના ૬૦૦ વર્ષનું રહ્યું હતું. આ સમયગાળામાં તેના ૩૫થી વધુ રાજાઓએ રાજ કર્યું હતું. અને તેઓને "સ્વર્ગ દેવ" ની ઉપાધી અપાતી હતી. તેના રાજા પ્રતાપસિંહ (૧૬૦૩ - ૧૬૪૧) અને રાજા ગદાધરસિંહ (૧૬૮૧ - ૧૬૮૬) ખુબજ પ્રતાપી હતાં. રાજા પ્રતાપસિંહ પહેલા આ રાજાઓ પોતાનું નામ અહોમ ભાષામાં રાખતા હતા. પછી પ્રતાપસિંહે જ બે નામ ધારણ કરીને નવી પરંપરા શરૂ કરી હતી. ત્યારબાદના રાજાઓએ પણ પોતાનું એક નામ અહોમ ભાષામાં અને એક નામ સંસ્કૃત ભાષામાં રાખવાની પરંપરા શરૂ રાખી. અહોમ ના છેલ્લા રાજા જોગેશ્ચરસિંહે ૧૮૧૬માં માત્ર એક જ વર્ષ રાજ્ય કરેલું અને ૧૮૩૮માં અંગ્રેજોએ ફરી એક વખત તેના રાજકુમાર પુરંદરસિંહને રાજા બનાવ્યો હતો. પરંતુ કુશાસનના બહાને તેને પદભ્રષ્ટ કરવામાં આવ્યો હતો.

અહોમ લોકોનો ધર્મ અલગ હતો. પરંતુ પાછળથી તેઓએ હિંદુ સમાજમાં પોતાને એકરસ કરી લીધો હતો અને હિંદુ ધર્મ સ્વીકારી લીધો હતો. સાથો સાથ આસામી ભાષા પણ અપનાવી લીધી હતી. અહોમ લોકોનું શાસન સામંતવાદી હતું અને શાસન વ્યવસ્થા ખુબજ સરસ હતી. તેની માહિતી તેની બુરંજી નામની નોંધ પરથી મળે છે. અહોમ લોકો વિશેની ઐતિહાસિક માહિતી અહોમ તથા આસામી એમ બન્ને ભાષામાંથી મળી રહે છે. આજે એમની વસ્તી ખુબજ ઓછી થઈ ગઈ છે.

## સંદર્ભ 
શ્રેણી:આસામ
સુંદર પિચાઈ

**પિચ્ચાઈ સુંદરરાજન** (જન્મ: ૧૨ જુલાઇ ૧૯૭૨)), જેઓ **સુંદર પિચાઈ** તરીકે વધુ જાણીતા છે, ભારતીય-અમેરિકન વ્યાપારી અને ઉદ્યોગ સાહસિક છે.

પિચાઈ હાલમાં ગૂગલના ચીફ એક્ઝિક્યુટિવ ઓફિસર (સીઇઓ) છે. આ અગાઉ તેઓ ગૂગલના ચીફ પ્રોડક્ટ ઓફિસર હતા. તેમની વર્તમાન ભૂમિકા ૧૦ ઓગસ્ટ ૨૦૧૫ના રોજ ગૂગલની પિતૃ કંપની આલ્ફાબેટ ઇન્ક.ના માળખાંકીય ફેરફાર વખતે રજૂ કરાઇ હતી.

## અંગત જીવન 
તેમણે અંજલી પિચાઈ સાથે લગ્ન કર્યા છે. અંજલી પિચાઈ એક કેમિકલ એન્જિનિયર છે. કોટા, રાજસ્થાન થી સ્નાતક થયેલ છે. તેઓ ઈન્ડિયન ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ટેકનોલોજી ખડગપુર ખાતે ક્લાસના મિત્રો તરીકે મળ્યા હતા.હાલ બંને અમેરિકાના કેલિફોર્નિયા સ્થાયી છે. આ બંનેની કવિ પિચાઈ (પુત્રી) અને કિરણ પિચાઈ (પુત્ર) છે. પિચાઈની રુચિઓમાં ફૂટબોલ અને ક્રિકેટ શામેલ છે. 

## સંદર્ભ 
શ્રેણી:વ્યક્તિત્વ
શ્રેણી:૧૯૭૨માં જન્મ
પૌંઆનો શીરો

પૌહા ને મિકશરમા દળીને તેના લોટમાંથી સામાન્ય રીતે શીરો બનાવી શકાય છે.

શ્રેણી:ભોજન
સામાન્ય વર્તમાન કાળ

**સામાન્ય વર્તમાન કાળ** એ અંગ્રેજી વ્યાકરણમાં કાળનો એક પ્રકાર છે, જે ક્રિયાનો સ્થાયી ભાવ વ્યક્ત કરે છે. આ કાળનો ઉપયોગ કરીને પ્રતિદિનની ક્રિયાઓ, સનાતન સત્યો, લોકોક્તિઓ (કહેવતો), વૈજ્ઞાનિક તથ્યો, ગાણિતિક સિદ્ધાન્તો, પ્રથાઓ અને પરંપરાઓ વ્યક્ત કરી શકાય છે.

## ઉપયોગનાં પ્રકારો 
### પ્રતિદિનની ક્રિયાઓ 
વ્યક્તિની પ્રતિદિનની ક્રિયાઓ જેમ કે, સ્નાન કરવું, ચાલવું, જમવું, ભણવું ઇત્યાદિને સામાન્ય વર્તમાન કાળનાં ઉપયોગદ્વારા વ્યક્ત કરી શકાય છે.

ઉદા. હું પ્રતિદિન મંદિરે જઉ છું.

### અભ્યાસ (ટેવો) 
વ્યક્તિનાં જીવનમાં કેટલીક ક્રિયાઓ અભ્યાસરૂપ અથવા શૈલીરૂપ બની જતી હોય છે. જેને સામાન્ય ભાષામાં ટેવ કહવાય છે. જીવનનાં અભ્યાસ જેવા કે, સ્નાન કરતાં ગીત સાંભળવા, જમતાં જમતાં ટી.વી. જોવું ઇત્યાદિને સામાન્ય વર્તમાન કાળનાં ઉપયોગદ્વારા વ્યક્ત કરી શકાય છે.

ઉદા. મને સ્નાન કરતાં કરતાં ગીત સાંભળવાનો અભ્યાસ છે.

### સનાતન સત્યો 
### લોકોક્તિઓ (કહેવતો) 
### વૈજ્ઞાનિક તથ્યો 
### ગાણિતિક સિદ્ધાન્તો 
### પ્રથાઓ 
### પરમ્પરાઓ 
શ્રેણી:અંગ્રેજી વ્યાકરણ
બટેટાનો શીરો

જરુરીયાત મુજબ બે પાંચ કે વધુ બટેટાને એક કૂકરમાં બાફવા મૂંકો.ચાર કે પાંચ સીટી પડે એટલે ચૂલો બંધ કરી કૂકર નીચે ઉતારી લો.હવે બટાટાની છોત ઉતારીને એક તપેલીમાં મૂકો.ત્યારબાદ તેને દસ્તાથી બરાબર દબાવી દો ઇથવા મીક્શર વડે બટાટાની પેસ્ટ બનાવો.હવે એક તપેલીમાં ગોળ મૂંકી ગેસ ઉપર ધીમા તાપે ગોળની ચાસણી બનાવો.આછા કોફી રંગની ચાસણી થાય એટલે ગેસ ધીમો કરીને અંદર બટેટાની પેસ્ટ નાંખો.બરાબર ચાસણી સાથે પેસ્ટ મિક્શ કરી લો.હવે તેમાં કાજુ બદામના કટકા અને દ્રાક્શ તેમજ સ્હેજ માત્રામાં વાટેલી એલચી નાંખો.બધું બરાબર મિક્શ થઇ જાય એટલે શીરો તૈયાર.હવે આપના પરીવારજનોને આનંદપૂર્વક આ મસ્ત મજાનો શીરો પીરશો.

શ્રેણી:ભોજન
કડા બંધ

**કડા બંધ** જાંબુઘોડા તાલુકામાં આવેલ છે, કે જે ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના પંચમહાલ જિલ્લાનો મહત્વનો તાલુકો છે. આ બંધ સ્થાનિક નાની નદી (કોતર) પર જાંબુઘોડા અભયારણ્યને પાણી મળી રહે તે હેતુથી બાંધવામાં આવેલ છે. આ બંધ જાંબુઘોડાથી આશરે ૩ (ત્રણ) કિલોમીટર જેટલા અંતરે આવેલ છે.

જાંબુઘોડા અભયારણ્ય જોવા આવતા પર્યટકો અહીંનું પાકૃતિક સૌદર્ય માણવા માટે આવતા હોય છે. અહીં પર્યટકો માટે પ્રકૃતિ (ઈકો) કેમ્પ સાઈટ પણ રાજ્ય સરકારના વન વિભાગ તરફથી બનાવવામાં આવેલ છે.

## સંદર્ભો 
## બાહ્ય કડીઓ 
* કડા ડેમ, જાંબુઘોડા વિષયક સચિત્ર માહિતી

શ્રેણી:જાંબુઘોડા તાલુકો
શ્રેણી:જોવાલાયક સ્થળો
શબ્દકોશ

-અંગ્રેજી અને અંગ્રેજી-ફારસી શબ્દકોશો]]
**શબ્દકોશ** એટલે કોઇપણ ભાષાના શબ્દોનો સમૂહ ધરાવતો ગ્રંથ.

## આ પણ જુઓ 
* ગુજરાતીલેક્સિકોન
* સાર્થ જોડણીકોશ

## સંદર્ભ 
## બાહ્ય કડીઓ 
* ગુજરાતી ઓક્સફર્ડ શબ્દકોશ 
* શબ્દકોશ.કોમ
ધોળા-જેતલસર રેલ્વે લાઈન

|}
**ધોળા-જેતલસર રેલ્વે લાઇન** એ ભાવનગર રાજ્યની ભાવનગર સ્ટેટ રેલ્વે દ્વારા ભાવનગર-ગોંડલ રેલ્વે લાઇનના ભાગરૂપે બનાવવામાં આવેલી રેલ્વે લાઇન છે. 
## સંદર્ભ
## બાહ્ય કડીઓ 
શ્રેણી:ગુજરાતની રેલ્વે
શ્રેણી:ભારતીય રેલનો ભાવનગર વિભાગ
પલ્લીનો મેળો

thumb|વરદાયિની માતાનું મંદિર, રુપાલ, ગાંધીનગર.
thumb|પલ્લીનો રથ
**પલ્લીનો મેળો** ગુજરાત રાજ્યના ગાંધીનગર જિલ્લાના રુપાલ ગામમાં વરદાયિની માતાના મંદિરે આસો સુદ નોમ ‍(૯)ના દિવસે ભરાતો પ્રસિધ્ધ મેળો છે. દેવી વરદાયિની  માતાના શ્રદ્ધાળુ ભક્તો એ દિવસે માતાની પાલખી સાથે શોભાયાત્રા કાઢે છે.

## સમય અને સ્થળ
ગુજરાત રાજ્યના પાટનગર ગાંધીનગરથી ૧૩ કિલોમીટરના અંતરે આવેલા રુપાલ ગામે દર વર્ષે નવરાત્રિ દરમિયાન આસો સુદ નોમના દિવસે પલ્લીનો મેળો યોજાય છે.

## ધાર્મિક મહત્વ
વરદાયિની માતાને પ્રસન્ન કરવા ચોખ્ખું ઘી ધરાવાય છે. જેમાં અંદાજે ચાર લાખ કિલો ઘીનો અભિષેક કરવામાં આવે છે. દેવીની પલ્લી-પાલખીને ઉંચકી જતો લાંબો વરઘોડો આ મેળાની વિશિષ્ટતા છે. દર વર્ષે પલ્લીમાં ૧૦ લાખ જેટલા ભાવિકો આવે છે.

## સંદર્ભ 
## બાહ્ય કડીઓ 
* અધિકૃત વેબસાઇટ

શ્રેણી:હિંદુ તહેવારો
શ્રેણી:ગુજરાતના લોકમેળા
તેજારા

**તેજારા** ગુજરાતના કચ્છ જિલ્લામાં આવેલું એક ઐતિહાસિક સ્થળ છે.

## ખંડેરો 
આ ખંડેરો અમરાપરથી ત્રણ માઇલ દક્ષિણે આવેલા છે. તેમાં એક તળાવ, પાંસઠ સ્મારક પત્થરો અને ૧૦૦ x ૮૨ ફુટ વિસ્તારના પ્રાંગણમાં ૧૫ x ૩૬ ફુટના પાયા પરના ખંડીત શિવ મંદિરનો સમાવેશ થાય છે. અહીં છ ચોરસ થાંભલાઓ, જે આઠ ફુટ લાંબા છે અને અને પાછલા ભાગ દિવાલ અને એક ખંડિત પોઠિયો - આટલું જ બાકી રહ્યું છે. આ પત્થરો પીળા રંગના છે અને સિમેન્ટ ધરાવતા નથી તેમજ કોતરણી વગરના છે. આ ખંડેર વાઘમ-ચાવડાગઢ (૧૨૦૦ - ૧૨૫૦) સમયના ગણાય છે. સ્થાનિક લોકો મુજબ કોરીથી ભરેલા ૬૩ ઘડાઓ અયાર, મયાર અને તેરાજામાં દટાયેલા છે.

## સંદર્ભ 
* આ લેખ હવે પબ્લિક ડોમેનમાં રહેલા પ્રકાશન  માંથી લખાણ ધરાવે છે.

શ્રેણી:કચ્છ જિલ્લાના ગામ
લિટમસ પરીક્ષણ

300px|thumb|લાલ અને ભૂરા રંગના લિટમસ કાગળ
**લિટમસ પરીક્ષણ** રસાયણશાસ્ત્રમાં કોઈપણ પદાર્થ એસિડિક છે કે બેઝિક તે જાણવા માટેનો સૌથી જૂનું અને સરળ પરીક્ષણ છે. ૧૩મી સદીના સમયમાં સ્પેનના વૈજ્ઞાનિક *એમેલ્ડસ ડી વિલા નોવા*એ સૌ પ્રથમવાર લિટમસ પરીક્ષણ (ટેસ્ટ) કર્યું હતું.

પહેલાં *લિટમસ કાગળ* (પેપર) નેધરલેન્ડમાં ઊગતા *લિશન્સ* નામના છોડના રસમાંથી બનાવવામાં આવતો હતો, જેના રસમાં ઘણા બધા રંગો હોય છે. હવે તો ઘણી વનસ્પતિઓના રસમાં લિટમસ જેવા ગુણ હોવાનું જાણવા મળ્યું છે. લાલ કોબીજના રસમાંથી પણ લિટમસ કાગળ બનાવી શકાય છે.

ભૂરા લિટમસ કાગળને એસિડિક પ્રવાહીમાં બોળવાથી લાલ રંગનું થઈ જાય છે અને લાલ લિટમસને બોળવાથી તે ભૂરા રંગનું થઈ જાય છે.

કોઈપણ પ્રવાહીમાં લિટમસ કાગળ બોળવાથી તે પ્રવાહી એસિડિક ગુણધર્મ ધરાવે છે કે આલ્કલી ગુણધર્મ ધરાવે છે તે તરત જ જાણવા મળે છે. રસાયણશાસ્ત્રમાં પ્રવાહી એસિડિક છે કે આલ્કલી તે અત્યંત મહત્ત્વપૂર્ણ છે, એટલે આ પરીક્ષણનો વર્તમાન સમયમાં પણ વ્યાપક રીતે ઉપયોગ કરવામાં આવે છે. પીવાના પાણીમાં એસિડિક દ્રવ્યો હાજર છે કે કેમ તે જાણવા પણ લિટમસ પરીક્ષણ કરવામાં આવે છે.

## સંદર્ભો 
શ્રેણી:રસાયણવિજ્ઞાન
શ્રેણી:પરીક્ષણ
કલકલિયો સામાયિક

250px|thumb|કલકલિયો સામાયિક, અનુક્રમણિકા તેમજ સંપાદકીય માહિતી
**કલકલિયો** એ દક્ષિણ ગુજરાતના મુખ્ય શહેર સુરત ખાતેથી શહેરની નેચર ક્લબ દ્વારા બહાર પાડવામાં આવતું એક પ્રકૃતિ અને પર્યાવરણને લગતું સામાયિક છે. વર્ષ ૨૦૧૪ના સમયમાં પ્રકૃતિપ્રેમી લવકુમાર ખાચર દ્વારા આ સામાયિકનું વિમોચન કરવામાં આવ્યું હતું.

આ સામાયિકમાં ગુજરાત રાજ્યના પર્યાવરણ પ્રેમીઓ અને પ્રકૃતિ પ્રેમીઓ પોતાના અનુભવો, વૃક્ષો, પ્રાણીઓ, પક્ષીઓ અને જળસૃષ્ટિ તેમ જ પ્રકૃતિને લગતી તમામ બાબતોને લગતા લેખો ધરાવતી માહિતી પ્રગટ કરવામાં આવે છે. આ સામાયિક ત્રિમાસિક છે.

*નેચર ક્લબ સુરત* દ્વારા શરૂ કરવામાં આવેલા આ સામાયિકમાં ગુજરાત રાજ્યની પ્રાકૃતિક-સંપદા, ગુજરાતનાં પ્રકૃતિ-મંડળો અને સ્થાનિકો દ્વારા કરવામાં આવતા સંશોધન પરત્વે વધુ મહત્ત્વ આપવામાં આવે છે અને તેમાં ગુજરાત રાજ્યની વન્યપ્રાણી-સંપદાની તસવીરો પણ પ્રગટ કરવામાં આવે છે.

## સંદર્ભ 
શ્રેણી:સુરત શહેર
શ્રેણી:ગુજરાતી સામયિકો
શૂન્ય પાલનપુરી

**અલી ખાન ઉસ્માન ખાન બલોચ‌‌** (૧૯ ડિસેમ્બર ૧૯૨૨ - ૧૭ માર્ચ ૧૯૮૭) જેઓ તેમના ઉપનામ **શૂન્ય પાલનપુરી**થી વધુ જાણીતા છે ‍ગુજરાતી ભાષાના ગઝલકાર હતા.

## જીવન 
તેમનો જન્મ અમદાવાદ જિલ્લાના લીલાપુર ખાતે ડિસેમ્બર ૧૯, ૧૯૨૨ના રોજ થયો હતો. ૧૬ વર્ષની વયે તેમણે ગઝલ લખવાની શરૂઆત કરી હતી.

૧૯૪૩-૪૪માં તેઓ અભ્યાસ માટે જુનાગઢ ગયા જ્યાં તેઓ પાજોદના દરબાર ઇમામુદ્દીન મુર્તુઝાખાન બાબી 'રુસ્વા મઝલૂમી'ને મળ્યા અને ત્યાં તેમની મુલાકાત અમૃત ઘાયલ સાથે થઇ જેમણે 'શૂન્ય' ઉપનામ અપાવવાનું સૂચન કર્યું હતું.ના રોજ પાલનપુર ખાતે તેમનું અવસાન થયું હતું.

## સર્જન 
તેમના સર્જનમાં ૬ ગઝલસંગ્રહો અને અનુવાદનો સમાવેશ થાય છે.

### ગઝલસંગ્રહો 
* શૂન્યનું સર્જન (૧૯૫૨‌‌)
* શન્યનું વિસર્જન (૧૯૫૬)
* શૂન્યના અવશેષ (૧૯૬૪)
* શૂન્યનું સ્મારક (૧૯૭૭)
* શૂન્યની સ્મૃતિ (૧૯૮૩)
* શૂન્યનો વૈભવ (૧૯૯૨) (સંગ્રહ)

### અનુવાદ 
* ખૈયામ અથવા રુબૈયાત

## સંદર્ભ 
## બાહ્ય કડીઓ 
* 
* 

શ્રેણી:૧૯૨૨માં જન્મ
શ્રેણી:ગુજરાતી સાહિત્યકાર
શ્રેણી:કવિ
શ્રેણી:૧૯૮૭માં મૃત્યુ
હેરણ નદી

**હેરણ નદી** મધ્ય પ્રદેશમાંથી નીકળી છોટાઉદેપુર નજીક ચીખલી ગામ પાસેથી ગુજરાત રાજ્યમાં પ્રવેશ કરે છે. આગળ જતા આ નદી તણખલા નજીક નર્મદા નદીની સહાયક નદી પૈકીની એક ઓરસંગ નદીમાં ભળી જાય છે. આ નદીના પહોળા પટમાં તરબૂચની ખેતી કરવામાં આવે છે. વિરામપુરા, ચલામલી, પાનવડ, ઈન્દ્રાલ તથા કોસિન્દ્રા આ નદીના કિનારે વસેલાં મોટાં ગામો છે.

## સંદર્ભો 
શ્રેણી:ગુજરાતની નદીઓ
કાતર

300px|thumb|કાતર
**કાતર** એ કપડાં કે કાગળ કાપવા માટે વાપરવામાં આવતું એક સાદું યાંત્રિક ઉપકરણ છે. કાતર ઉચ્ચાલનના સિદ્ધાંત પર કાર્ય કરે છે. બે પાંખીયાં વચ્ચે રીવેટ જડીને બનાવવામાં આવતી કાતરના ટૂંકા છેડા તરફ આંગળી અને અંગુઠો ભેરવીને પકડી શકાય તેવા ખાનાં હોય છે અને રીવેટના બીજી તરફ ધારદાર બે લાંબા પાનાં હોય છે. આંગળી ને અંગુઠા વચ્ચે લાંબા પાનાં હોય છે. આંગળી અને અંગુઠા વડે અપાતું દબાણ બીજા છેડે વધુ શક્તિશાળી બનીને કાગળ અથવા કાપડને કાપવાનું કાર્ય કરે છે. કાતરનો ઉપયોગ માણસ ૩ હજાર વર્ષ પહેલાંથી કરતો આવ્યો છે.

સામાન્ય કાતર ૬ ઈંચની હોય છે, જ્યારે ઘાસ વગેરે કાપવાની કાતર ૬ ઈંચ કરતાં મોટી હોય છે. દરજીઓ કાપડ કાપવા જેનો ઉપયોગ કરે છે, તે કાતરનું એક જ પાનું ધારવાળું હોય છે. ૪૦૦ વર્ષ પહેલાં કાતરના પાંખીયા વચ્ચે સ્પ્રીંગ પણ જડવામાં આવતી હતી. તે જમાનામાં લોકો ધાતુની પટ્ટીમાંથી જાતે જ કાતર બનાવી લેતા. આજે ઉપયોગમાં આવે છે, તેવી કાતર સૌ પ્રથમ ઈ. સ. ૧૭૬૧માં *બેન્જામિન હન્ટસમેન* નામના અંગ્રેજ સંશોધકે બનાવી હતી.

## સંદર્ભો 
શ્રેણી:ઉપકરણ
શ્રેણી:ઓજાર
એલન પેટોન

**એલન પેટોન** (૧૧ જાન્યુઆરી ૧૯૦૩ – ૧૨ એપ્રિલ ૧૯૮૮) દક્ષિણ આફ્રિકાના લેખક અને રંગભેદ વિરોધી નેતા હતા. "ક્રાઈ, દ બીલવેડ કંટ્રી" અને "ટૂ લેટ દ ફાલારોપ" તેમની સૌથી પ્રખ્યાત કૃતિઓ છે. તેમનો જન્મ પીટરમારિઝબર્ગ શહેરમાં થયો હતો અને તેમણે પોતાનું શિક્ષણ નાતાલ યુનિવર્સિટીમાંથી પ્રાપ્ત કર્યું હતું. તેમના લેખન માધ્યમે તેમણે રંગભેદ સરકારની જાતિવાદી નીતિઓની આલોચના કરી.

## સંદર્ભ 
શ્રેણી:વ્યક્તિત્વ
શ્રેણી:દક્ષિણ આફ્રિકા
શ્રેણી:૧૯૦૩માં જન્મ
શ્રેણી:૧૯૮૮માં મૃત્યુ
કેઓરાપેત્સે ખોસિત્સિલે

**કેઓરાપેત્સે વિલીયમ ખોસિત્સિલે** (૧૯ સપ્ટેમ્બર ૧૯૩૮ - ૩ જાન્યુઆરી ૨૦૧૮) દક્ષિણ આફ્રિકાના એક કવિ અને રાજકીય કાર્યકર્તા હતા. તેમનું ઉપનામ "બ્રા વિલિ" (અંગ્રેજી: Bra Willie) હતું. ૧૯૬૦ અને ૧૯૭૦ના દાયકાઓ દરમિયાન તેઓ અફ્રિકન નેશનલ કાંગ્રેસના પ્રભાવશાળી સભ્ય રહ્યા. તેમણે અફ્રિકન અમેરિકન સહિત્ય તથા સંસ્કૃતિનો ખુબ અભ્યાસ કર્યો હતો અને જેઝ સંગીતમાં તેમની ખાસ રુચિ હતી. તેમણે અફ્રિકનો અને કાળા અમેરિકનો વચ્ચેનો સંબંધને સશક્ત બનાવ્યો હતો.

## સંદર્ભ 
શ્રેણી:વ્યક્તિત્વ
શ્રેણી:દક્ષિણ આફ્રિકા
શ્રેણી:૧૯૩૮માં જન્મ
શ્રેણી:૨૦૧૮માં મૃત્યુ
જેકી શ્રોફ

**જેકી શ્રોફ** (જન્મનું નામ:**જયકિશન કાકુભાઈ શ્રોફ**, ૧ ફેબ્રુઆરી, ૧૯૫૭) હિન્દી ચલચિત્ર જગતના એક પ્રખ્યાત અભિનેતા છે.

## જીવન 
જેકી શ્રોફનો જન્મ ૧ ફેબ્રુઆરી, ૧૯૫૭ના રોજ એક ગુજરાતી કુટુંબમાં થયો હતો. એમનું વાસ્તવિક નામ જયકિશન કાકુભાઈ શ્રોફ છે, એમના પિતાનું નામ કાકાભાઈ હરિભાઈ શ્રોફ છે અને માતાનું નામ રીટા શ્રોફ છે. તેઓ મુંબઈ શહેરના વાલકેશ્વર વિસ્તારમાં તીન બત્તી ખાતે એક ચાલીમાં રહેતા હતા. ફિલ્મોમાં આવતાં પહેલાં તેમણે કેટલીક ધંધાદારી જાહેરખબરોમાં એક મોડેલ તરીકે કામ કર્યું હતું. તેમને સૌ પ્રથમ દેવઆનંદની ફિલ્મ *સ્વામી દાદા*માં એક નાની ભૂમિકા મળી હતી. ૧૯૮૩ના વર્ષમાં નિર્માતા દિગ્દર્શક સુભાષ ઘાઈએ તેમને ફિલ્મ *હીરો*માં અગ્રણી ભૂમિકા પૂરી પાડવાનું કાર્ય સોંપ્યું. આ ફિલ્મ ખૂબ જ સફળ થઈ અને તેઓ રાતોરાત મોટા અભિનેતા (સ્ટાર) બની ગયા. ૮૦ના દાયકામાં તેમણે તેમની પ્રેમિકા આયશા દત્ત સાથે લગ્ન કર્યાં. આયશા પછીથી એક ફિલ્મની નિર્માત્રી પણ બની હતી. તેઓ બંને જેકી શ્રોફ એન્ટરટેઇનમેન્ટ લિ. નામની મીડિયા કંપની પણ ચલાવે છે. તેમના સોની ટીવીમાં પણ ૧૦% શેર હતા, જે તેમણે ૨૦૧૨ના વર્ષમાં વેચી દીધા હતા. તેમને બે બાળકો છે, જેમાં પુત્રનું નામ ટાઇગર (જય હેમંત) અને પુત્રીનું નામ કૃષ્ણા છે.

## સન્માન 
* ૧૯૯૦ વિજેતા: ફિલ્મફેર સર્વશ્રેષ્ઠ અભિનેતા પુરસ્કાર - *પરિંદા*
* ૧૯૯૪ નામાંકિત: ફિલ્મફેર સર્વશ્રેષ્ઠ અભિનેતા પુરસ્કાર - *ગર્દિશ* 
* ૧૯૯૪ નામાંકિત: ફિલ્મફેર સર્વશ્રેષ્ઠ સહઅભિનેતા પુરસ્કાર - *ખલનાયક*
* ૧૯૯૫ વિજેતા: ફિલ્મફેર સર્વશ્રેષ્ઠ સહઅભિનેતા પુરસ્કાર - *૧૯૪૨ એ લવ સ્ટોરી*
* ૧૯૯૬ વિજેતા: ફિલ્મફેર સર્વશ્રેષ્ઠ સહઅભિનેતા પુરસ્કાર - *રંગીલા*
* ૧૯૯૭ નામાંકિત: ફિલ્મફેર સર્વશ્રેષ્ઠ સહઅભિનેતા પુરસ્કાર - *અગ્નિસાક્ષી*
* ૨૦૦૧ નામાંકિત: ફિલ્મફેર સર્વશ્રેષ્ઠ ખલનાયક પુરસ્કાર - *મિશન કાશ્મીર* 
* ૨૦૦૨ નામાંકિત: ફિલ્મફેર સર્વશ્રેષ્ઠ સહઅભિનેતા પુરસ્કાર - *યાદેં*
* ૨૦૦૩ નામાંકિત: ફિલ્મફેર સર્વશ્રેષ્ઠ સહઅભિનેતા પુરસ્કાર - *દેવદાસ*
* ૨૦૦૭ વિશેષ ગૌરવ નિર્ણાયક સમિતિ પુરસ્કાર (વિશેષ ઑનર જ્યુરી એવોર્ડ) હિન્દી સિનેમા માટે ઉત્તમ યોગદાન માટે
* ૨૦૧૪ વિજેતા: ઉત્તમ પરિધાન માટે GQ સામાયિક તરફથી

## મુખ્ય ફિલ્મો 
## નિર્માતા 
## સંદર્ભો 
શ્રેણી:૧૯૫૭માં જન્મ
શ્રેણી:ગુજરાતી વ્યક્તિત્વ
શ્રેણી:જીવિત લોકો
શ્રેણી:ફિલ્મફેર પુરસ્કારોના વિજેતાઓ
શ્રેણી:હિન્દી ફિલ્મ અભિનેતાઓ
કર્મનાશા નદી

**કર્મનાશા નદી** ગંગા નદીની એક સહાયક નદી છે. તે ભારત દેશના બિહાર રાજ્યના કૈમુર જિલ્લાની *કૈમુરની ટેકરીઓ*માંથી ઉદ્દભવે છે અને ભારતીય રાજ્યો ઉત્તર પ્રદેશ અને બિહારમાંથી વહે છે. ઉત્તર પ્રદેશ અને બિહાર રાજ્યના સોનભદ્રા, ચંદૌલી, વારાણસી અને ગાજીપુર જિલ્લાઓમાં તે સરહદ પર વહે છે. તેના ડાબા કિનારા પર કૈમુર અને બકસર જિલ્લાઓ (બિહાર બાજુ) આવેલા છે.

## નામ 
આ નદીના નામનો અર્થ "કર્મનો નાશ કરનારી" એમ થાય છે. તે વિશે કેટલીક દંતકથાઓ પ્રચલિત છે.

એ પૈકી એક દંતકથા અનુસાર, ઋષિ વિશ્વામિત્ર દ્વારા નવું બ્રહ્માંડ બનાવવા માટેની શક્તિ મેળવવા માટે તપસ્યા (તપશ્ચર્યા, ધ્યાન અને યોગ્ય વ્યવહાર) કરવામાં આવી હતી. ત્યારે તેમને એક નવા બ્રહ્માંડ રચના કરતાં જોઈને ઇન્દ્ર એ ગુસ્સે થઈને ઉગ્રતા ધારણ કરી. જો કે, વિશ્વામિત્રે તેમનું કાર્ય ચાલુ રાખ્યું અને તેમણે શરૂઆતમાં માણસો બનાવ્યા. એમાં પ્રથમ વ્યક્તિ તરીકે ત્રિશંકુ હતા, જેમને તેઓએ નવા બ્રહ્માંડની રાજધૂરા સોંપવા માટે નિર્ણય લીધો. ઇન્દ્રએ એમના આ કાર્યને બંધ કરાવ્યું. આના કારણે ત્રિશંકુનું માથું હવામાં લટકતું રહી ગયું. આ કર્મનાશા નદીનો ઉદ્ભવ તેમના મોં માંથી બહાર આવતી લાળમાંથી થયો હતો.

## વહેણ 
આ કર્મનાશા નદી બિહાર રાજ્યના કૈમુર જિલ્લામાં દરિયાઈ સપાટીથી  જેટલી ઊંચાઇ આવેલ કૈમુરની ટેકરીઓ પરથી સરોદાગ નજીકથી નીકળે છે. પછી તે ઉત્તર-પશ્ચિમ દિશામાં મિરઝાપુર ખાતે મેદાનોમાં આવે છે. પછી ઉત્તર પ્રદેશ અને બિહાર વચ્ચે સરહદ બનાવતી વહે છે અને છેલ્લે ચૌસા નજીક ગંગા નદીમાં મળી જાય છે. આ નદીની કુલ લંબાઈ છે  જેટલી છે, જે પૈકી  જેટલી લંબાઈ ઉત્તર પ્રદેશમાં અને બાકીના  જેટલી લંબાઈ ઉત્તર પ્રદેશ અને બિહાર રાજ્યની સરહદ તરીકે વહે છે. આ નદીનો કુલ સ્ત્રાવ વિસ્તાર તેની ઉપનદીઓ સાથે  જેટલો છે.

### ઉપનદીઓ 
તેની ઉપનદીઓ દુર્ગાવતી, ચંદ્રપ્રભા, કરુનુતી, નાદી અને ખજુરી છે.

### ધોધ 
આ નદી મેદાનોમાં પહોંચે તે પહેલાં બે ધોધ દ્વારા નીચે ઉતરે છે. આ બે ધોધ દેવદરી અને છાનપથર તરીકે ઓળખાય છે. આ બંને ધોધ તેમની ઊંચાઇ અને સુંદરતા માટે નોંધપાત્ર છે. છાનપથર ધોધ  ઊંચાઈ પરથી પડે છે,  જ્યારે દેવદરી ધોધ રોહતાસના ઉચ્ચપ્રદેશના અંતની ધાર પરથી  ઊંચાઈ પરથી પડે છે. જોકે, ચંદૌલી જિલ્લા વહીવટ દ્વારા તેનો ઉલ્લેખ દેવદરી ધોધ ચંદ્રપ્રભા નદી પર છે તેમ કરવામાં આવેલ છે.

### બંધો અને પુલો 
આ નદી પર બે બંધ બાંધવામાં આવેલ છે – લતિફ શાહ બંધ અને નવગઢ બંધ. ચંદ્રપ્રભા નદી પર પણ એક બંધ બાંધવામાં આવેલ છે.

ગ્રાન્ડ ટ્રંક રોડ આ નદી પરથી પુલ દ્વારા પસાર થાય છે.

## અન્ય નદી 
કર્મનાશા નામની અન્ય એક નદી ગઢવાલ હિમાલય ખાતે પણ આવેલી છે.

## સંદર્ભો 
## બાહ્ય કડીઓ 
* NIE-ન્યૂ ઈન્ટરનેશનલ એન્સાઇક્લોપીડિયા, શીર્ષક-કર્મનાશા, આવૃત્તિ-૧૯૦૫

શ્રેણી:કૈમૂર જિલ્લો
ખોડીયાર જળાશય યોજના

**ખોડીયાર જળાશય યોજના** અથવા **ખોડીયાર બંધ** એ એક પાળવાળો બંધ છે જે માટીયાર અને ચણતર પ્રકારનો છે. આ બંધ ગુજરાત રાજ્યના અમરેલી જિલ્લાના ધારી તાલુકાના ગળધરા ગામની નજીક શેત્રુંજી નદી, કે જે ગીરના જંગલમાં આવેલી ચાંચાંઇ ટેકરીમાંથી નીકળે છે, તેના પર આવેલો છે. આ બંધનો પ્રાથમિક હેતુ ૧૧,૬૦૭ હેક્ટર (૨૮,૬૮૧ એકર) જમીનમાં ૯ કિ.મી. લાંબી નહેરો વડે સિંચાઇ કરવાનો છે. આ બંધનું બાંધકામ ૧૯૬૭ના વર્ષમાં પૂર્ણ કરવામાં આવ્યું હતું. આ જળાશય થકી ધારી તાલુકાનાં ૨૦ જેટલાં ગામોમાં સિંચાઈ માટે પાણી પૂરું પાડવામાં આવે છે.

## સંદર્ભ 
શ્રેણી:અમરેલી જિલ્લો
શ્રેણી:ગુજરાતના ડેમ
થાપા

**થાપા** (નેપાલી: थापा) નેપાલી ક્ષેત્રી સાથે જોડાયેલા લોકો ખસ લોકો ખસ જૂથના જાતિ ઇન્ડો-આર્યન નૃવંશ -લિંગૂટીક જૂથ અને મગર લોકો, સાઇનો-તિબેટિયન નૃણ-ભાષાકીય જૂથ. ક્ષત્રિય થાપા એ હિન્દૂ ક્ષત્રિય પરંપરાને અનુસરે છે, જ્યારે મગર થાપા આદિવાસી મગર પરંપરાને અનુસરે છે.
, નેપાળના પ્રથમ મુખ્તિયાર, ક્ષત્રિય થાપા વંશના અગ્રણી સભ્ય]]
શાહ વંશ, બસ્ન્યાત / બસ્નેત અને પાંડે સાથે નેપાળની સક્રિય રાજકારણમાં સંકળાયેલા ચાર ઉમદા પરિવારમાં ક્ષત્રિય થાપા વંશ એક હતા રાણા વંશનો ઉદય પહેલાં અને 1806 થી 1837 અને 1843 થી 1845 દરમિયાન નેપાળી વહીવટીતંત્ર પર શાસન કર્યું. કિંગ રણ બહાદુર શાહ ની હત્યા પછી, ભીમસેન થાપા તેના બધા શત્રુઓની હત્યા કરીને નેપાળના રોયલ કોર્ટમાં * થાપા પરિવારે * સૌથી પ્રબળ જૂથ તરીકે ગણાવી હતી. થાપા પરિવારના અન્ય સભ્યો થાબા ભારદાર બડા (મોટા) કાજી અમર સિંહ થાપા ના પરિવારના સભ્યો સહિત રોયલ કોર્ટમાં મજબૂત બનાવવામાં આવ્યા હતા. એંગ્લો-નેપાળી યુદ્ધ માં થાપસની મહત્વની ભૂમિકા છે, જ્યાં કોલોનિયલ પાવર બ્રિટીશ ઈન્ડિયા કંપની ને પ્રથમ ઝુંબેશમાં મોટો નુકશાન થયું હતું. કર્નલ રણવીર સિંહ થાપા, ડ્યુથલ ખાતે સરદાર ભક્તિ થાપા, ઉિજિરસિંહ થાપા, જિગગઢમાં ક્ષેત્ર કમાન્ડર, કાજી રણજોર સિંહ થાપા જયથકનું યુદ્ધ મક્વાનપુર્ગાધી અને બાડા કાજી (એલ્ડર કાજી) અમર સિંહ થાપ માં માલાન ખાતે.

## વ્યુત્પતિ
થાપા મધ્યયુગીન ખસ સામ્રાજ્ય ના * પાઇકેલા * (યોદ્ધા) ક્રમ હતો. અન્ય પાઇકેલામાં *ખડ્કા/ખડ્ગા*, *રાના* અને *બુઢા* શામેલ છે. થાપા ક્રમ બે વંશીય જૂથોના યોદ્ધાઓને આપવામાં આવ્યો હતો; ખસ અને મગર. ખસ ખાને હિન્દુ ક્ષત્રિય રિવાજોને અનુસર્યા હતા જ્યારે મગર તિબેટીયન આદિવાસી હતા. આ યોદ્ધાઓએ ખસ સામ્રાજ્યના સૈનિકો તરીકે લડ્યા.
## ખસ ક્ષત્રિય થાપા
ખસ ક્ષત્રિય થાપા અને વૈદિક લોકોમાંથી ઉતરી આવેલા પેટ્રિલીનલ જૂથ છે. તેઓ થાપા ક્ષેત્રી અથવા થાપા કાજી તરીકે જાણીતા છે. ક્ષત્રિ થાપા પાસે * બગાલે થાપા *, * ગોદાર થાપા *, *દેઉજા થાપા*, *ઠકુરયાલ થાપા *, * લામિછાને થાપા *, '' 'કાલિકોટે થાપા', 'સુયાલ થાપા', * પુંવર થાપા *, 'ખુલાલ થાપા', 'સોનાલ થાપા', * ભંડારે થાપા *, 'અખામી થાપા', ' ઘિમિરે થાપા *, * મહારાજી થાપા *, * પાટખેતી થાપા *, *  થાપા '' અને અન્ય.
### બગાલે થાપા
બગાલે થાપા (નેપાળી: बगाले थापा) ખસ થાપામાં એક જાણીતા કુળ છે. બગાલે થાપાસ બંને યુદ્ધ અને વહીવટ પર કુશળ હતા.
### પુંવર થાપા
પુંવર થાપા ક્ષેત્રીનું બીજું સમૂહ છે. પુંવર, પરમાર રાજવંશ નો એક પ્રકાર, રાજપૂત છે, જે વિવિધ જૂથો દ્વારા એવો દાવો કરવામાં આવ્યો હતો. આ કુળ રાજસ્થાનના મૂળના અને પરમાર રાજવંશના વંશજ છે. એંગ્લો-નેપાળી યુદ્ધ ખાતે યુદ્ધના કમાન્ડર સરદાર ભક્તિ થાપ, આ કુળના હતા.
## મગર થાપા
મગર થાપા તિબેટીયન મગર ગ્રૂપમાંથી ઉતરી આવ્યા છે.
તેઓ મગર મોંગોલિયન તિબેટો-બર્મન નો પારિવારિક સમૂહ હેઠળ આવે છે. તેઓ તિબેટો-બર્મન ભાષા મગર ભાષા માતૃભાષા તરીકે બોલે છે. થાપા મગર ગોરખા સૈનિકોની મુખ્ય વસતી તરીકે પ્રસિદ્ધ છે.
## પારિવારિક નામ થાપા સાથેના નોંધપાત્ર લોકો
*ભીમસેન થાપા, 
*સરદાર ભક્તિ થાપા
## સન્દર્ભ સામ્રાગી
રાફડો

300px|thumb|ભારતમાં ઉધઈનો એક રાફડો
300px|thumb|તામિલનાડુમાં મેલપટ્ટી નજીક વધુ ઊંચો એક રાફડો
**રાફડો** એ કીટક વર્ગના ઉધઈ નામના જંતુનું ઘર છે. આ રાફડો જમીનના પેટાળમાં તેમ જ ઉપરની બાજુ અદ્ભૂત રચના કરી બનાવવામાં આવતા દર હોય છે.
કીડી, મંકોડા, ઉધઇ જેવા કીટકો જમીનમાં ઊંડે દર બનાવીને રહે છે. આ બધા જંતુઓમાં ઉધઇ અગ્રણી છે. ઉધઇ સૌથી નબળુ કીટક છે અને વળી આંખ વગરનું હોવા છતાંય જમીનમાં ખોદકામ કરીને અદ્ભૂત ઘર બનાવે છે.

ઉધઇ વધારે ગરમી કે ઠંડી સહન કરી શક્તી નથી. આથી જ તેને સલામત અને વાતાનુકૂલિત (એરકંડિશન્ડ) ઘર બનાવવાની શક્તિ મળેલી છે. ઉધઇ હંમેશાં સમૂહમાં રહેતી હોય છે. તેમના સમૂહમાં રાણી (સ્વાર્મર), મજૂર (વર્કર) જેવા વર્ગ હોય છે. મજૂર ઉધઇ ઘર બનાવવાનું કાર્ય કરે છે. જમીનના પેટાળથી શરુઆત કરીને સપાટી પર નાનકડા ટેકરા જેવું તેમનું ઘર હોય છે. આ ટેકરાને રાફડો કહે છે. રાફડાની ઊંચાઈ કેટલીક વાર ઘણી વધુ હોય છે.

રાફડો બાંધતી વખતે મજૂર ઉધઇ પોતાની લાળ માટીમાં ભેળવી નાની નાની ગોળીઓ તૈયાર કરે છે. આ ગોળીને ઇંટો માફક ગોઠવીને રાફડો તૈયાર કરે છે. સૌ પ્રથમ ગોળાકાર ચિમની બનાવે જે પેટાળથી માંડીને ઉપરની સપાટી સુધી બનાવવામાં આવે છે, જેથી હવાની આવ-જા થઈ શકે. એક રાફડામાં લાખો ઉધઇ રહેતી હોય છે.

બહાર દેખાતા લાલ માટીના ટેકરા જેવા રાફડા હેઠળ મોટા ઓરડા અને કોઠાર જેવી રચના હોય છે. તેમાં આવ જા માટે બારી અને બારણા જેવા બાકોરાં પણ હોય છે. ઇંડા મૂકવા માટે અલગ જગ્યા રાખવામાં આવે છે.

રાફડામાં રાણી ઉઘઇને રહેવા માટે અલગ ખંડ હોય છે. આપણને આશ્ચર્ય થાય પણ નબળી અને અંધ ઉધઇ પોતાના શરીરના કદ કરતાં કેટલાય ગણું મોટું ઘર બાંધવાની ક્ષમતા ધરાવતી હોય છે.

## સંદર્ભો 
શ્રેણી:રહેઠાણ
શ્રેણી:પ્રાણીશાસ્ત્ર
જિજ્ઞેશ મેવાણી

**જિજ્ઞેશકુમાર નટવરલાલ મેવાણી** ગુજરાતના એક રાજકારણી છે. તેઓ ગુજરાત વિધાનસભામાં વડગામ મતદાર ક્ષેત્રના પ્રતિનિધિ છે. તેમણે એક સામાજિક ચળવળકાર અને વકીલ તરીકે પણ કામ કર્યું છે. તેમણે ૨૦૧૬માં ગુજરાતમાં દલિત દેખાવોની આગેવાની કરી હતી.

## પ્રારંભિક જીવન 
મેવાણીનો જન્મ ૧૧ ડિસેમ્બર ૧૯૮૨માં અમદાવાદ ખાતે થયો હતો. તેમનું કુટુંબ મેઉ, મહેસાણા જિલ્લાનું વતની છે. તેમણે પોતાનો શાળા અભ્યાસ સ્વસ્તિક વિદ્યાલય અને વિશ્વ વિદ્યાલય માધ્યમિક શાળામાંથી કર્યો હતો. તેમણે ૨૦૦૩માં એચ.કે. આર્ટ્સ કોલેજ અમદાવાદમાંથી સ્નાતકની પદવી પ્રાપ્ત કરી. ૨૦૦૪માં તેમણે પત્રકારિતા અને જનસંચારમાં ડિપ્લોમા કર્યું. ૨૦૦૪ થી ૨૦૦૭ સુધી તેમણે ગુજરાતી સાપ્તાહિક "અભિયાન"માં પત્રકાર તરીકે કામ કર્યું. ૨૦૧૩માં તેમણે ડી.ટી કોલેજ અમદાવાદમાંથી કાયદા સ્નાતકની પદવી પ્રાપ્ત કરી હતી.

## કારકિર્દી 
### ૨૦૧૬ ગુજરાત દલિત આંદોલન 
### રાજકારણ 
જીજ્ઞેશ મેવાણીએ ગુજરાત વિધાનસભા ૨૦૧૭ના ચૂંટણી ફોર્મ ભરવાના છેલ્લા દિવસે બનાસકાંઠા જિલ્લાનાં વડગામ ખાતેથી ચૂંટણી લડવાની જાહેરાત કરીને સૌને ચોંકાવ્યા હતા. જીજ્ઞેશ મેવાણીના સમર્થનમાં કોંગ્રેસે પોતાનો ઉમેદવાર હટાવી લીધો હતો. તેઓ ભાજપના ઉમેદવારને હરાવી ધારાસભ્ય બન્યા હતા. ૨૦૨૨ની વિધાનસભાની ચૂંટણીમાં મેવાણીએ વડગામ બેઠક પર ભારતીય રાષ્ટ્રીય કોંગ્રેસ પક્ષ તરફથી ચૂંટણી લડી હતી અને મણિલાલ વાઘેલા સામે જીત મેળવી હતી.

## સંદર્ભો
શ્રેણી:રાજકારણી
કેદારકંઠ

**કેદારકંઠ** ભારતનાં ઉત્તરાખંડ રાજ્યમાં હિમાલય પર્વતમાળામાં આવેલું એક પર્વતશિખર છે. સરેરાશ સમુદ્ર સ્તરથી આ શિખરની મહત્તમ ઊંચાઈ ૧૨,૫૦૦ ફૂટ જેટલી છે. કેદારકંઠ ઉત્તરકાશી જિલ્લામાં ગોવિંદ વન્યજીવન અભયારણ્યના વિસ્તારમાં આવેલું છે.

આ શિખર પર આરોહણ માટે સાંકરી નામના એક નાનાં ગામ ખાતેથી શરૂઆત કરવામાં આવે છે. સમુદ્રસ્તરથી લગભગ ૨૦૦૦ મિટરની ઊંચાઈએ વસેલું સાંકરી ગામ વાહન માર્ગે દહેરાદૂનથી ૨૧૦ કિમી દૂર આવેલું છે જે અંતર કાપતા લગભગ દસ કલાકનો સમય લાગે છે. ઉત્તરાખંડ પ્રવાસન વિકાસ નિગમ અને અન્ય ખાનગી સંસ્થાઓ વર્ષ દરમ્યાન વિવિધ જૂથારોહણનું આયોજન કરતા હોય છે જેમાં શિખર પર જઈ ને પાછા આવવા માટેનો કુલ ૫-૬ દિવસનો કાર્યક્રમ ઘડવામાં આવતો હોય છે. આ શિખરની ટોચ ઉપરથી હિમાલય પર્વતમાળાનાં અન્ય ૧૩ શિખરો જોઈ શકાય છે.

## સંદર્ભો 
## બાહ્ય કડીઓ 
* કેદારકંઠ ટ્રેક વિશે વધુ વિગતો

શ્રેણી:હિમાલય
શ્રેણી:ઉત્તરાખંડ
શ્રેણી:ભારતના પર્વતો
મુંડેશ્વરી દેવી મંદિર

300px|thumb|મુંડેશ્વરી દેવી મંદિર
300px|thumb|મુંડેશ્વરી દેવીના મંદિર પાસે માહિતી દર્શાવતું બોર્ડ
**મુંડેશ્વરી દેવી** મંદિર ભારત દેશના બિહાર રાજ્યના મુખ્ય ધાર્મિક સ્થળો પૈકીનું એક પ્રાચીન સ્થળ છે. કૈમૂર જિલ્લાના ભગવાનપુર નજીક *કૈમૂરની ટેકરીઓ*માં પવરા ટેકરી પર દરિયાઈ સપાટીથી ૬૦૮ ફૂટ જેટલી ઊંચાઈ પર આ મંદિર આવેલ છે. આ પૌરાણિક મંદિર પુરાતત્ત્વીય ધરોહર, તીર્થધામ તેમ જ પર્યટન સ્થળ તરીકે જીવંત છે. આ મંદિર ક્યારે અને કોણે બનાવ્યું, તે દાવા સાથે કહેવું અઘરૂં છે, પણ અહીથી પ્રાપ્ત શિલાલેખ અનુસાર માનવામાં આવે છે કે ઉદયસેન નામના ઉપશાસક (ક્ષત્રપ)ના શાસનકાળમાં તેનું નિર્માણ થયું હતું. આ મંદિર ભારત સરકારના પુરાતત્ત્વ વિભાગ દ્વારા સંરક્ષિત કરવામાં આવેલ છે તેમ જ તેના પુનરુત્થાન માટે યોજનાઓ પણ બનાવવામાં આવેલ છે. યૂનેસ્કો દ્વારા જાહેર કરાયેલ વિશ્વ ધરોહર સ્થળોની યાદીમાં આ સ્થળને ઉમેરવા માટેના પ્રયત્નો પણ ચાલુ છે.

## સંદર્ભો 
## બાહ્ય કડીઓ 
*મંદિર વિશે
*ચિત્ર-દર્શન : પિકાસા 

શ્રેણી:કૈમૂર જિલ્લો
શ્રેણી:ધાર્મિક સ્થળો
સિરિલ રામાફોસા

**માતામેલા સિરિલ રામાફોસા** (વેંડા/અંગ્રેજી: Matamela Cyril Ramaphosa; જન્મ: ૧૭ નવેમ્બર ૧૯૫૨) દક્ષિણ આફ્રિકા ના મજૂરસંઘવાદી આગેવાન, રાજકારણી અને ઉદ્યોગપતિ છે. અત્યારે તેઓ દક્ષિણ આફ્રિકા ના આર્ઝી રાષ્ટ્રપ્રમુખ અને સત્તાધારી રાજકીય પક્ષ આફ્રિકન નેશનલ કોંગ્રેસ ના અધ્યક્ષ છે.

તેમનો જન્મ સોવેટો (જોહાનિસ્બર્ગ નજીક), ટ્રાન્સવાલમાં થયો હતો. તેમણે કાયદાનો અભ્યાસ કર્યો. રંગભેદની સરકાર દરમિયાન તેમણે ખાણિયાઓની રાષ્ટ્રીય યુનિયન (NUM/નુમ) ની સ્થાપના કરી હતી. ૧૯૯૧માં રામાફોસાને અફ્રિકન નેશનલ કોંગ્રેસના મહાસચિવ તરીકે નિયુક્ત કરવામાં આવ્યા હતા. રંગભેદને ખતમ કરવા માટેની વાટાઘાટો દરમિયાન તેમણે રુલ્ફ મેયર સાથે મહત્ત્વની ભૂમિકા ભજવી હતી.

## સંદર્ભ
શ્રેણી:દક્ષિણ આફ્રિકા
શ્રેણી:૧૯૫૨માં જન્મ
સિકંદર શાહનો મકબરો

**સિકંદર શાહનો મકબરો** ગુજરાતના સુલતાન બહાદુર શાહ દ્વારા તેના ભાઇ અને પુરોગામી શાસક સિકંદર શાહના માનમાં ઇ.સ. ૧૫૨૬માં ગુજરાતના હાલોલ ખાતે બાંધવામાં આવેલો હતો.

## ઇતિહાસ 
સિકંદર શાહ જ્યારે ગુજરાતનો સુલ્તાન હતો ત્યારે તેણે તેના ભાઇ લતીફ ખાને કરેલો બળવો દબાવીને તેને હરાવ્યો હતો. ત્યારબાદ ૩૦ મે ૧૫૨૬ના દિવસે સિકંદર ખાનની હત્યા તેના જ દરબારી ઇમાદ-ઉલ-મુલ્ક ખુશ દ્વારા શાસનના થોડા સમય પછી કરવામાં આવી હતી. ઇમાદ-ઉલ-મુલ્કે સિકંદર ખાનના નાના ભાઇ નાસિર ખાનને મહમુદ શાહ દ્વિતિય નામકરણ કરીને ગાદી પર બેસાડ્યો. રાજકુમાર બહાદુર ખાનની તરફેણમાં અન્ય દરબારીઓ ઇમાદ-ઉલ-મુલ્કની વિરોધમાં ગયા અને બહાદુર ખાને ચાંપાનેર પર હુમલો કરીને ઇમાદ-ઉલ-ખાનની હત્યા કરી અને નાસિર ખાનની ઝેર આપી મારી નંખાવ્યો. ઇ.સ. ૧૫૨૭માં તે સત્તા પર આવ્યો અને બહાદુર શાહ નામ ધારણ કર્યું. બહાદુર શાહે તેના ભાઇ, સિકંદર શાહ અને અન્યોની યાદમાં મકબરો બંધાવ્યો.

જેમ્સ ફોર્બ્સે ઇ.સ. ૧૭૮૫માં આ મકબરાની મુલાકાત લીધી હતી અને કોતરણી ધરાવતી આરસની કબરોની નોંધ કરી હતી. આ કબરો હાલમાં અસ્તિત્વ ધરાવતી નથી.

## સંદર્ભ 
શ્રેણી:હાલોલ તાલુકો
શ્રેણી:રાષ્ટ્રીય મહત્વનાં સ્મારકો
આઈ.એન.એસ. કુરસુરા (એસ ૨૦)

**આઈએનએસ કુરસુરા (એસ ૨૦)** એ ભારત દેશની એક યુદ્ધ સબમરીન હતી. આ ડીઝલ તેમ જ ઈલેકટ્રીક ઊર્જા સંચાલિત કલવરી કક્ષાની ભારત દેશની પાંચમી સબમરીન હતી. આ સબમરીનને ૧૮ ડિસેમ્બર, ૧૯૬૯ના રોજ કાર્યરત કરવામાં આવી હતી અને ૩૧ વર્ષની દીર્ઘકાળની સેવાઓ પછી ૨૭ ફેબ્રુઆરી, ૨૦૦૧ના રોજ સબમરીનને તેના કાર્યમાંથી નિવૃત્ત કરવામાં આવી હતી. આ સબમરીને વર્ષ ૧૯૭૧ના ભારત-પાકિસ્તાન યુદ્ધમાં ભાગ લઈ દરિયાઈ સંત્રી તરીકે ચાવીરુપ ભૂમિકા ભજવી હતી.

હાલમાં આ સબમરીનને એક સંગ્રહાલય તરીકે આંધ્ર પ્રદેશ રાજ્યના વિશાખાપટનમ શહેર ખાતે *રામકૃષ્ણ મીશન બીચ* ખાતે જાહેર જનતા માટે પ્રદર્શિત કરવામાં આવેલ છે. આ એશિયા ખંડનું સૌ પ્રથમ સબમરીન સંગ્રહાલય છે.

## ચિત્રદર્શન 

File:INS Kursura (S20).jpg|આઈ એન એસ કુરસુરા સંગ્રહાલય તરીકે
File:INS Kursura (S20) stern view.jpg| સબમરીનનો બાહ્ય દેખાવ
File:INS Kursura (S20) interior.JPG| સબમરીનની અંદરનું એક દૃશ્ય
File:INS Kursura (S20) officer cabin.jpg| અધિકારી આરામ-કક્ષ

## સંદર્ભો 
## બાહ્ય કડીઓ 
* કુરસુરા સબમરીન સંગ્રહાલય વિષયક સચિત્ર માહિતી- હિંદી ભાષામાં

શ્રેણી:આંધ્ર પ્રદેશ
શ્રેણી:જોવાલાયક સ્થળો
શ્રેણી:ભારતીય સેના
મકાઈના વડાં

thumb|તેલંગણા પ્રદેશનાં મકાઈના વડાં
**મકાઈના વડાં** એક ભારતીય વાનગી છે. તે સમગ્ર ભારતમાં જ્યાં મકાઈની ખેતી થતી હોય એવા વિસ્તારોમાં પ્રચલિત છે. આ વાનગી મકાઈના દાણામાંથી બને છે અને તે તળેલી વાનગી હોવાથી તે પચવામાં ભારે હોય છે. આ વડા ગોળ હોય છે.

## જરૂરી સામગ્રી 
* એક વાટકી છીણેલા મકાઈ
* ૨ ચમચી ચણાની દાળ
* એક ચમચી ચણાનો લોટ
* એક નંગ કેપ્સીકમ
* બે નંગ નાના કાંદા
* બે નંગ લીલા મરચા
* એક મોટો કટકો આદુ
* સ્વાદ અનુસાર  મીઠું
* પા ચમચી અધકચરા વાટેલા મરી
* બે ચમચી ખાંડ
* બે ચમચી સમારેલી કોથમીર
* ચપટી ખાવાનો સોડા
* તળવા માટે તેલ
* એક ચમચી દહીં

## બનાવવાની રીત 
* ૧. ચણાની દાળને ૩ કલાક પાણીમાં પલાળી રાખી પછી વાટી લેવી.
* ૨. કાંદા, લીલાં મરચાં, સીમલા મરચાં, આદુ, કોથમીર ઝીણાં સમારીને તૈયાર રાખવાં.
* ૩. એકદમ ઝીણી વાટેલી ચણાની દાળમાં મરચાં, કાંદા, લીલાં મરચાં, સીમલા મરચાં, આદુ, કોથમીર, વાટેલા મરી, છીણેલા મકાઈના દાણા તથા ખાંડ ભેગાં કરવાં.
* ૪. તૈયાર થયેલા મિશ્રણમાં પ્રમાણસર મીઠું નાખી બરાબર હલાવી જાડું ખીરું તૈયાર કરવું. એમાં યોગ્ય લાગે તો ચમચો દહીં નાખી શકાય.
* ૫. આ ખીરું આશરે એક કલાક માટે ઢાંકીને રાખી મૂકવું.
* ૬. તેલ ગરમ કરવા મૂકો. ગરમ થાય એટલે ખીરામાં ખાવાનો સોડા અને એક ચમચો ગરમ તેલ નાખી બરાબર હલાવવું.
* ૭. પાણીવાળા હાથ કરી નાના વડા થાપીને તેમ જ સાચવીને ઉખાડીને તૈયાર કરો.
* ૮. હવે વડા ગરમ તેલમાં તળવા નાખો અને આછા ગુલાબી રંગના થાય એટલે બરાબર તેલ નિતારીને બહાર કાઢી લો.

## નોંધ 
* વડા છૂટા પડી જાય તો થોડો ચણાનો લોટ ઉમેરવો. 
* આ વડાંને કોથમીરની ચટણી કે અન્ય ચટણી સાથે ખવાય છે.

## સંદર્ભો 
શ્રેણી:વાનગી
શ્રેણી:ફરસાણ
મેરુભા ગઢવી

**મેરુભા ગઢવી** (આખું નામ: **મેરુભા મેઘાણંદજી ગઢવી**) ભારત દેશના ગુજરાત રાજ્યમાં પોરબંદરના છત્રાવા ખાતે વસવાટ કરતા એક લોકસાહિત્ય કલાકાર હતા. સૌરાષ્ટ્રમાં લોકવાર્તાઓ દ્વારા લોકસાહિત્યના સંસ્કારનું સિંચન કરનાર મેરુભાનો જન્મ ૧૯૦૬માં (સવંત ૧૯૬૨, ફાગણ સુદ ૧૪ના દિવસે) થયો હતો. પિતા મેઘાણંદજી ગઢવીની વાર્તાકથની મુગ્ધભાવે માણતા મેરૂભા બાળપણથી જ લોકસાહિત્યના રંગે રંગાઈ ગયા હતા. કવિ દુલા ભાયા કાગ, ઝવેરચંદ મેઘાણી અને મેરૂભા એકબીજા સાથે મળી કાર્યક્રમો આપતા.

તેમણે પોતાની મીઠી હલકથી કાગવાણીના ગીતો અને ભજનો રજૂ કરીને અનેકવાર શ્રોતાઓને ડોલાવ્યા છે. તેમના કંઠમાં કંપન, વેધકતા તેમ જ દર્દ હતાં. એમના કંઠની ભવ્ય બુલંદી શ્રોતાઓને સ્વરલોકની યાત્રાએ ઉપાડી કોઈ નવા જ મુકામ પર લઈ જતી. માતા સરસ્વતીની ઉપાસના સાથે એમણે ગુજરાતમાં ભ્રમણ કરતા રહી ગાંધીયુગના સાહિત્ય સંસ્કારની ચેતનાનો દીવાને પ્રજ્વલિત રાખ્યો હતો. તેઓ માત્ર લોકસાહિત્યના આરાધક અને ગાયક જ ન રહેતાં, દીર્ધદ્દષ્ટા અને સમાજ સુધારક તરીકે પણ યોગદાન આપ્યાં હતા. હરિજનો અને નબળા વર્ગોને માટે તેમણે વસાહત બંધાવી હતી. દ્વારકામઠના જગદ્ગુરુ શંકરાચાર્યજીએ તેમને ‘કવિરત્ન’ તરીકેનો ઈલ્કાબ એનાયત કરી તેમની સાહિત્યકલાની કદર કરી છે. ઉત્તરાવસ્થામાં તેઓ ભક્તિના રંગે રંગાતાં તમામ પ્રવૃતિઓમાંથી નિવૃતિ લીધી હતી.

૧ એપ્રિલ ૧૯૭૭

## સંદર્ભો 
શ્રેણી:ગુજરાતી કલાકાર
શ્રેણી:ગુજરાતી વ્યક્તિત્વ
શ્રેણી:૧૯૦૬માં જન્મ
શ્રેણી:૧૯૭૭માં મૃત્યુ
શ્વેત ક્રાંતિ

ડેરી પ્લાંટ, આણંદ, ગુજરાત]]
ઇ.સ. ૧૯૬૪માં તત્કાલિન પ્રધાનમંત્રી લાલ બહાદુર શાસ્ત્રીને કેટલ ફીડ પ્લાંટનું ઉદઘાટન કરવા માટે આમંત્રિત કર્યા હતા. યોજના અનુસાર તેઓને તેજ દિવસે પરત થવાનુ હતું, પરંતુ તેઓ સહકારી મંડળીની સફળતા જાણવા ત્યાંજ રોકાયા. તેઓએ ડો. વર્ગીસ સાથે સહકારી મંડળીનુ નિરીક્ષણ કર્યુ અને તેની કામગીરી થી ખુબજ પ્રભાવિત થયા. જ્યાં અમૂલ ખેડુતોથી ફક્ત દૂધજ એકત્રીત કરતુ ન હતું પણ તેમની આર્થિક સ્થિતિ પણ સુધારતુ હતું. નવી દિલ્હી પહોંચીને તેમણે ડો.કુરિયન ને અમૂલના પ્રતિરૂપને આખા દેશમાં અમલ કરવા કહ્યું. આના પરિણામ સ્વરૂપ ૧૯૬૫ માં રાષ્ટ્રીય ડેરી વિકાસ બોર્ડની સ્થાપના થઇ. આ સમયે દૂધની માંગ પણ વધુ હતી. ભારત પણ શ્રીલંકાની જેમજ દૂધનો સર્વાધિક આયાતકાર બની ગયો હોત, જો એન.ડી.ડી.બી અને સરકારે પૂરતા પગલા ના લીધા હોત. તે સમયે સૌથી મોટી સમસ્યા ધન એકત્ર કરવાની હતી. આ માટે ડો. કુરિયને વર્લ્ડ બેંક ને લોન માટે રાજી કરવાની કોશિશ અને વગર શર્તે ઉધાર મેળવવા પ્રયત્ન કર્યા. જ્યારે વર્લ્ડ બેંકના અધ્યક્ષ ૧૯૬૯ માં ભારત દર્શને આવ્યા ત્યારે ડો. કુરિયને કહ્યુ હતુ "તમે મને ધન આપો અને આ વિશે ભુલી જાઓ" થોડા સમય પછી વર્લ્ડ બેંકે તેમને ઋણની સ્વીક્રૃતિ આપી દીધી. આ મદદ **ઓપરેશન ફ્લડ** કે **શ્વેત ક્રાંતિ**નો હિસ્સો હતો. ઓપરેશન ફ્લડને ત્યારબાદ ત્રણ ચરણમાં કાર્યરત કરવામાં આવ્યું હતું.

આ સંયુક્ત પ્રયાસો ના ફળસ્વરુપે આજે અમૂલ પોતાના લગભગ ૫ લાખ દૂધ ઉત્પાદકોને દૈનિક ૧,૪૪,૨૪૬ ડેરી કો-ઓપરેટીવ સંસ્થાનોમાં દૂધ પહોચાડે છે. અમૂલે આજે ભારતને વિશ્વનો સૌથી મોટો દૂધ ઉત્પાદક બનાવ્યો છે.

## સંદર્ભ 
શ્રેણી:સરકારી યોજનાઓ
ગાયકવાડ્સ બરોડા સ્ટેટ રેલવે

**ગાયકવાડ્સ બરોડા સ્ટેટ રેલવે** (જીબીએસઆર - GBSR) ગાયકવાડ રાજવંશ શાસિત રજવાડી વડોદરા રાજ્યની માલિકીનો રેલવે માર્ગ હતો. આ માર્ગ પર નેરોગેજ રેલવે દોડાવવામાં આવતી હતી.

## ઇતિહાસ 
[thumb|બળદ વડે ખેંચવામાં આવતી ટ્રેન, જે ૨ ફૂટ ૬ ઇંચ પહોળા પાટા પર ચાલતી [ડભોઇ સાથે મીયાગામને જોડતી હતી.]]
આ રેલવે માર્ગ બ્રિટિશ ભારતની સૌપ્રથમ નેરોગેજ લાઇન હોવાની પણ વિશિષ્ટતા ધરાવે છે અને એ પણ ભારતનાં તે સમયનાં કોઈપણ રજવાડાંની માલિકી હોય એવો પ્રથમ રેલવે માર્ગ છે. ઈ.સ. ૧૮૬૨માં મહારાજા ખંડેરાવ ગાયકવાડ, વડોદરા રાજ્યના મહારાજા દ્વારા આ માર્ગનું ઉદ્ઘાટન કર્યું હતું. આ  લંબાઈનો  પહોળા પાટા ધરાવતા રેલવે માર્ગ, જે ડભોઇ સાથે મીયાગામને જોડતો હતો. પ્રારંભમાં બળદોનો ઉપયોગ કરી આ ટ્રેન ચાલતી હતી, પરંતુ ઈ.સ. ૧૮૬૩માં નેલ્સન એન્ડ કંપની દ્વારા નિર્મિત એક એન્જિન દ્વારા સંચાલિત કરવામાં આવતી હતી. ડભોઈ થી મીયાગામ જતો ૬.૫ કિ.મી. એમ રેલમાર્ગ એક એન્જિનના નિયમિત ઉપયોગ માટે યોગ્ય ન હતો.

પાછળથી મહારાજા સયાજીરાવ ગાયકવાડ ત્રીજાના શાસનમાં રેલવે નેટવર્ક વધુ વિસ્તૃત બનાવવામાં આવ્યું હતું. ઈ.સ. ૧૮૭૩માં ડભોઈ-મીયાગામ રેલમાર્ગ પ્રથમ  પહોળા પાટા સાથે ફરી મજબૂતાઇ સાથે બનાવવામાં આવ્યો, જે ટ્રેનના એન્જિનને દોડાવવા માટે પર્યાપ્ત હતો, જે માટે બળદ કે આખલાનો ઉપયોગ કરવામાં આવતો હતો. જો કે એન્જિનનો નિયમિત ઉપયોગ ઈ. સ. ૧૮૮૦ સુધી કરવામાં આવતો ન હતો. દરમિયાન મહારાજાના શાસનમાં રેલવે નેટવર્ક વિસ્તૃત કરવામાં આવ્યું, જે ગોયા ગેટ, ચાણોદ, બોડેલી અને સમલાયા જંકશનને એકબીજા સાથે જોડતું હતું. ડભોઈ સ્ટેશન આ નેટવર્કનું કેન્દ્રીય બિંદુ હતું.

ઈ.સ. ૧૯૪૯માં ગાયકવાડ્સ બરોડા સ્ટેટ રેલવેને *બોમ્બે બરોડા અને મધ્ય રેલવે*માં વિલીન કરવામાં આવી હતી, જે ત્યારબાદ ઈ.સ. ૧૯૫૧માં ભારતીય રેલવેના પશ્ચિમ રેલ્વે વિભાગમાં વિલીન કરવામાં આવી હતી.

## બ્રોડ ગેજ રૂપાંતર 
આ બરોડા સ્ટેટ રેલવે સંચાલિત રેલમાર્ગનું હાલના સમયમાં બ્રોડગેજ રેલમાર્ગમાં રૂપાંતરણ કરવામાં આવેલ છે.

## આ પણ જુઓ 
* ઓખા મંડળ સ્ટેટ રેલ્વે

## સંદર્ભો 
શ્રેણી:વડોદરા જિલ્લો
શ્રેણી:ગુજરાત રજવાડાની રેલ્વે
કુરાન્ડા સિનિક રેલવે

કુરાન્ડા સિનિક રેલવે એ એક રેલવે લાઈનનું નામ છે, જે ઓસ્ટ્રેલિયાના ક્વીન્સલેન્ડ ખાતે આવેલા કેર્ન્સથી શરૂ થઈ ને નજીકના નગર કુરાન્ડા સુધી દોડે છે. આ પ્રવાસી રેલવેનો રસ્તો સર્પાકાર છે, જે મૅકઍલિસ્ટેર પર્વતની ટોચ સુધી જાય છે. આ રેલવેનો ઉપયોગ નિયમિત સફર માટે નથી થતો. કુરાન્ડા પહોંચતા પહેલા, આ રેલ લાઈન સ્ટ્રેટ્ફર્ડ, ફ્રેશવોટર અને રેડલિંચ સ્ટેશન પરથી પસાર થાય છે. આ રેલવે લાઇન અમુક માલગાડી અને ધ સવાનાલેન્ડર જેવી યાત્રી સેવાઓ માટે પણ ઉપયોગમાં લેવાય છે.

આ રેલવે લાઈન ૩૭ કિલોમીટર (૨૩ માઈલ) લાંબી છે અને એ નીચે કેર્ન્સથી ઉપર કુરાન્ડા પર ચઢતા એક કલાક અને ૪૫ મિનિટ લે છે.

## આકર્ષણ
કુરન્ડા રેલવે સ્ટેશનના વિસ્તારમાં આવેલા ઉષ્ણ કટિબંધિય બગીચાઓ અહિનું જાણીતું આકર્ષણ છે. નીચે ઢળતા માર્ગ પર આવેલો બેરન ફોલ્સ (ધોધ) પણ ખાસ જોવા જેવો છે. આ પ્રવાસી ટ્રેન બેરન ફોલ્સનો નજારો જોવા માટે સ્ટોની ક્રિક ફોલ્સ નામના સ્ટેશનની સામે રોકવામાં આવે છે. આ પ્રવાસી ટ્રેનની સવારી દરમ્યાન અન્ય ઘણા નાનાનાના ધોધ ટ્રેનમાંથી થોડા જ મીટરની દૂરી પર જોવા મળે છે.

જ્યારે ટ્રેન પર્વત પર ઉપરથી નીચેની દિશામાં ચાલવાનું શરૂ કરે છે ત્યારે આ રેલવેનાં બાંધકામ વિષે વિગતવાર વિવરણ આપવામાં આવે છે.

## ઇતિહાસ
૧૮૮૨માં આ રેલ્વેનું બાંધકામ ચાલું થયું હતુ જે ૧૮૯૧માં કુરાન્ડા સુધી આવી ને પૂરું થયું હતું. યાત્રીસેવાના કામકાજ ૨૫ જૂન ૧૮૯૧થી શરૂ થયા હતા.

અનેક સુરંગ અને પૂલ બનાવતી વખતે ઘણા લોકોએ એમના જીવ ગુમાવ્યા હતા. દરિયાની સપાટીથી ૩૨૮ મીટર ઉપર મૅકઍલિસ્ટેર સુધી ચઢવા માટે ૧૫ સુરંગ અને ૩૭ પુલ હાથથી બાંધવામાં આવ્યા હતા. બાંધકામ દરમિયાન ૩૦ લાખ ઘનમીટર જમીન ખોદી કાઢવામાં આવી હતી.

કેર્ન્સથી કુરાન્ડા સુધીની પ્રવાસી રેલગાડીનું પહેલું કાર્ય ૧૯૩૬માં ચાર સમાંતર બેઠક વાળી ગાડીઓનો ઉપયોગ કરીને થયું હતું. ૧૯૯૧માં મોટા ખડકના પડવાને કારણે રેલગાડીના પાટાઓને ઘણું નુકસાન થયું હતું. જેથી કરીને મુખ્ય સમારકામ કરાવવામાં આવ્યું હતું. ૨૬ માર્ચ ૨૦૧૦ના દીવસે ભૂસ્ખલન થવાથી રેલગાડી પાટા પરથી ઉતરી ગઈ હતી અને ૨૫૦માથી ૫ પ્રવાસીઓને ઈજા થઈ હતી. બધી પ્રવાસી સેવાઓ ૭ મે ૨૦૧૦ સુધી બંધ કરવામાં આવી હતી અને આ દરમિયાન ટ્રેક અને જોખમ પરીક્ષણની ભૌતિકશાસ્ત્રીય સમીક્ષા કરવામા આવી હતી.

## વાહન
## પુરસ્કારો
## આ પણ જુઓ
શ્રેણી:ઓસ્ટ્રેલિયા
ભગવાનદાસ પટેલ

**ભગવાનદાસ પટેલ** (જન્મ: ૧૯ નવેમ્બર ૧૯૪૩) તેઓ એક આદિવાસી લોકસાહિત્યકાર છે. આમ આદિવાસી વિસ્તારમા જઈને ક્ષેત્ર સંશોધનનુ કાર્ય કરીને વિશેષ કામગીરી કરી છે અને રાજ્યના મૌખિક સાહિત્યને મુખ્ય સાહિત્ય પ્રવાહમાં લાવ્યા છે. તેમણે લીલા મોતિયા, ફુલરોની વાડી, અરવલ્લી પહાડની આસ્થા, ડુંગરી ભીલોના અરેલા વગેરે પુસ્તકો લખ્યા છે. તેમના મહત્વના સંપાદનો *અરવલ્લીની વહી વાતો*, *રોમ સીતમાની વારતા*, *ભીલોનુ ભારથ* વગેરે છે.

## સર્જન 
* લીલા મોતિયા
* ફુલરોની વાડી
* અરવલ્લી પહાડની આસ્થા
* ડુંગરી ભીલોના અરેલા
* લોકખ્યાન: રોમ સીતમાની વાર્તાથે
* ઢોલા મારુણી ભીલ ગીતવારતા
* હપિયાદે હોખલી ભીલભજન વારતા

## પુરસ્કાર
* ઝવેરચંદ મેઘાણી પુરસ્કાર (૨૦૧૨)

## સંદર્ભ 
શ્રેણી:ગુજરાતી સાહિત્યકાર
શ્રેણી:ગુજરાતી વ્યક્તિત્વ
શ્રેણી:જીવિત લોકો
શ્રેણી:૧૯૪૩માં જન્મ
વાજપુર (તા. સોનગઢ)

**વાજપુર** ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના દક્ષિણ ભાગમાં આવેલા તાપી જિલ્લાના કુલ ૭ (સાત) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા સોનગઢ તાલુકાનું ગામ છે. વાજપુર ગામમાં ખાસ કરીને આદિવાસી લોકો વસે છે.  ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, આંગણવાડી, પંચાયતઘર, દુધની ડેરી વગેરે સવલતો પ્રાપ્ય છે. ગામના લોકો વ્યવસાયમાં મુખ્યત્વે ખેતી, ખેતમજૂરી, પશુપાલન જેવાં કાર્યો કરે છે.

વાજપુર ગામનો જૂનો વિસ્તાર હાલના સમયમાં ઉકાઇ બંધના સ્ત્રાવ વિસ્તારમાં આવતું હોઈ ડુબાણમાં ગયેલ છે. વર્તમાન સમયમાં આ ગામના વિસ્થાપિતોને બોરદા ગામ નજીક સ્થાપિત કરવામાં આવેલ છે. ડુબાણમાં ગયેલા ગામના વિસ્તારમાં ગાયકવાડના સમયનો સોનગઢ તાબાનો એક કિલ્લો પણ હતો, જે વાજપુરનો કિલ્લો અથવા જામલીનો કિલ્લો તરીકે ઓળખાતા હતા.

## સંદર્ભો 
શ્રેણી:સોનગઢ તાલુકો
હ્યુ માસેકેલા

**હ્યુ રામાપોલો માસેકેલા** (સ્વાટી/અંગ્રેજી: Hugh Ramapolo Masekela)(૪ એપ્રિલ ૧૯૩૯ - ૨૩ જાન્યુઆરી ૨૦૧૮) દક્ષિણ આફ્રિકાના ટ્રંપટ વાદક, ફ્લુગેલહોર્ન વાદક, કોર્નેટ વાદક, સંગીતકાર અને ગાયક હતા. તેઓ "દક્ષિણ આફ્રિકી જેઝ સંગીત ના પિતામહ" તરીકે વર્ણવવામાં આવે છે. માસેકેલા પોતાની જેઝ રચનાઓ માટે જાણીતા હતા અને તેમણે રંગભેદ વિરોધ ઘણા ગીતો ની રચના કરી હતી; જેમ કે "સોવેટો બ્લૂઝ" અને "બ્રિંગ હિમ બેક હોમ".

જાન્યુઆરી ૨૦૧૮ માં પ્રોસ્ટેટ કેંસર કારણે માસેકેલા નું મૃત્યુ થયું, તેમની ઉમર ૭૮ વરસ હતી.

## સંદર્ભો
શ્રેણી:દક્ષિણ આફ્રિકા
શ્રેણી:૧૯૩૯માં જન્મ
શ્રેણી:૨૦૧૮માં મૃત્યુ
નિર્મલા સીતારામન

**નિર્મલા સીતારામન** (જન્મ ૧૮ ઓગસ્ટ ૧૯૫૯) ભારતીય રાજકારણી છે. જે હાલમાં નાણા પ્રધાન અને કોર્પોરેટ બાબતોના પ્રધાન તરીકે સેવા આપે છે, તેઓ ભારતનાં રક્ષામંત્રી પણ હતા. તેણી 2014 થી ભારતીય સંસદના ઉપલા ગૃહ રાજ્યસભાના સભ્ય છે. સિધારામન ભારતની બીજી મહિલા સંરક્ષણ પ્રધાન છે અને ઈન્દિરા ગાંધી પછી બીજી મહિલા નાણાં પ્રધાન પણ છે. તેમણે નાણા મંત્રાલય અને વાણિજ્ય અને ઉદ્યોગ પ્રધાન સ્વતંત્ર સ્વતંત્ર ચાર્જ સાથે નાણા પ્રધાન અને કોર્પોરેટ બાબતોના પ્રધાન તરીકે સેવા આપી છે. તે પહેલાં, તેમણે ભાજપના રાષ્ટ્રીય પ્રવક્તા તરીકે સેવા આપી હતી. 

## વ્યક્તિગત જીવન
નિર્મલાનો જન્મ મદુરાઈમાં થયો હતો. તેમના પિતાનું નામ નારાયણન સીતારામન છે અને માતાનું નામ સવિત્રી છે.

તેમના પિતા, નારાયણન સીતારામન, તમિલનાડુના મસરી, તિરુચિરાપલ્લી જિલ્લાના છે. અને તેમની માતાનુ પરિવાર તિરુવનકડુ અને સાલેમ જિલ્લામાંથી છે. તેમના પિતા ભારતીય રેલવેના કર્મચારી હતા અને તેથી કરીને તેમણે રાજ્યના વિવિધ ભાગોમાં બાળપણ વિતાવ્યું હતું. તેમનુ ભણતર મદ્રાસ અને તિરુચિરાપલ્લી ની શાળામાં થયુ હતું. તેમણે તિરુચિરાપલ્લી ખાતે આવેલી સીતલક્ષ્મી રામાસ્વામી કોલેજ માથી અર્થશાસ્ત્રમાં બી.એ. ની ડિગ્રી મેળવી હતી. અને દિલ્હીમા આવેલ જવાહરલાલ નેહરુ યુનિવર્સિટી માંથી અર્થશાસ્ત્રમાં માસ્ટર ની ડિગ્રી મેળવી હતી. 

જવાહરલાલ નહેરુ યુનિવર્સિટીમાં ભણતી વખતે તેઓ એમના પતિ પારકલા પ્રભાકરને મળ્યા હતા, જે નરસપુરમ ના છે. જ્યારે નિર્મલા ભાજપ તરફ ઝુકે છે, ત્યારે તેમના પતિ એક-તરફી કોંગ્રેસ પરિવાર માથી આવે છે. જે હાલમાં આંધ્ર પ્રદેશના મુખ્યમંત્રી ચંદ્રબાબુ નાયડુના સંચાર સલાહકાર છે.

## રાજકીય કારકિર્દી
નિર્મલા સીતારામન ૨૦૦૮ માં ભાજપમાં જોડાયા હતા અને ત્યાં તેમણે પક્ષના પ્રવક્તા તરીકે સેવા આપી હતી. ૨૦૧૪ માં, તેમને એક કનિષ્ઠ પ્રધાન તરીકે નરેન્દ્ર મોદીના કેબિનેટમાં સામેલ કરવામાં આવ્યા હતા.

૧૧ જુન ૨૦૧૬ ની રાજ્ય સભાની ચૂંટણી માટે,  મે ૨૦૧૬ માં ભાજપે ૧૨ ઉમેદવારોની નિયુક્તી કરી હતી, જેમા એક નિર્મલા સીતારામન હતા. તેમણે સફળતાપૂર્વક કર્ણાટકમાંથી તેમની બેઠક લડી હતી. ૩ સપ્ટેમ્બર ૨૦૧૭ ના રોજ, તેમને રક્ષા મંત્રી તરીકે ઉભા કરવામાં આવ્યા હતા. ઈન્દિરા ગાંધી પછી, નિર્મલા સીતારામન માત્ર બીજી મહિલા છે, જે રક્ષા મંત્રીનુ પદ ધરાવતા હતાં.

31 મે, 2019 ના રોજ, નિર્મલા સીતારામનને નાણા અને કોર્પોરેટ બાબતોના મંત્રી તરીકે નિમવામાં આવ્યા હતા .  તે ભારતની પ્રથમ પૂર્ણ-સમયની મહિલા નાણા પ્રધાન છે.  તેમણે 5 જુલાઈ, 2019 ના રોજ ભારતીય સંસદમાં તેમના પ્રથમ બજેટ રજૂ કર્યા.  

## બિન-રાજકીય કારકિર્દી
રાજકીય ક્ષેત્રની બહાર, સીતારામને યુ.કે.માં, કૃષિ ઇજનેર એસોસિએશનના એક અર્થશાસ્ત્રીને સહાયક તરીકે સેવા આપી છે. યુ.કે.માં તેમના રોકાણ દરમિયાન, તેમણે પ્રાઈઝ વોટરહાઉસ માટે સિનિયર મેનેજર (રિસર્ચ એન્ડ ડેવલપમેન્ટ) અને બીબીસી વર્લ્ડ સર્વિસમાં સંક્ષિપ્ત સેવા આપી છે. તેમણે નેશનલ કમિશન ફોર વિમેનના સભ્ય તરીકે પણ સેવા આપી છે. ૨૦૧૭ થી, તેઓ હૈદરાબાદના પ્રણવ સ્કૂલના સ્થાપક દિગ્દર્શકો પૈકી એક છે. 

## સંદર્ભ 
શ્રેણી:રાજકારણી
શ્રેણી:ભારતના નાણાં પ્રધાન
શ્રેણી:૧૯૫૯માં જન્મ
ભુવડ ચાવડા

**ભુવડ ચાવડા** ઇ.સ. ૧૦મી સદીમાં કચ્‍છમાં કેરામાં શાસન કરતા રા'લાખા અથવા લાખોજી જાડેજાના અંગત રાજદ્વારી દરબારી હતા.

## મૃત્યુ 
thumb|શુરવીર ભુવડ ચાવડાની ખાંભી, ભુવડ ગામ, કચ્છ
ભુવડનો વધ કાઠીઓ અથવા લાખા ફુલાના જાડેજા દ્વારા ૧૩૨૦માં કરવામાં આવ્યો હતો. ભુવડના માથાં વગરના ધડે પણ યુદ્ધ ચાલુ રાખ્યું હતું તેવું કહેવાય છે. ભુવડની લાલ રંગની માથાં વગરની મૂર્તિ કચ્છ જિલ્લાના અંજારથી ૨૦ કિમી દૂર આવેલા ભુવડ ગામમાં આવેલી છે. તેની બાજુમાં ભુવડ જોડે યુદ્ધમાં ખપી ગયેલ યોદ્ધાઓના પાળીયાઓ આવેલા છે. અહીં ભુવડ ચાવડાનો ચમત્‍કારીક ઓરડો અને યશપાલ ચાવડાની ખાંભી હયાત છે.

## સંદર્ભ 
શ્રેણી:કચ્છ જિલ્લો
કાશી વિશ્વનાથ મંદિર, વડોદરા

**કાશી વિશ્વનાથ મંદિર** ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના વડોદરા શહેર ખાતે લાલબાગ વિસ્તારમાં આવેલ છે. આ ઐતિહાસિક મંદિરની સ્થાપના લગભગ ૧૨૦ વર્ષ પહેલા સયાજીરાવ ગાયકવાડ મહારાજના શાસન દરમિયાન થઈ હતી.. 

આ મંદિરનું સંચાલન વર્તમાન સમયમાં એક ટ્રસ્ટ કરી રહ્યું છે. કાશી વિશ્વનાથ મંદિર ગાયકવાડ મહારાજના લક્ષ્મી વિલાસ મહેલની બરાબર સામે આવેલું છે. મંદિરનું પ્રવેશદ્વાર અત્યંત સુંદર અને નકશીકામવાળું છે. અહીં કાળા પથ્થરમાંથી નિર્મિત નંદીની સુંદર પ્રતિમા સ્થાપિત કરવામાં આવેલ છે. તેની સાથે જ સૌભાગ્યના પ્રતિક મનાતા કાચબાની પ્રતિમા પણ છે. નંદીની પ્રતિમાની સ્વામી વલ્લભરાવ તેમ જ સ્વામી ચિદાનંદજીની પાષાણ પ્રતિમાઓ પણ સ્થાપિત છે. 

મુખ્ય મંદિર બે ભાગમાં વહેંચાયેલ છે, જેના પહેલા ભાગમાં એક વિશાળ કક્ષ છે. આ કક્ષમાં સત્સંગ અને પૂજા માટે શ્રદ્ધાળુઓ એકત્રિત થાય છે. બીજા ભાગમાં મંદિરનું સફેદ સંગમરમર વડે નિર્મિત ગર્ભગૃહ આવેલ છે. ગર્ભગૃહની મધ્યમાં શિવલિંગની સ્થાપના કરવામાં આવી છે, જેના આધાર પર ચાંદીનુ પોલીશ કરવામાં આવ્યુ છે. ગર્ભગૃહ ખાતે શ્રધ્ધાળુઓ માટે પ્રવેશ નિષેધ છે. શિવલિંગ પર જળ, દૂધ વગેરેના અભિષેક માટે અલાયદી વ્યવસ્થા કરવામાં આવે છે.

સત્સંગ ભવનના સ્તંભો પર અને મંદિરની દિવાલો પર વિવિધ દેવી-દેવતાઓની સુંદર અને આકર્ષક મૂર્તિઓનું નકશીકામ કરવામાં આવેલ છે. મંદિરની છત પર વિવિધ દેવી દેવતાઓની સુંદર અને ધ્યાનાર્ષક મૂર્તિઓ કોતરવામાં આવેલ છે, સાથે જ સુંદર અને મનમોહક નકશીકામ પણ છત પર કરવામાં આવેલ છે.

મંદિર પરિસરમાં હનુમાન મંદિર અને સોમનાથ મહાદેવનું મંદિર પણ છે. અન્ય એક નાના મંદિરમાં સ્વામી ચિદાનંદ સરસ્વતીની ચરણ પાદુકાઓ સ્થાપિત છે. શ્રાવણ મહિનાના દરેક શનિવાર અને સોમવારના દિવસોમાં અહીં મેળો ભરાય છે. મહાશિવરાત્રીના દિવસે પણ મોટી સંખ્યામાં લોકો અહીં દર્શન કરવા માટે આવે છે. મંદિરમાં તીર્થયાત્રીઓ તેમ જ સાધુસંતો માટે રહેવાની અને ભોજનની વ્યવસ્થા મંદિર ટ્રસ્ટ દ્વારા કરવામાં આવે છે.

## સંદર્ભો 
શ્રેણી:વડોદરા શહેર
શ્રેણી:ગુજરાતનાં શિવાલયો
ગુહાઈ નદી

**ગુહાઈ નદી** એ ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ઉત્તર ભાગમાં આવેલા સાબરકાંઠા જિલ્લામાંથી વહે છે. અરવલ્લીની પહાડીઓમાંથી નીકળતી આ નદી હાથમતી નદીની ડાબા કાંઠાની ઉપનદીઓ પૈકીની એક છે. આ નદી પર ખાંધોલ (તા. હિંમતનગર) ગામ નજીક બંધ બાંધવામાં આવ્યો છે. આ બંધ સાબરકાંઠા જિલ્લામાં સિંચાઈનો અગત્યનો સ્ત્રોત છે. ભેસકા નદી ગુહાઈ નદીની ઉપનદી છે.

## નદી કાંઠા પર આવેલાં ગામો 
* વાસણા (ઘોરવાડા)
* બલોચપુર
* કણીયોલ
* ઘોરવાડા

## સંદર્ભ 
શ્રેણી:ગુજરાતની નદીઓ
શ્રેણી:સાબરકાંઠા જિલ્લો
ગળતેશ્વર મંદિર

**ગળતેશ્વર મંદિર** પ્રાચીન શિવ મંદિર છે, જે ગુજરાતના ખેડા જિલ્લાના ડાકોર નજીક ગળતેશ્વર તાલુકાના સરનાલ ગામ નજીક આવેલું છે. ૧૨મી સદીનું આ મંદિર તેની વિશિષ્ટ શૈલી માટે જાણીતું છે, જે મધ્ય ભારતની માળવા શૈલીમાં પરમાર સ્થાપત્યની અસર વગર અને ચૌલુક્ય (સોલંકી) સ્થાપત્યની અસર હેઠળ બંધાયેલું છે. તે ચોરસ ગર્ભગૃહ અને અષ્ટકોણીય મંડપ ધરાવે છે.

## સ્થાન 
આ મંદિર બે નદીઓ, મહી નદી અને ગળતી નદીના સંગમ પર સરનાલ ગામની નજીક આવેલું છે. ગળતી નદી પરથી મંદિરનું નામ પડ્યું છે.

## ઇતિહાસ 
હસમુખ સાંકળિયાએ આ મંદિરને તેના ગોળાકાર ગર્ભગૃહ અને મંડપના ગોખો અને કોતરણી પરથી ચાલુક્ય વંશના સ્થાપત્યની અસર હેઠળનું ગણાવ્યું હતું. મધુસૂદન ઢાંકીએ આ અનુમાનનું ખંડન કર્યું અને શિખર, પાયા અને દિવાલ પરની કોતરણીઓ પરથી આ મંદિર ગુજરાતી સ્થાપત્ય શૈલીનું હોવાનું ગણાવ્યું હતું. ઢાંકીએ મત આપ્યો કે મંદિર એવી વ્યક્તિ દ્વારા બાંધવામાં આવ્યું હતું કે જેને માળવાની ભુમિજા શૈલીની સીધી માહિતી ન હોય પણ ભુમિજા શૈલી વિશેના કોઈ ગુજરાતી ગ્રંથના આધારે મંદિરની રચના કરી. ૧૨મી સદીનો *અપરાજતાપ્રચ્છ* આવો જ એક ગ્રંથ છે, જે માળવાના *સમરાંગણ સુત્રધાર* પર આધારિત છે. આથી એવું અનુમાન બાંધી શકાય કે આ મંદિર ૧૨મી સદીમાં બાંધવામાં આવ્યું હશે. આ મંદિરની કોતરણી, મૂર્તિઓ સોમનાથના કુમારપાળ મંદિર જેવી જ જણાય છે, જે સોલંકી (ચૌલુક્ય) વંશના રાજા કુમારપાળના શાસન દરમિયાન ૧૨મી સદીમાં બંધાયું હતું.

આ મંદિર પુરાણકથાઓમાં વર્ણવાયેલા ગાલવ ઋષિ અને રાજા ચંદ્રહાસની સાથે સાંકળવામાં આવે છે.

ગળતેશ્વર મંદિર પુરાતત્વ ખાતા દ્વારા રાષ્ટ્રીય મહત્વનું સ્મારક જાહેર (ક્રમાંક: N-GJ-144) કરાયું છે.

## સંદર્ભ 
શ્રેણી:યાત્રાધામ
શ્રેણી:ગુજરાતનાં શિવાલયો
શ્રેણી:ગળતેશ્વર તાલુકો
શ્રેણી:રાષ્ટ્રીય મહત્વનાં સ્મારકો
ગોપ ડુંગર (ગોપનાથ મહાદેવ)

**ગોપ ડુંગર** અથવા **ગોપનાથ મહાદેવ** ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારના જામનગર જિલ્લામાં આવેલા જામજોધપુર તાલુકામાં આવેલા મોટી ગોપ ગામ નજીક આવેલું શિવ મંદિર છે. આ મંદિર પર લાલપુરથી ભાણવડ જતા ત્રણ પાટીયા રસ્તાથી ગોપના ડુંગર પર ૬ (છ) કિલોમીટર જેટલા સડક માર્ગ દ્વારા અથવા પાંચસો જેટલાં પગથિયાં ચડી પહોંચી શકાય છે. આ ડુંગર દરિયાઈ સપાટીથી આશરે ૩૩૦ મીટર (૧૦૮૨ ફૂટ) જેટલી ઊંચાઈ અને આશરે ૨ (બે) ચોરસ કિલોમીટર જેટલો વિસ્તાર ધરાવે છે. તળેટીથી આ ડુંગર આશરે ૧૫૦ મીટર (૪૯૨ ફૂટ) જેટલી ઊંચાઈ ધરાવે છે.

## કથા 
સ્થાનિક કથા મુજબ પાંચ હજાર વર્ષ પહેલા ગોપ બાળાઓને ઝીણાવારી ગામ પાસે એક રાક્ષસ દ્વારા ભોંયરામાં કેદ કરવામાં આવી હતી, આ ગોપીઓની પ્રાર્થના સાંભળી શ્રીકૃષ્ણ ભગવાન ગોપ આવ્યા હતા અને ભોયરામાંથી ગોપીઓને છોડાવી હતી તથા રાક્ષસનો વધ કર્યો હતો. ત્યારબાદ અહીંથી ગોપ ડુંગર પર પહોંચી ગોપનાથ મહાદેવની સ્થાપના કરી હતી. ઝીણાવારી ગામે આજે પણ પ્રાચીન ગુફા, ભોંયરૂ તેમ જ નદી કિનારે શિવાલય અને કૃષ્ણ ભગવાનના પગલાંની છાપ જોવા મળે છે. આમ શ્રીકૃષ્ણ દ્વારા સ્થાપિત આ ગોપનાથ મહાદેવ મંદિર પાંચ હજાર વર્ષ જૂનું છે.

પહેલાં ગોપનાથ મહાદેવના દર્શન માટે ડુંગર પર પગથીયાં ચડી જવું પડતું હતું, પણ મંદિરના મહંત દ્વારા ડુંગર ચઢવાનો રસ્તો બનાવી છેક ઉપર સુધી વાહનો ચડી શકે તેવી વ્યવસ્થા કરવામાં આવેલ છે. મંદિર નજીક ગુરૂઓની સમાધી પણ છે. ડુંગર પરથી તળેટીમાં આવેલ મોટી ગોપ ગામ ઉપરાંત ચોતરફ ઝરણાં, ચેકડેમ, તળાવ તથા અન્ય ડુંગરો આવેલા છે. આ ઉપરાંત ડુંગરની ઉત્તર-પૂર્વ દિશા તરફની તળેટીમાં ટપકેશ્વર મહાદેવનું પ્રાચીન મંદિર આવેલુ છે.

## આ પણ જુઓ 
* ગોપનું મંદિર

## સંદર્ભ 
## બાહ્ય કડીઓ 
* ગોપનાથ મહાદેવ -યુ ટ્યુબ પર

શ્રેણી:જોવાલાયક સ્થળો
શ્રેણી:ગુજરાતનાં શિવાલયો
શ્રેણી:જામજોધપુર તાલુકો