open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
નગીના વાડી

{
  "type": "FeatureCollection",
  "features": [
    {
      "type": "Feature",
      "properties": {
        "marker-symbol": "circle",
        "marker-size": "small",
        "title": "નગીના વાડી"
      },
      "geometry": {
        "type": "Point",
        "coordinates": [
          72.601120233885,
          23.006054319405
        ]
      }
    }
  ]
}

**નગીના વાડી** કાંકરિયા તળાવની મધ્યમાં આવેલા બગીચાનું નામ છે. 

## નામ 
નગીના શબ્દનો ઉર્દુમાં અર્થ *સુંદર* થાય છે.

## બાંધકામ 
ગોળ તળાવની એક તરફથી એનો પ્રવેશ બાંધેલો છે, જે તળાવના મધ્ય સુધી લઇ જાય છે. આ ગોળાકાર ટાપુ ઉપર એક નાનકડા મહેલ જેવું મકાન પણ છે. થોડા વર્ષો પહેલા અમદાવાદ મ્યુનિસિપલ કોર્પોરેશને અહીં સંગીતના તાલે નાચતા ફુવારા (Musical Fountains) બનાવ્યા છે, ત્યારથી નગીના વાડીની શકલ પલટાઇ ગઇ છે. અહીં ફરતે ખાણીપીણી ની નાની નાની જગ્યાઓ પણ બનાવીને ભાડે આપવામાં આવી છે. ઉનાળાની સાંજે નગીના વાડીમાં માનવ મેદની ઉમટી પડે છે.

સંગીતના તાલે નાચતા ફુવારા પર લેસર લાઇટ દ્વારા વિવિધ આકૃતિઓ અને ભાત દ્વારા લોકોને મનોરંજન પુરૂ પાડવામાં આવે છે. મુલાકાતીઓ માટે ફુવારા સામે પગથીયા સ્વરૂપે બેસીને જોઇ શકાય તેવી સુવિધા પણ ઉપલબ્ધ છે. તળાવથી નગીનાવાડી સુધી લઇ જતા રસ્તાને સુંદર હરિયાળી અને તેની બન્ને બાજુએ મુલાકાતીઓ માટેની બેઠક વ્યવસ્થા કરવામાં આવેલી છે.

## છબીઓ 

ચિત્ર:Kankaria Lake - Nagina Wadi1.JPG|સંગીતના તાલે નાચતા ફુવારા
ચિત્ર:Kankaria Lake - Nagina Wadi2.JPG|સંગીતના તાલે નાચતા ફુવારા
ચિત્ર:Kankaria Lake - Nagina Wadi3.JPG|સંગીતના તાલે નાચતા ફુવારા

## સંદર્ભ 
શ્રેણી:અમદાવાદ
શ્રેણી:અમદાવાદનાં જોવાલાયક સ્થળો
કરસનદાસ માણેક

**કરસનદાસ નરસિંહ માણેક** (ઉપનામ: વૈશંપાયન) (૨૮ નવેમ્બર ૧૯૦૧ - ૧૮ જાન્યુઆરી ૧૯૭૮) ગુજરાતી ભાષાના કવિ, વાર્તાકાર અને  નિબંધકાર હતા.

## જીવન 
તેમનો જન્મ કરાચીમાં થયો હતો. તેઓ જામનગર જિલ્લાના જોડિયા તાલુકાના હડિયાણા ગામના વતની હતા. ૧૯૨૩માં કરાચીની ડી.જે. કોલેજમાં દાખલ થઈ ૧૯૨૭માં સંસ્કૃત-અંગ્રેજી વિષયો સાથે બી.એ. થયા. ૧૯૩૯ સુધી હાઈસ્કૂલોમાં આચાર્ય તરીકે કામ કર્યું અને એ દરમિયાન એક વર્ષ *ડેઈલી મિરર* નામનું અંગ્રેજી છાપું ચલાવ્યું, તેમ જ ૧૯૩૦ અને ૧૯૩૨માં આઝાદીની ચળવળમાં જોડાઈ જેલવાસ પણ ભોગવ્યો. ૧૯૩૯થી *જન્મભૂમિ*ના તંત્રી વિભાગમાં સેવાઓ આપી. મુંબઈમાં ૧૯૪૮થી જન્મભૂમિ ટ્રસ્ટના *નૂતન ગુજરાત*ના તંત્રી પદે રહ્યા અને ૧૯૫૧થી *સારથિ* સાપ્તાહિક અને પછી *નચિકેતા* માસિક શરૂ કર્યું. 

તેમનું અવસાન ૧૮ જાન્યુઆરી ૧૯૭૮ના રોજ વડોદરામાં થયું હતું.

## સર્જન 
તેઓ મુખ્યત્વે કવિ હતા પણ વાર્તા, નિબંધ, ચરિત્ર વગેરે સાહિત્ય સવરૂપોમાં પણ એમણે સર્જન કર્યું છે. સોનેટ, અંજનીગીત, ગેયકાવ્ય, મરાઠી સાજી, ખંડકાવ્ય જેવા કાવ્યપ્રકારોને વાહન બનાવીને તેમણે તદઅનુસારી ભાવ, વાણી અને છંદના પ્રયોજનમાં સફળતા મેળવી છે. *વૈશંપાયનની વાણી*ના કાવ્યો ધારદાર વ્યંગપૂર્ણ અભિવ્યક્તિને કારણે *જન્મભૂમિ*માં પ્રગટ થતાં હતાં ત્યારથી જ લોકપ્રિય બની ગયાં હતાં. કરસનદાસ માણેકે અનેક કથાઓ, આઝાદીની યજ્ઞજ્વાળાના વર્ણનો, લઘુનવલો અને ચિંતનાત્મક નિબંધો વગેરે ગુજરાતી સાહિત્યને આપ્યા છે.

'ખાખનાં પોયણાં' (ખંડકાવ્યો), 'આલબેલ', 'મહોબતને માંડવે', 'વૈશંપાયનની વાણી', 'પ્રેમધનુષ્ય', 'અહો રાયજી સૂણિયે', 'કલ્યાણયાત્રી', 'મધ્યાહ્ન', 'રામ તારો દીવડો', વગેરે તેમનું સર્જન છે.

## બાહ્ય કડીઓ 
* ગુજરાતી સાહિત્ય પરિષદ પર પરિચય

શ્રેણી:૧૯૦૧માં જન્મ
શ્રેણી:૧૯૭૮માં મૃત્યુ
ગણદેવી

**ગણદેવી** દક્ષિણ ગુજરાતના નવસારી જિલ્લાના ગણદેવી તાલુકાનું નગર અને મુખ્ય મથક છે.

પ્રાચીન સમયમાં વેપારમથક તેમ જ વહાણ બાંધવાના કામ માટે જાણીતું ગણદેવી, ચીકૂ તેમ જ હાફુસ કેરી માટે પ્રખ્યાત છે. ગણદેવીમાં ખાંડ બનાવવાનું કારખાનું આવેલું છે. પ્રાચીન કાળમાં ગણદેવી બંદર *ગણદેબા* નામે ઓળખાતું હતું.

## સાહિત્યમાં
ઇસ. ૧૮૬૬માં નંદશંકર મહેતાએ લખેલી નવલકથા *કરણ ઘેલો*માં ગણદેવીનો ઉલ્લેખ જોવા મળે છે.

## સંદર્ભ
શ્રેણી:ગુજરાતનાં તાલુકા મથકો
બીલીમોરા

**બીલીમોરા** ગુજરાત રાજ્યના દક્ષિણ ભાગમાં આવેલા નવસારી જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૬ (છ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા ગણદેવી તાલુકાનું પશ્ચિમ રેલ્વે પર આવેલું એક મહત્વનું શહેર છે.

## ઇતિહાસ 
બીલીમોરાનું નામ બે અલગ ગામો બીલી અને ઓરિઆમોરાનાં નામોથી બન્યું છે. અહીં આઝાદી સુધી ગાયકવાડ રાજ હતું. સોનીવાડ વિસ્તારમાં આવેલી પોસ્ટ ઓફીસ હજુ પણ એ વાત ની સાક્ષી પૂરે છે. ગાયકવાડી શાસનકાળ દરમ્યાન બીલીમોરા એક મહત્વનુ બંદર હતું. વર્ષો પહેલાંથી અહીં નળીયાંનું ઉત્પાદન થતું તેમ જ આ નળીયાંની બંદર પરથી વહાણો દ્વારા નિકાસ કરવામાં આવતી હતી. નૌકાઓના બાંધકામ માટે પણ બીલીમોરા એક સમયે દૂર દેશાવરમાં જાણીતું હતું. ગાયકવાડી રાજના શાસન દરમ્યાન અંહીથી ઉનાઇ તેમ જ વઘઇ જતી નેરોગેજ રેલ્વેનું નિર્માણ થયું હતું. આ રેલ્વે બંદર સુધી જતી હોવાથી ડાંગના જંગલોમાંથી લાવવામાં આવેલું ઇમારતી લાકડું વહાણો દ્વારા નિકાસ થતું. એ સમયમાં બીલીમોરા ઇમારતી લાકડાંના વેપારનું મુખ્ય કેન્દ્ર બન્યું હતું.

## જોવાલાયક સ્થળો 
અહીં બંદર, ગંગામાતાનું મંદિર, સોમનાથ મંદિર, ગાયત્રી માતાનું મંદિર, જલારામ મંદિર, સ્મશાન ભૂમિ વગેરે જોવાલાયક સ્થળો છે. અહીં ખ્રિસ્તી દેવળ, મસ્જિદ અને દરગાહ પણ આવેલા છે. ગામમાં જૈવ વિવિધતા પરીપુર્ણ રહે તે માટે વન્યજીવ સંરક્ષણ માટે વાઈલ્ડલાઇફ વેલફેર ફાઉન્ડેશન નવસારી નામની સંસ્થા કાર્ય કરે છે.

## શિક્ષણ 
* વી.એસ. પટેલ કોલેજ
* વિવિધ સરકારી અને ખાનગી શાળાઓ

## આ પણ જુઓ 
* સોમનાથ મંદિર (બીલીમોરા)
* સરા લાઇન

## સંદર્ભ 
## બાહ્ય કડીઓ 
* સોમનાથ મહાદેવ, બીલીમોરા વિશે માહિતી 
* બીલીમોરા વિશે માહિતી  ઇન્ડીયાનાઈન.કોમ પર

શ્રેણી:ગુજરાતનાં શહેરો અને નગરો
શ્રેણી:ગણદેવી તાલુકો
નિર્મિશ ઠાકર

**નિર્મિશ ઠાકર** એ ગુજરાતી સાહિત્યકાર છે. *ગણપત હુરતી*નું કાલ્પનિક પાત્ર તેમના લખાણમાં ખાસ પ્રચલિત બન્યું છે. 

## જીવન 
તેમનો જન્મ ૧૮ માર્ચ, ૧૯૬૦ના દિવસે, ઉત્તર ગુજરાતના કલોલ ખાતે થયો હતો. શરૂઆતમાં નાની-મોટી નોકરી કર્યા પછી તેઓ સુરતનાં '*ગુજરાત કેસરી**માં કાર્ટૂનિસ્ટ તરીકે કામ કરીને ઓએનજીસીમાં જોડાયા જ્યાં સામાન્ય પદેથી તેઓ ક્લાસ વન ઓફિસર સુધી પહોંચ્યા.

## રચનાઓ 
તેમની પ્રથમ પ્રકાશિત કૃતિ **આપઘાત કે ખૂન*' રહસ્યકથા ૧૩ વર્ષની ઉંમરે બાલસાપ્તાહિક *ઝગમગ*માં પ્રકાશિત થઈ હતી. તેમણે ગુજરાતી, હિન્દી અને અંગ્રેજીમાં ૫૫થી વધુ પુસ્તકો લખ્યા છે.

* હાસ્યલેખ/કવિતા સંગ્રહ - ટંકાર, લાઘવ ક્યાંય નથી ને કવનમાં, ત્રિશૂળ લીધું હાથમાં રે!, હાસ્યથી રૂદન સુધી, નિર્મિશાય નમ: , ગનપટ હુરટી ને નિમ્મેસભૈ, ગનપટ હુરટી:બસ વાટ પૂરી!, શબ્દોનાં શીર્ષાસન, અર્થ આડા થાય તો?, બેઠો માર, એ જ લિખિતંગ, અહો નિર્મિશાત્મક!, मैं और निर्मिश, निर्मिशाय नमः, હું નિર્મિશ, શબ્દકોશોમાં નથી હું એટલે, અધુરું સ્વપ્ન છે.
* હાસ્ય નવલકથાઓ - ચક્રાકાર ચતુષ્કોણ, ગનપટ હુરટીના ગોટારા, ગનપટ હુરટીનું મહાભારટ , ગનપટ હુરટી: સોલેમાં ગોટારા
* નાટકો - ગનપટ હુરટીની ગોર ગોર ઢાની, ફરી પથારી ગનપટ!, ગનપટ હુરટીનો મની પ્લાન, गनपत सूरती की चंद्रयात्रा, गनपत सूरती क्या करे?, गनपत सूरती का मनी प्लान 
* કાર્ટુન/કેરિકેચર- NIRMISHIZE YOUR BRAIN!, NARENDRA MODI WAVE IN CARICATURE, CARICATURES OF GUJARATI MEN OF LETTERS , NIRMISHIFICATION OF GUJARATI GAZAL POETS

શ્રેણી:ગુજરાતી સાહિત્યકાર
શ્રેણી:હાસ્ય સાહિત્યકાર
તારક મહેતા

**તારક જનુભાઈ મહેતા** ‍‍(૨૬ ડિસેમ્બર ૧૯૨૯ - ૧ માર્ચ ૨૦૧૭) પ્રખ્યાત ગુજરાતી નાટ્યલેખક અને હાસ્યલેખક હતા. પ્રસ્તુત ધારાવાહિક ચિત્રલેખાની ધારાવાહિક 'દુનિયાને ઉંધા ચશ્માં'ના આધારે તૈયાર થઇ છે.

## અંગત જીવન 
તારક મહેતા ૨૦૦૦ની સાલ પછી અમદાવાદમાં તેમની બીજી પત્નિ ઇંદુ સાથે રહેતા હતા. તેમની પ્રથમ પત્નિ ઇલા (અવસાન: ૨૦૦૯)જેઓ પછીથી મનોહર જોશી સાથે પરણ્યા હતાં, પણ તેમની બાજુની ઇમારતમાં રહેતા હતા. તેમની પુત્રી ઇશાની યુ.એસ.એ. ખાતે રહે છે.

## પુરસ્કારો 
[thumb|તારક મહેતાને પદ્મશ્રી પુરસ્કાર એનાયત કરતા ભારતના રાષ્ટ્રપતિ [પ્રણવ મુખર્જી. ૩૦ માર્ચ ૨૦૧૫.]]
તારક મહેતાને ૨૦૧૫માં ભારતના રાષ્ટ્રપતિ દ્વારા પદ્મશ્રી પુરસ્કારથી સન્માનિત કરવામાં આવ્યા હતા. ૨૦૧૧માં તેમને ગુજરાતી સાહિત્ય અકાદમી તરફથી સાહિત્ય ગૌરવ પુરસ્કાર મળ્યો હતો અને ૨૦૧૭માં રમણલાલ નીલકંઠ હાસ્ય પારિતોષિક મરણોત્તર એનાયત થયો હતો.

## સંદર્ભ 
## બાહ્ય કડીઓ
* ગુજરાતી સાહિત્ય પરિષદ પર પરિચય
* http://www.tarakmehtakaooltahchashmah.com/who-is-original-tarak-mehta/ 

શ્રેણી:હાસ્ય સાહિત્યકાર

શ્રેણી:પદ્મશ્રી પુરસ્કાર વિજેતાઓ
શ્રેણી:૧૯૨૯માં જન્મ
શ્રેણી:૨૦૧૭માં મૃત્યુ
ભગવતીકુમાર શર્મા

**ભગવતીકુમાર શર્મા**  (૩૧ મે ૧૯૩૪ – ૫ સપ્ટેમ્બર ૨૦૧૮) ગુજરાતી ભાષાના જાણીતા સાહિત્યકાર હતા. તેમણે નવલકથા, ટૂંકી વાર્તાઓ, કવિતાઓ અને વિવેચન ક્ષેત્રે કાર્ય કર્યું છે. તેમને ૧૯૮૪માં રણજિતરામ સુવર્ણ ચંદ્રક અને ૧૯૮૮માં સાહિત્ય અકાદમી પુરસ્કાર મળ્યો હતો.

## જીવન 
તેમનો જન્મ ૩૧ મે ૧૯૩૪ના રોજ સુરતમાં હરગોવિંદભાઇ અને હીરાબેનને ત્યાં થયો હતો. તેમણે ૧૯૫૦માં માધ્યમિક શાળાનું શિક્ષણ પૂર્ણ કર્યું પણ ત્યાર પછી અભ્યાસ છોડી દીધો હતો. પાછળથી ૧૯૬૮માં તેમણે ગુજરાતી અને અંગ્રેજી ભાષાઓમાં સ્નાતકની પદવી મેળવી હતી.

તેઓ ૧૯૫૫માં *ગુજરાત મિત્ર*ના સંપાદન વિભાગમાં જોડાયા. તેઓ ૨૦૦૯ થી ૨૦૧૧ સુધી ગુજરાતી સાહિત્ય પરિષદના અધ્યક્ષ રહ્યા હતા.

## સર્જન 
તેમનું સર્જન નીચે પ્રમાણે છે:

### નવલકથા 
* અસૂર્યલોક (૧૯૮૭) (સાહિત્ય અકાદમી પુરસ્કાર વિજેતા)
* ઊર્ધ્વમૂલ (૧૯૮૧)
* સમયદ્વીપ
* આરતી અને અંગાર (1956)
* વીતી જશે આ રાત?
* રિક્તા 
* ના કિનારો ના મઝધાર (1965)
* વ્યક્તમધ્ય 

### નવલિકા 
* દીપ સે દીપ જલે (1959)
* હૃદયદાનં (1961)
* રાતરાણી (1963)
* છિન્ન ભિન્ન (1967)
* અડાબીડ (1985)
* વ્યર્થ કક્કો - છળ બારાખડી (1979)
* તમને ફુલ દીધાનું યાદ (1970)
*મહેક મળી ગઈ (1965)

### નિબંધ 
* શબ્દાતીત
* બિસતંતુ  

### અન્ય 
* સંભવ (છંદો)
* પાંદડાં જેનાં (કાવ્ય સંગ્રહ) 
* ઉજાગરો (કાવ્ય સંગ્રહ)  
* સરળ શાસ્ત્રીજી (જીવન ચરિત્ર)
* નિર્લેપ (ભાગ-૧,૨,૩,૪) (હાસ્ય લેખો)
* સાત યુગોસ્લાવ વાર્તાઓ (અનુવાદ)
* આષાઢનો એક દિવસ નામના (અનુવાદ)
* શ્વાસ ઉચ્છ્વાસ (સંપાદન)
* ગની દહીંવાળા અભિનંદન ગ્રંથ (સંપાદન)

## પુરસ્કાર 
* ૧૯૭૭માં કુમાર સુવર્ણ ચંદ્રક 
* ૧૯૮૪માં રણજિતરામ સુવર્ણ ચંદ્રક 
* ૧૯૮૮માં *અસૂર્યલોક* નવલકથા માટે સાહિત્ય અકાદમી પુરસ્કાર
* ૧૯૯૯માં તેમને નચિકેતા પુરસ્કાર પણ મળ્યો હતો.
* ૧૯૯૯માં તેમને વીર નર્મદ દક્ષિણ ગુજરાત યુનિવર્સિટી તરફથી ડી.લિટ્ટની પદવી એનાયત થઇ હતી.
* ૨૦૦૩માં તેમને કલાપી પુરસ્કાર મળ્યો હતો. ૨૦૧૧માં તેમને પત્રકારત્વ માટે હરીન્દ્ર દવે સ્મૃતિ પુરસ્કાર અને સાહિત્યમાં યોગદાન માટે વલી ગુજરાતી ગઝલ પુરસ્કાર મળ્યો હતો.
* ૨૦૦૫માં તેમના પુસ્તક *સુરત મુજ ઘાયલ ભૂમિ* માટે નર્મદ સુવર્ણ ચંદ્રક એનાયત કરવામાં આવ્યો.
* ૨૦૧૭માં તેમને ગુજરાત સાહિત્ય અકાદમીનો સાહિત્ય રત્ન એવોર્ડ મળ્યો હતો.

## સંદર્ભ 
## બાહ્ય કડીઓ
* 
* 

શ્રેણી:ગુજરાતી સાહિત્યકાર
શ્રેણી:ગુજરાતી વ્યક્તિત્વ
શ્રેણી:રણજિતરામ સુવર્ણચંદ્રક વિજેતા
શ્રેણી:નર્મદ સુવર્ણચંદ્રક વિજેતા
શ્રેણી:કુમાર સુવર્ણચંદ્રક વિજેતા
શ્રેણી:૧૯૩૪માં જન્મ
શ્રેણી:૨૦૧૮માં મૃત્યુ
શ્રેણી:ગુજરાતી સાહિત્ય પરિષદના પ્રમુખો
રમણભાઈ નીલકંઠ

**રમણભાઈ મહીપતરામ નીલકંઠ** ગુજરાતી ભાષાની ભદ્રંભદ્ર જેવી અમર હાસ્ય કૃતિના સર્જક અને અગ્રણી સમાજસેવક હતા. રમણલાલ નીલકંઠ હાસ્ય પારિતોષિક તેમના સન્માનમાં હાસ્યલેખકોને અપાય છે.

## જીવન 
તેમનો જન્મ ૧૩ માર્ચ ૧૮૬૮ નાં રોજ અમદાવાદ ખાતે રૂપકુંવરબા અને મહીપતરામ નીલકંઠને ત્યાં થયો હતો. પ્રાથમિક તેમ જ માધ્યમિક શિક્ષણ અમદાવાદ ખાતે પૂર્ણ કર્યા બાદ, તેઓ પંદર વર્ષે મેટ્રિક પાસ કરી ગુજરાત કોલેજ, અમદાવાદ તથા એલ્ફિન્સ્ટન કોલેજ, મુંબઇમાં આગળ અભ્યાસ કર્યો હતો. ઇ.સ. ૧૮૮૭ના વર્ષમાં તેમણે બી.એ. ની પદવી મુંબઇ વિશ્વવિદ્યાલય ખાતે એલ.એલ.બી. સુધીની પદવી પણ પ્રાપ્ત કરી. તેમણે પ્રથમ હંસવદન સાથે લગ્ન કર્યા, પરંતુ નાની ઉંમરે મૃત્યુ થવાને કારણે તેમણે બીજાં લગ્ન જાણીતા સાહિત્યકાર વિદ્યાગૌરી સાથે ઇ.સ. ૧૮૮૭ના વર્ષમાં કર્યાં હતા.

૬ માર્ચ ૧૯૨૮ના રોજ અમદાવાદ ખાતે તેમનું અવસાન થયું હતું.

તેમની દિકરીઓ વિનોદિની નીલકંઠ અને સરોજિની નીલકંઠ પણ જાણીતાં સામાજિક કાર્યકર તેમ જ સાહિત્યકાર થયા હતા. બ્રિટિશ પ્રવાસ લેખક પિકો ઐયર તેમના પ્રપૌત્ર છે.

## કારકિર્દી 
લેખક હોવાની સાથે સાથે, શરુઆતના વર્ષોમાં તેઓ સરકારી નોકરીમાં કારકુન તરીકે જોડાયા અને ત્યારબાદ શિરસ્તેદાર અને આગળ વધતા ગોધરા ખાતે જજ તરીકે સેવા બજાવી હતી. બ્રિટિશ સરકાર દ્વારા તેમને પહેલા *રાય બહાદુર* અને પછી *સર*નો ખિતાબ આપવામાં આવ્યો હતો. તેમણે અમદાવાદના મેયર તરીકે પણ ફરજ બજાવી હતી. ૧૯૨૩માં અમદાવાદ રેડ ક્રોસની સ્થાપના થયા પછી તેઓ તેના પ્રથમ સેક્રેટરી બન્યા હતા. ૧૯૨૬માં તેઓ ગુજરાતી સાહિત્ય પરિષદના પ્રમુખપદે રહ્યા હતા.

## આ પણ જુઓ 
* ભદ્રંભદ્ર
* મહીપતરામ નીલકંઠ
* વિદ્યાગૌરી નીલકંઠ
* વિનોદિની નીલકંઠ
* સરોજીની મહેતા

## સંદર્ભ 
## બાહ્ય કડીઓ 
* ગુજરાતી સાહિત્ય પરિષદ પર પરિચય
* 
* 

## પૂરક વાચન 
* 
* 

શ્રેણી:ગુજરાતી સાહિત્ય પરિષદના પ્રમુખો
શ્રેણી:૧૯૨૮માં મૃત્યુ
બકુલ ત્રિપાઠી

**બકુલ ત્રિપાઠી** (ઉપનામ: *ઠોઠ નિશાળીયો*) (૨૭ નવેમ્બર ૧૯૨૮ - ૩૧ ઓગસ્ટ ૨૦૦૬) ગુજરાતના જાણીતા હાસ્યલેખક, નિબંધકાર, નાટ્યલેખક, કવિ તેમજ કટારલેખક હતા.

## જીવન 
તેમનો જન્મ નડીઆદ ખાતે થયો હતો. તેમણે એમ. કોમ., એલ. એલ. બી. સુધી અભ્યાસ કર્યો હતો. ત્યારબાદ તેઓએ અમદાવાદની એચ. એલ. કોલેજ ઓફ કોમર્સમાં પ્રોફેસર તરીકે ફરજ બજાવી. *લિમ્કા બુક ઓફ રેકોર્ડ* (૧૯૯૬)માં દર્શાવ્યા પ્રમાણે ભારતમાં એક જ અખબાર (ગુજરાત સમાચાર)માં સૌથી વધારે (૪૩ વર્ષ) ચાલેલી કોલમના તેઓ લેખક હતા. તેઓ ગુજરાતી સાહિત્ય પરિષદના પ્રમુખ પણ રહી ચૂક્યા છે. તેમને રણજિતરામ સુવર્ણચંદ્રક, કુમાર સુવર્ણ ચંદ્રક, જ્યોતિન્દ્ર દવે પારિતોષિક તથા ગુજરાત સરકારના પુરસ્કારો દ્વારા નવાજવામાં આવ્યા હતા.

૩૧ ઓગસ્ટ, ૨૦૦૬ના રોજ ૭૭ વર્ષની વયે અમદાવાદમાં તેમનું અવસાન થયું હતું.

## સર્જન 
* હાસ્ય લેખો - સચરાચરમાં, વૈકુંઠ નથી જાવું, સોમવારની સવારે, દ્રોણાચાર્યનું સિંહાસન, બત્રીસલક્ષણા બકુલ ત્રિપાઠી, બકુલ ત્રિપાઠીનું બારમું.
* નાટક - લીલા, પરણું તો એને જ પરણું.
* સંપાદન - જયંતિ દલાલનાં એકાંકી, જ્યોતીન્દ્રના હાસ્યલેખો.
* બાળસાહિત્ય - Fantasia - *અદ્ભૂત* નું રૂપાંતર.
* ગોવિંદે માંડી ગોઠડી, મન સાથે મૈત્રી , અષાઢની સાંજે પ્રિય સખી અને ભજિયાં, મિત્રોનાં ચિત્રો, બાપુજીની બકરીની બકરીનાં બકરાનો બકરો, ઈન્ડિયા અમેરિકા, હસતાં હસતાં, નવા વર્ષના સંકલ્પો, એક હતો રેઇનકોટ, મોચીનું ન હોવું

## સંદર્ભ 
## બાહ્ય કડીઓ 
* ગુજરાતી સાહિત્ય પરિષદ પર પરિચય

શ્રેણી:ગુજરાતી સાહિત્યકાર
શ્રેણી:વ્યક્તિત્વ
શ્રેણી:હાસ્ય સાહિત્યકાર
શ્રેણી:રણજિતરામ સુવર્ણચંદ્રક વિજેતા
શ્રેણી:કુમાર સુવર્ણચંદ્રક વિજેતા
શ્રેણી:૧૯૨૮માં જન્મ
શ્રેણી:૨૦૦૬માં મૃત્યુ
શ્રેણી:ગુજરાતી સાહિત્ય પરિષદના પ્રમુખો
ધીરુબેન પટેલ

**ધીરુબેન પટેલ** (૨૫ મે ૧૯૨૬ - ૧૦ માર્ચ ૨૦૨૩) જાણીતા ગુજરાતી નવલકથાકાર, નાટ્ય લેખક અને ચલચિત્ર પટકથા અને બાળસાહિત્ય લેખિકા હતા.

## જીવન 
ધીરૂબેનનો જન્મ ૨૫ મે ૧૯૨૬ના દિવસે ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના વડોદરા શહેર ખાતે થયો હતો. ચરોતર પ્રદેશનું ધર્મજ એ તેમનું મૂળ વતન હતું. ધીરુબેનનાં માતાનું નામ ગંગાબા અને પિતાનું નામ ગોરધનભાઈ હતું. 

### અભ્યાસ 
ધીરૂબેને પોતાનું પ્રાથમિક શિક્ષણ પોદ્દાર હાઈસ્કુલ, સાંતાક્રુઝ, મુંબઇ, મહારાષ્ટ્ર ખાતે લીધું હતું. ત્યારબાદ ઉચ્ચ શિક્ષણ માટે તેઓ એલ્ફીન્સ્ટન કોલેજ, મુંબઇ ખાતે દાખલ થયા હતા. એમણે ઇ.સ. ૧૯૪૫ના વર્ષમાં અંગ્રેજી વિષય સાથે સ્નાતકની ઉપાધિ પ્રાપ્ત કરી હતી અને ઇ.સ. ૧૯૪૮ના વર્ષમાં અનુસ્નાતકની પદવી હાંસલ કરી હતી.

### વ્યવસાય 
* ૧૯૪૯ - ૧૯૬૩ - ભવન્સ કોલેજ, મુંબઈમાં અધ્યાપક
* ૧૯૬૩ - ૧૯૬૪ - દહીંસરની કોલેજમાં અંગ્રેજીનાં અધ્યાપક
* ભારતીય વિદ્યાભવનમાં અધ્યાપક

### જીવનઝરમર 
* થોડો વખત 'આનંદ પબ્લીશર્સ'નું સંચાલન
* ૧૯૬૩ના વર્ષથી - કલ્કી પ્રકાશન
* ૧૯૭૫ સુધી - 'સુધા' સાપ્તાહીકનાં તંત્રી
* ૧૯૮૦ -  તેમના લખેલા નાટક પરથી કેતન મહેતાનું પ્રખ્યાત ચલચિત્ર *ભવની ભવાઈ* સર્જાયું છે.
* ૨૦૦૩-૨૦૦૪ - ગુજરાતી સાહિત્ય પરિષદના પ્રમુખ

## સર્જન 
* વાર્તા - *અધુરો કોલ*, *એક લહર*, *વીશ્રંભકથા*
* નવલકથા - *વડવાનલ*, *શીમળાંનાં ફુલ*, *વાવંટોળ* , *વમળ*
* લઘુનવલ - *વાંસનો અંકુર*, *આગંતુક, આંધલી ગલી*
* હાસ્યકથાઓ - *પરદુખભંજન પેસ્તનજી* , *ગગનનાં લગન, કાર્તિક અને બીજાં બધાં*
* નાટકો - *પહેલું ઈનામ*, *પંખીનો માળો*, *વિનાશને પંથે,* 
** એકાંકી - *નમણી નાગરવેલ*
** રેડીયો નાટક - *મનનો માનેલો*, *માયા પુરુષ (૧૯૫૫)*
* બાળસાહિત્ય - *બતકનું બચ્ચું*, *મિત્રાનાં જોડકણાં, કાકુમાકુ અને પૂંછડીની પંચાત, ગાડાના પૈડા જેટલા રોટલાની વાત, મીનુની મોજડી, ડ્રેન્ડ્રીડાડ, મિસીસિસ્તુરબબુઆ અને વરસાદ*
* બાળનાટકો - *અંડેરી ગંડેરી ટીપરી ટેન, ગોરો આવ્યો, ગગનચાંદનું ગધેડું, સૂતરફેણી, મમ્મી! તું આવી કેવી?  પાઈપાઈ, આરબ અને ઉંટ*
* અનુવાદ - *ટોમ સોયર, હક્કલબરી ફીનનાં પરાક્રમો*
* ટૂંકી વાર્તા - *ચોરસ ટીપું* (સંગ્રહ - ૨૦૧૮)
* કાવ્યસંગ્રહ - *કીચન પોએમ્સ* (૨૦૧૧‌) (અંગ્રેજી), *કીચન પોએમ્સ* (૨૦૧૮) (ગુજરાતી)
* ફિલ્મ - *ભવની ભવાઈ* (૧૯૮૦)

## સન્માન 
ધીરુબેન પટેલને ઇ.સ. ૧૯૮૦ના વર્ષનો રણજિતરામ સુવર્ણચંદ્રક એનાયત કરવામાં આવ્યો હતો.

ગુજરાત સાહિત્ય અકાદમી તરફથી તેમને ૧૯૮૧માં કે.એમ. મુન્શી સુવર્ણ ચંદ્રક અને ૨૦૦૨માં સાહિત્ય ગૌરવ પુરસ્કાર પ્રાપ્ત થયો હતો. ૧૯૯૬માં તેમને નંદશંકર સુવર્ણ ચંદ્રક અને દર્શક પુરસ્કાર મળ્યો હતો. તેમની નવલકથા *આગંતુક* માટે ૨૦૦૧માં તેમને સાહિત્ય અકાદમીનો ગુજરાતી ભાષા માટેનો પુરસ્કાર પ્રાપ્ત થયો હતો.

## સંદર્ભ 
## બાહ્ય કડીઓ 
* ગુજરાતી સાહિત્ય પરિષદ પર પરિચય

શ્રેણી:ગુજરાતી સાહિત્યકાર
શ્રેણી:વ્યક્તિત્વ
શ્રેણી:રણજિતરામ સુવર્ણચંદ્રક વિજેતા
શ્રેણી:૧૯૨૬માં જન્મ
શ્રેણી:૨૦૨૩માં મૃત્યુ
શ્રેણી:ગુજરાતી સાહિત્ય પરિષદના પ્રમુખો
અમરેલી

**અમરેલી** શહેર તથા નગરપાલિકા, ગુજરાત રાજ્યનાં સૌરાષ્ટ્ર ભાગમાં આવેલા અમરેલી જિલ્લામાં સ્થિત છે. આ શહેર ખાતે અમરેલી જિલ્લાનું મુખ્ય મથક તેમ જ અમરેલી તાલુકાનું મથક છે.

## ઇતિહાસ 
એમ માનવામાં આવે છે કે સન ૫૩૪માં અનુમાનજીના નામે આ જગ્યા ઓળખાતી હતી. ત્યાર બાદ અમલીક અને પછી અમરાવતીનાં નામો પણ આ જગ્યા માટે વપરાતાં હતાં. અમરેલીનું પૌરાણીક સંસ્કૃત નામ અમરાવલી હતું. પછીથી ગાયકવાડી શાસન સમયમાં ગાયકવાડી સુબા વિઠ્ઠલરાવે આ ગામની આબાદી રામજી વિરડિયાને સોંપતા તેમણે આ ગામનું તોરણ બાંધી ગામ વસાવ્યું હોવાની નોંધ મળે છે. વડોદરાના ગાયકવાડની રીયાસતનાં ભાગ રુપે અમરેલીમાં સન ૧૮૮૬માં ફરજીયાત છતાં મફત ભણતરની નીતિનું અમલીકરણ કરવામાં આવેલું.

## જાણીતાં વ્યક્તિઓ 
* ડો. જીવરાજ નારાયણ મહેતા - ગુજરાતનાં પ્રથમ મુખ્યમંત્રી.
* રમેશ પારેખ - કવિ.
* મૂળદાસ - જાણીતા સંત કવિ.
* દીના પાઠક - અભિનેત્રી.

## સંદર્ભો
## બાહ્ય કડીઓ 
* અમરેલી તાલુકા વિશે માહિતી
* અમરેલી જિલ્લાધિકારીની અધિકૃત વેબસાઈટ
* અમરેલી વિષે ગુજરાત સરકારનાં પોર્ટલ પર 
* અમરેલી પોલીસનું મુખપૃષ્ઠ 

શ્રેણી:ગુજરાતનાં શહેરો અને નગરો
શ્રેણી:ગુજરાતનાં તાલુકા મથકો
શ્રેણી:અમરેલી તાલુકો
કે. કા. શાસ્ત્રી

**કેશવરામ કાશીરામ શાસ્ત્રી** અથવા ટૂંકાક્ષરોમાં **કે. કા. શાસ્ત્રી** બહુશ્રુત વિદ્વાન હતા.

## જીવન
કેશવરામ કાશીરામ શાસ્ત્રીનો જન્મ જૂનાગઢ જિલ્લાના માંગરોળ ગામે ૨૮ જુલાઇ ૧૯૦૫ના રોજ થયેલો. તેમનું મુળવતન પોરબંદર જિલ્લાના કુતિયાણા તાલુકાનું પસવારી ગામ હતું.

તેઓ વ્યાકરણના પ્રખર જ્ઞાતા હતા. *મહામાહિમોપાધ્યાય*, *બ્રહ્મર્ષિ* અને *વિદ્યાવાચસ્પતિ* જેવા ઉપનામથી ઓળખાતા તેઓ પાંડિત્યની પરાકાષ્ટાએ પહોચેલા. તેઓએ મેટ્રિક સુધી જ અભ્યાસ કર્યો હોવા છતાં ગુજરાતી તથા સંસ્કૃત ભાષાના પ્રખર પંડિત અને ‘ડોક્ટરેટ’ (Ph.d) માટેના માન્ય ગાઈડ પણ હતા. તેઓ *મહામાહિમોપાધ્યાય* અને *શુદ્ધાદ્વૈતાલંકાર*ની પદવીથી સન્માનિત થયેલા. તેમણે ૨૪૦ જેટલાં પુસ્તકો, ૧૫૦૦ લેખ લખ્યા છે અને સાથો-સાથ ૧૯ વિદ્યાર્થીઓ ને પીએચ.ડી. માટે માર્ગદર્શન આપ્યું હતું. ગુજરાત રિસર્ચ સોસાયટી, અમદાવાદના નિયામક હોવાની સાથે તેઓ વિશ્વ હિન્દુ પરિષદના એક સ્થાપક સભ્ય પણ હતા. ૧૯૮૫માં તેમને ગુજરાતી સાહિત્ય પરિષદના પ્રમુખ નિમવામાં આવ્યા. આ ઉપરાંત પુરાતત્વવિદ પણ હતા. કચ્છમાં લખપત તાલુકામાં જૂના પાટગઢ પાસેના પહાડમાં આવેલી ખાપરા કોડિયાની બે ગુફાની શોધ ઈ.સ.૧૯૬૭ માં કરેલી છે.

તેઓ ૯ સપ્ટેમ્બર ૨૦૦૬ ના રોજ ૧૦૧ વર્ષની ઉંમરે અવસાન પામ્યા.

## સર્જન 
* *ભાષાશાસ્ત્ર અને વ્યાકરણ*- અક્ષર અને શબ્દ, ગુજરાતી ક્રમિક વ્યાકરણ, અનુશીલન, ગુજરાતી ભાષાલેખન, ગુજરાતી વાગવિકાસ, ગુજરાતી રૂપરચના, ગુજરાતી ભાષાશાસ્ત્ર, ગુજરાતી વ્યાકરણશાસ્ત્ર, ભાષાશાસ્ત્ર અને ગુજરાતી ભાષા, ભાષા અને ગુજરાતી ભાષા, ગુજરાતી માન્ય ભાષાનું લઘુ વ્યાકરણ, વાગવિભવ
* *કોશ* - ગુજરાતી ભાષાનો લઘુકોષ, ગુજરાતી ભાષાનો અનુપ્રાસ કોષ, ગુજરાતી ભાષાનો પાયાનો કોશ, બૃહદગુજરાતી કોશ ખંડ.
* *ઇતિહાસ* - ગુજરાતી ભાષાનો વિકાસ અને અર્વાચીન ગુજરાતી ભાષાનું સ્વરૂપ, સૌરાષ્ટ્રની પ્રાચીન નગરીઓ, અસાંજો કચ્છ, અતીતને આરે.
* *સંપાદન* - ગોપાલદાસકૃત વલ્લભાખ્યાન, મહાભારત પદબંધ, રત્નેશ્વરકૃત ભાગવત સ્કંધ ૧,૨; ભીમકૃત પ્રબોધપ્રકાશ, દયારામકૃત ભક્તિપોષણ, હારસમેનાં પદ અને હારમાળા, શ્રીમહાપ્રભુસ્તુતિમુક્તાવલિ, શ્રીકૃષ્ણસ્તવનાવલિ, બ્રહ્મવાદપ્રવેશિકા, નરસિંહ મહેતાકૃત રાસ સહસ્ત્ર પદી, અસાઇત કૃત હંસાઉલિ, દલપત કાવ્ય, પ્રેમાનંદ કૃત મામેરું.
* *નાટક* - અજેય ગૌરી શંકર અને બીજી એકાંકીઓ, ખનદાન લોહી.
* *ચરિત્ર* - આપણા કવિઓ, આપણા સારસ્વતો.
* *સામ્પ્રદાયિક* - વૈષ્ણવ બાલ પાઠાવલિ, પુષ્ટિમાર્ગીય કીર્તન પ્રકાર, નારદ અને શાંડિલ્યનાં ભક્તિ સૂત્રો, ભગવદ ગીતા - તાત્વિક અભ્યાસ, વેદ ચિંતામણિ.
* *સંસ્કૃત* - સૌંદર્ય પદ્યમ, નવરત્ન સ્તોત્રમ્, અમરકોશ, વનૌષધિ કોશ, સિધ્ધાંત રહસ્યમ્.
* *અનુવાદ* - પ્રેમની પ્રસાદી, સંક્ષિપ્ત ભરત નાટ્ય શાસ્ત્ર, મુદ્રા રાક્ષસ, કાલિદાસનાં નાટકો, ષોડશ ગ્રંથ, ભાસ નાટક ચક્ર.
* *અંગ્રેજી* - Structural build up of a Thesis.

## સન્માન
* ૧૯૫૨- રણજિતરામ સુવર્ણચંદ્રક
* ૧૯૬૬- *વિદ્યાવાચસ્પતિ* ની પદવી અખિલ ભારતીય સંસ્કૃત સંમેલન તરફથી રાષ્ટ્રપતિ ડૉ. રાધાકૃષ્ણન ના હસ્તે.
* ૧૯૬૬- *મહામહિમોપાધ્યાય* ભારતી પરિષદ, પ્રયાગ તરફથી.
* ૧૯૭૬- પદ્મશ્રી - ભારત સરકાર તરફથી.

## સંદર્ભ 
## બાહ્ય કડીઓ
* 
* કે. કા. શાસ્ત્રીનો પરિચય

શ્રેણી:ગુજરાતી સાહિત્યકાર
શ્રેણી:પદ્મશ્રી પુરસ્કાર વિજેતાઓ
શ્રેણી:ગુજરાતી વ્યક્તિત્વ
શ્રેણી:રણજિતરામ સુવર્ણચંદ્રક વિજેતા
શ્રેણી:૧૯૦૫માં જન્મ
શ્રેણી:૨૦૦૬માં મૃત્યુ
શ્રેણી:ગુજરાતી સાહિત્ય પરિષદના પ્રમુખો
મનસુખલાલ ઝવેરી

**મનસુખલાલ ઝવેરી** એ ગુજરાતી ભાષા નાં કવિ, વિવેચક અને સાહિત્યિક ઇતિહાસકાર હતા.

## જીવન 
તેમનો જન્મ ઈ.સ.૧૯૦૭ ની ૩ ઓક્ટોબર નાં રોજ ગુજરાત રાજ્યનાં જામનગર શહેરમાં થયો હતો. તેમનાં પિતાનું નામ મગનલાલ ઝવેરી હતું. તેઓએ એમ.એ. સુધીનો અભ્યાસ પુર્ણ કરીને પ્રાધ્યાપક તરીકે અને પછીથી પ્રિન્સિપાલ તરીકે સેવા આપી હતી. તેઓ શિક્ષણની સાથે સાથે સાહિત્યમાં પણ ખુબજ સફળ રહ્યા હતાં. તેઓએ ગુજરાતી ભાષા, વ્યાકરણ અને લેખન પર ખુબજ ઉમદા કાર્ય કર્યુ હતું. તેઓએ ઈ.સ.૧૯૬૬ માં ન્યૂયોર્ક ખાતે આંતર રાષ્ટ્રીય શિબિરમાં ભારતીય લેખકોનું પ્રતિનિધિત્વ પણ કર્યુ હતું. આ ઉપરાંત મનસુખલાલે તેમનાં જીવનકાળ દરમિયાન અનેક સામાજીક સંસ્થાઓ સાથે જોડાઈને સેવાકીય પ્રવૃતિ કરી હતી.

તેઓનું અવસાન ઈ.સ.૧૯૮૧ ની ૨૭ ઓગષ્ટે મહારાષ્ટ્ર રાજ્યનાં મુંબઈ ખાતે થયુ હતું.

## મુખ્ય રચનાઓ 
* વિવેચન - પર્યેષણા, કાવ્યવિમર્ષ, અભિગમ, દ્રષ્ટિકોણ, કનૈયાલાલ મુનશી, ન્હાનાલાલ
* કાવ્ય - આરાધના, ચંદ્રદૂત, ફૂલદોલ, અભિસાર, ડૂમો ઓગળ્યો
* સંપાદન - સાહિત્યલહરી ભાગ ૧, ૨, ૩; ગુજરાતી ભાષા વ્યાકરણ અને લેખન - ભાગ ૧-૨ , પ્રેમાનંદ કૃત ‘દશમ સ્કંધ’ , ગુજરાતી ટૂંકી વાર્તા, આપણા ઉર્મિકાવ્યો ભાગ ૧-૨, દયારામ
* અનુવાદ - સ્મૃતિભંશ અથવા શાપિત શકુંતલા, રામસંહિતા, ભારત - આજ અને કાલ, હેમ્લેટ, મેકબેથ, ઓથેલો

## પૂરક વાચન 
* 

## સંદર્ભ 
## બાહ્ય કડીઓ 
* 
* 
* 

શ્રેણી:ગુજરાતી વ્યક્તિત્વ
શ્રેણી:૧૯૦૭માં જન્મ
નાનાભાઈ ભટ્ટ (શિક્ષણજગત)

**નાનાભાઈ ભટ્ટ** (મૂળ નામ: **નૃસિંહપ્રસાદ કાલિદાસ ભટ્ટ**) (૧૮૮૨-૧૯૬૧) એ ગુજરાતના શિક્ષણવિદ્, સાહિત્યકાર અને જીવનનાં છેલ્લા વર્ષો દરમ્યાન કથાકાર હતા.

## પ્રારંભિક જીવન
નાનાભાઈ ભટ્ટનો જન્મ ૧૧ નવેમ્બર ૧૮૮૨ના રોજ ભાલ વિસ્તારનાં પચ્છેગામમાં થયો હતો. તેઓ શ્રી દક્ષિણામૂર્તિ વિદ્યાર્થી ભવન, ગ્રામ-દક્ષીણામૂર્તિ (આંબલા) તથા લોકભારતી જેવી સંસ્થાઓના સ્થાપક, આત્મચરિત્રકાર, કથાલેખક અને શિક્ષણવિદ્ તરીકે જાણીતા છે. ગાંધીજીના કહેવાથી સને ૧૯૨૬ના અરસામાં સવા બે વર્ષ માટે ગુજરાત વિદ્યાપીઠના કુલનાયક તરીકે તેમણે સેવા આપી.

## કારકિર્દી અને સામાજીક યોગદાન 
નાનાભાઈ ભટ્ટની કારકિર્દી અને સામાજીક યોગદાનની માહિતી નીચેના કોષ્ટકમાં આપેલી છે.

## રાષ્ટ્રની સેવામાં 
* ૧૯૩૦ - વિરમગામ કેંપમાં મુખ્ય સત્યાગ્રહી તરીકે ચૂંટાયા.
* ૧૯૩૦ - સત્યાગ્રહને કારણે સાબરમતી કારાવાસમાં.
* ૧૯૪૨ - રાજકોટ કારાવાસમાં.

## સર્જન 
તેમણે 'આપણા દેશનો ઇતિહાસ', 'હજરત મહંમદ પયગંબર', 'મહાભારતનાં પાત્રો', 'રામાયણનાં પાત્રો' -  ‘લોકરામાયણ’, 'આફ્રિકાનો પ્રવાસ', 'સંસ્કૃત સુભાષિતો', 'દૃષ્ટાંત કથાઓ ૧ અને ૨', 'કેળવણીની પગદંડી', 'ઘડતર અને ચણતર - ૧, ૨', 'સંસ્થાનું ચરિત્ર' અને 'પથારીમાં પડ્યાં પડ્યાં' વગેરે રચનાઓ આપી છે.

## સંદર્ભો
શ્રેણી:કેળવણીકાર
શ્રેણી:વ્યક્તિત્વ
શ્રેણી:ગુજરાતી સાહિત્યકાર
શ્રેણી:ભાવનગર
શ્રેણી:પદ્મશ્રી પુરસ્કાર વિજેતાઓ
શ્રેણી:૧૯૬૧માં મૃત્યુ
ગંગાસતી

**ગંગાસતી** ભક્તિ આંદોલનના મધ્યકાલિન કવિયત્રી હતા, જેમણે ગુજરાતીમાં સંખ્યાબંધ ભજનો રચ્યા હતા.

## જીવન 
તેમના જીવન વિશે કોઇ પ્રમાણભૂત માહિતી મળતી નથી કારણકે તેમના ભજનો અને જીવન કથા મૌખિક રીતે રજૂ થતી આવી છે. લોકકથાઓ અનુસાર, તેઓ હાલના ગુજરાતમાં આવેલા સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં રાજપરા ગામમાં સરવૈયા રાજપૂત કુટુંબમાં આશરે ૧૨મી થી ૧૪ સદીમાં જન્મ્યા હતા. તેમના લગ્ન ભાવનગર નજીક આવેલા સમઢીયાળાના ગિરાસદાર કહળસંગ અથવા કહળુભા સાથે થયા હતા. કહળસંગ ભક્તિ આંદોલનના નિજ્ય અનુયાયી હતા. તેમને અજોભા નામનો પુત્ર હતો જેના લગ્ન પાનબાઇ સાથે થયા હતા. ગંગાસતી અને કહળસંગ અત્યંત ધાર્મિક હતા અને તેમનું ઘર ધાર્મિક સત્સંગનું કેન્દ્ર બન્યું. આવનારા લોકો અને સાધુઓ માટે તે નાનું પડતા તેઓ ખેતરમાં જઇ વસ્યા અને ત્યાં ઝૂંપડી બાંધી રહેવા લાગ્યા અને સત્સંગ ત્યાં ચાલુ રાખ્યો. લોકવાયકા મુજબ, લોકોના વ્યંગથી પોતાની આધ્યાત્મિક સિદ્ધિઓની સાબિતી આપવા માટે, કહળસંગ સિદ્ધિનો ઉપયોગ કરવા પ્રેરાયા. એથી ગાય સજીવન થઈ અને ચોતરફ વાત ફેલાઈ ગઈ. સિદ્ધિનો અકારણ ઉપયોગ અને પરિણામ સ્વરૂપ આવી મળેલ પ્રસિદ્ધિ ભજનમાં બાધા કરશે એમ સમજાતાં તેમણે પ્રાયશ્ચિતરૂપે દેહત્યાગનો સંકલ્પ કર્યો. ગંગાસતીએ પણ તેમની સાથે દેહત્યાગની ઈચ્છા વ્યક્ત કરી. પરંતુ કહળસંગે પાનબાઈનું અધ્યાત્મ શિક્ષણ પૂરું ન થાય ત્યાં સુધી તેમને રોકાઈ જવાની આજ્ઞા કરી. કહળસંગે દેહત્યાગ કરી સમાધિ લીધી ત્યારપછી એમ કહેવાય છે કે ગંગાસતી રોજ એક ભજનની રચના કરતાં અને પાનબાઈને સંભળાવતા. ગંગાસતીના ભજનો એક રીતે પાનબાઈને ઉદ્દેશીને અપાયેલ આધ્યાત્મિક શિક્ષણ છે. બાવન દિવસ સુધી આ ક્રમ જારી રહ્યો, જેના પરિણામે બાવન ભજનોની રચના થઈ. ગંગાસતીએ ત્યારબાદ સમાધિ લીધી.

## ભજનો 
ગંગાસતીએ ગુરૂની મહિમા અને મહત્વ, અનુયાયીનું જીવન, કુદરત અને ભક્તિનો અર્થ વગેરે પર ભજનો રચ્યા છે. તે પાનબાઇને ઉદ્દેશીને રચવામાં આવ્યા છે. આ ભજનો કોઇ ભગવાનનો ઉલ્લેખ કરતા નથી પરંતુ સામાન્ય સ્વરૂપમાં ભગવાનનો ઉલ્લેખ કરે છે. તે અધ્યાત્મના વિવિધ પાસાંઓને પણ રજૂ કરે છે. આ ભજનો સૌરાષ્ટ્ર અને ભક્તિ સંગીતમાં હજુ પણ લોકપ્રિય છે.

## ચલચિત્ર 
૧૯૭૯માં તેમના જીવન પર આધારિત દિનેશ રાવલ દ્વારા દિગ્દર્શિત ગુજરાતી ચલચિત્ર *ગંગાસતી* રજૂ થયું હતું.

## પૂરક વાચન 
* 
* 

## સંદર્ભ 
## બાહ્ય કડીઓ 
* ગંગાસતીના બધાં ભજનો
* ગંગાસતીના ૫૨ ભજનોના સંગ્રહનું ઈ-પુસ્તક
દલપતરામ

**દલપતરામ ડાહ્યાભાઇ ત્રવાડી** (૨૧ જાન્યુઆરી ૧૮૨૦ - ૨૫ માર્ચ ૧૮૯૮) જેઓ **દલપતરામ** તરીકે વધુ જાણીતા છે, ગુજરાતી ભાષાના કવિ હતા. તેઓ કવિ ન્હાનાલાલના પિતા હતા. કવિ દલપતરામે લોકોની જીભે રમતા અનેક કાવ્યો લખ્યા છે. આ કાવ્યો ગુજરાત રાજયની પ્રાથમિક, માઘ્યમિક શાળા અને કોલેજના વિદ્યાર્થીઓ આજે પણ અભ્યાસ કરી રહ્યા છે. તેમણે અમદાવાદમાં સમાજ સુધારણાની ચળવળમાં અગ્રણી ભાગ ભજવ્યો હતો અને અંધશ્રદ્ધા, જ્ઞાતિવાદ અને બાળલગ્ન વિરુદ્ધ લેખો લખ્યા હતા. તેમની કવિતા *વેનચરિત્ર*માં તેમણે વિધવા પુન:લગ્નનો પ્રશ્ન ઉઠાવ્યો હતો.

## અભ્યાસ
તેમનો જન્મ સૌરાષ્ટ્રના વઢવાણમાં ૨૧ જાન્યુઆરી, ૧૮૨૦ના રોજ થયો હતો. ગામઠી નિશાળમાં અક્ષરજ્ઞાન મેળવી આઠ વર્ષની વયથી જ એમણે સામવેદનો અભ્યાસ કરવા માંડેલો. મૂળી ગામમાં જઈ તેમણે દેવાનંદ સ્વામી પાસે પીંગળ અને અલંકાર શાસ્ત્રનું જ્ઞાન મેળવ્યું અને ત્યાં સ્વામિનારાયણ સંપ્રદાયની દીક્ષા લીધી. અમદાવાદમાં સારસ્વત વ્યાકરણ તથા કુવલયાનંદનો અભ્યાસ કર્યો. તેમની પ્રથમ કવિતા *બાપાની પીંપર* (૧૮૪૫) હતી. બચપણમાં એમણે *કમળલોચિની* અને *હીરાદંતી* નામે બે વાર્તાઓ દોહરા ચોપાઈમાં રચેલી. *જ્ઞાનચાતુરી* નામે એક ઉપદેશાત્મક કાવ્યગ્રંથ પણ લખેલો.

## વ્યવસાય
* ફાર્બસ સાહેબ માટે *રાસમાળા*ની સામગ્રી માટે પરિભ્રમણ.
* ગુજરાત વર્નાકુલર સોસાયટીમાં મંત્રી
* ૧૮૫૦ - બુદ્ધિપ્રકાશનું સંપાદન
* ૧૮૫૮ - 'હોપ વાંચનમાળા'ની કામગીરીમાં મદદ

## પ્રદાન
* કવિતા, હાસ્ય કવિતા, નિબંધ, પિંગળ શાસ્ત્ર, નાટક

## મુખ્ય કૃતિઓ
તેમની મુખ્ય કૃતિઓ નીચે પ્રમાણે છે:
* કવિતા - ફાર્બસ વિરહ, વેન ચરિત્ર, હુન્નર ખાનની ચઢાઇ, માના ગુણ, દલપત કાવ્યો ભાગ ૧, ૨ (૧૮૭૯, ૧૮૯૬).
* નિબંધ - ભૂત નિબંધ, જ્ઞાતિ નિબંધ.
* નાટક - મિથ્યાભિમાન, લક્ષ્મી નાટક, સ્ત્રીસંભાષણ, ગંગાબાઈ જમનાબાઈની વાત.
* વ્રજભાષામાં - વ્રજ ચાતુરી.
* વ્યાકરણ - દલપતપિંગળ.
* કાવ્ય દોહન.
* બાપાની પિંપર, તાર્કિક બોધ
* ગુજરાતી ભાષાના કવિયોનો ઇતિહાસ

## સન્માન
* બ્રિટિશ સરકાર તરફથી સી.આઇ.ઇ. ઇલ્કાબ.

## વારસો
thumb|કવિ દલપતરામનું બાવલું, તેમનાં સ્મારક નજીક, અમદાવાદ.
કવિ દલપતરામની સ્મૃતિમાં ૨૦૧૦થી કવિશ્વર દલપતરામ એવોર્ડ એનાયત થાય છે. અમદાવાદમાં લાંબેશ્વરની પોળમાં તેમના નામે કવિ દલપતરામ ચૉક પણ આવેલો છે જ્યાં તેમનું એક સ્મારક છે; અહીં કવિ દલપતરામની માનવકદની ૧૨૦ કિલોગ્રામની પ્રતિમા મૂકવામાં આવેલી છે.

## પૂરક વાચન 
* 
* 
## સંદર્ભ 
## બાહ્ય કડીઓ 
શ્રેણી:ગુજરાતી સાહિત્યકાર
શ્રેણી:વ્યક્તિત્વ
શ્રેણી:ગુજરાતી રંગભૂમિ
શ્રેણી:૧૮૯૮માં મૃત્યુ
શ્રેણી:૧૮૨૦માં જન્મ
નવકાર મંત્ર

**નવકાર મંત્ર** ૯ (નવ) પદો અને ૬૮ (અડસઠ) અક્ષરોના સમાવેશ કરતો મંત્ર છે, જેનું જૈન ધર્મમાં ઘણું મહત્વ છે. જૈન ધર્મના અનુયાયીઓ માટેનો આ આધારભૂત મંત્ર છે, જેનો પાઠ દિવસનાં કોઇ પણ સમયે કરી શકાય છે. આ મંત્રપાઠ દ્વારા પ્રાર્થના કરનાર ભક્ત, અરિહંતો, સિધ્ધો, આચાર્યો, ઉપાધ્યાયો અને સર્વ સાધુઓને આદરપૂર્વક નમસ્કાર કરે છે. આ મંત્ર દ્વારા કોઇ એક વ્યક્તિની પૂજા નહીં પરંતુ બધાજ સર્વોચ્ચ આધ્યાત્મિક મહાત્માઓનાં ગુણોની પૂજા કરવામાં આવે છે. મંત્રમાં કોઇનું પણ, અરિહંત કે સિધ્ધોનું પણ, નામ લેવામાં આવેલ નથી. મંત્રપાઠનાં સમયે, જૈન ભક્ત તેમનાં ગુણોને યાદ કરે છે અને તેમનું અનુસરણ કરવાની કોશિશ કરે છે. આ વાત જૈન ધર્મના અનેકાંતવાદના સિદ્ધાંતની પુષ્ટી કરે છે.

*નવકાર મંત્ર* ને *નમસ્કાર મંત્ર* પણ કહેવાય છે. મૂળ રૂપે નવકાર પાંચ પદોનો બનેલો છે. આના પ્રથમ પાંચ પદોમાં દેવ-ગુરુને નમસ્કાર કરાયા છે.

## મંત્ર 
એક અન્ય પરંપરામાં છેલ્લાં ચાર પદોમાં ચૂલિકાને બદલે આ ચાર પદો વપરાય છે, જે પાછળથી એ ધર્મ ગુરુઓ દ્વારા ઉમેરાઈ છે.

## બાહ્ય કડીઓ 
* ટહુકો.કોમ પર નવકાર મંત્ર

શ્રેણી:ધાર્મિક સાહિત્ય
શ્રેણી:જૈન ધર્મ
મઢી

**મઢી** ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સુરત જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૯ (નવ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા બારડોલી તાલુકામાં આવેલું ગામ છે. મઢી ગામમાં ચૌધરી, ગામિત, હળપતિ, પાટીદારો તેમ જ અન્ય વેપારી વર્ગની વસ્તી રહે છે. આ ગામના વ્યવસાયમાં મુખ્યત્વે ખેતી, ખેતમજૂરી અને પશુપાલન છે. આ ગામમાં ડાંગર, શેરડી, કેળાં, સૂરણ, પપૈયાં, કેરી તેમ જ શાકભાજી જેવાં ખેત-ઉત્પાદનોના પાક લેવામાં આવે છે. ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, માધ્યમિક શાળા, મહાવિદ્યાલય (કોલેજ), પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરીની સવલતો પ્રાપ્ય છે. અહીં ખાંડ બનાવવાનું કારખાનું આવેલું છે, જે સહકારી ધોરણે ચાલે છે. મઢીની ખમણી આખા સુરત જિલ્લામાં વખણાય છે.

## પરિવહન 
મઢી સુરત-ભુસાવળ ટાપ્ટી લાઇન પરનું રેલ્વે સ્ટેશન છે, જે બારડોલી અને વ્યારા સ્ટેશન વચ્ચે આવે છે. અહીંથી વાપી-શામળાજી રાજ્ય ધોરી માર્ગ નં. ૫ અ પસાર થાય છે. 

શ્રેણી:સુરત જિલ્લો
શ્રેણી:બારડોલી તાલુકો
અમલસાડ

250px|thumb|અંધેશ્વર મહાદેવ મંદિર-પ્રવેશદ્વાર, અમલસાડ
250px|thumb|અંધેશ્વર મહાદેવ મંદિર, અમલસાડ
**અમલસાડ** ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના દક્ષિણ ભાગમાં આવેલા નવસારી જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૬ (છ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા ગણદેવી તાલુકાનું મહત્વનું અને મોટું ગામ છે.

અમલસાડ જવા માટે બીલીમોરા, નવસારી તેમ જ ગણદેવીથી રાજ્ય ધોરી માર્ગ દ્વારા જઇ શકાય છે. અહીંથી માસા, પનાર, કનેરા, કૃષ્ણપુર, આટ, અબ્રામા વગેરે કાંઠા વિસ્તારમાં જવા બસ, રીક્ષા વગેરે વાહનો મળે છે. આસપાસનાં કાંઠા વિસ્તારનાં ગામો માટેનું નજીકનું મોટું ગામ હોવાને કારણે અહીં નાના પાયે બજાર વિકાસ પામ્યું છે.

અહીં ખ્યાતનામ કલા મહાવિદ્યાલય તેમ જ અંધેશ્વર મહાદેવનું મંદિર જેવાં મહત્વનાં સ્થળો આવેલ છે. અમલસાડનાં ચીકુ દેશ તેમ જ પરદેશમાં વખણાય છે. 

## અમલસાડ રેલ્વે સ્ટેશન 
અમલસાડ અમદાવાદથી મુંબઇ રેલ્વે માર્ગ (પશ્ચિમ રેલ્વે) પરનું મહત્વનું સ્ટેશન છે.

### સમયપત્રક 
રેલવે મંત્રાલયે ૧૦મી ઑક્ટોબર, ૨૦૧૭થી ૪ ટ્રેનોની પેસેન્જર સેવાઓને બદલીને એમઇએમયુ (મેમુ) રૅક્સમાં ફેરવવાનું નક્કી કર્યું છે. જે નીચે પ્રમાણે છે:

## સંદર્ભ 
## બાહ્ય કડીઓ 
* અંધેશ્વર મહાદેવ, અમલસાડના મંદિર વિશે માહિતી 

શ્રેણી:ગુજરાતનાં શહેરો અને નગરો
શ્રેણી:ગણદેવી તાલુકો
શ્રેણી:નવસારી જિલ્લામાંનાં રેલ્વે સ્ટેશનો
ઉનાઇ

thumb|240px|right| ઉનાઇ રેલ્વે સ્ટેશન
**ઉનાઇ** ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના નવસારી જિલ્લાના પાંચ તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા વાંસદા તાલુકાનું ગામ છે, તેમ જ આસપાસનાં ગામડાંઓ માટે વેપારમથક પણ છે. અહીં  આવેલા ઉનાઇ માતાના મંદિર પાસેના ગરમ પાણીના કુંડને કારણે ગુજરાતભરમાં ઉનાઇ ગામ પ્રખ્યાત છે. આ મંદિરે બારેમાસ દર્શનાર્થીઓની ભીડ જોવા મળે છે. ઉનાઇ સરા લાઇન તરીકે ઓળખાતી નેરોગેજ રેલ્વે દ્વારા બીલીમોરા સાથે જોડાયેલ છે, જે ગાડી દિવસમાં બે વાર બીલીમોરાથી વઘઇ વચ્ચે દોડે છે અને પરત થાય છે.

ઉનાઇ ગામમાંથી વાપી-શામળાજી *રાજ્ય ધોરી માર્ગ નં. ૫-અ* પસાર થાય છે, જેના કારણે અહીંથી વિવિધ સ્થળોએ જવાની સગવડ સરળતાથી મળી રહે છે. આસપાસનાં ગામોનું કેન્દ્ર હોવાને કારણે અહીં નાના પાયે બજાર વિકાસ પામ્યું છે. અહીં પ્રાથમિક શાળા, માધ્યમિક શાળા, પોલીસ મથક, પ્રાથમિક આરોગ્ય કેન્દ્ર, પંચાયતઘર, દૂધની ડેરી વગેરે સગવડો પ્રાપ્ય છે.

ઉનાઇની આસપાસ ચરવી, સિણધઇ, ખંભાલીયા, ચઢાવ, બારતાડ વગેરે ગામો આવેલાં છે.

## આ પણ જુઓ 
* પદમડુંગરી
* જાનકી વન

## સંદર્ભ 
## બાહ્ય કડીઓ 
* વાંસદા તાલુકા પંચાયતની વેબસાઇટ પર ઉનાઇ માતાના મંદિર વિશે સચિત્ર માહિતી
* ગુજરાત પ્રવાસન નિગમની વેબસાઇટ પર ઉનાઇના ગરમ પાણીના ઝરા વિશે માહિતી 
* ઇન્ડીયા નાઇન ડોટ કોમ પર ઉનાઇ વિશે માહિતી

શ્રેણી:વાંસદા તાલુકો

શ્રેણી:ગુજરાત ભૂગોળ સ્ટબ
હાલોલ તાલુકો

**હાલોલ તાલુકો** મધ્ય ગુજરાતના પંચમહાલ જિલ્લાનો મહત્વનો તાલુકો છે. હાલોલ આ તાલુકાનું મુખ્ય મથક છે.

## હાલોલ તાલુકામાં આવેલાં ગામો
## બાહ્ય કડીઓ 
* હાલોલ તાલુકા પંચાયતની વેબસાઇટ 

શ્રેણી:પંચમહાલ જિલ્લો
શ્રેણી:ગુજરાતનાં તાલુકાઓ
નારેશ્વર

thumbnail|right|240px| નારેશ્વર ખાતે દત્ત મંદિરના પરિસરનું પ્રવેશદ્વાર
thumbnail|right|240px| નારેશ્વર ખાતે નર્મદા નદી પરનો ઘાટ
નર્મદા નદીના કિનારે આવેલ નારેશ્વર શ્રી રંગ અવધૂત મહારાજના કારણે વિશ્વભરમાં જાણીતું છે. અહીયાં વડોદરા, ભરુચ તથા આજુબાજુનાં ગામના લોકો નર્મદા નદી હોવાથી દર્શનની સાથે પર્યટન કરવા પણ આવે છે.

શ્રેણી:ધાર્મિક સ્થળો
પંચમહાલ જિલ્લો

**પંચમહાલ જિલ્લો** ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યમાં આવેલો એક મહત્વનો જિલ્લો છે. પંચમહાલ એટલે કે પાંચ મહાલ (જિલ્લા). આ પાંચ જિલ્લા ગ્વાલિયરના સિંધિયા રાજાએ બ્રિટિશરોને સોંપ્યા હતા. પાંચ મહેલ દેવગઢ બારીયા, જાંબુઘોડા, લુણાવાડા, સંતરામપુર અને પાવાગઢ હતા. આ આખા વિસ્તારને બ્રિટિશરોએ પંચમહાલ તરીકે નામ આપ્યું હતું. પંચમહાલ જિલ્લાનું મુખ્યમથક ગોધરા ખાતે આવેલું છે.  

## અર્થતંત્ર 
ઇ.સ. ૨૦૦૬ના પંચાયતી રાજ મંત્રાલયના અહેવાલ અનુસાર પંચમહાલ જિલ્લાનો દેશના સૌથી પછાત ૨૫૦ જિલ્લામાં સમાવેશ થતો હતો.

## વસ્તી 
૨૦૧૧ની વસ્તી ગણતરી મુજબ આ જિલ્લાની જનસંખ્યા ૨૩,૮૮,૨૬૭ હતી. ભારતના ૬૪૦ જિલ્લાઓમાં વસ્તી પ્રમાણે જિલ્લો ૧૮૭મો ક્રમ ધરાવે છે. જિલ્લાની વસ્તી ગીચતા  છે. તેનો વસ્તી વધારાનો દર ૨૦૦૧-૨૦૧૧ દરમિયાન ૧૭.૯૨% રહ્યો હતો. પંચમહાલમાં લિંગ પ્રમાણ ૯૪૫ છે, અને સાક્ષરતા દર ૭૨.૩૨% છે.

## તાલુકાઓ 
પંચમહાલ જિલ્લામાં ૭ તાલુકાઓ આવેલા છે:

* હાલોલ
* કાલોલ
* ગોધરા
* જાંબુઘોડા
* શહેરા
* ઘોઘંબા
* મોરવા (હડફ)

## રાજકારણ 
### વિધાન સભા બેઠકો 
|}

## સંદર્ભ 
## બાહ્ય કડીઓ 
* પંચમહાલ જિલ્લા પંચાયતની વેબસાઇટ 
* પંચમહાલ જિલ્લા વિશે માહિતી

શ્રેણી:ગુજરાતના જિલ્લાઓ
વલસાડ

**વલસાડ** ભારત દેશના ગુજરાત રાજ્યના દક્ષિણ ભાગમાં આવેલા વલસાડ જિલ્લાનું તેમ જ વલસાડ તાલુકાનું મુખ્ય મથક છે. વલસાડ અમદાવાદ-મુંબઇ રાષ્ટ્રીય ધોરીમાર્ગ તેમ જ રેલ્વે માર્ગ દ્વારા જોડાયેલું છે. વલસાડમાં રેલ્વે સ્ટેશન, બસ સ્ટેશન, આઝાદ ચોક, હાલર રોડ, તિથલ રોડ, મોગરાવાડી, ધરમપુર રોડ, રેલ્વે કોલોની, કોસંબા રોડ, ધોબી તળાવ, ગવર્મેન્ટ કોલોની, જૂના બજાર, કંસારાવાડ, નાનકવાડા જેવા વિસ્તારો આવેલા છે. આ ઉપરાંત અહીં તડકેશ્વર મહાદેવ, કલ્યાણ બાગ, જલારામ મંદિર વગેરે જોવાલાયક સ્થળો આવેલાં છે. વલસાડથી પાંચ કિમીના અંતરે દરિયાકિનારે પ્રખ્યાત હવાખાવાનું સ્થળ તિથલ તેમ જ ત્રણ કિમી અંતરે પારનેરાનો કિલ્લો જેવાં જોવાલાયક સ્થળો આવેલાં છે.

## ભૂગોળ 
વલસાડ શહેર ભૌગોલિક રીતે જોતાં . પર આવેલું છે. આ શહેરની સરેરાશ ઉંચાઈ ૧૩ મીટર (૪૨ ફૂટ) જેટલી છે. આ શહેર અરબી સમુદ્રથી માત્ર ૫ (પાંચ) કિલોમીટર જેટલા અંતરે આવેલું છે.

## નોંધપાત્ર વ્યક્તિઓ 
* મોરારજી દેસાઈ (ભારત ના ભૂતપૂર્વ વડા પ્રધાન)
* નિરુપા રોય (ફિલ્મ અભિનેત્રી)
* બરજોરજી પારડીવાલા (ગુજરાત વિધાનસભાના ભૂતપૂર્વ અધ્યક્ષ)

## જોવા લાયક સ્થળો 
* તિથલ
* પારનેરા
* કપરાડા
* સંજાણ
* ઉદવાડા
* ઉમરગામ
* વિલ્સન હીલ, ધરમપુર
* બરુમાળ
* મોહન ગઢ
* ધરમપુર વિજ્ઞાન સંગ્રહાલય

## ચિત્રો 

Image:A_street_in_the_Valsad_city_of_India.jpg|વલસાડ શહેર
Image:Street in Valsad with an old building.jpg|વલસાડ શહેરની ગલીઓ
File:Tithal Beach Sun Set.JPG|તિથલ દરિયાકિનારો
File:Swaminarayan Temple.Tithal,Valsad.JPG|સ્વામીનારાયણ મંદિર, તિથલ
File:Shri Swami Narayan Temple Tithal.JPG|સ્વામીનારાયણ મંદિર, તિથલ
File:Shri Sai Baba Mandir, Tithal, Valsad.JPG|શ્રી સાંઇ બાબા મંદિર, તિથલ

## સંદર્ભ 
## બાહ્ય કડીઓ 
* ગુજરાત પ્લાઝાની વેબસાઇટ પર વલસાડ વિશે માહિતી 
* Official Website વલસાડ જિલ્લા સમાહર્તા કાર્યાલયનું અધિકૃત વેબસાઇટ 

શ્રેણી:ગુજરાતનાં શહેરો અને નગરો
શ્રેણી:ગુજરાતનાં તાલુકા મથકો
શ્રેણી:વલસાડ તાલુકો
બકરી

thumb|પિગ્મી બકરી
**બકરી** એ ભારતમાં ઠેર ઠેર જોવા મળતું એક પાલતું પ્રાણી છે. બકરીઓની સંખ્યાની દ્રષ્ટિએ ભારતનું સ્થાન વિશ્વમાં બીજા નંબરનું છે. આ પ્રાણીની માદાને બકરી કહે છે જ્યારે નરને બકરો કહે છે. બકરીનો ઉછેર તેના દૂધ, માંસ અને મોહેર (પાતળા વાળ) માટે થાય છે. મળી આવેલા અવશેષો અનુસાર બકરીનું પાલન ભારતમાં સિંધુ ખીણની સંસ્કૃતિના સમયથી થતું આવ્યું છે.

## ઉપયોગિતા 
* દુધ
* માંસ
* વાળ/ઊન

## જાતો 
### ભારતીય 
* કાઠિયાવાડી દેશી 
* ગોહિલવાડી 
* ઝાલાવાડી 
* કચ્છી 
* સુરતી 
* મહેસાણવી 
* સીરોહી 
* બીટલ 
* જમનાપારી/જમનાપરી

### વિદેશી 
* અંગોરા/અંગોલા
* બોઅર 
* સાનેન 
* ટોગનબર્ગ
તિથલ

**તિથલ** ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના દક્ષિણમાં આવેલા વલસાડ જિલ્લાના વલસાડ તાલુકામાં આવેલું ગામ છે.

## જોવાલાયક સ્થળો 
તિથલ તેના દરિયાકિનારા આવેલું પર્યટન સ્થળ છે, જે તેની કાળી રેતી માટે જાણીતું છે. તિથલ ગામ ૫ર્યટક સ્થળ ઊપરાંત તીર્થ સ્થળ તરીકે પણ વિકસી રહ્યું છે. તિથલથી ૧.૫ કિ.મી. દક્ષિણે "સાંઇબાબાનું મંદિર" તેમજ ૧.૬ કિલોમીટર ઉત્તરમાં અક્ષરપુરૂષોત્તમ બોચાસણવાસી સંપ્રદાયનું "સ્વામીનારાય મંદિર" આવેલ છે. આ ઊપરાંત પ્રખ્‍યાત જૈન મુનીઓ, પૂ. બંધુ ત્રિપુટીજીનું સાધના કેન્દ્ર "શાંતિનિકેતન સંકુલ" આવેલું છે. માનસિક શાંતિ અને આધ્યાત્મિક અનુભવ પ્રાપ્ત કરવા માટે સમગ્ર વિશ્વમાંથી લોકો અહીં આવે છે.  

તિથલ જવા માટે રેલ્વે અથવા મોટરમાર્ગે વલસાડ પહોંચવું પડે છે. તિથલ ખાતે ગુજરાત પ્રવાસન નિગમ દ્વારા રહેવા તથા જમવાની સગવડ ઉપલબ્ધ છે.

આ ગામથી નજીકનું હવાઇમથક દક્ષિણ દિશામાં મુંબઇ તેમ જ ઉત્તર દિશામાં સુરત ખાતે આવેલું છે.

## છબીઓ 

Tithal Beach Sun Set.JPG|તિથલ દરિયાકિનારો
Shri Swami Narayan Temple Tithal.JPG|સ્વામિનારાયણનું મંદિર
Shri Sai Baba Mandir, Tithal, Valsad.JPG|સાંઇબાબાનું મંદિર

## સંદર્ભ 
## બાહ્ય કડીઓ 
* ગુજરાત પ્રવાસન નિગમની વેબસાઇટ પર તિથલના દરિયાકિનારા વિશે માહિતી 

શ્રેણી:જોવાલાયક સ્થળો
શ્રેણી:વલસાડ તાલુકો
રાપર

**રાપર** ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના કચ્છ જિલ્લામાં આવેલું છે, જે રાપર તાલુકાનું વડુ મથક છે.

## ભૂગોળ 
રાપર (જે અગાઉ રાહપર નામે ઓળખાતું હતું). પર સ્થિત છે. સમુદ્રકિનારાથી સરેરાશ ૭૯ મી. (૨૫૯ ફીટ)ની ઉંચાઈ પર આવેલું છે. આ કચ્છ જિલ્લાનાં વાગડ વિસ્તારનું મુખ્ય શહેર છે. જિલ્લાનું વડું મથક, ભૂજ અહીંથી ૧૪૦ કિ.મી. પશ્ચિમમાં આવેલું છે.

## વ્યવસાય 
આસપાસનાં લગભગ ૧૦૦ કિ.મી. જેટલા વિસ્તારમાં કોઈ મોટું શહેર ન હોવાનાં કારણે સ્થાનિક લોકો માટે રાપર વ્યાપાર ધંધાનાં કેન્દ્ર સમાન બનેલું છે. આસપાસનાં લગભગ ૧૧૦ ગામો માટે આ મુખ્ય ખરીદ-વેંચાણ કેન્દ હોય અહીં લગભગ બધીજ બેંકોની શાખાઓ તથા મોટી બજારો આવેલી છે. તદ્‌ઉપરાંત ઘણી શિક્ષણ સંસ્થાઓ આવેલી છે. જેમાં લેઉવા પાટીદાર કન્યા કેળવણી શાળા, સ્વામિનારાયણ ગુરુકુળ અને કૉલેજ તથા પીટીસી કેન્દ્ર મુખ્ય છે. 

## સંસ્કૃતિ 
અહીં નજીકમાં આવેલું ધોળાવીરા લગભગ ૫૦૦૦ વર્ષ પહેલાંની સિંધુ ખીણની હડપ્પીય સંસ્કૃતિનો વારસો અને અવશેષ ધરાવતું પ્રખ્યાત પૂરાતત્વ સ્થળ છે.

## સંદર્ભ
શ્રેણી:ગુજરાતનાં શહેરો અને નગરો
શ્રેણી:ગુજરાતનાં તાલુકા મથકો
શ્રેણી:રાપર તાલુકો
શ્રેણી:વાગડ
બીગરી

**બીગરી** ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના નવસારી જિલ્લાના ગણદેવી તાલુકાના બીલીમોરા નગરની બાજુમાં આશરે ૬ કિલોમીટર દૂર આવેલું ગામ છે. બીલીમોરાથી બીગરી જવા માટે સીધી ગુજરાત રાજ્ય પરિવહન નિગમની બસો મળે છે. અહીંથી મજીકનું રેલ્વે મથક પણ બીલીમોરા છે. આ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય માછીમારીનો છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.

શ્રેણી:ગણદેવી તાલુકો
ઝઘડીયા

**ઝઘડીયા** ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ભરૂચ જિલ્લાના ઝઘડીયા તાલુકાનું મુખ્ય મથક છે. અહીં મોટાભાગની વસ્તી આદિવાસીઓની છે. ઝઘડીયા અંકલેશ્વરથી રાજપીપળા જતા રાજ્ય ધોરીમાર્ગ તેમ જ નેરોગેજ રેલ્વેમાર્ગ પર આવેલ છે. ઝઘડીયા વાલિયા સાથે રાજ્ય ધોરી માર્ગ દ્વારા તેમ જ નેત્રંગ સાથે નેરોગેજ રેલ્વે દ્વારા જોડાયેલું છે. વર્તમાન સમયમાં અંકલેશ્શ્વર થી રાજપીપળા જતા રેલ્વેમાર્ગના ગેજ પરિવર્તન (નેરોગેજમાંથી બ્રોડગેજ)નું કાર્ય ચાલી રહ્યું છે.

## મહત્વના સ્થળો 
thumb|200px|right|ઐતિહાસિક કડિયા ડુંગર
અહીં ગાયત્રી મંદિર, જૈન દેરાસર, ગુમાનદેવ હનુમાનદાદાનું મંદિર, સેવા રૂરલ હોસ્પિટલ, સ્વામી વિવેકાનંદ ગ્રામીણ તકનીકી કેન્દ્ર, જી,આઇ.ડી.સી. વગેરે મહત્વનાં સ્થળો આવેલ છે. અહીંથી નજીક આવેલા ઝાઝપોર ગામની બાજુમાં આવેલ કડિયા ડુંગર પર પ્રાચીન કાળની ગુફાઓ આવેલી છે, તેમ જ આ ડુંગરની તળેટીમાં ઉદાસીન અખાડા દ્વારા એક આશ્રમ પણ બનાવવામાં આવેલ છે. ઘણા પર્યટકો તેમ જ શ્રદ્ધાળુઓ અહીંની મુલાકાતે આવતા જોવા મળે છે.

## બાહ્ય કડીઓ 
* ઝઘડીયા ગામ વિશે માહિતી

શ્રેણી:ગુજરાતનાં તાલુકા મથકો
શ્રેણી:ઝઘડીયા તાલુકો
મેઘધનુષ

**મેઘધનુષ** આકાશમાં ખાસ કરીને ચોમાસા દરમિયાન જોવા મળે છે. વરસાદના વાદળ પર પડતાં સૂર્યના કિરણોને કારણે આકાશમાં અર્ધગોળાકાર તેમ જ સાત રંગોનું મેઘધનુષ રચાય છે. મેઘધનુષમાં સૌથી ઉપર જાંબલી રંગ, પછી નીલો રંગ, પછી વાદળી રંગ, પછી લીલો રંગ, પછી પીળો રંગ, પછી નારંગી રંગ તેમ જ છેલ્લે લાલ રંગ એમ સાત રંગો જોવા મળે છે.

મેઘધનુષ વાતાવરણમાં રહેલા પાણીના સુક્ષ્મ બિંદો વડે સૂર્યના કિરણોના વિભાજન ને કારણે રચાય છે. મેઘધનુષ્ય હંમેશા આકાશમાં સૂર્યની વિરૂદ્ધ દિશામાં રચાય છે પાણીનાં બુંદો અતિ નાના પ્રિઝમ તરીકે વર્તે છે. આ બુંદો દાખલ થતા પ્રકાશનું પ્રથમ વક્રીભવન અને વિભાજન, ત્યારબાદ આંતરિક પરાવર્તન અને અંતે બુંદમાંથી બહાર નીકળતા પ્રકાશનું વક્રીભવન કર છે. પ્રકાશના વિભાજન તથા આંતરિક પરાવર્તનના કારણે વિવિધ રંગો અવલોકનકારની આંખો સુધી પહોંચે છે. સુર્ય દેખાતો હોય તેવા દિવસે સૂર્ય તરફ પીઠ ફેરવીને ઊભા હો અને પાણીના ધોધ કે પાણીના ફુવારામાંથી આકાશ તરફ જોતા હો તોપણ મેઘધનુષ્ય દેખાઇ શકે છે. 

thumb|વક્રીભવન
ગોળાકાર હોવાથી તે ધનુષ જેવું દેખાય છે અને આ ગોળાકાર આકાર પૃથ્વીના ગોળ હોવાને કારણે સર્જાય છે.

## સંદર્ભ
વ્યારા

**વ્યારા** ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના દક્ષિણ ભાગમાં આવેલા તાપી જિલ્લાનું નગર તેમ જ વ્યારા તાલુકાનું મુખ્યમથક છે. વ્યારા નગરનું શાસન નગરપાલિકા દ્વારા ચલાવવામાં આવે છે.

## ઇતિહાસ 
ઇ.સ. ૧૭૨૧ થી ૧૯૪૯ દરમિયાન વ્યારા ગાયકવાડના શાસન હેઠળ બરોડા રાજ્યમાં આવતું હતું, તેમજ આ વિસ્તાર ઇ.સ. ૧૭૮૧ દરમિયાન વાંસદા રજવાડા હેઠળ પણ હતો. ૧૦ જૂન ૧૯૪૮ના રોજ તે ભારત સંઘમાં ભળી ગયું હતું.

## ભૂગોળ 
વ્યારા  પર સ્થિત છે. તેની સરેરાશ ઉંચાઇ ૬૯ મીટર છે. વ્યારા સુરત-ભુસાવલ (તાપ્તી લાઇન) રેલ્વે માર્ગ તેમ જ સુરત-ધુલિયા રાષ્ટ્રીય ધોરી માર્ગ નં. ૬ પર સુરતથી ૬૫ કિમીના અંતરે આવેલું છે. આ ઉપરાંત રાજ્ય ધોરી માર્ગ દ્વારા વ્યારા માંડવી, આહવા, વાંસદા, વાલોડ વગેરે સ્થળો સાથે જોડાયેલું છે.

## જોવાલાયક સ્થળો 
વ્યારામાં ઘણા બાગ જેમ કે જલ-વાટીકા, અમર-વન વગેરે આવેલા છે.

અહીં આવેલો ફતેહ બુર્જ રાષ્ટ્રીય મહત્વનું સ્મારક (N-GJ-182) છે.

## જાણીતા વ્યક્તિઓ 
* હોમાય વ્યારાવાલા - જાણીતા મહિલા ફોટોજર્નાલિસ્ટ.

## સંદર્ભ 
શ્રેણી:વ્યારા તાલુકો
શ્રેણી:ગુજરાતનાં તાલુકા મથકો
ખાંડવી

**ખાંડવી** ગુજરાતી ફરસાણ છે. આ વાનગી ચણાના લોટમાંથી તૈયાર કરવામાં આવે છે. સામાન્ય રીતે ચણાનો એકદમ ઝીણો લોટ, કે જે બજારમાં 'ફાઇન બેસન'નાં  નામથી વેચાય છે, તે અને છાશમાંથી આ વાનગી બનાવવામાં આવે છે.

ગુજરાતના પારંપારિક ફરસાણ જે બાફીને બનાવવામાં આવતાં હોવાને કારણે પૌષ્ટિક, સ્વાદિષ્ટ અને પચવામાં હલકાં હોય છે (દા.ત. ઈદડાં, મૂઠિયાં, ઢોકળાં, પાનકી, પંડોળી) ખાંડવી તેમાંની એક છે.

## વિવિધ રૂપો 
### મગની દાળની ખાંડવી 
મગની દાળની ખાંડવીમાં ચણાના ઝીણા લોટને બદલે મગની દાળનો ઝીણો લોટ વાપરવામાં આવે છે.

### સંભારીયા ખાંડવી 
સંભારીયા ખાંડવીના વીટા વાળતા પહેલા, થાળી પર પાથરેલા ખીરાના થર ઉપર તુવેર, લીલા વટાણા, લીલવાનો કે કોપરા-કોથમીરનો સંભાર ભરવામાં આવે છે. આ ખાંડવી ખાવામાં સ્વાદિષ્ટ લાગે છે અને તે વધુ પૌષ્ટિક પણ છે.

### શિંગોડાના લોટની ખાંડવી 
આ ખાંડવી શિંગોડાના લોટની બને છે. આ ખાંડવી ચણાના લોટ જેવી પાતળી નથી બનતી અને તેના વીટા પણ નથી પાડી શકાતાં. આ ખાંડવી ઉપવાસના સમયમાં ફરાળી વાનગી તરીકે ખવાય છે.

## સંદર્ભ 
## બાહ્ય કડીઓ 
* ગુર્જરી.નેટ પર ખાંડવી બનાવવાની રીત ‍‍(અર્કાઇવ.ઓર્ગ પર સંગ્રહિત)

શ્રેણી:ગુજરાતી વાનગી
શ્રેણી:ગુજરાતી ભોજન
શ્રેણી:ફરસાણ
ઉમરગામ

**ઉમરગામ** ભારત દેશમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના દક્ષિણ ભાગમાં આવેલા વલસાડ જિલ્લાના ઉમરગામ તાલુકાનું નગર અને મુખ્ય મથક છે. એક બાજુ દમણગંગા નદી અને એક બાજુ દરિયાકિનારો ધરાવતું ઉમરગામ રમણીય છે.

## ઉદ્યોગો 
ઇ.સ. ૨૦૧૭માં ઉમરગામ ખાતે ભારતનું સૌપ્રથમ નેનોટેકનોલોજી એકમ સ્થપાયો હતો.

અહીં રામાયણ, મહાભારત (૨૦૧૩), શનિ, રઝિયા સુલ્તાન, સૂર્યપુત્ર કર્ણ, રાધાકૃષ્ણ, પોરસ જેવી વિવિધ ટી.વી. ધારાવાહિકોનું નિર્માણ સાગર સ્ટૂડીયો (નિર્માતા રામાનંદ સાગરનો સ્ટૂડીયો) ખાતે થયું હતું.

## સંદર્ભ 
શ્રેણી:ઉમરગામ તાલુકો
શ્રેણી:ગુજરાતનાં તાલુકા મથકો
હાંસોટ

**હાંસોટ** ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ભરૂચ જિલ્લાનાં હાંસોટ તાલુકાનું એક નગર છે, તેમ જ આ તાલુકાનું મુખ્ય મથક પણ છે. હાંસોટ નર્મદા નદીના મુખ ત્રિકોણ પ્રદેશ પાસે વસેલું છે, જ્યાં નર્મદા અરબી સમુદ્રમાં ભળે છે. હાંસોટ અંકલેશ્વર, સુરત, કોસંબા તેમ જ કીમ સાથે રાજ્ય ધોરી માર્ગ વડે જોડાયેલું હોવાને કારણે વાહન વ્યવહારની સવલત સુગમતાથી મળે છે. હાંસોટથી નજીકનું રેલ્વે સ્ટેશન અંકલેશ્વર છે.

## ઇતિહાસ 
મધ્યકાલિન સમયમાં તે એક અગત્યનું બંદર હતું. મોઘલ કાળ દરમ્યાન મોઘલો અહીંથી ઇજિપ્ત, આફ્રિકા અને આરબ દેશોમાં યાતાયાત કરતાં હતાં. એક સમય દરમ્યાન હાંસોટ સમૃદ્ધ નગર હતું જે તેનાં શાહુકારોની હવેલીઓને કારણે પ્રખ્યાત હતું. અહીં અનેક વેપારીઓ વસવાટ કરતાં હોવાથી ચાંચીયાઓ વારંવાર નગર ઉપર અને અહીંથી આવતા જતાં વહાણો ઉપર હુમલા કરતા હતાં. ઇ.સ. ૧૬૦૦માં મુગલ બાદશાહ જહાંગીરે આમેરનાં ચૌહાણની આગેવાની હેઠળ સૈન્ય અહીં મોકલ્યું જેને કરાચીનાં સિંધીઓનાં દરિયાઇ સૈન્યનું સારૂ એવું પીઠબળ હતું. એક વખત મુઘલ રાજકુમારી 'બીબી તુર્ક' હાંસોટની મુલાકાતે આવી હતી અને તેને આ સમૃદ્ધ નગર એટલું તો પસંદ આવ્યું કે તે મક્કાની હજ યાત્રા કરવા ગઇ હતી ત્યાંથી પાછા ફર્યા બાદ તે હંમેશા માટે અહીં જ રોકાઇ ગઇ.

બ્રિટિશ શાસન દરમિયાન હાંસોટને "હાંસનગરી" તરીકે ઓળખવામાં આવતું હતું. આ ગામ અને તેનો આજુ-બાજુનો વિસ્તાર ૧૭૭૫માં બ્રિટિશરો દ્વારા હસ્તગત કરવામાં આવ્યો હતો અને ૧૭૮૩માં સ્થાનિક શાસકોને પરત અપાયો હતા, જે પછી ૧૮૦૩માં બોમ્બે પ્રેસિડેન્સીના ભરૂચ જિલ્લામાં ભેળવવામાં આવ્યો હતો.

## સંદર્ભ 
શ્રેણી:હાંસોટ તાલુકો
સરા લાઇન

**સરા લાઇન** દક્ષિણ ગુજરાતના નવસારી જિલ્લાના બીલીમોરા શહેર અને ડાંગ જિલ્લાના વઘઇ ગામ વચ્ચે કાર્યરત નેરોગેજ રેલ્વે સેવા છે. આ રેલ્વેની સ્થાપના ડાંગ જિલ્લામાંથી ઇમારતી લાકડાં લાવવાના હેતુથી કરવામાં આવી હતી.

આ રેલ્વે વાંસદા તાલુકાના સરા ગામમાંથી પસાર થતી હોઇ સરા લાઇન તરીકે ઓળખાય છે. 

## રેલ્વે માર્ગનાં સ્ટેશનો 
*૧. બીલીમોરા જં.
*૨. ગણદેવી રોડ
*૩. ચિખલી રોડ
*૪. રાનકુવા
*૫. ધોળીકુવા
*૬. અનાવલ
*૭. ઉનાઇ અને વાંસદા રોડ
*૮. સરા અને કેવડી રોડ
*૯. કાળાઆંબા
*૧૦. ડુંગરડા
*૧૧. વઘઇ

બીલીમોરા-વઘઇ નેરોગેજ રેલવે લાઇનની શરુઆત સાત-આઠ દાયકા પૂર્વે ગાયકવાડી રાજ વખતે થઇ હતી, પછી તેનો વિકાસ ખાસ થયો નથી. દક્ષિણ ગુજરાતમાં એક માત્ર આ નેરોગેજ રેલવે લાઇન ખોટમાં ચાલતી હોવા છતાં આદિવાસી વિસ્તારના લોકોની સુવિધા માટે ચાલુ છે.

આ રેલવે લાઇનના માર્ગે વરસો જુનું પ્રખ્યાત યાત્રાધામ ઉનાઇ, મોક્ષમાર્ગીઓનું પરમધામ, શુકલેશ્વર મહાદેવ (અનાવલ), વાંસદા રાષ્ટ્રીય વન અભયારણ્ય, જાનકી વન, તોરણિયો ડુંગર, ઘુસ્માઇ માતા મંદિર, પદમડુંગરી, વઘઈ વનસ્પતિ ઉદ્યાન, ગિરાધોધ જોવા લાયક સ્થળો પર આ ગાડી દ્વારા જઇ શકાય છે. સરાગાડી બીલીમોરાથી સવારે ૧૦.૨૦ કલાકે ઉપડે છે અને વઘઇ ૧.૨૦ કલાકે પહોંચાડે છે. આ જ ગાડી ફરી બપોરે ૨.૩૦ કલાકે વઘઇથી ઉપડી બીલીમોરા સાંજે ૫.૩૫ કલાકે પહોંચે છે.

તેવી જ રીતે સાંજે ૭.૪૦ કલાકે બીલીમોરાથી ઉપડી રાત્રે ૧૧.૪૦ કલાકે વઘઇ પહોંચે છે. જે બીજે દિવસે સવારે ૬.૧૫ કલાકે વઘઇથી ઉપડી સવારે ૯.૨૦ કલાકે બીલીમોરા આવે છે. બીલીમોરાથી વઘઇ ૬૨.૦૫ કિ.મી.નું અંતર છે.

બીલીમોરાથી નીકળી વઘઇ ગાડી પહોંચે છે, તેમાં લગભગ ત્રણેક કલાકનો સમય જાય છે.

શ્રાવણ માસના સોમવારે બીલીમોરામાં સોમનાથ મંદિરે મેળો ભરાય છે ત્યારે આ ગાડીમાં મુસાફરોની ભારે ભીડ રહે છે. ડાંગ જિલ્લાના આહવા ખાતે ડાંગ દરબાર-હોળી-ધુળેટી દરમિયાન ડાંગમાં લોકો ઉત્સવ જોવા આ રેલ્વે માર્ગનો ઉપયોગ કરે છે.

## છબીઓ 

ચિત્ર:sara1-gu.jpg|સરાગાડી
ચિત્ર:unai1.jpg|ઉનાઇ સ્ટેશન
ચિત્ર:unai2.jpg|ઉનાઇ સ્ટેશન
ચિત્ર:dungarda1.jpg| ડુંગરડા સ્ટેશન પર સરાગાડી
ચિત્ર:KalaambaSARA.JPG| કાળાઆંબા રેલ્વે સ્ટેશન પર સરા ગાડી
ચિત્ર:Toraniyo1.JPG| કેવડી રોડ સ્ટેશન પરથી દેખાતો તોરણિયો ડુંગર 

## બાહ્ય કડીઓ 
* બીલીમોરા-ઉનાઈ-વઘઇ વચ્ચેનાં સ્ટેશનો

શ્રેણી:ગુજરાતની રેલ્વે
શ્રેણી:નવસારી જિલ્લો
શ્રેણી:ડાંગ જિલ્લો
ભજન

ભગવાનને અનુલક્ષીને ગવાયેલા કોઇપણ પદ કે પદ્યને **ભજન** કહેવાય છે. ભારત દેશના લોકોમાં પૌરાણિક જમાનાથી જુદા જુદા દેવ-દેવીઓને અનુલક્ષીને જુદી જુદી ભાષાઓમાં બહોળી સંખ્યામાં ભજનો ગવાય છે. ગુજરાતી લોકો કહે છે કે ભોજનમાં પ્રભુની ભક્તિ ભળે તો ભોજન પ્રસાદ બની જાય અને જો કોઈ ગીતમાં પ્રભુની ભક્તિ ભળે તો ગીત ભજન બની જાય. 

નરસિંહ મહેતા, મીરાંબાઈ, દાસી જીવણ, સંત કબીર, ત્રિકમ સાહેબ, રવિ સાહેબ, નિરાંત મહારાજ અને ગંગાસતી વગેરેનાં ભજનો ગુજરાતનાં લોકોમાં ખુબ જાણીતાં છે. 

ભજન શબ્દ 'ભજ' ધાતુ પરથી બન્યો છે. ભજન એ માત્ર ગાવાની વસ્તુ નથી, ગાવાની સાથે ભજન (ભજવાનું) કરવાનું હોય છે.

ભારતના રાષ્ટ્રપિતા મહાત્મા ગાંધીજીને અનેક ભજનો કંઠસ્થ હતાં. એમાં નરસિંહ મહેતાનું વૈષ્ણવ જન તો એમને અત્યંત પ્રિય હતું.

## સંત સાહિત્યમાં પ્રખ્યાત
* સાખીઓ          = કબીર સાહેબની
* પદો              = મીરાંબાઇનાં
* રવેણીઓ\રમૈની = કબીર સાહેબની
* ભજનો           = દાસી જીવણના
* આગમ           = દેવાયત પંડિતનાં
* પ્યાલા           = લખીરામના
* કાફી             = ધીરા ભગતની
* ચાબખા          = ભોજા ભગતના
* છપ્પા            = અખા ભગતના
* કટારી            = દાસી જીવણની
* ચુંદડી            = મૂળદાસની
* પંચપદી          = રતનબાઇની
* પ્રભાતિયાં        = નરસિંહ મહેતાનાં
* દોહા             = કબીર સાહેબ, રહીમ અને તુલસીદાસના
* ચોપાઇઓ        = તુલસીદાસની

શ્રેણી:ધાર્મિક સાહિત્ય
શ્રેણી:હિંદુ ધર્મ
બીરેન કોઠારી

**બીરેન કોઠારી** ગુજરાતી લેખક છે. જેઓ જીવનચરિત્રો, જીવનચિત્રોના સ્વતંત્ર આલેખન ઉપરાંત હાસ્યવ્યંગ્ય લેખો લખે છે અને હાલમાં વડોદરામાં નિવાસ કરી રહ્યા છે. તેઓ રસાયણ ઇજનેર હોવાની સાથો સાથ સાહિત્ય અને સંગીતમાં રસ ધરાવે છે. તેમણે ઔદ્યોગિક વાતાવરણમાં રહેવા છતાં લેખનનો આરંભ કર્યો અને વરિષ્ઠ સાહિત્યકારોની સોબતથી મુખ્ય સહાયક તરીકે જીવનચરિત્રના ઘણા પ્રોજેક્ટમાં કાર્ય કર્યું.

કટાર લેખક ઉર્વીશ કોઠારી તેમના નાના ભાઈ છે.

## સર્જન 
* ઓજસનો અવતાર (નડીઆદના ઇપ્કો ટૂથપેસ્ટના ઉદ્યોગપતિ ઇંદુભાઈ પટેલ વિષેનું પુસ્તક, સાહિત્યકાર રજનીકુમાર પંડ્યા સાથે)
* સૌના ભાઈ: રતિભાઈ (રાજકોટના લોકસેવક રતિભાઈ ગોંધીયાનું જીવનચરિત્ર, સાહિત્યકાર રજનીકુમાર પંડ્યા સાથે)
* રજનીકુમાર: આપણા સૌના (ઉર્વીશ કોઠારી સાથે) 
* પુરુષાર્થની પેલે પાર ( મુંબઇના વૈજ્ઞાનિક ઉદ્યોગપતિ નવનીતરાય આર. ત્રિવેદીની જીવનકથા,  રજનીકુમાર પંડ્યા સાથે)
* મારોય એક જમાનો હતો (રાજવી શાયર રુસ્વા મઝલૂમીની જીવનકથા, સાહિત્યકાર રજનીકુમાર પંડ્યા સાથે)
* ઉપેન્દ્ર ત્રિવેદી: આત્મકથન અને અન્ય આલેખ (ગુજરાતી ફિલ્મોના જાણીતાં કલાકાર ઉપેન્દ્ર ત્રિવેદીની જીવનકથા, રજનીકુમાર પંડ્યા સાથે)
* અમૃત સૌરભ (મુંબઇના સાહસિક વ્યવસાયવીર ચાંપશી દેવશી નંદુની જીવનકથા, રજનીકુમાર પંડ્યા સાથે)
* સૌમ્ય સુગંધ (આચાર્ય રામપ્રસાદ જાનીની જીવનકથા)
* પડકાર સામે પુરુષાર્થ ('આદર્શ પ્રકાશન'ના સ્થાપક અને દક્ષિણ ભારતની ચારેય ભાષાઓની સાઠેક કૃતિઓને સીધી ગુજરાતીમાં અનુવાદિત કરનાર શબ્દસેવી અને સ્વાતંત્ર્યવીર નવનીત મદ્રાસીની જીવનકથા)
*  'ક્રાંતિકારી વિચારક' (વડોદરાના અનોખા વિચારક રાવજીભાઈ પટેલ 'મોટા'ની જીવનકિતાબનાં પૃષ્ઠો) 
* કર્મયોગી (કુશળ કર્મયોગી અરુણ બૂચની જીવનકથાના કેટલાક અંશો, રજનીકુમાર પંડ્યા સાથે) 
* ગુઝરા હુઆ ઝમાના (હિન્‍દી ફિલ્મોમાં છ દાયકા જેટલી અભિનય કારકિર્દી ધરાવનાર વિખ્યાત ચરિત્ર અભિનેતાનાં ફિલ્મી જીવનનાં સંભારણાંનું સંપાદન) 
* નાનુભાઇ ભોંસલે: એક સમર્પિત રાષ્ટ્રવાદીની જીવનકથાનાં કેટલાક પૃષ્ઠો (આર.એસ.એસ.માં પ્રચારક તરીકે કાર્ય કરીને અનેકોનાં જીવનઘડતર કરનાર સમર્પિત અને પાયાના કાર્યકર એવા આગેવાનની જીવનકથા) 

##### અનુવાદ 
(અંગ્રેજીમાંથી ગુજરાતી) 
* પ્રજ્ઞા (મૂ.લે.: ઓશો) 
* મુક્તિ (મૂ.લે.: ઓશો) 
*સાહસ (મૂ.લે.: ઓશો) 
* નર (મૂ.લે.: ઓશો) 

(ગુજરાતીમાંથી અંગ્રેજી) 
* Beyond the horizons (Translation of પુરુષાર્થની પેલે પાર, compiled by: Biren Kothari, with Rajnikumar Pandya) 
* The Wonderful Divine Idol (Part 1) (Translation of અદ્‍ભુત દિવ્યમૂર્તિ, by Gurjar yogi Dinkarnath) 
* The Wonderful Divine Idol (Part 2) (Translation of અદ્‍ભુત દિવ્યમૂર્તિ, by Gurjar yogi Dinkarnath)  

તેમણે આકાશવાણી, વડોદરા કેન્દ્ર દ્વારા નિર્મિત હિન્દી ફિલ્મના ગીતકારો પર આધારીત સાપ્તાહિક કાર્યક્રમ 'ગીત તમારા હોઠો પર' માટે વિવિધ ગીતકારોનો પરીચય કરાવ્યો છે. એપ્રિલ,૨૦૦૭ થી તેઓ ઇન્ડીઅન પેટ્રોકેમિકલ્સ લિમિટેડ, વડોદરા જેવા વિશાળ ઔદ્યોગિક સાહસની નોકરી છોડી પૂરા સમયના વ્યાવસાયિક લેખક બન્યા છે.

## સંદર્ભ
શ્રેણી:ગુજરાતી સાહિત્યકાર
શ્રેણી:વ્યક્તિત્વ