open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
દ્વિ-પદાર્થ સમસ્યા

પરંપરાગત યાંત્રિકીમા, **દ્વિ-પદાર્થ સમસ્યા** એ એવા બે વિશાળ પદાર્થો, કે જેને અમૂર્ત રીતે બિંદુ કણો તરીકે જોવામાં આવે છે, તેની ગતિની આગાહી કરવા માટે ઉપયોગી છે. આ સમસ્યા એમ ધારે છે, કે બે પદાર્થો માત્ર એક બીજા સાથે જ ક્રિયા-પ્રતિક્રિયા કરે છે; એક પદાર્થને અસર કરતું એકમાત્ર પરિબળ બીજા પદાર્થ માંથી ઉદ્ભવે છે, અને અન્ય તમામ પદાર્થોને અવગણવામાં આવે છે.

પરંપરાગત દ્વિ-પદાર્થ સમસ્યાનો સૌથી અગ્રણી કિસ્સો ગુરુત્વાકર્ષણનો કિસ્સો છે ( કેપ્લર સમસ્યા પણ જુઓ), જે ઉપગ્રહો, ગ્રહો અને તારાઓ જેવા પદાર્થોની ભ્રમણકક્ષાની (અથવા ભ્રમણકક્ષામાંથી છટકી જાય તેની) આગાહી કરવા માટે ખગોળશાસ્ત્રમાં ઉદ્ભવે છે. આવી પ્રણાલીની ટુ-પોઇન્ટ-પાર્ટિકલ રૂપરેખા લગભગ હંમેશા તેની વર્તણૂકને એટલી સચોટ રીતે વર્ણવે છે, કે જે ઉપયોગી આંતરદૃષ્ટિ અને આગાહીઓ પ્રદાન કરવા માટે પૂરતી હોય છે.

એક સરળ "એક પદાર્થ" નમૂનો, " કેન્દ્રીય-બળ સમસ્યા ", એક પદાર્થને,  બીજા પદાર્થ પર પ્રભાવિત કરતા પરિબળના એક માત્ર અચલિત સ્થિર સ્ત્રોત તરીકે ગણતરીમા લે છે. ત્યારબાદ, એ સ્થિર પદાર્થ બીજા ચલિત પદાર્થની ગતિની આગાહી કરવાનો પ્રયાસ કરે છે. જ્યારે એક પદાર્થ બીજા કરતા અતિશય દળદાર હોય (ઉદાહરણ તરીકે, એક વિશાળકાય તારાની પરિક્રમા કરતો નાનો હળવો ગ્રહ, કે જે કિસ્સામા એ તારાને અનિવાર્યપણે સ્થિર માની શકાય છે), ત્યારે આ રીતે મળતુ પદાર્થનુ અંદાજિત ગતિ મૂલ્ય ખુબ જ ઉપયોગી પરિણામો આપી શકે છે.

જો કે, આ એક-પદાર્થ અંદાજિત ગતિ મૂલ્ય સામાન્ય રીતે પ્રારંભિક પ્રયાસ સિવાયના કિસ્સાઓમાં બિનજરૂરી હોય છે. ગુરુત્વાકર્ષણ બળ સહિતના અન્ય ઘણા બધા બળો માટે, દ્વિ-પદાર્થ સમસ્યાના સામાન્ય સંસ્કરણને એક-પદાર્થ સમસ્યાની જોડીમા રૂપાંતરિત કરી શકાય છે, જેનાથી મળતો સરળ ઉકેલ, તેનુ સંપૂર્ણપણે નિરાકરણ લાવી શકે છે, અને તેને અસરકારક રીતે ઉપયોગમાં લઈ શકે છે.

આ બધાથી વિપરીત, ત્રિ-પદાર્થ સમસ્યા (અને, વધુ સામાન્ય રીતે, *n-*પદાર્થ સમસ્યા, કે જ્યા *n*>=3 હોય), તેને અમૂક વિશિષ્ટ કિસ્સાઓ બાદ કરતા, પ્રથમ પૂર્ણાંકોની દ્રષ્ટિએ ઉકેલી શકાતી નથી.

શ્રેણી:ભૌતિકવિજ્ઞાન
શેરપુરા

ગુજરાત રાજ્યમાં **શેરપુરા** નામના એકથી વધુ ગામો આવેલા છે. નીચે આ ગામોની અપૂર્ણ યાદી આપેલી છે:

* શેરપુરા (તા. બોડેલી) - બોડેલી તાલુકાનું ગામ.
* શેરપુરા (તા. ભરૂચ) - ભરૂચ તાલુકાનું ગામ.
* શેરપુરા (તા. કરજણ) - કરજણ તાલુકાનું ગામ.
* શેરપુરા (તા. ઘોઘંબા) - ઘોઘંબા તાલુકાનું ગામ.
* શેરપુરા (તા. ડીસા) - ડીસા તાલુકાનું ગામ.
* શેરપુરા (તા. સમી) - સમી તાલુકાનું ગામ.
* શેરપુરા (તા. સાંતલપુર) - સાંતલપુર તાલુકાનું ગામ.
* શેરપુરા (તા. સાવલી) - સાવલી તાલુકાનું ગામ.
* શેરપુરા મજાદર (તા. વડગામ) - વડગામ તાલુકાના મજાદર નજીક આવેલું શેરપુરા ગામ.
* શેરપુરા સેંભર (તા. વડગામ) - વડગામ તાલુકાના સેંભર નજીક આવેલું શેરપુરા ગામ.
ભારતના રાજ્યો અને કેન્દ્ર શાસિત પ્રદેશોના રાજ્યપાલ અને ઉપરાજ્યપાલ

**રાજયપાલ** અને **ઉપરાજ્યપાલ** એ એક બંધારણીય હોદ્દો છે જેઓ રાજ્ય તેમજ કેન્દ્ર શાસિત પ્રદેશોના પ્રથમ નાગરિક પણ હોય છે. ભારતીય સંવિધાનના આર્ટિકલ ૧૫૪ - રાજ્યની કારોબારી સત્તા મુજબ રાજ્યપાલ અને ઉપરાજ્યપાલને સત્તા આપવામાં આવી છે. રાજયોનો તમામ વહીવટ રાજ્યપાલના નામે ચાલે છે. તેઓ મુખ્યમંત્રીની સલાહ મુજબ રાજ્યના પ્રધાન મંડળની રચના કરે છે. 

રાજ્યપાલ તેમજ ઉપરાજ્યપાલની નિમણુકો ભારતના રાષ્ટ્રપતિ દ્વારા કરવામાં આવે છે, રાષ્ટ્રપતિ જ તેમને હોદ્દા પરથી દૂર પણ કરી શકે છે. તેમની મુદ્દત ૫ વર્ષની હોય છે, પરંતુ આ પહેલા પણ તેમને દૂર કરી શકાય છે. તેઓ રાષ્ટ્રપતિની સલાહ મુજબ રાષ્ટ્રપતિ શાસન પણ લગાવી શકે છે અને આ દરમિયાન તેઓ રાજ્યની સર્વોચ્ચ સત્તા ધરાવે છે.

## રાજ્યપાલો
## ઉપરાજ્યપાલો (લેફ્ટનન્ટ) 
## સંદર્ભો
ભુરાગાંવ

**ભુરાગાંવ** એ ભારતના આસામ રાજ્યનું એક નગર છે. ભુરાગાંવ મોરીગાંવ જિલ્લાના ભુરાગાંવ તાલુકામાં આવેલું છે. ભુરાગાંવ બ્રહ્મપુત્રાના દક્ષિણ કિનારે આવેલું છે.
## નામ
ભૂરાગાંવ નામ આસામી શબ્દ **ભૂર (ভূৰ)** પરથી ઉતરી આવ્યું છે, જેનો અર્થ થાય છે લાકડું, કેળાના ઝાડ, વાંસ અથવા જેવી ઉછળતી સામગ્રીથી બનેલી સપાટ તરતી રચના. રીડ અને *ગાંવ* શબ્દનો અર્થ ગામ થાય છે. ભૂતકાળમાં, સ્થાનિક લોકો આ ભૂરાનો ઉપયોગ પરિવહનના માધ્યમ તરીકે કરે છે. પાછળથી, આ સ્થળ *ભુરાગાંવ* તરીકે જાણીતું બન્યું.

આ નામ સંભવતઃ બ્રહ્મપુત્રા નદીની નજીકની ફળદ્રુપ જમીન પર નગરના સ્થાનનો સંદર્ભ આપે છે, જે સદીઓથી ભુરાગાંવના લોકો માટે આજીવિકાનો એક મહત્વપૂર્ણ સ્ત્રોત છે.

## ભૂગોળ
ભુરાગાંવ જિલ્લા મુખ્યાલય મોરીગાંવથી ૨૧ કિમી ઉત્તરે આવેલું છે.

ભુરાગાંવ મોરીગાંવ અને સોનિતપુર જિલ્લાની સરહદ પર આવેલું છે. સોનિતપુર જિલ્લો ઠેકિયાજુલી તેની ઉત્તરે છે. તે અન્ય જિલ્લા નાગાંવની સરહદ પર પણ છે.

એકંદરે, જ્યારે ભુરાગાંવમાં હેલ્થકેર ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર મર્યાદિત છે, ત્યારે સરકાર આરોગ્યસંભાળ સેવાઓમાં સુધારો કરવા અને ચેપી અને બિન-ચેપી રોગોના ફેલાવાને નિયંત્રિત કરવા પગલાં લઈ રહી છે. આ નગરમાં ઘણી બિન-સરકારી સંસ્થાઓ (એનજીઓ) અને સમુદાય-આધારિત સંસ્થાઓ પણ છે જે રહેવાસીઓમાં આરોગ્યસંભાળની પહોંચ અને જાગરૂકતા વધારવા માટે કામ કરે છે.

## સંદર્ભ
શ્રેણી:આસામ
સંતોકબેન આરેઠીયા

**સંતોકબેન બચુભાઈ આરેઠીયા** (જન્મ ૧૯૬૫) એ ગુજરાત, ભારતના રાજકારણી છે. તે ભારતીય રાષ્ટ્રીય કોંગ્રેસના સભ્ય છે. તે રાપર મતવિસ્તારમાંથી ૧૪મી ગુજરાત વિધાનસભાના સભ્ય હતા.

## સંદર્ભ 
શ્રેણી:૧૯૬૫માં જન્મ
શ્રેણી:જીવિત લોકો
શ્રેણી:રાજકારણી
માલતી મહેશ્વરી

**માલતી મહેશ્વરી** ગુજરાત, ભારતના રાજકારણી છે. તે ભારતીય જનતા પાર્ટીના સભ્ય છે. તે ગાંધીધામ મતવિસ્તારમાંથી ૧૪મી અને ૧૫મી ગુજરાત વિધાનસભાની સભ્ય હતા.

## સંદર્ભ 
શ્રેણી:જીવિત લોકો
શ્રેણી:રાજકારણી
દેવળીયા

ગુજરાત રાજ્યમાં **દેવળીયા** નામના એકથી વધુ ગામો આવેલા છે. નીચે આ ગામોની અપૂર્ણ યાદી આપેલી છે:

* દેવળીયા (તા. તાલાલા) - તાલાલા તાલુકાનું ગામ.
* દેવળીયા (તા. અમરેલી) - અમરેલી તાલુકાનું ગામ.
* દેવળીયા (તા. રાણપુર) - રાણપુર તાલુકાનું ગામ.
* દેવળીયા મોટા (તા. બાબરા) - બાબરા તાલુકાનું ગામ.
* દેવળીયા (તા.મહુવા) - મહુવા તાલુકાનું ગામ.
* દેવળીયા (તા. તળાજા) - તળાજા તાલુકાનું ગામ.
* દેવળીયા (તા. ભાવનગર) - ભાવનગર તાલુકાનું ગામ.
* દેવળીયા (તા. અંજાર) - અંજાર તાલુકાનું ગામ.
* દેવળીયા (તા. હળવદ) - હળવદ તાલુકાનું ગામ.
રાણી કર્ણાવટી

**રાણી કર્ણાવતીને** અથવા **રાણી કર્માવતી** (મૃત્યુ ૮ માર્ચ ૧૫૩૪) ભારતના  બુંદી રજવાડાના રાજકુમારી અને હંગામી શાસક હતી. તેમના લગ્ન મેવાડના રાણા સાંગા (c.1508-1528) સાથે થયા હતા. તેઓ બે રાણા રાણા વિક્રમાદિત્ય અને રાણા ઉદય સિંહની માતા અને મહારાણા પ્રતાપની દાદી થાય. તેમણે ૧૫૨૭ થી ૧૫૩૩ સુધી તેમના પુત્રની નાની વય દરમિયાન શાસક તરીકે કારભાર ચલાવ્યો હતો. તેઓ તેમના પતિની જેમ જ ઉગ્ર હતા અને સૈનિકોની નાની ટુકડી સાથે ગુજરાતના બહાદુર શાહની સેના સામે અંતિમ સમય સુધી ચિત્તોડનો બચાવ કર્યો. તેઓએ ભાગી જવાનો ઇનકાર કર્યો અને પોતાના આત્મસન્માનની રક્ષા માટે જૌહર કર્યું.

## જીવનચરિત્ર 
ઈ. સ. ૧૫૨૬ માં બાબરે દિલ્હીની ગાદી પર કબજો કર્યો તે પછી, રાણા સંગ્રામ સિંહ અથવા મેવાડના રાણા સાંગાએ દિલ્હીની ગાદી કબજે કરવા માટે બાબર સામે રાજપૂત રાજાઓના સંઘનું નેતૃત્વ કર્યું. શરૂઆતમાં રાણા બયાનના યુદ્ધમાં મુઘલ સેનાને પાછળ ધકેલવામાં સફળ થયા. પરંતુ ખાનુઆના યુદ્ધમાં બાબરની શ્રેષ્ઠ રણનીતિ, તોપો અને તોપખાનાને કારણે તેનો પરાજય થયો હતો.

રાણી કર્ણાવતીએ તેના મોટા પુત્ર વિક્રમાદિત્યના નામે શાસન ચલાવ્યું  જે એક નબળા શાસક હતો. આ દરમિયાન, ગુજરાતના બહાદુર શાહ દ્વારા મેવાડ પર બીજી વખત હુમલો કરવામાં આવ્યો. આ પહેલાં પણ વિક્રમાદિત્ય તેનાથી હાર્યો હતો. આ બાબત રાણી માટે બહુ ચિંતાનો વિષય હતી.

વિરોધી ઉમરાવો વિક્રમાદિત્ય માટે લડવા માટે તૈયાર ન હતા અને નિકટવર્તી યુદ્ધ સિસોદિયાના ઇતિહાસમાં વધુ એક ડાઘ પાડશે એમ નિશ્ચિત હતું. રાણી કર્ણાવતીએ ઉમરાવોને સિસોદિયાના સન્માન માટે આગળ આવવા માટે પત્ર લખ્યો, અને વિક્રમાદિત્ય માટે નહીં તો મેવાડ માટે લડવા માટે ઉમરાવોને સમજાવ્યા. તેમની એકમાત્ર શરત એ હતી કે વિક્રમાદિત્ય અને ઉદય સિંહે તેમની અંગત સુરક્ષા માટે યુદ્ધ દરમિયાન બુંદી જવું. પછીના કેટલાક અપ્ર્માણિત દંતકથાઓ કહે છે કે રાણીએ મુઘલ સમ્રાટ હુમાયુને પણ રાખડી મોકલી હતી, તેને ભાઈ કહીને મદદ માટે પૂછ્યું હતું. આમ તેનું નામ રક્ષાબંધનના તહેવાર સાથે અમર રીતે જોડાઈ ગયું. જો કે આને કોઈ સમકાલીન લેખક દ્વારા સમર્થન મળતું નથી અને સતીશ ચંદ્ર જેવા આધુનિક ઈતિહાસકારો આને ઐતિહાસિક હકીકતને બદલે એક દંતકથા માને છે. 

રાણી કર્ણાવતી તેના પુત્રોને બુંદી મોકલવા સંમત થઈ અને તેની વિશ્વાસુ દાસી પન્ના દાઈને કહ્યું કે તેઓ તેમની સાથે રહે અને તેમની સારી સંભાળ રાખે. તેમ કરવા માટે પન્નાની ઇચ્છા ન હતી, પરંતુ રાણીની ઇચ્છાને માન આપી તે પૌત્રો સાથે ગઈ. સિસોદિયાઓ બહાદુરીથી લડ્યા હતા, પરંતુ તેમની સંખ્યા ઓછી હતી અને યુદ્ધમાં  હારી પામ્યા.  બહાદુર શાહે ચિત્તોડગઢમાં પ્રવેશ કર્યો અને બીજી વખત તોડફોડ કરી.

હાર નિકટવર્તી છે તેમ સમજીને, કર્ણાવતી અને દરબારની અન્ય ઉમદા મહિલાઓએ ૮ માર્ચ, ૧૫૩૪ ના દિવસે જૌહરમાં પોતાને અગ્નિદાહ આપ્યો, જ્યારે બધા પુરુષો ભગવા વસ્ત્રો પહેરીને મૃત્યુ સામે લડવા માટે નીકળ્યા અને આ રીતે સાકાનું આયોજન કર્યું. ચિત્તોડ ખાતે કરવામાં આવેલ ત્રણ જૌહરમાંથી આ બીજો પ્રસંગ હતો.  

## નોંધો 
## સંદર્ભ 
* મધ્યકાલીન ભારત: સલ્તનતથી મુઘલો સુધી ભાગ - II
કરિશ્મા મહેતા

**કરિશ્મા મહેતા** એક જાણીતી લેખિકા અને ફોટોગ્રાફર છે. તે જાન્યુઆરી ૨૦૧૪માં શરૂ થયેલી વેબસાઈટ *હ્યુમન્સ ઓફ બોમ્બે*ના સ્થાપક અને પ્રબંધક છે, અને તેના સંબંધિત એક પુસ્તક *હ્યુમન્સ ઓફ બોમ્બેના* લેખિકા છે. તેઓ એક સ્વતંત્ર લેખિકા હોવાની સાથોસાથ TEDx રજૂકર્તા પણ છે.

## સંદર્ભ 
શ્રેણી:વ્યક્તિત્વ
શ્રેણી:ફોટોગ્રાફર
અર્થ અવર

**અર્થ અવર** એ વર્લ્ડ વાઇલ્ડલાઇફ ફંડ ફોર નેચર (WWF) દ્વારા આયોજિત વિશ્વવ્યાપી ચળવળ છે. આપણી પૃથ્વી પ્રત્યેની પ્રતિબદ્ધતાના પ્રતિક સ્વરૂપે, આ કાર્યક્રમ વાર્ષિક ધોરણે યોજવામાં આવે છે, જે વ્યક્તિઓ, સમુદાયો અને વ્યવસાયોને, માર્ચ મહિનાના છેલ્લા શનિવારે સાંજે ૮:૩૦ થી ૯:૩૦ વાગ્યા સુધી એક કલાક માટે બિન-જરૂરી વિજ-ઉપકરણો તથા લાઇટ્સ બંધ રાખવા માટે પ્રોત્સાહિત કરે છે. આ કાર્યક્રમની શરૂઆત વર્ષ ૨૦૦૭માં ઓસ્ટ્રેલિયાના સિડનીમાં *લાઇટ્સ-ઓફ ઇવેન્ટ* તરીકે કરવામાં આવી હતી.

જવલ્લે જ અમુક વર્ષોમાં જ્યારે પવિત્ર શનિવાર માર્ચના છેલ્લા શનિવારે આવતો હોય, ત્યારે અર્થ અવર તેની રાબેતા મુજબ આવતી તારીખને બદલે એક સપ્તાહ વહેલો ખસેડવામાં આવે છે.

## સંદર્ભ
એરિસ્ટોટલના ચક્રનો વિરોધાભાસ

**એરિસ્ટોટલના ચક્રનો વિરોધાભાસ**, એ એક ગ્રીક કાર્ય યાંત્રિકી *મિકેનિકામાં* મળી આવતો વિરોધાભાસ અથવા સમસ્યા છે, જે પરંપરાગત રીતે એરિસ્ટોટલને આભારી છે. આ વિરોધાભાસનો સિધ્ધાંત એ છે કે: એક ચક્રને દ્વિ-પરિમાણીય અવકાશમાં બે વર્તુળો તરીકે દર્શાવવામાં આવે છે. આ ચક્રનું મોટું, બાહ્ય વર્તુળ આડી સપાટીના સંપર્કમા છે (દા.ત. એક માર્ગ કે જેના પર તે ફરે છે), જ્યારે નાનું, આંતરિક વર્તુળ, મોટા વર્તુળ પર સ્થાયી સ્વરૂપે ચોંટેલુ છે, અને આ બંન્ને વર્તુળોના કેન્દ્રો સમાન છે. (આ નાનું વર્તુળ ચક્રનો મણકો, કે પછી ચક્ર પર લગાવેલ રિમ અથવા ધરી હોઈ શકે છે.) ધારો કે, આ બાહ્ય મોટુ વર્તુળ એક સંપૂર્ણ ક્રાંતિ કે ધરીભ્રમણ માટે લપસ્યા વિના (અથવા ઘસાયા વિના) ગોળ ફરે છે, ત્યારે આ બંન્ને વર્તુળોના પરિઘ દ્વારા કપાયેલુ અંતર સમાન હોય છે. આ વિરોધાભાસ એટલા માટે સર્જાય છે, કારણ કે અહીં મોટા વર્તુળ દ્વારા કાપવામા આવેલું અંતર તેના પરિઘ જેટલું જ હોય છે, પરંતુ નાના વર્તુળ માટે આ અંતર તેના પરિઘ કરતા વધારે હોય છે. 

આ વિરોધાભાસ માત્ર ચક્રો સુધી મર્યાદિત નથી: દ્વિ-પરિમાણમાં દર્શાવવામાં આવેલી અન્ય કોઈ પણ વસ્તુઓ સમાન વર્તન દર્શાવે છે, જેમ કે ટેપનો રોલ, અથવા તેની બાજુ પર વળેલી લાક્ષણિક ગોળ બોટલ અથવા બરણી (જેમા નાનુ વર્તુળ બરણીનું અથવા બોટલનુ ઢાંકણું અથવા કાંઠો હશે ).

આ સમસ્યાના એક વૈકલ્પિક સંસ્કરણમાં, મોટા બાહ્ય વર્તુળને બદલે નાનું આંતરિક વર્તુળ, આડી સપાટીના સંપર્કમાં છે. આ ઉદાહરણમાં એક લાક્ષણિક ટ્રેનના પૈડાનો સમાવેશ કરી શકાય છે, કે જેમાં ફ્લેંજ હોય છે, અથવા બેન્ચ પર લટકતી બાર્બેલ હોય છે. ઈઝરાયેલ ડ્રેબ્કીન નામક એક અમેરિકન શિક્ષક અને તત્ત્વચિંતકે, આ કેસ II પ્રકારના વિરોધાભાસની આવૃત્તિ તૈયાર કરી હતી, અને એક સમાન, પરંતુ અસામ્ય, વિશ્લેષણ લાગુ પાડ્યુ હતુ.

## સંદર્ભ
રોહિણી (દેવી)

**રોહિણી** એ હિંદુ ધર્મના એક દેવી છે અને તેઓ ચંદ્ર દેવના પ્રિય પત્ની છે. તેઓ દક્ષની પુત્રી અને અન્ય ૨૬ નક્ષત્રોની બહેન છે. ચંદ્રના ઘર (નક્ષત્રો કે જેમાંથી ચંદ્ર પસાર થાય છે)માંથી, કૃત્રિકા, રેવતી અને રોહિણી જેવા લઘુ નક્ષત્રોને ઘણીવાર દેવો અને માતાઓ તરીકે વર્ણવવામાં આવે છે.

રોહિણીના નામનો અર્થ લાલ રંગ ધરાવનાર એવો થાય છે. "લાલ દેવી" (**રોહિણી દેવી**) તરીકે તેઓ અલ્દેબરાન (સૂર્ય કરતા મોટો લાલ તારો) અવતાર છે.

## પૌરાણિક કથા 
હિંદુ પૌરાણિક કથાઓમાં, રોહિણી રાજા દક્ષ અને રાણી પંચજનીની પુત્રી છે. તેઓ દક્ષની સત્તાવીસ પુત્રીઓમાંના એક છે જેમણે ચંદ્ર દેવતા સાથે લગ્ન કર્યા હતા. તે ચંદ્રની પ્રિય અને મુખ્ય પત્ની છે. ચંદ્રએ તેનો મોટાભાગનો સમય રોહિણી સાથે વિતાવ્યો, જેના કારણે તેની અન્ય પત્નીઓ ગુસ્સે થઈ અને તેઓએ આ અંગે તેમના પિતાને ફરિયાદ કરી. પોતાની પુત્રીઓને દુઃખી જોઈને દક્ષે ચંદ્રને તેની કીર્તિ ગુમાવવાનો શ્રાપ આપ્યો. છેવટે ચંદ્રની કીર્તિ આંશિક રીતે શિવ દ્વારા પુનઃસ્થાપિત કરવામાં આવી હતી.

રોહિણી એ રાશિચક્રનું ચોથું *નક્ષત્ર* છે, જેના પર ચંદ્ર શાસન કરે છે. તે વૃષભમાં ૧૦° ૦' થી વૃષભમાં ૨૩°૨૦' સુધી ફેલાયલો છે. આ નક્ષત્રમાં જન્મેલા લોકોની આંખો ખાસ કરીને આકર્ષક હોય છે એવું માનવામાં આવે છે.

ભગવાન કૃષ્ણનો જન્મ તારો રોહિણી છે અને એવું માનવામાં આવે છે કે આ તારાના પ્રભાવ હેઠળ જન્મ લેવાની તેમની પસંદગી પાછળ એક ખાસ ઉદ્દેશ્ય છે.

## સંદર્ભ 
શ્રેણી:જ્યોતિષ
બ્રહ્મપુત્રા નદી

**બ્રહ્મપુત્રા નદી** તિબેટ, ઉત્તર-પૂર્વ ભારત અને બાંગ્લાદેશમાંથી વહેતી નદી છે. તે વહેણ વડે વિશ્વની ૯મી સૌથી મોટી અને ૧૫મી સૌથી લાંબી નદી છે.

## વિવિધ નામો 
તે તિબેટમાં ત્સાંગ પો, અરુણાચલમાં દિહાંગ, આસામમાં બ્રહ્મપુત્રા અને બાંગ્લાદેશમાં જમુનાના નામે ઓળખાય છે.

## ઉદગમ અને માર્ગ 
બ્રહ્મપુત્રા નદી તિબેટના માન સરોવરમાંથી નીકળે છે. તે તેના ઉદગમથી ૧,૧૨૫ કિ.મી. અંતર સુધી પૂર્વમાં વહે છે. ત્યાંથી દક્ષિણ-પશ્ચિમ (નૈઋત્ય) ચીનમાં તે મુખ્ય હિમાલય પર્વતમાળાની દક્ષિણે નીએન ચેન તાંગલા સુધી વહે છે. ત્યાંથી પૂર્વ હિમાલયને ભેદીને અરુણાચલના સિયાંગ ઉપવિભાગ પાસે ઈશાન ભારતમાં પ્રવેશે છે. અહીં તે દિહાંગ નામથી પણ ઓળખાય છે. અહીં તે નૈઋત્ય તરફી વળાંક લે છે અને ૭૨૦ કિ.મી. જેટલી આસામની ખીણમાંથી પસાર થાય છે. ત્યાંથી તે દક્ષિણ તરફ ફંટાઈને બાંગ્લાદેશમાં પ્રવેશે છે. અહીં તે ગંગા અને મેઘના નદીઓ સાથે મળીને સુંદરવન નામનો વિશાળ મુખત્રિકોણ પ્રદેશ રચે છે. આખરે તે બંગાળના ઉપસાગરને (બંગાળની ખાડી) મળી જાય છે.

## સહાયક નદીઓ 
બ્રહ્મપુત્રા નદીને માનસ, સુબનસીરી, ધાનસીરી, કામેંગ, તિસ્તા, જયભોરેલી, દિસાંગ, કોપલી, લોહિત જેવી ૨૪ સહાયક નદીઓ છે.

## સંદર્ભ 
## બાહ્ય કડીઓ 
* 

શ્રેણી:ભારતની નદીઓ
ફેની નદી

**ફેની નદી** ભારતના ત્રિપુરા રાજ્ય અને બાંગ્લાદેશમાંથી વહેતી એક મહત્ત્વની નદી છે. આ નદીનો ઉદગમ ત્રિપુરા રાજ્યના દક્ષિણ ત્રિપુરા જિલ્લામાં થાય છે. પછી તે બાંગ્લાદેશમાં પ્રવેશે છે અને મુહરી નદીમાં તેનો વિલય થઈ જાય છે. થોડા અંતર પછી મુહરી નદી બંગાળના ઉપસાગરમાં સમાઈ જાય છે.

## સંદર્ભ 
શ્રેણી:ભારતની નદીઓ
વૈનગંગા નદી

**વૈનગંગા નદી** મધ્યભારતની એક મહત્ત્વની નદી છે.

## ઉદગમ અને માર્ગ 
આ નદી મધ્ય પ્રદેશ રાજ્યની દક્ષિણે આવેલ સાતપુડા પર્વતમાળાની મહાદેવ ટેકરીઓમાંથી નીકળે છે.

શ્રેણી:ભારતની નદીઓ
ચેલમ્મા

**ચેલમ્મા** એ ભારતના દક્ષિણ કર્ણાટક પ્રદેશના હિંદુ દેવી છે.

આ દેવીને કોલારમાં કોલારમ્મા સાથે તેની પૂજા કરવામાં આવે છે અને તેનો વીંછી સાથે સંબંધ માનવામાં આવે છે.

અનુયાયીઓ માને છે કે ચેલમ્મા મંદિરમાં પ્રાર્થના કરવાથી વ્યક્તિના વીંછીના કરડવાથી અને દેવતા દ્વારા ભયંકર વાયરસથી રક્ષા થાય છે. અહીં એક પ્રાચીન હુંડી છે જે જમીનમાં કોતરેલી છે અને છેલ્લા ૧૦૦૦ વર્ષથી લોકો તેમાં ભેટ કે કણિક આપે છે અને તેને કોઈએ તેને ખોલી નથી.

એક એવી દંતકથા છે કે તેમાં કિંમતી પથ્થરો અને જૂના સમયના સોનાના સિક્કા છે.

આ દેવીના નામમાં "અમ્મા" પ્રત્યય મુકવામાં આવ્યો છે જે મોટાભાગની દક્ષિણ ભારતીય દેવીઓ માટે સામાન્ય પ્રત્યય છે. 

## બાહ્ય લિંક્સ 
* કોલારના મંદિરો
વેલેરિયન પોલિશચક

**વેલેરિયન લ્વોવિચ પોલિશચક** (, ૧ ઓક્ટોબર ૧૮૯૭ — ૯ ઓક્ટોબર ૧૯૩૭) યુક્રેનિયન લેખક, કવિ અને નિષ્પાદિત પુનર્જાગરણના પ્રતિનિધિ હતા. તેમણે યુક્રેનિયન ભાષામાં લખ્યું હતું.

પોલિશચકનો જન્મ બિલ્ચે ગામમાં થયો હતો, જે હાલમાં યુક્રેનના રિવને ઓબ્લાસ્ટમાં છે. તેમણે લુત્સ્કમાં અને ત્યારબાદ યેકાટેરિનોસ્લાવમાં અભ્યાસ કર્યો હતો અને ૧૯૧૭માં હાઇસ્કૂલમાંથી સ્નાતક થયા હતા. ૧૯૧૭થી, તેઓ કિવ અને યેકાટેરિનોસ્લાવમાં રહેતા હતા અને વિવિધ અખબારો માટે લખતા હતા. રશિયન ગૃહ યુદ્ધ દરમિયાન પોલિશચકે યુક્રેનિયન પીપલ્સ રિપબ્લિકને ટેકો આપ્યો હતો. ૧૯૧૯માં તેમણે તેમની પ્રથમ કવિતા *ધ ઓલ્ડ ટેલ ઓન હાઉ ઓલ્ગા બર્નડ કોરોસ્ટન* પ્રકાશિત કરી હતી, જેમાં ઓલ્ગાએ કોરોસ્ટનને કેવી રીતે બાળી નાખ્યું તેની જૂની વાર્તા રજૂ કરવામાં આવી હતી. ૧૯૨૦માં તેમણે કવિતાના ત્રણ પુસ્તકો પ્રકાશિત કર્યા હતા. ૧૯૨૧માં, પોલિશચક ખારકીવ ગયા, જ્યાં તેઓ વિવિધ સાહિત્યિક પ્રવૃત્તિઓ સાથે સક્રિયપણે સંકળાયેલા હતા. ૧૯૨૩માં, તેઓ એચએઆરટી (HART) માં જોડાયા, જેમાં અન્ય લોકોમાં પાવલો ટાઇચીના, વોલોદિમીર સોસિયુરા અને માયકોલા ખ્વિલોવી પણ હતા. ૧૯૨૫માં પોલિશચકે આધુનિકતાવાદી સાહિત્ય જૂથ *અવનહાર્ડ*ની સહ-સ્થાપના કરી હતી, જે ૧૯૩૦ સુધી અસ્તિત્વમાં હતું. તેમણે ૪૦થી વધુ પુસ્તકો પ્રકાશિત કર્યા હતા, જેમાં મુખ્યત્વે કવિતાઓ હતી.

૧૯૩૦ના દાયકામાં, સત્તા સાથે સંકળાયેલા સાહિત્યિક વિવેચકોએ પોલિશચકની ભારે ટીકા કરી હતી. તેમની કવિતાની રાષ્ટ્રવાદી પ્રકૃતિ બાબતે તેમના પર આરોપ મૂકવામાં આવ્યા હતા. નવેમ્બર ૧૯૩૪માં તેમની ધરપકડ કરવામાં આવી, તેઓ પ્રતિ-ક્રાન્તિકારી પ્રવૃત્તિના આરોપી હતા અને ૨૭ કે ૨૮ માર્ચ ૧૯૩૫ના રોજ તેમને ખટલો ચલાવ્યા વિના ૧૦ વર્ષની જેલની સજા ફટકારવામાં આવી હતી. તેમને સોલોવકી જેલ શિબિરમાં મોકલવામાં આવ્યા હતા અને આખરે યુક્રેનિયન સંસ્કૃતિની અન્ય વ્યક્તિઓ સાથે સૈંડરમોખમાં તેમને ફાંસી આપવામાં આવી હતી. ૧૯૬૨માં મરણોપરાંત તેમનું પુનર્વસન કરવામાં આવ્યું હતું.

પોલિશચકની કવિતાને ભવિષ્યવાદના પ્રબળ પ્રભાવ હેઠળ પ્રાયોગિક તરીકે વર્ણવવામાં આવી છે.

પોલિશચકે ઓલેના-રખીલ કોનીખેસ સાથે લગ્ન કર્યા હતા, આ દંપતીને બે બાળકો હતા. પોલિશચકને જેલમાં ધકેલી દેવાયા બાદ તેમના પરિવારે તેમની હસ્તપ્રતો બચાવી લીધી હતી.

## સંદર્ભ 
શ્રેણી:૧૯૩૭માં મૃત્યુ
શ્રેણી:૧૮૯૭માં જન્મ
શ્રેણી:લેખક
દમયંતી જોશી

**દમયંતી જોશી** (૫ સપ્ટેમ્બર ૧૯૨૮ – ૧૯ સપ્ટેમ્બર ૨૦૦૪) કથક નૃત્ય સ્વરૂપના જાણીતા પ્રખર પ્રતિપાદક હતા. તેઓ માનતા હતા કે કથક એ વાર્તા કહેવાની કળા છે.

તેમને ૧૯૭૦માં પદ્મશ્રી અને ૧૯૬૮માં નૃત્ય માટે સંગીત નાટક અકાદમી પુરસ્કાર મળ્યો હતો. તેઓ લખનઉમાં યુ.પી. કથક કેન્દ્રના નિયામક રહ્યા હતા.

## પ્રારંભિક જીવન અને તાલીમ 
૧૯૨૮માં મુંબઈના એક હિન્દુ પરિવારમાં જન્મેલા દમયંતી, જનરલ ડૉ.સાહેબ સિંઘ સોખે અને તેમના પત્ની લીલા સોખે (જન્મે રોય)ના ઘરે ઉછર્યા હતા. મૅડમ મેનકા તરીકે જાણીતા લીલા સોખીએ પોતાનું બાળક ગુમાવ્યું હતું અને તેણીએ જોશીને દત્તક લેવાનું નક્કી કર્યું હતું. જોશીની માતા વત્સલા જોશીએ તેમની પુત્રીને છોડી ન હતી અને તેઓ સંયુક્ત વાલી બનવા સંમત થયા હતા. પાલક માતા મેનકાની મંડળીમાં તેણી પંડિત સીતારામ પ્રસાદ પાસેથી કથક વિશે શીખી હતી. દસ વર્ષ પછી, જ્યારે તેણી ૧૫ વર્ષની હતી ત્યારે તેમણે યુરોપના મુખ્ય શહેરોમાં નૃત્ય પ્રદર્શન કર્યું હતું. સોખે પરિવારે દમયંતીની માતાને પોતાને ત્યાં નોકરીએ રાખી હતી અને જોશીએ શિક્ષણ મેળવ્યું હતું. તેઓ મુંબઈના શ્રી રાજરાજેશ્વરી ભારત નાટ્ય કલા મંદિરના પ્રથમ વિદ્યાર્થીની હતા, જ્યાં તેમણે ગુરુ ટી. કે. મહાલિંગમ પિલ્લાઈ પાસેથી ભરતનાટ્યમ શીખ્યા હતા.

## કારકિર્દી 
૧૯૫૦ના દાયકાના મધ્યભાગ પછી દમયંતીએ પોતાની જાતને એક સફળ એકલ (સોલો) કથક નૃત્યાંગના તરીકે પ્રસ્થાપિત કરી, તેમણે અચન મહારાજ, લચ્છુ મહારાજ અને લખનૌ ઘરાનાના શંભુ મહારાજ તથા જયપુર ઘરાનાના ગુરુ હીરાલાલ જેવા પંડિતો પાસેથી તાલીમ લીધી. ખાસ કરીને કથક કેન્દ્ર, દિલ્હી ખાતે તેમણે શંભુ મહારાજના હાથ નીચે તાલીમ લીધી હતી. કથક નૃત્યમાં "સાડી"ને વેશભૂષા તરીકે રજૂ કરનાર તેઓ પ્રથમ વ્યક્તિ હતા.

તેમણે *ઇન્દિરા કલા વિશ્વવિદ્યાલય*, ખૈરગઢ અને લખનૌમાં કથક કેન્દ્રમાં કથક શીખવ્યું હતું. તેમને સંગીત નાટક અકાદમી પુરસ્કાર (૧૯૬૮) અને પદ્મશ્રી (૧૯૭૦)થી સન્માનિત કરવામાં આવ્યા છે. તેઓ બિરેશ્વર ગૌતમના પ્રશિક્ષક હતા.

તેઓ ૧૯૭૧માં ભારત સરકારના ફિલ્મ વિભાગ દ્વારા કથક પરની ડૉક્યુમેન્ટરીમાં દર્શાવવામાં આવ્યા હતા અને હુકુમત સરીન દ્વારા નિર્દેશિત "દમયંતી જોશી" નામની અન્ય એક ફિલ્મ ૧૯૭૩માં બનાવવામાં આવી હતી.

## સર્જન 
* *Madame Menaka*, by Damayanti Joshi. Sangeet Natak Akademi, 1989.
* ''Rediscovering India, Indian philosophy library: Kathak dance through ages, by Projesh Banerji, Damayanti Joshi. Cosmo publications, 1990.

## અવસાન 
દમયંતી જોશીનું ૧૯ સપ્ટેમ્બર, ૨૦૦૪, રવિવારના રોજ મુંબઈમાં તેમના ઘરે અવસાન થયું હતું. તેઓ બીમાર હતા અને હૃદયઘાતનો હુમલો આવ્યા પછી લગભગ એક વર્ષથી પથારીવશ હતા.

## સંદર્ભ 
## બાહ્ય કડી 
* 

શ્રેણી:ભારતીય મહિલા શાસ્ત્રીય નૃત્યાંગના
શ્રેણી:૧૯૨૮માં જન્મ
શ્રેણી:૨૦૦૪માં મૃત્યુ
ધારાશિવ ગુફાઓ

**ધારાશિવ ગુફાઓ** ભારતના મહારાષ્ટ્ર રાજ્યમાં બાલાઘાટ પર્વતોમાં આવેલા ઉસ્માનાબાદ/ધારાશિવ શહેરથી ૮ કિમી દૂર આવેલું ૭ ગુફાઓનું સંકુલ છે. ભારતના પુરાતત્વ વિભાગ દ્વારા આ ગુફાઓની નોંધ જેમ્સ બર્ગેસ દ્વારા *ભારતના પુરાતત્વીય સર્વેક્ષણ* પુસ્તકમાં ઉલ્લેખ કરવામાં આવ્યો હતો. મહારાષ્ટ્ર સરકાર દ્વારા ધારાશિવ ગુફાઓને સંરક્ષિત વિસ્તાર તરીકે જાહેર કરવામાં આવી છે.

## ઇતિહાસ 
ધારાશિવ ગુફાઓ ૫મી થી ૭મી સદીની આસપાસ બાંધવામાં આવી હોવાનું માનવામાં આવે છે. પ્રથમ ગુફા ૧૦મી સદીમાં રાષ્ટ્રકુટ શાસન દરમિયાન મળી આવી હતી.

## આ પણ જુઓ 
* અજંતાની ગુફાઓ
* ઇલોરાની ગુફાઓ

## સંદર્ભ 
શ્રેણી:ભારતની ગુફાઓ
મારિયા (નવલકથા)

**મારિયા** એ યુક્રેનિયન લેખક ઉલાસ સમચુકની ૧૯૩૪ની ઐતિહાસિક નવલકથા છે. "૧૯૩૨-૩૩માં યુક્રેનમાં ભૂખમરાથી મૃત્યુ પામેલી માતાઓને" સમર્પિત આ નવલકથા, જે ૧૯૩૨-૩૩માં હોલોડોમોરમાં સેર્ફ ની મુક્તિની વચ્ચેની ગામની એક મહિલા મારિયાના જીવનને અનુસરે છે. યુક્રેનિયન દુષ્કાળની કથાને દર્શાવતી આ કાલ્પનિક સાહિત્ય કૃતિને ૧૯૯૧ પછીના યુક્રેનિયન શાળાના અભ્યાસક્રમમાં સામેલ કરવામાં આવી છે.

આ પુસ્તકને ત્રણ ભાગમાં વહેંચવામાં આવ્યું છે: *અ બુક અબાઉટ ધ બર્થ ઓફ મારિયા*, *અ બુક ઓફ મારિયાઝ ડેઝ* અને *અ બુક અબાઉટ બ્રેડ*. છ વર્ષની ઉંમરે અનાથ થયેલી મારિયા અભણ છે અને જ્યારે તે યુવાન હોય ત્યારે કામ કરવા મજબૂર બને છે. તેના પહેલા ત્રણ બાળકો ચેપી રોગથી મૃત્યુ પામે છે. તેનો પુત્ર મકસીમ એક ગરીબ ખેડૂત હોય છે. તે તેના માતાપિતાને ઘરમાંથી હાંકી કાઢે છે, તેના ભાઈની નિંદા કરે છે અને તેની બહેનને ભૂખે મરતા જુએ છે. પરિણામે તેના પિતા તેની હત્યા કરી નાખે છે. મકસીમ "એક ચપળ, સામ્યવાદી, નફાખોર, ઉદાસ, રશિયન-ભાષી" *હોલોડોમોર* ગુનેગારની ઘણી લાક્ષણિકતાઓ સાથે સંબંધ ધરાવે છે. મકસીમની પાછળ, દુષ્કાળ માટે અંતિમ જવાબદારી ધરાવતા 'અન્ય' તરીકે, મોસ્કોમાં કેન્દ્રિત સોવિયત રાજ્ય આવેલું છે.

## અંગ્રેજી અનુવાદ 
* 

## નોંધ 
## સંદર્ભ 
શ્રેણી:નવલકથા
સ્કંદ પુરાણ

**સ્કંદ પુરાણ** હિંદુ ધર્મના ૧૮ પુરાણોમાંનું એક છે. બીજા પુરાણોની જેમ આ પુરાણ પણ વ્યાસજીએ લખેલું છે. આ પુરાણ મુખ્યત્વે કાર્તિકેય ભગવાન ને સમર્પિત છે.

આ પુરાણમાં કુલ ૧૮,૦૦૦ શ્લોકો છે.

શ્રેણી:પુરાણ
ઊર્મિલા ભટ્ટ

**ઉર્મિલા ભટ્ટ** (૧ નવેમ્બર ૧૯૩૩ – ૨૨ ફેબ્રુઆરી ૧૯૯૭) હિન્દી સિનેમાના અભિનેત્રી હતા. તેમણે નાટકમાં અભિનય કરવાનું શરૂ કર્યું. તેઓ લોકનૃત્યાંગના અને ગાયિકા તરીકે રાજકોટની સંગીત કલા અકાદમીમાં જોડાયા હતા. તે સમય દરમિયાન જ તેણીનું પ્રખ્યાત ગુજરાતી નાટક *જેસલ તોરલ* એક હજારથી વધુ રજૂઆત સુધી પહોંચ્યું હતું. તેમણે ૭૫થી વધુ ગુજરાતી ફિલ્મો અને ૧૫ થી ૨૦ રાજસ્થાની ફિલ્મોમાં અભિનય કર્યો હતો. તેણીએ અઢી દાયકા (૧૯૬૦થી ૧૯૯૦ના દાયકાની શરૂઆત) સુધી હિન્દી ફિલ્મોમાં સહાયક ભૂમિકાઓ પણ ભજવી હતી. તેમણે વિવિધ ટેલિવિઝન સિરિયલોમાં પણ અભિનય કર્યો હતો. તેમને ગુજરાત સરકાર દ્વારા વિવિધ પુરસ્કારોથી સન્માનિત કરવામાં આવ્યા છે.

## હિન્દી ફિલ્મો 
નાટકોમાં તેમની સફળતા પછી, તેમણે હિન્દી ફિલ્મો કરવાનું શરૂ કર્યું. ૧૯૬૦ના દાયકાના અંત ભાગમાં તેમણે *ગૌરી* (૧૯૬૮), *સંઘર્ષ* (૧૯૬૮) અને *હમરાઝ* (૧૯૬૭) જેવી ફિલ્મો કરી હતી. તેમની કેટલીક અન્ય લોકપ્રિય ફિલ્મોમાં *અખિયોં કે ઝરોખોં સે* (૧૯૭૮), *ગીત ગાતા ચલ* (૧૯૭૫), *બેશરમ* (૧૯૭૮), *રામ તેરી ગંગા મૈલી* (૧૯૮૫), *બાલિકા બધુ* (૧૯૭૬), *ધુંધ* (૧૯૭૩) અને *અલીબાબા મરજીના* (૧૯૭૭) છે. આ ફિલ્મો સિવાય તેમણે બીજી ઘણી ફિલ્મો કરી હતી. મોટાભાગની ફિલ્મોમાં તેમણ સહાયક પાત્રો ભજવ્યા હતા. તેમણે ૧૨૫ હિન્દી ફિલ્મોમાં અભિનય કર્યો હતો. ટેલિવિઝન પર, તેણે રામાનંદ સાગરની ઐતિહાસિક સફળ શ્રેણી *રામાયણ*માં સીતાની માતા મહારાણી સુનૈના અને રાજશ્રી પ્રોડક્શન્સની ટીવી સિરિયલ *પેઇંગ ગેસ્ટ* (૧૯૮૫)માં શારદા શર્માની ભૂમિકા પણ ભજવી હતી. આ બે સિવાય, તેમણે ૧૯૮૯માં શ્યામ બેનેગલની *ભારત એક ખોજ*માં અને ૧૯૯૬માં ઝી ટીવીના *ઝી હોરર શો*માં દેખાયા હતા.

## મૃત્યુ 
ભટ્ટ ૨૨ ફેબ્રુઆરી ૧૯૯૭ના રોજ જુહુમાં તેમના નિવાસસ્થાને તેઓ હત્યા કરાયેલી હાલતમાં મળી આવ્યા હતા. અધિકારીઓની ધારણા હતી કે તેમની હત્યા પાછળ લૂંટનો હેતુ હતો.

## સંદર્ભ 
## બાહ્ય કડીઓ 
* 
* 
શ્રેણી:ભારતીય અભિનેત્રી
શ્રેણી:૧૯૯૭માં મૃત્યુ
શ્રેણી:૧૯૩૪માં જન્મ
શિરીન વજીફદાર

**શિરીન વજીફદાર** (અ. ૨૯ સપ્ટેમ્બર ૨૦૧૭) એક ભારતીય શાસ્ત્રીય નૃત્યાંગના, કોરિયોગ્રાફર, પ્રશિક્ષક અને વિવેચક હતા. તેણી ભારતીય શાસ્ત્રીય નૃત્યને અપનાવનાર પ્રથમ પારસીમાંના એક હતા. કથકના અગ્રણી શિરીન એક પ્રખ્યાત કલાકાર અને શિક્ષક હતા. ફિલ્મ *મયુરપંખ* (૧૯૫૪)માં તેમની કોરિયોગ્રાફીના વખાણ થયા હતા.

## જીવન 
શિરીન વજીફદારનો જન્મ મુંબઈ, ભારત ખાતે થયો હતો. તેમને બે નાની બહેનો ખુર્શીદ અને રોશન હતી. તેમનો ઉછેર મુંબઈના એક અનાથાશ્રમમાં થયો હતો.

૧૯૩૦ના દાયકામાં, પોતાના સમુદાયના વિરોધને અવગણીને, વજીફદારે જયપુર ઘરાનાના શિક્ષક સુંદર પ્રસાદ સાથે કથક શીખવાનું શરૂ કર્યું.

## કારકિર્દી 
વજીફદારે તેમની બહેનો ખુર્શીદ અને રોશનને નૃત્ય શીખવ્યું હતું, અને તેમની સાથે જ તેમણે *વજીફદાર સિસ્ટર્સ* તરીકે નૃત્ય રજૂઆત કરવાનું શરૂ કર્યું હતું. તેમણે ભરતનાટ્યમ અને મોહિનીયટ્ટમ સહિત ભારતીય નૃત્યની તમામ મુખ્ય શાખાઓમાં તાલીમ લીધી હતી.

આ બહેનો ભારતીય શાસ્ત્રીય નૃત્ય કરનારી પ્રથમ પારસી હતી. પારસી સમુદાયના રૂઢિચુસ્તો તેમનો વિરોધ કરતા હતા, પરંતુ તેમને અન્ય લોકોનો ટેકો મળ્યો હતો. કૃષ્ણ કુટ્ટી સાથે મળીને તેમણે *નૃત્ય દર્પણ* સોસાયટીની સ્થાપના કરી હતી.

૧૯૪૭માં ભારતની સ્વતંત્રતાની પૂર્વસંધ્યાએ, વજીફદાર અને તેમના વિદ્યાર્થીઓ, *ધ મારવાડી બેલ્સે*, બોમ્બેની તાજમહલ હોટલમાં કાર્યક્રમ આપ્યો હતો. ૧૯૫૧માં વજીફદાર અને તેમની બહેનોએ દક્ષિણ પૂર્વ એશિયાનો પ્રવાસ ખેડ્યો હતો અને ભારતીય સંસ્કૃતિને પ્રોત્સાહન આપ્યું હતું.

વજીફદારની કામગીરીનું કોઈ પણ પ્રકારનું રેકોર્ડિંગ અસ્તિત્વમાં હોય તેવું જણાતું નથી. ભારતના ફિલ્મ વિભાગે તેમના પર એક ફિલ્મ બનાવી હતી, પરંતુ તે ખોવાઈ ગઈ હતી.

૧૯૫૪માં વજીફદારે કિશોર સાહુની ફિલ્મ *મયુરપંખ*માં એક ડાન્સ સિક્વન્સ કોરિયોગ્રાફી કરી હતી. રોશન અને ખુર્શીદે તેમાં પ્રદર્શન કર્યું હતું. તેમણે ક્રિષ્ના કુટ્ટી સાથે મોહિની અને ભસ્માસુરની ભૂમિકા ભજવી હતી, ૧૯૫૭ સુધીમાં વજીફદારે કામગીરીમાંથી નિવૃત્તિ લઈ લીધી હતી. તે પછી તેમણે ટાઇમ્સ ઓફ ઇન્ડિયા માટે નૃત્યની સમીક્ષાઓ લખવાનું શરૂ કર્યું.

## પ્રકાશન 
* 

## સંદર્ભ 
શ્રેણી:ભારતીય મહિલા શાસ્ત્રીય નૃત્યાંગના
શ્રેણી:૨૦૧૭માં મૃત્યુ
યોગીજી મહારાજ

**યોગીજી મહારાજ** સ્વામિનારાયણ સંપ્રદાયના સંત અને ભગવાન સ્વામિનારાયણના ચતુર્થ આધ્યાત્મિક અનુગામી હતા.

તેમનો જન્મ સૌરાષ્ટ્રના ધારી ગામે એક લોહાણા વેપારી પરિવારમાં થયો હતો. તેમણે ૧૬ વર્ષની ઉંમરે ગૃહત્યાગ કરીને સ્વામિનારાયણ સંપ્રદાયના સંત તરીકે દીક્ષા લીધી અને સાધુ જ્ઞાનજીવનદાસજી નામ ધારણ કર્યું. તેઓ'યોગી'ના હુલામણાં નામે જાણીતા હતા.

"ભગવાન સૌનું ભલું કરો" તેમનો મંત્ર હતો.

## સંદર્ભ 
શ્રેણી: હિંદુ સંત
શ્રેણી: સ્વામિનારાયણ સંપ્રદાય
બોચાસણવાસી અક્ષર પુરુષોત્તમ સ્વામિનારાયણ સંસ્થા

**બોચાસણવાસી અક્ષર પુરુષોત્તમ સ્વામિનારાયણ સંસ્થા (BAPS)** એ એક સામાજિક-આધ્યાત્મિક હિન્દુ સંસ્થા છે જેનાં મૂળ વેદોમાં છે. તેના સ્થાપક અને પ્રવર્તક ભગવાન સ્વામિનારાયણ (૧૭૮૧-૧૮૩૦) હતા. ૧૯૦૭માં શાસ્ત્રીજી મહારાજ (૧૮૬૫-૧૯૫૧) દ્વારા તેની સ્થાપના કરવામાં આવી હતી. આ સંસ્થાના અનુયાયીઓ ભગવાન સ્વામિનારાયણ ને પરબ્રહ્મ માની તેમની ઉપાસના કરે છે, અને તેઓ ગુણાતીત ગુરુમાં હંમેશા પ્રગટ રહે છે, એવી માન્યતા ધરાવે છે. તેમના ગુણાતીત ગુરુઓમાં ગુણાતીતાનંદ સ્વામી,  ભગતજી મહારાજ,  શાસ્ત્રીજી મહારાજ, યોગીજી મહારાજ,  પ્રમુખ સ્વામી મહારાજ અને વર્તમાન ગુરુ મહંત સ્વામી મહારાજનો સમાવેશ થાય છે. BAPS સંસ્થા આઘ્યાત્મિક, નૈતિક, અને સામાજિક અને સમસ્યાઓનો સામનો કરવા માટે આપણા વિશ્વમાં દૂર દૂર સુધી પહોંચે છે.  BAPS સમાજ, પરિવારો અને વ્યક્તિઓની સંભાળ રાખીને વિશ્વની સંભાળ રાખવાનો પ્રયત્ન કરે છે. ૭,૫૬૯ થી વધુના વિશ્વવ્યાપી નેટવર્ક દ્વારા તેનું સાર્વત્રિક કાર્ય કેન્દ્રોને ઘણા રાષ્ટ્રીય અને આંતરરાષ્ટ્રીય પુરસ્કારો અને સંયુક્ત રાષ્ટ્ર સાથે જોડાણ પ્રાપ્ત થયું છે.

BAPS સંસ્થાના ૧૩૦૦થી વધુ મંદિરો, ૧૨૦૦થી વધુ સુશિક્ષિત સાધુઓ, ૫૫,૦૦૦થી વધુ સ્વયંસેવકો, હજારો બાળસભા કેન્દ્રો, સેકડો યુવાસભા કેન્દ્રો સિવાય લાખો રવિસભા અને મહિલાસભા કેન્દ્રો ચાલી રહ્યા છે. જેમાં સત્સંગીઓને હિન્દુ ધર્મ અને સ્વામીનારાયણ સંપ્રદાય અંગેનું જ્ઞાન અપાય છે.

## ઇતિહાસ 
BAPS સંસ્થા નું તત્ત્વજ્ઞાન અક્ષરપુરુષોત્તમ દર્શન છે. આ દર્શન ના ઉદબોધક અને પ્રવર્તક ભગવાન સ્વામિનારાયણ હતા. તેમના દ્વારા સ્થાપિત સનાતન અક્ષર પુરુષોત્તમ સિદ્ધાંત નું તેમના આઘ્યાત્મિક અનુગામી ગુણાતીતાનંદ સ્વામી એ પ્રચાર પ્રસાર કર્યો. ગુણાતીતાનંદ સ્વામી ના શિષ્ય ભગતજી મહારાજ એ કથાવાર્તા દ્વારા એનો પ્રચાર કર્યો. ભગતજી મહારાજ ના શિષ્ય શાસ્ત્રીજી મહારાજ એ 1907માં BAPS સંસ્થા ની સ્થાપના કરી. આના માટે તેમને અનેક કષ્ટો સહન કરવા પડ્યા, છતાંય તેમણે બોચાસણ, ગોંડલ,સાળંગપુર,ગઢડા અને અટલાદરાં માં શિખરબદ્ધ મંદિરો નું નિર્માણ કર્યું. તેમના શિષ્ય યોગીજી મહારાજ દ્વારા આ સંસ્થા નું સંવર્ધન થયું. અને તેમના શિષ્ય પ્રમુખ સ્વામી મહારાજ એ આ સંસ્થા નો વિશ્વવ્યાપી વિકાસ કર્યો. અને તેમનાં શિષ્ય મહંત સ્વામી મહારાજ આજે BAPS ના પ્રમુખ અને ગુરુ પદે રહી સંસ્થાનો આંતરરાષ્ટ્રીય કક્ષાએ વિકાસ કરી રહ્યા છે.

## સંદર્ભ 
## બાહ્ય કડીઓ 
* https://www.baps.org/About-BAPS/WhoWeAre/HistoryandMilestones.aspx

શ્રેણી:સ્વામિનારાયણ સંપ્રદાય
રામાનંદ સ્વામી

**રામાનંદ સ્વામી** ભગવાન સ્વામિનારાયણના ગુરુ હતા, તેમણે દાર્શનિક રીતે સ્વામીનારાયણ સંપ્રદાયની સ્થાપના કરી હતી.

તેમનો જન્મ અયોધ્યામાં અજયવિપ્ર અને સુમતિને ત્યાં વિક્રમ સવંત ૧૭૯૫ના શ્રાવણ વદ ૮ (જન્માષ્ટમી)ના દિવસે સવારમાં થયો હતો. તેમનું બાળપણનું નામ રામશર્મા હતુ.

શુક્લપક્ષના ચંત્રવત વૃદ્ધિ પામતા રામશર્મા માતા પિતાને આનંદ આપી પરિવાર તથા નગરવાસીઓને સ્વધર્મ, ભક્તિ, વૈરાગ્યથી પ્રભાવિત કરતા રહ્યા. યજ્ઞોપવિત પ્રાપ્ત કર્યા પછી વૈદાધ્યયન નિમિત્તે ગૃહત્યાગ કરીને સદગુરુની શોધમાં નીકળી પડ્યા. અયોધ્યાથી નીકળેલા રામશર્માને જુનાગઢ ગિરનાર તળેટીમાં આત્માનંદ નામે સિદ્ધ ગુરુ મળ્યા. દિક્ષા લીધી અને રામાનંદ સ્વામી નામ ધારણ કર્યુ. અષ્ટાંગ યોગ સાધના કરતા સિદ્ધ દશાને પામ્યા. સમાધીમાં નિરાકાર તેજના દર્શનથી ભયભીત થયેલા રામાનદં સ્વામીએ નિરાકારવાદી ગુરુનો ત્યાગ કરીને દક્ષિણ ભારતની વાટ લીધી.

શ્રીરંગક્ષેત્રમાં આચાર્યવર શ્રીરામાનુજાચાર્ય દિક્ષા પામ્યા. સમાધિમાં શ્રીકૃષ્ણના દર્શન થયા. એટલે પોતાને કૃતકૃત્ય માનવા લાગ્યા. પરંતુ પરદેશી વ્યક્તિની વિસ્તરતી કીર્તિ સ્થાનિક લોકો જોઈ ન શક્યા. તેના ત્રાસથી કંટાળી રામાનંદ સ્વામી વૃંદાવન આવ્યા. ત્યાં ભગવદાનુષ્ઠાન કરતા ફરી કૃષ્ણના દર્શન થયા. તેમણે તે સ્થાન છોડીને સૌરાષ્ટ્ર તરફ જઈને નૂતન સંપ્રદાયની સ્થાપનાની દિવ્ય અંતઃસ્ફૂરણા જગાડી. રામાનંદ સ્વામીએ સૌરાષ્ટ્રમાં આવીને નવીન સંપ્રદાયના શ્રીગણેશ કર્યા.

રામાનુજ દર્શનના સિદ્ધાંતાનુસાર સ્વમત પ્રતિપાદન કરી સૌરાષ્ટ્રની ધરા ઉપર ભક્તિમાર્ગનો પ્રચાર કર્યો. ગામડે ગામડે તેમના બ્રહ્મજ્ઞાનની ચર્ચાઓ થવા લાગી. ઠેરઠેર ભક્ત મંડળીઓ અને સદાવ્રતો દ્વારા સંપ્રદાયની પુષ્ટિ થવા લાગી.

રામાનંદ સ્વામીના આશ્રમો પૈકિના લોજ ગામના આશ્રમમાં વિ.સં. ૧૮૫૬માં શ્રાવણ સુદ ૬ના રોજ નિલકંઠ વર્ણીરુપે શ્રીજી મહારાજ સ્વયં પધાર્યા. પીપલાણામાં સ્વામીએ નિલકંઠવર્ણીને દિક્ષા આપીને “સહજાનંદ સ્વામી” અને “નારાયણ મુનિ”એવા બે નામ આપ્યા અને જેતપુરમાં સર્વસંમતિથી સવંત ૧૮૫૮માં સહજાનંદ સ્વામીને ગાદી સોંપી અને તેમનું અવતરણકાર્ય પુરુ કરીને અંતે ફરેણીગામમાં વિ.સં. ૧૮૫૮ માગશર સુદ ૧૩ ત્રયોદશીને ગુરુવારે પંચભૌતિક દેહનો ત્યાગ કરીને ભગવત્સંકલ્પાનુસાર દુર્વાસાના શાપથી મુકત થઈને દિવ્ય દેહને પામ્યા અને સદગુરુ રામાનંદ સ્વામી સંસ્થાપિત ઉદ્ધવ સંપ્રદાય સ્વામિનારાયણ સંપ્રદાય તરીકે વિસ્તાર પામ્યો.
પદ્મ પુરાણ

***પદ્મ પુરાણ*** (,  અથવા ) હિંદુ ધર્મના ૧૮ પુરાણો પૈકીનું એક છે. તેનું નામ પદ્મ (કમળ) પરથી પડ્યું છે જેમાં બ્રહ્માનો જન્મ થયો હતો અને તેમાં મોટાભાગના શ્લોકો વિષ્ણુ ભગવાન સંબંધિત છે. તેમાં શિવ અને શક્તિ સંબંધિત શ્લોકોનો પણ સમાવેશ થાય છે.

શ્રેણી:પુરાણ
બેગમ અખ્તર

**બેગમ અખ્તર** તરીકે જાણીતા **અખ્તરીબાઈ ફૈઝાબાદી** (૭ ઓક્ટોબર ૧૯૧૪ – ૩૦ ઓક્ટોબર ૧૯૭૪) "મલ્લિકા-એ-ગઝલ" (ગઝલની રાણી) તરીકે ઓળખાતા ભારતીય ગાયિકા અને અભિનેત્રી હતા. તેમને હિન્દુસ્તાની શાસ્ત્રીય સંગીતની *ગઝલ*, *દાદરા* અને *ઠુમરી* શૈલીના મહાન ગાયકોમાંના એક તરીકે ગણવામાં આવે છે.

## જીવન 
 ખાતેનું પૂર્વજોનું ઘર]]
અખ્તરીબાઈ ફૈઝાબાદીનો જન્મ ૭ ઓક્ટોબર ૧૯૧૪ના રોજ અસગર હુસૈન, એક વકીલ અને તેમની બીજી પત્ની મુશ્તારીને ત્યાં થયો હતો. અસગર હુસૈને ત્યારબાદ મુશ્તારી અને તેની જોડિયા પુત્રીઓ ઝોહરા અને બિબ્બી (જે પાછળથી બેગમ અખ્તર તરીકે ઓળખાયઅ) ને નકારી કાઢ્યા હતા.

## કારકિર્દી 
અખ્તર ભાગ્યે જ સાત વર્ષના હતા જ્યારે તેઓ પ્રવાસી થિયેટર જૂથ સાથે જોડાયેલા કલાકાર ચંદ્રા બાઈના સંગીતથી મોહિત થઈ ગયા હતા. જો કે તેમના કાકાના આગ્રહને વશ થઈને તેમને પટનાના મહાન સારંગી પુરસ્કર્તા ઉસ્તાદ ઇમદાદખાન અને પાછળથી પટિયાલાના અતા મોહમ્મદ ખાનના હાથ નીચે તાલીમ માટે મોકલવામાં આવ્યા હતા. પાછળથી તેઓ પોતાની માતા સાથે કલકત્તા ગયા હતાં અને મહંમદ ખાન, લાહોરના અબ્દુલ વહીદ ખાન જેવા શાસ્ત્રીય મહારથીઓ પાસેથી સંગીત શીખ્યાં હતાં અને છેવટે તેઓ ઉસ્તાદ ઝંડેખાનનાં શિષ્યા બન્યા હતાં. "રોટી"માં તેમની છ ગઝલો હતી, પરંતુ કમનસીબે નિર્માતા સાથેની થોડી મુશ્કેલીને કારણે, મહેબૂબ ખાને પછીથી ફિલ્મમાંથી ત્રણ કે ચાર ગઝલો કાઢી નાખી. બધી ગઝલો મેગાફોન ગ્રામોફોન રેકોર્ડ્સ પર ઉપલબ્ધ છે. આ દરમિયાન બેગમ અખ્તર મુંબઈથી લખનઉ પરત ફર્યા હતા. ઘણી ફિલ્મોની ક્રેડિટમાં તેમનું નામ અખ્તરીબાઈ ફૈઝાબાદી, અખ્તરી અને બેગમ અખ્તર જેવી અલગ અલગ રીતે જોવા મળે છે. તેમણે લખનઉ ઓલ ઇન્ડિયા રેડિયો સ્ટેશન પર ત્રણ ગઝલ અને એક દાદર ગાયું હતું. ત્યારબાદથી ફરીથી તેમણે સાર્વજનિક કાર્યક્રમોમાં ગાવાનું શરૂ કર્યુ, જે તેમણે મૃત્યુ સુધી ચાલુ રાખ્યું હતું. ૧૯૬૨માં યોજાયેલી ચીન સાથેના યુદ્ધની સહાય માટે મહિલાઓની એકમાત્ર કોન્સર્ટમાં તેમણે લખનઉમાં જાહેરમાં ગીત ગાયું હતું.

## અવસાન 
૧૯૭૪માં તિરૂવનંતપુરમ નજીક બાલારામપુરમમાં તેમના છેલ્લા કોન્સર્ટ દરમિયાન, તેમણે તેમનો સૂર ઉઠાવ્યો પરંતુ તેમને લાગ્યું હતું કે તેમની ગાયકી એટલી સારી નહોતી જેટલી તે ઇચ્છે છે અને અસ્વસ્થ લાગે છે. તેણીએ પોતાની જાતને જે તાણ હેઠળ મૂકી હતી તેના પરિણામે તેણી બીમાર પડી ગયા હતા અને તેમને તાત્કાલિક હોસ્પિટલમાં લઈ જવામાં આવ્યા હતા. ૧૯૩૬માં ચાઇના બજાર, લખનઉમાં બાંધવામાં આવેલા તેમના ઘરને મ્યુઝિયમમાં પરિવર્તિત કરવાના પ્રયાસો ચાલી રહ્યા છે.

તેમના શિષ્યોમાં શાંતિ હિરાનંદનો પણ સમાવેશ થાય છે, જેમને પાછળથી પદ્મશ્રી પ્રાપ્ત થયો હતો અને તેમણે ૨૦૦૫માં *બેગમ અખ્તર: ધ સ્ટોરી ઓફ માય અમ્મી* શીર્ષક હેઠળ બેગમ અખ્તરનું જીવનચરિત્ર લખ્યું હતું.
* *Great Masters of Hindustani Music*, by Susheela Misra. Published by Hem Publishers, 1981. *Chapter 26*.
* *Begum Akhtar: The Queen of Ghazal*, by Sutapa Mukherjee. Rupa & Co, 2005, .
* *Begum Akhtar: The Story of My Ammi*, by Shanti Hiranand. Published by Viva Books, 2005, .
* *Ae Mohabbat… Reminiscing Begum Akhtar*, by Jyoti Sabharwal & Rita Ganguly, 2008, .
* ''Begum Akhtar: Love's Own Voice'', by S. Kalidas. 2009, .

## સંદર્ભ 
## બાહ્ય કડીઓ
* બેગુમ અખ્તરની જીવનચરિત્ર
* બેગમ અખ્તરનો લેખ
* બેઘુમ અખ્તર -રસપ્રદ આંતરદૃષ્ટિ 

શ્રેણી:૧૯૧૪માં જન્મ
શ્રેણી:૧૯૭૪માં મૃત્યુ
શ્રેણી:પદ્મવિભૂષણ પુરસ્કાર વિજેતાઓ
શ્રેણી:પદ્મશ્રી પુરસ્કાર વિજેતાઓ
શ્રેણી:ભારતીય અભિનેત્રી
શ્રેણી:ગાયિકા
શ્રેણી:ભારતીય મહિલા ગાયકો
નવસારી લોક સભા મતવિસ્તાર

**નવસારી લોક સભા મતવિસ્તાર** પશ્ચિમ ભારતના ગુજરાતના ૨૬ લોક સભા મતવિસ્તારો પૈકીનો એક છે. આ મતવિસ્તાર ૨૦૦૮માં સંસદીય મતવિસ્તારના સીમાંકનના અમલીકરણના ભાગ રૂપે બનાવવામાં આવ્યો હતો અને ૨૦૦૯માં પ્રથમ વખત ચૂંટણી યોજાઈ હતી. તેના પ્રથમ સંસદ સભ્ય ભારતીય જનતા પાર્ટીના ચંદ્રકાંત રઘુનાથ પાટીલ હતા. ૨૦૧૯ની છેલ્લી ચૂંટણીમાં પણ સી.આર. પાટીલ વિજેતા થયા હતા.

## વિધાનસભા વિભાગો 
૨૦૧૪ મુજબ, નવસારી લોક સભા મતવિસ્તારમાં સાત વિધાનસભા વિભાગોનો સમાવેશ થાય છે: 

## સંસદ સભ્યો 
## સંદર્ભ 
શ્રેણી:નવસારી જિલ્લો
શ્રેણી:ગુજરાતના લોકસભા મતવિસ્તાર
ખેડા લોક સભા મતવિસ્તાર

**ખેડા લોક સભા મતવિસ્તાર** પશ્ચિમ ભારતમાં ગુજરાત રાજ્યના ૨૬ લોક સભા મતવિસ્તારો પૈકીનો એક છે.

## વિધાનસભા વિભાગો 
ખેડા લોકસભા મતવિસ્તારમાં સાત વિધાન સભા વિભાગોનો સમાવેશ થાય છે:

## લોકસભાના સભ્યો 
## આ પણ જુઓ 
* ખેડા જિલ્લો

## સંદર્ભ 
શ્રેણી:ખેડા જિલ્લો
શ્રેણી:ગુજરાતના લોકસભા મતવિસ્તાર
અમદાવાદ પૂર્વ લોક સભા મતવિસ્તાર

**અમદાવાદ પૂર્વ લોક સભા મતવિસ્તાર** પશ્ચિમ ભારતના ગુજરાતમાં આવેલા ૨૬ લોક સભા મતવિસ્તાર પૈકીનો એક મતવિસ્તાર છે. આ મતવિસ્તાર ૨૦૦૮માં સંસદીય મતવિસ્તારના સીમાંકનના અમલીકરણના ભાગ રૂપે બનાવવામાં આવ્યો હતો તેમાં ૨૦૦૯માં પ્રથમ વખત ચૂંટણી યોજાઇ હતી અને તેના પ્રથમ સંસદ સભ્ય ભારતીય જનતા પાર્ટી (ભાજપ) ના હરિન પાઠક હતા. ૨૦૧૪માં યોજાયેલી બીજી ચૂંટણીમાં ભાજપના ઉમેદવાર અને ફિલ્મ અભિનેતા પરેશ રાવલ આ મતવિસ્તારના પ્રતિનિધિત્વ બન્યા હતા. ૨૦૧૯ની ચૂંટણીમાં ભાજપના હસમુખ પટેલ વિજેતા બન્યા હતા.

## વિધાનસભા વિભાગો 
અમદાવાદ પૂર્વ લોકસભા મતવિસ્તારમાં સાત વિધાન સભા વિભાગોનો સમાવેશ થાય છે:

તેના સાતમાંથી પાંચ વિધાનસભા વિભાગો: ગાંધીનગર દક્ષિણ, વટવા, નિકોલ, ઠક્કરબાપાનગર અને બાપુનગર પણ ૨૦૦૮માં વિધાનસભા મતવિસ્તારના સીમાંકનના અમલીકરણના ભાગ રૂપે બનાવવામાં આવ્યા હતા. નરોડા અને દહેગામ અગાઉ અનુક્રમે અમદાવાદ અને કપડવંજ મતવિસ્તારનો ભાગ હતા.

## સંસદ સભ્યો 
[alt=|thumb| ૨૦૧૪થી ૨૦૧૯ દરમિયાન ફિલ્મ અભિનેતા [પરેશ રાવલ|પરેશ રાવલે આ મતવિસ્તારનું પ્રતિનિધિત્વ કર્યું હતું.]]

## આ પણ જુઓ 
* અમદાવાદ લોક સભા મતવિસ્તાર
* અમદાવાદ જિલ્લો

## સંદર્ભ 
શ્રેણી:અમદાવાદ જિલ્લો
શ્રેણી:ગુજરાતના લોકસભા મતવિસ્તાર
તારા (મહાવિદ્યા)

શ્રેણી:દસ મહાવિદ્યાઓ

**તારા** (  ) હિંદુ ધર્મના  દશા (દસ) મહાવિદ્યાઓમાંની બીજી દેવી છે. તેઓને આદિશક્તિનું એક સ્વરૂપ છે માનવામાં આવે છે, જે પાર્વતીનું તાંત્રિક સ્વરૂપ છે. તેઓનું સૌથી પ્રખ્યાત મંદિર ભારતના પશ્ચિમ બંગાળમાં તારાપીઠનું મંદિર અને સ્મશાન છે. તેઓના ત્રણ સૌથી પ્રસિદ્ધ સ્વરૂપો છે - એકજાતા, ઉગ્રતારા અને નીલાસરસ્વતી (નીલસરસ્વતી અથવા નીલા સરસ્વતી). 

## દંતકથાઓ અને ધર્મશાસ્ત્ર 
તારાની ઉત્પત્તિની માહિતી રુદ્રયામાલના ૧૭મા અધ્યાયમાંથી મળે છે. તે અનુસાર બ્રાહ્મણ ઋષિ વસિષ્ઠના દેવીને પૂજા કરી પ્રસન્ન કરવાના પ્રારંભિક અસફળ પ્રયાસોનું વર્ણન કરે છે (બ્રહ્મયામાલા અનુસાર તેમના પ્રારંભિક સ્થાનો કામાખ્યામાં સમુદ્ર પાસે  બતાવવામાં આવે છે) તેમનો અન્ય ઉલ્લેખમાં મહાસિના પ્રદેશમાં બુદ્ધના  વિષ્ણુના સ્વરૂપ સાથે મુલાકાત દ્વારા દર્શાવાયો છે.  શાક્ત કૌલ તંત્રના પાંચ મકરાનો ઉપયોગ કરી કૌલ સંસ્કાર દ્વારા તેમને પ્રસન્ન કરવામાં મળેલી સફળતાનો ઉલ્લેખ છે. તેઓને અથર્વવેદ (અથર્વવેદશાખિની) ના સ્વરૂપ તરીકે પણ વર્ણવવામાં આવે છે.  તેઓને ભૈરવને ટોડાલા તંત્રમાં અક્ષોભ્યા તરીકે વર્ણવવામાં આવી છે કારણ કે તેમણે ઘાતક હલાહલ ઝેર ક્ષોભ વગર (અ-ક્ષોભ) પીધું હતું.  સ્વતંત્ર તંત્ર અનુસાર, તારા તેમના ભક્તોને મુશ્કેલ (ઉગ્ર) જોખમોથી રક્ષણ આપે છે અને તેથી તે ઉગ્રતારા તરીકે પણ ઓળખાય છે.  દેવી સર્વવ્યાપી છે અને પૃથ્વી પર પણ પ્રગટ થાય છે.  અથવા વૈકલ્પિક રીતે મધ્ય એશિયામાં ક્યાંક આવેલો છે .  દેવતાના કેટલાક સ્વરૂપો જેમ કે મહચાચીનક્રમ-તારા, જેને ઉગ્ર-તારા તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે, તે હિન્દુ અને બૌદ્ધ બંને પ્રણાલીઓમાં પૂજાય છે. તેણીની સાધનાનું વર્ણન શાશ્વતવજ્ર દ્વારા કરવામાં આવ્યું હતું, જેનો સાધનાશતપંચાશિકા તરીકે ઓળખાતા સાધનાના બૌદ્ધ ગ્રંથમાં ઉલ્લેખ છે, આ લેખન ફેટકરીયા તંત્રમાં સમાવિષ્ટ છે અને કૃષ્ણપ્રેમસંબંધી વિષયવસ્તુ સાથેના બ્રહ્ત તંત્રસારા જેવા તાંત્રિક માર્ગદર્શિકાઓમાં પણ ટાંકવામાં આવી છે.

શક્તિસંગમ તંત્ર નોંધે છે કે તેની સાધના ચિનાચાર દ્વારા બે રીતે કરવામાં આવે છે, સકલચિનાચાર અને નિષ્કલચિનાકાર દ્વારા, જેમાં સકલ સ્વરૂપ બૌદ્ધ ઉપાસના પદ્ધતિઓમાં પ્રચલિત છે અને નિષ્કલ સ્વરૂપ બ્રહ્મણોમાં પ્રસિદ્ધ છે. 

## સંદર્ભ
ગુજરાતના લોકસભા મતવિસ્તારો

thumb|440x440px|ગુજરાતના લોક સભા મતવિસ્તારો
ભારતની સંસદનું નીચલું ગૃહ લોક સભા, સંસદના સભ્યો (સાંસદો)થી બનેલું છે. દરેક સાંસદ, એક જ ભૌગોલિક મતવિસ્તારનું પ્રતિનિધિત્વ કરે છે. ગુજરાતમાં અત્યારે ૨૬ લોકસભા મતવિસ્તારો છે.

## યાદી 
## ૨૦૧૯ની લોકસભા ચૂંટણીના પરિણામો 
## આ પણ જુઓ 
* ગુજરાત વિધાનસભા

## સંદર્ભ 
શ્રેણી:ગુજરાતના લોકસભા મતવિસ્તાર
વ્હાઇટ ટાઇટ્સ

**વ્હાઇટ ટાઇટ્સ**, **વ્હાઇટ પેન્ટીહોઝ** અથવા **વ્હાઇટ સ્ટોકિંગ્સ**  (રશિયન: белые колготки , beliye kolgotki) એ ૧૯૮૦ના દાયકાના અંતથી વિવિધ સશસ્ત્ર સંઘર્ષોમાં રશિયન દળો સામે લડતી ભાડૂતી સ્ત્રી સૈનિકો (સ્નાઈપર્સ) અંગેની રશિયન શહેરી દંતકથા છે. દંતકથા મુજબ આ સ્ત્રીઓ ગૌરવર્ણની એમેઝોન જેવી રાષ્ટ્રવાદી બાયથ્લેટ્સ છે જે રશિયા-વિરોધી ભાડૂતી સૈનિકો બની ગઈ છે. મૂળ તો તેઓ બાલ્ટિક દેશોમાંથી આવે છે તેવી દંતકથા હતી, પરંતુ દંતકથાના અનુગામી ફેરફારો મુજબ આ સૈનિકો વિવિધ વંશના હોવાની વાતો ચાલે છે, જેમાં યુક્રેનિયન અને રશિયન મહિલાઓનો પણ સમાવેશ થાય છે. "વ્હાઇટ ટાઇટ્સ" નામ આ સ્નાઈપર્સે પહેરેલા સફેદ રંગના શિયાળાની રમત બાયથ્લેટ્સના પોશાકમાંથી ઉદ્દભવ્યું છે અને પ્રથમ નાગોર્નો-કારાબાખ યુદ્ધ દરમિયાન સૌપ્રથમ પ્રચલિત થયું હતું. 

## મૂળ 
આ ઘટના સૌપ્રથમ ૧૯૮૦ના દાયકાના અંતમાં નોંધવામાં આવી હતી, જેમાં આ બાલ્ટિક અનિયમિત સ્ત્રી સૈનિકો સોવિયેત-અફઘાન યુદ્ધમાં લડતી હોવાની અફવા હતી. તેમણેટ્રાન્સનિસ્ટ્રિયા યુદ્ધમાં ભાગ લીધેલો એવી દંતકથાઓ પણ હતી, પરંતુ રશિયન લેખક યુલિયા શુમ દલીલ કરે છે કે આ માટે કોઈ પુરાવા નથી અને આ અફવાઓ પ્રચાર અભિયાનમાંથી ઉદ્ભવેલી છે. સોવિયેત ભંગ પછીના પ્રથમ અને બીજા ચેચન યુદ્ધોના સમયે પ્રથમ વખત અંગ્રેજી-ભાષાના મીડિયામાં તેઓની નોંધ લેવાઈ હતી. ચેચન રિપબ્લિક ઓફ ઇક્કેરિયામાં "વ્હાઇટ ટાઇટ્સ"ની કથિત હાજરીને બાલ્ટિક રાજ્યોના વિશેષ દળો અને ગુપ્તચર સેવાઓ સાથે અને તે ઉપરાંત એસ્ટોનિયા સરકાર અને લિથુનિયન રાજકારણી વાયટૌટાસ લેન્ડસબર્ગિસ સાથે ચેચન નેતા ઝોખાર દુદાયેવ સાથેના સારા સંબંધો સાથે જોડવાનો પ્રયાસ કરવામાં આવ્યો છે. બીજા ચેચન યુદ્ધના પ્રારંભિક તબક્કા દરમિયાન ક્રેમલિન પ્રેસ સેક્રેટરી સેર્ગેઈ યાસ્ટ્રઝેમ્બસ્કીએ દલીલ કરી હતી કે GRUની ગુપ્ત લશ્કરી માહિતીના પુરાવાના આધારે બાલ્ટિક સ્ત્રી સ્નાઈપર્સ ખરેખર અસ્તિત્વમાં છે. એસ્ટોનિયા સરકારે રશિયા પાસે આ દાવાઓના પુરાવા માંગ્યા છે અને બે વાર રાજદ્વારી નોંધો મોકલી છે પણ સત્તાવાર જવાબ મળ્યો નથી.

## અન્ય યુદ્ધોમાં 
### રુસો-જ્યોર્જિયન યુદ્ધ 
નવેમ્બર ૨૦૦૮માં, રશિયન પ્રોસીક્યુટર જનરલની તપાસ સમિતિના વડા એલેક્ઝાન્ડર બેસ્ટ્રીકિને સૂચન કર્યું હતું કે રુસો-જ્યોર્જિયન યુદ્ધ દરમિયાન જ્યોર્જિયન પક્ષમાં બાલ્ટિક દેશોના ભાડૂતી સૈનિકો, લાટવિયાની મહિલા સ્નાઈપરે,    લાટવિયન સંરક્ષણ મંત્રાલયના પ્રવક્તા, એરિસ રિકવેલિસે નીચે પ્રમાણે બેસ્ટ્રીકિનના નિવેદનોને રદિયો આપ્યો: "અમે વિચાર્યું હતું કે રશિયન પ્રેસમાં 'વ્હાઇટ ટાઇટ્સ'નું ભૂત મરી ગયું છે, પરંતુ હવે આપણે જોઈએ છીએ કે તે હજી પણ રશિયામાં ફરે છે."

### રુસો-યુક્રેનિયન યુદ્ધ 
૨ મે ૨૦૧૪ના રોજ, યુક્રેનમાં રશિયન સમાચાર આઉટલેટ *લાઇફન્યૂઝ*ના સંવાદદાતા, સેર્ગેઈ ગોલ્યાન્ડિને, સ્લોવિયનસ્કની ઘેરાબંધી દરમિયાન રશિયાતરફી દળો સામેની કાર્યવાહીમાં બાલ્ટિક મહિલા સ્નાઈપર્સ હાજર હોવાનો ઉલ્લેખ કર્યો હતો જે અપ્રમાણિત દાવો હતો.

## લોકસંસ્કૃતિમાં 
વ્હાઇટ ટાઇટ્સનો ઉલ્લેખ રશિયન લોકસંસ્કૃતિમાં પણ જોવા મળે છે, જેમ કે એલેક્ઝાન્ડર નેવઝોરોવની ૧૯૯૭ની ફિલ્મ *પર્ગેટરી*માં. આ ફિલ્મમાં બે લિથુનિયન "બાયથ્લેટ્સ"ને ચેચન બળવાખોરો માટે લડતા ભાડૂતી સ્નાઈપર્સ તરીકે દર્શાવવામાં આવ્યા છે. ભાડૂતી લિથુઆનિયન સ્ત્રી સ્નાઈપરનું વધુ સહાનુભૂતિપૂર્ણ પાત્ર આન્દ્રે કોંચલોવ્સ્કીની ૨૦૦૨ની ફિલ્મ *હાઉસ ઓફ ફૂલ્સ*માં પણ દેખાયું હતું, જે સેસિલી થોમસેન દ્વારા ભજવવામાં આવ્યું હતું.

## સંદર્ભ
ગાંધીનગર લોક સભા મતવિસ્તાર

**ગાંધીનગર લોકસભા મતવિસ્તાર** એ પશ્ચિમ ભારતમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ૨૬ લોક સભા મતવિસ્તારો પૈકીનો એક છે. ગાંધીનગર ગુજરાતની રાજધાની છે. તે ભારતના સૌથી પ્રતિષ્ઠિત સંસદીય મતવિસ્તારોમાંનું એક છે, જેનું પ્રતિનિધિત્વ ભૂતપૂર્વ વડા પ્રધાન અટલ બિહારી વાજપેયી, ભૂતપૂર્વ નાયબ વડા પ્રધાન લાલકૃષ્ણ અડવાણી અને વર્તમાન ગૃહ પ્રધાન અને ભાજપના ભૂતપૂર્વ પ્રમુખ અમિત શાહ દ્વારા થયું છે. આ મતવિસ્તારની રચના ૧૯૬૭માં કરવામાં આવી હતી અને તેના પ્રથમ સંસદ સભ્ય ભારતીય રાષ્ટ્રીય કોંગ્રેસ (કોંગ્રેસ)ના સોમચંદભાઈ સોલંકી હતા.

સોમચંદભાઇ સોલંકીએ ૧૯૭૧માં ભારતીય રાષ્ટ્રીય કોંગ્રેસ (ઓ) પક્ષ તરફથી ચૂંટણી લડી હતી અને જીત્યા હતા. ૧૯૭૭ની ચૂંટણીમાં, જનતા પાર્ટીના પુરુષોત્તમ માવલંકર (લોકસભાના પ્રથમ અધ્યક્ષ ગણેશ વાસુદેવ માવલંકરના પુત્ર) ચૂંટાયા હતા. ૧૯૮૦માં માવલંકરનો કોંગ્રેસના ઉમેદવાર અમૃત મોહનલ પટેલ સામે પરાજય થયો હતો. ૧૯૮૪માં કોંગ્રેસના આઇ.જી. પટેલ ચૂંટાયા હતા. ૧૯૮૯થી આ મતવિસ્તાર ભારતીય જનતા પાર્ટી (ભાજપ)નો ગઢ રહ્યો છે. શંકરસિંહ વાઘેલા ૧૯૮૯ની ચૂંટણીમાં જીત્યા અને ૧૯૯૧માં પછીની ચૂંટણીમાં લાલકૃષ્ણ અડવાણી ચૂંટાયા. અટલ બિહારી વાજપેયીએ ૧૯૯૬માં આ બેઠક જીતી હતી પરંતુ ઉત્તર પ્રદેશમાં લખનૌનું પ્રતિનિધિત્વ કરવા માટે તેમણે રાજીનામું આપવાનું પસંદ કર્યું હતું. આનાથી પેટાચૂંટણીની ફરજ પડી હતી જે વિજય પટેલે જીતી હતી, જેમણે અન્ય ઉમેદવારોની સાથે ફિલ્મ અભિનેતા રાજેશ ખન્ના (કોંગ્રેસ) ને હરાવ્યા હતા. આ મતવિસ્તારનું પ્રતિનિધિત્વ એક વડા પ્રધાન (વાજપેયી), એક ભાવિ મુખ્ય પ્રધાન (વાઘેલા), અને અડવાણી અને અમિત શાહ - બંને ગૃહ પ્રધાનો દ્વારા કરવામાં આવ્યું છે.

## વિધાનસભા વિભાગો 
૨૦૧૯ સુધીમાં ગાંધીનગર લોકસભા મતવિસ્તારમાં સાત વિધાન સભા વિભાગોનો સમાવેશ થાય છે:

## સંસદ સભ્યો 
[thumb|190x190px| ભૂતપૂર્વ [નાયબ વડાપ્રધાન લાલકૃષ્ણ અડવાણીએ ૧૯૯૧-૧૯૯૬ અને ૧૯૯૮-૨૦૧૯ દરમિયાન આ મતવિસ્તારનું પ્રતિનિધિત્વ કર્યું છે.]]

^ પેટા ચૂંટણી દ્વારા

## સંદર્ભ 
શ્રેણી:ગાંધીનગર જિલ્લો
શ્રેણી:ગુજરાતના લોકસભા મતવિસ્તાર
ઇઆટ

|}
|}
ઇઆટ એ પ્રાચીન ઇજિપ્તીયન ગૌણ દેવી છે જે દૂધની દેવી તરીકે અને તેથી જ પાલનપોષણ અને બાળજન્મ સંબંધિત દેવી તરીકે ઓળખાય છે.

આ દેવી અંગે ભાગ્યે જ ખાસ માહિતી છે, અને તેના વિશે જે થોડી જાણકારી છે તે પિરામિડના લેખોમાં મુઠ્ઠીભર ઉલ્લેખો પર આધારિત છે. તેમાં નીચેનાનો સમાવેશ થાય છે:

* ઉલ્લેખ PT 211/Pyr. 131, જ્યાં મૃત રાજા વિશે એવું કહેવામાં આવે છે, "મારી પાલકમાતા ઇઆટ છે, અને તે મને પોષણ આપે છે, તે ખરેખર તે છે જેણે મને જન્મ આપ્યો" (અજ્ઞાત અનુવાદક)
* ઉલ્લેખ PT 578/Pyr. 1537, જ્યાં મૃત રાજાને સૂર્યના અવકાશમાં દેવતાઓ સુધી પહોંચવા માટે તેણીની ઓળખ લેવાનું કહેવામાં આવે છે: "તમારે ઉત્તર પવનની તમારી ઓળખમાં, તેમને પકડવા જોઈએ; તમારી એનિબસની ઓળખમાં તેઓ તમને ઓળખી જશે; અને તમારી દૂધ-દેવીની ઓળખમાં દેવતાઓ તમારી વિરુદ્ધ નહીં જાય, ";
* ઉલ્લેખ MAFS PT 1071, જે સલાહ આપે છે, "તમે નાના છો, તેથી તમારે તમારો એક હાથ સૂર્યને આપવો જોઈએ અને બીજો હાથ દૂધ-દેવીને આપી બેસવું જોઈએ."

## વ્યુત્પત્તિશાસ્ત્ર 
આ દેવીનું નામ દૂધ માટેના એક ઇજિપ્તીયન શબ્દ 'ઇઆટેટ' (jꜣtt) જેવું લાગે છે અથવા વધુ પ્રચલિત એવો બીજો શબ્દ 'ઈર્ટજેટ' (jrṯt) જેવું લાગે છે. આથી આ બંને શબ્દોની વ્યુત્પત્તિ સાથે આ દેવીને કંઇક સબંધ હોઈ શકે છે.

## સંદર્ભ 
શ્રેણી:દેવી દેવતા
યાન પો નાઝિયા

thumb|યાન પો નાઝિયાની પ્રતિમા
**યાન પો નાઝિયા / લેડી પો નાઝિયા** (વિયેતનામીઝ: 杨婆那加), દંતકથાઓ અનુસાર, વિયેતનામના ચામ લોકોના સ્થાપક હતા. દંતકથા અનુસાર, તેમનો જન્મ આકાશના વાદળો અને સમુદ્રના ફીણમાંથી થયો હતો. સમુદ્રના મોજા પર તરતા અગરવુડ લાકડાના ટુકડામાં તેમનું શારીરિક સ્વરૂપ પ્રગટ થયું હતું. તેમને ૯૭ પતિ અને ઓગણત્રીસ પુત્રીઓ હોવાનું પણ કહેવાય છે જેઓ તેમની માતાની જેમ જ દેવીઓ બની હતી. કથા અનુસાર પો નાઝિયા દેવીએ જ પૃથ્વી, અગરવુડ અને ચોખા બનાવ્યા છે. એવું કહેવાય છે કે તેમની આસપાસની હવામાં પણ ચોખાની સુગંધ આવે. ચામ લોકો તેમને છોડ અને વૃક્ષોની દેવી તરીકે પણ માને છે. તે પૃથ્વી માફક પોષણકર્તા દેવી હોવાનું અને તેના અનુયાયીઓને આશીર્વાદ આપતી હોવાનું પણ માનવામાં આવે છે.

## સંદર્ભ
શ્રેણી:પૌરાણિક પાત્રો
અમદાવાદ પશ્ચિમ લોક સભા મતવિસ્તાર

**અમદાવાદ પશ્ચિમ લોક સભા મતવિસ્તાર** પશ્ચિમ ભારતમાં ગુજરાતના ૨૬ લોક સભા મતદારવિસ્તારો પૈકીનો એક મતવિસ્તાર છે. આ મતવિસ્તાર ૨૦૦૮માં સંસદીય મતવિસ્તારના સીમાંકન અમલીકરણના ભાગ રૂપે બનાવવામાં આવ્યો હતો. આ બેઠક અનુસૂચિત જાતિ (SC) માટે અનામત છે. તેમાં પ્રથમ વખત ૨૦૦૯માં ચૂંટણી યોજાઈ હતી અને તેના પ્રથમ સંસદ સભ્ય ભારતીય જનતા પાર્ટી (ભાજપ) ના ડૉ. કિરીટ પ્રેમજીભાઈ સોલંકી હતા. ૨૦૧૯ની છેલ્લી ચૂંટણીમાં પણ ડૉ. સોલંકી આ મતવિસ્તારમાંથી ચૂંટાયા હતા.

## વિધાનસભા વિભાગો 
અમદાવાદ પશ્ચિમ લોક સભા મતવિસ્તારમાં સાત વિધાન સભા વિભાગોનો સમાવેશ થાય છે:

## સંસદ સભ્યો 
## આ પણ જુઓ 
* અમદાવાદ લોક સભા મતવિસ્તાર
* અમદાવાદ પૂર્વ લોક સભા મતવિસ્તાર
* અમદાવાદ જિલ્લો

## સંદર્ભ 
શ્રેણી:ગુજરાતના લોકસભા મતવિસ્તાર
શ્રેણી:અમદાવાદ જિલ્લો
મીણા

**મીણા** એ ભીલોનું એક પેટા-જૂથ છે, જે પશ્ચિમ ભારતમાં આવેલું એક વંશીય જૂથ છે. ૧૯૫૪માં ભારત સરકાર દ્વારા તેમને અનુસૂચિત જનજાતિનો દરજ્જો મળ્યો હતો. તેમને મિનાવર પણ કહેવામાં આવે છે.

જમીનદાર મીણા, ચોકીદાર મીણા, ગુર્જર મીણા, પડિયાર મીણા, ભીલ મીણા, રાવત મીણા, ટાકુર મીણા અને રાજપૂત મીણા એ મીણાના પેટાજૂથો છે.

## સંદર્ભ
આણંદ લોક સભા મતવિસ્તાર

**આણંદ લોક સભા મતવિસ્તાર** પશ્ચિમ ભારતના ગુજરાત રાજ્યમાં આવેલા ૨૬ લોક સભા મતવિસ્તારો પૈકીનો એક છે.

## વિધાનસભા બેઠકો 
આણંદ લોક સભા મતવિસ્તારમાં સાત વિધાન સભા બેઠકોનો સમાવેશ થાય છે:

## સંસદ સભ્યો 
## આ પણ જુઓ 
* આણંદ જિલ્લો

## સંદર્ભ 
શ્રેણી:આણંદ જિલ્લો
શ્રેણી:ગુજરાતના લોકસભા મતવિસ્તાર
મહિષી

**મહિષી** હિંદુ પૌરાણિક કથાઓમાં એક ભેંસ સ્વરૂપની રાક્ષસી છે, જે મહિષાસુરની બહેન છે. પાર્વતીના અવતારરૂપ  દુર્ગા દ્વારા તેના ભાઈના માર્યા ગયા પછી મહિષીએ દુર્ગા અને દેવતાઓ સામે બદલો લેવા તપસ્યા કરી હતી. દક્ષિણ ભારતની મલયાલી પરંપરા અનુસાર, વિષ્ણુ અને શિવના પુત્ર અયપ્પને મહિષીને હરાવ્યા હતા.

## ઉદ્ભવ 
*શ્રી ભૂતનાથઉપખ્યાનમ* અનુસાર, બ્રહ્મા, વિષ્ણુ અને શિવના સંયુક્ત સ્વરૂપ ત્રિમૂર્તિ પુરુષ સ્વરૂપે  દત્તાત્રેયમાં પ્રગટ થઈ હતી, જે ઋષિ અત્રી અને તેમની પત્ની અનસૂયાના પુત્ર હતા. વિષ્ણુ અને શિવની પત્નીઓ લક્ષ્મી અને પાર્વતી એક અન્ય ઋષિની પુત્રી લીલા તરીકે પ્રગટ થયા અને દત્તાત્રેયને તેના પતિ તરીકે સ્વીકાર્યા. જ્યારે તેના પતિએ સંસારનો ત્યાગ કરવાનું નક્કી કર્યું ત્યારે લીલાએ વિરોધ કર્યો, જેના કારણે ઋષિએ તેને મહિષી એટલે કે એક ભેંસ તરીકે જન્મ લેવાનો શ્રાપ આપ્યો.

## પુનર્જન્મ 
મૃત્યુ બાદ લીલાનો મહિષી નામે ભેંસ સ્વરૂપ રાક્ષસી તરીકે પુનર્જન્મ થયો. જ્યારે દુર્ગા દ્વારા તેના ભાઈ મહિષાસુરનો વધ કરવામાં આવ્યો ત્યારે તેણે બ્રહ્માની તપસ્યા કરી. બ્રહ્માએ તેને વરદાન આપ્યું કે  તે ફક્ત વિષ્ણુ અને શિવના પુત્ર દ્વારા જ મરી શકે. વિષ્ણુ અને શિવનો પુત્ર જન્મવાની શક્યતા ન હોઈ તે નિશ્ચિંત બની. અને શક્તિ વડે સ્વર્ગ જીતી લીધું, ઈન્દ્રનું સિંહાસન લઈ લીધું અને દેવોને સ્વર્ગ બહાર કાઢી મૂક્યા.બ્રહ્માના કહેવાથી દત્તાત્રેયએ 'સુંદર મહિષા' નામના એક સુંદર ઢોરનું રૂપ લીધું. તે મહિષીને સંમોહિત કરી સ્વર્ગથી દૂર પૃથ્વી પર જંગલોમાંઆવ્યાે છે. સમુદ્ર મંથનની ઘટના પછી વિષ્ણુએ લીધેલા મોહિની સ્વરૂપથી આકર્ષિત થઈ શિવે તેની સાથે સંભોગ કર્યો તેનાથી તેમના પુત્ર અયપ્પા/ઐયપ્પા (અયપ્પન)નો જન્મ થયો. જ્યારે મહિષી દેવો સાથે બદલો લેવા આવી ત્યારે અસુરોની મદદ લઈ તેણે અનેક સ્વરૂપ ધારણ કર્યાં અને સ્વર્ગ પર હુમલો કરી દીધો. દેવોએ બાળક એવા અયપ્પનની મદદ માગી જે સ્વર્ગ પહોંચ્યા અને મહિષીને શિંગડાથી પકડીને પૃથ્વી પર પાછા લઈ આવ્યા જ્યાં તેનું મૃત્યુ થયું.

## સંદર્ભ 
શ્રેણી:પૌરાણિક પાત્રો
અંબોલી ઘાટ

**અંબોલી ઘાટ** એ સહ્યાદ્રીનો એક પર્વતીય માર્ગ છે. આ ઘાટ પર અંબોલીનું હિલ સ્ટેશન આવેલું છે. તે કોલ્હાપુરથી સાવંતવાડી (અંબોલી થઈને) જવાના માર્ગ પર છે. આ ઘાટ પર ભારે વરસાદ પડે છે અને તે ગાઢ જંગલો, ધોધ અને સુંદર કુદરતી પર્યાવરણ ધરાવે છે. આ ઘાટ મહારાષ્ટ્રના પ્રવાસીઓના આકર્ષણોમાંનું એક છે.

અંબોલી ઘાટ ગોવા જવા માટેનો લોકપ્રિય રસ્તો છે.

## દુર્ઘટનાઓ 
૩૧ જુલાઈ ૨૦૧૭ના રોજ, *સેલ્ફી* લેવાનો પ્રયાસ કરતી વખતે અંબોલી ઘાટમાં ૨૦૦૦ ફીટ ઊંડી ખીણમાં પડી જવાથી બે પ્રવાસીઓના મૃત્યુ થયા હતા.  

## સંદર્ભ 
શ્રેણી:મહારાષ્ટ્ર
નિરૃતિ

**નિરૃતિ** અથવા **નિઋતિ** () એક હિંદુ દેવી અથવા દેવ છે, જે મૃત્યુ, ક્ષીણતા અને દુ:ખને વ્યક્ત કરે છે. પ્રારંભિક હિંદુ શાસ્ત્રોમાં નિરૃતિ એ એક એવી દેવી છે જે મૃતકોના પ્રદેશમાં રહે છે. પાછળથી હિંદુ ધર્મમાં તેના પુરુષ સ્વરૂપ **નિરૃત** નો ઉલ્લેખ છે, જેને નૈઋત્ય દિશાના દિક્પાલ (દિશાઓના રક્ષક) છે.

## વ્યુત્પત્તિ 
સંસ્કૃત શબ્દ *નિરૃતિ*નો અર્થ થાય છે 'ક્ષીણતા' અને તે *નિરૃ*માંથી ઉતરી આવ્યો છે. જેનો અર્થ "રૃ-રહિત" થાય 'અવ્યવસ્થાની સ્થિતિ'. *નિરૃતિ* નામનો અર્થ થાય છે "રૃત એટલે કે વ્યવસ્થા કે ધર્મ" ની ગેરહાજરી.

આ શબ્દનો ઉપયોગ વૈદિક ગ્રંથોમાં અસ્તિત્વ વગરના અને સંપૂર્ણ અંધકારના પ્રદેશને દર્શાવવા માટે કરવામાં આવ્યો હતો. આ પ્રદેશ પોતાના જીવન ધર્મમાં નિષ્ફળ ગયેલા લોકોનો ખાઈ જાય છે. આ પ્રદેશમાં કોઈ પ્રકાશ, ભોજન અને બાળકો હોતા નથી. આ ત્રણ વસ્તુને વૈદિક જીવન અને ધાર્મિક વિધિઓમાંથી સૌથી અગત્યના ગણેલ છે.

પાછળથી હિંદુ ગ્રંથોમાં નિરૃતિને દેવી તરીકે ફરીથી પરિકલ્પના કરવામાં આવી હતી. કેટલાક ગ્રંથો અનુસાર, તે અધર્મની પત્ની છે જે જંગલોમાં રહેતા પુરૂષની પ્રકૃતિનું મહત્વનું લક્ષણ છે અને ત્રણ રાક્ષસોની માતા છે - મૃત્યુ, ભય અને મહાભય - જેમને સામૂહિક રીતે નૈઋત તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. અન્ય ગ્રંથો મુજબ તે અધર્મ અને હિંસાની પુત્રી છે; તેણે તેના ભાઈ અરૃત સાથે લગ્ન કર્યા અને નરક અને ભયની માતા બની. કેટલાક ગ્રંથો નિરૃતિને અન્ય અશુભ દેવીઓ જ્યેષ્ઠા અથવા અલક્ષ્મી સાથે સાંકળે છે. આ સંદર્ભમાં તેનો ઉદ્ભવ સમુદ્ર મંથનમાંથી થયો કહેવાય છે.

## દિક્પાલ 
thumb|૧૮૨૦ આસપાસનું નિરૃતનું ચિત્ર જેમાં તેને માનવ પર સવારી કરતો અને સેવકો સાથે દર્શાવવામાં આવ્યો છે.

કેટલાક વિદ્વાનો અને લેખકો અનુસાર, દેવી નિરૃતિ પાછળથી હિંદુ પૌરાણિક કથાઓમાં પુરુષમાં પરિવર્તિત થઈ અને દિક્પાલ નિરૃત બની. નિરૃતિને નૈઋત્ય દિશાના રક્ષક તરીકે ગણવામાં આવે છે. 

નિરૃતને કેટલીકવાર રુદ્રોમાંના એક તરીકે સમાવવામાં આવે છે અને સ્થાનુના પુત્ર તરીકે વર્ણવવામાં આવે છે. વિવિધ શાસ્ત્રોમાં નિરૃતના વિવિધ વર્ણનો જોવા મળે છે. આગમ અનુસાર નિરૃત મોટા શરીર સાથે કાળી ચામડીવાળા છે અને પીળા વસ્ત્રો પહેરે છે. તેનું વાહન માણસ અથવા સિંહ છે. *વિષ્ણુધર્મોત્તર પુરાણ* જણાવે છે કે નિરૃત ખરાબ દેખાતી આંખો, ફાડેલું મોં અને ખુલ્લા દાંત સાથે એક ભયાવહ દેખાવ ધરાવે છે. આ જ ગ્રંથ જણાવે છે કે નિરૃતનું વાહન ગધેડો છે અને તેના હાથમાં દંડ છે. *વિષ્ણુધર્મોત્તર પુરાણ* અનુસાર નિરૃતની ચાર પત્નીઓ છે: દેવી, કૃષ્ણાંગી, કૃષ્ણવંદના અને કૃષ્ણપાશા.

## સંદર્ભ 
## ગ્રંથસૂચિ 
* 
શ્રેણી:હિંદુ દેવતા
પૃથ્વિસિંહ આઝાદ

**પૃથ્વી સિંહ આઝાદ** (18921989) જે ભાવનગર રજવાડામાં  શ્યામરાવ તરીકે જાણીતા હતા એ ભારતીય સ્વતંત્રતા કાર્યકર્તા સમાજવાદી ક્રાંતિકારી અને ગદર પાર્ટી ના સ્થાપક સભ્યોમાંથી એક હતા. સ્વતંત્રતા પહેલાના સમયગાળા દરમિયાન તેમને ઘણી વખત જેલનો સામનો કરવો પડ્યો હતો, જેમાં કાળાપાણીની સજાની એક મુદતનો સમાવેશ પણ થાય છે. ભારત સરકારે તેમને ત્રીજા ક્રમનું સર્વોચ્ચ નાગરિક સન્માન આપ્યું હતું પદ્મ ભૂષણ, 1977માં સમાજમાં તેમના યોગદાન બદલ.

thumb| ભાવનગર ખાતે પૃથ્વીસિંહ આઝાદની પ્રતિમાની તકતી

 

## સંદર્ભ 
## વધુ વાંચન 
* 
* 

## બાહ્ય લિંક્સ 
* ડા Excerpt from the book, *A Revolutionary History of Interwar India*.
* 
શ્રેણી:૧૯૮૯માં મૃત્યુ