open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
નવઘણ કૂવો

**નવઘણ કૂવો** ભારતના ગુજરાત રાજ્યના જુનાગઢમાં આવેલી એક વાવ છે.

## ઇતિહાસ 
નવઘણ કૂવાનું નામ ચુડાસમા રાજા રા' નવઘણ પરથી પડ્યું છે. કૂવા સુધી પહોંચવાના પગથિયા કદાચ તેના શાસનકાળમાં ૧૧મી સદીમાં બાંધવામાં આવ્યા હતા. તેનું બાંધકામ તેના પુત્ર રા' ખેંગારના સમયમાં પૂરું થયું હોવાનું મનાય છે.

## છબીઓ 

ચિત્ર:Navghan Kuvo(well)-1.jpg|વાવનું પ્રવેશદ્વાર
ચિત્ર:Navghan Kuvo1.JPG|બહારનો ભાગ
ચિત્ર:Navghan Kuvo(well)-2.jpg|બહારનો ભાગ
ચિત્ર:Dark Door (54748614).jpeg|પગથિયામાંથી બહારનો ભાગ
ચિત્ર:Navghan Kuvo(well)-3(Bird Home).jpg|પક્ષીઓ માટે પથ્થરમાં બનાવેલું સ્થાન
ચિત્ર:Navghan Kuvo 01.jpg|નવઘણ કૂવા વિશે માહિતી

## સંદર્ભ 
શ્રેણી:રાજ્ય સંરક્ષિત સ્મારક
શ્રેણી:ગુજરાતની વાવો
રાજપૂત રાજવંશો અને રાજ્યોની સૂચિ

મધ્યયુગમાં અને બાદના સામંતી/વસાહતી કાળ દરમિયાન, ભારતીય ઉપખંડના મધ્ય અને ઉત્તરીય પ્રદેશોના મોટા ભાગો વિવિધ રાજપૂત રાજવંશો દ્વારા સંપ્રભુ અથવા રજવાડાઓ તરીકે શાસિત હતા.

## પ્રારંભિક મધ્યયુગીન રાજવંશો
"રાજપૂત" શબ્દનો ઉપયોગ ૧૦મી થી ૧૨મી શતાબ્દીઓ દરમિયાન ગઝનવી અને ઘોરી આક્રમણકારો સામે લડતા ઘણા હિંદુ રાજવંશો માટે એક વિશ્વસનીય નામ તરીકે ઉપયોગમાં લેવાતો હતો. જો કે રાજપૂતોની સ્પષ્ટ ઓળખ આ સમયે અસ્તિત્વમાં નહોતી, આ વંશોને પાછળથી કુશળ રાજપૂત કુળો તરીકે વર્ગીકૃત કરવામાં આવ્યા હતા.

### રાજપૂત વંશો
*વલ્લભીનો મૈત્રક (વાળા) વંશ
* કન્નોજનો પ્રતિહાર વંશ
* શાકંભરી, નાડોલ અને જાલોરનો ચૌહાણ વંશ
* દિલ્હીનો તોમર વંશ
* મારવાડનો રાઠૌડ વંશ
*ગુજરાતનો સોલંકી વંશ
* ગુજરાતનો વાઘેલા વંશ
* ગુજરાતનો ચાવડા વંશ
* માળવાનો પરમાર વંશ
* જુનાગઢ નો ચુડાસમા વંશ
* વારાણસી અને કન્નોજનો ગહડવાલ વંશ
* બુંદેલખડનો ચંદેલ વંશ
* ઓડીસાનો ઓડ વંશ
* મેવાડનો ગુહિલ વંશ
* કચ્છનો જાડેજા વંશ

## રાજપુત રાજ્યો 
]]
, પાકિસ્તાન]]
નો સૌથી મોટો કિલ્લો છે]]

ભારતીય ઉપખંડના રાજપૂત શાસિત રાજ્યોની યાદી

* અમેઠિયા વંશ શાસિત અમેઠિ, રાય બરેલી, બિરસિંહપુર અને શિવગઢ રજવાડાં.
* વાઘેલા વંશ શાસિત રેવા રજવાડું.
* બિસેન વંશ શાસિત પઠાનકોટ અને હિમાચલ પ્રાંત.
* ભાટી વંશ શાસિત જેસલમેર રજવાડું.
* બુંદેલ વંશ શાસિત બુંદેલખંડ પ્રાંત.
* ચંદ વંશ શાસિત કુમાઉ પ્રદેશ.
* રાઠૌડ઼ વંશ શાસિત ઇડર, જોધપુર અને બિકાનેર રજવાડાં.
* સોનગરા ચૌહાણ વંશ શાસિત આંબલિયારા રજવાડું.
* ચંદેલ વંશ શાસિત ગિધૌર રજવાડું.
* ડોગરા વંશ શાસિત જમ્મુ, કશ્મીર અને લદ્દાખ પ્રાંત.
* ચુડાસમા વંશ શાસિત જુનાગઢ રજવાડું.
* દુર્ગ વંશ શાસિત રાજાબજાર અને જૌનપુર રજવાડાં.
* ગંધાવારી વંશ શાસિત મિથીલા પ્રાંત.
* ગોહિલ વંશ શાસિત ભાવનગર, પાલિતાણા, લાઠી, સંતરામપુર અને રાજપિપળા રજવાડાં.
* હાડા વંશ શાસિત બુંદી, કોટા, બરન અને ઝાલાવાડ રજવાડાં.
* જાડેજા વંશ શાસિત કચ્છ, નવાનગર, ધ્રોલ, રાજકોટ, ગોંડલ, મોરબી, ખિરસરા અને વિરપુર રજવાડાં.
* જાદૌન વંશ શાસિત અવગઢ, અલીગઢ, આગ્રા અને કારૌલી રજવાડાં.
* જર્રાલ વંશ શાસિત જમ્મુ પ્રાંત.
* જેઠવા વંશ શાસિત પોરબંદર રજવાડું.
* વાઢેર વંશ શાસિત દ્વારિકા પ્રાંત.
* ઝાલા વંશ શાસિત ધ્રાંગધ્રા, લીંબડી, વઢવાણ, લખતર,વાંકાનેર, ચુડા,  રજવાડા.
* કછવાહા વંશ શાસિત જયપુર, અલવર અને મૈહાર રજવાડાં.
* ખાનજાદા વંશ શાસિત મેવત રજવાડું.
* કટોચ વંશ શાસિત કાંગડા રજવાડું.
* પરિહાર વંશ શાસિત કન્નોજ રજવાડું.
* પવાર વંશ શાસિત દાંતા રજવાડું.
* રઘુ વંશ શાસિત કુનિહાર અને રાજગઢ રજવાડાં.
* રાણા વંશ શાસિત નેપાળ રાષ્ટ્ર.
* સરવૈયા વંશ શાસિત કેશવાલા રજવાડું.
* સેંગર વંશ શાસિત ભારેહ, જાલોન અને દાતિયા રજવાડાં.
* શેખાવત વંશ શાસિત શેખાવતી પ્રાંત.
*સિસોદીયા વંશ શાસિત ઉદયપુર.
* સોઢા વંશ શાસિત ઉમરકોટ રજવાડું.
* ઓડ વંશ શાસિત ઓડીસા  

* તાઓની વંશ શાસિત અંબાલા રજવાડું.
* તોમર વંશ શાસિત શિકર રજવાડું અને ગ્વાલિયર પ્રાંત.
* ઉજ્જૈનિયા વંશ શાસિત ભોજપુર રજવાડું.

શ્રેણી:ભારતના રાજવંશ
પશ્ચિમ કાઠિયાવાડ એજન્સી

**પશ્ચિમ કાઠિયાવાડ એજન્સી** એ બ્રિટીશ ભારતની રાજકીય અજેન્સી હતી, જે પશ્ચિમી કાઠિયાવાડના રજવાડાંઓનું વાઇસરોય સમક્ષ પ્રતનિધીત્વ અને વહિવટોનું સંચાલન કરતી હતી. આ એજન્સી અંતર્ગત સૌરાષ્ટ્રના હાલાર અને સોરઠ પ્રાંતોના રજવાડાંઓનો વહિવટ કરવામાં આવતો હતો. નવાનગર અને જુનાગઢ આ એજન્સી હેઠળના સૌથી મોટા દેશી રાજ્યો હતા.

## એજન્સીના રજવાડાં
પશ્ચિમ કાઠિયાવાડ એજન્સીના વહીવટ અંતર્ગતના રજવાડાંઓ નીચે મુજબ છે :

### સલામી રાજ્યો
### બિન-સલામી રજવાડાં
શ્રેણી:સૌરાષ્ટ્ર
ખ્મેર સામ્રાજ્ય

ખ્મેર સામ્રાજ્ય (ખ્મેર: ចក្រភពភព), દક્ષિણપૂર્વ એશિયામાં એક બૌદ્ધ સામ્રાજ્ય હતું. આ સામ્રાજ્ય ફુનાન અને ચેન્લાના ભૂતપૂર્વ સામ્રાજ્યોમાંથી ઉભરી આવ્યું હતું, આ સત્તાએ પોતાના શ્રેષ્ઠ સમયે દક્ષિણપૂર્વ એશિયાના મોટાભાગના ભુમિ પ્રદેશ અને ચીનના દક્ષિણ ભાગ પર શાસન કર્યું હતું જે છેક ચીનના ઉત્તરિય યુનાન પ્રાંત સુધી વિસ્તરતું હતું. પશ્ચિમ તરફ આ સામ્રાજ્ય મ્યાનમાર સુધી વિસ્તરેલું હતું.

ખ્મેર સામ્રાજ્યનો સર્વશ્રેષ્ઠ વારસો અંગકોર છે, જે હાલના કમ્બોડિયામાં આવેલ છે, આ શહેર સામ્રાજ્યનું એક સમયનું રાજધાનીનું સ્થળ હતું. અંગકોર વાટ અને બેયોન જેવા અંગકોરના ભવ્ય સ્મારકો ખ્મેર સામ્રાજ્યની શક્તિ અને સંપત્તિ, પ્રભાવશાળી કલા અને સંસ્કૃતિ, સ્થાપત્ય કલા, સૌંદર્ય શાસ્ત્ર સિદ્ધિઓ અને સમયની સાથે રક્ષણ આપતી વિવિધ તકનીકોની સાક્ષી આપે છે. સેટેલાઇટ ઇમેજિંગ દ્વારા જાણવા મળ્યું છે કે  ૧૧મી થી ૧૩મી શતાબ્દીઓ દરમિયાન પોતાના શિખર સમયે અંગકોર, પૂર્વ-ઔદ્યોગિકયુગનું વિશ્વનું સૌથી મોટું શહેર હતું.

ખ્મેર સામ્રાજ્યના યુગની શરૂઆત સતાવાર રીતે વર્ષ ઇ.સ.૮૦૨માં થઇ હતી, જ્યારે રાજા જયવર્મન દ્વિતીયે પોતાને ફ્નોમ કુલેનનો ચક્રવર્તી (રાજાઓનો રાજા) જાહેર કર્યો હતો. ૧૫મી સદીમાં આંગકોરના પતન સાથે ખ્મેર સામ્રાજ્ય પણ સમાપ્ત થયું.

## ઇતિહાસલેખન
કંબોજદેશના ઐતિહાસિક સામ્રાજ્યના કેન્દ્રિય વિસ્તાર તરીકેનો અંગકોરનો ૯મી થી ૧૩મી સદીઓનો ઇતિહાસ ખ્મેર સામ્રાજ્યનો ઇતિહાસ પણ છે. 

કંબોજ અને આંગકોર પ્રદેશમાંથી મળેલાં શિલાલેખો સિવાય ખ્મેર સામ્રાજ્ય વિશે અન્ય કોઈ લેખિત માહિતી-અભિલેખો ઉપલબ્ધ નથી. તેથી, ઐતિહાસિક ખ્મેર સંસ્કૃતિનું વર્તમાન જ્ઞાન મુખ્યત્વે તે શિલાલેખો પરથી જ લેવામાં આવ્યું છે. આ સિવાય પુરાતત્વીય ખોદકામ, પુનર્નિર્માણ અને તપાસ પરથી કેટલીક માહિતી પ્રાપ્ત થઇ છે. આ સિવાય ખ્મેર રાજાઓએ બંધાવેલા મંદિરોની દિવાલો પરના અભિલેખો, જે રાજાઓના રાજકીય અને ધાર્મિક કાર્યો પર અહેવાલ આપે છે. લશ્કરી મંચના ચિત્રો, મહેલમાં જીવન, બજારના દ્રશ્યો, અને વસ્તીના દૈનિક જીવનની માહિતી મંદિરની દિવાલો પરથી મળે છે. ભારતીય અને ચીની રાજદ્વારીઓ, વેપારીઓ અને મુસાફરોની અહેવાલો પરથી ખ્મેરો વિશે માહિતી પ્રાપ્ત થાય છે.

## ઇતિહાસ
ખ્મેર સામ્રાજ્યની સ્થાપના જયવર્મન દ્વિતીય નામના રાજાએ કરી હતી. સ્દોક કોક થોમના અભિલેખ અનુસાર જયવર્મનની રાજધાની 'ઇન્દ્રપુરમ્' હતી, જે વર્તમાનના કોમપોંગ ચામ નજીક સ્થીત હતી. ત્યારબાદ, ચેન્લા રાજ્યમાં જઇ ત્યાં પોતાનો પ્રભાવ વધાર્યો અને "કંબોજ" તરીકે ઓળખાતા એ રાજ્યનો પોતાને રાજા જાહેર કર્યો અને પોતાની રાજધાની મહેન્દ્રપર્વત પાસે ખસેડી. જયવર્મનને કંબોડીયામાં અંગકોર યુગનો પાયો નાખનાર રાજા તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
ઉમરકોટ

ઉમરકોટ (ઉર્દૂ: عمركوٹ), અગાઉ અમરકોટ તરીકે ઓળખાતું આ શહેર પાકિસ્તાનના સિંધ પ્રાંતના ઉમરકોટ જિલ્લામાં આવેલુ છે.  આ શહેર મુઘલ બાદશાહ અકબરનું જન્મ સ્થળ હતું. આ શહેર સોઢા રાજપૂત વંશનું પુર્વ રજવાડું હતું.

આ શહેરની મુખ્ય સ્થાનિક ભાષા ધાતકી છે, જે ઇન્ડો-યુરોપિયન ભાષા પરિવારની ઇન્ડો-આર્યન શાખાની રાજસ્થાની ભાષાઓમાંની એક છે. તે મારવાડી બોલી સાથે સૌથી વધુ સંબંધિત છે, જો કે અહીંના લોકો સિંધી, ઉર્દૂ અને પંજાબી ભાષા પણ સમજી શકે છે.

## વ્યુત્પત્તિશાસ્ત્ર 
આ શહેરનું 'અમરકોટ' એવું નામકરણ તેના હિંદુ સ્થાપક મહારાજા અમર સિંહ દ્વારા કરવામાં આવ્યું હતું, જેમણે અમરકોટના કિલ્લાનું નિર્માણ પણ કરાવ્યુ હતું. આ શહેરના નામનું પાછળથી *ઉમર મરાવી*ની વાર્તાના *ઉમર* નામ પર મુસ્લિમીકરણ કરવામાં આવ્યું હતું, જેનો ઉલ્લેખ *શાહ-જો-રિસોલો*માં પણ જોવા મળે છે, તે સિંધની એક લોકપ્રિય દુ:ખદ પ્રણયકથા છે.

## ઇતિહાસ 
અમરકોટ પ્રાંત મધ્યયુગીન સમયથી ભારતની સ્વતંત્રતા સુધી રાજપુતોના સોઢા વંશ દ્વારા શાસિત હતો. મુઘલ સામ્રાજ્ય અને બ્રિટીશ રાજ દરમિયાન આ શહેર મહત્વનું સ્થાન હતું. મુઘલ સમ્રાટ અકબરનો જન્મ ઓક્ટોબર ૧૪ ૧૫૪૨ના રોજ અમરકોટના કિલ્લામાં થયો હતો, કારણ કે તેના પિતા હુમાયુ પોતાના જ મુઘલ દુશ્મન શેહ શાહ સુરીના હાથમાંથી ભાગી ગયા હતા, જ્યાં અમરકોટના સોઢા વંશના શાસક રાણા પ્રસાદે તેને આશ્રય આપ્યો હતો.

*ઉમર મરાવી* વાર્તાની મરાવીને અહીં અમરકોટ કિલ્લામાં જ રાખવામાં આવી હતી. અહીંના શાસક રાણા રતન સિંહને સિંધીઓના હક માટે ઉભા રહેવા બદલ બ્રિટીશરોએ આ જ કિલ્લામાં ફાંસી આપી હતી. અહીં પાકિસ્તાન સરકાર દ્વારા હિંદુઓની સતામણી, ધાર્મિક અસહિષ્ણુતા ફેલાવવી અને આ કિલ્લાના હિંદુ વારસાનું મુસ્લિમીકરણ કરવાના કાર્યો કરાયા છે.

પાકિસ્તાનના સંઘીય મંત્રી રાણા ચંદ્ર સિંહ, સોઢા રાજપુત કુળના વડા અને ઉમરકોટના જાગીરદાર તેમજ *પાકિસ્તાન પીપલ્સ પાર્ટી* (પીપીપી) ના સ્થાપક સભ્યો પૈકીના એક હતા. તેઓ ઉરમકોટ સંસદીય ક્ષેત્રની બેઠક પરથી સંસદ માટે સાત વખત ચૂંટાયા હતા. વર્ષ ૧૯૭૭ થી ૧૯૯૯ સુધી તેઓ પીપીપીના સભ્ય હતા, ત્યારબાદ ૧૯૯૯માં તેમણે *પાકિસ્તાન હિન્દુ પાર્ટી* (પીએચપી) ની સ્થાપના કરી હતી. હાલમાં, તેમના રાજકારણી પુત્ર રાણા હમીર સિંહ થારપાકર, ઉમરકોટ અને મીઠીના ૨૬માં રાણા છે. 

## રસના મુદ્દાઓ 
ના જન્મસ્થાનનું સ્મારક]]
ઉમરકોટ શહેર કરાચી અને હૈદરાબાદ જેવા અન્ય મોટા શહેરો સાથે સારી રીતે જોડાયેલું છે. ઉમરકોટમાં ઐતિહાસિક મહત્વની ઘણી જગ્યાઓ આવેલી છે જેમ કે અકબરના જન્મનું સ્મૃતિસ્થળ. અહીં કેટલાક પ્રાચીન મંદિરો, શિવ મંદિર, ઉમરકોટ કિલ્લો, તેમજ કાલિ માતા મંદિર, જૂના અમરકોટમાં કૃષ્ણ મંદિર અને રાંચો લાઇનમાં મનહાર મંદિર અને કથવારી મંદિર આવેલાં છે.

## લોકગાથા 
આ શહેર સાથે *ઉમર મરાવી*ની એક સુપ્રસિદ્ધ સિંધી લોકકથા જોડાયેલી છે. આ કથા મુજબ મરાવી એક થારી યુવતી હતી, તે ખુબ જ સુંદર હતી. મરાવીનું ઉમરકોટના રાજા ઉમરે અપહરણ કર્યુ હતુ, કારણ કે ઉમર તેની સુંદરતાથી મોહાઇ જઇને તેણી સાથે લગ્ન કરવા માંગતો હતો. મરાવીના ઇનકાર પર તેણીને ઉમરકોટના ઐતિહાસિક કિલ્લામાં ઘણા વર્ષો સુધી કેદ કરી રાખવમાં આવી હતી. મરાવીની હિંમતને અને સહનશીલતાને કારણે સિંધી લોક સંસ્કૃતિમાં, તેણીને વિરતા અને પ્રેમની પ્રતીક માનવામાં આવે છે.

શ્રેણી:પાકિસ્તાન
વ્યક્તિત્વ માપન

**વ્યક્તિત્વ માપન** એટલે જે-તે વ્યક્તિમાં રહેલ જુદા જુદા વ્યક્તિત્વગુણોનું મૂલ્યાંકન કરવું. વ્યક્તિત્વ માપનનાં તમામ સાધનોમાં કે પદ્ધતિઓમાં વ્યક્તિને એક એવી પ્રમાણિત પરિસ્થિતિમાં મૂકવામાં આવે છે કે જેમાં તે વ્યક્તિની કંઈક પ્રતિક્રિયાઓ ઊપજે છે. આ પ્રતિક્રિયાઓ જે તે વ્યક્તિના વ્યક્તિત્વને પ્રગટ કરે છે એમ માનવામાં આવે છે અને આ પ્રતિક્રિયાઓને આધારે જ તે વ્યક્તિના વ્યક્તિત્વનું મૂલ્યાંકન કરવામાં આવે છે.

વ્યક્તિના વ્યક્તિત્વનું માપન કયા હેતુસર કરવામાં આવે છે તે અનુસાર સંબંધિત વ્યક્તિત્વગુણ વિશેનું માપનસાધન પસંદ કરવામાં આવે છે. સામાન્યપણે વ્યક્તિને શૈક્ષણિક, વ્યાવસાયિક માર્ગદર્શનની જરૂર હોય, કર્મચારીઓની વ્યવસાય-નોકરી માટે પસંદગી કરવાની હોય, માનસિક સમસ્યાઓ માટે સલાહ આપવાની હોય, માનસોપચાર કરવાનો હોય કે વ્યક્તિત્વનો સૈદ્ધાંતિક અભ્યાસ કરવાનો હોય ત્યારે વ્યક્તિત્વગુણોના માપનની જરૂરિયાત ઊભી થાય છે અને તે માટે મનોવિજ્ઞાનીઓ તેને અનુરૂપ માપન-સાધનોનો ઉપયોગ કરે છે.

### આત્મનિવેદન
#તમને અંધારામાં બીક લાગે છે ? હા/ના.
#તમારું માથું વારંવાર દુખે છે ? હા/ના

અથવા

#તમને શરદી થાય છે ?
ઘણી વાર/કેટલીક વાર/કોઈક વાર/ભાગ્યે જ/કદી નહિ.
#તમને એમ લાગે છે કે તમારાં માબાપ તમને સમજતાં નથી ?
ઘણી વાર/કેટલીક વાર/કોઈક વાર/ભાગ્યે જ/કદી નહિ.
#તમને વિજાતીય વ્યક્તિઓ પ્રત્યે આકર્ષણ થાય છે ?
ઘણી વાર/કેટલીક વાર/કોઈક વાર/ભાગ્યે જ/કદી નહિ.

આવાં ચેક-લિસ્ટ તથા પ્રશ્નાવલિઓના ઉત્તર વ્યક્તિએ પોતે આપવાના હોવાથી તેમાં વ્યક્તિ પોતે વધુ સારો દેખાવા સમાજમાન્ય પ્રત્યાચારો તરફ ઢળે છે અને તેથી તે આત્મલક્ષી બને છે.

### નિરીક્ષણની રીતો
આ પ્રકારની રીતોમાં વ્યક્તિ અમુક પરિસ્થિતિમાં મુકાય ત્યારે કેવું વર્તન કરે છે તેનું અન્ય કોઈ વ્યક્તિ દ્વારા નિરીક્ષણ કરવામાં આવે છે. જેમ કે, વ્યક્તિ અભ્યાસ કરતી હોય ત્યારે તેના શિક્ષકો કે અધ્યાપકો અને તે વ્યવસાયમાં હોય ત્યારે તેના ઉપરી અધિકારી તેના વર્તનનું મૂલ્યાંકન કરે છે. આ પદ્ધતી વસ્તુલક્ષી (objective) હોવા છતાં તેમાં મૂલ્યાંકન કરનાર વ્યક્તિના ગમા-અણગમાની અસર આવી જાય છે. કેટલીક વાર ખાસ પ્રકારની પરિસ્થિતિમાં મૂકી તેના વર્તનનું નિરીક્ષણ કરવામાં આવે છે; દાખલા તરીકે પ્રામાણિકપણું શોધવા વ્યક્તિના માર્ગમાં દસ રૂપિયા કે સો રૂપિયાની નોટ ફેંકવામાં આવે છે, અને વ્યક્તિ ત્યાંથી પસાર થતાં શું કરે છે તેનું નિરીક્ષણ કરી મૂલ્યાંકન કરવામાં આવે છે.

## સંદર્ભો
શ્રેણી:મનોવિજ્ઞાન
વ્યક્તિત્વ

**વ્યક્તિત્વ** એટલે જે-તે વ્યક્તિની વર્તનશૈલી, તેની બૌદ્ધિક શક્તિઓ, અભિયોગ્યતાઓ, વિચારો, ટેવો, આવેગો, મનોવલણો અને બીજાં એવાં વિશિષ્ટ પાસાંઓના ગત્યાત્મક સંગઠનથી ઊપજેલું સુગ્રથિત સ્વરૂપ. સામાન્યરીતે એક વ્યક્તિની બીજી વ્યક્તિ ઉપર જે છાપ પડે છે તેના 'સામાજિક ઉદીપનના મૂલ્ય'ને પણ વ્યક્તિત્વ કહેવામાં આવે છે. વ્યક્તિત્વ એ અનેક પાસાંઓના સંગઠનથી ઊપજેલી અજોડ અને જટિલ સંરચના છે. વ્યક્તિત્વ એ વ્યક્તિનું વાતાવરણ સાથેનું સુસંગત વૈયક્તિક અનુકૂલન છે.

વ્યક્તિત્વના અભ્યાસમાં વ્યક્તિ 'શું છે', 'તે કોણ છે', 'કેવી છે', 'કેવી રીતે છે', 'શાથી તે આવી છે' વગેરે બાબતોનો સમાવેશ થાય છે.

## વ્યાખ્યા
વ્યક્તિત્વ માટેનો અંગ્રેજી શબ્દ 'Personality' છે, જે ગ્રીક શબ્દ 'Persona' પરથી ઊતરી આવ્યો છે. 'Persona' એટલે 'બુરખો' અથવા 'ચહેરા ઉપર પહેરવાનું મહોરું'. એ સમયના ગ્રીકમાં નાટકના અદાકારો તેમણે ભજવવાના પાત્રને અનુરૂપ મહોરું પહેરતા; જેથી પ્રેક્ષકો મહોરાના દેખાવ ઉપરથી કોણ 'નાયક' છે અને કોણ 'ખલનાયક' છે તે ઓળખી શકતા. આ ઉપરથી વ્યક્તિત્વ એટલે 'માણસનો બાહ્ય દેખાવ' એવો અર્થ પ્રચલિત થયો.

સામાન્યરીતે એક વ્યક્તિની બીજી વ્યક્તિ ઉપર જે છાપ પડે છે તેના 'સામાજિક ઉદીપનના મૂલ્ય'ને વ્યક્તિત્વ કહે છે; જેમ કે, જે વ્યક્તિ પોતાનાં વાણી, વર્તન, દેખાવ, પહેરવેશ ઉપરથી અન્ય માણસોને પ્રભાવિત કરે કે આંજી નાખે તેને પ્રભાવશાળી 'વ્યક્તિત્વ' છે એમ કહેવામાં આવે છે. મનોવૈજ્ઞાનિક દ્રષ્ટિએ વ્યક્તિનું વ્યક્તિત્વ એટલે તેની વર્તનશૈલી, તેની બૌદ્ધિક શક્તિઓ, અભિયોગ્યતાઓ, વિચારો, ટેવો, આવેગો, મનોવલણો અને બીજાં એવાં વિશિષ્ટ પાસાંઓના ગત્યાત્મક સંગઠનથી ઊપજેલું સુગ્રથિત સ્વરૂપ.

## સંદર્ભો
શ્રેણી:મનોવિજ્ઞાન
રૉર્શોક કસોટી

**રૉર્શોક કસોટી** () અથવા **રૉર્શોકની શાહીના ડાઘાની કસોટી** એ વ્યક્તિત્વના માપન માટેની એક મનોવૈજ્ઞાનિક કસોટી છે, જે હરમાન રૉર્શોક દ્વારા વિકસાવવામાં આવી હતી. વ્યક્તિત્વ-માપનની આ પ્રયુક્તિ પ્રક્ષેપણ (projective techniques) પ્રકારની પ્રયુક્તિ છે.

## પદ્ધતિ 
રૉર્શોકની કસોટીમાં શાહીના ડાઘાની દસ આકૃતિઓ દશ કાર્ડ દ્વારા વ્યક્તિને બતાવી તેને કાર્ડના કોઈક ભાગમાં કે આખા ડાઘામાં શું દેખાય છે તે પૂછવામાં આવે છે. જે દેખાતું હોય તે તથા તે ક્યાં દેખાય છે તે પરથી વ્યક્તિના મનમાં શું ચાલી રહ્યું છે તે નક્કી કરવામાં આવે છે. આ કાર્ડોમાંથી કેટલાકમાં લાલ તથા બીજા રંગો પણ હોય છે. તેથી માનસિક અસમતુલાવાળી વ્યક્તિને લાલ રંગ અગ્નિ કે જ્યોત જેવો લાગે છે. કાર્ડને વિવિધ દિશામાં ફેરવવાની છૂટ હોય છે.

અહીં કાર્ડમાંનાં ચિત્રો માત્ર શાહીના ડાઘા જ હોવા છતા વિવિધ વ્યક્તિઓને તેમાં મનુષ્ય, પક્ષી કે પ્રાણીઓ કે તેમનાં હલનચલન, વાદળો, પરમાણુ-વિસ્ફોટ વગેરે દેખાય છે.

### કાર્ડ 

ચિત્ર:Rorschach blot 01.jpg| ૧ 
ચિત્ર:Rorschach blot 02.jpg| ૨ 
ચિત્ર:Rorschach blot 03.jpg| ૩ 
ચિત્ર:Rorschach blot 04.jpg| ૪ 
ચિત્ર:Rorschach blot 05.jpg| ૫ 
ચિત્ર:Rorschach blot 06.jpg| ૬ 
ચિત્ર:Rorschach blot 07.jpg| ૭ 
ચિત્ર:Rorschach blot 08.jpg| ૮ 
ચિત્ર:Rorschach blot 09.jpg| ૯ 
ચિત્ર:Rorschach blot 10.jpg| ૧૦ 

## મર્યાદાઓ 
આવી પ્રક્ષેપણ-પ્રયુક્તિઓની મોટી ખામી એ છે કે સામાન્ય વ્યક્તિ પણ ઘણીવાર એવા પ્રત્યાચારો આપે છે, જેનું અર્થઘટન એની માનસિક ગરબડ તરીકે કરવામાં આવે છે. ઘણીવાર શાહીના ડાઘામાંના કોઈક ભાગને વ્યક્તિ હાથીની સૂંઢ કહે છે અને તે પરથી યૌનવૃત્તિનું નિદાન કરવામાં આવે છે. પણ ભારતમાં હાથી ઘણીવાર જોવા મળે છે અને સૂંઢવાળા હાથીના માથાવાળા ગણપતિને હિંદુઓ દેવ માનતા હોવાથી કદાચ તે સૂંઢ દેખાયાનો ઉત્તર કોઈ વ્યક્તિ આપે છે. વળી, આવી પ્રક્ષેપણ-પ્રયુક્તિનું અર્થઘટન કરવા પરીક્ષકને લાંબો અનુભવ તથા વ્યક્તિત્વના મનોવિજ્ઞાનનું વિશિષ્ટ જ્ઞાન જરૂરી છે. તેથી ઘણીવાર ઓછા અનુભવ વાળા પરીક્ષકો ખોટા નિદાન કરતા હોય છે.

## સંદર્ભો
## બાહ્ય કડીઓ
* 

શ્રેણી:મનોવિજ્ઞાન
રાણા વંશ

**રાણા રાજવંશ** (નેપાળી: राणा वंश), ભારતીય ઉપખંડનો એક રાજપૂત વંશ છે. આ રાજવંશે વર્ષ ૧૮૪૬ થી ૧૯૫૧ સુધી નેપાળ પર શાસન કર્યું હતું, રાણા વંશ ગુરખા રાજ્યના ઉમરાવ કુંવર પરિવારથી ઉતરી આવ્યો હતો. ૧૯મી સદીની શરૂઆતથી થાપા રાજવંશ સાથેના વૈવાહિક સંબંધોને કારણે, રાણાઓ દરબાર રાજકારણમાં પ્રવેશ્યા હતા. વર્ષ ૧૮૪૬માં જંગ બહાદુર રાણાએ નેપાળમાં રાણા રાજની સ્થાપના કરી હતી.

## વંશાવળી
ક્રોનિકલર ડેનિયલ રાઈટએ જંગ બહાદુર કુવર રાણાની વંશાવળી પ્રકાશિત કરી છે. આ વંશાવળી તટ્ટા રાણા સાથે ચિત્તોડગઢના રાજા તરીકે શરૂ થાય છે. તેમના ભત્રીજા ફખ્ત સિંહ રાણાને રામ સિંહ રાણા નામનો પુત્ર હતો, જે ચિત્તોડ઼ના ઘેરા પછી ટેકરી પર આવ્યો હતો. દસ અથવા બાર મહિના માટે ટેકરી રાજા દ્વારા તેમને રોજગારી આપવામાં આવી હતી, જેઓ તેમના દેશમાં રામ સિંહને જાળવી રાખવા માંગતા હતા. પર્વત રાજાએ બાગલે ક્ષેત્રીના બીનાટીના રાજાની પુત્રી માટે પૂછ્યું અને તેણીને રામ સિંહ સાથે લગ્ન કર્યા. તેમને ૧૦-૧૨ વર્ષથી છ પુત્રો હતા, તેમાંના એકને કુંવર ખડક શીર્ષક દ્વારા સતન કોના રાજા સામે યુદ્ધમાં દર્શાવવામાં આવતી બહાદુરી માટે માન્યતા મળી હતી. આ શીર્ષક તેમના વંશજો દ્વારા વપરાય છે. રામ સિંહ અચાનક તેમના નાના ભાઈને મળ્યા હતા, જેમણે તેમને એકવાર ચિત્તોડ઼ પાછા ફરવા વિનંતી કરી હતી અને રામ સિંહ ત્યાં જ મૃત્યુ પામ્યા હતા. પર્વત રાજાએ રામ સિંહના પુત્ર રાત કુંવરને એક ઉમદા સરદાર અને સૈન્યના કમાન્ડર બનાવ્યા.  રાત કુનવરના પુત્ર અહિરામ કુંવરને કાસ્કીના રાજા દ્વારા આમંત્રણ આપવામાં આવ્યું હતું અને ધૂગે સાઘુ ગામની બિર્ટા અથવા જાગીર સાથે ઉમરાવ બન્યો હતો. કાસ્કીના રાજાએ અહિરામાની પુત્રીને હાથ પૂછ્યું, જે માત્ર કલાસ પૂજા દ્વારા એક મહાન સૌંદર્ય હતું જેનાથી અહિરામે કાયદેસર લગ્ન દ્વારા જ તેની દીકરીને આપવાનું કહ્યું. રાજાએ તેમની સૈનિકો લાવ્યા અને બળપૂર્વક ગામ લઈ જવાનો પ્રયાસ કર્યો. પરાજલી થાપા જાતિના ગ્રામજનોએ અહિરામને ટેકો આપ્યો હતો અને યુદ્ધ શરૂ થયું હતું. તે જ દિવસે, અહીરામાએ તેના તાત્કાલિક પરિવારને બે પુત્રો સહિત નામ આપ્યું; રામ કૃષ્ણ કુવર અને જયા કૃષ્ણ કુવર, ગોરખાના રાજા, પૃથ્વી નારાયણ શાહ જ્યાં કુંવર-ખોલાની જમીન તેમને *બર્ટા* તરીકે આપવામાં આવી હતી.

રાણા રાજવંશ; પ્રભાકર, ગૌતમ અને પશુપતિ શમશેર જાંગ બહાદુર રાણા, મેવાડ઼ના ગુહિલ રાજા રાવલ રતનસિંહના નાના ભાઇ, કુવર કુંભકારન સિંહ ના વંશજો હોવાનો નેપાળના રાણાઓ દાવા કરતા હતા. વર્ષ ૧૩૦૩માં ચિત્તોડગઢના ઘેરા દરમિયાન, કુંભકરણ સિંહના વંશજો ઉત્તરમાં હિમાલય તરફ મેવાડ઼ છોડી ગયા હતા.

શ્રેણી:ભારતના રાજવંશ
ધ ગુડ રોડ

**ધ ગુડ રોડ** એ વર્ષ ૨૦૧૩ની ગ્યાન કોર્રિઆ દ્વારા લિખિત અને દિગ્દર્શિત ભારતીય ડ્રામા ફિલ્મ છે. તેને ૮૬મા એકેડેમી એવોર્ડ્સમાં બેસ્ટ ફોરેન લેંગ્વેજ ફિલ્મની શ્રેણી માટેના ભારતીય દાવેદાર તરીકે પસંદ કરવામાં આવી હતી, પરંતુ તેને નામાંકન પ્રાપ્ત થયું નહોતું. ભારતના ૬૦મા રાષ્ટ્રીય ફિલ્મ પુરસ્કારમાં આ ફિલ્મને **બેસ્ટ ગુજરાતી ફિલ્મ**નો પુરસ્કાર મળ્યો હતો. આ ફિલ્મ કચ્છની ગ્રામીણ ભૂમિમાં એક ધોરીમાર્ગ પર એકબીજા સાથે જોડાયેલી કેટલીક વાર્તાઓ રજૂ કરે છે. આ ફિલ્મ ઓસ્કારમાં ભારતનું પ્રતિનિધિત્વ કરવા માટે પસંદ કરવામાં આવેલી પહેલી ગુજરાતી ફિલ્મ છે.

## અભિનેતાવૃંદ
* શામજી ધના કેરાસિયા, પપ્પુ તરીકે.
* સોનાલી કુલકર્ણી, કિરણ તરીકે.
* અજય ગેહિ, ડેવિડ તરીકે.
* કેવલ કાતરોડિયા, આદિત્ય તરીકે.
* પુનમ કેસર સિંઘ, પુનમ તરીકે.
* પ્રિયાંક ઉપાધ્યાય, શૌકત તરીકે.

## પુરસ્કારો
૬૦માં રાષ્ટ્રીય ચલચિત્ર પુરસ્કારમાં "આંતરિક ભારતના અનંત અને નબળા ધોરીમાર્ગો અને તેના છુપાયેલા સ્વાદને રજૂ કરવા માટે" આ ચલચિત્રને શ્રેષ્ઠ ગુજરાતી ચલચિત્રનો પુરસ્કાર મળ્યો હતો. ઓક્ટોબર ૨૦૧૩માં ભારતીય ફિલ્મ ફેસ્ટિવલ, હ્યુસ્ટનમાં આ ચલચિત્રએ શ્રેષ્ઠ ફીચર ફિલ્મ જ્યુરી પુરસ્કાર જીત્યો હતો.

### ઓસ્કાર પસંદગી 
આ ફિલ્મને ૨૦ ફિલ્મોમાંથી પસંદ કરવામાં આવી હતી જે પ્રારંભમાં ફિલ્મ ફેડરેશન ઓફ ઇન્ડિયાને ઓસ્કર માટે વિચારણા માટે રજૂ કરવામાં આવી હતી. રિતેશ બત્રાની ફિલ્મ ધ લંચબોક્સને ભારતની ઓસ્કાર પસંદગી માટે લગભગ નિર્ધારિત માનવામાં આવતી હતી, જેમાં ઘણા વિવેચકો સર્વસંમતિથી પ્રશંસા કરતા હતા અને પ્રતિનિધિ ફિલ્મ તરીકે મત આપવાનું પસંદ કરતા હતા. સેલિબ્રિટી ડિરેક્ટર કરણ જોહરે પણ ફિલ્મ પાછળ પોતાનો ટેકો આપ્યો હતો કે "બધા પ્રકારના પ્રેક્ષકો તેની સાથે જોડાઈ શકે છે અને હજુ સુધી પ્રેમની વાર્તાના પરિમાણોમાં તે સંપૂર્ણપણે અસામાન્ય છે. તમે વિશ્વના આગેવાનો અને અસામાન્ય પાસાં માટેના બધા પ્રેમને અનુભવો છો. તે મળ્યું નથી."

જો કે, પસંદગી સમિતિએ ૧૭ સપ્ટેમ્બર, ૨૦૧૩ના રોજ સર્વસંમતિથી નિર્ણય લીધો કે 'ધ ગુડ રોડ' ભારતનું પ્રતિનિધિત્વ કરવા માટે પસંદ કરવામાં આવેલી ફિલ્મ છે. સમિતિના અધ્યક્ષ એવોર્ડ વિજેતા ફિલ્મ નિર્માતા ગૌતમ ઘોસ હતા, જેમણે કહ્યું હતું કે, "આ એક નવી ફિલ્મ છે, પરંતુ ધ ગુડ રોડ આશ્ચર્યજનક છે કારણ કે તે અજ્ઞાત છોકરાની વાર્તા દ્વારા ખોવાઇ ગયેલી છોકરીની વાર્તા રજૂ કરે છે અને જ્યારે તેનો પરિવાર કચ્છની સફર પર છે."

ગુજરાતના તત્કાલિન મુખ્યમંત્રી નરેન્દ્ર મોદીએ આ વિશે ટ્વિટ કર્યું હતું કે તેમને ગર્વ છે કે ઓસ્કાર માટે પહેલી વખત ગુજરાતી ફિલ્મ પસંદ કરવામાં આવી છે.

## બાહ્ય કડીઓ
* અધિકૃત વેબસાઇટ
* 

શ્રેણી:ગુજરાતી ચલચિત્ર
સિક્કિમના મુખ્યમંત્રીઓની સૂચિ

પુર્વોત્તર ભારતના રાજ્ય સિક્કિમના મુખ્યમંત્રી રાજ્યના વાસ્તવિક વડા છે જ્યારે ભારતિય બંધારણ અનુસાર સિક્કિમના રાજ્યપાલ રાજ્યના કાયદેસર વડા છે. સિક્કિમ વિધાનસભા ચુંટણીમાં બહુમત પ્રાપ્ત કરનાર પક્ષ રાજ્યના મુખ્યમંત્રીની પસંદગી કરે છે.

વર્ષ ૧૯૭૫ના ભારત સંઘ સાથેના જોડાણ બાદ અત્યાર સુધી સિક્કિમમાં પાંચ મુખ્યમંત્રીઓ રહ્યા છે. ભારતીય રાષ્ટ્રીય કોંગ્રેસના કાઝિ લ્હેન્દુપ દોરજી સિક્કિમના પ્રથમ મુખ્યમંત્રી હતા. સિક્કિમ ડેમોક્રેટિક ફ્રંટના પવન કુમાર ચામલિંગ ભારતના સૌથી વધુ સમય માટે પદ પર રહેનારા મુખ્યમંત્રી હતા. ૧૯૯૪થી ૨૦૧૯ સુધી તેઓ સિક્કિમના મુખ્યમંત્રી રહ્યા હતા.

## સિક્કિમના મુખ્યમંત્રી
અહીં સિક્કિમના મુખ્યમંત્રીઓની સૂચિ આપવામાં આવી છે.

| ૨૭ મે ૨૦૧૯
| હાલમાં
| સિક્કિમ ક્રાંતિકારી મોર્ચા
| 
|  
|}

## સંદર્ભ 
શ્રેણી:સિક્કિમ
દિપેશ્વરી ધામ, ઊંટરડા

thumb|દિપેશ્વરી ધામ, આગળનો ભાગ
thumb|દિપેશ્વરી ધામનું પ્રવેશદ્વાર
thumb|માતાજીના ૨૦૧૨ ના પાટોત્સવની તૈયારી કરતા ગામના લોકો
શ્રી દિપેશ્વરી માતાજીનું મંદિર ઉત્તર ગુજરાતના અરવલ્લી જિલ્લાના બાયડ તાલુકાના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા જૂના ઊંટરડા ગામે આવેલું છે, જે **દિપેશ્વરી માતાજી ધામ** તરીકે ઓળખાય છે.

આ મંદિર જૂના ઊંટરડા ગામમાં માઝુમ નદીના કિનારે આવેલું છે. દર રવિવારે શ્રદ્ધાળુઓની અહીં માતાજીના દશનાર્થે આવે છે. મંદિરે દર પૂનમે મેળો ભરાય છે અને આશરે એક લાખથી પણ વધારે લોકો માતાજીના દર્શનનો લાભ લે છે.

અહિયાં દર રવિવારે અને પૂનમના દિવસે મંદિરે આવતા તમામ લોકો માટે વિનામૂલ્યે ભોજનશાળા પણ ચલાવવામાં આવે છે. દૂરથી આવેલા શ્રાધ્ધાળુઓને રહેવા માટે ધર્મશાળા પણ છે. ખાસ કરીને આખા ચૈત્ર મહિનામાં આ મંદિરે માતાજીના દર્શનનું ખુબ જ મહત્વ માનવામાં આવે છે.

વૈશાખ સુદ છઠ એ માતાજીના પ્રાગટ્યની તિથી હોવાથી અહિયાં દર વર્ષે વૈશાખ સુદ છઠ ના દિવસે ખુબ જ વિશાળ પાટોત્સવનું પણ આયોજન કરવામાં આવે છે.

## સંદર્ભ 
## બાહ્ય કડીઓ 
* દિપેશ્વરી ધામની વેબસાઇટ 

શ્રેણી:ધાર્મિક સ્થળો
ક્યુરાસૌ

**ક્યુરાસૌ** એ દક્ષીણ કેરેબિયન સાગરમાં આવેલો એક ટાપુ રાષ્ટ્ર છે.

શ્રેણી:ટાપુ
વી. એસ. નાયપોલ

**વી. એસ. નાયપોલ** (૧૭ ઑગસ્ટ ૧૯૩૨ – ૧૧ ઑગસ્ટ ૨૦૧૮), મૂળનામ **વિદ્યાધર સૂરજપ્રસાદ નાયપોલ**, આધુનિક યુગના ખ્યાતનામ અંગ્રેજી સાહિત્યકાર હતા. તેમને  નુતન અંગ્રેજી છંદના ગુરુ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. ઇ.સ. ૨૦૦૮માં 'ધી ટાઇમ્સ'માં પ્રકાશિત બ્રિટિશના ૫૦ મહાન સાહિત્યકારોની સૂચિમાં નાયપોલને ૭મુ સ્થાન આપ્યું હતું. તેમને ૨૦૦૧માં સાહિત્યનું નોબેલ પારિતોષિક એનાયત કરવામાં આવ્યું હતું. 

## જીવન
નાયપોલનો જન્મ ૧૭ ઓગસ્ટ ૧૯૩૨ના રોજ ત્રિનિદાદના ચગુઆનાસમાં થયો હતો. તેઓ શ્રીપ્રસાદનું બીજા ક્રમનું સંતાન હતા. તેમના ભાઈ શિવ નાયપોલ પણ ખ્યાતનામ લેખક હતા. તેમના કુટુંબનું નામ નેપાળ દેશ પર આધારિત છે. તેમના પૂર્વજો ઉત્તરપ્રદેશના ગોરખપુરના ભૂમિહાર બ્રાહ્મણ હતા. ઇ.સ. 1880માં તેઓ ખાંડની ફેક્ટરીમાં કામ કરવા માટે વિદેશ ગયા. નાયપોલના પિતા ધી ત્રિનિદાદ ગાર્જીયનમાં પત્રકાર હતા. નાયપોલ ત્રિનિદાદમાં જન્મેલ ભારતીય મૂળના નોબલ પુરષ્કાર વિજેતા લેખક છે.

## શિક્ષણ
વી.એસ.નાયપોલનું શિક્ષણ ત્રિનિદાદની રાજધાની પોર્ટ ઓફ સ્પેઇનની સરકાર દ્વારા ચાલતી કવીન્સ રોયલ કોલેજમાં દાખલ કરવામાં આવ્યા હતા. ઇ.સ.1950માં તેમને એક સરકારી સ્કોલરશીપ પણ મળી હતી. એ સ્કોલરશિપથી તેઓએ કોમનવેલ્થ યુનિવર્સિટીમાં પ્રવેશ મેળવ્યો હતો ત્યારબાદ તેમણે ઓક્સફોર્ડ યુનિવર્સિટીમાં પ્રવેશ મેળવ્યો હતો.

ઇ.સ. ૧૯૬૦થી ૧૯૯૦ દરમિયાન નાયપોલ ત્રણ વખત ભારતની મુલાકાત લીધી, અને આ યાત્રાના વર્ણનો પણ લખ્યા. ઇ.સ. ૧૯૬૨માં *ઈન્ડિયા એન એરિયા ઓફ ડાર્કનેસ*, ઇ.સ. 1976માં *ઈન્ડિયા અ વુન્ડેડ સિવિલાઇઝેશન* અને ઇ.સ. 1990માં *ઈન્ડિયા મિલિયન મ્યુટીનીઝ નાઉ*. જોકે *ઈન્ડિયા એન એરિયા ઓફ ડાર્કનેસ*ને ભારત સરકારે પ્રતિબંધિત કર્યું હતું.

## સાહિત્યિક કર્યો
### નવલકથા
**The Mystic Masseur* (1957)
**The Suffrage of Elvira* (1958)
**Miguel Street* (1959)
**A House for Mr Biswas*  (1961)
**Mr. Stone and the Knights Companion* (1963)
**A Flag on the Island* (1967)
**The Mimic Men* (1967)
**In a Free State* (1971)
**Guerillas* (1975)
**A Bend in the River* (1979)
**Finding the Centre* (1984)
**The Enigma of Arrival* (1987)
**A Way in the World* (1994)
**Half a Life* (2001)
**Magic Seeds* (2004)

### અન્ય
**The Middle Passage: Impressions of Five Societies - British, French and Dutch in the West Indies and South America* (1962)
**An Area of Darkness* (1964)
**The Loss of El Dorado* (1969)
**The Overcrowded Barracoon and Other Articles* (1972)
**India: A Wounded Civilization* (1977)
**A Congo Diary* (1980)
**The Return of Eva Perón and the Killings in Trinidad* (1980)
**Among the Believers: An Islamic Journey* (1981)
**Finding the Centre* (1984)
**A Turn in the South* (1989)
**India: A Million Mutinies Now* (1990)
**Beyond Belief: Islamic Excursions among the Converted Peoples* (1998)
**Between Father and Son: Family Letters* (1999, edited by Gillon Aitken)

## એવોર્ડ અને સન્માન
નાયપોલને અનેક સાહિત્યિક પુરસ્કારોથી સન્માનીત કરવામાં આવ્યા હતા:

## સંદર્ભો
શ્રેણી:લેખક
શ્રેણી:નોબેલ પારિતોષિક વિજેતાઓ
શ્રેણી:૧૯૩૨માં જન્મ
શ્રેણી:૨૦૧૮માં મૃત્યુ
કાઠિયાવાડી બોલી

**કાઠિયાવાડી બોલી** ભારતના પશ્ચિમ દિશામાં આવેલા ગુજરાતના કાઠિયાવાડ વિસ્તારમાં પ્રચલિત બોલી છે. આ બોલીમાં પ્રચલિત ગુજરાતી ભાષાની બોલીઓથી અમુક શબ્દો અલગ રીતે બોલવામાં આવે છે.

શ્રેણી:ગુજરાતની બોલીઓ
લલેડું

લલેડું એ સામાન્ય રીતે આખા ગુજરાતમાં બધા જ વિસ્તારોમાં જોવા મળતું પક્ષી છે. ગુજરાત રાજ્યમાં આ કુટુંબના નીચે મૂજબની જાતના પક્ષીઓ જોવા મળે છે.

શ્રેણી:પક્ષી
કુલદીપ સિંઘ ચાંદપુરી

બ્રિગેડિયર **કુલદીપ સિંઘ ચાંદપુરી** MVC, VSM (૨૨ નવેમ્બર ૧૯૪૦ – ૧૭ નવેમ્બર ૨૦૧૮) ભારતીય ભૂમિસેનાના એક પુરસ્કૃત અધિકારી હતા. તેઓ ભારત-પાકિસ્તાનના ૧૯૭૧ના યુદ્ધમાં લોંગેવાલાની લડાઈમાં તેમના પરાક્રમી નેતૃત્વ માટે પ્રખ્યાત છે. જે માટે તેમને ભારત સરકાર તરફથી બીજો સર્વોચ્ચ ભારતીય લશ્કરી પુરસ્કાર મહાવીર ચક્ર એનાયત કરવામાં આવ્યો હતો. ૧૯૯૭ની હિન્દી ફિલ્મ *બોર્ડર* આ યુદ્ધ પર આધારિત હતી, જેમાં તેમની ભૂમિકા સની દેઓલે ભજવી હતી. તેઓ ૨૦૦૬ થી ૨૦૧૧ દરમિયાન ચંદીગઢ મ્યુનિસિપલ કોર્પોરેશનમાં કાઉન્સિલર રહ્યા હતા.

## પ્રારંભિક જીવન 
કુલદીપ સિંઘ ચાંદપુરીનો જન્મ ૨૨ નવેમ્બર ૧૯૪૦ ના રોજ મોન્ટગોમરી, પંજાબ, બ્રિટિશ ઇન્ડિયા (હવે પંજાબ, પાકિસ્તાન) માં થયો હતો. તેમનું કુટુંબ તેમના મૂળ ગામ ચાંદપુર રૂરકી, બલાચૌરમાં સ્થાયી થયું હતું. તેઓ એક સક્રિય NCC સભ્ય હતા અને ૧૯૨૨માં સરકારી કોલેજ, હોશિયારપુરમાંથી સ્નાતકના અભ્યાસ દરમિયાન NCC પરીક્ષા ઉત્તીર્ણ કરી હતી.

### લોંગેવાલાની લડાઇ 
જ્યારે પાકિસ્તાની સૈન્યે ૧૯૭૧ના યુદ્ધ દરમિયાન રાજસ્થાનના લોંગેવાલા પર આક્રમણ કર્યું ત્યારે કુલદીપ સિંઘ ચાંદપુરી ૨૩ પંજાબમાં મેજરની પદવી પર હતા. ચાંદપુરી અને તેમના ૧૨૦ સૈનિકોએ ૨૦૦૦-૩૦૦૦ સૈનિકોના મજબૂત સૈન્ય ધરાવતા પાકિસ્તાનના ૫૧મા પાયદળ અને ૨૨મી બખ્તરીયા રેજિમેન્ટના આક્રમણ સામે મથકની સુરક્ષા કરી. ચાંદપુરી અને તેમની કંપનીએ આખી રાત્રિ દરમિયાન ભારતીય વાયુ સેનાની મદદ સવારમાં આવી ત્યાં સુધી પાકિસ્તાની સૈન્યને રોકી રાખ્યું હતું.

ચાંદપુરીએ તેમના સૈનિકોને બંકરથી બંકર જઇને ઉત્સાહ પૂરો પાડ્યો હતો અને જ્યાં સુધી મદદ ન આવે ત્યાં સુધી દુશ્મનને રોકી રાખવાની પ્રેરણા આપી હતી. ચાંદપુરની કંપનીએ દુશ્મનોને ભારે નુકશાન પહોંચાડીને પીછેહઠ કરવાની ફરજ પાડી હતી અને દુશ્મનો ૧૨ ટેંકો ત્યાં જ છોડી ગયા હતા. તેમના આ શૌર્ય અને નેતૃત્વ માટે ચાંદપુરીને ભારત સરકાર દ્વારા મહાવીર ચક્ર (MVC) એનાયત થયો હતો.

તેઓ લશ્કરમાંથી બ્રિગેડિયરની પદવી પરથી નિવૃત્ત થયા હતા.

## લશ્કરી પુરસ્કારો 
## સંદર્ભ 
## બાહ્ય કડીઓ 
* Picture, Kuldip Singh Chandpuri (3rd from left) with his company 
* MVC citations, Sikh Personalities 

શ્રેણી:૧૯૪૦માં જન્મ
શ્રેણી:ભારતીય સેના
શ્રેણી:૨૦૧૮માં મૃત્યુ
અંબાઝોનિયા

**અંબાઝોનિયા** જે અમ્બા લેન્ડ તરીકે પણ ઓળખાય છે, તે એક સ્વયં-ઘોષિત રાજ્ય છે કે જેમાં કેમેરોનના એંગ્લોફોન ભાગોનો સમાવેશ થાય છે. જેમનો અગાઉ દક્ષિણ કેમેરોનમાં સમાવેશ થતો હતો.
ભારતી ભૂષણ

**ભારતી ભૂષણ** એ ગુજરાતી સાહિત્યનું ત્રિમાસિક સામયિક હતું.

બાલાશંકર કંથારીયાની ગઝલો અને ઉર્મિકાવ્યો આ ત્રિમાસિકમાં જ પ્રગટ થયેલા. *બલિહારી તારા અંગની ચંબેલીમાં દીઠી નહીં સખ્તાઈ તારા દિલની, મે વ્રજ માં દીઠી નહીં* ગઝલ સામાયિકમાં પ્રથમ પ્રગટ થઈ હતી.

*ભારતી ભૂષણ*માં ધર્મ, ઇતિહાસ, રાજકારણ વગેરે વિષયો ઉપર લેખો પ્રગટ થયા અને અનુવાદો પણ તેમાં જ પ્રગટ થતાં હતા. કવિ મણિશંકર રત્નજી ભટ્ટ 'કાન્ત' દ્વારા થયેલ *મુચ્છકટિકા*નો અનુવાદ પણ આ સામાયિકમાં છપાયેલો. કાન્તની કવિતાઓ અને લેખો પણ તેમાં પ્રગટ થયેલા. તેના અઢાર અંક ઇ.સ ૧૮૯૫ સુધીમાં પ્રગટ થયા હતા.

## સંદર્ભો
શ્રેણી:ગુજરાતી સામયિકો
ઉયૂની

**ઉયૂની** એ દક્ષિણ-પશ્ચિમ બોલીવિયાનું એક શહેર છે. આ શહેર વિશ્વમાં પ્રવાસન અને ચલચિત્રોના આલેખન માટે જાણીતું છે. પાણીના અભાવ અને ક્ષારયુક્ત જમીનના કારણે આ ક્ષેત્રમાં કૃષિનું પ્રમાણ ખુબ ઓછું છે. અહીંની અર્થવ્યવસ્થા મોટાભાગે પ્રવાસન ઉદ્યોગ સાથે સંકળાયેલી છે.

ઉયૂની વિશ્વનો સૌથી મોટો ખારોપાટ હોય, પ્રવાસીઓ અને ચલચિત્ર નિર્માતાઓનો વર્ષભર ખુબ ધસારો રહે છે. આ નગર ચિલી અને આર્જેન્ટિનાની સીમાઓની નજીક આવેલું હોવાથી આ બંને રાષ્ટ્રો સાથે આર્થિક અને સામાજીક સંબંધો ધરાવે છે.

આ નગરમાં રેલવે શવસ્થાન અને ખારોપાટ આકર્ષક સ્થાનો છે. વર્ષ ૨૦૧૬માં રજૂ થયેલ તેલુગુ ચલચિત્ર ***સર્રાઈનોડુ*** માં દર્શાવાયા પછી આ ક્ષેત્ર ભારતીય પ્રવાસીઓમાં પ્રચલિત બન્યું છે.

## છબીઓ

File:Isla Incahuasi, Salar de Uyuni, Bolivia (14630608277).jpg
File:Salar de Uyuni, Uyuni, Bolivia (Unsplash F6PtEfUxYY4).jpg
File:Salar de Uyuni, Bolivia, 2016-02-04, DD 16-18 HDR.JPG
File:Piles of Salt Salar de Uyuni Bolivia Luca Galuzzi 2006 a.jpg
File:Isla de Pescado Uyuni Bolivia.jpg
File:Salar uyuni 200701.jpg

શ્રેણી:દક્ષિણ અમેરિકા
ગુજરાતી ભાષીઓની સંખ્યા મુજબ ભારતીય રાજ્યોની યાદી

આ **ગુજરાતી ભાષીઓની સંખ્યા મુજબ ભારતીય રાજ્યો અને કેન્દ્ર શાસિત પ્રદેશોની યાદી** છે, જે વર્ષ ૨૦૧૧માં થયેલી વસ્તી ગણતરીને આધારે બનાવવામાં આવી છે. તે સમયે જે તે રાજ્યની કુલ વસ્તીના આંકડા વસ્તી ગણતરીના જાળસ્થળ પર ઉપલબ્ધ છે.

શ્રેણી:ગુજરાતી ભાષા
ટ્રેન ટુ પાકિસ્તાન

**‘ ટ્રેન ટુ પાકિસ્તાન’** એ ભારત-પાકિસ્તાનના વિભાજનની પૃષ્ઠભૂમિ પર આલેખાયેલી ખુશવંત સિંહની ઐતિહાસિક અંગ્રેજી નવલકથા છે. જે સૌ પ્રથમ ૧૯૫૬માં પ્રકાશિત થઈ હતી. જેનું અસલ શીર્ષક ‘મનોમાજરા’ હતું. નવલકથા માટે 'ગ્રોવ પ્રેસ ઈન્ડિયા ફિક્શન એવોર્ડ' પણ એનાયત કરવામાં આવ્યો.

## પૃષ્ઠભૂમિ
'ટ્રેન ટુ પાકિસ્તાન’ ખુશવંત સિંહ દ્વારા લખાયેલી નવલકથા ૧૯૪૭માં  ભારત-પાકિસ્તાન ભાગલામાં થયેલી મોટી કત્લેઆમ પર આધારિત છે. વિભાજન ભારતીયોને આઘાત પહોંચાડે છે. નવલકથામાં સમાજમાં પ્રવર્તતા દુષ્ટ રિવાજો અને ખરાબ નીતિઓની આલોચના કરવામાં આવી છે. 

નવલકથાકારે ઇકબાલના પાત્ર દ્વારા ભારતીય સમાજની સંસ્કૃતિ, વલણ, રિવાજો અને ફિલસૂફીની ટીકા કરી છે. નવલકથામાં દેખાય છે કે લોકો ‘રોટી, કપડાં અને મકાન’થી આગળ વિચારી શકતા નથી, તર્ક અને બુધ્ધિને બદલે શ્રદ્ધામાં વિશ્વાસ રાખે છે. નવલકથા વ્યક્તિ અને સમુદાય વચ્ચેના દ્વેષપૂર્ણ વાતાવરણને રજૂ કરે છે. 

નવલકથાની ભૂમિકામાં તેમણે લખ્યું છે કે, 

## કથાવસ્તુ
"મનોમાજરા" ગામમાં શીખ અને મુસ્લિમ બંને કોમ હળીમળીને રહે છે. તેમાં કરેલા તેમના રોજિંદા કાર્યો અને કલાપોના વિવિધ વર્ણનોના આધારે લેખક લખે છે કે ‘ મનોમાજરા વર્ષોથી આવું હતું, પણ ૧૯૪૭ના ઉનાળા સુધી જ.’ નવલકથામાં બે પ્રકારના સમુદાય જોવા મળે છે. એક અધિકારી વર્ગ જે ભોગ વિલાસમાં રચ્યો પચ્યો હતો અને બીજા મનોમાજરાના  નિર્દોષ લોકો જેમને ભારત-પાકિસ્તાન વિભાજનની વાત ‘માથાકૂટ’ લાગે છે. તેઓ ભારતની પરિસ્થિતિથી અજાણ છે. તેમને તો અંગ્રેજો ચાલ્યા ગયા એ વાતનું પણ દુ:ખ છે.

## ૨૦૦૬ આવૃતિ
નવલકથા મૂળ અંગ્રેજી ભાષામાં ૧૯૫૬માં  પ્રકાશિત થઈ હતી, બાદમાં બરાબર ૫૦ વર્ષ પછી ૨૦૦૬માં ફરીથી તેની નવી આવૃતિ પ્રકાશિત કરવામાં આવી જેમાં ભારત પાકિસ્તાનના વિભાજનની માર્ગારેટ બૌર્કે-વ્હાઈટ દ્વારા 'લાઈફ' મેગેઝિન માટે લેવાયેલી તસવીરોનો પણ સમાવેશ કરવામાં આવ્યો છે.

## અનુવાદ
‘ટ્રેન ટુ પાકિસ્તાન’ નવલકથાનો  અનેક ભાષાઓમાં અનુવાદ થયો છે. જય મકવાણાએ આ નવલકથા ને ગુજરાતી ભાષામાં અનુવાદિત કરી છે. 

## ચલચિત્ર
ઇ.સ. ૧૯૯૮માં નવલકથા પર આધારિત એક ચલચિત્ર બન્યું હતું. જેનું શીર્ષક પણ ‘ટ્રેન ટુ પાકિસ્તાન’ હતું. તે પામેલા રૂક્સ દ્વારા નિદર્શિત કરવામાં આવ્યું હતું. આ ચલચિત્રને ‘સિનેક્વેન્ટ ફિલ્મ ફેસ્ટિવલ’ (૧૯૯૯)માં ભવિષ્યની શ્રેષ્ઠ ફિલ્મોની શ્રેણીમાં સ્થાન આપવામાં આવ્યું હતું.  નિર્મલ પાંડે, મોહન આગશે, રજત કપૂર, સ્મૃતિ મિશ્રા, દિવ્યા દત્ત અને મંગલ મુખ્ય પાત્રો હતા.

## નાટક
આ નવલકથા પર આધારિત એક નાટક ‘ટ્રેન ટુ પાકિસ્તાન’ શીર્ષક તૈયાર કરવામાં આવ્યું, જેનું હૈદરાબાદની એક ખુલ્લી સાંસ્ક્રુતિક જગ્યા લમાકાનમાં તેના પ્રથમ પ્રકરણ ‘ડકૈટી’ (ધાડ)નું આયોજન થયું હતું. આ નાટકનું આયોજન  એમી સિનેમાઘર જુથ દ્વારા કરવામાં આવ્યું હતું.   

## સંદર્ભો
કરંજ (વૃક્ષ)

**કરંજ** એક વૃક્ષ છે. જે મોટા ભાગે નદીકિનારે થાય છે. 

કરંજના બીજનો આર્યુવેદ ઔષધિઓમાં બહોળો ઉપયોગ થાય છે. કરંજનો દાતણ તરીકે ઉપયોગ કરવાથી દાંત મજબૂત થાય છે. મો માંથી વાસ આવતી હોય તો દૂર થાય છે.

## સંદર્ભ 
## બાહ્ય કડીઓ 
* 

શ્રેણી:વનસ્પતિ
કિર્ગિઝ ગણરાજ્ય

**કિર્ગિઝ ગણરાજ્ય**, અન્ય પ્રચલિત નામે **કિર્ગિઝસ્તાન**, મધ્ય એશિયામાં સ્થિત એક રાષ્ટ્ર છે. સ્થળ-સીમા અને પર્વતીય ભુપૃષ્ઠ ધરાવતું આ રાષ્ટ્ર, ઉત્તરમાં કઝાકિસ્તાન, પશ્ચિમમાં ઉઝબેકિસ્તાન, દક્ષિણ પશ્ચિમમાં તાજિકિસ્તાન અને પૂર્વ માં ચીન સાથે સીમાઓ ધરાવે છે. બિશકેક આ રાષ્ટ્રની રાજધાની ઉપરાંત રાષ્ટ્રનું સૌથી મોટું નગર છે. આ રાષ્ટ્ર વર્ષ ૧૯૯૧માં સોવિયેત સંઘથી અલગ થઇ સાર્વભૌમ રાષ્ટ્ર બન્યું હતું.
ચંદપુર (તા. તલોદ)

**ચંદપુર** ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ઉત્તર પૂર્વ ભાગમાં આવેલા સાબરકાંઠા જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૮ (આઠ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા તલોદ તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. ચંદપુર ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, બાજરી, કપાસ, દિવેલી તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી આમ સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.

શ્રેણી:તલોદ તાલુકો
રોબોકોન ભારત

thumb|રોબોકોન ભારત ૨૦૦૯નું દ્રશ્ય
thumb|રોબોકોન ભારત ૨૦૧૩
*એશિયા-પેસિફિક બ્રોડકાસ્ટિંગ યુનિયન* (એબીયુ) દ્વારા **રોબોકોન** (રોબોટિક હરીફાઈ માટેનું ટૂંકાક્ષર) એશિયા પેસિફિક પ્રદેશના 20 થી વધુ દેશોનો સંઘ છે. એનએચકે, જાપાન પહેલાથી જ રાષ્ટ્રીય સ્તરે આવી પ્રતિસ્પર્ધાઓનું આયોજન કરી રહ્યું હતું અને ૨૦૦૨માં પ્રથમ એબીયુ રોબૉનનું યજમાન પણ બન્યું હતું. તે પછીથી દર વર્ષે એક સભ્ય પ્રસારણકર્તા(બ્રોડકાસ્ટર) આ આંતરરાષ્ટ્રીય કાર્યક્રમ નું આયોજન કરે છે.

દરેક પ્રતિભાગી દેશના બ્રોડકાસ્ટર્સ તેમની રાષ્ટ્રીય સ્પર્ધાઓનું આયોજન કરવા માટે જવાબદાર છે. રાષ્ટ્રીય સ્પર્ધામાં જીતનારી ટીમ આંતરરાષ્ટ્રીય સ્પર્ધામાં તેમના દેશનું પ્રતિનિધિત્વ કરે છે. ઇજનેરી અને તકનીકી કોલેજની ટીમો સહભાગી થવા પાત્ર છે. આ સ્પર્ધામાં ભાગ લેનાર ટીમને રોબોટની ડિઝાઇન (આલેખન) અને રોબોટ બનાવવાનો રહે છે, તથા ટીમના નેતા, માર્ગદર્શક શિક્ષક, હાથે ચાલતા રોબોટનો ચાલક અને સ્વયંસંચાલિત રોબોટનો ચાલક સાથેની ટીમ તૈયાર કરવાની હોય છે.

## રાષ્ટ્રીય સ્પર્ધા 
thumb|સ્પર્ધા માટે પ્રયાણ
દૂરદર્શન, રાષ્ટ્રીય જાહેર સેવા પ્રસારણકર્તા દર વર્ષે રાષ્ટ્રીય સ્તરે રોબોકોન પ્રતિયોગિતાનું આયોજન કરે છે અને વિજેતા ટીમને આંતરરાષ્ટ્રીય સ્પર્ધામાં ભારતનું પ્રતિનિધિત્વ કરવાની તક મળે છે. પ્રથમ રોબોકોન સ્પર્ધાનું આયોજન ૨૦૦૨માં કરવામાં આવ્યું હતું, જે આઈઆઈટી કાનપુરમાં યોજાઈ હતી અને ફક્ત ૩ ટીમોએ ભાગ લીધો હતો. આગળ જતા આ સંખ્યા ૨૦૧૨ માં ૬૬ અને ૨૦૧૮માં ૧૦૭ સુધી પહોંચી હતી, જે પૂણેના બાલેવાડી, શ્રી શિવાજી છત્રપતિ સ્પોર્ટ્સ કૉમ્પ્લેક્સના યોજાઈ હતી.

## તાજેતરની સ્પર્ધાઓ 
### રોબોકોન ભારત ૨૦૧૮ 
thumb|રોબોકોન ભારતમાં ૨૦૧૮
નિરમા યુનિવર્સિટી, અમદાવાદ આ વર્ષે રાષ્ટ્રીય સ્તરે રોબોકોન 2018 સ્પર્ધા જીતી છે, જયારે એમઆઈટી, પુણે દ્વિતીય સ્થાને રહી હતી.

### રોબોકોન ભારત ૨૦૧૭ 
thumb|રોબોકોન ભારત ૨૦૧૭

### રોબોકોન ભારત ૨૦૧૧ 
thumb|રોબોકોન ૨૦૧૧

### રોબોકોન ભારત ૨૦૧૦ 
thumb|દૃશ્ય રોબોકોન ૨૦૧૦
thumb|રોબોકોન ભારત ૨૦૧૦
thumb|રોબોકોન ૨૦૧૦ વિજેતા: એમઆઇટી, પુણે

### રોબોકોન ભારત ૨૦૦૮ 
thumb|રોબોકોન ભારત ૨૦૦૮

## સંદર્ભો
હદીસ

**હદીસ** (/ hædɪθ /  અથવા / hɑːdiːθ /; અરબી: حديث હદીથ, બ.વ.અહાદીસ, أحاديث, 'અહાદીસ  અરબી ઉચ્ચાર: [ʔaħadiːθ],"પરંપરાઓ" પણ ) ઇસ્લામમાં ઇસ્લામિક પ્રબોધક કે નબી કે ઇશદૂત મુહમ્મદના શબ્દો, ક્રિયાઓ અને મૌન મંજૂરીનો રેકોર્ડ છે. ઇસ્લામમાં ધાર્મિક કાયદો અને નૈતિક માર્ગદર્શિકાના સ્રોત તરીકે હદીસની સત્તા ફક્ત કુરાન પછી બીજા સ્થાને છે. કુરાનની આયાતો (ઋચાઓ) (જેમ કે ૨૪:૫૪, ૩૩:૨૧) મુસલમાનોને મુહમ્મદનું અનુકરણ કરવા અને તેમના ચુકાદાઓનું પાલન કરવા, હિમાયત માટે શાસ્ત્રોક્ત સત્તા પ્રદાન કરવા આદેશ આપે છે. જ્યારે કુરાનમાં કાયદાને લગતી આયાતોની સંખ્યા પ્રમાણમાં ઓછી છે, ત્યારે અહાદીસ ધાર્મિક જવાબદારીઓ (જેમ કે નાહવું અથવા વુઝૂ, નમાઝ પઢવા માટે માર્ગદર્શન આપે છે, બધાને અભિવાદન કેવી રીતે કરવું અને  ગુલામોની સાથે ઉદારતાપૂર્વકનો વ્યવહાર કરવાનું મહત્વ દર્શાવે છે. આમ, શરિયા કે શરીયત (ઇસ્લામિક કાયદા)ના નિયમોની "મોટા ભાગની બાબતો" કુરાનની જગ્યાએ અહાદીસમાંથી આવી છે.

## સંદર્ભ 
શ્રેણી:ઇસ્લામ
રાષ્ટ્રકૂટ વંશ

**રાષ્ટ્રકૂટ** (સંસ્કૃત:राष्ट्रकूट) એ એક ક્ષત્રિય રાજવંશ હતો જેણે છઠ્ઠીથી દસમી સદી દરમિયાન ભારતીય ઉપખંડના મોટા ભાગ પર શાસન કર્યું હતું. સૌથી પહેલો જાણીતો રાષ્ટ્રકૂટ અભિલેખ ૭મી સદીનો તામ્રલેખ છે જે મધ્યપૂર્વીય અથવા પશ્ચિમ ભારતના શહેર મણપુરામાંથી મળી આવ્યો છે તે રાષ્ટ્રકૂટોના શાસનનો ઉલ્લેખ કરે છે. અભિલેખમાં ઉલ્લેખિત આ સમયગાળાના જ અન્ય શાસક રાષ્ટ્રકૂટ કુળો અચલપુર અને કન્નૌજના શાસકો હતા. પ્રારંભિક રાષ્ટ્રકૂટોની માતૃભૂમિ અને તેમની ભાષાના ઉદ્ભવ અંગે ઘણા વિવાદો અસ્તિત્વ ધરાવે છે.

શ્રેણી:ભારતના રાજવંશ
ચુનીલાલ શાહ

**ચુનીલાલ વર્ધમાન શાહ** ‍(ઉપનામ: સાહિત્યપ્રિય) (૨ મે ૧૮૮૭ – ૧૨ મે ૧૯૬૬) ગુજરાતી સાહિત્યકાર અને પત્રકાર હતા. તેમનો જન્મ વઢવાણ ખાતે થયો હતો. વ્યવસાયે તેઓ *રાજસ્થાન* અને *જૈનોદય* સામાયિકોના સંપાદક હતા. તેમણે અખંડ આનંદનું સંપાદન કરેલું અને *પ્રજાબંધુ* સાપ્તાહિકના સહતંત્રી હતા. ૧૯૩૭માં તેમને રણજિતરામ સુવર્ણચંદ્રક પ્રાપ્ત થયો હતો.

## સર્જન 
### નવલકથા 
* પ્રમોદા અથવા દિલેર દિલારામ (૧૯૦૭)
* ધારાનગરીનો મુંજ (૧૯૧૧)
* ચાણક્ય અને ચંદ્રગુપ્ત
* નોકરીનો ઉમેદવાર (૧૯૧૪)
* કર્તવ્ય કૌમુદી (૧૯૧૫)
* પાટણની પડતીનો પારંભ (૧૯૧૫)
* ન્યાયના મૂળમાં નીતિ (૧૯૧૬)
* મૂળરાજ સોલંકી (૧૯૨૦)
* રૂપમતી (૧૯૪૧)
* વિષચક્ર(૧૯૪૬)
* કંટક છયો પંથ (૧૯૬૩) (બૃહદ નવલકથા)
* જિગર અને અમી (૧૯૪૪)

### નાટકો 
* ચાંપરાજ હાંડો (૧૯૦૬)
* દેવકીનંદન (૧૮૫૮)
* સાક્ષર મહાશય (૧૯૬૪)

### નવલિકા સંગ્રહ 
* વર્ષા અને બીજી વાતો (૧૯૫૪)

### ચરિત્ર સંગ્રહ 
* ધરતીને ખોળે (૧૯૪૪)

### બાળસાહિત્ય 
* હૈયાનું ધામ (૧૯૬૩)

### સમીક્ષા 
* ૧૯૩૦-૩૧ના ગ્રંથસ્થ વાડ્મય

### અનુવાદ 
* હૈયાની થાપણ (૧૯૫૬)
* ભોળો ખેડૂત (૧૯૫૬)

## સંદર્ભ 
શ્રેણી:ગુજરાતી સાહિત્યકાર
શ્રેણી:રણજિતરામ સુવર્ણચંદ્રક વિજેતા
શ્રેણી:૧૯૬૬માં મૃત્યુ
શ્રેણી:૧૮૮૭માં જન્મ
આવાં ગાર્દ

**આવાં ગાર્દ** એ કલા, સાહિત્ય અને સંસ્કૃતિના સંદર્ભમાં વપરાતી પરિભાષા છે. મૂળે યુદ્ધ ક્ષેત્રમાંથી આવેલી આ સંજ્ઞા સાથે જે-તે ક્ષેત્રની નૂતન કાર્યપદ્ધતિ અને વિચારસરણી સંકળાયેલી છે. કોઈ પણ કલા ક્ષેત્રે પૂર્વ-પ્રસ્થાપિત રૂઢિઓને તોડી, ર્દઢ થયેલા મૂલ્યોનો ઉચ્છેદ કરી, સ્થિત્યંતર લાવનાર અને પોતાના સમયથી ખૂબ આગળ વધી જનાર નવા માર્ગના પ્રવર્તકોને 'આવાં ગાર્દ' તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.

ઈટાલિયનમાં 'અવાન્તિ' અને ફ્રેન્ચમાં 'આવાં'નો અર્થ 'મોખરે' થાય છે. 'મોખરે રહેતા સૈનિકો' સંદર્ભે પ્રયોજાતી આ સંજ્ઞા ઓગણીસમી સદીની છેલ્લી પચ્ચીસીમાં યુદ્ધક્ષેત્રમાંથી ખસીને સાંસ્કૃતિક અને રાજકીય ક્ષેત્રે પ્રવેશી, અને ક્રમશ: કલા અને સાહિત્યના ક્ષેત્રમાં સ્થિર થઈ હતી.

વાસ્તવવાદી અને પ્રતિનિધાનવાદી યુરોપીય સાહિત્યમાં પ્રતીક, સંદિગ્ધતા અને સૂચનાત્મકાથી આમૂલ પરિવર્તન લાવનાર બોદલેર, વર્લે, રેમ્બો વગેરે પ્રતિકવાદી સર્જકોને 'આવાં ગાર્દ' સર્જકો તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. ગુજરાતી સાહિત્યમાં મધ્યકાલિન પરંપરાનો વિચ્છેદ કરી અર્વાચિન તત્ત્વોનો ઉન્મેષ દાખવનાર નર્મદ તેમજ અર્વાચિન પરંપરાનો વિચ્છેદ કરી આધુનિક તત્ત્વોનો પ્રવેશ કરાવનાર સુરેશ જોષી, લાભશંકર ઠાકર કે સિતાંશુ યશશ્ચન્દ્ર વગેરે સાહિત્યકારોને આ અર્થમાં આવાં ગાર્દ સર્જકો માનવામાં આવે છે.

## સંદર્ભો
## બાહ્ય કડી 
* 

શ્રેણી:સાહિત્ય
ઇસ્લામના પયગંબરો

**ઇસ્લામના પયગંબરો ** () "નબીઓ કે દૂતો" (*રસૂલ*, બ.વ *રુસૂલ*), ફરિશ્તા દ્વારા મળતા અલ્લાહના સંદેશને પોતાની કોમ કે સમૂદાય ના લોકોને પહોંચાડનાર પયગંબરો કહેવાય છે. (Arabic: , [અરબીમાં ફીરશ્તાઓને "મલાયકા"કહે છે); [મુસ્લિમો માને છે કે તેઓ ઈશ્વર (અરબીમાં અલ્લાહ) તરફથી જે સંદેશો આવે છે એ લોકોને એમને સમજાય એવી સરળ ભાષામાં તેઓ પહોંચાડે છે. પયગંબરોમાં પણ શ્રધ્ધા રાખવી એ ઇસ્લામના છ નિયમોમાંથી એક છે.six articles of the Islamic faith, and specifically mentioned in the Quran.
મુસ્લિમો માને છે કે સૌપ્રથમ માનવ આદમ (ادم), નું સર્જન અલ્લાહે(الله) કર્યું.આ આદમ સૌપ્રથમ નબી કે પયગંબર પણ છે.કુરાનમાં અંદાજે ૨૬ નબીઓના નામોનો ઉલ્લેખ જોવા મળે છે.આ જ નબીઓના નામ જુનું ટેસ્ટામેન્ટ(તોરાહ) અને ઇન્જીલ (બાઈબલ)માં પણ આવ્યા છે પરંતુ ઉચ્ચારમાં થોડા ફેરફાર સાથે.દા.ત.યહુદીઓ જેમને એલીશા કહે છે ,ઇસ્લામમાં એ ઇલ્યાસ,જોબ-બાઈબલમાં ઇસ્લામમાં ઐયુબ,મોજેઝ ઇસ્લામમાં મૂસા અને ઇસુ કે જીસસ ઇસ્લામમાં ઈસા તરીકે ઓળખાય છે.મૂસા ને તોરાહ આપવામાં આવી હતી એને અરબીમાં "તૌરેત" કહેવામાં આવે છે.ડેવિડ ને Psalms કે જે અરબીમાં ઝબૂર અને ઈસુને ગોસ્પેલ આપવામાં આવી હતી જેને ઇસ્લામમાં ઇન્જીલ કહેવામાં આવે છે.
કરતારપુર કોરિડોર

**કરતારપુર કોરિડોર** એ પડોશી દેશો ભારત અને પાકિસ્તાનમાં આવેલા શીખ ધર્મના બે અત્યંત મહત્વના સ્થળોને જોડતો માર્ગ બનાવવાની પ્રસ્તાવિત પરિયોજના છે. ભારતની ભૂમિ પર આવેલા પંજાબનાં ડેરા બાબા નાનક સાહિબથી પાકિસ્તાનના પંજાબમાં આવેલા ગુરુદ્વારા દરબાર સાહિબ સુધી વગર વિઝાએ યાત્રાળુઓ જઈ-આવી શકે તે માટે આ માર્ગ બનાવવામાં આવનારો છે. ભારતની સરહદથી પાકિસ્તાનની અંદર આ માર્ગની કુલ લંબાઈ  છે, માર્ગમાં આવતી રાવી નદી પર ૮૦૦ મીટર લંબાઈનો પૂલ પણ બનાવાશે.

## સંદર્ભ
શ્રેણી:ભારત
પાકિસ્તાનમાં હિંદુ ધર્મ

પાકિસ્તાનમાં હિંદુઓની વસ્તી દેશની કુલ વસ્તીના આશરે ૧.૯૨% છે. ઇસ્લામ પછી પાકિસ્તાનમાં હિંદુ ધર્મ બીજા ક્રમનો સૌથી મોટો ધર્મ છે. ૨૦૧૦ સુધીમાં, પાકિસ્તાનમાં વિશ્વનો પાંચમા ક્રમનો સૌથી મોટો હિંદુ વસ્તી ધરાવતો દેશ હતો અને પ્યુએ આગાહી કરી છે કે ૨૦૫૦ સુધીમાં પાકિસ્તાનમાં વિશ્વની ચોથા ક્રમની સૌથી મોટી હિંદુ વસ્તી હશે. જો કે, દર વર્ષે આશરે ૫૦૦૦ હિંદુઓ પાકિસ્તાનથી ભારતમાં સ્થળાંતર કરે છે.

પ્યુ સંશોધન અનુસાર, પાકિસ્તાનની હિંદુ વસ્તી ૫.૬ મિલિયન પહોંચશે અને ૨૦૫૦ સુધી હિંદુઓ પાકિસ્તાનની વસ્તીની ૩% વસ્તીની રચના કરશે. ઑગસ્ટ ૧૪ ૧૯૪૭ ના રોજ પાકિસ્તાને બ્રિટિશ ભારતથી સ્વતંત્રતા પ્રાપ્ત કર્યા પછી, ૪.૭ મિલિયન પશ્ચિમ પાકિસ્તાનના હિંદુઓ અને શીખો શરણાર્થી તરીકે ભારત આવ્યા હતા.

પાકિસ્તાનની ૧૯૯૮ની વસ્તી ગણતરી મુજબ પાકિસ્તાનમાં હિંદુ વસ્તી ૨,૪૪૩,૬૧૪ હતી. હિંદુઓ પાકિસ્તાનના તમામ પ્રાંતોમાં જોવા મળે છે પરંતુ મોટાભાગે તેઓ સિંધ પ્રાંતમાં કેન્દ્રિત છે. તેઓ વિવિધ ભાષાઓ જેમ કે સિંધી, સેરાકી, ઍર, ધાતકી, ગેરા, ગોરિયા, ગુર્ગુલા, જંડાવ્રા, કબૂતરા, કોળી, લોરકી, મારવાડી, સાંચી, વાઘરી અને ગુજરાતી. બોલે છે.

સંખ્યામાં નાનો હોવા છતાં, વિશ્વના અન્ય ભાગો કરતા પાકિસ્તાનમાં હિંદુ ધર્મ સૌથી જટિલ નથી. ઘણા હિંદુઓ - ખાસ કરીને ગ્રામ્ય વિસ્તારોમાં - સ્થાનિક સુફી પીરો ના ઉપદેશોનું પાલન કરે છે ખાસ કરીને ૧૪મી સદીના સંત રામદેવજીનું પાલન કરે છે, જેમનું મુખ્ય મંદિર સિંધના શહેર થાંદો અલ્લાહ યારમાં સ્થિત છે. પાકિસ્તાનમાં શહેરી હિંદુ યુવાનોની વધતી જતી સંખ્યા પશ્ચિમી અને સમાજવાદી ઇસ્કોન સમાજમાં રસ ધરાવે છે. સ્થાનિક સમુદાયો મોટેભાગે પોતાના કુળદેવીઓની પૂજા કરે છે, જેઓને ઘણીવાર લોહીના બલિદાનથી સંતુષ્ટ કરવાં આવશ્યક છે. એક અલગ શાખા, નાનકાપંથ, ગુરુ ગ્રંથ સાહિબના ઉપદેશોને અનુસરે છે, જે શિખોના પવિત્ર પુસ્તક તરીકે પણ ઓળખાય છે. આ વિવિધતા, ખાસ કરીને ગ્રામીણ સિંધમાં, ઘણીવાર હિન્દુ ધર્મ, શીખ ધર્મ અને ઇસ્લામ વચ્ચે શાસ્ત્રિય વ્યાખ્યાઓ ઉભી કરે છે.

પાકિસ્તાનમાં હિંદુઓ માટે પૂજાના સૌથી મહત્વના સ્થાનોમાંથી એક વર્તમાનના બલૂચિસ્તાન પ્રાંતના લાસબેલા જિલ્લામાં આવેલું હિંગળાજ માતાનું મંદિર છે.

## જિલ્લા પ્રમાણે હિંદુ વસ્તી
અહીં પાકિસ્તાનની ૧૯૯૮ની વસ્તીગણતરી મુજબ ૨% થી વધુ વસ્તી ધરાવતા જિલ્લાઓ ની મહિતી કોષ્ટકમાં આપેલી છે,

પાકિસ્તાનના આ ઉપરોક્ત સિવાયના અન્ય જિલ્લાઓમાં હિંદુ વસ્તીની ટકાવારી ૧ થી ઓછી છે.

શ્રેણી:પાકિસ્તાન
શ્રેણી:હિંદુ ધર્મ
ભક્તિબા દેસાઈ

**ભક્તિલક્ષ્મી ગોપાળદાસ દેસાઈ** અથવા **ભક્તિબા** એ એક ભારતીય સ્વાતંત્ર્ય સેનાની હતાંં. ભારત સાથે સ્વેચ્છાએ અને બિનશરતી વિલિનીકરણમાં સહમતી આપનાર ૫૫૦ રજવાડામાંના પહેલા રાજા એવા ગાંધીવાદી ગોપાળદાસ અંબઈદાસ દેસાઈના તેઓ ધર્મપત્ની હતાંં.

## શરૂઆતનું જીવન 
તેમનો જન્મ ૧૬ ઑગસ્ટ ઈ.સ.૧૮૯૯માં ગુજરાતના સુરેન્દ્રનગર જિલ્લાના લીંબડી ગામે થયો હતો.તેઓ લીંબડીના દીવાન ઝવેરભાઈ અમીન અને દીવાળીબેનના પુત્રી હતાં. બાળપણથી તેમનામાં સ્વામિનારાયણ ધર્મના સંસ્કારો પડ્યા હતા. ઈ.સ ૧૯૧૩માં તેમના લગ્ન વસોના દરબાર ગોપાળદાસ અંબઈદાસ દેસાઈ સાથે થયાં.  તેમણે નડિયાદ બોરસદ આદિ સ્થળોએ દારૂના પીઠા અને પરદેશી માલ વેચનારી દુકાનો સામે પીકેટીંગ કરતાં તેમને જેલ થઈ હતી. ઈ.સ. ૧૯૩૧માં તેઓ ૨૧ મહિના માટે જેલ ગયા હતાંં. ઈ.સ. ૧૯૪૧માં તેમને ૧૧ વર્ષની જેલ થઈ હતી.

## સ્વતંત્રતા ચળવળ પછીના સમયમાં સમાજ સેવા
ઈ.સ. ૧૯૪૨ની આઝાદીની લડત પછી દરબાર દંપતી રાજકોટમાં આવ્યા અને સમાજ સેવા કરવા લાગ્યાં. તેમણે કન્યા કેળાવળી ક્ષેત્રે કાર્ય હાથ ધર્યું અને તેમના માર્ગદર્શનમાં પૂતળીબા ઉદ્યોગ મંદિર(રાજકોટ), વલ્લભ કન્યા કેળવણી મંદિર અને વિઠ્ઠલ કન્યા વિદ્યાલય(નડિયાદ) તેમની દેખરેખમાં તૈયાર થયા.  તેઓ ખેડા જીલ્લાના સ્કૂલ બોર્ડમાં સભ્ય હતાંં. ઈ.સ. ૧૯૫૧માં તેમના પતિ ગોપાળદાસ અંબઈદાસ દેસાઈના અવસાન બાદ પણ તેમણે સમાજ સેવાના કાર્યો ચાલુ રાખ્યાંં. ઈ.સ. ૧૯૫૪માં તેમણે સાતેક માસનો આફ્રિકાનો પ્રવાસ કરી સાડા ત્રણ લાખનું ભંડોળ સમાજ સેવા માટે એકત્ર કર્યું. ઉછરંગરાય નવલશંકર ઢેબર - ઢેબરભાઈ પોતાને દરબાર સાહેબના છઠ્ઠા પુત્ર તરીકે ઓળખાવતા. ઈ.સ. ૧૯૫૪માં ઢેબરભાઈ ભારતીય રાષ્ટ્રીય કોંગ્રેસના પ્રમુખ બન્યા અને દિલ્હી ગયા, તેમની સંભાળ લેવા ભક્તિબા પણ દિલ્હી ગયાંં.

તેમનું જીવન સૂત્ર:

## અવસાન
તેઓ ૧૪ માર્ચ, ૧૯૯૪ના દિવસે વસો ખાતે અવસાન પામ્યાંં.

## સંદર્ભો
શ્રેણી:વ્યક્તિત્વ
શ્રેણી:સ્વાતંત્ર્ય સેનાની
રાજપૂતાના

**રાજપૂતાના**, શબ્દાર્થ "રાજપૂતોની ભૂમિ",  ભારતનો એક પ્રદેશ હતો જેમાં મુખ્યત્વે વર્તમાન ભારતીય રાજ્ય રાજસ્થાન, તેમજ મધ્ય પ્રદેશ અને ગુજરાતના ભાગો ઉપરાંત વર્તમાન પાકિસ્તાનના સિંધ પ્રાંતના કેટલાક વિસ્તારોનો સમાવેશ થાય છે.
જન્મશંકર મહાશંકર બૂચ

**જન્મશંકર મહાશંકર બૂચ** (૩૦ જૂન ૧૮૭૭ – ૨૪ માર્ચ ૧૯૪૭) ગુજરાતી સાહિત્યના જાણીતા કવિ હતા. 'લલિત' તેમનું ઉપનામ હતું. 'લલિતના કાવ્યો' (૧૯૧૨), 'વડોદરાને વડલે' (૧૯૧૪), 'લલિતના બીજાં કાવ્યો' (૧૯૩૪) તેમના કાવ્ય સંગ્રહો છે.

## જીવન
તેમનો જન્મ ૩૦ જૂન ૧૮૭૭ના દિવસે જૂનાગઢ વડનગરા નાગર કુટુંબમાં મૂળશંકર અને સાર્થક ગૌરીને ઘેર થયો હતો.

તેમણે પ્રાથમિક શિક્ષણ જૂનાગઢ અને રાજકોટમાં મેળવ્યું હતું. ઈ.સ. ૧૯૦૩માં તેઓ એસ.ટી.સી.ની પરીક્ષામાં ઉત્તીર્ણ થયા હતા. તેમણે સંસ્કૃત, અંગ્રેજી, વ્રજ અને ગુજરાતી સાહિત્યનો અભ્યાસ કર્યો હતો. 

તેઓ પ્રાયઃ મંજીરા સાથે પોતાની કવિતાઓ રજૂ કરતાં.

## સંદર્ભો
## બાહ્ય કડીઓ
* લલિતનાં કાવ્યો (કાવ્યસંગ્રહ)
* 'લલિતનો રણકાર' (સમગ્ર કાવ્યગ્રંથ)
* 
શ્રેણી:ગુજરાતી સાહિત્યકાર
શ્રેણી:૧૯૪૭માં મૃત્યુ
સંત દેવીદાસ

**સંત દેવીદાસ** એ લગભગ ૩૫૦ વર્ષ પહેલાં થઈ ગયેલા સૌરાષ્ટ્રના સંત હતા. તે સમયમાં રક્ત પિત્ત, ક્ષય જેવા લાઈલાજ ગણાતા રોગોથી પીડાતા રોગીઓની તેઓ સેવા કરતાં હતાં. તેમના મઠ કે આશ્રમમાં તેમની સમાધિ હતી, તેને હવે તીર્થધામ તરીકે વિકસાવાયું છે જેને પરબધામ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. 

## શરૂઆતનું જીવન
સંત દેવીદાસ સંબંધે કોઈ ઐતિહાસિક લેખન ઉપ્લબ્ધ નથી તેમ છતાં લોકવાયકા અને સાહિત્ય રચના અનુસાર અમુક માહિતી મળી રહે છે. અમુક લેખકો સંત દેવીદાસનો કાળખંડ ૩૫૦ વર્ષ પૂર્વે (૧૮મી સદી) બતાવે છે જ્યારે અમુક લેખકો છ સદી પહેલાનો જેટલો બતાવે છે. દેવીદાસનો જન્મ પુંજા ભગત અને સાજણબાઈ નામના એક શ્રદ્ધાળુ રબારી દંપ‍ત્તિને ઘેર થયો હતો. સંતજીવન પૂર્વેનું નામ દેવો ભગત અથવા દેવાયત હતું.

## સેવાકાર્ય
દેવા ભગતે માનવસેવાની શરૂઆત છોડવડી ગામેથી શરૂ કરી હતી. તેમના ગુરૂ જેરામભારથી ગિરનારના સંત મહાત્‍મા હતા જેમણે તેમને દેવીદાસ નામાઅપ્યું અને તેમના આશ્રમથી દશ ગાઊ દૂર આવેલા મહાભારતના સમયકાળના સરભંગ ઋષિનો પ્રાચીન આશ્રમને સ્થળે સેવા યજ્ઞ શરૂ કરવા જણાવ્યું.

તે સમયમાં રક્ત પિત્ત, ક્ષય જેવા રોગો લાઈલાજ ગણાતા અને તેમનો ચેપ લાગવાના ભયે આવા રોગીઓને તેમના કુટુંબો ત્યજી દેતાં. આવા ત્યજેલા પીડિતોની સેવાનું કાર્ય સંત દેવી દાસે એક ઝૂંપડીથી શરૂ કર્યું. આસ પાસના ગામોમાંથી ભિક્ષા લાવી તેઓ પીડિતોને ખવડાવતા. આગળ જતાં અમરબાઈ નામની મહિલા તેમની શિષ્યા બની અને તેમના આ યજ્ઞમાં જોડાઈ.

ઈ.સ.ના ૧૮માં સૈકામાં કચ્‍છ અને સિંધ પ્રાંતમાં દુષ્‍કાળ પડ્યો હતો દુષ્કાળ પીડિત લોકો સૌરાષ્‍ટ્ર તરફ સ્થળાંતર કરી આવતા હતાં. તે સમયે સંત દેવીદાસે માનવતાના ધોરણે તે પીડિતોને આશ્રય આપ્યો હતો.

## લોકવાયકા
એક લોકવાયકા એવી પણ છે કે દેવીદાસ બાપુએ સમાધિ ધારણ કરી તે અગાઉ ઈશ્વરે સદેહે દેવીદાસબાપુને દર્શન દીધા અને કઇંક વરદાન માગવા કહ્યુ ત્યારે દેવીદાસ બાપુએ એટલું યાચ્યું હતું કે પરબની જગ્યાનાં દર્શન માત્રથી કુષ્ઠારોગી માનસીક,શારિરીક, કે સામાજીક વેદનાથી પિડાતા જીવાત્માપનાં કષ્ટય ભંજન થાય. અને તેમની સમાધિના દિવસ એટલે કે અષાઢીબીજે અમરાત્માઓ સાથે ગિરનાર પર બીરાજમાન સર્વે દેવોએ પરબ પધારવું. તેમની સમાધિ પરબધામમાં અષાઢીબીજે મોટો મેળો ભરાય છે.

## અવસાન
રક્તપિતાના દર્દીની સેવા કરતાં તેમને પણ ચેપ લાગ્યો. રોગી તરીકે સેવા લેવાનું તેમને પસંદ ન હતું અને તેમણે સમાધિ લીધી હતી.

## પરબધામ
તેમની સ્મૃતિમાં આ યાત્રાધામ વિકસેલું છે. આ સ્‍થાન મહાભારતના સમયકાળના સરભંગ ઋષિનો પ્રાચીન આશ્રમ હોવાનું મનાય છે.

## સાહિત્યમાં ઉલ્લેખ
ઝવેરચંદ મેઘાણીએ તેમના પુસ્તક પુરાતન જ્યોતમાં સંત દેવીદાસની કથા વણી લીધી છે.

### બિરદાવતા દોહા

બિરદ અપના પાળતલ, પૂરન કરત સબ આસ
જાકો જગમેં કી નહે, તાકો દેવીદાસ

સત્ ધરમને પામવા કરવા અદ્યતમ નાશ 
ઘર ‘પરબ‘ પર પ્રગટયા નકલંક દેવીદાસ.

## સંદર્ભ
શ્રેણી:ગુજરાતનાં સંતો
વિજયરાય વૈદ્ય

**વિજયરાય વૈદ્ય** (૧૮૯૭-૧૯૭૪) ગુજરાતી ભાષાના સાહિત્યકાર હતા.

## જીવન 
તેમનો જન્મ ૭ એપ્રિલ ૧૮૯૭ના રોજ ગુજરાતનાં વઢવાણ ખાતે થયો હતો. પિતાનું નામ કલ્યાણરાય વૈદ્ય હતું. તેમણે પ્રાથમિક શિક્ષણ ભાવનગરમાંથી મેળવ્યું અને મુંબઇની વિલ્સન કોલેજમાંથી વર્ષ ૧૯૨૦માં તેમણે વિનયન શાખાના સ્નાતકની પદવી મેળવી. તેમણે અધ્યાપન, પત્રકારત્વ અને સાહિત્ય-વિવેચન જેવા ક્ષેત્રોમાં સેવાઓ આપી હતી. સ્નાતક થયા બાદ તુરંત જ તેઓ બટુભાઈ ઉમરવાડિયાનાં સામયિક 'ચેતન'માં સહતંત્રી તરીકે જોડાયા હતા. ૧૯૨૪માં તેમણે 'કૌમુદી'નું પ્રકાશન કર્યું અને ૧૯૩૭થી ૧૯૪૯ સુધી સુરતની ટી.બી. કોલેજમાં અધ્યાપક તરીકે ફરજ બજાવી હતી. તેમણે ગુજરાતી સાહિત્યમાં કરેલા યોગદાન માટે ૧૯૩૧માં તેમને રણજિતરામ સુવર્ણચંદ્રક એનાયત કરવામાં આવ્યો હતો અને ૧૯૫૨માં નવસારીમાં મળેલી ગુજરાતી સાહિત્ય પરિષદની બેઠકમાં તેમને ‘સાહિત્ય સંત’ તરીકે સન્માન આપવામાં આવ્યું. આ ઉપરાંત ૧૯૫૫માં તેમને *નર્મદ ચંદ્રક*થી નવાજવામાં આવ્યા હતા.

૧૯૭૪ની ૩૧મી એપ્રિલે વડોદરા ખાતે તેમનું નિધન થયું.

## સાહિત્યસર્જન
### વિવેચન સંગ્રહ
* સાહિત્યદર્શન
* જૂઈ અને કેતકી
* ગતશતકનું સાહિત્ય

### નિબંધસંગ્રહ
* પ્રભાતના રંગ
* નાજુક સવારી
* ઉડતાં પાન
* દરિયાવની મીઠી લહર

### ઈતિહાસ
* ગુજરાતી સાહિત્યની રૂપરેખા
* પ્રવાસવર્ણન
* ખુશ્કી અને તરી
* બ્રહ્મર્ષિ વસિષ્ઠ
* સૌરાષ્ટ્રનો મંત્રીશ્વર

### ચિંતન
* મનુષ્યની વાણીની ઉત્પત્તિ અને વિકાસ
* ઋગ્વેદ કાળનાં જીવન અને સંસ્કૃતિ

### આત્મકથા
* વિનાયકની આત્મકથા

### અનુવાદ
* તિમિંગલ (મોબી ડિક)
* એક ક્રાંતિકારની આત્મકથા
* લીયો ટોલ્સ્ટોયના પત્રો અને નિબંધો

### સંપાદન
* અર્વાચીન સાર્વજનિક પુસ્તકાલયો
* સાહિત્યનો વિશ્વકોશ   

## સંદર્ભ 
## બાહ્ય કડીઓ
* 
* 

શ્રેણી:ગુજરાતી સાહિત્યકાર
શ્રેણી:રણજિતરામ સુવર્ણચંદ્રક વિજેતા
શ્રેણી:નર્મદ સુવર્ણચંદ્રક વિજેતા
શ્રેણી:૧૯૭૪માં મૃત્યુ
ઇમામ અહમદ રઝા

**અહમદ રઝા ખાન** (અરબી : أحمد رضا خان, फारसी : احمد رضا خان, उर्दू : احمد رضا خان, हिंदी : अहमद रजा खान) (૧૪ જૂન ૧૮૫૬ - ૨૮ ઓક્ટોબર ૧૯૨૧), જેમને સામાન્ય રીતે **ઇમામ અહમદ રઝાખાન બરેલ્વી** અથવા **આલા હજરત**નાં નામે ઓળખવામાં આવે છે.  તેઓ એક ઇસ્લામી વિદ્વાન, ન્યાયવાદી, ધર્મવિજ્ઞાની, તપસ્વી, સૂફી અને બ્રિટીશ ભારતમાં એક સુધારક હતા. તેઓ બરેલવી આંદોલનના સ્થાપક ગણાય છે.  એહમદ રઝાખાને ઇસ્લામી કાનૂન,ધર્મ,દર્શન,વિજ્ઞાન અને શાયરી (જેમાં પયગંબર મોહમ્મદની સ્તુતિ કરતી રચનાઓ જેને "નાત" કહેવામાં આવે છે )જેવા વિવિધ વિષયો ઉપર ઘણુબધું લખ્યું છે.
## કાર્ય 
અહમદ રઝાખાને અરબી,ફારસી અને ઉર્દૂમાં ગ્રંથો લખ્યા જેમાં ત્રીસ ભાગમાં ફતવાઓનું સંકલન "ફતાવા રઝ્વીયાહ" અને પવિત્ર કુરાન નું અનુવાદ અને સ્પષ્ટીકરણ " કન્ઝુલ ઈમાન" નો સમાવેશ થાય છે.એમના કેટલાક ગ્રંથોનું અનુવાદ યુરોપિયન અને દક્ષિણ એશિયાની કેટલીક ભાષાઓમાં થયું છે. 

### કન્ઝુલ ઈમાન 
કન્ઝુલ ઈમાન (ઉર્દૂ અને અરબી : کنزالایمان) અહમદ રઝાખાન દ્વારા કુરાનનો અનુવાદ ઉર્દૂ ભાષામાં છે. આ અનુવાદ સુન્ની ઇસ્લામમાં હનફી સંપ્રદાયના ન્યાયશાસ્ત્ર સાથે સંલગ્ન છે અને ભારતીય ઉપખંડમાં વ્યાપક રીતે વંચાતું સંસ્કરણ છે. પાછળથી આનો અનુવાદ અંગ્રેજી, હિન્દી, બંગાળી, ડચ, તુર્કી, સિંધી, ગુજરાતી અને પશ્તોમાં કરવામાં આવ્યો.  ૩૦ ખંડોમાં આ ગ્રંથ પ્રકાશિત કરવામાં આવ્યો છે.૨૨૦૦૦ પૃષ્ઠોમાં ધર્મ,વ્યાપાર,યુદ્ધ અને લગ્ન તથા દૈનિક સમસ્યાઓ નો ઉકેલ દર્શાવવામાં આવ્યા છે. 

### હદાઈકે બખ્શીસ 
thumb|હદાઈકે બખ્શિશ
એમણે પયગંબર મુહમ્મદની પ્રશંસામાં સ્તુતિ કાવ્યો જેને અરબીમાં "નાત" કહેવામાં આવે છે, એની રચનાઓ કરી અને વર્તમાન કાળમાં એના વિષે ચર્ચા કરી.  આ નાતો નો સંગ્રહ " હદાઈકે બક્ષિસ" છે.  એમણે લખેલી રચનાઓ મુસલમાનો મસ્જીદમાં ખાસ કરીને શુક્રવારની નમાઝ પછી પઢે છે.જેમાં સૌથી પ્રસિદ્ધ "મુસ્તફા જાને રહમત પે લાખો સલામ " છે.એમણે પયગંબર સાહેબ ઉપરાંત કેટલાક સંતો વિષે પણ સ્તુતિ કાવ્યો લખ્યા છે. 

## સંદર્ભ
શ્રેણી:ધાર્મિક વ્યક્તિત્વ
શ્રેણી:ધાર્મિક સાહિત્યકાર
શ્રેણી:૧૯૨૧માં મૃત્યુ