પ્રીતીલતા વાડ્ડેદાર

**પ્રીતિલતા વાડ્ડેદાર** (૫ મે ૧૯૧૧ - ૨૩ સપ્ટેમ્બર ૧૯૩૨)  ભારતીય ઉપખંડના એક બંગાળી રાષ્ટ્રવાદી ક્રાંતિકારી હતા, જેઓ ભારતીય સ્વતંત્રતા ચળવળમાં પ્રભાવશાળી હતા. ચિત્તાગોંગ અને ઢાકામાં શિક્ષણ પૂર્ણ કર્યા પછી, તેમણે કોલકાતાની બેથુન કૉલેજમાં અભ્યાસ કર્યો અને ફિલોસોફીમાં સ્નાતક થયા. તેણી કન્ટ્રી ક્લબમાં ગોળી ચલાવી ૫ વ્યક્તિઓની હત્યા અને ૭ને ઈજા પહોંચાડવાના ક્રાંતિકારી પરાક્રમ માટે જાણીતી છે. 

શિક્ષિકા તરીકેના ટૂંકા ગાળાના વ્યવસાય પછી, પ્રીતિલતા સૂર્ય સેનના નેતૃત્વ હેઠળના ક્રાંતિકારી જૂથમાં જોડાયા. તેમણે ઈ.સ. ૧૯૩૨માં પહાર્તલી યુરોપિયન ક્લબ પરના હુમલામાં  પંદર ક્રાંતિકારીઓની ટુકડીનું નેતૃત્વ કર્યું.  આ ક્લબ બહાર પાટીયા પર લખેલું હતું કે "કૂતરાઓ અને ભારતીયોને પ્રવેશ નથી". ક્રાંતિકારીઓએ આ ક્લબને સળગાવી દીધી હતી અને બાદમાં તેમને અંગ્રેજ પોલીસે પકડ્યા હતા. ધરપકડથી બચવા માટે, પ્રીતિલતાએ સાયનાઇડનું સેવન કર્યું અને તેમનું મૃત્યુ થયું.

## પ્રારંભિક જીવન 
left|thumb|પ્રીતિલતાનું મેટ્રિક પરીક્ષા પ્રમાણપત્ર
પ્રીતિલતાનો જન્મ (હાલના બાંગ્લાદેશ)ના ચિત્તાગોંગના પતિયા ઉપજિલ્લાના ધલાઘાટ જિલ્લામાં થયો હતો. *વાડ્ડેદાર* એ કુટુંબના પૂર્વજને આપવામાં આવેલું એક બિરુદ હતું, તેમની મૂળ અટક દાસગુપ્તા હતી. તેમના પિતા જગબન્ધુ વાડ્ડેદાર ચિત્તાગોંગ નગરપાલિકામાં કારકુન હતા. આ દંપત્તીને મધુસૂદન, પ્રીતિલતા, કનકલાતા, શાંતિલતા, આશાલતા અને સંતોષ નામના છ સંતાનો હતા. પ્રીતિલતાનું ઉપનામ રાની હતું. 

જગબંધૂએ તેમના બાળકો માટે સંભવિત શ્રેષ્ઠ શિક્ષણની વ્યવસ્થા કરવાનો પ્રયાસ કર્યો. પ્રિતિલાતાને ચિત્તાગોંગ ની ડૉ ખસ્તગીર સરકારી કન્યા શાળામાં દાખલ કરવામાં આવ્યા. પ્રીતિલતા એક હોશિયાર વિદ્યાર્થીની હતા. શાળાના એક લોકપ્રિય શિક્ષક, *ઉષા દી*, વિદ્યાર્થીઓમાં રાષ્ટ્રવાદની પ્રેરણા આપવા માટે રાણી લક્ષ્મીબાઈની વાર્તા કહેતા હતા. પ્રીતિલતાના વર્ગની વિદ્યાર્થીની કલ્પના દત્ત ચિત્તાગોંગ શસ્ત્રાગારના દરોડાખોર નામના જીવનચરિત્રમાં લખે છે - "અમારા ભવિષ્ય વિશે શાળાના દિવસોમાં અમને કોઈ સ્પષ્ટ વિચાર નહોતો. પછી ઝાંસીની રાણીએ તેમના ઉદાહરણથી અમારી કલ્પનાને ચિંગારી આપી. કેટલીકવાર અમે પોતાને નિર્ભય માનતા... ". કલા અને સાહિત્ય એ પ્રીતિલતાનો પ્રિય વિષય હતો. તેમણે ૧૯૨૮ માં ડૉ ખસ્તગીર સરકારી કન્યા શાળામાં અભ્યાસ પૂર્ણ કર્યો અને ૧૯૨૯ માં, તેમને ઈડન કોલેજ, ઢાકામાં પ્રવેશ મળ્યો. વચગાળાની પરીક્ષાઓમાં, તેઓ પરીક્ષામાં ઢાકામાં પ્રથમ ક્રમાંકે ઉત્તીર્ણ થયા. એડન કોલેજમાં વિદ્યાર્થી તરીકે, તેમણે વિવિધ સામાજિક પ્રવૃત્તિઓમાં ભાગ લીધો હતો. તેઓ *દિપાલી સંઘ*ના બેનર હેઠળ લીલા નાગના નેતૃત્વ હેઠળના *શ્રી સંઘ*ના જૂથમાં જોડાયા. જોકે, કલકત્તા યુનિવર્સિટીમાં અંગ્રેજ અધિકારીઓએ તેમની ડિગ્રી રોકી હતી. ઈ. સ. ૨૦૧૨ માં, તેમને (અને બીના દાસ ) મરણોત્તર તેમના યોગ્યતાના પ્રમાણપત્રો એનાયત કરવામાં આવ્યા હતા. 

## ક્રાંતિકારી પ્રવૃત્તિઓ 
### સૂર્ય સેનના ક્રાંતિકારી જૂથમાં જોડાતા 
 પ્રીતિલતાએ ભારતીય સ્વતંત્રતા ચળવળમાં જોડાવાનું નક્કી કર્યું. સૂર્ય સેને તેમના વિશે સાંભળ્યું હતું અને ઇચ્છતા હતા કે તેઓ તેમના ક્રાંતિકારી જૂથમાં જોડાય. ૧૩ જૂન ૧૯૩૨ ના દિવસે, પ્રીતિલતા ધલઘાટ શિબિરમાં સૂર્ય સેન અને નિર્મલ સેનને મળ્યા. સુનાવણી બાદ બિશ્વાસને ફાંસી આપવાનો અને ચક્રવર્તીને સેલ્યુલર જેલમાં દેશનિકાલ કરવાનો આદેશ આપવામાં આવ્યો હતો.

ચિત્તાગોંગથી કલકત્તાની એલીપોર જેલ સુધી મુસાફરી કરવા માટે જરૂરી રકમની રકમ પરિવાર અને મિત્રો પાસે નહોતી. તે સમયે પ્રીતિલતા કોલકાતામાં રોકાયેલી હોવાથી, તેમને અલીપોર જેલમાં જઇને રામકૃષ્ણ બિસ્વાસને મળવાનું કહેવામાં આવ્યું. સૂર્ય સેને આ અભિયાન માટે મહિલા નેતાની નિમણૂક કરવાનો નિર્ણય કર્યો. ઘટનાના સાત દિવસ પહેલા કલ્પના દત્તની ધરપકડ કરવામાં આવી હતી. આને કારણે, પ્રીતિલતાને હુમલાનું નેતૃત્વ સોંપવામાં આવ્યું હતું. પ્રિતિલાતા હથિયારોની તાલીમ માટે કોટોવાલી સી સાઇડ ગયા અને ત્યાં તેમના હુમલાની યોજના બનાવી. 

## પ્રભાવ 
thumb|234x234px|પ્રીતિલતા વાડ્ડેદાર પ્રાથમિક શાળા, ચિત્તાગોંગ ખાતેની પ્રતિમા
બાંગ્લાદેશની લેખિકા સેલિના હુસેન પ્રીતિલતાને દરેક સ્ત્રી માટે આદર્શ કહે છે. તેમની યાદમાં *બિરકન્યા પ્રીતિલતા ટ્રસ્ટ* (*બહાદુર મહિલા પ્રીતિલતા ટ્રસ્ટ*) નામના ટ્રસ્ટની સ્થાપના કરવામાં આવી છે. પ્રીતિલતાનો જન્મદિવસ ટ્રસ્ટ દ્વારા દર વર્ષે બાંગ્લાદેશ અને ભારતના જુદા જુદા સ્થળોએ ઉજવવામાં આવે છે. ટ્રસ્ટ તેમને "મહિલાઓ માટેની મશાલ" તરીકે માને છે. સાહિદ અબ્દુસ સબુર રોડના અંતિમ છેડેથી ચિત્તાગોંગના બોઆલાલી ઉપજિલ્લા મુકુંડા રામ હાટ સુધીના રસ્તાનું નામ પ્રીતિલતા વાડ્ડેદાર રોડ રાખવામાં આવ્યું છે. ૨૦૧૨ માં, ઐતિહાસિક યુરોપિયન ક્લબની બાજુમાં, પહાર્તલી રેલ્વે સ્કૂલની સામે, પ્રીતિલતા વાડ્ડેદારનું કાંસાનું શિલ્પ બનાવવામાં આવ્યું હતું.  

વાડ્ડેદારની મોટી-ભત્રીજી એ બ્રિટીશ પત્રકાર અને કાર્યકર એશ સરકાર છે. 

### વારસો 
* પ્રીતિલતા વાડ્ડેદાર મહાવિદ્યાલય, નાદિયા જિલ્લામાં આવેલી એક કૉલેજ.
* પ્રીતિલતા શહીદ મીનાર 
* પ્રીતિલતા હોલ, ચિત્તાગોંગ વિશ્વવિદ્યાલય 
* પ્રીતિલતા હોલ, જહાંગીરનગર યુનિવર્સિટી 
* પ્રીતિલતા વાડ્ડેદાર પ્રાથમિક શાળા, ચિત્તાગોંગ 
* ખાંટુરા પ્રીતિલતા શિક્ષા નિકેતન (બોય્સ (એચ. એસ.), ગર્લ્સ (એચ. એસ.) અને પ્રાથમિક વિભાગ), ત્રણ શાળાઓ, ગોબરદંગા, પશ્ચિમ બંગાળ, ભારત 
* નેશનલ ઇન્સ્ટીટ્યૂટ ઑફ ટેકનોલોજી, દુર્ગાપુર, પશ્ચિમ બંગાળ, ભારતના પ્રીતિલતા વાડ્ડેદાર ઑલ ગર્લ્સ હોસ્ટેલ

### લોકપ્રિય માધ્યમોમાં 
* ૨૦૧૦ ની બોલિવૂડ મૂવી *ખેલે હમ જી જાન સે* ચિત્તાગોંગ ક્રાંતિ પર આધારિત હતી, તેમાં વિશાખા સિંહે પ્રીતિલતાનું પાત્ર ભજવ્યું હતું. 
* ૨૦૧૨ માં, હિન્દી ફિલ્મ *ચિત્તાગોંગ* રજૂ થઈ હતી. વેગા તમોટીયાએ તેમાં વાડ્ડેદારની ભૂમિકા ભજવી હતી.
* મહિલાઓની મતાધિકારની સો વર્ષગાંઠ નિમિત્તે બી.બી.સી. એ એક સિરીઝ બવાવી હતી જેનું નામ *સ્નેચીસ: મોમેન્ટ્સ ફ્રોમ વિમેન લાઇવ્સ* હતું. તેના એક ભાગરૂપે ૨૦૧૮ માં, કિરણ સોનિયા સાવરે 'પ્રીતિલતા'ના જીવન પર 'હીઅર હર' નામનું એક પાત્રી નાટક કર્યું હતું. આ ફિલ્મ તાનિકા ગુપ્તાએ લખી હતી.

## છબીઓ 

Pritilata.jpg|કોલકાતાના મેદાન ખાતેની પ્રતિમા 
Bust of Pritilata Waddedar.JPG|પ્રીતિલતાની અર્ધ પ્રતિમા
Pritilata Shohid Minar.jpg|પ્રીતિલતા શહિદ મીનાર 
Pritilata Hall at University of Chittagong (04).jpg|પ્રીતિલતા હોલ, ચિત્તાગોંગ વિશ્વવિદ્યાલય 

## આ પણ જુઓ 
* ખુદીરામ બોઝ 
* જતિન્દ્ર નાથ દાસ 

## સંદર્ભ 
શ્રેણી:ભારતીય ક્રાંતિકારી
શ્રેણી:૧૯૧૧માં જન્મ
શ્રેણી:૧૯૩૨માં મૃત્યુ