open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશ

**કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશ** એ ભારતનો રાજકીય ભાગ છે. રાજ્યોની જેમ પોતાની સરકાર ચૂંટી કાઢવાને જગ્યાએ તેનું સંચાલન કેન્દ્ર સરકાર કરતી હોય છે. આથી તેને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશ કહે છે.

## ભારતના કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશો 
300px|right|ભારતના કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશો
ઈ.સ. ૨૦૨૦ ના વર્ષ પ્રમાણે ભારતમાં કુલ ૮ કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશો આવેલા છે.

# અંદામાન અને નિકોબાર દ્વીપસમૂહ
# ચંડીગઢ
# દાદરા અને નગર હવેલી અને દમણ અને દીવ
# લક્ષદ્વીપ
# પૉંડિચેરી
# દિલ્હી
# જમ્મુ કાશ્મીર
# લદ્દાખ

દિલ્હીને રાષ્ટ્ર્રીય રાજધાની ક્ષેત્ર (NCR - National Capital Region) તરીકેનો ખાસ દરજ્જો આપવામાં આવ્યો છે, જેનું સંચાલન કેન્દ્ર સરકાર, રાજ્ય સરકાર અને ત્રણ મ્યુનિસિપલ કૉર્પોરેશન દ્વારા સંયુક્ત રીતે થાય છે. જોકે દિલ્હીને થોડા વર્ષો પહેલાં રાજ્ય તરીકેનો દરજ્જો મળી ગયો છે.

શ્રેણી:ભારત
શ્રેણી:કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશો
સાબરકાંઠા જિલ્લો

ના જિલ્લાઓ]]
**સાબરકાંઠા જિલ્લો** ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ઉત્તર ભાગમાં આવેલો એક જિલ્લો છે. આ જિલ્લાનું મુખ્ય મથક હિંમતનગર શહેર ખાતે આવેલું છે. આ જિલ્લા રાજસ્થાન રાજ્યનો સરહદી જિલ્લો છે.
## સામાન્ય રુપ રેખા
જિલ્લાની સામાન્ય રુપરેખા:
* ભૌગોલિક સ્થાન: ૨૩.૦૩૦ થી ૨૪.૩૦ ઉ.અક્ષાંશ અને ૭૨.૪૩ થી ૭૩.૩૯ પૂ. રેખાંશ
* આબોહવા: શિયાળામાં ઓછામાં ઓછું તાપમાન ૯o સે., ઉનાળામાં મહત્તમ તાપમાન ૪૯o સે., સામાન્ય રીતે વિષમ આબોહવા
* જમીન: ગોરાડું, કાળી, ખડકાળ, પથ્થરીયાળ, રેતાળ, ડુંગરાળ તેમજ ખડકોવાળી
* નદીઓ: સાબરમતી, ખારી, મેશ્વો, હાથમતી, હરણાવ, વાત્રક, માઝમ નદી
* પાક: ડાંગર, બાજરી, કપાસ, ઘઉં, જુવાર, તમાકુ, મગફળી, એરંડા, રાયડો, શાકભાજી પાકો, ટામેટાં, વાલોળ, ફુલાવર અને કોબીજ
* કુલ ગામ: ૧,૩૮૯ 
* ગ્રામ પંચાયતની સંખ્યા: ગ્રામ પંચાયત - ૭૧૪, જૂથ ગ્રામ પંચાયત - ૩૨૫
* નગરપાલિકા: ૦૬
* રાષ્ટ્રીય ધોરીમાર્ગ નં ૪૮ અહીંથી પસાર થાય છે.

## જોવાલાયક સ્થળો 
* ઈડરનો ગઢ
* ખેડબ્રહ્માનું અંબાજી અને બ્રહ્મા મંદિર
* સપ્તેશ્વર
* વિરેશ્વર
* પોળોનું જંગલ
* ગુણભાંખરી (ચિત્રવિચિત્રનો મેળો)
* સાબર ડેરી, હિંમતનગર

## તાલુકાઓ 
* હિંમતનગર
* ઇડર
* ખેડબ્રહ્મા
* તલોદ
* પ્રાંતિજ
* વડાલી
* વિજયનગર
* પોશિના  

મોડાસા, માલપુર, ધનસુરા, ભિલોડા, બાયડ અને મેઘરજ તાલુકાઓનો સમાવેશ અરવલ્લી જિલ્લામાં થયો છે.

## રાજકારણ 
### વિધાનસભા બેઠકો 
સાબરકાંઠા જિલ્લામાં ૪ વિધાનસભા બેઠકોનો સમાવેશ થાય છે.

|}

## સંદર્ભ 
## બાહ્ય કડીઓ 
* અધિકૃત વેબસાઇટ 
* સાબરકાંઠા જિલ્લા પંચાયતની અધિકૃત વેબસાઇટ

શ્રેણી:ગુજરાતના જિલ્લાઓ
શ્રેણી:ઉત્તર ગુજરાત
ભરૂચ જિલ્લો

**ભરૂચ જિલ્લો** મધ્ય ગુજરાતમાં આવેલો જિલ્લો છે. પ્રાચીન શહેર ભરૂચ, ભરૂચ તાલુકા અને જિલ્લાનું મુખ્ય મથક છે. ગુજરાતની સૌથી મોટી નદી નર્મદા આ જિલ્લામાંથી પસાર થાય છે.

ભરુચ જિલ્લો ભારત દેશની પશ્ચિમ પટ્ટી પરનું અગત્યનું ઔદ્યોગિક મથક બન્યો છે. ભરૂચ જિલ્લામાં આવેલ અંકલેશ્વર એક ઔદ્યોગિક કેન્દ્ર છે. આ ઉપરાંત ભરૂચ ખાતે રાસાયણિક ખાતર ઉદ્યોગ, દહેજ ખાતે પેટ્રોલિયમ તેમ જ રસાયણ ઉદ્યોગ અને ઝઘડીયા ખાતે જી.આઇ.ડી.સી. ખૂબ જ મોટા પાયે વિકસિત થયા છે.

## ભૂગોળ 
ભરૂચ જિલ્લો ઉત્તર અક્ષાંશ ર૧૦ રપ' ૪પ" અને પૂર્વ રેખાંશ ૭ર૦ ૩૪' ૧૯" દક્ષિણ ગુજરાતમાં આવેલો છે. ઉત્તરમાં ખેડા જિલ્લો અને વડોદરા જિલ્લો, પૂર્વમાં નર્મદા જિલ્લો, પશ્ચિમે ખંભાતના અખાતના કિનારાનો લગભગ ૮૭ કિ. મી. જેટલો પટ અને દક્ષિણે સુરત જિલ્લાથી આ જિલ્લો ઘેરાયેલો છે. મહી નદી અને નર્મદા નદી આ જિલ્લાને અનુક્રમે આણંદ (જુનો ખેડા જિલ્લો) અને વડોદરા જિલ્લાથી અલગ પાડે છે. જિલ્લાનો ભૌગોલિક વિસ્તાર ૯૦.૩૮ ચોરસ કિ.મી. છે, જે રાજયના કુલ વિસ્તારના ૪.૬૧ ટકા જેટલો થાય છે. ભરૂચ જિલ્લામાં ૧૦૦ કિ.મી. લાંબો દરિયાકાંઠો છે, જેના ઉપર ભરૂચ મઘ્યમ કક્ષાનું તથા દહેજ, કાવી અને ટંકારી નાની કક્ષાનાં બંદરો છે

## ભરૂચ જિલ્લો પ્રથમ દ્રષ્ટિએ 
## તાલુકાઓ 
* ભરૂચ
* અંકલેશ્વર
* જંબુસર
* હાંસોટ
* વાગરા
* આમોદ
* વાલિયા
* ઝઘડીયા
* નેત્રંગ

## રાજકારણ 
### વિધાન સભા બેઠકો 
|}

## સંદર્ભ 
## બાહ્ય કડીઓ 
* અધિકૃત વેબસાઇટ
* ભરૂચ જિલ્લા પંચાયતની વેબસાઇટ 
* 

શ્રેણી:ગુજરાતના જિલ્લાઓ
લીંબુ

**લીંબુ** એ દુનિયાના લગભગ દરેક ભાગમાં મળી આવતું એક અતિ સામાન્ય ફળ છે. તે સાઇટ્રિક ઍસિડ થી ભરેલું હોવાથી સ્વાદમાં ખાટું હોય છે. દુનિયાભરમાં વિવિધ વાનગીઓમાં ખટાશ પુરી પાડવા લીંબુનો રસ નાખવામાં આવે છે. આ ઉપરાંત શરબત બનાવવા માટે પણ લીંબુનો રસ બહોળા પ્રમાણમાં વાપરવામાં આવે છે. ભારતીય ઉપખંડમાં અને તેમાં પણ ખાસ કરીને  ગુજરાત રાજ્યમાં લીંબુનો ઉપયોગ અથાણાં બનાવવા માટે કરવામાં આવે છે.

શ્રેણી:વનસ્પતિ
શ્રેણી:ફળ
ગાંધીનગર

**ગાંધીનગર** () ગુજરાત રાજ્યનું પાટનગર છે.

## ઈતિહાસ 
ગાંધીનગર અને ચંડીગઢ એ બન્ને ભારતના રાજ્યોની પાટનગર તરીકે વિશેષ યોજના કરી બનાવાયેલા છે. ગાંધીનગર નામ ભારતના રાષ્ટ્રપિતા મહાત્મા ગાંધીના નામ પરથી રાખવવાનું સુચન ૧૬ માર્ચ ૧૯૬૦ના રોજ મુખ્યમંત્રી જીવરાજ મહેતાએ કર્યું હતું. ગાંધીનગર નગરની સ્થાપના ૨ ઓગસ્ટ ૧૯૬૫ના દિવસે થઇ હતી. ઇ.સ. ૧૯૭૧થી ગાંધીનગર ગુજરાતની રાજધાની બન્યું. તે સમયે મુખ્યમંત્રી હિતેન્દ્રભાઇ દેસાઈ હતા. નગરની રચનાનું આયોજન મુખ્ય સ્થપતિ (ચીફ આર્કિટેક્ટ) એચ. કે. મેવાડા અને તેમના સહયોગી પ્રકાશ એમ. આપ્ટેએ કર્યું હતું.

ગાંધીનગર ગુજરાતનું સાતમું પાટનગર છે. આ અગાઉ પ્રથમ આનર્તપુર, બીજુ ધ્વરાવતી (દ્વારકા), ત્રીજુ ગીરીનગર (જૂનાગઢ), ચોથુ વલ્લભી (ભાવનગર), પાંચમુ અણહીલપુર (પાટણ), છઠ્ઠુ અમદાવાદ અને સાતમું ગાંધીનગર પાટનગર બન્યુ હતું.

## આયોજન 
ગાંધીનગર શહેરને વિવિધ સેક્ટરમાં વિભાજીત કરવામાં આવ્યું છે. તેમાં ક, ખ, ગ, ઘ, ચ, છ, જ નામના ઉભા તથા ૧, ૨, ૩, ૪, ૫, ૬, ૭ નામના આડા રસ્તા આવેલા છે. ક, ખ, ગ, ઘ, ચ, અને છ રોડની દિશા ઉત્તર-દક્ષિણ છે, જ્યારે અંકોમાં નિર્દિષ્ટ રસ્તાઓની દિશા પૂર્વ-પશ્ચિમ છે. ઊભા અને આડા રસ્તાઓ દર એક કિલોમિટરનાં અંતરે એકબીજાને છેદે છે. રોડ કેટલાક ભાગમાં પૂર્વ-પશ્ચિમ છે અને કેટલાક ભાગમાં ઉત્તર-દક્ષિણ છે. ગાંધીનગર શહેરની રચનામાં સિંધુ સંસ્કૃતિની એક અનોખી ઝલક જાવા મળે છે. સુ-વ્યવસ્થિત નગર નિયોજન જોવા મળે છે.

## જોવાલાયક સ્થળો 
ગાંધીનગરમાં જોવાલાયક સ્થળોમાં સેક્ટર ૨૮ નો બગીચો, બાલક્રિડાંગણ, અક્ષરધામ મંદિર અને સ્વામિનારાયણ ધામ (ઇન્ફોસિટીની સામે) છે, જે ગાંધીનગરમાં સૌથી વિશાળ જગ્યામાં ઘેરાયેલુ છે. ગાંધીનગરની નજીકમાં વિજાપુર રોડ પર મહુડી ઘંટાકરણ મહાવીરનું પ્રખ્યાત જૈન મંદિર તથા અમરનાથ ધામ (મૂળ અમરનાથની પ્રતિકૃતિ) પણ જોવા લાયક છે.

* અક્ષરધામ (ગાંધીનગર)
* સેક્ટર ૨૮ નો બગીચો (ગાંધીનગર)
* ગુજરાત વિધાનસભા
* ઇન્ફોસિટી (ગાંધીનગર)
* મહાત્મા મંદિર (ગાંધીનગર)
* સ્વર્ણિમ પાર્ક ( ગાંધીનગર)
* સરિતા ઉદ્યાન (ગાંધીનગર)
* હરણ ઉદ્યાન (ગાંધીનગર)
* સચિવાલય (ગુજરાત)
* સ્વપ્ન સૃષ્ટિ જળ ઉદ્યાન (વોટર પાર્ક)
* પુનિત વન

## સંદર્ભ
## બાહ્ય કડીઓ 
* 
* 
* ગાંધીનગર અર્બન ડેવલોપમેન્ટ ઓથોરિટી 
* ગાંધીનગર મ્યુનિસિપલ કોર્પોરેશન

શ્રેણી:ગાંધીનગર જિલ્લો
શ્રેણી:ગુજરાતનાં શહેરો અને નગરો
શ્રેણી:ગુજરાતનાં તાલુકા મથકો
વૅલેન્શિયન

**વૅલેન્શિયન** એ વૅલેન્શિયા ના પ્રદેશના લોકો દ્વારા ત્યાં બોલાતી એક ભાષાને અપાયેલું નામ છે. આ ભાષાને યુરોપના અન્ય ભાગોમાં કૅટલન કહે છે. બીજી બાજુ વૅલેન્શિયન શબ્દનો ઉપયોગ ભાષાશાસ્ત્રીઓ એવો કરે છે કે તે કૅટલન ભાષાની એક બોલી છે જે મધ્ય અને દક્ષિણ વૅલેન્શિયામાં બોલાય છે.

વૅલિન્શિયન વૅલેન્શિયાની સત્તાવાર ભાષા છે. જનરાલિટાટ વૅલેન્શિયાએ જૂન ૨૦૦૫માં છેલ્લે કરેલ ગણતરી પ્રમાણે વૅલેન્શિયાની વસ્તીમાં ૯૪% લોકો વૅલેન્શિયન સમજી શકે છે, લગભગ ૭૮% લોકો બોલી અને વાંચી શકે છે, જ્યારે ૫૦% લોકો લખી શકે છે.

શ્રેણી:ભાષાઓ
વૅલેન્શિયા નો પ્રદેશ

|-
| bgcolor="#c6c6c6" align="center" colspan="2" | 300px
|-
| રાજધાની
| વૅલેન્શિયા
|-
| સત્તાવાર ભાષાઓ
| વૅલેન્શિયન (કૅટલન) અને સ્પૅનિશ
|-
| વિસ્તાર&nbsp;– કુલ&nbsp;– % સ્પેઇન
| ૮મો ક્રમ&nbsp;૨૩,૨૫૫ કિમી²&nbsp;૪.૬%
|-
| વસ્તી&nbsp;– કુલ (૨૦૦૩)&nbsp;– % સ્પેઇન&nbsp;– ગીચતા
| ૪થો ક્રમ&nbsp;૪,૩૨૬,૭૦૮&nbsp;૧૦.૩%&nbsp;૧૮૬.૦૫/km²
|-
| સ્વતંત્ર દરજ્જો મળ્યાની તારીખ
| જુલાઇ ૧૦, ૧૯૮૨
|-
| ISO 3166-2
| VC
|-
| align=center colspan=2 | જનરાલિટાટ વૅલેન્શિયાના 
|}

**વૅલેન્શિયાનો પ્રદેશ** અથવા વૅલેન્શિયા, રાષ્ટ્રિય સ્થિતિ ધરાવતો સ્પેનનો સ્વંત્રત વિસ્તાર છે. તે ઇબેરિયન દ્રીપકલ્પની બાજુએ મધ્ય અને દક્ષિણ-પૂર્વ ભાગમાં આવેલો છે. આ વિસ્તાર ત્રણ વિભાગોમાં (અલિકોન્ટે, કાસ્ટેલોન અને વેલેન્શિયા), ચોત્રીસ જિલ્લાઓમાં અને પાંચસો ચાલીસ મ્યુનિસિપાલિટીઓમાં વિભાજીત છે. ૫૧ લાખની વસ્તી સાથે તે સ્પેનનો ચોથો સ્વતંત્ર વિસ્તાર ગણાય છે. તેની રાજધાની વૅલેન્શિયા છે અને તે સ્પેનનું ત્રીજું મોટું શહેર છે.

૧૯૮૨માં જ્યારે તેને સ્વતંત્ર રાજ્યનો દરજ્જો મળ્યો, ત્યારથી તેનું સત્તાવાર નામ Comunitat Valenciana (વૅલેન્શિયન; સ્પૅનિશ: Comunidad Valenciana) રહ્યું છે. આ પ્રદેશનો ઇતિહાસ ૧૩મી સદી માં શરૂ થયો હતો જ્યારે વૅલેન્શિયાના રાજ્યની સ્થાપના થઇ હતી.

## બાહ્ય કડીઓ 
* વૅલેન્શિયા ભાષા અકાદમી
* વૅલેન્શિયાનું અધિકૃત પર્યટન સંજાળપૃષ્ઠ
અમદાવાદ જિલ્લો

**અમદાવાદ જિલ્લો** ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના મધ્ય ભાગમાં આવેલો એક મહત્વનો જિલ્લો છે અને સાબરમતી નદીના કિનારે આવેલું તેમ જ રાજ્યનું સૌથી મોટું શહેર, અમદાવાદ તેનું વડુંમથક છે. અમદાવાદ શહેરમાં લાલ દરવાજા વિસ્તારમાં આવેલા 'જિલ્લા પંચાયત ભવન' ખાતે જિલ્લા પંચાયતની વહીવટી કચેરીનું વડુમથક છે. ૨૦૧૧ની વસ્તીગણતરી મુજબ તેની વસ્તી ૭૨,૦૮,૨૦૦ છે.

અમદાવાદ જિલ્લાની ઉત્તર દિશામાંની સીમાઓ પર મહેસાણા, અને ગાંધીનગર જિલ્લાઓ આવેલા છે. પૂર્વ દિશામાંની સીમા પર ખેડા જિલ્લો, આણંદ, દક્ષિણ દિશામાંની સીમા પર ખંભાતનો અખાત અને ભાવનગર જિલ્લો તથા પશ્ચિમ દિશામાની સીમાઓ પર સુરેન્દ્રનગર જિલ્લો આવેલા છે.

## ઇતિહાસ
આજથી એક હજાર વર્ષ પૂર્વ આશાવલ નામનું સમૃઘ્ધ નગર અસ્તિત્વમાં હતુ. આશા નામના ભીલોના રાજાના નામ ઉપરથી આશાવલ નામ પડયું હતું. આ નગર પાટણ અને ખંભાતથી ઉત્તર ગુજરાતનું એક સારું નગર હતું. આશાવાલમાં જૈન અને બ્રાહ્મણોનાં મંદિરો હતા. કાળક્રમે વેપારની દ્રષ્ટિએ અને લશ્કરી વ્યૂહત્મકતાની દ્રષ્ટિએ આ નગર અગત્યનું સ્થાન બન્યું.

અમદાવાદ જિલ્લો બ્રિટિશ શાસન સમયે બોમ્બે પ્રેસિડેન્સીનો ભાગ હતો.

## વસ્તી
## તાલુકાઓ 
thumb|right|અમદાવાદ જિલ્લાના તાલુકાઓ
અમદાવાદ જિલ્લામાં ૧૧ તાલુકાઓનો સમાવેશ થાય છે.

## રાજકારણ 
### વિધાનસભા બેઠકો 
અમદાવાદ જિલ્લામાં ૨૧ વિધાનસભા બેઠકોનો સમાવેશ થાય છે.

|}

## સંદર્ભ 
## બાહ્ય કડીઓ 
* અમદાવાદ જિલ્લા પંચાયતની વેબસાઇટ 
* 

શ્રેણી:ગુજરાતના જિલ્લાઓ
ધોધ

:[thumb|right|250px| હોપટૂન ધોધ: [ઑટવે રાષ્ટ્રીય ઉદ્યાન નજીક, વિક્ટોરિયા, ઑસ્ટ્રેલિયા]] 

**ધોધ** (સંસકૃત: જલપ્રપાત, હિંદી: झरना, મરાઠી: धबधबा, તમિળ: நீர்வீழ்ச்சி (નીરવીળ્ચ્ચી), અંગ્રેજી: waterfall) એ એક ભૂસ્તરીય રચના છે, જેનું સર્જન ઊંચાઈમાં અચાનક ઘટાડો થતો હોય તેવા સ્થાને ધોવાણ ન થઇ શકે તેવા પથ્થરો ઉપરથી વહેતા પાણીના વહેણમાંથી થાય છે. ધોધ માનવસર્જીત પણ હોઇ શકે છે, જેનો ઉપયોગ બગીચાઓમાં કે અન્ય કુદરતી પૃષ્ઠભૂ ઉભી કરવા અલંકાર તરીકે થાય છે.

ક્યારેક ધોધનું સર્જન પર્વતોમાં એવી જગ્યાએ થાય છે કે જ્યાં ઝડપી ધોવાણ થઇ રહ્યું હોય અને પાણીના વહેણનો માર્ગ સતત બદલાતો હોય, આવી જગ્યાઓએ ધોધ વર્ષોના ધોવાણને કારણે નહીં પણ તેની સરખામણીમાં અચાનક થયેલ ભૂસ્તરીય ઘટનાને કારણે થાય છે, જેમકે જ્વાળામુખી ફાટવો.
* દુનિયાના જળધોધ વિશેની માહિતીનો સ્ત્રોત * દુનિયાના જળધોધ વિશેની માહિતીનો સ્ત્રોત 
## પ્રદર્શન 

Image:Base_of_Tower_Fall_with_rainbow.JPG|યલોસ્ટોન રાષ્ટ્રીય ઉદ્યાનમાં ટાવર ધોધ, સંયુક્ત રાજ્ય
Image:Iceland_Godafoss 1972.jpg|આઇસલૅન્ડમાં ગોડાફોસ્સ
Image:Angel falls.jpg|એઇન્જલ ધોધ, વેનેઝુએલા
Image:Iceland Dettifoss 1972.jpg|આઇસલૅન્ડ માં ડેટ્ટીફોસ્સ
Image:National botanical gardens09.jpg|ઑસ્ટ્રૅલિયાના રાષ્ટ્રીય બોટૅનિક ગાર્ડન્સમાં માનવસર્જિત ધોધ, કૅનબેરા, ઓસ્ટ્રેલિયા
Image:Waterfall_near_Brienzersee.JPG|બ્રેઇનઝ઼ર્સી નજીક ધોધ,સ્વિત્ઝ઼રલૅન્ડ

## બાહ્ય કડીઓ 
## સંદર્ભ 
* અંગ્રેજી વિકિપીડિયામાં ધોધ ઉપર લેખ

શ્રેણી:કુદરતી રચના
શ્રેણી:ભૂગોળ
પાંડવ

ની પૂજા કરતા પાંડવો અને દ્રૌપદી]]
**પાંડવ** એટલે કે રાજા પાંડુનો પુત્ર. હિંદુ ધર્મના પૌરાણિક મહાગ્રંથ મહાભારતની કથા અનુસાર પાંડુ નામના રાજાને પાંચ પુત્રો હતાં, (૧) યુધિષ્ઠિર (૨) ભીમ (૩) અર્જુન (૪) નકુળ અને (૫) સહદેવ. આ પાંચે ભાઈઓ પાંડવો તરીકે ઓળખાય છે અને જ્યારે તેમાંથી કોઈ એકનો ઉલ્લેખ કરવામાં આવે ત્યારે તેને પાંડવ તરિકે સંબોધવામાં આવે છે.

## પાંડવોના માતા-પિતા 
પાંડવોના પિતાનું નામ પાંડુ હતું. તેઓ ખૂબ જ પ્રતાપી યદુવંશી રાજા હતા. પાંડુ રાજાની બે પત્નીઓ હતી, કુંતી અને માદ્રી. યુધિષ્ઠિર, ભીમ તથા અર્જુનની માતા કુંતી હતી જ્યારે નકુળ તથા સહદેવ માદ્રીના પુત્રો હતા.

## સંદર્ભ 
* મહાભારત

શ્રેણી:મહાભારત
શ્રેણી:હિંદુ ધર્મ
શ્રેણી:પૌરાણિક પાત્રો
નેપાળ

**નેપાળ** ભારત અને ચીન થી ઘેરાયેલો દેશ છે. વિશ્વનું સૌથી ઉંચું શિખર માઉન્ટ એવરેસ્ટ (સગરમાથા) નેપાળમાં આવેલું છે. ઇ.સ. ૨૦૦૮ સુધી નેપાળ જગતનું એકમાત્ર હિન્દુ રાષ્ટ્ર હતું. એના નાના માપ પ્રમાણે ઘણું બહુભાષિક અને બહુસાંસ્કૃતિક છે. નેપાલની રાજધાની કાઠમંડુ છે. અહી હિન્દુ અને બૌદ્ધ ધર્મમાં લોકો માને છે. બૌદ્ધ ધર્મનો પ્રચાર સમ્રાટ અશોકથી થયો. નેપાળમાં ગૌતમ બુદ્ધનો જન્મ લુમ્બિનીમાં માયાદેવી મંદિર પાસે થયો હતો. સીતાજીનું જન્મસ્થાન મિથિલા નેપાળમાં આવેલુ છે.

"નેપાળ" નામ સૌપ્રથમ ભારતીય ઉપખંડના વૈદિક સમયગાળાના ગ્રંથોમાં નોંધાયેલું છે, પ્રાચીન નેપાળમાં તે યુગ જ્યારે હિન્દુ ધર્મની સ્થાપના થઈ હતી, જે દેશનો મુખ્ય ધર્મ હતો. પૂર્વે પ્રથમ સહસ્ત્રાબ્દીના મધ્યમાં, બૌદ્ધ ધર્મના સ્થાપક ગૌતમ બુદ્ધનો જન્મ દક્ષિણ નેપાળમાં લુમ્બિનીમાં થયો હતો. ઉત્તર નેપાળના ભાગો તિબેટની સંસ્કૃતિ સાથે જોડાયેલા હતા. કેન્દ્રમાં સ્થિત કાઠમંડુ ખીણ ભારત-આર્યોની સંસ્કૃતિ સાથે જોડાયેલી છે, અને નેપાળ મંડલા તરીકે ઓળખાતી સમૃદ્ધ નેવાર સંઘની બેઠક હતી.

શાહ વંશે નેપાળ રાજ્યની સ્થાપના કરી અને બાદમાં તેના રાણા વંશના પ્રીમિયર્સ હેઠળ બ્રિટિશ સામ્રાજ્ય સાથે જોડાણ કર્યું. આ દેશ ક્યારેય વસાહત ન હતો પરંતુ શાહી ચીન અને બ્રિટિશ ભારત વચ્ચે બફર રાજ્ય તરીકે સેવા આપી હતી.

## અંચલ 
* મેચી
* કોસી
* સગરમાથા
* જનકપુર
* બાગમતી
* નારાયણી
* ગણ્ડકી
* લુમ્બિની
* ધવલાગિરી
* રાપ્તી
* કર્ણાલી
* ભેરી
* સેતી
* મહાકાલી

## પ્રમુખ નદીઓ 
* કોસી
* બાગમતી
* નારાયણી
* ગણ્દકી
* કર્ણાલી
* મહાકાલી

Kathmandu-Basantapur Chowk-00-2007-gje.jpg|કાઠં઼ુ
Pashupatinath-Tempel-08-Pavillon im Hauptheiligtum-2013-gje.jpg|પશુપતિનાથ
Bhaktapur-Toepferplatz-58-Knetmaschine-2015-gje.jpg|ભક્તપુર
Changu Narayan-Skulptur-54-Unkraut jaeten-2014-gje.jpg|ચંગુ નારાયણ
Patan-Cyasilim Devar-06-2007-gje.jpg|પાટણ
Dzongla to Lobuche-07-Pflanze mit Rauhreif-2007-gje.jpg|હિમાલય
Dingboche to Chhukung-30-Gepflasterte Strasse-2007-gje.jpg|હિમાલય
Mustang-Ghami to Lo Gekar-77-2015-gje.jpg|મુસ્તાંગ
Mustang-Tsarang-Lo Manthang-30-2015-gje.jpg|મુસ્તાંગ

## સંદર્ભ
રોટલી

**રોટલી** એ ભારતીય તથા અન્ય સંબંધીત પાકશાસ્ત્રોમાં એક મુખ્ય વાનગી છે.

## ગુજરાતમાં રોટલી બનાવવાની પદ્ધતિ
ઘઉંને ઝીણું દળીને લોટ બનાવવામાં આવે છે. પછી ચાળીને  આ લોટમાં પ્રમાણસર પાણી અને મીઠું નાખીને તેનો ઢીલો લોટ બાંધવામાં આવે છે. રોટલી સ્વાદિષ્ટ બનાવવા માટે તેમા મોણ (તેલ) પ્રમાણસર નાખવામાંં આવે છે. અને આ લોટના નાના-નાના ગુલ્લા કર્યા બાદ તેને આડણી(ઓરસિયો/ પાટલો/ચકલો પણ કહેવાય છે) ઉપર વેલણ વડે વણીને ગોળ આકાર આપવામાં આવે છે અને તેને લોઢી/તવી/તવા/તાવડી ઉપર શેકવામાં આવે છે. આમ રોટલી તૈયાર થાય છે, જેની ઉપર ઘી લગાડીને શાક સાથે પીરસવામાં આવે છે. રોટલી જો જાડી બનાવવામાં આવે તો તેને **રોટલો** કહેવાય છે. રોટલો બાજરીના લોટનો, જુવારના લોટનો અને મકાઈના લોટનો પણ બને છે.

રોટલીનાં ઘણાં અલગ-અલગ પ્રકાર છે જેમકે, બેપડી, ચોપડી, ફૂલકા, રૂમાલી, તંદુરી વગેરે. રોટલી જેમાં બે પડ હોય છે, તેને બેપડી રોટલી કહે છે. રોટલી એ ગુજરાતીઓનું કાયમી ભોજન છે. રોટલી થોડી જાડી બને તો તેને ભાખરી પણ કહે છે જે બનાવવા માટે મોણ(તેલ)ની જરૂર પડે છે તેમ જ ભાખરી બનાવવા લોટ કઠણ બાંધવો પડે છે. આજકાલ તો લગ્ન પ્રસંગોમાં પણ નાની રોટી, ફૂલકા રોટી વગેરેની વ્યવસ્થા કરવામાં આવે છે.

## વિવિધ પ્રકારની રોટલીઓ

File:Plainrotiparatha.jpg|પરોઠા
File:Thalichapati.jpg|ભારતીય *થાળી* *રોટલી* સાથે
File:Tandoorroti.jpg|પંજાબી તંદુરી રોટી
File:Rumali roti.jpg|રૂમાલી રોટી બનાવતો રસોઇયો

## સંસ્કૃતિમાં 
રોટલી પરથી જોડકણાં પણ બન્યાં છે. જેમ કે,

:આવ રે વરસાદ, ઢેબરિયો પરસાદ, ઉની ઉની રોટલી ને, કારેલાનું શાક.

## સંદર્ભ 
શ્રેણી:ગુજરાતી વાનગી
શ્રેણી:ગુજરાતી ભોજન
ઑસ્ટ્રિયા

**ઑસ્ટ્રિયા પ્રજાસત્તાક** (જર્મન: Republik Österreich) એક જમીનથી ઘેરાયેલો યુરોપની મધ્યમાં આવેલો દેશ છે. તે ઉત્તરમાં જર્મની તથા ચેક રિપબ્લિક, પૂર્વમાં સ્લોવૅકિયા અને હંગેરી, દક્ષિણમાં સ્લોવેનિયા અને ઇટાલી અને પશ્ચિમમાં સ્વિત્ઝરલૅન્ડ અને લિખ્ટન્સ્ટાઇનથી ઘેરાયેલો છે. તેની રાજધાની વિયેના છે.

જાન્યુઆરી ૧, ૨૦૦૬થી વિયેનામાં EUના પ્રમુખનું મથક આવેલું છે, જ્યાં ચાન્સેલર વુલ્ફગૅન્ગ શુઝલ યુરોપના સૌથી શક્તિશાળી વ્યાપારિક સંગઠનનું નેતૃત્વ કરે છે.

ઑસ્ટ્રિયા ૫ રાજ્યો ધરાવતો પ્રજાસત્તાક દેશ છે. સ્વિત્ઝરલૅન્ડ અને ઑસ્ટ્રિયા એ યુરોપના બે દેશોમાંનો એક છે જેમણે આજીવન નિષ્પક્ષતા જાહેર કરી છે. ઑસ્ટ્રિયા સંયુક્ત રાષ્ટ્ર(૧૯૫૫ થી) અને યુરોપીયન સંગઠન (૧૯૯૫ થી) નું સભ્ય છે.

## બાહ્ય કડીઓ 
* 

શ્રેણી:દેશ
ફ્રી સૉફ્ટવૅર

**ફ્રી સૉફ્ટવૅર** અથવા **મુક્ત સૉફ્ટવૅર** એ કોમ્પ્યુટર સૉફ્ટવૅર છે જે વપરાશકર્તાને સૉફ્ટવૅર કોઇ પણ હેતુથી વાપરવાની અને સાથે-સાથે તેનો અભ્યાસ, ફેરફાર કરવાની તેમજ તે સૉફ્ટવૅર કે તેની ફેરફાર કરેલી આવૃત્તિઓને વહેંચવાની સ્વતંત્રતા આપે છે. સૉફ્ટવૅરનો અભ્યાસ અને તેમાં ફેરફાર કરવાની સ્વતંત્રતા સૉફ્ટવૅરની સ્ત્રોતનો સંપૂર્ણ હક્ક આપે છે. કોમ્પ્ટુર સૉફ્ટવૅર કે જેઓ પ્રકાશનાધિકર વડે આરક્ષિત છે, તે એવા કરાર હેઠળ આવે છે જ્યાં કર્તા વપરાશકર્તાને સ્વતંત્રતા આપે છે. કાયદાથી મુક્ત સૉફ્ટવૅર એ પબ્લિક ડોમેઇનમાં આવે છે. અન્ય કાયદાકીય પાસાંઓ જેવાંકે પેટન્ટ અને ડિજીટલ રાઇટ્સ મેનેજમેન્ટ વપરાશકર્તાની સ્વતંત્રતાને મર્યાદિત રાખી શકે છે અને સૉફ્ટવૅરને મુક્ત સૉફ્ટવૅર બનતા રોકે છે. ફ્રી સૉફ્ટવૅર એ સ્વયંસેવક કોમ્પ્યુટર પ્રોગ્રામર્સ દ્વારા સહયોગથી અથવા કંપનીઓ વડે તેમના કાર્યક્ષેત્રમાં અથવા નફા પ્રેરિત કાર્યવિધિના ભાગ રૂપે બનાવવામાં આવે છે.

## સંદર્ભ 
શ્રેણી:સોફ્ટવેર
શ્રેણી:કોમ્પ્યુટર
શાકાહારી

**શાકાહારી** એટલે કે માત્ર વનસ્પતિઓમાંથી મળતાં પાન, ફળ, ફુલ કે મૂળ (કંદમૂળ)માંથી પોતાનો ખોરાક તૈયાર કરી આહાર તરીકે ઉપયોગ કરે. આમાં કોઈપણ પ્રાણીના શરીરમાંથી, કોઈપણ સ્વરુપે મેળવવામાં આવેલા ખોરાકને અવૈદ્ય ગણવામાં આવે છે.

## સંદર્ભ 
શ્રેણી:ખોરાક
શ્રેણી:આહાર
ભાત (તા. દસ્ક્રોઇ)

**ભાત (તા. દસ્ક્રોઇ)** ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના મધ્ય ભાગમાં આવેલા અમદાવાદ જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૧૧ (અગિયાર) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા દસ્ક્રોઇ તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. ભાત ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ડાંગર, ઘઉં, બાજરી, કપાસ, દિવેલી તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે. આ ગામ સરખેજથી ફક્ત ૧૦ કિલોમીટર દૂર, સરખેજ-ધોળકા રોડ પર આવેલું છે.

અહીં ચોખા ખૂબ જ પ્રમાણમાં પાકતા હોવાથી આ ગામનું નામ ભાત રાખવામાં આવ્યું છે.

શ્રેણી:દસ્ક્રોઇ તાલુકો
રમેશ પારેખ

**રમેશ પારેખ** ગુજરાતી ભાષાના કવિ અને ગીતકાર હતા. તેઓ આધુનિક ગુજરાતી કવિતાના સૌથી વધુ લોકપ્રિય કવિ હતા. વ્યવસાયે સરકારી કર્મચારી હોવા છતાં તેમને સાહિત્ય અને સંગીતમાં ઊંડો રસ હતો. ગીત, ગઝલ અને અછાંદસ કાવ્યોમાં તેમણે મહત્વનું યોગદાન આપ્યું હતું. તેમણે વાર્તાઓ અને ગુજરાતી બાળ સાહિત્યનું પણ સર્જન કર્યું હતું. 

## જીવન 
રમેશ પારેખનો જન્મ ૨૭ નવેમ્બર ૧૯૪૦ના રોજ અમરેલી ખાતે કપોળ વણિક કુટુંબમાં મોહનલાલ અને નર્મદાબેનને ત્યાં થયો હતો. તેમણે પારેખ મહેતા વિદ્યાલય ખાતે અભ્યાસ કર્યો હતો. તેમની પ્રથમ વાર્તા *પ્રેતની દુનિયા*, ચાંદની સામાયિકમાં તેઓ જ્યારે શાળામાં હતા ત્યારે પ્રગટ થઇ હતી. ૧૯૫૮માં પ્રથમ વર્ગ સાથે તેમણે એસ.એસ.સી.ની પરીક્ષા ઉત્તીર્ણ કરી. તેમણે શિષ્યવૃત્તિ મેળવી હતી. તેમને ચિત્રકળામાં રસ હતો અને તેઓ સર જે.જે. સ્કૂલ ઓફ આર્ટસમાં પ્રવેશ મેળવવા ઇચ્છતા હતા પરંતુ નાણાકીય ભીડને કારણે તેમ કરી ન શક્યા. ૧૯૬૦માં તેઓ અમરેલી જિલ્લા પંચાયત કચેરીમાં જોડાયા. ચિત્રકળા અને સંગીતનો શોખ તેમણે જાળવી રાખ્યો. ૧૯૬૨ સુધી તેમણે વાર્તાઓ લખવાનું ચાલુ રાખ્યું અને સંગીત ક્લબની સ્થાપના કરી. ૧૯૬૭માં તેમણે કવિતા લખવાની શરૂઆત કરી. ૧૯૬૮માં તેમની મુલાકાત અનિલ જોશી સાથે થઇ અને તેમણે વધુ કવિતાઓ લખવાની પ્રેરણા આપી. તેમની કવિતાઓ સાહિત્યના વિવિધ સામાયિકોમાં પ્રગટ થવાની શરૂઆત થઇ. ૧૯૮૮માં તેઓ સરકારી નોકરીમાંથી નિવૃત્ત થયા અને સમગ્ર જીવન સાહિત્યિક કારકિર્દી પર કેન્દ્રિત કર્યું. ૧૯૯૭માં તેઓ અમરેલીથી રાજકોટ સ્થાયી થયા.

૧૭ મે ૨૦૦૬ના રોજ રાજકોટ ખાતે હૃદયરોગના હુમલાથી તેમનું અવસાન થયું હતું. મીરા સામે પાર માટે તેમને ગિજુભાઇ બધેકા સુવર્ણ ચંદ્રક (૧૯૮૮) અને શ્રી અરવિંદ સુવર્ણ ચંદ્રક, રાજ્ય ક્ક્ષાનો ગુજરાતી સાહિત્ય અકાદમી પુરસ્કાર (૧૯૭૯) મળ્યો હતો. તેમના કાવ્ય સંગ્રહ *વિતાન સુદ બીજ* માટે ૧૯૯૪માં તેમને સાહિત્ય અકાદમી પુરસ્કાર મળ્યો હતો. આ જ પુસ્તક માટે તેમને રાજકુમાર ભુવલ્કા પુરસ્કાર પણ મળ્યો હતો. તેમના સમગ્ર સર્જન તેમને ૧૯૮૮માં સંસ્કાર પુરસ્કાર અને અમરેલી જિલ્લા પંચાયત કચેરી તરફથી કલાગૌરવ સુવર્ણ ચંદ્રક (૧૯૮૯) મળ્યો હતો. ૨૦૦૪માં તેમને નરસિંહ મહેતા પુરસ્કાર એનાયત થયો હતો.

૧૯૮૨-૮૩માં *નસીબની બલિહારી* ચલચિત્ર અને ૧૯૯૩-૯૪માં *માનવીની ભવાઇ* ચલચિત્ર માટે તેમને શ્રેષ્ઠ ગીતરચનાકારનો પુરસ્કાર ગુજરાત સ્ટેટ ફિલ્મ એવોર્ડમાં મળ્યો હતો.

## અંગત જીવન 
૧૯૭૨માં તેમના લગ્ન રસિલાબેન સાથે થયા હતા. તેમની પુત્રી નેહાનો જન્મ ૧૯૭૪માં અને પુત્ર નિરજનો જન્મ ૧૯૭૫માં થયો હતો.

## સંદર્ભ 
## પૂરક વાચન
* 

## બાહ્ય કડીઓ 
* 
* ગુજરાતીસાહિત્યપરિષદ.કોમ પર પરિચય
* અધિકૃત વેબસાઇટનો સંગ્રહ

શ્રેણી: ગુજરાતી સાહિત્યકાર
શ્રેણી:રણજિતરામ સુવર્ણચંદ્રક વિજેતા
શ્રેણી:નર્મદ સુવર્ણચંદ્રક વિજેતા
શ્રેણી:કુમાર સુવર્ણચંદ્રક વિજેતા
શ્રેણી:૧૯૪૦માં જન્મ
શ્રેણી:૨૦૦૬માં મૃત્યુ
રઘુવીર ચૌધરી

**રઘુવીર ચૌધરી** ગુજરાતી કવિ, વાર્તાકાર, નવલકથાકાર, નાટ્યકાર, ચરિત્રકાર અને વિવેચક છે.

## જીવન 
માં રઘુવીર ચૌધરી]]
તેમનો જન્મ ઉત્તર ગુજરાતમાં હાલમાં ગાંધીનગર જિલ્લામાં આવેલા બાપુપુરા ગામમાં થયો હતો. પ્રાથમિક અને માધ્યમિક શિક્ષણ માણસામાં કર્યા બાદ તેમણે ૧૯૬૦માં હિંદી વિષય સાથે બી.એ. કરીને અધ્યાપનની શરૂઆત કરી હતી. તેમણે ૧૯૬૨માં એમ.એ. અને ૧૯૭૯માં હિંદી-ગુજરાતી ધાતુકોશ વિષય પર પીએચ.ડી.ની ઉપાધિ મેળવી હતી. તેઓ બી.ડી. આર્ટ્સ કોલેજ, ગૂજરાત વિદ્યાપીઠ અને હ.કા. આર્ટ્સ કોલેજ, અમદાવાદમાં લાંબો સમય અધ્યાપક રહ્યા હતા. ૧૯૭૭થી તેઓ ગુજરાત યુનિવર્સિટીના ભાષા સાહિત્યભવનમાં હિંદીના અધ્યાપક રહ્યા હતા અને ૧૯૯૮માં તેઓ અધ્યક્ષ તરીકે નિવૃત થયા.

## સર્જન 
### મુખ્ય કૃતિઓ 
#### નવલકથા 
* પૂર્વરાગ (૧૯૬૪)
* અમૃતા (૧૯૬૫)
* પરસ્પર (૧૯૬૯)
* ઉપરવાસ (૧૯૭૫)
* રૂદ્રમહાલય (૧૯૭૮)
* પ્રેમઅંશ (૧૯૮૨)
* ઇચ્છાવર (૧૯૮૭)

#### વાર્તા સંગ્રહો 
* આકસ્મિક સ્પર્શ (૧૯૬૬)
* ગેરસમજ (૧૯૬૮)
* બહાર કોઈ છે (૧૯૭૨)
* નંદીઘર (૧૯૭૭)
* અતિથિગૃહ (૧૯૮૮)

#### કવિતા 
* તમસા (૧૯૬૭, ૧૯૭૨)
* વહેતાં વૃક્ષ પવનમાં
* ઉપરવાસયત્રી

#### નાટક 
* અશોકવન (૧૯૭૦
* ઝુલતા મિનારા (૧૯૭૦)
* સિકંદરસાની (૧૯૭૯)
* નજીક

#### એકાંકી 
* ડિમલાઇટ (૧૯૭૩)
* ત્રીજો પુરુષ (૧૯૮૨)

#### વિવેચન 
* અદ્યતન કવિતા
* વાર્તાવિશેષ
* દર્શકના દેશમાં
* જયંતિ દલાલ
* મુક્તાનંદની અક્ષર આરાધના

#### રેખાચિત્રો 
* સહરાની ભવ્યતા (૧૯૮૦)
* તિલક

#### પ્રવાસ વર્ણન 
* બારીમાંથી બ્રિટન

#### ધર્મચિંતન 
* વચનામૃત અને કથામૃત

#### સંપાદન 
* સ્વામિનારાયણ સંતસાહિત્ય
* નરસિંહ મહેતા: આસ્વાદ અને સ્વાધ્યાય
* શિવકુમાર જોષી: વ્યક્તિત્વ અને વાઙ્મય

## સન્માન 
* કુમાર સુવર્ણ ચંદ્રક
* ઉમા-સ્નેહરશ્મિ પારિતોષિક
* સાહિત્ય અકાદમી દિલ્હી નો પુરસ્કાર
* રણજિતરામ સુવર્ણચંદ્રક
* જ્ઞાનપીઠ પુરસ્કાર (૨૦૧૫) - *અમૃતા* માટે.
* નર્મદ સુવર્ણ ચંદ્રક (૧૯૯૫) - *તિલક કરે રઘુવીર* માટે.

## નોંધ 
## સંદર્ભ 
## બાહ્ય કડીઓ 
* ગુજરાતી સાહિત્ય પરિષદ પર રઘુવીર ચૌધરીનો પરિચય
* 

શ્રેણી:ગુજરાતી સાહિત્યકાર
શ્રેણી:જ્ઞાનપીઠ એવોર્ડ વિજેતા
શ્રેણી:રણજિતરામ સુવર્ણચંદ્રક વિજેતા
શ્રેણી:નર્મદ સુવર્ણચંદ્રક વિજેતા
શ્રેણી:કુમાર સુવર્ણચંદ્રક વિજેતા
શ્રેણી:ગુજરાતી સાહિત્ય પરિષદના પ્રમુખો
ઉંઝા

**ઉંઝા** કે **ઊંઝા** ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના મહેસાણા જિલ્લાના ઊંઝા તાલુકામાં આવેલું નગર અને તે તાલુકાનું મુખ્યમથક છે. ઉંઝા નગરપાલિકા છે.

## વસ્તી 
૨૦૧૧ની વસ્તી ગણતરી પ્રમાણે ઉંઝાની વસ્તી ૫૩,૮૭૬ હતી. ઊંઝાનો સરેરાશ સાક્ષરતા દર ૭૭% છે.

## મહત્વના સ્થળો 
* ઉંઝાનું માર્કેટયાર્ડ - એશિયામાં સૌથી મોટું માર્કેટ યાર્ડ.
* ઉમિયા માતાજીનું મંદિર, ઉંઝા - પટેેેલ સમાજના કુળદેવીનું મંદિર.

## સંદર્ભ
## બાહ્ય કડીઓ 
* 

શ્રેણી:ગુજરાતનાં શહેરો અને નગરો
શ્રેણી:ગુજરાતનાં તાલુકા મથકો
શ્રેણી:ઉંઝા તાલુકો
દુનિયાની પ્રાચીન સાત અજાયબીઓ

**દુનિયાની સાત અજાયબીઓ** એટલે કે પ્રાચીન સાત અજાયબીઓ. એમાં માનવ ઇતિહાસની યશગાથા સંકળાયેલી છે અને માનવ શ્રમની મઘુર યાદો જોડાયેલી છે. એનો હેતુ તે જમાનાના પ્રવાસીઓને પ્રખ્યાત જગાઓની યાદી આપવાનો અને પ્રવાસ માટે પ્રેરવાનો હતો.આ પ્રાચીન સાત અજાયબીઓની યાદી ગ્રીક સેનાપતિ એન્ટિપેટરે બનાવેલ,જે મોટાભાગે ગ્રીક સંસ્કૃતિનો જ્યાં પ્રભાવ હતો તેવા ભૂમધ્ય સાગરની આસપાસના વિસ્તારમાંજ આવેલ હતી.
thumb|center|250px

## સાત પ્રાચિન અજાયબીઓ 
શ્રેણી:ઇતિહાસ
ઉનાવા

**ઉનાવા** ભારત દેશના ગુજરાત રાજ્યના મહેસાણા જિલ્લાના ઉંઝા તાલુકામાં આવેલું ગામ છે, જે મુસલમાનોનું પવિત્ર યાત્રાધામ છે જે *મીરા દાતાર* તરીકે જાણીતુ છે. ઉનાવામાં મુખ્યત્વે ઉનાવા ગામ ઉપરાંત આનંદપુરા, લક્ષ્મીપુરા અને પ્રતાપગઢ જેવા નાનાં-નાનાં પરાંઓનો પણ સમાવેશ થાય છે.

અમદાવાદ-પાલનપુર ધોરીમાર્ગ પર મહેસાણાથી ઊંઝા તરફ ૧૯ કિ.મી.ના અંતરે મુખ્ય રસ્તા પર ઉનાવા આવેલું છે. ઉનાવાની સૌથી નજીકનું વેપારી મથક ઊંઝા છે જે ફક્ત ૫ કિ.મી.ના અંતરે જ આવેલુ છે. ઉનાવામાં ખેત ઉત્પાદન સમિતિ દ્વારા માર્કેટ યાર્ડ બનાવવામાં આવ્યું છે જે હાલમાં અગત્યના તમાકુ બજાર તરીકે ઉભરી આવ્યું છે.

## વસ્તી 
ઉનાવા એક વિશાળ ગામ છે, જેમાં કુલ ૨૭૪૯ પરિવારો રહે છે. ઉનાવા ગામની વસ્તી ૧૨૯૦૧ છે, જેમાંથી ૬૭૦૧ પુરુષો અને ૬૨૦૦ સ્ત્રીઓ છે.  ઉનાવા ગ્રામ વસ્તીમાં ૦-૬ વર્ષની વયના બાળકોની વસ્તી ૧૩૮૪ છે, જે ગામની કુલ વસ્તીના ૧૦.૭૩% જેટલી છે. ઉનાવા ગામનું સરેરાશ લિંગનું પ્રમાણ ૯૨૫ છે, જે ગુજરાત રાજ્યની સરેરાશ ૯૧૯ કરતાં ઊંચું છે. વસ્તી ગણતરી મુજબ ઉનાવા માટે બાળ જાતિ ગુણોત્તર ૭૭૨ છે, જે ગુજરાત સરેરાશ ૮૯૦ થી નીચો છે

## સંદર્ભ 
શ્રેણી:ઉંઝા તાલુકો

શ્રેણી:યાત્રાધામ
રાજકોટ

**રાજકોટ** એ ભારત દેશનાં પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યમાં આવેલું શહેર છે તથા રાજકોટ જિલ્લાનું પાટનગર છે. આ ઉપરાંત રાજકોટ તાલુકાનું મુખ્ય મથક પણ છે. રાજકોટ ગુજરાતનું ચોથા ક્રમનું સૌથી મોટું શહેર છે. આ શહેર આજી નદીના કાંઠે વસેલું છે. રાજકોટ એ સૌરાષ્ટ્રનું મહત્વનું શહેર માનવામાં આવે છે. રાજકોટ રાષ્ટ્રીય ધોરીમાર્ગ ૨૭થી ગુજરાતનાં અન્ય શહેરો સાથે જોડાયેલ છે.

## ઇતિહાસ 
રાજકોટ શહેરની સ્થાપના વિભોજી અજોજી જાડેજાએ કરી હતી. તેમણે પોતાના મિત્ર રાજુ સંધિની મૈત્રી જીવંત રાખવા માટે રાજકોટની સ્થાપના અને નામકરણ કરેલાં.

ઈ.સ. ૧૭૨૦માં રાજકોટ ઉપર તે સમયનાં જૂનાગઢ નવાબના સુબેદાર માસુમ ખાને ચડાઈ કરીને ઠાકોર સાહેબશ્રી મહેરામણજી બીજાને હરાવીને રાજકોટને જીતી લીધુ હતું. જેથી માસુમ ખાને રાજકોટનું નામ બદલીને *માસુમાબાદ* કરી નાખ્યુ હતું. ત્યાર બાદ ૧૨ વર્ષ પછી એટલે કે ઈ.સ.૧૭૩૨માં મહેરામણજીનાં પુત્ર રણમલજીએ પોતાનું સૈન્ય એકઠું કરીને માસુમખાન ઉપર ચડાઈ કરીને તેને ઠાર માર્યો અને ફરીવાર પોતાનાં પિતાની ગાદી પાછી મેળવી હતી. જેથી ફરીથી તે સમયે ઠાકોર સાહેબશ્રી રણમલજી જાડેજાએ આ શહેરનું નામ બદલીને મુળનામ *રાજકોટ* રાખ્યું. આમ રાજકોટનાં ઇતિહાસમાં ફકત ૧૨ વર્ષ નામ બીજુ રહ્યુ હતું.

ભારતના રાષ્ટ્રપિતા મહાત્મા ગાંધી એ તેમના જીવનકાળનાં પ્રારંભિક વર્ષો રાજકોટમાં ગાળ્યાં હતાં, કે જ્યાં તેમના પિતા દિવાન તરીકે ફરજ બજાવતા હતા.

૧૫ એપ્રિલ ૧૯૪૮થી ૩૧ ઓક્ટોબર ૧૯૫૬ સુધી રાજકોટ સૌરાષ્ટ્ર રાજ્યનું પાટનગર રહ્યું હતું.

## વસ્તી 
૨૦૧૧માં પ્રસિદ્ધ થયેલા આંકડાઓ અનુસાર, રાજકોટ શહેરની કુલ વસ્તી અંદાજે ૧૪,૪૨,૯૭૫ છે. રાજકોટ શહેરી વિસ્તારમાં માધાપર, માવડી,  મનહરપુર, , ઘંટેશ્વર, આનંદપર, મુંજકા, મોટામૌવા, વાવડી, બેડી અને કોઠારીયાનો સમાવેશ થાય છે.

## જોવાલાયક સ્થળો 
### ફરવાના સ્થળો 
### ઐતિહાસિક તથા અન્ય સ્થળો 
### ઔધોગિક સ્થળો 
## અર્થતંત્ર 
ગુજરાત ઔદ્યોગિક વિકાસ નિગમ (GIDC) અને ગુજરાત રાજ્ય નાણાંકીય નિગમ (GSFC) હેઠળ શહેર પોતે નાનાં તેમજ ભારે ઉદ્યોગોની મદદથી રાજ્યનાં અર્થતંત્રના વિકાસમાં મહત્વનો ફાળો આપે છે. હાલમાં વિશ્વ બેંક તરફથી મળેલી રૂ. ૨૮ કરોડની માળખાકીય વિકાસ માટેની સહાયથી અહીંના ઉદ્યોગોને ટેકો મળ્યો છે. દેશની મુખ્ય અને બહુરાષ્ટ્રીય કંપનીઓએ શહેરમાં જમીનની કિંમતો વધે તે પહેલા ભવિષ્યના રોકાણ હેતુ જમીન સુરક્ષિત કરેલ છે. હાલમાં શહેરમાં ઘણા આયોજનો કરવામાં આવ્યા છે, જે શહેરની છબી બદલી નાખશે તેમ માનવામાં આવે છે.

## સ્થાનિક સરકાર 
રાજકોટ શહેર ઘણા સરકારી જુથો દ્વારા સંચાલિત છે. આમાં જિલ્લા સેવા સદન (રાજકોટ શહેર કલેસ્ટર ઑફિસ), રાજકોટ મહાનગર પાલિકા, રાજકોટ શહેરી વિકાસ સંસ્થા (RUDA) અને ગુજરાત પોલિસ ખાતું તેમજ રાજકોટ શહેર ટ્રાફિક પોલિસ ખાતાનો સમાવેશ થાય છે.

મહાનગર પાલિકા દ્વારા ૨૪x૭ કૉલ સેન્ટર શરુ કરવામાં આવ્યો છે. આ પ્રકારનો કોલ સેન્ટર ગુજરાતમાં પહેલો અને ભારતમાં બીજો છે.

## શિક્ષણ 
### શાળાઓ 
શહેરમાં આવેલી અમુક શાળાઓ *રાજકોટ મહાનગર પાલિકા* દ્વારા ચલાવવામાં આવે છે. આ શાળાઓમાં ૨૦ શાળાઓ અને બાળ કેંદ્ર છે, જેમાં ૩ પ્રાથમિક શાળા, ૭ માધ્યમિક શાળા, ૪ ઉચ્ચતર માધ્યમિક શાળા, ૪ ઉચ્ચતર શાળા, ૧ શિક્ષણ કેંદ્ર અને ૧ ખાસ શાળાનો સમાવેશ થાય છે. અન્ય સ્વયં સંચાલિત શાળાઓ પણ રાજકોટના શિક્ષણમાં મહત્વનો ફળો ધરાવે છે.

## હવામાન 
## બાહ્ય કડીઓ 
* રાજકોટ મ્યુનિસિપલ કોર્પોરેશન (RMC)
* રાજકોટ અર્બન ડેવલોપમેન્ટ ઓથોરિટી (RUDA) 
* 

## સંદર્ભ 
શ્રેણી:ગુજરાતનાં શહેરો અને નગરો
શ્રેણી:ગુજરાતનાં તાલુકા મથકો
શ્રેણી:રાજકોટ તાલુકો
જામનગર જિલ્લો

ના જિલ્લા]]
**જામનગર જિલ્લો** ભારતનાં ગુજરાત રાજ્યમાં આવેલો છે. જામનગર આ જિલ્લાનું મુખ્ય શહેર, વહીવટી મથક અને મહા નગરપાલિકા છે. મહારાજા રણજીતસિંહજીના સમયમાં આ જિલ્લો *નવાનગર*ના નામે જાણીતો હતો. જામનગર જિલ્લો કચ્છના અખાતમાં સહેજ દક્ષિણે આવેલો છે.

## ભૂગોળ 
જિલ્લાના જોડિયા અને જામનગર તાલુકાઓ કાંઠાના નીચાણવાળા વિસ્તારોમાં આવેલા છે અને મોટી ભરતી દરમિયાન તેમાં પાણી ફરી વળતા હોય છે. લાલપુર તાલુકાનો મેદાની પ્રદેશ સરેરાશ ૭૫.૮૩ મીટર ઊંચાઇ ધરાવે છે. જોડિયા અને જામનગર તાલુકાઓ કાંપની જમીનો ધરાવે છે, જ્યારે ધ્રોલ અને કાલાવાડ તાલુકાઓમાં મધ્યમ કાળી જમીનો આવેલી છે.

## ઉદ્યોગો 
રિલાયન્સ ઈન્ડસ્ટીઝ - ભારતની સૌથી મોટી ખાનગી ક્ષેત્રની કંપનીએ જામનગર જિલ્લાની નજીક મોટી ખાવડી ગામે વિશ્વની સૌથી મોટી રિફાયનરી સ્થાપ્યા બાદ જામનગરનું મહત્વ વધ્યું છે. આ ઉપરાંત એસ્સાર ઓઈલ, બીજી એક મહત્વની ઓઈલ રિફાયનરી પણ આ જિલ્લામાં આવેલી છે. આ ઉપરાંત જામનગરનું નામ પિત્તળની વસ્તુઓ બનાવવામાં વિશ્વ પ્રસિદ્ધ છે. અહીંનો પિત્તળ ઉદ્યોગ ઇસ. ૧૯૬૦થી શરુ થયો છે. જામનગર જિલ્લામાં પિત્તળનાં અસંખ્ય કારખાનાઓ પણ આવેલા છે જેમાં ઉત્પાદન થતી વસ્તુઓ ભારતના અન્ય રાજ્યો ઉપરાંત વિદેશમાં પણ વેચાણ અર્થે જાય છે.

## વસ્તી 
૨૦૧૧ની વસ્તી ગણતરી મુજબ જામનગર જિલ્લાની વસ્તી ૨૧,૫૯,૧૩૦ હતી. જે નામિબિયાની વસ્તી જેટલી અથવા અમેરિકાના ન્યૂ મેક્સિકો રાજ્ય જેટલી હતી. વસ્તીની દ્રષ્ટિએ તેનો ભારતના ૬૪૦ જિલ્લાઓમાંથી ૨૧૨મો ક્રમ હતો.

## તાલુકાઓ 
* કાલાવડ
* જામજોધપુર
* જામનગર
* જોડિયા
* ધ્રોળ
* લાલપુર

## રાજકારણ 
### વિધાનસભા બેઠકો 
|}

## આ પણ જુઓ 
* હાલાર

## બાહ્ય કડીઓ 
* જામનગર જિલ્લા પંચાયતની વેબસાઇટ

## સંદર્ભ
શ્રેણી:સૌરાષ્ટ્ર
શ્રેણી:ગુજરાતના જિલ્લાઓ
નેપાલ ભાષા

**નેપાલ ભાષા** (*નેપાલ ભાય*) એ મૂળે નેપાળમાં ઉદ્ભવેલી નેપાળની મુખ્ય ભાષા છે. આ ભાષા ૧૪મી સદીથી ૧૮મી સદીના અંત સુધી નેપાળની વહીવટી ભાષા હતી. હાલમાં નેપાળની સત્તાવાર ભાષા નેપાળી ભાષા છે, નેપાળ ભાષા નથી.

નેપાળ ભાષાને "ચીની-તિબેટીયન ભાષા-પરિવાર" હેઠળ "તિબેટીયન-બર્મીઝ જૂથ" માં જૂથબદ્ધ કરવામાં આવી છે. તે એકમાત્ર ચીન-તિબેટીયન ભાષા છે જે રાંઝણા લિપિ, લોકપ્રિય લિપિ અને દેવનાગરી લિપિમાં લખવામાં આવે છે. આ ભાષા દક્ષિણ એશિયાનો સૌથી પ્રાચીન ઇતિહાસ ધરાવતી તિબેટો-બર્મીઝ ભાષા છે અને તિબેટો બર્મીઝ ભાષાઓમાં ઉપયોગમાં લેવાતી ચોથી સૌથી પ્રાચીન ભાષા છે.

## વર્ગીકરણ 
આ ભાષા ચીન-તિબેટીયન ભાષા પરિવાર હેઠળ તિબેટો-બરમાલે જૂથમાં જોડાયેલી છે.

## લિપિ 
નેપાળ ભાષા ઘણી લિપિમાં લખાયેલી છે. તેમાંની મુખ્ય લિપિઓ રાંઝણા, પ્રચલિત લિપિ, બ્રાહ્મી, ભુજિંગોલ, દેવનાગરી વગેરે છે. આ બધી સ્ક્રિપ્ટો ડાબેથી જમણે લખાયેલી છે. આ બધી લિપિઓમાં સ્વરમાલા અને વ્યાન્યાનમાલા નામના બે પ્રકારના અક્ષરો છે.

## વિકાસ 
નેપાળ ભાષા નેપાળ વિભાગ (કાઠમંડુ પ્રદેશ) ની મૂળ ભાષા છે. આ ભાષાનું મૂળ સ્થાન કાઠમંડુ છે. કાઠમંડુમાં, કિરાંતના શાસન દરમિયાન, આ ભાષા 'કિરાંતી ભાષા'થી પ્રભાવિત હતી. તિબેટ સાથેના સદીઓના વેપાર સંબંધોને કારણે આ ભાષામાં તિબેટીયન ભાષાનો નોંધપાત્ર પ્રભાવ પણ જોવા મળે છે. લિચ્છવી કાળ અને મલ્લ કાળમાં સંસ્કૃત ભાષા અને ખાસ ભાષાનો પ્રભાવ પણ આ ભાષામાં દેખાવા લાગ્યો.

તિબેટો-બરમાલે ભાષા પરિવારની ભાષા હોવા છતાં, વર્ષોથી ભરોપેલી ભાષાના સંબંધને કારણે નેપાળ ભાષા ખાસ કરીને નામપાડાનો સ્વભાવ થોડો ભારોપેલી જેવો થઈ ગયો છે.

નેપાળી મીડિયામાં ખાનગી ક્ષેત્રની ભાગીદારી બાદ આ ભાષાના વિકાસને વેગ મળ્યો છે.

શ્રેણી:ભાષાઓ
તાપી નદી

નજીક તાપી નદીનું વિહંગમ દૃશ્ય]]
 નજીક.]]
**તાપી નદી** મધ્ય ભારતની એક મહત્વની નદી છે, તેની લંબાઇ ૭૨૪ કિ.મી. છે. નર્મદા અને મહી નદી ઉપરાંત તાપી ત્રીજી એવી મોટી નદી છે જે પૂર્વથી પશ્ચિમ દિશામાં વહે છે.

તાપી નદી દક્ષિણ મધ્ય પ્રદેશના સાતપુડા પર્વતોની પૂર્વની હારમાળાઓમાંથી ઉદ્ભવે છે અને પશ્ચિમ દિશામાં વહેતી, મધ્ય પ્રદેશના નિતાર પ્રદેશમાં થઇને મહારાષ્ટ્ર રાજ્યમાં દાખલ થાય છે. મહારાષ્ટ્રમાં એ ખાનદેશમાંથી વહેતી દખ્ખણના ઉચ્ચપ્રદેશ (પ્લેટો)ના વાયવ્ય ખૂણાના પ્રદેશ એટલે કે પૂર્વ વિદર્ભમાં દાખલ થાય છે અને આગળ ચાલતા એ દક્ષિણ ગુજરાતમાં થઇને અરબી સમુદ્રના ખંભાતના અખાતને જઇને મળે છે. ગુજરાતનું સુરત પણ તાપીના કિનારે જ આવેલું છે. મુગલ કાળ દરમ્યાન સુરત શહેરના મક્કા ઓવારા પરથી હજ પઢવા માટે જતા યાત્રીઓના જહાજો તાપી માર્ગે અરબી સમુદ્રમાં પ્રવેશતા હતા.

## નામ 
તાપી નદીનું ઉદ્‌ગમ સ્થાન બેતુલ જિલ્લાનું મુલ્તાઇ છે. મુલ્તાઇ શહેરનું સંસ્કૃત નામ મૂલતાપી છે. જેનો અર્થ થાય છે 'તાપીનું મૂળ'. તાપીનું પ્રાચીન નામ તાપ્તી અને સુર્યપુત્રી છે.

થાઇલેન્ડમાં આવેલી તાપી નદીનું નામ ભારતની તાપી નદી ઉપરથી ઓગષ્ટ ૧૯૧૫માં પાડવામાં આવ્યું છે. 

એવુ માનવામાં આવે છે.કે ૧૯૧૫ મા એક થાઈલેન્ડ નો બુદ્ધ ધર્મ નો પ્રવાસી ભારત ભ્રમણ કરવા આવ્યો. ત્યારે તેને તાપી નદી એટલે સૂર્ય પુત્રી તાપી ના વેદોમાં પુરાણ કાલીન માહિતી મળતાં તેને ગુજરાત ની આ તાપી નદી નુ પાણી પોતાની સાથે થાઈલેન્ડ લઈ ગયા. અને તે પાણી નુ થાઈલેન્ડ ની નદી મા વીસ્જીત કરવામાં આવ્યું. ત્યારે ત્યાં ની તે નદી નુ નામ તાપી રાખવામાં આવ્યું.

## નદીનો તટ પ્રદેશ અને ઉપનદીઓ 
તાપી નદીના તટ પ્રદેશનો વિસ્તાર લગભગ ૬૫,૧૪૫ ચો.કિમીમાં ફેલાયેલો છે, જે ભારતના ક્ષેત્રફળના ૨% જેટલો છે. તાપી નદીનો તટ પ્રદેશ મહારાષ્ટ્ર (૫૧,૫૦૪ ચો.કિમી.), મધ્યપ્રદેશ (૯,૮૦૪ ચો.કિમી.) અને ગુજરાત (૩,૮૩૭ ચો.કિમી.)માં આવેલો છે.

તાપીનો ઘણું કરીને મહારાષ્ટ્રના ઉત્તર અને પૂર્વના જિલ્લાઓ જેવા કે અમરાવતી, અકોલા, બુલઢાણા, વાશીમ, જલગાંવ, ધુળે, નંદરબાર અને નાસિકમાં થઇને વહે છે. મધ્ય પ્રદેશના બેતુલ અને બુરહાનપુર તથા ગુજરાતના સુરત જિલ્લામાં પણ એનો તટ પ્રદેશ આવેલો છે. તાપી નદીમાં વરેલી નદીનું પાણી પણ આવે છે. તાપી નદી સુરત જિલ્લાના ડુમસ ખાતે ખંભાતના અખાતને મળે છે.

### ઉપનદીઓ
* ગિરણા નદી
* પાંઝરા નદી - ધુલિયા જિલ્લામાં તાપી નદીમાં ભળે છે.
* વાઘુર નદી
* બોરી નદી
* અનેર નદી
* અમરાવતી નદી - ધુલિયા જિલ્લામાં માલપુર ગામ પાસે તાપી નદીમાં ભળે છે.
* અરુણાવતી નદી - શિરપુર જિલ્લામાં તાપી નદીમાં ભળે છે.
* ગોમાઈ નદી - નંદુરબાર જિલ્લામાં તાપી નદીમાં ભળે છે.
* વાકી નદી - ધુલિયા જિલ્લામાં તાપી નદીમાં ભળે છે.
* બુરાઈ નદી - ધુલિયા જિલ્લામાં તાપી નદીમાં ભળે છે.

## યોજનાઓ 
તાપી નદી પર બે સિંચાઈ યોજના આવેલી છે:

#. ઉકાઇ (તાપી જિલ્લામાં)
#. કાકરાપાર (સુરત જિલ્લામાં)

## સંદર્ભ 
## બાહ્ય કડીઓ 
* 

શ્રેણી:ગુજરાતની નદીઓ
નર્મદા જિલ્લો

**નર્મદા જિલ્લો** ગુજરાત રાજ્યમાં આવેલો વહિવટી જિલ્લો છે. આ જિલ્લાનું વડુ મથક રાજપીપળા છે.

## ભૂગોળ 
નર્મદા જિલ્લાનું ક્ષેત્રફળ ૨,૭૫૫ ચો. કિ.મી. છે. આ જિલ્લામાં મોટા ભાગનો વિસ્તાર ડુંગરાળ અને વનાચ્છાદિત છે. 

અહીં કેવડિયા ખાતે આવેલ સરદાર સરોવર (નર્મદા યોજના) આપણા દેશની મહત્વની બહુહેતુક યોજના છે, જે પૈકી સિંચાઇ અને વીજ ઉત્પાદન મુખ્ય હેતુઓ છે. આ ઉપરાંત આ જિલ્લાની બીજી મહત્વની કરજણ નદી પર પણ મોટો બંધ બાંધવામાં આવેલો છે.

## ઇતિહાસ
આ જિલ્લાની રચના ૨ ઓક્ટોબર ૧૯૯૭ના રોજ કરવામાં આવી હતી. વડોદરા જિલ્લાના તિલકવાડા અને ભરૂચ જિલ્લાના નાંદોડ, ડેડીયાપાડા અને સાગબારા દ્વારા નવો નર્મદા જિલ્લો રચવામાં આવ્યો હતો.

## વસ્તી 
૨૦૧૧ની વસ્તી ગણતરી પ્રમાણે નર્મદા જિલ્લાની વસ્તી ૫,૯૦,૩૭૯ વ્યક્તિઓની છે.

નર્મદા જિલ્લો ગુજરાતના ૩૩ જિલ્લાઓમાંથી સૌથી ઓછી વસ્તી ધરાવતા જિલ્લાઓમાં ત્રીજા ક્રમે ડાંગ અને પોરબંદર જિલ્લાઓ પછી આવે છે.

આ જિલ્લો ગુજરાત રાજ્યનો ત્રીજા ક્રમનો પછાત જિલ્લો છે.

## તાલુકાઓ 
* નાંદોદ
* ડેડીયાપાડા
* તિલકવાડા
* સાગબારા
* ગરૂડેશ્વર

## જોવાલાયક સ્થળો 
* નિનાઈ ધોધ
* શૂલપાણેશ્વર વન્યજીવન અભયારણ્ય
* કરજણ બંધ, કરજણ નદી પર.
* શૂલપાણેશ્વર મંદિર
* સરદાર સરોવર બંધ
* રાજપીપળાનો મહેલ
* સ્ટેચ્યુ ઓફ યુનિટી (સરદાર પટેલની પ્રતિમા)
* દેવમોગરા માતાનું મંદિર (સાગબારા તાલુકો)

## રાજકારણ 
### વિધાન સભા બેઠકો 
|}

## સંદર્ભ 
## બાહ્ય કડીઓ 
* અધિકૃત વેબસાઇટ
* નર્મદા જિલ્લા પંચાયતની વેબસાઇટ

શ્રેણી:ગુજરાતના જિલ્લાઓ
યાક

**ચમરી ગાય** અથવા તો **યાક** એ લાંબા લાંબા વાળવાળું કાળા રંગનું ખૂંધ ધરાવતું ગાય કે બળદને મળતું આવતુ દૂધાળી જાતીનું પાલતું પ્રાણી છે. યાક તિબેટ, દક્ષિણ મધ્ય એશિયાના હિમાલયના ક્ષેત્ર તેમજ મંગોલિયામાં જોવા મળે છે. ભારતમાં હિમાચલ પ્રદેશના લાહોલ અને સ્પિતિ તથા કિન્નોર જિલ્લામાંં તથા જમ્મુ-કાશ્મીરના લડાખ ક્ષેત્રમાં આ પ્રાણી જોવા મળે છે. ગુજરાતીમાં યાક સુરાગાય ના નામે પણ ઓળખાય છે. અંગ્રેજીમાં નર અને માદા યાક માટે યાક શબ્દનો જ પ્રયોગ થાય છે પણ જ્યાં આ પ્રાણી સૌથી વધુ જોવા મળે છે એટલે કે તિબેટની સ્થાનિક ભાષા તિબેટમાં યાક શબ્દ નર ના સંદર્ભમાં વપરાય છે જ્યારે માદાને ડ્રી અથવા નાક થી ઓળખાય છે. 

યાક મૂળ જંગલી પ્રાણી હતું, પણ એની ઉપયોગિતા ખ્યાલમાં લઇને મનુષ્યએ એને પાલતું બનાવ્યું. જંગલી યાકની ઊંચાઇ આશરે ૨ મીટર હોય છે જ્યારે પાળેલા યાકની ઊંચાઇ જંગલી યાક કરતાં લગભગ અડધી હોય છે. બંને વર્ગના યાકના શરીર પર લાંબા લાંબા વાળ હોય છે જે અતિશય ઠંડી સામે પણ એને રક્ષણ આપે છે. યાક બે પ્રકારના હોય છે - શીંગડાવાળા તથા શીંગડાવગરનાં. યાક ત્રણ રંગના જોવા મળે છે - કાળા, કાબરચીતરા અને ભૂરા. પાલતું યાક સફેદ રંગના પણ જોવા મળે છે.

## જંગલી યાક 
યાકનું વજન આશરે ૧,૦૦૦ કિલો (૨,૨૦૦ પાઉન્ડ) હોય છે. ચારથી પાંચ યાક એક સમૂહમાં રહે છે. પણ નાની વયના યાક મોટા જૂથમાં રહે છે જેથી બચ્ચાંઓનું પરભક્ષીઓથી રક્ષણ કરી શકાય. યાક ૩,૨૦૦ મી (૧૦,૫૦૦ ફૂટ). યાકનું પ્રિય ખાધ્ય ઘાસ છે.

## પાલતુ યાક 

ચિત્ર:Yaks in Manali.jpg|મનાલી, હિમાચલ પ્રદેશમાં યાક
ચિત્ર:LitangMonastery.jpg|લિતાંગ મઠ, ચીનમાં યાક
ચિત્ર:Yaks still provide the best way to plow fields in Tibet.jpg|તિબેટમાં યાક વડે ખેતી
ચિત્ર:The Yak.jpg|નેપાળનું પાલતુ યાક
ચિત્ર:YakRace.jpg|ગિલગીટ-બાલ્ટિસ્તાનમાં યાક

યાકને દૂધ, વાળ, માંસ, ગોબર અને શીંગડા માટે પાળવામાં આવે છે. યાક દરરોજ એક થી બે લિટર દૂધ આપે છે. યાકનું દૂધ ઘાટું હોય છે એમાં ૧૨ ટકા ચરબી હોય છે. યાકના દૂધમાંથી માખણ અને ચીઝ બનાવાય છે. તિબેટમાં યાકના દૂધમાંથી બનાવેલી ચીઝને છુરપી કહેવાય છે, જ્યારે મંગોલિયામાં એને બ્યાસલાગ કહેવાય છે.

## બાહ્ય કડીઓ 
* માહિતી સંગ્રહ - જંગલી યાકનાં ચિત્રો તેમ જ ચલચિત્રો *(Bos grunniens)* 
* h2g2 યાક વિશે માર્ગદર્શિકા
* આંતરરાષ્ટ્રીય યાક એસોસીએશન (IYAK) 
* યુરોપિયન યાક એસોસીએશન (EYAK) 
* યાક પ્રજાતિના માહિતીસંગ્રહ વિશે લેખ
* યાક: તિબેટનું પ્રાણી
* AnimalInfo.Org નામની વેબસાઇટ પર - જંગલી યાક વિશે માહિતી

શ્રેણી:સસ્તન પ્રાણીઓ
તાંબું

[250px|thumb|right|[આવર્ત કોષ્ટક માં તાંબુ]]
thumb|280px|તાંબુ
**તાંબુ** એ એક ધાતુ તત્વ છે. તેનો ક્રમાંક ૨૯ અને ચિહ્ન cu ( ક્યુપ્રમ્). પ્રાચીન કાળથી જાણીતી ધાતુ તાંબુ તથા તાંબાનો ઉપયોગ કરી બનાવેલી મિશ્રધાતુઓનો વિવિધ જગ્યાઓએ ઉપયોગ કરવામાં આવે છે, જેમ કે વાસણ, ઓજાર, બાંધકામમાં વગેરે. આજના જમાનામાં વિદ્યુતના સુવાહક તરીકે સોના-ચાંદીની સરખામણીમાં સસ્તી ધાતુ તરીકે તાંબાનો ભારે પ્રમાણમાં ઉપયોગ થયો છે. તાંબુ અને જસત મળીને પિત્તળ બને છે. ખાસ કરીને તાંબુ વાસણો અને વિદ્યુતનાં તાર બનાવવા ઉપયોગમાં આવે છે. તાંબુ લઘુ તત્વોની શ્રેણીમાં આવે છે.

﻿

શ્રેણી:રાસાયણિક તત્વો
નેપાલ સ્કાઉટ

**નેપાલ સ્કાઉટ** નેપાલ દેશમાંની એક સ્કાઉટ અને ગાઇડ સંઘ તરીકે કાર્ય કરતી સંસ્થા છે. નેપાળ દેશમાં સ્કાઉટ અને ગાઇડ સંઘની સ્થાપના ઇ.સ. ૧૯૫૨ના વર્ષમાં કરવામાં આવી હતી. ઇ.સ. ૧૯૬૯ના વર્ષમાં નેપાલ સ્કાઉટ અને ગાઇડ સંઘ વર્લ્ડ ઓર્ગેનાઇઝેશન ઓફ ધ સ્કાઉટ મૂવમેન્ટના સભ્ય તરીકે સામેલ થયું હતું.  આ ઉપરાંત ઇ.સ. ૧૯૮૪ના વર્ષમાં નેપાલ સ્કાઉટ અને ગાઇડ સંઘ વર્લ્ડ એસોસિએશન ઓફ ગર્લ ગાઇડ્સ એન્ડ ગર્લ સ્કાઉટ્સ ના સભ્યપદે સામેલ થયો હતો. આ સંઘમાં ૧૬,૩૯૯ સ્કાઉટ્સ અને (વર્ષ ૨૦૦૮ની માહિતી મુજબ) અને ૧૧,૯૬૨ ગાઇડ્સ (વર્ષ ૨૦૦૩ની માહિતી મુજબ) કાર્યરત છે.

## નોંધ
અમરેલી જિલ્લો

**અમરેલી જિલ્લો** ગુજરાતના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલો એક જિલ્લો છે. અમરેલી જિલ્લાનું નામ અમરેલી શહેર ઉપરથી પડેલ છે, જે જિલ્લાનું મુખ્ય મથક છે. સીંગ, કપાસ તેમજ ઘઉંની ખેતી માટે માત્ર ગુજરાત રાજ્યમાં જ નહીં પણ આખા ભારત દેશમાં પ્રખ્યાત છે. અહીં પીપાવાવ બંદર આવેલું છે. રાજુલામાં ભારત દેશનો સૌથી મોટો સિમેન્ટ પ્લાન્ટ આવેલો છે.

## ઇતિહાસ 
રાજાશાહી કાળમાં અમરેલી જિલ્લો વડોદરા રાજ્યનો ભાગ હતો. નાગનાથ મંદિરમાના એક શિલાલેખ ઉપરથી જાણવા મળે છે કે અમરેલીનું પ્રાચીન નામ અમરવલ્લી હતું. આશરે ૧૭૩૦ માં દામાજીરાવ ગાયકવાડ કાઠિયાવાડમાં ઉતરી આવ્યા તે સમયે, અમરેલી પર ત્રણ પક્ષોનો, જાલિયા જાતિના કાઠીઓ, દિલ્હીના બાદશાહ પાસેથી મેળવેલી જમીનની સનદ ધરાવતા કેટલાક સૈયદો અને અમદાવાદના સૂબાના તાબેદાર જૂનાગઢના ફોજદારનો કબ્‍જો હતો. દામાજીરાવે એ તમામ પર ખંડણી નાખી. આમ મરાઠા સરદાર દામાજીરાવ ગાયકવાડે ઈ.સ.૧૭૪ર-૪૩ માં આરેલી અને લાઠી ખાતે લશ્કરી થાણા સ્થાપ્યાં. ૧૮ર૦ સુધી ગાયવાડના સ્રબા વિઠલરાવ દેવાજીનું કાઠીયાવાડ પર નિયંત્રણ રહયુ, જેઓ ગાયકવાડે મેળવેલા મુલકના પાટનગર અમરેલી ખાતે રહેતા હતા. ક્રમમાં આવતા તે પછીના સંપાદન કરેલ, અગાઉ છાભરિયા તરીકે ઓળખતા દામનગર અને છ ગામો હતા, જે લાઠીના લાખાજીએ પોતાની પુત્રીના દામાજીરાવ ગાયકવાડ સાથેના લગ્નપ્રસંગે દહેજમાં આપ્યા હતા. બાબરાના કાઠીઓ અને બીદૃઓએ લઈ લીધેલા કેટલાક ગામો પાછા મેળવીને વિઠલરાવ દેવાજીએ આમા વધારો કર્યો. આ સંપાદનથી ર૬ ગામોનો દામનગર મહાલ બન્યો. પાછળની આ મહાલ લાઠી તાલુકામાં ભેળવવામાં આવ્યો.

જિલ્લાની પુનઃરચનાની યોજના હેઠળ આ જિલ્લાને તબદીલ કરવામાં આવેલ હતો. છેલ્લા સૈકા દરમિયાન ધારીનો કિલ્લો, સરસીયાના થેબાની કાઠીના કબ્જામાં હતો. જે તેમણે રાણીંગવાલા નામના પ્રખ્યાત બહારવટીયાને મફત સોંપી દીધો. રાણીંગવાલા બહારવટા માટે બહાર ગયો હતો ત્યારે ગાયકવાડે ધારી તાલુકો પોતાના પ્રદેશમાં ભેળવી દીધો. ગાયકવાડે સૌ પ્રથમ કોડિનારમાં કયારે પ્રવેશ કર્યો તે ચોકકસ નથી, પરંતુ તેનું એક થાણું મૂળ દ્વારકામાં હતું, જેના નિભાવ માટે જૂનાગઢના નવાબે કોડિનારની અર્ધી મહેસૂલી જૂનાગઢના નવાબે કોડિનારની અર્ધી મહેસૂલી રકમ સૂપ્રત કરી દીધી હતી.

## અમરેલી જિલ્લામાં આવેલા તાલુકાઓ 
આ જિલ્‍લામાં કુલ ૧૧ તાલુકાઓ આવેલા છે:

* અમરેલી
* ધારી
* બાબરા
* બગસરા
* જાફરાબાદ
* ખાંભા
* કુંકાવાવ
* લાઠી
* લીલીયા
* રાજુલા
* સાવરકુંડલા

## જોવાલાયક સ્થળો 
## રાજકારણ 
### વિધાનસભા બેઠકો 
|}

## સંદર્ભ
## આ પણ જુઓ
* ૨૦૧૫ અમરેલી જળ હોનારત

## બાહ્ય કડીઓ 
* અધિકૃત વેબસાઇટ 
* અમરેલી કલેક્ટર,અધિકૃત વેબ 
*
મુખપૃષ્ઠ/જુનું-૧

|class="MainPageBG" style="width:45%;border:1px solid #cedff2;background-color:#f5faff;vertical-align:top"|

|}

|}

__NOTOC__ __NOEDITSECTION__
બનાસકાંઠા જિલ્લો

**બનાસકાંઠા** ગુજરાતનો સૌથી ઉત્તરે આવેલ જિલ્લો છે. પાલનપુર તેનું મુખ્યમથક છે. બનાસકાંઠા જિલ્લો અંબાજી (યાત્રાધામ), ડીસા (બટાકા માટે પ્રખ્યાત, વેપારી મથક), પાલનપુર (મુખ્ય મથક, હીરા ઉધોગનું કેન્દ્ર, અત્તર નગરી) માટે પ્રખ્યાત છે. બનાસ નદી ઉપરથી આ જિલ્લાનું નામ બનાસકાંઠા પડેલ છે. બનાસકાંઠા જિલ્લામાં કુલ ૧૪ તાલુકાઓનો સમાવેશ થતો હતો જેમાંથી ૧ જાન્યુઆરી ૨૦૨૫ના રોજ ૮ તાલુકા વિભાજીત કરીને વાવ-થરાદ જિલ્લો રચાતા ૬ તાલુકાઓ આ જિલ્લામાં રહ્યા હતા, જેમાં ૨ ઓક્ટોબર ૨૦૨૫ના દિવસે ગુજરાત સરકારે કરેલી નવી જાહેરાત અનુસાર ફેરફાર કરતા ૨ તાલુકાઓ પુનઃ બનાસકાંઠા જિલ્લામાં લઈ આવતા વર્ષ ૨૦૨૫ના અંતની સ્થિતિ અનુસાર આ જિલ્લામાં કુલ ૮ તાલુકાઓનો સમાવેશ થાય છે.

## ભૂગોળ 
જિલ્લાનો કુલ વિસ્તાર ૧૨,૭૦૩ ચોરસ કિલોમીટર છે અને તે રાજ્યમાં વિસ્તારની દ્રષ્ટિએ બીજો ક્રમ ધરાવે છે.

### મુખ્ય નદીઓ 
* બનાસ
* સીપુ
* રેલ
* સરસ્વતી
* લુણી
* બાલારામ
* અર્જૂની
* ઉમરદાશી
* લડબી

### પર્વતો 
* અરવલ્લી
* જેસોરની ટેકરીઓ

### હવામાન 
બનાસકાંઠા વિષમ હવામાન ધરાવે છે. આબોહવા એકંદરે સૂકી છે. ઉનાળામાં સખત ગરમી અને ઉત્તરે આવેલા રણને કારણે શિયાળામાં સખત ઠંડી પડે છે. ભૌગોલિક રીતે બનાસકાંઠાનો ઉતર પૂર્વ ભાગ પહાડી પ્રદેશ છે. જયારે મઘ્ય ભાગ સપાટ અને રેતાળ છે. પશ્ચિમનો ભાગ કચ્છના રણનો વિસ્તાર છે તે ખારો પ્રદેશ છે. 

## વન્યજીવન 
બનાસકાંઠામાં બે અભયારણ્યો બાલારામ અંબાજી વન્યજીવ અભયારણ્ય અને જેસોર રીંછ અભયારણ્ય આવેલા છે.

## તાલુકાઓ
બનાસકાંઠા જિલ્લો  તાલુકાઓમાં વિભાજીત કરવામાં આવ્યો છે. ૧ જાન્યુઆરી ૨૦૨૫ના રોજ થયેલી જાહેરાત પ્રમાણે બનાસકાંઠામાંથી બે જિલ્લા વાવ-થરાદ અને બનાસકાંઠા બનાવાયા હતા. ૨ ઓક્ટોબર ૨૦૨૫એ આ બન્ને જિલ્લાઓમાં કયા તાલુકાઓ સમાવિષ્ટ થશે તેની પુનઃગોઠવણ કરવામાં આવી હતી.

* અમીરગઢ
* ધાનેરા
* ડીસા
* દાંતા
* દાંતીવાડા
* પાલનપુર
* વડગામ
* કાંકરેજ
* હડાદ
* ઓગડ

નવનિર્મિત વાવ-થરાદ જિલ્લામાં અગાઉના ૬ તાલુકા અને નવા ૨ તાલુકા સહિત ૮ તાલુકાઓનો સમાવેશ થાય છે.

* વાવ
* થરાદ
* ભાભર
* લાખણી
* સુઈગામ
* દિયોદર
* ધરણીધર(ઢીમા)
* રાહ

## નગરપાલિકા 
* ધાનેરા
* ડીસા
* પાલનપુર
* થરા

## વસ્તી 
૨૦૧૧ની વસ્તી ગણતરી પ્રમાણે બનાસકાંઠા જિલ્લાની વસ્તી ૩૧,૧૬,૦૪૫ વ્યક્તિઓની છે, જે મંગોલિયા દેશની વસ્તી સમાન છે અથવા અમેરિકાના આયોવા રાજ્ય જેટલી છે. દેશના કુલ ૬૪૦ જિલ્લાઓમાંથી વસ્તીની દ્રષ્ટિએ તેનો ક્રમ ૧૧૧મો આવે છે. અહીં શિવમંદિર અને બાલારામ પેલેસ આવેલો છે, જે નવાબના મહેલમાંથી હોટેલમાં પરિવર્તિત કરવામાં આવ્યો છે. બાલારામની નજીક બાલારામ અંબાજી વન્યજીવ અભયારણ્ય આવેલું છે.
* વિશ્વેશ્વર - મહાદેવ મંદિર અને પર્યટન સ્થળ.
* નડાબેટ- નડેશ્વરી માતાનું મંદિર અને સીમા દર્શન 
* ઢીમા - ધરણીધર મંદિર
* આનંદ ધામ - એટા
* શેણલમાતા મંદીર - માંગરોળ
* તુલસી ધામ - નારોલી
* કુંભારિયાનાં દેરા - કુંભારિયા
* ગેળા હનુમાન - ગેળા
* જબરેશ્વર મહાદેવ મઠ, જાવલ - ગુલાબભારથી અને સુખથીભારથી મહારાજની જીવંત સમાધિ.
* શ્રી અગિયારમુખી હનુમાનજી મંદિર - ભુરીયા.
* નીલકંઠ મહાદેવ, લોદરાણી.

## આ પણ જુઓ 
* બનાસ ડેરી
* કૃષિ યુનિવર્સિટી, સરદાર કૃષિનગર
* બનાસકાંઠા લોક સભા મતવિસ્તાર

## સંદર્ભ 
## બાહ્ય કડીઓ 
* 
* બનાસકાંઠા જિલ્લા પંચાયતની વેબસાઇટ 

શ્રેણી:ગુજરાતના જિલ્લાઓ
શ્રેણી:ઉત્તર ગુજરાત
સિંધુ

**સિંધુ નદી** ભારતીય ઉપખંડમાંની મહત્વપૂર્ણ નદીઓમાંની એક છે. તિબેટમાં માનસરોવર પાસેથી નીકળતી આ નદી જમ્મુ-કાશ્મીર, પાકિસ્તાનના ઉત્તર ભાગમાં પ્રવેશી દક્ષિણ તરફ વહેતી અરબી સમુદ્રમાં કરાચી બંદર પાસે ભળી જાય છે. આ નદીની લંબાઇ આશરે ૩૨૦૦ કિ.મી. છે. તેનો વ્યાપ ૪,૫૦,૦૦૦ ચોરસ માઇલમાં ફેલાયેલો છે. આ નદીમાં વાર્ષિક ૨૦૭ ઘન કિ.મી. જેટલો જલ-પ્રવાહ વહે છે. દુનિયાની ટોચપર હિમનદીમાંથી નીકળતી આ નદી જંગલો, ખેતરોને પોષે છે અને દેશના પર્યાવરણમાં મહત્વનો ભાગ ભજવે છે. સિંધ પ્રદેશમાં સિંધુમાં ચેનાબ, રાવી, સતલજ, જેલમ, બિયાસ અને લુપ્ત થઇ ગયેલી સરસ્વતી મળે છે; આ પ્રદેશને *સપ્તસિંધુનો પ્રદેશ* ગણવામાં આવે છે. સપ્તસિંધુમાં સિંધુના બીજા વીસ જેટલા ફાંટા પડે છે.

## સંદર્ભ 
શ્રેણી:ભારતની નદીઓ
માન સરોવર

**માન સરોવર** તળાવ લ્હાસાથી આશરે ૨૦૦૦ કિ.મી. દૂર ચીનના તાબામાં આવેલા તિબેટમાં આવેલું છે. તે પીવાલાયક તાજા પાણીથી ભરેલું છે. તેની પશ્ચિમે રક્ષાસ્થલ સરોવર અને ઉત્તરે કૈલાસ પર્વત આવેલ છે.

## ભૂગોળ 
માન સરોવર દરિયાની સામાન્ય સપાટીથી ૪૫૫૬ મી.ની ઉંચાઇ પર છે. તે દુનિયાનું સૌથી ઉંચુ પીવાલાયક તાજા પાણીનું સરોવર છે. આકારમાં સરોવર ગોળ છે. તેનો પરિઘ ૮૮ કિ.મી., ઊંડાઇ ૯૦ મી. અને ક્ષેત્રફળ ૩૨૦ ચો. કિ.મી. છે. શિયાળામાં તેનું પાણી થીજી જાય છે અને વસંત ઋતુમાં ઓગળે છે. સતલજ, બ્રહ્મપુત્રા, સિંધુ અને કર્નાલી નદી સરોવરની આસપાસથી નીકળે છે.

ચિત્ર:Mt Kailash sat.jpg|માનસરોવર (જમણે) અને રક્ષાસ્થલ તળાવની ઉપગ્રહ તસ્વીર. કૈલાસ પર્વત પાછળ છે.
ચિત્ર:Lake Manasarovar.jpg|માન સરોવર, જુલાઇ ૨૦૦૬.

## સાંસ્કૃતિક મહત્વ 
કૈલાસ પર્વતની માફક, માન સરોવર એક પવિત્ર યાત્રાધામ છે. ભારત, તિબેટ અને બીજા પડોશી દેશોમાંથી ઘણા યાત્રાળુઓ દર વર્ષે અંહિ આવે છે. ખાસ કરીને ભારતમાંથી નિયમિત રીતે યાત્રાઓ ગોઠવાય છે જેમાં કૈલાસ-માનસરોવરની યાત્રા પ્રસિદ્ધ છે જે દર વર્ષે હોય છે. યાત્રાળુંઓ અંહિ આવીને સ્નાન કરે છે જે તેમના પાપ ધોવે છે તેવું મનાય છે.

હિંદુ માન્યતા મુજબ, સરોવરની ઉત્પતિ સૌપ્રથમ બ્રહ્માના મનમાં થઇ હતી, આથી તેને માનસ્+સરોવર = માનસરોવર કહેવામાં આવે છે. હિંદુ લોકો હંસ પક્ષીને ડાહ્યુ અને પવિત્ર માને છે અને માનસરોવર હંસ પક્ષીઓ માટે ઉનાળા દરમિયાન ઘર બની રહે છે. (હંસનું તાત્વિક મહત્વ પણ છે કે - હંસ..હંસ.. વારે વારે બોલવાથી સોહમ્ સોહમ્ બોલાય/સંભળાય છે, જે ઉપનિષદનો સંદેશ છે.) બૌદ્ધ લોકો તેને અનોતટા સરોવર તરીકે પણ ઓળખે છે જ્યાં માયા દેવીએ બુદ્ધને ગર્ભમાં ધારણ કરેલા. સરોવરના કિનારા પર થોડા આશ્રમો-બૌદ્ધિક મઠો પણ છે. ચ્યુ ગોમ્પા તરીકે ઓળખાતો એક મઠ ઘણો જાણીતો છે જે એક ઊભી ટેકરી પર બનાવેલ છે અને એવું લાગે કે જાણે પત્થરમાંથી જ કોતર્યો હોય. 

## વધુ માહિતી 
* http://www.kmyatra.org/lake-mansarovar.htm 

શ્રેણી:હિંદુ ધર્મ
શ્રેણી:પવિત્ર સરોવરો
યુગ

હિંદુ ધર્મ પ્રમાણે, **યુગ** () એ સમયનું એક માપ છે. યુગ ચાર છે - સત્યયુગ, ત્રેતાયુગ, દ્વાપરયુગ અને કળિયુગ - જે દરેક તેના પછીના યુગ કરતા ૧/૪ ભાગનો સમય, ૪:૩:૨:૧ પ્રમાણમાં ધરાવે છે. આ ચારેય યુગ મળીને એક મહાયુગ ચક્ર પૂર્ણ કરે છે.

સૃષ્ટિની ઉત્પત્તિથી વિનાશ સુધીના સમયને એક બ્રહ્મદિન (કલ્પ) કહેવાય છે. એક કલ્પના ચૌદ મન્વન્તર ગણવામા આવે છે. દરેક મન્વન્તરમા ૭૧ ચતુર્યુગીનો સમાવેશ થાય છે. જે પૈકી હાલમાં સાતમા વૈવસ્વત મન્વંતરમાં અઠ્યાવીસમી ચતુર્યુગીનો કલિયુગ ચાલી રહ્યો છે. આ મુજબ અત્યારે સૃષ્ટિની ઉત્પત્તિ થયાને ૧,૯૭,૨૯,૪૯,૧૧૭ વર્ષ થાય.

કલ્પના ચૌદ મનુ માંહેના કોઈ પણ બે મનુ વચ્ચેનો વખત; એક મનુની કારકિર્દીનો સમય; બ્રહ્માના એક દિવસનો એટલે કલ્પનો ચૌદમો ભાગ. ચાર યુગ મળીને એક મહાયુગ એટલે ચોકડી થાય છે. તેને ચતુર્યુગી પણ કહે છે. તે કલિયુગથી દશગણી છે. કલિયુગ ૪,૩૨,૦૦૦ વર્ષનો છે, દ્વાપરયુગ ૮,૬૪,૦૦૦ વર્ષનો છે, ત્રેતાયુગ ૧૨,૯૬,૦૦૦ વર્ષનો છે, સતયુગ ૧૭,૨૮,૦૦૦ વર્ષનો છે અને તે ચારેનાં એટલે ૪૩,૨૦,૦૦૦ વર્ષનો એક મહાયુગ ગણાય છે. આવા ૭૧ મહાયુગનો એક મન્વંતર છે. તેનાં ૩૦,૬૭,૨૦,૦૦૦ માનુષ વર્ષો થાય છે. એવા ચૌદ મન્વંતરનો એક કલ્પ અથવા બ્રહ્માનો દહાડો થાય છે. મન્વંતર હમેશા છ વસ્તુઓથી પૂર્ણ કહેવાય છે. જેવી કે, મનુ, દેવો, મનુના પુત્રો, ઇંદ્ર, સપ્તર્ષિઓ અને ભગવાનનો અવતાર. આ છ વસ્તુઓથી સ્વાયંભુવ મનુનો મન્વંતર પણ પૂર્ણ હતો. તે સમયમાં સ્વાયંભુવ પોતે મનુ હતા, તુષિત નામે દેવો હતા, પ્રિયવ્રત અને ઉત્તાનપાદ નામના પુત્રો હતા, યજ્ઞ ભગવાન પોતે ઇંદ્ર હતા, મરીચિ વગેરે સપ્તર્ષિઓ હતા અને યજ્ઞ ભગવાન પોતે ભગવાનના અવતારરૂપ હતા.

## યુગો
# સત્યયુગ (૧૭,૨૮,૦૦૦ વર્ષ)
# ત્રેતાયુગ (૧૨,૯૬,૦૦૦ વર્ષ)
# દ્વાપરયુગ (૮,૬૪,૦૦૦ વર્ષ)
# કળિયુગ (૪,૩૨,૦૦૦ વર્ષ)

## મન્વન્તરો
# સ્વયંભુ
# સ્વરોચિષ
# ઔત્તમિ
# તામસ
# રૈવત
# ચાક્ષુષ
# વૈવસ્વત
# અર્ક સાવર્ણિ
# બ્રહ્મ સાવર્ણિ
# દક્ષ સાવર્ણિ
# ધર્મ સાવર્ણિ
# રુદ્ર સાવર્ણિ
# રૌચ્ય
# ભૌત્ય

## સંદર્ભ 
શ્રેણી:સમય
શ્રેણી:હિંદુ ધર્મ
સત્યયુગ

ચાર પ્રસિદ્ધ યુગ માં **સત્યયુગ** અથવા **કૃતયુગ** પ્રથમ મનાય છે. પ્રાચીન વૈદિક ગ્રંથો સત્યયુગ, ત્રેત્રયુગા વગેરેના મહાકાવ્યમાં સ્પષ્ટપણે ઉપલબ્ધ નથી હોવા છતાં, સ્મૃતિયો અને ખાસ કરીને પુરાણોમાં ચાર યુગનો વિસ્તૃત પ્રતિપાદન છે.

પુરાણોમાં સત્યયુગ સંબંધિત નીચેની વિગતો આપવામાં આવી છે -
: ''વૈશાખ શુક્લ અક્ષય તૃતીયા રવિવાર ના આ યુગ ની ઉત્પત્તિ થઈ હતી. તેનું કદ 17,28,000 વર્ષ છે. આ યુગ માં ભગવાન ના મત્સ્ય અવતાર, કૂર્મ અવતાર, વરાહાવતાર અને નરસિંહાવતાર આ ચાર અવતાર થયા હતા. આ સમયગાળા દરમિયાન સુવર્ણ પરંપરાઓની સમૃદ્ધિ હતી. મનુષ્ય અત્યંત દીર્ઘકૃત અને લાંબા આયુષ્ય વાળા હતા. આ યુગ ના પ્રધાન તીર્થ પુષ્કર હતા.

આ યુગ માં જ્ઞાન, ધ્યાન અથવા તપ ના પ્રાધાન્ય હતા. પ્રત્યેક પ્રજા પુરુષાર્થસિદ્ધિ  કરી કૃતકૃત્ય થતા, એટલે જ આ "કૃતયુગ" કહેવાય છે. ધર્મ ચાર ઘણું(સૌથી સંપૂર્ણ) હતું. મનુના ધર્મશાસ્ત્ર આ યુગમાં એકમાત્ર વિશ્વસનીય ગ્રંથ છે. મહાભારત માં આ યુગ ના વિષય માં એ વિશિષ્ટ મત મળે છે કે કલિયુગ ના પછી કલ્કિ દ્વારા આ યુગ ની પુનઃ સ્થાપના થશે (વન પર્વ 191/1-14). વન પર્વ 149/11-125) માં આ યુગ ના ધર્મ નો વર્ણ દ્રષ્ટવ્ય છે. 

બ્રહ્મા નો એક દિવસ ૧૦,૦૦૦ ભાગો માં વેંચાયેલો હોય છે, જેને ચરણ કહેવાય છે:

 **ચાર યુગ** 
 ૪ ચરણ (૧,૭૨૮,૦૦૦ સૌર વર્ષ)સત યુગ  
 ૩ ચરણ (૧,૨૯૬,૦૦૦ સૌર વર્ષ) ત્રેતા યુગ 
 ૨ ચરણ (૮૬૪,૦૦૦ સૌર વર્ષ)દ્વાપર યુગ 
 ૧ ચરણ (૪૩૨,૦૦૦ સૌર વર્ષ)કલિ યુગ 

## સંદર્ભ 
શ્રેણી:હિંદુ ધર્મ
કળિયુગ

**કળિયુગ** વૈદિક કે સનાતન ધર્મ મુજબ દ્વાપરયુગ પછીનો યુગ છે. જેની શરૂઆત ૧૭-૧૮ ફેબ્રુઆરી ઇ.સ. પૂર્વે ૩૦૧૨ના રોજ થઇ હતી. આ યુગમાં લોકો કામને જ સર્વસ્વ માને છે; ધર્મ, અર્થ કે મોક્ષની મહત્તા ઓછી છે. કલિયુગનો સમય ૪,૩૨,૦૦૦ વર્ષ માનવામાં આવે છે, પરંતુ આ વર્ષ એટલે પૃથ્વીને સુર્ય આસપાસ લાગતો સમય એવું હોવુ જરૂરી નથી. વર્ષની વ્યાખ્યા માટે વિદ્વાનોમાં જુદા-જુદા મત પ્રવર્તે છે.

કલિયુગના અંત પછી સત્યયુગ ફરીથી ચાલુ થાય છે.

## સંદર્ભો
શ્રેણી:ઇતિહાસ
શ્રેણી:હિંદુ ધર્મ
દ્વાપરયુગ

**દ્વાપર યુગ**એ હિંદુ ધર્મ પ્રમાણે ચાર યુગોમાંનો ત્રીજો યુગ છે. આ યુગ ત્રેતાયુગ અને કલિયુગની વચ્ચે આવે છે. પુરાણો પ્રમાણે, આ યુગનો અંત જ્યારે કૃષ્ણ વૈકુંઠમાં પાછા ફર્યા ત્યારે થયો હતો. ભગવદ પુરાણ પ્રમાણે, દ્વાપર યુગનો સમય ૮,૬૪,૦૦૦ વર્ષોનો માનવામાં આવે છે. પરંતુ, આ વર્ષ એટલે પૃથ્વીને સૂર્ય આસપાસ લાગતો સમય એવું હોવુ જરૂરી નથી. વર્ષની વ્યાખ્યા માટે વિદ્વાનોમાં જુદા-જુદા મતો પ્રવર્તે છે.

દ્વાપર યુગ દરમિયાન ધર્મના બે જ સ્થંભો છે - અર્થ અને સત્ય. વિષ્ણુ પીળો રંગ ધારણ કરે છે અને વેદોને ચાર ભાગમાં વિભાજીત કરવામાં આવ્યા - ઋગ્વેદ, સામવેદ, યજુર્વેદ અને અથર્વવેદ. આ સમય ગાળા દરમિયાન બ્રાહ્મણોને બે અથવા ત્રણ વેદોનું જ્ઞાન હતું પણ તેમણે ભાગ્યે જ ચારેય વેદોનો સંપૂર્ણ અભ્યાસ કરેલો. આ વર્ગીકરણને કારણે વિવિધ વર્ણો અસ્તિત્વમાં આવ્યા.

શ્રેણી:ઇતિહાસ
શ્રેણી:હિંદુ ધર્મ