open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
સનેડો

***સનેડો*** એ ગુજરાતી લોકસંગીતનો પ્રકાર છે, જેને જાણીતા ગુજરાતી ગાયક મણિરાજ બારોટ દ્વારા લોકપ્રિય બનાવવામાં આવ્યો છે.

## ઇતિહાસ 
સનેડાની વ્યુત્પત્તિ સંસ્કૃત શબ્દ *સ્નેહ*ને *ડો* પ્રત્યય લગાડીને થઇ છે. સ્નેહનું *સનેહ* અને તેને *ડો* વાત્સલ્ય સ્વરૂપનો પ્રત્યય લાગતા *સ્નેહડો* શબ્દ બન્યો અને છેવટે તે *સનેડો*માં રુપાંતર પામ્યો.

સનેડાના પ્રકારના મૂળ ૧૭મી સદી જેટલા જૂનાં છે, જેનો પ્રસાર ઉત્તર ગુજરાતથી લઇને મારવાડ, રાજસ્થાન સુધી થયો છે. સનેડાની જેમ જ તે નેહડોમાંથી નેડો શબ્દ રુપે ઉદ્ભવ્યો.

સનેડો ગુજરાતના પાટણ જિલ્લાના ગામડાઓમાંથી ઉદ્ભવ્યો છે અને તે સમગ્ર ગુજરાતમાં અને ભારતના અન્ય ભાગો, યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ, ઑસ્ટ્રેલિયા, કેનેડા અને બ્રિટનમાં ગુજરાતી બોલતી વસ્તીમાં ખૂબ જ લોકપ્રિય નૃત્ય બની ગયું છે. તે અવારનવાર નવરાત્રી, તહેવારો, લગ્નની ઉજવણીઓ અને પાર્ટીઓમાં વગાડવામાં આવે છે.

સનેડો દરમિયાન પાશ્વભૂમિમાં વગાડવામાં આવતું સંગીત *ડાકલું* નામના સંગીતનું સાધન છે. તે ડમરુ જેવો આકાર ધરાવે છે, પરંતુ તે ઘણું મોટું હોય છે.

## ચલચિત્રોમાં 
* *મેડ ઇન ચાઇના*, ૨૦૧૯ હિન્દી ભાષાના ચલચિત્રમાં સનેડાની વિવિધતા દર્શાવવામાં આવી છે.
* *મિત્રો*, ૨૦૧૮ હિન્દી ભાષાના ચલચિત્રમાં સનેડાના વિવિધ સ્વરૂપો દર્શાવાયા છે.

## સંદર્ભ 
## બાહ્ય કડીઓ 
* 
* *સનેડો* વિશે માહિતીપ્રદ બ્લોગ
* સનેડાના વિડીયો અને ઓડિયો

શ્રેણી:ગુજરાતી સંસ્કૃતિ
ભારતના ભાગલા

ઇ. સ. ૧૯૪૭ માં જ્યારે બ્રિટિશ ભારત ને સ્વતંત્રતા મળી તો સાથે સાથે **ભારતના ભાગલા** કરીને ૧૪ ઓગસ્ટે પાકિસ્તાની ડોમિનિયન (બાદમાં ઇસ્લામી જમ્હૂરિયા-એ-પાકિસ્તાન) અને ૧૫ ઓગસ્ટે ભારતીય યૂનિયન (બાદમાં ભારત ગણરાજ્ય)ની સ્થાપના કરવામાં આવી. આ ઘટનામાં મુખ્યત્વે બ્રિટિશ ભારતના બંગાળ પ્રાંતને પૂર્વ પાકિસ્તાન અને ભારતના પશ્ચિમ બંગાળ રાજ્યમાં વહેંચવામાં આવ્યું અને આ જ રીતે બ્રિટિશ ભારતના પંજાબ પ્રાંતને પશ્ચિમ પાકિસ્તાન અને ભારતના પંજાબ રાજ્યમાં વહેંચવામાં આવ્યું. આ જ વખતે બ્રિટિશ ભારતમાંથી સીલોન (હવે શ્રીલંકા) અને બર્મા (હવે મ્યાનમાર) ને પણ અલગ કરવામાં આવ્યું. પરંતુ તેમને ભારતના ભાગલામાં ગણવામાં આવતું નથી. નેપાલ અને ભૂતાન આ વખતે પણ સ્વતંત્ર રાજ્ય હતા અને ભાગલાની અસર તેમને કોઈ પડી નહોતી.

૧૫ ઓગસ્ટ, ૧૯૪૭ ની અડધી રાતે ભારત અને પાકિસ્તાન કાનૂની રસમથી બે સ્વતંત્ર રાષ્ટ્ર બન્યા. પાકિસ્તાનની સત્તા પરિવર્તનની રસમ ૧૪ ઓગસ્ટે કરાચી શહેરમાં કરવામાં આવી, જેથી છેલ્લા બ્રિટિશ વાઇસરોય લુઇસ માઉંટબૈટન કરાચી અને નવી દિલ્લી બન્ને જગ્યાની વિધીમાં ભાગ લઇ શકે. આથી પાકિસ્તાનનો સ્વતંત્રતા દિવસ ૧૪ ઓગસ્ટ અને ભારતનો ૧૫ ઓગસ્ટે મનાવવામાં આવે છે. 

ભારતના વિભાજનથી કરોડો લોકોના જીવન પર અસર થઇ. વિભાજન દરમિયાન થયેલી હિંસામાં આશરે ૫ લાખ લોકો માર્યા ગયા, અને આશરે ૧.૪૫ કરોડ શરણાર્થીઓએ પોતાના ઘર-બાર છોડીને પોતાના સંપ્રદાયની બહુમતિ વાળા દેશમાં શરણ લીધી; જેમ કે, ઘણા મુસ્લિમો પાકિસ્તાન ગયા જ્યારે ઘણા હિન્દુ અને શીખ લોકો પાકિસ્તાન છોડી ભારત આવ્યા.

શ્રેણી:ભારત
શ્રેણી:ઇતિહાસ
જુનાગઢ જિલ્લો

ના જિલ્લાઓ]]
**જુનાગઢ જિલ્લો** ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર પાસેના સોરઠ વિસ્તારમાં આવેલો જિલ્લો છે. જુનાગઢ જિલ્લાનું પાટનગર જૂનાગઢ શહેર છે, જે એક ઐતિહાસિક નગર છે અને મહાનગરપાલિકા છે.

## ભૂગોળ 
પોરબંદર, અમરેલી, રાજકોટ, ગીર સોમનાથ જિલ્લો એ જૂનાગઢ જિલ્લાની આજુબાજુ આવેલા જિલ્લાઓ છે. તેની પશ્ચિમે અરબી સમુદ્ર આવેલો છે. 

## વસ્તી 
૨૦૧૧ની વસ્તી ગણતરી મુજબ જૂનાગઢ જિલ્લાની વસ્તી ૨૭,૪૩,૦૮૨ છે જે જમૈકા દેશ અથવા યુ.એસ.એ.ના રાજ્ય ઉટાહ જેટલી છે. ભારતના કુલ ૬૪૦ જિલ્લાઓમાંથી જુનાગઢનો વસ્તીની દ્રષ્ટિએ ૧૪૨મો ક્રમ છે.

## જોવાલાયક સ્થળો 
* તુલસીશ્યામ
* સતાધાર
* દામોદર કુંડ
* ઉપરકોટ કિલ્લો
* ગિરનાર જૈન મંદિરો અને અંબાજી તથા દત્તાત્રેય શિખર (ગોરખનાથ)
* મહાબત મકબરો

## સિંચાઇ 
જુનાગઢ જિલ્લામાં સામાન્‍ય રીતે ૧પ જુન થી ૩૦ સપ્‍ટેમ્‍બર સુધીમાં વરસાદ પડે છે. ઓઝત, મધુવંતી, હીરણ, મચ્‍છુન્‍દ્રી, શિંગાડા, રાવલ, ઉબેણ, સોનરખ, સાબલી, મેઘલ, વગેરે મોટી નદીઓ આવેલી છે. જિલ્‍લામાં મોટા ડેમ આવેલા નથી પરંતુ રાજય સિંચાઇ વિભાગના નિયંત્રણ હેઠળના મધ્‍યમ અને નાના મળી કુલ ૧૮ ડેમ આવેલા છે. સને ર૦૧૦ના વર્ષમાં આ જિલ્‍લામાં સૌથી વધુ વરસાદ તાલાળા તાલુકામાં ર૦ર૦ મી.મી. અને સૌથી ઓછો વરસાદ ભેંસાણ તાલુકામાં ૧૧પ૮ મિ.મી. નોંધાયો હતો. જિલ્‍લાનો સરેરાશ વરસાદ ૧પપ૪.ર૮ મી.મી. છે.

## ઉત્પાદન તથા વિકાસ 
## ઉદ્યોગો 
* **ઔદ્યોગિક વસાહતો **
** જૂનાગઢ, વિસાવદર, શીલ

* **લઘુ ઉદ્યોગ એકમો** - ૬૪૮૬
** મધ્‍યમ, મોટા ઔદ્યોગિક એકમો - ૪૪
** ઔદ્યોગિક સહકારી મંડળી - ૨૭પ

## શિક્ષણ 
### શિક્ષણ સંસ્થાઓ 
* પ્રાથમિક શાળાઓ - ૧૨૯૦
* માધ્યમિક શાળાઓ - ૩૪૩
* ઉચ્ચતર માધ્યમિક શાળાઓ - ૧૧૪
* કોલેજ - ૧૬

### યુનિવર્સિટી 
* જૂનાગઢ કૃષિ યુનિવર્સિટી
* ભક્ત કવિ નરસિંહ મહેતા યુનિવર્સિટી

## રાજકારણ 
### વિધાનસભા બેઠકો 
|}

## આ પણ જુઓ 
* જૂનાગઢ સિંચાઇ વિભાગના જળબંધો

## સંદર્ભ
## બાહ્ય કડીઓ 
* જુનાગઢ જિલ્લા પંચાયતની વેબસાઇટ 
* જુનાગઢ મહાનગરપાલિકાની વેબસાઇટ

શ્રેણી:ગુજરાતના જિલ્લાઓ
શ્રેણી:સૌરાષ્ટ્ર
સ્વાધ્યાય

**સ્વાધ્યાય** શબ્દનો અર્થ સ્વ + અધ્યયન = પોતાનો અભ્યાસ થાય. કોઇપણ વ્યક્તિ પોતાને જાણવાનો પ્રયત્ન કરે તે પ્રક્રિયાને સ્વાધ્યાય કહેવાય.

આજના સમયમાં સ્વાધ્યાય ૩ રીતે પ્રચલિત છે.

* ૧. સ્વાધ્યાય પરિવાર
* ૨. જૈન સ્વાધ્યાય
* ૩. મનોવિજ્ઞાન સ્વાધ્યાય [સ્વ ની ઓળખ]
ગીતામાં જણાવ્યા મુજબ દરેક વ્યક્તિએ પોતાનો અભ્યાસ આત્મવિકાસ માટે કરતા રહેવું જોઇએ. દરેક વ્યક્તિ જાણ્યે-અજાણ્યે સ્વાધ્યાય કરતી જ હોય છે. ધર્મ દ્વારા આ પ્રક્રિયાની વ્યાખ્યા કરવામાં આવે છે અને વ્યક્તિને કોઇ સ્થાપિત વિધી (પ્રક્રિયા) મુજબ માર્ગદર્શન આપવામાં આવે છે.

શ્રેણી:મનોવિજ્ઞાન
કાઠમંડુ

thumb|300px|right|કાઠમંડુ શહેર
**કાઠમંડુ** શહેર ખાતે નેપાળ દેશ કે જે ભારત દેશનો પડોશી દેશ છે, તેની રાજધાની આવેલી છે. દરિયાઈ સપાટીથી ૧૩૫૦ મીટરની ઊંચાઈ પર આવેલ આ રોમાંટિક શહેર નાઈટલાઈફ માટે જગતમાં પ્રસિદ્ધ છે. અહીંની મુલાકાતે આવતા સહેલાણીઓની સંખ્યા નેપાળના કોઈપણ શહેર કરતાં ઘણી વધારે હોય છે. પહાડીઓથી ઘેરાયેલા આ રમણિય શહેરને યૂનેસ્કો તરફથી પ્રસિદ્ધ થતી વિશ્વ ધરોહર સ્થળોની યાદીમાં સ્થાન આપવામાં આવેલ છે. અહિંયાની રંગબેરંગી સંસ્કૃતિ અને પરંપરાઓ ઉપરાંત વિશિષ્ટ શૈલીમાં બનેલા શાનદાર ઘરો સહેલાણીઓને અનાયાસે પોતાની તરફ આકર્ષિત કરે છે. અહીંના શાનદાર મંદિરો જગતભરમાં પોતાની અલગ ઓળખાણ બનાવે છે. શહેરનાં પ્રાચીન બજારોની રોનક પણ જોવાલાયક હોય છે.

Kathmandu-Durbar Square-30-Maju Dega-Narayana-Shiva Parvati Mandir-2007-gje.jpg
Kathmandu-Durbar Square-52-Jagannath rechts-2013-gje.jpg
Kathmandu-Indrapur-10-2015-gje.jpg
Kathmandu-Menschen-06-Durbar Square-Maedchen mit Kopfschmuck-2013-gje.jpg
Kathmandu-Hotel-08-Kantipur Temple House-Gartenfront-2014-gje.jpg
Kathmandu-Haku Bahal-20-Junge auf Loewe-2013-gje.jpg
Kathmandu-Kathesimbu-42-2015-gje.jpg
Kathmandu-Janbahal-34-Seto Machindranath-2015-gje.jpg

## બાહ્ય કડીઓ 
* કાઠમંડુ શહેરને નકશામાં વિસ્તૃત કરી જુઓ અને શોધો : ડીજીટલ મેપ 
* કાઠમંડુની સાંસ્કૃતિક ધરોહર વિશે સચિત્ર માહિતી
* ફ્લિકર ડોટ કોમ પર કાઠમંડુનાં સ્થળો અને દ્રશ્યો 
* હયાત રિજન્સી, કાઠમંડુનું ચિત્ર દર્શન 
* કાઠમંડુના વાતાવરણ અંગે તેમજ અન્ય માહિતી 

શ્રેણી:નેપાળ
શ્રેણી:એશિયામાં આવેલા દેશોની રાજધાનીઓ
વેગમાન સંરક્ષણનો નિયમ

યંત્રશાસ્ત્રમાં વેગમાન એ કોઇ કણ કે પદાર્થના દળ અને તેના વેગના ગુણાકારથી બનતી રાશિ છે. તેનો એસ.આઇ. એકમ કિગ્રા મિ/સે છે.

કોઇ ગતિ કરતા પદાર્થને રોકવો કેટલો મુશ્કેલ છે તેનો ખ્યાલ તેના વેગમાન પરથી મળે છે. **વેગમાન સંરક્ષણનો નિયમ** એ ન્યુટનના ગતિના બીજા અને ત્રીજા નિયમનું સીધું પરિણામ છે.
ત્રેતાયુગ

thumb|હિન્દૂ કાલ સારણી
**ત્રેતાયુગ** હિન્દૂ ધર્મ અનુસાર ચાર યુગો માં થી એક યુગ છે. **ત્રેતા યુગ** માનવકાલ ના દ્વિતીય યુગ ને કહેવાય છે. આ યુગ માં વિષ્ણુ ના પાંચમા, છઠ્ઠા અને સાતમાં અવતાર પ્રકટ થયા હતા. આ અવતાર વામન, પરશુરામ અને રામ હતા. આ યુગ માં ૠષભ રૂપી ધર્મ ત્રણેય પાયા ઉપર ઉભો હતો. આનાથી પહેલા સત્યયુગ માં એ ચારેય પાયા ઉપર ઉભો હતો. એના પછી દ્વાપર યુગ માં એ બે પાયા પર અને આજ ના 
અનૈતિક યુગ માં, જેને કલિયુગ કહેવાય છે, ફક્ત એક પાયા પર જ ઉભો છે. આ કાલ રામ અવતાર પૂર્ણ થવાથી થાય છે. ત્રેતાયુગ 12,96,000 વર્ષ નો હતો.

આ ચક્ર આવી જ રીતે ફરતું રહે છે, કે બ્રહ્મા ના એક દિવસ માં 1000 મહાયુગ થઈ જાય છે.

જ્યારે દ્વાપર યુગ માં ગંધમાદન પર્વત પર મહાબલી ભીમ સેન હનુમાનજી થી મળ્યા તો હનુમાનજી ને કહ્યું - કે હે પવન કુમાર તમે તો યુગો થી પૃથ્વી પર નિવાસ કરી રહ્યા છો 
તમે મહા જ્ઞાન ના ભંડાર છો બળ બુદ્ધિ માં પ્રવીણ છો કૃપયા તમે મારા ગુરુ બનીને મને શિષ્ય રૂપ માં સ્વીકાર કરીને મને જ્ઞાન ની ભિક્ષા આપો તો હનુમાનજી એ કહ્યું - હે ભીમ સેન 
સૌથી પહેલા સતયુગ આવ્યું જેમાં જે કામનાઓ મન માં આવતી હતી એ કૃત(પુરી) થઈ જતી હતી એટલે એને ક્રેતા યુગ(સત યુગ) કહેવાતું હતું એમાં ધર્મ ને ક્યારેય હાનિ નહોતી થતી એના પછી ત્રેતા યુગ આવ્યું આ યુગ માં લોકો કર્મ કરીને કર્મ-ફળ પ્રાપ્ત કરતા હતા, હે ભીમ સેન 
પછી દ્વાપર યુગ આવ્યું આ યુગ માં વેદો ના ૪ ભાગ થઈ ગયા અને લોકો સત ભ્રષ્ટ થઈ ગયા ધર્મ ના માર્ગ થી ભટકવા લાગ્યા છે અધર્મ વધવા લાગ્યું, 
પરંતુ હે ભીમ સેન હવે જે યુગ આવશે એ છે કલિયુગ આ યુગ માં ધર્મ ખતમ થઈ જશે મનુષ્ય ને એની ઈચ્છા ના અનુસાર ફળ નહીં મળે  ચારે દિશામાં અધર્મ નું સામ્રાજ્ય 
દેખાશે.
પાટણ જિલ્લો

**પાટણ જિલ્લો** ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના કુલ ૩૩ જિલ્લાઓ પૈકીનો ઉત્તર ભાગમાં આવેલો જિલ્લો છે. આ જિલ્લાનું મુખ્ય મથક ઐતિહાસિક શહેર પાટણ ખાતે આવેલું છે.

## ઇતિહાસ
પાટણ જિલ્લાની સ્થાપના ર ઓક્ટોબર ૨૦૦૦ ના કરવામાં આવી હતી. આ જિલ્લો મહેસાણા જિલ્લાના સમી, હારીજ, ચાણસ્મા, સિદ્ધપુર અને પાટણ તાલુકાઓ અને બનાસકાંઠા જિલ્લાના રાધનપુર અને સાંતલપુર તાલુકાઓ જોડીને બનાવવામાં આવ્યો હતો.

સ્થાપના સમયે પાટણ જિલ્લામાં સાત તાલુકાઓ હતા. ૨૩ સપ્ટેમ્બર ૨૦૧૨ના રોજ પાટણ જિલ્લામાં યોજાએલા વિવેકાનંદ યુવા વિકાસ યાત્રા કાર્યક્રમમાં તત્કાલિન મુખ્યમંત્રી નરેન્દ્ર મોદીએ ત્રણ નવા તાલુકાની જાહેરાત કરી હતી, જેમાં પાટણ જિલ્લામાં શંખેશ્વર, સરસ્વતી અને બનાસકાંઠા જિલ્લામાં સુઇગામ તાલુકાનો સમાવેશ થાય છે. પાટણ જિલ્લાના પાટણ અને સમી તાલુકાનું વિભાજન કરીને નવા બે તાલુકા (સરસ્વતી અને શંખેશ્વર) બનાવવામાં આવ્યા. આની સાથે જ અગાઉ કામચલાઉ ધોરણે પાટણ તાલુકામાંથી અમુક ગામો છૂટા પાડીને વાગડોદ તાલુકાની રચના કરવામાં આવી હતી. તેમાં તાલુકા પંચાયત કચેરી, મામલતદાર કચેરી જેવી કચેરીઓ પણ ધમધમતી થઇ હતી. પરંતુ તાલુકા સંઘની રચના મુદ્દે મડાગાંઠ સર્જાતાં અને મામલો કોર્ટમાં જતાં પાછળથી અલગ તાલુકો રદ કરી દેવાયો હતો.

## વસ્તી 
૨૦૧૧ની વસ્તી ગણતરી પ્રમાણે પાટણ જિલ્લાની વસ્તી ૧૩,૪૩,૭૩૪ વ્યક્તિઓની છે, જે સ્વાઝીલેન્ડ દેશ અથવા અમેરિકાના મેઇની રાજયની વસ્તી બરાબર છે. વસ્તીની દ્રષ્ટિએ જિલ્લાનો  ભારતના ૬૪૦ જિલ્લાઓમાંથી ૩૫૯મો ક્રમ આવે છે.

## તાલુકાઓ 
* ચાણસ્મા
* પાટણ
* રાધનપુર
* સમી
* સાંતલપુર
* સિદ્ધપુર
* હારીજ
* શંખેશ્વર
* સરસ્વતી

## રાજકારણ 
પાટણ જિલ્લામાં લોકસભાની ૧ અને વિધાન સભાની ૪ બેઠકો - ચાણસ્મા, પાટણ, રાધનપુર અને સિદ્ધપુરનો સમાવેશ થાય છે.

### વિધાનસભા બેઠકો 
|}

## સંદર્ભ
## બાહ્ય કડીઓ 
* પાટણ જિલ્લા પંચાયતની વેબસાઇટ

શ્રેણી:ગુજરાતના જિલ્લાઓ
શ્રેણી:ઉત્તર ગુજરાત
આણંદ જિલ્લો

**આણંદ જિલ્લો** ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના મધ્ય ભાગમાં આવેલો એક મહત્વનો જિલ્લો છે. આણંદ શહેર ખાતે આ જિલ્લાનું મુખ્ય મથક આવેલું છે. ૨ ઓક્ટોબર ૧૯૯૭ના રોજ ખેડા જિલ્લાના વિભાજન દ્વારા આ જિલ્લાની રચના કરવામાં આવી હતી.

## રાજકારણ 
### વિધાન સભા બેઠકો 
|}

## આ પણ જુઓ 
* અમૂલ
* કરમસદ
* સરદાર વલ્લભભાઈ પટેલ
* ત્રિભુવનભાઇ કીશીભાઇ પટેલ

## સંદર્ભ 
## બાહ્ય કડીઓ
* અધિકૃત વેબસાઇટ 
* આણંદ જિલ્લા પંચાયત વેબસાઇટ 
* આણંદ જિલ્લા કલેક્ટર વેબસાઇટ 
* સરદાર પટેલ ટ્રસ્ટ
* આણંદ કૃષિ વિશ્વવિદ્યાલય 

શ્રેણી:ગુજરાતના જિલ્લાઓ
શ્રેણી:આણંદ જિલ્લો
ખેડા જિલ્લો

**ખેડા જિલ્લો** ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના મધ્યમાં આવેલો એક જિલ્લો છે. નડીઆદ આ જિલ્લાનું મુખ્ય મથક છે.

ખેડા જિલ્લો ખેતીમાં ઘણો જ સમૃદ્ધ છે. જિલ્લાનાં મુખ્ય પાકમાં તમાકુ છે. આ ઉપરાંત કપાસ, બાજરી અને ઘઉં પણ સારા એવા પ્રમાણમાં પાકે છે.

## ઇતિહાસ 
૧૯૯૭ના ઓક્ટોબર મહિનામાં ગુજરાત રાજ્યમાં જિલ્લા તેમ જ તાલુકાઓના વિભાજન થવાથી ખેડા જિલ્લામાંથી આણંદ જિલ્લાને અલગ કરવામાં આવ્યો હતો. ખેડા જિલ્લાનો ચરોતર વિસ્તાર મૂળ ચાર તાલુકા ધરાવતો હતો: આણંદ તાલુકો, બોરસદ તાલુકો, નડીઆદ તાલુકો અને પેટલાદ તાલુકો. જ્યારે જિલ્લાનું વિભાજન કરવામાં આવ્યું ત્યારે, નડિયાદ તાલુકો ખેડા જિલ્લામાં આવ્યો અને બાકીના ત્રણ તાલુકાઓ આણંદ જિલ્લામાં ગયા.

૨૦મી સદીના પ્રથમ ભાગમાં સ્વતંત્રતાની ચળવળ દરમિયાન ખેડા જિલ્લાના ચરોતર અને અન્ય વિસ્તારોના પાટીદારો બ્રિટિશ સરકાર સામે અસંખ્ય આંદોલન કર્યા હતા, જેમાં ૧૯૧૭-૧૮નો ખેડા સત્યાગ્રહ, ૧૯૨૩નો બોરસદ સત્યાગ્રહ, અને ૧૯૨૮નો બારડોલી સત્યાગ્રહ મુખ્ય હતો.

વિભાજન બાદ ખેડા જિલ્લાનું મુખ્‍ય મથક નડીઆદ ખાતે ખસેડવામાં આવ્યું છે.

## વસતી 
૨૦૧૧ની વસતી ગણતરી પ્રમાણે ખેડા જિલ્લાની વસતી ૨૨,૯૯,૮૮૫ વ્યક્તિઓની હતી. વસતી મુજબ જિલ્લો ભારતમાં ૧૯૭મો ક્રમ ધરાવે છે. જિલ્લાની વસતી ગીચતા  છે. વસતી વધારાનો દર ૨૦૦૧-૨૦૧૧ દરમિયાન ૧૨.૮૧% રહ્યો હતો. ખેડા જિલ્લામાં સાક્ષરતાનો દર ૮૪.૩૧% છે.

## ખેડા જિલ્લામાં આવેલા તાલુકાઓ 
* ખેડા
* નડીઆદ
* કપડવંજ
* મહુધા
* માતર
* વસો
* ઠાસરા
* ગળતેશ્વર
* કઠલાલ
* મહેમદાવાદ

## રાજકારણ 
### વિધાન સભા બેઠકો 
|}

### લોક સભા બેઠક 
ખેડા જિલ્લામાં લોક સભાની એક બેઠક, ખેડા લોક સભા મતવિસ્તાર આવેલી છે.

## સંદર્ભ 
## બાહ્ય કડીઓ 
* ખેડા જિલ્લા સમાહર્તા કાર્યાલયનું અધિકૃત વેબસાઇટ 
* ખેડા જિલ્લા પંચાયતની વેબસાઇટ 

શ્રેણી:ગુજરાતના જિલ્લાઓ
ડાંગ જિલ્લો

thumb|200px|right|દક્ષિણ ગુજરાતના જિલ્લાઓ
**ડાંગ જિલ્લો** ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના દક્ષિણ ભાગમાં આવેલા જિલ્લાઓમાંનો એક જિલ્લો છે. તેનું મુખ્ય મથક આહવા ખાતે આવેલું છે. ડાંગનો વિસ્તાર ૧૭૬૪ ચો.કિમી. અને વસ્તી ૨,૨૮,૨૯૧ (૨૦૧૧ની વસ્તી ગણતરી પ્રમાણે) છે. ગુજરાતના ૩૩ જિલ્લાઓમાંથી તે સૌથી ઓછી વસ્તી ધરાવતો જિલ્લો છે. આયોજન પંચ મુજબ, ડાંગ ભારતના ૬૪૦ જિલ્લામાંથી સૌથી વધુ આર્થિક રીતે પછાત જિલ્લાઓમાં સ્થાન પામે છે. જિલ્લાની ૯૪% વસ્તી આદિવાસીઓમાં સ્થાન પામે છે. માત્ર ડાંગના પાંચ રાજાઓ જ ભારત સરકાર દ્વારા માન્યતા પામેલ હોય તેવા વંશપરંપરાગત રાજાઓમાં સ્થાન પામ્યા છે, જે ઇ.સ. ૧૮૪૨ના બ્રિટિશ રાજ અને રાજાઓ વચ્ચેના કરારના કારણે છે.

## ભૂગોળ 
જિલ્લાનો વિસ્તાર ૧,૭૬૪ ચો.કિ.મી. છે. ડાંગ જિલ્લાની ઉત્તર દિશાને અડીને તાપી જિલ્લો, પશ્ચિમ દિશાને અડીને નવસારી જિલ્લો, જ્યારે પૂર્વ દિશા તેમ જ દક્ષિણ દિશાને અડીને મહારાષ્ટ્ર રાજ્ય આવેલ છે.

આ જિલ્લામાં સાગ, સાદડ અને વાંસનાં ગાઢ જંગલો આવેલા છે. ડાંગનાં જંગલોમાં અનેક દવાઓ માટે વપરાતી વનસ્પતિઓ ઉગે છે. આ જિલ્લાનો મોટાભાગનો વિસ્તાર ડુંગરાળ પ્રદેશ છે.

### નદીઓ 
ડાંગ જિલ્લાની મહત્વની નદીઓ નીચે પ્રમાણે છે:
* ગિરા નદી 
* અંબિકા નદી 
* પુર્ણા નદી
* ખાપરી નદી 
* સર્પગંગા નદી

## તાલુકાઓ 
ડાંગ જિલ્લામાં માત્ર એક જ આહવા તાલુકો આવેલો હતો. તેનું વિભાજન કરીને બે નવાં તાલુકાઓ બનાવવામાં આવ્યા છે.

* આહવા તાલુકો
* વઘઇ તાલુકો
* સુબિર તાલુકો

## ભૌગોલીક અને સાંસ્કૃતિક મહત્વ 
ડાંગ જિલ્લાને બ્રિટિશરો *The Dangs* નામથી ઓળખતા હતા. અહીં હોળી (શીમગા) તહેવાર વખતે યોજાતા ડાંગ દરબાર ના કારણે ડાંગ જાણીતું છે.

## વસ્તી 
૨૦૧૧ની વસ્તી ગણતરી પ્રમાણે ડાંગની વસ્તી ૨,૨૮,૨૯૧ વ્યક્તિઓની છે, ભારતના ૬૪૦ જિલ્લાઓમાં ડાંગ વસ્તીની દ્રષ્ટિએ ૫૮૭મો ક્રમ ધરાવે છે.

## જોવાલાયક સ્થળો 
thumb|ગિરા ધોધ
* વનસ્પતિ ઉદ્યાન, વઘઇ - વઘઇ નજીક સરકારી આયુર્વેદિક દવા ઉગાડવાનુ મોટું ઉદ્યાન (બોટોનિકલ ગાર્ડન)
* વઘઇ નજીક અંબિકા નદી ઉપર આવેલો ગિરા ધોધ
* ગિરિમથકો: સાપુતારા અને ડોન
* ગિરમાળ ગામ ખાતે ગિરા નદી ઉપર આવેલો ગિરા ધોધ
* સુબિર ખાતે શબરી ધામ તેમ જ પંપા સરોવર
* ચનખલ ગામ નજીક ચનખલ ધોધ
* મહાલ વિસ્તારનું ગાઢ જંગલ
* ભેંસકાતરી નજીક પુર્ણા નદીના તટે માયાદેવી મંદિર

## રાજકારણ 
### વિધાન સભા બેઠકો 
|}

## સંદર્ભ 
## બાહ્ય કડીઓ 
* ડાંગ જિલ્લા પંચાયતની વેબસાઇટ 
* 

શ્રેણી:ગુજરાતના જિલ્લાઓ
ગાંધીનગર જિલ્લો

**ગાંધીનગર જિલ્લો** ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના મધ્ય ભાગમાં આવેલો એક જિલ્લો છે. ગાંધીનગર જિલ્લાનું મુખ્ય મથક ગાંધીનગર શહેરમાં આવેલું છે.

## તાલુકાઓ 
ગાંધીનગર જિલ્લામાં ચાર તાલુકાઓનો સમાવેશ થાય છે.
* દહેગામ
* ગાંધીનગર
* કલોલ
* માણસા

## વસ્તી 
૨૦૧૧ની વસ્તી ગણતરી પ્રમાણે ગાંધીનગર જિલ્લાની વસ્તી ૧૩,૮૭,૪૭૮ છે, જે સ્વાઝીલેન્ડ દેશની વસ્તી અથવા યુ.એસ.ના હવાઇ રાજ્ય જેટલી છે. જિલ્લાની વસ્તી ગીચતા  છે.

* અક્ષરધામ
* ઈંદ્રોડા પ્રકૃતિ શિક્ષણ અભયારણ્ય
* મહાત્મા મંદિર
* સરિતા ઉદ્યાન
* ચિલ્ડ્રન્સ પાર્ક

## રાજકારણ 
### વિધાનસભા બેઠકો 
ગાંધીનગર જિલ્લામાં ૪ (ચાર) વિધાનસભા બેઠકોનો સમાવેશ થાય છે.

|}

## સંદર્ભ 
## બાહ્ય કડીઓ 
* ગાંધીનગર જિલ્લા પંચાયતની વેબસાઇટ
* ગાંધીનગર જિલ્લા સમાહર્તા કાર્યાલયનું અધિકૃત વેબસાઇટ 

શ્રેણી:ગુજરાતના જિલ્લાઓ
શ્રીરામચરિતમાનસ

**શ્રીરામચરિતમાનસ** અવધી ભાષામાં ગોસ્વામી તુલસીદાસ દ્વારા ૧૬મી સદીમાં રચાયેલ એક મહાકાવ્ય છે. જેમાં ભગવાન રામનું જીવનચરિત્ર અવધી ભાષામાં ચોપાઈ સ્વરૂપે આલેખવામાં આવ્યું છે. શ્રીરામ ચરિત માનસનું ભારતીય સંસ્કૃતિમાં એક વિશેષ સ્થાન છે. ઉત્તર ભારતમાં રામાયણના રૂપમાં ઘણા બધા લોકો દ્વારા દરરોજ વંચાય છે.

## રચના 
શ્રીરામ ચરિત માનસ ૧૫મી શતાબ્દીના કવિ ગોસ્વામી તુલસીદાસ દ્વારા લખાયેલ મહાકાવ્ય છે. જેમ કે તુલસીદાસ એ શ્રીરામચરિત માનસ ના બાલકાણ્ડમાં સ્વયં લખ્યુ છે કે એમણે શ્રીરામચરિત માનસની રચના નો આરંભ અયોધ્યા માં વિક્રમ સંવત ૧૬૩૧ (ઇ.સ. ૧૫૭૪)ની રામનવમી ના દિવસે કર્યો હતો. ગીતાપ્રેસ ગોરખપુરના શ્રી હનુમાન પ્રસાદ પોદ્દાર અનુસાર રામચરિતમાનસ લખવામાં તુલસીદાસ ને ૨ વર્ષ ૭ મહિના ૨૬ દિવસ નો સમય લાગ્યો હતો. તેમણે આ રચના સંવત્ ૧૬૩૩ (ઇ.સ. ૧૫૭૬)ના માર્ગશીર્ષ શુક્લપક્ષ ના રામવિવાહના દિવસે પૂરી કરી હતી. આ મહાકાવ્યની ભાષા અવધી એ હિંદીની એક શાખા છે. રામચરિતમાનસ ને હિંદી સાહિત્યની એક મહાન કૃતિ મનાય છે. શ્રીરામ ચરિતમાનસને સામાન્ય રીતે ***તુલસી રામાયણ*** કે ***તુલસી કૃત રામાયણ*** પણ કહેવાય છે.

શ્રીરામચરિત માનસમાં શ્રીરામને ભગવાન વિષ્ણુના અવતારના રૂપમાં દર્શાવ્યા છે, જ્યારે મહર્ષિ વાલ્મીકિ કૃત રામાયણમાં શ્રી રામને એક માનવના રૂપમાં દેખાડ્યા છે. તુલસીના પ્રભુ રામ સર્વશક્તિમાન હોવા છતાં મર્યાદા પુરુષોત્તમ છે. શરદ નવરાત્રિમાં આના સુન્દર કાણ્ડનુ પઠન પુરા નવ દિવસ થાય છે.

## અધ્યાય 
રામચરિતમાનસ ને તુલસીદાસે સાત કાણ્ડોં મા વિભક્ત કરેલ છે. આ સાત કાણ્ડોં ના નામ છે - બાલકાણ્ડ, અયોધ્યાકાણ્ડ, અરણયકાણ્ડ, કિષ્કિન્ધાકાણ્ડ, સુન્દરકાણ્ડ, લંકાકાણ્ડ અને ઉત્તરકાણ્ડ. છંદો ની સંખ્યા અનુસાર અયોધ્યાકાણ્ડ અને સુન્દરકાણ્ડ અનુક્રમે સૌથી મોટો અને નાનો કાણ્ડ છે. તુલસીદાસ એ રામચરિતમાનસ મા હિંદી ના અલંકારો ( વિશેષ કરીને અનુપ્રાસ અલંકાર) નો ખૂબ જ સુંદર પ્રયોગ કરેલ છે.

# બાલકાણ્ડ
# અયોધ્યા કાણ્ડ
# અરણ્ય કાણ્ડ
# કિષ્કિન્ધા કાણ્ડ
# સુન્દર કાણ્ડ
# લંકા કાણ્ડ
# ઉત્તર કાંડ

## વિષય વસ્તુ 
રામચરિતમાનસના પ્રારંભમાં જ તુલસીદાસે રામકથાના ઉદગમની વાત કરી છે. એમણે કહ્યું છે કે મૂળમાં આ કથા શંકર ભગવાને પાર્વતીને કહી છે. પછી યાજ્ઞવલ્કયએ ભારદ્વાજને સંભળાવી છે. તે પછી કાકભુશુંડીએ ગરુડને એની એ જ કથા કહી સંભળાવી હતી. તુલસીદાસે લખ્યું છે કે રામના અનેક પ્રકારના અવતારો થયા છે અને હજી સુધી સહસ્ર પ્રકારની રામાયણો લખાઈ છે. છતાંય તુલસીદાસે રામચરિતમાનસના કથાનકને જટિલતાથી મુક્ત રાખ્યું છે. રામની આ વિસ્તૃત કથા ચૌદ વર્ષના વનવાસ દરમિયાન ચાલ્યા કરે છે. તેની સાથે સાથે અનેક કથા-તંતુઓ ગરુડ અને કાકભુશુંડીનો સંવાદ, ‘શિવ-ચરિત્ર’, ‘શિવ-પાર્વતી સંવાદ’ યાજ્ઞવલક્ય-ભારદ્વાજ વગેરે સંવાદ વણી લેવામાં આવ્યા છે.

કલાદૃષ્ટિએ આ એક ઉત્કૃષ્ટ મહાકાવ્ય ગણાયું છે. ભારતીય સાહિત્યશાસ્ત્રમાં પ્રબંધ કૃતિ માટે સર્ગબદ્ધ કથા હોવી, ઉચ્ચ કુળનો ધીરોદાત્ત નાયક હોવો, શૃંગાર, શાંત તથા વીરરસમાંથી કોઈ એક રસનું અંગી રસ તરીકે હોવું અને અન્ય રસોનું અંગ ભાવથી હોવું, સુન્દર વર્ણન-યોજના, ધર્મ, અર્થ, કામ અને મોક્ષનું વિસ્તૃત વિશ્ર્લેષણ હોવું જરૂરી છે, તો પાશ્ર્ચાત્ય સાહિત્યશાસ્ત્રમાં જેને epic કહેવામાં આવે છે તેનાં લક્ષણો હોવાં જરૂરી છે. એ રીતે અતીત સાથેનો કથાતંતુ અહીં છે. વિશ્વની શ્રેષ્ઠ કાવ્યકૃતિઓમાં ‘રામચરિતમાનસ’ને મહત્વનું સ્થાન છે.

## સંદર્ભ
## બાહ્ય કડીઓ 
* ગુજરાતીમાં શ્રીરામ ચરિતમાનસ

શ્રેણી:ધાર્મિક સાહિત્ય
વાદળ

**વાદળ** હવામાં તરતા પાણીના રેણુ કે બરફના કણોનો સમુહ છે. વૈજ્ઞાનીક ભાષામાં વાદળ એ હવા અને પાણી કે બરફનું કલીલ દ્રાવણ છે. વાદળોનો અભ્યાસ મોસમ વિજ્ઞાન અંતર્ગત કરવામાં આવે છે. જ્યારે હવા ઠંડી પડવાથી કે પછી વધુ પડતા ભેજના કારણે સંતૃપ્ત થઇ જાય છે ત્યારે બાષ્પ હવામાં મૉજુદ કણો ઉપર જામી ફરીથી પ્રવાહી સ્વરૂપ ધારણ કરે છે. અને જો તાપમાન વધુ પડતુ ઠંડુ હોય તો પાણીનું ટીપું બરફ કણમાં ફેરવાય છે. શરૂઆતના કણ કે ટીપાંના કદ અત્યંત સુક્ષ્મ હોય છે. સાનુકુળ પરિસ્થિતીમાં હવામાં મૉજુદ બાષ્પ આવા ટીપાંઓ પર ઠંડી પડી તેનું કદ વધારી શકે છે. તે ઉપરાંત બે ટીપાંઓના એકબીજામાં વિલિનીકરણથી પણ તેમનું કદ વધી શકે છે. જ્યારે ટીપાંઓનું કદ પર્યાપ્ત માત્રામાં વધી જાય છે, ત્યારે આ ટીપાં વરસાદ સ્વરૂપે વરસે છે. 

વાતાવરણમાં સંવંહન (convection)ની પ્રક્રિયા દરમ્યાન રૂના ઢગ જેવા વાદળ બને છે, જેને અંગ્રેજીમાં ક્યુમ્યુલસ વાદળ કહેવાય છે. આકાશમાં થરની જેમ છવાઈ જતાં વાદળાં સ્ટ્રેસ્સ તરીકે અને બહુ ઉંચે આકાશમાં બનતા તાંતણા જેવા વાદળ સિરસ તરીકે ઓળખાય છે. 

મોટાભાગના વાદળો પૃથ્વીના ક્ષોભમંડળમાં નિર્માણ પામે છે. ક્યારેક સમતાપમંડળ કે મેસોસ્ફિયર (mesosphere)માં પણ વાદળાં જોવા મળી જાય છે. પૃથ્વી સિવાય સુર્યમંડળના અન્ય ગ્રહો અને ચંદ્રો પર પણ વાદળ જોવા મળે છે. તેમના વિશિષ્ટ તાપમાન અને વાતાવરણીય વાયુઓના કારણે ત્યાં મિથેન, એમોનિયા અને સલ્ફ્યુરીક એસિડના વાદળ બને છે.
## વાદળના પ્રકારો 
* સીરસ વાદળ : ઉચ્ચ આકાશ ના સફેદ વાદળ
* મોનસૂન વાદળ 

શ્રેણી:વિજ્ઞાન
લક્ષ્મી વિલાસ મહેલ

**લક્ષ્મી વિલાસ મહેલ** એ વડોદરામાં આવેલ ગાયકવાડ રાજવંશના મહેલનું નામ છે. તે ૧૮૯૦ માં મહારાજા સયાજીરાવ ગાયકવાડના આદેશ પર બાંધવામાં આવ્યો હતો. મહેલની અંદર ધ્યાનાકર્ષિત ધાતુની મૂર્તિઓ, જુના હથિયારો તથા મોઝેઇક અને ટેરાકોટા રાખવામા આવેલા છે. આ મહેલ જયારે બંધાયો હતો ત્યારે તેની અંદાજિત કિંમત ૩,૦૦,૦૦૦ સ્ટર્લિન્ગ પાઉન્ડ હતી. 

ડિસેમ્બર ૨૦૧૭માં શહેરી વિકાસ મંત્રી શ્રીચંદ ક્રિપલાનીએ મહેલનું લિલામ હોટેલ ઉદ્યોગને કરવાની મંજુરી આપી હતી, જેનો લોકો દ્વારા વિરોધ થયો હતો અને તેના વિરોધમાં દેખાવોનું આયોજન થયું હતું.

## છબીઓ 

ચિત્ર:Laxmi Vilas Palace, Baroda (c. 1890).jpg|લક્ષ્મી વિલાસ મહેલ, ૧૮૯૦નું ચિત્ર.
ચિત્ર:Laxmi Vilas Palace Gate.jpg|લક્ષ્મી વિલાસ પેલેસનો મુખ્ય દરવાજો
ચિત્ર:Laxmi vilas palace.jpg|દરબાર હોલ, લક્ષ્મી વિલાસ મહેલ

## સંદર્ભ 

શ્રેણી:ગુજરાતના મહેલો

શ્રેણી:વડોદરા શહેર
ફારસી ભાષા

thumb|upright|અરબી લિપિની નસ્તાલીક શૈલીમાં લેખિત શબ્દ "ફારસી"

**ફારસી** (فارسی) ભારતીય-યુરોપીય ભાષાસમૂહના ભારતીય-ઇરાની ભાગમાં આવેલી એક ભાષા છે. એ ઈરાન, અફઘાનિસ્તાન (૧૯૫૮થી આધિકારિક રૂપે દરી) અને તાજિકિસ્તાન (સોવિયત સમયે તજિકી) દેશોની મુખ્ય ભાષા છે પરંતુ તે મુખ્યત્વે ઇરાનમાં બોલાય છે. ફારસી અરબી લિપિમાં લખાતી આવી છે.

## ઇતિહાસ 
### દક્ષિણ એશિયામાં 
[thumb|તખ્ત-એ શાહ જહાન, [આગ્રા કિલ્લો પર ફારસી શાયરી]]
મધ્યયુગ દરમ્યાન ફારસી-પરસ્ત મુઘલો તથા અન્ય મધ્ય એશિયાઇ શાસકોના આગમન સાથે ફારસી ભાષાના શબ્દો ભારતીય ભાષાઓમાં પણ પ્રવેશ્યા છે. ઉર્દૂ ભાષામાં તથા કઇંક અંશે હિન્દી ભાષામાં ફારસી ભાષાની અસર દેખાઇ આવે છે. ગુજરાત રાજ્યમાં પણ મુઘલ તેમ જ મુસલમાન શાસકો શાસન કરી ગયા હોવાને કારણે ગુજરાતી ભાષામાં પણ ફારસી ભાષાની અસર ધરાવતા શબ્દો જોવા મળે છે.

શ્રેણી:ભાષાઓ
રાણી લક્ષ્મીબાઈ

**રાણી લક્ષ્મીબાઈ** (૧૯ નવેમ્બર ૧૮૨૮ - ૧૮ જૂન ૧૮૫૮) ઝાંસી રાજ્યની રાણી હતા. તેઓ સનઃ ૧૮૫૭ના ભારતીય સ્વતંત્રતા સંગ્રામની નાયિકા હતા.

## જીવન 
તેમનો જન્મ કાશી (વારાણસી)માં તથા મૃત્યુ ગ્વાલિયરમાં થયું હતું. તેમનું નાનપણનું નામ  મનિકર્ણિકા હતું પણ લાડમાં તેમને મનુ કહેતા. તેમના પિતા નું નામ મોરોપંત તાંબે હતું અને તેઓ એક મહારાષ્ટ્રીયન બ્રાહ્મણ હતા. તેમની માતા ભાગીરથીબાઈ એક સુસંસ્કૃત, બુદ્ધિમાન અને ધાર્મિક મહિલા હતી. મનુ જ્યારે ચાર વર્ષ ની હતી ત્યારે તેમની માતાનું મૃત્યુ થયું. તેમનું પાલન પિતાએ કર્યું હતું. મનુ ને નાનપણમાં શાસ્ત્રોની શિક્ષા ની સાથે શસ્ત્રોની શિક્ષા પણ મળી. તેમનો વિવાહ સન ૧૮૪૨માં ઝાંસી ના રાજા ગંગાધર રાવ નિવાલકર ની સાથે થયો, અને તે રીતે તેઓ ઝાંસીની રાણી બન્યાં. વિવાહ પછી તેમનું નામ લક્ષ્મીબાઈ રાખવામાં આવ્યું. સન ૧૮૫૧ માં રાણી લક્ષ્મીબાઈએ એક પુત્ર ને જન્મ આપ્યો પણ ચાર મહીનાની ઉંમરમાં જ તેનું મૃત્યુ થયું. સન ૧૮૫૩માં રાજા ગંગાધર રાવનું સ્વાસ્થ્ય ખૂબ બગડ્યુ એટલે તેમને દત્તક પુત્ર લેવાની સલાહ આપવામાં આવી. પુત્ર દત્તક લીધા પછી રાજા ગંગાધર રાવનું મૃત્યુ ૨૧ નવેમ્બર ૧૮૫૩ માં થયું. દત્તક પુત્રનું નામ દામોદર રાવ રાખવામાં આવ્યું.

## અંગ્રેજ રાજનીતિ 
લોર્ડ ડેલહાઉસી ની રાજ્ય હડપવાની નીતિ - ખાલસા નીતિ- અનુસાર, અંગ્રેજોએ દામોદર રાવ - જે એ સમયે બાલક હતા - ને ઝાંસી રાજ્ય નો ઉત્તરાધિકારી માન્ય ન કર્યો, તથા ઝાંસી રાજ્યને અંગ્રેજ રાજ્યમાં મેળવી દેવાનો નિશ્ચય કરી લીધો. ત્યારે રાણી લક્ષ્મીબાઈએ અંગ્રેજ વકીલ જોહ્ન લૈંગ ની સલાહ લીધી અને લંડનની અદાલતમાં મુકદમો દાખલ કર્યો. મુકદમામાં ખૂબજ દલીલો થઇ પરંતુ આખરે તેને બિનલાયક ગણવામાં આવ્યો. અંગ્રેજી અધિકારીઓ એ રાજ્યનો ખજાનો જપ્ત કરી લીધો અને તેમના પતિ ના ઋણને રાણીના સાલિયાણામાંથી કાપી લેવામાં આવ્યુ. આ સાથે જ રાણીએ ઝાંસીના કિલ્લાને છોડી ને ઝાંસીના રાણી મહેલમાં રહેવા જવું પડ્યુ. પણ રાણી લક્ષ્મીબાઈએ કોઇ પણ કિંમત પર ઝાંસી રાજ્યની રક્ષા કરવાનો નિશ્ચય કરી લીધો હતો.

## ઝાંસીનું યુદ્ધ 
ઝાંસી ૧૮૫૭ના વિપ્લવનું એક પ્રમુખ કેન્દ્ર બની ગયું હતુ, જ્યાં હિંસા ફાટી નીકળી હતી. રાણી લક્ષ્મીબાઈએ ઝાંસી ની સુરક્ષાને સુદૃઢ કરવાનું શરૂ કરી દીધુ અને એક સ્વયંસેવક સેનાને સંગઠન કરવાનું પ્રારંભ કર્યુ. આ સેનામાં મહિલાઓની ભરતી પણ કરવામાં આવી અને તેમને યુદ્ધ પ્રશિક્ષણ પણ આપવામાં આવ્યુ. સાધારણ જનતાએ પણ આ વિદ્રોહમાં સહકાર આપ્યો.

૧૮૫૭ના સપ્ટેમ્બર તથા ઓક્ટોબર મહિનામાં પડોસી રાજ્યો ઓરછા તથા દતિયાના રાજાઓએ ઝાંસી ઉપર આક્રમણ કર્યુ. રાણીએ સફળતા પૂર્વક તેમને હરાવ્યા. ૧૮૫૮ના જાન્યુઆરી મહિનામાં અંગ્રેજ સેનાએ ઝાંસી તરફ આગળ વધવાનું ચાલું કર્યુ અને માર્ચ મહીનામાં શહેરને ઘેરી લીધુ. બે અઠવાડીયાની લડાઈ પછી અંગ્રેજ સેનાએ શહેર ઉપર કબ્જો કરી લીધો. પરંતુ રાણી, દામોદર રાવની સાથે અંગ્રેજોથી બચીને ભાગી જવામાં સફળ થઇ. રાણી ઝાંસીથી ભાગીને કાલપી પહોંચી અને ત્યાં તાત્યા ટોપેને મળી.

## ટેલિવીઝનમાં 
* *ઝાંસી કી રાની* (ઝી ટીવી) એક ધારાવાહિક

## સંદર્ભ
## બાહ્ય કડીઓ 
શ્રેણી:વ્યક્તિત્વ
શ્રેણી:નારીવિશેષ
શ્રેણી:૧૮૫૮માં મૃત્યુ
અરબી સમુદ્ર

300px|right|thumb|અરબ સાગરનો નક્શો
**અરબ સાગર** અથવા **અરબી સમુદ્ર** એ હિંદ મહાસાગરનો ભાગ છે. તે પૂર્વમાં ભારત, ઉત્તરે પાકિસ્તાન તથા ઈરાન, અને પશ્ચિમે આરબ દ્વીપકલ્પ થી ઘેરાયેલો છે. વૈદિક કાળમાં આ સિંધુ સાગર નામે જાણીતો હતો. અરબસ્તાનનો અખાત અને એડનનો અખાત એ બે મોટા ભૌગોલિક સ્થળો છે. આ ઉપરાંત બાબ-અલ-માંડબની સામુદ્ર ધુની, કચ્છનો અખાત, ખંભાતનો અખાત પણ અરબસાગર માં આવેલા છે. અરબ સાગરમાં ઝાઝા દ્વીપ નથી, મુખ્ય દ્વીપમાં આફ્રિકા નજીક સોકોત્રા અને ભારતના કિનારા નજીક લક્ષદ્વીપ આવેલા છે.

## બાહ્ય કડીઓ 
* 

શ્રેણી:સમુદ્ર
રામ

**રામ** હિંદુ ધર્મના એક પ્રમુખ અને લોકપ્રિય ભગવાન છે. તેઓ વિષ્ણુના સાતમા અવતાર તરીકે અવતર્યા હતા. પોતાના ઉચ્ચ મૂલ્યો અને ચારિત્ર્યને કારણે તેઓ **મર્યાદા પુરુષોત્તમ** તરીકે પણ પ્રસિદ્ધ છે. તેમને પરાક્રમ, વિદ્યા, ચારિત્ર્ય અને ધર્મની રક્ષા કરનાર માનવામાં આવે છે. હિંદુ ધર્મની રામકેન્દ્રી પરંપરાઓમાં તેમને સર્વોચ્ચ ભગવાન માનવામાં આવે છે.

કોશલ સામ્રાજ્યની રાજધાની અયોધ્યામાં કૌશલ્યા અને દશરથને ત્યાં ચૈત્ર સુદ નવમીના ના રોજ રામચંદ્રજીનો જન્મ થયો હતો. તેમના ભાઈ-બહેનોમાં લક્ષ્મણ, ભરત અને શત્રુઘ્નનો સમાવેશ થાય છે. તેમણે સીતા સાથે લગ્ન કર્યા હતા. રાજવી પરિવારમાં જન્મેલા હોવા છતાં, હિન્દુ ગ્રંથોમાં રામના જીવનનું વર્ણન મુશ્કેલ સંજોગોમાં દેશનિકાલ, નૈતિક પ્રશ્નો અને નૈતિક દ્વિધાઓ જેવા અણધાર્યા ફેરફારો દ્વારા પડકારવામાં આવ્યું છે.

વૈષ્ણવ ધર્મ માટે રામનું વિશેષ મહત્વ છે. તેઓ પ્રાચીન હિંદુ મહાકાવ્ય રામાયણના કેન્દ્રીય વ્યક્તિ છે, જે દક્ષિણ એશિયા અને દક્ષિણપૂર્વ એશિયાની સંસ્કૃતિઓમાં ઐતિહાસિક રીતે લોકપ્રિય ગ્રંથ છે. તેમની પ્રાચીન દંતકથાઓએ ભાષ્ય (ભાષ્યો) અને વિસ્તૃત ગૌણ સાહિત્યને આકર્ષિત કર્યું છે અને પ્રદર્શન કલાને પ્રેરિત કરી છે. ઉદાહરણ તરીકે, આવા બે ગ્રંથો છે, અધ્યાત્મ રામાયણ - એક આધ્યાત્મિક અને ધર્મશાસ્ત્રીય ગ્રંથ જેને રામાનંદી મઠો દ્વારા પાયારૂપ માનવામાં આવે છે, અને શ્રી રામ ચરિત માનસ - એક લોકપ્રિય ગ્રંથ જે ભારતમાં દર વર્ષે શરદ ઋતુ દરમિયાન હજારો રામલીલા મહોત્સવના પ્રદર્શનને પ્રેરિત કરે છે.

રામની દંતકથાઓ જૈન અને બૌદ્ધ ધર્મના ગ્રંથોમાં પણ જોવા મળે છે, જો કે આ ગ્રંથોમાં તેમને ક્યારેક પૌમા અથવા પદ્મા પણ કહેવામાં આવે છે, અને તેમની વિગતો હિન્દુ સંસ્કરણોથી નોંધપાત્ર રીતે અલગ પડે છે. જૈન ગ્રંથોમાં ૬૩ શલાકાપુરુષોમાં રામનો આઠમા બલભદ્ર તરીકે ઉલ્લેખ પણ કરવામાં આવ્યો છે. શીખ ધર્મમાં દશમ ગ્રંથમાં ચૌબિસ અવતારમાં વિષ્ણુના ચોવીસ દિવ્ય અવતારોમાંના એક તરીકે રામનો ઉલ્લેખ કરવામાં આવ્યો છે.

## વ્યુત્પત્તિશાસ્ત્ર અને નામકરણ
રામને રમણ, રામા, અને રામચંદ્ર તરીકે પણ ઓળખાય છે. રામ એ વૈદિક સંસ્કૃત શબ્દ છે જેના બે પ્રાસંગિક અર્થ થાય છે. અથર્વવેદના સંદર્ભમાં, મોનિઅર-વિલિયમ્સના નિષ્પાદન અનુસાર તેનો અર્થ "શ્યામ, ઘેરા રંગનો, કાળો" થાય છે અને તે રાત્રિ શબ્દ સાથે સંબંધિત છે જેનો અર્થ થાય છે રાત. અન્ય સંદર્ભ ગ્રંથો જેવા કે, વૈદિક ગ્રંથોમાં મુજબ, આ શબ્દનો અર્થ "આનંદદાયક, આનંદકારક, મોહક, સુંદર, સુંદર" એવો થાય છે. આ શબ્દનો ઉપયોગ કેટલીક વાર વિવિધ ભારતીય ભાષાઓ અને ધર્મોમાં પ્રત્યય તરીકે કરવામાં આવે છે, જેમ કે બૌદ્ધ ગ્રંથોમાં પાલી, જ્યાં - રામ સંમિશ્રિત શબ્દમાં "મનને આનંદદાયક, મનોહર" ની ભાવના ઉમેરે છે.

વૈદિક સાહિત્યમાં રામ નામ સૌ પ્રથમ બે સંરક્ષક નામો - માર્ગાવેય અને ઔપતાસ્વિની સાથે સંકળાયેલો છે, જે વિવિધ વ્યક્તિઓનું પ્રતિનિધિત્વ કરે છે. રામ, જમદજ્ઞ્ય નામની ત્રીજી વ્યક્તિ હિન્દુ પરંપરામાં ઋગ્વેદના સ્તોત્ર ૧૦.૧૧૦ ના કથિત લેખક છે. અથવા દશરથી (દશરથના પુત્ર) અથવા રાઘવ (રઘુના વંશજ, હિન્દુ બ્રહ્માંડશાસ્ત્રમાં સૌર વંશજ) કહેવામાં આવે છે. તેમને રામ લલ્લા (રામનું શિશુ સ્વરૂપ) તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે.

## આ પણ જુઓ 
* રામાયણ
* સીતા
* હનુમાન

## સંદર્ભ 
## પૂરક વાંચન
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## બાહ્ય કડીઓ 
શ્રેણી:દેવી દેવતા
શ્રેણી:હિંદુ દેવતા
શ્રેણી:વિષ્ણુના દશાવતાર
સ્વાધ્યાય પરિવાર

**સ્વાધ્યાય પરિવાર** પુજ્ય પાંડુરંગ શાસ્ત્રી આઠવલે દ્વારા સ્થપાયેલ એક સાંસ્કૃતિક અને આધ્યાત્મિક પરિવાર છે. સ્વાધ્યાય કાર્યની શરૂઆત મુંબઇ સ્થિત માધવબાગ પાઠશાળાથી થઇ અને હજુ પણ તે સ્વાધ્યાય કાર્યના કેન્દ્ર સ્થાને છે. સ્વાધ્યાય પરિવાર આજે ૩૫ જેટલા દેશોમાં ફેલાયેલો છે અને તેમનું મુખ્ય કાર્ય વૈદિક સંસ્કૃતિના પુનરુત્થાનનું છે.

સ્વાધ્યાય પરિવાર એ એક દૈવી પરિવાર છે. જેમાં વિવિધ અષ્ટામૃત કેન્દ્રો દ્વારા જેવા કે બાલ સંસ્કાર કેન્દ્ર દ્વારા બાળકોમાં, યુવા કેન્દ્ર દ્વારા યુવાનો, મહિલા કેન્દ્ર દ્વારા મહિલાઓ, વિડિઓ કેન્દ્રો, યુવતી કેન્દ્ર દ્વારા યુવતીઓ માં સંસ્કાર અને જીવન કઈ રીતે જીવવું તે શીખવવામાં આવે છે. સ્વાધ્યાય પરિવારનો આધાર શ્રીમદ ભગવદગીતા છે.જેના ઉપર સમગ્ર કાર્ય ઊભેલું છે.

સ્વાધ્યાય પરિવારમાં પૈસાને સ્થાન નથી, તેમાં કોઈ પાસેથી પૈસા ઉઘરાવવામાં આવતા નથી કે દાન લેવામાં આવતું નથી. તેમાં વિવિધ પ્રયોગો થકી જેવા કે હીરા મંદિર, યોગેશ્વર કૃષિ , મત્સ્યગંધા, જરી મંદિર થકી મળેલી મહાલક્ષ્મીને વિવિધ કેન્દ્રો તથા કાર્યક્રમો ના ખર્ચ માં વાપરવામાં આવે છે. તેમજ વધેલી લક્ષ્મીને સામાજિક કાર્યોમાં વાપરવામાં આવે છે.

## પ્રયોગો
* વૃક્ષમંદિર
* યોગેશ્વર કૃષિ
* શ્રીદર્શનમ
* ગોરસ
* મત્સ્યગંધા
* પતંજલિ ચિકિત્સાલય
* ત્રિકાળ સંધ્યા
* કુવા રીચાર્જ
* અમૃતાલાયમ
* ઘર મંદિર
* મંગલ વિવાહ
* હીરા મંદિર
* જરી મંદિર

## બાહ્ય કડીઓ 
* સ્વાધ્યાય પરિવારની વેબસાઇટ

શ્રેણી:સંસ્કૃતિ
સાબરમતી નદી

**સાબરમતી** પશ્ચિમ ભારતમાં આવેલી નદી છે. તેનું ઉદ્‌ગમ સ્થાન રાજસ્થાન રાજ્યના ઉદયપુર જિલ્લામાં અરવલ્લીની પર્વતમાળામાં છે. શરૂઆતના ભાગમાં તેનું નામ વાંકળ છે. સાબરમતી નદીનો મોટો ભાગ ગુજરાતમાંથી વહે છે અને ખંભાતના અખાત થકી અરબી સમુદ્રમાં ભળી જાય છે. નદીની કૂલ લંબાઇ ૩૭૧ કી.મી. છે અને કુલ સ્‍ત્રાવક્ષેત્ર ૨૧,૬૭૪ ચો.કિ.મી. છે. સેઇ, સીરી અને ધામની સાબરમતી નદીના જમણા કાંઠાની શાખાઓ છે જ્યારે વાંકળ, હરણાવ, હાથમતી, ખારી અને વાત્રક તેના ડાબા કાંઠાની શાખાઓ છે.

અમદાવાદ અને ગાંધીનગર અનુક્રમે ગુજરાતના વ્યાપારી તથા રાજકીય પાટનગરો સાબરમતી નદીને કાંઠે વસેલા છે. લોકવાયકા પ્રમાણે ઇ.સ. ૧૪૧૧માં ગુજરાતના સુલતાન અહમદશાહને સાબરમતી નદીને કાંઠે એક નીડર સસલાને શિકારી કુતરું ભગાડતા જોઈ અમદાવાદ શહેર વસાવવાની પ્રેરણા મળી હતી.

ભારતની આઝાદીની ચળવળ દરમ્યાન મહાત્મા ગાંધીએ આ નદીને કિનારે સાબરમતી આશ્રમ સ્થાપ્યો હતો, જે મહાત્મા ગાંધીનું ઘર તેમજ સમગ્ર સ્વાતંત્ર્ય ચળવળનું કેન્દ્ર બની રહ્યો.

ધોળકા તાલુકાના વૌઠા ગામ પાસે સાબરમતી નદી અને હાથમતી, મેશ્વો, માઝુમ, ખારી, શેઢી, વાત્રક એમ કુલ સાત નદીઓનો સંગમ થાય છે. ત્યાં દર વર્ષે કારતકી પૂનમના દિવસે ખૂબ જ મોટો અને પ્રસિધ્ધ વૌઠાનો મેળો ભરાય છે, જે ગધેડાઓની લે-વેચ માટે પણ પ્રસિદ્ધ છે. આ ભાતીગળ મેળો માણવા વિદેશીઓ પણ આવે છે.

## સાબરમતી નદી પર આવેલા બંધો 
સાબરમતી નદી પર નીચેના મુખ્ય બંધો આવેલા છે:
* ધરોઈ બંધ
* વાસણા બેરેજ
* સેઇ બંધ
* હરણાવ બંધ
* હાથમતી બંધ
* ગુહાઇ બંધ
* વર્તક બંધ (પ્રોજેક્ટ)
* કલ્પસર બંધ (પ્રોજેક્ટ)

### ધરોઇ બંધ 
સાબરમતી નદી પર તેના ઉદ્‌ગમ સ્થાનથી ૮૦ કિ.મી.નાં અંતરે અને અમદાવાદથી ૧૬૫ કિમી દૂર મહેસાણા જિલ્લામાં ધરોઇ ગામમાં ધરોઈ બંધ બાંધવામાં આવેલો છે. આ બંધનો સ્‍ત્રાવક્ષેત્ર ૫,૪૭૫ ચો.કિ.મી. છે અને તેનાથી ૨૦૨ કિ.મી.નાં અંતરે વાસણા બેરેજ છે, જેનો સ્‍ત્રાવક્ષેત્ર ૧૦,૬૧૯ ચો.કિ.મી. છે. આ બંધનું બાંધકામ ૧૯૭૮માં કરવામાં આવ્યું હતું. બંધનો સ્ત્રાવક્ષેત્રમાંથી ૨,૬૪૦ ચો.કિમી ગુજરાત રાજ્યને ભાગે આવે છે.

## છબીઓ 

ચિત્ર:Sabarmati River Ahmedabad India 1890.jpg|સાબરમતી નદી, ૧૮૯૦
ચિત્ર:Watercarts Sabarmati River Ahmedabad 1890.jpg|સાબરમતી નદીમાં પાણીના ગાડાઓ, ૧૮૯૦નો દાયકો.
ચિત્ર:Aerial shot of Ahmedabad city, the Sabarmati river, and bridges.jpg|અમદાવાદ પાસે સાબરમતી નદી, રિવરફ્રંટ, અને તેની ઉપર બાંધવામાં આવેલ પુલ
ચિત્ર:Harnav River.jpg|સાબરમતી નદીની સહાયક નદી, હરણાવ નદી.
ચિત્ર:Sabarmati River near Ambod.jpg|અંબોદ નજીક સાબરમતી નદી

## સંદર્ભ
## બાહ્ય કડીઓ 
* સાબરમતી નો પટ (સીંચાઇ વિભાગ, રાજસ્થાન સરકાર 
* સાબરમતીના પટનો નક્શો 
* Integrated management of the Sabarmati river basin 
* અમદાવાદ ખાતે સાબરમતી નદીના કાંઠાના વિકાસની યોજના (રિવર ફ્રન્ટ ડેવલપમેન્ટ)

શ્રેણી:અમદાવાદ
શ્રેણી:ગુજરાતની નદીઓ
અકબર

**જલાલુદ્દીન મોહમ્મદ અકબર** (૧૫ ઓક્ટોબર ૧૫૪૨ - ૨૭ ઓક્ટોબર ૧૬૦૫) મુઘલ સામ્રાજ્યનો ત્રીજો અને સુપ્રસિદ્ધ બાદશાહ હતો. તેનો શાસનકાળ ૧૫૫૬ થી ૧૬૦૫ સુધીનો હતો. અનેક લશ્કરી  વિજયો મેળવી તેણે મોટાભાગના દેશને સંગઠીત  કર્યો હતો તથા રાજકીય, વહીવટી, આર્થિક અને ધાર્મિક સહિષ્ણુતા અને એકીકરણની દિશામાં નોંધપાત્ર  પ્રગતિ સાધી હતી. તેણે અગિયાર લગ્નો કર્યા હતા.

## પરિચય 
અકબરના દાદા બાબર ઇ.સ. ૧૫૨૭માં અફઘાનિસ્તાનથી પોતાના સૈન્ય સાથે હિન્દુસ્તાન પહોંચ્યા અને રાણા સંગ્રામસિંહને હરાવીને આગ્રાની ગાદી કબજે કરીને હિન્દુસ્તાનમાં મુઘલ સલ્તનતની સ્થાપના કરી. તેણે પોતાની આત્મકથા *તુઝુ-કે-બાબરી* લખી જે ભારતના ઇતિહાસમાં મહત્વપૂર્ણ સ્થાન ધરાવે છે.

## સંદર્ભ 
## બાહ્ય કડીઓ 
* 

શ્રેણી:મુઘલ બાદશાહ
કાલિદાસ

[thumb|200px|right|[રાજા રવિ વર્માએ દોરેલું તૈલચિત્ર મહાકવિ કાલિદાસની રચના *અભિજ્ઞાન શાકુંતલમ્*ના એક દૃશ્યમાં શકુંતલાનું નિરૂપણ કરે છે.]]
**કાલિદાસ** સંસ્કૃત ભાષાના એક પ્રખર કવિ હતા. તેઓને **મહાકવિ કાલિદાસ**નું બિરુદ આપવામાં આવ્યું છે. કાલિદાસે કુલ સાત રચનાઓનું સર્જન કર્યું હોવાનું માનવામાં આવે છે. આ રચનાઓ પૈકીના ચાર મહાકાવ્યો તથા ત્રણ નાટકો છે. તેમની રચનાઓમાં "મેઘદૂતમ્", "ઋતુસંહારમ્", "કુમારસંભવમ્" અને "રઘુવંશમ્" એ ચાર મહાકાવ્યો છે અને "અભિજ્ઞાન શાકુંતલમ્", "વિક્રમોર્વશીયમ્" તથા "માલવિકાગ્નિમિત્રમ્" નાટકો સૌથી વધુ જાણીતી રચનાઓ છે. જર્મન કવિ ગેટે તેમના નાટક *અભિજ્ઞાન શાકુંતલમ્‌*થી ખુશ થઈને તેને માથે મુકીને નાચ્યા હતા. એમના વિષે વધુ વિગતોની જાણ નથી, પરંતુ એવું મનાય છે કે તેઓ ઇ.સ. પૂર્વે ૧લીથી ઇસ. ૫મી સદી વચ્ચે થઈ ગયા.

## જીવન 
કાલિદાસ દેખાવે સુંદર હતા અને રાજા વિક્રમાદિત્યના દરબારના નવરત્નોમાંના એક હતા, પરંતુ કહેવાય છે કે પ્રારંભિક જીવનમાં કાલિદાસ અભણ અને મૂર્ખ હતા. કાલિદાસનાં લગ્ન વિદ્યોત્તમા નામની રાજકુમારી સાથે થયાં હતાં. એમ કહેવાય છે કે વિદ્યોત્તમાએ પ્રતિજ્ઞા કરી હતી કે જો કોઈ તેણીને શાસ્ત્રાર્થમાં હરાવી દેશે તો તેણી તેની સાથે વિવાહ કરશે. જ્યારે વિદ્યોત્તમાએ શાસ્ત્રાર્થમાં બધા વિદ્વાનોને હરાવી દીધા તો અપમાનથી દુઃખી કેટલાક વિદ્વાનોએ કાલિદાસ સાથે તેણીનો શાસ્ત્રાર્થ કરાવ્યો. વિદ્યોત્તમા મૌન શબ્દાવલીમાં ગૂઢ પ્રશ્ન પૂછતી હતી જેનો કાલિદાસ પોતાની બુદ્ધિથી મૌન સંકેતો વડે જવાબ આપતા હતા. વિદ્યોત્તમાને એવું લાગતું હતું કે કાલિદાસ ગૂઢ પ્રશ્નના ગૂઢ જવાબ આપી રહ્યા છે. ઉદાહરણ તરીકે વિદ્યોત્તમાએ પ્રશ્નના રૂપમાં ખુલ્લો હાથ દેખાડ્યો તો કાલિદાસને લાગ્યું કે તેણી થપ્પડ મારવાની ધમકી આપી રહી છે. એના જવાબ તરીકે કાલિદાસે મુઠ્ઠી બતાવી તો વિદ્યોત્તમાને એમ લાગ્યું કે કાલિદાસ કહી રહ્યા છે કે પાંચેય ઇન્દ્રિયો ભલેને અલગ હોય, સહુ એક મન દ્વારા સંચાલિત છે. વિદ્યોત્તમા અને કાલિદાસના વિવાહ થઈ ગયા ત્યારે વિદ્યોત્તમાને સચ્ચાઈની ખબર પડી કે કાલિદાસ અભણ છે. તેણીએ કાલિદાસને ધિક્કાર્યા અને એમ કહીને ઘરમાંથી કાઢી મૂક્યા કે સાચા પંડિત બન્યા વિના ઘરે પાછા આવશો નહી. કાલિદાસે સાચા હૃદયથી કાળકા માતાની આરાધના કરી અને એમના આશીર્વાદથી તેઓ જ્ઞાની અને ધનવાન બની ગયા.

## રચનાઓ 
* મેઘદુતમ્
* અભિજ્ઞાનશાકુંતલમ્ 
* વિક્રમોર્વશીયમ્
* માલવિકાગ્નિમિત્રમ્
* રઘુવંશમ્
* કુમાર સમ્ભવમ્
* ઋતુસંહારમ્

## સંદર્ભ 
## બાહ્ય કડીઓ 
* કાલિદાસ: સંસ્કૃત ભાષાના સૌથી મહાન કવિ
* કાલિદાસ: ટ્રાન્સલેશન ઑફ શકુંતલા એન્ડ અધર વર્ક્સ, લેખક - આર્થર ડબ્લ્યૂ રાયડર
* મહાકવિ કાલિદાસની રચનાઓ ગુટેનબર્ગ પરિયોજનાની વેબસાઇટ પર

શ્રેણી:સંસ્કૃતિ
શ્રેણી:ભારતીય સંસ્કૃતિ
શ્રેણી:ઇતિહાસ
શ્રેણી:વ્યક્તિત્વ
શ્રેણી:સંસ્કૃત કવિઓ
અક્ષાંશ-રેખાંશ

thumb|300px|right|વર્તુળાકાર પૃથ્વીને સપાટ કરીને સમાંતર રેખાશ કરેલો નક્શો
ભૂગોળમાં પૃથ્વી પર આવેલા કોઇ પણ સ્થળનું ચોક્કસ સ્થાન નક્કી કરવા માટે **અક્ષાંશ-રેખાંશ** ની પદ્ધતિનો ઉપયોગ કરવામાં આવે છે. આ પદ્ધતિ પ્રમાણે પૃથ્વી ના ગોળા પર કલ્પિત રેખાઓ દોરવામાં આવે છે. ઉત્તર થી દક્ષિણ જતી રેખાઓ ને **રેખાંશ** તથા પૂર્વથી પશ્ચિમ જતી રેખાઓને **અક્ષાંશ** કહે છે.

પૃથ્વીના પોતાની ધરી પરના પરિભ્રમણ અને તે કારણે થતા સૂર્યોદય તથા સૂર્યાસ્ત પરથી ઉત્તર, દક્ષિણ, પૂર્વ, પશ્ચિમ વગેરે દીશાઓ નક્કી થાય છે. આથી પૃથ્વીના પરિભ્રમણની ધરી અક્ષાંશ અને રેખાંશ સાથે ગાઢ રીતે સંકળાયેલી છે. પૃથ્વીના પરિભ્રમણની ધરી જ્યાં પૃથ્વી ના સ્તરને છેદે છે તે બિંદુઓને ઉત્તર ધ્રુવ તથા દક્ષિણ ધ્રુવ કહે છે. તમામ રેખાંશ રેખાઓ ઉત્તર ધ્રુવ અને દક્ષીણ ધ્રુવને જોડતા અર્ધવર્તુળાકાર રેખાખંડ છે. જ્યારેકે અક્ષાંશ એ આ રેખાંશ ને કાટખૂણે છેદતા પૃથ્વી સપાટી પર આવેલા સમાંતર વર્તુળો છે. આથી પૃથ્વી પર આવેલા (બે ધ્રુવ સિવાયના) કોઇ પણ સ્થાને થી એક અને માત્ર એક અક્ષાંશ તથા એક અને માત્ર એક રેખાંશ પસાર થાય છે તેમ કહી શકાય. અને આ બે રેખાઓના પૃથ્વી ના ગોળાની સાપેક્ષ બનતા ખૂણા ઓના માપ પરથી આપણે કોઇ પણ સ્થાનને ફક્ત બે આંકડાઓની મદદ થી દર્શાવી શકીએ છીએ.

## બાહ્ય કડીઓ 
*
સીતા

thumb|200px|અગ્નિ પરિક્ષા આપી રહેલ સીતા, મુઘલ શૈલીનું ચિત્ર
** સીતા ** ભગવાન રામના પત્ની તથા લક્ષ્મીનો અવતાર મનાય છે. જનક નંદિની માતા જાનકી તો ભારતીય સતીત્ત્વ કે નારીતાનું પ્રેરક અને જીવંત પ્રતીક છે. સીતા તો જાતે સંતાપ સહન કરીને, અનેક કષ્ટ સહન કરીને, વિશેષ તેજ પ્રગટાવીને જાણે ભગવાન રામથી પણ આગળ નીકળી જાય છે. સીતાનો જન્મ પણ ચમત્કારી અને વિદાય પણ ચમત્કારી. ધરતીની પુત્રી ધરતીમાં સમાઈ જાય છે. વેદમાં સીતા કૃષિની દેવી મનાઈ છે. ‘સીતા’ શબ્દનો અર્થ થાય, હળથી ખેડાઈને ધરતીમાંથી મળેલી કે ઉત્પન્ન થયેલી. વાલ્મીકિ રામાયણ તેમ જ બીજી પાછળની રામકથાઓ પ્રમાણે મિથિલાના રાજા જનક દ્વારા હળથી ધરતી ખેડતાં એમાંથી મળેલ કન્યાનું નામ ઉત્પત્તિ પ્રમાણે ‘સીતા’ રખાયું. જનકની પુત્રી હોઈ તે ‘જાનકી’ કહેવાઈ આ રીતે જાનકી ‘અયોનિજા’ કહેવાયાં.

સીતાનાં પૂર્વજન્મનું નામ વેદવતી હતું. દેવી ભાગવતમાં કહ્યું છે કે, રાજા કુશઘ્વજની પત્ની માલવતીથી લક્ષ્મીનાં અંશરૂપે પુત્રી જન્મી અને જન્મતાં જ તે વેદમંત્રો ઉરચારવા લાગી. તેથી તેનું નામ પાડયું વેદવતી. એકવાર વનમાં તપ કરતી વેદવતી ઉપર રાવણ મોહિત થયો. વેદવતીએ તેને સપરિવાર સંહારનો શાપ આપ્યો ને પોતે યોગની અગ્નિમાં વિલીન થયાં. આ વેદવતી જ બીજા જન્મમાં જનકનંદિની જાનકી રૂપે પ્રખ્યાત બન્યાં, ને એના નિમિત્તે રાવણનો સંહાર થયો. માતા સીતાના ઉજજવળ ચરિત્રનો મૂળ આધાર તેમનો અટલ ‘પતિવ્રતા’ ધર્મ છે. વનગમન, વનવાસ, રાવણ દ્વારા અપહરણ, અગ્નિ પરીક્ષા, રામ દ્વારા ત્યાગ વગેરે પ્રસંગોમાં તેમના પતિવ્રતની કસોટી થાય છે. સીતાના ચરિત્રમાં નારી-સુલભ વૃત્તિઓ પણ જણાય છે. સુવર્ણમૃગ પ્રસંગમાં નારીસહજ સૌંદર્ય તરફનું આકર્ષણ પ્રબળ બન્યું છે. રાક્ષસીઓને દંડ ન દેવા હનુમાનને સમજાવતી સીતામાં નારીને યોગ્ય ક્ષમાશીલતા પ્રગટ થાય છે. સીતાજીનું હૃદય તો વાત્સલ્ય અને મમતાભર્યું છે. એમાં કયાંય કૃત્રિમ વ્યવહાર નથી. વનમાં પર્ણકુટિર આગળ રાવણનો સત્કાર કરતી અને ચિત્રકૂટમાં નાગરિકો સહિત ભરતના આગમન પર સૌની દિલથી સેવા કરતી સીતામાં ‘અતિથિ ધર્મ’ અને સેવાની ભાવના દેખાય છે જે સેવા, શીલ, સમર્પણ અને સહન શીલતાની ગુણસુગંધ ફેલાવે તે આદર્શ ભારતીય નારી એવા નારીજીવનનો આદર્શ સીતાના ચરિત્રમાંથી પ્રગટ થાય છે.

સીતાના અગ્નિપ્રવેશ પ્રસંગે બ્રહ્માજી રામને કહે છે, "સીતા લક્ષ્મીજી અને આપ વિષ્ણુ છો". ભાગવતમાં પણ લખ્યું છે કે રામ વિષ્ણુના અવતાર અને સીતા લક્ષ્મીનો અવતાર છે. પાછળથી લખાયેલાં રામાયણો જેવો કે અદ્ભુત રામાયણ, આનંદ રામાયણ, અઘ્યાત્મ રામાયણ વગેરેમાં તો સ્પષ્ટ રીતે જાનકી માતાની આદ્યશકિત કે દેવી શકિત રૂપે પ્રતિષ્ઠા થઈ છે. આનંદ રામાયણમાં સીતાના અનેક જન્મો અને સ્વરૂપો બતાવ્યાં છે. વિશ્વંભર નામના ઉપનિષદમાં ‘ૐ નમ: સીતારામાભ્યામ્’ એ મંત્રનો મહિમા બતાવ્યો છે.

## ભારતીય લોકસંસ્કૃતિ માં સીતાજીનું મહત્વ 
ભગવાન રામ પ્રાચીન ગ્રંથોમાં મુખ્યત્ત્વે લોકરક્ષક અને મર્યાદાપુરુષોત્તમ તરીકે વર્ણવાયેલા છે. ભક્તિયુગમાં પ્રેમલક્ષણા ભકિતનો પ્રભાવ સીતા-રામની ભકિત ઉપર પણ પડયો અને એના પરિણામે સત્તરમી સદીમાં ‘રામરસિક સંપ્રદાય’ અસ્તિત્ત્વમાં આવ્યો. આ સંપ્રદાયને જાનકીવલ્લભ સંપ્રદાય અને જાનકી સંપ્રદાય જેવાં બીજાં પણ નામોથી ઓળખવામાં આવે છે. મર્યાદા પુરુષોત્તમ શ્રી રામ સીતા સાથે રાસલીલા કરે એ માની શકાય તેવું નથી, છતાં એ પણ હકીકત છે કે ઉત્તર ભારતમાં ઘણે સ્થળે રાસબિહારી કે લીલાવિહારી રામનાં અને રાસેશ્વરી સીતાનાં સ્થાનકો ઉભાં થયાં છે. 

## આ પણ જુઓ 
* રામાયણ
* રામ

શ્રેણી:દેવી દેવતા
રાજધાની

રાજકીય વહીવટી એકમના મુખ્ય મથક ને **રાજધાની** કે **પાટનગર** કહે છે. માનવ ઇતિહાસ માં જ્યારથી રાજ્યો અસ્તિત્વમાં આવ્યા છે ત્યારથી કોઇ ને કોઇ સ્વરૂપમાં રાજધાની અસ્તિત્વમાં રહી છે. રાજાશાહી ના સમયમાં, રાજા જે નગર માંથી પોતાના રાજ્યનું સંચાલન કરતો હોય, તેને રાજધાની નો દરજ્જો આપવામાં આવે છે.

સ્વાભાવીક રીતે આ વહીવટી હોદ્દાના એકલાના કારણેજ રાજધાની નું ખાસ મહત્વ રહે છે. આજ કારણસર ઘણી વાર રાજધાની અન્ય ક્ષેત્રોમાં પણ મુખ્ય સ્થાન પ્રાપ્ત કરે છે, જેમકે સૌથી સમૃદ્ધ શહેર, સાંસ્કૃતિક કેન્દ્ર, સૌથી વધુ વસ્તી વાળું મહાનગર, વગેરે. 

ભારતના ઇતિહાસ માં ઘણા શહેરો રાજધાની તરીકે આગળ આવ્યાં છે. પૌરાણીક કાળ માં હસ્તિનાપુર એ ભરતરાજા ના સામ્રાજ્યની રાજધાની હતું. નંદ તથા ગુપ્ત વંશ દર્મ્યાન મગધ રાજ્યની રાજધાની પાટલિપુત્ર(આજનું પટના) ભારતનું એક અત્યંત મહત્વનું શહેર હતું. ત્યાર પછી મુસલમાન અને મુઘલ રાજ્ય દર્મ્યાન હસ્તિનાપુર ના સ્થાનેજ બનેલું નવું નગર દિલ્હી આગળ આવ્યું, કે જે આજે ભારતની રાજધાની છે.
thumb|Delhi in Map of India
દિલ્હી ભારતની રાજધાની છે.દિલ્હીમા વસ્તિ ૧.૮૯ કરોડ લોકોની છે.તેનો કૂલ વિસ્તાર એરિયા પ્રમાણે ૧૪૮૪ ચોરસ કિલોમીટર છે.ભારતમા દિલ્હી બિજા નમ્બરનુ સૌથી વધુ વસ્તીવાળું શહેર છે. ભારતમાં મુંબઇ બાદ દિલ્હી બીજા ક્રમના સૌથી ધનાઢ્ય શહેર છે, જેમાં કુલ ૪૫૦ અબજ ડોલરની સંપત્તિ છે અને ૧૮ અબજોપતિઓ અને ૨૩,૦૦૦ કરોડપતિઓનું ઘર છે.

શબ્દ કેપિટલ લેટિન કૅપુટ પરથી આવ્યો છે, જેનો અર્થ "હેડ" છે. કેટલાક ઇંગ્લીશ બોલતા રાજ્યોમાં, નીચલા ઉપવિભાગોમાં કાઉન્ટી કાઉન્ટી, કાઉન્ટી સીટ અને બરો સીટનો ઉપયોગ પણ થાય છે. એકીકૃત રાજ્યોમાં, પેટાત્મક રાજધાનીઓને સામાન્ય રીતે "વહીવટી કેન્દ્રો" તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. વૈકલ્પિક શબ્દ હેડટાઉન છે. રાજધાની ઘણીવાર તેના ઘટકનું સૌથી મોટું શહેર છે.
કીડીયાનગર

**કીડીયાનગર** એ એશિયા ખંડના ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજયના કચ્છ જિલ્લાના રાપર તાલુકાનું ગામ છે. કીડીયાનગર ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.

ગામમની નજીકથી કારેશ્વર નદી ઉદ્ભવે છે.

શ્રેણી:રાપર તાલુકો
શ્રેણી:વાગડ
કરમસદ

**કરમસદ** ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ચરોતર પ્રદેશમાં આવેલા આણંદ જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૮ (આઠ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા આણંદ તાલુકામાં આવેલું એક શહેર છે. ભારતના સ્વતંત્રતા સેનાની અને લોખંડી પુરુષ તરીકે ઓળખાતા પ્રસિદ્ધ રાજનેતા સરદાર વલ્લભભાઈ પટેલ કરમસદના વતની હતા. તેઓ નવાધરામા રહેતા હતા. તેમનુ ઘર જોવાલાયક સ્થળ છે.

કરમસદની જન્મ તારીખ અથવા કરમસદ અસ્તિત્વમાં આવ્યા ત્યારે બરાબર જાણી શકાયું નથી, પરંતુ કુમારપાળના સમયમાં એટલે કે ઇ.સ. ૧૧૫૫માં, ગામમાં મુખ્યત્વે કોળી અને અન્ય પછાત જાતિના લોકોનો સમાવેશ થતો હતો. આ સમુદાયમાં યોગ્ય કૃષિ કુશળતાનો અભાવ છે. આને કારણે, જો તક મળે તો તેઓ લૂંટ, ચોરી અથવા નોકરો તરીકે કામ કરતા હતા. ઇ.સ. ૧૨૧૧ માં મૂળ હિલોડનો (અડાલજ નજીકનું એક શહેર) અજા પટેલ અહીં આવ્યો અને અહીં સ્થાયી થયો. તેની કુશળતાને કારણે, કૃષિ ઉત્પાદનમાં વધારો થયો અને ગામ સમૃદ્ધ થયું.

ભારતીય સ્વતંત્રતા ચળવળના ભારતના મહાન નેતાઓમાંના એક સરદાર વલ્લભભાઇ પટેલ કરમસદમાં ઉછર્યા હતા. તે તેમના મોટા ભાઈ વિઠ્ઠલભાઇ પટેલનું ઘર પણ હતું, જે એક મહત્વપૂર્ણ રાજકીય નેતા પણ હતા. પટેલ ભાઈઓ તેમના બે મોટા ભાઇઓ અને એક નાના ભાઈ અને બહેન સાથે રહેતા હતા, અને માતા-પિતા ઝવેરભાઇ અને લાડબા પટેલ તેના પરિવારના ખેતરોની બાજુમાં કાદવ-ઈંટવાળા મકાનમાં રહેતા હતા. આ ઘર પટેલના સ્મારક તરીકે આજદિન સુધી સચવાયું છે.

## પ્રખ્યાત વ્યક્તિઓ 
* સરદાર પટેલ
* વિઠ્ઠલભાઈ પટેલ

## બાહ્ય કડીઓ 
* કરમસદ સમાજ, યુ.કે. 
* કરમસદ માનચિત્ર, વિકિમેપીયા પર 

શ્રેણી:આણંદ તાલુકો
નાઇટ્રોજન

[250px|thumb|[આવર્ત કોષ્ટક માં નાઇટ્રોજન]]
**નાઇટ્રોજન** (અન્ય નામ: નત્રલવાયુ) તત્વ આવર્ત કોષ્ટકનો મહત્વનો વાયુ છે. નાઇટ્રોજન ની આણ્વીક સંખ્યા ૭ અને તેનું ચિહ્ન N છે. આ એક રંગહીન, ગંધહીન અને સ્વાદહીન વાયુ તરીકે બે પરમાણુ વડે બનતા અણુના સ્વરૂપમાં જોવા મળે છે. પૃથ્વી ના વાતાવરણ ના ૭૮.૧ % જેવા મોટા જથ્થામાં મળી આવતો નાઇટ્રોજન સજીવ પેશીઓ માં રહેલા ઍમિનો ઍસિડ નો મહત્વનો એકમ છે.આ વાયુ પ્રમાણમા ઓછો સક્રિય છે. તેનો એક મહત્વનો ઉપયોગ હેબર પધ્ધતિ દ્વારા એમોનિયા બનાવવા થાય છે.

શ્રેણી:રાસાયણિક તત્વો
ચાંદી

[250px|thumb|right|[આવર્ત કોષ્ટક માં ચાંદી]]

**ચાંદી** એ એક તત્વ છે જેની સંજ્ઞા **Ag** અને અણુ ક્રમાંક ૪૭ (લૅટિન: *Argentum - આર્જેન્ટમ*) છે. આ એક મૃદુ, સફેદ, ચળકતું સંક્રાંતિ ધાતુ તત્વ છે. ચાંદી એ વિદ્યુત અને ઉષ્મા બંને નું સૌથી સુવાહક તત્વ છે. ચાંદી પ્રકૃતિમાં તેના શુદ્ધ સ્વરૂપે અને સોનાની ખનિજમાં મિશ્ર ધાતુ તરીકે મળી આવે છે જેમકે આર્જેન્ટાઈટ અને ક્લોરાર્ગીરાઈટ. મોટા ભાગની ચાંદી તાંબુ સોનું, સીસું અને જસત આદિના શુદ્ધિકરણ સમયે આડ પેદાશ તરીકે મળે છે.
આજે ચાંદી વિદ્યુત સંપર્કો, વિદ્યુત વાહકો,  આરીસા બનાવવા અને રાસાયણિક પ્રક્રીયામાં ઉદ્દીપક તરીકેવપરાય છે. તેના સંયોજનોઇ ફોટોગ્રાફેક ફીલ્મમાં અને સીલ્વર નાઈટ્રેટ જેવા સંયોજનો જીવાણુ નાશક તરીકે થાય છે. જીવાણુ નાશક તરીકેના ચાંદીના વૈદકીય ઉપયોગ નું સ્થાન હવે એન્ટીબાયોટિક્સે લીધું છે પન આ તત્વોના વૈદકીય ઉપયોગ પર સંશોધન ચાલુ છે.. ઘણા લાંબા સમયથી કિમતી ધાતુ તરીકે જાણીતી રહી છે અને તેનો ઉપયોગ ચલણી સિક્કા, ઘરેણા તથા વાસણો બનાવવામાં થતો આવ્યો છે.આજ થી ઘણા વષો પહેલા ભારત મા ચાંદી ના સિક્કા નુ ચલણ હતુ,ચાંદી ના દાગીના ભારત મા મુખ્યત્વે ૫૦ થી ૮૫ ટચ ના દાગીના નુ ચલણ છે,

﻿

શ્રેણી:રાસાયણિક તત્વો
સોનું

[250px|thumb|right|[આવર્ત કોષ્ટક માં સોનું]]
**સોનું** એક તત્વ છે જેનો ક્રમાંક ૭૯ અને ચિહ્ન **Au** (લૅટિન: *aurum - ઑરમ્* ). સોનું વર્ષોથી અત્યંત કિમતી ધાતુ તરીકે જાણીતું છે. સોનાનો સદીઓથી નાણા તરીકે, ધનનો સંચય કરવાના એક સરળ રસ્તા તરીકે તથા ઘરેણાં વગેરે બનાવવા માટે ઉપયોગ થતો આવ્યો છે. સોનુ એ વજનદાર, ચળકતી, નરમ, પીળા રંગની ધાતુ છે. કુદરતમાં મળી આવતી તમામ ધાતુઓમાં આ સૌથી નરમ ધાતુ છે અને આસાનીથી કોઇ પણ ઘાટમાં ઘડી શકાય છે. સોનાના દાગીનાની ભારતમાં ઘણી ખપત થાય છે.

આજે સોનું એક આંતરરાષ્ટ્રીય ચલણ તરીકે આખા વિશ્વનું અર્થતંત્ર સ્થિર રાખવા માટે વપરાય છે.

આદીકાળથી માનવ સોનાથી મોહીત રહ્યો છે. કારણ કે, તે ક્યારેય કાટ ખાતુ નથી કે બરડ થતુ નથી.

## ચિત્રો 

Image:Ring with horses-N 728-Egypte louvre 127.jpg|પ્રાચીન ઇજિપ્ત માંથી સોનાની વીંટી
Image:Krone Kaiser Rudolf II Kaisertum Österreich.jpg|સોનાનો મુગટ

﻿

શ્રેણી:રાસાયણિક તત્વો
સિલિકોન

[250px|thumb|right|[આવર્ત કોષ્ટક માં સિલિકોન]]
**સિલિકોન** એક તત્વ છે જેનો ક્રમાંક ૧૪ અને ચિહ્ન **Si** છે. સિલિકોન કાર્બન સમુહમાં કાર્બન પછીનું બીજું તત્વ છે. પૃથ્વીનું સ્તર મહદ્ અંશે સિલિકેટ સંયોજનોનું બનેલું છે. સિલિકોન સ્ફટિક સ્વરૂપમાં હીરા જેવી જાળીદાર રચના ધરાવે છે. ૨૦મી સદીના મધ્યભાગ થી સિલિકોન નો ઉપયોગ વિજાણુ યંત્રો બનાવવામાં થઇ રહ્યો છે, જે દિન પ્રતિદિન માનવજીવન નું એક અવિભાજ્ય અંગ બની રહ્યા છે.
 

﻿

શ્રેણી:રાસાયણિક તત્વો
શ્રેણી:વિજ્ઞાન
શ્રેણી:રસાયણવિજ્ઞાન
ગાય

[thumb|300px|[તમિલનાડુમાં ગાય]]
**ગાય** એ ભારતમાં ઠેર ઠેર જોવા મળતું એક ચોપગું, શીંગડાવાળું, પાલતુ સસ્તન વર્ગમાં આવતું પ્રાણી છે. આ પ્રાણીની માદા જાતિને ગાય કહે છે. જ્યારે નર જાતિમાં લગામ વાળા નરને **બળદ** અને લગામ વગરનાં નર ને **આખલો** કહે છે. ગાયનો ઉછેર તેના દૂધ માટે, જ્યારે કે બળદનો ઉછેર ખેતીવાડીમાં મજૂરી માટે થાય છે. મળી આવેલા અવશેષો અનુસાર ગાયનું પાલન ભારતમાં સિંધુ ખીણની સંસ્કૃતિના સમયથી થતું આવ્યું છે. કારણકે તેની દરેક ઉપજ થી કંઇના કંઇ મળે જ છે. ગાય ને ભારતમાં માતાનો દરજ્જો અપાય છે.

પરશુરામ જે વિષ્ણુનાં અવતાર માનવામાં આવે છે, તે પોતાનાં શત્રુ તરીકે સહસ્રાર્જુનને ગણાવતા હતા. કારણ કે સહસ્રાર્જુને કામધેનું ગાયનું અપહરણ કર્યુ હતું.

## ગાયની જાતો 
આમ તો ગાય દુનિયાનાં મોટા ભાગનાં દેશોમાં જોવા મળે છે. પ્રદેશ અને હવામાન અનુસાર તે અલગ અલગ રંગ, આકાર અને દેખાવમાં જોવા મળે છે. ભારતમાં જાણીતી ગાયોની ઓલાદોની સંખ્યા ત્રીસ છે.

### ગીર ગાય 
ગીર ગાય ગોળ ઉપસેલું કપાળ તથા લાંબા લટકતા કાન ધરાવે છે. તેનાં શિંગડા વર્તુળાકાર અને પાછળ તરફ વળેલાં હોય છે. તેનો રંગ લાલથી લઇને અને પીળો તથા સફેદ હોય છે. ગીર ગાયનો વિસ્તાર મુખ્યત્વે ગુજરાત તેમજ પડોશી રાજ્ય મહારાષ્ટ્ર તથા રાજસ્થાન છે. આ ગાય સરેરાશ ૩૮૫ કિગ્રા વજન તથા ૧૩૦ સેમી ઊંચાઇ ધરાવતી હોય છે. સરેરાશ એક વેતરમાં ૧૫૯૦ કિ.ગ્રા. દૂધ આપે છે.

## સંદર્ભ 
## બાહ્ય કડીઓ
* 

શ્રેણી:પ્રાણીઓ
શ્રેણી:પશુપાલન
વિકિમીડિયા ફાઉન્ડેશન

thumb|right|વિકિમીડિયા ફાઉન્ડેશનનું જૂનું કાર્યાલય, ૨૦૦૯
**વિકિમીડિયા ફાઉન્ડેશન, ઇન્ક.** (**WMF**, અથવા સરળ રીતે **વિકિમીડિયા**) સાન ફ્રાન્સિસ્કો, કેલિફોર્નિયા, સંયુક્ત રાજ્ય અમેરિકામાં મુખ્ય મથક ધરાવતી એક નફારહિત સંસ્થા છે. વિકિમીડિયા વિકિપીડિયાના પ્રકલ્પોનું સંચાલન કરે છે.

તેની સ્થાપના જિમ્મી વેલ્સ વડે ૨૦૦૩માં વિકિપીડિયા અને તેના સહયોગી પ્રકલ્પોને મદદ કરવા માટે થઇ હતી. ૨૦૨૧ મુજબ, તેમાં ૫૫૦ કાર્યકરો અને તેની વાર્ષિક આવક  છે.

## સંદર્ભ
બાલી

thumb|ઇંડોનેશિયાના નકશામાં બાલીની સીમા દર્શાવાતો વિસ્તાર
**બાલી** એ ઇન્ડોનેશિયાનો એક પ્રાંત છે અને લેસર સુંડા ટાપુઓનો સૌથી પશ્ચિમી ભાગ છે. આ પ્રાંત જાવાની પૂર્વમાં અને લોમ્બોકની પશ્ચિમમાં આવેલો છે. બાલી પ્રાંતમાં બાલી ટાપુ અને કેટલાક નાના દરિયા કિનારાના ટાપુઓ જેમ કે નુસા પેનિડા, નુસા લેમ્બોંગન અને દક્ષિણપૂર્વમાં નુસા સેનિનગનનો સમાવેશ થાય છે. પ્રાંતીય રાજધાની દેનપાસર લેસર સુંડા ટાપુઓમાં સૌથી વધુ વસ્તી ધરાવતું શહેર છે. તે પૂર્વી ઇન્ડોનેશિયામાં મકાસર પછી બીજા ક્રમનું સૌથી મોટું શહેર છે. દેનપાસર મેટ્રોપોલિટન વિસ્તાર દેનપાસરની આસપાસનો વિસ્તૃત મેટ્રોપોલિટન વિસ્તાર છે. ગ્રેટર દેનપાસરમાં ઉબુદ નામનું ઉંચાણવાળું શહેર બાલીનું સાંસ્કૃતિક કેન્દ્ર માનવામાં આવે છે. આ પ્રાંત ઇન્ડોનેશિયાનું મુખ્ય પ્રવાસન સ્થળ છે, જેમાં ૧૯૮૦ના દાયકાથી પ્રવાસનમાં નોંધપાત્ર વધારો થયો છે અને તે દેશના અતિપ્રવાસનો વિસ્તાર બની ગયો છે. બાલીના અર્થતંત્રમાં પ્રવાસન સંબંધિત વ્યવસાય ૮૦% હિસ્સો ધરાવે છે. 

બાલી એ ઇન્ડોનેશિયાનો એકમાત્ર હિંદુ બહુમતી ધરાવતો પ્રાંત છે, જેની કુલ વસ્તીમાંથી ૮૬.૪૦% બાલીના હિંદુ ધર્મનું પાલન કરે છે. આ પ્રાંત પરંપરાગત અને આધુનિક નૃત્ય, શિલ્પ, ચિત્રકામ, ચામડું, ધાતુના કામ અને સંગીત સહિત તેની અત્યંત વિકસિત કળાઓ માટે જાણીતું છે.

ઇન્ડોનેશિયન આંતરરાષ્ટ્રીય ફિલ્મ મહોત્સવ દર વર્ષે બાલીમાં યોજાય છે. બાલીમાં યોજાયેલી અન્ય આંતરરાષ્ટ્રીય સ્પર્ધાઓમાં મિસ વર્લ્ડ ૨૦૧૩, આંતરરાષ્ટ્રીય નાણાં ભંડોળ અને વિશ્વ બેંક જૂથની ૨૦૧૮ની વાર્ષિક બેઠકો અને ૨૦૨૨ જી-૨૦ શિખર સંમેલન મુખ્ય છે. માર્ચ ૨૦૧૭માં ટ્રીપ એડવાઇઝરે બાલીને તેના ટ્રાવેલર્સ ચોઇસ એવોર્ડમાં વિશ્વના ટોચના સ્થળ તરીકે નામ આપ્યું હતું. જાન્યુઆરી ૨૦૨૧માં ફરી એકવાર પણ આ નામ અપાયું હતું.

બાલી પરવાળું ત્રિકોણ (કોરલ ટ્રાયંગલ)નો ભાગ છે, જેમાં દરિયાઈ પ્રજાતિઓ જેવી કે માછલી અને કાચબાની ઉચ્ચ વિવિધતા રહેલી છે. માત્ર આ વિસ્તારમાં ૫૦૦થી વધુ રીફ-બિલ્ડિંગ કોરલ (પરવાળાં) પ્રજાતિઓ મળી શકે છે. આ પ્રજાતિનું પ્રમાણ સમગ્ર કેરેબિયન કરતાં લગભગ સાત ગણું વધારે છે. બાલી એ યુનેસ્કો વિશ્વ ધરોહર સ્થળ સુબક સિંચાઈ પ્રણાલીનું ઘર છે. બાલીમાં ૧૦ પરંપરાગત શાહી રાજાઓનો સંઘ છે જેમાં દરેક રાજવંશ ચોક્ક્સ વિસ્તાર દીઠ રાજ કરે છે. આ સંઘ બાલી સામ્રાજ્યનો ઉત્તરાધિકારી છે. ડચ વસાહતીકરણ પહેલાં ઉદ્ભવેલા રાજવંશોને ઇન્ડોનેશિયાની સરકાર દ્વારા માન્યતા આપવામાં આવી નથી.

## સંદર્ભો 

શ્રેણી:Articles with permanently dead external links
શ્રેણી:All articles with dead external links
શ્રેણી:Webarchive template wayback links
શ્રેણી:Coordinates on Wikidata
શ્રેણી:Pages using gadget WikiMiniAtlas
શ્રેણી:Articles containing Indonesian-language text
શ્રેણી:ઇન્ડોનેશિયા