open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
તરંગલંબાઈ

thumb|right| તરંગલંબાઇ
તરંગ પરના પુનરાવર્તન થતા (શૃંગ અથવા ગર્ત બે બિંદુઓમાંથી કોઇપણ) બે બિંદુઓ વચ્ચેના અંતરને **તરંગલંબાઇ** કહેવાય છે. તરંગલંબાઇને ગ્રીક મૂળાક્ષર *લૅમડા* (λ) દ્વારા દર્શાવાય છે.

તરંગલંબાઇ અને આવૃત્તિ વચ્ચે વ્યસ્ત સંબંધ હોય છે

* જેમ તરંગલંબાઇ વધારે તેમ આવૃત્તિ ઓછી અને જેમ તરંગલંબાઇ ઓછી તેમ આવૃત્તિ વધારે હોય છે.

જ્યારે આપણૅ પાણીમાં પથ્થર ફેંકીએ ત્યારે તેમાં વમળ ઉત્પન્ન થાય છે, જે એક તરંગનું પ્રત્યક્ષ ઉદાહરણ છે. તેવી જ રીતે દોરીમાં પણ તરંગ ઉત્પન્ન થાય છે.

## આ પણ જુઓ 
* આવૃત્તિ
* આવર્તકાળ
* દ બ્રોગલી તરંગલંબાઇ

શ્રેણી:ભૌતિકવિજ્ઞાન
છત્તીસગઢ

**છત્તીસગઢ** મધ્ય પ્રદેશમાંથી વિભાજીત થયેલું ભારતનું એક રાજ્ય છે. તેની સ્થાપના નવેમ્બર ૧, ૨૦૦૦ના દિવસે કરવામાં આવી હતી. રાયપુર (છત્તીસગઢ) તેનું પાટનગર છે. કહેવાય છે કે એક સમયે છત્તીસગઢમાં ૩૬ ગઢ (કિલ્લાઓ) આવેલ હતા જેથી તેનું નામ છત્તીસગઢ પડ્યું હતું.

## છત્તીસગઢ રાજ્યના જિલ્લાઓ 
* કવર્ધા જિલ્લો
* કાંકેર જિલ્લો (ઉત્તર બસ્તર)
* કોરબા જિલ્લો
* કોરિયા જિલ્લો
* જશપુર જિલ્લો
* જાંજગીર-ચમ્પા જિલ્લો
* દંતેવાડા જિલ્લો (દક્ષિણ બસ્તર)
* દુર્ગ જિલ્લો
* ધમતરી જિલ્લો
* બિલાસપુર જિલ્લો, છત્તીસગઢ
* બસ્તર જિલ્લો
* મહાસમન્દ જિલ્લો
* રાજનાંદગાંવ જિલ્લો
* રાયગઢ જિલ્લો
* રાયપુર જિલ્લો
* સરગુજા જિલ્લો

## આ પણ જુઓ 
* છત્તીસગઢના આદિવાસી દેવીદેવતા
* વિરસા મુંડા

## સંદર્ભ 
## બાહ્ય કડીઓ 
* છત્તીસગઢની અધિકૃત વેબસાઇટ
* છત્તીસગઢ *એન્સાક્લોપિડીયા બ્રિટાનિકા* પર.
* 

શ્રેણી:ભારતનાં રાજ્યો અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશો
મધ્ય પ્રદેશ

**મધ્ય પ્રદેશ** ભારત દેશના મધ્ય ભાગમાં આવેલ રાજ્ય છે. તેનું પાટનગર ભોપાલ છે. તેનું ક્ષેત્રફળ 3,08,252 ચો.કિમી. છે. છત્તીસગઢ રાજયની સ્થાપના પહેલાં મધ્ય પ્રદેશ ભારત દેશનું સૌથી મોટું રાજ્ય હતું. નવેમ્બર ૧, ૨૦૦૦ના દિવસે મધ્ય પ્રદેશના રાજ્યમાંથી કેટલોક ભાગ અલગ કરી છત્તીસગઢ રાજ્યની સ્થાપના કરવામાં આવી હતી.

મધ્ય પ્રદેશ રાજ્યની સીમાઓ પર મહારાષ્ટ્ર, ગુજરાત, ઉત્તર પ્રદેશ, છત્તીસગઢ તેમ જ રાજસ્થાન રાજ્યો આવેલાં છે.

મધ્ય પ્રદેશ રાજ્યનું સૌથી મોટું શહેર ઈંદોર છે. રાજ્યની કુલ વસ્તી (વસ્તીગણતરી ૨૦૧૧ મુજબ) ૭,૨૬,૨૬,૮૦૯ જેટલી છે. રાજ્યની મુખ્ય ભાષા હિન્દી છે.

## મધ્ય પ્રદેશની લોકસંસ્કૃતિઓ 
મધ્ય પ્રદેશ રાજ્યમાં પાંચ લોકસંસ્કૃતિઓનો સમાવેશ થયેલો છે. આ પાંચ સાંસ્કૃતિક ક્ષેત્રો છે:

# નિમાડ
# માલવા
# બુંદેલખંડ
# બધેલખંડ
# ગ્વાલિયર

## મધ્ય પ્રદેશ રાજ્યના જિલ્લાઓ 
મધ્ય પ્રદેશ રાજ્યમાં કુલ ૫૨ જિલ્લાઓ આવેલા છે.

* અનૂપપુર જિલ્લો
* અલીરાજપુર જિલ્લો‎
* અશોકનગર જિલ્લો
* ઇન્દૌર જિલ્લો
* ઉજ્જૈન જિલ્લો
* ઉમરિયા જિલ્લો
* કટની જિલ્લો
* ખરગોન જિલ્લો
* ખંડવા જિલ્લો
* ગુના જિલ્લો
* ગ્વાલિયર જિલ્લો
* છત્તરપુર જિલ્લો
* છિન્દવાડા જિલ્લો
* જબલપુર જિલ્લો
* ઝાબુઆ જિલ્લો
* ટીકમગઢ જિલ્લો
* દતિયા જિલ્લો
* દમોહ જિલ્લો
* દેવાસ જિલ્લો
* ધાર જિલ્લો
* ડિંડોરી જિલ્લો
* નરસિંહપુર જિલ્લો
* નીમચ જિલ્લો
* પન્ના જિલ્લો
* બડવાની જિલ્લો

* બાલાઘાટ જિલ્લો
* બેતુલ જિલ્લો
* બુરહાનપુર જિલ્લો
* ભિંડ જિલ્લો
* ભોપાલ જિલ્લો
* મંડલા જિલ્લો
* મંદસૌર જિલ્લો
* મુરૈના જિલ્લો
* રતલામ જિલ્લો
* રીવા જિલ્લો
* રાજગઢ જિલ્લો
* રાયસેન જિલ્લો
* વિદિશા જિલ્લો
* સાગર જિલ્લો
* સીધી જિલ્લો
* સિવની જિલ્લો
* સિહોર જિલ્લો, મધ્ય પ્રદેશ
* સતના જિલ્લો
* શાહડોલ જિલ્લો
* શ્યોપુર જિલ્લો
* શિવપુરી જિલ્લો
* શાજાપુર જિલ્લો
* સિંગરૌલી જિલ્લો‎
* હરદા જિલ્લો
* હોશંગાબાદ જિલ્લો

## સંદર્ભ 
શ્રેણી:ભારતનાં રાજ્યો અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશો
પબ્લિક ડોમેન

**પબ્લિક ડોમેન** અથવા **જાહેર સંપદા**માં એ તમામ જ્ઞાન તથા રચનાત્મકતા (ખાસ કરીને સાહિત્ય, કલા, સંગીત, અને આવિષ્કાર)નો સમાવેશ થાય છે જેની ઉપર કોઇ પણ વ્યક્તિ કે સંસ્થા પોતાની ખાનગી માલિકી જાહેર ન કરી શકે.

આ જ્ઞાન અને રચનાત્મકતાના ગણને માનવતાનો સાંસ્કૃતિક તથા બૌદ્ધિક વારસો ગણવામાં આવે છે જેને સામાન્ય રીતે કોઇ પણ વ્યક્તિ કોઇ પણ હેતુ માટે વાપરી શકે છે.

કોઇ ચીજ જાહેર સંપદામાં ન હોવાનું કારણ તેની પર કોઇકે કરેલો પ્રકાશનાધિકાર કે પેટન્ટનો દાવો હોઇ શકે છે. અવી ખાનગી માલિકીની વસ્તુઓનો સામાન્ય જનતા સામાન્ય રીતે ફક્ત મર્યાદીત ઉપયોગ કરી શકે છે. જોકે જ્યારે પ્રકાશનાધિકાર કે અન્ય બૌદ્ધિક સંપદાને લગતાં બંધનોનો સમય પુરો થાય ત્યારે આ રચનાઓ જાહેર સંપદામાં પ્રવેશે છે અને કોઇપણ વ્યક્તિને તેનો ઉપયોગ કરવાની છૂટ મળે છે.

શ્રેણી:કાયદો
ઉચિત વપરાશ

:*વિકિપીડિયા પર શું ઉચિત વપરાશ ગણાઇ શકે છે અને શું નહી તે અંગેની સામાન્ય માહિતી માટે વિકિપીડિયા:ઉચિત વપરાશ જુઓ.*

**ઉચિત વપરાશ** નો સિદ્ધાંત તે સંયુક્ત રાજ્ય ના પ્રકાશનાધિકાર કાયદાનો એ ભાગ છે જે કૉપીરાઇટ ધરાવતી વસ્તુઓનો તેના માલિકની પરવાનગી (લાઇસન્સ) વિના ઉપયોગ કરવાની કેટલાક સ્પષ્ટ સંજોગોમાં છુટ આપે છે. "ઉચિત વપરાશ" સંયુક્ત રાજ્ય નો આગવો સિદ્ધાંત છે. fair dealing નામનો એક જુદો સિદ્ધાંત બીજા કેટલાક રાષ્ટ્રોના કાયદાઓમાં જોવા મળે છે જે ઉચિત વપરાશ (fair use) ને મળતો આવે છે.

ઉચિત વપરાશ કૉપીરાઇટ વાળી વસ્તુઓને સામાન્ય જનતા માટે કોઇની પરવાનગી વગર એ શરતે ઉપલબ્ધ કરે છે કે તેનો ઉપયોગ કૉપીરાઇટના કાયદાનું ઉલ્લંઘન કરવા કરતાં વધુ કૉપીરાઇટના કાયદાનો **હેતુ** સાચવવા માટે થઇ રહ્યો હોય. આ હેતુ સંયુક્ત રાજ્યના બંધારણમાં આપેલી વ્યાખ્યા અનુસાર "વિજ્ઞાન અને કલાની ઉન્નતિ" ને પ્રોત્સાહન આપવાનો છે (I.1.8). આ રીતે આ સિદ્ધાંત વ્યક્તિગત હેતુઓ અને કૃતિઓની નવી આવૃત્તિઓ દ્વારા થતી સામાજીક તથા સાંસ્કૃતિક પ્રગતિર્ષ વચ્ચે સમતુલા સ્થાપવાનો પ્રયત્ન કરે છે.  આ સિદ્ધાંત અમુક અંશે એક પ્રકારની અભિવ્યક્તિની રક્ષા કરે છે જેને અન્ય સંજોગોમાં કૉપીરાઇટનું ખંડન ગણી શકાત; આ કારણથી આ સિદ્ધાંતને સંયુક્ત રાજ્યના બંધારણના પ્રથમ સુધારા, વાણી સ્વાતંત્ર્ય સાથે સાંકળવામાં આવે છે.
મહારાષ્ટ્ર

**મહારાષ્ટ્ર** ક્ષેત્રફળ પ્રમાણે ભારતનું ત્રીજા નંબરનું રાજ્ય છે અને વસ્તીની દ્રષ્ટીએ ઉત્તર પ્રદેશ પછી દ્વીતીય રાજ્ય છે. મહારાષ્ટ્રની સીમાએ ગુજરાત, મધ્ય પ્રદેશ, છત્તીસગઢ, તેલંગાણા, કર્ણાટક, ગોવા તથા કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશ દાદરા અને નગર હવેલી આવેલા છે. પશ્ચિમ દિશામાં અરબી સમુદ્ર આવેલ છે. મુંબઇ (કે બૉમ્બે), ભારતનું સૌથી મોટું શહેર અને મહારાષ્ટ્ર રાજ્યનું પાટનગર છે. તે ૧૧.૨ કરોડથી વધુ રહેવાસીઓ અને તેની રાજધાની મુંબઈ તેની વસ્તી આશરે ૧.૮ કરોડ છે જે તેને ભારતમાં સૌથી વધુ વસ્તી ધરાવતું શહેરી વિસ્તાર બનાવે છે. નાગપુર રાજ્ય વિધાનસભાના શિયાળાના સત્રનું આયોજન કરે છે. અનેક જાણીતી શૈક્ષણિક સંસ્થાઓની હાજરીને લીધે પુણેને 'પૂર્વના ઓક્સફર્ડ' તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.

ગોદાવરી અને કૃષ્ણા રાજ્યની બે મુખ્ય નદીઓ છે. નર્મદા અને તાપી નદીઓ મહારાષ્ટ્ર અને મધ્યપ્રદેશ અને ગુજરાત સરહદની નજીક વહે છે.

ઋગ્વેદમાં મહારાષ્ટ્રનો ઉલ્લેખ "રાષ્ટ્ર" તરીકે, અશોકના શિલાલેખમાં "રાષ્ટ્રીક" તરીકે થયો છે. પાછળથી "મહારાષ્ટ્ર"ના નામે ઓળખાયુ, જેની નોંઘ હુએન-ત્સંગ તથા અન્ય મુસાફરોએ લીધી છે.

## જિલ્લાઓ 
મહારાષ્ટ્ર રાજ્યમાં કુલ ૩૫ જિલ્લાઓ આવેલા છે.

* અકોલા જિલ્લો
* અમરાવતી જિલ્લો
* અહમદનગર જિલ્લો
* ઔરંગાબાદ જિલ્લો
* બાંદ્રા ઉપનગર જિલ્લો (શહેરી વિસ્તાર)
* બીડ જિલ્લો
* ભંડારા જિલ્લો
* બુલઢાણા જિલ્લો
* ચંદ્રપૂર જિલ્લો
* ધુલિયા જિલ્લો
* ગડચિરોલી જિલ્લો
* ગોંદિયા જિલ્લો
* હિંગોલી જિલ્લો
* જલગાંવ જિલ્લો
* જાલના જિલ્લો
* કોલ્હાપૂર જિલ્લો
* લાતૂર જિલ્લો
* મુંબઈ જિલ્લો
* નાગપૂર જિલ્લો
* નાંદેડ જિલ્લો
* નંદરબાર જિલ્લો
* નાસિક જિલ્લો
* ઉસ્માનાબાદ જિલ્લો
* પરભણી જિલ્લો
* પુના જિલ્લો
* રાયગડ જિલ્લો
* રત્નાગિરી જિલ્લો
* સાતારા જિલ્લો
* સાંગલી જિલ્લો
* સિંધુદુર્ગ જિલ્લો
* સોલાપૂર જિલ્લો
* થાણા જિલ્લો
* વર્ધા જિલ્લો
* વાશીમ જિલ્લો
* યવતમાળ જિલ્લો

## સંસ્કૃતિ
### મહારાષ્ટ્રીયન ખોરાક
મહારાષ્ટ્ર રાંધણકળા હળવો લઇને ખૂબ મસાલેદાર વાનગીઓ માટે એક શ્રેણી આવરી લે છે. ઘઉં, ચોખા, જુવાર, બાજરી, શાકભાજી, દાળ અને મહારાષ્ટ્રીયન ખોરાક ફળ સ્વરૂપ મુખ્ય ખોરાક છે. લોકપ્રિય વાનગીઓ કેટલાક પુરાણ પોલી, મોદક, અને બટાટા વડા સમાવેશ થાય છે.

### પોશાક
પરંપરાગત રીતે મરાઠી સ્ત્રીઓ સામાન્ય રીતે ઘણી વખત સ્પષ્ટ રીતે સ્થાનિક સાંસ્કૃતિક રિવાજો મુજબ રચાયેલ સાડી પહેરતી હતી.

### સંગીત અને નૃત્ય
મહારાષ્ટ્ર લોકગીતમાં સમૃદ્ધ છે. ગૂંચવણ, રોપણી, અખંડ ભારુદ અને મૂકે પ્રકારો લોકપ્રિય છે.

## સંદર્ભ 
## બાહ્ય કડીઓ 
* 

**સરકાર**
* મહારાષ્ટ્ર સરકારની અધિકૃત વેબસાઇટ
* મહારાષ્ટ્ર પ્રવાસન વિભાગની અધિકૃત વેબસાઇટ

શ્રેણી:ભારતનાં રાજ્યો અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશો
જી એફ ડી એલ (GFDL)

thumb|200px|right|GNUનું ચિહ્ન (લોગો)
**ગ્નુ ફ્રી ડૉક્યુમેન્ટેશન લાઇસન્સ (GNU Free Documentation License** **- GFDL)** એ મુક્ત માહિતી માટેનું કૉપીલેફ્ટ લાઇસન્સ છે, જે ફ્રી સૉફ્ટવૅર ફાઉન્ડેશન (FSF) એ GNU પ્રૉજેક્ટ માટે તૈયાર કર્યું હતું. તે GNU GPL–*ગ્નુ જી પી એલ* લાઇસન્સ નો મુક્ત માહિતી માટેનો પુરક છે. તેની મૂળ સત્તાવાર વિગતો તેની અધિકૃત વેબસાઇટ પર મળી શકે છે. પર વાંચી શકાય છે.

આ લાઇસન્સને પાઠ્ય પુસ્તકો, માર્ગ દર્શિકાઓ (મૅન્યુઅલ્સ) અને અન્ય સંદર્ભ ગ્રંથો માટે બનાવવામાં આવ્યું હતું. પણ તેનો કોઇ પણ વિષય પર લખાયેલા સાહિત્ય માટે ઉપયોગ થઇ શકે છે. આ લાઇસન્સ ધરાવતા કોઇ પણ સાહિત્ય ની કોઇ પણ નકલ, (સુધારો/વધારો કરેલી કે અદ્દલ) પણ આ લાઇસન્સ સાથે જ પ્રકાશિત થાય તે આ લાઇસન્સ ની જરૂરીયાત છે. આ નકલો વેચી શકાય છે પણ જો તેને મોટા પ્રમાણ માં વહેંચાઇ રહી હોય તો તેને એવા રૂપમાં પ્રકાશિત કરવી જોઇએ જેને આગળ ઉપર સહેલાઇ થી સુધારી શકાય.

વિકિપીડિયા એ GFDL વાપરતો સૌથી વિશાળ પ્રૉજેક્ટ છે.

## બાહ્ય કડીઓ 
* GFDL: https://www.gnu.org/licenses/fdl-1.3.html
હિન્દુ-અરેબીક અંકો

right**અરેબીક અંકો** (જેને હિન્દુ અંકો કે **ભારતીય અંકો** પણ કહેવાય છે) એ સંખ્યા ઓના નિરૂપણ માટે સૌથી વધુ વપરાતા ચિન્હોનો સમુહ છે. આ અંકોની શોધને ગણિતના વિકાસમાં સૌથી વધુ મહત્વના પ્રદાન પૈકીનુ એક ગણવામાં આવે છે.

## ઇતિહાસ 
*અરેબીક અંકો* તરીકે જાણીતી ગણિતની આ સૌથી મહત્વની શોઘ હકીકતમાં અરબોની નહીં પણ હિન્દુઓની ગણિતને અમૂલ્ય ભેટ છે. આ અંકોનો વિકાસ ભારતમાં લગભગ ઈ.પૂ. ૪૦૦માં થયો હતો. પરંતુ હિન્દુઓની દરિયો પાર ન કરવાની માન્યતાને કારણે તેમની કોઇ પણ શોધ કે સંસ્કૃતિ હિન્દુસ્તાનની બહાર જઈ શકતી નહોતી. ભારતમાં થયેલી ગણિતની આ શોધને અરબોએ યુરોપ અને અન્ય પશ્ચિમના દેશોમાં ફેલાવી. ત્યાંથી વ્યાપક સ્વીકૃતિ મળ્યા બાદ આ અંકો અરેબીક અંકોના નામે વિશ્વમાં ફેલાયા. જો કે અરબસ્તાનમાં તો આ અંકો “ ભારતીય અંકો તરીકે ”, أرقام هندية, *અર્કમ્ હિન્દિયા:*) તરીકે ઓળખાયા.

### ઈ.સ. ૧૦૦માં વપરાતા હિન્દુ અંકો 
ઈ.પૂ. ૪૦૦માં હિન્દુ અંકો વપરાયાના પુરાવા પ્રાપ્ય છે. અન્ય સંસ્કૃતિની જેમ હિન્દુઓ વૈજ્ઞાનિક શોધોના પુરાવા રાખતા નહોતા. પરંતુ એક માન્યતા મુજબ હિન્દુઓ વૈદિકકાળથી આ અંકો વાપરતા હતા. આર્યભટ્ટના પુસ્તકોમાં સૌ પ્રથમ સંકેત "૦"નો ઉપયોગ શૂન્યના નિરૂપણ માટે મળતો હોવાથી ૦ને આર્યભટ્ટની શોધ ગણવામાં આવે છે. ભાસ્કરાચાર્ય – ૨ ના સમય (૧૭મી સદી) દરમિયાન દશાંકી (૧૦ને પાયા તરીકે લઇને બનેલી) પદ્ધતિનો ૯ ચિહ્નો સાથે ભારતમાં બહોળો ઉપયોગ થવા લાગ્યો. આ પદ્ધતિમાં શૂન્યને એક ટપકાં દ્વારા દર્શાવવામાં આવતો હતો. (જુઓ *વાસવદત્ત* સુબન્ધુ, કે બ્રહ્મગુપ્ત દ્વારા વ્યાખ્યા). એક મત મુજબ, કદાચ શૂન્યના ચિહ્નની શોધ પ્રથમ સદીમાં તત્વદશર્નમાં બુદ્ધના *શૂન્યતા*ના ખ્યાલના ઉદય દરમ્યાન થયો હશે. 

અલક઼િફતીનાં ૧૨મી સદીના અંતમાં લખાયેલ પુસ્તક "Chronology of the scholars" માં હિન્દુ અંકો અરબસ્તાન કેવી રીતે પહોંચ્યા તે અંગેની વિગતો સ્રોતના ઉલ્લેખો જોવા મળે છે.
 
:*... સન ૭૭૬માં ભારતથી એક માણસ ખલીફા અલમન્સુરના દરબારમાં પેશ થયો. તે (અર્ધસલ્વ) સિદ્ધાંતની રીતથી અવકાશી પદાર્થોની ગતિની ગણત્રી કરવામાં ખૂબ માહિર હતો. તે અર્ધસલ્વ (મુખ્યત્વે જયા) સમીકરણો દ્વારા અડધા અંશ સુધીની ગણત્રી કરી શકતો હતો. ... આરબો પણ આવી તમામ અવકાશી ગણત્રીઓમાં માહિર થઈ શકે તેથી અલ
મન્સુરે તેની પાસેનાં પુસ્તકનો અરેબિકમાં અનુવાદ કરવાનો હુકમ આપ્યો...* 

ઉપરોક્ત પંક્તિઓમાં જેનો ઉલ્લેખ થયો તે પુસ્તક બ્રહ્મસ્ફુટ સિદ્ધાંત (બ્રહ્માંડની ઉત્પત્તિ વિષે હિન્દુ ગણિતજ્ઞ બ્રહ્મગુપ્ત દ્વારા સન ૬૨૮માં લખાયેલુ પુસ્તક) હોવાનું ઇતિહાસકારોનું માનવું છે. બ્રહ્મસ્ફુટ સિદ્ધાંતમાં દેવનાગરી લિપિમાં શૂન્યનો સંકેત વાપરવામાં આવ્યો છે. 

હિન્દુ દશાંશ પદ્ધતિ ઉપર ફારસી ગણિતજ્ઞ અલ્ ખ્વારીઝમી, અબુએ સન ૮૨૫માં *On the Calculation with Hindu Numerals* નામનું એક પુસ્તક લખ્યું. આરબ ગણિતજ્ઞ અલ્ કિન્દીએ સન ૮૩૦માં ચાર પુસ્તકો દ્વારા હિન્દુ દશાંશ પદ્ધતિની સમજ આપી છે.

## સંદર્ભ 
## બાહ્ય કડીઓ 
*યુનીકોડ સંદર્ભ ચાર્ટ
*અરેબિક યુનીકોડ સંદર્ભ ચાર્ટ 
*દેવનાગરી યુનીકોડ સંદર્ભ ચાર્ટ 

*અંકોનો ઇતિહાસ:
**અંકોનો ઉદય અને વિકાસ
**ભારતીય અંકો
**Arabic અંકો
**Hindu Arabic numerals 

શ્રેણી:ગણિત
શ્રેણી:અંકગણિત‎
અલંગ

**અલંગ** (અક્ષાંશ-રેખાંશ વિકિડેટા પ્રમાણે: ) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ભાવનગર જિલ્લાના તળાજા તાલુકામાં તેમ જ અરબ સાગરમાં આવેલા ખંભાતના અખાતમાં દરિયાકિનારે આવેલું નગર છે.

## જહાજવાડો 
આ ગામનો જહાજવાડો વર્તમાન સમયમાં વિશ્વભરમાં જહાજ તોડવાના સ્થળ તરીકે જાણીતો થયેલ છે. અંગ્રેજી ભાષામાં **અલંગ**ને શીપીંગ બ્રેક યાર્ડ કહેવામાં આવે છે. એશીયા નું સૌથી મોટુ જહાજ ભાંગવાનુ સ્થળ અહિંયા છે, જ્યાં દરેક જાતનાં નાનાં-મોટાં જહાજો (ટેન્કર, મુસાફરવાહક, માલવાહક વગેરે) ભાંગીને દરેક ભાગ અલગ કરવામાં આવે છે.

જહાજને તોડી નાખવાથી મળતા લોખંડ, કાંચ, પ્લાસ્ટિક, એલ્યુમિનિયમ, લાકડાંનું રાચરચીલું તેમ જ અન્ય વસ્તુઓને લગતા વેપારધંધા તેમજ ઉદ્યોગો પણ અહીં વિકાસ પામ્યા છે.

### આંકડાકીય માહિતી 
જહાજ ભાંગવાના ઉદ્યોગમાં ૨૦૧૪ થી સતત ત્રણ વરસ નબળા ગયા હોવાનો અહેવાલ વર્તમાનપત્રમાં પ્રકાશિત થયા હતા.. એ જ અહેવાલમાં ૨૦૧૭નું વર્ષ તેજીનું છે એવો આશાવાદ પણ વ્યક્ત કરવામાં આવ્યો હતો.

## સંદર્ભ
શ્રેણી:ગુજરાતનાં શહેરો અને નગરો
શ્રેણી:તળાજા તાલુકો
શ્રેણી:ભાવનગર જિલ્લો
શ્રેણી:ગુજરાતનાં બંદરો
લોકશાહી

**લોકશાહી** ( , '''' , શાબ્દિક રીતે "લોકો દ્વારા શાસન") એ સરકારનું એક એવું તંત્ર છે જ્યાં નાગરિકો મત દ્વારા સત્તાનો ઉપયોગ કરે છે. પ્રત્યક્ષ લોકશાહીમાં નાગરિકો સંપૂર્ણ રૂપે એક સંચાલક સંસ્થા બનાવે છે અને પ્રત્યેક મુદ્દા પર સીધો મત આપે છે. પ્રતિનિધિ લોકશાહીમાં નાગરિકો પોતાને માટે પ્રતિનિધિઓ પસંદ કરે છે. આ પ્રતિનિધિઓ એક વહીવટી સંસ્થા, જેમ કે વિધાનસભા રચવા માટે મળે છે. બંધારણીય લોકશાહીમાં બહુમતીની સત્તા પ્રતિનિધિ લોકશાહીના માળખામાં ઉપયોગમાં લેવામાં આવે છે.

લોકશાહી એ સંઘર્ષની પ્રક્રિયા કરવાની એક પ્રણાલી છે જેમાં પરિણામો સહભાગીઓ શું કરે છે તેના પર નિર્ભર છે, પરંતુ કોઈ એક બળ તેનું શું થાય છે અને તેના પરિણામોને નિયંત્રિત કરે છે. પરિણામોની અનિશ્ચિતતા લોકશાહીમાં સહજ છે. લોકશાહી બધા જ દળોને તેમનાં હિતોને સમજાવવા માટે વારંવાર સંઘર્ષ કરે છે અને લોકોનાં જૂથોથી સત્તાના નિયમોને સ્થાપિત કરે છે.

કોઇ પણ એક વ્યક્તિની નિરપેક્ષ રાજાશાહી, અથવા અલ્પજનતંત્ર કે જ્યાં એક સત્તા તરીકે વ્યક્તિઓ એક નાની સંખ્યા રાજ કરે છે, તેની સરખામણીમાં લોકશાહી અલગ છે. તેમ છતાં ગ્રીક ફિલસૂફીમાંથી વારસાગત આ વિરોધ હવે અસ્પષ્ટ છે કારણ કે સમકાલીન સરકારોએ લોકશાહી, અલ્પજનતંત્ર અને રાજાશાહી તત્વો મિશ્ર કર્યા છે. કાર્લ પોપરે લોકશાહીને સરમુખત્યારશાહી અથવા અત્યાચારથી વિપરીત વ્યાખ્યાયિત કરી, જેથી લોકો તેમના નેતાઓને અંકુશમાં લેવા અને ક્રાંતિની જરૂરિયાત વિના તેમને બહાર કાઢવાની તકો પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરે.

## સંદર્ભ 
શ્રેણી:સમાજશાસ્ત્ર
ઇમરાન ખાન

**ઇમરાન ખાન** એ ભૂતપૂર્વ પાકિસ્તાની ક્રિકેટર અને વર્તમાન રાજકારણી છે. ક્રિકેટ જગતમાં તેમણે એક ઑલરાઉન્ડર તરીકે ખ્યાતિ મેળવી હતી.

ઓગસ્ટ ૨૦૧૮ની ચૂંટણીઓમાં તહરીક-એ-ઇન્સાફ પક્ષને બહુમત મળતા તેઓ પાકિસ્તાનના વડાપ્રધાન તરીકે એપ્રિલ ૨૦૨૨ સુધી રહ્યા હતા.

## સંદર્ભ 
શ્રેણી:ક્રિકેટર
શ્રેણી:રાજકારણી
શ્રેણી:૧૯૫૨માં જન્મ
શ્રેણી:જીવિત લોકો
જ્યોતીન્દ્ર દવે

**જ્યોતીન્દ્ર દવે** ગુજરાતી ભાષાના જાણીતા હાસ્યલેખક હતા.

## જીવન 
જ્યોતીન્દ્ર દવેનો જન્મ ર૧મી ઓક્ટોબર, ૧૯૦૧ના દિવસે દક્ષિણ ગુજરાતના સુરત શહેર ખાતે થયો હતો. તેમણે ૧૯૧૯માં મેટ્રિક, ૧૯૨૩માં બી.એ. અને ૧૯૨૫માં એમ.એ.ની પદવીઓ સુરતમાંથી મેળવી હતી. ૧૯૨૬ થી ૧૯૩૩ સુધી તેઓ મુંબઈમાં કનૈયાલાલ મુનશી સાથે ગુજરાતી સાહિત્યનો ઇતિહાસ લખવાના કાર્યમાં જોડાયા. મુનશી જેલમાં હતા એટલો થોડો સમય તેમણે કબિબાઇ હાઇસ્કૂલમાં અધ્યાપન કાર્ય કર્યું. તેમણે 'ગુજરાત' માસિકનું સહ-સંપાદન પણ કરેલું. ૧૯૩૩ થી ૧૯૩૭ દરમિયાન તેમણે સુરતની એમટીબી કોલેજમાં ગુજરાતીમાં અધ્યાપન કાર્ય કર્યું. કનૈયાલાલ મુનશીની વિનંતી પર તેઓ ફરી મુંબઈ આવ્યા અને મુંબઈ સરકારના કાર્યાલયમાં ભાષાંતરકારનું કામ તેમની ૧૯૫૬માં નિવૃત્તિ સુધી કર્યું. તેમણે પછી મુંબઈની વિવિધ કોલેજમાં અધ્યાપન કાર્ય કર્યું. તેઓ માંડવી, કચ્છ ખાતે પ્રિન્સિપાલ પણ રહ્યા હતા. તેઓ ૧૯૬૬માં ગુજરાતી સાહિત્ય પરિષદના પ્રમુખ રહ્યા હતા.

તેમના માતાનું નામ ધનવિદ્યાગૌરી અને પિતાનું નામ હરિહરશંકર હતું. તેમનાં લગ્ન ઇ. સ. ૧૯૨૯માં કરસુખબેન સાથે થયાં હતાં અને પુત્રી રમા, પુત્ર પ્રદીપ, અસિતના તેઓ પિતા બન્યા.

એમનું અવસાન ૧૧ સપ્ટેમ્બર, ૧૯૮૦ના રોજ મુંબઈ ખાતે થયું હતું.

## સર્જન 
તેમની મુખ્ય રચનાઓમાં 'રંગતરંગ' 'ભાગ ૧ થી ૬' (૧૯૩૨-૧૯૪૬), 'જ્યોતીન્દ્ર તરંગ', 'રેતીની રોટલી' (૧૯૫૨), 'વડ અને ટેટા' (હાસ્ય નિબંધો), 'અમે બધાં' (નવલકથા, ૧૯૩૬), 'વ્યતીતને વાગોળું છું' (આત્મકથા), 'હાસ્ય નિબંધ સંગ્રહ' - ૧૦, 'હાસ્યનવલકથા' - ૧, 'આત્મકથા' વગેરે મુખ્ય છે. વળી તેમના 'અવસ્તુદર્શન', 'અશોક પારસી હતો', 'મહાભારત: એક દ્રષ્ટિ', 'મારી વ્યાયામસાધના', 'સાહિત્યપરિષદ' જેવા ઘણા નિબંધો પણ તેમણે ગુજરાતી ભાષાને આપ્યા. કાવ્યોમાં તેમણે 'આત્મપરિચય', 'એ કોણ હતી?' તથા 'લગ્નના ઉમેદવાર' જેવી નાટ્યરચનામાં તેમણે તેમની પ્રતિભાનો પરિચય આપ્યો. ઉપરાંત 'વિષપાન' (૧૯૨૮) એ તેમની પ્રારંભિક અવસ્થામાં રચાયેલું એમનું ઐતિહાસિક ત્રિઅંકી નાટક છે. 'વડ અને ટેટા' (૧૯૫૪) એ મોલિયેરના પ્રહસન 'માઈઝર' નું રૂપાંતર છે. 'સામાજિક ઉત્ક્રાન્તિ' (૧૯૩૦) તથા 'એબ્રહમ લિંકન-જીવન અને વિચાર' (૧૯૬૧) એમના અનુવાદગ્રંથો છે. 'ખોટી બે આની', 'લગ્નનો ઉમેદવાર', 'પાનનાં બીડાં', 'સોયદોરો', 'ટાઈમટેબલ', વગેરે તેમની મહત્વની કૃતિઓ છે.

## પુરસ્કાર 
તેમને ૧૯૪૦માં નર્મદ સુવર્ણ ચંદ્રક અને ૧૯૪૧માં રણજિતરામ સુવર્ણ ચંદ્રક એનાયત થયો હતો.

## સંદર્ભ 
## બાહ્ય કડીઓ 
* 
* ગુજરાતી સાહિત્ય પરિષદ પર પરિચય

શ્રેણી:હાસ્ય સાહિત્યકાર
શ્રેણી:ગુજરાતી વ્યક્તિત્વ
શ્રેણી:રણજિતરામ સુવર્ણચંદ્રક વિજેતા
શ્રેણી:નર્મદ સુવર્ણચંદ્રક વિજેતા
શ્રેણી:ગુજરાતી સાહિત્ય પરિષદના પ્રમુખો
ભાષા

વ્યાપક અર્થમાં નિશાનીઓ અને નિયમો દ્વારા બનતાં એક માળખાને **ભાષા** કહે છે. ભાષાઓનો ઉપયોગ વિચારોની આપ-લે માટે થાય છે, પરંતુ ભાષાઓનો ઉપયોગ ત્યાં સુધી મર્યાદિત નથી.

ભારત દેશમાં ગુજરાતી, મરાઠી, બંગાળી, મલયાલમ, તમીળ, કન્નડ, પંજાબી, સિંધી, તેલુગુ, હિંદી, ઉર્દૂ, આસામી, કાશ્મીરી, મૈથિલી, સંસ્કૃત, સંથાલી, અંગ્રેજી, મારવાડી, ભોજપુરી વગેરે અલગ અલગ ભાષાઓ બોલવામાં આવે છે. 

## બાહ્ય કડીઓ 
* Ethnologue: વિશ્વની ભાષાઓ વિશ્વની હાલની બધી જ જીવંત ભાષાઓનો કોશ

શ્રેણી:ભાષાઓ
હાથબ (તા.ભાવનગર)

**હાથબ** ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ભાવનગર જિલ્લામાં આવેલા ભાવનગર તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. ભાવનગરથી ૩૦ કિલોમિટર દૂર આવેલું આ દરિયાકિનારાના ગામ પાસે એક હવા ખાવાનું સ્થળ પણ છે.

ભારતીય પુરાતત્વ ખાતા દ્વારા હાથબમાં ઉત્ખનન કાર્ય હાથ ધરવામાં આવ્યું છે. અહીં માનવસંસ્કૃતિના પ્રાચીન અવશેષો મળી આવવાની શકયતા છે. ૧૯૮૫માં અહીંયા દરિયાઈ કાચબા ઊછેર કેંદ્ર દીપકભાઈ પ્ર. મેહતાએ ગુજરાત વન વિભાગના સહયોગથી બનાવેલું. હાથબ બંગલાની બાજુનાં મકાનમાં લોકશાળા ચાલે છે.

## હાથબ બંગલા પારિસ્થિકી-પ્રવાસન સ્થળ
ભાવનગર રજવાડાંના સમયમાં અહીં ભાવનગરના રાજવીએ હાથબ ગામથી દોઢ કિ.મી.ના અંતરે સોનેરી રેતી વાળા દરિયા કિનારે એક બંગલો બનાવેલો જે હાથબ બંગલા તરીકે ઓળખાય છે. એ બંગલો હાલ જંગલખાતાનાં કબ્જા હેઠળ બંધ હાલમાં છે. એ પછી ૧૫ ઓગસ્ટ ૨૦૧૪ના દિવસે એ બંગલાના પરિસરની બાજૂમાં આવેલી જમીન પર હાથબ બંગલા પારિસ્થિકી-પ્રવાસન સ્થળ સંકૂલ બનાવવામાં આવ્યું છે જ્યાં પ્રવાસીઓ માટે રહેવા - જમવા સહીતની સુવિધાઓ છે.

ચિત્ર:Arch on the main entrance at Hathab Bungalow Eco-tourism complex.jpg|હાથબ બંગલા પારિસ્થિકી-પ્રવાસન સ્થળ ના પ્રવેશદ્વાર પર લાગેલી કમાન
ચિત્ર:Plaque at Hathab Bunglow Eco-tourism site.jpg|હાથબ બંગલા પારિસ્થિકી-પ્રવાસન સ્થળના છેલ્લા જીર્ણોદ્ધારની માહિતિની તક્તિ
ચિત્ર:Sand at Hathab Bunglow Beach.jpg|હાથબ બંગલા પારિસ્થિકી-પ્રવાસન સ્થળના સમુદ્ર તટ પરની સોનેરી ઝાંય ધરાવતી રેતી
ચિત્ર:Tourist Huts at Hathab Eco Tourism complex.jpg|પ્રવાસીઓ માટેના ઉતારા
ચિત્ર:View of the gulf of Cambay from Eco-Tourism complex at Hathab.jpg|હાથબ બંગલા પારિસ્થિકી-પ્રવાસન સ્થળના પરિસરમાંથી દેખાતો ખંભાતનો અખાત
ચિત્ર:Hathab Beach, Bhavnagar District, Gujarat, India.jpg|હાથબ બંગલા પારિસ્થિકી-પ્રવાસન સ્થળનો સમુદ્ર તટ

## સંદર્ભ 
શ્રેણી:ભાવનગર તાલુકો
શ્રેણી:જોવાલાયક સ્થળો
શ્રેણી:દરિયાકિનારો
ભારતની ભાષાઓની સૂચી

ભારત દેશમાં બંધારણના આઠમા પરિશિષ્ટમાં કુલ ૨૨ મુખ્ય ભાષાઓને **ભારતની અધિકૃત ભાષાઓ** ગણવામાં આવેલી છે. આ ઉપરાંત પણ અલગઅલગ કેટલીયે અન્ય ભાષાઓ અને બોલીઓ ભારતમાં બોલાય છે, વિવિધ સ્રોતોમાં ૭૦૦થી પણ વધુ ભાષાઓનો ઉલ્લેખ જોવા મળે છે.

## અધિકૃત ભાષાઓ 
ભારતનાં બંધારણની કલમ ૩૪૫ નાં મે ૨૦૦૭નાં ૮માં પરીચ્છેદ દ્વારા નીચેની ભાષાઓને 'અધિકૃત ભાષા'ની શ્રેણીમાં મુકવામાં આવેલ છે.: 

## અધિકૃત શાસ્ત્રીય ભાષાઓ 
૨૦૦૪ માં, ભારત સરકારે જાહેર કર્યું કે જે ભાષાઓ નિશ્ચિત માપદંડમાં ખરી ઉતરતી હશે તેને *અધિકૃત શાસ્ત્રીય ભાષા*નો દરજ્જો પ્રદાન કરાશે. ત્યાર પછી શાસ્ત્રીય ભાષા તરીકે જાહેર કરાયેલ ભાષાઓમાં તમિલ (૨૦૦૪ માં), સંસ્કૃત (૨૦૦૫ માં), કન્નડ (૨૦૦૮ માં), અને તેલુગુ (૨૦૦૮ માં). નો સમાવેશ થાય છે.

## સંદર્ભ 
## બાહ્ય કડીઓ 
* http://www.languageinindia.com/
* Languages of India (SIL Ethnologue list)
* Languages and Scripts of India
* Reconciling Linguistic Diversity: The History and the Future of Language Policy in India by Jason Baldridge
* Words and phrases in 26 Indian languages
* Titus - ભારતની ભાષાઓ
* ભારતમાં ભાષા વૈવિધ્ય

શ્રેણી:ભાષાઓ
શ્રેણી:ભારત
ભૂગોળ

thumb|333px|right|પૃથ્વીનો ભૂસ્તરશાસ્ત્રીય નક્શો
**ભૂગોળ** એ પૃથ્વી પર આવેલાં સ્થળો તથા તેમાં રહેલા પારિમાણિક તથા માનવીય ફેરફારોના અભ્યાસનું શાસ્ત્ર છે. "ભૂ" નો અર્થ સંસ્કૃતમાં પૃથ્વી થાય છે.

આધુનિક ભૂગોળશાસ્ત્ર એ એક વૈવિધ્યપૂર્ણ શાખા છે જેમાં લગભગ તમામ અન્ય વિજ્ઞાનના અંશ જોવા મળે છે. ભૂગોળ એ અત્યંત વ્યાપક વિષય હોવાથી તેની વ્યાખ્યા કરવી કે તેને વિજ્ઞાન કે સમાજશાસ્ત્ર જેવા વિભાગોમાં વર્ગીકૃત કરવું એ એક મુશ્કેલ કામ છે, અને આવા પ્રયત્નો અવારનવાર વિવાદોને આમંત્રણ આપે છે. ભૂગોળ એ વ્યાપક વિજ્ઞાન છે.

શ્રેણી:વિજ્ઞાન
વિકિમીડિયા કૉમન્સ

**વિકિમીડિયા કૉમન્સ** () (અથવા, સામાન્ય બોલચાલમાં "કૉમન્સ") અથવા વિકિકૉમન્સ એ વિકિમીડિયા ફાઉન્ડેશનનો એક પ્રકલ્પ છે. કૉમન્સ પર મુક્ત દૃશ્ય-શ્રાવ્ય માહિતીનો સંગ્રહ થાય છે. ખાસ કરીને ચિત્રો, છબીઓ, આકૃતિઓ, શ્રાવ્ય ફાઇલો જેમકે ઉચ્ચારણના ઉદાહરણો કે કોઈ પ્રવચનનું રેકોર્ડિંગ, વગેરે.

આ ધ્યેયકાર્યનો પ્રસ્તાવ માર્ચ ૨૦૦૪માં મૂકવામાં આવ્યો હતો અને તેનું ઉદ્ઘાટન ૭ સપ્ટેમ્બર ૨૦૦૪ના રોજ થયું હતું. તેનો મુખ્ય ધ્યેય વિવિધ વિકિમીડિયા પ્રૉજેક્ટ્સ દ્વારા વપરાતી દૃશ્ય-શ્રાવ્ય ફાઇલોને એક જગ્યા પર એકત્રિત કરવાનો હતો, કે જેથી તેનો ઉપયોગ બીજા પ્રૉજેક્ટમાં કરવામાં સરળતા રહે.

જુલાઇ ૨૦૧૩ના રોજ કૉમન્સ પર ફેરફારોની સંખ્યા ૧,૦૦,૦૦૦,૦૦૦ હતી.

મે ૨૦૨૦ના રોજ કૉમન્સ પરની ફાઇલો ૬૧ લાખની સંખ્યાને પાર કરી ગઈ હતી.

## સંદર્ભ 
## બાહ્ય કડીઓ 
* 

શ્રેણી:વિકિમીડિયા
શ્રેણી:વેબસાઇટ
ક્ષેત્રફળ

**ક્ષેત્રફળ** અથવા **વિસ્તાર** એ સપાટીના ભાગનું માપ છે. સામાન્ય રીતે ક્ષેત્રફળ શોધવા માટે લંબાઈ, પહોળાઈ, ત્રિજ્યા, વગેરે જેવાં માપ હોવાં જરુરી છે.

## એકમો 
સપાટીનું ક્ષેત્રફળ દર્શાવવા વપરાતા કેટલાક એકમો નીચે મુજબ છે:

: ચોરસ મીટર = આંતરરાષ્ટ્રીય પ્રમાણિત એકમ પદ્ધતિનો મૂળભૂત એકમ
: અર = ૧૦૦ ચોરસ મીટર અથવા (૧૦૦ મીટર૨)
: હેક્ટર = ૧૦,૦૦૦ ચોરસ મીટર અથવા (૧૦,૦૦૦ મીટર૨)
: ચોરસ કિલોમીટર = ૧,૦૦૦,૦૦૦ ચોરસ મીટર અથવા (૧,૦૦૦,૦૦૦ મીટર૨)
: ચોરસ મેગામીટર = ૧૦૧૨ ચોરસ મીટર

**વિઘું** અથવા **વિઘા** એ જમીનનું ક્ષેત્રફળ માપવા માટેનો ભારતીય પ્રણાલી મુજબનો એકમ છે.

: ૧ દેશી વિઘો = ૧૬૦૦ ચો. મીટર  =  ૧૬ ગુઠા
: ૧ એકર = ૨.૫ દેશી વિઘા   = ૪૦૦૦ ચો. મીટર  =  ૪૦ ગુઠા
: ૧ હેક્ટર = ૨.૫ એકર  = ૬.૨૫ દેશી વિઘા  = ૧૦,૦૦૦ ચો. મીટર   = ૧૦૦ ગુઠા (અર)
: ૧૦૦ અર = ૨.૫ એકર  = ૬.૨૫ દેશી વિઘા  = ૧૦,૦૦૦ ચો. મીટર

### ક્ષેત્રફળ 
સપાટીના ક્ષેત્રફળ માટેનું સૌથી મૂળભૂત સૂત્ર સપાટીને કાપી અને તેને સમથળ બનાવીને મેળવી શકાય છે. ઉદાહરણ તરીકે, એક નળાકારની બાજુની સપાટીને લંબાઈ અનુસાર કાપી અને ચતુષ્કોણ રૂપે સમથળ કરવામાં આવે. તેવી જ રીતે શંકુને બાજુની સપાટી અનુસાર કાપી, અને જો તેને વર્તુળના ભાગ રૂપે સમથળ કરવામાં આવે, અને પરિણામ સ્વરૂપ વિસ્તારની ગણતરી કરાય.

ગોળાની સપાટીના ક્ષેત્રફળનુ સુત્ર બહુ અઘરુ છે કારણ કે ગોળાની સપાટી અશૂન્ય હોવાથી (Gaussian curvature), તે સમતલ થઈ શકતી નથી.  આર્કિમિડીઝે તેના કામમાં પહેલીવાર ગોળાની સપાટીનુ ક્ષેત્રફળનુ સૂત્ર મેળવ્યુ.  

## સૂત્રોની યાદી 
ઉપરના સૂત્રો મોટાભાગના ભૌમિતિક આકારોનું ક્ષેત્રફળ શોધવા માટેનાં છે.

અનિયમિત બહુકોણનું ક્ષેત્રફળ સર્વેયર્સના સુત્રનો ઉપયોગ કરી ને ગણી શકાય  છે.

## સંદર્ભ 
શ્રેણી:માપ
શ્રેણી:ગણિત
શ્રેણી:ક્ષેત્રફળ
શ્રેણી:એકમ
શ્રેણી:ભૂમિતિ
૨૦૦૧

**૨૦૦૧** એ ગ્રેગરીયન પંચાંગનું એક વર્ષ છે. રૂઢીચુસ્ત અર્થઘટન પ્રમાણે આ ૨૧મી સદી અને ત્રીજી સહસ્ત્રાબ્દીનું પ્રથમ વર્ષ પણ છે. પણ ઘણા લોકો વર્ષ ૨૦૦૦ ને આ વિશેષ યોગ્યતા આપતા હોય છે.
## ઘટનાઓ 
### જાન્યુઆરી 
* જાન્યુઆરી ૨૬ - ગુજરાત માં એક અત્યંત શક્તિશાળી ધરતીકંપ માં 1,0૦,૦૦૦ થી પણ વધુ લોકો ખુવાર થાય છે.

*૨૦૦૧
ચીન

thumb|ચીનનું વિશ્વમાં સ્થાન. નક્શામાં ભારતે દાવો માંડેલા અકસાઇ ચીનના પ્રદેશોને ચીનના ભાગ તરીકે બતાવ્યા છે.
**ચીન** (પીપલ્સ રિપબ્લિક) (સરળ ચાઇનીઝ: 中华人民共和国, પારંપરિક ચાઇનીઝ: 中華人民共和國 ) ભારતની ઈશાન દિશાએ આવેલો એક વિશાળ દેશ છે. તે વિશ્વનો સૌથી વધુ વસ્તી ધરાવતો દેશ છે. ચીન દેશનું બંધારણ સામ્યવાદી છે. અહીંના લોકો કન્ફયુસીયસ, તાઓ અને બૌદ્ધ ધર્મમાં માને છે.

thumb|૬૭૦૦ કિ.મી. લાંબી ચીનની મહાન દિવાલ સૌપ્રથમ ઇ.સ. ૩જી સદીમાં ચણવામાં આવી હતી.
ચીન દેશનો ઇતિહાસ ખૂબ જુનો છે. તેમાં આવેલી ઐતિહાસિક ઇમારતોમાં ચીનની વિખ્યાત દિવાલ સૌથી જાણીતી છે.

## ચલણ 
ચીનમાં યેનનું ચલણ છે.
* ૧ યેન = ૧૦ ચીયાઓ
* ૧ ચીયાઓ = ૧૦ ફેન
* ૧ યેન = ૧૦૦ ફેન

શ્રેણી:ચીન
ચલાલા (તા. ધારી)

**ચલાલા** ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા અમરેલી જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૧૧ (અગિયાર) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા ધારી તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. ચલાલા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, મગફળી, તલ, બાજરી, ચણા, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
 
ચલાલામાં સુપ્રસીદ્ધ દાન મહારાજનો આશ્રમ આવેલો છે. દાન મહરાજના આશ્રમની ગાદીએ મહંત શ્રી વલકુબાપુ બીરાજમાન છે. વલકુબાપુના અનુચરો તેમને અત્યંત આદરથી જુએ છે અને તેમની ગણના પરમ પૂજ્ય તથા વિદ્વાન તરીકેની કરે છે. આ ભક્તો તેમને "મહાવિદ્વાન આદરણીય પરમ પૂજ્ય શ્રી વલકુબાપુ" કહીને બોલાવે છે.  વલકુબાપુ ધાર્મિક પ્રવૃત્તિની સાથે સાથે સામાજીક ક્ષેત્રે પણ યોગદાન આપી રહ્યા છે. તેઓ ચલાલા આર. કે. એમ. એમ. હાઇસ્કુલના મુખ્ય ટ્રસ્ટી તરીકે અને શ્રી દાનેવ ગુરુકુળ, ચલાલાની સ્થાપના કરી શિક્ષણશેત્રે પણ સેવા આપી રહ્યા છે.

આ ઉપરાંત ચલાલા ગામમાં બીજા પણ ધાર્મિક સ્થાનો આવેલા છે જેમકે મુળીમાની ધાર્મિક જગ્યા તેમજ વેદમાતા ગાયત્રી માતાના પણ બે આશ્રમ આવેલા છે. સામાજીક ક્ષેત્રે પણ ચલાલા ગામમા અવાર નવાર જુદા જુદા પ્રકારના કેમ્પનું આયોજન સામાજીક સંસ્થાઓ દ્વારા થતુ હોય છે. ચલાલાના પ્રથમ સરપંચ સ્વ. શ્રી નાગરદાસભાઈ દોશી હતા.

શ્રેણી:ધારી તાલુકો
શ્રેણી:સૌરાષ્ટ્ર
ઉત્તરાખંડ

**ઉત્તરાખંડ** (પૂર્વે **ઉત્તરાંચલ** તરીકે જાણીતું) નવેમ્બર ૯, ૨૦૦૦ ના રોજ ભારત નું ૨૭મું રાજ્ય બન્યું. ૧૯૯૦ના દાયકામાં તેને કઇંક અંશે શાંતિમય ચળવળ બાદ ઉત્તર પ્રદેશ રાજ્યમાંથી છુટા પડી નવા રાજ્યનો દરજ્જો મળ્યો. તેનું પાટનગર દેહરાદૂન શહેરમાં આવેલું છે.

આ રાજ્ય હિમાલયના રમણિય પહાડી વિસ્તારમાં આવેલું હોવાથી આ પ્રદેશની સુંદરતા માણવા આવતા સહેલાણીઓનો ધસારો બારેમાસ જોવા મળે છે. વળી આ રાજ્યમાં હરદ્વાર, ઋષિકેશ, દેવ પ્રયાગ, ગંગોત્રી, યમનોત્રી, બદ્રીનાથ, કેદારનાથ જેવાં ધાર્મિક સ્થળો આવેલાં હોવાથી યાત્રાળુઓ પણ અહીંની ખૂબ જ મોટી સંખ્યામાં મુલાકાત લે છે.

## ઉતરાખંડ રાજ્યના જિલ્લાઓ 
ઉત્તરાખંડમાં કુલ ૧૩ જિલ્લાઓ આવેલા છે, જે બે પ્રાંતો - કુમાઉં અને ગઢવાલમાં વહેચાયેલા છે. ચાર નવાં જિલ્લાઓની ઘોષણા ૧૫ ઓગસ્ટ ૨૦૧૧ના રોજ કરવામાં આવી હતી પરંતુ તેની રચના હજુ સુધી થઇ નથી.

બે પ્રાંતો અને જિલ્લાઓ નીચે મુજબ છે:

## સંદર્ભ 
## બાહ્ય કડીઓ 
; સરકાર
* ઉત્તરાખંડ સરકાર વેબસાઇટ
* ઉત્તરાખંડ પ્રવાસન વેબસાઇટ

શ્રેણી:ભારતનાં રાજ્યો અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશો
શ્રેણી:ઉત્તરાખંડ
ઉત્તર પ્રદેશ

**ઉત્તર પ્રદેશ** ભારતની ઈશાન દિશામાં, નેપાળની સરહદને અડીને આવેલું રાજ્ય છે. તેનું પાટનગર લખનૌ છે. તે તેના નામના અંગ્રેજી પ્રથમાક્ષરો **યુ.પી.**થી પણ ઓળખાય છે. ઉત્તર પ્રદેશ ભારતનું સૌથી વધુ વસ્તીવાળું રાજ્ય તેમજ સમગ્ર વિશ્વમાં પણ કોઇ પણ દેશનું સૌથી વધુ વસ્તી ધરાવતું રાજ્ય કે વિભાગ છે. 

ઉત્તર પ્રદેશની સ્થાપના ૧૯૫૦માં ભારત પ્રજાસત્તાક બન્યા પછી થઇ હતી. ૧૯૪૭ થી ૧૯૫૦ દરમિયાન તે યુનાઇટેડ પ્રોવિન્સિસનો ભાગ હતું, જેનું મૂળ ૧૯૦૨માં યુનાઇટેડ પ્રોવિન્સિસ ઓફ અવધ એન્ડ ઔંધ સ્વરૂપે બ્રિટિશરો દ્વારા અમલમાં મૂકાયું હતું. ૯ નવેમ્બર ૨૦૦૦ના રોજ ઉત્તર પ્રદેશમાંથી પશ્ચિમ હિમાલયના પહાડી વિસ્તારોમાંથી નવું રાજ્ય ઉત્તરાંચલ (હવે, ઉત્તરાખંડ) રચવામાં આવ્યું હતું.

ઉત્તર પ્રદેશની વડી અદાલત અલ્હાબાદમાં છે અને તેનું સૌથી મોટું શહેર કાનપુર છે.

## વિભાગો અને જિલ્લાઓ 
ઉત્તર પ્રદેશ રાજ્યમાં કુલ ૭૫ જિલ્લાઓ આવેલા છે. રાજ્યને તેની ભૌગોલિક અને વસ્તી વિશાળતાને ધ્યાનમાં રાખીને પ્રશાસનિક રીતે ૧૮ વિભાગો/પ્રાંતોમાં વિભાજીત કરવામાં આવ્યો છે. ૭૫ જિલ્લાઓની વહેંચણી આ ૧૮ પ્રાંતોમાં કરવામાં આવી છે.
## છબીઓ 

ચિત્ર:Vidhan Sabha (at day).jpg|ઉત્તર પ્રદેશની વિધાનસભા
ચિત્ર:IT Park, Noida, Uttar Pradesh (2011-06-18).jpg|alt=IT premise in Noida, which is known for infrastructure and services, as well as high-end housing complexes.|નોઇડાની એક ઇન્ફોર્મેશન ટેકનોલોજી ઇમારત
ચિત્ર:Delhi Noida Direct flyway (Uttar Pradesh - 2011-06-18).jpg|દિલ્હી-નોઇડા હાઇવે
ચિત્ર:Kumbh Mela 2013 Sangam, Allahabd.jpg|કુંભમેળો, ૨૦૧૩, પ્રયાગરાજ
ચિત્ર:Kathak 3511900193 986f6440f6 b retouched.jpg|કથ્થક નૃત્ય
ચિત્ર:Barsana Holi Festival.jpg|મથુરામાં હોળીની ઉજવણી
ચિત્ર:Vegetarian Curry.jpeg|ઉત્તર પ્રદેશની થાળી
ચિત્ર:Feran a villager from Kanpur, UP, India 001.jpg|ઉત્તર પ્રદેશના એક ગ્રામજન

## સંદર્ભો
શ્રેણી:ભારતનાં રાજ્યો અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશો
શ્રેણી:ઉત્તર પ્રદેશ
કર્ણાટક

**કર્ણાટક** દક્ષિણ-ભારતના પાંચ રાજ્યોમાંનું એક છે. તેનું પાટનગર બેંગ્લોર છે. આ રાજ્યની મુખ્ય ભાષા કન્નડ ભાષા છે.

## જિલ્લાઓ 
કર્ણાટક રાજ્યમાં કુલ ૨૭ જિલ્લાઓ છે:

* ઉડ્ડપી જિલ્લો
* ઉત્તર કન્નડ જિલ્લો
* કોડાગુ જિલ્લો
* કોપ્પલ જિલ્લો
* કોલાર જિલ્લો
* ગડગ જિલ્લો
* ગુલબર્ગ જિલ્લો
* ચામરાજનગર જિલ્લો
* ચિકમંગલૂર જિલ્લો
* ચિત્રદુર્ગ જિલ્લો
* તુમકુર જિલ્લો
* દક્ષિણ કન્નડ જિલ્લો
* દાવનગિરી જિલ્લો
* ધારવાડ જિલ્લો
* બિડાર જિલ્લો
* બિજાપુર જિલ્લો
* બગલકોટ જિલ્લો
* બેંગલોર (શહેરી) જિલ્લો
* બેંગલોર (ગ્રામીણ) જિલ્લો
* બેલગામ જિલ્લો
* બેલ્લારી જિલ્લો
* માંડ્યા જિલ્લો
* મૈસૂર જિલ્લો
* શિમોગા જિલ્લો
* રાયચૂર જિલ્લો
* હસન જિલ્લો
* હાવેરી જિલ્લો

## ઇતિહાસ 
૧૯૭૦ સુધી આ રાજ્ય મૈસુર રાજ્યના નામે ઓળખાતું હતું, પણ તે પછી તેમાં અસલ મૈસુર રાજ્ય ઉપરાંત આજુબાજુના રાજ્યોમાંથી ભેગા કરાયેલા કન્નડ બોલીની બહુમતી વાળા પ્રદેશોનો ઉમેરો કરાયો હતો અને કર્ણાટક રાજ્યની રચના થઇ હતી.

## સંદર્ભ 
## બાહ્ય કડીઓ 
* કર્ણાટક સરકારનું અધિકૃત વેબસાઇટ
* કર્ણાટક સરકાર સૂચના વિભાગ

શ્રેણી:ભારતનાં રાજ્યો અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશો
કેરળ

**કેરળ** () દક્ષિણ-ભારતમાં આવેલું સાંકડી પટ્ટીના આકારનું રાજ્ય છે. તેનું પાટનગર તિરૂવનંતપુરમ છે. તે ભારતનો સૌથી ઊંચો સાક્ષરતા દર ધરાવતા રાજ્ય તરીકે જાણીતું છે. મલયાલમ આ રાજ્યની મુખ્ય ભાષા છે. કેરળમાં દક્ષિણ ભારતનું સૌથી મોટું શિખર અનાઇમૂડી આવેલ છે.

## જિલ્લાઓ 
કેરળ રાજ્યમાં કુલ ૧૪ જિલ્લાઓ છે:

* એલેપ્પી જિલ્લો
* એર્નાકુલમ જિલ્લો
* ઇડ્ડક્કિ જિલ્લો
* કણ્ણૂર જિલ્લો
* કાસરગોડ જિલ્લો
* કોલ્લમ જિલ્લો
* કોટ્ટયમ જિલ્લો 
* કોઝીક્કોડ જિલ્લો (કાલિકટ)
* તિરૂવનંતપુરમ જિલ્લો (ત્રિવેન્દ્રમ/તિરૂવનન્તપુરમ)
* ત્રિશ્શૂર જિલ્લો
* પત્તનમત્તિટ્ટા જિલ્લો 
* પલક્કડ જિલ્લો (પાલઘાટ)
* મલપ્પુરમ જિલ્લો
* વયનાડ જિલ્લો

## પ્રવાસન 
કેરળ રાજ્ય તેની વિવિધતા તેમજ પ્રવાસી આર્કષણો માટે જાણીતું છે.

File:Athirappilly Waterfalls 1.jpg|અથીરપિલ્લય ધોધ
File:Misty Wayanad Wildlife Sanctuary, Muthanga Range - panoramio (4).jpg|વાયનાડ વાઇલ્ડલાઇફ સેન્ચ્યુરી
File:Beautiful Alappuzha.jpg|કુટ્ટાનાદ

File:01KovalamBeach&Kerala.jpg|કોવલમ બીચ
File:Kerala Backwaters Sunset.JPG|અસ્થામુડી તળાવ
File:Illikkal Kallu (ഇല്ലിക്കൽ കല്ല് ).jpg|ઇલ્લીક્કાલ કાલ્લુ
File:Hills around the tea plantations, Munnar.JPG|મુન્નાર

## સંદર્ભ
## બાહ્ય કડીઓ 
* કેરળ સરકારની અધિકૃત વેબસાઇટ 
* પર્યટન વિભાગ, કેરળ રાજ્ય સરકાર 

શ્રેણી:ભારતનાં રાજ્યો અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશો
જમ્મુ અને કાશ્મીર

**જમ્મુ અને કાશ્મીર** ભારતનું સૌથી ઉત્તરમાં આવેલ રાજ્ય હતું. કાશ્મીરનો પ્રદેશ ત્યાંના કુદરતી સૌંદર્યને કારણે *પૃથ્વી પરના સ્વર્ગ* તરીકે વિશ્વભરમાં જાણીતો છે.

ભારત સરકારે ૫ ઓગસ્ટ, ૨૦૧૯ના રોજ જમ્મુ-કાશ્મીરને વિશેષાધિકાર આપતી બંધારણની કલમ ૩૭૦ અને ૩૫ Aને હટાવી અને રાજ્યને બે ભાગમાં વહેંચી નાખવાનો નિર્ણય લીધો. તેના અંતર્ગત બે કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશ બન્યા: જમ્મુ-કાશ્મીર અને લદ્દાખ.

જમ્મુ અને કાશ્મીર દક્ષિણે હિમાચલ પ્રદેશ અને પંજાબથી જોડાયેલું છે. જમ્મુ કાશ્મીર ઉતર-પૂર્વ દિશા એ ચીન સાથે જોડાયેલ છે. આ ઉપરાંત, લાઈન ઓફ કન્ટ્રોલ એ જમ્મુ કાશ્મીર ને પાકિસ્તાનથી અલગ પાડે છે. આઝાદ કાશ્મીર અને ગિલગીટ-બાલ્ટીસ્તાનએ પાકિસ્તાન ના હેઠળ આવેલ છે. આ રાજ્યના ઘણા ભાગો પર પાકિસ્તાન અને ચીને પોતાની માલિકી જાહેર કરેલી છે અને તેમાંના ઘણા ભાગો તે દેશોના નિયંત્રણ હેઠળ છે. પરંતુ ભારતે આ તમામ પ્રદેશ પર પોતાનો હક જાહેર કરેલો છે.

જમ્મુ અને કાશ્મીર ભારતનો એક એવો કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશ છે જ્યાં મુસ્લિમ બહુમતી જોવા મળે છે. જમ્મુ ના પ્રખ્યાત મંદિરો હજારો હિંદુઓને પોતાની તરફ દર વર્ષે યાત્રા કરવા માટે આકર્ષિત કરે છે.

## ઈતિહાસ 
thumb|200x200px|જમ્મુ કાશ્મીર અને લદ્દાખ કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશનો નકશો
વર્ષ ૧૯૨૫માં મહારાજા હરીસિંહે જમ્મુ અને કાશ્મીર રિયાસતના રાજા બન્યા. વર્ષ ૧૯૪૭માં જયારે ભારતમાંથી બ્રિટીશ શાસનનો અંત આવ્યો ત્યારે તેમને ફરીથી જમ્મુ અને કાશ્મીર ના રાજા તરીકે સતા મેળવી. ભારતની સ્વતંત્રતા સાથે જ બ્રિટીશ સરકારે ઘોષણા કરી કે, મુકત થતા રજવાડા ભારત, પાકિસ્તાન સાથે જોડાઈ શકે છે અથવા પોતાના મત મુજબ સ્વતંત્ર પણ રહી શકે છે. તેમને મળેલ સ્વતંત્રતાએ માત્ર સૈધાંતિક સંભાવના હતી, કારણ કે, બ્રિટીશ શાસનના લાંબા શાસન દરમિયાન દેશી રિયાસતો પોતાની વિવિધ જરૂરિયાતો, અને આંતરિક તેમ જ બાહ્ય સુરક્ષા માટે બ્રિટીશ સરકાર પર નિર્ભર બની ચુકી હતી.

## જમ્મુ અને કાશ્મીર કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશના જિલ્લાઓ 
આ રાજ્યમાં કુલ ૨૦ જિલ્લાઓ આવેલા છે.

* અનંતનાગ જિલ્લો
* ઉધમપુર જિલ્લો
* કઠુઆ જિલ્લો
* કુપવાડા જિલ્લો
* જમ્મુ જિલ્લો
* ડોડા જિલ્લો
* પુંછ જિલ્લો
* પુલવામા જિલ્લો
* બડગાંવ જિલ્લો
* બારામૂલા જિલ્લો
* રાજૌરી જિલ્લો
* શ્રીનગર જિલ્લો
* ગાંદરબલ જિલ્લો
* શોપિયાં જિલ્લો
* કુલગામ જિલ્લો
* કિશ્તવાડ જિલ્લો
* રામવન જિલ્લો
* રીયાસી જિલ્લો
* સાંબા જિલ્લો

## આ પણ જુઓ
* અમરનાથ (તીર્થધામ)
* શ્રીનગર
* જમ્મુ અને કાશ્મીર પુનઃગઠન કાયદો, ૨૦૧૯

શ્રેણી:ભારતનાં રાજ્યો અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશો
તમિલનાડુ

200px|right|ભારતમાં તમિલનાડુનું સ્થાન
**તમિલનાડુ** (તમિલ: தமிழ் நாடு) દક્ષિણ-ભારતના ચાર રાજ્યોમાંનું એક રાજ્ય છે. તમિલનાડુ ભારત દેશનું બીજું સૌથી વધુ ઔદ્યોગિકૃત રાજ્ય છે. તેનું પાટનગર ચેન્નઈ ભારતનું ચોથું સૌથી મોટું શહેર છે. 

## તમિલનાડુ રાજ્યના જિલ્લાઓ 
શ્રેણી:ભારતનાં રાજ્યો અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશો
ત્રિપુરા

**ત્રિપુરા** () ભારતના પૂર્વ ભાગમાં આવેલ *સાત ભગિની રાજ્યો*માંનું એક રાજ્ય છે. તેનું પાટનગર અગરતલા છે. ત્યાંની મુખ્ય ભાષાઓ બંગાળી અને કોકબોરોક છે.

## જિલ્લાઓ 
alt=|right|379x379px
ત્રિપુરા રાજ્યમાં કુલ ૮ (આઠ) જિલ્લાઓ આવેલા છે.

* ધલાઈ જિલ્લો
* પશ્ચિમ ત્રિપુરા જિલ્લો
* ઉત્તર ત્રિપુરા જિલ્લો
* દક્ષિણ ત્રિપુરા જિલ્લો
* ઉનોકોટી જિલ્લો
* ગોમતી જિલ્લો
* સિપાહીજાલા જિલ્લો
* ખોવઇ જિલ્લો

## સંદર્ભ 
## બાહ્ય કડીઓ
* 

શ્રેણી:ભારતનાં રાજ્યો અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશો
શ્રેણી:ત્રિપુરા
ઝારખંડ

200px|right
**ઝારખંડ** ભારતના મધ્યપૂર્વ ભાગમાં આવેલ રાજ્ય છે. તેનું પાટનગર રાંચી છે. નવેમ્બર ૧૫, ૨૦૦૦ ના રોજ આ રાજ્ય બિહાર માંથી છુટું પડ્યું હતું. ઝારખંડ તેની ભરપૂર ખનીજ સંપત્તિ માટે જાણીતું છે.

## જિલ્લાઓ 
ઝારખંડ રાજ્યમાં કુલ ૨૨ જિલ્લાઓ આવેલા છે.

* કોડરમા જિલ્લો
* ગઢવા જિલ્લો
* ગિરીડીહ જિલ્લો
* ગુમલા જિલ્લો
* ચતરા જિલ્લો
* જામતાડા જિલ્લો
* દુમકા જિલ્લો
* દેવધર જિલ્લો
* ગોડ્ડા જિલ્લો
* ધનબાદ જિલ્લો
* પલામૂ જિલ્લો
* પશ્ચિમી સિંહભૂમ જિલ્લો
* પૂર્વીય સિંહભૂમ જિલ્લો
* બોકારો જિલ્લો
* પાકુડ જિલ્લો
* રાંચી જિલ્લો
* લાતેહાર જિલ્લો
* લોહરદગ્ગા જિલ્લો
* સરાઇકેલા ખરસાવાં જિલ્લો
* સાહિબગંજ જિલ્લો
* સિમડેગા જિલ્લો
* હજારીબાગ જિલ્લો

શ્રેણી:ભારતનાં રાજ્યો અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશો
મણિપુર

**મણિપુર** (মনিপুর) ભારતના પૂર્વ ભાગમાં આવેલા *સાત ભગિની રાજ્યો* પૈકીનું એક રાજ્ય છે. તેનું પાટનગર ઇમ્ફાલ શહેરમાં આવેલું છે. ત્યાંની મુખ્ય ભાષા મણિપુરી છે. મણિપુર એ રાજકીય રીતે સંવેદનશીલ પ્રદેશ છે અને તેમાં પ્રવેશ કરવા માટે સરકાર પાસેથી ખાસ મંજુરી લેવી પડે છે.

## મણિપુર રાજ્યના જિલ્લાઓ 
મણિપુર રાજ્યમાં કુલ ૧૬ જિલ્લાઓ આવેલા છે.

## સંદર્ભ 
શ્રેણી:ભારતનાં રાજ્યો અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશો
મિઝોરમ

200px|right
**મિઝોરમ** ભારત દેશના પૂર્વ ભાગમાં આવેલ સાત ભગીની રાજ્યો પૈકીનું એક રાજ્ય છે. આ રાજ્યનું વહીવટી પાટનગર ઐઝવાલ નગર ખાતે આવેલું છે. ત્યાંની મુખ્ય ભાષાઓ મિઝો અને અંગ્રેજી છે. મિઝોરમ રાજ્યમાં સાક્ષરતાનું પ્રમાણ ૮૯% જેટલું છે, જે ભારતમાં દ્વિતિય સ્થાને આવે છે.

## ઇતિહાસ 
ફેબ્રુઆરી, ૧૯૮૭ના સમયમાં આ ક્ષેત્ર ભારત દેશનું ૨૩મું રાજ્ય બન્યું. ૧૯૭૨ના વર્ષમાં કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશ બનવા પહેલાં સુધી આ ક્ષેત્ર આસામ રાજ્યનો એક જિલ્લો હતું. ૧૮૯૧ના વર્ષમાં બ્રિટિશ અધિકારમાં ગયા બાદ કેટલાંક વર્ષો સુધી ઉત્તર લુશાઈ પર્વતીય ક્ષેત્ર આસામમાં તથા અડધો દક્ષિણી ભાગ બંગાળને આધીન રહ્યું. ૧૮૯૮માં આ બંન્ને ભાગોને સામેલ કરી એક જિલ્લો બનાવવામાં આવ્યો જેનું નામ *લુશાઈ હિલ્સ જિલ્લો* રાખવામાં આવ્યું તથા તેને આસામના મુખ્ય આયુક્તના પ્રશાસન હેઠળ મુકવામાં આવ્યું. ૧૯૭૨માં પૂર્વોત્તર ક્ષેત્ર પુનર્ગઠન અધિનિયમ લાગૂ પડવાને કારણે મિઝોરમ કેંદ્રશાસિત પ્રદેશ બની ગયું. ભારત સરકાર અને મિઝો નેશનલ ફ્રંટ વચ્ચે ઈ.સ. ૧૯૮૬માં થયેલા ઐતિહાસિક સમાધાનના ફળ સ્વરૂપે ૨૦ ફેબ્રુઆરી, ૧૯૮૭ના દિવસે મિઝોરમને પૂર્ણ રાજ્ય તરીકેનો દરજ્જો આપવામાં આવ્યો.

## ભૂગોળ 
મિઝોરમ ચારે બાજુ જમીનથી ઘેરાયેલું રાજ્ય છે, જેનો દક્ષિણ ભાગ ૭૨૨ કિમીની આંતર રાષ્ટ્રીય સરહદ મ્યાનમાર અને બાંગ્લાદેશ સાથે છે, જ્યારે ઉત્તરી સરહદ મણિપુર, આસામ અને ત્રિપુરાને સ્પર્શે છે. મિઝોરમ ભારતનું પાંચમું સૌથી નાનું રાજ્ય છે અને ૨૧,૦૮૭ ચો. કિમી.નો વિસ્તાર ધરાવે છે. મિઝોરમ 21°56'N to 24°31'N, અને 92°16'E to 93°26'E અક્ષાંસ-રેખાંશ વચ્ચે આવેલું છે. રાજ્યની મધ્યમાંથી કર્કવૃત્ત પસાર થાય છે. ઉત્તર-દક્ષિણ વચ્ચે મહત્તમ અંતર ૨૮૫ કિમી અને પૂર્વ-પશ્ચિમ વચ્ચેનું મહત્તમ અંતર ૧૧૫ કિમી છે.

## જિલ્લાઓ 
મિઝોરમ રાજ્યમાં કુલ ૮ જિલ્લાઓ આવેલા છે: 

* ઐઝવાલ જિલ્લો
* કોલાસિબ જિલ્લો
* ચમ્ફાઇ જિલ્લો
* મમિત જિલ્લો
* લુન્ગલેઇ જિલ્લો
* લોન્ગતલાઇ જિલ્લો
* સઇહા જિલ્લો
* સેરછિપ જિલ્લો

## સંદર્ભ 
શ્રેણી:ભારતનાં રાજ્યો અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશો
નાગાલેંડ

**નાગાલેંડ** ભારતના પૂર્વ ભાગમાં આવેલ *સાત ભગિની રાજ્યો*માંનું એક રાજ્ય છે. તેનું પાટનગર કોહિમા શહેર છે. આ રાજ્યનું સૌથી મોટું શહેર દીમાપુર છે. ત્યાંની મુખ્ય ભાષાઓ નાગામીઝ ભાષા તેમજ અંગ્રેજી ભાષા છે. આ રાજ્યની વિધાનસભામાં ૬૦ બેઠકો છે.

## નાગાલેંડ રાજ્યના જિલ્લાઓ 
right|300x300px

નાગાલેંડ રાજ્યમાં કુલ ૧૧ જિલ્લાઓ છે.

* કૈફાઇર જિલ્લો
* કોહિમા જિલ્લો
* જુન્હેમોટો જિલ્લો
* દીમાપૂર જિલ્લો
* ટ્વેનસાંગ જિલ્લો
* પેરેન જિલ્લો
* ફેક જિલ્લો
* મોકોક્ચુન્ગ જિલ્લો
* મોન જિલ્લો
* લોન્ગલેન્ગ જિલ્લો
* વોખા જિલ્લો

## સંસ્કૃતિ 

ચિત્ર:Ao tribesman at his village for festival celebration Nagaland India.jpg|પરંપરાગત યુદ્ધ ગણવેશમાં નાગાલેંડનો યુવક
ચિત્ર:Naga female by retlaw snellac.jpg|નાગાલેંડ રાજ્યની યુવતિ
ચિત્ર:A headhunter in longwa village, nagaland.jpg|લોંગવા ગામ, નાગાલેન્ડનો એક આદિવાસી

## સંદર્ભ 
શ્રેણી:ભારતનાં રાજ્યો અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશો
આંધ્ર પ્રદેશ

200px|thumb|right|આંધ્રપ્રદેશ (સિમાંધ્ર)નો નકશો. (દ્વિભાજન પછીનો)
**આંધ્ર પ્રદેશ** (તેલુગુ: ఆంధ్ర ప్రదేశ్) ભારતની દક્ષિણ-પૂર્વ માં આવેલ રાજ્ય છે. આંધ્ર પ્રદેશની સીમાએ તેલંગાણા, ઓરિસ્સા, તમિલનાડુ અને કર્ણાટક આવેલા છે. તે ભારત મા ક્ષેત્રફળ ની રીતે ચોથો અને વસતીની રીતે પાંચમો ક્રમાંક ધરાવે છે. અમરાવતી એ રાજ્યનું પાટનગર છે, જ્યારે સૌથી મોટું શહેર વિશાખાપટનમ છે. આંધ્ર પ્રદેશનો વિસ્તાર કૃષ્ણા અને ગોદાવરી નદીઓથી ફળદ્રુપ છે. આ રાજ્ય ૯૭૨ કિમી (૬૦૪ માઇલ) લાંબો દરિયાકિનારો ધરાવે છે, જે બધા રાજ્યો માં બીજો ક્રમાંક ધરાવે છે. રાજ્યનું ક્ષેત્રફળ ૧,૬૦,૨૦૦ ચો.કિ.મી. છે.

## આંધ્રપ્રદેશનું દ્વિભાજન
સીમાંધ્ર શબ્દ આંધ્રપ્રદેશમાં રાયલસીમા અને તટવર્તી આંધ્રના સંયુક્ત વિસ્તારની ઓળખ માટે વપરાય છે. આંધ્રપ્રદેશ રાજ્યની દ્વિભાજન પ્રક્રિયા દરમિયાન, આ શબ્દ શેષ આંધ્રપ્રદેશ (તેલંગાણાના જિલ્લાઓ સિવાયના) માટે વપરાતો હતો. 

ફેબ્રુઆરી ૨૦૧૪માં, ઉત્તર-પશ્ચિમ આંધ્રપ્રદેશના દસ જિલ્લાઓને ભેળવી અને તેલંગાણા રાજ્યની રચના માટે, આંધ્રપ્રદેશ પુનઃરચના કાનૂન, ૨૦૧૪ (Andhra Pradesh Reorganisation Act, 2014) નામે કાયદો ભારતીય સંસદમાં પસાર કરવામાં આવ્યો હતો. દસ વર્ષ માટે બંન્ને રાજ્યની સહિયારી રાજધાની તરીકે હૈદરાબાદને રાખવામાં આવ્યું છે. નવું રાજ્ય તેલંગાણા ૨ જૂન ૨૦૧૪ના રોજ, ભારતના રાષ્ટ્રપતિની મંજૂરી પછી અસ્તિત્વમાં આવ્યું. બંધારણમાં ફેરફાર કરવાથી બચવા માટે, બેઉ રાજ્યોના નામ "તેલંગાણા" અને "આંધ્રપ્રદેશ" રાખવામાં આવ્યા.

## આંધ્ર પ્રદેશ રાજ્યના જિલ્લાઓ 
આંધ્ર પ્રદેશ રાજ્યમાં કુલ ૨૩ જિલ્લાઓ આવેલા હતા, ૨ જૂન ૨૦૧૪ના રોજ બે રાજ્ય, આંધ્રપ્રદેશ (સિમાંધ્ર) અને તેલંગાણામાં વિભાજન પછી આંધ્રપ્રદેશમાં નીચેના ૧૩ જિલ્લાઓ આવેલા છે. 
* અનંતપુર જિલ્લો
* ચિત્તૂર જિલ્લો
* પૂર્વ ગોદાવરી જિલ્લો
* ગુન્ટૂર જિલ્લો
* કડપ્પા જિલ્લો
* કૃષ્ણા જિલ્લો
* કુર્નૂલ જિલ્લો
* નેલ્લોર જિલ્લો
* પ્રકાસમ જિલ્લો
* શ્રીકાકુલમ જિલ્લો
* વિશાખાપટનમ જિલ્લો
* વિજયનગર જિલ્લો
* પશ્ચિમ ગોદાવરી જિલ્લો

જ્યારે નીચેના ૧૦ જિલ્લાઓ તેલંગાણા રાજ્યમાં આવેલા છે.
* અદિલાબાદ જિલ્લો
* કરીમનગર જિલ્લો
* ખમ્મમ જિલ્લો 
* મહેબૂબનગર જિલ્લો
* મેદક જિલ્લો
* નાલગોંડા જિલ્લો
* નિઝામાબાદ જિલ્લો
* વારંગલ જિલ્લો
* રંગારેડ્ડી જિલ્લો
* હૈદરાબાદ જિલ્લો

## બાહ્ય કડીઓ 
* 
* આંધ્ર પ્રદેશ સરકારનું અધિકૃત વેબસાઇટ 
* આંધ્ર પ્રદેશ સરકાર: પર્યટન વિભાગની વેબસાઇટ 

## સંદર્ભો
શ્રેણી:ભારતનાં રાજ્યો અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશો
શ્રેણી:આંધ્ર પ્રદેશ
શ્રેણી:દક્ષિણ ભારત
હરિયાણા

**હરિયાણા** ઉત્તર ભારતમાં આવેલું એક રાજ્ય છે. તેનું પાટનગર ચંડીગઢ છે જે હરિયાણા રાજ્યની સીમાની બહાર આવેલું છે, તેમ જ પંજાબ રાજ્યનું પાટનગર પણ છે.

મહાભારતમાં જેનો ઉલ્લેખ છે તે કુરુક્ષેત્ર હરિયાણામાં આવેલું છે.

## હરિયાણા રાજ્યના જિલ્લાઓ 
### અંબાલા વિભાગ 
* અંબાલા જિલ્લો
* કૈથલ જિલ્લો
* કુરુક્ષેત્ર જિલ્લો
* પંચકુલા જિલ્લો
* યમુનાનગર જિલ્લો

### ગુsગાંવ વિભાગ 
* ફરીદાબાદ જિલ્લો
* ગુરગાંવ જિલ્લો
* મહેન્દ્રગઢ જિલ્લો
* મેવાત જિલ્લો
* રેવારી જિલ્લો
* પલવલ જિલ્લો

### હિસાર વિભાગ 
* ભિવાની જિલ્લો
* ફતેહાબાદ જિલ્લો
* હિસાર જિલ્લો
* જિન્દ જિલ્લો
* સિરસા જિલ્લો

### રોહતક વિભાગ 
* ઝાજ્જર જિલ્લો
* કરનાલ જિલ્લો
* પાનીપત જિલ્લો
* રોહતક જિલ્લો
* સોનીપત જિલ્લો

## સંદર્ભ 
શ્રેણી:ભારતનાં રાજ્યો અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશો
પંજાબ, ભારત

alt=|right|228x228px

**પંજાબ** (પંજાબી: ਪੰਜਾਬ) ભારત દેશના ઉત્તર ભાગમાં આવેલું એક રાજ્ય છે. તેનું પાટનગર ચંડીગઢ છે, જે પંજાબ રાજ્યની સીમાની બહાર આવેલું છે. પંજાબ રાજ્ય એ એક મોટા પંજાબ પ્રદેશનો એક ભાગ છે. આ રાજ્ય અને પાકિસ્તાનનું પંજાબ રાજ્ય ભેગા થઇને પંજાબ પ્રદેશ બને છે. "પંજાબ" શબ્દ બે ફારસી શબ્દો "પંજ" (પાંચ) અને "આબ" (પાણી) ભેગા થઇને બન્યા છે, જે આ પ્રદેશમાંથી વહેતી પાંચ નદીઓનું સુચન કરે છે. આ પાંચ નદીઓના કારણે પૂરતું પાણી મળવાને કારણે પંજાબ રાજ્ય ખેતીની બાબતમાં દેશભરમાં અવ્વલ નંબરે રહે છે. અહીં ઘઉં, શેરડી તેમ જ સરસવ મુખ્ય ખેત ઉત્પાદનો છે. આ ઉપરાંત આધુનિક ખેતીનાં ઉપકરણો વાપરવામાં તેમ જ આધુનિક ખેત-પદ્ધતિને અપનાવવામાં પણ પંજાબ દેશભરમાં મોખરાનું સ્થાન ધરાવે છે. આ રાજ્યની વહીવટી મુખ્ય ભાષા પંજાબી છે.

## પંજાબ રાજ્યના જિલ્લાઓ 
right|400x400px
પંજાબ રાજ્યમાં ૨૨ જિલ્લાઓ આવેલા છે. આ જિલ્લાઓ નીચે મુજબ છે. 

* અમૃતસર જિલ્લો
* કપૂરથલા જિલ્લો
* ગુરદાસપુર જિલ્લો 
* જલંધર જિલ્લો 
* તરન તારન સાહિબ જિલ્લો
* નવા શહર જિલ્લો 
* પટિયાલા જિલ્લો
* પઠાણકોટ જિલ્લો
* ફતેહગઢ સાહિબ જિલ્લો 
* ફરીદકોટ જિલ્લો
* ફિરોઝપુર જિલ્લો 
* બરનાલા જિલ્લો
* ભટિન્ડા જિલ્લો 
* માનસા જિલ્લો 
* મોગા જિલ્લો
* મોહાલી જિલ્લો
* મુક્તસર જિલ્લો
* રુપનગર જિલ્લો
* લુધિયાણા જિલ્લો
* સંગરુર જિલ્લો
* હોશિયારપુર જિલ્લો

## બાહ્ય કડીઓ 
* પંજાબ રાજ્ય વિશે સામાન્ય જાણકારી 
* પંજાબ રાજ્ય સરકારનું અધિકૃત વેબસાઇટ 
* પંજાબનો ઇતિહાસ 
* પંજાબ: ચિત્રદર્શન 
* 

શ્રેણી:ભારતનાં રાજ્યો અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશો
અંદામાન અને નિકોબાર દ્વીપસમૂહ

**આંદામાન અને નિકોબાર દ્વિપસમૂહ** ભારતનો કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશ છે. આ દ્વિપસમૂહ બંગાળની ખાડીની દક્ષિણે હિંદ મહાસાગરમાં આવેલો છે. તેનું પાટનગર પોર્ટ બ્લૅર છે.

ઈ.સ. ૨૦૦૧માં આંદામાનની વસ્તી ૩૧૪,૦૮૪ હતી. ભારત દેશનો સૌથી દક્ષિણે આવેલું સ્થળ ઇન્દિરા પોઇન્ટ આ દ્વિપસમૂહમાં આવેલું છે.

આંદામાન અને નિકોબાર લગભગ ૫૭૬ નાના મોટા દ્વીપોના સમૂહનો બનેલો છે. આમાંના ૨૬ ટાપુ પર માનવ વસવાટ છે. હુગલી નદીના મુખથી ૯૫૦ કિ.મી.ના અંતરે આ દ્વીપસમૂહ આવેલા છે. મ્યાનમારના કેપ નેગ્રેસથી ૧૯૩ કિ.મી. દૂર છે. આંદામાનથી સૌથી નજીકનું મુખ્ય ભૂમિ (મેઇન લેન્ડ)નું સ્થળ કેપ નેગ્રેસ છે. સુમાત્રાથી ૫૪૭ કિ.મી. દૂર છે. ટાપુઓની હારમાળાની લંબાઇ ૩૫૨ કિ.મી. છે અને મહત્તમ પહોળાઈ ૫૧ કિ.મી. છે. આંદામાનની કુલ જમીનનું ક્ષેત્રફળ ૬૪૦૮ ચોરસ કિ.મી. છે.

## ઇતિહાસ
**પ્રથમ રહેવાસીઓ**

લગભગ ૨૨૦૦ વર્ષ પહેલાંના પુરાતાત્વિક પુરાવાઓ મળે છે અને આનુવંશિક અભ્યાસ તેમજ સાંસ્કૃતિક અભ્યાસ સૂચવે છે કે,  સ્વદેશી અંદામાની લોકો અન્ય વસ્તીમાંથી મધ્ય પેલેલિથિક દરમિયાન અલગ થઈ ગયા હોય શકે છે કે જે ૩૦૦૦૦ વર્ષો પૂર્વે સમાપ્ત થઈ હતી. તે સમયથી અંદામાની લોકો ભાષાકીય, સાંસ્કૃતિક તેમજ  પ્રાદેશિક જૂથોમાં વિવિધતા ધરાવે છે.

નિકોબાર દ્વીપસમૂહ વિભિન્ન લોકોની આબાદી દ્વારા ભરાયેલ જોવા મળે છે. 

### ચોલ સામ્રાજ્ય
રાજેન્દ્ર ચોલ (સમયગાળો: ઇ.સ. ૧૦૧૪-૧૦૪૨) એ શ્રીવિજય સામ્રાજ્ય ઇન્ડોનેશિયા સામે યુદ્ધ અભિયાન માટે સૌ પ્રથમ આંદામાન નિકોબાર દ્વીપસમૂહનો નૌસેનિક રણનીતિક તરીકે ઉપયોગ કર્યો હતો. ચોલ શાસકો આ દ્વીપને નકવવરમના નામથી સંબોધન કરતા હતા કે જેની માહિતી ૧૦૫૦ના તંજાવુરના શિલાલેખમાંથી મળે છે. યુરોપિયન યાત્રી માર્કોપોલો (૧૨-૧૩મી સદી)એ પણ આ દ્વીપસમૂહને 'નેકુંવરન' તરીકે સંદર્ભ કર્યો છે. હાલનું આધુનિક નામ નિકોબાર એ મૂળ તમિલ નામ 'નાકવારામ'નું  બ્રિટિશ કાળ દરમિયાન અપભ્રંશ બની નિકોબાર પડ્યું છે.

## ભૂગોળ
આ દ્વીપ સમૂહ માં કુલ ૫૭૨ ટાપુઓ આવેલા છે. આ ટાપુઓ બે ભાગ માં વહેંચાયેલ છે : 
* અંદામાન ટાપુઓ
* નિકોબાર ટાપુઓ

## જિલ્લાઓ
# ઉત્તર અને મધ્ય અંદમાન
# દક્ષિણ અંદામાન
# નિકોબાર

## આ પણ જુઓ 
* નિકોબાર ટાપુઓ
* અંદામાન અને નિકોબાર કમાન્ડ

## સંદર્ભ 
## બાહ્ય કડીઓ 
* આંદામાન અધિકૃત વેબસાઇટ
* 
* આંદામાન નિકોબાર પ્રવાસ વર્ણન
*

શ્રેણી:ભારતનાં રાજ્યો અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશો
ચંડીગઢ

200px|right|ભારતના નકશામાં ચંડીગઢ
[300px|thumb|right|ચંડીગઢ ખાતે આવેલો [રોક ગાર્ડન]]
**ચંડીગઢ** (હિંદી: चंडीगढ़, પંજાબી: ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ) ભારત દેશનો કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશ છે. ચંડીગઢ પંજાબ અને હરિયાણા એમ બે રાજ્યોની રાજધાની છે. પણ તે પોતે આ બે માંથી એક પણ રાજ્યનો ભાગ નથી, તેનું સંચાલન કેન્દ્ર સરકાર દ્વારા થાય છે.

## આ પણ જુઓ 
* રોક ગાર્ડન
* ખૂલ્લો હાથ સ્મારક

શ્રેણી:ભારતનાં રાજ્યો અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશો
શ્રેણી:કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશો
શ્રેણી:પંજાબ
શ્રેણી:હરિયાણા
દમણ અને દીવ

**દમણ અને દીવ** () ભારતનો ભૂતપૂર્વ કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશ હતો.  વિસ્તાર સાથે તે ભારતની મુખ્યભૂમિ પરનો સૌથી નાનો કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશ હતો. આ વિસ્તારમાં દમણ જિલ્લા અને દીવ જિલ્લાનો સમાવેશ થતો હતો, જે ભૌગોલિક રીતે ખંભાતના અખાતથી જુદા પડતા હતા.

## ઇતિહાસ 
આશરે ૪૫૦ વર્ષ પહેલાં ગોઆ, દીવ અને દમણમાં પોર્ટુગલોએ શાસન સ્થાપ્યું હતું. આ સ્થળો દરિયાકિનારે આવેલાં હોવાથી ભૌગોલિક પરિસ્થિતિ અહીંથી યુરોપ સાથે વેપાર-વાણિજ્ય માટે સાનુકૂળ હોવાથી તેઓએ અહીં વસવાટ કર્યો હતો. ભારતને આઝાદી મળી, ત્યારે અને ત્યારબાદ પણ આ પ્રદેશો પર પોર્ટુગીઝો શાસન કરતા હતા. ડિસેમ્બર ૧૯, ૧૯૬૧ના દિવસે ભારત સરકાર દ્વારા લશ્કરી કાર્યવાહી કરી આ પ્રદેશો આઝાદ કરવામાં આવ્યા હતા.

૨૦૧૯માં દમણ અને દીવને તેની નજીક આવેલા દાદરા અને નગર હવેલી કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશમાં ભેળવી દેવાનો ખરડો પસાર થયો હતો, જે ૨૬ જાન્યુઆરી ૨૦૨૦થી અમલમાં મૂકાયો હતો.

## જિલ્લાઓ 
* દમણ જિલ્લો
* દીવ જિલ્લો

## સંદર્ભ 
## બાહ્ય કડીઓ 
* દમણ વહીવટી કચેરીનું અધિકૃત વેબસાઇટ
* દમણ ઓનલાઇન ડોટકોમ 
* દમણ અને દીવ પ્રવાસન વિભાગની વેબસાઇટ 
* દમણ અને દીવ વિકિટ્રાવેલ પર
* કમિશનર, ભાષા આધારીત લઘુમતીઓ; ૪૨મો અહેવાલ; જુલાઇ ૨૦૦૩થી જૂન ૨૦૦૪ 

શ્રેણી:દાદરા અને નગર હવેલી અને દમણ અને દીવ
દાદરા અને નગરહવેલી

**દાદરા અને નગરહવેલી** એ ભારત દેશનો ભૂતપૂર્વ કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશ હતો, જે હવે કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશ દાદરા અને નગર હવેલી અને દમણ અને દીવમાં સમાવેશ થયો છે. તે ગુજરાત રાજ્યના દક્ષિણ ભાગમાં આવેલો છે. તેનું પાટનગર સેલવાસમાં આવેલું હતું. નગરહવેલી ગુજરાત અને મહારાષ્ટ્રની વચ્ચે દરિયા કિનારે આવેલું છે, જ્યારે દાદરા થોડાક અંતરે ઉત્તરમાં ગુજરાતમાં આવેલું છે.

અહીંની મુખ્ય વસ્તી ધોડીયા અને કૂકણા લોકોની છે.

## ઇતિહાસ 
૧૯૪૭માં ભારતની આઝાદી પછી દાદરા અને નગર હવેલીના નાગરિકો, યુનાઇટેડ ફ્રંટ ઓફ ગોઅન્સ ‍(UFG), ધ નેશનલ મુવમેન્ટ લિબરેશન ઓર્ગેનાઇઝેશન (NMLO), અને આઝાદ ગોમંતક દળે દાદરા અને નગર હવેલીનો કબ્જો પોર્ટુગીઝો પાસેથી ૧૯૫૪માં લઇ લીધો હતો. 

૩૧ ડિસેમ્બર ૧૯૭૪ના રોજ ભારત અને પોર્ટુગલ વચ્ચેની સંધિ વડે ગોઆ, દમણ, દીવ, દાદરા અને નગર હવેલી ભારતના ભાગ તરીકે અધિકૃત રીતે સ્વીકારાયા હતા.

ડિસેમ્બર ૨૦૧૯માં ભારતની સંસદમાં દાદરા અને નગર હવેલીને દમણ અને દીવ સાથે જોડીને ૨૬ જાન્યુઆરી ૨૦૨૦થી એક જ કેન્દ્ર શાસિત પ્રદેશ બનાવવા માટેનો ઠરાવ પસાર કર્યો હતો. દાદરા અને નગર હવેલી હવે કેન્દ્ર શાસિત પ્રદેશના ત્રણમાંનો એક જિલ્લો છે.

## જોવાલાયક સ્થળો 
આ પ્રદેશમાં ખાનવેલ જોવાલાયક રમણીય સ્થળ આવેલું છે. ખાનવેલ દાદરા અને નગરહવેલીના પાટનગર સેલવાસથી દક્ષિણ દિશા તરફ આવેલ છે. સેલવાસથી ખાનવેલ તરફ જતા દમણગંગા નદી આવે છે જેની ઉપર મધુબન ડેમ બનાવવામાં આવ્યો છે. દાદરામાં વનગંગા બાગ પણ જોવાલાયક સ્થળ છે.

## આ પણ જુઓ 
* દાદરા અને નગરહવેલી જિલ્લો

## સંદર્ભ 
શ્રેણી:દાદરા અને નગર હવેલી અને દમણ અને દીવ
પુડુચેરી

**પુડુચેરી** એ ભારત નો કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશ છે. તેનું પાટનગર પુડુચેરી (શહેર) છે. પુડુચેરી ફ્રેન્ચ શાસન હેઠળ હતું. આજે પણ ત્યાં ફ્રેન્ચ સંસ્કૃતિનો વારસો જોવા મળે છે.

## સંદર્ભ 
## બાહ્ય કડીઓ
* પૉંડિચરી કેન્દ્રશાસીત પ્રદેશની અધિકૃત સરકારી વેબસાઇટ
* Treaty establishing De Jure Cession of French Establishments in India
* પ્રવાસન વિભાગની અધિકૃત વેબસાઇટ 
* પોંડીટુરિઝમની પ્રવાસન વેબસાઇટ 
* પોંડિચેરીની આજુ-બાજુના ઉત્સવો અને તહેવારોની વિગત 

શ્રેણી:કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશો
શ્રેણી:ભારતનાં રાજ્યો અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશો
શ્રેણી:પૉંડિચરી
મહેસાણા જિલ્લો

**મહેસાણા જિલ્લો** ગુજરાતનાં ઇશાન ખૂણે આવેલો છે. જિલ્લાનું વહિવટી વડું મથક મહેસાણા શહેર છે.

## ઇતિહાસ 
ચાવડા વંશના મેહસાજી ચાવડાએ મહેસાણાની સ્થાપના કરી હતી. તેમણે શહેરના તોરણનું બાંધકામ કર્યું હતું અને તોરણ માતાનું મંદિર વિક્રમ સંવત ૧૪૧૪ ભાદરવા સુદ દસમ (ઇ.સ. ૧૩૫૮) ના રોજ બંધાવ્યું હતું. તેનો ઉલ્લેખ ઇ.સ. ૧૯૩૨ની જયસિંહ બ્રહ્મભટ્ટની કવિતામાં મળે છે.

ગાયકવાડે બરોડા જીતી લીધું અને બરોડા સ્ટેટની સ્થાપના કરી. ઉત્તર ગુજરાતમાં તેમણે તેમનું શાસન વિસ્તૃત કર્યું અને પાટણને મુખ્ય મથક બનાવ્યું, ત્યારબાદ મુખ્ય મથક કડી અને પછી ૧૯૦૨માં મહેસાણા ખાતે ખસેડવામાં આવ્યું. બરોડા રાજ્યનો ઉત્તર વિભાગ ૮ મહાલોમાં વિભાજીત હતો. ગાયકવાડ રાજ્યે મહેસાણા સાથે વડોદરાને જોડતી રેલ્વે લાઇનની ૨૧ માર્ચ ૧૮૮૭માં શરૂ કરી હતી. સયાજીરાવ ગાયકવાડ ત્રીજાએ *રાજમહલ* તરીકે ઓળખાતો મહેલ વિક્રમ સંવત ૧૯૫૬માં તેમના પુત્ર ફતેહસિંહરાવ માટે બંધાવ્યો હતો, જે હવે ડિસ્ટ્રીક કોર્ટ તરીકે વપરાય છે.

## ભૂગોળ 
મહેસાણા જિલ્લાની સરહદે ઉત્તર દિશામાં બનાસકાંઠા જિલ્લો, પશ્ચિમ દિશામાં પાટણ જિલ્લો તથા સુરેન્દ્રનગર જિલ્લો, દક્ષિણ દિશામાં ગાંધીનગર જિલ્લો તથા અમદાવાદ જિલ્લો તેમ જ પૂર્વ દિશામાં સાબરકાંઠા જિલ્લો આવેલા છે. જિલ્લાનું ક્ષેત્રફળ ૪,૩૩૮ ચોરસ કિ.મી. છે.

### હવામાન 
મહેસાણા જિલ્લાની નજીકથી કર્કવૃત ૫સા૨ થતુ હોવાથી આ જિલ્લાની આબોહવા વિષમ પ્રકા૨ની જોવા મળે છે. ઉનાળામાં સખત ગ૨મી અને શિયાળામાં સખત ઠંડી ૫ડે છે. જિલ્લામાં વ૨સાદનું પ્રમાણ સરેરાશ ૮૦૦ થી ૧૨૦૦ મી.મી. જોવા મળે છે. જિલ્લામાં ગાઢ અને ગીચ જંગલો તેમજ ઉંચા ડુંગરો ન હોવાથી આ વિસ્તા૨ સૂકી અને અર્ધ સૂકી આબોહવા અનુભવે છે. ઘણી વખત આ જિલ્લો ઉષ્ણ કટીબંધિય ચક્રવાતનો ૫ણ ભોગ બને છે. દૈનિક તા૫માનનો ગાળો વધુ ૨હેવાને કા૨ણે પ્રજાની કાર્યક્ષમતા ૫૨ તેની અસ૨ જોવા મળે છે.

મહેસાણા જિલ્લામાં વ૨સાદનું પ્રમાણ સામાન્ય રીતે આશરે ૮૦૦ થી ૧૨૦૦ મી.મી. જેટલુ છે. કચ્છના ૨ણની અસ૨ તેમજ જંગલો અને ઉંચા ડુંગરોનું પ્રમાણ નહિવત હોવાથી મહેસાણા જિલ્લો અનાવૃષ્ટિનો સામનો કરે છે. મોસમી આબોહવા અનુભવતો આ જિલ્લો ઘણી વખત ચક્રવાતનો ભોગ ૫ણ બને છે. વ૨સાદની અનિશ્વિતતા તેમજ સિંચાઈની મર્યાદિત સગવડ હોવાને કા૨ણે લોકો ભુગર્ભ જળનો વધુ ઉ૫યોગ કરે છે.

## વસ્તી 
આ જિલ્લામાં ૬૦૬થી વધારે ગામો છે. ૨૦૧૧ની વસ્તી ગણતરી પ્રમાણે જિલ્લાની વસ્તી ૨૦,૨૭,૭૨૭ હતી જે પૈકીનાં ૨૨.૪૦% લોકો શહેરી વિસ્તારમાં વસવાટ કરે છે.

## રાજકારણ 
મહેસાણામાં એક લોકસભા બેઠકનો સમાવેશ થાય છે.

### વિધાનસભા બેઠકો 
ગુજરાત વિધાનસભાની ૭ (સાત) બેઠકો મહેસાણા જિલ્લામાં આવેલી છે.

|}

## સંદર્ભ 
## બાહ્ય કડીઓ 
* મહેસાણા જિલ્લા સમાહર્તા કાર્યાલયનું અધિકૃત વેબસાઇટ 
* મહેસાણા જિલ્લા પંચાયતની વેબસાઇટ

શ્રેણી:ગુજરાતના જિલ્લાઓ
શ્રેણી:ઉત્તર ગુજરાત
લક્ષદ્વીપ

**લક્ષદ્વીપ** (મલયાલમ: ലക്ഷദ്വീപ്, Mahl: ލަކްޝަދީބު Lakshadīb) દ્વીપસમુહ એ ભારત દેશનો સૌથી નાનો કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશ છે. તેનું પાટનગર કવરત્તી નગરમાં આવેલું છે. લક્ષદ્વીપ ટાપુઓ અરબ સાગરમાં કેરળના દરિયા કિનારાથી ૨૦૦ થી ૩૦૦ કિ.મી. જેટલા અંતરે આવેલા છે. તેમાંથી માત્ર અગિયાર ટાપુઓ પર માનવ વસ્તી છે. ૨૦૦૧માં થયેલી વસ્તી ગણતરી પ્રમાણે લક્ષદ્વીપની વસ્તી ૬૦,૫૯૫ છે. અહીંના બધા ટાપુઓ મળીને કુલ ૩૨ ચોરસ કિલોમીટર (૧૧ ચોરસ માઇલ) જેટલો જમીન વિસ્તાર ધરાવે છે. ભારતને આઝાદી મળી તે પહેલાં આ ક્ષેત્ર બ્રિટિશ શાસનના મલબાર વિભાગના શાસનમાં આવતું હતું. 

## લક્ષદ્વીપના મુખ્ય ટાપુઓ 
thumb|150px|right|લક્ષદ્વીપ ટાપુઓનો નક્શો
* કઠમઠ ટાપુ
* મિનીકોય ટાપુ
* કવરત્તી ટાપુ
* બંગારામ ટાપુ
* કલ્પેની ટાપુ
* અગાતી ટાપુ
* અન્દરોત ટાપુ

અન્દરોત ટાપુ પર પર્યટકો માટે જવાની અનુમતિ મળતી નથી.

## સંદર્ભ 
## બાહ્ય કડીઓ 
* 

શ્રેણી:કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશો
શ્રેણી:ભારતનાં રાજ્યો અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશો