સ્વાઝીલેન્ડ

**સ્વાઝીલેન્ડ** , અધિકૃત રીતે** સ્વાઝીલેન્ડના રાજ્ય**  (*ઉમ્બુસો વેસ્વાતીની* ) અને કેટલીક વખત **ન્ગ્વેને**  અથવા **સ્વાતીની**  તરીકે પણ ઓળખાતો આ દેશ દક્ષિણી આફ્રિકામાં ચોતરફ ભૂમિ સરહદ ધરાવતો દેશ છે, તેની ઉત્તર, દક્ષિણ અને પશ્ચિમ સરહદે દક્ષિણ આફ્રિકા અને પૂર્વે મોઝામ્બિક છે. આ દેશ અને તેના લોકો 19મી સદીના રાજા મ્સ્વાતી II (બીજા)ના નામ પરથી ઓળખાય છે.

સ્વાઝીલેન્ડ એક નાનો દેશ છે, તેનો વિસ્તાર ઉત્તરથી દક્ષિણે 200 કિમી અને પૂર્વથી પશ્ચિમે 130 કિમીથી વધારે નથી. તેનો અડધો પશ્ચિમી છેડો પર્વતીય છે અને પૂર્વ તરફ છતા સપાટ ભૂમિ આવતી જાય છે. મોઝામ્બિક અને દક્ષિણ આફ્રિકા સાથેની પૂર્વ સરહદ લેબોમ્બો પર્વતમાળાથી છવાયેલી છે. પશ્ચિમમાં આબોહવા ગરમ છે પરંતુ નીચાણ વાળા પ્રદેશોમાં ઉનાળામાં 40 ડિગ્રી તાપમાન નોંધાય છે. મોટાભાગે ઉનાળામાં જ વરસાદ પડે છે અને પશ્ચિમમાં સંભવતઃ 2 એમ (m) સુધી પહોંચે છે.

સ્વાઝીલેન્ડ હાલમાં જે વિસ્તાર આવરે છે તે પ્રદેશ સતત પ્રાગૈતિહાસિક સમયથી વસેલો છે. આજે, અહીંની વસ્તીમાં મુખ્યત્વે સ્વાઝી લોકો છે જેમની ભાષા સીસ્વાતી છે, છતા અહીં અંગ્રેજી બીજા ક્રમે બોલાતી ભાષા છે. સ્વાઝી લોકો મૂળ દક્ષિણ બાંન્તુમાંથી આવેલા છે જેમણે 15મી અને 16મી સદીમાં મધ્ય આફ્રિકામાંથી હિજરત કરી હતી. એન્ગ્લો બોઅર (ડચ વંશના દક્ષિણ આફ્રિકન લોકો) યુદ્ધમાં જોવા મળ્યું હતું કે સ્વાઝીલેન્ડ યુનાઈટેડ કિંગડમ ઓફ ગ્રેટ બ્રિટન અને આયર્લેન્ડના સીધા અંકુશ હેઠળ રક્ષિત રાજ્ય હતું. સ્વાઝીલેન્ડને 1968માં સ્વતંત્રતા મળી હતી. સ્વાઝીલેન્ડ આફ્રિકન સંગઠન દક્ષિણ આફ્રિકન વિકાસ સમુદાયમાં સભ્ય છે, અને કોમનવેલ્થ રાષ્ટ્રોમાં પણ છે. આ રાજ્યના વડા રાજા છે, જે વડાપ્રધાનની નિમણૂંક કરે છે ને ચેમ્બર્સ તેમજ સંસદ માટે નાની સંખ્યામાં પ્રતિનિધિઓની પણ નિમણૂંક કરે છે. પ્રતિનિધિઓની બહુમતિ નક્કી કરવા માટે અહીં દર પાંચ વર્ષે ચૂંટણી યોજાય છે. નવું બંધારણ અહીં 2005માં અપનાવવામાં આવ્યું હતું.

સ્વાઝીલેન્ડનું અર્થતંત્ર સેવા ઉદ્યોગ, ઉત્પાદન અને કૃષિપ્રધાન છે. કુલ વસ્તીના લગભગ 75% લોકોની આજીવિકા ખેતી છે અને 60% લોકો રોજના US$1.25ની સમકક્ષ કરતા ઓછી રકમ કમાઈને ગુજરાન ચલાવે છે. સ્વાઝીલેન્ડનો મુખ્ય વ્યાપારિક ભાગીદાર દક્ષિણ આફ્રિકા છે, અને તેનું ચલણ દક્ષિણ આફ્રિકાના રેન્ડ પર નભેલું છે. સ્વાઝીલેન્ડમાં ખૂબ જ મોટાપાયે ફેલાયેલી એચઆઈવી (HIV) મહામારીના કારણે તેની આર્થિક વૃદ્ધિ અને સામાજિક એકીકરણ પર ખૂબ જ વધારે જોખમ છે, વધુમાં કહીએ તો સંયુક્ત રાષ્ટ્ર વિકાસ કાર્યક્રમે ટાંક્યું હતું કે જો આ સ્થિતિ અવિરતપણે ચાલુ જ રહેશે તો “લાંબા ગાળે સ્વાઝીલેન્ડ એક રાષ્ટ્ર તરીકે ગંભીરપણે જોખમમાં મુકાઈ જશે.” દેશમાં ચેપ ફેલાવાનો દર અભૂતપૂર્વ છે અને વિશ્વમાં પુખ્તવયનાઓમાં સૌથી વધારે 26.1% તેમજ તેમના પુખ્તવયનાઓમાં 20માં વર્ષે પહોંચે ત્યાં સુધીમાં 50%થી વધારે લોકોને ચેપ લાગે છે.

દેશે પોતાનું નામ રાજા મ્સ્વાતી (I) પહેલાના નામ પરથી અપનાવ્યું હતું. જોકે ન્ગ્વેને સ્વાઝીલેન્ડ માટે વૈકલ્પિક નામ છે અને દ્લામીની શાહી પરિવારની અટક છે, જ્યારે ન્કોસી નામનો અર્થ રાજા થાય છે.

સ્વાઝીલેન્ડ દેશની સ્વાયત્તતા દક્ષિણી આફ્રિકાના બ્રિટિશ કાયદા દ્વારા 19મી અને 20મી સદીમાં નક્કી કરવામાં આવી હતી. 1881માં બ્રિટિશ સરકારે સ્વાઝી સ્વતંત્રતાને સ્વીકૃતિ આપતી સર્વસંમતિ પર હસ્તાક્ષર કર્યા હતા. જોકે, વિવાદાસ્પદ જમીન અને ખાણોના હકોની છૂટછાટો 1890ના ફોરેન જ્યુરિડિક્શન એક્ટ (વિદેશ ન્યાયપાલિકા ધારો)ની સત્તા હેઠળ નક્કી કરવામાં આવ્યા હતા જેની શરતો અનુસાર સ્વાઝીલેન્ડનું વહીવટીતંત્ર પણ તત્કાલિન દક્ષિણ આફ્રિકન ગણરાજ્ય (ટ્રાન્સવાલ) હેઠળ મુકવામાં આવ્યું હતું.

બીજા બોઅર (ડચ વંશના દક્ષિણ આફ્રિકન લોકો) યુદ્ધ (1899-1902)માં સ્વાઝીલેન્ડ પરોક્ષ રીતે સંડોવાયેલું હતું. સંઘર્ષની શરૂઆતમાં જાણવા મળ્યું કે તેનો વહીવટ બ્રેમેર્સડોર્પ ખાતે ઉભા કરાયેલા વસાહતી મુખ્યાલયોની મદદથી દક્ષિણ આફ્રિકન ગણરાજ્ય દ્વારા કરાતો હતો. સપ્ટેમ્બર 1899માં, યુદ્ધના ભણકારા વચ્ચે, વસાહતોમાં રહેનારાઓએ આ વિસ્તાર ખાલી કરવાની શરૂઆત કરી દીધી હતી. સ્વાઝીલેન્ડના ન્ગ્વેને વી (ભુનુ)ને જાણ કરવામાં આવી કે શ્વેત લોકોની ગેરહાજરીમાં આ વિસ્તાર તેમની સંભાળ હેઠળ રહેશે. સ્વાઝીલેન્ડ પોલીસ સર્જીઅન્ટ (સૈન્યમાં એક હોદ્દો) ઓપ્પેરમેનના આદેશ હેઠળ અહીં બાકી રહેલા પરદેશીઓને રાઈફલ અને દારુગોળો આપી રહી હતી ત્યારે તેમણે યુદ્ધનો અભ્યાસ શરૂ કરી દીધો હતો. 4 ઓક્ટોબર 1899ના રોજ, વિશેષ કમિશનર (આયુક્ત) ક્રોઘે સક્રિય સેવાઓમાં લાયક હોય તેવા પરદેશીઓ સિવાય “તમામ શ્વેત વસાહતીઓ”ને વિસ્તાર ખાલી કરવા માટેનું અધિકૃત જાહેરનામું બહાર પાડ્યું હતું. મોટાભાગના બ્રિટિશ વિષયો મોઝામ્બિક સાથેની સરહદ તરફ વળતા હતા, મહિલાઓ અને અન્ય દક્ષિણ આફ્રિકન નાગરિકો વિવિધ મુકામો તરફ જવા લાગ્યા હતા. બેવડું નાગરિકત્વ ધરાવતા લોકો સામે હજુ પણ કાર્યવાહી શક્ય હતી, જોકે તેઓ પોતાના જ લોકો સામે લડવા માંગતા નહોતા. જોકે અચરજમાં મૂકી દે તે રીતે, તે પૈકીના કેટલાક મોઝામ્બિક તરફ અથવા નતલની વસાહતો તરફ નાસી છુટ્યા હતા.

સ્વાઝીલેન્ડના દળો ઓચિંતી અથડામણમાં સંડોવાયા તે પહેલા સુધી આમ નહોતું. 28 ઓક્ટોબર 1899ના રોજ, સ્વાઝીલેન્ડની નવનિયુક્ત સૈનિકોની ટુકડી (કમાન્ડો યુનિટ) ક્વાલિવેની ખાતે બ્રિટિશ પોલીસ વિરુદ્ધ ધસી ગઈ હતી. દક્ષિણ આફ્રિકન ટુકડીમાં અંદાજે 200 પરદેશીઓ હતા, જ્યારે બહારની છાવણીમાં માત્ર 20 માણસો હતા. ભુનુ તેમની સામે આવી રહેલા આક્રમણની પોલીસ છાવણીને ચેતવણી આપી શક્યા હતા. પોલીસ મેજિસ્ટ્રેટ (મુલકના વડા)ના સ્થાન ઈંગ્વાવુમા તરફ ધસી ગઈ હતી. સૈનિકોએ આ જમીન પર ત્યજી દેવાયેલી છાવણીને અને દુકાનને સળગાવી દીધી હતી. ત્યારબાદ જોઆચીમ ફેર્રેરા તેને ઈંગ્વાવુમા તરફ લઈ ગયા હતા. આ ગામને વધુ સુરક્ષા નહોતી અને બાદમાં તેને પણ ખાલી થવું પડ્યું હતું. સ્વાઝીલેન્ડ સૈનિકોએ તેને સળગાવીને જમીન સુધી સંપૂર્ણ ભષ્મીભૂત કરી દીધું હતું, જ્યારે મેજિસ્ટ્રેટ (મુલકના વડા) અને તેમના લોકો  
નોંગોમા નાસી છુટ્યા હતા. સ્વાઝીલેન્ડમાં અનેક પ્રકારની ભૂમિ છે જેમાં મોઝામ્બિકન સરહદે ડુંગરાળ પ્રદેશથી માંડીને પૂર્વમાં ઘાંસના મેદાનો અને ઉત્તર-પશ્ચિમમાં વરસાદી જંગલો આવેલા છે. આ દેશમાં ગ્રેટ ઉસુતુ નદી સહિતની કેટલીક નદીઓ પણ વહે છે.

મોઝામ્બિકા સાથેની પૂર્વ સરહદમાં પર્વતમાળા લુબોમ્બો છે, જે અંદાજે 600 મીટર ઊંચાઈ ધરાવે છે. ત્રણ નદીઓ ન્ગ્વાવુમા, ઉસુતુ અને મ્બ્લુઝીના ધસમસતા પ્રવાહના કારણે પર્વતો તુટી ગયા છે. આ દેશ પશુપાલન પર આધારિત છે.

દેશની પશ્ચિમ સરહદનો વિસ્તાર સરેરાશ 1200 મીટરની ઊંચાઈ ધરાવતા પ્રદેશોના ઢોળાવ પર વસેલો છે. પહાડો વચ્ચે થઈને પસાર થતી નદી ઊંડી ખાણોમાંથી ખળખળ કરતી વહે છે જેના કારણે આ પ્રદેશ ઘણો રમણીય લાગે છે. મ્બાબાને તેની રાજધાની છે જે ઊંચા સપાટ મેદાનો પર વસેલી છે.

મધ્યમ ઊંચાઈ ધરાવતો પ્રદેશ સમુદ્ર સ્તરથી લગભગ 700 મીટરે વસેલો છે જેમાં સ્વાઝીલેન્ડની સૌથી વધારે વસ્તી છે અને પર્વતીય પ્રદેશો કરતા ઓછો વરસાદ થાય છે. માન્ઝીની, અહીંનું મુખ્ય વ્યાપારિક અને ઔદ્યોગિક શહેર છે જે મધ્યમ ઊંચાઈઓના પ્રદેશો પર વસેલું છે.

સ્વાઝીલેન્ડનો નીચાણવાળો પ્રદેશ અંદાજે 250 મીટરની ઊંચાઈએ વસેલો છે અને બીજા વિસ્તારો કરતા ઓછી વસ્તી ધરાવે છે તેમજ વૃક્ષો અને ઘાંસના મેદાનોના કારણે લાક્ષાણિક આફ્રિકન દેશ દેખાય છે. આ પ્રદેશમાં પ્રારંભિક દિવસોમાં મોટાપાયે મેલેરિયા ફેલાવાથી તેનો વિકાસ થંભી ગયો છે.

## આબોહવા 
thumb|250px|સ્વાઝીલેન્ડનો ભૌગોલિક નક્શો

ઉત્તરી ગોળાર્ધ કરતા અહીં ઉલટી ઋતુઓ જોવા મળે છે જેમાં ડિસેમ્બરમાં મધ્ય-ઉનાળો અને જૂનમાં મધ્ય-શિયાળો હોય છે. સામાન્યપણે કહીએ તો, વરસાદ મોટાભાગે ઉનાળાના મહિનાઓમાં આવે છે, અનેક વખત અહીં અતિશય ઠંડા પવન કે બરફનું તોફાન પણ આવે છે. શિયાળો અહીં સુકી ઋતુ છે. પશ્ચિમમાં ઉચ્ચ પ્રદેશોમાં સૌથી વધારે વાર્ષિક વરસાદ નોંધાય છે, જે વર્ષ પ્રમાણે અંદાજે ની વચ્ચે હોય છે.   પૂર્વમાં ઓછો વરસાદ નોંધાય છે, અને નીચાણવાળા પ્રદેશોમાં પ્રતિ વર્ષે  વરસાદ નોંધવામાં આવ્યો છે. અલગ અલગ ઊંચાઈ ધરાવતા પ્રદેશોના કારણે અહીં તાપમાનમાં પણ ફેરફારો જોવા મળે છે. ઊંચાઈવાળા પ્રદેશોમાં તાપમાન વધારે હોય છે, અને ભાગ્યેજ જોવા મળતી સ્થિતિમાં, કમનસીબે વધુ ગરમ હોય છે જ્યારે નીચાણવાળા પ્રદેશોમાં ઉનાળામાં અંદાજે  તાપમાન હોય છે. 

મ્બાબાનેમાં ઋતુ પ્રમાણે નોંધાતુ સરેરાશ તાપમાન અહીં દર્શાવ્યા પ્રમાણે હોય છેઃ

## અર્થતંત્ર 
thumb|સ્વાઝીલેન્ડના સિક્કાઓ

સ્વાઝીલેન્ડનું વૈવિધ્યપૂર્ણ અર્થતંત્ર ખેતી, વનસંવર્ધન અને ખાણકામ આધારિત છે જે કુલ જીડીપી (GDP)ના 13% હિસ્સો ધરાવે છે, ઉત્પાદન (કાપડ અને ખાંડ સંબંધિત કામગીરીઓ) જીડીપી (GDP)ના 37% ટકા હિસ્સાને સમાવે છે અને સેવાઓ – મુખ્યત્વે સરકારી સેવાઓ સહિત – જીડીપી (GDP)નો 50% હિસ્સો ધરાવે છે. ટાઈટલ ડીડ લેન્ડ્સ (મુખ્ય સારી જમીનો (TDLs)) કે જ્યાં મોટાપાયે ઊંચા મૂલ્યના પાકનું વાવેતર થાય છે (ખાંડ, વનસંવર્ધન અને નારંગીઓ) તેને રોકાણ અને સિંચાઈના ઉચ્ચ સ્તર તરીકે દર્શાવાય છે, અને સૌથી વધુ ઉત્પાદક વિસ્તાર તરીકે પણ ગણાય છે. તેમ છતાં પણ, મોટાભાગની વસ્તીએ – અંદાજે 75% - સ્વાઝી રાષ્ટ્ર ભૂમિ (એસએનએલ (SNL))માં ખેતીને જ આજીવિકા તરીકે અપનાવી છે, જે ઉલટી ઓછી ઉત્પાદક છે અને રોકાણ માટે પણ નબળી ગણાય છે. એક તરફ કાપડ ઉત્પાદનક્ષેત્રે ઉચ્ચ ઉત્પાદકતા અને એ જ ભૂમિ પર કૃષિ ઔદ્યોગિક ટીડીએલએસ (TDLs) છે જ્યારે બીજી તરફ ઘટતી કૃષિ નિર્વાહ ઉત્પાદકતા (એસએનએલ (SNL)પર)ના કારણે સ્વાઝી અર્થતંત્રમાં બેવડી પ્રકૃતિ જોવા મળે છે, જે દેશના સરેરાશ ઓછા વિકાસ, ઊંચી અસમાનતા અને બેરોજગારીને વધુ સારી રીતે રજૂ કરે છે.

સ્વાઝીલેન્ડમાં આર્થિક વૃદ્ધિ તેની આસપાસના દેશો કરતા ઓછી જોવા મળે છે. 2001થી અહીં વાસ્તવિક જીડીપી (GDP) સરેરાશ 2.8% છે, જે દક્ષિણ આફ્રિકન કસ્ટમ્સ યુનિયન (એસએસીયુ (SACU))ના અન્ય સભ્ય દેશો કરતા 2 ટકા પોઈન્ટ ઓછો છે. એસએનએલએસ (SNLs)માં ઓછી કૃષિ ઉત્પાદકતા, વારંવાર થતા દુષ્કાળ, એચઆઈવી/એઈડ્સ (HIV/AIDS)ની ખૂબ જ વિપરિત અસરો અને વધુ પડતા તેમજ બિનસક્ષમ સરકારી ક્ષેત્ર આ માટે સંભવિત જવાબદાર પાસાઓ છે. સ્વાઝીલેન્ડની સાર્વજનિક નાણાં વ્યવસ્થામાં 1990ના દાયકા અંતમાં લગભગ એક દાયકા પહેલાની દેખીતી સિલકના પગલે પડતીની શરૂઆત થઈ હતી. દેશમાં ઘટતી મહેસૂલ અને વધતા ખર્ચા અંદાજપત્રમાં નોંધપાત્ર ખાદ્યનું કારણ બન્યા.

નોંધપાત્ર ખર્ચાઓ વધુ વિકાસ નથી થવા દેતા અને ગરીબોને લાભ પણ થવા દેતા નથી.  મોટાભાગના વધેલા ખર્ચાઓના નાણાં હાલના પગાર, બદલીઓ અને આર્થિક સહાય (સબ્સિડી) સંબંધિત ખર્ચાઓમાં જતા રહ્યા છે. હાલના દિવસોમાં પગાર બિલ જીડીપી (GDP)ના 15% છે અને કુલ સાર્વજનિક ખર્ચામાં 55% હિસ્સો ધરાવે છે; આફ્રિકન ખંડમાં આ સૌથી ઊંચા સ્તરો પૈકી છે. જોકે એસએસીયુ (SACU) મહેસૂલમાં તાજેતરમાં આવેલી ઝડપી વૃદ્ધિના કારણે નાણાકીય સ્થિતિ ઊંધી થઈ છે અને 2006થી દેખીતી સિલક નોંધાય છે. હાલમાં સરકારની કુલ આવકમાં 60%  હિસ્સો એસએસીયુ (SACU) મહેસુલનો છે. સકારાત્મક બાજુએ, છેલ્લા 20 વર્ષમાં વિદેશી દેવાના બોજામાં સ્પષ્ટ ઘટાડો નોંધાયો છે, અને સ્થાનિક દેવું લગભગ નજીવું થઈ ગયું છે; 2006માં વિદેશી દેવુ જીડીપી (GDP)ના ટકા પ્રમાણે 20% કરતા ઓછુ નોંધાયું હતું.

સ્વાઝી અર્થતંત્ર દક્ષિણ આફ્રિકાન અર્થતંત્ર સાથે ખુબ જ નિકટતાથી જોડાયેલું છે, જ્યાંથી તે પોતાની આયાતનો 90% હિસ્સો મેળવે છે અને ત્યાં અંદાજે કુલ નિકાસમાંથી 70% નિકાસ કરવામાં આવે છે. સ્વાઝીલેન્ડના અન્ય ચાવીરૂપ વ્યાપારિક ભાગીદારો યુનાઈટેડ સ્ટેટ્સ અને ઈયુ (EU) છે, જેના તરફથી આ દેશને સાજ-સજાવટની વસ્તુઓ (આફ્રિકન વૃદ્ધિ અને તકો ધારો -  એજીઓએ (AGOA)- હેઠળ યુએસ (US)માં) અને ખાંડ (ઈયુ (EU)માં)ની નિકાસ માટે વ્યાપાર પ્રોત્સાહન મળ્યું છે. આ કરાર હેઠળ, સાજ-સજાવટની વસ્તુઓ અને ખાંડ બંનેની સારી રીતે નિકાસ થઈ શકે છે જેના કારણે ઝડપી વૃદ્ધિ અને સીધા વિદેશી રોકાણની મજબૂત આવક થાય છે. 2000 અને 2005 દરમિયાન કાપડ નિકાસમાં 200%થી વધારે વૃદ્ધિ થઈ છે અને આજ સમયગાળામાં ખાંડની નિકાસમાં 50%થી વધારે વૃદ્ધિ થઈ છે.

કાપડ બજાર માટે વ્યાપાર પ્રોત્સાહનમાં ઘટાડો તેમજ પૂર્વ એશિયન દેશોમાં તે માટે વધતા પ્રોત્સાહનના કારણે, ઉપરાંત ઈયુ (EU) બજારમાં ખાંડના ભાવોમાં થતા ઘટાડાના કારણે સતત ધબકતા રહેતા નિકાસ ક્ષેત્ર પર જોખમ ઉભુ થયું છે. આમ સ્વાઝીલેન્ડને વૈશ્વિકફલક પર બાકી રહેલી સ્પર્ધાના પડકારોનો સામનો કરવો પડશે. તેમના માટે આ પડકારમાં સામનો કરવો પડે તેવું નિર્ણાયક પાસુ રોકાણ માટેની ખાસિયતો છે. તાજેતરમાં સંપન્ન થયેલા ઈન્વેસ્ટમેન્ટ ક્લાઈમેટ એસેસમેન્ટ (રોકાણની ખાસિયતોની આકારણી)માં આ અંગે તેમના માટે કેટલીક સકારાત્મક બાબતો રહી હતી, ખાસ કરીને અન્ય પ્રદેશોમાં મધ્યમ આવક ધરાવતા દેશોની કંપનીઓની સરખામણીએ સ્વાઝીલેન્ડની કંપનીઓની ઉત્પાદકતા ઓછી હોવા છતા ઉપ-સહારા આફ્રિકામાં સૌથી વધારે ઉત્પાદન કરતી કંપનીઓમાં તેમને ગણાવાઈ હતી. ઓછી મધ્યમ આવક ધરાવતા દેશોની કંપનીઓ સાથે તેમની વધુ તરફેણ સાથે સરખામણી કરવામાં આવી હતી, પરંતુ અપૂરતી વહીવટી વ્યવસ્થા અને આંતરમાળખાકીય સુવિધાઓના અભાવે તેમના માટે અંતરાયો છે.

સ્વાઝીલેન્ડનું ચલણ દક્ષિણ આફ્રિકાન રેન્ડ પર નિર્ભર છે, જે સ્વાઝીલેન્ડની નાણાં નીતિને દક્ષિણ આફ્રિકા હેઠળ લાવે છે. દક્ષિણ આફ્રિકન કસ્ટમ્સ યુનિયનનો સીમા વેરો, જે સંભવતઃ આ વર્ષે સરકારની આવકના 70%ની સમકક્ષ છે, અને દક્ષિણ આફ્રિકામાંથી આવતી કામદારોના પગારની રકમ પ્રત્યક્ષરૂપે તેમની વધારાની કમાયેલી સ્થાનિક આવક છે. સ્વાઝીલેન્ડ આઈએમએફ (IMF) કાર્યક્રમમાં યોગ્યતા પામવા માટે પૂરતો ગરીબ નથી; જોકે, આ દેશ તેમની નાગરિક સેવાઓનું કદ ઘટાડવા માટે અને  જાહેર ઉદ્યોગોના નુકશાનો પર કાબુ લાવવા માટે સંઘર્ષ કરી રહ્યો છે. સરકાર સીધા વિદેશી રોકાણ માટે વધુ સારુ વાતાવરણ ઉભું કરવા માટે પ્રયત્નો કરી રહી છે.

## સ્વાસ્થ્ય 
સ્વાઝીલેન્ડ દેશવ્યાપી ચેપી રોગ એચઆઈવી (HIV) અને એઈડ્સ (AIDS) મહામારીથી ખૂબ જ અસરગ્રસ્ત છે, જેનાથી હાલમાં તેના સમાજના અસ્તિત્વ સામે જોખમ છે. સીઆઈએ (CIA) વર્લ્ડ ફેક્ટબૂકના 2009ના અહેવાલ અનુસાર, સ્વાઝીલેન્ડ વિશ્વભરમાં સૌથી વધુ એચઆઈવી (HIV) ચેપ દર ધરાવે છે (તમામ પુખ્તવયના લોકોના 26%; અન્ય અહેવાલોમાં વધુ છે) અને 32 વર્ષ સુધીનું જ સૌથી ઓછું અપેક્ષિત આયુષ્ય ધરાવે છે, જે સૌથી ઓછા અપેક્ષિત આયુષ્ય દરમાં બીજા ક્રમ આવતાં એંગોલાના સરેરાશ આયુષ્ય દર કરતાં 6 વર્ષ ઓછું છે. અન્ય એક પ્રમાણ અનુસાર, 2002માં અંતિમ ઉપલબ્ધ વર્લ્ડ હેલ્થ ઓર્ગેનાઈઝેશનની વિગતોમાં દર્શાવાયું છે કે દેશમાં કુલ મૃત્યુનાં 61 ટકા મોત એચઆઈવી/એઈડ્સ (HIV/AIDS)થી થયા છે. પ્રત્યેક 1,000માં 30 ટકાના સ્થૂળ મૃત્યુદરની નોંધણી સાથે, પ્રત્યેક વર્ષે એચઆઈવી (HIV)થી સ્વાઝી વસ્તીના 2% લોકો મોતને ભેટે છે. વિકસિત વિશ્વમાં હઠીલા રોગો મૃત્યુના કારણોમાં મુખ્ય ગણાય છે જે સ્વાઝીલેન્ડમાં થતાં મૃત્યુના પ્રમાણમાં ઓછા જવાબદાર છે. ઉદાહરણ તરીકે, હ્રદય રોગ, લકવો અને કેન્સર જેવા રોગથી અમેરિકામાં વાર્ષિક કુલ મૃત્યુના 55%ની સરખામણીમાં, સ્વાઝીલેન્ડમાં કુલ મરણ દરના માત્ર 5% લોકોનાં જ મોત નીપજે છે.

વર્ષ 2004માં, સ્વાઝીલેન્ડને પ્રથમવાર જાણ થઈ કે તે એઈડ્સ (AIDS)ના સંકટથી પીડાઈ રહ્યું છે, જેમાં પરીક્ષણ કરાયેલી સગર્ભા મહિલામાંથી 38.8%  એચઆઈવી (HIV) પીડિત હતી (જૂઓ આફ્રિકામાં એઈડ્સ (AIDS)). વડાપ્રધાન થેમ્બા દ્લામીનીએ, દુષ્કાળ, ભૂમિ ધોવાણ, વધેલી ગરીબી અને એચઆઈવી/એઈડ્સ (HIV/AIDS)ની સંયુક્ત અસરના કારણે માનવીય કટોકટી જાહેર કરી. અહીં અપેક્ષિત આયુષ્ય 2000માં 61 વર્ષનું હતું તે ઘટીને 2009માં 32 વર્ષનું થઈ ગયું. 18%ના મરણ દર સાથે, ક્ષયરોગ પણ એક મહત્વની સમસ્યા બની ગઈ છે. ઘણા દર્દીઓ મલ્ટી-ડ્રગ (એક કરતા વધારે દવાઓ) પ્રતિકારક વલણ ધરાવે છે, અને 83% એચઆઈવી (HIV)થી પણ અસરગ્રસ્ત છે.

દેશમાં જાહેર ખર્ચ દેશના કુલ જીડીપી (GDP)ના 4%  હતો, જ્યારે ખાનગી ખર્ચ 2.3% હતો. 2000ના દાયકાના આરંભમાં અહીં 1,00,000 વ્યક્તિ દીઠ 16 તબીબ હતા. 1996માં, પ્રાથમિક સ્તરે જાતિ સમાનતા સાથે ચોખ્ખો પ્રાથમિક શાળા ભરતી દર 90.8% હતો.

### ભાષાઓ 
*સીસ્વાતી*  (*સ્વાતી* , *સ્વાઝી*  અથવા *સેસ્વાતી*  તરીકે પણ ઓળખાય છે) ન્ગુની જૂથની બાન્તુ ભાષા છે, જે સ્વાઝીલેન્ડ અને દક્ષિણ આફ્રિકામાં બોલાય છે.  તે ભાષા બોલનારા 2.5 મિલિયન લોકો છે અને શાળાઓમાં શીખવાડાય છે.  તે સ્વાઝીલેન્ડ (અંગ્રેજી સાથે)ની સત્તાવાર ભાષા છે અને દક્ષિણ આફ્રિકાની સત્તાવાર ભાષાઓમાંની એક છે.

દેશમાં 76,000 લોકો ઝૂલૂ ભાષા બોલે છે. પ્રદેશભરમાં ઘણા લોકો દ્વારા બોલચાલમાં વપરાતી ત્સાંગા ભાષા સ્વાઝીલેન્ડમાં 19,000 લોકો બોલે છે.  અફ્રિકેનર વંશના કેટલાંક રહીશો દ્વારા પણ અફ્રિકાન્સ ભાષા બોલાય છે.

### ધર્મો 
સ્વાઝીલેન્ડમાં સૌથી સામાન્ય ખ્રિસ્તી ધર્મ છે જે કુલ વસ્તીનાં 82.70%  છે જેમાં આફ્રિકન ઝિઓનિસ્ટ સહિત વિવિધ પ્રોટેસ્ટન્ટ અને સ્વદેશી આફ્રિકન ચર્ચો બહુમતી ખ્રિસ્તીઓને સમાવે છે, તે પછી રોમન કેથલિકવાદ આવે છે. દેશમાં ઈસ્લામ (0.95%), બહાઈ આસ્થા (0. 5%) અને હિન્દુ (0.15%) જેવા બિન-ખ્રિસ્તી ધર્મ પણ પાળવામાં આવે છે. 

## આ પણ જુઓ 
*સ્વાઝીલેન્ડમાં પરિવહન

## સંદર્ભો 
## વધુ વાંચન 
*સ્વાઝીલેન્ડની રસોઈ પદ્ધતિ

## બાહ્ય લિંક્સ 
;સરકાર
* સ્વાઝીલેન્ડની સરકાર
*રાજ્યના વડા અને કેબિનેટના સભ્યો 

;સામાન્ય
* 
* સ્વાઝીલેન્ડ  *યુસીબી (UCB) પુસ્તકાલયો સરકારી પ્રકાશન* માંથી
* 
* સ્વાઝી જીવંત સ્વાઝીલેન્ડ રહેઠાણ સગવડો અને વ્યાપાર કોશ
* 

;પ્રવાસન
* સ્વાઝીલેન્ડ પ્રવાસન સત્તામંડળ 

;અન્ય
* સ્વાઝીલેન્ડ ઈન્ટરનેટ કાફે ડિક્શન 
* સ્વાઝીલેન્ડ વન્યજીવનની તસવીરો - હેલેન રોયલ નેશનલ પાર્ક, મ્ખાયા રમત અભયારણ્ય

શ્રેણી:સ્વાઝીલેન્ડ
શ્રેણી:આફ્રિકન દેશો
શ્રેણી:આફ્રિકન કેન્દ્રીય સભ્ય રાજ્યો
શ્રેણી:બંધારણીય રાજાશાહી
શ્રેણી:અંગ્રેજી ભાષા બોલતા દેશો અને પ્રદેશો
શ્રેણી:ચોતરફ ભૂમિ સરહદ ધરાવતા દેશો
શ્રેણી:કોમનવેલ્થ રાષ્ટ્રોના સભ્યો
શ્રેણી:1968માં સ્થાપાયેલાં રાજ્યો અને પ્રદેશો
શ્રેણી:આફ્રિકા
શ્રેણી:દેશ