open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ગુજરાત નર્મદાવેલી ફર્ટિલાઇઝર કંપની લિમિટેડ

**ગુજરાત નર્મદાવેલી ફર્ટિલાઇઝર કંપની લિમિટેડ** (અંગ્રેજી: Gujarat Narmada Valley Fertilisers Limited), (ટુંકું નામ: GNFC) એ ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યમાં આવેલી એક રાસાયણીક ખાતરનું ઉત્પાદન કરતી એક લિમિટેડ કંપની છે. જી. એન. એફ. સી. કંપનીનો પાયો ઈ. સ. ૧૯૭૬ના વર્ષમાં નાંખવામાં આવ્યો હતો અને આ કંપનીની નોંધણી મુંબઈ શેરબજાર ખાતે કરવામાં આવી હતી. આ કંપનીની સ્થાપના ગુજરાત સરકાર અને ગુજરાત સ્ટેટ ફર્ટિલાઇઝર કંપની લિમિટેડ (જી.એસ.એફ.સી.) દ્વારા સંયુક્ત રીતે કરવામાં આવી હતી. આ કંપનીના મુખ્ય પ્લાન્ટ અને મુખ્ય કાર્યાલય ભરુચ શહેરની બાજુમાં ચાવજ ખાતે આવેલ છે.    

## સંદર્ભ 
## બાહ્ય કડીઓ 
* અધિકૃત વેબસાઇટ 

શ્રેણી:કંપનીઓ
શ્રેણી:ભરૂચ જિલ્લો
કાળિમહુડી (તા. ઝાલોદ)

**કાળિમહુડી (તા. ઝાલોદ)** ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના મધ્ય પૂર્વ ભાગમાં આવેલા દાહોદ જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૮ (આઠ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા ઝાલોદ તાલુકાનું ગામ છે. કાળિમહુડી ગામમાં ખાસ કરીને આદિવાસી લોકો વસે છે. ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, આંગણવાડી, પંચાયતઘર, દૂધની ડેરી વગેરે સવલતો પ્રાપ્ય છે. ગામના લોકો વ્યવસાયમાં મુખ્યત્વે ખેતી, ખેતમજૂરી, પશુપાલન જેવાં કાર્યો કરે છે. મકાઈ, ઘઉં, ડાંગર, મગ, અડદ, અન્ય કઠોળ તેમ જ શાકભાજી આ ગામનાં મુખ્ય ખેત-ઉત્પાદનો છે.

શ્રેણી:ઝાલોદ તાલુકો
સિમ્બાદ (SIMBAD)

**સિમ્બાદ (SIMBAD)** એ એક અંગ્રેજી ભાષામાં ટુંકું નામ છે, જે ખગોળ શાસ્ત્ર અંતર્ગત આવતી ઓળખપદ્ધતિ, માપ અને માહિતીસંગ્રહ માટે વપરાય છે. સિમ્બાદનું સંચાલન યુરોપ ખંડમાં આવેલા ફ્રાન્સ દેશમાં આવેલા સ્ટ્રાસબોર્ગ શહેરમાં આવેલી એક પ્રસિદ્ધ ખગોળીય સંસ્થા દ્વારા કરવામાં આવે છે. આ શબ્દના અંગ્રેજી મુળાક્ષરોનું વિસ્તૃત સ્વરૂપ નીચે પ્રમાણે છે:-
* **S** - સેટ ઓફ 
* **I** - આઈડેન્ટિફીકેશન
* **M** - મેઝરમેન્ટ એન્ડ
* **B** - બાઈબલોગ્રાફી ફોર
* **A** - એસ્ટ્રોનોમી
* **D** - ડેટા
* **SIMBAD** : Set of Identifications, Measurements, and Bibliography for Astronomical Data

શ્રેણી:ખગોળશાસ્ત્ર
શ્રેણી:યુરોપ
સ્ટ્રાસબોર્ગ

**સ્ટ્રાસબોર્ગ** એ યુરોપ ખંડમાં આવેલા ફ્રાન્સ દેશના ઈશાન ભાગમાં આવેલા અલ્સાસ રાજ્યમાં આવેલું એક પ્રમુખ શહેર છે. સ્ટ્રાસબોર્ગ શહેર જર્મની અને ફ્રાન્સની આંતરરાષ્ટ્રીય સીમા નજીક ર્‍હાઇન નદીના કાંઠા પર વસેલું પ્રાચીન સમયનું છે, આથી આ શહેરના અસલ જુના ભાગને વિશ્વ ધરોહર સ્થળ તરીકેનો દરજ્જો આપવામાં આવ્યો છે. યુરોપ ખંડમાંની અનેક સંસ્થાંઓનાં મુખ્ય કાર્યાલય આ શહેર ખાતે આવેલાં છે. અહીં સ્ટ્રાસબોર્ગ વિદ્યાપીઠ આવેલી છે, જે ફ્રાન્સ દેશની સૌથી મોટી વિદ્યાપીઠ છે.

શ્રેણી:ફ્રાન્સનાં શહેરો
સૌથી તેજસ્વી તારાઓ

કોઈપણ **તારાની તેજસ્વીતા** તેના પોતાના આંતરિક તેજસ્વીપણા, તેના પૃથ્વી થી અંતર તથા કેટલીક અન્ય પરિસ્થિતિઓ પર નિર્ભર કરતી હોય છે. કોઈપણ તારાના પ્રકૃતિદત્ત સહજ ચમકીલાપણાને "નિરપેક્ષ કાંતિમાન" કહેવામાં આવે છે, જ્યારે પૃથ્વી પરથી દેખાતા તેની તેજસ્વીતા (ચમક)ને "સાપેક્ષ કાન્તિમાન" કહેવામાં આવે છે. ખગોળીય વસ્તુઓની તેજસ્વીતાને મેગ્નિટ્યૂડ નામના એકમ વડે માપવામાં આવે છે. - અત્રે ધ્યાન રાખવું કે આ મેગ્નિટ્યૂડ એકમ જેટલો ઓછો હોય, તેટલા જ પ્રમાણમાં તારો વધારે તેજસ્વી હોય છે.

પૃથ્વી પરથી દેખાતા સૌથી પ્રકાશીત તારાઓ આ પ્રમાણે છે. -

## આ પણ જુઓ 
* તારા

## સદર્ભો 

શ્રેણી:તારાઓ
શ્રેણી:ખગોળશાસ્ત્ર
મનહર મોદી

**મનહર મોદી** (૧૫ એપ્રિલ ૧૯૩૭ – ૨૩ ફેબ્રુઆરી ૨૦૦૩) ગુજરાતી ભાષાના કવિ હતા. તેમનો જન્મ અને શિક્ષણ અમદાવાદમાં થયાં હતાં અને તેમણે વિવિધ કોલેજોમાં અધ્યાપન કાર્ય તેમજ અનેક સામયિકોનું સંપાદન કાર્ય કર્યું હતું. તેઓ તેમની કવિતાઓમાં પ્રયોગશીલ હતા.

## જીવન 
મનહર મોદીનો જન્મ ૧૫ એપ્રિલ ૧૯૩૭ના રોજ અમદાવાદમાં થયો હતો. તેમણે શાળા શિક્ષણ અમદાવાદમાં મેળવ્યું. ૧૯૬૨માં તેમણે અર્થશાસ્ત્ર અને આંકડાશાસ્ત્ર વિષયો સાથે બી.એ. તથા ૧૯૬૪માં ગુજરાતી અને સંસ્કૃતમાં બી.એ. અને ૧૯૬૬માં એ જ વિષયો સાથે ગુજરાત યુનિવર્સિટીમાંથી એમ.એ. પૂર્ણ કર્યું.

વિદ્યાર્થી જીવન દરમિયાન તેમણે અનેક વ્યવસાયો અજમાવ્યા. તેમણે ૧૯૫૬થી ૧૯૫૮ સુધી ટેક્સટાઇસ સેલ્સમેન તરીકે કામ કર્યું. તેમણે ૧૯૫૮થી ૧૯૬૬ સુધી પશ્ચિમ રેલ્વેમાં ક્લાર્ક તરીકે કામ કર્યું. ૧૯૬૬માં ગુજરાતીના વ્યાખ્યાતા તરીકે ડાકોરની ભવન્સ કોલેજમાં તેમણે થોડો સમય અધ્યાપન કાર્ય કર્યું. પછીથી તેઓ ભક્ત વલ્લભ ધોળા આર્ટસ એન્ડ કોમર્સ કોલેજ, અમદાવાદમાં ગુજરાતીના અધ્યાપક તરીકે જોડાયા અને નિવૃત્તિ સુધી ત્યાં રહ્યા. આઠ વર્ષ સુધી તેઓ *નિરિક્ષક* સામયિકના તંત્રી રહ્યા. તેઓ *ઉદગાર* સામયિકના પણ સંપાદક હતા, જે આર. આર. શેઠ કંપનીનું સામયિક હતું. તેમણે રન્નાદે પ્રકાશનની સ્થાપના કરી અને *ઓળખ* સામયિકની શરૂઆત કરી અને ૧૬ વર્ષ સુધી તેના તંત્રી રહ્યા. તેઓ કેટલાક વર્ષ માટે ગુજરાતી અધ્યાપક સંઘના પ્રમુખ રહ્યા અને તેના વાર્ષિક મુખપત્ર *અધીત*નું સંપાદન સંભાળ્યું હતું. ગુજરાતી સાહિત્ય પરિષદના મુખપત્ર *પરબ* માસિકનું સંપાદન તેમણે થોડો સમય કર્યું હતું. તેઓ અસૈત સાહિત્ય સભાના પ્રમુખ અને ગુજરાતી સાહિત્ય પરિષદના ઉપ-પ્રમુખ રહ્યા હતા.

*આકૃતિ* (૧૯૬૩) તેમનો પ્રથમ કાવ્ય સંગ્રહ હતો અને ત્યાર પછી *ઓમ તત્ સત્* (૧૯૬૭) પ્રકાશિત થયો હતો જેમાં તેમણે પ્રયોગાત્મક કવિતાને અનર્થતાની ચરમ સીમા સુધી લઇ ગયા હતા. *૧૧ દુનિયા* (૧૯૮૬) તેમની ગઝલોનું સંકલન છે. *મનહર અને મોદી* તેમનો બીજો ગઝલ સંગ્રહ છે. તેમના અન્ય કાવ્ય સંગ્રહો *હસુમતી અને બીજા* (૧૯૮૭), *એક વધારાની ક્ષણ* (૧૯૯૩), *શ્રીમુખ તડકો અને મનહારીયત* છે.

તેમણે રે મઠના અન્ય કવિઓ સાથે *ગઝલ ઉસને છેડી* (૧૯૭૪) નું સંપાદન કર્યું હતું. *ગમી તે ગઝલ* ‍(૧૯૭૬) માં તેમણે ચિનુ મોદી અને આદિલ મન્સૂરી સાથે સહ સંપાદન કર્યું હતું. *સુરેશ જોશી: મૂલ્યાંકન*, *ગદ્યનું કલાસ્વરૂપ*, *અધીત* (૨૦૧૦-૧૧-૧૨), *વિવેચનના વિવિધ અભિગમો* અને *ગુજરાતીના અધ્યાપકોનો માહિતિકોશ* (૧૯૮૮) એમનાં સહસંપાદનો છે.

## પુરસ્કારો 
*૧૧ દુનિયા* માટે તેમને ગુજરાતી સાહિત્ય પરિષદ અને ગુજરાત સાહિત્ય અકાદમી તરફથી પારિતોષિકો મળ્યા હતા. ૨૦૦૨માં તેમને *એક વધારાની ક્ષણ* માટે ગુજરાત સાહિત્ય અકાદમી તરફથી અને કલાપી પુરસ્કાર મળ્યો હતો. ૧૯૯૮માં તેમને ધનજી કાનજી ગાંધી સુવર્ણચંદ્રક એનાયત થયો હતો.

## સંદર્ભ 
## બાહ્ય કડીઓ 
* ગુજરાતી સાહિત્ય પરિષદ પર પરિચય

શ્રેણી: ગુજરાતી સાહિત્યકાર 
શ્રેણી:સાહિત્યકાર 
શ્રેણી:વ્યક્તિત્વ
શ્રેણી:૧૯૩૭માં જન્મ
શ્રેણી:૨૦૦૩માં મૃત્યુ
સિદસર

**સિદસર** અથવા **સિદસર (ઉમિયાજી)** ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર પ્રદેશમાં આવેલા જામનગર જિલ્લાના જામજોધપુર તાલુકામાં આવેલું ગામ છે. અહીંનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી  તથા પશુપાલન છે. ગામમાં મુખ્યત્વે મગફળી, કપાસ, ડુંગળી, લસણ, એરંડા ( દિવેલા) તથા ઘઉં, બાજરી, મકાઈ વગેરે પાકો લેવામાં આવે છે.

## ઇતિહાસ 
આઝાદી પહેલા સિદસર ગોંડલ રજવાડામાં હતું.

## ભૂગોળ 
સિદસર વેણું નદીના કાંઠે વસેલું છે. સિદસર જવા માટે રાજકોટથી (૧૩૦ કિ.મી.) ગોંડલ, વીરપુર, જેતપુર, ધોરાજી, ઉપલેટા થઈને જઈ શકાય છે. આ ગામ જામનગરથી દક્ષિણ તરફ ૧૧૦ કિ.મી. અને જુનાગઢ શહેરથી અંદાજે ૬૫ કિ.મી. જેટલું થાય છે.

## જોવાલાયક સ્થળો 
વિક્રમ સંવત ૧૯૫૫ના ભાદરવા મહિનાની પૂનમે આ ગામે શ્રી ઉમિયા માતાજી પ્રગટ થયા હોવાની લોકવાયકા છે અને હાલમાં અહીં માતાજીનું મંદિર આવેલું છે. ગામની દક્ષિણ દિશામાં આલેચ બરડા ડુંગરમાં ઝીઝુડાની ખાણ પાસે પ્રાચીન ગુફાઓ આવેલી છે, જે રાજકોટ જિલ્લાના ઉપલેટા તાલુકામાં આવેલા ઢાંક ગામથી પશ્ચિમ તરફ છે.

## સંદર્ભ 
શ્રેણી:જામજોધપુર તાલુકો
શ્રેણી:સૌરાષ્ટ્ર
હાથણી (તા. દ્વારકા)

**હાથણી (તા. દ્વારકા)** ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા દેવભૂમિ દ્વારકા જિલ્લામાં આવેલા તેમજ ત્રણ બાજુએથી દરિયા વડે ઘેરાયેલા ઓખામંડળ તરીકે ઓળખાતા દ્વારકા તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. હાથણી ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, માછીમારી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, મગફળી, તલ, બાજરી, ચણા, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
 

શ્રેણી:દ્વારકા તાલુકો
શ્રેણી:સૌરાષ્ટ્ર
અમોલ પાલેકર

**અમોલ પાલેકર** (જન્મ: ૨૪ નવેમ્બર, ૧૯૪૪) એક ભારતીય અભિનેતા અને હિન્દી તથા મરાઠી ચલચિત્રોના એક દિગ્દર્શક અને નિર્માતા છે.

## કારકિર્દી 
તેમણે મુંબઇની સર જેજે સ્કૂલ ઑફ આર્ટસ ખાતે ફાઇન આર્ટસનો અભ્યાસ કર્યો, અને એક ચિત્રકાર તરીકે પોતાની કલાત્મક કારકિર્દી શરૂ કરી હતી. એક ચિત્રકાર તરીકે, તેમણે ઘણા જૂથ કાર્યક્રમોમાં ભાગ લીધો હતો. તેઓ ૧૯૬૭થી મરાઠી અને હિન્દી નાટકોમાં અભિનેતા, દિગ્દર્શક અને નિર્માતા તરીકે સક્રિય રહયા છે. આધુનિક ભારતીય નાટકોમાં તેમના યોગદાનથી ઘણી વખત હિન્દી ફિલ્મોમાં મુખ્ય કલાકાર તેમની લોકપ્રિયતાથી ઢંકાઇ જાય છે.

એક અભિનેતા તરીકે, તેઓ ૧૯૭૦થી એક દાયકા સુધી સૌથી વધુ જાણીતા હતા. ભારતીય સિનેમામાં તેમની છાપ બીજા મહાનાયકો કરતા વિપરિત એક "દૂરદર્શી છોકરો" તરીકેની પ્રચલિત હતી. તેમણે એક ફિલ્મફેર અને શ્રેષ્ઠ અભિનેતાના છ રાજ્ય પુરસ્કારો પ્રાપ્ત કર્યા હતા. તેમના અભિનયે મરાઠી, બંગાળી, મલયાલમ અને કન્નડા જેવી પ્રાદેશિક ભાષાની ફિલ્મોમાં વિવેચકોની પ્રશંસા મેળવી. તેમણે ફિલ્મ નિર્માણ પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવા માટે ૧૯૮૬ પછી કામ ન કરવા માટે નક્કી કર્યું.

## મુખ્ય ચલચિત્રો 
### લેખક તરીકે યોગદાન 
### નિર્માતા તરીકે યોગદાન 
### નિર્દેશક તરીકે યોગદાન 
## નામાંકન અને પુરસ્કાર 
* ૧૯૮૦ - ફિલ્મફેર સર્વશ્રેષ્ઠ અભિનેતા પુરસ્કાર - ગોલમાલ

## સંદર્ભ 
## બાહ્ય કડીઓ 
* 

શ્રેણી:ભારતીય ફિલ્મ દિગ્દર્શકો
શ્રેણી:ચિત્રકાર
શ્રેણી:ભારતીય ફિલ્મ અભિનેતાઓ
શ્રેણી:૧૯૪૪માં જન્મ
શ્રેણી:ફિલ્મફેર પુરસ્કારોના વિજેતાઓ
શ્રેણી:જીવિત લોકો
ચંબલ નદી

**ચંબલ નદી** (હિંદી: चँबल नदी) ભારત દેશના મધ્ય ભાગમાં આવેલી છે, જે યમુના નદીની ઉપનદી (સહાયક નદી) છે. આ નદી ભારત દેશના મધ્ય પ્રદેશ ઉત્તર તથા ઉત્તર-મધ્ય ભાગમાં તથા રાજસ્થાન રાજ્યના વિસ્તારોમાંથી વહે છે. આ નદી ઉત્તર પ્રદેશ રાજ્યમાં દક્ષિણ તરફ વહેતી યમુના નદીને મળતા પહેલાં રાજસ્થાન અને મધ્ય પ્રદેશ રાજ્યો વચ્ચે સીમા બનાવે છે.

આ નદી એક બારેય માસ વહેતી નદી છે. આ નદીનું ઉદ્ગમ સ્થળ મધ્ય પ્રદેશ રાજ્યમાં આવેલા માનપુરા ખાતે આવેલું છે. આ સ્થળ મહુ શહેરથી દક્ષિણ દિશામાં, ઈંદોર શહેર નજીક વિંધ્યાચલ પર્વતમાળાના દક્ષિણ ઢોળાવ પર આવેલું છે. ચંબલ અને તેની સહાયક નદીઓ મધ્ય પ્રદેશના ઉત્તર પશ્ચિમી ભાગમાં આવેલા માળવા ક્ષેત્રમાંની નાની નદીઓ માં મુખ્ય છે. આ ઉપરાંત તેની સહાયક નદી, બનાસ કે જે અરવલ્લી પર્વતમાળામાંથી નીકળે છે, તે પણ તેમાં મળી જાય છે. ચંબલ, કાવેરી, યમુના, સિન્ધુ , પહુજ ભરેહ  પાસે પચનદામાં, ઉત્તર પ્રદેશ રાજ્યના ભિંડ અને ઇટાવા જિલ્લાની સીમા પર આવેલા પાંચ નદીઓના સંગમ પર સમાપ્ત થાય છે.

આ નદીની લંબાઈ ૯૬૫ થી ૯૬૬ કિલોમીટર જેટલી છે. એમાંથી મધ્ય પ્રદેશમાં ૩૩૫ કિલોમીટર જેટલી લંબાઈ ધરાવે છે.

## સંદર્ભ 
## બાહ્ય કડીઓ 
*Chambal Basin (Department of Irrigation, Government of Rajasthan) 
*Chambal Valley Project 
*Chambal River in 1949
*

શ્રેણી:ભારતની નદીઓ
આનંદશંકર ધ્રુવ

**આનંદશંકર બાપુભાઈ ધ્રુવ** (૨૫ ફેબ્રુઆરી ૧૮૬૯ - ૭ એપ્રિલ ૧૯૪૨) ગુજરાતી વિદ્વાન, લેખક, શિક્ષણશાસ્ત્રી અને સંપાદક હતા.

## જીવન 
 ખાતે આનંદશંકર ધ્રુવનું બાવલુ]]

તેમનો જન્મ અમદાવાદમાં ૨૫ ફેબ્રુઆરી ૧૮૬૯ના રોજ થયો હતો. તેમના પિતા કાઠિયાવાડ એજન્સીમાં અફસર હતા અને તેમની નિવૃત્તિ પછી તેમણે વડોદરા સ્ટેટના એજન્ટ તરીકે કામ કર્યું હતું. આનંદશંકર ધ્રુવે અંગ્રેજી માધ્યમની શાળાઓમાં અભ્યાસ કર્યો હતો અને નાની ઉંમરે જ સંસ્કૃત શીખ્યા હતા. ૧૮૯૩માં એમ.એ.ના અભ્યાસની સાથે તેમણે ગુજરાત કોલેજમાં સંસ્કૃતનું અધ્યાપન કાર્ય શરૂ કર્યું. પછીથી તેમણે મુંબઈની એલફિન્સ્ટન કોલેજમાં પણ કેટલાક વર્ષો સુધી અધ્યાપન કર્યું હતું. ૧૯૨૦માં તેમની નિમણુક વારાણસીની બનારસ હિંદુ યુનિવર્સિટીના ઉપકુલપતિ તરીકે થઇ હતી. ૧૯૩૬માં તેમણે મુંબઈના સિક્કા નગર ખાતે મોર્ડન શાળાનું વિમોચન કર્યું હતું, જેની સ્થાપના રમણભાઇ અને પુષ્પાબેન વકીલે કરી હતી. તેઓ આંતર યુનિવર્સિટી બોર્ડના ચેરમેન પણ હતા. ૭ એપ્રિલ ૧૯૪૨ના રોજ તેમનું અવસાન થયું હતું.

## સર્જન 
તેમણે 'મુમુક્ષુ' અને 'હિંદ-હિતચિંતક' ઉપનામોથી સાહિત્ય સર્જન કર્યું હતું.

તેમણે ભારતીય ફિલસૂફી અને સંસ્કૃત સાહિત્ય પર અને પશ્ચિમ ફિલસૂફી અને સંસ્કૃતિ જેવા વિષયો પર અનેક પુસ્તકો લખ્યા છે. વધુમાં, તેમણે ધર્મ અને હિંદુ શ્રદ્ધાના સાર પરની ફિલસૂફી આધારિત ચર્ચા કરતા નિબંધો પણ લખ્યા છે.

તેમણે ૧૯૦૨માં 'વસંત' માસિકની શરૂઆત કરી હતી અને તેઓ 'સુદર્શન'ના તંત્રી પદે હતા. તેઓ ૧૯૨૮માં નવમી ગુજરાતી સાહિત્ય પરિષદ અને ફિલોસૉફિકલ કૉંગ્રેસ જેવી સંસ્થાઓના પ્રમુખપદે રહ્યા હતા.

### પુસ્તકો 
* આપણો ધર્મ (૧૯૧૬)
* હિન્દુધર્મની બાળપોથી (૧૯૧૮)
* હિન્દુ વેદધર્મ (૧૯૧૯)
* દિગ્દર્શન (૧૯૪૨)
* વિચારમાધુરી (૧૯૪૬)
* કાવ્યતત્ત્વવિચાર (૧૯૪૭)
* સાહિત્યવિચાર (૧૯૬૬)
* ધર્મવર્ણન
* નીતિશિક્ષણ

#### અન્ય ભાષાઓમાં 
* ન્યાયપ્રવેશક (૧૯૩૦) (સંસ્કૃત)
* સ્યાદ્વાદમંજરી (૧૯૩૩) (સંસ્કૃત)

#### સંપાદન 
* સુદર્શન ગદ્યાવલિ (૧૯૦૯) (મણિલાલ ન. દ્વિવેદીના લેખોનું સંપાદન)
* શ્રીભાષ્ય (૧૯૧૩) (૨ ભાગમાં) (રામાનુજાચાર્યકૃત પુસ્તકનો ગુજરાતી અનુવાદ અને સંપાદન)

## સંદર્ભ 
## બાહ્ય કડીઓ 
* 
* ગુજરાતી સાહિત્ય પરિષદ પર પરિચય

શ્રેણી: ગુજરાતી સાહિત્યકાર
શ્રેણી:૧૮૬૯માં જન્મ
શ્રેણી:૧૯૪૨માં મૃત્યુ
શ્રેણી:ગુજરાતી સાહિત્ય પરિષદના પ્રમુખો
હીરા પાઠક

**હીરા રામનારાયણ પાઠક** (૧૨ એપ્રિલ ૧૯૧૬-૧૫ સપ્ટેમ્બર ૧૯૯૫) ‍(જન્મે: **હીરા કલ્યાણરાય મહેતા**), ગુજરાતી કવિ અને વિવેચક હતા. તેઓ ગુજરાતી લેખક રામનારાયણ વિ. પાઠકના પત્ની હતા.

## જીવન 
તેમનો જન્મ ૧૨ એપ્રિલ ૧૯૧૬ના રોજ મુંબઈમાં થયો હતો. તેમણે ૧૯૩૩માં મેટ્રિકનો અભ્યાસ પૂર્ણ કર્યો અને ૧૯૩૬માં એસ.એન.ડી.ટી. યુનિવર્સિટીમાંથી ગુજરાતી વિષય સાથે બી.એ. ની પદવી મેળવી. ૧૯૩૮માં તેણીએ તેમના સંશોધન *આપણું વિવેચન સાહિત્ય* માટે પી.એચડી.ની પદવી મેળવી. તેઓ ૧૯૩૮થી ૧૯૭૨ સુધી એસ.એન.ડી.ટી. યુનિવર્સિટીમાં ગુજરાતીના પ્રાધ્યાપક રહ્યા હતા. ૧૯૭૦-૭૧ દરમિયાન તેઓ ગુજરાતી અધ્યાપક સંઘના પ્રમુખ રહ્યા હતા તેમજ થોડા વર્ષો માટે તેઓ ગુજરાતી સાહિત્ય પરિષદના ઉપ-પ્રમુખ રહ્યા હતા.

તેઓ ગુજરાતી લેખક રામનારાયણ પાઠક સાથે તેમના બીજા પત્ની તરીકે પરણ્યા હતા. તેમને કોઇ સંતાન નહોતું. ૧૫ સપ્ટેમ્બર ૧૯૯૫ના રોજ કેન્સરને કારણે તેમનું અવસાન થયું હતું.

તેમનું અન્ય વિવેચન સર્જન *પરિબોધના* (૧૯૮૦) છે. *ગવાક્ષદીપ* (૧૯૭૯) ચિંતનસભર શ્લોકો પરના ભાષ્યલેખો છે. *ચંદ્રચંદ્રાવતીની વાર્તા* (૧૯૬૮), *સાહિત્ય-આસ્વાદ* (૧૯૭૩), *કાવ્યસંચય* (અન્ય સાથે, ૧૯૮૧) વગેરે એમનાં સંપાદનો છે.

## પુરસ્કારો 
*પરલોકે પત્ર* માટે તેમને ૧૯૬૮-૧૯૭૨નો નર્મદ સુવર્ણ ચંદ્રક અને ૧૯૭૦-૭૧નો ઉમા-સ્નેહરશ્મિ પારિતોષિક મળ્યું હતું. ૧૯૭૪માં તેમને રણજિતરામ સુવર્ણચંદ્રક અને ૧૯૯૫માં સાહિત્ય ગૌરવ પુરસ્કાર એનાયત થયો હતો.

## સંદર્ભ 
શ્રેણી: ગુજરાતી સાહિત્યકાર 
શ્રેણી:વ્યક્તિત્વ
શ્રેણી:રણજિતરામ સુવર્ણચંદ્રક વિજેતા
શ્રેણી:નર્મદ સુવર્ણચંદ્રક વિજેતા
શ્રેણી:૧૯૯૫માં મૃત્યુ
શ્રેણી:૧૯૧૬માં જન્મ
મોહનલાલ દેસાઈ

**દેસાઈ મોહનલાલ દલીચંદ**, ‘એક ગ્રેજ્યુએટ’ ‘વીરભક્તિ’ (૬-૪-૧૮૮૫, ૨-૧૨-૧૯૪૫) : સાહિત્યસંશોધક. જન્મ લુણસર (જિ. રાજકોટ)માં. બી.એ., એલએલ.બી. થઈ મુંબઈ હાઈકોર્ટમાં વકીલાત. અનેક જૈન સંસ્થાઓ સાથે સંલગ્ન. ‘જૈનયુગ’ (૧૯૨૫-૧૯૩૧) તથા ‘જૈન શ્વેતામ્બર કૉન્ફરન્સ હેરેલ્ડ’ (૧૯૧૨-૧૯૧૭)ના તંત્રી. રાજકોટમાં અવસાન.

પ્રાચીન-મધ્યકાલીન જૈન સાહિત્યનું સંશોધન-અધ્યયન એમનું મુખ્ય ક્ષેત્ર છે. એમના ગ્રંથોમાં રહેલી સાહિત્ય-ઇતિહાસની પ્રચુર સામગ્રીમાં શાસ્ત્રીય વ્યવસ્થા, ચોકસાઈને વૈજ્ઞાનિક દ્રષ્ટિ છે. એમના બે આકારગ્રંથો છે : ‘જૈન ગુર્જર કવિઓ’ – ભા. ૧ (૧૯૨૬), ભા. ૨ (૧૯૩૧), ભા. ૩- ખં. ૧ તથા ૨ (૧૯૪૪) અને ‘જૈનસાહિત્યનો સંક્ષિપ્ત ઇતિહાસ’ (૧૯૩૩). પ્રથમ ગ્રંથ એક સંકલિત વર્ણનાત્મક હસ્તપ્રતસૂચિ તરીકે આશરે ચાર હજાર પાનાંની ‘જૈન ગુર્જર કવિઓ’ની શ્રેણીરૂપે ઘણાં પરિશિષ્ટોથી યુક્ત છે; તો બીજો ગ્રંથ સંક્ષિપ્ત તરીકે ઓળખાયેલો પણ હજારેક પાનાં ધરાવતો જૈન સાહિત્યનો ઇતિહાસ છે, જે મહાવીર સ્વામીના સમયથી સં. ૧૯૬૦ સુધીના સંસ્કૃત, પ્રાકૃત, અપભ્રંશ, ગુજરાતી સાહિત્યનું કાલક્રમબદ્ધ દિગ્દર્શન કરાવે છે.

‘જૈન ઐતિહાસિક રાસમાળા’- ભા. ૧ (૧૯૬૯), ‘કવિવર નયસુંદરકૃત ગિરનાર તીર્થોદ્વાર રાસ અને તીર્થમાલા’ (૧૯૨૦), ‘વિનયવિજ્યકૃત નયકર્ણિકા’ (ગુજરાતીમાં, ફત્તેહચંદ બાલન સાથે, ૧૯૧૦; અંગ્રેજીમાં, ૧૯૧૫), ‘જૈનાચાર્ય આત્માનંદ જન્મશતાબ્દિ સ્મારક ગ્રંથ’ (૧૯૩૬) અને ‘જૈન કાવ્યપ્રવેશ’ (૧૯૧૨) એમનાં સંપાદનો છે. ‘શ્રીમદ્ યશોવિજ્યજી’ (અંગ્રેજીમાં), ‘સામાયિક સૂત્ર’ (૧૯૧૧), ‘જિન દેવદર્શન’ (૧૯૧૦) અને ‘સ્વામી વિવેકાનંદના પત્રો’ (૧૯૬૮) એમનાં અન્ય પ્રકીર્ણ પુસ્તકો છે.

ગુજરાતી સાહિત્ય પરિષદ પર પરિચય

શ્રેણી: ગુજરાતી સાહિત્યકાર 
શ્રેણી:સાહિત્યકાર
શ્રેણી:૧૯૪૫માં મૃત્યુ
શ્રેણી:૧૮૮૫માં જન્મ
અમૃતલાલ યાજ્ઞિક

**અમૃતલાલ ભગવાનજી યાજ્ઞિક** ગુજરાતી વિવેચક, જીવનવૃતાંત લેખક, નિબંધકાર, સંપાદક અને અનુવાદક હતા.

## જીવન 
તેમનો જન્મ ૮ ઓગસ્ટ ૧૯૧૩ના રોજ ધ્રાંગધ્રામાં થયો હતો. તેમણે મેટ્રિક સુધીનું શિક્ષણ ધ્રાંગધ્રામાં પૂર્ણ કર્યું. ૧૯૩૬માં તેમણે બી.એ. અને ૧૯૩૯માં અંગ્રેજી અને ગુજરાતી વિષયોમાં એમ.એ.ની પદવી શામળદાસ કોલેજમાંથી મેળવી. ૧૯૩૯ થી ૧૯૪૦ દરમિયાન તેમણે રામનારાયણ રૂઇયા કોલેજમાં ખંડ સમયના વક્તા તરીકે કામ કર્યું અને ૧૯૪૦ થી ૧૯૬૦ દરમિયાન ગુજરાતી વિષયના પૂર્ણ સમયના વક્તા રહ્યા. તેઓ ૧૯૬૦ થી ૧૯૬૧ દરમિયાન કે.જે. સોમૈયા કોલેજ, મુંબઈ ના સ્થાપક પ્રિન્સીપાલ રહ્યા. ત્યારબાદ તેઓ મીઠીબાઇ કોલેજના પ્રિન્સીપાલ રહ્યા હતા.

## સર્જન 
તેમણે મુખ્યત્વે શિક્ષણ, સાહિત્ય અને સમાજ સંસ્કૃતિ પર સર્જન કર્યું. તેમના વિવેચન લેખો *ચિદઘોષ *(૧૯૭૧) માં સંગ્રહાયા છે. *મુખડા ક્યા દેખો દરપન મેં* (૧૯૭૯) તેમનું શિક્ષણ અને સમાજ પરનું સર્જન છે. તેમણે કિશોરલાલ મશરૂવાલા (૧૯૮૦) અને ગુલાબદાસ બ્રોકર (૧૯૮૩)નું ટૂંકુ જીવનચરિત્ર *ગુજરાતી ગ્રંથકાર શ્રેણી* હેઠળ લખ્યું છે.

*જગગંગાનાં વહેતાં નીર* (૧૯૭૦), *આત્મગંગોત્રીનાં પુનિત જલ* (૧૯૭૪), *જાગીને જોઉં તો* (૧૯૭૬), *સમાજગંગાનાં વહેણો* (૧૯૮૧), *કુટુંબજીવનનાં રેખાચિત્રો* (૧૯૮૭) અને *વિદ્યાસૃષ્ટિના પ્રાંગણમાં* (૧૯૮૭) તેમના શિક્ષણ, સમાજ અને અનુભવો પરનાં નિબંધો છે.

*ધૈર્યશીલોની વીરકથાઓ* (૧૯૫૯), *શિક્ષણ અને લોકશાહી* (૧૯૬૪), *અમેરિકાની સંસ્કૃતિની રૂપરેખા* (૧૯૬૪), *કુમારન્ આશાન્* (૧૯૭૯) તેમના અનુવાદો છે.

## સંદર્ભ 
## બાહ્ય કડીઓ 
* 

શ્રેણી:ગુજરાતી સાહિત્યકાર
શ્રેણી:૧૯૧૩માં જન્મ
હસુ યાજ્ઞિક

**હસમુખરાય વ્રજલાલ યાજ્ઞિક** (૧૨ ફેબ્રુઆરી ૧૯૩૮ - ૧૦ ડિસેમ્બર ૨૦૨૦) જેઓ **હસુ યાજ્ઞિક** નામ વડે વધુ જાણીતા હતા, ગુજરાતી ભાષાના નવલકથાકાર અને વાર્તાકાર હતા.

## જીવન 
તેમનો જન્મ રાજકોટમાં થયો હતો. પ્રાથમિક-માધ્યમિક કેળવણી રાજકોટમાંથી મેળવ્યા પછી તેમણે ૧૯૬૦માં બી.એ. અને ૧૯૬૨માં એમ.એ. ૧૯૭૨માં 'મધ્યકાલીન સાહિત્યની પ્રેમકથાઓ' વિશે સંશોધન કરીને પીએચ.ડી.ની પદવીઓ મેળવી. તેઓ સંગીતવિશારદ પણ હતા. ૧૯૬૩-૮૨ દરમિયાન સુરેન્દ્રનગર, વિસનગર, અમદાવાદ, જામનગરની સરકારી કૉલેજોમાં ગુજરાતીના અધ્યાપક રહ્યા હતા. ૧૯૮૨ થી તેઓ ગુજરાત સાહિત્ય અકાદમીના મહાપાત્ર રહ્યા હતા. કેન્દ્રીય સાહિત્ય અકાદમી દિલ્લી દ્વારા પશ્ચિમ ભારતના ક્લાસિકલ લિટરેચરના સ્કૉલર તરીકે રૂપિયા એક લાખ (₹ ૧,૦૦,૦૦૦/-) ના ભાષા સન્માનના યશભાગી થયા હતા. નવલકથા, વાર્તા, મધ્યકાલીન સાહિત્ય તેમજ લોકસાહિત્યનાં ૧૫૦ જેટલાં પુસ્તકો દ્વારા ગુજરાતી સાહિત્ય ક્ષેત્રે તેમનું મૂલ્યવાન પ્રદાન રહ્યું છે.

## સર્જન 
તેમણે *ઉપમન્યુ*, *પુષ્પધન્વા*, *બી. કાશ્યપ*, *વ્રજનંદન જાની*, *શ્રીધર*, *હસુ યાજ્ઞિક*‌ ઉપનામોથી સાહિત્ય સર્જન કર્યું છે. રંજક્તાને તાકતી એમની ઘણી નવલકથાઓ છે. *દગ્ધા* (૧૯૬૮), *હાઈવે પર એક રાત* (૧૯૮૧), *બીજી સવારનો સૂરજ* (૧૯૮૨), *સોળ પછી* (૧૯૮૬) *નીરા કૌસાની* (૧૯૮૭) વગેરેમાં સરલ કથાવસ્તુ અને સુવાચ્ય શૈલી છે. *દીવાલ પાછળની દુનિયા* (૧૯૮૪) સત્ય ઘટનાઓમાં કલ્પનાનું યત્કિંચિત્ મિશ્રણ કરીને લખાયેલાં લગભગ અઠ્ઠાવીસ કિસ્સાઓ વર્ણવે છે. *મનડાની માયા* (૧૯૮૫), *એક જુબાનીમાંથી* (૧૯૮૫) અને *પછીતના પથ્થરો* (૧૯૮૫) એમના વાર્તાસંગ્રહો છે. એમણે *મધ્યકાલીન ગુજરાતી પ્રેમકથા* (૧૯૭૪), *મધ્યકાલીન કથાસાહિત્ય* (૧૯૮૭), *શામળ* (૧૯૭૮), વગેરે વિવેચનગ્રંથો આપ્યા છે. *કામકથા* (૧૯૮૭)માં સંસ્કૃત-પ્રાકૃત મધ્યકાલીન ગુજરાતી સ્ત્રીચરિત્રનાં કથાનકો આપ્યાં છે, તેમ *કામકથા : સૂડાબહોંતેરી* (૧૯૮૭)માં પણ સ્ત્રીચરિત્રને વાચા આપતાં કથાનકો આપ્યાં છે. *ફૂટતી પાંખોનો પહેલો ફફડાટ* (૧૯૭૨) એમનું સહસંપાદન છે, તો *હરિ વેણ વાય છે રે હો વંનમાં* (૧૯૮૮)માં હરિવલ્લભ ભાયાણી સંપાદિત પારંપરિક ભક્તિગીતોનું એમણે સ્વરાંકન આપ્યું છે. 'આપણો લોક વારસો' તેમની નિબંધ કૃતિ છે.

વર્ષ ૨૦૧૯માં હસુ યાજ્ઞિક દ્વારા લખાયેલ પુસ્તક 'આત્મગોષ્ઠી' નું વિમોચન કરવામાં આવ્યું હતું.

૧૦ ડિસેમ્બર ૨૦૨૦ના રોજ કોવિડ-૧૯ના કારણે અમદાવાદ ખાતે તેમનું અવસાન થયું હતું.

## પુરસ્કાર 
* ૨૦૧૩ - ઝવેરચંદ મેઘાણી પુરસ્કાર

## સંદર્ભ 
## બાહ્ય કડીઓ 
* 
* ગુજરાતી સાહિત્ય પરિષદ પર પરિચય

શ્રેણી: ગુજરાતી સાહિત્યકાર
શ્રેણી:૧૯૩૮માં જન્મ
ઓખા (તા. દ્વારકા)

**ઓખા** ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા દેવભૂમિ દ્વારકા જિલ્લામાં આવેલા તેમજ ત્રણ બાજુએથી દરિયા વડે ઘેરાયેલા ઓખામંડળ તરીકે ઓળખાતા દ્વારકા તાલુકામાં આવેલું એક મહત્વનું નગર, બંદર અને નગરપાલિકા છે.

## ઇતિહાસ 
thumb|250x250px|બરોડા રાજ્ય હેઠળ ઓખા, અમરેલી વિભાગ, ૧૯૦૯|alt=
ભારતના મહાકાવ્યોમાં ઓખાનો ઉલ્લેખ મળી આવે છે. પ્રેમાનંદ ભટ્ટના આખ્યાન ઓખાહરણમાં કૃષ્ણના પૌત્ર અનિરુદ્ધના ઉષા (ગુજરાતીમાં *ઓખા*‌) સાથેના લગ્નની કથામાં ઓખાનો ઉલ્લેખ આવે છે.

બેટ દ્વારકાની સાથે ઓખાનો સમાવેશ ગાયકવાડના બરોડા રાજ્યમાં થતો હતો. ૧૮૫૭ના વિપ્લવ દરમિયાન વાઘેરોએ આ વિસ્તારનો કબ્જો ૧૮૫૮માં મેળવ્યો હતો. ગાયકવાડ રાજ્યે બ્રિટિશરો અને અન્ય દેશી રાજ્યોની સાથે મળીને ૧૮૫૯માં આ વિસ્તાર પર પુન:કબ્જો મેળવ્યો હતો.

## ભૂગોળ 

ચિત્ર:Bet Dwarka Okha Gujarat Map.jpg|ઓખાનો નકશો
ચિત્ર:Okha41.JPG|ઓખા બંદર

ઓખા દરિયામાં જતી સાંકડી જમીન પટ્ટી પર વસેલું છે. તે ત્રણ બાજુએથી દરિયા વડે ઘેરાયેલું છે અને રેતાળ કાંઠો ધરાવે છે. ત્યાં બંદર આવેલું છે. ઓખા બંદરની બીજી બાજુએ નાની ખાડી પર બેટ દ્વારકા આવેલું છે.

## સંદર્ભ 
શ્રેણી:ગુજરાતનાં શહેરો અને નગરો
શ્રેણી:દ્વારકા તાલુકો
શ્રેણી:સૌરાષ્ટ્ર
શ્રેણી:ગુજરાતનાં બંદરો
ઓખામઢી (તા. દ્વારકા)

**ઓખામઢી** ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા દેવભૂમિ દ્વારકા જિલ્લામાં આવેલા તેમજ ત્રણ બાજુએથી દરિયા વડે ઘેરાયેલા ઓખામંડળ તરીકે ઓળખાતા દ્વારકા તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. ઓખામઢી ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, માછીમારી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, મગફળી, તલ, બાજરી, ચણા, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.

શ્રેણી:દ્વારકા તાલુકો
શ્રેણી:સૌરાષ્ટ્ર
બલરાજ સહાની

**બલરાજ સાહની** (જન્મ: મે ૧, ૧૯૧૩ નિધન: ૧૩ એપ્રિલ, ૧૯૭૩) હિન્દી ફિલ્મોના એક અભિનેતા હતા. તેઓ નામી લેખક ભીષ્મ સાહનીના મોટા ભાઈ અને ચરિત્ર અભિનેતા પરીક્ષત સાહનીના પિતા છે.

## મુખ્ય ફિલ્મો અને પાત્ર 
* વક્ત (૧૯૬૫), લાલા કેદારનાથ
* સંઘર્ષ (૧૯૬૮), ગણેશી પ્રષાદ

શ્રેણી:ભારતીય ફિલ્મ અભિનેતાઓ
શ્રેણી:૧૯૧૩માં જન્મ
શ્રેણી:૧૯૭૩માં મૃત્યુ
સુખીનીમુવાડી

**સુખીનીમુવાડી** ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના મધ્ય ભાગમાં આવેલા [[ખેડા જિલ્લો| ખેડા જિલ્લા]માં આવેલા કુલ ૧૦ (દસ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા ઠાસરા તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. સુખીનીમુવાડી ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે મકાઈ, બાજરી, કપાસ, દિવેલીં, તમાકુ, બટાટા, શક્કરીયાં તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.

શ્રેણી:ઠાસરા તાલુકો
અશોક કુમાર

**અશોક કુમાર** ‍(૧૩ ઓક્ટોબર ૧૯૧૧ – ૧૦ ડિસેમ્બર ૨૦૦૧), જન્મે **કુમુદલાલ ગાંગુલી**, અને **દાદામુનિ** તરીકે જાણીતા, ભારતીય ચલચિત્ર અભિનેતા હતા, જેમણે ભારતીય સિનેમા જગતમાં મહત્વનું સ્થાન મેળવ્યું હતું. તેમને ૧૯૮૮માં દાદાસાહેબ ફાળકે પુસ્કાર મળ્યો હતો. ૧૯૯૯માં તેમને ચલચિત્ર જગતમાં યોગદાન માટે પદ્મભૂષણ પુરસ્કાર એનાયત થયો હતો. તેઓ ભારતીય સિનેમા જગતના સૌથી શ્રેષ્ઠ અભિનેતામાંના એક ગણાય છે.

## જીવન 
તેમનો જન્મ બિહારના ભાગલપુર શહેરમાં ૧૩ ઓક્ટોબર ૧૯૧૧ ના રોજ એક મધ્યમ વર્ગીય બંગાળી પરીવારમાં થયો હતો. તેમના પિતા કુંજલાલ ગાંગુલી વકીલ હતા અને માતા ગૌરી દેવી ગૃહિણી હતા. કુમુદલાલ તેમના ચાર ભાઇ-બહેનમાં સૌથી મોટા હતા. તેમની બહેન સતી દેવી તેમનાથી થોડા વર્ષ નાની હતી અને બહુ નાની ઉંમરે તેણે સાશધર મુર્ખજી જોડે લગ્ન કર્યા હતા અને મુખર્જી-સમર્થ કુટુંબના માતૃવડા તરીકે જાણીતા બન્યા હતા. તેમના નાના ભાઇ અનૂપ કુમાર (જન્મે: કલ્યાણ) ૧૪ વર્ષ નાના હતા. તેમના સૌથી નાના ભાઇ કિશોર કુમાર (જન્મે: આભાસ) અત્યંત જાણીતા ગાયક અને અભિનેતા હતા. કુટુંબના બધાં ભાઇઓમાં અશોક કુમાર સૌથી વધુ જીવ્યા હતા. જોકે તેમણે પોતાના જ જન્મ દિવસે કિશોર કુમારનું મૃત્યુ (ઇ.સ. ૧૯૮૭) થતા પોતાનો જન્મ દિવસ ઉજવવાનો બંધ કરી દીધું હતું.

## સંદર્ભ 
શ્રેણી:બોલીવુડ
શ્રેણી:ભારતીય ફિલ્મ અભિનેતાઓ
શ્રેણી:પદ્મશ્રી પુરસ્કાર વિજેતાઓ
શ્રેણી:પદ્મભૂષણ પુરસ્કાર વિજેતા
શ્રેણી:૧૯૧૧માં જન્મ
શ્રેણી:દાદાસાહેબ ફાળકે પુરસ્કાર વિજેતા
શ્રેણી:૨૦૦૧માં મૃત્યુ
શ્રેણી:ફિલ્મફેર પુરસ્કારોના વિજેતાઓ
બાણગંગા નદી (રાજસ્થાન)

**બાણગંગા નદી** એ ભારત દેશની એક મહત્વની નદી છે. બાણગંગા નદી ઉત્તર ભારતની મહત્વની નદીઓ પૈકીની એક એવી યમુના નદીની ઉપનદી (સહાયક નદી) છે.

## ઉદ્ગમ
આ નદીનું ઉદ્ગમસ્થાન રાજસ્થાન રાજ્યમાં આવેલા જયપુર શહેર નજીક મૈઙ ગાઁવ બૈરાઠ ખાતે આવેલું છે. 

### નદીની લંબાઈ 
આ નદી આશરે ૩૮૦ કિલોમીટર જેટલી લંબાઈ ધરાવે છે.

## સ્ત્રાવ વિસ્તાર 
આ નદીનો સ્ત્રાવ વિસ્તારમાં રાજસ્થાન રાજ્યના ત્રણ જિલ્લાઓનો સમાવેશ થાય છે. જયપુર, દૌસા અને ભરતપુર જિલ્લાઓમાંથી પસાર થઇ આ નદી યમુના નદીમાં ભળી જાય છે.

## સંગમ 
આ નદી આગ્રા જિલ્લામાં આવેલા ફતેહાબાદ ખાતે યમુના નદીમાં મળી જાય છે.

શ્રેણી:ભારતની નદીઓ
જગદીશ જોષી

**જગદીશ રામકૃષ્ણ જોશી**, ઉપનામ ‘સંજય ઠક્કર’, ગુજરાતી કવિ અને અનુવાદક હતા.

## જીવન
તેમનો જન્મ ૯-૧૦-૧૯૩૨ના રોજ મુંબઈમાં થયો હતો. ૧૯૪૯માં એસ.એસ.સી. ૧૯૫૩માં સેન્ટ ઝેવિયર્સ કોલેજ, મુંબઈથી ગુજરાતી, સંસ્કૃત વિષયો સાથે બી.એ. ૧૯૫૫માં અમેરિકાની સ્ટેનફર્ડ યુનિવર્સિટીમાંથી શિક્ષણશાસ્ત્રમાં એમ.ડી. ૧૯૫૭ થી ૧૯૭૮ સુધી બઝારગેટ હાઈસ્કૂલમાં આચાર્ય. ૧૯૭૯ નું સાહિત્ય અકાદમી, દિલ્હીનું મરણોત્તર પારિતોષિક. ઉમા-સ્નેહરશ્મિ પારિતોષિક. મુંબઈમાં  ૨૧-૯-૧૯૭૮ના રોજ તેમનું અવસાન થયું હતું.

## સર્જન
‘આકાશ’ (૧૯૭૨) કાવ્યસંગ્રહમાં પરંપરામાં રહીને અદ્યતન બનવાનો કવિનો પુરુષાર્થ મુખ્યત્વે લયપૂર્ણ ગીતોની હથોટીમાં દેખાય છે. છાંદસ અને અછાંદસ રચનાઓ ઊંચા સત્ત્વવાળી નથી. ‘વમળનાં વન’ (૧૯૭૬) કાવ્યસંગ્રહની કુલ ૧૧૪ રચનાઓમાં વધુ સંખ્યા ગીતોની છે. અહીં અછાંદસ, છાંદસ કે ગઝલ રચનાઓ વધુ નોંધપાત્ર નથી, પરંતુ ગીતોમાં રહેલો પ્રણય અને વેદનાનો પોતીકો સ્પર્શ કેટલીક રચનાઓને સફળ પુરવાર કરે છે. ‘મોન્ટાકૉલાજ’ (મરણોત્તર પ્રકાશન, ૧૯૭૯) ચૌદ દીર્ઘકૃતિઓનો સંગ્રહ છે. મોન્ટાજ અને કૉલાજના સંકરમાંથી સિદ્ધ કરેલું શીર્ષક કાવ્યોનાં અસંગત દ્રશ્યસંયોજનો અને એની વિચ્છિન્નતાને સૂચવે છે. દ્રશ્યોની પ્રતીકાત્મકતા અને આંતરિક ભાવછબી ક્યારેક રોચક હોવા છતાં ભાષાનું સ્તર એકંદરે વિષમ રહ્યું છે.
અન્ય :- ધારોકે એક સાંજે આપણે મળ્યા

‘વાર્તાની પાંખે’ (૧૯૭૨), ‘વાર્તાની મોજ’-ભા.૧-૨-૩ (૧૯૭૨), ‘હું તો નિત્ય પ્રવાસી’ (૧૯૭૩), ‘વાર્તા રે વાર્તા’ –ભા.૧-૨-૩ (૧૯૭૩), ‘સુલભ સમૂહજીવન’- ભા.૧-૨-૩ (૧૯૭૪) વગેરે એમનાં સહસંપાદનો છે. ‘મરાઠી કવિતા-ગ્રેસ’ (૧૯૭૮) અને ‘સૂર્યઘટિકાયંત્ર’ (મરણોત્તર પ્રકાશન, ૧૯૮૧) એમના અનુવાદો છે.

**વમળનાં વન (૧૯૭૬) :** જગદીશ જોષીનો, ‘આકાશ’નો અનુગામી કાવ્યસંગ્રહ. અહીં કુલ ૧૧૪ કૃતિઓ છે; એમાં સત્તાવન ગીતો છે અને બાકીનાં અછાંદસ, ગઝલ અને છંદોબદ્ધ કાવ્યો છે. આધુનિક અને તળપદા સંવેદનનું જયાં રસાયણ થયું છે ત્યાં કેટલીક સારી રચનાઓ મળી છે. ગદ્યકાવ્યોમાં પણ ક્યારેક સારું પરિણામ આવ્યું છે. ‘એક હતી સર્વકાલીન વારતા’ આ સંગ્રહની નીવડેલી ગીતરચના છે.

## બાહ્ય કડીઓ 
* 
* ગુજરાતી સાહિત્ય પરિષદ પર પરિચય

શ્રેણી: ગુજરાતી સાહિત્યકાર 
શ્રેણી:સાહિત્યકાર 
શ્રેણી:વ્યક્તિત્વ
શ્રેણી:૧૯૩૨માં જન્મ
શ્રેણી:૧૯૭૮માં મૃત્યુ
જીવરામ જોષી

**જીવરામ ભવાનીશંકર જોષી** (૬ જુલાઇ, ૧૯૦૫ - ૨૮ એપ્રિલ ૨૦૦૪) જાણીતા ગુજરાતી બાળસાહિત્યકાર હતા.

## જીવન 
જીવરામ જોષીનો જન્મ અમરેલી જિલ્લાના ગરણી ગામે થયો હતો. ૧૯૨૭ માં કાશી રહીને સંસ્કૃત સાથે અંગ્રેજી ભણવાનો પ્રયત્ન કર્યો અને કાશી વિદ્યાપીઠના પરિચયમાં આવ્યા. ઘણો સમય સ્વાતંત્ર્ય-સત્યાગ્રહની ચળવળમાં ગાળ્યો અને છેવટે બાળસાહિત્યના લેખનને અપનાવ્યું. તેઓ બાળસાપ્તાહિક *ઝગમગ*ના તંત્રી હતા.

## સાહિત્ય 
તેમણે બાળસાહિત્યના વિપુલ સર્જન સાથે એમણે બાલમાનસમાં રમતાં થઈ જાય તેવાં કાલ્પનિક પાત્રો પણ આપ્યાં છે. *મિયાં ફૂસકી*ના ૩૦ ભાગ, *છકો મકો*ના ૧૦ ભાગ, *છેલ છબો*ના ૧૦ ભાગ, *અડુકિયો દડુકિયો*ના ૧૦ ભાગ, ઉપરાંત એમણે *પ્રેરક પ્રસંગવાર્તાવલિ*ના ૨૦ ભાગ, *બોધમાળા*ના ૧૦ ભાગ આપ્યા છે. એમના અન્ય અનેક બાળગ્રંથોમાં *બાળસાહિત્ય સર્વસંગ્રહ* (૧૯૩૬) નું પણ સ્થાન છે. તેમની *તભા ભટ્ટ*, *રાણી ચતુરા અને રાજા વિક્રમ* વાર્તાઓ પણ લોકપ્રિય છે. તેમણે *રમત ગમત ગીતો* (૧૯૫૨) લખ્યા હતા જે રમતી વખતે ગાવાના ગીતો છે. તેમની વાર્તાઓ *છકો મકો* (૧૯૬૩) અને *પાણીદાર મોતી* (૧૯૬૫)નું તેમણે નાટ્યરૂપાંતરણ કર્યું હતું.

તેમનું પાત્ર *મિયાં ફૂસકી* બહારથી મૂર્ખ લાગવા છતાં સંકટસમયે બુદ્ધિથી માર્ગ કરતો, દશ ભાગોમાં વહેંચાયેલી બાળવાર્તાનો બાળવાચકોને અત્યંત પ્રિય નાયક છે.

*અડુકિયો દડુકિયો અને ગલુ જાદુગર* પરથી ૨૦૦૮માં ગુજરાતી ચલચિત્ર બન્યું હતું. મિયાં ફૂસકી પાત્રનું નાટકો, ટેલિવિઝન ધારાવાહિક અને ચલચિત્રમાં રૂપાંતર થયેલું છે. ઉદ્યોગપતિ રશ્મિન મજેઠિયાની કંપની જીવરામ જોષીની ૧૨૫ વાર્તાઓ અને તેના પાત્રોનો પ્રકાશાનાધિકાર ધરાવે છે, જે કંપનીએ જોષીના વારસદારો પાસેથી મેળવ્યો હતો. મજેઠિયાએ આ સર્જનનું અન્ય માધ્યમોમાં રૂપાંતરણ કરવાની જાહેરાત કરી હતી.

## સંદર્ભ 
## બાહ્ય કડીઓ 
* જીવરામ જોષી - ગુજરાતી સાહિત્ય પરિષદ પર

શ્રેણી: ગુજરાતી સાહિત્યકાર
શ્રેણી: બાળ-સાહિત્ય
શ્રેણી:૧૯૦૫માં જન્મ
શ્રેણી:૨૦૦૪માં મૃત્યુ
પદ્મનાભસ્વામી મંદિર

thumbnail|મંદિરનું બહારથી દ્રશ્ય
**પદ્મનાભસ્વામી મંદિર** એ ભારતના કેરળ રાજ્યના તિરૂવનંતપુરમ શહેરમાં આવેલ પ્રસિદ્ધ ભગવાન વિષ્ણુનું હિંદુ મંદિર છે.

## ઇતિહાસ 
પદ્મનાભસ્વામી મંદિર નુ નિર્માણ રાજા માર્તંડે કરાવ્યું હતુ. આ મંદિર ના નિર્માણમાં દ્રવિડ અને કેરળ શૈલીનું મિશ્રણ જોઇ શકાય છે. આ મંદિરનો જિર્ણોધ્ધાર અઢારમી સદીમાં થયો હતો.

નાયરો માટે શ્રી પદ્મનાભસ્વામી મંદિરનું વિશેષ મહત્વ છે. કારણકે તેને અનંતનું નિવાસસ્થાન માનવામાં આવે છે અને નાયરોનો દાવો છે કે આ મંદિરમાં વિશેષ શક્તિઓ છે.

## મંદિર અને રાજવી પરિવાર
શ્રી પદ્મનાભ સ્વામી મંદિરનું નિર્માણ ૧૮મી સદીમાં થઈ ગયેલા ત્રાવણકોરના રાજા માર્તંડ વર્મા (૧૭૨૯-૧૭૫૮) એ ૧૭૩૧માં કરાવ્યું હતું.

૧૭૫૦માં તેમણે પોતાનું સમગ્ર રાજ્ય ભગવાન પદ્મનાભ સ્વામીને અર્પણ કરી દીધું અને પદ્મનાભદાસ અર્થાત ભગવાન વિષ્ણુના સેવક તરીકેનું બિરૂદ મેળવ્યું. ૧૯૭૧માં રાજવી પરિવારોની સત્તા સરકારે પાછી ખેંચી લીધી પછી રાજવી પરિવારે ટ્રસ્ટનું નિર્માણ કર્યું જે આજે તેનો વહીવટ સંભાળે છે. રાજવી પરિવારના હાલના વડા ઉત્તરદોમ તિરૂનલ માર્તંડ વર્મા આ ટ્રસ્ટના મેનેજિંગ ટ્રસ્ટી છે.

## વિશ્વનુ સૌથી અમિર મંદિર
કેરળની રાજધાની તિરૂવનંતપુરમ ના પદ્મનાભસ્વામી મંદિરમાં અરબો રૂપિયાનો ખજાનો મળ્યો છે. એક અંદાજ પ્રમાણે આ મંદિર પાસે એક લાખ કરોડ રૂપિયાના હીરા-ઝવેરાત આભૂષણ, સોનાના સિક્કા મળી આવ્યાં છે.

## પ્રતિમા
શ્રી પદ્મનાભસ્વામી મંદિરના પ્રમુખ દેવતાની મૂર્તિ તેના બાંધકામ માટે જાણીતી છે જેમાં 1,2008 શાલિગ્રામ છે જે નેપાળમાં ગંડકી નદીના કિનારેથી લાવવામાં આવ્યા હતા. શ્રી પદ્મનાભસ્વામી મંદિરનું ગર્ભગૃહ એક ખડક પર આવેલું છે અને મુખ્ય મૂર્તિ જે લગભગ 18 ફૂટ ઊંચી છે તે અલગ દરવાજા દ્વારા જોઈ શકાય છે. માથું અને છાતી પહેલા દરવાજાથી જોઈ શકાય છે, જ્યારે હાથ બીજા દરવાજાથી અને પગ ત્રીજા દરવાજાથી જોઈ શકાય છે.

## મંદિર માં વસ્ત્રો પહેરવાનો નિયમ
મંદિરમાં માત્ર હિન્દુઓ જ પ્રવેશ કરી શકે છે.મંદિરમાં પ્રવેશ કરતી વખતે પહેરવેશ પહેરવાનો કડક નિયમ છે જેનું પાલન કરવું પડે છે. પુરુષોને મુંડુ કે ધોતી (જે કમરની આસપાસ પહેરવામાં આવે છે અને એડી સુધી જાય છે) અને કોઈપણ પ્રકારના શર્ટ કે ટીશર્ટ પહેરવાની મંજૂરી નથી. સ્ત્રીઓએ સાડી, મુંડમ નેરિયાતુમ (સેટ-મુન્ડુ), સ્કર્ટ અને બ્લાઉઝ અથવા હાફ સાડી પહેરવી પડશે. મંદિરના પ્રવેશદ્વાર પર ધોતી ભાડે મળે છે. આજકાલ મંદિરના સત્તાવાળાઓ ભક્તોની સુવિધાને ધ્યાનમાં રાખીને પેન્ટ કે ચૂરીદાર ઉપર ધોતી પહેરવાની છૂટ આપી રહ્યા છે.

## કોરીડોર
પૂર્વ બાજુથી ગર્ભગૃહ સુધી એક વિશાળ કોરિડોર છે જેમાં 365 અને ત્રીજો કલાકૃતિનો ગ્રેનાઈટ પથ્થરના સ્તંભો છે જેમાં સુંદર કોતરણી છે. પૂર્વ તરફના મુખ્ય પ્રવેશદ્વારની નીચે નાટકશાલા તરીકે ઓળખાતો ભોંયતળિયું છે જ્યાં કેરળનું શાસ્ત્રીય કલા સ્વરૂપ - કથકલી - મલયાલમ મહિનાના મીનમ અને તુલમ દરમિયાન યોજાતા વાર્ષિક દસ-દિવસીય ઉત્સવમાં રજૂ કરવામાં આવે છે.

## બાહ્ય કડીઓ
* શ્રી પદ્મનાભસ્વામી મંદિરની વેબસાઇટ 
* કેરાલા ટુરીઝમ

શ્રેણી:મંદિરો
સ્વર્ગીય ગુફા

સ્વર્ગમાં ગુફા એ વિયેતનામમાં આવેલી એક ગુફા છે. જે ડોંગહોઇ ના 60 કિ.મી. ઉત્તર-પશ્ચિમી અને હનોઈ ના 450 કિમી દક્ષિણે આવેલી છે. સ્થાનિક મદદે ૨૦૦૫માં આ ગુફાની શોધ કરી. બ્રિટિશ વૈજ્ઞાનિકોએ તે ૨૦૦૫ થી ૨૦૧૦ સુધીમાં શોધવામાં મદદ કરી હતી. તેઓએ ૨૦૧૦ માં જાહેરાત કરી હતી કે, ગુફા 35 કિ.મી. લાંબી-ઊંડી છે. તેની સુંદરતા કારણે, તેને સ્વર્ગ કહેવામાં આવે છે. તે એશિયાની સૌથી લાંબી ગુફા છે.

250px|right|thumb|સ્વર્ગમાં ગુફા

250px|right|thumb|સ્વર્ગમાં ગુફા

## સંદર્ભ
શ્રેણી:ભૂગોળ સ્ટબ
શ્રેણી:એશિયા
સેવરી-ન્હાવા શેવા દરિયાઇખાડી સેતુ

**સેવરી-ન્હાવા શેવા દરિયાઇખાડી (પારપોત) સેતુ** એ ૨૨ કિલોમીટર લંબાઈ ધરાવતો એક સેતુ છે, જેનું નિર્માણકાર્ય હજુ બાકી છે. આ સેતુ દક્ષિણ મુંબઈમાં આવેલા સેવરી ખાતેથી શરુ થશે અને થાણાની ખાડી પરથી પસાર થઈ ન્હાવા સેવા બંદર ખાતે સમાપ્ત થશે. ૬૦ અબજ રૂપિયાના અંદાજિત ખર્ચ વડે બનાવવામાં આવનાર આ સેતુ માટેનો પ્રસ્તાવ અનિલ ધીરૂભાઈ અંબાણી જુથ દ્વારા સમર્થિત રિલાયન્સ એનર્જી તરફથી મહારાષ્ટ્ર સરકાર સમક્ષ ઈ. સ. ૨૦૦૮ના વર્ષમાં મુકવામાં આવ્યો હતો.
thumb|right|150px| કંઇક આવો દેખાશે આ સેતુ
મહારાષ્ટ્ર રાજ્ય સડક વિકાસ નિગમ, કે જે આ પરિયોજના માટેની કેન્દ્રીય સંસ્થા છે, ઍમ વિચાર કર રહી છે કે રિલાયન્સ એનર્જી તથા હ્યૂન્દેના સંકલન પાસે ૫૦ અબજ રૂપિયા જેટલી અનામત રાશિ રાખવામાં આવે જે કુલ અંદાજિત ખર્ચના ૮૫% જેટલા થાચ છે.

આ સેતુયોજના પાછળના ચાર દાયકાઓથી કાગળ સુધી જ સિમિત રહી હતી. પહેલાં આ યોજનાનો વહિવટ એમએસાઆરડીસી દ્વારા કરવામાં આવનાર હતો પરંતુ અત્યારે આનો ઠેકો એમએમઆરડી દ્વારા લેવામાં આવ્યો છે. આ સેતુ ૬ (છ) લેન જેટલો પહોળો હશે અને ભવિષ્યમાં મેટ્રો રેલ સુવિધા જોડવા માટે પણ આ સેતુ પર બંને બાજુ પર કેટલાંક સ્થાન રાખવા માટેનું પ્રાવધાન છે. આ સેતુ ઈ. સ. ૨૦૧૩ અથવા ઈ. સ. ૨૦૧૪ સુધીમાં તૈયાર થઈ જવાનું અનુમાન છે.

આ યોજના પૂર્ણ થઈ જાય ત્યારબાદ નિર્માણ કંપનીઓ દ્વારા સેતુ પરથી પસાર થવા બદલ જે તે વાહનો પાસેથી ચુંગીકર (ટોલ ટેક્સ) ઉઘરાવવામાં આવશે.

## આ પણ જુઓ 
* બાંદ્રા-વરલી સમુદ્રસેતુ

શ્રેણી:મુંબઈ
શ્રેણી:મુંબઈ પરિવહન
સમય વ્યવસ્થાપન

ભિન્ન-ભિન્ન પ્રકારનાં કાર્યોં કરવા માટે લાગતા સમય તથા તેવાં કાર્યો કરવાના ક્રમને સમજી-વિચારીને વ્યવસ્થિત કરવાના કાર્યને **સમય વ્યવસ્થાપન** અથવા **સમય પ્રબંધન** (અંગ્રેજી:Time management ;હિંદી:समय प्रबंधन) કહેવામાં આવે છે. ઉચિત સમય વ્યવસ્થાપન કરવાથી દક્ષતા મળે છે, ઉત્પાદકતામાં વધારો થાય છે અને કાર્ય યોગ્ય સમયની અંદર પૂર્ણ કરી શકાય છે.

## બાહ્ય કડીઓ 
* સમય વ્યવસ્થાપન 
* 2007 "Time Management" lecture by Randy Pausch (સંપૂર્ણ વિડિયો | ઉચ્ચ ગુણવત્તા ધરાવતો તથા ડાઉનલોડ કરી શકાય તેવો વિડિયો (hi-res downloadable version) | પ્રવચન સ્લાઇડો (Lecture slides))
* સમય વ્યવસ્થાપન વિશે એક લેખ 

શ્રેણી:સમય
શ્રેણી:વ્યવસ્થાપન
જીવાપર (તા. કાલાવડ)

**જીવાપર (તા. કાલાવડ)** ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા જામનગર જિલ્લામાં આવેલા કાલાવડ તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. આ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, મગફળી, તલ, બાજરી, ચણા, કપાસ, દિવેલી, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે. આ ગામ  તાલુકા મથક કાલાવડથી ૩ કિમી દૂર છે. 
 

શ્રેણી:કાલાવડ તાલુકો
શ્રેણી:સૌરાષ્ટ્ર
લંડન આઇ (વિરાટ ચકડોળ)

[right|thumb|300 px|[થેમ્સ નદીના કાઠા પર આવેલું લંડન આઇ ચકડોળ]]
**લંડન આઇ** એ (અંગ્રેજી:London Eye) યુરોપ ખાતે આવેલા ઈંગ્લેન્ડના પાટનગર લંડન શહેરમાં આવેલું એક વિરાટ ચકડોળ (જાયંટ વ્હીલ/ ફેરિસ વ્હીલ) છે. થેમ્સ નદીના કાઠા પરનું આ લંડન આઇ એ યુનાઇટેડ કિંગડમ ખાતેનું સૌથી લોકપ્રિય પર્યટન સ્થળ તેમજ લંડન શહેરના સર્વ પ્રસિદ્ધ સ્થળ પૈકીનું એક માનવામાં આવે છે. અહીં આખા વર્ષ દરમિયાન આશરે ૩૫ લાખ પર્યટકો મુલાકાતે આવે છે.

૧૩૫ મીટર ઉંચાઈ ધરાવતા આ ચકડોળને એકત્રીસમી ડિસેંમ્બર, ૧૯૯૯ના રોજ મુલાકાતીઓ માટે ખુલ્લું મુકવામાં આવ્યું હતું. આ ચકડોળના બાંધકામ માટે આશરે ૭ કરોડ પાઉંડ જેટલો ખર્ચ થયો હતો.

## ચિત્ર દર્શન 

ચિત્ર:London Eye Twilight April 2006.jpg
ચિત્ર:Eye Pod 1.jpg| લંડન આઈ મધ્યે ૩૨ ઈંડા આકારનાં પાંજરાંઓ આવેલાં છે.
ચિત્ર:Royal Wedding London Eye.jpg

## બાહ્ય કડીઓ 
* લંડન આઇ ચકડૉળનું અધિકૃત વેબસાઇટ
* વાસ્તૂકારનું સંકેતસ્થળ

શ્રેણી:લંડન
શ્રેણી:યુરોપ
શ્રેણી:જોવાલાયક સ્થળો
મહારાષ્ટ્ર રાજ્ય સડક વિકાસ નિગમ

**મહારાષ્ટ્ર રાજ્ય સડક વિકાસ નિગમ ** (મરાઠી:મહારાષ્ટ્ર રાજ્ય રસ્તે વિકાસ મહામંડળ), જેને સામાન્ય રીતે ટુંકા નામ તરીકે એમ. એસ. આર. ડી. સી. (MSRDC) કહેવામાં આવે છે. આ નિગમ મહારાષ્ટ્ર સરકારની સંપૂર્ણતયા માલિકી ધરાવતી ભારતીય સાર્વજનિક લિમિટેડ કંપની છે. આ નિગમની સ્થાપના નવમી જુલાઇ, ૧૯૯૬ના રોજ કરવામાં આવી હતી તથા *ભારતીય કંપની ધારા ૧૯૫૬* અન્વયે આ નિગમને બીજી ઓગસ્ટ, ૧૯૯૬ના રોજ સાર્વજનિક લિમિટેડ કંપની બનાવવામાં આવ્યું હતું. આ નિગમ મહારાષ્ટ્ર રાજ્યમાં સડકોના નિર્માણ તેમજ અનુરક્ષણનું કાર્ય કરે છે. 

## સંદર્ભ
## બાહ્ય કડીઓ 
* મહારાષ્ટ્ર સડક વિકાસ નિગમ (MSRDC)નું અધિકૃત વેબસાઇટ

શ્રેણી:મહારાષ્ટ્ર
શ્રેણી:મહારાષ્ટ્રના માર્ગો
શ્રેણી:મહારાષ્ટ્ર રાજ્યનાં નિગમો
મધુસૂદન પારેખ

**મધુસૂદન પારેખ** (૧૪ જુલાઇ ૧૯૨૩ – ૨૮ જાન્યુઆરી ૨૦૨૩), (ઉપનામો: *કીમિયાગર*, *પ્રિયદર્શી*, *વક્રદર્શી*) ગુજરાતી ભાષાના જાણીતા હાસ્યલેખક, વિવેચક, સંપાદક, અનુવાદક હતા. તેમના સર્જન માટે તેમને ૧૯૭૨માં કુમાર પારિતોષિક પ્રાપ્ત થયો હતો. 

## પ્રારંભિક જીવન
તેમનો જન્મ અમદાવાદમાં થયો હતો અને તેમનું મૂળ વતન સુરત હતું.

## અભ્યાસ 
પારેખ ૧૯૩૯માં પ્રોપ્રાયટરી હાઈસ્કૂલ, અમદાવાદથી મૅટ્રિક થયા. ૧૯૪૫માં મુંબઈ યુનિવર્સિટીમાંથી ઇતિહાસ-અર્થશાસ્ત્ર વિષયો સાથે બી.એ.નો અભ્યાસ કર્યો. ૧૯૫૨માં ગુજરાત યુનિવર્સિટીમાંથી ગુજરાતી-સંસ્કૃત વિષયોમાં એમ.એ.નો અભ્યાસ કર્યા બાદ ૧૯૫૮માં તેમણે ‘ગુજરાતી નવલકથા સાહિત્યમાં પારસીઓનો ફાળો’ પર પીએચ.ડી. પૂર્ણ કર્યું.

## વ્યવસાય 
૧૯૪૫થી ૧૯૫૫ સુધી ભારતી વિદ્યાલય, અમદાવાદમાં શિક્ષક તરીકે ફરજ બજાવી. ૧૯૫૫થી ૧૯૮૩ સુધી હ. કા. આર્ટસ કૉલેજ, અમદાવાદમાં ગુજરાતીના અધ્યાપક તરીકે સેવા આપી. ૧૯૮૩માં નિવૃત્ત થયા. ૧૯૬૧થી ‘બુદ્ધિપ્રકાશ’ના તંત્રી. ૧૯૭૪થી ગુજરાત સાહિત્ય સભાના મંત્રી રહ્યા હતા.

## સર્જન 
ગુજરાત સમાચાર ઉપરાંત ‘ગુજરાત ટાઈમ્સ’, ‘શ્રી’ વગેરેમાં પ્રગટ થયેલા એમના હાસ્યલેખોમાંથી પસંદ કરેલા લેખોના સંગ્રહો પ્રકાશિત થયા છે.
* હું, શાણી અને શકરાભાઈ (૧૯૬૫),
* સૂડી સોપારી (૧૯૬૭),
* રવિવારની સવાર (૧૯૭૧),
* હું, રાધા અને રાયજી (૧૯૭૪),
* આપણે બધા (૧૯૭૫),
* વિનોદાયન (૧૯૮૨),
* પેથાભાઈ પુરાણ (૧૯૮૫)

શાળા-કૉલેજોમાં ભજવી શકાય એવાં એમનાં હાસ્યરસિક એકાંકીઓ ‘નાટ્યકુસુમો’ (૧૯૬૨) અને ‘પ્રિયદર્શીનાં પ્રહસનો’ (૧૯૮૧)માં સંગૃહીત છે. શૅક્સપિયરનાં નાટકો પરથી વાર્તાંતરો સ્વરૂપે ‘શૅક્સપિયરની નાટ્યકથાઓ’ (૧૯૬૫) એમણે આપી છે. સંસ્કૃત નાટકોની રૂપાંતરિત ‘સંસ્કૃત સાહિત્યની નાટ્યકથાઓ’ (૧૯૭૫) પણ નોંધપાત્ર છે.

‘આવિર્ભાવ’ (૧૯૭૩), ‘દલપતરામ’ (૧૯૮૦), ‘દલપતરામ અને સ્વામિનારાયણ’ (૧૯૮૦), ગુજરાત સાહિત્ય સભાની ‘કાર્યવાહી’ (૧૯૬૧, ૧૯૬૩, ૧૯૮૧, ૧૯૮૨, ૧૯૮૩) તેમ જ અંગ્રેજી સાહિત્યના ઉદયકાળથી મિલ્ટન સુધીના સાહિત્યના ઇતિહાસનો સરળ ગુજરાતી ભાષામાં કિંચિત્ પરિચય આપતો ‘અંગ્રેજી સાહિત્યનું આચમન’ (૧૯૭૯) વગેરે એમના વિવેચનગ્રંથો છે.

આ ઉપરાંત એમના અનુવાદ તથા સંપાદનગ્રંથોમાં ‘અમેરિકન સમાજ’ (૧૯૬૬), ‘હેન્રી જેમ્સની વાર્તાઓ’ (૧૯૬૯), ‘કનૈયાલાલ મા. મુનશી : સાહિત્ય જીવન અને પ્રતિભા’ (૧૯૬૭), ‘અર્વાચીન ગુજરાતનું રેખાદર્શન’ (અર્વાચીન ગુજરાતી સાહિત્યનો આસ્વાદ, ૧૯૮૧), ‘હિંદુસ્થાન મધ્યેનું એક ઝૂપડું’ (૧૯૬૮) વગેરેનો સમાવેશ થાય છે.

કિશોરો અને બાળકો માટે એમણે નીચેના પુસ્તકો આપ્યા છે.
* શામળ ભટ્ટની વાર્તાઓ (૧૯૬૬),
* વૈતાલપચીસી (૧૯૬૭),
* સિંહાસનબત્રીસી ૧-૨ (૧૯૭૦),
* બુધિયાનાં પરાક્રમો,
* અડવાનાં પરાક્રમો,
* ખાટીમીઠી વાતો (૧૯૭૩),
* મૂરખરાજ (૧૯૭૬),
* ડાકુની દીકરી (૧૯૭૮),
* બાર પૂતળીની વાતો (૧૯૮૧)

## અવસાન
૧૦૦ વર્ષની ઉંમરે અમદાવાદ ખાતે ૨૮ જાન્યુઆરી ૨૦૨૩ના રોજ તેઓ અવસાન પામ્યા હતા.

## સન્માન
* રણજિતરામ સુવર્ણ ચંદ્રક (૨૦૦૩)
* કુમાર સુવર્ણ ચંદ્રક (૧૯૭૨)
* જ્યોતીન્દ્ર દવે પારિતોષિક
* ગુજરાત સરકારના પાંચ પુરસ્કાર

## સંદર્ભ
## સંદર્ભ 
## બાહ્ય કડીઓ 
* 
* ગુજરાતી સાહિત્ય પરિષદ પર પરિચય

શ્રેણી:ગુજરાતી સાહિત્યકાર 
શ્રેણી:હાસ્ય સાહિત્યકાર
શ્રેણી:રણજિતરામ સુવર્ણચંદ્રક વિજેતા
શ્રેણી:કુમાર સુવર્ણચંદ્રક વિજેતા
શ્રેણી:૧૯૨૩માં જન્મ
શ્રેણી:૨૦૨૩માં મૃત્યુ
દરિયાઈ બોગદું (ઇંગ્લેન્ડ-ફ્રાન્સ)

right|thumb|300 px| લંડન અને પૅરીસને જોડતો દરિયાઇ ભોંયરા માર્ગ
**દરિયાઈ બોગદું** ( અંગ્રેજી:*Channel Tunnel*; ફ્રેન્ચ:*Le tunnel sous la Manche*) એ ઇંગ્લેન્ડ ખાતે આવેલી કેટ કાઉન્ટીને ફ્રાન્સ દેશમાં આવેલા નૉર-પા દા કલાઈ પ્રાંત સાથે જોડતું અને ઇંગ્લિશ ખાડીના તળની નીચેથી બાંધવામાં આવેલું ૫૦.૫ કિમી લાંબું રેલ્વે બોગદું છે. આ ભોંયરામાર્ગની કુલ લંબાઇ પૈકીનું ૩૭.૯ કિમી જેટલું અંતર પાણી નીચેથી પસાર થાય છે. ઇ. સ. ૧૯૯૪ના વર્ષમાં આ બોગદાનું બાંધકામ પૂર્ણ કરવામાં આવ્યું હતું. આ ભોંયરામાર્ગ દ્વારા લંડન તથા પૅરિસ એ યુરોપ ખંડમાં આવેલાં બે સૌથી મોટાં શહેરને જોડતી દ્રુતગતી રેલ્વે શરુ કરવામાં આવી છે. યુરોસ્ટાર નામની વાહતૂક કંપની લંડન થી પૅરિસ તેમજ બ્રસેલ્સ શહેરો વચ્ચે જલદ પ્રવાસી વાહતૂક સેવા પુરી પાડે છે.

## બાહ્ય કડીઓ 
* યુરો દરિયાઈ બોગદા વિશેનું અધિકૃત વેબસાઇટ

શ્રેણી:યુરોપના માર્ગો
શ્રેણી:ફ્રાન્સનું સ્થાપ્ત્ય
શ્રેણી:યુનાઇટેડ કિંગડમનું સ્થાપ્ત્ય
શ્રેણી:દુર્ગમ રેલ માર્ગો
હીરાલાલ પારેખ

**હીરાલાલ ત્રિભુવનદાસ પારેખ**(૨૭-૪-૧૮૮૨, ૨૦-૬-૧૯૩૮) : સંશોધક. જન્મ સુરતમાં. વતન હાંસોટ. પ્રાથમિક શિક્ષણ ઉમરેઠમાં. ૧૯૦૦માં અમદાવાદથી મૅટ્રિક. ૧૯૦૮માં ઇતિહાસ અને ફારસી વિષયો સાથે બી.એ. નાગપુરમાં સરકારી નોકરી. ૧૯૧૦ થી ૧૯૩૮ સુધી ગુજરાત વર્નાક્યુલર સોસાયટીના સહાયક મંત્રી. ઇતિહાસ અને કેળવણીમાં રુચિ. ગુજરાત સાહિત્યસભા, ગુજરાતી સાહિત્ય પરિષદ અને આપારાવ ભોળાનાથ લાયબ્રેરીમાં માનદ મંત્રી.

‘એમણે ગ્રંથ અને ગ્રંથકાર’- ભા. ૧ થી ૮ (૧૯૩૦-૧૯૩૮), ‘ગુજરાત વર્નાક્યુલર સોસાયટીનો  ઇતિહાસ’:  ‘ગુજરાતનો સાંસ્કૃતિક ઇતિહાસ’, ‘અર્વાચીન ગુજરાતનું રેખાદર્શન’ (૧૯૭૬) વગેરે પુસ્તકો લખ્યાં છે. એમનાં સંપાદનોમાં ‘કાવ્યગુચ્છ’ (૧૯૧૮), ‘પ્રભુભક્તિનાં કાવ્યો’ (૧૯૧૯), ‘દલપતરામ હસ્તલિખિત પુસ્તકોની સૂચિ’ (૧૯૩૦), ‘નરસિંહ મહેતાનું આખ્યાન’ (૧૯૨૩), ‘ગુજરાતી સાહિત્ય પરિષદ અહેવાલ અને નિબંધસંગ્રહ’- ૬, ૧૦, ૧૨ (૧૯૨૭), ‘વસંત રજત મહોત્સવગ્રંથ’ ‘લેડી વિદ્યાબહેન મણિ મહોત્સવગ્રંથ’ (૧૯૩૬), ‘પહેલી અને બીજી પત્રકાર પરિષદનો રિપોર્ટ’ (૧૯૨૫, ૧૯૨૯), ‘અમદાવાદ મ્યુનિસિપલ શતાબ્દી સ્મારક ગ્રંથ’ વગેરેનો સમાવેશ થાય છે.

**ગ્રંથ અને ગ્રંથકાર- ખંડ ૧-૧૧ (૧૯૩૦-૧૯૬૬) :** ગુજરાતી સાહિત્યના શિષ્ટગ્રંથો અને ગ્રંથકારોનો તેમ જ સાહિત્યની ગતિવિધિનો પરિચય મળી રહે તેવા ઉદ્દેશથી ગુજરાત વર્નાક્યુલર સોસાયટીએ સંપાદિત કરાવેલી સંદર્ભગ્રંથશ્રેણી. ગ્રંથશ્રેણીના અગિયાર ગ્રંથોમાંથી આઠ ખંડોનું સંપાદન હીરાલાલ ત્રિભોવનદાસ પારેખે કર્યું છે; તો નવ, દશ અને અગિયારમાં ખંડોના સંપાદકો અનુક્રમે ચુનીલાલ વર્ધમાન શાહ, બચુભાઈ રાવત તથા કેશવલાલ કાશીરામ શાસ્ત્રી, ધીરુભાઈ ઠાકર તથા ઈન્દ્રવદન કા. દવે અને પીતામ્બર પટેલ તથા ચિમનલાલ ત્રિવેદી છે.

આ ગ્રંથશ્રેણીમાં હયાત તેમ જ વિદેહ એવા ૫૭૩ ગ્રંથકારોનો પરિચય મળે છે, જેની નામસૂચિ અગિયારમા ખંડમાં મળે છે. પરિચયમાં ગ્રંથકારનું પુરું નામ, એનાં જન્મસ્થળ અને સમય, માતા-પિતા, પત્ની, શૈક્ષણિક અને વ્યાવસાયિક કારકિર્દી, વિશેષ રસ-રુચિ, પ્રાપ્ત પુરસ્કારો, પ્રકાશિત ગ્રંથોની સાલવાર યાદી તેમ જ અવસાન-સ્થળસમય જેવી માહિતીનો સમાવેશ થયો છે.

ગુજરાતી સાહિત્યની ગતિવિધિ અને પ્રવાહદર્શન નિમિત્તે જે તે સાલનાં પ્રકાશિત પુસ્તકોની વર્ગીકૃત સૂચિ તથા સમીક્ષા, સામયિક-લેખસૂચિ, વિશિષ્ટ અભ્યાસ અને સંશોધનલેખો ઉપરાંત પુસ્તકલેખન, હસ્તપ્રતલેખન, મુદ્રણકળા વગેરે વિષયોને નિરૂપતા લેખો પણ અહીં સંગ્રહિત છે.

ગુજરાતી ભાષા-સાહિત્યમાં પ્રવર્તતી સંદર્ભસાહિત્યની લગભગ અભાવની સ્થિતિમાં અત્યંત ઉપયોગી નીવડતી આ સંદર્ભગ્રંથશ્રેણી તેની ચોકસાઈ અને વ્યાપકતાને લીધે નોંધપાત્ર બને છે.

ગુજરાતી સાહિત્ય પરિષદ પર પરિચય

શ્રેણી: ગુજરાતી સાહિત્યકાર 
શ્રેણી:સાહિત્યકાર
શ્રેણી:૧૯૩૮માં મૃત્યુ
રામપ્રસાદ બક્ષી

**રામપ્રસાદ પ્રેમશંકર બક્ષી** (૨૭-૬-૧૮૯૪, ૨૨-૩-૧૯૮૯) ગુજરાતી વિવેચક, સંપાદક, અનુવાદક હતા.

## જીવન
જન્મ જૂનાગઢમાં. વતન મોરબી. પ્રાથમિક શિક્ષણ રાજકોટમાં, માધ્યમિક શિક્ષણ રાજકોટ-વઢવાણમાં. ૧૯૧૦માં વઢવાણથી મૅટ્રિક. ૧૯૧૪માં સંસ્કૃત વિષય સાથે બી.એ. ૧૯૧૫ થી મુંબઈમાં નિવાસ. ૧૯૨૭ થી ૧૯૫૯ સુધી આનંદીલાલ પોદ્દાર હાઈસ્કૂલ, સાન્તાક્રૂઝના આચાર્ય. નિવૃત્તિ બાદ મીઠીબાઈ કૉલેજ, વિલેપાર્લેમાં ગુજરાતીના અધ્યાપક. એમ.એસ. યુનિવર્સિટી, વડોદરામાં ત્રણ વર્ષ વિઝિટિંગ પ્રોફેસર. ૧૯૭૬-૭૭માં પોરબંદર ખાતે ભરાયેલી ગુજરાતી સાહિત્ય પરિષદના પ્રમુખ. ૧૯૬૦-૬૪નો નર્મદચંદ્રક. મુંબઈમાં અવસાન.

## સર્જન
પંડિતયુગનું પ્રતિબિંબ આપતી વ્યક્તિત્વમુદ્રાથી અંકિત આ લેખકની સંસ્કૃતસાહિત્યની સમજનો અંગ્રેજીસાહિત્યની સમજથી સંયોગ થયેલો જોવાય છે. બહુશ્રુતતાનો સ્પર્શ, અર્થઘટનની દ્યોતકતા, શાસ્ત્રીયતાનો અભિગમ, વિવરણપ્રધાન શૈલી વગેરેથી એમનું વિવેચન મુખ્યત્વે સંસ્કૃતપરિપાટીએ તત્વચર્ચાને ઉપસાવે છે.

‘વાઙમયવિમર્શ’ (૧૯૬૩)માં સાહિત્ય તત્વની મીમાંસા કરતા લેખો છે. કાવ્યતત્વ, રસ અને અલંકાર તથા નાટ્યકલા એમ ત્રણેક વિભાગોમાં પથરાયેલા એમના લેખોના પ્રધાન સૂરમાં સંસ્કૃત અલંકારશાસ્ત્રોનો સંસ્કાર છે. ‘નાટ્યરસ’ (૧૯૫૯) અને ‘કરુણરસ’ (૧૯૬૩)માં ભારતીય સંગીતનૃત્યનાટ્ય મહાવિદ્યાલય, વડોદરાના ઉપક્રમે અપાયેલાં વ્યાખ્યાનોમાં સંસ્કૃત નાટ્યસિદ્ધાંતની ભૂમિકાની તત્વચર્ચાને સ્પષ્ટ કરતાં કરતાં પાશ્ચાત્ય નાટ્યમીમાંસાનાં ધોરણો તુલનાત્મક પરિમાણરૂપે દાખલ કરાયેલાં છે. ‘ગોવર્ધનરામનું મનોરાજ્ય’ (૧૯૭૬)માં ગોવર્ધનરામની તત્વમીમાંસા અને સાહિત્યિક વિશિષ્ટતા વિશેના એમના લેખોનો સંગ્રહ છે.

‘ગોવર્ધનરામ માધવરામ ત્રિપાઠીઝ સ્ક્રેપબુક’ (૧૯૫૭), ‘નરસિંહરાવની રોજનીશી’ (૧૯૫૯), ‘છોટુભાઈ કોરા જીવનજ્યોતિ’ (૧૯૫૯) કરસનદાસ માણેક ષષ્ઠિપૂર્તિગ્રંથ ‘અક્ષર આરાધના’ (અન્ય સાથે, ૧૯૬૨), ‘ગોકુળભાઈ ભટ્ટ અભિનંદનગ્રંથ’ (૧૯૬૩), જયોતીન્દ્ર દવે ષષ્ઠિપૂર્તિ ગ્રંથ ‘વાઙમયવિહાર’ (અન્ય સાથે ૧૯૬૪), ‘ગોવર્ધનરામની મનનનોંધ’ (૧૯૬૯), ‘ઉત્તમલાલ ત્રિવેદીની ગદ્યરિદ્ધિ’ (અન્ય સાથે, ૧૯૭૧), ગુલાબદાસ બ્રોકર ષષ્ઠિપૂર્તિગ્રંથ ‘સંવાદ’ (અન્ય સાથે, ૧૯૭૪) વગેરે એમનાં સંપાદનો છે.

એમના અનુવાદોમાં ‘કથાસરિતા’ (૧૯૧૧), નરસિંહરાવનાં વ્યાખ્યાનો ‘ગુજરાતી ભાષા અને સાહિત્ય’- ભા. ૧-૨ (૧૯૩૬, ૧૯૫૭), શીખ ધર્મસ્તો ‘સુખમની’ (૧૯૩૫) વગેરે મુખ્ય છે.

**વાઙમયવિમર્શ (૧૯૬૩) :** રામપ્રસાદ બક્ષીનો વિવેચનસંગ્રહ. આ ગ્રંથમાં બે લેખ સિવાય બાકીના લેખ સિદ્ધાંતચર્ચાના છે. બધા લેખો ત્રણ વિભાગમાં વહેંચાયેલા છે. પહેલા વિભાગના અઢાર લેખો કાવ્યત્વચર્ચાના છે; એમાં કાવ્યપ્રયોજન, પ્રતિભા, અલંકાર, છંદ, પ્રાસ, રસ ઇત્યાદિ કાવ્યની સાથે સંકળાયેલાં તત્વોની ચર્ચા છે. બીજા વિભાગમાં રસ અને અલંકારની ચર્ચા કરતા લેખો છે. આ બંને વિભાગમાં રસ અને અલંકારની આધુનિક સાહિત્યના સંદર્ભમાં તપાસ અને તેમની પ્રસ્તુતતાની લેખકે કરેલી ચર્ચા મહત્વની છે. ત્રીજા વિભાગના સત્તર લેખોમાંથી ચૌદ લેખો નાટક વિશે છે; એમાં નાટકનું પ્રાણભૂત તત્વ, નાટકના તાત્વિક પ્રકારો, રસ અને નાટ્ય, સાધારણીકરણ અને અભિનય, સંસ્કૃત એકાંકીનું સ્વરૂપ ઇત્યાદિ વિશેની માર્મિક ચર્ચા છે. બીજા બે લેખોમાં ટૂંકીવાર્તાના સ્વરૂપની ચર્ચા છે. બીજા વિભાગનો ‘ગુજરાતી સાહિત્યમાં હાસ્યરસ’ અને ત્રીજા વિભાગનો ‘હળવા નિબંધો’ એ બે લેખ ગુજરાતી સાહિત્યમાં તે તે સ્વરૂપના વિકાસને આલેખે છે. 

સંસ્કૃત સાહિત્યનું ઊંડું પરિશીલન, રજૂઆતમાં શાસ્ત્રીયતા, વિશદતા અને મૌલિકતા આ લેખોની લાક્ષણિકતાઓ છે.

## બાહ્ય કડીઓ
* ગુજરાતી સાહિત્ય પરિષદ પર પરિચય

શ્રેણી:ગુજરાતી સાહિત્યકાર 
શ્રેણી:સાહિત્યકાર
શ્રેણી:નર્મદ સુવર્ણચંદ્રક વિજેતા
શ્રેણી:૧૯૮૯માં મૃત્યુ
શ્રેણી:ગુજરાતી સાહિત્ય પરિષદના પ્રમુખો
શ્રેણી:૧૮૯૪માં જન્મ
કચ્છનું નાનું રણ

**કચ્છનું નાનું રણ** એ એક ક્ષાર કળણ છે જે ભારતના ગુજરાત રાજ્યના કચ્છ જિલ્લાના  કચ્છના મોટા રણની બાજુમાં આવેલું છે. 

## ઘુડખર અભયારણ્ય 
આ અભયારણ્ય એ ભારતીય જંગલી ગધેડા એટલે કે ઘુડખરનું વિશ્વનું અંતિમ આશ્રય સ્થળ છે. તેમના સંવર્ધન માટે આ સ્થાનને ભારતીય ઘુડખર અભયારણ્ય જાહેર કરાયું છે.

આ ક્ષેત્ર દુષ્કાળગ્રસ્ત અને અત્યંત શુષ્ક હોવા છતાં જૈવિક વિવિધતાથી સંપન્ન છે. આ ક્ષેત્ર ઘણા સ્થાનીય અને સ્થળાંતર કરનારા જળપક્ષીઓ જેમકે ક્રોંચ, બતક, બગલા, પેલીકન, સૂરખાબ અને જમીન પરના પક્ષીઓ જેમકે ગ્રાઉસ, ફ્રેંકોલીન અને ભારતીય બસ્ટર્ડ જેવા પક્ષીઓનું નિવાસ સ્થાન છે.

આ સ્થળ ઘુડખર સિવાય પણ ઘણા અન્ય સસ્તનો જેમ કે ભારતીય શિયાળ (*કેનીસ ઈન્ડિકા*), લાલ શિયાળ કે રણનું શિયાળ અને નિલગાયનું આશ્રયસ્થાન છે.

## જીવાવરણ સંવર્ધન ક્ષેત્ર - વિશ્વ ધરોહર સ્થળ
આ ક્ષેત્રને વન વિભાગ દ્વારા જીવાવરણ સંવર્ધન ક્ષેત્ર ઘોષિત કરવામાં આવ્યું છે જેમાં ઉષ્ણ કટિબંધીય અને કિનાર પટ્ટીના પ્રદેશના પર્યાવરણનો સમાવેશ થાય છે. આ ક્ષેત્રને યુનેસ્કોના આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે જાણીતી પરિયોજના માનવ અને જીવાવરણ (Man and Biosphere-MAB) હેઠળ સમાવાયું છે. આ પરિયોજના હેઠળ અહીંના જીવાવરણના વૈવિધ્યનું સંવર્ધન, સંશોધન, નિરીક્ષણ અને અવિનાશી વિકાસ યોજના હાથ ધરવામાં આવશે. આ પરિયોજના યુનેસ્કોને મોકલાઈ છે અને તેની સૂચિમાં શામેલ પણ કરાઈ છે.

## પારંપારિક મીઠાના અગરો 
અહીં પારંપારિક રીતે મીઠું પકવવાનો વ્યવસાય કરવામાં આવે છેજેને ગુજરાત રાજ્યનું વન ખાતું વિકસાવવાની વિરોધમાં છે કેમકે આ વ્યવસાય દ્વારા આ ક્ષેત્રના પર્યાવરણ પર અસર થવાની શક્યતા છે અને તેનું પરિણામ જંગલી ગધેડા પર પડવાની શક્યતા છે.

આ ક્ષેત્રમાં હવે ઝીંગા ઉછેર હાથ ધરાયું છે કેમકે મીઠુ પકવવા કરતા તે વધુ ફાયદાકારક છે. આ ઉદ્યોગનો પણ વન વિભાગ વિરોધ કરે છે.

## આ પણ જુઓ 
* કચ્છનું મોટું રણ
* ઘુડખર
* કચ્છ જિલ્લો

## સંદર્ભ 
* Rann of Kutch seasonal salt marsh (IM0901); Ecoregion Profile, Flooded Grasslands and Savannas; World Wildlife Fund Report; This text was originally published in the book Terrestrial ecoregions of the Indo-Pacific: a conservation assessment from Island Press. This assessment offers an in-depth analysis of the biodiversity and conservation status of the Indo-Pacific's ecoregions. Also see: Rann of Kutch seasonal salt marsh (IM0901); Flooded Grasslands and Savannas; WildWorld; All text by World Wildlife Fund © 2001; National Geographic Society

શ્રેણી:કચ્છ જિલ્લો
શ્રેણી:રણ પ્રદેશો
હસમુખ બારાડી

**હસમુખ જમનાદાસ બારાડી** (૨૩-૧૨-૧૯૩૮) : નાટ્યકાર, વિવેચક, અનુવાદક. જન્મ રાજકોટમાં. ૧૯૬૧માં સૌરાષ્ટ્ર સંગીતનાટક અકાદમી, રાજકોટથી નાટ્યદિગ્દર્શન વિષય સાથે ડિપ્લોમા, ૧૯૬૪માં અંગ્રેજી-સંસ્કૃત વિષયો સાથે ગુજરાત યુનિવર્સિટીમાંથી બી.એ., ૧૯૭૨માં મોસ્કોના સ્ટેટ થિયેટર ઈન્સ્ટિટ્યુટમાંથી થિયેટર ઇતિહાસ વિષય સાથે એમ.એ. એ જ વર્ષે ટી.વી. ઈન્સ્ટિટ્યુટ, મોસ્કોમાં ટી.વી. નિર્માણ અંગેની તાલીમ. ૧૯૬૦-૧૯૬૪ દરમિયાન આકાશવાણીના વડોદરા તેમ જ  રાજકોટ કેન્દ્રમાં નાટ્યલેખક. ૧૯૬૪ થી ૧૯૬૮ સુધી આકાશવાણી, દિલ્હીના ગુજરાતી સમાચાર-ઉદઘોષક. ૧૯૬૮ થી ૧૯૭૩ સુધી સરકારી વિનિમય કાર્યક્રમ અંતર્ગત મોસ્કો રેડિયોના ગુજરાતી વિભાગના કાર્યક્રમ-આયોજક. ૧૯૭૩ થી ભારતીય અંતરિક્ષ અનુસંધાન કેન્દ્ર (ઇસરો) સાથે સંલગ્ન અને અદ્યપર્યત કાર્યક્રમ-નિર્માતા.

સાત પાત્રોવાળું દ્વિઅંકી નાટક ‘કાળો કામળો’ (૧૯૭૫) વાસ્તવ અને અમૂર્તનો વિનિમય કરતું એમનું પ્રયોગલક્ષી માનસશાસ્ત્રીય નાટક છે. આ નાટકનો હિન્દી અનુવાદક ૧૯૮૦માં ‘કાલા કમ્બલ’ નામે પ્રગટ થયો છે. રંગભૂમિ વિશેના વિવેચનાત્મક લેખોનો સંગ્રહ ‘નાટક સરીખો નાદર હુન્નર’ (૧૯૮૩) ગુજરાતી રંગભૂમિમાં પ્રવર્તતી એકવિધતા અને પ્રોસિનિયમના ધંધાદારી વિનિયોગની સામે વિરોધનો સૂર પ્રગટ કરે છે. ચૅખોવના પ્રસિદ્ધ નાટક ‘અંકલ વાન્યા’નો અનુવાદ ‘વાન્યા મામા’ (૧૯૮૩) ઉપરાંત ‘ટેલિફોન’ (‘એનેક્ટ’, ૧૯૮૧-૮૨) એ એમના અંગ્રેજી નાટ્યનુવાદો છે. ‘જનાર્દન જોસેફ’ (૧૯૮૫) મૂળ ગુજરાતીમાં તથા હિન્દીમાં પણ ‘યાયાવર’ (૧૯૮૬) નામે પ્રગટ થયું છે. ‘બારાડીનાં બે નાટકો’ (૧૯૮૪)માં સામાજિક વાસ્તવનું નિરૂપણ કરતાં બે નાટકો પૈકી ‘પછી શેબાજી બોલિયા’ ત્રિઅંકી છે તથા ‘જશુમતી કંકુવતી’ દ્વિઅંકી છે. ‘એકલું આકાશ અને બીજાં નાટકો’ (૧૯૮૫)માં મુખ્ય નાટક ‘એકલું આકાશ’ વર્તમાન સમાજવ્યવસ્થાનું ટીકાત્મક નિરૂપણ કરતું પ્રયોગશીલ નાટક છે.

## બાહ્ય કડીઓ
ગુજરાતી સાહિત્ય પરિષદ પર પરિચય

શ્રેણી: ગુજરાતી સાહિત્યકાર 
શ્રેણી:સાહિત્યકાર
શ્રેણી:નર્મદ સુવર્ણચંદ્રક વિજેતા
શ્રેણી:૧૯૩૮માં જન્મ
શ્રેણી:ગુજરાતી રંગભૂમિ
શ્રેણી:ઇસરો
સનાળા (તા. કાલાવડ)

**સનાળા (તા. કાલાવડ)** ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા જામનગર જિલ્લામાં આવેલા કાલાવડ તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. સનાળા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, મગફળી, તલ, બાજરી, ચણા, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
 

શ્રેણી:કાલાવડ તાલુકો
શ્રેણી:સૌરાષ્ટ્ર
માનવિલાસ

**માનવિલાસ** એ ભાવનગર જિલ્લાના ગારીયાધાર તાલુકામાં અવેલું એક નાનકડુ ગામડું છે. આ ગામની વસ્તી આશરે ૧,૭૦૦ જેટલી છે. આ ગામ ગારીયાધાર અને પાલીતાણાની લગભગ મધ્ય ભાગમાં એટલે કે બન્ને સ્થળો પરથી લગભગ ૧૮ કિલોમીટર જેટલા અંતરે આવેલું છે. આ ગામમાં ધોરણ ૮ સુધીનું શિક્ષણ ઉપલબ્ધ છે અને ત્યાર બાદ ધોરણ ૧૦ સુધી બાજુના ગામ સુરનગરમાં આવેલી શ્રી કે.એમ. બોરડા સરસ્વતિ વિધાલયમાં ઉપલબ્ધ છે.

અહીં ગામથી થોડે દૂર વડીયાદાદા (હનુમાનજી)નું મંદિર આવેલું છે.

શ્રેણી:ગારીયાધાર તાલુકો