open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
અભિજાત જોશી

**અભિજાત જોશી** (જન્મ પહેલી ડિસેમ્બર 1969)  ભારતીય પટકથા લેખક (હિન્દી) , ફિલ્મ દિગ્દર્શક, નિર્માતા અને સંપાદક છે . હિન્દી સિનેમામાં કામ કરે છે. *લગે રહો મુન્નાભાઈ* (2006), *3 ઈડિયટ્સ* (2009), *પીકે* (2014) અને *સંજુ* (2018) આ ફિલ્મો માટે વિનોદ ચોપરા પ્રોડક્શન્સ અને દિગ્દર્શક રાજકુમાર હિરાણી સાથે પટકથા લેખક તરીકે  જાણીતા છે. હાલ તેઓ 2003 થી વેસ્ટરવિલે, ઓહિયોમાં ઓટરબીન યુનિવર્સિટીમાં અંગ્રેજી વિષયના પ્રાધ્યાપક  છે.   

આભિજાત જોશીનું  બાળપણ  અમદાવાદમાં , વીત્યું છે  ગુજરાતમાં  જયંત જોશી તેમના પિતાછે. અંગ્રેજીના જાણીતા પ્રોફેસર હાલ નિવૃત ..પરિવારમાં માતાજી નીલાબેન અને નાનો ભાઈ સૌમ્ય જોશી પણ અધ્યાપક છે . અભિજાત જોશીનું શરૂયાતનું શિક્ષણ ગુજરાતી માધ્યમમાં થયું હતું.  તેમણે  ઉચ્ચ શિક્ષણ  શ્રી હરિવલ્લ્ભદાસ કાળીદાસ વિનયન મહાવિદ્યાલય માથી લીધું  હતું , (બગલ થેલા જૂથ સાથે) ગુજરાતી નાટકોની વાર્ષિક સ્પર્ધાઓમાં ભાગ લીધો. . તેણે અનેક એવોર્ડ જીત્યા  ભાષા સાહિત્યભવન . ગુજરાત યુનિવર્સિટીમાંથી એમ.એ ની ઉપાધિ  . ડિસ્ટિંક્શન સાથે (અંગ્રેજી) મેળવી હતી .

અભિજાત જોશી એ   પછી   યુનિવર્સિટી ઓફ ટેક્સાસના  મિશેનર સેન્ટર ફોર રાઈટર્સમાંથી ફાઈન આર્ટ્સમાં માસ્ટરની  ઉપાધિ  મેળવી છે. 

., અભિજાત સાને ગુરુજીથીઘણો પ્રભાવિત હતો. તેમના પિતાએ તેમનું ધ્યાન અધ્યાત્મ  તરફ દોર્યું  પિતા જયંત જોશીની જેમ, જેઓ સાને ગુરુજી (વિખ્યાત મરાઠી સમાજ સુધારક પાંડુરંગ સદાશિવ સાને) વિદ્વાન છે  તેમના આ બધા વાંચનથી તેમને વાર્તાઓ લખવામાં ખૂબ મદદ મળી છે.

તેમણે વિધુ વિનોદ ચોપરાની હોલીવુડ ફ્લિક *બ્રોકન* હોર્સીસની સ્ક્રિપ્ટ 2015 માં લખી.   2016 સુધીમાં, તે બે સ્ક્રિપ્ટ પર કામ કરીરહ્છેયા હતા , *મુન્નાભાઈ* શ્રેણીની ત્રીજી ફિલ્મ અને અભિનેતા સંજય દત્તની બાયોપિક.  

## અંગત જીવન 
તેમનો નિવાસ  સેન્ટ્રલ ઓહિયોમાં  છે, જ્યાં તે ઓહિયોના વેસ્ટરવિલેમાં આવેલી ઓટરબીન યુનિવર્સિટીમાં ભણાવે છે. તે પરિણીત છે, અને તેની એક પુત્રી છે.      

## કામ કરે છે 
* *અ શાફ્ટ* ઓફ સનલાઈટ. નિક હર્ન બુક્સ. 2000. . (હિન્દી: *મર્મભેદ* )

## ફિલ્મગ્રાફી 
અને ગેસ્ટ એપીયરંસ પણ

## સન્માનો 
## સંદર્ભ 

## બાહ્ય કડીઓ 
* 
* *How Gandhigiri found a place in Munnabhai (September 2006 interview)*
* *On Bollywood: An Interview With Abhijat Joshi (July 2004) *

શ્રેણી:ફિલ્મફેર પુરસ્કારોના વિજેતાઓ
શ્રેણી:જીવિત લોકો
શ્રેણી:૧૯૬૯માં જન્મ
લૂક ઇસ્ટ નીતિ

link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a8/Asia-map.png/300px-Asia-map.png|right|thumb|389x389px| ભારત, ચીન અને અગ્નિ એશિયાના દેશો દર્શાવતો રાજકીય નકશો
ભારતની **લૂક ઇસ્ટ નીતિ** એ અગ્નિ એશિયાના રાષ્ટ્રો સાથે વ્યાપક આર્થિક અને વ્યૂહાત્મક સંબંધો કેળવવાનો પ્રયાસ છે જેથી તે એક પ્રાદેશિક શક્તિ તરીકે તેની સ્થિતિને મજબૂત કરી શકે અને ચીનના વ્યૂહાત્મક પ્રભાવ સામે પ્રતિરોધક બની શકે. ૧૯૯૧માં શરૂ કરાયેલ આ નીતિ વિશ્વના ભારતના પરિપ્રેક્ષ્યમાં વ્યૂહાત્મક પરિવર્તન દર્શાવે છે. તે વડાપ્રધાન નરસિંહા રાવ (૧૯૯૧-૧૯૯૬)ની સરકાર દરમિયાન વિકસિત કરવામાં અને ઘડવામાં આવી હતી; અને અટલ બિહારી વાજપેયી (૧૯૯૮-૨૦૦૪) અને તેમના અનુગામી વડાપ્રધાન મનમોહન સિંહ (૨૦૦૪-૨૦૧૪)ના  દ્વારા સખત રીતે અનુસરવામાં આવી હતી.

લૂક ઇસ્ટ નીતિની સફળતાએ ભારતીય વિદેશ મંત્રાલયના અધિકારીઓને આ નીતિને વધુ કાર્યલક્ષી, પ્રોજેક્ટ અને પરિણામ આધારિત નીતિમાં વિકસાવવા માટે ઉત્સાહિત કર્યા. બે દાયકા પછી, ભારતની **એક્ટ ઇસ્ટ નીતિ**, જે વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીની સરકાર દ્વારા ૨૦૧૪માં જાહેર કરવામાં આવી હતી, તે લૂક ઇસ્ટ પોલિસીની અનુગામી બની હતી.

## પૃષ્ઠભૂમિ 
૧૯૬૨ના ચીન-ભારત યુદ્ધ પછી ચીન અને ભારત એ અગ્નિ એશિયામાં વ્યૂહાત્મક પ્રતિસ્પર્ધી રહ્યા છે. ચીને ભારતના પાડોશી દેશ પાકિસ્તાન સાથે ગાઢ વ્યાપારી અને લશ્કરી સંબંધો કેળવ્યા છે; સાથે જ નેપાળ અને બાંગ્લાદેશમાં પ્રભાવ માટે સ્પર્ધા કરી છે. ૧૯૭૯માં ચીનમાં ડેંગ ઝિયાઓપિંગના સત્તામાં ઉદય અને ત્યારબાદના ચીનના આર્થિક સુધારા પછી, ચીને વિસ્તારવાદના જોખમોને ઘટાડવાનું શરૂ કર્યું અને બદલામાં એશિયન રાષ્ટ્રો સાથે વ્યાપક વેપાર અને આર્થિક સંબંધો કેળવ્યાં. ૧૯૮૮માં લોકશાહી તરફી પ્રવૃતિઓના હિંસક દમનને પગલે આંતરરાષ્ટ્રીય સમુદાયમાંથી બહિષ્કૃત કરાયેલા બર્માના લશ્કરી બૉર્ડનું ચીન સૌથી નજીકનું ભાગીદાર અને સમર્થક બન્યું હતું. તેનાથી વિપરિત, શીત યુદ્ધ દરમિયાન, અગ્નિ એશિયાના ઘણા રાજ્યો સાથે ભારતના પ્રમાણમાં અચકાતા સંબંધો હતા કારણ કે આવા રાજદ્વારી સંબંધોને પ્રમાણમાં ઓછી અગ્રતા આપવામાં આવતી હતી.

આ પૃષ્ઠભૂમિમાં વડાપ્રધાનો નરસિંહા રાવ અને અટલ બિહારી વાજપાયી વડે ભારતની 'લૂક ઇસ્ટ પૉલિસી' ઘડવામાં અને લાગુ કરવામાં આવી. આર્થિક ઉદારીકરણની અને શીત યુદ્ધની નીતિથી દૂર થવાની સાથે જ, ભારતનું મુખ્ય ધ્યાન ગાઢ આર્થિક અને વ્યાપારિક સંબંધો બનાવવાની સાથે સાથે વ્યૂહાત્મક અને લશ્કરી સહકાર કેળવવાનું તેમજ ઐતિહાસિક અને સાંસ્કૃતિક રીતે ભાર મૂકવાનું હતું.

## સંદર્ભો 
શ્રેણી:ભારતની વિદેશનીતિના સિદ્ધાંતો
વીર બાળક સ્મારક

**વીર બાળક સ્મારક** ગુજરાતના કચ્છ જિલ્લાના અંજારમાં આવેલું ૨૦૦૧ના ગુજરાત ધરતીકંપના પીડિતોને સમર્પિત સ્મારક સંગ્રહાલય છે.

## ઇતિહાસ 
આ સ્મારક એ ૧૮૫ વિદ્યાર્થીઓ અને ૨૦ શિક્ષકોને સમર્પિત છે જેઓ ૨૦૦૧માં ગુજરાતમાં આવેલા ધરતીકંપમાં ભારતના પ્રજાસત્તાક દિવસની રેલી દરમિયાન મૃત્યુ પામ્યા હતા. સ્મારક  ના ખર્ચે બાંધવામાં આવ્યું છે.  સ્મારક બનાવવાની જાહેરાત ૨૦૦૮ની આસપાસ કરવામાં આવી હતી પરંતુ ઘણા વિલંબ બાદ આ સ્મારકને ગુજરાત સરકાર દ્વારા ૨૦૧૭માં મંજૂરી આપવામાં આવી અને બાંધકામ ૨૦૧૮માં શરૂ કરવામાં આવ્યું હતું.

## વિશેષતાઓ 
સ્મારક સંગ્રહાલયમાં પાંચ વિભાગો છે. પ્રથમ વિભાગ "ભૂતકાળની યાદો" પીડિતોના નામ દર્શાવે છે. બીજા વિભાગ "વિનાશ"માં ભૂકંપના કાટમાળ સાથે સામાનના પ્રદર્શન અને પીડિતોના સામાનની પ્રતિકૃતિઓ છે. ત્રીજા વિભાગ "અનુભવ" માં ધરતીકંપ *સિમ્યુલેટર* છે, જ્યારે ચોથો વિભાગ "વિજ્ઞાન અને જ્ઞાન" ભૂકંપ પાછળનું વિજ્ઞાન દર્શાવે છે. "તેના વિશે વિચારો" નામનો અંતિમ વિભાગ મુલાકાતીઓને પોતાના અનુભવ વિશેના વિવિધ પ્રશ્નો પૂછે છે.

આ સ્મારક સંગ્રહાલયની બહારની દિવાલ પર પીડિતોના નામ સાથે તેમની છબીઓ દર્શાવેલી છે. "પ્રકાશપુંજ" નામનો તેજસ્વી પ્રકાશ સ્મારકને પ્રકાશિત કરે છે અને તે શહેરમાં ગમે ત્યાંથી જોઈ શકાય છે. અહીં એક સભાગૃહ પણ છે.

## આ પણ જુઓ 
* સ્મૃતિવન ભૂકંપ સ્મારક અને સંગ્રહાલય

## સંદર્ભ 
શ્રેણી:ગુજરાતના સંગ્રહાલયો
૨૦૨૨ મોરબી પુલ દુર્ઘટના

૩૦ ઓક્ટોબર ૨૦૨૨ના રોજ ગુજરાતના મોરબી શહેરમાં મચ્છુ નદી પર રાહદારી પુલ *ઝુલતો પુલ* તૂટી પડ્યો, જેના કારણે ઓછામાં ઓછાં ૧૪૧ લોકોનાં મોત થયા.

૧૯મી સદીમાં બંધાયેલો આ પુલ ચાર દિવસ અગાઉ સમારકામ માટે લાંબા સમય સુધી બંધ રહ્યા બાદ નવા વર્ષના દિવસે ફરીથી ખોલવામાં આવ્યો હતો.

## પૃષ્ઠભૂમિ 
ઝૂલતો પુલ ,  એ મચ્છુ નદી પરનો પગપાળા ઝૂલતો પુલ હતો,  જે ભારતમાં રહેલ બ્રિટિશ શાસન દરમિયાન ૧૯મી સદીમાં બાંધવામાં આવ્યો હતો. તેનું ઉદ્ઘાટન ૨૦ ફેબ્રુઆરી ૧૮૭૯ના રોજ થયું હતું.

આ પુલ મોરબી નગરપાલિકાની માલિકીનો છે, જેણે થોડા મહિના પહેલા જાળવણી અને કામગીરી માટે ખાનગી ટ્રસ્ટ ઓરેવા સાથે કરાર કર્યો હતો.  મોરબી સ્થિત કંપની અજંતા મેન્યુફેક્ચરિંગ પ્રાઈવેટ લિમિટેડને પણ બ્રિજની જાળવણી અને સંચાલન માટે ૧૫ વર્ષનો કોન્ટ્રાક્ટ આપવામાં આવ્યો હતો. છ મહિના સુધી સમારકામ માટે બંધ રાખ્યા બાદ, ગુજરાતી નવા વર્ષ નિમિત્તે ટોલ બ્રિજ ૨૬ ઓક્ટોબર ૨૦૨૨ના રોજ ફરીથી ખોલવામાં આવ્યો.

પ્રારંભિક અહેવાલો અનુસાર, સમારકામ પછી અને સ્થાનિક નાગરિક સત્તાવાળાઓ પાસેથી જરૂરી ફિટનેસ પ્રમાણપત્ર મેળવ્યા વિના પુલને નિર્ધારિત સમય પહેલા ફરીથી ખોલવામાં આવ્યો હતો. તેના પર ૫૦૦થી વધુ લોકો હતા જ્યારે તેની ક્ષમતા માત્ર ૧૨૫ લોકોની હતી. ૨૦૦૧ના ધરતીકંપ પછી સમારકામ માટે કોન્ટ્રાક્ટ આપનાર નગરપાલિકાના મુખ્ય અધિકારીએ જણાવ્યું હતું કે નવીનીકરણ માટે જવાબદાર ખાનગી પેઢીએ "અમને જાણ કર્યા વિના પુલને મુલાકાતીઓ માટે ખુલ્લો મૂકી દીધો હતો અને તેથી, અમે સલામતી ઓડિટ મેળવી શક્યા નથી." સાંજે ૬:૪૦ વાગ્યે પુલ તૂટી પડ્યો. બ્રિજના સિક્યોરિટી ફૂટેજમાં સ્ટ્રક્ચર હિંસક રીતે ધ્રૂજતું દેખાતું હતું અને વોકવે માર્ગ આપે તે પહેલાં લોકો બ્રિજની બંને બાજુએ કેબલ અને ફેન્સિંગને પકડી રાખે છે. પાછળથી ઇમેજિંગ બતાવે છે કે વૉકવે મધ્ય-બિંદુ પર વિભાજિત થઈ ગયો હતો, કેટલાક ટુકડાઓ બચાવની કામગીરી દરમિયાન પણ, તૂટેલા કેબલથી લટકતા હતા. બાદમાં તેમની સાથે આર્મી, નેવી અને એરફોર્સ સ્ટાફ જોડાયો હતો. બચાવ કામગીરી માટે પોલીસ, સૈન્ય અને ડિઝાસ્ટર રિસ્પોન્સ ટીમો તૈનાત કરવામાં આવી હતી.

ઓછામાં ઓછા ૧૪૧ લોકોના મૃત્યુની પુષ્ટિ કરવામાં આવી હતી, અને ૧૮૦થી વધુને બચાવી લેવામાં આવ્યા હતા, તથા ઘણાં હજુ પણ ગુમ હતાં. પીડિતોમાં મોટી સંખ્યામાં કિશોરો, મહિલાઓ અને વૃદ્ધો હતાં. પીડિતોમાં ૪૭ બાળકોનો સમાવેશ થાય છે.

ભારત અને ગુજરાતની સરકારોએ મૃત્યુ પામેલા પ્રત્યેક વ્યક્તિના નજીકના સંબંધીઓને અનુક્રમે  અને  અને ની ઘાયલોને સહાયની જાહેરાત કરી હતી.  આ ઘટના અંગે આઠ લોકોની તપાસ કરવામાં આવી છે. આ ઘટના સાથે જોડાયેલા નવ લોકોની ધરપકડ કરવામાં આવી હતી.

## પ્રતિભાવ 
વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી અને કેન્દ્રીય ગૃહ પ્રધાન અમિત શાહે શોક વ્યક્ત કર્યો હતો.

વિપક્ષ કોંગ્રેસના અધ્યક્ષ મલ્લિકાર્જુન ખડગે અને પાર્ટીના નેતા રાહુલ ગાંધીએ પાર્ટી કાર્યકર્તાઓને મદદ માટે અપીલ કરી હતી.

## આ પણ જુઓ 
* ૧૯૭૯ મચ્છુ બંધ હોનારત

## સંદર્ભ 
શ્રેણી:મોરબી જિલ્લો
યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સના રાજ્યો અને પ્રદેશોની યાદી

યુનાઈટેડ સ્ટેટ્સ  ( સામાન્ય રીતે યુ. એસ. એ. ) એ એક સંઘીય ગણતંત્ર દેશ છે, જે ૫૦ રાજ્યો અને ૧ સંઘીય જિલ્લાનું બનેલું છે. આ રાજ્યો અને જિલ્લા યુ. એસ. ની સાંસદ માં પ્રતિનિધીત્વ આ ઉપરાંત ૧૪ જેટલા સંઘીય પ્રદેશો પણ  આવેલા છે.
## રાજ્યો
નીચે આપેલ કોષ્ટક 50 રાજ્યોને તેમની વર્તમાન રાજધાનીઓ સાથે સૂચિબદ્ધ કરે છે.

## સંદર્ભો
ટર્પેનોઇડ

**ટેર્પેનોઇડ્સ , જેને આઇસોપ્રેનોઇડ્સ** તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે, તે 5-કાર્બન સંયોજન આઇસોપ્રીન અને તેના ડેરિવેટિવ્ઝ જેને ટેર્પેન્સ , ડાઇટરપેન્સ વગેરે કહેવાય છે તેમાંથી મેળવેલા કુદરતી રીતે બનતા કાર્બનિક રસાયણોનો એક વર્ગ છે . જ્યારે કેટલીકવાર "ટેર્પેન્સ" સાથે એકબીજાના બદલે વાપરવામાં આવે છે, ત્યારે ટેર્પેનોઇડ્સમાં સામાન્ય રીતે વધારાના કાર્યાત્મક જૂથો હોય છે. ઓક્સિજન ધરાવે છે.  જ્યારે હાઇડ્રોકાર્બન ટેર્પેન્સ સાથે જોડવામાં આવે છે, ત્યારે ટેર્પેનોઇડ્સમાં લગભગ 80,000 સંયોજનો હોય છે.  તેઓ છોડના ગૌણ ચયાપચયનો સૌથી મોટો વર્ગ છે, જે લગભગ 60% જાણીતા કુદરતી ઉત્પાદનોનું પ્રતિનિધિત્વ કરે છે .  ઘણા ટેર્પેનોઇડ્સમાં નોંધપાત્ર ફાર્માકોલોજિકલ બાયોએક્ટિવિટી હોય છે અને તેથી તે ઔષધીય રસાયણશાસ્ત્રીઓ માટે રસ ધરાવે છે. 

પ્લાન્ટ ટેર્પેનોઇડ્સનો ઉપયોગ તેમના સુગંધિત ગુણો માટે થાય છે અને પરંપરાગત હર્બલ ઉપચારમાં ભૂમિકા ભજવે છે. ટેર્પેનોઇડ્સ નીલગિરીની સુગંધ, તજ , લવિંગ અને આદુના સ્વાદમાં, સૂર્યમુખીમાં પીળો રંગ અને ટામેટાંમાં લાલ રંગમાં ફાળો આપે છે .  જાણીતા ટેર્પેનોઇડ્સમાં સિટ્રાલ , મેન્થોલ , કપૂર , સાલ્વિનોરિન એ , *સાલ્વીયા ડિવિનોરમ* પ્લાન્ટમાં , જીંકગોલીડ અને બિલોબાલાઇડનો સમાવેશ થાય છે જે જીંકગો *બિલોબા* અને કેનાબીનોઇડ્સમાં જોવા મળે છે.કેનાબીસમાં જોવા મળે છે. પ્રોવિટામિન બીટા કેરોટીન એ ટેર્પેન ડેરિવેટિવ છે જેને કેરોટીનોઈડ કહેવાય છે .

પ્રાણીઓમાં સ્ટેરોઇડ્સ અને સ્ટીરોલ્સ જૈવિક રીતે ટેર્પેનોઇડ પૂર્વગામીમાંથી ઉત્પન્ન થાય છે. કેટલીકવાર ટેર્પેનોઇડ્સને પ્રોટીનમાં ઉમેરવામાં આવે છે, દા.ત., કોષ પટલ સાથે તેમના જોડાણને વધારવા માટે ; આ આઇસોપ્રિનિલેશન તરીકે ઓળખાય છે . શાકાહારી પ્રાણીઓના શિકારી માટે પેથોજેન્સ અને આકર્ષનારાઓ સામે પ્રોફીલેક્સિસ તરીકે ટેર્પેનોઇડ્સ વનસ્પતિ સંરક્ષણમાં ભૂમિકા ભજવે છે .
નિનાદ રાઠવા

**નિનાદ રાઠવા** (જન્મ ૧૦ માર્ચ ૧૯૯૯) ભારતીય ક્રિકેટર છે.

તેમણે ૧૭ નવેમ્બર ૨૦૧૭ના રોજ ૨૦૧૭-૧૮ની રણજી ટ્રોફીમાં બરોડા તરફથી ફર્સ્ટ-ક્લાસમાં પ્રવેશ કર્યો હતો, જ્યાં તેમણે પ્રથમ દાવમાં સદી ફટકારી હતી. તેમણે ૨૧ જાન્યુઆરી ૨૦૧૮ના રોજ ૨૦૧૭-૧૮ની સૈયદ મુશ્તાક અલી ટ્રોફીમાં બરોડા તરફથી ટ્વેન્ટી-૨૦માં પ્રવેશ કર્યો હતો. લિસ્ટ-એમાં તેમનો પ્રવેશ ૧૪ ફેબ્રુઆરી ૨૦૧૮ના રોજ ૨૦૧૭-૧૮ની વિજય હજારે ટ્રોફીમાં બરોડા તરફથી થયો હતો.

## સંદર્ભો 
## બાહ્ય કડીઓ 
* 

શ્રેણી:ગુજરાતી ક્રિકેટર ખેલાડી
શ્રેણી:જીવિત લોકો
શ્રેણી:૧૯૯૯માં જન્મ
રતનજી દાદાભાઈ તાતા

**રતનજી દાદાભાઈ તાતા** (આર. ડી. તાતા, ૧૮૫૬-૧૯૨૬) એક ભારતીય ઉદ્યોગપતિ હતા, જેમણે ભારતમાં તાતા ગ્રુપના વિકાસમાં મહત્ત્વની ભૂમિકા ભજવી હતી. તેઓ અગ્રણી ઉદ્યોગપતિ અને ટાટા સન્સના સ્થાપક જમશેદજી તાતાના પ્રથમ પિતરાઇ ભાઇ હતા. તેઓ જમશેદજી તાતા દ્વારા સ્થાપવામાં આવેલા ટાટા સન્સના ભાગીદારોમાંના એક હતા. રતનજી જે. આર. ડી. તાતાના પિતા હતા.

## અંગત જીવન 
રતનજીનો જન્મ ૧૮૫૬માં ગુજરાતના નવસારીમાં થયો હતો. તેમણે બોમ્બેની કેથેડ્રલ એન્ડ જ્હોન કોનોન સ્કૂલ અને ઍલ્ફિન્સ્ટન કોલેજમાં અભ્યાસ કર્યો હતો. સ્નાતક થયા બાદ તેમણે મદ્રાસમાં કૃષિનો કોર્સ કર્યો. ત્યારબાદ તેઓ ફાર ઇસ્ટમાં તેમના પારિવારિક વેપારમાં જોડાયા હતા.

રતનજીએ કુમળી વયે પારસી યુવતી સાથે લગ્ન કર્યા હતા. જોકે, લગ્નના થોડા સમય બાદ જ તે નિઃસંતાન મૃત્યુ પામી હતી. ૧૯૦૨માં તેમણે સુઝાન બ્રિયેર નામની એક ફ્રેન્ચ સ્ત્રી સાથે બીજાં લગ્ન કર્યાં ત્યારે તેઓ છેતાળીસ વર્ષના હતા. તેમના સમયમાં આ લગ્નને ક્રાંતિકારી માનવામાં આવતું હતું અને પારસી સમુદાયના કેટલાક લોકોએ તેને આવકાર્યું ન હતું. તેમને પાંચ બાળકો રોદાબેહ, જહાંગીર, જીમી, સાયલા અને દોરાબ હતા.

## અફીણનો વેપાર 
ટાટા એન્ડ કંપની નામે રતનજી ચીનમાં અફીણની આયાતનો ધંધો કરતા હતા, જે તે સમયે કાયદેસર હતો. ૧૮૮૭માં, તેમણે અને ડેવિડ સોલોમન સસૂન જેવા અન્ય વેપારીઓએ અફીણના વેપારીઓ વતી હોંગકોંગ વિધાન પરિષદના બિલ અંગે ફરિયાદ કરવા માટે એક અરજી રજૂ કરી હતી.

## ટાટા સ્ટીલના નિયામક 
ટાટા સ્ટીલ પ્રોજેક્ટની પરિકલ્પના જમશેદજી તાતાએ કરી હતી. જો કે જમશેદજીનું આ પ્રોજેક્ટ પૂર્ણ થાય તે પહેલા જ અવસાન થયું હતું. રતનજીએ જમશેદજીના પુત્ર દોરાબ સાથે ટાટા સ્ટીલ પ્રોજેક્ટ પૂરો કરવામાં મહત્વની ભૂમિકા ભજવી હતી અને આ રીતે જમશેદપુરમાં ટાટા સ્ટીલની સ્થાપના થઈ હતી.

પ્રથમ વિશ્વયુદ્ધ દરમિયાન ટાટાએ બ્રિટિશરોને સ્ટીલ પૂરું પાડ્યું હતું. જો કે, યુદ્ધ પછી ટાટા સ્ટીલ ૧૯૨૦ના દાયકામાં મુશ્કેલ સમયમાંથી પસાર થયું કારણ કે બ્રિટન અને બેલ્જિયમમાંથી ભારતમાં સ્ટીલ ખડકી દેવામાં આવ્યું હતું. રતનજીએ અન્ય ડિરેક્ટરો સાથે મળીને તે સમયની સંસ્થાનવાદી સરકાર પાસેથી ભારતીય સ્ટીલ ઉદ્યોગને રક્ષણ આપવાની સફળતાપૂર્વક માગણી કરી હતી અને તાતા સ્ટીલની કામગીરીને સ્થિર કરી હતી.

## સંદર્ભ 
શ્રેણી:૧૯૨૬માં મૃત્યુ
શ્રેણી:ગુજરાતી ઉદ્યોગપતિઓ
લાખોટા તળાવ

**લાખોટા તળાવ** એ એક કૃત્રિમ તળાવ છે, જે જામનગર, ગુજરાત, ભારતની મધ્યમાં આવેલું છે. આ તળાવ લાખોટા તળાવ અથવા રણમલ તળાવ તરીકે જાણીતું છે. લાખોટા કિલ્લો તળાવમાં એક નાના ટાપુ પર આવેલો છે. આ તળાવ જામનગર રેલ્વે સ્ટેશનથી ૫ કિ.મી. દૂર આવેલું છે અને જામનગર શહેરના સૌથી મોટા જળાશયો પૈકીનું એક છે. તે જામનગરના એક જોવાલાયક સ્થળ ગણાય છે.

## ઇતિહાસ 
૧૮મી સદીમાં લાખોટા કિલ્લો અને લાખોટા તળાવ બંને રાજા જામ રણમલે બાંધ્યા હતા. આ તળાવ એક મનોરંજન કેન્દ્ર અને પ્રવાસન સ્થળ તરીકે જાણીતું છે. તે ઘણી દુર્લભ પ્રજાતિઓનું ઘર છે, જેમાં તળાવમાં જોવા મળતા ૭૫ વિવિધ પ્રકારના પક્ષીઓનો સમાવેશ થાય છે.

## સંદર્ભ 
શ્રેણી:જામનગર જિલ્લો
બૂંદી

**બૂંદી** એ એક ભારતીય વાનગી છે, જે તળેલા ચણાના લોટમાંથી બનાવવામાં આવે છે, તે સ્વાદિષ્ટ નાસ્તા તરીકે અથવા મીઠાઈ તરીકે પીરસવામાં આવે છે.

## બનાવવાની રીત 
thumb|મીઠી બૂંદી
બૂંદી બનાવવા માટે ચણાનો લોટ, બેકિંગ પાવડર અને હળદરનું મિક્ષણ કરવું. તેને કાણાં વાળી ચમચી વડે તાંસળામાં ટીપા પડે તે રીતે તેલમાં તળવામાં આવે છે. ત્યારબાદ બૂંદીને ખાંડની ચાસણીમાં પલાળવામાં આવે છે.  તેમાં મીઠા લીમડાનો ભૂકો ઉમેરવામાં આવે છે. ખારી બૂંદી સીધી જ ખવાય છે અથવા ચેવડામાં ઉમેરવામાં આવે છે.

## પ્રકારો 
બૂંદીનો ઉપયોગ ઉત્તર ભારતમાં રાયતામાં ઉમેરવામાં થાય છે. બૂંદી રાયતામાં સામાન્ય રીતે દહીં (સાદું), બૂંદી (જેને નરમ બનાવવા માટે પાણીમાં પલાળવામાં આવે છે, પછી ચાળવામાં આવે છે) અને મીઠું, મરચું અને અન્ય મસાલાનો સમાવેશ થાય છે. તે પુલાવ અથવા અન્ય કોઈપણ ભોજન સાથે ખાવામાં આવે છે.

બૂંદીના લાડુ બનાવવા માટે, તળેલી બૂંદીને ખાંડની ચાસણીમાં બોળીને ગોળ બનાવવામાં આવે છે. તેમાં બદામ અને દ્રાક્ષ ઉમેરી શકાય છે.

## સંદર્ભ 
## બાહ્ય કડીઓ 
શ્રેણી:વાનગી
ઋષિ સુનક

**ઋષિ સુનક** (; જન્મ ૧૨ મે ૧૯૮૦) એક બ્રિટીશ રાજકારણી છે, જેમણે ૨૫ ઓક્ટોબર ૨૦૨૨ થી યુનાઇટેડ કિંગડમના વડા પ્રધાન અને 24 ઓક્ટોબર 2022 થી કન્ઝર્વેટિવ પાર્ટીના નેતા તરીકે સેવા આપી છે. સુનક 2020 થી 2022 સુધી ટ્રેઝરીના ચાન્સેલર અને 2019 થી 2020 સુધી ટ્રેઝરીના મુખ્ય સચિવ તરીકે સેવા આપી હતી, અને તેઓ 2015 થી રિચમોન્ડ (યોર્ક્સ) માટે સંસદ સભ્ય (MP) છે.

સુનકનો જન્મ સાઉધમ્પ્ટનમાં ભારતીય મૂળના માતા-પિતા માટે થયો હતો જેઓ 1960ના દાયકામાં પૂર્વ આફ્રિકાથી બ્રિટનમાં સ્થળાંતરિત થયા હતા.   તેમણે વિન્ચેસ્ટર કૉલેજમાં શિક્ષણ મેળવ્યું હતું, લિંકન કૉલેજ, ઑક્સફર્ડમાં ફિલસૂફી, રાજકારણ અને અર્થશાસ્ત્ર (PPE) નો અભ્યાસ કર્યો હતો અને ફુલબ્રાઈટ સ્કોલર તરીકે સ્ટેનફોર્ડ યુનિવર્સિટીમાંથી MBA મેળવ્યું હતું. સ્ટેનફોર્ડમાં, તેઓ તેમની ભાવિ પત્ની અક્ષતા મૂર્તિને મળ્યા, જે ઈન્ફોસિસના ભારતીય અબજોપતિ એન.આર. નારાયણ મૂર્તિની પુત્રી છે. સુનક અને તેની પત્ની બ્રિટનના 222મા સૌથી ધનિક લોકો હતા, તેમની સંયુક્ત સંપત્તિ ૨૦૨૨ સુધીમાં £730 મિલિયન હોવાનો અંદાજ છે. સ્નાતક થયા પછી, સુનક ગોલ્ડમેન સૅક્સ માટે અને બાદમાં હેજ ફંડ ફર્મ ધ ચિલ્ડ્રન્સ ઇન્વેસ્ટમેન્ટ ફંડ મેનેજમેન્ટ અને થીલેમ પાર્ટનર્સમાં ભાગીદાર તરીકે કામ કર્યું.

વિલિયમ હેગના અનુગામી 2015ની સામાન્ય ચૂંટણીમાં ઉત્તર યોર્કશાયરમાં રિચમંડ માટે હાઉસ ઓફ કોમન્સ માટે સુનક ચૂંટાયા હતા. EU સભ્યપદ પર 2016ના લોકમતમાં સુનક બ્રેક્ઝિટને સમર્થન આપ્યું હતું. તેમને થેરેસા મેની બીજી સરકારમાં 2018ના ફેરબદલમાં સ્થાનિક સરકારના સંસદીય અન્ડર-સેક્રેટરી તરીકે નિયુક્ત કરવામાં આવ્યા હતા. તેણે મેના બ્રેક્ઝિટ ઉપાડના કરારની તરફેણમાં ત્રણ વખત મતદાન કર્યું . મેએ રાજીનામું આપ્યા પછી, સુનકે કન્ઝર્વેટિવ નેતા બનવા માટે બોરિસ જ્હોન્સનની ઝુંબેશને ટેકો આપ્યો. જોહ્ન્સન વડા પ્રધાન બન્યા પછી, સુનકને ટ્રેઝરીના મુખ્ય સચિવ તરીકે નિયુક્ત કરવામાં આવ્યા. ફેબ્રુઆરી 2020 ના કેબિનેટ ફેરબદલમાં જાવિદના રાજીનામા પછી સુનકે સાજિદ જાવિદના સ્થાને ખજાનાના ચાન્સેલર તરીકે નિમણૂક કરી. ચાન્સેલર તરીકે, સુનક કોવિડ-૧૯ રોગચાળા અને તેની આર્થિક અસર માટે સરકારના નાણાકીય પ્રતિસાદમાં અગ્રણી હતા, જેમાં *કોરોનાવાયરસ જોબ રીટેન્શન* અને *ઇટ આઉટ ટુ હેલ્પ આઉટ* યોજનાઓનો સમાવેશ થાય છે. તેમણે જુલાઈ 2022 માં ચાન્સેલર તરીકે રાજીનામું આપ્યું હતું, ત્યારબાદ સરકારી સંકટ વચ્ચે જોહ્ન્સનનું રાજીનામું હતું. સુનક જોહ્ન્સનને બદલવા માટે કન્ઝર્વેટિવ પાર્ટીના નેતૃત્વની ચૂંટણીમાં ઉભા હતા, અને સભ્યોના મત લિઝ ટ્રસ સામે હારી ગયા હતા. 

વિશ્વસનીયતાના સંકટ વચ્ચે ટ્રસના રાજીનામા પછી, સુનક કન્ઝર્વેટિવ પાર્ટીના નેતા તરીકે બિનહરીફ ચૂંટાયા હતા . 25 ઑક્ટોબર 2022ના રોજ તેમને વડા પ્રધાન તરીકે નિયુક્ત કરવામાં આવ્યા હતા, તેઓ આ પદ સંભાળનાર પ્રથમ બ્રિટિશ એશિયન અને હિન્દુ બન્યા હતા.  
## સંદર્ભ 
શ્રેણી:રાજકારણી
શ્રેણી:૧૯૮૦માં જન્મ
માર્ટિન બશીર

**માર્ટિન હેનરી બશીર** (જન્મ 19 જાન્યુઆરી 1963) એક બ્રિટિશ પત્રકાર છે.  તેઓ બ્રિટિશ અને અમેરિકન ટેલિવિઝન પર અને બીબીસીના *પેનોરમા* પ્રોગ્રામ માટે પ્રસ્તુતકર્તા હતા, જેના માટે તેમણે 1995માં ડાયના, પ્રિન્સેસ ઑફ વેલ્સની મુલાકાત લીધી હતી. જો કે તે સમયે ઇન્ટરવ્યુની ખૂબ ચર્ચા કરવામાં આવી હતી, તે પછીથી ખબર્ પડી કે તેણે બનાવટ અને છેતરપિંડીનો ઉપયોગ કરી ઇન્ટરવ્યુ મેળવ્યુ હતુ.  

ITV માં જોડાતા પહેલા બશીરે BBC માટે 1986 થી 1999 સુધી *પેનોરમા* સહિતના કાર્યક્રમો પર કામ કર્યું હતું. તેણે માઈકલ જેક્સન વિશે 2003ની આઈટીવી ડોક્યુમેન્ટ્રી રજૂ કરી હતી. 2004 થી 2016 સુધી, તેણે ન્યુ યોર્કમાં કામ કર્યું, પહેલા એબીસીની *નાઈટલાઈન* માટે એન્કર તરીકે અને પછી એમએસએનબીસી માટે રાજકીય ટીકાકાર તરીકે, પછી પોતાનો કાર્યક્રમ *માર્ટિન બશીર બનાવ્યો* અને એનબીસીની *ડેટલાઈન એનબીસી* માટે સંવાદદાતા તરીકે કામ્ કર્યુ. અલાસ્કાના ભૂતપૂર્વ ગવર્નર અને વાઇસ પ્રેસિડેન્ટના ઉમેદવાર સારાહ પાલિન વિશે "અયોગ્ય" ટિપ્પણીઓ કર્યા પછી તેણે ડિસેમ્બર 2013 માં MSNBC ખાતેના તેમના પદ પરથી રાજીનામું આપ્યું હતું.  2016 માં, તે ધાર્મિક બાબતોના સંવાદદાતા તરીકે બીબીસીમાં પાછો ફર્યા.

2020 માં, BBC ના ડિરેક્ટર જનરલ ટિમ ડેવીએ રાજકુમારીના ભાઈ અર્લ સ્પેન્સરની માફી માંગી, સ્પેન્સરની બહેન, પ્રિન્સેસ ઑફ વેલ્સ સાથેના 1995 *પેનોરમા* ઇન્ટરવ્યુને સુરક્ષિત કરવા માટે બશીરે બનાવટી બેંક સ્ટેટમેન્ટનો ઉપયોગ કર્યો.  સુપ્રીમ કોર્ટના ભૂતપૂર્વ ન્યાયાધીશ લોર્ડ ડાયસને આ મુદ્દાની સ્વતંત્ર તપાસ હાથ ધરી હતી   અને તારણ કાઢ્યું હતું કે બશીરે અર્લ સ્પેન્સરને ડાયના સુધી પહોંચવા માટે છેતરવા માટે બનાવટી નિવેદનો આપ્યા હતા અને આમ કરીને તેણે "અયોગ્ય અને ગંભીર ઉલ્લંઘન કર્યું હતું. સીધા વ્યવહાર પર નિર્માતાઓની માર્ગદર્શિકાની 1993 આવૃત્તિની."    બશીરે મે 2021માં સ્વાસ્થ્યના કારણોસર બીબીસીમાંથી રાજીનામું આપ્યું હતું.   

## પ્રારંભિક જીવન અને શિક્ષણ 
બશીરનો જન્મ અને ઉછેર વેન્ડ્સવર્થ, લંડનમાં પાકિસ્તાનના ઉદાર મુસ્લિમ માતાપિતાને ત્યા થયોહતો. તેણે કિશોરાવસ્થામાં જ ખ્રિસ્તી ધર્મ અપનાવ્યો હતો. તેમના પિતાએ બીજા વિશ્વયુદ્ધ દરમિયાન રોયલ નેવીમાં સેવા આપી હતી.   બશીરે બોય્ઝ્ સ્ટેટ્ કમ્પ્રીહેન્સિવ્વૅન્ડ્સવર્થ સ્કૂલ, કિંગ આલ્ફ્રેડ કૉલેજ ઑફ હાયર એજ્યુકેશન, વિન્ચેસ્ટરમાં 1982 થી 1985 સુધી અંગ્રેજી અને ઇતિહાસનો અભ્યાસ કરીને શિક્ષણ મેળવ્યું હતું (તે સમયે, કિંગ આલ્ફ્રેડની ડિગ્રીઓ કાઉન્સિલ ફોર નેશનલ એકેડેમિક એવોર્ડ્સ દ્વારા મંજૂર કરવામાં આવતી હતી), અને કિંગ્સ કોલેજ લંડન ખાતે તેમણે ધર્મશાસ્ત્રમાં અનુસ્નાતકની પદવી મેળવી. 
શ્રેણી:જીવિત લોકો
શ્રેણી:૧૯૬૩માં જન્મ
શ્રેણી:Articles with hCards
બારડોલી લોક સભા મતવિસ્તાર

**બારડોલી લોક સભા મતવિસ્તાર** એ ગુજરાત રાજ્યના ૨૬ લોક સભા મતવિસ્તાર પૈકીનો એક છે. આ સંસદીય મતવિસ્તાર વર્ષ ૨૦૦૮ના નવા સીમાંકન બાદ અસ્તિત્વમાં આવ્યો છે. આ બેઠક અનુસૂચિત જનજાતિઓ માટે આરક્ષિત છે. આ બેઠક પર સૌપ્રથમ ૨૦૦૯માં સામાન્ય ચૂંટણી યોજાઈ હતી. કોંગ્રેસ પક્ષના તુષાર અમરસિંહ ચૌધરી બારડોલી લોક સભા મતવિસ્તારના સૌ પ્રથમ સાંસદ હતા. ૨૦૧૯ના છેલ્લી સામાન્ય ચુંટણીમાં ભારતીય જનતા પાર્ટીના પરભુભાઈ વસાવા આ બેઠકનું પ્રતિનિધિત્ત્વ કરી રહ્યા છે.

## વિધાનસભા ક્ષેત્ર
વર્ષ ૨૦૧૯ પ્રમાણે, બારડોલી લોકસભા મતવિસ્તારમાં કુલ સાત વિધાનસભા મતવિસ્તારોનો સમાવેશ થાય છે. જે નીચે મુજબ છે.

## સંસદ સભ્યો 
## આ પણ જુઓ 
* માંડવી લોક સભા મતવિસ્તાર

## સંદર્ભ 
શ્રેણી:ગુજરાતના લોકસભા મતવિસ્તાર
વીજળી ઘર

**વીજળી ઘર** અથવા **ઇલેક્ટ્રિસિટી હાઉસ** અમદાવાદના રિલીફ રોડ ખાતે આવેલી *આર્ટ ડેકો* વાસ્તુશૈલીની એક ઓફિસ બિલ્ડિંગ છે. તેનું નિર્માણ અંગ્રેજ સ્થપતિ ક્લાઉડ બેટલી દ્વારા કરવામાં આવ્યું હતું.

## ઇતિહાસ 
આ ઇમારત અમદાવાદ ઇલેક્ટ્રિસિટી કંપની (AEC)નું વડું મથક હતું. વર્તમાનમાં તે *ટોરેન્ટ પાવર*ની ઓફિસ છે જે શહેરમાં વીજળીનું વિતરણ કરે છે.

## વાસ્તુશૈલી 
વિજળી ઘર એ આર્ટ ડેકો વાસ્તુશૈલીની ઇમારત છે જે ક્લાઉડ બૅટલી દ્વારા ડિઝાઇન કરવામાં આવી છે.

## ચિત્રદીર્ઘા 

File:Ahmedabad-VijaliGhar.jpg|ચાર રસ્તા પર સ્થિત વિજળી ઘર
File:Electricity House,Laldarwaja.JPG|ઈમારતનો ખૂણો
File:Electricity House Ahmedabad.jpg|ગુજરાતી નામકરણ
File:Electricity House Ahmedabad 2.jpg|અંગ્રેજી નામકરણ

## આ પણ જુઓ 
* અમદાવાદ ટાઉન હોલ
* મા. જે. પુસ્તકાલય

## સંદર્ભ 
શ્રેણી:અમદાવાદ શહેરનાં સ્થાપત્યો
વસંત પરીખ

**વસંત વ્રજલાલ પરીખ** (૧૪ ફેબ્રુઆરી, ૧૯૨૯ – ૧૬ માર્ચ ૨૦૦૭) ગુજરાત રાજ્યના રાજકારણી, સામાજિક કાર્યકર, લેખક, આંખના સર્જન અને આયુર્વેદિક ડૉક્ટર હતા.

## જીવન પરિચય 
પરીખનો જન્મ ૧૪ ફેબ્રુઆરી, ૧૯૨૯ના રોજ વડનગર ખાતે વૈષ્ણવ પરિવારમાં થયો હતો. તેમણે જામનગર આયુર્વેદ કોલેજમાં આયુર્વેદનો અભ્યાસ કર્યો હતો અને ટૂંકા ગાળા માટે સરકારી હોસ્પિટલમાં ડોક્ટર તરીકે સેવા આપી હતી. બાદમાં બોમ્બે ખાતે ઉચ્ચ અભ્યાસ કરી તેઓ આંખના સર્જન બન્યા હતા. ડો.દ્વારકાદાસ જોશી સાથે મળીને તેમણે વડનગરમાં *નાગરિક મંડળ હોસ્પિટલ*ની સ્થાપના કરી હતી, જ્યાં તેમણે જીવનભર સેવા આપી હતી.  તેઓ ધરોઈ બંધના મુખ્ય સમર્થક હતા અને બંધ નિર્માણ માટેના અભિયાનમાં મહત્વની ભૂમિકા ભજવી હતી. તેઓએ બંધ માટે વડનગરની ગાંધીનગરની નવ દિવસની પદયાત્રા કરી હતી અને આખરે ૧૯૭૧માં બંધ મંજૂર થયો હતો. ૧૯૭૨ અને ૧૯૯૫ની વિધાનસભાની ચૂંટણીમાં તેમનો પરાજય થયો હતો. તેમણે ૪૨ પુસ્તકો લખ્યાં હતાં. ૧૬ માર્ચ ૨૦૦૭ના રોજ વડનગર ખાતે તેમનું અવસાન થયું હતું.

વડનગરની વસંત-પ્રભા હોસ્પિટલનું નામ તેમના નામ પરથી રાખવામાં આવ્યું છે.

## સંદર્ભ 
શ્રેણી:૧૯૨૯માં જન્મ
શ્રેણી:૨૦૦૭માં મૃત્યુ
શ્રેણી:રાજનેતા
પાંડિયન વંશ

દેશના દક્ષિણ ભાગની ત્રણ મુખ્ય વંશોમાંની એક, પંડ્યા રાજવંશ એ દક્ષિણ ભારતમાં એક પ્રાચીન તમિલ રાજ્ય હતું જેનો વિકાસ સંગમ યુગ દરમિયાન થયો હતો. મદુરાઈ અને તેની આસપાસના વિસ્તારોમાં પાંડ્યાના ઘણા પ્રારંભિક તમિલ શિલાલેખો મળી આવ્યા છે.

તેના સમગ્ર શાસનકાળ દરમિયાન, પંડ્યા શાસકો અને સામ્રાજ્યએ સમયાંતરે પતન અને ઉત્થાનનો સામનો કર્યો. સામ્રાજ્યની શરૂઆતની અસ્પષ્ટતા કાલભરા પરના આક્રમણ દરમિયાન હતી, જેના પગલે પાંડ્યોએ પોતાને કડુંગોન હેઠળ પુનઃજીવિત કર્યા હતા. ચોલાઓના ઉદય પછી તેઓએ ફરીથી તેમનું નસીબ ગુમાવ્યું પરંતુ તેઓ ફરી પાછા જીવવામાં સફળ થયા.
બોરીવલી

**બોરીવલી** એ મુંબઈ શહેરનું વાયવ્ય દિશાનું એક મહત્વનું પરુ છે. અહીંની મોટા ભાગની વસ્તી ગુજરાતી લોકોની છે. પહેલાના સમયમાં અહીં આદિવાસી, કોળી અને વન્ય જાતિના લોકો પરંપરાગત રીતે વસવાટ કરતા હતા.

અહીંનાં જોવાલાયક સ્થળોમાં સંજય ગાંધી રાષ્ટ્રીય ઉદ્યાન, કાન્હેરીની ગુફાઓ, એસ્સેલવર્લ્ડ, ગોરાઈનો દરિયા કિનારો, વોટર કિંગડમ, પેગોડા, મંડપેશ્વરની ગુફાઓ, વગેરેનો સમાવેશ થાય છે.

## આ પણ જુઓ 
* બોરીવલી રેલ્વે સ્ટેશન
* બોરીવલી (વિધાન સભા મતવિસ્તાર)

શ્રેણી:મુંબઈનાં પરાં
ખાપરા કોડિયા ગુફાઓ

**ખાપરા કોડિયા ગુફાઓ** જૂનાગઢ બૌદ્ધ ગુફા સમૂહની સૌથી પ્રાચીન ગુફાઓ છે. તેની દિવાલો પર કોતરાયેલા અસ્પષ્ટ અને મરોડવાળા અક્ષરોના લખાણોને આધારે તે ઇ. પૂ. ૩જી થી ૪થી સદીમાં સમ્રાટ અશોકના શાસનમાં બનેલી સૌથી સાદી ગુફાઓ છે. આ ગુફાઓને *ખેંગાર મહેલ* તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે. આ ગુફાઓ સમ્રાટ અશોકના શાસનકાળ દરમિયાન ખડકમાંથી કોતરવામાં આવી હતી અને આ વિસ્તારની પ્રારંભિક મઠવાસી વસાહત માનવામાં આવે છે. આ ગુફાઓ પ્રાચીન સુદર્શન તળાવ (જે હવે અસ્તિત્વમાં નથી)ના કિનારે અને ઉપરકોટના કિલ્લાથી થોડા બહારના ભાગમાં ઉત્તર દિશા તરફ આવેલી છે.

આ ગુફાઓ પૂર્વ-પશ્ચિમ રેખાંશીય પટ્ટામાં કોતરવામાં આવી છે. તેઓ ક્ષેત્રફળમાં નાની છે પરંતુ તેમની પાણીની ટાંકીઓનું સ્થાપત્ય અનન્ય છે જે ગુફાઓને અંગ્રેજી 'એલ' આકારનું નિવાસસ્થાન બનાવે છે. આ ગુફાઓનો ઉપયોગ બૌદ્ધ ભિક્ષુઓ દ્વારા વસ્સા (વર્ષાઋતુ)ના સમયમાં કરવામાં આવતો હતો. ઘણા વર્ષોના ઉપયોગ પછી ગુફાઓની તિરાડોમાંથી પાણીના સ્ત્રાવના કારણે તેમણે આ જગ્યા છોડી દીધી હોવાનું મનાય છે. ઘણા સ્ત્રોતો કહે છે કે બૌદ્ધ ભિક્ષુઓ આ જગ્યા છોડી મહારાષ્ટ્ર તરફ ગયા હતા, જ્યાં તેઓએ કોતરકામ કરીને ઘણા સમાન અને વધુ વિસ્તૃત માળખાંઓ બનાવ્યાં હતાં. પાછળથી ખોદકામને કારણે આ ગુફાઓને નુકસાન થયું હતું અને વર્તમાનમાં માત્ર તેનું સૌથી ઉપરનું માળખું અસ્તિત્વમાં રહ્યું છે.

File:Khapara Kodiya Caves - Frontside.jpg|ગુફાઓની આગળની બાજુ
File:Khapara Kodiya Caves - Entry Passage.jpg|પ્રવેશમાર્ગ
File:Khapra Kodiya Caves - Outer Wall.jpg|બાહ્ય દિવાલ
File:Khapara Kodiya Caves - Under Ground Room with Stairs.jpg|ભૂમિગત ખંડ
File:Khapara Kodiya Caves - Underground Room with Stairs and Door to another room.jpg|અન્ય ખંડમાં પ્રવેશદ્વાર સાથેનો ભૂમિગત ખંડ
File:Khapara Kodiya Caves - Supporting Pillars.jpg|આધાર સ્તંભ

## સંદર્ભ 
## બાહ્ય કડી 
* બાબા પ્યારે, ખાપરા કોડિયા ગુફાઓ

શ્રેણી:જોવાલાયક સ્થળો
શ્રેણી:બૌદ્ધ ધર્મ
શ્રેણી:પુરાતન સ્થળો
શ્રેણી:ગુજરાતની ગુફાઓ
શ્રેણી:સ્થાપત્ય
નવઘણ

**નવઘણ** પશ્ચિમ ભારતના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારના ચુડાસમા રાજા હતા જેમણે 1306 CE થી 1308 CE ( VS 1362 થી VS 1364) સુધી શાસન કર્યું હતું. તેમની રાજધાની જૂનાગઢમાં હતી.

## શાસન 
નવઘણ આધેડ વયના હતા જ્યારે તેઓ તેમના પિતા માંડલિક પહેલાના અનુગામી થયા. ગિરનાર પરના નેમિનાથ મંદિરના અંદાજે વિક્રમ સંવત 1454ના શિલાલેખની વંશાવળીમાં તેમનો ઉલ્લેખ એક શકિતશાળી યોદ્ધા તરીકે કરવામાં આવ્યો છે. આ શિલાલેખ ચુડાસમાને યાદવ કુળના કહે છે.  તેમના બે વર્ષના ટૂંકા શાસન દરમિયાન, તેમણે સોમનાથ મંદિરમાં શિવલિંગ સ્થાપિત કર્યું હતું જે તેમના પિતાના શાસન દરમિયાન નાશ પામ્યું હતું. તેઓ કદાચ 1308માં મુસ્લિમો સાથે સ્થાનિક સંઘર્ષમાં મૃત્યુ પામ્યા હતા. તેમના અનુગામી તેમના પુત્ર મહિપાલ પહેલો હતો.

## નોંધો 
## સંદર્ભ
સાગરમલ ગોપા

**સાગરમલ ગોપા** (૨ નવેમ્બર/૩ નવેમ્બર, ૧૯૦૦ – ૪ એપ્રિલ, ૧૯૪૬) એ ભારતીય સ્વાતંત્ર્ય સેનાની અને દેશભક્ત હતા. તેમણે ૧૯૨૧માં અસહકારની ચળવળમાં સક્રિય ભાગ લીધો હતો. તેમણે જેસલમેરના તત્કાલીન શાસકોની જનવિરોધી નીતિઓનો વિરોધ કર્યો હતો જેના પરિણામે જેસલમેર અને હૈદરાબાદમાંથી હાંકી કાઢવામાં આવ્યા હતા. દેશનિકાલ દરમિયાન તેમણે સ્વતંત્રતા ચળવળ માટે કામ કરવાનું ચાલુ રાખ્યું હતું. ૧૯૪૧માં તેમના પિતાના મૃત્યુ બાદ તેઓ જેસલમેર પરત ફર્યા બાદ હતા અને ૨૫ મે ૧૯૪૧ના રોજ તેમની ધરપકડ કરવામાં આવી હતી. સાગરમલ ગોપાએ વર્ષો સુધી જેલમાં ત્રાસ વેઠ્યો હતો. ૪ એપ્રિલ ૧૯૪૬ના રોજ જેલમાં તેમને સળગાવીને મારી નાખવામાં આવ્યા હતા.

ભારત સરકારે સાગરમલ ગોપાના સન્માનમાં ૧૯૮૬માં એક સ્મારક ટપાલ ટિકિટ બહાર પાડી હતી. ઈન્દિરા ગાંધી નહેરની એક શાખાનું નામ સાગરમલ ગોપાના નામ પરથી રાખવામાં આવ્યું છે.

## સંદર્ભ 
શ્રેણી:૧૯૦૦માં જન્મ
શ્રેણી:૧૯૪૬માં મૃત્યુ
શ્રેણી:સ્વાતંત્ર્ય સેનાની
આર. શ્રીનિવાસન

**આર. શ્રીનિવાસન** (૭ જુલાઈ, ૧૮૬૦ – ૧૮ સપ્ટેમ્બર, ૧૯૪૫) તરીકે જાણીતા **દિવાન બહાદુર રેટ્ટામલાઈ શ્રીનિવાસન** અનુસૂચિત જાતિના કાર્યકર અને બ્રિટિશ ભારતના તે સમયના મદ્રાસ પ્રેસિડેન્સી (વર્તમાન તમિલનાડુ)ના રાજકારણી હતા. તેઓ તમિલનાડુની દલિત જાતિ પરૈયારના આદર્શ અને મહાત્મા ગાંધીના સહયોગી તેમજ બી.આર.આંબેડકરના નિકટના સાથી હતા. આજે તેમને ભારતમાં અનુસૂચિત જાતિ આંદોલનના પ્રણેતા તરીકે યાદ કરવામાં આવે છે. તેમણે ૧૮૯૩ માં આદિ દ્રવિડ મહાજન સભાની સ્થાપના કરી હતી.

## પ્રારંભિક જીવન 
રેટ્ટામલાઇ શ્રીનિવાસનનો જન્મ ૧૮૬૦ માં મદ્રાસ પ્રેસિડેન્સીમાં એક ગરીબ તમિળ પરિવારમાં થયો હતો. તેમના પિતા રેટ્ટામલાઇના અંગ્રેજો સાથેના વેપારી સંબંધોને કારણે તેમનો પરિવાર તેમને કોઇમ્બતૂરની રહેણાંક શાળામાં મોકલી શક્યો હતો.શાળાના ૪૦૦ વિદ્યાર્થીઓમાં તેઓ એકમાત્ર પરૈયાર વિદ્યાર્થી હતા. બાદમાં તેમણે ઉટીમાં એકાઉન્ટન્ટ તરીકે કામ કર્યું જે તે સમયે મદ્રાસ પ્રાંતની ઉનાળાની રાજધાની હતી. ઉટી તે સમયે દલિત રાજકીય સક્રિયતાઓથી ભરેલું હતું અને શ્રીનિવાસનને આ પ્રવૃત્તિઓમાં રસ પડ્યો હતો.

તેઓ અનુસૂચિત જાતિના પ્રખ્યાત કાર્યકર્તા ઇયોથી ઠાસના સાળા હતા. જ્યારે ગાંધીજી દક્ષિણ આફ્રિકાની અદાલતમાં વકીલ તરીકે પ્રેક્ટિસ કરતા હતા ત્યારે તેમણે ગાંધીજીના અનુવાદક તરીકે કામ કર્યું હતું. મહાત્મા ગાંધીએ તમિલમાં તેમની સહી "મો.કા" તરીકે મૂકવામાં મહત્વની ભૂમિકા ભજવી હતી. ગાંધી" (મોહનદાસ કરમચંદ ગાંધી તમિલમાં).

શ્રીનિવાસને ૧૮૯૧માં *પરૈયાર મહાજન સભા*ની સ્થાપના કરી હતી અને તેનું નેતૃત્વ કર્યું હતું, જે પાછળથી *આદિ-દ્રવિડ મહાજન સભા*માં પરિવર્તિત થયું હતું. જેનું વેચાણ માસિક ધોરણે ચાર આનાની કિંમતે ચાર પાનાં સાથે શરૂ થયું હતું. જો કે, અખબારને તેના શરૂઆતના દિવસોમાં ભારે મુશ્કેલીઓનો સામનો કરવો પડ્યો હતો.

શ્રીનિવાસન સ્વતંત્રતા ચળવળમાં સહભાગી હતા અને તેઓ દેશ છોડીને ભાગી રહ્યા હોવાનો દાવો કરીને તેમની સામે ધરપકડનું વોરંટ જારી કરવામાં આવ્યું હતું. ૧૮૯૬માં તેમના અખબાર સામે કેસ દાખલ કરવામાં આવ્યો હતો અને સંપાદકને લખેલા પત્રને ટાંકીને શ્રીનિવાસનને કોર્ટમાં ઘસડી જવામાં આવ્યા હતા. સંપાદક શ્રીનિવાસનને તેમનાં લખાણો માટે રૂ. ૧૦૦નો દંડ ફટકારવામાં આવ્યો.

## ગોળમેજી પરિષદ 
રેટ્ટામલાઇ શ્રીનિવાસને લંડનમાં પ્રથમ બે ગોળમેજી પરિષદો (૧૯૩૦ અને ૧૯૩૧)માં બી. આર. આંબેડકરની સાથે પરૈયાર જાતિસમૂહનું પ્રતિનિધિત્વ કર્યું હતું.૧૯૩૨માં, આંબેડકર, એમ.સી.રાજહ અને રેટ્ટામલાઇ શ્રીનિવાસન થોડા સમય માટે ગાંધીજી દ્વારા સ્થાપિત *સર્વન્ટસ ઓફ અનટચેબલ સોસાયટી*ના બોર્ડમાં જોડાયા હતા. ૧૯૩૬માં તેમણે મદ્રાસ પ્રાંત અનુસૂચિત જાતિ પક્ષની સ્થાપના કરી હતી.

૧૯૩૬માં દલિતવર્ગોની સેવા બદલ અંગ્રેજ સરકારે તેમને 'દીવાન બહાદુર'ની ઉપાધિથી નવાજ્યા હતા.

## સન્માન 
ભારત સરકારના ટપાલ વિભાગ દ્વારા રેટ્ટામલાઇ શ્રીનિવાસનની યાદમાં વર્ષ ૨૦૦૦માં એક સ્મારક ટપાલ ટિકિટ બહાર પાડવામાં આવી છે.

## નોંધ 
## સંદર્ભ 
* 
* 
*

## પૂરક વાંચન 
* 
* 

શ્રેણી:સ્વાતંત્ર્ય સેનાની
શ્રેણી:૧૯૪૫માં મૃત્યુ
પતંગ હોટલ

**પતંગ હોટલ**, સત્તાવાર રીતે **નીલકંઠ પતંગ - ધ રિવોલ્વિંગ રેસ્ટોરન્ટ** એ અમદાવાદ, ગુજરાત, ભારતમાં સ્થિત એક ફરતી રેસ્ટોરન્ટ છે. ૧૯૮૦-૧૯૮૪ દરમિયાન બાંધવામાં આવેલી જમીનથી ૨૨૧ ફીટ (૬૭ મીટર) ઊંચી આ રેસ્ટોરન્ટ અમદાવાદનું એક સીમાચિહ્ન ગણવામાં આવે છે.

## ઇતિહાસ 
તેની રચના સ્થપતિ હસમુખ પટેલ દ્વારા કરાઇ હતી.

તે એક બુફે રેસ્ટોરન્ટ છે, જે ભારતીય, કોંટિનેંટલ, થાઈ અને ચાઈનીઝ મૂળની ૪૦-૪૫ પ્રકારની શાકાહારી વાનગીઓ પીરસે છે. તે એક પ્રવાસી આકર્ષણ કેન્દ્ર માનવામાં આવે છે.

## છબીઓ 

ચિત્ર:Ahmedabad riverfront.JPG|સાબરમતી નદીમાંથી દેખાતી પતંગ હોટલ
ચિત્ર:Ahmedabad Riverfront.JPG|સાબરમતી રિવરફ્રન્ટ પરથી દેખાતી પતંગ હોટેલ

## સંદર્ભ 
શ્રેણી:અમદાવાદ
લોકમાન્ય ટિળક હાઇસ્કૂલ

**લોકમાન્ય ટિળક હાઇસ્કૂલ** (ઘણી વખત **LTHS** અથવા **LTES** તરીકે સંક્ષિપ્તમાં ઓળખાય છે), એ એક અંગ્રેજી માધ્યમની શાળા છે જે તિલક નગર, ચેમ્બુર, મુંબઈમાં આવેલી છે. શાળાનું સંચાલન ૧૯૬૭માં શરૂ થયું હતું જેમાં મુખ્યત્વે તિલક નગરની આસપાસના વિસ્તારમાં મધ્યમ-વર્ગના પરિવારોમાંથી વિદ્યાર્થીઓ જોડાયા હતાં. આ મહારાષ્ટ્ર એસએસસી બોર્ડ સાથે સંલગ્ન એક અર્ધ-સરકારી શાળા છે જે તિલક નગર એજ્યુકેશન સોસાયટીની માલિકીની છે અને તેનું સંચાલન મહારાષ્ટ્ર સરકાર કરે છે. શાળાનું નામ બાલ ગંગાધર તિલક (૧૮૫૬–૧૯૨૦)ના નામ પરથી રાખવામાં આવ્યું છે.

શાળાની ઇમારત બે માળની છે. ભોંયતળિયે ૮ વર્ગખંડો અને પ્રાથમિક શાળાના આચાર્ય કાર્યાલયનો સમાવેશ થાય છે. તેમાં માધ્યમિક વિભાગના આચાર્યની કેબિન અને લગભગ ચાર ક્લાસ રૂમ ધરાવતી ઓફિસ પણ છે. આ ઉપરાંત તેમાં વિજ્ઞાન પ્રયોગશાળા, કમ્પ્યુટર લેબ અને પુસ્તકાલયની સુવિધા પણ છે.

બીજા માળ પર સાત વર્ગખંડો બનેલા છે. જગ્યાની મર્યાદાને કારણે શાળામાં રમતનું મેદાન હાજર નથી પરંતુ તેમાં લાંબી કૂદ માટેનો ખાડો છે અને પરિસરમાં ઊંચી કૂદ પણ રમાય છે. બાજુના મ્યુનિસિપલ ગ્રાઉન્ડનો ઉપયોગ રમતગમત અને વાર્ષિક રમતગમત દિવસની પ્રવૃત્તિઓ માટે થાય છે. તિલક નગર પોલીસ સ્ટેશન શાળા પરિસરની બાજુમાં આવેલું છે.

## માધ્યમિક શિક્ષણ (એસ.એસ.સી.) અભ્યાસક્રમ 
શીખવવામાં આવતા વિષયોમાં પ્રથમ ભાષા તરીકે અંગ્રેજી, બીજી ભાષા તરીકે મરાઠી, હિંદી, સંસ્કૃત અને અન્ય વિષયોમાં ઇતિહાસ, ભૂગોળ, ગણિત અને વિજ્ઞાનનો સમાવેશ થાય છે.

## પ્રવૃત્તિઓ 
શાળા વાર્ષિક દિવસ, વાર્ષિક રમતગમત દિવસ અને અન્ય રમતગમતના કાર્યક્રમોનું આયોજન કરે છે. વિદ્યાર્થીઓ રમતગમત, ચિત્ર સ્પર્ધા, વક્તૃત્વ અને નિબંધ લેખન સ્પર્ધાઓ, નૃત્ય, પ્રશ્નોત્તરી સ્પર્ધાઓ અને સ્કાઉટ તથા ગાઇડ સહિતની આંતર-શાળા પ્રવૃત્તિઓમાં શાળાનું પ્રતિનિધિત્વ કરતાં હોય છે. શાળાના ભૂતપૂર્વ વિદ્યાર્થીઓની ટીમે ભૂતપૂર્વ વિદ્યાર્થીઓના પ્રાથમિક અને માધ્યમિક શાળાના શિક્ષકોને આમંત્રિત કરીને વર્ષ ૨૦૧૬માં 'સ્વર્ણર્પણ' નામથી શાળાની સુવર્ણજયંતિ ઉજવણીનું આયોજન કર્યું હતું.

## સૂત્ર 
શાળાનું સૂત્ર; "Learning leads to light" (શિક્ષણ પ્રકાશ તરફ દોરી જાય છે) એ શિક્ષણના માધ્યમ દ્વારા સમાજમાં અંધકારને પ્રકાશિત કરવાનો ઉલ્લેખ કરે છે.

## સંદર્ભ 
શ્રેણી:મુંબઈ
મુંબઈ શેર બજાર

**મુંબઈ શેર બજાર** કે જે **બોમ્બે સ્ટોક એક્સચેંજ** (BSE) ના નામે ઓળખાય છે તે મુંબઈમાં આવેલ ભારતનું એક મહ્ત્વનું શેર બજાર છે અને ભારત સરકારના નાણાં મંત્રાલયની દેખરેખ હેઠળ ચાલે છે. તે મુમ્બઈના ફોર્ટ વિસ્તારની દલાલ સ્ર્ટીટ ખાતે આવેલ છે. BSEની શરુઆત ૧૮૭૫માં જાણીતા રુના વ્યાપારી પ્રેમચંદ રાયચંદ દ્વારા કરવામાં આવી હતી અને તે એશીયાનું સૌથી જુનુ સ્ટોક માર્કેટ છે અને દુનીયાનુ દસમાં નંબરે સ્થપાયેલ બજાર છે. હાલમાં નાણાંકીય લેવડદેવડના આધારે તે દુનિયાનું ૮મુ સૌથી મોટું શેર બજાર છે અને માર્કેટ કેપીટલાઈઝેશન આશરે ૨૭૬ લાખ કરોડ રુ જેટલુ છે. દેશની ૭૪૦૦ જેટલી કંપનીઓ આ બજારમાં નોંધાયેલી છે જેમાંથી ૪૦૦૦ જેટલી કંપનીઓ સક્રીય રીતે કાર્યરત છે અને તે દેશનાં અર્થતંત્રના ૪% જેટલી છે.

## ઈતિહાસ 
ઈ.સ, ૧૮૫૦માં હાલના હોર્નિમન સર્કલ પાસે આવેલ વડના ઝાડ હેઠળ પાંચ શેર દલાલોએ ભેગા મળીને આ બજારની શરુઆત કરેલ હતી જે થોડા દાયકાઓ બાદ ત્યારનાં એસ્પ્લેનેડ રોડ અને મેડોઝ સ્ટ્રીટ ચોક પાસે ખસેડાયુ હતું. ૧૮૭૪માં બજારમાં કાયમી જગ્યા મળતાં નેટીવ શેર સ્ટોક બ્રોકર એસોશિએશનનાં નેજા હેઠળ ૧૮૭૫માં નાંમાકીત થયુ હતું. ૧૯૨૮ સુધી ટાઉન હોલ પાસેના વિસ્તારમાં કાર્યરત થયા બાદ ૧૯૨૮ની સાલમાં હોર્નીમન સર્કલ પાસે લઈ જવામાં આવ્યુ હતું અને ત્યારબાદ તે દલાલ સ્ટ્રીટના નામે જાણીતું થયુ હતુ. ૩૧મી ઓગસ્ટ ૧૯૫૭ના રોજ ભારત સરકાર દ્વારા ભારતનાં સૌપ્રથમ શેર બજાર તરીકેને માન્યતા મળી હતી. હાલમાં આ બજાર જીજીભોય ટાવર સ્થીત કાર્યન્વીત છે જેના બાંધકામની શરુઆત ૧૯૭૭માં થઈ હતી અને ૧૯૮૦માં પુર્ણ થઈ હતી. મકાનનુ નામ તત્કાલીન પ્રમુખ ફિરોઝ જમશેદજી જીજીભોયની યાદમાં રાખવામાં આવેલુ હતુ.

૧૯૮૬માં બી.એસ.ઈ દ્વારા "સેન્સેક્ષ" ની શરુઆત કરી હતી જેથી બજારના નાણાંકીય દેખાવનુ આલેખન કરી શકાય. ૨૦૦૦ની સાલ્થી બી.એસ.ઇ દ્વારા 'ડેરીવેટીવ' અને 'ફયુચર/ઓપ્શન' માર્કેટ પણ ચાલુ કરવામાં આવેલ્ છે. શરુઆતમાં બજારનાં લે-વેચનાં સોદા 'ટ્રેડીંગ ફ્લોર' પર થતા હતા પરંતુ ૧૯૯૫ની સાલથી સી.એમ.સી દ્વારા બનાવેલ વિજાણુ ટ્રેડીંગ પ્લેટફોર્મ પર થાય છે. હાલનાં સ્વ્યંસચાલીત બોલ્ટ પ્લેટફોર્મ ઉપર રોજનાં ૮૦ લાખથી પણ વધારે સોદાઓ કરવા સક્ષમ છે. ૨૦૧૭માં બી.એસ.ઈ.નું જાહેર કંપનીમાં રુપાંતરણ થયેલ છે અને એન.એસ.ઈ. ઉપર તેના શેરના સોદાઓ થઈ શકે છે.

## સંદર્ભ 
શ્રેણી: અર્થશાસ્ત્ર
શ્રેણી:શેરબજાર
જંગલ મહલ

**જંગલ મહેલ** બ્રિટિશ સંપત્તિઓ અને કેટલાક સ્વતંત્ર સરદારો દ્વારા રચવામાં આવેલો એક જિલ્લો હતો, જે બીરભૂમ, બાંકુરા, મિદનાપુર અને પર્વતીય પ્રદેશ છોટા નાગપુરની વચ્ચે આવેલો હતો, જે હાલનું પશ્ચિમ બંગાળ રાજ્ય છે. આ જિલ્લો જંગલ તરાઈ તરીકે ઓળખાતા વિસ્તારમાં આવેલો હતો.
 
અધિકારક્ષેત્રની અસ્પષ્ટતાને કારણે કેટલીક વહીવટી અસુવિધાઓ ઉત્પન્ન થઈ હતી. ૧૮૦૫માં, XVIII નિયમ પસાર કરવામાં આવ્યો હતો, જેના દ્વારા જંગલ મહેલ તરીકે ઓળખાતા વિસ્તારોને વર્ધમાન, બીરભૂમ, બાંકુડા અને મિદનાપુર જિલ્લાના મેજિસ્ટ્રેટના અધિકારક્ષેત્રથી અલગ કરવામાં આવ્યા હતા અને જંગલ મહેલોના મેજિસ્ટ્રેટ હેઠળ મૂકવામાં આવ્યા હતા. આ રીતે રચાયેલો જિલ્લો ૨૩ પરગણા અને મહેલોનો બનેલો હતો.
 
૧૮૩૩ની ધારા XIII દ્વારા જંગલ મહેલોની રચના સમાપ્ત કરવામાં આવી હતી. સેનપહારી, શેરગઢ અને વિષ્ણુપુરની જાગીરોને બર્દવાન જિલ્લામાં ફેરવવામાં આવી હતી અને બાકીની મિલકતોમાંથી માનભૂમ જિલ્લાની રચના કરવામાં આવી હતી.
 
જો કે, પશ્ચિમ બંગાળ રાજ્ય ભાજપ એકમે જંગલ મહલ રાજ્યનો દરજ્જો આપવાની માંગથી પોતાને દૂર રાખ્યા હતા. તૃણમૂલ કોંગ્રેસના એક નેતાએ સૌમિત્ર ખાન સામે જંગલ મહેલને રાજ્યનો દરજ્જો આપવાની માગણી કરવા બદલ ફરિયાદ નોંધાવી હતી.
 
## સંદર્ભ 
શ્રેણી:પશ્ચિમ બંગાળ
લક્ષ્મણ નાયક

**લક્ષ્મણ નાયક** (૨૨ નવેમ્બર ૧૮૯૯ – ૨૯ માર્ચ ૧૯૪૩) પૂર્વ ભારતમાં દક્ષિણ ઓડિશાના આદિવાસી નાગરિક અધિકાર કાર્યકર્તા હતા. તેઓ ઓડિશાની ભૂમિયા જનજાતિના હતા.
 
નાયક, ઓડિશાના દક્ષિણી ભાગના કોરાપુટના ઓડિયા લોક-નાયક અને તેના આદિવાસીઓમાં એક સંપ્રદાયની વ્યક્તિ હતા. તેમનો જન્મ કોરાપુટ જિલ્લાના ટેન્ટુલિગુમા ગામમાં થયો હતો અને તેમના પિતા પદલમ નાયક આદિવાસી વડા હતા અને તત્કાલીન મદ્રાસ પ્રેસિડેન્સીમાં 'જેપોર સંસ્થાનમ' હેઠળ 'મુસ્તદાર' હતા. 
 
સ્થાનિક વહીવટ બ્રિટિશ સરકારની પેટાકંપની તરીકે કામ કરતું હતું. તેમના વહીવટ હેઠળના મહેસૂલી અધિકારીઓ, વન માર્ગદર્શકો (ગાઈડ) અને પોલીસ કોન્સ્ટેબલો દ્વારા આદિવાસીઓ સાથે ખરાબ વર્તન કરવામાં આવતું હતું અને તેમને ત્રાસ આપવામાં આવતો હતો. નાયકે જેપોર સંસ્થાનમના અધિકારીઓ દ્વારા કરવામાં આવતા શોષણ સામે બળવાખોરોને સફળતાપૂર્વક સંગઠિત કર્યા હતા. આનાથી તેમને સંભવિત આદિવાસી નેતા તરીકેની ઓળખ મળી અને ભારતીય રાષ્ટ્રીય કોંગ્રેસે નાયકને તેમના દળમાં સમાવિષ્ટ કરી લીધા હતા. કોંગ્રેસના કાર્યકરો માટેના નૌપુરી તાલીમ કેન્દ્રમાં તેમની તાલીમ દરમિયાન, નાયકને કેટલાક ઝોનલ અને રાજ્ય સ્તરના નેતાઓને મળવાની અને તેમની સાથે વાતચીત કરવાની તક મળી હતી, જેના કારણે તેઓ તેમની ક્ષિતિજો વિસ્તૃત કરી શક્યા હતા. તેમની તાલીમે તેમનામાં રાષ્ટ્રવાદની ભાવના જગાવી અને સત્ય, અહિંસા અને અંગ્રેજ સરકાર સાથે શાંતિપૂર્ણ અસહકારના ગાંધીવાદી સિદ્ધાંતો સાથે તેમને પ્રેરિત કર્યા. પ્રૌઢ શિક્ષણ અને પોતાના વિસ્તારના દરેક આદિવાસી કુટુંબને મદ્યપાનથી દૂર રહેવાનો સંદેશો આપવાની સાથે તેમણે ચરખાના ઉપયોગથી ગ્રામ્ય પરિદૃશ્યમાં સંપૂર્ણ પરિવર્તન આણ્યું હતું. ૧૯૩૬માં પ્રથમ વખત યોજાયેલી ચૂંટણી દરમિયાન તેઓ કોરાપુટ સબ-ડિવિઝનમાં કોંગ્રેસના પ્રચાર અભિયાનના નેતા બન્યા હતા.
 
મહાત્મા ગાંધીના આહવાનનો પ્રતિસાદ આપતા નાયકે ૨૧ ઓગસ્ટ, ૧૯૪૨ના રોજ શોભાયાત્રાનું નેતૃત્વ કર્યું હતું અને મથિલી પોલીસ સ્ટેશન સામે શાંતિપૂર્ણ રીતે પ્રદર્શન કર્યું હતું. જોકે પોલીસે પ્રદર્શનકારીઓ પર અંધાધૂંધ ગોળીબાર કર્યો હતો, જેમાં ચાલીસ લોકો માર્યા ગયા હતા અને બસોથી વધુ લોકો ઘાયલ થયા હતા. વહીવટીતંત્રે નાયકને મિત્રની હત્યાના કેસમાં દોષી ઠેરવ્યા હતા અને ૧૩ નવેમ્બર ૧૯૪૨ના રોજ નાયકને ફાંસીની સજા સંભળાવવામાં આવી હતી. તેમને ૨૯ માર્ચ ૧૯૪૩ના રોજ બરહામપુર જેલમાં ફાંસી આપવામાં આવી હતી.
 
## સંદર્ભ 
શ્રેણી:વ્યક્તિત્વ
શ્રેણી:૧૯૪૩માં મૃત્યુ
શ્રેણી:૧૮૯૯માં જન્મ
વંદે માતરમ્‌ (સાપ્તાહિક)

**વંદે માતરમ્** એ અંગ્રેજી ભાષાનું સાપ્તાહિક અખબાર હતું, જે કલકત્તાથી પ્રકાશિત થતું હતું. તેની સ્થાપના ૧૯૦૫માં બિપિનચંદ્ર પાલ દ્વારા કરવામાં આવી હતી અને તેનું સંપાદન શ્રી અરવિંદ દ્વારા કરવામાં આવ્યું હતું.

તેનો ઉદ્દેશ ભારતીયોને સંપૂર્ણ સ્વતંત્રતા માટે સંઘર્ષ કરવા માટે તૈયાર કરવાનો હતો. તે ભારતીય રાષ્ટ્રવાદનું દૈનિક અંગ હતું. તેના પર 'કટ્ટરપંથી ભારતીય રાષ્ટ્રવાદ' અને 'રાષ્ટ્રવાદી ઉગ્રવાદ' ફેલાવવાનો આરોપ મૂકવામાં આવ્યો હતો. ધ સ્ટેટ્સમેનના અગાઉના સંપાદક એસ. કે. રેટક્લિફે ૨૮ ડિસેમ્બર, ૧૯૫૦ના માન્ચેસ્ટર ગાર્ડિયનને લખેલા એક પત્રમાં જણાવ્યા પ્રમાણે, "તેમાં એક પૂર્ણ કદની શીટ હતી, જે સ્પષ્ટ પણે લીલા કાગળ પર છાપવામાં આવી હતી, અને તે અંગ્રેજીમાં લખાયેલા અગ્રણી અને વિશિષ્ટ લેખોથી છલોછલ હતી, જે ભારતીય અખબારોમાં અત્યાર સુધી પ્રાપ્ત થઈ નથી. તે સમયે જેને આપણે રાષ્ટ્રવાદી ઉગ્રવાદ કહેતા હતા તેનો તે સૌથી અસરકારક અવાજ હતો."

બંગાળમાં *વંદે માતરમ્* જેવાં સામયિકોની વધતી જતી અસરના બે દાયકા અને સંયુક્ત પ્રાંત (યુનાઇટેડ પ્રોવિન્સ)માં બહાર પડતાં આવાં સામયિકોને કારણે પ્રેસ અધિનિયમ ૧૯૧૦ હેઠળ કડક સરકારી સેન્સરશિપ ઊભી કરવામાં આવી હતી.

## સંદર્ભ 
## પૂરક વાંચન 
* *The Making of India: A Historical Survey*, by Ranbir Vohra.2000. M.E. Sharpe..p 111
* *A History of Indian Literature in English*, by Arvind Krishna Mehrotra.2003. C. Hurst & Co. Publishers. .p 118
* *The Essential Aurobindo*, by Robert A. McDermott. 1988. SteinerBooks. . p43
* *The Hour of God: Selections From His Writings*, by Manoj Das.1995 Sahitya Akademi..p v

## બાહ્ય કડીઓ 
*શ્રી અરવિંદનું રાજકીય જીવન (૧૯૦૬-૧૯૧૦) : *વંદે માતરમ્* અખબારના સંપાદક
*દક્ષિણ એશિયાઈ અમેરિકન ડિજિટલ પુરાલેખ (SAADA)માં *વંદે માતરમ્* સામગ્રી
**ધ વંદે માતરમ્ – ભારતીય સ્વતંત્રતાનું માસિક અંગ* ૧૯૧૩–૧૯૧૪, પુસ્તકાલય વિલાનોવા યુનિવર્સિટી

શ્રેણી:અનુશીલન સમિતિ
શ્રેણી:સમાચારપત્ર
સુરેન્દ્રનાથ ટાગોર

**સુરેન્દ્રનાથ ટાગોર** (૧૮૭૨ – ૧૯૪૦) એક બંગાળી લેખક, સાહિત્યિક વિદ્વાન અને અનુવાદક હતા. રવિન્દ્રનાથ ટાગોરની અનેક કૃતિઓનું અંગ્રેજીમાં ભાષાંતર કરવા માટે તેઓ ખાસ જાણીતા છે.

## પ્રારંભિક જીવન અને પૃષ્ઠભૂમિ 
તેઓ કલકત્તાના ટાગોર પરિવારના સભ્ય હતા. તેમનો જન્મ સત્યેન્દ્રનાથ ટાગોર અને જ્ઞાનોદનંદિની દેવીને ત્યાં ૧૮૭૨માં મુંબઈમાં થયો હતો. ૧૮૭૩માં જન્મેલા સુરેન્દ્રનાથનાં બહેન ઇન્દિરા દેવી ચૌધરી જાણીતા સાહિત્યકાર, લેખક અને સંગીતકાર હતાં. તેઓ ૧૮૯૩માં સેન્ટ ઝેવિયર્સ કોલેજ, કલકત્તામાંથી સ્નાતક થયા હતા અને તેમના જીવનના પ્રારંભિક તબક્કે તેઓ ભારતીય રાષ્ટ્રવાદી ચળવળમાં સામેલ થયા હતા.

## ક્રાંતિકારી પ્રવૃત્તિ 
તેઓ ૧૮૯૯માં મુંબઈમાં રેલવે કામદારોની હડતાળને ટેકો આપવામાં સામેલ હતા, અને ત્યારબાદ ૧૯૦૫માં બંગાળના વિભાજનના વિરોધમાં બંગાળમાં સ્વદેશી ચળવળમાં સામેલ થયા હતા. તેઓ ભારતીય સ્વતંત્રતા માટેની ક્રાન્તિકારી ચળવળના પ્રારંભિક તબક્કામાં સામેલ હતા, અને પ્રમથનાથ મિત્ર હેઠળ સ્થાપિત અનુશીલન સમિતિના ખજાનચી તરીકે સેવા આપી હતી. સુરેન્દ્રનાથને ભારતની માલિકીની સંખ્યાબંધ બૅન્કો અને વીમા કંપનીઓની સ્થાપનાનો શ્રેય જાય છે, જેના દ્વારા તેઓ સ્વદેશી ઉદ્યોગોને પ્રોત્સાહિત કરવા માગતા હતા. વિશ્વભારતી યુનિવર્સિટીની સ્થાપનાના પ્રારંભિક તબક્કામાં સુરેન્દ્રનાથનું કાર્ય નિર્ણાયક માનવામાં આવે છે, તેઓ યુનિવર્સિટીના પ્રકાશન મંડળના સભ્ય પણ હતા. તેમણે જુલાઈ ૧૯૨૩ થી એપ્રિલ ૧૯૨૯ સુધી વિશ્વભારતી ત્રિમાસિકના સંપાદક તરીકે પણ સેવા આપી હતી.

## સાહિત્યિક યોગદાન 
સુરેન્દ્રનાથ પર નાનપણથી જ તેમના કાકા રવીન્દ્રનાથની અસર થઈ હતી, જેના કારણે તેમને સાહિત્યમાં રસ જાગ્યો હતો. સુરેન્દ્રનાથની કૃતિઓમાં તેમની પોતાની સર્જનાત્મક કૃતિઓ, તેમજ બંગાળીમાંથી અંગ્રેજીમાં રવીન્દ્રનાથની કૃતિના અનુવાદોનો સમાવેશ થાય છે. સુરેન્દ્રનાથની પોતાની જાણીતી સાહિત્યિક કૃતિઓમાં વિજ્ઞાનના વિવિધ પાસાઓ પરના નિબંધોનો સમાવેશ થતો હતો, જે સાધના અને ભારતી સામયિકોમાં પ્રકાશિત થયા હતા. તેમણે આધુનિક સમીક્ષામાં અને પ્રાબાસીમાં પણ યોગદાન આપ્યું હતું.

તેમના અનુવાદોમાં રવીન્દ્રનાથની પ્રસિદ્ધ કૃતિઓ *ઘરે બાહિરે* અને *છિન્નપત્ર*નો સમાવેશ થાય છે. ૧૯૪૦માં સુરેન્દ્રનાથ ટાગોરનું અવસાન થયું.

## સંદર્ભ 
શ્રેણી:૧૯૪૦માં મૃત્યુ
શ્રેણી:અનુશીલન સમિતિ
વંદે માતરમ્ (સંદિગ્ધ)

**વંદે માતરમ્‌** નામ સાથે નીચેના પાનાઓ સંકળાયેલા છે:
* વંદે માતરમ્ – ભારતનું સત્તાવાર રાષ્ટ્રીય ગીત.
* વંદે માતરમ્‌ – કલકત્તાથી પ્રકાશિત થતું અંગ્રેજી ભાષાનું સાપ્તાહિક સમાચાર પત્ર.
* વંદે માતરમ્‌ – પેરિસથી શરૂ થયેલું એક ભારતીય રાષ્ટ્રવાદી પ્રકાશન.
અવિનાશચંદ્ર ભટ્ટાચાર્ય

**અવિનાશચંદ્ર ભટ્ટાચાર્ય** (૧૬ ઓક્ટોબર ૧૮૮૨ ત્રિપુરા – ૭ માર્ચ ૧૯૬૩ રિશ્રા, પશ્ચિમ બંગાળ) ભારતીય સ્વતંત્રતા ચળવળમાં એક ઉદ્દામવાદી ભારતીય રાષ્ટ્રવાદી હતા જેમણે પ્રથમ વિશ્વયુદ્ધના ભારત–જર્મન ષડ્‌યંત્રમાં ભૂમિકા ભજવી હતી. ભારતના ત્રિપુરા રાજ્યના ચુંટામાં જન્મેલા ભટ્ટાચાર્ય યુવાનીમાં અનુશીલન સમિતિના કાર્યો સાથે સંકળાયેલા હતા.

૧૯૧૦માં, અવિનાશ ભટ્ટાચાર્ય *માર્ટિન લ્યુથર યુનિવર્સિટી ઓફ હેલે*-વિટ્ટેનબર્ગમાં રસાયણશાસ્ત્રનો અભ્યાસ કરવા માટે જર્મની ગયા હતા, જ્યાં તેમણે પીએચડીની પદવી મેળવી હતી.

જર્મની વસવાટ દરમિયાન ભટ્ટાચાર્ય ત્યાંની ભારતીય રાષ્ટ્રવાદી ચળવળમાં સામેલ થયા, અને તેમના અનુશીલન કાળથી જૂના પરિચિતો સાથેના સંબંધો પુનર્જીવિત કર્યા હતા. આ સમયે તેઓ વિરેન્દ્રનાથ ચટ્ટોપાધ્યાય અને હરીશચંદ્રની નિકટ હતા અને પ્રૂશિયાના ગૃહપ્રધાન સાથેની તેમની ઓળખાણને કારણે તેઓ બર્લિન સમિતિના સ્થાપક સભ્ય બન્યા હતા, જે યુદ્ધ દરમિયાન ભારતની અંદર રાષ્ટ્રવાદી ક્રાંતિ અને ભારતીય સૈન્યમાં વિપ્લવ માટેની અનેક નિષ્ફળ યોજનાઓમાં સામેલ હતી.

તેઓ ૧૯૧૪માં ભારત પાછા ફર્યા અને કલકત્તામાં "ટેક્નો કેમિકલ લેબોરેટરી એન્ડ વર્કસ લિમિટેડ" નામની કેમિકલ ફેક્ટરીની સ્થાપના કરી. તેમણે સ્વતંત્રતા ચળવળ કલકત્તાના અખબારો પર લેખો લખ્યા હતા અને વિદેશમાં સ્વતંત્રતા ચળવળો પર બે પુસ્તકો લખ્યા હતા.

ભટ્ટાચાર્યનું પશ્ચિમ બંગાળના હુગલી જિલ્લાના રિશ્રામાં નિધન થયું હતું.

## સંદર્ભ 
શ્રેણી:ભારતીય ક્રાંતિકારી
શ્રેણી:૧૯૬૩માં મૃત્યુ
શ્રેણી:અનુશીલન સમિતિ
શ્રેણી:૧૯૬૭માં મૃત્યુ
વંદે માતરમ્‌ (પેરિસ આવૃત્તિ)

**વંદે માતરમ્** એ પેરિસથી શરૂ થયેલું એક ભારતીય રાષ્ટ્રવાદી પ્રકાશન હતું જેની શરૂઆત *પેરિસ ઇન્ડિયન સોસાયટી* દ્વારા સપ્ટેમ્બર ૧૯૦૯માં કરવામાં આવી હતી. માદામ ભિકાજી કામા દ્વારા સ્થાપવામાં આવેલા આ સમાચારપત્રનો હેતુ ભારતમાં રાષ્ટ્રવાદી અશાંતિ ભડકાવવાનો અને બ્રિટિશ ભારતીય સૈન્યના સિપાહીઓની વફાદારી પર પ્રભુત્વ જમાવવાનો પ્રયાસ કરવાનો હતો. બંકિમ ચન્દ્ર ચટ્ટોપાધ્યાયની રાષ્ટ્રવાદી કવિતા *વંદે માતરમ્*  પર બ્રિટીશ પ્રતિબંધના પ્રતિભાવમાં તેની સ્થાપના કરવામાં આવી હતી. શ્રી અરવિંદ દ્વારા સંપાદિત અને કલકત્તાથી પ્રકાશિત થયેલા વંદે માતરમ્‌ અને શ્યામજી કૃષ્ણ વર્મા દ્વારા લંડનથી પ્રકાશિત *ધ ઇન્ડિયન સોશિયોલૉજિસ્ટ* જર્નલે વંદે માતરમનો સંદેશ ચાલુ રાખ્યો હતો.

## પૂરક વાંચન 
* *Indian Unrest*, by Valentine Chirol. 2000. . pp149–151
* . p49
* *Hind Swaraj and Other Writings*, by Anthony Parel. 1997 Cambridge University Press. . p xxviii
* *Masculinity, Hinduism, and Nationalism in India*, by Sikata Banerjee. 2005. SUNY Press. . p 66

શ્રેણી:સમાચારપત્ર
ભવાની મંદિર (પત્રિકા)

**ભવાની મંદિર** એ એક રાજકીય પત્રિકા હતી જે ભારતીય રાષ્ટ્રવાદી અરવિંદ ઘોષ (ઓરોબિંદો)એ ૧૯૦૫માં અનામી રીતે લખી હતી. આ પત્રિકા બંગાળના ભાગલા સમયે બનાવવામાં આવી હતી અને બરોડા સ્ટેટ સર્વિસમાં ઓરોબિંદોની કારકિર્દી દરમિયાન લખવામાં આવી હતી. આ પત્રિકામાં દેખીતી રીતે જ સાધુત્વના એક એવા ક્રમની સ્થાપનાની હાકલ કરવામાં આવી હતી કે જે હિન્દુ માતા દેવી ભવાની (અથવા શક્તિ)નું મંદિર બનાવશે, જેનો હેતુ ભારતના રાષ્ટ્રીયપણાનું પ્રતિનિધિત્વ કરવાનો હતો અને દેશના નામે સેવા માટે પોતાની જાતને સમર્પિત કરવાનો હતો. તે બંગાળી લેખક બંકિમચંદ્ર ચટ્ટોપાધ્યાયની ૧૮૮૨ની નવલકથા આનંદમઠથી પ્રેરિત હતી, જે બંગાળમાં ઇસ્ટ ઇન્ડિયા કંપનીની વસાહતોના ઇતિહાસની શરૂઆતમાં જ સાધુઓના બળવાની પૃષ્ઠભૂમિમાં રચાયેલી હતી. જો કે, આનંદમઠ ભૂમિને ફક્ત પવિત્ર માતા તરીકે રજૂ કરે છે જ્યારે ઓરોબિંદોએ સ્પષ્ટપણે દેવી ભવાનીની ઓળખને રાષ્ટ્રની વિભાવના સાથે જોડી હતી. જસ્સી હનીમાકી અને બર્નહાર્ડ બ્લુમેનાઉ જેવા લેખકોએ દલીલ કરી હતી કે પત્રિકાનો હેતુ બંગાળમાં બહોળા પ્રમાણમાં વંચાતા આનંદમઠના પ્રતીકવાદ અને સંદેશાઓને મરાઠા રાજા શિવાજીના પ્રતીકવાદ સાથે જોડવાનો હતો, જેની મહારાષ્ટ્રમાં વ્યાપકપણે પ્રશંસા કરવામાં આવતી હતી.

## સંદર્ભ 
## પૂરક વાંચન 
* .
* .
* 

શ્રેણી:અનુશીલન સમિતિ
તલવાર (સામયિક)

**તલવાર** એ ૨૦મી સદીની શરૂઆતમાં બર્લિનથી પ્રકાશિત થયેલું ભારતીય રાષ્ટ્રવાદી સામયિક હતું. મૂળ **મદનની તલવાર** તરીકે છપાતું આ સામયિક પાછળથી **ધ તલવાર** તરીકે જાણીતું બન્યું હતું.

વિલિયમ હટ્ટ કર્ઝન વાયલીની રાજકીય હત્યા માટે મૃત્યુદંડની સજા પામેલા ભારતીય સ્વતંત્રતા ચળવળના નાયકોમાંના એક મદનલાલ ધિંગરાના નામ પરથી તેનું નામકરણ કરવામાં આવ્યું હતું. આ પ્રકાશનની સ્થાપના ૧૯૦૯માં પેરિસમાં ભિકાજી કામાએ કરી હતી. આ સમાચારપત્રનો હેતુ ભારતમાં રાષ્ટ્રવાદી અશાંતિ ભડકાવવાનો અને બ્રિટિશ ભારતીય સૈન્યના સિપાહીઓની વફાદારી પર પ્રભુત્વ જમાવવાનો પ્રયાસ કરવાનો હતો. સંપાદકીય જવાબદારીઓ બર્લિનમાં વિરેન્દ્રનાથ ચટ્ટોપાધ્યાય પાસે હતી. પેરિસ ઇન્ડિયન સોસાયટી દ્વારા પેરિસમાંથી પ્રકાશિત કરવામાં આવેલા વંદે માતરમ્ની જેમ જ, આ સાપ્તાહિકે પણ અગાઉ લંડનથી પ્રકાશિત થતા *ધ ઇન્ડિયન સોશિયોલૉજિસ્ટ*નો સંદેશ ચાલુ રાખ્યો હતો.

## સંદર્ભ 
## સંદર્ભ સૂચિ 
*
*
*
*
શ્રેણી:સામયિક
ઝવેરીલાલ મહેતા

**ઝવેરીલાલ દલપતરામ મહેતા** એક ભારતીય ફોટોગ્રાફર હતા. સાહિત્ય અને શૈક્ષણિક પત્રકારત્વના ક્ષેત્રમાં તેમના યોગદાન માટે ૨૦૧૮માં ભારત સરકાર દ્વારા તેમને પદ્મશ્રી નાગરિક પુરસ્કારથી સન્માનિત કરવામાં આવ્યા હતા.

## કારકિર્દી 
ઝવેરીલાલ મહેતા ૧૯૮૦ના દાયકાથી ગુજરાત સમાચાર સાથે જોડાયેલા રહ્યા હતા. તેઓ ગુજરાત રાજ્યના ૧૩ મુખ્યમંત્રીઓના જીવન અને સમયગાળાનું દસ્તાવેજીકરણ કરવા માટે લોકપ્રિય છે. તેમણે ૧૯૯૮નું વાવાઝોડું (કચ્છ ચક્રાવાત) અને ૨૦૦૧ ગુજરાત ધરતીકંપ જેવી ઘટનાઓનું દસ્તાવેજીકરણ કર્યું હતું.

વર્ષ ૨૦૧૮માં ઝવેરીલાલ મહેતાને ભારતના રાષ્ટ્રપતિ રામનાથ કોવિંદે પદ્મશ્રી પુરસ્કારથી સન્માનિત કર્યા હતા.

## સંદર્ભ 
શ્રેણી:વ્યક્તિત્વ
શ્રેણી:પદ્મશ્રી પુરસ્કાર વિજેતાઓ
શ્રેણી:૧૯૨૭માં જન્મ
શ્રેણી:૨૦૨૩માં મૃત્યુ
શ્રેણી:ફોટોગ્રાફર
ઢાકા અનુશીલન સમિતિ

**ઢાકા અનુશિલન સમિતિ** એ અનુશીલન સમિતિની એક શાખા હતી જેની સ્થાપના નવેમ્બર ૧૯૦૫ માં ઢાકા શહેરમાં કરવામાં આવી હતી. શરૂઆતમાં પુલિન બિહારી દાસની આગેવાની હેઠળ એંશી જેટલા સભ્યોનું જૂથ હતું, જે બાદમાં સમગ્ર પૂર્વ બંગાળ પ્રાંતમાં ફેલાઈ ગયું હતું. સમિતિની ૫૦૦થી વધુ શાખાઓ ખોલવામાં આવી હતી. તેણે પ્રાન્તનાં નાનાં જૂથોને પોતાનામાં સમાવી લીધાં હતા અને કલકત્તામાં રહેલી તેની મૂળ સંસ્થાને પાછળ છોડી દીધી હતી. જેસોર, ખુલના, ફરીદપુર, રાજનગર, રાજેન્દ્રપુર, મોહનપુર, બરવલી, બકરગંજ અને અન્ય સ્થળોએ ઢાકા અનુશીલનની શાખાઓ ઉભરી આવી હતી. ઢાકા અનુશીલન સમિતિમાં અંદાજે ૧૫ થી ૨૦ હજાર સભ્યો હતા. તેનો ઉદ્દેશ્ય સ્વદેશી ચળવળથી માંડીને રાજકીય આતંકવાદના સમર્પિત ધ્યેય સુધી પહોંચી વળવાનો હતો. સમિતિએ રાજકીય આતંકવાદનો આમૂલ કાર્યક્રમ શરૂ કર્યો હતો. સમૂહ સહયોગ સાથે ક્રાંતિ માટે ધીમે ધીમે આધાર બનાવવાના ઓરોબિંદોના અભિગમ સાથેના મતભેદોને કારણે સમિતિનું જુગાંતર જૂથ સાથે પતન થયું હતું. સમિતિ અનેક રાજકીય હત્યાઓ માટે જવાબદાર હતી. ઢાકા અનુશીલને પ્રથમ વિશ્વયુદ્ધના જર્મન કાવતરામાં ભાગ ન લેવાનું નક્કી કર્યું. યુદ્ધ પછી, તેણે તેની હિંસક ચળવળ ચાલુ રાખી, અને તેના કેટલાક સભ્યોએ નિયો-હિંસા જૂથની રચના કરી હતી.

## સંદર્ભ 
## પૂરક વાંચન 
*
*
શ્રેણી:અનુશીલન સમિતિ
નિરક્ષરતા

જે વ્યક્તિમાં વાચન, લેખન, ગણન - આ ત્રણ કૌશલ્યોનો વિકાસ થયો ન હોય તે વ્યક્તિ નિરક્ષર ગણાય છે અને આવા વ્યક્તિઓના સમૂહને **નિરક્ષરતા** કહેવાય છે.

૨૦૧૧માં ભારતમાં વ્યસ્ક સાક્ષરતા દર ૭૪.૦૪% અને ૨૦૧૫માં યુવા (૧૫-૨૪ વર્ષ) સાક્ષરતા દર ૮૯.૬% હતો.

## સંદર્ભ 
શ્રેણી:આંતરીક સમસ્યા
ઉદયપુર વેધશાળા

**ઉદયપુર સૌર વેધશાળા** ઉદયપુર શહેરમાં આવેલી છે. રાજસ્થાનમાં આવેલ ફતેહ સાગર સરોવર પર સ્થિત આ વેધશાળા સૂર્યના નિરીક્ષણ અને અભ્યાસ માટે કાર્યરત છે. આ વેધશાળાનું સ્થાપન તથા સંચાલન ભૌતિક અનુસંધાન પ્રયોગશાળાના સંશોધન કાર્યક્રમ અંતર્ગત થયેલ છે. ઉદયપુરનું હવામાન અને જળ સ્ત્રોત્રને કારણે સર્જાતી પવનની મંદ ગતિ સંયુક્ત રીતે સૌર નિરિક્ષણ માટેની આદર્શ જગ્યા બને છે.

## ઇતિહાસ 
આ વેધશાળાની સ્થાપના ૧૯૭૬ માં ડો. અરવિંદ ભટનાગરે કરી હતી. જેમાં સમયાંતરે વિવિધ વૈજ્ઞાનિકોએ યોગદાન આપી વેધશાળાનો ઉત્તરોત્તર વિકાસ ચાલુ રાખ્યો છે.

## સુવિધાઓ 
વિવિધ પ્રકારના દૂરબીનોથી સજ્જ, આ વેધશાળા સૂર્યની દૃશ્યમાન સપાટી, સૂર્યના ચુંબકીય ક્ષેત્રો, સૂર્યનું વિસ્તૃત બાહ્ય વાતાવરણ, અને સ્પેક્ટ્રોસ્કોપિક અભ્યાસ માટે વપરાય છે. આ વેધશાળા ઓસ્ટ્રેલિયા અને સ્પેઇન વચ્ચેના અક્ષાંશ વિસ્તારમાં કાર્યરત રહી, સંયુક્ત આંતરાષ્ટ્રીય સૌર સંશોધનનો ભાગ છે.

## આ પણ જુઓ 
* ભૌતિક અનુસંધાન પ્રયોગશાળા
* માઉન્ટ આબુ વેધશાળા
* સૂર્ય

## સંદર્ભ 
શ્રેણી:ભૌતિકવિજ્ઞાન
શ્રેણી:રાજસ્થાન
શ્રેણી:ખગોળશાસ્ત્ર
શ્રેણી:ઉદયપુરનાં જોવાલાયક સ્થળો