રાનીગટ્ટ

**રાનીગટ્ટ** અથવા **રાનીગત** (અનુ. પથ્થરોની રાણી) એ પાકિસ્તાનના ખૈબર પખ્તુનખ્વાના બુનેર જિલ્લામાં સ્થિત ૨૫૦૦ વર્ષ જૂનું બૌદ્ધ પુરાતત્વીય સ્થળ છે, જે ગંધારા સભ્યતાનું સાથે જોડાયેલું છે. રાનીગટ્ટ આ વિસ્તારના બૌદ્ધ ભૂતકાળનું ઉત્તમ ઉદાહરણ છે. આ સ્થળ એક ટેકરીની ટોચ પર સ્થિત છે, જ્યાં જાપાનીઓ દ્વારા બાંધવામાં આવેલી સીડીઓ ચઢીને પહોંચી શકાય છે. મુખ્ય આકર્ષણોમાં સ્તૂપનો સમાવેશ થાય છે, જે પ્રાચીન લોકો દ્વારા અમુક અંતરે બાંધવામાં આવેલ એક મોટો ખડક છે જેની તેઓ કદાચ પૂજા કરતા હતા. શહેર અથવા નગરની રચના સુંદર રીતે કરવામાં આવી હતી, અને સ્થાનિક પર્વતોના પથ્થરોનો વ્યાપક ઉપયોગ કરવામાં આવ્યો છે. રાનીગત M1 અને N35 દ્વારા સરળતાથી પહોંચી શકાય છે. તે સ્વાબીથી લગભગ ૨૦ કિમી અને પેશાવર અને ઇસ્લામાબાદથી ૧૦૦ કિમી દૂર છે.

રાણીગટ્ટ એ ઇ.સ.પૂ. બીજી સદીના બૌદ્ધ અવશેષોનો સંગ્રહ છે જે ૪ ચોરસ કિમી વિસ્તારમાં ફેલાયેલો છે. પુરાતત્વવિદોના મતે, રાણાગત સદીઓથી બૌદ્ધ કલા અને સંસ્કૃતિનું કેન્દ્ર રહ્યું છે. રાણીગત લોકકથાઓનો એક પ્રખ્યાત ભાગ રહ્યું છે, જેના વિશે ગીતો અને વાર્તાઓ લખાઈ છે.

## વ્યુત્પત્તિ 
રાણીગટ્ટ શબ્દ બે અલગ અલગ ભાષાઓના 'રાણી' અને 'ગટ્ટ' શબ્દોનું સંયોજન છે. 'રાણી' એક ઉર્દૂ શબ્દ છે જેનો અર્થ 'રાણી' થાય છે, જ્યારે 'ગટ્ટ' એક પશ્તો શબ્દ છે જેનો અર્થ 'વિશાળ ખડક' થાય છે, તેથી આ પુરાતત્વીય સ્થળ, જેનો અર્થ "રાણીનો ખડક" થાય છે.

રાણીગત, જે પહેલી-છઠ્ઠી સદી ઈ.સ.ના સમયગાળાનું છે અને ૧૯૭૫ના પ્રાચીનકાળના કાયદા હેઠળ સુરક્ષિત છે, તે લોકકથાઓનો એક પ્રખ્યાત ભાગ રહ્યો છે, જેના ગીતો અને વાર્તાઓ હજુ પણ પાકિસ્તાનના ખૈબર પખ્તુનખ્વાના બુનેર જિલ્લામાં ટોટાલાઈમાં કોફી-રંગીન ખંડેરમાંથી ગુંજતી રહે છે. રાણીગતનું સ્થળ એક પર્વતની ટોચ પર આવેલું છે, જ્યાં પ્રદેશના સૌથી મોટા બૌદ્ધ મઠ સંકુલના અવશેષો રહે છે. આ સ્થળ પરની રચનાઓમાં સ્તૂપ, મઠો, મંદિરો, ડ્રેનેજ નેટવર્ક અને અન્ય ઇમારતોનો સમાવેશ થાય છે. તે ગાંધાર સંસ્કૃતિનું ૨૫૦૦ વર્ષ જૂનું બૌદ્ધ પુરાતત્વીય સ્થળ છે અને આ વિસ્તારના બૌદ્ધ ભૂતકાળના સારા પુરાવા છે.

## સ્થાન 
આ સ્થળ બુનેર જિલ્લાના નોગ્રામ ગામમાં આવેલું છે અને નોગ્રામથી એક નાના રસ્તા દ્વારા પહોંચી શકાય છે, જ્યાં લગભગ ૧૫ કાર માટે પૂરતી પાર્કિંગ જગ્યા ઉપલબ્ધ છે. પાર્કિંગથી, જાપાની સરકાર દ્વારા બાંધવામાં આવેલા સ્થળ સુધી પહોંચવા માટે ૫૦૦ સીડીઓ છે. મુખ્ય આકર્ષણોમાં સ્તૂપ, મઠો, ડ્રેનેજ સિસ્ટમ અને પ્રાચીન લોકો દ્વારા થોડા અંતરે બાંધવામાં આવેલ એક મોટો ખડક શામેલ છે જેનો તેઓ કદાચ પૂજા કરવા માટે ઉપયોગ કરતા હતા. શહેર સુંદર રીતે ડિઝાઇન કરવામાં આવ્યું હતું, અને સ્થાનિક પર્વતોના પથ્થરોનો વ્યાપક ઉપયોગ કરવામાં આવ્યો છે. રાણીગત M1 (મોટરવે) અથવા N35 દ્વારા સરળતાથી પહોંચી શકાય છે. તે સ્વાબીથી લગભગ ૨૦ કિમી અને પેશાવર અથવા ઇસ્લામાબાદથી ૧૦૦ કિમી દૂર છે.

તે સ્થાનિક ટેકરીની ટોચ પર એક મોટો પથ્થર છે અને ખૈબર પખ્તૂનખાવા પ્રાંતમાં બે જિલ્લાઓ, સ્વાબી અને બુનેરને વિભાજીત કરે છે. રાની ગટ્ટની ઊંચાઈ આશરે ૪૦ મીટર (૧૩૦ ફૂટ) છે, અને તેની પહોળાઈ લગભગ ૨૫ મીટર (૮૨ ફૂટ) છે, જે તેને નાના મિનારા જેવો દેખાવ આપે છે. સ્થાનિક લોકો આ સ્થળની મુલાકાત લે છે અને જિલ્લાના નાના, સુંદર અને લીલાછમ ગામડાઓના અદ્ભુત દૃશ્યનો આનંદ માણે છે.

## સંરક્ષણ 
૧૯૮૦ના દાયકાથી યુનેસ્કો-જાપાનીઝ સંયુક્ત ટીમ દ્વારા ખોદકામ ચાલી રહેલા આ સ્થળ પર તોડફોડ સંબંધિત સમસ્યાઓ રહી છે. આ સ્થળ હવે દેખરેખ હેઠળ છે અને કાંટાળા તારથી ઘેરાયેલું છે.

આ સ્થળને ૩૦ જાન્યુઆરી, ૨૦૦૪ના રોજ સાંસ્કૃતિક શ્રેણીમાં યુનેસ્કોની વર્લ્ડ હેરિટેજ સંભવિત સૂચિમાં ઉમેરવામાં આવ્યું હતું.

## આ પણ જુઓ 
* તખ્તેબહી

## નોંધ 
## સંદર્ભ 
*રાણીગેટનું પુરાતત્વીય સ્થળ - યુનેસ્કો વિશ્વ વિરાસત કેન્દ્ર Retrieved 2009-03-03.
*રાનીગટ્ટ: બીજી થી છઠ્ઠી શતાબ્દી Retrieved 2009-03-03.

## બાહ્ય કડીઓ 
* રાનીગટ્ટ પર યુનેસ્કોનો અહેવાલ