open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
નોઆખલી નરસંહાર

**નોઆખલીનાં હુલ્લડો** અથવા **નોઆખલી નરસંહાર** એ અર્ધ-સંગઠિત હત્યાઓ, બળાત્કારો અને અપહરણોની હારમાળા હતી, જેમાં બ્રિટિશ શાસનમાંથી ભારતની સ્વતંત્રતાના એક વર્ષ પહેલાં ઓક્ટોબર-નવેમ્બર ૧૯૪૬માં બંગાળના ચિત્તાગોંગ ડિવિઝન (હવે બાંગ્લાદેશમાં)માં નોઆખલી જિલ્લાના મુસ્લિમ સમુદાય દ્વારા હિન્દુ મિલકતોની લૂંટ અને આગચંપી કરવામાં આવી હતી.

તેની અસર નોઆખલી જિલ્લાના રામગંજ, બેગમગંજ, રાયપુર, લક્ષ્મીપુર, છગલનાયા અને સંદ્વિપ પોલીસ સ્ટેશન હેઠળના વિસ્તારો તેમજ ટિપરાહ જિલ્લાના હાજીગંજ, ફરીદગંજ, ચાંદપુર, લક્ષ્મણ અને ચૌદદાગ્રામ પોલીસ સ્ટેશન હેઠળના વિસ્તારો પર પડી હતી, જે કુલ ૨,૦૦૦ ચોરસ માઇલથી વધુ વિસ્તાર છે.

૧૦ ઓક્ટોબરના રોજ કોજાગરી લક્ષ્મી પૂજાના દિવસે હિન્દુ વસ્તીનો નરસંહાર શરૂ થયો હતો, અને લગભગ એક અઠવાડિયા સુધી અવિરત ચાલુ રહ્યો. મુસ્લિમ કટ્ટરપંથીઓના તાબા હેઠળના અસરગ્રસ્ત વિસ્તારોમાં લગભગ ૫૦,૦૦૦ હિન્દુઓ ફસાયેલા હતા, જ્યાં પ્રશાસનનો કોઈ હસ્તક્ષેપ નહોતો.

મહાત્મા ગાંધી ચાર મહિના સુધી નોઆખલીમાં રહ્યા અને શાંતિ અને સાંપ્રદાયિક સૌહાર્દ પુનઃસ્થાપિત કરવાના મિશનમાં જિલ્લાનો પ્રવાસ કર્યો. આ દરમિયાન, ભારતીય રાષ્ટ્રીય કોંગ્રેસના નેતૃત્વએ ભારતના પ્રસ્તાવિત ભાગલાને સ્વીકારવાનું શરૂ કર્યું અને શાંતિ મિશન અને અન્ય રાહત શિબિરો છોડી દેવામાં આવ્યા. બચી ગયેલા મોટાભાગના લોકો ભાગલા પછીના ભારતમાં પશ્ચિમ બંગાળ, ત્રિપુરા અને આસામમાં સ્થળાંતર કરી ગયા.

## સંદર્ભ 
શ્રેણી:મહાત્મા ગાંધી
લાલ શાલ્મલી (વૃક્ષ)

**લાલ શાલ્મલી** અથવા **લાલ શીમળો** અથવા **લાલ શેમળો*** એ એક કપાસ કુળનું ઉંચુ વધતું વૃક્ષ છે. અંગ્રેજીમાં આ વૃક્ષને *મલબાર રેડ સિલ્ક કોટન ટ્રી* , *રેડ સિલ્ક કોટન ટ્રી*, *રેડ કોટન ટ્રી* ઉપરાંત ક્યારેક સંદિગ્ધ રીતે *કપોક ટ્રી'' તરીકે ઓળખવામાં આવે છે પણ ખરેખર કપોક એક અલગ વૃક્ષનું નામ છે.

બાણ ભટ્ટ રચિત કાદંબરી નાટકમાં પણ એક સ્થલે આ શાલ્મલી વૃક્ષનો ઉલ્લેખ આવે છે.

આ એશિયન ઉષ્ણકટિબંધીય વૃક્ષનું થડ સીધુ અને ઊંચુ હોય છે. આ વૃક્ષના પાંદડા શિયાળા ખરી પડતા જોવા મળે છે. કુંમળા પાંદડાનો ગુચ્છો એમની પહેલાં વસંતમાં  પાંદડીઓવાળા લાલ ફૂલો જેવો ભાસે છે. પૃખ્ત થયાં પછી તે એક  શીંગ જેવો આકાર ઉત્પન્ન કરે છે અને પાકી જાય ત્યારે તેમાં કપાસના રેસા જેવા સફેદ રેસા હોય છે. આ વૃક્ષના થડમાં જ્યારે થડ હજુ કુમળું હોય ત્યારે થડને નુકશાન પાહોચાડી શકતા પ્રાણીઓને રોકવા માટે કાંટા જેવી રચના હોય છે. આ વૃક્ષનું જાડું થડ જોઈને એવું ભાસે છે કે એ ઈમારતી લાકડા તરીકે ઉપયોગી હોવું જોઈએ, પણ ખરેખર ઈમારતી લાકડા તરીકે ઉપયોગમાં આવવા માટે તેનું લાકડું ખૂબ જ નરમ છે.

## વર્ણન 
આ વૃક્ષ ભીના ઉષ્ણકટિબંધીય પ્રદેશોમાં ૬૦ મીટર સુધી વધેલા જોવા મળે છે પણ એની સરેરાશ ઉંચાઈ ૨૦ મીટર સુધીની માનવામાં આવે છે. ખાસ કરીને જ્યારે આ વૃક્ષનું થડ હજુ કુમળૂ હોય ત્યારે થડ અને ડાળીઓ પર અસંખ્ય શંકુ આકારના ઝીંણા કાંટા જેવી રચના જોવા મળે છે, પરંતુ જ્યારે વૃક્ષ મોટું થાય ત્યારે ઘસાઈ જાય છે. પાંદડા લગભગ ૬ પત્રિકાઓ સાથે કેન્દ્રીય બિંદુથી ફેલાય છે.
thumb|270x270px|ભારતના કોડુંગલ્લુર ખાતે વિશાળ લાલ નું વૃક્ષ
આ વૃક્ષના ફુલો કપ આકારના થાય છે. ફુલો એકલા અથવા ઝુંમખામાં શાખાઓના છેડા પર અથવા તેની નજીક ખીલતાં જોવા મળે છે.  ફુલો આવે એ સમયે વૃક્ષ મોટેભાગે પાનખર અવસ્થામાં હોય છે, સરેરાશ ૭-૧૧ સેન્ટિમીટર (૨ + ૫ ૬-૪+૧ ⁄૩ ઇંચ પહોળા,  + ૧⁄૨ ઇંચ પહોળાઈ, ૧૨ સેન્ટિમીટર સુધીની પાંદડીઓ (૪ + ૨⁄૩ ઇંચ લંબાઈ, કેલિક્સ કપ આકારના હોય છે, સામાન્ય રીતે ૩ લોબ હોય છે, ૩-૫ સેન્ટિમીટર (૧ + ૧⁄૬-૨ ઇંચ વ્યાસ) ની સરેરાશ. સ્ટેમિનલ ટ્યુબ ટૂંકી હોય છે, ૫ બંડલ્સમાં ૬૦ થી વધુ. લાંબો  + ૧⁄૨ ઇંચ) સુધી લાંબો લાંબો લાંબુ, અંડાશય ગુલાબી હોય છે, લંબાઈમાં -૫⁄૬ ઇંચ) હોય છે, અંડાશયની ચામડી સફેદ રેશમ જેવું વાળ ૧ મીમી લાંબી હોય છે. બીજ અસંખ્ય, લાંબા, અંડાકાર, કાળા અથવા ભૂખરા રંગના હોય છે અને સફેદ કપાસમાં ભરેલા હોય છે.
right|thumb|270x270px|હોંગકોંગમાં શિલ્મલીના અપરિપક્વ ફળો
આ વૃક્ષની શીંગો લંબાઈમાં સરેરાશ ૧૩ સેન્ટિમીટર (૫ ઇંચ) લંબાઈ સુધી પહોંચતી જોવા મળે છે. અપરિપક્વ હોય ત્યારે ફળો હળવા લીલા રંગના હોય છે, પરિપક્વ ફળોમાં માટી જેવા કથ્થાઈ રંગના હોય. ફળોમાંથી મળતું રૂ એટલું સુંવાળૂ હોય છે કે તકીયામાં ભરતી વખતે એને અન્ય કપાસના રૂની માફક પીંજવું નથી પડતું.

## સંદર્ભો 
## બાહ્ય કડીઓ 
શ્રેણી:Articles containing Chinese-language text
શ્રેણી:વૃક્ષ
અકાલ પુરુષ

***અકાલ પુરુષ*** ગુજરાતી ભાષામાં ભુજ ખાતેથી પ્રગટ થતું ગાંધીજીવનદર્શનનું માસિકપત્ર છે. ૨૦૨૧થી પ્રકાશિત થતાં આ સામાયિકના તંત્રી રમેશ સંઘવી છે. પૂર્વે આ સામયિક 'શાશ્વત ગાંધી' નામે પ્રકાશિત થતું હતું. 'અતીત, સાંપ્રત અને અનાગતના સંદર્ભે સર્વથા પ્રસ્તુત' એ આ સામયિકનું સૂત્ર છે. તેમાં મહાત્મા ગાંધી પર પૂર્વે લખાયેલા અને હાલમાં નવા લખાયેલા, ગાંધીજીના જીવનદર્શનની સમીક્ષા કરતાં લેખો પ્રગટ થાય છે.

## આ પણ જુઓ 
* ગુજરાતી ભાષાના સામયિકોની સૂચિ

## સંદર્ભો
## બાહ્ય કડીઓ
* અધિકૃત વેબસાઇટ

શ્રેણી:મહાત્મા ગાંધી
શ્રેણી:ગુજરાતી સામયિકો
નવજીવનનો અક્ષરદેહ

***નવજીવનનો અક્ષરદેહ*** એ નવજીવન ટ્રસ્ટ, અમદાવાદ દ્વારા ગુજરાતી ભાષામાં પ્રગટ થતું માસિક છે, જેમાં મહાત્મા ગાંધી વિશે પૂર્વે લખાયેલા તેમજ હાલમાં નવા લખાયેલા અભ્યાસલેખો પ્રકાશિત થાય છે. ૨૦૧૩થી શરૂ થયેલ આ સામયિક મુખ્યત્વે ગાંધીભાવના અને ગાંધીવિચારને વરેલું છે. નવજીવન ટ્રસ્ટના મેનેજિંગ ટ્રસ્ટી વિવેક દેસાઈ આ સામયિકના તંત્રી છે. હાલમાં તેનું સંપાદન કિરણ કાપુરે કરી રહ્યા છે.

## આ પણ જુઓ 
* ગુજરાતી ભાષાના સામયિકોની સૂચિ

## સંદર્ભો
## બાહ્ય કડીઓ
**નવજીવનનો અક્ષરદેહ* નવજીવન ટ્રસ્ટ પર

શ્રેણી:મહાત્મા ગાંધી
શ્રેણી:ગુજરાતી સામયિકો
ગાંધી સંગ્રહાલય, પટના

**ગાંધી સ્મારક સંગ્રહાલય** (ગાંધી સ્મારક સંસ્થા) એક સંગ્રહાલય અને જાહેર સેવા સંસ્થા છે, જે મહાત્મા ગાંધીના જીવન અને સિદ્ધાંતો અને ભારતના સ્વતંત્રતા સંગ્રામ દરમિયાન બિહારમાં તેમની ભૂમિકાનું પ્રદર્શન કરે છે. તે દેશના અગિયાર ગાંધી સંગ્રહાલયોમાંનું એક છે.

## ઇતિહાસ 
૧૯૪૮માં મહાત્મા ગાંધીની હત્યાના વર્ષો પછી, દેશભરના ભારતના નાગરિકોને તેમના માટે સ્મારકો બનાવવા માટે અપીલ કરવામાં આવી હતી. ભારતના નાગરિકોના યોગદાનની મદદથી, આ હેતુ માટે એક ટ્રસ્ટ, 'મહાત્મા ગાંધી રાષ્ટ્રીય સ્મારક ટ્રસ્ટ'ની સ્થાપના કરવામાં આવી હતી. પટના સંગ્રહાલયની સ્થાપના ૧૯૬૭માં ગાંધી મેદાનના ઉત્તર-પશ્ચિમ ખૂણા પાસે કરવામાં આવી હતી. જુલાઈ ૧૯૭૧માં જ્યારે પાંચ ગાંધી સંગ્રહાલયો (અમદાવાદ, મદુરાઈ, બૈરકપોર, મુંબઈ, પટણા) સ્વાયત્ત થયા ત્યાં સુધી તે કેન્દ્રીય ગાંધી સંગ્રહાલય સમિતિનું સભ્ય હતું અને ત્યારબાદથી તે એક સ્વાયત્ત સંસ્થા છે.

આ સંગ્રહાલયમાં ગાંધી બાપુના જીવનચરિત્રની મુખ્ય ઘટનાઓ ચિત્રો, શિલ્પો, હસ્તપ્રતો અને અવતરણો દ્વારા રજૂ કરવામાં આવી છે. સંગ્રહાલયના એક વિભાગમાં ગાંધીજીના બાળપણથી લઈને તેમની સ્મશાનયાત્રા સુધીના જીવનના વિવિધ તબક્કાઓની તસવીરો પ્રદર્શિત કરવામાં આવી છે. સંગ્રહાલયના મુખ્ય ખંડમાં ગાંધીજીના અંગત ખંડની પ્રતિકૃતિ પ્રદર્શિત કરાઈ છે. આ ઇમારતમાં એક પુસ્તકાલય પણ છે જેમાં મહાત્મા ગાંધીના જીવનને લગતા પુસ્તકો, સામયિકો, સાહિત્ય અને દૃશ્ય શ્રાવ્ય (ઑડિઓ-વિડિયો) સામગ્રીનો સમૃદ્ધ સંગ્રહ છે, અને એક પુસ્તક ભંડાર પણ છે.

## સંદર્ભ 
શ્રેણી:મહાત્મા ગાંધી
શ્રેણી:ગાંધી સંગ્રહાલય
સામાન્ય ગેરસમજોની યાદી

આ **સામાન્ય ગેરસમજોની યાદીમાં** દરેક એન્ટ્રીને સુધારણા તરીકે શબ્દશઃ લખવામાં આવી છે; ગેરસમજો પોતે જ જણાવવાને બદલે ગર્ભિત છે. આ એન્ટ્રીઓનો સંક્ષિપ્ત સારાંશ છે; વધુ વિગત માટે મુખ્ય વિષય લેખોનો સંદર્ભ લઈ શકાય છે.

સામાન્ય ગેરસમજો એ દ્રષ્ટિકોણ અથવા તથ્ય છે જેને ઘણીવાર સાચા તરીકે સ્વીકારવામાં આવે છે, પરંતુ તે વાસ્તવમાં ખોટા છે. તેઓ સામાન્ય રીતે પરંપરાગત શાણપણ (જેમ કે જૂની પત્નીઓની વાર્તાઓ) રૂઢિચુસ્ત ધારણાઓ, અંધશ્રદ્ધાઓ, ભ્રાંતિઓ, વિજ્ઞાનની ગેરસમજણ અથવા સ્યુડોસાયન્સ લોકપ્રિયતામાંથી ઉદ્ભવે છે. કેટલીક સામાન્ય ગેરસમજોને શહેરી દંતકથાઓ પણ માનવામાં આવે છે, અને તેઓમાં કેટલીકવાર નૈતિક ગભરાટ સામેલ હોય છે.

## યાદીઓ 
* કળા અને સંસ્કૃતિ વિશેની સામાન્ય ગેરસમજોની યાદી
* ઇતિહાસ વિશેની સામાન્ય ગેરસમજોની યાદી
* વિજ્ઞાન, ટેકનોલોજી અને ગણિત વિશેની સામાન્ય ગેરસમજોની યાદી

## આ પણ જુઓ 
 

## વધુ વાંચો 
*  
*  
*  
*  
*  
*  
*  
*  

## બાહ્ય કડીઓ 
* વિજ્ઞાન વિશેની બાળકોની ગેરસમજોની યાદી
* વિજ્ઞાનના પાઠ્યપુસ્તકો દ્વારા શીખવવામાં આવતી ગેરસમજો
* ખરાબ વિજ્ઞાન
કુમ્માપુત્તચરિય

**કુમ્માપુત્તચરિય** (સંસ્કૃત: **કુર્માપુત્રચરિત્ર**) ૧૯૮ પ્રાકૃત પદ્યોમાં રચાયેલું એક જૈન લઘુ કથાકાવ્ય છે. તેની રચના જિનમાણિક્યસૂરિ અથવા તો તેમના શિષ્ય અનંતહંસે કરી હોવાનું સંભવ છે. ઇ.સ. ૧૬૧૩માં ઉત્તર ગુજરાતમાં આ કથાકાવ્યની રચના થઈ હતી.

## લેખન 
### કર્તા 
આ કાવ્યની અંદર કવિ પોતાના ગુરૂને હેમતિલક જણાવે છે. તપાગચ્છની પટ્ટાવલિ પ્રમાણે આ ગુરૂ ૧૬મી સદીના પૂર્વાર્ધમાં થઈ ગયા. વિદ્વાનોના મતે જિનમાણિક્ય અથવા તો તેમના શિષ્ય અનંતહંસે તેની રચના કરી હોવી જોઈએ.

## સંદર્ભો 
## બાહ્ય કડીઓ 
* શ્રી નમસ્કાર મહાત્મ્ય અને કૂર્માપુત્ર ચરિત્ર ગ્રંથ આર્કાઈવ્સમાં

શ્રેણી:પ્રાકૃત સાહિત્ય
શ્રેણી:જૈન ગ્રંથો
ગાંધી સ્મારક સંગ્રહાલય, મદુરાઈ

**ગાંધી સ્મારક સંગ્રહાલય** એ ભારતના તમિલનાડુ રાજ્યના મદુરાઈ શહેરમાં ૧૯૫૯માં સ્થાપિત મહાત્મા ગાંધીનું સ્મારક સંગ્રહાલય છે. ગાંધી સંગ્રહાલય તરીકે પ્રસિદ્ધ આ સંગ્રહાલય દેશના પાંચ ગાંધી સંગ્રહાલયો પૈકીનું એક છે. નથુરામ ગોડસે દ્વારા ગાંધીજીની હત્યા કરવામાં આવી ત્યારે તેમણે પહેરેલા વસ્ત્રનો લોહીથી ખરડાયેલો એક ભાગ અહીંના સંગ્રહાલયમાં સામેલ છે.

## ઇતિહાસ 
૧૯૪૮માં મહાત્મા ગાંધીની હત્યાના વર્ષો પછી, દેશભરના ભારતના નાગરિકોને તેમના માટે સ્મારકો બનાવવા માટે અપીલ કરવામાં આવી હતી. ભારતના નાગરિકોના યોગદાનની મદદથી, આ હેતુ માટે એક ટ્રસ્ટ, 'મહાત્મા ગાંધી રાષ્ટ્રીય સ્મારક ટ્રસ્ટ'ની સ્થાપના કરવામાં આવી હતી. પટના સંગ્રહાલયની સ્થાપના ૧૯૬૭માં આ સંગ્રહાલયનું ઉદ્‌ઘાટન ૧૫ એપ્રિલ ૧૯૫૯ના રોજ ભૂતપૂર્વ વડા પ્રધાન જવાહરલાલ નહેરુ દ્વારા કરવામાં આવ્યું હતું. મદુરાઈ સ્થિત આ સ્મારક સંગ્રહાલય સંયુક્ત રાષ્ટ્ર સંગઠન (યુએનઓ) દ્વારા પસંદ કરાયેલા વિશ્વવ્યાપી શાંતિ સંગ્રહાલયો હેઠળ આવે છે. આ માટે રાણી મંગમ્મલના મહેલનું નવીનીકરણ કરવામાં આવ્યું હતું અને તેને સંગ્રહાલયમાં રૂપાંતરિત કરવામાં આવ્યું હતું. તે મદુરાઈ કલેક્ટર કાર્યાલયની નજીક છે.

## ચિત્રદીર્ઘા 

File:Gandhimemorialmuseum6.jpg|
File:Gandhimemorialmuseum1.jpg|
File:Gandhimemorialmuseum2.jpg|
File:Gandhimemorialmuseum3.jpg|
File:Gandhimemorialmuseum4.jpg|
File:Gandhimemorialmuseum5.jpg|

## સંદર્ભ 
## બાહ્ય કડીઓ
* http://www.gandhimuseum.org/
* http://www.thehindu.com/news/cities/Madurai/in-search-of-gandhis-footprints/article3941622.ece
* https://web.archive.org/web/20131003155231/http://www.hindu.com/yw/2003/07/19/stories/2003071901270300.htm

શ્રેણી:મહાત્મા ગાંધી
શ્રેણી:ગાંધી સંગ્રહાલય
મહાત્મા ગાંધી રાષ્ટ્રીય સ્મારક નિધિ

**મહાત્મા ગાંધી રાષ્ટ્રીય સ્મારક નિધિ** અથવા **રાષ્ટ્રીય ગાંધી મેમોરિયલ ટ્રસ્ટ** જેને ગાંધી કૌમી યાદગાર ફંડ પણ કહેવામાં આવે છે, તે ભારતની કેન્દ્ર સરકાર દ્વારા સંચાલિત એક સ્મારક ટ્રસ્ટ છે જે મહાત્મા ગાંધીની સ્મૃતિમાં સ્થાપિત કરવામાં આવ્યું છે. તે ભારતની સ્વતંત્રતા ચળવળ દરમિયાન મહાત્મા ગાંધીની પ્રવૃત્તિઓ સાથે સંકળાયેલા વિવિધ સ્થળોની જાળવણી માટે ભંડોળ પૂરું પાડે છે,  અને ભારતમાં ગાંધી અને ગાંધીવાદી વિચાર પર સાહિત્યનું અગ્રણી નિર્માતા પણ છે.

ટ્રસ્ટ માટે ૧૯૪૯માં પ્રારંભિક જાહેર ભંડોળ એકત્ર કરવું ખૂબ જ સફળ માનવામાં આવતું હતું, અને ડૉ. માર્ટિન લ્યુથર કિંગ જુનિયરે લખ્યું હતું કે $૧૩૦ મિલિયન (૨૦૨૪ માં $૧.૭૨ બિલિયન સમકક્ષ) એકત્ર કરવામાં આવ્યું હતું "કદાચ વિશ્વના ઇતિહાસમાં એક વ્યક્તિની સ્મૃતિમાં સૌથી મોટું, સ્વયંભૂ, સામૂહિક નાણાકીય યોગદાન હતું."

## સંદર્ભ 
શ્રેણી:મહાત્મા ગાંધી
ગાંધી શાંતિ પુરસ્કાર

**આંતરરાષ્ટ્રીય ગાંધી શાંતિ પુરસ્કાર** એ ભારત સરકાર દ્વારા મહાત્મા ગાંધીના સન્માનમાં એનાયત કરવામાં આવતો વાર્ષિક પુરસ્કાર છે.

ગાંધીજીના આદર્શોને શ્રદ્ધાંજલિ આપવા માટે, ભારત સરકારે ૧૯૯૫માં મોહનદાસ ગાંધીની ૧૨૫મી જન્મજયંતિ નિમિત્તે આંતરરાષ્ટ્રીય ગાંધી શાંતિ પુરસ્કાર શરૂ કર્યો હતો. આ વાર્ષિક પુરસ્કાર વ્યક્તિઓ અને સંસ્થાઓને અહિંસા અને અન્ય ગાંધીવાદી પદ્ધતિઓ દ્વારા સામાજિક, આર્થિક અને રાજકીય પરિવર્તનમાં તેમના યોગદાન બદલ આપવામાં આવે છે. આ પુરસ્કારમાં વિશ્વની કોઈપણ ચલણમાં રૂપાંતરિત ₹૧ કરોડ (૨૦૨૩માં ₹૧.૨ કરોડ અથવા US$૧૪૦,૦૦૦ ની સમકક્ષ) રોકડ, એક તકતી અને પ્રશસ્તિપત્ર આપવામાં આવે છે. તે રાષ્ટ્રીયતા, જાતિ, સંપ્રદાય અથવા લિંગને ધ્યાનમાં લીધા વિના તમામ વ્યક્તિઓ માટે સમાન રીતે ખુલ્લો છે.

ભારતના વડા પ્રધાન, લોકસભામાં વિરોધ પક્ષના નેતા, ભારતના મુખ્ય ન્યાયાધીશ, લોકસભાના સ્પીકર અને દર ત્રણ વર્ષે નિયુક્ત કરાયેલા બે અન્ય પ્રતિષ્ઠિત વ્યક્તિઓની બનેલી નિર્ણાયક સમિતિ દર વર્ષે પુરસ્કાર વિજેતાનો નિર્ણય કરે છે.

સામાન્ય રીતે, ફક્ત સક્ષમ વ્યક્તિઓ તરફથી આવતા પ્રસ્તાવોને જ નામાંકિત કરવા માટે આમંત્રિત કરવામાં આવે છે. જોકે, ફક્ત સક્ષમ વ્યક્તિઓ તરફથી ન આવ્યા હોવાના આધારે નિર્ણાયક સમિતિ દ્વારા દરખાસ્તને વિચારણા માટે અમાન્ય ગણવામાં આવતી નથી.

જો કોઈપણ દરખાસ્ત માન્યતાને પાત્ર ન હોય તો, નિર્ણાયક મંડળ તે વર્ષ માટે પુરસ્કાર રોકવા માટે સ્વતંત્ર છે; આ પુરસ્કાર ૨૦૦૬ થી ૨૦૧૨ સુધીના વર્ષોમાં રોકી રાખવામાં આવ્યો હતો. નામાંકન પહેલાના ૧૦ વર્ષ દરમિયાનની ઉપલબ્ધિઓને જ પુરસ્કાર માટે ધ્યાનમાં લેવામાં આવે છે; જોકે, જો તેનું મહત્વ તાજેતરના વર્ષો સુધી સ્પષ્ટ ન થયું હોય તો જૂના કાર્યોને પણ ધ્યાનમાં લઈ શકાય છે. વિચારણા માટે પાત્ર બનવા માટે, લેખિત કાર્ય પ્રકાશિત થયેલું હોવું જોઈએ.

## પ્રાપ્તકર્તાઓ 
## સંદર્ભ 
શ્રેણી:મહાત્મા ગાંધી
શ્રેણી:પુરસ્કાર
ગાંધી સ્મૃતિ સંગ્રહાલય

**ગાંધી સ્મૃતિ સંગ્રહાલય** મહાત્મા ગાંધીના સ્મરણને જીવંત રાખવાના ઉદ્દેશ્યથી ભાવનગરમાં ૧૯૫૫માં સ્થાપવામાં આવેલું સંગ્રહાલય છે. આ સંગ્રહાલયમાં ગાંધીજીના જીવનની પ્રદર્શનીની સાથે સાથે ગાંધી સ્મૃતિ પુસ્તકાલય પણ આવેલું છે.

## સ્થાપના 
સરદાર પટેલે ૧૯૪૮માં એવી ઇચ્છા દર્શાવી હતી કે ભાવનગરમાં મહાત્મા ગાંધીની યાદગીરી તરીકે એક અલગ સંગ્રહાલયની સ્થાપના થવી જોઈએ. આ સ્વપ્નને સાકાર કરવા ભાવનગરના મહારાજા કૃષ્ણકુમારસિંહ ગોહીલે પાંચ લાખ રૂપિયાનું યોગદાન આપ્યું હતું, અને અબ્દુલ હુસેન મર્ચન્ટ તથા માસૂમ અલી મર્ચન્ટે ભાવનગરમાં વિશાળ જમીન દાનમાં આપી હતી. આ પ્રયત્નોના પરિણામસ્વરૂપે ભારતના પ્રથમ વડાપ્રધાન પંડિત જવાહરલાલ નહેરુએ ૧૯૫૫માં નવેમ્બર મહિનાની પહેલી તારીખે આ સંગ્રહાલયનું લોકાર્પણ કર્યું હતું. પ્રારંભિક ટ્રસ્ટી મંડળમાં બળવંતરાય મહેતા, જગુભાઈ પરીખ અને વિઠ્ઠલભાઈ ઝવેરી સામેલ હતા.

## સંગ્રહાલય 
૧૮૬૯માં ગાંધીજીના જન્મથી લઈને 1948માં તેમના અવસાન સુધીની વિવિધ ઘટનાઓને દર્શાવતા ૨૦૦થી વધારે ફોટોગ્રાફ્સ આ સંગ્રહાલયમાં કાયમી પ્રદર્શન માટે મૂકવામાં આવ્યા છે. આમાં પોરબંદરનું જન્મસ્થાન, પ્રાથમિક અને ઉચ્ચતર શાળાઓ – આલ્ફ્રેડ હાઈસ્કૂલ, ભાવનગરની શામળદાસ કૉલેજ, દક્ષિણ આફ્રિકામાં સ્થિત ટૉલ્સ્ટૉય આશ્રમ, આશ્રમનું દૈનિક જીવન, દક્ષિણ આફ્રિકામાં ચાલેલા સત્યાગ્રહ સંઘર્ષો, ભારતમાં ગાંધીજીનું પદાર્પણ, સાબરમતી આશ્રમ, દાંડીયાત્રા, અનેક વિશિષ્ટ વ્યક્તિઓ સાથેના મુલાકાતો, ગાંધીજીનું નિજી જીવન, સુખ-દુઃખની ખાનગી પળો જેવા અનેક પ્રસંગોનું ચિત્રાત્મક વર્ણન જોવા મળે છે.

આ સંગ્રહાલયને શરૂઆતમાં જયંત મેઘાણી જેવા વિદ્વાન ગ્રંથપાલ મળ્યા હતા. ત્યારબાદ નલિન સોની, લાભશંકર ભટ્ટ, સુધીર શાહ, હેમંત દવે, અમૃત મારુ જેવા યોગ્ય ગ્રંથપાલોએ સેવા આપી છે.

## ગાંધી સ્મૃતિ પુસ્તકાલય 
આ સંગ્રહાલય ઉપરાંત અહીં ગાંધી સ્મૃતિ પુસ્તકાલય પણ આવેલું છે; જેમાં ૧૯૫૬માં ૨૬૪૫ પુસ્તકો અને સામયિકો હતાં, જ્યારે હાલમાં ૩૦૦૦૦થી વધુ પુસ્તકો અને સામયિકો છે. આ પુસ્તકાલય ચાર વિભાગોમાં વિભાજિત છે:

(૧) ગાંધી સંશોધન વિભાગ: અહીં ગાંધીજીના તમામ લેખિત કાર્યો ઉપરાંત વિશ્વભરના લેખકો દ્વારા ગાંધીજી વિષે લખાયેલા મહત્વપૂર્ણ ગ્રંથો અને લેખોનો સંગ્રહ છે. ગાંધીજી દ્વારા સંપાદિત 'હરિજનબંધુ', 'યંગ ઇન્ડિયા', 'નવજીવન' સામયિકોની સંપૂર્ણ પ્રતો, અમૃતલાલ શેઠના 'સૌરાષ્ટ્ર' અને 'રોશની' તથા 'કુમાર', 'કૌમુદી', 'ગ્રંથ', 'મિલાપ', 'સંસ્કૃતિ', 'ગુજરાત', 'નૅશનલ જ્યોગ્રૉફિક' જેવા સામયિકોના અંકો પણ સંગ્રહિત છે.

(૨) મહિલા વાચનાલય: મહિલાઓ માટે ઉપયોગી વિષયો જેમ કે ગૃહસજ્જા, બાળપાલન, ધાર્મિક વિષયો, સ્વાસ્થ્ય, સમાજશાસ્ત્ર, જીવનકથાઓ વગેરે વિષયો પર લગભગ ૭૦૦૦ પુસ્તકો અહીં સંગ્રહિત છે.

(૩) બાળકો માટેનો વિભાગ: બાળકોના વ્યક્તિત્વ વિકાસમાં લાભદાયી બને તેવાં ૪૦૦૦થી વધુ પુસ્તકો આ વિભાગમાં ઉપલબ્ધ છે. આ પુસ્તકો મોટા અક્ષરોમાં છાપવામાં આવ્યાં છે. આમાં સાહસિક વાર્તાઓ, કથાઓ, જીવન-વર્ણનો, ઐતિહાસિક વિષયો, હાસ્ય, વિજ્ઞાન, નાટકો વગેરે સમાવિષ્ટ છે.

(૪) વાચનખંડ: સવારે ૯થી બપોરે ૧૨ અને બપોરે ૩થી સાંજે ૬ વાગ્યા સુધી ખુલ્લા રહેતા આ વિભાગમાં કુલ ૮ અખબારો અને ૧૦૦ સામયિકો નિયમિત પ્રાપ્ત થાય છે.

## સંદર્ભો 
શ્રેણી:મહાત્મા ગાંધી
રુંધા

**રુંધા** ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના દક્ષિણ ભાગમાં આવેલા સુરત જિલ્લાના કુલ ૯ (નવ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા માંડવી તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. અમલસાડી ગામમાં ખાસ કરીને આદિવાસીઓ વસે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, આંગણવાડી, પંચાયતઘર, દૂધની ડેરી વગેરે સવલતો પ્રાપ્ય છે. ગામના લોકો વ્યવસાયમાં મુખ્યત્વે ખેતી, ખેતમજૂરી, પશુપાલન જેવાં કાર્યો કરે છે. જુવાર, મગફળી, ડાંગર, ચણા, વાલ, તુવર અને અન્ય શાકભાજી અહીંનાં ખેત- ઉત્પાદનો છે. આ ઉપરાંત કેટલાક ખેડૂતો પિયતની સગવડ મેળવી શેરડી, કેળાં, ડાંગર વગેરેની ખેતી પણ કરે છે.

શ્રેણી:માંડવી તાલુકો(સુરત)
શ્રેણી:સુરત જિલ્લો
ગામડી (તા. ધરણીધર)

**ગામડી (તા. ધરણીધર)** ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત ગુજરાત રાજ્યના ઉત્તર ભાગમાં આવેલા વાવ-થરાદ જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૮ (આઠ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા ધરણીધર તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. કારેલી ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે જીરુ, બાજરી, મગ ,મઠ, તલ, બીજડાં તેમ જ અન્ય પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.

શ્રેણી:ધરણીધર તાલુકો
ચઉપ્પન્નમહાપુરિસચરિયં

**ચઉપ્પન્નમહાપુરિસચરિયં** પ્રાકૃત ભાષાનો એક બૃહદ ગ્રંથ છે જેમાં જૈન ધર્મના શલાકાપુરુષોના સમુદિત ચરિત્રનું પ્રથમ વાર વર્ણન થયું છે. આ ગ્રંથની રચના નિર્વૃતિકુળના આચાર્ય માનદેવસૂરિના શિષ્ય વિમલમતિ શીલાચાર્ય અથવા શીલાંકાચાર્યે ઇ.સ. ૮૬૮માં કરી હતી. 

## લેખન 
### લેખક 
આ ગ્રંથના રચયિતા નિર્વૃત્તિકુળના આચાર્ય માનદેવસૂરિશિષ્ય વિમલમતિ શીલાચાર્ય અથવા શીલાંકાચાર્ય હતા; જે સમકાલીન તત્વાદિત્ય શીલાચાર્યથી અલગ હતા. બૃહટ્ટિપ્પનિકા અનુસાર રચના ઈ. સ. ૮૬૮માં આ ગ્રંથની રચના થઈ હતી.

### હસ્તપ્રતો અને પ્રકાશન 
આ ગ્રંથની બે મહત્વપૂર્ણ હસ્તપ્રતો મળી છે:

# **જેસલમેરની હસ્તપ્રત**: જેસલમેરના બડાભંડારમાં સંગ્રહિત તાડપત્રની હસ્તપ્રત, જે ઈ. સ. ૧૧૭૦માં લખાયેલી છે અને તેમાં ૩૨૪ પત્રો છે.
# **અમદાવાદની હસ્તપ્રત**: વિજયનેમિસૂરીશ્વરજી શાસ્ત્રસંગ્રહની તાડપત્રની હસ્તપ્રત, જે ઈ. સ. ૧૨૬૯માં લખાયેલી છે અને તેમાં ૩૭૬ પત્રો છે.

આ બંને હસ્તપ્રતોને આધારે પં. અમૃતલાલ મોહનલાલ ભોજકે સંપાદન કરી પ્રાકૃત ગ્રંથ પરિષદના ગ્રંથાંક ૩ તરીકે ઈ. સ. ૧૯૬૧માં પ્રકાશિત કર્યું હતું.

## વિષયવસ્તુ 
ગ્રંથમાં કુલ ૫૪ મહાપુરુષોનાં ચરિત્રો સમાવિષ્ટ છે: ૨૪ તીર્થંકરો, ૧૨ ચક્રવર્તીઓ, ૯ વાસુદેવો, અને ૯ બલદેવો. શાંતિનાથ, કુંથુનાથ તથા અરનાથ એ ત્રણ તીર્થંકર ચક્રવર્તી પણ હોવાથી વાસ્તવમાં ૫૧ જીવનવૃત્તાંતો થાય છે. પિતા-પુત્ર અને અગ્રજ-અનુજનાં વૃત્તાંતો ભેગાં હોવાથી વસ્તુતઃ ૪૦ ચરિત્રો જ છે. આમાંથી ૨૧ કથાનકો અતિસંક્ષિપ્ત છે, જ્યારે બાકીના ૧૯ ચરિત્રો વિવિધ કારણો જેવાં કે પૂર્વભવવર્ણન, શુભાશુભકર્મવિપાક-ઉપદેશ, પ્રસંગ-વિસ્તાર, અવાન્તરકથાવિસ્તાર, અને કર્મબન્ધ અને દેવનરકગતિ વિષે ઉપદેશના લીધે વિસ્તૃત બન્યાં છે.

## આ પણ જુઓ 
* કહાવલી, અન્ય જૈન ગ્રંથ જેમાં તીર્થંકરો, ભાવિ તીર્થંકરો, અને જૈન ધર્મના નાયકોનું વર્ણન થયું છે

## સંદર્ભો 
શ્રેણી:પ્રાકૃત સાહિત્ય
શ્રેણી:જૈન ગ્રંથો
ચૂલાઈ

**ચૂલાઈ** એ તમિલનાડુના મહાનગર મધ્ય ચેન્નાઈમાં આવેલો એક વિકસિત રહેણાંક વિસ્તાર છે.

## સ્થાન 
ચૂલાઈ ચેન્નાઈ સેન્ટ્રલ રેલ્વે સ્ટેશનથી ૧ કિમી દૂર આવેલું છે.&nbsp;

ચૂલાઈ નામ તે વિસ્તારમાં આવેલા ઈંટની ભઠ્ઠીઓના કારણે પડ્યું છે. ચૂલાઈમાં હજું પણ "ઈંટ ભઠ્ઠી રોડ" (સેંગલ ચૂલાઈ રોડ) નામનો એક રસ્તો છે, જે તેના નામનું પ્રમાણ આપે છે. તે પહેલાં "લક્ષ્મી નરસિંહપુરમ" તરીકે ઓળખાતું હતું.

ચૂલાઈમાં ભગવાન નટરાજનું મંદિર લગભગ ૧૫૦ વર્ષ પહેલાં બનાવવામાં આવ્યું હતું અને તે ભગવાન નટરાજ માટે બાંધવામાં આવેલા ખૂબ જ ઓછાં મંદિરોમાંનું એક અને શહેરનું એકમાત્ર મંદિર હોવાનું માનવામાં આવે છે. &#x5B; *સંદર્ભ જરૂરી છે* &#x5D;

ચેન્નાઈના અન્ય સ્થળોની જેમ, ચૂલાઈ પણ સારો વારસો અને ભૂતકાળની કેટલીક સારી યાદો ધરાવે છે. મુથૈયા સરનો "મદ્રાસ મિસેલેની" પુસ્તક માટે આભાર માનવામાં આવે છે, જેના દ્વારા તેઓ આપણને ૧૮મી અને ૧૯મી સદીમાં લઈ જઈ મદ્રાસના ઇતિહાસ અને વારસા વિશે માહિતી આપી. ચૂલાઈ વિશેના તેમના પુસ્તકમાંથી એકત્રિત કરવામાં આવેલી થોડી માહિતી અહીં આપેલ છે.

ચૂલાઈ તેની "મદ્રાસ યુનાઇટેડ સ્પિનિંગ એન્ડ વીવિંગ મિલ્સ (ચૂલાઈ મિલ્સ) " માટે જાણીતું છે. ૧૯મી સદીના અંતમાં અને ૨૦મી સદીની શરૂઆતમાં, મદ્રાસમાં ૨ સંયુક્ત કાપડ મિલો હતી-પેરામ્બુરમાં બી એન્ડ સી, જે બ્રિટિશ કંપનીની માલિકીની હતી અને ચૂલાઈમાં મદ્રાસ યુનાઇટેડ સ્પિનિંગ એન્ડ વીવિંગ મિલ્સ, જે સંપૂર્ણપણે એક ભારતીયની માલિકીની અને સંચાલિત હતી. પરંતુ હડતાળ અને નુકસાનને કારણે આ દિલ્હીના સરદાર ઈન્દરજીત સિંહ એન્ડ સન્સને વેચવામાં આવી હતી અને પછી તેમણે તેને બોમ્બેના એડવર્ડ ટેક્સટાઇલ્સને વેચી દીધી હતી. પરંતુ કરવેરાની બાકી રકમની ચુકવણી ન થવાને કારણે, સરકારે મિલો જપ્ત કરી અને ભારતીય ખાદ્ય નિગમ માટે ઇમારતોને ગોડાઉનમાં રૂપાંતરિત કરી, જે હજુ પણ ચૂલાઈમાં છે.

## આસપાસનો વિસ્તાર 
ચૂલાઈ ઉત્તર-ચેન્નાઈના બે મુખ્ય વિસ્તારો, એટલે કે વેપેરી અને પેરિયામેટની વચ્ચે આવેલું છે. નેહરુ સ્ટેડિયમ ચૂલાઈના પડોશમાં આવેલું છે.

## પરિવહન 
ચૂલાઈમાંથી ઘણી બસ પસાર થાય છે, અને સેન્ટ્રલ અને એગ્મોર ચૂલાઈની ખૂબ નજીક છે.

## સંદર્ભ 
શ્રેણી:Coordinates on Wikidata
શ્રેણી:Pages using gadget WikiMiniAtlas
કૃષ્ણનાથ સરમા

**કૃષ્ણનાથ સરમા** (૧૮૮૭-૧૯૪૭) આસામના એક પ્રખ્યાત રાષ્ટ્રવાદી અને સમાજ સુધારક હતા. તેમનો જન્મ એક બ્રાહ્મણ પરિવારમાં થયો હતો. વિજ્ઞાન અને કાયદાના વિષયમાં પદવી મેળવ્યા બાદ, તેમણે ૧૯૧૭માં વકીલાત શરૂ કરી. મહાત્મા ગાંધીથી પ્રેરિત થઈને, તેઓ સ્વતંત્રતા સંગ્રામમાં જોડાયા. તરુણ રામ ફુકન, નવીનચંદ્ર બારદોલોઈ અને ગોપીનાથ બોરદોલોઈ સાથે, તેઓ આસામમાં ભારતીય સ્વતંત્રતા સંગ્રામના અગ્રણીઓમાંના એક હતા. ગાંધીજીના મિશન વિશે સાંભળીને, સરમાએ ગાંધીજીને 'નામઘર' (પ્રાર્થનાગૃહ) ખોલવા આમંત્રણ આપ્યું. આ ઘટના બાદ તેમણે દલિત સમુદાય માટે ૧૨ શાળાઓ પણ ખોલી.

## References
શ્રેણી:૧૯૪૭માં મૃત્યુ
હડાદ તાલુકો

** હડાદ તાલુકો** ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના બનાસકાંઠા જિલ્લા નો તાલુકો છે. હડાદ આ તાલુકાનું મુખ્ય મથક છે. હડાદ તાલુકાના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ તાલુકામાં મુખ્યત્વે ઘઉં, મકાઈ, કઠોળ, બાજરી, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે.

શ્રેણી:ગુજરાતનાં તાલુકાઓ
લાલસિંહ રાઓલ

**લાલસિંહ માનસિંહ રાઓલ** (૨૬ માર્ચ, ૧૯૨૫ – ૨૧ જુલાઈ, ૨૦૧૯) એ ભારતીય ગુજરાતી પક્ષીવિજ્ઞાની, પ્રકૃતિ સંરક્ષણવાદી અને લેખક હતા. તેમણે અનેક સંસ્થાઓમાં સેવા આપી હતી અને ગુજરાતના પક્ષીઓ પર કેટલાક ગુજરાતી પુસ્તકો લખ્યા હતા.

## જીવનચરિત્ર 
રાઓલનો જન્મ ૨૬ માર્ચ ૧૯૨૫ના રોજ લીંબડીમાં (હાલના સુરેન્દ્રનગર જિલ્લામાં) થયો હતો, જ્યાં તેમણે મેટ્રિક સુધી અભ્યાસ કર્યો હતો. તેમણે ૧૯૪૩ થી ૧૯૪૮ સુધી ભાવનગરની શામળદાસ કોલેજમાં બી. એ. (ઓનર્સ) નો અભ્યાસ કર્યો હતો. 

કોલેજના વર્ષો દરમિયાન, તેમને પક્ષી નિરીક્ષણમાં રસ જાગ્યો અને ભાવનગરની આસપાસના પક્ષીઓનો અભ્યાસ કરવાનું શરૂ કર્યું. તેમને લવકુમાર ખાચર દ્વારા માર્ગદર્શન આપવામાં આવ્યું. ૧૯૫૫ થી ૧૯૮૩ સુધી ગુજરાત સરકારના જાહેર બાંધકામ વિભાગમાં કામ કર્યું, ત્યારબાદ ૧૯૮૫ થી ચાર વર્ષ માટે અમદાવાદના થલતેજ ટેકરા ખાતે સ્થિત પર્યાવરણ શિક્ષણ કેન્દ્રમાં સેવા આપી હતી.

તેમણે પર્યાવરણ સંરક્ષણ અને પક્ષી સંરક્ષણ માટે પ્રકૃતિ શિબિરોમાં અનેક યુવાનોને તાલીમ આપી હતી. તેમણે 'પક્ષી સંરક્ષણ મંડળ ગુજરાત'ના પ્રમુખ તરીકે પણ સેવા આપી હતી. તેઓ વર્લ્ડ વાઇલ્ડલાઇફ ફંડ (ઇન્ડિયા)ના પ્રાદેશિક કારોબારીના સભ્ય હતા. તેમણે પક્ષી સંરક્ષણ મંડળના અંગ્રેજી મુખપત્ર *ફ્લેમિંગો* તેમજ ગુજરાતી ત્રિમાસિક *વિહંગ*ના સલાહકાર તરીકે પણ સેવા આપી છે.

૨૧ જુલાઈ ૨૦૧૯ના રોજ ૯૪ વર્ષની વયે ગુજરાતના રાજપીપળા ખાતે તેમનું અવસાન થયું હતું.

## પુસ્તકો 
તેમણે ગુજરાતના પક્ષીઓ વિશે માહિતી એકત્રિત કરી અને પક્ષીઓ પર ઘણા ગુજરાતી પુસ્તકો લખ્યા. તેમણે કેટલાક સ્થાનિક પક્ષીઓને ગુજરાતી નામો આપ્યા છે.

* *પંખીઓની ભાઈબંધી* (૧૯૮૩)
* *પ્રકૃતિ પરિચય* શ્રેણી (૪ પુસ્તકો)
** *જીવનભરના સાથી – આસપાસના પંખી*
** *વીડ, વગડાના પંખી*
** *વન, ઉપવનના પંખી*
** *પાણીના સંગાથી*
* *બર્ડ્સ, બર્ડ્સ, બર્ડ્સ*
* *ગુજરાતનું પંખી જગત*
* *જીવસૃષ્ટિ*
* *પક્ષીઓ અને જંતુઓ*

ગુજરાત સાહિત્ય અકાદમી તેમજ ગુજરાતી સાહિત્ય પરિષદ દ્વારા તેમના પુસ્તક *જીવનભરના સાથી – આસપાસના પંખી*ને પુરસ્કાર એનાયત કરવામાં આવ્યો હતો. તેમનું પુસ્તક *પાણીના સંગાથી* પણ ગુજરાત સાહિત્ય અકાદમી દ્વારા પુરસ્કૃત કરવામાં આવ્યું હતું.

## સંદર્ભો 
શ્રેણી:૧૯૨૫માં જન્મ
શ્રેણી:૨૦૧૯માં મૃત્યુ
શ્રેણી:પ્રકૃતિવિદ્દ
ઈસબગુલ

**ઈસબગુલ** (વૈજ્ઞાનિક નામ: Plantago ovata) એક શિયાળુ પાક છે જે પિયત વડે પકવવામાં આવે છે. તેને રેતાળ અને ગોરાડું જમીન વધુ માફક આવે છે. ભેજવાળી અને ઓછી નિતારશક્તિ ધરાવતી જમીનમાં આ પાક સારી રીતે થતો નથી. તેને સૂકું અને ઠંડુ હવામાન માફક આવે છે. નવેમ્બર મહિનાના અંતથી ડિસેમ્બરના અંત દરમિયાન તેની વાવણી કરવામાં આવે છે. એપ્રિલ-મે પહેલા પાક તૈયાર થઈ જાય છે.

આણંદ ખાતે આવેલી આણંદ કૃષિ યુનિવર્સિટીએ વિકસાવેલી ઈસબગુલની એક જાત 'ગુજરાત ઈસબગોલ ૨'ના છોડની ઊંચાઈ ૩૬.૫ સે.મી, પાનની લંબાઈ ૨૦ સે.મી. અને પહોળાઈ ૦.૬૬ સે.મી. હોય છે. એક છોડમાંથી સરેરાશ ૪.૧૦ પેટાછોડવા ઊગે છે, વાવેતરથી સંપૂર્ણ વિકાસ સુધી ૧૧૫થી ૧૨૧ દિવસ જેટલો સમય લાગે છે અને પ્રત્યેક ડોડવા પર સરેરાશ ૭૯.૨૦ જેટલા બીજ બેસે છે. ગુજરાત ઈસબગોલ ૨ના ૧૦૦૦ બીજનું વજન આશરે ૧.૭૦ ગ્રામ જેટલું થાય છે અને પ્રતિ હેક્ટર ૧૦૦૦ કિ.ગ્રા. જેટલું ઉત્પાદન શક્ય છે.

ઈસબગુલ તેના બીજનાં ફોતરાંમાં રહેલા દ્રાવ્ય રેસા અને પાણીમાં ઓગળતા ઉત્પન્ન થતા ચીકણા પદાર્થ (mucilage) માટે વાવવામાં આવે છે. તેનો ઉપયોગ મુખ્યત્વે ખાદ્ય રેસાના સ્રોત તરીકે, બંધકોશ અને ઝાડા બન્નેના નિવારણમાં અને ક્યારેક ખોરાકને ઘટ્ટ બનાવવા માટે થાય છે. વનસ્પતિજન્ય હોવાથી તે સ્વાસ્થ્ય માટે સુરક્ષિત છે અને મંદ રેચક ગુણ ધરાવે છે.

## સંદર્ભો
શ્રેણી:ઔષધીય વનસ્પતિ
સદસ્ય:MovieLoverFan

હું એક મનોરંજનપ્રેમી વ્યક્તિ છું જેને અંગ્રેજી, હિન્દી અને ગુજરાતી ભાષાની ફિલ્મો જોવી તેમજ સંગીત સાંભળવું તેમજ સાહિત્ય વાંચવું ગમે છે. ફિલ્મો, સંગીત, સાહિત્ય તથા તેને લગતા કલાકારો, લેખકો તેમજ એવાર્ડ અંગેનું મારું જ્ઞાન વિકિપીડિયા પર વધુ ચોક્કસ માહિતી ઉમેરવા માટે ઉપયોગી થાય તેવી મારી કોશિશ રહે છે. હું આ પ્લેટફોર્મની વિશ્વસનીયતા અને ચોકસાઈ વધારવા માટે મહત્વપૂર્ણ યોગદાન આપવા આશાવાદી છું.

મે વિકિપીડિયા પર મારી શરૂઆત અંગ્રેજી વિકિપીડિયા થી કરી. શરૂઆતના છ વર્ષોમાં હું ભાગ્યે જ સક્રિય હતો, પરંતુ હવે નવેમ્બર ૨૦૨૫ થી નિયમિત રીતે યોગદાન આપવાનો આયોજન કરી રહ્યો છું. સમય સાથે મેં અનેક વિકિપીડિયા પાનાઓનો અભ્યાસ કર્યો છે અને તેના ધારાધોરણ મુજબ સંપાદિત કરવાનું શીખ્યું છે. ૨૦૨૬માં મારા વિકિ-યાત્રામાં અનુભવી સંપાદકોનું માર્ગદર્શન અને સહકાર મેળવવાની આશા છે. હું અંગ્રેજી ઉપરાંત હિન્દી અને ગુજરાતી વિકિપીડિયા પર મારુ યોગદાન આપતો રહીશ. 

### મારા ૨૦૨૬ માટેના સંપાદન લક્ષ્યો 
* **પ્રાથમિક વિષયો:** ફિલ્મ, સંગીત અને સાંસ્કૃતિક વિષયો, ગ્રેમી એવોર્ડ્સ
* **ભાષાઓ:** અંગ્રેજી, ગુજરાતી, હિન્દી
ધાનેરા રેલ્વે સ્ટેશન

**ધાનેરા રેલ્વે સ્ટેશન** એ ભારતના ગુજરાત ગુજરાત રાજ્યના બનાસકાંઠા જિલ્લાના ધાનેરા શહેરમાં આવેલું રેલ્વે મથક છે, જે ઉત્તર પશ્ચિમ રેલ્વે નેટવર્કની પશ્ચિમ લાઇન પર સ્થિત છે. ધાનેરા રેલ્વે સ્ટેશન પાલનપુર જંક્શનથી ૫૫ કિમી અને ભિલડી જંક્શનથી ૩૬ કિમી દૂર છે. ડેમુ એક્સપ્રેસ અને સુપરફાસ્ટ ટ્રેનો અહીં ઊભી રહે છે.

## ટ્રેનો 
ધાનેરા રેલ્વે સ્ટેશન પર બંને દિશામાં જતી નીચેની ટ્રેનો ઉભી રહે છે.

## સંદ્રભ 
શ્રેણી:બનાસકાંઠા જિલ્લાનાં રેલ્વે સ્ટેશનો
અરેઠ તાલુકો

**અરેઠ તાલુકો** ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સુરત જિલ્લાનો તાલુકો છે. અરેઠ આ તાલુકાનું મુખ્ય મથક છે.

## સંદર્ભ 
શ્રેણી:સુરત જિલ્લો
શ્રેણી:ગુજરાતનાં તાલુકાઓ
ગોમ્મટસાર

**ગોમ્મટસાર** એ આચાર્ય નેમિચંદ્ર સિદ્ધાંત ચક્રવર્તીકૃત અને સૌથી મહત્વપૂર્ણ જૈન ગ્રંથોમાંનો એક છે. આ ગ્રંથની ભાષા શૌરસેની પ્રાકૃત છે.

## ઈતિહાસ 
ગોમ્મટસાર નેમીચંદ્ર દ્વારા ઇ. સ. ૧૦મી સદીમાં પ્રાકૃત લખવામાં આવ્યો હતો. આ ગ્રંથ આચાર્ય ભૂતબલી અને આચાર્ય પુષ્પદંત દ્વારા લખાયેલા મુખ્ય જૈન ગ્રંથ શતખંડગમ પર આધારિત છે. હેમરાજ પાંડેના શિક્ષક રૂપચંદ પાંડે દ્વારા ૧૬૩૫માં ગોમ્મટસાર પરના ઉપદેશો આપવામાં આવ્યા હતા. ગંગવંશીય રાજા રાજમલ્લના મંત્રી ચામુંડરાય(બીજું નામ ગોમ્મટ)ની પ્રેરણાથી આ ગ્રંથની રચના થઈ તેથી તેનું નામ ‘ગોમ્મટસાર’ રખાયું. આ ગ્રંથ 'પંચસંગ્રહ', ‘પ્રથમ સિદ્ધાંતસૂત્ર’ અથવા ‘પ્રથમ શ્રુતસ્કંધ’ એ નામોથી પણ ઓળખાય છે.

## કથાવસ્તુ 
thumb|આત્માઓનું વર્ગીકરણ ( *ગાથા ૭૨* )
ગોમ્મટસાર દિગંબર પરંપરાનો વિગતવાર સારાંશ આપે છે. તેને પંચસંગ્રહ પણ કહેવામાં આવે છે, જે નીચેના પાંચ વિષયોનો સંગ્રહ છે: 

# જે બંધાયેલ છે, એટલે કે, આત્મા (બંધ);
# જે આત્મા સાથે બંધાયેલ છે (બધ્યમાન);
# જે બંધાય છે (બંધસ્વામી);
# બંધનની જાતો (બંધનો હેતુ);
# બંધનનું કારણ (બંધભેદ).

આ પૈકી બંધક એટલે કે આત્મા જીવકાંડનો વિષય છે. બાકીના ચાર વિષયો કર્મકાંડ પ્રકરણને લગતા છે.

## ટીકાઓ 
ગોમ્મટસાર ઉપર સંસ્કૃત, પ્રાકૃત તથા અન્ય ભાષામાં વિવિધ વૃત્તિઓ અને ટીકાઓ રચાયેલી છે. આમાં અગત્યની કેટલીક ટીકાઓનો સમાવેશ થાય છે - આચાર્ય અભિનંદને લખેલી ટીકા, ગોમ્મટરાય દ્વારા કન્નડ ભાષામાં રચાયેલી વૃત્તિ, આચાર્ય અભયચંદ્રની સંસ્કૃત ટીકા, બ્રહ્મચારી કેશવવર્ણી દ્વારા સંસ્કૃતમાં લખાયેલી ટીકા, આચાર્ય નેમિચંદ્રે સંસ્કૃતમાં રચેલી 'જીવતત્ત્વપ્રબોધિની' નામની ટીકા, પંડિત હેમચંદ્ર (ઈ.સ. ૧૬૪૩-૭૦) દ્વારા લખાયેલી 'ભાષાવાચનિકા', પં. ટોડરમલની 'ભાષાવાચનિકા', પં. મનોહરલાલ દ્વારા રચિત 'સંસ્કૃત છાયા' તેમજ સંક્ષેપમાં લખાયેલી ભાષાટીકા ઇત્યાદિનો સમાવેશ થાય છે.

## સંદર્ભો 
### ગ્રંથસૂચિ 
* Alt URL
* 
* 
* 

શ્રેણી:પ્રાકૃત સાહિત્ય
શ્રેણી:જૈન ગ્રંથો
૨૦૧૮ની ગુજરાતી ફિલ્મોની યાદી

આ વર્ષ ૨૦૧૮માં પ્રદર્શિત થયેલી ગુજરાતી ભાષાની ફિલ્મોની યાદી છે.

## જાન્યુઆરી–માર્ચ 
## એપ્રિલ-જૂન 
## જુલાઈ-સેપ્ટેમ્બર 
## ઓક્ટોબર-ડીસેમ્બર 
## સંદર્ભો 
શ્રેણી:વર્ષવાર ગુજરાતી ચલચિત્રોની યાદી
ગુલબંકાવલી

**ગુલબંકાવલી** (દ્વિપદી વૈજ્ઞાનિક નામ: '**હેડીચિયમ કોરોનારિયમ**'), એ એક આદુના પરિવાર (ઝિન્ગીબેરેસી)નો એક બારમાસી ફૂલો ધરાવતો છોડ છે. તે એશિયાના જંગલોમાં જમીન પર નિચે ઉગતો જોવા મળે છે.

આ વનસ્પિના અન્ય સામાન્ય નામોમાં બટરફ્લાય લિલી, અને ખુમપુઈનો સમાવેશ થાય છે.

## વર્ણન 
આ એક સીધા ઉગતા બારમાસી છોડ છે જે ઊંચાઈમાં ૧-૩ મીટર (૧ ફૂટ) સુધી પહોંચી શકે છે. તેમાં લાંબા અણિદાર પાંદડા હોય છે. આ છોડના ફુલ પાયામાંથી પીળા રંગના હોય છે અને પાંખડીઓના ભાગે એકદમ સફેદ હોય છે. આ છોડના ફુલો અત્યંત સુગંધિત હોય છે.  તેના મૂળ વતનના વાતાવરણમાં ઓગસ્ટ અને ડિસેમ્બરની વચ્ચે ફૂલો આવે છે.

## વિતરણ અને નિવાસસ્થાન 
તે ભારતના પૂર્વીય હિમાલય (સિક્કિમ અને ત્રિપુરા, બાંગ્લાદેશ, નેપાળ અને ભૂટાન, ઉત્તરીય મ્યાનમાર અને થાઇલેન્ડ, દક્ષિણ ચીન (યુન્નાન, સિચુઆન, હુનાન, ગુઆંગ્શી અને ગુઆંગડોંગ) થી પૂર્વમાં તાઇવાન સુધી મૂળ વતની છે.

તે સામાન્ય રીતે જંગલોમાં જોવા મળે છે. 

## ખેતી 
તેની ખેતી વિશ્વના ગરમ સમશીતોષ્ણ અને ઉપઉષ્ણકટિબંધીય પ્રદેશોમાં સુશોભન તરીકે કરવામાં આવે છે. ચીનમાં તેની ખેતી દવા અને સુગંધિત તેલ ઉત્પાદનમાં ઉપયોગ માટે કરવામાં આવે છે, કારણ કે ફૂલોની મજબૂત લાક્ષણિક સુગંધ, જે ચમેલીની યાદ અપાવે છે.

### કઠોરતા 
તે ગરમ આબોહવામાં સદાબહાર હોય છે, પરંતુ ઉત્તર અમેરિકા અને યુરોપના હળવા શિયાળાના સમશીતોષ્ણ પ્રદેશોમાં પાનખર હોય છે. યુકેમાં રોયલ હોર્ટિકલ્ચરલ સોસાયટી દ્વારા હળવા અથવા દરિયાકાંઠાના વિસ્તારોમાં તેને-૫ °C (૨૩ °F) સુધી હાર્ડી તરીકે રેટ કરવામાં આવે છે.

### ભારત 
તે ભારત પૂર્વોત્તર પ્રદેશ ત્રિપુરા રાજ્યમાં પણ ઉગાડવામાં આવે છે અને તેને ખુમપુઇ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. *હેડીચિયમ કોરોનારિયમ* પવિત્ર માનવામાં આવે છે અને ત્રિપુરી લોકો લોકકથાઓમાં તેનો ઉલ્લેખ કરવામાં આવ્યો છે.

## ગેલેરી 

ચિત્ર:Hedychium_coronarium_inflorescence.jpg
ચિત્ર:White_butterfly_ginger_(Hedychium_coronarium)_3.jpg
ચિત્ર:Hedychium_coronarium-2-bsi-yercaud-salem-India.JPG
ચિત્ર:Fragmenta_botanica,_figuris_coloratis_illustrata_(T._130)_BHL287759.jpg|બાગાયતી ચિત્ર (ક્યુર્ટીસ)
ચિત્ર:Hedychium_coronarium_white_ginger_lily_vijayanrajapuram.jpg

## આ પણ જુઓ 
* ઓસ્ટ્રોનેશિયાના પાળતું છોડ અને પ્રાણીઓ

## સંદર્ભો 
## બાહ્ય કડીઓ 
* ફ્લાવર્સ ઓફ ઇન્ડિયા ફોટો ગેલેરીઃ આદુ લીલી (*હેડીચિયમ કોરોનારિયમ*)
* અઠવાડિયાના પ્લાન્ટઃ *હેડીચિયમ કોરોનારિયમ*

શ્રેણી:વનસ્પતિ
શ્રેણી:છોડ
૨૦૨૦ની ગુજરાતી ફિલ્મોની યાદી

આ ૨૦૨૦માં પ્રદર્શિત થયેલી ગુજરાતી ભાષાની ફિલ્મોની યાદી છે.

## જાન્યુઆરી–માર્ચ 
૧૫ માર્ચ ૨૦૨૦ થી ગુજરાતના બધા થિએટર કોવિડ ના કારણે બંધ કરવામાં આવ્યા હતા.

## નવેમ્બર-ડિસેમ્બર 
## સંદર્ભો 
શ્રેણી:વર્ષવાર ગુજરાતી ચલચિત્રોની યાદી
પટાયા

**પટાયા** પૂર્વીય થાઇલેન્ડનું એક શહેર છે. તે ચોનબુરી પ્રાંતનું બીજું સૌથી મોટું શહેર અને થાઇલેન્ડનું આઠમું સૌથી મોટું શહેર છે. તે થાઇલેન્ડના અખાતના પૂર્વ કિનારે બેંગકોકથી લગભગ ૧૦૦ કિલોમીટર (૬૨ માઇલ) અગ્નિ દિશામાં સ્થિત છે અને ૨૦૨૧માં તેની વસ્તી ૩૨૮,૯૬૧ હતી.

## ઈતિહાસ 
### નામ 
૧૭૬૭માં બર્મીઝ આક્રમણકારોના હાથે ભૂતપૂર્વ રાજધાનીના પતન પહેલા યોજાયેલી ફ્રાય ટાક (પાછળથી રાજા તકસીન અને તેની સેના)ની અયુત્થાયા ચાંથાબુરી સુધીની કૂચ પરથી પટાયા નામનો વિકાસ થયો હતો. જ્યારે તેની સેના જે હવે પટાયા છે તેની નજીક પહોંચી ત્યારે ફ્રાયા ટાકને નાઈ ક્લોમ નામના સ્થાનિક નેતાના સૈનિકોએ સામનો કર્યો, જેમણે તેને અટકાવવાનો પ્રયાસ કર્યો. જ્યારે બંને સામ-સામે મળ્યા, ત્યારે નાઈ ક્લોમ ફ્રાયા ટાકની પ્રતિષ્ઠિત રીત અને તેની સેનાની કડક શિસ્તથી પ્રભાવિત થયા હતા. તેમણે લડાઈ વગર આત્મસમર્પણ કર્યું અને તેમના દળોમાં જોડાયા. 

જે સ્થળે સેનાઓએ એકબીજાનો સામનો કર્યો હતો તે પછીથી "થાપ ફ્રાયા" તરીકે ઓળખાતું હતું, જેનો અર્થ થાય છે "ફ્રયાની સેના". થાપ ફ્રયાને પાછળથી ફથયા તરીકે બદલવામાં આવ્યું હતું, જેનો અર્થ થાય છે 'વરસાદની મોસમની શરૂઆતમાં દક્ષિણપશ્ચિમથી ઉત્તરપૂર્વ તરફ ફૂંકાતો પવન'. 

### વિકાસ 
બીજા વિશ્વયુદ્ધ પછી, ઉદ્યોગસાહસિક પરિન્યા ચાવલિથમરોંગે પટાયામાં રોકાણ કરવાની સંભાવના જોઈ અને વહીવટીતંત્રને થોડી જમીન દાનમાં આપી. આ જમીન પર પાછળથી પટાયા સિટી હોલનું નિર્માણ કરવામાં આવ્યું.

૧૯૬૦ના દાયકા સુધી માછીમારી ગામ તરીકે આ ગામ હતું. વિયેતનામ યુદ્ધ દરમિયાન અહીં પ્રવાસન શરૂ થયું જ્યારે અમેરિકન સૈનિકો આરામ અને વિશ્રામ માટે આવવા લાગ્યા.એક મોટું જૂથ જે ૨૯ જૂન ૧૯૫૯ના રોજ કોરાટના એક તળથી આવ્યું હતું અને દરિયાકિનારાના દક્ષિણ છેડે આવેલા ફ્રાયા સનથોર્નથી ઘર ભાડે લીધું હતું, જે હવે "પટ્ટી" તરીકે ઓળખાય છે. આ ગૃપને પટાયાની ભલામણ કરવાનો શ્રેય આપવામાં આવે છે, જેની ખ્યાતિ પછી મોંઢાના શબ્દો દ્વારા ફેલાય છે.

પટાયાને ૨૯ નવેમ્બર ૧૯૭૮ના રોજ થાઈ સરકાર દ્વારા શહેરનો દરજ્જો આપવામાં આવ્યો હતો. પટાયા ૧૯૭૮માં એક વિશેષ સંચાલિત શહેર પણ બન્યું હતું.

### ૨૧મી સદી 
૨૦૧૦ થી ૨૦૨૦ સુધી પટાયાએ તેની સેક્સ-સિટી હોવાની જાહેર ધારણાને વધુ કુટુંબ-મૈત્રીપૂર્ણ સ્થાન પર ખસેડવાનો પ્રયાસ કર્યો. સુની પ્લાઝામાં બાળયૌનશોષકોના અડ્ડાસમા બાર બંધ કરવામાં આવ્યા હતા અને વૉકિંગ સ્ટ્રીટ પર ગોગો બારની સંખ્યામાં ઘટાડો થયો હતો. 

જો કે ડોઇશ વેલે દ્વારા ૨૦૨૩ માં એક દસ્તાવેજી ચલચિત્ર (ડોક્યુમેન્ટ્રી) દ્વારા પટાયાના સેક્સ ઉદ્યોગ અને બાળ વેશ્યાવૃત્તિ સાથેના તેના જોડાણની આસપાસની ચિંતાઓને પુનર્જીવિત કરી. આ ચલચિત્રને પટાયામાં પ્રતિબંધિત કરી દેવામાં આવ્યું. આ દસ્તાવેજી ચલચિત્ર એક જર્મન પ્રવાસીની આસપાસ છે, જેણે જર્મની પરત ફરવા અને ભાગી જવાના આરોપો માટે ૧૦ લાખ ડોલર ચૂકવ્યા હોવાનો દાવો કરવામાં આવ્યો છે. આ દાવાઓના પરિણામે વડાંપ્રધાન શ્રેથા થવિસિને સુરાચેટ હાપ્કર્નની આગેવાનીમાં તપાસ શરૂ કરી હતી. આ દસ્તાવેજી ફિલ્મને સ્થાનિક મીડિયા દ્વારા કોવિડ-૧૯ રોગચાળામાંથી બહાર આવી રહેલા પટાયાના ઉદ્યોગને નુકસાન પહોંચાડવાની સંભાવના હોવાનું વર્ણવવામાં આવ્યું છે.

## સંદર્ભો 
## બાહ્ય કડીઓ 
શ્રેણી:થાઇલેન્ડ
લાલો – કૃષ્ણ સદા સહાયતે

**લાલો – કૃષ્ણ સદા સહાયતતે** એ અંકિત સખિયા નિર્દેશિત ૨૦૨૫માં પ્રદર્શિત થયેલું ગુજરાતી ચલચિત્ર છે. તેની પટકથા કૃષ્ણ વાજા, વિકી પૂર્ણિમા અને અંકિત સખિયાએ લખી છે. ચલચિત્રમાં રીવા રાચ, શ્રુહાદ ગોસ્વામી, કરણ જોશી, મિષ્ટી કાડેચા સહિતના કલાકારો મુખ્ય ભૂમિકામાં છે.

માનસી પારેખ, પાર્થિવ ગોહિલ, મેનિફેસ્ટ ફિલ્મ્સ એન્ડ જય વ્યાસ પ્રોડક્શન્સ અને અજય બલવંત પડારિયાએ આ ચલચિત્રનું નિર્માણ કર્યું છે. આર. ડી. બ્રધર્સ મૂવીઝ, સોલ સૂત્ર, નીમ ટ્રી એન્ટરટેઇનમેન્ટ અને દેવરાજ ડુબારિયાએ સહ-નિર્માતા તરીકેની ભૂમિકા ભજવી છે. આ ચલચિત્ર ૧૦ ઓક્ટોબર ૨૦૨૫ના દિવસે જાહેર જનતા માટે સિનેમાઘરોમાં પ્રદર્શિત કરવામાં આવ્યું હતું.

## કલાકારો 
* રીવા રાચ્છ
* શ્રુહાદ ગોસ્વામી
* કરણ જોષી
* મિસ્ટી કદેચા
* અંશુ જોષી
* કિન્નલ નાયક
* પારુલ રાજ્યગુરુ
* જયદીપ ટિમાણીયા

## વાર્તા 
ફાર્મહાઉસમાં અટવાયેલો એક રિક્ષાચાલક પોતાના ભૂતકાળના પડકારોનો સામનો કરે છે. આ દરમિયાન તે ભગવાન કૃષ્ણના દિવ્ય દર્શનનો અનુભવ કરે છે, જે તેને સ્વ-શોધ અને માનસિક ઉપચાર તરફની એક બદલાવ લાવનારી યાત્રા માટે માર્ગદર્શન આપે છે.

ફિલ્મની વાર્તાનું કેન્દ્રબિંદુ 'લાલો' નામનો એક ગરીબ રિક્ષાચાલક છે, જે તેના ભૂતકાળના કોઈ દુઃખદ બોજ સાથે જીવન જીવી રહ્યો છે. સરળતાથી પૈસા કમાવવાની લાલચમાં તે એક સૂમસામ અને ભૂતિયા ફાર્મહાઉસમાં ફસાઈ જાય છે. આ એકલતા અને નિરાશાની ક્ષણોમાં તેના જીવનમાં ભગવાન શ્રી કૃષ્ણનું આગમન થાય છે જે તેના માટે એક મિત્ર, માર્ગદર્શક અને વિચાર પ્રતિક તરીકે ઉભરી આવે છે. આ ફાર્મહાઉસ લાલાના પોતાના મનનું પ્રતિબિંબ બની જાય છે, જ્યાં તે શ્રી કૃષ્ણના દર્શન અને માર્ગદર્શન દ્વારા પોતાના આંતરિક દુઃખ, અપરાધભાવ અને જીવનની કઠોર વાસ્તવિકતાઓનો સામનો કરવાનું શરૂ કરે છે. આ સફર તેને આત્મ-શોધ અને આંતરિક શાંતિ તરફ દોરી જાય છે. આ ફિલ્મ માત્ર એક વ્યક્તિની આધ્યાત્મિક યાત્રા જ નથી, પરંતુ તે ગહન પારિવારિક અને સામાજિક મુદ્દાઓને પણ સ્પર્શે છે. ફિલ્મમાં એ સંવેદનશીલતાથી દર્શાવવામાં આવ્યું છે કે જ્યારે પરિવારનો મુખ્ય મોભી અચાનક ગાયબ થઈ જાય છે ત્યારે પરિવારની શું મનોવ્યથા હોય છે.

## સંદર્ભ 
શ્રેણી:ગુજરાતી ચલચિત્ર
સુરત મધ્યસ્થ બસ ટર્મિનલ

**સુરત મધ્યસ્થ બસ ટર્મિનલ** અથવા **સુરત ગુજરાત રાજ્ય માર્ગ વાહનવ્યવહાર નિગમ મધ્યસ્થ બસ સ્ટેશન** (**સુરત મધ્યસ્થ GSRTC બસ ટર્મિનલ**) એ ગુજરાત રાજ્ય માર્ગ પરિવહન નિગમ દ્વારા સંચાલિત લાંબા અંતરની અને આંતર-રાજ્ય બસો માટે સુરતનું મુખ્ય બસ ટર્મિનલ છે. 

## સંદર્ભો
શ્રેણી:સુરત જિલ્લો
પાલનપુર બસ પોર્ટ

**પાલનપુર બસ પોર્ટ** અથવા **ગુજરાત રાજ્ય માર્ગ વાહનવ્યવહાર નિગમ પાલનપુર બસ પોર્ટ**  (**GSRTC પાલનપુર બસ પોર્ટ**) એ ભારતના ગુજરાતના બનાસકાંઠા જિલ્લામાં આવેલા પાલનપુર શહેરને સેવા આપતું બસ સ્ટેશન છે. 

## ઇતિહાસ  
પાલનપુરમાં બે મુખ્ય બસ સ્ટેશનો છેઃ 

* **પાલનપુર બસ સ્ટેશન** (પાલનપુર જૂનું બસ સ્ટેશન) 
* **પાલનપુર બસ પોર્ટ** ગુજરાત રાજ્ય માર્ગ પરિવહન નિગમ દ્વારા સંચાલિત લાંબા અંતરની અને આંતરરાજ્ય બસો માટે પાલનપુર શહેરનું મુખ્ય બસમથક છે. 

પાલનપુર બસ પોર્ટનું નિર્માણ ગુજરાત રાજ્ય માર્ગ પરિવહન નિગમ અને રિયલ્ટી કંપની એમ.વી.ઓમ્ની શાયોના બીઆઇપીએલ પાલનપુર (પ્રા.) લિમિટેડ વચ્ચે જાહેર-ખાનગી ભાગીદારી હેઠળ કરવામાં આવ્યું હતું. મુખ્યમંત્રી ભૂપેન્દ્રભાઈ પટેલે ૪ જૂન ૨૦૨૨ના રોજ નવા બસ પોર્ટનું અનાવરણ કર્યું હતું, જે ૨૯૭૦૦ ચોરસ મીટર વિસ્તારમાં રૂ.૩૭.૮૨ કરોડના ખર્ચે તૈયાર કરવામાં આવ્યું હતું.

## સંદર્ભો
શ્રેણી:બનાસકાંઠા જિલ્લો
સૂત્રકૃતાંગ

**સૂત્રકૃતાંગ** જૈન ધર્મના શ્વેતાંબર પંથના આગમોનાં ૧૨ મુખ્ય અંગોમાંથી બીજો અંગ છે. શ્વેતાંબર પરંપરા અનુસાર, તેને ગાંધાર સુધર્માસ્વામીએ અર્ધમાગધી પ્રાકૃતમાં લખ્યું હતું. લખાણ બે મુખ્ય ભાગોમાં છેઃ પ્રથમ શ્લોકમાં અને બીજું ગદ્યમાં. તે વર્ણન તથા પ્રશ્નોત્તરીની તકનીકોનો ઉપયોગ કરીને લખવામાં આવે છે. પ્રકરણોની શરૂઆત સુધર્માસ્વામીએ તેમના મુખ્ય શિષ્ય જંબુસ્વામીને વિવિધ સિદ્ધાંતો સમજાવીને અને તેમના પ્રશ્નોના જવાબ આપીને કરી છે.

સાગરમાલ જૈનના જણાવ્યા અનુસાર, આ લખાણ ઇ. સ. પૂર્વે ચોથી-ત્રીજી સદીનું છે. પરંતુ જોહાન્સ બ્રોનખોર્સ્ટ દલીલ કરે છે કે આ લખાણમાં સમાવિષ્ટ બૌદ્ધ સામગ્રીને કારણે, તે ઇ. સ પૂર્વે બીજી સદીનું હોઈ શકે છે.

## વર્ણન 
આ આગમ અહિંસા અને જૈન તત્વજ્ઞાનનું વર્ણન કરે છે. તેમજ તે ક્રિયાવાદ, અક્રિયાવાદ, અજ્ઞાનવાદ અને વિનયવાદ જેવા અન્ય ધાર્મિક સિદ્ધાંતોના ખંડનનું વર્ણન કરે છે. આ આગમનું સંસ્કૃત ભાષ્ય નવમી સદીના ઉત્તરાર્ધમાં થઈ ગયેલા સિલંકા દ્વારા કરવામાં આવ્યું છે. આ આગમ બે ભાગમાં વહેંચાયેલું છે જેમાં અનુક્રમે ૧૬ વ્યાખ્યાનો અને ૭ વ્યાખ્યાનો છે. નીચે મુજબના વિવિધ વિષયો આવરી લેવામાં આવ્યા છે:

* **જૈન સિદ્ધાંત**-બંધનના કારણો, નરકનું વર્ણન, કર્મોનો નાશ વગેરે.
* **સાધુઓનું આચરણ**-આદેશો અને પ્રતિબંધો, મુશ્કેલીઓનો સામનો કરવો, સ્ત્રીઓની લાલચ ટાળવી વગેરે.
* **વારસાગત સિદ્ધાંતો અને ભૂલો**-ભૌતિકવાદીઓ, જીવલેણવાદીઓ અને અન્ય ખોટી માન્યતાઓ

## સૂત્રકૃતાંગ સૂત્રમાંથી અવતરણો 
### નિયતિ પર 
શ્લોક ૩૦ નિયતિ પર પ્રચલિત દ્રષ્ટિકોણ જાહેર કરે છેઃ "કેટલાક માને છે કે વ્યક્તિ જે પણ પીડા અને આનંદ ઉત્પન્ન કરે છે તે તેમના પોતાના કાર્યો અથવા ઇચ્છાઓનું પરિણામ નથી અથવા અન્યને કારણે નથી, પરંતુ પોતાની નિયતિને કારણે છે". શ્લોક ૩૧ માં આ માન્યતા દૂર કરવામાં આવી છેઃ "જે લોકો આ રીતે બડાઈ મારે છે તેઓ પોતાને વિદ્વાન જાહેર કરતાં મૂર્ખ છે, કારણ કે તેઓ જાણતા નથી કે તમામ સુખ અથવા દુઃખ (અથવા જે કંઈ પણ થાય છે) માત્ર નિયતિને લીધે જ નથી પરંતુ તે નિયતિ અને નિયતિ સિવાયના પરિબળોને કારણે પણ છે".

### સ્ત્રીઓ સાથે સાધુઓના વર્તન પર 
પ્રસંગોપાત એક સ્ત્રી તેને [સાધુને] આરામદાયક સોફા અથવા પથારીમાં લલચાવશે. પરંતુ તેણે જાણવું જોઈએ કે આ વસ્તુઓ વિવિધ વેશ હેઠળ ફાંસો છે. તેણે તેમની તરફ ન જોવું જોઈએ, ન તો તેણે કોઈ પણ અવિવેકી બાબત માટે સંમતિ આપવી જોઈએ, ન જ તેમની સાથે ચાલવું જોઈએ-આમ તે પોતાની જાતને સારી રીતે બચાવશે. એક સાધુને આમંત્રણ આપીને અને તેનો વિશ્વાસ જીતીને, તેઓ પોતાને તેને અર્પણ કરે છે. પણ તેણે આ લાલચોનું તેમના વિવિધ સ્વરૂપો જાણવું જોઈએ અને તેમાંથી બહાર નીકળવું જોઈએ. 4.3-6

## ટિપ્પણીઓ 
* સૂત્રકૃતાંગ નિર્યુક્તિ 
* જિનદાસગણી દ્વારા સૂત્રકૃત્તાંગચૂર્ણિ 
* શીલંકાચાર્ય દ્વારા ટીકા 
* હર્ષકુલાગણી દ્વારા દીપિકા 
* સાધુરંગ દ્વારા દીપિકા 
* સૂત્રકૃતાંગ વર્તિકા 
* સૂત્રકૃતાંગ બાલાવબોધ 

## અંગ્રેજી અનુવાદો 
* જેકોબી, હર્મન (૧૮૯૫). જૈન સૂત્રો, ભાગ ૨.

## સંદર્ભો 
## સ્ત્રોતો 
* 

## બાહ્ય કડીઓ 
* સૂત્રકૃતાંગ લખાણ (૧૮૯૫ અંગ્રેજી અનુવાદ)
શ્રેણી:જૈન ગ્રંથો
શ્રેણી:પ્રાકૃત સાહિત્ય
શ્રેણી:અંગો (જૈન ધર્મ)
સમવાયાંગ સૂત્ર

**સમવાયાંગ સૂત્ર** (લગભગ ઇસ પૂર્વે ૪થી ૩જી સદી)  એ જૈન ધર્મના ૪૫ આગમોના ૧૨ અંગોમાંનું ચોથું છે. આ સૂત્ર ગણધર સુધર્માસ્વામી દ્વારા રચિત હોવાનું માનવામાં આવે છે. આ ગ્રંથમાં જૈન ધર્મનો સાર છે, જે વ્યવસ્થિત રીતે વ્યાખ્યાયિત અને સૂચિબદ્ધ છે. આશરે ઇસ પૂર્વે ૩૦૦માં લખાયેલ આ ગ્રંથ ભગવાન મહાવીરના ઉપદેશો ધરાવતા ગ્રંથોના સંગ્રહનો એક ભાગ છે, જેને સામૂહિક રીતે આગમ સૂત્ર તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. વધુમાં તેમાં ભારતીય લેખન પરંપરાના પ્રારંભિક સંદર્ભોમાંથી એકનો સમાવેશ થાય છે. 

## આગમનો વિષય 
સમવાયાંગ સૂત્રમાં ગણિત અને ખગોળશાસ્ત્રનાં તત્વો છે. આ લખાણનું એક રસપ્રદ પાસું એ છે કે તેમાં અંકશાસ્ત્રની દ્રષ્ટિએ મઠવાદ અને આધ્યાત્મિકતાનું ચિત્રણ કરવામાં આવ્યું છે. 

**ગણિત**-સમવાયાંગ સૂત્ર અન્ય આગમ ગ્રંથ સ્થાનાંગ સૂત્રના સાતત્યમાં હોવાનું જણાય છે. તથા તે એકથી એક અબજ સુધીના પદાર્થોનું વર્ણન કરવાની સંખ્યાત્મક પદ્ધતિને અનુસરે છે.

**ખગોળશાસ્ત્ર**-તેમાં મેરુ પર્વત, જ્યોતિષચક્ર, જમ્બુદ્વીપ, જૈન સિદ્ધાંતમાં વપરાયેલ માપ, જૈન લોક, પૃથ્વીના વિવિધ પ્રકારો, સાત નારકી, લાવણ મહાસાગરમાં પાણીના સ્તરમાં વધારો વગેરે પર ચર્ચા છે.

આ ગ્રંથ ૧૪ પૂર્વ અને ૧૨નું અંગ દૃષ્ટિવાદના વિષય પર પણ માહિતી આપે છે. આ ગ્રંથ જૈન સહિત્યની કરોડરજ્જૂ છે કારણ કે તે સૌથી જૂનો અને સૌથી વધુ સંદર્ભિત ગ્રંથોમાંનો એક છે. સમવાયાંગ સૂત્રમાં તીર્થંકરોના જીવનકાળનું વર્ણન છે. તેમના શ્વાસ અને ઉચ્છશ્વાસના દિવસોનો પણ ઉલ્લેખ છે. તે જૈન ધર્મના મુખ્ય તત્ત્વોને સ્થાનાંગ સૂત્ર કરતાં અલગ દૃષ્ટિકોણથી વધુ વ્યાખ્યાયિત કરે છે અને સૂચિબદ્ધ કરે છે. વધુમાં તેમાં દામિલી લિપી (તમિલની પ્રારંભિક લિપી)ના સંદર્ભો છે.

## સંદર્ભો 
### અવતરણો 
### સ્ત્રોતો 
* 
* સમવયાંગસૂત્રમ, મુનિ જમ્બુવિજય (એડ. સ્થનાગ સૂત્રમ અને સમવયાંગ સૂત્રમ અભયદેવ સૂરીની ટિપ્પણી સાથે (અગોદય સમિતિ શ્રેણી આવૃત્તિ) દિલ્હી, ૧૯૮૫.
શ્રેણી:જૈન ગ્રંથો
શ્રેણી:પ્રાકૃત સાહિત્ય
શ્રેણી:અંગો (જૈન ધર્મ)
સુજા કંવર રાજપુરોહિત

**સુજા કંવર રાજપુરોહિત** રાજસ્થાનના મારવાડ રજવાડામાં થઈ ગએલાં એક વીરાંગના હતા જેઓ ૧૮૫૭ની ભારતીય ક્રાંતિ દરમિયાન બ્રિટીશ દળો સામે લડ્યા હતા. તેઓ તેમની અસાધારણ હિંમત અને બલિદાન માટે જાણીતા છે. 

## શરૂઆતનું જીવન
સુજા કંવરનો જન્મ મારવાડના લાડનુનમાં એક રાજપુરોહિત પરિવારમાં થયો હતો. તેમના પિતા હનવંત સિંહ રાજપુરોહિત હતા. તેમણે અંગ્રેજો સામેના યુદ્ધમાં સક્રિયપણે ભાગ લીધો હતો. પોતાની બહાદુરી અને નેતૃત્વથી તેમણે બ્રિટિશ સૈનિકોને પીછેહઠ કરવા મજબૂર કર્યા હતા.

## આદર
યુદ્ધમાં વિજય પછી લાડનુનના ઠાકુર બહાદુર સિંહે તેમની હિંમતથી પ્રભાવિત થઈ ને તેમને રાજસ્થાની પાઘડી (પઘ) પહેરાવીને તેમનું સન્માન કર્યું અને તેમને તલવાર ભેટમાં આપી હતી. ઠાકુરે તેમને 'સુજા રાજપુરોહિત'ને બદલે 'વીર સુર્જન સિંહ રાજપુરોહિત'નું બિરુદ આપ્યું અને અનેક સન્માનજનક ઘોષણાઓ કરી, જેમ કે તે હંમેશા કમર પર તલવાર બાંધીને પુરુષાર્થ પહેરશે, અને જ્યારે તેઓ આવશે ત્યારે રાજવી પરિવાર સહિત સામાન્ય નાગરિકો ઉભા થઈ ને તેમનું સન્માન કરશે.

## અવસાન
આ મહાન યોદ્ધાનું અવસાન ૧૯૦૨ની આસપાસ અવસાન થયું. સુજા કંવર રાજપુરોહિત ભારતીય ઇતિહાસમાં ઓછી જાણીતી પણ નોંધપાત્ર મહિલા યોદ્ધા હતી, જેમણે સ્ત્રી શક્તિ અને દેશભક્તિનું એક અનોખું ઉદાહરણ સ્થાપિત કર્યું.

## સંદર્ભો
શ્રેણી:ભારતીય ક્રાંતિકારી
સિસ્ટેમેટિક ઇન્વેસ્ટમેન્ટ પ્લાન

**સિસ્ટેમેટિક ઇન્વેસ્ટમેન્ટ પ્લાન** (એસ. આઇ. પી.) એ ઘણા મ્યુચ્યુઅલ ફંડ્સ દ્વારા રોકાણકારોને ઉપલબ્ધ કરાયેલ રોકાણનું સાધન છે, જે તેમને એક સામટી રકમને બદલે સમયાંતરે નાની રકમનું રોકાણ કરવાની સગવડ આપે છે. રોકાણની આવૃતિ સામાન્ય રીતે સાપ્તાહિક, માસિક કે ત્રિમાસિક હોય છે.શેરબજારની અનિશ્ચિતતાઓ વચ્ચે શિસ્તબદ્ધ રોકાણ કરવા માટે આ એક લોકપ્રિય પદ્ધતિ છે.

## કાર્યપદ્ધતિ 
એસ. આઇ. પી. (SIP) માં રોકાણકાર દ્વારા પસંદ કરેલી મ્યુચ્યુઅલ ફંડ યોજનામાં પૂર્વનિર્ધારિત તારીખે બેંક ખાતામાંથી આપમેળે રકમ જમા થાય છે. રોકાણકારને તે દિવસના **NAV** (Net Asset Value - નેટ એસેટ વેલ્યુ) ના આધારે યુનિટ્સ ફાળવવામાં આવે છે. આ પદ્ધતિ રિકરિંગ ડિપોઝિટ (RD) જેવી જ છે, પરંતુ અહીં નાણાંનું રોકાણ શેરબજારમાં થાય છે.

## મુખ્ય લાભો 
* **રૂપિયા કોસ્ટ એવરેજિંગ (Rupee Cost Averaging):** બજારમાં ઉતાર-ચઢાવ આવતા રહે છે. SIP નો ફાયદો એ છે કે જ્યારે બજાર નીચે હોય ત્યારે સમાન રકમમાં વધુ યુનિટ્સ મળે છે અને જ્યારે બજાર ઉપર હોય ત્યારે ઓછા યુનિટ્સ મળે છે. લાંબા ગાળે આનાથી રોકાણની સરેરાશ કિંમત ઘટે છે.
* **ચક્રવૃદ્ધિની શક્તિ (Power of Compounding):** નાની રકમનું લાંબા ગાળા સુધી નિયમિત રોકાણ ચક્રવૃદ્ધિ વ્યાજ (Compounding Interest) ને કારણે મોટી સંપત્તિ સર્જી શકે છે.
* **નાણાકીય શિસ્ત:** તે બચત અને રોકાણની નિયમિત આદત પાડે છે.

## સંદર્ભ 
શ્રેણી:રોકાણ
શ્રેણી:અર્થશાસ્ત્ર
શ્રેણી:મ્યુચ્યુઅલ ફંડ
જંબુદ્દીવપણ્ણત્તિ

**જંબુદ્દીવપણ્ણત્તિ** (સંસ્કૃત: **જંબુદ્વીપપ્રજ્ઞપ્તિ**) જૈન ધર્મના શ્વેતાંબર ફિરકાના અર્ધમાગધી આગમોના છઠ્ઠા અંગ નાયાધમ્મકહાઓ-(જ્ઞાતાધર્મકથાઓ)નું છઠ્ઠું ઉપાંગ છે. આ ગ્રંથ તેના નામ મુજબ જંબુદ્વીપનો પરિચય આપે છે અને તેમાં ૧૭૬ સૂત્રો છે. જંબુદ્દીવપણ્ણત્તિ જૈન આગમોમાં ગણિતાનુયોગનો અર્થાત ભૂગોળ-ખગોળને લગતો પ્રાચીન ગ્રંથ છે.

## પરિચય અને ટીકાઓ 
ગ્રંથના પૂર્વાર્ધમાં ૪ અને ઉત્તરાર્ધમાં ૩ મળી કુલ ૭ અધ્યાયો (વક્ષસ્કારો) છે. તેમાં મળીને કુલ ૧૭૬ સૂત્રો છે.

આચાર્ય મલયગિરિએ આ ઉપાંગ પર ટીકા લખી હતી અને સમયાંતરે આ ટીકા નાશ પામી. પાછળથી અકબરને પ્રતિબોધ આપનાર આચાર્ય હીરવિજયસૂરિના શિષ્ય શાંતિચન્દ્ર ઉપાધ્યાયે વિક્રમ સંવત ૧૬૫૦માં "પ્રમેયરત્નમંજૂષા" નામે આ ગ્રંથની ટીકા લખી હતી. આ ટીકાનાં અનેક સ્થાનો ત્રુટિગ્રસ્ત હતાં જેની પૂર્તિ જીવાજીવાભિગમ આદિ ગ્રંથોનો આધાર લઈને કરવામાં આવી છે.
## કથાવસ્તુ
### પ્રથમ અધ્યાય
આ ગ્રંથના પ્રથમ વક્ષસ્કારમાં જંબુદ્વીપસ્થિત ભરતક્ષેત્ર(ભારતવર્ષ)નું વિસ્તૃત વર્ણન છે. આ અધ્યાયમાં ગંગા-સિંધુ નદી અને વૈતાઢ્ય (વેદ્યર્ધ) પર્વતના લીધે થતા ભારતના ૬ ભાગો, તેમનો વિસ્તાર, વૈતાઢ્ય પર્વતનું વર્ણન, વિદ્યાધરો વગેરે ભારતવર્ષ વિષેની ભૂગોળને વર્ણવી છે.

### દ્વિતીય અધ્યાય
જૈન ધર્મમાં અવસર્પિણી અને ઉત્સર્પિણી એમ બે આરાઓ આવે છે. બીજા વક્ષસ્કારમાં આ બંને આરાઓનું વર્ણન કરતાં સુષમા-સુષમા, સુષમા, સુષમા-દુષમા, દુષમા-સુષમા, દુષમા અને દુષમા-દુષમા એ ૬ પ્રકારના કાળનું વર્ણન છે. સુષમા-સુષમા કાળમાં ૧૦ પ્રકારનાં કલ્પવૃક્ષોનું વર્ણન છે. સુષમા-દુષમા કાળમાં ૧૫ કુલકરો અને તેમાં નાભિ કુલકરનું સવિસ્તારે વર્ણન છે. નાભિ કુલકરની પત્ની મરુદેવી અને તેમના પુત્ર પ્રથમ રાજા, પ્રથમ કેવળી, પ્રથમ તીર્થંકર અને જૈન ધર્મ મુજબ પ્રથમ ધર્મવર ચક્રવર્તી એવા આદિનાથનું વિસ્તૃત વર્ણન છે. આ ઉપરાંત આદિનાથે (ઋષભનાથે) કેવી રીતે પ્રજાને ૬૪ કલાઓ અને હુન્નરો શીખવ્યાં તેનું નિરૂપણ છે. આ કાળના અંતમાં તેમની તપસ્યા અને ધર્મોપદેશનું વર્ણન છે. દુષમા-સુષમા નામે ચોથા કાળમાં અરહંત, ચક્રવર્તી અને દશાર વંશોના ૨૩ તીર્થંકર, ૧૧ ચક્રવર્તી, ૯ બળદેવ અને ૯ વાસુદેવોની ચર્ચા અને નિરૂપણ છે.

### અન્ય અધ્યાય
ત્રીજા વક્ષસ્કારમાં ભગવાન ઋષભદેવના પુત્ર ભરત ચક્રવર્તીનું જીવનચરિત્ર અને તેની વિજયયાત્રાનું વિસ્તૃત વર્ણન છે. અધ્યાયના અંતમાં ભરતને થતા કેવળજ્ઞાનનો પ્રસંગ છે. ચોથા વક્ષસ્કારમાં જંબુદ્વીપનાં અન્ય ક્ષેત્રોનાં વિવિધ પર્વતો, નદીઓ આદિનું વર્ણન છે. પાંચમા વક્ષસ્કારમાં આઠ દિક્કુમારીઓ દ્વારા ઊજવાતા તીર્થંકરના જન્મોત્સવનું વર્ણન છે. છઠ્ઠા વક્ષસ્કારમાં જંબુદ્વીપનાં સાત ક્ષેત્ર અને ત્રણ તીર્થનો ઉલ્લેખ છે. સાતમા વક્ષસ્કારમાં જંબુદ્વીપનાં સૂર્ય, ચન્દ્ર, નક્ષત્ર, ગ્રહો, સંવત્સરો આદિની જ્યોતિષવિષયક માહિતી છે.

## સંદર્ભો 
શ્રેણી:જૈન ગ્રંથો
શ્રેણી:પ્રાકૃત સાહિત્ય
લખન-જો-દડો

**લખન-જો-દડો** એક પુરાતત્વીય સ્થળ છે અને સિંધુ ખીણની સંસ્કૃતિના સૌથી મોટા શહેરોમાંનું એક છે. તે આધુનિક શહેર સુક્કુરની બહારના ઔદ્યોગિક ક્ષેત્રમાં સ્થિત છે અને તેના સમકાલીન યુગના બીજા મુખ્ય શહેર, મોહેં-જો-દડોથી માત્ર ૭૫ કિલોમીટરના અંતરે આવેલું છે. તે ૩૦૦ હેક્ટરથી વધુ વિસ્તારને આવરી લે છે. તે પ્રાચીન સિંધુ ખીણ સંસ્કૃતિની સૌથી મોટી વસાહતોમાંની એક હતી, અને વિશ્વના સૌથી પ્રાચીન મુખ્ય શહેરોમાંનું એક હતું, જે પ્રાચીન ઇજિપ્ત, મેસોપોટેમિયા, મિનોઅન ક્રેટ અને નોર્ટ ચીકોની સંસ્કૃતિઓ સાથે સમકાલીન હતું.

## ખોદકામ 
સિંધુ નદીના જમણા કાંઠે સુક્કુર જિલ્લામાં (મોહેં-જો-દડોથી માત્ર ૭૫ કિમી દૂર) સ્થિત આ સ્થળ સૌપ્રથમ ૧૯૮૫માં ખૈરપુર યુનિવર્સિટીના પ્રોફેસર કાસિદ મલ્લાહ અને તેમની ટીમ દ્વારા શોધી કાઢવામાં આવ્યું હતું. ૨૦૦૬માં શાહ અબ્દુલ લતીફ યુનિવર્સિટીના પુરાતત્વવિદો અને વિદ્યાર્થીઓ દ્વારા તેનું ખોદકામ કરવામાં આવ્યું હતું.

૧૯૯૬ અને ૨૦૦૦ દરમિયાન સિંધ યુનિવર્સિટીના પ્રો. મુહમ્મદ મુખ્તિયાર કાઝી દ્વારા પણ ખોદકામ હાથ ધરવામાં આવ્યું હતું.  ડો. માર્ક કેનોયરના જણાવ્યા અનુસાર, તે ૩૦૦ હેક્ટરથી વધુ વિસ્તારને આવરી લે છે, જે મોહેં-જો-દડો (૨૫૦ હેક્ટર) જેટલું મોટું છે અને તે સિંધુ ખીણની સંસ્કૃતિનું બીજું સૌથી મોટું શહેર હતું.

૧૯૯૭માં સિંધમાં ઇટાલિયન પુરાતત્વીય મિશન દ્વારા ટેકરા "C"ના ખોદકામના ટ્રાયલ ટ્રેન્ચમાંથી એકત્રિત કરાયેલા કોલસાના નમૂના તેમજ તે જ મિશનમાંથી મળી આવેલી કાંસાની મૂર્તિમાંથી મેળવેલ રેડિયો કાર્બન તારીખ, તે સ્થળના આ ભાગના સમયની પુષ્ટિ કરે છે.

તે પ્રાચીન સિંધુ ખીણ સંસ્કૃતિના સૌથી મોટા શહેરોમાંનું એક હતું, જેને હડપ્પા સભ્યતા તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે, જેનો વિકાસ પ્રાગૈતિહાસિક સિંધુ સંસ્કૃતિમાંથી આશરે ઇ.સ.પૂ ૩૦૦૦માં થયો હતો. તેના ચરમ સમયમાં, સિંધુ સભ્યતા હાલના પાકિસ્તાન અને ઉત્તર ભારતનો મોટાભાગનો વિસ્તાર ફેલાવી હતી, જે પશ્ચિમમાં ઈરાની સરહદ સુધી, દક્ષિણમાં ભારતમાં ગુજરાત સુધી અને ઉત્તરમાં બેક્ટ્રીયામાં એક ચોકી સુધી વિસ્તરેલી હતી, જેમાં હડપ્પા, મોહેંજો-દડો, લોથલ, કાલીબંગન, ધોળાવીરા અને રાખીગઢી મુખ્ય શહેરી કેન્દ્રો હતા.

## આ પણ જુઓ 
* મોહેં-જો-દડો
* ચન્હુ-જો-દડો

## સંદર્ભ 
શ્રેણી:સિંધુ સંસ્કૃતિનાં સ્થળો
હડપ્પા

**હડપ્પા** એ પાકિસ્તાનના પંજાબમાં એક પુરાતત્વીય સ્થળ છે, જે સાહિવાલથી લગભગ ૨૪ કિલોમીટર પશ્ચિમમાં છે, જેનું નામ રાવી નદીના પુરાણા પ્રવાહની નજીકના એક આધુનિક ગામ પરથી પડ્યું છે. રાવી નદી હાલ હડપ્પાથી ઉત્તરમાં આઠ કિલોમીટર દૂર વહે છે.

હડપ્પા શહેરમાં ૨૩,૫૦૦ જેટલા રહેવાસીઓ રહેતા હોવાનું માનવામાં આવે છે અને પરિપક્વ હડપ્પા યુગ (ઇ.સ.પૂ. ૨૬૦૦ થી ૧૯૦૦) દરમિયાન માટીની ઈંટના ઘરો સાથે લગભગ ૧૫૦ હેક્ટર (૩૭૦ એકર) જમીન પર વિસ્તરેલું હતું, જે તે સમયના રહેણાક વિસ્તાર માટે ખૂબ મોટો વિસ્તાર માનવામાં આવે છે.

બ્રિટિશ શાસન દરમિયાન હડપ્પા શહેરને ભારે નુકસાન થયું હતું જ્યારે લાહોર-મુલતાન રેલ્વેના નિર્માણ માટે ખંડેરમાંથી ઇંટોનો ઉપયોગ ટ્રેક બેલાસ્ટ તરીકે કરવામાં આવ્યો હતો. હડપ્પાનું વર્તમાન ગામ પ્રાચીન સ્થળથી એક કિલોમીટર કરતા પણ ઓછા અંતરે છે. જોકે આધુનિક હડપ્પામાં બ્રિટીશ રાજ સમયનું એક જૂનું રેલ્વે સ્ટેશન છે, પરંતુ તે આજે માત્ર ૧૫,૦૦૦ વસ્તી ધરાવતું એક નાનકડું શહેર છે.

૨૦૦૪માં, આ સ્થળને યુનેસ્કો વિશ્વ વિરાસત સ્થળોની કામચલાઉ યાદીમાં ઉમેરવામાં આવ્યું હતું.

## ઇતિહાસ 
હડપ્પા સંસ્કૃતિના મૂળિયા મેહરગઢ જેવી સંસ્કૃતિઓમાં જોવા મળે છે, જે લગભગ ઇ.સ.પૂ. ૬૦૦૦ની છે. બે સૌથી મોટા શહેરો, મોહેં-જો-દડો અને હડપ્પા, આશરે ઇ.સ.પૂ. ૨૬૦૦માં પૂર્વ પંજાબ અને સિંધમાં સિંધુ નદીની ખીણમાં ઉભરી આવ્યા હતા. ૧૯૨૦ના દાયકામાં લરકાના નજીક સિંધમાં મોહેંજો-દારો અને લાહોરની દક્ષિણે પશ્ચિમ પંજાબમાં હડપ્પા શહેરોમાં ખોદકામ પછી, સંભવિત લેખન પ્રણાલી, શહેરી કેન્દ્રો, ડ્રેનેજ માળખા અને વૈવિધ્યસભર સામાજિક અને આર્થિક વ્યવસ્થા ધરાવતી આ સંસ્કૃતિ ફરીથી મળી આવી હતી. પૂર્વ પંજાબમાં હિમાલયની તળેટીથી લઈને દક્ષિણપૂર્વમાં ગુજરાત અને દક્ષિણપશ્ચિમમાં પાકિસ્તાનના બલુચિસ્તાન સુધી ફેલાયેલા અન્ય ઘણા સ્થળો પણ શોધી કાઢવામાં આવ્યા છે અને તેનો અભ્યાસ કરવામાં આવ્યો છે. ૧૮૫૭માં લાહોર-મુલતાન રેલ્વેનું નિર્માણ કરતા ઇજનેરોએ ટ્રેક બેલાસ્ટ માટે ખંડેરમાંથી ઇંટોનો ઉપયોગ કર્યો ત્યારે હડપ્પા ખાતેના પુરાતત્વીય સ્થળને નુકસાન થયું હતું, તેમ છતાં ઘણી બધી કલાકૃતિઓ મળી આવી છે.

હડપ્પા સમયગાળાના અંતમાં દરિયાની સપાટી ઘટવાને કારણે, કેટલાક પ્રદેશો ત્યજી દેવામાં આવ્યા હતા. તેના પછીના તબક્કામાં, હડપ્પા સંસ્કૃતિએ લેખન અને હાઇડ્રોલિક એન્જિનિયરિંગ જેવી સુવિધાઓ ગુમાવી દીધી. પરિણામે, ગંગા ખીણની વસાહતને મહત્વ મળ્યું અને ગંગાના શહેરોનો વિકાસ થયો. હડપ્પા શહેરો આક્રમણકારો દ્વારા બરબાદ થયા હોવાના કોઈ સંકેત નથી. પુરાવા મજબૂત રીતે કુદરતી કારણો તરફ નિર્દેશ કરે છે. સંખ્યાબંધ અભ્યાસો દર્શાવે છે કે આજે જે થાર રણ વિસ્તાર છે તે એક સમયે ઘણો ભીનો હતો અને આબોહવા ધીમે ધીમે સૂકી થતી ગઈ.

## સંદર્ભ 
શ્રેણી:સિંધુ સંસ્કૃતિનાં સ્થળો