open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
બચુભાઇ રાવત

**બચુભાઈ પોપટભાઈ રાવત** (૨૭ ફેબ્રુઆરી ૧૮૯૮ – ૧૨ જુલાઇ ૧૯૮૦) સંપાદક અને કલા વિવેચક હતા.

## જીવન 
બચુભાઇ રાવતનો જન્મ ૨૭ ફેબ્રુઆરી ૧૮૯૮ના રોજ અમદાવાદમાં થયો હતો. તેમણે પ્રાથમિક અને માધ્યમિક શિક્ષણ ગોંડલ ખાતે પૂર્ણ કર્યું. તેમણે ૧૯૧૪માં ત્યાંથી જ મેટ્રિકનો અભ્યાસ પૂર્ણ કર્યો. તેમણે ૧૯૧૫ થી ૧૯૧૯ દરમિયાન સંગ્રામજી હાઇ સ્કૂલ, ગોંડલ ખાતે શિક્ષક તરીકે ફરજ બજાવી. ૧૯૨૦ થી ૧૯૨૧ દરમિયાન તેમણે સસ્તુ સાહિત્યવર્ધક કાર્યાલય ખાતે કામ કર્યું. ૧૯૨૨–૨૩ દરમિયાન તેમણે નવજીવન પ્રકાશન મંદિરના પ્રકાશન વિભાગમાં કામ કર્યું. ૧૯૨૪ થી ૧૯૪૨ દરમિયાન તેમણે રવિશંકર રાવળની સાથે *કુમાર માસિક*નું સંપાદન કાર્ય સંભાળ્યું. ૧૯૩૦માં તેમણે સાહિત્યની કાર્યશાળા બુધ સભાની સ્થાપના કરી જે હજુ સુધી કાર્યરત છે. પછીથી ૧૯૪૩ થી ૧૯૮૦ સુધી તેમણે કુમારનું તંત્રી પદ સંભાળ્યું. ૧૯૫૩માં તેઓ મુંબઈ રાજ્ય લિપિ સુધારણા સમિતિમાં હતા. ૧૯૫૪માં તેઓ ૬ વર્ષ માટે બોમ્બે રાજ્યની ધારા સભામાં સભ્ય બન્યા. તેઓ પ્રથમ ગુજરાતી મુદ્રક પરિષદ અને ૧૯૬૫માં સુરતમાં યોજાયેલી ૨૩મી વાર્ષિક ગુજરાતી સાહિત્ય પરિષદના અધિવેશનમાં પત્રકાર વિભાગના પ્રમુખ પદે રહ્યા હતા. તેઓ ૧૨ જુલાઇ ૧૯૮૦ના રોજ અવસાન પામ્યા.

## સર્જન 
ગુજરાતી સાહિત્યના ગાંધી યુગમાં ખાસ કરીને *કુમાર*માં તેમણે કરેલા સાહિત્યિક સંપાદન અને પત્રકારત્વે અગત્યનો ફાળો આપ્યો છે. તેઓ છંદોબદ્ધ કવિતાના આગ્રહી હતાં, અને છંદ વગર કવિતાનું સર્જન શક્ય નથી તેવો મત ધરાવતા હતાં. *ગુજરાતી ગ્રંથસ્થ ચિત્રકલા* તેમના કળા અને કળા વિવેચનના નિબંધોનો સંગ્રહ છે. તેમણે ગુજરાતી લિપી પર *ગુજરાતી લિપિના નવા પરોઢના નિર્માણ* પુસ્તક લખ્યું છે. *ટૂંકી વાર્તાઓ* (૧૯૨૧) તેમની હિંદીમાંથી અનુવાદિત ટૂંકી વાર્તાઓનો સંગ્રહ છે.

## સંદર્ભ 
## બાહ્ય કડીઓ 
* ગુજરાતી સાહિત્ય પરિષદ પર પરિચય 

શ્રેણી: ગુજરાતી સાહિત્યકાર 
શ્રેણી:પદ્મશ્રી પુરસ્કાર વિજેતાઓ
શ્રેણી:રણજિતરામ સુવર્ણચંદ્રક વિજેતા
શ્રેણી:૧૯૮૦માં મૃત્યુ
શ્રેણી:૧૮૯૮માં જન્મ
નલિન રાવળ

**નલિન ચંદ્રકાન્ત રાવળ** (૧૭ માર્ચ ૧૯૩૩ - ૫ એપ્રિલ ૨૦૨૧) ગુજરાતી કવિ, વાર્તાકાર અને વિવેચક હતા.

## જીવન 
જન્મ અમદાવાદમાં. વતન વઢવાણ. પ્રાથમિક શિક્ષણ કાળુપુરની શાળા નં. ૭માં. માધ્યમિક શિક્ષણ ન્યૂ ઍજ્યુકેશન હાઈસ્કૂલમાં. ૧૯૫૪માં મૅટ્રિક. ૧૯૫૬માં અંગ્રેજી-ગુજરાતી વિષયો સાથે બી.એ. ૧૯૫૯માં ગુજરાતી-અંગ્રેજી વિષયોમાં એમ.એ. ભરૂચ અને નડિયાદમાં થોડો સમય અધ્યાપન કર્યા બાદ બી.ડી. આટ્સૅ કૉલેજ, અમદાવાદમાં અંગ્રેજીના અધ્યાપક. ૧૯૯૩માં તેઓ નિવૃત્ત થયા હતા.

૫ એપ્રિલ ૨૦૨૧ના રોજ તેમનું અવસાન થયું હતું.

## સર્જન 
રાજેન્દ્ર-નિરંજનની અનુગામી પેઢીના સત્વશીલ આ કવિ એમની ટૂંકી રચનાઓમાં પ્રતીક-કલ્પનના વિશિષ્ટ સંદર્ભ સાથે વૈચારિક સૌન્દર્યને સુકુમાર ને સૂક્ષ્મ લયથી ઉપસાવે છે. *ઉદગાર* (૧૯૬૨) એમની એકવીસ રચનાઓનો લઘુસંગ્રહ હોવા છતાં એમાં કેટલીક આધુનિક નગરસંવેદનની કસબયુક્ત અભિવ્યક્તિઓ મળે છે. સમયને, વૃદ્ધત્વને કે મુંબઈ યા ભરૂચ જેવા શહેરને લક્ષ્ય કરતાં કાવ્યો પરિણામગામી છે. *અવકાશ* (૧૯૭૨) કાવ્યસંગ્રહમાં પણ સુબદ્ધ રચનાઓ એમની સ્વકીય મુદ્રાઓ સાથે મળે છે. અભિવ્યક્તિની સ્વતંત્ર શિસ્ત અને પ્રશિષ્ટ રંગદર્શિતા એમની કૃતિઓની ઓળખ છે. ‘આસ્વત્થામાની સ્વગતોક્તિ’ જેવા કાવ્યની અછાંદસ અભિવ્યક્તિ ધ્યાન ખેંચે છે.

*સ્વપ્નલોક* (૧૯૭૭) એમનો વાર્તાસંગ્રહ છે. સોળ વાર્તાઓમાં કોઈ એક સ્તરે અંકાયેલી પડેલી સ્વપ્નરેખા ગ્રંથશીર્ષકને સાર્થક કરે છે. વાર્તામાં શબ્દ સ્વયં ઘટના છે એવી પ્રતિજ્ઞા સાથે અંદર-બહારની ગતિથી વાર્તાકાર અહીં કથાવસ્તુનો અનન્ય અંશ કાવ્યાત્મક રીતે ઉપસાવવા મથે છે.

*પાશ્ચાત્ય કવિતા* (૧૯૭૩)માં ગ્રીકકવિતાથી શરૂ કરી અમેરિકન કવિતાનો ભાવનસંદર્ભ છે; તો *અનુભાવ* (૧૯૭૫) વિવેચનગ્રંથના કવિતા સાથેના અંગત માર્મિક સંબંધમાંથી જન્મેલાં લખાણો છે. કાવ્યભાવનના હાર્દમાં સુલભ બનેલા પ્રવેશનો રોમાંચ એમનામાં વર્તાય છે. *પ્રિયકાંત મણિયાર* (૧૯૭૬)માં મૈત્રીના સંવેગથી કરાવેલો કવિતાપરિચય બહુધા વિવેકપૂર્ણ અને જીવંત છે.

સિંધી સાહિત્યના ઇતિહાસની રૂપરેખા* (૧૯૭૭) એમનો અનુવાદ છે.*

*અવકાશ* (૧૯૭૨) નલિન રાવળનો *ઉદગાર*નો અનુગામી કાવ્યસંગ્રહ છે. લગભગ ૯૩ જેટલી રચનાઓમાં ચિંતનગર્ભ પ્રતીકો, સ્ફૂર્તિલાં કલ્પનો અને ગતિશીલ સુશ્લિષ્ટ કાવ્યબંધ જોવાય છે. પ્રકૃતિ, સંસ્કૃતિ અને મનુષ્ય-પ્રેમના ત્રિવિધ સ્તરે એમનું સંવેદન દ્યોતક છે. પરંપરિત છંદપ્રયોગોની એમની વિશિષ્ટ શૈલી છે. અહીં *અશ્વત્થામાની સ્વગતોક્તિ* એમની વૈયક્તિક લાક્ષણિકતા પ્રગટ કરતું મહત્વનું કાવ્ય છે.

## સંદર્ભ 
## બાહ્ય કડીઓ
* ગુજરાતી સાહિત્ય પરિષદ પર પરિચય 
* 

શ્રેણી: ગુજરાતી સાહિત્યકાર
શ્રેણી:રણજિતરામ સુવર્ણચંદ્રક વિજેતા
શ્રેણી:૨૦૨૧માં મૃત્યુ
શ્રેણી:૧૯૩૩માં જન્મ
રતિલાલ રૂપાવાળા

**રતિલાલ મૂળચંદદાસ રૂપાવાળા**, ‘અનિલ’, ‘સાંદીપનિ’, ‘ટચાક’, ‘કલ્કિ’ (૧૯૧૯) : ગઝલકાર, ચરિત્રકાર. જન્મ સુરતમાં. પ્રાથમિક બે ધોરણ સુધીનો અભ્યાસ. ૮ થી ૧૪ વર્ષની વય સુધી જરી વણકર. ૧૯૪૪ સુધી પારવરલૂમ્સ વણકર. ૧૯૫૫ થી ૧૯૬૦ સુધી ‘પ્યારા બાપુ’ માસિકનું સંપાદન. ૧૯૬૧માં સુરતના હરિહર પુસ્તકાલયમાં પુસ્તક પ્રકાશન અધિકારી. ૧૯૬૨-૬૩માં ‘લોકવાણી’ દૈનિક, દૈનિક સુરતમાં સહતંત્રી. ૧૯૬૪ થી ૧૯૭૭ સુધી ‘ગુજરાત મિત્ર’ દૈનિક, સુરતમાં સહતંત્રી. ૧૯૬૫ થી ૧૯૮૨ સુધી ‘ગુજરાત સમાચાર’, સુરતમાં ઉપતંત્રી. ૧૯૮૩માં ‘ગુજરાત કેસરી’, સુરતમાં સહતંત્રી. ‘કંકાવટી’નું સંપાદન. 

ગઝલનો મિજાજ પ્રગટાવતી કેટલીક રચનાઓ એમના ‘ડમરો અને તુલસી’ (૧૯૫૫) ગઝલસંગ્રહમાં મળી છે. ‘મસ્તીની પળોમાં’ (૧૯૫૬) મુખ્યત્વે રૂબાઈસંગ્રહ છે. એમાં વિચાર અને અભિવ્યક્તિની ચારુતા છે. ‘આવા હતા બાપુ’- ભા. ૧-૨-૩ (૧૯૫૭) અને ‘ઇન્દિરા ગાંધી’ (૧૯૬૮) એમનાં જીવનચરિત્રો છે.

ગુજરાતી સાહિત્ય પરિષદ પર પરિચય 

શ્રેણી: ગુજરાતી સાહિત્યકાર 
શ્રેણી:સાહિત્યકાર
શિવલાલ ધનેશ્વર

**શિવલાલ ધનેશ્વર કવિ**, ‘અનુપ’ (૧૮૫૦, ૧૮૯૯) કવિ, અનુવાદક. પાંચમા ધોરણ સુધીનું શિક્ષણ ઉત્તરસંડામાં. શાળા બંધ થતાં શિક્ષણ અધૂરું. પિતા સાથે મતભેદ થતાં ઘર છોડી અમદાવાદ જઈ ત્યાં ટ્રેનિંગ કૉલેજમાં અભ્યાસ શરૂ કર્યો, પણ મહીપતરામે ઠપકો આપતાં અભ્યાસ છોડી દેવાતજ ગામમાં ગામઠી નિશાળ કાઢી. ત્યાંથી ઘોઘા જઈ કન્યાશાળામાં જોડાયા. ૧૮૬૯માં મુંબઈ ગયા. પહેલાં કન્યાશાળામાં, પછી છાપખાનામાં નોકરી કરી. 

પ્રતિકૂળ આર્થિક સ્થિતિમાં પોતાનું પુસ્તક પૈસા લઈ પારસી ગૃહસ્થને નામે ચડાવી આપ્યું. ૧૮૭૫ થી કચ્છના રાજવી કુટુંબના શિક્ષક. ૧૮૮૭માં કચ્છના મહારાજા સાથે ઈંગ્લૅન્ડનો પ્રવાસ. ત્યાંથી આવ્યા પછી કચ્છના કાયદાનો અભ્યાસ કરી પહેલાં અંજારમાં પછી ૧૮૯૪ થી મુંદ્રામાં ન્યાયધીશ. મૃત્યુ વતન મુંદ્રામાં.

૧૮૭૧ માં, એક માસિક શરૂ કરવાના ઉદ્દેશથી ‘પ્રાસ્તાવિક કાવ્યઃઅંક-૧’નું  એમણે પ્રકાશન કર્યું ત્યારથી એમની કવન-પ્રવૃત્તિ આરંભાઈ, ‘પ્રાસ્તાવિક કાવ્ય’માંનાં પ્રાસંગિક અને ઈશ્વરપ્રીતિનાં કાવ્યો ઉપર મધ્યકાલીન કવિઓની અસર છે. ‘શ્રીનાથજીની પેઢીમાં રૂ. ૭૨,૦૦૦ ચોરી થઈ તે વીશે તથા તે ચોરી પકડવામાં શેઠ લક્ષ્મીદાસ ખીમજીએ જે યત્ન કરયા તે વીશે’ (૧૮૭૧) એ પ્રાસંગિક પદ્યકૃતિ જ છે. કચ્છના મહારાજા સાથે કવિએ કરેલા મહાબળેશ્વરના પ્રવાસને નિરૂપતી કાવ્યકૃતિ ‘પ્રવાસવર્ણન’ (૧૮૮૬) અલંકારસૌંદર્ય ધરાવતી છતાં રાજા અને અંગ્રેજોની અતિસ્તુતિ તેમ જ બિનજરૂરી વિગતોને કારણે શિથિલ બનેલી છે. ‘કચ્છભૂપતિ વિવાહ વર્ણન’ (૧૮૮૫) એ એમણે આશ્રયદાતા રાજાની પદ્યરૂપમાં કરેલી સ્તુતિ જ છે. ‘સોક્યનું સાલ : ૧-૨’ એ પ્રાસંગિક પદ્યરચના છે.

એમણે તુલસીકૃત ‘રામચરિતમાનસ’નું ભાષાંતર ‘રામાયણ’ (૧૮૭૫) કર્યું છે. કાળજીથી થયેલું આ ભાષાંતર શુદ્ધ ભાષા અને સાહજિક પદ્યબંધ ધરાવે છે. પૂર્વમેઘમાં સળંગ પૃથ્વી અને ઉત્તમમેઘમાં સળંગ સ્રગ્ધરાનો વિનિયોગ કરતું ‘મેઘદૂત’ (૧૮૯૮) ભાષાતર ગુણવત્તામાં સરેરાશ છે. કાલિદાસાદિ સંસ્કૃત કવિઓની કૃતિઓને છપ્પા-દોહરામાં ઉતારતી રચના ‘કાવ્યકલાપ’ (૧૮૭૨) પણ અનુવાદ છે. ‘શૃંગારતિલક’, ‘શૃંગારાષ્ટક’, ‘વૈરાગ્યશતક’ અને ‘હંસદૂત’ આદિ અન્ય અનુવાદોનું સામટું પુસ્તક કરવાની એમને ઉમેદ હતી. જીવનના અંતકાળે ‘મહાભારત’નો અનુવાદ કરવા તરફ એ વળ્યા હતા. ‘વિરાટપર્વ’નું ભાષાંતર આરંભ્યું હતું.

ગુજરાતી સાહિત્ય પરિષદ પર પરિચય 

શ્રેણી: ગુજરાતી સાહિત્યકાર 
શ્રેણી:સાહિત્યકાર 
શ્રેણી:વ્યક્તિત્વ
શ્રેણી:૧૮૯૯માં મૃત્યુ
મોહનલાલ કવિ

**મોહનલાલ દલપતરામ કવિ** (૧૮૭૨ થી ૧૯૦૩ દરમ્યાન હયાત) : કવિ. કવીશ્વર દલપતરામના મોટા પુત્ર.

જીવનના બાવીસ વર્ષ દરમિયાન છૂટકછૂટક પ્રગટ થયેલી કાવ્ય-પુસ્તિકાઓનું સંકલન ‘મોહનવાણી ઉર્ફે મોહન-કાવ્યદોહન’ (૧૮૮૮)માં દલપતરામની રીતિની કાવ્યરચનાઓ હોવા છતાં તેમના જેટલું વૈપુલ્ય કે સામર્થ્ય નથી. 

લક્ષ્મીનો મહિમા કરતી દીર્ઘ કાવ્યરચના ‘લક્ષ્મીમહિમા’ (૧૮૭૨) આખ્યાન પ્રકારની કૃતિ છે. તો, સરસ્વતીનો મહિમા સ્થાપતું ને ‘લક્ષ્મીમહિમા’ને મુકાબલે વિશેષ સૌષ્ઠવ ને પ્રૌઢ દાખવતું દીર્ઘકાવ્ય ‘વિદ્યામહિમા’ (૧૮૭૪) એમાંના પ્રસંગનિરૂપણને લીધે વિશેષ આસ્વાદ્ય બને છે, ‘પુરુષપ્રયત્ન અને ઈશ્વરકૃપા’ (૧૯૦૩) અને ‘સૂરતના પુરનો ગરબો’ એ એમની અન્ય કૃતિઓ છે. એમણે પંચાંકી નાટક ‘મીણકદેવી’ (૧૮૯૧) પણ લખ્યું છે.

ગુજરાતી સાહિત્ય પરિષદ પર પરિચય 

શ્રેણી: ગુજરાતી સાહિત્યકાર 
શ્રેણી:સાહિત્યકાર
ફાધર વાલેસ

**કાર્લોસ ગોન્ઝાલેઝ વાલેસ** (૪ નવેમ્બર, ૧૯૨૫ - ૯ નવેમ્બર ૨૦૨૦‌‍‌), જેઓ **ફાધર વાલેસ** તરીકે જાણીતા હતા, એક ગુજરાતી સાહિત્યકાર હતા.

## જીવન 
### પ્રારંભિક જીવન
તેમનો જન્મ ૪ નવેમ્બર ૧૯૨૫ના રોજ સ્પેનના લોગ્રોનોમાં થયો હતો. તેઓ દસ વર્ષના હતા ત્યારે તેમના પિતાનું વિન્સેન્ટ'સ અંજાઈનાના કારણે અવસાન થયું. છ મહિના બાદ સ્પેનમાં આંતરિક યુદ્ધ શરૂ થતા તે ઘર છોડી તેમના માતા અને ભાઈ સાથે તેમના માતાના કાકી પાસે રહેવા ચાલ્યા ગયા. ત્યાં તેમણે તેમના ભાઈ સાથે જેસ્યુઈટ શાળામાં અભ્યાસ કર્યો. તેઓ માત્ર પંદર વર્ષના હતા ત્યારે દીક્ષા લઈ ખ્રિસ્તી જેસ્યુઈટ પંથમાં દાખલ થયાં અને ૧૯૪૯માં પાદરી તરીકે તેમને ભારત મોકલવામાં આવ્યા.

તેમના સર્જનમાં ૭૫ ગુજરાતી પુસ્તકો, ૨૪ અંગ્રેજી અને ૪૨ સ્પેનિશ પુસ્તકોનો સમાવેશ થાય છે.

તેમનું કેટલુંક સર્જન નીચે પ્રમાણે છે:

## પુરસ્કારો 
ફાધર વાલેસને ૧૯૬૬માં કુમાર સુવર્ણ ચંદ્રક એનાયત થયો હતો. ૧૯૭૮માં તેમને ગુજરાત સાહિત્યનો સર્વોચ્ચ પુરસ્કાર રણજિતરામ સુવર્ણચંદ્રક મળ્યો હતો. આ બહુમાન મેળવનાર તેઓ સૌપ્રથમ વિદેશી હતા. સંસ્કૃતિ અને લોકોને ઓળખવાના તેમના સ્થાનિક પ્રવાસો માટે તેમને ૧૯૯૫માં *આચાર્ય કાકાસાહેબ કાલેલકર એવોર્ડ ફોર યુનિવર્સલ હારમોની* પુરસ્કાર મળ્યો હતો. મુંબઈના જૈન સમુદાય સાથેની તેમની મિત્રતા માટે તેમને *માનદ જૈન* નામ મળ્યું હતું.

ઇ.સ. ૨૦૨૧માં ફાધર વાલેસને તેમના સાહિત્ય અને શિક્ષણમાં યોગદાન માટે ભારતના ચોથા સર્વોચ્ચ નાગરિક પુરસ્કાર પદ્મશ્રી (મરણોત્તર) વડે સન્માનિત કરવામાં આવ્યા હતા.

## સંદર્ભ 
## બાહ્ય કડીઓ
* અધિકૃત વેબસાઇટ
* ગુજરાતી સાહિત્ય પરિષદ પર પરિચય
* ગુજરાતી પ્રતિભા પરિચય પર ફાધર વાલેસનો પરિચય

શ્રેણી:ગુજરાતી સાહિત્યકાર 
શ્રેણી:સાહિત્યકાર
શ્રેણી:રણજિતરામ સુવર્ણચંદ્રક વિજેતા
શ્રેણી:કુમાર સુવર્ણચંદ્રક વિજેતા
શ્રેણી:પદ્મશ્રી પુરસ્કાર વિજેતાઓ
શ્રેણી:૧૯૨૫માં જન્મ
શ્રેણી:૨૦૨૦માં મૃત્યુ
નૃસિંહદાસ વિભાકર

**વિભાકર નૃસિંહદાસ ભગવાનદાસ (૨૫-૨-૧૮૮૮, ૨૮-૫-૧૯૨૫) : નાટ્યકાર.** જન્મ જૂનાગઢમાં. પ્રાથમિક-માધ્યમિક શિક્ષણ જૂનાગઢમાં. ૧૯૦૮માં મુંબઈ યુનિવર્સિટિમાંથી બી.એ. ૧૯૧૦માં એલએલ.બી. ૧૯૧૩માં ઇંગ્લૅન્ડ જઈને બેરિસ્ટર થયા પછી સ્વદેશ આવીને મુંબઈમાં વકીલાત. સાહિત્યમાં રુચિ અને રંગભૂમિના ઉત્કર્ષ માટે સતત પ્રયત્નો. ૧૯૨૩માં ‘રંગભૂમિ’ ત્રૈમાસિકનો આરંભ.

વ્યવસાયી નાટ્યશૈલીમાં સુધારો કરવાની ભાવનાથી પ્રેરાઈને એમણે નવીન પ્રગતિશીલ વિચારસરણીવાળાં નાટકો આપ્યાં છે. પ્રથમ નાટક ‘સિદ્ધાર્થ બુદ્ધ’ (૧૯૪૧)માં પૌરાણિક વિષયને એમણે નવા પરિપ્રેક્ષ્યમાં રજૂ કર્યો છે. એમનાં અન્ય નાટકોમાં નવયુગની સામાજિક મહત્વાકાંક્ષાઓ તથા સ્વદેશભાવનાનું નિરૂપણ થયું છે. ‘સ્નેહસરિતા’ (૧૯૧૫)માં સ્ત્રીઓનાં અધિકારનો પ્રશ્ન ચર્ચાયો છે. ‘સુધાચંદ્ર’ (૧૯૧૬)માં સ્વરાજની ભાવના તથા ‘મધુબંસરી’ (૧૯૧૮)માં હોમરૂલ લીગની ચળવળનું આલેખન છે. મજૂરોની જાગૃતિને વિષય બનાવતું ‘મેઘમાલિની’ (૧૯૧૮) અને ‘અબજોના બંધન’ (૧૯૨૨)માં પણ એમનું સુધારવાદી માનસ પ્રગટ થાય છે. નાટકોની સાહિત્યિક ગુણવત્તા અને અભિનેયતાના સુમેળ માટે તેઓ સતત સભાન રહ્યા છે. જુસ્સાભર્યા, સંસ્કારી ભાષાવાળા સંવાદોએ એમનાં નાટકોને સફળ બનાવ્યાં છે. રંગભૂમિ પરના ખોટા ભભકભર્યા ઠઠારા દૂર કરીને તથા કૃત્રિમ ‘બેતબાજી’ને બદલે સ્વાભાવિક જીવંત સંવાદો આપીને રૂઢ નાટ્યરીતિને સુધારવાનો એમણે હંમેશા આગ્રહ રાખ્યો છે. ‘આત્મનિવેદન’ (૧૯૨૪)માં એમણે પત્રકાર તરીકે લખેલા લેખો સાહિત્ય અને કળા, સમાજ, રાજકારણ અને પ્રકીર્ણ એમ ચાર વિભાગમાં આપેલા છે. ‘નિપુણચંદ્ર’ (૧૯૨૪) એમની ભાવનાપ્રદાન નવલકથા છે. (-નિરંજન વોરા)

ગુજરાતી સાહિત્ય પરિષદ પર પરિચય 

શ્રેણી: ગુજરાતી સાહિત્યકાર 
શ્રેણી:સાહિત્યકાર
શ્રેણી:૧૯૨૫માં મૃત્યુ
દક્ષા વ્યાસ

**દક્ષા બળવંતરાય વ્યાસ** (૨૬ ડિસેમ્બર ૧૯૪૧) ગુજરાતી ભાષાના સાહિત્યકાર અને વિવેચક છે.

## જીવન 
તેમનો જન્મ વ્યારામાં થયો હતો. પ્રાથમિક-માધ્યમિક શિક્ષણ વ્યારામાં પૂર્ણ કર્યા પછી તેમણે ૧૯૬૨માં સુરતથી બી.એ., ૧૯૬૫માં એમ.એ. અને ૧૯૭૮માં પીએચ.ડી.ની પદવીઓ મેળવી. ૧૯૬૭થી ૧૯૭૩ સુધી ગુરુકૂળ મહિલા કૉલેજ, પોરબંદરમાં અને ૧૯૭૩થી વ્યારા કૉલેજમાં ગુજરાતીમાં અધ્યાપક રહ્યા હતા. હવે તેઓ નિવૃત્ત છે.

## સર્જન 
*સ્વાતંત્ર્યોત્તર ગુજરાતી કવિતા : પરિદર્શન* (૧૯૮૧) એમનો શોધપ્રબંધ છે; *ભાવપ્રતિભાવ* (૧૯૮૧), *સૌંદર્યદર્શી કવિઓ* (૧૯૮૪) એમના સંશોધન-વિવેચનના ધ્યાનપાત્ર ગ્રંથો છે. *સૌંદર્યદર્શી કવિઓ*માં પાંચમા દાયકાના ચાર પ્રમુખ કવિઓ રાજેન્દ્ર શાહ, નિરંજન ભગત, ઉશનસ્ અને જયંત પાઠકની કાવ્યપ્રવૃત્તિનો ઉપરાંત પાછલા ત્રણની વિવેચનનો પણ સવિગત આલેખ મળી રહે છે.

## બાહ્ય કડીઓ 
* 
* ગુજરાતી સાહિત્ય પરિષદ પર પરિચય

શ્રેણી: ગુજરાતી સાહિત્યકાર
શ્રેણી:૧૯૪૧માં જન્મ
નિરંજન વર્મા

**વર્મા નિરંજન માવલસિંહ, ‘અશ્વિનીકુમાર’, ‘જયવિજય’ (૧૯૧૭-૧૯૫૧) : નવલકથાકાર, બાળસાહિત્યકાર.** જન્મ રાજડા (જિ. જામનગર)માં. અંગ્રેજી છ ધોરણ સુધીનું શિક્ષણ વાંકાનેરમાં; પછીનું વિનીત સુધીનું દક્ષિણામૂર્તિ, ભાવનગરમાં. ૧૯૩૩ થી ૧૯૪૭ સુધી સત્યાગ્રહ અને ભૂગર્ભ પ્રવૃત્તિ. એ દરમિયાન ત્રણ માસનો જેલવાસ. જયમલ પરમાર સાથે રાષ્ટ્રોત્થાનની વિવિધ પ્રવૃત્તિઓ. ૧૯૩૯ થી ૧૯૪૨ સુધી ઝવેરચંદ મેઘાણી સાથે ‘ફૂલછાબ’ સાપ્તાહિકના સહતંત્રી. આંધ્રના મદનપલ્લી ગામે અવસાન. 

પોતાનું સઘળું લેખનકાર્ય જયમલ પરમાર સાથે કરનાર આ લેખકે આઝાદી અને રાષ્ટ્રધર્મ સંબંધી વિષયવસ્તુ ધરાવતી ‘ખંડિત કલેવરો’ (૧૯૪૨), ‘અણખૂટ ધારા’ (૧૯૪૫), ‘કદમ કદમ બઢાયે જા’ (૧૯૪૬) નામની નવલકથાઓ આપી છે. કાઠિયાવાડ, ગૌડબંગાળ, બુંદેલખંડ, પંજાબ અને રાજસ્થાનની લોકકથાઓ ઉપરાંત ‘દોલતપરી’, ‘સોનાપદમણી’, ‘નાગકુમારી’, ‘ગંડુ રાજા’, ‘પાકો પંડિત’, ‘નીલમણિ’ અને ‘ફૂલવંતી’ જેવી બાળવાર્તાઓ ધરાવતી ‘લોકકથા ગ્રંથાવલિ’ : ૧, ૨, ૩ (૧૯૪૪, ૧૯૪૫, ૧૯૪૬) પણ એમણે આપી છે. ‘આંગણાના શણગાર’, ‘ઊડતા ભંગી’, ‘વગડામાં વસનારાં’, ‘કંઠે સોહામણા’ અને ‘પ્રેમી પંખીડા’ નામની પક્ષીપરિચય ગ્રંથાવલિ (૧૯૪૫)ની પુસ્તિકાઓ તથા ‘કાઠિયાવાડના ઘડવૈયા’ (૧૯૪૧), ‘જીવનશિલ્પીઓ’ (૧૯૪૧), ‘આચાર્ય પ્રફુલ્લચન્દ્ર રૉય’ (૧૯૪૫), ‘શાહનવાઝની સંગાથે’ (૧૯૪૬), ‘સુભાષ સેનાનીઓ’ (૧૯૪૬) અને ‘ઝવેરચંદ મેઘાણી’ (૧૯૪૭) જેવી ચરિત્રપુસ્તિકાઓ એમના નામે છે. ‘સાંબેલાં’ (૧૯૪૨), ‘અમથી ડોશીની અવળવાણી’ (૧૯૪૬) નામનાં વ્યંગચિત્રો તેમ જ ‘ગગનને ગોખે’ (૧૯૪૪), ‘આકાશપોથી’ (૧૯૫૦) વગેરે વિજ્ઞાન-પુસ્તકો એમણે લખ્યાં છે. આ ઉપરાંત, ‘સરહદ પાર સુભાષ’ (૧૯૪૩) એમનું અનુવાદપુસ્તક છે. (-રમેશ ર. દવે)

ગુજરાતી સાહિત્ય પરિષદ પર પરિચય

શ્રેણી: ગુજરાતી સાહિત્યકાર 
શ્રેણી:સાહિત્યકાર
સતીશ વ્યાસ

**સતીશ ઘનશ્યામ વ્યાસ** (૧૦-૧૦-૧૯૪૩) : નાટ્યકાર, વિવેચક, કવિ. જન્મ ધંધુકા તાલુકાના રોજકામાં. વતન સુરત. ૧૯૬૫માં ગુજરાત યુનિવર્સિટીમાં બી.એ. ૧૯૬૭માં એમ.એ. ૧૯૮૧માં દક્ષિણ ગુજરાત યુનિવર્સિટીમાંથી ‘આધુનિક કવિતાની ભાષા : પ્રયોગ, વિનિયોગ અને સિદ્ધિ’ એ વિષય પર પીએચ.ડી. ૧૯૬૭થી કીકાણી આર્ટ્સ ઍન્ડ કૉમર્સ કૉલેજ, ધંધુકામાં ગુજરાતીના અધ્યાપક. પછીથી ગુજરાત યુનિવર્સિટીના ભાષાસાહિત્યભવનમાં ગુજરાતીના અધ્યાપક.

‘નો પાર્કિંગ’ (૧૯૮૪) એમનો એકાંકીસંગ્રહ છે. સુમન શાહ સંપાદિત સાહિત્યસ્વરૂપ શ્રેણીનું પ્રથમ પુસ્તક ‘આત્મકથા’ (૧૯૮૩), શોધપ્રબંધ ‘આધુનિક એકાંકી’ (૧૯૮૪) એમના વિવેચનગ્રંથો છે. એમના વિવેચનમાં સ્વસ્થ અભ્યાસીની મુદ્રા છે.

ગુજરાતી સાહિત્ય પરિષદ પર પરિચય 

શ્રેણી: ગુજરાતી સાહિત્યકાર 
શ્રેણી:સાહિત્યકાર
શ્રેણી:૧૯૪૩માં જન્મ
યોગેન્દ્ર વ્યાસ

ખાતે ૨૩ નવેમ્બર ૨૦૧૬.]]
**યોગેન્દ્ર ધીરુભાઈ વ્યાસ** (૬ ઓક્ટોબર  ૧૯૪૦ – ૨૩ સપ્ટેમ્બર ૨૦૨૧) ગુજરાતી નવલકથાકાર, ભાષાવિદ હતા.

## જીવન 
તેમનો જન્મ અમદાવાદ ખાતે થયો હતો. ૧૯૫૭માં એસ.એસ.સી. ૧૯૬૧માં ગુજરાતી-સંસ્કૃત વિષયો સાથે બી.એ. ૧૯૬૩માં ગુજરાતી અને ભાષાવિજ્ઞાન વિષયોમાં એમ.એ. ૧૯૬૯માં પીએચ.ડી. થયા બાદ તેઓ ૧૯૬૩થી ૧૯૬૬ સુધી એમ. એમ. શાહ મહિલા કૉલેજ, સુરેન્દ્રનગરમાં ગુજરાતીના પ્રાધ્યાપક અને આચાર્ય રહ્યા. ૧૯૬૬થી ૧૯૬૮ સુધી સરસપુર આર્ટ્સ ઍન્ડ કૉમર્સ કૉલેજ, અમદાવાદમાં પ્રાધ્યાપક અને ૧૯૬૮-૬૯માં ત્યાં જ આચાર્ય રહ્યા. ૧૯૬૯થી ૧૯૮૦ સુધી ભાષાવિજ્ઞાનના વ્યાખ્યાતા અને ૧૯૮૦થી ગુજરાત યુનિવર્સિટીના ભાષાસાહિત્યભવનમાં ભાષાવિજ્ઞાનના રીડર હતા.

૨૩ સપ્ટેમ્બર ૨૦૨૧ના રોજ તેમણે પોતાના પત્ની અંજના વ્યાસ સાથે પોતાના ઘરે આત્મહત્યા કરી હતી.

## સર્જન 
બે કિનારાની વચ્ચે (૧૯૮૨) અને *કૃષ્ણજન્મ* (૧૯૮૩) એમની લઘુનવલો છે. *ભીલીની કિશોરકથાઓ* (૧૯૭૬) અને *મનોરંજક બોધકથાઓ* (૧૯૭૯) એમનું બાળસાહિત્ય છે.

*ભાષા અને તેનું ભૌતિક સ્વરૂપ* (૧૯૬૭), *બોલીવિજ્ઞાન અને ગુજરાતની બોલીઓ* (૧૯૭૪), *ભાષા, સમાજ અને સાહિત્ય* (૧૯૭૫), *ગુજરાતી ભાષાનું વ્યાકરણ* (૧૯૭૭), *ભાષા વિજ્ઞાન અને ભાષાકૌશલ્યોનું શિક્ષણ* (૧૯૭૯), *સામાજિક ભાષાવિજ્ઞાન* (૧૯૮૩) વગેરે એમનાં ભાષાશાસ્ત્રને લગતાં પુસ્તકો છે.

## સંદર્ભો
## બાહ્ય કડીઓ 
* 
* ગુજરાતી સાહિત્ય પરિષદ પર પરિચય 

શ્રેણી: ગુજરાતી સાહિત્યકાર 
શ્રેણી:સાહિત્યકાર
શ્રેણી:૧૯૪૦માં જન્મ
શ્રેણી:૨૦૨૧માં મૃત્યુ
શ્રેણી:આત્મહત્યા
ધનંજય શાહ

**શાહ ધનંજય રમણલાલ,  ‘પાર્થ’, ‘અર્જુન’ (૨૯-૮-૧૯૨૫, ૨૮-૭-૧૯૮૬) :** જન્મ વડોદરામાં. ૧૯૪૨માં મૅટ્રિક્યુલેશન કર્યા પછી ૧૯૪૮માં મુંબઈ યુનિવર્સિટીમાંથી બી.એસ.સી. અને ૧૯૫૮માં એમ. એસ. યુનિવર્સિટીમાંથી એમ.ઍડ. ‘શ્રેયસ્’ અને ‘બાલઘર’માં અધ્યાપક. આકાશવાણીમાં પ્રોગ્રામ ઍકિઝ્યુટિવ. ગુજરાત ઍગ્રો ઇન્ડસ્ટ્રીઝ કોર્પોરેશનમાં સંપર્ક અધિકારી. પબ્લિક રિલેશન્સ સોસાયટી ઑવ ઇન્ડિયાના તથા બાળસાહિત્ય સભાના ચૅરમેન.

એમણે બાળકો માટે મોટી સંખ્યામાં વાર્તાઓ, સાહસકથાઓ, નીતિકથાઓ, પરીકથાઓ, નાટકો અને ગીતો લખ્યાં છે. ‘રત્નો રબારી’ (૧૯૫૫), ‘અલીબાબા અને ચાલીસ ચોર’ (૧૯૫૯), ‘પાંખાળો ઘોડો’ (૧૯૬૧), ‘હકર્યુલસનાં પરાક્રમો’ (૧૯૬૧), ‘ઝરમરિયાં’ (૧૯૬૩) એમના મુખ્ય બાળગ્રંથો છે. ઉપરાંત ‘સોટી અને પોઠી’ના પાંચ સેટ, ‘સ્વાતંત્ર્ય કથામાળા’ના ત્રણ સેટ તેમ જ ‘રૂપકથામાળા’, ‘નીતિકથામાળા’, ‘રંગકથામાળા’, ‘શૂરકથામાળા’, ‘પરીકથામાળા’, ‘વીરકથામાળા’, ‘લાલુ લપલપિયા’ના પ્રચલિત સેટ પણ એમણે આપ્યા છે. એમના ‘ઢીંગલો’ નાટકનું ચિલ્ડ્રન સોસાયટી ઑવ ઇન્ડિયા દ્વારા ફિલ્મીકરણ થયું છે.

ગુજરાતી સાહિત્ય પરિષદ પર પરિચય 

શ્રેણી: ગુજરાતી સાહિત્યકાર 
શ્રેણી:સાહિત્યકાર
હસમુખ મઢીવાળા

**હસમુખલાલ ચંપકલાલ શાહ**, ઉપનામ: હસમુખ મઢીવાળા, (૧ ઓક્ટોબર ૧૯૨૬) ગુજરાતી કવિ છે.

## જીવન 
જન્મ સુરત જિલ્લાના વ્યારામાં. વતન સુરત જિલ્લાનું મઢી ગામ. ૧૯૪૨માં મૅટ્રિક. ૧૯૪૭માં ગુજરાતી મુખ્ય વિષય સાથે મુંબઈ યુનિવર્સિટીમાંથી બી.એ. અને ૧૯૫૧માં એમ.એ. ૧૯૫૦માં મુંબઈ યુનિવર્સિટીમાંથી એલએલ.બી. ૧૯૪૭-૫૦ દરમિયાન શાળામાં શિક્ષક, મુંબઈ રાજ્યના સચિવાલયમાં અને મુંબઈની ઓરિએન્ટલ ટ્રાન્સલેટર્સની ઑફિસમાં નોકરી. ૧૯૫૧ થી ૧૯૫૮ સુધી બારડોલી (જિ. સુરત)માં વકીલાત. ૧૯૫૮-૭૧ દરમિયાન ગુજરાત રાજ્યમાં વિવિધ સ્થળે સિવિલ જજ. ૧૯૭૧ થી ૧૯૭૫ સુધી આસિસ્ટંટ ડિસ્ટ્રીક્ટ જજ. ૧૯૭૫ થી ૧૯૭૭ સુધી ગુજરાત રાજ્ય સચિવાલય, ગાંધીનગરમાં નાયબ સચિવ. ૧૯૭૭ થી ૧૯૮૪ સુધી ગુજરાતમાં વિવિધ સ્થળે ડિસ્ટ્રીક્ટ ઍન્ડ સેસન્સ જજ.

## સર્જન 
એમણે કાવ્યસંગ્રહો ‘આશ્લેષ’ (૧૯૫૬) અને ‘યરલવ’ (૧૯૭૪)માં સૉનેટ, ગીત અને ગઝલ સ્વરૂપોનો આશ્રય લઈ મુખ્યત્વે દાંપત્યજીવન અને ગૃહજીવનની પ્રસન્નતાને આલેખી છે. એ ઉપરાંત આ સંગ્રહોમાં ગાંધીજી, સરદાર આદિને વિષય બનાવી રચાયેલાં અંજલિકાવ્યો પણ છે. વળી, કવિએ અહીં સ્વાતંત્ર્ય પછી દેશની પ્રવર્તમાન સ્થિતિ જોઈ મનમાં અનુભવેલાં સંતાપ પણ વ્યક્ત કર્યો છે. ‘ક્ષુલ્લક રજકણ એક’ (૧૯૮૪) એ એમનો દુહાસંગ્રહ છે. ‘ઝલક અને ઝાંખી’, ‘તરંગ અને તરણી’, ‘ધૂપશલાકા’ અને ‘કોઈ કંકર કોઈ મોતી’ ભાદરણના સ્વામી શ્રી કૃષ્ણાનંદજીના અંગ્રેજી ગ્રંથોના અનુવાદ છે; તો ‘આગિયાના અંગાર’ (૧૯૬૧) સમરસેટ મોંમની નવલકથાનો અનુવાદ છે.

## બાહ્ય કડીઓ 
* ગુજરાતી સાહિત્ય પરિષદ પર પરિચય

શ્રેણી: ગુજરાતી સાહિત્યકાર 
શ્રેણી:સાહિત્યકાર
શ્રેણી:૧૯૨૬માં જન્મ
ગુલામમોહમ્મદ શેખ

**ગુલામમોહમ્મદ તાજમોહમ્મદ શેખ** (જન્મ: ૧૬ ફેબ્રુઆરી ૧૯૩૭) એ ગુજરાતના જાણીતા ચિત્રકાર છે. તેઓએ ગુજરાતી કવિતામાં પણ પ્રદાન આપ્યું છે. ૧૯૮૩માં તેમને પદ્મશ્રી અને ૨૦૧૪માં પદ્મભૂષણથી સન્માનિત કરવામાં આવ્યા.

તેમનો જન્મ વઢવાણમાં થયો હતો. ૧૯૫૫માં મૅટ્રિક અને ૧૯૫૯માં મ. સ. યુનિવર્સિટીમાંથી બી.એ. (ફાઈન) તેમજ ૧૯૬૧માં એમ.એ. (ફાઈન) અને ૧૯૬૬માં રૉયલ સ્કૂલ ઑવ આર્ટ, લંડનમાંથી એ.આર.સી.એ. ની પદવીઓ મેળવી. ૧૯૬૦થી ૧૯૬૯ સુધી તેઓ મ.સ.યુનિવર્સિટીની ફેકલ્ટી ઑવ ફાઈન આર્ટમાં વ્યાખ્યાતા અને ૧૯૭૯થી ૧૯૮૨ સુધી રીડર તેમજ ૧૯૮૨ થી પ્રોફેસર તથા ચિત્રકલા વિભાગના અધ્યક્ષ હતા. તેમણે ‘ક્ષિતિજ’, ‘વિશ્વમાનવ’, ‘સાયુજ્ય’માં કલાવિભાગોનું સંપાદન કરેલું.

## સર્જન 
* *અથવા* (૧૯૭૪) - કાવ્યસંગ્રહ
* *અમેરિકન ચિત્રકળા*  (૧૯૬૪) - અનુવાદગ્રંથ
* *ઘેર જતાં* (૨૦૨૦)-જીવન સ્મરણો

## સંદર્ભ 
## બાહ્ય કડીઓ 
* ગુજરાતી સાહિત્ય પરિષદ પર પરિચય

શ્રેણી: ગુજરાતી સાહિત્યકાર 
શ્રેણી:સાહિત્યકાર
શ્રેણી:પદ્મશ્રી પુરસ્કાર વિજેતાઓ
શ્રેણી:પદ્મભૂષણ પુરસ્કાર વિજેતા
શ્રેણી:૧૯૩૭માં જન્મ
શ્રેણી:ગુજરાતી ચિત્રકાર
હિમાંશી શેલત

**હિમાંશી શેલત** (૮ જાન્યુઆરી, ૧૯૪૭) ગુજરાતી વાર્તાકાર છે.

## જીવન 
તેમનો જન્મ સુરતમાં થયો હતો. તેમણે અંગ્રેજી વિષયમાં સ્નાતક અને અનુસ્નાતકની પદવીઓ મેળવીને ‘વિ. એસ. નાયપોલની નવલકથા’ પર પીએચ.ડી.નો અભ્યાસ કર્યો હતો. ૧૯૬૮ થી તેઓ સુરતની એમ. ટી. બી. આર્ટ્સ કૉલેજમાં અંગ્રેજીનાં વ્યાખ્યાતા તરીકેનું કાર્ય કર્યું હતું. ૧૯૯૫માં તેમણે ઝવેરચંદ મેઘાણીના પુત્ર વિનોદ મેઘાણી સાથે લગ્ન કર્યા હતા.

## સર્જન 
### ટૂંકી વાર્તા સંગ્રહો 
* અંતરાલ (૧૯૮૭)
* અંધારી ગલીમાં સફેદ ટપકાં
* એ લોકો
* સાંજનો સમય
* પંચવાયકા
* ખાંડણિયામાં માથું ‍(૨૦૦૩)
* ઘટના પછી (૨૦૧૧)
* એમનાં જીવન

### નવલકથા 
* આઠમો રંગ (૨૦૦૧)

### આત્મકથા 
* મુક્તિ-વૃત્તાંત ‍(૨૦૧૬)

### સંપાદન 
* અંતર છબી
* પહેલો અક્ષર

### ચરિત્ર નિબંધો 
* વિક્ટર
* સ્વામી અને સાંઈ

## પુરસ્કાર 
* સાહિત્ય અકાદમી પુરસ્કાર (૧૯૯૬)
* કુવેમ્પુ રાષ્ટ્રીય પુરસ્કાર (૨૦૨૪)

## સંદર્ભ 
## બાહ્ય કડીઓ 
* ગુજરાતી સાહિત્ય પરિષદ પર પરિચય

## આ પણ જુઓ 
* સાહિત્ય અકાદમી પુરસ્કાર વિજેતાઓની યાદી

શ્રેણી: ગુજરાતી સાહિત્યકાર 
શ્રેણી:સાહિત્યકાર
શ્રેણી:૧૯૪૭માં જન્મ
ભૂપત વડોદરિયા

**ભૂપતભાઇ વડોદરિયા** (૧૯ ફેબ્રુઆરી ૧૯૨૯ - ૪ ઓક્ટોબર ૨૦૧૧) ગુજરાતી લેખક અને પત્રકાર હતા. તેમણે પોતાનું પ્રકાશન શરૂ કરતા પહેલાં ગુજરાતના વિવિધ સમાચારપત્રો અને ગુજરાત સરકારના માહિતી ખાતામાં નિયામક તરીકે કામ કર્યું હતું. તેમણે પચાસ કરતાં વધુ પુસ્તકો લખ્યા છે.

## જીવન 
તેમનો જન્મ ધ્રાંગધ્રા, ગુજરાતમાં ૧૯ ફેબ્રુઆરી ૧૯૨૯ના રોજ થયો હતો. તેમના પિતા છોટાલાલનું મૃત્યુ તેઓ જ્યારે ૩ વર્ષના હતા, ત્યારે જ થયું હતું અને તેમનો ઉછેર તેમની માતા ચતુરાબેન દ્વારા થયો હતો. ૧૯૪૬માં તેમણે વિજ્ઞાન સ્નાતકની પદવી મેળવી.

*લોકશક્તિ* દૈનિકમાં થોડો સમય કામ કર્યા બાદ ૨૬ વર્ષની વયે તેઓ *ફૂલછાબ* દૈનિકમાં ૧૯૫૫માં જોડાયા ત્યારે તેના સૌથી જુવાન સંપાદક હતા. ૧૯૬૨માં તેઓ અમદાવાદમાં સ્થાયી થયા. તેમણે *લોકમાન્ય*ના સંપાદક, *સંદેશ*ના સમાચાર સંપાદક અને *ગુજરાત સમાચાર*માં સહ-સંપાદક તરીકે કામ કર્યું. ૧૯૮૨ થી ૧૯૮૬ સુધી તેમણે ગુજરાત સરકારના માહિતી ખાતામાં નિયામક તરીકે કામ કર્યું. ૧૯૮૬માં તેમણે સમભાવ ગ્રુપની સ્થાપના કરી જે વિવિધ દૈનિકો અને સામયિકોનું પ્રકાશન કાર્ય કરે છે.

તેમનું મૃત્યુ ૪ ઓક્ટોબર ૨૦૧૧ના રોજ અમદાવાદ ખાતે થયું. તેમની અંતિમવિધિ થલતેજના સ્મશાનગૃહમાં કરવામાં આવી હતી.

## સર્જન 
તેમણે પચાસ કરતા વધુ પુસ્તકો લખ્યા છે. તેમણે *અભિયાન* અઠવાડિકમાં *પંચામૃત* અને *ગુજરાત સમાચાર*માં *ઘર બાહિરે* જેવી કટારો લખી હતી. *કસુંબીનો રંગ* (૧૯૫૨), *જીવન જીવવાનું બળ* (૧૯૫૫), *અંતરના રૂપ* (૧૯૫૮) તેમની ટૂંકી વાર્તાઓના સંગ્રહો છે. તેમના નિબંધો અને કટાર લેખનના સંગ્રહો *ઘર બાહિરે* ભાગ ૧ થી ૫ (૧૯૫૮-૧૯૮૨) અને *આઝાદીની આબોહવા* (૧૯૮૭) માં પ્રકાશિત થયા છે. તેમની નવલકથા *પ્રેમ એક પૂજા*ને ૧૯૭૮માં ગુજરાતી સાહિત્ય અકાદમીનો પુરસ્કાર મળ્યો હતો.

## સંદર્ભ 
## બાહ્ય કડીઓ 
* ગુજરાતી સાહિત્ય પરિષદ પર પરિચય

શ્રેણી:૧૯૨૯માં જન્મ
શ્રેણી:ગુજરાતી સાહિત્યકાર
રમણ સોની

**રમણ કાન્તિલાલ સોની** (જન્મ ૭ જુલાઈ ૧૯૪૬) વિવેચક, સંપાદક. જન્મ ઈડર તાલુકાના ચિત્રોડા ગામમાં. પ્રાથમિક-માધ્યમિક શિક્ષણ ચિત્રોડામાં. ૧૯૬૩માં એસ.એસ.સી. ૧૯૬૭માં અમદાવાદની એલ. ડી. આર્ટ્સ કૉલેજમાંથી બી.એ. ૧૯૬૯માં એમ.એ. ૧૯૮૧માં પીએચ.ડી. ૧૯૭૦-૭૧માં પેટલાદની આર્ટ્સ ઍન્ડ સાયન્સ કૉલેજમાં અધ્યાપક. ૧૯૭૧થી ઈડરની આર્ટ્સ-કૉમર્સ કૉલેજમાં ગુજરાતીના અધ્યાપક અને વિભાગીય અધ્યક્ષ. ૧૯૮૦-૮૪ દરમિયાન ગુજરાતી સાહિત્ય પરિષદના સાહિત્યકોશ વિભાગમાં સંપાદકની કામગીરી.

‘કવિતાનું શિક્ષણ’ (અન્ય સાથે, ૧૯૭૮) કવિતાનાં આંતરબાહ્ય તત્વો વિશે સમજ આપતું પુસ્તક છે. પુસ્તિકા ‘ખબરદાર’ (૧૯૮૧)માં ખબરદાર વિશેનો સંક્ષિપ્ત પણ સમગ્રદર્શી અભ્યાસ તેમ જ તેમની કવિતા વિશે ફેરતપાસ કરતું સ્વતંત્ર મૂલ્યાંકન છે. મહાનિબંધ ‘ઉશનસ્-સર્જક અને વિવેચક’ (૧૯૮૪)માં એક અભ્યાસી વિવેચક તરીકેની એમની સંનિષ્ઠ અભ્યાસશીલતા અને સૂક્ષ્મ સંવેદનપટુતાનો પરિચય મળે છે. આ ઉપરાંત ‘ગુજરાતી વ્યાકરણવિચાર’ (અન્ય સાથે, ૧૯૮૪) પુસ્તક પણ પ્રગટ કર્યું છે. એમનાં સંપાદનોમાં સ્વ. ભૂપેશ અધ્વર્યુની વાર્તાઓનું ‘હનુમાન લવકુશ મિલન’ (૧૯૮૨) નામે અન્ય સાથે કરેલું સંપાદન તેમ જ ‘ગુજરાતીનો અધ્યાપક સંઘ’નાં વાર્ષિકો ‘અધીત’ -૭ (૧૯૮૩) અને ‘અધીત’ -૮ (૧૯૮૪)નાં અન્ય સાથેનાં સંપાદનો મુખ્ય છે.

## સંદર્ભો
## બાહ્ય કડીઓ
* ગુજરાતી સાહિત્ય પરિષદ પર પરિચય
* 

શ્રેણી: ગુજરાતી સાહિત્યકાર 
શ્રેણી:સાહિત્યકાર
આસિમ રાંદેરી

**સૂબેદાર મહમૂદમિયાં મોહમ્મદ ઈમામ** (૧૫ ઓગસ્ટ, ૧૯૦૪ - ૫ ફેબ્રુઆરી ૨૦૦૯‌) જેઓ તેમના ઉપનામ **આસિમ રાંદેરી** વડે વધુ જાણીતા છે, ગુજરાતી કવિ, ગઝલકાર અને સંપાદક હતા. સાહિત્યમાં તેમના મહત્ત્વપૂર્ણ યોગદાન બદલ ૨૦૦૫માં વલી ગુજરાતી ગઝલ એવોર્ડ તથા કલાપી પુરસ્કારથી સન્માનિત કરવામાં આવ્યા હતા.

## જીવન 
તેમનો જન્મ સુરતના રાંદેરમાં થયો હતો. મૅટ્રિક સુધીનો અભ્યાસ કર્યા બાદ અરબસ્તાનમાં તેમના પિતાનું અચાનક અવસાન થતાં તેમણે અધૂરા અભ્યાસે વિદેશ જવું પડ્યું. ૧૯૨૮ થી ૧૯૩૨ સુધી ઇસ્ટ આફ્રિકામાં *કેન્યા ડેલી મેઈલ*ના તંત્રીવિભાગમાં કામગીરી કર્યા પછી સ્વદેશ આવી મુંબઈમાં સ્વિડિશ મૅચ કંપનીની શાખા વલ્કન ટ્રેડિંગ કંપનીમાં સેલ્સમૅન બન્યા. દરમિયાન ૧૯૫૦માં તેમણે *લીલા* માસિકની સ્થાપના કરી. ૧૯૬૫માં તેઓ નિવૃત્ત થયા. ૧૯૬૫ થી ૧૯૭૧ દરમિયાન તેમણે કોલંબો, આફ્રિકા, અરબસ્તાન, માડાગારસ્કર, રિ-યુનિયન, મોરેશિયસ વગેરે દેશોના પ્રવાસ કરી ત્યાંની ભારતીય સંસ્થાઓમાં તેમ જ ત્યાંનાં ટી.વી. કેન્દ્રો પર ગુજરાતી ઉર્દૂ શાયરીઓની રજૂઆત કરી. ૧૯૭૩માં લંડન, કૅનેડા અને અમેરિકાનો પ્રવાસ કર્યો.

## સર્જન 
*લીલા* (૧૯૬૩) એમનો મુખ્યત્વે પ્રણયકાવ્યોનો સંગ્રહ છે. એમાં લીલાના એક જ પાત્ર પર લગભગ કથાસ્વરૂપની સંકલનાબદ્ધ પંચ્યાશી રચનાઓ છે. આ કાવ્યો છૂટાંછૂટાં તેમ સળંગ પ્રણયકથા તરીકે પણ આસ્વાદ્ય છે. 

બાનીની સરળતા અને પ્રાસાદિકતા એમનાં ગઝલ-ગીતોની લાક્ષણિકતા છે. *શણગાર* (૧૯૭૮)માં ૧૯૨૭ થી ૧૯૭૮ સુધી રચાયેલ ગઝલો-મુક્તકો ઉપરાંત જુદા જુદા વિષયો પરનાં નઝમો-ગીતો સંગૃહીત છે. અહીં એમનાં ગીતો પણ ગઝલસ્પર્શી છે અને અભિવ્યક્તિની સાદગી કાવ્યરસિકને આકર્ષનારી છે.

એમના ગ્રંથ *નાયતવાડાની વડી જુમ્મા મસ્જિદનો પ્રાચીન ઇતિહાસ* (૧૯૭૪)માં આઠસો વર્ષ પૂર્વે રાંદેરમાં અરબસ્તાનથી આવેલ *નાયત અરબો*ની તવારીખ અંગેનું સંશોધન રજૂ થયું છે.

## સંદર્ભ 
## બાહ્ય કડીઓ 
* ગુજરાતી સાહિત્ય પરિષદ પર પરિચય

શ્રેણી: ગુજરાતી સાહિત્યકાર
શ્રેણી:૧૯૦૪માં જન્મ
શ્રેણી:૨૦૦૯માં મૃત્યુ
શ્રેણી:ગુજરાતી વ્યક્તિત્વ
શ્રેણી:ભારતીય મુસ્લિમો
શ્રેણી:ભારતીય પુરુષ કવિઓ
અનવરમિંયા કાજી

**અનવરમિયાં અજામિયાં કાજી** ઉપનામ: **જ્ઞાની** (૧૮૪૩, ૨૨ ઓક્ટોબર ૧૯૧૬) ગુજરાતના કવિ હતા.
 
## જીવન 
તેમનો જન્મ ૧૮૪૩માં વિસનગરમાં અજામિયાં અનુમિયાંને ત્યાં થયો હતો. તેમના પૂર્વજો મૂળ અરબસ્તાનના હતા, જેઓ પાટણમાં આવીને વસ્યા હતા અને કાજીનું કામ કરતા હતા. તેમને વિસનગર કસ્બો કામગીરી માટે બક્ષિસ મળેલો તેથી તેઓ ત્યાં વસેલા. અનવરમિયાં બાળપણથી માં રસ હતો. ૧૨ વર્ષની ઉંમરે તેમણે પ્રેમમસ્ત સૈયદ સાહેબની વિસનગરની મુલાકાત દરમિયાન ખૂબ સેવા કરી હતી અને તેનાથી તેમનો પ્રભુપ્રેમ પાક્કો થયો. શરૂઆતમાં તેઓ એકાંતમાં રહેતા પણ પછી તેમના સગા અને ભક્તોના આગ્રહથી કાજીવાડાની એક જૂની મસ્જિદમાં રહેતા હતા. ૧૮૮૧ના વર્ષમાં તેમણે મક્કા અને મદીનાની મુલાકાત લીધી હતી. તેમને તબિયત બગડતા તેઓ પાલનપુરમાં સ્થાયી થયા જ્યાં તેમનું ૨૨ ઓક્ટોબર ૧૯૧૬ના રોજ મૃત્યુ થયું હતું. તેમની યાદમાં એક દરગાહ બનાવવામાં આવી જ્યાં દર વર્ષે ઉર્ષ ભરાય છે.

તેમને ષડ્ દર્શન અને યોગવિદ્યાનું જ્ઞાન હતું. તેમની કવિતા *અનવરકાવ્ય* માં ભક્તિ વિશેની ઘણી કવિતાઓનો સમાવેશ થયો છે. તેમણે ગુજરાતી અને ઉર્દૂમાં સર્જન કર્યું છે. તેમની કવિતા સુફીવાદમાં પ્રેમભક્તિની સમજણ આપે છે.

## સંદર્ભ 
## બાહ્ય કડીઓ 
* ગુજરાતી સાહિત્ય પરિષદ પર પરિચય 

શ્રેણી: ગુજરાતી સાહિત્યકાર 
શ્રેણી:ગુજરાતી વ્યક્તિત્વ
શ્રેણી:૧૯૧૬માં મૃત્યુ
લાલજી કાનપરિયા

**લાલજી મોહનલાલ કાનપરિયા** (જન્મ ૧૩-૮-૧૯૪૩) ગુજરાતી કવિ છે.

## જીવન 
તેમનું જન્મ સ્થળ  વિઠ્ઠલપુર, જિ. અમરેલી છે. તેમણે એમ.એ.નો  અભ્યાસ કર્યો છે. તેઓ હાલ નિવૃત્ત અધ્યાપક છે જેઓ પૂર્વે પ્રતાપરાય આર્ટ્સ કૉલેજ, અમરેલી ખાતે ભણાવતા હતા.

## સર્જન
તેમના કવિતાસંગ્રહ *શમણાનાં ચિતરામણ* (૨૦૦૫), *હરિના હસ્તાક્ષર* (૨૦૦૬) અને *સૂર્ય-ચન્દ્રની સાખે* (૨૦૦૭) પ્રકાશિત થયેલ છે.

પારિતોષિક: ઝલમલ, ટાણું, કાવ્યસંગ્રહ, ૧૯૯૪, ગુ. સા. પરિષદ; શ્રી જયંત પાઠક કવિતા પુરસ્કાર; ચંદુલાલ સેલારકા પારિતોષિક; ચંદરયા ફાઉન્ડેશન સાહિત્ય પુરસ્કાર, સ્વ. વ્રજલાલ દવે પારિતોષિક, ૧૯૯૮, એવૉર્ડ : મેન ઓફ ધ ઈયર-૨૦૦૩, યુ.એસ.એ.;

નવા ચંદ્રની કુંપળ, કાવ્યસંગ્રહ, ૧૯૯૯ને રસકવિ રઘુનાથ બ્રહ્મભટ્ટ એવૉર્ડ, નડિયાદ; કવિશ્રી રમેશ પારેખ સાહિત્યરત્ન એવૉર્ડ, અમરેલી, ૨૦૦૭ દ્વારા.

## બાહ્ય કડીઓ
* ગુજરાતી સાહિત્ય પરિષદ પર પરિચય

શ્રેણી: ગુજરાતી સાહિત્યકાર 
શ્રેણી:સાહિત્યકાર
શ્રેણી:૧૯૪૩માં જન્મ
કેખુશરૂ કાબરાજી

**કાબરાજી કેખુશરૂ નવરોજજી** (જન્મ: ઓગસ્ટ ૨૧, ૧૮૪૨, મૃત્યુ: એપ્રિલ ૨૫, ૧૯૦૪) ગુજરાતી નવલકથાકાર અને નાટ્યકાર હતા. તેમનો જન્મ મુંબઈમાં થયો હતો. તેમણે ૧૮૬૭માં નાટકની દુનિયામાં ઝંપલાવેલું અને ‘વિકટોરિયા’ નાટક મંડળીની સ્થાપના કરેલી. આરંભમાં ‘ચિત્રજ્ઞાનદર્પણ‘, ‘બાગે નસીહત’ જેવાં પત્રો સાથે સંલગ્ન, પછી ‘પારસીમિત્ર’ના તંત્રી ના બન્યા. ૧૮૬૭થી ચાલીસ વર્ષ સુધી ‘રાસ્ત ગોફતાર’ના તંત્રી સ્ત્રીબોધ માસિકના સંપાદક રહ્યા.

## સર્જન 
પારસી નાટકનું ઘડતર અને રંગભૂમિનું સંસ્કરણ કરનાર આ લેખકે પારસી સાહિત્યમાં નવો યુગ શરૂ કરેલો એને કલાત્મકતાનાં પહેલીવાર એંધાણ આપેલાં. મુખ્યત્વે એમની કૃતિઓ અંગ્રેજી પરથી સૂચિત હોવા છતાં મૌલિકતાની છાપ  ઉપસાવે છે. ‘બેજન મનીજેહ’ (૧૮૬૯), ‘સૂડી વચ્ચે સોપારી’ (૧૮૭૪), ‘હરિશ્ચન્દ્ર’ (૧૮૭૬), ‘લવકુશ’ (૧૮૭૯), ‘વિનાશકાળે વિપરીત બુદ્ધિ’ (૧૮૭૯) જેવાં નાટકો અને ‘દુખિયારી  બચુ’ (૧૮૮૭), ‘ગુલી ગરીબ’ (૧૮૯૦), ‘વેચાયેલો વર’ (૧૮૯૨), ‘હોરાંગબાગ’ (૧૮૯૪),, ‘દીની ડાહી’ (૧૮૯૬), ‘ભોળો ઘેલો’ (૧૮૯૮), ‘ખોવાયેલી ખટલી’ (૧૮૯૮), ‘મીઠી મીઠી’ (૧૮૯૯), ‘ચાલીસ હજારનો ચાનજી’ (૧૯૦૧), ‘દારાશાંના‘ (૧૯૦૨), ‘ભીખો ભરભરીયો‘ (૧૯૦૩) જેવી નવલકથાઓ એમની પાસેથી મળેલી છે.

## બાહ્ય કડીઓ 
* ગુજરાતી સાહિત્ય પરિષદ પર માહિતી 

શ્રેણી: ગુજરાતી સાહિત્યકાર 
શ્રેણી:સાહિત્યકાર
શ્રેણી:૧૯૦૪માં મૃત્યુ
સુખલાલ સંઘવી

**સુખલાલ સંઘજી સંઘવી** (૮ ડિસેમ્બર ૧૮૮૦ - ૨ માર્ચ ૧૯૭૮) જેઓ *પંડિત સુખલાલજી* તરીકે જાણીતા હતા, ગુજરાતી ભાષાના ચરિત્રકાર, નિબંધકાર અને સંપાદક હતા.

## જીવન 
જન્મ સુરેન્દ્રનગર નજીકના લીમલી ગામમાં. સાત ધોરણ સુધીનો અભ્યાસ વતનમાં. સોળમાં વર્ષે શીતળાથી આંખ ગુમાવી. ૧૯૦૪ થી ૧૯૨૧ સુધી કાશી-મિથિલામાં ભારતીય દર્શનનો અભ્યાસ. ૧૯૨૧ થી ૧૯૩૦ સુધી ગૂજરાત વિદ્યાપીઠમાં અને ૧૯૩૩ થી ૧૯૪૪ સુધી બનારસ હિન્દુ યુનિવર્સિટીમાં અધ્યયન અને અધ્યાપન. ૧૯૪૪માં બનારસ હિન્દુ યુનિવર્સિટીમાંથી નિવૃત્ત થયા બાદ મુંબઈમાં ભારતીય વિદ્યાભવનમાં અને પછી ભો. જે. વિદ્યાભવન, અમદાવાદમાં અધ્યાપન. ૧૯૫૧માં અખિલ ભારત પ્રાચ્યવિદ્યા પરિષદના પ્રાકૃત અને જૈન ધર્મવિભાગના તથા તત્ત્વજ્ઞાન વિભાગના પ્રમુખ. ૧૯૫૭માં ગુજરાત યુનિવર્સિટી તરફથી, ૧૯૬૭માં સરદાર પટેલ યુનિવર્સિટી તરફથી અને ૧૯૭૩માં સૌરાષ્ટ્ર યુનિવર્સિટી તરફથી ડી.લિટ.ની માનાર્હ પદવી. ૧૯૫૮માં સાહિત્ય અકાદમી, દિલ્હીનો પુરસ્કાર. ૧૯૭૪માં ભારત સરકાર તરફથી પદ્મભૂષણનો ખિતાબ.

## સર્જન 
‘ચાર તીર્થંકર’ (૧૯૫૯), ‘સમદર્શી આચાર્ય હરિભદ્ર’ (૧૯૬૧) અને ‘મારું જીવનવૃત્ત’ (મરણોત્તર, ૧૯૮૦) એમના ચરિત્રગ્રંથો છે. આ ઉપરાંત ધર્મ, સમાજ, રાજનીતિ, કેળવણી વગેરેને આવરી લેતા લેખો ‘દર્શન અને ચિંતન’ –ભા. ૧-૨ (૧૯૫૭)માં સંચિત થયા છે. ‘તત્વાર્થસૂત્ર’ (૧૯૩૦) એમનો જૈન ધર્મ-દર્શનનો પ્રમાણભૂત પાઠ્યગ્રંથ છે. ‘અધ્યાત્મવિચારણા’ (૧૯૫૬), ‘ભારતીય તત્વવિદ્યા’ (૧૯૫૯), ‘જૈન ધર્મનો પ્રાણ’ (૧૯૬૨) વગેરે એમના અન્ય ગ્રંથો છે. જ્ઞાનબિંદુ, યોગદર્શન, પ્રમાણમીમાંસા એ તેમની અન્ય કૃતિઓ છે. એમણે સંપાદન અને સંશોધન ક્ષેત્રે અનેકવિધ દિશામાં કામ કર્યું છે; તેમાં ભારતીય દર્શનશાસ્ત્રના સંદર્ભગ્રંથ સમાન સિદ્ધસેન દિવાકરકૃત ‘સન્મતિ તર્ક’ – ભા. ૧-૬ (૧૯૨૦-૧૯૩૨)નું સંપાદન મૂલ્યવાન પ્રદાન છે.

**દર્શન અને ચિંતન – પુસ્તક ૧-૨ (૧૯૫૭) :** પંડિત સુખલાલજીના ગુજરાતી લેખોના સંગ્રહો. આનું સંપાદન દલસુખભાઈ માલવણિયા, પંડિત બેચરદાસ દોશી, રસિકલાલ છોટાલાલ પરીખ, ચુનીલાલ વર્ધમાન શાહ અને બાલાભાઈ વીરચંદ દેસાઈ ‘જય ભિખ્ખુ’ દ્વારા થયું છે. પંડિતજીએ આત્મનિવેદન, પ્રવાસવર્ણન અને જનસમૂહને રસ પડે એવા સામાજિક, ધાર્મિક અને રાષ્ટ્રીય પ્રશ્નોની છણાવટ દ્વારા માર્ગદર્શન આપ્યું છે. વળી, એમણે સાહિત્ય તેમ જ તત્વવિચારને સ્પર્શતા વિષયો પર પણ લખ્યું છે. પહેલા પુસ્તકમાં સમાજ અને ધર્મ, જૈનધર્મ અને દર્શન જેવા વિભાગો છે; તો બીજા પુસ્તકમાં પરિશીલન, દાર્શનિક ચિંતન, અર્ધ્ય, પ્રવાસકથા અને આત્મનિવેદન જેવા વિભાગો છે. આ સર્વ લખાણોમાં લેખકની જ્ઞાનસાધના અને જીવનસાધનાનો પરિચય મળી રહે છે. એમના બહુશ્રુત ચિંતનમાં સમન્વયદ્રષ્ટિ અને મધ્યસ્થવૃત્તિની હાજરીની ભીતરમાં એમની ઐતિહાસિક અને તુલનાત્મક સમજ કારણભૂત છે.

## બાહ્ય કડીઓ 
* 
* ગુજરાતી સાહિત્ય પરિષદ પર પરિચય 

શ્રેણી: ગુજરાતી સાહિત્યકાર
શ્રેણી:પદ્મભૂષણ પુરસ્કાર વિજેતા
શ્રેણી:૧૯૭૮માં મૃત્યુ
અઝીઝ ટંકારવી

**ઉમર અહમદ ઉઘરાતદાર** (ઉપનામ: **અઝીઝ ટંકારવી**) ગુજરાતી વાર્તાકાર અને ગઝલકાર છે.

તેમનો જન્મ ગુજરાત રાજ્યના ભરૂચ જિલ્લાના ટંકારીયા ગામમાં ૧ જૂન ૧૯૪૪ના રોજ થયો હતો. તેઓએ વિનયનના અને શિક્ષણના સ્નાતકની પદવી (બી.એ., બી.એડ.) મેળવી અને પત્રકારત્વના ક્ષેત્રે ઝંપલાવ્યું હતું. તેઓ *ગુજરાત ટુડે*ના તંત્રી પદે પણ તેઓ રહી ચુક્યા છે.

તેઓને ધૂમકેતુ પુરસ્કાર, સંસ્કાર પુરસ્કાર, શ્રેષ્ઠ તંત્રીલેખ એવોર્ડ, શેખાદમ આબુવાલા શ્રેષ્ઠ પત્રકાર પુરસ્કાર વગેરે પુરસ્કારો મળ્યા છે.

## કૃતિઓ
* લીલોછમ સ્પર્શ, વાર્તા સંગ્રહ, ૧૯૮૪
* સંબંધો હજીય મહેકે છે, સંપાદન, ૧૯૯૫
* સનદ વગરનો આંબો, વાર્તાસંગ્રહ, ૧૯૯૬
* ગઝલના દરવાજે, સંપાદન, ૧૯૯૮
* ગઝલના ગુલમહોર, સંપાદન, ૨૦૦૦
* ગઝલના મેઘધનુષ્ય, સંપાદન, ૨૦૦૧
* મારા પ્રિય શેર, સંપાદન, ૨૦૦૨
* મારી પ્રિય વાર્તા, સંપાદન, ૨૦૦૪
* અટકળો દરિયો, વાર્તા સંગ્રહ, ૨૦૦૬
* એક સો આઠ ગઝલો, સંપાદન, ૨૦૦૬

## બાહ્ય કડીઓ 
* ગુજરાતી સાહિત્ય પરિષદ 

શ્રેણી: ગુજરાતી સાહિત્યકાર
ઉષા ઉપાધ્યાય

**ઉષાબહેન ઘનશ્યામભાઈ ઉપાધ્યાય** ગુજરાતી સાહિત્યકાર છે.

## જીવન 
તેમનો જન્મ ગુજરાતના ભાવનગર શહેરમાં ૭ જૂન ૧૯૫૬ના દિવસે થયો હતો. તેઓએ ગુજરાતી વિષયમાં અનુસ્નાતક (એમ.એ.) સુધીનો અભ્યાસ કર્યો અને પીએચ.ડી.ની પદવી મેળવી. તેઓ ગુજરાત વિદ્યાપીઠ,અમદાવાદમાં પ્રાધ્યાપિકા રહ્યા હતા અને અમદાવાદ ખાતે મ.દે. મહાવિદ્યાલયમાં ગુજરાતી વિભાગના અધ્યક્ષ તરીકે ફરજ બજાવી હતી. આ ઉપરાંત તેઓ ગુજરાતી લેખક મંડળના ઉપપ્રમુખ રહ્યાં છે.

## સાહિત્ય સર્જન 
ગુજરાતી ભાષામાં નાટકો, નિબંધો, કવિતાઓ અને વાર્તાઓ તેમણે આપી છે.

## પુરસ્કાર 
તેમને ગુજરાતી સાહિત્ય પરિષદ તરફથી ભગિની નિવેદિતા પારિતોષિક અને બટુભાઇ ઉમરવાડિયા પારિતોષિક તેમજ ઉત્તર પ્રદેશ હિંદી સંસ્થાન, લખનૌ તરફથી સૌહાર્દ સમ્માન પુરસ્કાર પ્રાપ્ત થયો હતો.

## સંદર્ભ 
## બાહ્ય કડીઓ 
* ગુજરાતી સાહિત્ય પરિષદ પર પરિચય

શ્રેણી: ગુજરાતી સાહિત્યકાર
શ્રેણી:૧૯૫૬માં જન્મ
શ્રેણી:જીવિત લોકો
મીનું એડનવાળા

**મીનું દોરાબ એડનવાળા** (૨૧ ઓક્ટોબર, ૧૯૨૭) ગુજરાતી નિબંધકાર અને પ્રાધ્યાપક છે.

## જીવન 
તેમનો જન્મ પુણેમાં થયો હતો. મુંબઈની ન્યુ ઈરા હાઈસ્કૂલમાંથી તેઓએ મૅટ્રિકની પરીક્ષા ઉત્તીર્ણ કરી અને ૧૯૪૮માં વિલ્સન કૉલેજમાંથી (બોમ્બે યુનિવર્સિટી) અંગ્રેજી વિષય સાથે બી.એ. અને ૧૯૫૪માં અમેરિકાની નોર્થ-વેસ્ટર્ન યુનિવર્સિટીમાંથી એમ.એસ. તથા ૧૯૫૬માં રાજ્યશાસ્ત્રમાં પીએચ.ડી.ની ઉપાધિ મેળવી. તેઓ હાલમાં વિસ્કોન્સિની લૉરેન્સ યુનિવર્સિટીમાં રાજ્યશાસ્ત્ર વિભાગમાં પ્રાધ્યાપક (નિવૃત્ત) છે.

## સર્જન 
અમેરિકાનાં ભૂતકાળ, બંધારણ, રાજ્યપદ્ધતિ, કુટુંબવ્યવસ્થા, ભારત-અમેરિકાની તુલના અને અજંપ, અધીરા, જિજ્ઞાસુ અમેરિકનોનો પરિચય કરાવતી પુસ્તિકા *અમેરિકા આવું છે* (૧૯૬૯) એમણે લખેલી છે.

## બાહ્ય કડીઓ 
* ગુજરાતી સાહિત્ય પરિષદ પર પરિચય

શ્રેણી: ગુજરાતી સાહિત્યકાર 
શ્રેણી:સાહિત્યકાર
શ્રેણી:૧૯૨૭માં જન્મ
તનસુખરાય ઓઝા

**ઓઝા તનસુખરાય ઈચ્છાશંકર**, 'શિવેન્દુ' (૨૦ ડિસેમ્બર ૧૯૨૭) ગુજરાતી કવિ છે. તેમનો જન્મ વતન ભાવનગર જિલ્લાના શિહોરમાં થયો હતો. ૧૯૪૭માં મૅટ્રિક અને ૧૯૫૨માં ગુજરાતી-અંગ્રેજી વિષયો સાથે ગુજરાત યુનિવર્સિટીમાંથી બી.એ. અને ૧૯૫૪માં એમ.એ. નું શિક્ષણ મેળવ્યા બાદ તેમણે શાળા અને કૉલેજોમાં શિક્ષણકાર્ય કર્યું હતું..

## સર્જન 
‘ભૂકંપ’ (૧૯૫૮) એમનો પ્રલય ને ક્રાંતિના ભાવોને આલેખતો કાવ્યસંગ્રહ છે. ‘પાયલ’ (૧૯૫૮) ગીતસંગ્રહ છે. ‘તાંડવ’ (૧૯૫૯), ‘ચંદ્ર’ (૧૯૫૯) તથા ખંડકાવ્યોનો સંગ્રહ ‘પુદગલ’ (૧૯૭૦) એ એમના કાવ્યરચનાના અન્ય ગ્રંથો છે. સામયિકોમાં પ્રસિદ્ધ થયેલા એમના વિવેચનલેખો અગ્રંથસ્થ છે.

## સ્ત્રોત
* ગુજરાતી સાહિત્ય પરિષદ

શ્રેણી: ગુજરાતી સાહિત્યકાર 
શ્રેણી:સાહિત્યકાર
શ્રેણી:૧૯૨૭માં જન્મ
રમણિક અરાલવાળા

** રમણિક બલદેવદાસ અરાલવાળા**, ‘સાંદીપનિ’ (૬-૯-૧૯૧૦, ૨૪-૪-૧૯૮૧) : કવિ. જન્મ ખેડા જિલ્લાના ખેડાલમાં. વતન અરાલ. સાતમા ધોરણ સુધીનું શિક્ષણ વતન પાસેના છીપડી ગામે. નબળી આર્થિક સ્થિતિને કારણે પિતાના ધીરધાર ને ખેતીના ધંધામાં જોડાયા. ૧૯૩૧માં અમદાવાદ આવી જ્યુપિટર મિલ્સ ઇત્યાદિ મિલોમાં ફેન્સી જોબર તરીકે કામ કર્યું. અહીં ‘કુમાર’માં ચાલતી બુધસભાના સંસર્ગે કાવ્ય-લેખન આરંભાયું.

૧૯૪૦થી ફરી અંગ્રેજી શિક્ષણ આરંભી ૧૯૪૪માં મૅટ્રિક ને ૧૯૪૮માં ગુજરાતી-સંસ્કૃત વિષયો સાથે સ્નાતક થયા. દરમિયાન ‘ગુજરાત સમાચાર’ અને ‘પ્રજાબંધુ’ સમાચારપત્રોમાં પત્રકાર. છેક ૧૯૫૧માં ભો. જે. વિદ્યાસભામાંથી અનુસ્નાતક થઈ ૧૯૫૨માં શિક્ષકના વ્યવસાયનો આરંભ. ૧૯૫૪માં બી.એડ. થઈ માધ્યમિક શાળાના શિક્ષક તરીકે છ વર્ષ કામ કર્યું. ૧૯૬૦માં મોડાસાની આર્ટ્સ અને સાયન્સ કૉલેજમાં તેમ જ ૧૯૬૨થી થોડોક સમય અમદાવાદની પી.ડી. ઠક્કર કૉલેજમાં અધ્યાપક. સાત વર્ષ ‘પ્રભાત’માં ભાષાંતરકાર તરીકેની કામગીરી. અમદાવાદમાં અવસાન.

ચાલીસીના દસકામાં અત્રતત્ર પ્રકાશિત થતાં રહેલાં એમનાં કાવ્યો ‘પ્રતીક્ષા’ રૂપે ૧૯૪૧માં ગ્રંથસ્થ થયાં. એમનાં કાવ્યોમાં દીનજનસમભાવ, દેશપ્રેમ અને પ્રકૃતિપ્રેમ જેવા વિષયો છે; ને છંદોવિધાન પર કાબૂ જોવા મળે છે. ‘નગીનાવાડી’ (૧૯૪૧)માં સુગેય અને બાળકોને સ્પર્શે એવાં બાળકાવ્યો છે. ઋતુ, નદી, ગામ, પશુ જેવાં પ્રકૃતિતત્ત્વો અને દીવાળી-જન્માષ્ટમી જેવાં પર્વોના સંદર્ભમાં બાળમાનસની અસર ઝીલતાં બાળકાવ્યો ‘રસપોળી’ (૧૯૪૫)માં સંગ્રહાયાં છે. ભિન્ન વર્ગ અને પ્રકૃતિ ધરાવતા માનવોનાં ચરિત્રો તેમ જ પ્રસંગાલેખનોનો સંગ્રહ ‘સાંદીપનિનાં રેખાચિત્રો’ (૧૯૪૫) વાર્તારસ પોષે એવી શૈલી ધરાવે છે. દેશ-વિદેશની વૈવિધ્યપૂર્ણ સાહસકથાઓના અનુવાદ ‘સાહસકથાઓ’ (૧૯૪૬) અને ટોલ્સ્ટૉયની બોધક ટૂંકીવાર્તાઓનો અનુવાદ ‘સાચી જાત્રા’ એમનો ભાષાંતરકાર તરીકેનો પરિચય આપે છે.

## સ્ત્રોત
ગુજરાતી સાહિત્ય પરિષદ

શ્રેણી: ગુજરાતી સાહિત્યકાર 
શ્રેણી:સાહિત્યકાર
શ્રેણી:૧૯૧૦માં જન્મ
દિગન્ત ઓઝા

**દિગન્ત બાલચન્દ્ર ઓઝા** (જન્મ: ૨૫ ઓક્ટોબર ૧૯૩૯) ગુજરાતી ભાષાના નવલકથાકાર અને પત્રકાર છે.

તેમણે એસ.એસ.સી. સુધીનો અભ્યાસ કર્યો છે. તેઓ *નવા પડકાર*, *ચિત્રરંજન* તથા *આજ*ના તંત્રી રહી ચૂક્યા છે અને હાલમાં *જનસત્તા*ના કૉ-ઑર્ડિનેટર તંત્રી છે.

## બાહ્ય કડીઓ 
* ગુજરાતી સાહિત્ય પરિષદ પર પરિચય 

શ્રેણી: ગુજરાતી સાહિત્યકાર
શ્રેણી:૧૯૩૯માં જન્મ
ધનવંત ઓઝા

**ઓઝા ધનવંત પ્રીતમરાય (૨૩-૯-૧૯૧૨) : ચરિત્રકાર અને નવલકથાકાર.** જન્મસ્થળ રાજકોટ જિલ્લાનું વસાવડ ગામ. વતન રાજકોટ. જૂનાગઢ અને અમદાવાદમાં ઉચ્ચશિક્ષણ લઈ બી.એસસી. થોડો વખત સ્વાતંત્ર્ય–આંદોલનમાં ઝંપલાવ્યા પછી પત્રકારત્વ અને લેખનનો વ્યવસાય.

ગુજરાત, ભારત અને વિશ્વનાં અન્ય રાષ્ટ્રોના પ્રાચીન-અર્વાચીન મહાપુરુષોનાં જીવન અને તેમની જીવનભાવનાનો સંક્ષિપ્ત પરિચય આપતી, આશરે સોએક જેટલી, બાળકો અને કિશોરોને ઉપયોગી ચરિત્રપુસ્તિકાઓ એમણે પ્રગટ કરી છે. દલપતરામ, નર્મદ, નવલરામ, ફાર્બસ, પ્રિયદર્શી અશોક, અકબર, ભગવાન મહાવીર, કબી, નાનક, ગાંધીજી, કાર્લ માર્ક્સ, આઈન્સ્ટાઈન આદિ મહાપુરુષોનાં ચરિત્રો પર આ પુસ્તિકાઓ છે ‘મારા વિના નહીં ચાલે’ (૧૯૩૬) તથા ‘કલંકશોભા’ (૧૯૪૭) એમની સામાજિક નવલકથાઓ છે. ‘સિંહાવલોકન’ (૧૯૭૨) એ સાઠ વર્ષ સુધીનું પોતાનું આયુષ્ય આવરી લેતું એમનું આત્મચરિત્રાત્મક પુસ્તક છે. ‘શ્રમજીવીઓનું સંપત્તિશાસ્ત્ર’ (૧૯૩૪), ‘ગુલામીની શૃંખલા’ (૧૯૩૯), ‘ચીનનો નવો અવતાર’ (૧૯૪૨) વગેરે સામ્યવાદી વિચારણાનો પરિચય આપતી પુસ્તિકાઓ છે. ‘સમાનતાનો રાહ’ (૧૯૩૪), ‘સમાજવાદી સિદ્ધાંત અને સંસ્કાર’ એમનો અનુવાદગ્રંથો છે. 

‘ઈન્દુલાલ યાજ્ઞિકની આત્મકથા : ભા.૬’ એ એમનું ગ્રંથનું એમણે સંપાદન કર્યું છે. (-જયંત ગાડીત)
## સ્ત્રોત
ગુજરાતી સાહિત્ય પરિષદ

શ્રેણી: ગુજરાતી સાહિત્યકાર 
શ્રેણી:સાહિત્યકાર
યશવંત કડીકર

**યશવંત નાથાલાલ કડીકર**, ‘બિંદાસ’, ‘યશુ’, ‘યશરાજ’, ‘વાત્સલ્ય મુનિ’ (૧૨-૫-૧૯૩૪) : નવલકથાકાર. જન્મ મહેસાણા જિલ્લાના કડીમાં. ૧૯૭૫માં ગુજરાત યુનિવર્સિટીમાંથી બી.એ. ૧૯૭૫માં દિલ્હી યુનિવર્સિટીમાંથી બી.કૉમ. અમદાવાદમાં રેલવેમાં ગાર્ડ તરીકેની નોકરી. સમાચારપત્રોમાં કટારલેખક.

એમની પાસેથી ‘નીલ ગગનનો તારો’ (૧૯૭૧), ‘અનામિકા’ (૧૯૭૨), ‘ઠગારી પ્રીત’ (૧૯૭૩), ‘વિસ્તરતાં વેદનાનાં વન’ (૧૯૭૪), ‘આંખ ઊઘડે તો આકાશ’ (૧૯૭૫), ‘શૂન્ય નિસાસા’ (૧૯૭૬), ‘માનવતાને મ્હેંકવા દો’ (૧૯૮૦), ‘સૂરજને કહો કે જરા થંભી જા’ (૧૯૮૧), ‘થીજી ગયેલાં આંસુ’ (૧૯૮૩) વગેરે યુવાન હૈયાંના ભાવોને વાચા આપતી નવલકથાઓ છે. ‘એક આંસુનું આકાશ’ (૧૯૭૯) એમનો લઘુકથાસંગ્રહ તથા ‘કડીની ગૌરવગાથા’ (૧૯૭૯) એમનું સંશોધન-સંપાદન છે.

## સ્ત્રોત
ગુજરાતી સાહિત્ય પરિષદ

શ્રેણી: ગુજરાતી સાહિત્યકાર 
શ્રેણી:સાહિત્યકાર
રામજીભાઈ કડિયા

**રામજીભાઈ મોહનલાલ કડિયા** (૨૬-૫-૧૯૩૧) નવલકથાકાર. વતન મહેસાણા જિલ્લાનું ધીણોજ. ૧૯૫૧માં મૅટ્રિક. ૧૯૫૬માં ગુજરાતી વિષય સાથે બી.એ. ૧૯૬૬માં એમ.એ. ૨૫ વર્ષથી કડીની ઝવેરી આર. ટી. હાયર સેકન્ડરી સ્કૂલમાં શિક્ષક.

એમનું સર્જનકાર્ય ‘એક માળાના વીસ મણકા’ (૧૯૬૭) વાર્તા સંગ્રહથી શરૂ થયું છે. ‘ઢાંકેલી હથેળીઓ’ (૧૯૮૩) એમનો બીજો વાર્તાસંગ્રહ છે. ‘કાચની દીવાલ’ (૧૯૭૪), ‘પૂર્વક્ષણ’ (૧૯૭૬), ‘આથમતા સૂરજનાં અજવાળાં’ (૧૯૭૭), ‘હૈયું ખોવાયું આંખમાં’ (૧૯૮૦), ‘ગુલમહોરનો સ્પર્શ’ (૧૯૮૨), ‘ટહુકામાં ખોવાયેલું પંખી’ (૧૯૮૨) અને ‘તરસ મૃગજળની’ (૧૯૮૩) એ એમની નવલકથાઓ છે. ‘રંગભર્યા સપનાં’ (૧૯૭૮) કથાકૃતિ મનોવૈજ્ઞાનિક પ્રશ્નનું નિરૂપણ કરે છે.

## સ્ત્રોત
ગુજરાતી સાહિત્ય પરિષદ

શ્રેણી: ગુજરાતી સાહિત્યકાર 
શ્રેણી:સાહિત્યકાર
શ્રેણી:૧૯૩૧માં જન્મ
શશિન્ ઓઝા

**શશિન્ નટવરલાલ ઓઝા** (૩-૧૨-૧૯૨૪) કવિ, વિવેચક, અનુવાદક. જન્મ વતન ભાવનગરમાં. ૧૯૪૦માં મૅટ્રિક. ૧૯૪૪માં ગુજરાતી મુખ્ય વિષય સાથે મુંબઈ યુનિવર્સિટીમાંથી બી.એ. અને ૧૯૪૬માં એમ.એ. ૧૯૪૮ થી પૂનાની ફર્ગ્યુસન કૉલેજમાં ગુજરાતીના અધ્યાપક.

‘અભ્યર્થના’ (૧૯૫૯)ની ગંભીર કાવ્યરચનાઓ કરતાં હળવી વિનોદ અને કટાક્ષપ્રધાન કાવ્યરચનાઓ વિશેષ નોંધપાત્ર છે. ‘મધ્યકાલીન ગુજરાતી આખ્યાન’ (૧૯૬૯) એમનો આખ્યાનના સ્વરૂપ અને મધ્યકાલીન ગુજરાતી કવિતામાં થયેલા તેના વિકાસની ચર્ચા કરતો વિવેચનગ્રંથ છે. એ સિવાય ‘માનવતાનાં લીલામ’ (૧૯૫૧) અને ’૮૦ દિવસમાં દુનિયાની પ્રદક્ષિણા’ (૧૯૬૧) એ વિદેશી નવલકથાઓના અનુવાદો ચે. ‘સુખી જીવનની પગદંડી’ (૧૯૫૪) એ ‘કણ આણિ ક્ષણ’ મરાઠી નિબંધપુસ્તકોનો, ‘સદાચારને પગલે’ (૧૯૫૯) એ મરાઠી નિબંધકાસંગ્રહ ‘પુઢે પાઉલ’નો, ‘યુગાંત’ (૧૯૮૦) એ ઈરાવતી કર્વેના ગ્રંથોનો તથા ‘પુરાતત્વને ચરણે’ (૧૯૮૪) એ ડૉ. હસમુખ સાંકળિયાની અંગ્રેજી આત્મકથાનો અનુવાદ છે.

## સ્ત્રોત
ગુજરાતી સાહિત્ય પરિષદ

શ્રેણી: ગુજરાતી સાહિત્યકાર 
શ્રેણી:સાહિત્યકાર
વાઘજી ઓઝા

**વાઘજી આશારામ ઓઝા** (૧૮૫૦, ૧૮૯૬) નાટ્યલેખક. વતન મોરબી. પ્રાથમિક અને માધ્યમિક શિક્ષણ અનુક્રમે ધોરાજી અને ગોંડલમાં. રાજકોટની હાઈસ્કૂલમાંથી મૅટ્રિક. મોરબીની અંગ્રેજી શાળામાં શિક્ષક. નાદુરસ્ત તબિયતને લીધે દસ વર્ષે નિવૃત્ત. પછીથી મોરબીના ઠાકોરના પુત્રના શિક્ષક. વચ્ચે જામનગરની અંગ્રેજી સ્કૂલમાં શિક્ષક. ૧૮૭૯માં ‘મોરબી આર્ય સુબોધ નાટક મંડળી’ની સ્થાપના અને નાટ્યલેખન તથા નાટકોની ભજવણી. 

ગુજરાતી રંગભૂમિના ઉત્કર્ષમાં સક્રિય યોગદાન. વઢવાણમાં અવસાન.

એમણે વિષયવસ્તુની દ્રષ્ટિએ ધાર્મિક, પૌરાણિક અને ઐતિહાસિક નાટકો લખ્યાં છે, પરંતુ નાટકની ફલશ્રુતિ સંદર્ભે એમનો અભિગમ સત્યનો જય ને પાપનો ક્ષય-ના કવિન્યાયને અનુસરવા ઉપરાંત સુધારાવાદી રહ્યો છે. દરેક વર્ષે ત્રણ-ચાર સફળ નાટકો આપનાર આ નાટ્યકાર પાસેથી ‘સીતાસ્વંયવર’ (૧૮૭૮), ‘રાવણવધ’ (૧૮૮૦), ‘ઓખાહરણ’ (૧૮૮૦), ‘ચિત્રસેન ગંધર્વ’ (૧૮૮૧), ‘પૃથુરાજ રાઠોડ’ (૧૮૮૧), ‘ત્રિવિક્રમ’ (૧૮૮૨), ‘ચાંપરાજ હાડો’ (૧૮૮૪), ‘કેસરસિંહ પરમાર’ (૧૮૮૬), ‘ભર્તૃ હરિ’ (૧૮૮૬), ‘ત્રિયારાજ’ (૧૮૯૨), ‘રાજસિંહ (વીરબાળક)’ (૧૮૯૨) ‘સતી રાણકદેવી’ (૧૮૯૨), ‘ચન્દ્રહાસ’ (૧૯૦૩) વગેરે નાટકો મળ્યાં છે.

## સ્ત્રોત
ગુજરાતી સાહિત્ય પરિષદ

શ્રેણી: ગુજરાતી સાહિત્યકાર 
શ્રેણી:સાહિત્યકાર
વઝીરુદ્દીન અલવી

**વઝીરુદ્દીન સઆદુદ્દીન અલવી**, ‘વજૂ માતરી’ (૧-૧-૧૯૩૧) કવિ અને  વાર્તાકાર હતા. જન્મ વતન માતરમાં. વ્યવસાયે પત્રકાર.

‘અહેવાલના’ (૧૯૭૯)માંની આધુનિક અછાંદસ કવિતાની સગોત્ર આઝાદ નઝમો કવિનું ગઝલક્ષેત્રે પોતીકું અર્પણ છે. ‘સરગમ’ (૧૯૭૩)માં પોતાના જીવનમાં આવેલા મનુષ્યોનાં જીવનની વિષમતાને આલેખતાં પ્રસંગચિત્રો છે. 

‘ઊંડા કૂવા ને ટૂંકા દોરડા’ (૧૯૭૯) તથા ‘કાંટે કાંટે ગુલાબ’ (૧૯૮૧) મુસ્લિમ ગ્રામસમાજના વાતાવરણ વચ્ચે આકાર લેતા માણસની નવલકથાઓ છે.

## સંદર્ભ
ગુજરાતી સાહિત્ય પરિષદ

શ્રેણી: ગુજરાતી સાહિત્યકાર 
શ્રેણી:સાહિત્યકાર
શ્રેણી:૧૯૩૧માં જન્મ
મહિષાસુર

, Mysore.]]

હિન્દૂ પૌરાણિક કથાઓ પ્રમાણે, મહિષાસુર એક અસુર હતો. મહિષાસુર ના પિતા રંભ, અસુરોના રાજા હતા જે એક વખત જળમાં રહેતી ભેંસ સાથે પ્રેમમાં પડ્યા અને પરિણામ સ્વરૂપે મહિષાસુરનો જન્મ થયો. આ કારણે મહિષાસુર ઇચ્છાનુસાર ભેંસ તથા મનુષ્ય અવતાર ધારણ કરી શકતો હતો. સંસ્કૃતમાં મહિષનો અર્થ ભેંસ થાયછે.

## દંતકથા
મહિષાસુર સૃષ્ટિકર્તા બ્રહ્મા નો મહાન ભક્ત હતો અને બ્રહ્માજીએ મહિષાસુરને વરદાન આપ્યુ હતુ કે, કોઇપણ દેવતા તથા દાનવ તેને પરાસ્ત કરી શકશે નહી.

ત્યારબાદ મહિષાસુર સ્વર્ગલોકના દેવતાઓને પરેશાન કરવા લાગ્યો અને પૃથ્વી પર પણ ઉત્પાત કરવા લાગ્યો. મહિષાસુરે સ્વર્ગ પર આક્રમણ કરીને ઇન્દ્રને હરાવી સ્વર્ગલોક પર ક્બ્જો કરી કરી લીધો તથા સૌ દેવતાઓને ભગાડી મુક્યા. દેવગણ પરેશાન થઈને ત્રિમૂર્તી બ્રહ્મા, વિષ્ણુ અને મહેશ પાસે સહાયતા માટે ગયા. દેવગણે એકત્ર થઈને ફરી મહિષાસુર સાથે યુધ્ધ કર્યુ પરંતુ તેને હરાવી ન શક્યા.

કોઇ ઉપાય ન મળતા દેવતાઓએ મહિષાસુરના વિનાશ માટે માં દુર્ગાનુ સર્જન કર્યુ જેને શક્તિ તથા પાર્વતીના નામથી પણ ઓળખવામાં આવેછે. દેવી દુર્ગાએ મહિષાસુર પર આક્રમણ કરીને મહિષાસુર સાથે નવ દિવસ સુધી યુધ્ધ કરી દસમાં દિવસે તેનો વધ કર્યો. આ દિવસની ઉજવણી હિંદુઓ દસ દિવસનો તહેવાર દુર્ગા પૂજા તથા નવરાત્રી તેમજ દશેરા તરીકે ઉજવેછે. જે અનિષ્ટ પર સારાનુ પ્રતીક છે.

## સંદર્ભો
**Hindu Goddesses: Vision of the Divine Feminine in the Hindu Religious Traditions*, David Kinsley. (ISBN 81-208-0379-5)
* *Mahishasura Mardini Stotram* (Prayer to the Goddess who killed Mahishasura), Sri Sri Sri Shankara Bhagavatpadacharya

## બાહ્ય કડીઓ
* Devī Māhātmya  by Swami Sivananda at Divine Life Society
કૃષ્ણકાન્ત કડકિયા

**કૃષ્ણકાન્ત ઓચ્છવલાલ કડકિયા** (૨૯ સપ્ટેમ્બર, ૧૯૪૦) નો જન્મ દેવગઢબારિયા, પંચમહાલમાં થયો હતો. તેઓ ગુજરાતી લેખક છે. નાટ્યશાસ્ત્રના નિષ્ણાત હોવાથી તેમણે ભવાઈ જેવા લોકનાટ્ય પર સંશોધન કર્યું છે અને નાટકોનું સંપાદન કર્યું છે.

## જીવન 
તેમણે એમ.એ. અને પીએચ.ડી. તેમજ ડિપ્લોમા ઈન ડ્રામાનો અભ્યાસ કર્યો છે. તેઓ સાબરમતી આર્ટ્સ એન્ડ કોમર્સ કૉલેજ, અમદાવાદમાંથી અધ્યાપક તરીકે નિવૃત થયા હતા.

## સાહિત્ય સર્જન 
* સંશોધન : 
** લોકનાટ્ય-ભવાઈ (૧૯૯૦)
** જસમા : લોકનાટ્ય પ્રયોગ-શિલ્પની દ્રષ્ટિએ (૧૯૮૮)
** ભવાઇ : ભક્તિ, રસ અને આહાર્ય (૨૦૦૩)
** શર્વિલક : નાટ્ય પ્રયોગ શિલ્પની દ્રષ્ટિએ (૧૯૭૯)

* નવલકથા : 
** સ્વરૂપ (૧૯૭૦)
** પાનમ તારાં પાણીડાં કોણ પીશે? (૧૯૯૩)

* મહાનિબંધ:
** ઈ.સ. ૧૯૨૧ થી ૧૯૪૯ સુધીની ગુજરાતી અને હિન્દીની ઐતિહાસિક નવલકથાઓનો તુલનાત્મક અભ્યાસ ખંડ-૧, ૧૯૭૮; ખંડ-૨, ૧૯૮૧

* નાટ્ય વિવેચન : 
** રૂપિત, ૧૯૮૨; અભિનિત, ૧૯૮૬; અને બીજા ગ્રંથો

* સંપાદન : 
** કાવ્ય ગંગ-દ્રુમ છાયા, ૧૯૬૦; દેવદર્શન; ૨૨ નિબંધો, ૧૯૬૧; શબ્દ સિદ્ધિ, ૧૯૯૨; બકુલ જોશીપુરાનાં નાટકો, ૨૦૦૮ અને બીજાં ગ્રંથો.

### પારિતોષિક 
* ભવાઈ, નટ, નર્તન, અને સંગીત સંશોધન (૧૯૯૪)
* ભવાઈ : સ્વરૂપ અને લક્ષણો, સંશોધન, (૧૯૯૬) (ગુ. સા. અકાદમી દ્વારા) 

## બાહ્ય કડીઓ 
* ગુજરાતીસાહિત્યપરિષદ.કોમ પર પરિચય

શ્રેણી: ગુજરાતી સાહિત્યકાર 
શ્રેણી:સાહિત્યકાર
શ્રેણી:૧૯૪૦માં જન્મ
સિંધરોટ (તા. વડોદરા)

**સિંધરોટ** ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના વડોદરા જિલ્લાના વડોદરા તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. આ ગામ મહી નદીને કિનારે આવેલું છે અને આજુબાજુના ગામો તેમજ નગરો માટે અહીંથી સ્‍વચ્‍છ રેતી પુરી પાડવામાં આવે છે. ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. મકાઈ, બાજરી, કપાસ, ડાંગર, તમાકુ અને શાકભાજી આ ગામનાં ખેત ઉત્પાદનો છે.  આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે. 

ગામમાં ખોડલ સકત માતાનું મંદીર આવેલું છે, જ્યાં દર રવિવારે અન્નક્ષેત્ર ચલાવવામાં આવે છે. 

શ્રેણી:વડોદરા તાલુકો
રૂપશંકર ઓઝા

**રૂપશંકર ઉદયશંકર ઓઝા**, ‘પાન્થ’, ‘સંચિત્’ (૧૭-૮-૧૮૬૬, ૧૩-૧-૧૯૩૨) : કવિ અને નાટ્યકાર. જન્મ રાજકોટ જિલ્લાના વસાવડામાં. વતન ગોંડલ. અભ્યાસ અંગ્રેજી ચાર ધોરણ. સોળ વર્ષની ઉંમરે જૂનાગઢના દરબારી છાપખાનામાં. તે વખતે ‘જ્ઞાનદીપક’ માસિક શરૂ કર્યું. પછી બગસરા પાસેના લુંધિયા તાલુકાના કાઠી દરબારના કારભારી. ૧૮૯૧માં હડાળાના વાજસૂરવાળા અને કવિ કલાપી સાતે પરિચય તથા તેમની સાથે હિંદની મુસાફરી.

પ્રવાસ દરમિયાન કલાપી સાથે મૈત્રીસંબંધ. ૧૮૯૫માં કલાપીના આમંત્રણથી લાઠીમાં, ‘કલાપીનો સાહિત્યદરબાર’ના સંચાલક. થોડો વખત લાઠીમાં ડેપ્યુટી કારભારી અને મુખ્ય કારભારી. પછી થોડો સમય હડાળામાં. કેટલોક વખત મુંબઈ જઈ વેપાર. આયુષ્યનાં છેલ્લાં વર્ષોમાં મોરબી આવી ત્યાં ખેતીનાં ઓજારો વેચવાનું કામ. આ બધાં વર્ષો દરમિયાન કલાપીના સાહિત્યને પ્રગટ કરવામાં ઘણી વ્યક્તિઓને સહાય.

‘મહાબત વિરહ’ (૧૮૮૪) એ જૂનાગઢના નવાબ મહાબતખાનના મૃત્યુ નિમિત્તે મહાબતખાનના જીવનને આલેખતી ગદ્યપદ્યમિશ્રિત રચના એમના સહકર્તૃત્વની નીપજ છે. ‘સંચિત્ નાં કાવ્યો’ (૧૯૩૮)માં ભજન, ગઝલ, ખંડકાવ્ય પ્રકારનાં કાવ્યો છે, જેમાં ઈશ્વરભક્તિ, પ્રણય અને દેશભક્તિ મુખ્ય ભાવ છે. એમની ઘણી રચનાઓ પર કલાપીની અસર છે.

‘કલાપીનું સાક્ષરજીવન’ (૧૯૧૬) એ પોરબંદરમાં ભરાયેલી ગુજરાતી સાહિત્ય પરિષદ વખતે લખેલો કલાપીના સાક્ષરજીવન અને વ્યક્તિત્વનો પરિચય કરાવતો નિબંધ છે. ‘કલાપીના સંવાદો’ (૧૯૦૯), ‘કાશિમરનો પ્રવાસ અથવા સ્વર્ગનું સ્વપ્ન’ (૧૯૧૨) એમનાં સંપાદનો છે. ‘જ્ઞાનદીપક’ અને ‘સૌરાષ્ટ્રદર્પણ’ સામયિકોમાં પ્રગટ થયેલી સહલેખનની ‘ઉદયપ્રકાશ’, ‘રાણકદેવી-રાખેંગાર’ વગેરે નાટ્યરચનાઓ તથા બીજાં કેટલાક પ્રકીર્ણ કાવ્યો અને લેખો એમની પાસેથી મળ્યાં છે.
## સ્ત્રોત
ગુજરાતી સાહિત્ય પરિષદ

શ્રેણી: ગુજરાતી સાહિત્યકાર 
શ્રેણી:સાહિત્યકાર
ઈસ્માઈલી નશીરૂદ્દીન

## સવિશેષ પરિચય 
**ઈસ્માઈલી નશીરૂદ્દીન પીરમહંમદ ‘નસીર ઈસ્માઈલી’, ‘ઝુબિન’ (૧૨-૮-૧૯૪૬) :** જન્મસ્થળ : હિંમતનગર, જિ. સા. કાં. વતન ધોળકા એમ.કૉમ.; એલએલ.બી.; સી.એ. ; આઈ.આઈ.બી. નિવૃત્ત અધિકારી, સેન્ટ્રલ બેંક ઓફ ઈન્ડિયા, અમદાવાદ પ્રવૃત્તિ : આમા ક્યાંક તમે છો, વાર્તાસંગ્રહ, ૧૯૭૬ ગુ. સા. અકાદમી દ્વારા પ્રકાશનો : નવલકથા : ગઝલકાર, ૧૯૭૪; તૂટેલો એક દિવસ, ૧૯૭૬; ઝાકળ ઘૂઘવે રણમાં, ૧૯૮૭; પાનખનાં ફૂલ, ૨૦૦૫; આગિયાની આરપાર, ૨૦૦૭; વાર્તાસંગ્રહ : નવસંપાન, ૧૯૮૦ (સંયુ.); શાયદ આકાશ ચૂપ છે, ૧૯૮૨; સંવેદનાના સૂર, ૧૯૮૬; સંવેદનાની ક્ષણ, ૧૯૯૨; રોશની ક્યાં છે ? ૧૯૯૪; સુક્કી પાંદડીઓ ભીના શ્વાસ, ૨૦૦૫; હાસ્ય : સ્મિતમાં વરસે સોનું, ૧૯૯૮; હીરા જડે હસતાં હસતાં, ૨૦૦૭; સોનું સાંપડે સ્મિતમાં, ૨૦૦૮

ગુજરાતી સાહિત્ય પરિષદ પર પરિચય

શ્રેણી:ગુજરાતી સાહિત્યકાર
શ્રેણી:૧૯૪૬માં જન્મ
સ્વામી સચ્ચિદાનંદ

[thumb|[ગુજરાતી વિશ્વકોશના છઠ્ઠા ગ્રંથના વિમોચન પ્રસંગે ભોળાભાઈ પટેલ, નરહરિ અમીન, સ્વામી સચ્ચિદાનંદ, મનુભાઈ પંચોળી ‘દર્શક’, શ્રેણિકભાઈ કસ્તૂરભાઈ, ૮ ઓક્ટોબર ૧૯૯૪]]
**સ્વામી સચ્ચિદાનંદ** ગુજરાતના જાણીતા સંત અને લેખક છે.

## જીવન 
તેમનો જન્મ ૨૨ એપ્રિલ, ૧૯૩૨ ના રોજ ઉત્તર ગુજરાતના મોટી ચંદુર ગામે થયો હતો. તેમનું પૂર્વાશ્રમનું નામ નાનાલાલ મોતીલાલ ત્રિવેદી હતું. તેમણે વારાણસી સંસ્કૃત વિશ્વવિદ્યાલયમાંથી વેદાન્તાચાર્યની પદવી મેળવી હતી. સ્વામી મુક્તાનંદજી ‘પરમહંસ’ તેમનાં ગુરુ છે.

તેમનો શ્રી ભક્તિ નિકેતન આશ્રમ ગુજરાતના દંતાલી ગામ ખાતે આવેલો છે.

## સર્જન
*મારા અનુભવો* (૧૯૮૫) અને *વિદેશયાત્રાના પ્રેરક પ્રસંગો* (૧૯૮૫) એમના ચરિત્રલક્ષી ગ્રંથો છે. *ભારતીય દર્શનો* (૧૯૭૯), *સંસાર રામાયણ* (૧૯૮૪), *વેદાન્ત સમીક્ષા* (૧૯૮૭) વગેરે અધ્યાત્મ અને સંસ્કૃતિવિષયક ગ્રંથો છે.

## સન્માન
* નર્મદ સુવર્ણ ચંદ્રક (૧૯૮૪) - *મારા અનુભવો* માટે.
* પદ્મભૂષણ (૨૦૨૨)

## સંદર્ભ
## બાહ્ય કડીઓ
* 
* ગુજરાતી સાહિત્ય પરિષદ પર પરિચય
* અધિકૃત વેબસાઇટ 
* 

શ્રેણી: ગુજરાતી સાહિત્યકાર
શ્રેણી: નર્મદ સુવર્ણચંદ્રક વિજેતા
શ્રેણી:૧૯૩૨માં જન્મ
શ્રેણી:પદ્મભૂષણ પુરસ્કાર વિજેતા
યુઇએફએ યૂરો ૨૦૧૨

[thumb|250px|[લ્વિલ માં ઘડિયાળ, ટુર્નામેન્ટ શરૂ થવાની ઘડીઓ ગણાય છે.]]
[thumb|250px|[બકરી (પોઇનાન નુ પ્રતિક) યુરો ૨૦૧૨ ધ્વજ નો પોશાક]]
યુઇએફએ યૂરો ૨૦૧૨ (પોલિશ: Mistrzostwa Europy w Piłce Nożnej 2012; યુક્રેનિયન: Чемпіонат Європи з футболу 2012) ની યુઇએફએ ૧૪મી યુરોપિયન ફુટબોલ સ્પર્ધા ૮ જૂન ૨૦૧૨ થી ૧ જુલાઇ ૨૦૧૨ સુધી પોલેંડ તથા યુક્રેનમાં યોજાશે કે જે પ્રથમ વખત રાષ્ટ્ર ટુર્નામેન્ટના યજમાન દેશો છે. આ સ્પર્ધામાં યુરોપના ૧૬ રાષ્ટ્રીય ફુટબોલ સંઘ સહભાગી થશે.

## યજમાનની પસંદગી 
સંયુક્ત બોલી ઇટાલી અને ક્રોએશિયા સામે પોલેન્ડ-યુક્રેનની સંયુક્ત બોલી યુઇએફએ કારોબારી સમિતિના મત દ્વારા ૧૮ એપ્રિલ ૨૦૦૭ કાર્ડિફ ની એક બેઠકમાં પસંદ કરવામાં આવી હતી, બેલ્જિયમ-નેધરલેન્ડ્સ અને ઑસ્ટ્રિયા સ્વિટ્ઝર્લૅન્ડ (૨૦૦૮) પછી પોલેન્ડ-યુક્રેન ત્રીજા નંબરે યુરોપિયન ચેમ્પિયનશિપ માટે સફળ સંયુક્ત બોલી લગાવનાર બન્યા (૨૦૦૦).

## સ્થળ 
યુઇએફએ દ્વારા આઠ શહેરો યજમાન સ્થળો તરીકે પસંદ થયેલ છે.

## આધારસ્તંભ ટુકડી 
"ટુકડી આધાર શિબિરો" ટુકડીઓના આવાસ તાલીમ અને આધારસ્તંભ છે. પ્રારંભિક યાદીમાંથી ૩૮ સંભવિત સ્થળો (૨૧ પોલેંડમાં, ૧૭ યુક્રેનમાં), તેર ટુકડીઓ માં અને ત્રણ ટુકડીઓ {legend inline|#FFFFAA|યુક્રેન}} માં રહેશે.

## મેદાનો 

|-
! colspan=4|યુક્રેન
|-
| કિવ
| ડોનેસ્ક
| ખાર્કીવ
| લ્વિવ
|-
| **ઓલમ્પિક મેદાન**ક્ષમતા: **૭૦,૦૫૦**
| **ડોનબાસ અખાડો**ક્ષમતા: **૫૧,૫૦૪**
| **મેટાલિસ્ટ મેદાન**ક્ષમતા: **૩૮,૬૩૩**
| **અખાડો લ્વિવ**ક્ષમતા: **૩૪,૯૧૫**
|-
| ૩ સ્પર્ધા વિભાગ ડ માં,  ૧ ત્રિ-અંતિમ અને અંતિમ
| ૩ સ્પર્ધા વિભાગ ડ માં,  ૧ ત્રિ-અંતિમ અને ૧ અર્ધ-અંતિમ
| ૩ સ્પર્ધા વિભાગ બ માં
| ૩ સ્પર્ધા વિભાગ બ માં
|-
| 197px
| 
| 
| 
|}

## પાત્ર 
## વિભાગ અ 
## વિભાગ બ 
## વિભાગ ક 
## વિભાગ ડ 
## સ્પર્ધા તબક્કો 
## ત્રિ-અંતિમ 
----

----

----

## અર્ધ-અંતિમ 
----

## અંતિમ 
## સંદર્ભો