open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ખાટી આમલી

**ખાટી આમલી** અથવા **આમલી** (અંગ્રેજી:Tamarind, અરબી: تمر هندي તામર હિન્દી "ભારતીય ખજૂર") એક વનસ્પતિ છે, જે ફૈબેસી કુળમાં આવતું એક વૃક્ષ છે. આમલીના લાલ થી ભૂરા રંગનાં ફળને પણ આમલી જ કહેવામાં આવે છે. આ ફળ સ્વાદમાં ખુબજ ખાટાં હોય છે. આમલીનું વૃક્ષ સમયની સાથે ખુબ જ મોટું થઇ શકે છે. આમલીનાં પાંદડાં એક વૃતની બંન્ને તરફ નાની-નાની હારમાં લાગેલાં હોય છે. આ વૃક્ષના વંશ ટૈમેરિન્ડસમાં માત્ર એક પ્રજાતિ હોય છે.

આમલી પાચક અને પિત્ત વિકારો માટે રામબાણ ઔષધિ છે. ખાદ્ય પદાર્થ અને ઔષધિના રૂપમાં આમલીનો ઉપયોગ વર્ષોથી થતો રહ્યો છે. આમલીના ગુદા તરસ છીપાવનાર, રોચક, દાહશામક અને રક્તપિત્તનું શમન કરે છે. આમલીના ફૂલ સોજાને દૂર કરે છે. પિત્તજ્વરમાં કબજિયાત અને બળતરાને દૂર કરવા માટે આમલીના પાનનો ઉપયોગ કરવામાં આવે છે. પાકી આમલીનો મુરબ્બો બનાવીને ખાવાથી પાચનશક્તિ વધે છે.

ઘરેલુ નુસખા
- મરોડ : ૬ ગ્રામ પાકી આમલીનો ગુદો, ૩ ગ્રામ પાકું કેળું, ૧ ગ્રામ મરી પાઉડર આ ત્રણેયને એકસાથે મેળવીને (જે એક ખોરાક છે) દિવસ દરમિયાન ત્રણવાર સેવન કરો. આમ કરવાથી ત્રણ દિવસમાં જ આમળો/ મરોડમાંથી રાહત મળી જાય છે.

- સોજો અને દર્દ : શરીરમાં કોઈ પ્રકારનો સોજો કે દર્દ હોય તો આમલીના રસનો લેપ કરવાથી આરામ મળે છે.

- આંખ આવવી : આંખ આવે એટલે કે કંજંક્ટિવાઈટિસ પર આમલીના ફૂલને પીસીને આંખની ઉપર બાંધવાથી આરામ મળે છે

- ઘા : દાઝી જવાને કારણે ઘા થયો હોય તો આમલીના વૃક્ષની છાલનું બારીક ચૂર્ણ બનાવીને ઘા પર મીઠું તેલ લગાવીને આ ચૂર્ણને છાંટવાથી તરત જ ઘા ભરાઈ જશે.

- પિત્તની ગરમી : ૫૦ ગ્રામ પાકી આમલીનો ગુદો લઈને પાણીમાં પલાળી દો. થોડીવાર પછી તેને અર્ધા લિટર પાણી (આવશ્યકતાનુસાર ગુદા અને પાણીની માત્રા વધારી પણ શકો છો)માં થોડુંક ઉકાળો. પછી તેને મસળીને ગાળી લો. એ પછી તેમાં થોડુંક મીઠું, શેકેલું જીરું અને ધાણા, મરી (બધાંનો બારીક પાઉડર) અને થોડીક ખાંડ કે ગોળ મેળવીને થોડું-થોડું કરીને ૩-૪ વારમાં પી જાવ.

- મચકોડ : શરીરના કોઈપણ અંગમાં મચકોડ આવવાથી ઘણું દર્દ થાય છે. એનાથી રાહત મેળવવા માટે આમલીના પર્ણને પીસીને લેપ બનાવીને હૂંફાળો ગરમ કરી લો અને અસરકર્તા સ્થાન પર લગાવો. દર્દમાં આરામ મળશે અને મચકોડ પણ જલદી ઠીક થઈ જશે.

- પાચન સંબંધી વિકાર : ભૂખ ઓછી લાગવાથી ભોજનની સાથે આમલીની ચટણી બનાવીને ખાવી જોઈએ. એનાથી ખૂલીને ભૂખ લાગે છે અને ભોજન આસાનીથી પચે છે. આમલીનું પન્નું બનાવીને તેમાં ખાંડ મેળવીને પીવાથી અરુચિ દૂર થાય છે.

- ધાતુ વિકાર : ધાતુ સંબંધી રોગોમાં પણ આમલી લાભદાયક છે. એના માટે ૨૫૦ ગ્રામ આમલીના બીજને પાણીમાં નાખીને ઉકાળો. સારી રીતે બફાઈ જાય એટલે આંચ પરથી ઉતારી લો. પછી તેના છોતરાં કાઢી લો. એ પછી એને સારી રીતે પીસીને લુગદી બનાવી લો. એ લુગદીમાં ૨૫ ગ્રામ દેશી ઘી નાખીને ધીમી આંચે શેકો. પછી તેમાં સમાન માત્રામાં ખાંડ મેળવીને રાખી મૂકો. એને ૨-૫ ગ્રામની માત્રામાં સવાર-સાંજ દૂધની સાથે સેવન કરો. એનાથી ધાતુ સંબંધી બધાં જ વિકાર દૂર થઈ જાય છે. આ પૌષ્ટિક અને કામશક્તિવર્ધક છે.

- કફ-પિત્ત : આમલીના પન્નામાં ખાંડ મેળવીને પીવાથી શરીરની ગરમી, પિત્ત અને કફનું શમન થાય છે.

- અરુચિ : પાકી આમલીને પાણીમાં પલાળીને રાખી મૂકો. પછી તેને મસળીને પન્નું બનાવી લો. ફુદીનો, મેથી, ધાણાં, જીરું, શેકેલી હિંગ અને લાલ મરચાં પાઉડર- બધાંને પીસીને પન્નામાં ભેળવીને ચટણી બનાવી દો. આ ચટણી ખાવામાં સ્વાદિષ્ટ હોય છે અને ભોજન પ્રત્યે રુચિ પેદા કરે છે.
## બાહ્ય કડીઓ 
* ગર્મિયોં કી રાની : ખટ્ટી-મીઠી ઇમલી (વેબદુનિયા)

શ્રેણી:ફળ
બધિરતા

**બધિરતા** અથવા **બહેરાશ** (deafness) એક સામાન્ય બીમારી છે. આ બીમારીમાં વ્યક્તિની સાંભળવાની શક્તિ ઘટી જાય છે અને આવી સ્થિતિમાં સામાજીક અને માનસિક રીતે વ્યક્તિને તકલીફો પડે છે. જ્યારે ધ્વનિનું સર્જન થાય છે ત્યારે હવામાં કંપન થાય છે અને આવા કંપનો કાનના પડદા સુધી પહોચે છે અને ત્યાં રહેલા ખાસ હાડકાઓ મેલિયસ, ઇન્કસ તથા સ્ટેપીજ દ્વારા કાનની અંદર પહોચી સાંભળવાની નસ સુધી પહોચે છે અને છેવટે મગજ સુધી ધ્વનિનો સંદેશ પહોચે છે. હવે જો આ ધ્વનિને મગજ સુધી પહોચવામાં અવરોધ ઊભો થાય અને તે કાનના પડદા અથવા હાડકા સુધીજ સીમિત રહે તો તેને કન્ડક્ટિવ ડેફનેસ એટલે કે ધ્વનિવાહકતાની ખામી પ્રકારની બહેરાશ કહે છે. અને જો તે સાંભળવાની નસમાં પહોચે અને તે નસમાં તકલીફ હોય તો તેને સંવેદના ચેતાતંત્રીય બહેરાશ (સેન્સરી ન્યૂરલ ડેફનેસ) કહેવામાં આવે છે.

## સામાન્ય લક્ષણ 
* કામમાં વિચિત્ર અવાજ સંભળાવા 
* કાન ભારે લાગવા 
* કાનમાં દર્દ અનુભવવો (જો મોબાઇલ ફોન અતિ વાપરવામાં આવે તો આ બીમારી થઈ શકે છે)
* ચક્કર આવવા
* બહેરાશને લીધે માનસિક તકલીફ  

## કન્ડક્ટિવ બહેરાશના કારણો 
* કાનમાં મેલ અથવા ફુગ
* કાનમાંથી પ્રવાહી નીકળવું, જેને લીધે કાનનો પડદો ફાટી જાય છે.
* **ઓટોસ્ક્રોસિસ** - આ લક્ષણમાં કાનનું જે અત્યંત નાનું હાડકું કે જેને સ્ટેપીજ કહેવામાં આવે છે તે વધું નાનું થઈ જાય છે અને તેના લીધે ધ્વનિનાં કંપનો આંતરિક કાન સુધી નથી પહોચતા. આવી સ્થિતિ યુવાનોમાં પણ જોવા મળી શકે છે.
* કાન પર જોરથી ઝાપટ પડવી અથવા ત્યાં ઇજા થવી અથવા અત્યંત જોરથી ધડાકો થવો આવા દરેક કારણોને લીધે કાનમાંથી લોહી નીકળી શકે અથવા કાન સુન્ન થઈ જાય, તમ્મર ચડી જાય અથવા તો ચક્કર આવી શકે.

## સંવેદન ચેતાતંત્રીય (સેન્સરી ન્યૂરલ) બહેરાશના કારણ 
* જન્મ સમયે બાળક જો સમયસર ન રડે તો લોહીમાં ઓક્સિજન ઘટે છે તેથી અથવાતો ગર્ભમાં જ જો કાન બરાબર વિકસ્યા ન હોય તો આવી બહેરાશ આવી શકે છે. આ સિવાય આનુવંશિક બહેરાશ પણ કારણભૂત હોઈ શકે.
* ધ્વનિ પ્રદૂષણ 
* વૃદ્ધાવસ્થાને લિધે પણ આવી બહેરાશ આવી શકે.
* ક્યારેક બહેરાશ એકદમથી આવી જાય છે. આવી સ્થિતિમાં તત્કાળ ઇલાજ માટે ડોક્ટરનો સંપર્ક કરવો હિતાવહ હોય છે.

## બાહ્ય કડીઓ 
* બહેરાશ  (ભારત વિકાસ દ્વાર)
* [બહેરાશનો ઉપચાર શક્ય છે (હિંદી(https://gu.wikipedia.org/wiki/%E0%AA%B9%E0%AA%BF%E0%AA%82%E0%AA%A6%E0%AB%80_%E0%AA%AD%E0%AA%BE%E0%AA%B7%E0%AA%BE)માં)]
* Specialist Library for ENT and Audiology  High quality research and patient information on audiology and hearing impairment
* American Hearing Research Foundation Northwestern University's partner in leading hearing research in the United States.
* Australian Federation of Deaf Societies  - Also called AFDS, the peak body for Deaf services in Australia.
* Hard of Hearing Advocates  Non-profit foundation dedicated to helping those with hearing loss
* http://www.direct.gov.uk/disability Directgov disabled people - UK Govt information
* World Health Organization fact sheet on deafness and hearing impairment
* National Association of the Deaf. The NAD protects deaf and hard of hearing civil rights.
* International Federation of Hard Of Hearing Young People
* Hearing Loss Association of America Nations Voice for People with Hearing Loss
* Stop CMV - The CMV Action Network Congenital CMV is a leading cause of hearing impariment.
* NIOSH Power Tools Database  The database gives information about sound power levels and sound pressure levels for various power tools. 
* NIOSH Hearing Loss Prevention Strategic Goals 

શ્રેણી:રોગ
૪જી મોબાઇલ સેવા

**૪જી** એ મોબાઇલ ફોન વાયરલેસ સેવાના પ્રકારની ચોથી પેઢી છે. આ સેવા પહેલાં ૨જી મોબાઇલ સેવા અને ૩જી મોબાઇલ સેવા વહેવારમાં આવી ગઈ છે. થ્રીજી તકનીકમાં ઉપલબ્ધ આર્થોગોનલ ફ્રીક્વેંસી ડિવીજન મલ્ટીપલ એક્સેસ (ઓએફડીએમએ)ની સહાયતા વડે વર્તમાન નેટવર્કની સુવિધાને વધુ બહેતર બનાવી શકાશે. ફોર-જી એટલે કે ચોથું જનરેશન અર્થાત ચોથી પેઢી પૂર્ણ રીતે આઈપી આધારિત સેવા હશે. આ સેવામાં ધ્વનિ (વૉઇસ), પાઠ્ય (ડાટા) અને મલ્ટીમીડિયાના સંદેશાઓ સમાન ગતિથી મોકલી અને પ્રાપ્ત કરી શકાશે.

## ૩જી મોબાઇલ સેવા વચ્ચે તફાવત 
થ્રી જી મોબાઇલમાં એવી બધીજ સુવિધાઓ ઉપલબ્ધ છે કે જે વર્તમાન મોબાઇલ તકનીક માટે આવશ્યક છે, પરંતુ ફોર જી મોબાઇલ સેવાની ગતિ ૧૦૦ એમબીપીએસ જેટલી રહેશે જે થ્રી જી મોબાઇલ સેવાના મુકાબલમાં ૫૦ ગણી અધિક હશે. થ્રી જી વાયરલેસ નેટવર્કમાં ૩૮૪ કેબીપીએસથી ૨ એમબીપીએસની ગતિથી જ ડેટા મોકલવાનું શક્ય છે. આ લાભની સાથે સાથે જ આ તકનીકની કીંમત પણ થ્રી જી મોબાઇલ સેવાના મુકાબલામાં ઘણી ઓછી રહેશે. થ્રી જી મોબાઇલ સેવાના મુકાબલામાં ૪જી મોબાઇલ સેવાનો ડેટા રેટ અધિક છે એટલે કે ડેટાનું સ્થાનાંતર વધુ તેજ ગતિથી કરી શકાશે. થ્રી જી તકનીક વાઇડ એરિયા નેટવર્ક પર કામ કરતી હોય છે, જ્યારે ૪જી લોકલ એરિયા નેટવર્ક (લાન) અને બેઇઝ સ્ટેશન વાઇડ એરિયા નેટવર્ક પર કામ કરતી હોય છે.

## લાભ 
ઉપયોક્તાઓને ઉચ્ચ ગુણવત્તાની શ્રાવ્ય (ઑડિયો) અને વીડિયો સુવિધા ઉપલબ્ધ થઇ શકશે. ઓએફડીએમ (આર્થોગોનલ ફ્રીક્વેંસી ડિવીજન મલ્ટીપલ એક્સેસ)ના કારણે વધુ સારી કક્ષાની વીડિયો ક્વાલિટી લોકોને મળી શકશે. એની ગતિ વધવાને કારણે, એકરૂપતા પણ વધારે થશે એટલે કે જેટલી તેજીથી ડેટા મોકલવામાં આવશે, એટલી જ ઝડપથી એ પ્રાપ્ત પણ કરી શકાશે.

## સંદર્ભ 
શ્રેણી:મોબાઇલ સેવા
શ્રેણી:ઇન્ટરનેટ
ગૌરીકુંડ (ઉત્તરાંચલ)

**ગૌરીકુંડ** એ ભારત દેશના ઉત્તર ભાગમાં આવેલા ઉત્તરાખંડ રાજ્યમાં આવેલું એક ધાર્મિક સ્થળ છે. આ સ્થળે વાસુકી ગંગા કેદારનાથ ખાતેના વાસુકી તળાવ થઈને મંદાકિની નદીમાં મળી જાય છે, આ કસ્બો કેદારનાથ જવા માટેના મોટર માર્ગ પરનું એક મહત્વનું વિરામમથક છે. ગૌરીકુંડ દરિયાની સપાટીથી ૧૯૮૧ મીટર જેટલી ઊઁચાઈ પર આવેલું છે. અહીંથી કેદારનાથનું અંતર ૧૪ કિમી. જેટલું છે, જે પગપાળા ચાલીને અથવા ઘોડા પર, ડોળી કે પાલખીમાં પસાર કરી શકાય છે. અહીંથી કેદારનાથ જવા માટે પગ રસ્તો પ્રારંભ થાય છે. ગૌરીકુંડમાં, કેદારનાથથી ૧૩ કિલોમીટર જેટલા નીચેના ભાગમાં, મંદાકિની નદીના જમણા કાંઠા પર, ગરમ પાણીના બે ઝરા આવેલા છે, જ્યાં (૫૩°C ઔર ૨૩°C) તાપમાન ધરાવતું પાણી મળે છે. એક અન્ય ગરમ પાણીનો ઝરો બદ્રીનાથ મંદિરની નીચેના ભાગમાં આવેલ છે. જેનું તાપમાન ૪૯°સે. જેટલું રહે છે. ઐતિહાસિક દૃષ્ટિએ ગૌરીકુંડ પ્રાચીન કાળથી વિદ્યમાન છે. પરંતુ એચ. જી. વાલ્ટન નામના બ્રિટિશરે ગઢવાલ ગેઝેટિયરમાં લખ્યું છે કે ગૌરીકુંડ મંદાકિની નદીના તટ પર એક ધર્મશાળા હતી. અહીં ગૌરા માઈ  (ગૌરીને સમર્પિત) સુંદર તેમજ પ્રાચીન મંદિર જોવાલાયક યોગ્ય છે. અહીં અત્યાધિક સમર્પણ ભાવ સાથે સંધ્યાકાલીન આરતી કરવામાં આવે છે. પાવન મંદિરગર્ભમાં શિવ અને પાર્વતીની ધાતુની પ્રતિમાઓ વિરાજમાન છે. અહિયાં એક પાર્વતીશિલા પણ વિદ્યમાન છે, જેના માટે એવું માનવામાં આવે છે કે પાર્વતીએ  અહીં બેસીને ધ્યાન કર્યું હતું.

## સંદર્ભ 
શ્રેણી:ધાર્મિક સ્થળો
શ્રેણી:ઉત્તરાખંડ
વાંટા (મહેતાના)

**વાંટા (મહેતાના)** ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના મધ્યપૂર્વ ભાગમાં આવેલા મુખ્યત્વે આદિવાસીઓની વસ્તી ધરાવતા મહીસાગર જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૬ (છ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા સંતરામપુર તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. વાંટા (મહેતાના) ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે મકાઈ, બાજરી, તુવર તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.

શ્રેણી:સંતરામપુર તાલુકો
ઘારી

**ઘારી** એક જાતની મિઠાઈનો પ્રકાર છે. ઘારી વિશેષ કરીને સુરતી મિઠાઈ છે. ઘારીનો ઉદભવ અને પ્રસાર સુરતમાં થયો હતો. ઘારી મુખ્યત્વે દૂધનાં માવામાંથી બનતી મિઠાઈ છે, તે ઉપરાંત ઘી, રવો, મેંદો તેમજ સુકો મેવો પણ ઘારી બનાવવામાં વાપરવામાં આવે છે.
## સંસ્કૃતિમાં ઘારી
સુરતમાં આસો વદ એકમના દિવસે ખાસ ઘારી ખાવાનો રીવાજ ઘણાં વર્ષોથી ચાલ્યો આવે છે, જે ચાંદની પડવો તરીકે ઓળખાય છે. એ દિવસે લોકો ખાસ કરીને સાંજે ઘારી ખાય છે. ઘારી એ મિઠાઈ હોવાથી તેની સાથે તીખી વસ્તુ જેવી કે ફરસાણ વગેરે પણ લેવામાં આવે છે. ચાંદની પડવાની સાંજે ઘરનાં તમામ સભ્યો સાથે બેસીને ઘારી-ભુસુ આરોગે છે. ઘણા લોકો પોતાની અગાશીમાં બેસી ચાંદની રાતની મઝા માણતા જઈને ઘારી ખાવાનો કાર્યક્રમ પણ ગોઠવે છે, તો ઘણાં ઘરેથી બહાર જઇ બાગ-બગીચામાં અથવા નદી કે દરીયાકિનારે પણ જાય છે. આ રીતે લોકો સમુહભોજનનો આનંદ મેળવે છે.

શ્રેણી:મીઠાઈ
શ્રેણી:સુરત
શ્રેણી:વાનગી
લોચો

**લોચો** એ એક જાતના ફરસાણનો પ્રકાર છે, જે માત્ર ગુજરાતમાં જ જોવા મળે છે. લોચો એ વિશેષ કરીને સુરતી વાનગી (ફરસાણ) છે, જેનો ઉદ્ભવ અને પ્રસાર સુરતમાં થયો હતો.

## બનાવવાની રીત 
આ વાનગી બનાવવાની રીત અનોખી છે. ખમણ બનાવવા માટેના ખીરાંમાં પાણી વધારે નાખવાથી બાફ્યા બાદ તૈયાર થયેલું ખમણ ઢીલું રહે છે અને કાપવાનો પ્રયત્ન કરતાં જ લોચા થઇ જાય છે. આથી જ તેને લોચો કહેવામાં આવે છે. લોચો એ મુખ્યત્વે ચણાની દાળમાંથી બનતી વાનગી છે. આ વાનગી ઉપર કાચું તેલ રેડી, ઝીણી સેવ ભભરાવીને ચટણી અને કાંદા સાથે ખાવામાં આવે છે.

## સંદર્ભ 
શ્રેણી:ફરસાણ
શ્રેણી:વાનગી
શ્રેણી:સુરતી વાનગી
ચરમાળિયાદાદાનું મંદિર

**ચરમાળિયાદાદાનું મંદિર** ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા સુરેન્દ્રનગર જિલ્લામાં આવેલા સાયલા તાલુકાના દેવગઢ ગામમાં આવેલું મંદિર છે. અહીં આસપાસના ક્ષેત્રમાં જ્યારે પણ કોઇને જીવ-જંતુ કરડ્યું હોય તો ચરમાળિયા દાદાની લોકો માનતા રાખે છે અને ઝેર ઉતરી જાય છે એમ લોકવાયકા છે. આ ધામમાં નાગપાંચમના દિવસે નિવેધ કરાય છે.

આ ધામ પાળીયાદ અને સુદામડા ગામ વચ્ચે ૧૨ કિલોમીટરના અંતરે આવેલું છે.

શ્રેણી:જોવાલાયક સ્થળો
શ્રેણી:ધાર્મિક સ્થળો
શ્રેણી:સુરેન્દ્રનગર જિલ્લો
શ્રેણી:સાયલા તાલુકો
શ્રેણી:સૌરાષ્ટ્ર
કતપુર (તા. પાટણ)

**કતપુર (તા. પાટણ)** ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ઉત્તર ભાગમાં આવેલા પાટણ જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૯ (નવ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા પાટણ તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. કતપુર ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, વરિયાળી, બાજરી, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.

શ્રેણી:પાટણ તાલુકો
કેન્યા

**કેન્યા** ગણતંત્ર પૂર્વી અફ્રીકા માં સ્થિત એક દેશ છે. ભૂમધ્ય રેખા પર હિંદી મહાસાગર ને અડીને આવેલ આવેલ આ દેશ ની સીમા ઉત્તર માં ઇથિયોપિયા, ઉત્તર-પૂર્વ માં સોમાલિયા, દક્ષિણ માં ટાંઝાનિયા, પશ્ચિમ માં યુગાંડા તથા વિક્ટોરિયા સરોવર અને ઉત્તર પશ્ચિમ માં સુદાન ને મળે છે. દેશ ની રાજધાની નૈરોબી છે.

દેશ નું નામ માઉન્ટ કેન્યા પર રખાયું છે, જે એક મહત્વપૂર્ણ પ્રતીક છે અને અાફ્રીકાનું બીજું સૌથી ઊંચુ પર્વત શિખર છે. ૧૯૨૦ થી પહેલાં, જે ક્ષેત્ર ને હવે કેન્યા ના નામે ઓળખાય છે, તેને બ્રિટિશ ઈસ્ટ અફ્રીકા સંરક્ષિત રાજ્ય ના રુપે ઓળખાતું હતું.

અહી લગભગ ૩૦,૦૦૦ જેટલા ભારતીયો વસે છે.  કેન્યાના અર્થતંત્રમાં તેમનો મહત્વનો ફાળો છે.

શ્રેણી:દેશ
શ્રેણી:આફ્રીકાના દેશો
સિંધુ લિપિ

**સિંધુ લિપિ**, જેને **હડપ્પા લિપિ** અને **સિંધુ ખીણ લિપિ** તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે, તે સિંધુ ખીણ સંસ્કૃતિ દ્વારા ઉત્પન્ન કરાયેલા પ્રતીકોનો સંગ્રહ છે. આ પ્રતીકો ધરાવતા મોટાભાગના શિલાલેખો અત્યંત ટૂંકા હોય છે, જેના કારણે તે નક્કી કરવું મુશ્કેલ બને છે કે તેઓ હડપ્પા ભાષા રેકોર્ડ કરવા માટે વપરાતી લેખન પદ્ધતિનું નિર્માણ કરે છે કે નહીં, જેમાંથી કોઈ પણ હજુ સુધી ઓળખાઈ નથી. ઘણા પ્રયાસો છતાં, "લિપિ" હજુ સુધી સમજવામાં આવી નથી. લિપિને સમજવામાં મદદ કરવા માટે કોઈ જાણીતો દ્વિભાષી શિલાલેખ નથી, જે સમય જતાં કોઈ નોંધપાત્ર ફેરફારો દર્શાવતું નથી. જો કે, કેટલીક વાક્યરચના (જો તે કહી શકાય તો) સ્થાનના આધારે બદલાય છે.

## સંગ્રહ 
૧૯૭૭ સુધીમાં ઓછામાં ઓછી ૨,૯૦૬ સુવાચ્ય શિલાલેખોવાળી કોતરેલી વસ્તુઓ મળી આવી હતી, અને ૧૯૯૨ સુધીમાં કુલ ૪,૦૦૦ કોતરેલી વસ્તુઓ મળી આવી હતી. ૧૯૨૪ થી ૨૦૨૫ સુધીમાં લગભગ ૫,૦૦૦ શિલાલેખો ખોદવામાં આવ્યા હોવાના અહેવાલ હતા.

સિંધુ લિપિના પ્રતીકો મુખ્યત્વે સ્ટેમ્પ સીલ, માટીકામ, કાંસ્ય અને તાંબાની પ્લેટો, સાધનો અને શસ્ત્રો પર મળી આવ્યા છે. મોટાભાગના લખાણમાં મહોર, આવી મહોરની છાપ અને માટીકામ પર કોતરેલા ગ્રેફિટી ચિહ્નોનો સમાવેશ થાય છે. મહોર અને તેમની છાપ સામાન્ય રીતે કદમાં નાની અને પોર્ટેબલ હતી, જેમાં મોટાભાગની દરેક બાજુ ફક્ત 2-3 સેન્ટિમીટર લંબાઈની હતી. પેપિરસ, કાગળ, કાપડ, પાંદડા, લાકડું અથવા છાલ જેવા નાશવંત કાર્બનિક પદાર્થો પર સિંધુ લિપિના કોઈ અસ્તિત્વમાં રહેલા ઉદાહરણો મળ્યા નથી.

### પ્રારંભિક હડપ્પા 
સિંધુ લિપિના પ્રારંભિક ઉદાહરણો માટીના વાસણો પર લખેલા લેખો અને હડપ્પા મહોરોના માટીની છાપ પર મળી આવ્યા છે, જે લગભગ ઇ.સ.પૂ. ૨૮૦૦થી ઇ.સ.પૂ. ૨૬૦૦ના પ્રારંભિક હડપ્પાકાળના છે, અને આ સમયગાળાના કોટડીજી તબક્કા દરમિયાન મહોર અને પ્રમાણિત વજન જેવા વહીવટી પદાર્થો સાથે ઉભરી આવ્યા છે. જોકે, હડપ્પા ખાતે ખોદકામમાં કુંભારના ચિહ્નો અને ભીંતચિત્રોમાંથી કેટલાક પ્રતીકોનો વિકાસ દર્શાવવામાં આવ્યો છે જે ઇ.સ.પૂ. ૩૫૦૦ -ઇ.સ.પૂ. ૨૮૦૦ પહેલાના રવિ તબક્કાના છે.

## આ પણ જુઓ 
*બ્રાહ્મી લિપિ
*દેવનાગરી લિપિ
*ચિત્રલિપિ

## બાહ્ય કડીઓ 
* Computers Unlocking Mysterious Indus Valley Script  ડો. એસ. કલ્યાણરામન દ્વારા

## સંદર્ભ 
* Indus Script (ancientscripts.com)
* Indus Script  (http://www.shangrilagifts.org/hp/indus.html  - Comparison of Indus Valley Harappan 哈拉帕 and Ancient Chinese Jia-Gu-wen 甲骨文 "Bone Script")
* "Discovery of a century" in Tamil Nadu   ("Discovery of a century" in Tamil Nadu )
* The Indus Script (From harappa.com)
* BBC - 'Earliest writing' found
* How come we can't decipher the Indus script?  (from The Straight Dope)
*Iravatham Mahadevan, Towards a scientific study of the Indus Script 
* Script Image;Article
* Collection of essays about the Indus script (Steve Farmer)
* WIRED.com (WIRED.com)

શ્રેણી:લિપિ
શ્રેણી:પ્રાચીન સંસ્કૃતિ
સોલોમન

**સોલોમન** એ બાઇબલનો જે જુનો કરાર વિભાગ છે તેમાં આવતું મહત્વનું અને અગત્યનું પાત્ર છે. બાઇબલમાં જણાવ્યા પ્રમાણે તે મહાન રાજા દાવિદનો પુત્ર હતો કે જેણે તેના પિતા બાદ ઇઝરાયેલનું સાશન સંભાળ્યુ. ઇશ્વરના આશીર્વાદથી રાજા સોલોમન પાસે અપાર બુધ્ધી અનેં ન્યાય શક્તિ હતી. જેનાથી તે લોકોને સાચો ન્યાય આપતો અને રાજ્ય કરતો હતો.

### જન્મ અનેં ઉછેર 
સોલોમનનો જન્મ ઉચ્ચ રાજકુળમાં રાજા દાવિદને ત્યાં થયો હતો. તેના બાળપણ વિશે વિશેષ માહિતી મળતી નથી પણ બાઇબલમાં જણાવ્યા પ્રમાણે જ્યારે રાજા દાવિદ તેના છેલ્લા વર્ષો કાઢી રહ્યો હતો ત્યારે તેણે પોતાનાં દિકરા સોલોમનને બોલાવીને રાષ્ટ્ર સંભાળવા કહ્યું, પરંતુ તે સમયે સોલોમનની ઉંમર ઓછી હતી તેથી તે રાજા બનતા મુંઝાયો પણ તેના પિતાને તેનાં પર પુરો ભરોસો હતો, તેથી તેણે રાજાનું પદ સ્વીકારી લીધું, રાજા બન્યા બાદ એક વાર સ્વપ્નમાં ઇશ્વરે તેને દર્શન આપ્યા અને તેને વરદાન માંગવા કહ્યું, ત્યારે રાજા સોલોમને ઇશ્વર પાસે "બુધ્ધી અને ન્યાયશકિત" માંગ્યા જેથી તે તેના પિતા બાદ રાજ્ય અને લોકોની ઉન્નતી કરી શકે. ભગવાને ખુશ થઇને તેને વરદાન આપ્યું અને તેને કિધું કે, "તેં વરદાનમાં સંપત્તિ કે લાંબુ આયુષ્ય માંગવાને બદલે લોકો અને રાષ્ટ્રનું વિચાર્યું તેથી હું ખુશ થઇને સંપત્તિ અને લાંબુ આયુષ્ય પણ આપીશ." અને આમ રાજા સોલોમન ઇશ્વરની આશિષથી મહાન રાજા બન્યો.

### શાસન વ્યવસ્થા 
ઇઝરાયેલના ઇતીહાસમાં સોલોમનનું સાશન "સુવર્ણ કાળ" ગણાયછે, કારણકે આ સમય દરમ્યાન ઇઝરાયેલમાં સુખ, શાંતી અને સમૃધ્ધી વધ્યા હતાં. ઇઝરાયેલ એક મજ્બુત રાષ્ટ્ર તરીકે વિકસ્યુ હતું આસપાસનાં રાજ્યો તેનાં મિત્ર હતાં. તેણે તેનાં સાશનકાળમાં ઇઝરાયેલનું પહેલું મંદીર બનાવવાની શરુઆત કરી કે જેને ઇશ્વરની આજ્ઞાથી તેનાં પિતા દાવિદે અધુરૂ મુક્યું હતું.

શ્રેણી:ખ્રિસ્તી ધર્મ
ચિત્રલિપિ

**ચિત્રલિપિ** (અંગ્રેજી:Ideogram) એ સંસ્કૃતિના પ્રારંભના સમયની એવી લિપિઓ છે, જે ચિત્રોની સહાયતા વડે કોઇપણ વિષય વિશે લખવાના કામમાં આવતી હતી. એ સમયમાં અક્ષરો અને વર્ણમાળાઓનો વિકાસ ન થયો હતો. વિશ્વની બધી પુરાતન સંસ્કૃતિઓમાં ચિત્રલિપિઓ જોવા મળે છે અને લગભગ પ્રત્યેક લિપિનો આરંભ ચિત્રલિપિ વડે જ થયેલો છે.

## બાહ્ય કડીઓ 
* AIGA Symbol Signs સામાન્ય અમેરિકન ચિત્રલિપિ (Common US ideograms).
* અમેરીકન સાંસ્કૃતિક શબ્દકોષમાં ચિત્રલિપિની વ્યાખ્યા (American Heritage Dictionary definition) 
* Encyclopedia Britannica online entry 
* The Ideographic Myth Extract from DeFrancis' book.
* Merriam-Webster OnLine definition
* Ojibwa and Sioux pictographs 

શ્રેણી: લિપિ
ભાભર

**ભાભર** ગુજરાત રાજ્યના ગામ અથવા શહેરના નામો છે. તે નીચેનામાંથી એક હોઇ શકે છે:

* ભાભર (તા. પાવીજેતપુર)
* ભાભર (બનાસકાંઠા)
* ભાબર
પુરુષ

નર જાતીના મનુષ્યને **પુરુષ** તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. તેને જ બાલ્યાવસ્થામાં છોકરો અને તરુણ અવસ્થામાં તરુણ કહેવામાં આવે છે. ક્યારેક વળી ઉંમરને ધ્યાને લીધા વિના દરેક ઉમરનાં મનુષ્ય નરને "પુરુષ" તરીકે ઓળખાવવામાં આવે છે, જેમ કે વસતી ગણતરીની વિગતો કે ‘પુરુષ અધિકારો’ જેવી શાબ્દિક ઉક્તિઓ.
thumbnail|left|પુરુષ સુંદરતાનું પશ્ચિમી પ્રતિક, માઈકલ ઍંજેલોની કૃત્તિ, ડેવિડ.|100px
અન્ય મોટાભાગના નરની જેમ, પુરુષોમાં પણ X રંગસૂત્ર માતા તરફથી અને Y રંગસૂત્ર પિતા તરફથી વારસામાં મળે છે. પુરુષભ્રૂણમાં સ્ત્રીભ્રૂણ કરતાં વધુ પ્રમાણમાં પુરુષ અંત:સ્ત્રાવ (androgen) ઉત્પન્ન થાય છે જ્યારે સ્ત્રી અંતઃસ્ત્રાવ (estrogen) બહુ ઓછા પ્રમાણમાં ઉત્પન્ન થાય છે. અંતે આ તફાવત પુરુષને સ્ત્રી કરતા અલગ બનાવે છે.

## જૈવિક સંજ્ઞા
ખગોળશાસ્ત્રમાં મંગળના ગ્રહ માટે વપરાતી સંજ્ઞા જીવવિજ્ઞાનમાં પુરુષ માટે પણ વપરાય છે.

શ્રેણી:જીવવિજ્ઞાન
મોઝાર્ટ

thumb|333x333px|મોઝાર્ટ અંદાજે ૧૭૮૦, by Johann Nepomuk della Croce
thumb|270px|right

**વુલ્ફગાન્ગ અમેડિયસ મોઝાર્ટ** એક મહાન સંગીતકાર હતા જેમણે ૬૦૦ થી વધું બેનમૂન સંગીતરચનાઓ, સમૂહગીતો, ઓપેરા(સંગીત નાટકો) પ્રદાન કરેલ છે.
જોસેફ સ્ટાલિન

**જોસેફ સ્ટાલિન** (૧૮ ડિસેમ્બર ૧૮૭૮ - ૫ માર્ચ ૧૯૫૩) લેનિનના મૃત્યુ પછી સોવિયત યુનિયન (હવે, રશિયા)ના નેતા હતા.

## સંદર્ભ 
શ્રેણી:વ્યક્તિત્વ
શ્રેણી:૧૯૫૩માં મૃત્યુ
ગોત્રી

**ગોત્રી** ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના વડોદરા જિલ્લાના વડોદરા તાલુકામાં વડોદરા શહેરની પશ્ચિમ દિશામાં અડીને આવેલું એક ગામ છે, જે આજે વડોદરા શહેરનાં પરાં વિસ્તાર તરીકે વિકસી ચુક્યું છે. આઝાદી મળી તે સમયે ગોત્રી ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન હતો. મકાઈ, બાજરી, કપાસ, ડાંગર, તમાકુ અને શાકભાજી આ ગામનાં ખેત ઉત્પાદનો હતાં અને હજું આજે પણ અહીં બાકી રહેલી ખેતીલાયક જમીનમાં આમાંના પાકો ઉગાડવામાં આવે છે.

હાલમાં આ એક વડોદરાનો વિકસિત વિસ્તાર બનેલ છે. અહિ હાલમાં ગોત્રી મેડિકલ કોલેજનું નિર્માણ કાર્ય ચાલુ છે. 

વર્તમાન સમયમાં ગોત્રી ગામનો વડોદરા શહેરમાં સમાવેશ થયેલો હોવાને કારણે, બધી જ રીતે વિકાસ થયેલો છે. અહીં હાલમાં સોસાયટીઓ, એપાર્ટમેન્ટો, બેન્કો, સરકારી તથા અર્ધસરકારી કચેરીઓ, શોપીંગ સેન્ટરો, મોટી હોસ્પિટલો, પેટ્રોલ પંપો, દ્વિમાર્ગી તેમ જ ચારમાર્ગી રસ્તાઓ, શોપીંગ મોલ વગેરે જોવા મળે છે.

ગોત્રી વિસ્તારમાં ઇસ્કોન મંદિર આવેલું છે. ગોત્રી ગામમાં એક નાનું તળાવ પણ આવેલું છે.

શ્રેણી:વડોદરા તાલુકો
શ્રેણી:વડોદરા શહેર
કીડી

**કીડી** એ એક સામાન્ય રીતે બધે જ જોવા મળતું જંતુ છે. કીડીની ૧૨૦૦૦ કરતાં પણ વધુ જાતિઓનું વર્ગીકરણ કરવામાં આવેલ છે. કીડી જમીનમાં દર બનાવી અથવા કોઇપણ પોલાણવાળા ભાગમાં પોતાનું રહેઠાણ બનાવે છે.

## સંદર્ભ 
## બાહ્ય કડીઓ 
* 

શ્રેણી:જંતુ
શ્રેણી:કિટકશાસ્ત્ર
બ્રાહ્મી લિપિ

right|thumb| કાન્હેરી ગુફાની એક શિલા પર બ્રાહ્મી લિપિમાં લેખ
**બ્રાહ્મી લિપિ** એક પ્રાચીન લિપિ છે જેના વડે કેટલીય એશિયાઈ લિપિઓનો વિકાસ થયો હતો. દેવનાગરી સહિત અન્ય દક્ષિણ એશિયાઈ, દક્ષિણ-પૂર્વ એશિયાઈ, તિબેટીયન તથા કેટલાક લોકોની માન્યતા અનુસાર કોરિયાઈ લિપિનો વિકાસ પણ બ્રાહ્મી લિપિમાંથી થયો હતો.

અત્યાર સુધી એમ માનવામાં આવતું હતું કે ચોથી શતાબ્દી ઇસવીસન પૂર્વેથી ત્રીજી શતાબ્દી ઇસવીસધ પૂર્વેના સમયમાં આ લિપિનો વિકાસ મૌર્ય વંશના લોકો દ્વારા કરવામાં આવ્યો હતો પરંતુ ભારતીય પુરાતાત્વિક સર્વેક્ષણ વિભાગ દ્વારા કરાયેલા છેલ્લા ઉત્ખનનના પરિણામ પરથી જાણવા મળ્યું છે કે તમિલનાડુ અને શ્રીલંકામાં આ લિપિ ૬ઠી શતાબ્દી ઈસવીસન પૂર્વેથી જ વિદ્યમાન હતી.

કેટલાક વિદ્વાનોનો એવો મત છે કે આ લિપિ પ્રાચીન સરસ્વતી લિપિ (સિન્ધુ લિપિ)માંથી નિકળી, અંતે આ પૂર્વવર્તી રૂપમાં ભારતમાં પહેલાંના સમયથી પ્રયોગમાં હતી.

## બ્રાહ્મી લિપિની સંતતિ 
thumb|right|300px|બ્રાહ્મી લિપિમાં સમય સાથે પરિવર્તન

બ્રાહ્મી લિપિમાંથી ઉદ્ગમ પામેલી કેટલીક લિપિઓ અને એની સમાનતાઓ સ્પષ્ટ રીતૅ દેખાઇ આવે છે. આ લિપિઓમાંથી કેટલીય લિપિઓ ઈસવીસનના સમયની આસપાસ વિકસિત થઈ હતી. આ પૈકીની કેટલીક લિપિઓ નીચે પ્રમાણે છે -
* દેવનાગરી
* બાંગ્લા લિપિ
* ઉડિયા લિપિ
* ગુજરાતી લિપિ
* ગુરુમુખી
* તમિલ લિપિ
* મલયાલમ લિપિ 
* સિંહલ લિપિ
* કન્નડ લિપિ
* તેલુગુ લિપિ
* તિબ્બતી લિપિ
* રંજના
* પ્રચલિત નેપાલ
* ભુંજિમોલ
* કોરિયાઈ
* થાઈ
* બર્મિઝ
* લાઓ
* ખ્મેર
* જાપાનીઝ

## બ્રાહ્મી લિપિમાંથી વ્યુત્પન્ન થયેલી કેટલીક લિપિઓની તુલનાત્મક તાલિકા 
કેટલીક ભારતીય લિપિઓનું તુલનાત્મક ચિત્ર અહિયાં આપવામાં આવ્યું છે :

### વ્યંજન 
### સ્વર 
### અંક 
## સંદર્ભો 
## બાહ્ય કડીઓ 
* બ્રાહ્મી લિપિમાંથી વ્યુત્પન્ન થયેલી લિપિઓ  (અંગ્રેજી ભાષામાં)

શ્રેણી:લિપિ
ધાવડીયા (તા. ખાંભા)

**ધાવડીયા (તા. ખાંભા)** ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા અમરેલી જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૧૧ (અગિયાર) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા ખાંભા તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. ધાવડીયા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, મગફળી, તલ, બાજરી, ચણા, કપાસ, દિવેલી, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે. ભાંગલ વડ નામનું પર્યટન સ્થળ આ ગામની ખુબ નજીકમાં આવેલું છે.
 

શ્રેણી:ખાંભા તાલુકો
શ્રેણી:સૌરાષ્ટ્ર
હસ્તિનાપુર

**હસ્તિનાપુર** (સંસ્કૃત: **हस्‍तिनापुरम्**, **हास्तिनपुरम्**) જેનું મૂળ નામ છે **હાસ્તિનપુર** તે ઉત્તર પ્રદેશના મેરુત જિલ્લામાં આવેલું અતિ પ્રાચિન અને ઐતિહાસીક નગર છે. હસ્તિનાપુર કુરુકુળની રાજધાની હોવાથી મહાભારતમાં તેનો ઉલ્લેખ વારંવાર જોવા મળે છે. મહાભારત અનુસાર રાજા દુષ્યંતના પુત્ર ભરતના પ્રપૌત્ર રાજા હસ્તિએ ગંગા નદીને કિનારે આ નગર વસાવ્યું હતું. આ નગર કૌરવો અને પાંડવોની રાજધાની હતી. દિલ્હીની ઉત્તર-પૂર્વે (ઈશાન ખૂણે) આશરે ૯૧ કિમી. ના અંતરે આ નગરના અવશેષો મળી આવેલ છે. આ અવશેષો ગંગા નદીના પ્રવાહમાં ધોવાઈ ગયા છે.

## ઉત્ખનન
ઈ. સ. ૧૯૫૦ થી ૧૯૫૩ દરમિયાન પુરાતત્વવિદ બી. બી. લાલ દ્વારા કરાયેલ ઉત્ખનન દરમિયાન અહીંથી પાંચ સંસ્કૃતિકાળની ભાળ મળી છે તથા પ્રત્યેક કાળના વાસણોની અહીંથી અવશેષ મળ્યા છે. આમાંના સૌથી પ્રાચિન કાળનાં વાસણો ચિત્રિત ગેરુવા રંગના વિશિષ્ટ ભાતવાળા છે તથા બીજા કાળનાં વાસણો સલેટી રંગનાં અને તેના ઉપર ભૂરા કે કાળા રંગનાં ચિત્રણવાળાં વાસણો છે. અહીં તાંબાનો ઉપયોગ થતો હોવાના પણ પૂરાવા મળ્યા છે. ત્રીજા કાળનાં કાળા ઓપવાળાં વાસણો, માટીની પાકી ઈંટો, સીક્કા વગેરે મળ્યા છે. ચોથા તબક્કામાં મધ્યકાલીન અવશેષો મળ્યા છે. બી. બી. લાલ આ ચારેય કાળમાંના દ્રિતીય કાળને મહાભારતકાળ માને છે.

## સંદર્ભો
શ્રેણી:મહાભારત
ઇન્દ્રપ્રસ્થ

**ઇન્દ્રપ્રસ્થ** (સંસ્કૃતઃ इन्‍द्रप्रस्‍थ) હાલમાં દિલ્લી નજીક યમુના કિનારે આવેલી અને પાંડવોની રાજધાની એવી એક પૌરાણિક નગરી છે. પાંડવોની રાજધાની હોવાથી મહાભારતમાં તેનો ઉલ્લેખ વારંવાર જોવા મળે છે.

## બાહ્ય કડી 
* 

શ્રેણી:મહાભારત
શ્રેણી:ઇતિહાસ
ગુજરાતી લિપિ

thumbnail|ગુજરાતી લિપિનું ઉદાહરણ
**ગુજરાતી લિપિ** એ ગુજરાત રાજ્યમાં વસતા લોકો દ્વારા લેખનકાર્યમાં વપરાતી લિપિ છે, જે લિપિમાં ગુજરાતી, કચ્છી તેમજ કેટલીક અન્ય ભાષાઓ લખવામાં વાપરવામાં આવે છે.

## સ્વર 
અંગ્રેજી ભાષામાં એ અને ઓ ના પહોળા ઉચ્ચારને સંજ્ઞાત્મક રીતે દર્શાવવા માટે નીચેના બે સ્વરોનો ઉપયોગ વધતો જાય છે.

## વ્યંજન 
અહીં ગુજરાતી લિપિના વ્યંજનો એના હિંદી-દેવનાગરી અને આઈ.પી.એની સરખામણી સાથે પ્રસ્તુત છે.

## અંક
## બારાક્ષરી 
ગુજરાતી સ્વર અને વ્યંજનના યોગથી બનતી રચના ને **બારાક્ષરી** કહેવાય છે. બારાક્ષરીને બારાખડી, બારાહખાડી પણ કહેવાય છે.

## સંદર્ભ 
શ્રેણી:ભાષાઓ
અવાળા (અરણીવાડા)

**અવાળા (અરણીવાડા)** ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ઉત્તર ભાગમાં આવેલા બનાસકાંઠા જિલ્લામાં અમીરગઢ તાલુકાનું એક ગામ છે. અવાળા (અરણીવાડા) ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, વરિયાળી, બાજરી, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.

બનાસ નદીના કાંઠે વસેલા આ ગામની નજીક જેસોરનો ડુંગર તથા જેસોર રીંછ અભયારણ્ય આવેલા છે.

શ્રેણી:અમીરગઢ તાલુકો
સુરત હવાઈ મથક

**સુરત આંતરરાષ્ટ્રીય હવાઈમથક** અથવા **સુરત આંતરરાષ્ટ્રીય વિમાનમથક** ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના દક્ષિણ ભાગમાં આવેલા સુરત જિલ્લાના મુખ્ય મથક સુરત શહેરમાં આવેલ છે. આ વિમાનમથક શહેરથી દક્ષિણ-પશ્ચિમ દિશામાં આવેલા મગદલ્લા વિસ્તારમાં આવેલું છે.

હવાઇમથકની સાથે તેમાં હવાઇજહાજ તાલીમ શાળા પણ આવેલી છે.

## સેવાઓ 
## સંદર્ભ 
શ્રેણી:સુરત શહેર
શ્રેણી:ગુજરાતનાં હવાઈમથકો
કેશોદ હવાઈમથક

** કેશોદ હવાઈમથક** અથવા **કેશોદ વિમાનમથક** ગુજરાતના જુનાગઢ જિલ્લામાં આવેલા કેશોદમાં આવેલું હવાઈમથક છે. આ હવાઈમથકનો ICAO કોડ VAKS છે અને IATA કોડ IXK છે. આ વિમાનમથક એક નાગરિક હવાઈ મથક છે. તે જૂનાગઢથી નૈઋત્ય દિશામાં ૩૯ કિલોમીટરે, વેરાવળની ઉત્તરે ૫૦ કિલોમીટરે અને કેશોદની ઈશાનમાં ૪ કિલોમીટરે આવેલું છે.

અહીં રનવે પેવ્ડ  છે, જેની પ્રણાલી યાંત્રિક છે. આ ઉડાન પટ્ટીની લંબાઈ ૪,૫૦૦ ફુટ જેટલી છે. 

## ઈતિહાસ 
આ હવાઈમથકને જૂનાગઢના નવાબ મહાબતખાન ત્રીજા દ્વારા પોતાના અંગત વપરાશ માટે કોટડિયા પટેલો પાસેથી જમીન લઈને બાંધવામાં આવ્યું હતું. હવાઈમથકને ૮૦ના દાયકામાં ફરીથી મરમ્મત કરીને વિમાનની ઉડાનો માટે તૈયાર કરાવ્યું હતું. અહીંથી છેલ્લી ઉડાણ ભરવાવાળી ફ્લાઈટ જેટ ઍરવેય્સ હતી જેણે સન ૨૦૦૦માં ઉડાણ ભરી હતી. ભારતની કેન્દ્ર સરકારની ઉડાન યોજના અંતર્ગત કેશોદ હવાઈમથકમાં યાત્રી ટર્મિનલ, ઉડાન પટ્ટી, એપ્રોન, અને બીજી સુવિધાઓ ઉભી કરવામાં આવી અને માર્ચ ૨૦૨૨માં વાણિજ્યિક ઉડાણ ભરવા માટે તૈયાર થયું. તે પહેલાં નાગરિક ઉડ્ડયન મહાનિદેશાલયે માર્ચ ૨૦૨૧માં એલાયન્ઝ ઍરને મુંબઈથી નિયમિત વિમાનસેવા ચાલુ કરવાની પરવાનગી આપી હતી. એલાયન્ઝ ઍરે કેશોદથી અમદાવાદ અને દીવ માટે વિમાનસેવા ચાલુ કરવાની જાહેરાત ઓક્ટોબર ૨૦૨૪માં કરી હતી જે અઠવાડિયામાં ત્રણ દિવસ સેવા આપશે.

## સંદર્ભ 
શ્રેણી:ગુજરાત હવાઇસેવા
શ્રેણી:સૌરાષ્ટ્ર
શ્રેણી:જૂનાગઢ જિલ્લો
ભારતની પહાડી ભાષાઓ

હિમાલય પર્વતશ્રૃંખલાઓના દક્ષિણવર્તી ભૂભાગમાં કાશ્મીરના પૂર્વ ભાગથી લઈને નેપાળ સુધી **પહાડી ભાષાઓ** બોલાય છે. ગ્રિયર્સન નામના ભાષાશાસ્ત્રીએ આધુનિક ભારતીય આર્યભાષાઓનું વર્ગીકરણ કરતી વખતે પહાડી ભાષાઓને એક સ્વતંત્ર સમુદાય તરીકે સ્વીકારેલ છે. ચેટર્જીએ આ ભાષાઓને પિશાચી, દરદ અથવા ખસ પ્રાકૃત પર આધારિત માનીને મધ્યકાળમાં એના પર રાજસ્થાનની પ્રાકૃત તેમજ અપભ્રંશ ભાષાઓનો પ્રભાવ ઘોષિત કર્યો છે. એક નવીન મત અનુસાર કમ સે કમ મધ્ય પહાડી ભાષાઓનો ઉદ્ગમ શૌરસેની પ્રાકૃત છે, જે રાજસ્થાની ભાષાનું મૂળ પણ છે.

પહાડી ભાષાઓના શબ્દસમૂહ, ધ્વનિસમૂહ, વ્યાકરણ આદિ પર અનેક જાતીય સ્તરોની છાપ પડી છે. યક્ષ, કિન્નર, કિરાત, નાગ, ખસ, શક, આર્ય આદિ વિભિન્ન જાતિઓની ભાષાગત વિશેષતાઓ પ્રયત્ન કરવાથી શોધી શકાય તેમ છે. જેમાં હાલમાં અહિયાં આર્ય-આર્યેતર તત્વ પરસ્પર એકમેકમાં ભળી ગયાં છે. ઐતિહાસિક દૃષ્ટિએ એમ વિદિત થાય છે કે પ્રાચીન કાળમાં આ ભાષાઓનું કેટલુંક પૃથક્ સ્વરૂપ અધિકાંશ મૌખિક હતું. મધ્યકાળમાં આ ભૂભાગ રાજસ્થાની ભાષા બોલતા લોકોના અધિક સંપર્કમાં આવ્યા અને આધુનિક કાળમાં આવાગમનની સુવિધાઓ ઉપલબ્ધ થવાને કારણે હિંદી ભાષાનાં તત્વો આ ભાષાઓમાં પ્રવેશ કરતાં રહ્યાં છે. પહાડી ભાષાઓનો વ્યવહાર એક પ્રકારે ઘરેલુ બોલચાલ, પત્રવ્યવહાર આદિ સુધી જ સીમિત રહ્યો છે.

પહાડી ભાષાઓમાં દરદ ભાષાઓની કેટલીક ધ્વન્યાત્મક વિશેષતાઓ જોવા મળે છે જેમ કે ઘોષ મહાપ્રાણના સ્થાન પર અઘોષ અલ્પપ્રાણ ધ્વનિ થઈ જાય. પશ્ચિમી તથા મધ્ય પહાડી પ્રદેશનાં નામ પ્રાચીન કાળમાં સંપાદલક્ષી હતાં. અહિયાં મધ્યકાળમાં ગુર્જરો અને અન્ય રજપૂત લોકોનું આવાગમન થતું રહ્યું જેનું મુખ્ય કારણ મુસલમાની આક્રમણ હતું. અત: સ્થાનીય ભાષાપ્રયોગોમાં જે અધિકાંશ "ન"ના સ્થાન પર "ણ" તથા અકારાંત શબ્દોની ઓકારાંત પ્રવૃત્તિ લક્ષિત થતી હોય છે, જે રાજસ્થાની પ્રભાવનું દ્યોતક છે. પૂર્વી હિંદીની પણ એકાધિક પ્રવૃત્તિઓ મધ્ય પહાડી ભાષાઓમાં વિદ્યમાન છે કેમ કે અહિયાંના કત્યૂર રાજવંશના લોકો, સૂર્યવંશી અયોધ્યા નરેશો સાથે સંબંધ રાખતા હતા. આના આધાર પર પહાડી ભાષાઓનો સંબંધ અર્ધ-માગધી-ક્ષેત્ર સાથે પણ સ્પષ્ટ થાય છે.

આના વર્તમાન સ્વરૂપ પર વિચાર કરતી વખતે બે તત્વ મુખ્યત: સામે આવે છે. એમાં પહેલો તો એમ છે કે પહાડી ભાષાઓની એકાધિક વિશેષતા એને હિંદી ભાષા કરતાં ભિન્ન કરે છે. બીજું તત્વ બંન્નેમાં સમાન છે.  ક્યાંક તો હિંદી શબ્દ સ્થાનીક શબ્દો સાથે વૈકલ્પિક રૂપમાં પ્રયુક્ત કરવામાં આવે છે અને ક્યારેક હિંદી શબ્દને સ્થાનીક શબ્દોનું સ્થાન ગ્રહણ કરતા જોવા મળે છે. ખડી બોલીના માધ્યમથી કેટલાક વિદેશી શબ્દો, જેમ કે "હજામત", "અસ્પતાલ", "ફીતા", "સીપ", "ડાગદર" આદિ પણ આમાં જોવા મળે છે.

## સંદર્ભો 
શ્રેણી:ભાષાઓ
ચેસ્ટર કાર્લસન

**ચેસ્ટર કાર્લસન** એ અમેરીકન ભૌતિકશાસ્ત્રી, સંશોધક અને પેટન્ટધારક હતા. તેમણે આધુનિક યુગમાં ખુબ જ મહત્વ ધરાવતા ફોટો કોપીઅર (ઝેરોક્ષ) મશીનની શોધ કરી હતી. એક મિનિટ કરતાં ઓછા સમયમાં નકલ કરી આપતા આ ફોટો કોપીઅર મશીનની શોધ કરતાં કાર્લસનને વર્ષો સુધી મહેનત કરવી પડી હતી. ચેસ્ટર કાર્લસનનો જન્મ ૮ ફેબ્રુઆરી, ૧૯૦૬ના રોજ અમેરીકાના સિએટલ શહેરમાં થયો હતો. તેમના પિતા વાળંદનો વ્યવસાય કરતા હતા. કાર્લસને કિશોરવયમાં જ પોતાનાં માતાપિતા ગુમાવ્યાં હતાં.

અભ્યાસ દરમિયાન નાનાં મોટાં કામ કરી પોતાનો તેમજ પરિવારનો નિર્વાહ કરી તેઓ સ્નાતક થયા હતા. સ્નાતકની પદવી મેળવ્યા બાદ તેઓ ન્યૂયોર્કમાં એક જાણીતી પ્રયોગશાળામાં એન્જિન્યર તરીકે જોડાયા પરંતુ મંદીને કારણે તેમણે નોકરી ગુમાવવી પડી હતી. આખરે તેમણે એક પુસ્તકાલયમાં નોકરી કરવા માંડી. આ સાથે તેઓ પોતાની નાની પ્રયોગશાળામાં જાતજાતના પ્રયોગો કરી કાગળ પર નકલ છાપવા પ્રયત્નશીલ રહેતા. આ મુશ્કેલીભર્યાં અને મહેનતપૂર્ણ ૨૦ વર્ષ પછી એમણે નાણાંકીય ભીડ હોવા છતાં પણ ઇ.સ. ૧૯૫૯માં ઝેરોક્ષ મશીન સંપૂર્ણપણે તૈયાર કર્યું. ત્યારબાદ તેમને ઘણાં સન્માન મળ્યાં તથા આર્થિક રીતે પણ તેમને અઢળક નાણાં પણ પ્રાપ્ત થયાં હતાં. ઇ. સ. ૧૯૬૮માં ૧૯મી સપ્ટેમ્બરના રોજ તેમનું અવસાન ન્યૂયોર્ક ખાતે થયું હતું, એ પહેલાં તેમણે પોતાની મોટાભાગની સંપત્તિ દાનમાં અર્પણ કરી હતી.

## બાહ્ય કડીઓ 
* Making Copies from Carbon to Kinkos 
* Copies in Seconds (PDF) —excerpted from the book of the same name

શ્રેણી:વૈજ્ઞાનિક
શ્રેણી:અમેરિકન વ્યક્તિત્વ
શ્રેણી:૧૯૦૬માં જન્મ
શ્રેણી:૧૯૬૮માં મૃત્યુ
ડૉ. રમણીકલાલ દોશી

**ડૉ. રમણીકલાલ દોશી** એટલે ચિખોદરાની આંખની હોસ્પીટલવાળા **પૂ. દોશીકાકા**. ગાંધીજી અને રવિશંકર મહારાજના પ્રભાવમાં આવી લોકસેવાનો ભેખ ધારણ કરનાર દોશીકાકાએ નેત્રયજ્ઞ અને ક્ષયનિવારણનો ભેખ લીધો હતો. દોશીકાકાને ખેડા અને પંચમહાલ જિલ્લામાં ગામેગામ કેટલાય કાર્યકરો ઓળખે છે. સરળ, નિરભિમાની, પ્રામાણિક, સેવાભાવી પ્રકૃતિ ધરાવતા દોશીકાકા સ્વચ્છ પણ ઈસ્ત્રી વગરનાં ખાદીનાં ઝભ્ભો, બંડી અને લેંઘો પહેરેલા, ગામઠી ચંપલવાળા, ખભે બગલથેલો ભરાવેલા નીચું જોઈ ચાલતા સામે મળે તો ખ્યાલ જ ન આવે કે આ આંખના મોટા ડૉક્ટર છે.

## જીવનઝરમર 
પૂ. દોશીકાકાનો જન્મ બીજી સપ્ટેમ્બર, ૧૯૧૬ના દિવસે રાજકોટ, ગુજરાત ખાતે થયો હતો. એમના પિતા રામજીભાઈ દોશી રાજકોટ રાજ્યના દીવાન હતા. તેઓ પોતે સુશિક્ષિત હોવાથી સંતાનો પણ ઉચ્ચ શિક્ષણ મેળવે તેવા પ્રયત્નો કરતા. આથી દોશીકાકાએ પણ કરાચી, અમદાવાદ અને મુંબઈ ખાતે અભ્યાસ કરી ઉચ્ચ શિક્ષણ મેળવ્યું. રામજીભાઈ દોશીના સાત દીકરાઓ પૈકી પાંચ ડૉક્ટર થયા હતા. જેમાં દોશીકાકા અમદાવાદ ખાતે એલ. સી. પી. એસ. અને મુંબઈ ખાતે ડી. ઓ. તથા એમ. એસ. થયા હતા. અભ્યાસ પૂર્ણ થયા બાદ તેમણે કચ્છના ભચાઉ તથા પાનેલી, જામજોધપુર વગેરે સ્થળો પર દાક્તર તરીકે અને નડીઆદ ખાતે પ્રાધ્યાપક તરીકે સેવાઓ આપી હતી.

## બાહ્ય કડીઓ 
* ચરોતર રત્ન ર૦૦૦-૦૧ પૂ. દોશીકાકા
* 93 year old opthalmologist 
* ઓડ મેગેઝીનમાં પૂ. દોશીકાકા વિશે  અંગ્રેજી ભાષા

શ્રેણી:વ્યક્તિત્વ
કૌસ્તુભ

**કૌસ્તુભ** એક દિવ્ય રત્ન (મણી) છે, જેને ક્ષીરોદકશાયી ભગવાન વિષ્ણુ ધારણ કરે છે. હિંદુ ધર્મની માન્યતા અનુસાર અને શ્રીમદ્ ભાગવતમ્ માં વર્ણવ્યા મુજબ, જ્યારે દેવો અને દાનવોએ ભેગા મળીને અમૃત પ્રાપ્તિ અર્થે સમુદ્રમંથન કર્યું હતું ત્યારે તેમને સમુદ્રમાંથી ૧૪ (ચૌદ) રત્નો પ્રાપ્ત થયાં હતાં. કૌસ્તુભ મણી આ ૧૪ પૈકીનું ચોથું રત્ન છે.

## ચૌદ રત્નો
લક્ષ્મી કૌસ્તુભ પારિજાતક સુરા ધન્વંતરીશ્ચંદ્રમા।

ગાવઃકામદુધા સુરેશ્વરગજૌ રંભાદિ દેવાંગના।

અશ્વઃસપ્તમુખૌ વિષં હરિધનુઃ શંખોમૃતમ્ ચાંબુધે।।

## બાહ્ય કડીઓ
*કૌસ્તુભ મણીનો ભાગવતમાં ઉલ્લેખ
અભિનંદન નાથ

**અભિનંદન નાથ કે અભિનંદન સ્વામી** એ આ અવસર્પિણી કાળના ચોથા તીર્થંકર છે. જૈન માન્યતા અનુસાર, તેઓ પોતાના સર્વ કર્મોનો ક્ષય કરી સિદ્ધ બન્યા હતાં. અભિનંદન સ્વામીનો જન્મ ઈક્ષ્વાકુ કુળમાં આયોધ્યા નગરીમાં રાજા સંવર અને રાણી સિદ્ધાર્થના ઘેર થયો હતો. તેમની જન્મ તિથી મહા સુદ બીજ છે. રાજા હોવા છતાં તેઓ અત્યમ્ત સરળ અને વિનમ્ર વ્યક્તિ હતાં. જ્યારે લોકોએ તેમના વખાણ કર્યાં, ત્યારે તેમને વિચારતા કે તેમાનામાં કોઈ ગુણ ન હોવા છતાં લોકોએ તેમના વખાણ શામાટે કર્યાં? ક્યારે કોઈ તેમના દોષ બતાવતાં ત્યારે તેઓ વિનમ્રતાથી કહેતાં, "તમે મારા ખરા હિતચિંતક છો જે મારા દોષો બતાવીને મારા વિકાસમામ્ મદદ કરો છો." જ્યારે તેમનામાં વૈરાગ્ય ભાવના પ્રબળ બની ત્યારે યોગ્ય સમયે તેમણે વિમલ સૂરી પાસે દીક્ષા લીધી. તેમની સરળતા અને વિનમ્રતાને કારણે તેઓ તેમના જૂથ ના જાણીતા અને આદર્શ શ્રમણ બની ગયાં. તેમના અનન્ય સરળ સ્વભાવ અને ઊંડી ધ્યાન સાધના પરિણામે તેઓ આત્માને નિર્મળ કરી અને તીર્થંકર નામ-ગોત્ર-કર્મ ઉપાર્જન કર્યા. આ ભવ પૂર્ણ કરી, વિજય દેવલોકમાં દેવ તરીકે ઉત્પન્ન થયાં.

## તીર્થંકર તરીકેનું જીવન 
વિજય દેવલોકમાં પોતાનું આયુષ્ય પૂર્ણ કરી, તેઓ આયોધ્યાના રાજા સંવરની રાણી સિદ્ધાર્થ રાણીના ગર્ભમાં ચ્યવન પામ્યાં. તેમના આગળના ભવની સ્વભાવની સરળતાના વારસાગત ગુણોને પરિણામે ગર્ભમાં છ્યવન પામતાં જ આસપાસના વાતાવરણમાં શાંતિ અને શાતા ફરી વળી. રાજ્યના લોકોમાં વિનમ્રતા નએ ભાતૃભાવનાનો સંચાર થયો. સૌ લોકો નાત જાત ઉંમર કે મોભો આદિ ભુલી એક બીજાનું અભિવાદન/અભિનંદન કરતાં થઈ ગયા. વિનમ્રતા અને શિષ્ટાચાર એ લોકપ્રિય વસ્તુ બની ગઈ. ભવિષ્યવેતા અને અન્ય વિદ્વાનોએ કોઈ ધાર્મિકાત્માના લોકો પરના પ્રભાવની પુષ્ટિ કરી અને તે પ્રભાવ રાણીના ગર્ભમાં ચ્યવેલા જીવને કારણે હતી.

રાણી એ મહા સુદ બીજના દિવસે ભવિષ્યના તીર્થંકરને જન્મ આપ્યો. આ જીવના આગમના પ્રભાવે લોકો એક બીજાનું અભિવાદન કરતા થઈ ગયાં હતામ્ જેથી તેમનુમ્ નામ અભિનંદન રાખવામાં આવ્યું. 

સમય પસાર થયો અભિનંદન સ્વામી અલ્પ સક્રીયતા થી ભૌતિક જીવન જીવતાં રહ્યાં. તેમના પિતાએ વૈરાગ્ય લેતાં તેઓ ગાદી પર આવ્યાં. એક લાંબા અને શાંત શાસન કાળ પછી તેઓ પણ વૈરાગ્ય વાસિત બન્યા. તેમણે ઘોર તપશ્ચર્યા કરી અને આધ્યાત્મીક સાધના કરી. તેમને પોષ વદ ચૌદસના કેવળ જ્ઞાન પ્રાપ્ત થયું. લાંબા સમય સુધી લોકોને ધર્મ સમજાવતા ભ્રમણ કરતાં રહ્યાં. વૈશાખ સુદ આઠમના તેઓ સમેત શિખર પર નિર્વાણ પામ્યાં.

## આ પણ જુઓ 
* અરિહંત

## સંદર્ભ 
શ્રેણી:વર્તમાન ચોવીસીના તીર્થંકરો
વિરમપુર (તા. અમીરગઢ)

**વિરમપુર (તા. અમીરગઢ)** ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ઉત્તર ભાગમાં આવેલા બનાસકાંઠા જિલ્લામાં અમીરગઢ તાલુકાનું એક ગામ છે. વિરમપુર ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ચણા, તુવેર, ઘઉં, જીરુ, વરિયાળી, બાજરી, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, સસ્તા અનાજની દુકાન અને આંગણવાડી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે. ગામમાં લોકનિકેતન ગ્રામ વિદ્યાપીઠ આવેલી છે. 

વિરમપુર ગામ બાલારામથી ગબ્બર થઈને અંબાજી જતાં રાજ્ય ધોરીમાર્ગ પર વસેલું છે.

શ્રેણી:અમીરગઢ તાલુકો
વાળ ખરવા

**વાળ ખરવા** (અંગ્રેજી: *Hair loss* અથવા *Alopecia*)માં થોડા વાળ ખરવાથી લઇ ટાલ પડી જવા સુધી અસર થતી હોય છે. સામાન્ય રીતે આપણા લગભગ ૫૦ થી ૧૦૦ વાળ દરરોજ ખરતા હોય છે. જો આના કરતાં વધુ વાળ ખરતા હોય, તો એ ચિંતાજનક કહી શકાય. ક્યારેક એમ પણ જોવા મળે છે કે વાળ આછા થવા લાગે છે અને એક અથવા અધિક જગ્યા પર ટાલ થઈ જાય છે. વાળ ખરવાનાં ઘણાં બધાં અલગ-અલગ કારણો હોય છે. ચિકિત્સા વિજ્ઞાનના આધાર પર વાળ ખરવાના કેટલાય પ્રકાર હોય છે: 
*  લાંબી બીમારી, મોટી શસ્ત્રક્રિયા અથવા ગંભીર સમસ્યાઓ જેવા શારીરિક તણાવના કારણે બે કે ત્રણ મહીના બાદ વાળ ખરવા એ એક સામાન્ય પ્રક્રિયા છે. અંત:સ્ત્રાવોના સ્તરમાં આકસ્મિક ફેરફાર આવ્યા બાદ પણ આમ થતું હોય છે, વિશેષ કરીને સ્ત્રીઓમાં બાળકને જન્મ આપ્યા બાદ પણ આમ થઈ શકે છે. સાધારણ રીતે વાળ ખરતા રહે છે પરંતુ ટાલ નથી પડી જતી.
* દવાઓની આડ અસરને કારણે ઔષધના ગૌણ પ્રભાવો : વાળ ખરવા એ કેટલીક ઔષધિઓનો ઉપયોગ કરવાને કારણ થઇ શકે છે અને આવું અચાનક આખા માથાના ભાગ પર પ્રભાવી થઇ શકે છે.

*  ચિકિત્સાકીય બીમારીનાં લક્ષણો: વાળ ખરવા એ ચિકિત્સા બીમારીનું લક્ષણ હોઈ શકે છે જેમ કે અવટુગ્રંથિ (થાઇરૉયડ) વિકૃતિ, સેક્સ હાર્મોન્સમાં અસંતુલન અથવા ગંભીર પોષાહાર સમસ્યા વિશેષ કરીને પ્રોટીન, લૌહ, જસ્તા અથવા બાયોટીનની કમી. આ કમી ખાન-પાનમાં પરેજી કરવા વાળાઓ અને જે મહિલાઓને માસિક ધર્મના સમયમાં વધારે પડકો રક્ત સ્રાવ થાય છે, તેમાં આ સામાન્ય બાબત છે.

*  માથાની ત્વચા (ખોપરી)- માં ભુસી -ખોપરીમાં જ્યારે વિશેષ પ્રકારની ભુસીનું સંક્રમણ થતું હોય છે ત્યારે વચ્ચે વચ્ચે વાળ ખરવા લાગે છે. બાળકોમાં સામાન્ય રીતે વચ્ચે-વચ્ચેના વાળ ખરવાનું સંક્રમણ જોવા મળે છે. 
*હાઇપોથાયરૉડિઝમ

## આનુવંશિક ટાલ પડવી 
પુરુષોમાં જે પ્રકારે વાળ ખરવા લાગતા હોય અર્થાત સેંથામાંથી વાળ ખરવા અથવા માથા પરના વાળ ખરવા, એવા પ્રકારે આમાં પણ પુરુષોના વાળ ખરતા હોય છે. આ પ્રકારે વાળ ખરવાનું સામાન્ય છે અને આમ બનવાનો કોઇપણ સમયે (કેટલીકવાર કિશોરાવસ્થામાં પણ) આરંભ થઈ શકે છે. વાળ ખરવાનાં મુખ્યત્વે ત્રણ કારણો હોય છે - વંશાનુગત ગંજાપણું, પુરુષ અંત:સ્ત્રાવો (હાર્મોન્સ) અને વધતી જતી ઉંમર. મહિલાઓમાં, માથાના આગળના ભાગને છોડી બાકીના ભાગના વાળ ખરવા લાગે છે.

## આધુનિક શોધ 
મે, ૨૦૦૯માં જાપાન દેશમાં થયેલા એક સંશોધન પરથી જાણવા મળ્યું છે કે, માનવ શરીરમાં વાળ ખરવા માટે એક એસ ઓ એક્સ ૨૧ નામથી ઓળખાતું રંગસૂત્ર જવાબદાર હોય છે.

## વાળ ખરતા રોકવા માટે ઉપાયો 
માનસિક તાણ તથા ચિંતા ઘટાડી, યોગ્ય આહાર લઈને, વાળ ઓળવાની યોગ્ય રીત અપનાવીને અને આ ઉપરાંત જો શક્ય હોય તો વાળને ખરતા અટકાવે તેવી દવાઓનો ઉપયોગ કરવાથી વાળ ખરવાની સમસ્યાને અટકાવી તેમાંથી બચી શકાય છે. ભુસીના ઉત્પાતને કારણે વાળ ખરવાની સમસ્યામાંથી વાળની સફાઈ પર ધ્યાન આપવાથી, અન્ય વ્યક્તિના કાંસકા, બ્રશ, ટોપી વગેરેનો વપરાશ બંધ કરીને બચી શકાય છે. યોગ્ય દવાઓની સહાયતા વડે પણ આનુવંશિક ટાલ પડવામાંથી કેટલીક વાર અટકાવી શકાય છે.

## સંદર્ભ
## બાહ્ય કડીઓ
* 

શ્રેણી:વાળ
શ્રેણી:રોગ
અબાલા (તા. ભાભર)

**અબાલા (તા. ભાભર)** ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ઉત્તર ભાગમાં આવેલા વાવ-થરાદ જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૮ (આઠ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા ભાભર તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. અબાલા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, વરિયાળી, બાજરી, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.

શ્રેણી:ભાભર તાલુકો
સ્થાનકવાસી

**સ્થાનકવાસી** (स्थानकवासी) એ જૈન ધર્મનો એક પંથ છે જેની સ્થાપના લગભગ ૧૬૫૩ ની આસપાસ લવજી નામના વ્યાપારી દ્વારા થઈ. આ સંપ્રદાય માને છે કે ભગવાન નિરાકાર છે અને તેથી કોઈ પણ પ્રકારની મૂર્તિ પૂજા નથી કરતો. આ સંપ્રદાય ૧૫મી સદીના જૈન સુધારક લોઁકા દ્વારા પ્રેરિત સુધારિત વિચારસરણીનું પુનર્ગઠન છે. 

આ સંપ્રદાયનું પ્રાર્થના સ્થળ સ્થાનક તરીકે ઓળખાય છે જેને ઉપાશ્રય પણ કહે છે. સ્થાનકનો અર્થ હઁગામી આશ્રય સ્થળ એવો થાય છેૢ કેમકે સાધુ કે શ્રાવકો બંને ને તે હંગામી આશ્રય આપે છે. સ્થાનકમાં પ્રાર્થના દરમ્યાન પોતાનાથી ઇતર જિઁગની વ્યક્તિને સ્પર્શવું વર્જિત હોય છે. સ્થાનક વાસીઓ શ્વેતાંબર સંપ્રદાયના બત્રીસ આગમ (ગ્રઁથ) સિવાયના અન્ય કોઇ પણ ક્રિયાકાંડ, પૂજન, રિતી આદિનો સ્વીકાર નથી કરતાં અને આને પરિણામે તેઓ તેરાપંથી સંપ્રદાયથી ઘણા મળતા આવે છે.

ઉત્તર ભારતમાં લગભગ ૫ લાખ જૈનો વસે છે. શ્વેતાઁબર જેઓ સ્થાનક વાસી નથી તેમને દેરાવાસી કહે છે.

## સંતો
સ્થાનક વાસી સાધુ સાધ્વીજીઓ (યતિ) સફેદ વસ્ત્રો પહેરે છે અને મોઁ પર મુહપતી તરીકે ઓળખાતું ચોરસ ઘડી વાળેલું સફેદ વસ્ત્ર બાઁધે છે. મુહપત્તી બાંધવા પાછળનું તાત્પર્ય મોઁમાં જતી જીવાત અને હવાના અન્ય અદ્રશ્ય જીવની હિઁસા રોકવાનો છે. (વળી મુહપતી બાંધતા પવિત્ર ગ્રંથો નો અભ્યાસ કરતાં તેના પર થૂંક પણ નથી ઉડતી.) વાયુમાઁ રહેલ અનંત જીવોની હિંસાને સ્થાનકવાસી પરઁપરા અહીંસાના નિયમનું ઉલ્લંધન માને છે. તેઓ પોતાનુઁ ભોજન શ્રાવકોના ઘરેથી વહોરીને (ભિક્ષા)લાવે છે. તેઓ ખાદ્ય સામગ્રીનો બીજા ભોજન સમયથી વધુ સંચય કરતાં નથી અને પાણીને તો એક રાતથી વધુ પણ ભરી રાખતા નથી. તેઓ ખાવા પીવાની બધી ક્રિયા સૂર્યોદય અને સૂર્યાસ્તની વચ્ચેજ આટોપી લે છે. રાત્રે ભોજન ન લેવાની બાધને ચોવિહાર કહે છે. 

ચતુર્માસના ચાર મહિના સિવાય સાધુ સંતો એક સ્થાનમાં વધુ સમય રોકાતાં નથી. સ્થાનકવાસી સંતોની કોઇ પ્ણ પ્રકારના વિક્ષેપ વિના સાધના કરી શકાય તે માટે સ્થાનકવાસી સાધુ અવાવરુ ખંડિયેર જેવા સ્થળો શોધતા રહેતા આથી તેમને ઢૂંઢીયા કહેવાતા. અમુક પુસ્તકો પહેરવા ઓઢવાના બે જોડી વસ્ત્રો અને પ્રાકૃતિક પદાર્થમાંથી બનેલા પાત્રા સિવાય અન્ય કોઇ પણ પ્રકારનો પરિગ્રહ સ્થાનકવાસી સાધુ સાધ્વીજીઓ રાખતા નથી.

પાછળથી સ્થાનક વાસી સંપ્રદાયની અંદર વધુ મતભેદ થયા અને અન્ય ફિરકાઓ અસ્તિત્વમાં આવ્યાં, જેમકે તેરા પંથ, બૈસ ટોલાનો બૈસસંપ્રદા (હસ્તમલજી મહારાજસા, નાનાલાલજી મહારાજસા, અને અમુક અન્ય સાધુની આગેવાનીમાં). આ સિવાય ગુજરાતમાં સ્થાનકવાસી પરંપરાના અન્ય ફિર્કા વિહરમાન છે જેમકે છ કોટી સંપ્રદાય (અજરામર સંપ્રદાય), આઠ કોટી સંપ્રદાય (મોટા અને નાના), લીંબડી ગોપાલ સંપ્રદાય, દરિયાપુરી સંપ્રદાય, ગોંડલ સંપ્રદાય, ખંભાત સંપ્રદાય આદિ.

## સંદર્ભ
* ફ્લુગેલ , પીટર (૨૦૦૮) 'ધ અન-નોન લોઁકા: ટ્રેડીશન એન્ડ ધ કલ્ચરલ અંકોંશીયસ.' In: Caillat, Colette and Balbir, Nalini, (eds.), Jaina Studies. Papers of the 12th World Sanskrit Conference Vol. 9. . Delhi: Motilal Banarsidas, pp. 181-279.

## આપણ જુઓ 
* અજરામર સંપ્રદાયની વેબસાઈટ 

શ્રેણી:જૈનત્વ
અસ્તેય

**અસ્તેય** એ એક સંસ્કૃત શબ્દ છે જેનો અર્થ "ચોરી ન કરવી" કે "અ-ચૌર્ય" એવો થાય છે. જૈનત્વમાંના, દરેક શ્રાવકો અને સાધુ-સાધ્વીઓને પાળવાના પાંચ મુખ્ય નિયમ (અણુવ્રત)માંનો આ ત્રીજો નિયમ છે.  આ નિયમ અદત્તનો ત્યાગ  તરીકે પણ ઓળખાય છે

## અતિચાર 
જૈન દર્શન મોટી ચોરી કરવા ઉપરાંત પાંચ પ્રકારના મુખ્ય અદત્ત બતાવ્યા છે:
* ૧ તેન્નાહડે = ચોરાઉ વસ્તુ ખરીદવી
* ૨ તક્કરપ્પઓગે= ચોરને મદદ કરવી
* ૩ વિરુદ્ધ  રજ્જાઈકમ્મે = રાજ્ય વિરુદ્ધ દાણચોરી કરવી
* ૪ કૂડતોલે - કૂડ માણે = કોટા તોલા, ખોટા માપ રાખવા
* ૫ તપ્પડિરૂવગ્ગ વવહારે = સારી વસ્તુ દેખાડી નરસી આપવી, ભેળસેળ કરવી

## હિંદુત્વમાં
"અસ્તેયની સંકલ્પના એ હિંદુત્વના નિયમનો પણ એક પ્રમુખ ભાગ છે જેને સૌ હિંદુ લોકોએ પાળવો જોઈએ. પારંપારિક રીતે ૧૦ યમ માંનો આ એક છે અને યોગ સૂત્રના ૫ યમ (શિસ્ત)માંનો એક છે. અસ્તેયના સિદ્ધાંતને પ્રાય: બાઈબલના દૈવી આદેશ - તુ ચોરી ન કરીશ ("Thou shall not steal") સાથે સરખો સમજાય છે, પણ અસ્તેય શબ્દનો અર્થ ચોરી ન કરવાથી વિશેષ થાય છે.  અસ્તેય શબ્દનો અર્થ છેતરપિંડી ન કરવી, પારકી વસ્તુ મેળવવાની ઈચ્છા ન કરવી, સંપત્તિનો સંચય ન કરવો અને અન્ય વ્યક્તિઓની ઈચ્છાપૂર્તિઓની આડે ન આવવું. મિયામીના યોગ આશ્રમના સ્વામી જ્યોતિર્મંદા કહે છે કે , જેણે અસ્તેયના સિદ્ધાંતને જાણ્યો અને અપનાવ્યો છે તેની પાસે વિશ્વની સમગ્ર સંપત્તિ વહી આવે છે" આ ઉક્તિ બાઈબલની પંક્તિ "The meek shall inherit the world." ને સમાંતર છે.

શ્રેણી:જૈનત્વ
શ્રેણી:જૈન આધ્યાત્મીક સિદ્ધાંત
શ્રેણી:યમ
શ્રેણી:હિંદુ અધ્યાત્મીક વિભાવના
સેવાયજ્ઞ સમિતિ, ભરુચ

**સેવાયજ્ઞ સમિતિ, ભરૂચ** એ ગરીબ દર્દીઓ માટે સેવા કરતી એક બિનસરકારી સંસ્થા (NGO) છે. આ સંસ્થા બોમ્બે પબ્લીક ટ્રસ્ટ એક્ટ અન્વયે નોંધાયેલી સંસ્થા છે અને છેલ્લા ૧૦ (દસ) વર્ષથી ભરૂચ જિલ્લા ખાતે કાર્યરત છે. જરુરીયાતમંદ દર્દીઓને સારવાર તેમજ અન્ય પ્રકારની દાક્તરી સારવાર ઉપલબ્ધ કરાવવામાં શક્ય એટલી સહાય પૂરી પાડતી આ સંસ્થા સિવિલ હોસ્પિટલ, ભરૂચના પટાંગણમાં સરકાર દ્વારા ફાળવવામાં આવેલા મકાનમાં કાર્ય કરી રહી છે.

## કાર્યપ્રણાલી 
સમાન વિચારધારા ધરાવતા સ્વાશ્રયી સ્વયંસેવકો પોતાના નોકરી કે ધંધાના વખત સિવાયના સમયમાં સરકારી હોસ્પિટલો તેમજ ઝુંપડપટ્ટી જેવા ગરીબ વસ્તીવાળા વિસ્તારોમાં જાતે દર્દીઓ પાસે પંહોચે છે. જે તે સ્થળ પર દર્દીઓની ચકાસણી કરી તેમાંથી જરૂરિયાતમંદ દર્દીઓને નાતજાતના ભેદભાવ વિના દાક્તરી સેવાઓ ઉપલબ્ધ કરાવે છે. આ પ્રકારનું સેવાકાર્ય દિવસરાત કોઇપણ સરકારી સહાય, સ્થાવર મૂડી કે અચલીત મિલકતો વગર ચાલી રહ્યું છે.

## બાહ્ય કડીઓ 
* સેવાયજ્ઞ સમિતિનું જાળપૃષ્ઠ

શ્રેણી:બિનસરકારી સંસ્થાઓ
શ્રેણી:સમાજસેવા
શ્રેણી:ભરૂચ જિલ્લો
આત્મકથા

**આત્મકથા** એટલે પોતાના જીવનમાં ઘટેલી ઘટનાઓની કથાનો સાહિત્ય પ્રકાર. મોટાભાગે આ પ્રકારના સાહિત્યમાં લેખક દ્વારા પોતાના જીવનના પ્રસંગો અને સંઘર્ષનું વર્ણન જોવા મળે છે. ગુજરાતી ભાષાની પ્રથમ આત્મકથા નર્મદ લિખિત *મારી હકીકત* છે. ગુજરાતી ભાષાની પ્રખ્યાત આત્મકથામાં ગાંધીજીની આત્મકથા *સત્યના પ્રયોગો*નો સમાવેશ થાય છે.

## બાહ્ય કડી 
* 

શ્રેણી:સાહિત્ય
શ્રેણી:આત્મકથા
મંગળસૂત્ર

**મંગળસૂત્ર** કે **મંગલસૂત્ર** એ પરીણિત ભારતીય સ્ત્રીઓનું ગળામાં પહેરવાનું એક વિશિષ્ટ ઘરેણુ છે. ખરેખર તો મંગળસૂત્રને સ્ત્રીએ તે ધારણ કર્યુ (પહેર્યું) હોય, તે પરીણિત હોવાની નિશાની તરીકે જોવામાં આવે છે આથી કુંવારિકાઓ કે વિધવા સ્ત્રીઓ મંગળસૂત્ર પહેરી શકતી નથી.

શ્રેણી:હિંદુ ધર્મ
તેરાપંથ

**તેરાપંથ** એ બે અલગ જૈન પંથને અપાયેલ નામ છે:

* દિગંબર તેરાપંથ: આ એક દિગંબર પરંપરાનો એક પંથ છે, જેણે ૧૬૬૪માં અમુક સુધારા અપનાવ્યા પણ તે મૂર્તિ પુજક છે. આ સંગઠીત પંથ નથી, આતો એક અમુક રીતીને માનતી એકાધ્યાત્મીક પ્રણાલી છે. કાનજી સ્વામી નો પંથ પોતાને તેરાપંથનો પ્રતિનીધી માને છે. તે ૧૬૨૬ની અત્યાધ્મ ચળવળ થી પ્રેરીત છે.

* શ્વેતાંબર તેરાપંથ: જૈન ધર્મના શ્વેતામ્બર પંથનો ઉપભાગ એવો આ એજ સંગઠીત ફિરકો છે. આની સ્થાપના ૧૭૬૦માં આચાર્ય ભિક્ષુએ કરી. આ ફિરકામાં મંદિર કે મૂર્તિઓ નથી હોતી. તેરાપંથ એ એક ધર્મ સંઘ છે જેમાં ૧૦૦૦ જેટલા સાધુ સાધ્વીજી ઓ છે જો આચાર્ય મહાપ્રજ્ઞ દ્વારા આદેશિતનિયમો અનુસાર વિચરે છે

તારણપંથ, નામે એક દિગંબર સંપ્રદાય પણે છે તેને તેરાપંથ ન સમજવો.

શ્રેણી:જૈનત્વ
રાહુલ બજાજ

**રાહુલ બજાજ** (૧૦ જૂન ૧૯૩૮ – ૧૨ ફેબ્રુઆરી ૨૦૨૨) એ એક અગ્રણી ભારતીય ઉદ્યોગપતિ છે તથા ભારતીય સંસદના સભ્ય છે. તેઓ રાજસ્થાની વેપારી જમનાલાલ બજાજે શરૂ કરેલા ઉદ્યોગગૃહ માંથી આવે છે. 1.32 બિલિયન યુ.એસ. ડોલરની બજાજ ઓટો તેમની પ્રમુખ (ફલેગશિપ) કંપની છે. 2001માં તેમને પદ્મ ભૂષણથી પુરસ્કૃત કરવામાં આવ્યા હતા. તેમનું ચોખ્ખું મૂલ્ય 1.1 બિલિયન યુ.એસ. ડૉલર જેટલું આંકવામાં આવે છે. ફોર્બ્સની ભારતના 40 સૌથી ધનાઢ્ય લોકોની યાદીમાં તેમને વીસમું સ્થાન આપવામાં આવ્યું હતું.
 
## પ્રારંભિક જીવન
રાહુલ બજાજ યુ.એસ.એ.(USA)ની હાર્વર્ડ બિઝનેસ સ્કૂલ, સેન્ટ સ્ટીફન્સ કૉલેજ, દિલ્હી, ગવર્મેન્ટ લૉ કૉલેજ, મુંબઈ અને કેથેડ્રલ એન્ડ જ્હોન કોનન સ્કૂલના ભૂતપૂર્વ વિંદ્યાર્થી છે. તેમને શિશિર બજાજ નામે એક ભાઈ છે, જેમની સાથે હાલમાં જ તેમણે વેપારી સમજૂતી કરાર કર્યો છે. તેમને શેખર, મધુર તથા નીરજ નામના ૩ પિતરાઈ ભાઈઓ છે, જેમની સાથે મળીને તેઓ બજાજ જૂથની કંપનીઓનું નિયમન કરે છે. તે ઉપરાંત, તેમને રાજીવ અને સંજીવ નામે બે પુત્રો તથા સુનયના કેજરીવાલ નામે એક પુત્રી છે. 1965માં તેમણે બજાજ જૂથની બાગડોર હાથમાં લીધી. તેમની સમયાવધિ દરમ્યાન, પ્રમુખ (ફ્લેગશિપ) કંપની બજાજ ઓટોનું ટર્નઓવર રૂ.72 મિલિયનથી વધીને રૂ.46.16 બિલિયન સુધી પહોંચ્યું હતું. રાહુલ બજાજે લાયસન્સ-પરમીટ રાજના મુશ્કેલ સમયમાં ભારતની સર્વશ્રેષ્ઠ કંપનીઓમાંની એક કંપની ઊભી કરી હતી. અકુર્દી અને વાલુજ ખાતે તેમણે કારખાનાંઓ સ્થાપ્યાં હતાં. 1980ના દાયકામાં બજાજ ઓટો ભારતમાં ટોચની સ્કૂટર ઉત્પાદક કંપની હતી અને તેની ચેતક બ્રાન્ડ માટે નોંધણી પછી 10-વર્ષ રાહ જોવી પડતી એટલી માંગ હતી.

## અંગત જીવન
તેમના બન્ને પુત્રો, રાજીવ બજાજ તથા સંજીવ બજાજ, તેમની કંપનીઓના વ્યવસ્થાપનમાં ભાગ લે છે. તેમની પુત્રી સુનયના કેજરીવાલે, તેમાસેક ઈન્ડિયા(Temasek India)ના વડા મનીષ કેજરીવાલ સાથે લગ્ન કર્યાં છે. ગયા વર્ષે, તેમણે તેમના ભાઈ શિશિર બજાજ સાથે વેપારી સમજૂતી કરાર કર્યો હતો. બજાજ જૂથની કંપનીઓના નિયમનમાં તેમના 3 પિતરાઈ ભાઈઓ, શેખર, મધુર તથા નીરજ તેમને મદદ કરે છે.

રાહુલ બજાજનું ૧૨ ફેબ્રુઆરી ૨૦૨૨ ના રોજ ૮૩ વર્ષની વયે ન્યુમોનિયાથી અવસાન થયું હતું. આ પહેલા તેમને સારવાર માટે પુણેના રૂબી હોલ ક્લિનિકમાં દાખલ કરવામાં આવ્યા હતા. તેઓ મૃત્યુ પહેલા કેન્સર અને હૃદયની સમસ્યાથી પણ પીડાતા હતા.

## સંદર્ભો
## બાહ્ય લિંક
* સીએનએન આઇબીએન (CNN IBN) માટે કરણ થાપર સાથે મુલાકાત  
*ફોર્બ્સ સૂચીકરણ
*લુફથાન્ઝા સીએનબીસી ટીવી18 (CNBC TV18) ઓલ ફોર ધિસ મોમેન્ટ - રાહુલ બજાજ સાથે મુલાકાત

શ્રેણી:૧૯૩૮માં જન્મ
શ્રેણી:૨૦૨૨માં મૃત્યુ
શ્રેણી:પદ્મભૂષણ પુરસ્કાર વિજેતા
શ્રેણી:ભારતીય ઉદ્યોગપતિઓ
શ્રેણી:રાજકારણી
ભારત ભવન, ભોપાલ

**ભારત ભવન**, ભારત દેશના મધ્ય ભાગમાં આવેલા મધ્ય પ્રદેશ રાજ્યમાં આવેલું એક વિવિધ પ્રકારની કલાઓનું સંગ્રહાલય છે. આ ભવનમાં આર્ટ્સ ગેલરી, લલિત કલા સંગ્રહ, ઇનડોર/આઉટડોર ઓડીટોરિયમ, રિહર્સલ રૂમ, ભારતીય કવિતાઓનું પુસ્તકાલય વગેરે ઘણું બધું સામેલ છે. આ સ્થળ રાજ્યની રાજધાનીના શહેર ભોપાલના બડે તાલાબ નામના સ્થળની નજીકમાં આવેલું છે. આ ભવનના સૂત્રધાર ચાર્લ્સ કોર્રા નું કહેવું એમ છે કે- "આ કલા કેન્દ્ર એક ખુબજ સુંદર સ્થાન પર સ્થિત છે, પાણી પર ઝુકેલા એવા એક ટેકરા કે જ્યાંથી તળાવ (બડે તાલાબ) અને ઐતિહાસિક શહેરનો સુંદર દેખાવ જોઈ શકાય છે."

## ઇતિહાસ 
ભારત ભવન ભારત દેશના સૌથી અનોખા રાષ્‍ટ્રીય સંસ્‍થાનો પૈકીનું એક છે. ઇ. સ. ૧૯૮૨ના વર્ષમાં જેની સ્‍થાપના કરવામાં આવી હતી એવા આ ભવનમાં અનેક રચનાત્‍મક કલાઓનું પ્રદર્શન કરવામાં આવે છે. શામલા પહાડીઓ પર આવેલા આ ભવનનું વાસ્તુશિલ્પ, પ્રસિદ્ધ વાસ્‍તુકાર ચાર્લ્સ કોર્રાએ તૈયાર કર્યું હતું. ભારત દેશના વિભિન્‍ન ભાગોની પારંપરિક શાસ્‍ત્રીય કલાઓના સંરક્ષણનું આ મુખ્ય કેન્‍દ્ર છે. ભારત ભવનમાં  એક મ્‍યુઝિયમ ઑફ આર્ટ, એક આર્ટ ગૈલરી, લલિત કલાઓની કાર્યશાળા, ભારતીય કાવ્‍યનું પુસ્‍તકાલય આદિ વિભાગો સામેલ છે. આ વિભાગોને અનેક નામો જેમ કે રૂપાંકર, રંગમંડલ, વગર્થ તથા અન્‍હદ નામો વડે ઓળખવામાં આવે છે.

## વિભિન્ન એકમો (વિભાગો) 
* રૂપંદર (લલિત કલા સંગ્રહાલય)
* રંગમહલ (પ્રદર્શનોની સૂચી)
* વાગર્થ (ભારતીય કવિતાઓનું કેન્દ્ર )
* અનહદ (શાસ્ત્રીય અને લોક સંગીતનું કેન્દ્ર)
* આશ્રમ (અતિથિ કલાકારો માટે નિવાસ)

## મુલાકાત 
સોમવારના દિવસ સિવાયના દિવસોમાં દરરોજ પ્રતિદિન બપોરના ૨ વાગ્યાથી રાત્રીના ૮ વાગ્યા સુધી આ ભવન મુલાકાતીઓ માટે ખુલ્લું રહે છે.

## સંદર્ભો 
## બાહ્ય કડીઓ 
* ભારત ભવનનું જાળપૃષ્ઠ

શ્રેણી:જોવાલાયક સ્થળો
શ્રેણી:મધ્ય પ્રદેશ
ફતેપુરા (તા. કાંકરેજ)

**ફતેપુરા (તા. કાંકરેજ)** ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ઉત્તર ભાગમાં આવેલા વાવ-થરાદ જિલ્લામાં આવેલા કાંકરેજ તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. ફતેપુરા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, વરિયાળી, બાજરી, કપાસ, દિવેલી, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.

શ્રેણી:કાંકરેજ તાલુકો
પ્રગતિ મેદાન, દિલ્હી

**પ્રગતિ મેદાન** એ ભારત દેશના રાજધાનીના શહેર દિલ્હી ખાતે આવેલું એક વિશાળ મેદાન છે, જ્યાં અતિ મોટાં પ્રદર્શનો યોજવા માટે યોગ્ય પરિસર છે. આખો પરિસર નાના નાના પ્રદર્શન હૉલમાં વિભાજિત થયેલો છે. આ પરિસર ખાસ કરીને દર વર્ષે યોજવામાં આવતા વિશ્વ પુસ્તક મેળા તથા આંતરરાષ્ટ્રીય વ્યાપાર મેળા (ઇંટરનેશનલ ટ્રેડ ફેર) માટે મશહૂર છે.

## ઇતિહાસ 
## ચિત્ર દર્શન 

ચિત્ર:Pragati Maidan, Hall 1.JPG|હૉલ નં. ૧ (એક)
ચિત્ર:Pragati Maidan, inside halls 2,3,4,5.JPG| હૉલ નં. ૨ (બે), ૩ (ત્રણ),  ૪ (ચાર) તથા ૫ (પાંચ)નું ભીતરી દૃશ્ય
ચિત્ર:Pragati Maidan, Nescafé stall and halls 2,3,4,5.JPG| નેસ્કાફે સ્ટૉલ
ચિત્ર:Pragati Maidan, inside hall 6.JPG| હૉલ નં. ૬ (છ)નું ભીતરી દૃશ્ય
ચિત્ર:Pragati Maidan, inside hall 14.JPG| હૉલ નં. ૧૪ (ચૌદ) ની અંદર
ચિત્ર:Pragati Maidan, inside hall 18 (1).JPG| હૉલ નં. ૧૮ (અઢાર)
ચિત્ર:Pragati Maidan, inside hall 18 (2).JPG| હૉલ નં. ૧૮ (અઢાર)
ચિત્ર:Pragati Maidan, inside hall 18 (3).JPG| હૉલ નં. ૧૮ (અઢાર)
ચિત્ર:Pragati Maidan, inside hall 18 (4).JPG| હૉલ નં. ૧૮ (અઢાર)
ચિત્ર:Pragati Maidan, Mother Dairy restaurant.JPG| મધર ડેરી રેસ્ટોરન્ટ
ચિત્ર:Pragati Maidan lake.JPG| તળાવ

## આસપાસનાં સ્થળો 
* હજરત નિજામુદ્દીન  રેલવે સ્ટેશન  અહિંયાથી લગભગ ૩ કિમી જેટલા અંતરે આવેલું છે.

## આ પણ જુઓ 
## બાહ્ય કડીઓ 
* ભારતીય ઉદ્યોગ પરિસંઘ દ્વારા આયોજિત વ્યાપાર મેળાની વેબસાઇટ 

શ્રેણી:દિલ્હી