open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
કૃપેશ ઠક્કર

**કૃપેશ ઠક્કર** ભારતીય ગીતકાર, સંગીતકાર, ગાયક અને લેખક છે. તેઓ સંગીત, ફિલ્મ અને સાહિત્ય ક્ષેત્રે કાર્યરત છે. તેમના હિન્દી પુસ્તક ‘અર્જુન ઉવાચ: મા પર્વ’ ને વર્ષ ૨૦૨૩ના ગુજરાત સાહિત્ય અકાદમીના હિન્દી ભાષાના શ્રેષ્ઠ પુસ્તક પારિતોષિક માટે પસંદ કરવામાં આવ્યું છે.  

## જીવન 
કૃપેશ ઠક્કર કચ્છના વાતની છે. તેમણે જામનગરથી એમબીબીએસ નો અભ્યાસ પૂર્ણ કર્યો છે અને અમેરિકાથી માસ્ટર્સ ડિગ્રી મેળવી છે. વ્યવસાયે તેઓ તબીબ છે.
## કારકિર્દી 
૨૦૧૫માં તેમણે 'ક્યાં છે કાનો?' આલ્બમથી સંગીતજગતમાં પદાર્પણ કર્યું. તેઓએ હિન્દી, ગુજરાતી, અંગ્રેજી તેમજ સંસ્કૃત ભાષામાં ગીતો ગાયા છે. તેઓ તેમના પરિવાર સાથે મળી પર્વ ફ્યૂઝન બેન્ડ બનાવ્યું છે. લેખક તરીકે તેમણે ‘અર્જુન ઉવાચ’ શ્રેણી અંતર્ગત આધ્યાત્મિક વિષયો પર આધારિત વિવિધ પુસ્તકો રચ્યા છે. જેમાં આ શ્રેણીના બીજા પુસ્તક 'અર્જુન ઉવાચ: મા પર્વ' ની વર્ષ ૨૦૨૩ માટે ગુજરાત સાહિત્ય અકાદમી દ્વારા હિન્દી ભાષાના શ્રેષ્ઠ પુસ્તક પારિતોષિક માટે પસંદગી કરવામાં આવી. તેમનું આ પુસ્તકમાં તેમના પરિવાર દ્વારા ઉજવાતા 30 દિવસીય ‘મા પર્વ’ ઉત્સવની સત્ય ઘટનાઓ પર આધારિત છે. તેમના સંગીતકાર તેમજ સહગાયક તરીકેના આલ્બમને ગીનીઝ વર્લ્ડ રેકૉર્ડ એનાયત થયો છે. 

### ફિલ્મો 
### આલ્બમ 
### પુસ્તકો 
## સન્માન 
* ૨૦૨૩ - શ્રેષ્ઠ પુસ્તક પારિતોષિક
* ૨૦૨૪ - અતુલ્ય વારસો આઈડેન્ટીટી એવોર્ડ

## સંદર્ભ 
## બાહ્ય કડીઓ 
* 

શ્રેણી:ગુજરાતી વ્યક્તિત્વ
શ્રેણી:ગુજરાતી કલાકાર
શ્રેણી:લેખક
શ્રેણી:સાહિત્યકાર
ભારતીય જળહળ

**ભારતીય જળહળ** (રેન્ચોપ્સ આલ્બિકોલિસ) એ આખી દુનિયામાં જોવા મળતા જળહળ પંખીની ત્રણ જાતિઓમાંથી એક છે, જે લેરિડે કુટુંબમાં 'સ્કિમર પ્રજાતિ' રેન્ચોપ્સની એક જાતિ છે. તેઓ કંઈક અંશે ધોમડી પંખીઓને મળતા આવતા દેખાવના હોય છે પરંતુ આ જળહળની ચાંચની રચનામાં પણ બાકીના અન્ય જળહળની માફક ઉપરની ચાંચ ટુંકી અને નિચેની ચાંચ લાંબી હોય છે. નિચેની લાંબી ચાંચ વડે એ પાણીની સપાટીની સાવ નજીક ઉડીને જાણે એ ચાંચ રૂપી હળ વડે પાણી ખેડતું હોય તેઓ આભાસ પેદા કરે છે. આ કારણે જ એનું ગુજરાતી નામ આવું અપાયું છે. ભારતીય જળહળ સમગ્ર દક્ષિણ એશિયા જોવા મળે છે, જ્યાં તે ઓછા પ્રમાણમાં ફેલાયેલું છે અને સંખ્યામાં ઘટાડો થઈ રહ્યો છે. ભારતીય જળહળ મુખ્યત્વે નદીઓ અથવા નદીમુખમાં જોવા મળે છે. તેઓ કાળા, સફેદ અને નારંગી રંગમાં ખૂબ જ તેજસ્વી રીતે ચિહ્નિત થયેલાં છે, જેનાથી તે સહેલાઈથી ઓળખાઈ જાય છે.

## વર્ણન 
left|thumb|ચાંચ પાતળી અને છરી જેવી છે જે પાણીની પ્રતિકારકતાને ઘટાડે છે.
આ પક્ષીની કાળી ટોપી અને નારંગી ચાંચ એના સફેદ શરીરથી અલગ તરી આવે છે. તેની ૧૦૮ સે.મી. લાંબી પાંખો સાથે તે ૪૦-૪૩ સે.મી. લાંબી ધોમડી જેવી લાગે છે. શરીરના ઉપલા ભાગો ઘેરા કાળા હોય છે અને નીચેના ભાગો સફેદ હોય છે. માથા પર કાળી ટોપી કપાળ અને ગરદન સફેદ હોય છે. પાંખો લાંબી સફેદ હોય છે અને પાછળની ધાર તરફ અણીયાળી હોય છે. ટૂંકી, ફાંટાવાળી સફેદ પૂંછડીના મધ્યભાગના પીંછા કાળાં હોય છે. લાંબી, જાડી ચાંચ પીળા રંગની ટોચ સાથે નારંગી રંગની હોય છે અને અન્ય જળહળની જેમ, નીચલી ચાંચ ઉપરની ચાંચ કરતા લાંબી હોય છે. પગ અને પંજા લાલ હોય છે. નીચલી ચાંચ છરી જેવી અને લવચીક હોય છે છેડેથી કાપેલી હોય એવી દેખાય છે. યુવાન પક્ષીઓની ચાંચ સામાન્ય હોય છે પરંતુ ઉંમર વધવાની સાથે નીચલી ચાંચ વધે છે. ઉપલી ચાંચ નોંધપાત્ર રીતે હલનચલન માટે સક્ષમ હોય છે.

પ્રજનન સમય સિવાયના પુખ્તવયના જળહળ પ્રજનન સમયના જળહળ કરતાં વધુ નિસ્તેજ અને ભૂખરા રંગના હોય છે. કિશોર વયના પંખીઓ ઉપરના ભાગે રાખોડી-કથ્થઈ રંગના હોય છે અને પીઠ અને પાંખો પર પીંછા પર નિસ્તેજ કિનારીઓ હોય છે. પુખ્ત પક્ષીઓ કરતાં માથું વધુ સફેદ હોય છે અને ચાંચની ટોચ શ્યામ હોય છે જ્યારે આખી ચાંચ નારંગી-કથ્થઈ રંગની હોય છે.

આ પંખી મોટેભાગે એકદમ શાંત રહે છે પણ ક્યારેક તે ઉચ્ચ, અનુનાસિક, ચીસો પાડતું હોય એવું લાગે એવો *ક્યપ-ક્યપ* અવાજ કરે છે.

ભારતીય જળહળની પ્રજનન વસાહતો ચંબલ નદી વિસ્તારમાંથી જોવા મળે છે, જે વિસ્તાર ઘડિયાલ માટે પણ મહત્વનો છે. ભારતીય જળહળ કટકમાં ચંડકા વન્યજીવ વિભાગમાં મુંડુલી બેરેજ ખાતે મહાનદી નદીના કાંઠે પ્રજનન કરતા પણ નોંધાયેલા છે. દાંતીવાડા બંધ નજીક પણ વર્ષ ૨૦૨૪-૨૫માં એક જળહળ દેખાયું હોવાના સમાચાર છે.

## વર્તન 
thumb|ઇંડાનો રંગ
ભારતીય જળહળ પક્ષીઓ પાણી પર સાવ નીચે ચાંચ ખુલ્લી રાખીને નિચલી ચાંચ પાણીમાં પસાર કરીને ઉડતા ઉડતા ખોરાક લે છે. એને કારણે પાણીમાં ચાસ પાડતું હોય એવું ભાસે છે. આ પંખી નાનાનાના સમુહોમાં ખોરાક શોઘતું જોવા મળે છે. જળહળ પંખીનું મુખ્ય ભોજન માછલી છે પણ અન્ય જલજ સજીવોનો પણ ચારો બનાવી લે છે. મોટેભાગે વહેલી સવારે અને મોડી સાંજે ભોજનમગ્ન જોવા મળ છે પણ નિશાચર વર્તણુક પણ જોવા મળે છે.

## સંદર્ભો 
## બાહ્ય કડીઓ 
* ફોટો અને વીડિયો
* 

શ્રેણી:પક્ષી
શ્રેણી:ગુજરાતનાં પક્ષીઓ
દીવાળીઘોડો

પોતાની પુછડી પટપટાવતા રહેતા ધાનચિડી અને દીવાળીઘોડા કુટુંબનો આ સહુથી સામાન્ય પણે જોવા મળતો દીવાળીઘોડો (***મોટાસિલા આલ્બા***) મોટાસિલિડે પરિવારનો એક કદમાં નાનો ચટકાકાર સભ્ય પક્ષી છે. આ પ્રજાતિ મોટાભાગના યુરોપ અને એશિયા અને ઉત્તર આફ્રિકા ભાગોમાં પેલેઅર્ક્ટિક ઝોનમાં પ્રજનન કરે છે-તે પશ્ચિમ અલાસ્કામાં પણ જોવા મળે છે પણ ત્યાં એ દુર્લભ છે અને ત્યાં તે તેની શ્રેણીના સૌથી હળવા ભાગોમાં રહે છે, પરંતુ અન્યથા આફ્રિકામાં સ્થળાંતર કરે છે. કુલ મળીને *એમ. આલ્બા* ની ૯ થી ૧૧ જેટલી પેટાજાતિઓ છે, જેમાં પાઈડ વેગટેલ (*એમ. એ. યારેલી*) તરીકે ઓળખાતી કાળી પીઠવાળી પેટાજાતિઓનું આયરલેન્ડ અને ગ્રેટ બ્રિટનમાં વર્ચસ્વ છે. ગુજરાતમાં આ પંખી શીયાળું યાયાવર તરીકે જોવા મળે છે.

દીવાળીઘોડાએ ખુલ્લા પ્રદેશનું જંતુભક્ષી પક્ષી છે, જે ઘણીવાર માનવ વસવાટ અને પાણીની નજીક પણ હોય છે. તે ખોરાક માટે પોતાના શિકારને જોઈ, પીછો કરી ને પકડી શકે એવા ખુલ્લા વિસ્તારો પસંદ કરે છે. શહેરી વિસ્તારોમાં, તે કાર પાર્ક જેવા પાકા વિસ્તારોમાં ઘાસચારાને અનુકૂળ થઈ ગયું છે. તે પથ્થરની દિવાલોમાં અને સમાન કુદરતી અને માનવ સર્જિત માળખામાં તિરાડોમાં માળાઓ બનાવે છે.

## વર્ણન 
left|thumb|કઝાકિસ્તાનમાં એક કિશોર સાથે પુખ્ત
[left|thumb|[સ્વિડન|સ્વીડન એક પુખ્ત વયના તેની ચાંચમાં તેના નાના જંતુઓ સાથે.]]
દીવાળીઘોડા એક પાતળા બાધાનું પક્ષી છે, જે લંબાઈમાં ૧૬.૫ થી ૧૯ સે. મી. (૬.૫ થી ૭.૫ ઇંચ) છે. તેની લાક્ષણિકતા તેની પ્રજાતિની લાંબી, સતત ઠુંમકા મારતી કે પટપટાવવામાં આવતી પૂંછડી ધરાવે છે. તેનું સરેરાશ વજન ૨૫ ગ્રામ (૦.૮૮ ઔંસ) છે અને જંગલીમાં મહત્તમ જીવનકાળ આશરે ૧૨ વર્ષ છે.

### પેટાજાતિઓ 
દીવાળીઘોડાની પેટાજાતિઓના પીંછાના તફાવતો અને વિતરણ વિશેની માહિતી નીચે દર્શાવવામાં આવી છે. નવ પેટાજાતિઓ સામાન્ય રીતે સ્વીકારવામાં આવે છે.  અન્ય બે, *એમ. એ. દુખુનેન્સીસ* અને એમ. એ, પર્સિકા, કેટલાક અન્ય લેખકો દ્વારા સ્વીકારવામાં આવે છે, પરંતુ સામાન્ય રીતે એમ. એ આલ્બા ના સમાનાર્થી તરીકે ગણવામાં આવે છે. કાળા પીઠવાળી વાગટેલ એમ. એ. લ્યુજેન્સ એક અલગ પ્રજાતિ હોઈ શકે છે.

## વિતરણ અને નિવાસસ્થાન 
thumb|સ્પ્રુસમાં બેઠેલી અને દૂર ઉડતી સફેદ વાગટેલ્સ તેમની લાક્ષણિક ઉડાન પેટર્ન દૃશ્યમાન છે. કોર્વેમા, એસ્ટોનિયા, વસંત ૨૦૨૧

### પ્રજનન 
right|thumb|ઇંડા, સંગ્રહ સંગ્રહાલય વીસબાડેન, જર્મની
right|thumb|ઉત્તર નોર્વેમાં કિશોર *એમ. એ. આલ્બા*, જેમાં તેનો ચહેરો અને છાતી ભૂખરા રંગની દેખાય છે

## સંદર્ભો 
## બાહ્ય કડીઓ 
* ઈન્ટરનેટ બર્ડ કલેક્શન પર વીડિયો, ફોટા અને અવાજો
* માસ્કેડ, પાઇડ અને વ્હાઇટ વેગેટેલ ફોટા  ૨૦૧૨-૦૭-૧૬ at the Wayback Machine-નૉર્વેજિયન સાયબરબર્ડિંગ
* "પાઇડ વાગટેલ... ધ ગિપ્સી બર્ડ" વેલ્શ રોમાની સંસ્કૃતિમાં પાઇડ વાગ્ટેલ્સ-રોમાની રાઇઝ
* ચિત્રો સાથે ઓળખ લેખ (PDF)  Wayback Machine પર આર્કાઇવ કરેલ ૨૦૦૭-૦૯-૨૭
* વૃદ્ધાવસ્થા અને લૈંગિકતા (PDF) ૪.૯ MB by Javier Blasco-Zumeta & Gerd-Michael Heinze  ૨૦૧૬-૧૧-૦૮ at the Wayback Machine

શ્રેણી:પક્ષી
શ્રેણી:ગુજરાતનાં પક્ષીઓ
શ્રેણી:ચટકાકાર ગોત્રના પક્ષીઓ
જોયિતા મોંડલ

**જોયિતા મોંડલ** ભારતના પશ્ચિમ બંગાળ રાજ્યની એક સમાજસેવિકા છે. તેઓ દીવાની અદાલતની ન્યાયિક પેનલમાં સભ્ય તરીકે નિયુક્ત થનાર પ્રથમ બંગાળી ટ્રાન્સજેન્ડર મહિલા છે.

## પ્રારંભિક જીવન 
જોયિતા મોંડલનો જન્મ પરંપરાગત હિંદુ પરિવારમાં થયો હતો. બાળપણથી જ પોતાની લિંગ ઓળખને કારણે તેમને સામાજિક ભેદભાવનો સામનો કરવો પડ્યો. તેમણે દસમી કક્ષા પછી શાળા છોડી દીધી. પરિવાર અને સમાજના અસ્વીકારને કારણે તેઓ ઘર છોડીને નીકળી ગયા અને જીવનનિર્વાહ માટે બસ સ્ટેન્ડ પર રાતો વિતાવી તથા ભિક્ષાવૃત્તિ પણ કરવી પડી.

પછી તેઓ ઉત્તર દિનાજપુર જિલ્લાના ઇસ્લામપુર ખાતે સ્થાયી થયા અને ટ્રાન્સજેન્ડર સમુદાયના કલ્યાણ માટે કાર્ય શરૂ કર્યું. તેમણે દૂરશિક્ષણ દ્વારા પોતાનો અભ્યાસ પૂર્ણ કર્યો અને કાયદાની ડિગ્રી પ્રાપ્ત કરી. ૨૦૧૦માં તેઓ પોતાના જિલ્લામાં મતદાર ઓળખપત્ર મેળવનાર પ્રથમ ટ્રાન્સજેન્ડર વ્યક્તિ બન્યા.

જોયિતાએ ‘દિનાજપુર નયા આલોક’ નામની સંસ્થા સ્થાપી, જે ટ્રાન્સજેન્ડર લોકો ઉપરાંત યૌનકર્મીઓ, ભિક્ષુકો અને માનવ તસ્કરીના ભોગ બનેલા લોકો માટે કાર્ય કરે છે. આ સંસ્થા તેમના જિલ્લામાં હજારો લોકોને સહાય પૂરી પાડી રહી છે.

## કાર્યજીવન 
જોયિતા મોંડલ પશ્ચિમ બંગાળના ટ્રાન્સજેન્ડર સમુદાય માટે સક્રિય રીતે કાર્યરત છે. ૨૦૧૫માં તેમણે સહયોગીઓ સાથે મળીને એચઆઈવી પોઝિટિવ વૃદ્ધ લોકો માટે એક આશ્રયગૃહ સ્થાપ્યું અને દર્દી કલ્યાણ સમિતિઓ રચી.

૮ જુલાઈ ૨૦૧૭ના રોજ, ૨૯ વર્ષની વયે, તેઓ પશ્ચિમ બંગાળમાંથી લોક અદાલતમાં ન્યાયાધીશ તરીકે નિયુક્ત થનાર પ્રથમ ટ્રાન્સજેન્ડર વ્યક્તિ બન્યા. તેમણે ઉત્તર દિનાજપુર જિલ્લાના ઇસ્લામપુરમાં લોક અદાલતમાં ન્યાયાધીશ તરીકે કાર્યભાર સંભાળ્યો. તેમના પ્રારંભિક કેસોમાં બેંક લોન વસૂલાત સંબંધિત મુદ્દાઓ સામેલ હતા.

તેમણે પોતાની નિમણૂકને ટ્રાન્સજેન્ડર સમુદાય માટે ઐતિહાસિક સિદ્ધિ ગણાવી અને તેને સમાજમાં સમાન નાગરિક તરીકે સ્વીકાર મેળવવાની દિશામાં મહત્વપૂર્ણ પગલું ગણાવ્યું.

## વ્યક્તિગત જીવન 
જુલાઈ ૨૦૧૭માં, પોતાની લિંગ ઓળખ જાહેર કર્યા બાદ લગભગ આઠ વર્ષ પછી, જોયિતા મોંડલે લિંગ પુનર્નિર્માણ સર્જરીની પ્રક્રિયા શરૂ કરી હતી.

## સંદર્ભ 
શ્રેણી:ભારતીય વ્યક્તિત્વ
સુરસા

**સુરસા** અથવા **સિરસ** એક હિન્દુ દેવી છે, જેને ઉરાગ (આદિમ સરિસૃપ) ​​ની માતા તરીકે વર્ણવવામાં આવી છે. તેમની સૌથી લોકપ્રિય વાર્તા હિન્દુ મહાકાવ્ય રામાયણમાં જોવા મળે છે, જ્યાં તેમને લંકા જતા માર્ગ પર ભગવાન હનુમાનની પરીક્ષા કરવાનું કામ સોંપવામાં આવ્યું છે.

## જન્મ અને સંતાનો 
હિન્દુ મહાકાવ્ય રામાયણમાં, સુરસા દક્ષની ૧૨ પુત્રીઓમાંની એક છે, જેમના લગ્ન ઋષિ કશ્યપ સાથે થયા હતા. તે ઉરાગ (સર્પોનો એક વર્ગ) ની માતા બની હતી, જ્યારે તેની સહ-પત્ની અને બહેન કદ્રુએ નાગો (સાપનો બીજો વર્ગ) ને જન્મ આપ્યો હતો.

મહાકાવ્ય મહાભારતમાં કશ્યપની બીજી પત્ની ક્રોધવશાના ક્રોધથી તેમનો જન્મ થયો હોવાનું વર્ણવવામાં આવ્યું છે. સુરસાને ત્રણ પુત્રીઓ છે: અનલા, રૂહા અને વિરુધા. સર્પો સુરસાની પુત્રીઓમાંથી ઉતરી આવ્યા છે. તેથી તેમને ઉર્ગ અને બગલો ની માતા પણ કહેવામાં આવે છે; બીજી સર્પ જાતિ પન્નાગ કદ્રુમાંથી ઉતરી આવી છે.

## હનુમાન સાથે મુકાબલો 
રામાયણના સુંદરકાંડ અને તેને સંલગ્ન કથાઓમાં સુરસાનો હનુમાન સાથેનો મુકાબલો, સુરસા સાથે સંબંધિત સૌથી લોકપ્રિય વાર્તા છે. હનુમાન, તેમના સ્વામી રામની અપહરણ કરાયેલી પત્ની સીતાની શોધમાં સમુદ્ર પાર કરીને લંકા (હાલના શ્રીલંકા તરીકે ઓળખાય છે) તરફ છલાંગ લગાવે છે. જ્યારે હનુમાન ધરતી પરથી હવામાં કૂદકો લગાવે છે ત્યારે તેમના માર્ગમાં મૈનાક પર્વત દેખાય છે, હનુમાન તેને અવરોધ સમજીને આગળ વધે છે. દેવતાઓ, ગંધર્વો અને ઋષિઓ નાગોની માતા સુરસાને બોલાવે છે અને હનુમાનની પરીક્ષા કરવા માટે તેમને ભયંકર રાક્ષસી રૂપ ધારણ કરવા વિનંતી કરે છે. હનુમાન અને તેમની ક્ષમતાઓની કસોટી કરવા માટે તેણીને બોલાવવામાં આવી તેના કારણો રામાયણની વિવિધ કથાઓમાં અલગ અલગ છે. રામચરિતમાનસ સૂચવે છે કે આ કસોટી તેમની મહાનતા સાબિત કરવા અને તેમને સોંપવામાં આવેલા કાર્ય માટે આદર્શ રીતે યોગ્ય છે તે સ્થાપિત કરવા માટે હતી. તેનાથી વિપરીત, અધ્યાત્મ રામાયણ કહે છે કે દેવતાઓ હનુમાનની શક્તિઓ પર વિશ્વાસ કરતા નથી; જોકે બંને સંમત છે કે દેવતાઓ હનુમાનની શક્તિ (બળ) અને વિચાર શક્તિ (બુદ્ધિ) ની કસોટી કરવા માંગે છે. મૂળ રામાયણમાં કહેવામાં આવ્યું છે કે તેમની શક્તિ અને બહાદુરીની કસોટી થવાની છે અને તેનાં કારણો જણાવવામાં આવ્યા નથી. અન્ય ગ્રંથોમાં મધ્યમ માર્ગ શોધાયો છે જ્યાં દેવતાઓ હનુમાનની ક્ષમતાઓ પર વિશ્વાસ ધરાવતા હોવા છતાં, તેઓ તેમને "તીક્ષ્ણ" કરવા અથવા તેમને આવનારા જોખમો વિશે ચેતવણી આપવા માંગે છે.

## નોંધ
## સંદર્ભ
* 
* 
*
હરમનપ્રીત કૌર

**હરમનપ્રીત કૌર ભુલ્લર** (જન્મ ૮ માર્ચ ૧૯૮૯) એક ભારતીય ક્રિકેટર છે જે ઓલરાઉન્ડર તરીકે રમે છે અને ભારતની મહિલા રાષ્ટ્રીય ટીમની સુકાની છે. તેણી ટોચના ક્રમની બેટર અને જમણા હાથની ઓફ સ્પિન બોલર એટલે કે ઓલ-રાઉન્ડર છે. તેમણે ૨૦૨૫ મહિલા ક્રિકેટ વિશ્વ કપ તથા ૨૦૧૨, ૨૦૧૬, અને ૨૦૨૨ના મહિલા એશિયા કપ અને ૨૦૨૨ એશિયન ગેમ્સમાં સુવર્ણ ચંદ્રક જીતનાર ભારતીય ટીમની કપ્તાની કરી હતી. તેમની સુકાની હેઠળ ભારતીય મહિલા ટીમ ૧૯૯૯થી ૨૦૨૨માં ઇંગ્લેન્ડ સામે પ્રથમ દ્વિપક્ષીય મહિલા વન-ડે આંતરરાષ્ટ્રીય (બે વાર) શ્રેણી જીત મેળવી હતી. સાથે જ ૨૦૨૩માં ઓસ્ટ્રેલિયા સામે પ્રથમ ટેસ્ટ જીત અને ૨૦૨૫માં ઇંગ્લેન્ડ સામે મહિલા ટ્વેન્ટી-૨૦ આંતરરાષ્ટ્રીય (ડબલ્યુટી૨૦) શ્રેણીમાં પ્રથમ જીત હાંસલ કરી હતી. તેણી ૨૦૨૨ કોમનવેલ્થ ગેમ્સ રજત ચંદ્રક જીતનાર ભારતીય ટીમના સભ્ય પણ હતી.

## કારકિર્દી 
હરમનપ્રીતે આંતરરાષ્ટ્રીય ક્રિકેટમાં ૮,૦૦૦થી વધુ રન બનાવ્યા છે. ૨૦૧૮માં તે વિશ્વ ટી૨૦ મેચમાં સદી ફટકારનારી પ્રથમ મહિલા ભારતીય બની હતી. ૨૦૧૯માં દક્ષિણ આફ્રિકા સામેની ઘરેલુ શ્રેણી દરમિયાન, તેણી ૧૦૦ ટી-૨૦ આંતરરાષ્ટ્રીય મેચો રમનારી પ્રથમ ભારતીય ક્રિકેટર બની હતી. ૨૦૨૩માં તેણી ટી૨૦ આંતરરાષ્ટ્રીય ક્રિકેટમાં ૩,૦૦૦થી વધુ રન બનાવનારી પ્રથમ ભારતીય મહિલા બની હતી. ૨૦૨૫ સુધીમાં તેણી મહિલા વનડેમાં ૩,૦૦૦ થી વધુ રન બનાવનારી માત્ર ત્રણ ભારતીય મહિલાઓમાંની એક છે. તેણીએ વિશ્વ કપ નોકઆઉટ મેચોમાં સૌથી વધુ રન (૩૩૧ રન) બનાવવાનો રેકોર્ડ પણ બનાવ્યો છે.

હરમનપ્રીત વિમેન્સ પ્રીમિયર લીગ (WPL)માં મુંબઈ ઈન્ડિયન્સનું સુકાન કરે છે. ૨૦૨૩ અને અને ૨૦૨૫માં ટીમને WPL ટાઇટલ અપાવ્યા હતા. ૨૦૧૬માં ઓસ્ટ્રેલિયન વિમેન્સ બિગ બેશ લીગ (WBBL)માં સિડની થંડરમાં જોડાયા પછી, તે વિદેશી T20 ફ્રેન્ચાઇઝી દ્વારા કરાર કરાયેલી પ્રથમ ભારતીય મહિલા બની. તેણીએ ૨૦૧૮, ૨૦૧૯ અને ૨૦૨૨માં ઇન્ડિયન વિમેન્સ T20 ચેલેન્જમાં સુપરનોવાઝનું નેતૃત્વ કર્યું હતું. તેણી WBBL, માન્ચેસ્ટર ઓરિજિનલ્સ અને ધ હન્ડ્રેડમાં ટ્રેન્ટ રોકેટ્સ માટે મેલબોર્ન રેનેગેડ્સ માટે રમી છે.

## પુરસ્કાર 
હરમનપ્રીતને ૨૦૧૭માં ભારત સરકાર દ્વારા અર્જુન પુરસ્કાર એનાયત કરવામાં આવ્યો હતો. ૨૦૨૩માં તેણીને વિઝડન દ્વારા વર્ષના પાંચ ક્રિકેટરોમાંના એક તરીકે નામ આપવામાં આવ્યું હતું, અને તે યાદીમાં સ્થાન મેળવનાર પ્રથમ ભારતીય મહિલા હતી. તે જ વર્ષે તેણીને ટાઇમની ૧૦૦ નેક્સ્ટ લિસ્ટમાં અને *બીબીસી* ૧૦૦ મહિલાઓ યાદીમાં પણ સ્થાન મળ્યું હતું. તેમને ૨૦૨૬માં ભારત સરકાર દ્વારા ચોથા સર્વોચ્ચ નાગરિક સન્માન પદ્મશ્રી સન્માનિત કરવામાં આવ્યા હતા.

## નોંધો 
## સંદર્ભો 
 
શ્રેણી:અર્જુન પુરસ્કાર વિજેતાઓ
શ્રેણી:ભારતીય મહિલા ક્રિકેટર
શ્રેણી:જીવિત લોકો
શ્રેણી:૧૯૮૯માં જન્મ
મેના ગુર્જરી (નાટક)

**મેના ગુર્જરી** અથવા **મેનાં ગુજરી** એ રસિકલાલ પરીખ લિખિત ગુજરાતી નાટક છે. જેમાં દિના પાઠક મુખ્ય ભૂમિકામાં હતા. તેનું નિર્માણ ગુજરાત વિદ્યા સભા દ્વારા સંચાલિત નાટ્ય શાળા, નટમંડળ દ્વારા કરવામાં આવ્યું હતું.

## પૃષ્ઠભૂમિ 
મેના ગુર્જરી એ લોકકથાઓ પર આધારિત એક સંગીતમય નાટક છે, જે રસિકલાલ પરીખ દ્વારા ભવાઈ લોક સ્વરૂપમાં લખાયું છે. તે ગુજરાતી રંગભૂમિમાં એક સીમાચિહ્નરૂપ માનવામાં આવે છે અને વિદ્વાનો અને જનતા બંનેમાં લોકપ્રિય બન્યું હતું. તે સૌપ્રથમ ૧૯૩૦માં 'પ્રસ્થાન' માસિકમાં પ્રકાશિત થયું હતું અને બાદમાં ગુજરાત વિદ્યા સભા દ્વારા સંચાલિત નાટ્ય શાળા, નટમંડળ દ્વારા અપનાવવામાં આવ્યું હતું. જેમાં તેમણે ભવાઈ અને બેઇજિંગ ઓપેરાનું સંશ્લેષણ કર્યું હતું.

## કથાનક 
માંડવગઢના ગુર્જર સમુદાયની મેના ગોકુલગઢના કુંવર ચંદાજી ઠાકોર સાથે લગ્ન કરે છે. એકવાર માખણ વેચવા જતી વખતે, રસ્તામાં સુલતાનની છાવણી જોઈને, તે જિજ્ઞાસાથી પ્રેરાઈને સુલતાનને જોવા જાય છે. રાજા તેના સ્વરૂપથી આકર્ષાય છે અને તેને બંદી બનાવી લે છે. મેનાને તેના પતિ, દિયર હીરાજી અને ગુર્જર ગ્રામજનો સુલતાનની કેદમાંથી મુક્ત કરે છે અને પાછી લાવે છે. પરંતુ મેનાની સાસુ તેને સ્વીકારતી નથી. તે તેણીને ટોણો મારતી રહે છે. સ્વાભિમાની મેના આ અપમાન સાથે ઘર છોડીને પાવાગઢમાં દેવીના ચરણોમાં વિલીન થઈ જાય છે. આ લોકકથા ગુર્જર જાતિના શૌર્યની વાર્તા છે અને સ્ત્રીના હૃદયમાં સ્નેહ, સમર્પણ, આત્મસન્માન અને પવિત્રતાના મહિમાને વ્યક્ત કરે છે.

## આવકાર 
ભવાઈ લોક નાટ્ય શૈલીમાં મેના ગુર્જરી, ઘણા વર્ષો સુધી સફળતાપૂર્વક ચાલ્યું હતું. મેના ગુર્જરી નાટક અને મુખ્ય પાત્ર દિના પાઠકને જોવા માટે પ્રેક્ષકો કતારમાં ઉભા રહેતા હતા.

૧૯૫૭માં, તે દિલ્હીના રાષ્ટ્રપતિ ભવનમાં તત્કાલીન રાષ્ટ્રપતિ ડૉ. રાજેન્દ્ર પ્રસાદ અને વિદેશી પ્રતિનિધિઓની સામે રજૂ કરવામાં આવ્યું હતું અને અત્યાર સુધી આ સિદ્ધિ મેળવનાર પ્રથમ અને એકમાત્ર ગુજરાતી નાટક બન્યું.

## પાત્રો 
મુખ્ય પાત્રો નીચે મુજબ છે:
* રૂપા
* શોભા
* અમથીકાકી
* સાસુ
* શાહજાદો
* પ્રાણસુખ નાયક બ્રાહ્મણના પાત્રમાં[1]

## આ પણ જુઓ 
* મેના ગુર્જરી (ગુજરાતી ચલચિત્ર)

## બાહ્ય કડી 
## સંદર્ભ
શ્રેણી:નાટક
મુથુલક્ષ્મી રેડ્ડી

**મુથુલક્ષ્મી રેડ્ડી** (૩૦ જુલાઈ ૧૮૮૬-૨૨ જુલાઈ ૧૯૬૮) એક ભારતીય તબીબી વ્યવસાયી, સમાજ સુધારક અને પદ્મ ભૂષણ પુરસ્કાર પ્રાપ્તકર્તા હતા.

મુથુલક્ષ્મી રેડ્ડીની ૧૯૨૬માં મદ્રાસ વિધાનસભા પરિષદમાં નિમણૂક કરવામાં આવી હતી.  આ નામાંકન "સામાજિક દુર્વ્યવહાર દૂર કરીને અને નૈતિક ધોરણોમાં સમાનતા માટે કામ કરીને મહિલાઓ માટે સંતુલન સુધારવા" માટેના તેમના જીવનભરના પ્રયાસની શરૂઆત હતી. તે એક મહિલા કાર્યકર અને સમાજ સુધારક હતાં.  

તેમના નામ પર અનેક પ્રથમ સ્થાન હતું: પુરુષોની કોલેજમાં પ્રવેશ મેળવનાર પ્રથમ મહિલા વિદ્યાર્થીની, સરકારી મેટરનિટી અને ઓપ્થેલ્મિક હોસ્પિટલમાં પ્રથમ મહિલા હાઉસ સર્જન, બ્રિટિશ ભારતમાં પ્રથમ મહિલા ધારાસભ્ય, રાજ્ય સમાજ કલ્યાણ સલાહકાર બોર્ડના પ્રથમ અધ્યક્ષ, વિધાન પરિષદના પ્રથમ મહિલા ઉપપ્રમુખ અને મદ્રાસ કોર્પોરેશનમાં પ્રથમ મહિલા. તેમણે ૧૯૩૧માં *અવ્વઈ હોમ* બનાવ્યું.  

રેડ્ડીનો જન્મ તમિલનાડુ પુડુકોટ્ટાઈ રજવાડામાં થયો હતો. તેમના સમયની ભારતમાં છોકરીઓ દ્વારા સામનો કરવામાં આવતી વિવિધ અવરોધો હોવા છતાં, તેમણે પોતાનું ઉચ્ચ શિક્ષણ પૂર્ણ કર્યું અને તબીબી વ્યવસાયમાં પ્રવેશ મેળવ્યો. ૧૯૦૭માં તેઓ મદ્રાસ મેડિકલ કોલેજમાં જોડાયાં જ્યાં તેમણે એક તેજસ્વી શૈક્ષણિક વિક્રમ હાંસલ કર્યો. ઘણા સુવર્ણ ચંદ્રકો અને પુરસ્કારો મેળવ્યા બાદ ૧૯૧૨માં સ્નાતક થયા. તેઓ ભારતનાં પ્રથમ મહિલા ડોકટરોમાંના એક બન્યાં. તે પછી તરત જ તેઓ એની બેસન્ટ અને પછી મહાત્મા ગાંધીના પ્રભાવ હેઠળ આવી ગયાં.

૧૯૪૭માં લાલ કિલ્લા પર લહેરાવવામાં આવેલા પ્રથમ રાષ્ટ્રધ્વજમાં તેમનું નામ સામેલ કરવામાં આવ્યું હતું.

## નોંધો અને સંદર્ભો 
શ્રેણી:૧૯૬૮માં મૃત્યુ
શ્રેણી:૧૮૮૬માં જન્મ
શાકચુન્ની

**શાકચુન્ની** બંગાળી લોકકથાઓમાં એક સ્ત્રી ભૂત છે, જે સામાન્ય રીતે બાંગ્લાદેશ અને ભારતના પશ્ચિમ બંગાળ રાજ્યની પૌરાણિક પરંપરાઓમાં વર્ણવવામાં આવે છે . આ શબ્દ એક પરિણીત હિન્દુ સ્ત્રીની આત્માનો ઉલ્લેખ કરે છે જે પરિણીત હોવા છતાં મૃત્યુ પામી હતી (એટલે ​​કે, તેના પતિ પહેલાં).

## વ્યુત્પત્તિશાસ્ત્ર
*શકચુન્ન* શબ્દ સંસ્કૃત શબ્દ *શંખચુન્ની* પરથી આવ્યો છે. બંગાળી હિન્દુ પરંપરામાં, પરિણીત સ્ત્રીઓ પરંપરાગત રીતે લગ્નના પ્રતીક તરીકે શંખ-કૂંડીઓ (શંખ) અને સિંદૂર (સિંદૂર) પહેરે છે. એવું માનવામાં આવે છે કે શકચુન્ની મૃત્યુ પછી પણ આ પ્રતીકો જાળવી રાખે છે, જે લગ્ન જીવન પ્રત્યેના તેમના સતત જોડાણને પ્રતિબિંબિત કરે છે.

## મૂળ અને લોકવાયકા
લોકવાયકાઓ અનુસાર, શકચુન્ની એ પરિણીત સ્ત્રીની ભાવના છે જેની ઇચ્છાઓ અને ગૃહસ્થ જીવન પ્રત્યેનો લગાવ તેના મૃત્યુ સમયે અધૂરો રહે છે. તેણીને ઘણીવાર વૈવાહિક સુખ અને ગૃહસ્થ જીવનની ઝંખના ધરાવતી તરીકે દર્શાવવામાં આવે છે, અને એવું કહેવામાં આવે છે કે તે પરિણીત સ્ત્રીઓ, ખાસ કરીને સમૃદ્ધ ઘરની સ્ત્રીઓ, ને આવા અનુભવોને ફરીથી જીવવા માટે ધરાવે છે અથવા પ્રભાવિત કરે છે.

શકચુન્ની દર્શાવતી વાર્તાઓ પરંપરાગત બંગાળી લોકકથાઓમાં જોવા મળે છે, જેમાં ઠાકુરમાર ઝુલી જેવા સંગ્રહોમાં જોવા મળતી વાર્તાઓનો પણ સમાવેશ થાય છે. ઘણી વાર્તાઓમાં, એક વળગાડખોર (ઓઝા) આખરે તેની ભાવનાને હરાવે છે અથવા બહાર કાઢે છે.

## લાક્ષણિકતાઓ
શકચુન્નીઓને ઘણીવાર માછલીના શોખીન તરીકે વર્ણવવામાં આવે છે, જે બંગાળમાં પરિણીત સ્ત્રીઓ માટે સાંસ્કૃતિક રીતે મહત્વપૂર્ણ ખોરાક છે. પરંપરાગત માન્યતામાં, પરિણીત સ્ત્રીઓને તેમના પતિના સુખાકારી અને દીર્ધાયુષ્યના પ્રતીક તરીકે માછલી ખાવા માટે પ્રોત્સાહિત કરવામાં આવતી હતી. શકચુન્નીની માછલી પ્રત્યેની તૃષ્ણા લગ્ન જીવનમાં પાછા ફરવાની તેમની ઇચ્છાનું પ્રતીક છે. તેણી કાચી, તળેલી, બળેલી કે સડેલી માછલી પસંદ કરે છે કે નહીં તે અંગે લોકવાયકાઓ અલગ અલગ હોય છે.

એવું પણ માનવામાં આવે છે કે તેઓ તેમના રહેઠાણ વિસ્તારોમાં ગાયના છાણનું પાણી છાંટતા હોય છે અને કેટલાક વૃક્ષો, ખાસ કરીને સ્ટ્રેબ્લસ એસ્પર (શેઓરા) અને કેરીના ઝાડમાં રહે છે.

## સંદર્ભ 
શ્રેણી:સંસ્કૃતિ
બાનુ જહાંગીર કોયાજી

**બાનુ જહાંગીર કોયાજી** (૭ સપ્ટેમ્બર ૧૯૧૭&nbsp;– ૧૫ જુલાઈ ૨૦૦૪) એક ભારતીય ચિકિત્સક તથા કુટુંબ નિયોજન અને વસ્તી નિયંત્રણના કાર્યકર્તા હતાં. તેઓ પુણેમાં કિંગ એડવર્ડ મેમૉરિયલ હોસ્પિટલનાં ડિરેક્ટર હતાં. મહારાષ્ટ્રના ગ્રામીણ વિસ્તારોમાં સમુદાય આરોગ્ય કાર્યકરોના કાર્યક્રમો શરૂ કર્યા હતા. તેઓ કેન્દ્ર સરકારના સલાહકાર અને આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે માન્યતા પ્રાપ્ત નિષ્ણાત બન્યા.

## જીવનચરિત્ર 
### પ્રારંભિક જીવન 
બાનુ પેસ્તોનજી કાપડિયાનો જન્મ ૭ સપ્ટેમ્બર ૧૯૧૭ ના રોજ મુંબઈમાં એક પારસી પરિવારમાં થયો હતો. તેમના પિતા પેસ્તોનજી કાપડિયા નામના જાણીતા સિવિલ એન્જિનિયર હતા. નાની ઉંમરે, બાનુને પુણેમાં તેમના દાદા-દાદી સાથે રહેવા મોકલવામાં આવ્યા હતા જ્યાં તેમણે સંપત્તિ અને વૈભવી જીવનનો અનુભવ કર્યો હતો. તેમના માતાપિતાની સતત મુલાકાતો અને તેમના દાદા-દાદી સાથેના તેમના ગાઢ સંબંધોને કારણે તેઓ એક સ્વ-ઘોષિત પરિપૂર્ણ બાળપણ જીવી શક્યા. 

### શિક્ષણ 
તેના દાદા-દાદી સાથે રહેતી વખતે, બાનુ સેન્ટ વિન્સેન્ટ તમામ છોકરાઓની શાળામાંથી મેટ્રિક પાસ કરનારી પ્રથમ છોકરી બની હતી. પછી કોન્વેન્ટ ઓફ જીસસ એન્ડ મેરીમાં હાજરી આપી હતી જ્યાં તેણી ઘણીવાર રેન્કિંગમાં પ્રથમ સ્થાન મેળવતી હતી. કોન્વેન્ટમાં શાળાકીય શિક્ષણ મેળવ્યા પછી, બાનુએ સિનિયર કેમ્બ્રિજ લીધું અને પાંચ વર્ગોમાં વિશિષ્ટતા સાથે પાસ થયાં. તેમણે સેન્ટ ઝેવિયર્સ કોલેજમાં પૂર્વ-તબીબી સ્ત્રોતો કર્યા અને પછી ગ્રાંટ મેડિકલ કોલેજમાં તબીબીનો અભ્યાસ કર્યો જ્યાં તેમણે ૧૯૪૦માં એમ. ડી. ની ડિગ્રી મેળવી. બાનુએ પ્રખ્યાત ડૉ. વી. એન. શિરોડકર સાથે તેમના નિવાસ દરમિયાન સ્ત્રીરોગવિજ્ઞાની બનવાની તાલીમ લીધી હતી, પરંતુ ૧૯૪૩માં જ્યારે તેઓ પૂણે પરત ફર્યા ત્યારે ડૉ. એદલજી કોયાજી હેઠળ સામાન્ય પ્રેક્ટિસ કરી હતી.

## વ્યાવસાયિક જીવન 
૧૯૪૪ના એપ્રિલમાં સરદાર મૂડલિયારે ડૉ. એદલજી કોયાજીને વિનંતી કરી કે તેઓ પૂણે સ્થિત એક નાની પ્રસૂતિ સંભાળ હોસ્પિટલ કિંગ એડવર્ડ મેમોરિયલ હોસ્પિટલ (કેઈએમ)  સંભાળવા માટે સક્ષમ ઉચ્ચ પ્રશિક્ષિત ડૉક્ટરની ભલામણ કરે. ડૉ. એદલજી કોયાજીએ આ નોકરી માટે ડૉ. બાનુ જહાંગીર કોયાજીને સૂચવ્યું અને છ મહિના પછી, તેમણે મુખ્ય તબીબી અધિકારીનું પદ સંભાળ્યું. આ ભૂમિકામાં તેમના ૫૫ વર્ષમાં, બાનોએ હોસ્પિટલને ૧૯૪૪માં ૪૦ દર્દીની ક્ષમતાથી વધારીને ૧૯૯૯માં ૫૫૦ દર્દીની ક્ષમતા કરી હતી. તેમણે કેઈએમને શિક્ષણ હોસ્પિટલ અને સંશોધન સંસ્થામાં પણ રૂપાંતરિત કરી અને બી. જે. મેડિકલ કોલેજ સાથે જોડાણ સ્થાપિત કર્યું.

બાનુ WHO ખાતે માનવ પ્રજનન, મહિલા આરોગ્ય અને વિકાસ તેમજ આરોગ્ય, માનવશક્તિ અને વિકાસમાં વૈજ્ઞાનિક અને તકનીકી જૂથના સભ્ય હતાં. તેઓ મહારાષ્ટ્ર સરકાર, ભારત સરકાર, વિશ્વ બેંક, ફોર્ડ ફાઉન્ડેશન, UNFPA અને રાષ્ટ્રીય અને આંતરરાષ્ટ્રીય મહત્વના ઘણા અન્ય સંગઠનોના સલાહકાર હતાં. તેઓ મેનેજમેન્ટ કાઉન્સિલના સભ્ય તેમજ પુણે યુનિવર્સિટીના પ્રોફેસર એમેરિટસ પણ હતા. તેમનું મુખ્ય યોગદાન પરિવાર નિયોજન, શહેરી અને ગ્રામીણ આરોગ્ય અને બાળકોના સ્વાસ્થ્યના ક્ષેત્રોમાં રહ્યું છે. 

## પુરસ્કારો અને માન્યતા 
* ૧૯૮૯-પદ્મ ભૂષણ ''''*
* ૧૯૯૨-પુણ્યભૂષણ પુરસ્કાર 
* ૧૯૯૩-જાહેર સેવા માટે રેમન મેગ્સેસે પુરસ્કાર 

## સંદર્ભો 
## વધુ વાંચો 
* Indra Gupta, *India’s 50 Most Illustrious Women*, New Delhi: Icon Publications, 2003, 

## બાહ્ય કડીઓ 
* *સામાજિક કાર્યકર્તા બાનો કોયાજીનું નિધન'', ટાઇમ્સ ઓફ ઇન્ડિયા, ૧૫ જુલાઈ, ૨૦૦૪
* જાહેર સેવા માટે ૧૯૯૩ રેમન મેગ્સેસે પુરસ્કાર
શ્રેણી:૨૦૦૪માં મૃત્યુ
શ્રેણી:૧૯૧૭માં જન્મ
હાડી રાણી

**હાડી રાણી સહલ કંવર** રાજસ્થાનની એક રાણી હતી. તે હાડા ચૌહાણ રાજપૂત સંગ્રામસિંહની પુત્રી હતી અને તેના લગ્ન મેવાડના સલુમ્બરના ચુડાવત સરદાર રતન સિંહ સાથે થયા હતા. હાડી રાણીને પોતાના પતિને યુદ્ધમાં જવા માટે પ્રેરિત કરવા માટે પોતાનું બલિદાન આપ્યું હતું.

## વિરાસત 
આજે પણ, રાજસ્થાનમાં લોકો તેમની પૂજા કરે છે અને લોકગાયકો તથા કથાકારો તેમના શૌર્ય, બહાદુરી, હિંમત વિશે ગીતોમાં તેમની કથા કહે છે. તે રાજસ્થાનમાં વિવિધ વાર્તાઓ, કવિતાઓ અને ગીતોની પ્રેરણા પણ છે અને તેમની વાર્તા રાજસ્થાનના અભ્યાસક્રમનો ભાગ છે. *હાડી રાની કી બાઓરી* એ ભારતના રાજસ્થાન રાજ્યના ટોંક જિલ્લાના ટોડરાઈસિંહ શહેરમાં સ્થિત એક વાવ છે. એવું માનવામાં આવે છે કે તે ૧૭મી સદીમાં બનાવવામાં આવી હતી. રાજસ્થાન પોલીસે 'હાડી રાની મહિલા બટાલિયન' નામની એક મહિલા બટાલિયનની રચના કરી છે.

## સંદર્ભ
ટિટ્ટિભાકાર

**ટિટ્ટિભાકાર** ( કરેડ્રાઈફોર્મસ Charadriiformes) ગોત્રના પંખીઓનો આ સમુહ ૩ પેટા વર્ગ, ૧૯ કુટુંબો અને ૩૯૨ જાતિના પંખીઓના સમુહથી બનેલો છે. આ ગોત્રના પંખીઓના શરીરના આકાર મોટેભાગે ટીટોડીના શરીરના આકાર સાથે મળતા આવતા હોવાથી એમને આ ગોત્રમાં મુકવામાં આવ્યા છે.

# પેટાગોત્ર કરેડ્રાઈ
## કુટુંબ Burhinidae – stone-curlews, ચક્રવાક (10 જાતી)
## કુટુંબ Pluvianellidae – મેગેલેનીક ટીટોડી
## કુટુંબ Chionidae – sheathbills (2 જાતી)
## કુટુંબ Pluvianidae – ઈજીપ્સીયન ટીટોડી
## કુટુંબ Charadriidae – ટીટોડી (69 જાતી)
## કુટુંબ Recurvirostridae – ગજપાઉ, ઉલ્ટીંચાંચ (10 જાતી)
## કુટુંબ Ibidorhynchidae – ibisbill
## કુટુંબ Haematopodidae – કાચબરંગી (12 જાતી)
# પેટાગોત્ર સ્કોલોપસી
## કુટુંબ Rostratulidae – પાન-લવાં (3 જાતી)
## કુટુંબ Jacanidae – જળમાંર્જાર (8 જાતી)
## કુટુંબ Pedionomidae – plains-wanderer
## કુટુંબ Thinocoridae – seedsnipes (4 જાતી)
## કુટુંબ Scolopacidae – ટુટવારી, ગારખોદ (98 જાતી)
# પેટાગોત્ર લેરી
## કુટુંબ Turnicidae – buttonquails (18 જાતી)
## કુટુંબ Dromadidae – crab-plover
## કુટુંબ Glareolidae – coursers, તેજપર (17 જાતી)
## કુટુંબ Laridae – ધોમડાં, ધોમડી, જળહળ (103 જાતી)
## કુટુંબ Stercorariidae – સ્કુઆ (7 જાતી)
## કુટુંબ Alcidae – અક (25 જાતી)

## સંદર્ભ
શ્રેણી:પક્ષી
મુક્તાબાઈ

thumb|મુક્તાબાઈનું વર્ણન કરતી ૨૦૦૩ની ભારતીય ટપાલ ટિકિટ
**મુક્તાબાઈ** (જ. ૧૨૭૭ કે ૧૨૭૯- અ. ૧૨૯૭) અથવા **મુક્તા** અથવા **મુક્તાઈ વિઠ્ઠલપંત કુલકર્ણી** વારકરી ચળવળનાં સંત હતાં. તેમનો જન્મ દેશસ્થ બ્રાહ્મણ પરિવારમાં થયો હતો અને તેઓ પ્રથમ વારકરી સંત જ્ઞાનેશ્વરની નાની બહેન હતાં.    તેમણે પોતાના જીવન દરમ્યાન એકતાળીસ અભંગ લખ્યા.

## શરૂઆતનું જીવન 
મુક્તાબાઈના પિતાનું નામ વિઠ્ઠલપંત કુલકર્ણી અને માતાનું નામ રુક્મિણીબાઈ કુલકર્ણી હતું. તેમને નિવૃત્તિનાથ, જ્ઞાનદેવ અને સોપાનદેવ નામના ૩ મોટા ભાઈઓ હતા. લોકકથાઓ કહે છે કે આ બાળકોએ વેદનો અભ્યાસ કર્યો હતો.
thumb|ઉડતી દિવાલ પર બેઠેલા ભાઈ-બહેન મુક્તાબાઈ, સોપાન, જ્ઞાનેશ્વર અને નિવૃત્તિનાથ. તેઓ વાઘ પર બેઠેલા ચાંગદેવનું સ્વાગત કરે છે. મધ્યમાં, ચાંગદેવ જ્ઞાનેશ્વરને નમન કરે છે.

# નિવૃત્તિનાથ: મુક્તાબાઈના મોટા ભાઈ નિવૃત્તિનાથ નાથ સંપ્રદાયના દર્શનના જાણકાર હતા. નવ નાથ ગુરુઓમાંના એક ગહિનીનાથે નિવૃત્તિને પોતાના શિષ્ય તરીકે સ્વીકારી અને તેમને નાથ સંપ્રદાયમાં દીક્ષા આપીને શ્રી કૃષ્ણ પ્રત્યેની ભક્તિનો પ્રચાર કરવાની સૂચના આપી. જ્ઞાનેશ્વરે તેમના મોટા ભાઈને પોતાના ગુરુ તરીકે સ્વીકાર્યા. જ્ઞાનેશ્વરની શરૂઆતની સમાધિ પછી, નિવૃત્તિએ તેમની બહેન મુક્તાઈ સાથે તાપ્તી નદીના કિનારે તીર્થયાત્રા કરી, જ્યાં તેઓ વાવાઝોડામાં ફસાઈ ગયા અને મુક્તાઈ વહી ગયાં. નિવૃત્તિએ ત્ર્યંબકેશ્વર ખાતે સમાધિ મેળવી. લગભગ ૩૭૫ અભંગો તેમના દ્વારા લખાયેલા છે પરંતુ લેખન શૈલી અને ફિલસૂફીમાં તફાવતને કારણે તેમાંથી ઘણાના લેખકત્વ અંગે વિવાદ છે.
# જ્ઞાનેશ્વર (૧૨૭૫–૧૨૯૬): ભાઈ-બહેનોમાં બીજા ભાઈ. ૧૩મી સદીના મરાઠી *સંત*, કવિ, દાર્શનિક અને નાથ પરંપરાના યોગી હતા જેમના *જ્ઞાનેશ્વરી* ( *ભગવદ ગીતા* પર ભાષ્ય) અને *અમૃતાનુભવને* મરાઠી સાહિત્યમાં સીમાચિહ્નરૂપ માનવામાં આવે છે. 
# સોપાન: તેમના નાના ભાઈ, પુણે નજીક સાસવડ ખાતે સમાધિ પ્રાપ્ત કરી. તેમણે *ભગવદ ગીતાના* મરાઠી અનુવાદ પર આધારિત ૫૦ જેટલા અભંગો સાથે " *સોપાનદેવી"* નામનું પુસ્તક લખ્યું.

## સર્જન 
નાથ પરંપરામાં ગોરખનાથ, ગહિનીનાથ, નિવૃત્તિનાથ પછી મુક્તાબાઈનું પણ સ્થાન આવે છે. પરંતુ મુક્તાબાઈનું વ્યક્તિત્વ સ્વતંત્ર હતું અને મોટા ભાઈ નિવૃત્તિનાથને ગુરુ માન્યા હતા.

તેમના નામે ૪૨ અભંગો ઉપલબ્ધ છે; જેમાં ચાંગદેવ વિશેના ૬ અભંગોનો સમાવેશ થાય છે. પણ અન્ય પુરાવાઓ પરથી તેમના ૭૫થી વધુ અભંગો હોવાનું જણાય છે. આ અભંગોમાં ઉચ્ચ કોટિના વિચારોની સાથે સાથે યોગસાધના, આધ્યાત્મિકતા અને સાક્ષાત્કારનો ઉલ્લેખ છે. ઉપરથી, તેમના અભંગોમાં આત્મવિશ્વાસ સાથે અધિકારવાણીથી લખાયેલ પ્રૌઢ વિચારસરણીની પ્રતીતિ થાય છે. પોતે સ્ત્રી હોવા છતાં તેમના કોઈ પણ અભંગમાં સ્ત્રીત્વ વિશે કોઈ જ ઉલ્લેખ નથી, કિંતુ માત્ર જ્ઞાનનો ઉપદેશ રહેલો છે.

## અવસાન 
તેમના ભાઈઓ જ્ઞાનેશ્વર અને સોપાનદેવનાં નિર્વાણ પછી મુક્તાબાઈને પોતાનું જીવન જીવવામાં કોઈ તાત્પર્ય ન જણાતાં, તેમણે તાપી નદીના કિનારે મેહૂણ સ્થળ ખાતે જીવતાં સમાધિ લીધી હતી.

## સંદર્ભો 
શ્રેણી:મહારાષ્ટ્રના લોકો
ઉલુકાકાર

**ઉલુકાકાર** (સ્ટ્રીગીફોર્મસ Strigiformes)વર્ગના પંખીઓનો આ સમુહ ૨ કુટુંબો અને ૨૪૮ જાતિના પંખીઓથી બનેલો છે.
. એ ૨૪૮ જાતિમાંથી નિચેના ઉલુકાકાર પંખીઓ ગુજરાતમાં જોવા મળે છે.
# ઘુવડ માછીમાર
# ઘુવડ ગિરનારી
# ઘુવડ રેવીદેવી
# રવાયડું
# ઘુવડ
# ઘુવડ રાડીયો
# ચીબરી
# ચીબરી વન
# ચુગડ લીટીવાળી
# ચુગડ ભારતીય
# ચુગડ પરદેશી
# ચુગડ દેશી

## સંદર્ભ
ચટકાકાર

**ચટકાકાર** (*પેસરીફોર્મ* *Passeriformes*) ગોત્રએ એ દુનિયાભરમાં જોવા મળતા પંખીઓનો સહુથી મોટું ગોત્ર છે. આ વર્ગમાં ૧૪૪ કુટુંબોમાં વિભાજીત ૬૭૧૬ જાતિના પંખીઓનો સમાવેશ થાય છે. એટલે સ્વાભાવિક છે કે એમના કદ અને આકારમાં સામ્યતા ઉપરાંત ઘણી વિવિધતા જોવા મળે છે.

## સંદર્ભ
શ્રેણી:પક્ષી
માછળી (તા. વઘઇ)

**માછળી** ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના દક્ષિણ ભાગમાં આવેલા ડુંગરાળ તેમજ જંગલ વિસ્તાર ધરાવતા ડાંગ જિલ્લાના વઘઇ તાલુકામાં આવેલું  ગામ છે. માછળી ગામમાં ૧૦૦ ટકા આદિવાસી લોકો વસે છે. તેઓ પરસ્પર સામાન્ય વહેવારમાં ડાંગી ભાષા એટલે કે કુકણા બોલીનો ઉપયોગ કરે છે. આ ગામ ખાતે નાગલી, અડદ, વરાઇ જેવા ધાન્યોના પાક લેવામાં આવે છે.

ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ઉપરાંત અહીંના લોકો જંગલમાંથી મહુડાનાં ફુલ તેમ જ બી, ખાખરાનાં પાન, ટીમરુનાં પાન, સાગનાં બી, કરંજનાં બી જેવી ગૌણ વનપેદાશો એકઠી કરી તેને વેચીને પણ પોતાનું ગુજરાન ચલાવે છે.

શ્રેણી:વઘઇ તાલુકો
લાલ ભાલ ફુત્કી

thumb|રાજસ્થાનમાં લાલ ભાલ ફુત્કી
**લાલ ભાલ ફુત્કી** (વૈજ્ઞાનિક નામ: પ્રિનિયા બકનાની) એ ચકલીના કદનું એક પક્ષી છે જે વૈજ્ઞાનિક વર્ગિકરણ પ્રમાણે સિસ્ટિકોલિડે કુટુંબની એક પ્રજાતિ છે. તે ભારત અને પાકિસ્તાનમાં જોવા મળે છે. તેનું કુદરતી નિવાસસ્થાન ઉપઉષ્ણકટિબંધીય અથવા ઉષ્ણકટિબંધીય શુષ્ક જંગલ છે.

બકનાન હેમિલ્ટનના સંગ્રહમાં બંગાળના પક્ષીના ચિત્રના આધારે એડવર્ડ બ્લિથે આ પ્રજાતિનું વર્ણન કર્યું હતું.

## વર્ણન 
લાલ ભાલ ફુત્કી એક નાનું જાડું પક્ષી છે, જે સામાન્ય રીતે ૧૨ સે. મી. લાંબુ અને ૫થી ૬ ગ્રામ વજનનું હોય છે. એના શરીરના ઉપલા ભાગો રેતાળ રંગના હોય છે. નીચેના ભાગો સફેદ હોય છે. પગ અને અંગૂઠા ગુલાબી રંગના હોય છે. પૂંઠ અને પૂંછડીના પીંછા પણ રેતાળ રંગના હોય છે. પૂંછડીની નીચેની બાજુ મેલા સફેદ રંગની હોય છે. માથું આછું બદામી હોય છે, અને પક્ષીની ભમર નિસ્તેજ અને આંખો ફરતે પાતળું લાલ વર્તુળ હોય છે. ચાંચ એક ઉત્તમ જંતુભક્ષી પંખીની હોવી જોઇએ એવી પાતળી અને સહેજ વંકાયેલી હોય છે, અને આંખો લાલ-નારંગી હોય છે.

## પ્રજનન 
માળો એકસાથે વણાયેલા ઘાસના તણખલાં ગૂંથી ને બનાવેલો હોય છે. તે જમીનથી એક કે બે મીટરના અંતરે બનેલો હોય છે. માદા સામાન્ય રીતે એક વેતરમાં બેથી ચાર ઇંડા મૂકે છે.

## નિવાસસ્થાન અને વર્તન 
લાલ ભાલ ફુ્ત્કી ભારત અને પાકિસ્તાનમાં રહે છે. આ પ્રજાતિઓ ઉપઉષ્ણકટિબંધીય અથવા ઉષ્ણકટિબંધીય સૂકા જંગલોમાં રહેવું પસંદ કરે છે. તે ખડકાળ વિસ્તારો, કૃત્રિમ જમીન વિસ્તારો અને ખુલ્લા મેદાનો તથા ટેકરીઓ જેવા ઓછી વનસ્પતિ ધરાવતા સૂકા ખુલ્લા વિસ્તારોમાં પણ જોવા મળી જાય છે. આ પક્ષી ઝાડીઝાંખરામાં એવી રીતે ઘૂસી જાય છે કે જલદી નજરે ચડતું નથી.

તે એક જંતુભક્ષી પક્ષી છે જે ડાળી પર કે જમીન પર ખોરાક લે છે. તે એક સમજદાર પક્ષી છે જે આપણને તેની પાસે આવવા દે છે. તે ખુલ્લી બેઠક પરથી પોતાની પૂંછડી હલાવીને પુનરાવર્તિત ગીત ગાય છે.  

તેઓ મુખ્યત્વે નિવાસી છે, સ્થળાંતર ફક્ત ઠંડા હવામાનમાં સ્થાનિક વિસ્તારો પૂરતું જ કરે છે. સંવર્ધન ન કરતા પક્ષીઓ નાના ટોળાં બનાવી શકે છે. 

## સંરક્ષણ સ્થિતિ 
તેમની વસ્તી સ્થિર છે, તેને આઇયુસીએન દ્વારા "ઓછામાં ઓછા ચિંતાજનક" તરીકે ગણવામાં આવે છે.

## સંદર્ભો 
શ્રેણી:ગુજરાતનાં પક્ષીઓ
શ્રેણી:ચટકાકાર ગોત્રના પક્ષીઓ
બજાણિયો

**બજાણિયો** એ ગુજરાતનો એક પ્રાચીન લોકકલાકાર છે, જે અંગકસરત, દોરડાના ખેલ, હાથચાલાકી અને નજરબંધી જેવા પ્રયોગો દ્વારા લોકોનું મનોરંજન કરે છે. તેઓ ગ્રામ્ય ગુજરાતમાં સદીઓથી સૌ વર્ગો માટે મનોરંજનનો મુખ્ય સ્રોત રહ્યા છે.

## વ્યુત્પત્તિ અને ઇતિહાસ 
પ્રાચીન ભારતમાં ૧૪ વિદ્યા અને ૬૪ કળાઓ પ્રચલિત હતી. તેમાં નટ-બજાણિયાની વિદ્યાને નવમી વિદ્યા તરીકે ગણવામાં આવી હતી, જેમાં વૃક્ષ અને વાંસ ચડવું, તેમ જ ગજ, ઊંટ અને અશ્વ ઓળખવા જેવી કળાઓ સમાવિષ્ટ હતી.

ઐતિહાસિક નોંધ અનુસાર, ધ્રાંગધ્રાના જહાજી ઝાલા નટ-કળાથી ખૂબ પ્રભાવિત થઈ, બજાણા ગામ ગ્રાસ તરીકે ભેટ આપ્યું — ત્યારથી આ સમુદાય "બજાણિયા" તરીકે ઓળખાવા લાગ્યો. કચ્છના મહારાજાએ સોમડી ગામ અને જામનગરના જામ રણમલજી બીજાએ ઠેબા ગામ ઇનામ સ્વરૂપે આ કલાકારોને ભેટ આપ્યાનું ઉલ્લેખ મળે છે.

આ સમુદાય આપેલાં નામોથી પણ ઓળખાય છે:નટ, ગોડિયા, ગોડ-બજાણિયા, અને નટ બજાણિયા.

## વસવાટ 
ગુજરાતમાં બજાણિયા વિવિધ સ્થળોએ છૂટાછવાયા વસે છે:

## સમુદાયના ફાંટાઓ 
નટ-બજાણિયા સમુદાય ચાર મુખ્ય વિભાગોમાં વહેંચાયેલો છે:

# રાજનટ – ઐતિહાસિક રીતે રાજ દરબારમાં જ ખેલ કરતા; રજવાડાઓ પાસેથી ગ્રાસ અથવા સોના-ચાંદીના ઇનામ મેળવતા.
# મારવાડી નટ – ગ્રામ્ય વિસ્તારોમાં ફરીને ખેલ કરે; ગામ-વહેંચણી મુજબ ટોળીઓ ફરતી.
# હરિજન નટ – હરિજન સમુદાયમાં ખેલ કરનારા.
# નટડા – આ સૌ ફાંટાઓ વચ્ચેનો ચોથો વિભાગ.

## ખેલ અને કળા 
### દોરડાના ખેલ 
વાંસની ઘોડી પર દોરડું બાંધી, તેના પર ચઢીને ઢોલ-શરણાઈ અને મશકવાજાના તાલે વિવિધ ખેલ ભજવવામાં આવે છે. જૂના કચ્છ રાજ્યમાં નાગપંચમી અને દશેરાની સવારી વખતે બજાણિયા દસ-પંદર ફૂટ ઊંચા વાંસ સાથે પગ બાંધી, ઢાલ-તલવાર ધારણ કરી દોરડે ચાલતા — આ દૃશ્યો ઐતિહાસિક ચિત્રોમાં આજ સુધી સચવાયાં છે.

### ભડકિયા નટ 
રાત્રે ખેલ ભજવનાર બજાણિયા **"ભડકિયા નટ"** કહેવાય છે. તેઓ ઘાસતેલ અને ભડકા સળગાવી, ઢોલ-શરણાઈ તાલે આ ખેલ ભજવે છે — થાળી ચાલવું, હોકો પીવો, માથે બેડાં મૂકી વાંસ ચઢવું, પેટ પર વાંસ ટેકવી ગોળ ફરવું, અને ક્યારેક ગધેડા સહિત દોરડે ચઢવું.

### હાથચાલાકી અને નજરબંધી 
ગોડ-બજાણિયા હાથચાલાકી અને નજરબંધી ખેલ માટે ખ્યાત છે. *સૌરાષ્ટ્રનો ઇતિહાસ*માં જૂનાગઢ-કાળ દરમ્યાન સીતાપુર ગામના રામજી નામના ગોડ-બજાણિયાનો ઉલ્લેખ છે. ગ્રામ-ચોક મધ્યે ભેગા થયેલા ગ્રામજનો સામે ભજવાતા ખેલ આ મુજબ છે: નાક પર થાળી ટેકવી સ્થિર રાખવી; ગોળાનો ઉછાળ-ઝીલ; ગળામાં ગોળો ઉતારી મોઢે ઉકેલવો; ચૂર્ણ થયેલી દોરીને ફરી પ્રગટ કરવી; બંધ-ઓરડામાં રાખેલ વ્યક્તિ ચોકમાં ક્ષણભરમાં પ્રગટ થવી; ધખધખતા લોઢાના ગોળા મોઢામાં મૂકી બહાર કાઢવા; હાથકડીઓ તોડી નાખવી; અને અગ્નિ-ઉષ્ણ માથા-ટોચ પર ચા બનાવી ગ્રામ-મુખીને પિવડાવવી.

## સંસ્કૃતિ અને પરંપરા 
બજાણિયા હનુમાનજીને પોતાના આદ્યપુરુષ તરીકે પૂજે છે.

આ સમુદાય બાળ-ઉછેરમાં ખાસ પ્રથા પાળે છે. ગર્ભ-અવસ્થાથી જ માતાને તલનું તેલ પ્રાશન કરાવવામાં આવે છે, અને જન્મ પછી નિયમિત તેલ-માલિશ શરૂ થાય છે. "જેટલો તેલ, એટલો ખેલ" — આ સૂત્ર સમુદાયમાં પ્રચલિત છે.

ખેલ સમાપ્ત થયા બાદ ગ્રામ-ચોકમાં ખરડો (પ્રેક્ષકો પાસેથી સ્વૈચ્છિક ફાળો) ઉઘરાવવામાં આવે છે. ગ્રામજનો સ્ત્રી-ધાન કે રોકડ-નાણાં આપે છે.

### કહેવત 
**"બજાણિયાની ઢોલકી બેય કોર વાગે."**

— બંને પક્ષ સાથે ગળ-ભાળ સંબંધ કેળવી, બધાંને ખુશ રાખવા પ્રવૃત્ત વ્યક્તિ માટે.

## વર્તમાન સ્થિતિ 
રેડિયો, દૂરદર્શન અને અન્ય ડિજિટલ-પ્રસારમાધ્યમોના ફેલાવા સાથે ગ્રામ્ય વિસ્તારોમાં આ કળાની માંગ લગભગ નષ્ટ-પ્રાય થઈ ગઈ છે. કુશળ કલાકારો ઘટ્યા છે, અને સ્થાનિક કદરદાનો પણ ઓછા બચ્યા છે. ફળ-સ્વરૂપ, ઘણા બજાણિયા પારંપારિક કળા ત્યજી દૈનિક-મજૂરી તરફ વળ્યા છે. ગુજરાત લોકકળા ફાઉન્ડેશન આ લોકસંસ્કૃતિ-વારસાની જાળવણી માટે સક્રિય પ્રયત્ન કરી રહ્યું છે.

## સંદર્ભો
જીજાબાઈ

**જીજાબાઈ શાહજી ભોંસલે** (૧૨ જાન્યુઆરી ૧૫૯૮ - ૧૭ જૂન ૧૬૭૪) મરાઠા રાજ્યના સ્થાપક શિવાજીનાં માતા હતાં. તેમને **રાજમાતા જીજાબાઈ** અથવા **જીજામાતા** તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. તેઓ સિંદખેડ રાજાના લખુજીરાવ જાધવની પુત્રી હતાં. તે દેવગિરિ યાદવોના વંશમાંથી આવતાં હતાં. 

## પ્રારંભિક જીવન 
જીજાબાઈનો જન્મ ૧૨ જાન્યુઆરી ૧૫૯૮ના રોજ મહારાષ્ટ્રના હાલના બુલઢાણા જિલ્લાના સિંદખેડ રાજા ખાતે મ્હાલસાબાઈ જાધવ અને લખુજી જાધવને ત્યાં થયો હતો. જીજાબાઈના લગ્ન નાની ઉંમરે જ વેરુલ ગામના માલોજી ભોંસલેના પુત્ર શાહજી ભોંસલે સાથે થયા હતા, જેઓ નિઝામ હેઠળ સેવા આપતા લશ્કરી સેનાપતિ હતા. જીજાબાઈ એક કુશળ ઘોડેસવાર, તલવારબાજ, શિક્ષણવિદ અને વહીવટકર્તા હતાં.

વિદ્વાન જેમ્સ લેઈન જણાવે છે કે શિવાજીને તેમની માતા જીજાબાઈ દ્વારા હિન્દુ રાજ્ય પુનઃસ્થાપિત કરવાના સ્વપ્નથી પ્રેરિત કરવામાં આવ્યા હતા. જીજાબાઈ તેમના યાદવ વારસાથી વાકેફ હતા અને તેમના પતિને "નીચ જાતિનો સહયોગી" માનતા હતા.  જીજાબાઈએ શિવાજીને નાનપણથી જ યુક્તિઓ, વહીવટ અને રાજકારણની ઝીણવટ શીખવી હતી.

## મૃત્યુ 
૧૭ જૂન ૧૬૭૪ના રોજ રાયગઢ કિલ્લા પાસેના પાચડ ગામમાં તેમનું અવસાન થયું. શિવાજીના રાજ્યાભિષેકના માત્ર અગિયાર દિવસ પછી આ ઘટના બની હતી.

## લોકપ્રિય સંસ્કૃતિમાં 
* ઝવેરચંદ મેઘાણીએ "શિવાજીનું હાલરડું" રચનામાં જીજાબાઈ વડે શિવાજીને સૂતા સમયે સંભળાવતી કથાઓનું વર્ણન કર્યું છે
* શિવપ્રસાદ દલપતરામ પંડિતે "રાજમાતા જીજાબાઈ અને બીજાં સ્ત્રીરત્નો" પુસ્તકમાં જીજાબાઈનું જીવનચરિત્ર વર્ણવ્યું છે

## સંદર્ભ 
શ્રેણી:મરાઠી લોકો
શ્રેણી:મરાઠા સામ્રાજ્ય
ઇલા

**ઇલા** એ હિન્દુ દંતકથાઓમાં એક દેવી છે, જે તેમના લિંગ પરિવર્તન માટે જાણીતા છે. પુરુષ સ્વરૂપમાં, તેમને ઇલા અથવા સુદ્યુમ્ન તરીકે ઓળખવામાં આવે છે અને એક સ્ત્રી તરીકે, તેમને ઇલા કહેવામાં આવે છે. ઇલાને ભારતીય રાજાઓના ચંદ્ર વંશના મુખ્ય પૂર્વજ માનવામાં આવે છે - જેને ઐલ્લાસ ("ઇલાના વંશજો") તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે.

આ કથાના ઘણા સંસ્કરણો અસ્તિત્વમાં છે, પરંતુ ઇલાને સામાન્ય રીતે વૈવસ્વત મનુની પુત્રી અથવા પુત્ર તરીકે વર્ણવવામાં આવે છે અને આમ તે સૂર્ય વંશના સ્થાપક ઇક્ષ્વાકુની બહેન છે. જે સંસ્કરણોમાં ઇલા સ્ત્રી તરીકે જન્મે છે, તે તેણીના જન્મ પછી તરત જ દૈવી કૃપાથી પુરુષ સ્વરૂપમાં પરિવર્તિત થાય છે. પુખ્ત વયે ભૂલથી પવિત્ર વનમાં પ્રવેશ કર્યા પછી, ઇલાને દર મહિને પોતાનું લિંગ બદલવાનો અથવા સ્ત્રી બનવાનો શ્રાપ આપવામાં આવે છે. એક સ્ત્રી તરીકે, ઇલાએ બુધ ગ્રહના દેવ અને ચંદ્ર દેવતા (સોમ) ના પુત્ર બુધ સાથે લગ્ન કર્યા, અને તેમને ચંદ્ર વંશના જનક, પુરૂરવા નામના પુત્રને જન્મ આપ્યો. પુરુરવાના જન્મ પછી, ઇલા ફરીથી પુરુષમાં પરિવર્તિત થઈ અને ત્રણ પુત્રોનો પિતા બની.

વેદોમાં, ઇલાને વાણીની દેવી ઇદા તરીકે પ્રશંસા કરવામાં આવી છે, અને પુરુરવાની માતા તરીકે વર્ણવવામાં આવી છે.

ઇલાના પરિવર્તનની વાર્તા પુરાણો તેમજ ભારતીય મહાકાવ્યો, રામાયણ અને મહાભારતમાં કહેવામાં આવી છે.

## જન્મ 
લિંગ પુરાણ અને મહાભારત અનુસાર, ઇલાનો જન્મ માનવજાતના પૂર્વજ વૈવસ્વત મનુ અને તેમની પત્ની શ્રદ્ધાની સૌથી મોટી પુત્રી તરીકે થયો હતો. જોકે, માતાપિતાને પુત્રની ઇચ્છા હતી અને તેથી મિત્ર અને વરુણ દેવતાઓને પ્રસન્ન કરવા માટે પ્રાર્થના અને તપસ્યા કરી, જેમણે ઇલાનું લિંગ પરિવર્તન કર્યું. તે બાળકનું નામ સુદ્યુમ્ન રાખવામાં આવ્યું. ભાગવત પુરાણ, દેવી-ભાગવત પુરાણ, કૂર્મ પુરાણ, હરિવંશ, માર્કંડેય પુરાણ અને પદ્મ પુરાણ આ કથાનું ભિન્ન ભિન્ન પ્રકારનું વર્ણન કરે છે: ઇલાના માતાપિતા લાંબા સમય સુધી કોઈ સંતાન ન મેળવી શક્યા અને ઉકેલ માટે ઋષિ અગસ્ત્ય પાસે ગયા. ઋષિએ મિત્ર અને વરુણને સમર્પિત એક યજ્ઞ (અગ્નિ યજ્ઞ) કર્યો જેથી દંપતીને પુત્ર પ્રાપ્ત થાય. ધાર્મિક વિધિમાં ભૂલ થવાને કારણે અથવા યોગ્ય યજ્ઞ ન થવાને કારણે, મિત્ર અને વરુણે દંપતીને એક પુત્રી પ્રદાન કરી. એક સંસ્કરણમાં, દંપતીએ દેવતાઓની પ્રાર્થના કરી, જેમણે ઇલાનું લિંગ પરિવર્તન કર્યું. બીજા સંસ્કરણમાં, આ પરિવર્તન ભૂલભરેલા મંત્રોને સુધાર્યા પછી થાય છે અને પુત્રને ઇલા કહેવામાં આવે છે. એક માન્યતા મુજબ, શ્રદ્ધાએ પુત્રીની ઇચ્છા રાખી હતી; યજ્ઞ કરતી વખતે વશિષ્ઠે તેની ઇચ્છાનું પાલન કર્યું અને આમ, એક પુત્રીનો જન્મ થયો. જોકે, મનુને પુત્રની ઇચ્છા હતી તેથી વશિષ્ઠે વિષ્ણુને તેમની પુત્રીનું લિંગ બદલવાની વિનંતી કરી. ઇલાનું નામ સુદ્યુમ્ન રાખવામાં આવ્યું. આ અહેવાલોમાં ઇલાને મનુના સૌથી મોટા અથવા સૌથી નાના સંતાન તરીકે વર્ણવવામાં આવ્યા છે. મનુના સંતાન તરીકે, ઇલાને નવ ભાઈઓ હતા, જેમાં સૌથી નોંધપાત્ર ઇક્ષ્વાકુ હતા, જે સૂર્ય વંશના સ્થાપક હતા. મનુના પુત્ર તરીકે, ઇલા સૂર્યના પૌત્ર છે. વાયુ પુરાણ અને બ્રહ્માંડ પુરાણમાં મળેલા અન્ય એક વિવરણ મુજબ, ઇલા સ્ત્રી જન્મી હતી અને આખરે તે સ્ત્રીમાં બદલાઈ ગઈ.

## સંદર્ભ 
## ગ્રંથસૂચિ 
*

*

## બાહ્ય કડી
*

શ્રેણી:પૌરાણિક પાત્રો
અમેરિકન લોક નૃત્ય

અમેરિકન લોકનૃત્યમાં અનેક પ્રાદેશિક લોકનૃત્યોનો સમાવેશ થાય છે, જેમાંથી ઘણા વિદેશી સંસ્કૃતિઓથી પ્રભાવિત હતા. મહાન પુનરુત્થાન દરમિયાન નૃત્યને પાપ તરીકે જોવામાં આવતા હોવાથી નાટક પાર્ટી નૃત્ય શૈલી વિકસાવવામાં આવી હતી.
## પૃષ્ઠભૂમિ
ન્યૂ ઇંગ્લેન્ડના દેશી નૃત્યો સ્કોટિશ અને આઇરિશ સંસ્કૃતિમાં મૂળ ધરાવે છે, કારણ કે આ જૂથોના લોકો મોટી સંખ્યામાં ન્યૂ ઇંગ્લેન્ડમાં સ્થાયી થયા છે. ન્યૂ ઇંગ્લેન્ડના દેશી નૃત્યોમાં, યુગલો લાંબા રસ્તાઓ અથવા ગોળાકાર રચનામાં ભેગા થાય છે. ન્યૂ ઇંગ્લેન્ડના દેશી નૃત્યો વગાડતા ઓર્કેસ્ટ્રામાં સામાન્ય રીતે વાંસળી, પિયાનો, ક્લેરનેટ અને ડ્રમ હોય છે.

એપાલાચિયન માઉન્ટેન નૃત્યો જર્મન અને આઇરિશ સંસ્કૃતિમાં મૂળ ધરાવે છે. આ નૃત્યો મુખ્યત્વે કેન્ટુકી, ટેનેસી, ઉત્તર કેરોલિના અને પશ્ચિમ વર્જિનિયાના પર્વતીય પ્રદેશોમાં જોવા મળે છે. એક લાક્ષણિક એપાલાચિયન માઉન્ટેન નૃત્યમાં યુગલો ગોળાકાર પેટર્નમાં નૃત્ય કરે છે. આ નૃત્યો સામાન્ય રીતે એક અગ્રણી યુગલ દ્વારા નૃત્ય શરૂ કરવાથી શરૂ થાય છે, ત્યારબાદ અન્ય યુગલો તેમની નકલ કરે છે. એપાલાચિયન માઉન્ટેન નૃત્યો માટે સંગીત વગાડવા માટે ફિડલ્સ, પાંચ-તારવાળા બેન્જો અને ગિટારનો ઉપયોગ થાય છે. ગીતની પૃષ્ઠભૂમિ માટે ડલ્સિમોરનો પણ ઉપયોગ થાય છે. કેન્ટુકીના કેન રિજમાં ગ્રેટ રિવાઇવલમાંથી નૃત્યની પ્લે પાર્ટી ગેમ્સ શૈલી આવી હતી. પાર્ટી ગેમ્સ રમો નૃત્યના વિકલ્પ તરીકે સેવા આપતી હતી, જેને એક દુષ્ટ રમત તરીકે જોવામાં આવતી હતી, કારણ કે રમતોને મંજૂરી હતી. પાર્ટી ગેમ્સ રમવા માટે ગાવાનું અને તાળી પાડવાનું સંગીત ઉપયોગમાં લેવાતું હતું - અન્ય કોઈપણ સંગીત નૃત્યને પાપ બનાવશે.
### ગ્રેટ પ્લેન્સ
વસાહતીઓ ક્વાડ્રિલને મહાન મેદાનોમાં લાવ્યા. નૃત્યના માસ્ટર અથવા શાળાઓની ઉપલબ્ધતાને કારણે, એક નૃત્યાંગના આકૃતિઓને બોલાવતો. 

ટેક્સાસના સ્પેનિશ શાસન દરમિયાન, કેટલાક યુગલો ફેન્ડાંગોના સંગીત પર પોલ્કા અથવા બોલેરો નૃત્ય કરતા હતા અને અન્ય કિલ્લાઓ અથવા ખેતરોમાં નૃત્ય કરતા હતા. વર્ષમાં એક વાર બોલ પણ યોજાતા હતા. ઉચ્ચ વર્ગના લોકો ટેક્સાસના મેક્સીકન શાસન હેઠળ ખેડૂત નૃત્યો જેવા જ નૃત્યો બનાવતા હતા. ટેક્સાસમાં, જે હવે યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સનો ભાગ છે, મોટી સંખ્યામાં પુરુષોને કારણે પુરુષો ભાગીદાર તરીકે નૃત્ય કરતા હતા.

શ્રેણી:અમેરિકન લોક નૃત્ય
દેવકંચન

**દેવકંચન** (***બૌહિનિયા પર્પ્યુરિયા***) એ ભારતીય ઉપખંડ અને મ્યાનમાર પ્રદેશનું મૂળ વતની ફેબેસી કુટુંબનું ફૂલો ધરાવતી એક પ્રજાતિ છે, અને વિશ્વના ઉષ્ણકટિબંધીય અને ઉપઉષ્ણકટિબંધીય વિસ્તારોમાં અન્યત્ર વ્યાપકપણે રજૂ કરવામાં આવે છે. સામાન્ય નામોમાં **ઓર્કિડ વૃક્ષ**, **જાંબલી બૌહિનિયા**, ઊંટના પગ, બટરફ્લાય વૃક્ષ નો સમાવેશ થાય છે.

## વર્ણન 
*દેવકંચન* એક નાના થી મધ્યમ કદનું પાનખર વૃક્ષ છે, જે ૫.૨ મીટર (૧૭ ફૂટ) ઊંચું છે. પાંદડા વૈકલ્પિક, ૧૦-૨૦ સેન્ટીમીટર (૪-૮ ઇંચ) લાંબા અને પહોળા, ગોળાકાર અને આધાર અને ટોચ પર દ્વિસ્તરીય હોય છે. ફૂલો પાંચ પાંખડીઓ સાથે વિશિષ્ટ, ગુલાબી અને સુગંધિત હોય છે. આ ફળ ૩૦ સે. મી. (૧૨ ઇંચ) લાંબા, ૧૨ થી ૧૬ બીજ ધરાવતા એક પોડ છે. ૨૮ રંગસૂત્રો ધરાવતી દ્વિગુણિત પ્રજાતિ તરીકે, ૩૦૪MB *બી. પર્પ્યુરિયા* જીનોમના ક્રમનો ઉપયોગ તે દર્શાવવા માટે કરવામાં આવ્યો હતો કે તે હોંગકોંગ બૌહિનિયા (બૌહિનિયા x બ્લેકેના) ના સંકરનો માતૃ પૂર્વજ છે.

## વિતરણ અને નિવાસસ્થાન 
ભારતીય ઉપખંડ અને મ્યાનમાર પ્રદેશની મૂળ વતની વૃક્ષની આ પ્રજાતિ વિશ્વના ઉષ્ણકટિબંધીય અને ઉપઉષ્ણકટિબંધીય વિસ્તારોમાં અન્યત્ર ઉગાડવામાં આવી છે.

## ઉપયોગો 
દેવકાંચનના નાના પાંદડા અને ફૂલો ખાઈ શકાય છે. ફિલિપાઇન્સ દેશમાં દેવકંચનને એલિબાંગબાંગ (શાબ્દિક અર્થમાં "પતંગીયું") તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. પાંદડાઓ ખાટાં અને ખારશ પડતો સ્વાદ ધરાવે છે અને તેનો ઉપયોગ સિનિગેંગ અને સમાન વાનગીઓ માટે ખાટા એજન્ટ તરીકે અથવા ફિલિપાઇન્સની વાનગીઓમાં અથાણાંના મસાલા તરીકે થાય છે.

સમગ્ર દક્ષિણપૂર્વ એશિયામાં, દેવકંચન અને સંબંધિત પ્રજાતિઓનો ઉપયોગ સોજો, ઉઝરડા, ફોલ્લા અને અલ્સરની સારવાર માટે પોલ્ટિસ બનાવવા માટે પણ થાય છે. છોડના વિવિધ ભાગોનો ઉપયોગ તાવ અને પેટની બિમારીઓની સારવાર માટે પણ થાય છે, તેમજ સંકોચક તરીકે પણ વપરાય છે.

ભારતીય પરંપરાગત દવાઓમાં, પાંદડાઓનો ઉપયોગ ઉધરસની સારવાર માટે થાય છે જ્યારે છાલનો ઉપયોગ ગ્રંથીના રોગો માટે અને ઝેર માટે મારણ તરીકે થાય છે. આ ફૂલોનો ઉપયોગ અથાણાં અને કરીમાં પણ થાય છે અને તેને રેચક માનવામાં આવે છે. 

## છબીઓ 

ચિત્ર:Phanera_purpurea_bark.JPG|થડ
ચિત્ર:Phanera_purpurea_leaf.JPG|પાંદડું
ચિત્ર:Bauhinia_purpurea_(Kaniar)_in_Hyderabad,_AP_W2_IMG_2574.jpg|ફુલો
ચિત્ર:Bauhinia_purpurea_2793.jpg|ફુલને નજીકથી નિહાળતા
ચિત્ર:Bauhinia_purpurea-batang-Raflinoer32.jpg|થડ
ચિત્ર:Bauhinia_purpurea-pohon-Raflinoer32.jpg|વૃક્ષ

## સંદર્ભો 
## બાહ્ય કડીઓ 
* 
* *ફનેરા પર્પ્યુરિયા* એલ., જાંબલી ઊંટનો પગ

શ્રેણી:વૃક્ષ
ધાવડો

**ધાવડો** અથવા **ધાવ** એ નાનાથી મધ્યમ ઉંચાઈ સુધી વધતા વૃક્ષોની એક પ્રજાતિ છે જે ફક્ત ભારતીય ઉપખંડ માં જોવા મળે  છે. તેના સામાન્ય નામો એક્સલવુડ (અંગ્રેજીઃ બકલી, બાઝી, ધૌ, ધાવા, ધાવરા, ધાવડા અથવા ધાવરા (હિન્દી ધાવરા) છે.
left|thumb|ધાવડાના ફળ
તે ભારતના સૌથી ઉપયોગી વૃક્ષોમાંથી એક છે. તેના પાંદડાઓમાં મોટા પ્રમાણમાં ગેલોટાનિન્સ હોય છે, અને તેનો ઉપયોગ ભારતમાં ચામડાં બનાવવા અને બળતણ માટે થાય છે. આ વૃક્ષ ભારતીય ગુંદરનો સ્રોત છે, જેને ઘટ્ટી ગમ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે, જેનો ઉપયોગ અન્ય ઉપયોગો વચ્ચે કેલિકો પ્રિન્ટિંગ માટે થાય છે. પાંદડાઓને *એન્થેરિયા પેફિયા* શલભ દ્વારા પણ ખાવામાં આવે છે જે ટસ્સર રેશમ (તુસ્સાહ) નું ઉત્પાદન કરે છે જે વ્યાપારી મહત્વના જંગલી રેશમ એક સ્વરૂપ છે.
thumb|ધાવડાની છાલ

## ફૂટનોટ્સ 
## સંદર્ભો 
* *"એનોજીસસ લેટિફોલિયા"*, એગ્રોફોરેસ્ટ્રી ટ્રી ડેટાબેઝ. ૨૦ એપ્રિલ, ૨૦૦૮ ના રોજ મેળવેલ. https://web.archive.org/web/20110526114205/http://www.worldagroforestry.org/sea/Products/AFDbases/af/asp/SpeciesInfo.asp?SpID=1789

શ્રેણી:વૃક્ષ
ભાનુમતી (યાદવ રાજકુમારી)

**ભાનુમતી** (સંસ્કૃત: भानुमती) એ હરિવંશમાં ઉલ્લેખિત એક પાત્ર છે, જે હિન્દુ સાહિત્યના કોષમાં એક મહત્વપૂર્ણ ગ્રંથ છે અને મહાભારતનું પરિશિષ્ટ છે. તેણીને યાદવ વંશના એક અગ્રણી નેતા ભાનુની પુત્રી તરીકે વર્ણવવામાં આવી છે. કથામાં, ભાનુમતીનું નિકુંભ નામના રાક્ષસ દ્વારા શ્રાપને કારણે અપહરણ કરવામાં આવે છે. તેણીને બચાવી લેવામાં આવે છે, ત્યારબાદ તેણી પાંડવ રાજકુમારોમાંના એક સહદેવ સાથે લગ્ન કરે છે.

## પૃષ્ઠભૂમિ 
મહાભારતમાં સહદેવની ભૂમિકા મહત્વપૂર્ણ છે, છતાં ભાનુમતીનો તેમાં કોઈ ઉલ્લેખ નથી. મહાભારતમાં, સહદેવને ફક્ત બે પત્નીઓ – દ્રૌપદી અને વિજયા સાથે દર્શાવવામાં આવ્યા છે. હરિવંશમાં ભાનુમતીની વાર્તા યાદવ વંશ પરના ગ્રંથના વ્યાપક સંદર્ભનો એક ભાગ છે, જે ગ્રંથના વિષ્ણુ પર્વના ૯૧મા અધ્યાયમાં વર્ણવવામાં આવ્યું છે. હરિવંશમાં, ભાનુમતીને કૃષ્ણના સંબંધી તરીકે રજૂ કરવામાં આવી છે.

## દંતકથા 
પિંડારકના મહેલમાં એક ઉત્સવપૂર્ણ મેળાવડા દરમિયાન, જ્યાં યાદવો ઉજવણીમાં રોકાયેલા હતા, નિકુંભ નામના દાનવ (રાક્ષસ) એ ભાનુમતીનું અપહરણ કરવાની તક ઝડપી લીધી. અપહરણનું આ કૃત્ય ભૂતકાળની દુશ્મનાવટથી પ્રેરિત હતું, કારણ કે કૃષ્ણના પુત્ર પ્રદ્યુમ્ને અગાઉ નિકુંભના ભાઈ વજ્રનાભની હત્યા કરી હતી. ભાનુમતીનાં બગીચાની અસુરક્ષિત સ્થિતિનો લાભ લઈને, નિકુંભ તેને ઉપાડી ગયો.

જોકે, આ ઘટના પહેલાના એક શ્રાપ સાથે જોડાયેલી હતી. ભાનુમતીએ એક વાર રૈવતના બગીચામાં દુર્વાસા ઋષિને નારાજ કર્યા હતા, જેના કારણે ઋષિએ તેમને શત્રુના હાથમાં જવાનો શ્રાપ આપ્યો હતો. પાછળથી નારદ અને અન્ય ઋષિઓની મધ્યસ્થી દ્વારા આ શ્રાપ શાંત થયો, જેમણે દુર્વાસા ઋષિને શ્રાપના પ્રભાવને ઓછો કરવા માટે સમજાવ્યા. પરિણામે, ઋષિએ ખાતરી આપી કે ભાનુમતીનું અપહરણ કરવામાં આવશે, છતાં તે કુંવારી અને અક્ષત રહેશે અને પછીથી એક સદાચારી અને ઉમદા પતિ સાથે લગ્ન કરશે.

## સંદર્ભ 
શ્રેણી:પૌરાણિક પાત્રો
ઝરીન શિહાબ

**ઝરીન શિહાબ** (જન્મ ૧૫ ઓગસ્ટ ૧૯૯૪) એક ભારતીય અભિનેત્રી છે જે મલયાલમ ફિલ્મોમાં કામ કરે છે. તે ૨૦૧૯ ની જાસૂસી થ્રિલર શ્રેણી ધ ફેમિલી મેનમાં તેની ભૂમિકા માટે જાણીતી છે, જ્યાં તેણે શોના પ્લોટ માટે મહત્વપૂર્ણ નર્સ, સહાયા મેરીની ભૂમિકા ભજવી હતી.

ઉત્તર પ્રદેશમાં જન્મેલી અને આઈઆઈટી મદ્રાસમાંથી સ્નાતક થયેલી, ઝરીને ધ ફેમિલી મેન ફિલ્મથી સ્ક્રીન પર ડેબ્યૂ કર્યું. 2023 માં, ઝરીને મલયાલમ સિનેમામાં ફિલ્મ ત્રિશંકુ (2023) થી એન્ટ્રી કરી અને ત્યારથી તેણે બી ૩૨ મુથલ ૪૪ વારે (2023) અને આટમ (2024) ફિલ્મોમાં અભિનય કર્યો છે. તેણીને આટમ માટે શ્રેષ્ઠ અભિનેત્રી માટે કેરળ ફિલ્મ ક્રિટીક્સ એસોસિએશન એવોર્ડ્સ મળ્યા છે.
## પ્રારંભિક જીવન અને શિક્ષણ
ઝરીનનો જન્મ ઉત્તર પ્રદેશ, ભારતમાં થયો હતો. મૂળ કેરળની વતની, તેણી આસામ, કર્ણાટક અને તમિલનાડુમાં રહેતી હતી કારણ કે તેના પિતા ભારતીય વાયુસેનામાં સેવા આપતા હતા. તેણીએ આઈઆઈટી મદ્રાસમાંથી અંગ્રેજીમાં પાંચ વર્ષનો સંકલિત માસ્ટર ઓફ આર્ટ્સ પૂર્ણ કર્યા પછી સ્નાતક થયા, જેનાથી ભાષા અને સાહિત્ય પ્રત્યેનો તેમનો જુસ્સો વધુ મજબૂત બન્યો. કોલેજના દિવસોમાં, ઝરીન થિયેટરમાં સક્રિયપણે સામેલ હતી અને ટૂંકી ફિલ્મોમાં ભાગ લેતી હતી. બાદમાં તેણીએ સાત વર્ષ ચેન્નાઈમાં વિતાવ્યા, જ્યાં તેણીએ નાટકોમાં અભિનય કર્યો, લખ્યું અને દિગ્દર્શન કર્યું.
## કારકિર્દી
ઝરીન શિહાબે 2019 ની સ્પાય થ્રિલર શ્રેણી ધ ફેમિલી મેનમાં ડેબ્યૂ કર્યું હતું. આ શ્રેણી એમેઝોન પ્રાઇમ પર પ્રસારિત થઈ હતી અને તેણીએ મલયાલી નર્સની ભૂમિકા ભજવીને નોંધપાત્ર પ્રશંસા મેળવી હતી. 2021 માં, તેણીએ આકારશ ખુરાના દ્વારા દિગ્દર્શિત ફિલ્મ રશ્મિ રોકેટમાં અભિનય કર્યો હતો. 2022 માં, તેણીએ મધુર ભંડારકર દ્વારા દિગ્દર્શિત ઇન્ડિયા લોકડાઉનમાં અભિનય કર્યો હતો. ત્યારબાદ તેણીને ટીવી શ્રેણી જુગાદિસ્તાનમાં કાસ્ટ કરવામાં આવી હતી.

૨૦૨૩ માં, ઝરીને અચ્યુથ વિનાયક દ્વારા દિગ્દર્શિત ત્રિશંકુ ફિલ્મમાં મલયાલમ સિનેમામાં પ્રવેશ કર્યો, જેમાં સુમી નાયરનું પાત્ર ભજવ્યું. તે જ વર્ષે, તેણીએ શ્રુતિ શરણ્યમ દ્વારા દિગ્દર્શિત બીજી મલયાલમ ફિલ્મ બી ૩૨ મુથલ ૪૪ વારેમાં અભિનય કર્યો, જેનું નિર્માણ કેરળ રાજ્ય ફિલ્મ વિકાસ નિગમ દ્વારા કરવામાં આવ્યું હતું, જ્યાં તેણીએ ઈમાનની ભૂમિકા ભજવી હતી. ૨૦૨૪ માં, તેણીએ આનંદ એકર્ષી દ્વારા દિગ્દર્શિત મલયાલમ ફિલ્મ આત્મમમાં મુખ્ય મહિલા ભૂમિકા ભજવી હતી. તેણીએ મલયાલમ ફિલ્મો બી ૩૨ મુથલ ૪૪ વેરે અને આત્મમમાં તેણીના અભિનય માટે ફિલ્મ ફેસ્ટિવલમાં પ્રશંસા મેળવી હતી જ્યાં તેણીએ કાર્યસ્થળે ઉત્પીડનનો સામનો કરતા પાત્રો દર્શાવ્યા હતા.

## External links
*
ઇરાવતી

**ઇરાવતી** (સંસ્કૃત: इरावती) હિન્દુ પૌરાણિક કથાઓમાં એક પાત્ર છે. તે રામાયણમાં દર્શાવ્યા મુજબ કદ્રુ અથવા ભદ્રમદ અને કશ્યપની પુત્રી છે. તેણી એક પવિત્ર ઇરાવતી નદી સાથે પણ સંકળાયેલી છે, જે વૈદિક કાળ દરમિયાન આધુનિક પંજાબની રવિ નદીના નામોમાંનું એક હતું. શક્ય છે કે મ્યાનમારની ઇરાવદી નદીનું નામ રવિ નદીના આ નામ પર આધારિત હોય.

## દંતકથા 
એક દંતકથા કહે છે કે ઇન્દ્રનો દૈવી હાથી, ઐરાવત, ઇરાવતીનો વંશજ છે.

## આ પણ જુઓ 
* ગંગા (દેવી)
* યમુના (દેવી)

## સંદર્ભ 
## બાહ્ય કડીઓ 
* Vettam Mani; *Puranic Encyclopaedia*. Quotes the Ramayana (Aranyakanda) for her parentage, and the Mahabharata, Anusasana Parva, for the river).

શ્રેણી:પૌરાણિક પાત્રો
૨૦૨૬ની ગુજરાતી ફિલ્મોની યાદી

આ વર્ષ ૨૦૨૬માં પ્રદર્શિત થયેલાં ગુજરાતી ચલચિત્રોની યાદી છે.

## જાન્યુઆરી–માર્ચ 
## એપ્રિલ-જૂન 
## સંદર્ભો 
શ્રેણી:વર્ષવાર ગુજરાતી ચલચિત્રોની યાદી
કુબ્જા

**કુબ્જા** મથુરાની એક સુપ્રસિદ્ધ કુબડી (કુંભ) સ્ત્રી છે, જેનો હિન્દુ દેવતા કૃષ્ણએ સુંદર બનાવી તેણીનો ઉદ્ધાર કર્યો હોવાનું વર્ણન કરવામાં આવ્યું છે.

આ ઘટનાનું વર્ણન ભાગવત પુરાણ, બ્રહ્મવૈવર્ત પુરાણ અને સૂરદાસ દ્વારા લખાયેલા સૂરસાગરમાં કરવામાં આવ્યું છે.

## પૃષ્ઠભૂમિ 
ભાગવત પુરાણમાં જણાવાયું છે કે પોતાના મિત્ર સુદામાને મળ્યા પછી, કૃષ્ણ અને તેમના મોટા ભાઈ બલરામ મથુરાની શેરીઓમાં ફરતા હતા અને રાજા કંસની એક યુવાન કુંભાળ દાસી કુબ્જાને મળ્યા. તેણીનો ચહેરો સુંદર હતો અને તેણી પાસે મલમની થાળી હતી. કૃષ્ણ તેણીની સુંદરતાની પ્રશંસા કરે છે અને વરદાનના બદલામાં મલમ માંગે છે. તેણી પોતાને ત્રિવક્ર તરીકે રજૂ કરે છે, જે ત્રણ જગ્યાએ વાંકી છે.

કૃષ્ણના આકર્ષણથી મંત્રમુગ્ધ થઈને, પોતાની પાસે રહેલો લેપ (મલમ) કૃસણને આપી દે છે, જે તેણી રાજા માટે લઈ જઈ રહી હતી. પ્રસન્ન થઈને, કૃષ્ણ તેના પગની આઁગળિઓ તેણીના પગ પર મૂકે છે અને પોતાના હાથોની એક-એક આંગળી તેની હડપચી નીચે મૂકે છે, અને આંગળીઓ ઉંચી કરે છે. આનાથી તેનું શરીર સીધું થઈ ગયું. કુબ્જા તેના તારણહારની તીવ્ર કામનાથી ભરાઈ છલકાઈ છે, અને કૃષ્ણનું ઉપરી પહેરણ ખેંચે છે. જોકે, કૃષ્ણ નમ્રતાથી ઇનકાર કરે છે અને તેની મુલાકાતનો હેતુ પૂર્ણ કર્યા પછી તેની પાસે પાછા ફરવાનું વચન આપે છે.

સૂરદાસની કવિતામાં આ ઘટનાનો ઉલ્લેખ થોડા સંદર્ભમાં કરવામાં આવ્યો છે, જોકે, તે લખાણમાં ધ્યાન કેન્દ્રિત ભગવાનની બચાવ કૃપા પર છે, જે ભક્તોમાં ભેદભાવ રાખતા નથી અને એક નીચા વર્ગની દાસીને પણ મદદ કરે છે. કંસનો વધ કર્યા પછી, કૃષ્ણ વચન મુજબ ઉદ્ધવ સાથે કુબ્જાની મુલાકાત લે છે. કુબ્જા તેના સાથીઓ સાથે કૃષ્ણની પૂજા કરે છે અને તેમને સન્માનનું આસન આપે છે. જ્યારે કુબ્જા કૃષ્ણ સાથે મુલાકાત માટે તૈયાર થાય છે ત્યારે, કૃષ્ણ અંદરના ખંડમાં કુબ્જાના પલંગમાં આરામથી બેસી જાય છે. કૃષ્ણને ભેટીને, કુબ્જાની અભિલાષા પૂર્ણ થાય છે. તે કૃષ્ણને તેની સાથે રહેવા વિનંતી કરે છે, જોકે કૃષ્ણ ઉદ્ધવના નિવાસસ્થાન તરફ રવાના થઈ ગયા, અને વચન આપે કે તે ફરીથી તેની ઇચ્છાઓ પૂર્ણ કરશે.

સુરદાસ કુબ્જા અને કૃષ્ણના બીજા મિલન વિશે વધુ વિગતવાર વાત કરે છે. તેઓ ઉલ્લેખ કરે છે કે કુબ્જાનું નસીબ તેના પાછલા જન્મના ગુણને કારણે છે. કંસાને માર્યા પછી, કૃષ્ણ તેની ઇચ્છા પૂર્ણ કરવા માટે કુબ્જાના ઘરે પ્રયાણ કરે છે.

બ્રહ્મવૈવર્ત પુરાણ અનુસાર, કુબ્જા એ શૂર્પણખાનો પુનર્જન્મ છે, જે એક રાક્ષસી સ્ત્રી છે જેણે પૃથ્વી પર કૃષ્ણના પાછલા જન્મમાં રામને પામવા માટે ઈચ્છા કરી હતી. શૂર્પણખાની તપસ્યાનું ફળ કુબ્જા તરીકે તેના જન્મમાં મળે છે, જ્યારે તેની રામ સાથે એક થવાની ઇચ્છા પૂર્ણ થાય છે. તેથી તેણી કૃષ્ણ (રામનો પુનર્જન્મ) ને પતિ (આધ્યાત્મિક રીતે) તરીકે પ્રાપ્ત કરે છે. કૃષ્ણ સાથેના જોડાણ પછી તેણીને ગોલોક પ્રાપ્ત થઈ અને તે ચંદ્રમુખી નામની ગોપાલિકા (ગોપી) બની જાય છે.

વિષ્ણુ પુરાણ જેવી શાસ્ત્રીય કૃતિઓમાં કૃષ્ણની કુબ્જાના ઘરે મુલાકાતની નોંધ નથી.

## સંદર્ભ 
શ્રેણી:પૌરાણિક પાત્રો