open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
રાજાલાલ

thumb|**નાનો રાજાલાલ (નર)**
## પ્રસ્તાવના
રાજાલાલ એ નાના કદનાં જંગલો અને ઝાડીઓ ધરાવતા વિસ્તારોમાં વસતાં પક્ષીઓ છે. તેમની ચારથી પાંચ જાતિઓ આપણે ત્યાં જોવા મળે છે.

## નામો અને વર્ગીકરણ
## રહેઠાણ
## વિષેશતાઓ
## ચિત્રદર્શન

Image:Small Minivet (Male) I3 IMG 8062.jpg|નાનો રાજાલાલ (નર)
Image:Small Minivet (Pericrocotus cinnamomeus)-Female W IMG 4576.jpg|નાનો રાજાલાલ (માદા)
Image:Small Minivet (Pericrocotus cinnamomeus)- Male W IMG 4573.jpg|નાનો રાજાલાલ (નર)
Image:Small Minivet (Pericrocotus cinnamomeus)-Female W IMG 4576.jpg|નાનો રાજાલાલ (માદા)
Image:Scarlet Minivet (Pericrocotus flammeus) at Jayanti, Duars, West Bengal W Picture 395.jpg|રાતો રાજાલાલ(નર)
Image:Scarlet Minivet (Pericrocotus flammeus) at Jayanti, Duars, West Bengal W IMG 5693.jpg|રાતો રાજાલાલ (માદા)
Image:PericrocotusFlammeusGould.jpg|રાતા રાજાલાલની જોડી (કલાત્મક ચિત્ર)
Image:Scarlet Minivet (Pericrocotus flammeus)- Female at Jayanti, Duars, West Bengal W Picture 389.jpg|રાતો રાજાલાલ (માદા)

શ્રેણી:પ્રાણીશાસ્ત્ર
મહારાજા સયાજીરાવ ગાયકવાડ પ્રથમ

::*મહારાજા સયાજીરાવ નામે સામાન્યત: જેનું નામ યાદ આવે તેવા મ.સ. ત્રીજા માટે જુઓ મહારાજા સયાજીરાવ ગાયકવાડ ત્રીજા*
::*આ લેખ સુપ્રસિદ્ધ મ.સ. ત્રીજાના પૂર્વજ મહારાજા સયાજીરાવ ગાયકવાડ પ્રથમ વિષે છે.*

**મહારાજા સયાજીરાવ** વડોદરા સ્ટેટના ગાયકવાડ કુળ-શાખાના રાજવી હતા. તેઓએ ઈ.સ. ૧૭૩૨ થી ઈ.સ. ૧૭૬૮ સુધી શાશન કર્યું હતુ. તેઓ મહારાજ દામોજીરાવ બીજાના સૌથી મોટા પુત્ર હતા. તેઓએ રાજગાદી ૧૭૩૨માં મહારાજા પિલાજીરાવના મૃત્યુ બાદ સંભાળી હતી. તેઓ તેમના ભાઈ ફત્તેસિંહરાવ ગાયકવાડની સહાયથી રાજ ચલાવતા હતા કે જેમણે પેશ્વાઓ સાથે સમજૂતી કરી ગાદી પર પોતાનો હક્ક રજૂ કર્યો હતો. તેને પરિણામે મહારાજા ગોવિંદરાવ જે હકીકતમાં રાજગાદી માટે પસંદગી પામ્યા હતા તેઓ આ ષડયંત્રના પરિણામે મહારાજા ન બની શક્યા. જોકે બાદમાં ફત્તેસિંહરાવનો દાવો રદ કરાયો હતો અને મહારાજા સયાજીરાવ પ્રથમને રાજગાદી સોંપાઈ હતી.

## સંદર્ભ
શ્રેણી:ઐતિહાસિક ગુજરાતી પાત્રો
શ્રેણી:વ્યક્તિત્વ
શ્રેણી:સંદિગ્ધ શીર્ષક વાળાં પાનાં
ગુજરાતમાં જોવા મળતાં પક્ષીઓ

ગુજરાત રાજ્યમાં જોવા મળતાં પક્ષીઓની યાદી કુટુંબવાર (વર્ગીકરણ સાથેની) નીચે આપી છે. 

## શ્રોણિપાદ વર્ગ
### ડૂબકી કુળ
* ડૂબકી
* ચોટીલી ડૂબકી
* શ્યામગ્રીવ ડૂબકી(કાળા ગળાની ડૂબકી)

## પ્લવ વર્ગ
### પ્લવ કુળ
* પેણ
* ચોટીલી પેણ

## મૂણ્ડીકાક -સર્પગ્રીવ કુળ
* જળકૂકડી/સર્પગ્રીવ
* નાનો જળ કાગડો/નાનો કાજીયો
* મોટો જળ કાગડો/મોટો કાજીયો
* કાળો જળ કાગડો/કાળો કાજીયો

## સંદર્ભ સાહિત્ય
* 
* 
* દિનકરરાય વૈદ્ય 'મીનપિયાસી' ના પુસ્તકો
* 
* 
* 

શ્રેણી:પક્ષી
શ્રેણી:ભારતીય ઉપખંડનાં પક્ષીઓ
ભેણકવાડ (તા. ભાણવડ)

**ભેણકવાડ (તા. ભાણવડ)** ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા દેવભૂમિ દ્વારકા જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૪ (ચાર) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા ભાણવડ તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. ભેણકવાડ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, મગફળી, તલ, બાજરી, ચણા, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
 

શ્રેણી:ભાણવડ તાલુકો
શ્રેણી:સૌરાષ્ટ્ર
વડખંભા

**વડખંભા** ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના દક્ષિણ ભાગમાં આવેલા વલસાડ જિલ્લામાં આવેલા અને મહારાષ્ટ્ર રાજ્યને અડીને આવેલા એવા કપરાડા તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા તેમ જ આંગણવાડીની સગવડ પ્રાપ્ય છે. વડખાંભા ગામમાં ૧૦૦ ટકા આદિવાસી લોકો વસે છે. ગામની ઉત્તરેથી પાર નદી વહે છે. અહીથી વાપી તથા નાશિક રોડ છુટા પડે છે. ગામમાં હેક્ષ્ કોપરની ફેક્ટ્રી આવેલી છે. આ ગામ જંગલોથી ભરપૂર ડુંગરાળ પ્રદેશમાં આવેલું છે. અહીંના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી અને પશુપાલન છે. અંહી નાગલી, ડાંગર, વરાઇ જેવાં ધાન્યો પાકે છે. અહીંના લોકો કુકણા બોલી બોલે છે, જે ગુજરાતી ભાષાથી એકદમ અલગ હોય છે.

આ ગામથી નજીકનું હવાઇમથક દક્ષિણ દિશામાં મુંબઇ તેમ જ ઉત્તર દિશામાં સુરત ખાતે આવેલું છે.

શ્રેણી:કપરાડા તાલુકો
શ્રેણી:વલસાડ જિલ્લો
પી. ખરસાણી

**પી. ખરસાણી** (૧૯જૂન ૧૯૨૬ – ૨૦ મે ૨૦૧૬) એ જાણીતા ગુજરાતી ચલચિત્ર અભિનેતા અને રંગભૂમિ કલાકાર હતા. તેમણે હાસ્ય અભિનેતા તથા ચરિત્ર અભિનેતા તરીકે ઘણાં ચલચિત્રોમાં અભિનય કર્યો છે.

## જીવન 
તેમનો જન્મ કલોલના ભાટવાડા ગામમાં ૧૯ જૂન ૧૯૨૬ના રોજ થયો હતો. તેમનું પૂરું નામ પ્રાણલાલ દેવજીભાઈ ખરસાણી હતું. તેઓ મુખ્યત્વે હાસ્ય ભૂમિકાઓ માટે જાણીતા હતા. આ ઉપરાંત તેમણે કેટલાક ચરિત્રપાત્રો પણ ભજવ્યા હતા. તેઓ ૧૯૫૮ થી ૨૦૦૮ સુધી અને થિયેટરમાં ૬૦ વર્ષ સુધી ફિલ્મોમાં સક્રિય રહ્યા હતા. આ ઉપરાંત તેમણે કેટલાંક નાટકોનું લેખન અને દિગ્દર્શન પણ કર્યું હતુ.

તેમના સંસ્મરણો *પી. ખરસાણી નો વેશ* જૂન ૨૦૧૫માં પ્રકાશિત થયા હતા.

૯૧ વર્ષની જૈફ વયે એમનું અવસાન અમદાવાદ ખાતે ૨૦ મે ૨૦૧૬ના રોજ થયું હતું.

## નાટકો 
*પત્તાની જોડ*, *મળેલા જીવ*, *પડદા પાછળ*, *હું કાંઈક કરી બેસીશ*, *માફ કરજો આ નાટક નહીં થાય*, *અખિલ બ્રહ્માંડમાં એક સ્ત્રી તું ખરી*, *પાંચ મિનિટની પરણેતર*, *રણછોડે રણ છોડ્યું*, *રાજાને ગમે તે રાણી*, *માતાનો મોરચો* સહિતના અનેક નાટકોમાં તેમણે કામ કર્યું હતું.

## ચલચિત્રો 
*લાખો ફૂલાણી*, *ગોરલ ગરાસણી*, *નારી તું નારાયણી*, *નર્મદાને કાંઠે*, *પત્તાંની જોડ*, *ભાથીજી મહારાજ*, *મેના ગુર્જરી*, *નસીબની બલિહારી*, *પ્રીત પાંગરે ચોરી ચોરી*, *માડી જાયાનું મામેરુ*, *હાલો ભેરુ અમેરિકા* જેવી ૧૦૦ ચલચિત્રોમાં તેમણે અભિનય કર્યો હતો.

## સંદર્ભ 
શ્રેણી:ગુજરાતી ચલચિત્ર અભિનેતા
શ્રેણી:ગુજરાતી વ્યક્તિત્વ
શ્રેણી:૧૯૨૬માં જન્મ
શ્રેણી:૨૦૧૬માં મૃત્યુ
શ્રેણી:ગુજરાતી રંગભૂમિ
ઉપેન્દ્ર ત્રિવેદી

**ઉપેન્દ્ર ત્રિવેદી** (૧૪ જુલાઇ, ૧૯૩૬ - ૪ જાન્યુઆરી, ૨૦૧૫) એ એક જાણીતા ગુજરાતી ચલચિત્ર અને નાટકોના અભિનેતા, દિગ્દર્શક, નિર્માતા હતા. તેમણે મુખ્ય નાયક તરીકે, સહાયક અભિનેતા તથા ચરિત્ર અભિનેતા તરીકે ઘણાં ચલચિત્રોમાં અભિનય કર્યો છે. તેઓ સક્રિય રાજકારણી પણ હતા. તેઓ *અભિનય સમ્રાટ* તરીકે પણ જાણીતા હતા.

## જીવન
ઉપેન્દ્ર ત્રિવેદીનો જન્મ ૧૯૩૬માં થયેલો. તેમનું કુટુંબ ઇડર નજીકનાં કુકડીયા ગામનું વતની હતું. તેમના માતા-પિતા મધ્ય પ્રદેશના ઉજ્જૈન ખાતે વસ્યા હતા. શરૂઆતમાં તેઓ પોતાના મોટાભાઈ પાસે મુંબઈમાં રહેતા હતા. તેમના પિતા કે જે મિલમજૂર હતા તેમને પક્ષઘાત થયેલો ત્યારે તેમણે કૂલી તરીકે અને છત્રી બનાવવાના કારખાનામાં મજૂર તરીકે પણ કામ કરેલું. તેમણે મનુભાઈ પંચોળીની *ઝેર તો પીધાં જાણી જાણી* નામક નવલકથા પર આધારીત એ જ નામના ચલચિત્રનું નિર્માણ-દિગ્દર્શન પણ કરેલું.

તેમના ભાઈ અરવિંદ ત્રિવેદીએ પણ ઘણાં ગુજરાતી અને હિન્દી ચલચિત્રો તથા ટી.વી.શ્રેણીમાં અભિનય કરેલો છે. હિન્દી ચલચિત્ર *જંગલમેં મંગલ*માં તેમણે પોતાના ભાઈ અરવિંદ ત્રિવેદી સાથે નકારાત્મક ભૂમિકા ભજવેલી. તેઓએ ’ગુજરાતી ફિલ્મ કોર્પોરેશન’નાં ચેરમેન તરીકે પણ સેવાઓ આપી હતી.

## અવસાન
૪ જાન્યુઆરી, ૨૦૧૫ના રોજ વહેલી સવારે, મુંબઈ ખાતેના તેમના નિવાસસ્થાને, શ્વાસને લગતી બિમારી (brief respiratory arrest)ને કારણે, ૭૮ વર્ષની આયુમાં, તેમનું અવસાન થયું. તેઓ પોતાની પાછળ પત્ની અને બે પુત્રોને મૂકતા ગયા હતા.

## સન્માન
તેઓને ૧૯૮૯માં પદ્મશ્રીથી સન્માનિત કરાયા ઉપરાંત તેમને પંડિત ઓમકારનાથ ઠાકુર એવોર્ડથી પણ સન્માનિત કરાયા હતા. 

## ચલચિત્રોની યાદી
### અભિનેતા તરીકે
* *જેસલ તોરલ* (૧૯૭૧)
* *મહાસતી સાવિત્રી* (૧૯૭૩).
* *મા બાપને ભુલશો નહીં* (૧૯૯૯)
* *જંગલમેં મંગલ* (હિંદી)
* *પાતળી પરમાર*
* *માણેકથંભ* (૧૯૭૮)
* *સદેવંત સાવળીંગા*
* *ગરવો ગરાસિયો*
* *રાજા ગોપીચંદ*
* *વેરની વસુલાત*
* *સુરજ ચંદ્રની સાખે*
* *ભાદર તારા વહેતા પાણી*
* *અમરસિંહ રાઠોડ*
* *હલામણ જેઠવો*
* *શેતલને કાંઠે*
* *વાછરાદાદાની દિકરી*
* *મેહુલો લુહાર*
* *ઢોલી તારો ઢોલ વાગે*
* *સોરઠની પદમણી*
* *સોન કંસારી*
* *સોના ઈંઢોણી રૂપા બેડલું*
* *મહિયરની ચૂંદડી*
* *નાગમતી નાગવાળો*
* *હોથલ પદમણી*
* *દાદાને વહાલી દિકરી*
* *ભવ ભવના ભેરુ*
* *માલી મેથાણ*
* *કંકુ પગલા*
* *માલવપતિ મુંજ*
* *વીર માંગળાવાળો*
* * મનનો માણીગર*
* '' રા' નવઘણ *

### દિગ્દર્શક તરીકે
* *માનવીની ભવાઈ* (૧૯૯૩)
* *ઝેરતો પીધા જાણી જાણી''

## સંદર્ભો
શ્રેણી:ગુજરાતી ચલચિત્ર અભિનેતા
શ્રેણી:ગુજરાતી વ્યક્તિત્વ
શ્રેણી:પદ્મશ્રી પુરસ્કાર વિજેતાઓ
શ્રેણી:૧૯૩૬માં જન્મ
શ્રેણી:૨૦૧૫માં મૃત્યુ
ગજડી

﻿
**ગજડી** એ ભારતના ગુજરાત રાજયના મોરબી જિલ્લાના ટંકારા તાલુકામાં આવેલું ગામ છે. ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી અને પશુપાલન છે.

## સંદર્ભ 
શ્રેણી:ટંકારા તાલુકો
અરજણ ભગત

**અરજણ ભગત (ઇસુની ૧૯ મી સદીનો પૂર્વાર્ધ)** રવિ ભાણ સંપ્રદાયના સંતકવિ. તેઓ દાસી જીવણ સાહેબ(ઇ.૧૭પ૦-૧૮રપ)ના શિષ્ય હતા. વતન:જામકંડોરણા પાસેનું ભાદરા ગામ. જાતે રાજપૂત. દીક્ષા ઇ.સ.૧૮૦૯-૧૦ માં દાસી જીવણ સાહેબ પાસેથી લીધી. રવિ ભાણ સંપ્રદાય(રામકબીરીયા પરંપરા)ની યોગ જ્ઞાનમાર્ગી ભજનવાણીના સર્જક. કોટડા સાંગાણીના પ્રેમ સાહેબ (ઇ.સ.૧૭૯ર ૧૮૬૩)ના ગુરુભાઈ હતા.

શ્રેણી:ધાર્મિક વ્યક્તિત્વ
શ્રેણી:ગુજરાતના સંતો
પ્રેમ સાહેબ

**પ્રેમ સાહેબ** (ઇ.સ. ૧૭૯ર-૧૮૬૩) રવિભાણ સંપ્રદાયના સંત કવિ હતા. દાસી જીવણ પ્રેમ સાહેબના ગુરુ હતા. રાજકોટ જિલ્લાનું કોટડા-સાંગાણી ગામ તેમનું વતન હતું અને ત્યાં રહીને જ તેમણે ભક્તિ કરી. તેમનો જન્મ વિ.સં. ૧૮૪૮ની પોષ વદ બીજના દિવસે પિતા પદમાજી અને માતા સુંદરબાઈને ઘેર કડિયા જ્ઞાતિમાં થયો હતો. મલુબાઈ નામની કન્યા સાથે તેમના લગ્ન થયા હતા જેનાથી વિશ્રામ નામે દીકરો જન્મ્યો હતો જે આગળ જતા 'વિશ્રામ સાહેબ' તરીકે ઓળખાયો.

રવિભાણ સંપ્રદાયમાં અને ખાસ કરીને પ્રેમવંશમાં વિશ્રામ સાહેબને દાસી જીવણનો અવતાર માનવામાં આવે છે. આ બાબતે પુરુષોત્તમદાસજી પોતાની એક વાણીમાં કહે છે કે:

પ્રેમ સાહેબની બુંદશિષ્ય પરંપરા વિશ્રામ સાહેબ  - માધવ સાહેબ - પુરુષોત્તમદાસજી - પ્રેમવંશ ગુરુચરણદાસજી - જગદીશદાસજી એ રીતે ચાલી આવે છે. તેમના શિષ્યોમાં દાસ વાઘો (વાઘા ભગત) મુખ્ય છે.

શ્રેણી:ધાર્મિક વ્યક્તિત્વ
શ્રેણી:ગુજરાતના સંતો
શ્રેણી:૧૮૬૩માં મૃત્યુ
પનામા

**પનામા** એ અમેરિકા ખંડમાં મધ્ય અમેરીકા ક્ષેત્રમાં આવેલો એક દેશ છે. આ દેશ અધિકૃત રીતે **પનામા પ્રજાસત્તાક** અથવા *રિપબ્લીક ઓફ પનામા* તરીકે ઓળખાય છે.
## સંદર્ભો
શ્રેણી:દેશ
ભાણ સાહેબ

**ભાણ સાહેબ** એ મધ્યયુગના રામકબીર સંપ્રદાયના ગુજરાતી કવિ હતા. 

## જીવન 
તેમનો જન્મ મહા સુદ ૧૧/૧૫ સંવત ૧૭૫૪ (ઈ.સ. ૧૬૯૮) ના દિવસે ચરોતરના (કે ભાલકાંઠાના) કનખીલોડ ગામમાં લોહાના કુળમાં થયો હતો. તેમના પિતાનું નામ કલ્યાણજી અને માતાનું નામ અંબાબાઈ હતું. તેમની અટક ઠક્કર હતી. તેમના ગુરુનું નામ આંબા છઠ્ઠા અથવા ષષ્ટમદાસ હતું. તેમના સંપ્રદાયમાં તેઓ કબીરનો અવતાર ગણાતા. 

તેમના પુત્ર ખીમદાસ સહિત અન્ય ૪૦ શિષ્યોએ 'ભાણફોજ' બનાવી અને ગુજરાતમાં લોકબોલીમાં ઉપદેશ કર્યો. 

ચૈત્ર સુદ/વદ ત્રીજ, સંવત ૧૮૧૧ (ઈ.સ. ૧૭૫૫)માં તેમણે કમીજડામાં જીવતે સમાધિ લીધી.   

## અન્ય માહિતી
જન્મની સાથે જ તેમને આગળના બે દાંત ઉગેલા હતા. આથી ગામનાં લોકોને અપશુકનિયાળ લાગ્યા. તેથી ગામલોકોએ ભાણ સાહેબના કુટુંબને હેરાન કરવાનું ચાલું કર્યું. છેવટે ભાણ સાહેબના કુટુંબે પોતાના માદરે વતન બનાસકાંઠાના વારાહી (હાલમાં પાટણ જિલ્લો) ખાતે સ્થળાંતર કર્યું. ભાણ સાહેબને ચાલીસ શિષ્યો હતા. તેમની આ શિષ્યમંડળી **ભાણફોજ** નામે ઓળખાતી. જેમાંના રવિ સાહેબ નામના તેમના પ્રતાપી શિષ્યે રવિ-ભાણ સંપ્રદાયની સ્થાપના કરી. ખીમ સાહેબ ભાણસાહેબના બુંદશિષ્ય એટલે કે પુત્ર અને શિષ્ય હતા.

## સંદર્ભો
શ્રેણી:ધાર્મિક વ્યક્તિત્વ
શ્રેણી:ગુજરાતના સંતો
રવિ સાહેબ

**રવિ સાહેબ** રવિ-ભાણ સંપ્રદાયના સ્થાપક સંત છે.

તેમનો જન્મ ભરૂચ જિલ્લાના આમોદ તાલુકાના તણછા નામના ગામમાં થયેલો. કહેવાય છે કે પૂર્વજીવનમાં (દીક્ષા પહેલાં) તેઓ રવજી નામે ધૂર્ત અને વ્યાજખાઉં વાણિયા હતા. કોઇ કહે છે તેઓ રવજી નામના દુષ્ટ અને જુલ્મી જમાદાર હતા, પણ ભાણસાહેબના સત્સંગનો એવો રંગ લાગ્યો કે તેઓ પોતાની બધી જ સારી-નરસી પ્રવૃત્તિઓ છોડીને ભક્તિના માર્ગે વળી ગયા.

તેમના ઘણા શિષ્યો હતા, જેમાં મોરાર સાહેબ સમર્થ સંત ગણાયા છે.

શ્રેણી:ધાર્મિક વ્યક્તિત્વ
શ્રેણી:ગુજરાતના સંતો
નથુરામ

**નથુરામ** રવિ-ભાણ સંપ્રદાયના સંત કવિ છે. તેઓ મહાન સંત, સિદ્ધયોગી ત્રિકમ સાહેબના ભાણેજ તથા શિષ્ય હતા.

## જીવન 
તેઓ જ્ઞાતિએ મેઘવાળ ગરવા બ્રાહ્મણ હતા. ગુજરાતના બનાસકાંઠા જિલ્લાનું રાધનપુર તેમનું ભક્તિસ્થળ હતું. તેમનો આશ્રમ રાધનપુર ખાતે આવેલો છે. તેમના શિષ્યોમાંથી બાલક સાહેબ તેજસ્વી નિવડ્યા. નથુરામે તેમના આશ્રમ ખાતે કારતક વદ ૮ (આઠમ) ને ગુરુવાર ૧૮ નવેમ્બર ૧૮પર ના રોજ જીવતા સમાધિ લીધેલી.

## સંદર્ભ 
શ્રેણી:ધાર્મિક વ્યક્તિત્વ
શ્રેણી:ગુજરાતના સંતો
પીઠો ભગત

**દાસ પીઠો** કે **પીઠા ભગત** (ઇ.સ.૧૮૪૦-૧૮૮૯‌‌‌) રવિ ભાણ સંપ્રદાયના સંત કવિ હતા.

તેમનો જન્મ વંથલી પાસે આવેલા ડેડરવા ખાતે વાણવી શાખની મેઘવાળ જ્ઞાતિમાં થયેલો. તેમનાં લગ્ન ખજુરા ખાટલી ગામે થયેલાં. તેમને પાંચ પુત્રો હતા, જેમાંથી ચારની વંશ પરંપરા હાલ ચાલુ છે. પૂર્વજીવનમાં તેઓ (જમિયતશાની ટોળીના) બહારવટિયા હતા. બાર વર્ષ સુધી બહારવટું ખેડ્યા પછી બાલકસાહેબ સાથે મેળાપ થતાં તેમની પાસેથી દીક્ષા લઇને તેઓ ભક્તિમાર્ગમાં ભળી ગયા. તેમણે ગુરુ મહિમા‚ યોગસાધના, બોધ-ઉપદેશ અને ભક્તિનું આલેખન કરતી અનેક ભજનવાણીઓની રચના કરેલી છે. તેમાંથી "ત્રિકમ સાહેબે કિયા રે બંગલા ...(બંગલો)" નામની રૂપકાત્મક વાણી ઘણી પ્રસિદ્ધ થઇ છે.

શ્રેણી:ગુજરાતના સંતો
જારેરા (તા. ભાણવડ)

**જારેરા (તા. ભાણવડ)** ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા દેવભૂમિ દ્વારકા જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૪ (ચાર) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા ભાણવડ તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે.જારેરા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, મગફળી, તલ, બાજરી, ચણા, કપાસ, દિવેલી, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.

જારેરા ગામમાં દાસારામ બાપાનું મંદિર આવેલ છે.

શ્રેણી:ભાણવડ તાલુકો
શ્રેણી:સૌરાષ્ટ્ર
ખીમ સાહેબ

ખીમસાહેબ રવિભાણ સંપ્રદાયના તેજસ્વી સંતકવિ છે. તેઓ આ સંપ્રદાયના આદ્યપુરુષ ભાણસાહેબના બુંદશિષ્ય એટલે કે પુત્ર અને શિષ્ય હતા.તેમની માતાનું નામ ભાણબાઈ અને તેઓ જ્ઞાતિએ લોહાણા (ઠક્કર) હતા. જન્મ અને વતન : વારાહી (તા.સાંતલપુર‚ જિ.બનાસકાંઠા), ભક્તિસ્થળ અને ગુરુગાદી : દરિયાસ્થાન-રાપર (તા.રાપર, જિ.કચ્છ). આ પ્રદેશના ખારવાઓ (માછીમાર સમાજ)માં એમણે ‘રવિ-ભાણ સંપ્રદાય’નો પ્રચાર-પ્રસાર કર્યો હતો.આથી  તેઓ **ખલક દરિયા ખીમ** અને **દરિયાપીર **નામોથી પણ લોકસમુહમાં પ્રખ્યાત છે.તેમનું સૌથી મોટુ અને મહત્વનું પ્રદાન તો મેઘવાળ ગરવા બ્રાહ્મણ જ્ઞાતિના ત્રિકમ સાહેબને દીક્ષા આપીને રવિ-ભાણ સંપ્રદાયમાં **વાડીના સાધુઓ**ની તેજસ્વી સંત કવિઓની આખી પરંપરાના બીજ રોપવાનું કરેલું કાર્ય છે. જેમાંથી ત્રિકમ સાહેબ‚ ભીમ સાહેબ‚ દાસી જીવણ, નથુરામ, બાલક સાહેબ, પીઠો ભગત, અક્કલ સાહેબ, દાસ વાઘો, લક્ષ્મી સાહેબ જેવાં એકએક્થી ચડિયાતાં અનેક સંત રત્નો આપણને મળ્યાં છે.

તેમણે નાની મોટી અનેક રચનાઓ આપી છે. જેમાં ‘ચિંતામણી’ અને  ખીમદાસ કૃત ‘ચેતામણી’ (હિન્દીમાં) નામની દીર્ઘ રચના ઉપરાંત કાફી‚ ગરબી‚ આરતી શિર્ષકો તળેની રચનાઓની સાથે  હિન્દી‚ ગુજરાતી તથા કચ્છી બોલીમાં વિવિધ પ્રકારનાં અનેક ભજનો સમાવિષ્ટ છે. તેમણે ઇ.સ. ૧૭૭૧ માં બાંધેલી દરિયાસ્થાન-રાપર (તા.રાપર, જિ.કચ્છ) નામની જગ્યામાં ઇ.સ. ૧૮૦૧ માં જીવતાં સમાધિ લીધી. 

## આ પણ જુઓ
વિકિસ્રોત પર ખીમ સાહેબની અમુક કૃતિઓ

શ્રેણી:ધાર્મિક વ્યક્તિત્વ
શ્રેણી:ગુજરાતના સંતો
શ્રેણી:ગુજરાતી સાહિત્યકાર
કાળુભાર નદી

**કાળુભાર નદી** ગુજરાતમાં આવેલી નદી છે.

આ નદી અમરેલી જિલ્લાના બાબરા પાસેના ચરખા ગામ પાસેથી નીકળી ભાવનગર જિલ્લાના ચમારડી પાસેથી ભાલ વિસ્તાર માં પ્રવેશે છે અને છેવટે ૯૪ કિલોમીટર જેટલું અંતર કાપી ને ભાવનગર પાસે ખંભાતના અખાત ને મળે છે. આ નદીનું સ્ત્રાવક્ષેત્ર ૧,૯૬૫ ચો. કિ.મી. છે. આ નદી પર ગઢડા તાલુકાના રાજપીપળા ગામ પાસે કાળુભાર બંધ આવેલ છે, જેનો સ્‍ત્રાવક્ષેત્ર ૬૬૭ ચો. કિ.મી. છે.

## કાંઠા પર વસેલા ગામ અને શહેર
# કપરડી
# દડવા (રાં) 
# ચોગઠ
# ચમારડી (બાબરા)
# ચમારડી (વલ્લભીપુર)
# રાથળી
# ઉમરાળા
# રતનપુર
# ભોજાવદર
# તરપાળા

## સંદર્ભ 
## બાહ્ય કડીઓ
* કાળુભાર નદીનો નકશો અને બીજી માહિતી 

શ્રેણી:ગુજરાતની નદીઓ
શ્રેણી:સૌરાષ્ટ્રની નદીઓ
દાસ વાઘો

**દાસ વાઘો** રવિ-ભાણ સંપ્રદાયના સંત કવિ છે.

## જીવન 
તેમનો સમયકાળ ઇસ. ૧૭૯૨ થી ૧૮૨૫ સુધીનો ગણાય છે. તેમનો જન્મ રાજકોટ જીલ્લાના, ગોંડલ તાલુકાના વાછરા ગામે વાલ્મિકી (રૂખી) જ્ઞાતિના સદગૃહસ્થશ્રી પાતાભાઈને માતા લક્ષ્મીબાઈની કૂંખે થયો હતો. શ્રી વાઘા ભગત દાસી જીવણના પ્રિય શિષ્ય એવા પ્રેમ સાગર સાહેબ (કોટડા સાંગાણી)ના શિષ્ય હતા. તેઓએ રવિભાણ સંપ્રદાયની પરંપરા પ્રમાણેની ઘણી વાણીઓ રચી છે. જેમાં પ્રેમલક્ષણા ભક્તિપદ અને યોગપરક ભજનો નોંધપાત્ર છે. તેમનું *ચુંદડી* નામનું પદ ખૂબ જ લોકપ્રિય થયું છે. વાઘા ભગતના શિષ્યો અંગે કોઈ જાણકારી મળેલ નથી, પણ તેઓશ્રીની સમાધિ ગોંડલ પાસેના ખરેડા ગામે આવેલી છે. તેમણે ૧૮૨૫ની સાલમાં સમાધિ લીધેલી તેવું સંતવાણીના વિદ્વાનો નિરંજન રાજ્યગુરુ અને ડૉ. નાથાલાલ ગોહિલ વગેરે નોંધે છે. એ જોતાં સંતશ્રી વાઘા ભગતે માત્ર ૩૩ વર્ષની ટૂંકી અવાસ્થામાં જ સમાધિ લઇ લીધેલી.

શ્રેણી:ધાર્મિક વ્યક્તિત્વ
શ્રેણી:ગુજરાતના સંતો
શિવભદ્રસિંહ ગોહિલ

**મહારાજા કુમાર શ્રી શિવભદ્રસિંહજી ગોહીલ** (૨૩ ડિસેમ્બર ૧૯૩૩ - ૩૧ મે ૨૦૨૪) ગુજરાતના એક જાણીતા પ્રકૃતિવિદ્ હતા. તેઓ ભાવનગરના પ્રજાવત્સલ રાજવી મહારાજા શ્રી કૃષ્ણકુમારસિંહજી ગોહીલના પુત્ર હતા.

## જીવન
શિવભદ્રસિંહજીનો જન્મ તે સમયના ભાવનગર રાજ્યના રાજમહેલ નિલમબાગ પેલેસમાં ૨૩ ડિસેમ્બર ૧૯૩૩ના રોજ થયો હતો. તેમનું કાયમી નિવાસ ભાવનગરના ગૌરીશંકરળ તળાવને કીનારે આવેલું ભાવવિલાસ પેલેસ હતું. એમણે ૧૯૭૫માં ભાવનગરમાં "ઘી ભાવનગર વાઇલ્ડ લાઇફ કન્ઝર્વેશન સોસાયટી"ની સ્થાપના કરી હતી. એમણે પોતાને વારસામાં મળેલી ભાલનાં વેળાવદર ગામ પાસેની સમગ્ર જમીન વેળાવદર કાળિયાર રાષ્ટ્રીય ઉદ્યાનની રચના માટે પોતાનો હક્ક જતો કરીને સરકારને ભેટ આપી હતી. તેઓ ૧૯૬૨થી ૧૯૭૨ દરમ્યાન એમ.એલ.એ. રહ્યા હતા. સ્વાધ્યાય પરીવારના પાંડુરંગ આઠવલેજીના સંસર્ગમાં આવ્યા પછી એમણે વધુ ચુંટણી લડવાનું માંડી વાળ્યું અને પોતાનું સમગ્ર ધ્યાન વન્ય-સંરક્ષણમાં લગાડ્યું હતું. ગુજરાત સરકારની સિંહ-વિષયક-તજજ્ઞોની સમિતિનું જ્યારથી ગઠન થયું ત્યારથી તેઓ એના સભ્ય રહ્યા હતી અને સિંહોની વસ્તી ગણતરી વખતે પોતાની સેવાઓ આપી હતી. ભાવનગર પાસે આવેલા ખોડીયાર માતાજીના મંદીરના તેઓ ટ્રસ્ટી હતા.

૩૧ મે ૨૦૨૪ના દિવસે સવારે ટૂંકી માંદગી બાદ એમનું અવસાન થયુ હતું.

શ્રેણી:ભાવનગર
શ્રેણી:ગુજરાતી વ્યક્તિત્વ
શ્રેણી:પ્રકૃતિવિદ્દ
શ્રેણી:૧૯૩૩માં જન્મ
શ્રેણી:૨૦૨૪માં મૃત્યુ
રંઘોળી નદી

**રંઘોળી નદી** એ ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા ભાવનગર જિલ્લામાં આવેલી એક નદી છે. આ નદી ઉમરાળા તાલુકાની લોકમાતા ગણાય છે. આ નદી પર આવેલા રંઘોળા ગામ નજીક રંઘોળા બંધ (ભાવસાગર બંધ) બાંધવામાં આવેલો છે.

## રંઘોળી નદીના કિનારા પર આવેલાં ગામો 
* રંઘોળા
* લંગાળા
* દેવળીયા
* ચોગઠ

શ્રેણી:ગુજરાતની નદીઓ
શ્રેણી:સૌરાષ્ટ્રની નદીઓ
ભાલ વિસ્તાર

ગામ પાસે ઘઉંનાં એક ખેતરની છબી]]
ભાવનગર, આણંદ, બોટાદ અને અમદાવાદ જિલ્લાના મળીને કુલ  ગામોના સમુહ વડે બનતો, દરિયા કાંઠાનો અને સવાના પ્રકારના ઘાસિયા મેદાનો ધરાવતો વિસ્તાર **ભાલ વિસ્તાર** તરીકે ઓળખાય છે. પ્રકૃતિપ્રેમીઓ માટે આ વિસ્તાર સ્વર્ગ સમાન છે, કેમકે આ વિસ્તારમાં પશુ-પક્ષીઓની અનેકવિધ જાતિ/પ્રજાતિઓ જોવા મળે છે. આ વિસ્તારના ભાલીયા ઘઉં અત્યંત પ્રખ્યાત છે.

## નામ 
સંસ્કૃત ભાષામાં *ભાલ* શબ્દનો અર્થ કપાળ થાય છે. આ વિસ્તાર કપાળ જેવો સપાટ અને કાંકરા-પત્થર વગરનો હોવાથી કદાચ એવું નામ પડ્યું હોવાનું મનાય છે.

## ભૂગોળ 
### નદીઓ 
 ગામનાં ફાંટા પછી આવતા પુલ પરથી લેવાયેલી કાળુભાર નદીની છબી. આ સ્થળેથી નદી ભાલ વિસ્તારમાં પ્રવેશે છે.]]
* ભાદર
* ગૌતમી
* ઘેલો નદી
* કાળુભાર
* લિલકા
* મેશ્વો
* ઉતાવળી
* સાબરમતી
* ભોગાવો (લીમડી, સુરેન્દ્રનગર)
* વાત્રક
* સેઢી
* માઝુમ
* હાથમતી
* ખારી

## વન્યજીવન 
* વેળાવદર કાળિયાર રાષ્ટ્રીય ઉદ્યાન

## બાહ્ય કડીઓ 
* અમેઝિંગ ભાલ 

શ્રેણી:ભાલ વિસ્તાર
શ્રેણી:ગુજરાતના વિસ્તારો
પ્રદ્યુમ્ન કંચનરાય દેસાઈ

**પ્રદ્યુમ્ન કંચનરાય દેસાઈ ** (૫ ફેબ્રુઆરી ૧૯૦૫ – ૧૯૮૪) ગુજરાત રાજ્યના એક પ્રકૃતિપ્રેમી અને પક્ષી વિશારદ હતા.

## જીવન 
તેમનો જન્મ ૫ ફેબ્રુઆરી ૧૯૦૫ના રોજ ગુજરાતના ભાવનગર શહેરમાં થયો હતો. તેમના પિતા કંચનરાય ગીરજાશંકર દેસાઈ અને કાકા મુકુંદરાય પણ પ્રકૃતિપ્રેમી અને પક્ષીપાલક હતા. આમ નાનપણથી જ તેઓને પક્ષીપ્રેમના સંસ્કાર મળેલા. તે ઉપરાંત ભાવનગર રાજ્યમાં તે સમયે ચિત્તાને તાલીમ આપનાર હશન ઉસ્તાદે પણ તેઓને પક્ષીઓ અને પ્રકૃતિ વિષયે સારૂં એવું માર્ગદર્શન કરેલું. ભાવનગરના મહારાજા કૃષ્ણકુમારસિંહજીએ તેઓને ૧૫ ઓગસ્ટ ૧૯૨૯ના રોજ પોતાના એ.ડી.સી. (Aide-de-camp – પરિસહાયક અધિકારી) તરીકે નિયુક્ત કરેલા, ત્યાર પછી ડૉ. વિરભદ્રસિંહજીએ પણ તેમને આ પદે સેવારત રાખ્યા અને આશરે ૩૫ વર્ષ સુધી સેવારત રહી ૧ જુલાઇ ૧૯૭૩ના રોજ તેઓએ નિવૃતિ લીધી અને પછી નિવૃત જીવન ગાળ્યું. ૧૯૮૪માં તેમનું અવસાન થયું હતું.

પિતા કંચનરાય સાથે મળીને તેમણે જંગબારી (African grey parrot)નું પ્રજનન અને ઉછેર કરવામાં સફળતા પ્રાપ્ત કરી હતી. તેઓ ચંડૂલ (lark)ને પકડવાની તાલીમ આપવામાં પારંગત હતા.

## સર્જન 
પ્રદ્યુમ્ન દેસાઈએ 'પ્રકૃતિ' સામયિકમાં પ્રાણીઓનો પરિચય કરાવતા લેખો પ્રસિદ્ધ કર્યા હતા..

### પુસ્તકો 
# અ વન્ડરફુલ ફૉલ્કનરી
# કુદરતની કેડીએ (ભાગ ૧-૨ ) (ગુજરાત રાજ્ય સાહિત્ય અકાદમીનો પ્રથમ પુરસ્કાર) (મરણોપરાંત ભાગ ૩ પણ પ્રસિદ્ધ થયેલો છે.)
# શ્રેષ્ઠ શિકાર કથાઓ (ભાગ ૧-૨) (ગુજરાત રાજ્ય સાહિત્ય અકાદમીનો દ્વિતીય પુરસ્કાર)
# પંખીજગત
# ગુજરાતના પક્ષીઓ
# વન વગડાના વાસી
# પંખીમેળો
# ગીરની ભીતરમાં
# વન્ય પ્રાણીઓ
# પરિન્દા-ઈ-બોસ્તાં (સ્વર્ગના પંખીઓ)

## સંદર્ભ
શ્રેણી:પર્યાવરણ
શ્રેણી:ગુજરાતી વ્યક્તિત્વ
શ્રેણી:પ્રકૃતિવિદ્દ
શ્રેણી:૧૯૦૫માં જન્મ
શ્રેણી:૧૯૮૪માં મૃત્યુ
મ. કુ. શ્રી ધર્મકુમારસિંહજી ગોહિલ

**મ. કુ. શ્રી ધર્મકુમારસિંહજી ગોહિલ** (એપ્રિલ ૧૯૧૭ – જાન્યુઆરી ૧૯૮૬) ભાવનગર રજવાડાના રાજવી કુટુંબના સભ્ય તથા ગુજરાતના જાણીતા પક્ષીવિદ, પર્યાવરણ વાદી તેમ જ લેખક હતા. તેમના નામ પરથી રાજાલાલ (અંગ્રેજીમા આ પક્ષીને **Minivat** કહેવામાં આવે છે.) નામના એક પક્ષીનું નામ ધર્મકુમારસિંહનો રાજાલાલ પાડવામાં આવ્યું છે. તેમણે પક્ષી અભ્યાસનાં કેટલાંક પુસ્તકો પણ લખ્યાં છે.

શ્રેણી:પર્યાવરણ
શ્રેણી:ગુજરાતી વ્યક્તિત્વ
શ્રેણી:૧૯૧૭માં જન્મ
શ્રેણી:૧૯૮૬માં મૃત્યુ
ક્રિકેટમાં સટ્ટાબાજી સંબંધિત વિવાદો

**ક્રિકેટ**ની રમતમાં ખેલાડીઓ દ્વારા સટ્ટાબાજીમાં સંડોવણી હોવા સંબંધિત ઘણા વિવાદો સામે આવ્યા છે.  ખાસ કરીને, બુકીઓ દ્વારા ઘણાં ખેલાડીઓનો સંપર્ક કરવામાં આવ્યો હતો અને તેમને મેચ હારી જવા માટે, મેચના કોઈ પાસાંઓ (ઉદાહરણ તરીકેઃ ટોસ) સાથે સંબંધિત માહિતી અથવા અન્ય માહિતી આપવા માટે લાંચ આપી હતી. 

## ૧૯૯૯-૨૦૦૦ની ભારત-દક્ષિણ આફ્રિકા મેચ ફિક્સિંગ કૌભાંડ  
વર્ષ ૨૦૦૦માં દિલ્હી પોલીસે એક બ્લેકલિસ્ટેડ સટ્ટાબાજ અને દક્ષિણ આફ્રિકાના કપ્તાન હૈંસી ક્રોન્જેની વચ્ચે થયેલી વાતચીતને પકડી પાડી, જેના દ્વારા તેઓને એ વાતની માહિતી મળી કે ક્રોન્જેએ ક્રિકેટ મેચ હારી જવા માટે લાંચ લીધી છે.  દક્ષિણ આફ્રિકાની સરકારે તેમના કોઈ પણ ખેલાડીને ભારતીય તપાસ પંચની સામે આવવા માટે ઈન્કાર કરી દીધો. કિસ્સાની તપાસ માટે કોર્ટની પૂછપરછ બેસાડવામાં આવી અને ક્રોન્જેએ મેચ હારવાની વાતને સ્વીકારી લીધી.  તેને તમામ ક્રિકેટ મેચોમાંથી તાત્કાલિક પણે પ્રતિબંધિત કરવામાં આવ્યો.  તેણે સલીમ મલિક (પાકિસ્તાન), મહોમ્મદ અઝરુદ્દીન અને અજય જાડેજા (ભારત)નાં નામ પણ આપ્યા. જાડેજાને 4 વર્ષ માટે પ્રતિબંધિત કરવામાં આવ્યો.  તેઓને પણ તમામ ક્રિકેટમાંથી પ્રતિબંધિત કરવામાં આવ્યાં.  એક મહત્ત્વની વ્યક્તિ તરીકે, કોન્જેએ સટ્ટાબાજીની કાળી બાજુ ખુલ્લી પાડી, જો કે 2002માં તેમના અસામયિક મૃત્યુને કારણે તેમના મોટાભાગના સ્રોતો પણ કાનૂન પ્રવર્તક એજન્સીઓના કબજામાંથી નાસી છૂટ્યા. દક્ષિણ આફ્રિકાના બે ક્રિકેટરો, હર્શેલ ગીબ્સ અને નિકી બોએ પણ દિલ્હી પોલીસે મેચ ફિક્સિંગ પ્રકરણમાં તેમની ભૂમિકા માટે અપેક્ષિત વ્યક્તિઓ તરીકેની યાદીમાં સમાવેશ કરવામાં આવ્યા હતા. 

## અન્ય વિવાદો 
વિવાદોમાં ઓસ્ટ્રેલિયા ક્રિકેટ બોર્ડ દ્વારા માર્ક વોગ અને શેન વોર્ન પર બુકી જોનને હવામાન અને પિચની સૂચના આપવા બદલ દંડનો પણ સમાવેશ થાય છે.  આ મુદ્દા પર રોબ ઓ'રીગન ક્યુસી દ્વારા તૈયાર કરવામાં આવેલા અહેવાલ પરથી ફલિત થયું કે ક્રિકેટરોને બુકીઓ સાથે વાતચીત કરવાથી થનારા નુકસાનની સંપૂર્ણપણે માહિતી ન હતી, અને તેથી વોર્ન અથવા વોગને હવે વધુ કોઈ સજા આપવામાં નહીં આવે, પરંતુ ભવિષ્યમાં ખેલાડીઓને સજા માત્ર દંડ તરીકે જ નહીં આપવામાં આવે, પરંતુ સાથોસાથ તેમને કામચલાઉપણે દૂર પણ કરવામાં આવશે. 

આઈસીસી(ICC)એ તેમની પ્રતિક્રિયા આપવામાં ધીમી હતી, પણ ક્રમશઃ 2000માં સર પોલ કોંડો, ભૂતપૂર્વ લંડન મહાનગર પોલીસ વડાના નેતૃત્વમાં એક ભ્રષ્ટાચાર નિરોધક અને સુરક્ષા એકમની સ્થાપના કરવામાં આવી.  તેમનો એવો દાવો છે કે તેમણે ક્રિકેટમાં ભ્રષ્ટાચારને ન્યૂનતમ સ્તર સુધી ઘટાડી દીધો છે. 

2010માં પાકિસ્તાન ક્રિકેટ ટીમના ઈંગ્લેન્ડ પ્રવાસ દરમિયાન રમાયેલી ચોથી ટેસ્ટ મેચના સંબંધમાં, ઈંગ્લેન્ડના એક અખબાર ન્યુઝ ઓફ ધી વર્લ્ડએ એવા સમાચાર છાપીને એવો આરોપ લગાવ્યો કે મઝહર મઝીદ અને કેટલાક અન્ય પાકિસ્તાની ખેલાડીઓ સ્પોટ ફિક્સિંગમાં જોડાયેલા હતા.  

## લોકપ્રિય સંસ્કૃતિમાં 
* 2009માં બનેલી હિન્દી ફિલ્મ, *99* , જેમાં કુણાલ ખેમૂ, બોમન ઈરાની, સોહા અલી ખાન અને સાયરસ બ્રોચાએ અભિનય કર્યો છે, આ ફિલ્મ 1999માં, ભારત-દક્ષિણ આફ્રિકા ફિક્સિંગ વિવાદની પૂર્વભૂમિકા પર તૈયાર કરવામાં આવી છે. 
* 2008માં કુનાલ દેશમુખના નિર્દેશન હેઠળ બનેલી હિન્દી ફિલ્મ *જન્નત* , જેમાં ઈમરાન હાશ્મિ, સોનલ ચૌહાણ અને જાવેદ શેખે અભિનય કર્યો છે, તે ફિલ્મ પણ મેચ ફિક્સિંગ આધારિત છે. 

## આ પણ જુઓ
*મેચ ફિક્સિંગ માટે પ્રતિબંધિત ખેલાડીઓની યાદી 
*પાકિસ્તાન ક્રિકેટ સ્પોટ-ફિક્સિંગ વિવાદ

## સંદર્ભો 

શ્રેણી:ક્રિકેટ
શ્રી દક્ષિણામૂર્તિ (સંસ્થા)

**શ્રી દક્ષિણામૂર્તિ સંસ્થા** ભાવનગરમાં આવેલી શિક્ષણ સંસ્થા છે.

તેની સ્થાપના મહારાજા ભાવસિંહજી ગોહીલના સમય દરમ્યાન તખ્તસિંહજી ધર્મશાળાના મકાનના બે રૂમમાં ઈ.સ. ૧૯૧૦ ના વર્ષમાં શ્રી નાનાભાઈ ભટ્ટ દ્વારા કરવામાં આવેલી.  ઇ.સ. ૧૯૧૫ની સાલમાં નાનાભાઈએ જમીન ખરીદી અને એ સાથે સંસ્થા પોતાના મકાનમાં કામ કરતી શરુ થઈ. .  સમય જતા એમની સાથે ૧૩ નવેમ્બર ૧૯૧૬ ના દિવસે ગિજુભાઈ બધેકા અને એ પછી ઓગષ્ટ ૧૯૧૯ દરમ્યાન હરભાઈ ત્રિવેદી પણ જોડાયા.

## પેટા સંસ્થાઓ
### શ્રી દક્ષિણામૂર્તિ બાલ મંદિર - પુર્વ-પ્રાથમિક શાળા 
શ્રી દક્ષિણામૂર્તિ બાલમંદિરની શરૂવાત શ્રી તખ્તસિંહજી ધર્મશાળાના મકાનના બે રૂમમાં ઈ.સ. ૧૯૧૦ ના વર્ષમાં થયેલી. દસ વર્ષ પછી ઇ.સ. ૧૯૨૦ (વિક્રમ સંવત ૧૯૫૭માં) ફાગણ સુદ આઠમ ને ગુરુવારે રમાબેન પટ્ટણીની હાજરીમાં બાલ-મંદિરના બાળકો દ્વારા હાલના સ્થળે ચાલતા બાલમંદિરનું ખાત મુહુર્ત થયુ હતું અને ઇ.સ. ૧૯૨૧ (વિક્રમ સંવત ૧૯૫૮માં) વૈશાખ સુદ આઠમને ગુરુવારે બાલ-મંદિરને ખુલ્લુ મુકવાની વિધિ કસ્તુરબા ગાંધીના હસ્તે કરવામાં આવેલ.

### શ્રી દક્ષિણામૂર્તિ કુમાર મંદિર 
શ્રી દક્ષિણામૂર્તિ કુમાર મંદિર એક પ્રાથમિક શાળા છે.

### શ્રી દક્ષિણામૂર્તિ વિનય મંદિર 
શ્રી દક્ષિણામૂર્તિ વિનય મંદિર એક માધ્યમિક શાળા છે જેની સ્થાપના ઈ.સ. ૧૯૭૩માં શ્રી દક્ષિણામૂર્તિ વિદ્યાર્થીભવનના એક નાનકડા એકમ તરીકે કરવામાં આવી હતી. ૧૯૭૬માં શ્રી દીપકભાઈ પ્ર. મેહતાની નિમણુક શ્રી દક્ષિણામૂર્તિ વિનય મંદિરના આચાર્ય પદે કરવામાં આવી અને શ્રી દક્ષિણામૂર્તિ વિનય મંદિરની શ્રી દક્ષિણામૂર્તિ વિદ્યાર્થીભવનના એક નાનકડા એકમને બદલે એક અલગ પેટા સંસ્થા તરીકેની ઓળખ કાયમ થઈ.

## ભૂતપૂર્વ વિદ્યાર્થી સંગઠન
ઈ.સ. ૨૦૦૭માં થોડા વિદ્યાર્થીઓના પ્રયત્નથી એક વિદ્યાર્થી સંગઠન અસ્તિત્વમાં આવ્યું અને એ પછી એ સંગઠનની એક બેઠક મળી. ત્યાર બાદ વધુને વધુ ભૂતપૂર્વ વિદ્યાર્થીઓ એ સંગઠનની સાથે જોડાતા રહ્યા છે. પોતાની સંસ્થાનું નામ સંસ્થાના સુવર્ણકાળ જેટલું ફરી ગાજતું થાય એ આશયથી ૧૭ એપ્રિલ ૨૦૧૧ના દિવસે સાંજે ૫ વાગ્યે ૧૦૦૦ કરતા વધુ વિદ્યાર્થીઓ "શતાબ્દિ મહોત્સવ" નિમિત્તે ભેગા થઈ સંસ્થાનું નામ ફરી રોશન કરવા કૃતસંકલ્પી થયા. એ પ્રસંગે ગુજરાતના મુખ્યમંત્રી નરેન્દ્રભાઈ મોદી પણ ઊપસ્થીત રહ્યા હતા.

## બાહ્ય કડીઓ 
* શ્રી દક્ષિણામૂર્તિ વિનય મંદિર સંસ્થાની અધિકૃત વેબસાઇટ 

## સંદર્ભ
શ્રેણી:શૈક્ષણિક સંસ્થાઓ
શ્રેણી: ભાવનગર
રાનાસર નેસ (તા. ભાણવડ)

**રાનાસર નેસ (તા. ભાણવડ)** ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા દેવભૂમિ દ્વારકા જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૪ (ચાર) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા ભાણવડ તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. રાનાસર નેસ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, મગફળી, તલ, બાજરી, ચણા, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
  

શ્રેણી:ભાણવડ તાલુકો
શ્રેણી:સૌરાષ્ટ્ર
શ્રેણી:નેસ
મણિરત્નમ

**મણી રત્નમ** (જન્મ:૨ જૂન, ૧૯૫૬) એ તમિલ ચલચિત્ર નિર્માતા, પટકથાલેખક તેમજ દિગ્દર્શક છે.

શ્રેણી:વ્યક્તિત્વ
શ્રેણી:બોલીવુડ
શ્રેણી:૧૯૫૬માં જન્મ
મંજુલ પ્રકાશન, ભોપાલ

**મંજુલ પ્રકાશન** એ ભારત દેશના મધ્ય પ્રદેશ રાજ્યના પાટનગર ભોપાલ ખાતે આવેલી એક જાણીતી પ્રકાશન સંસ્થા છે, જે જગતભરમાં પ્રખ્યાત કાલ્પનિક પાત્ર હેરી પોટર વિશેનાં પુસ્તકોને ભારત દેશમાં પ્રકાશિત કરવાનું કાર્ય કરે છે. આ પ્રકાશન ભવન હેરી પોટર વાર્તા શ્રેણી (ઉપન્યાસો)ને ભારતીય ભાષામાં (હિન્દી ભાષામાં) પ્રકાશિત કરે છે. મંજુલ પ્રકાશન દ્વારા બહાર પાડવામાં આવેલું પ્રથમ હેરી પોટર પુસ્તક, *હેરી પોટર ઔર પારસ પત્થર* હતું, જેણે ભારત દેશમાં વેચાણનો એક વિક્રમ સ્થાપ્યો હતો. હેરી પોટર ઔર પારસ પત્થર પુસ્તકની પહેલા જ અઠવાડિયામાં ૧૬ હજ઼ાર પ્રતો વેચાઇ હતી. માર્ચ ૨૦૦૩માં યોજાયેલા લંડન બુક ફ઼ેર દરમિયાન જે. કે. રોલિંગ દ્વારા પોતાના સાહિત્યિક એજન્ટ 'ક્રિસ્ટોફર લિટલને પુસ્તકના અનુવાદોની વ્યવસ્થા કરવા માટે કહેવામાં આવ્યું હતું અને આ કારણે લગભગ ૨૦ પ્રકાશકોને બોલાવવામાં આવ્યા હતા. મંજુલ પ્રકાશન દ્વારા કરવામાં આવેલા ઉત્તમ અનુવાદ કાર્યને કારણે એમને આ કાર્ય સોંપવામાં આવ્યું હતું. પહેલાં એવી અટકળો પણ લગાવવામાં આવી હતી કે અમિતાભ બચ્ચન હેરી પોટર ઔર પારસ પત્થર પુસ્તકનું વિમોચન કરશે, પરંતુ આ માત્ર એક અફવા સાબિત થઇ હતી.

## મુખ્ય પ્રકાશિત પુસ્તકો તેમજ ઉપન્યાસ 
* **હેરી પોટર ઔર પારસ પત્થર (૨૦૦૨, નવેમ્બર)**---*અંગ્રેજ઼ી* Harry Potter and the Sorcerer's Stone
* **હેરી પોટર ઔર રહસ્યમયી તહખાના (૨૦૦૫, જુલાઈ)**---*અંગ્રેજ઼ી* Harry Potter and the Chamber of Secrets
* **હેરી પોટર ઔર અજ઼્કબાન કા ક઼ૈદી (૨૦૦૬, ફેબ્રુઆરી)**---*અંગ્રેજ઼ી* Harry Potter and the Prisoner of Azkaban
* **હેરી પોટર ઔર આગ કા પ્યાલા (૨૦૦૬, જુલાઈ)**---*અંગ્રેજ઼ી*  Harry Potter and the Goblet of Fire
* ડિક્શનરી ઓફ ફિલોસોફી 
* ધ વિસડમ ઓફ ગાંધી
* ધ ઓડાઈસી ઓફ એનલાઈટમેંટ
* વર્લ્ડ-વાઈડ લાઓસ ઓફ લાઈફ

**આવનારાં હેરી પોટરનાં પુસ્તકો** 
* હેરી પોટર ઔર ફીનિક્સ કા ક્ર્મ (શરૂઆતી ૨૦૦૭)
* *શીર્ષકરહિત પુસ્તક નં. ૬* (ઓગસ્ટ-નવેમ્બર, ૨૦૦૭)

----
મંજુલ પ્રકાશન દ્વારા હેરી પોટર એંડ સોરસર્ર સ્ટોન (પારસ પત્થર) પુસ્તકને ગુજરાતી, બંગાળી, મરાઠી તથા મલાયાલમ ભાષાઓમાં પણ અનુવાદિત કરવામાં આવ્યું છે.

## બાહ્ય કડીઓ 
*અધિકૃત વેબસાઇટ
*મંજુલ પ્રકાશન દ્વારા પ્રકાશિત કરવામાં આવેલાં તમામ પુસ્તકોની યાદી (List of All Books Published by Manjul Publishing House Pvt. Ltd.) 
* એક લેખ : *રહસ્યમય તેહખાના* (The Hindu article on *Rehsymay Tehkhana*) 

શ્રેણી:પ્રકાશન સંસ્થા
શ્રેણી:હેરી પોટર
શ્રેણી:સાહિત્ય
શ્રેણી:પ્રકાશક
મોટા (તા. પાલનપુર)

**મોટા** ભારત દેશનો ગુજરાત રાજ્યની ઉત્તરમાં આવેલા બનાસકાંઠા જિલ્લાના પાલનપુર તાલુકાનું ગામ છે. આ ગામ પાલનપુર-ડીસા હાઇવે પર પાલનપુરથી ૧૭ કિમીના અંતરે આવેલું છે. ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, માધ્યમિક શાળા, ઉચ્ચતર માધ્યમિક શાળા અને આંગણવાડી કેન્દ્રો, આરોગ્ય કેન્દ્ર, પંચાયતઘર, બેંક, પોસ્ટ ઓફીસ, ડેરી, સેવા સહકારી મંડળી વગેરે છે. રોજગાર માટે લોકો નજીક આવેલા જી.આઇ.ડી.સી. અને એચ.પી.સી.એલ.માં કામ અર્થે જાય છે. ગામની વસ્તી આશરે ૫૦૦૦ ની છે. ગામમાં શિક્ષણનું પ્રમાણ સારૂ છે. ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી અને પશુ પાલન છે.

## સંદર્ભો 
શ્રેણી:પાલનપુર તાલુકો
ભારતીય રૂપિયા ચિહ્ન

**ભારતીય રૂપિયા ચિહ્ન** () એ ભારતના રૂપિયા માટે વપરાતું સત્તાવાર ચિહ્ન છે.

આ ચિહ્ન ભારતમાં એક સ્પર્ધા દ્વારા પસંદ કરવામાં આવેલ છે. ૧૫ જુલાઇ, ૨૦૧૦ ના રોજ ભારત સરકાર દ્વારા આ ચિહ્ન ભારતીય જનતા માટે ખુલ્લુ મુકવામાં આવ્યુ હતું. આ ચિહ્ન દેવનાગરી - "र" અને લેટીન "R" નાં મિશ્રણથી બનાવવામાં આવેલ છે. ૧૦ ઓગસ્ટ ૨૦૧૦ના રોજથી ભારતીય રૂપિયાનું આ ચિહ્ન યુનિકોડ અક્ષર સમૂહમાં U+20B9 સ્થાન ધરાવે છે.

આ પહેલા ભારતીય રૂપિયા માટે Rs અથવા Re અથવા ભારતીય ભાષામાં રૂ. જેવા ચિહ્નો વપરાતા હતા.
## સંદર્ભ 
શ્રેણી:ભારત
બાલાચડી (તા. જોડિયા)

**બાલાચડી (તા. જોડિયા)** ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા જામનગર જિલ્લાના જોડિયા તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. બાલાચડી કચ્છના અખાત નજીક જામનગરથી ૨૫ કિમી દૂર આવેલું છે.

## ઇતિહાસ 
બ્રિટિશ શાસન સમયે બાલાચડી નવાનગર રજવાડાંના જોડિયા પરગણાના હડિઆના ઉપ વિભાગમાં આવતું હતું. બાલાચડી નવાનગરના રાજવીઓનું સમુદ્ર કિનારે આવેલું ઉનાળુ આરામગૃહ હતું. આ જગ્યા કુલ ૪૨૬ એકર વિસ્તારમાં પથરાયેલી હતી.

આ ઉનાળુ આરામગૃહ નજીક બીજા વિશ્વયુદ્ધ દરમિયાન પોલેન્ડના બાળ શરણાર્થીઓ માટેની જગ્યા આવેલી હતી જે ૧૯૪૨માં નવાનગરના જામ સાહેબ મહારાજા કે. એસ. દિગ્વિજયસિંહ દ્વારા બાંધવામાં આવી હતી. તેમણે પોલેન્ડ અને સોવિયેત પ્રદેશોમાંથી બચાવેલા હજારો પોલિશ શરણાર્થીઓને શરણ આપ્યુ હતું. આ જગ્યા હવે સૈનિક શાળાનો ભાગ છે.

અહીં આવેલી સૈનિક શાળા ગુજરાતમાં આવેલી એક માત્ર સૈનિક શાળા છે. તેની સ્થાપના ૧૯૬૧માં કરવામાં આવી હતી.

## નામ 
ગામની નજીક ઉત્તરે આવેલો દરિયા કિનારો લગભગ અડધો કિમી લાંબો છે અને અહીં ખડકાળ ઉંચાઇવાળો પ્રદેશ પણ આવેલો છે. દક્ષિણમાં કચ્છના અખાત તરફનો વિસ્તાર છે. કદાચ આ ઉંચા કાંઠાને કારણે ગામનું નામ બાલાચડી પડ્યું હોવાનું મનાય છે.

## આ પણ જુઓ 
* બાલાછડી બીચ

## સંદર્ભ 
 આ લેખ હવે પબ્લિક ડોમેઇનમાં રહેલ લખાણનો સમાવેશ કરે છે: 

શ્રેણી:જોડિયા તાલુકો
શ્રેણી:સૌરાષ્ટ્ર
હર્ષદ

**હર્ષદ** ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા દેવભૂમિ દ્વારકા જિલ્લામાં આવેલા કલ્યાણપુર તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. હર્ષદ ગામના લોકો મુખ્યત્વે યાત્રાળુઓ અને પ્રવાસનની આવક તથા માછીમારી પર નભે છે. આ એક યાત્રાધામ હોવાથી અહીં યાત્રાળુઓ તથા પ્રવાસીઓને સુખાકારી અને યાદગીરીરૂપ ચીજવસ્તુઓનાં વેચાણનો વ્યવસાય ખીલ્યો છે.

મા હરસિદ્ધભવાનીના નામ પરથી આ ગામનું નામ હર્ષદ પડેલું છે. ગાંધવી અને હર્ષદ આ બે ગામો એક્બીજાની બિલકુલ નજીક આવેલાં ગામો છે. આ ગામમાં કોયલા ડુંગરવાળી મા હરસિદ્ધભવાનીનું વિશ્વ પ્રસિદ્ધ મંદિર આવેલું છે.

## ચિત્ર ગેલેરી

Image:Harshad Temple (On Hill).jpg|કોયલા ડુંગર પરનું હર્ષદ મંદિર.
Image:Harshad Temple (Wall).jpg|હર્ષદ મંદિરની દિવાલો પરનું પ્રાચિન શિલ્પકામ.
Image:Harshad Temple (Wall) 2.jpg|હર્ષદ મંદિરની દિવાલો પરનું પ્રાચિન શિલ્પકામ.
Image:Harshad Temple (Wall) 3.jpg|હર્ષદ મંદિરની દિવાલો પરનું પ્રાચિન શિલ્પકામ.
Image:Harshad Temple (Sea View).jpg|મંદિર પાસેથી અરબી સમૂદ્રનું દૃશ્ય.
Image:Harshad Temple (landscap).jpg|હર્ષદનું વિહંગદૃશ્ય.
Image:Harshad Temple (Bridge).jpg|મિયાણીગામ અને હર્ષદને જોડતો, હર્ષદની ખાડી પરનો પૂલ.

## બાહ્ય કડીઓ 
* સચિત્ર ઝલક: કોયલા ડુંગર પર બિરાજમાન છે હરસિદ્ધ માતા

શ્રેણી:કલ્યાણપુર તાલુકો
શ્રેણી:યાત્રાધામ
આરોહણ માર્ગ

આરોહણ માર્ગ.]]
**આરોહણ માર્ગ** અથવા **આરોહણ પથ** અથવા **ચઢાણવાળો રસ્તો** એ એવા પ્રકારનો રસ્તો હોય છે જેના દ્વારા કોઇપણ પર્વતારોહી કોઇક પહાડ, વિશાળ કદની શિલા (ચટ્ટાન) અથવા બર્ફ શિલાની ટોચ સુધી પહોંચી શકે છે. વિભિન્ન માર્ગ નાટકીય રૂપમાં મુશ્કેલીભર્યા તથા ભિન્ન હોય શકે છે. આ ઉપરાંત એક વાર અગર કોઈ ટોચ પર પહોંચી પણ જાય તો ત્યાં રોકાણ કરી થોભવાનું અને અવરોહણ (ઉતરવાનું) મુશ્કેલીભર્યું થઇ શકે છે. માર્ગના વિકલ્પ મહત્વપૂર્ણ સાબિત થઇ શકે છે. નિર્દેશક પુસ્તિકા, જો ઉપલબ્ધ હોય તો એમાં બતાવવામાં આવેલા માર્ગોંનાં વિસ્તૃત ચિત્ર તેમજ તસ્વીરો અત્યંત સહાયક સિદ્ધ થઇ શકે છે.

શ્રેણી:પર્વતારોહણ
શ્રેણી:માર્ગ
કચ્છ ઘોરાડ અભયારણ્ય

**કચ્છ ઘોરાડ અભયારણ્ય** () કે જે **લાલા પરજણ ક્ષેત્ર** તરીકે પણ ઓળખાય છે, તે ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના કચ્છ જિલ્લામાં આવેલા નલીયા તાલુકામાં આવેલા જખૌ ગામ નજીક આવેલું એક સુરક્ષિત ક્ષેત્ર છે.

## સંદર્ભ 
શ્રેણી:ગુજરાતના અભયારણ્યો
શ્રેણી:કચ્છ જિલ્લો
ગુજરાત આયુર્વેદ યુનિવર્સિટી

**ગુજરાત આયુર્વેદ યુનિવર્સિટી** એ જામનગર, ગુજરાત, ભારત ખાતે આવેલી એક શિક્ષણ અને સંશોધનનું કાર્ય કરતી સંસ્થા છે. આ એક એવી પ્રથમ સ્થાયી યુનિવર્સિટી છે કે જ્યાં રાષ્ટ્રીય તેમજ આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરના આયુર્વેદ વિષયક અભ્યાસક્રમોના શિક્ષણ અને સંશોધનનું કાર્યનું સંચાલન કરવામાં આવે છે.

## બાહ્ય કડીઓ 
* ગુજરાત આયુર્વેદ યુનિવર્સિટીનું અધિકૃત વેબસાઇટ 

શ્રેણી:આયુર્વેદ શિક્ષણ
શ્રેણી:ગુજરાતની યુનિવર્સિટીઓ
માનવર નદી

**માનવર નદી** ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર પ્રદેશમાં આવેલી એક મહત્વની નદી છે. આ નદીનું ઉદ્ગમ સ્થાન કાલાવડ નજીક આવેલું છે. આ નદી ઊંડ નદી કે જે જોડિયા નજીક કચ્છના અખાતમાં દરિયાને મળી જાય છે તેની ઉપનદી છે. ઊંડ નદીની અન્ય ઉપનદીઓ ફુલઝર નદી અને બાવની નદી છે.

આ નદીના કાંઠા ઉપરનાં ગામોમાં ચેકડેમો પણ બાંધવામાં આવ્યા છે.

## સંદર્ભ 
શ્રેણી:ગુજરાતની નદીઓ
શ્રેણી:સૌરાષ્ટ્રની નદીઓ
રાજીવ ગાંધી પ્રાણી સંગ્રહાલય, પુના

**રાજીવ ગાંધી પ્રાણી સંગ્રહાલય** અથવા ઉદ્યાન, સામાન્ય રીતે *કાત્રજ સર્પ સંગ્રહાલય* અથવા*રાજીવ ગાંધી ચિડિયાઘર* તરીકે પણ ઓળખાય છે. આ પ્રાણી સંગ્રહાલય ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા મહારાષ્ટ્ર રાજ્યના મહત્વના શહેર પુના શહેર નજીક કાત્રજ ખાતે આવેલું છે. આ સંગ્રહાલયનો વહીવટ *પુના નગર નિગમ* દ્વારા કરવામાં આવે છે. ૧૬૫ એકરમાં પથરાયેલા આ ઉદ્યાન (૬૭ હેક્ટર) 3 ભાગોમાં વિભાજિત થયેલું છે: જેમાં એક પશુ અનાથાલય, એક સાપ ઉદ્યાન, એક ચિડિયાઘર તથા એક ૪૨ એકર (૧૭ હેક્ટર)માં ફેલાયેલા જળાશય (કાત્રજ ઝીલ)નો સમાવેશ થયેલો છે.

આ ચિડિયાઘર ઇ. સ. ૧૯૯૯ના વર્ષમાં જનતા માટે ખુલ્લું મુકાયા બાદ ૨૦૦૭-૨૦૦૮ના વર્ષ દરમિયાન વધુમાં વધુ ૧૩ લાખ જેટલા દર્શકો તેની મુલાકાત લઇ ચુક્યા છે. આ પહેલાંના સમયમાં આ જાનવરો પુના શહેરની અંદર આવેલા પેશવા પાર્કમાં રાખવામાં આવેલ હતાં, જ્યારે રાજીવ ગાંધી ઉદ્યાનમાં સુવિધા એક સાપ ઉદ્યાન તરીકેની બનાવવામાં આવી હતી. ધીરે ધીરે સાપ ઉદ્યાન જંગલી જાનવરો માટે એક બચાવ કેન્દ્ર બની ગયું. આખરે ચિડિયાઘરને કાત્રજ લઇ જવામાં આવ્યું હતું અને બચાવ કેન્દ્ર તથા સાપ ઉદ્યાન કરવા માટે અલગ ગોપનીયતા પ્રસ્તાવ મુકી પશુઓને બચાવવામાં આવ્યા હતાં. આ પછી પેશવા પાર્ક બંધ કરવામાં આવ્યું હતું કેમ કે  ભારતના કેન્દ્રીય ચિડિયાઘર પ્રાધિકરણ (CZAI) તરફથી નક્કી કરવામાં આવેલા માનાંકો પૂરા કરી શકાયા ન હતા. આ ચિડિયાઘર સરીસૃપ, સ્તનધારી તથા પક્ષી વિભાગમાં ઘણો સારો સંગ્રહ ધરાવે છે.

આ સંગ્રહાલય હાલમાં કેટલીક સમસ્યાઓના કારણે ચર્ચાસ્પદ પણ બન્યું છે. ચિડિયાઘર ખાતે હજારો વૃક્ષોને કાયદાનું ઉલ્લંઘન કરી કાપી નાખવામાં આવ્યાં છે. આ ક્ષેત્ર અત્યંત લીલાંછમ જંગલમાં આવેલું છે, આ સંગ્રહાલયમાંના માદા હાથી પૂર્ણિમા અને લક્ષ્મીને બચાવવાની લાપરવાહીની પણ આલોચના કરવામાં આવી હતી. આ બંન્ને માદા હાથીઓને કથિત તૌર પર ભૂખ અને તેને કારણે સંક્રમણ થવાની સમસ્યા ઉભી થઇ હતી. સૌથી અવિશ્વસનીય મામલો ૧૩ (તેર) પૂર્ણ વિકસિત મોર માટેનો હતો, જેમાં એક જ રાત દરમિયાન સંગ્રહાલયમાંથી આ મોરની ચોરી કરવામાં આવી હતી.

ચિડિયાઘર અધિકતર સરીસૃપ તથા સ્તનધારી પ્રાણીઓનું હોય છે, તથા બે મુખ્ય વર્ગમાં વિભાજિત કરવામાં આવે છે: ૧. સરીસૃપ માટે અને ૨. સસ્તન માટે.

શ્રેણી:મહારાષ્ટ્ર
શ્રેણી:પુના શહેર
શ્રેણી:પ્રાણી સંગ્રહાલય
ધુળકોટ (તા. જોડિયા)

﻿

**ધુળકોટ (તા. જોડિયા)** ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા જામનગર જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૬ (છ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા જોડિયા તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. ધુળકોટ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, મગફળી, તલ, બાજરી, ચણા, કપાસ, દિવેલી, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
 

શ્રેણી:જોડિયા તાલુકો
શ્રેણી:સૌરાષ્ટ્ર
પ્રભાશંકર માસ્તર

**પ્રભાશંકર માસ્તર** શ્રી અખિલ ભારતીય હિન્દુ મહાસભાના નેતા હતા.

## જીવન 
પ્રભાશંકર માસ્તર નો જન્મ અમદાવાદ થી ૬૦ કિ.મી સૌરાષ્ટ્ર તરફ આવેલા વિરમગામ નગરમાં થયો હતો. શિક્ષણ પૂર્ણ કરીને વિરમગામની બાજુમા આવેલ ઉખલોડ ગામમા સરકારી શિક્ષક તરીકે નોકરી કરતા હતા. પરંતુ વિરમગામમા અસામાજિક તત્વોના અત્યાચારો અને વેપારીઓ પર થતા અત્યાચારો જોઇને તેમણે પોતાની નોકરી છોડી ને સમાજની સેવામા લાગી ગયા હતા. શ્રી વિનાયક દામોદર સાવરકરે સ્વયં શ્રી પ્રભાશકર માસ્તરને પોતાને હાથે, હિન્દુ સમાજની સેવા કરવા બદલ અને રક્ષા કરવા માટે કટાર ભેટ આપેલ. તેઓ "માસ્તર કાકા"ના નામે વિરમગામના યુવાનોમાં ખૂબ જ લોકપ્રિય હતા. તેમણે અનેકવાર મુંબઈ ખાતે આવેલા દેવનાર કતલખાને *ગોવધ*ના વિરોધમા સત્યાગ્રહ કરેલો. તેઓ ગૌભક્ત શ્રી શંભુ મહારાજના સાથીદાર હતા. તેઓ કટોકટી લદાયેલ તે સમયે જેલમાં પણ ગયેલા. શ્રી માસ્તર પોતે હિંદુ ધર્મના પ્રખર અભ્યાસુ હતા. તેઓએ વિરમગામ તેમજ આજુબાજુના વિસ્તારોમાં અનેક સભાઓ સબોધી હતી. શ્રી માસ્તર પર મુસ્લિમ અસામાજિક તત્વો દ્વારા બે વાર ગોળીબાર કરવામાં આવેલા. છેલ્લીવાર ૧૯૮૪માં ગોળીબાર કરાયેલો. બન્ને વખતે માસ્તર ગોળી વાગ્યા છતાં બચી ગયેલા. પ્રખર અખાડીયન તેવા માસ્તર ખૂબ જ ધર્મઝનુની નહીં પણ અસામાજિક તત્વોના વિરોધી હતા. તેમણે અનેક યુવાનોને દેશી કસરત તરફ વાળેલા. તેઓનું જીવન ખૂબ જ સાદું હતુ. તેઓ મહર્ષિ દયાનંદના ભક્ત તથા આર્ય સમાજી હતા. વિરમગામના હિન્દુ યુવાનોને ક્ષાત્ર ધર્મનું મહત્વ સમજાવતા. એકવાર વિરમગામમાં મુસ્લીમોએ ગાયની હત્યા કરતા માસ્તર ખૂબ જ વિફરેલા અને જબરદસ્ત મોટુ વિરોધ સરઘસ લઇને આખા વિરમગામમા ફરેલા અને ત્યારબાદ કોમી રમખાણ થયેલા. ભારત-પાકિસ્તાનના ભાગલા વખતે પાકિસ્તાનથી અનેક ટ્રેનો ભરીને હિન્દુ પરિવારો જાન બચાવીને ભારત તરફ આવેલા ત્યારે માસ્તરે હિન્દુ સભાના યુવાન કાર્યકર્તાઓ સાથે મળીને અનેક પરિવારો માટે ભોજનની વ્યવસ્થા વિરમગામ રેલ્વે સ્ટેશને કરેલી.

શ્રેણી:વ્યક્તિત્વ
શરબત

thumbnail|300px|right| એક જાતનું શરબત
**શરબત** એક પેય છે જે પાણી અને લીંબુ કે અન્ય ફળોના રસમાં મસાલા તથા અન્ય સામગ્રીઓને મેળવી બનાવાય છે. પ્રાયઃ આ શીતળતા પ્રદાન કરવા માટે પીવાય છે. ભારત તથા પાકિસ્તાનમાં શરબતમાં મુખ્યત્વે પાણી, સાકર અને મીઠું સિવાય અમુક મસાલા અને લીંબૂના રસની પ્રધાનતા હોય છે. પણ તુર્કી, સાઉદી અરબિયા તથા ઈરાનના શરબત ઘણાં ફળોના રસો તથા સુગંધિત પુષ્પો અને વનસ્પતિઓ મેળવીને બનાવાય છે.

## નામ 
શરબત શબ્દ અરબી ભાષાનો શબ્દ *શરિબા* પરથી આવ્યો છે, જેનો અર્થ છે 'પીવું'. અરબી ભાષામાં કોઈ પણ પેયને *શરબા* કહે છે. તુર્કી તથા ઈરાનમાં આને *શેર્બત* કહે છે. ભારતીય શબ્દ *શરાબ* પણ આ જ મૂળથી આવ્યો છે. ઇ.સ. ૧૮૬૭ માં 'સેલર્સ હૈંડબુક'માં *શ્રાબ* શબ્દનો અર્થ કાંઈક આમ અપાયો છે - *એક માદક દ્રવ્ય, જે સમુદ્રી યાત્રિયો માટે કલકત્તાના ગંદા ક્ષેત્રોમાં બનાવાય છે*

આ મૂળ થી અંગ્રેજીનો યૂનાની પ્રતીત થતો શબ્દ *સીરપ* તથા પોર્ટુગલ તથા લેટિનનો ક્રમશઃ ક્જ઼ેરોપ (xarope) તથા સીરપસ (sirupus) શબ્દ આવ્યાં છે.

શ્રેણી:આહાર
શ્રેણી:પીણાં
શાયોના

**શાયોના** એ સ્વામિનારાયણ સંપ્રદાયની શાખા 'બોચાસણવાસી અક્ષરપુરુષેત્તમ સ્વામિનારયણ સંસ્થા'નું એક બ્રાન્ડ નામ છે. આ નામ સંપ્રદાયના શ્રી શાસ્‍ત્રીજી મહારાજ, યોગીજીમહારાજ તેમજ નારાયણસ્‍વરુપ સ્‍વામી (પ્રમુખ સ્‍વામી)ના નામના પ્રથમ અક્ષરો શા,યો,ના લઈને બનાવવામાં આવ્યું છે.

બ્રિટનમાં (ખાસ કરીને લંડનમાં) બી.એ.પી.એસ. દ્વારા ચલાવાતા મંદિરમાં શાયોના રેસ્ટોરન્ટ ચલાવવામાં આવે છે તે ઉપરાંત આ બ્રાન્ડ નામ હેઠળ વિવિધ ખાદ્ય સામગ્રીઓ બજારમાં વેચાઆર્થે મુકવામાં આવી છે.

શાયોના વિધ્‍યાલય નામે એક શાળા પણ ભાવનગર જીલ્‍લાના બોટાદ તાલુકામાં શહેરથી થોડે દુર બોટાદ-ભાવનગર રોડ પર શરૂ કરવામાં આવી છે. હાલમાં આ શૈક્ષણીક શંકુલમાં પ્રાથમિક શિક્ષણ ક્ષેત્રે અતિ આધુનિક ટેકનોલોજી ધરાવતી શાળા બોટાદમાં કાર્યરત છે. જે હાલ બાલ મંદિર, પ્રાથમિક શાળા તેમજ માધ્‍યમિક શાળા ધરાવે છે.

શ્રેણી:સ્વામિનારાયણ સંપ્રદાય
પરેજીયુક્ત આહાર

**પરેજીયુક્ત (ડાયટ) આહાર**  (કે **ડાયેટિક આહાર** ) તેવા કોઇ પણ આહાર કે પીણા ને કહી શકાય કે જેની બનાવટને થોડાક અંશમાં બદલીને તેને શરીર સુધાર ડાયટના ભાગરૂપ બનાવાઇ હોય. જોકે તેનો સામાન્ય ઉદ્દેશ વજન ઘટાડવા અને શરીરના પ્રકારમાં બદલાવ લાવાનો છે, કેટલીક વાર શરીર સૌષ્ટવ પૂરવણી તરીકે વજન વધારવા અને સ્નાયુ બનાવા પણ તે સહાયરૂપ થાય છે.

## પરિભાષા
વધુમાં *પરેજીયુક્ત*  માટે અન્ય શબ્દો અને શબ્દસમૂહો કે જે તેને ઓળખવામાં મદદરૂપ થાય છે અને આવા આહારને વર્ણવે છે તેવા શબ્દો આ મુજબ છે:*હળવા*  કે *હલકા* , *પતળા* , *કેલરી રહિત*  કે *ઓછી કેલરી વાળા* , *ઓછી ચરબી* , *ચરબી રહિત* , *ચરબી મુક્ત* , *ખાંડ રહિત* , *ખાંડ વગર* ના અને *ઝીરો કેલરી* . કેટલાક ક્ષેત્રોમાં આ શબ્દસમૂહોનો ઉપયોગ કાયદા દ્વારા નિયંત્રિત કરવા માટે પણ કરાય છે.  ઉદાહરણ માટે યુ.એસ (U.S.)ના ઉત્પાદનામાં *ઓછી કેલરી*  વાળા પદાર્થોમાં પ્રત્યેક પીરસવામાં 3 ગ્રામથી વધુ ચરબી ના હોવી જોઇએ અને *ચરબી રહિત* ના લેબલનો મતલબ પ્રત્યેક પીરસવામાં ૦.5 ગ્રામ કરતા પણ ઓછી ચરબી હોવું જરૂરી છે. 

## પ્રક્રિયા
પરેજીયુક્ત આહાર બનાવાની પ્રક્રિયા માટે ઊંચી કેલરીના ઘટકો માટે માન્ય એવા ઓછી કેલરીવાળા આવેજી ને શોધવાની જરૂરી પડે છે. આહારની ખાંડના તમામ કે કેટલાકને એક ખાંડના આવેજી સાથે બદલીને આવું સરળતાથી કરવામાં આવે છે, જે કોકો-કોલા (ઉદાહરણ માટે ડાયેટ કોક) જેવા પરેજીયુક્ત સોફ્ટ ડિંક્સમાં સામાન્ય રીતે જોવા મળે છે. કેટલાક નાસ્તાઓ, કેલરીને ઓછી કરવા માટે ખોરાકને તળવાના બદલે શેકવામાં આવે છે. અન્ય કિસ્સામાં, ઓછી ચરબી વાળા ઘટકોને તેની બદલી તરીકે પણ ઉપયોગમાં લઇ શકાય છે.

પૂર્ણ અનાજના ખોરાકોમાં, કેટલાક ઉચ્ચ ફાઇબર (રેશાયુક્ત) ઘટકો લોટના કાંજીયુક્ત ઘટકોમાંથી થોડાકને અસરકારક રીતે કાઢી મૂકે છે. જોકે કેટલાક ફાઇબરોમાં કેલરી નથી હોતી, જેના પરિણામરૂપ તે અતિરેક વિના કેલરીને ઘટાડે છે. અન્ય પદ્ધતિમાં ઇરાદાપૂર્વક વધુના અન્ય ઓછી કેલરીવાળા ઘટકા નાખવા પર આધારિત છે. જેમ કે પ્રતિકારક કાંજી કે પરેજીયુક્ત ફાઇબર, લોટના કેટલા ભાગાને બદલીને વધુ મહત્વપૂર્ણ કેલરી ઘટાડાને મેળવે છે.

## વિવાદ
પરેજીયુક્ત ખોરાક  કે જેમાં ખાંડને ઓછી કેલરીવાળા ઘટકો સાથે બદલવામાં આવે છે તે અંગે કેટલાક વિવાદો ઊભા થયા છે જે મુજબ ખાંડની આવેજીમાં જે ખાંડના ધટકોનો ઉપયોગ કરવામાં આવે છે તે પોતે પણ હાનિકારક હોઇ શકે છે. જો આ પ્રશ્નનો સંતાષકારક રીતે ઉકેલાઇ જાય (જે હાલની સંભાવના છે) તો પણ તે પ્રશ્ન તો ઊભો જ રહે છે આ ફાયદાકારક કેલરી વજનને સંભવિત રીતે ઉતારે છે કે નહીં.

ઓછી ચરબી અને ચરબી રહિત ખોરાકોમાં ચરબીને ખાંડ, લોટ કે અન્ય પૂર્ણ કેલરીવાળા ઘટકો સાથે બદલી દેવામાં આવે છે, અને જો તેમ હોય તો પણ ઘટેલી કેલરીની માત્રા ખૂબ જ ઓછી હોય છે. વધુમાં, પાચનયુક્ત ખાંડ (સાથે જ કોઇ પણ સૂક્ષ્મ પોષકતત્વોનો વધારો)નો વધારો પણ ચરબીનો સંગ્રહ કરે છે.

## આ પણ જુઓ
*પરેજી પાળવી
*નિયંત્રિત કેલરીવાળી પરેજી
*ઓછા કાઇબ્રોહાઇડ્રેટ વાળી પરેજી
*ઓછી જીએલ (GI)વાળી પરેજી
*ઓલેસ્ટ્રા
*ઓનલાઇન વજન ઓછું કરવાની યોજનાઓ

## સંદર્ભો
કટોકટી કાળ (ભારત)

**કટોકટી કાળ** (પચ્ચીસમી જૂન, ૧૯૭૫ થી એકવીસમી માર્ચ, ૧૯૭૭) ભારતીય ઇતિહાસમાં ૨૧ (એકવીસ) મહીનાઓ સુધીનો એવો સમય હતો કે જ્યારે તત્કાલીન વડાપ્રધાન મંત્રી ઈંદિરા ગાંધીની સલાહ પ્રમાણે તત્કાલીન રાષ્ટ્રપતિ ફખરુદ્દીન અલી અહમદએ ભારતીય સંવિધાન ધારા ૩૫૨ અંતર્ગત કટોકટી કાળ (આપાતકાળ)ની ઘોષણા કરી હતી. ભારત દેશના ઇતિહાસમાં આ સમયને સૌથી વધારે વિવાદાસ્પદ સમય માનવામાં આવે છે.

કટોકટી કાળ હટાવી લેવાયા બાદ લોક સભાની ચુંટણીઓ થઇ હતી એ વખતે શ્રીમતી ઇંદિરા ગાંધીની આગેવાની હેઠળ કોંગ્રેસ પક્ષને હારનો સામનો કરવાની ફરજ પડી હતી.

## આ પણ જુઓ 
* જનતા પક્ષ

## બાહ્ય કડીઓ 
* **વો ૧૯ મહીને**  - ભારતીય લોકતંત્રના કાળા અધ્યાયની સ્મૃતિઓ (પ્રભાસાક્ષી)
* **કટોકટી કાળ** - આપાતકાળ વિષયક રાજેશ ચેતનની એક નાની અમથી કવિતા
* વહ કાલી રાત, જબ લોકતંત્ર હુઆ થા નજરબંદ  (લાલકૃષ્ણ અડવાણીનાં સંસ્મરણો)
* લોકતંત્રનો કાળો દૌર
* આપાતકાલ  - એક ડાયરી (ગૂગલ પુસ્તક ; લેખક - બિશન ટંડન)
* સંઘર્ષમાં ગુજરાત, લેખક નરેન્દ્ર મોદી

શ્રેણી:ઇતિહાસ
શ્રેણી:ભારતીય ઇતિહાસ
શ્રેણી:ઉત્તમ લેખ
મશક વાજું

[thumb|right|250px|મશક વાજું (*ધ બેગપાઇપર*), [૧૭મી શતાબ્દીના સમયનું, નેધરલેન્ડ ખાતેનું એક ચિત્ર]]
**મશક વાજું** એ એક પશ્ચિમી વાદ્ય યંત્ર છે. આ મૂળ રુપમાં સ્કોટલેન્ડનું વાજિંત્ર છે.

મશક વાજું ભારત દેશના ઉત્તરાંચલ પ્રાંતમાં ખુબ વધારે પ્રચલિત છે. આ વાજિંત્ર અહિંયાના વિભિન્ન પારંપરિક સમારોહમાં તથા આયોજનો વખતે વગાડવામાં આવે છે. સ્થાનીક બોલીમાં તેનું પ્રચલિત નામ "પાઇપ" અથવા "બીન-બાજા" છે, આ સંગીતવાદ્ય અન્ય સ્થાનીક વાદ્યો "ઢોલ-ડ્રમોં"ની સાથે વગાડવામાં આવે છે. ઉત્તરાંચલમાં આ વાદ્યના ચલણના કારણ માટે અનુમાન લગાવવામાં આવે છે કે બ્રિટિશ સેનામાં સામેલ ગઢવાલી, કુમાઊ સૈનિકોંએ તેને પ્રચલિત કરવામાં વિશેષ ફાળો આપ્યો હશે.

શ્રેણી:સંગીત વાદ્ય
અંધવિશ્વાસ

thumb|કેટલીક સંસ્કૃતિઓમાં કાળી બિલાડી ખરાબ અથવા સારા શુકનની નિશાની ગણાય છે.
**અંધવિશ્વાસ** અથવા **અંધશ્રદ્ધા** એ એક માણસોના મનની માન્યતા છે. આ માન્યતા નક્કર કારણો કે જ્ઞાન પર આધારીત હોતી નથી, પરંતુ લોકવાયકા કે પરાપૂર્વેથી ચાલી આવતી પરંપરાઓ પર આધારીત હોય છે.

આદિકાળમાં મનુષ્ય અનેક ક્રિયાઓ તથા ઘટનાઓ પાછળનાં કારણોને સમજી ન શકતો હતો. તેઓ અજ્ઞાનવશ એમ સમજતા હતા કે એની પાછળ કોઈ અદૃશ્ય શક્તિ રહેતી હોય છે. વર્ષા, વીજળી, રોગ, ભૂકંપ, વૃક્ષપાત, કુદરતી આપત્તિ વગેરે ઘટનાઓને અજ્ઞાત તથા અજ્ઞેય દેવ, ભૂત, પ્રેત અને પિશાચનાં પ્રકોપનું પરિણામ તરીકે માનવામાં આવતું હતું. વર્તમાન વિજ્ઞાનનો પ્રકાશ થઈ જવા છતાં પણ આવા વિચાર વિલીન ન થવા પામ્યા, પ્રત્યુત આ માન્યતાઓની અંધવિશ્વાસ તરીકે ગણના થવા લાગી.

સમય જતા મોટાભાગની અંધશ્રદ્ધાઓમાં સામાન્ય રીતે ઘટાડો જોવા મળ્યો છે.

## ભારતમાં 
thumb|ભારતમાં મોટાભાગની જગ્યાએ લીંબુ-મરચું લગાવવાની ખરાબ નજર દૂર થાય છે, તેવી અંધશ્રદ્ધા છે.

ભારતમાં બાળકોના ગાલ કે કપાળ પર કાળું ટીકું કરવાથી નજર લાગતી નથી તેવી વ્યાપક અંધશ્રદ્ધા છે.

## સંદર્ભ 
શ્રેણી:મનોવિજ્ઞાન
શ્રેણી:સમાજશાસ્ત્ર
જંતુનાશક

**જંતુનાશક** અથવા **કીટનાશક** રાસાયણિક યા જૈવિક પદાર્થોમાંથી બનાવવામાં આવેલું એવું મિશ્રણ હોય છે, જે કીડા મંકોડા જેવા કીટકથી થતા દુષ્પ્રભાવોને ઓછા કરવા માટે, તેને મારી નાખવા માટે અથવા તેનાથી બચાવવા માટે કરવામાં આવે છે. આ મિશ્રણનો ઉપયોગ કૃષિના ક્ષેત્રમાં પાક તથા તેના ઉત્પાદનના સંરક્ષણના હેતુ માટે મોટાપાયે કરવામાં આવતો હોય છે.

## આ પણ જુઓ 
* નિંદામણનાશક
* અપતૃણનાશી

## બાહ્ય કડીઓ 
* રાસાયણિક કીટનાશક - સચિન કુમાર જૈન

શ્રેણી:ખેતી
શ્રેણી:કૃષિવિજ્ઞાન
શ્રેણી:રસાયણવિજ્ઞાન‎
શ્રેણી:પાક સંરક્ષણ
મેરા નામ જોકર

**મેરા નામ જોકર** એ એક હિંદી ચલચિત્ર છે. ઇ. સ. ૧૯૭૦ના વર્ષમાં રજુ થયેલા રાજ કપૂર નિર્મિત આ ચલચિત્રની ગણના આજે પણ હિંદી ચલચિત્ર જગતમાં મહાન ચલચિત્ર તરીકે કરવામાં આવે છે. આ ચલચિત્રની પટકથા કે. એ. અબ્બાસ દ્વારા લખવામાં આવી હતી.

## મેરા નામ જોકરના કલાકારો 
* રાજ કપૂર
* રાજેન્દ્રકુમાર
* મનોજકુમાર
* ધર્મેન્દ્ર
* સિમી ગરેવાલ
* પદમિની

## બાહ્ય કડીઓ 
* ઈન્ડીઅન મૂવી ડેટાબેઝ (IMDB)ની વેબસાઇટ પર મેરા નામ જોકર ચલચિત્ર વિશે માહિતી (અંગ્રેજી ભાષામાં)

શ્રેણી:હિન્દી ચલચિત્ર
લીંબુડા (તા. જોડિયા)

﻿

**લીંબુડા (તા. જોડિયા)** ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા જામનગર જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૬ (છ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા જોડિયા તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. લીંબુડા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, મગફળી, તલ, બાજરી, ચણા, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
 

શ્રેણી:જોડિયા તાલુકો
શ્રેણી:સૌરાષ્ટ્ર
જયંત ગાડીત

## સવિશેષ પરિચય 
**ગાડીત જયંત ગોકળદાસ (૨૬-૧૧-૧૯૩૮) : નવલકથાકાર, વિવેચક.** જન્મ મુંબઈમાં. ગુજરાતી અને સંસ્કૃત વિષયો સાથે ૧૯૬૧માં બી.એ. એ જ વિષયોમાં ૧૯૬૪માં એમ.એ. ૧૯૪૭માં પીએચ.ડી. ૧૯૬૫ થી ૧૯૭૭ દરમિયાન પેટલાદ અને મહુધાની કૉલેજોમાં અધ્યાપન. ૧૯૭૭ થી ૧૯૮૬ સુધી સ.પ. યુનિવર્સિટીના અનુસ્નાતક વિભાગમાં વ્યાખ્યાતા. ૧૯૮૬ થી ગુજરાતી સાહિત્ય પરિષદ સંચાલિઆત સંશોધનસંસ્થા ક. લા. સ્વાધ્યાયમંદિરમાં રીડર.

કથાનાયક આવૃત્તિની આસપાસ આલેખાયેલી લઘુનવલ ‘આવૃત્ત’ (૧૯૬૯)માં સાંપ્રત શિક્ષણજગતમાં પ્રવેશેલાં દૂષણોની આલેખનશૈલી કટાક્ષની છે. એક જ ગ્રંથમાં મુદ્રિત બે લઘુનવલો ‘ચાસપક્ષી અને કર્ણ’ (૧૯૭૯) પૈકીની ‘ચાસપક્ષી’માં મિ. પંચાલ અને મિસિસ સોનીના અંગત મૈત્રીસંબંધના મનોવ્યાપારો અને પરસ્પરના જાતીય મનોવેગોનું આલેખન મુખ્ય છે. કથાનાયક મિ. પંચાલના સંદર્ભે પ્રયોજાયેલું ચાસપક્ષીનું પ્રતીક તેમ જ અન્ય પાત્રોનાં વર્તન-વલણના સંદર્ભે યોજાતી સૂચનકલાનો સૂક્ષ્મસ્તરે થતો વિનિયોગ નોંધપાત્ર છે. બીજી કૃતિ ‘કર્ણ’માં કથાનાયકના ચરિત્રાલેખનના સંદર્ભે મહાભારતના પ્રચલિત પાત્ર કર્ણનો પુરાકલ્પન લેખે ઉપયોગ કરવાનો પ્રયાસ છે. આરંભે અને અંતે વાચકને સંબોધનની શૈલીએ લખાયેલી અને જાહનવિકાના મુખ્ય પાત્રની આસપાસ ચાલતી સામાજિક નવલકથા ‘ક્યાં છે ઘર ?’ (૧૯૮૨) ભાવનાપ્રધાન અને આદર્શ કુટુંબવ્યવસ્થાની હિમાયત કરે છે. ‘બદલાતી ક્ષિતિજ’ (૧૯૮૬) વાઘરી કોમમાંથી આવેલા નાયકની માનસિક, રાજ્કીય અને સામાજિક સભાનતાના સ્તરે આલેખાયેલી, નવી ટેકનિક પ્રયોજતી નવલકથા છે. ખૂબ ચર્ચાસ્પદ અને કવિ ન્હાનાલાલના કવનકાળ દરમિયાન ઠીક ઠીક પ્રચલિત બનેલી, કવિની વિલક્ષણ કાવ્યરીતિ ડોલનશૈલી વિશેના શોધનિબંધ ‘નાનાલાલનું અપદ્યાગદ્ય’ (૧૯૭૬)માં આધુનિક ભાષાવિજ્ઞાન અને તેની આનુષગિક શાખા શૈલીવિજ્ઞાનના પ્રકાશમાં શૈલીપરક અભિગમથી કરેલી તપાસ એમાંનાં વિષયની વિશદ છણાવટ, મૂલગામી દ્રષ્ટિ અને શાસ્ત્રીય પર્યેષણા જેવાં અધ્યયનલક્ષી તત્ત્વોને લીધે નોંધપાત્ર બને છે. ડો. રમણલાલ જોશી દ્વ્રારા સંપાદિત ‘ગ્રંથકારશ્રેણી’માં પ્રગટ થયેલ લઘુગ્રંથ ‘ન્હાનાલાલ’ (૧૯૭૭)માં કવિ ન્હાનાલાલની જીવનલક્ષી ને પ્રમાણભૂત વિગતો તેમ જ મુખ્યત્વે એમની કાવ્યપ્રવૃત્તિ ઉપરાંત અન્ય સાહિત્યસ્વરૂપોમાં એમણે કરેલા સર્જનકાર્યની પરિચયાત્મક સમીક્ષા છે. ‘નવલકથા વાસ્તવ અને વાસ્તવવાદ’ (૧૯૮૫) એ કલા અને વાસ્તવના પ્રશ્નને આગવી રીતે ચર્ચતો એમનો વિવેચનગ્રંથ છે. (- કૌશિક બ્રહ્મભટ્ટ)

**બદલાતી ક્ષિતિજ (૧૯૮૬) :** જયંત ગાડીતની નવલકથા, વાઘરી સમાજના ક્ષેત્રકાર્ય દ્વારા વાઘરી નાયક જીવાભાઈની આસપાસ જુદાં જુદાં ચાર પાત્રોનાં દ્રષ્ટિબિંદુથી આલેખાયેલી આ કથામાં પરસ્પરપૂરક ઘટનાઓનું સંકલન સમુચિત રીતે થયું છે. પેટાદરા જેવા ધૂળિયા ગામમાં રાજકારણનાં પરિબળો મોટા આંચકાઓ લાવી શકે છે અને એની વચ્ચે નાયક જીવાભાઈ પોતાની વાઘરી જ્ઞાતિથી, ઉચ્ચવર્ણોથી, પોતાની શાળાથી અને નપુંસકપણાને કારણે પોતાથી કેવો વિચ્છેદ અનુભવે છે એની વ્યથાનો અહીં આલેખ છે. સમાજ અને રાજકારણની ધરીઓ પર ઊભેલી આ નવલકથા કલાની ધરી પરથી હટવા પામી નથી એ એની વિશેષતા છે. (- ચંદ્રકાન્ત ટોપીવાળા)

ગુજરાતી સાહિત્ય પરિષદ પર પરિચય

શ્રેણી:ગુજરાતી સાહિત્યકાર
શ્રેણી:૧૯૩૮માં જન્મ
અસરાની

**અસરાની** (૧૯૪૧-૨૦૨૫) એ એક જાણીતા હિંદી તથા ગુજરાતી ચલચિત્ર અભિનેતા હતા. તેમનું ખરું નામ ગોવર્ધન અસરાની છે. તેમનો જન્મ ૧ જાન્યુઆરી ૧૯૪૧ના રોજ થયો હતો. એમની પત્ની પણ એક અભિનેત્રી છે જેનું નામ મંજુ બંસલ છે. એમના પુત્રનું નામ નવીન અસરાની છે જે અમદાવાદમાં દંતચિકિત્સક તરીકે સેવા આપે છે. તેમણે મુખ્ય નાયક તરીકે, હાસ્ય કલાકાર તરીકે, સહાયક અભિનેતા તથા ચરિત્ર અભિનેતા તરીકે ઘણાં ગુજરાતી તથા હિંદી ચલચિત્રોમાં અભિનય કર્યો છે. ૨૦ ઓક્ટોબર ૨૦૨૫ના રોજ ૮૪ વર્ષની વયે મુંબઈની સાયન હોસ્પિટલમાં તેમનું અવસાન થયું હતું.

શ્રેણી:ગુજરાતી ચલચિત્ર અભિનેતા
શ્રેણી:ભારતીય ફિલ્મ અભિનેતાઓ
શ્રેણી:૧૯૪૧માં જન્મ
શ્રેણી:૧૯૪૦માં જન્મ
શ્રેણી:ફિલ્મફેર પુરસ્કારોના વિજેતાઓ
શ્રેણી:૨૦૨૫માં મૃત્યુ