open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
એકવારીયો

**એકવારીયો** એ કાઠિયાવાડમાં એક સમયે ઉત્પાદિત મધાર્ક પીણાનું નામ છે.

## બનાવવાની રીત
સારા પ્રકારના ખજુરીના વૃક્ષમાંથી એક દિવસમાં ૧૦ પાઉન્ડ જેટલો અને સાધારણ પ્રકારના ખજુરીના વૃક્ષમાંથી ૫ પાઉન્ડ જેટલો રસ ઝરે છે. આ રસને તાડી કહેવાય છે. આ રસ ૪૮૦ પાઉન્ડ જેટલો એકઠો થાય પછી એને એક મોટા વાસણમાં નાખી ને એમાં ૧૦૦ પાઉન્ડ જેટલા મહુડાના સુકા ફુલ લગભગ એક અઠવાડિયા સુધી ડુબાડી રાખવામાં આવે છે. આથો આવી જાય એટલે એને મોટા વાસણમાં નાખી નિસ્યંદિત કરવામાં આવે છે. આ પ્રક્રિયામાં ૪૮૦ પાઉન્ડ તાડી અને ૧૦૦ પાઉન્ડ મહુડાના સુકા ફુલો ભેળવ્યા પછી નિસ્યંદિત પ્રક્રિયા બાદ ૨૪૦ પાઉન્ડ મધાર્ક પીણુ બને છે તેને *એકવારિયો* કહે છે. આ ૨૪૦ પાઉન્ડમાં પણ પહેલા ૧૨૦ પાઉન્ડના એકવારીયાની ગુણવત્તા વદારે સારી કહેવાય છે. આ ૨૪૦ પાઉન્ડને ફરી નિસ્યંદિત કરવામાં આવતા જે ૧૨૦ પાઉન્ડ નિસ્યંદિત પિણુ રહે છે તે શુધ્ધ આલ્કોહોલ હોય છે. જેને *બેવારીયો* કહે છે. બેવારિયો બનાવવામાં ખુબ કાળજી રાખવી પડતી હોય છે કેમકે શુદ્ધ આલ્કોહોલ હોવાથી નિસ્યંદનની પ્રક્રિયા દરમ્યાન આગ પકડી લેવાની ખુબ શક્યતા હોય છે.

## અન્ય માહિતિ
એ સમયે રાજકોટથી ૨૪ માઇલ દુરના સણોસરા ગામે ૫૦,૦૦૦ ખજુરીના વૃક્ષો પરથી તાડી મેળવીને એકવારીયો બનાવવાનો ઉદ્યોગ ચાલતો. એ ૫૦,૦૦૦ ખજુરી માટે ૩૦૦ ઇમ્પેરીયલ રૂપીયા અથવા ૩૦ પાઉન્ડ જેટલી વાર્ષિક ફી ઉઘરાવવામાં આવતી હતી. રોહીશાળા અને મોરબી પાસેના જોધપુરમાં પણ એકવારિયાના નિસ્યંદન કેંન્દ્રો અસ્તિત્વ ધરાવતા હતા. આ એકવારિયાને ૪ થી ૮ આનાના ભાવે અને બેવારીયાને ૧૨ આનાથી ૧૬ આનાના ભાવે વેચવામાં આવતો હતો. નિસ્યંદન થયા બાદ વધેલા કુચા ઢોર ને નિરવાના ઉપયોગમાં લેવામાં આવતા હતા.

## સંદર્ભ
 આ લેખ હવે પબ્લિક ડોમેનમાં રહેલા પ્રકાશન માંથી માહિતી ધરાવે છે.

શ્રેણી:પીણું
રાજકોટ હવાઈમથક

**રાજકોટ હવાઈ મથક**  એ રાજકોટ, ગુજરાત, ભારત ખાતે આવેલું એક જાહેર હવાઈ મથક છે.

## હવાઈ સેવાઓ અને ગંતવ્યસ્થાનો
## સંદર્ભ 
શ્રેણી:રાજકોટ જિલ્લો
શ્રેણી:ગુજરાતનાં હવાઈમથકો
રૂથ ફાઉ

**ડો. રૂથ કેથ્રીન માર્થા ફાઉ** (૯ સપ્ટેમ્બર ૧૯૨૯ – ૧૦ ઓગસ્ટ ૨૦૧૭) એક જર્મન-પાકિસ્તાની ખ્રિસ્તી સાધ્વી અને ડૉક્ટર હતા. તેઓ *"પાકિસ્તાનની મધર ટેરેસા"* તરીકે પણ જાણીતા છે. તેમને પાકિસ્તાનમાં રક્તપિત વડે પીડિત બીમાર લોકોનો ઇલાજ કર્યો હતો.

## આરંભિક જીવન 
૯ સપ્ટેમ્બર ૧૯૨૯ના રોજ તેમનો જન્મ જર્મનીનાં લીપજિગ શહેરમાં થયો હતો. રૂથ ફાઉનું કુટુંબ બીજા વિશ્વ યુદ્ધ પછી સોવિયેત રશિયાના શાસનને કારણે પૂર્વ જર્મની છોડીને પશ્ચિમ જર્મની આવ્યું હતું. ત્યાં ફાઉએ તબીબીશાસ્ત્રનો અભ્યાસ શરૂ કર્યો અને ૧૯૪૬માં મેઇન્ઝ યુનિવર્સિટીમાંથી ચિકિત્સકની પદવી પ્રાપ્ત કરી. ડોક્ટર બન્યા પછી તેઓ કેથોલિક ચર્ચમાં જોડાયા અને ગરીબ અને પીડિત લોકોના ઇલાજ કરવા માટે તેઓ પાકિસ્તાન ગયા.

## અવસાન 
તેમનું અવસાન ૧૦ ઓગસ્ટ ૨૦૧૭, આગા ખાન હોસ્પિટલમાં થયું હતું. 

## સંદર્ભો 
શ્રેણી:વ્યક્તિત્વ
શ્રેણી:૧૯૨૯માં જન્મ
શ્રેણી:૨૦૧૭માં મૃત્યુ
લક્ષ્મી નારાયણ ત્રિપાઠી

thumb|લક્ષ્મી નારાયણ ત્રિપાઠી, મેલબોર્ન, ઑસ્ટ્રેલીયામાં
**લક્ષ્મી નારાયણ ત્રિપાઠી** (કે કેવળ **લક્ષ્મી**) મુંબઈ, ભારતના એક ટ્રૅન્સજેન્ડર અધિકાર ચળવળકાર, ફિલ્મી અભિનેત્રી અને ભરતનાટ્યમ નૃત્યકાર છે. ત્રિપાઠીનો જન્મ ૧૯૭૯, થાણેમાં થયો હતો. ત્રિપાઠી એક હીજડા છે. તેઓ સંયુક્ત રાષ્ટ્રસંઘમાં એશિયા-પ્રશાંત ક્ષેત્રનું પ્રતિનિધિત્વ કરવા માટે પસંદ થયેલી પહેલી ટ્રૅન્સજેન્ડર વ્યક્તિ છે.

## સંદર્ભો 
શ્રેણી:૧૯૭૯માં જન્મ
અમદાવાદની ભૂગોળ

અમદાવાદ શહેર ભારતના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલ ગુજરાત રાજ્યના ઉત્તરીય ભાગમાં સાબરમતી નદીના કિનારે સ્થિત થયેલ છે. તે ૪૬૪ ચો.કિમી.ના વિસ્તારમાં ફેલાયેલું છે અને  પર સ્થિત છે. શહેરની સરેરાશ ઊંચાઈ ૫૩ મીટર છે.

શહેરની હદમાં બે મુખ્ય તળાવો છે - કાંકરિયા તળાવ અને વસ્ત્રાપુર તળાવ. મણીનગરમાં આવેલું કાંકરિયા તળાવ એ એક કૃત્રિમ તળાવ છે, જે ૧૪૫૧ માં કુતુબ-ઉદ-દિન ઐબક દ્વારા વિકસાવવામાં આવેલું છે. તેમાં માછલીઘર અને પ્રાણી સંગ્રહાલય પણ છે. તળાવની મધ્યમાં એક નગીનાવાડી નામનો એક ટાપુ મહેલ છે, જે મુઘલ યુગ દરમિયાન બાંધવામાં આવ્યો હતો. આ શહેર રેતાળ અને શુષ્ક વિસ્તારમાં આવેલું છે. જોધપુર ટેકરા અને થલતેજ ટેકરી જેવી નાની ટેકરીઓ સિવાય સમગ્ર શહેર લગભગ સપાટ જ છે. સાબરમતી નદી શહેરને પૂર્વીય અને પશ્ચિમ ભાગોમાં વિભાજીત કરે છે, જે નવ પુલો દ્વારા જોડાયેલ છે અને જેમાંના બે સ્વતંત્રતા બાદ બાંધવામાં આવ્યા હતા. જોકે નદી બારમાસી છે અને નર્મદા નહેર સાથે જોડ્યા બાદ તે ખરા અર્થમાં અમદાવાદ શહેરમાં બારે મહિના વહે છે.

ત્યાં સામાન્ય રીતે ત્રણ મુખ્ય ઋતુઓ છે: ઉનાળો, ચોમાસુ અને શિયાળો. ચોમાસા સિવાય, વાતાવરણ અત્યંત સૂકું હોય છે. મહત્તમ ૪૩°C થી લઈને લઘુત્તમ ૨૩°C સુધીના સરેરાશ ઉનાળાના તાપમાન સાથે માર્ચ થી જૂન મહિના દરમિયાન હવામાન ખૂબ જ ગરમ હોય છે. નવેમ્બર થી ફેબ્રુઆરીના મહિનામાં સરેરાશ મહત્તમ તાપમાન ૩૬°C અને લઘુતમ ૧૫°C હોય છે. તે સમય દરમિયાન વાતાવરણ અત્યંત સૂકું હોય છે. જાન્યુઆરી દરમિયાન હળવી ઠંડી માટે ઠંડા ભાગના ઉત્તરીય પવનો જવાબદાર હોય છે. દક્ષિણ-પશ્ચિમના ચોમાસાનો પવન મધ્ય-જૂનથી મધ્ય-સપ્ટેમ્બર સુધી અમદાવાદમાં ભેજવાળી આબોહવા લાવે છે. સરેરાશ વરસાદ ૯૩૨ મીમી. થાય છે. સૌથી ઊંચું તાપમાન ૪૭ °C અને સૌથી ઓછું તાપમાન ૦૫ °C નોધાયેલ છે.

અમદાવાદ સાબરમતી નદી દ્વારા બે અલગ વિસ્તારમાં વિભાજિત થયેલ છે. નદીની પૂર્વીય કિનારે જૂનું શહેર આવેલ છે, જ્યાં ભરચક બજાર, પોળો અને મંદિરો અને મસ્જિદો જેવા પૂજા માટે ઘણાં સ્થળો છે. જૂના શહેરમાં મુખ્ય રેલવે સ્ટેશન અને મુખ્ય ટપાલ કચેરી પણ છે. ૧૮૭૫માં એલિસ બ્રિજના નિર્માણથી સાબરમતી નદીના પશ્ચિમ બાજુએ શહેરનો વિસ્તરણ થયો હતો. શહેરના આ ભાગમાં શૈક્ષણિક સંસ્થાઓ, આધુનિક ઈમારતો, સારી રીતે આયોજિત નિવાસી વિસ્તાર, શોપિંગ મોલ્સ, મલ્ટીપ્લેક્સ અને નવો વ્યાપાર સી.જી. રોડ, આશ્રમ રોડ અને તાજેતરમાં સરખેજ-ગાંધીનગર હાઇવે પર કેન્દ્રિત છે.

ગાંધી આશ્રમ તરીકે ઓળખાતો સાબરમતી આશ્રમ, ઉત્તરીય અમદાવાદના સાબરમતી નદીના પશ્ચિમ કિનારે સ્થિત છે જે મહાત્મા ગાંધીનું નિવાસસ્થાન હતું, અને તેમણે ત્યાંથી જ ૧૯૩૦ માં દાંડી કૂચ શરૂ કરી હતી. આ આશ્રમ મૂળ અમદાવાદના કોચરબ વિસ્તારમાં ૧૯૧૫ માં સ્થાપવામાં આવ્યો હતો. ૧૯૧૭ માં તે હાલના સ્થળે ખસેડવામાં આવ્યો હતો. તેને હરિજન આશ્રમ અથવા સત્યાગ્રહ આશ્રમ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે. ભારતનો સ્વાતંત્ર્ય સંગ્રામની ઘણી ઘટનાઓનો તે સાક્ષી હતો.

## સંદર્ભ 
શ્રેણી:અમદાવાદ
સ્પેનિશ ફ્લૂ

**સ્પેનિશ ફ્લૂ** કે **૧૯૧૮નો ફ્લૂ રોગચાળો** (જાન્યુઆરી ૧૯૧૮ ― ડિસેમ્બર ૧૯૨૦) એ ઈન્ફલ્યુએન્ઝાનો રોગચાળો હતો જે H1N1 ઈન્ફલ્યુએન્ઝા વાઇરસના રોગચાળાઓમાંનો પહેલો હતો. પ્રશાંત ટાપુઓ અને આર્કટિકના દૂરના ઇલાકાઓ સમેત દુનિયાભરમાં ૫૦ કરોડ લોકો આ બીમારીથી પીડિત હતા અને તેમને વચ્ચે ૫ થી ૧૦ કરોડ લોકોના મોત થયા એટલે કે દુનિયાની કુલ વસ્તી ની ત્રણ થી પાંચ ટકાવારી. તેથી આ માનવ ઇતિહાસની સૌથી પ્રાણઘાતક કુદરતી આફતોમાંની એક હતી.

યુદ્ધ દરમ્યાન લશ્કરમાં ચારિત્ર્યબળ રાખવા માટે સેન્સરોએ રોગ અને મોતોના વધતા રહ્યા આંકડાઓનો જર્મની, બ્રિટેન, ફ્રાંસ અને અમેરિકામાં ઘટાડો કરીને જાહેર કર્યા; જ્યારે સ્પેનમાં વર્તમાનપત્રોએ રોગચાળાના સાચા આંકડાઓને જાહેર કર્યા. આ કારણે આ ખોટી માન્યતા પ્રચલિત થઈ હતી કે રોગચાળો સ્પેનમાં વધુ ગંભીર હતો અને પરિણામે આ રોગચાળો **સ્પેનિશ ફ્લૂ** કહેવામાં આવ્યો.

## સંદર્ભ 
શ્રેણી:આરોગ્ય
પૃથ્વીરાજ કપૂર

**પૃથ્વીરાજ કપૂર** (૩ નવેમ્બર ૧૯૦૬ - ૨૯ મે ૧૯૭૨) ભારતીય સિનેમા અને હિંદી ફિલ્મ ઉદ્યોગના અગ્રણી અભિનેતા હતા. તેમણે એક અભિનેતા તરીકે પોતાની કારકિર્દી હિંદી સિનેમાના મૂંગા યુગમાં શરૂ કરી હતી અને તેઓ IPTAના સ્થાપકોમાંના એક હતા. આની સાથે તેમણે ૧૯૪૪માં *પૃથ્વી થિયેટર્સ* નામે થિયેટર કંપનીની સ્થાપના કરી હતી.

તેમનો જન્મ સમુંદ્રી, પંજાબ, બ્રિટિશ ભારતમાં (હવે ફૈસલાબાદ, પંજાબ, પાકિસ્તાન) થયો હતો, અને તેમણે કેટલાક વર્ષો સુધી લસરા, પંજાબ (ભારત)માં રહ્યા હતા. તેઓ હિંદી સિનેમા ઉદ્યોગમાં પ્રખ્યાત કપૂર કુટુંબના કુળપિતા પણ છે. ભારતીય સિનેમામાં તેમના યોગદાનો માટે ૧૯૬૯માં તેમને ભારત સરકાર દ્વારા પદ્મભૂષણ પુરસ્કાર એનાયત કરવામાં આવ્યો હતો અને ૧૯૭૧માં તેમને દાદાસાહેબ ફાળકે એવોર્ડ દ્વારા સન્માનિત કરવામાં આવ્યા હતા.

## સંદર્ભો 
## બાહ્ય કડીઓ 
* 
* શમ્મી કપૂર દ્વારા *પૃથ્વીરાજ, મારા પિતા* 

શ્રેણી:૧૯૭૨માં મૃત્યુ
શ્રેણી:કપૂર પરિવાર
શ્રેણી:ભારતીય અભિનેતા
શ્રેણી:બોલીવુડ
શ્રેણી:ભારતીય ફિલ્મ અભિનેતાઓ
શ્રેણી:ભારતીય ફિલ્મ દિગ્દર્શકો
શ્રેણી:હિન્દી ફિલ્મ અભિનેતાઓ
શ્રેણી:ભારતીય હિન્દુઓ
શ્રેણી:૧૯૦૬માં જન્મ
શ્રેણી:દાદાસાહેબ ફાળકે પુરસ્કાર વિજેતા
મગજ (ખોરાક)

**મગજ** અથવા **મઘઝ** (; )એ એક પ્રકારનું તળેલું જાનવર મગજ હોય છે જે ભારત, પાકિસ્તાન અને બાંગ્લાદેશમાં પ્રચલિત છે. ડુક્કરના મગજ ખોરાક ભારતના ઉત્તર-પૂર્વ ભાગોમાં લોકપ્રિય છે. બર્મામાં ડુક્કરના માંસ ખોરાકનો ભાગ માનવામાં આવે છે અને ખાવામાં આવે છે. હૈદરાબાદમાં મસાલેદાર મગજ એક સૂક્ષ્મતા તરીકે માનવામાં આવે છે. બાંગ્લાદેશમાં શેકેલું મગજ વધુ પ્રસિદ્ધ ખોરાક તરીકે માનવામાં આવે છે અને તેમાં બકરી કે ઘેટાના મગજ મસાલાઓમાં રાંધવામાં આવે છે અને પિસ્તા અને બદામ સાથે શણગારવામાં આવે છે.

## સંદર્ભ 
શ્રેણી:ખોરાક
જસ્ટિન ટ્રુડો

thumb|જસ્ટિન ટ્રુડો (2023)

**જસ્ટિન પિએર જેમ્ઝ ટ્રુડો** (જન્મ ડિસેમ્બર ૨૫, ૧૯૭૧) એક કેનેડિયન રાજકારણી છે જેઓ કેનેડાના ૨૩મા અને વર્તમાન વડાપ્રધાન અને લિબ્રલ પાર્ટીના નેતા છે. કેનેડાના ઇતિહાસમાં તેઓ જો ક્લાર્ક પછી બીજા જુવાન વડાપ્રધાન છે અને કેનેડાના ૧૫મા વડાપ્રધાન પિએર ટ્રુડોના દીકરા છે.

ટ્રુડોનો જન્મ ઓટાવામાં થયો અને તેમણે પોતાનું શિક્ષણ જીન-ડી-બ્રીબીઅફ કૉલેજમાંથી પ્રાપ્ત કર્યું. તેમણે ૧૯૯૪માં મેકગિલ યુનિવર્સિટીમાંથી અંગ્રેજી સાહિત્યમાં બી.એ. પાસ કરી અને ૧૯૯૮માં બ્રિટિશ કોલંબીયા યુનિવર્સિટીમાંથી બી.એડ. પાસ કરી. તેમની ગ્રેજુએશન પૂર્ણ કરવા પછી ટ્રુડો વાનકુંવરમાં અધ્યાપક તરીકે કામ કરવા લાગ્યા અને ઇજનેરીનો અભ્યાસ શરૂ કર્યો અને પાછળથી પર્યાવરણીય ભૂગોળ વિષયમાં માસ્ટર ડિગ્રી પ્રાપ્ત કરી.

પોતાના પિતાનું અવસાન પછી ટ્રુડો રાજકારણમાં આગળ વધ્યા અને ૨૦૦૮માં ફેડ્રલ ચૂંટણીઓ જીતી અને હાઉસ ઑફ કોમન્ઝમાં પેપેનિયોનું પ્રતિનિધિત્વ કર્યું હતું. તેઓ ૨૦૦૯માં બિબ્રલ પાર્ટી તરફથી યુવા અને બહુસાંસ્કૃતિકવાદ મંત્રી બન્યા અને તે સાલમાં જ નાગરિકત્વ અને ઇમીગ્રેશન મંત્રાલયમાં નામાંકિત થયા. સાલ ૨૦૧૧માં તેમને માધ્યમિક શિક્ષણ, યુવા અને રમત મંત્રાલયમાં નામાંકિત થયા હતા. ૨૦૧૩માં ટ્રુડો લિબ્રલ પાર્ટીના નેતા બન્યા અને તેમના નેતળત્‍વ હેઠળ લિબ્રલ પાર્ટીએ ૨૦૧૫ની ચૂંટણી જીતી. આની સાથે, પાર્ટીએ કેનેડાના રાજરાણમાં ત્રીજાથી પ્રથમ સ્તર સુધીની સફર કરી અને ૩૬પરથી ૧૮૬ બેઠકો જીતી જે કેનેડિયન રાજકારણમાં આજ સુધી સૌથી મોટું પરિવર્તન છે.

## સંદર્ભો 
શ્રેણી:કેનેડા
શ્રેણી:રાજકારણી
શ્રેણી:૧૯૭૧માં જન્મ
રજત પ્રપાત

250px|thumb|રજત પ્રપાત, પંચમઢી
**રજત પ્રપાત** એક જળધોધ છે, જે ભારત દેશના મધ્ય ભાગમાં આવેલા મધ્ય પ્રદેશ રાજ્યના હોશંગાબાદ જિલ્લામાં આવેલ છે. તે ભારતના સૌથી ઊંચા ધોધ પૈકી ૩૦મા ક્રમે આવે છે.

## આ ધોધ 
આ એક ઘોડાની પુંછડી (horsetail) પ્રકારનો ધોધ છે, જેની ધારા  ઊંચાઈ પરથી સીધી નીચે પછડાય છે.

## વ્યુત્પત્તિશાસ્ત્ર 
જ્યારે આ જળ પ્રપાત પર સૂર્યનાં કિરણો પડે છે, તે રજત એટલે કે ચાંદી માફક ચમકવા લાગે છે, આથી તે રજત પ્રપાત તરીકે ઓળખાય છે. હિન્દી ભાષામાં 'રજત'નો અર્થ ચાંદી અને 'પ્રપાત'નો અર્થ પડવું થાય છે.

## સ્થાન 
રજત પ્રપાત સાતપુડાની રાણી તરીકે ઓળખાતા પંચમઢી ગિરિમથક નજીક આવેલ છે. અહીં અપ્સરા વિહાર ખાતેથી પગપાળા નાના-મોટા પથ્થરોવાળા રસ્તે ૧૦ મિનિટમાં પહોંચી શકાય છે.

## આ પણ જુઓ 
* 

## સંદર્ભો 
શ્રેણી:મધ્ય પ્રદેશ
શ્રેણી:ભારતના જળધોધ
શ્રેણી:પંચમઢીનાં જોવાલાયક સ્થળો
યુવાભારતી ફુટબોલ ક્રીડાંગણ

**યુવાભારતી ફુટબોલ ક્રીડાંગણ** ભારત દેશના પૂર્વ ભાગમાં આવેલા પશ્ચિમ બંગાળ રાજ્યની રાજધાની કોલકાતા શહેર ખાતે આવેલ એક જાણીતું ખેલ-ક્રીડાંગણ (સ્ટેડિયમ) છે. આ ભારત દેશનું સૌથી મોટું ખેલ-ક્રીડાંગણ છે, જે કોલકાતા નજીક વિધાન નગર ખાતે આવેલ છે. તેને **સોલ્ટ લેક સ્ટેડિયમ** પણ કહેવામાં આવે છે.

ફૂટબોલ-રમતના મુકાબલા માટે બાંધવામાં આવેલું આ ખેલ-ક્રીડાંગણ ૩૦૯૨૦૦ ચોરસ મીટર વિસ્તારમાં ફેલાયેલ છે. આ મેદાન ખાતે અદ્યતન સુવિધાઓ જેમ કે સિન્થેટીક ટ્રેક, ઇલેકટ્રોનિક સ્કોરબોર્ડ, રાત્રી-ખેલ માટે લાઈટ-સુવિધા વગેરે ઉપલબ્ધ છે.

વિશ્વનું આ બીજા નંબરનું મોટું સ્ટેડિયમ છે. અહીં ફુટબોલ ઉપરાંત અન્ય રમતો માટે પ્રેકટીસની અલાયદી વ્યવસ્થા પણ છે. ૬૨૪ જેટલા વીજળીના દિવાઓથી આખું મેદાન રાત્રે પણ ઝળહળી ઊઠે છે.

આ સ્ટેડિયમમાં માત્ર રમતગમત જ નહી પરંતુ સાંસ્કૃતિક કાર્યક્રમોનાં આયોજન પણ કરવામાં આવે છે.

## ચિત્રદર્શન 

Image:Salt Lake Stadium Indian Super League Opener.jpg
Image:Kolkata Aerial view Salt Lake Stadium view 1.jpg
Image:Salt_Lake_Stadium_-_Yuva_Bharati_Krirangan_%2C_Kolkata_-_Calcutta_4.jpg
Image:Salt Lake Stadium ( Yuba Bharati Krirangan ) Kolkata India - FC Bayern Munich Mohun Bagan Oliver Kahn 4.jpg
Image:Salt Lake Stadium ( Yuba Bharati Krirangan ) Kolkata India - FC Bayern Munich Mohun Bagan Oliver Kahn 67.jpg
Image:Salt Lake Stadium ( Yuba Bharati Krirangan ) Kolkata India - FC Bayern Munich Mohun Bagan Oliver Kahn 1.jpg
Image:Salt Lake Stadium ( Yuba Bharati Krirangan ) Kolkata India - FC Bayern Munich Mohun Bagan Oliver Kahn 6.jpg
Image:Salt Lake Stadium ( Yuba Bharati Krirangan ) Kolkata India - FC Bayern Munich Mohun Bagan Oliver Kahn 2.jpg
Image:Salt Lake Stadium, Kolkata during Ateletico Kolkata vs FC Goa Match.jpg
Image:Salt_Lake_Stadium_-_Yuva_Bharati_Krirangan_%2C_Kolkata_-_Calcutta_5.jpg
Image:Vivekananda Yuva Bharati Krirangan - Entrance - Salt Lake City - Kolkata 2013-01-03 2586.JPG

## સંદર્ભો 
## બાહ્ય કડીઓ 
* વિવેકાનંદ યુવા ભારતી ક્રીડાંગણ, કોલકાતા  – ફીફા
* સોલ્ટ લેક સ્ટેડિયમ, કોલકાતા  -  *indiansuperleague.com* પર માહિતી

શ્રેણી:રમત
શ્રેણી:પશ્ચિમ બંગાળ
કપૂર પરિવાર

**કપૂર પરિવાર** એક જાણીતા ભારતીય શો-બિઝનેસ પરિવાર છે હિન્દી સિનેમામાં લાંબો ઇતિહાસ ધરાવે છે, પરિવારના ઘણા સભ્યોએ અભિનેતાઓ, ફિલ્મ નિર્દેશકો અને નિર્માતાઓ તરીકે કારકિર્દી ધરાવે છે.

## નોંધપાત્ર સભ્યો
### પ્રથમ પેઢી
* પૃથ્વીરાજ કપૂર – હિન્દી ફિલ્મ ઉદ્યોગ (બોલીવુડ)માં પગ મુકનારા કુટુંબના પ્રથમ સભ્ય હતા.
* ત્રિલોક કપૂર – બશેશ્વરનાથ કપૂરના બીજા પુત્ર.

### બીજી પેઢી
* રાજ કપૂર – પૃથ્વીરાજના સૌથી મોટા પુત્ર; ક્રિષ્ણા મલ્હોત્રા સાથે પરણેલા, પ્રેમ નાથની બહેન.
* શમ્મી કપૂર – પૃથ્વીરાજના બીજા પુત્ર; ગીતા બાલી (પહેલી પત્ની) અને નીલા દેવી (બીજી પત્ની) સાથે પરણેલા.
* શશી કપૂર – પૃથ્વીરાજના સૌથી નાના પુત્ર; જેનિફર કેન્ડેલ સાથે પરણેલા

### ત્રીજી પેઢી
* રણધીર કપૂર – રાજ કપૂરના સૌથી મોટા પુત્ર; બબીતા સાથે પરણેલા.
* રિતુ નંદા *née* કપૂર – રાજ કપૂરની સૌથી મોટી પુત્રી; રાજન નંદા સાથે પરણેલા.
* રિમા કપૂર જૈન – રાજ કપૂરની બીજી પુત્રી; મનોજ જૈન સાથે પરણેલા.
* રીશી કપૂર – રાજ કપૂરના બીજા પુત્ર; નીતુ સિંહ કપૂર સાથે પરણેલા.
* રાજીવ કપૂર – રાજ કપૂરના સૌથી નાના પુત્ર.
* આદિત્ય રાજ કપૂર – શમ્મી કપૂર અને ગીતા બાલીના પુત્ર.
* કરણ કપૂર – શશી કપૂર અને જેનિફર કેન્ડેલના સૌથી મોટા પુત્ર.
* કુનાલ કપૂર – શશી કપૂર અને જેનિફર કેન્ડેલના સૌથી નાના પુત્ર.
* સંજના કપૂર – શશી કપૂર અને જેનિફર કેન્ડેલની પુત્રી; વાલ્મિક થાપર સાથે પરણેલા.

### ચોથી પેઢી
* કરિશ્મા કપૂર — રણધીર કપૂર અને બબીતાની સૌથી મોટી પુત્રી; સંજય કપૂર, એક વેપારી સાથે પરણેલા.
* કરીના કપૂર — રણધીર કપૂર અને બબીતાની સૌથી નાની પુત્રી; સૈફ અલી ખાન સાથે પરણેલા.
* રીધીમા કપૂર સહાની — રીશી કપૂર અને નીતુ સિંહ કપૂરની પુત્રી.
* રણબીર કપૂર — રીશી કપૂર અને નીતુ સિંહ કપૂરના પુત્ર,
* નિખીલ નંદા — રિતુ નંદા અને રાજન નંદાના પુત્ર; અભિનેતા અમિતાભ બચ્ચન અને જયા બચ્ચનની પુત્રી શ્વેતા બચ્ચન સાથે પરણેલા.
* અરમાન જૈન — રિમા જૈન અને મનોજ જૈનના સૌથી મોટા પુત્ર, *લેકર હમ દીવાના દિલ* ફિલ્મમાં પ્રથમ વાર અભિનેતા તરિકે રજૂ થય હતા. 
* આદર જૈન - રિમા જૈન અને મનોજ જૈનના સૌથી નાના પુત્ર, ૨૦૧૭ હિન્દી ફિલ્મ કૈદિ બેન્ડ સાથે પદાર્પણ કરનાર.
* શિવાની કપૂર - કરિશ્મા અને કરીના કપૂરની પિતરાઈ બહેન.

## કૌટુંબિક છબીઓ

File:Prithviraj Kapoor portrait 1929.jpg|પૃથ્વીરાજ કપૂર
File:Shammi Kapoor still19.jpg|શમ્મી કપૂર
File:ShashiKapoor.jpg|શશી કપૂર
File:RandhirKapoor.jpg|રણધીર કપૂર
File:Rishi Kapoor.jpg|રીશી કપૂર

File:Karisma Kapoor at TOIFA 2016.jpg|કરિશ્મા કપૂર
File:Kareena Kapoor in 2015.jpg|કરીના કપૂર
File:Ranbir Kapoor at the launch of 'Barfi!' promo 10.jpg|રણબીર કપૂર
File:Chembur r.k. studio2.JPG|આર. કે. ફિલ્મ્સ અને આર. કે. સ્ટુડિયો પ્રવેશ દ્વાર, મુંબઈ.

## સંદર્ભ
કંકુ (ચલચિત્ર)

***કંકુ*** એ ૧૯૬૯માં નિર્મિત ગુજરાતી સામાજિક નાટ્યાત્મક ફિલ્મ છે. આ ફિલ્મમાં કિશોર ભટ્ટ, કિશોર ઝરીવાલા, પલ્લવી મહેતાએ અભિનય આપ્યો હતો. આ ફિલ્મ પન્નાલાલ પટેલની એજ નામની એક ટુંકી વાર્તા પર આધારિત છે. આ ફિલ્મને ૧૭મા રાષ્ટ્રીય ફિલ્મ પુરસ્કારમાં સર્વોત્તમ ગુજરાતી ફિલ્મનો ખિતાબ મળ્યો હતો.

## પાર્શ્વભૂમિ 
આ ફિલ્મ કંકુ (પલ્લવી મહેતા) નામની એક વિધવાના જીવનના સંઘર્ષનો ચિતાર આપે છે.

## નિર્માણ 
ગુજરાતી સાહિત્યકાર પન્નાલાલ પટેલે ૧૯૩૬માં નવ-સૌરાષ્ટ્ર સામાયિક માટે એક ૨૦ પાનાની એક ટુંકી વાર્તા લખી હતી. કાંતિલાલ રાઠોડે તેમને મળી આ વાર્તા પર ફિલ્મ બનાવવા રાજી કર્યા. પન્નાલાલ પટેલે જ આ ફિલ્મના સંવાદો પણ લખ્યા.

## સંગીત 
## આવકાર 
આ ફિલ્મ આર્થિક રીતે સફળ રહી હતી અને વિવેચકોએ પણ વખાણી હતી. ફિલ્મ વિવેચક અમૃત ગંગરે આ ફિલ્મને ગુજરાતી ફિલ્મોની આકાશગંગાનો પ્રથમ સાચો ચમકારો ગણાવ્યો હતો.

## હોમ-વિડિયો 
મોસર બેયરે આ ફિલ્મની ડી.વી.ડી બહાર પાડી હતી. તે મૂળ ફિલ્મનું ટૂંકું સ્વરૂપ હતું. મૂળ ફિલ્મમાંથી ૧૨ મિનિટ જેટલો ભાગ કાપી ૧૩૬ મિનિટની ડી.વી.ડી. બનાવાઈ હતી.

## અન્ય રૂપાંતરણ 
આ ફિલ્મની સફળતા પછી પન્નાલાલ પટેલે વિસ્તારીને નવલકથા લખી, જેને ધારાવાહી રૂપે જનસત્તા વર્તમાન પત્રમાં ૧૯૭૦ દરમ્યાન છાપવામાં આવી હતી. તેમણે તે નવલકથા કાંતિલાલ રાઠોડને અર્પણ કરી હતી.

## ઈનામો 
૧૯૭૦માં પલ્લવી મહેતાને શિકાગો આંતરરાષ્ટ્રીય ફિલ્મ મેળામાં પુરસ્કાર મળ્યો હતો. આ ફિલ્મને ૧૭મા રાષ્ટ્રીય ફિલ્મ પુરસ્કારમાં સર્વોત્તમ ગુજરાતી ફિલ્મનો ખિતાબ મળ્યો હતો.

## સંદર્ભો 
## બાહ્ય કડીઓ 
* 
* 

શ્રેણી:ગુજરાતી ચલચિત્ર
શ્રેણી:રાષ્ટ્રીય ફિલ્મ પુરસ્કારના વિજેતાઓ
ચિંકારા

**ચિંકારા** () દક્ષિણ એશિયા ના પ્રદેશોમાં જોવા મળતું એક પ્રકારનું ગજેલ કુળનું પ્રાણી છે. તે ભારત, બાંગ્લાદેશમાં આવેલ ઘાસનાં મેદાનો અને રણ-વિસ્તારમાં તેમ જ ઈરાન અને પાકિસ્તાન કેટલાક વિસ્તારોમાં જોવા મળે છે. તેની ઊંચાઈ ખભા સુધી ૬૫ સે.મી. અને વજન ૨૩ કિલોગ્રામ સુધી હોય છે. ઉનાળામાં તેની ચામડીનો રંગ લાલ-ભૂરો હોય છે અને પેટ તેમ જ ઢંકાયેલ પગનો રંગ આછો ભુરો-સફેદ હોય છે. શિયાળામાં તે રંગ વધુ ઘાટા બને છે. તેના ચહેરાની ધારમાં આંખની ધારથી નસ્કોરાં સુધી, એક કાળા રંગનો પટ્ટો હોય છે, જેની કિનારી રંગની હોય છે. તેનાં શીંગડાં ૩૯ સે.મી. જેટલાં ઊંચા હોય શકે છે. પાણી વગર તે લાંબા સમય માટે રહી શકે છે.

## વર્તણૂક
સ્વભાવે ચિંકારા ખૂબ જ શાંત અને શરમાળ હોય છે. તેને માનવ વસતી પસંદ નથી હોતી, તેથી બને ત્યાં સુધી તે નિર્જન જગ્યાઓ ઉપર વધારે રહેવાનું પસંદ કરે છે. આ પ્રાણી ટોળામાં પણ ઓછું જોવા મળે છે. તે કોઇક જ વાર એક સાથે વધારેમાં વધારે આઠ ચિંકારાનું ટોળું બનાવીને ફરતા જોવા મળે છે. બાકી આ પ્રાણી તેનું ભોજન શોધવા પણ એકલા જવાનું પસંદ કરે છે.

## સંદર્ભો 
શ્રેણી:પ્રાણીશાસ્ત્ર
શ્રેણી:દક્ષિણ એશિયા
શ્રેણી:સસ્તન પ્રાણીઓ
ઈંટ

300px|thumb|ભારતમાં બનતી કાચી ઈંટ
300px|thumb|ભારતમાં ઈંટ પકવવાનો ભઠ્ઠો
[300px|thumb|[કેરળ ખાતે ઈંટ વડે ગૃહનિર્માણ]]
**ઈંટ**  () એ માટીમાંથી બનાવવામાં આવતો ચોક્કસ આકાર હોય છે, જેનો ઉપયોગ મકાનની દીવાલ ચણવા માટે કરવામાં આવે છે. તે દિવાલ ચણવા માટે પથ્થર સિવાયનું શ્રેષ્ઠ માધ્યમ છે. પ્રાચીન સમયનાં મકાનો અને કિલ્લાઓ પથ્થર કે ઈંટ વડે જ બનાવવામાં આવ્યા હતા. મકાનો બાંધવાનું કામ સરળ અને ચોકસાઈપૂર્વકનું બનાવવા માટે ઈંટનો ઉપયોગ શરુ કરવામાં આવ્યો. માટીની બનેલી લંબચોરસ ઈંટ પણ પ્રાચીનકાળથી જ બાંધકામમાં વાપરવામાં આવે છે.
માટીમાં અનેક ધાતુદ્રવ્યો હોય છે. આ માટીમાંથી બનતી લાલ ઈંટમાં લોહતત્ત્વ વધુ હોવાથી લાલ બને છે. માટી અને પાણીના મિશ્રણને બીબાંમાં ઢાળીને તેમાંથી લંબચોરસ ઈંટો બનાવવામાં આવે છે. આ કાચી ઈંટને ૧૦૦૦ ડીગ્રી સેન્ટીગ્રેડ જેટલી ગરમીમાં તપાવીને પકવવામાં આવે છે. મોટે ભાગે તપાવવા માટે મોટી ભઠ્ઠીઓનો ઉપયોગ કરવામાં આવે છે. એલ્યુમિનિયમ અને સિલિકોન ધરાવતી માટીમાંથી પીળા રંગની સિરામિક ઈંટ પણ બનાવવામાં આવે છે, પણ સાદી લાલ ઈંટોનો વ્યાપકપણે ઉપયોગ કરવામાં આવે છે. ગુજરાતમાં મળતી ઈંટનું કદ સામાન્ય રીતે ૮ ઈંચ લાંબુ, ૩.૫ ઈંચ પહોળું અને ૩ ઈંચ ઊંચુ રાખવામાં આવે છે. વિશ્વભરના દેશોમાં થોડા ફેરફાર સાથે લગભગ આ માપની ઈંટો જ બનતી હોય છે. જમીનમાંથી ખોદકામ દ્વારા માટી મેળવી તેમાંથી અશુદ્ધિઓ દૂર કરી ચાળીને શુદ્ધ માટી બનાવવામાં આવે છે. પાઉડર સ્વરૂપ માટીમાં પાણી ભેળવી તેના મિશ્રણને ઘટ્ટ કણક જેવું બનાવવામાં આવે છે. તેમાંથી લંબચોરસ આકારના બિબા વડે કાચી ઈંટ ઘડવામાં આવે છે. ભઠ્ઠીમાં તપાવતા પહેલાં તેને સૂર્યના તાપમાં સૂકવવામાં આવે છે. ઈંટો બનાવવાની આ પ્રથા ૬૦૦૦ વર્ષ અગાઉ હતી. આજે પણ આ જ પદ્ધતિથી ઈંટ બનાવવામાં આવે છે.

દીવાલ ચણવા માટે ઈંટોની આડી લાઈન ગોઠવવામાં આવે છે. લાઈનમાં રહેલી બે ઈંટોનો સાંધો ઉપરની ઈંટની મધ્યમાં આવે તે રીતે ઉપરની ઈંટો ગોઠવવામાં આવે છે. આને કારણે દીવાલનું વજન દરેક ઈંટ ઉપર સરખાભાગે વહેંચાતું હોય છે. બધી ઈંટો એકબીજા સાથે ચોંટેલી રહે તે માટે તેની વચ્ચે રેતી અને સિમેન્ટ મેળવીને બનાવવામાં આવેલ કોંન્ક્રિટ પાથરવામાં આવે છે.

## સંદર્ભો 
શ્રેણી:સ્થાપત્ય
પુ્ષ્ટિમાર્ગ બેઠક

**બેઠક** એ ભારતમાં હિંદુ ધર્મની વૈષ્ણવ પરંપરાના પુષ્ટિમાર્ગ સંપ્રદાયના અનુયાયીઓ માટેનું પવિત્ર યાત્રાસ્થાન ગણાય છે. આ સ્થળો પુષ્ટિમાર્ગનાં સ્થાપક વલ્લભાચાર્ય અને તેના વંશજો સાથે સંલગ્ન છે. આ સ્થાનો આમ તો આખા ભારતમાં ફેલાયેલા છે પણ ઉત્તર પ્રદેશના વ્રજ ક્ષેત્ર તથા પશ્ચિમી રાજ્ય ગુજરાતમાં વધુ પ્રમાણમાં કેન્દ્રીત થયેલાં છે. કુલ ૧૪૨ બેઠકોને પવિત્ર ગણવામાં આવે છે; ૮૪ વલ્લભાચાર્યની, ૨૮ તેમના પુત્ર વિઠ્ઠલનાથ ગુંસાઈજીની અને ૩૦ તેમનાં સાત પૌત્રોની.

At these shrines, the hand-written manuscripts and personal artifacts of Vallabhacharya are housed which are revered by the followers. They generally don't house images. Personal use products like clothes and ornaments are offered by the followers. Only water and sugar crystals are offered as Vallabhacharya used to fast during sacred recitals. They too follow seven darshan schedule followed in Vaishnava Haveli temples.

### વલ્લભકુળ બેઠકો
*વલ્લભકુળ*, વલ્લભાચાર્યના વંશજો, ની ઘણી બેઠકો વલ્લભાચાર્યની બેઠકોના સ્થાનોએ છે. આ બેઠકો વિઠ્ઠલનાથ ગુંસાઈજી અને તેના સાત પુત્રો દ્વારા સ્થપાયેલી છે. 28 બેઠકો ગુંસાઈજી વિઠ્ઠલનાથની જ્યારે વધુ 30 તેમના સાત પુત્રોની છે.

;13 Baithaks of Gokulnathji, fourth son of Viththalnath – 13 Baithaks

; 1 Baithak of Raghunathji, fifth son of Viththalnath

#Gokul

; 1 Baithak of Ghanshyamji, youngest son of Viththalnath

#Gokul

; 7 Baithaks of Harirai Mahaprabhu

#Gokul, in the Vithalnath's temple.
#Nathadwara, in the temple of Vithalnath
#Khamanor
#Jaisalmer, on the banks of Gomati river
#Sawali, near lake
#Jambusar, near lake

; 3 Baithaks of Damodardas Harsani, devotee of Vallabhacharya

#Thakaranighat in Gokul
#Bansighat in Vrindavan
#Khambhalia, near Mahaprabhu's Baithak

## સંદર્ભો
શ્રેણી:વૈષ્ણવ સંપ્રદાય
શ્રેણી:યાત્રાધામ
શ્રેણી:હિંદુ ધર્મ
સંધિપાદ

**સંધિપાદ** () એ પ્રાણીસૃષ્ટિનો સૌથી મોટો સમુદાય છે. આ પ્રકારના પ્રાણીઓ સાંધાવાળા ઉપાંગો ધરાવે છે તેથી તે સંધિપાદ કહેવામાં આવે છે. જીવનની શક્યતા હોય તેવી કોઈ પણ જગ્યાએ આ સમુદાયનાં પ્રાણીઓ જોવા મળે છે. તેઓ જમીનમાં, જમીન ઉપર, મીઠા પાણીમાં, ખારા પાણીમાં-સમુદ્રમાં કોઈ પણ ઊંડાઈએ, ઉષ્ણકટિબંધ તેમજ શીત કટિબંધ પ્રદેશોમાં અને હવામાં વસવાટ કરે છે. તેમાંના કેટલાક પ્રાણીઓ સમુહમાં જીવન ગાળે છે જેવા કે, મધમાખી, કીડી, ઊધઈ વગેરે કીટકો. આ સમુદાયનાં સામાન્ય પ્રાણીઓ આદિસંધિપાદ (ઉદા. પેરિપેટસ); સ્તરકવછી (ઉદા. કરચલાં, જિંગા); કીટક (ઉદા. પતંગિયાં, માખી, વંદો વગેરે) અને અષ્ટપાદ (ઉદા. કરોળિયા, વીંછી વગેરે) છે. 

## સામાન્ય લક્ષણો 
આ સમુદાયનાં પ્રાણીઓમાં કાઈટીનયુક્ત બાહ્યકંકાલ અને સાંધાવાળા પગ તે મુખ્ય વિશેષતા છે. શરીર દ્રિપાર્શ્વ સમરચના ધરાવે છે. તેઓ તેમનું જીવન સ્વોપજીવી કે પરોપજીવી તરીકે ગુજારે છે. આ પ્રાણીઓ ત્રિગર્ભસ્તરીય અને ખંડયુક્ત શરીરવાળાં હોય છે. ખંડો બહારથી જોડાયેલા હોય છે અને શરીર મુખ્ય ત્રણ ભાગોમાં વહેંચાયેલું દેખાય છે: અગ્રથી પશ્વબાજુ તરફ જતાં આ વિભાગોને અનુક્રમે શિર્ષ, ઉરસ અને ઉદર કહેવામાં આવે છે. કેટલાક પ્રાણીઓમાં શિર્ષ અને ઉરસ જોડાઈ સંયુક્ત ભાગરૂપે શિરોરસ બને છે તો કેટલાકમાં ઉરસ તેમજ ઉદર જોડાઇ જઈ ઉરોદર બને છે. મહદંશે આ પ્રાણીઓનાં સાંધાવાળા ઉપાંગો પ્રત્યેક ખંડમાં એક જોડરૂપે આવેલા હોય છે. શરીરમાં રેખિત સ્નાયુઓ વિપુલ પ્રમાણમાં હોય છે. શરિર પરનું બાહ્યકંકાલ કાઈટીનનું બનેલું હોય મજબૂત હોય છે. આ બાહ્યકંકાલ અવારનવાર શરીર પરથી નિર્મોચન ક્રિયા દ્વારા ઉતરી જાય છે અને નવું બાહ્યકંકાલ અધિચર્મમાંથી કાઈટીનનાં સ્ત્રાવથી તૈયાર થાય છે. અગ્રાંત્ર, મધ્યાંત્ર અને પશ્ચાંત્ર એમ ત્રણ ભાગમાં વગેંચાયેલું વિકસિત પાચનતંત્ર તેઓ ધરાવે છે. આ પ્રાણીઓમાં શ્વસન માટે ઝાલરો, શ્વસનનલિકાઓ, ફેફસાપોથી વગેરે વિશિષ્ટ અવયવો આવેલાં છે. રુધિરાભિસરણ તંત્ર ખુલ્લા પ્રકારમુ હોય છે. શરીરગુહાનું સ્થાન રુધિરગુહાએ લીધેલુ હોય છે, તેથી ઉત્સર્ગિકાઓનો અભાવ હોય છે. હ્રદય પૃષ્ઠબાહુએ આવેલું હોય છે. ઉત્સર્જન હરિતપિંડ, માલ્પિધિની નલિકાઓ વગેરે અવયવો દ્વારા થાય છે. નિર્મોચન ક્રિયા પણ ઉત્સર્જનમાં ભાગ ભજવે છે. આ સમુદાયના બધા પ્રાણીઓ એકલિંગી હોય છે. તેમનામાં ફલન આંતરફલનથી થાય છે. મોટા ભાગના સજીવો
 ઈંડામાંથિ રૂપાંતરણ પામી પુખ્તાવસ્થા પ્રાપ્ત કરે છે..

## સંદર્ભ 
શ્રેણી:પ્રાણીશાસ્ત્ર
પટેલ મર્વિક ઉમંગભાઈ
આદર્શ વાયુ

**આદર્શ વાયુ** એવા વાયુને કહેવામાં આવે છે કે જે 'વાયુ નિયમ', PV = KT પ્રમાણે વર્તન કરતો હોય. આ સમીકરણ અવસ્થા સમીકરણ (equation of state) તરીકે પણ ઓળખાય છે. વાસ્તવમાં આવો વાયુ અસ્તિત્વ ધરાવતો નથી પરંતુ પ્રયોગશાળામાં આદર્શ પરિસ્થિતિઓ હેઠળ આ પ્રકારનો વાયું મેળવી શકાય છે.

## વાયુ નિયમ 
વાયુ સમીકરણ PV = KT ઉપયોગ કરી દબાણ (P), કદ (V) તથા નિરપેક્ષ તાપમાનના ફેરફાર દરમિયાન વાયુની સ્થૂળ વર્તણૂક સમજાવી શકાય છે. આ સમીકરણને નીચે પ્રમાણે લખી શકાય છે, જ્યાં વાયુના જથ્થાને મોલમાં દર્શાવાય છે.

:PV = nRT,

જ્યાં:
* P વાયુનુ દબાણ
* V વાયુનુ કદ
* n આદર્શ વાયુનો જથ્થો મોલમાં
* R સામાન્ય વાયુ અચળાંક, જેની કિંમત ૮.૩૧૪ જૂલ/મોલ-કેલ્વીન છે
* T વાયુનું નિરપેક્ષ તાપમાન

આ સમીકરણ મેળવવા માટે વાયુના ગતિસિદ્ધાંત (kinetic theory of gases)નો ઉપયોગ કરવામાં આવે છે. આ સિદ્ધાંત નીચેની પૂર્વધારણાઓ (assumptions) પર આધારિત છે.

(૧) વાયુઓ કણોના (અણુઓના) બનેલા છે જે સતત ગતિશીલ હોય છે અને ન્યૂટનના ગતિશાસ્ત્રના નિયમોને અનુસરે છે.
(૨)વાયુના જથ્થાના કદની સરખામણીમાં અણુઓનું કદ અતિઅલ્પ હોય છે.
(૩) અણુઓ વચ્ચેનું આકર્ષણ સંધાનબળ (cohesive force) ગેરહાજર હોય છે.
(૪) અણુઓની બે ક્રમિક અથડામણ (collisions) વચ્ચેના સમયની તુલનામાં અથડામણનો સમય અતિઅલ્પ હોય છે.

આ પૂર્વધારણાઓ પાળી શકાય તેવો કોઈ વાયુ અસ્તિત્વ ધરાવતો નથી, માટે ઉપરનું સમીકરણ ફક્ત આદર્શ વાયુને જ લાગુ પાડી શકાય છે. નીચા દબાણે અને ઊંચા તાપમાને વાસ્તવિક વાયુઓ આદર્શ વાયુની જેમ વર્તે છે. નીચા દબાણે વાયુનુ કદ વધુ હોવાથી તેની સરખામણીમાં અણુઓનું કદ પૂર્વધારણાઓ પ્રમાણે અલ્પ હોય છે, જ્યારે ઊંચા તાપમાને અણુઓની વધુ ગતિ અને અણુઓ વચ્ચેનું અંતર વધુ હોવાને લીધે સંધાનબળ નહિવત્ હોય છે. આવી આદર્શ પરિસ્તિતિમાં વાયુ અચળાંક R નું મૂલ્ય વિવિધ વાયુઓ માટે સમાન હોય છે.

## સંદર્ભ 
## બાહ્ય કડીઓ 
* 

શ્રેણી:ભૌતિકવિજ્ઞાન
શ્રેણી:રસાયણવિજ્ઞાન
ધી આઉટસાઇડર (નવલકથા)

**ધી આઉટસાઇડર** () () અલ્જિરિયન લેખક અને ફિલોસોફર આલ્બેર કેમ્યૂ (૧૯૧૩-૧૯૬૦) લિખિત ફ્રેંચ નવલકથા છે. કેમ્યૂએ આ નવલકથા ૧૯૩૯માં પૂરી કરી હતી અને ૧૯૪૨માં એ પ્રગટ થઈ હતી. એનો સ્ટુઅર્ટ ગિલ્બર્ટે કરેલો અંગ્રેજી અનુવાદ, સિરિલ કૉનલીના પુરોવચન સાથે, ૧૯૪૬માં પેંગ્વિન (પ્રકાશન) દ્વારા પ્રગટ થયો હતો.

## કથાવસ્તુ 
પ્રથમપુરુષ એકવચનમાં લખાયેલી 'આઉટસાઇડર'નું કથાવસ્તુ બહુ સાદુ છે. નવલકથાના નાયક મરસોલની માતાનું અવસાન થયું છે. કેટલાક વખતથી મા-દીકરા વચ્ચે સારા સંબંધ નથી, તેમ છતાં મરસોલ તેની દફનક્રિયામાં અને ઉત્તરક્રિયામાં હાજર રહે છે. સમગ્ર પ્રસંગમાં એ બિલકુલ અલિપ્ત ભાવે વર્તે છે. ત્યાંથી તે અલ્જિરિયાના સાગરકાંઠે તરવા જાય છે. અહીં તેને મૅરી નામની એક છોકરીનો ભેટો થઈ જાય છે. બંને જણાં એક કૉમિક-ચિત્ર જોવા જાય છે અને તેમનો પ્રેમસંબંધ બંધાય છે. મરસોલના રહેઠાણના માળામાં રહેતા એક બીજા માણસની મૈત્રી અને વિશ્વાસ નિષ્ક્રિયભાવે તે સ્વીકારે છે, આને પરિણામે મરસોલને હાથે, સાગરકાંઠે એક આરબની હત્યા થાય છે. પછીથી ખૂનનો મુકદ્દમો ચાલે છે ત્યારે સરકારી વકીલ મરસોલને લાગણીહીન રીઢા ગુનેગાર સાથે સરખાવે છે. 'આરબની હત્યા શા માટે કરી?' એવો પ્રશ્ન તેને પૂછવામાં આવે છે ત્યારે તે 'સૂરજને કારણે' એવો જવાબ આપે છે. આ જવાબથી કૉર્ટમાં હળવું હાસ્ય ફેલાય છે. આ મુકદ્દમામાં તે અપરાધી ઠરે છે અને તેને દેહાંતદંડની સજા ફરમાવવામાં આવે છે. સજાના અમલની તે રાહ જુએ છે તે દરમિયાન જેલખાના માટેના પાદરી (ચૅપ્લિન) મરસોલની ઇચ્છા વિરુદ્ધ તેની મુલાકાત લે છે. ધર્મ દ્વારા અપાતાં સમાધાનોનો તે અસ્વીકાર કરે છે અને બારીમાંથી દેખાતા અંધારા આકાશનું દર્શન તેને અપાર સુખ આપે છે.

## શૈલી 
પરંપરાગત નવલકથામાં જોવા મળતાં વસ્તુસંકલના, ચરિત્રચિત્રણ તથા વાતાવરણ (પરિવેશ) આ નવલકથામાં હોવા છતાં તેની ગણના પ્રતિનવલ (antinovel) માં થાય છે. બીજા વિશ્વયુદ્ધ દરમ્યાન લખાયેલી આ નવલકથા અસંગત (absurd) વિચારસરણી સમજવા માટે ખૂબ ઉપયોગી છે. એબ્સર્ડની દાર્શનિક પીઠિકા નવલકથાના માધ્યમ દ્વારા અહીં આલેખવામાં આવી છે. આ નવલકથાનું ભાષ્ય આલ્બેર કેમ્યૂએ *ધ મિથ ઑવ્ સિસિફસ* ના નામે પ્રગટ કર્યું હતું. આ નવલકથામાં પરંપરાગત અર્થમાં કોઈ નાયક નથી. તેનું મુખ્ય પાત્ર સારું નથી અને ખરાબ પણ નથી; એ નીતિમાન કે નીતિહીન પણ નથી. કેમ્યૂના કહેવા પ્રમાણે તે 'એબ્સર્ડ' છે. આ નવલકથામાં કેમ્યૂની નિરૂપણશૈલી દરેક વસ્તુ અને પ્રસંગ પરત્વે સમથળ રહી છે તેમજ અત્યંત મર્યાદિત શબ્દભંડોળને કારણે નિરૂપણમાં વ્યર્થતાનો ભાવ ઊપસી આવે છે. નવલકથાના નાયક મરસોલના જીવનમાં પ્રેમ, આનંદ કે પશ્ચાતાપને કોઈ સ્થાન નથી. નિત્યજીવનની યાંત્રિકતા આ એબ્સર્ડ નાયક દ્વારા અહીં વ્યક્ત થઈ છે અને તે દ્વારા માનવમાત્રના જીવનની અસંગતતા અહીં પ્રગટ થઈ છે. કુટુંબ, શાસનવ્યવસ્થા અને ધર્મ - આ ત્રણેની જોહુકમી સ્વીકારવા ન માંગતો નાયક મરણને એકમાત્ર વાસ્તવિકતા માનીને ચાલે છે.

## સંદર્ભ 
શ્રેણી:નવલકથા
નૂપુરક

**નૂપુરક** () એ પોચા અને ખંડવાન શરીરવાળા અપૃષ્ઠવંશી પ્રાણીઓનો સમુદાય છે. તેઓ ભીની પોચી જમીન, સમુદ્ર કે મીઠા પાણીમાં રહે છે. પ્રાચીન આદિમુખ (Protostome) પ્રભવમાંથી નૂપુરકોનો ઉદભવ થયો હોવાનું માનવામાં આવે છે. અળસિયું અને રેતીકીડો આના ઉદાહરણો છે.

## ઉદભવ અને વિકાસ 
નૂપુરકો પોચા શરીરવાળા હોવાથી તેમનો પૂર્વઈતિહાસ અશ્મિરૂપે મળતો નથી. ઉપલબ્ધ માહિતિ ઉપરથી એવું માનવામાં આવે છે કે, નૂપુરક પ્રાણીઓ પૂર્વપ્રાચીન જીવકલ્પ (early paleozoic era) દરમિયાન સંસ્થાપિત થયા હોવા જોઈએ.

## સામાન્ય લક્ષણો 
નૂપુરકો દ્વિપાર્શ્વિય સમરચના ધરાવતા ત્રિગર્ભસ્તરીય પ્રાણીઓ છે. આ સમુદાયમાં સૌપ્રથમ શરિરગુહા જોવા મળે છે. તેમને પ્રચલન માટે કાઈટીનયુક્ત વજ્રકેશ, સ્નાયુયુક્ત શરીરદીવાલ અને અભિચરણો હોય છે. તેમની શરીરદીવાલ મુખ્યત્વે અધિસ્તર અને વર્તુળી તથા આયામ સ્નાયુસ્તરની બનેલી હોય છે. અધિસ્તર તેની બહારની તરફ ક્યુટીકલનો સ્ત્રાવ કરે છે. દેહકોષ્ઠ, કોષ્ઠજળ નામના પ્રવાહીથી ભરેલો હોય છે જેમાં અમીબા આકારના વિવિધ કોષો જોવા મળે છે. કેટલાક પ્રાણીઓમા આ ગુહા રુધિરથી ભરેલી હોવાથી તેને રુધિરગુહા કહે છે. અન્નમાર્ગ સુવિકસિત હોય છે અને શરીરના અગ્ર છેડેથી પાર્શ્વ છેડા સુધી લંબાયેલો છે હોય છે. અગ્ર છેડે મુખ અને પાર્શ્વ છેડે મળદ્વાર આવેલુ હોય છે. રુધિરાભિસરણ તંત્ર બંધ પ્રકારનુ હોય છે, પૃષ્ઠરુધિરવાહિનીમાં રુધિર અગ્ર બાજુએ અને વક્ષ રુધિરવાહિનીમાં રુધિર પાર્શ્વ બાજુએ વહે છે. કેટલાક પ્રણીઓમાં રુધિરમાંના રુધિરરસમાં શ્વસનરંજકો આવેલા હોય છે. ઈંડાનુ ખંડન કુંતલાકાર અને નિશ્ચિત હોય છે અને સામાન્ય રીતે ટ્રૉકોફોર ડિંભ જોવા મળે છે.

## સંદર્ભ 
શ્રેણી:પ્રાણીશાસ્ત્ર
લીલ

**લીલ** () એ એક એવી વનસ્પતિ છે કે જેનો દેહ સાદો પેશી રચના વિનાનો હોય છે.તેના કોષોમાં સમાન્યત: રંજકકણો હોય છે અને તેથી તે સ્વયંપોષી છે. લીલ ના અભ્યાસ ને ફાયકોટોમી કહે છે. 

## લીલનાં પ્રકારો 
ઇલેક્ટ્રોન માઈક્રોસ્કૉપ અને જીવરસાયણ વિજ્ઞાનની મદદથી લીલનો અભ્યાસ કરવામાં આવે છે અને તે અભ્યાસને આધારે લીલનાં જુદા જુદા પ્રકારો પાડવામાં આવે છે.

; સાયનોફાયટા: આ લીલ બેક્ટેરિયાને મળતી આવે છે. તેમા બ્લ્યુ (વાદળી) રંગના રંજકકણો હોવાથી તેને બ્લ્યુગ્રીન આલ્ગી પણ કહે છે. તે એકકોષી કે તંતુમય દેહ ધરાવે છે અને જમીન ઉપર, મીઠાપણીમાં, દરિયામાં, ગરમ પાણીના ઝરામાં, બરફમાં, જ્વાળામુખીથી નષ્ટ થયેલ પ્રદેશમાં જોવા મળે છે.
; ક્લોરોફાયટા: લીલો રંગ ધરાવતી હોવાથી આ લીલને હરિતલીલ પણ કહેવામાં આવે છે. આ લીલ ઘણી સામાન્ય છે અને મીઠાપાણીમાં, ખડકો ઉપર, સમુદ્રમાં તેમજ અનેક જગ્યાએ જોવા મળે છે. આ લીલમાંથી જ ઉચ્ચકક્ષાની વનસ્પતિઓનો ઉદભવ થયો હશે એમ માનવામાં આવે છે.
; યુગ્લીનોફાયટા: અનિયમિત આકારવાળા, એકકોષી, કોષદિવાલ વાળા, ક્લોરોફિલ એ અને બી ધરાવતા કશાધારી લીલને યુગ્લીનોફાયટા કહેવામાં આવે છે.
; ક્રાયસોફાયટા: આ લીલને સોનેરિ કે સુવર્ણરંગી લીલ પણ કહેવામાં આવે છે. તેના કોષોમાં નારંગી રંજકકણોનું પ્રભુત્વ જોવા મળે છે તથા તેની રચના હરિતલીલને મળતી આવે છે.

## સંદર્ભ 
શ્રેણી:વિજ્ઞાન
રેશનાલિઝમ

**રેશનાલિઝમ** () એ પ્રમાણશાસ્ત્રનો એક અભિગમ છે જેને ગુજરાતીમાં વિવેકબુદ્ધિવાદ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. લંડનના રેશનાલિસ્ટ એસોસિએશને આપેલી વ્યાખ્યા અનુસાર "રેશનાલિઝમ એક એવો માનસિક અભિગમ છે કે, જેમાં વિવેકશક્તિ તથા તર્કશક્તિ (રીઝન)ની સર્વોપરીતાનો બિનશરતી સ્વીકાર કરવામાં આવે છે અને જેનો હેતુ ફિલસુફી તથા નીતિશાસ્ત્રની એવી તરાહ સ્થાપવાનો છે કે જે અધિકારી મનાતા કોઈ પણ વ્યક્તિ કે ગ્રંથ (એથોરિટી)ની એકપક્ષીય માન્યતાઓથી મુક્ત હોય છે અને જે તરાહને તર્ક તથા વાસ્તવિક અનુભવ-પ્રયોગ દ્વારા ચકાસી સત્ય કે અસત્ય સિદ્ધ કરી શકાતો હોય"

## સંદર્ભ 
શ્રેણી:તત્ત્વજ્ઞાન
પાઉલીનો અપવર્જનનો નિયમ

|150px]]

**પાઉલીનો અપવર્જનનો નીયમ** () એ ક્વૉન્ટમ યંત્રશાસ્ત્રનો મહત્વનો નિયમ છે, આ નિયમ પ્રમાણે, 'એક જ ક્વૉન્ટમ-અવસ્થા (state)માં બે ઈલેક્ટ્રૉન અસ્તિત્વ ધરાવી શકે નહિ'. આ નિયમ ઑસ્ટ્રિયન ભૌતિકવિજ્ઞાની વુલ્ફગૅંગ પાઉલીએ શોધ્યો હતો, જેને માટે તેમને ૧૯૪૫ના વર્ષનુ નોબેલ પારિતોષિક એનાયત થયું હતું. . આ નિયમ પ્રમાણે, પરમાણુમાં કોઈ પણ બે ઈલેક્ટ્રૉનના બધા જ ક્વૉન્ટમ-અંક (number) - n, l, ml ane ms - એકસરખા હોઈ શકે નહિ. અર્થાત કોઈ પણ બે ઈલેક્ટ્રૉન એકસરખી ઊર્જા ધરાવી શકે નહિ. જોકે આ નિયમ માત્ર ફર્મિયૉન કણોને લાગુ પડે છે. આ નિયમ બોઝૉન લાગુ પડતો નથી.

આ નિયમને અન્ય શબ્દોમાં કહેવામાં આવે તો, "એક જ પ્રકારના કણો (જેમ કે ઇલેક્ટ્રોન, પ્રોટોન) ધરાવતી પ્રણાલીનું કુલ તરંગ વિધેય તેનાં કણોની કોઈ જોડના અવકશ અને સ્પિન યામોની અદલાબદલી માટે પ્રતિસંમિત હોવું જોઈએ."

## સંદર્ભો 
શ્રેણી:ભૌતિકવિજ્ઞાન
શ્રેણી:પરમાણુ ભૌતિકવિજ્ઞાન
બેઈઝ

**બેઈઝ** () એક એવા રાસાયણિક પદાર્થ કે સંયોજનોને કહેવામાં આવે છે કે જેમનું જલીય દ્રાવણ સ્વાદે કડવું અને સ્પર્શમાં લિસું (smooth) કે લપસણું (slippery) હોય છે તથા જે લાલ લિટમસ પેપરને ભૂરું બનાવે છે અને અન્ય સૂચકોને પણ તેમનો લક્ષણીક રંગ ધરાવતા બનાવે છે, તથા ઍસિડ સાથે પ્રક્રિયા કરી તેમને ક્ષારમાં ફેરવે છે. બેઈઝ એ આયનિક કે આણ્વિક રૂપમાં હોઈ શકે છે.

## ઈતિહાસ 
અઢારમા સૈકામાં લેવૉઈઝિયરે નામનાં વૈજ્ઞાનિકે એવો ખ્યાલ રજૂ કર્યો કે બધા ઍસિદમાં ઍસિડકારક ગુણ તેમાંના ઑક્સિજનને લીધે હોય છે. ત્યારબાદ ઍસિડિકતા માટેના હાઈડ્રિજનવાદને આધારે અને વિદ્યુતવિભાજ્યોમાં વિદ્યુતવહન અંગેના ફૅરેડેના પ્રયોગોને આધારે આર્હેનિયસ નામના વૈજ્ઞાનિકે જલ-આયન (water-ion) નો સિદ્ધાંત (૧૮૮૦-૧૮૯૦) આપ્યો તે પમાણે બેઈઝ એટલે એવો પદાર્થ કે જે પાણીમાં ઓગળીને હાઈડ્રૉક્સિલ (OH-)  આયનો ઉત્પન્ન કરે. હાઈડ્રોજન આયન (H+) આપતા ઍસિડ સાથે સંયોજાઈ પાણી ઉત્પન્ન કરે (તટસ્થીકરણ) અને સાથે સાથે ક્ષાર પણ ઉત્પન્ન થાય. અહિં ઍસિડ-બેઈઝની પ્રક્રિયાઓમાં દ્રાવકની ભૂમીકા પર ભાર મૂકવામાં આવ્યો હતો, પણ પાણીમાં અદ્રાવ્ય અથવા OH- આયન ન ધરાવતા પદાર્થોનો આ સિદ્ધાંતમાં સમાવેશ થતો ન હતો. આ ઉપરાંત ઉભયધર્મિતા (amphoterism) તથા અજલીય દ્રાવકોમાં થતી તટસ્થીકરણની પ્રક્રિયાઓ આ સિદ્ધાંત દ્વારા સમાજાવી શકાતી ન હતી.

૧૯૦૫માં ફ્રૅન્કલિન તથા તેમના પછી જેર્માન, કેડી અને એલ્સી તથા સ્મિથ અને અન્ય વૈજ્ઞાનિકોએ દ્રાવક-સિદ્ધાંત (solvent theory) રજૂ કરો. આ સિદ્ધાંત મુજબ દ્રાવક પોતે આયનીકરણ પામી દ્રાવક-ધન (solvo-positive) અને દ્રાવક-રૂણ (solvo-negative) આયનો ઉત્પન્ન કરે છે. દા.ત.,

: 2  →  + 
: 2  →  + 

આ સિદ્ધાંત પ્રમાણે બેઈઝ એ એવો પદાર્થ છે જે જે દ્રાવક-રૂણ આયનોની સાંદ્રતાંમાં વધારો કરે છે.

## સંદર્ભ 
શ્રેણી:રસાયણવિજ્ઞાન
લાયલ એબ્બોઉડ

thumb
**લાયલ મોઉની  એબ્બોઉડ** (:[layāl ˈabˈboud]}}; જન્મ ૧૫ મે, ૧૯૮૨) મુસ્લિમ લેબનીઝ પોપ ગાયક, લોક સંગીત મનોરંજનકાર, ધ્વનિ-ગીતકાર કવિ, કોન્સર્ટ નૃત્યાંગના, ફિટ મોડેલ, માનવતાવાદી અને ઉદ્યોગપતિ છે.

## સંદર્ભ 
શ્રેણી:જીવિત લોકો
શ્રેણી:૧૯૮૨માં જન્મ
થિઓડોર હોપ

**સર થિયોડોર ક્રાકાફ્ટ હોપ **KCSI CIE (૯ ડિસેમ્બર ૧૮૩૧ – ૪ જુલાઈ ૧૯૧૫) જેઓ ઘણી વખત ટી. સી. હોપ તરીકે ઓળખાય છે, બ્રિટિશ શાસન સમયે ભારતના એક સરકારી અધિકારી અને એંગ્લિકન ચર્ચ સાથે સંકળાયેલા હતા.

## જીવન 
થિયોડોર હોપનો જન્મ સેંટ જ્યોર્જ હોસ્પિટલના ધનવાન ચિકિત્સક ડો. જેમ્સ હોપને ત્યાં થયો હતો. જેમ્સ હોપનુ હ્રદય રોગ વિશેનું સંશોધન તેમના અવસાનથી અધૂરું રહ્યું હતું. થિયોડોરની માતા એક લેખક હતા. થિઓડોરનું મોટાભાગનું શાળાજીવન રગ્બી સ્કૂલ અને હેઇલબરીની ખાનગી શાળામાં પછી ઇસ્ટ ઇન્ડિયા કંપનીની કોલેજમાં વીત્યું હતું. ૨૦ વર્ષની ઉંમરની પહેલાં તેમને નૌકા વિહારનું પ્રમાણપત્ર મળ્યું હતું. ૧૮૫૩માં જ્યારે તેઓ બોમ્બે સિવિલ સર્વિસમાં જોડાયા ત્યારે તેઓ ૫ યુરોપી ભાષાઓ જાણતા હતા.

તેમના લગ્ન ૧૮૬૬માં જે. ડબલ્યુ. ફુલ્ટોનની એકમાત્ર પુત્રી જોસેફાઇન ફુલ્ટોન સાથે થયા હતા. તેમને કોઇ સંતાન નહોતા. થિઓડોર હોપનું મૃત્યુ ૪ જુલાઇ ૧૯૧૫માં થયું અને તેમને હાઇગેટ કબ્રસ્તાનમાં દફન કરવામાં આવ્યા હતા.

તેમણે *ગુજરાતી ભાષાનું વ્યાકરણ* (૧૮૫૮) પુસ્તક પ્રકાશિત કર્યું હતું જે ગુજરાતી ભાષાના વ્યાકરણ વિશેના પ્રકાશનોમાં સૌથી શરૂઆતના પ્રયાસોમાંનું એક હતું.

## સંદર્ભ 
શ્રેણી:ગુજરાતી સાહિત્યકાર
શ્રેણી:૧૯૧૫માં મૃત્યુ
ઉત્પત્તિ (બાઇબલ)

**ઉત્પત્તિ** () એ હિબ્રૂ બાઇબલના જૂના કરારનું પ્રથમ પ્રકરણ અથવા પ્રથમ પુસ્તક છે. તે કુલ ૫૦ અધ્યાય (chapter) ધરાવે છે. આ પુસ્તકમા ઈશ્વર દ્વારા સૃષ્ટિના સર્જનની, આદમ અને હવાના સર્જનની અને તેમના વંશજોની વિગત આપવામાં આવી છે.

## ટૂંકસાર 
ઈશ્વરે છ દિવસમાં વિશ્વનું સર્જન કર્યુ અને સાતમા દિવસને વિશ્રામવાર જાહેર કર્યો. પહેલા ઈશ્વરે આકાશ તથા પૃથ્વી ઉત્પન્ન કર્યા, જળનિધિ પર ઈશ્વરનો આત્મા હાલતો થયો. પ્રથમ દિવસે ઈશ્વરના શબ્દથી અજવાળું-અંધારું અને સાંજ-સવાર થયા. બીજા દિવસે ઈશ્વરના શબ્દથી અંતરિક્ષ-આકાશ અસ્તિત્વમાં આવ્યું. ત્રીજા દિવસે ઈશ્વરની આજ્ઞાથી કોરી ભૂમી અને સમુદ્રો રચાયા. પૃથ્વી પર ઘાસ, શાક અને ફળવૃક્ષો પણ તે જ દિવસે ઈશ્વરે ઉત્પન્ન કર્યા. ચોથા દિવસે ઈશ્વરે સૂર્ય - ચન્દ્ર બનાવ્યા અને ઋતુઓ ચાલુ થઈ. પાંચમા દિવસે ઈશ્વરના શબ્દથી પાણીમાં અનેક જાતનાં જીવજંતુઓ ઉત્પન્ન થયાં. આકાશમાં જાતજાતનાં પંખીઓ ઊડવા લાગ્યાં. છઠ્ઠા દિવસે ઈશ્વરે પેટે ચાલનારા પ્રાણીઓનુ સર્જન કર્યું. આ બધા પર અમલ ચલાવવા અને તેનો ઉપયોગ કરવા માટે, ઈશ્વરે પોતાના જેવું જ સ્વરૂપ ધરાવતો માણસ માટીમાંથી બનાવ્યો અને તેના નસકોરામાં જીવનનો શ્વાસ ફૂંકી તેને જીવીત કર્યો. સાતમા દિવસે બધું કાર્ય પૂરૂ કરી ઇશ્વરે તે દિવસને વિશ્રામવાર જાહેર કર્યો. સમય જતા ઈશ્વરે નરની પાંસળીમાંથી નારી બનાવી. તેઓ આદમ અને હવા તરીકે ઓળખાયા. એક વાર હવાએ દેવે મનાઇ કરેલા વૃક્ષનું ફળ તોડીને ખાધું અને પોતાના પતિ આદમને પણ આપ્યું. આથી, ઈશ્વરે તે બંનેને શ્રાપ આપીને પૃથ્વી પર મોકલી દીધા.

## સંદર્ભ 
## બાહ્ય કડીઓ 
શ્રેણી:બાઇબલ
યોગેશ જોષી

**યોગેશ જોશી** ગુજરાતી કવિ, ટૂંકી વાર્તા લખનાર, નવલકથાકાર અને સંપાદક છે. તેઓ 'પરબ'ના સંપાદક છે, જે ગુજરાતી સાહિત્ય પરિષદનું મુખપત્ર છે. તેમની નોંધપાત્ર રચનાઓમાં *અવાજનું અજવાળું* (૧૯૮૪; કવિતાનો સંગ્રહ), *સમૂળી* (૧૯૮૪; નવલકથા), *મોટીબા* (૧૯૯૮; જીવનચરિત્ર) અને *અધખુલી બારી* (૨૦૦૧; ટૂંકી વાર્તાઓનો સંગ્રહ) શામેલ છે. તેમની નવલકથા *મોટીબા*ને માટે ૧૯૯૮ના વર્ષમાં નર્મદ સુવર્ણ ચંદ્રક પુરસ્કાર એનાયત કરવામાં આવ્યો હતો.

## સંદર્ભો 
શ્રેણી:ગુજરાતી સાહિત્યકાર
શ્રેણી:નર્મદ સુવર્ણચંદ્રક વિજેતા
પ્રથમપુરુષ કથનપદ્ધતિ

**પ્રથમપુરુષ કથનપદ્ધતિ** () એ કથાસાહિત્યમાં પ્રયોજાતી વિશિષ્ટ કથનની પદ્ધતિ છે. આ પ્રકારની કથનપદ્ધતિમાં કથનકાર 'હું' કે 'અમે' સર્વનામોનો ઉપયોગ કરીને કથા કહે છે તેમજ કથનકાર પણ પોતે કહેલા કથનમાં મુખ્ય કે ગૌણ પાત્ર તરીકે હાજર હોય છે. આલ્બેર કેમ્યૂની નવલકથા *ધી આઉટસાઇડર*, સુરેશ જોષીની નવલકથા *છિન્નપત્ર*, રાધેશ્યામ શર્માની *ફેરો* વગેરે આ પ્રકારની કથનપદ્ધતિના ઉદાહરણો છે.

## સંદર્ભ 
શ્રેણી:સાહિત્યિક પ્રયુક્તિઓ
વુલ્ફગૅંગ પાઉલી

**વુલ્ફગૅંગ અર્ન્સ્ટ પાઉલી** (; જ. ૨૫ એપ્રિલ ૧૯૦૦, વિયેના; અ. ૧૫ ડિસેમ્બર ૧૯૫૮, ઝુરિચ) ઓસ્ટ્રિયન ભૌતિકવિજ્ઞાની હતા, જેમને પરમાણુ ભૌતિકશાસ્ત્રનો ખૂબ જ મહત્વનો અપવર્જનનો નીયમ શોધવા બદલ ૧૯૪૫ના વર્ષનુ ભૌતિકશાસ્ત્રનુ નોબેલ પારિતોષિક એનાયત થયુ હતુ.

## પ્રારંભિક જીવન 
તેમનો જન્મ ૨૫ એપ્રિલ ૧૯૦૦ના રોજ વિયેનામાં થયો હતો. તેમના પિતા વુલ્ફગૅંગ જોસૅફ પાઉલી રસાયણશાસ્ત્રી હતા. પાઉલીએ ૨૦ વર્ષની નાની વયે વિશ્વકોશ માટે સાપેક્ષવાદના સિદ્ધાંત (theory of relativity) ઉપર ૨૦૦ પાનાનો વ્યાપ્તિલેખ લહ્યો હતો. ૧૯૨૩માં હૅમબર્ગની યુનિવર્સિટીમાં તેઓ વ્ય્ખ્યાતા બન્યા હતા અને તેના બીજા જ વર્ષે સૂચવ્યું કે, ક્વૉન્ટમ સિદ્ધાંતમાં, જેનું સાંખ્યિક મૂલ્ય +૧ કે -૧ હોઈ શકે તેવા ચોથા ક્વૉન્ટમ અંકની આવશ્યકતા હતી. ત્યારબાદ તેમને એ પણ શોધ્યુ કે આ બે મૂલ્યો ફર્મિયોન કણોના પ્રચક્રણ (spin)ની બે શક્ય દિશાઓ બતાવે છે. તેમણે ૧૯૨૫માં અપવર્જન સિદ્ધાંત જાહેર કર્યો, જે ઈલેક્ટ્રૉનને લાગુ પાડતાં, તત્વોના આવર્ત કોષ્ટક (periodic table)ના માળખાની યથાર્થતાની સ્પષ્ટતા કરતો હતો. આ નિયમની શોધ માટે, આઈન્સ્ટાઈને ને નોબેલ પારિતોષિક માટે તેમના નામની ભલામણ કર્યા બાદ,૧૯૪૫માં તેમને ભૌતિકશાસ્ત્રનુ નોબેલ એનાયત થયુ હતુ.

૧૯૩૦માં જ્યારે રેડિયોઍક્ટિવિટીના બીટા ક્ષયના પ્રયોગમાં 'ઉર્જા સંરક્ષણના નિયમ' નો ભંગ થતો હોય તેવું લાગ્યુ ત્યારે પાઉલીએ અશૂન્ય દ્રવ્યમાન અને શૂન્ય વિદ્યુતભાર ધારવતા ન્યુટ્રિનો નામના મૂળભૂત કણની પરિકલ્પના કરી હતી. ૧૯૩૩ ઍનરિકો ફર્મીએ આ કણ વિશેનો મૂળભૂત સિદ્ધાંત આપ્યો હતો. ૧૯૫૬માં રેઈન્સ અને કોવેન્સે ન્યુક્લિયર રિએક્ટરનો ઉપયોગ કરી પ્રાયોગીક રીતે ન્યુટ્રિનોની શોધ કરી હતી.

## સંદર્ભ 
શ્રેણી:ભૌતિકવિજ્ઞાન
શ્રેણી:પરમાણુ ભૌતિકવિજ્ઞાન
શ્રેણી:નોબેલ પારિતોષિક વિજેતાઓ
શ્રેણી:વૈજ્ઞાનિક
શ્રેણી:૧૯૫૮માં મૃત્યુ
શ્રેણી:૧૯૦૦માં જન્મ
પ્રચક્રણ

**પ્રચક્રણ** અથવા **ભ્રમણ** () એ પરમાણ્વિય કણોનો મૂળભૂત ગુણધર્મ છે. પ્રચક્રણ એક ભૌતિક રાશિ તરીકે કોણીય વેગમાન છે. ઈલેક્ટ્રૉન, પ્રોટોન, ન્યૂટ્રૉન અને ફોટૉન જેવા કણો પોતાની ધરી ઉપર ફરતા હોવાથી કોણીય વેગમાન ધરાવે છે, તેને પ્રચક્રણ તરીકે ઑળખવામાં આવે છે. તેનુ મૂલ્ય દરેક કણ માટે  (ઉચ્ચારણ: **એચ-બાર**)ના પૂર્ણાંક કે અપૂર્ણાંક ગુણકમાં હોય છે.

## વર્ણન 
દરેક પરમાણ્વિય કણ કોણીય વેગમાન (angular momentum) ધરાવે છે જેને પ્રચક્રણ અથવા ભ્રમણ તરીકે ઓળખવામાં છે. તે માપવાનો એકમ પ્લાંકનો અચળાંક કહેવાય છે અને  (ઉચ્ચારણ: **એચ-બાર**) સંજ્ઞાથી દર્શાવાય છે.

:\hbar = {{h}\over{2\pi}} = 1.0546\times 10^{-34}\text{ જૂલ. સે.}

મૂળકણોનું કોણીય વેગમાન એટલે કે પ્રચક્રણ  ના પૂર્ણાંક કે અપૂર્ણાંક ગુણકમાં હોય છે. જેમ કે ઈલેક્ટ્રૉન માટે  અને પ્રોટૉન માટે પણ  જ્યારે બીજા કેટલાક મૂળકણો માટે ૦, ૧ પણ હોઈ શકે છે. જેમ કે ફોટૉનના પ્રચક્રણનું મૂલ્ય ૧ છે. સામાન્ય રૂઢિ પ્રમાણે  અધ્યાહાર રાખીને પ્રચક્રણને ૦, , ૧,  એ રીતે દર્શાવાય છે. જે મૂળકણોના પ્રચક્રણનુ મૂલ્ય પૂર્ણાંક સંખ્યા હોય તે બધા મૂળકનો બોઝકણ અથવા બોઝૉન કહેવાય છે અને સમૂહમાં બોઝ-આઈન્સ્ટાઈન સાંખ્યિકીના નિયમને અનુસરે છે. અર્ધપૂર્ણાંક પ્રચક્રણ ધરાવતા મૂળકણોને ફર્મિકણ અથવા ફર્મિયૉન કહેવાય છે અને સમૂહમાં તે ફર્મિ-ડિરાક સાંખ્યિકીના નિયમને અનુસરે છે. આમ પ્રચક્રણના મૂલ્યને આધારે મૂળભૂત પરમાણ્વિય કણોને બે ભાગમાં વહેંચવામાં આવ્યા છે.

## સંદર્ભ 
શ્રેણી:ભૌતિકવિજ્ઞાન
શ્રેણી:પરમાણુ ભૌતિકવિજ્ઞાન
આયેશા જલાલ

**આયેશા જલાલ** () એક પાકિસ્તાની-અમેરિકન ઇતિહાસકાર છે. 
## વિગત
તેઓ ટફટ્સ યુનિવર્સિટીમાં મેરી રિચર્ડસન હિસ્ટ્રીની પ્રોફેસર અને 1998ની મેક આર્થર ફેલો છે. તેમના કામના મોટા ભાગ મોજૂદા દક્ષિણ એશીયામાં મુસ્લિમ ઓળખાણોનું સર્જન સાથે સંબંધિત છે.

## પહેલાંનું જીવન 
તેમનો જન્મ લાહોરમાં થયો જ્યાં તેમણે વલર્સલી કૉલેજમાંથી ઇતિહાસ અને રાજકીય વિજ્ઞાનની ડિગ્રી પ્રાપ્ત કરી હતી. ત્યારબાદ યુનિવર્સિટી ઓફ કેમ્બ્રીજમાંથી તેમણે પોતાની ડોક્ટરેટ ડિગ્રી (પીએચડી) પ્રાપ્ત કરી હતી. તેમના પીએચડીનો વિષય "જિન્નાહ, મુસ્લિમ લીગ અને પાકિસ્તાન માટેની માગ" હતો.

## સંદર્ભો 
શ્રેણી:ઇતિહાસકાર
શ્રેણી:૧૯૫૬માં જન્મ
શ્રેણી:જીવિત લોકો
પશ્તૂન લોકો

**પશ્તૂન** (ઉચ્ચાર:  કે ,  *પખ્તૂના*; એકવચન નરજાતિ:  *પખ્તૂન*, નારીજાતિ:  *પખ્તના*; **પખ્તૂન** પણ), ઐતિહાસિક રીતે **અફઘાન** (, *Afğān*), અને **પઠાણ **(હિંદુસ્તાની: پٹھان, पठान, *Paṭhān*), એ એક ઈરાની વંશીય જૂથ છે જે મુખ્યત્વે દક્ષિણ અને મધ્ય એશીયામાં આવેલું પશ્તૂનિસ્તાન ક્ષેત્રમાં વસે છે, આ ક્ષેત્ર મોજૂદા દેશ અફઘાનિસ્તાન અને પાકિસ્તાનના ઉત્તર-પશ્ચિમી ભાગમાં આવેલો ખૈબર પખ્તૂનખ્વા સૂબો વચ્ચે ફેલાય છે. 

તેઓ પશ્તો ભાષા બોલે છે અને "પશ્તૂનવલી"ની ખાસ માર્ગદર્શક વ્યક્તિગત અને કોમી ફિલસૂફી મુજબ પોતાના જીવન વિતાવે છે. પશ્તૂન લોકોનું મૂળ અજાણ્યું છે, પણ કેટલુંક ઇતિહાસકારો માને છે કે પશ્તૂન લોકોના પ્રારંભિક પૂર્વજો પહેલી કે બીજી સહસ્ત્રાબ્દીના પ્રાચીન *પખથા લોકો* (પેક્ટેયન) હોઈ શકે છે.

## સંદર્ભો 
શ્રેણી:પાકિસ્તાન
શ્રેણી:અફઘાનિસ્તાન
શેખ એનાયત અલ્લાહ કમ્બોહ

**શેખ ઇનાયત-અલ્લાહ કંમ્બોહ** (1608-1671) એક વિદ્વાન, લખનાર અને ઇતિહાસકાર હતા. તેમના પિતા મીર અબ્દુલ્લાહ,*મુશ્કીન કલમ* હતા, જેનું શીર્ષક બતાવે છે કે તેઓ સારા લખનાર પણ હતા. શેખ ઇનાયત-અલ્લાહ, મોહમ્મદ સાલેહ કમ્બોહ સલફીના મોટા ભાઈ અને શિક્ષક હતા અને તેઓ શાહજહાંના દરબારમાં એક વિખ્યાત ઇતિહાસકાર અને તે વખતે ભાવિ મુઘલ બાદશાહ ઔરંગઝેબના શિક્ષક હતા. 1671માં તેમનું અવસાન દિલ્હીમાં થયું, અને તેમનો મકબારો લાહોર રેલવે મથક નજીક એમ્પ્રેસ રોડ પર અવસ્થિત ગુબંદ કંબોધન વાલામાં આવેલો છે.

## સંદર્ભો 
શ્રેણી:લેખક
શ્રેણી:મુઘલ સામ્રાજ્ય
શ્રેણી:ઇતિહાસકાર
દેવરિયા તાલ

**દેવરિયા તાલ** (અંગ્રેજી ભાષામાં ''''Devaria' અથવા 'Deoriya' પણ લખાય છે.''') એક પર્વતીય તળાવ છે, જ્યાં ભારત દેશના ઉત્તરાખંડ રાજ્યમાં ઉખીમઠ-ચોપતા રોડ પરથી લગભગ 3 કિમી જેટલા અંતર પર ઢાળ ચઢી પગપાળા જઈ શકાય છે. મસ્તુરા અને સારી ગામોમાંથી આ સ્થળે જવાય છે. આ સ્થળની ઊંચાઈ ૨૪૩૮ મીટર જેટલી છે, તે ગાઢ અને લીલાછમ જંગલમાં આવેલ છે અને આસપાસ બરફ આચ્છાદિત પર્વતો પૃષ્ઠભૂમિમાં જોવા મળે છે (ચૌખંભા શિખર તેમાંથી એક છે).

## ઍક્સેસ 
thumb|દેવરિયા તાલના માર્ગમાં નાનું મંદિર
ઉખીમઠથી સારી ગામ સુધી પહોંચવા જીપો ઉપલબ્ધ હોય છે, જ્યાં નજીકના ગામ મસ્તુરા મારફતે પહોંચી શકાય છે. દેવરિયા તાલ પહોંચી પરત ફરવા માટે મસ્તુરા સુધી પગપાળા આવી વળતો પ્રવાસ જીપ દ્વારા કરી શકાય છે.

વૈકલ્પિક રીતે ઉખીમઠથી દેવરિયા તાલ સુધી પગપાળા યાત્રા કરી શકો છો. આ એકદમ આરામદાયક ૭ કિ. મી અંતરનો ટ્રેક છે.
ત્યાં રાત્રીરોકાણ માટે કેમ્પ, જંગલ ટ્રેક વગેરે છે. રસ્તામાં ઘણી જગ્યા પર દુકાનો છે, જ્યાં ચા અને નાસ્તો મળે છે, પરંતુ આ દુકાનો સુર્યાસ્ત પછી બંધ થઈ જાય છે. પદયાત્રીઓ સામાન્ય રીતે આ યાત્રા સાથે નજીકની તુંગનાથ (શિખર પર બિરાજેલ શિવજી) અને ચંદ્રશિલા યાત્રા કરવાનું પણ આયોજન કરતા હોય છે, જેઓ ચોપતાથી શરૂઆત કરે છે. 

### વિશાળ દૃશ્ય 

Image:Himalayan peak Kedarnath ,Chaukhamaba and others from Deoria Tal.jpg|thumb|center|800px|Kedarnath ,Chaukhamaba and others Himalayan peak from Deoria Tal. Clicking on a peak in the picture causes the browser to load the existing article about that peak.

rect 1664 385 1375 275Chaukhamba
rect 1464 375 1264 280 Janhukut
rect 1264 375 1150 280 Mandani
rect 910 375 875 280 Sumeru
rect 834 375 800 280 Kharchakund
rect 615 375 565 280 Kedar dome
rect 534 375 500 280 Kedarnath
rect 434 375 400 280 Bhartekunta

આ તળાવ તેના વિશાળ 300° પેનોરમા દૃશ્ય માટે જાણીતું છે . પર્વતો જેવા કે ચૌખંભા, નિલકંઠ, બંદરપુંછ, કેદાર પર્વતશૃખંલા, કાલાનાગ, વગેરે અહીંથી જોઈ શકાય છે.
આ સ્થળે અન્ય માર્ગ પરથી દેવરિયા તાલ જવા માટે તુંગનાથ છે, જે મુખ્યત્વે રાત્રી પડાવ, જંગલ ટ્રેકિંગ વગેરેના શોખીનો પસંદ કરે છે.

## હિન્દૂ પૌરાણિક કથાઓ 
હિન્દૂ પૌરાણિક કથાઓ જણાવે છે કે આ તળાવ ખાતે દેવો નાહવા માટે આવતા હોવાથી આ તળાવનું નામ દેવરિયા તાલ છે. આ તળાવને "ઇન્દ્ર સરોવર" પણ હોવાનું માનવામાં આવે છે. જેનો ઉલ્લેખ પુરાણોમાં દ્વારા ભટકતા હિંદુ સાધુઓ દ્વારા કરવામાં આવેલ છે. એવું પણ માનવામાં આવે છે કે આ એ જગ્યા હતી જ્યાં શકિતશાળી પાંડવોને યક્ષ દ્વારા પ્રશ્નો પૂછવામાં આવ્યા હતા. સ્થાનિક વાયકા અનુસાર આ તળાવ પાંડવોને તરસ લાગતાં, યુધિષ્ઠિરના પોતાનું તળાવ બાંધવાના સૂચન મુજબ શક્તિશાળી ભીમ દ્વારા બાંધવામાં આવ્યું હતું.

## સંદર્ભો 
## બાહ્ય કડીઓ 
* ઉત્તરાખંડ પ્રવાસન - અધિકૃત જાળસ્થળ 
* રુદ્રપ્રયાગ જિલ્લો - અધિકૃત જાળસ્થળ 

શ્રેણી:ઉત્તરાખંડ
શ્રેણી:હિમાલય
શ્રેણી:તળાવ
મુમતાઝ મહેલ

**મુમતાઝ મહેલ** (; શબ્દશઃ અર્થ "મહેલના સર્વપ્રિય અલંકાર"; જન્મનું નામ **અર્જુમંદ બાનો**) (27 એપ્રિલ 1593 &ndash; 17 જૂન 1631) શાહજહાંના મુખ્ય પત્ની હતા અને આ રીતે 19 જાન્યુઆરી 1628થી 17 જૂન 1631 સુધી મુઘલ સામ્રાજ્યના મલિકા હતા. આગ્રામાં આવેલી તેમની અંતિમ આરામગાહ તેમના પતિ દ્વારા બંધાયેલો તાજ મહેલ સામાન્ય રીતે યુનેસ્કો વર્લ્ડ હેરિટેજ સાઇટ અને વિશ્વની અજાયબીઓમાંના એક ગણવામાં આવે છે.

મુમતાઝ મહેલનો જન્મ આગ્રામાં, એક પર્શિયન ખાનદાનમાં થયો હતો. તેઓ અબુલ હસન અસાફ ખાન, એક અમીર પર્શિયન હોદ્દેદારના દીકરી અને મલિકા નૂરજહાંના ભત્રીજી હતા. 19 સાલની ઉંમરમાં, 30 એપ્રિલ 1612ના રોજ શહેઝાદા ખુર્રમ સાથે તેમના લગ્ન થયા હતા, જે બાદશાહ બન્યા પછી શાહજહાં નામે જાણીતા હતા. શાહજહાંએ અર્જુમંદ બાનો માટે *"મુમતાઝ મહેલ"*નું શીર્ષક આપ્યું. મુમતાઝ બેગમની ચૌદ ઓલાદ હતી, જેમાં જહાંઆરા બેગમ (શાહજહાંના સર્વપ્રિય દીકરી), મુઘલ સામ્રાજ્યના વારસ દારા શિકોહ અને ઔરંગઝેબ, જેમણે સિંહાસન માટેના યુદ્ધમાં પોતાના ભાઈ દારા શિકોહને વધ કરીને શાહજહાં પછી મુઘલ સામ્રાજ્યના આગામી બાદશાહ બન્યા.

1631માં, બુરહાનપુર, દક્કન પ્રાંતમાં મુમતાઝ મહેલનું અવસાન થયું, તેમની ચૌદમી અને અંતિમ ઓલાદ, ગૌહરારા બેગમના જન્મ દરમ્યાન તેમની મોત થઈ. તેમના પતિ દ્વારા નિર્મિત તાજમહેલ "અમર પ્રેમ"ની યાદગીરી કહેવાય છે.

## સંદર્ભો 
શ્રેણી:મુઘલ સામ્રાજ્ય
બીબીનો મકબરો

**બીબીના મકબરા**નું નિર્માણ મોગલ બાદશાહ ઔરંગઝેબના શહેઝાદા આઝમશાહ દ્વારા, સત્તરમી સદીમાંના અંતિમ ભાગમાં થયું હતું. આ મકબરો આઝમશાહની મા અને ઔરંગઝેબની બેગમ, દિલરાસ બાનો બેગમની યાદમાં બનાવેલ મકબરો છે. આ તાજ મહેલની આકૃતિ પર આધારિત છે. આ મકબરો ઔરંગાબાદ, મહારાષ્ટ્રમાં આવેલો છે. આ અકબર અને શાહજહાંના કાળના શાહી નિર્માણમાં પહેલાના સાધારણ મોગલ સ્થાપત્યના ફેરફારોને દર્શાવે છે. તાજ મહેલ સાથે વારંવાર તેની તુલના કારણે તેની સુંદરતાને અવગણવામાં આવી છે.

## નિર્માણ 
એક અંદાજ મુજબ તેનું નિર્માણ ૧૬૫૧ અને ૧૬૬૧ ઈ. દરમ્યાન થયું હતું. ગુલામ મુસ્તફાની રચના "તારીખ નામ" પ્રમાણે તેના નિર્માણનો ખર્ચ ૬,૬૮,૨૦૩ રૂપિયા થયો હતો. આ મકબરાનું સંપૂર્ણ કામ સંગેમરમર (સફેદ પથ્થર) થી કરવા માં આવેલ છે. આમાં લગાવવામાં આવેલ પથ્થર જયપુરની ખાણમાંથી લાવવામાં આવ્યા હતા. આઝમશાહ આને તાજમહેલથી પણ ભવ્ય બનાવવા માંગતો હતો, પરંતુ ઓરંગઝેબ દ્વારા આપવામાં આવેલ રકમથી તે શક્ય ન હતું.

આ મકબરાના સ્થપતિ અતા-ઉલ્લાહ હતા. અતાઉલ્લાહના પિતા મશહુર ઉસ્તાદ અહેમદ લાહોરી હતા કે જેમને તાજમહેલનું કામ કર્યું હતું.
ચિત્ર:Bibi Ka Maqbara - The Taj Of Deccan.jpg|સાંજના સમયે મકબરો
ચિત્ર:Bibi Ka Maqbara (Inside).jpg|આંતરિક ભાગ
ચિત્ર:BIBI KA MAQBARA (TOMB OF THE LADY) 9.jpg|દિલરાસ બાનો બેગમની કબર
ચિત્ર:Bibi Ka Maqbara-Aurangabad-Dr. Murali Mohan Gurram (5).jpg|આંતરિક ભાગ, ફૂલોની ભાત

## સંદર્ભો 
શ્રેણી:મુઘલ સામ્રાજ્ય
શ્રેણી:સ્થાપત્ય
બોઝૉન

]]
**બોઝૉન** અથવ **બોઝકણ** () એ પૂર્ણાંક પ્રચક્રણ ધરાવતા મૂળભૂત કણોનો સમૂહ છે. ભારતીય ભૌતિકશાસ્ત્રી સત્યેન્દ્રનાથ બોઝની યાદગીરીમાં પૂર્ણાંક પ્રચક્રણ ધરાવતા કણોના આ સમૂહને બોઝૉન નામ આપવામાં આવ્યું છે. બોઝૉન કણો બોઝ-આઈન્સ્ટાઈન આંકડાશાસ્ત્રને અનુસરે છે. ૧૯૨૦માં સત્યેન્દ્રનાથ બોઝ અને આઇન્સ્ટાઇને આવા કણોની વર્તણૂક માટે આંકડાશાસ્ત્રીય સિદ્ધાંત તૈયાર કર્યો હતો જે બોઝ-આઈન્સ્ટાઈન આંકડાશાસ્ત્ર અથવા બોઝ-આઈન્સ્ટાઈન સાંખ્યિકી તરીકે ઓળખાય છે. બોઝૉન કણો પાઉલી અપવર્જનના નિયમને અનુસરતા નથી. આથી એક જ અવસ્થા (સ્થિતિ)માં ગમે તેટલી સંખ્યામાં બોઝૉન હોઈ શકે છે. ફોટૉન, ગ્લુઑન, W અને Z બોઝૉન તથા હિગ્સ બોઝૉન વગેરે બોઝૉન સમૂહના કણો છે.

## વર્ણન 
વિશ્વના તમામ કણોને બે વર્ગમાં વહેંચવામાં આવ્યા છે: (૧) બોઝૉન, કે જે પૂર્ણાંક પ્રચક્રણ ધરાવે છે. દા.ત. ફોટૉન અને મેસૉન અને (૨) ફર્મિયૉન, કે જે અર્ધપૂર્ણાંક પ્રચક્રણ ધરાવે છે. દા.ત. લેપ્ટૉન્સ અને બૅરિયૉન (એટલે કે ઈલેક્ટ્રોન, પ્રોટોન, ન્યૂટ્રૉન વગેરે). બોઝૉન કણો પાઉલી અપવર્જનના નિયમને અનુસરતા નથી. આથી એક જ ઊર્જા-અવસ્થા (સ્થિતિ)માં ગમે તેટલી સંખ્યામાં બોઝૉન રહી શકે છે. એક જ પ્રકારના બે બોઝૉનના સ્થાન અરસપરસ બદલવામાં આવે તો પણ તેમના વિતરણની સંભાવના (probability of distribution) ઉપર અસર થતી નથી તથા તેમના તરંગ-વિધેય (wave-function)ની સંજ્ઞા પણ બદલાતી નથી. જ્યારે ફર્મિયૉન સમૂહના કણો પાઉલીના નિયમનુ પાલન કરતા હોવાથી એક ઊર્જા-અવસ્થામાં એક જ ફર્મિયૉન કણ રહી શકે છે.

મૂળભૂત કણો (જે કણોનુ બીજા પેટાકણોમાં વિભાજન કરી શકાય નહિ તેવા કણો) ના ત્રણ સમૂહ છે. બોઝૉન તેમાનો એક સમૂહ છે. બાકીના બે સમૂહ છે: લેપ્ટૉન (હલકા કણો) અને ક્વાર્ક્સ. મૂળભૂત બોઝૉન નાના ઘટક કણોના બનેલા હોતા નથી, આથી તે મહત્વનાં કણો છે. આ બોઝૉન કણો સૃષ્ટિમાં પ્રવર્તતા મૂળભૂત બળોની પ્રેષણની પ્રક્રિયામાં ભાગ લે છે. આવા બોઝૉન કણ - કણ વચ્ચે બળનુ પ્રેષણ (transmission) કરે છે. બળના પ્રેષણની આ પ્રક્રિયામાં એક કણ બોઝૉન આપી દે છે અને બીજો કણ તે ઝીલીને તેનું શોષણ કરે છે.

## પ્રકાર 
પાંચ બોઝૉન કણો અસ્તિત્વ ધરાવે છે:
* ચાર ગાઉજ બોઝૉન અથવા સદિશ બોઝૉન (vector boson), (પ્રચક્રણ: ૧) : ફોટૉન, ગ્લુઓન, W અને Z (વિકૉન અથવા મંદ બોઝૉન)
* એક અદિશ બોઝૉન (scalar boson) (પ્રચક્રણ: ૦) : હિગ્સ બોઝૉન ()

## સંદર્ભ 
શ્રેણી:મૂળભૂત કણો
શ્રેણી:પરમાણુ ભૌતિકવિજ્ઞાન