open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ઘઉંનાં ધનેડાં

**ઘઉંના ધનેડાં** (Wheat weevils) એ એક સામાન્ય કીટક (જંતુ) છે, કે જે વિશ્વના લગભગ બધાજ ભાગોમાં જોવા મળે છે. આ કીટકનું વૈજ્ઞાનિક નામ *સિટોફીલસ ગ્રેનેરીયસ* છે. સામાન્ય રીતે આ કીટક સંગ્રહ કરવામાં આવેલા ઘઉંના દાણાઓ પર જોવા મળે છે. અને આ કીટક ખુબ જ ઝડપથી ઘઉંના સંગ્રહને મોટા પ્રમાણમાં નુકશાન કરી શકે છે. આ જંતુની માદા મોટા પ્રમાણમાં ઇંડા મુકતી હોય છે તથા એના લારવા અનાજના ભીતરી ભાગને ખાઇને દાણાને ખોખલો કરી નાખે છે. 

આ જીવાતથી ઘઉંને સુરક્ષિત રાખવા માટે ગુજરાતના લોકો તેને દિવેલમાં મોવે છે તેમ જ લીમડાનાં પાંદડાં નાખી હવાચુસ્ત ડબ્બા કે કોઠીમાં તેને સંગ્રહ કરે છે. જો કે હાલના સમયમાં લોકો બોરીક પાવડરનો ઉપયોગ કરી આ જીવાતથી ઘઉંને સુરક્ષિત રાખે છે.
 
## બાહ્ય કડીઓ 
* ધાન્યના કોઠારો અને ચોખાની જીવાતો (Granary and Rice Weevils
* CalPhotos: સિટોફીલસ ગ્રેનેરીયસ (Sitophilus granarius)
* ITIS Standard Report Page: સિટોફીલસ ગ્રેનેરીયસ (Sitophilus granarius)

શ્રેણી:કિટકશાસ્ત્ર‎
આગિયો

right|300px|thumb| આગિયો
**આગિયો** અથવા **જુગનૂ** અથવા **ખદ્યોત** (અંગ્રેજી:Firefly) એ એક જંતુ છે. તે વિજ્ઞાનની રીતે ઇન્સેક્ટ પરિવાર (family)માં આવે છે. આ જંતુ પાંખવાળું અને ઊડવાની ક્ષમતા ધરાવે છે. આગિયો પોતાના શરીરના પાછળના તેમ જ નીચેના ભાગમાં પ્રકાશ ઉત્પન્ન કરીને પોતાના સાથીને આકર્ષિત કરે છે અથવા અન્ય જંતુઓનો શિકાર કરવાને માટે આ પ્રકાશનો ઉપયોગ કરે છે. તેના દ્વારા ઉત્પન્ન કરવામાં આવતો પ્રકાશ પીળો, લીલો, લાલ વગેરે રંગનો હોય શકે છે. આ પ્રકાશ રાસાયણિક - ક્રિયા દ્વારા ઉત્પન્ન કરવામાં આવે છે. એમાં અવરક્ત (infrared) અને પારજાંબલી (ultraviolet) આવૃત્તિઓ નથી હોતી. 

## બાહ્ય કડીઓ 
* 
* આગિયા વિશે માહિતી
* પીડીએફ દસ્તાવેજ 
* આગિયાઓ (Fireflies), long-term exposures, Germany જર્મની

શ્રેણી:જૈવિકપ્રકાશ અંત:સ્ત્રાવ
શ્રેણી:જંતુ
લાલી (લિપસ્ટિક)

thumb|આધુનિક લાલી

**લાલી** અથવા **લિપસ્ટિક** (હિંદી:रंजनशलाका) એ એક સૌંદર્ય પ્રસાધન છે. જેનો પ્રયોગ હોઠોને રંગવા માટે અને હોઠોના દેખાવને સુધારવા માટે તથા તેમાં નિખાર લાવવા માટે કરવામાં આવે છે. કોઇપણ સામાન્ય લાલીના મુખ્ય ઘટકો રંગદ્રવ્ય, તેલ, મીણ અને સ્નિગ્ઘકારક હોય છે. લાલીની ઘણી જાતની હોય છે. શ્રૃંગાર માટેના અધિકાંશ અન્ય પ્રકારોના સમાન લાલીનો પ્રયોગ પણ સામાન્ય રીતે મહિલાઓ દ્વારા જ કરવામાં આવે છે. સામાન્ય રીતે લાલીનો પ્રયોગ કિશોરાવસ્થામાં અથવા આધેડવય પછી કરવામાં આવતો નથી. 

## સંદર્ભો 
શ્રેણી:શણગાર
શ્રેણી:સૌંદર્ય પ્રસાધન
મીણ

thumb| મીણમાંથી બનેલી મીણબત્તી
[thumb|300px|right| ધંધાદારી [મધપુડો| મધપુડાના મીણની તસવીર]]
**મીણ** (હિંદી:मोम) (અંગ્રેજી:Wax) એ એક તૈલી પદાર્થ છે, જેમાંથી મીણબત્તી બનાવવામાં આવે છે. મીણ મધમાખીઓ દ્વારા એમના રહેઠાણ મધપુડાને બાંધવા માટે કરવામાં આવે છે. 

હાલના સમયમાં મીણ રાસાયણિક (પેટ્રોલિયમ ઉદ્યોગ) પદ્ધતિથી તૈયાર કરવામાં આવે છે. મીણમાંથી આબેહુબ પૂતળાં તેમ જ રમકડાં પણ તૈયાર કરવામાં આવે છે. ઇંગ્લેન્ડ દેશના મુખ્ય શહેર લંડનમાં મીણનાં પૂતળાંઓનું એક સંગ્રહાલય પણ બનાવવામાં આવેલું છે, જે જગપ્રસિદ્ધ છે.

## બાહ્ય કડીઓ 
* મીણ 
* www.microcrystallinewax.net, resource for microcrystalline મીણ સંશોધન

શ્રેણી:તૈલી પદાર્થ
જસપુર (તા. સતલાસણા)

**જસપુર (તા. સતલાસણા)** ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ઉત્તર ભાગમાં આવેલા મહેસાણા જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૧૦ (દસ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા સતલાસણા તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. જસપુર ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, વરિયાળી, બાજરી, કપાસ, દિવેલી તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.

શ્રેણી:સતલાસણા તાલુકો
સૌંદર્ય પ્રસાધનો

right|thumb|300px| કેટલાંક સૌન્દર્ય પ્રસાધનો અને એને લગાવવા માટેનાં સાધનો

**સૌંદર્ય પ્રસાધનો** (અંગ્રેજી:Cosmetics) એવા પદાર્થોને કહેવામાં આવે છે કે જે માનવ શરીરના સૌંદર્યને વધારવાને માટે અથવા સુગંધિત કરવાના કામમાં આવતા હોય છે. 

## બાહ્ય કડીઓ 
* મેક-અપનો સામાન  (મહિલા મંડળ)
* 
* 
* 

શ્રેણી:શણગાર
ભારતીય જ્ઞાનપીઠ

**ભારતીય જ્ઞાનપીઠ** ભારતીય સાહિત્યનો સૌથી વિશ્વસનીય મંચ ગણાય છે. ભારતીય જ્ઞાનપીઠ સાહિત્યિક પુસ્તકોના પ્રકાશનનું તેમ જ સંશોધનનું કાર્ય કરે છે. આ ઉપરાંત આ સંસ્થા જ્ઞાનપીઠ પુરસ્કાર તથા મૂર્તિદેવી પુરસ્કાર નામના બે પુરસ્કાર પણ નિયમિતપણે દર વર્ષૈ પ્રદાન કરે છે, જે સાહિત્યના ક્ષેત્રમાં ઉચ્ચકક્ષાનું યોગદાન આપનારા સાહિત્યકારોને આપવામાં આવતા સર્વોચ્ચ પુરસ્કારોમાંથી એક છે. આ સંસ્થાની સ્થાપના ઇ. સ. ૧૯૪૪ના વર્ષમાં થઈ હતી. શાહુ શાંતિ પ્રસાદ જૈન આ સંસ્થાના સ્થાપક હતા.

## બાહ્ય કડીઓ 
* ભારતીય જ્ઞાનપીઠનું અધિકૃત વેબસાઇટ 
* 

શ્રેણી:હિંદી પ્રકાશક
શ્રેણી:ભારતની પ્રકાશન સંસ્થાઓ
કાજળ

**કાજળ** કે **કાજલ** કે **આંજણ** (સંસ્કૃત:कज्जल, અંગ્રેજી:Kohl) એ એક શ્યામ પદાર્થ  છે, જેને ભારતીય ઉપખંડમાં પુરાતનકાળથી આંખો માટેના સૌંદર્ય પ્રસાધન તરીકે વપરાય છે. કાજળને *મેશ* અથવા *અંજન* પણ કહેવામાં આવે છે. કાજળ ધુમાડાની  કાળાશ અને તેલ તથા કેટલાંક અન્ય દ્રવ્યને મેળવીને બનાવવામાં આવે છે. કાજળનો પારંપારિક હિંદુ શ્રૃંગારમાં બહોળો ઉપયોગ કરવામાં આવે છે. આ ઉપરાંત હિંદુ ધર્મના લોકોમાં નાનાં બાળકોને ગાલ પર કાજળનો ટીકો કરવામાં આવે છે. જે તેનું ખરાબ નજરથી રક્ષણ કરવા માટે લગાવવામાં આવે છે.

ભારત અને ભારતીય ઉપખંડ ઉપરાંત દક્ષિણ એશિયા, મધ્યપૂર્વ, ઉત્તર આફ્રિકા, ઉત્તરપૂર્વ આફ્રિકાના સોમાલી દ્વીપકલ્પ અને પશ્ચિમ આફ્રિકામાં પણ કાજળ સૌંદર્ય પ્રસાધન તરીકે વપરાય છે. અરેબિક ભાષામાં *કુહ્‍લ* અને પર્શિયન ભાષા (ફારસી)માં *સુરમા* તરીકે ઓળખાય છે. જો કે પરંપરાગત રીતે કાજળ અને સુરમો બનાવવાની રીતો, પદાર્થો અને ગુણધર્મો અલગ અલગ હોય છે. કાજળમાં કાર્બનની માત્રા અધિક રહેતી હોય છે. પરંપરાગત રીતે કાજળ બનાવવાની એક રીત પ્રમાણે ઘીના દીવા પર કાંસા જેવી ધાતુનું કોઈ વાસણ ધરી રાખી એ વાસણ પર ચોંટતી મેશ એકઠી કરી પછી તેમાં થોડું ઘી ભેળવી નરમ મલમ જેવું બનાવી ભરી લેવામાં આવે છે. આ ઉપરાંત પ્રદેશભેદે અન્ય ઘણી રીતો પણ પ્રચલીત હોય છે. જ્યારે સુરમો બનાવવાની એક રીત ભગવદ્ગોમંડલમાં દર્શાવેલી છે જે  વાંચી શકાશે.   

## સંદર્ભો 
## બાહ્ય કડીઓ 
* 

શ્રેણી:શણગાર
માળો (પક્ષી)

**માળો** એ પ્રાણી, ખાસ કરીને પક્ષીના, રહેઠાણનું સ્થળ છે. કેટલાક પ્રાણીઓ, જેવા કે ખિસકોલી, પણ માળા જેવી રચના તૈયાર કરે છે.

## વિગત
માળામાં પક્ષીઓ ઈંડાં મુકે છે, તેને સેવે છે, પોતે રહે છે અને પોતાના સંતાનોને પાળે છે. કોઇપણ માળો સામાન્ય રીતે કાર્બનિક સામગ્રી જેમ કે ડાંખળીઓ, ઘાસ અને પાંદડાં વગેરેમાંથી પંખી પોતે બનાવતું હોય છે. ક્યારેક ક્યારેક અમુક પક્ષીઓ જમીનમાં એક ખાડો કે દર બનાવી, ઝાડના પોલાણોમાં, પથ્થર અથવા ઇમારતનાં પોલાણોમાં પણ પોતાનો માળો બનાવતાં જોવા મળે છે. માનવ નિર્મિત દોરાઓ, પ્લાસ્ટિક, કાપડ, વાળ અથવા કાગળ જેવા પદાર્થોનો ઉપયોગ પણ પક્ષીઓ માળો બનાવવામાં કરતાં જોવા મળે છે.

સામાન્ય રીતે પક્ષીઓની પ્રત્યેક પ્રજાતિના માળાની એક વિશિષ્ટ શૈલી હોય છે. માળાઓ ઘણાં બધાં અલગ અલગ પર્યાવાસોમાં જોવા મળે છે. આ મુખ્યતઃ પક્ષીઓ દ્વારા બનાવવામાં આવે છે, પરંતુ કેટલાંક સસ્તન પ્રાણીઓ (જેમ કે ખિસકોલી), માછલી, કીટક અને સરીસૃપ પ્રાણીઓ પણ પોતે માળો બનાવી તેમાં નિવાસ કરતાં જોવા મળે છે. 

## છબીઓ

ચિત્ર:Baby birds in nest.jpg|નીલકંઠ પક્ષીનાં બચ્ચાં માળામાં
ચિત્ર:Yelagiri bird's nest.jpg|સુઘરીનો  માળો
ચિત્ર:Basket style nest.jpg|ટોપલી જેવા આકારનો એક માળો

## સંદર્ભ 
## બાહ્ય કડીઓ 
*https://www.earthlife.net/birds/nests.html - માળાઓ વિશે વધુ માહિતી.

શ્રેણી:રહેઠાણ
શ્રેણી:પક્ષી
ભક્તિસિદ્ધાંત સરસ્વતી

**ભક્તિસિદ્ધાંત સરસ્વતી** (૬ ફેબ્રુઆરી ૧૮૭૪ – ૩ જાન્યુઆરી ૧૯૩૭)નો જન્મ જગન્નાથપુરી, ઓરિસ્સા, ભારતમાં થયો હતો. તેમના પિતા ભક્તિવિનોદ ઠાકુર હતા. બાળપણમાં તેમનુ નામ **બિમલ પ્રસાદ** હતુ. તેમના ગુરુ મહારાજ ગૌરકિશોર દાસ બાબાજી મહારાજ હતા. તેમણે ગૌડીય મઠની સ્થાપના કરી હતી. 

## બાહ્ય કડીઓ
*ભક્તિસિદ્ધાંત સરસ્વતીનુ જીવન ચરીત્ર 
*ભક્તિસિદ્ધાંત સરસ્વતી વિષે 
*ભક્તિસિદ્ધાંત સરસ્વતીના શીષ્યો 

શ્રેણી:૧૯૩૭માં મૃત્યુ
શ્રેણી:ધાર્મિક વ્યક્તિત્વ
શ્રેણી:ઇસ્કોન
શ્રેણી:ભક્તિવેદાંત બુક ટ્રસ્ટ
શ્રેણી:હરે કૃષ્ણ
ડો. કે. રાધાકૃષ્ણન

પદ્મભૂષણથી સમ્માનિત **ડૉક્ટર કે. રાધાકૃષ્ણન** જાણીતા ભારતીય વૈજ્ઞાનિક છે. તેઓ ભારતીય અંતરિક્ષ સંશોધન કેન્દ્ર (ઇસરો) સંસ્થાના અધ્યક્ષ નિયુક્ત કરવામાં આવ્યા છે. ડો. રાધાકૃષ્ણન ડૉ. જી માધવન નાયરનું સ્થાન લેશે, જે ૩૦મી ઓક્ટોબર ૨૦૧૪ના દિવસે સેવાનિવૃત્તિ લઇ રહ્યા છે.

ડો. રાધાકૃષ્ણને *કેરળ વિશ્વવિદ્યાલય*માંથી ઇ. સ. ૧૯૭૦ના વર્ષમાં ઇલેક્ટ્રિકલ ઐન્જીનિયરિંગની પદવી મેળવી હતી. ઐમણે ઇસરો સંસ્થામાં પોતાના કાર્યકાળમાં વિક્રમ સારાભાઈ સ્પેસ સેંટર, તિરુવનંતપુરમ ખાતે એવિયાનિક્સ ઇંજીનિયરીગના રૂપમાં ઇ. સ. ૧૯૭૧ના વર્ષ દરમ્યાન શુરૂ કર્યું. વર્તમાન સમયમાં તેઓ *વિક્રમ સારાભાઈ સ્પેસ સેંટર*ના ડાયરેક્ટર છે. ડો. રાધાકૃષ્ણને ઇસરોના અધ્યક્ષ તરીકે પોતાની પહેલી પ્રાથમિકતા વર્ષના અંતમાં ઉડાડવા માટેનાં જીએસએલવીને માટે *સ્વદેશી ક્રાયોજેનિક એંન્જિન* તૈયાર કરવાનું કહ્યું છે. વૈજ્ઞાનીક ક્ષેત્ર સિવાય તેઓ એક સારા ગાયક અને કથ્થકનૃત્યકાર પણ છે. 

## બાહ્ય કડીઓ 
* વી. એસ. એસ. સી. (VSSC)
* હૈદરાબાદ યુનિવર્સિટી (University of Hyderabad)
* આઇ. એન. સી. ઓ. આઇ. એસ. (INCOIS)
* ઇસરો (ISRO)ના ચેરમેન ડો. કે. રાધાક્રષ્ણન વિશેનું પૃષ્ઠ ઇસરોના અધિકૃત વેબસાઇટ પર 

શ્રેણી:વૈજ્ઞાનિક
શ્રેણી:વ્યક્તિત્વ
શ્રેણી:૧૯૪૯માં જન્મ
શ્રેણી:ઇસરો
અથર્વ ઋષિ

બ્રહ્માજીના મોઢામાંથી જન્મેલ પુત્ર, પ્રજાપતિ **અથર્વ** સ્વર્ગમાંથી અગ્નિને સૌ પ્રથમ પૃથ્વી પર લાવનાર ઋષિ હતા. બ્રહ્માજીએ તેમને બ્રહ્મવિદ્યા શીખવી હતી. અથર્વવેદ તેમણે રચ્યાનું કહેવાય છે. કર્દમ મુનિની દીકરી શાંતિ સાથે તેમનો વિવાહ થયો હતો.

## સંદર્ભ 
* 

શ્રેણી:ઋષિઓ
શ્રેણી:હિંદુ ધર્મ
અનિલ કાકોડકર

**અનિલ કાકોડકર** () ભારત દેશના પ્રસિદ્ધ પરમાણુ -વૈજ્ઞાનિક છે. નવેમ્બર, ૨૦૦૯ સુધી તેઓ ભારત દેશના પરમાણુ ઉર્જા આયોગના અધ્યક્ષ તેમ જ ભારત સરકારના પરમાણુ ઉર્જા વિભાગના સચિવ પણ હતા. આ પહેલાંના સમય પૂર્વે તેઓ ઇ. સ. ૧૯૯૬ થી ઇ. સ. ૨૦૦૦ના વર્ષ સુધી ભાભા પરમાણુ અનુસંધાન કેન્દ્રના નિર્દેશક (director) હતા.  ૨૬ જાન્યુઆરી, ૨૦૦૯ના દિવસે એમને  ભારત સરકાર દ્વારા પદ્મ વિભૂષણ પુરસ્કાર વડે સમ્માનિત કરવામાં આવ્યા હતા.

અનિલ કાકોડકરે ઇ. સ. ૨૦૦૮ના વર્ષમાં ભારત તથા અમેરિકા દેશોની વચ્ચે અસૈન્ય પરમાણુ કરાર કરાવવાના કાર્યમાં મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા નિભાવી હતી. કાકોડકર વૈજ્ઞાનિકોના એવા દળના એક સદસ્ય રહ્યા હતા, જેણે સફળતાપૂર્વક પોખરણ - પ્રથમ (૧૯૭૪) અને પોખરણ - દ્વિતીય (૧૯૯૮) પરમાણુ પરીક્ષણ સંપન્ન કર્યાં હતાં.

## બાહ્ય કડીઓ 
*અનિલ કાકોડકર : જીવનવૃતાંત 
*ભારતીય પરમાણુ ઊર્જા કમીશન (Atomic Energy Commission of India) 

શ્રેણી:વ્યક્તિત્વ
શ્રેણી:વૈજ્ઞાનિક
શ્રેણી:પરમાણુ ઉર્જા
શ્રેણી:૧૯૪૩માં જન્મ
બળાદ (તા. ખેરાલુ)

**બળાદ કે બલાદ** ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ઉત્તર ભાગમાં આવેલા મહેસાણા જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૯ (નવ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા ખેરાલુ તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. બળાદ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, વરિયાળી, બાજરી, કપાસ, દિવેલી તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.

શ્રેણી:ખેરાલુ તાલુકો
કપિલ

વિષ્ણુ ભગવાનના પાંચમાં અવતાર, કર્દમ ઋષિ અને દેવહૂતિના પુત્ર, સાંખ્યશાસ્ત્રના કર્તા મહામુનિ **કપિલ**નો જન્મ પુષ્કર પાસે થયો હતો. સિધ્ધ નામથી તેમની દેવમાં ગણના થાય છે.  ઉત્તરમાં ગંગાસાગર પાસે આવતાં સમુદ્રે તેમની પૂજા કરી બેસવાને આસન આપ્યું. અહીં બેસી તેમણે યોગાભ્યાસ કર્યો. આજે પણ ગંગારાગર નામે કલકત્તાની પાસે એ મુનિનો આશ્રમ છે. 

## સગર રાજા
એકવાર જ્યારે સગર રાજા *અશ્વમેઘ યજ્ઞ* કરતા હતા ત્યારે ઇંદ્ર રાજાએ યજ્ઞનો ઘોડો ચોરી લાવી સમાધિમાં બેઠેલા કપિલ મુનિની પાછળ બાંધી દીધો હતો. ત્યારબાદ ઘોડો શોધતા શોધતા સગર રાજાના સાંઠ હજાર પુત્રો અહીં આવી ચડ્યા. તેઓએ ચોર માનીને સમાધિસ્થ કપિલ મુનિને માર માર્યો. સમાધિ ઊતરતાં સગરના બધા પુત્રો ઋષિના ક્રોધગ્નિમાં બળી ભસ્મ થયા હતા. 

## મહાભારતમાં
* "Kapila said, "Acts only cleanse the body. Knowledge, however, is the highest end (for which one strives). 5 When all faults of the heart are cured (by acts), and when the felicity of Brahma becomes established in knowledge, benevolence, forgiveness, tranquillity, compassion, truthfulness, and candour, abstention from injury, absence of pride, modesty, renunciation, and abstention from work are attained. These constitute the path that lead to Brahma. By those one attains to what is the Highest." (Book 12: Santi Parva: Mokshadharma Parva: Section CCLXX, p. 270-271).

* "Bhishma said (to Yudhisthira), 'Listen, O slayer of foes! The Sankhyas or followers of Kapila, who are conversant with all paths and endued with wisdom, say that there are five faults, O puissant one, in the human body. They are Desire and Wrath and Fear and Sleep and Breath. These faults are seen in the bodies of all embodied creatures. Those that are endued with wisdom cut the root of wrath with the aid of Forgiveness. Desire is cut off by casting off all purposes. By cultivation of the quality of Goodness (Sattwa) sleep is conquered, and Fear is conquered by cultivating Heedfulness. Breath is conquered by abstemiousness of diet. (Book 12: Santi Parva: Part III, Section CCCII.) [6]

## ભગવત પુરાણમાં
* "My appearance in this world is especially to explain the philosophy of Sankhya, which is highly esteemed for self-realization by those desiring freedom from the entanglement of unnecessary material desires. This path of self-realization, which is difficult to understand, has now been lost in the course of time. Please know that I have assumed this body of Kapila to introduce and explain this philosophy to human society again." (3.24.36-37)

* "When one is completely cleansed of the impurities of lust and greed produced from the false identification of the body as "I" and bodily possessions as "mine," one's mind becomes purified. In that pure state he transcends the stage of so-called material happiness and distress."(3.25.16)

## સ્ત્રોત 
* ભગવદ્ગોમંડળ
* અંગ્રેજી વિકિપીડિયા

શ્રેણી:ઋષિઓ
કર્દમ

સ્વાયંભૂ મન્વંતરમાં થયેલા બ્રહ્મમાનસ પુત્ર, પ્રજાપતિ **કર્દમ ઋષિ** ના વિવાહ સ્વયંભૂ મનુની **દેવહૂતી** નામની કન્યા સાથે થયા હતા. 
આથી તેને નવ કન્યા અને એક પુત્ર કપિલદેવ નામે થયાં. એ નવ કન્યાઓ મહર્ષિઓને પરણાવી હતી. જેની યાદી નીચે મુજબ છે. 

## સ્ત્રોત 
* ભગવદ્ગોમંડળ

શ્રેણી:ઋષિઓ
મરીચિ

સપ્તર્ષિઓ માહેના એક; બ્રહ્મ માનસ પુત્ર **ઋષિ મરીચિ**(ऋषि मरीचि) કર્દમ ઋષિનીકન્યા કલા સાથે પરણ્યા હતા. તેમને કશ્યપ(કે જેઓ પ્રજાપતી પણ હતા) અને પુર્ણિમા એવા બે પુત્ર થયા હતા. આ ઉપરાંત ઊર્ણા નામની એક બીજા સ્ત્રીથી તેને છ પુત્ર થયા હતા. ભગવદ્ ગીતામાં પણ ભગવાન શ્રીકૃષ્ણ કહે છે કે મરીચિને પોતાની વિભૂતિ ગણે છે. આમ, ભગવાન શ્રીકૃષ્ણનું એક નામ **મરીચિ** પણ છે. 
## સ્ત્રોત 
* ભગવદ્ગોમંડળ

શ્રેણી:ઋષિઓ
શ્રેયા ઘોષાલ

**શ્રેયા ઘોષાલ** (૧૨ માર્ચ,૧૯૮૪ - રાવતભાટા, રાજસ્થાન, ભારત) એક ભારતીય પાર્શ્વ ગાયિકા છે. તેણીએ બૉલીવુડના, ક્ષેત્રીય ચલચિત્રો માટે ઘણાં બધાં ગીતો ગાયાં છે અને *કસ્તૂરી*  જેવા ભારતીય ધારાવાહિકો માટે પણ તેણીએ પોતાના અવાજમાં ગાયું છે. હિંદી ચલચિત્રો સિવાય, તેણીએ ગુજરાતી, બંગાળી, કન્નડ, મલયાલમ, મરાઠી, પંજાબી, તમિલ તથા તેલુગુ ભાષાનાં ચલચિત્રોમાં પણ ગીતો ગાયેલાં છે. 

## જીવન - વૃત્તાંત 
### પ્રારંભિક વર્ષ 
શ્રેયા ઘોષાલનો જન્મ એક બંગાળી પરિવારમાં થયો. તેણીનું બાળપણ પ્રારંભમાં રાજસ્થાન, કોટા નજીકના એક નાના સરખા કસ્બા રાવતભાટા ખાતે વીત્યું. તેણી એક ઉચ્ચ શિક્ષિત પરિવારમાંથી આવે છે. તેણીના પિતા ભાભા પરમાણુ અનુસંધાન કેંદ્ર ખાતે નાભિકીય ઊર્જા સંયંત્ર એન્જીનિયર તરીકે ભારતીય નાભિકીય ઊર્જા નિગમમાં સેવા બજાવી રહ્યા છે, જ્યારે તેણીની માતા સાહિત્યની સ્નાતકોત્તર છાત્રા છે.

ચાર વર્ષની ઉંમરથી જ શ્રેયા ઘોષાલે હારમોનિયમ પર પોતાની માતા સાથે સંગત કરવા માંડી હતી. તેણીના માતા-પિતાએ તેણીને કોટા ખાતે મહેશચંદ્ર શર્મા પાસે હિંદુસ્તાની શાસ્ત્રીય સંગીતનું વિધિવત શિક્ષણ મેળવવા માટે મોકલી.

બાળક તરીકે ઝી ટીવી પર સા રે ગા મા (હાલમાં સા રે ગા મા પા) કાર્યક્રમ અંતર્ગત *ચિલ્ડ્રન સ્પેશલ એપીસોડ*ની પ્રતિયોગિતાનો ખિતાબ તેણીએ જીતી લીધો હતો. આ સમયે આજના પ્રસિદ્ધ ગાયક સોનૂ નિગમએ આ કાર્યક્રમના યજમાન તરીકે સેવા આપી હતી. કલ્યાણજી (સંગીતકાર), કે જેઓ પ્રતિયોગિતાના નિર્ણાયક હતા.

## સંદર્ભ 
## બાહ્ય કડીઓ 
* 
* શ્રેયા ઘોષાલની વેબસાઇટ 

શ્રેણી:બોલીવુડ

શ્રેણી:ભારતીય મહિલા ગાયકો
શ્રેણી:૧૯૮૪માં જન્મ
કોસી પ્રાંત (નેપાળ)

thumb|300px| કોશી પ્રાંત, નેપાળ

**કોશી પ્રાંત** (નેપાળી:कोशी अञ्चल) નેપાળ દેશના પુર્વાંચલ વિકાસક્ષેત્રમાં આવેલો એક પ્રાંત છે. આ પ્રાંત અંતર્ગત કુલ ૬ (છ) જિલ્લાઓ (નેપાળી:जिल्ला) આવેલા છે.

ધરાન, વિરાટનગર, ધનકુટા, ઇટહરી, ખાઁદવારી, મ્યાગલુંગ, ભોજપુર (નેપાલ), દિગંલા, લેટાંગ, બસન્તપુર અને રંગેલી કોશી પ્રાંતનાં મુખ્ય નગરો છે. 

## નામકરણ 
આ પ્રાંતનું નામ અહીંની સ્થાનિક કોશી નદી પરથી પાડવામાં આવેલું છે.

## કોશી પ્રમંડળમાં આવેલા છ જિલ્લાઓ 
*સંખુઆસભા જિલ્લો
*ભોજપુર જિલ્લો
*તેરહાથુમ જિલ્લો
*ધનકુટા જિલ્લો
*સુનસરી જિલ્લો
*મોરંગ જિલ્લો

## આ પણ જુઓ 
શ્રેણી:નેપાળની ભૂગોળ
શ્રેણી:નેપાળના પ્રાંતો
શ્રેણી:નેપાળ
મેચી પ્રાંત (નેપાળ)

thumb|300px|મેચી પ્રાંત

મેચી પ્રાંત નેપાળના પૂર્વાંચલ વિકાસક્ષેત્ર અંતર્ગત સૌથી પૂર્વ ભાગમાં આવેલો એક પ્રાંત છે. આ પ્રાંતનું કુલ ૪ (ચાર) જિલ્લાઓમાં વિભાજન કરવામાં આવેલું છે. સ્થાનિક મેચી નદીના નામ પરથી આ પ્રાંતનું નામાંકન કરવામાં આવેલું છે.

## મેચી પ્રાંતના ચાર જિલ્લાઓ 
* ઇલામ જિલ્લો 
* ઝાપા જિલ્લો 
* તાપ્લેજુઙ જિલ્લો 
* પાંચથર જિલ્લો 

## આ પણ જુઓ 
શ્રેણી:નેપાળના પ્રાંતો
શ્રેણી:નેપાળ
શ્રેણી:નેપાળની ભૂગોળ
સગરમાથા પ્રાંત (નેપાળ)

thumb|300px| સગરમાથા પ્રાંત

**સગરમાથા પ્રાંત** (હિંદી:सगरमाथा अञ्चल) નેપાળના પૂર્વાંચલ વિકાસક્ષેત્ર અંતર્ગત સૌથી પૂર્વ ભાગમાં આવેલો એક પ્રાંત છે. આ પ્રાંતનું કુલ ૬ (છ) જિલ્લાઓમાં વિભાજન કરવામાં આવેલું છે. 

## નામકરણ 
વિશ્વના સૌથી ઉંચા શિખર માઉન્ટ એવરેસ્ટને નેપાળમાં "સગરમાથા" કહેવામાં આવે છે. આ સગરમાથા નામ પરથી જ આ પ્રાંતનું નામ પાડવામાં આવેલું છે.

## સગરમાથા પ્રાંતમાં આવેલા છ જિલ્લાઓ 
* સોલુખુમ્બુ જિલ્લો 
* ઓખલઢુંગા જિલ્લો 
* ખોટાઙ જિલ્લો 
* ઉદયપુર જિલ્લો 
* સપ્તરી જિલ્લો 
* સિરાહા જિલ્લો 

## આ પણ જુઓ 
શ્રેણી:નેપાળના પ્રાંતો
શ્રેણી:નેપાળ
શ્રેણી:નેપાળની ભૂગોળ
કશ્યપ

thumbnail|આંધ્રપ્રદેશમાં આવેલી કશ્યપની પ્રતિમા
**કશ્યપ** પ્રાચીન ઋષિ હતા. પુરાણ પ્રમાણે બ્રહ્માનાં દશ પુત્રોમાંના એક મરીચિના તેઓ પુત્ર છે. 

સપ્તર્ષિમાના એક, સર્વ ઋષિ મુનિઓમાં શ્રેષ્ઠ મનાતા, સ્મૃતિગ્રંથોના રચેયિતા, પરશુરામ અને રામના ગુરુ એવા મહાન **કશ્યપ** ઋષિ મરીચિ ઋષિના પુત્ર હતા. તેમને **અરિષ્ટનેમી**, મરીચિનો પુત્ર હોવાથી **મારીચ** અને પ્રાણીસૃષ્ટિનો ઉત્પાદક હોઇ **પ્રજાપતિ** પણ કહે છે. તેઓ વિવસ્તના પણ પિતા હતા.  બીજી પણ ઘણી સ્ત્રીઓ ઉપરાંત પ્રજાવૃદ્ધિ માટે, દક્ષ પ્રજાપતિની અદિતિ, દિતિ, દનુ, દનાયુ, કાલા, કપિલા, ક્રોધા, પ્રાધા, ઇલા, વનિતા, સિંહિકા, મુનિ અને કદ્રુ એ તેર કન્યાને કશ્યપ પરણ્યા હતા. આ બધી સ્ત્રીઓમાં તેમને અદિતિ ઘણી પ્રિય હતી અને અદિતિથી તેમને બાર આદિત્ય અને ઇન્દ્ર વગેરે દેવતાઓ થયા. અળી, દિતિથી દૈત્યો ઉત્પન્ન થયા. આમ તેમના સંતાનોમાં  દેવ, દૈત્ય, મનુષ્ય, નાગ, પક્ષી ઇત્યાદિ પ્રાણીઓ ઉત્પન્ન થયાં છે. ભગવાન વિષ્ણુએ કશ્યપની પત્ની અદિતિને પેટે અવતાર ધાર્યો હતો. 

## ગોત્ર
કશ્યપ ગોત્ર બહુ પ્રચલિત છે અને આજે પણ જ્યારે કોઇ મનુષ્યને પોતાના ગોત્રની જાણ ન હોય તો પુરોહિત કશ્યપ ગોત્રનું ઉચ્ચારણ કરે છે.

## કાશ્મીર
સુર અને અસુરના મૂળ પુરુષ કશ્યપ મુનિનો આશ્રમ મેરુ પર્વતના શિખર ઉપર (શ્રીનગરથી ત્રણ માઇલ) પર હતો. વળી **કાશ્મીર** નામ તેના નામ ઉપરથી પડ્યું લાગે છે.

## સ્ત્રોત 
શ્રેણી:ઋષિઓ
જનકપુર પ્રાંત (નેપાળ)

thumb|300px| જનકપુર પ્રાંત

**જનકપુર પ્રાંત** (નેપાળી:जनकपुर अञ्चल) નેપાળ દેશના મધ્યમાંચલ વિકાસક્ષેત્રમાં આવેલો એક પ્રાંત છે. આ પ્રાંત અંતર્ગત કુલ ૬ (છ) જિલ્લાઓ (નેપાળી:जिल्ला) આવેલા છે.

## નામકરણ 
પ્રાચીન રામાયણના પાત્ર રાજા જનકની રાજધાનીના નામ પરથી આ પ્રાંતનું નામકરણ કરવામાં આવ્યું હતું. જનકપુર શહેરના નામ પરથી આ પ્રાંતનું નામ પાડવામાં આવેલું છે.

## જનકપુર પ્રાંતમાં આવેલા છ જિલ્લાઓ 
* દોલખા જિલ્લો 
* રામેછાપ જિલ્લો 
* સિન્ધુલી જિલ્લો 
* ધનુષા જિલ્લો 
* મહોત્તરી જિલ્લો 
* સર્લાહી જિલ્લો

## આ પણ જુઓ 
શ્રેણી:નેપાળની ભૂગોળ
શ્રેણી:નેપાળના પ્રાંતો
શ્રેણી:નેપાળ
નારાયણી પ્રાંત (નેપાળ)

thumb|300px| નારાયણી પ્રાંત (નેપાળ)
**નારાયણી પ્રાંત (નેપાળ)** (હિંદી:नारायणी अञ्चल) નેપાળ દેશના વિસ્તારની રીતે વર્ગીકરણ અનુસાર મધ્યમાંચલ વિકાસ ક્ષેત્રનો એક પ્રાંત છે. આ પ્રાંતના વિસ્તારમાં કુલ ૫ (પાંચ) જિલ્લાઓ આવેલા છે. અહીં આવેલી સ્થાનિક નારાયણી નદીના નામ પરથી આ પ્રાંતનું નામ નારાયણી પ્રાંત રાખવામાં આવેલું છે.

## નારાયણી પ્રાંતમાં આવેલા જિલ્લાઓ 
* રાઉતહાટ જિલ્લો (નેપાળ)
* બારા જિલ્લો (નેપાળ)
* પરસા જિલ્લો (નેપાળ)
* મકવાનપુર જિલ્લો (નેપાળ)
* ચિતવન જિલ્લો (નેપાળ)

## આ પણ જુઓ 
શ્રેણી:નેપાળ
શ્રેણી:નેપાળના પ્રાંતો
શ્રેણી:નેપાળની ભૂગોળ
બાગમતી પ્રાંત (નેપાળ)

thumb|300px| બાગમતી પ્રાંત
**બાગમતી પ્રાંત** (હિંદી:बागमती अञ्चल) નેપાળના મધ્ય ભાગમાં આવેલો એક પ્રાંત છે. આ પ્રાંતનું કુલ ૮ (આઠ) જિલ્લાઓમાં વિભાજન કરવામાં આવેલું છે. આ પ્રાંતની પૂર્વ દિશામાં જનકપુર પ્રાંત , પશ્ચિમ દિશામાં ગંડકી પ્રાંત , ઉત્તર દિશામાં ચીનનો તિબેટ અને દક્ષિણ દિશામાં નારાયણી પ્રાંત આવેલા છે.

## નામકરણ 
આ પ્રાંતનું નામ અહીંની સ્થાનિક બાગમતી નદીના નામ પરથી પાડવામાં આવેલું છે.

## બાગમતી પ્રાંતમાં આવેલા આઠ જિલ્લાઓ 
બાગમતી પ્રાંતમાં આવતા જિલ્લાઓ નીચે મુજબના છે. નેપાળ દેશની રાજધાનીનું શહેર કાઠમંડુ પણ આ પ્રાંતમાં આવેલું છે.

* કાઠમંડુ જિલ્લો 
* લલિતપુર જિલ્લો 
* ભક્તપુર જિલ્લો 
* રસુવા જિલ્લો 
* ધાદિંગ જિલ્લો 
* નુવાકોટ જિલ્લો 
* સિંધુપાલચોક જિલ્લો 
* કાર્વેપાલનચોક જિલ્લો

## આ પણ જુઓ 
શ્રેણી:નેપાળના પ્રાંતો
શ્રેણી:નેપાળ
શ્રેણી:નેપાળની ભૂગોળ
લુમ્બિની પ્રાંત (નેપાળ)

લુમ્બિની નેપાલ ના ક્ષેત્રિય વર્ગીકરણ અનુસાર પશ્ચિમાંચલ વિકાસક્ષેત્ર માં  આવતો એક ક્ષેત્ર છે. આ  ક્ષેત્રને  ૬ જિલ્લા માં વર્ગી કૃત  કરાયા છે. 

## નામાંકન
ભગવાન ગૌતમ બુદ્ધ નું  જન્મસ્થાન લુમ્બિની ના  નામ પર  આ  ક્ષેત્ર નું  નામાંકન કરાયું છે.

## લુમ્બિની ક્ષેત્ર ના જિલ્લાઓ
*અર્ઘખાંચી જિલ્લો
*પાલપા જિલ્લો
*ગુલ્મી જિલ્લો
*રુપનડેહી જિલ્લો
*કપિલવસ્તુ જિલ્લો
*નવલપરાસી જિલ્લો

## આ પણ જુઓ 
શ્રેણી:નેપાળ
શ્રેણી:નેપાળના પ્રાંતો
શ્રેણી:નેપાળની ભૂગોળ
ડાવોલ (તા. ખેરાલુ)

**ડાવોલ** ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ઉત્તર ભાગમાં આવેલા મહેસાણા જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૯ (નવ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા ખેરાલુ તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. ડાવોલ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, વરિયાળી, બાજરી, કપાસ, દિવેલી તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.

શ્રેણી:ખેરાલુ તાલુકો
ધવલાગિરી પ્રાંત (નેપાળ)

thumb|300px|ધવલગિરી ક્ષેત્ર

ધવલગિરી ક્ષેત્ર નેપાળનું ક્ષેત્રિય વર્ગીકરણ અનુસાર પશ્ચિમાંચલ વિકાસ ક્ષેત્ર નો એક ક્ષેત્ર છે. આ ક્ષેત્ર ને ૪ જિલ્લા (નાપાલી: જિલ્લા) માં વર્ગીકૃત કરાયા છે. 
## નામાંકન 
પ્રસિદ્ધ ધવલાગિરી હિમાલય ના નામ પર આ ક્ષેત્રનું નામાંકન કરાયું છે.

## ધવલાગિરી ક્ષેત્ર ના જિલ્લાઓ 
* મુસ્તાઙ
* મ્યાગ્દી
* વાગ્લુઙ
* પર્વત 
## આ પણ જુઓ 
શ્રેણી:નેપાળ
શ્રેણી:નેપાળના પ્રાંતો
શ્રેણી:નેપાળની ભૂગોળ
રાપ્તી પ્રાંત (નેપાળ)

thumb|300px|રાપ્તી પ્રાંત

**રાપ્તી પ્રાંત** (હિંદી:राप्ती अञ्चल) નેપાળના મધ્ય-પશ્ચિમાંચલ વિકાસક્ષેત્ર અંતર્ગત આવેલો એક પ્રાંત છે. આ પ્રાંતનું કુલ ૫ (પાંચ) જિલ્લાઓમાં વિભાજન કરવામાં આવેલું છે. આ પ્રાંતનું મુખ્ય મથક તુલસીપુર ખાતે આવેલું છે તથા અહીનું સૌથી મોટું શહેર ત્રિભુવનનગર (ધોરાહી) છે. રાપ્તી પ્રાંતમાં આવેલં અન્ય મુખ્ય શહેરોમાં તુલસીપુર, બિજુવાર, લિવાંગ, લમહી, મુસિકોટ અને ચૌરજાહરીનો સમાવેશ થાય છે.
 
## નામકરણ 
સ્થાનિક રાપ્તી નદીના નામ પરથી આ પ્રાંતનું નામાંકન કરવામાં આવેલું છે.
## રાપ્તી પ્રાંતમાં આવેલા જિલ્લાઓ 
* રુકુમ જિલ્લો
* રોલ્પા જિલ્લો
* સલ્યાન જિલ્લો
* પ્યુઠાન જિલ્લો
* દાંગ જિલ્લો

## આ પણ જુઓ 
શ્રેણી:નેપાળ
શ્રેણી:નેપાળના પ્રાંતો
શ્રેણી:નેપાળની ભૂગોળ
ગંડકી પ્રાંત (નેપાળ)

thumb|300px|ગંડકી ક્ષેત્ર

## પરિચય 
ગંડકી ક્ષેત્ર નેપાળ ના પશ્ચિમાંચલ વિકાસક્ષેત્ર નું એક ક્ષેત્ર છે. આ ક્ષેત્ર નું ક્ષેત્રીય મુખ્યાલય પોખરા છે. ગંડકી ક્ષેત્ર ૬ જિલ્લા માં વિભાજિત છે. ગંડકી ક્ષેત્ર ને વિભિન્ન સભ્યતાઓના વિશિષ્ટ સ્થળ ના રૂપ માં લેવાય છે.

## નામાંકન 
આ ક્ષેત્ર નું નામ સાત નદીઓ મળી બનેલી પ્રસિદ્ધ ગંડકી નદી ના નામ પર રખાયા છે.

## ગંડકી ક્ષેત્રના જિલ્લાઓ 
* ગોરખા જિલ્લો 
* લામજુંગ જિલ્લો
* તનહઊ જિલ્લો 
* કાસ્કી જિલ્લો 
* મનાંગ જિલ્લો 
* સ્યાંગજા જિલ્લો

## આ પણ જુઓ 
શ્રેણી:નેપાળના પ્રાંતો
શ્રેણી:નેપાળ
શ્રેણી:નેપાળની ભૂગોળ
ઉસ્તાદ વિલાયતખાં

ભારતીય શાસ્ત્રીય સંગીત પરંપરા મુજબના જાણીતા સિતારવાદક '*ઉસ્તાદ વિલાયતખાં*નો જન્મ ઇ. સ. ૧૯૨૮ના વર્ષમાં ગૌરીપુર (વર્તમાન સમયમાં બાંગ્લાદેશમાં આવેલું છે.) ખાતે એક સંગીતજ્ઞ પરિવારમાં થયો હતો. એમના પિતા, પ્રખ્યાત સિતાર વાદક ઉસ્તાદ ઇનાયત હુસૈન ખાં, યુવાન વયે અવસાન પામ્યા બાદ એમણે પોતાના નાના અને મામા પાસે સિતાર વગાડવાનું શિક્ષણ મેળવ્યું હતું. આઠ વર્ષની નાની ઉમરમાં પહેલી વાર એમના સિતારવાદનનું રેકૉર્ડિંગ કરવામાં આવ્યું હતું. એમણે પાંચ દસકાઓથી પણ અધિક સમય સુધી એમના સિતારનો જાદૂ પ્રસરાવ્યો હતો. ઉસ્તાદ વિલાયત ખાંની પાછલી કેટલીય પેઢીઓ સિતાર વાદનના હુન્નર સાથે જોડાયેલી રહી છે અને એમના પિતા ઇનાયત હુસૈન ખાં કરતાં પહેલાંના ઉસ્તાદ ઇમદાદ હુસૈન ખાં પણ જાણીતા સિતારવાદક હતા. ઉસ્તાદ વિલાયત ખાંના બન્ને પુત્રો, સુજાત હુસૈન ખાં અને હિદાયત ખાં તથા એમના ભાઈ ઇમરાત હુસૈન ખાં અને ભત્રીજા રઈસ ખાં પણ જાણીતા સિતાર વાદક રહ્યા છે.

તેઓ સંભવતઃ ભારત દેશના એવા પહેલા સંગીતકાર હતા,  જેમણે ભારત દેશને આઝાદી મળ્યા બાદ ઇંગ્લેંડ જઈને સંગીતનો કાર્યક્રમ આપ્યો હતો. ઉસ્તાદ વિલાયત ખાં એક વર્ષમાં આઠ મહીના વિદેશમાં વિતાવતા હતા અને અમેરિકા ખાતે ન્યૂજર્સી શહેરમાં એમનું બીજું ઘર બની ગયું હતું. વિલાયત ખાંએ સિતાર વાદનની પોતાની અલગ શૈલી, ગાયકી શૈલી, વિકસિત કરી હતી જેમાં શ્રોતાઓ પર ગાયનનો અહેસાસ થતો હતો. એમની આ સંગીત કલાના સમ્માનમાં તે સમયના રાષ્ટ્રપતિ ફખરૂદ્દીન અલી અહમદે એમને આફ઼તાબ - એ - સિતાર તરીકે સમ્માનિત કર્યા હતા અને આ સમ્માન મેળવનાર તેઓ એકમાત્ર સિતારવાદક હતા. જો કે ઉસ્તાદ વિલાયત ખાંએ ઇ. સ. ૧૯૬૪ના વર્ષમાં પદ્મશ્રી અને ઇ. સ. ૧૯૬૮ના વર્ષમાં પદ્મવિભૂષણ સમ્માન એમ કહીને ઠુકરાવી દિધા હતાં કે ભારત સરકારે હિંદુસ્તાની શાસ્ત્રીય સંગીત ક્ષેત્રમાં એમના યોગદાનનું સમુચિત સમ્માન નથી કર્યું. એમના પરિવારમાં એમની બે પત્નીઓ, બે પુત્રો અને બે પુત્રીઓ છે.

૧૩મી માર્ચ, ૨૦૦૪ના દિવસે એમનું અવસાન થયું હતું. એમના ફેફસાંમાં કેન્સર થયું હતું, જેનો ઇલાજ કરાવવા માટે તેઓ જસલોક હોસ્પિટલમાં ભર્તી થયા હતા. એમનું મોટા ભાગનું જીવન કોલકાતા શહેરમાં વીત્યું અને એમનો અંતિમ સંસ્કાર પણ એમના પિતાની કબરની સમીપ દફ઼નાવીને કરમાં આવ્યો હતો.

## સંદર્ભો 
શ્રેણી:ભારતીય સંગીત
શ્રેણી:શાસ્ત્રીય સંગીત
શ્રેણી:વ્યક્તિત્વ
શ્રેણી:સિતાર વાદક
શ્રેણી:૧૯૨૮માં જન્મ
શ્રેણી:૨૦૦૪માં મૃત્યુ
શ્રેણી:ભારતીય મુસ્લિમો
પુલસ્ત્ય

પ્રજાપતિ, સપ્તર્ષિઓ માહેના એક; બ્રહ્મપુત્ર **ઋષિ પુલસ્ત્ય** કર્દમ ઋષિનીકન્યા હરિર્ભૂવા સાથે પરણ્યા હતા. તેમને અગસ્ત્ય અને વિશ્રવા એવા બે પુત્ર થયા હતા. મહાદેવના શાપથી સઘળા બ્રહ્મ માનસપુત્રોની સાથે તે મરણ પામ્યા હતા. ઋષિ પુલસ્ત્યને બ્રમ્હાજી પાસે થી વિષ્ણુ પુરાણ મળેલું જેને તેઓ એ પરાશર મુનિને આપ્યું હતું.

## ફરી જન્મ
જ્યારે તેઓ મેરુ પર્વતની બાજુએ તપ કરતા હતા ત્યાં ગાંધર્વ કન્યાઓ વારે વારે આવીને ગાયનથી તેમના તપમાં વિઘ્ન કરતી. આથી તેમણે શાપ આપ્યો હતો કે જે કોઈ કન્યા અહીં આવશે તે ગર્ભિણી થશે. તેથી કોઈ ત્યાં જતું નહિ. આ વાતની ખબર તૃણબિંદુ નામના રાજાની કન્યા ગૌને ન હતી, તેથી તે ત્યાં જતાં ગર્ભિણી થઈ. આ ઉપરથી તૃણબિંદુએ તે કન્યા તેમને જ પરણાવી અને તેનાથી તેને વિશ્રવા નામે પુત્ર થયો. વિશ્રવા કુબેર અને રાવણ ના પિતા હતા.

## સંદર્ભ 
## સ્ત્રોત 
* 

શ્રેણી:ઋષિઓ
શૃંગ

વિભાંડક ઋષિ અને ઉર્વશી અપ્સરાના પુત્ર, કશ્યપ કુળના **શૃંગ ઋષિ** અથવા **ઋષ્યશૃંગ** પરમ જ્ઞાની વેદવેદાંગામાં પ્રવીણ હતા. આ ઋષિ સાવર્ણી મન્વંતરમાં થનારા સપ્તર્ષિમાંના એક થશે એમ કહેવાય છે.

## જન્મ
વિભાંડક ઋષિ જ્યારે ગંગાસ્નાન કરતા હતા તે દરમિયાન તેમણે ઉર્વશી અપ્સરાને દીઠી. સ્વરુપવાન ઉર્વશીને જોતા ઋષિને કામ પેદા થયો અને તેમનું વીર્ય પાણીમાં પડયું. એટલામાં શાપિત દેવકન્યા જે મૃગયોનિ પામેલી તેણે ત્યાં પાણી પીધું. આમ, ઋષિનું વીર્ય એના પેટમાં ગયું અને ઋષ્યશૃંગનો જન્મ થયો. એનો બધો આકાર માણસ જેવો છતાં મૃગના જેવું માથે શીગડું હોવાથી તેમનું નામ ઋષ્યશૃંગ પડયું હતું. તેમને જન્મ આપતાં જ મૃગીનો મૃત્યુ પામી અને વિભાંડક ઋષિ તેમના દીકરાને આશ્રમમાં લાવીને મોટો કરવા લાગ્યા. તેમને સ્ત્રીઓ પ્રત્યે ખુબ ક્રોધ આવ્યો અને આ કારણ થી તેમણે ઋષ્યશૃંગને ક્યારેય સ્ત્રીના દર્શન થવા ન દિધા. વળી સ્ત્રીઓ નો ઉલ્લેખ પણ તેની સામે ન કર્યો. તેમ છતા, વિભાંડક ઋષિએ તેને વેદવેદાંગામાં પ્રવીણ બનાવ્યો. માતૃયોનિની અસરથી ઋષ્યશૃંગ બીકણ હતા. 

## લગ્ન
એક વખત અંગદેશમાં દુષ્કાળ પડયો અને ત્યાના રાજા રામપાદ અથવા લોમપાદ ને બ્રાહ્મણોએ કહ્યું કે, ઋષ્યશૃંગને અહી લાવી તેનું પૂજન કરો, તો તરત વૃષ્ટિ થાય. કેટલીક વારાંગનાઓ વિભાંડક ઋષિ આશ્રમમાં ન હતા ત્યારે લાગ જોઈ તેમને યુક્તિથી લઈ આવી. રાજાને પોતાની શાંતા નામની ક્ન્યા વિધિસર તેને પરણાવી અને ઋષિનું પૂજન કર્યું તેમ કરતાં જ દેશમાં વરસાદ થયો. આ બાજુ, વિભાંડક ઋષિ બહારથી આશ્રમમાં આવતાં પોતાના દીકરાને જોયો નહિ, તેથી તે ગુસ્સે થઈ ને રાજા પાસે આવ્યા. રાજાએ એનું ઘણું સન્માન કરી તેને દીકરા ઋષ્યશૃંગને અને પૂત્રવધૂ શાંતાને તેને પગે લગાડવ્યા. એમને જોઈને ઋષિનો ક્રોધ શાંત થયો. 

## શ્રીરામ જન્મ
દશરથ રાજાએ પણ પુત્રકામેષ્ટિ યજ્ઞ કરવા તેમને અયોધ્યા બોલાવ્યા હતા. તેમનાહાથે ઇષ્ટિ થતાં જ રાજાને દીકરા થયા હતા. 

## શૃગેરી
કર્ણાટકમાં આવેલું શૃંગેરી નામના શહેરનું નામ આ શહેર પરથી પડ્યું છે. શૃંગેરી આ નામ રીશ્યશૃંગપુર પરથી આવ્યું છે. આ એક દંત કથા પર અધારિત છે જેની અનુસાર રીશ્યશૃંગ ઋષી એ અહીં તપ કર્યું હતું. અદ્વૈતીન તત્ત્વચિંતક, આદિ શંકરએ,એક વખત અહીં એક નાગને ફેણ ઉપાડીને એક સગર્ભા દેડકીને આશ્રય આપતા જોઈ હતી. આ પરથી તેમને અહીં શૃંગેરી શારદા પીઠ(મ્)ની સ્થાપના કરી. આદિ શંકરાને લાગ્યું કે આ જગ્યા જરૂર તપોભૂમિ હોવી જોઈએ અને અહીં તેમને દક્ષિણીનમનય શારદા પીઠ(મ્) (શારદા માતાની દક્ષીણની બેઠક) ની સ્થાપના કરી.

## સ્ત્રોત
* ભગવદ્ગોમંડલ

શ્રેણી:ઋષિઓ
ધૌમ્ય

**ધૌમ્ય** ઋષિ હતાં જેઓ દેવલ ઋષિના નાના ભાઈ અને પાંડવોના પુરોહિત તરિકે જાણીતા છે. તેઓ ઉત્કોચ નામના તીર્થમાં રહેતા હતાં અને પરમ જ્ઞાની હતા. તેમને આરુણિ નામે શિષ્ય હતો. રાજા ચિત્રરથના કહેવા પર યુધિષ્ઠિરે તેમને પોતાના પુરોહિત બનાવ્યા હતા. 

## સંદર્ભ 
* ભગવદ્ગોમંડલ

શ્રેણી:ઋષિઓ
અગ્નિવેશ

**અગ્નિવેશ** કે **અગ્નિવેશ્ય**, અગસ્ત્ય ઋષિના એ નામનો એક શિષ્ય અને દ્રોણાચાર્યના ગુરુ પરમ તેજસ્વિ ઋષિ હતા. દ્રોણાચાર્ય તથા દ્રુપદએ તેમની પાસેથી ધનુર્વિદ્યા શીખી હતી. અગ્નિવેશ્ય પાસેથી દ્રોણાચાર્યને બ્રહ્મશિર નામનું અસ્ત્ર પણ મળ્યું હતું. પાંડવો જ્યારે દ્વૈતવનમાં રહેતા હતા ત્યારે અગ્નિવેશ્ય કંઈ કાળ સુધી તેમની સાથે હતા.

ભારતીય ઉપખંડના આયુર્વેદ શાખાના મહાગ્રંથ ચરક સંહિતાના ગ્રંથકર્તા પણ મનાય છે, અગ્નિ પુત્ર **અગ્નિવેશ** વૈદકશાસ્ત્રના પરમ જ્ઞાની ઋષિ હતા. 

## સ્ત્રોત 
* 

શ્રેણી:ઋષિઓ
શ્રેણી:આયુર્વેદ
શ્રેણી:ભારતીય સંસ્કૃતિ
શ્રેણી:હિંદુ ધર્મ
સુવરીયા (તા. ખેરાલુ)

**સુવરીયા (તા. ખેરાલુ)** ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ઉત્તર ભાગમાં આવેલા મહેસાણા જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૯ (નવ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા ખેરાલુ તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. સુવરીયા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, વરિયાળી, બાજરી, કપાસ, દિવેલી તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.

શ્રેણી:ખેરાલુ તાલુકો
રવિ શંકર

**પંડિત રવિશંકર** (બંગાળી: রবি শংকর *रोबि शॉङ्कोर*) (હિંદી:पंडित रवि शंकर) (જન્મ: સાતમી એપ્રિલ, ૧૯૨૦) ભારતીય શાસ્ત્રીય સંગીતના જાણીતા સિતાર વાદક અને સંગીતજ્ઞ છે. એમણે ભારતીય શાસ્ત્રીય સંગીતનું શિક્ષણ ઉસ્તાદ અલ્લાઊદ્દીન ખાં પાસેથી પ્રાપ્ત કર્યું હતું. તેઓ માત્ર ભારત દેશમાં જ નહીં પણ આખા વિશ્વમાં પ્રસિદ્ધ છે. એમણે વિશ્વના કેટલાય મહ્ત્વપૂર્ણ સંગીત ઉત્સવોમાં ભાગ લીધો હતો. 

## જીવનવૃતાંત 
એમને ઇસ ૧૯૯૯ના વર્ષમાં ભારત રત્ન પુરસ્કાર વડે સન્માનિત કરવામાં આવ્યા હતા. પંડિત રવિ શંકરને કલાના ક્ષેત્રમાં ભારત સરકાર દ્વારા ઇસ ૧૯૬૭ના વર્ષમાં પદ્મ ભૂષણ પુરસ્કાર વડે સન્માનિત કરવામાં આવ્યા હતા. તેઓ ઉત્તર પ્રદેશ રાજ્યમાં પોતે નિવાસ કરે છે.

એમના પરિવારમાં અન્ય સંગીતકારો:
* અન્નપૂર્ણા દેવી, પત્ની 
* શુભેન્દ્ર શંકર
* નોરાહ જોન્સ
* અનૂષ્કા શંકર

## બાહ્ય કડીઓ 
* પંડિત રવિ શંકરનું અધિકૃત જાળપૃષ્ઠ
* એમનું સ્વવૃતાંત - *માઇ મ્યૂઝિક, માઇ લાઇફ઼*
* સને ૨૦૦૦ના વર્ષમાં બીબીસી સાથે સાક્ષાત્કારની ઑડિયો ક્લિપ્સ 
* પંડિત રવિ શંકર સાક્ષાત્કાર 
* એમના ૮૫મા જન્મદિન નિમિત્તે એક સાક્ષાત્કાર
* ઈએમઆઇ જીવનવૃતાંત 
* પંડિત રવિ શંકરનો સેસ્ટીના 
* પંડિત રવિશંકરજીનાં કેટલાંક સદાબહાર ગીતો  

શ્રેણી:વ્યક્તિત્વ
શ્રેણી:ભારતીય સંગીત
શ્રેણી:શાસ્ત્રીય સંગીત
શ્રેણી:ભારત રત્ન પુરસ્કારના વિજેતા
શ્રેણી:પદ્મભૂષણ પુરસ્કાર વિજેતા
શ્રેણી:૧૯૨૦માં જન્મ
કર્ણાલી પ્રાંત (નેપાળ)

thumb|300px|કર્ણાલી ક્ષેત્ર

કર્ણાલી ક્ષેત્ર નેપાળ ના ક્ષેત્રિય વર્ગીકરણ અનુસાર સૌથી મોટું ક્ષેત્ર છે. આ મધ્યપશ્ચિમાંચલ વિકાસ ક્ષેત્ર નો  એક ક્ષેત્ર છે. આ ક્ષેત્ર ને ૫ જિલ્લા માં વર્ગીકૃત કરાયું છે

## નામાંકન 
કર્ણાલી નદીના નામ પર આહ ક્ષેત્રનું નામાંકન કરાયું છે. કર્ણાલી નદી નેપાલ ની નદીઓ માં સૌથી  લામ્બી નદી છે. આ નદી ને ભારત માં ઘાગરા નદી નામે ઓળખાય છે.

## કર્ણાલી ક્ષેત્ર ના જિલ્લાઓ 
* દોલપા જિલ્લો
* જુમલા જિલ્લો
* હુમલા જિલ્લો
* કાલિકોટ જિલ્લો
* મુગુ જિલ્લો

## આ પણ જુઓ 
શ્રેણી:નેપાળ
શ્રેણી:નેપાળના પ્રાંતો
શ્રેણી:નેપાળની ભૂગોળ
ભેરી પ્રાંત (નેપાળ)

thumb|right|300px|ભેરી ક્ષેત્ર

ભેરી ક્ષેત્ર નેપાળ ના ક્ષેત્રિય વર્ગીકરણ અનુસાર મધ્યપશ્ચિમાંચલ વિકાસ ક્ષેત્ર નું એક ક્ષેત્ર છે. આ ક્ષેત્ર ને ૫ જિલ્લા માં વર્ગીકૃત કરાયા છે. 
## નામકરણ 
સ્થાનીય ભેરી નદી ના નામ પર આ ક્ષેત્ર નું નામાકરણ કરાયું છે. 
## ભેરી ક્ષેત્રના પાંચ જિલ્લાઓ 
* જાજરકોટ જિલ્લો
* દૈલેખ જિલ્લો
* સુરખેત જિલ્લો
* બાંકે જિલ્લો
* બરદિયા જિલ્લો

## આ પણ જુઓ 
શ્રેણી:નેપાળ
શ્રેણી:નેપાળના પ્રાંતો
શ્રેણી:નેપાળની ભૂગોળ
સેતી પ્રાંત (નેપાળ)

thumb|300px|સેતી ક્ષેત્ર

સેતી ક્ષેત્ર નેપાળ ના ક્ષેત્રીય વર્ગીકરણ અનુસાર સુદુર પશ્ચિમાંચ વિકાસ ક્ષેત્ર નું એક ક્ષેત્ર છે. આ ક્ષેત્ર ને ૫ જિલ્લા માં વર્ગીકરણ કરાયા છે. 
## નામકરણ 
નેપાળ ની સ્થાનિય સેતી નદી ના નામ પર ક્ષેત્રનું નામકરણ કરાયું છે. નેપાળી ભાષા માં સફેદ રંગ ને સેતો રંગ કહે છે. સેતી નદી નું પાણી સફેદ છે માટે સેતી નદી નું નામ "સેતી નદી" (સફેદ પાનીવાળી નદી) પડ્યું એમ અનુમાન લગાવાય છે. નેપાળ ની સુદુર પશ્ચિમ ની સ્થાનીય ભાષા માં આ નદી ને "ચૌલાની નદી" કહે છે ચૌલાની નો અર્થ ચોખા 
નું પાણી થાય છે. 
## સેતી ક્ષેત્ર ના પાંચ જિલ્લાઓ 
* બઝાક
* બાજુરા
* કોટી
* અછામ
* કૈલાલી

## આ પણ જુઓ 
શ્રેણી:નેપાળ
શ્રેણી:નેપાળના પ્રાંતો
શ્રેણી:નેપાળની ભૂગોળ
મહાકાલી પ્રાંત (નેપાળ)

thumb|300px|મહાકાલી ક્ષેત્ર

મહાકાલી ક્ષેત્ર નેપાળ ના ક્ષેત્રિય વર્ગીકરણ અનુસાર સુદુર પશ્ચિમાઞ્લ વિકાસ ક્ષેત્ર નું એક ક્ષેત્ર છે. આ ક્ષેત્ર નેપાળ નો સૌથી પશ્ચિમમાં પડતું ક્ષેત્ર છે. આ ક્ષેત્રને ૪ જિલ્લામાં વર્ગીકરણ કરાયું છે.
## નામકરણ 
મહાકાલી નદી ના નામ પર આ ક્ષેત્ર નું નામકરણ કરાયું છે. મહાકાલી નદી જ્યારે ભારત માં પ્રવેશ કરે છે. ત્યારે આનું નામ શારદા નદી માં પરિવર્તિત ર્ત થઈ જાય છે. મહાકાલી નદી નેપાળ અને ઉત્તરાખંડ ની સીમા પર સ્થિત છે.

## મહાકાલી ક્ષેત્રના ચાર જિલ્લા 
* દારચુલા  જિલ્લો
* બૈટાડી જિલ્લો
* દદેલધુરા જિલ્લો
* કંચનપુર જિલ્લો

## આ પણ જુઓ 
શ્રેણી:નેપાળ
શ્રેણી:નેપાળના પ્રાંતો
શ્રેણી:નેપાળની ભૂગોળ
કેરળનાં જળાશયો

કેરળ રાજ્યમાં આવેલાં જળ સંશાધનોમાં જળાશયોનો મહત્વનો ફાળો રહ્યો છે. અહીંનાં મુખ્ય સરોવરો આ પ્રમાણે છે.
*	વેંપનાડુ કાયલ
*	અષ્ટમુડિક્કાયલ
*	કાયમ્કુળમ કાયલ
*	શાસ્તામકોટ્ટક્કાયલ
*	પરાવૂર કાયલ
*	ઇડવાક્કાયલ
*	નડયરા કાયલ
*	અંચુતેંગુ કાયલ
*	કઠિનંકુળમ કાયલ
*	વેળિક્કાયલ
*	વેળ્ળાયણિક્કાયલ
*	કોડુંગલ્લૂર કાયલ
*	વરાપ્પુષ઼ા કાયલ
*	એનામાક્કલ કાયલ
*	મણક્કોડિ કાયલ
*	મૂરિયાડ કાયલ
*	વેલિયન્કોડ કાયલ
*	ચાવક્કાડ કાયલ
*	કુન્પળક્કાયલ
*	કલનાડ કાયલ
*	બેક્કલ કાયલ
*	ચિત્તારિ કાયલ
*	કવ્વાયિક્કાયલ

નીચેની યાદીમાં જણાવેલાં જળાશયોમાં મધુર જળ પ્રાપ્ય થાય છે.  

*તિરુવનન્તપુરમ જિલ્લાનું વેલ્લાયણિ કાયલ, 
*કોલ્લમ જિલ્લાનું શાસ્તામ્કોટ્ટક્કાયલ, 
*ત્રિસ્સૂર જિલ્લાનું એનામાક્કલ, 
*મણક્કોડિ સરોવર અને 
*વયનાડુનું પૂક્કોડ સરોવર.

શ્રેણી:કેરળ
અશોક ચક્ર

[right|thumb|200px| [ભારત દેશના રાષ્ટ્રધ્વજમાં અશોક ચક્ર]]

સમ્રાટ અશોક દ્વારા બનાવડાવવામાં આવેલા મોટા ભાગના શિલાલેખો પર પ્રાયઃ એક ચક્ર (પૈડા)નું ચિત્ર કોતરાયેલું જોવા મળે છે, જેને **અશોક ચક્ર** કહેવામાં આવે છે. આ ચક્ર ધર્મચક્રનું પ્રતીક છે. ઉદાહરણ માટે સારનાથ સ્થિત સિંહાકૃતિ (લાયન કેપિટલ) અને અશોક સ્તંભ પર અશોક ચક્ર વિદ્યમાન છે. ભારત દેશના રાષ્ટ્રધ્વજમાં અશોક ચક્રને કેન્દ્રમાં સ્થાન આપવામાં આવેલું છે. 

અશોક ચક્રમાં કુલ ૨૪ (ચોવીસ) આરા (સ્પોક્સ્) આવેલા છે, જે પ્રત્યેક દિવસના ચોવીસ કલાકોનું પ્રતીક છે.

## ઇતિહાસ 
જયારે ગૌતમ બુદ્ધને બોદ્ધ ગયામાં જ્ઞાન પ્રાપ્ત થયું ત્યાર પછી તેઓ વારાણસીના કિનારે વસેલા સારનાથ ગામમાં આવ્યા. ત્યાં તેમને તેમના પહેલા પાંચ અનુયાયીઓ મળ્યા જેમના નામ અનુક્રમે અસાજી, મહાનમાં, કોન્દાના, ભાદીય્યા અને વાપા હતા. તેમને જ્ઞાનનો અભ્યાસ કરાવવા સૌપ્રથમ વાર તેમને ધમ્મચક્રની સ્થાપના કરી અને આ આદર્શને અનુસરી ને મહાન ચક્રવર્તી સમ્રાટ અશોક દ્વારા તેને તેમના ઘણા શિલ્પો કલાકૃતિઓમાં સ્થાન આપ્યું. સંસ્કૃત શબ્દ ચક્રનો અર્થ 'પૈડું' થાય છે. જો કે વાંરવાર થતી એકની એક પ્રક્રિયાને પણ ચક્ર કહેવામાં આવે છે. ચક્ર સ્વત: પરિવર્તિત થતા રહેતા સમયનું પણ પ્રતીક છે. હિંદુ માન્યતાઓ અનુસાર દરેક જીવને આ સંસારના ચાર યુગોમાં થઇને પસાર થવું પડતું હોય છે. જેને સત્યયુગ, ત્રેતા, દ્વાપર અને કલિના નામથી ઓળખવામાં આવે છે.

## આ પણ જુઓ 
* અશોક ચક્ર (પુરસ્કાર)
* ભારતનો રાષ્ટ્રધ્વજ
* ભારતનું રાષ્ટ્રીય પ્રતીક

## બાહ્ય કડીઓ 
* For Pictures of the famous original "Lion Capital of Ashoka" preserved at the Sarnath Museum which has been adopted as the "National Emblem of India" and the Ashoka Chakra (Wheel) from which has been placed in the center of the "National Flag of India" - See "lioncapital" કોલંબીયા યુનિવર્સિટી, ન્યુયોર્ક, યુ. એસ. એ.ની વેબસાઇટ પર (from Columbia University Website, New York, USA)

શ્રેણી:ભારતીય સંસ્કૃતિ
શ્રેણી:ભારતનાં રાષ્ટ્રચિહ્નો
શ્રેણી:ભારત
અશોક ચક્ર (પુરસ્કાર)

thumb|175px|right| અશોક ચક્ર પુરસ્કાર પટ્ટી (Ashoka Chakra Ribbon)
**અશોક ચક્ર પુરસ્કાર** ભારત સરકાર દ્વારા એનાયત કરવામાં આવતો શાંતિના સમય માટેનો સૌથી ઊચ્ચ વીરતા પુરસ્કાર છે. આ સન્માન સૈનિકો અને અસૈનિકો પૈકી ફરજ દરમિયાન બતાવેલી અસાધારણ વીરતા અથવા બહાદુરી, શૂરવીરતા અથવા બલિદાન માટે એનાયત કરવામાં આવે છે. આ પુરસ્કાર મરણોપરાંત પણ આપવામાં આવતો હોય છે. આ પુરસ્કાર યુદ્ધના સમયે ભારતીય સેનાના સૈનિકોને ફરજ પર બતાવેલી અપ્રતિમ બહાદુરી અને વીરતા માટે
આપવામાં આવતા ઊચ્ચ સન્માન પરમવીર ચક્ર પુરસ્કાર જેટલો જ ઊચ્ચ દરજ્જાનો તથા મહત્વનો પુરસ્કાર ગણાય છે.

સૌ પ્રથમવાર ઇ. સ. ૧૯૫૨ના વર્ષમાં નાયક નર બહાદુર થાપાને આ પુરસ્કાર એનાયત કરવામાં આવ્યો હતો. ત્યારથી જ આ પુરસ્કાર એનાયત કરવાની પરંપરા શરૂ કરવામાં આવી હતી, જે આજદિન સુધી ચાલુ રહી છે.

## આ પણ જુઓ 
* અશોક ચક્ર
* પરમવીર ચક્ર
* મહાવીર ચક્ર
* વીર ચક્ર
* કીર્તિ ચક્ર
* શૌર્ય ચક્ર

## બાહ્ય કડીઓ 
* અશોક ચક્ર (પુરસ્કાર) ભારતીય સેનાની વેબસાઇટ પર
* ભારતીય સેના : અશોક ચક્ર વિશે જાળપૃષ્ઠ 
* ભારતીય વાયુ સેના : અશોક ચક્ર પુરસ્કારો

શ્રેણી: ભારતીય સેના
શ્રેણી:ભારતીય સૈન્ય પુરસ્કારો
શ્રેણી:અશોક ચક્ર વિજેતા
ગાંભુ (તા. બહુચરાજી)

**ગાંભુ** ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ઉત્તર ભાગમાં આવેલા મહેસાણા જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૧૦ (દસ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા બહુચરાજી તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે.

## ઇતિહાસ
આ ગામ પાસે સોલંકી રાજા કર્ણ દ્વારા બાંધવામાં આવેલ કર્ણસાગર તળાવના અવશેષો આવેલાં છે. આ ગામ ઇતિહાસમાં ગાંભુયત નામે પણ ઓળખાતું હતું. જૈન સાધુ શીલગુણસૂરિ અહીં રહ્યા હતા અને ચાવડા વંશના રાજા વનરાજનો ગુપ્તવાસ અહીં વીત્યો હોવાની માન્યતા છે.

હરિભદ્રસૂરિકૃત *નેમિનાહ-ચરિઉ* મુજબ વનરાજ ચાવડાના રાજ્યાભિષેક સમયે ગાંભુય ગામના (મૂળે શ્રીમાલ/ભીનમાલના) પ્રાગ્વટ વંશના વૃદ્ધ જૈન વેપારી ઠકકુર નિન્નયને પાટણ રહેવા અને રાજદરબારમાં મંત્રી બનવા અને તેમના પુત્ર લાહરને દંડપતિ બનવા જણાવ્યું હતું.

## સવલતો 
ગામમાં એક પ્રાથમિક અને ત્રણ માધ્યમિક શાળા, પ્રાથમિક આરોગ્ય કેન્દ્ર અને ડાકઘર છે.

## સંદર્ભ
શ્રેણી:બહુચરાજી તાલુકો
શ્રેણી:જૈન તીર્થ
ઈન્દ્રાપ (તા. બહુચરાજી)

**ઇન્દ્રાપ (તા. બહુચરાજી)** ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ઉત્તર ભાગમાં આવેલા મહેસાણા જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૧૦ (દસ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા બહુચરાજી તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. ઇન્દ્રાપ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, વરિયાળી, બાજરી, કપાસ, દિવેલી તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.

શ્રેણી:બહુચરાજી તાલુકો
માણી માધવ ચાક્યાર

**માણિ માધવ ચાક્યાર** (હિંદી: माणि माधव चाक्यार) (મલયાલમ: മാണി മാധവചാക്യാർ) (જન્મ:પંદરમી ફેબ્રુઆરી, ૧૮૯૯ - અવસાન : ચૌદમી જાન્યુઆરી, ૧૯૯૦) કેરળ રાજ્યની પ્રાચીન સંસ્કૃત નાટક પરંપરા *કુટિયાટ્ટમ*ના મહાન કલાકાર હતા. તેઓ પોતાના સર્વશ્રેષ્ઠ અભિનય તથા નાટ્ય શાસ્ત્રના જ્ઞાન માટે  ખુબજ પ્રસિદ્ધ હતા. તેઓ માત્ર આંખો વડે અભિનય કરીને પણ ભાવનાઓ વ્યક્ત કરી શકતા હતા.

## બાહ્ય કડીઓ 
* નાટ્યાચાર્ય વિશે એક લેખ 
* ગુરુ માણી માધવ ચાક્યાર અભિનીત (સંગીત નાટક અકાદમી)નું ચલચિત્ર 
* કુટિયાટ્ટમ (Kutiyattam) : ભારતનું સંસ્કૃત નાટ્યગૃહ (Sanskrit Theater of India)  (Multimedia CD) by Dr.Farley Richmond (It contains rare video collections of Rasa Abhinaya and Netrabhinaya by the maestro)
* Natyakalpadrumam, University of Washington
* પેન્સિલ વડે દોરાયેલાં રેખાચિત્રો : ભારતના મહાન શાસ્ત્રીય ગાયકો, સંગીતકારો અને નૃત્યકારો
* કથ્થક નૃત્યકાર Kathak maestro Birju Maharaj on top Indian dancers
* Film: Manifestations of Shiva, starring Mani Madhava Chakyar 

શ્રેણી:શાસ્ત્રીય નૃત્ય
શ્રેણી:કલાકાર
શ્રેણી:વ્યક્તિત્વ
શ્રેણી:કેરળ
શ્રેણી:૧૯૯૦માં મૃત્યુ
શ્રેણી:૧૮૯૯માં જન્મ
પ્રકટીકરણનું પુસ્તક

પ્રભુ ઇસુના અનુયાયીઓ પૈકી એક યોહાન પણ હતો. ઇસુનાં વધ બાદ તેણે ઇશ્વરનો ઘણો પ્રચાર કર્યો હતો જેનાં ફળસ્વરૂપે તેને પાત્મસ નામના બેટ પર બંદીવાન તરીકે રાખવામાં આવ્યો હતો. તે બંદીવાસ દરમ્યાન પણ પ્રભુ ભક્તિ કરતોજ રહ્યો. ત્યાં તેને સ્વર્ગમાંથી પ્રભુ ઇસુનાં દર્શન થયા અને તેમણે ભવિષ્યમાં આકાશ તથા પૃથ્વી પર કઇ કઇ બાબતો બનવાની છે તે જણાવી, યોહાને તેને પુસ્તક રૂપે લખી, જે **પ્રકટીકરણના પુસ્તક** તરીકે ઓળખાયું.

બાઇબલનું આ છેલ્લું પુસ્તક છે જેમાં, આ સમગ્ર સંસારના વિનાષની આગાહીઓ કરવામાં આવી છે, જેને ઇસ્લામમાં 'કયામત' અને ખ્રિસ્તી ધર્મમાં 'જજમેન્ટ ડે' તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. તેમાં શૈતાન અને તેના સાથીદારો તથા યહોવાહ અને તેના સ્વર્ગના દુતો વચ્ચેની લડાઇનુ વર્ણન છે.

શ્રેણી:ખ્રિસ્તી ધર્મ
ઇસુ

300px|thumb|right|ઈસુ
**ઇસુ**, ઇસા મસીહ, કે જીસસ ક્રિસ્ટ christ (હિબ્રુ: યેશુઆ)ને ખ્રિસ્તી ધર્મના સ્થાપક માનવામાં આવે છે. ખ્રિસ્તી લોકો તેમને પરમ પિતા પરમેશ્વરનો પુત્ર માને છે. ઇસુના જીવન સંબધીત માહીતી અને તેમના ઉપદેશો બાઇબલના નવા કરારના (મથ્થી, લુક, યોહન્ના, અને માર્ક)માં જોવા મળે છે.

## જન્મ 
કહેવાય છે કે ઇસુનો જન્મ ઇ.સ્.પુર્વે ૨ સદીમાં ઇઝરાયેલ ના નાઝરેથ પ્રાંતના બેથલેહેમ ગામમાં એક ગાભણમાં થયો હતો. તેમની માતાનુ નામ મરીયમ હતું, અને ઇસુનાં જન્મ સમયે તેઓ કુંવારા હતા (ફક્ત નામ ખાતર તેમનુ લગ્ન યુસુફ સાથે થયુ હતું). બાઇબલ અનુસાર મરીયમ ને ઇશ્વર તરફથી સંદેશો મળ્યો હતો કે તેમના ગર્ભ થી ઇશ્વર પુત્ર જન્મ લેશે. યહુદી ધર્મ ના ધર્મીક આગેવાનો દ્વારા સદીઓ પહેલા ભવિષ્યવાણી કરવામાં આવી હતી કે એક ઉધ્ધારક કે મુક્તિદાતા આવશે અને તે કુંવારી સ્ત્રી ના પેટે જન્મ લેશે. પવિત્ર આત્મ દ્વારા મરિયમ ને ગર્ભ રહ્યો અને તે ગર્ભવતી થયી (મથ્થી 1:23). જન્મજાત ઇસુ અને તેમનો પરીવાર યહુદી હતા.

## જન્મ અને બાળપણ 
પોણા ૨ હજાર વર્ષ પહેલાની વાત છે. પેલેસ્ટાઇન માં તે સમયે હેરોદ રાજાનું શાસન હતું. સમ્રાટ ઓગસ્ટસ નાં આદેશ થી રોમ માં વસ્તીગણતરી થઇ રહી હતી, તેથી તેમાં ભાગ લેવા યુસુફ નામનો યહુદી સુથાર નાઝરેથ નગર થી બેથલેહેમ તરફ રવાના થયો ત્યાંજ તેમની પત્ની મરીયમ નાં ગર્ભ થી ઇસુ નો જન્મ થયો.

થયુ એવુંકે ખુબજ ભીડ હોવાથી તેમને કોઇ ધર્મશાળામા રહેવાની જગ્યામળી નહી,તેથી તેમણે બાળકને કપડામાં લપેટીને પશુઓનાં ગભાણ માં રહ્યા. આંઠમા દીવસે તેનુ નામ ઇસુ કે ઇસા પાડવામાં આવ્યું.ત્યાર બાદ યુસુફ અને મરીયમ બાળકને લઇને યરુશાલેમ ગયા, તે સમયમાં એવી પ્રથા હતીકે માતા-પિતા તેમના મોટા દિકરાને મંદિરમા લઇ જઇ ઇશ્વરને અર્પીત કરવો.તેમણે પણ આજ રીતે ઇસુ ને અર્પીત કરી દિધા.ઇસુ હવે મોટા થવા લાગ્યા હતા, મરીયમ અને યુસુફ દર વર્ષે યરુશાલેમ જતા ,ઇસુ પણ તેમની સાથે જતા. ઇસુ જ્યારે 
૧૨ વર્ષના હતા ત્યારે તેઓ યરુશાલેમ રોકાઇ ને પુજારીઓ સાથે જ્ઞાનની ચર્ચા કરતા, સત્ય ને પામવા ની વુર્તી તેમનામાં બાળપણ થી હતી.ઇસુ એ કિશોર તરીકે મંદિરની મુલાકાત લીધા પછી લગભગ ૧૮ વર્ષ વહી ગયા હતાં. તેમના આ જીવન વિષે ઘણી ઓછી માહીતી મળે છે. કદાચ તેમણે નાઝરેથ નગરમાં તેમના પિતા યુસુફ સાથે સુથારીકામ કર્યુ હશે. પણ માહીતી પ્રમાણે ઇસુએ નાઝરેથ છોડ્યું ત્યારે તે ૩૦ વર્ષ નાં હતા.

## ઇસુ નું બાપ્તીસ્મા અને ઉપદેશો 
100px|thumb|right
ઇસુ જ્યારે ૩૦ વર્ષ ના થયા ત્યારે એક દિવસ તેમણે સાંભળ્યું કે પાસેની યર્દન નદી ના કિનારે એક પ્રભુનો સેવક રહે છે. જેમનુ નામ યોહાન હતું, ઘણા લોકો તેમનો ઉપદેશ સાંભળવા આવતા અને પોતાના પાપો ની ક્ષમા માંગીને યર્દન નદી માં ડુબકી લગાવી બાપ્તીસ્મા (ધાર્મીક વિધી)લેતા, ઇસુ પણ તેમની પાસે બાપ્તીસ્મા લેવા ગયા.
ઇસુએ જ્યારે બાપ્તીસ્મા લીધુ ત્યારે એક સફેદ કબુતર આવી ને તેમના પર બેઠું જે ઇશ્વરનો સંકેત હતો કે આ એજ વ્યકિત છે જેની ભવિષ્યવાણી અગાઉ થતી હતી. ઇસુ એક ઉત્તમ શિક્ષક હતા.તે ચાહતા હતા કે લોકો વિચાર કરે. પ્રતિદિનના જીવનની વાતો લઇને તેમાંથી તઓ ઉદાહરણ આપતા. એકવાર ઇસુ તેમના અનુયાયીઓ સાથે એક પર્વત પર બેઠા હતાં અને તેમણે ત્યાં સુંદર પ્રવચન આપ્યું જે "ગિરિ પ્રવચન" તરીકે ઓળખાય છે.

## બાહ્ય કડીઓ
* 

શ્રેણી:યહૂદી ધર્મ
શ્રેણી:ખ્રિસ્તી ધર્મ
શ્રેણી:ધાર્મિક વ્યક્તિત્વ
રતુભાઇ અદાણી

**રતુભાઈ મૂળશંકર અદાણી** ‍(૧૩ એપ્રિલ ૧૯૧૪ - ૫ સપ્ટેમ્બર ૧૯૯૭) ભારતના સ્વાતંત્ર્ય સંગ્રામના નેતા અને આરઝી હકૂમત ચળવળના કાર્યકર અને રાજકારણી હતા.

## જીવન 
તેમનો જન્મ ૧૩ એપ્રિલ ૧૯૧૪ના રોજ અમરેલી જિલ્લાના લીલીયા ગામે થયો હતો.

સ્વાતંત્ર્યસંગ્રામમાં જોડાઈને તેમણે જેલવાસ પણ ભોગવ્યો. ૧૯૩૪માં જેલમાંથી છૂટ્યા પછી અમરેલી જિલ્લાના તરવડા ગામે રચનાત્મક પ્રવૃત્તિ શરૂ કરી. ૧૯૩૬માં કાઠિયાવાડ રાજકીય પરિષદની કાર્યવાહીમાં પણ તેમણે ભાગ લીધો હતો. ૧૯૪૨ની ભારત છોડો આંદોલન ચળવળ દરમિયાન તેઓ બે વર્ષ સુધી ભૂગર્ભમાં રહ્યા અને પોતાના વિસ્તારમાં લડતનું સંચાલન કરતા રહ્યા. જૂનાગઢને મુક્તિ અપાવવા નવું આંદોલન શરૂ થયું હતું, જે આરઝી હકૂમત ચળવળ તરીકે જાણીતું છે. તેમાં રતુભાઈએ લોકસેનાના સરસેનાપતિ તરીકે કામગીરી બજાવી હતી. પોતાના જીવના જોખમે તેમણે નવાબી થાણાં કબજે કર્યા હતા.

જૂનાગઢ જિલ્લાના શાહપુરમાં ૧૯૪૮માં તેમણે સર્વોદય આશ્રમની સ્થાપના કરી ગાંધીજીની પ્રવૃત્તિઓને આગળ ધપાવવાની કામગીરીનો પ્રારંભ કર્યો. એ વખતે નિમ્ન કોટીનું ગણાતું ચર્મકામ તેમણે શરૂ કરાવ્યું હતું. મરેલાં ઢોરનાં ચામડાં ઉતારીને તેમાંથી સુંદર ચંપલ બનાવવા સુધીના ચર્મ ઉદ્યોગના અન્ય ક્ષેત્રોમાં તેમણે ગરીબ-પછાત લોકોને જોડી સ્વરોજગારી અપાવવામાં મહત્વની ભૂમિકા અદા કરી હતી. 

ધોલેરા છાવણી પર કૂચ લઈ જતા તેમની ધરપકડ થઈ હતી, જેલમાં જ રવિશંકર મહારાજના સહવાસથી ગીતા શીખ્યા. જેલમાંથી છૂટયા બાદ રચનાત્મક પ્રવૃત્તિઓ માટે સર્વોદય મંદિર સંસ્થા શરૂ કરી. ગામડાઓમાં લોકશિક્ષણનું કાર્ય કર્યુ. આરઝી હકૂમતની લોકસેનાના સરસેનાપતિ તરીકે રતુભાઈએ જૂનાગઢના મોરચા પર પ્રશસ્ય કામગીરી બજાવી હતી. ગૃહખાતા તરફથી રતુભાઈની માનદ પોલીસ ઇન્સ્પેક્ટર તરીકે નિમણૂંક કરવામાં આવી.

ચૂંટણીમાં કેશોદમાંથી જંગી બહુમતીથી વિધાનસભાના સભ્ય તરીકે ચૂંટાયા. ગુજરાત રાજ્યની સ્થાપના પછી મંત્રીમંડળમાં અગત્યનું સ્થાન મેળવ્યું.

૫ સપ્ટેમ્બર ૧૯૯૭ના રોજ રાજકોટ ખાતે તેમનું અવસાન થયું હતું.

રૂપાયતન ટ્રસ્ટે રતુભાઈ અદાણીની યાદ માં જૂનાગઢ રેલ્વેસ્ટેશને *રતુભાઈ અદાણી સર્કલ* બનાવડાવ્યું છે.

## સંદર્ભ 
## બાહ્ય કડીઓ 
* 

શ્રેણી:સમાજ સેવક
શ્રેણી:ગુજરાતી વ્યક્તિત્વ
શ્રેણી:સ્વાતંત્ર્ય સેનાની
શ્રેણી:૧૯૧૪માં જન્મ
શ્રેણી:૧૯૯૭માં મૃત્યુ
હરેલા ઉત્સવ

**હરેલા ઉત્સવ** ઉત્તરાખંડ રાજ્યના લોકોનો પરંપરાગત અને ખેતી સાથે જોડાયેલો એક તહેવાર છે. હરેલા ઉત્સવ આમ તો વર્ષ દરમ્યાન ત્રણ વાર આવતો હોય છે.- 
*૧- **ચૈત્ર માસમાં ** - પ્રથમ દિવસે વાવણી કરવામા આવે છે તથા નવમા દિવસે કાપણી કરવામાં આવે છે.

*૨- **શ્રાવણ માસમાં** - શ્રાવણ શરૂ થવાના નવ દિવસ પહેલાં અષાઢમાં વાવણી કરવામાં આવે છે અને દસ દિવસ બાદ શ્રાવણના પ્રથમ દિવસે કાપણી કરવામાં આવે છે.

*૩- **આસો માસમાં** - આસો માસ માં નવરાત્રીના પહેલા દિવસે વાવણી કરવામાં આવે છે અને દશેરાના દિવસે એટલે કે દસમા દિવસે કાપણી કરવામાં આવે છે.
 
પરંતુ ઉત્તરાખંડ રાજ્યમાં શ્રાવણ માસમાં આવતા હરેલા પર્વને જ  અધિક મહત્વ આપવામાં આવે છે, કેમ કે શ્રાવણ માસ શંકર ભગવાનજીને વિશેષ પ્રિય છે. આ તો સર્વવિદિત છે કે   ઉત્તરાખંડ એક પહાડી પ્રદેશ છે અને પહાડો પર જ ભગવાન શંકરનો વાસ હોવાની માન્યતા છે. આ માટે પણ ઉત્તરાખંડમાં શ્રાવણ માસમાં પડતા હરેલા પર્વનું અધિક મહત્વ છે.  

શ્રાવણ શરૂ થવાના નવ દિવસ પહલાં અષાઢ મહિનામાં હરેલા વાવવા માટે કોઇ થાળી જેવા પાત્ર યા ટોપલીની પસંદગી કરવામાં આવે  છે. આમાં માટી નાખી ઘઉં, જવ, ધાન, ગહત, ભટ્ટ, અડદ, સરસવ આદિ ૫ યા ૭ પ્રકારના બીજની વાવણી કરવામાં આવે છે. નવ દિવસ સુધી આ પાત્ર માં રોજ સવારે પાણી છાંટી પુજન કરવામાં આવે છે. દસમા દિવસે આ હરેલાની કાપણી કરવામાં આવે છે. ૪ થી ૬ ઇંચ લાંબા આ છોડવાને જ હરેલા કહે  છે. ઘરના સદસ્ય આને ખૂબ આદર સાથે પોતાના માથા પર રાખે છે. ઘરમાં સુખ-સમૃદ્ધિના પ્રતીક  રૂપે હરેલા વાવીને તેની કાપણી કરવામાં આવે  છે! આનાં મૂળમાં આ માન્યતા નિહિત છે કે, હરેલા જેટલાં મોટાં થશે તેટલો જ પાક સારો થશે. સાથે જ પ્રભૂ પાસે  પાક સારો થવાની કામના પણ કરવામાં આવે છે. 

શ્રેણી:તહેવાર
શ્રેણી:ભારતીય સંસ્કૃતિ
શ્રેણી:ઉત્તરાખંડ
ઘોડબંદર કિલ્લો, થાણા

thumb|right|300px|ઘોડબંદર કિલ્લાનો ઝરુખો તથા દિવાલો
**ઘોડબંદર કિલ્લો** ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા મહારાષ્ટ્રરાજ્યના થાણા નજીક દરિયાકિનારે આવેલો એક પ્રાચીન કિલ્લો છે. એક સમયે આ કિલ્લાનું નામ (પોર્ટુગલ નામ) 'કાકાબે ડે તાના' (Cacabe de Tanna) હતું. આ કિલ્લાની એક તરફ વસઇની ખાડી અને બીજી તરફ થાણાની ખાડી આવેલી છે. અરબી સમુદ્રમાં ખાડીને કિનારે બાંધવામાં આવેલા આ કિલ્લાની નીચેના ભાગમાં આવેલા બંદર પરથી અરેબીયન ઘોડાઓનો વેપાર થતો હોવાને કારણે આ કિલ્લો *ઘોડબંદર કિલ્લા* તરીકે પ્રખ્યાત થયો.

વ્યુહાત્મક રીતે મહત્વનું સ્થળ એવા આ કિલ્લાનું નિર્માણ ઇ. સ. ૧૭૩૦માં થયું હોવાનું માનવામાં આવે છે. આ કિલ્લા પર પ્રથમ મરાઠાઓ, પોર્ટુગીઝો અને છેલ્લે બ્રિટિશરોનો કબજો રહ્યો હતો. ઇ.સ. ૧૮૧૮માં આ કિલ્લો બ્રિટિશરોના કબ્જામાં આવ્યો. ઇ.સ. ૧૮૬૦ સુધી જિલ્લા કલેક્ટર કચેરી આ કિલ્લામાં હતી. ભારત દેશ આઝાદ થયા બાદ આ કિલ્લો ભારત સરકારના કબજામાં આવ્યો.

થાણાથી ઘોડબંદર રોડ જતાં ચેના બ્રીજ તરફ આ કિલ્લો નજરે પડે છે. આ કિલ્લામાં એક પોર્ટુગલી ચર્ચ અને એક વિશાળ કદનો ચોરસ આકારનો પાણીનો હોજ બાંધવામાં આવ્યો હતો.

## સંદર્ભ 
શ્રેણી:જોવાલાયક સ્થળો
શ્રેણી:મહારાષ્ટ્ર
શ્રેણી:મહારાષ્ટ્રના કિલ્લાઓ
શ્રેણી:મરાઠા સામ્રાજ્ય
સિંહાકૃતિ

[thumb|right|250px|[ભારતનું રાજચિહ્ન]]

**ભારતનું રાજ ચિહ્ન **કે **સિંહાકૃતિ** સારનાથના સ્તંભમાંથી લેવામાં આવ્યું છે.
## વિગત
જ્યાં ગૌતમ બુદ્ધે સૌ પ્રથમ ધર્મનો ઉપદેશ આપ્યો અને જ્યાં બુદ્ધ સંઘની સ્થાપના થઈ એ સ્થળે સમ્રાટ અશોકે એક સ્તંભ બંધાવ્યો. તેની ઉપર એક શિલ્પ બનાવડાવ્યું. તે શિલ્પમાં ચાર સિંહ એકબીજાની તરફ પીઠ કરી ઊભેલા છે. આ ચાર સિંહો એક વર્તુળાકાર ઓટલા પર ઊભા છે. તે વર્તુળાકાર ઓટલાની ઊભી બાજુ પર એક હાથી, દોડતો ઘોડો, એક આખલો અને એક સિંહની આકૃતિ કોતરાયેલ છે તે દરેકની વચ્ચે ધર્મચક્ર કે અશોક ચક્ર છે. આ ઓટલો એક ઉલ્ટા કરેલ કમળ આકાર પર ગોઠવાયેલ છે. આ સમગ્ર શિલ્પ એક અખંડ રેતીયા પથ્થરમાંથી કોતરાયેલ છે. 

આ ચાર સિંહો (એક પાછળ હોવાથી નથી દેખાતો) એ શક્તિ, બહાદુરી, માન અને આત્મવિશ્વાસનું પ્રતીક છે, જે વર્તુળાકાર ઓટલા પર સ્થિત છે. આ ઓટલાની ચારે તરફ નાના પ્રાણીઓ છે - જે ચાર દિશાના રખેવાળ છે: ઉત્તરમાં સિંહ, પૂર્વમાં હાથી, દક્ષિણમાં આખલો અને પશ્ચિમમાં ઘોડો. આ ઓટલો પૂર્ણ ખીલેલા ઉલ્ટા કમળ પર સ્થિત છે, જે  જીવનનો ઉત્સ્ફૂર્ત ઝરો અને રચનાત્મકતાનું પ્રતીક છે. તેની નીચે 'સત્યમેવ જયતે' એ સૂત્ર દેવનાગરીમાં લખેલુ છે જેનો અર્થ છે 'સત્યનો જ વિજય થાય છે'.

રાજ ચિહ્ન તરીકે વપરાયેલ આકૃતિમાં ઊલ્ટા કમળનો ભાગ નથી વપરાયો. સિંહોની નીચેના ઓટલાની કેંદ્રમાં ધર્મચક્ર દેખાય છે તેની જમણી તરફ બળદ અને ડાબી તરફ દોડતો અશ્વ દેખાય છે તેની કિનારીએ બે ધર્મ ચક્રની કિનાર દેખાય છે.

૨૬ જાન્યુઆરી ૧૯૫૦ના દિવસે આ ચિહ્નને રાષ્ટ્રીય ચિહ્ન તરીકે અપનાવાયું હતું જે ભારતનો ગણતંત્ર દિવસ હતો. .

આ ચિહ્ન દરેક સરકારી કાગળ પર હોય છે અને ભારતની ચલણી નોટો ઉપર પણ હોય છે. ભારતીય ગણરાજ્યના રાજનૈતિક અને રાષ્ટ્રીય પાસપોર્ટ, ડ્રાયવીંગ લાયસંસ પર પણ તે દેખાય છે. આ ચિહ્નના આધાર પર દેખાતું અશોક ચક્ર ભારતના રાષ્ટ્ર ધ્વજમાં સ્થાન પામ્યું છે.

## સંદર્ભ 
## બાહ્ય કડીઓ 
* The State Emblem of India or the National Emblem of India
* “National Insignia”, Embassy of India, Washington D.C., USA
* 
* [Emblems and Names (Prevention of Improper Use) Act, 1950](http://www.advocatekhoj.com/library/bareacts/emblemsandnames/index.php?Title=EmblemsandNames(PreventionofImproperUse)Act,1950)
* The National Emblem displayed on the Homepage of Ministry of Home Affairs, Government of India 
* The National Emblem displayed on the Homepage of Ministry of Environment & Forests, Government of India
* For Pictures of the famous original "Lion Capital of Ashoka" preserved at the Sarnath Museum which has been adopted as the "National Emblem of India" and the Ashoka Chakra (Wheel) from which has been placed in the center of the "National Flag of India" - See "lioncapital" from Columbia University Website, New York, USA
શ્રેણી:ભારત સરકાર