open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
મુખપૃષ્ઠ

|class="MainPageBG" style="width:45%;border:1px solid #cedff2;background-color:#f5faff;vertical-align:top"|

|}

|}

__NOTOC__ __NOEDITSECTION__
કુદરત

**કુદરત** બહોળા અર્થમાં વાસ્તવિક અથવા અવાસ્તવિક વિશ્વ અથવા બ્રહ્માંડ છે. "કુદરત" વિશ્વમાં બનતી ઘટના અથવા જીવન સાથે જોડાયેલ છે. કુદરતનો અભ્યાસ વિજ્ઞાનનો મુખ્ય હેતુ છે. મનુષ્ય કુદરતનો ભાગ હોવા થતાં મનુષ્ય દ્વારા થતી ક્રિયાઓ કુદરતી ક્રિયાઓ કે ઘટના કરતાં અલગ રીતે જોવામાં આવે છે.
નરસિંહ મહેતા

**નરસિંહ મહેતા** ૧૫મી સદીમાં થઈ ગયેલ ગુજરાતી ભાષાના પ્રથમ કવિ હતા. આથી તેઓ *આદ્ય કવિ* અથવા *આદિ કવિ* કહેવાય છે. ભક્ત તરીકે ખ્યાતિ મેળવનાર નરસિંહ મહેતાએ વૈષ્ણવ કવિતાઓનું આખ્યાન કર્યું હતું. તેમણે લખેલી રચનાઓમાં ભજન વૈષ્ણવ જન તો ખૂબ જાણીતું છે, જે મહાત્મા ગાંધીનું ખૂબ પ્રિય હતું અને તેમના જીવનનો પર્યાય બની રહ્યું. આ ભજનમાં સારા માનવીના ગુણો (મૂલ્યો)નું સરસ રીતે વર્ણન કરેલું છે.

## જીવન 
નરસિંહ મહેતાનો જન્મ ભાવનગર જિલ્લાનાં તળાજા ગામમાં ઈ.સ. ૧૪૧૪માં નાગર બ્રાહ્મણ શ્રી કૃષ્ણદાસ મહેતાને ત્યાં થયો હતો. તેઓ પછી જુનાગઢ (ત્યારનું જુર્ણદુર્ગ) ખાતે સ્થાયી થયા હતા. નાની ઉંમરે તેમણે માતા-પિતાને ગુમાવ્યા હતા. તેઓ ૮ વર્ષની વય સુધી બોલી શકતા નહોતા અને તેમનો ઉછેર તેમની દાદી જયગૌરીએ કર્યો હતો.

તેમનાં લગ્ન ૧૪૨૯માં માણેકબાઈ સાથે થયાં. આ યુગલ નરસિંહ મહેતાના ભાઈ બંસીધરને ત્યાં જૂનાગઢમાં રહેતું હતું. તેમને શામળદાસ નામનો પુત્ર અને કુંવરબાઈ નામની પુત્રી હતી.
# અવર્ગીકૃત સર્જનો: *સુદામા ચરિત, ચતુરી, દાનલીલા, ગોવિંદ ગમન, સૂરત સંગ્રામ* અને શ્રીમદ્ ભાગવદના અમુક પ્રસંગોને વર્ણવતાં પદો. વિજય ભટ્ટે ૧૯૪૦માં બનાવેલા દ્વિભાષી ચલચિત્રમાં, જે હિંદીમાં *નરસી ભગત* અને ગુજરાતીમાં *નરસી ભગત* નામે રજૂ થયું હતું તેમાં જાદુનો સમાવેશ હતો અને મહેતાના જીવનને ગાંધીજીના જીવન સાથે સરખાવ્યું હતું.

*નરસૈંયો* (૧૯૯૧), ગુજરાતી ધારાવાહિક દૂરદર્શન પરથી પ્રસારિત થઇ હતી, જેમાં દર્શન ઝરીવાલાએ મુખ્ય પાત્ર ભજવ્યું હતું. ૨૭ હપ્તાની આ ધારાવાહિકનું નિર્માણ નંદુભાઇ શાહે કર્યું હતું અને તેના દિગ્દર્શક મૂળરાજ રાજડા હતા.

### સન્માન 
ગુજરાતી ભાષાના શ્રેષ્ઠ કવિઓને તેમની યાદમાં નરસિંહ મહેતા એવોર્ડ આપવામાં આવે છે જેની શરૂઆત ઈ.સ. ૧૯૯૯થી થઈ છે. આ એવોર્ડ *આદ્યકવિ નરસિંહ મહેતા સાહિત્યનિધિ* ટ્રસ્ટ દ્વારા આપવામાં આવે છે.

## સંદર્ભ 
## બાહ્ય કડીઓ
* 

શ્રેણી:ગુજરાતી સાહિત્યકાર
શ્રેણી:કવિ
શ્રેણી:જૂની ગુજરાતી
કનૈયાલાલ મુનશી

**કનૈયાલાલ માણેકલાલ મુનશી** (૩૦ ડિસેમ્બર ૧૮૮૭ - ૮ ફેબ્રુઆરી ૧૯૭૧) (ઉપનામ: ઘનશ્યામ વ્યાસ) જેઓ **ક. મા. મુનશી** તરીકે પણ જાણીતા હતા, ભારતીય સ્વતંત્રતાસેનાની, રાજકારણી, ગુજરાતી ભાષાના જાણીતા લેખક અને શિક્ષણશાસ્ત્રી હતા. તેઓ વ્યવસાયે વકીલ હતા, અને પછીથી લેખન અને રાજકારણ તરફ વળ્યા હતા. ગુજરાતી સાહિત્યમાં તેઓ અત્યંત જાણીતા હતા. તેમણે ૧૯૩૮માં શિક્ષણ સંસ્થા ભારતીય વિદ્યા ભવનની સ્થાપના કરી હતી.

મુનશીએ ગુજરાતી ઉપરાંત હિંદી અને અંગ્રેજીમાં પણ લેખન કર્યું છે. તેઓ ભારતીય રાષ્ટ્રીય કૉંગ્રેસ સાથે ભારતના સ્વતંત્રતા સંગ્રામમાં જોડાયા હતા, તેઓ બંધારણ સભાના સભ્ય રહ્યા અને આઝાદ ભારતના સૌપ્રથમ કૃષિપ્રધાન હતા. ઉત્તર પ્રદેશના બીજા રાજ્યપાલ તરીકેની ફરજ બજાવ્યા બાદ નહેરૂ સાથે મતભેદના લીધે સ્વતંત્ર પક્ષમાં જોડાયા. ૧૯૬૦માં સક્રિય રાજકારણમાંથી નિવૃત્તિ લીધા બાદ પાછળથી તેમણે વિશ્વ હિંદુ પરિષદની સ્થાપનામાં અગ્રિમ ભૂમિકા ભજવી.

## પ્રારંભિક જીવન 
તેમનો જન્મ ૩૦ ડિસેમ્બર ૧૮૮૭ના રોજ ભરૂચમાં માણેકલાલ અને તાપીબાને ત્યાં થયો હતો. તેમનો શાળાકીય અભ્યાસ આર. એસ. દલાલ હાઇસ્કૂલમાં થયો હતો. ૧૯૦૧માં તેમણે મૅટ્રિકની પરિક્ષા પાસ કરીને ૧૯૦૨માં વડોદરા કૉલેજમાં પ્રવેશ મેળવ્યો. વડોદરામાં તેમના શિક્ષક અરવિંદ ઘોષનો તેમના પર ઊંડો પ્રભાવ પડ્યો હતો. મહારાજા સયાજીરાવ ગાયકવાડ ત્રીજા, મહાત્મા ગાંધી, સરદાર પટેલ અને ભુલાભાઈ દેસાઇ પણ તેમના આદર્શ હતા. ૧૯૦૫માં પ્રથમ વર્ગ સાથે *અંબાલાલ સાકરલાલ પારિતોષિક* જીતીને ઇન્ટરની પરીક્ષા પસાર કરી અને ૧૯૦૭માં *એલિયટ પ્રાઈઝ* સાથે બી.એ.ની પદવી મેળવી. ૧૯૧૦માં તેમણે એલ.એલ.બી.ની પરિક્ષા ઉત્તિર્ણ કરી અને ૧૯૧૩માં તેમણે મુંબઈ હાઇકોર્ટમાં વકીલાતનો વ્યવસાય શરૂ કર્યો.

## સ્મૃતિચિહ્નો 
* મુંબઈના એક મુખ્ય માર્ગને તેમના પરથી નામ અપાયું છે.
* જયપુરમાં એક માર્ગને તેમના પરથી નામ અપાયું છે.
* તિરૂઅનંતપુરમમાં એક શાળાને ભવન્સના કુલપતિ કે. એમ. મુનશી મેમોરિય વિદ્યા મંદિર સપશ તરીકે નામ અપાયું છે.
* ભારતીય વિદ્યા ભવન તેમના માનમાં સામાજીક કાર્ય માટે *કુલપતિ મુનશી પુરસ્કાર* એનાયત કરે છે.

## સંદર્ભ 
## બાહ્ય કડીઓ 
* 
* 

શ્રેણી:ગુજરાતી સાહિત્યકાર
શ્રેણી:ગુજરાતી વ્યક્તિત્વ
શ્રેણી:રાજકારણી
શ્રેણી:૧૯૭૧માં મૃત્યુ
શ્રેણી:ગુજરાતી સાહિત્ય પરિષદના પ્રમુખો
શ્રેણી:૧૮૮૭માં જન્મ
ગુજરાતનો નાથ

***ગુજરાતનો નાથ*** એ કનૈયાલાલ મુનશી લિખિત ગુજરાતી ભાષાની ઐતિહાસિક નવલકથા છે. તેની પ્રથમ આવૃત્તિ ૧૯૧૮માં પ્રગટ થઇ હતી. આ નવલકથા ચાર ભાગમાં વહેંચાયેલી છે. મુનશી કૃત ચાર નવલકથાઓની શ્રેણીમાંની આ ત્રીજી નવલકથા છે. પહેલી *જય સોમનાથ*, બીજી *પાટણની પ્રભુતા* અને ચોથી *રાજાધિરાજ* છે.

## કથા 
આ કથામાં સ્ત્રી પાત્રને વિદુષી, બહાદુર, વિરાંગના, બતાવ્યા છે. જેમ કે, મિનલદેવી અને કાશ્મિરા, એક શાંત અને મુત્સદી તો બીજી સુંદર અને બહાદુર સાથે ચાલાક પણ. તેમા મુંજાલ મંત્રી અને રાજા કર્ણદેવ જેવા પાત્રો પણ છે. કથાના કેન્દ્રમાં એક કાલ્પનિક પાત્ર 'કાક' નામનો એક બ્રાહ્મણ યોદ્ધો છે. એના અને 'મંજરી', કે જેના પ્રેમમાં કાક પડે છે, સિવાયના બાકીના બધા જ મુખ્ય પાત્રો વાસ્તવિક ઐતિહાસિક પાત્રો છે. કથા પાટણના રાજા સિદ્ધરાજ જયસિંહના શરૂઆતના શાસનકાળ દરમ્યાનની છે. જેમાં કાક અનેક સાહસોમાંથી પસાર થતો તે સમયના જુદા-જુદા મહત્વના પાત્રોના સંપર્કમાં આવતો આપણને તે સમયના ઇતિહાસની સફર કરાવે છે. કાક એક બ્રાહ્મણ હોવા છતાં એક સારો લડવૈયો અને ચતુર માણસ હતો. પરંતુ તેને સંસ્કૃત આવડતું નહી. આ વાત મંજરીને ગમતી નહી. આ નવલકથામાં કનૈયાલાલ મુનશીની એક વાચકને જકડી રાખવાની પ્રતિભા છતી થાય છે.

કાક ભટ્ટ અને મંજરીને પ્રેમતાંતણે બાંધવા, कैलासमिव दुर्घषम् कालाग्निमिव दुःसहम् | સંસ્કૃત વાક્ય વારંવાર વપરાયેલું છે.

## અનુવાદ
આ નવલકથાનો અંગ્રેજી અનુવાદ રીટા કોઠારી અને એમના પતિ અભિજિત કોઠારીએ 'ધ લૉર્ડ ઍન્ડ માસ્ટર ઑફ ગુજરાત' (૨૦૧૮) નામે કર્યો છે.

## સંદર્ભ 
## પૂરક વાચન
* 

## બાહ્ય કડીઓ
* 
* 

શ્રેણી:નવલકથા
રાષ્ટ્રીય પ્રતિજ્ઞા (ભારત)

**રાષ્ટ્રીય પ્રતિજ્ઞા** એ પ્રજાસત્તાક ભારત પ્રત્યેની નિષ્ઠા દર્શાવતી પ્રતિજ્ઞા છે. સામાન્ય રીતે સાર્વજનિક કાર્યક્રમો, ખાસ કરીને શાળાઓમાં સ્વાતંત્ર્ય દિવસ તથા પ્રજાસત્તાક દિવસ જેવા રાષ્ટ્રીય પર્વોની ઉજવણી વખતે તેનું પઠન કરવામાં આવે છે. પ્રતિજ્ઞા પત્રનો મુખ્ય ઉદ્દેશ દરેક નાગરિકને તેની નાગરિક તરીકેની ફરજો પ્રત્યે કટિબદ્ધ બનાવવાનો છે. આ પ્રતિજ્ઞાને સદાયને માટે યાદ રાખી અમલ કરવી, એ દરેક નાગરિકની ફરજ છે. આથી જ આ પ્રતિજ્ઞા પત્રને શાળાઓના દરેક ધોરણના, દરેક વિષયના પાઠ્યપુસ્તકમાં શરૂઆતનાં પાનાઓમાં સ્થાન આપવામાં આવેલું છે તેમ જ દરરોજ આ પ્રતિજ્ઞાનું પઠન કરાવવામાં આવે છે. રાષ્ટ્રીય પ્રતિજ્ઞાએ બંધારણનો ભાગ નથી.

રાષ્ટ્રીય પ્રતિજ્ઞાની રચના મૂળ તેલુગુ ભાષામાં ઈ.સ. ૧૯૬૨માં પી.વી.સુબ્બારાવ દ્વારા કરવામાં આવી હતી. તેનું સર્વપ્રથમ પઠન ૧૯૬૩માં વિશાખાપટનમની એક શાળામાં કરવામાં આવ્યું હતું ત્યારબાદ ક્રમશ: અન્ય રાજ્યોમાં પણ તેના પઠનની શરૂઆત થઈ હતી.

## ઉત્પત્તિ
રાષ્ટ્રીય પ્રતિજ્ઞા પત્રની રચના તેલુગુ ભાષાના ઉલ્લેખનીય લેખક તેમજ બ્યુરોક્રેટ (નોકરશાહ) પૈદીમરી વેંકટા સુબ્બારાવ દ્વારા ૧૯૬૨માં વિશાખાપટનમ ખાતેના તેમના જીલ્લા કોષાલય અધિકારી તરીકેના કાર્યકાળ દરમિયાન કરવામાં આવી હતી. તેમણે પોતાની રચના તત્કાલીન વરિષ્ઠ કોંગ્રેસી નેતા તેનેટ્ટી વિશ્વનંદમ તથા શિક્ષણ મંત્રી પી.વી.જી. રાજુને પ્રસ્તુત કરી હતી. ૧૯૬૩થી દરેક રાજ્યોની શાળાઓમાં પ્રતિજ્ઞા પત્રના પઠનની ક્રમશ: શરૂઆત થઈ હતી. જોકે પાઠ્યપુસ્તકોમાં આપવામાં આવતા પ્રતિજ્ઞા પત્રમાં તેના રચયિતાનો કોઈ ઉલ્લેખ જોવા મળતો નથી. આથી તેઓ રાષ્ટ્રગીત કે રાષ્ટ્રીય ગાનના રચયિતા જેટલા જાણીતા નથી. ભારત સરકારના માનવ સંશાધન વિકાસ મંત્રાલયના દસ્તાવેજોમાં પ્રતિજ્ઞા પત્રના રચયિતા તરીકે પી.વી.સુબ્બારાવનો ઉલ્લેખ જોવા મળે છે.

## પ્રતિજ્ઞા પત્ર

India is my country. All Indians are my Brothers and Sisters.
I love my country and I am proud of its rich and varied heritage.
I shall always strive to be worthy of it.
I shall give my parents, teachers and all elders respect and treat everyone with courtesy.
To my country and my people, I pledge my devotion.
In their well being and prosperity alone, lies my happiness.

### ગુજરાતી સંસ્કરણ 

ભારત મારો દેશ છે.
બધા ભારતીયો મારા ભાઈ બહેનો છે.
હું મારા દેશને ચાહું છું અને તેના સમૃદ્ધ અને વૈવિધ્યપૂર્ણ વારસાનો મને ગર્વ છે.
હું સદાય તેને લાયક બનવા પ્રયત્ન કરીશ.
હું મારા માતાપિતા શિક્ષકો અને વડીલો પ્રત્યે આદર રાખીશ અને દરેક જણ સાથે સભ્યતાથી વર્તીશ.
હું મારા દેશ અને દેશબાંધવોને મારી નિષ્ઠા અર્પું છું.
તેમના કલ્યાણ અને સમૃદ્ધિમાં જ મારું સુખ રહ્યું છે.

## ઉપયોગ 
સાર્વજનિક કાર્યક્રમો, ખાસ કરીને શાળાઓમાં તેમજ વિધાનસભાઓમાં સ્વાતંત્ર્ય દિવસ તથા પ્રજાસત્તાક દિવસ જેવા રાષ્ટ્રીય પર્વોની ઉજવણી વખતે તેનું પઠન કરવામાં આવે છે

## સંદર્ભ 
## બાહ્ય કડીઓ 
* રાષ્ટ્રીય પ્રતિજ્ઞા પત્ર: ભારત અંગ્રેજી ભાષામાં.

શ્રેણી:કૃતિ
શ્રેણી: ભારતીય સંસ્કૃતિ
શ્રેણી:સમાજશાસ્ત્ર
ગુજરાતી દૈનિકપત્રોની યાદી

આ લેખ **ગુજરાતી દૈનિકપત્રોની યાદી** ધરાવે છે.

શ્રેણી:દૈનિક
હુર્રિયત પરિષદ

**હુર્રિયત પરિષદ** (સ્થાપના માર્ચ ૯, ૧૯૯૩) ૨૬ કાશ્મીરી એકમોનો સમૂહ છે. તે કાશ્મીરમાં આવેલી સામાજીક અને ધાર્મિક સંસ્થા છે જે કાશ્મીરને ભારતથી અલગ રાષ્ટ્ર બનાવવા માટે પ્રયત્નશીલ છે. હુર્રિયત પરિષદને પાકિસ્તાનનો ટેકો છે.
કરોડ

**કરોડ** () એ ગણતરીની પારંપરિક પદ્ધતિમાં એક એકમ છે જે ભારતમાં વપરાય છે. ૧ કરોડ (૧,૦૦,૦૦,૦૦૦) બરાબર ૧૦૦ લાખ અથવા ૧૦ મિલિયન થાય છે.

વૈજ્ઞાનિક ગણતરીમાં કરોડ ૧૦૭ તરીકે લખાય છે.

## સંદર્ભ
કોંગ્રેસ

**કોંગ્રેસ** એક અંગ્રેજી શબ્દ છે, જેનો અર્થ થાય છે *લોકોની કે પ્રતિનિધિઓની સભા/મહાસભા*.
----
કોંગ્રેશનલ પદ્ધતિ ની સરકાર હોય એવા દેશો માં મુખ્ય કાનૂન બનાવનારી સંસ્થા ને **કોંગ્રેસ** કહેવાય છે. 

આવી કોંગ્રેસ નિમ્નલિખીત દેશોમાં છે:
* અમેરીકી કોંગ્રેસ અમેરીકી સરકાર ની કાનૂન બનાવનારી સંસ્થા છે.
* નેશનલ પીપલ્સ કોંગ્રેસ એ પીપલ્સ રિપબ્લિક ઓફ ચાયનામાં સર્વોચ્ચ કાનૂન બનાવનારી સંસ્થા છે.
* નેશનલ કોંગ્રેસ ઓફ બ્રાઝીલ (પોર્ટુગીઝ: *Congresso Nacional*) એ બ્રાઝીલ ની કાનૂન બનાવનારી સંસ્થા છે.

----
**કોંગ્રેસ** શબ્દ ઘણા રાજનૈતિક દળોનાં નામમાં આવે છે:
* ભારતમાં ભારતીય રાષ્ટ્રીય કોંગ્રેસ
* દક્ષિણ આફ્રિકા માં આફ્રીકી રાષ્ટ્રીય કોંગ્રેસ
* મલેશિયામાં મલેશિયન ઇંડિયન કોંગ્રેસ

----
**કોંગ્રેસ** શબ્દ ઘણા રાષ્ટ્રવાદી લોકોના ઐતિહાસિક જમાવડાઓ માટે પણ વપરાવામાં આવ્યો છે:
* યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ કોંટિનેંટલ કોંગ્રેસ
* ભારતીય રાષ્ટ્રીય કોંગ્રેસ, જે ભારતની આઝાદી પછી અક રાજનૈતિક દળ બની ગઈ.
* ઇરાકી રાષ્ટ્રીય કોંગ્રેસ
૧૯૯૩

## ઘટનાઓ
* જાન્યુઆરી ૧ - ચૅકોસ્લોવાકિયાનું વિભાજન થયું. સ્વતંત્ર સ્લોવાકિયા અને ચૅક રિપબ્લિક સ્થાપવામાં આવ્યા. 
* જાન્યુઆરી ૩ - મોસ્કોમાં જોર્જ એચ ડબલ્યુ બુશ અને બોરિસ યેલ્ટસિન એ સ્ટાર્ટ કરાર પર હસ્તાક્ષર કર્યા.
* જાન્યુઆરી ૫ - અમેરીકામાં વોશિંગ્ટન રાજ્ય એ વેસ્ટલી એલન ડોડને ફાંસીની સજા આપી. (૨૮ વરસમાં પેહલી વાર અમેરીકામાં કોઈને ફાંસીની સજા) 

## મૃત્યુ 
શ્રેણી:ઇતિહાસ
માર્ક ટ્વેઇન

**માર્ક ટ્વેઇન** ઉપનામ વડે લેખન કાર્ય કરતા **સેમ્યુઅલ લેંગહોર્ન ક્લેમેંસ** (૩૦ નવેમ્બર ૧૮૩૫ – ૨૧ એપ્રિલ ૧૯૧૦) એક પ્રસિદ્ધ અને લોકપ્રિય અમેરિકન લેખક હતા.

શ્રેણી:અંગ્રેજી સાહિત્યકાર
શ્રેણી:વ્યક્તિત્વ
દયારામ

**દયારામ** (૧૭૭૭–૧૮૫૩) ગરબી શૈલીમાં ગીતો રચનાર પ્રથમ મધ્યકાલીન ગુજરાતી કવિ હતા. તેમણે રચેલાં પુષ્ટિમાર્ગે અનુસરતા કૃષ્ણભક્તિના પદો ખૂબ જ પ્રખ્યાત છે. દયારામ, નરસિંહ મહેતા અને મીરાંબાઈની સાથે ગુજરાતી સાહિત્યમાં ભક્તિ આંદોલનના અગ્રણી યોગદાનકર્તા ગણાય છે.

## જીવન 
દયારામનો જન્મ ૧૬ ઓગસ્ટ ૧૭૭૭ના રોજ નર્મદા નદીને કિનારે આવેલા ચાણોદમાં થયો હતો. તેઓ નાગર બ્રાહ્મણ પ્રભુરામ પંડ્યાના બીજા પુત્ર હતા. તેમની મોટી બહેન ડાહીગૌરી અને નાનો ભાઇ મણીશંકર ૯ અને ૨ વર્ષની વયે જ અવસાન પામ્યા હતા. તેમની કુલ રચનાઓ વિશે વિદ્વાનોમાં મતભેદ છે. તેમની કુલ રચનાઓની સંખ્યા ૮૭ જેટલી કહેવાય છે.

તેમની કેટલીક જાણીતી કૃતિઓ:
* શ્યામ રંગ સમીપે ન જાઉં
* હવે સખી નહીં બોલું,
* ઓ વ્રજનારી!

## પૂરક વાચન 
* 
* 

## આ પણ જુઓ 
* રસિકવલ્લભ

## સંદર્ભ 
## બાહ્ય કડીઓ 
* ગુજરાતી સાહિત્યનો ઇતિહાસ
* સંગીત ભુવન ટ્રસ્ટ - દયારામ

શ્રેણી:ધાર્મિક સાહિત્યકાર
શ્રેણી:વ્યક્તિત્વ
ઢાકા

thumb|300px|right
**ઢાકા** () (જનસંખ્યા ૯,૦૦૦,૦૨૨ (૨૦૦૧)), બાંગ્લાદેશની રાજધાની છે. રાજધાની હોવા ઉપરાંત ઢાકા બાંગ્લાદેશનું ઔદ્યોગિક અને પ્રશાસકીય કેન્દ્ર પણ છે. અહિયાં ચોખા, શેરડી અને ચાનો વેપાર થાય છે. 

ઢાકાનો ઇતિહાસ ઓછામાં ઓછો ૧૦૦૦ વર્ષનો છે.

શ્રેણી:એશિયામાં આવેલા દેશોની રાજધાનીઓ
શ્રેણી:બાંગ્લાદેશ
વર્જિન એટલાંટિક

300px|thumb|right|"વર્જિન એટલાંટિક ઐરવેજ લિમિટેડનું કાર્યાલય"
**વર્જિન એટલાંટિક ઐરવેઝ લિમિટેડ**, સામાન્ય રીતે **વર્જિન એટલાંટિક** એક હવાઇ સેવા છે જે યુનાયટેડ કિંગડમ થી અંતર્મહાદ્વીપ ઉડાનો ચલાવે છે. 

## બાહ્ય કડીઓ 
* વર્જિન એટલાંટિક ઐરવેઝની વેબસાઇટ (અંગ્રેજી ભાષા)

શ્રેણી:ઉદ્યોગ
લાહોર

thumb|લાહોર શહેરનો એક નજારો

**લાહોર** (પંજાબી ભાષા: لہور, ઉર્દૂ ભાષા: لاہور) પાકિસ્તાન દેશમાં આવેલું બીજું સૌથી મોટું શહેર છે (કરાચી પછી). પાકિસ્તાન-ભારતની સીમા નજીકનું આ શહેર પંજાબનું મુખ્ય મથક છે. લાહોર ઐતિહાસિક પંજાબ ક્ષેત્રનું અહમ સંસ્કૃતિક કેંદ્ર છે અને આ દુનિયામાં સૌથી મોટું પંજાબી શહેર છે. લાહોર પર હિંદુ શાહીઓ, ગઝનાવીઓ, ઘુરિદો અને દિલ્હી સલ્તનતનું શાસન રહ્યું હતું. મુઘલ સામ્રાજ્યની હકૂમત દરમ્યાન લાહોર પોતાના ચરમ પર હતું જ્યારે લાહોર પાંચ સાલ સુધી મુઘલ સામ્રાજ્યની રાજધાની હતી. બાદમાં આ રણજીતસિંહના શીખ સામ્રાજ્યની રાજધાની હતી. 

લાહોર પાકિસ્તાનના સૌથી ઉદાર અને સર્વદેશી શહેરોમાંનું એક છે. પાકિસ્તાન દેશની સંસ્કૃતિ પર તેની ઘણી અસર દેખાય છે. લાહોર પાકિસ્તાનનું પ્રકાશન ઉદ્યોગ અને સાહિત્યિક દ્રશ્યનું કેન્દ્ર છે, આની સાથે આ પાકિસ્તાનનું તાલીમી કેન્દ્ર પણ છે.

## ઇતિહાસ 
દંતકથાઓ મુજબ એવું માનવામાં આવે છે કે લાહોર શહેરની સ્થાપના શ્રી રામના પુત્ર લવ એ કરી હતી. લાહોરનો કિલ્લોમાં લવનું એક નાનું મંદિર આવેલું છે.

## બાહ્ય કડીઓ 
* લાહોર શહેરની સરકારની વેબસાઇટ (અંગ્રેજી માં) 
*
* લાહોરનાં જોવાલાયક સ્થળો 
* લાહોરનો ઇતિહાસ અને અન્ય માહિતી 
* લાહોર ટપાલ ખાતા માહિતી 

શ્રેણી:પાકિસ્તાન
એમ એફ હુસૈન

**મકબૂલ ફિદા હુસૈન** (જન્મ ૧૭ સપ્ટેમ્બર ૧૯૧૫, પંઢરપુર; મૃત્યુ: ૯ જૂન ૨૦૧૧, લંડન, યુ.કે.) **એમ એફ હુસૈન** તરીકે પ્રસિદ્ધ એવા ભારતીય ચિત્રકાર હતા. તેઓ તેમની આધુનિક ચિત્રશૈલી તથા માધુરી દીક્ષિત ના ભાવક તરીકે જાણીતા હતા.

શ્રેણી:૧૯૧૫માં જન્મ
શ્રેણી:૨૦૧૧માં મૃત્યુ
વેલિંગ્ટન

**વેલિંગ્ટન** શહેર ન્યૂઝીલેન્ડ દેશનું પાટનગર છે. વેલિંગ્ટન શહેર ખાતે ઇ. સ. ૧૮૬૫ના વર્ષમાં પાટનગર ખસેડવામાં આવ્યું તે પૂર્વે ઓકલેન્ડ શહેર ન્યુઝીલેન્ડ દેશનું પાટનગર હતું.

thumb|800px|centre|વેલિંગ્ટન શહેર રાત્રીના સમયે

thumb|800px|centre|વેલિંગ્ટન શહેર દિવસના સમયે

શ્રેણી:રાજધાની
શ્રેણી:ન્યુઝીલેન્ડ
થાઇલેન્ડ

thumb|250px|દુનિયામાં થાઇલૅન્ડનું સ્થાન
**થાઇલેન્ડ** દક્ષિણ પૂર્વ એશિયામાં આવેલો દેશ છે. થાઇલેન્ડ ના પૂર્વી સરહદ પર લાઓસ અને કમ્બોડિયા, દક્ષિણી સરહદ પર મલેશિયા અને પશ્ચિમી સરહદ પર મ્યાનમાર છે. થાઇલેન્ડ ને **સિયામ** નામ થી પણ ઓળખાય છે. *થાઇ* શબ્દનો અર્થ થાઇ ભાષામાં આઝાદ થાય છે. થાઇ શબ્દ થાઇ લોકોના સંદર્ભમાં પણ વપરાય છે. આ કારણથી ઘણા થાઇ લોકો, ખાસ કરીને ચીની થાઇ, થાઇલેન્ડ ને હજૂ પણ સિયામ નામ થી બોલાવવાનું પસંદ કરે છે. 

## ઇતિહાસ 
*મુખ્ય લેખ: થાઇલેન્ડનો ઇતિહાસ*

## રાજનીતિ 
*મુખ્ય લેખ: થાઇલેન્ડની રાજનીતિ*

## ભૂગોળ 
## આ પણ જુઓ 
* સોંગ્ક્રણ (થાઇલેન્ડ)

## બાહ્ય કડીઓ 
; અધિકૃત
* થાઈલેન્ડની શાહી સરકાર
* થાઈલેન્ડ પર્યટન પ્રાધિકરણ
* થાઈ નેશનલ એસેમ્બલી 
* થાઈલેન્ડ વિદેશ મંત્રાલય
* થાઈલેન્ડ ઇન્ટરનેટ સૂચના

શ્રેણી:થાઇલેન્ડ
આસામ

**આસામ** ઉત્તર પૂર્વી ભારતનું એક રાજ્ય છે. આસામની આજુ બાજુ બીજા બધા ઉત્તર પૂર્વી ભારતીય રાજ્યો છે.તેનું ક્ષેત્રફળ ૭૮,૪૩૮ ચો.કિ.મી. છે. આસામમાં ભારતની ભૂતાન તથા બાંગ્લાદેશ સાથેની સરહદનો હિસ્સો છે.

## આસામ રાજ્યના જિલ્લાઓ 
આસામ રાજ્યમાં કુલ ૩૫ જિલ્લાઓ છે.
* ઉત્તર કછર જિલ્લો
* ઓદાલગુરિ જિલ્લો
* કરીમગંજ જિલ્લો
* શહેરી કામરુપ જિલ્લો
* ગ્રામિણ કામરુપ જિલ્લો
* કાર્બી ઓન્ગલોન્ગ જિલ્લો
* કોકરાઝાર જિલ્લો
* ગોલાઘાટ જિલ્લો
* કછર જિલ્લો
* ગોવાલપારા જિલ્લો
* ચરાઇદેવ જિલ્લો
* જોરહટ જિલ્લો
* દિબ્રુગઢ જિલ્લો
* ડિમા હાસાઓ જિલ્લો
* ચિરાન્ગ જિલ્લો
* તામોલપુર જિલ્લો
* તિનસુખિયા જિલ્લો
* દારાંગ જિલ્લો
* દક્ષિણ શાહમારા-માનકાચર જિલ્લો
* ધુબરી જિલ્લો
* ધેમાજી જિલ્લો
* નલબારી જિલ્લો
* નાગાંવ જિલ્લો
* બક્સા જિલ્લો
* બારપેટા જિલ્લો
* બોંગાઇગાંવ જિલ્લો
* બજાલી જિલ્લો
* વિશ્વનાથ જિલ્લો
* મારિગાંવ જિલ્લો
* માજુલી જિલ્લો
* લખિમપુર જિલ્લો
* શિવસાગર જિલ્લો (સિબસાગર)
* શોણિતપુર જિલ્લો
* હૈલાકાંડી જિલ્લો
* હોજાઇ જિલ્લો

## સંદર્ભ 
## બાહ્ય કડી 
* 

શ્રેણી:ભારતનાં રાજ્યો અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશો
શ્રેણી:આસામ
આફ્રિકા

thumb|250px|ઉપગ્રહથી લીધેલી આફ્રિકાની છબી
**આફ્રિકા** ક્ષેત્રફળ અને વસ્તી, બંનેની દ્રષ્ટિએ યુરેશિયા પછીનો દુનિયાનો બીજો સૌથી મોટો ખંડ છે. મુખ્ય ખંડની તથા નજીક આવેલા ટાપુઓ ગણીને લગભગ ૩૦,૩૭૦,૦૦૦ કિ.મી.૨ (૧૧,૭૩૦,૦૦૦ માઇલ૨ પર, તે પૃથ્વીની લગભગ ૨૦.૪% જમીન રોકે છે, અને ૫૪ દેશોમાં ૮૦૦ મિલીયનથી વધુ લોકો ધરાવતો આ ખંડ વિશ્વની માનવ વસ્તીનો સાતમો ભાગ આપે છે.

## આફ્રિકાના દેશો 
## બાહ્ય કડીઓ 
* 
* આફ્રિકાના વિવિધ રંગો - બી.બી.સી. હિંદી ભાષામાં 
* આફ્રિકા - ચિત્રદર્શન   **હિંદી ભાષામાં**
* આફ્રિકાની ખોજ  અભિવ્યક્તિ નામની જાળપત્રિકા પર

શ્રેણી:આફ્રિકા
શ્રેણી:વિશ્વના ખંડો
શ્રેણી:ખંડ
પાકિસ્તાન

**પાકિસ્તાન** દક્ષિણ એશિયામાં સ્થિત દેશ છે. ભારત, ઈરાન અને અફઘાનિસ્તાન પાકિસ્તાનના પાડોશી દેશો છે.

૧૫ કરોડની વસ્તી ધરાવતો આ દેશ વિશ્વના સૌથી વધારે વસ્તીવાળા દેશોમાં છઠ્ઠા સ્થાન પર છે. પાકિસ્તાન ઈંડોનેશિયા પછી વિશ્વનું બીજું સૌથી મોટું મુસ્લિમ રાષ્ટ્ર છે. બોલચાલમાં અહીંં મુખ્યત્વે ઉર્દૂ, પંજાબી, સિંધી, બલોચી અને પશ્તો ભાષા બોલાય છે. પાકિસ્તાનની રાજધાની ઇસ્લામાબાદ છે. અન્ય મુખ્ય શહેરો કરાચી અને લાહોર છે.

## આ પણ જુઓ 
* ઇસ્લામાબાદ
* લાહોર
* કરાચી

શ્રેણી:પાકિસ્તાન
લોક સભા

**લોકસભા** એ ભારત ના સંસદ નું નીચલું ગૃહ છે. ભારતીય સંવિધાન પ્રમાણે લોક સભાના વધુમાં વધુ ૫૫૨ સદસ્ય હોઈ શકે છે. લોક સભાનો કાર્યકાળ વધુમાં વધુ પાંચ વર્ષનો હોય છે ત્યાર પછી નવેસરથી ચૂંટણી થાય છે.

## લાયકાત 
* લોકસભાના સદસ્ય બનવા માટે ઓછામાં ઓછા ૨૫ વર્ષની ઉંમર હોવી જરૂરી છે.
* તે ભારતીય નાગરિક હોવો જોઇએ.
* તે નાદાર કે માનસિક રીતે અસ્થિર જાહેર કરાયેલ ના હોવો જોઇએ.
* તેના પર કોઈ ગુનો નોંધાયેલ ના હોવો જોઇએ.
* તે કેન્દ્ર કે રાજ્યસરકારમાં સવેતન હોદ્દો ધરાવતો ના હોવો જોઈએ.

## રાજ્યવાર બેઠકોની સંખ્યા 
## આ પણ જુઓ 
* રાજ્ય સભા

## સંદર્ભ 
શ્રેણી:ભારતની સંસદ
શ્રેણી:રાજનીતિ
શ્રી યોગેશ્વરજી

**શ્રી યોગેશ્વરજી** એક વિરલ સંત સાહિત્યકાર હતા. તેઓ અમદાવાદ જિલ્લાના ધોળકા તાલુકાના સરોડા ગામે જન્મ્યા હતા. માત્ર નવ વરસની નાની ઉંમરે તેમણે પિતાનું છત્ર ગુમાવ્યું હતુ. તે પછી તેમને મુંબઇ ખાતે આવેલા એક અનાથાશ્રમમાં અભ્યાસ માટે દાખલ કરવામાં આવ્યા હતા. કોલેજના અભ્યાસ બાદ તેમણે ઇશ્વરની શોધમાં હિમાલય તરફ પ્રયાણ કર્યું. બે દાયકાની એકાંતિક સાધના પછી તેમણે જનસમુદાયમાં વિચરણ કરવાનો પ્રારંભ કર્યો. ગુજરાતી ભાષામાં તેમણે એકસોથીય વધુ ગ્રંથો લખ્યા. તેમની પદ્ય રચનાઓમાં સરળ ગીતા (ભગવદ ગીતાનો ગુજરાતી અનુવાદ), શિવમહિમ્નસ્તોત્ર, વિષ્ણુસહસ્ત્રનામ, રામચરિતમાનસ વિગેરેના કાવ્યાનુવાદ મુખ્ય છે. આરતી, આલાપ, અનંત સૂર, બિંદુ, તર્પણ, દ્યુતિ, સાંઈસંગીત, હિમાલય અમારો વિગેરે તેમના પ્રસિધ્ધ કાવ્યસંગ્રહો છે. ગાંધી ગૌરવ એ મહાત્મા ગાંધીજી પરનું તેમનું મહાકાવ્ય છે. તેમણે અનેક ભજનો, સ્તુતિઓ અને આરતીઓની પણ રચના કરી છે. 
અગિયારસોથી વધુ પૃષ્ઠો ધરાવતી *પ્રકાશના પંથે* નામે તેમની આત્મકથા અધ્યાત્મ માર્ગના જીજ્ઞાસુઓને અમૂલ્ય માર્ગદર્શન પુરુ પાડે છે. તેમના આ પુસ્તકનો હિન્દી અને અંગ્રેજીમાં અનુવાદ પણ થયો છે. હિમાલયના પત્રો નામે તેમનો પત્રસંગ્રહ પણ પ્રસિધ્ધ થયો છે. રમણ મહર્ષિના જીવન અને કાર્ય પરનો તેમનો દળદાર ગ્રંથ પણ જીજ્ઞાસુઓમાં લોકપ્રિય થયો છે.
નીલ્સ હેન્રીક અબૅલ

**નીલ્સ હેન્રીક અબૅલ** એ એક જાણીતા યુરોપીઅન ગણિતજ્ઞ હતા. એમનો જન્મ નોર્વેના ફ્રિન્ડો પરગણાંમાં ૫મી ઑગષ્ટ, ૧૮૦૨ના રોજ થયો હતો. તેમનું મૃત્યુ  ૬ઠ્ઠી એપ્રિલ, ૧૮૨૯ના રોજ નોર્વેના ફ્રોલૅન્ડ પરગણાંમાં થયું હતું. 

અમૂર્ત ગણિતમાં એક ખાસ સમૂહ **અબૅલ**ના નામ ઉપરથી અબૅલીયન સમૂહ (abelian group) તરીકે ઓળખાય છે.    

અબૅલે ઇ. સ. ૧૮૨૪માં સાબિત કર્યું કે ૫ (પાંચ) ઘાતવાળી બહુપદીનાં બીજ તેના સહગુણકોની મદદથી શોધવા શક્ય નથી. તેમણે આ પરિણામ ફ્રેંચ ભાષામાં સ્વખર્ચે પ્રસિધ્ધ કર્યું.

શ્રેણી:વૈજ્ઞાનિક
શ્રેણી:વ્યક્તિત્વ
શ્રેણી:યુરોપ
ગોડફ્રી હેરોલ્ડ હાર્ડી

**ગોડફ્રી હેરોલ્ડ હાર્ડી** (૭ ફેબ્રુઆરી ૧૮૭૭ – ૧ ડિસેમ્બર ૧૯૪૭) એક નોંધપાત્ર બ્રિટિશ ગણિતજ્ઞ હતા. તેઓ અંકશાસ્ત્ર તથા ગાણિતિક વિશ્લેષણના વિષયમાં કરેલા પ્રદાન માટે જાણીતા છે.

ગણિતજ્ઞોના વર્તુળ બહાર તે બે વાતોથી જાણીતા છે:
*''A Mathematician's Apology*, તેમણે ૧૯૪૦માં લખેલ ગણિતની કલાત્મકતા પરનો નિબંધ (ISBN 0521427061) છે – જે સામાન્ય માણસ માટે એક ગણિતશાસ્ત્રીના મનમાં રસપ્રદ ઝાંકી કરાવે છે.
* તેમનો ૧૯૧૪થી ભારતીય ગણિતજ્ઞ શ્રીનિવાસ રામાનુજન સાથે રહેલો એક વાલી તરીકેનો સબંધ, જેમની અસામાન્ય અને જાતે કેળવેલી ગણિત પ્રતિભા હાર્ડીએ તરતજ ઓળખી કાઢી હતી. હાર્ડી અને રામાનુજન કરતાં વધુ ભિન્નતા ધરાવતા બે ગણિતજ્ઞોની કલ્પના કરવી મુશ્કેલ છે. હાર્ડી એક ચોક્કસ અને મહેનતુ નાસ્તિક અને રામાનુજન, એક કલ્પનાશિલ હિંદુ. પણ તે બે ખૂબ ગાઢ મિત્રો બની ગયા. પૉલ અર્ડોસ એક મુલાકાત દરમ્યાન હાર્ડીને પૂછ્યું કે તેમનું ગણિતમાં સૌથી મોટું યોગદાન શું હતું ત્યારે હાર્ડીએ અચકાયા વિના જવાબ આપ્યો કે તેણે કરેલી રામાનુજનની શોધ.

## સંદર્ભ
*હાર્ડિ જી.એચ. (૧૯૪૦) *A Mathematician's Apology* કેમ્બ્રિજ યુનિવર્સિટી પ્રેસ: લંડન.
*હાર્ડિ જી.એચ. (૧૯૪૦) *Ramanujan* કેમ્બ્રિજ યુનિવર્સિટી પ્રેસ: લંડન.
*હાર્ડિ જી.એચ. અને ઇ. એમ. રાઇટ (૧૯૩૮) *An Introduction to the Theory of Numbers* (હાલની આવૃત્તિ ISBN 0198531710)
*હાર્ડિ જી.એચ. (૧૯૦૮) *Course of Pure Mathematics''

## બાહ્ય કડીઓ
* જી. એચ. હાર્ડીના અવતરણ 

શ્રેણી:ગણિત
શ્રેણી:વ્યક્તિત્વ
શ્રેણી:૧૯૪૭માં મૃત્યુ
આશા ભોંસલે

**આશા ભોંસલે** () (જન્મ : સપ્ટેમ્બર ૮, ૧૯૩૩, સાંગલી, મહારાષ્ટ્ર, ભારત.) હિન્દી ફિલ્મ સંગીતની ખ્યાતનામ પાર્શ્વ ગાયિકા છે. ભારતમાં સૌથી વધુ મીઠો, મધુર, કોકીલ કંઠ ધરાવતાં પાર્શ્વગાયિકા લતા મંગેશકરની નાની બહેન અને દીનાનાથ મંગેશકરની પુત્રી આશાએ ફિલ્મોમાં અને ફિલ્મોની બહાર કુલ મળીને ૧૪ હજારથી પણ વધુ ગાયનો ગાયાં છે. તેમના કંઠના ચાહકો પુરી દુનિયામાં ફેલાયેલા છે.

સને ૧૯૪૩નાં વર્ષ દરમિયાન ગાયિકા તરીકેની કારકિર્દીની શરુઆત કરનાર આશાજીની વિશેષતા એ છે કે તેમણે શાસ્ત્રીય સંગીત, ગઝલ અને પૉપ સંગીત એ તમામ ક્ષેત્રોમાં પોતાની સિદ્ધી પુરવાર કરી છે. આ ઉપરાંત તેમણે ગુજરાતી સહિત ભારતીય ઉપખંડની ઘણી ભાષાઓમાં તેમ જ અંગ્રેજી, રશિયન અને ચેકોસ્લોવિયન ભાષામાં પણ પોતાના અનેરા કંઠ વડે ગીતો ગાયેલાં છે.

## જાણીતા ગુજરાતી ગીતો 
* છેલાજી રે, મારે હાટું પાટણથી પટોળાં મોઘા લાવજો.
* મહેંદી તે વાવી માળવે ને એનો રંગ ગયો ગુજરાત.
* તારી વાંકી રે પાઘલડીનું ફુમતું રે, મને ગમતું રે.
* માડી તારું કંકુ ખર્યું ને સૂરજ ઊગ્યો.
* દૂધે તે ભરી તલાવડી ને મોતીડે બાંધી પાળ રે.
* ઘોર અંધારી રાતલડીમાં નીકળ્યા ચાર અસવાર.
* ઉંચી તલાવડીની કોર, પાણી ભરતાં.
* સોના વાટકડી રે કેસર ઘોળ્યા વાલમીયા.
* દાદા હો દીકરી.
* છાનું રે છપનું કંઇ થાય નહિં.
* ખમ્મા મારા નંદજીના લાલ.
* પિયરને પિપળેથી આવ્યું પારેવડું.
* મારા રામ તમે સિતાજીની તોલે ન આવો.

## સંદર્ભ 
## બાહ્ય કડી 
* 

શ્રેણી:કલા
શ્રેણી:વ્યક્તિત્વ
શ્રેણી:બોલીવુડ
શ્રેણી:ભારતીય મહિલા ગાયકો
શ્રેણી:૧૯૩૩માં જન્મ
શ્રેણી:પદ્મવિભૂષણ પુરસ્કાર વિજેતાઓ
શ્રેણી:દાદાસાહેબ ફાળકે પુરસ્કાર વિજેતા
શ્રેણી:ફિલ્મફેર પુરસ્કારોના વિજેતાઓ
શ્રેણી:જીવિત લોકો
શ્રેણી:મરાઠી લોકો
આવર્ત કોષ્ટક

thumb|250px|આવર્ત કોષ્ટકના રચનાકાર મેન્ડેલીફ
**આવર્ત કોષ્ટક** એ રસાયણ શાસ્ત્રનો સૌથી ઉપયોગી કોઠો છે. રશિયન રસાયણ શાસ્ત્રી મેન્ડેલીફે ઈ.સ. ૧૮૬૯માં બનાવ્યુંં હતુંં. હાલનાં આવર્ત કોષ્ટકમાં ૧૧૮ તત્વોનો સમાવેશ કરવામાં આવેલ છે. આવર્ત કોષ્ટક વિશ્વમાં હાજર તત્વોની યાદી છે. તેની ખાસિયત એ છે કે એમાં કરેલ ગોઠવણી પ્રમાણે એક ઊભી હારમાં આવતાં તત્વોના ગુણધર્મો ઘણા મળતા આવે છે.

આવર્ત કોષ્ટક નો વિકાસ હેન્દ્રી મોસલે નામના વૈજ્ઞાનિકે કર્યો હતો તેણે પરમાણુભાર અને પરમાણુ ક્રમાંક વિરુદ્ધ આલેખ બનાવ્યા હતા. પરમાણુ ભાર નો આલેખ એ પરમાણુ ક્રમાંકના આલેખ કરતા થોડો વિચલિત આમ તો જોવા મળે છે તેથી તેને પરમાણુ ક્રમાંકને ધ્યાનમાં લઈને આવા કોષ્ટકનો વિકાસ કર્યો આમ હેન્દ્રી મોસલે નો ફાળો આવત કોષ્ટકમાં ખૂબ જ મહત્વનો છે તેમણે તેના પરથી આધુનિક આવર્ત કોષ્ટક ના તત્વો ના ગુણધર્મો અને પરમાણ્વીય ક્રમાંક આધાર રાખે છે આમ આધુનિક આવર્ત કોષ્ટક માં 18 સમૂહ અને સાત આવડતો છે આધુનિક આવર્ત કોષ્ટક ને ચાર લેવામાં વહેંચવામાં આવ્યો છે (1) S વિભાગ (2) p વિભાગ (3) d વિભાગ (4)f વિભાગ
~s વિભાગના તત્વોમાં બે સમૂહનો સમાવેશ થાય છે પહેલું આલ્કલી ધાતુ, બીજું આલ્કલાઇન અર્થ ધાતુ. જે તત્વોની ઇલેક્ટ્રોન રચનામાં છેલ્લો ઇલેક્ટ્રોન s કક્ષકમાં દાખલ થાય તો તેવા તત્વો અને એસ વિભાગના તત્વો કહે છે સામાન્ય ઇલેક્ટ્રોન રચના એન એસ વન ટુ ટુ છે આ વિભાગના તત્વો અથવા તો બે ઇલેક્ટ્રોન ગુમાવી અને એક પ્લસ અને બે પ્લસ વીજભાર મેળવે છે જેના લીધે તત્વની પ્રતિક્રિયાત્મકતા વધુ હોય છે સમૂહમાં ઉપરથી નીચે તરફ આવતા તત્વો જોવા મળે છે મને મોટામાં થતું સંયોજનોનો આયનીય લક્ષણો ધરાવે છે. ~d માં કુલ સમૂહ 3થી 12 સુધીના તત્વો આવેલા હોય છે કુલ 10 સમૂહ નો સમાવેશ થાય છે બનાવે છે. 

## બાહ્ય કડી 
* 

શ્રેણી:રસાયણવિજ્ઞાન
શ્રેણી:રાસાયણિક તત્વો
અવિનાશ વ્યાસ

**અવિનાશ અનંતરાય વ્યાસ** ભારતીય સંગીત નિર્દેશક, ગીતકાર અને ગુજરાતી સિનેમાના ગાયક હતા જેમણે ૧૯૦ કરતાં વધુ ગુજરાતી ચલચિત્રોમાં સંગીત આપ્યું હતું. તેમણે ૨૫ વખત શ્રેષ્ઠ ગીતકાર અને શ્રેષ્ઠ સંગીત માટે ગુજરાત રાજ્ય ફિલ્મ પુરસ્કાર મેળવ્યો હતો. તેમને ભારત સરકાર તરફથી ૧૯૭૦માં ચોથો સર્વોચ્ચ નાગરિક પુરસ્કાર પદ્મશ્રી અર્પણ થયો હતો.

## જીવન 
અવિનાશ વ્યાસનો જન્મ ગુજરાતમાં ૨૧ જુલાઇ ૧૯૧૨ના રોજ થયો હતો. તેમણે તેમની પ્રારંભિક સંગીત તાલીમ ઉસ્તાદ અલ્લાઉદિન ખાન પાસે લીધી હતી. જે ગુજરાતી અને હિંદી બંને ભાષામાં દ્વિભાષી ચલચિત્ર હતું.

તેમને વાર્ષિક ગુજરાત રાજ્ય ફિલ્મ પુરસ્કાર ૨૫ વખત શ્રેષ્ઠ ગીતકાર અને શ્રેષ્ઠ સંગીત માટે મળ્યા હતા, જે એક કિર્તીમાન છે. તેમનું અવસાન ૨૦ ઓગસ્ટ ૧૯૮૪ના રોજ ૭૨ વર્ષની ઉંમરે, તેમના છેલ્લા ચલચિત્ર *ભક્ત ગોરા કુંભાર*ની રજૂઆતના ત્રણ વર્ષ પછી થયું હતું.

## જાણીતી રચનાઓ 
## ચલચિત્રો 
# મહાસતી અનસૂયા (૧૯૪૩)
# કૃષ્ણ ભક્ત બોદાણા (૧૯૪૪)
# લહેરી બદમાશ (૧૯૪૪)
# ગુણસંદરી (૧૯૪૮)
# મંગળ ફેરા (૧૯૪૯)
# હર હર મહાદેવ (૧૯૫૦)
# વીર ભીમસેન (૧૯૫૦)
# દશાવતાર (૧૯૫૧)
# જય મહાલક્ષ્મી (૧૯૫૧)
# રામ જન્મ (૧૯૫૧)
# શ્રી વિષ્ણુ ભગવાન (૧૯૫૧)
# રાજરાણી દયમંતી (૧૯૫૨)
# શિવ શક્તિ (૧૯૫૨)
# વાસના (૧૯૫૨)
# ભાગ્યવાન (૧૯૫૩)
# તીન બત્તી ચાર રાસ્તા (૧૯૫૩)
# ચક્રધારી (૧૯૫૪)
# મહા પૂજા (૧૯૫૪)
# મલ્લિકા-એ-આલમ નૂરજહાં (૧૯૫૪)
# અધિકાર (૧૯૫૪)
# અંધેર નગરી ચોપટ રાજા (૧૯૫૫)
# વામન અવતાર (૧૯૫૫)
# એકાદશી (૧૯૫૫)
# જગદગુરૂ શંકરાચાર્ય (૧૯૫૫)
# રિયાસત (૧૯૫૫)
# દ્વારકાધીશ (૧૯૫૬)
# સુદર્શન ચક્ર (૧૯૫૬)
# લક્ષ્મી (૧૯૫૭)
# નાગ મણિ (૧૯૫૭)
# રામ લક્ષ્મણ (૧૯૫૭)
# સંત રઘુ (૧૯૫૭)
# આધી રોટી (૧૯૫૭)
# ગોપીચંદ (૧૯૫૮)
# ગ્રેટ શો ઓફ ઇન્ડયા (૧૯૫૮)
# જંગ બહાદુર (૧૯૫૮)
# પતિ પરમેશ્વર (૧૯૫૮)
# રામ ભક્તિ (૧૯૫૮)
# ચરણોં કી દાસી (૧૯૫૯)
# ગૃહલક્ષ્મી (૧૯૫૯)
# મહેંદી રંગ લાગ્યો (૧૯૬૦)
# ભક્ત રાજ (૧૯૬૦)
# હેરોન મલ્લાત (૧૯૬૧)
# હવા મહલ (૧૯૬૨)
# કૈલાશપતિ (૧૯૬૨)
# બાપુ ને કહા થા (૧૯૬૨)
# રોયલ મેલ (૧૯૬૩)
# ભક્ત ધ્રુવ કુમાર (૧૯૬૪)
# કલાપી (૧૯૬૭)
# બદમાશ (૧૯૬૯)
# બેટી તુમ્હારે જૈસી (૧૯૬૯)
# સૂર્ય દેવતા (૧૯૬૯)
# તાકત ઔર તલવાર (૧૯૭૦)
# જેસલ તોરલ (૧૯૭૧)
# મહા સતી સાવિત્રી (૧૯૭૩)
# ડાકુ ઔર ભગવાન (૧૯૭૫)
# સોન બૈની ચુન દાદી (૧૯૭૬)
# મા બાપ (૧૯૭૯)
# ભક્ત ગોરા કુંભાર (૧૯૮૧)

## સંદર્ભ 
## બાહ્ય કડીઓ 
* 
* 
* 

શ્રેણી:ગુજરાતી સાહિત્યકાર
શ્રેણી:વ્યક્તિત્વ
શ્રેણી:સંગીતકાર
શ્રેણી:પદ્મશ્રી પુરસ્કાર વિજેતાઓ
શ્રેણી:૧૯૧૨માં જન્મ
શ્રેણી:૧૯૮૪માં મૃત્યુ
આશિત દેસાઈ

**આશિત દેસાઈ** ગુજરાતી સુગમ સંગીત ગાયક - સંગીતકાર એક છે.

તેઓ તેમના પત્ની હેમા દેસાઈ સાથે ગુજરાતી સુગમ સંગીતમાં એક લાંબી અને વૈવિધ્ય પૂર્ણ કારકિર્દી ધરાવે છે. આશિત દેસાઈની સ્વર રચનાઓમાં શાસ્ત્રીય સંગીતની બારીકાઈઓની સમજ ખાસ દેખાઈ આવે છે. તેઓ કવિ પણ છે. તેમણે લખેલી (કાવ્ય) રચનાઓ પ્રમાણમાં ઓછી છે અને તે કવિતાઓને સ્વાભાવિક રીતે આશિત દેસાઈની ઉત્તમ સ્વર રચનાઓનો સાથ સાંપડે છે. આશિત દેસાઈનો પુત્ર આલાપ દેસાઈ પણ એક ગાયક અને તબલા વાદક છે.

## બાહ્ય કડીઓ 
*સોની મ્યુઝિક ની વેબસાઇટ પર આશિત દેસાઈ અંગે
*સુદીપ ઑડિયો ની વેબસાઇટ પર આશિત દેસાઈ અંગે 

શ્રેણી:ગાયક
શ્રેણી:કવિ
શ્રેણી:સંગીતકાર
અખા ભગત

**અખા રહિયાદાસ સોની** (આશરે ૧૬૧૫ - આશરે ૧૬૭૪) જેઓ **અખા ભગત** અથવા **અખો** તરીકે વધુ જાણીતા છે, ગુજરાતી ભાષાના પ્રાચીન કવિઓ પૈકીના એક છે. તેઓ બહુ શરૂઆતના ગુજરાતી સાહિત્યકારોમાંના એક છે. તેમની ગણના સલ્તનતી સમયગાળામાં થઇ ગયેલા ગુજરાતીના ત્રણ મોટા સાહિત્યકારોમાં થાય છે.

## જીવન 
અખાએ જેતલપુરથી આવીને અમદાવાદમાં વસવાટ કર્યો હતો. આજે પણ ખાડિયાની દેસાઈની પોળનું એક મકાન "અખાના ઓરડા" તરીકે ઓળખાય છે.

જીવનના શરૂઆતના ગાળામાં તેઓ સોનીનો વ્યવસાય કરતા હતા. પછીથી તેમણે માનેલી ધર્મની બહેને તેમની સાથે વિશ્વાસઘાત કરતાં તેમનો સમાજ પરથી વિશ્વાસ ઉઠી ગયો. તેમણે એક ગુરૂનું શરણ લીધું. પણ જ્યારે અખા ભગતને ખબર પડી કે તે ગુરૂ પણ ઢોંગી છે, ત્યારે તેમને ખ્યાલ આવ્યો કે સમાજમાં બધી જ જગ્યાએ ઢોંગ અને અસત્ય ચાલે છે.

## સર્જન 
### છપ્પા 
આ સાથે તેમણે *છપ્પા* લખવાનું ચાલુ કર્યું. અખાના છપ્પામાં સમાજમાં રહેલા આડંબર પ્રત્યેનો તિરસ્કાર જોવા મળે છે. *એક મુરખને એવી ટેવ, પથ્થર એટલા પૂજે દેવ* જેવા છપ્પાઓમાં અખા ભગતે ધર્મને નામે ચાલતી અંધશ્રદ્ધાને વર્ણવી છે.

અખાએ કુલ ૭૪૬ છપ્પા લખેલા છે. જે ૪૪ અંગમાં અને આ અંગોને મુખ્ય ચાર અંગવર્ગમાં વહેંચી શકાય. જોકે અખાએ આ વિભાગો પાડેલા નથી, પરંતુ તેમનાં છપ્પાઓમાં વર્ણવાયેલ વિચારોને ધ્યાને રાખી વિદ્વાનોએ આ મુજબ વર્ગીકરણ કર્યું છે.

**દોષનિવારક અંગવર્ગ**
* વેષનિંદા અંગ
* આભડછેટનિંદા અંગ
* શ્થુળદોષ અંગ
* પ્રપંચ અંગ
* ચાનક અંગ
* સુક્ષ્મદોષ અંગ
* ભાષા અંગ
* ખળજ્ઞાની અંગ
* જડભક્તિ અંગ
* સગુણભક્તિ અંગ
* દંભભક્તિ અંગ
* જ્ઞાનદગ્ધ અંગ
* દશવિધજ્ઞાની અંગ
* વિભ્રમ અંગ
* કુટફળ અંગ

**ગુણગ્રાહક અંગવર્ગ**
* ગુરુ અંગ
* સહજ અંગ
* કવિ અંગ
* વૈરાગ્ય અંગ
* વિચાર અંગ
* ક્ષમા અંગ
* તીર્થ અંગ
* સ્વાતીત અંગ
* ચેતના અંગ
* કૃપા અંગ
* ધીરજ અંગ
* ભક્તિ અંગ
* સંત અંગ

**સિધ્ધાંતપ્રતિપાદક અંગવર્ગ**
* માયા અંગ
* સૂઝ અંગ
* મહાલક્ષ અંગ
* વિશ્વરૂપ અંગ
* સ્વભાવ અંગ
* જ્ઞાની અંગ
* જીવ ઇશ્વર અંગ
* આત્મલક્ષ અંગ
* વેષવિચાર અંગ
* જીવ અંગ
* વેદ અંગ
* અજ્ઞાન અંગ
* મુક્તિ અંગ
* આત્મા અંગ

**ફલપ્રતિપાદક અંગવર્ગ**
* પ્રાપ્તિ અંગ
* પ્રતીતિ અંગ

### જાણીતી રચનાઓ 
* પંચીકરણ
* અખેગીતા
* ચિત્ત વિચાર સંવાદ
* ગુરૂ શિષ્ય સંવાદ
* અનુભવ બિંદુ
* બ્રહ્મલીલા
* કૈવલ્યગીતા
* સંતપ્રિયા
* અખાના છપ્પા
* અખાના પદ
* અખાજીના સોરઠા

## પૂરક વાચન 
* 

## સંદર્ભ 
* 

## બાહ્ય કડીઓ 
* 
* 

શ્રેણી:ગુજરાતી સાહિત્યકાર
શ્રેણી:વ્યક્તિત્વ
શ્રીનિવાસ રામાનુજન

**શ્રીનિવાસ ઐયંગર રામાનુજન** (; ૨૨ ડિસેમ્બર ૧૮૮૭ – ૨૬ એપ્રિલ ૧૯૨૦) ૨૦મી સદીમાં ભારતના સૌથી મહાન અને સૌથી પ્રખ્યાત ગણિતજ્ઞ હતા. નાનપણથી જ તેઓ ગણિતમાં અસાધારણ પ્રતિભા દેખાડી શિક્ષકોને અચંબામાં નાખી દેતા હતા. મુખ્યતઃ તેઓ ગણિત જાતે જ શિખ્યા હતા અને જીવનમાં ક્યારેય યુનિવર્સિટી ગયા નહોતા.

રામાનુજનની પ્રતિભાની ઓળખ વિશ્વને કરાવી રામાનુજનને પ્રસિદ્ધ કરવામાં અંગ્રેજ પ્રોફેસર ગોડફ્રી હાર્ડીનો મોટો હાથ હતો. તેમણે ટૂંકા જીવનગાળા દરમ્યાન લગભગ ૩૯૦૦ જેટલાં ગણિતનાં પરિણામો શોધ્યાં હતા. અત્યંત ધાર્મિક રામાનુજને કહ્યું હતું, "ગણિતનુ જે સમીકરણ ઈશ્વરના વિચારને ન દર્શાવતુ હોય, તે સમીકરણ મારા માટે નિરર્થક છે."

૨૨ ડિસેમ્બર ૨૦૧૨ના રોજ તેમની ૧૨૫મી જન્મતિથિ ઉજવવામાં આવી હતી. અને હવે ૨૦૨૧ માં ૧૩૪મી જન્મતિથિ ઉજવામાં આવશે.

## સન્માન 
ભારતીય ટપાલ વિભાગ દ્વારા ૨૬ ડિસેમ્બર ૨૦૧૧ અને ૨૨ ડિસેમ્બર ૨૦૧૨માં રામાનુજનના માનમાં સ્મારક ટપાલ ટિકિટ બહાર પાડવામાં આવી છે.

## આ પણ જુઓ 
* અવિભાજ્ય સંખ્યા

## સંદર્ભ 
## બાહ્ય કડીઓ 
શ્રેણી:ગણિત
શ્રેણી:વ્યક્તિત્વ
શ્રેણી:૧૮૮૭માં જન્મ
શ્રેણી:૧૯૨૦માં મૃત્યુ

* શ્રીનિવાસ રામાનુજન નું જીવનચરિત્ર
જગદીશચંદ્ર બોઝ

right|thumb| જગદીશચંદ્ર બોઝ એમની પ્રયોગશાળામાં
**જગદીશચંદ્ર બોઝ** (ત્રીસમી નવેમ્બર, ૧૮૫૮—ત્રેવીસમી નવેમ્બર,૧૯૩૭) પોતાના સમયના અગ્રતમ ભૌતિકશાસ્ત્રીમાંના એક હતાં. તેઓ કોલકાતા શહેરમાં આવેલી પ્રેસિડેન્સી યુનિવર્સીટી ખાતે ભૌતિકશાસ્ત્રી હતાં. માઇક્રોવેવનો અભ્યાસ કરનાર તેઓ પ્રથમ વૈજ્ઞાનિક હતાં.
કેસ્કોગ્રાફ, રેઝોનન્સ, રેકોર્ડર વગેરે ની શોધ કરી
વનસ્પતિમાં માનવીની માફક સંવેદના હોય છે તે સાબિત કરી આખા જગત ને આંજી નાખ્યું.

‎શ્રેણી:વ્યક્તિત્વ‏
શ્રેણી:વૈજ્ઞાનિક
શ્રેણી:૧૯૩૭માં મૃત્યુ
શ્રેણી:૧૮૫૮માં જન્મ
રાની મુખર્જી

**રાની મુખર્જી** (જન્મ ૨૧ માર્ચ, ૧૯૭૮), એક ભારતીય અભિનેત્રી છે. તે બૉલીવૂડ ફિલ્મો માં કામ કરે છે. રાની મુખર્જી ફિલ્મ જગત સાથે સંકળાયેલા એક બંગાળી પરિવાર માંથી આવે છે. તેના પિતા રામ મુખર્જી એક દીગ્દર્શક છે. કાજોલ, એક બીજી જાણીતી અભિનેત્રી, તેની પિત્રાઇ બહેન છે.

તેણે પ્રથમ કામ ફિલ્મ *રાજા કી આયેગી બારાત* (૧૯૯૬) માં કર્યું હતું. તે ફિલ્મ સફળ નહોતી થઇ. પણ તેની બીજી અને ત્રીજી ફિલ્મ ગુલામ અને ૧૯૯૮ ની મેગા હીટ કુછ કુછ હોતા હૈ રાની માટે ઘણી સારી સાબિત થઇ. તેના *કુછ કુછ હોતા હૈ* ના અભિનય માટે તેને "ઉપભુમિકા માં શ્રેષ્ઠ અભિનેત્રી" નો ફિલ્મફૅર પુરસ્કાર મળ્યો. 

કેટલીક ઠીક-ઠીક ફિલ્મોમાં કામ કર્યા બાદ તેને ફરી ફિલ્મફૅર પુરસ્કાર મળ્યો. આ વખતે "વિવેચકની પસંદી શ્રેષ્ઠ અભિનેત્રી" તરીકે ૨૦૦ર ની ફિલ્મ *સાથીયા* માટે. છેલ્લે રાનીને તેની ૨૦૦૪ની ફિલ્મ *હમ તુમ* માટે ફિલ્મફૅર શ્રેષ્ઠ અભિનેત્રીનો પુરસ્કાર મળ્યો. 

આ સિવાય રાનીએ *ચલતે ચલતે* (૨૦૦૩) અને ૨૦૦૪ ના પાછલા ભાગમાં આવેલ બ્લૉક-બસ્ટર, *વીર-ઝારા* જેવી ફિલ્મોમાં કામ કર્યું છે. તેની છેલ્લી ફિલ્મ *બ્લૅક* છે, તેમાં રાનીએ એક બહેરી-અંધ છોકરી ની ભુમિકા અદા કરી છે જેને ઘણા વિવેચકોએ તથા શ્રોતાઓએ વખાણી છે.

રાની મુખર્જી શાહરૂખ ખાન સાથે દુનિયાભર માં ફરેલ સ્ટેજ-શો પ્રવાસ, *ટેમ્પટેશન્સ ૨૦૦૪* નો ભાગ હતી.

શ્રેણી:બોલીવુડ
શ્રેણી:વ્યક્તિત્વ
શ્રેણી:કલા
શ્રેણી:૧૯૭૮માં જન્મ
સીદીસૈયદની જાળી

**સીદી સૈયદની જાળી** એ અમદાવાદ શહેરમાં લાલ દરવાજા પાસે આવેલી સીદી સૈયદ મસ્જિદની એક દીવાલ પર આવેલી પ્રખ્યાત જાળી છે. આ જાળી નક્શીકામનો બેજોડ નમૂનો ગણાય છે. મસ્જિદમાં આવી કુલ ૪ જાળીઓ છે.

## બાંધકામ 
રેતિયો પથ્થર સમય જતાં ઘસાતો જતો હોય છે, પણ ઈ.સ.૧૫૭૨-૭૩માં બંધાયેલી જાળીની કોતરણીની નજાકત હજુ આજ સુધી બરકરાર રહી છે. આ જાળીની ખાસિયત તેમાંનું ખજૂરીનું ઝાડ અને વૃક્ષની ડાળીઓ છે. એક અનુમાન એવું છે કે આખી જાળી એક જ પથ્થરમાંથી કંડારવામાં આવી છે, પરંતુ અલગ અલગ ટૂકડા પર કોતરણી કરીને તેને સાંધવામાં આવ્યા છે. સીદી સૈયદે તે સમયે કયા કારીગરો પાસે આ જાળી બનાવડાવી અને તે ટુકડા સાંધવા શેનો ઉપયોગ કર્યો તે બાબત પણ વધુ સંશોધન માગી લે તેમ છે, કારણ કે જાળી પથ્થરના બદલે કપડા પર ભરતકામ કર્યું હોય તેવી બેનમૂન છે. જેના કારણે એક જ જાળીમાં ચિત્રકામ, નકશીકામ સુથાર અને કડિયાકામ બન્યું હોય તેવો વિરલ સંગમ છે. સવા ચારસો વર્ષ પછી પણ જાળી તેના મૂળ સ્વરૂપે રહી છે. આ જાળીની પહોળાઈ દસ ફૂટ અને ઊંચાઈ સાત ફૂટ છે.

## ઇતિહાસ 
આ જાળી સીદી સૈયદ દ્વારા ગુજરાત સલ્તનતના સુલ્તાન શામ-ઉદ-દિન મુઝ્ફફર ખાન ત્રીજાના સરદાર બિલાલ ઝાઝર ખાન માટે બનાવી હતી. તેનું બાંધકામ ઇ.સ. ૧૫૭૨-૭૩માં સલ્તનતના આખરી વર્ષોમાં થયું હતું.

## લોકપ્રિયતા 
અમદાવાદની પ્રસિદ્ધ ઇમારતોમાંની એક હોવા ઉપરાંત સીદીસૈયદની જાળી અમદાવાદના ચિહ્ન તરીકે પણ વપરાય છે. ઇન્ડિયન ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ઓફ મેનેજમેન્ટે તેને પોતાના પ્રતીકમાં સ્થાન આપ્યું છે. અમદાવાદ કોર્પોરેશનના સત્તાધીશો પણ મહેમાનોને આ જાળીની પ્રતિકૃતિ ભેટમાં આપે છે. અમદાવાદની ઓળખનાં ચિહ્નો તરીકે સ્થાપિત થયેલી જાળીની પ્રતિકૃતિ બહારથી આવતા મુલાકાતીઓ તેમની સાથે લઈ જાય છે.

## છબીઓ 

Image:Sidi Saiyyed Mosque Ahmedabad Gujarat - Jali Work.jpg|સીદી સૈયદની જાળી (કોતરણી)
Image:Sidi Saiyyed Ni Jali.JPG|સીદી સૈયદની મસ્જીદની અંદરની બાજુથી
Image:Siddi syed mosque panoramic.jpg|મસ્જીદનો સામેની બાજુથી પેનોરમા વ્યુ
Image:Sidi saiyid mosque wall tablet.jpg|મસ્જીદની દીવાલ
Image:Carving in Sidi Saiyyed Mosque.JPG|મસ્જીદની અંદરની કોતરણી

## સંદર્ભો
શ્રેણી:અમદાવાદનાં જોવાલાયક સ્થળો
શ્રેણી:સ્થાપત્ય
શ્રેણી:રાષ્ટ્રીય મહત્વનાં સ્મારકો
ભૂમિતિ

**ભૂમિતિ** ( સંસ્કૃત માં *ભૂ* = જમીન (અથવા સપાટી) અને *મિતિ* = માપ (અથવા માપવું) ) ગણિતની એક શાખા છે. ભૂમિતિના વિષયમાં જુદા-જુદા આકારોનું વિશ્લેષણ થાય છે. દુનિયામાં જોવા મળતા આકારો ના મુખ્ય ત્રણ પ્રકાર છે. સુરેખ, સમતલ અને ઘન. આ વર્ગીકરણ તેમના પરિમાણના આધારે થયેલું છે. તેઓ અનુક્રમે ૧, ૨ અને ૩ પરિમાણ ધરાવે છે.

## પૂર્વધારણાઓ 
ભૂમિતિના વિષયમાં મુખ્યતઃ પ્રમેયો સાબિત કરવામાં આવે છે. પરંતુ ભૂમિતિની શરૂઆત કેટલાક વિધાનોથી થાય છે જેમને સાબિતિ વિના માની લેવામાં આવે છે. આ વિધાનોને પૂર્વધારણા કહે છે. ભૂમિતિની મુખ્ય પૂર્વધારણાઓ આ મુજબ છે:
* બિંદુની પૂર્વધારણા
* રેખાની પૂર્વધારણા
* કિરણની પૂર્વધારણા

## વ્યાખ્યાઓ 
પૂર્વધારણાઓ પછી વ્યાખ્યાઓ આવે છે. સામાન્ય રીતે ભૂમિતિના જુદાજુદા આકારોનું વિવરણ વ્યાખ્યાઓ દ્વારા અપાય છે. કેટલીક પ્રારંભિક વ્યાખ્યાઓ આ મુજબ છે:

* રેખાખંડ : બે બિંદુઓને  જોડતા સૌથી ટૂંકા પાથ પર આવેલા બિન્દુઓના ગણને રેખાખંડ કહેવાય છે.
* કિરણ
* ખૂણો : કોઇ બે ભિન્ન કિરણ વચ્ચેના ભાગને ખૂણો કહેવાય છે.
* બહુકોણ:  જે બંધ આકૃતિ ખુણાઓથી રચાયેલી હોય તેને બહુકોણ કહેવાય છે
* ત્રિકોણ :  જે બંધ આકૃતિના ત્રણ ખુણા હોય તેને ત્રિકોણ કહેવાય છે.
* ચતુષ્કોણ : જે બંધ આકૃતિના ચાર ખુણા હોય તેને ચતુષ્કોણ કહેવાય છે.
* ચોરસ : જે બંધ આકૃતિના ચારે ચાર ખુણા ૯૦ અંશના હોય તે ચતુષ્કોણને ચોરસ કહેવાય છે.
* પંચકોણ : જે બંધ આકૃતિના પાંચ ખુણા હોય તેને પંચકોણ કહેવાય છે.
* ષટ્કોણ : જે બંધ આકૃતિના છ ખુણા હોય તેને ષટ્કોણ કહેવાય છે.
* અષ્ટકોણ : જે બંધ આકૃતિના આઠ ખુણા હોય તેને અષ્ટકોણ કહેવાય છે.

## પ્રમેય 
ભૂમિતિ તથા ગણિતની અન્ય શાખાઓનું કામ મુખ્યત્વે પ્રમેયો દ્વારા થાય છે. પ્રમેયમાં એક વિધાન સાબિત કરવામાં આવે છે. પ્રમેય સાબિત કરવા માટે વ્યાખ્યાઓ, પૂર્વધારણાઓ તથા પહેલા સાબિત થઇ ચુકેલાં પ્રમેયોને ઉપયોગમાં લઇ શકાય છે. કેટલાક જાણીતાં પ્રમેયો આ પ્રમાણે છે.
* પાયથાગોરસનું પ્રમેય કાટખૂણ ત્રિકોણમાં કાટખૂણાને સમાવતી બે બાજુઓ(a અને b)નાં માપના વર્ગનો સરવાળો તે ત્રિકોણના કર્ણ(c)ના માપના વર્ગ જેટલો થાય છે. C^2=a^2+b^2.

## આ પણ જુઓ 
*ત્રિકોણમિતિ

શ્રેણી:ગણિત
લંડન

thumb|right|250px|થેમ્સ નદીના સામેના કીનારેથી દેખાતું બ્રિટિશ સંસદ ભવન (પેલેસ ઓફ્ વેસ્ટમિન્સ્ટર)નું દૃશ્ય
**લંડન** ()  ઇંગ્લેન્ડનું પાટનગર અને બ્રિટનનું સૌથી વધુ વસ્તી ધરાવતું શહેર છે. તે થેમ્સ નદીને કિનારે વસેલું પ્રાચીન નગર છે. લંડનમાં ધણા ભારતીય મૂળનાં લોકો વસે છે જેમને બ્રિટીશ એશિયન તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. લંડન શહેરને રોમન પ્રજા દ્વારા વસાવવામાં આવ્યું હતુ. કલા, વાણિજ્ય, શિક્ષણ, મનોરંજન, ફેશન, ફાઇનાન્સ, હેલ્થકેર, મીડિયા, વ્યાવસાયિક સેવાઓ, સંશોધન અને વિકાસ, પ્રવાસન અને પરિવહનમાં લંડન વિશ્વનું અગ્રણી શહેર છે. તે વિશ્વનું સૌથી મોટું નાણાકીય કેન્દ્ર છે.

## ભૂગોળ
લંડન, જેને ગ્રેટર લંડન તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે તે ઇંગ્લેન્ડના નવ પ્રદેશોમાંનું એક છે. અને કુલ ૧,૫૮૩ ચોરસ કિલોમીટર (૬૧૧ ચો માઈલ)ના વિસ્તારમાં પથરાયેલું છે.
થેમ્સ નદી શહેરને ઉત્તર અને દક્ષિણ એમ બે ભાગમાં વિભાજીત કરે છે. 

ગ્રેટર લંડનનો ચાળીસ ટકા હિસ્સો લંડન પોસ્ટ ટાઉન દ્વારા આવરી લેવામાં આવ્યો છે, જેમાં 'લંડન' પોસ્ટલ એડ્રેસનો એક ભાગ છે. લંડન ટેલિફોન એરિયા કોડ (૦૨૦) માં મોટા વિસ્તારનો સમાવેશ થાય છે, જો કે કેટલાક બાહ્ય જીલ્લાઓને બાકાત રાખવામાં આવે છે અને બહારના કેટલાક સ્થળો પણ સમાવવામાં આવેલ છે. ગ્રેટર લંડનની સીમા M25 મોટર વેને તય કરવામાં આવી છે.

## સ્થાનિક પરિવહન
લંડનમાં ભારતની જેમ જ અને બાકીના યુરોપના દેશોથી વિપરિત એવું રસ્તાની ડાબી બાજુએ વાહન ચલાવવાનું ચલણ છે. લંડનની જાહેર યાતાયાત સેવાઓ ટ્રાન્સપોર્ટ ફોર લંડન પૂરી પાડે છે, જેમાં ભૂગર્ભિય રેલ્વે, સ્તરિય રેલ્વે, બસ અને ટ્રામ સેવાઓનો સમાવેશ થાય છે.

## સંદર્ભો
## બાહ્ય કડીઓ
* London.gov.uk 
* London - British History Online 

શ્રેણી:ઇંગ્લેન્ડ
શ્રેણી:રાજધાની
ભાવનગર જિલ્લો

**ભાવનગર જિલ્લો** ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર વિભાગમાં આવેલ છે. જિલ્લાનું મુખ્યમથક ભાવનગર શહેર છે. ભાવનગર જિલ્લાનો વિસ્તાર ૨૧.૫ થી ૨૨.૧૦ ઉત્તર અક્ષાંશ અને ૭૧.૦૩ થી ૭૨.૦૩ પૂર્વ રેખાંશ ની વચ્ચે ૯૯૪૦.૫ ચોરસ કીલોમીટરમાં ફેલાયેલો છે.

## ઇતિહાસ 
બ્રિટિશ રાજ દરમિયાન ભાવનગર રજવાડું હતું, જેના શાસકો ગોહિલ રાજપૂતો હતા.

ઓગસ્ટ ૨૦૧૩માં ભાવનગર જિલ્લામાંથી નવો બોટાદ જિલ્લો રચવામાં આવતા તેના બે તાલુકાઓ બોટાદ તાલુકો અને ગઢડા તાલુકો ઓછા થયા હતા.

## તાલુકાઓ 
ભાવનગર જિલ્લામાં ૧૦ ગ્રામિણ અને એક શહેરી એમ કુલ મળી ને ૧૧ તાલુકાઓ આવેલા છે.

* ઉમરાળા
* ગારીયાધાર
* ઘોઘા
* જેસર
* તળાજા
* પાલીતાણા
* ભાવનગર (ગ્રામ્ય)
* મહુવા
* વલ્લભીપુર
* સિહોર
* ભાવનગર શહેર તાલુકો (ભાવનગર (શહેરી))

## જોવાલાયક સ્થળો 
### ધાર્મિક સ્થળો 
* પાલીતાણા - શેત્રુંજીનાં જૈન દેરાસરો
* શ્રી નિષ્કલંક મહાદેવ
* શ્રી ખોડિયાર મંદિર, રાજપરા
* બગદાણા
* ભગુડા
* શ્રી રાંદલ માતાજી મંદિર દડવા

### પર્યટન સ્થળો 
* અલંગ - જહાજ તોડવાનું કારખાનુ 
* મહુવા - *સૌરાષ્ટ્રનું કાશ્મીર*
* વેળાવદર કાળિયાર રાષ્ટ્રીય ઉદ્યાન, વેળાવદર
* ગોપનાથ
* હાથબ
* બોરતળાવ 
* શિહોર - જૂનું કાશી
* મસ્તરામધારા
* ભવાની દરિયા કિનારો મહુવા

### લોકમેળાઓ 
* ઢેબરા-તેરસનો મેળો, પાલિતાણા
* રૂવાપરીનો મેળો
* શીતળાદેરીનો મેળો
* શ્રી નિષ્કલંક મહાદેવનો મેળો
* માળનાથ મહાદેવનો મેળો
* ગૌતમેશ્વર મહાદેવનો મેળો, શિહોર

## વસ્તી 
૨૦૧૧ની વસ્તી ગણતરી પ્રમાણે ભાવનગર જિલ્લાની કુલ વસ્તી ૨૩,૮૮,૨૯૧ વ્યક્તિઓની હતી. જે જમૈકા દેશની વસ્તી અથવા અમેરિકાના કેન્સાસ રાજ્યની વસ્તી બરાબર છે. ભાવનગર ભારતના કુલ ૬૪૦ જિલ્લાઓમાં વસ્તીની દ્રષ્ટિએ ૧૩૩મો ક્રમ ધરાવે છે.. ભાવનગર જિલ્લો ગુજરાતના કુલ વિસ્તારના ૫.૧૧ ટકા વિસ્તારમાં ફેલાયેલો છે. અને જિલ્લાની વસતી ઘનતા દર ચોરસ કિમિ દીઠ ૨૮૭ માણસો છે.

## પરિવહન 
ભાવનગર શહેરમાં ભાવનગર હવાઇ મથક આવેલું છે, જ્યારે ભાવનગર જૂના બંદર, ભાવનગર નવા બંદર, ઘોઘા અને સરતાનપર ભાવનગર જિલ્લામાં આવેલા બંદર છે. જેમાં હાલમાં ભાવનગર જૂના બંદર પર માલવહનનું કાર્ય બંધ છે.

## રાજકારણ 
### વિધાન સભા બેઠકો 
|}

## સંદર્ભ
## બાહ્ય કડીઓ
* ભાવનગર જિલ્લા પંચાયતની વૅબસાઇટ 
* જિલ્લા કલેક્ટરશ્રીની સત્તાવાર વૅબસાઇટ 

શ્રેણી:ગુજરાતના જિલ્લાઓ
ભાવનગર

**ભાવનગર** ( ) એ ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યમાં આવેલા ભાવનગર જિલ્લાનું મુખ્ય મથક અને ગુજરાત રાજ્યનું શહેર છે. ભાવનગરની સ્થાપના ૧૭૨૩માં ભાવસિંહજી ગોહીલ (૧૭૦૩-૧૭૬૪) દ્વારા કરવામાં આવી હતી. ભારતનાં ગણતંત્રમાં ભળ્યુ એ પહેલા સુધી તે એક રજવાડુ હતું. ગુજરાત રાજ્યની રાજધાની ગાંધીનગરથી ભાવનગરનું અંતર ૨૨૦ કિ.મી. છે. ભાવનગર ખંભાતના અખાતની પશ્ચિમે આવેલ છે.

## ઈતિહાસ
સુર્યવંશી ગોહીલ રાજપુતોને મારવાડમાં તીવ્ર સ્પર્ધાનો સામનો કરવો પડતો હતો. ઇ.સ. ૧૨૬૦માં તેઓએ ગુજરાતની હદમાં સાગરકાંઠા તરફ આવીને સેજકપુર, ઉમરાળા અને સિહોર એમ ત્રણ રાજધાની બનાવી. ૧૭૨૨-૧૭૨૩માં કંથાજી કડાણી અને પીપળાજી ગાયકવાડની સરદારી નીચે ગોહીલોની તે સમયની રાજધાની પર આક્રમણ કર્યુ. હારનો સામનો કરવો પડ્યો એટલે હારનું કારણ સિહોરનું ભૌગોલીક સ્થાન છે એમ માનીને ૧૭૨૩માં સિહોરથી ૩૦ કિલોમિટર દૂર વડવા ગામ પાસે દરીયાકિનારે સંવત ૧૭૭૯ની વૈશાખ સુદ ત્રીજ - અખાત્રીજના રોજ મહારાજા ભાવસિંહજી ગોહીલેનવી રાજધાની વસાવી અને એને ભાવનગર તરીકે ઓળખાવ્યું. દરિયાઇ વ્યાપારની સાનુકુળતા અને વ્યૂહાત્મક અગત્યતાને ધ્યાનમાં રાખીને આ સ્થળ પસંદ કરવામાં આવ્યુ હતું. સ્વાભાવિક રીતે જ ભાવનગર શહેર ભાવનગર રજવાડાની રાજધાની બન્યું. જૂના ભાવનગરની નગર રચના સૌરાષ્ટ્રના બીજા અગત્યના શહેરો તરફ ખૂલતા દરવાજાવાળા કિલ્લા ધરાવતી હતી. બે દાયકા સુધી એ આફ્રિકા, ઝાંજીબાર, મોઝામ્બિક, સિંગાપુર અને આરબ દેશો સાથે વ્યાપારી સંબંધ ધરાવતું અગત્યનું બંદર બની રહ્યું.

હાલમાં રાજવી કુટુંબના સભ્યોમાં મહારાજા વિજયરાજસિંહ ગોહિલ, મહારાણી સંયુક્તાકુમારી, યુવરાજ જયવીરરાજસિંહ ગોહિલ અને રાજકુમારી બ્રિજેશ્વરીકુમારી છે.

ભાવનગરનો મહેલ નિલમબાગ ખાતે આવેલ છે. દેશી રાજ્યોના વિલીનીકરણ સમયે સરદાર વલ્લભભાઈ પટેલ સાથે સૌ પ્રથમ સહમત થનાર અને પોતાનું રાજ્ય ધરનારા ભાવનગરના મહારાજા કૃષ્ણકુમારસિંહજી હતા. સાક્ષરતા દર ૮૬% જે રાષ્ટ્રીય઼ સરેરાશ ૫૯.૫ કરતા ઘણો વધારે છે.

### કલાનગરી
૨૦મી સદીના પ્રારંભે ગુજરાતમાં ચિત્રક્લાની આગેવાની ક્લાગુરુ રવિશંકર રાવળે લીધી હતી. તેમનો જન્મ ભાવનગરમાં થયો હતો. રંગોના રાજા ગણાતા સોમાલાલ શાહની કર્મભૂમિ પણ ભાવનગર છે એ સમયે એમણે ધર્મકુમારસિંહજીના પક્ષીવિષયક ગ્રંથ *ધિ બર્ડ્ઝ્ ઓફ સૌરાષ્ટ્ર* માં રંગીન અને પ્રદ્યુમ્ન કંચનરાય દેસાઈના *પંખી જગત* નામના પુસ્તકોમાં પક્ષીઓના રેખા-ચિત્રો દોર્યા છે. લોક કલાના ખ્યાતનામ ચિત્રકાર ખોડીદાસ પરમાર પણ ભાવનગરના. તેમના ચિત્રોમાં લોક સહિત્યની છાંટ પ્રદર્શિત થાય છે.

## જોવા લાયક સ્થળો 
## હવામાન
## સંદર્ભ
## બાહ્ય કડીઓ
* ભાવનગર જિલ્લા પંચાયતની અધિકૃત વેબસાઇટ 
* ભાવનગર તાલુકા પંચાયતની અધિકૃત વેબસાઇટ
*ભાવનગર જિલ્લાની અધિકૃત વેબસાઇટ 
* જિલ્લા કલેક્ટરશ્રીની સત્તાવાર વૅબસાઇટ 

શ્રેણી:ગુજરાતનાં શહેરો અને નગરો
શ્રેણી:ભાવનગર જિલ્લો
શ્રેણી:ગુજરાતનાં તાલુકા મથકો
ગૌરીશંકર તળાવ

**ગૌરીશંકર તળાવ** ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા ભાવનગર શહેરમાં આવેલું એક તળાવ છે. આ તળાવનું બાંધકામ ૧૮૭૧માં શરૂ કરવામાં આવ્યું જે ૧૮૭૨માં પુર્ણ થયું હતુ. 

## વિગત
આ રમણીય તેમ જ વિશાળ તળાવ નગરની શોભા વધારે છે. ભાવનગર રાજ્યના એક સમયના દીવાન શ્રી ગૌરીશંકર ઓઝાના નામ પરથી આ જળાશયનું નામ ગૌરીશંકર તળાવ રાખવામાં આવ્યું છે. આ તળાવને કીનારે થાપનાથ મહાદેવનું મંદિર, કૈલાશવાટીકા નામની બાલવાટીકા, બોટ-ક્લબ, સુંદરાવાસ બંગલો અને ભાવવિલાસ પેલેસ આવેલા છે. તળાવમાં આવેલા ટાપુઓમાંના એક ટાપુ પર રજવાડાના સમયમાં હવાખાવા માટેનું સ્થળ બનાવાયેલું પણ હાલ એ બંધ હાલતમાં છે. આ તળાવમાં ન્હાવાની, કપડા ધોવાની કે માછીમારી કરવાની મનાઈ રજવાડાના વખતથી અમલમાં છે.

### કૈલાશ વાટીકા
કૈલાશ વાટીકા કે બાલ વાટીકા એ ગૌરીશંકર તળાવની બાજુમાં બાળકોને માટે રમત ગમત માટેનું ઉદ્યાન છે.

### થાપનાથ મહાદેવ
થાપનાથ મહાદેવ એ ગૌરીશંકર તળાવના કિનારે આવેલું ભગવાન શંકરનું  મંદિર છે.  શ્રાવણ મહીનાના દરેક સોમવારે થાપનાથ મહાદેવના પરીસરમાં લોક-મેળો ભરાય છે.

## ભીકડાની કેનાલ
માળનાથની ડુંગરમાળામાંથી માલેશ્રી નદીના અનેક ફાંટા નિકળે છે. ગૌરીશંકર તળાવના બાંધકામની સાથે જ માલેશ્રી નદીના આવા એક વરતેજ ગામ તરફ વહેતા વહેણને ભીકડા ગામ પાસે રોકીને નહેર દ્વારા આ તળાવ તરફ વાળવામાં આવ્યું છે. ભાવનગરના દિર્ઘદ્રષ્ટા રાજવીઓ એ એવી વ્યવસ્થા કરાવી છે કે ગૌરીશંકર તળાવ ભરાઇ જાય એટલે નહેરમા પાણી આવતું અટકાવી શકાય જેથી ભાવનગર શહેર પર ક્યારેય પુરની આફતના આવે. જો ભુલેચુકે પણ વહેણ બદલવાનું રહી જાય તો પણ વધારાનું પાણી "વૅસ્ટ વીયર" દ્વારા કંસારાના નાળા વાટે શહેર પર આફત બન્યા વગર દરિયામાં વહી જાય તેવું પણ આયોજન અહીંયા છે.

## વેસ્ટ વિઅર અને કંસારાનું નાળું 
ગૌરીશંકર તળાવના એકદમ દક્ષીણ ભાગ પર આવેલા બંધને વેસ્ટ વિઅર કહે છે. તળાવ ભરાઇ જાય ત્યારે તેમાંથી છલકાતું પાણી કાળવી બીડ, સુભાષનગર, આનંદનગર વગેરે વિસ્તારમાંથી પસાર થતા અને કંસારાના નાળા તરીકે ઓળખાતા નાળા દ્વારા દરીયા તરફ વાળવામાં આવેલ છે. આ નાળા પર નવા બંદર રોડ, સુભાષનગર, સરદારનગર અને તળાજા રોડ એમ ચાર જગ્યાએ પુલ બાંધવામાં આવ્યા છે.

## સંદર્ભ
શ્રેણી:તળાવ
શ્રેણી:ભાવનગર
તખ્તેશ્વર મહાદેવ

**શ્રી તખ્તેશ્વર મહાદેવ** એ ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યમાંના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા ભાવનગર જિલ્લાના મુખ્ય મથક ભાવનગર શહેરની મધ્યમાં નાનકડી ટેકરી પર આવેલું શિવલિંગ ફરતે સોનાનો થાળ ધરાવતું મંદિર સંપુર્ણપણે સફેદ આરસપહાણના પથ્થરો વાપરીને ઉંચી પ્લીંથ પર બનાવાયેલું છે. તે ૧૮૯૩ની સાલમાં બાંધવામાં આવ્યુ છે. અહીંથી ભાવનગર શહેરને ઉંચાઇ પરથી જોવાનો અનેરો લ્હાવો મળે છે. 

## મંદિર સાથે સંકળાયેલી કથા
ભાવનગર રજવાડાના તખ્તસિંહ ગોહીલ યાત્રા પરથી પરત ફર્યા બાદ એમણે એક સંતના આદેશથી નર્મદા નદીના કીનારેથી શિવલીંગ મગાવીને આ મંદિર બનાવરાવ્યું હોવાનું કહેવાય છે.

## સંદર્ભ
શ્રેણી:ભાવનગર
શ્રેણી:ગુજરાતનાં શિવાલયો
હોમી ભાભા

**હોમી જહાંગીર ભાભા** (ઓક્ટોબર ૩૦, ૧૯૦૯- જાન્યુઆરી ૨૪, ૧૯૬૬) પોતાના સમયના અગ્રગણ્ય ભૌતિકશાસ્ત્રી હતા. તેઓ ભારતના પરમાણુ કાર્યક્રમના પિતા ગણાય છે. ભાભા જ્યારે કૅવેન્ડિશ પ્રયોગશાળા, કેમ્બ્રિજમાં વૈજ્ઞાનિક તરીકે કામ કરતા હતા ત્યારે, બીજું વિશ્વયુદ્ધ ચાલુ થતાં તે પોતાનું સંશોધન કાર્ય ગુમાવી બેઠા અને તેમને ભારત પાછા આવવું પડ્યું, જ્યાં તેમણે ઈન્ડિયન ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ઓફ સાયન્સ, બેંગલોર ખાતે સી. વી. રામનના નેજા હેઠળ કૉસ્મિક રે ઇન્સ્ટિટ્યૂટ સ્થાપના કરી (૧૯૩૯). જે.આર.ડી. તાતાની મદદ વડે તેમણે મુંબઈમાં ટાટા ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ઑફ ફંડામેન્ટલ રિસર્ચનો આરંભ કર્યો. વિશ્વયુદ્ધ પુરું થતાં, ભારતની સ્વતંત્રતા સાથે પંડિત જવાહરલાલ નહેરૂની પરવાનગી મેળવી તેમણે અણુશક્તિના શાંતિમય ઉપયોગોના સંશોધન તરફ પ્રયાસો આદર્યા. ૧૯૪૮માં તેમણે અટૉમિક એનર્જી કમિશન ઑફ ઇન્ડિયાની સ્થાપના કરી. તેમણે આંતરરાષ્ટ્રીય અણુશક્તિ સભાઓમાં ભારતનું પ્રતિનિધિત્વ કર્યું તથા ૧૯૫૫માં તેઓ જીનીવામાં યોજાયેલ સંયુક્ત રાષ્ટ્રની અણુશક્તિના શાંતિમય ઉપયોગોની સભાના પ્રમુખ રહ્યા હતા.

તેમનું મૃત્યુ ૧૯૬૬ માઉન્ટ બ્લાન્ક નજીક વિમાન દુર્ઘટનામાં થયું હતું.

ભાભા અણુસંશોધન કેન્દ્રનું નામ તેમના માનમાં રાખવામાં આવ્યું છે.

## બાહ્ય કડીઓ 
*હોમી ભાભા પર લેખ(nuclearweaponarchive.org)
*ભાભા અને જે. આર. ડી. ટાટા પર *ધ હિન્દુ* એ લખેલ લેખ  
*હોમી ભાભા પર લેખ(vigyanprasar.com) 
*Legends: હોમી ભાભા પર લેખ(parsicommunity.com) 

શ્રેણી:૧૯૦૯માં જન્મ
શ્રેણી:૧૯૬૬માં મૃત્યુ
ભુજ

**ભુજ** () ગુજરાત માં આવેલું એક પ્રાચીન શહેર અને કચ્છ જિલ્લા અને ભુજ તાલુકાનું વહીવટી મથક છે.

ભુજિયા ડુંગરની તળેટીમાં વસેલું ભુજ કચ્છનું સૌથી મોટું શહેર છે. પ્રાચીન કિલ્લાની વચ્ચે વસેલું (જે ૨૬ જાન્યુઆરી ૨૦૦૧ના ધરતીકંપમાં નુકશાન પામેલ છે) જૂનું ભુજ ઐતિહાસીક મહત્વ ધરાવે છે. અત્યંત સુંદર કોતરણી ધરાવતા મહેલો, મંદિરો અને પાંચ ગઢનાં નાકાં અને છઠી બારી તેના ઇતિહાસની યાદ અપાવે છે. અદ્યતન ભુજ, જિલ્લાનું વહીવટી મથક તથા ભારતની પશ્ચિમ સીમાનું સંરક્ષણ કેન્દ્ર પણ છે.

## ભૂગોળ 
ભુજની સરેરાશ ઉંચાઇ ૧૧૦ મીટર છે. શહેરની પૂર્વ બાજુએ ભુજિયો ડુંગર આવેલો છે, જેના પર ભુજિયો કિલ્લો આવેલો છે, જે ભુજ શહેર અને માધાપરને જુદા પાડે છે. શહેરના મુખ્ય તળાવોમાં હમીરસર તળાવનો સમાવેશ થાય છે.

## પરીવહન
### બસ
ભુજ બસ માર્ગે અમદાવાદ, રાજકોટ તથા મુંબઇ, નાસિક સાથે જોડાયેલું છે. રાજ્ય પરીવહનની બસથી ભુજ ગુજરાત અને રાજસ્થાનના અન્ય શહેરો તથા જોવાલાયક સ્થળો સાથે જોડાયેલું છે.

### રેલ્વે
નવા ભુજ રેલ્વે સ્ટેશનથી રોજ મુંબઇ, દિલ્હી, પુના, અમદાવાદ અને વડોદરાની ટ્રેન સેવા ઉપલબ્ધ છે.

## હવાઇ માર્ગ
અઠવાડિયાની કુલ ૧૧ હવાઈ સેવાઓ ભુજ અને મુંબઈને જોડે છે.

## હવામાન
## જોવાલાયક સ્થળો

ચિત્ર:Prag Mahal12.jpg|પ્રાગ મહેલ
ચિત્ર:Aina Mahal.jpg|આયના મહેલ
ચિત્ર:Kutch Museum Bhuj Kutch Gujarat India.jpg|કચ્છ સંગ્રહાલય
ચિત્ર:Ramkund Bhuj Kutch Gujarat.jpg|રામકુંડ
ચિત્ર:Bhuj- swaminarayan temple.jpg|સ્વામીનારાયણ મંદિર, ભુજ

*હમીરસર
*આયના મહેલ
*કાળો ડુંગર
*જ્યુબીલી મેદાન
*છતેડી
*ટપકેશ્વરી મંદિર
*ત્રિ મંદિર
*દરબાર ગઢ
*ભુજ સંગ્રહાલય
*ભુજિયો ડુંગર
*રાજેન્દ્ર બાગ
*રુદ્ર માતા ડેમ
*સુરલ ભીટ મહાદેવ
*સ્વામિનારાયણ મંદિર - સ્વામિનારાયણ સંપ્રદાયનું, ભગવાન સ્વામિનારાયણ દ્વારા નિર્મિત આ મંદિર છે. અહીં ૧૫ મે, ૧૮૨૭ (વિ.સં. ૧૮૮૨, વૈશાખ સુદ ૦૫) ના દિવસે નરનારાયણ દેવની પ્રતિષ્ઠા કરી હતી. આ મૂળ મંદિર ભુજમાં આવેલા ભુંકંપ સમયે ક્ષતિગ્રસ્ત થતા તેને સ્થાને એક વિશાળ મંદિરનું નિર્માણ કરાયું છે. આ નિર્માણકાર્યની શરૂઆત ૭ મે, ૨૦૦૩નાં રોજ કરાઈ અને સાત વર્ષે, ૧૮ મે, ૨૦૧૦ના રોજ કાર્ય પૂર્ણ થયું.
*હિલ ગાર્ડન

## સંદર્ભ
શ્રેણી:ભુજ તાલુકો
લાખ

**લાખ** એ ભારતીય ઉપખંડની પારંપરિક ગણવાની પદ્ધતી પ્રમાણે એક એકમ સંખ્યા છે, જે હજુ પણ ભારત દેશમાં વહેવારમાં વપરાય છે.

૧ લાખ (૧૦૦,૦૦૦)= ૧૦૫ = ૧ સો હજાર = 0. ૧ મિલિયન બરાબર હોય છે.

શ્રેણી:અંકગણિત
શ્રેણી:સંખ્યા
અંજાર

**અંજાર** ભારતના ગુજરાત રાજ્યના કચ્છ જિલ્લાના અંજાર તાલુકાનું શહેર તેમજ તાલુકા મથક છે. તે કચ્છના અખાતથી લગભગ ૧૫ કી.મી. અંતરે આવેલું છે. આ શહેર તેના સૂડી અને ચાકુ માટે પ્રસિદ્ધ છે.

## ઇતિહાસ 
અંજાર બાર-તેર સૈકા જૂનું કચ્છનું એક શહેર છે. કચ્છના મહારાવ ખેંગારજી પહેલાએ વિ.સ. ૧૬૦૨ના માગશર વદ આઠમ-રવિવારના દિવસે તોરણ બાંધીને અંજાર શહેરની સ્થાપના કરી હતી. આજે પણ આ દિવસે શહેરના સ્થાપનાદિન ભારે ધામધૂમથી ઉજવવામાં આવે છે. સ્થાપના પહેલાના સમયમાં આ વિસ્તાર અંજાડવાસ તરીકે ઓળખાતો હતો. અજેપાળના નામ પરથી આ વિસ્તાનું નામ અંજાર પડ્યું તેમ કહેવાય છે. એક મત એવો પણ છે કે સુકાભઠ્ઠ કચ્છમાં અંજારની ફરતે ભૂગર્ભમાં અખૂટ જળ ભંડાર હતો. વાડીઓમાં અનાજ અને ફળોની વિપુલ માત્રામાં પેદાશ થતી. આ શહેર અનાજનું વેપાર કેન્દ્ર ગણાતું. અન્નની મોટી બજાર હતી. તેના પરથી 'અન્નબજાર' થયું અને કાળક્રમે તે અંજાર તરીકે ઓળખાવા લાગ્યું.

૧૯૦૧માં અંજારની વસ્તી ૧૮,૦૧૪ હતી. ૧૮૧૬માં અંજાર જિલ્લો તથા શહેર બ્રિટિશ હકુમત હેઠળ આવ્યું પરંતુ, ૧૮૨૨માં વાર્ષિક કરવેરા મારફતે ફરીથી કચ્છ રાજ્ય હસ્તક આવ્યું. ૧૮૩૨માં બ્રિટિશરોને કરવેરા ભરપાઇ કરી ન શકવાના કારણે, અંજાર ફરીથી બ્રિટિશ હકુમત હેઠળ આવ્યું.

૧૮૧૯માં અંજારમાં જબરદસ્ત ધરતીકંપ નોંઘાયેલ હતો જેમાં મકાનો તથા જાનમાલની ઘણી ખૂવારી થઇ હતી. ૨૧ જૂલાઈ ૧૯૫૬ અને આ સદીમાં આવેલા ૨૬ જાન્યુઆરી ૨૦૦૧ના ધરતીકંપમાં પણ અંજાર ભયાનક રીતે અસરગ્રસ્ત થયું હતું.

## નગર રચના 
રાજાશાહી કાળમાં અંજાર શહેર ફરતે ગઢ હતો અને પ્રવેશ માટે પાંચ નાકા હતા. તે અનુક્રમે ગંગાનાકું, દેવાળિયા નાકું, સવાસર નાકું, સોરઠિયા નાકું અને વરસામેડી નાકું તરીકે ઓળખાય છે. શહેરના પ્રાચીન ગઢની દિવાલોના અવશેષ આજે પણ જોવા મળે છે. શહેરના સ્થાપના દિને નગરપતિ દ્વારા ગઢની દિવાલની પૂજા કરવામાં આવે છે. વારંવાર આવેલા ભૂકંપોના કારણે શહેરની પ્રાચીન નગર રચનાના માત્ર અવશેષો જ બચ્યાં છે. 'કચ્છમાં અંજાર મોટા શહેર છે હો જીરે..' એ રીતે પ્રાચીન ગીતોમાં પણ અંજારને સાંભળવા મળે છે.

## જોવા લાયક સ્થળો 
* જેસલ-તોરલની સમાધિ - આ સમાધિ લગભગ એક ફૂટના અંતરે છે. લોકો માને છે આ સમાધિઓ એક બીજાની નજીક આવી રહી છે. જ્યારે આ સમાધિઓ જોડાઈ જશે તે દિવસે મહાપ્રલય આવશે. જેસલ જાડેજા રાજવી કૂળમાં જન્મેલો એક કૂખ્યાત બહારવટીયો હતો. તેની ભારે રંજાડ હતી. તે મહાસતી તોરલના સંપર્કમાં આવ્યો અને તેના જીવનનું પરિવર્તન થઇ ગયું.
* અજેપાળ મંદિર - અજેપાળે શહીદી વહોરી હતી. તેમના પરથી જ આ શહેરનું નામ અંજાર પડ્યું હોવાનું કહેવાય છે.
* અંબા માનું મંદિર - લોકવાયકા અનુસાર અંજાર ના દશનામ ગોસ્વામી સમાજના સંત શ્રી સાગરગિરિજી ભદ્રેશ્વરથી ભદ્રકાળી માતાજીની કૃપા મેળવી અંજારમાં લાવ્યા.
* પબડીયું તળાવ
* મેકમર્ડોનો બંગલો
* વીર બાળક સ્મારક - ૨૦૦૧ના ધરતીકંપ દરમિયાન મૃત્યુ પામેલા વિદ્યાર્થીઓ અને શિક્ષકોને સમર્પિત સ્મારક.

## સંદર્ભ 
## બાહ્ય કડીઓ
* 

શ્રેણી:ગુજરાતનાં શહેરો અને નગરો
શ્રેણી:ગુજરાતનાં તાલુકા મથકો
શ્રેણી:અંજાર તાલુકો