open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
યૂક્રેઇન

**યુક્રેન** (હિંદી:युक्रेन) યુરોપ ખંડના પૂર્વ ભાગમાં આવેલો એક દેશ છે. આ દેશની સીમાઓ પૂર્વ દિશામાં રશિયા, ઉત્તર દિશામાં બેલારુસ, પોલેન્ડ, સ્લોવાકિયા, પશ્ચિમ દિશામાં હંગેરી, દક્ષિણપશ્ચિમ દિશામાં રોમાનિયા અને મોલ્દોવા તેમજ દક્ષિણ દિશામાં કાળો સમુદ્ર અને અજોવ સાગર સાથે મળે છે. કીવ આ દેશનું સૌથી મોટું શહેર છે, જ્યાં આ દેશની રાજધાની આવેલી છે.

યુક્રેનનો આધુનિક ઇતિહાસ ૯મી શતાબ્દીથી શરુ થાય છે, જ્યારે કીવિયન રુસ નામનું એક મોટું અને શક્તિશાળી રાજ્ય બની આ વિસ્તાર સમૃદ્ધ થયો, પરંતુ ૧૨મી શતાબ્દીમાં આ મહાન ઉત્તરીય લડાઈ પછીના સમયમાં ક્ષેત્રીય શક્તિઓમાં એ વિભાજીત થઇ ગયો. ૧૯મી શતાબ્દીમાં આ ક્ષેત્રનો મોટો હિસ્સો રશિયન સામ્રાજ્યનો અને બાકીનો હિસ્સો ઓસ્ટ્રો-હંગેરિયન નિયંત્રણમાં આવી ગયો.

thumb|260px

## ઇતિહાસ 
### Rus 

File:Alex K Halych-Volhynia.svg|Halych-Volhynia Rus

### Cossacs 

File:Herb Viyska Zaporozkoho.svg|coat of arms of Zaporizke Army
File:Portret Mazepa.jpg|Getman Mazepa
File:Палац К.Розумовського у Батурині-2009.jpg|Palace of Rozumovskyi

### 1917-1939 

File:Teacher's House, Kyiv.jpg|Centralna Rada
File:Coat of arms of the Ukrainian State.svg|Coat of arms of Ukraine Derzhava
File:Skoropadsky - before 1917.jpg|getman Skoropadskyi
File:ZUNR coa.svg|Coat of arms of ZUNR

### 1991- 

File:Yanukovich.jpg|В.&nbsp;Ф.&nbsp;Янукович, President of Ukraine from 2010.

## સંસ્કૃતિ 

File:Carpatho-Rusyn sub-groups - Transcarpathian Rusyns in original goral folk-costumes from Maramureş ..jpg
File:VolynPysanky.jpg|Pysanka (colored eggs)
File:Rushnyk Ukraine embroidered decorative towels.jpg| Ukrainian towels - National symbol
File:Ruskie.jpg|Varenyky (ruskie)
File:St. Michael's Cathedral from belltower.JPG|St. Michael's Cathedral (Zolotoverhyi)
File:Kyjiv sofienkathedrale.jpg|Sofia Church (Kyiv)
File:Ласточкино гнездо.jpg|swallows nest
File:Sloneczniki-Helianthus.jpg
File:Dnepr rocket lift-off 1.jpg

File:Chocim stronghold.jpg
File:Kremenec 02.jpg
File:Berezhany213.JPG
File:Pivdennyi (Southern) Bridge in Kiev.jpg
File:Kharkov oblsovet.jpg|Kharkiv
File:Andrij Szewczenko.jpg| Ukrainian football-player Andriy Shevchenko

શ્રેણી:યૂક્રેઇન
વજેગઢ (તા. થરાદ)

**વજેગઢ (તા. થરાદ)** ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ઉત્તર ભાગમાં આવેલા વાવ-થરાદ જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૮ (આઠ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા થરાદ તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. વજેગઢ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, વરિયાળી, બાજરી, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.

શ્રેણી:થરાદ તાલુકો
ઝભ્ભો

thumb|પારંપરિક ઝભ્ભો અને ધોતી પહેરેલી એક વ્યક્તિ
**કુર્તા** અથવા **કુરતા** ઍ એક પરંપરાગત ભારતીય પોશાક છે, આ એક લાંબા ખમીસ જેવા પહેરવાનું વસ્ત્ર હોય છે. આની લંબાઈ ઘુંટણો સુધીની હોય છે અને પાયજામાની સાથે પહેરવામાં આવે છે. મોટે ભાગે એનો રંગ કુર્તા સાથે મળતો રાખવામાં આવતો હોય છે. કેટલીકવાર કુર્તાનો રંગ સફેદ પણ હોય છે. કુરતાનો સામાન્ય જીવનમાં તથા ખાસ પ્રસંગોમાં બંન્ને માટે ઉપયોગ કરવામાં આવતો હોય છે. જો કે ખાસ પ્રસંગો વેળાએ પહેરવામાં આવતા કુર્તા સામાન્ય રીતે વધુ સારા કાપડમાંથી બનાવવામાં આવેલા તથા વધારે ફેશનેબલ હોય છે. કુર્તાઓ સૂતરાઉ, ઊન અને રેશમી એમ બધી જાતનાં કાપડોમાંથી બનાવવામાં આવે છે. ભારત અને પડોશી દેશો નેપાળ, ભૂતાન, બાંગ્લાદેશ અને પાકિસ્તાનમાં પણ કુર્તા પહેરવાની પરંપરા રહી છે. કુર્તાનાં ઘણાં પરિવર્ધિત રુપ જોવા મળે છે, જેમાં શેરવાની, પઠાણી સૂટ વગેરે મુખ્ય છે. મહિલાઓ પણ કુર્તાનો ઉપયોગ કરતી હોય છે, પરંતુ તેને સામાન્ય રીતે કુર્તી અથવા અન્ય નામો વડે ઓળખવામાં આવે છે. 

## આ પણ જુઓ 
* સાડી
* ખાદી
* ધોતીયું

શ્રેણી:વસ્ત્ર
ધોતીયું

thumb|પારંપરિક ધોતીયું અને ઝભ્ભો પહેરેલી એક વ્યક્તિ
**ધોતીયું** એ એક પરંપરાગત ભારતીય પરિધાન છે, જે હાલના સમયમાં ગામડામાં તથા લગ્ન-વિવાહ તથા અન્ય અનુષ્ઠાનો વેળાએ જ જોવા મળે છે. ધોતીયું સંપુર્ણ હિંદુ સમુદાયમાં એનાં વિભિન્ન નામો તથા પહેરવાની અલગ અલગ રીતના કારણે ઘણો વ્યાપ ધરાવે છે. ઉદાહરણ રૂપે જોતાં તમિલનાડુ અને બિહારના લોકોની પહેરવાની શૈલી ભિન્ન છે. હિન્દી તથા કેટલીક અન્ય ઉત્તર ભારતીય ભાષાઓમાં એને ધોતી અને તે ઉપરાંત બંગાળીમાં ધુતી (ধুতী), તમિલમાં *વેષ્ટી* (வேஷ்டீ), મલયાલમમાં *મુંણ્ડુ* (മുണ്ഡു) તથા તેલુગુમાં *પંચા * (పంచా) અને કન્નડમાં *પંચે* (ಪಂಚೇ) પણ કહેવામાં આવે છે. (બંગાળ રાજ્ય છોડીને અન્ય બિનહિંદી ભાષાઓમાં ઉચ્ચાર અશુદ્ધ હોય શકે છે )

## આ પણ જુઓ 
*સાડી
*લુંગી
*ઝભ્ભો

શ્રેણી:પહેરવેશ
શ્રેણી:ભારતીય પોશાક
બનારસી સાડી

300px|thumb|right| બનારસી સાડીનો પાલવ તથા કિનારી
**બનારસી સાડી** એક વિશેષ પ્રકારની સાડી હોય છે, જે વેવિશાળ, લગ્ન વગેરે શુભ પ્રસંગો વેળા હિંદુ મહિલાઓ ધારણ કરે છે. ઉત્તર પ્રદેશમાં આવેલા ચન્દૌલી, બનારસ, જૌનપુર, આઝમગઢ, મિર્જાપુર અને સંત રવિદાસ નગર જિલ્લાઓમાં બનારસી સાડીઓ બનાવવામાં આવે છે. આ માટેનો કાચો માલ પણ અહીંના વિસ્તારોમાંથી જ આવે છે. પહેલાં બનારસની અર્થવ્યવસ્થાનો મુખ્ય આધાર બનારસી સાડીના ઉત્પાદન અને વેચાણનું કાર્ય પર રહેતો હતો પરંતુ હવે આ પરિસ્થિતિ ચિંતાજનક બની છે. બનારસી રેશમી સાડીઓ પર જરીકામ **બનારસી રેશમી સાડી** રેશમની સાડીઓ પર બનારસમાં વણાટકામની સાથે સાથે જરીની ભાત (ડિઝાઇન) બનાવી ભરતાં તૈયાર થતી સુંદર રેશમી સાડીને કહેવામાં આવે છે. આ પરંપરાગત સાડી ઉત્પાદનનું કાર્ય સદીઓથી અહીં ચાલતું આવ્યું છે અને એના વડે વિશ્વભરમાં બનારસ પ્રસિદ્ધ બન્યૂં છે. પહેલાંના સમયમાં આ સાડીઓમાં ફક્ત શુદ્ધ સોનાધી જરીનો પણ ઉપયોગ કરવામાં આવતો હતો, કિંતુ વધતી જતી કિંમતને ધ્યાનમાં રાખી નકલી ચમકદાર જરીનું કામ પણ હવે જોરમાં ચાલે છે. આમાં અનેક પ્રકારના નમૂનાઓ બનાવવામાં આવે છે. આને મોટિફ કહેવામાં આવે છે. હાલમાં ઘણી જાતનાં મોટિફનું ચલણ વધી રહ્યું છે, પરંતુ કેટલીક મુખ્ય પરંપરાગત મોટિફ કે જેણે આજે પણ પોતાની બનારસી ઓળખ બનાવી રાખી છે, જેમ કે બૂટી, બૂટા, કોનિયા, બેલ, જાળ તથા જંગલા, ઝાલર વગેરે

## મોટિફ 
### બૂટી 
300px|thumb|right| બનારસી સાડી
બૂટી નાની-નાની તસ્વીરોની આકૃતિ વડે બનેલી હોય છે. એની અલગ-અલગ ભાત (પૈટર્ન) બે અથવા ત્રણ રંગોના દોરાની સહાયતા વડે બનાવવામાં આવે છે. આ બનારસી સાડી માટે મુખ્ય આવશ્યક તથા મહત્વપૂર્ણ ડિઝાઇનોમાંથી એક ગણાય છે. એના વડે સાડીના જમીન તરફ રહેતા અથવા મુખ્ય ભાગને સુસજ્જિત કરવામાં આવે છે. પહેલા રંગને 'હુનર કા રંગ ' કહેવામાં આવે છે. જે સામાન્ય રીતે સોનેરી (ગોલ્ડ) અથવા રૂપેરી (સિલ્વર) દોરાને એક વધારાનું (એક્સટ્રા) ભરતકામ વડે બનાવવામાં આવે છે, જો કે આજકાલ આ કામ માટે રેશમી દોરાઓનો પણ ઉપયોગ કરવામાં આવતો હોય છે જેને મીના કહેવામાં આવે છે, જે રેશમના દોરા વડે જ બનતા હોય છે. સામાન્ય રીતે મીનાનો રંગ હુનરના રંગનો જ હોવો જોઇએ.

### બૂટા
ઇન્દ્ર કુમાર ગુજરાલ

**ઈન્દ્ર કુમાર ગુજરાલ** (૪ ડિસેમ્બર, ૧૯૧૯  - ૨૦૧૨) ભારતના ૧૩મા વડાપ્રધાન હતા. 

તેમનો જન્મ ઝેલમ નગરમાં થયો છે, જે અત્યારે પાકિસ્તાનમાં આવેલું છે. તેમણે દેશના સ્વતંત્રતા સંગ્રામમાં સક્રિય હિસ્સો લીધો હતો. ૧૯૪૨ના ભારત છોડો આંદોલન વેળા તેઓ જેલવાસ પણ ભોગવી ચુક્યા હતા. 

એપ્રિલ ૧૯૯૭ના સમેયમાં ભારતના વડા પ્રધાન મંત્રી બન્યા તે પહેલાં તેઓએ ભારતીય મંત્રીમંડળમાં વિભિન્ન હોદ્દાઓ પર કામ કર્યું હતુ. તેઓ સંચાર મંત્રી, સંસદીય કાર્ય મંત્રી, સૂચના અને પ્રસારણ મંત્રી, વિદેશ મંત્રી તથા આવાસ મંત્રીના રુપમાં કામ કરી ચુક્યા હતા. આ ઉપરાંત તેઓ બીબીસીની હિન્દી સેવા માટે એક પત્રકાર ના રૂપમાં પણ કાર્ય કર્યું હતું.

ઈ. સ. ૧૯૭૫માં તેઓ ઇન્દિરા ગાંધી સરકારમાં સૂચના અને પ્રસારણ મંત્રીના હોદ્દા પર હતા. આ સમયે એક બાબત સામે આવી કે ૧૯૭૧ની ચુંટણી દરમ્યાન ઇન્દિરા ગાંધી દ્વારા ચૂંટણી જીતવા માટે ગેરબંધારણીય રીતોનો ઉપયોગ કરવામાં આવ્યો હતો. જ્યારે આ પહેલાં સંજય ગાંધીએ ઉત્તર પ્રદેશથી ટ્રકો દ્વારા માણસો ભરી લાવી ઇન્દિરાજીના સમર્થનમાં પ્રદર્શન કરવા માટે દિલ્હીમાં લોકો એકઠા કર્યા તો એમણે ઇન્દ્રકુમાર ગુજરાલને આ રેલીનું મીડિયા દ્વારા કવરેજ કરવાને માટે કહ્યું જે ગુજરાલે માનવાનો ઇન્કાર કર્યો હતો કેમ કે સંજય ગાંધી કોઈ સરકારી હોદ્દા પર ન હતા. આ કારણે એમને સૂચના અને પ્રસારણ મંત્રાલયથી હટાવી દેવામાં આવ્યા હતા અને એમની જગ્યા પર વિદ્યાચરણ શુક્લને આ પદ સોંપવામાં આવ્યું હતું. પરંતુ ત્યારબાદ ઈન્દિરા ગાંધી સરકારમાં મોસ્કો ખાતે રાજદૂત તરીકે એમણે જ ૧૯૮૦માં સોવિયત સંઘ દ્વારા અફઘાનિસ્તાનના મામલામાં હસ્તક્ષેપ કરવાના પગલાંનો વિરોધ કરવાની નીતિ પર જોર આપવામાં આવ્યું હતુ. આ ઘટના ભારતીય વિદેશ નીતિ માટે એક મહત્વનો વળાંક હતો અને ત્યારબાદ જ ભારત દેશની સરકારે સોવિયત સંઘ દ્વારા હંગેરી અને ચેકોસ્લોવાકિયામાં હસ્તક્ષેપ કરવા બાબતમાં વિરોધ પણ કર્યો હતો.

## વ્યક્તિગત જીવન
હિન્દી, ઉર્દૂ અને પંજાબી ભાષાઓમાં નિપુણ હોવા ઉપરાંત તેઓ ઘણી અન્ય ભાષાઓના પણ જાણકાર હતા તથા શેર શાયરીમાં ઊંડો રસ ધરાવતા હતા. એમના પરિવારમાં એમની પત્ની શીલા ગુજરાલ, બે દિકરાઓ અને એમના ભાઈ સતીશ ગુજરાલ હતા, જે જાણીતા વાસ્તુકાર છે.

## આ પણ જુઓ 
*ભારતના વડાપ્રધાન

## બાહ્ય કડીઓ 
* ભારત દેશના વડા પ્રધાનમંત્રીઓનું અધિકૃત વેબસાઇટ (અંગ્રેજી ભાષામાં)
* 

શ્રેણી:રાજનેતા
શ્રેણી:વ્યક્તિત્વ
શ્રેણી:ભારતના વડાપ્રધાન
શ્રેણી:૧૯૧૯માં જન્મ
શ્રેણી:ભારતના વિદેશમંત્રીઓ
શ્રેણી:૨૦૧૨માં મૃત્યુ
શ્રેણી:ભારતના નાણાં પ્રધાન
શ્રેણી:ભારતીય હિન્દુઓ
ખીજડો

**ખીજડો** અથવા **શમડી** અથવા શમી વૃક્ષ એક વૃક્ષ છે, જે થરના રણ તથા એવા અન્ય ઓછા પાણીવાળાં સ્થળોએ જોવા મળે છે. આ વૃક્ષ ભારતીય ઉપખંડમાં રહેતા લોકો માટે પવિત્ર અને ઉપયોગી ઝાડ છે. આ ઝાડનાં અન્ય નામોમાં **ધફ** (સંયુકત આરબ અમીરાત), **ખેજડી**, **જાંટ/ જાંટી**, **સાંગરી** (રાજસ્થાન), **જંડ** (પંજાબી), **કાંડી** (સિંધ), **વણ્ણિ** (તમિલ), **શમી**,  **સુમરી**નો સમાવેશ થાય છે. આ ઝાડનું વ્યાપારીક નામ **કાંડી** છે. આ વૃક્ષ વિભિન્ન દેશોમાં જોવા મળે છે, જ્યાં તેને અલગ અલગ નામ વડે ઓળખવામાં આવે છે. અંગ્રેજીમાં તેને પ્રોસોપિસ સિનેરેરિયા નામ વડે ઓળખવામાં આવે છે. ખીજડાનું વૃક્ષ જેઠ મહિનામાં પણ લીલું રહે છે.  ઊનાળાની કાળઝાળ ગરમીમાં જ્યારે રણ વિસ્તારમાં જાનવરો માટે તાપથી બચવાનો કોઈ સહારો નથી હોતો, ત્યારે આ ઝાડ છાયા આપે છે. જ્યારે ખાવાને માટે કંઇપણ નથી હોતું ત્યારે આ વૃક્ષ ચારો આપે છે, જેને ત્યાંના લોકો લૂંગ કહે છે. તેનાં ફૂલને મીંઝર કહેવામાં આવે છે. તેના ફળને સાંગરી કહેવામાં આવે છે, જેનું શાક પણ બનાવવામાં આવે છે. આ ફળ સુકાય જાય ત્યારે તેને ખોખા કહેવાય છે, જે સૂકા મેવા તરીકે વપરાય છે. આ વૃક્ષનું લાકડું અત્યંત મજબૂત હોય છે, જે ખેડૂતો માટે સળગાવવાના (જલાઉ) તથા ફર્નીચર બનાવવાના કામ આવે છે. તેનાં મૂળિયામાંથી હળ બનાવવામાં આવે છે. દુષ્કાળના સમય વેળા નપાણીયા કે રણ વિસ્તારના લોકો અને જાનવરો માટે આ વૃક્ષ એક માત્ર સહારો હોય છે. ઈ. સ. ૧૮૯૯માં ભયંકર દુષ્કાળ પડ્યો હતો, (જેને છપ્પનિયો દુકાળ કહેવાય છે) તે સમયે રણ વિસ્તારના લોકો આ ઝાડની ડાળીઓની છાલ ખાઇને જિવિત રહ્યા હતા. આ ઝાડની નીચે અનાજનું ઉત્પાદન વધારે પ્રમાણમાં થાય છે.

## સાહિત્યમાં અને સંસ્કૃતિમાં મહત્ત્વ 
રાજસ્થાની ભાષામાં કન્હૈયાલાલ સેઠિયા નામના કવિની કવિતા  '**મીંઝર**' ખુબજ પ્રસિદ્ધ છે. આ થરના રણ વિસ્તારમાં જોવા મળતા વૃક્ષ **ખીજડા** સાથે સંબંધિત છે. આ કવિતામાં ખીજડાની ઉપયોગિતા અને મહત્વનું અતિ સુંદર ચિત્રણ કરવામાં આવેલું છે. દશેરાના દિવસે શમીના વૃક્ષની પૂજા કરવાની પરંપરા પણ છે. રાવણ દહન કર્યા બાદ ઘરે પાછા ફરવાના સમયે શમીવૃક્ષનાં પાંદડાં લૂંટીને લાવવાની પ્રથા છે, જેને સ્વર્ણનું પ્રતીક માનવામાં આવે છે. આ વનસ્પતિના અનેક ઔષધીય ગુણ પણ છે. પાંડવોં દ્વારા અજ્ઞાતવાસના અંતિમ વર્ષમાં ગાંડીવ ધનુષ આ વૃક્ષના થડના પોલાણમાં છુપાવવામાં આવ્યું હતું એવો ઉલ્લેખ મળે છે. આ જ પ્રમાણે લંકા વિજય પૂર્વે ભગવાન રામ દ્વારા શમી વૃક્ષના પૂજનનો પણ ઉલ્લેખ જોવા મળે છે. શમી અથવા ખીજડાના વૃક્ષનું લાકડાંને યજ્ઞ માટેની સમિધ તરીકે પવિત્ર માનવામાં આવે છે.લગ્ન વિધિમાં પણ એનો વપરાશ થાય છે. વસંત ઋતુમાં સમિધ માટે આ વૃક્ષના લાકડાં કાપવા માટે વિશેષ વિધાન કરવામાં આવ્યું છે તથા એ જ પ્રમાણે અઠવાડિયાના દિવસોમાં પૈકી શનિવારના દિવસે શમી વૃક્ષની સમિધ કાપવાનું વિશેષ મહત્ત્વ છે.

## સંદર્ભ
## આ પણ જુઓ
## બાહ્ય કડીઓ
* 
શ્રેણી:વનસ્પતિ
શ્રેણી:વૃક્ષ
શ્રેણી:ગુજરાતની વનસ્પતિ
કૂચિપૂડિ નૃત્ય

**કૂચિપૂડિ** (તેલુગુ : కూచిపూడి) એ આંધ્ર પ્રદેશનું એક શાસ્ત્રીય નૃત્ય છે. તે સમગ્ર દક્ષિણ ભારતમાં પ્રચલિત છે. આ સિવાય આંધ્ર પ્રદેશમાં આવેલ કૃષ્ણા જિલ્લામાં કૂચિપૂડિ નામે એક ગામ પણ છે, ત્યાંના બ્રાહ્મણો દ્વારા આ કળા વિકસીત થઈ આથી આ કળા કૂચિપૂડિ નૃત્ય કહેવાઈ.

આ નૃત્યની શરુઆત મોટે ભાગે એક રંગમંચની અમુક વિધીથી થાય છે, ત્યાર બાદ દરેક કલાકાર મંચ પર આવી તે નાટકના પાત્રને સુસંગત એવા નાનકડા ગીત સંગીત અને નૃત્યની રચનામાં પોતાનો પરિચય આપે છે જેને *દારુ* કહે છે. ત્યાર બાદ નાટિકાની શરુઆત થાય છે. આ નૃત્ય મોટેભાગે ગીત સાથે કરાય છે, જે કર્ણાટક સંગીતમાં મઢાયેલ હોય છે. સંગીત મૃંદગમ્, વાયોલીન, વાંસળી અને તંબૂરાથી અપાય છે. નર્તકના આભૂષણો એક હલકા વજનના લાકડા *બૂરુગુ* માંથી બનેલા હોય છે.
## શૈલી
આ નૃત્યની ચાલ એકદમ ચળકતી, ચપળ, વર્તુળાકારે અને ઝડપી પગલે થતી હોય છે. કર્ણાટક સંગીત સાથે કરાતું આ નૃત્ય ભરતનાટ્યમ સાથે ઘણું સામ્ય ધરાવે છે. એકાકી પ્રદર્શનમાં કૂચિપૂડિમાં 'જાતિસ્વરમ' અને *તિલ્લના* નો સમાવેશ થાય છે જ્યારે નૃત્યમાં ઘણી રચનાઓ છે જેમાં નર્તક ભગવાનમાં વિલિન થઈ જવાની ઈચ્છા વ્યક્ત કરે છે, અર્થાત આત્માનું પરમાત્મા સાથે મિલન.

ભરતનાટ્યમ અને કૂચિપૂડિ નૃત્યમાં નૃત્ય શૈલીના ફેરફાર ઉપરાંત અમુક પ્રકારના નૃત્યો એવા છે જે માત્ર કૂચિપૂડિમાં જ કરવામાં આવે છે. લ્હાસ કરીને તરંગમ તરીકે ઓળખાતો નૃત્યનો એક પ્રકાર જેમાં નર્તક કાંસાના ત્રાંસની કિનાર પર ઉભો રહી નૃત્ય કરે છે. ઘણી વખત નર્તક માથે કુંડી તરીકે ઓળખાતું પાણી ભરેલું પાત્ર અને હાથમાં દીવા લઈને ત્રાંસ પર નૃત્ય કરે છે. નૃત્યના અંતે નર્તક દીવા બુઝાવી દે છે અને તે પાત્રના પાણી વડે હાથ ધોવે છે.

ભરતનાટ્યમ અને કૂચિપૂડિના વસ્ત્રોમાં પણ ખૂબ ભિન્નતા છે. ભરતનાટ્યમના વસ્ત્રોમાં અલગ અલગ લંબાઈના ત્રણ પાંખ હોય છે, જે સાડીના ફેલાતા પાલવ જેવા લાગે છે. કૂચિપૂડિ નૃત્યના વસ્ત્રોમાં ભરતનાટ્યમના વસ્ત્રોની સૌથી લાંબી પાંખ જેટલો એક જ પાંખ હોય છે. 

કૂચિપૂડિ નૃત્યમાં ૨૦મો કરણ નૃત્ય પ્રાય: કરવામાં આવે છે. છ પદભેદ સિવાય કૂચિપૂડિ બર્તક અમુક અડુગુલુ કે અડવુ ની પારંપારિક શૈલી પણ વાપરે છે જેમ કે છૌકમ, કટ્ટેરનટુ, કુપ્પી આદુગુ, ઓન્તાદુવુ, જારાદુવુ, પક્કાનાટુ.

## સંદર્ભ
## બાહ્ય કડીઓ
* SPIC MACAY - સોસાયટી ફોર્ પ્રોમોશન ઓફ ઈંડિયન ક્લાસિકલ મ્યુસિક અને કલ્ચર અમન્ગ યુથ 
* કૂચિપૂડિ આભુષણ 
* રાજા રાધા રેડ્ડી
* કૂચિપૂડિ વિષે માહિતી 
* કૂચિપૂડિની પાર્શ્વ ભૂમિ 
* કૂચિપૂડિ વિડીયો
* કક્ષ્મી કૂચિપૂડિ સેંટર ફોર ક્લાસિકલ કૂચિપૂડિ 
* પ્રખ્યાત કૂચિપૂડિ કલાકાર 

શ્રેણી:નૃત્ય
પાર્થિવ પટેલ

thumb

**પાર્થિવ અજય પટેલ**   (જન્મ : નવમી માર્ચ, ૧૯૮૫ અમદાવાદ, ગુજરાત ખાતે) એક ભારતીય ક્રિકેટર, વિકેટકીપર- બેટધર અને ભારતીય રાષ્ટ્રીય ક્રિકેટ ટીમના પૂર્વ સદસ્ય છે. તેઓ એક ડાબેરી બેટધર છે અને ૧૬૦ સેમી જેટલી ઊંચાઇ સાથે નાના કદના છે.

## કારકિર્દી પ્રારંભ 
પાર્થિવ પટેલે ઈ. સ. ૧૯૯૬માં પોતાની શાળા તરફથી ક્રિકેટની રમત રમવાની શરૂઆત કરી હતી. પાર્થિવે પોતાની રમતશૈલી ઇયાન હૈલે અને એડમ ગિલક્રિસ્ટની શૈલી અપનાવી પોતાની રમત નિખારતા રહેતા હતા. ઈ. સ. ૧૯૯૮માં એમની પસંદગી ગુજરાત અન્ડર- ૧૪ની ટીમ માટે કરવામાં આવી. પહેલી વાર ક્રિકેટજગતના પત્રકારોની નજર પાર્થિવ પર ડિસેમ્બર ૨૦૦૦માં પડી, જ્યારે એણે મહારાષ્ટ્રની ટીમ સામે ગુજરાતની ટીમ તરફથી પશ્ચિમી ઝોન લીગ અન્ડર- ૧૬માં ખેલી રહ્યા હતા અને એક પ્રારંભિક બેટધર અને વિકેટકીપર તરીકે તેમણે મેચ બચાવવા માટે ફોલો ઑન માટે વિવશ હોવા છતાં મેચના બન્ને દાવમાં એક-એક સદી બનાવી હતી, ૧૦૧ રન (૧૯૬ દડામાં) અને ૨૧૦ રન (૨૯૭ દડામાં). ત્યારબાદ ૧૫ વર્ષની ઉમરમાં એને પશ્ચિમી ઝોન અન્ડર-૧૯ (U- ૧૯)ના સુકાની તરીકે ઘોષિત કરવામાં આવ્યા હતા. આ ઉપરાંત પાર્થિવે  ઇંગ્લેન્ડ અંડર-૧૯ (U- ૧૯)ની સામે એક મેચમાં તેમનું નેતૃત્વ કર્યુ. ત્યાર બાદ ભારતીય U- ૧૯ માટે પણ તેમની પસંદગી થઈ, વિદ્યાનગર હાઈસ્કૂલમાં ભણવા ઉપરાંત તેઓ પ્રશિક્ષક રોજર બિન્ની પાસે તાલીમ લેતા હતા. તેઓએ ૨૦૦૧ એશિયા કપમાં રાષ્ટ્રીય અંડર-૧૭ (U- 17) ટીમને જીત અપાવી, જેને લીધે તેઓને ઑસ્ટ્રેલિયાઈ ક્રિકેટ અકાદમી, એડિલેઇડ માં છઃ સપ્તાહ પ્રશિક્ષણ લેવાની છાત્રવૃત્તી આપવામાં આવી અને ત્યારબાદ તેમને ન્યુઝીલેન્ડમાં થનાર ૨૦૦૨ વિશ્વ કપમાં અંડર-૧૭ (U- 19) ટીમના કપ્તાન ઘોષિત કરવામાં આવ્યા. ક્યારેય પણ વરિષ્ઠ સ્તર પર રણજી ટ્રૉફીમાં ગુજરાત ટીમનું નેતૃત્વ ન કરવા છતાં તેમના સત્તરમા જન્મદિનના થોડા દિવસ પછીજ તેમની પસંદગી સાઉથ આફ્રીકાના પ્રવાસ ૨૦૦૨ની ઈન્ડીયા A ટીમમાં થઈ, જેના પ્રશિક્ષક યશપાલ શર્મા હતા. ત્યાર બાદ તેમની પસંદગી ઇંગ્લેન્ડ પ્રવાસ પર જનાર વરિષ્ઠ ભારતીય દળમાં અજય રાત્રાની પાછળ એક વધારાના વિકેટ-કીપરના રૂપમાં કરવામાં આવી.

## સંદર્ભો 
શ્રેણી:૧૯૮૫માં જન્મ
શ્રેણી:જીવિત લોકો
શ્રેણી:ગુજરાતી વ્યક્તિત્વ
શ્રેણી:ભારતીય ક્રિકેટ ખેલાડી
ભારતીય વિજ્ઞાન સંસ્થા

**ભારતીય વિજ્ઞાન સંસ્થા** એ અનુસંધાન અને ઉચ્ચ શિક્ષણ માટેનું કાર્ય કરતી એક અગ્રગણ્ય શિક્ષણ સંસ્થા છે, જે ભારત દેશના દક્ષિણ ભાગમાં આવેલા કર્ણાટક રાજ્યના પાટનગર બેંગલોર ખાતે આવેલી છે. આ સંસ્થામાં પદોત્તર અને ડોક્ટરેટને લગતા અભ્યાસ કાર્યક્રમો ઉપલબ્ધ છે, જે અંતર્ગત હાલમાં ૧૨૦૦ કરતાં પણ વધારે સંશોધકો ૩૭ જેટલા વિવિધ વિભાગોમાં કામ કરી રહ્યા છે. ઉદાહરણાર્થે: અભિયાંત્રિકી ક્ષેત્રમાં અંતરાક્ષ અભિયાંત્રિકી, સંગણકશાસ્ત્ર તથા સ્વયંચલન વગેરે; તથા વિજ્ઞાનના ક્ષેત્રમાં ભૌતિકશાસ્ત્ર, રસાયણશાસ્ત્ર વગેરે.

ભારતીય વિજ્ઞાન સંસ્થા, ભારત દેશમાં અનુસંધાન કરવા માટે સર્વોત્કૃષ્ટ સંસ્થાઓ પૈકીની એક ગણાય છે.

File:Indian Institute of Science - Electrical Engineering Department.jpg| ઇલેક્ટ્રિકલ એન્જનિયરિંગ વિભાગ
File:Indian Institute of Science, Aerospace Engineering Department.jpg| એરોસ્પેસ એન્જનિયરિંગ વિભાગ
File:Signal Processing Building.jpg| સિગ્નલ પ્રોસેસિંગ વિભાગ
File:Corridors of Main IISc Building.jpg|મુખ્ય વિભાગના રસ્તાઓ
File:IISc Main Building.jpg|મુખ્ય વિભાગ

## ઇતિહાસ 
ભારતીય વિજ્ઞાન સંસ્થાની સ્થાપના ઈ. સ. ૧૯૦૯માં ઉદ્યોગપતિ જમશેદજી તાતાની દીર્ઘદૃષ્ટિના પરિણામે સાકાર થઈ હતી. ઈ. સ. ૧૮૯૮માં એક તત્કાલિન સમિતિ બનાવવામાં આવી હતી. નોબેલ પારિતોષિક વિજેતા સર વિલિયમ રામ્સે દ્વારા બેંગલોર શહેરનું નામ સુચવવામાં આવ્યું હતું અને મૉરીસ ટ્રૅવર્સ આ સંસ્થાના પહેલા નિદેશક બન્યા હતા.

## કેટલાક જાણીતા વિદ્યાર્થીઓ તથા જોડાયેલી હસ્તીઓ 
* હોમી ભાભા
* સતીશ ધવન
* જવાહરલાલ નેહરુ
* જી. એન. રામચંદ્રન
* સી. વી. રામન
* રાજા રામન્ના
* સી. એન. આર. રાવ
* વિક્રમ સારાભાઈ
* જમશેદજી તાતા
* મોક્ષગુંડમ વિશ્વેશ્વરૈયા
* એ. પી. જે. અબ્દુલ કલામ

## સંદર્ભ 
## બાહ્ય કડીઓ 
* ભારતીય વિજ્ઞાન સંસ્થા
* ભારતીય વિજ્ઞાન સંસ્થા પરિસર

શ્રેણી:ભારત
શ્રેણી:સંસ્થાઓ
માંકણચંપા (તા. દાંતા)

**માંકણચંપા (તા. દાંતા)** ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ઉત્તર ભાગમાં આવેલા બનાસકાંઠા જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૧૪ (ચૌદ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા દાંતા તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. માંકણચંપા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, વરિયાળી, બાજરી, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.

શ્રેણી:દાંતા તાલુકો
ઔરંગઝેબ

thumb|right|ઔરંગઝેબ
**ઔરંગઝેબ** (૧૬૧૮-૧૭૦૭) ભારતનો એક મુઘલ શાસક હતો. તે છેલ્લો શક્તિશાળી મુઘલ શાસક હતો. તેના શાસનનો અધિકાંશ સમય દક્ષિણ તથા અન્ય સ્થાનો પર વિદ્રોહને કચડવાના કાર્યમાં વીત્યો હતો.

ઔરંગઝેબનું જીવન વિવાદાસ્પદ રહ્યું હતું, જેમાં જજિયા વેરો, શરિયત (ઇસ્લામી કાનૂન) નિતીઓ, હિંદુ મંદિરોનો વિનાશ, તેના ભાઇ દારા સિકોહ, મરાઠા રાજા સંભાજી અને શીખોના નવમા ગુરુ તેગ બહાદુરની હત્યાઓનો સમાવેશ થાય છે. ઇસ્લામી કાનૂન અનુસાર તેણે સંગીત, જુગાર, વ્યભિચાર, દારૂ અને નશીલા પદાર્થોના સેવન પર પ્રતિબંધ મૂક્યો હતો.

ઔરંગઝેબનો જન્મ ૩ નવેમ્બર ૧૬૧૮ના રોજ ગુજરાતના દાહોદમાં થયો હતો. તે શાહજહાં અને મુમતાઝનું છટ્ઠું સંતાન હતો. તેનું મૂળ નામ મહિ અલ-દીન મહમદ હતું. ઔરંગઝેબ 'આલમગિર' અને 'જિંદાપીર' ઉપનામોથી પણ ઓળખાતો હતો.

## સદર્ભ
‎
શ્રેણી:મુઘલ બાદશાહ
એશિયન રમતોત્સવ ૨૦૧૦

**સોળમો એશિયાઈ રમતોત્સવ**, બારમી નવેમ્બર થી સાતમી નવેમ્બર, ૨૦૧૦  સુધી ચીની જનવાદી ગણરાજ્યમાં આવેલા ગુઆંગ્ઝોઊ શહેર ખાતે આયોજિત કરવામાં આવ્યો છે. બેઇજિંગ શહેર, કે જેણે ઈ. સ. ૧૯૯૦ના એશિયાઈ રમતોત્સવના યજમાન તરીકેની ભુમિકા નિભાવી હતી, ત્યારબાદ ગુઆંગ્ઝોઊ શહેર આ ખેલ મહોત્સવનું આયોજન કરનારું બીજું ચીનનું નગર છે. આ ઉપરાંત આ શહેર આટલી સંખ્યામાં ખેલ પ્રતિયોગિતાઓ આયોજિત કરનારું અંતિમ નગર રહેશે, કેમ કે એશિયાઈ ઓલોમ્પિક પરિષદ તરફથી ભવિષ્યમાં રમાનારા ખેલ મહોત્સવો માટે નવા નિયમ લાગુ કર્યા છે જે ૨૦૧૪ના એશિયાઇ ખેલમાં અમલમાં આવશે. 

ગુઆંગ્ઝોઊ શહેરને આ ખેલના આયોજનની જવાબદારી પહેલી જુલાઈ, ૨૦૦૪ના રોજ પ્રદાન કરવામાં આવી હતી, ત્યારે આ એકલું જ ખેલ માટે બીડું ઉઠાવનારું નગર હતું. આમ ત્યારે નક્કી થયું જ્યારે અન્ય નગર, અમ્માન, કુઆલાલમ્પુર, અને સિઓલ બોલી પ્રક્રિયામાંથી પાછળ હટી ગયા. ખેલ મહોત્સવના સહ-યજમાન ત્રણ પડોશી નગરો ડોંગ્ગૂઆન, ફ઼ોશન અને શાનવેઇ દ્વારા પણ બન્યા છે.

## પ્રતિસ્પર્ધી દેશો
આ એશિયાઈ ખેલ મહોત્સવમાં એશિયા ખંડના કુલ ૪૫ (પિસ્તાલીસ) દેશો ભાગ લઇ રહ્યા છે. પ્રતિસ્પર્ધી દેશોને તેના આઈઓસી કોડ અનુસાર ક્રમમાં ગોઠવ્યા છે અને કોષ્ટકમાં આઈઓસી કોડ અને સંલગ્ન દેશના પ્રતિસ્પર્ધી ખેલાડીઓની સભ્ય સંખ્યા આપવામાં આવી છે:

## બાહ્ય કડીઓ 
*અધિકૃત જાળપૃષ્ઠ  (ચીની)
*અધિકૃત જાળપૃષ્ઠ  (અંગ્રેજી ભાષામાં)

શ્રેણી:રમત
શ્રેણી:એશિયન રમતોત્સવ
વાંદરો

thumb|right|300px| વાંદરો
**વાંદરો** એ એક મેરૂદંડધારી, સસ્તન પ્રાણી છે. તે મોટા કુદકા મારી તથા હાથ વડે લટકી એક જગ્યાએથી બીજી જગ્યાએ જવા માટે ચાલે છે. આથી તે મોટે ભાગે ઝાડ પર કે ઘરનાં છાપરાં પર જોવા મળે છે. તેનો ખોરાક સામાન્ય રીતે વનસ્પતિનાં પાન, ફળ, ફૂલ વગેરે છે. તેના હાથની હથેળી તેમજ પગનાં તળીયાંના ભાગ સિવાય સંપૂર્ણ શરીર ગાઢા વાળ વડે ઢંકાયેલું હોય છે. કર્ણ પલ્લવ, સ્તનગ્રંથી ઉપસ્થિત હોય છે. કરોડરજ્જુનો આગલો ભાગ પૂંછડીના રૂપમાં વિકસિત થયેલો હોય છે. હાથ, પગની આંગળીઓ લાંબી, નિતંબ પર માંસલ ગાદી હોય છે.

## છબીઓ 
શ્રેણી:સસ્તન પ્રાણીઓ
હિપોપોટેમસ

right|thumb|300px| આફ્રિકાનું વિશાળ પ્રાણી- **જળ ઘોડો**

**હિપોપોટેમસ**ને ભારતીય અન્ય ભાષાઓમાં **દરિયાઈ ઘોડો** અથવા **જળઘોડો** (અંગ્રેજી:Hippopotamus) પણ કહેવામાં આવે છે. તે એક વિશાળ તથા ગોળમટોળ સસ્તન પ્રાણી છે જે આફ્રિકા ખંડનું મૂળ નિવાસી પ્રાણી છે. દરિયાઈ ઘોડો નામ સાથે ઘોડો શબ્દ જોડાયેલ છે તેમજ "હિપ્પોપોટેમસ" શબ્દનો અર્થ "વોટર હોર્સ" એટલે કે "જળમાં રહેતો ઘોડો" એવો થાય છે પરંતુ તેનો ઘોડા સાથે કોઈ સંબંધ નથી. પ્રાણીવિજ્ઞાનની દૃષ્ટિએ જોતાં તે ડુક્કર સાથે દૂરનો સંબંધ ધરાવે છે. તે શાકાહારી પ્રાણી છે અને નદીઓ તેમજ સરોવરના કિનારે તથા એના મીઠા જળમાં સમૂહમાં રહેવાનું પસંદ કરે છે.

તેને સહેલાઇથી વિશ્વનું બીજા ક્રમે આવતું સૌથી ભારે સ્થૂળજીવી સસ્તન પ્રાણી કહી શકાય છે. તે ૧૪ ફુટ જેટલી લંબાઇ, ૫ ફુટ જેટલી ઊંચાઇ અને ૪ ટન જેટલું વજન ધરાવતું હોય છે. તેનું વિશાળ શરીર થાંભલા જેવા અને ઠિંગણા કદના પગ પર ટકેલું હોય છે. પગના છેડા પર હાથીના પગમાં હોય છે તેવાં પહોળાં નખ હોય છે. આંખો સપાટ માથા પર ઊપરની તરફ અને ઉભરેલી રહેતી હોય છે. કાન નાના હોય છે. શરીર પર વાળ ખુબજ ઓછા પ્રમાણમાં હોય છે, કેવળ પૂંછડીના છેડા પર અને હોંઠો અને કાનની આસપાસ વાળ ઉગેલા હોય છે. તેની ચામડી નીચે ચરબીનું એક મોટું સ્તર હોય છે જે ચામડી પર આવેલ રંધ્રોથી ગુલાબી રંગના ચરબીયુક્ત પ્રવાહી રૂપે ચળકતી હોય છે. આને કારણે તેની ચામડી ભીની તેમજ સ્વસ્થ રહેતી હોય છે. જળઘોડાની ચામડી ખૂબજ સખત હોય છે. પારંપરિક વિધિઓ વડે આ ચામડાંને કમાવવા માટે છ વર્ષ જેટલો લાંબો સમય લાગતો હોય છે. સારી રીતે તૈયાર કરવામાં આવ્યા પછી આ ચામડું ૨ ઇંચ જેટલું જાડું અને પથ્થરની જેમ મજબૂત થઇ જાય છે. હીરાને ચમકાવવા માટે આ ચામડાંનો ઉપયોગ કરવામાં આવે છે.

## સંદર્ભો 
શ્રેણી:પ્રાણીઓ
શ્રેણી:સસ્તન પ્રાણીઓ
કાંગારુ

**કાંગારુ** (હિંદી:कंगारू ; અંગ્રેજી:Kangaroo) વિશ્વભરમાં ઓસ્ટ્રેલિયા દેશમાં જોવા મળતું એક સસ્તન પ્રાણી છે. આ સુંદર દેખાવ ધરાવતું પ્રાણી ઓસ્ટ્રેલિયા દેશનું રાષ્ટ્રીય પ્રાણી છે.

માદા કાંગારુના પેટના ભાગમાં કોથળી જેવી રચના હોય છે, જેમાં તેનાં બચ્ચાંને રાખે છે. ઓસ્ટ્રેલિયાના લોકો આ બચ્ચાંને 'જોય' (Joey) તરીકે ઓળખાવે છે, તથા કાંગારુઓનાં ટોળાંને 'મોબ' (mob) તરીકે ઓળખાવે છે.
 
શ્રેણી:સસ્તન પ્રાણીઓ
શ્રેણી:પ્રાણીઓ
લક્ષ્મીનારાયણ વ્યાસ

**લક્ષ્મીનારાયણ રણછોડલાલ વ્યાસ** એ એક ગુજરાતી સાહિત્યકાર હતા, જેઓ ઊર્મિસભર કાવ્યોના સર્જક તરીકે જાણીતા હતા. તેમનું ઉપનામ **સ્વપ્નસ્થ** હતું. 
## જીવન 
એમનો જન્મ તેરમી નવેમ્બર, ૧૯૧૩ના રોજ ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર પ્રદેશના સૌથી મોટા શહેર રાજકોટ ખાતે બ્રાહ્મણ પરિવારમાં થયો હતો.

તેમણે મેટ્રિકની પરીક્ષામાં ઉત્તીર્ણ થઈ મુંબઈ શહેરમાં ઝંડુ ફાર્માસ્યુટિકલ વર્કસમાં નોકરીની શરુઆત કરી હતી. તેમણે સાહિત્યમાં રસ દાખવી ૧૮ વર્ષની વયે કાવ્યસર્જનની શરુઆત કરી હતી. સાહિત્યકાર તરીકે નામ થયા પછી તેમણે *આસોપાલવ*, *હિન્દુસ્તાન* તથા *નૂતન ગુજરાત* જેવાં સામાયિકોમાં લેખન તેમજ સંપાદન ક્ષેત્રમાં પોતાનું યોગદાન આપ્યું હતું.

૨૩ ઓક્ટોબર ૧૯૭૦ના રોજ એમનું મૃત્યુ થયું હતું.
## સર્જન 
*અચલા*, *વિનાશના અંશો* અને *માયા* એ 'સ્વપ્નસ્થ'ની દીર્ઘ કાવ્યરચનાઓ છે. *દિનરાત*, *રાવણ હથ્થો*, *ધૂણીનાં પાન* વગેરે એમના વાર્તાસંગ્રહો છે. આ ઉપરાંત અનુવાદ ક્ષેત્રે પણ *યુગપુરુષ*, *પૂનમનાં પોયણાં*, *પલટાતો જમાનો* વગેરે એમનું યોગદાન છે.

## સંદર્ભ 
## બાહ્ય કડીઓ 
* સંદેશ સમાચારપત્ર : તા. ૧૩મી નવેમ્બર, ૨૦૧૦. પાના નં. ૧૧ 

શ્રેણી:વ્યક્તિત્વ
શ્રેણી:સાહિત્યકાર
શ્રેણી:ગુજરાતી સાહિત્યકાર
જળવિમાન

300px|right|thumb| જળસફર ખેડી રહેલું એક જળવિમાન
**જળવિમાન** (અંગ્રેજી:Hydroplane) એક પ્રકારની નૌકા છે, જે અન્ય નૌકાઓ કરતાં ભિન્ન હોય છે. આ પ્રકારની નૌકાઓ સામાન્ય રીતે નૌકાદોડ માટે થતો હોય છે. સામાન્ય નાવમાં વિસ્થાપિત જળનો ભાર નાવના ભારને સમતુલ્ય હોય છે. સામાન્ય નાવને આગળ તરફ ચલાવવા માટે ધક્કો આપવો પડતો હોય છે, જેના કારણે પાણીમાં પ્રતિરોધ ઉત્પન્ન હોવાને લીધે નાવ આગળ તરફ વધે છે. પરંતુ જળવિમાનમાં આમ બનતું નથી. જળવિમાન એવી રીતે બનાવવામાં આવેલું હોય છે કે તેના એક અથવા એક કરતાં વધારે નત સમતલ, જે પાછળના તળિયાના ભાગમાં બનેલા હોય છે, જળના પ્રતિદબાણના કારણે નાવને ઊપરની તરફ ઉઠાવી રાખીને તીવ્ર ગતિથી ચાલે છે. આના કારણે પાણીના સંસર્ગમાં રહેતા તળિયાનો ભાગ ઓછો થઇ જાય છે, પરંતુ શેષ ભાગ પર દબાણ વધી જાય છે. નાવ જ્યારે ઉભી રાખવામાં આવે છે ત્યારે તે દ્રવસ્થૈતિક બળ (hydrostatic force) પર આધારિત હોય છે. જ્યારે નાવ જળનો સ્પર્શ કરીને ચાલતી હોય ત્યારે દ્રવસ્થૈતિક બળ પ્રાય: શૂન્ય હોય છે અને તેનો આધાર મુખ્યત્વે દ્રવગતિક પ્રભાવ હોય છે. જળવિમાનની ચાલ એંજિન શક્તિ વડે ચાલતી નાવ કરતાં અધિક હોય છે, અથવા એટલી જ ગતિથી ચાલવા માટે ઓછી શક્તિ ધરાવતા એંજિનની આવશ્કતા પડે છે. ઈ. સ. ૧૯૫૩માં શોધાયેલા જળવિમાનની ગતિમાં બરાબર વૃદ્ધિ થતી રહી છે.

## ઇતિહાસ 
જળવિમાનનો વિચાર પહેલાં સસેક્સ ખાતે એક અંગ્રેજ પાદરી રેવરેંડ ચાર્લ્સ મીડં રેમન (Rev. Charles Meade Raman)ના મનમાં ઈ. સ. ૧૮૭૦માં જાગ્યો હતો, પરંતુ હલ્કાં એંજિનના અભાવમાં તેઓ તેને વ્યાવહારિક રૂપ ન આપી શક્યા. ત્યારબાદ જ્યારે પેટ્રોલ એંજિનનો ઉપયોગ શુ ડિગ્રી થયો ત્યારે જળવિમાનનો કા વિચાર ફરીથી જાગી ઉઠ્યો અને ઈ. સ. ૧૯૦૬માં પહેલું રિકોચેટ જળવિમાન (Ricochet hydroplane) બનાવવામાં આવ્યું. આ જલવિમાનનો તળમાગ ચપટો હતો અને નતિના ઉપયુક્ત ખૂણા વડે તેનું ઉતરવાનું સંભવ થઈ શક્યું. અન્ય પ્રકારનાં જળવિમાનોનાં તળિયાંનો ભાગ અનુપ્રસ્થ કાટ (cross section)માં ચપટો હતો પરંતુ તેનો આકાર આરાની સાપેક્ષમાં લાંબો હતો અને એમાં અનેક નત સમતલ હતાં. નૌકા સંબંધિત વિષયમાં સર જૉન થૉર્નિક્રૉફ્ટ (Sir John Thornycroft) અનેક પ્રયોગ કરી રહ્યા હતા. તેમણે અનુકૂળતા પ્રતીત થતાં જ તેમણે જળવિમાન તૈયાર કરવા માટેની સંભાવનાઓ પર વિચાર કર્યો અને અનૂકૂળતા પ્રાપ્ત થતાં તેઓ જળવિમાન તૈયાર કરવા માટે વળગી પડ્યા. તેમનું જળવિમાન એકપદીય નૌકા હતી, જે બે નમ સમતલો વડે બનેલી હતી. આ બંન્નેય સમતલો પર તેનો ભાર વહેંચાયેલો રહેતો હતો. અમેરીકા ખાતે ફાઉબર (W.H. Fauber) અને જ્યોર્જ ક્રાઉચ (George Crouch) નામની વ્યક્તિઓએ એવાં જ જળવિમાન બનાવ્યાં.

## બાહ્ય કડીઓ 
* pictures showing bow design evolution  
* HydroInsider.com 
* The Unlimited Light Hydroplane Racing Association's website 
* HydroplaneQuebec.com
* Canadian Boating Federation website
* નૌકાદોડ સ્પર્ધા વિશે માહિતી અને તસવીરો

શ્રેણી:વાહન
શ્રેણી:જળ ઇજનેરી
ફઇ ઝીઓ-તોગ

200px|thumb|right|ફઇ ઝીઓ-તોગ
**ફઇ ઝીઓ-તોગ**(૨ નવેમ્બર ૧૯૦૧－૨૪ નવેમ્બર ૨૦૦૫) ચીનના એક અગ્રગણ્ય સમાજશાસ્ત્રી,સમાજ સક્રિયકાર્યકર તથા દુનિયાભરના મહાન નૃવંશવિજ્ઞાની હતા. ચીનમાં તેઓ ફઇ ઝીઓ-તોગના નામથી 'હાનના નૃવંશશાસ્ત્ર'ના પિતા તરીકે આદરપૂર્વક ઓળખાય છે. 

## બાહ્ય કડીઓ
* માજશાસ્ત્રી
* ફઇ ઝીઓ-તોગ

શ્રેણી:ચીન
શ્રેણી:વ્યક્તિત્વ
શ્રેણી:૧૯૦૧માં જન્મ
શ્રેણી:૨૦૦૫માં મૃત્યુ
વિઘા

**વિઘા**  અથવા **વિઘું** અથવા **વિઘો** એ જમીનનું ક્ષેત્રફળ માપવા માટેનો  ભારતીય પ્રણાલી મુજબનો એકમ છે. ભારતમાં વિવિધ સ્થળોએ વિઘાનું માપ અલગ-અલગ હોવાથી એ ચોક્કસ માપ માટેનો એકમ નથી. નેપાળ અને બાંગ્લાદેશમાં પણ વિઘા જમીન માપન માટે વપરાય છે.

* ૧ વિઘો = ૨૩૨૨.૫ ચો. મીટર
* ૧ એકર = ૧.૭૪ વિઘા
* ૧ દેશી વિઘો = ૧૬૦૦ ચો. મીટર  =  ૧૬ ગુઠા
* ૧ એકર = ૨.૫ દેશી વિઘા   = ૪૦૦૦ ચો. મીટર  =  ૪૦ ગુઠા
* ૧ હેક્ટર = ૨.૫ એકર  = ૬.૨૫ દેશી વિઘા  = ૧૦,૦૦૦ ચો. મીટર   = ૧૦૦ ગુઠા (અર)
* ૧૦૦ અર = ૨.૫ એકર  = ૬.૨૫ દેશી વિઘા  = ૧૦,૦૦૦ ચો. મીટર

## નોંધ 
* એકરનુ વધુ ચોક્કસ માપ ૪૦૪૭ ચો.મીટર છે.

## સંદર્ભ 
શ્રેણી:માપ
શ્રેણી:ક્ષેત્રફળ
શ્રેણી:ભારતીય માપ
શ્રેણી:એકમ
પાસીયા (તા. દાંતા)

**પાસીયા (તા. દાંતા)** ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ઉત્તર ભાગમાં આવેલા બનાસકાંઠા જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૧૪ (ચૌદ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા દાંતા તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. પાસીયા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, વરિયાળી, બાજરી, કપાસ, દિવેલી, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.

શ્રેણી:દાંતા તાલુકો
એશિયાઈ રમતોત્સવ

અધિકૃત રીતે **એશીયાડ** તરીકે ઓળખાતો **એશિયાઈ રમતોત્સવ** એ એક આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે યોજાતો રમત મહોત્સવ છે. આ રમતોત્સવ દર ચાર વર્ષે યોજવામાં આવે છે. આ રમતોત્સવનું આયોજન ૧૯૮૨ સુધી 'એશિયન ગેમ્સ ફેડરેશન' દ્વારા કરવામાં આવતું હતું, પરંતુ, ૧૯૮૨થી તેનું આયોજન એશિયાઈ ઑલિમ્પિક સભા (ઑલિમ્પિક કાઉન્સિલ ઓફ એશિયા (OCA)) કરે છે. આ રમતોત્સવમાં એશિયા ખંડના ૪૬ દેશો ભાગ લે છે. છેલ્લે રમાયેલા મહોત્સવ મુજબ આમાં ૪૪ રમતોનો સમાવેશ કરવામાં આવેલો છે. 'એવર ઓનવર્ડ' એ આ રમતોત્સવનું સૂત્ર છે. અત્યાર સુધીમાં થાઇલેન્ડે સૌથી વધુ વખત (ચાર વાર) આ મહોત્સવના યજમાન બનવાનું અહોભાગ્ય મેળવ્યું છે. સૌ પ્રથમ આ રમતોત્સવ ભારત દેશના પાટનગર નવી દિલ્હી શહેર ખાતે ૧૯૫૧માં યોજવામાં આવ્યો હતો, જેમાં કુલ ૪૮૯ ખેલાડીઓએ ભાગ લીધો હતો. ફરી ૧૯૮૨ના વર્ષમાં આ ખેલ મહોત્સવનું યજમાનપણું આપણા દેશને મળ્યું હતું. અત્યાર સુધીનો છેલ્લો એશિયાઈ રમતોત્સવ ૧ ડિસેમ્બર થી ૧૫ ડિસેમ્બર, ૨૦૦૬ દરમ્યાન દોહા, કતાર ખાતે યોજવામાં આવ્યો હતો. સોળમા એશિયાઈ રમતોત્સવનું આયોજન ૧૨ નવેમ્બર થી ૨૭ નવેમ્બર, ૨૦૧૦ સુધી કરવામાં આવ્યું છે, જેનું યજમાનપણું ગ્વાંગઝોઊ, ચીનને ફાળે ગયું છે. 

## રમત પ્રતિયોગિતાઓ 
એશિયાઈ રમતોત્સવમાં નિમ્નલિખિત રમતોની પ્રતિયોગિતાઓનું આયોજન કરવામાં આવે છે:

## બાહ્ય કડીઓ 
* દોહા ખાતે રમાયેલા એશિયન રમતોત્સવ ૨૦૦૬નું અધિકૃત વેબસાઇટ 
* ગ્વાંગઝોઊ ખાતે રમાયેલા એશિયન રમતોત્સવ ૨૦૧૦નું અધિકૃત વેબસાઇટ 
* એશીયાઇ ઓલોમ્પિક પરિષદ 

શ્રેણી:રમત
શ્રેણી:એશિયા
ઘડિયાલ

**ઘડિયાલ**એ મગર જાતિની મુખ્ય ત્રણ પ્રજાતિ પૈકીની એક છે. મગર (ક્રોકોડાઇલ અને એલીગેટર) કરતાં ઘડિયાલ દેખાવ માં તદ્દન અલગ હોય છે. મગરની ઉપજાતિઓ કુલ મળીને ૨૩ છે. જ્યારે "ભારતીય ઘડિયાલ" કહેવાતા એકમાત્ર ઘડિયાલ પ્રાણીનું અસ્તિત્વ ભારતીય ઉપખંડ સિવાય અન્ય ક્યાંય નથી.

## સંદર્ભ
## બાહ્ય કડીઓ 
* ઘડિયાલ સંરક્ષણ જૂથ 
* 

શ્રેણી:પ્રાણીઓ
શ્રેણી:ઉભયચર
શ્રેણી:સરીસૃપ
નિવસન તંત્ર

**નિવસન તંત્ર** (ઇકોસિસ્ટમ) એટલે કુદરતમાં જૈવિક ઘટકો જેવા કે પ્રાણીઓ, વનસ્પતિઓ અને સુક્ષ્મ જીવો તેઓની આસપાસના નિર્જીવ ઘટકો જેવા કે પાણી, વાયુઓ, જમીન, પ્રકાશ વગેરે સાથે જટિલ રીતે જોડાઇને એક સ્વયં સચાલિત તંત્રની રચના કરે છે તે તંત્ર કે પ્રણાલી.

નિવસન તંત્ર મુખ્યત્વે બે ઘટકો નું બનેલુ હોય છે: જૈવિક ઘટકો અને અજૈવિક ઘટકો.

## જૈવિક ઘટકો
નિવસન તંત્રનાં જૈવિક ઘટકોમાં પ્રાણીઓ, વનસ્પતિ અને સુક્ષ્મ જીવોનો સમાવેશ થાય છે. જૈવિક ઘટકોને પોષણ પદ્ધતિના આધારે બે પ્રકારમાં વિભાજીત કરી શકાય છે:

(૧) **ઉત્પાદકો**: નિવસન તંત્રના જૈવિક ઘટકો પોતનો ખોરાક પ્રકાશસંષ્લેશણથી જાતે જ તૈયાર કરે છે. આથી તેઓને સ્વપોષી ઘટકો પણ કહેવાય છે. દા.ત. લીલી વનસ્પતિ, લીલ અને જીવાણું અને

(૨) **ઉપભોકતા**: નિવસન તંત્રના આ જૈવિક ઘટકો પોતના ખોરાક માટે ઉત્પાદકો પર આધાર રાખે છે. માટે જ તેઓને પરપોષી ઘટકો પણ કહેવાય છે, દા.ત. પરોપજીવી વનસ્પતિ, પ્રાણી, ફૂગ, વગેરે.

## અજૈવિક ઘટકો
નિવસન તંત્રના અજૈવિક ઘટકોને નીચે મુજબ વિભાજીત કરી શકાય છે.
*અકાર્બનિક પોષક ઘટકો - દા.ત. ઓક્સિજન, કાર્બન ડાયોક્સાઇડ, ફોસ્ફરસ, પોટેશિયમ, વગેરે 
*કાર્બનિક પોષક ઘટકો - દા.ત. કાર્બોદિત પદાર્થો, નત્રલ, ચરબી, વગેરે 
*આબોહવાકિય પરિબળો - જેવા કે પવન, ભેજ, હવા, આબોહવા, વગેરે.

શ્રેણી:વિજ્ઞાન
પેટન્ટ

**પેટન્ટ** એ સંશોધકને તેની શોધની જાણકારી લોકસુલભ બનાવવાની શરતે મર્યાદિત સમય માટે પ્રાદેશિક ધોરણે (મોટે ભાગે દેશની સરકાર દ્વારા) આપવામાં આવતો સંપૂર્ણ અધિકાર છે. પેટન્ટ બૌદ્ધિક પ્રતિભાના હક્કનો જ એક પ્રકાર છે. મોટાભાગનાં દેશોમાં પેટન્ટ ધારકની પરવાનગી વગર અન્ય કોઈપણ વ્યક્તિ કે ઉદ્યોગ જે તે શોધનો ઉપયોગ, ઉત્પાદન, વિતરણ કે વેચાણ માટે કરી શકતા નથી. પેટન્ટ એ કાયદાની રૂએ મિલકત હકક છે, જેને બીજાને વેચી શકાય, વારસામાં આપી શકાય અથવા વાપરવાના પરવાના આપી શકાય છે. પેટન્ટ હકક એ પ્રાદેશિક હકક છે તેથી સંશોધકો જે તે દેશોમાં તેમને રસ હોય તે દેશોમાં જરૂરી ફી ભરી, પેટન્ટ મેળવવા અરજી કરી શકે છે.

આંતરરાષ્ટ્રીય કે વિશ્વવ્યાપી પેટન્ટ જેવું કશું નથી. પેટન્ટ હકક એ એક રાષ્ટ્ર પુરતો જ સુરક્ષીત રહે છે. જુદા જુદા દેશમાં પેટન્ટ મેળવવા માટે દરેક દેશમાં અલગ અલગ અરજી કરવી પડે છે. અને તેની ફી પણ ભરવી પડે છે. દરેક દેશમાં પેટન્ટ કચેરીની ચકાસણી અનુસાર, પેટન્ટ હકકનું અનુદાન કરવામાં આવે છે માટે જરૂરી નથી કે એક દેશમાં મળેલી પેટન્ટ દરેક દેશમાં મળી જ જાય. તેજ રીતે એક રાષ્ટ્ર પેટન્ટ માટે મનાઈ કરે તો બીજા રાષ્ટ્રમાં પેટન્ટ મળી પણ શકે.

ભારતમાં પેટન્ટ અવધિ પેટન્ટની અરજી કર્યાથી ર૦ વર્ષ ની છે. એટલે કે ૨૦ વર્ષ બાદ જે તે સંશોધન ખુલ્લા બજારમાં આવી જાય છે, અને તેનું ઉત્પાદન કે નકલ કોઈ પણ કરી શકે છે. 

## પેટન્ટ મેળવવા માટેની શરતો 
પેટન્ટ મેળવવા માટે તે નીચેની શરતોમાં પાર ઉતરવું જરૂરી છે.
### નવીનતા 
આવિષ્કારને નવીન ત્યારે જ ગણી શકાય કે જયારે તે વૈશ્વિક ધોરણે પ્રાપ્ત પ્રવર્તમાન તકનીકી માહિતીનો કે અવસ્થાનો કોઈ ભાગ ન હોય. મેગેઝીનો, તકનીકી સામયિકો, પુસ્તકો કે વર્તમાનપત્રોમાં દ્રશ્યમાન થતી માહિતીઓ એ પ્રકાશિત માહિતી ગણાય છે. પરિસંવાદ કે અધિવેશનમાં આવિષ્કાર અંગેના મૌખિક વર્ણનને કારણે પણ આવિષ્કાર નવીનતા ગુમાવી શકે છે. કોઈપણ આવિષ્કાર પેટન્ટ ફાઈલ કરાવતા પહેલા સાર્વજનિક ઘટસ્ફોટ કરી દેવામાં આવે તો તે આવિષ્કારને નવીન ગણી શકાય નહીં. તેમજ જે તે રાષ્ટ્રમાં પેટન્ટની અરજી કર્યા તારીખ પહેલા આવિષ્કારના પૂર્વ ઉપયોગથી પણ આવિષ્કાર નવિન્યતા ગુમાવે છે.

### સંશોધનાત્મક 
સૂચિત આવિષ્કાર પેટન્ટ અરજી કર્યાના વિષયના સંદર્ભમાં કલાકૌશલ ધરાવતી વ્યકિત માટે સાહજીક ન હોવો જોઈએ અને સ્પષ્ટ રીતે જુદો પાડતો હોય.

### ઔધોગિક ઉપયોગિતા 
પેટન્ટ હકકો મેળવવા માટે આવિષ્કારની કોઈ ઉપયોગિતા હોવી આવશ્યક છે. ઉપયોગિતા વિનાના આવિષ્કારને કાયદાકીય રીતે પેટન્ટ મળી શકે નહીં.

## પેટન્ટ ના થઇ શકે તેવા સંશોધનો 
* સંશોધન ક્ષુલ્લક હોય અથવા કુદરતી કાયદા વિરૂઘ્ધ હોય
* ખેત અથવા બાગબાની પઘ્ધતિ
* વૈજ્ઞાનિક નિયમોની શોધ અથવા સાત્વિક સિઘ્ધાંત સ્થાપના
* ગાણિતિક અથવા કોમ્પ્યુટર પ્રોગ્રામ
* તબીબી, શસ્ત્રક્રિયા, ઉપચાર રોગ પ્રતિકારક, નિદાન, ઉપચાર પઘ્ધતિ
* અણુશકિતને લગતી શોધ
* લેખન, નાટકીય, સંગીત, કલા
* બૌઘ્ધિક કાર્ય કરવાની પઘ્ધતિ, નીતિ, યોજના કે રમત રમવાની પઘ્ધતિ
* માહિતીની રજુઆત
* પરંપરાગત જ્ઞાન અથવા તેની પ્રતિકૃતિ

## સંદર્ભ 
## બાહ્ય કડીઓ 
શ્રેણી:કાયદો
ભૌગોલિક સંકેત

## ભૌગોલિક સંકેત  
ઉત્પાદન ક્ષેત્રના વિવિષ્ટ ભૌગોલિક સ્થાનને લીધે માલની ગુણવત્તા કે મહત્વતા માટે વપરાતી નિશાની કે ચિન્હ. 
ભૌગોલિક સંકેત લોક સંપતિ છે. અને તેના ઉત્પાદકને આપવામાં આવે છે. ભૌગોલિક સંકેત માટે પરવાનગી, ધારણા કે ગીરે મૂકી શકાતું નથી

ભૌગોલિક સંકેત ની અરજી કોણ કરી શકે?
કોઈ પણ વ્યક્તિઓના સમુદાય, ઉત્પાદક અથવા  કોઈ સંસ્થા કે કાયદાકીય રીતે વિકસાવેલ સત્તાધિકારી.

#### ભૌગોલિક સંકેતની  નોંધણી કચેરી 
ભૌગોલિક સંકેતની નોંધણી કચેરી
ભૌગોલિક સંપદા ભવન,
જી એસ ટી રોડ, ગીન્ડી, 
ચેન્નાઈ – 600 032

#### ભૌગોલિક સંકેત નોંધણીનો સમયકાળ 
ભૌગોલિક સંકેત નો લાભ્ અનંત સમય્ સુધી દર દશ વર્ષે નવીનીકરણ કરાવીને મેળવી શકાય.

#### ઉલ્લંઘન બદલ થતી સજા 
જેલવાસ / કારાવાસ – 6 મહિનાથી 3 વર્ષ અને/અથવા પચાસ હજાર  થી 3 લાખ રુપીઆ નો દંડ થઇ શકે છે.

શ્રેણી:સમાજશાસ્ત્ર
હિમવર્ષા

thumb|હિમવર્ષા પછીનાં વૃક્ષો

**હિમવર્ષા** એ આ પૃથ્વી પર થતી એક કુદરતી ઘટના છે. સખત ઠંડી પડતી હોય તેવા વિસ્તારોમાં આ ઘટના અચોક્કસ રીતે થતી હોય છે. હિમવર્ષા હવામાં ઉષ્ણતામાનના ફેરફાર, સખત ઠંડી અને કંઇક અંશે પવનને કારણે થતી હોય છે.

હિમવર્ષા સામાન્ય રીતે ઊંચા પર્વતીય પ્રદેશમાં કે જ્યાં બરફ છવાયેલો રહેતો હોય છે. ક્યારેક સાઇબીરિયા જેવા બરફના રણમાં પણ હિમવર્ષા થાય છે.

હિમવર્ષા થાય ત્યારે માનવજીવન એકદમ સંઘર્ષમય બની જાય છે. કેટલીકવાર થોડા દિવસ સુધી સ્થગિત થઈ જતું હોય છે. વાહનવ્યવહાર પણ દિવસો સુધી ઠપ થઈ જાય છે. રસ્તા, ઘર, વનસ્પતિ અને ખુલ્લી જમીન બધા પર બરફ જામી જાય છે.

શ્રેણી:ભૂગોળ
શ્રેણી:કુદરતી ઘટનાઓ
પરસ્પરોપગ્રહો જીવાનામ્

**પરસ્પરોપગ્રહો જીવાનામ્** (સંસ્કૃત: परस्परोपग्रहो जीवानाम्) જૈન ગ્રંથ તત્ત્વાર્થસૂત્રનાં અધ્યાય ૫, શ્લોક ૨૧માંનું સૂત્ર કે મયકથન છે. જેનો અર્થ થાય છે: *જીવો પરસ્પર (એકબીજાની) સેવા કરે*. એનો અન્ય એક અર્થ એમ પણ થાય છે કે: *દરેક જીવ અન્યોન્ય સહકાર અને સ્વાતંત્ર્ય વડે પરસ્પર બંધાયેલો છે.* આ સૂત્ર *પરસ્પરોપગ્રહો જીવાનામ્* મૂળ રૂપે સંસ્કૃતનાં ત્રણ શબ્દોનું બનેલું છે: *परस्पर* (અન્યોન્ય), *उपग्रह* (સહાય) અને *जीव* (જીવ, जीवानाम् શબ્દ જીવનું બહુવચન છે અને વિભક્તિતત્પુરુષનું રૂપ છે). આ સૂત્રને જૈન ધર્મના મુદ્રાલેખ તરિકે પણ સ્વિકારવામાં આવ્યું છે.

## જૈનત્વનો મુદ્રાલેખ
*પરસ્પરોપગ્રહો જીવાનમ્ *ને જૈનત્વના સૂત્ર તરીકે અપનાવાયું છે. આ સૂત્ર જૈનત્વના પાયાના સિદ્ધાંતો, અહિંસા અને અનેકાંતવાદ પર આધારિત છે. મહાવીર નિર્વાણની ૨૫૦૦મી જયંતિના અવસરે સમગ્ર જૈન પંથો દ્વારા એક ચિન્હને માન્યતા મળી તેની નીચે દેવનાગરીમાં આ સૂત્ર લખવામાં આવ્યું છે.

## જૈન ધર્મ પ્રમાણે પ્રકૃતિનું નિવેદન
જાણીતા ભારતીય ન્યાયવેત્તા અને જૈન નેતા એલ એમ સીંઘવી એ તેમના પ્રખ્યાત "પ્રકૃતિ નો જૈન ઉદઘોષણા"માં નોંધ્યું છે":
મહાવીરે આવનાર અનંત સમયના સત્ય એવી એક વાત જગતને જાહેર કરી જ્યારે તેમણે કહ્યું: * "જે વ્યક્તિ  પૃથ્વી, હવા, અગ્નિ, પાણી અને વનસ્પતિ સૃષ્ટિનો અનાદર કે અવહેલના કરે છે તે સ્વયંની અવહેલના કરે છે કેમકે તેનું અસ્તિત્વ આજ વસ્તુથી ગૂંથાયેલ છે." * જૈન જ્યોતિષ જણાવે મૂળભૂત ગુણધર્મ સહજીવન કે પરસ્પરાવલંબનને માને છે, જે આજના પારિસ્થિતિકી વિ઼જ્ઞાનનો પાયો છે. અહીં તે વાત યાદ કરવા જેવી છે કે ઈકોલોજી આ શબ્દ ઓગણીસમી સદીના ઉત્તરાર્ધમાં માં વપ્રાવો શરુ થયો જે ગ્રીક શબ્દ ઈકોસ "iokos"  અર્થાત્ ઘર, જ્યાં માણસ પાછો ફરે, પરથી લેવામાં આવ્યો છે. ઈકોલોજી કે પારિસ્થિતિકી એ જીવ વિજ્ઞાનની શાખા છે કે જેમાં સજીવ સૃષ્ટિ અને પર્યાવરણ વચ્ચેના પરસ્પર સંબંધનો અભ્યાસ કરવામાં આવે છે. પ્રાચીન જૈન મયકથન  ***પરસ્પરોપગ્રહો જીવાનામ્*** (સમગ્ર જીવન પ્રસ્પર સહકાર અને અન્યોન્યાશ્રય પર આધારિત છે) એ આ પાર્શ્વાભૂમિમાં અને અભિગમ માં પણ એકદમ યથાર્થ બેસે છે. એટલું જ નહીં આ મયકથન આધુનિક ઈકોલોજી કે પારિસ્થિતિકીના દાયરાને હજીપણ વિસ્તૃત રીતે વિચારે છે. તેનો અર્થ થાય છે કે પ્રકૃતિના દરેક અંગો નમાત્ર ભૌતિક રીતે જે નહી પણ આધ્યાત્મીક રીતે એકબીજા સાથે જોડાયેલ છે. જીવનને પ્રાકૃતિક તત્વો વચ્ચેના  સાથ, સહકર, સહાય ની ભેંટ તરીકે જોવામાં આવે છે. 

## આ પણ જુઓ 
*તત્ત્વાર્થસૂત્ર
*જૈન ધર્મમાં અહિંસા

## નોંધ
જોરા વાસણ

**જોરા વાસણ** ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના દક્ષિણ ભાગમાં સૌથી છેલ્લા આવતા વલસાડ જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૫ (પાંચ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા વલસાડ તાલુકાનું ગામ છે. જોરા વાસણ ગામમાં આંગણવાડી, પ્રાથમિક શાળા, હાઇસ્કુલ, દૂધની ડેરી, પંચાયતઘર, રેલ્વે સ્ટેશન જેવી સગવડો ઉપલબ્ધ થયેલ છે. આ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે.

આ ગામથી નજીકનું હવાઇમથક દક્ષિણ દિશામાં મુંબઇ તેમ જ ઉત્તર દિશામાં સુરત ખાતે આવેલું છે.

શ્રેણી:વલસાડ તાલુકો
ઓઢવા (તા. દાંતીવાડા)

**ઓઢવા (તા. દાંતીવાડા)** ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ઉત્તર ભાગમાં આવેલા બનાસકાંઠા જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૧૪ (ચૌદ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા દાંતીવાડા તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. ઓઢવા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, વરિયાળી, બાજરી, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
 

શ્રેણી:દાંતીવાડા તાલુકો
અશોકનગર

**અશોકનગર** ભારત દેશના મધ્ય ભાગમાં આવેલા  મધ્ય પ્રદેશ રાજ્યના અશોકનગર જિલ્લામાં આવેલું નગર છે. અશોકનગરમાં અશોકનગર જિલ્લાનું મુખ્યાલય  છે. 

શ્રેણી:મધ્ય પ્રદેશ
લવાણા (તા. લાખણી)

**લવાણા** ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ઉત્તર ભાગમાં આવેલા વાવ-થરાદ જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૮ (આઠ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા લાખણી તાલુકામાં આવેલું એક  અને મોટું તેમજ વિકસિત ગામ છે. લવાણા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમજ પશુપાલન, ધંધો છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, વરિયાળી, બાજરી, કપાસ, દિવેલા, રજકો,રાયડો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં સાત પ્રાથમિક શાળા, વિદ્યામંદિર માધ્યમિક અને ઉચ્ચતર માઘ્યમિક શાળા, વિનયમંદિર માધ્યમિક અને ઉચ્ચતર માધ્યમિક શાળા અને આર્ટસ કોલેજ લવાણા,કસ્તુરબા ગાંધી બાલિકા વિદ્યાલય, પંચાયતઘર, ચાર આંગણવાડી, પ્રાથમિક આરોગ્ય કેન્દ્ર, સબ પ્રાથમિક આરોગ્ય કેન્દ્ર, પશુ દવાખાનું તેમ જ દૂધની ડેરી, બ્રાહમણી પેટ્રોલ પં૫ જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે. 
 

 

શ્રેણી:લાખણી તાલુકો
ઠાકોર

**ઠાકોર** ગુજરાતમાં વસતી એક જ્ઞાતિ છે.

## નામ 
ઠાકોર શબ્દનો અર્થ જમીનનો માલિક, ઠાકુર, પ્રદેશનો અધિપતિ, માલિક, સ્વામી, સરદાર, નાયક, અધિષ્ઠાતા, ગામધણી, ગરાસિયો, તાલુકદાર, નાનો રાજા, લડાયક જાતિની પ્રજા, રજપુત, અને (ક્ષત્રિય) કોમની એ નામની અટક થાય છે.

ગુજરાતના કેટલાક વિસ્તારોમાં કોળી જ્ઞાતિને પણ ઠાકોર કહેવામાં આવે છે.

## ઇતિહાસ અને ઉદ્ભવ 
ઠાકોર જ્ઞાતિ ગુજરાતમાંથી ઉદ્ભવી હોવાનું મનાય છે. તેઓ મહેસાણા, પાટણ, અમદાવાદ, બનાસકાંઠા, ગાંધીનગર, ખેડા, આણંદ, સાબરકાંઠા, અરવલ્લી, પંચમહાલ, સૌરાષ્ટ્ર અને વડોદરા જિલ્લાઓમાં જોવા મળે છે. આ જ્ઞાતિ કાઠી જ્ઞાતિને મળતી આવે છે. ઠાકોરોમાં મકવાણા, સોલંકી, પરમાર, ઝાલા, ચૌહાણ, વાઘેલા, ડાભી અને જાદવ જેવી અટક હોય છે, જે રાજપૂતોમાં પણ હોય છે, જે સમાન કુળ દર્શાવે છે. અન્ય હિંદુ જ્ઞાતિઓની જેમ આ જ્ઞાતિ પણ પોતાની પરંપરા જાળવી રાખેલ છે.

ઘણા રજવાડામાં ગામોની માલિકી ધરાવતા વ્યક્તિને કે વડાને પણ *ઠાકોર* કે *ઠાકોર સાહેબ* તરીકે ઓળખવામાં આવતા હતા.

## વિશેષતા 
ઠાકોર ઉત્તર ગુજરાતમાં તેના પહેરવેશ અને નામને કારણે હમેશાં ખ્યાતિમાન છે. યુવાનો કાનમાં મરચી કે ગોખરુ અથવા બુટ્ટીઓ તેમજ કેડે કંદોરા અને ખભા ઉપર ખેસ કે માથે સાફો અથવા તો પાઘડી પહેરે છે. ઉપરાંત વડીલો ઘેરદાર ધોતી અને પહેરણ પહેરે છે અને પગમાં મોજડી અથવા તો બુટ પહેરે છે. સ્ત્રીઓ ઘેરદાર ઘાઘરા અને સાડલો (સાડી) તેમજ પગમાં કડલાં, કાંબીયુ કે સાંકળા પહેરે છે. ઉપરાંત ગળામાં ટુપિયો અને અન્ય આભુષણો પહેરે છે.

## આ પણ જુઓ 
* કોળી
* રાજપૂત
* ક્ષત્રિય

## સંદર્ભ
શ્રેણી:જ્ઞાતિ
શ્રેણી:ભારતની જ્ઞાતિઓ
સાતપુડા પર્વતમાળા

**સાતપુડા પર્વતમાળા** એ મધ્ય ભારતમાં આવેલી એક પર્વતમાળા છે. આ પર્વતમાળા પૂર્વી ગુજરાતમાં શરુ થઈ પૂર્વ તરફ મહારાષ્ટ્ર, મધ્ય પ્રદેશ થઈ છત્તીસગઢ સુધી ચાલે છે. આ પર્વતમાળા તેની ઉત્તર તરફ આવેલી વિંધ્ય પર્વતમાળાને સમાંતર છે. વિંધ્ય અને સાતપુડા પર્વતમાળા ઉત્તર ભારત અને દક્ષિણ ભારતના ઉચ્ચપ્રદેશને છૂટી પાડે છે. ઉત્તરના ઢોળાવો પરથી વહી નર્મદા નદી વિંધ્ય અને સાતપુડા પર્વત વચ્ચેના પ્રદેશમાંથી પશ્ચિમ તરફ વહી અરબી સમુદ્રને મળે છે. સાતપુડા પશ્ચિમ છેડાના દક્ષિણ ઢોળાવ પરથી વહી તાપી નદી પશ્ચિમ તરફ વહી અરબી સમુદ્રને મળે છે. સાતપુડ પર્વતમાળાના મધ્ય અને પૂર્વી ઢોળાવો પરથી વહી ગોદાવરી નદી અને તેની ઉપનદીઓ દક્ષિન ભારતના ઉચ્ચ પ્રદેશોમાં વહે છે. મહા નદી આ પર્વત માળાના પૂર્વી છેડેથી નીકળે છે. ગોદાવરી અને મહા નદી બંગાળના ઉપસાગરને મળે છે. તેના પૂર્વી છેડે સાતપુડા પર્વતમાળા છોટા નાગપુરના ઉચ્ચ પ્રદેશની ટેકરીઓને મળે છે. 

## પારિસ્થિતી 
પહેલાના સમયમાં સાતપુડા પર્વતમાળામાં ગાઢ જંગલો આવેલાં હતાં. હવે તો મોટા ભાગના જંગલો નાશ પામ્યાં છે. પણ અમુક જંગલો હજી પણ વિહરમાન છે. આ જંગલો ભારતના અમુક મોટા સ્તનધારી જીવોનું આશ્રય સ્થાન છે જેમકે વાઘ (*પાન્થેરા ટીગ્રીસ*), ગૌડ (*બોસ ગૌરસ*), ધોલે (*કુઓન એલ્પીનસ*), સ્લોથ બીયર (*મેલુરસ અર્સીનસ*), ચૌસિંઘા (*ટેત્રાસીરસ ક્વોડ્રીકોર્નીસ*), અને કાળિયર (*એન્ટીલોપ કેર્વીકોપ્રા*). આ પર્વતમાળાના પશ્ચિમ ભાગ કરતાં પૂર્વી ભાગમાં વધુ વરસાદ પડે છે. આ પર્વતનો પૂર્વ ભાગ અને પૂર્વી ઘાટ મળીને પૂર્વી ક્ષેત્રના ભેજવાળા પાનખરના જંગલો ની પારિસ્થિતિકી ક્ષેત્ર રચે છે. 

આ પર્વતમાળાનો પશ્ચિમી ભાગ, નર્મદાનો ખીણ પ્રદેશ અને વિંધ્ય પર્વતનો ભાગ મોસમી સુષ્ક પ્રદેશ એ નર્મદા નદીના સુષ્ક પાનખરનઅ જંગલોનો પ્રદેશ રચે છે.

## સાતપુડા વન્ય જીવન અને સુરક્ષિત ક્ષેત્ર 
નર્મદા અને તાપી એ બે મુખ્ય આ પર્વત માંથી નીકળી બે મુખ્ય નદીઓ છે જે અરબી સમુદ્રને મળે છે. નર્મદા નદી મધ્ય પ્રદેશમાંથી શરૂ થઈ વિંધ્ય અને સાતપુડા પર્વતમાળાની વચ્ચેની કોતરમામ્થીએ ઝડપથી વહી ગુજરાતમાં પ્રવેશે છે અને ખંભાતના અખાતમાં અરબી સમુદ્રને મળે છે. તાપી નદી મોટેભાગે ૮૦-૧૬૦ કિમી ના અંતરે લગભગ નર્મદાને સમાંતર ચાલતી મહારાષ્ટ્ર અને ગુજરાતમાં વહી ખંભાતના અખાતમાં અરબી સમુદ્રને મળે છે.

કોતરમાંથી વહેતી નર્મદા નદી મહારાષ્ટ્ર રાજ્યની ઉત્તર સીમા નો ભાગ બની જાય છે, તેજ પ્રમાણે તાપી નદીની કોતરો મહારાષ્ત્રની ઉત્તરીય સીમાનો બચેલો ભાગ બની જાય છે. આ બંને નદીઓને છૂટો પાડતો ખડકાળ પ્રદેશ એ સાતપુડા પર્વત માળા છે. 

સાતપુડા પર્વતમાળામાં ઘણાં સુરક્ષીત ક્ષેત્રો આવેલા છે જેમ કે યવાલ, અન્બાબારવા, વાન, નર્નાલા, ગુગામાલ, મેલઘાટ, પેન્ચ (મહારાષ્ટ્ર), પેન્ચ (મધ્ય પ્રદેશ), કાન્હા, સાતપુડા રાષ્ટ્રીય ઉદ્યાન, પંચમઢી અને બોરી.

## પ્રવાસ 
* તોરણમાળ - મહારાષ્ટ્રમાં આવેલ આ ગિરિમથક સાતપુડા પર્વતમાળામાં આવેલું છે. મહાશિવરાત્રીના દિવસે ઘણાં શ્રદ્ધાળુઓ અહીંના ગોરખનાથ મંદિરના દર્શને આવે છે. તે દિવસે અહીં નંદુરબાર જિલ્લાના સ્થાનીય લોકો જ નહીં પણ ઠેઠ ગુજરાત અને મધ્ય પ્રદેશથી પણ જાત્રાળુઓ ઉઘડા પગે આવે છે. શાહદા થઈને તોરણમાલ સુધી પહોંચી શકાય છે.

* પંચમઢી - આ ગિરીમથક મધ્ય પ્રદેશમાં આવેલું છે. તેની આસપાસ વિવિધ પ્રકારના જંગલ ને પ્રાણીઓનો વસવાટ હોઈ તે એક રોમંચક પ્રવાસી મથક બન્યું છે. નદીઓ , શિખરો, પર્વતીય ભૂમિ આદિને કારને તે એક આદર્શ પર્વતારોહી, માછીમારી જેવી ક્રિયા માટે પ્રખ્યાત સ્થળ છે. આ સાથે અહીંથી ધૂપગઢ . જંબૂદ્વીપ, બી ફોલ વગેરે પણ બાજુમાં છે.

શ્રેણી:ભારતના પર્વતો
વિંધ્યાચલ

**વિંધ્ય પર્વતમાળા** એ એક ગોળાકારે ટેકરીઓ ધરાવતી ભારતીય ઉપમહાદ્વીપના મધ્ય પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલ પ્રાચીન પર્વતમાળા છે, જે ભારતીય મહાદ્વીપને ભૌગોલિક રીતે ઉત્તરી (ઉત્તર ભારતીય ગંગાના મેદાન) અને દક્ષિણ ભારત એમ બે ભાગમાં વિભાજીત કરે છે.

## પરિચય 
આ પર્વતનો પશ્ચિમ છેડો ગુજરાત દ્વીપકલ્પની પૂર્વી તરફ જ્યાં ગુજરાત રાજ્યની સીમાઓ રાજસ્થાન અને મધ્ય પ્રદેશને મળે છે ત્યાં આવેલો છે. ઉપમહાદ્વીપના મધ્યવર્તી ક્ષેત્રથી આગળ વધી તે મિર્જાપુર આગળ ગંગા નદીને મળે છે. આ પર્વત માળાની ઉત્તર અને પશ્ચિમ તરફનો ભાગ શુષ્ક અને બિનરહેવા લાયક છે, વિંધ્ય અને દક્ષિણતરફી વધુ ઊંચી અરવલ્લી પર્વતમાળા પવનને રોકી દે છે.

## નદીઓનું મૂળ 
આ પર્વતના દક્ષિણ તરફના ઢાળમાંથી નર્મદા નદી નીકળીને પશ્ચિમ તરફ અરબી સમુદ્ર તરફ વિંધ્ય અને તેને સમાંતર સાતપુડા પર્વતમાળા વચ્ચેના ખીણ પ્રદેશમાંથી વહે છે. આ પર્વતમાળાના ઉત્તરી ઢોળાવો ગંગાની અનેક ઉપનદીઓના મૂળ છે જેમ કે કાળી સિન્ધ, પરબતી, બેટવા અને કેણ (બંને યમુનાની ઉપનદીઓ), શોણ અને તમસા નામની ગંગાની ઉપનદી દક્ષિણ તરફના પૂર્વી છેડેથી નીકળી ગંગાને મળે છે.

## ભૂતકાલીન માહિતી 
સૌથી પ્રાચીન મળી આવેલ યુકેરઓટી (એક ફીલામેન્ટસ શેવાળ) નામના બહુકોષીય અવશેષ વિંધ્યના ખીણ પ્રદેશમાંથી મળી આવ્યાં છે, જે લગભગ ૧૬ કે ૧૭ કરોડ વર્ષ જૂના છે. વિંધ્યના વિવાદાસ્પદ "કેમ્બ્રીઅન" અવશેષો સાચા છે પણ ૧ કરોડથી વધુ જુના છે.

વિંધ્યની ભૂમેજ (ટેબલ લેંડ) એ એક ઉચ્ચપ્રદેશ છે જે પર્વતમાળાની મધ્ય ભાગની ઉત્તર તરફ આવેલી છે. મધ્ય પ્રદેશની રાજધાની ભોપાલ અને એક અન્ય શહેર ઈંદોર આ ટેબલ લેંડ પર છે જે ઉત્તર તરફના ગંગાના મેદાનો કરતાં ઊંચાઈ પર સ્થિત છે.

## પુરાણ 
હિંદુ પુરાણ કથાઓ અનુસાર એક સમયે વિંધ્ય પર્વતમાળા એટલી ઊંચી વધતી હતી કે તે સૂર્યના માર્ગને અવરોધવા લાગી. આમ ચાલતા તેનો ગર્વ એટલો વધી ગયો કે તેણે માંગણી કરી કે સૂર્ય મેરુ પર્વતની જેમ પોતાની પણ પ્રદક્ષિણા કરે. વિંધ્યનો ગર્વ તોડવાની જરૂર જણાઈ અને આ માટે અગસ્ત્ય ઋષિને પસંદ કરાયા.

અગસ્ત્ય ઋષિએ ઉત્તરથી દક્ષિણનો પ્રવાસ શરૂ કર્યો અને રસ્તામાં પાર ન કરી શકાય તેવો વિંધ્ય પર્વત આડો આવ્યો. અગસ્ત્ય ઋષિ તરફ સન્માન દર્શાવતા તેમને જવાનો માર્ગ કરી આપવા વિંધ્ય પર્વત નીચે નમ્યો જેથી ઋષિ અને તેમનો પરિવાર પર્વત ઓળંગી શકે. એટલું જ નહિ જ્યાં સુધી ઋષિ પાછા ન ફરે ત્યાં સુધી નમેલો રહેવાનું વચન આપ્યું. અગસ્ત્ય ઋષિ દક્ષિણમાં જ સ્થાયી થઈ ગયાં અને વિંધ્ય ત્યાર પછી વધ્યો નહીં.

## સંદર્ભ 
શ્રેણી:ભારતના પર્વતો
શ્રેણી:મધ્ય પ્રદેશ
મેવાડા (તા. ધાનેરા)

**મેવાડા** ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ઉત્તર ભાગમાં આવેલા વાવ-થરાદ જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૮ (આઠ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા ધાનેરા તાલુકામાં આવેલું અને રેલ નદીના તટે વસેલું એક ગામ છે. મેવાડા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમજ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, બાજરી, રાયડો, મગફળી, દિવેલા તેમજ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી, આરોગ્ય કેન્દ્ર તેમજ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.

## ધાર્મિક સ્થળો 
મેવાડા ગામમાં સ્વયંભૂ પ્રકટ ઢાંકણિયા મહાદેવ, ભડથિયા (પુરોહિત)ની કુળદેવી આશાપુરા માતા અને ઠાકોરજીનાં મંદિરો આવેલાં છે.

શ્રેણી:ધાનેરા તાલુકો
કો-ઍક્સિયલ કેબલ

[thumb|right|400px|[RG-59 **flexible coaxial cable** composed of:A: outer plastic sheathB: woven copper shieldC: inner dielectric insulatorD: copper core]]

**કો-ઍક્સિયલ કેબલ** કે **કો-એક્સ** એ એક પ્રકારનો *વિદ્યુત વાહક* વાયર છે, જેની આજુ બાજુ વિદ્યુત અવાહકનું પડ ચડાવેલું હોય છે તથા તેના બે વાયર વચ્ચે પણ અવાહક જાડું પડ હોય છે. તેની શોધ અંગ્રેજ વિજ્ઞાની ઓલીવર હેવિસાઇડએ કરી હતી અને ઇ. સ. ૧૮૮૦માં તેની પેટન્ટ નોંધાવી હતી. 

શ્રેણી:વિદ્યુત સામગ્રી
બચ્ચન પરિવાર

]]
**બચ્ચન પરિવાર** એ અમિતાભ બચ્ચનનાં વડપણ હેઠળનું એક ભારતીય કુટુંબ છે, જેનાં ઘણાં સભ્યો ફિલ્મોદ્યોગ સાથે સંકળાયેલ છે.

આમાં તેમની પત્ની, અભિનેત્રી જયા ભાદુરી, તેમનાં પુત્ર, અભિનેતા અભિષેક બચ્ચન, પુત્રી શ્વેતા નંદા, જમાઇ નિખિલ નંદા અને પુત્રવધૂ ઐશ્વર્યા રાય બચ્ચનનો સમાવેશ થાય છે.  આ ઉપરાંત શ્વેતાનાં બાળકો અગસ્ત્ય નંદા અને નવ્ય નવેલી નંદાનો પણ સમાવેશ થાય છે.  લગભગ સમગ્ર પરિવાર ફિલ્મોદ્યોગ સાથે સંકળાયેલ છે.

## સર્વસામાન્ય નિરીક્ષણ
અમિતાભ બચ્ચન એ પ્રખ્યાત હિન્દી કવિ હરિવંશરાય બચ્ચન અને તેજી બચ્ચનનાં પુત્ર છે.  બચ્ચન પરિવાર એ કપૂર પરિવાર સાથે આંતર-લગ્ન સંબંધથી જોડાયેલ છે.  શ્વેતા નંદાનાં લગ્ન રિતુ નંદાનાં પુત્ર અને રાજ કપૂરનાં પૌત્ર નિખિલ નંદા સાથે થયેલ છે.

## પરિવાર વૃક્ષ
* હરિવંશરાય બચ્ચન - તેજી બચ્ચન
** અમિતાભ બચ્ચન - જયા (ભાદુરી) બચ્ચન 
*** બાળકો: શ્વેતા (નંદા) બચ્ચન-નિખિલ નંદા
****નવ્ય નવેલી નંદા
****અગસ્ત્ય નંદા
*** બાળકો: અભિષેક બચ્ચન-ઐશ્વર્યા રાય બચ્ચન

## સંદર્ભ
શ્રેણી:હિન્દી ફિલ્મ કુળો
શ્વેતા નંદા

**શ્વેતા બચ્ચન - નંદા** (જન્મ:સત્તરમી માર્ચ ૧૯૭૪) એ ભારતીય ચલચિત્ર ઉદ્યોગના ખ્યાતનામ અભિનેતા અમિતાભ બચ્ચન અને ખ્યાતનામ અભિનેત્રી જયા બચ્ચનની પુત્રી તેમજ અભિનેતા અભિષેક બચ્ચનની બહેન છે.

## અંગત જીવન 
શ્વેતા બચ્ચન - નંદાના લગ્ન *એસ્કોર્ટ જુથ*ના ઉદ્યોગપતિ નિખિલ નંદા, કે જે ખ્યાતનામ હિંદી ચલચિત્ર નિર્માતા અને અભિનેતા રાજ કપૂરનાં પુત્રી રીતુ નંદા (રીતુ કપૂર=નંદા), તથા રાજન નંદાના પુત્ર છે, તેની સાથે સોળમી ફેબ્રુઆરી, ૧૯૯૭ના રોજ તેણીના માતાપિતાના ઘર (પિયર) 'પ્રતિક્ષા' ખાતે થયાં હતાં. તેણી હાલમાં દેશના પાટનગર દિલ્હી શહેર ખાતે પોતાના પતિ સાથે નિવાસ કરે છે. શ્વેતા અને નિખિલને બે સંતાનો છે, જેમનાં નામ નવ્ય નવેલી (જન્મ: ડિસેમ્બર ૧૯૯૭) અને અગસ્ત્ય (જન્મ:ત્રેવીસમી નવેમ્બર, ૨૦૦૦) છે.

## વ્યવસાયિક જીવન 
શ્વેતા નંદા ભારતીય સમાચાર માટેની ટી. વી. ચેનલ સીએનએન આઇબીએન (CNN IBN) માટે પત્રકાર છે..

ઇ. સ. ૨૦૦૭માં શ્વેતા નંદા *નેક્સ્ટ જન* નામના પ્રસિદ્ધ કાર્યક્રમ - શ્રેણીના સુત્રધાર બન્યા હતા અને આ શ્રેણી દરમિયાન એનડી ટીવી પ્રોફીટ ટી.વી. ચેનલ પર વિવિધ વ્યક્તિઓ સાથેની મુલાકાત પ્રસારિત કરવામાં આવી હતી.

એપ્રિલ ૨૦૦૭માં તે જયા બચ્ચન સાથે 'કોફી વિથ કરણ' નામના ચૅટ શોમાં આવી હતી જેમાં હેમા માલિની અને તેની પુત્રી એશા દેઓલ પણ તેમની સાથે હતાં.

શ્વેતાએ સપ્ટેમ્બર ૨૦૦૬માં પ્રથમ વખત 'લ'ઓફિશિયલ ઇન્ડિયા' (''L'Officiel India'') નામના સામયિક માટે મોડેલિંગ કર્યું હતું. તે ફરી એક વખત આ જ સામયિકના સાતમા વાર્ષિક અંક, જુન ૨૦૦૯માં પણ તેના ભાઈ અભિષેક બચ્ચન સાથે ચમકી હતી.

## સંદર્ભો 
## બાહ્ય કડીઓ 
* એક અંગ્રેજી ભાષાના સામાયિક (Verveonline Magazine)માં શ્વેતા નંદાનો વિસ્તૃત પરિચય

શ્રેણી:ભારતીય ટેલીવિઝન વ્યવસાયી
શ્રેણી:૧૯૭૪માં જન્મ
શ્રેણી:જીવિત લોકો
શ્રેણી:વ્યક્તિત્વ
ઓનલાઇન એન્સાયક્લોપીડિયાની યાદી

આ એવા નોંધપાત્ર ઓનલાઈન વિશ્વકોષોની યાદી છે, જે ઇન્ટરનેટનાં માધ્યમથી સરળતાથી ઉપલબ્ધ છે.

## સામાન્ય સંદર્ભ
## જીવનચરિત્ર
## પ્રાચીન પરંપરાઓ, કળા, અને સાહિત્ય
## સંસ્કૃતિ અને દેશ આધારિત
## લોકપ્રિય સંસ્કૃતિ અને વાર્તા
## ગણિત
## સંગીત
## તત્ત્વજ્ઞાન
## રાજકારણ અને ઇતિહાસ
## ધર્મ અને શ્રદ્ધાને લગતું
## વિજ્ઞાન
### વનસ્પતિશાસ્ત્ર અને જીવવિજ્ઞાન
### દવાઓ અને શસ્ત્રક્રિયા
દવાઓને લગતી ૬૯ ઑનલાઈન વિકિ વિશ્વકોષની યાદી ડેવિડ રોથમેન દ્વારા તૈયાર કરવામાં આવેલ છે.

## આ પણ જુઓ
* List of academic databases and search engines
* List of blogs
* List of encyclopedias by branch of knowledge
* List of online databases
* List of online dictionaries
* List of wikis
* List of Danish online encyclopedic resources

## સંદર્ભો 
## બાહરી કડીઓ
*A list of  medical wikis હેલ્થ++ તરફથી
*"Encyclopedic Knowledge, Then vs. Now", *The New York Times*, May 3, 2009