open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
નિકોલા ટેસ્લા

thumb|નિકોલા ટેસ્લા
**નિકોલા ટેસ્લા** (  ;   ; ૧૦ જુલાઈ ૧૮૫૬ &nbsp; - ૭ જાન્યુઆરી ૧૯૪૩) એક સર્બિયન-અમેરિકન    શોધક, વિદ્યુત અભિયંતા, યાંત્રિક અભિયંતા અને ભાવિવાદી હતા, કે જે આધુનિક અલ્ટરનૅટિવ કરંટ (એસી) વીજળી સિસ્ટમની રચનામાં તેમના યોગદાન માટે જાણીતા છે. 

## પ્રારંભિક જીવન 
ઑસ્ટ્રિયન સામ્રાજ્યમાં જન્મેલા અને ઉછરેલા ટેસ્લાએ ડિગ્રી પ્રાપ્ત કર્યા વિના ૧૮૭૦ ના દાયકામાં ઇજનેરી અને ભૌતિકશાસ્ત્રનો અભ્યાસ કર્યો અને ૧૮૮૦ ના દાયકાની શરૂઆતમાં ટેલિફોનીમાં અને નવા ઇલેક્ટ્રિક પાવર ઉદ્યોગમાં કોંટિનેંટલ એડિસનમાં કામ કરવાનો વ્યવહારિક અનુભવ મેળવ્યો. તેમણે ૧૮૮૪ માં યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સમાં સ્થળાંતર કર્યું, જ્યાંના તે પ્રાકૃતિક નાગરિક બન્યાં. તેમણે ન્યુ યોર્ક સિટીમાં એડિસન મશીન વર્ક્સમાં ટૂંકા ગાળા માટે કામ કર્યું. તેમના વિચારોને નાણાં આપવા અને બજારમાં લાવવા ભાગીદારોની સહાયથી ટેસ્લાએ ન્યુ યોર્કમાં પ્રયોગશાળાઓ અને કંપનીઓ સ્થાપિત કરી, જેમાં વિદ્યુત અને યાંત્રિક ઉપકરણોની શ્રેણી વિકસાવવામાં આવી. તેમની વૈકલ્પિક વર્તમાન (એસી) ઇન્ડક્શન મોટર અને સંબંધિત પોલિફેસ એ.સી. પેટન્ટ્સ, જેને ૧૮૮૮ માં વેસ્ટિંગહાઉસ ઇલેક્ટ્રિક દ્વારા લાઇસન્સ આપવામાં આવ્યું હતું, તેના તેમને ખૂબ જ નાણાં મળ્યા અને તે પોલિફેસ સિસ્ટમનો પાયો બની ગયો જે આખરે કંપની બજારમાં આવ્યો.

## મૃત્યુ અને સમ્માન 
વૉર્ડનક્લિફ પછી ટેસ્લાએ ૧૯૧૦ અને ૧૯૨૦ ના ગાળામાં સફળતાની વિવિધ ડિગ્રી સાથે વિવિધ આવિષ્કારોનો પ્રયોગ કર્યો. તેના મોટાભાગના નાણાં ખર્ચ્યા પછી, ટેસ્લા ન્યૂ યોર્કની હોટલોની શ્રેણીમાં રહેતા હતા. જાન્યુઆરી ૧૯૪૩માં તેમનું ન્યુ યોર્ક સિટીમાં અવસાન થયું.  જ્યારે વજન અને માપના પર જનરલ કોન્ફરન્સ થઈ ત્યારે તેમના માનમાં ચુંબકીય પ્રવાહ ઘનતાના એસઆઈ એકમનું નામ ટેસ્લા આપવામાં આવ્યું.  ૧૯૯૦ ના દાયકાથી ટેસ્લાની લોકપ્રિય રુચિમાં પુનરુત્થાન આવ્યું છે.  

## સંદર્ભો 
શ્રેણી:વૈજ્ઞાનિક
શ્રેણી:૧૯૪૩માં મૃત્યુ
શ્રેણી:અમેરિકન વ્યક્તિત્વ
શું થયું? (ચલચિત્ર)

**શું થયુ?** એ ૨૦૧૮ની એક ભારતીય ગુજરાતી કોમેડી ફિલ્મ છે. તેનું લેખન અને નિર્દેશન કૃષ્ણદેવ યાજ્ઞિક દ્વારા કરવામાં આવ્યું હતું. તેના નિર્માતા એમડી મીડિયા કોર્પ ના સ્થાપક મહેશ દાણન્નાવર અને વિશાલ શાહ છે.   તેમાં મલ્હાર ઠાકર, યશ સોની, મયુર ચૌહાણ, મિત્રા ગઢવી, આર્જવ ત્રિવેદી અને કિંજલ રાજપ્રિયા વગેરી અભિનય આપ્યો છે. આ ફિલ્મનું સંગીત કેદાર-ભાર્ગવ અને રાહુલ મુંજારિયાએ આપ્યું છે.    આ ફિલ્મ તમિલ ફિલ્મ *નડુવુલ કોંજમ પક્કથ કાણમ* (૨૦૧૨)ની પુનઃનિર્મિતી છે .  

## પૃષ્ઠ ભૂમિ 
મનન ( મલ્હાર ઠાકર ) દીપાલી (કિંજલ રાજપ્રિયા)ના પ્રેમમાં પડે છે અને તેણીના માતાપિતાને લગ્ન કરવા દેવા માટે મનાવવાનો પ્રયાસ કરે છે.  લગ્નની તૈયારીઓ શરૂ થતાં જ તે ક્રિકેટ મેચમાં ઘાયલ થઈ જાય છે અને પાછલા બે વર્ષોની યાદ શક્તિ ગુમાવે છે. તે ભૂલાઈ ગયેલી યાદોમાં તેની પ્રેમિકાની દીપાલીની યાદો સમાયેલી છે. ફક્ત તેના મિત્રો આ અકસ્માત વિશે જાણે છે અને તે તેના લગ્નના દિવસ પહેલા તેની યાદ પાછી મેળવે તેની આતુરતાથી રાહ જુવે છે હવે એ તેની ખોવાયેલી યાદ પાછી આવશે કે આ અકસ્માતને મનનના કુટુંબ અને દિપાલીને અને તેણીના પરિવારને અકસ્માતમાં શું થયું તે કહેવું જ પડશે. 

## સાઉન્ડટ્રેક 
ફિલ્મનું સંગીત કેદાર - ભાર્ગવે આપ્યું હતું.  

## આવકાર 
### વિવેચકોની ટીકા 
*ટાઇમ્સ ઑ*ફ *ઈન્ડિયાએ* મૂવીને ૫ માંથી ૩.૫ સ્ટારની રેટિંગ આપતા કહ્યું હતું કે, "ફિલ્મે તેના મનોરંજક પરિબળને એટલી સારી રીતે જાળવી રાખ્યો છે કે મલ્હાર ઠાકરના બધા ચાહકોએ તે જોવી જ જોઈએ. જાઓ, જુવો, છેલ્લો દિવસના પાત્રો દ્વારા રચાતા જાદુને એક સંપૂર્ણપણે જુદી વાર્તામાં ફરીથી જુઓ!"   આઈ એમ ગુજરાત.કૉમ ના વિવેચક શ્રુતિ જાંભેકર ફિલ્મમાં ફરી ફરી વપરાતા એકના એક સંવાદ "શું થયું? આપણે ક્રિકેટ રમતા'તાં.." ફિલ્મને કંટાળાજનક બનાવવતા હોવાની અને એક પાત્ર દિપાલીના દિપિકા તરીકેના ભૂલ ભરેલા ઉલ્લેખની ભૂલોને ટાંકે છે.  

   
### બૉક્સ ઑફિસ 
ફિલ્મે તેના પ્રથમ સપ્તાહના અંતે રૂ ૫.૧૧ કરોડની કમાણી કરી હતી.  ૧૧ દિવસમાં, આ ફિલ્મે ૧૫.૪૬ કરોડની કમાણી કરી અને અત્યાર સુધીની સૌથી વધુ કમાણી કરતી ગુજરાતી ફિલ્મોમાંની એક બની.  ફિલ્મે તેના થિયેટરમાં કુલ ₹ ૨૧ કરોડની કમાણી કરી છે.  

## સંદર્ભ 
## બાહ્ય લિંક્સ 
* 
શ્રેણી:ગુજરાતી ચલચિત્ર
બાળક

જૈવિક રીતે એક **બાળક** (બહુવચન: **બાળકો** ) એ જન્મ અને તરુણાવસ્થાના તબક્કાઓ વચ્ચે,   અથવા બાળપણ અને તરુણાવસ્થાના વિકાસના સમયગાળા વચ્ચેનું એક માનવી છે .  *બાળકની* કાયદેસરની વ્યાખ્યા સામાન્ય રીતે સગીરને સંદર્ભિત કરે છે. ઘણી વખત તે બહુમતી વયથી ઓછી ઉંમરના વ્યક્તિ તરીકે પણ ઓળખાય છે.  

*બાળક* માતાપિતા સાથેના સંબંધોનું વર્ણન પણ કરી શકે છે (જેમ કે કોઈપણ વયના પુત્રો અને પુત્રીઓ )  અથવા, રૂપકરૂપે એક સત્તા આંકડો અથવા કુળ, જાતિ અથવા ધર્મમાં જૂથ સભ્યપદ સૂચવી શકે છે; તે "પ્રકૃતિનું બાળક" અથવા "સાઠના દાયકાના બાળક" જેવા ચોક્કસ સમય, સ્થળ અથવા સંજોગોથી તીવ્ર અસર પામવા માટેનો સંકેત પણ આપી શકે છે. 

## શબ્દ વ્યુત્પતિ અને અર્થ 
બાળક શબ્દ એ સંસ્કૃત શબ્દ बालक માં થી ઉતરી આવ્યો છે જેનો અર્થ નાનું અથવા અપરિપક્વ થાય છે. બાળકનું સ્ત્રીલિંગ બાળિકા થાય છે. પોતાનાં બાળકને દર્શાવવા માટે ઘણી વાર સંતતિ કે પછી સંતાન શબ્દનો પણ ઉપયોગ થાય છે.

## આરોગ્ય 
એડીએચડી અને શીખવા માટે અક્ષમ બાળકોને સામાજિક કુશળતા વિકસાવવા માટે વધારાની સહાયતાની જરૂર પડી શકે છે. એડીએચડી બાળકની આવેગજન્ય લાક્ષણિકતાઓ નબળા વ્યક્તિગત સંબંધો તરફ દોરી શકે છે. નબળા ધ્યાનના વલણવાળા બાળકો તેમના પર્યાવરણમાં રહેલા સામાજિક સંકેતોમાં ધ્યાન આપી શકતા નથી, જેનાથી તેઓ અનુભવ દ્વારા સામાજિક કુશળતા શીખવાનું મુશ્કેલભર્યું અનુભવે છે.  બાળકોને અસર કરતી આરોગ્ય સમસ્યાઓ સામાન્ય રીતે બાળરોગ ચિકિત્સકો દ્વારા થાય છે, જે પુખ્ત વયને અસર કરતા લોકોથી અલગથી સંચાલિત થાય છે. 

## બાળ મૃત્યુદર 
thumb|360x360px| ૨૦૧૨ માં વિશ્વ શિશુ મૃત્યુ દર.
ઇંગ્લેન્ડમાં ૧૭મી સદીની શરૂઆતમાં તમામ બાળકોના લગભગ બે તૃતીયાંશ બાળકો ચાર વર્ષની વયે મૃત્યુ પામ્યા હતા.  ઔદ્યોગિક ક્રાંતિ દરમિયાન બાળકોના આયુષ્યમાં ધરખમ વધારો થયો.  તેમાં વધારો હજુ ચાલુ રહ્યો છે. સમગ્ર વિશ્વમાં બાળ મૃત્યુદરમાં ઘટાડો થયો છે. ૧૯૯૦ માં વિશ્વભરમાં લગભગ ૧.૨૬ કરોડથી ઓછા શિશુઓનાં મોત થયાં હતાં, જે ૨૦૧૨ માં ઘટીને ૬૬ લાખ થયાં. ભારતમાં દર ૧૦૦૦એ જન્મેલા ૩૭ બાળકો મૃત્યુ પામ્યાં હતાં. ભારત સરકારે POSHAN અભિયાનમાં ૯૦૦૦ કરોડનું નાણાકીય નિવેશ કર્યું છે કે જેથી વર્ષ ૨૦૨૨ સુધીમાં બાળ મૃત્યુદરને ઘટાડી શકાય.

## સંદર્ભ
કાંસું

thumb|શંકર અને ઉમા, તેમના પુત્ર સ્કંદ (કાર્તિકેય) સાથે બેઠેલા હોય તેવી કાંસ્ય મૂર્તિ
**કાંસ્ય** કે **કાંસું** એ એક મિશ્રધાતુ છે જેમાં મુખ્યત્વે તાંબાનો સમાવેશ થાય છે, જેમાં સામાન્ય રીતે લગભગ ૧૨-૧૨.૫% ટીન (કલાઈ) હોય છે અને ઘણીવાર અન્ય ધાતુઓ (જેમ કે એલ્યુમિનિયમ, મેંગેનિઝ, નિકલ અથવા ઝીંક) અને કેટલીકવાર અધાતુઓ અથવા મેટલલોઇડ્સ જેવા કે આર્સેનિક, ફોસ્ફરસ અથવા સિલિકોનનો સમાવેશ થાય છે. આ ઉમેરાઓ મિશ્રધાતુની શ્રેણી ઉત્પન્ન કરે છે જે એકલા તાંબા કરતાં સખત હોઈ શકે છે, અથવા અન્ય ઉપયોગી ગુણધર્મો ધરાવે છે; જેમ કે જડતા, નમ્રતા અથવા યાંત્રિકતા. 

પુરાતત્ત્વીય અવધિ જેમાં બ્રોન્ઝ વ્યાપક ઉપયોગમાં સૌથી સખત ધાતુ હતું તે કાંસ્ય યુગ તરીકે ઓળખાય છે. ભારત અને પશ્ચિમ યુરેશિયામાં કાંસ્ય યુગની શરૂઆત પરંપરાગત રીતે ચોથી સહસ્ત્રાબ્દી પૂર્વે અને ચીનમાં બીજી સહસ્ત્રાબ્દી પૂર્વેની છે. અન્યત્ર તે ધીમે ધીમે તમામ પ્રદેશોમાં ફેલાઈ હતી. કાંસ્ય યુગ પછી લોહ યુગ આવ્યું હતું. 

કારણ કે ઐતિહાસિક ટુકડાઓ ઘણીવાર પિત્તળ (કોપર અને જસત) અને વિવિધ રચનાઓવાળા કાંસાથી બનેલા હતા તેથી આધુનિક સંગ્રહાલય અને જૂની વસ્તુઓનું વિદ્વાન વર્ણન વધુને વધુ સામાન્ય રીતે " કોપર એલોય " શબ્દનો ઉપયોગ કરે છે. 

## ઇતિહાસ 
thumb|જાદુઈ સંકેતો અને શિલાલેખો સાથે રોમન કાંસ્ય નખ, ૩જી-ચોથી સદી.
કાંસ્યની શોધથી લોકો ધાતુની વસ્તુ બનાવવા માટે સક્ષમ થયા જે અગાઉના શક્ય વાસણો કરતાં વધુ સખત અને ટકાઉ હતા. કાંસ્યનાં સાધનો, શસ્ત્રો, બખ્તર અને સુશોભન ટાઇલ્સ જેવી મકાન સામગ્રી તેમના પુરોગામી પથ્થર અને તાંબુ (" કેલકોલિથિક ") કરતા વધુ સખત અને ટકાઉ હતી. શરૂઆતમાં કાંસું એ તાંબા અને આર્સેનિકથી બનેલું હતું, જે આર્સેનિક કાંસાની રચના કરતું હતું. તે પછીથી જ ટીનનો ઉપયોગ થતો હતો, ૩જી સદી પુર્વના અંતમાં કાંસાની મુખ્ય બિન-તાંબાની ઘટક બની હતી.  

## રચના 
left|thumb| દૃશ્યમાન સ્ફટિકીય બંધારણ સાથે કાંસ્યની ઘંટડી.
ઘણી વિવિધ કાંસ્ય ધાતુઓ અસ્તિત્વમાં છે, પરંતુ સામાન્ય રીતે આધુનિક કાંસ્ય ૮૮% કોપર અને ૧૨% ટીન ધરાવે છે. 

કાંસ્ય યુગમાં, કાંસાના બે સ્વરૂપો સામાન્ય રીતે ઉપયોગમાં લેવાતા હતા: "ક્લાસિક બ્રોન્ઝ" જેમાં લગભગ ૧૦% ટીન કાસ્ટિંગમાં વપરાતું હતું; અને "હળવું કાંસ્ય", લગભગ ૬% ટીન એ શીટ્સ બનાવવા માટે ઇનગોટ્સથી રોપવામાં આવ્યો હતું. ધારદાર શસ્ત્રો મોટે ભાગે ક્લાસિક બ્રોન્ઝમાંથી નાખવામાં આવતા હતા, જ્યારે હેલમેટ અને બખ્તર હળવા કાંસાથી લગાવેલા હતા.

વાણિજ્યિક કાંસું (૯૦% તાંબુ અને ૧૦% જસત) અને આર્કિટેક્ચરલ બ્રોન્ઝ (૫૭% તાંબુ, ૩% સીસું, ૪૦% જસત) એ પિત્તળ કરતા વધુ યોગ્ય રીતે માનવામાં આવે છે કારણ કે તેમાં જસત મુખ્ય એલોયિંગ ઘટક છે. તેઓ સામાન્ય રીતે બાંધકામના કાર્યોમાં વપરાય છે.  

બિસ્મથ કાંસું એ કાંસ્ય મિશ્રધાતુ છે જેમાં ૫૨% તાંબું, ૩૦% નિકલ, ૧૨% જસત, ૫% સીસું અને ૧% બિસ્મથનો સમાવેશ થાય છે. તે સારી પોલિશ રાખવામાં સક્ષમ છે અને તેથી ક્યારેક પ્રકાશ પરાવર્તક અને અરીસાઓમાં તેનો ઉપયોગ થાય છે.

## સંદર્ભ
પ્રદિપસિંહ જાડેજા

**પ્રદિપસિંહ જાડેજા** એક ભારતીય રાજનેતા છે કે જેઓ વટવા નિર્વાચનક્ષેત્રથી ગુજરાતની ૧૨મી,૧૩મી અને ૧૪મી વિધાનસભાના સભ્ય છે. તેઓ ભારતીય જનતા પાર્ટીના નેતા અને ગુજરાત રાજ્યના વર્તમાન ગૃહ, કાનુન અને સુરક્ષા મંત્રી છે.
ચાલ જીવી લઈએ! (ચલચિત્ર)

**ચાલ જીવી લઈયે!**  એ વિપુલ મહેતા દ્વારા નિર્દેશિત અને દિગ્દર્શિત ૨૦૧૯ની ભારતીય ગુજરાતી-ભાષી કોમેડી-ડ્રામા રોડ ફિલ્મ છે. રશ્મિન મજીઠીયા નિર્મિત આ ફિલ્મમાં સિદ્ધાર્થ રાંદેરીયા, યશ સોની અને આરોહી પટેલે અભિનય આપ્યો છે.  ફિલ્મમાં સંગીત સચિન-જીગર દ્વારા આપવામાં આવ્યું હતું.  આ ફિલ્મ અત્યાર સુધીની સૌથી વધુ કમાણી કરનારી ગુજરાતી ફિલ્મ છે . 

## પૃષ્ઠભૂમિ 
સફળ અને સાહસિક ઉદ્યોગપતિ બનવાની મહત્વકાંક્ષામાં, આદિત્ય પરીખ (યશ સોની) પોતાના જીવન સહિત તેના પિતા બિપિનચંદ્ર પરીખને (સિદ્ધાર્થ રાંદેરિયા)અવગણે છે. તેના પિતાને *પોન્ટાઇન ગ્લિઓમા* (મગજમાં એક પ્રકારની વધતી રહેતી ઘાતક ગાંઠ)હોવાનું નિદાન થયું. આદિત્ય તેના પિતાની અંતિમ ઇચ્છા પૂરી કરવા માટે તેમને  ઉત્તરાખંડ લઈ જવા સંમત થાય છે, જ્યાં તે આકસ્મિક રીતે કેતકી મહેતા(આરોહી પટેલ) નામની એક પ્રવાસી (બેકપેકર)ને મળે છે. આ પ્રવાસ તેમને આશ્ચર્યકારક સુખ અને નિકટતાનો દર્શન કરાવતી અનુભૂતિ બની રહે છે. 

## પાત્રો 
* બિપિનચંદ્ર પરીખ તરીકે સિદ્ધાર્થ રાંદેરિયા 
* આદિત્ય પરીખ તરીકે યશ સોની 
* કેતકી મહેતા તરીકે અરોહી પટેલ 
* ભલા કાકા તરીકે જાગેશ મુકાતી 
* ડો. વાડિયા (અતિથિવિશેષ) તરીકે અરૂણા ઈરાની 

## નિર્માણ 
આ ફિલ્મનું ચિત્રીકરણ હરિદ્વાર, ચોપ્તા અને કેદારનાથ સહિત ઉત્તરાખંડમાં વિવિધ સ્થળોએ કરવામાં આવ્યું છે.  

## ગીત સંગીત 
આ ફિલ્મના ગીતો તેની સત્તાવાર રીલિઝ પહેલાં ઓનલાઇન લિક થયા હતા.  આ ફિલ્મનું સંગીત સચિન-જીગર એ આપ્યું છે. 

## પ્રદર્શન 
આ ફિલ્મ ભારતમાં ૧ ફેબ્રુઆરી ૨૦૧૯ ના દિવસે પ્રદર્શિત થઈ હતી.  ભારતમાં તેના સફળ પ્રદર્શન બાદ, તેને ૧૪ માર્ચ ૨૦૧૯ ના દિવસે ઑસ્ટ્રેલિયામાં, અને ૧૫ માર્ચ ૨૦૧૯ ના દિવસે ન્યુઝિલેન્ડ અને યુનાઇટેડ કિંગડમમાં પ્રદર્શિત કરવામાં આવી હતી.  આ ફિલ્મે ૧૨ મે ૨૦૧૯ના દિવસે સિનેમાઘરોમાં ૧૦૦ દિવસ પૂર્ણ કર્યા.  

## વકરો 
### બોક્સ ઑફિસ 
બુકમાયશૉ નામની ઓનલાઇન ટિકિટ બુકિંગ વેબસાઇટ અનુસાર, આ ફિલ્મે તેના પ્રથમ દિવસે લગભગ  અને લગભગ  પ્રથમ અઠવાડિયામાં કમાવ્યા હતા.  વ્યવસાય વિવેચક (ટ્રેડ એનાલિસ્ટ) કોમલ નાહતાના જણાવ્યા અનુસાર આ ફિલ્મ ગુજરાતી સિનેમાની સૌથી વધુ કમાણી કરનારી ફિલ્મ બની છે.   બુકમાય શોએ આ ફીલ્મની કમાણી  થઈ હોવાનો અંદાજ લગાવ્યો હતો.  ફિલ્મે ઑસ્ટ્રેલિયામાં  આસપાસ   ન્યુ ઝિલેન્ડ માં   અને યુનાઇટેડ કિંગડમ માં   કમાવ્યા છે.  

### ટીકા 
ટીકાકારો દ્વારા આ ફિલ્મને મોટે ભાગે સકારાત્મક સમીક્ષા મળી છે. *ટાઇમ્સ ઑ*ફ *ઈન્ડિયાની* શ્રુતિ જાંભેકરે તેને ૫ માંથી ૪નું રેટિંગ આપ્યું હતું અને પટકથા, સંપાદન, છાયાચિત્રણ(સિનેમેટોગ્રાફી), સંગીત અને પ્રદર્શન માટે નિર્દેશકની પ્રશંસા કરી હતી. સૌરભ શાહે તેને ૫ માંથી ૪ રેટ કરી અને નિર્દેશન, સંગીત અને પ્રદર્શનની પ્રશંસા કરી પરંતુ છેલ્લા દ્રશ્યની લંબાઈની ટીકા કરી. *મિડ-ડે ગુજરાતીએ* પિતા-પુત્રના સંબંધો પર આધારિત ફિલ્મના વલણને નોંધ્યું હતું અને સકારાત્મક સમીક્ષા આપી હતી.  સરજક.ઓર્ગ (Sarjak.org)માં લખતા તુશાર દવેએ તેના સંદેશ, છાયાચિત્રણ, સંગીત અને મુખ્ય કલાકારોના અભિનય માટે ફિલ્મની પ્રશંસા કરી હતી પરંતુ કેટલાક સંવાદો, ભાવનોત્તેજકતા (મેલોડ્રેમા), અરુણા ઈરાનીની કામગીરી અને છેવટના દ્રશ્યની લંબાઈની લંબાઈની ટીકા કરી હતી.  

## સંદર્ભ 
## બાહ્ય કડીઓ 
* 
શ્રેણી:ગુજરાતી ચલચિત્ર
કટ્ટરવાદ

**કટ્ટરવાદમાં** સામાન્ય રીતે ધાર્મિક મતલબ હોય છે જે અવિશ્વસનીય માન્યતાઓના સમૂહ સાથે અવિરત જોડાણ સૂચવે છે.  જો કે કટ્ટરવાદ કેટલાક જૂથો વચ્ચેના વલણને લાગુ કરવામાં આવ્યો છે - જે મુખ્યત્વે ધર્મમાં હોય છે, પણ માત્ર ત્યાં જ નથી હોતો. આ એવું વલણ છે જેમાં સ્પષ્ટ રીતે કડક શાબ્દિકવાદ પર ભાર મુકવામાં આવ્યો છે, શાબ્દિકવાદનો અર્થ છે કે જે શાસ્ત્રો, અમુક વિચારધારામાં લખ્યું હોય તેનું અક્ષરશઃ પાલન કરવું. કટ્ટરવાદ મજબૂત અર્થમાં આંતરિક અને બાહ્ય ભિન્નતા જાળવવા પણ મથે છે,     અને 'શુદ્ધતા' પર ભાર મૂકે છે. તેની ઇચ્છા પહેલાંના આદર્શ પર પાછા દોરી જવાની હિમાયત કરે છે. આ સ્થાપિત "ફંડામેન્ટલ્સ" ને લાગુ પડે તે મુજબ અભિપ્રાયની વિવિધતાનો અસ્વીકાર અને જૂથની અંદરની તેમની સ્વીકૃત અર્થઘટન ઘણીવાર આ વૃત્તિથી પરિણમે છે.  

સંદર્ભના આધારે "કટ્ટરપંથીકરણ" નામનું લેબલ તટસ્થ લાક્ષણિકતાને બદલે એક દૃષ્ટિકોણયુક્ત હોઈ શકે છે. રાજકીય દ્રષ્ટિકોણને આધારે "જમણેરી" અથવા "ડાબેરી" કહેતા કેટલાક નકારાત્મક અર્થ ની જેમ આ પણ સમાન છે.   

## ધાર્મિક કટ્ટરવાદ 
### બૌદ્ધ 
બૌદ્ધ કટ્ટરવાદે મ્યાનમારમાં જેવા અન્ય ધાર્મિક અને વંશીય જૂથોને પણ નિશાન બનાવ્યું છે. બૌદ્ધ વર્ચસ્વ ધરાવતા દેશ તરીકે, મ્યાનમારમાં મુસ્લિમ લઘુમતીઓ અને બૌદ્ધ બહુમતી વચ્ચેના તાકાતો જોવા મળી રહ્યા છે, ખાસ કરીને ૨૦૧૩ ના બર્મા-મુસ્લિમ વિરોધી રમખાણો દરમિયાન,  969 ચળવળ જેવા અભિયાનો કટ્ટરપંથી જૂથો દ્વારા ઉશ્કેરવામાં આવ્યા હતા.  શ્રીલંકામાં બૌદ્ધ વર્ચસ્વ ધરાવતા રાષ્ટ્ર તરીકે, શ્રીલંકામાં મુસ્લિમ લઘુમતીઓ અને બૌદ્ધ બહુમતી વચ્ચેના ૨૦૧૪ અને ૨૦૧૮માં તણાવ જોવા મળ્યા હતાં.    

### ખ્રિસ્તી 
ખ્રિસ્તી કટ્ટરવાદને જ્યોર્જ માર્સેડેન દ્વારા આધુનિક ધર્મશાસ્ત્રની પ્રતિક્રિયામાં અમુક ધર્મશાસ્ત્રના સિદ્ધાંતોના કડક પાલનની માંગ તરીકે વ્યાખ્યાયિત કરવામાં આવી છે.  આ શબ્દનો આધાર તેના સમર્થકો દ્વારા ખ્રિસ્તી ધર્મની પાંચ વિશેષ ક્લાસિક થિયોલોજિકલ માન્યતાઓ હોવાનો દાવો કરવા માટે કરવામાં આવ્યો હતો અને તે ૨૦મી સદીના પ્રારંભિક ભાગમાં યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સના પ્રોટેસ્ટંટ સમુદાયની અંદર ખ્રિસ્તી કટ્ટરવાદી ચળવળમાં વિકસિત થયો.   

### હિન્દુ 
વિદ્વાનો "હિંદુ કટ્ટરવાદી પરિવારના ભાગ" તરીકે રાજકીય રીતે સક્રિય હિન્દુ આંદોલનને ઓળખે છે.  

### ઇસ્લામી 
ઇસ્લામની અંદરનો ઉગ્રવાદ ૭ મી સદીથી ખારીજીઓના સમય સુધીનો છે . તેમની આવશ્યક રાજકીય સ્થિતિથી તેઓએ આત્યંતિક સિધ્ધાંતોનો વિકાસ કર્યો જેણે તેમને મુખ્ય પ્રવાહના સુન્ની અને શિયા મુસ્લિમો બંનેથી અલગ કર્યા. ખારીજ લોકો ખાસ કરીને તકફિર પ્રત્યે કટ્ટરપંથી અભિગમ અપનાવવા માટે જાણીતા હતા, જેના દ્વારા તેઓએ અન્ય મુસ્લિમોને અવિશ્વાસિત જાહેર કર્યા અને તેથી તેઓને મૃત્યુ લાયક માનવામાં આવ્યા.   

### યહૂદી 
યહૂદી કટ્ટરવાદનો ઉપયોગ આતંકવાદી ધાર્મિક ઝિઓનિઝમ, અશ્કેનાઝી અને હેરેડી યહુદી ધર્મના બંને સંસ્કરણોના લક્ષણ માટે કરવામાં આવ્યો છે.  ઇયાન એસ લુસ્ટીકે યહૂદી કટ્ટરવાદને "અલ્ટ્રાનેશનાલિસ્ટ (અતિરાષ્ટ્રવાદી), એસ્કેટોલોજીકલી (મરવા લઈ જાય તેવી), ઇરેડિસ્ટિસ્ટ (બદલી ન શકાય તેવી) વિચારધારા" તરીકે દર્શાવી છે. 

## સંદર્ભ
અખેપાતર

***અખેપતાર*** એ બિંદુ ભટ્ટ દ્વારા લખાયેલ ગુજરાતી નવલકથા છે. ઈ.સ. ૨૦૦૩ માં આ પુસ્તકને ગુજરાતી માટેનો સાહિત્ય અકાદમી એવોર્ડ આપવામાં આવ્યો હતો. મનસુખ સલ્લા અને ચન્દ્રકાન્ત ટોપીવાળા સહિત ઘણા ગુજરાતી લેખકો દ્વારા આ પુસ્તકના ટીકાત્મક વખાણ કરવામાં આવ્યા હતા.

## પ્રકાશનનો ઇતિહાસ 
આ પુસ્તક સૌ પ્રથમ વાર સપ્ટેમ્બર ૧૯૯૯ માં આર. આર. શેઠ ઍન્ડ કું, અમદાવાદ દ્વારા પ્રકાશિત થયું હતું. આ પુસ્તકનું પુનઃમુદ્રણ જાન્યુઆરી ૨૦૦૭, મે ૨૦૧૧ અને ઑગસ્ટ ૨૦૧૨ માં કરવામાં આવ્યું હતું. પુસ્તકની ચોથી આવૃત્તિમાં બે વિવેચનાત્મક લેખો પણ શામેલ કરવામાં આવ્યા છે. વીરેન્દ્ર નારાયણ સિંહ દ્વારા તેનો હિંદીમાં અનુવાદ કરવામાં આવ્યો છે અને ૨૦૧૧ માં *તે અક્ષયપાત્ર* નામે પ્રકાશિત થયો હતો. 

## પૃષ્ઠભૂમિનો સારાંશ 
નવલકથાની શરૂઆત ૧૯૮૦ના દાયકામાં કંચન નામની વૃદ્ધ મહિલાના સૌરાષ્ટ્રના ઝાલાવાડ પ્રદેશમાં તેના વતન પરત ફરવા સાથે થાય છે. તે બ્રાહ્મણ કુટુંબની મહિલા છે, જેનાં પૂર્વજો ગામના પુજારી અને કર્મકાંડ કરાવી આપતાં હતા. સ્વ સાથે સમય વીતાવવા તથા ભાવી અને વર્તમાનને એક સાથે પકડવા માટે ગામ પરત ફર્યા બાદ, તે ગામના એક હિન્દુ મંદિરમાં રહે છે અને પોતાના ભૂતકાળને યાદ કરે છે. વાર્તા ભૂતકાળ અને વર્તમાનની ઘટનાઓ ચિતરતી આગળ વધે છે. આ નવલકથા નાયિકાના અંગત તેમજ પારિવારિક જીવનમાં ઉથલપાથલનો ઇતિહાસ દર્શાવે છે. તેના લગ્ન એક સાહસિક બ્રાહ્મણ યુવાન સાથે થયા હતા, જે ભારતના ભાગલા પૂર્વે કરાચી સ્થળાંતર કરી ચૂક્યો હતો. આ વાર્તા કંચનના ભૂતકાળને ઘણા કાળ સ્તરો પર ઉજાગર કરે છે: આઝાદી પૂર્વેનો યુગ ખાસ કરીને સામાજિક સંદર્ભમાં, ભાગલાના દિવસોનો ઐતિહાસિક પરિપ્રેક્ષ્ય અને એક સામાન્ય કૌટુંબિક મનુષ્યના સામાજિક-સાંસ્કૃતિક જીવન પર ભાગલાની અશાંતિનું પરિણામ (આ ભાગમાં તેની કિશોરાવસ્થા અને લગ્ન, માતૃત્વના વર્ષોના વિકાસનું વર્ણન છે), ભાગલાના હિંસક પરિણામોનું આબેહૂબ ચિત્રણ, સાંપ્રદાયિક ઝઘડાથી બચી ગયેલા શરણાર્થીઓની લડત, તેમની *વિચિત્ર હિલચાલ*, વિભાજન અને પુનર્જોડાણો તેમજ સામાજિક-આર્થિક ઉથલપાથલનો તેમને વ્યક્તિગત અને સામૂહિક રીતે કરવો પડેલો સામનો અને છેવટે વિકાસ અને નવજીવનનો યુગ જે ગ્રામીણ ગુજરાતમાં ફેલાયો. વાર્તા આમ કંચનના કુળની ચાર પેઢીને આવરે છે. ભાગલા પછીના વર્ણનમાં *વિચિત્ર ઘટનાઓ*, અણધાર્યા વળાંક અને નાયિકા કંચનની હંમેશા બદલાતી મૂંઝવણ સહિતના ખૂબ જ મજબૂત વાર્તા તત્વોનું વર્ચસ્વ ધરાવે છે. આ સમગ્ર નવલકથામાં કરાંચીની, ઝાલાવાડની બોલીઓ, કહેવતો અને લોકભાષાઓનો ઇતિહાસના જુદા જુદા સમય અનુસાર, ઉપયોગ થયો છે. *અખેપતાર* શીર્ષક મૂળ એક સંસ્કૃત શબ્દ *અક્ષયપત્ર* નો અપભ્રંશ છે (દેવનાગરી: अक्षयपात्र) જેનો અર્થ છે: અક્ષત પાત્ર (વસણ). આ પુસ્તકના વિષયને યોગ્ય શીર્ષક એક તરફ માનવ જીવનમાં આવતી ભાવનાની તીવ્ર હિંમત અને અજેયતાને દર્શાવે છે, અને અનંત મુશ્કેલીઓ તેમજ મનુષ્યના, ખાસ કરીને ભારતની સ્ત્રીના, અદ્ભુત ધૈર્યનો સંકેત આપે છે. 

## વિવેચન 
ઘણા ગુજરાતી લેખકોએ આ પુસ્તક સમીક્ષા કરી વખાણ્યું છે. મનસુખ સલ્લાએ તેમના એક લેખમાં આ પુસ્તક વિશે નોંધ્યું છે કે, "બિંદુ ભટ્ટે નવલકથાના રૂપનો અસાધારણ ઉપયોગ કર્યો". ચન્દ્રકાન્ત ટોપીવાળાએ નોંધ્યું હતું કે, *અખેપાતર*માં સ્ત્રી ચેતનાના વિષયને ઇલા આરબ મહેતા લિખિત *બત્રીસ પુતળીની વેદના* (૧૯૮૨) અને કુંદનિકા કાપડીયા દ્વારા લિખિત *સાત પગલાં આકાશમાં* (૧૯૮૪) કરતા વધારે સારી આલેખાઈ છે. 

## સન્માન 
આ પુસ્તકને ૨૦૦૩ માં ગુજરાતી ભાષા માટેનો સાહિત્ય અકાદમી એવોર્ડ આપવામાં આવ્યો હતો. આ પુસ્તકને ગુજરાતી સાહિત્ય પરિષદ દ્વારા સ્થાપિત પ્રિયકાંત પરીખ પ્રાઇઝ (૧૯૯૯) પણ એનાયત કરાયો હતો.

## સંદર્ભ 
## બાહ્ય કડીઓ 
* 

શ્રેણી:નવલકથા
ઇલિયડ

, ૫થી-૬ઠ્ઠી સદી]]
**ઇલિયડ** એ હોમર રચિત વિશ્વનાં પાંચ મહાક્વ્યોમાનું એક છે. ઇલિયડ એક કરુણાંત કાવ્ય છે. જેમાં અકાયનોના રાજાઓ તથા ટ્રોયના પ્રાયમ તથા ઈલિયમ પ્રદેશના રાજાઓ વચ્ચે વિશ્વસુંદરી હેલન માટે થયેલા યુદ્ધનું નિરૂપણ જોવા મળે છે. આ ઘટનાઓ ઈ.સ. પૂર્વે ૧૪૦૦-૧૨૦૦ માં બની હતી જેને અંધકવિ હોમરે ગાઈને લોકો સુધી પહોચાડી હતી. ‘ઇલિયડ’ ની રચના હેગ્ઝામીટરમાં થયેલ છે. બાર અક્ષરોવાળા છ ગણોમાં બંધ સ્વરભારની પંક્તિઓ પ્રાચીન છંદોની વિશિષ્ટતા પ્રગટ કરે છે. ૧૦૦ સર્ગોમાં રચાયેલ આ મહાકાવ્ય ઉપમા, ઉત્પ્રેક્ષા વગેરે અલંકારોનો ઉપયોગ થયો છે.

## કથાવસ્તુ
ઇલિયડની શરૂઆત કથાના મધ્યભાગથી થાય છે. ટ્રોયનો રાજકુમાર પેરીસ સ્પાર્ટાના રાજા મેનીલોઝની પત્ની હેલનને ઉઠાવી ગયો છે, જેથી અકાયનો નવ વર્ષથી ટ્રોયને ઘેરીને બેઠા છે. મેનીલોઝ સાથે થયેલા દુર્વ્યવહારનો બદલો લેવા માયસેનિયન સેનાનો સરસેનાપતિ એગેમેમ્નન હજારેકના નૌકાકાફ્લા સાથે ટ્રોય પર આક્રમણ કરવા જાય છે. તે નવ વર્ષ ચાલેલા યુદ્ધમાં સૈન્ય આસપાસના પ્રદેશમાં લુંટફાટ કરે છે અને સ્ત્રીઓને પણ પજવે છે. એગેમેમ્નન પણ એપોલોના પુજારી, ક્રાયસસની પુત્રી ક્રયાસીઝને પોતાની સાથે લઇ જાય છે. ક્રાયસસ દીકરીના બદલામાં ધનદોલત આપવા તૈયાર થાય છે પણ એગેમેમ્નન બધી વિનંતીઓનો અસ્વીકાર કરે છે. અંતે ક્રાયસસ પોતાના ઇષ્ટદેવ એપોલોને ગ્રીક સૈન્યને સજા કરવા પ્રાર્થના કરે છે, જેના કારણે ગ્રીક સૈન્યમાં મરકીની મહામારી ફેલાય છે. આથી ભયભીત એગેમેમ્નન ક્રયાસીઝને તેના પિતાને પરત કરે છે. પરંત તેના બદલામાં એકિલીઝના ધ્યાનમાં રહેલ બ્રિસીઝને મેળવવાના પ્રયત્ન કરે છે.પરિણામે એગેમેમ્નન અને એકિલીઝ વચ્ચે દુશ્મનાવટ ઉભી થાય છે અને એકિલીઝ યુદ્ધમાં ભાગ લેવાની ના પાડે છે. એકિલીઝના મિત્ર પેટ્રોક્લોઝની વિનંતીથી એકિલીઝ ફરી યુદ્ધમાં જોડાય છે અને ટ્રોયના સરસેનાપતિ હેકટરનો વધ કરે છે. હેકટરના અંતિમ સંસ્કાર સાથે મહાકાવ્ય પૂર્ણ થાય છે.

## સારાંશ
'ઇલિયડ' શબ્દનો અર્થ ઈલિયોસની કથા, એટલે કે ટ્રોયની યુગ કથા એવો થાય છે. ઇલિયડમાં દેવો અને દેવીઓ મનુષ્યના પક્ષમાં કે વિરોધમાં રહીને તેમના ભાવિનિર્માણમાં પ્રત્યક્ષ કે પરોક્ષ રીતે ભાગ ભજવે છે. હોમરે દેવી-દેવતાઓના આદર સાથે તેમનામાં રહેલ ઈર્ષ્યા, અસૂયા, ધિક્કાર જેવા ગુણોને છતાં કર્યા છે. જયારે મનુષ્યમાં રહેલ સ્નેહ અને ક્ષમા જેવા સદગુણોનું ગૌરવ દર્શાવે છે. અહંતાને માનવીની નબળાઈ કહી છે જેના કારણે મનુષ્યનો વિનાશ થાય છે. કૃતિમાં એક અને અખંડ એવો શાશ્વાતકાળ જોવા મળે છે. હોમર વિવિધ કાળપરિણામોને લઇ તેમાંથી પ્રસંગોને અનુરૂપ એવા કાળ ખંડની રચના કરે છે જે હોમરની પાત્રવિધાન કરવાની શક્તિ દર્શાવે છે.

## ગુજરાતી અનુવાદ
ગુજરાતીમાં ઈલિયડનો સાર સૌપ્રથમ નર્મદે આપ્યો હતો, જે 'નર્મગદ્ય' માં લગભગ સાઠેક પાનામાં લખાયેલો છે. ત્યારબાદ ‘સંગીત ઇલિયડ’ શીર્ષકથી ઈલિયડના પહેલા છ ખંડ કોઈક આર.બી.ટી એ રજુ કર્યો છે. ઇલિયડનું નાટ્યરૂપાંતર લીના મંગળદાસે ૧૯૫૯-૬૦માં પ્રસ્તુત કર્યું હતું. જયારે સંપૂર્ણ ઇલિયડનો અનુષ્ટુપ છંદમાં પદ્યાનુવાદ ૧૯૯૩માં જયંત પંડ્યાએ પ્રગટ કર્યો હતો. 

## સંદર્ભો
## બાહ્ય કડીઓ
* 

શ્રેણી:સાહિત્ય
પરિહાસ સંબંધ

**પરિહાસ સંબંધ** (અંગ્રેજી: Joking relationship) એટલે બે વ્યક્તિઓ કે બે સમૂહો વચ્ચેનો એવો સંબંધ કે જેમાં સમાજમાં પ્રચલિત પ્રથા પ્રમાણે એકને બીજાની સાથે હસી-મજાક કરવાની છૂટ હોય છે. બીજી વ્યક્તિને તેનાથી ખરાબ લાગતું નથી. ભારતીય સમાજમાં દિયર-ભાભી અને સાળી-બનેવી વચ્ચેના સંબંધોમાં નિશ્ચિત મર્યાદામાં પરિહાસ સંબંધ જોવા મળે છે.

કોઈ-કોઈ સમુદાયોમાં આ પ્રકારના વ્યવહારને આવશ્યક માનવામાં આવે છે. કેટલાક સમુદાયોમાં આવા સંબંધો એકતરફી હોય છે જ્યારે અન્ય કેટલાક સમુદાયોમાં પારસ્પરિક સંબંધ જોવા મળે છે. આ પ્રકારના સંબંધમાં મજાક દરમિયાન સામેની વ્યક્તિ કે સમૂહની કોઈ વસ્તુ ચોરી લેવી અને પછી એને ગુસ્સે કરવાની વાત સામાન્ય ગણાતી હોય છે. કેટલીક વાર પરિહાસ સંબંધમાં થોડીક અશ્લીલતા પણ સહન કરી લેવામાં આવે છે. જો કે સામાન્ય રીતે તેમાં કોઈ ને કોઈ મર્યાદાનું પાલન જરૂરી હોય છે.

## સંદર્ભો
શ્રેણી:સમાજશાસ્ત્ર
સામાજિક સમસ્યા

**સામાજિક સમસ્યા** એક એક એવી સામાજિક પરિસ્થિતિ છે કે જે સમૂહ અથવા સમાજ નોંધપાત્ર જનસંખ્યાને અસરકર્તા હોય છે, જેમાં તેમના મહત્ત્વના એક કે તેથી વધુ સામાજિક મૂલ્યો કે ધોરણોનો ભંગ કે અનાદર થાય છે અથવા તેમનું અસ્તિત્વ જોખમાય કે તેમ થવાનો ગંભીર ભય ઊભો થાય છે. ઉદાહરણ તરીકે ગુનાખોરી, બેરોજગારી, નશાખોરી, અસ્પૃશ્યતા, વસ્તીવધારો, બાળ અપરાધ, આત્મહત્યા, વેશ્યાવ્યવસાય, કોમવાદ, ભાષાવાદ, શિક્ષણને લગતી સમસ્યાઓ, સ્ત્રીજીવનને લગતી સમસ્યાઓ, પ્રદુષણ વગેરે સામાજિક સમસ્યાઓ છે.

સામાજિક સમસ્યા એ સમાજના સભ્યો માટે સર્જાતી એક અનિચ્છનીય સ્થિતિ છે, જેને સુધારી શકાય છે એવું સમાજના સભ્યો માનતા હોય છે. સામાજિક સમસ્યાઓને લીધે સામાજિક સંબંધો તથા કાર્યોમાં વિક્ષેપ પડે છે અથવા પડવાનો ભય ઊભો થાય છે, તેથી સંબંધિત લોકોને આ પરિસ્થિતિ અનિચ્છનીય અને નુકસાનકારક લાગે છે, આવી પરિસ્થિતિનો ભોગ બનેલ વ્યક્તિઓ તેનું નિવારણ થઈ શકે તેમ છે એવું માનતા હોય છે, અને નિવારણ માટે સામૂહિક રીતે કોઈક ને કોઈક અસરકારક પગલાં ભરવાં જોઈએ એવી ઓછેવત્તે અંશે તીવ્ર લાગણી તેમનામાં ફેલાય છે અને એ માટે તેઓ સક્રિય બને છે.

સામાજિક સમસ્યાની વિભાવના સાપેક્ષ છે તેમજ સંબંધિત સમાજની આત્મલક્ષી બાબત છે. એક સમાજની સમસ્યાત્મક પરિસ્થિતિ અન્ય સમાજ માટે સામાન્ય અને બિનસમસ્યાત્મક હોઈ શકે છે. એક જ સમાજમાં પણ એક સમયે જે પરિસ્થિતિ સામાન્ય હોય તે જ પરિસ્થિતિ બીજા સમયે મૂલ્યો, ધોરણો, જરૂરિયાતો જેવા સંદર્ભો બદલાતાં સામાજિક સમસ્યારૂપ બની શકે છે.

## સંદર્ભો
## પૂરક વાચન
* 

શ્રેણી:સમાજશાસ્ત્ર
પરા તળાવ

**પરા તળાવ**, સત્તાવાર રીતે **સ્વામી વિવેકાનંદ તળાવ**, ભારત દેશના ગુજરાત રાજ્યના મહેસાણા શહેરમાં આવેલું તળાવ છે. આ તળાવ ગાયકવાડ શાસન દરમિયાન બનેલું છે અને ૨૦૧૯માં પુનર્વિકાસ પછી તેને જાહેર જનતા માટે ખૂલ્લું મૂકવામાં આવ્યું છે.

## ઇતિહાસ 
આ તળાવ ગાયકવાડ શાસન દરમિયાન બનાવવામાં આવ્યું હતું. તે  ના વિસ્તારમાં ફેલાયેલું છે. ૨૦૦૭માં, મહેસાણા નગરપાલિકાએ તળાવના સુંદરકરણ અને પુનર્વિકાસ માટે કોન્ટ્રાક્ટરની નિમણૂક કરી હતી અને આ યોજનાનું ખાતમૂર્હત અનિલ પટેલના હસ્તે થયું હતું.  ના પ્રારંભિક ખર્ચ પછી, કૌભાંડના આક્ષેપોને કારણે યોજના વિલંબમાં પડી હતી. આ યોજનામાં ઘણાં વર્ષોનો વિલંબ થયો હતો અને અંદાજિત ખર્ચ ૭ લાખથી વધીને તે ૩ કરોડ થઇ ગયો હતો. ૨૦૧૬માં આ યોજના ફરીથી શરૂ કરવામાં આવી હતી. પરા તળાવનું નામ બદલીને તેને સ્વામી વિવેકાનંદ તળાવ નામ આપવામાં આવ્યું છે અને ૪  ઓગસ્ટ ૨૦૧૯ના રોજ નાયબ મુખ્યમંત્રી નીતિનભાઇ પટેલે તેને જાહેર જનતા માટે ખૂલ્લું મૂક્યું હતું. 

## સગવડો 
બાળકો માટે રમતનું મેદાન, યોગ કેન્દ્ર, ખાણી પીણી બજાર, જોગિંગ ટ્રેક અને નૌકાવિહારની સગવડો અહીં છે. અહીં નાની ટ્રેન શરૂ કરવામાં આવી છે. 

## સંદર્ભ 
શ્રેણી:મહેસાણા
શ્રેણી:તળાવ
કિરણ કુમાર

**કિરણ કુમાર** (જન્મ ૨૦ ઑક્ટોબર ૧૯૫૩) એ મુંબઈમાં રહેતા ભારતીય અભિનેતા છે. તેમણે ઘણી હિન્દી, રાજસ્થાની, ગુજરાતી ફિલ્મો અને ટેલિવિઝન ધારાવાહિકોમાં કામ કર્યું છે. *ચાર્લી ૨* એ તેમનો તાજેતરનો રંગમંચનો અભિનય છે.

## અંગત જીવન 
કિરણ કુમાર ચરિત્ર અભિનેતા જીવણનો પુત્ર છે. તેમણે પૂર્વ ગુજરાતી અભિનેત્રી સુષ્મા વર્મા સાથે લગ્ન કર્યા છે. તેમને બે બાળકો છે. તેમનો પુત્ર શૌર્ય, ફિલ્મોમાં રજૂ થવાની તૈયારીમાં છે અને તેણે ડેવિડ ધવન, અબ્બાસ મસ્તાન, ઇન્દ્ર કુમાર અને ઇમ્તિયાઝ અલી જેવા દિગ્દર્શકો સાથે સહાયક દિગ્દર્શક તરીકે કામ કર્યું છે અને તેમની પુત્રી સૃષ્ટિ ફેશન ક્ષેત્રમાં સ્ટાઈલિશ અને સલાહકાર તરીકે કામ કરે છે.

કિરણ જન્મથી કાશ્મીરી છે અને ગિલગીટના વઝીર-એ-વઝારતના પરપૌત્ર હોવાને કારણે રાજવી પરિવાર સાથે તેમના સંબંધો છે. તે સાંઈ બાબાના અનુયાયી છે અને સંત સાંઈબાબાના નામ ઉપરથી સાંઈનામા વિઝન્સ નામનું પ્રોડક્શન હાઉસ ચલાવે છે.

## કારકિર્દી 
### ફિલ્મો 
તેમણે કેલી કૉલેજ નામની ઈંદોરમાં આવેલી એક બોર્ડિંગ સ્કૂલમાં અભ્યાસ કરી, મુંબઈમાં બાંદ્રા ખાતે આવેલી આર.ડી. નેશનલ કોલેજમાં અભ્યાસ કર્યો અને ત્યાર બાદ તેઓ પુનાની ફિલ્મ એન્ડ ટેલિવિઝન ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ઓફ ઇન્ડિયા (FTII)માં જોડાયા. ફિલ્મ એન્ડ ટેલિવિઝન ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ઓફ ઇન્ડિયામાં તેઓ તેમના મિત્રોમાં "દિપક દાર" તરીકે જાણીતા હતા. *સાહિલ*, *મંઝિલ*, *ગૃહસ્થી*, *કથા સાગર*, *ઔર ફિર એક દિન,* *પાપા, મિલી*, *છજ્જે છજ્જે કા પ્યાર* અને વધુ.

એક સમયે તેઓ સાંઈનામા વિઝન્સ નામનું પોતાનું પ્રોડક્શન હાઉસ શરૂ કરવાની તૈયારીમાં હતા. જેમાં માટે *આશિઆના*નો પ્રથમ એપિસોડ ફિલ્માવવામાં આવ્યો હતો.

તાજેતરમાં, તેમને એશિયન એકેડેમી ફિલ્મ ઍન્ડ ટેલિવિઝનની આંતરરાષ્ટ્રીય ફિલ્મ અને ટેલિવિઝન ક્લબના આજીવન સભ્યપદથી સન્માનિત કરવામાં આવ્યા છે.

હાલમાં ભારતીય ટીવી પર સૌથી વધુ મહેનતાણું લેનાર કિરણ છેલ્લે અક્ષય કુમાર, જેકી શ્રોફ અને સિદ્ધાર્થ મલ્હોત્રા સાથે *ધર્મા બ્રધર્સ*માં રૂપેરી પડદે જોવા મળ્યા હતા. તે પહેલાં તેમણે બોર્ન ફ્રી પ્રોડક્શનની *બોબી જાસૂસ*માં અનીસ ખાનનું પાત્ર ભજવ્યું હતું. સોહમ શાહની સંજય દત્ત અભિનીત આગામી ફિલ્મ *શેર* (હાલમાં આ ફિલ્મ અટવાઈ ગઈ છે) માં પણ કિરણ મુખ્ય ખલનાયક તરીકે ભૂમિકા ભજવે છે. તેઓ સામાજિક જાગૃતિની જાહેરાતો અને નાના સ્વતંત્ર સિનેમા ઉપરાંત, બાળકોના અધિકાર માટે લડતી સંસ્થાઓ અને કેન્સર જાગૃતિના પ્રોજેક્ટ્સ સાથે કાર્યરત વિવિધ પરોપકારી પરિયોજનાઓમાં સક્રિયપણે સામેલ છે.

તેઓ સિને અને ટેલિવિઝન આર્ટિસ્ટ એસોસિએશનની કેન્દ્રીય કમિટીના સભ્ય છે. તેમણે *સ્ટાર સીન્ટા (CINTAA) સુપરસ્ટાર કા જલવા*, નામની સિન્ટા માટે ભંડોળ એકઠું કરવા માટે યોજાયેલા એક કર્યક્રમને યોજવામાં મદદ કરી હતી.

## પુરસ્કારો અને નામાંકન 
* *ખુદા ગવાહ*માં ખલનાયક ભૂમિકામાં શ્રેષ્ઠ પ્રદર્શન માટે ફિલ્મફેર એવોર્ડ (૧૯૯૨) 
* *ઘૂટન* માટે મેયરનો ઍવોર્ડ. 
* *ઔર ફિર એક દિન* માટે મેયરનો ઍવોર્ડ. 
* સંયુક્તના પિતાની ભૂમિકા માટે ઝી ટીવી ઍવોર્ડ.

## સંદર્ભ 
## બાહ્ય કડીઓ 
*  
* ઇન્ડિયનટેલિવિઝન.કોમ પર સાક્ષાત્કાર (ઇન્ટરવ્યુ) 
* થાઇન્ડિયન ન્યૂઝ પર સાક્ષાત્કાર  
* ટેલીચક્કર.કોમ પર સાક્ષાત્કાર  
* ટાઇમ્સ ઑફ ઇન્ડિયા પર સાક્ષાત્કાર 

શ્રેણી:ભારતીય ફિલ્મ અભિનેતાઓ
શ્રેણી:૧૯૫૩માં જન્મ
યુદ્ધ

thumb|મહાકાવ્ય મહાભારતમાં વર્ણવેલ યુદ્ધનું નિરુપણ
**યુદ્ધ** એટલે સાર્વભૌમ રાષ્ટ્રો વચ્ચે મોટાભાગે રાજકીય હેતુ માટે વિશાળ ફલક પર ખેલાતો સામાન્ય રીતે સશસ્ત્ર સંઘર્ષ. રાજદ્વારી નિતિના અંતિમ સાધન તરીકે તેનો ઉપયોગ થતો હોય છે. યુદ્ધનો એકમાત્ર ઉદ્દેશ દુશ્મનનો નાશ કરીને નિર્ણાયક વિજય મેળવવાનો હોય છે.

યુદ્ધ એવી પરિસ્થિતિ છે જેમાં વચ્ચેના સમયગાળામાં દેશો અથવા લોકોના જૂથો એકબીજા સાથે લડતા હોય છે. યુદ્ધમાં સામાન્ય રીતે શસ્ત્રોના ઉપયોગ, લશ્કરી સંસ્થા અને સૈનિકોનો સમાવેશ થાય છે. યુદ્ધ એ પરિસ્થિતિ છે કે જેમાં કોઈ રાષ્ટ્ર બળનો ઉપયોગ કરીને પોતાના હકની અમલવારી કરે છે. જો કે દરેક સશસ્ત્ર સંઘર્ષ યુદ્ધ હોતો નથી. વ્યક્તિઓ વચ્ચેની અથવા તો ગેંગ્સ અને ડ્રગ કાર્ટલ્સ વગેરે વચ્ચેની લડાઇને યુદ્ધ માનવામાં આવતી નથી. પણ મોટાભાગના યુદ્ધોને સશસ્ત્ર તકરાર કહેવામાં આવે છે. આંતરરાષ્ટ્રીય માનવતાવાદી કાયદો એ નિયમોનો સમૂહ છે જે યુદ્ધોની અસરોને મર્યાદિત કરવાનો પ્રયાસ કરે છે. આંતરરાષ્ટ્રીય માનવતાવાદી કાયદો બે પ્રકારના યુદ્ધોને માન્ય રાખે છે,તે નીચે મુજબ છે: 

* બે અથવા વધુ રાજ્યો વચ્ચે " આંતરરાષ્ટ્રીય સશસ્ત્ર તકરાર". 
* સરકાર અને એવા જૂથની વચ્ચે છે તેવો આંતરિક તકરાર અથવા તો જે સરકાર નથી અથવા કે બે જૂથો વચ્ચે છે તેવો "બિન-આંતરરાષ્ટ્રીય સશસ્ત્ર તકરાર". આવા તકરારને સામાન્ય રીતે *ગૃહ યુદ્ધ* કે પછી સિવિલ વૉર પણ કહેવાય છે.

કાર્લ વોન ક્લોઝવિટ્ઝે તેમના ઉચ્ચ કોટિના પુસ્તક, ઑન વૉરમાં, લખ્યું છે કે, "યુદ્ધ એ અન્ય માધ્યમોથી નીતિનો સિલસિલો જ છે." ક્લોઝવિટ્ઝ કોઈ પણ યુદ્ધને માત્ર રાજકીય સાધન તરીકે જુએ છે. લશ્કરી તત્ત્વજ્ઞાન વિશેનું તેમનું પુસ્તક યુદ્ધના ઇતિહાસ અને વ્યૂહરચના પરની સૌથી પ્રભાવશાળી રચના રહી છે. યુદ્ધ અંગેની પહેલાની સત્તા સુન ત્ઝુની હતી.*આર્ટ ઓફ વોર* પુસ્તકમાં સુન ત્ઝુએ યુદ્ધને જરૂરી અનિષ્ટ તરીકે જોયું હતું કે જે નિવારી શકાય નહિં.

ધાર્મિક અને સાંસ્કૃતિક કારણોસર અથવા સત્તાના રાજકીય સંતુલન ઉપર કુદરતી સંસાધનોને નિયંત્રિત કરવા યુદ્ધો લડવામાં આવ્યા છે. યુદ્ધો ચોક્કસ કાયદાઓની કાયદેસરતા (ચોકસાઈ) માટે પણ લડાયા છે. જમીન અથવા પૈસા અને અન્ય ઘણા મુદ્દાઓ અંગે દલીલો કરવા માટે યુદ્ધો લડાયા છે. કોઈપણ યુદ્ધ પાછળના કારણો ઘણી વાર ખૂબ જટિલ હોય છે. યુદ્ધ કોઈપણ કારણોસર શરૂ થઈ શકે છે, પણ સામાન્ય રીતે તેમાં એક કરતાં વધુ કારણો હોય છે. 

## યુદ્ધના નિયમો 
ફક્ત છેલ્લા 150 વર્ષ અથવા તેથી વધુ સમયમાં રાજ્યોએ યુદ્ધ મર્યાદિત કરવા માટે આંતરરાષ્ટ્રીય કાયદાઓ પર સંમત થયા છે. આ મુખ્યત્વે માનવતાવાદી કારણોસર કરવામાં આવ્યું છે. સામૂહિક રીતે, આને આંતરરાષ્ટ્રીય માનવતાવાદી કાયદો (IHL) કહેવામાં આવે છે. 100 દેશોના હસ્તાક્ષરો સાથે તે આંતરરાષ્ટ્રીય કાયદો બન્યો. 

## આધુનિક ભારતમાં યુદ્ધ 
આઝાદી પછી ભારતે પાકિસ્તાન સામે ચાર યુદ્ધ કર્યાં છે: પહેલું ૧૯૪૮નું યુદ્ધ, બીજું ૧૯૬૫નું યુદ્ધ, ત્રીજું ૧૯૭૧નું યુદ્ધ કે જેમાં બાંગ્લાદેશનો જન્મ થયો અને ચોથું ૧૯૯૯માં કારગિલ યુદ્ધ. ભારતે ચીન સામે ૧૯૬૨માં એક યુદ્ધ કર્યું હતું.

## આ પણ જુઓ 
* શાંતિ
* સંયુક્ત રાષ્ટ્રસંઘ

## સંદર્ભ
સર્વોદય

**સર્વોદય** શબ્દ મહાત્મા ગાંધી દ્વારા પ્રયોજવામાં આવ્યો હતો. એનો અર્થ 'દરેકના જીવનની દરેક બાબતોની સંપૂર્ણ પ્રગતિ થાય' તેવો છે. ગાંધીના મતે આદર્શ સમાજ કે આદર્શ રાજ્યનું અંતિમ ધ્યેય 'સર્વોદય' છે. જૉન રસ્કિન 'અન ટુ ધિસ લાસ્ટ' પુસ્તક વાંચીને ગાંધીજીએ 'અંત્યોદય'નો ખ્યાલ આપ્યો હતો. આગળ જતાં અંત્યોદયને બદલે 'સર્વોદય' શબ્દ પ્રયોજાયો.

## પાર્શ્વભૂમિ
૧૯૦૪માં જ્યારે ગાંધીએ રસ્કિનનું પુસ્તક 'અન્ ટુ ધી લાસ્ટ' પુસ્તક વાંચ્યું ત્યારે તેના વિશે એમણે પોતાની આત્મકથામાં લખ્યું છે: "આ પુસ્તકને લીધા પછી હું છોડી જ ન શક્યો. તેણે મને પકડી લીધો. પુસ્તકમાં સૂચવેલા વિચારો અમલમાં મૂકવાનો મેં ઇરાદો કર્યો.'

રસ્કિનના આ પુસ્તકમાંથી ગાંધીને નવા દર્શનની પ્રેરણા મળી. આ પુસ્તકના સારરૂપ સર્વોદયના મુખ્ય સિદ્ધાંતો એમણે આ મુજબ સમજાવ્યા છે:જાયો.

#સર્વની ભલાઈમાં આપણી ભલાઈ છે.
#વકીલ અને વાળંદ બંનેના કામની કિંમત એકસરખી હોવી જોઈએ કેમ કે સ્વરોજગારી માટે દરેકને એકસરખો અધિકાર મળવો જોઈએ.
#સાદું અને પરિશ્રમયુક્ત ખેડૂતનું જીવન જ સાચું જીવન છે.

સર્વોદયનો સિદ્ધાંત એવા વર્ગ, જાતિવિહીન અને શોષણવિહીન સમાજની સ્થાપના કરવા ચાહે છે કે જેમાં દરેક વ્યક્તિ અને સમૂહને, દરેકને પોતાનો સર્વાંગી વિકાસ કરવાનો મોકો મળે. અને એમાં પણ ગરીબોનું સ્થાન વિશેષ છે. ગાંધીએ લખ્યું છે કે મારા સ્વરાજ્યનું સ્વપ્ન એ ગરીબોનું સ્વરાજ્ય છે.

## સંદર્ભો
## પૂરક વાચન
* 

શ્રેણી:સમાજશાસ્ત્ર
જ્ઞાનસુધા

**જ્ઞાનસુધા** એ પ્રાર્થનાસમાજનું ગુજરાતી ભાષામાં પ્રકાશિત થતું મુખપત્ર હતું. તેની સ્થાપનાનું ચોક્કસ વર્ષ જાણી શકાયું નથી. શરુઆતમાં આ સામયિક સાપ્તાહિક તરીકે પ્રકાશિત થતું હતું, ત્યારબાદ પખવાડિક હતું, અને ૧૮૯૨ના જાન્યુઆરીથી તે માસિક બન્યું હતું. ૧૮૮૭માં ગુજરાતી લેખક રમણભાઈ નીલકંઠ 'જ્ઞાનસુધા'ના તંત્રી બન્યા હતા. આ સામયિક ૧૯૧૯ સુધી ચાલ્યું હતું.

રમણભાઈ નીલકંઠ લિખીત ગુજરાતી ભાષાની જાણીતી નવલકથા 'ભદ્રંભદ્ર' સૌપ્રથમ આ સામયિકમાં હપ્તાવાર પ્રગટ થઈ હતી. 'રાઈનો પર્વત' સિવાયનું રમણભાઈનું લગભગ બધું જ લખાણ આ સામયિકમાં જ પ્રકાશિત થયું હતું

## ઇતિહાસ
જ્ઞાનસુધા માસિક તરીકે ૧૮૯૨થી ૧૯૧૯ સુધી ચાલ્યું હતું. રમણભાઈ નીલકંઠ જ્યારે ૧૮૮૭માં એના તંત્રી બન્યા ત્યારે તે સાપ્તાહિક હતું. રમણભાઈ પ્રાર્થનાસમાજ તેમજ સમાજસુધારાની પ્રવૃત્તિમાં વ્યસ્ત રહેતા હોવાથી ૧૯૧૬માં તેમણે તે સમયના જાણિતા પ્રકાશક જીવનલાલ અમરશી મહેતાને આ સામયિક સોંપેલુ, જે જીવનલાલે એક વર્ષ સુધી સંભાળ્યું હતું. ત્યારબાદ પ્રાર્થનાસમાજના મંત્રી ગટુલાલ ગો. ધ્રુવે આ સામયિક ૧૯૧૯ સુધી ચલાવેલું.

## સંદર્ભો
## બાહ્ય કડીઓ
* 
શ્રેણી:ગુજરાતી સામયિકો
વિનેશ અંતાણી

**વિનેશ અંતાણી** એ ગુજરાતી નવલકથાકાર, ટૂંકી વાર્તા લેખક અને નિબંધકાર છે.

## જીવન 
વિનેશ દિનકરરાય અંતાણીનો જન્મ ૨૭ જૂન ૧૯૪૬ના રોજ માંડવી (ગુજરાતના કચ્છ જિલ્લામાં) નજીક આવેલા નવાવાસ ખાતે થયો હતો. તેમના પિતા પ્રાથમિક શાળાના શિક્ષક હતા અને માતાને સાહિત્યમાં રસ હતો. તેમણે નખત્રાણાથી માધ્યમિક અભ્યાસ પૂર્ણ કર્યો અને ૧૯૬૨માં એસ.એસ.સી ની પરીક્ષા પાસ કરી. ૧૯૬૭માં ભુજથી તેમણે ગુજરાતી-હિન્દી વિષયમાં સ્નાતક અને ૧૯૬૯ માં ગુજરાતી-સંસ્કૃત વિષયમાં માસ્ટર ઑફ આર્ટ્સનો અભ્યાસ પૂરો કર્યો. તેમણે ભુજની કોમર્સ કોલેજમાં પાંચ વર્ષ ગુજરાત વિષય શીખવ્યો. ૧૯૭૫ માં તેઓ આકાશવાણીમાં *પ્રોગ્રામ ડાયરેક્ટર* તરીકે જોડાયા અને સ્વેચ્છાએ *સ્ટેશન ડિરેક્ટર* તરીકે નિવૃત્ત થયા. બાદમાં તેમણે *ઈન્ડિયા ટુડે* સામાયિકની ગુજરાતી આવૃત્તિ સંપાદિત કરી. 

## રચનાઓ 
તેમણે *નગરવાસી* (૧૯૭૪), *એકાંતદ્વીપ* (૧૯૭૫), *પલાશવન* (૧૯૭૯), *પ્રિયજન* (૧૯૮૦), *આસોપાલવ (અને ચોથા માળે પીપળો)* ‍(૧૯૮૦), *અનુરવ* (૧૯૮૩), *બીજુ કોઈ નથી* (૧૯૮૩), *સૂરજની પાર દરિયો* (૧૯૮૪), *જીવણલાલ કથમાળા* (૧૯૮૬), *ફાંસ* (૧૯૮૭), *કાફલો* (૧૯૮૮), *સર્પદંશ* (૧૯૮૯), *નર્વંશ* (૧૯૯૦), *પતાળગઢ* (૧૯૯૨), *લુપતનદી* (૧૯૯૩), *અહીં સુધીનું આકાશ*, *સરોવર*, *ધુંધભરી ખીણ* (૧૯૯૬), *ધાડ* (૨૦૦૩), *અંતર્ગત* (૨૦૦૨), *સરોવર (અને ફાર્મ હાઉસ)*  અને *અમે અજાણ્યા* (૨૦૦૬),  *બીજે ક્યાંક*, *જિંદગી આખી*, *કેતન અને સુલભાની પ્રેમકથા* જેવી નવલકથાઓ લખી છે. તેમના પુસ્તક ધુંધભરી ખીણમાં પંજાબમાં રાજકીય અસ્થિરતા વચ્ચે રહેતા લોકોનું વર્ણન કરવામાં આવ્યું છે. તેમની નવલકથાઓનો હિન્દીમાં *નગરવાસી*, *કફિલા* અને *ધુંધભરી વાદી* અને ઓડિયામાં *ધૂમરાભા ઉપાટ્યકા* તરીકે ભાષાંતર કરવામાં આવી છે.

અંતાણીએ પોતાની કારકિર્દીની શરૂઆત ટૂંકી વાર્તાઓથી કરી હતી. *હોલારવ* (૧૯૮૩), *રાંઝણવું* (૧૯૮૯), *અહીં કોઈ રહેતું નથી*, *પાછા વળવું* અને *તને ખબર નથી, નીરુ* (૨૦૦૮) એ તેમની ટૂંકી વાર્તાઓના સંગ્રહો છે. *પોતપોતાનો વરસાદ* (૧૯૯૨), *ત્યાં મારૂં ઘર હતું* (૨૦૦૪), *આત્મની નદીના કાંઠે* અને *ધુમાડાની જેમ* તેમના નિબંધોનો સંગ્રહ છે. *ડૂબકી* શ્રેણી હેઠળના તેમના નિબંધોમાં *ડૂબકી*, *મરજીવા*, *કોઈક સ્મિત*, *સુગંધ અને સ્મૃતિ*, *સાત સેકન્ડનું અજવાળું*, *સોનેરી બંડ*નો સમાવેશ થાય છે. *ગુજરાતી નવલિકાચાયન: (૧૯૯૪-૯૫)* - ટૂંકી વાર્તાઓ, *૨૦૦૫ની શ્રેષ્ઠ વાર્તાઓ* (૨૦૦૫ની શ્રેષ્ઠ વાર્તાઓ) અને *ગામવાતો* (મણિલાલ એચ. પટેલના નિબંધો) તેમના સંપાદનો છે.

તેમણે હિન્દી લેખક નિર્મલ વર્માની કૃતિઓ *એક ચિંથરુ સુખ* (૧૯૯૭) અને *કાગડો અને છૂટકારો* તરીકે અનુવાદિત કરી. તેમણે એરિક સેહગલની *લવ સ્ટોરી*નો ગુજરાતીમાં અનુવાદ પણ કર્યો છે.

તેમણે રેડિયો નાટકો *લીલા વાંસનો ટહુકો* અને *માલિપા* લખ્યા છે. તેમણે હિન્દી નાટ્યકાર મણિ મધુકરના નાટકનું ગુજરાતીમાં *અંધેરી નગરી* તરીકે ભાષાંતર કર્યું છે. તેમનું વાહિયાત્મક નાટક *હિંમતલાલ હિંમતલાલ* પણ શ્રોતાઓ સામે રજૂ કરાયું છે.

## પુરસ્કારો 
તેમને ૧૯૯૩માં ધનજી કાનજી ગાંધી સુવર્ણ ચંદ્રક અને કે. એમ. મુનશી સુવર્ણ ચંદ્રક એનાયત કરાયા હતા. તેમની કૃતિઓને ગુજરાતી સાહિત્ય પરિષદ અને ગુજરાત સાહિત્ય અકાદમીના ઇનામો મળ્યા છે. તેમની કૃતિ *ધૂંધભરી ખીણ* માટે ૨૦૦૦ માં તેમને ગુજરાતી સાહિત્યકારો માટેનો સાહિત્ય અકાદમી એવોર્ડ મળ્યો હતો.

## સંદર્ભ 
## બાહ્ય કડીઓ 
* ગૂગલ બુક્સ પર વિનેશ અંતાણી 
* વેબગુર્જરી પર ગુજરાતીમાં મુલાકાત  

શ્રેણી:ગુજરાતી સાહિત્યકાર
શ્રેણી:૧૯૪૬માં જન્મ
ગુજરાતમાં વાવનો ઇતિહાસ

**વાવ** એટલે એવા કૂવા કે જે લાંબા પગથિયાંવાળા ભાગથી જોડાયેલાં હોય. તે સૌથી વધારે પશ્ચિમી ભારતમાં જોવા મળે છે. વિશેષ કરીને ગુજરાતમાં કુલ ૧૨૦થી વધુ વાવ જોવા મળે છે. વાવનું અસ્તિત્વ સિંધુ સભ્યતાના ધોળાવીરા અને મોહેં-જો-દડો જેવા નગરોના જળાશયોની રચનામાં પણ જોઈ શકાય છે. ગુજરાતનાં નૈઋત્ય ક્ષેત્રોમાં વાવ નિર્માણની પ્રવૃત્તિઓ ઇ.સ. પૂર્વે ૬૦૦ની આસપાસ જોઈ શકાય છે. અહીંથી તે ઉત્તર રાજસ્થાન અને ત્યારબાદ વાયવ્ય ભારતમાં ફેલાતી જોવા મળે છે. ૧૦મીથી ૧૩મી સદીમાં સોલંકી અને વાઘેલા વંશના શાસનકાળમાં વાવ નિર્માણની પ્રવૃત્તિમાં વધારો જોવા મળે છે. ૧૧મીથી ૧૬મી સદીમાં આ પ્રવૃત્તિ તેની ચરમસીમા પર જોવા મળે છે. ૧૩મીથી ૧૬મી સદી સુધીના મુસ્લિમ શાસકોએ વાવ નિર્માણની આ પ્રણાલીને પ્રતિબંધિત ન કરતાં તેને પ્રોત્સાહન આપ્યાનું જોવા મળે છે. ૧૯મી સદીમાં પાણીના પંપ અને પાઇપલાઇન દ્વારા પાણી મળવાનું શરૂઆત થતાં આ પ્રકારના પગથિયાંવાળા કૂવાઓએ તેમનું મહત્વ ગુમાવી દીધું.

## પ્રાચીન કાળ
પાણીને વૈદિક કાળથી જ પવિત્ર માનવામાં આવ્યું છે. સિંધુ સભ્યતાના ધોળાવીરા અને મોહેં-જો-દડો જેવા શહેરોમાં કૃત્રિમ જળાશયોનાં નિર્માણની વ્યવસ્થા જોવા મળે છે. દુષ્કાળના સમયમાં પાણી મળી રહે તે માટે જ આ પ્રકારના વિશેષ પગથિયાંવાળા કૂવાઓનું નિર્માણ કરવામાં આવ્યું હશે.

## ૨જી-૧૦મી સદી
|left]]
પગથિયાં દ્વારા પહોંચી શકાય તેવા જળાશયોનું સૌથી પહેલું ઉદાહરણ જૂનાગઢના ઉપરકોટની બૌદ્ધ ગુફાઓમાં જોવા મળે છે. આ ગુફાઓ ચોથી સદીમાં નિર્માણ કરાયેલી છે. ફરતે પગથિયાં ધરાવતો નવઘણ કૂવો તેનું વધુ એક ઉદાહરણ છે. તે સંભવતઃ ક્ષત્રપ (ઇ.સ. ૨૦૦ – ૪૦૦) કે મૈત્રક કાળ (ઇ.સ. ૬૦૦ – ૭૦૦) માં બનાવવામાં આવેલો છે. અડી કડીની વાવ દસમી અથવા પંદરમી સદીના ઉત્તર ભાગમાં બંધાયેલી હોવાની ધારણા છે.

આ સમયગાળા દરમિયાન વાવ નિર્માણનું ધાર્મિક પરિપ્રેક્ષ્ય તેનું મહત્ત્વ ગુમાવતું જાય છે. ૧૫મી સદીમાં મહમદ બેગડાનાં શાસનમાં બંધાયેલી મહેમદાવાદની વાવ અને મહેમદાવાદ પાસેની સોઢલી ગામની વાવ એ તેના ઉદાહરણો છે. વડોદરામાં મળી આવેલી સેવાસી વાવ અને નવલખી વાવ (ઇ.સ. ૧૪૦૫) બંને ૧૫મી સદીની છે.

ઇ.સ. ૧૪૯૯માં રૂદાબાઈ દ્વારા બંધાવવામાં આવેલી અડાલજની વાવ અને તેની નજીકની છત્રાલની વાવ આ જ સમયગાળામાં બંધાયેલી છે.

અમદાવાદમાં આવેલી અમૃતવર્ષિણી વાવનું નિર્માણ કાર્ય ઇ.સ. ૧૭૨૩માં પૂર્ણ થયું હતું.

## ૧૯મી-૨૦મી સદી
અમદાવાદના ઇસનપુરમાં આવેલી જેઠાભાઈ વાવ સિંચાઈ (અંગ્રેજી: ઇરિગેશન)ના હેતુ માટે બનાવવામાં આવેલી હતી. તેનું નિર્માણકાર્ય ૧૮૬૦માં પૂર્ણ કરાયું હતું. વાંકાનેર મહેલની વાવ ૧૯૩૦ના દશકમાં તેના પૂર્વ શાસકો દ્વારા શાહી પરિવાર માટે બનાવવામાં આવી હતી. તે સફેદ રેતિયા પથ્થરમાંથી બનાવવામાં આવેલું આ શૈલીનું અંતિમ સ્મારક છે.

સ્વચાલિત જળ પ્રણાલી (અંગ્રેજી: ઓટોમેટેડ વોટર સિસ્ટમ્સ) અને પાઇપલાઇનના કારણે વાવ તેનું મહત્ત્વ ગુમાવી ચૂકી છે અને આર્થિક ખર્ચના કારણે હવે તેનું નિર્માણ થતું નથી.

## સંદર્ભો
## સંદર્ભસૂચિ
* 

શ્રેણી:ગુજરાતનો ઇતિહાસ
શ્રેણી:સ્થાપત્ય
*
બોરિયું મરચું

**બોરિયાં મરચાં** એક પ્રકારનાં નાનાં, ગોળ (બોરના આકારવાળા), ઘેરાં લાલ મરચાં છે, જે સિંધ, દક્ષિણ મહારાષ્ટ્ર, અને કર્ણાટકમાં વવાય છે.
દીલીપ સંઘવી

**દીલીપ સંઘવી** (જન્મ ૧ ઓક્ટોબર ૧૯૫૫) એ એક ભારતીય ઉદ્યોગપતિ અને દેશના અબજપતિ ધનિકોમાંના એક છે. તેમણે *સન ફાર્માસ્યુટિકલ્સ*ની સ્થાપના કરી હતી.  ભારત સરકારે તેમને ૨૦૧૬ માં પદ્મશ્રી નાગરિક સન્માન આપ્યું હતું. *ઈન્ડિયા ટુડે* મેગેઝિને તેમને ૨૦૧૭ ના ભારતના સૌથી શક્તિશાળી લોકોની યાદીમાં ૮ મો ક્રમ આપ્યો છે.

*ફોર્બ્સ* અનુસાર, ઑક્ટોબર ૨૦૨૧માં, સંઘવી ભારતના ૧૪મા સૌથી ધનિક વ્યક્તિ છે અને તેમની સંપત્તિ $૧૪.૩ અબજ ડોલર છે.  માં જન્મ્યા હતા. તેમનો જન્મ ગુજરાતના અમરેલી નામના એક નાના શહેરમાં શાંતિલાલ સંઘવી અને કુમુદ સંઘવીને ઘેર થયો હતો. સંઘવીએ કલકત્તા વિશ્વવિદ્યાલયમાંથી કોમર્સ સ્નાતકની પદવી મેળવી હતી. તેમણે પોતાનું બાળપણ અને કૉલેજ જીવન તેમના માતાપિતા સાથે કલકત્તાના બૂર્રાબજાર વિસ્તારમાં પસાર કર્યું હતું. તેઓ જે. જે. અજમેરા હાઈસ્કૂલ અને ભવાનીપુર એજ્યુકેશન સોસાયટી કોલેજના આદ્ય વિદ્યાર્થી છે, જ્યાં તેમણે શાલેય અભ્યાસ અને સ્નાતક (ગ્રેજ્યુએશન)નો અભ્યાસ કર્યો. 

## કારકિર્દી 
તેમણે પોતાની કારકીર્દીની શરૂઆત કોલકાતામાં પિતાના જેનરિક દવાઓના જથ્થાબંધ વ્યવસાયથી કરી. સંઘવીએ ૨૦૧૨ માં કંપનીનું અધ્યક્ષ અને સીઈઓ પદ છોડ્યું હતું અને *તેવા ફાર્માસ્યુટિકલ્સ*ના પૂર્વ સીઇઓ ઇઝરાઇલ મૅકોવને તેમના અનુગામી તરીકે પસંદ કર્યા અને પોતે મેનેજિંગ ડિરેક્ટર બન્યા. એપ્રિલ ૨૦૧૪ માં, સન, રેનબેક્સી અને દાઇચી સાન્ક્યો (રેનબેક્સીમાં બહુમતી શેરધારક) એ વાતે સંમત થયા હતા કે સન ફાર્મા $ ૩.૨ અબજમાં રૅનબૅક્સીના તમામ શેર હસ્તગત કરશે અને સાથે રેનબેક્સીનું $ ૮૦૦ મિલિયન દેવું પણ લેશે. આ સોદો માર્ચ ૨૦૧૫ માં પૂરો થયો હતો અને સન એ ભારતની સૌથી મોટી દવા કંપની અને વિશ્વની પાંચમી સૌથી મોટી દવાની કંપની બની હતી અને ડાઇચીને સનનો બીજો સૌથી મોટો શેરહોલ્ડર બનાવ્યો હતો.  

## સમુદાય 
જાન્યુઆરી ૨૦૧૮ માં, ભારત સરકારે સંઘવીને ભારતીય રિઝર્વ બેંકની ૨૧-સભ્યોની *સેન્ટ્રલ બોર્ડ કમિટી*માં નિયુક્ત કર્યા હતા. તેમને ૨૦૧૭ માં ઑક્સફોર્ડ યુનિવર્સિટીમાં *રોડ્સ શિષ્યવૃત્તિ* કાર્યક્રમના ટ્રસ્ટી બનાવવામાં આવ્યા હતા.

## અંગત જીવન 
તેમણે વિભા સંઘવી સાથે લગ્ન કર્યા છે. તેમને એક આલોક નામનો એક પુત્ર અને વિધી નામની એક પુત્રી છે, જે બંને સન ફાર્માસ્યુટિકલ્સમાં કામ કરે છે.

## સંદર્ભ 
શ્રેણી:જીવિત લોકો
શ્રેણી:ગુજરાતી વ્યક્તિત્વ
શ્રેણી:૧૯૫૫માં જન્મ
શ્રેણી:પદ્મશ્રી પુરસ્કાર વિજેતાઓ
બર્ટોલ્ટ બ્રેખ્ત

**બર્ટોલ્ટ બ્રેખ્ત** વીસમી સદીના એક પ્રખ્યાત જર્મન કવિ, નાટ્યકાર અને નાટ્ય નિર્દેશક હતા. બીજા વિશ્વયુદ્ધ પછી, બ્રેખ્તે તેની પત્ની હેલન વાઈગર સાથે મળીને *બર્લિન એન્સેમ્બલ* નામની એક થિયેટ્રિક જૂથની રચના કરી અને યુરોપના વિવિધ દેશોમાં તેમના નાટકો રજૂ કર્યા.

## જીવન
યુજેન બર્ટોલ્ટ ફ્રેડરિક બ્રેખ્તનો (બાળપણનું નામ) જન્મ જર્મનીના ઔગ્સ્બુર્ગમાં થયો હતો. બ્રેખ્તની માતા એક ધર્મનિષ્ઠ પ્રોટેસ્ટંટ સ્ત્રી હતી જ્યારે તેના પિતા કેથોલિક હતા. તેના પિતા સ્થાનિક પેપર મિલમાં કામ કરતા હતા, જેમાં પ્રગતિ કરીને તે કંપનીના ડિરેક્ટર બન્યા. બ્રેખ્તનું પ્રારંભિક શિક્ષણ તેમના વતન ઔગ્સ્બુર્ગમાં થયું હતું. ૧૯૧૭ માં તે મ્યુનિખ યુનિવર્સિટીમાં અભ્યાસ કરવા ગયા. અહીં તેમણે ઉચ્ચ અભ્યાસ માટે ચિકિત્સાશાસ્ત્રની પસંદ કરી. પરંતુ તેમનું મન તેમાં ન લાગ્યું. મ્યુનિખ યુનિવર્સિટીમાં અભ્યાસ કરતી વખતે, બ્રેખ્તને કવિતા અને નાટકમાં રસ પડયો. તેમની રચનાઓ ત્યાંના સ્થાનિક અખબારોમાં પ્રકાશિત થવા લાગી. પ્રથમ વિશ્વ યુદ્ધ શરૂ થયું ત્યારે બ્રેખ્તની ઉમ્ર ફક્ત ૧૬ વર્ષની હતી. પ્રથમ વિશ્વયુદ્ધ સમયે જ તેમને સૈન્યમાં જોડાવાની તક મળી. તેમને આર્મીની મેડિકલ કોર્પ્સમાં રાખવામાં આવ્યા હતા. યોગાનુયોગ, તેમની નિમણૂક તેમના ઔગ્સ્બુર્ગ શહેરમાં થઈ. સૈન્યમાં સેવાને કારણે તેમની કાવ્યાત્મક સંવેદના પર યુદ્ધની વિનાશક ભયાનકતાની ઊંડી અસર થઈ હતી.

## નાટ્ય સિદ્ધાંત
બ્રેખ્તે તેમની રચનાઓ માટે જે તેમણે પસંદ કરેલી વિચારધારા હતી તેની સાથે આજીવન સંકળાયેલા રહ્યા હતા. તેમણે નાટકો દ્વારા માર્કસવાદી વિચારધારા ફેલાવવા માટે *એપિક થિયેટર* નામની એક નાટક મંડળી પણ બનાવી. ગુજરાતીમાં એપિક થિયેટર લોક નાટક તરીકે ઓળખાય છે. બ્રેખ્તે એરિસ્ટોટલના પરંપરાગત નાટ્ય સિદ્ધાંતોથી સંપૂર્ણપણે અલગ તથા મૌલિક સિદ્ધાંતની રચના કરી. તેમણે દલીલ કરી હતી કે મંચ પર જે થાય છે, તેનાથી પ્રેક્ષકો એકીકૃત ન થવા જોઈએ. બ્રેખ્તે પોતાના આ સિદ્ધાંતમાં ભારતીય રંગભૂમિ, લોક્નાટય અને નૃત્ય શૈલીમાંથી અનેક તત્વો ગ્રહણ કાર્યો હતો.

## સાહિત્યિક કારકિર્દી
જર્મન રંગભૂમિ માટે ૨૦ વર્ષની વયે બ્રેખ્તે પ્રથમ નાટક *‘બાલ’* લખ્યું અને તેમની *‘ભભૂકતા યુવાનની કાળઝાળ બંડખોર મુદ્રા’* ઉપસી આવી. આ સમયે આપખુદ હિટલરની સત્તા વધી રહી હતી. જયારે તત્ત્કાલીન સોવિયેત સંઘમાં સ્ટાલિનનો ભરડો કલાને કચડી રહ્યો હતો, છતાં પણ કેટલાક કલાકારો ‘સંપતિની સમાન વહેચણી’ ના સમર્થનમાં હતા જેમાં બ્રેખ્ત અને તેની પત્ની હેલન વાઈગરનો મુખ્ય ફાળો હતો. ૧૯૨૦માં તેમણે પહેલું લોકપ્રિય નાટક *‘થ્રી પેની ઓપેરા’* લખ્યું, ત્યારબાદ બીજા વર્ષે *‘સેન્ટ જોન ઓફ સ્ટોકયાર્ડ’* ની રચના કરી.

### કેટલીક રચનાઓ
# બાલ
# થ્રી પેની ઓપેરા
# સેન્ટ જોન ઓફ સ્ટોકયાર્ડ
# એક્સેપ્શન એન્ડ ધ રુલ
# ધ મેઝર (૧૯૩૦ મેકિસમ ગોર્કીની નવલકથાનું નાટ્ય રૂપાંતર) 
# ગેલેલિયો (૧૯૩૮)
# મધર કરેજ (૧૯૩૯)
# સેટ્ઝુઆન (૧૯૪૦)
# કોકેશિયન ચોક સર્કલ (૧૯૪૪)

આમાંના અનેક નાટકો ભારતની વિવિધ ભાષામાં ભજવાયાં છે અને તેમનો ગુજરાતી અનુવાદ પણ થયો છે.

## ગ્રંથ સૂચિ 
* Thomson, Peter. 1994. "Brecht's Lives". In Thomson and Sacks (1994, 22–39).
* Smith, Iris. 1991. "Brecht and the Mothers of Epic Theater". *Theatre Journal* 43: 491–505.

શ્રેણી:લેખક
શાંતિ

**શાંતિ** એ દુશ્મનાવટ અને હિંસાની ગેરહાજરીમાં સામાજિક મિત્રતા અને સુમેળની કલ્પના છે. સામાજિક અર્થમાં શાંતિનો ઉપયોગ સામાન્ય રીતે સંઘર્ષ અભાવ (જેમ કે યુદ્ધ ) અને વ્યક્તિઓ અથવા જૂથો વચ્ચે હિંસાના ભયથી સ્વતંત્રતા માટે થાય છે. ઇતિહાસમાં ઘણા આગેવાનોએ ચોક્કસ પ્રકારની વર્તણૂક સંયમ સ્થાપિત કરવા શાંતિ અને મુત્સદ્દીગીરીનો ઉપયોગ કર્યો છે જેના પરિણામે વિવિધ પ્રકારના કરારો અથવા શાંતિ સંધિઓ દ્વારા પ્રાદેશિક શાંતિ અથવા આર્થિક વિકાસની સ્થાપના થઈ છે. આવા વર્તનકારી સંયમના કારણે વારંવાર તકરાર ઓછી થાય છે, મોટી આર્થિક ક્રિયાપ્રતિક્રિયા થાય છે અને પરિણામે નોંધપાત્ર સમૃદ્ધિ થાય છે. 

"મનોવૈજ્ઞાનિક શાંતિ" (જેમ કે શાંતિપૂર્ણ વિચાર અને ભાવનાઓ) ની સંભાવના કદાચ ઓછી સારી રીતે વ્યાખ્યાયિત કરવામાં આવે છે, પરંતુ ઘણીવાર "વર્તણૂક શાંતિ" સ્થાપિત કરવા માટે તે પૂર્વગામી છે. શાંતિપૂર્ણ વર્તન ક્યારેક "શાંતિપૂર્ણ આંતરિક સ્વભાવ" માંથી પરિણમે છે. કેટલાક લોકોએ એવી માન્યતા વ્યક્ત કરી છે કે શાંતિની શરૂઆત આંતરિક સુખની એક નિશ્ચિત ગુણવત્તાથી થઈ શકે છે જે તેના અસ્તિત્વ માટે રોજિંદા જીવનની અનિશ્ચિતતાઓ પર આધારિત નથી.  પોતાને અને અન્ય લોકો માટે આવા "શાંતિપૂર્ણ આંતરિક સ્વભાવ" ની પ્રાપ્તિ એ મોટે ભાગે અવિશ્વસનીય સ્પર્ધાત્મક હિતોના સમાધાનમાં ફાળો આપી શકે છે. 

## સંસ્થાઓ અને ઇનામો 
### સંયુક્ત રાષ્ટ્રો 
thumb| યુ.એન. ઘાટા વાદળી પ્રદેશો વર્તમાન મિશન સૂચવે છે, જ્યારે હળવા વાદળી પ્રદેશો ભૂતપૂર્વ મિશનનું પ્રતિનિધિત્વ કરે છે.
યુનાઈટેડ નેશન્સ (યુએન) એ એક આંતરરાષ્ટ્રીય સંસ્થા છે, જેનાં નિશ્ચિત ઉદ્દેશો આંતરરાષ્ટ્રીય કાયદા, આંતરરાષ્ટ્રીય સુરક્ષા, આર્થિક વિકાસ, સામાજિક પ્રગતિ, માનવાધિકાર અને વિશ્વ શાંતિ પ્રાપ્ત કરવામાં સહકારની સુવિધા આપે છે. યુ.એન. ની સ્થાપના ૧૯૪૫ માં બીજા વિશ્વયુદ્ધ પછી, દેશો વચ્ચેના યુદ્ધોને રોકવા, અને સંવાદ માટેનું એક મંચ આપવા માટે કરવામાં આવી હતી. 

સંયુક્ત રાષ્ટ્ર, સુરક્ષા પરિષદની મંજૂરી પછી, શાંતિ સંધિની શરતોને લાગુ કરવા અને લડવૈયાઓને ફરીથી યુદ્ધ શરૂ કરવાથી નિરાશ કરવા માટે, સશસ્ત્ર સંઘર્ષ તાજેતરમાં બંધ થયો હોય અથવા થોભાવવામાં આવ્યો હોય તેવા વિસ્તારોમાં શાંતિ રક્ષકોને મોકલે છે. યુએનને પોતાનું સૈન્ય હોતું નથી, તેથી શાંતિ રક્ષા દળો યુએનના સભ્ય દેશો દ્વારા સ્વૈચ્છિક રીતે પૂરા પાડવામાં આવે છે. દળોને "બ્લ્યુ હેલ્મેટસ" પણ કહેવાય છે. 

### ગાંધી શાંતિ પુરસ્કાર 
[thumb| [મહાત્મા ગાંધી . ]]
મહાત્મા ગાંધીના નામ પરથી આંતરરાષ્ટ્રીય ગાંધી શાંતિ પુરસ્કાર ભારત સરકાર દ્વારા દર વર્ષે આપવામાં આવે છે. ૧૯૯૫ માં તેમના જન્મની ૧૨૫ મી વર્ષગાંઠ નિમિત્તે ગાંધીજી દ્વારા પૂરા પાડવામાં આવેલા આદર્શોને શ્રદ્ધાંજલિ રૂપે શરૂ કરાઈ હતી. અહિંસા અને અન્ય ગાંધીવાદી પદ્ધતિઓ દ્વારા સામાજિક, આર્થિક અને રાજકીય પરિવર્તન તરફના યોગદાન માટે વ્યક્તિઓ અને સંસ્થાઓને આપવામાં આવેલો આ વાર્ષિક પુરસ્કાર છે. આ એવોર્ડ રૂ. ૧કરોડ રોકડ, એક તકતી અને પ્રશંસાપત્ર દ્વારા અપાય છે. તે રાષ્ટ્રીયતા, નસ્લ, લિંગ અથવા જાતિને ધ્યાનમાં લીધા વિના તમામ લોકો માટે ખુલ્લું છે.

## સંદર્ભ
બાહુક

**બાહુક** એ ગુજરાતી સાહિત્યકાર ચિનુ મોદી રચિત એક દીર્ઘ ખંડકાવ્ય કાવ્ય છે. આ કાવ્ય છાંદસ અને અછાંદસ એમ બંને પ્રકારની કડીઓનું બનેલું છે. આ કાવ્ય મહાભારતના પાત્ર નળ પર કેન્દ્રિત છે જે વનવાસ દરમ્યાન કર્કોટક નાગના ડંખને કારણે બાહુકમાં પરિવર્તન પામ્યો હતો. આ કૃતિ સંસ્કૃત શૈલીવાળી આલંકારિક ભાષામાં લખાયેલી છે, અને તે ગુજરાતી સાહિત્યમાં ખૂબ પ્રશંસા પામેલી કૃતિ છે. ગુજરાતી સાહિત્ય પરિષદ દ્વારા આ કાવ્યને ઉશનસ્ પુરસ્કાર (૧૯૮૨-૮૩) માટે પસંદ કરવામાં આવ્યું હતું.

## પૃષ્ઠભૂમિ અને પ્રકાશન ઇતિહાસ 
thumb|ચિનુ મોદી
ચિનુ મોદીએ ૧૯૭૧માં બાહુક લખવાનું શરૂ કર્યું. ૧૯૭૯ થી ૧૯૮૧ સુધી તેમને દિલ્હીના સંસ્કૃતિ વિભાગની રચનાત્મક ફેલોશિપ મળતા આ કાર્ય મુલ્તવી રાખ્યું હતું અને ઑક્ટોબર ૧૯૮૨માં કવિતા પૂર્ણ કરી હતી. બાહુકને પુસ્તક સ્વરૂપે જાન્યુઆરી ૧૯૮૩ માં આદર્શ પ્રકાશન, અમદાવાદ દ્વારા પ્રકાશિત કરવામાં આવ્યું હતું અને ૧૯૯૯ માં ફરીથી છાપવામાં આવ્યું હતું. ત્રીજી આવૃત્તિ, ટીકાત્મક લેખો સહિત, ઑક્ટોબર ૨૦૧૪ માં પ્રકાશિત કરવામાં આવી હતી.

## પાત્રો 
* નળ, નિશધનગરનો રાજા, જેણે તેમના ભાઇ પુષ્કર સાથે શરત લગાડી અને સામ્રાજ્ય હારી ગયા.
* દમયંતી, વિદર્ભ રાજ્યની રાજકુમારી અને નળની પત્ની.
* બૃહદશ્વ, ઋષિ.

વનવાસ દરમિયાન પાંડવ રાજા યુધિષ્ઠિરે બૃહદશ્વને પૂછ્યું, "આ જંગલમાં મારા જેવા દુર્ભાગ્યપૂર્ણ બીજો કોઈ સમ્રાટ છે કે?" તે સમયે, બૃહદશ્વએ તેમને નળ અને દમયંતીની કથા સંભળાવીને આશ્વાસન આપ્યું હતું. ચિનુ મોદીની કવિતામાં, ઋષિ બૃહદશ્વ સ્વતંત્ર પાત્ર અને નિરીક્ષક તરીકે દર્શાવ્યા છે.

## પુરસ્કાર 
ગુજરાતી સાહિત્ય પરિષદ દ્વારા અ પુસ્તકને ૧૯૮૨–૮૩નો ઉશનસ્ પુરસ્કાર એનાયત કરાયો હતો. 

## અનુવાદ અને રૂપાંતરણ 
ચિનુ મોદીએ ૧૯૯૧ માં આ કવિતાને દ્વિઅંકી ગુજરાતી નાટક તરીકે રૂપાંતરીત કર્યું. તે નાટકમાં હિમાંશુ ત્રિવેદીએ નળની ભૂમિકા ભજવી હતી અને અસ્મા દલાલે દમયંતીની ભૂમિકા ભજવી હતી. કવિતા શર્મા 'જદલી' દ્વારા ૨૦૧૭માં આ કવિતાનો હિન્દીમાં અનુવાદ કરવામાં આવ્યું હતું.

## સંદર્ભ 
## પૂરક વાંચન 
*  

શ્રેણી:મહાભારત પર આધારિત કૃતિઓ
અપર્ણા પોપટ

**અપર્ણા પોપટ** (૧૮ જાન્યુઆરી ૧૯૭૮) ભૂતપૂર્વ ભારતીય બેડમિંટન ખેલાડી છે. તે ૧૯૯૭ અને ૨૦૦૬ વચ્ચેની તમામ સિનિયર રાષ્ટ્રીય ચેમ્પિયનશિપ જીતી, લગાતાર નવ વર્ષ ભારતની રાષ્ટ્રીય ચેમ્પિયન બની રહેવાનો રેકોર્ડ ધરાવે છે.

## પ્રારંભિક જીવન 
અપર્ણા પોપટનો જન્મ ૧૮ જાન્યુઆરી ૧૯૭૮ ના રોજ મુંબઈ, મહારાષ્ટ્રમાં લાલજી પોપટ અને હીના પોપટના ઘેર, એક ગુજરાતી પરિવારમાં થયો હતો. તેણે મુંબઈની જે. બી. પેટીટ હાઇસ્કૂલ અને બેંગલોરની માઉન્ટ કાર્મેલ કૉલેજમાંથી પૂર્વ-વિશ્વવિદ્યાલયનો અભ્યાસ કર્યો હતો. અપર્ણાએ મુંબઈ વિશ્વવિદ્યાલયમાંથી કોમર્સમાં સ્નાતકની ડિગ્રી મેળવી છે.

## તાલીમ 
અપર્ણાએ ૧૯૮૬ માં મુંબઈમાં બેડમિંટન રમવાનું શરૂ કર્યું હતું. ૮ વર્ષની વયે જ્યારે તેણીએ અનિલ પ્રધાનનો કોચિંગ માટે સંપર્ક કર્યો ત્યારે તેણે યુવતીમાં એક ચમક જોઈ અને તેના માતાપિતાને કહ્યું કે "આ છોકરી મને આપો અને હું તેને ભારતીય બેડમિંટનના નક્શા પર મૂકીશ." અનિલ પોતે રાષ્ટ્રીય ચેમ્પિયન હોવાને કારણે તેણીને રમતના અનેક પડકારોનો સામનો કરવા માટે જરૂરી કુશળતા વિકસાવવામાં મદદ કરી.

૧૯૯૪માં તે પોતાની ખેલ ક્ષમતાઓના વિકાસ માટે બેંગલુરુની પ્રકાશ પાદુકોણ બેડમિંટન એકેડેમીમાં દાખલ થઈ. પૂર્વ ઑલ-ઇંગ્લેંડના ચેમ્પિયન, સુપ્રસિદ્ધ પ્રકાશ પાદુકોણ હેઠળની તાલીમ હેઠળ તેણીએ પોતાની તંદુરસ્તી બનાવી અને આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે વધુ સ્પર્ધાત્મક બનવાની તકનીકો શીખી. 

પોતાની રમતને વધુ સ્પર્ધાત્મક કરવા માટે, ૨૦૦૨ માં તેણી બેંગલુરુના કેંગેરી ખાતેના સ્પોર્ટ્સ ઑથોરિટી ઑફ ઇન્ડિયાના તાલીમ કેન્દ્રમાં દાખલ થઈ, જ્યાં તેણે કોચ ગંગુલા પ્રસાદ હેઠળની રમતની વિગતવાર બાબતો શીખી.

## કારકિર્દી 
અપર્ણાએ ૧૯૯૭ માં હૈદરાબાદમાં પોતાનો પહેલો સિનિયર રાષ્ટ્રીય ખિતાબ મેળવ્યો. તેમણે ૨૦૦૬ સુધી સિનિયર રાષ્ટ્રીય ખિતાબ જીત્યો અને પ્રકાશ પદુકોણના સતત નવ રાષ્ટ્રીય સિંગલ્સ ખિતાબ જીતવાના રેકોર્ડની બરાબરી કરી.

તેણે જાન્યુઆરી ૨૦૦૬ માં બેંગ્લોર ખાતે ૧૫ વર્ષની સાયના નેહવાલને હરાવીને ૨૭ વર્ષની ઉંમરે નવમા સિનિયર નેશનલ ટાઇટલનો છેલ્લો ખિતાબ મેળવ્યો હતો.

આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તર તેણીની સિદ્ધિઓ: ૨ ઓલિમ્પિક રમતોમાં ભાગ, ૧ એશિયન ગેમ્સમાં ભાગ, ૧૯૯૬ માં વર્લ્ડ જુનિયર ચેમ્પિયનશીપમાં રજત પદક અને ૩ કોમનવેલ્થ ગેમ્સમાં ૪ પદકો.

કારકિર્દીની ટોચમાં તે વિશ્વ રેન્કિંગમાં ૧૬મા ક્રમાંકે પહોંચી હતી.

## નિવૃત્તિ 
૧૭ વર્ષના વ્યવસાયિક બેડમિંટન પછી, કાંડાની ઇજા બાદ તે ૨૦૦૬માં રમતમાંથી નિવૃત્ત થઈ હતી, આ ઈજાનું નિદાન પહેલાં થયું ન હતું. તે રાષ્ટ્રીય ચેમ્પિયનશીપમાં અજેય રહી હતી.

નિવૃત્તિ પછી તે ૨૦૧૫ સુધી મુંબઇમાં ઇન્ડિયન ઓઇલ કોર્પોરેશનમાં નોકરી કરતી હતી.

## કોચિંગ 
ભારતીય બેડમિંટન લીગની પહેલી આવૃત્તિમાં અપર્ણા પોપટે મુંબઈ માસ્ટર્સ માટે કોચિંગની ભૂમિકા નિભાવી હતી.

## પુરસ્કારો અને સિદ્ધિઓ 
ભારત સરકાર દ્વારા તેમને ૨૦૦૫માં અર્જુન ઍવોર્ડ આપવામાં આવ્યો, જે ભારતના સર્વોચ્ચ રમતગમત સન્માનોમાંનો એક છે.

યુ. એસ.ના વિદેશ સચિવ હિલેરી ક્લિન્ટન અને ઈ. એસ. પી. એન. ડબ્લ્યુ, દ્વારા પ્રમોટ કરવામાં આવેલી, ગ્લોબલ સ્પોર્ટસ મેન્ટરિંગ પ્રોગ્રામ માટે વિશ્વભરમાંથી પસંદગી પામનારા ૧૭ સહભાગીઓમાં તે એકમાત્ર ભારતીય હતી. આ પ્રતિષ્ઠિત કાર્યક્રમનો ઉદ્દેશ રમતગમત દ્વારા મહિલાઓ અને છોકરીઓનું સશક્તિકરણ કરવાનો હતો.

## સંદર્ભ 
શ્રેણી:અર્જુન પુરસ્કાર વિજેતાઓ
શ્રેણી:જીવિત લોકો
શ્રેણી:૧૯૭૮માં જન્મ