ગુજરાતમાં શહેરી સ્થાનિક સંસ્થાઓની યાદી

ભારતના ગુજરાત રાજ્યમાં આવેલી શહેરી સ્થાનિક સંસ્થાઓની યાદી નીચે મુજબ છે.

## શહેરી સ્થાનિક શાસન 
૨૦૧૧ની વસ્તી ગણતરી મુજબ ગુજરાતની ૪૩.૯% વસ્તી શહેરી વિસ્તારોમાં વસે છે, જે રાષ્ટ્રીય સરેરાશ ૩૧.૧૬% કરતા વધારે છે, સાથે ગુજરાત ભારતનું પાંચમું સૌથી વધુ શહેરીકૃત રાજ્ય છે. ગુજરાતમાં શહેરી વસ્તી ઝડપથી વધી રહી છે અને ૨૦૨૦માં આશરે ૨૩ મિલિયન હોવાનો અંદાજ હતો. ૨૦૧૧ની વસ્તી ગણતરી અનુસાર ગુજરાતમાં ૨૫૭ વૈધાનિક નગરો (Statutory Towns) અને ૧૧૮ વસ્તીગણતરી નગરો (Census Towns) આવેલ છે.

ગુજરાતમાં અમદાવાદ, સુરત, વડોદરા, રાજકોટ અને ગાંધીનગર સહિત અનેક ઝડપથી વિકસતા શહેરી કેન્દ્રો છે. અમદાવાદ, રાજ્યનું સૌથી મોટું શહેર, એક મુખ્ય ઔદ્યોગિક અને વ્યાપારી હબ છે, અને ઘણી પ્રતિષ્ઠિત શૈક્ષણિક સંસ્થાઓનું ઘર છે. સુરત તેના હીરા ઉદ્યોગ માટે જાણીતું છે અને કાપડ ઉત્પાદન માટેનું મુખ્ય કેન્દ્ર છે, જ્યારે વડોદરા પેટ્રોકેમિકલ ઉદ્યોગનું કેન્દ્ર છે. રાજકોટ તેના એન્જિનિયરિંગ અને ઓટો પાર્ટ્સ ઉદ્યોગો માટે જાણીતું છે, જ્યારે રાજ્યની રાજધાની ગાંધીનગર એક આયોજિત શહેર છે જે રાજ્ય સરકારનું વહીવટી મુખ્ય મથક ધરાવે છે.

### મ્યુનિસિપલ કૃત્યો (acts) 
ગુજરાતમાં ત્રણ મ્યુનિસિપલ એક્ટ અમલમાં છે:

ગુજરાત પ્રાંતીય મ્યુનિસિપલ કોર્પોરેશન એક્ટની કલમ 3 અને ગુજરાત નગરપાલિકા અધિનિયમ, 1963 ની કલમ 3 તેમની વસ્તીના આધારે શહેરી વિસ્તારોની નીચેની શ્રેણીઓ બનાવે છે.

વધુમાં, વસ્તીના કદના આધારે, કાયદાઓ દરેક પ્રકારની સ્થાનિક સરકારમાં મંજૂર કાઉન્સિલરો/વોર્ડની લઘુત્તમ અને મહત્તમ સંખ્યા સૂચવે છે.

## ગ્રામીણ સ્થાનિક શાસન 
ભારતમાં ગ્રામીણ શાસન પંચાયતી રાજ પ્રણાલી પર આધારિત છે. તે ભારતીય બંધારણના ૭૩માં સુધારા પર છે, જે ૧૯૯૨માં પસાર કરવામાં આવ્યું હતું. ત્રિ-સ્તરીય વ્યવસ્થામાં ગ્રામ્ય સ્તરે ગ્રામ પંચાયત, ઉપ-જિલ્લા કક્ષાએ તાલુકા પંચાયત, અને જિલ્લા સ્તરે જિલ્લા પંચાયતનો સમાવેશ થાય છે.

ગુજરાત પંચાયતી રાજ અધિનિયમ ૧૯૯૩ રાજ્યમાં આ સ્થાનિક સ્વરાજ્યની સંસ્થાઓની કામગીરીને નિયંત્રિત કરે છે. તે ગ્રામસભાઓની સ્થાપના માટે જોગવાઈ કરે છે, જે પંચાયતી રાજ વ્યવસ્થાના મૂળભૂત એકમો છે. ગ્રામ સભાઓ ગામને લગતા વિવિધ મુદ્દાઓ પર નિર્ણયો લેવા માટે જવાબદાર છે, જેમ કે સામાજિક કલ્યાણ, માળખાકીય વિકાસ અને સંસાધનોની ફાળવણી.

ગ્રામ પંચાયતો ગ્રામસભાઓના નિર્ણયોના અમલીકરણ માટે તેમજ ગામની રોજબરોજની બાબતોનું સંચાલન કરવા માટે જવાબદાર છે. તેઓ ગ્રામજનોને પાણી પુરવઠો, સ્વચ્છતા અને આરોગ્યસંભાળ જેવી મૂળભૂત સેવાઓ પૂરી પાડવા માટે જવાબદાર છે. તેમની પાસે કર વસૂલવાની અને વસૂલવાની સત્તા પણ છે.

તાલુકા પંચાયતો તેમના અધિકારક્ષેત્રના ગામડાઓની વિકાસ પ્રવૃત્તિઓના સંકલન માટે જવાબદાર છે. તેમની પાસે તેમના વિસ્તારમાં રસ્તાઓ, શાળાઓ અને હોસ્પિટલોના નિર્માણ જેવા વિવિધ વિકાસલક્ષી પ્રોજેક્ટ્સનું આયોજન અને અમલ કરવાની શક્તિ પણ છે.

જિલ્લા પંચાયતો તેમના અધિકાર ક્ષેત્રમાં તાલુકા પંચાયતોની વિકાસ પ્રવૃત્તિઓના સંકલન માટે જવાબદાર છે. તેમની પાસે તેમના વિસ્તારમાં વિવિધ વિકાસલક્ષી પરિયોજનાઓનું આયોજન અને અમલીકરણ કરવાની શક્તિ પણ છે, જેમ કે જિલ્લા-સ્તરીય ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર  અને સુવિધાઓનું નિર્માણ.

## ગુજરાતમાં મ્યુનિસિપલ કોર્પોરેશનો (મહાનગરપાલિકા)ની યાદી 

; અમદાવાદ મ્યુનિસિપલ કોર્પોરેશનનું માળખું :

* રાજ્ય સરકાર
** મહાનગરપાલિકા (મ્યુનિસિપલ કોર્પોરેશન)
*** કમિશ્નર
**** D.Y.N.C.s
**** નાયબ મ્યુનિસિપલ કમિશ્નર
****અન્ય અધિકારીઓ
*** મેયર
**** સેક્રેટરી
**** ચિફ ઓડિટર
**** ટ્રાન્સ્પોર્ટ ઓફિસર
**** વા.સા. હોસ્પિટલ બોર્ડ
***** વા.સા. હોસ્પિટલ સુપ્રિટેન્ડન્ટ
**** સ્કુલ બોર્ડ સમિતિ
***** મા.જે. પુસ્તકાલય બોર્ડ
****** ગ્રંથપાલ

ગુજરાતમાં હાલમાં ૮ મહાનગરપાલિકા હતી જેમાં ૧લી જાન્યુઆરી ૨૦૨૫ના રોજ થયેલી જાહેરાત અનુસાર બીજી ૮ નગરપાલિકાઓને મહાનગરપાલિકાનો દરજ્જો અપાતા હવે કુલ મહાનગર પાલિકાઓની સંખ્યા ૧૭ થઈ છે.

## ગુજરાતમાં નગરપાલિકાઓ (નગર પાલિકા પરિષદો)ની યાદી 
ગુજરાતમાં ૧૪૯ નગર પાલિકાઓ છે.

## ગુજરાતમાં નગર પંચાયતોની યાદી 
## જિલ્લાવાર યાદી 
## આ પણ જુઓ 
* ૨૦૨૧ ગુજરાત સ્થાનિક ચૂંટણી

## સંદર્ભ 
## બાહ્ય કડીઓ 
* ગુજરાત સ્થાનિક સંસ્થાઓ