open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
અલવર

**અલવાર** ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા  રાજસ્થાન રાજ્યનું એક નગર છે. અલવારમાં અલવાર જિલ્લાનું મુખ્યાલય  છે. આ શહેર નવી દિલ્હીથી ૧૬૦ કિ.મી. દક્ષિણમાં અને જયપુરથી ૧૫૦ કિ.મી. ઉત્તરમાં અરવલ્લીની પહાડીઓની મધ્યમાં સ્થિત છે.

આ ઐતિહાસિક નગરમાં જોવાલાયક ફત્તેહગંજ ગુંબજ, પુર્જન વિહાર, કંપની બાગ, સિટી પેલેસ, વિજય મંદિર, ઝીલ મહેલ, બાલા કિલ્લા, જય સમન્દ ઝીલ, સિલીસેઢ ઝીલ, કુંડલા વગેરે સ્થળો આવેલાં છે. આ ઉપરાંત અહીં રાજસ્થાની લોકગીતની ઓળખ સમાન સંગીત વાદ્ય *ભપંગ* જોવા મળે છે.
 
## શાસક 
* પ્રતાપ સિંહ પ્રભાકર બહાદુર (૧૭૭૫–૧૭૯૧), રાઓ રાજા
* બખ્તાવર સિંહ પ્રભાકર બહાદુર (૧૭૯૧–૧૮૧૫), રાઓ રાજા
* બને સિંહ પ્રભાકર બહાદુર (૧૮૧૫–૧૮૫૭), મહારાઓ રાજા
* શેઓદન સિંહ પ્રભાકર બહાદુર (૧૮૫૭–૧૮૭૪), મહારાઓ રાજા
* મંગલ સિંહ પ્રભાકર બહાદુર (૧૮૭૪–૧૮૯૨), મહારાજા
* જય સિંહ પ્રભાકર બહાદુર (૧૮૯૨–૧૯૩૭), મહારાજા
* તેજ સિંહ પ્રભાકર બહાદુર (૧૯૩૭–૧૯૭૧), મહારાજા
* જીતેન્દ્ર સિંહ પ્રભાકર બહાદુર, મહારાજા

## ખનિજસંપત્તિ 
*બેરાઈટ્સ(Barytes)
*સોંપ સ્ટોન(Soap Stone)
*કોપર કલે(Copper Clay)
*કોપર ઓર(Copper Ore)
*પાયરોફાયલાઈટ(Pyrophylite)
*સિલિકા સેન્ડ(Silica Sand)
*ફેલ્સપર(Felspar)
*કવાર્ત્ઝ(Quartz)
*ડોલોમાઈટ(Dolomite)
thumb|right|300px|સિલીસેઢ ઝીલ
thumb|right|300px|અલવાર શહેર

શ્રેણી:રાજસ્થાન
ઝાલાવાડ

:::::*આ લેખ રાજસ્થાન રાજ્યમાં આવેલા ઝાલાવાડ નામના નગર વિષે છે. ગુજરાતના ઝાલાવાડ પંથક માટે ધ્રાંગધ્રા રજવાડું જુઓ.*

**ઝાલાવાડ** ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા  રાજસ્થાન રાજ્યનું એક નગર છે. તે ઝાલાવાડ જિલ્લાનું મુખ્ય મથક પણ છે. તે રાજ્યના દક્ષિણપૂર્વ ભાગમાં આવેલું છે. તે ભૂતપૂર્વ ઝાલાવાડ રજવાડાની રાજધાની હતી. આ જિલ્લો રાજસ્થાનનો ૨૨મો સૌથી મોટો જિલ્લો છે. આ જિલ્લો રાજસ્થાનના ચેરાપુંજી, રાજસ્થાનના નાગપુર, રાજસ્થાનના બ્રિજનગર વગેરેના હુલામણા નામથી જાણીતો છે.  સમગ્ર રાજસ્થાનમાં સૌથી વધુ વરસાદ આ જિલ્લાના મનોહરથના શહેરમાં થાય છે તે કારણે તે રાજસ્થાનના ચેરાપુંજી તરીકે ઓળખાય છે. ઝાલાવાડથી થોડે દૂર કાલીસિંધ અને આહુ નદીના સંગમ પર ગાગ્રોન કિલ્લો આવેલો છે જે રાજસ્થાનના જલદુર્ગોમાંનો એક છે અને તે એક એવો કિલ્લો છે જે પાયા વગરનો કિલ્લો છે. આ કિલ્લાને ૨૦૧૩માં યુનેસ્કોની વર્લ્ડ હેરિટેજ સૂચિમાં સામેલ કરવામાં આવ્યો હતો.

## સંદર્ભ
પાલી

**પાલી** ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા રાજસ્થાન રાજ્યનું એક નગર છે. પાલીમાં પાલી જિલ્લાનું મુખ્યાલય છે. પાલીનો સમાવેશ મારવાડ વિસ્તારમાં થાય છે. તે બાંદી નદીના કિનારે વસેલું છે અને જોધપુરથી ૭૦ કિમી દક્ષિણ-પૂર્વમાં આવેલું છે. પાલની ગણના ઔદ્યોગિક શહેર તરીકે થાય છે.

શ્રેણી:રાજસ્થાન
સિકર

**સિકર** ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા  રાજસ્થાન રાજ્યનું એક નગર છે. સિકરમાં સિકર જિલ્લાનું મુખ્યાલય  છે.
સિરોહી

**સિરોહી** ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા  રાજસ્થાન રાજ્યનું એક નગર છે. સિરોહીમાં સિરોહી જિલ્લાનું મુખ્યાલય છે.

## ભૌગોલિક સ્થિતિ
સિરોહીનું ભૌગોલિક સ્થાન ૨૪.૮૮૫ ઉ અક્ષાંસ અને ૭૨.૮૬૨૫ પૂ. રેખાંશ પર આવેલ છે તથા દરિયાઈ સપાટીથી આ સ્થળની ઊંચાઈ ૩૨૧ મીટર (૧૦૫૩ ફૂટ) જેટલી છે.
રાજસમન્દ

**રાજસમન્દ** ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા રાજસ્થાન રાજ્યનું એક નગર છે. રાજસમન્દમાં રાજસમન્દ જિલ્લાનું મુખ્યાલય  છે. અહીં આવેલા જળાશય *રાજસમન્દ સરોવર*ના નામ પરથી આ શહેરનું નામ પડ્યું છે, જેનું નિર્માણ મેવાડના રાજા રાણા રાજ સિંહ દ્વારા ૧૭મી સદીમાં કરાવવામાં આવ્યું હતું.

## ભૌગોલિક સ્થાન 
રાજસમન્દનું ભૌગોલિક સ્થાન ૨૫.૦૭ ઉત્તર અક્ષાંસ અને ૭૩.૮૮ પૂર્વ રેખાંશ પર છે  અને તેની સરેરાશ ઊંચાઈ દરિયાઈ સપાટીથી ૫૪૭ મીટર (૧૭૯૪ ફૂટ) જેટલી છે.

## સંદર્ભો 
## બાહ્ય કડીઓ 
* રાજસમન્દ જિલ્લો (હિંદી ભાષામાં) 
* અધિકૃત જાળસ્થળ
ઉદયપુર

**ઉદયપુર** અથવા **ઉદેપુર** ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા રાજસ્થાન રાજ્યનું એક શહેર છે. ઉદયપુરમાં ઉદયપુર જિલ્લાનું મુખ્ય મથક આવેલું છે.

ઉદયપુર નગરનું સૌંદર્ય જોવાલાયક હોવાને કારણે અહીં સહેલાણીઓની ભીડ લગભગ આખા વર્ષ દરમિયાન જોવા મળે છે. આ ઉપરાંત અહીંના મહેલો, તળાવો અને અન્ય રાજવી સ્થાપત્યો તેમ જ રાજસ્થાની સંસ્કૃતિને લગતી વસ્તુઓનું બજાર પ્રવાસીઓમાં અનેરું આકર્ષણ જમાવે છે.

## સંદર્ભ 
## બાહ્ય કડીઓ 
* ઉદેપુરની અધિકૃત વેબસાઇટ 

શ્રેણી:રાજસ્થાન
શ્રેણી:ઉદયપુર જિલ્લો
કોલાસિબ

**કોલાસિબ** ભારત દેશના પૂર્વ ભાગમાં આવેલા  મિઝોરમ રાજ્યનું એક નગર છે. કોલાસિબમાં કોલાસિબ જિલ્લાનું મુખ્યાલય છે.

## વસ્તી
૨૦૦૧ની ભારતની વસ્તી ગણતરી મુજબ, કોલાસિબની વસ્તી ૧૮,૮૫૨ હતી. જેમાં પુરષો ૫૧ ટકા અને સ્ત્રીઓ ૪૯ ટકા હતાં. કોલાસિબનો સરેરાશ સાક્ષરતા દર ૮૨ ટકા છે, જે રાષ્ટ્રીય સરેરાશ ૫૯.૫ ટકા કરતા વધુ છે. પુરુષોમાં સાક્ષરતા દર ૮૩ ટકા અને સ્ત્રીઓનો સાક્ષરતા દર ૮૧ ટકા છે. કોલાસિબમાં ૧૩ ટકા વસ્તી ૬ વર્ષ કરતાં ઓછી છે.

## અર્થતંત્ર
કોલાસિબનું અર્થતંત્ર જિલ્લાનાં પાટનગરમાં થોડીક સેવા ક્ષેત્રની તકો સિવાય મુખ્યત્વે ખેતી-આધારિત છે. મોટાભાગનાં લોકો બીટલ નટ, પામ તેલ, ચોખા, ઘઉં અને માછલીનો વ્યાપાર કરે છે અને અન્ય જિલ્લાઓમાં નિકાસ કરે છે.

## વાહનવ્યવહાર
પવન હંસ દ્વારા ઐઝવાલ અને કોલાસિબ વચ્ચે હેલિકોપ્ટર સેવા શરૂ કરવામાં આવે છે. કોલાસિબ અને ઐઝવાલ વચ્ચે રાષ્ટ્રીય ધોરીમાર્ગ ૫૪ વડે અંતર ૮૩ કિમી નું છે અને બન્ને શહેરો બસ અને જિપ વડે જોડાયેલ છે.

## શિક્ષણ
કોલાસિબમાં એક કોલેજ, કોલાસિબ કોલેજ આવેલી છે, જે મિઝોરમ યુનિવર્સિટી હેઠળ આવે છે. કોલાસિબમાં ખાનગી અને જાહેર શાળાઓ આવેલી છે.

## પ્રકાશન
મુખ્ય સમાચારપત્રો નીચે પ્રમાણે છે:
* રામ ઇંગ
* ડુહલાઇ
* રામનૌમ
* કોલાસિબ ટુડે
* ટુરનિપુઇ
* હ્રિંગલાંગ
* છુત્લાંગ ડેઇલી
* કોલાસિબ એવ

## સંદર્ભ
## બાહ્ય કડીઓ
* કોલાસિબની અધિકૃત વેબસાઇટ 

શ્રેણી:મિઝોરમ
બિકાનેર

**બિકાનેર** દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા  રાજસ્થાન રાજ્યના ઉત્તર પશ્ચિમમાં આવેલું શહેર છે. તે રાજ્યની રાજધાની જયપુરથી  દૂર ઉત્તર પશ્ચિમ દિશાએ આવેલું છે. બિકાનેર શહેર બિકાનેર જિલ્લાનું મુખ્યાલય છે.

પૂર્વે બિકાનેર રજવાડાંની રાજધાની રહેલા બિકાનેર શહેરની સ્થાપના ૧૪૮૬માં રાવ બિકા જીએ કરી હતી. અને નાના સ્થાનિક વિસ્તારમાંથી બિકાનેર રાજસ્થાનનું પાંચમાં ક્રમાંકનું મોટું શહેર બન્યું છે. ૧૯૨૮માં ગંગા નહેર અને ૧૯૮૭માં પૂર્ણ થયેલ ઇન્દિરા ગાંધી નહેરને કારણે શહેરનો વિકાસ ઝડપી બન્યો હતો.

## છબીઓ 

ચિત્ર:BCFest2.jpg
ચિત્ર:BCFest21.jpg
ચિત્ર:BCFest19.jpg
ચિત્ર:BCFest23.jpg
ચિત્ર:BCFest24.jpg
ચિત્ર:BCFest11.jpg

## સંદર્ભ
મિઝો ભાષા

**મિઝો** ભારત દેશના પૂર્વ ભાગમાં આવેલા મિઝોરમ રાજ્યની એક ભાષા છે. ભારતમાં મિઝોરમ, બર્મા અને બાંગ્લાદેશના અમુક વિસ્તારોમાં આ ભાષા બોલવામાં આવે છે. મિઝો ભાષા મિઝોરમ રાજ્યની મુખ્ય ભાષા છે. આ ભાષાને લુશાઇ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે.

શ્રેણી:ભાષાઓ
ગ્રેગોરીયન પંચાંગ

**ગ્રેગોરીયન પંચાંગ** પ્રમાણે વર્ષના ૧૨ મહિનાઓ નક્કી કરવામાં આવ્યા છે. આ ૧૨ મહિના અથવા ૧ વર્ષના ૩૬૫ દિવસ હોય છે. લિપ વર્ષમાં ૧ વર્ષના ૩૬૬ દિવસ હોય છે. આ વધારાનો દિવસ ફેબ્રુઆરી મહિનામાં આવે છે.

## મહિનાઓ અને દિવસો 
શ્રેણી:સમય
લુન્ગલેઇ

**લુન્ગલેઇ** (ઉચ્ચાર: /ˈlooŋgˌleɪ/) ભારત દેશના પૂર્વ ભાગમાં આવેલા મિઝોરમ રાજ્યનું એક નગર છે. લુન્ગલેઇમાં લુન્ગલેઇ જિલ્લાનું મુખ્યાલય આ શહેરમાં આવેલું છે. આ શહેર એક હીલ સ્ટેશન પણ છે અને જુદા-જુદા પ્રવાસન સ્થળોના કારણે પ્રવાસન ક્ષેત્રે આગવું સ્થાન ધરાવે છે.

## ઇતિહાસ
આ શહેર ૧૮૮૮થી ૧૦ વર્ષ સુધી પહાડી જિલ્લાઓની રાજધાની રહી ચૂક્યું છે. આ શહેર મિઝોરમ રાજ્યનું બીજા નંબરનું સૌથી મોટું શહેર છે. છટગાંવ શહેર બાંગ્લાદેશમાં જતા આ શહેર વાણિજ્ય અને શિક્ષણ ક્ષેત્રે ભારતના આ વિસ્તારના પ્રમુખ શહેર તરીકે વિકસ્યુ હતું.

## ભૌગોલિક સ્થિતિ
આ શહેર ની ભૌગોલિક સ્થિતિ પર વિદ્યમાન છે.
જાન્યુઆરી ૩૦

**૩૦ જાન્યુઆરી** નો દિવસ ગ્રેગોરીયન પંચાંગ મુજબ વર્ષનો ૩૦મો (લિપ વર્ષ દરમ્યાન પણ ૩૦મો) દિવસ છે. આ દિવસ પછી વર્ષ પુરું થવામાં ૩૩૫ દિવસ બાકી રહે છે.

## મહત્વની ઘટનાઓ 
* ૧૯૪૮ - ભારતના રાષ્ટ્રપિતા મહાત્મા ગાંધીની નથુરામ ગોડસે દ્વારા ગોળી મારી હત્યા કરવામાં આવી.

## જન્મ 
* ૧૮૮૯ - જયશંકર 'સુંદરી', ગુજરાતી આત્મકથાકાર અને રંગભૂમિના કલાકાર (અ.૧૯૭૫)
* ૧૮૯૦ - જયશંકર પ્રસાદ, હિન્દી સાહિત્યકાર. (અ.૧૯૩૭)

## અવસાન 
* ૧૯૪૮ - મહાત્મા ગાંધી - ભારતના રાષ્ટ્રપિતા. (જ. ૧૮૬૯)

## તહેવારો અને ઉજવણીઓ 
* ગાંધી નિર્વાણ દિન અથવા શહીદ દિન તરીકે ભારત દેશમાં ઉજવવામાં આવે છે.

## બાહ્ય કડીઓ 
* બી.બી.સી.(BBC): આજનો દિવસ 

----

શ્રેણી:જાન્યુઆરી
હમીરપુર

**હમીરપુર** ભારત દેશના ઉત્તર ભાગમાં આવેલા  હિમાચલ પ્રદેશ રાજ્યના હમીરપુર જિલ્લામાં આવેલું નગર છે. હમીરપુરર્માં હમીરપુર જિલ્લાનું મુખ્યાલય  છે.
માગશર

**માગશર મહિનો** હિંદુ વૈદિક પંચાગ-વિક્ર્મ સંવતનો બીજો મહિનો છે. આ મહિના પહેલાં કારતક મહિનો હોય છે, જ્યારે પોષ મહિનો આ મહિના પછી આવતો મહિનો છે.
આ હિંદુ વૈદિક પંચાગ-શક સંવતનો નવમો મહિનો છે. આ મહિના પહેલાં કારતક મહિનો હોય છે, જ્યારે પોષ મહિનો આ મહિના પછી આવતો મહિનો છે.

શ્રેણી:પંચાંગ
કારતક

**કારતક** મહિનો હિંદુ વૈદિક પંચાગ વિક્રમ સંવત નો પ્રથમ મહિનો છે. આ મહિના પહેલાં આગલા (વીતી ગયેલા) વર્ષનો આસો મહિનો હોય છે, જ્યારે માગશર મહિનો આ મહિના પછી આવતો મહિનો છે.

શક સંવત પ્રમાણેનો આ આઠમો મહિનો છે. આ મહિના પહેલાં આસો મહિનો હોય છે, જ્યારે માગશર મહિનો આ મહિના પછી આવતો મહિનો છે.

કારતક મહિનામાં બેસતું વરસ, ભાઈ બીજ, દેવઉઠી અગિયારસ, દેવ દિવાળી જેવા તહેવારો આવે છે.

## કારતક મહિનામાં આવતા તહેવારો 
* વિક્રમ સંવત કારતક સુદ એકમ : બેસતું વરસ
* વિક્રમ સંવત કારતક સુદ બીજ :  ભાઈબીજ
* વિક્રમ સંવત કારતક સુદ પાંચમ :  લાભ પાંચમ
* વિક્રમ સંવત કારતક સુદ અગિયારસ : દેવઉઠી અગિયારસ, વૌઠાનો મેળો શરૂ
* વિક્રમ સંવત કારતક સુદ પૂનમ : દેવદિવાળી / ગુરૂનાનક જયંતિ, વૌઠાનો મેળો પુર્ણ
કોટા

300px|thumb|right| કોટા ખાતે ગઢ મહેલ
**કોટા** ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા  રાજસ્થાન રાજ્યનું એક નગર છે. કોટામાં કોટા જિલ્લાનું મુખ્યાલય છે. ચંબલ નદીના તટ પર વસેલું આ શહેર રાજસ્થાન રાજ્યના દક્ષિણ ભાગમાં આવેલ એક મુખ્ય ઔદ્યોગિક તેમ જ શૈક્ષેણિક કેન્દ્ર છે. તે રાજ્યના મુખ્ય શહેર જયપુરથી સડક માર્ગે તેમ જ રેલવે માર્ગ દ્વારા જોડાયેલ છે અને તેનું અંતર આશરે ૨૪૦ કિલોમીટર જેટલું છે. આ શહેરમાંથી રાષ્ટ્રીય ધોરી માર્ગ નં. ૧૨ પસાર થાય છે. આ ઐતિહાસિક શહેર ખાતે કિલ્લો, મહેલ, સંગ્રહાલય, મંદિરો અને ઉદ્યાનો આવેલા છે. પ્રાચીન સ્થાપત્યો સાથે સાથે આધુનિક અણુ ઊર્જામથક અને જળવિદ્યુત મથક પણ આવેલા છે.

શ્રેણી:રાજસ્થાન
ઉના, હિમાચલ પ્રદેશ

**ઉના, હિમાચલ પ્રદેશ** ભારત દેશના ઉત્તર ભાગમાં આવેલા  હિમાચલ પ્રદેશ રાજ્યના ઉના જિલ્લામાં આવેલું નગર છે. ઉનામાં  ઉના જિલ્લાનું મુખ્યાલય  છે. 

શ્રેણી:હિમાચલ પ્રદેશ
પોષ

**પોષ** મહિનો હિંદુ વૈદિક પંચાગ-વિક્રમ સંવતનો ત્રીજો મહિનો છે. આ મહિના પહેલાં માગશર મહિનો હોય છે, જ્યારે મહા મહિનો આ મહિના પછી આવતો મહિનો છે. હિંદુ વૈદિક પંચાગ-શક સંવતનો દશમો મહિનો છે. આ મહિના પહેલાં માગશર મહિનો હોય છે, જ્યારે મહા મહિનો આ મહિના પછી આવતો મહિનો છે.
મંડી

thumb|200px|right|મંડી શહેરનું વિહંગમ દ્ર્શ્ય
[thumb|200px|right|[બિયાસ નદીને કિનારે મંડી શહેર]]
**મંડી** ભારત દેશના ઉત્તર ભાગમાં આવેલા  હિમાચલ પ્રદેશ રાજ્યના મંડી જિલ્લામાં આવેલું એક નગર છે. મંડી શહેરમાં મંડી જિલ્લાનું મુખ્ય મથક આવેલું  છે. આ નગરનો પોતાનો એક અલગ ઇતિહાસ તથા વિશિષ્ટતાઓ છે. જિલ્લાના યાતાયાતનું આ શહેર એક મુખ્ય "કેન્દ્ર" છે. સુંદર-નગર અને જોગિંદરનગર આ જિલ્લામાં ઝડપથી અલગ શહેરના રૂપમાં પોતાની પહેચાન બનાવી રહ્યા છે. જિલ્લાના મોટા ભાગના લોકો મધ્યવર્ગીય અને ભણેલા ગણેલા છે. મંડિયાલી અહીંની મુખ્ય ભાષા છે.

## પરિચય
વ્‍યાસ નદીના કિનારે વસેલા હિમાચલ પ્રદેશનું ઐતિહાસિક નગર મંડી લાંબા સમયથી વ્‍યવસાયિક ગતિવિધિઓનું કેન્‍દ્ર રહ્યું છે. સમુદ્ર તળથી ૭૬૦ મીટર જેટલી ઊંચાઈ પર સ્થિત આ નગર હિમાચલ પ્રદેશના ઝડપથી વિકસિત થઇ રહેલાં શહેરોમાંથી એક છે. કકેવાય છે કે મહાન સંત માંડવએ અહીં તપસ્‍યા કરી હતી અને એમની પાસે અલૌકિક શક્તિઓ હતી. આ ઉપરાંત એમને અનેક ગ્રંથોનું જ્ઞાન પણ હતું. એમ પણ માનવામાં આવે છે કે તેઓ કોલ્‍સરા નામના પત્‍થર પર બેસીને વ્‍યાસ નદીના પશ્ચિમી તટ પર તપસ્‍યા કરતા હતા. આ નગર અહીં આવેલાં ૮૧ પૌરાણીક પથ્થરનાં મંદિરો અને એમાં કરવામાં આવેલી શાનદાર નક્‍શી માટે ખુબ જ પ્રસિદ્ધ છે. મંદિરોની મોટી સંખ્યાને કારણે આ શહેરને *પહાડોના વારાણસી* નામથી પણ ઓળખવામાં આવે છે. મંડી નામ સંસ્‍કૃત શબ્‍દ *મંડોઇ* પરથી બનેલો છે, જેનો અર્થ *ખુલ્લો વિસ્તાર* એવો થાય છે. 

## બાહ્ય કડીઓ 
* મંડી નગર પરિષદની અધિકૃત વેબસાઇટ
* મંડી જિલ્લા વિશે માહિતી

શ્રેણી:હિમાચલ પ્રદેશ
જાન્યુઆરી ૨૪

**૨૪ જાન્યુઆરી** નો દિવસ ગ્રેગોરીયન પંચાંગ મુજબ વર્ષનો ૨૪મો (લિપ વર્ષ દરમ્યાન પણ ૨૪મો) દિવસ છે. આ દિવસ પછી વર્ષ પુરું થવામાં ૩૪૧ દિવસ બાકી રહે છે.

## મહત્વની ઘટનાઓ 
* ૧૮૫૭ – કલકત્તા વિશ્વવિદ્યાલયની ઔપચારિક રીતે દક્ષિણ એશિયાના પ્રથમ સંપૂર્ણ વિકસિત વિશ્વવિદ્યાલય તરીકે સ્થાપના કરવામાં આવી.
* ૧૯૪૬ – સંયુક્ત રાષ્ટ્ર મહાસભાએ સંયુક્ત રાષ્ટ્ર અણુ ઊર્જા આયોગની સ્થાપનાનો પ્રથમ ઠરાવ પસાર કર્યો.
* ૧૯૫૦ – જન ગણ મન ગીતને ભારતની બંધારણ સભાએ રાષ્ટ્રગીત તરીકે અપનાવ્યું.
* ૧૯૬૬ - જીનિવા જવા નીકળેલું એર ઇન્ડિયાનું વિમાન (ફ્લાઇટ નં. ૧૦૧) ફ્રાન્સની વિખ્યાત મોં બ્લાં પર્વતમાળાના બોસન્સ નામના શિખર પર તૂટી પડતાં તમામ ૧૧૭ મુસાફરો માર્યા ગયા. વિમાનના મુખ્ય ચાલક હજારીલાલ પુરોહિત ૨૦૦ કલાકના ઉડ્ડયનનો અનુભવ ધરાવતા કાબેલ પાયલટ હતા. આ કમનસીબ વિમાનમાં ભારતીય અણુકાર્યક્રમના ભિષ્મ પિતામહ ડૉ. હોમી જહાંગીર ભાભા પણ હતા.

## જન્મ 
* ૧૯૨૭ – કામિની કૌશલ, હિંદી ચલચિત્ર અને ટેલિવિઝન અભિનેત્રી
* ૧૯૨૭ – પ્રિયકાંત મણિયાર, ગુજરાતી સાહિત્યકાર (અ. ૧૯૮૫)
* ૧૯૪૫ – સુભાષ ઘાઈ, ભારતીય દિગ્દર્શક, નિર્માતા અને પટકથા લેખક
*
## અવસાન 
* ૧૯૬૫ – વિન્સ્ટન ચર્ચિલ, બ્રિટીશ રાજનેતા, સૈન્ય અધિકારી અને લેખક (જ. ૧૮૭૪)
* ૧૯૬૬ – ડૉ. હોમી ભાભા, ભારતીય ભૌતિકશાસ્ત્રી અને શિક્ષણવિદ્‌ (જ. ૧૯૦૯)
* ૨૦૧૧ – ભીમસેન જોશી, હિંદુસ્તાની શાસ્ત્રીય સંગીત પરંપરાના ભારતીય ગાયક
* ૨૦૨૩ – બી. વી. દોશી, ભારતીય સ્થપતિ (જ. ૧૯૨૭)

## તહેવારો અને ઉજવણીઓ 
* ઉત્તર પ્રદેશ દિવસ

## બાહ્ય કડીઓ 
* બી.બી.સી.(BBC): આજનો દિવસ

----

શ્રેણી:જાન્યુઆરી
સફરજન

thumb|right|200px|લાલ સફરજન

**સફરજન** એક એવું ફળ છે જે દુનિયાના ઘણા દેશો મા પ્રાપ્ય છે. 
આપણા ભારત દેશમાં  સફરજન કાશ્મીર, હિમાચલ પ્રદેશ, ઉત્તરાંચલ તેમ જ સિક્કિમ જેવાં ઠંડી તેમ જ ઉંચાઇવાળી ભૌગોલિક પરિસ્થિતિ ધરાવતા રાજ્યોમાં પાકે છે. આથી આપણા દેશમાં આ ફળ થોડું મોંઘુ પરંતુ સર્વત્ર પ્રાપ્ય છે.

શ્રેણી:ફળ
શ્રેણી:વનસ્પતિ
શ્રેણી:ખોરાક
ધર્મશાલા

thumb|260px|right| ધર્મશાળા ખાતે આવેલા મેક્લોડ ગંજ વિસ્તાર ખાતેથી દેખાતું એક સુંદર દ્ર્શ્ય
**ધર્મશાલા** ભારત દેશના ઉત્તર ભાગમાં આવેલા હિમાચલ પ્રદેશ રાજ્યના કાંગડા જિલ્લામાં આવેલું નગર છે. ધર્મશાલા નગરમાં કાંગડા જિલ્લાનું મુખ્ય મથક આવેલું છે.

ધર્મશાલા ખાતે ઓક, સેદાર, પાઇન તથા અન્ય ઇમારતી લાકડું આપતાં વૃક્ષો મોટી સંખ્યામાં જોવા મળે છે તથા અહીં ઉત્‍કૃષ્‍ટ દૃશ્‍યોની સાથે સાથે કેટલાક મનોહર રસ્‍તાઓ પણ છે. ભારતના બ્રિટિશ વાઇસરોય લૉડ એલ્ગિનને (૧૮૬૨-૬૩) ધર્મશાલાની પ્રાકૃતિક સુંદરતા ઇંગ્‍લેંડ ખાતે સ્થિત એમના પોતાના વતન સ્‍કૉટલેંડ સમાન લાગતી હતી.

૧૯ જાન્યુઆરી ૨૦૧૭ના રોજ મુખ્ય મંત્રી વીરભદ્ર સિંહે ધર્મશાલાને હિમાચલ પ્રદેશની બીજી રાજધાની જાહેર કરી હતી. આમ, જમ્મુ અને કાશ્મીર અને મહારાષ્ટ્ર પછી બે રાજધાનીઓ ધરાવતું હિમાચલ પ્રદેશ ત્રીજું રાજ્ય બન્યું હતું.

## સંદર્ભ 
## બાહ્ય કડીઓ
* ધર્મશાલા પર્યટન અને સાંસ્કૃતિક જાળસ્થળ

શ્રેણી:હિમાચલ પ્રદેશ
શ્રેણી:ભારતના ગિરિમથકો
હઠ યોગ

**હઠ યોગ** (Sanskrit हठयोग hʌʈʰʌjo:gʌ), ને હઠ વિદ્યા(हठविद्या) તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે.આ એક ખાસ પ્રકારનો યોગ છે જેને ૧૫મી સદીમાં યોગી સ્વાતરામ દ્વારા હઠ યોગ પ્રદીપીકામાં બતાવાયું. આ પુસ્તિકામાં તેમણે હઠ યોગને રાજયોગની સીડી કહેલ છે. આમ આ આધ્યાત્મીક ઊંચાઈઓ પામવા શરીર શુદ્ધી કરવાનું આ એક સાધન છે.
રાજ યોગના આસનો અને પ્રાણાયમ એ યોગીઓ દ્વારા લાંબા સમયની સાધના માટે વાપરતાં. આ માટે તેઓ શરીરને તૈયાર કરતાં જેને ષટ કર્મ કહેવાય છે.
હઠ શબ્દ હ અને ઠ આ બે શબ્દના યોગથી બન્યો છે જેનો અર્થ  સૂર્ય અને ચંદ્ર એવો થાય છે. ( हकारः कीर्तितः सूर्यष्ठकारश्चंद्र उच्यते | सूर्यचंद्रमसोर्योगाद्धठयोग निगद्यते || )આનો સંદર્ભ પ્રાણ અને અપ્રાણ અને તે નામે બે મુખ્ય નાડી સાથે પણ છે. ધ્યાન પ્રાપ્તિ અને સમાધિ માટે આ બન્ને નાડી ઓ નું સક્રીય હોવું જરૂરી છે.
મ્નીયેરની સંસ્કૃતના અંગ્રેજી શબ્દકોશ પ્રમાણે હઠ નો અર્થ જીદ્દ એવો થાય છે. આમ આ એક બળ પૂર્વક કરેલી કરેલી શુદ્ધી છે.
અન્ય વાતો સંદર્ભે હઠ યોગ પતંજલીના રાજ યોગ જેવો જ છે જેમાં યમ- નૈતિક બાધ અને નિયમ- આધ્યાત્મીક 
ક્રિયા બનેં નો સમાવેષ છે. પશ્ચિમમાં મોટે ભાગે લોકો હઠ યોગ ને યોગ સમજી તેને માનસિક અને શારીરિક તંદુરસ્તી માટે વાપરે છે.

## ઉત્પત્તિ
## યમ અને નિયમ
## આસન
## પ્રાણાયામ
## શુદ્ધિક્રિયા
શરીરના આંતરિક અંગોની શુદ્ધિ તથા સફાઈ માટે શુદ્ધિકરણની આ ક્રિયાઓ કરવામાં આવે છે. મળનો શરીરમાંથી પૂરતા પ્રમાણમાં નિકાલ ન થાય ત્યારે તેનો સંગ્રહ વધે છે, જેના ફળ સ્વરૃપ નાડીઓમાં અવરોધ ઉત્પન્ન થાય છે અને વાત, પિત્ત તથા કફ આ ત્રણેય દોષોનું સંતુલન બગડી જાય છે. નાડી શુદ્ધિ કે મળશુદ્ધિ કરીને ત્રિદોષોને સંતુલિત અવસ્થામાં રાખીને શારીરિક અને માનસિક સ્તર પર અશુદ્ધિ દૂર કરવાનું મહત્ત્વપૂર્ણ કાર્ય આ શુદ્ધિક્રિયાઓ કરે છે.

*દ્યૌતિ
*બસ્તિ
*નેતિ 
*ત્રાટક
*નૌલિ 
*કપાલભાતિ

## ફાયદાઓ
## વિદેશમા
શ્રેણી:યોગ
ધોલપુર

thumb|250px| ધોલપુર ખાતે આવેલી રાજા ઉદયભાનુ સિંહની છતરી

**ધોલપુર** (હિંદી:धौलपुर) એ ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા  રાજસ્થાન રાજ્યનું એક નાનું ઐતિહાસિક નગર છે. ધોલપુરમાં ધોલપુર જિલ્લાનું મુખ્યાલય  છે.

ધોલપુર વિશેષ રીતે અહીંના વિસ્તારમાંથી મળી આવતા *બલુઆ પથ્થર* માટે જાણીતું છે. અહીં બનાવવામાં આવેલી મોટા ભાગની ઇમારતોના નિર્માણમાં આ બલુઆ પથ્થરો વાપરવામાં આવેલા છે. આ ઐતિહાસિક શહેરમાં ઘણાં મંદિરો, કિલ્લો, તળાવ અને મહેલ આવેલા છે, જે જોવાલાયક સ્થળો છે.

## બાહ્ય કડીઓ 
*ધોલપુર જિલ્લાનું અધિકૃત વેબસાઇટ 
*ધોલપુર સૈનિક શાળા, ધોલપુર એલ્યુમ્ની એસોસિએશન (Dholpur Alumnni Association)

શ્રેણી:રાજસ્થાન
શ્રેણી:રાજસ્થાનનાં જિલ્લા મથકો
નેતિ

નેતિ એ શટ્કર્મ (જેને શટ્ક્રિયા પણ્ કહેવાય છે), જે શરીર સફાઇ માટેની યોગીક પદ્ધતિ છે, એનો એક અગત્યનો હિસ્સો છે. નેતિનો મુખ્ય હેતુ નાક અને ગળા માં શ્વાસ ની અવરજવર ની પ્રક્રિયા સરળતા પુર્વક ચાલી શકે એ માટે સ્વછતા કરવાનો છે. હઠયોગ પ્રદિપિકા અને યોગ્ મેગેઝિન  (બિહાર સ્કૂલ ઓફ યોગ નુ પ્રકાશન) જેવા અન્ય સ્ત્રોતો નેતીને શરીર, મન અને વ્યક્તીત્વ મટે પણ ખુબજ ફાયદાસકારક જણાવે છે.

નેતિ બે પ્રકારે થઇ શકે છે:

## જલ નેતિ
આ પદ્ધતિમાં, હૂંફાળુ મીઠાવાળુ પાણી નાકમાં એક તરફથી નાખી બીજી તરફથી કાઢવામાં આવે છે. આ પ્રક્રિયા બંને તરફથી કર્યા પછી નાકને આગળ ઝુકીને અને ઝડપી શ્વાસોછ્વાસ દ્વરા કોરુ કરવામાં આવે છે. 

નાક દ્વારા પાણી અંદર લઈ તેને મોં વાટે બહાર કાઢી શકાય છે અને અન્ય વધુ વિકસીત નેતિમાં પાણી મોં વાટે લઈ નાક વાટે બહાર કઢાય છે.
.

## સૂત્ર નેતિ
સૂત્ર (સૂતર) નેતિમાં, એક લાંબો અને ભીનો દોરો અથવા સર્જીકલ ટ્યુબીંગ ને ધ્યાન પૂર્વક એક નાસિકામાં નાખીને મોં માંથી પસાર કરવામાં આવે છે. પછી તેના બંને છેડા હાથેથી પકડી ઉપર નીચે ખેંચવામાં આવે છે.  આનો ઉપયોગ નાકની સફાઈ અને કચરો કાઢવા થાય છે. 

સૂત્રનેતિ એઅ સફાઈ કર્મની બહુ વિશિષ્ટ પદ્ધતિ છે અને તે શીખવા માટે એક અનુભવી શિક્ષકની જરૂર હોય છે. આમ કરતા મૂંઝારો, ઉબકા કે કમજોરી આદિ નો અનુભવ થઈ શકે છે. જો જલ નેતિ પછી પણ અવરોધ કાયમ રહેલો હોય તો વૈદકીય સલાહ પછી જ સૂત્ર નેતિ ચાલુ કરવી..

## ફાયદા
## સંદર્ભ
શ્રેણી:ષટ્ક્રિયા
શ્રેણી:આરોગ્ય
કુલ્લૂ

**કુલ્લૂ** ભારત દેશના ઉત્તર ભાગમાં આવેલા હિમાચલ પ્રદેશ રાજ્યના કુલ્લૂ જિલ્લામાં આવેલું નગર છે. કુલ્લૂમાં કુલ્લૂ જિલ્લાનું મુખ્યાલય છે. કુલ્લૂ બિયાસ નદીના કાંઠે કુલ્લૂ ખીણમાં વસેલું છે. નજીકનું હવાઈમથક આશરે ૧૦ કિમીના અંતરે ભુંટર ખાતે આવેલું છે.

કુલ્લૂ ખીણ બિયાસ નદી વડે બનતી પહોળી ખીણ છે, જે મનાલી અને લાર્ગી વચ્ચે આવેલી છે. આ ખીણપ્રદેશ તેના મંદિરો અને પાઇન અને દેવદારના વૃક્ષોના જંગલો માટે જાણીતો છે. કુલ્લૂ ખીણ પીર પંજાલ, નીચલા હિમાલય અને હિમાલય પર્વતમાળાની વચ્ચે આવેલી છે.

શ્રેણી:હિમાચલ પ્રદેશ
સોલન

300px|thumb|સોલન રેલ્વે સ્ટેશન
**સોલન** ભારત દેશના ઉત્તર ભાગમાં આવેલા  હિમાચલ પ્રદેશ રાજ્યના સોલન જિલ્લામાં આવેલું મહત્વનું નગર છે. સોલન નગરનું નામ *શુલીની દેવી*ના નામ પરથી પડ્યું છે. આ નગર અહીંના ચંબાઘાટ ખાતે આવેલા મશરુમ કેન્દ્રને કારણે મશરુમના શહેર તરીકે પણ ઓળખાય છે. આ ઉપરાંત આ નગર રાજ્યના ઔદ્યોગિક કેન્દ્ર (ઇન્ડસ્ટ્રીઅલ હબ) તરીકે પણ જાણીતું છે.

## ભૌગોલિક સ્થિતિ 
સોલન નગર . પર વસેલું છે. આ નગરની સરેરાશ ઉંચાઇ ૧૪૬૭ મીટર (૪૮૧૨ ફૂટ) જેટલી છે.

## સંદર્ભો 
## બાહ્ય કડીઓ 
*સોલન જિલ્લાનું અધિકૃત વેબસાઇટ
બિલાસપુર, હિમાચલ પ્રદેશ

**બિલાસપુર, હિમાચલ પ્રદેશ** ભારત દેશના ઉત્તર ભાગમાં આવેલા  હિમાચલ પ્રદેશ રાજ્યના બિલાસપુર જિલ્લો, હિમાચલ પ્રદેશમાં આવેલું નગર છે. બિલાસપુરમાં બિલાસપુર જિલ્લો, હિમાચલ પ્રદેશનું મુખ્યાલય  છે.
હવાઇ

**હવાઇ** ભારત દેશના ઉત્તરપૂર્વ ભાગમાં આવેલા  અરુણાચલ પ્રદેશ રાજ્યના અંજા જિલ્લામાં આવેલું નગર છે. હવાઇમાં અંજા જિલ્લાનું મુખ્યાલય  છે.
કેલોન્ગ

**કેલોન્ગ** ભારત દેશના ઉત્તર ભાગમાં આવેલા  હિમાચલ પ્રદેશ રાજ્યના લાહૌલ અને સ્પીતી જિલ્લામાં આવેલું નગર છે. કેલોન્ગમાં લાહૌલ અને સ્પીતી જિલ્લાનું મુખ્યાલય  છે. 

શ્રેણી:હિમાચલ પ્રદેશ
કોલોરીયાંગ

**કોલોરિયાંગ** ભારત દેશના ઉત્તરપૂર્વ ભાગમાં આવેલા  અરુણાચલ પ્રદેશ રાજ્યના કુરુંગ કુમે જિલ્લામાં આવેલું નગર છે. કોલોરીયાંગમાં કુરુંગ કુમે જિલ્લાનું મુખ્યાલય  છે. 

શ્રેણી:અરુણાચલ પ્રદેશ
કપાલભાતિ

**કપાલભાતિ** એટલે ભાલપ્રદેશ - કપાળ તેજસ્વી બનાવવાવાળી - ચમકાવવાવાળી ક્રિયા. આ ક્રિયામાં શ્વસનતંત્ર તથા તેની સાથે જોડાયેલા નાડી તંત્ર વડે કામ લેવામાં આવે છે. કપાલભાતિ ત્રણ પ્રકારે થાય છે અને ત્રણેય પ્રકારમાં શ્વસન માર્ગ સાફ કરવામાં આવે છે. વિશેષ પ્રકારે કરવામાં આવતી આ ક્રિયા, ઐચ્છિક શ્વસન ક્રિયાનું વિશિષ્ટ રૃપ છે. આમાં પૂરક તથા રેચક જલદી જલદી અને જોરથી એક પછી એક કરવામાં આવે છે. કપાલભાતિમાં શ્વાસ લેવાની ક્રિયા કોઈ પણ પ્રયત્ન કર્યા સિવાય આપમેળે જ થાય છે, પરંતુ શ્વાસ છોડવાની ક્રિયા (રેચક) વિશેષ પ્રયત્નપૂર્વક અને જોરથી કરવી પડે છે. લુહારની ધમણની જેમ તીવ્ર ગતિથી રેચક પૂરક કરવાથી કપાલભાતિ થાય છે.

## રીત
કપાલભાતિના અભ્યાસમાં પદ્માસનમાં જ બેસવું કારણ કે કપાલભાતિ શ્વાસોચ્છ્વાસની તીવ્ર ક્રિયા છે. પદ્માસનમાં સ્થિર સ્થિતિમાં બેઠા પછી બંને હાથ ઢીંચણ પર ધ્યાનમુદ્રામાં ગોઠવો. શરીર જ આગળ નમાવો. કમરથી ઉપરનું શરીર મસ્તક સહિત સીધી રેખામાં રાખો જેથી શ્વસન ક્રિયામાં કોઈ અવરોધ ન થાય. શ્વાસ અંદર લેતી વખતે છાતી જે પ્રમાણે ફૂલે છે, એ જ પ્રમાણે છાતીને ફૂલાવેલી અવસ્થામાં ઉપર ઉઠાવી રાખો. પેટ ઢીલું રાખો. કપાલભાતિમાં શ્વાસ લેવા તથા છોડવા એટલે કે પૂરક તથા રેચકમાં માત્ર પેટની જ હલચલ થાય એટલે કે છાતીની હલચલ જરા પણ  કરવાની નથી. કપાલભાતિ એ પ્રાણાયામ નથી, પરંતુ શ્વાસોચ્છ્વાસની એક ક્રિયા છે. હવે પૂરકમાં શ્વાસ લેવાની ક્રિયા પૂરી થવાની સાથે જ પેટને અંદર તરફ (નાભિ પાસે થોડો નીચે) ધક્કો દો. આમ કરવાથી પેટની માંસપેશીઓ સંકોચાશે. આ દરમિયાન હવાને જોરથી નાક દ્વારા બહાર ફેંકો. જેવી રીતે નાક સાફ કરતી વખતે આપણે (એક નાસિકાથી) કરીએ છીએ તેમ અર્થાત્ જેટલી હવા અંદર લીધી હતી, તેટલી જ હવા બહાર નીકળશે. કપાલભાતિમાં હવાની અવરજવરમાં કોઈ અવરોધ આવતો નથી. શ્વસન માર્ગ પૂરેપૂરો ખુલ્લો રહે છે, પણ હવા જોરથી બહાર જવાના કારણે ‘ફરસ’ એવો અવાજ આવે છે. હવે દબાયેલા પેટને તરત ઢીલું છોડી દો અને આ સમયે પૂરક થવા દો. ફરીથી એટલે સેકંડ માટે કપાલભાતિ કરો. ધીરે ધીરે જે જરૃરી છે તે એટલે કે એક મિનિટમાં આપ ૧૨૦ વખત પૂરક અને રેચક કરી શકશો.

## વૈજ્ઞાનિક સંશોધન
સામાન્ય શ્વસનક્રિયામાં એક મિનિટમાં ૧૪ થી ૨૦ વખત શ્વાસ લેવામાં આવે છે. દરેક વખતે લગભગ ૫૦૦ મિ.લી. (ટાયકલ ફાલ્યુમ) હવા લેવામાં તથા છોડવામાં આવે છે, પરંતુ કપાલભાતિમાં પૂરક રેચકમાં ૧૫૦ થી ૨૦૦ મિ.લી. હવા છોડવામાં આવે છે, પરંતુ ગતિ ૧૨૦ની હોવાના કારણે ૨૧ થી ૨૩ લિટર હવા ૧ મિનિટમાં લેવામાં તથા છોડવામાં આવે છે. પેટની પેશીઓ વિ.નું કાર્ય વધવાથી, પ્રાણવાયુ વધુ ખર્ચાય છે અને કાર્બન ડાયોકસાઈડ વધુમાં વધુ બહાર ફેંકાય છે એટલે કે કપાલભાતિમાં ૧૦ થી ૧૫ ટકા પ્રાણવાયુ વધુ લેવાય છે.

## લાભ
કપાલભાતિમાં હાથપગ તરફ જતો રક્તપ્રવાહ બદલાય છે અન તે પેટની પેશીઓ તથા અંગો તરફ જાય છે. નાભિ પ્રદેશને વધુ પ્રમાણમાં રક્ત મળે છે. જઠરાગ્નિ વધે છે. આળસ તેમ જ થાક દૂર થાય છે. ક્રિયા પછી હળવાશ અને તાજગી અનુભવાય છે. માનસિક શાંતિ મળે છે. મન સ્થિર તેમ જ એકાગ્ર બને છે. ધ્યાન અંદર તરફ વળે છે. દિવસભર ર્સ્ફૂિત જળવાઈ રહે છે અને લાંબા સમયના અભ્યાસ બાદ કપાળ-ચહેરા પર એક અનોખું તેજ ઝળકવા લાગે છે.

## સૂચનો
કપાલભાતિ કરતી વખતે આંખો બંધ રહે તે વધુ સારું છે. રેચક સમયે હવાનું ઘર્ષણ ગળાની અંદર, તળિયા પાસે ન થવું જોઈએ. તેમ થશે તો શુષ્કતા અને બળતરા થશે. નાસાગ્રની અંદર થોડે ઉપર હવાનું ઘર્ષણ ઠીક છે.   
 
## સંદર્ભ
*સંદેશ વર્તમાનપત્ર ના સંગ્રહ માથી

શ્રેણી:પ્રાણાયામ
યિંગકીયોંગ

**ચિંગકીયોંગ** ભારત દેશના ઉત્તરપૂર્વ ભાગમાં આવેલા  અરુણાચલ પ્રદેશ રાજ્યના ઉપરી સિયાંગ જિલ્લામાં આવેલું નગર છે. ચિંગકીયોંગમાં ઉપરી સિયાંગ જિલ્લાનું મુખ્યાલય  છે.
અનૂપપુર

**અનૃપપુર** ભારત દેશના મધ્ય ભાગમાં આવેલા  મધ્ય પ્રદેશ રાજ્યના અનૂપપુર જિલ્લામાં આવેલું નગર છે. અનૂપપુરમાં અનૂપપુર જિલ્લાનું મુખ્યાલય  છે. 

શ્રેણી:મધ્ય પ્રદેશ
ઉમરિયા

**ઉમરિયા** ભારત દેશના મધ્ય ભાગમાં આવેલા  મધ્ય પ્રદેશ રાજ્યના ઉમરિયા જિલ્લામાં આવેલું નગર છે. ઉમરિયામાં ઉમરિયા જિલ્લાનું મુખ્યાલય  છે. 

શ્રેણી:મધ્ય પ્રદેશ
રીંગણ

**રીંગણ** (બ.વ.: રીંગણા) (સંસ્કૃત: वंत्याक, વૈજ્ઞાનીક નામ: *Solanum melongena*, અંગ્રેજી: Brinjal, Eggplant, Aubergine) નો ઉપયોગ શાક તરીકે વિપુલ પ્રમાણમાં થાય છે. કેટલાક લોકો રીંગણને શાકનો રાજા કહે છે. સાહિત્યમાં બાળ વાર્તાઓમાં ખાસ કરીને રીંગણને રાજા ગણવામાં આવે છે, અને તેને માટેનું કારણ છે, તેનું ડીંટું, કે જે કંઇક અંશે ગ્રીક મુગટ જેવા આકારનું હોય છે. રીંગણમાં કાંટાવાળી અને કાંટા વિનાની એમ બે જાતો થાય છે. કાંટાવાળાં રીંગણનાં ડીંટાં ઉપર કાંટા હોય છે. રીંગણનો છોડ સામાન્યતઃ ૪૦ થી ૧૫૦ સે.મિ. ઊંચો અને ૧૦ થી ૨૦ સે.મિ. વાળા પાંદડાથી ઘેરાયેલો જોવા મળે છે. રીંગણના છોડ ઉપર ના જેવાં ઘાટા વાદળી રંગના ફૂલ આવે છે. છોડ પર ફૂલ અને ફળ વર્ષમાં ઘણી વાર આવે છે. રીંગણની અંદર ઘણા બીજ જોવા મળે છે જે સ્વાદમાં કડવા હોય છે. 

## ઘરગત્થુ ઇલાજ 
* પેટમાં ભાર: રીંગણના શાકમાં લસણ, આદુ, લીલાં મરચાં, કોથમીર અને અન્‍ય ગરમ મસાલો સારી રીતે નાખી, શાક-દાળ-ભાત કે ખીચડી તે સાથે ખાવું અથવા વંતાક શેકી તેમાં સાજીભાર નાખી પેટ ઉપર બાંધવા.
* અનિદ્રા: સાંજે રીંગણાં (ભુટ્ટા) અંગારામાં શેકી, મધમાં કાલવીને રોજ ખાવાથી શાંત નિદ્રા આવે છે. અથવા રીંગણાંનો ઓળો વધુ ઘી કે તેલમાં બનાવી રાતના ભોજન સાથે ખાવો અથવા રીંગણાં ને ડુંગળીનું શાક ખાવું.
* મંદાગ્નિ: આમદોષ-રીંગણાંની સાથે પાકાં ટામેટાં, આદુ, લીલાં મરચાં, કોથમીર તથા ગરમ મસાલો સારી રીતે નાખી, તેલમાં રાઈ-મેથી-હીંગનો વઘાર કરી બનાવેલું શાક દાળ-ભાત કે ખીચડી સાથે ખાવું.
* પથરી: રીંગણાંનું શાક ખાવાથી પેશાબની છૂટ થાય છે, શરૂઆતની નાની (ફરજ કે વાતજ) પથરી ઓગળી જાય છે.
* હેડકી અને શ્વાસ: તેલ, દહીં તથા ગરમ મસાલો સારી રીતે નાખી બનાવેલ રીંગણાંનું શાક જવ કે ઘઉંની રોટલી કે ભાખરી સાથે ખાવું.
* પક્ષાઘાત-રાંઝણ: દીવેલ તેલમાં રીંગણાંનું શાક ગરમ મસાલો-ગોળ નાખી બનાવીને તેને રાઈ-મેથી-હીંગથી વઘારીને રોજ ખાવાથી આ બંને દર્દમાં લાભ થાય છે.
* મોચ-ચોટની પીડા: રીંગણાને શેકી, તેમાં હળદર તથા ડુંગળી (બાફીને) વાટી, માર-ચોટની જગ્‍યા પર ગરમ લેપ કરવાથી લાભ થાય છે. તે સાથે રીંગણાંનું શાક તથા ગોળ નાખી બનાવીને ખાવું.

## પોષણ વિગત
## ચિત્રો 

Image:Solanum melongena ja02.jpg|નાનાં રીંગણા/રવૈયા
Image:Japaneseeggplant.jpg|જાપાની રીંગણા
Image:Japanese eggplant flower.jpg |જાપાનમાં રીંગણા પરના ફૂલ 
Image:Eggplant.JPG
Image:Eggplant (Fruit).jpg|રીંગણ 
Image:Eggplant.jpg
Image:Aubergines.jpg|જાંબલી રીંગણા 
Image:Aubergine.jpg|
Image:Eggplant flower.JPG|રીંગણા ના ફૂલ 
Image:Thai eggplant flowers-KayEss-2.jpeg|થાયલેન્ડમાં જોવા મળતા રીંગણાના ફૂલ 
Image:Thai eggplant fruit-KayEss-2.jpeg|
Image:Auberginej.jpg|લાંબા રીંગણા 

શ્રેણી:શાકભાજી
દૂધી

**દૂધી** (અંગ્રેજી: Bottle Gourd અથવા Calabash, હિંદી : घिया, लौकी)નો ઉપયોગ શાક તરીકે વિપુલ પ્રમાણમાં થાય છે. તેનું વૈજ્ઞાનિક નામ *Lagenaria siceraria* છે અને તે ક્યુકરબિટેસી (Cucurbitaceae) કુળનું સભ્ય છે. દૂધીની ખેતી ભારત માં ઘણી જગ્યાએ થાય છે. તેમજ દૂધી માંથી **દૂધીનો હલવો** નામની ભારતીય વાનગી બને છે જે એક પ્રકારની મીઠાઈ તરીકે શુભ પ્રંસંગોએ બનાવવામાં આવે છે.

## ચિત્રો 

Image:Bottle gourd seeds.jpg|દૂધીના બીજ
Image:Lagenaria siceraria Clavata Group1SHSU.jpg|દૂધી
Image:Gambia kora havard.jpg|દૂધિ; વાજીંત્ર બનાવવામા
Image:Calabash flower.jpg|દૂધીના ફૂલ
Image:Calebasse.jpg|દૂધી; પાત્ર તરીકે
File:Lagenaria siceraria var peregrina MHNT.BOT.2013.22.54.jpg|Lagenaria siceraria var peregrina  Museum specimen

શ્રેણી:શાકભાજી
કારેલું

thumb|કારેલું
thumb|કારેલાં
**કારેલું** (અંગ્રેજી: bitter melon or bitter gourd, વૈજ્ઞાનિક નામ: *Momordica charantia*) એ વ્યાપક જોવા મળતું તથા શાકોમાં સૌથી કડવું શાક છે. આ શાક શાસ્ત્રીય રીતે કકુર્બીટેસી વર્ગમાં આવે છે. આના વેલા થાય છે. એશિયા આફ્રિકા અને કેરેબિયન ક્ષેત્રોમાં આમા ફળો માટે  ઉગાડવામાં આવે છે. તેન ફળનો આકાર અને કડવાશ વિવિધ પ્રજાતિ અનુસાર બદલાય છે.  આ ફળ આમ તો ઉષ્ણકટિબંધ ક્ષેત્રનો વેલો છે પણ તેનું મૂળ ક્ષેત્ર અજ્ઞાત છે.  

કારેલું આર્યુવેદમાં ઔષધિ તરીકે વપરાય છે.  

શ્રેણી:શાકભાજી
અલોંગ

**અલોંગ** ભારત દેશના ઉત્તરપૂર્વ ભાગમાં આવેલા  અરુણાચલ પ્રદેશ રાજ્યના પશ્ચિમ સિયાંગ જિલ્લામાં આવેલું નગર છે. અલોંગમાં પશ્ચિમ સિયાંગ જિલ્લાનું મુખ્યાલય  છે. 

શ્રેણી:અરુણાચલ પ્રદેશ
જબલપુર

**જબલપુર** ભારત દેશના મધ્ય ભાગમાં આવેલા  મધ્ય પ્રદેશ રાજ્યના જબલપુર જિલ્લામાં આવેલું નગર છે. જબલપુરમાં જબલપુર જિલ્લાનું મુખ્યાલય  છે. 

શ્રેણી:મધ્યપ્રદેશ
દેવાસ

**દેવાસ** ભારત દેશના મધ્ય ભાગમાં આવેલા મધ્ય પ્રદેશ રાજ્યમાં આવેલા કુલ ૫૦ (પચાસ) જિલ્લાઓ પૈકીના એક એવા દેવાસ જિલ્લામાં આવેલું એક મહત્વનું નગર છે. દેવાસમાં દેવાસ જિલ્લાનું મુખ્ય મથક આવેલું છે. 

દેવાસ શહેર ઇન્દૌરથી લગભગ ૩૦ કિમી ઉત્તરમાં આવેલું છે. અહીં આવેલ *માતા કી ટેકરી* પર માઁ દુર્ગા નું એક પ્રસિદ્ધ મંદિર આવેલું છે, જ્યાં દર્શન કરવા માટે શ્રદ્ધાળુ લોકો દૂર - દૂરના વિસ્તારોથી આવતા હોય છે. દેવાસ એક ઔદ્યોગિક નગર છે.

## દેવાસ પહોંચવા માટે 
**હવાઈ માર્ગ**- અહીથી સૌથી નજીકનું હવાઈ મથક 'મધ્યપ્રદેશની વ્યાવસાયિક રાજધાની' કહેવાતા ઇન્દૌર શહેરમાં આવેલું છે.

**સડક માર્ગ** - દેવાસ શહેર આગ્રાથી મુંબઈ જતા સાથે રાષ્ટ્રીય ધોરી માર્ગ નં. ૩ સાથે જોડાયેલું છે. આ માર્ગ *માતા કી ટેકરી*ની વિસ્તારની તળેટીમાંથી પસાર થાય છે. દેવાસથી નજીકનું મોટું શહેર ઇન્દૌર છે, જે અહીંથી માત્ર ૩૦ કિલોમીટર જેટલા અંતરે આવેલું છે. ઇન્દૌરથી આપ બસ અથવા અન્ય વાહન દ્વારા દેવાસ જઇ શકો છો.

**રેલમાર્ગ** - ઇન્દૌર શહેર સાથે રેલ્વે માર્ગ દ્વારા આસપાસના વિસ્તારો તેમ જ દેશના અન્ય વિસ્તારો સારી રીતે જોડાયેલા છે. પ્રથમ ઇન્દૌર પંહોચીને રેલ્વે માર્ગ દ્વારા દેવાસ જઇ શકાય છે. 

## બાહ્ય કડીઓ 
* દેવાસ શહેરનો ઇતિહાસ - ભાગ - ૧  (વેબ દુનિયા પર**દેવાસ** )

* દેવાસ ટેકરી - જ્યાં બિરાજે છે, ચામુંડા માતા અને તુળજા ભવાની માતા (વેબદુનિયા)

શ્રેણી:મધ્ય પ્રદેશ
ઉજ્જૈન

**ઉજ્જૈન** (ઉચ્ચાર: ) ભારતના મધ્ય પ્રદેશના ઉજ્જૈન જિલ્લાનું સૌથી મોટું શહેર છે. તે વસ્તીની દ્રષ્ટિએ મધ્ય પ્રદેશનું પાંચમું મોટું શહેર છે અને ઉજ્જૈન જિલ્લાનું વહીવટી મથક છે. ઉજ્જૈન મહત્વનું હિંદુ તીર્થધામ છે અને અહીં દર બાર વર્ષે કુંભ મેળો ભરાય છે.

પ્રાચીન શહેર ઉજ્જૈન ક્ષિપ્રા નદીના કાંઠે વસેલું છે. ઇતિહાસમાં ઉજ્જૈન માળવા ઉચ્ચપ્રદેશનું સૌથી મહત્વનું શહેર ગણાય છે. ઇ.સ. પૂર્વે ૬૦૦ની આસપાસ તે મધ્ય ભારતના રાજકીય કેન્દ્ર તરીકે ઉભરી આવ્યું હતું. તે પ્રાચીન અવંતી રાજ્યની રાજધાની હતું. ૧૯મી સદી સુધી તે રાજકીય, વ્યાપાર અને સાંસ્કૃતિક દ્રષ્ટિએ મહત્વનું શહેર રહ્યું હતું. ત્યાર પછી બ્રિટિશરો દ્વારા ઈંદોરનો વિકાસ કરાયો પરંતુ ઉજ્જૈને ધાર્મિક દ્રષ્ટિએ મહત્વ જાળવી રાખ્યું છે.

Mahakal temple.jpg|મહાકાળેશ્વર જ્યોતિર્લિંગ
Kal Bhairav Ujjain - entrance.jpg|કાળ ભૈરવ મંદિર
Vedh Shala, Ujjain 01.jpg|જંતર મંતર અથવા વેદ શાળા
Iskon Temple Ujjain - panoramio.jpg|ઇસ્કોન મંદિર
Ram Ghat and Kshipra river , Ujjain - panoramio.jpg|રામ ઘાટ, ક્ષિપ્રા નદીનો કિનારો
Ram Ghat near Kshipra river ,Ujjain - panoramio.jpg|મંદિરો, રામ ઘાટ

## સંદર્ભ 
## બાહ્ય કડી 
* 

શ્રેણી:મધ્ય પ્રદેશ
વિદિશા

**વિદિશા** ભારત દેશના મધ્ય ભાગમાં આવેલા  મધ્ય પ્રદેશ રાજ્યના વિદિશા જિલ્લામાં આવેલું એક પ્રાચિન નગર છે. વિદિશા ખાતે વિદિશા જિલ્લાનું મુખ્યાલય આવેલું છે. 

## બાહ્ય કડીઓ 
* મધ્યપ્રદેશ સરકાર  

* વિકિમેપીયા પર
સાગર

**સાગર** ભારત દેશના મધ્ય ભાગમાં આવેલા  મધ્ય પ્રદેશ રાજ્યના સાગર જિલ્લામાં આવેલું નગર છે. સાગરમાં સાગર જિલ્લાનું મુખ્યાલય  છે. 

શ્રેણી:૧૦ લાખથી વધુ વસ્તીવાળા ભારતના શહેરો અને નગરો
કડલૂર

**કડલૂર (કડ્ડલોર)** ભારત દેશના દક્ષિણ ભાગમાં આવેલા તમિલનાડુ રાજ્યમાં આવેલા કુલ ૩૦ (ત્રીસ) જિલ્લાઓ પૈકીના એક એવા કડલૂર જિલ્લામાં આવેલું નગર છે. કડ્ડલોર નગર ખાતે કડલૂરનું મુખ્ય મથક આવેલું છે. 

શ્રેણી:તમિલનાડુ
શ્રેણી:તમિલનાડુના જિલ્લા મથકો
સેલમ

**સેલમ** ભારત દેશના દક્ષિણ ભાગમાં આવેલા તમિલનાડુ રાજ્યમાં આવેલા કુલ ૩૦ (ત્રીસ) જિલ્લાઓ પૈકીના એક એવા સેલમ જિલ્લામાં આવેલું એક મહત્વનું નગર છે. સેલમ નગર ખાતે સેલમ જિલ્લાનું મુખ્ય મથક આવેલું છે. 

શ્રેણી:તમિલનાડુના જિલ્લા મથકો
તમિળ ભાષા

250px|thumbnail|તમિળ

**તમિળ ભાષા** (தமிழ்) અથવા **તામિળ ભાષા** એ દ્રાવિડ ભાષાજૂથમાં એક ભાષા છે જે શ્રીલંકા, સિંગાપુર અને ભારત દેશના દક્ષિણ ભાગમાં આવેલા તમિલનાડુ રાજ્ય અને કેન્દ્રશાસિત પોંડિચેરી પ્રદેશ ની અધિકૃત ભાષા છે. તામિલનાડુ ઉપરાંત દક્ષિણ ભારતમાં વસતા ઘણા પ્રદેશોના લોકો તમિલ ભાષા વાંચી, લખી કે સમજી શકે છે.

## ઇતિહાસ 
તમિળ ભાષા દ્રવિડ ભાષા પૈકીની પ્રાચીનતમ ભાષા માનવામાં આવે છે. આ ભાષાની ઉત્પત્તિ સંબંધમાં અત્યાર સુધી એવો ચોક્કસ નિર્ણય નથી થઇ શક્યો કે કયા સમયમાં આ ભાષાનો પ્રારંભ થયો હશે. વિશ્વભરના વિદ્વાનો દ્વારા સંસ્કૃત, ગ્રીક, લેટિન વગેરે ભાષાઓની જેમ તમિળ ભાષાને પણ અતિ પ્રાચીન તથા સમૃદ્ધ ભાષા માનવામા આવેલી છે. અન્ય ભાષાઓની અપેક્ષામાં તમિળ ભાષાની એવી વિશેષતા છે કે અતિ પ્રાચીન ભાષા હોવા ઉપરાંત લગભગ ૨૫૦૦ વર્ષોથી અવિરત રૂપે આજ સુધી જીવનના દરેક ક્ષેત્રોમાં વ્યવહારમાં છે. તમિળ ભાષામાં ઉપલબ્ધ ગ્રંથોના આધાર પર આ નિર્વિવાદ નિર્ણય થઇ ચુક્યો છે કે તમિળ ભાષા ઈસવીસન પૂર્વેનાં કેટલીય સદીઓ પહેલાંના સમયથી જ સુસંકૃત અને સુવ્યવસ્થિત ભાષા છે.

શ્રેણી:ભારતની ભાષાઓ
શ્રેણી:તામિલનાડુ
તમિળ લોકો

દક્ષિણ ભારતનાં ૪ (ચાર) દક્ષિણભાષી રાજ્યો પૈકીના એક એવા તમિલનાડુ રાજ્યનાં રહેવાસી અથવા તો તમિળ ભાષા બોલનારા લોકોને **તમિલીયન** તરિકે ઓળખવામાં આવે છે. વળી ઉત્તર શ્રીલંકામાં તથા મલેશીયા, સિંગાપુર, મોરેશિયસ, સાઉથ આફ્રિકા, કેનેડા, યુ.કે. વગેરે દેશોમાં પણ તમિલ લોકો સારા એવા પ્રમાણમાં વસેલા છે. આ માટે કેટલીક વાર *મદ્રાસી* શબ્દનું પણ પ્રયોજન કરવામાં આવે છે. તેઓ મુખ્યત્વે હિંન્દુ, બુદ્ધ, અને જૈન ધર્મ પાળૅ છે.

## સંદર્ભ
શ્રેણી:સંસ્કૃતિ
શ્રેણી:દક્ષિણ ભારત
સિહોર, મધ્ય પ્રદેશ

**સિહોર, મધ્ય પ્રદેશ** ભારત દેશના મધ્ય ભાગમાં આવેલા  મધ્ય પ્રદેશ રાજ્યના સિહોર જિલ્લા, મધ્ય પ્રદેશમાં આવેલું નગર છે. સિહોર, મધ્ય પ્રદેશમાં સિહોર જિલ્લા, મધ્ય પ્રદેશનું મુખ્યાલય  છે.
ધુલિયા તાલુકો

**ધુલિયા તાલુકો** ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા મહારાષ્ટ્ર રાજ્યના ધુલિયા જિલ્લાનો એક તાલુકો છે. ધુલિયા આ તાલુકાનું મુખ્ય મથક છે.

## બાહ્ય કડીઓ 
* ધુલિયા તાલુકા વિશેની માહિતી

શ્રેણી:મહારાષ્ટ્ર
શ્રેણી:ધુલિયા જિલ્લો
પોપટ

પોપટ એક સુંદર પક્ષી છે. પોપટ ઘણા પ્રકારના હોય છે. પોપટને બે પગ પર ચાર આંગળીઓ હોય છે. બધા પોપટ ફળ, ફૂલો, કળીઓ, બદામ, બીજ, મરચાં અને નાના જંતુઓ ખાય છે. પોપટ વિશ્વના તમામ ગરમ આબોહવામાં જોવા મળે છે. તેઓ ઓસ્ટ્રેલિયા મધ્ય અમેરિકા અને દક્ષિણ અમેરિકામાં વિવિધ પ્રકારના જોવા મળે છે. તેઓ બુધ્ધિશાળી, પ્રભાવશાળી, રંગબેરંગી અને સંગીત માટે લોકપ્રિય છે. કેટલાક પોપટ માનવ ભાષણ સહિત ઘણા અવાજોની નકલ કરી શકે છે.

ગુજરાતમાં પોપટ (પેરાકીટ) કુટુંબના નીચે મૂજબની જાતના પક્ષીઓ જોવા મળે છે.

શ્રેણી:પ્રાણીશાસ્ત્ર
ચંદ્રપૂર તાલુકો

**ચંદ્રપૂર તાલુકો** ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા મહારાષ્ટ્ર રાજ્યના ચંદ્રપૂર જિલ્લાનો એક તાલુકો છે. ચંદ્રપૂર આ તાલુકાનું મુખ્ય મથક છે. આ તાલુકામાં મુખ્યત્વે ડાંગર (ખરીફ), કપાસ, સોયાબીન, ઘઉં, તુવર, મગ, અડદ અને મરચાંના પાકોની ખેતી કરવામાં આવે છે.

## બાહ્ય કડીઓ 
* ચંદ્રપૂર તાલુકા વિશે માહિતી

શ્રેણી:મહારાષ્ટ્ર
શ્રેણી:ચંદ્રપૂર જિલ્લો
ઔદ્યોગિક તાલિમ સંસ્થા

ઔદ્યોગિક તાલિમ સંસ્થા(Industrial Training Institute)માં કારખાના(factory)માં થતાં કામોની પધ્ધતિસર તાલિમ આપવામાં આવે છે. આ માટે જુદા જુદા અભ્યાસક્રમો શીખવાડવામાં આવે છે. સફળતાપૂર્વક તાલિમ પૂરી થયા પછી તાલિમ લેનારને રાજ્યના ટેકનિકલ બોર્ડ તરફથી સર્ટિફિકેટ આપવામાં આવે છે. આ સર્ટિફિકેટ દ્વારા કારખાના, વર્કશોપ જેવી જગ્યાઓમાં રોજગારી મેળવી શકાય છે.
ગુજરાત રાજ્યમાં લગભગ દરેક તાલુકામાં આવી સરકારી તેમ જ બિનસરકારી સંસ્થાઓ ચાલુ કરવામાં આવી છે. આ  સંસ્થાઓમાં કડીયાકામ, સુથારીકામ જેવા અન્ય રોજગારલક્ષી અભ્યાસક્રમોની તાલિમ પણ આપવામાં આવે છે. 

શ્રેણી:ગુજરાતનાં ઉધોગો
શ્યોપુર

**શ્યોપુર** ભારત દેશના મધ્ય ભાગમાં આવેલા  મધ્ય પ્રદેશ રાજ્યના શ્યોપુર જિલ્લામાં આવેલું નગર છે. શ્યોપુરમાં શ્યોપુર જિલ્લાનું મુખ્યાલય  છે.
અકોલા

right|250px|thumb|અકોલાનો કિલ્લો
**અકોલા** ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા મહારાષ્ટ્ર રાજ્યના અકોલા જિલ્લાનું એક નગર છે. અકોલામાં અકોલા જિલ્લાનું મુખ્ય મથક છે.

## વસ્તી 
## બાહ્ય કડીઓ 
* 

શ્રેણી:મહારાષ્ટ્ર
અમરાવતી

અમરાવતી ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા મહારાષ્ટ્ર રાજ્યના અમરાવતી જિલ્લાનું એક નગર છે.  અમરાવતીમાં અમરાવતી જિલ્લાનું મુખ્ય મથક છે.

શ્રેણી:મહારાષ્ટ્ર
અહમદનગર

**અહમદનગર** () ભારતના મહારાષ્ટ્ર રાજ્યના અહમદનગર જિલ્લામાં આવેલું એક શહેર અને જિલ્લા મુખ્ય મથક છે. અહમદનગરનું નામ તેના સ્થાપક અહમદ નિઝામ શાહ બીજા પરથી પડ્યું છે જેણે બહમની સામ્રાજ્ય સામે યુદ્ધ જીતીને નગરની સ્થાપના ઇ.સ. ૧૪૯૪માં કરી હતી.

## સંદર્ભ 
## બાહ્ય કડીઓ
* અહમદનગર: જોવાલાયક સ્થળો 
* 

શ્રેણી:મહારાષ્ટ્ર
છત્રપતિ સંભાજીનગર

**છત્રપતિ સંભાજી નગર** જે પૂર્વે **ઔરંગાબાદ** તરીકે ઓળખાતું હતું , તે ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા મહારાષ્ટ્ર રાજ્યના છત્રપતિ સંભાજીનગર જિલ્લાનું એક શહેર અને મુખ્યમથક છે.

## ઇતિહાસ 
આ શહેરની સ્થાપના મૂળમાં મલિક અંબરે કરી હતી, જેમણે ૧૬૨૬માં ખડકી નામના ગામને ફતેહનગર તરીકે વિકસાવ્યું. ૧૬૫૩માં મુઘલ શહેજાદા ઔરંગઝેબ જ્યારે દક્ષિણ ભારતના સુબા તરીકે નિયુક્ત થયો, ત્યારે ફતેહનગરને પોતાની રાજધાની બનાવી અને તેનું નામ ઔરંગાબાદ રાખ્યું. ૧૯૮૮માં શિવસેના પ્રમુખ બાલ ઠાકરેએ ઔરંગાબાદનું નામ સંભાજીનગર રાખવાની માંગણી કરી હતી. જુલાઈ ૨૦૨૨માં મહારાષ્ટ્ર સરકારે ઔરંગાબાદનું નામ બદલી ને છત્રપતિ સંભાજીનગર કરવાની મંજૂરી આપી હતી.  

## સંદર્ભ 
## બાહ્ય કડીઓ 
શ્રેણી:મહારાષ્ટ્ર
બાંદ્રા

**બાંદ્રા** () એ ભારતના મહારાષ્ટ્ર રાજ્યની રાજધાની મુંબઈનું ગુજરાત તરફથી પ્રવેશ કરનાર વ્યક્તિ માટે રેલ્વે ટર્મીનલ અને શહેરનું પ્રથમ રેલ્વે સ્ટોપ ધરાવતું મહત્વનું ઉપનગર છે. શહેરની ધોરી નસ સમાન લોકલ ટ્રેનના પાટાને કારણે ઉપનગર બાંદ્રા પૂર્વ અને પશ્ચિમ એવા બે ભાગમાં વહેંચાઈ જાય છે. ગુજરાત બાજુથી પ્રવેશ કરીએ તો પાટાની ડાબી તરફનો ઉપનગરીય વિસ્તાર તે બાંદ્રા-પૂર્વ કહેવાય છે જ્યારે પાટાની જમણી તરફ છે તે બાંદ્રા-પશ્ચિમ કહેવાય છે. આ ઉપનગરમાં શાહરૂખ ખાન, આદિત્ય રોય કપૂર, કૅટરિના કૈફ, સલમાન ખાન, સચિન તેંડુલકર, શિવસેના પ્રમુખ ઉદ્ધવ ઠાકરે, ભૂતપૂર્વ સાંસદ પ્રિયા દત્ત, ભાજપના મુંબઈ ક્ષેત્ર પ્રમુખ આશિષ શેલાર અને ભૂતપૂર્વ ધારાસભ્ય બાબા સિદ્દીકી જેવા બૉલીવુડનાં દિગ્ગજ કલાકાર, ક્રિકેટનાં ખેલાડી તેમજ ઘણી રાજકીય હસ્તીઓ નિવાસ કરે છે.

## સંદર્ભ 
શ્રેણી:મુંબઈનાં પરાં
શ્રેણી:મુંબઈ
બીડ

બીડ ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા મહારાષ્ટ્ર રાજ્યના બીડ જિલ્લાનું એક નગર છે.  બીડમાં બીડ જિલ્લાનું મુખ્ય મથક છે. આ શહેર  કૃષ્ણા નદીની સહાયક નદીના તટ પર, નિચલી પહાડી શ્રૃંખલાના ખીણમાં આવેલું છે. બીડ નગર 'ભિર' તરીકે પણ ઓળખાય છે. આ નામ પહેલાં ચંપાવતીનગર કહેવાતા આ શહેરનું નામ સંભવત: ફ઼ારસી ભાષાના ભિર (પાણી) શબ્દ પરથી લેવામાં આવ્યું હોવાની માન્યતા છે.

શ્રેણી:મહારાષ્ટ્ર
ભદ્રાવતી તાલુકો

**ભદ્રાવતી તાલુકો** ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા મહારાષ્ટ્ર રાજ્યના ચંદ્રપૂર જિલ્લાનો એક તાલુકો છે. ભદ્રાવતી આ તાલુકાનું મુખ્ય મથક છે. આ તાલુકામાં મુખ્યત્વે ડાંગર (ખરીફ), કપાસ, સોયાબીન, ઘઉં, તુવર, મગ, અડદ અને મરચાંના પાકોની ખેતી કરવામાં આવે છે.

## બાહ્ય કડીઓ 
* ભદ્રાવતી તાલુકા વિશે માહિતી

શ્રેણી:મહારાષ્ટ્ર
શ્રેણી:ચંદ્રપૂર જિલ્લો
નાગપુર

**નાગપૂર** (અંગ્રેજી: Nagpur, મરાઠી: नागपूर) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા મહારાષ્ટ્ર રાજ્યના નાગપૂર જિલ્લાનું એક મહાનગર છે. નાગપૂરમાં નાગપૂર જિલ્લાનું મુખ્ય મથક છે. નાગપૂર ભારતની મધ્યમાં સ્થિત છે. મહારાષ્ટ્ર રાજ્યની ઉપરાજધાની ગણાતા આ શહેરની વસ્તી ૨૪ લાખ (૧૯૯૮ જનગણના અનુસાર) જેટલી છે. આ ભારતનું ૧૩મું અને વિશ્વનું ૧૧૪મા ક્રમાંક પર આવતું સૌથી મોટું શહેર છે. શહેરની લગભગ અડધી વસ્તી મરાઠી ભાષા બોલે છે. આ નગર સંતરા માટે ખૂબ જ પ્રસિદ્ધ છે.

આ નગર રાષ્ટ્રીય સ્વંયસેવક સંઘ અને વિશ્વ હિંદુ પરિષદ જેવાં રાષ્ટ્રવાદી સંઘટનોનું મુખ્ય કેન્દ્ર છે.

## આ પણ જૂઓ
* આંબાઝરી તળાવ

શ્રેણી:મહારાષ્ટ્ર
નંદરબાર

**નંદરબાર** ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા મહારાષ્ટ્ર રાજ્યના નંદરબાર જિલ્લાનું એક નગર છે.  નંદરબાર નગર ખાતે નંદરબાર જિલ્લાનું તેમ જ નંદરબાર તાલુકા મુખ્ય મથક આવેલું છે.
ઉસ્માનાબાદ

**ઉસ્માનાબાદ**, જે હવે અધિકૃત રીતે **ધારાશિવ** તરીકે ઓળખાય છે, ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા મહારાષ્ટ્ર રાજ્યના ઉસ્માનાબાદ જિલ્લાનું એક નગર છે. ઉસ્માનાબાદમાં ઉસ્માનાબાદ જિલ્લાનું મુખ્ય મથક છે.

## આ પણ જુઓ 
* ધારાશિવ ગુફાઓ

## સંદર્ભ 
શ્રેણી:મહારાષ્ટ્ર
પરભણી

પરભણી ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા મહારાષ્ટ્ર રાજ્યના પરભણી જિલ્લાનું એક નગર છે.  પરભણીમાં પરભણી જિલ્લાનું મુખ્ય મથક છે.

શ્રેણી:મહારાષ્ટ્ર
સાતારા

**સાતારા** () ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા મહારાષ્ટ્ર રાજ્યના સાતારા જિલ્લાનું એક નગર છે. સાતારામાં જિલ્લાનું મુખ્ય મથક છે.

## સ્થાન 
સાતારા શહેરનું ભૌગોલિક સ્થાન  પર આવેલું છે. તેમ જ તેની સરેરાશ ઉંચાઇ ૭૪૨ મીટર (૨૪૩૪ ફુટ) જેટલી છે. સાતારા શહેર તેમ જ જિલ્લો ડેક્કન પ્રદેશમાં ગણાય છે. સાતારા કૃષ્ણા અને તેની સહાયક નદી વીણાના સંગમ સ્થળ પર વસેલું છે.

## સંદર્ભો 
શ્રેણી:મહારાષ્ટ્ર
વાશીમ

વાશીમ ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા મહારાષ્ટ્ર રાજ્યના વાશીમ જિલ્લાનું એક નગર છે.  વાશીમમાં વાશીમ જિલ્લાનું મુખ્ય મથક છે.

આ શહેર રાજ્ય ધોરી માર્ગ દ્વારા રાજ્યના અન્ય વિસ્તારો સાથે જોડાયેલું છે, જેમાં વાશીમ-યવતમાળ, વાશીમ-અમરાવતી-નાગપુર, વાશીમ-નાગપુર-અકોલા, વાશીમ-લોણાર-જાલના-અહમદનગર-પૂણે-મુંબઈ, વાશીમ-હિંગોલી-નાંદેડ તથા વાશીમ-પુસાડ માર્ગો આવેલ છે.

આ શહેર પૂણે-ખંડવા રેલ માર્ગ પર આવતું મહત્વનું સ્ટેશન છે, જે દક્ષિણ-મધ્ય રેલ્વે વિભાગના નાંદેડ ડિવિઝનના સંચાલન હેઠળ કાર્યરત છે.

શ્રેણી:મહારાષ્ટ્ર
વરોરા

**વરોરા** ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા મહારાષ્ટ્ર રાજ્યના ચંદ્રપૂર જિલ્લાનું એક નગર છે. વરોરામાં વરોરા તાલુકાનું મુખ્ય મથક છે.

શ્રેણી:મહારાષ્ટ્ર
જર્મની

**જર્મની**, સત્તાવાર રીતે **ફેડરલ રિપબ્લિક ઓફ જર્મની** એ મધ્ય યુરોપનો એક દેશ છે. તે ઉત્તર સમુદ્ર, ડેનમાર્ક અને બાલ્ટિક સમુદ્રથી ઉત્તરની સરહદે છે; પોલેન્ડ અને ઝેક રિપબ્લિક દ્વારા પૂર્વમાં ઓસ્ટ્રિયા અને સ્વિટ્ઝર્લૅન્ડ દક્ષિણમાં અને પશ્ચિમમાં ફ્રાંસ, લક્ઝમબર્ગ, બેલ્જિયમ અને નેધરલેન્ડ છે. જર્મનીનું ક્ષેત્રફળ 3,57,021 ચોરસ કિલોમીટર (1,37,847 ચોરસ માઇલ) આવરે છે, અને સમશીતોષ્ણ મોસમી વાતાવરણથી પ્રભાવિત છે. જાન્યુઆરી, ૨૦૧૦માં ૮૨ મિલિયન રહેવાસીઓ સાથે, યુરોપિયન યુનિયનના સભ્ય દેશોમાં તેની વસ્તી સૌથી વધુ છે, અને તે વિશ્વભરમાં આંતરરાષ્ટ્રીય સ્થળાંતરકારોની ત્રીજી સૌથી મોટી સંખ્યામાં પણ છે.

જર્મન નામનો એક ક્ષેત્ર, જેમાં ઘણા જર્મની લોકો વસે છે, એડી 100 પહેલા જાણીતા અને દસ્તાવેજીકરણ કરવામાં આવ્યાં છે. 10 મી સદીની શરૂઆતથી, જર્મન પ્રદેશોએ પવિત્ર રોમન સામ્રાજ્યનો મધ્ય ભાગ બનાવ્યો, જે 1806 સુધી ચાલ્યો. 16 મી સદી દરમિયાન, ઉત્તરીય જર્મની પ્રોટેસ્ટન્ટ રિફોર્મેશનનું કેન્દ્ર બન્યું. આધુનિક રાષ્ટ્ર-રાજ્ય તરીકે, 1871 માં ફ્રાન્કો-પ્રુશિયન યુદ્ધ વચ્ચે દેશને સૌ પ્રથમ એકીકૃત કરવામાં આવ્યો. 1949 માં, બીજા વિશ્વયુદ્ધ પછી, જર્મનીને એલાયડના કબજાની જેમ, પૂર્વ જર્મની અને પશ્ચિમ જર્મની, બે અલગ-અલગ રાજ્યોમાં વહેંચવામાં આવ્યું. 1990 માં જર્મની ફરી સંયુક્ત થયું હતું. પશ્ચિમ જર્મની 1957 માં યુરોપિયન કમ્યુનિટિ (ઇસી) ના સ્થાપક સભ્ય હતા, જે 1993 માં યુરોપિયન સંઘ બન્યું હતું. તે શેંગેન ઝોનનો એક ભાગ છે અને 1999 માં યુરોપિયન ચલણ, યુરો અપનાવ્યો હતો.

જર્મની એ સોળ રાજ્યોનું એક સંઘીય સંસદીય પ્રજાસત્તાક છે (બુન્ડેસ્લેન્ડર). રાજધાની અને સૌથી મોટું શહેર બર્લિન છે. જર્મની સંયુક્ત રાષ્ટ્ર, નાટો, જી 8, જી 20, ઓઇસીડી અને ડબ્લ્યુટીઓનું સભ્ય છે. નજીવી જીડીપી દ્વારા વિશ્વની ચોથી સૌથી મોટી અર્થવ્યવસ્થા અને ખરીદ શક્તિના સમાનતામાં પાંચમા ક્રમની સૌથી મોટી તે શક્તિ છે. તે બીજા ક્રમનો સૌથી મોટો નિકાસકાર અને માલનો ત્રીજો સૌથી મોટો આયાત કરનાર છે. ચોક્કસ શબ્દોમાં, જર્મની વિશ્વના વિકાસ સહાયના બીજા સૌથી મોટા વાર્ષિક બજેટની ફાળવણી કરે છે, જ્યારે તેનો લશ્કરી ખર્ચ સાતમા ક્રમે આવે છે. દેશમાં જીવનધોરણનો ઉચ્ચ વિકાસ થયો છે અને સામાજિક સુરક્ષાની એક વ્યાપક પ્રણાલીની સ્થાપના કરી છે. તે યુરોપિયન બાબતોમાં મુખ્ય હોદ્દા ધરાવે છે અને વૈશ્વિક સ્તરે નજીકની ભાગીદારીની સંખ્યાને જાળવી રાખે છે. જર્મનીને ઘણા ક્ષેત્રોમાં વૈજ્ઞાનિક અને તકનીકી નેતા તરીકે માન્યતા આપવામાં આવી છે.

## સંદર્ભો 
શ્રેણી:જર્મની
ખાડિયા

**ખાડિયા** કે **ખાડિઆ** અમદાવાદ શહેરનો એક વિસ્તાર છે, કે જે એક સમયે અમદાવાદનો સૌથી પ્રગતિશીલ વિસ્તાર ગણાતો હતો. અમદાવાદ શહેરમાં સૌથી પહેલા પાણીનાં નળ અહીં નાખવામાં આવ્યાં હતાં, તે જ રીતે સૌથી પહેલી ગટર લાઇન પણ આ વિસ્તારમાં નાંખવામાં આવી હતી. લોક બોલીમાં ખાડિયા તરીકે ઓળખાતા આ વિસ્તારને ક્યારેક **ખાડિઆ** પણ લખવામાં આવે છે. રાજકારણમાં ખાડિયાને ભાજપનો ગઢ ગણવામાં આવે છે, જો કે વર્ષ ૨૦૧૭માં થયેલી વિધાનસભાની ચૂંટણીમાં ભાજપે ખાડિયાની બેઠક ગુમાવી હતી. ખાડિયાની ફરતે સારંગપુર, રાયપુર, માણેકચોક અને કાલુપુર જેવા વિસ્તારો આવેલા છે, જો કે શાસકિય રીતે ખાડિયા વૉર્ડમાં રાયપુર અને સારંગપુરનો સંપૂર્ણપણે સમાવેશ થઈ જાય છે અને કાલુપર અને માણેકચોક ઉપરાંત આસ્ટોડિયાના પણ અમુક વિસ્તારો આ વોર્ડમાં સમાવવામાં આવેલા છે.

## પ્રસિદ્ધ વ્યક્તિઓ 
અમદાવાદની ઘણી પ્રતિષ્ઠિત વ્યક્તિઓ ખાડિયામાં રહેતી હતી. પ્રખ્યાત હાસ્ય લેખક અશોક દવે ખાડિયામાં જન્મ્યા હતાં. સાંઇબાબા પણ ખાડિયાની *સેવકાની વાડી*માં રહેતાં હતાં તેવું અધિકાંશ લોકો માને છે, જોકે તેમનાં પૂર્વ જીવનની બહુ માહિતી ઉપલબ્ધ નથી. ગુજરાત રાજ્યના સ્વાસ્થ્ય, ન્યાય અને કાયદા મંત્રી તથા સ્પિકર રહી ચુકેલા અશોક ભટ્ટ ખાડિયા વૉર્ડમાંથી જ ચૂંટાઇ આવતા હતા. વર્ષ ૨૦૧૮માં ગુજરાતના મુખ્યમંત્રી વિજય રૂપાણીએ ખાડિયા વોર્ડના મ્યુનિસિપલ કોર્પોરેટર મયુર દવેની સાથે ખાડિયામાં ઉત્તરાયણ મનાવી હતી.

## જોવાલાયક સ્થળો 
ખાડિયાની બધીજ પોળોમાં જૂના મકાનો છે, જે તેમની કાષ્ટકલાને (કોતરણી) કારણે જોવાલાયક છે. ગુજરાત સરકારે જેઠાભાઈની પોળને *હેરિટેજ એક્ટ* હેઠળ મૂકીને પોળનાં જૂનાં કલાત્મક મકાનો વેચવા ઉપર અંકુશ મુક્યો છે. રાજ્યનું સૌથી જૂનું સાંઇ બાબાનું મંદિર અહીં આવેલું છે જે ૧૯૬૫માં બનાવવામાં આવ્યું હતું. અહીં આવેલું બાલા હનુમાનનું મંદિર દર શનિવારે ભક્તોનાં માનવ મહેરામણથી ઉભરાઇ જાય છે.

## ખાડિયાની પોળો 
અમદાવાદ શહેરમાં શેરીઓને *પોળ* તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. ખાડિયા વિસ્તારની પોળોની યાદી નીચે આપેલી છે:

* દેસાઇની પોળ
* ધોબીની પોળ
* સેવકાની વાડી
* અમૃતલાલની પોળ
* જેઠાભાઈની પોળ
* નાનો સુથારવાડો
* મોટો સુથારવાડો
* અર્જુનલાલની ખડકી
* મણીયાશાની ખડકી
* પીપળા શેરી
* સાંઇબાબાની પોળ
* કવિશ્વરની પોળ
* મામુનાયકની પોળ 
* પાડા પોળ 
* રાજા મેહતાની પોળ 

## આ પણ જુઓ 
* અમદાવાદની પોળોની યાદી

## સંદર્ભ 
શ્રેણી:અમદાવાદ શહેરના વિસ્તારો
સટાણા

સટાણા તાલુકો ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા મહારાષ્ટ્ર રાજ્યના નાસિક જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૧૫ (પંદર) તાલુકાઓ પૈકીનો એક મહત્વનો તાલુકો છે. સટાણા આ સટાણા તાલુકાનું મુખ્ય મથક છે.

શ્રેણી:મહારાષ્ટ્ર
શ્રેણી:નાસિક જિલ્લો
બોરસદ

**બોરસદ** ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના આણંદ જિલ્લાના બોરસદ તાલુકાનું મુખ્ય મથક છે. બોરસદ નગરપાલિકા છે. બોરસદ આણંદથી ૧૭ કિલોમીટરના અંતરે આવેલું છે. બોરસદ ફળદ્રુપ એવાં ચરોતર પ્રદેશમાં આવેલું છે જ્યાં તમાકુ, કેળાં, કપાસ, બાજરી અને અન્ય પાકોની ખેતી થાય છે.

## ઇતિહાસ
લોકવાયકા મુજબ બોરસદની સ્થાપના નાનાં ગામ તરીકે બીજી સદીમાં સાધુ દ્વારા થઇ હતી. ૧૮૮૮માં તેને નગરપાલિકા બનાવવામાં આવી. ૧૯૨૨-૨૩માં સરદાર વલ્લભભાઈ પટેલ અને તેમના સાથીઓ દ્વારા ડાકુઓ સામેના લડવાના કર સામે અહીં બોરસદ સત્યાગ્રહ ચલાવવામાં આચવ્યો હતો. 

## ભૂગોળ
બોરસદ  પર આવેલું છે. સમુદ્ર સપાટીથી તેની ઊંચાઇ ૩૦ મીટર (૯૮ ફીટ) પર છે.

## જોવાલાયક સ્થળો 
ઇ.સ. ૧૪૯૭માં વાસુ સોમા અને તેના કુટુંબ વડે બંધાવાયેલી બોરસદ વાવ અહીં આવેલી છે. તે સાત માળ અને ૧૩ કમાનો ધરાવે છે.

મહંમદ બેગડાએ બંધાવેલું નાપા વાંટો તળાવ મધ્યમાં ઘર ધરાવે છે. મહાકાળેશ્વર મહાદેવ મંદિર તેનાં મોટાં શિવલિંગ માટે જાણીતું છે.

## આ પણ જુઓ 
* બોરસદ વાવ
* બોરસદ સત્યાગ્રહ

## સંદર્ભ 
શ્રેણી:ગુજરાતનાં તાલુકા મથકો
શ્રેણી:ચરોતર
શ્રેણી:બોરસદ તાલુકો
નાંદગાંવ

નાંદગાંવ તાલુકો ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા મહારાષ્ટ્ર રાજ્યના નાસિક જિલ્લાનો એક તાલુકો છે. નાંદગાંવ આ નાંદગાંવ તાલુકાનું મુખ્ય મથક છે.

શ્રેણી:મહારાષ્ટ્ર
રત્નાગિરી

**રત્નાગિરી** મહારાષ્ટ્ર રાજ્યના દક્ષિણ-પશ્ચિમ ખૂણે અરબી સમુદ્રના કિનારે આવેલું રત્નાગિરી જિલ્લામાં આવેલું એક શહેર છે. આ નગર તેની હાફુસ કેરી માટે જાણીતું છે. રત્નાગિરી સ્વાતંત્રતાસેનાની લોકમાન્ય ટિળકનું જન્મસ્થળ છે. બર્માના છેલ્લા રાજા થિબોએ અહીં શરણ લીધું હતું. 

## સંદર્ભ 
શ્રેણી:મહારાષ્ટ્ર
ત્રંબક

નું ઉદ્દગમ સ્થાન]]
**ત્રંબક** આ ત્ર્યંબકેશ્વર તાલુકાનું મુખ્ય મથક છે જે ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા મહારાષ્ટ્ર રાજ્યના નાસિક જિલ્લાનો એક તાલુકો છે. અહિં મુખ્ય બાર જ્યોતિર્લિંગ પૈકિનું એક ત્રંબકેશ્વર મહાદેવનું મંદિર આવેલુ છે.

શ્રેણી:મહારાષ્ટ્ર
નિફાડ

**નિફાડ તાલુકો** ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા મહારાષ્ટ્ર રાજ્યના નાસિક જિલ્લાનો એક તાલુકો છે. **નિફાડ** ખાતે નિફાડ તાલુકાનું મુખ્ય મથક છે. અહીં સહકારી ધોરણે ખાડ બનાવવાનું કારખાનું આવેલ છે. નિફાડ મધ્ય રેલ્વેના નાસિક-મનમાડ માર્ગ પર આવેલ છે. 

શ્રેણી:મહારાષ્ટ્ર
ઇગતપુરી

thumb|ઇગતપુરીમાં આવેલા ધમ્મગીરીનું મ્યાનમાર પ્રવેશદ્વાર
**ઇગતપુરી** ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા મહારાષ્ટ્ર રાજ્યના નાસિક જિલ્લાના ઇગતપુરી તાલુકામાં આવેલું નગર અને તાલુકા મુખ્ય મથક છે.

## સંદર્ભ 
શ્રેણી:નાસિક જિલ્લો
પિંપરી

**પિંપરી** ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના દક્ષિણ ભાગમાં આવેલા ડુંગરાળ તેમજ જંગલ વિસ્તાર ધરાવતા ડાંગ જિલ્લાના આહવા તાલુકામાં આવેલું  ગામ છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે આદિવાસીઓની વસ્તી રહે છે. તેઓ પરસ્પર સામાન્ય વહેવારમાં ડાંગી ભાષા એટલે કે કુકણા બોલીનો ઉપયોગ કરે છે.
 
આ ગામ આહવાથી વઘઇ જતા રાજ્ય ધોરી માર્ગનું પર આવેલું આસપાસના વિસ્તારનું શિક્ષણ માટેનું મુખ્ય મથક છે. પિંપરીમાં આહવાથી વ્યારા જતો રાજ્ય ધોરી માર્ગ છુટો પડે છે.

અહીં સરકારી આશ્રમશાળા, સરકારી માધ્યમિક શાળા, મિશનરી શાળા જેવી શિક્ષણ સંસ્થાઓ ઉપરાંત વન વિભાગની કચેરીઓ તથા કર્મચારી આવાસો આવેલાં છે.

આ ગામ ખાતે નાગલી, અડદ, વરાઇ જેવા ધાન્યોના પાક લેવામાં આવે છે. આ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ઉપરાંત અહીંના લોકો જંગલમાંથી મહુડાનાં ફુલ તેમ જ બી, ખાખરાનાં પાન, ટીમરુનાં પાન, સાગનાં બી, કરંજના બી જેવી ગૌણ વનપેદાશો એકઠી કરી તેને વેચીને પણ પોતાનું ગુજરાન ચલાવે છે.

શ્રેણી:આહવા તાલુકો
પોંભુર્ણા

**પોંભુર્ણા** ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા મહારાષ્ટ્ર રાજ્યના ચંદ્રપૂર જિલ્લાનું એક નગર છે.  પોંભુર્ણામાં  પોંભુર્ણા તાલુકાનું મુખ્ય મથક છે.

શ્રેણી:મહારાષ્ટ્ર
શંતનુ

ને મનાવતા શંતનુ. ચિત્રકાર રાજા રવિ વર્મા.]]
હિંદુ ધર્મના પૌરાણિક શાસ્ત્રો પૈકીના મહાગ્રંથ મહાભારતમાં વર્ણવ્યા અનુસાર હસ્તિનાપુર નરેશ **શંતનુ** (સંસ્કૃતઃ शान्तुनः) ભરત વંશના પ્રતાપી રાજા હતા. તેઓ પાંડવો તથા કૌરવોના પૂર્વજ પણ હતા. શંતનુનો ઉલ્લેખ ઋગ્વેદમાં પણ જોવા મળે છે. તેઓ હસ્તિનાપુરના રાજા પ્રતિપાને ત્યાં પાછલી જીંદગીમાં સૌથી નાના પુત્ર તરીકે જન્મ્યા હતા. તેમના સૌથી મોટા ભાઈ દેવપીએ રોગથી પિડાઇને સંન્યાસ લીધો હતો તથા વચ્ચેના ભાઈની સમગ્ર આર્યાવ્રતની ભૂમિ જીતવાની નેમને લીધે શંતનુ હસ્તિનાપુરના રાજા થયા. રાજા પ્રતિપાએ તપ દ્વારા ઇન્દ્રિયોને શાંત કર્યા પછી પુત્ર પ્રાપ્ત થયો હતો, માટે તેનું નામ **શંતનું** રાખવામાં આવ્યું હતું. 

## પૂર્વ જન્મ 
મહાભારત મુજબ તેઓ ઇશ્વાકુ વંશના મહા પ્રતાપી રાજા મહાભિષેક માનવામાં આવે છે. તેઓએ મહાન યજ્ઞો વડે દેવતાઓની સાથે સ્થાન પ્રાપ્ત કર્યું. જ્યારે તેઓને ઇન્દ્રની સભામાં ગંગાની સાથે વિકારી અવસ્થામાં જોવામાં આવ્યા, ત્યારે તેમને મૃત્યુલોકમાં જન્મ લેવાનો શ્રાપ મળ્યો હતો. 

## શંતનુ અને ગંગા 
ગંગા નદીના કિનારે એકવાર શંતનુએ ગંગાને જોયા અને તેના રુપ પર મોહિત થયા. શંતનુએ ગંગા પાસે લગ્નનો પ્રસ્તાવ મુક્યો, પરંતુ ગંગાએ પ્રસ્તાવ સ્વિકાર કરતા પહેલાં શરત રજુ કરી કે શંતનુએ કોઇ દિવસ ગંગાને કોઇ પણ પ્રકારનો પ્રશ્ન કરવો નહી અને જો શંતનુ શરત ભંગ કરશે તો ગંગા ફરીથી દેવલોકમાં જતી રહેશે. આમ શંતનુ અને ગંગાના લગ્ન થયા અને ગંગાએ પુત્રને જન્મ આપ્યો અને જન્મ આપતાની સાથે જ તે બાળકને પાણીમાં ડુબાડી દીધો. શંતનુ શરતથી બંધાયેલા હોવાથી કશું જ બોલી શક્યા નહીં. આમ એક એક કરતાં ગંગાએ તેના સાત પુત્રોને ડુબાડી દીધા. પરંતુ જ્યારે આઠમા પુત્રને ડુબાડતી વખતે શંતનુની ધીરજ ખુટી ગઇ અને તેણે ડુબાડવા પાછળનું કારણ પુછ્યું અને બાળકને ડુબાડતો અટકાવ્યો. આમ શરત મુજબ ગંગા બાળકને મુકીને દેવલોક સિધાવી ગયા. આ બાળક પરમ પ્રતાપી ભીષ્મ હતો.

વાસ્તવમાં આ બધા બાળકો વસુના અવતાર હતા અને આઠમા વસુને જીવન જીવવાનો શ્રાપ મળ્યો હતો. આજ કારણે ગંગા પોતાના પુત્રોને ડુબાડતા હતા.

## શંતનુ અને સત્યવતી 
જ્યારે ભીષ્મ મોટા થયા ત્યારે તેમને હસ્તિનાપુરના યુવરાજ બનાવવામાં આવ્યા. આ સમય દરમિયાન શંતનુ નાવિકની કન્યા સત્યવતીના પ્રેમમાં પડ્યા અને તેના પિતા પાસે લગ્નનો પ્રસ્તાવ મુક્યો. પરંતુ સત્યવતીના પિતાએે વિવાહ માટે શરત મુકી કે જો સત્યવતીનું સંતાન રાજા બને તો જ તેઓ પોતાની પુત્રિ સત્યવતિને શંતનુ સાથે પરણાવશે. 

પોતાના પ્રિય પુત્ર ભીષ્મને યુવરાજ બનવી ચુક્યા હોવાથી શંતનુ આ શરતનો સ્વિકાર કરી શક્યા નહી, પરંતુ તેઓ રાત-દિવસ ઉદાસ રહેવા લાગ્યા. ભીષ્મને આ વાતની ખબર પડતા તેમણે સત્યવતિના પિતાને વચન આપ્યું કે તેઓ રાજપદ જતું કરવા તૈયાર છે. આમ છતાં, જ્યારે સત્યવતિના પિતએ ભવિષ્યની પેઢી પ્રતિ શંકા દર્શાવી તો ભીષ્મએ આ જીવન બ્રહ્મચર્યની કઠોર પ્રતિજ્ઞા લીધી.

લગ્ન પછી શંતનુ અને સત્યવતીને બે પુત્રો થયા. જેમનું નામ ચિત્રાંગદ અને વિચિત્રવિર્ય રાખવામાં આવ્યું.

શ્રેણી:મહાભારત
ચિત્રાંગદ

**ચિત્રાંગદ** (સંસ્કૃતઃ चित्राङ्गदः) મહારાજ શંતનુ તથા સત્યવતી ના જયેષ્ઠ પુત્ર હતા. ભીષ્મની આજીવન બ્રહ્મચર્યની પ્રતિજ્ઞાને લીધે તેઓ શંતનુ પછી હસ્તિનાપુરના રાજા બન્યા.

## મૃત્યુ 
ચિત્રાંગદ નામનો જ ગંધર્વ રાજા પણ હતો. જેને હસ્તિનાપુરના રાજા ચિત્રાંગદથી ઇર્ષા થઇ અને તેણે ત્રણ વર્ષના યુદ્ધ પછી હસ્તિનાપુરના ચિત્રાંગદનો વધ કર્યો.

ચિત્રાંગદના મૃત્યુ પછી વિચિત્રવીર્ય હસ્તિનાપુરના રાજા બન્યા.

## સંદર્ભ
બ્રહ્મપુરી તાલુકો

**બ્રહ્મપુરી તાલુકો** ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા મહારાષ્ટ્ર રાજ્યના ચંદ્રપૂર જિલ્લાનો એક તાલુકો છે. બ્રહ્મપુરી આ તાલુકાનું મુખ્ય મથક છે. આ તાલુકામાં મુખ્યત્વે ડાંગર (ખરીફ), કપાસ, સોયાબીન, ઘઉં, તુવર, મગ, અડદ અને મરચાંના પાકોની ખેતી કરવામાં આવે છે.

## બાહ્ય કડીઓ 
* બ્રહ્મપુરી તાલુકા વિશે માહિતી

શ્રેણી:મહારાષ્ટ્ર
શ્રેણી:ચંદ્રપૂર જિલ્લો