open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
પુષ્પલતા દાસ

**પુષ્પલતા દાસ** (૧૯૧૫-૨૦૦૩) એક ભારતીય સ્વતંત્રતા સેનાની, સમાજસેવક, ગાંધીવાદી અને ઉત્તર-પૂર્વ ભારતીય આસામ રાજ્યના ધારાસભ્ય હતા . તેઓ ૧૯૫૧ થી ૧૯૬૧ સુધી રાજ્યસભાના સભ્ય, આસામ વિધાનસભાના સભ્ય અને ભારતીય રાષ્ટ્રીય કોંગ્રેસની કાર્યકારી સમિતિના સભ્ય હતા. તેમણે કસ્તુરબા ગાંધી રાષ્ટ્રીય મેમોરિયલ ટ્રસ્ટ અને ખાદી અને ગ્રામ ઉદ્યોગ આયોગના આસામ અધ્યાયના અધ્યક્ષ તરીકે પણ કામગીરી બજાવી હતી. ભારત સરકારે તેમને સમાજમાં ફાળો આપવા બદલ ૧૯૯૯માં પદ્મ ભૂષણનો નાગરિક સન્માન એનાયત કર્યો હતો.  

## પ્રારંભિક જીવન 
૨૭ માર્ચ ૧૯૧૫ ના રોજ આસામના ઉત્તર લખીમપુરમાં રામેશ્વર સાઇકિયા અને સ્વર્ણલતાના ઘરે તેમનો જન્મ થયો હતો. તેમનું ભણતર પાનબજાર ગર્લ્સ હાઇ સ્કૂલમાં થયું હતું. બે વર્ષ પછી શરૂ થનારા ભારત છોડો આંદોલનના અગ્રણી તરીકે તેમણે તેમાં ભાગ લીધો. 

## રાજકીય જીવન 
રાષ્ટ્રીય યોજના સમિતિ સાથેના મહિલા સબ સમિતિના સભ્ય તરીકે  તેમના જોડાણને કારણે દાસ તે વર્ષે મુંબઇ ગયા અને બે વર્ષ ત્યાં રહ્યા. તેમની પ્રવૃત્તિઓથી તેમને મૃદુલા સારાભાઈ અને વિજયા લક્ષ્મી પંડિત તેમજ આસામ વિધાનસભાના તત્કાલીન સભ્ય ઓમો કુમાર દાસ સાથે કામ કરવાની તકો મળી, જેમની સાથે તેમણે ૧૯૪૨ માં લગ્ન કર્યા. તેમનાં લગ્ન પછી આસામ પરત ફર્યા અને *શાંતિ વાહિની* અને *મૃત્યુ વાહિની* *નામની* બે સંસ્થાઓની રચના કરી.  સપ્ટેમ્બર ૧૯૪૨ માં દાસ અને તેના સાથીદારોએ *મૃત્યુ વાહિનીને* સ્થાનિક પોલીસ સ્ટેશનમાં વિરોધ *દર્શાવ્યો,* જેમાં ભારતનો ધ્વજ લહેરાવાનો હતો અને પોલીસે આ સરઘસ પર ગોળીબાર કર્યો હતો. જેના પગલે તેમના સાથી કનકલતા બરુઆનું મોત નીપજ્યું હતું. 

## અંતિમ જીવન 
ભારત સરકારે તેમને *તામ્રપત્ર ફ્રીડમ ફાઇટર એવોર્ડથી* સન્માનિત કર્યાં હતાં, પરંતુ વળતરની અપેક્ષા રાખ્યા વિના તેમણે ભારતીય સ્વાતંત્ર્ય સંગ્રામમાં ભાગ લીધો હોવાનું કહીને તેને નકારી કાઢ્યું હતું. ૧૯૯૯ માં સરકારે તેમને પદ્મ ભૂષણનો ત્રીજો સર્વોચ્ચ નાગરિક સન્માન આપ્યો. ૯ નવેમ્બર ૨૦૦૩ ના દિવસે, ૮૮ વર્ષની વયે, કોલકાતામાં તેમનું અવસાન થયું હતું.

## સંદર્ભો 
શ્રેણી:૧૯૧૫માં જન્મ
શ્રેણી:૨૦૦૩માં મૃત્યુ
શ્રેણી:સ્વાતંત્ર્ય સેનાની
મારગાઓ

**મારગાઓ** અથવા **માર્ગિયો**, જેને **મડગાઓ** અથવા **મડગાંવ** તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે, તે વસ્તીની દૃષ્ટિએ ગોવા રાજ્યનું બીજા ક્રમાંંકનું શહેર છે અને ગોવાની વ્યાપારી અને સાંસ્કૃતિક રાજધાની છે.

તે સાલ્સેટ સબ-જિલ્લા અને દક્ષિણ ગોવા જિલ્લાનું વહીવટી મથક છે.

## સંદર્ભ 
શ્રેણી:ગોઆ
આદિલ શાહી

**આદિલ શાહી** અથવા **આદિલશાહી**, શિયા મુસ્લિમ રાજવંશ હતો. તેની સ્થાપના યુસુફ આદિલ શાહે કરી હતી. આદિલશાહી સલ્તનતે બિજાપુર પર શાસન કર્યું હતું, જે ભારતના કર્ણાટકના હાલના બિજાપુર જિલ્લા પર કેન્દ્રિત છે. સલ્તનતે દક્ષિણ ભારતના દખ્ખણ ક્ષેત્રના પશ્ચિમ વિસ્તારમાં ૧૪૮૯ થી ૧૬૮૬ સુધી શાસન કર્યું. ૧૫મી સદીના અંતિમ ત્રિમાસિક ગાળામાં રાજકીય પતન થતાં પહેલાં, બિજાપુર બહમાની સલ્તનત (૧૩૪૭-૧૫૧૮)નો પ્રાંત રહ્યો હતો.

૧૨ સપ્ટેમ્બર ૧૬૮૬માં ઔરંગઝેબના વિજય પછી, આદિલશાહી સલ્તનત મુઘલ સામ્રાજ્યમાં સમાઈ ગઈ હતી.
નિહારી

**નિહારી** (, , ), ભારતીય ઉપખંડમાં ખાવામાં આવતી એક માંસાહારી વાનગી છે. આ વાનગી રસાદાર શાક જેવી હોય છે જે મોટાભાગે કુટેલા માંસમાંથી બનાવવામાં આવે છે  હોય છે જેમાં ભેંસ/ગાય, ઘેટા કે બકરાનું માંસ અથવા કુકડા/મરઘીના ધીમા રાંધેલા માંસનો સમાવેશ થાય છે અને ક્યારેક અસ્થિ મજ્જા સાથે પીરસવામાં આવે છે.

## સંદર્ભ 
શ્રેણી:વાનગી
શ્રેણી:ભોજન
હલીમ

**હલીમ** એ ભારતીય ઉપખંડ ઉપરાંત મધ્ય પૂર્વ અને મધ્ય એશિયામાં ખવાતી એક માંસાહારી રસાદાર વાનગી છે. આ વાનગી એક ક્ષેત્રથી બીજા ક્ષેત્રમાં જુદીજુદી હોય છે, તેમાં માંસની સાથેસાથે વૈકલ્પિક રીતે ઘઉં અથવા જવ અને વિવિધ દાળોનો સમાવેશ કરવામાં આવે છે. 

## બનાવટ
હલીમ ઘઉં, જવ, માંસથી બને છે. જેમાં સામાન્ય રીતે બારીક માંસ(ખીમો), અથવા ચિકન, દાળ અને મસાલા હોય છે. ક્યારેક અનાજમાં ચોખાનો ઉપયોગ પણ થાય છે. આ વાનગી સાતથી આઠ કલાક સુધી ધીરે ધીરે રાંધવામાં આવે છે, જે પેસ્ટ જેવી સુસંગતતામાં પરિણમે છે, તે મસાલા, માંસ, જવ અને ઘઉંના સ્વાદોને મિશ્રિત કરે છે. 

## સંદર્ભ 
શ્રેણી:વાનગી
શ્રેણી:ભોજન
રોમિલા થાપર

**રોમિલા થાપર** (૩૦ નવેમ્બર ૧૯૩૧) ભારતીય ઇતિહાસકાર છે. પ્રાચીન ભારત તેમના અધ્યયનનો મુખ્ય વિષય રહ્યું છે. તેમણે *હિસ્ટરી ઓફ ઇન્ડિયા* સહિત ઇતિહાસ સંબંધિત ઘણા પુસ્તકો લખ્યાં છે.

## જીવન પરિચય
રોમિલા થાપરનો જન્મ ૩૦ નવેમ્બર ૧૯૩૧ના રોજ લખનૌના એક સંપન્ન પંજાબી પરિવારમાં થયો હતો. તેમના પિતા દયારામ થાપર ભારતીય સશસ્ત્ર બળમાં ચિકિત્સા સેવાના મહાનિદેશક હતા. પિતાની સૈન્ય નોકરીના કારણે તેમનું પ્રારંભિક શિક્ષણ દેશના વિવિધ શહેરોમાં થયું. બાદમાં તેમણે પુણેની વાડિયા કોલેજ ખાતે *ઈન્ટરમિડિએટ્સ ઓફ આર્ટ્સ*માં પ્રવેશ મેળવ્યો. પંજાબ વિશ્વવિદ્યાલયમાંથી અંગ્રેજી સાહિત્યમાં સ્નાતકની પદવી મેળવ્યા બાદ તેમણે ૧૯૫૮માં લંડન વિશ્વવિદ્યાલયના *સ્કૂલ ઓફ ઓરિએન્ટલ ઍન્ડ આફ્રિકન સ્ટડિઝ* ખાતે એ.એલ. બાશમના માર્ગદર્શન હેઠળ ભારતીય ઇતિહાસમાં પીએચડીની પદવી મેળવી. દિવંગત પત્રકાર રોમેશ થાપર તેમના ભાઈ હતા જ્યારે કરણ થાપર તેમના પિતરાઈ ભાઈ છે.

## કારકિર્દી અને લેખનકાર્ય
તેમણે ૧૯૬૧-૬૨માં કુરુક્ષેત્ર વિશ્વવિદ્યાલયમાં પ્રાચીન ભારતીય ઇતિહાસ વિષયના *રીડર* તરીકે વ્યાવસાયિક કારકિર્દીની શરૂઆત કરી. ૧૯૬૩ થી ૧૯૭૦ દરમિયાન દિલ્હી વિશ્વવિદ્યાલય ખાતે *રીડર* તરીકે ફરજ બજાવ્યા બાદ જવાહરલાલ નહેરુ વિશ્વવિદ્યાલય ખાતે પ્રાચીન ભારતીય ઇતિહાસના પ્રોફેસર તરીકે જોડાયા.

તેમનું લેખન કાર્ય મુખ્યત્ત્વે પ્રાચીન ભારતના ઇતિહાસ પર કેન્દ્રિત રહ્યું છે. તેમણે પ્રાચ્યવાદી નિરંકુશતા, આર્ય પ્રજાતિ અને અશોકની અહિંસા સંબંધી સ્થાપિત માન્યતાઓનું ખંડન કરી પ્રાચીન ઇતિહાસને એક નવા પરિપેક્ષમાં રજૂ કર્યો. તેમનું કાર્ય સામાજિક ઇતિહાસના ક્ષેત્રમાં અગ્રગણ્ય છે. તેમણે સંસ્કૃતિ, સમાજ અને ઇતિહાસ વચ્ચેની કડીઓની ભાળ મેળવી. ઉપરાંત એ પણ સંશોધન કર્યું કે ઇતિહાસ કેવી રીતે બને છે અને કેવી રીતે પ્રસ્તુત કરવામાં આવે છે.

## ઉપાધિ અને સન્માન
રોમિલા થાપર કોર્નેલ વિશ્વવિદ્યાલય, પેન્સિલવેનિયા વિશ્વવિદ્યાલય તેમજ પેરિસની કોલેજ ડી ફ્રાંસમાં વિઝિટીંગ પ્રોફેસર રહી ચૂક્યા છે. તેઓ ૧૯૮૩માં ભારતીય ઇતિહાસ કોંગ્રેસના જનરલ પ્રેસિડેન્ટ અને ૧૯૮૯માં બ્રિટીશ અકાદમીમાં કોરસ્પોન્ડીંગ ફેલો તરીકે ચુંટાયા હતા. તેઓને ૧૯૯૩માં પરદેનિયા વિશ્વવિદ્યાલય (શ્રીલંકા) તથા શિકાગો વિશ્વવિદ્યાલય, ૨૦૦૧માં ઇન્સ્ટીટ્યુટ નેશનલ લેંગ્સ એટ સિવિલાઇજેશન્સ ઓરિએન્ટલ (પેરિસ), ૨૦૦૨માં ઓક્સફોર્ડ વિશ્વવિદ્યાલય, કલકત્તા વિશ્વવિદ્યાલય (૨૦૦૨), એડિનબર્ગ વિશ્વવિદ્યાલય (૨૦૦૪) તથા હૈદરાબાદ વિશ્વવિદ્યાલય (૨૦૦૯) દ્વારા માનદ ડૉક્ટરેટની પદવી પ્રદાન કરવામાં આવી છે. ૨૦૦૯માં *અમેરિકન એકેડેમી ઓફ આર્ટ્સ એન્ડ સાયન્સિઝ*ના વિદેશી માનદ સદસ્ય તરીકે પસંદ કરાયા હતા. તેઓ ૨૦૧૭ સેન્ટ એન્ટોની કોલેજ, ઓક્સફોર્ડના માનદ ફેલો પણ રહી ચૂક્યા છે.

## સંદર્ભ
## બાહ્ય કડીઓ
* *વોલ્ટર ચેપિન સિમ્પસન સેન્ટર ફોર ધ હ્યુમિનિટીઝ* ખાતે *પ્રારંભિક ભારતીય ઇતિહાસની વ્યાખ્યાઓ* અનુસંધાને રોમિલા થાપરનું (૨૦૦૫) શ્રાવ્ય વ્યાખ્યાન.

શ્રેણી:ઇતિહાસકાર
શ્રેણી:વ્યક્તિત્વ
શ્રેણી:૧૯૩૧માં જન્મ
તૈમુરલંઘ

thumb|તૈમુરલંઘ

**તૈમુરલંઘ** તુર્કીશ-મોંગોલ પર્શિયાના વિજેતા હતા, જેમણે આધુનિક સમયના ઈરાન અને મધ્ય એશિયામાં અને આસપાસ તૈમુરિડ સામ્રાજ્યની સ્થાપના કરી હતી, તે તૈમુરિડ રાજવંશનો પ્રથમ શાસક બન્યો હતો. અપરાજિત રહેલા સેનાપતિ તરીકે, તેઓને ઇતિહાસમાં સર્વશ્રેષ્ઠ લશ્કરી નેતા અને વ્યૂહરચનાકાર તરીકે ગણવામાં આવે છે. તૈમૂરને કલા અને સ્થાપત્યનો મહાન આશ્રયદાતા પણ માનવામાં આવે છે, કારણ કે તેણે ઇબન ખાલ્ડુન અને હાફિઝ-એ અબરૂ જેવા બૌદ્ધિકો સાથે સંવાદો કર્યા હતા. તેને મોટા ભાગે મોટા ૧૦ × ૧૧ બોર્ડ પર રમતા ટેમરલેન ચેસ આવૃત્તિની શોધનો શ્રેય મળે છે. જ્હોન જોસેફ સાન્ડર્સના મતે, તૈમૂર "ઇસ્લામીકૃત અને ઇરાનીકૃત સમાજની પેદાશ" હતો, જે પરંપરાગત રીતે વિચરતી ન હતી.

૯ એપ્રિલ ૧૩૩૬ના રોજ ટ્રાંસોક્સાનિયા (હાલનું ઉઝબેકિસ્તાનમાં)માં બાર્લાસ સંઘમાં જન્મેલા, તૈમૂરે ૧૩૭૦ સુધીમાં પશ્ચિમ ચાગતાઇ ખાનાતે પ્રદેશનું નિયંત્રણ મેળવ્યુ. તે આધાર પરથી, તેમણે પશ્ચિમી, દક્ષિણ અને મધ્ય એશિયા, કાકેશસ અને દક્ષિણ રશિયામાં લશ્કરી ઝુંબેશનું નેતૃત્વ કર્યું, અને ઇજિપ્ત અને સીરિયાના મામલુક્સને હરાવ્યા પછી જ્યારે દિલ્હી સલ્તનત પણ નબળી હતી ત્યારે મુસ્લિમ વિશ્વના સૌથી શક્તિશાળી શાસક તરીકે ઉભરી આવ્યો. આ જીતથી, તેણે તૈમુરિડ સામ્રાજ્યની સ્થાપના કરી, પરંતુ આ સામ્રાજ્ય તેના મૃત્યુ પછી ટૂંક સમયમાં ખંડિત થઈ ગયું.

તૈમૂર યુરોસીયન સ્ટેપ્પીના મહાન વિચરતી વિજેતાઓમાંનો છેલ્લો હતો, અને તેના સામ્રાજ્યએ ૧૬મી અને ૧૭મી સદીમાં વધુ માળખાગત અને સ્થાયી *ઇસ્લામિક ગનપાઉડર સામ્રાજ્યો*ના ઉદભવ માટેનો મંચ સ્થાપ્યો. તૈમૂરે ચંગીઝ ખાન (મૃત્યુ ૧૨૨૭)ના મોગોલ સામ્રાજ્યની પુન:સ્થાપનાની કલ્પના કરી હતી અને ગારાર્ડ ચાલીઆન્ડ અનુસાર, પોતાને ચંગીઝ ખાનનો વારસદાર માન્યો હતો. જો કે ચેંગીઝ ખાનના વંશજ ના હોવા છતા તેમણે તેમના જીવનકાળ દરમિયાન બાદમાંના વિજયનો વારસો મેળવવાનો સ્પષ્ટપણે પ્રયાસ કર્યો. બીટ્રિસ ફોર્બ્સ માંઝના જણાવ્યા અનુસાર, "તેમૂરે પત્રવ્યવહારમાં પોતાને  ચંગીઝ ખાનના સામ્રાજ્યના પુન:સ્થાપિતકર્તા તરીકે દર્શાવવા માટે આખા જીવન દરમ્યાન ચાલુ રાખ્યું". તેમણે તેમના ઇરાની, મામલુક અને ઓટ્ટોમન અભિયાનોને હસ્તાંતરણ કરનારાઓ દ્વારા લેવાયેલી જમીન પર કાયદેસર મંગોલ નિયંત્રણ પર ફરીથી લાદ્યા અને વાજબી ઠેરવ્યા. પોતાના વિજયને કાયદેસર બનાવવા માટે, તૈમૂરે ઇસ્લામિક પ્રતીકો અને ભાષા પર આધાર રાખ્યો, પોતાને "ઇસ્લામની તલવાર" તરીકે ઓળખાવ્યો, અને શૈક્ષણિક અને ધાર્મિક સંસ્થાઓને સમર્થન આપ્યું. તેમણે તેમના જીવનકાળ દરમિયાન લગભગ તમામ બોર્જિન નેતાઓને ઇસ્લામ ધર્મમાં પરિવર્તિત કર્યા. તૈમૂરે સ્મિર્નાના ઘેરામાં ક્રિશ્ચિયન નાઈટ્સ હોસ્પિટલરને નિર્ણાયક રીતે પરાજિત કરીને પોતાને એક ગાઝી તરીકે ઓળખાવ્યો. તેમના શાસનના અંત સુધીમાં, તૈમૂરે છગાઇ ખનાટે, ઇલખાનટે અને ગોલ્ડન હોર્ડેના તમામ બાકીના પ્રદેશો પર સંપૂર્ણ નિયંત્રણ મેળવ્યું હતું અને ચીનમાં યુઆન રાજવંશને ફરીથી સ્થાપિત કરવાનો પ્રયાસ પણ કર્યો હતો.

તૈમૂરની સૈન્ય વ્યાપક રીતે બહુ-વંશીય હતી અને સમગ્ર એશિયા, આફ્રિકા અને યુરોપમાં ભય હતો,  જેના અભિયાનોમાં મોટા ભાગના ભાગોમા તેમણે વિનાશ વેર્યો હતો. વિદ્વાનોનો અંદાજ છે કે તેના લશ્કરી અભિયાનો દ્વારા ૧.૭ કરોડ લોકોનાં મોત થયાં હતાં, જે તે સમયે વિશ્વની લગભગ ૫% વસ્તી હતી.

તે તૈમુરિડ સુલતાન, ખગોળશાસ્ત્રી અને ગણિતશાસ્ત્રી ઉલુગ બેગના દાદા હતા, જેમણે ૧૪૧૧ થી ૧૪૪૯ સુધી મધ્ય એશિયા પર શાસન કર્યું હતું, અને મોગલ સામ્રાજ્યના સ્થાપક, બાબર (1483–1530) ના પર-પરદાદા જેણે લગભગ તમામ ભારતીય ઉપખંડ પર શાસન કર્યુ હતું.

## સંદર્ભ
ભારતનો અવાજ

**ભારતનો અવાજ**  (VOI) એ નવી દિલ્હી, ભારત સ્થિત એક પ્રકાશન ગૃહ છે.

તેની સ્થાપના સીતા રામ ગોયલ અને રામ સ્વરૂપ દ્વારા 1981 માં કરવામાં આવી હતી.

તેણે ભારતીય ઇતિહાસ, દર્શન, રાજકારણ અને ધર્મ વિષયક પુસ્તકો પ્રકાશિત કર્યા છે.

હ્યુઝે લખ્યું છે કે VOI લેખકો યુરોપિયન લોકશાહી અને ધર્મનિરપેક્ષ વિચારને પ્રેરિત છે.

ફ્રેવલીએ VOI ની તુલના વોલ્ટેર અથવા થોમસ જેફરસનના કાર્યો સાથે કરી, જેમણે ધર્મની ટીકાત્મક પુસ્તકો પ્રકાશિત કરી.

VOI  એ નીચેના લેખકો (પસંદગી) નાં પુસ્તકો પ્રકાશિત કર્યા છે:
* રામ સ્વરૂપ
* અરુણ શૌરી
* રાજીવ મલ્હોત્રા
* સીતા રામ ગોયલ
* કોઈરેડ એલસ્ટ
* ડેવિડ ફ્રેવલી
* શ્રી અનિર્વાણ
* વગેરે

*VOI Books
*Voice of India Books
*Voice of Dharma Books
*VOI  Blog
*List of VOI books

શ્રેણી:ભારત
નિકાહ હલાલા

***નિકાહ હલાલા*** (જેને *તહલીલ* લગ્ન તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે) એક પ્રથા છે જેમાં સ્ત્રી ટ્રિપલ તલાક દ્વારા છૂટાછેડા લીધા પછી, બીજા પુરુષ સાથે લગ્ન કરે છે, લગ્નને સમાપ્ત કરે છે, અને તેના અગાઉના પતિ સાથે ફરીથી લગ્ન કરી શકે તે માટે ફરીથી છૂટાછેડા લે છે. નિકાહનો અર્થ લગ્ન થાય છે અને હલાલાનો અર્થ હલાલ કરવું અથવા સ્વીકાર્ય બનાવવું એમ થાય છે. ઇસ્લામિક પયગમ્બર મુહમ્મદની હદીસ મુજબ લગ્નનું આ સ્વરૂપ હરામ (પ્રતિબંધિત) છે. મુખ્યત્વે ટ્રિપલ તલાકને માન્યતા આપતા દેશોમાં નિકાહ હલાલાની પ્રથા કેટલાક સુન્ની મુસ્લિમો દ્વારા કરવામાં આવે છે.     

## ભારત 
ભારતીય સુપ્રીમ કોર્ટમાં નિકાહ હલાલા વિરુદ્ધ અનેક મુસ્લિમ મહિલાઓ દ્વારા અરજીઓ કરવામાં આવી છે. માર્ચ ૨૦૧૮માં સુપ્રીમ કોર્ટે નિકાહ હલાલા અને બહુપત્નીત્વના મુદ્દે ભારત સરકારને નોટિસ ફટકારી હતી. ભાજપ શાસિત સરકાર નિકાહ હલાલાને ગુનાહિત બનાવવાની તરફેણમાં છે કારણ કે સરકારનું માનવું છે કે આ પ્રથા લિંગ ન્યાયના સિદ્ધાંતો અને મહિલા અધિકારોની વિરુદ્ધ છે, અને આ મુદ્દે તેણે સુપ્રીમ કોર્ટમાં પોતાનું વલણ સ્પષ્ટ કર્યું છે. મુસ્લિમ મહિલા અધિકાર સંગઠનોએ સરકારના આ વલણને આવકાર્યું છે અને કહ્યું છે કે આ પહેલ બહુ વહેલા લેવામાં આવી હોવી જોઇએ.

ભારતની સુપ્રીમ કોર્ટે ૨૦ જુલાઈ ૨૦૧૮થી મુસ્લિમ સમુદાયોમાં નિકાહ હલાલા અને બહુપત્નીત્વ વિરુદ્ધ કરેલી અરજી પર સુનવણી ચાલુ કરી હતી. ૧૩ સપ્ટેમ્બર ૨૦૧૮ના રોજ શબનમ રાની નામની મુસ્લિમ મહિલા પર એસિડ વડે હુમલો કરવામાં આવ્યો હતો. તે નિકાહ હલાલાની પ્રથા વિરુદ્ધ અરજદારોમાંની એક હતી અને તેના શકમંદોમાં ઇસ્લામિક ઉગ્રવાદીઓ મુખ્ય છે. ૫ દિવસ બાદ સુપ્રીમ કોર્ટે સરકારને મહિલાને પૂરતી સુરક્ષા પૂરી પાડવા જણાવ્યું હતું.  

ઝાકિઆ સોમણ ભારતીય મુસ્લિમ મહિલા આંદોલનની સ્થાપક છે અને તેના મત અનુસાર "નિકાહ હલાલાએ બળાત્કારથી ઘણું જ વધારે છે. તે બળાત્કાર, તસ્કરી અને દગો છે, અને તેથી તેને અપરાધ બનાવવો જોઈએ." તેના અનુસાર કુરાનમાં તેની કોઈ જગ્યા નથી અને તે પિતૃસત્તાનું પરિણામ છે.  
## સંદર્ભો
સ્ત્રીબોધ

***સ્ત્રીબોધ*** એ ગુજરાતી ભાષામાં પ્રકાશિત થતું માસિક સામયિક હતું. ૧૮૫૭માં સમાજ સુધારકોના જૂથ દ્વારા સ્થાપિત આ સામયિક, ભારતના મહિલા પ્રેક્ષકોને ધ્યાનમાં રાખીને શરુ કરેલાં પ્રારંભિક સામયિકમાંનું એક હતું. 

સ્ત્રી શિક્ષાના સુધારણા અને સ્ત્રી ઘરેલુ જીવનની એકંદર ગુણવત્તા સુધારવામાં સહાય માટે આ સામયિક શરૂ કરવામાં આવ્યું હતું. તેણે પોતાનું પ્રકાશન ૧૯૫૨ માં બંધ કર્યું. 

## ઇતિહાસ 
સ્ત્રીબોધની સ્થાપના જાન્યુઆરી ૧૮૫૭ માં હિંદુ અને પારસી સમાજસુધારકોના એક સમૂહ વડે કરવામાં આવી હતી. પ્રગતિશીલ અખબાર રાસ્ત ગોફ્તારના સંપાદક કે.એન.કાબરાજી, ઉદ્યોગપતિ સાથે મંગળદાસ નાથુભાઈ, વકીલ ઉદયપુર હરિદાસ (જે પાછળથી પ્રથમ બોમ્બે હાઈકોર્ટના પ્રથમ ન્યાયાધીશ બન્યા), અને સમાજ સુધારક કરસનદાસ મુળજી એ તેના સ્થાપકોમાંના કેટલાક પ્રખ્યાત લોકો હતા.  પણ તેની સ્થાપનામાં મહત્વની ભૂમિકા ભજવી હતી. તે દફ્તર અશ્કરા પ્રેસ થી પ્રકાશિત થયું હતું અને ગુજરાતમાં મહિલા પ્રેક્ષકો તરફ નિર્દેશિત આ પ્રારંભિક સામયિક હતું.   

૧૮૫૭ થી ૧૮૬૩ સુધી સામાયિકને બેહરમજી ગાંધી, શોહરાબજી શાપુરજી, કરસનદાસ મુલજી, મંગલદાસ નાથુભાઈ અને નાનાભાઇ હરિદાસે સંયુક્ત રીતે સંપાદિત કર્યું. કરસનદાસ ૧૮૬૫ થી ૧૮૬૭ દરમિયાન સંપાદક હતા; તેમના પછી કે.એન. કાબરાએ ૧૯૦૪માં તેમના મૃત્યુ સુધી આ પદ સંભાળ્યું. પાછળથી સામયિક તેમની પુત્રી સિરીન (કે જે સંભવત્ ગુજરાતની પ્રથમ ગાયનેકોલોજીસ્ટ હતી) દ્વારા સંપાદિત કરવામાં આવી હતી. ત્યારબાદ કાબરાની પુત્રવધૂ પુતલીબાઈ જહાંગીર કાબરાજીએ પદ સંભાળ્યું હતું. ૧૯૪૧માં પુતલીબાઈના અવસાન પછી, કેશવપ્રસાદ દેસાઇ (કે જેઓ પહેલાથી જ છેલ્લા કેટલાક વર્ષોથી પુતલીબાઈ સાથે સામયિકનું સહ-સંપાદન કરી રહ્યા હતા) એ આખો વ્યવસાય અને સંપાદન સંભાળ્યું.  

તેને ૧૯૫૨માં બંધ કરવામાં આવ્યું હતું. 

## વાચકવર્ગ 
*સ્ત્રીબોધ* મુખ્યત્વે ઉચ્ચ અને મધ્યમ વર્ગની મહિલાઓનાં નવરાશને ધ્યાનમાં રાખીને પ્રકાશિત કરવામાં આવતું હતું, કારણ કે બ્રિટિશ રાજના વિવિધ તત્વો સાથેના પોતાના વ્યવહારને લીધે તે પરિવારોમાંથી પુરૂષો લિંગરુપી સુધારણા માટે સૌથી ખુલ્લા હતા.  

લવાજમનું શુલ્ક શરૂઆતમાં દર વર્ષે ૩ રૂપિયા નક્કી કરવામાં આવ્યું હતું; પણ ૧૯૧૪માં તેને અડધું કરવામાં આવ્યું હતું. તેના પ્રારંભિક વર્ષોમાં તેણે વાર્ષિક ગ્રાહકોને એક પુસ્તક પણ ભેટ કર્યું હતું. 

## સંદર્ભો 
શ્રેણી:ગુજરાતી સામયિકો
દેવદાસી

[right|thumb|367x367px|[તમિલનાડુ, દક્ષિણ ભારતની બે દેવદાસીઓની છબી, ૧૯૨૦]]
દક્ષિણ ભારતમાં **દેવદાસી** એક એવી સ્ત્રી હતી જે આજીવન એક દેવતા અથવા મંદિરની પૂજા અને સેવા આપવા માટે સમર્પિત હતી. આ સમર્પણ એક *પોટુકાટ્ટુ* નામના એક સમારોહમાં થતું હતું, જે લગ્ન સમારંભ સમાન હતું. મંદિરની સંભાળ રાખવા અને ધાર્મિક વિધિઓ કરવા ઉપરાંત, આ મહિલાઓ ભરતનાટ્યમ, કુચિપુડી અને ઓડિસી નૃત્યો જેવી શાસ્ત્રીય ભારતીય કલાત્મક પરંપરાઓ પણ શીખતી હતી અને તેનો અભ્યાસ કરતી હતી. તેમની સામાજિક સ્થિતિ ઊંચી હતી કારણ કે નૃત્ય અને સંગીત એ મંદિરની ઉપાસનાનો આવશ્યક ભાગ હતો. 

દેવદાસી બન્યા પછી આ યુવતીઓ પોતાનો સમય ધાર્મિક વિધિઓ, ધાર્મિક પ્રથાઓ અને નૃત્યો શીખવવામાં પસાર કરતી. તેમને ક્યારેક ઉચ્ચ અધિકારીઓ અથવા પાદરીઓ સાથે બાળકો થતાં હતાં જેમને પણ સંગીત અને નૃત્યની તાલીમ અપાતી હતી.

મંદિરના ઉપાસનાના નિયમો અનુસાર અથવા આગમશાસ્ત્રો અનુસાર નૃત્ય અને સંગીત એ મંદિરના દેવતાઓ માટે દરરોજની પૂજાની આવશ્યક સામગ્રી છે. તેથી દેવદાસીઓ વિવિધ સ્થાનિક નામો દ્વારા જાણીતી હતી જેમ કે કર્ણાટકમાં *બાસીવી*, મહારાષ્ટ્રમાં *માતંગી*, અને ગોવામાં *કલાવંતી*.  બ્રિટીશ શાસન દરમિયાન ભારતીય ઉપખંડમાં રાજાઓ જે મંદિરોના રક્ષક હતા તેઓ મોટે ભાગે હારી ગયા, આમ મંદિરના કલાકાર સમુદાયોએ તેમની શક્તિ ગુમાવી દીધી. પરિણામે દેવદાસીઓ તેમના પરંપરાગત સમર્થન અને રક્ષકો વિના છૂટી ગઈ. ઉપનિવેશક કાળ દરમિયાન સુધારાવાદીઓએ દેવદાસીની પરંપરાને ગેરકાનૂની બનાવવા માટેનું કામ કર્યું. દેવદાસી વિશેના ઉપનિવેશક મંતવ્યોનો ભારતમાં ઘણા જૂથો અને સંગઠનો દ્વારા અને પશ્ચિમી વિદ્વાનો દ્વારા ભારે વિરોધ કરવામાં આવે છે. બ્રિટિશરો દેવદાસીને બિન-ધાર્મિક શેરી નર્તકોથી અલગ કરવામાં અસમર્થ હતા. આનાથી તેમનામાં સામાજિક-આર્થિક વંચિતતા આવી અને લોકકળાઓને અપનાવી. 

તાજેતરના સમયમાં દેવદાસી સિસ્ટમ લુપ્ત થવા લાગી છે. દેવદાસી પ્રણાલીને ૧૯૮૮માં આખા ભારતમાં ઔપચારિક રીતે ગેરકાયદેસર ઠેરવવામાં આવી હતી. ઑડિશાના જગન્નાથપુરી મંદિરમાં અત્યારે કોઈ પણ દેવદાસી નથી; છાપામાં આવેલા એક અહેવાલ અનુસાર શશીમોની કે જે જગન્નાથપુરી મંદિર સાથે સંકળાયેલી હતી તેનું ૨૦૧૫માં મૃત્યુ થયું હતું. 

મહિલા આયોગના સંશોધન મુજબ દેવદાસી બનવાનાં કારણોમાં ગરીબી, ભોળાપણું વગેરે મુખ્ય હતાં. આ જ સંશોધન મુજબ તેમની સરેરાશ ઉંમર અન્ય લોકોની સરેરાશ ઉંમર કરતા ઓછી હતી અને ૫૦ વર્ષથી વધુ ઉંમરની દેવદાસી શોધવી મુશ્કેલ હતી. 

## સંદર્ભ 
શ્રેણી:હિંદુ ધર્મ
વિજય નહેરા

**વિજય નહેરા** ગુજરાતના વિજ્ઞાન અને ટેકનોલોજી સચિવ છે. તેઓ અમદાવાદ શહેરના પૂર્વ મ્યુનિસિપલ કમિશનર અને ગ્રામ્ય વિકાસ કમિશનર હતા.  અને ૨૦૦૧ ગુજરાત જૂથના IAS અધિકારી છે. આ ઉપરાંત તેઓ વડોદરાના જિલ્લા કલેક્ટર, મ્યુનિસિપલ કમિશનર રાજકોટ, અમદાવાદ જિલ્લાના કલેક્ટર જેવા પદો પર પણ રહી ચૂકેલા છે. વડોદરા કલેક્ટર તરીકે તેમને નરેન્દ્ર મોદી ના હસ્તે *સર્વ શ્રેષ્ઠ કલેક્ટર*નો પુરસ્કાર મળેલ છે.

## પ્રારંભિક જીવન 
વિજય નેહરાનો જન્મ રાજસ્થાન ખાતે આવેલ સિકર જિલ્લાના છોટી સિહોત ગામે થયેલ હતો. તેઓ એક સૈનિકના સંતાન હતા. ૧૯૮૦માં તેઓએ સરકારી સહાયની મદદથી અભ્યાસ કર્યો.

## અમદાવાદ મ્યુનિસિપલ કોર્પોરેશનમાં નોંધપાત્ર કાર્યો 
વિજય નહેરા અમદાવાદ મ્યુનિસિપલ કોર્પોરેશનમાં તેમાંના ત્વરિત નિર્ણય માટે જાણીતા છે. પોતાના કાર્યકાળ દરમિયાન તેઓએ મહત્વપૂર્ણ નિર્ણયો લીધા છે.

### પીરાણા ડમ્પિંગ સાઈટ 
૧૫ ઓગસ્ટ ૨૦૨૨ સુધીમાં પીરાણા ડમ્પિંગ સાઈટ પરનો કચરો દુર કરીને ત્યાની જમીનને કચરાથી મુક્ત કરવા માટે ૩૦૦ કરોડ જેટલું બજેટ ફાળવ્યું છે. તેને કારણે અંદાજે ૧૦૦૦ કરોડનો ફાયદો પણ પહોંચશે.

### હૅપી સ્ટ્રીટ 
લો ગાર્ડન પાસે *ખાઉં ગલી* તરીકે ઓળખાતી ગલીની સંપૂર્ણ પણે નવીનીકરણ ૮ કરોડ ના ખર્ચે "હેપી સ્ટ્રીટ" તરીકે કર્યુ.  મુખ્યમંત્રી વિજય રૂપાણી દ્વારા તેનું લોકાર્પણ કરવામાં આવ્યું હતુ. રાત્રી દરમિયાન રોડ પર ૪૦ થી ૪૫ ફૂડ ટ્રક હૅપી સ્ટ્રીટ પર લાગશે.

### કોરોનાવાયરસ રોગચાળા દરમિયાન 
ભારતના વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી એ જ્યારે ૨૧ દિવસના ભારત બંધની જાહેરાત કરી ત્યાર પછી અમદાવાદ મ્યુનિસિપલ કમિશનર દ્વારા મહત્વના પગલા લેવામાં આવ્યા હતા. જીવન જરૂરિયાતની તમામ વસ્તુઓ અમદાવાદ મુનિસિપલ કોર્પોરેશન ઘરે પહોંચાડશે, આ ઉપરાંત તેઓએ *નમસ્તે અમદાવાદ* નામથી ઝુંબેશ ચલાવીને લોકોને હાથ ન મિલાવવા અને ઘરમાં રહેવા વિનંતી કરી હતી. 

## સંદર્ભ 
શ્રેણી:વ્યક્તિત્વ
અરુંધતિ રોય

**અરુંધતિ રોય** (જ. ૨૪ નવેમ્બર ૧૯૬૧) ભારતીય લેખિકા છે. તેમની જાણીતી નવલકથા *ગોડ ઓફ સ્મોલ થિંગ્સ* માટે  મેન બુકર પ્રાઈઝ ફોર ફિક્શન (૧૯૯૭) એવોર્ડથી સન્માનિત અરુંધતી,  માનવાધિકાર અને પર્યાવરણ સંરક્ષણ માટે સક્રિય રાજનૈતિક કાર્યકર્તા પણ છે.

## પ્રારંભિક જીવન
અરુંધતિનો જન્મ મેઘાલય રાજ્યના શિલોંગ ખાતે થયો હતો.તેમની માતા મેરી રોય મલયાલી સિરિયાઇ ઇસાઇ હતા જે માનવાધિકાર કાર્યકર્તા તરીકે સક્રિય હતા જ્યારે પિતા રજીબ રોય ચાના બગીચાઓના પ્રબંધક(કલકત્તા) બંગાળી હિંદુ હતા. જ્યારે તેઓ ૨ (બે) વર્ષના હતા ત્યારે માતાપિતાના લગ્નવિચ્છેદને કારણે તેઓ માતા અને ભાઈ સાથે કેરળ પરત ફર્યા. બાદમાં બન્ને લગ્નગ્રંથિથી જોડાયા હતા. તેમણે ભારતીય સ્વતંત્રતા આંદોલન પર આધારિત ટેલિવિઝન શૃંખલા તેમજ *એની* અને *ઇલેક્ટ્રીક મૂન* નામની બે ફિલ્મો માટે યોગદાન આપ્યું હતું. ૨૦૧૫માં તેમણે ધાર્મિક અસહિષ્ણુતા અને દેશમાં જમણેરી સંગઠનો દ્વારા વધતી હિંસાના વિરોધમાં આ પુરસ્કાર પરત કર્યો હતો.

અરુંધતિને તેમની નવલકથા *ગોડ ઓફ સ્મોલ થિંગ્સ* માટે ૧૯૯૭ના *મેન બુકર પ્રાઇઝ ફોર ફિક્શન*થી સન્માનિત કરવામાં આવ્યા હતા. પુરસ્કારરૂપે તેમને US$30,000 પ્રાપ્ત થયા હતા.

૨૦૦૨માં તેમને સ્વતંત્રતા, ન્યાય અને સાંસ્કૃતિક વિવિધતા માટે સંઘર્ષ બદલ લેનન ફાઉન્ડેશન દ્વારા *સાંસ્કૃતિક સ્વતંત્રતા પુરસ્કાર*થી સન્માનિત કરવામાં આવ્યા હતા.

૨૦૦૩માં સાનફ્રાન્સિસ્કો ખાતે અરુંધતિ, બિઆન્કા જૈગર, બાર્બરા લી અને કેથી કેલીને  *ગ્લોબલ એક્ષ્ચેન્જ હ્યુમન રાઇટ્સ* એવોર્ડથી સન્માનિત કરાયા હતા.

રોયને સામાજિક કાર્યોમાં તેમના યોગદાન બદલ તેમજ અહિંસાની હિમાયત કરવા બદલ ૨૦૦૪માં *સિડની શાંતિ પુરસ્કાર*થી સન્માનિત કરવામાં આવ્યા હતા.

જાન્યુઆરી ૨૦૦૬માં તેમના સમકાલીન મુદ્દાઓ પરના નિબંધ સંગ્રહ *ધ એલ્જીબ્રા ઓફ ઇન્ફિનીટ અનજસ્ટીસ* માટે સાહિત્ય અકાદમી પુરસ્કારથી સન્માનિત કરવામાં આવ્યા હતા પરંતુ તેમણે ભારત સરકાર દ્વારા ઔદ્યોગિક કામદારો પ્રત્યેની દુર્લક્ષતા, સૈન્યકરણ અને આર્થિક નવ-ઉદારીકરણમાં વૃદ્ધિની નીતિઓના વિરોધમાં પુરસ્કારનો અસ્વીકાર કર્યો હતો.

નવેમ્બર ૨૦૧૧માં તેમના વિશિષ્ટ લેખન બદલ *નોર્મન મેલર પુરસ્કાર*થી સન્માનિત કરવામાં આવ્યા હતા.

રોયને ટાઈમ મેગેઝિન દ્વારા ૨૦૧૪માં વિશ્વના ૧૦૦ પ્રભાવશાળી લોકોની સૂચિ *ટાઈમ ૧૦૦*માં સમાવિષ્ટ કરવામાં આવ્યા હતા.

## સંદર્ભ
શ્રેણી:લેખક
શ્રેણી:વ્યક્તિત્વ
શ્રેણી:૧૯૬૧માં જન્મ
શ્રેણી:જીવિત લોકો
અમદાવાદ - મુંબઈ તેજસ એક્સપ્રેસ

'''૮૨૯૦૧/૮૨૯૦૨ અમદાવાદ - મુંબઈ સેન્ટ્રલ 'તેજસ એક્સપ્રેસ'''' અમદાવાદ અને મુંબઈ સેન્ટ્રલ સ્ટેશન વચ્ચેની એક ખાનગી ટ્રેન છે. તે એક સેમી સ્પીડ, સંપૂર્ણ વાતાનુકુલિત ટ્રેન છે જે ભારતીય રેલ્વે અમદાવાદ અને મુંબઈને નડિયાદ, વડોદરા, ભરૂચ, સુરત, વાપી અને બોરીવલી નામના છ સ્ટેશનો સાથે જોડે છે.  આ ટ્રેન ૧૯ જાન્યુઆરી ૨૦૨૦થી શરૂ થઈ છે.  ટ્રેનનું ભાડુ ચલિત રહેશે.    

## ટ્રેનને લગતી યાદી 
* તેજસ એક્સપ્રેસ (૮૨૯૦૨) અમદાવાદથી સવારે ૦૬.૪૦ વાગ્યે નીકળી નડીઆદ, વડોદરા, ભરૂચ, સુરત, વાપી અને બોરીવલી થઈને મુંબઈ સેન્ટ્રલ રેલ્વે સ્ટેશન તરફ રવાના થાય છે અને બપોરે ૧:૧૦ વાગ્યે મુંબઈ પહોંચે છે.  
* તેજસ એક્સપ્રેસ (૮૨૯૦૧) મુંબઈથી અમદાવાદ જંક્શન રેલ્વે સ્ટેશન માટે ૩:૪૦ વાગ્યે ઉપડી અને ૯:૫૫ વાગ્યે અમદાવાદ પહોંચે છે.  
* ગુરુવારે ટ્રેન ચલાવવામાં આવતી નથી, બાકીના છએ દિવસ ટ્રેન બન્ને દિશામાં જાય છે.

## સુવિધાઓ 
પહેલીવાર ભારતીય રેલ્વેમાં મનોરંજન સુવિધા શરૂ કરવામાં આવી છે. અમદાવાદ - મુંબઇ તેજસ એ પહેલી ભારતીય ટ્રેન છે કે જે પ્રત્યેક વ્યક્તિગત મુસાફરો માટે એલસીડી સ્ક્રીન ધરાવે છે, જોકે આ સુવિધા ફક્ત એક્ઝિક્યુટિવ ચેર કારમાં જ ઉપલબ્ધ થશે.  

એલસીડીમાં મુસાફરો હિન્દી, મરાઠી, ગુજરાતી ફિલ્મોનો આનંદ માણી શકે છે, સંગીત સાંભળી શકે છે તેમજ પેસેન્જર ઇન્ફર્મેશન સિસ્ટમ પણ ઉપલબ્ધ છે. તદુપરાંત, મુસાફરો વાઇફાઇ સુવિધાઓનો આનંદ માણી શકે છે. 

## નોંધ 
શ્રેણી:ભારતીય રેલ
ફણીશ્વરનાથ રેણુ

**ફણીશ્વરનાથ રેણુ** (૪ માર્ચ ૧૯૨૧ ઔરાહી હિંગના - ૧૧ એપ્રિલ ૧૯૭૭) હિન્દી ભાષાના પ્રમુખ સાહિત્યકાર હતા. તેમની પહેલી જ નવલકથા **મૈલા આંચલ** ખુબ જ પ્રસિદ્ધિ પામી હતી, અને જેના માટે તેમને પદ્મશ્રી પુરષ્કારથી સન્માનિત કરવામાં આવ્યા હતા.

## જીવન
ફણીશ્વરનાથ રેણુનો જન્મ ૪ માર્ચ ૧૯૨૧ના રોજ બિહારના અરરિયા જિલ્લાના ફારબિસગંજ પાસેના ઔરાહી હિંગના ગામમાં થયો હતો. તે સમયે આ ગામ પૂર્ણિયા જિલ્લામાં ગણાતું હતું , તેમનું શિક્ષણ ભારત અને નેપાળમાં થયું હતું. તેમણે પ્રાથમિક શિક્ષણ ફારબિસગંજ અને અરરિયામાં પ્રાપ્ત કર્યું હતું. જયારે મેટ્રિક નો અભ્યાસ નેપાળના વિરાટનગરમાં આવેલા વિરાટનગર આદર્શ વિદ્યાલય માંથી કર્યો હતો . તેમણે ઇન્ટરમીડિએટર કાશી હિન્દૂ વિશ્વ વિદ્યાલયમાંથી કર્યું , તેઓ ૧૯૪૨ના ભારત છોડો આંદોલનમાં પણ જોડાયા. ૧૯૫૦માં થયેલા નેપાળી ક્રાંતિકારી આંદોલનમાં પણ તેઓએ ભાગ લીધો, જેના પરિણામે નેપાળમાં લોકતાંત્રિક વ્યવસ્થા અમલ માં આવી. પટના વિશ્વ વિદ્યાલયના વિદ્યાર્થીઓ સાથે છાત્ર સંઘર્ષ સમિતિમાં તેઓએ ભાગ લીધો, અને જયપ્રકાશનારાયણના સંપુર્ણક્રાંતિ આંદોલનમાં પણ મહત્વની ભૂમિકા ભજવી હતી.

૧૯૫૨-૫૩ ના સમયમાં તેઓ ખુબજ ગંભીર રીતે બીમાર થયા, આ એજ સમયગાળો હતો જયારે તેઓ લેખનક્ષેત્રે પણ સક્રિય થયેલા. તેઓએ હિન્દી સાહિત્યમાં પ્રાદેશિક કથાઓ સૌપ્રથમવાર લખવાની શરૂઆત કરી હતી.

કવિ અજ્ઞેય (સચ્ચિદાનંદ હીરાનંદ વાત્સ્યાયન) તેમના ખુબજ નજીકના મિત્ર હતા. રેણુજીની કેટલીય રચનાઓમાં કટિહાર, રેલવે સ્ટેશન નો ઉલ્લેખ મળે છે.

## સાહિત્યિક કૃતિઓ
### નવલકથાઓ 
હિન્દી સાહિત્યમાં રેણુજીને પોતાની નવલકથા મૈલા આંચલ માટે જેટલી પ્રસિદ્ધિ મળી એટલી ભાગ્યેજ કોઈને મળી હશે. નવલકથા પ્રસિદ્ધ થતાની સાથે જ રાતો રાત તેઓ હિન્દી સાહિત્યના એક મોટા ગજાના નવલકથાકાર તરીકેની નામના પામ્યા, કેટલાક વિવેચકોએતો મૈલા આંચલને હિન્દી સાહિત્યમાં ગૌદાન પછીની સર્વશ્રેષ્ઠ નવલકથા જાહેર કરી. જોકે એ પછી તો તેમના વિરોધીઓએ વિવાદ પણ પેદા કર્યો, તેમની આ નવલકથાને સતીનાથ ભાદુરીની બાંગ્લા નવલકથા 'ધોધાઈ ચરિત માનસ' ની નકલ હોવાનો દાવો કરાયો. જોકે સમય સાથે તેમના વિરોધીઓના આ જૂથ આરોપો પણ પણ શાંત થયી ગયા.

તેમની શરૂઆતની બે નવલકથાઓ 'મૈલા આંચલ' અને 'પરતી પરીકથા' માં જે પ્રકારનું લેખન કૌશલ્ય તેમણે દાખવ્યું છે, તેવું ઉત્કૃષ્ઠ લેખન તેમની પછીની નવલકથાઓમાં જોવા નથી મળ્યું.

## સંદર્ભ
*તીસરી કસમ ફિલ્મ અને રેણુની વાર્તા મારે ગયે ગુલ્ફામ

## બાહ્ય કડીઓ 
* रेणु रचनावली, भाग - ५ (ગુગલ પુસ્તક)
* एक श्रावणी दोपहरी की धूप (ગુગલ પુસ્તક ; લેખક - ફણીશ્વરનાથ ' રેણુ ')
* ગુજરાતી સાહિત્ય પરિષદ સમાચાર (ગુજરાતી સાહિત્ય પરિષદ ઉલ્લેખ)
* મૈલા આંચલ : ભારતીય તાસીરનું દર્શન 
* ગીતકાર શૈલેન્દ્ર અને ફણીશ્વરનાથ રેણુ

શ્રેણી:સાહિત્યકાર
શ્રેણી:ભારતીય વ્યક્તિત્વ
શ્રેણી:પદ્મશ્રી પુરસ્કાર વિજેતાઓ
શ્રેણી:૧૯૨૧માં જન્મ
શ્રેણી:૧૯૭૭માં મૃત્યુ
ઇંડસ વિદ્યાલય

**ઇંડસ યુનિવર્સિટી** જે અગાઉ *ઇંડસ ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ટેકનોલોજી અને એન્જિનિયરિંગ* તરીકે જાણીતી હતી. ૨૦૧૨માં તેને યુનિવર્સિટીનો દરજ્જો મળ્યો અને યુનિવર્સિટી ગ્રાન્ટ્સ કમિશન (યુજીસી) દ્વારા તેને માન્યતા મળી. ઇંડસ યુનિવર્સિટી એ ઓલ ઈન્ડિયા કાઉન્સિલ ફોર ટેક્નિકલ એજ્યુકેશન (AICTE) માન્ય યુનિવર્સિટી છે. ઇંડસ અમદાવાદ, ગુજરાત, ભારત ખાતે આવેલ છે.

યુનિવર્સિટી પ્રાંગણ  વિસ્તારમાં આંતરરાષ્ટ્રીય વિદ્યાર્થીઓ સહિત છોકરાઓ અને છોકરીઓ માટે અલગ છાત્રાલય સુવિધાઓ ધરાવે છે. ઇંડસ ફેકલ્ટી સભ્યો માટે પણ મર્યાદિત રહેવાની સુવિધા પૂરી પાડે છે. આ કેમ્પસમાં ફૂટબોલનું મેદાન, વોલીબૉલ અને બાસ્કેટ બૉલ મેદાન છે.

## ઉપલબ્ધિઓ 
ઇંડસ યુનિવર્સિટીના ઇલેક્ટ્રિકલ અને ઇલેક્ટ્રોનિક્સ એન્જિનિયરિંગના વિદ્યાર્થીએ જ્યાં સુધી હેલ્મેટ પહેર્યું નહીં ત્યાં સુધી વાહન શરૂ ન થાય તેવી સિસ્ટમની રચના કરી છે.  

## સંદર્ભો 
## બાહ્ય કડીઓ 
* સત્તાવાર વેબસાઇટ

શ્રેણી:ગુજરાતની યુનિવર્સિટીઓ
કોરોનાવાયરસ

**કોરોનાવાયરસ** એ વિષાણુઓનું એક જૂથ છે જે સસ્તન પ્રાણીઓ અને પક્ષીઓમાં રોગો ઉત્પન્ન કરે છે. મનુષ્યમાં કોરોનાવાયરસને કારણે શ્વસન માર્ગમાં ચેપ લાગે છે જે ઘણી વાર હળવો હોઈ શકે છે. અમુક કિસ્સાઓમાં તે સામાન્ય શરદી જેવો લાગે છે. અન્ય સંભવિત કારણોની સાથે (મુખ્યત્વે રાયનોવાયરસ) અમુક વાર આ ચેપ ઘાતક હોઈ શકે છે, જેમ કે સાર્સ, મર્સ અને કોવિડ-૧૯. મનુષ્ય સિવાય અન્ય જાતિઓમાં આ વાયરસના ચેપના લક્ષણો અલગઅલગ હોય છે, દા.ત. મરઘીમાં એના કારણે ઉપલા શ્વસન માર્ગનો રોગ થાય છે, જ્યારે ગાય અને ભુંડમાં જાનવરને ઝાડા થાય છે . માણસમાં કોરોનાવાયરસનો ચેપ ફેલાતો અટકાવવા અથવા તેની સારવાર માટે હજી કોઈ રસી કે એન્ટિવાયરલ દવાઓ બની નથી.

## આ પણ જુઓ 
* ગુજરાતમાં કોરોનાવાયરસ
* કોરોનાવાયરસ રોગ ૨૦૧૯

## સંદર્ભો 
શ્રેણી:કોરોનાવાયરસ
અસીમા ચેટર્જી

**અસીમા ચેટર્જી** (૨૩ સપ્ટેમ્બર ૧૯૧૭ - ૨૨ નવેમ્બર ૨૦૦૬) એક ભારતીય કાર્બનિક રસાયણશાસ્ત્રી હતાં, જે કાર્બનિક રસાયણશાસ્ત્રી અને ફાયટોમેડિસિનના ક્ષેત્રમાં કામ માટે જાણીતા હતાં. તેમના સૌથી નોંધપાત્ર કાર્યમાં વિંઝા આલ્કલોઇડ્સ પર સંશોધન, એન્ટિ-એપીલેપ્ટીક દવાઓના વિકાસ અને એન્ટી મેલેરિયલ દવાઓનો વિકાસ શામેલ છે. તેમણે ભારતીય ઉપખંડની ઔષધીય વનસ્પતિઓ પરના નોંધપાત્ર કાર્યની રચના પણ કરી. ભારતીય વિશ્વવિદ્યાલયમાંથી ડોકટરેટ ઑફ સાયન્સ મેળવનારા તે પ્રથમ મહિલા હતાં.

## જીવનચરિત્ર 
### પ્રારંભિક જીવન 
અસીમા ચેટર્જી  નો જન્મ ૨૩ સપ્ટેમ્બર ૧૯૧૭ માં બંગાળમાં થયો હતો. મેડિકલ ડૉક્ટર ઇન્દ્ર નારાયણ મુખર્જી અને તેમના પત્ની કમલા દેવીના બે બાળકોમાં તે સૌથી મોટા હતાં. ચેટર્જી કલકત્તામાં એક મધ્યમ વર્ગના કુટુંબમાં મોટા થયા હતા જ્યાં તેમને શિક્ષણ મેળવવા માટે પ્રોત્સાહિત કરવામાં આવ્યા હતા. તેમના પિતા વનસ્પતિશાસ્ત્રમાં ખૂબ રસ ધરાવતા હતા અને ચેટર્જી તેમની રુચિમાં ભાગીદાર થયા હતા. તેમણે ૧૯૩૬ માં કલકત્તા યુનિવર્સિટીની સ્કોટિશ ચર્ચ કોલેજમાંથી રસાયણશાસ્ત્રમાં સન્માન સાથે સ્નાતક કર્યું. 

### શૈક્ષણિક કાર્ય 
અસીમા ચેટર્જીએ કલકત્તા યુનિવર્સિટીમાંથી કાર્બનિક રસાયણશાસ્ત્રમાં માસ્ટર ડિગ્રી (૧૯૩૮) અને ડોક્ટરલ ડિગ્રી (૧૯૪૪) મેળવી. તેઓ વિજ્ઞાનમાં ડોક્ટરની પદવી મેળવનારા પ્રથમ ભારતીય મહિલા હતા. તેમના ડોક્ટરલ દરમિયાન કરેલા સંશોધનો છોડના ઉત્પાદનો અને કૃત્રિમ કાર્બનિક રસાયણશાસ્ત્ર પર કેન્દ્રિત છે. તે સમયે તેમના પ્રખ્યાત પ્રશિક્ષકોમાં પ્રફુલ્લચંદ્ર રોય અને સત્યેન્દ્ર નાથ બોઝ હતા. 

ચેટર્જીના સંશોધને કુદરતી ઉત્પાદનોનાં રસાયણશાસ્ત્ર પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કર્યું અને તેમનાં સંશોધનોને પરિણામે એન્ટિ-કન્સેલ્ઝિવ, એન્ટી મેલેરીયલ અને કીમોથેરાપીની દવાઓ મળી. તેમણે લગભગ ચાળીસ વર્ષ વિવિધ આલ્કલોઇડ સંયોજનો પર પણ સંશોધન કર્યું. તેમનાં કાર્યને લીધે આયુષ -૫૬ નામની વાઈની દવા અને ઘણી બધી એન્ટી મેલેરિયલ દવાઓનો વિકાસ થયો.  

## ગૂગલ સમ્માન 
ગૂગલ ડૂડલે ૨૩ સપ્ટેમ્બર ૨૦૧૭ ના રોજ, ભારતીય સંસ્થામાંથી વિજ્ઞાનમાં ડોકટરેટ મેળવનારા પ્રથમ ભારતીય મહિલા તરીકેની અસીમા ચેટર્જીનો ૧૦૦મો જન્મદિવસ ઉજવ્યો. આ દિવસે તેમને ગૂગલના મુખપૃષ્ઠ પર પ્રસિદ્ધ કરવામાં આવ્યા હતાં.

## સંદર્ભો 
## બાહ્ય કડીઓ 
* અસિમા ચેટર્જી. ઇન્ડિયન એકેડમી ઓફ સાયન્સ પર

શ્રેણી:૧૯૧૭માં જન્મ
શ્રેણી:વૈજ્ઞાનિક
શ્રેણી:૨૦૦૬માં મૃત્યુ
શ્રીનાથજી મંદિર

**શ્રીનાથજી મંદિર** નાથદ્વારામાં શ્રીનાથજીને સમર્પિત એક હિંદુ મંદિર છે. વૈષ્ણવો દ્વારા તે એક મહત્વપૂર્ણ તીર્થસ્થાન માનવામાં આવે છે.

## ઈતીહાસ 
[right|thumb|316x316px| પાનખર અન્નકૂટ મહોત્સવમાં નાથદ્વારા [શ્રીનાથજી . પિછવાઈ શૈલીની પૃષ્ઠભૂમિ. 18 મી સદીના અંતમાં. ]]
શ્રીનાથજીનું સ્વરૂપ અથવા દૈવી સ્વરૂપ સ્વયં પ્રગટ થાય છે.  દંતકથા અનુસાર ભગવાન કૃષ્ણના દેવ, પથ્થરથી સ્વયં પ્રગટ થાય છે અને ગોવર્ધન ટેકરીઓમાંથી ઉભરી આવે છે. ઐતિહાસિક દૃષ્ટિએ, શ્રીનાથજીની છબીની પૂજા મથુરા નજીક ગોવર્ધન ટેકરી ખાતે સૌપ્રથમ કરવામાં આવી હતી. શરૂઆતમાં આ છબી યમુના નદી કિનારે 1672 માં મથુરાથી સ્થાનાંતરિત થઈ હતી અને તેને આશરે છ મહિના સુધી આગ્રામાં જાળવી રાખવામાં આવી હતી, દંતકથા અનુસાર, મુગલ શાસક ઔરંગઝેબ, જેણે આગ્રામાં તેમની સાથે પ્રતિષ્ઠિત દેવતા રાખવાની ઇચ્છા રાખી હતી. ત્યારબાદ, મુગલ શાસક ઔરંગઝેબ દ્વારા કરાયેલા જંગલી વિનાશથી બચાવવા માટે, છબીને દક્ષિણ તરફ રથ પર આગળ ખસેડવામાં આવી. જ્યારે દેવતાનો રથ સિહદ અથવા સિંહાદ ગામે સ્થળ પર પહોંચ્યા ત્યારે બળદ ગાડીના પૈડા કાદવ માં ખૂપી ગયા.અને રથ આગળ જઈ શકે તેમ નહોતો. સાથે પૂજારીઓ નેસમજાયું કે ચોક્કસ સ્થાન પ્રભુના પસંદ કરેલ હાજર હતી, ત્યાં મંદિર (હવેલી) પછી મહારાણા રાજ સિંહ (મેવાડ)ના રક્ષણ હેઠળ બાંધવામાં આવી હતી .  શ્રીનાથજી મંદિરને '**શ્રીનાથજીની હવેલી**' તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે. આ મંદિર ગોસ્વામી પૂજારીઓ દ્વારા 1672 માં બનાવવામાં આવ્યું હતું.  

1934 માં ઉદયપુર દરબાર દ્વારા ફરમાન જારી કરવામાં આવ્યું, જેના દ્વારા, તે ઘોષિત કરાયું કે ઉદયપુરના કાયદા અનુસાર, શ્રીનાથજીને સમર્પિત અથવા પ્રસ્તુત અથવા અન્યથા દેવની મંદિરની મિલકત હતી.. તે સમય માટે મહારાજ ફક્ત કહેવાતી સંપત્તિના અભિરક્ષક, વ્યવસ્થાપક અને ટ્રસ્ટી હતા અને ઉદયપુર દરબારને દેખરેખ કરવાનો સંપૂર્ણ અધિકાર હતો કે મંદિરને સમર્પિત 562 સંપત્તિનો ઉપયોગ મંદિરના કાયદેસર હેતુ માટે કરવામાં આવ્યો હતો.  

## શ્રીનાથજીની છબી 
શ્રીનાથજી કૃષ્ણના સ્વરૂપનું પ્રતીક છે, જ્યારે તેમણે ગોવર્ધન ટેકરી ઉંચી કરી, જ્યારે એક હાથ ઉંચો કર્યો. એક જ કાળા આરસના રૂપમાંની આ તસવીર, 

## કોરોના અસર 
માર્ચ ૨૦૨૦માં કોરોનાવાયરસ રોગને કારણે સત્તાવાળાઓએ *દર્શન* ને ૮ વખતથી ઘટાડીને ૪ વખત કરવાનો નિર્ણય કર્યો છે. તેઓએ *દર્શન* માટે એક જ સમયે ફક્ત ૫૦ લોકોને જ મંજૂરી આપવાનું નક્કી કર્યું.

## સંદર્ભો 
શ્રેણી:કૃષ્ણ
શ્રેણી:મંદિરો
ભારતમાં સ્ત્રી ભ્રૂણહત્યા

**ભારતમાં સ્ત્રી ભ્રૂણહત્યા** એ કાનૂની પદ્ધતિઓની બહાર સ્ત્રી ભ્રૂણનાં ગર્ભપાત છે. ભારતમાં સ્ત્રી ભ્રૂણ હત્યાની સંખ્યા દિવસેને દિવસે વધી રહી છે. કુદરતી લિંગ ગુણોત્તર ૧૦૩ અને ૧૦૭ ની વચ્ચે માનવામાં આવે છે અને તેના ઉપરની કોઈપણ સંખ્યા સ્ત્રી ભ્રૂણ હત્યાના સૂચક તરીકે માનવામાં આવે છે. દાયકાની ભારતીય વસ્તી ગણતરી મુજબ ૦-૬ વર્ષના વયજૂથમાં, ભારતમાં ૧૯૬૧માં ૧૦૦ સ્ત્રીઓ દીઠ ૧૦૨.૪ પુરુષો હતા, ૧૯૮૦માં આ આંકડો ૧૦૪.૨, ૨૦૦૧માં ૧૦૭.૫, ૨૦૧૧માં ૧૦૮.૯ થયો હતો.  

ભારતના તમામ પૂર્વી અને દક્ષિણ રાજ્યોમાં બાળ લિંગનું પ્રમાણ સામાન્ય પ્રાકૃતિક શ્રેણીમાં છે, પરંતુ કેટલાક પશ્ચિમ અને ખાસ કરીને ઉત્તર પશ્ચિમ રાજ્યો જેવા કે મહારાષ્ટ્ર, હરિયાણા, જમ્મુ અને કાશ્મીરમાં (૨૦૧૧ની ગણતરી પ્રમાણે અનુક્રમે ૧૧૮, ૧૨૦ અને ૧૧૬) નોંધપાત્ર પ્રમાણમાં વધારે છે. રાજસ્થાનમાં ૨૦૧૧ની વસ્તી ગણતરીમાં બાળ લિંગ ગુણોત્તર ૧૧૩, ગુજરાતમાં ૧૧૨ અને ઉત્તર પ્રદેશમાં ૧૧૧ હતો.  

ભારતીય વસ્તી ગણતરીની માહિતી સૂચવે છે કે અસામાન્ય લિંગ ગુણોત્તર અને વધુ સારી સામાજિક-આર્થિક સ્થિતિ અને સાક્ષરતા વચ્ચે સકારાત્મક સંબંધ છે. આ ભારતમાં દહેજ પ્રણાલી સાથે જોડાયેલ હોઈ શકે છે જ્યાં દહેજ મૃત્યુ થાય છે જ્યારે કોઈ છોકરીને આર્થિક બોજ તરીકે જોવામાં આવે છે. ૧૯૯૧, ૨૦૦૧ અને ૨૦૧૧ની વસ્તી ગણતરીના આંકડા મુજબ શહેરી ભારતમાં ગ્રામીણ ભારત કરતા શહેરી ભારતમાં બાળ લિંગ ગુણોત્તરનું પ્રમાણ વધારે છે જે સ્ત્રી ભ્રૂણહત્યાને સૂચવે છે. એ જ રીતે ૧૦૦ છોકરીઓ દીઠ ૧૧૫ કરતા વધારે છોકરાઓનો બાળ લિંગ ગુણોત્તર એવા વિસ્તારોમાં જોવા મળે છે જ્યાં મુખ્ય બહુમતી હિન્દુ, મુસ્લિમ, શીખ અથવા ખ્રિસ્તી છે; આ ઉપરાંત ૧૦૦ છોકરીઓ દીઠ ૧૦૪ થી ૧૦૬ છોકરાઓનો "સામાન્ય" બાળ લિંગ ગુણોત્તર એવા વિસ્તારોમાં પણ જોવા મળે છે જ્યાં મુખ્ય બહુમતી હિન્દુ, મુસ્લિમ, શીખ અથવા ખ્રિસ્તી છે. આ માહિતી એવી કોઈપણ પૂર્વધારણાઓનો વિરોધાભાસ કરે છે કે જે સૂચવે છે કે લિંગની પસંદગી એ પુરાતન પ્રથા છે જે અભણ, ગરીબ વર્ગ અથવા ભારતીય સમાજના ખાસ ધર્મમાં જ થાય છે. 

એવી પણ ચર્ચા ચાલી રહી છે કે શું આ ઉચ્ચ લૈંગિક ગુણોત્તર ફક્ત સ્ત્રી ભ્રૂણ હત્યાને કારણે છે અથવા કેટલાક કુદરતી કારણો દ્વારા આ શક્ય થયું છે.   ભ્રૂણ લિંગ પરીક્ષણ પર પ્રતિબંધ અને સજા માટે ભારત સરકારે ૧૯૯૪ માં પ્રિ-કન્સેપ્શન અને પ્રિ-નેટલ ડાયગ્નોસ્ટિક ટેક્નિક્સ એક્ટ (પીસીપીએનડીટી) પસાર કર્યો હતો. આ કાયદા અંતર્ગત ભારતમાં હાલમાં કોઈ પણ ગર્ભનું લિંગ પરીક્ષણ કરવું અથવા તેને જાહેર કરવું ગેરકાયદેસર છે. જો કે, એની ટીકા એવી રીતે કરવામાં આવી રહી છે કે તંત્ર અને અધિકારીઓ દ્વારા પીસીપીએનડીટી એક્ટને નબળી રીતે લાગુ કરવામાં આવ્યો છે.

## સંદર્ભો
ગરવી ગુજરાત ભવન, નવી દિલ્હી

**ગરવી ગુજરાત ભવન** નવી દિલ્હીના અકબર રોડ ઉપર ૭૦૬૬ ચોરસ મીટર પ્લોટ પર બનાવવામાં આવ્યું છે. રાજધાનીમાં આ "**પ્રથમ ઇકોફ્રેન્ડલી**" રાજ્ય ભવન છે. ગુજરાતના મુખ્ય પ્રધાન વિજય રૂપાણી અને નાયબ મુખ્યમંત્રી નીતિનભાઇ પટેલની સાથે ભારતના ૧૪મા વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી દ્વારા ગરવી ગુજરાત ભવનનું ઉદ્ઘાટન કરવામાં આવ્યું હતું. 

## મકાન 
ધૌલપુર અને આગ્રા પત્થરોનો ઉપયોગ કરીને નવું ગુજરાત ભવન બનાવવામાં આવ્યું છે. આ રચના ૭૦૬૬ ચોરસ મીટર  ના ક્ષેત્રમાં ફેલાયેલી છે અને આ સંકુલની કુલ કિંમત રૂ. ૧૩૧ કરોડ છે. ગુજરાત ભવનમાં લગભગ ૭૮ અલગ અલગ વિષયઆધારિત ઓરડાઓ છે, જે સાત માળમાં વહેંચાયેલા છે, જેમાં ૨ સ્યુટ, ૧૭ વીઆઈપી સ્યુટ અને મહેમાન કક્ષો છે.

## સુવિધા 
આ નવા ગરવી ગુજરાત ભવનમાં નીચેની સુવિધા છે.  

* ૧૯ સ્યુટ રૂમ
* ૫૯ ઓરડાઓ
* ભોજનાલય 
* જાહેર ભોજનગૃહ 
* વ્યાપાર કેન્દ્ર 
* સંભારણાનાની દુકાન 
* બહુહેતુક સભાખંડ 
* સંમેલન સભાખંડ 
* ચાર લાઉન્જ 
* વ્યાયામ શાળા 
* યોગા કેન્દ્ર 
* અગાસી પર બગીચો 
* પુસ્તકાલય

## સંદર્ભ 
શ્રેણી:ગુજરાત સરકાર
મેગન અબ્રાહમ સિનાગોગ

**મેગન અબ્રાહમ સિનાગોગ** એ અમદાવાદમાં આવેલું ગુજરાત રાજ્યનું એકમાત્ર યહૂદી ધર્મસ્થાન છે. તે ૧૯૩૪માં રાજ્યના *બેને ઇઝરાઇલ* યહૂદી સમુદાયના સભ્યોના દાનનો ઉપયોગ કરીને બનાવવામાં આવ્યું હતું.

## ઇતિહાસ અને સ્થાન 
અબીગૈલબાઈ બેન્જામિન આઇઝેક ભોંકરે દ્વારા ૧૯ ઓક્ટોબર ૧૯૩૩ના રોજ સિનાગોગનો પાયો નાખવામાં આવ્યો હતો અને ૨ સપ્ટેમ્બર ૧૯૩૪ના રોજ તેનું બાંધકામ પૂર્ણ થયું હતું. તે ઇન્ડો-જુડાઇકા (ભારતીય-યહૂદી) સ્થાપત્ય કલામાં બનાવવામાં આવ્યું છે. કમાનમાં વિવિધ માપના તૌરાત બંધ પેટીમાં મૂકવામાં આવ્યા છે. મહિલાઓ માટેની અટારી ભારતના અન્ય સિનાગોગની તુલનામાં અસામાન્ય રીતની છે, જેને સ્તંભો વડે આધાર આપેલ નથી. સિનેગોગમાં ત્રિકોણાકાર છત અને ઉંચી છતવાળા ગ્રીક સ્તંભો છે. અહીં કલાત્મક જાળીઓ, કાચની બારીઓ અને ઝુમ્મર સહિત અનેક ધાર્મિક કલાકૃતિઓ આવેલી છે. અમદાવાદના શૈક્ષણિક ક્ષેત્રે સમાજના સભ્યો અગ્રણી રહ્યા છે. નોંધપાત્ર સંસ્થાઓમાં નેલ્સન, બેસ્ટ સ્કૂલ અને અન્ય બીજી શાળાઓનો સમાવેશ થાય છે.

## સંસ્કૃતિ 
સિનેગોગમાં હજુ એક નાનો પણ સક્રિય સમુદાય છે. *પેસાહ* (*પાસઓવર*) ની ઉજવણી હજુ પણ થાય છે અને *હાઇ હોલી ડેઝ* દર વર્ષે મનાવવામાં આવે છે.

## સંદર્ભ 
## બાહ્ય કડીઓ 
* સત્તાવાર સાઇટ

શ્રેણી:અમદાવાદ
કલમ ૧૪૪

**કલમ ૧૪૪** એ ભારતીય દંડ સંહિતાની ઇ.સ. ૧૯૭૩માં લાગુ પડાયેલી કલમ છે, જે એક્ઝિક્યુટિવ મેજિસ્ટ્રેટને ઉપદ્રવ અથવા સંભવિત ખતરાના મામલાઓમાં તાત્કાલિક અસરથી તાકીદના પગલાં ભરવાની સત્તા આપે છે. કલમ ૧૪૪નો વ્યાપ વિશાળ છે, છતાં તે મોટાભાગે ત્રણ કે તેથી વધુ વ્યક્તિઓના ભેગા થવા પર પ્રતિબંધ મૂકવા માટે વપરાય છે. કલમ ૧૨૯ મુજબ તે એક્ઝિક્યુટિવ મેજિસ્ટ્રેટ અને પોલીસ સ્ટેશન હેઠળના પોલીસ કર્મચારીઓને, ગેરકાયદેસર રીતે ભેગા થયેલા વ્યક્તિઓને વિખેરી નાખવાની સત્તા આપે છે. કલમ ૧૩૦ આવા કોઇપણ ગેરકાયદેસર ટોળાંને વિખેરી નાખવા માટે સશસ્ત્ર સેનાની સહાય મેળવવાની એક્ઝિક્યુટિવ મેજિસ્ટ્રિટેટને સત્તા આપે છે. કલમ ૧૩૧ મુજબ સેનાના કોઇપણ રાજપત્રિત અધિકારીને એક્ઝિક્યુટિવ મેજિસ્ટ્રેટના આદેશ વિના પણ હિંસક/ખતરનાક બનતા ટોળાં ઉપર શસ્ત્રનો ઉપયોગ કરવાની પરવાનગી આપે છે. (જોકે તે માટે એક્ઝિક્યુટિવ મેજિસ્ટ્રેટને શક્ય એટલી ઝડપે જાણ કરવી જરૂરી છે.)

ભારતીય કાયદા મુજબ ગેરકાયદેસર રીતે ભેગા થવાની વ્યાખ્યા કલમ ૧૪૧માં વર્ણવેલી છે. આ કલમ મુજબ પાંચ કે તેથી વધુ વ્યક્તિઓ જો નીચેના સંજોગોમાં ભેગી થાય તો તે ગેરકાયદેસર કહેવાય છે:

# ગેરકાયદેસર, કેન્દ્રીય અથવા રાજ્ય સરકાર અથવા સંસદ અથવા કોઇપણ રાજ્યના ન્યાયિક અથવા જાહેર ક્ષેત્રના અધિકારીને ડરાવવો અથવા ધમકી આપવી;
# કોઇ કાયદા અથવા કાયદાકીય પ્રક્રિયાનો વિરોધ કરવો;
# ગેરકાયદેસર પ્રવેશ અથવા અન્ય ગુન્હો કરવો;
# ગેરકાયદેસર રીતે માલ-મિલ્કતનો કબ્જો લેવો, અન્ય વ્યક્તિઓને માલ-મિલ્કત પર કબ્જો જમાવવો;
# બળજબરીપૂર્વક અન્ય વ્યક્તિ પાસે ગેરકાયદેસર કામ કરાવવું અથવા કાયદેસરનું કામ કરતા રોકવું.

કલમ ૧૪૬ મુજબ 'તોફાનો' માટે ગેરકાયદેસર ભેગાં થયેલા ટોળાંના તમામ સભ્યો જવાબદાર છે, જ્યારે તે ટોળાંનો હેતુ સમાન હેતુ માટે બળ અથવા હિંસાનો ઉપયોગ કરે.

કલમ ૧૪૧-૧૪૯ના વિભાગો મુજબ તોફાનો માટેની મહત્તમ સજા ૩ વર્ષની જેલ અને/અથવા નાણાંકીય દંડ છે. ટોળાંનો દરેક સભ્ય ટોળાંએ કરેલા ગુન્હા માટે જવાબદાર ગણી શકાય છે. ટોળાંને વિખેરી નાખતા અધિકારીને અટકાવવા માટે વધુ સજાની જોગવાઇ છે.

ઇ.સ. ૧૮૬૧માં અધિકારી રાજ-રત્ન ઇ.એફ. ડેબૂએ કલમ ૧૪૪ ઘડી કાઢી હતી, જે વડે બરોડા રાજ્યમાં ગુન્હાઓમાં ઘટાડો થયો હતો. તેમના આ કાર્ય માટે  ગાયકવાડ મહારાજાએ તેમને સુવર્ણ ચંદ્રક એનાયત કર્યો હતો.

## સંદર્ભ 
શ્રેણી:ભારતીય કાયદો
સ્ત્રી બાળહત્યા નિવારણ અધિનિયમ, ૧૮૭૦

**સ્ત્રી બાળહત્યા નિવારણ અધિનિયમ,** **૧૮૭૦** નો કાયદો અથવા **૧૮૭૦નો આઠમો અધિનિયમ** એ સ્ત્રી બાળહત્યાને રોકવા માટે બ્રિટિશ ભારતમાં પસાર કરાયેલ કાયદાકીય અધિનિયમ હતો. આ અધિનિયમની કલમ ૭એ જાહેર કર્યું હતું કે તે શરૂઆતમાં માત્ર અવધ, ઉત્તર-પશ્ચિમી પ્રાંતો અને પંજાબના પ્રદેશોમાં જ લાગુ થશે, પરંતુ આ અધિનિયમ દ્વારા ગવર્નર જનરલને તેમના વિવેકથી બ્રિટિશ રાજના અન્ય કોઈ પણ જિલ્લા અથવા પ્રાંતમાં કાયદો લંબાવવાનો અધિકાર આપવામાં આવ્યો હતો. 

## પૃષ્ઠભૂમિ 
બ્રિટીશરોને સ્ત્રી બાળહત્યા વિશે વિશે ૧૭૮૯માં કંપની શાસન દરમિયાન ખબર પડી. જૌનપુરના રાજપૂત પરિવારમાં આ પ્રથા પ્રચલિત હતી. ૧૮૧૭માં નોંધવામાં આવ્યું કે ગુજરાતમાં આખા તાલુકાઓ એવા હતા કે જેમાં જાડેજાઓના રાજવંશમાં કોઈ સ્ત્રી બાળક હતું જ નહીં. તેથી કાયદો શરૂઆતમાં આ પ્રદેશોમાં લાગુ કરવામાં આવે છે. 

કાયદા અનુસાર પોલીસ દળ બનાવવાની સત્તા આપવામાં આવી; આ પોલીસ દળ જન્મ, લગ્ન અને મૃત્યુની વહી તૈયાર કરી શકે, પોતાની વિવેક બુદ્ધિથી વસ્તી ગણતરી કરી શકે અને જે તે જિલ્લાના લોકો પર પોલીસના ખર્ચ અને મનોરંજન માટે વિશેષ કર થોપી શકે. કાયદાને અમલમાં મૂકતા પોલીસ અધિકારીઓની અવગણના કરવામાં અથવા અવરોધનારા કોઈપણને આ કાયદામાં છ મહિનાની જેલની સજા અથવા ત્રીસ હજાર રૂપિયાનો દંડ અથવા બંનેની જોગવાઈ પણ કરવામાં આવી. એક્ટની કલમ એ પોલીસ અધિકારીને કોઈ પણ વ્યક્તિ કે જેની પાસે સ્ત્રી બાળ સુરક્ષિત ના હોય કે તે બેદરકાર હોય, તેની પાસેથી બાળ જપ્ત કરવાની તેમજ તે વ્યક્તિ પાસેથી માસિક ફી વસૂલવાની ફરજ પડે છે.  

## વર્તમાન સ્થિતિ 
આ અધિનિયમ ૧૯૮૧ સુધી પાકિસ્તાનમાં લાગુ થતો હતો, ત્યારબાદ તેને વટહુકમ દ્વારા તેને દૂર કરવામાં આવ્યો હતો. 

## સંદર્ભો
ફાસ્ટ ટૅગ

thumb|ફાસ્ટ ટૅગનું પ્રતિક.
ફાસ્ટ ટૅગ એ ભારતમાં એક વીજાણુવિષયક માર્ગ-કર ઉઘરાવવાની પ્રણાલી છે, જે ભારતના નેશનલ હાઇવે ઓથોરિટી (એનએચએઆઈ) દ્વારા સંચાલિત છે. તે તેની સાથે સંકલિત અગાઉ થી ચૂકવેલ ખાતા માંથી અથવા બચત ખાતામાંથી સીધા જ કર ચૂકવવા માટે રેડિયો ફ્રીક્વન્સી આઇડેન્ટિફિકેશન (આરએફઆઈડી) તકનીકનો ઉપયોગ કરે છે. 

તે વાહનની ગાડી ચલાવનારની સામેનો કાચ પર હોય છે અને કર ચૂકવણી વાહન અટકાવ્યા વિના ટોલ પ્લાઝા દ્વારા વાહન ચલાવવા માટે સક્ષમ બનાવે છે. આ સત્તાવાર ટેગ જારી કરનાર અથવા ભાગ લેતી બેંકો પાસેથી ખરીદી શકાય છે અને જો તે પ્રીપેઇડ એકાઉન્ટ સાથે જોડાયેલ છે, તો રિચાર્જ કરવું અથવા ટોપ-અપ આવશ્યકતા મુજબ હોઈ શકે છે. એનએચએઆઈ મુજબ, ફેસ્ટાગની અમર્યાદિત માન્યતા છે. કેટલાક ટોલ પ્લાઝા પર સમર્પિત લેન એફ.એસ.એફ.ટેગ માટે બનાવવામાં આવ્યા છે.

જાન્યુઆરી ૨૦૧૯ માં, સરકાર દ્વારા સંચાલિત ઓઇલ માર્કેટિંગ કંપનીઓ આઇઓસી, બીપીસીએલ અને એચપીસીએલે પેટ્રોલ પમ્પ્સ પર ખરીદી કરવા માટે ફાસ્ટ ટૅગના ઉપયોગને સક્ષમ કરવાના એમઓયુ પર હસ્તાક્ષર કર્યા છે.

સપ્ટેમ્બર ૨૦૧૯ સુધીમાં, ફાસ્ટ ટૅગ લેન ૫૦૦ થી વધુ રાષ્ટ્રીય અને રાજ્ય ધોરીમાર્ગો પર ઉપલબ્ધ છે અને ૫૪.૬ લાખ થી થી વધુ ગાડીઓ ફાસ્ટ ટૅગથી સજ્જ છે.

## સંદર્ભ 
શ્રેણી:વાહનવ્યવહાર
સૌમ્યા સ્વામિનાથન

**સૌમ્યા સ્વામિનાથન** એક ભારતીય બાળરોગ વિશેષજ્ઞ અને વૈજ્ઞાનિક છે જે પોતાના ક્ષય રોગ વિશેના સંશોધન માટે જાણીતા છે. ઓક્ટોબર ૨૦૧૭ થી માર્ચ ૨૦૧૯ દરમિયાન, તેઓ વિશ્વ સ્વાસ્થ્ય સંગઠનનાં જનરલ પ્રોગ્રામના ડૅપ્યૂટી ડાયરેક્ટર જનરલ હતાં. માર્ચ ૨૦૧૯માં તેઓની તે જ સંગઠનમાં મુખ્ય વૈજ્ઞાનિક તરીકે નિમણૂક થઇ હતી.

## અભ્યાસ 
સ્વામિનાથને સશસ્ત્ર દળની મેડિકલ કોલેજમાંથી એમબીબીએસ અને નવી દિલ્હીની ઓલ ઈન્ડિયા ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ઑફ મેડિકલ સાયન્સમાંથી એમડી ની ડિગ્રી મેળવી હતી. સાથે જ તેઓ નેશનલ બોર્ડ ઑફ એક્ઝામિનેશન્સમાંથી નેશનલ બોર્ડના ડિપ્લોમેટ થયા હતા. ત્યારબાદ તેમણે પેડિયાટ્રિક પલ્મોનોલોજીમાં પોસ્ટ ડોક્ટરલ મેડિકલ ફેલોશિપ યુનિવર્સિટી ઓફ સધર્ન કેલિફોર્નિયામાં આવેલી ચિલ્ડ્રન્સ હોસ્પિટલ લોસ એન્જલસમાં અને કેક સ્કૂલ ઑફ મેડિસિનમાં લીધી.

## સંશોધનની રુપરેખા 
સ્વામિનાથન ૧૯૯૨માં નેશનલ ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ઑફ ટ્યુબરક્યુલોસીસ સાથે જોડાયા અને ત્યારબાદ તેઓ તેના નિર્દેશક બન્યા. તેમણે ક્લિનીકલ અને બેહેવિયરલ વૈજ્ઞાનિકો અને ડૉક્ટરો સાથે ક્ષય અને ક્ષય/HIV ઉપર સંશોધન ચાલુ કર્યું. સ્વામિનાથન અને તેમના સાથીદારોની ગણના સાથે ટીબી સર્વેલન્સ અને સંભાળ માટે મોલેક્યુલર ડાયગ્નોસ્ટિક્સના ઉપયોગને વધારવા માટેના, સમાવિષ્ટ રેન્ડમાઇઝ્ડ વ્યૂહરચનાના મોટા ક્ષેત્રિય ઉપયોગ માટે, ટીબીની સારવાર અન્ડરવર્લ્ડ વસ્તીમાં સૌપ્રથમ પહોંચાડવા માટે કરવામાં આવે છે. ઓક્ટોબર ૨૦૧૭ થી માર્ચ ૨૦૧૯ દરમિયાન, તેઓ વિશ્વ સ્વાસ્થ્ય સંગઠનનાં જનરલ પ્રોગ્રામના ડૅપ્યૂટી ડાયરેક્ટર જનરલ હતાં. તે પૈકી મધુરા સ્વામિનાથન ઇન્ડિયન સ્ટેટીસ્ટીકલ ઇન્સ્ટિટ્યૂટમાં અર્થશાસ્ત્રનાં પ્રાધ્યાપક છે અને નિથ્યા સ્વામિનાથન પૂર્વ એન્જલિયા વિશ્વવિદ્યાલયમાં લૈંગિક વિશ્લેષણનાં લેક્ચરર છે.

## સંદર્ભ 
શ્રેણી:જીવિત લોકો
શ્રેણી:વૈજ્ઞાનિક
શ્રેણી:૧૯૫૯માં જન્મ
કૃતિકા દેસાઈ ખાન

**કૃતિકા દેસાઇ ખાન** એ એક ભારતીય ફિલ્મ, થિયેટર અને ટેલિવિઝન અભિનેત્રી છે. તેમણે અભિનયની શરૂઆત ટીવી ધારાવાહિક *બુનિયાદ*માં 'મંગળા' નું પાત્ર ભજવીને કરી અને તે દ્વારા ખ્યાતિ પ્રાપ્ત કરી હતી. તેણીએ *ચંદ્રકાન્તા*, *માનસી* (ટોક શો), *એર હોસ્ટેસ*, *સુપરહિટ મુકાબલા* (પ્રથમ ભારતીય કાઉન્ટડાઉન શો), *હંગામા* (ટ્રાવેલ શો), *નૂરજહાં* (ઐતિહાસિક ધારાવાહિક), ઝીટીવી પર *અંબાજી*, *રામ મિલાયી જોડી* અને *ઉતરન*માં (મુંડન કરેલી વિધવાનું પાત્ર) કામ કર્યું છે. તેમણે સ્ટાર પ્લસ દૈનિક શો *મેરે અંગને મેં માં* શાંતિ દેવીની ભૂમિકા ભજવી હતી, આ ધારાવાહિક એક સૌથી સફળ અને લાંબા ગાળાનો શો બની હતી. આ શો ૨૦૦ વર્ષના સફળ પ્રસારણ બાદ ઓગસ્ટ ૨૦૧૭ માં સમાપ્ત થયો.

## અભિનય કારકિર્દી 
તેઓ "અકાંક્ષા" નામના શેરીના બાળકોની એક નાટ્ય કાર્યશાળા સાથે જોડાયેલા છે. તેમણે *શોધ પ્રતિશોધ* સહિતના અનેક ગુજરાતી નાટકોમાં પણ અભિનય કર્યો છે, અને લોકોની તથા વિવેચકોની પ્રશંસા મેળવી છે. આ નાટક ચાર મહિનામાં ૧૨૫ વખત પ્રદર્શીત થયું હતું જે એક રેકોર્ડ છે.

તેમણે *પલ્લવી બની પાર્વતી* અને તો કરો *શ્રીગણેશ*, જેવા ગુજરાતી નાટકોમાં પણ અભિનય આપ્યો છે.

તેમણે *ઉત્તરન નામની ધારાવાહિકમાં પાત્રની ભજવણી માટે* માટે પોતાનું માથું *મુંડાવ્યું* અને ભારતીય ટેલિવિઝનના ઇતિહાસમાં મુંડન કરાવનાર પ્રથમ સ્ત્રી તરીકે પ્રસિદ્ધ થઈ.  

તેમણે ઘણી દૈનિક ધારાવાહિકોમાં લોકપ્રિય ભૂમિકાઓ કરી છે, જેમાં *રામ મિલાયી જોડી*, અને *ઉત્તરન* નોંધનીય છે. ૨૦૧૫ માં, તેણે સ્ટાર પ્લસની ધારાવાહિક *મેરે અંગને મેં* માં શાંતિ દેવીની મુખ્ય ભૂમિકા ભજવી હતી.  

## ફિલ્મોગ્રાફી 
### ફિલ્મો 
**ઇન્સાફ* (૧૯૮૭)
**દત્તક ધ એડોપ્ટેડ (૨૦૦૧)*
**ટર્ન લેફ્ટ એટ ધ એન્ડ ઓફ ધ વર્ડ (૨૦૦૪)*
**દસ્તક*
* ન્યાયાધીશ તરીકે *સેક્શન ૩૭૫* (૨૦૧૯)

## ટેલિવિઝન 
* *દેખ ભાઈ દેખ* 
* *બેતાલ પચીસી* 
* *બુનિયાદ* 
* *ચંદ્રમુખી* (ટીવી ધારાવાહિક)
* *ચંદ્રકાંતા* 
* *ઝમીન આસમાન* 
* *કિસ્મત (ટીવી ધારાવાહિક) | કિસ્મત* 
* *હંગામા* 
* *સુપરહિટ મુકાબલા* 
*  *અ માઉથફુલ ઓફ સ્કાય*
* *નૂરજહાં* 
* *કુમકુમ - એક પ્યાર સા બંધન* 
* *તુમ્હારી દિશા* 
* *માનસી* 
* *બ્લેક* 
* *દો સહેલિયાં* 
* *એક આમ આદમી* (ટીવી *ધારાવાહિક)* સ્ટાર વન 
* *એર હોસ્ટેસ* 
* *અન્નુ કી હો ગયી વાહ ભાઈ વાહ* 
* *વો રેહને વાલી મેહલોં કી* 
* *રામ મિલાયી જોડી* (૨૦૧૨-૨૦૧૩) 
* *ઉતરન* - તેણે જે પાત્ર ભજવ્યું તેનું નામ એકાદશી અવિનાશ ચેટરજી હતું. આનું ટેલિકાસ્ટ ૨૦૧૩ થી ૨૦૧૫ ની વચ્ચે થયું.
* *મેરે અંગને મેં* (૨૦૧૫-૨૦૧૭) તેમણે *ભજવેલા* પાત્રનું નામ શાંતિ દેવી હતું. 
* *પરમાવતાર શ્રી કૃષ્ણ* 
* *શક્તિ -* *અસ્તિત્વ કે* એહસાસ *કી,* પ્રીતોની માતા તરીકે 
* *જીજી મામાં* હરિયાળી રાવત તરીકે 
* લાલ ઇશ્ક (૨૦૧૮ ટીવી ધારાવાહિક)માં ઝૂલેવાલી દાદી તરીકે 

## સંદર્ભ 
## બાહ્ય કડીઓ 
* 

શ્રેણી:ભારતીય અભિનેત્રી
શ્રેણી:જીવિત લોકો
શ્રેણી:ગુજરાતી રંગભૂમિ
શ્રેણી:૧૯૬૮માં જન્મ
અનસૂયા સારાભાઈ

**અનસૂયા સારાભાઈ** (૧૧ નવેમ્બર ૧૮૮૫ - ૧૯૭૨) ભારતમાં મહિલા મજૂર ચળવળના પ્રણેતા હતા. તેમણે ૧૯૨૦ માં અમદાવાદના કાપડ મજૂર સંગઠન ( મજૂર મહાજન સંઘ) ની સ્થાપના કરી હતી. આ સંગઠન ભારતનું સૌથી જૂનું કાપડ કામદાર સંઘ છે. 

## પ્રારંભિક જીવન અને શિક્ષણ 
તેમનો જન્મ અમદાવાદમાં ૧૧ નવેમ્બર ૧૮૮૫ ના રોજ સારાભાઇ પરિવારમાં થયો હતો. જે ઉદ્યોગપતિ અને વ્યવસાયિક પરિવાર હતો. તેઓ નવ વર્ષના હતા ત્યારે તેમના માતાપિતા મૃત્યુ પામ્યા, તેથી તેમને, તેમના ભાઈ અંબાલાલ સારાભાઈ અને નાની બહેનને કાકાને ઘેર રહેવા મોકલી દેવામાં આવ્યા. તેમના ૧૩ વર્ષની ઉંમરે બાળ લગ્ન થયા, જે અસફળ રહ્યા. તેમના ભાઈની મદદથી તેઓ ૧૯૧૨ માં વૈદકીય અભ્યાસ માટે ઇંગ્લેન્ડ ગયા હતા, પરંતુ તે અભ્યાસ માટે પશુઓની ચીરફાડ કરવી પડતી હતી તેથી તેમાં જૈન માન્યતાઓનું ઉલ્લંઘન થતું હોવાથી તેઓ લંડન સ્કૂલ ઓફ ઇકોનોમિક્સમાં જોડાઈ ગયા. જ્યારે તેઓ ઇંગ્લેન્ડમાં હતા, ત્યારે તેઓ ફેબિયન સોસાયટીથી પ્રભાવિત હતા, અને તેમણે સફરગેટ ચળવળમાં ભાગ લીધો. 

## રાજકીય કારકિર્દી 
તેઓ ૧૯૧૩ માં ભારત પાછા ફર્યા  અને મહિલાઓ અને ગરીબોની સુધારણા માટે કામ કરવાનું શરૂ કર્યું. તેમણે એક શાળા પણ શરૂ કરી. ૩૬ કલાકની પાળી પછી ઘરે પાછી ફરતી મહિલા મિલ કામદારોની દયનીય હાલત જોઈ તેમણે મજૂર આંદોલનમાં જોડાવાનું નક્કી કર્યું. તેમણે અમદાવાદની ૧૯૧૪ ની કાપડના કામદારોની હડતાલના વ્યવસ્થાપનમાં મદદ કરી. તેઓ ૧૯૧૮ માં એક મહિનાની વણકરોની હડતાલમાં પણ સામેલ થયા હતા, જેમાં વણકરો વેતનમાં ૨0 ટકાના વધારા સામે ૫૦ ટકા વધારો માંગતા હતા. પરિવારના મિત્ર મહાત્મા ગાંધી તે સમયે તેઓના માર્ગદર્શક હતા. આને પગલે, ૧૯૨૦ માં, અમદાવાદ ટેક્સટાઇલ મજૂર સંઘ (મજદુર મહાજન સંઘ) ની સ્થાપના કરવામાં આવી. ૧૯૭૨ માં તેમનું અવસાન થયું.

૧૧ નવેમ્બર ૨૦૧૭ ના રોજ, ગૂગલે ભારતમાંના વપરાશકર્તાઓ માટે તેમનો ૧૩૨ મો જન્મદિવસ ગુગલ ડૂડલ સાથે ઉજવ્યો હતો. 

તેઓ ભારતીય વૈજ્ઞાનિક વિક્રમ સારાભાઈના કાકી હતા, જેમને ભારતીય અવકાશ કાર્યક્રમના પિતા માનવામાં આવે છે. 

## સંદર્ભ 
## બાહ્ય કડીઓ
*

શ્રેણી:ગુજરાતી વ્યક્તિત્વ
શ્રેણી:૧૯૭૨માં મૃત્યુ
શ્રેણી:૧૮૮૫માં જન્મ
મેરી ફેન્ટન

**મેરી ફેન્ટન** ઉર્ફે **મેહરબાઈ** (સને. ૧૮૫૪ - સને ૧૮૯૬) યુરોપિયન મૂળની પહેલી ગુજરાતી, પારસી અને ઉર્દૂ રંગભૂમિની અભિનેત્રી હતી.  તેઓ બ્રિટીશ ભારતીય સૈન્યમાં એક આઇરિશ સૈનિકનાપુત્રી હતા અને કાવસજી પાલનજી ખટાઉ નામના એક પારસી અભિનેતા-દિગ્દર્શકના પ્રેમમાં પડી તેની સાથે લગ્ન કરી લીધા. તેઓ મેરીને અભિનય જગતમાં લઈ આવ્યા અને તેમણે સફળ નાટ્ય કારકીર્દિ મેળવી.  

## પ્રારંભિક જીવન 
મેરી ફેન્ટનનો જન્મ ભારતના મસૂરી નજીક લન્ઢોરમાં થયો હતો. તેઓ જેનેટ અને બ્રિટીશ ભારતીય સૈન્યના આઇરિશ નિવૃત્ત સૈનિક મેથ્યુ ફેન્ટનના પુત્રી હતા. તેમનું નામ મેરી જેન ફેન્ટન હતું. તેમના પ્રારંભિક જીવન અને શિક્ષણ વિશે કોઈ વધુ માહિતી મળતી નથી. પારસી થિયેટરના અભિનેતા-દિગ્દર્શક કાવસજી પાલનજી ખટાઉ તેમના નાટક *ઈન્દર સભા* માટે રિહર્સલ કરી રહ્યા હતા, ત્યારે મેરી ફેન્ટન તેમના જાદુઈ ફાનસના શો માટે સભાગૃહ બુક કરવા આવ્યા હતા. તેણીએ કાવસજીના અભિનયની પ્રશંસા કરી, તેઓ મળ્યા, પ્રેમમાં પડ્યા અને આખરે લગ્ન કર્યાં. ત્યારબાદ તેણે મેહરબાઈ નામનું પારસી નામ અપનાવ્યું. તેણી હિન્દી અને ઉર્દૂ પહેલેથી જ જાણતી હતી, અને ૧૮૭૦ ના દાયકામાં કાવસજીએ ખટાઉએ તેને ગાયન અને અભિનયની વધુ તાલીમ આપી.   

તેણે પોતાની પ્રતિભા અને કાવસજી ખટાઉ સાથેના સંબંધને કારણે રંગભૂમિમાં સનસનાટી મચાવી હતી. જોકે, ખટાઉ અને એમ્પ્રેસ વિક્ટોરિયા થિયેટ્રિકલ કંપનીના માલિક જહાંગીર પેસ્તનજી ખમ્બાતા વચ્ચે ૧૮૭૮ માં મેરી ફેન્ટનના થિયેટરમાં પ્રવેશ અંગેના વિવાદ થયો, અને કાવસજી ખટાઉ મુંબઈથી દિલ્હી ગયા. ત્યાં તેઓ માણેક માસ્ટરની માલિકીની આલ્ફ્રેડ થિયેટર કંપનીમાં જોડાયા, તે કંપનીએ પણ ફેન્ટનનો વિરોધ કર્યો હતો. પરિણામે, કાવસજી ખટાઉએ ૧૮૮૧ માં પોતાની જ આલ્ફ્રેડ કંપની શરૂ કરી, જેમાં મેરીએ લાંબી અને સફળ કારકિર્દી બનાવી.   

મેરી ફેન્ટન અને કાવસજી ખટાઉ પછીથી અલગ થઈ ગયા. તેમને જહાંગીર ખટાઉ નામે એક પુત્ર હતો. 

## કારકિર્દી 
તે પારસી, ગુજરાતી અને ઉર્દૂ થિયેટરની પહેલી એંગ્લો-ભારતીય અભિનેત્રી હતી. તે પારસી અભિનેત્રી તરીકેની તેમની ભૂમિકા માટે લોકપ્રિય બની હતી. તેમણે રાણાભાઈ રાણીના નઝન *શિરીન* (૧૮૮૧), બામનજી કાબરા ભોળી *ગુલ* (ઇનોસન્ટ ફ્લાવર, ૧૮૮૨ની  એલેન વુડ અંગ્રેજી ઈસ્ટ *લેની* ), આગા હસન અમાનતની ઉર્દુ સંગીત નાટીકા (ઓપેરા) - *ઈન્દર સભા*, ખમ્બાટાના ખુદાદાદ (ધ ગીફ્ટ ઑફ ગોડ, ૧૮૯૮, શેક્સપિયરના *પેરિકલ્સ* પર - પ્રિન્સ ઑફ ટાયર),  *ગામડે ની ગોરી* (વિલેજ નિમ્ફ, ૧૮૯૦), *અલાઉદ્દીન* (૧૮૯૧), *તારા ખુર્શીદ* (૧૮૯૨), *કલિયુગ* (૧૮૯૫)  *ગોપીચંદ*માં જોગણ તરીકેની તેમની ભૂમિકાની ખૂબ પ્રશંસા કરવામાં આવી હતી. 

બાદમાં તેમણેએ ફ્રેમજી અપુની થિયેટર કંપનીમાં કામ કર્યું અને ત્યારબાદ ઘણી થિયેટર જૂથો સાથે કામ કર્યું. 

## લોકપ્રિય સંસ્કૃતિમાં 
*ડ્રામા ક્વીન* (૨૦૧૮) એ નીયતી રાઠોડ દ્વારા લખાયેલ અને દિગ્દર્શિત નાટક છે જે મેરીના જીવન અને અન્ય પ્રારંભિક સ્ત્રી અભિનેત્રીઓના જીવન પર આધરિત હતું. બ્લુ ફીધર થિયેટર દ્વારા તેનું નિર્માણ કરવામાં આવ્યું હતું. મેહરીન સબાએ મેરી ફેન્ટનની ભૂમિકા ભજવી હતી. 

## સંદર્ભ 
શ્રેણી:અભિનેત્રી
શ્રેણી:ગુજરાતી અભિનેત્રી
શ્રેણી:ગુજરાતી રંગભૂમિ
બ્રહ્મકુમાર ભટ્ટ

**બ્રહ્મકુમાર ભટ્ટ** ભારતીય સ્વતંત્રતા કાર્યકર, મહાગુજરાત આંદોલન કાર્યકર અને ગુજરાત, ભારતના સમાજવાદી રાજકારણી હતા. તેઓ ખાડિયા મતદાર વિધાનસભામાંથી બોમ્બે રાજ્ય અને ગુજરાતના વિધાનસભાના સભ્ય તરીકે ચૂંટાયા હતા. બાદમાં તેમણે ૧૯૯૮-૨૦૦૪ દરમિયાન રાજ્ય સભામાં સંસદસભ્ય તરીકે ગુજરાતનું પ્રતિનિધિત્વ કર્યું.  

તેમણે ગુજરાત વિદ્યુત બોર્ડના અધ્યક્ષ તરીકે કાર્યભાર સંભાળ્યો હતો. તેમણે *લે કે રહેંગે મહાગુજરાત* નામનું પુસ્તક લખ્યું હતું, જેમાં મહાગુજરાત આંદોલનું દસ્તાવેજીકરણ થયું છે. તેઓ શરૂઆતના જીવનમાં પ્રજા સમાજવાદી પક્ષના સભ્ય હતા. ૬ જાન્યુઆરી ૨૦૦૯ના રોજ તેમનું અવસાન થયું.

## સંદર્ભો 
## બાહ્ય કડીઓ
* 

શ્રેણી:ગુજરાતી વ્યક્તિત્વ
વિજયગીરી બાવા

**વિજયગીરી બાવા** (જન્મ ૨૪ માર્ચ ૧૯૮૭) એક ભારતીય ફિલ્મ નિર્માતા અને પટકથા લેખક છે, જે મુખ્યત્વે ગુજરાતી સિનેમામાં તેમના યોગદાન માટે જાણીતા છે. તેમણે ફિલ્મ *પ્રેમજી: રાઇઝ ઓફ અ વોરિયર* (૨૦૧૫) માં દિગ્દર્શક તરીકેની શરૂઆત કરી હતી, જેના માટે તેમને શ્રેષ્ઠ ફિલ્મ શ્રેણીમાં રાજ્ય ફિલ્મનો એવોર્ડ મળ્યો હતો. ૨૦૧૯માં તેમણે *મોન્ટુની બિટ્ટુ* ફિલ્મનું નિર્દેશન કર્યું હતું.

## ચલચિત્રો
## વ્યક્તિગત જીવન 
બાવાએ તેમનું શાળાનું શિક્ષણ તેમના વતન સ્થળ ખેરાલુ ખાતે પૂર્ણ કર્યું. વધુ અભ્યાસ માટે અમદાવાદની એલ.ડી. આર્ટ્સ મહાવિદ્યાલયમાં દાખલો મેળવ્યો. ત્યારબાદ અમદાવાદમાં ૨૦૦૭ના વર્ષમાં બેચલર ઓફ આર્ટ્સની પદવી મેળવી હતી. બાવાએ ૨૦૦૧માં *ટ્વિંકલ બાવા* સાથે લગ્ન કર્યા. 

## સંદર્ભ 
શ્રેણી:૧૯૮૭માં જન્મ