open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
અહિલ્યાબાઈ હોલકર

**અહિલ્યાબાઈ હોલકર** (૩૧ મે ૧૭૨૫ – ૧૩ ઓગસ્ટ ૧૭૯૫) મરાઠા સામ્રાજ્યના મહારાણી અને સુબેદાર મલ્હારરાવ હોલકરના પુત્ર ખંડેરાવના પત્ની હતાં.

## પ્રાંરભિક જીવન 
અહિલ્યાબાઈનો જન્મ ૩૧ મે, ૧૭૨૫ના રોજ મહારાષ્ટ્રના હાલના અહમદનગર જિલ્લાના ચૌંડી ગામમાં થયો હતો. તેમના પિતા માન્કોજી શિંદે, બીડ જિલ્લાના ચૌદે ગામના એક આદરણીય ધનગર પરિવારના વંશજ અને પાટિલ (મુખી) હતા. તે સમયમાં સ્ત્રીઓને શિક્ષણ આપવામાં આવતું નહોતું, પરંતુ અહિલ્યાબાઈના પિતાએ તેમને વાંચતાં-લખતાં શીખવ્યું હતુ.

ઇતિહાસના મંચ પર તેમનો પ્રવેશ એક અકસ્માત હતો. મરાઠા પેશવા બાજીરાવ પ્રથમની સેવામાં કમાન્ડર અને માલવા પ્રદેશના સ્વામી મલ્હારરાવ હોલકર પુણે જતા સમયે ચૌંડીમાં રોકાયા હતા અને દંતકથા મુજબ, ગામમાં મંદિરની સેવામાં આઠ વર્ષની અહિલ્યાબાઈને જોઈ હતી. બાળ અહિલ્યાની ધાર્મિકતા અને તેના ચારિત્ર્યને ઓળખીને તેઓ છોકરીને તેમના પુત્ર ખંડેરાવ (૧૭૨૩-૧૭૫૪) માટે દુલ્હન તરીકે હોલકર ક્ષેત્રમાં લઈ આવ્યા. અહિલ્યાબાઈના લગ્ન ખંડેરાવ હોલકર સાથે ૧૭૩૫ માં થયા હતા. ૧૭૪૫માં તેમણે એક પુત્ર માલેરાવને અને ૧૭૪૮માં એક પુત્રી મુક્તાબાઈને જન્મ આપ્યો હતો. માલેરાવ માનસિક રીતે અસ્વસ્થ હતા અને ૧૭૬૭ માં બીમારીથી મૃત્યુ પામ્યા હતા. અહિલ્યાબાઈએ પરંપરાથી વિરુદ્ધ જઈને ડાકુઓને હરાવનાર એક બહાદુર પરંતુ ગરીબ વ્યક્તિ યશવંતરાવ સાથે પોતાની પુત્રીના લગ્ન કરાવ્યા હતા.

## શાસન 
૧૭૫૪ માં કુમ્હેરની ઘેરાબંધી દરમિયાન તેમના પતિની હત્યા કરવામાં આવી હતી. મુઘલ સમ્રાટ અહમદ શાહ બહાદુરના મીર બક્ષી, અહિલ્યાબાઈના પતિ ખંડેરાવ હોલકરના સમર્થનની વિનંતી પર, તેમના પિતા મલ્હારરાવ હોલકરની સેનામાં, ભરતપુર રાજ્યના જાટ મહારાજા સૂરજમાલના કુમ્હેર કિલ્લાની ઘેરાબંધી કરી હતી, જેમણે મુઘલ સમ્રાટના બળવાખોર વઝીર સફદરજંગનો પક્ષ લીધો હતો. ખંડેરાવ કુમ્હેરની લડાઈમાં ખુલ્લી પાલખી પર તેમના સૈનિકોનું નિરીક્ષણ કરી રહ્યા હતા ત્યારે જાટ સૈન્યના તોપગોળાથી તેમના પર હુમલો કરી તેમને મારી નાખવામાં આવ્યા હતા.

પતિ ખંડેરાવના અવસાન બાદ અહિલ્યાબાઈએ જીવનની તમામ ઇચ્છાઓ છોડી દીધી હતી અને પતિની સાથે તેમની ચિતામાં બળીને સતી થવાનો નિશ્ચય કર્યો હતો પરંતુ તેમના સસરા મલ્હારરાવ હોલકરે તેમને તેમ કરતા અટકાવ્યા હતા.

મલ્હારરાવ હોલકરનું તેમના પુત્ર ખંડેરાવના મૃત્યુના ૧૨ વર્ષ બાદ ૧૭૬૬માં અવસાન થયું હતું. મલ્હારરાવના પૌત્ર અને ખંડેરાવના એકમાત્ર પુત્ર માલેરાવ હોલકર ૧૭૬૬માં અહિલ્યાબાઈની દેખરેખ (રિજન્ટશીપ) હેઠળ ઇન્દોરના શાસક બન્યા હતા, પરંતુ ૫ એપ્રિલ ૧૭૬૭ના રોજ થોડા મહિનામાં જ તેમનું પણ અવસાન થયું હતું. પતિ, સસરા અને પુત્રના મૃત્યુ બાદ અહિલ્યાબાઈ ઇન્દોરના શાસક બન્યા હતા.

## અવસાન 
અહિલ્યાબાઈનું અવસાન ૧૩ ઓગસ્ટ ૧૭૯૫ના રોજ ૭૦ વર્ષની વયે થયું હતું. તેમના શાસનને ઇન્દોરના ઇતિહાસમાં સુવર્ણયુગ તરીકે યાદ કરવામાં આવે છે. અહિલ્યાબાઈ અવસાન બાદ તેમના ભત્રીજા અને તત્કાલીન કમાન્ડર-ઇન-ચીફ તુકોજી રાવ હોલકર સત્તામાં આવ્યા હતા.
## ચિત્રદીર્ઘા 

File:Statue of Ahilya Bai Holkar.jpg|અહિલ્યાબાઈ હોલકરનું બાવલું
File:Statue of Ahilybai Holkar, Maheshwar.jpg|માહેશ્વર ખાતે અહિલ્યાબાઈની પૂર્ણ કદની પ્રતિમા
File:Ahilya Ghat by the Ganges, Varanasi.jpg|વારાણસીના ગંગા કિનારે અહિલ્યા ઘાટ
File:Ahilya 4.JPG|અહિલ્યાબાઈ દુર્ગ
File:Vishnupadh Temple.jpg|અહિલ્યાબાઈ દ્વારા બંધાવેલું મંદિર

## સંદર્ભ 
શ્રેણી:મરાઠા સામ્રાજ્ય
શ્રેણી:મરાઠી લોકો
શ્રેણી:મહારાષ્ટ્રના લોકો
આદિત્યરામ વ્યાસ

**આદિત્યરામ વૈકુંઠરામ વ્યાસ** (૧૭૬૩ - ૧૮૨૪), જેઓ **આદિત્યરામ વૈકુંઠરામ** તરીકે વધુ જાણીતા હતા, જૂનાગઢ રજવાડાના અને જામનગરના ભારતીય સંગીતકાર હતા. તેઓ ધ્રુપદ ગાયન અને મૃદંગવાદનમાં નિપુણ હતા.

તેમનો જન્મ જુનાગઢ ખાતે થયો હતો. તેમણે સંગીતનો અભ્યાસ તેમના પિતા પાસે કર્યો અને ખયાલ તથા ગાયનની તાલીમ લખનૌના ગાયક ખાનસાહેબ નન્નુમિયાં પાસે લીધી હતી. ઇ.સ. ૧૮૪૧માં તેઓ જામનગરના દરબારના ગાયક તરીકે નીમાયા હતા. તેમણે *સંગીતાદિત્ય* નામનો ગ્રંથ રચ્યો હતો. તેમણે અનેક ધ્રુપદ અને ધમારોની રચના કરી હતી. તેઓ સંસ્કૃત, હિંદી, ફારસી ભાષાઓના જાણકાર હતા. તેમની ગાયનકલા સાદી પણ શાંત અને સમતોલ હતી અને તાલશાસ્ત્રમાં તેમની પૂરી નિપુણતા હતી.

## સંદર્ભ 
## બાહ્ય કડીઓ 
* 

શ્રેણી:સંગીતકાર
જખૌ બંદર

**જખૌ બંદર** ભારતના ગુજરાત રાજ્યના કચ્છ જિલ્લાના કચ્છના અખાત પર આવેલું મોસમી બંદર છે. જખૌ બંદર ગોદિયા ખાડી પર આવેલું છે અને જખૌ ગામથી ૮ કિમીના અંતરે આવેલું છે. તે સીધા દરિયાઇ મોજાઓથી આંશિક રીતે સુરક્ષિત છે પરંતુ ચોમાસા દરમિયાન બંધ રહે છે. બંદરનું સંચાલન ગુજરાત મેરીટાઇમ બોર્ડ દ્વારા કરવામાં આવે છે અને ૨૦૦૧માં તેનું નવીનીકરણ કરવામાં આવ્યું હતું.

બંદરનું નજીકનું રેલ્વે સ્ટેશન નલિયા, ભુજ અને ગાંધીધામ છે અને નજીકનું હવાઇમથક ભુજ હવાઇમથકમાં છે. આ બંદર સમગ્ર ગુજરાતના માછીમારી સમુદાય દ્વારા વપરાતી લગભગ તમામ પ્રકારની હોડીઓ ધરાવે છે.

## સંદર્ભ 
શ્રેણી:કચ્છ જિલ્લો
શ્રેણી:ગુજરાતનાં બંદરો
જમૈકા

જમૈકા કેરેબીયન સાગરમા આવેલ એક સ્વતંત્ર રાષ્ટ્ર છે અને તેની રાજધાની કિંગ્સ્ટન છે.

## ઇતિહાસ 
ટાઇનો જાતીના મૂળ વસાહતીઓ કોલમ્બસનાં આગમન પહેલા અહીં વસતા હતા. ઈ.સ. ૧૪૯૪માં સ્પેનિસ લોકોના આગમન બાદ મોટાભાગના મૂળ લોકો યુરોપથી આવેલા ચેપી રોગોની કે જેની તેમની પાસે કોઇ રોગપ્રતીકારકતા હતી નહી તેથી નાશ પામી હતી ત્યારબાદ સ્પેનિશ લોકો દ્વારા શેરડીના ખેતરોમાં કામ કરવા માટે મોટી સંખ્યામાં આફ્રિકીવંશીય લોકોને વસાવવામા આવ્યા. ઈ.સ. ૧૬૫૫માં બ્રિટને સ્પેનિશલોકો પાસેથી આ ટાપુ જીતી લઈને તેને પોતાનુ સંસ્થાન બનાવીને  જમૈકા નામ આપ્યુ હતું. ૬ઓગસ્ટ ૧૯૬૨ના રોજ જમૈકાએ બ્રિટિશ આધિપત્યમાંથી મુક્ત થઈને પુર્ણ સ્વાતંત્ર મેળવ્યુ હતું. સ્વતંત્રતા બાદ જમૈકામાં સંસદીય પ્રકારની લોક્શાહી અને બધાંરણીય રાજાશાહી પધ્ધતીથી રાજ્ય ચાલે છે. બ્રિટનના રાણીએ દેશના બંધારણીય વડા છે.

## ભૂગોળ 
જમૈકાનો કુલ વિસ્તાર ૧૦૯૯૦ ચોરસ કિ.મી જેટલો છે.ભૌગોલીક રીતે જમિકાનુ સ્થાન ક્યુબાની દક્ષિણે, હિસ્પેનોલીયાની( હાઇટી અને ડોમિનિકન રિપબ્લિકવાળો ટાપુ) પશ્ચિમે  અને કેયમેન ટાપુની દક્ષિણ-પુર્વમા આવેલ છે. જમૈકા કેરેબિયન સાગરમા આવેલ ત્રીજો સૌથી મોટો ટાપુ છે.કિંગ્સટન અને મોન્ટેગો બે દેશના સૌથી મોટા બે શહેરો છે.જમૈકાની આબોહવા ઉષ્ણકટીબંધીય પ્રકારની ગરમ અને ભેજવાળી છે.

## ઉદ્યોગો 
જમૈકાના મુખ્ય પાકોમાં મકાઈ,શેરડી,કેળા,પ્લેન્ટૈન( કેળા જેવુ એક પ્રકારનુ ફળ),અનાનસ,નાળીયેર અને ખાટા ફળો છે આ ઉપરાંત જમૈકામા બોક્સાઇટ,જિપ્સમ( ચીરોડી) અને શીસુ જેવા ખનીજો મળે છે. શેરડીમાથી ખાંડ અને રમ ,સીમેન્ટ,ખાતર અને સોફ્ટવેર સેવાઓના ઉધ્યોગો પણ વીક્સેલ છે. પ્રવાસન ઉદ્યોગ દેશનો સૌથી મોટો ઉદ્યોગ છે અને મોન્ટેગો બે તેનુ બહુ જાણીતુ પ્રવાસન કેન્દ્ર છે.

## વસ્તીવિષયક 
જમૈકાની મોટાભાગની વસ્તી આફ્રિકન મૂળના લોકોની છે તે ઉપરાંત યુરોપીય,ભારતીય અને મિશ્ર મૂળના લોકો વસે છે. જમૈકન છાંટ વાળી અંગ્રેજી અને  અંગ્રેજી મિશ્રીત ક્રીયોલ જે જમૈકન પેરવાના નામે જાણીતી છે તે મુખ્ય ભાષાઓ છે. દેશની મોટાભાગની પ્રજા પ્રોટેસ્ટંટ અને કેથોલીક ખ્રિસ્તીઓની છે ઉપરાંત અન્ય ધર્મના લોકો પણ વસે છે.

## સંદર્ભ : 
શ્રેણી:દેશ
રમાબાઈ આંબેડકર

**રમાબાઈ ભીમરાવ આંબેડકર** (૭ ફેબ્રુઆરી ૧૮૯૭ – ૨૭ મે, ૧૯૩૫) જેમને રમાઈ અથવા માતા રમા તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે.) બી. આર. આંબેડકરનાં પ્રથમ પત્ની હતાં. ડૉ. આંબેડકર જણાવે છે કે રમાબાઈનું સમર્થન તેમને ઉચ્ચ શિક્ષણ અને તેમની સાચી ક્ષમતાને આગળ વધારવામાં મદદ કરવામાં મહત્વપૂર્ણ છે. તેઓ ઘણી જીવનચરિત્રાત્મક ફિલ્મો અને પુસ્તકોનો વિષય રહ્યા છે. ભારતભરમાં સંખ્યાબંધ સીમાચિહ્નો તેમના નામ પર રાખવામાં આવ્યા છે.

## પ્રારંભિક જીવન 
રમાબાઈનો જન્મ ભિખુ ધાત્રે (વલાંગકર) અને રુક્મિનીદેવીને ત્યાં એક ગરીબ પરિવારમાં થયો હતો. તેઓ તેમની ત્રણ બહેનો અને એક ભાઈ શંકર સાથે મહારાષ્ટ્રના વાણંદ ગામની અંદર મહાપુરા વિસ્તારમાં રહેતા હતાં. તેમના પિતા દાભોલ બંદરથી બજારમાં માછલીઓની ટોપલીઓ પહોંચાડીને તેમની આજીવિકા મેળવતા હતા. જ્યારે તેઓ નાના હતા ત્યારે તેમના માતાપિતાનું અવસાન થતાં તેઓ તેમના કાકા સાથે બોમ્બે સ્થાયી થયા હતાં.

## આંબેડકર સાથે લગ્ન 
રમાબાઈએ ૧૯૦૬માં મુંબઈના ભાયખલાના શાક માર્કેટમાં એક ખૂબ જ સરળ સમારોહમાં આંબેડકર સાથે લગ્ન કર્યા હતા. તે સમયે આંબેડકરની ઉંમર ૧૫ વર્ષની હતી અને રમાબાઈ નવ વર્ષના હતા.

## અવસાન 
આંબેડકર સાથેના ૨૯ વર્ષના દાંપત્યજીવન બાદ ૨૭ મે, ૧૯૩૫ના રોજ બોમ્બેના દાદરની હિન્દુ કોલોનીના રાજગૃહ ખાતે લાંબી માંદગી બાદ રમાબાઈનું અવસાન થયું હતું.
* ડીડી નેશનલ પર પ્રસારિત હિન્દી ટેલિવિઝન શ્રેણી ડો. આંબેડકર.
* સોની મરાઠી પર પ્રસારિત મરાઠી ટેલિવિઝન શ્રેણી ગર્જા મહારાષ્ટ્ર (૨૦૧૮-૧૯).
* ડૉ. બાબાસાહેબ આંબેડકર: મહામાનવચી ગૌરવગાથા (૨૦૧૯), સ્ટાર પ્રવાહ પર પ્રસારિત થયેલી મરાઠી ટેલિવિઝન શ્રેણી, જેમાં શિવાની રંગોલે રમાબાઈ આંબેડકર તરીકે ચમકી હતી જ્યારે મૃન્મયી સુપાલે પાત્રના યુવા સંસ્કરણનું ચિત્રણ કર્યું હતું.

### પુસ્તકો 
* *રમાઈ*, લે. યશવંત મનોહર
* *ત્યાગવંતી રમા મૌલી*, લે. નાના ધાકુલકર, વિજય પ્રકાશન (નાગપુર)
* *પ્રિય રમુ*, લે. યોગીરાજ બાગુલ, ગ્રંથાલી પબ્લિકેશન
બી. આર. આંબેડકરનું પુસ્તક *થોટ્સ ઓન પાકિસ્તાન*, જે ૧૯૪૧માં પ્રકાશિત થયું હતું, તે રમાબાઈને સમર્પિત કર્યું હતું. પ્રસ્તાવનામાં આંબેડકર તેમના સામાન્ય ભીમ અથવા ભીમાથી ડૉ. આંબેડકરમાં પરિવર્તનનો શ્રેય રમાબાઈને આપે છે.

## આ પણ જુઓ 
* સવિતા આંબેડકર

## સંદર્ભ 
શ્રેણી:વ્યક્તિત્વ
શ્રેણી:મરાઠી લોકો
શ્રેણી:૧૯૩૫માં મૃત્યુ
શ્રેણી:ડૉ. બાબાસાહેબ આંબેડકર
કૃષ્ણા હઠીસિંગ

**કૃષ્ણા નેહરૂ હઠીસિંગ** (૨ નવેમ્બર ૧૯૦૭ - ૯ નવેમ્બર ૧૯૬૭) એક ભારતીય લેખક, જવાહરલાલ નેહરુ અને વિજયા લક્ષ્મી પંડિતના સૌથી નાના બહેન અને નહેરૂ–ગાંધી પરિવારનો ભાગ હતાં.

## જીવન 
[thumb|કેન્દ્રમાં બેઠેલા [મોતીલાલ નહેરૂની સાથે તેમનો પરિવાર. ઊભેલાં (ડાબેથી જમણે) જવાહરલાલ નેહરુ, વિજયા લક્ષ્મી પંડિત, કૃષ્ણા, ઈન્દિરા ગાંધી અને રણજીત સીતારામ પંડિત; બેઠેલ: સ્વરૂપ રાણી, મોતીલાલ નહેરૂ અને કમલા નેહરુ (લગભગ ૧૯૨૭).]]
કૃષ્ણા નેહરુનો જન્મ મીરગંજ, અલ્હાબાદમાં ભારતીય સ્વતંત્રતા સેનાની મોતીલાલ નહેરૂ અને સ્વરૂપ રાણીના ઘરે ૨જી નવેમ્બર ૧૯૦૭ના રોજ થયો હતો. તેમણે ગુણોત્તમ (રાજા) હઠીસિંગ સાથે લગ્ન કર્યા હતા, જેઓ હઠીસિંહનાં દેરાં બાંધનારા અમદાવાદના એક જૈન કુટુંબ અગ્રણી સાથે સંકળાયેલ હતા. ૨૦મી સદી દરમિયાન ગુણોત્તમ હઠીસિંગ ભારતના ભદ્ર સામાજિક વર્તુળોમાં જાણીતા હતા. ૧૯૫૦ના દાયકા પછી, તેઓ નેહરુના ટીકાકાર બન્યા અને ૧૯૫૯માં પૂર્વ ગવર્નર જનરલ સી. રાજગોપાલાચારીને ટેકો આપ્યો કે જેથી બજાર ઉદાર રાજકીય પક્ષ તરીકે ઓળખાતા સ્વતંત્ર પક્ષની રચના થઈ શકે.

તેણી અને તેમના પતિ ભારતની આઝાદી માટે લડ્યાં હતા અને જેલમાં ઘણો સમય પસાર કર્યો હતો. રાજાના જેલવાસ દરમિયાન તેઓ તેમના બે યુવાન પુત્રો હર્ષ હઠીસિંગ અને અજીત હઠીસિંગનો ઉછેર કરી રહ્યાં હતાં. અજીત હઠીસિંગ આગળ જતા નિવેશ માટેના સલાહકાર બન્યા.

૧૯૫૦માં કૃષ્ણા અને તેમના પતિએ અમેરિકામાં લેક્ચર ટૂર માટે પ્રવાસ ખેડ્યો. ૧૯૫૮ના અંત ભાગમાં કૃષ્ણાએ ત્રણ દિવસ ઈઝરાયલમાં પ્રસાર કર્યા જ્યારે તેઓ યિગાલ અલોનને મળ્યાં.

કૃષ્ણાએ પોતાના ભાઈ જવાહરલાલ અને પોતાની ભત્રીજી ઇંદિરા ગાંધીના જીવનના દસ્તાવેજીકરણમાં અગત્યની ભૂમિકા ભજવી છે. તેમનાં પુસ્તકો *વી ધ નેહરૂસ્, વિથ નો રીગ્રેટ્સ,* અને *ડિયર ટૂ બીહોલ્ડ* આ માટે મહત્વનાં છે.

શ્રીમતી હઠીસિંગ 'વોઈસ ઓફ અમેરિકા' નામના એક સંગઠન સાથે સંકળાયેલા હતાં અને તેમણે ઘણા વક્તવ્યો આપ્યાં હતાં. તેણીનું ૧૯૬૭માં લંડનમાં અવસાન થયું.

## સંદર્ભો 
## બાહ્ય કડીઓ 
શ્રેણી:૧૯૦૭માં જન્મ
શ્રેણી:૧૯૬૭માં મૃત્યુ
મુસ્લિમ મહિલા અધિકાર દિવસ

**મુસ્લિમ મહિલા અધિકાર દિવસ** ૧ ઓગસ્ટના રોજ મનાવવામાં આવે છે. આ દિવસ મુસ્લિમ મહિલા (લગ્ન પર અધિકારોનું રક્ષણ) અધિનિયમ, ૨૦૧૯ના અમલની ખુશીમાં મનાવાય છે; જે ભારતમાં *ટ્રીપલ તલાક*ની પ્રથા પર પ્રતિબંધ મૂકે છે.

## ઇતિહાસ 
ટ્રીપલ તલાક એવી પ્રથા છે કે તે અંતગર્ત મુસ્લિમ પુરૂષ પોતાની પત્નીને ત્રણ વખત "તલાક" બોલીને છૂટાછેડા આપી શકે છે. ૧૯૮૫ના શાહબાનો કેસમાં સુપ્રીમ કૉર્ટ વડે આ પ્રથાને ગેરકાયદેસર ઘોષિત કરવામાં આવી પરંતુ રાજીવ ગાંધી સરકારે સંસદમાં કાયદો પસાર કરીને તેને ફરીથી કાયદાકીય માન્યતા આપી.

*ટ્રીપલ તલાક*ને ફોજદારી ગુના તરીકે વર્ગીકૃત કરતો કાયદો ૧ ઓગસ્ટ ૨૦૧૯થી અમલમાં આવ્યો. ૨૦૧૮થી સર્વોચ્ચ ન્યાયાલય વડે *ટ્રિપલ તલાક*ની પ્રથા પર પ્રતિબંધ લાદવામાં આવ્યો અને મુસ્લિમ યુગલોને ભારતીય દંડ સંહિતા મુજબ છૂટાછેડા લેવા ફરજિયાત કરવામાં આવ્યા, શરિયા કાયદા મુજબ નહીં. ૧ ઓગસ્ટ ૨૦૨૧ના રોજ દેશભરમાં સર્વપ્રથમ મુસ્લિમ મહિલા અધિકાર દિવસ મનાવવામાં આવ્યો.

લઘુમતી બાબતોના મંત્રી મુખ્તાર અબ્બાસ નકવીએ આ દિવસ વિશે એમ જણાવ્યું હતું કે સરકાર દેશની મુસ્લિમ મહિલાઓના "આત્મનિર્ભરતા, આત્મસન્માન અને આત્મવિશ્વાસ"ની ઉજવણી કરવાનો અને તેમના બંધારણીય, મૂળભૂત અને લોકશાહી અધિકારોની રક્ષા કરવાનો ઉદ્દેશ ધરાવે છે.

## સંદર્ભો 
શ્રેણી:ઇસ્લામ
શ્રેણી:મહત્વના દિવસો
વિશ્વ શારીરિક ચિકિત્સા દિવસ

**વિશ્વ શારીરિક ચિકિત્સા દિવસ** એ ફિઝિયોથેરાપિસ્ટ (શારીરિક ચિકિત્સક) સમાજમાં જે નિર્ણાયક યોગદાન આપે છે તેના વિશે જાગૃતિ લાવવા માટે ઉજવવામાં આવે છે. આ દિવસ ૮ સપ્ટેમ્બરે મનાવવામાં આવે છે. ૧૯૯૬થી આયોજિત આ દિવસને, વર્લ્ડ ફિઝીયોથેરાપી સંગઠન દ્વારા પ્રોત્સાહન આપવામાં આવે છે.   

## સંદર્ભ 
## બાહ્ય કડીઓ 
* વિશ્વ શારીરિક ચિકિત્સા દિવસ
શ્રેણી:મહત્વના દિવસો
નામિબિયા

**નામિબિયા** એ  આફ્રિકા ખંડના દક્ષિણ ભાગમાં આવેલ એક દેશ છે,જેનું પાટનગર વિન્ડહોક ખાતે આવેલ છે. 

## ઇતિહાસ 
નામિબિયા મા પરાપુર્વથી સાન,ડામારા અને નામા આદિવાસીઓ વસતા હતા ત્યારબાદ બાન્ટુ પ્રજાએ અહીં તેમની વસાહતો સ્થાપી હતી. ઈ.સ. ૧૮૮૪ માં જર્મન રાજ્યે અહી તેમનું સંસ્થાન સ્થાપીને તેનુ નામ્ જર્મન વેસ્ટ આફ્રિકા રાખેલ્  હતું.ઈ.સ.૧૯૧૫ માં દક્ષિણ આફ્રિકાએ જર્મન્ રાજ્યને યુધ્ધમા હરાવીને નામિબિયા પર કબ્જો મેળવ્યો હતો ત્યારબાદ તે દક્ષિણ-પુર્વ આફ્રિકાથી ઓળખાતુ હતુ. ઈ.સ.૧૯૯૦ મા વર્ષોસુધીના ગેરીલા યુધ્ધ બાદ નામિબિયાએ દક્ષિણ આફ્રિકાથી સંપુર્ણ સ્વતંત્રતા મેળવી હતી.

## ભૂગોળ 
નામિબિયાની પશ્ચિમે  એટલાન્ટિક મહાસાગર,ઉત્તરમાં ઝામ્બિયા અને એંગોલા,પુર્વમાં બોટસવાના અને દક્ષિણમાં દક્ષિણ આફ્રિકાનુ ગણરાજ્ય આવેલુ છે. આફ્રિકાના બે મોટા રણો નામિબનુ રણ અને કલહરીનુ રણ પણ નામિબિયામા આવેલા છે. નામિબિયાનો કુલ વિસ્તાર ૮૨૫૬૧૫ ચોરસ કિ.મી જેટલો છે. નામિબિયાની આબોહવા વરસ દરમ્યાન સુકી અને ગરમ રહે છે અને મોટાભાગના વિસ્તારોમા અતી અલ્પમાત્રામા વરસાદ વરસે છે.

## ઉદ્યોગ 
નામિબિયાનું અર્થતંત્ર ખનિજો અને ખનિજ નિષ્કર્ષણ ઉદ્યોગ પર આધારીત છે. હિરા,યુરેનીયમ,સોનુ, તાંબું ,જસત અને ચાંદી અહીંથી નિકળતા મુખ્ય ખનિજો છે. સુકો પ્રદેશ હોવાથી ખેતીવાડીનું પ્રમાણ ઘણું ઓછુ છે અને મુખ્યત્વે મકાઈ, બાજરી અને સંતરાના પાક લેવાય છે આ ઉપરાંત પશુ માંસ આધારીત અને મત્સ્યમારીનો પણ ઘણો વિકાસ થયેલ છે.નામિબિયામાં વિવિધ જંગલી પ્રાણીઓને કારણે પ્રવાસન ઉદ્યોગ પણ ખુબજ વિક્સેલ છે.

## વસ્તીવિષયક 
નામિબિયાની મોટા ભાગની વસ્તી ઓવામ્બે,હેરેરો અને ડામારા પ્રજાની બનેલી છે .નામિબિયાની પ્રજા  મુખ્યત્વે   પ્રોટેસ્ટંટ ખ્રિસ્તી ધર્મ પાળે છે. અંગ્રેજી,જર્મન અને આફ્રિકાન્સ દેશની સત્તાવાર રાજભાષાઓ છે  પણ ઓશીવામ્બો ભાષાનો ઉપયોગ સૌથી વધુ થાય છે.

## સંદર્ભ 
શ્રેણી:આફ્રિકા
શ્રેણી:દેશ
નિકારાગુઆ

નિકારાગુઆ મધ્ય અમેરિકામા આવેલો એક સ્વતંત્ર દેશ છે અને માનાગુઆ તેની રાજધાની છે.

## ઇતિહાસ 
નિકારગુઆમાં પરાપુર્વથી મુળ આદિવાસી પ્રજાઓ વસ્તી હતી ત્યારબાદ ૧૬મી સદીમા કોલમ્બસના અમેરિકન ખંડની શોધ પછી સ્પેનિશ લોકોએ તેને પોતાનું સંસ્થાન બનાવ્યુ હતું. ઈ.સ્. ૧૮૨૧મા નિકારાગુઆ સ્પેનિશ ગુલામીથી મુક્ત થઈને એક સ્વતંત્ર રાષ્ટ્ર બન્યુ હતું.

## ભૂગોળ 
નિકારાગુઆ ઉત્તર અને દક્ષિણ અમેરિકાને જોડતી સાંકડી સંયોગભૂમી(ઇસ્થમસ) પર્ આવેલો દેશ્ છે. નિકારાગુઆની ઉત્તર-પશ્ચિમે હોન્ડુરાસ,પુર્વમાં કેરેબિયન સાગર, દક્ષિણમા કોસ્ટારિકા અને દક્ષિણ-પશ્ચિમમા પ્રશાંત મહાસાગર આવેલા છે.નિકારાગુઆનો કુલ વિસ્તાર ૧૩૦૯૬૭ ચોરસ કિ.મી જેટલો છે. દક્ષિણ અને મધ્ય અમેરિકાના સૌથી મોટા બે સરોવરો "લેક માનાગુઆ" અને " લેક નિકારાગુઆ" પણ અહીંજ આવેલ છે. દરિયાની સપાટીથી ખુબ નજીક આવેલ હોવાથી નિકારાગુઆનુ વાતાવરણ મોટે ભાગે સમઘાત હોય છે જ્યારે મે મહિનાથી ઓક્ટોબર મહીના સુધી વરસાદની રુતુ હોય છે. 

## ઉદ્યોગ 
નિકારાગુઆનુ અર્થતંત્ર અતીઅલ્પવિક્સીત કક્ષાનુ છે દેશના અર્થતંત્રનો મોટો આધાર ખેતી અને પશુમાંસ પર આધાર રાખે છે. અહીંના મુખ્ય પાકોમા કોફી,કેળા,શેરડી અને કપાસ છે. ઉદ્યોગોમા મુખ્યત્વે શેરડીમાથી ખાંડ બનાવવાનો,કાપડ અને રસાયણ બનાવવાનો ઉદ્યોગ વિક્સેલ છે. પ્રવાસન ઉદ્યોગ પણ દેશના અર્થતંત્રમા અગત્યનો ભાગ ભજ્વે છે.આપ્રવાસી નિકારગુઅનો અન્ય દેશોમાથી મોટા પાયે હુંડીયામણ મોક્લે છે જેની સ્થાનીક અર્થતંત્ર પણ ઘણી મોટી અસર પડે છે.

## વસ્તીવિષયક 
નિકારાગુઆની મોટાભાગની પ્રજા સ્થાનીક અને યુરોપીયન પ્રજાના મિશ્રણથી બનેલી મેસ્ટિઝો પ્રજાની છે આ ઉપરાંત યુરોપીય,આફ્રિકન અને એશીયન મૂળના લોકો પણ અહીં વસે છે. સ્પેનિશ એ અહી સૌથી વધુ બોલાતી ભાષા છે આ ઉપરાંત અંગ્રેજી અને અન્ય સ્થાનીક ભાષાઓનુ પણ ચલણ છે. કેથોલિક અને પ્રોટેસ્ટંટ ખ્રિસ્તી એ દેશની પ્રજાનો મુખ્ય ધર્મ છે.

## સંર્દભ 
શ્રેણી:ઉત્તર અમેરિકાના દેશો
અબ્બક્કા ચોવટા

**રાણી અબ્બક્કા ચોવટા** ૧૬મી સદીના ઉત્તરાર્ધમાં પોર્ટુગીઝો સામે લડનાર ઉલ્લાલની પ્રથમ તુલુવા રાણી હતાં. તેઓ ચોવટા રાજવંશના હતાં જેણે દરિયાકાંઠાના કર્ણાટક ( તુલુનાડુ ), ભારત પર શાસન કર્યું હતું. તેમની રાજધાની પુટ્ટીજ હતી. ઉલ્લાલ બંદર નગર તેમની સહાયક રાજધાની તરીકે સેવા આપતું હતું. પોર્ટુગીઝોએ ઉલ્લાલને કબજે કરવા માટેના ઘણા પ્રયત્નો કર્યા કારણ કે તે વ્યૂહાત્મક રીતે સ્થાન ધરાવતું હતું. પરંતુ અબ્બક્કાએ ચાર દાયકાઓ સુધી તેમના દરેક હુમલાને નિષ્ફળ બનાવ્યા. તેમણે પોર્ટુગીઝો સામે લડવા માટે કાલિકટના ઝામોરિન અને બિજાપુરના સુલતાન સાથે પણ એક સંગઠન બનાવ્યું. છેવટે પતિના દગાને લીધે તેઓ હારી ગયાં અને તેમને જેલમાં પુરવામાં આવ્યાં. છેવટે તેઓ જેલમાંથી પણ લડ્યાં અને લડતાં લડતાં મૃત્યુ પામ્યાં. તેઓ વસાહતીવાદ સામે લડનાર સૌથી વહેલાં ભારતીયોમાંના એક હતાં અને કેટલીક વખત તેને 'ભારતની પ્રથમ મહિલા સ્વાતંત્ર્ય સેનાની' તરીકે પણ ગણવામાં આવે છે. કર્ણાટક રાજ્યમાં તેમને કિત્તુર ચેન્નમ્મા, કેલાડી ચેન્નમ્મા, ચેન્નાભૈરાદેવી, અને ઓનાકે ઓબવ્વા સાથે સૌથી મહત્વપૂર્ણ મહિલા યોદ્ધાઓ અને દેશભક્તો સાથે ઉજવવામાં આવે છે.

## અંગત જીવન 
ચોવટાઓ માતૃસત્તામાં માનતા ધરાવતા હતા અને દિગંબર જૈન પ્રથાઓ અનુસાર અબ્બક્કાના કાકા તિરૂમલ રાયે રાણી અબ્બક્કા ચોવટાની ઉલ્લાલનાં રાણી તરીકે નિમણૂક કરી. તેમના કાકાએ તેમનું લગ્ન મૅંગ્લોરના બંગ રાજા લક્ષ્મણપ્પા સાથે કર્યું જેથી પોર્ટુગીઝોને ચિંતામાં મૂકી શકાય. પણ તે વધારે લાંબો સમય ટક્યું નહીં અને અબ્બક્કા પાછા ઉલ્લાલ ફર્યાં. છેવટે, અબ્બક્કાના પતિ પોર્ટુગીઝો સાથે મળી ગયા કે જેથી બદલો લઈ શકવામાં આવે.

## સંદર્ભો 
શ્રેણી:સ્વાતંત્ર્ય સેનાની
શ્રેણી:જૈન રાણીઓ
મિથ્યાભિમાન (નાટક)

**મિથ્યાભિમાન** એ ભારતીય લેખક દલપતરામનું ૧૮૭૧નું ગુજરાતી નાટક છે. ગુજરાતી સાહિત્યમાં એક સીમાચિહ્ન ગણાતું આ નાટક ગુજરાતી નાટકના ઇતિહાસમાં હાસ્ય નાટકોમાં મહત્વનું સ્થાન ધરાવે છે. આ નાટક જીવરામ ભટ્ટની વાર્તા કહે છે, જે રતાંધળાપણા (નાઇટ બ્લાઇન્ડનેસ)થી પીડાય છે પરંતુ લોકો તેની આ નબળાઈ વિશે જાણે તે ઇચ્છતો નથી. જ્યારે જીવરામ ભટ્ટ તેના સસરાના ઘરે જાય છે, ત્યારે પોતાની વિકલાંગતા છુપાવવાનો નિરર્થક પ્રયાસ તેની મુશ્કેલી અને મૂંઝવણનું કારણ બને છે.

## પૃષ્ઠભૂમિ 
દલપતરામે ૧૮૭૦માં મિથ્યાભિમાન લખ્યું હતું, જેનું ઉપશીર્ષક 'ભુંગળ વિનાની ભવાઈ' હતું. આ નાટક પરંપરાગત સંસ્કૃત નાટક તરીકે ઓળખાતા ભવાઈના હાસ્ય લોક-નાટક અને પશ્ચિમી નાટક સ્વરૂપના તત્વોનું મિશ્રણ કરે છે. તેમાં ૧૪ દૃશ્યો છે. તે સૌ પ્રથમ ૧૮૭૧માં ગુજરાત વર્નાક્યુલર સોસાયટી (તે સમયે ગુજરાત વિદ્યા સભા) દ્વારા *મિથ્યાભિમાન અથવા જીવરામ ભટ્ટ* ના શીર્ષક હેઠળ પ્રકાશિત કરવામાં આવ્યું હતું.

## પાત્રો
નાટકના મુખ્ય પાત્રો આ પ્રમાણે છે:

* જીવરામ ભટ્ટ, રતાંધળાપણાથી પીડિત
* રઘુનાથ, જીવરામના સસરા
* સૂત્રધાર
* રંગલો

## કથાવસ્તુ 
આ નાટક સૂત્રધાર અને રંગલા વચ્ચેના સંવાદ દ્વારા રજૂ કરવામાં આવ્યું છે. નાટકનો નાયક જીવરામ ભટ્ટ માનસપુરીમાં તેના સસરાના ઘરે જતી વેળા જંગલમાંથી પસાર થતો હોય એવા દૃશ્યથી આ નાટકની શરૂઆત થાય છે. રતાંધળાપણા (નાઇટ બ્લાઇન્ડનેસ)થી પીડાતો જીવરામ ભટ્ટ નક્કી નથી કરી શકતો કે કયો રસ્તો અપનાવવો. તે બધું જોવાનો ઢોંગ કરીને તેની વિકલાંગતા છુપાવે છે, અને તેના સસરાના પરિવાર સાથે સંબંધિત બે ભરવાડો દ્વારા મદદ કરવાની વાતને નકારી કાઢે છે. છેવટે, તે તેના સસરાની ભેંસની પાડીની પૂંછડી પકડીને તેમના ગંતવ્ય સુધી પહોંચવાનો પ્રયાસ કરે છે, જે તેને રસ્તાની બાજુના ખાડામાં દોરી જાય છે. ૧૯૯૮માં કૈલાશ પંડ્યાએ આ નાટકને *ભૂંગળ વિનાની ભવાઈ* તરીકે ભજવ્યું હતું, જે તે જ વર્ષે અમદાવાદના નટરાણી ખાતે મંચિત કરવામાં આવ્યું હતું. નાટકમાં જીવરામ ભટ્ટનું પાત્ર અર્ચન ત્રિવેદીએ ભજવ્યું હતું. આ નાટકનું મંચન ગુજરાતી સાહિત્ય પરિષદ, અમદાવાદના આર.વી.પાઠક સભાખંડમાં ૨૧ જાન્યુઆરી, ૨૦૦૭ના રોજ કરવામાં આવ્યું હતું. તેનું દિગ્દર્શન ગુજરાતી લેખક અને નાટ્યકાર મહેન્દ્રસિંહ પરમારે કર્યું હતું.

## આવકાર 
ગુજરાતી નાટકના વિકાસમાં એક સીમાચિહ્ન ગણાતું *મિથ્યાભિમાન* ગુજરાતી ભાષામાં પ્રથમ હાસ્ય નાટક છે. ગુજરાતી હાસ્ય નાટકોના ઇતિહાસમાં તે મહત્વનું સ્થાન ધરાવે છે.

## સંદર્ભ 
## બાહ્ય કડીઓ 
* 
* 

શ્રેણી:નાટક
વિજયનગર

**વિજયનગર** ગામ અથવા શહેર કે ભૂતપૂર્વ પ્રદેશનું નામ છે. તે નીચેનામાંથી એક હોઇ શકે છે:

* વિજયનગર, સાબરકાંઠા જિલ્લો - ગુજરાતના સાબરકાંઠા જિલ્લાનું એક નગર.
* વિજયનગર તાલુકો - સાબરકાંઠા જિલ્લાનો તાલુકો.
* વિજયનગર જિલ્લો - સાબરકાંઠા જિલ્લાનો તાલુકો.
* વિજયનગર રજવાડું - બ્રિટીશ રાજ દરમિયાન ઈશાન ગુજરાતમાં બોમ્બે પ્રેસિડેન્સીના મહીકાંઠા એજન્સી હેઠળનું એક રજવાડું.
* વિજયનગર સામ્રાજ્ય - ૧૪મી સદી દરમિયાનનું દક્ષિણ ભારતનું એક સામ્રાજ્ય.
* વિજયનગર જિલ્લો - આંધ્ર પ્રદેશ રાજ્યનો એક જિલ્લો.
પદ્મા દેસાઈ

**પદ્મા દેસાઈ** (જન્મ ૧૨ ઓક્ટોબર, ૧૯૩૧) એ ભારતમાં જન્મેલા, અમેરિકન નાગરિકત્વ ધરાવતા, વિકાસ અર્થશાસ્ત્રી અને રશિયા-વિશેષજ્ઞ છે. તેઓ તુલનાત્મક આર્થિક પ્રણાલીઓના *ગ્લેડીઝ અને રોલેન્ડ હેરિમેન* પ્રોફેસર છે અને કોલંબિયા વિશ્વવિદ્યાલયમાં સેન્ટર ફોર ટ્રાન્ઝિશન ઇકોનોમીના નિર્દેશક રહી ચૂક્યા છે.

તેમને ૨૦૦૯ માં ભારત સરકાર દ્વારા પદ્મભૂષણ એનાયત કરાયો હતો.

## પ્રારંભિક જીવન અને શિક્ષણ 
તેમનો જન્મ અને ઉછેર ગુજરાતના સુરતમાં પરંપરાગત ગુજરાતી અનાવિલ બ્રાહ્મણ કુટુંબમાં થયો હતો.

તેણીએ ઈ.સ. ૧૯૫૧ માં મુંબઈ વિશ્વવિદ્યાલયમાંથી બી. એ. (અર્થશાસ્ત્ર)નો અભ્યાસ કર્યો, ત્યારબાદ ૧૯૫૩ માં તે જ વિશ્વવિદ્યાલયમાંથી એમ. એ. (અર્થશાસ્ત્ર) પણ કર્યું. ત્યારબાદ તેમણે ૧૯૬૦ માં હાર્વર્ડથી પીએચ.ડી. ની પદવી મેળવી.

## કારકિર્દી 
દેસાઈએ પોતાની કારકિર્દીની શરૂઆત હાર્વર્ડ વિશ્વવિદ્યાલયના (૧૯૫૭-૧૯૫૯) અર્થશાસ્ત્ર વિભાગમાં કરી હતી, ત્યારબાદ તેમણે ૧૯૫૯ થી ૧૯૬૮સુધી દિલ્હી યુનિવર્સિટીમાં દિલ્હી સ્કૂલ ઓફ ઈકોનોમિક્સમાં અસોસિએટ પ્રોફેસર તરીકે કાર્ય કર્યું.

## અંગત જીવન 
તેમણે જગદીશ ભગવતી સાથે લગ્ન કર્યા છે, જે ભારતીય-અમેરિકન અર્થશાસ્ત્રી અને કોલંબિયા વિશ્વવિદ્યાલમાં અર્થશાસ્ત્ર અને કાયદાના પ્રોફેસર છે. આ દંપતીને એક પુત્રી છે.

## સંદર્ભ 
## બાહ્ય કડીઓ 
* પદ્મા દેસાઈ, કોલંબિયા યુનિવર્સિટી - મુખપૃષ્ઠ
* 

શ્રેણી:જીવિત લોકો
શ્રેણી:પદ્મભૂષણ પુરસ્કાર વિજેતા
શ્રેણી:૧૯૩૧માં જન્મ
મનીષા જોષી

**મનીષા જોષી** (જ. ૬ એપ્રિલ ૧૯૭૧) ગુજરાતી ભાષાના કવયિત્રી અને પત્રકાર છે. *કંદરા* (૧૯૯૬), *કંસારા બજાર* (૨૦૦૧), *કંદમૂળ* (૨૦૧૩), અને થાક (૨૦૨૦) એ તેમના પ્રકાશિત કવિતાસંગ્રહ છે. તેઓ હાલમાં કેલિફોર્નિયામાં રહે છે.

## જીવનપરિચય 
મનીષા જોષીનો જન્મ ૬ એપ્રિલ ૧૯૭૧ના રોજ કચ્છ જિલ્લાના માંડવી નજીક નાનકડા ગામ ગોધરામાં તારા જોશી અને લક્ષ્મીકાંત જોશીને ત્યાં થયો હતો. ૧૯૮૯માં અંજાર ખાતે એચએસસી પૂરું કર્યા બાદ તેઓ ઉચ્ચ અભ્યાસ માટે વડોદરા ગયા હતા. તેમણે વડોદરાની મહારાજા સયાજીરાવ યુનિવર્સિટીમાંથી અનુક્રમે ૧૯૯૨ અને ૧૯૯૫માં અંગ્રેજી સાહિત્યમાં બી.એ. અને એમ.એ.ની પદવી મેળવી હતી. ૧૯૯૩માં સેન્ટ ઝેવિયર્સ કોલેજ, મુંબઈથી *માસ કોમ્યુનિકેશન*માં ડિપ્લોમા પણ મેળવ્યો હતો. યુનિવર્સિટીમાં અભ્યાસ દરમિયાન તેમણે સિતાંશુ યશશ્ચન્દ્ર, ગણેશ દેવી અને બાબુ સુથાર સહિત તેમના કોલેજના પ્રોફેસરો દ્વારા લખાયેલા પુસ્તકોનો અભ્યાસ કર્યો હતો અને ગુલામ મોહમ્મદ શેખ, પ્રબોધ પરીખ, લાભશંકર ઠાકર, નીતિન મહેતા, જયદેવ શુક્લા અને ભોળાભાઈ પટેલ જેવા અન્ય ગુજરાતી લેખકો સાથે પરિચય થયો હતો.

તેમણે મુંબઈ અને લંડનમાં પ્રિન્ટ અને ટેલિવિઝન પત્રકાર તરીકે કામ કર્યું હતું. લગ્ન બાદ તેઓ યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સમાં સ્થાયી થયા હતા. હાલમાં તે કેલિફોર્નિયાના બર્કલેમાં રહે છે.

## સર્જન 
મનીષા જોષીએ એચએસસીની પરીક્ષાઓ બાદ ૧૮ વર્ષની ઉંમરે કવિતા લખવાનું શરૂ કર્યું હતું. તેમની કવિતાઓ ધ વુલ્ફ, ઇન્ડિયન લિટરેચર, ન્યૂ ક્વેસ્ટ, શબ્દસૃષ્ટિ, પરબ, નવનીત સમર્પણ, કવિતા, તથાપી, સહચર્ય વાર્ષિકી, એતદ, સમીપે, વહી અને સંધિ સહિત અનેક અંગ્રેજી અને ગુજરાતી ભાષાના સામયિકોમાં પ્રકાશિત થઈ હતી.

તેમનો પ્રથમ કાવ્યસંગ્રહ *કંદરા* ૧૯૯૬માં ગુજરાતી સાહિત્ય પરિષદ દ્વારા ચન્દ્રકાન્ત ટોપીવાળાની પ્રસ્તાવના સાથે પ્રકાશિત કરવામાં આવ્યો હતો. સિતાંશુ યશશ્ચન્દ્ર, પ્રબોધ પરીખ અને ચિનુ મોદી સહિત અનેક ગુજરાતી લેખકોએ તેની વિવેચનાત્મક પ્રશંસા કરી હતી. તેમની કવિતાઓનો બીજો સંગ્રહ *કંસારા બજાર* ૨૦૦૧માં પ્રકાશિત થયો હતો. ત્યારબાદ ત્રીજો સંગ્રહ *કંદમૂળ* ૨૦૧૩માં પ્રકાશિત થયો હતો. તેમની કેટલીક કવિતાઓનું અંગ્રેજી અને હિન્દીમાં ભાષાંતર કરવામાં આવ્યું છે.

૨૦૨૦માં તેમનો ચોથો કાવ્યસંગ્રહ *થાક* પ્રકાશિત થયો હતો.

## પુરસ્કાર 
તેમના કવિતા સંગ્રહ *કંદમૂળ*ને ગુજરાત સાહિત્ય અકાદમીનું ૨૦૧૩ નું પ્રથમ ઇનામ મળ્યું હતું. આધુનિક ગુજરાતી કવિતામાં તેમના યોગદાન માટે તેમને ૧૯૯૮માં સંસ્કૃતિ પ્રતિષ્ઠાન દ્વારા *સંસ્કૃતિ પુરસ્કાર* માટે નામાંકિત કરવામાં આવ્યા હતા.

## આ પણ જુઓ 
* ગુજરાતી સાહિત્યકારોની યાદી

## સંદર્ભ 
શ્રેણી:ગુજરાતી સાહિત્યકાર
શ્રેણી:વ્યક્તિત્વ
શ્રેણી:૧૯૭૧માં જન્મ
મહારાષ્ટ્ર નવનિર્માણ સેના

**મહારાષ્ટ્ર નવનિર્માણ સેના** (ટૂંકાણમાં: મનસે) મહારાષ્ટ્રનો એક રાજકીય પક્ષ છે. મહારાષ્ટ્ર નવનિર્માણ સેનાની સ્થાપના ૯ માર્ચ ૨૦૦૬ના રોજ રાજ ઠાકરે વડે કરાઇ હતી. તેમણે તેમના પિતરાઇ ભાઇ ઉદ્ધવ ઠાકરે સાથે મતભેદ થતા શિવ સેનામાંથી અલગ થઇને નવો પક્ષ બનાવ્યો હતો.

શ્રેણી:ભારતીય રાજકારણ
શ્રેણી:ભારતના રાજકીય પક્ષો
કવિજીવન

**કવિજીવન** એ નર્મદ ઉપનામથી જાણીતા ગુજરાતી કવિ અને લેખક નર્મદાશંકર દવે વિશે ૧૮૮૭માં પ્રકાશિત જીવનચરિત્રાત્મક કૃતિ છે. તે નર્મદના સાથી ગુજરાતી લેખક અને વિવેચક નવલરામ પંડ્યા દ્વારા લખવામાં આવ્યું હતું. કવિજીવન એ મોટે ભાગે ૧૯૩૩માં મરણોપરાંત પ્રકાશિત નર્મદના પોતાના અંગત આત્મકથનાત્મક મારી હકીકત પર આધારિત છે. ગુજરાતી સાહિત્યમાં નર્મદનું આ પ્રથમ જીવનચરિત્ર હતું. તે નર્મદની સામાજિક અને સાહિત્યિક કારકિર્દીને આવરી લે છે અને તેના જાહેર જીવન વિશે વિગતો પ્રદાન કરે છે પરંતુ તેમના ખાનગી જીવનની ચર્ચા ટાળે છે.

## પૃષ્ઠભૂમિ 
નવલરામે કવિજીવન લખ્યું તે પહેલાં તેમણે બે જીવનચરિત્રો *કરસનદાસ મૂળજી ચરિત્ર* (૧૮૭૮) અને *મહેતાજી દુર્ગારામ મંછારામનું ચરિત્ર* (૧૮૭૯)ની સમીક્ષા કરી હતી. આ બંને ચરિત્રો મહીપતરામ રૂપરામ નીલકંઠ દ્વારા લખવામાં આવ્યા હતા. તેમણે મહાન વ્યક્તિઓના જીવનચરિત્રો લખવાના મહત્વ પર ભાર મૂક્યો હતો અને જીવનચરિત્ર માટેની પ્રમાણભૂત પદ્ધતિઓ વિશે ચર્ચા કરી હતી. તેઓ માનતા હતા કે મહાન લોકોના જીવનચરિત્રો સામાન્ય માણસને ઉચ્ચ આદર્શો અને ઉમદા કૃત્યોની ઇચ્છા રાખવા માટે પ્રેરિત કરે છે, તેમ છતાં તેમણે ભારપૂર્વક જણાવ્યું હતું કે જીવનચરિત્ર તેના વિષયને વ્યાખ્યાયિત ન કરતાં તેને ફક્ત 'મનુષ્ય' તરીકે રજૂ કરવો જોઈએ. જીવનચરિત્રકાર કુદરતી અને વાસ્તવિક હોવો જોઈએ. અલૌકિક તરીકે વર્ણવવામાં આવેલી મહાન વ્યક્તિઓ સામાન્ય માણસની કલ્પનાની બહાર છે અને ફક્ત પૂજા કરવામાં આવે છે, અનુસરવામાં આવતી નથી.

નર્મદની કવિતાઓના સંગ્રહ *નર્મકવિતા*ની ત્રીજી અને વિસ્તૃત આવૃત્તિમાં તેનો સમાવેશ કરવા માટે નર્મદના મૃત્યુ પછી તરત જ આ જીવનચરિત્ર લખવામાં આવ્યું હતું. નવલરામે જીવનચરિત્રને પૂરક બનાવવા માટે નર્મદના પોતાના અંગત આત્મકથનાત્મક મારી હકીકત ઉપરાંત નર્મદની અંગત નોંધોનો પણ ઉપયોગ કર્યો હતો. આમ, *કવિજીવન* એ ગુજરાતી ભાષામાં પ્રકાશિત થયેલી નર્મદ વિશેની પ્રથમ જીવનકથા હતી.

## વિષયવસ્તુ 
જીવનચરિત્રનો મોટો ભાગ નર્મદના જીવનના ત્રણ તબક્કામાં વહેંચાયેલો છે: (૧) ૧૮૫૦-૫૫: આંતરિક સંઘર્ષનો સમયગાળો; (૨) ૧૮૫૫-૫૮: અવિરત પ્રવૃત્તિનો સમયગાળો; (૩) ૧૮૫૮-૫૯-૬૫, ૬૬: સંપૂર્ણ ગૌરવનો સમયગાળો. રમેશ શુક્લાએ જીવનચરિત્રની ટીકા કરતાં લખ્યું છે કે: “તેમના (નર્મદના) અંગત જીવનની ચર્ચા કરતી વખતે, તેમના લગ્નેત્તર સંબંધો વિશે સારી રીતે જાણતા હોવા છતાં તેઓ (નવલરામ) કવિને *ક્લીન ચીટ* આપે છે, તેઓ દલીલ કરે છે કે સુરત સ્થાયી થયા બાદ તેમણે ક્યારેય કોઈ સ્ત્રી સામે જોયું નથી. નર્મદે જ્યારે એક વિધવા સાથે બીજા લગ્ન કર્યા ત્યારે પણ નવલરામે તેનો બચાવ કર્યો છે. નવલરામ ગુપ્ત લગ્ન બાહ્ય સંબંધો રાખનારાઓ કરતા તેને વધુ ‘ગૌરવપૂર્ણ’ માનતા હતા. નર્મદની પત્ની ડાહીગૌરીને આ ‘ગૌરવપૂર્ણ’ કૃત્ય માટે સંમતિ આપવાની ફરજ પાડવામાં આવી હતી અને માનસિક ત્રાસ આપવામાં આવ્યો હતો. નવલરામ આ પ્રકરણને પણ અવગણે છે. વધુમાં, તેઓ અન્ય એક ઘટના પર પણ મૌન જાળવે છે, જેમાં કવિએ બીજી એક વિધવા સ્ત્રી સવિતાગૌરી સાથે લગ્ન કર્યા વિના તેને આશ્રય આપ્યો હતો.

## સંદર્ભ 
શ્રેણી:ગુજરાતી સાહિત્ય
શ્રેણી:ગુજરાતી ગદ્ય
જસુબેન શિલ્પી

**જસુબેન શિલ્પી** અથવા **જસુ શિલ્પી** (૧૦ ડિસેમ્બર ૧૯૪૮ – ૧૪ જાન્યુઆરી ૨૦૧૩) એક ભારતીય કાંસ્ય શિલ્પ કલાકાર હતા. તેમની કારકિર્દીમાં તેમણે ૫૨૫ થી વધુ બાવલાના કદની (સ્ટબ સાઈઝ) અને ૨૨૫ મોટા કદની મૂર્તિઓ બનાવી હતી. તેઓ "*ધ બ્રોન્ઝ વુમન ઓફ ઇન્ડિયા*" તરીકે લોકપ્રિય હતા.

## કારકિર્દી 
પોતાની કારકિર્દીમાં જસુબેને બાવલાના કદની (સ્ટબ સાઈઝ) અને ૨૨૫ મોટા કદની કાંસાની મૂર્તિઓ બનાવી હતી. તેમની કૃતિઓમાં મોહનદાસ કરમચંદ ગાંધી, રાણી લક્ષ્મીબાઈ, સ્વામી વિવેકાનંદ અને વલ્લભભાઈ પટેલ વગેરે વ્યક્તિઓની મૂર્તિઓનો સમાવેશ થાય છે. તમિલનાડુ, મહારાષ્ટ્ર, કર્ણાટક, કેરળ, રાજસ્થાન, બિહાર, ઉત્તરાખંડ જેવા ભારતીય રાજ્યોમાં તેમની શિલ્પ રચનાઓ સ્થાપિત કરવામાં આવી છે. તેમણે અમદાવાદ મ્યુનિસિપલ કોર્પોરેશન સાથે કરેલા કરાર હેઠળ સંખ્યાબંધ મૂર્તિઓ બનાવી હતી જે સમગ્ર શહેરમાં ફેલાયેલી છે. મહાત્મા ગાંધી અને માર્ટિન લ્યુથર કિંગ જુનિયરની તેમણે ઘડેલી ઊભા કદની કૃતિઓ ફ્લોરિડા યુનિવર્સિટી, જેક્સનવિલે, શિકાગો અને સિટી ઑફ ચાર્લોટ, નોર્થ કેરોલિનામાં આવેલી છે.

## અવસાન 
૧૪ જાન્યુઆરી ૨૦૧૩ ના દિવસે હૃદયરોગના ગંભીર હુમલા બાદ જસુબેનનું અવસાન થયું હતું.  મૃત્યુ સમયે તેઓ ૬૪ વર્ષના હતા અને તેમને ધ્રુવ અને ધારા નામે બે બાળકો હતા જેઓ પણ શિલ્પકાર છે. તેના અંતિમ દિવસોમાં તેઓ અમિતાભ બચ્ચનની કાંસ્ય પ્રતિમા બનાવવામાં વ્યસ્ત હતા. તેમના મૃત્યુને કારણે તે કામ અધૂરું રહ્યું.

જસુબેનની કૃતિઓના પ્રશંસક સ્નેહલ જાદવાણીએ તેમના મૃત્યુ પછી કહ્યું - "તે હંમેશા અમારા હૃદયમાં રહેશે."

## સન્માન 
તેમની કારકિર્દીમાં, જસુબેને અનેક રાષ્ટ્રીય અને આંતરરાષ્ટ્રીય પુરસ્કારો અને સન્માનો મેળવ્યા. તેઓ "*ધ બ્રોન્ઝ વુમન ઓફ ઇન્ડિયા*" તરીકે લોકપ્રિય હતા. ૨૦૦૫ માં, ઘોડા પર સવાર રાણી લક્ષ્મીબાઈને દર્શાવતી કાંસ્ય પ્રતિમા માટે તેમનું નામ *લિમ્કા બુક ઓફ રેકોર્ડમાં* ઉમેરવામાં આવ્યું હતું.

શિલ્પકાર ધનંજય મુધોલકરે જસુબેન વિશે કહ્યું - "તે દેશની કેટલીક મહિલા શિલ્પકારોમાંની એક હતી, જેમના કાર્યને વ્યાપક સ્વીકૃતિ અને ખ્યાતિ મળી."

## સંદર્ભ 
## બાહ્ય કડીઓ 
* 
* 

શ્રેણી:કલાકાર
શ્રેણી:૧૯૪૮માં જન્મ
શ્રેણી:૨૦૧૩માં મૃત્યુ
સુષ્મિતા બેનર્જી

**સુષ્મિતા બેનર્જી,** કે જેઓ **સુષ્મિતા બંધોપાધ્યાય** અથવા **સૈયદા કમલા** તરીકે પણ ઓળખાય છે, (૧૯૫૬ - ૪/૫ સપ્ટેમ્બર ૨૦૧૩), ભારતની લેખિકા અને કાર્યકર્તા હતાં. તેમનાં પુસ્તકોમાં તેમના સંસ્મરણ *કાબુલીવાલાર બંગાળી બહુ* (કાબુલીવાળાની બંગાળી વહુ, ૧૯૯૭) નો સમાવેશ થાય છે. આ સંસ્મરણ એક અફ્ઘાન સાથે તાલિબાન શાસન દરમિયાન કરેલા લગ્ન પર આધારિત છે. આ વાર્તાનો ઉપયોગ બોલીવુડ ફિલ્મ *એસ્કેપ ફ્રોમ તાલિબાન*ના આધાર તરીકે કરવામાં આવ્યો હતો. મનિષા કોઈરાલાએ તેમની ભૂમિકા અદા કરી હતી. 

૪ સપ્ટેમ્બરની સાંજે અથવા ૫ સપ્ટેમ્બર ૨૦૧૩ની વહેલી સવારે અફઘાનિસ્તાનના પક્ટીકા પ્રાંતમાં તેમના ઘરની બહાર શંકાસ્પદ તાલિબાન આતંકવાદીઓ દ્વારા તેણીની ૪૯ વર્ષની વયે હત્યા કરવામાં આવી હતી. 

## જીવન 
સુષ્મિતા બેનર્જીનો જન્મ કલકત્તા (હાલના કોલકાતા, ભારત)માં મધ્યમ વર્ગના બંગાળી બ્રાહ્મણ પરિવારમાં થયો હતો. તેમના પિતા નાગરિક સંરક્ષણ વિભાગમાં કામ કરતા હતા અને માતા ગૃહિણી હતાં. તે તેના ત્રણ ભાઈઓની એકમાત્ર બહેન હતી. તેણી પ્રથમ વખત તેમના ભાવિ પતિ જાનબાઝ ખાન - એક અફઘાન ઉદ્યોગપતિને કલકત્તામાં થિયેટર રિહર્સલમાં મળી અને ૨ જુલાઈ ૧૯૮૮ના રોજ તેની સાથે લગ્ન કર્યા. આઘાત લાગ્યો હોવા છતાં, તે પાટિયા ગામમાં ખાનના પૈતૃક મકાનમાં, તેમના ત્રણ ભાઈ-ભાભી, તેમની પત્નીઓ અને બાળકો સાથે રહેવાનું ચાલુ રાખ્યું. તાલિબાને સંડોવણીનો ઇનકાર કર્યો હતો. બાદમાં, એક પાખંડી તાલિબાન લશ્કરી જૂથના પ્રવક્તાએ જાહેરાત કરી કે તેણે બેનર્જીને મારી નાખ્યા છે કારણ કે તેઓ માનતા હતા કે તેઓ "ભારતીય જાસૂસ" છે. 

## સંદર્ભ 
શ્રેણી:લેખક
શ્રેણી:૧૯૫૬માં જન્મ
શ્રેણી:૨૦૧૩માં મૃત્યુ
ભૂપેન્દ્ર પટેલ

**ભૂપેન્દ્રભાઈ રજનીકાન્ત પટેલ** ભારતીય રાજકારણી અને ગુજરાતના ૧૭મા મુખ્યમંત્રી છે. તે ભારતીય જનતા પક્ષના નેતા છે અને ઘાટલોડિયા મતવિસ્તારનું પ્રતિનિધિત્વ કરતી ગુજરાત વિધાનસભાની બેઠકના સભ્ય છે. એમને પક્ષ તરફથી સપ્ટેમ્બર ૨૦૨૧થી ગુજરાત રાજ્યના સત્તરમા મુખ્યમંત્રી તરીકે જાહેર કરાયા હતા.

## પ્રારંભિક જીવન
ભૂપેન્દ્ર પટેલનો જન્મ ૧૫ જુલાઈ, ૧૯૬૨ના રોજ ગુજરાતના અમદાવાદ શહેરમાં કડવા પાટીદાર પરિવારમાં થયો હતો. તેમણે એપ્રિલ ૧૯૮૨માં અમદાવાદની સરકારી પોલિટેકનિકમાંથી સિવિલ એન્જિનિયરિંગમાં ડિપ્લોમાની પદવી મેળવેલ છે. તેઓ કિશોરાવસ્થાથી રાષ્ટ્રીય સ્વયંસેવક સંઘ સાથે જોડાયેલા છે.

તેઓ *સરદાર ધામ વિશ્વ પાટીદાર કેન્દ્ર*ના ટ્રસ્ટી અને *વિશ્વ ઉમિયા ફાઉન્ડેશન*ની સ્થાયી સમિતિના અધ્યક્ષ છે. તેઓ દાદા ભગવાન દ્વારા સ્થાપિત અક્રમ વિજ્ઞાન ચળવળના અનુયાયી છે.

## રાજકીય કારકિર્દી 
### મ્યુનિસિપલ કાઉન્સિલર 
તેઓ ૧૯૯૫-૯૬, ૧૯૯૯-૨૦૦૦ અને ૨૦૦૪-૦૬માં મેમનગર નગરપાલિકાના સભ્ય રહ્યા હતા. ૧૯૯૯-૨૦માં મેમનગર નગરપાલિકાના પ્રમુખ રહ્યા હતા. તેઓ ૨૦૧૫ થી ૨૦૧૭ સુધી અમદાવાદ શહેરી વિકાસ સત્તા મંડળ (ઔડા)ના ચેરમેન પદે રહ્યા હતા. તેઓ ૧,૧૭,૦૦૦ મતોની વિક્રમજનક સરસાઈથી જીત્યા હતા.

### ગુજરાતના મુખ્યમંત્રી 
#### પ્રથમ કાર્યભાર (૨૦૨૧ - ૨૦૨૨) 
૧૧ સપ્ટેમ્બર ૨૦૨૧ના રોજ વિજય રૂપાણીએ ગુજરાતના મુખ્યમંત્રી પદેથી રાજીનામું આપ્યું હતું. કેન્દ્રીય નિરીક્ષકો નરેન્દ્ર સિંહ તોમર અને પ્રહલાદ જોશીની અધ્યક્ષતામાં ગાંધીનગર ખાતેની પાર્ટી વિધાનસભા બેઠકમાં ૧૩ સપ્ટેમ્બર, ૨૦૨૧ના રોજ પટેલને સર્વાનુમતે ભાજપના વિધાનસભા નેતા અને મુખ્યમંત્રી તરીકે ચૂંટવામાં આવ્યા હતા. 

૮ ફેબ્રુઆરી ૨૦૨૨ના રોજ તેમણી નવી ગુજરાત આઇ.ટી. નિતી જાહેર કરી હતી. સમાન નાગરિક કાયદાના અમલ માટે સમિતિ રચવામાં ગુજરાત સરકારે પ્રથમ પગલાં લીધા હતા.

#### બીજો કાર્યભાર (૨૦૨૨ - હાલમાં) 
૨૦૨૨ની ગુજરાત વિધાનસભાની ચૂંટણીમાં ભારતીય જનતા પાર્ટીએ ૧૮૨માંથી ૧૫૬ બેઠકો પર વિજય મેળવ્યા અને સતત ૭મી વખત સરકારની રચના કરી. ૧૨ ડિસેમ્બર ૨૦૨૨ના રોજ તેમણે મુખ્યમંત્રી તરીકે બીજી વખત શપથ લીધા.

## સંદર્ભ 
શ્રેણી:ગુજરાતના મુખ્યમંત્રી
શ્રેણી:રાજકારણી
શ્રેણી:વ્યક્તિત્વ
નટમંડળ

**નાટ્ય વિદ્યા મંદિર** નામની નાટ્યશાળા અને તેની કલાપ્રેમી નાટ્યમંડળી નટમંડળે આધુનિક ગુજરાતી રંગભૂમિને ખૂબ જ પ્રભાવિત કરી હતી. ૧૯૪૯માં સ્થપાયેલી આ મંડળીએ ઘણા નાટ્યકારોને નાટ્યશાસ્ત્રની તાલીમ આપી હતી અને તેના વીસ વર્ષના અસ્તિત્વમાં પ્રશિષ્ટ, આધુનિક અને પ્રાયોગિક નાટકોનું નિર્માણ કર્યું હતું.

## ઇતિહાસ 
૧૯૪૮માં સાહિત્યિક સંસ્થા ગુજરાત વિદ્યા સભાની શતાબ્દી ઉજવણીમાં રાજકારણી ગણેશ વાસુદેવ માવળંકર અને લેખક રસિકલાલ પરીખે ગુજરાતમાં રંગમંચ માટેની તાલીમશાળાનો પ્રસ્તાવ મૂક્યો હતો. ગુજરાતી રંગમંચ અભિનેતા-દિગ્દર્શક જયશંકર સુંદરીની શાળાનું નેતૃત્વ કરવા માટે નિમણૂક કરવામાં આવી હતી.

નાટ્ય વિદ્યા મંદિરની સ્થાપના ૧૯૪૯માં કરવામાં આવી હતી અને તે ભારતની આવી પ્રથમ નાટ્યશાળા હતી. આ શાળાએ ૧૯૫૧-૫૨માં કલાપ્રેમી નાટ્યમંડળી **નટમંડળ** રચના કરી હતી. તે અમદાવાદના ભદ્ર વિસ્તારમાં જૂના પ્રેમાભાઈ હોલથી સંચાલિત થતું હતું જ્યાં મંચન તેમજ તાલીમ યોજાતી હતી.

નટમંડળે આધુનિક ગુજરાતી રંગભૂમિને તેના પ્રયોગો અને તાલીમ પ્રવૃત્તિઓથી ભારે પ્રભાવિત કર્યું હતું. તેમાં ઘણા કલાકારો, દિગ્દર્શકો, નાટ્યકારો અને મંચ ડિઝાઇનરો તેમજ પ્રેક્ષકોને તાલીમ અને પ્રોત્સાહન આપવામાં આવ્યું હતું. તેના વિદ્યાર્થીઓમાં જશવંત ઠાકર, દીના પાઠક, પ્રાણસુખ નાયક, કૈલાશ પંડયા, ધનંજય ઠાકર, પ્રભા પાઠક અને અરવિંદ પાઠકનો સમાવેશ થાય છે.

## નોંધપાત્ર નિર્માણ 
૧૯૪૯માં સ્થપાયેલી આ મંડળીએ ઘણા નાટ્યકારોને તાલીમ આપી હતી અને તેના વીસ વર્ષના અસ્તિત્વમાં પ્રશિષ્ટ, આધુનિક અને પ્રાયોગિક નાટકોનું નિર્માણ કર્યું હતું.

* પ્રશિષ્ટ સંસ્કૃત નાટકો
** ભાસકૃત *ઉરુભંગ*
** બોધયાનનું *ભગવદાજુકિયા*
* ગુજરાતી નાટકો
** રમણભાઈ નીલકંઠનું *રાઈનો પર્વત
** રસિકલાલ પરીખનું *મેના ગુર્જરી*
** દલપતરામનું *મિથ્યાભિમાન*
* બંગાળી નાટકો
** શરદચંદ્ર ચટોપાધ્યાયનું *વિજયા અને વિરાજવહુ*
** રવિન્દ્રનાથ ટાગોરનું *ચિત્રાંગદા* અને *મુક્તધારા*
* હિનરિક ઇસ્બનનું *અ ડોલ હાઉસ* અને *એન એનીમી ઓફ ધ પીપલ''

## સંદર્ભ 
શ્રેણી:ગુજરાતી રંગભૂમિ
જશવંત ઠાકર

**જશવંત ઠાકર** (૫ મે ૧૯૧૫ – ૨૫ ડિસેમ્બર ૧૯૯૦) એ ભારતીય અભિનેતા, નાટ્યકાર અને ગુજરાતી રંગભૂમિના દિગ્દર્શક હતા. તેમણે અનેક સફળ નાટકોનું દિગ્દર્શન અને અભિનય કર્યો હતો. તેમને ૧૯૬૮માં સંગીત નાટક અકાદમી પુરસ્કાર, ૧૯૭૭માં રણજિતરામ સુવર્ણ ચંદ્રક અને ૧૯૮૬માં સોવિયેત લેન્ડ ઍવોર્ડ એનાયત કરવામાં આવ્યો હતો.

## જીવનપરિચય 
જશવંત ઠાકરનો જન્મ ૫ મે, ૧૯૧૫ના રોજ તત્કાલીન ખેડા જિલ્લાના (વર્તમાન આણંદ જિલ્લો) મહેલાવ ગામે દયાશંકર ઠાકર અને લલિતાબહેનને ત્યાં થયો હતો. તેમના પિતાની સિટી સર્વે અધિકારી તરીકેની કારકિર્દીને કારણે તેમણે નડિયાદ અને જામનગરમાં પ્રાથમિક શિક્ષણ લીધું હતું. તેમણે નડિયાદથી મેટ્રિક પૂરું કર્યું. કલામાં રસ હોવાને કારણે ૧૯૨૮માં તેમણે જામનગરની મ્યુઝિક સ્કૂલમાં અભ્યાસ કર્યો. પંદર વર્ષની ઉંમરે તેમણે આઝાદીની લડતમાં જોડાઈને *અભેદ્યમંડળ*ની સ્થાપના કરી. ૧૯૩૨માં તેઓ બી.જે. મેડિકલ કોલેજ, અમદાવાદમાં જોડાયા પરંતુ રાષ્ટ્રવાદી પ્રવૃત્તિઓમાં જોડાવા માટે અભ્યાસ છોડી દીધો. ૧૯૩૬માં તેઓ સુરતની એમ.ટી.બી. કોલેજના આર્ટ્સ વિભાગમાં જોડાયા. ૧૯૩૮માં તેમણે મુંબઈની એલ્ફિન્સ્ટન કોલેજમાંથી બી.એ.ની ડિગ્રી મેળવી હતી. યુદ્ધ વિરોધી પરિષદોમાં ભાગ લેવા બદલ તેમની ધરપકડ કરવામાં આવી હતી. ત્રણ વર્ષની જેલ દરમિયાન તેમણે નાટ્યશાસ્ત્રનો અભ્યાસ કર્યો. તેઓ ભારતીય જન નાટ્યસંઘ (ઇન્ડિયન પીપલ્સ થિયેટર એસોસિએશન - આઇપીટીએ)ના પ્રારંભિક સભ્યોમાંના એક હતા. ૧૯૪૩માં તેમણે આઈપીટીએની ગુજરાત શાખાની સ્થાપના કરી. તેમના પુત્રી અદિતી દેસાઈ પણ રંગભૂમિ દિગ્દર્શક છે.

## કારકિર્દી 
ઠાકરે *ઊંડા અંધેરે થી*, *દુઃખી નો બેલી*, *મુદ્રારાક્ષસ*, *મુશક અને મનુષ્ય* સહિતના ઘણા ગુજરાતી નાટકોનું મંચન કર્યું હતું. અઢાર નાટકોના અભિનય-દિગ્દર્શન પછી તેઓ ૧૯૫૦માં મહારાજા સયાજીરાવ વિશ્વવિદ્યાલયના થિયેટર વિભાગના વડા તરીકે જોડાયા હતા. ૧૯૫૧માં તેઓ વિભાગ છોડીને ગુણવંતરાય આચાર્યના લિખિત નાટક ભજવવા રાજકોટ ગયા હતા. બાદમાં તેઓ યુનિવર્સિટી સાથે ફરી જોડાયા અને ૧૯૫૫ થી ૧૯૬૦ ની વચ્ચે, તેમણે શેક્સપિયર અને એન્ટોન ચેખોવના વિવિધ નાટકોનું દિગ્દર્શન કરવાનું ચાલુ રાખ્યું હતું. ૨૦૧૨માં, ફેનાટિકા થિયેટર ક્લબના દસ્તાવેજી મહોત્સવમાં તેમના પુત્રી અદિતિ દેસાઈએ ઠાકર પર આધારિત એક દસ્તાવેજી ફિલ્મ *રંગભૂમિના કલાકાર* રજૂ કરી હતી.

## સંદર્ભ 
શ્રેણી:૧૯૧૫માં જન્મ
શ્રેણી:ગુજરાતી સાહિત્યકાર
શ્રેણી:રણજિતરામ સુવર્ણચંદ્રક વિજેતા
શ્રેણી:ગુજરાતી રંગભૂમિ
શ્રેણી:૧૯૯૦માં મૃત્યુ
ફાતમા બેગમ

**ફાતમા બેગમ** (૧૮૯૨-૧૯૮૩) એક ભારતીય અભિનેત્રી, દિગ્દર્શિકા અને પટકથા લેખિકા હતા. તેમને પ્રાયઃ ભારતીય સિનેમાની પ્રથમ મહિલા ફિલ્મ નિર્દેશિકા ગણવામાં આવે છે. ચાર વર્ષના સમય ગાળામાં, તેમણે ઘણી ફિલ્મો લખી, નિર્માણ કરી અને નિર્દેશન કર્યું. તેમણે પોતાનું પ્રોડક્શન હાઉસ *ફાતમા ફિલ્મ્સ* શરૂ કર્યું, જે પાછળથી *વિક્ટોરિયા-ફાતમા ફિલ્મ્સ* બની અને ૧૯૨૬માં તેમણે તેમની પ્રથમ ફિલ્મ *બુલબુલ-એ-પરિસ્તાન*નું નિર્દેશન કર્યું.  તેઓ ૧૮૯૨-૧૯૮૩ સુધી જીવ્યા અને તેમને ત્રણ બાળકો હતા.

## કુટુંબ 
ફાતમા બેગમનો જન્મ ભારતમાં ઉર્દૂ ભાષી મુસલમાન પરિવારમાં થયો હતો. ફાતમા બેગમના લગ્ન સચિન રાજ્યના નવાબ સીદી ઇબ્રાહિમ મહોમ્મદ યાકુત ખાન ત્રીજા સાથે થયા હતા. જો કે, નવાબ અને ફાતમા બાઈ વચ્ચે લગ્ન થયાનો કોઈ કરાર કે દસ્તાવેજ નથી, વળી તેમના કોઈ પણ સંતાનને નવાબે પોતાના તરીકે માન્યતા આપી ન હતી, જે મુસ્લિમ કાનૂની કૌટુંબિક કાયદામાં પિતૃત્વની પૂર્વશરત છે. તેઓ મૂંગી ફિલ્મના સુપરસ્ટાર ઝુબેદા, સુલતાના અને શહેઝાદીની માતા હતા.

## કારકિર્દી 
તેમણે પોતાની કારકિર્દીની શરૂઆત ઉર્દૂ મંચ પરથી કરી હતી. બાદમાં તેઓ ફિલ્મો તરફ વળ્યા અને અર્દેશિર ઈરાનીની મૂંગી ફિલ્મ *વીર અભિમન્યુ* (૧૯૨૨) થી ફિલ્મી કારકિર્દી આરંભી. હાલમાં આ ફિલ્મની કોઈ પ્રિન્ટ અસ્તિત્વમાં નથી, વધારે બજેટ ધરાવતી આ ફિલ્મને ઘણી ખાસ અસરો દર્શાવતી કાલ્પનિક ફિલ્મ તરીકે વર્ણવવામાં આવી છે. જો આ સાચું હોય તો, આ ફિલ્મ બેગમને જ્યોર્જ મેલીઝ જેવા કાલ્પનિક સિનેમાના પ્રારંભિક અગ્રણીઓમાં સ્થાન આપે છે. પોતાની ફિલ્મોના નિર્માણ અને અભિનયનું કાર્ય ચાલુ રાખવા સાથે તેમણે કોહિનૂર સ્ટુડિયો અને શાહી સ્ટુડિયો માટે, ૧૯૩૮ *સુધી,* તેમની છેલ્લી ફિલ્મ, *દુનિયા ક્યા હૈ* માં કામ કર્યું?

તેમણે બીજી ઘણી ફિલ્મોનું નિર્દેશન કર્યું, ૧૯૨૯ ની *ગોડેસ ઑફ લક* એ તેમની અંતિમ દિગ્દર્શીત ફિલ્મ હતી.

## ફિલ્મોગ્રાફી 
## વારસો 
તેઓ ૧૯૮૩ માં ૯૧ વર્ષની વયે અવસાન પામ્યા. તેમનો વારસો તેમની પુત્રી ઝુબેદાએ આગળ ચલાવ્યો હતો, તેઓ એક મૌન ફિલ્મ સ્ટાર હતા. આ ઉપરાંત તેમણે ભારતની પ્રથમ બોલતી ફિલ્મ *આલમ આરામાં* પણ અભિનય કર્યો હતો.

## સંદર્ભ 
 

## બાહ્ય કડીઓ 
* 
* 

શ્રેણી:ગુજરાતી અભિનેત્રી
શ્રેણી:ભારતીય મુસ્લિમો
શ્રેણી:ભારતીય અભિનેત્રી
શ્રેણી:૧૯૮૩માં મૃત્યુ
શ્રેણી:૧૮૯૨માં જન્મ
નિકિશા જરીવાલા

**નિકિશા બી. જરીવાલા** (જન્મ ૧૪ નવેમ્બર ૧૯૮૫)એ એક ભારતીય કમ્પ્યુટર વૈજ્ઞાનિક છે. તેઓ શ્રીમતી તનુબેન અને ડો. મનુભાઇ ત્રિવેદી માહિતી વિજ્ઞાન કૉલેજમાં પ્રાધ્યાપક છે. ભારતીય લખાણને બ્રેઇલમાં રૂપાંતરિત કરવા માટેના કમ્પ્યુટર મોડેલ ઘડવાના તેમના કામ માટે તેઓ જાણીતા છે. 

## શિક્ષણ અને સંશોધન 
તેમણે વીર નર્મદ દક્ષિણ ગુજરાત યુનિવર્સિટીમાંથી પોસ્ટ ગ્રેજ્યુએટનો અભ્યાસ કર્યો છે. તેમણે બારડોલી, ગુજરાતમાં શ્રીમદ્ રાજચંદ્ર ઇન્સ્ટિટ્યુટ ઑફ મેનેજમેન્ટ એન્ડ કમ્પ્યુટર એપ્લીકેશનમાંથી કમ્પ્યુટર એપ્લિકેશનમાં માસ્ટર્સનો અભ્યાસ પૂર્ણ કર્યો અને તેમણે બારડોલીની ઉકા તરસાડીયા યુનિવર્સિટીમાં કોમ્પ્યુટર સાયન્સ અને ઇન્ફર્મેશન ટેકનોલોજીમાં પી એચ.ડી. પૂર્ણ કર્યું    ભારતીય પ્રાદેશિક ભાષાઓના બ્રેઈલમાં અનુવાદ કરવાના તેમના કાર્યને ધી ગુજરાત કાઉન્સિલ ઓન સાયન્સ એન્ડ ટેકનોલોજી તરફથી અનુદાન દ્વારા ટેકો મળ્યો હતો.    

## પસંદ કરેલ પ્રકાશનો 
* 
* 
* 

## પુરસ્કારો 
* ૨૦૧૬: GIS (ગુજરાત ઇનોવેશન સોસાયટી) દ્વારા ટ્રેન્ડ સેટર એવોર્ડ

## સંદર્ભ 
શ્રેણી:ગુજરાતી વ્યક્તિત્વ
શ્રેણી:જીવિત લોકો
શ્રેણી:૧૯૮૫માં જન્મ
પ્રીતિ અદાણી

**પ્રીતિ ગૌતમ અદાણી** (જન્મ: ૧૯૬૫) એક ભારતીય દાનવીર અને અદાણી ફાઉન્ડેશનના અધ્યક્ષા છે.  તેઓ ગુજરાત રાજ્યના અગ્રણી મહિલા શિક્ષણશાસ્ત્રીઓમાંના એક છે.

## પ્રારંભિક જીવન અને શિક્ષણ 
પ્રીતિ અદાણીનો જન્મ ૧૯૬૫માં મુંબઈમાં એક ગુજરાતી કુટુંબમાં થયો હતો. તેમણે ગવર્નમેંટ ડેન્ટલ કૉલેજ, અમદાવાદમાંથી ડેન્ટલ સર્જરીમાં (દંત ચિકિત્સા) સ્નાતકની પદવી મેળવી. તેમણે અદાણી ગ્રુપના ચેરમેન ગૌતમ અદાણી સાથે લગ્ન કર્યા છે.

## કારકિર્દી 
કારકિર્દીના પ્રારંભિક દિવસો દરમિયાન, તેમણે દંત ચિકિત્સક તરીકે વ્યવસાયની શરૂઆત કરી હતી. વર્ષ ૧૯૯૬માં, તેમને અદાણી ફાઉન્ડેશનના અધ્યક્ષ તરીકે નિયુક્ત કરવામાં આવ્યા હતા.

ઈ. સ. ૨૦૦૧ માં, ભૂજ ભૂકંપ પછી, તેમણે મુન્દ્રામાં અદાણી ડી.એ.વી. શાળા શરૂ કરી. પછીથી શાળાનું નામ બદલીને અદાણી પબ્લિક સ્કૂલ રાખવામાં આવ્યું. જૂન ૨૦૦૯ માં, તેમણે અને તેમના પતિએ ભદ્રેસર (મુન્દ્રા નજીક) અને અમદાવાદમાં અદાણી વિદ્યા મંદિરની સ્થાપના કરી. અદાણી વિદ્યા મંદિર વંચિત બાળકોને મફત ઉચ્ચતર માધ્યમિક શિક્ષણ આપે છે. તેમના નેતૃત્વમાં, અદાણી જૂથનું ૨૦૧૮-૧૯નું સી.એસ.આર. બજેટ એક વર્ષમાં રૂ. ૯૫ કરોડથી વધીને ૧૨૮ કરોડ રૂપિયા થયું. 

## પુરસ્કારો 
* એફ. આઈ. સી. સી. આઈ. - ફ્લો મહિલા દાનવીર એવોર્ડ (૨૦૧૦–૧૧).
* ગુજરાત લો સોસાયટી યુનિવર્સિટી દ્વારા માનદ ડોક્ટરેટ પદવી.

## અંગત જીવન 
પ્રીતિ અદાણીએ અદાણી ગ્રુપના વર્તમાન ચેરમેન ગૌતમ અદાણી સાથે લગ્ન કર્યા છે. તેમને બે પુત્રો છે - કરણ અદાણી અને જીત અદાણી.

## સંદર્ભ 
## બાહ્ય કડીઓ 
* અદાણી ફાઉન્ડેશન પર પાનું 
 
શ્રેણી:જીવિત લોકો
શ્રેણી:૧૯૬૫માં જન્મ
શ્રેણી:ગુજરાતી ઉદ્યોગપતિઓ
ચંદ્રકાંત સાંઘાણી

**ચંદ્રકાંત સાંઘાણી** (જન્મ ૧૦ જૂન ૧૯૨૭) એ ગુજરાતી ભાષાના દિગ્દર્શક, લેખક અને અભિનેતા હતા, જેમણે મુખ્યત્વે ગુજરાતી સિનેમા માટે કામ કર્યું હતું.

## જીવનપરિચય 
સાંઘાણીનો જન્મ ૧૦ જૂન ૧૯૨૭ના રોજ ગુજરાત, ભારતના સૌરાષ્ટ્ર પ્રદેશમાં થયો હતો. તેમણે રેડિયો પ્રસ્તુતકર્તા તરીકે પોતાની કારકિર્દીની શરૂઆત કરી હતી. આ ઉપરાંત તેમણે કેટલીક નવલકથાઓ પણ લખી હતી. તેમણે ૧૯૫૭ થી ૧૯૬૩ સુધી ગુજરાતી સામયિક *પ્રજાતંત્ર* માટે પત્રકાર તરીકે સેવા આપી હતી. ૧૯૬૮ માં, તેમણે ગુજરાતી સિનેમામાં તેમની ફિલ્મ *મારે જાવું પેલે પાર*થી પ્રદાર્પણ કર્યું હતું.

૧૯૭૦ માં, તેમણે ચુનીલાલ શાહની નવલકથા *જીગર અને અમી*ને આ જ શીર્ષક સાથે ફિલ્મમાં રૂપાંતરિત કરી હતી. તાના અને રીરીની વાર્તા પર આધારિત તેમનું સંગીતમય નાટક *તાનારીરી* (૧૯૭૫) ગુજરાતી સિનેમામાં નોંધપાત્ર ફિલ્મ માનવામાં આવે છે. ૧૯૭૭ માં, તેમણે શયદાની વાર્તા *વણઝારી વાવ* પરથી *કરિયાવર* નામની ફિલ્મ બનાવી હતી.

## ફિલ્મોગ્રાફી 
ચંદ્રકાંત સાંઘાણીએ ૧૯૬૮થી પોતાની ફિલ્મ કારકિર્દીની શરૂઆત કરી હતી. તેમણે દિગ્દર્શક, લેખક અને અભિનેતા તરીકે ૧૫થી પણ વધુ ફિલ્મો અને ટેલિવિઝન ધારાવાહિકોમાં પોતાનું યોગદાન આપ્યું હતું. તેમની ફિલ્મ કારકિર્દી નીચે પ્રમાણે છે:-

* *મારે જાવુંપેલે પાર* (૧૯૬૮)
* *જીગર ને અમી* (૧૯૭૦)
* *તાનારીરી* (૧૯૭૫)
* *સતી જસ્મા ઓડણ* (૧૯૭૬)
* *વણજારી વાવ* (૧૯૭૭)
* *સૌભાગ્ય સિંદૂર* (૧૯૭૭)
* *તમે રે ચંપો ને અમે કેળ* (૧૯૭૮)
* *ગરવો ગરાસિયો* (૧૯૮૦)
* *પરણ્યા તો પ્યારા લાડી* (૧૯૮૦)
* *વાંસડી વાગી વાલમની* (૧૯૮૧)
* *પ્રેમ દિવાની* (૧૯૮૨)
* *રાખના રામકડા* (૧૯૮૩)
* *સોરઠનો સાવજ* (૧૯૮૫)
* *ગુનાહોં કે શતરંજ* (૧૯૮૮)
* *ઘર એક મંદિર* (૧૯૮૮), ટીવી શ્રેણી
* *માયવી જાલ* (૧૯૯૨), ટીવી શ્રેણી
* *ગીતાંજલિ* (૧૯૯૩)

## સંદર્ભ 
## બાહ્ય કડીઓ 
* 

શ્રેણી:૧૯૨૭માં જન્મ
શ્રેણી:ગુજરાતી વ્યક્તિત્વ
શ્રેણી:ગુજરાતી સાહિત્યકાર
જસ્મા ઓડણ

**જસ્મા ઓડણ** એ મધ્યયુગીન સુપ્રસિદ્ધ પાત્ર અને લોકદેવી છે.

## દંતકથા 
જસ્મા, તળાવ ખોદનાર રૂડાની પત્ની હતી. તેઓ ઓડ રાજપૂત જનજાતિના હતા. તેઓ અણહિલવાડ પાટણ ખાતે સહસ્ત્રલિંગ તળાવ ખોદવા ગયા હતા. સોલંકી વંશના રાજા સિદ્ધરાજ જયસિંહ જસ્માની સુંદરતાથી મોહિત થઈ ગયા હતા અને લગ્નનો પ્રસ્તાવ મૂક્યો હતો. સિદ્ધરાજે તેને ગુજરાતની રાણી બનાવવાનો પ્રસ્તાવ મૂક્યો હતો પરંતુ જસ્માએ તે પ્રસ્તાવ નકારી દીધો હતો. જસ્માના નકારથી અપમાન પામેલા રાજા સિદ્ધરાજે તેના પતિને મારી નાખ્યો. જસ્મા પોતાના સન્માનની રક્ષા માટે ચિતામાં કૂદીને સતી થઈ. કિવદંતી પ્રમાણે જસ્માના શ્રાપને કારણે સહસ્ત્રલિંગ તળાવ પાણી વગરનું રહ્યું અને સિદ્ધરાજ તેના સામ્રાજ્યના વારસદાર વિનાનો રહ્યો હતો.

જસ્માદેવીના સન્માનમાં તેમને સમર્પિત *જસ્માદેવી મંદિર*નું નિર્માણ ઓડ રાજપૂત જનજાતિ એ ૧૨મી સદીમાં કર્યું હતું, જે ગુજરાતના પાટણ ખાતે સહસ્ત્રલિંગ તળાવ નજીક આવેલું છે.

## સમૂહ માધ્યમો 
ઓગણીસમી સદીથી આ દંતકથા પર આધારિત ભવાઈ વેશ ભજવવામાં આવે છે. ૧૯૮૨માં શાન્તા ગાંધી દ્વારા આ દંતકથાને *જસ્મા ઓડણ* નામથી રંગમંચ પર ભજવવામાં આવ્યું હતું. ૧૯૨૬માં લોકદેવતા વિશેની ભારતીય મૌન ફિલ્મ *સતિ જસ્મા* હોમી માસ્ટર દ્વારા બનાવવામાં આવી હતી, તેમાં ગોહર મામાજીવાલા અને ખલીલે મુખ્ય ભૂમિકા ભજવી હતી.

## આ પણ જુઓ 
* સહસ્ત્રલિંગ તળાવ

## સંદર્ભ 
શ્રેણી:દેવી દેવતા
શ્રેણી:ઐતિહાસિક ગુજરાતી પાત્રો
લજ્જા ગોસ્વામી

**લજ્જા ગોસ્વામી** (જન્મ ૨૮ સપ્ટેમ્બર ૧૯૮૮) એક ભારતીય નિશાનેબાજ અને મહિલા પોલીસ અધિકારી છે. તેઓ નેશનલ કેડેટ કોર્પ્સ (NCC)ના ભૂતપૂર્વ કેડેટ છે. તેમણે ૨૦૦૯માં રક્ષા મંત્રી મેડલ જીત્યો હતો. તેમણે ગ્રેનાડા, સ્પેન (૨૦૧૩) ખતે યોજાયેલી ISSF વર્લ્ડ કપ સ્પર્ધામાં મહિલાઓની ૫૦ મીટર રાઇફલ ૩ પોઝિશન ઇવેન્ટમાં રજત પદક પણ જીત્યો હતો. તેઓ ગુજરાત રાજ્યના *બ્રાન્ડ એમ્બેસેડર* છે અને સ્પોર્ટ્સ ક્વોટામાં ગુજરાત પોલીસ કેડરમાં પોલીસ ઇન્સ્પેક્ટર તરીકે નિમણૂક પામેલ પ્રથમ મહિલા ખેલાડી બન્યા.

તેમણે ૨૦૧૪ની એશિયન ગેમ્સમાં પણ ભાગ લીધો હતો અને સર્વોચ્ચ ૮ માં સ્થાન મેળવ્યું હતું.

## અંગત જીવન 
તે ગુજરાતના આણંદ જિલ્લામાં આવેલા ગામ જીટોડીયાના વતની છે. લજ્જાના પિતા તિલક ગિરી ગોસ્વામી જીટોડીયા ગામના બૈજનાથ મહાદેવ નામના પ્રાચીન શિવ મંદિરની સાર સંભાળ રાખે છે.

## સિદ્ધિઓ અને પદકો 
## સંદર્ભ 
શ્રેણી:જીવિત લોકો
શ્રેણી:ગુજરાતી ખેલાડી
શ્રેણી:૧૯૮૮માં જન્મ
પારુલ પરમાર

**પારુલ દલસુખભાઈ પરમાર** ગુજરાતના પેરા-બેડમિન્ટન ખેલાડી છે. તેઓ પેરા-બેડમિન્ટન મહિલા સિંગલ્સ SL3 માં વિશ્વના પ્રથમ ક્રમાંકિત ખેલાડી રહ્યા હતા.

## પ્રારંભિક જીવન 
તેમનો જન્મ ૨૦ માર્ચ ૧૯૭૩ના દિવસે ગુજરાતના ગાંધીનગરમાં થયો હતો. તેઓ ત્રણ વર્ષના હતા ત્યારે તેમને પોલિઓમાઇલાઇટિસનું નિદાન થયું હતું  અને તે જ વર્ષે તે રમતી વખતે તેઓ હીંચકા પરથી પડી ગયા હતા, પરિણામે તેમના ખભાનું હાડકું અને જમણા પગનું હાડકું ભાંગી ગયું હતું. આ અસ્થિભંગ સાજા થવામાં ઘણો સમય લાગ્યો. તેમના પિતા રાજ્યકક્ષાના બેડમિન્ટન ખેલાડી હતા અને પ્રેક્ટિસ કરવા માટે સ્થાનિક બેડમિન્ટન ક્લબમાં જતા હતા. તેમણે તેમના પિતા સાથે ક્લબમાં જવાનું શરૂ કર્યું અને રમતમાં રસ કેળવવાનું શરૂ કર્યું. તેમણે પડોશી બાળકો સાથે બેડમિન્ટન રમવાનું પણ શરૂ કર્યું. સ્થાનિક કોચ સુરેન્દ્ર પારેખે રમતમાં તેમની પ્રતિભા જોઈ અને તેમને વધુ ગંભીરતાથી રમવા માટે પ્રોત્સાહિત કર્યા.  

તેઓ ૨૦૧૪ અને ૨૦૧૮ એશિયન પેરા ગેમ્સમાં મહિલા સિંગલ SL3 માં સુવર્ણ પદક જીત્યા છે. તેમણે ૨૦૧૮ થાઇલેન્ડ પેરા-બેડમિન્ટન ઇન્ટરનેશનલ ખાતે મહિલા સિંગલ્સ SL3 કેટેગરીમાં પણ સુવર્ણ પદક જીત્યો હતો. તેમણે આ અગાઉ ૨૦૧૪ એશિયન પેરા ગેમ્સમાં રજત પદક અને ૨૦૧૦ એશિયન પેરા ગેમ્સમાં કાંસ્ય પદક જીત્યો હતો.

તેઓ ત્રણ વખતના વિશ્વ ચેમ્પિયન છે અને તેમણે ૨૦૧૪ માં દક્ષિણ કોરિયાના ઈંચિયોનમાં એશિયન પેરા ગેમ્સમાં સુવર્ણ પદક અને રજત પદક જીત્યા હતા. તે પદક જીતવા માટે થાઈલેન્ડની રહેવાસી વાન્નાફત્ડી કામ્તમ અને પાન્યાચેમ પરમી સામે રમ્યા હતા. તેમણે સિંગલ્સ ફાઇનલમાં થાઇ ખેલાડી વાન્નાફત્ડી કામ્તમને હરાવીને મહિલા એકલ અને દ્વીગુણી મુકાબલામાં બે સુવર્ણ પદક જીત્યા હતા અને પેરા બેડમિન્ટન વર્લ્ડમાં ચેંગ હેફાંગ અને મા હુહુઇની ચીની જોડીને હરાવવા તેણે ડબલ્સમાં જાપાનની અકીકો સુગિનો સાથે જોડી બનાવી હતી. આ મુકાબલો, ૨૦૧૯ માં કોરિયાના ઉલ્સન ખાતે યોજાયો હતો.

તેઓ સ્પોર્ટ્સ ઓથોરિટી ઓફ ઇન્ડિયામાં કોચ તરીકે કામ કરે છે અને ગુજરાતના ગાંધીનગરમાં રહે છે.

## પુરસ્કારો 
તેમનેને ભારત સરકાર દ્વારા ૨૦૦૯ માં અર્જુન એવોર્ડ અને ગુજરાત સરકાર દ્વારા એકલવ્ય એવોર્ડ એનાયત કરાયો હતો.

## સંદર્ભો
શ્રેણી:૧૯૭૩માં જન્મ
શ્રેણી:અર્જુન પુરસ્કાર વિજેતાઓ
શ્રેણી:જીવિત લોકો
પ્રેમલતા અગ્રવાલ

**પ્રેમલતા અગ્રવાલ** (જ. ૧૯૬૩) સપ્તશિખર સર કરનારા પ્રથમ ભારતીય મહિલા છે. પર્વતારોહણના ક્ષેત્રમાં તેમની સિદ્ધિઓ માટે તેમને ૨૦૧૩ માં ભારત સરકાર દ્વારા પદ્મશ્રી અને ૨૦૧૭ માં તેનઝિંગ નોર્ગે રાષ્ટ્રીય સાહસ પુરસ્કારથી નવાજવામાં આવ્યા હતા. ૨૦ મે, ૨૦૧૧ના રોજ, તે ૪૮ વર્ષની ઉંમરે વિશ્વના સૌથી ઊંચા શિખર માઉન્ટ એવરેસ્ટ (૨૯,૦૨૯ ફૂટ)ને સર કરનારા સૌથી મોટી ઉંમરના ભારતીય મહિલા બન્યા હતા. તેઓ ઝારખંડ રાજ્યના માઉન્ટ એવરેસ્ટ સર કરનારા પ્રથમ વ્યક્તિ પણ બન્યા હતા.

## કારકિર્દી 
જમશેદપુરમાં પર્વતારોહણ સ્પર્ધામાં ભાગ લીધા બાદ તેમણે ૩૬ વર્ષની ઉંમરે પર્વતારોહણ શરૂ કર્યું હતું ત્યારબાદ ૧૯૮૪માં માઉન્ટ એવરેસ્ટ શિખર સર કરનાર પ્રથમ ભારતીય મહિલા બચેન્દ્રી પાલ દ્વારા તેમને તાલીમ અને માર્ગદર્શન આપવામાં આવ્યું હતું.

## સપ્તશિખર આરોહણ 
તેમના આરોહણોની વિગતો આ પ્રમાણે છે.

## અંગત જીવન 
તેઓ પશ્ચિમ બંગાળના દાર્જિલિંગના વતની છે, તેમના પિતા રામાવતાર ગર્ગ ઉદ્યોગપતિ છે. હાલમાં તેઓ ટાટા સ્ટીલ ઉદ્યોગજૂથમાં અધિકારી તરીકે ફરજ બજાવી રહ્યા છે અને રાજ્યના પૂર્વીય સિંહભૂમ જિલ્લાના જમશેદપુરના જુગસલાઈ શહેરમાં રહે છે.

## નોંધ 
## સંદર્ભ
શ્રેણી:પદ્મશ્રી પુરસ્કાર વિજેતાઓ
શ્રેણી:જીવિત લોકો
શ્રેણી:૧૯૬૩માં જન્મ
સોનલ અંબાણી

**સોનલ અંબાણી** એક ભારતીય શિલ્પકાર અને લેખિકા છે. તેઓ તેમના ૨૦૦૪ ના પુસ્તક *મધર્સ એન્ડ ડોટર્સ* માટે જાણીતા છે, જે માતા-પુત્રીના સંબંધની ઉજવણી કરતી એક ફોટોગ્રાફિક જર્નલ છે.  ૨૦૦૯ માં પ્રકાશિત *ફાધર્સ એન્ડ સન્સ* નામની તેની અનુગામી કૃતિ, તેમના બાળકોએ તેમના માર્ગદર્શન હેઠળ તૈયાર કરી હતી. તેમની પાસે *બાળકો અને કિશોરોને નાણાકીય સેવાઓ પૂરી પાડવા માટેની તકનીક અને પદ્ધતિ* માટેની પેટન્ટ પણ છે.

૨૦૧૦ માં તેમને અમદાવાદમાં FICCI મહિલા સંગઠન (FLO)ના વડા તરીકે નિયુક્ત કરવામાં આવ્યા હતા.

સોનલ અંબાણી એક કુશળ કલાકાર પણ છે, તેમણે મોટા કદના અમૂર્ત પ્રાણી શિલ્પોની શ્રેણી રચી છે. તેમની દરેક રચનામાં શાંતિની નિશાની ક્યાંક છુપાયેલી હોય છે.

## નોંધપાત્ર કલાત્મક સિદ્ધિઓ 
તેમનું કાર્ય ઘણા અગ્રણી ભારતીય કલા સંગ્રાહકોના સંગ્રહ અને યુરોપ, મધ્ય પૂર્વ અને યુ.એસ.એ.ના સંગ્રાહકોના સંગ્રહનો ભાગ બની રહ્યું છે. તેમની કૃતિઓ ઇન્ડિયા આર્ટ ફેર, ધ બેહરીન આર્ટ ફેર,  અમદાવાદ આર્ટ ફેર અને અનેક આર્ટ ફેસ્ટિવલ્સ તથા ભારતની અગ્રણી ગેલેરીઓમાં પ્રદર્શિત કરવામાં આવી છે. ૨૦૧૮માં ભારતમાં યોજાયેલ હાથી પરેડની એક કૃતિ બનાવવા માટે પસંદગી પામેલા ૧૦૧ કળાકારોમાં તેઓ શામેલ હતા. તેમના સ્ટેનલેસ સ્ટીલના શિલ્પ, "ધ માર્ચ ઓફ ટાઇમ"ને મે ફેર લંડનની કોન્કોર્સ ડી'એલીફન્ટની હરાજીના પ્રદર્શન અને લિલામી માટે પસંદ કરવામાં આવ્યું હતું. બહેરીનના રાજવી પરિવારનો કળાસંગ્રહ તેમના શિલ્પોની નોંધપાત્ર સંખ્યા ધરાવે છે. આર્ટ સોસાયટી ઓફ ઇન્ડિયા (સ્થાપના ૧૯૧૮) દ્વારા પસંદ કરવામાં આવ્યા બાદ તેમના શિલ્પોને હેબીટેટ સેન્ટર અને જહાંગીર આર્ટ ગેલેરીમાં પ્રદર્શિત કરવામાં આવ્યા છે. તેમની સ્ટેનલેસ સ્ટીલની હાથીની કળાકૃતિ "એલિગન્સ ઇન સ્ટીલ"ને ૨૦૧૫ માં ઇન્ડિયા આર્ટ ફેરમાં પ્રદર્શિત કરવામાં આવી હતી. તેને સ્વિટ્ઝરલેન્ડમાં કોઈએ ખરીદી. નાશિકમાં એક દ્રાક્ષની વાડીમાં તેમનું ૨૫ મીટર ઈંચું, જાજરમાન શિલ્પ, "ટ્રી ઓફ સેરેનિટી" મુકવામાં આવ્યું છે તેના પરથી તે વાડીનું નામ "ધ રેડ ટ્રી વાઇનયાર્ડ" રાખવામાં આવ્યું છે.

## સંદર્ભ 
શ્રેણી:જીવિત લોકો
શ્રેણી:ગુજરાતી કલાકાર
બહામા

બહામા કેરેબિયન સાગરમાં આવેલો એક ટાપુ રાષ્ટ્ર છે અને તેની રાજ્ધાની નસાઉ છે.

## ઇતિહાસ 
લ્યુકાયન નામની  ટાઇનો પ્રજા પરાપુર્વથી આ ટાપુઓમાં વસ્તી હતી જેને કોલમ્બસ ના આગમન બાદ સ્પેનિશ સંસ્થાનવાદીઓએ હાંકી કાઢીને હાઇતીના ટાપુ પર્ મોકલી દીધી હતી. ઈ.સ. ૧૬૪૮થી ૧૭૧૮ સુધી બ્રિટિશ સંસ્થાનવાદીઓએ કબ્જો જમાવીને સ્વતંત્ર સંસ્થાન બનાવીને રાજ કર્યુ હતું અને ત્યારબાદ તે સીધા બ્રિટનના અંકુશ હેઠળ રહ્યુ હતું. ઈ .સ ૧૯૭૩ બાદ બહામા બ્રિટિશ ગુલામીથી મુક્ત થઈને સંપુર્ણ સ્વતંત્ર રાષ્ટ્ર બન્યુ હતું.

## ભૂગોળ 
બહામાએ લગભગ ૮૦૦ કિ.મી પથરાયેલ ટાપુઓની હારમાળા છે તે ક્યુબાની ઉત્તરે, હિસ્પેનોલિયા( હાઇતી અને ડોમીનીક રીપબ્લિક ટાપુ) ટક્સ અને કેકસ ટાપુની ઉત્તર-પશ્ચિમે અને ફ્લોરીડાની દક્ષિણ-પુર્વમા આવેલ છે.બહામાનો કુલ વિસ્તાર ૪,૭૦૦૦૦ ચોરસ કિ.મી જેટલો છે. બહામાની આબોહવા અખાતી પ્રવાહોને કારણે ગરમ સમશિતોષ્ણ પ્રકારની છે જેથી ઉનાળાનું તાપમાન ૩૦ ડિગ્રી અને શિયાળા દરમ્યાન ૨૨ ડિગ્રીની આસપાસ રહે છે અને સરેરાશ ૭૦૦ થી ૧૧૦૦ મિ.મી જેટલો વરસાદ વરસે છે.મેથી ઑક્ટોબર દરમિયાન વર્ષાઋતુના અંતભાગમાં ‘હરિકેન’ પ્રકારનાં વંટોળ ફૂંકાય છે, જે જાનમાલને ભારે નુકસાન પહોંચાડે છે.

## ઉદ્યોગ 
કેરેબિયન સાગર વિસ્તારમા બહામા  આર્થીક રીતે ઘણું સમ્રુધ્ધ રાષ્ટ્ર છે.  ટૅક્ષમુક્ત દેશ હોવાથી અહીં બેન્કીંગ ઉદ્યોગનો ખુબજ વિકાસ થયેલ છે અને "ઓફશોર" નાંણાનું મોટુ કેન્દ્ર છે આ ઉપરાંત ખુશનુમા આબોહવા અને રમણીય દરીયાકિનારાને કારણે પ્રવાસન ઉદ્યોગનો ખુબજ વિકાસ થયેલ છે અને દુનીયાભરમાંથી પ્રવાસીઓ આવે છે.આ ઉપરાંત ખાટા ફળો ,શાકભાજી અને મરઘા ઉદ્યોગનો પણ વિકાસ થયેલ છે.

## વસ્તીવિષયક 
બહામાની પ્રજાનો મોટો ભાગ આફ્રિકન મુળની છે આ ઉપરાંત યુરોપીય મુળના ગોરા અને બંનેની મિશ્રિત પ્રજાઓ પણ અહીં વસવાટ કરે છે. દેશની સત્તાવાર ભાષા અંગ્રેજી છે પણ બહામિયન ક્રિયોલનો  મોટાપાયે ઉપ્યોગ થાય છે. બહામાની મોટાભાગની પ્રજા ખ્રિસ્તી ધર્મના વિવિધ પંથોનુ પાલન કરે છે.

## સંદર્ભ 
શ્રેણી :દેશ