open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
પારલે-જી

**પારલે-જી** એક બિસ્કીટની બ્રાન્ડ છે. આ બિસ્કિટનું ઉત્પાદન ભારત દેશમાં પારલે પ્રોડક્ટસ દ્વારા કરવામાં આવે છે. વર્ષ ૨૦૧૧માં કરવામાં આવેલા નીલ્સન સર્વે મુજબ તે વિશ્વમાં સૌથી વધુ વેચાતી બિસ્કીટની બ્રાન્ડ છે.

## ઇતિહાસ 
પારલે પ્રોડક્ટસની સ્થાપના કન્ફેક્શનરી દ્વારા મુંબઈના ઉપનગર વિલે પારલે ખાતે ઈ. સ. ૧૯૨૯માં કરવામાં આવી હતી. તેમાં બિસ્કીટનું ઉત્પાદન ઈ. સ. ૧૯૩૯માં શરૂ થયું હતું. ઈ. સ. ૧૯૪૭માં જ્યારે ભારત સ્વતંત્ર થયું ત્યારે આ કંપની તરફથી જાહેરાત ઝુંબેશ શરૂ કરવામાં આવી હતી, જેમાં તેના ગ્લુકો (Gluco) બ્રાન્ડ બિસ્કીટને  બ્રિટિશ બિસ્કીટના ભારતીય વિકલ્પ તરીકે દર્શાવવામાં આવી હતી.

પારલે-જી બિસ્કિટને અગાઉ પારલે ગ્લુકો બિસ્કીટ તરીકે ઈ. સ. ૧૯૮૦ સુધી ઓળખવામાં આવતા હતા. પારલે-જીમાં  "જી" અક્ષર મૂળ "ગ્લુકોઝ" માટે હતો, પણ પછી તેને માટે "G means Genius" બ્રાન્ડ સૂત્ર દર્શાવવામાં આવ્યું હતું.

ઈ. સ. ૨૦૧૩માં પારલે-જી ભારતની પ્રથમ ઘરેલુ એફએમસીજી (ફાસ્ટ મુવિંગ કન્ઝ્યુમર ગુડ્સ) બ્રાન્ડ હતી, કે જેણે  ૫,૦૦૦ કરોડ કરતાં વધુ રિટેઇલ વેચાણ કર્યું હતું.

## લોકપ્રિયતા 
ભારતમાં પહેલાં ચા સાથે લેવાતા નાસ્તા તરીકે પારલે-જી એક સૌથી જૂનું બ્રાન્ડ નામ છે. દાયકાઓ સુધી આ બિસ્કીટ તેના પ્રતિષ્ઠિત સફેદ અને પીળા મીણીયા કાગળના આવરણમાં ઉત્પાદન કરવામાં આવી હતી. આ આવરણ (રેપર)ની લાક્ષણિકતા એક કિશોરીની તસવીર હતી.

તાજેતરમાં પારલે-જી પ્લાસ્ટિક પેકિંગમાં ઉપલબ્ધ બની છે. આધુનિક પેકેજિંગ તેની પરંપરાગત ડિઝાઇન જાળવી રાખે છે. આ ફેરફારની જાહેરાત વખતે સાથે એક માછલી-ઘરમાં પારલે-જી પેકેટ દર્શાવવામાં આવે છે.

## સંદર્ભો 
## બાહ્ય કડીઓ 
* 

શ્રેણી:આહાર
ગોપાલમિત્ર

**ગોપાલમિત્ર** એ *નેશનલ પ્રોજેક્ટ ફોર કેટલ એ‌ન્ડ બફેલો બ્રીડીંગ* (NPCBB) અંતર્ગત રાજ્યના પશુપાલકોના ઘર આંગણે કૃત્રિમ બીજદાનની સેવાઓ પહોંચતી કરવાના હેતુ માટેના ખાનગી કાર્યકરો છે, જેમની પસંદગી ગુજરાત લાઈવસ્ટોક ડેવલપમેન્ટ બૉર્ડ, ગાંધીનગર દ્વારા કરવામાં આવે છે. પસંદ કરવામાં આવેલ ગોપાલમિત્રોને વર્ગખંડ તાલીમ અને પ્રાયોગીક તાલીમ પછી તેમને કૃત્રિમ બીજદાનના સાધનો આપવામાં આવે છે.

ત્યારબાદ કૃત્રિમ બીજદાન માટેના જરૂરી પત્રકો અને રજીસ્ટર ગોપાલમિત્રને આપવામાં આવે છે. દર મહિને લક્ષ્યાંક મુજબ ગોપાલમિત્રએ કાર્ય કરવાનું હોય છે અને તેની નિયત ફી ગુજ. લા. ડે. બોર્ડ, ગાંધીનગર ખાતે જમા કરાવવાની હોય છે. નિયમિત કામ કરનાર ગોપાલમિત્રના કે‌ન્દ્રને દર મહિને પ્રવાહી નાઈટ્રોજન, સીમેન ડોઝ અને જરૂરી સાધનો બોર્ડ દ્વારા પહોંચાડવામાં આવે છે.

ગુજ. લા. ડે. બોર્ડ દ્વારા રાજ્યના પશુપાલન હેઠળના વિશાળ વિસ્તારને જોતાં સરકારી સંસ્થાઓ દ્વારા સમગ્ર રાજ્યને કૃત્રિમ બીજદાન હેઠળ આવરી લેવું કઠીન છે. તેમાં પણ ટાંચી માળખાગત સવલતો તથા ખુબ ઓછો શિક્ષણ પ્રસાર ધરાવતા રાજ્યના છેવાડાના અને અંતરીયાળ પ્રદેશોમાં સંવર્ધન માટે બાંગરા સાંઢ/પાડા (સ્ક્રબ બુલ)નો ઉપયોગ કરવામાં આવે છે, જેમનું જાતિય રોગ પરીક્ષણ કરાયેલુ ન હોવાથી જાતીય રોગ ફેલાવાનું જોખમ રહે છે. આ ઉપરાંત તેની ઉત્પાદકતા ઓછી હોવાથી જનીનીક અવમુલનનું જોખમ રહે છે. આ કારણથી આવા વિસ્તારોમાં ખાનગી કૃત્રિમ બીજદાન કે‌‌ન્દ્રો દ્વારા ઘરઆંગણે સંવર્ધનની સેવાઓ માટે ગુજ. લા. ડે. બોર્ડ તરફથી આવા ૭૦૦ જેટલા ગોપાલમિત્ર કે‌ન્દ્રની આખા ગુજરાત રાજ્યમાં સ્થાપના કરવામાં આવેલ છે..

## સંદર્ભો 
શ્રેણી:પશુપાલન
શ્રેણી:સરકારી યોજનાઓ
ભારતીય ફિલિપિનો

ભારતીય ફિલિપાઇન્સ ભારતીય મૂળના ફિલિપાઇન્સનો ઉલ્લેખ કરે છે, જેણે ફિલિપાઇન્સ સાથે જે ઐતિહાસિક જોડાણ કર્યું છે અને પોતાની જાતને સ્થાપિત કરી છે. આ શબ્દ ફિલિપિનો નાગરિકોનો ઉલ્લેખ કરે છે, જે હાલમાં શુદ્ધ અથવા મિશ્ર ભારતીય વંશજો છે, જે હાલમાં દેશમાં રહે છે, બાદમાં ભારતીયો અને સ્થાનિક વસતી વચ્ચે આંતરલગ્નનો પરિણામ.

## નોંધો
## સંદર્ભ
નાભિરાજ

**રાજા નાભિરાજ** વર્તમાન સમયગાળાના ચૌદમા અને છેલ્લા કુલકર હતા. તેમની ઊંચાઇ ૫૨૫ ધનુષ (૧૫૭૫ મીટર) હતી. તેઓ જૈન ધર્મના પ્રથમ તીર્થંકર ઋષભદેવજીના પિતા હતા.

## પરિચય 
તેમની રાણીનું નામ મરુદેવી હતું. તિર્થંકર ઋષભદેવના જન્મ પૂર્વે માતા મરુદેવીને ૧૬ સ્વપ્ન દેખાયા હતાં, જેનો અર્થ રાજા નાભિરાજે સમજાવ્યો હતો.

## કુલકર 
thumb|જૈન કાળચક્ર - ૩ આરા, સુખમા-દુખમા સમયમાં નાભિરાજ થયા હતા.
જૈન આગમ અનુસાર સમય ચક્રના બે ભાગ હોય છે: અવસપર્ણી અને ઉત્સપર્ણી. અવસપર્ણીમાં જ્યારે ભોગભૂમિનો અંત થવા લાગે છે, ત્યારે કલ્પવૃક્ષ ખતમ થવા લાગે છે. ત્યારે ૧૪ કુલકર જન્મ લે છે. કુલકર પોતાના સમયના સૌથી બુદ્ધિશાળી વ્યક્તિ હતા. તેઓ લોકોને સંસારી ક્રિયાઓ શીખવે છે.

## ટિપ્પણીઓ 
## સંદર્ભો 
## સંદર્ભ યાદી 
*  
* 
*  

શ્રેણી:જૈન ધર્મ
હરિવલ્લભ ભાયાણી

**હરિવલ્લભ ચુનીલાલ ભાયાણી** (૨૬ મે ૧૯૧૭ - ૧૧ નવેમ્બર ૨૦૦૦) ગુજરાતી સંશોધક, સંપાદક, ભાષાશાસ્ત્રી, વિવેચક, અનુવાદક હતા.

## જીવન 
તેમનો જન્મ ગુજરાતના મહુવા નગરમાં થયો હતો.

### શિક્ષણ 
૧૯૩૪માં મહુવાની એમ.એન. હાઈસ્કૂલમાંથી મેટ્રિક કર્યા બાદ તેમણે ૧૯૩૯માં સંસ્કૃત વિષય સાથે બી.એ. અને ૧૯૪૧માં સંસ્કૃત અને અર્ધમાગધી વિષયોમાં ભારતીય વિદ્યાભવન, મુંબઈથી એમ.એ.ની પદવી મેળવી. ૧૯૫૧માં મુનિ જિનવિજયજીના માર્ગદર્શન હેઠળ કવિ સ્વયંભૂદેવકૃત અપભ્રંશ ભાષાના રામાયણ વિષયક મહાકાવ્ય ‘પઉમચરિય’ પર મહાનિબંધ દ્વારા પીએચડીની પદવી પ્રાપ્ત કરી.

૧૧ નવેમ્બર ૨૦૦૦ના રોજ મુંબઈ ખાતે તેમનું અવસાન થયું હતું.

## વ્યવસાય 
૧૯૪૫થી ૧૯૬૫ સુધી ભારતીય વિદ્યા ભવનમાં તેઓ સંશોધક–અધ્યાપક રહ્યા હતા. ૧૯૬૫થી ૧૯૭૫ પર્યંત ગુજરાત યુનિવર્સિટીના ભાષાસાહિત્ય ભવન સાથે સંલગ્ન હતા. ૧૯૭૫માં સ્વૈચ્છિક નિવૃત્તિ લીધા પછી લાલભાઈ દલપતભાઈ પ્રાચ્યવિદ્યામંદિર, અમદાવાદમાં માનદ પ્રાધ્યાપક હતા. ૧૯૮૦માં તેઓ ઈન્ટરનેશનલ સ્કૂલ ઑવ દ્રવિડિયન લિંગ્વિસ્ટિક્સ, ત્રિવેન્દ્રમમાં ગુજરાતીના પ્રોફેસર રહ્યા હતા.

## સર્જન  
* *શબ્દકથા* (૧૯૬૩)
* *અનુશીલનો* (૧૯૬૫)
* *શોધ અને અને સ્વાધ્યાય* (૧૯૬૫)
* *અનુસંધાન* (૧૯૭૨)
* *શબ્દ-પરિશીલન* (૧૯૭૩)
* *વ્યુત્પત્તિવિકાર* (૧૯૭૫)
* ''કાવ્યનું સંવેદન' (૧૯૭૬)
* *ગુજરાતી ભાષાના ઇતિહાસની કેટલીક સમસ્યાઓ* (૧૯૭૬)
* *ગુજરાતી ભાષાનું ઐતિહાસિક વ્યાકરણ, ૧. ૧૧૫૦ થી ૧૫૫૦ સુધી* (૧૯૮૮)
* *ભાવના, વિભાવના* (૧૯૯૧)
* *કમળના તંતુ* (૧૯૯૪) - પ્રાચીન કથાઓનું આસ્વાદ્ય વાર્તા સ્વરૂપ.
* *શોધ ઔર સ્વાધ્યાય* (૧૯૯૬)
* *મુક્તક-મમરા* (૧૯૯૮)
* *તે હી નો દિવસ* (૧૯૯૮) - આત્મકથા.
* *સેતુબંધ* (૨૦૦૨)

### અંગ્રેજી 
* ''Studies in Hemacandra's Deśināmamālā* (૧૯૬૬)
* *Thodoka vyākaraṇa vicāra* (૧૯૬૯)
* *Racanā ane samracanā* (૧૯૮૦)
* *Videharāja ane camatkārī * (૧૯૮૨)
* *Kāvyavyāpāra* (૧૯૮૨)
* *Prācīna-madhyakālīna Kr̥shṇa-kāvya ane Narasiṃha-svādhyāya* (૧૯૮૬)
* *Kāvyakautuka* (૧૯૮૭)
* *Studies in Deśya Prakrit* (૧૯૮૮)
* *Apabhramśa language and literature* (૧૯૮૯)
* *Kāvyaprapañca* (૧૯૮૯)
* *Lokakathānāṃ mūla ane kula* (૧૯૯૦)
* *Lokasāhitya, sampādana ane saṃśodhana* (૧૯૯૧)
* *Indological studies* (૧૯૯૩)
* *Gujarātī bhāshāno laghu vyutpattikośa* (૧૯૯૪)
* *Bhāratīya sanskāraparamparā ane āpano vartamāna* (૧૯૯૪)
* *Śabdaprayogonī pagadandi par* (૧૯૯૪)
* *Rāüla vela of Roḍa* (૧૯૯૬)
* *Śodhakhoḷanī pagadandḍī para* (૧૯૯૭)
* *Some topics in the development of OIA, MIA, NIA'' (૧૯૯૭)

## પુરસ્કારો 
* ૧૯૬૩ - રણજિતરામ સુવર્ણચંદ્રક
* ૧૯૮૧ - સાહિત્ય અકાદમી પુરસ્કાર
* ૧૯૯૨ - પી. વી. કાણે સુવર્ણ ચંદ્રક

## સંદર્ભ 
શ્રેણી:રણજિતરામ સુવર્ણચંદ્રક વિજેતા
શ્રેણી:ગુજરાતી સાહિત્યકાર
શ્રેણી:નર્મદ સુવર્ણચંદ્રક વિજેતા
શ્રેણી:૧૯૧૭માં જન્મ
શ્રેણી:૨૦૦૦માં મૃત્યુ
ભુપેન હજારિકા સેતુ

**ભુપેન હજારિકા સેતુ** અથવા **ઢોલા-સદિયા પુલ** ભારત દેશનો સૌથી લાંબો પુલ છે. આ પુલનું ઉદ્ઘાટન ૨૬ મે ૨૦૧૭ના રોજ વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી દ્વારા કરવામાં આવ્યું છે. આ ૯.૧૫ કિમી (૫.૬૯ માઇલ) લાંબો સેતુ લોહિત નદી પર બાંધવામાં આવ્યો છે, જે બ્રહ્મપુત્રા નદીની એક મુખ્ય ઉપનદી પૈકીની એક છે. તેના એક છેડે અરુણાચલ પ્રદેશ રાજ્યનું ઢોલા નગર અને બીજા છેડે આસામ રાજ્યના તિનસુકિયા જિલ્લાનું સદિયા નગર આવેલ છે. આ સેતુ દ્વારા અરુણાચલ પ્રદેશ અને આસામ વચ્ચેના વાહન-વ્યવહારના સમયમાં ચાર કલાકનો ઘટાડો થશે. ભુપેન હજારિકા પુલ મહારાષ્ટ્ર રાજ્યના મુંબઈ શહેર ખાતે આવેલ બાંદ્રા-વરલી સમુદ્રસેતુ કરતાં ૩.૫૫ કિમી (૨.૨૧ માઇલ) વધુ લંબાઈ ધરાવે છે.

## સંદર્ભો 
શ્રેણી:આસામ
શ્રેણી:અરુણાચલ પ્રદેશ
શ્રેણી:ભારતમાં પુલ
લોહિત નદી

]]
**લોહિત નદી** ભારત દેશના અરુણાચલ પ્રદેશ અને આસામ રાજ્ય વચ્ચે વહેતી એક નદી છે. તે બ્રહ્મપુત્રા નદીની એક ઉપનદી છે. લોહિત નદી પૂર્વી તિબેટ ખાતેની જ્યાલ છુ પર્વતમાળામાંથી ઉદ્દભવે છે અને અરુણાચલ પ્રદેશમાં બસો કિલોમીટર સુધી તોફાની વેગથી વહેતી પછીથી આસામ રાજ્યનાં મેદાનોમાં આવે છે. લોહી એટલે કે રક્તની નદી તરીકે ઓળખાતી આ નદી તોફાની અને અશાંત છે અને તેનું લોહિત નામ અંશતઃ તેની લાલ માટીને કારણે પડ્યું છે. તે મિશ્મી પર્વતમાળામાંથી વહેતી બ્રહ્મપુત્રા ખીણના મુખ પાસે બ્રહ્મપુત્રા નદીમાં (અરુણાચલ પ્રદેશમાં જેને સિયાંગ નદી તરીકે ઓળખવામાં આવે છે) મળી જાય છે.

પરશુરામ કુંડ લોહિત નદીના નીચાણ વાળા વિસ્તારમાં આવેલો છે. દર વર્ષે આશરે ૭૦,૦૦૦થી વધુ શ્રદ્ધાળુઓ આ કુંડમાં મકર સંક્રાંતિના દિવસે સ્નાન કરે છે.

## સંદર્ભ 
શ્રેણી:ભારતની નદીઓ
શ્રેણી:આસામ
શ્રેણી:અરુણાચલ પ્રદેશ
બ્રસેલ્સ

**બ્રસેલ્સ** યુરોપ ખંડમાં આવેલ એક શહેર છે, જેને સત્તાવાર રીતે **બ્રસેલ્સ ક્ષેત્ર** અથવા **બ્રસેલ્સ-રાજધાની ક્ષેત્ર** કહેવામાં આવે છે, બેલ્જિયમદેશની રાજધાની અને યુરોપિયન યુનિયનની માનદ રાજધાની છે. તે ૧૯ મહાનગરપાલિકાઓ સહિત બેલ્જિયમનું સૌથી મોટું શહેર છે.

બ્રસેલ્સની સ્થાપના ૧૦મી સદીના કિલ્લા નગરના રૂપમાં થઈ હતી, જેની ચર્લિમગનના એક વંશજ દ્વારા સ્થાપના કરવામાં આવી હતી અને તેમાં દસ લાખ કરતાં વધુ રહેવાસીઓ હતા. બીજા વિશ્વ યુદ્ધના અંત પછી બ્રસેલ્સ આંતરરાષ્ટ્રીય રાજનીતિ માટેનું મુખ્ય કેન્દ્રીય બિંદુ રહ્યું છે. અહીં યુરોપિયન યુનિયનની મુખ્ય ઈમારતો સાથે સાથે ઉત્તર એટલાન્ટિક સંધિ સંગઠન (નાટો)નું મુખ્ય મથક પણ છે.

## સંદર્ભો 
શ્રેણી:યુરોપનાં શહેરો
શ્રેણી:રાજધાની
દર્રાહ રાષ્ટ્રીય ઉદ્યાન

**દર્રાહ રાષ્ટ્રીય ઉદ્યાન** અથવા **રાષ્ટ્રીય ચંબલ વન્યપ્રાણી અભયારણ્ય** ભારત દેશના રાજસ્થાન રાજ્યના કોટા શહેરથી ૫૦ કિલોમીટર દૂર છે, જે ઘડિયાલ (પાતળા મોં-વાળા મગર) નિહાળવા માટે ખૂબ જ લોકપ્રિય છે. અહીં જંગલી ડુક્કર, ચિત્તા અને હરણ પણ જોવા મળે છે. ખૂબ જ ઓછી જગ્યાએ દેખાતા દુર્લભ કરાકલ અહીં જોઈ શકાય છે.

## સંદર્ભો 
## બાહ્ય કડીઓ
* દર્રાહ વન્યજીવ અભયારણ્ય 
* દર્રાહ રાષ્ટ્રીય ઉદ્યાન 

શ્રેણી:આઈ.યુ.સી.એન. શ્રેણી ૨
શ્રેણી:રાજસ્થાન
શ્રેણી:ભારતના રાષ્ટ્રીય ઉદ્યાનો
શ્રેણી:વન્ય
ગુજરાત પોલીસ

**ગુજરાત પોલીસ** ગુજરાત રાજ્યની કાયદા સુરક્ષાની સંસ્થા છે. તેનું મુખ્ય મથક રાજ્યના મુખ્ય મથક ગાંધીનગર ખાતે આવેલું છે.

ગુજરાત પોલીસના વડા *ડિરેક્ટર જનરલ ઓફ પોલીસ* (DGP) છે. તેમના હાથ નીચે ૪ કમિશ્નરો હોય છે: અમદાવાદ, વડોદરા, રાજકોટ અને સુરત. ગુજરાત પોલીસ દળને સાત વિસ્તારો અમદાવાદ, સુરત, ગાંધીનગર, વડોદરા, રાજકોટ, જુનાગઢ અને સીમા વિસ્તારમાં વહેંચવામાં આવ્યું છે. વધુમાં, ૨૬ જિલ્લાઓ અને પશ્ચિમ રેલ્વે પોલીસ વિભાગો આવેલા છે.

વધુમાં પોલીસ દળને ત્રણ વિભાગોમાં વહેંચવામાં આવેલ છે: ક્રાઇમ, એન્ટિ-ટેરરિસ્ટ સ્ક્વોડ (ATS) અને ઇન્ટેલિજેન્સ શાખા. ૨૦૦૭-૦૮ દરમિયાન વિવિધ શહેરોમાં થયેલા બોમ્બ ધડાકાઓના કિસ્સાને ઉકેલવામાં ગુજરાત પોલીસને સૌપ્રથમ સફળતા મળી હતી.

## અધિકારી 
૩૧ જાન્યુઆરી ૨૦૨૩ ના રોજ ૧૯૮૭ બેચના વિકાસ સહાયને આશિષ ભાટિયાના સ્થાને પોલીસ મહાનિર્દેશક (DGP) પદ પર બઢતી આપવામાં આવી.

## ગુજરાતના DGP ની યાદી 
ડીજીપીની યાદી નીચે મુજબ છે.

## ખાસ એકમ 
* ગુજરાત ઇન્ટેલિજન્સ ફોર્સ વિંગ
* આતંકવાદ વિરોધી ટુકડી (ATS)
* CID ક્રાઇમ અને રેલ્વે
* સશસ્ત્ર એકમ
* સ્પેશિયલ એક્શન ફોર્સ (SAF)
* ટેકનિકલ સેવાઓ
* તાલીમ
* રાજ્ય ગુના રેકોર્ડ બ્યુરો

## સંદર્ભ 
## બાહ્ય કડીઓ 
* ગુજરાત પોલીસની અધિકૃત વેબસાઇટ 

શ્રેણી:ગુજરાત સરકાર
પરમાર

**પરમાર** ભારતનું એક રાજપૂત કુળ છે, જેઓ પૌરાણિક અગ્નિવંશના વંશજ હોવાનો દાવો કરે છે. અમુક ગરાસિયા જ્ઞાતિઓ પણ આ અટક વાપરે છે.

## સંદર્ભ 
શ્રેણી:રાજપૂત કુળો
સીતા માતા વન્યજીવ અભયારણ્ય

**સીતા માતા વન્યજીવ અભયારણ્ય** એક વન્યજીવ અભયારણ્ય છે, જે ભારત દેશના રાજસ્થાન રાજ્યના દક્ષિણ - પૂર્વી ભાગમાં આવેલ પ્રતાપગઢ જિલ્લામાં આવેલ છે. ૨ નવેમ્બર ૧૯૭૯ના રોજ રાજસ્થાન અધિસૂચના નંબર એફ સરકાર દ્વારા આ વિસ્તારને સંરક્ષિત વન વિસ્તાર તરીકે જાહેર કરેલ છે. અહીં ખૂબ જ ગાઢ જંગલ આવેલ છે અને આ વિકાસશીલ જિલ્લાના કુલ જમીન વિસ્તારના અંદાજે ૪૦% વિસ્તાર, જે ૪૨૨.૯૫ ચોરસ કિલોમીટર ધરાવે છે . તે પ્રતાપગઢ જિલ્લાનું મુખ્ય પર્યટન આકર્ષણ છે. અહીંની જમીન ત્રણ અલગ અલગ માળખાંઓનો સંગમ છે - માળવાનો ઉચ્ચપ્રદેશ, વિંધ્યાચળની ટેકરીઓ અને અરવલ્લી પર્વતશ્રેણી છે.

## સંદર્ભો 
## બાહ્ય કડીઓ 
* 

શ્રેણી:રાજસ્થાન
શ્રેણી:વન્ય
બાસ્કિન-રોબિન્સ

**બાસ્કિન-રોબિન્સ** ૧૯૫૩માં સ્થાયેલી અમેરિકન આઇસ્ક્રીમ બનાવતી કંપની છે. વિશ્વના ૩૦થી વધુ દેશોમાં તેનો વ્યાપ છે અને તેનું મુખ્ય મથક કેન્ટોન, મેસેચ્યુસેટ્સ ખાતે આવેલું છે.

## બાહ્ય કડીઓ 
* બાસ્કિન-રોબિન્સ અધિકૃત વેબસાઇટ 

શ્રેણી:કંપનીઓ
કવિ નર્મદ મધ્યસ્થ પુસ્તકાલય

**કવિ નર્મદ મધ્યસ્થ પુસ્તકાલય** એક જાહેર પુસ્તકાલય છે, જે ભારત દેશમાં ગુજરાત રાજ્યના સુરત શહેરમાં સુરત મહાનગરપાલિકા (મ્યુનિસિપલ કોર્પોરેશન) દ્વારા ઈ. સ. ૧૯૯૧ના વર્ષમાં ઘોડદોડ રોડ પર બનાવવામાં આવેલ છે. આ લાઇબ્રેરી ૨,૮૭,૨૫૦ પુસ્તકો સાથે આ શહેરનું સૌથી મોટું પુસ્તકાલય છે અને તેના સભ્યો ૪૬,૮૫૫ જેટલા છે. આ પુસ્તકાલયનો કુલ વિસ્તાર ૬૧૫૮ ચોરસ મીટર જેટલો છે અને તે  ૪.૦૩ કરોડના ખર્ચે બાંધવામાં આવી હતી. આ પુસ્તકાલય ખાતે એક વાંચન રૂમ અને એક અખબાર વિભાગ જાહેર જનતા માટે ખુલ્લો રહે છે. તેને સુરતના પ્રખ્યાત ગુજરાતી કવિ વીર નર્મદનું નામ આપવામાં આવ્યું છે અને તેમની ૧૫૮મી જન્મ જયંતીના અવસરે આ પુસ્તકાલય જાહેર જનતા માટે ખુલ્લું મૂકવામાં આવ્યું છે.

૧૮મી જાન્યુઆરી, ૨૦૧૧ના દિવસે માહિતી કેન્દ્ર, વરિષ્ઠ નાગરિક માટે અલગ વિભાગ અને દુર્લભ પુસ્તક સંગ્રહ, સભાખંડ અને દૃશ્ય-શ્રાવ્ય ખંડ (ઓડિયો વિઝ્યુઅલ રૂમ) ઉમેરવામાં આવ્યા હતા. તાજેતરમાં આ પુસ્તકાલયનું સમારકામ પૂર્ણ કરવામાં આવ્યું હતું.

## સંદર્ભો 
શ્રેણી:સુરત શહેર
વેંગણીયા નદી

**વેંગણીયા નદી** એ ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના દક્ષિણ ભાગમાં આવેલા નવસારી જિલ્લાના ગણદેવી અને ચિખલી તાલુકાઓમાંથી તેમ જ સુરત જિલ્લાના મહુવા તાલુકામાંથી વહે છે. ગુજરાત રાજ્યના સુરત અને નવસારી જિલ્લાના સરહદી વિસ્તારના ગામડાંઓમાંથી નીકળતી આ નદી અંબિકા નદીની ઉપનદીઓ પૈકીની એક છે. આ નદી ગણદેવી નજીક દેવધા ગામ પાસે અંબિકા નદીમાં મળી જાય છે.

આ નદી પર કોઈ મોટો બંધ નથી, પરંતુ ઘણાં ગામો નજીક ચેકડેમ બનાવવામાં આવેલ છે.

## વેંગણીયા નદીના કાંઠા પર આવેલાં ગામો 
* ગણદેવી
* દેવધા
* દેસાડ
* આલીપોર
* બારોલીયા
* મીણકચ્છ
* બોડવાંક
* કાંગવઇ
* કુમકોતર
* ગાંગડીયા

## સંદર્ભો 
શ્રેણી:ગુજરાતની નદીઓ
શ્રેણી:નવસારી જિલ્લો
ચૌટાબજાર, સુરત

**ચૌટાબજાર** એ ભારત દેશના ગુજરાત રાજ્યના સુરત શહેરનું સૌથી જૂનું બજાર છે. ચૌટાબજારનો ઇતિહાસ ઈ. સ. ૧૭૦૦ની પાછલી તારીખોમાં પ્રાપ્ય છે. ચૌટામાં હાલના સમયમાં મોટા મંદિર તે સમયમાં વૈષ્ણવ હવેલી તરીકે જાણીતી હતી. ત્યાં હવેલીની આસપાસના ભાગમાં દુકાનો હતી, જ્યાં સ્ત્રીઓ મંદિરની મુલાકાતે આવે ત્યારે વાસણો, કપડાં, કોસ્મેટિક, કરિયાણાની અને અન્ય રોજબરોજના ઘરગથ્થુ સામાનની ખરીદી માટે આ દુકાનોમાં આવતી હતી. આ તમામ દુકાનોના માલિક વૈષ્ણવ વણિક વેપારીઓ હતા.

## પણ જુઓ 
* સુરત શહેરમાં પર્યટન આકર્ષણો

## સંદર્ભો 
શ્રેણી:સુરત શહેર
શ્રેણી:સુરત શહેર તાલુકો
સુરત શબ્દ યોગ

**સુરત શબ્દ યોગ** એક આંતરિક સાધન અથવા અભ્યાસ છે જે સંત મત અને અન્ય સંબંધિત આધ્યાત્મિક પરંપરાઓ માટે અનુસરવામાં આવતી યોગ પદ્ધતિ છે. સંસ્કૃત ભાષામાં 'સુરત' એટલે આત્મા, 'શબ્દ' એટલે અવાજ અને 'યોગ' એટલે સાથે જોડાવું એમ થાય છે. આ શબ્દને 'ધ્વનિની ધારા' અથવા 'શ્રવ્ય જીવનધારા' કહેવાય છે.. શરીરમાં શારીરિક, માનસિક, અને આત્મિક બોધ-ચેતના હોય છે. એનાથી અલગ એક અન્ય તત્વ છે, જે આ બધાનો સાક્ષી છે, જેને સુરત, ચેતન તત્વ ચેતના અથવા ચેતનતા કહેવામાં આવેલ છે. સૃષ્ટિક્રમમાં આ જ સુરત અનુક્રમે શબ્દ, પ્રકાશ (આત્મા), મન અને શરીરમાં આવે છે. સુરતનો સહજ અને સ્વાભાવિક રીતે આ માર્ગથી પરત પાછા આવવું એ સુરત શબ્દ યોગનું વિષય અને હેતુ છે. સુરતને પરમ તત્ત્વ પણ કહેવામાં આવે છે. જીવનના રચના ક્રમમાં હિલોળાં પેદા થતાં સુરત અને શબ્દ બે હસ્તીઓ બની જાય છે અને જીવનની રમત શરૂ થાય છે. સુરતમાં શબ્દ (અવાજ) તરફ આકર્ષાવાનો સ્વાભાવિક ગુણ છે. આ સુરત શબ્દ યોગનો આધાર સિદ્ધાંત છે.

## આ પણ જુઓ 
* સંત મત
* શિવદયાલ સિંહ
* બાબા ફકીરચંદ
* શિવવ્રત લાલ
* રાધાસ્વામી મત

## સંદર્ભો 
શ્રેણી:ધર્મ
શ્રેણી:યોગ
ગૌમુખાસન

thumb|300px|ગૌમુખાસન
*ગૌમુખ*નો અર્થ થાય છે ગાયનું મુખ એટલે કે પોતાના શરીરને ગૌમુખ સમાન બનાવી રાખવું. આ કારણે જ આ આસનને **ગૌમુખાસન** કહેવામાં આવે છે. ગૌમુખાસન ત્રણ શબ્દોની સંધિ વડે બનાવવામાં આવેલ છે - ગૌ (ગાય) + મુખ (ચહેરો) + આસન.

## પદ્ધતિ 
દંડાસનમાં બેસી ડાબા પગને વાળીને એડીને જમણા નિતંબ નજીક રાખવો અથવા એડી પર પણ બેસી શકાય છે. જમણા પગને વાળીને ડાબા પગ ઉપર એ પ્રકારે રાખો કે જેથી બંને ઘૂંટણ એકબીજાનો સ્પર્શ કરે. જમણા હાથને ઉપર ઉઠાવી પીઠ પાછળ વાળો અને ડાબા હાથને પીઠ પાછળ લઇને જમણા હાથને પકડો. ગરદન અને કમર સીધી રાખો. એક બાજુ પરથી આસન કર્યા બાદ બીજી બાજુ પણ સમાન રીતે કરવું.

## સમય 
યોગનો અભ્યાસ કરતી વખતે ૧ અથવા ૨ મિનિટ માટે આ આસન કરી શકો છો.

## સાવધાની 
ગરદન દર્દ, કમર દર્દ જે લોકોને હોય તેમણે આ આસન કરવું નહીં.

## આ પણ જુઓ 
* યોગ

શ્રેણી:યોગ
શ્રેણી:યોગાસન
નાનપુરા પારસી લાયબ્રેરી

**નાનપુરા પારસી લાયબ્રેરી અને વાંચન ખંડ** ‍() ભારત દેશના ગુજરાત રાજ્યમાં આવેલા સુરત શહેરનું સૌથી જૂનું સાર્વજનિક પુસ્તકાલય છે, જે પહેલાં પારસી સંસ્કૃતિ સંબંધિત પુસ્તકોના મોટા સંગ્રહ માટે પ્રસિદ્ધ હતી. 

પુસ્તકાલયની વાંચન પ્રવૃત્તિમાં ઘટતા જતા રસને કારણે આ લાઇબ્રેરી ક્રમશ: બંધ કરવામાં આવી છે. આ પુસ્તકાલયમાં સમાવિષ્ટ પુસ્તકો નવસારી, મુંબઈ તેમ જ અન્ય સુરત પારસી પંચાયતના નિયંત્રણ હેઠળનાં પુસ્તકાલયોને મોકલવામાં આવ્યાં હતાં.

*માનવ વિકાસ સંસ્થાન ટ્રસ્ટ* દ્વારા સુરત શહેરમાં અન્ય પુસ્તકાલયોનો કાર્યભાર સંભાળવામાં આવ્યો, ત્યાર પછી ૧૯૮૦ના વર્ષથી આ લાયબ્રેરી બંધ કરવામાં આવી હતી. અહીં હવે માત્ર સાપ્તાહિક, સામાયિકો તેમ જ સમાચારપત્રો અંગ્રેજી, ગુજરાતી અને હિન્દી ભાષાઓમાં વાંચવા મળે છે.

## સંદર્ભો 
શ્રેણી:સુરત શહેર
પાર્વતી નદી (હિમાચલ પ્રદેશ)

thumb|પાર્વતી નદી ખીણ
**પાર્વતી નદી** ()ભારત દેશના ઉત્તર ભાગમાં વહેતી એક નદી છે, જે હિમાચલ પ્રદેશ રાજ્યમાં પાર્વતી ખીણમાં વહે છે. આ નદી ઉત્તર ભારતની મુખ્ય નદીઓ પૈકીની એક એવી બિયાસ નદીને ભૂંટર (કુલુની દક્ષિણમાં આશરે ૧૦ કિલોમીટરના અંતરે) પાસે મળી જતી એક ઉપનદી છે. આ નદી માનતલાઈ હિમખંડ (ગ્લેસિયર) કે જે પીન પાર્વતી ઘાટના તળ-ભાગમાં આવેલ છે, ત્યાંથી નીકળે છે અને ઉત્તર-ઉત્તરપશ્ચિમ થી પશ્ચિમ-દક્ષિણ પશ્ચિમ તરફ ધીમે ધીમે વળાંક લેતી શીખોના મહત્વપૂર્ણ મંદિર નગર એવા મણીકર્ણ પાસેથી પસાર થાય છે.

આ નદીની ખીણમાંથી અન્ય જગ્યાએ જવા માટે વિવિધ સ્થાનો: **લાહૌલ જવા માટે** સારા ઉમ્ગા લા ઘાટ, **સ્પિતિ** જવા માટે પ્રખ્યાત પિન પાર્વતી ઘાટ અને તાજેતરમાં જ શોધાયેલ (૧૯૯૫) દેબ્સા ઘાટ. પાર્વતી નદીની ખીણની આસપાસ ઉપરવાસમાં ઝડપથી વિકસતાં જંગલો આવેલાં છે, જ્યાં તેમાંથી મોટા જથ્થામાં જળ-વિદ્યુતનું ઉત્પાદન સંભવિત છે. અહીં નદીના તટ પર ભૂગર્ભમાંથી મણીકર્ણ અને ખીરગંગા ખાતે ગરમ પાણીના ઝરા નીકળે છે.

## ગેલેરી 

ચિત્ર:Parvati Valley river kasol.jpg|કસોલ નજીક વહેતી પાર્વતી નદી
ચિત્ર:Parvati River.JPG|પાર્વતી નદી
ચિત્ર:Kasol village.jpg|પાર્વતી નદી, કસોલ
ચિત્ર:River Parvati - Jia Bridge - Kullu - 2014-05-09 2178.JPG|પાર્વતી નદી - કુલુ ખાતે જિયા પુલ પરથી દૃશ્ય
ચિત્ર:Confluence - River Beas and River Parvati - Bhuntar - Kullu - 2014-05-09 2169.JPG|બિયાસ નદી અને પાર્વતી નદીનો સંગમ

## સંદર્ભો 
શ્રેણી:ભારતની નદીઓ
શ્રેણી:હિમાચલ પ્રદેશ
શ્રેણી:હિમાલય
રંજના પ્રકાશ દેસાઈ

**રંજના પ્રકાશ દેસાઈ** (જન્મ ૩૦ ઓક્ટોબર, ૧૯૪૯) એ ભારતની સર્વોચ્ચ અદાલતના ભૂતપૂર્વ ન્યાયાધીશ અને ભારતના સીમાંકન પંચના વર્તમાન વડા છે. તેઓ અગાઉ મહારાષ્ટ્ર રાજ્યના સરકારી વકીલ હતા, અને સુપ્રીમ કોર્ટમાંથી તેમની નિમણૂક પહેલા બોમ્બે હાઇકોર્ટમાં ન્યાયાધીશ તરીકે સેવા આપી હતી. સુપ્રીમ કોર્ટમાંથી નિવૃત્તિ બાદ દેસાઈ ઇન્ડિયન એપેલેટ ટ્રિબ્યુનલ ફોર ઇલેક્ટ્રિસિટીના ચેરપર્સન હતા.

## જીવન પરિચય
શ્રીમતી દેસાઈનો જન્મ ૩૦ ઓક્ટોબર ૧૯૪૯ના દિવસે થયો હતો. તેઓ ૧૯૭૦ના વર્ષમાં એલ્ફિન્સ્ટન કોલેજ, મુંબઈ ખાતેથી આર્ટસના વિષયોમાં સ્નાતક થયા હતા અને ૧૯૭૩ના વર્ષમાં સરકારી લો કોલેજ, મુંબઈ ખાતેથી કાનૂન (લો)ના વિષયમાં સ્નાતક થયા હતા. તેઓ ૩૦ જુલાઈ ૧૯૭૩ના દિવસેથી કાનૂની વ્યવસાયમાં જોડાયા હતા. ૧૯૭૯ના વર્ષમાં તેમની સરકારી વકીલ તરીકે નિમણૂક કરવામાં આવી હતી. ૧૯૮૬ના વર્ષમાં નિવારક નજરબંધીના મામલા માટે વિશેષ લોક અભિયોજકના રૂપમાં તેમને નિયુક્ત કરવામાં આવ્યા હતા. તેઓ ૧ નવેમ્બર ૧૯૯૫ના દિવસે સરકારી અધિવક્તા, બચાવ (અપીલ) પક્ષ, મુંબઈ ઉચ્ચ ન્યાયાલયના પદ પર નિમાયા હતા અને એપ્રિલ ૧૫, ૧૯૯૬ના રોજ તેમને મુંબઈ ઉચ્ચ ન્યાયાલયના ન્યાયાધીશ બનાવવામાં આવ્યા હતા. સપ્ટેમ્બર ૧૩, ૨૦૧૧ના રોજ તેમની નિમણૂક સર્વોચ્ચ અદાલત (સુપ્રીમ કોર્ટ)ના ન્યાયાધીશ તરીકે કરવામાં આવી હતી.

## મહત્વના ચુકાદાઓ 
૨૭ સપ્ટેમ્બર ૨૦૧૩ના રોજ, ત્રણ ન્યાયમૂર્તિઓ પી. સાથશિવમ, ન્યાયમૂર્તિ રંજના પ્રકાશ દેસાઈ અને ન્યાયમૂર્તિ રંજન ગોગોઇએ ચુકાસો આપ્યો હતો કે ચૂંટણીમાં "ઉપરોક્ત માંથી કોઇ નહી" ‍(NOTA) વિકલ્પ હોવો જોઇએ. ધીમે-ધીમે આનાથી રાજકીય પક્ષોને સાફ છબી ધરાવતા ઉમેદવારોને ચૂંટણી લડવા માટેની ફરજ પડશે. ભારતના ચૂંટણી કમિશને આ ચૂકાદાને તુરંત જ અમલમાં મૂકવા માટે કહ્યું હતું.

## સંદર્ભો 
શ્રેણી:જીવિત લોકો
શ્રેણી:મહારાષ્ટ્ર
શ્રેણી:મુંબઈ
શ્રેણી:૧૯૪૯માં જન્મ
દેબ્સા ઘાટ

**દેબ્સા ઘાટ**  () એ એક દરિયાઈ સપાટીથી  જેટલી ઊંચાઈથી પસાર થતો પર્વત આરોહણ માર્ગ છે, જે હિમાલય પર્વતમાં ભારત દેશના હિમાચલ પ્રદેશ રાજ્યમાં આવેલા કુલ્લુ અને સ્પિતિ જિલ્લાઓ વચ્ચે આવેલ છે.

જોયદીપ સરકારની આગેવાની હેઠળની ટુકડી દ્વારા આ બર્ફિલી ધારવાળો માર્ગ શોધવામાં આવ્યો હતો, તે સમયે તેઓ કુલુ ખાતેથી પાર્વતી નદીની ખીણમાં પહોંચ્યા હતા. ત્યારબાદ ઈ. સ. ૧૯૯૨ના વર્ષમાં એક નિષ્ફળ પ્રયાસ પછી ઈ. સ. ૧૯૯૩ના વર્ષમાં આ દુર્ગમ ઘાટ પર પહોંચવામાં સફળ થયા હતા, પરંતુ આ ટુકડી પાસે સ્પિતિ ખીણમાં પહોંચવાની જરૂરી પરવાનગી ન હોવાને કારણે તેઓ આ ઘાટ પસાર કરી સ્પિતિ ખીણ તરફ ઉતરવાને બદલે પાર્વતી ખીણમાં પરત ફર્યા હતા. બે વર્ષ બાદ ૧૯૯૫ના વર્ષમાં આ ટુકડીએ સ્પિતિ ખીણ તરફથી પહોંચવાનું આયોજન કર્યું, જ્યાં ઘણી ઓછી ઊંચાઈ સર કરવી પડે છે, પરંતુ બિયાસ નદીના ઉપરવાસમાં જબરદસ્ત પાનખરના પૂરને કારણે અને હિમાચલ પ્રદેશના અન્ય વિસ્તારોમાં રસ્તા તૂટી ગયા બાદની તેમને પાર્વતી ખીણ તરફથી જવાની ફરજ પડી હતી. આ સમયે તેઓ દેબ્સા ઘાટ સફળતાપૂર્વક ઓળંગી ગયા હતા. આ ઘાટ તેમણે ૨૧મી સપ્ટેમ્બરના રોજ પસાર કર્યો હતો અને અને મણીકર્ણ થી કાઝાનો આરોહણ માર્ગ પૂર્ણ કર્યો હતો.

*લીઓમેન્ન*નો ૧:૨૦૦,૦૦૦ હિમાચલ પ્રદેશનો નકશો (ત્રીજી આવૃત્તિ, ૨૦૦૫) ત્રૂટક રેખાથી આ ઘાટનો માર્ગ બતાવે છે. શરૂઆતના બિંદુ પર કાછ (Kach) અને *બારા દ્વારી થાચ પડાવ* અને *કુલ્લુ-સ્પિતિ જળવિભાજન રેખા* (વોટરશેડ વિભાજન રેખા) પસાર કરી *પશ્ચિમ દેબ્સા હિમખંડ* થઈને દેબ્સાના થાંગો (Thidim) તરફના પ્રવાહો કે જે પારાહીઓ (Parahio) ખીણમાં તરફ જાય છે. આ ૧૯૯૫ના વર્ષના માર્ગની એકદમ સચોટ રજૂઆત છે, પરંતુ એમાં ઘાટનું રેખાંકન નથી.

## સંદર્ભો 
* *Backdoor to Spiti: Debsa 1992-1995* by Joydeep Sircar: Royal Geographical Society archives, લંડન
* *Backdoor to Spiti: Debsa 1992-1995* by Joydeep Sircar: Indian Mountaineering Foundation archives, New Delhi
* Expedition Channel listing 
* Leomann's Indian Himalaya Maps,Sheet 6,scale 1: 200,000, Himachal Pradesh,Third Edition,૨૦૦૫ by West Col Productions,Goring,Reading RG8 9AA,UK (ISBN 0 906227 78 X)

શ્રેણી:ઘાટના રસ્તાઓ
શ્રેણી:હિમાચલ પ્રદેશ
ખંડગિરિ (ઑડિશા)

right|thumb|300x300px|ખંડગિરિ ગુફા (મઠ)
ભારત દેશના ઓરિસ્સા રાજ્યમાં ભુવનેશ્વર શહેરથી સાત માઇલ દૂર ઉત્તર-પશ્ચિમ દિશામાં ઉદયગિરિ નજીકની ટેકરીને **ખંડગિરિ** કહેવામાં આવે છે. ખંડગિરિની ટોચ ૧૨૩ ફૂટ ઊંચી છે, જે આસપાસની ટેકરીઓમાં સૌથી વધુ ઊંચી છે. કલિંગના *રાજા ખારવેલ*ની પ્રસિદ્ધ *હાથી ગુફા* ખંડગિરિથી થોડા જ અંતરે આવેલ છે.

ખંડગીરિની ગુફાઓ જૈન સમુદાય સાથે સંબંધિત છે. આ ગુફાઓનું લગભગ પ્રથમ સદી ઈસ્વીસન પૂર્વે નિર્માણ થયું હોય તેમ જણાય છે.

ખંડગિરિ અને તેની સાથે સંલગ્ન ઉદયગિરિ ખાતે ઉત્ખનન જૈન લયણ (ગુફાઓ) છે. ખડગિરિ સ્થિત લયણોની સંખ્યા ૧૯ છે. એ જ રીતે ઉદયગિરિ ખાતે ૪૪ અને નીલગિરિ ખાતે ૩ ગુફાઓ છે. આ બધી ઈસ્વીસન પૂર્વેની બીજી-પ્રથમ સદીની જણાય છે. તેના ઘણા ભાગોમાં મૂર્તિઓનું ઉચ્ચિત્રણ કરવામાં આવેલ છે. આ ગુફાઓમાં સૌથી પ્રસિદ્ધ હાથી ગુફાઓ છે, જેની ઉપર મહામેઘવાહન ખારવેલ માટે પ્રશસ્તિ અંકિત છે, જે ઐતિહાસિક દૃષ્ટિએ અત્યંત મહત્વનું છે.

## ખંડગિરિની ગુફાઓ 
* તલોવા ગુફા નંબર-૧
* તલોવા ગુફા નંબર-૨
* શાશ્વત ગુફા
* તેન્તુલી ગુફા
* ખંડગિરિ ગુફા
* ધ્યાન ગુફા
* નવમુનિ ગુફા
* બડભૂજી ગુફા
* ત્રિશૂળ ગુફા
* અંબિકા ગુફા
* લાલતેંદુ કેસરી ગુફા
* અનામ
* અનામ
* એકાદશી ગુફા
* અનામ

શ્રેણી:જોવાલાયક સ્થળો
શ્રેણી:ઑડિશા
શ્રેણી:જૈન ધર્મ
પિન પાર્વતી ઘાટ

**પિન પાર્વતી ઘાટ** () એ એક પર્વત આરોહણ માર્ગનો ઘાટ છે, જે ભારત દેશના હિમાચલ પ્રદેશ રાજ્યના પાર્વતી ખીણ વિસ્તારને પિન ખીણ વિસ્તાર સાથે જોડે છે. આ માર્ગ સૌ પ્રથમ ૧૮૮૪ના વર્ષમાં ઓગસ્ટ ઓગસ્ટ મહિનામાં *સર લૂઈસ ડેને દ્વારા  સ્પિતિ ખીણ*માં જવાના વૈકલ્પિક માર્ગ તરીકે શોધી કાઢવામાં આવ્યો હતો. આ ઘાટ દ્વારા કુલુ તરફની ફળદ્રુપ અને રસાળ પાર્વતી ખીણ સાથે સ્પિતિ તરફની પિન ખીણ તરફ પદ આરોહણ કરી જઈ શકાય છે.

વર્તમાન સમયમાં આ એક લોકપ્રિય પદ આરોહણ માર્ગ (ટ્રેકિંગ રૂટ) છે, છતાં હજુ સુધી ઘણા ઓછા આરોહકોએ તેની મુલાકાત લીધી છે. આ ટ્રાન્સ હિમાલયન માર્ગ કુલુ અને સ્પિતિ ખીણ વચ્ચેનો સૌથી ટૂંકો માર્ગ છે. એકવાર પિન-પાર્વતી ઘાટ (૫૩૧૯ મીટર) પસાર કરીએ ત્યાં જ વાતાવરણમાં એક મોટો ફેરફાર જોવા મળે છે – પિન ખીણ તરફના પર્વત ઢોળાવ તરત જ ઉજ્જડ અને કઠોર ભાસે છે. આ ફેરફાર પ્રચલિત સંસ્કૃતિમાં પણ જોવા મળે છે. કુલુ તરફના રહેવાસીઓમાં હિંદુ ધર્મ સંસ્કૃતિ જોવા મળે છે, જ્યારે સ્પિતિ તરફના રહેવાસીઓમાં બૌદ્ધ ધર્મની સંસ્કૃતિ જોવા મળે છે.

ભારતીય હિમાલય ખાતેના આ સૌથી પડકારરૂપ આરોહણ માર્ગ તરીકે ગણાતા આ ઘાટને પસાર કરવો એ ખૂબ જ ગૌરવપૂર્ણ ગણાય છે.

## પિન પાર્વતી પદ આરોહણ (ટ્રેક) 
ભારતમાં આ પિન પાર્વતી ખીણ પદ આરોહણ (ટ્રેક) સૌથી રોમાંચક અને પડકારરૂપ ટ્રેકિંગ માર્ગ છે. પિન પાર્વતી ઘાટ એક પર્વત ઓળગવાનો માર્ગ છે. આ પદ આરોહણ સામાન્ય રીતે જુલાઈ થી સપ્ટેમ્બર મહિના દરમિયાન હાથ ધરવામાં આવે છે અને તે માટે ઉત્તમ આરોહણ કૌશલ્ય અને તકનિકોમાં પારંગત હોવું જરૂરી છે. ઓગસ્ટ ૧૮૮૪ના સમયમાં આ માર્ગ સૌ પ્રથમ તેમ જ શોધ કરનાર સર લૂઈસ સ્પિતિ ખીણમાં જવાના વૈકલ્પિક માર્ગની શોધ દરમિયાન ઓળંગ્યો હતો. આ માર્ગ ભારે હિમવર્ષા આલ્પાઇન લાગણી અને જીવનભર યાદ રહી જાય તેવો અનુભવ આપે છે છે. આ અદભૂત ધ્વનિ સાંભળતાં પિન પાર્વતી ઘાટ પસાર કરવો એ સંપૂર્ણ સાહસ અને રોમાંચપૂર્ણ કાર્ય છે. તે જોખમી અને મુશ્કેલ ઘાટ છે કારણ કે તે અત્યંત ઊંચાઈ ધરાવે છે. આ આરોહણ માર્ગ કુલુ જિલ્લાના બારશેની ગામ ખાતેથી શરૂ થાય છે, ત્યાં સુધી સડક માર્ગથી વાહન દ્વારા પહોંચી શકાય છે. બારશેની જવાનો માર્ગ શરૂ થાય છે ભૂંટર પાસેથી, જે દિલ્હી-મનાલી રાષ્ટ્રીય ધોરી માર્ગ પર મનાલી પહેલાં ૫૦ કિ.મી. ના અંતરે આવેલ છે.

## બાહય કડીઓ 
* પિન પાર્વતી ટ્રેક 

શ્રેણી:ઘાટના રસ્તાઓ
શ્રેણી:હિમાચલ પ્રદેશ
સીજુ જળ ગુફા

**સીજુ ગુફા** ભારત દેશના પૂર્વોત્તર ભાગમાં આવેલ મેઘાલય રાજ્યના નેફાક લેન અને સીમસંગ નદી ખેલ સંરક્ષિત વન ખાતે આવેલ છે. તે એક  ચૂનાના પથ્થરમાં બનેલ ગુફા છે. આ ગુફા પાણીથી ભરેલી અને ઘણા કિલોમીટર લાંબી છે. તેને ભારત દેશની ત્રીજા ક્રમની સૌથી લાંબી ગુફા તરીકે ગણવામાં આવે છે.  ૧૯૨૭ના વર્ષમાં શોધાયું હતું કે આ ગુફાઓ ૨૧-૨૬.૪ °C તાપમાન ધરાવે છે.

## જૈવ વિવિધતા અને વન્ય પ્રાણીઓ 
* અરાચનિડા કુળ: ઓપિલિઓનિડા, સીઝોમિડા
* મ્યારિઆપોડા કુળ: ડિપ્લોપોડા જુલિડા, ડેકાપોડા નટન્ટીઆ
* કૃસ્ટાસિઆ કુળ: આઇસોપોડા ઓનિસિડિઆ
* કોલેમ્બોલા કુળ: એન્ટોમોબ્રિઓમોર્ફા
* ઇન્સેક્ટા કુળ: ઓર્થોપ્ટેરા
કેટલીક ભાગ્યે જ જોવા મળતી ચામાચિડિયાની પ્રજાતિઓ આ ગુફાઓમાં રહે છે.

## સંદર્ભો 
## વધુ વાંચન 
* 
 
શ્રેણી:ભારતની ગુફાઓ
શ્રેણી:જોવાલાયક સ્થળો
શ્રેણી:મેઘાલય
એન્ડ્રુઝ લાયબ્રેરી, સુરત

**એન્ડ્રુઝ લાઇબ્રેરી**ની સ્થાપના ઈ.સ. ૧૮૫૦ના સમયમાં ભારત દેશના ગુજરાત રાજ્યના સુરત શહેર ખાતે કરવામાં આવી હતી અને પછી તેનું નામ એન્ડ્રુઝ એક નિવૃત્ત મેજિસ્ટ્રેટના નામ પરથી આપવામાં આવ્યું હતું. તેના સહ-સ્થાપક *રાવ બહાદુર નગીનચંદ ઝવેરી* (એક શ્રીમંત મોતીના વેપારી) હતા, જેમણે ઘણી વખત શહેરના વિકાસ માટે ફાળો આપ્યો હતો. આ પુસ્તકાલય કેટલાક દુર્લભ કલા અને ઇતિહાસ ક્ષેત્રનાં સાહિત્ય ઉપરાંત વિજ્ઞાન (સાયન્સ), વાણિજ્ય (કોમર્સ), ઈજનેરી (એન્જિનિયરિંગ) અને તબીબી (મેડિકલ) ક્ષેત્રોનું સાહિત્ય પણ વિદ્યાર્થીઓને પૂરું પાડે છે. અહીં ઘણી ભાષાઓનાં અખબારો અને સામયિકો પણ આવે છે.

## સંદર્ભો 
શ્રેણી:સુરત શહેર
અગ્નિસાર પ્રાણાયામ

**અગ્નિસાર ક્રિયા** પ્રાણાયામનો એક પ્રકાર છે. અગ્નિસાર ક્રિયા વડે શરીરની અંદર અગ્નિ પેદા થાય છે, કે જે શરીરની અંદરના રોગના જીવાણુઓને ભસ્મ કરી નાખે છે. આને *પ્લાવિની ક્રિયા* પણ કહેવામાં આવે છે.

## પદ્ધતિ 
આ પ્રાણાયામનો અભ્યાસ ઊભા રહીને, બેસીને અથવા નીચે સૂઈને ત્રણેય રીતે કરી શકાય છે. બેસીને પ્રાણાયામના અભ્યાસ માટે સિદ્ધાસનમાં બેસીને બંને હાથ બંને ઘૂંટણ પર રાખી કરી શકાય છે. આ ક્રિયા કરવા માટે શરીરને સ્થિર કરી પેટની અને ફેફસાંની હવાને બહાર છોડીને ઉડ્ડિયાન બંધ કરવો, એટલે પેટમાં અંદરની તરફ ખેંચાણ થાય છે. સહજતાથી જેટલા લાંબા સમય સુધી શ્વાસ રોકી શકો, એટલી વાર રોકવો જોઈએ અને પેટને નાભિ પરથી વારેવારે આંચકાથી અંદર ખેંચવો અને ઢીલો છોડવો જોઈએ એટલે કે શ્વાસ રોકીને માત્ર પેટને ઝડપથી લગભગ ત્રણ વખત ફુલાવવું અને સંકોચવું જોઈએ. આ ક્રિયા કરતી વખતે સમયનું ધ્યાન રાખવું જોઈએ. મણીપુર ચક્ર ભારતીય યોગ પદ્ધતિમાં ઉલ્લેખિત કુંડલિનીનાં સાત ચક્રોમાંથી એક છે. આ ક્રિયા ૩-૫ મિનિટના સમય સુધી કરવી જોઈએ.

## લાભો 
આ ક્રિયા પાચન પ્રક્રિયાને ગતિશીલ કરી તેને મજબૂત બનાવે છે. શરીરના બધા પ્રકારના સૂક્ષ્મજીવાણુઓને ભસ્મ કરી શરીરને સ્વસ્થ બનાવે છે. આ ક્રિયા પેટની ચરબી ઘટાડી સ્થૂળતાને દૂર કરે છે અને કબજિયાતમાં પણ લાભદાયક છે.

## સાવધાની 
પ્રાણાયામનો અભ્યાસ આરોગ્યપ્રદ અને સ્વચ્છ વાતાવરણમાં ધાબળો કે સાદડી પાથરી કરવો જોઈએ. જો પેટ સંબંધિત કોઈપણ પ્રકારની ગંભીર બિમારી હોય તો પછી આ ક્રિયા ન કરવી જોઈએ.

## સંદર્ભ 
શ્રેણી:યોગ
જૂલ

કોઈપણ સ્થિર પદાર્થ કે ચીજવસ્તુને તેની જગ્યા પરથી ખસેડવા, ગતિમાન કરવા કે તેનું સ્વરૂપ બદલવા માટે ઊર્જા (શક્તિ) જોઈએ. કયું કાર્ય કરવા માટે કેટલી ઊર્જા  વપરાય તેના માટે વૈજ્ઞાાનિકોએ એકમો પણ શોધ્યા છે. જેમ કે આપણા શરીરની શક્તિ કેલરીમાં મપાય, યંત્રોની શક્તિ હોર્સ પાવરમાં ગણાય છે.

વીજપ્રવાહ કે ગતિમાન વસ્તુ કેટલી ગરમી પેદા કરે છે તેનો એકમ **જૂલ** છે. સામાન્ય રીતે વીજળીની શક્તિ માપવા જૂલનું પ્રમાણ વપરાય છે.જેમ્સ પ્રિસ્કોટ જૂલ નામના ભૌતિકશાસ્ત્રીએ કાર્ય અને ઊર્જા વચ્ચેના સંબંધ વિષયક સંશોધનો કરી આ એકમ નક્કી કર્યો હતો. રોજીંદા જીવનમાં કે વ્યવહારમાં તેનો વધુ ઉપયોગ નથી, પણ વૈજ્ઞાાનિકોઓ માટે જૂલની ગણતરી મહત્ત્વની છે.

## સંદર્ભ 
શ્રેણી:એકમ
શ્રેણી:ભૌતિકવિજ્ઞાન
જેમ્સ પ્રિસ્કોટ જૂલ

**જેમ્સ પ્રિસ્કોટ જૂલ** () એ એક પ્રસિદ્ધ વૈજ્ઞાનિક હતા.  એમનો જન્મ ઈ. સ. ૧૮૧૮ના ડિસેમ્બર મહિનાની ૨૪ તારીખના રોજ ઇંગ્લેન્ડના લેન્કેશાયર ખાતે થયો હતો. શ્રીમંત પરિવારમાં જન્મેલા જૂલનું પ્રાથમિક શિક્ષણ સેલ્ફોર્ડ ખાતે પૂર થયું હતું ત્યાર બાદ તેમને માન્ચેસ્ટર ખાતે જાણીતા વૈજ્ઞાનિક ડાલ્ટન પાસે ઉચ્ચ અભ્યાસ કરવા મોકલવામાં આવ્યા હતા. જૂલને બાળપણથી જ વીજળીના પ્રયોગો કરવામાં રસ હતો. મોટા થઈ તેમણે પોતાનો વ્યવસાય સંભાળ્યો, પણ સાથે વિજ્ઞાનનો શોખ હોવાથી સંશોધનો પણ ચાલુ રાખ્યાં હતાં.

ઈ. સ. ૧૮૪૦માં જૂલે પોતાના કારખાનામાં એક પાઉન્ડ કોલસા બાળવાથી જેટલી શક્તિ મળે તેનાથી પાંચગણી શક્તિ એક પાઉન્ડ જસતના સેલમાંથી મળી શકે તેમ શોધ કરી હતી. આ માટે તેણે કાર્યમાં વપરાતી શક્તિનો એકમ નક્કી કર્યો. એક પાઉન્ડ વજનને એક ફૂટ ઊંચકવા માટે વપરાતી શક્તિને તેણે 'ઇકોનોમિક ડયૂટી' નામ આપ્યું હતું. આ માપને હવે જૂલ કહેવાય છે. જૂલ ભૌતિકશાસ્ત્રના ઉષ્માગતિશાસ્ત્ર વિષયના પ્રણેતા ગણાય છે. ઈ. સ. ૧૮૮૯ના ઓકટોબરની ૧૧ તારીખે તેનું અવસાન થયું હતું.

## સંદર્ભો 
શ્રેણી:વૈજ્ઞાનિક
શ્રેણી:ભૌતિકવિજ્ઞાન
ધૂપગઢ

280px|thumb|ધૂપગઢ શિખર ખાતેથી દેખાતું દૃશ્ય
**ધૂપગઢ** પર્વત સાતપુડા પર્વતમાળા, મધ્ય પ્રદેશમાં આવેલ સૌથી ઉંચુ શિખર છે. તે પંચમઢી ગિરિમથક ખાતે આવેલ છે. તેની ઉંચાઇ ૧,૩૫૦ મીટર ‍(૪,૪૨૯ ફીટ‌) છે.

ધૂપગઢ મધ્ય પ્રદેશ રાજ્યનું સૌથી ઉંચુ શિખર છે.

આ શિખર તેના સૂર્યાસ્ત તેમ જ સૂર્યોદય નિહાળવાના સ્થળ તરીકે લોકપ્રિય છે. પંચમઢી બસ સ્ટેશનથી આશરે ૧૦ કિલોમીટર અંતરે આવેલ આ શિખર પર પહોંચવા માટે વાહન દ્વારા જઈ શકાય છે.

## સંદર્ભ 
શ્રેણી:ભારતના પર્વતો
શ્રેણી:મધ્ય પ્રદેશ
કર્ણ તળાવ

**કર્ણ તળાવ**, હરિયાણા રાજ્યમાં આવેલ કરનાલ શહેર નજીક આવેલા એક તળાવ, હાઇવે પરનું પર્યટન સ્થળ અને ખાણી-પીણીની જગ્યાનું નામ છે.
## માર્ગદર્શન 
* રાષ્ટ્રીય ધોરીમાર્ગ ૧ પર સ્થિત આ તળાવ ચંદીગઢ અને દિલ્હી બંને શહેરથી લગભગ ૧૨૫ કિમી દૂર છે. 
* સૌથી નજીકનું રેલ્વે સ્ટેશન કરનાલ છે.
* સૌથી નજીકનું હવાઈમથક ચંદીગઢ અને દિલ્હી છે.

## ઇતિહાસ અને લાોકમાન્યતા 
મહાભારતના મુખ્ય પાત્રો પૈકીના એક કર્ણને આ પ્રદેશનું રાજ્ય દુર્યોધન દ્વારા સોંપવામાં આવ્યું હતું. એવી માન્યતા છે કે આ તળાવમાં કર્ણ સ્નાન કરતા હતા અને આ જ સ્થાન પર તેમણે પોતાનાં કવચ અને કુંડળ ભગવાન ઇન્દ્રને દાનમાં આપ્યાં હતા, જેના પરિણામસ્વરૂપ ઇતિહાસમાં તેઓ દાનવીર કર્ણ તરીકે પ્રખ્યાત થયા હતા. 

માન્યતા છે કે આ સ્થાનને કર્ણ તળાવ (કર્ણ ઝીલ) કહેવાય છે, જે લાંબા ગાળા પછી (કાળક્રમે) કરનાલ કહેવાય છે.

## ખાનપાન 
આ સ્થળ રાજ્યની રાજધાની ચંદીગઢ અને રાષ્ટ્રીય રાજધાની દિલ્હી બંને શહેરથી લગભગ ૧૨૫ કિમી દૂર છે. આ કારણે આ સ્થાન છે આ બે મહત્વના સ્થળોએ જતા-આવતા મુસાફરો માટે વિશ્રામ સ્થાન તરીકે કાર્ય કરે છે. તળાવની નજીકમાં ખાનપાનની વ્યવસ્થા છે.
* ફાસ્ટફૂડ કોર્ટ
* દક્ષિણ ભારતીય ખોરાક
* ચાઇનીઝ ખોરાક
## ચિત્ર ગેલેરી

File:Karna lake 02.jpg| કર્ણ તળાવનું બીજુ દૃષ્ય
File:Karna lake 03.jpg| કર્ણ તળાવનું ત્રીજુ દૃષ્ય
File:Karna lake 04.jpg| કર્ણ તળાવનું ચોથુ દૃષ્ય

File:Karna lake 05.jpg| કર્ણ તળાવનું પાંચમું દૃષ્ય
File:Karna lake 06 - food zone entrance besides the lake.jpg ‎ | તળાવ નજીક આવેલા ભોજન સંકુલનું પ્રવેશદ્વાર
File:Karna lake 07 - road near the lake.jpg | રાષ્ટ્રીય ધોરીમાર્ગ પરથી તળાવ અને ભોજન સંકુલ તરફ આવતો રસ્તો

## સંદર્ભો 
શ્રેણી:હરિયાણા
જીવવિજ્ઞાન

|-
| જીવવિજ્ઞાન એ વિવિધ જીવતંત્રોના અભ્યાસની વિદ્યા છે.
* ઉપર: *ઈ.કોલી* બેક્ટેરીયા અને ગઝલી હરણ.
* નીચે: ગોલિયાથ બિટલ (ઢાલિયું જીવડું) અને વૃક્ષની પાંદડીઓ.
|}
**જીવવિજ્ઞાન** એ જીવન અને જીવતંત્રના બંધારણ, કાર્યશૈલી, વિકાસ, ઉત્ક્રાંતિ, વિતરણ, ઓળખ અને વર્ગીકરણ સંબંધીત કુદરતી વિજ્ઞાન છે.

આધુનિક જીવવિજ્ઞાન વિવિધ શાખાઓ ધરાવતું ઘણું જ વિસ્તૃત વિજ્ઞાન છે. લેટિન ભાષામાં "જીવવિજ્ઞાન (Biology)" એવો શબ્દ પ્રયોગ સૌ પ્રથમ વખત ઈ.સ. 1736માં કાર્લ લિનૌશ નામના સ્વિડીશ વૈજ્ઞાનિકે કર્યો હતો. જો કે ભારતીય ઉપખંડ, ચીન, મેસોપોટેમીયા, ઇજિપ્ત વગેરેની પ્રાચીન સભ્યતાઓમાં આ જ શાસ્ત્ર સાથે સંબંધીત એવા વિવિધ શાસ્ત્રોનો 'કુદરતના તત્ત્વજ્ઞાન' તરીકે અભ્યાસ થયેલો જ હતો. આધુનિક જીવવિજ્ઞાને તે જ્ઞાનમાં પુષ્કળ વિકાસ સાધ્યો છે. તદ્‍ઉપરાંત, આધુનિક જીવવિજ્ઞાન અને તેના કુદરતના અભ્યાસના વલણનાં મૂળ છેક પ્રાચીન ગ્રીસના ઔષધીય અભ્યાસ સમેતનાં વિવિધ સંશોધનો સુધી પહોંચે છે. 

એન્તોન વાન લ્યુવેનહોક દ્વારા સુક્ષ્મદર્શક યંત્રમાં સુધારાઓ પછી તો જીવવિજ્ઞાન શાખાનો ઝડપી વિકાસ થયો છે. આ પછી જ, એટલે કે 19મી સદીની શરૂઆતમાં, ઘણાં જીવવિજ્ઞાનીઓએ કોષનાં મધ્યવર્તી મહત્વ તરફ અંગૂલીનિર્દેશ કર્યો હતો. પછી 1838માં જીવતંત્રનાં બંધારણનો પાયાનો એકમ કોષ છે એવા વૈશ્વિક વિચારનો ઉદ્ભવ અને પ્રચાર થયો.

## સંદર્ભો
શ્રેણી:વિજ્ઞાન
બોસ્નિયા અને હર્ઝેગોવિના

**બોસ્નિયા અને હર્ઝેગોવિના** ( or ; **B&H**; બોસ્નિયન, ક્રોએશિયન, સર્બિયન: *Bosna i Hercegovina* / Босна и Херцеговина ), જે કેટલીક વખત **બોસ્નિયા-હર્ઝેગોવિના** (**BiH**), અને, ટૂંકમાં, મોટાભાગે **બોસ્નિયા** તરીકે ઓળખાય છે, દક્ષિણ-પૂર્વ યુરોપમાં બાલ્કન પ્રદેશમાં આવેલો દેશ છે. સારાયેવો સૌથી મોટું શહેર અને દેશની રાજધાની છે. તેની ઉત્તર, પશ્ચિમ અને દક્ષિણમાં ક્રોએશિયા અને પૂર્વમાં સર્બિયા, દક્ષિણ-પૂર્વમાં મોન્ટેન્ગ્રો અને દક્ષિણમાં એડ્રિયાટિક સમુદ્ર આવેલો છે, જે  લાંબો સમુદ્ર કિનારો નેઉમ શહેરમાં ધરાવે છે. દેશનો મધ્ય અને પૂર્વ ભાગ પર્વતીય ભૂગોળ ધરાવે છે અને ઉત્તર-પશ્ચિમ મોટાભાગે ટેકરીઓ આવેલી છે. જ્યારે ઉત્તર-પૂર્વ મોટાભાગે મેદાનો ધારેવ છે. દેશનો મધ્ય ભાગ ખંડીય હવામાન ધરાવે છે, જેમાં ઉનાળો ગરમ અને શિયાળો ઠંડો અને બરફ વાળો હોય છે. દેશનો દક્ષિણ ભાગ ભૂમધ્ય તાપમાન ધરાવે છે.

## સંદર્ભ 
શ્રેણી:દેશ
જંતર મંતર, વારાણસી

વારાણસી શહેર ખાતે આવેલ **જંતર મંતર** એક વેધશાળા છે, જેનું બાંધકામ સવાઇ જયસિંહે ઈ.સ. ૧૭૩૭માં કરાવ્યું હતું. આ પાંચ વેધશાળાઓ પૈકીની એક છે, જેનું નિર્માણ મહારાજા જયસિંહ બીજાએ કરાવ્યું હતું.

આ વેધશાળા ખાતે સમ્રાટ યંત્ર, લઘુ સમ્રાટ યંત્ર, દક્ષિણોભીતિ યંત્ર, ચક્ર યંત્ર, દિગંસા યંત્ર અને નારીવલયા દક્ષિણ અને ઉત્તર ગોલા નામનાં યંત્રો આવેલ છે.

## સંદર્ભો 
## પણ જુઓ 
* જંતર મંતર
* સવાઇ જય સિંહ

શ્રેણી:વારાણસી
શ્રેણી:જોવાલાયક સ્થળો
રાયધણજર (નાની) (તા. અબડાસા)

'''''' ભારતના ગુજરાત રાજ્યના કચ્છ જિલ્લાના અબડાસા તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. આ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી, નોકરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે મગ , તલ, બાજરી, જુવાર,  રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.

## સંદર્ભ
શ્રેણી:અબડાસા તાલુકો
પાર્વતી નદી (મધ્ય પ્રદેશ)

**પાર્વતી નદી** ભારત દેશના મધ્ય પ્રદેશ રાજ્યમાં વહેતી એક નદી છે, જે ચંબલ નદીની ઉપનદીઓ પૈકીની એક છે. આ નદી વિંધ્યાચળ પર્વતશૃંખલામાંથી દરિયાઈ સપાટીથી ૬૧૦ મીટર જેટલી ઊંચાઇ પરથી નીકળે છે અને ૪૩૬ કિલોમીટર જેટલું અંતર પસાર કરી તે ચંબલ નદીમાં મળી જાય છે. ચંબલ નદીની ત્રણ મુખ્ય ઉપનદીઓ પાર્વતી નદી, બનાસ નદી અને કાલી સિંધ નદી છે.

શ્રેણી:સંદિગ્ધ વાક્યો વાળા લેખો
શ્રેણી:ભારતની નદીઓ
શ્રેણી:રાજસ્થાન
શ્રેણી:મધ્ય પ્રદેશ

## સંદર્ભો 
## બાહ્ય કડીઓ 
* શિવપુરીનો ભૌગોલિક નકશો પાર્વતી-ચંબલ સંગમ દર્શાવે છે.
શીપ્રાગા

**શીપ્રાગા** (Šiprage - Шипраге) બોસ્નિયા અને હર્ઝેગોવીના, યુરોપમાં આવેલું એક ગામ છે.
## આબોહવા
## સંદર્ભો 
## બાહ્ય કડીઓ 
* http://opstinakotorvaros.com/ 
* http://www.maplandia.com/bosnia-and-herzegovina/republika-srpska/siprage/ Maplandia
* http://www.satellitecitymaps.com/europe-map/bosnia-and-herzegovina-map/federation-of-bosnia-and-herzegovina-map/%C5%A1iprage-map/
* http://www.distancesfrom.com/distance-from-Siprage-to-Banja-Luka-Bosna-i-Hercegovina/DistanceHistory/5243320.aspx
* http://www.maplandia.com/bosnia-and-herzegovina/republika-srpska/siprage/ Maplandia
* http://www.satellitecitymaps.com/europe-map/bosnia-and-herzegovina-map/federation-of-bosnia-and-herzegovina-map/%C5%A1iprage-map/
* http://www.distancesfrom.com/distance-from-Siprage-to-Banja-Luka-Bosna-i-Hercegovina/DistanceHistory/5243320.aspx
* http://www.udaljenosti.com/bosna/- Distances in B&H
સમવશરણ

right|thumb|400x400px|તિર્થંકરોનું દિવ્ય સમશરવણ
જૈન ધર્મમાં **સમવશરણ** એટલે *સહુને શરણ* એવો અર્થ થાય છે. સમવશરણ તિર્થંકરોના દિવ્ય ઉપદેશ ભવન માટે વપરાય છે. સમવશરણ બે શબ્દોના મેળથી બનેલ છે, "સમ" (સહુને) અને "તક". જ્યાં બધાને જ્ઞાન મેળવવાની સમાન તક મળે, તે સમવશરણ છે. તે તિર્થંકરોનું કેવળ જ્ઞાન પ્રાપ્ત કર્યા પછી દેવો દ્વારા રચવામાં આવે છે. સમવશરણ "જૈન કલા"માં ખૂબ જ પ્રચલિત છે.

## ભવન 
right|thumb|આદિનાથ તીર્થંકર સમવશરણમાં
સમવશરણમાં તીર્થંકર એક કોમળ ગાદી પર બિરાજમાન હોય છે, પરંતુ તેને અડકતા નથી (તેનાથી બે આંગળ ઉપર). તીર્થંકરની નજીક તેમના ગણધર (મુખ્ય શિષ્ય) બિરાજે છે. અન્ય તમામ નીચે દર્શાવેલ રીતે બિરાજે છે.
* પ્રથમ ભવનમાં મુનિ,
* બીજામાં એક પ્રકારની દેવીઓ,
* ત્રીજામાં આર્યિકા,
* આગળનાં ત્રણ ભવનમાં, અન્ય ત્રણ પ્રકારની દેવીઓ,
* આગળનાં ચાર ભવનમાં, ચાર જાતિઓના દેવો (સ્વર્ગમાં નિવાસ કરતા જીવ),
* અગિયારમા ભવનમાં પુરુષ,
* છેલ્લા ભવનમાં પ્રાણી.
જૈન ગ્રંથો અનુસાર, સમવશરણમાં ચાર વિશાળ રસ્તાઓ હોય છે, જ્યાં દરેક રસ્તા પર એક માનસ્તંભ હોય છે. ભવનનો કુલ આકાર તે યુગમાં લોકોની ઊંચાઈ પર આધાર રાખે છે.

## સમવશરણનો પ્રભાવ 
thumb|સમવશરણ
સમવશરણમાં તીર્થંકર પૂર્વ દિશા તરફ મુખ રાખી બિરાજે છે, પણ એવું પ્રતીત થાય છે કે તેઓ બધી દિશાઓમાં જોઈ રહ્યા છે. તીર્થંકર સરળતાથી જૈન દર્શન વિશે ઉપદેશ આપે છે. બધા જીવો (પ્રાણીઓ પણ) આ ઉપદેશ સાંભળે છે અને અહિંસાના માર્ગ પર આગળ વધે છે. તીર્થંકરનો દિવ્ય ધ્વનિ સહુને એકસમાન રૂપમાં સંભળાય છે.

## ચિત્રો 

Samosarana Mysore.jpg|તીર્થંકર ભગવાન મહાવીરના સમવશરણનું ચિત્રણ
Samavasarana painting from 1800 AD Rajasthan.jpg|૧૮૦૦ ઈ.નું રાજસ્થાની ચિત્રણ
Samosharan.jpg|સમવશરણ

## સંદર્ભો 
## ુુપૂરક વાચન 
* 
* 

## બાહ્ય કડીઓ 
*સમવશરણના ચિત્ર સાથેનો લેખ
*સમવશરણ વિસ્તૃતમાં 

શ્રેણી:જૈન ધર્મ
સમયસાર

**સમયસાર **એ આચાર્ય કુન્દકુન્દ દ્વારા રચાયેલ પ્રસિદ્ધ ગ્રંથ છે. તેમાં દસ અધ્યાયોમાં જીવની પ્રકૃતિ, કર્મ બંધન અને મોક્ષની ચર્ચા કરવામાં આવેલ છે.

આ ગ્રંથ બે-બે પંક્તિઓ વડે બનેલી ૪૧૫ ગાથાઓનો સંગ્રહ છે. આ ગાથાઓ પાલી ભાષામાં લખાયેલ છે. આ સમયસારનાં કુલ નવ પ્રકરણો છે, જે ક્રમામુસાર નીચે મુજબ છે-
* જીવાજીવ અધિકાર
* કર્તૃ-કર્મ અધિકાર
* પુણ્ય–પાપ, અધિકાર
* આસ્રવ અધિકાર
* સંવર અધિકાર
* નિર્જરા અધિકાર
* બંધ અધિકાર
* મોક્ષ અધિકાર
* સર્વવિશુદ્ધ જ્ઞાન અધિકાર
આ નવ પ્રકરણોમાં પ્રવેશ કરતાં પહેલાં એક પ્રસ્તાવના છે, જેને તેઓ **પૂર્વરંગ** કહે છે. આ સમયસાર ગ્રંથનું પ્રવેશદ્વાર છે. એમાં જ તેઓ ચર્ચા કરે છે કે **સમય શું છે.** આ ચર્ચા અત્યંત અર્થપૂર્ણ, અર્થગર્ભિત છે.

વર્તમાનમાં સમયસાર ગ્રંથ પર બે વિવેચન ઉપલબ્ધ છે. એક શ્રી અમૃતચંદ્રસૂરિ દ્વારા લિખિત અને બીજી શ્રી જયસેનાચાર્ય દ્વારા લિખિત. પ્રથમ વિવેચનનું નામ 'આત્મખ્યાતિ' અને આ બીજા વિવેચનનું નામ 'તાત્પર્યવૃત્તિ' છે.

## સંદર્ભો 
## સ્ત્રોત ગ્રંથ 
* 

## બાહ્ય કડીઓ 
* સમયસારનો સાર 

શ્રેણી:જૈન ધર્મ
શ્રેણી:પુસ્તક
ગંગાલહરી

**ગંગાલહરી** એ બે અલગ અલગ રચનાઓનાં નામ છે. 
* **(૧)** પંડિત જગન્નાથ તર્કપંચાનન દ્વારા સંસ્કૃત ભાષામાં રચિત ગંગાસ્તવન. એમાં માત્ર ૫૨૧ શ્લોક છે, જેમાં તેમણે ગંગાના વિવિધ ગુણોનું વર્ણન કરતાં પોતાના ઉદ્ધાર માટે અરજ કરી છે. 
આ માટે એક કથા પ્રસિદ્ધ છે. પંડિત જગન્નાથે લબંગી નામની એક મુસ્લિમ મહિલા સાથે લગ્ન કરી લીધાં હતાં . જ્યાં સુધી તે દિલ્હીના દરબારમાં રહ્યા, તેની સાથે સુખભોગ કરતા રહ્યા. જ્યારે વાર્ધક્ય પ્રાપ્ત થયું ત્યારે તેઓ કાશી આવ્યા. પણ કાશીના પંડિતો દ્વારા મુસ્લિમ મહિલા સાથે રહેવાને કારણે તેમનો બહિષ્કાર કરવામાં આવ્યો. તે અપમાન તેમનાથી સહન ન થયું. તેઓ પત્ની સાથે ગંગા કિનારે જઈને બેઠા અને પોતાની રચેલ ગંગાલહરીનું સ્તવન કરવા લાગ્યા. ગંગા પ્રસન્ન થઈ પ્રત્યેક કડીના પઠન સાથે એક એક પગ વધવા લાગી અને ૫૨૧ શ્લોકો વાંચતાં વાંચતાં ગંગા ૫૨ પગ વધીને તેમની નજીક પહોંચી ગઈ અને પતિ-પત્ની બંનેને આત્મસાત કરી લીધાં. વર્તમાનમાં ગંગાલહરીની મહત્તા એટલી બધી છે કે ઘણા લોકો તેનો નિત્ય પાઠ કરે છે. જેઠના દશેરાના દસ દિવસ સુધી તો દેવાલયો અને ગંગાતટ પર ગંગાલહરીનો પાઠ લોકો અવશ્ય કરે છે.
* **(૨)** હિન્દી ભાષાના પ્રખ્યાત કવિ પદ્માકરની અંતિમ રચના છે. છેલ્લો સમય નજીક આવી ગયાનું જાણીને પદ્માકર ગંગાતટ ખાતે નિવાસ કરવાની દૃષ્ટિએ સાત વર્ષકાનપુર ખાતે રહ્યા હતા. આ દિવસોમાં તેમણે ગંગાલહરીની રચના કરી. એમાં તેમની વિરક્તિ અને ભક્તિની ભાવના અભિવ્યક્ત થાય છે.

## બાહ્ય કડીઓ 
* ગંગાલહરી (પીડીએફ)
* આચાર્ય પંડિતરાજ જગન્નાથ

શ્રેણી:પુસ્તક
શંકરલાલ બેંકર

**શંકરલાલ બેંકર** એક ભારતીય સ્વતંત્રતા ચળવળના કાર્યકર હતા. તેઓ મહાત્મા ગાંધી દ્વારા પ્રારંભના વર્ષોમાં ભરતી કરાયેલા કાર્યકરો પૈકીના એક અને અમદાવાદ ખાતે કાપડ મિલ કામદાર સંઘર્ષ દરમિયાન મુખ્ય ભૂમિકા ભજવનાર કામદાર આગેવાન હતા. તા. ૧૦ માર્ચ ૧૯૨૨ના દિને ગાંધીજી અને શંકરલાલ બેંકરની, *યંગ ઇન્ડિયા* અખબારના નિર્માતા તરીકે અને સંપાદક તરીકે ગાંધી પર રાજદ્રોહનો આરોપ મૂકી ધરપકડ કરવામાં આવી હતી.

## સંદર્ભો 
શ્રેણી:સ્વાતંત્ર્ય સેનાની
ટાઈગર હીલ, દાર્જિલિંગ

[thumb|600x600px|પેનોરમા દૃશ્ય - [કાંચનજંઘા ગિરિશિખર - દાર્જિલિંગ ખાતે ટાઇગર હિલ પરથી દૃશ્યમાન.]]
right|248x248px|દાર્જિલિંગનો નકશો
**ટાઇગર હિલ** (2,590 મીટર) દાર્જિલિંગ શહેર નજીક આવેલ એક પર્યટન સ્થળ છે, જે ભારત દેશના પશ્ચિમ બંગાળ  રાજ્યના દાર્જિલિંગ જિલ્લામાં આવેલ છે અને આ સ્થળ ઘુમનું શિખર - સૌથી વધુ ઊંચાઈ ધરાવતું રેલવે સ્ટેશન - દાર્જિલિંગ હિમાલયન રેલવે – યુનેસ્કો વર્લ્ડ હેરિટેજ સાઇટ તરીકે પ્રસિદ્ધ છે. અહિંથી માઉન્ટ એવરેસ્ટનું વિશાળ દૃશ્ય કાંચનજંઘા પર્વત એકસાથે જોવા મળે છે.

આ સ્થળ દાર્જિલિંગ નગર ખાતેથી ૧૧ કિ. મી. જેટલું અંતર કાપી પહોંચી શકાય છે. અહીં જીપ દ્વારા અથવા પગપાળા ચૌરસ્તા, આલુબારી અથવા જોરેબંગલા અને પછી ઉપર ચડતા ઢાળ પરથી શિખર પર પંહોચી શકાય છે.

સૂર્યોદયના સમય દરમિયાન સૂર્ય ઉગે તે પહેલાં પ્રકાશિત થયેલાં કાંચનજંઘાના શિખરો અહીંથી જોવા મળે છે.

ટાઇગર હિલ પરથી માઉન્ટ એવરેસ્ટ (૮૮૪૮ મીટર) દૃશ્યમાન છે. મકાલુ પર્વત (૮૪૮૧ મીટર) મા. એવરેસ્ટ કરતાં લાગે કરતાં વધારે ઊંચું લાગે છે, કારણ કે પૃથ્વીના ગોળાની વક્ર સપાટી પર તે કેટલાક માઇલ એવરેસ્ટ કરતાં નજીક છે. ટાઇગર હિલ અને માઉન્ટ એવરેસ્ટ વચ્ચેનું સીધું અંતર  જેટલું છે.

વાદળાં વિનાના સ્પષ્ટ હવામાનવાળા દિવસમાં દક્ષિણ દિશામાં *કુર્સીયાંગ* ગિરિમથક દેખાય છે, સાથે સાથે તિસ્તા નદી, મહાનંદા નદી, બાલાસન નદી અને મેચી નદી સર્પાકારે નીચે દક્ષિણ તરફ વહેતી દેખાય છે. તિબેટમાં આવેલ ચુમાલ ર્‌હી પર્વત અહીંથી  દૂર છે, જે ચોલા શ્રેણી ઉપર દેખાય છે.

*સેંચલ વન્યજીવન અભયારણ્ય*  ટાઇગર હિલથી નજીક આવેલ છે.

## સંદર્ભો 
શ્રેણી:જોવાલાયક સ્થળો
શ્રેણી:પશ્ચિમ બંગાળ
રાણા સાંગા

right|thumb|331x331px|રાણા સાંગાનું તૈલચિત્ર
**રાણા સાંગા** (**રાણા સંગ્રામ સિંહ**) (રાજ્યકાળ ૧૫૦૯-૧૫૨૭) ઉદયપુર ખાતે સિસોદિયા વંશના રાજા હતા.

રાણા સાંગાનું પૂર્ણ નામ *મહારાણા સંગ્રામસિંહ* હતું. રાણા સાંગા દ્વારા મેવાડ પર ઈ. સ. ૧૫૦૯ થી ઈ. સ. ૧૫૨૭ સુધી શાસન કર્યું હતું, જે આજે ભારત દેશના રાજસ્થાન રાજ્યના રણપ્રદેશમાં આવેલ છે. રાણા સાંગા સિસોદિયા (સુર્યવંશી રાજપૂત) હતા. રાણા સાંગાએ વિદેશી આક્રમણકારો સામે તમામ રાજપૂતોને એકજૂથ કર્યા હતા. રાણા સાંગા ખરેખર એક બહાદુર યોદ્ધા અને શાસક હતા, જે તેમની બહાદુરી અને ઉદારતા માટે પ્રખ્યાત થયા હતા. એક વિશ્વાસઘાતીને કારણે તેઓ બાબર સામે યુદ્ધમાં  હાર્યા હતા, પરંતુ તેમણે પોતાના શૌર્યથી અન્યને પ્રોત્સાહિત કર્યા હતા.

રાણા રણમલ પછી સને ૧૫૦૯ના વર્ષમાં રાણા સાંગા મેવાડના અનુગામી બન્યા હતા. તેમણે  દિલ્હી, ગુજરાત અને માળવા, મુઘલ સમ્રાટોના હુમલાથી પોતાના રાજ્યની બહાદુરીપૂર્વક રક્ષા કરી હતી. તે સમયે તેઓ સૌથી શક્તિશાળી હિન્દુ રાજા હતા.

એના શાસનકાળ દરમ્યાન મેવાડ તેની સમૃદ્ધિના સૌથી વધુ ઊંચા શિખર પર હતું. એક આદર્શ રાજાની જેમ તેમણે રાજ્યને સુરક્ષિત રાખી અને પ્રગતિ કરી હતી.

રાણા સાંગા અદમ્ય સાહસી (અજેય આત્મા) હતા. એક હાથ, એક આંખ ગુમાવી અને અસંખ્ય જખ્મો હોવા છતાં તેમણે વીરતા ગુમાવી ન હતી, સુલતાન મોહમ્મદ શાસક માંડુને યુદ્ધમાં હરાવ્યા અને બંદી બનાવ્યા પછી તેને તેનું રાજ્ય ફરી ઉદારતાપૂર્વક પાછું સોંપ્યું હતું, તે તેમની બહાદુરી દર્શાવે છે.

## બાહ્ય કડીઓ 
* રાણા સાંગા
શ્રેણી:રાજસ્થાનનો ઇતિહાસ
ધાણાજીરુ

thumb|ધાણાજીરુ
**ધાણાજીરુ **એ એક ભારતીય મસાલા મિશ્રણ છે. મુખ્યત્વે એમાં જમીનમાં પકવી મેળવાયેલ શેકેલુ જીરું અને કોથમીર (*ધાણા*)ના બીજનો પાવડર હોય છે. કેટલાક રસોઈયા એમાં વિવિધ અન્ય મસાલા જેમ કે લાલ મરચાં પાવડર, કાસિયા પાન, તજની છાલ અને કાળા મરી ઉમેરી આ મિશ્રણ બનાવે છે, જે મહદ અંશે ગરમ મસાલા સમાન ગરમ મસાલો હોય છે.

## આ પણ જુઓ 
* ભારતીય મસાલાની યાદી

## સંદર્ભો 
શ્રેણી:ભારતીય મસાલા
હેમકુંડ સાહેબ

**હેમકુંડ સાહેબ** ભારત દેશના ઉત્તર ભાગમાં આવેલ ઉત્તરાખંડ રાજ્યના ચમોલી જિલ્લામાં આવેલ શીખ ધર્મનું એક પ્રખ્યાત યાત્રાધામ છે. તે હિમાલય પર્વતમાળામાં દરિયાઈ સપાટીથી ૪૬૩૨ મીટર (૧૫,૨૦૦ ફૂટ) જેટલી ઊંચાઇ પર એક બર્ફિલા શીત તળાવના કિનારા પર, સાત પર્વતો વચ્ચે આવેલ છે. આ સાત પર્વતો પર નિશાન સાહેબ ઝૂલે છે. અહીં આવવા માટે ઋષિકેશ-બદ્રીનાથ રાષ્ટ્રીય ધોરી માર્ગ પર આવતા ગોવિંદઘાટ ખાતેથી માત્ર પગપાળા ચઢી જઈ શકાય છે.

અહીં ગુરુદ્વારા શ્રી હેમકુંડ સાહેબ સુશોભિત છે. આ સ્થાનનો ઉલ્લેખ ગુરુ ગોવિંદ સિંહ દ્વારા રચિત દસમ ગ્રંથમાં આવે છે. આ કારણે શીખ ધર્મના લોકો માટે આ સ્થળનું ખાસ મહત્વ છે, જેઓ દસમ ગ્રંથને માને છે.

## નામકરણ 
હેમકુંડ એક સંસ્કૃત નામ છે, જેમાં* હેમ* ("બરફ") અને *કુંડ* ("વાટકી") પરથી આવેલ છે. દસમ ગ્રંથ અનુસાર આ એ જગ્યા છે, જ્યાં પાંડુ રાજાઓએ લાયક સુધારા કર્યા હતા.

## માન્યતા 
thumb|250x250px|હેમકુંડ સાહેબ જતા યાત્રાળુ બરફના ગ્લેશિયર પરથી પસાર થઈ રહ્યા છે|alt=
અહીં પ્રથમ એક મંદિર હતું, જેનું બાંધકામ ભગવાન રામના અનૂજ લક્ષ્મણએ કરાવ્યું હતું. શીખ ધર્મના દસમા ગુરુ ગોવિંદસિંહ અહીં પૂજા-અર્ચના કરી હતી. પછીથી અહીં ગુરુદ્વારા બનાવવામાં આવ્યું. આ રમણીય મંદિરની આસપાસના બરફનાં ઊંચા શિખરોનું પ્રતિબિંબ તળાવમાં ખૂબ જ વિશાળ અને સુંદર લાગે છે. આ તળાવમાં હાથી પર્વત અને સપ્ત ઋષિઓના પર્વતોમાંથી પાણી આવે છે. એક નાનો પ્રવાહ આ તળાવમાંથી નીકળે છે, જેને હેમગંગા કહે છે. તળાવ સાથે સ્થિત લક્ષ્મણ મંદિર પણ ખૂબ જ રમણીય છે. અતિશય ઊંચાઇ કારણે દર વર્ષે લગભગ ७ મહિના અહીં તળાવમાં બરફ જામેલો રહે છે. વેલી ઓફ ફ્લાવર્સ રાષ્ટ્રીય ઉદ્યાન અહીંથી નજીકનું પર્યટન સ્થળ છે.

## સંદર્ભો 
શ્રેણી:ઉત્તરાખંડ
શ્રેણી:યાત્રાધામ
હિમાલય રામચકોર

**

**હિમાલયન રામચકોર'* () (લેટિન નામ:*Tetraogallus himalayensis'') ફૈજૈન્ટ કુળનું એક પક્ષી છે. આ હિમાલય પર્વતમાળામાં વ્યાપક રૂપે અને પામિર પર્વતમાળામાં કેટલાંક સ્થળોએ જોવા મળે છે. આ પક્ષી વૃક્ષ રેખા થી ઉપર આલ્પાઇન ગોચર અને ઊભા ઢાળવાળા ખડકો પર જોવા મળે છે, જ્યાંથી ખતરાની સ્થિતિમાં નીચે તરફ પડતું મૂકી શકાય છે. તિબેટીયન રામચકોર તેનાથી નાના કદનું અને હિમાલયના કેટલાક વિસ્તારોમાં તે બંને પરસ્પર જોવા મળે છે. અલગ અલગ વિસ્તારોમાં તેની રંગ-આભા થોડી અલગ અલગ હોય છે, અને આ આધાર પર તેને ચાર ઉપજાતિઓમાં વહેંચવામાં આવે છે. યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ ઓફ અમેરિકાના નેવાડા રાજ્યમાં આ પક્ષી પ્રચલિત કરવામાં આવ્યું હતું, જ્યાં તેણે પોતાના પગ જમાવી દીધા છે.

## અન્ય નામો 
આ પક્ષી અન્ય નામ નીચે પ્રમાણે છે
* ફારસી – ક્બ્ક-એ-દારા, કાઓક-એ-જરીન
* કાશ્મીરી શાલ – કબક
* ઉત્તર પ્રદેશ – હુડ્નવલ, જર મોનાલ
* હિમાચલ પ્રદેશ – લીપ, ગલૌંદ, ગ્લોંદ, ગોરા કાકોવ, રામચકોર
* નેપાળી – કુલ્લા, લુપુ, બાયરા

## વર્ણન 
આ એક સીલેટિયા રંગનું મોટું તેતર જેવું પક્ષી હોય છે, કે જે ૫૫ થી ૭૪ સે.મી. લંબાઈ ધરાવતું હોય છે તેમ જ તેનું વજન ૨ થી ૩.૧ કિલોગ્રામ સુધી હોય છે.

## આવાસીય ક્ષેત્ર 
આ પક્ષી તાજીકિસ્તાન, તુર્કમેનિસ્તાન, કઝાકિસ્તાન, ઉઝબેકિસ્તાન, કીર્ઘીસ્તાન, અફઘાનિસ્તાન, પાકિસ્તાન, ભારત, નેપાળ અને ચીન દેશોમાં જોવા મળે છે.

## સંદર્ભો
ભૃગુ તળાવ, મનાલી

250px|thumb|આ ભૃગુ તળાવ હિમાલયના કૂલ્લુ જિલ્લામાં રોહતાંગ ઘાટ નજીક આશરે ૧૪૨૦૦ ફૂટ જેટલી ઊંચાઈ પર સ્થિત છે.
**ભૃગુ તળાવ** એ એક નાનકડું જળાશય છે, જે  દરિયાઈ સપાટીથી  ઊંચાઈ પર તેમ જ  ભારત દેશના ઉત્તર ભાગમાં આવેલ હિમાચલ પ્રદેશ રાજ્યના કુલ્લૂ જિલ્લાના મનાલી નજીક આવેલ છે, તેની પૂર્વમાં રોહતાંગ ઘાટ અને નજીકમાં  અંતરે ગુલાબા ગામ છે. આ તળાવ પર મનાલી નજીક આવેલા ગુલાબા ગામથી અથવા વશિષ્ઠ મંદિર કે જે તેના ગરમ પાણીના ઝરા માટે પ્રખ્યાત છે, ત્યાંથી પગપાળા આરોહણ (ટ્રેકિંગ) કરી પંહોચી શકાય છે. વાસ્તવમાં ગુલાબા ગામ ખાતે કોઈ જ રહેતું નથી અને ખરેખર એ એક *પીર પંજાલ પર્વત શ્રેણી*નો વિસ્તાર છે. આ તળાવનું નામ *મહર્ષિ ભૃગુ*ના નામ પરથી આપવામાં આવ્યું છે.    

સ્થાનિક લોકવાયકા મુજબ મહર્ષિ ભૃગુ અહીં તળાવ કિનારે ધ્યાનમાં બેસતા હતા. આથી જ આ જગ્યાને પવિત્ર માનવામાં આવે છે. સ્થાનિક માન્યતા મુજબ આ જ કારણસર આ તળાવનું જળ સંપૂર્ણપણે ક્યારેય જામી જતું નથી.

## સંદર્ભો 
## આ પણ જૂઓ 
* કૂલ્લુ

શ્રેણી:જોવાલાયક સ્થળો
શ્રેણી:હિમાચલ પ્રદેશ
શ્રેણી:તળાવ
કુફરી

**કુફરી** (Kufri) એક નાનું પણ પ્રસિદ્ધ પર્યટન સ્થળ છે. આ સ્થળ ગિરિમથક  સિમલા નજીક દરિયાઈ સપાટીથી ૨૫૧૦ મીટરની ઊંચાઇ પર ભારત દેશના ઉત્તર ભાગમાં આવેલ હિમાચલ પ્રદેશ રાજ્યના દક્ષિણી ભાગમાં આવેલ છે. 

અનંત અંતર સુધીનું આકાશ, બર્ફિલાં શિખરો, ઊંડી ખીણો અને મીઠા જળનાં ઝરણાં, કુફરીમાં આ બધું જ છે. કુફરી ખાતે શિયાળાના ઠંડા હવામાનમાં અનેક રમતોનું આયોજન કરવામાં આવે છે, જેમ કે સ્કીઇંગ અને ટોબોગેનિંગ સાથે પહાડ પર ચઢાણ કરવું. શિયાળાની મોસમમાં દર વર્ષે રમતોત્સવ (કાર્નિવલ) હાથ ધરવામાં આવે છે અને તે પ્રવાસીઓ માટે એક મોટું આકર્ષણ છે, કે જેઓ માત્ર રમતોત્સવ જોવા માટે અહીં આવે છે. આ સ્થળ પદઆરોહણ (ટ્રેકિંગ) અને પર્વત પર ચઢવા માટે પણ પ્રસિદ્ધ છે, જે સાહસ પ્રેમી રમતવીરો માટેનું આદર્શ સ્થાન છે.

## બાહ્ય કડીઓ 
* 
* શિલોન રિસોર્ટ, કુફરી 
* કુફરી ફન વર્લ્ડ 

શ્રેણી:હિમાચલ પ્રદેશ
લચ્છીવાલા પિકનિક સ્પોટ, ડોઈવાલા

**લચ્છીવાલા પિકનિક સ્પોટ** એ એક ભારત દેશના ઉત્તર ભાગમાં આવેલા ઉત્તરાખંડ રાજ્યના દહેરાદૂન જિલ્લામાં ડોઈવાલા ખાતે આવેલ એક ઊજાણીનું સ્થળ છે. દેહરાદૂન શહેરની નજીકનું એવું શ્રેષ્ઠ સ્થળ છે, કે જ્યાં એક વોટર પાર્ક છે. આ સ્થળ ડોઇવાલા નજીક ગાઢ જંગલો વડે ઘેરાયેલું છે. દર વર્ષે અહીંના મનમોહક દ્રશ્ય માણવા હજારો પ્રવાસીઓ આવે છે. તે તસ્વીર ખેંચવા માટે પણ શ્રેષ્ઠ સ્થળ છે. આ સ્થળ દેહરાદૂન શહેરથી ૨૨ કિલોમીટર જેટલા અંતરે આવેલું છે. તે સ્થળ પરિવાર, વિદ્યાર્થીઓ માટે શ્રેષ્ઠ છે. અહીં ખાસ કરીને ઉનાળાની મોસમમાં મુલાકાતીઓનો ધસારો રહે છે.

## માર્ગદર્શન 
આ સ્થળ દેહરાદૂન શહેરથી ૨૨ કિલોમીટર અંતરે આવેલું છે. પરેડ ગ્રાઉન્ડ ખાતેથી સિટી બસ પકડીને સરળતાથી અહીં પહોંચી શકાય છે. અહીંથી ટેક્સી પણ કરી શકાય છે. લચ્છીવાલા સ્પોટના પ્રવેશદ્વારથી ૧ કિલોમીટર જેટલું પગપાળા ચાલીને અંદર જવું પડે છે. જો પોતાનું વાહન હોય તો તમે સરળતાથી અંદર પહોંચી શકાય છે.

## સંદર્ભો 
શ્રેણી:જોવાલાયક સ્થળો
શ્રેણી:દેહરાદૂન જિલ્લો
ભાલકા તીર્થ

**ભાલકા તીર્થ** ભારત દેશના ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર પ્રદેશમાં પ્રભાસ ક્ષેત્રમાં વેરાવળ શહેર ખાતે આવેલ છે.

## મહત્વ 
left|thumb|250x250px|કૃષ્ણ તરફ તીર તાકીને ઉભેલો શિકારી
સોમનાથ મંદિરથી ૪ કિલોમીટર દૂર સ્થિત આ તીર્થ વિશે માન્યતા છે કે અહીં વિશ્રામ કરતી વેળાએ ભગવાન શ્રીકૃષ્ણને જરુ નામના શિકારીએ ભૂલથી તીર માર્યું હતું, ત્યાર પછી તેઓએ પૃથ્વી પર પોતાની લીલા સંકેલી નિજધામ પ્રસ્થાન કર્યું હતું.

શ્રી સોમનાથ ટ્રસ્ટ દ્વારા સંચાલિત આ સ્થાનને એક ભવ્ય યાત્રાધામ અને પ્રવાસન સ્થળ તરીકે વિકાસ કરવાની યોજના પર કામ ચાલી રહ્યું છે.

## આવાગમન 
સોમનાથ, વેરાવળ અને ભાલકા વગેરે સ્થળો સુધી પહોંચવું એકદમ સરળ છે, કારણ કે આ વિસ્તાર સડક માર્ગ, રેલ માર્ગ અને હવાઈ માર્ગ દ્વારા રાષ્ટ્રીય ધોરણે સારી રીતે જોડાયેલ છે. નજીકનું રેલવે સ્ટેશન વેરાવળ અને નજીકનાં હવાઈમથકો દીવ અને રાજકોટ છે.

## છબીઓ 

BHALKA-03.jpg|ભાલકા ખાતે મંદિર પર સ્થાપિત સૂચનાઓ
BHALKA-04.jpg|ભાલકા ખાતે મંદિર

## આ પણ જુઓ 
* દ્વારકા
* સોમનાથ

## સંદર્ભો 
શ્રેણી:ગીર સોમનાથ જિલ્લો
શ્રેણી:જોવાલાયક સ્થળો
શ્રેણી:યાત્રાધામ
મનાલી વન્યજીવ અભયારણ્ય

**મનાલી અભયારણ્ય** એ એક વન્યજીવન અભયારણ્ય છે, જે ઉત્તર ભારતના હિમાચલ પ્રદેશ રાજ્યના કુલ્લૂ જિલ્લામાં આવેલ છે. 
આ અભયારણ્ય મનાલી શહેરથી લગભગ ૨ કિ. મી.ના અંતરે આવેલ મનાલ્સુ ખાડીના સ્ત્રાવ વિસ્તારમાંથી શરૂ થાય છે. તેનો માર્ગ મનાલી લોગ હટ અને ધુંગરી મંદિર પાસેથી દેવદાર, કેલ, બદામી નાની અખરોટ, અખરોટ અને મેપલના ગાઢ જંગલોમાંથી પસાર થાય છે. કસ્તુરી હરણ, મોનલ અને ભૂરા રીંછ, ચિત્તો અને બરફના ચિત્તા જેવાં કેટલાક સામાન્ય પ્રાણીઓ અહીં જોવા મળે છે. જંગલી પહાડી બકરીઓનાં ટોળાંઓ પણ જોવા મળે છે, કે જે ઉનાળાની ઋતુમાં ગ્લેસિયર ઝોનમાં સ્થળાંતર  કરે છે. આ અભયારણ્ય ૩૧.૮ ચોરસ કિલોમીટર વિસ્તારમાં ફેલાયેલ  છે. આ વિસ્તારને ૨૬ ફેબ્રુઆરી ૧૯૫૪ના રોજ પંજાબ પક્ષીઓ અને જંગલી પ્રાણીઓ પ્રોટેક્શન એક્ટ ૧૯૩૩ હેઠળ અભયારણ્ય  તરીકે જાહેર કરવામાં આવ્યો હતો.

## બાહ્ય કડીઓ 
* હિમાચલ પ્રવાસન 
* હિમાચલ પ્રદેશ રાજ્ય સરકાર 

શ્રેણી:હિમાચલ પ્રદેશ
શ્રેણી:વન્ય
શ્રેણી:જોવાલાયક સ્થળો