open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ટ્વિંકલ કાલિયા

**ટ્વિંકલ કાલિયા** (જન્મ ૧૯૮૨) એક દિલ્હીમાં રહેતી એક ભારતીય મહિલા છે. તેઓ દાન આપે છે અને રુગ્ણવાહિકા (એમ્બ્યુલન્સ) ચલાવે છે. તેમને ૨૦૧૭ માં મહિલાઓ માટેનો સર્વોચ્ચ પુરસ્કાર, નારી શક્તિ પુરસ્કાર, આપવામાં આવ્યો હતો.

## જીવન 
કાલિયાનો જન્મ ૧૯૮૦ માં થયો હતો. ૨૦૦૨માં જ્યારે તેમના લગ્ન થયા ત્યારે તેમના પતિએ કહ્યું કે તેમને દહેજ નથી જોઇતું પરંતુ તેઓ જે ભાડાની એમ્બ્યુલન્સ ચલાવે છે, તેવી પોતાની જોઇએ છે. તેમને ૧૪ વર્ષની ઉંમરે કામ પર જવું પડ્યું, કારણ કે તેમના પિતા છ વર્ષ સુધી બેશુદ્ધિ (કોમા)માં ગયા હતા. જો તેમનો પરિવાર એમ્બ્યુલન્સ શોધવાના પ્રયાસ કરવામાં કલાકો ન વેડફત તો કદાચ તેઓ કોમામાં ન ગયા હોત.

જ્યારે ટ્વિંકલને લીવરનું કેન્સર હતું ત્યારે તેમને એમ્બ્યુલન્સ અને સંભાળનું મૂલ્ય સમજાયું. તેઓ અને તેમના પતિ બંને જીવનનિર્વાહ માટે વીમો વેચે છે પરંતુ તેઓ તેમની તમામ વધારાની રોકડ એમ્બ્યુલન્સ ખરીદવા અને ચલાવવા પાછળ વાપરે છે.

તેમને ૨૦૧૯માં નારી શક્તિ પુરસ્કાર આપવામાં આવ્યો હતો. આ પુરસ્કાર ભારતના રાષ્ટ્રપતિ દ્વારા રાષ્ટ્રપતિ ભવનમાં એનાયત કરવામાં આવ્યો હતો. વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી તેમાં ઉપસ્થિત રહ્યા હતા.

૨૦૧૯ માં તેમનું અન્ય શહેરોમાં પણ કાર્ય વધ્યું. તેઓ અને હિમાંશુ કાલિયા કોલકાતામાં તેમના એમ્બ્યુલન્સના અન્ય જૂથની સ્થાપના કરવા માટેની ચર્ચા કરવા માટે મમતા બેનર્જી અને મેયર ફિરહાદ હકીમને મળ્યા હતા.

## સંદર્ભ 
શ્રેણી:જીવિત લોકો
શ્રેણી:૧૯૮૨માં જન્મ
શ્રેણી:નારી શક્તિ પુરસ્કાર વિજેતા
બીના દેવી

**બીના દેવી** (જન્મ ૧૯૭૭) એક ભારતીય આગેવાન છે, જેઓ મશરૂમની ખેતી દ્વારા મહિલાઓને બિઝનેસવુમન બનવા માટે પ્રેરણા આપવા માટે જાણીતા બન્યા છે. મશરૂમની ખેતીને લોકપ્રિય બનાવવા બદ્દલ 'મશરૂમ મહિલા' તરીકે ઓળખાતા બીના દેવીએ લોકોનો આદર મેળવ્યો અને અગાળ જઈ તેઓ પાંચ વર્ષ માટે ધૌરી પંચાયત, તેટિયાબંબર બ્લોકના સરપંચ બન્યા. તેમણે ખેડૂતોને મશરૂમ અને જૈવિક ખેતી, વર્મીકમ્પોસ્ટ ઉત્પાદન અને જૈવિક જંતુનાશકો તૈયાર કરવા અંગે તાલીમ આપી છે.

## પ્રારંભિક જીવન 
તેઓ તિલકરી નામના નાના ગામના વતની છે અને તેમનો જન્મ લગભગ ૧૯૭૭માં થયો હતો. બીના દેવી તેમના પતિ અને તેમના પરિવાર સાથે તિલકરીમાં રહે છે.

## કારકિર્દી 
[thumb| વડાપ્રધાન [નરેન્દ્ર મોદી ૨૦૨૦માં આંતરરાષ્ટ્રીય મહિલા દિવસ પર નારી શક્તિ પુરસ્કાર પ્રાપ્ત કરનાર વ્યક્તિઓ સાથે.]]
તેમણે પોતાના પલંગ નીચે થોડ પ્રમાણમાં મશરૂમ ઉગાડ્યા અને તેનાથી તેમને ખ્યાલ આવ્યો કે આ એક તક છે.

તેઓ ડિજિટલ સાક્ષરતા ફેલાવવામાં કાર્યમાં પણ જોડાયેલા છે અને ટાટા ટ્રસ્ટ દ્વારા પ્રાયોજિત ઝુંબેશ હેઠળ તેમણે ૭૦૦ મહિલાઓને મોબાઇલ ફોનનો ઉપયોગ કરવાની તાલીમ આપી છે. તેમણે ૨૫૦૦ ખેડૂતોને એસ. આર. આઈ. પદ્ધતિથી ખેતી કરવા વિશે તાલીમ આપી છે અને સ્વ -સહાય જૂથોની રચનાને ટેકો આપ્યો છે.

તેમણે પોતાની મશરૂમની ખેતીનો ઉલ્લેખ કરતા કહ્યું: "આ ખેતીને કારણે મને આદર મળ્યો. હું સરપંચ બની. મારા માટે આનંદની વાત છે કે મને મારા જેવી ઘણી મહિલાઓને તાલીમ આપવાની તક મળી રહી છે."

## સંદર્ભ 
શ્રેણી:જીવિત લોકો
શ્રેણી:નારી શક્તિ પુરસ્કાર વિજેતા
શ્રેણી:૧૯૭૭માં જન્મ
કિરણ દેસાઈ

**કિરણ દેસાઈ** (જન્મ ૩ સપ્ટેમ્બર ૧૯૭૧) એક ભારતીય લેખક છે. તેમની નવલકથા *ધ ઇનહેરીટન્સ ઓફ લોસ* ને વર્ષ ૨૦૦૬નો મેન બુકર પ્રાઇઝ  અને *નેશનલ બુક ક્રિટિક્સ સર્કલ ફિક્શન એવોર્ડ* એનાયત થયો હતો. જાન્યુઆરી ૨૦૧૫ માં, ઇકોનોમિક ટાઇમ્સે તેમને ૨૦ સૌથી પ્રભાવશાળી વૈશ્વિક ભારતીય મહિલાઓમાંના એક તરીકે સૂચિબદ્ધ કર્યા હતા. 

## પ્રારંભિક અને વ્યક્તિગત જીવન 
કિરણ દેસાઈ નવલકથાકાર અનિતા દેસાઈના પુત્રી છે. કિરણનો જન્મ દિલ્હીમાં થયો હતો, ત્યારબાદ તેમના જીવનના શરૂઆતના વર્ષો પૂણે અને મુંબઈમાં વિતાવ્યા હતા. તેમણે કેથેડ્રલ અને જ્હોન કોનન સ્કૂલમાં અભ્યાસ કર્યો હતો. ૧૪ વર્ષની વયે તેઓ તેમની માતા સાથે યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ જતા પહેલા એક વર્ષ માટે ઇંગ્લેન્ડમાં રહ્યા.

કિરણ દેસાઈએ બેનિંગ્ટન કોલેજ, હોલિન્સ યુનિવર્સિટી અને કોલંબિયા યુનિવર્સિટીમાં સર્જનાત્મક લેખનનો અભ્યાસ કર્યો હતો. 

## સર્જન 
દેસાઈની પ્રથમ નવલકથા, *હુલ્લાબલ્લૂ ઇન ધ ગ્વાવા આર્કેડ*, ૧૯૯૮ માં પ્રકાશિત થઈ હતી અને તેને સલમાન રશ્દી તરફથી પ્રશંસા મળી હતી. તેમણે સોસાયટી ઓફ ઓથર્સ દ્વારા ૩૫ વર્ષથી ઓછી વયના કોમનવેલ્થ દેશોના નાગરિકો દ્વારા શ્રેષ્ઠ નવલકથાઓ માટે આપવામાં આવતો *બેટ્ટી ટ્રાસ્ક એવોર્ડ* જીત્યો હતો.

તેણીનું બીજું પુસ્તક, *ધ ઇનહેરીટન્સ ઓફ લોસ,* (૨૦૦૬) સમગ્ર એશિયા, યુરોપ અને યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સમાં વિવેચકો દ્વારા વ્યાપકપણે પ્રશંસા પામ્યું હતું. તેમણે ૨૦૦૬ મેન બુકર પ્રાઇઝ, તેમજ ૨૦૦૬ નેશનલ બુક ક્રિટિક્સ સર્કલ ફિક્શન એવોર્ડ જીત્યો હતો.  દેસાઇ ૩૫ વર્ષની ઉંમરે બુકર પ્રાઇઝ જીતનાર સૌથી નાની વયના મહિલા બન્યા હતા.  

ઓગસ્ટ ૨૦૦૮માં, દેસાઈ બીબીસી રેડિયો ૩ પર માઈકલ બર્કલે દ્વારા આયોજિત જીવનચરિત્ર સંગીત ચર્ચા કાર્યક્રમ, *પ્રાઈવેટ પેશન* પર મહેમાન હતા.  મે ૨૦૦૭ માં તેઓ શીત સાહિત્યના ઉદ્‌ઘાટન એશિયા હાઉસ ફેસ્ટિવલમાં વિશેષ લેખિકા હતા.

દેસાઈને બર્લિનની અમેરિકન એકેડેમીમાં ૨૦૧૩ બર્લિન પ્રાઈઝ ફેલોશિપ આપવામાં આવી હતી.

દેસાઈ ન્યૂયોર્ક શહેરમાં રહે છે. તેણીએ ૨૦૧૭ માં જણાવ્યું હતું કે તે એક દાયકાથી એક નવા પુસ્તક "શક્તિ વિશે ... ભારત અને વિશ્વમાં એક યુવાન ભારતીય મહિલા વિશે" પર કામ કરી રહી હતી, જે પછીના વર્ષે બહાર પાડવામાં આવશે. નવલકથા પ્રકાશિત થઈ નથી; ૨૦૨૧ સુધીમાં દેસાઈએ ૨૦૦૬ માં તેમની બુકર પ્રાઈઝ વિજેતા બીજી નવલકથા પછી કોઈ પુસ્તકો પ્રકાશિત કર્યા નથી.

## ગ્રંથસૂચિ 
* 
* 
## નોંધ 
## સંદર્ભ 
## બાહ્ય કડીઓ 
* વારસો, નુકશાન અને સાહિત્ય , *નિરાલી મેગેઝિન*, ડિસેમ્બર 2006
* સોનેટ જીવનચરિત્ર
* Rediff ઇન્ટરવ્યૂ
* કિરણ દેસાઈ સાથે લંચ
* બોલ્ડ પ્રકાર: કિરણ દેસાઈ સાથે મુલાકાત
* ધ કોમેન્ટરી સાથે કિરણ દેસાઈની મુલાકાત. CA ઓક્ટોબર 2007
* કિરણ દેસાઈ અમેરિકન એકેડેમી બર્લિનમાં હોલ્ટ્ઝબ્રીંક ફેલો તરીકે
શ્રેણી:જીવિત લોકો
શ્રેણી:સાહિત્યકાર
રૂમા દેવી

**રૂમા દેવી** રાજસ્થાનના બાડમેરની ભારતીય પરંપરાગત હસ્તકલા કારીગર છે. રૂમા દેવીને ભારતમાં મહિલાઓ માટેનો સર્વોચ્ચ નાગરિક સન્માન "નારી શક્તિ પુરસ્કાર ૨૦૧૮" આપવામાં આવ્યો હતો.

## પ્રારંભિક જીવન 
રૂમા દેવીનો જન્મ ૧૯૮૮ માં થયો હતો અને તેઓ રાજસ્થાનના બાડમેરના રાવતસરમાં ઉછર્યા હતા. જ્યારે તેઓ ૮ મા ધોરણમાં હતા ત્યારે તેમણે શાળા છોડી દીધી હતી. તેમણે બાળપણમાં તેમની દાદી પાસેથી ભરતકામ શીખ્યું હતું. તેમણે ૧૭ વર્ષની ઉંમરે લગ્ન કર્યા અને તેમના પ્રથમ પુત્રનું જન્મના ૪૮ કલાકમાં અવસાન થયું હતું.

## કારકિર્દી 
તેમણે કમાણી માટે થોડું કામ કરવાનું શરૂ કર્યું. ૨૦૦૬ માં તેમના ગામની ૧૦ જેટલી મહિલાઓને મનાવ્યા બાદ તેમણે એક સ્વ-સહાય જૂથ શરૂ કર્યું. દરેક મહિલા પાસેથી ૧૦૦ રૂપિયાના યોગદાન સાથે, તેઓએ તકિયા અને બેગ બનાવવા માટે સેકન્ડ હેન્ડ સીલાઈ મશીન, કાપડ, દોરા અને પ્લાસ્ટિકના રેપર ખરીદ્યા.

સફળતાની શોધ તેમને બાડમેરના ગ્રામીણ વિકાસ એવં ચેતના સંસ્થાના દરવાજે લઈ ગઈ અને ૨૦૦૮ માં તેઓ તેમાં સભ્ય તરીકે જોડાયા. ૨૦૧૦ માં આ બિન-સરકારી સંસ્થાના તેઓ પ્રમુખ બન્યા. તેમણે દિલ્હીના રફી માર્ગમાં તેમનું પ્રથમ પ્રદર્શન ૨૦૧૦ માં અને રાજસ્થાન હેરિટેજ વીક ૨૦૧૬માં તેમનો પહેલો ફેશન શો કર્યો હતો. તેઓ હવે ભારતભરના આદિવાસી કારીગરો અને લઘુમતીઓની હસ્તકલાને પ્રોત્સાહન આપવાની દિશામાં કામ કરી રહ્યા છે જેથી તેમની હસ્તકલા અને હસ્તકલા પાછળના કારીગરોને માન્યતા મળે.

## પુરસ્કારો અને સન્માન 
* ભારતના રાષ્ટ્રપતિ શ્રી રામનાથ કોવિંદના હસ્તે નારી શક્તિ પુરસ્કાર (૨૦૧૮)
* કોન બનેગા કરોડપતિ (૨૦ સપ્ટેમ્બર ૨૦૧૯) ટીવી કાર્યક્રમમાં અમિતાભ બચ્ચન અને સોનાક્ષી સિન્હા સાથે સહભાગ લીધો.
* હાર્વર્ડ યુનિવર્સિટી, બોસ્ટન, યુ. એસ. દ્વારા તેમની ૧૭ મી ઓલ ઈન્ડિયા કોન્ફરન્સ (૧૫-૧૬ ફેબ્રુઆરી ૨૦૨૦) માં પેનલિસ્ટ તરીકે આમંત્રિત.
* 'ટી.એફ.આઈ. ડિઝાઈનર ઑફ ધ ઇયર ૨૦૧૯' નો ખિતાબ જીત્યો. 
* ૨૦૧૮ માં 'ધ ન્યૂ ભારત' શીર્ષક સાથે તેની ઇન્ડિયા ટુડે મેગેઝિનની વર્ષગાંઠ આવૃત્તિના કવર પેજ પર પ્રદર્શિત.
* ગુડવિલ એમ્બેસેડર એન્ડ ટ્રાઇબ્સ ઇન્ડિયાના મુખ્ય ડિઝાઇનર.
* શ્રીલંકા સરકાર દ્વારા શિલ્પા અભિમાની પુરસ્કાર: હસ્તકલાને પ્રોત્સાહન
* વિમેન ઓન વિંગ્સ નેધરલેન્ડ્સ, દ્વારા સન્માન (૨૦૧૬)

## સંદર્ભ 
શ્રેણી:જીવિત લોકો
શ્રેણી:નારી શક્તિ પુરસ્કાર વિજેતા
શ્રેણી:૧૯૮૯માં જન્મ
રેખા મિશ્રા

**રેખા મિશ્રા** (જન્મ ૧૯૮૬) એક ભારતીય પોલીસ અધિકારી છે જે સેંકડો ખોવાયેલા બાળકોને શોધવા માટે જાણીતા છે. તેમને ૨૦૧૮ માં નારી શક્તિ પુરસ્કાર એનાયત કરવામાં આવ્યો હતો.

## જીવન 
તેમનો જન્મ લગભગ ૧૯૮૬માં થયો હતો. તેમનું લશ્કરી પરિવાર ઉત્તર પ્રદેશના અલ્લાબહાદનું વતની છે.

તેઓ ૨૦૧૪ માં પોલીસમાં જોડાયા અને તેમને છત્રપતિ શિવાજી રેલ્વે ટર્મિનસમાં ફરજ સોંપવામાં આવી હતી. તેઓ પોલીસમાં સબ-ઇન્સ્પેક્ટર હતા અને તેઓ તથા તેમના સાથીઓ એવા બાળકોને શોધવામાં કુશળ બન્યા હતા જેઓ પોતાને રેલ્વે લાઇનમાં ખોવાઈ ગયા હતા અને તેમના આગળના પગલાની અનિશ્ચિતતા હતી. ૨૦૧૮ સુધીમાં તેમણે સેંકડો બાળકોને શોધી કાઢ્યા હતા જેઓ ભોળવાઈને બોલિવૂડના ફિલ્મ સ્ટાર્સને મળવા અથવા ફેસબુક પર મળેલા લોકોને મળવા માટે મુંબઈ ભાગી આવ્યા હતા. આપવામાં આવ્યો હતો. આ સમારંભમાં મહિલા અને બાળ વિકાસ મંત્રી મેનકા સંજય ગાંધી અને ભારતના વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીએ હાજરી આપી હતી. તે દિવસે આશરે ત્રીસ લોકોને આ પુરસ્કાર આપવામાં આવ્યો જેમાં રૂ. ૧,૦૦,૦૦૦ રોકડ ઇનામ અપાય છે. તેમણે રૂ. ૧,૦૦,૦૦૦ એન. જી. ઓ. ચાઇલ્ડલાઇનને દાનમાં આપ્યા હતા જે ખોવાયેલા અને પરેશાન બાળકોની બચાવી તેમની સંભાળ રાખે છે. તેમણે કહ્યું કે આ કાર્યને માટે વધારે પૈસાની જરૂર હતી. વર્ષ ૧૦મા ના વિદ્યાર્થીઓ માટે મહારાષ્ટ્રમાં શાળાના પાઠ્યપુસ્તકોમાં પણ તેમના કાર્યને દર્શાવવામાં આવ્યું હતું. આ પુસ્તક બતાવે છે કે ભાગી ગયેલા બાળકો સાથે શું થઈ શકે છે.

## સંદર્ભ 
શ્રેણી:જીવિત લોકો
શ્રેણી:૧૯૮૬માં જન્મ
પ્રભા ખેતાન

**પ્રભા ખેતાન** (૧ નવેમ્બર ૧૯૪૨ – ૨૦ સપ્ટેમ્બર ૨૦૦૮) એ ભારતીય નવલકથાકાર, કવિ, ઉદ્યોગ સાહસિક અને નારીવાદી હતા. તેઓ *પ્રભા ખેતાન ફાઉન્ડેશન*ના સ્થાપક અધ્યક્ષ હતા અને નારીવાદી વિષયોના સક્રિય કાર્યકર હતા. પ્રભા ખેતાને ૧૯૯૬ માં મહિલા આરોગ્ય સંભાળ કંપની, *ફિગારેટ*ની સ્થાપના કરી હતી. ૧૯૭૬ માં તેમણે ચામડાની નિકાસ કંપની શરૂ કરી હતી. તેઓ કલકત્તા ચેમ્બર ઑફ કોમર્સના એક માત્ર મહિલા પ્રમુખ હતા.

## જીવન પરિચય 
કોલકાતા યુનિવર્સિટીમાંથી દર્શનશાસ્ત્રમાં અનુસ્નાતકની પદવી મેળવનાર પ્રભાએ "જ્યૉ પોલ સાર્ત્રનો અસ્તિત્વવાદ" વિષય પર પીએચડી કર્યું હતું. તેમણે ૧૨ વર્ષની ઉંમરથી પોતાની સાહિત્યિક યાત્રા શરૂ કરી હતી અને જ્યારે તેઓ સાતમા ધોરણની વિદ્યાર્થીની હતા ત્યારે તેમની પ્રથમ કૃતિ (કવિતા) *સુપ્રભાત*માં પ્રકાશિત થઈ હતી. તેમના છ કવિતા સંગ્રહો - *અપરિચિત ઉજાલે* (૧૯૮૧), *સીઢિયા ચઢતી હુઈ મેં* (૧૯૮૨), *એક ઔર આકાશકી ખોજ મેં* (૧૯૮૫), *કૃષ્ણધર્મ ઔર મેં* (૧૯૮૬), *હુસ્નબાનો ઔર અન્ય કવિતાએ* (૧૯૮૭), *અહિલ્યા* (૧૯૮૮) અને આઠ નવલકથાઓ - *આઓ પેપે ઘર ચલે*, *તાલાબંધી* (૧૯૯૧), *અગ્નિસંભવા* (૧૯૯૨), *એડસ*, *છિન્નમસ્તા* (૧૯૯૩), *અપને અપને ચહેરે* (૧૯૯૪), *પીલી આંધી* (૧૯૯૬) અને *સ્ત્રી પક્ષ* (૧૯૯૯) ઉપરાંત બે લઘુનવલ *શબ્દોકા મસીહા સાર્ત્ર*,  *બાજાર કે બીચ, બાજાર કે ખિલાફ* સાહિત્યિક ક્ષેત્રમાં પ્રશંસાપાત્ર રહ્યા હતા. ફ્રેન્ચ લેખક સિમોન ડી બોઉવાના પુસ્તક 'ધ સેકન્ડ સેક્સ'ના અનુવાદ *સ્ત્રી: ઉપેક્ષિતા*ને સાહિત્યજગતમાં ખૂબ જ સારો આવકાર મળ્યો હતો. તદુપરાંત, તેમના ઘણા પુસ્તકોએ, જેમ કે *બાજાર કે બીચ, બાજાર કે ખિલાફ* તેમની નારીવાદી છબી સ્થાપિત કરી. પોતાના જીવનના વણશોધાયેલા પાસાંઓને ઉજાગર કરતી આત્મકથા *અન્યા સે અનન્યા* લખીને સૌમ્ય અને શાલિન પ્રભા ખેતાને સાહિત્ય જગતને ચોંકાવી દીધું હતું.

ડૉ. પ્રભા ખેતાનના સાહિત્યમાં 'સ્ત્રી યંત્રણા' સરળતાથી જોઈ શકાય છે. બંગાળી મહિલાઓના બહાને તેમણે મહિલાઓના જીવનને ખૂબ નજીકથી જોવાનો પૂરો પ્રયાસ કર્યો હતો. તેમણે ઘણા લેખો પણ લખ્યા હતા. ડો. પ્રભા ખેતાનને નારીવાદી વિચારક બનવાની સાથે સ્ત્રી ચેતનાના કાર્યમાં પણ સક્રિય પણે ભાગ લીધો હતો. તેમને 'ટેલેન્ટેડ વિમેન્સ એવોર્ડ' અને 'ટોપ પર્સનાલિટી એવોર્ડ' પણ એનાયત કરવામાં આવ્યો હતો. રાષ્ટ્રપતિએ સાહિત્યમાં તેમના ઉત્કૃષ્ટ યોગદાન માટે તેમને કેન્દ્રિય હિન્દી સંસ્થાનો 'મહાપંડિત રાહુલ સંક્રાયન એવોર્ડ' પોતાના હસ્તે એનાયત કર્યો હતો.

## સંદર્ભ 
શ્રેણી:સાહિત્યકાર
શ્રેણી:ઉદ્યોગપતિ
શ્રેણી:૧૯૪૨માં જન્મ
શ્રેણી:૨૦૦૮માં મૃત્યુ
સ્મિતા તાંડી

**સ્મિતા તાંડી** (જન્મ ૧૯૯૨) ભારતના છત્તીસગઢ રાજ્યમાં પોલીસ હવાલદાર છે. તેમણે તબીબી સારવાર માટે નાણાકીય રીતે અસમર્થ લોકોને મદદ કરવા માટે એક ભંડોળ (ફંડ)ની સ્થાપના કરી અને તેમના માનવતાવાદી પ્રયત્નોને સન્માન આપવા તેમને ૨૦૧૬નો નારી શક્તિ પુરસ્કાર આપવામાં આવ્યો હતો.

## કારકિર્દી 
સ્મિતા તાંડી પોલીસ હવાલદાર તરીકે કામ કરે છે. ૨૦૧૩માં તેમના પિતા, જેઓ પણ પોલીસમાં કામ કરતા હતા, બીમાર પડ્યા અને મૃત્યુ પામ્યા, કારણકે  તેમનો પરિવાર સારવાર માટે નાણાની વ્યવસ્થા કરી શક્યો ન હતો. તેમની યાદમાં, તાંડીએ જે લોકો તબીબી સારવારમાં અસમર્થ હોય, તેમની માટે જીવનદીપ નામનું ભંડોળ સ્થાપ્યું. તેમણે ૨૦૧૫માં ફંડને પ્રોત્સાહન આપવા માટે ફેસબુક ખાતું ખોલ્યું અને વીસ મહિના પછી તેના લગભગ ૭.૨ લાખ ફોલોઅર્સ થયા. જ્યારે તાંડીને મદદ માટે વિનંતી મળે છે, ત્યારે તેઓ તે વ્યક્તિની મુલાકાત લે છે અને જો તેમની કથની સાચી હોય, તો તેઓ તેના વિશે ફેસબુક પર પોસ્ટ કરે છે અને ભંડોળ માટે અપીલ કરે છે. તેમના ઉપરી અધિકારીઓએ તેમની સક્રિયતા વિશે સાંભળ્યા પછી, તેમને ભિલાઈ મહિલા હેલ્પલાઇન પર સોશિયલ મીડિયાની ફરિયાદોનો સામનો કરતા અધિકારીના પદ પર નિયુક્ત કર્યા હતા.

## અંગત જીવન 
સ્મિતા તાંડીનો જન્મ ૧૯૯૨માં થયો અને તેઓ છત્તીસગઢના દુર્ગ શહેરમાં રહે છે. તેઓ વોલીબોલમાં છત્તીસગઢનું પ્રતિનિધિત્વ કરે છે.

## સંદર્ભ 
શ્રેણી:જીવિત લોકો
શ્રેણી:નારી શક્તિ પુરસ્કાર વિજેતા
શ્રેણી:૧૯૯૨માં જન્મ
સ્નેહલતા નાથ

**સ્નેહલતા નાથ** (જન્મ ૨૭ ડિસેમ્બર ૧૯૬૫) એક ભારતીય ચળવળ કાર્યકર છે જેઓ નિલગિરિ ક્ષેત્રમાં તેમના કામ માટે જાણીતી છે. તેમને જમનાલાલ બજાજ એવોર્ડ અને નારી શક્તિ પુરસ્કાર મળ્યો છે .

## જીવન 
તેમનો જન્મ ૧૯૬૫ માં થયો હતો. 

તેઓ કીસ્ટોન ફાઉન્ડેશનના સ્થાપક તેમજ નિર્દેશક હતા જેની સ્થાપના ૧૯૯૩માં થઈ હતી.  ફાઉન્ડેશને કોટાગિરી ખાતે પોતાનું કાર્યાલય સ્થાપ્યું. 

ફેયરવિલ્ડ ફાઉન્ડેશનની સ્થાપના ૨૦૦૮માં જંગલીમાંથી એકત્રિત કરવામાં આવતી વનસ્પતિ જન્ય પેદાશો માટે સાશ્વત અને વાજબી વેપાર વ્યવસ્થા બનાવવા માટે કરવામાં આવી હતી. તેઓ આ સંસ્થાની સલાહકાર પેનલ પર સેવા આપે છે. 

૨૦૧૯ માં તેમને રાષ્ટ્રપતિ ભવન, નવી દિલ્હીમાં ભારતની મહિલાઓ માટેનો સર્વોચ્ચ નાગરિક સન્માન, નારી શક્તિ પુરસ્કાર, ભારતના રાષ્ટ્રપતિ - રામનાથ કોવિંદના હસ્તે આપવામાં આવ્યો હતો. તેઓ ૨૬ વર્ષ સુધી નીલગિરિ બાયોસ્ફિયર રિઝર્વમાં પર્યાવરણીય વિકાસ અને તેના સાશ્વતપણા માટે કામ કરી રહ્યા હતા. 
## સંદર્ભ 
શ્રેણી:જીવિત લોકો
શ્રેણી:નારી શક્તિ પુરસ્કાર વિજેતા
શ્રેણી:૧૯૬૫માં જન્મ
માના પટેલ

**માના પટેલ** (જન્મ: ૧૮ માર્ચ ૨૦૦૦)  અમદાવાદ, ગુજરાતના ભારતીય બેકસ્ટ્રોક સ્વીમર (તરણવીર) છે.

## તરણ કારકિર્દી 
તેઓ સાત વર્ષના હતા ત્યારે તેમણે તરવાનું શરૂ કર્યું.

તેઓ ટોક્યો ઓલિમ્પિક માટે ક્વોલિફાય કરનાર પ્રથમ ભારતીય મહિલા તરવૈયા બન્યા, તેમણે ૧૦૦ મીટર બેકસ્ટ્રોક ઇવેન્ટમાં ભાગ લીધો હતો. ૨૦૧૯ માં તેમને પગની ઘૂંટીમાં ઈજા થઈ હતી અને ૨૦૨૧ વર્ષની શરૂઆતમાં જ તેણે તરવામાં પુનરાગમન કર્યું હતું.

તેઓ ૨૦૧૫ માં ઓલિમ્પિક ગોલ્ડ ક્વેસ્ટ માટે પસંદગી પામ્યા હતા.

બેંગલુરુમાં યોજાયેલી ૧૦ મી એશિયન એજ-ગ્રુપ ચેમ્પિયનશિપ - ૨૦૧૯ માં તેમણે છ પદકો (૧ સુવર્ણ, ૪ રજત, ૧ કાંસ્ય) જીત્યા હતા. 

## અંગત જીવન 
તેણે અમદાવાદની ઉદ્‌ગમ સ્કૂલ ફોર ચિલ્ડ્રનમાં કોમર્સનો અભ્યાસ કર્યો છે.  તે હાલમાં મુંબઈના ગ્લેનમાર્ક એક્વાટિક ફાઉન્ડેશનમાં કોચ પીટર કાર્સવેલ હેઠળ ટ્રેનિંગ લે છે.

## સંદર્ભ 
શ્રેણી:ગુજરાતી વ્યક્તિત્વ
શ્રેણી:જીવિત લોકો
શ્રેણી:ગુજરાતી ખેલાડી
શ્રેણી:૨૦૦૦માં જન્મ
કોલ્લક્કયીલ દેવકી અમ્મા

**કોલ્લક્કયિલ દેવકી અમ્મા** (જન્મ ૧૯૩૪) એક ભારતીય મહિલા છે જેમણે ગાડીના અકસ્માત બાદ, ખેતી કરવામાં અસમર્થ બનતા જંગલ ઉગાડવાનું શરૂ કર્યું. આ જંગલ હવે ૪.૫ એકર વિસ્તાર અને ૩,૦૦૦ થી વધુ વૃક્ષો ધરાવે છે. નારી શક્તિ પુરસ્કાર સહિત આ કામ માટે તેમને અનેક પુરસ્કારો મળ્યા છે.

## પ્રારંભિક જીવન 
દેવકી અમ્માનો જન્મ ૧૯૩૪માં કેરળના અલાપ્પુળા (એલ્લપી) જિલ્લાના મુથુકુલમમાં થયો હતો. બાગાયત પ્રત્યેનો પ્રેમ તેમને તેમના દાદા પાસેથી મળ્યો હતો. તેમણે ગોપાલકૃષ્ણ પિલ્લઇ સાથે લગ્ન કર્યા, જેઓ એક શિક્ષક હતા અને ડાંગરના ખેતરોમાં ચોખા ઉગાડતા હતા. ૧૯૮૦માં, દેવકી અમ્મા એક ગંભીર અકસ્માતમાં ઘાયલ થયા, જેથી ત્રણ વર્ષ સુધી તેઓ પથારીવશ રહ્યા. દેવકી અમ્માએ જંગલમાં ત્રીસ વર્ષ સુધી ગાય, ભેંસ અને બળદનો ઉપયોગ અને વરસાદી પાણીનો સંગ્રહ કરી કાર્ય કર્યું અને મોટાભાગે પોતાની જાતે જ આ જંગલ ઉગાડ્યું. અને ત્યાર પછી નારી શક્તિ પુરસ્કાર મળ્યો જે તેમને ભારતના રાષ્ટ્રપતિ રામનાથ કોવિંદે દ્વારા એનાયત થયો હતો.

## સંદર્ભ 
શ્રેણી:જીવિત લોકો
શ્રેણી:નારી શક્તિ પુરસ્કાર વિજેતા
શ્રેણી:૧૯૩૪માં જન્મ
પામેલા ચેટર્જી

**પામેલા ચેટર્જી** એક ભારતીય લેખિકા અને ગ્રામીણ કાર્યકર્તા છે. તેમના પ્રોજેક્ટથી ૬,૨૫,૦૦૦ હેક્ટર જમીનનું પુનઃસ્થાપન થઈ શક્યું હતું. તેમણે ભારતમાં મહિલાઓ માટેનો સર્વોચ્ચ પુરસ્કાર, નારી શક્તિ પુરસ્કાર, મેળવ્યો છે.

## જીવન 
તેમનો જન્મ લગભગ ૧૯૩૦માં થયો હતો.

તેઓ ભારતમાં ઉત્તરાખંડ રાજ્યના કુમાઉં પ્રદેશમાં રહે છે.

તેમણે, વિશ્વ બેંક ના સમર્થન દ્વારા, ૪,૬૦૦ હેક્ટર જમીનનું પુનઃસ્થાપન કરાવ્યું છે. આ પ્રોજેક્ટ ૯૫ ખેડૂતો સાથે શરૂ થયો હતો, પરંતુ બે વર્ષમાં સહભાગીઓની સંખ્યા વધી છે. ચળવળમાંની જમીનમાં ખૂબ જ સોડિયમ હતું અને જેને *સોડિક સોઈલ* તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. આવી જમીનમાંથી ડાંગરની પ્રથમ લણણી પરંપરાગત ખેતરો કરતા વધુ ઉપજ દર્શાવે છે. આ પુસ્તક તે પ્રોજેક્ટનું વર્ણન તથા તેમાં જોડાયેલા લોકોના સ્મરણોનો સમાવેશ કરે છે.

તેમને ૨૦૧૭માં નારી શક્તિ પુરસ્કાર પુરસ્કાર આપવામાં આવ્યો હતો. ભારતના રાષ્ટ્રપતિ દ્વારા રાષ્ટ્રપતિ ભવનમાં આ એવોર્ડ આપવામાં આવ્યો હતો. વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી આ કાર્યક્રમમાં ઉપસ્થિત રહ્યા હતા.

## સંદર્ભ 
શ્રેણી:જીવિત લોકો
શ્રેણી:નારી શક્તિ પુરસ્કાર વિજેતા
શ્રેણી:૧૯૩૦માં જન્મ
નંદિતા શાહ

**નંદિતા શાહ** (જન્મ ૧૯૫૯) એ એક ભારતીય હોમિયોપેથ અને લેખિકા છે. તેમણે ૧૯૮૧માં ડોક્ટર તરીકે કારકિર્દી શરૂ કરી હતી અને ૨૦૦૫માં બિન-સરકારી સંસ્થા *સેંચરી ફોર હેલ્થ એન્ડ રીકનેક્શન ટુ એનિમલ્સ એન્ડ નેચર* (SHARAN - શરણ)ની સ્થાપના કરી હતી. તેમને ૨૦૧૬નો નારી શક્તિ પુરસ્કાર આપવામાં આવ્યો હતો.

## પ્રારંભિક જીવન 
નંદિતા શાહનો જન્મ ૧૫ ફેબ્રુઆરી ૧૯૫૯માં મુંબઈમાં થયો હતો. તેમણે મુંબઈની સી. એમ. પી. હોમિયોપેથિક મેડિકલ કોલેજમાંથી હોમિયોપેથીમાં ડોક્ટરની પદવી મેળવી અને ૧૯૮૧થી તેઓ તબીબી સેવા આપી રહ્યા છે. તેઓ ૧૯૮૫ થી મૂળથી શાકાહારી (વેગન) બન્યા છે. તેમણે ન્યૂયોર્કના વોટકીન્સ ગ્લેનમાં પ્રાણીઓના આશ્રયસ્થાન, ફાર્મ સેન્ક્ચ્યુરીમાં ઇનટર્ન તરીકે કામ કર્યું હતું, ત્યારબાદ ૧૯૯૯માં તેઓ ઓરોવિલેમાં જોડાયા.

તેમને ૨૦૧૬માં રાષ્ટ્રપતિ ભવન ખાતે ભારતના રાષ્ટ્રપતિ પ્રણવ મુખર્જી દ્વારા નારી શક્તિ પુરસ્કાર આપવામાં આવ્યો. આ પુરસ્કાર પ્રાપ્ત કરનાર તમિલનાડુની ચાર મહિલાઓમાંના તેઓ એક હતા. તેઓ *રીવર્સિંગ ડાયાબિટીસ ઈન ૨૧ ડેઝ* (મધુપ્રમેહને ૨૧ દિવસમાં ઊલટાવો) પુસ્તકના લેખક છે. ૨૦૨૦ સુધી, તેઓ ઓરોવિલેમાં રહેતા હતા.

## સંદર્ભ 
શ્રેણી:જીવિત લોકો
શ્રેણી:નારી શક્તિ પુરસ્કાર વિજેતા
શ્રેણી:૧૯૫૯માં જન્મ
રાહીબાઈ સોમા પોપેરે

**રાહીબાઈ સોમા પોપેરે** એ ૧૯૬૪માં જન્મેલા, એક ભારતીય ખેડૂત અને સંરક્ષણવાદી છે. તેઓ અન્ય ખેડૂતોને પાકની મૂળ દેશી જાતો તરફ પાછા ફરવામાં મદદ કરે છે, સ્વ-સહાય જૂથો માટે વાલનું બિયારણ તૈયાર કરે છે. બીબીસીની "૧૦૦ મહિલાઓ ૨૦૧૮"ની યાદીમાં સમાવાયેલી ત્રણ ભારતીય મહિલાઓમાંના તેઓ એક છે. વૈજ્ઞાનિક રઘુનાથ માશેલકરે તેમને "બીજ માતા" નામ આપ્યું છે.

## પ્રારંભિક જીવન 
રાહીબાઈ સોમા પોપેરે મહારાષ્ટ્ર રાજ્યના અહમદનગર જિલ્લાના અકોલે તાલુકામાં આવેલા કોમ્ભલણે ગામના વતની છે. તેમણે આખી જિંદગી ખેતરોમાં કામ કર્યું છે અને તેઓ પાકની વિવિધતાની અસાધારણ સમજ ધરાવે છે. ૨૦૧૭ માં BAIF ડેવલપમેન્ટ રિસર્ચ ફાઉન્ડેશન દ્વારા તેમની મુલાકાત લેવામાં આવી હતી, તેમાં તેમને જાણવા મળ્યું હતું કે તેમના બનાવેલા બગીચાઓ આખા વર્ષ માટે પરિવારની આહાર જરૂરિયાતોને પહોંચી વળવા માટે પૂરતા પ્રમાણમાં ઉત્પાદન કરે છે.તેમણે ખેતરો પર સિંચાઈની પોતાની પદ્ધતિઓ વિકસાવી છે; બંજર જમીનને ઉપયોગી સ્થાનમાં ફેરવી તે તેનો ઉપયોગ કરતા. તે ખેડૂતો અને વિદ્યાર્થીઓને બીજ પસંદ કરવા, ફળદ્રુપ જમીન રાખવા અને જીવાતોનું નિયંત્રણ કરવાની તાલીમ આપે છે. તે ચાર પગલાની ડાંગરની ખેતીમાં કુશળ છે. તેમણે મહારાષ્ટ્ર ઇન્સ્ટિટ્યુટ ઓફ ટેકનોલોજી ટ્રાન્સફર ફોર રૂરલ એરિયાઝ (MITTRA) ના સહયોગથી તેના આંગણામાં મરઘાં ઉછેરવાનું શીખ્યા છે. 

### પુરસ્કારો 
[thumb|[રામનાથ કોવિંદ દ્વારા ૨૦૧૮ માં તેમને નારી શક્તિ પુરસ્કાર એનાયત થઈ રહ્યો છે.]]

* બીબીસી ૧૦૦ મહિલાઓ ૨૦૧૮
* બેસ્ટ સીડ સેવર એવોર્ડ
* પદ્મશ્રી, ૨૦૨૦ 

આ સાથે, જાન્યુઆરી ૨૦૧૫માં, તેમણે બાયોવરસિટી ઇન્ટરનેશનલના માનદ સંશોધન ફેલો પ્રેમ માથુર અને ભારતમાં છોડની જાતો અને ખેડૂતોના અધિકારોના રક્ષણ માટેની સરકારી સંસ્થાના અધ્યક્ષ આર આર હંચિનલ તરફથી પ્રશંસા પણ મેળવી છે.

## સંદર્ભ 
શ્રેણી:જીવિત લોકો
શ્રેણી:નારી શક્તિ પુરસ્કાર વિજેતા
શ્રેણી:૧૯૬૪માં જન્મ
બી. કોડનાયકી

**બી. કોડનાયકી** ઈસરોના ઇલેક્ટ્રોનિક્સ અને ઇન્સ્ટ્રુમેન્ટેશન એન્જિનિયર છે તેઓ રોકેટ લોંચમાં ઉપયોગમાં લેવાતા ઘન રોકેટ મોટરોની નિયંત્રણ પ્રણાલીઓના ઇન્સ્ટુમેન્ટેશન માટે જવાબદાર છે. તેમને ૨૦૧૭માં રાષ્ટ્રપતિ ભવનમાં ભારતની મહિલાઓ માટેનો સર્વોચ્ચ પુરસ્કાર, નારી શક્તિ પુરસ્કાર, આપવામાં આવ્યો હતો.

## પ્રારંભિક વર્ષો 
તેઓ પુડુચેરીના વતની છે. તેણે ભારતનું પ્રથમ અવકાશ પ્રક્ષેપણ જોયા બાદ એન્જિનિયર બનવાનું નક્કી કર્યું. તેઓ ગવર્નમેન્ટ કૉલેજ ઑફ ટેકનોલોજી, કોઇમ્બતૂરમાંથી  ત્યાં તેમણે ઑગમેન્ટેડ સેટેલાઇટ લોન્ચ વ્હીકલ પર કામ કર્યું.

## કારકિર્દી 
તેઓ સતીશ ધવન સ્પેસ સેન્ટરમાં ઇલેક્ટ્રોનિક્સ, ઇન્સ્ટ્રુમેન્ટેશન અને કંટ્રોલ સિસ્ટમ્સની સંભાળ રાખતા ગુણવત્તા વિભાગના પ્રમુખ બન્યા જ્યાં બળતણ અને ઇગ્નીટરનું પરીક્ષણ કરવામાં આવતું હતું. 

સતીશ ધવન સ્પેસ સેન્ટરમાં ત્રીસ વર્ષ કામ કર્યા પછી , તેમણે અને તેમની ટીમે PSLV C37 મિશન દરમિયાન પોલર સેટેલાઈટ લોન્ચ વ્હીકલમાં ઘન રોકેટ મોટર્સ પર કામ કરવાનું શરૂ કર્યું 

તેમણે ટિપ્પણી કરી છે કે તે કામ પર મુક્તપણે પોતાની જાતને વ્યક્ત કરી શકતા હતા અને લૈંગિકવાદની કોઈ સમસ્યા નહોતી.

## સંદર્ભ 
શ્રેણી:જીવિત લોકો
શ્રેણી:નારી શક્તિ પુરસ્કાર વિજેતા
બેલિઝ

બેલિઝ મધ્ય અમેરિકાના યુકાટન દ્વિપકલ્પમાં આવેલો એક સ્વતંત્ર દેશ છે. બેલિઝની રાજધાની બેલમોપાન છે.

## ઇતિહાસ 
ઈ.પુર્વે ૧૫૦૦ થી ઈ.સ ૩૦૦ સુધી બેલિઝમાં મય સંસ્ક્રુતીનો વિકાસ થયો  હતો જે ઈ.સ ૧૦૦૦ની સાલ સુધી પ્રવર્તમાન હતી. કોલમ્બસના આગમન પછી સ્પેનિશ લોકોએ અહીં પોતાની માલિકીનો દાવો કર્યો હતો પરંતુ કબજો જમાવ્યો ન હતો. ઈ.સ ૧૬૬૮માં બ્રિટિશરોએ અહીં પોતાની વસાહત સ્થાપીને તેને  પોતાનુ સંસ્થાન બનાવ્યુ હતુ જે ઇ.સ ૧૮૬૨ માં નામ બદલીને બ્રિટિશ હોન્ડુરાસ રાખ્યુ હતું. ૧૯૭૩થી તેનુ નામ બદલીને બેલિઝ તરીકે ઓળખાય છે. ૨૧મી સપ્ટેમ્બર ૧૯૮૧ ના રોજ બેલિઝે બ્રિટનના આધીપત્યમાંથી મુક્ત થઈને પૂર્ણ સ્વરાજ મેળ્વ્યુ હતું.

## ભૂગોળ 
બેલિઝની ઉત્તરે મેક્સિકો, પષ્ચિમે અને દક્ષીણે ગ્વાટેમાલા, પૂર્વમા કેરેબિયન સાગર અને અગ્નિ ખુણે હોન્ડુરાસનો અખાત આવેલો છે. તેનો કુલ વિસ્તાર ૨૨,૯૭૦ ચોરસ કિ.મી જેટલો છે. બેલિઝનો ઉત્તર્ ભાગ દરિયાઈ મેદાનો અને દક્ષિણ ભાગ મય પર્વતોનો બનેલો છે. બેલિઝની આબોહવા ઉષ્ણકટીબંધીય પ્રકારની છે પરંતુ દરિયા કિનારાની નજીક હોવાને કારણે  તાપમાન ૨૦ ડિગ્રી થી ૨૭ ડિગ્રીની વચ્ચે રહે છે. દેશના ઉત્તર ભાગમાં વાર્ષીક ૧૩૦૦ મિ.મિ અને દક્ષીણ ભાગમા ૪૫૦૦ મિ. મિ જેટલો વરસે છે. વરસોવરસ આવતા હરીકેન પ્રકારના વાવાઝોડા અહીં આર્થીક રીતે ખુબજ નુકશાન કરે છે.

## ઉદ્યોગ 
બેલિઝનાં અર્થતંત્રનો મુખ્ય આધાર અન્ય કેરેબિયન દેશોની જેમ પ્રવાસન ઉદ્યોગનો છે.  આ ઉપરાંત કેળા, મકાઈ, ફણસ, સંતરા,પપૈયા,ચોખા અને શેરડીનો પણ પાક લેવાય્ છે. વિશાળ દરિયા કાંઠાને  લીધે મત્સ્ય ઉદ્યોગ અને તેના આનુસંગીક ઉદ્યોગોનો પણ વિકાસ થયેલ છે.

## વસ્તિવીષયક 
દેશની અર્ધા ઉપરાંત વસ્તી સ્પેનિશ મૂળ અને સ્થાનીક મય લોકોના મિશ્રણથી બનેલી મેસ્ટીઝોની છે. આ ઉપરાંત આફ્રિકન અને યુરોપીય મૂળની મિશ્રણએવી ક્રિયોલ લોકોની પણ ઘણી વસ્તી છે.અંગ્રેજી દેશની સત્તાવાર ભાષા છે પણ ક્રિયોલ ભાષાનો ઉપયોગ લોકોમા વધારે પ્રચલીત છે. બેલિઝની મોટા ભાગની પ્રજા રોમન કેથોલીક અને પ્રોટેસ્ટંટ ખ્રિસ્તીઓની બનેલી છે.

## સંદર્ભ 
શ્રેણી :દેશ
જનાલિન કેસ્ટેલિનો

જનાલિન કેસ્ટેલિનો (અંગ્રેજી: Janalynn Castelino, જન્મ ઓક્ટોબર 18 1998) એક પોપ ગાયિકા, ગીતકાર અને ડ .ક્ટર છે. તેણીએ પોતાનું ગીત ફાયર ઓન ફાયર અને ટેકઆવે રજૂ કર્યા બાદ તે પ્રખ્યાત બની હતી. 

## પ્રારંભિક જીવન 
જનાલિન  3 વર્ષની નાની ઉંમરે ગાવાનું શરૂ કર્યું. તેણીએ ડોક્ટર તરીકેનું શિક્ષણ પૂર્ણ કર્યું. તેણીએ માત્ર એક શોખ તરીકે સંગીત અપનાવ્યું હતું જ્યારે તે દવાનો અભ્યાસ કરતી હતી ત્યાં સુધી તેના સંગીત વીડિયોને લાખો વ્યૂ મળ્યા હતા. 2018 માં લોકપ્રિય બન્યા બાદ તે અમેરિકન અને આંતરરાષ્ટ્રીય ટેલિવિઝન પર દેખાયો. તેણી મુખ્યત્વે પોપ અને પ્રાયોગિક બ્લૂઝ સંગીત પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરે છે.

## સંદર્ભ 
## બાહ્ય કડીઓ 
* જનાલિન કેસ્ટેલિનો  ફેસબુક પર. 

શ્રેણી:ગાયિકા
શ્રેણી:વ્યક્તિત્વ
શ્રેણી:અંગ્રેજી ભાષાના ગાયકો
શ્રેણી:જીવિત લોકો
લતિકા ઠુકરાલ

**લતિકા ઠુકરાલ** (જન્મ ૧૯૬૭) એ એક ભારતીય બેંકર છે, જેમણે તેમના શહેરનું પરિવર્તન કર્યું, ખાસ કરીને ગુડગાંવના અરાવલી બાયોડાયવર્સિટી પાર્કમાં. જ્યાં તેમના #IAmGurgaon ગ્રુપ દ્વારા ૧૦ લાખ દેશી વૃક્ષો રોપવામાં આવ્યા હતા. તેમને ૨૦૧૫માં ભારતના રાષ્ટ્રપતિ દ્વારા નારી શક્તિ એવોર્ડથી સન્માનિત કરવામાં આવ્યા હતા.

## જીવન 
left|thumb| લતિકા ઠુકરાલ રાષ્ટ્રપતિ તરફથી નારી શક્તિ એવોર્ડ મેળવે છે
તેમનો જન્મ માં થયો હતો અને તેમણે દિલ્હી વિશ્વવિદ્યાલયમાં તેઓ માર્કેટિંગ વિષયમાં સ્નાતક થયા હતા. તેમણે સિટી બેંકમાં ૧૮ વર્ષની કારકિર્દી શરૂ કરતા પહેલા આઈ.ટી.સી. હોટેલ્સમાં બે વર્ષ સુધી કામ કર્યું. સીટીબેંકમાં તેઓ સિનિયર વાઈસ પ્રેસિડેન્ટ બન્યા.

જ્યારે તેઓ ગુડગાંવ શહેર વિષે ચિંતિત બન્યા ત્યારે તેઓ લોકોના ધ્યાનમાં આવ્યા. તેઓ ૧૯૯૬માં ત્યાં રહેવા આવ્યા હતા અને નાનું શહેર વિકાસ પામ્યું, પરંતુ તે યોજના કે આયોજન વિના વધ્યું હતું.  તે એક મધ્યમવર્ગીય વિસ્તારમાં રહેતી હતી પરંતુ એક પાર્કે તેમની નજર ખેંચી. તેમણે ૧૯૯૯માં #IamGurgaon અભિયાનની સ્થાપના કરી.

તેમને ૨૦૧૫માં તેમના નેતૃત્વ અને સિદ્ધિ માટે પ્રથમ આઠ નારી શક્તિ પુરસ્કારોમાંથી એક એનાયત કરવામાં આવ્યો. આ એવોર્ડ તત્કાલીન ભારતીય રાષ્ટ્રપતિ પ્રણવ મુખર્જી તરફથી આંતરરાષ્ટ્રીય મહિલા દિવસે આપવામાં આવ્યો હતો. 

૨૦૨૦માં કોરોનાવાયરસ ફાટી નીકળ્યા દરમિયાન, #IamGurgaon શહેરના ગરીબ પરિવારોને રાંધેલા ખોરાકના પુરવઠો કરવાના કાર્ય સાથે સંકળાયેલું હતું. કેટલાક વિસ્તારોને નજીકના કોન્ડોમિનિયમ દ્વારા મદદ કરવામાં આવી રહી હતી. તેમણે એપ્રિલમાં અંદાજ લગાવ્યો હતો કે તેમને ઓછામાં ઓછા બે મહિના માટે ખોરાક આપવાની જરૂર પડશે. એવો અંદાજ હતો કે તે દર મહિને કુટુંબ દીઠ ૩,૨૫૦ રૂપિયા લેશે અને અંદાજે પંદરથી વીસ હજાર પરિવારો આફત ચ્રસ્ત હશે.

## સંદર્ભ 
શ્રેણી:જીવિત લોકો
શ્રેણી:૧૯૬૭માં જન્મ
શ્રેણી:નારી શક્તિ પુરસ્કાર વિજેતા
વસંત વિજય

***વસંત વિજય***  એ એક ખંડકાવ્ય છે. ભારતીય કવિ મણિશંકર રત્નજીભટ્ટ 'કાન્ત' (૧૮૬૭-૧૯૨૩) દ્વારા તેની રચના કરવામાં આવી હતી.

## સારાંશ 
*વસંત વિજય* ભારતીય પૌરાણિક મહાકાવ્ય *મહાભારત*માં પાંચ પાંડવોના પિતા પાંડુના જીવન ખંડની એક ઘટનાને આવરે છે. *વસંત વિજય* મહાભારતના *આદિ પર્વ*ની એક ઘટનાને વિગતવાર વર્ણવે છે.

પાંડુ એક સમાગમ કરતા હરણને મારે છે, જેના માટે તેને તેવાજ મૃત્યુનો શ્રાપ આપવામાં આવે છે. પાંડુ બ્રહ્મચર્યનું પાલન કરીને શ્રાપમાંથી છુટકારો મેળવવાનો પ્રયત્ન કરે છે પરંતુ વસંતના ઊંડા પ્રભાવ હેઠળ, તે પોતાનું આત્મ-નિયંત્રણ ગુમાવે છે અને તેની પત્ની માદ્રી સાથે સંભોગ કરે છે. પરંતુ તેના જીવલેણ પરિણામને જાણનારી માદ્રી સંકોચ અનુભવે છે. આ કવિતા તેની છંદરચના, તેમાંથી પરિણમતી ધ્વનિ અસર અને તેના ભાવનાત્મક ઊંડાણ માટે જાણીતી છે.

## સંદર્ભ 
## બાહ્ય કડીઓ 
* 
* વર્ષા દાસ દ્વારા અંગ્રેજી અનુવાદ

શ્રેણી:મહાભારત પર આધારિત કૃતિઓ
શ્રેણી:ગુજરાતી પદ્ય
સુભા વરિયર

**સુભા વરિયર** એક ભારતીય અવકાશ ઇજનેર છે. તેઓ ભારતીય ઉપગ્રહ પ્રક્ષેપણમાં ઉપયોગમાં લેવાતી વિડીયો સિસ્ટમના વિશેષજ્ઞ છે. ૨૦૧૭ માં એક પ્રક્ષેપણમાં ૧૦૪ ઉપગ્રહો અવકાશમાં તરતા મુકવાના રેકોર્ડની વિડિયોગ્રાફી બાદ તેમને ભારતમાં મહિલાઓ માટેનો સર્વોચ્ચ એવો નારી શક્તિ પુરસ્કાર મળ્યો.

## જીવન 
તેમનો ઉછેર એલાપુળા (એલેપ્પી) ખાતે થયો હતો. તેઓ ત્રિવેન્દ્રમ કૉલેજ ઑફ એન્જિનિયરિંગમાંથી ઇલેક્ટ્રોનિક્સ અને કોમ્યુનિકેશન એન્જિનિયરિંગમાં સ્નાતક થયા.

૧૯૯૧માં તેઓ ભારતીય અવકાશ સંશોધન સંગઠનમાં જોડાયા. ૧૫ ફેબ્રુઆરી, ૨૦૧૭ના દિવસે ૧૦૪ ઉપગ્રહોને સૂર્ય-સમન્વીત ભ્રમણકક્ષામાં તરતા મુકવાનો ઉદ્દેશ ધરાવતું હતું. આ ઉપગ્રહો છ જુદા જુદા રાષ્ટ્રોના હતા અને એ મહત્વનું હતું કે દરેક ઉપગ્રહ બીજાને સ્પર્શ કર્યા વગર જ પ્રક્ષેપિત થાય અને એવું બન્યું હોવાના પુરાવા પણ મેળવવા જરૂરી હતા. આ પ્રક્ષેપણનો વિડીયો ખાત્રી પમાડે એવો હોવો જરૂરી હતો અને વેરિયરને આ કાર્ય આપવામાં આવ્યું. દરેક વિજેતાને સન્માનપત્ર અને ૧,૦૦,૦૦૦ રૂપિયા આપવામાં આવ્યા હતા.

## અંગત જીવન 
વરિયર અને તેમના પતિ રઘુને બે બાળકો છે. તેમના પતિ પણ VSSC માં કામ કરે છે અને તેઓ કોવડીયાર નજીક અંબાલામુક્કુ ખાતે રહે છે.

## સંદર્ભ 
શ્રેણી:જીવિત લોકો
શ્રેણી:નારી શક્તિ પુરસ્કાર વિજેતા
શ્રેણી:ઇસરો
ખંડકાવ્ય

**ખંડકાવ્ય** એ કાવ્યનો એક પ્રકાર છે. આ કાવ્ય પ્રકાર સંસ્કૃત સાહિત્ય પરથી ઉતરી આવ્યો છે. આ પ્રકાર જીવનની કોઈ એક ખાસ ઘટના કે ખંડને આવરી લે છે. 

## અર્થ 
ખંડકાવ્યમાં માનવજીવનના એકાદ વૃત્તાંતનું, એના જીવનના અમુક ખંડનું અને ચાર પુરુષાર્થોમાંથી એકાદ પુરુષાર્થનું નિરૂપણ થતું હોય છે. ખંડકાવ્ય એ નર્યા પ્રસંગને નિરૂપતું પ્રસંગકાવ્ય કે કથા-અંશને નિરૂપતું કથાકાવ્ય નથી; પરંતુ વૃત્તાંતનો ટેકો લઈને માનવસંવેદનને (પછી ભલે એ મૃગ કે ચક્રવાકનું કથાપ્રતિક બનીને આવતું હોય) ઉત્કટતાથી આલેખીને જીવનના ખંડપ્રદેશના નિરૂપણ દ્વારા જીવન સમગ્રને આલોકિત કરતું હોય છે.

## વ્યાખ્યા 
વિશ્વનાથે ‘સાહિત્યદર્પણ’માં ખંડકાવ્યની આ પ્રમાણે વ્યાખ્યા આપી છે खण्डकाव्यं भवेत्काव्यस्यैकदेशानुसारि च એવી એની વ્યાખ્યા આપી છે ગુજરાતીમાં ડોલરરાય માંકડે પણ ખંડકાવ્યને રુદ્રટને અનુસરીને લઘુકાવ્ય – પ્રસંગકાવ્ય તરીકે ઓળખાવ્યું છે.
કવિ કાન્તે સંસ્કૃત અને અંગ્રેજી કાવ્યકલાના સુભગ સમન્વયરૂપે આ સાહિત્યપ્રકાર નિપજાવ્યો અને તે કૃતિઓ ‘ખંડકાવ્ય’નામે પ્રચલિત બન્યો. તેમણે લખેલા વૃત્તાંતકાવ્યો (‘વસંત વિજય’, ‘ચક્રવાકમિથુન’, ‘અતિજ્ઞાન’, ‘દેવયાની’)ને ખંડકાવ્યો તરીકે ઓળખાયા છે.

## અન્ય નામ 
આ કાવ્ય પ્રકારને કવિ નરસિંહરાવ દિવેટિયા ‘પરલક્ષી સંગીતકાવ્ય’ અને ઉમાશંકર જોશી તેને ‘કથનાત્મક ઊર્મિકાવ્ય’ કે ‘કથનોર્મિકાવ્ય’ તરીકે પણ ઓળખાવે છે. પરંતુ ખંડ કાવ્ય આ નામ વધુ પ્રચલિત બન્યું છે.

## માળખું 
પ્રાયઃ ખંડકાવ્યનો આરંભ પાત્રની ઉક્તિથી કે પરિસ્થિતિ કે પ્રકૃતિના ચિત્રણથી થતો જોવા મળે છે. પાત્રના મનોમંથનમાં થતા બે વિરોધી ચિત્તવૃત્તિઓનું નિરૂપણ તેમાં જોવા મળે છે એમાં સંઘર્ષનું પ્રગટીકરણ થાય છે.

કાન્તનાં ખંડકાવ્યો ગુજરાતીમાં ખંડકાવ્યના ઉત્તમ માનદંડ તરીકે સ્થાપિત થયાં છે.

## ઉદાહરણો 
સંસ્કૃતમાં મહાકવિ કાલિદાસ રચિત ‘મેઘદૂત’ અને ‘ઋતુસંહાર’ ખંડકાવ્યના ઉદાહરણ છે. ગુજરાતી સાહિત્યમાં ખંડ કાવ્યના ઉદાહરણો આ મુજબ છે:

### પૌરાણિક વિષય વસ્તુ 
* વસંત વિજય (પાત્ર - પાંડુ) , અતિજ્ઞાન (પાત્ર - સહદેવ) કે ચક્રવાકમિથુન (પાત્ર - ચક્રવાકયુગલ) - કવિ કાન્ત
* ભરત - કલાપી
* ઉત્તરા અને અભિમન્યુ - નરસિંહરાવ દિવેટિયા
* શસ્ત્રસંન્યાસ - સુંદરજી બેટાઈ 
* અશ્વત્થામા - મનસુખલાલ ઝવેરી 
* વિશ્વામિત્ર - પ્રજારામ રાવળ
આ ઉપરાંત ‘જટાયુ’ સિતાંશુ યશશ્ચન્દ્ર , બાહુક (ચિનુ મોદી), અશ્વત્થામાની સ્વગતોક્તિ (નલિન રાવળ), ‘શિખંડી’ (વિનોદ જોશી) પૌરાણિક વિષયોનો કથાસંદર્ભ લઈ લખાયેલા અન્ય ખંડ કાવ્યો છે.

### ઐતિહાસિક વિષય વસ્તુ
* બિલ્વમંગલ - કલાપી
* એભલવાળો - બોટાદકર, 
* સ્વરાજરક્ષક - કૃષ્ણલાલ શ્રીધરાણી
* તુકારામનું સ્વર્ગારોહણ - રામનારાયણ પાઠક
* રાજર્ષિ શિવાજી - પૂજાલાલ 
* દુનિયાના દંશ - નંદકુમાર

### કાલ્પનિક 
* ચક્રવાકમિથુન - કાન્ત
* સારસી - કલાપી

## સંપાદનો 
ઈ.સ. ૧૯૫૭માં ‘આપણાં ખંડકાવ્યો’- નામે ધીરુભાઈ ઠાકર, ચિમનલાલ ત્રિવેદી અને ચંદ્રશંકર ભટ્ટે બે પુરવણીઓમાં ૩૦ ખંડાકાવ્યો સંપાદિત કર્યા હતા. એ પછી ૧૯૮૫માં ‘શ્રેષ્ઠ ગુજરાતી ખંડકાવ્યો’- નામે ચિનુ મોદી અને સતીશ વ્યાસે એક સંપાદન બહાર પાડ્યું જેમાં એમણે ૧૪ શિષ્ટ, ૬ વિશિષ્ટ અને ૩ પરિશિષ્ટ એવા ત્રણ વિભાગમાં ખંડકાવ્યો સંપાદિત કર્યાં છે.

## સંદર્ભ
શ્રેણી:ગુજરાતી વ્યાકરણ
શ્રેણી:ગુજરાતી સાહિત્ય
આંતરરાષ્ટ્રીય ઓઝોન સ્તર સંરક્ષણ દિવસ

૧૬ સપ્ટેમ્બરને સંયુક્ત રાષ્ટ્રસંઘની સામાન્ય સભા દ્વારા ઓઝોન સ્તરની જાળવણી માટેના આંતરરાષ્ટ્રીય દિવસ તરીકે જાહેર કરવામાં આવ્યો હતો. ૧૯૮૭માં ઓઝોન સ્તરને ઘટાડતા પદાર્થોના ઉત્સર્જન પર નિયંત્રણ લાવવાના *મોન્ટ્રિયલ પ્રોટોકોલ* પરની વૈશ્વિક સહમતીની યાદમાં  આ ઉજવણીની ઘોષણા ૧૯ ડિસેમ્બર, ૨૦૦૦ના કરવામાં આવી હતી.

પ્રોટોકોલ પર હસ્તાક્ષર થયાના ૩૦ વર્ષ પછી વૈજ્ઞાનિકો દ્વારા ઓઝોન સ્તરમાં પડેલા ગાબડામાં ઘટાડો થવાના અહેવાલ નોંધાયા હતા. ઓઝોન અવક્ષય માટે જવાબદાર વાયુઓની પ્રકૃતિને કારણે તેમની રાસાયણિક અસરો ૫૦ થી ૧૦૦ વર્ષ સુધી ચાલુ રહેવાની સંભાવના છે.

## બાહ્ય કડીઓ 
*ઓઝોન સ્તર સંરક્ષણ દિવસ
*સપ્ટેમ્બર ૧૬ *આંતરરાષ્ટ્રીય ઓઝોન દિવસ*

## સંદર્ભ 
શ્રેણી:મહત્વના દિવસો
આંતરરાષ્ટ્રીય સાંકેતિક ભાષા દિવસ

**આંતરરાષ્ટ્રીય સાંકેતિક ભાષા દિવસ** (આઇડીએસએલ) દર વર્ષે ૨૩ સપ્ટેમ્બરના રોજ બધિર આંતરરાષ્ટ્રીય સપ્તાહની સાથે વિશ્વભરમાં ઉજવવામાં આવે છે.

૨૩મી સપ્ટેમ્બર ૧૯૫૧ના રોજ રચાયેલા *વર્લ્ડ ફેડરેશન ઓફ ધ ડેફ*ના સ્થાપનાદિવસના ઉપલક્ષમાં આ તારીખની ઉજવણી માટે પસંદગી કરવામાં આવી હતી.

## ઉજવણીના વિષય 
* ૨૦૨૧ – *વી સાઇન ફોર હ્યુમન રાઈટ્સ* (માનવ અધિકારો માટે હસ્તાક્ષર)
* ૨૦૨૦ – *સાઇન લેંગવેજ રાઈટ ફોર ઓલ* (સર્વને સાંકેતિક ભાષા અધિકાર)
* ૨૦૧૯ – *વીથ સાઇન લેંગવેજ, એવરીવન ઇસ ઇન્ક્લ્યુડેડ* (સાંકેતિક ભાષા સાથે દરેકનો સમાવેશ)

## સંદર્ભ 
શ્રેણી:મહત્વના દિવસો
ભારતીય મુસ્લિમ મહિલા આંદોલન

**ભારતીય મુસ્લિમ મહિલા આંદોલન** અથવા **BMMA** એક સ્વાયત્ત, બિનસાંપ્રદાયિક, અને અધિકારો આધારિત સામાજીક સંસ્થા છે જેનું નેતૃત્વ ઝાકિયા સોમણ કરે છે, જે ભારતમાં મુસ્લિમ મહિલાઓના અધિકારો માટે લડે છે. મુંબઇ સ્થિત આ સંસ્થાની રચના જાન્યુઆરી ૨૦૦૭માં કરવામાં આવી હતી.

BMMA એ ૧૦ રાજ્યોમાં મુસ્લિમ પર્સનલ લૉમાં સુધારા અંગે મુસ્લિમ મહિલાઓના મંતવ્યોનો સર્વે - **સીકિંગ જસ્ટિસ ઇન ધ ફેમિલી**ના નામે કર્યો હતો. સર્વેમાં ૪૦૦૦ મહિલાઓને આવરવામાં આવી હતી અને તેમાંથી એકેયના નામે કોઈ મિલકત નહોતી અને ૭૮% ગૃહિણીઓ હતી કે જેમની પોતાની કોઈ આવક નહોતી. 

BMMA એ 'ટ્રિપલ તલાક' (મૌખિક છૂટાછેડા)ની પ્રથા પર પ્રતિબંધની માંગ કરી હતી. સંસ્થાએ મુસ્લિમ પર્સનલ લો પર ભારતના વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીને પણ અરજી કરી હતી. BMMA એ હિન્દુ મહિલાઓનું શનિ શિંગણાપુર મંદિરમાં પ્રવેશના વિવાદમાં સમર્થન કર્યું છે. તેણે ૨૩ જૂન ૨૦૧૪ના રોજ 'મુસ્લિમ લગ્ન અને છૂટાછેડા અધિનિયમ'નો મુસદ્દો બહાર પાડ્યો હતો જેમાં ભારતના મુસ્લિમ પર્સનલ લૉમાં બહુપત્નીત્વને ગેરકાયદેસર બનાવવાની ભલામણ કરવામાં આવી હતી.

## સંદર્ભો 
શ્રેણી:ઇસ્લામ
લિસાન ઉદ્-દાવત

**લિસાન ઉદ્-દાવત** અથવા **લિસાન ઓ દાવત ઇલ બોહરા** અથવા **લિસાન ઉદ-દાવત** ( , ''દા'વતની ઝબાન*; સંક્ષિપ્ત **LDB**) દાઉદી બોહરા અને અલાવી બોહરાની ભાષા છે. આ બંને ઇસ્માઇલી શિયા સમૂહો મુખ્યત્વે ગુજરાતમાં મુસ્લિમ સમુદાય સિદ્ધાંતો અને ધર્મશાસ્ત્રને અનુસરે છે. 

આ ભાષા નિયો-ઇન્ડો-આર્યન ભાષા ગુજરાતી પર આધારિત છે, પરંતુ અરબી, ઉર્દૂ અને ફારસી શબ્દભંડોળનો ભારે જથ્થો સમાવે છે અને અરબી લિપિની *નસ્ખ* શૈલીમાં લખાય છે. 

મૂળરૂપે ધાર્મિક ભાષા, મિશનરીઓના સમયગાળાથી અમદાવાદમાં ઇ.સ. ૧૫૯૭ આસપાસ તે બોહરા સમુદાયના સભ્યો માટે સ્થાનિક ભાષા તરીકે પ્રચાર કરવામાં આવી છે. પરંતુ તેમના ધાર્મિક નેતા - *સૈયેદના'' - દ્વારા અને મૌલવીઓ દ્વારા ઉપયોગમાં લેવાતી બોલી તેમના સમુદાયના સભ્યો દ્વારા બોલાયેલી ગુજરાતીથી સહેજ અલગ છે. કારણ એ છે કે ધાર્મિક ઉપદેશો અરબી ભાષાના શબ્દો અને વાક્યોથી ભરપૂર છે અને દાવાના ઇજિપ્ત અને યેમેની તબક્કા સાથે જોડાયેલા પ્રાચીન સાંપ્રદાયિક બોહરા સાહિત્ય સાથે સીધા સંદર્ભ ધરાવે છે. 

પ્રારંભિક બોહરાઓ ભારતીય હતા, અને તેઓ ગુજરાતી બોલતા હતા. સમુદાયમાં કુરાની અને ઇસ્લામિક શિક્ષણને પ્રોત્સાહન આપવા માટે તાઇયેબી નેતૃત્વ (યમન અને ભારતમાં તેમના પ્રતિનિધિઓ)ના સતત પ્રયત્નો સાથે, આ ગ્રંથોની ભાષા, સમય જતાં, લિસાન ઉલ-દાવત બની; જે અરબી (અને ફારસી) સાથે જોડાયેલી છે અને ગુજરાતી શબ્દોને તેની વડે બદલવામાં આવ્યા હતા.

## સંદર્ભો 
શ્રેણી:ગુજરાતી ભાષા
જયેન્દ્ર શેખડીવાળા

**જયેન્દ્ર મણીલાલ પટેલ** કે જેઓ તેમના ઉપનામ **જયેન્દ્ર શેખડીવાળા**થી વધુ જાણીતા છે, એક ગુજરાતી કવિ, વિવેચક અને ગુજરાત, ભારતના પ્રોફેસર છે. તેમને કવિશ્વર દલપતરામ એવોર્ડ (૨૦૧૭) ગુજરાતી કવિતામાં તેમના યોગદાન માટે મળ્યો હતો.

## જીવન 
જયેન્દ્ર શેખડીવાળાનો જન્મ ૨૩ ઓગસ્ટ ૧૯૫૨ના રોજ આણંદ જિલ્લાના પેટલાદ તાલુકાના શેખડી ગામમાં થયો હતો. તેમની પાસે બી.એ., એમ.એ., એલ.એલ.બી.ની ડિગ્રી છે. તેમણે તેમના સંશોધન *રવજી પટેલ એક અધ્યયન* (કવિ રવજી પટેલના જીવન અને કાર્યો પર સંશોધન કાર્ય) માટે પીએચ.ડી. મેળવી. તેમણે સરદાર પટેલ યુનિવર્સિટીમાં પ્રોફેસર તરીકે સેવા આપી અને ત્યાંથી નિવૃત્ત થયા.

તેમણે કપિલા પટેલ સાથે લગ્ન કર્યા અને તેમને એક પુત્ર છે.

## કાર્યો 
*કલ્કિ*, *કિવંદતિ* અને *કર્દમપલ્લી* તેમનાં કાવ્ય સંગ્રહ છે. *નાટ્યાંજલિ*  એક નાટક છે. જ્યારે *નખશિખ* (હરીશ મીનાશ્રુ સાથે), *પ્રેરણા* *શ્રમિક* *સૂર* સંકલન તેમના દ્વારા કરવામાં આવ્યાં છે. *કથેટી* અને*અંગગઠવી* એ તેમની સંશોધન કૃતિઓ છે.

નિવૃત્તિ પછી, જયેન્દ્ર ચિત્રકલામાં સક્રિયપણે સામેલ છે અને તેમણે એકલ અને સમૂહ પ્રદર્શની બંને યોજ્યા છે.

## માન્યતા 
તેમના પુસ્તક *કલ્કીને* ગુજરાતી સાહિત્ય પરિષદ અને ગુજરાત સાહિત્ય અકાદમી તરફથી ઇનામો મળ્યાં. ૨૦૧૭માં તેમને કવિશ્વર દલપતરામ એવોર્ડ મળ્યો. તેઓ ઉમાશંકર જોશી ગોલ્ડ મેડલ અને ગુજરાતી સાહિત્ય એકેડેમી એવોર્ડના પણ પ્રાપ્તકર્તા છે.

## સંદર્ભો 
શ્રેણી:જીવિત લોકો
શ્રેણી:૧૯૫૨માં જન્મ
શ્રેણી:ગુજરાતી સાહિત્યકાર
ગુવાર

**ગુવાર** (વૈજ્ઞાનિક નામ: ***Cyamopsis tetragonoloba***) એ એક પ્રકારનું શાક છે.

શ્રેણી:શાકભાજી
દુલેરાય કારાણી

**દુલેરાય લખાભાઈ કારાણી** (૨૬ ફેબ્રુઆરી ૧૮૯૬ - ૨૬ ફેબ્રુઆરી ૧૯૮૯) કચ્છી લોકસાહિત્યના સંશોધક, સંગ્રાહક અને સર્જક હતા. તેઓ ‘જળકમળ’, ‘હસતારામ’ ઉપનામ હેઠળ પોતાનું લેખન કરતા. તેઓ ‘કચ્છના મેઘાણી’ તરીકે જાણીતા છે.

## અંગત જીવન
તેઓ મૂળ ચૌહાણ વંશના હતા અને તેમના પૂર્વજો ત્રણસો ચારસો વર્ષ પહેલાં અજમેરથી કચ્છ આવ્યા હતા. તેમના વડીલો શિક્ષક, વાર્તાકાર તો કોઈ જાદુગર પણ હતા. તેમનો જન્મ કચ્છના મુન્દ્રામાં થયો હતો. તેમણે દસમા ધોરણ સુધી અભ્યાસ કર્યો અને કચ્છી ભાષા સિવાય શાળાના સમયે રાત્રિ શાળાઓમાં જઈ તેઓ ઉર્દૂ, અંગ્રેજી, સિંધી, વ્રજ ભાષા અને ફારસી જેવી ભાષાઓ શીખ્યા સ્વપ્રયત્ને શીખ્યા હતા. તેમણે કારકિર્દીનો આરંભ દરબારી શાળામાં ૧૫ કોરીના પગારદાર શિક્ષક તરીકે કર્યો.  આગળ જતા નોકરીમાં બઢતી મળી અને તેઓ નાયબ શિક્ષણાધિકારી બન્યા. નિવૃત્તિ પછી તેમણે સોનગઢના જૈન છાત્રાલયમાં ગૃહપતિ તરીકે સેવા આપી.

## સંદર્ભ
શ્રેણી:કચ્છી સાહિત્યકાર
શ્રેણી:૧૯૮૯માં મૃત્યુ
શ્રેણી:૧૮૯૬માં જન્મ
ભોગીલાલ ગાંધી

**ભોગીલાલ ચુનીલાલ ગાંધી** (૨૬ જાન્યુઆરી ૧૯૧૧ - ૧૦ જૂન ૨૦૦૧) એ એક સ્વાતંત્ર્યસેનાની અને સાહિત્યકાર હતા.

## જીવન
તેમનો જન્મ મોડાસામાં થયો હતો. અમદાવાદ, મોડાસા, મુંબઈ તથા ભરૂચમાં શરૂઆતનું શિક્ષણ લઈ તેઓ ૧૯૩૦માં ગુજરાત વિદ્યાપીઠમાંથી સ્નાતક થયા. તેઓ સ્વાતંત્ર્ય ચળવળમાં સક્રિય હતા તેમણે બારડોલી અને દાંડી સત્યાગ્રહોમાં ભાગ લીધો હતો.  તેઓ બંગાળી શીખેલા અને જેલમાં તેમણે નગીનદાસ પારેખ પાસે પોતાનો બંગાળીનો અભ્યાસ આગળ વધાર્યો હતો. અને તેમણે જેલવાસ પણ વેઠ્યો હતો. આગળ જતા તેઓ માર્કસવાદી સાહિત્યના સ્વાધ્યાયથી આકર્ષાયા અને કૉંગ્રેસ સમાજવાદી પક્ષમાં થઈ છેવટે ૧૯૪૦માં સામ્યવાદી પક્ષમાં જોડાયા. અમદાવાદ-મુંબઈમાં તેમણે પ્રગતિશીલ લેખક મંડળનું સંચાલન, તેમજ તેમના પક્ષની વડી કચેરી સાથે રહી ગુજરાતી પ્રકાશનોનું સંપાદન-સંકલન કર્યું.

સ્વરાજ પછી સામ્યવાદી પક્ષની નવી નીતિના સંદર્ભમાં તેમણે ૧૯૪૯થી ૧૯૫૧ સુધી અઢાર માસનો જેલવાસ ભોગવ્યો. ત્યાર બાદ તેમણે ૧૯૫૬માં સામ્યવાદી પક્ષમાંથી રાજીનામું આપ્યું. ત્યાર બાદ જયપ્રકાશ નારાયણના આંદોલનો સાથે તેઓ જોડાયા. ગુજરાતમાં જનતા મોરચાની રચનામાં તથા કટોકટી સામેના લોકસંઘર્ષમાં તેમણે અગ્રભૂમિકા (૧૯૭૪–૭૭) ભજવી હતી.

## સંદર્ભ 
## બાહ્ય કડીઓ 
* 
શ્રેણી:૧૯૧૧માં જન્મ
શ્રેણી:ગુજરાતી સાહિત્યકાર
શ્રેણી:૨૦૦૧માં મૃત્યુ
સુનીલ શેટ્ટી

**સુનિલ શેટ્ટી** (જન્મ: ૧૧ ઓગસ્ટ ૧૯૬૧; પૂરું નામ: **સુનિલ વિરપ્પા શેટ્ટી**) એક ભારતીય અભિનેતા, ચિત્રપટ નિર્માતા, ટીવી કલાકાર, અને વ્યાપારી છે જે મુખ્યત્વે હિંદી ફિલ્મજગતમાં સક્રિય છે. ૨૫ વર્ષ ઉપરાંતની કારકિર્દીમાં તેમણે ૧૦૦થી વધુ ચિત્રપટોમાં કામ કર્યું છે. ખાસ કરી ને તેઓએ હાસ્યપ્રધાન અને મારધાડવાળાં ચિત્રપટોમાં અભિનય આપ્યો છે. ચિત્રપટ **ધડકન**માં તેમણે કરેલા અભિનય માટે તેમને ફિલ્મફેર એવોર્ડ મળી ચૂક્યો છે.

તેઓ પોપકોર્ન એન્ટરટેઇન્મેન્ટ પ્રાઇવેટ લિમિટેડ નામની ફિલ્મ નિર્માણ કંપનીના માલિક છે. તેમણે પોપકોર્ન એન્ટરટેઇન્મેન્ટ પ્રાઇવેટ લિમિટેડના નેજા હેઠળ 'ખેલ - નો ઓર્ડિનરી ગેમ', 'રક્ત' અને 'ભાગમ ભાગ' જેવા ચિત્રપટોનું નિર્માણ કર્યું છે.

## એવોર્ડ 
;વિજેતા

* ૨૦૦૧: 'ધડકન' માટે ફિલ્મફેર શ્રેષ્ઠ ખલનાયક એવોર્ડ
* ૨૦૦૧: 'ધડકન' માટે ઝી સિને શ્રેષ્ઠ સહાયક અભિનેતા એવોર્ડ
* ૨૦૦૫: 'મૈ હું ના' માટે GIFA શ્રેષ્ઠ ખલનાયક એવોર્ડ
* ૨૦૧૧: 'રેડ એલર્ટ - ધ વૉર વિધિન' માટે સ્ટારડસ્ટ સર્ચ લાઇટ શ્રેષ્ઠ અભિનેતા એવોર્ડ

;નામાંકન

* ૧૯૯૫: 'દિલવાલે' માટે ફિલ્મફેર શ્રેષ્ઠ સહાયક અભિનેતા એવોર્ડ
* ૨૦૦૧: 'ધડકન' માટે આઈફા શ્રેષ્ઠ ખલનાયક એવોર્ડ
* ૨૦૦૪: 'કયામત: સિટી અન્ડર થ્રેટ' માટે આઈફા શ્રેષ્ઠ સહાયક અભિનેતા એવોર્ડ

## References 
## External links 
*
*
*

શ્રેણી:અભિનેતા
શ્રેણી:૧૯૬૧માં જન્મ
ઊર્મિ બાસુ

**ઉર્મિ બાસુ** એક ભારતીય મહિલા છે જે કોલકાતામાં દેહ વિક્રેતા (સેક્સ વર્કર્સ)ની સુરક્ષા માટે કાર્ય કરી રહી છે. ૨૦૧૯માં તેમને ભારતમાં મહિલાઓ માટેનો સર્વોચ્ચ નારી શક્તિ પુરસ્કાર મળ્યો હતો.

## જીવન 
left|thumb|૨૦૧૮ નારી શક્તિ પુરસ્કાર પ્રાપ્ત કરનાર નારીઓ. બાસુ નીચેની હરોળમાં છેલ્લેથી બીજા છે.
બાસુનો જન્મ કોલકાતામાં થયો હતો. તેમના માતાપિતા બંને તબીબી વ્યાવસાયિકો હતા અને તેમણે સારું શિક્ષણ મેળવ્યું હતું.

તેમણે "ન્યૂ લાઇટ" નામની સંસ્થાની સ્થાપના કરી જે ઈ. સ. ૨૦૦૦થી કોલકાતામાં દેહ વિક્રેતાઓની સંભાળ રાખે છે. તેમણે સંસ્થા બનાવવા માટે પોતાના ભંડોળનો ઉપયોગ કર્યો હતો. એવું કહેવામાં આવે છે જ્યારે તેમના બીજા પતિએ તેમના કામને સમર્થન આપવાનો વિરોધ કર્યો ત્યારે તેમણે તેમના પતિને છોડી દીધા. દેહ વિક્રેતાઓની ૯૦% પુત્રીઓ તેર વર્ષની સરેરાશ ઉંમરથી આ વ્યવસાયમાં પ્રવેશે છે.

૨૦૧૨ માં તેમને અને તેમના સંગઠનને "હાફ ધ સ્કાય: ટર્નિંગ અપ્રેશન ઇન ઓપોર્ચ્યુનિટી ફોર વુમન વર્લ્ડવાઈડ" નામની અમેરિકન (PBS) ફિલ્મમાં દર્શાવવામાં આવ્યા હતા.

તેમને ૨૦૧૯માં આંતરરાષ્ટ્રીય મહિલા દિન પર નારી શક્તિ પુરસ્કાર એવોર્ડ આપવામાં આવ્યો હતો. "૨૦૧૮" એવોર્ડ ભારતના રાષ્ટ્રપતિ દ્વારા પ્રેસિડેન્શિયલ પેલેસમાં આપવામાં આવ્યો હતો. વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી આ કાર્યક્રમમાં ઉપસ્થિત રહ્યા હતા.

## સંદર્ભ 
શ્રેણી:જીવિત લોકો
શ્રેણી:નારી શક્તિ પુરસ્કાર વિજેતા
છોટમ

**છોટમ** (જ. ૨૪ માર્ચ ૧૮૧૨, અ. ૫ નવેમ્બર ૧૮૮૫) એ ૧૯મી સદીના ગુજરાતના સંતકવિ અને યોગી હતા.

## જીવન
તેમનું મૂળ નામ છોટાલાલ કાળિદાસ ત્રવાડી હતું. તેમનો જન્મ ખેડા જિલ્લાના મલાતજ નામના ગામે ખેડાસાઠોદરા નાગર જ્ઞાતિ થયો હતો. તેમણે આરંભમાં તલાટીની નોકરી કરી હતી. તેમના ઘરમાં વિધવા માતા, ત્રણ નાના ભાઈઓ અને બાળવિધવા બહેન હતાં. એમના નાના બંધુ વ્રજલાલ અનેક શાસ્ત્રોનું અધ્યયન કરી શાસ્ત્રી (ભાષાશાસ્ત્રી) તરીકે નામાંકિત થયા હતા. વ્રજલાલ શિનોરમાં હતા ત્યારે છોટમ એમની સાથે નર્મદાના સામા કિનારે શ્રી પુરુષોત્તમ નામના એક યોગીનો સત્સંગ કરવા ગયા હતા. એ સંતે તેમના અનેક સંશયોનું નિવારણ કર્યું, અને તેમને પાખંડી પંથોનું ખંડન કરી અસલ વેદ ધર્મનું પ્રતિપાદન કરતા ગ્રંથ રચવાની શીખ આપી. ત્યાર બાદ તેઓએ યોગસાધના શરૂ કરી અને આગળ જઈ મહાત્મા બન્યા.

## સાહિત્ય
કવિ દલપતરામથી શરૂ થતા નવયુગનો પ્રભાવ હેઠળ અને નરસિંહ મહેતાથી દયારામ સુધીની ધર્મપ્રધાન સાહિત્યકાળ દરમ્યના થઈ ગયેલા આ સંતકવિએ જ્ઞાન, કર્મ અને ભક્તિની ઉપાસના દ્વારા ધર્મનો મર્મ સમજાવતું સાહિત્ય રચ્યું છે. તેમણે રચેલા સાહિત્યમાં લગભગ ચારસો જેટલાં પદો, પાંત્રીસ જેટલાં ખંડકાવ્યો અને વીસ જેટલાં બોધપ્રધાન આખ્યાનોનો સમાવેશ થાય છે. તેઓ સંતકવિ છોટમ તરીકે સમસ્ત ગુજરાતમાં જાણીતા બન્યા. એમની થોડીક કૃતિઓ વ્રજભાષામાં પણ રચાઈ છે. તેમના બોધપ્રદ પદો ચરોતરથી માંડીને સોરઠ સુધી ઠેરઠેર ગવાતાં હતાં.

### પદો
તેમણે લગભગ ચારસો જેટલાં પદો રચ્યાં છે તેમાંના અમુક જાણીતા પદો આ મુજબ છે:

* ધર્મ વિચારો રે ધર થકી, 
* તજી કપટ તમામ, 
* જાગ રે જીવ, 
* અજ્ઞાન આળસ તજી, 
* જગતકરતારને લે ને જાણી, 
* ભૂલમાં શું ફરે ભમતો, 
* નફટ નર, 
* ભૂલમાં શું ફરે ભમતો, 
* તારું ખેતર હરણાં ખાય રે, 

* જંજાળી જનુવા, 
* તું તો ન્યારો રહીને ખેલે છે નારાયણ રે, 
* કાયા છે તો નિશદિન કર સમરણ કરતારનું રે, 
* કંઠી બાંધે વંઠી અકલ શુદ્ધ ના કરી, 
* સત્ય નહીં તે ધર્મ જ શાનો, 
* દયા વિના શું દાન જો ને 
* કપિલગીતા
* શિવસ્વરોદય
* બોધચિંતામણિ

* ઉપાસના-કુતૂહલ
* ભક્તિભાસ્કર
* ગુરુમહિમા
* બોધબાવની
* પ્રશ્નોત્તર-માળા
* વાદવિચાર
* સાંખ્યસાર 
* રોગસાર 

### આખ્યાન 
* વંશપાળ-આખ્યાન
* માનસિંહ-આખ્યાન
* સુમુખચરિત્ર
* પ્રહલાદનું આખ્યાન
* નારા-રેશમનું આખ્યાન
* મદાલસા-આખ્યાન 
* બુદ્ધિધનચરિત્ર 

એમની કાવ્યકૃતિઓ એ સમયનાં અનેક સામયિકોમાં પ્રકાશિત થતી હતી. તેમના ભાઈ વ્રજલાલ શાસ્ત્રીએ તેમની કેટલીક કૃતિઓ પ્રકાશિત કરી હતી. કવિ છોટમની કીર્તનમાળાની અનેક આવૃત્તિઓ થઈ હતી. છોટમનાં ખંડકાવ્યોના નાના સંગ્રહો પણ બહાર પડ્યા હતા. નડિયાદના શ્રી છોટમ જ્ઞાનોદય નામે માસિકમાં છોટમનું ઉપલબ્ધ સાહિત્ય પ્રસિદ્ધ થતું હતું. છોટમકૃત કાવ્યસંગ્રહ (૧૯૨૨)નો ભાગ ૧, છોટમકૃત કીર્તનમાળા (ભાગ ૧ થી ૩ ઈ.સ. ૧૯૨૪), ભિક્ષુ અખંડાનંદે પ્રકાશિત કરેલ છોટમની વાણી ગ્રંથ ૧ થી ૩ (૧૯૨૬–૧૯૨૯) તેમની કૃતિઓના સંગ્રહો છે.

## સન્માન
શ્રી કેશવલાલ મગનલાલ ઉર્ફે વાસુદેવાનંદે સંતકવિ છોટમને શ્રદ્ધાંજલી આપતા અમદાવાદના કાંકરિયા તળાવ પાસે છોટમ-ગુફા બનાવી છે.

## સંદર્ભ
## બાહ્ય કડીઓ
* 

શ્રેણી:ગુજરાતી સાહિત્યકાર
શ્રેણી:૧૮૮૫માં મૃત્યુ
બસન્તી દેવી

**બસંતી દેવી** એક ભારતીય પર્યાવરણવાદી છે. તેઓ ઉત્તરાખંડમાં વૃક્ષોની જાળવણી ક્ષેત્રે કાર્ય કરે છે. તેમને ૨૦૧૬માં ભારતમાં મહિલાઓ માટેનો સર્વોચ્ચ પુરસ્કાર નારી શક્તિ પુરસ્કાર એનાયત કરવામાં આવ્યો હતો.

## જીવન 
તેમણે પોતાની કિશોરાવસ્થા કૌસાની  નજીક લક્ષ્મી આશ્રમમાં વિતાવી હતી જે સરલાબહેન દ્વારા સ્થાપિત યુવતીઓ માટેનો એક ગાંધી આશ્રમ છે. બાર વર્ષની ઉંમરે લગ્ન કર્યા પછી તેઓ ખૂબ જ નાની ઉંમરે વિધવા બન્યા હોવાથી તેઓ ૧૯૮૦માં લક્ષ્મી આશ્રમ પહોંચ્યા.

કોસી નદી ઉત્તરાખંડમાં એક મહત્વપૂર્ણ પ્રાકૃતિક સંપદા છે. તેમણે એક લેખ વાંચ્યો હતો જેમાં અંદાજ લગાવવામાં આવ્યો હતો કે જો વૃક્ષોનું ઉચ્છેદન વર્તમાન દરે ચાલુ રહેશે તો એક દાયકામાં નદીનું અસ્તિત્વ બંધ થઈ જશે. તેઓ સ્થાનિક મહિલાઓ સાથે વાત કરવા ગયા અને તેમને સમજાવ્યું કે આ તેમનું જંગલ અને તેમની જમીન છે અને તેઓ તેમને પુછતા જ્યારે નદી સુકાઈ જશે ત્યારે તેઓ શું કરશે. આ વાત તેઓ લોકોને સમજાવવા લાગ્યા.

## સંદર્ભ 
શ્રેણી:જીવિત લોકો
શ્રેણી:નારી શક્તિ પુરસ્કાર વિજેતા
શ્રેણી:૧૯૬૦માં જન્મ
ઝેક ગણરાજ્ય

શ્રેણી: દેશ

શ્રેણી: યુરોપના દેશો
ઝેક(ઝેકીયા) ગણરાજ્ય યુરોપમા આવેલ એક સ્વતંત્ર દેશ છે અને તેની રાજ્ધાની પ્રાગ છે.

## ઈતિહાસ 
નવમી સદીની શરુઆતમા બોહેમિયાનુ રાષ્ટ્ર બ્રુહદ મોરેવિયાનો એક ભાગ હતું ત્યાર બાદ તે જુદાજુદા સમય દરમ્યાન રોમન સામ્રાજ્ય અને ઓસ્ટ્રીયન સામ્રજ્યનો ભાગ રહ્યુ હતું. પ્રથમ વિશ્વયુધ્ધના અંત બાદ ઝેકોસ્લોવેકીયાનું ગણતંત્ર અસ્તિત્વમા આવ્યુ હતુ. બીજા વિશ્વયુધ્ધના અંત બાદ તે સોવીયેત રશિયાની અસર હેઠળ સામ્યવાદી રાષ્ટ્ર બન્યુ હતુ .૧૯૯૩મા સોવીયેટ રશિયાના પતન બાદ ઝેકોસ્લોવેકિયા બે સ્વતંત્ર દેશમા વિભાજીત થઈને ઝેક ગણરાજ્ય અને સ્લોવાકીયા એમ બે જુદા દેશો બન્યા હતા.

## ભૂગોળ 
ઝેક ગણરાજ્ય મધ્ય યુરોપમા ચોતરફ જમીનથી ઘેરાયેલો એક દેશ છે જે પ્રાચીન સમયમાં બોહેમિયાના નામે ઓળખાતો હતો. ઝેક રાજ્યની દક્ષિણે ઓસ્ટ્રીયા,પશ્ચિમે જર્મની,ઉત્તર-પુર્વમા પોલેન્ડ અને પુર્વમાં સ્લોવેકિયા આવેલ છે. ઝેક રાજ્યનો કુલ વિસ્તાર ૭૮,૮૭૧ ચો.કિ.મી જેટલો છે. ઝેક રાજ્યની આબોહવા ખંડીય પ્રકારની સમઘાત છે જેથી ઉનાળો હુંફાળો અને શિયાળો ઠંડો,બર્ફિલો અને વાદળછાયો હોય છે.

## ઉદ્યોગ 
ઝેક ગણરાજ્યનુ અર્થતંત્ર વિક્સીત દેશોની હરોળમા આવેછે અને મુખ્યત્વે સેવા અને પ્રવાસન ઉદ્યોગ પર આધાર રાખે છે. દેશના મુખ્ય ઉદ્યોગો રસાયણ,મોટર બનાવવાનો,પોલાદ,યંત્રસામગ્રી,વિજાણુ ઉદ્યોગ અને ખાદ્ય પદાર્થો બનાવવાનો છે. ખેતીવાડીમા મહદ અંશે જવ,મકાઈ,ફળફળાદી,રાઈ,ઘઉ અને હોપ છે.

## વસ્તીવિષયક 
ઝેક રાજ્યની મોટા ભાગની પ્રજા ઝેક પ્રજાતીની છે તે ઉપરાંત મોરેવિયન અને સ્લોવાકિયન લોકો પણ વસે છે. દેશની સત્તાવાર ભાષા ઝેક છે. સામ્યવાદની  લાંબાગાળાની અસર હેઠળ દેશના મોટાભાગની પ્રજા કોઇ ચોક્કસ ધર્મનુ પાલન કરતા નથી પણ ઘણા લોકો રોમન કેથોલિક અને "ઇસ્ટર્ન ઓર્થોડોક્સ" ખ્રિસ્તી ધર્મનું પાલન કરે છે.

## સંદર્ભ
પરિચય પુસ્તિકા

**પરિચય પુસ્તિકા** ગુજરાતી ભાષામાં દર મહિને વિવિધ વિષયો પર પ્રગટ થતી માહિતી પુસ્તિકઓ છે જે દર મહિને ૨ લેખે અને વાર્ષિક ધોરણે ૨૪ જેટલી પ્રગટ થાય છે. અત્યારે આ પુસ્તિકાઓનું પ્રકાશન ઈમેજ પ્રકાશન મુંબઈ દ્વારા થાય છે. પરિચય પુસ્તિકાનો પ્રારંભ ૧૯૫૮ની સાલમાં વાડીલાલ ડગલી, પં.સુખલાલ, ઉમાશંકર જોશી, મહેન્દ્ર દેસાઈ, કિસનલાલ દિવાનજી અને જ્યવદન તક્તાવાલા દ્વારા થયો હતો. વાડીલાલ ડગલી અને યશવંત દોશી તે સમયે તેના સંપાદકો હતા. આ પુસ્તિકાઓ છેલ્લા ૬૦ કરતા પણ વધુ સમયથી પ્રકાશીત થાય છે અને અત્યાર સુધી લગભગ ૧૪૦૦ કરતા પણ વધારે પુસ્તિકાઓમાં વિવિધ વિષયો અને સાંપ્રત મુદ્દાઓને આવરી લેવાયા છે.  આ પુસ્તિકાઓ વિશ્વકોશ પ્રણાલી પ્રમાણે લખાય છે. વિષયોનું ચયન અને લખાણ જે તે વિષયોના તજજ્ઞ લેખકો દ્વારા થાય છે. તેમાંના બધા જ વિષયો સંસ્કારી પ્રજા માટે અવશ્ય જાણવા જેવા અને જિજ્ઞાસા પોષક તેમજ વર્ધક હોય છે. પુસ્તિકાઓ ગુજરાતીમાં પ્રગટ થાય છે છતાં જે જ્ઞાન સંભાર હોય છે તે  ભારતની અનેક ભાષાઓ તેમજ વિદેશી ભાષાઓનાં મહત્ત્વનાં લખાણોમાંથી સુયોગ્ય રીતે સંકલિત હોય છે.જે લેખકો પસંદ કરવામાં આવે છે તેઓ પોતાના વિષયના નિષ્ણાંત અને નીવડેલાં હોય છે.

## સંદર્ભ 
## બાહ્ય કડીઓ 
* 

શ્રેણી: ગુજરાતી સામયિકો
રીમા સાઠે

**રીમા સાઠે** (જન્મ ૨૦ મી સદી) એક ભારતીય કેમિકલ એન્જિનિયર (રસાયણ ઇજનેર) અને સામાજિક કાર્યકર્તા છે. તેમણે એક નાસ્તાની કંપની ખોલી છે જે તેનો નફો નાના ખેડૂતો સાથે વધુ વ્યાજબી રીતે વહેંચે છે. તેમને ૨૦૧૭ માં નારી શક્તિ પુરસ્કાર એનાયત કરવામાં આવ્યો હતો.

## જીવન 
તેમણે કેમિકલ એન્જિનિયર તરીકે તાલીમ લીધી હતી. 

તૈયાર ખાદ્ય પદાર્થોના ઉદ્યોગમાં સાત વર્ષ સુધી કામ કર્યા બાદ તેમણે "હેપી રૂટ્સ" નામની પોતાની બેવરેજ કંપની શરૂ કરી.   જ્યારે તે કૃષી સ્ટાર નામની એક નવી કંપનીમાં માર્કેટિંગ મેનેજર તરીકે કામ કરતા હતા ત્યારે નાના ખેડૂતોની આત્મહત્યાની સંખ્યાથી તેઓ ચિંતિત બન્યા હતા. તેની ઉત્પાદન શ્રેણીમાં ઘઉં, અમરનાથ બીજ (રાજગરો), અળસીના બીજ અને જવમાંથી બનેલી કુકીઝ અને ક્રેકર્સનો સમાવેશ થાય છે. 

તેમને જુલાઈ ૨૦૨૦ માં "સેરેન મીડોવ્ઝ" માં નાના ફેરફારોની શક્તિ પર ટૅડ્ એક્સ(TEDx) વ્યાખ્યાન આપ્યું હતું. 

## પુરસ્કારો 
તેમને ૨૦૧૭ માં "બિઝનેસ ટુડે" નો "સૌથી શક્તિશાળી મહિલા" એવોર્ડ એનાયત કરાયો હતો.  તે પુરસ્કાર મેળવનાર ૨૭ મહિલાઓમાંના તેઓ એક હતા આ સાથે પાંચ સંસ્થાઓને સન્માનિત કરવામાં આવી હતી.  આ કાર્યક્ર્મમાં  તેઓ મણિપુરના અન્ય પુરસ્કાર વિજેતા રિંગયુઇકોન વશુમને મળ્યા. તે પછીથી મણિપુરની મુલાકાત લેશે કે જેથી ત્યાંના લોકોને કેવી રીતે મદદ કરી શકે તે વિશે કાર્ય થઈ શકે.

## સંદર્ભ 
શ્રેણી:નારી શક્તિ પુરસ્કાર વિજેતા
શ્રેણી:જીવિત લોકો
ઇન્દુકુમાર

**ઇન્દુકુમાર** એ એક ગુજરાતી નાટક છે. ગુજરાતી કવિ ન્હાનાલાલનું આ પ્રથમ નાટક છે. 

## સારાંશ 
આ નાટક કાન્તિકુમારી અને ઇન્દુકુમારની પ્રેમકથા વર્ણવે છે. તેમના ચિત્ત-સંઘર્ષો અને એમની જીવન-પરિણતિ નાટકમાં દર્શાવાયા છે. નાટકના ત્રણ અંકો: (૧) લગ્ન, (૨) રાસ અને (૩) સમર્પણ છે.

કથા નાયક ઇન્દુકુમાર કૌટુંબિક આપત્તિને કારણે પોતાનું વતન અમૃતપુર છોડી ગયો હતો અને એક વર્ષના અજ્ઞાતવાસ પછી તે અમૃતપુર પાછો આવે છે. ત્યાં તે કાન્તિકુમારીને મળે છે અને ત્યાર બાદ વિશ્વોદ્ધારની પ્રેરણાઓ અને સ્નેહની મનોભાવનાઓ વચ્ચે તીવ્ર સંઘર્ષ અનુભવે છે. નેપાળી જોગણ ઇન્દુકુમારને ઊંચા કર્તવ્યોની પ્રેરણામાં દૃઢ કરવા મથે છે ને અંતે અજ્ઞાતવાસ પૂરો થતાં તેને ઓંકારનાથના મંદિરના મહંતપદે સ્થાપે છે.

## અન્ય માહિતી 
આ નાટક ઈ. સ. ૧૮૯૮માં લખાવું શરૂ કરવામાં આવ્યું હતું. આ નાટક આગળ જતાં ત્રણ અંકોમાં પુસ્તકો રૂપે પ્રકાશિત (અનુક્રમે ૧૯૦૯, ૧૯૨૫, ૧૯૩૨) કરવામાં આવ્યું હતું આ કૃતિને ન્હાનાલાલે ભાવપ્રધાન (lyrical) શ્રાવ્યનાટક તરીકે ઓળખાવ્યું હતું. તેમાં ડોલનશૈલીનો ઉપયોગ થયો છે. આત્મલગ્નની ભાવનાને પુરસ્કારતા નાટક ‘જયા અને જયંત’ને લેખકે પોતે ‘ઇન્દુકુમાર’ના ચોથા અંક તરીકે કલ્પાયેલા નાટક તરીકે ઓળખાવેલ છે.

## બાહ્ય કડી 
* 

## સંદર્ભ
શ્રેણી:ગુજરાતી સાહિત્ય
શ્રેણી:નાટક
ભાવના કંઠ

**ભાવના કંઠ** ભારતની પ્રથમ મહિલા ફાઇટર પાઇલટો પૈકીની એક છે. તેમને, તેમના બે સહયોગીઓ, મોહાના સિંહ અને અવની ચતુર્વેદી સાથે પ્રથમ ફાઈટર પાયલોટ તરીકે જાહેર કરવામાં આવ્યા હતા. આ ત્રણેયને જૂન ૨૦૧૬માં ભારતીય વાયુસેનાના ફાઇટર સ્ક્વોડ્રનમાં શામેલ કરવામાં આવ્યા હતા. રક્ષા મંત્રી મનોહર પર્રિકરે તેમને ઔપચારિક રીતે જોડાવ્યા હતા. ભારત સરકારે પ્રાયોગિક ધોરણે મહિલાઓ માટે ભારતીય વાયુસેનામાં લડાયક ક્ષેત્ર ખોલવાનો નિર્ણય કર્યા પછી, આ ત્રણેય મહિલાઓને આ કાર્યક્રમ માટે પ્રથમ પસંદ કરવામાં આવી હતી.

મે ૨૦૧૯માં, તે લડાઈનું મિશન હાથ ધરવા માટે લાયક બનનાર ભારતની પ્રથમ મહિલા ફાઇટર પાઇલટ બની.

## પ્રારંભિક જીવન 
તેમનો જન્મ ૧ ડિસેમ્બર ૧૯૯૨ ના દિવસે દરભંગા, બિહારમાં થયો હતો. તેમના પિતા તેજ નારાયણ કંઠ ઇન્ડિયન ઓઇલ કોર્પોરેશનમાં ઇલેક્ટ્રિકલ એન્જિનિયર છે અને માતા રાધા કંઠ ગૃહિણી છે. મોટા થતાં તેમને ખો ખો, બેડમિન્ટન, તરણ જેવી રમતો અને ચિત્રકળામાં રસ ઉત્પન્ન થયો હતો.

## શિક્ષણ 
તેમણે બારૌની રિફાઇનરીની ડી.એ.વી. પબ્લિક સ્કૂલમાંથી પોતાનો શાલેય અભ્યાસ પૂરો કર્યો. તેઓ ૨૦૧૪માં સ્નાતક થયા અને આઇટી જાયન્ટ ટાટા કન્સલ્ટન્સી સર્વિસિસમાં ભરતી થયા. તેમણે એરફોર્સ કોમન એડમિશન ટેસ્ટ આપી અને તેમની વાયુસેનામાં જોડાવા માટે પસંદગી કરવામાં આવી. સ્ટેજ-૧ની તાલીમના ભાગરૂપે, તેઓ ફાઇટર સ્ટ્રીમમાં જોડાયા.

જૂન ૨૦૧૬માં, તેમણે હૈદરાબાદના હકીમપેટ એરફોર્સ સ્ટેશન પર કિરણ ઇન્ટરમીડિયેટ જેટ ટ્રેનર્સ પર છ મહિનાની લાંબી સ્ટેજ-૨ ની તાલીમ લીધી, ત્યારબાદ તે જ વર્ષે તેમને ડીંડીગલની એરફોર્સ એકેડેમીમાં કમ્બાઈન્ડ ગ્રેજ્યુએશન પરેડ સ્પ્રિંગ ટર્મમાં ફ્લાઈંગ ઓફિસર તરીકે કામ મળ્યું 

તેમણે મોડેલિંગ અને જાહેરાત પણ કરી હતી.

તેમને ભારતીય વાયુસેનાની સ્ક્વોડ્રોન નંબર ૩ *કોબ્રા*માં કાર્યભાર મળ્યો છે.

## સંદર્ભ 
શ્રેણી:નારી શક્તિ પુરસ્કાર વિજેતા
શ્રેણી:જીવિત લોકો
શ્રેણી:૧૯૯૨માં જન્મ
લક્ષ્મી ગૌતમ (પ્રાધ્યાપિકા)

**લક્ષ્મી ગૌતમ** (જન્મ ૧૯૬૩) એક ભારતીય શિક્ષિકા છે જે ત્યજી દેવાયેલી વિધવાઓની સંભાળ માટે પોતાનો સમય ફાળવે છે. તેમને "વૃંદાવનના દેવદૂત" તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. ૨૦૧૫માં તેમને તેમના કામના સન્માનમાં નારી શક્તિ પુરસ્કાર એનાયત કરવામાં આવ્યો હતો. તેઓ વૃંદાવનમાં ઇન્સ્ટીટ્યુટ ઑફ ઓરિયેન્ટલ ફીલોસોફી નામની સંસ્થામાં ભણાવે છે.

## જીવન 
તેમનો જન્મ લગભગ ૧૯૬૩માં વૃંદાવનમાં થયો હતો. તેમણે આગ્રા યુનિવર્સિટીમાં હિંદી અને ઇતિહાસનો અભ્યાસ કર્યો અને ડોક્ટરેટની પદવી મેળવી. ત્યાર બાદ તેઓ વૃંદાવનની ઇન્સ્ટીટ્યુટ ઑફ ઓરિયેન્ટલ ફીલોસોફી નામની સંસ્થામાં સહાયક પ્રોફેસર બન્યા.

તેમણે વિધવાઓની દુર્દશા વિશે કંઇક કરવાનું નક્કી કર્યું અને તેમણે ૨૦૧૩ માં એક બિનસરકારી સમાજસેવી સંસ્થાની સ્થાપના કરી. વિધવાઓ અવારનવાર ધનરહિત અવસ્થામાં મૃત્યુ પામે છે અને ઘણી યુવાન વિધવાઓ જીવવા માટે વેશ્યાવૃત્તિ અપનાવે છે. તેમના મૃતદેહ પ્રાણીઓ ખાઈ શકે છે, પરંતુ તેઓ મૃતદેહોની ભાળ મેળવી તેમને આદરપૂર્વક અંતિમ સંસ્કાર અપાવે છે. તેઓ માત્ર મૃતકોની જ કાળજી લેતા નથી, પરંતુ તેમણે સ્થાપેલી સંસ્થા ત્યજી દેવાયેલી વિધવાઓની પણ સંભાળ રાખે છે. તેમની સંસ્થામાં પાંત્રીસ વિધવાઓ રહે છે. તેમની સંસ્થા જાતીય શોષણનો ભોગ બનેલા લોકોને કાયદાકીય અને માનસિક સહાય પણ આપી છે.

## સંદર્ભ 
શ્રેણી:જીવિત લોકો
શ્રેણી:નારી શક્તિ પુરસ્કાર વિજેતા
શ્રેણી:૧૯૬૩માં જન્મ