open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
નાનખટાઈ

300px|thumbnail|નાનખટાઈ બિસ્કીટ
**નાનખટાઈ** એ બિસ્કીટનો એક પ્રકાર છે, જેની ઉત્પત્તિ દક્ષિણ ગુજરાતના મુખ્ય શહેર સુરત ખાતે થઈ છે. નાનખટાઈ  ભારત અને પાકિસ્તાન ખાતે અત્યંત લોકપ્રિય બિસ્કીટ છે. નાનખટાઈ શબ્દ ફારસી ભાષાનો શબ્દ *નાન* અને અફઘાની ભાષાનો શબ્દ ખતાઈ, કે જેનો અર્થ રોટીની બિસ્કીટ એવો થાય છે, આ બેશબ્દો પરથી બનેલ છે. અફઘાનિસ્તાન અને પૂર્વોત્તર ઈરાન દેશમાં આને *કુલ્ચા-એ-ખતાઈ* કહેવામાં આવે છે. કુલચા એ પણ નાન જેવી એક રોટીનો જ પ્રકાર છે.

## સંદર્ભો 
શ્રેણી:આહાર
શ્રેણી:ગુજરાતી વાનગી
શ્રેણી:ગુજરાતી ભોજન
પશ્તો ભાષા

thumb|નસ્તાલીક શૈલીમાં શબ્દ "પશ્તો"

**પશ્તો** (پښتو), **પઠાણી** અથવા **અફઘાની ભાષા** (افغانی) એ પૂર્વીય ભારતીય-ઈરાની ભાષા છે. તે ભારતીય-યુરોપીય ભાષાકુટુંબનો ભાગ છે. પશ્તો અફઘાનિસ્તાન અને પાકિસ્તાન દેશોની ભાષા છે. તે મુખ્યત્વે અફઘાનિસ્તાનમાં બોલાય છે. પરંતુ મધ્યયુગ દરમ્યાન પઠાણ શાસકોના આગમન સાથે પશ્તો ભાષાના શબ્દો ભારતીય ભાષાઓમાં પણ પ્રવેશ્યા છે. ઉર્દૂ ભાષામાં તથા કઇંક અંશે હિન્દી ભાષામાં પશ્તો ભાષાની અસર દેખાઇ આવે છે.

શ્રેણી:ભાષાઓ
આંજણી (રોગ)

300px|right|thumb|આંખોની પાંપણ પર થતી ફોડલી : **આંજણી**

**આંજણી** (હિન્દી:बिलनी; અંગ્રેજી:Sty અથવા Stye સ્ટાઈ) એ એક આંખનો રોગ છે. આ રોગમાં આંખોની પાંપણ પર ફોડલી થાય છે, જે દાણા રુપે હલ્કા લાલાશ પડતો રંગમાં ઉભરે છે. આમ તો આ મોટો રોગ નથી, પરંતુ આંજણી થાય ત્યારે દર્દીને ઘણી તકલીફ થતી હોય છે.

આંખની પાંપણો પર આવેલા વાળના મૂળમાં બારીક તૈલી સ્ત્રાવ ગ્રંથિઓ આવેલી હોય છે. આ ગ્રંથિને બહારથી ચેપ લાગવાને કારણે તેના પર સોજો આવે છે. બાહ્ય ચેપ આંખને વારંવાર ગંદા હાથ કે ગંદા રૂમાલ ઘસાવાને કારણે લાગી શકે છે. શરીરની નબળાઈ, શરીરની આંતરિક ગરમી, પિત્તરોગ (એસિડીટી), કબજિયાત, મધુપ્રમેહની તકલીફવાળાને આ ચેપ જલ્દીથી લાગી શકે છે, પરિણામે વારંવાર આંજણી થાય છે.

## બાહ્ય કડીઓ 
* 
* આંજણી 
* How to get rid of a stye 

શ્રેણી:આરોગ્ય
શ્રેણી:શરીરવિજ્ઞાન
માજુલી બેટ

[300px|thumb|[જોરહટ જિલ્લો|જોરહટ જિલ્લાના માજુલી દ્વીપ પર આવેલું એક આદિવાસીઓનું ગામ]]
300px|right|thumb|માજુલી દ્વીપ ખાતે રાસલીલાનું એક દૃશ્ય
**માજુલી** અથવા **માજોલી** બેટ એ ભારત દેશના પૂર્વોત્તર ભાગમાં આવેલા આસામ રાજ્યમાંથી વહેતી બ્રહ્મપુત્રા નદીમાં આવેલો એક દ્વીપ છે, કે જે રાજ્યના જોરહટ જિલ્લાના ઉત્તર ભાગમાં આવેલો છે. ઈ. સ. ૧૮૫૩ના વર્ષમાં બ્રિટિશ ઈસ્ટ ઈન્ડિયા કંપનીના એ. જે. મિફેટમીલ્સ દ્વારા કરવામાં આવેલ સર્વેક્ષણ મુજબ આ ટાપુ ૧,૨૪૬ ચોરસ કિલોમીટર જેટલા વિસ્તારમાં ફેલાયેલ હતો. પરંતુ પ્રતિવર્ષ આવતી રેલને કારણે થતા જમીનના ધોવાણને કારણે ઈ. સ. ૨૦૦૧માં કરવામાં આવેલા સર્વેક્ષણ અનુસાર હવે આ દ્વીપનું ક્ષેત્રફળ ૪૨૯.૬૫ ચોરસ કિલોમીટર જેટલું રહી જવા પામ્યું છે. આમ આ બેટના અસ્તિત્વ પર પ્રાકૃતિક તેમ જ માનવનિર્મિત કારણોને લીધે ખતરો મંડરાય રહ્યો છે. અહીં આવવા જવા માટે મોટી નૌકાઓ (ફેરી બોટ) ચાલે છે, જે આ ટાપુ પર વાહન સહિત લોકોને ટાપુ પર પહોંચાડે છે.

માજુલી વિસ્તાર વાસ્તવમાં એક લાંબો જમીનનો પટ્ટો છે, જેની બંને બાજુ નદી વહે છે. માજુલી ટાપુનું સર્જન ધરતીકંપને પરિણામે થયેલું છે. ઈ.સ. ૧૬૬૧થી ૧૬૯૬ સુધીમાં આ વિસ્તારમાં ધરતીકંપ, પૂર જેવી કુદરતી આફતો આવી હતી. આ ઉપરાંત અન્ય ધાર્મિક દંતકથાઓ પણ આ સ્થળ સાથે જોડાયેલી છે. સ્થાનિક લોકો દ્વારા એમ પણ કહેવાય છે કે ભગવાન શ્રીકૃષ્ણ તેમના મિત્રો સાથે અહીં રમતા હતા.

અહિંયા વસવાટ કરતા લોકો પર આસામી સંસ્કૃતિનો બહુ મોટો પ્રભાવ છે. અહીંના લોકો આસામી ભાષાનો જ વ્યવહારમાં ઉપયોગ કરે છે.

આ દ્વીપ પર વસવાટ કરતા લોકોની રોજીરોટીનો મુખ્ય આધાર કૃષિ-ઉત્પાદન છે. અહીં એકસોથી વધુ જાતના ડાંગરના પાકનું ઉત્પાદન થાય છે. અહીં જમીન ફળદ્રુપ અને કુદરતી રીતે રસાળ હોવાને કારણે ખેડૂતો જમીનમાં કોઈ પણ પ્રકારના રાસાયણિક ખાતરનો ઉપયોગ કરતા નથી. ચોખાની આટલી બધી જાતમાં પણ કોલમ સોલ માજુલીમાં વસતા લોકોના પ્રિય આહારમાં સ્થાન ધરાવે છે. હાથ-વણાટ (હેન્ડલૂમ) અહીંનો મુખ્ય વ્યવસાય છે. આ સિવાય અહીં સુતરાઉ અને રેશમી (સિલ્ક) કાપડનું પણ સારા પ્રમાણમાં ઉત્પાદન થાય છે.

કુદરતી સંપદા વડે સમૃદ્ધ માજુલી દ્વીપમાં કલાનો વારસો પણ આજ સુધી સચવાયેલો રહ્યો છે. અહીં કઠપૂતળીના ખેલ, રાસ ઉત્સવ પણ યોજાય છે, જેને જોવા માટે લોકો દૂર દૂરથી આવે છે.

### ચિત્ર દર્શન 

ચિત્ર:Kamalabari Satra.jpg|કમલાબારી સત્ર
ચિત્ર:Dakhinpat Temple.jpg|દક્ષિણપાટ સત્ર
ચિત્ર:Filial Piety Rituals.jpg|દક્ષિણપાટ સત્ર ખાતે પૂજનકાર્ય
ચિત્ર:Aauniati satra gate.jpg|આઉનીઆટી સત્ર

## સંદર્ભો 
## બાહ્ય કડીઓ 
* http://majulilandscape.gov.in/index.php માજુલી વિષયક માહિતી
* http://www.assamtourism.org/majuli.php આસામ પર્યટન વિભાગનું અધિકૃત વેબસાઇટ 
* http://www.majulitourism.com/aboutus.htm  સ્થાનિક માજુલી પર્યટન વિભાગ
* http://www.majuli.org  MIPADC, (માજુલી દ્વીપ સંરક્ષણ અને વિકાસ પરિષદ)
* http://iussp.org/sites/default/files/event_call_for_papers/iussp13.pdf વસ્તી ઘનતા અધ્યયન

શ્રેણી:આસામ
શ્રેણી:જોવાલાયક સ્થળો
કૃત્રિમ વરસાદ

**કુત્રિમ વરસાદ** એ માનવ દ્વારા ચોક્કસ પ્રક્રિયાઓ કરી પાડવામાં આવતો વરસાદ. વર્તમાન પ્રદુષિત વાતાવરણ અને ગ્લોબલ વોર્મિંગ જેવાં પરિબળોને કારણે વરસાદ પડતો નથી અથવા ઓછો પડે છે, પરિણામે દુકાળની પરિસ્થિતિ ઉભી થાય છે. આ કારણસર હાલના વૈજ્ઞાનિકોએ અનેક સંશોધન કરી આ રસ્તો કાઢ્યો છે.

આ પ્રક્રિયામાં આકાશમાં થોડા વાદળનું હોવું જરૂરી છે. આ વાદળ પર સૂકો બરફ (Dry ice) અથવા સિલ્વર આયોડાઈડ (Silver iodide) અથવા સિલ્વર નાઈટ્રેટનો છંટકાવ કરવામાં આવે છે, આથી ઠરી ગયેલા વાદળનું વિભાજન થઈ અને વરસાદ પડે છે. આ પ્રક્રિયાની સરળ રીત પણ શોધી કાઢવામાં આવી છે, તે મુજબ સિલ્વર નાઈટ્રેટને વાયુ સ્વરૂપમાં ફેરવી, તેને આકાશમાં વાદળ ઉપર મુક્ત કરવાથી તે વાદળનું વિઘટન થાય છે અને વરસાદ પડે છે.

સૌપ્રથમ વાર સંશોધન કરી ખેતીને ઉપયોગી એવો આ સફળ પ્રયોગ અમેરિકાના વિન્સેન્ટ શેફર (Vincent Joseph Schaefer) નામના વૈજ્ઞાનિકે કર્યો હતો.

શ્રેણી:રસાયણવિજ્ઞાન
ગીધકુટ પર્વત

**ગિધકુટ પર્વત** ભારત દેશના મધ્ય ભાગમાં આવેલા મધ્ય પ્રદેશ રાજ્યના સતના જિલ્લામાં આવેલ એક ડુંગર છે. આ ડુંગર ધાર્મિક, પુરાતત્વીય અને પર્યાવરણની દૃષ્ટિએ ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ છે. આ ડુંગરને *ગીધરાજ પર્વત* પણ કહેવાય છે. સ્થાનિક લોકો તેને *ગીદ્ધહા પહાડ* કહે છે.

આ પહાડ સતના જિલ્લાના રામનગર તાલુકામાં આવેલા દેવરાજનગર નજીક આવેલ છે, જેનું અંતર સતના થી આશરે ૬૫ કિલોમીટર જેટલું છે. આ પર્વતની ઉત્તર દિશામાં કૈમૂર પર્વતશૃંખલા તેમ જ દક્ષિણ દિશામાં મૈકલ પર્વતશૃંખલા આવેલી છે.

આ સ્થળ પર પહાડીમાં ચાર જેટલી પ્રાચીન ગુફાઓ આવેલી છે, જેની અંદર શિલા પર દોરેલાં ચિત્રો (રોક પેઈન્ટીંગ) તેમ જ ભીંતચિત્રો (મુરાલ પેઈન્ટીંગ) જોઈ શકાય છે, જેથી પુરાતત્વની દૃષ્ટિએ આ સ્થળ નોંધપાત્ર છે.

દર વર્ષે મહા મહિનામાં વસંતપંચમીના દિવસે અહીં મોટો મેળો ભરાય છે. મોટી સંખ્યામાં અહીં લોકો મેળામાં આવે છે અને ગંગા-સ્નાન પણ કરે છે.

શ્રેણી:જોવાલાયક સ્થળો
શ્રેણી:મધ્ય પ્રદેશ
શ્રેણી:ભારતના પર્વતો
પ્રમોદ કરણ સેઠી

**પ્રમોદ કરણ સેઠી** અથવા **પી. કે. સેઠી** (૨૮ નવેમ્બર, ૧૯૨૭ – ૬ જાન્યુઆરી, ૨૦૦૮) વિશ્વભરમાં જાણીતા *જયપુર ફૂટ*ના પ્રણેતા હતા. એમણે શ્રી રામચંદ્ર શર્મા સાથે મળીને ઈ. સ. ૧૯૬૯ના વર્ષમાં *જયપુર ફૂટ* નામથી સસ્તા અને લચીલા (flexible) કૃત્રિમ પગનું સંશોધન તેમ જ વિકાસ કરેલ છે. વ્યવસાયે હાડકાંના નિષ્ણાત તબીબ એવા ડૉ. પી. કે. સેઠીના આ યોગદાન બદલ એમને ઈ. સ. ૧૯૮૧ના વર્ષનો મેગ્સેસે પુરસ્કાર તેમ જ પદ્મશ્રી પુરસ્કાર વડે નવાજવામાં આવ્યા હતા.

કાશી હિંદુ વિશ્વવિદ્યાલય ખાતે ભૌતિકશાસ્ત્રના અધ્યાપક ડૉ. નિહાલ કરણ સેઠીને ત્યાં ૧૯૨૭માં જન્મેલ પ્રમોદ સેઠી આગ્રા વિશ્વવિદ્યાલય ખાતે સાતેસાત વિષયોમાં સર્વોચ્ચ પરિણામ મેળવી એમબીબીએસ થયા હતા. ઈ. સ. ૧૯૫૨ના વર્ષમાં તેઓ એમ. એસ. (માસ્ટર ઓફ સર્જરી)ની પદવી મેળવી નિષ્ણાત તબીબ બન્યા હતા. આ ઉપરાંત ઈ. સ. ૧૯૫૩ના વર્ષમાં ઈંગ્લેન્ડમાં આવેલ એડિનબરો ખાતેથી એમણે એફ આર સી એસની પદવી મેળવી હતી.

ડૉ. પી. કે. સેઠીએ સર્જન તરીકે ઈ. સ. ૧૯૫૪ના વર્ષમાં જયપુરમાં આવેલ સવાઈ માનસિંહ હોસ્પિટલ ખાતે પોતાની સેવા આપવાની શરૂઆત કરી અને ત્યાં નવા શરુ થયેલા અસ્થિ વિભાગમાં એમણે નિષ્ણાત તરીકે સ્થાપિત થયા.

અહીં કાર્યરત શ્રી રામચંદ્ર શર્મા, કે જેઓ અશિક્ષિત કારીગર હતા, એમના સહયોગથી ડૉ. સેઠીએ *જયપુર ફૂટ*નો વિકાસ કરી એને વિશ્વભરમાં સ્થાન અપાવ્યું. એમની આ શોધને કારણે કોઈપણ કારણસર પોતાનો પગ ગુમાવનાર લાખો-કરોડો લોકો ફરી ચાલી શકવાને સમર્થ બની શક્યા છે.

## સંદર્ભો 
## બાહ્ય કડીઓ 
* જયપુર ફૂટ
* *ટાઈમ સામાયિક (Time Magazine)*માં પ્રમોદ કરણ સેઠી અને જયપુર ફૂટ વિશે લેખ 
* The 1981 Ramon Magsaysay Award for Community Leadership: Biography of Pramod Karan Sethi 
* ડો. સેઠીના અવસાન સમયના સમાચાર (New York Times: P. K. Sethi, Inventor of the Low-Tech Limb, Is Dead at 80) 
* ડો. સેઠીના અવસાન સમયના સમાચાર

શ્રેણી:વૈજ્ઞાનિક
શ્રેણી:ભારતીય વ્યક્તિત્વ
શ્રેણી:પદ્મશ્રી પુરસ્કાર વિજેતાઓ
શ્રેણી:૧૯૨૭માં જન્મ
શ્રેણી:૨૦૦૮માં મૃત્યુ
સુશર્મા

**સુશર્મા **એ ત્રિગર્ત પ્રદેશનો રાજા હતો.

મહાભારત અનુસાર ત્રિગર્ત રાજ્ય કૌરવોને પક્ષે હતું. પાંડવોના અજ્ઞાતવાસ દરમિયાન સુશર્મા અને કૌરવોએ સાથે મળીને વિરાટના રાજ્ય પર આક્રમણ કર્યું અને ગાયોને ચોરી ગયા. આ પછી થયેલા યુદ્ધમાં પાંડવોએ ત્રિગર્ત અને કૌરવોની સેના સામે વિરાટની સાથે મળીને સામનો કર્યો હતો. મહાભારતના યુદ્ધ દરમિયાન અર્જુને સુશર્મા અને *સમસપ્તક* ના નામે ઓળખાતા યોદ્ધાઓ (જેમણે અર્જુનને માર્યા વગર પાછા ન ફરવાની પ્રતિજ્ઞા લીધેલી).  વાળી અક્ષૌહિણી સેનાનો નાશ કરેલો.

## સંદર્ભ
## સ્ત્રોત
* વ્યાસના મહાભારત નું કિસરી મોહન ગાંગુલી દ્વારા મહાભારતનું અંગ્રેજી ભાષાંતર.

શ્રેણી:પૌરાણિક પાત્રો
તાજ લેક પેલેસ

જે લેક પેલેસ અગાઉ જગ નિવાસ તરીકે જાણીતી હતી,83 રૂમ અને સ્યુઇટ્સથી બનેલી આ વૈભવશાળી હોટેલ સફેદ આરસપહાણ થી બનેલી છે.લેક પેલેસ ભારતના રાજસ્થાન રાજયમાં આવેલા ઉદયપુર શહેરના પીચોલા તળાવની  વચ્ચે આવેલા જગ નિવાસ ટાપુ  પર સ્થિત છે, તે  4 એકરમાં  (16,000 એમ 2) છવાયેલો છે.  આ હોટલ પોતાના મહેમાનોને શહેરના જેટી થી લાવવા લઇજવા માટે  સ્પીડ બોટ ચલાવે છે. આ હોટેલે ભારતમાં અને વિશ્વમાં  સૌથી રોમેન્ટિક હોટેલ તરીકે નામના મેળવી છે.   

## ઇતિહાસ
તેનું  બાંધકામ સન 1743 થી 1746માં  મહારાણા જગત સિંઘ દ્વિતીય દ્વારા મેવાડ ના શાહી પરિવાર આગેવાની નીચે કરવામાં આવ્યું હતું 

રાજાના વંશજો મહેલનો ઉપયોગ હિલસ્ટેશન તરીકે  કરતા જેમાં તેઓ બાદશાહી દરબારનું  આયોજન કરતા, આ મહેલના રૂમ ઉપર એક  વર્તુળ છે તેનો  વ્યાસ લગભગ 21ફૂટ (6.4મીટર) છે. તેના માળની રચના કાળા અને સફેદ આરસ  લગાડીને કરવામાં આવી  છે, દિવાલોને  અનોખી રીતે  શણગાર અને વિવિધ રંગીન પત્થરોથી ગુંબજ ખુબ જ સુંદર દેખાય  છે.  ફેરવવાનો વિચાર કર્યો અને કોન્ટ્રાક્ટર ડીડી જે એક અમેરિકન કલાકાર છે તેને આ કાર્યમાં સલાહ માટે હોટલ પ્રોજેક્ટ ડિઝાઇન તરીકે નિમણુક કરી. ડીડી પાસેથી મળેલી માહિતી પરથી ઉદયપુરના મહારાજા આ પ્રોજેક્ટની જાણકારી  ભેગી કરી.  તાજ ગ્રૂપના  જમશેદ  ડી. એફ . લામ આ મહેલ ના નવીનીકરણ અને સુરક્ષાના કાર્યમાં ભાગ લીધો હતો અને તેમની દેખરેખ હેઠળ તેમને આ હોટેલ નું નવીનીકરણને ઉચ્ચ ધોરણે પોચાડનાર આ હોટેલના અને ભારતના સૌથી પેહલા જવાન મેનેજર બન્યા.

સન 2000માં તેનું ફરી નવીનીકરણ કરવામાં આવ્યું। 

આ હોટલમાં કામ કરતા  "રોયલ બટલરો " મૂળ મહેલમાં  કામ કરતા અનુયાયીના વંશજો છે. 

## અતિરિક્ત માહિતી
શાહી નિવાસસ્થાન અને વૈભવશાળી હોટેલ તરીકે   લોર્ડ કર્ઝન, વિવીયન લેઇ, રાણી એલિઝાબેથ, ઈરાન ના શાહ, નેપાળના રાજાઅને પ્રથમ મહિલા જેકલીન કેનેડીની  પસંદગીની મહોર લાગી છે।

આ મહેલનો ઉપયોગ ઘણી ફિલ્મોમાં  શૂટિંગ તરીકે  થતો હતો:
* 1959માં ફ્રિટ્ઝ લેંગે પટકથાઓ બનાવી એશ્ચનાપુરનો શેર,  ચંદ્ર મહેલ જેવો ભારતનો મકબરો અને બનાવટી નગર એશ્ચનાપુરના મહારાજા.
* 1983માં જેમ્સ બોન્ડ ફિલ્મ ઓક્તોપસ્સિ જેમાં મૌડ એડમ્સે ઓક્તોપસ્સિની ભૂમિકા ભજવી હતી  ફિલ્મ માટે  ઉદયપુરના  જગ મંદિર અને મોન્સૂન પેલેસનો ઉપયોગ કરાયો હતો.
* 1984  બ્રિટિશ ટેલિવિઝન  ક્રાઉન માં જ્વેલ શ્રેણીમાં નવાબ મિરાતના  ગેસ્ટ હાઉસ તરીકે બતાવામાં આવ્યો હતો.
* 2001 સુભાષ ઘાઈ દ્વારા નિર્દેશિત બોલીવુડ ફિલ્મ યાદે, 2006 તારસેમ સિંઘ દ્વારા નિર્દેશિત ફિલ્મધ ફોલનું શુટિંગ ત્યાં થયું હતું.
* 2013 યે જવાની હૈ દીવાની ફિલ્મનું  પણ અહીં બનાવામાં  આવ્યું હતું.

## સંદર્ભ
રામાનુજાચાર્ય

**રામાનુજાચાર્ય** (હિન્દી:रामानुजाचार्य; અંગ્રેજી:Ramanuja) (જન્મ: ૧૦૧૭ - મૃત્યુ: ૧૧૩૭) વિશિષ્ટાદ્વૈત સિદ્ધાંતના પ્રવર્તક અને રામાનુજ સંપ્રદાયના સ્થાપક હતાં. તેમણે વિષ્ણુ ભગવાન ને પોતાનાં આરાઘ્ય દેવ માન્યા હતાં.. તેઓ શ્રીનાથમુનિએ સ્થાપેલા વૈષ્ણવ સંપ્રદાયના સંત હતા, જેમનો ભક્તિ પરંપરા પર ખૂબ જ ઊંડો પ્રભાવ રહ્યો હતો. તેઓ યમુનાચાર્યના દોહિત્ર હતા. એમનો જન્મ  દક્ષિણ ભારતના ચેન્નાઈ નજીક આવેલા પેરામ્બદુર ખાતે થયો હતો. તેમના પિતાનું નામ અસૂરી કેશવ સોમયાજી અને માતાનું નામ કાંતિમતી હતું. તેઓ શ્રી રામાનુજ, ઉદ્‌યાવર, એથીરાજર (યાત્રીરાજા), એમ્બરુમન્નાર અને લક્ષ્મણ મુનિ તરીકે પણ ઓળખાતા હતા.

એમણે શ્રી-ભાષ્ય, વેદાંતદ્વીપ, શ્રીરંગગદ્ય વગેરે નવ ગ્રંથોની રચના કરી હતી. રામાનુજ સંપ્રદાયના અનુયાયીઓ તેમને રામનો અવતાર માને છે. જ્યારે સ્વામિનારાયણ સંપ્રદાયના અનુયાયીઓ તેમને શેષનાગ ના અવતાર તથા રામાનંદ સ્વામીના ગુરુ માને છે.
તેઓ ૧૨૦ વર્ષનું સુદીર્ઘ આયુષ્ય ભોગવી શ્રીરંગપટ્ટણમ ખાતે અવસાન પામ્યા હતા.

## સંદર્ભો 
શ્રેણી:હિંદુ સંત
શ્રેણી:વૈષ્ણવ સંપ્રદાય
પાતાલ ભુવનેશ્વર

*પાતાલ ભુવનેશવર*' (હિન્દી:पाताल भुवनेश्वर; અંગ્રેજી:Patal Bhuvaneshwar) એ ભારત દેશના ઉત્તર ભાગમાં આવેલ ઉત્તરાખંડ રાજ્યના પિથોરગઢ જિલ્લાના ગંગોલીહાટ નજીક આવેલ એક ધાર્મિક સ્થળ છે. અહિંયા ચુનાના પથ્થરોમાં બનાવવામાં આવેલ ગુફાઓમાં અંદર આખું મંદિર સંકુલ આવેલું છે, કે જે પાતાળમાં વસતા ભુવનેશ્વર એટલે કે શિવ ભગવાનનું છે. મુખ્ય પ્રવેશદ્વારથી સાંકડી અને લાંબી ગુફામાં અંદર જવાય છે. આશરે ૯૦ ફૂટ જેટલી ઊંડી અને ૧૬૦ મીટર જેટલી લાંબી આ ગુફામાં પથ્થરો પર દેવીદેવતાઓનાં શિલ્પ કોતરવામાં આવેલ છે. આમ તો સ્થાનિક માન્યતા મુજબ આ મંદિર યુગો પુરાણું છે, પરંતુ શંકરાચાર્યે લીધેલ મુલાકાત પછી અહીં નિયમિતપણે પૂજનવિધિ કરવામાં આવે છે.

આ સ્થળ ગંગોલીહાટની ઉત્તર-પૂર્વ દિશામાં ૧૬ કિલોમીટર અંતરે તેમ જ બેરીનાગ થી દક્ષિણ દિશામાં ૨૦ કિલોમીટરના અંતરે આવેલું છે. જિલ્લાના મુખ્ય મથક પિથોરગઢ થી પાતાલ ભુવનેશ્વર ગુફા મંદિર ૯૧ કિલોમીટર જેટલા અંતરે દરિયાઈ સપાટી થી ૧૩૫૦ મીટર જેટલી ઊંચાઈ પર આવેલું છે. આ મંદિર ડીડીહાટ તાલુકા (તહસીલ)ના ભુવનેશ્વર ગામમાં આવેલું છે.

## સંદર્ભો 
## બાહ્ય કડીઓ 
* "The cave shrine of Uttaranchal" , *ધ હિન્દુ*, મે ૨૩, ૨૦૦૩
* પાતાલ ભુવનેશ્વર (Patal Bhuvaneshwar)
* વિકિમેપિયા પર

શ્રેણી:જોવાલાયક સ્થળો
શ્રેણી:ધાર્મિક સ્થળો
શ્રેણી:ઉત્તરાખંડ
આંધ્રપ્રદેશ એક્સપ્રેસ

**આંધ્રપ્રદેશ એક્સપ્રેસ**એ દક્ષિણ કેન્દ્રીય રેલ્વેની એક સુપર ફાસ્ટ ટ્રેન છે, જે આંધ્રપ્રદેશની રાજધાની હૈદરાબાદ અને ભારતની રાજધાની નવી દિલ્હી ને સીધી જોડતી ટ્રેન છે. તે દૈનિક સંચાલન થતી ટ્રેન છે અને તેને સંપૂર્ણ અંતર કાપતાં ૨૭ કલાક લાગે છે. આ સફર દરમ્યાન તે મહારાષ્ટ્ર, મધ્ય પ્રદેશ, ઉત્તર પ્રદેશ, રાજસ્થાન અને હરિયાણા રાજ્યમાંથી પસાર થાય છે. 

ભારતીય રેલવે પ્રશાસન દ્વારા આ ટ્રેનને ૧૨૭૨૩ ક્રમાંક અને ત્યાંથી પછી આવતી ટ્રેનને ૧૨૭૨૪ ક્રમાંક આપવામાં આવ્યો છે.

## કામગીરીનું વર્ણન
૧૯૭૮માં આ ટ્રેન ફક્ત ૨૩ કલાકમાં જ આ અંતર આવરી લેતી હતી જેમાં તે ઝાંસી જંક્શન, ભોપાલ જંક્શન, નાગપુર, બલ્હાર્શાહ અને કાઝીપેટ સ્ટેશન ઉભી રહેતી હતી પણ પછી તેની પ્રવાસની સમય મર્યાદા વધારીને ૨૭ કલાક કર્યો જેમાં તે ઘણા સ્ટેશન પર ઉભી રહે છે. જયારે આ ટ્રેન શરુ કરવામાં આવી ત્યારે સિંગલ લાઈન હતી તે સેમોફોન બેઝ પર આધારિત હતી અને આ ટ્રેન ૧૪ ડબ્બાની પછી તેને ૨૧ ડબ્બાની અને હવે તે ૨૪ ડબ્બાની (૭ જેમાં ડબ્બા A/C વાળા) કરવામાં આવી છે.

## પરિપથ
હૈદરાબાદ માટે આંધ્રપ્રદેશ એક્સપ્રેસ નવી દિલ્હીથી રોજ સાંજે ૧૭:૩૦ કલાકે નીકળીને સાંજે ૧૯:૫૦ કલાકે પહોંચે છે. હૈદરાબાદથી પાછા જવામાં સવારે ૦૯:૦૫ કલાકે નીકળીને નવી દિલ્હી સવારે ૦૯.૦૫ કલાકે પહોંચે છે.

### ટ્રૈનનો પરિપથ નીચે પ્રમાણે છે. 

## નામનો ફેરફાર
આંધ્રપ્રદેશના દ્વિભાજન પછી, આંધ્રપ્રદેશ એક્સપ્રેસ તેલંગાણા થી ચાલે છે તેથી, ટ્રેનનું નામ ટૂંક સમયમાં *તેલંગાણા એક્સપ્રેસ* આપવામાં આવશે. વિજયવાડા-દિલ્હી વચ્ચે નવી ટ્રેન શરૂ કરવામાં આવશે જેનું નામ એપી એક્સપ્રેસ (આંધ્રપ્રદેશ એક્સપ્રેસ) આપવામાં આવશે. 

## સંદર્ભ
શ્રેણી:ભારતીય રેલ
અમરાવતી એક્સપ્રેસ

ભારતીય રેલવે દ્વારા સંચાલિત બે સેવાઓને  અમરાવતી એક્સપ્રેસ નામ આપવામાં  આવ્યું છે. 
ડિસેમ્બર 2012 અંત સુધીમાં આ ટ્રેન સેવાઓ  આવી, જે આ પ્રમાણે છે.

* 17225 વિજયવાડા - હુબલી અમરાવતી એક્સપ્રેસ 
* 17226 હુબલી - વિજયવાડા અમરાવતી એક્સપ્રેસ

દક્ષિણ મધ્ય રેલવેના વિજયવાડા વિભાગ દ્વારા આ સેવા  સપ્તાહમાં ત્રણ સપ્તાહ વખત આ માર્ગ પર ચાલવામાં આવે છે. આ ટ્રૈન ભારતના દક્ષિણ ભાગમાંથી આંધ્રપ્રદેશ થઈને ગોવા સુધી જાય છે. 

* 18047 હાવરા - વાસ્કો દ ગામા અમરાવતી એક્સપ્રેસ
* 18048 વાસ્કો દ ગામા - હાવડા અમરાવતી એક્સપ્રેસ

આ સેવા અઠવાડિયામાં ચાર વખત ઉપરની રીતે ચાલે છે. તે વિજયવાડા, ગુંટકાલ, હુબલી, મડગાંવ આ માર્ગ પર ચાલવામાં આવે છે. આ સેવા દક્ષિણ પૂર્વ  રેલ્વે (SER) દ્વારા ખડગપુર વિભાગથી  સંચાલિત થાય છે. આ ટ્રેન ભારતના પશ્ચિમ બંગાળમાંથી ઓરિસ્સા અને ભારતના પૂર્વમાં આંધ્રપ્રદેશથી  કર્ણાટક અને  ભારતના દક્ષિણ-પશ્ચિમમાં ગોવા સુધી પ્રવાસ કરે છે. 

આ અમરાવતી એક્સપ્રેસ આંધ્રપ્રદેશના શહેરો અને ગુંટુર, નારાસરોપેટ, માર્કાપુરા, કુંમ્બુમ, ગીડ્ડારુલા।, નંદયાલ , મહાનંદી, ગુંટકાલ અને બેલ્લારી જેવા નગરો અને તેની આસપાસના પ્રદેશોમાં રહેતા ખાસ કરીને તે ના રહેવાસીઓમાં ખુબ લોકપ્રિય છે.

## ઇતિહાસ
આ અમરાવતી એક્સપ્રેસ ઐતિહાસિક મછલીપટ્ટનમ-મોર્મુગાઓ રેલ્વે ટ્રેક પર ચાલે છે.

1950 દરમિયાન  આ સેવા પ્રથમ ગુંટુર અને હુબલી વચ્ચે  મીટરગેજ ટ્રેનથી શરૂ  કરવામાં આવી હતી, 1987 અને 1990 વચ્ચે આ ગુંટુર-હુબલી ફાસ્ટ પેસેન્જર સર્વિસને એક્સપ્રેસ સેવામાં  અપગ્રેડ કરવામાં આવી હતી પછી તેનું નામ અમરાવતી એક્સપ્રેસ  આપવામાં આવ્યું હતું.

આ ગાડીના ડબ્બા YP આ એન્જિનથી જોડવામાં આવે છે પછી વાસ્કો દ ગામા થી ગુંટુર સુધી તેમાં  શયનયાન પણ જોડાયેલા હોય છે. ગુંટુર સુધી જોડાયેલા શયનયાનના ડબ્બા  ગાદગ જવામાટે તે ગોમાન્તક એક્સપ્રેસ સાથે જોડાય છે. આ ડબ્બા લોંઢથી  મિરાજ ગાદગ લિંક એક્સપ્રેસ સાથે જોડાય છે અને છેલ્લે ગુંટુર ખાતે જોડાયેલા આ ડબ્બા ગાદગથી  હુબલી ગુંટુર ફાસ્ટ પેસેન્જર સર્વિસ ટ્રૈન સાથે જોડાય છે.અમરાવતી એક્સપ્રેસના શરૂઆત પછી શયનયાનના ડબ્બા ના જોડાણ અને છુટ્ટા પાડવાની કિયા પેહલા ગાદગ સ્ટેશને થતી હતી તે બંધ કરીને તે હુગલી સ્ટેશન પર શરૂ કરવામાં આવી છે.

1990ના મધ્ય માં ગેજ કન્વર્ઝનનું કામ શરૂ કર્યું અને આ ટ્રેન પાટા 1997 સુધીમાં  કામ પૂરું કરવામાં આવ્યું ગેજ કન્વર્ઝનનું કામ  1990ના મધ્યસુધીમાં થયું હતું  જ્યારે ટ્રેન સેવાને 1994 માં વિજયવાડા સુધી વિસ્તારવામાં આવી હતી, ટ્રેન સેવાને અલગ સેગમેન્ટોમાં  વિભાજિત કરવામાં આવી હતી અને સંપૂર્ણપણે આ પૂર્ણ સેવા 1997 ત્યાં સુધી પણ  પુનઃસ્થાપિત કરવામાં આવી ન હતી.  

2003 ની શરૂઆતથી, આ ટ્રૈનને  સપ્તાહમાં ત્રણ  વખત અને  બાકીના ચાર દિવસ માટે વિજયવાડા-હુબલી  સુધી દોડે છે. જુલાઈ 2007 થી, આ ટ્રૈનની સેવા હવે  વાસ્કો દ ગામા થી આગળ હાવરા સુધી વિસ્તારવામાં આવી છે.

2010 માં 7225/7226 વિજયવાડા - હુબલી સુધીની ટ્રૈનનો નવો  નંબર 17225/17226  કરવામાં આવ્યો છે. અને 8047/8048 હાવરા - વાસ્કો દ ગામા સુધીની ટ્રૈનનો નવો નંબર હવે  18047/18048 કરવામાં આવ્યો છે. 

12 ફેબ્રુઆરી 2013 ના રોજ, રેલવે પ્રધાન મલ્લીકાર્જુના ખરગેએ અમરાવતી એક્સપ્રેસ 17225/17226 નીઆ ટ્રૈન ને હુબલી-વિજયવાડા વચ્ચે ચાલુ અઠવાડિયામાં  3 દિવસ  ચાલુ કરવામાં આવી છે. 

અમરાવતી એક્સપ્રેસનું નવું સમય પત્રક ટૂંકમાં જ રેલ્વે ની સાઈટ પર આવશે 

## સંદર્ભ
શ્રેણી:ભારતીય રેલ
રાજેશ ખન્ના

**રાજેશ ખન્ના** ()નું જન્મ નામ **જતીન ખન્ના** હતું. તેઓએ બોલિવુડના નામે ઓળખાતા હિંદી ફિલ્મ  ઉદ્યોગના પ્રથમ સુપરસ્ટાર હોવાનું ગૌરવ પ્રાપ્ત કર્યું હતું. ૧૯૬૯ થી ૧૯૭૧ સુધીના ટુંકા ગાળામાં એમના મુખ્ય અભિનેતા તરીકેની ૧૫ ફિલ્મો સુપર હીટ થઈ હતી. બીબીસીએ એમના જીવન ઉપર *બોમ્બે સુપરસ્ટાર* નામની એક દસ્તાવેજી ફિલ્મ બનાવી હતી.

રાજેશ ખન્નાએ ફિલ્મ ક્ષેત્રની કારકિર્દી દરમ્યાન કુલ ૧૮૦ ફિલ્મોમાં કામ કર્યું હતું જેમાં ૧૬૩ પુર્ણ કક્ષાની અને ૧૭ નાની ફિલ્મોમાં કામ કર્યું હતું. આ કારકિર્દી દરમ્યાનની ૧૦૬ ફિલ્મોમાં એમણે મુખ્ય ચરિત્ર અભિનેતાની ભુમિકા ભજવી હતી. એમણે ત્રણ વખત *ફિલ્મફેર સર્વોત્તમ અભિનેતા પુરસ્કાર* જીત્યો હતો અને ચૌદ વખત એના માટે નામાંકિત થયા હતા. એમને બીએફજેએ સર્વોત્તમ અભિનેતા પુરસ્કાર (હિંદી) (બંગાળ ફિલ્મ પત્રકાર સંગઠન દ્વારા આપવામાં આવતો પુરસ્કાર) ચાર વખત એનાયત થયો હતો અને એના માટે એ કુલ ૨૫ વખત નામાંકિત થયા હતા. ૧૯૯૧માં એમને ભારતીય સિનેમામાં ૨૫ વર્ષ પુરાં કરવા બદલ *ખાસ ફિલ્મફેર પુરસ્કાર* આપવામાં આવ્યો હતો.

## સંદર્ભ
શ્રેણી:બોલીવુડ 
શ્રેણી:ફિલ્મફેર પુરસ્કારોના વિજેતાઓ
શ્રેણી:૨૦૧૨માં મૃત્યુ
શ્રેણી:ભારતીય અભિનેતા
શ્રેણી:૧૦મી લોકસભાના સભ્ય
શ્રેણી:૧૯૪૨માં જન્મ
સાઉથ પાર્ક

thumb|right|alt=*સાઉથ પાર્ક*ના રચયિતા: ટ્રે પાર્કર (ડાબે) અને મેટ્ટ સ્ટોન.|*સાઉથ પાર્ક*ના રચયિતા: ટ્રે પાર્કર (ડાબે) અને મેટ્ટ સ્ટોન.

***સાઉથ પાર્ક*** એ અમેરિકન વ્યસ્ક એનિમેશન શ્રેણી છે જે કોમેડી સેન્ટ્રલ ટેલિવિઝન નેટવર્ક માટે ટ્રે પાર્કર અને મેટ્ટ સ્ટોન દ્વારા બનાવવામાં આવી છે. આ શ્રેણી તેની રુક્ષ ભાષા અને ઉંડા રમુજ અને તીખાં કટાક્ષ માટે જાણીતી બની છે. હાલની વાર્તા ચાર છોકરાંઓ - સ્ટાન માર્શ, કેયલી બ્રોફ્લોવ્સ્કી, એરિક કાર્ટમેન અને કેન્ની મેક્કોર્મિક - અને કોલોરાડોના શહેરમાં તેમનાં પરાક્રમો વિશેની છે. *ધ સિમ્પસન*ની જેમ જ, *સાઉથ પાર્ક* ફરીને ફરી ઉપયોગમાં લેવાતાં પાત્રોનો ઉપયોગ કરે છે.

પાર્કર અને સ્ટોને તેમના દ્વારા ૧૯૯૨ અને ૧૯૯પમાં બનાવેલ ટૂંકા એનિમેશનમાંથી આ શ્રેણી બનાવવાની શરૂઆત કરી. છેલ્લું એનિમેશન ઇન્ટરનેટ પર બહુ લોકપ્રિય બન્યો હતો અને તેમાંથી આ શ્રેણીની શરૂઆત થઇ હતી. ઓગસ્ટ ૧૯૯૭માં સાઉથ પાર્ક શ્રેણીએ ભવ્ય સફળતા સાથે શરૂઆત કરી હતી. ત્યારબાદ આ શ્રેણીનાં અન્ય ભાગો કોમેડી સેન્ટ્રલના કાર્યક્રમોમાં સૌથી વધુ સફળ બન્યાં. અત્યાર સુધી આ શ્રેણીના ૨૫૭ હપ્તાઓ ૧૮ સત્રોમાં પ્રસારિત થઇ ચૂક્યા છે.

## સંદર્ભ
શ્રેણી:ધારાવાહિક
ટોટો ભાષા

**ટોટો ભાષા**(હિન્દી:टोटो भाषा; અંગ્રેજી:Toto language) એક  ચીની-તિબેટિયન ભાષા છે કે જે ભારત અને ભૂતાનની સરહદ પર વસવાટ કરતા ટોટો આદિવાસીઓ દ્વારા પશ્ચિમ બંગાળ રાજ્યના જલપાઈગુડી જિલ્લામાં આવેલા ટોટોપારા ગામ ખાતે રોજબરોજના વહેવારમાં બોલાય છે. હિમાલયાઈ ભાષા પરિયોજના ટોટો ભાષાના વ્યાકરણની પહેલી તસવીર બનાવવા માટેનો પ્રયાસ કરી રહી છે.

ટોટો ભાષા *યુનેસ્કો* દ્વારા *ગંભીર રૂપે લુપ્ત થઈ રહેલી ભાષાઓ*ની યાદીમાં સામેલ કરવામાં આવેલ છે. એક અનુમાન અનુસાર ટોટો ભાષાનો ઉપયોગ કરનારાઓની સંખ્યા ૧,૦૦૦ જેટલી છે. મોટેભાગે ટોટો આદિવાસીઓ આ ભાષાનો ઉપયોગ પરિવાર સાથે ઘરમાં કરતા હોય છે. જો કે તેમના બાળકો આ ભાષા ઘરમાં પરિવારમાં જ શીખે છે, પરંતુ એમને શાળામાં બંગાળી ભાષામાં શિક્ષણ આપવામાં આવે છે.

## સંદર્ભો 
## બાહ્ય કડીઓ 
* India's tribal people fast becoming lost for words
* જલપાઈગુડી જિલ્લાનાં જોવાલાયક પર્યટન સ્થળો

શ્રેણી:ભારતની ભાષાઓ
શ્રેણી:પશ્ચિમ બંગાળ
ગણેશ મંદિર, કોઠ

**ગણપતપુરા** કે **ગણેશપુરા** તરીકે ઓળખાતું ગણેશ મંદિર ધોળકા નગરની નજીકમાં આવેલું સુપ્રસિદ્ધ મંદિર છે. આ મંદિર ધોળકા તાલુકાના કોઠ ગામ પાસે આવેલું છે. જે ધોળકાથી આશરે ૨૦ કિલોમીટર તેમ જ જિલ્લા મથક અમદાવાદથી ૬૨ કિલોમીટર અને રાષ્ટ્રીય ધોરીમાર્ગ પર આવેલા બગોદરાથી ૧૪ કિલોમીટર જેટલા અંતરે આવેલું છે. આ મંદિરમાં ગણેશજીની સ્વંયભૂ મૂર્તિના દર્શન થાય છે. આ મૂર્તિની ખાસિયત એ છે કે ઘણાં મંદિરોમાં ગણપતિની સૂંઢ ડાબી બાજુ વળેલી હોય છે, જ્યારે આ મૂર્તિની સૂંઢ જમણી બાજુ વળેલી છે. આ ઉપરાંત એક દંતી અને સ્વયંભૂ પ્રગટ થયેલી મૂર્તિ છે. આ મૂર્તિ છ ફૂટ જેટલી ઊંંચી છે. અમદાવાદથી આ ગણપતિ મંદિરનાં દર્શને જવા માટે ઘણી બસો ઉપલ્બધ છે.

## બાહ્ય કડીઓ 
* ગણેશમંદિર વિશે સચિત્ર માહિતી

શ્રેણી:ધોળકા તાલુકો
શ્રેણી:ધાર્મિક સ્થળો
ટોટોપારા

**ટોટોપારા** એ એક પર્વતીય ક્ષેત્રમાં આવેલું નાનકડું ગામ છે. આ ગામ ભારત દેશના પશ્ચિમ બંગાળ રાજ્યના નવનિર્મિત એવા અલિપુરદુઆર જિલ્લામાં ભૂતાન તરફની સરહદે ૮૯° ૨૦' પૂ અક્ષાંશ અને ૨૬° ૫૦' ઉ રેખાંશ પર આવેલું છે. 

આ ગામ ખાતે ટોટો આદિવાસીઓ વસવાટ કરતા હોઈ વિશ્વભરમાં જાણીતું બન્યું છે. આ ગામ મદારીહાટ ગામ, કે જે પ્રસિદ્ધ એવા *જલ્દાપારા રાષ્ટ્રીય ઉદ્યાન*નું પ્રવેશદ્વાર ગણાય છે, ત્યાંથી ૨૨ કિલોમીટર જેટલા અંતરે આવેલું છે.

વહિવટી દૃષ્ટિએ આ ગામ મદારીહાટ પોલીસ મથકના તાબા હેઠળ આવે છે. આ ગામની ઉત્તર દિશામાં ભૂતાન સરહદ, પૂર્વ દિશામાં તોરસા નદી (Torsa River) આવેલ છે, જ્યારે દક્ષિણ-પશ્ચિમ દિશામાં તીતી નદી (Titi river) તેમ જ તીતી સંરક્ષિત વન (Titi reserve forest) આવેલ છે, જે હાઉરી નદીને કારણે વિભાજિત થાય છે.

આ ગામની સાથી નજીકમાં દક્ષિણ દિશામાં ૫ (પાંચ) કિલોમીટર જેટલા અંતરે બલાલગુરી ગામ આવેલું છે. રાષ્ટ્રીય ધોરીમાર્ગ નં. ૩૧ પર આવેલા હન્તાપારા ગામ થી સાંકડા મોટરમાર્ગ દ્વારા ટોટોપારા જઈ શકાય છે. આ ગામ આશરે ૮.૦૮ ચોરસકિલોમીટર જેટલો વિસ્તાર ધરાવે છે.

ઈ. સ. ૧૯૯૦ના વર્ષમાં અહીં પ્રાથમિક શાળા શરૂ કરવામાં આવી હતી અને ઈ. સ. ૧૯૯૫ના વર્ષમાં છાત્રાલયની સુવિધા સાથે માધ્યમિક શાળા શરૂ કરવામાં આવી છે. આ ઉપરાંત અહીં પ્રાથમિક આરોગ્ય કેન્દ્રની સવલત પણ પ્રાપ્ય છે.

## સંદર્ભો 
## બાહ્ય કડીઓ 
* દુઆર ખાતે વસવાટ કરતા લોકો (People of Dooars) 
* ટોટોપારા ખાતે મિશનરી શાળા (Brooklyn Mission school) 
* ટોટો આદિવાસીઓ પર મિશનરીની અસરો (Missionary impact on the Toto tribals) 

શ્રેણી:પશ્ચિમ બંગાળ
શ્રેણી:આદિવાસી સંસ્કૃતિ
ચીયા

**ચીયા** કે **ચીયા સિડ્સ** કે **ચીયા બીજ** એ "ફુદીના" કુળની **સાલ્વીયા હીસ્પાનિકા** વૈજ્ઞાનિક નામ ધરાવતી અને અંગ્રજીમાં સામાન્ય પણે **ચીઆ** તરીકે ઓળખાતી ફુલો ધરાવતી વનસ્પતિના બીજનું નામ છે.

એવા પુરાવા છે કે પૂર્વ-કોલમ્બિયન સમયમાં એઝટેક દ્વારા પાકની વ્યાપકપણે ખેતી કરવામાં આવતી હતી અને મેસોઅમેરિકન સંસ્કૃતિઓ માટે તે મુખ્ય ખોરાક હતો. ચિયા બીજની ખેતી તેમના પૂર્વજોના વતન મધ્ય મેક્સિકો અને ગ્વાટેમાલામાં અને સમગ્ર મધ્ય અને દક્ષિણ અમેરિકામાં વ્યવસાયિક રીતે કરવામાં આવે છે.

તેમાં પ્રોટીન, ગરમી, ફાઇબર, ઓમેગા-3 ચરબી, કેલ્શિયમ, મેગ્નેશિયમ, ફોસ્ફરસ અને વિટામિન બી જેવા અન્ય પોષક તત્વો હોય છે. ચિયા બીજને સુપરફૂડ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે અને તેને વિવિધ રીતે ખાઈ શકાય છે.
## સંદર્ભ
શ્રેણી:વનસ્પતિશાસ્ત્ર
શ્રેણી:છોડ
એર અરેબિયા

**એર અરેબિયા** ઓછા ખર્ચ વાળી એરલાઈન્સ છે. જેની મુખ્ય કચેરીઓ શારજાહ ફ્લાઈટ કેન્દ્ર, શારજાહ ઇન્ટરનેશનલ એરપોર્ટ, સંયુક્ત આરબ અમીરાતમાં છે. આ એરલાઈનની 51 સ્થળોથી સુનિશ્ચિત ચલાવામાં આવે છે. જેમાં મધ્ય પૂર્વ, ઉત્તર આફ્રિકા, ભારતીય ઉપખંડમાં, મધ્ય એશિયા અને યુરોપથીના  22 દેશોમાં, કાસાબ્લાન્કાના  9 દેશોમાં, ફેજ, નદોર અને ટૅંજિયર અને એલેક્ઝાન્ડ્રિયાના 4 દેશોમાં  છે. તે ઘણી ફ્લાઈટ્સ સાથેના  જોડાણો ની તક આપે છે જેનું કેન્દ્ર શારજાહ છે.  એર  અરેબિયાનું ધ્યાન એલેક્ઝાન્ડ્રિયા અને કૅસબ્લૅંકા  શહેરોમાં વધુ છે. ફ્લાઈટ એર અરેબિયાએ  આરબ એર કેરિયર્સ સંસ્થાની  સભ્ય છે.

## ઈતિહાસ
એર અરેબિયાની સ્થાપના 3 ફેબ્રુઆરી 2003 ના રોજ ડૉ સુલતાન બિન મોહમદ અલ- કુઅસિમિ  દ્વારા જારી અમીરી આદેશ પ્રમાણે કરવામાં આવી હતી. આ પ્રદેશમાં પ્રથમ લો-ભાડું એરલાઇન બની. આ એરલાઇનની  કામગીરી 28 ઓક્ટોબર 2003ના  પ્રથમ ફ્લાઇટ શારજાહ થી બેહરીન ઇન્ટરનેશનલ એરપોર્ટ યુએઈ પરથી  શરૂ કરાઈ. એરલાઇન બિઝનેસમાં  પ્રથમ વર્ષ ર્થી નફાકારક હતો। તે 2007ના પ્રારંભિકમાં તેના સ્ટોક 55% માટે  જાહેર ઓફર  શરૂ કરી.

## કોર્પોરેટ બાબતો
### વડામથક
આ શારજાહ ઇન્ટરનેશનલ એરપોર્ટ મિલકત પર મુખ્યમથક  શારજાહ એરપોર્ટ  ફ્લાઈટ સેન્ટરમાં છે,  એરપોર્ટ  કેન્દ્રિય દુબઇ થી 15 કિલોમીટર (9.3 માઈલ) દૂર છે. 

### ઈજીપ્ત
એર અરેબિયા ઈજીપ્ત 9  સપ્ટેમ્બર 2009ના રોજ  એર અરેબિયાએ જાહેર કર્યું કે ફ્લાઈટ એર અરેબિયા ઈજીપ્તનું સંયુક્ત જોડાણ ઇજિપ્તીયન મુસાફરી અને પ્રવાસન કંપની ટ્રેવ્કો ગ્રુપ સાથે જે એલેક્ઝાન્ડ્રિયા, ઈજીપ્તમાં આવેલ છે.એરલાઇનને ઓપરેટિંગ લાયસન્સ 22 મે 2010માં  પ્રાપ્ત થયું  તેના પરથી તેને કોમર્શિયલ ફ્લાઇટ્સ 1લી  જૂન 2010  શરુ  થઇ.

### જોર્ડન
એર અરેબિયા જોર્ડન 7 જૂન 2010ના રોજ એર અરેબિયાએ તાન્તાશ  ગ્રુપ સાથે કરાર કર્યો, ફ્લાઈટ એર અરેબિયા જોર્ડન અમ્માન, આ સૂચિત એરલાઇન રાણી આલિયા ઇન્ટરનેશનલ એરપોર્ટ થી યુરોપ, મધ્ય પૂર્વ અને ઉત્તર આફ્રિકા સુધીની ફ્લાઈટ્સનું સંચાલન કરશે  14 જૂન 2011માં એરલાઇને જાહેરાત કરી હતી.કે ક્ષેત્રીય અશાંતિ તેમ જ  બળતણ ખર્ચમાં વધારો થવાના પગલે કેન્દ્ર  સ્થાપિત કરવાની  યોજનાને  વિલંબ થયો હતી  જાન્યુઆરી 2015માં ફ્લાઈટ એર અરેબિયાએ  પેટ્રા એરલાઇન્સના 49% હિસ્સો અધિગ્રહણ કરી લીધો, આ એરલાઇન્સનો  મુખ્ય શેરહોલ્ડર રમ ગ્રુપ છે જેનો 51% હિસ્સો છે. પેટ્રા એરલાઇન્સ 2015ના   એર અરેબિયા જોર્ડન તરીકે રિબ્રાન્ડ થઈ,  તે શરૂઆતમાં 2 એરબસ A320 એરક્રાફ્ટ કામ કરશે અને પછી એક નવા હબ તરીકે અમ્માનને વિકસાવવા માટેની  યોજના છે.

### મોરોક્કો
એર અરેબિયા એ મોરોક્કન સાથે સંયુક્ત જોડાણ કર્યું અને તેના રોકાણકારો ફ્લાઈટ એર અરેબિયાની સ્થાપના મોરોક્કો ના સૌથી મોટા શહેર, કૅસબ્લૅંકામાં કરી હતી, 6 મે 2009માં ત્યાં કામગીરી શરૂ કરી તે તેમને યુરોપ અને આફ્રિકા માં વિસ્તૃત કરી આ મરોક  કાફલામાં મુખ્યત્વે યુરોપિયન સ્થળો સેવા આપતા ચાર એરક્રાફ્ટ સમાવેશ થાય છે.

### નેપાલ તિરસ્કૃતઉડાન
એર અરેબિયાએ 2007માં નેપાલની રાજધાની કાઠમંડુમાં  યેતી એરલાઇન્સ સાથે સંયુક્ત જોડાણનો કરીને એશિયા અને મધ્ય પૂર્વમાં, ઓછા ખર્ચે આ સેવા શરૂ થઇ અને  આંતરરાષ્ટ્રીય સ્થળો માટે સેવા પૂરી પાડે છે  આર્થિક પરિસ્થિતિ અને સરકારના  અસમર્થનના લીધે,  2008માં નિલંબિત કરવામાં આવી.

### ફ્લાઈટ એર અરેબિયાના સ્થળોમાં થયેલા ફેરફાર
ફેબ્રુઆરી 2014થી  મધ્ય પૂર્વ, ઉત્તર આફ્રિકા, એશિયા અને યુરોપ, કૈરો, ઇજીપ્ત જેવા 90 એરપોર્ટ પર   સેવા આપે છે.  

### કાફલો
માર્ચ 2015 ના અનુસાર, એર અરેબિયા કાફલામાં નીચેના વિમાન સમાવે થાય છે, જે  સરેરાશ 3.1 વર્ષથી સાથે છે, તે બધામા એકોનોમિક વર્ગની  કેબિન લેઆઉટમાં  તમામ 162/168 પેસેન્જર બેઠકોનો  સાથે સમાવેશ થાય છે.

## સંદર્ભ
શ્રેણી:ભારતીય એરલાઈન્સ
તકમરિયાં

**તકમરિયાં**, **તખમરીયા** કે **તકમરીયા** એ તુલસી અને ડમરાના કૂળની જ વનસ્પતિ *Ocimum basilicum* (pilosum)ના બીજ છે. અંગ્રેજી ભાષા માં તેને બેસિલ/બાસિલ/બાઝિલ કહેવામાં આવે છે. ઠંડક આપતા પીણા ફાલુદાનો તે અગત્યનો ઘટક છે.

તકમરિયા, આજવલા કે નાસબો (સંસ્કૃત: बर्बरि, वर्वर, मन्जरिकि; મરાઠી: तुखमरिया, सब्झाचे बीज;અંગ્રેજી: Basil, Thai basil, sweet basil; વૈજ્ઞાનિક નામ: *Ocimum basilicum* (pilosum)) એક છોડ સ્વરૂપની વનસ્પતિ છે. તે ૦.૫થી ૨.૫ ફુટ ઊંચા ઉગે છે અને તુલસીને મળતા આવે છે.એના પાન અને ફુલની મંજરી તુલસી જેવી જ હોય છે. એના ફુલ ધોળા અને ફળ કાળા થાય છે. એના આખા છોડવા પર ઘણુ કરીને સફેદ કે જાંબુડી છાયા લેતા રંગના નીચા નમતા વાળની રૂંવાટી હોય છે. અને એના છોડવામાંથી નીલીચા (Lemnon-grass)ના છોડવામાંથી નીકળતી સુગંધને મળતી પણ ઘણી તીક્ષ્ણ સુગંધ નીકળતી હોય છે, જેથી એનો છોડવો તરત ઓળખાઈ આવે છે. 

## વ્યુત્પત્તિ
*તુખ્મેરિહાન* (તુખ્મ-એ-રિહાન) એટલે *રિહાનનાં બીજ* ઉપરથી તકમરિયાં થયેલ છે. તુખ્મેરીહાન પરથી અપભ્રશ તખમરીયાં અને તખમરીયાંનું અપભ્રશ થઇને તકમરિયાં શબ્દ બન્યો છે.

## ઉપયોગીતા
તકમરિયાં ઝીણાં કાળા રંગનાં દાણા જેવાં હોય છે. તે શીતળ છે અને પ્રમેહ, વીર્યસ્ત્રાવ, મરડો, પ્રદર ને પેશાબની બળતરા ઉપર સાકર નાખીને પાણીમાં અગર દૂધમાં પીવાય છે. પાણીમાં તે ભૂરા રંગનાં થઈ જાય છે અને ઠંડક માટે વપરાય છે. તેની માત્રા એકથી બે તોલા છે. આ છોડ તુલસીના જેવો પણ નાનો થાય છે. તેમાં ફૂલ ધોળાં અને ચાર કાળાં બીજડાંવાળાં થાય છે. છોડવામાંથી લીંબુના જેવી સુગંધ નીકળે છે. જનાવરોનો તે ચારો છે. તે જંતુનાશક હોઈ ચેપી રોગચાળા વખતે લોકો તેનો છોડ ઘરમાં બાંધી શકે છે. તેનાં પાનનો રસ જખમ રૂઝવે છે અને માખીનાં ઈંડાંનો નાશ કરે છે. ઝામરના ઉપર કાળા મરી તથા તકમરિયાંનાં પાનની પોટીસ બાંધવાથી ફાયદો થવાનું મનાય છે.

## સંદર્ભ
શ્રેણી:છોડ
શ્રેણી:આયુર્વેદિક ઓસડિયાં
ફાલુદા

thumbnail|બર્માની ફાલુદા વાનગી

**ફાલુદા** એ ભારતમાં અને વિવિધ દેશોમાં લોકપ્રિય એવી એક વાનગીનું નામ છે. ફાલુદાની બનાવટમાં મીઠી સેવ, ઉકાળીને ગાઢું બનાવેલું દુધ, કાજુ અને પલાળેલા તકમરિયાં અને વિવિધ આઇસક્રીમ નો ઉપયોગ કરવામાં આવે છે. અલગ અલગ આવૃત્તિઓ બનાવવા માટે તેમાં આઇસક્રીમનું વૈવિદ્ય ઉમેરવામાં આવે છે અને કાજુ, બદામ, સુકી કાળી દ્રાક્ષ, કિસમીસ વગેરે ભભરાવવામાં આવે છે.
થેક

**થેક**, **થેગ** અથવા **થેગી** એ એક જાતના છોડના મૂળમાંથી મળતો જુવારના દાણા જેવા ખાવાના પદાર્થનું નામ છે. ગુજરાતના સૌરાષ્ટ્રના ઘેડ પંથકમાં દરિયાકિનારે રેતીના ડુંગરાઓ પર આ વનસ્પતિ જોવા મળે છે.

## સંદર્ભ 
શ્રેણી:વનસ્પતિ
શ્રેણી:ધાન્ય
શ્રેણી:અનાજ
રામાસ્વામી પરમેશ્વરન

**મેજર રામાસ્વામી પરમેશ્વરન**નો જન્મ ૧૩ સપ્ટેમ્બર ૧૯૪૬ના રોજ મુંબઈ, મહારાષ્ટ્ર ખાતે થયો હતો. તેઓ ભારતીય ભૂમિસેના ના એક અધિકારી હતા. તેઓ મહાર રેજિમેન્ટમાં ટૂંકા ગાળાની સેવા હેઠળ ૧૬ જાન્યુઆરી ૧૯૭૨ ના રોજ લશ્કરમાં જોડાયા હતા. તેઓ એ ભારતીય ભૂમિસેના દ્વારા કરાયેલ અનેક કાર્યવાહીમાં જોડાયા હતા. તેમને વીરતા માટે ભારતનો સર્વોચ્ચ લશ્કરી પુરસ્કાર પરમવીર ચક્ર એનાયત કરાયો હતો.

## લશ્કરી કાર્યવાહી
૨૫ નવેમ્બર ૧૯૮૭ના રોજ શ્રીલંકા ખાતે મોડી રાત્રે એક શોધખોળ કાર્યવાહીમાંથી પાછા આવી રહ્યા હતા, ત્યારે તેમની ટુકડી પર આતંકવાદીઓએ છુપાઈને હુમલો કર્યો. તેઓએ માનસિક સમતુલા જાળવી અને આતંકવાદીઓને પાછળથી ઘેરી લીધા અને તેમના પર હુમલો કરી દીધો, આનાથી આતંકવાદીઓ ગભરાઈ ગયા. હાથોહાથની લડાઈમાં એક આતંકવાદીએ તેમને છાતી પર ગોળી મારી તેમ છતાં પાછા હટ્યા વિના તેમણે આતંકવાદીની બંદુક છીનવી લીધી અને તેના વડે જ તેને ઠાર માર્યો. ગંભીર ઈજાઓ થવા છતાં તેઓ પોતાની ટુકડીને દોરવણી આપતા રહ્યા અને પ્રોત્સાહિત કરતા રહ્યા. છેવટે જખ્મોને લીધે તેઓ શહીદ થયા. આ લડાઈમાં પાંચ આતંકવાદીઓ ઠાર મરાયા અને ત્રણ બંદુક અને બે રોકેટ લોન્ચર કબ્જે કરાયા.

## આઈપીકેએફ સ્મારક ખાતે ક્ષતિ
૧૫ ઓગસ્ટ ૨૦૧૨ના રોજ *ધ હિન્દુ* અખબારના પત્રકાર આર.કે. રાધાક્રિષ્ણને કોલંબો ખાતેથી સ્મારકમાં રહેલી ગંભીર ભૂલ તરફ દેશનું ધ્યાન દોર્યું.

તેના પરના લેખ હતા કે: "આઈસી ૩૨૯૦૭ મેજર પી. રામાસ્વામી, મહાવીર ચક્ર ૨૫ નવેમ્બર ૧૯૮૭ ૮ મહાર". અહીં મહાવીર ચક્ર બીજા ક્રમનું સર્વોચ્ચ વીરતા પુરસ્કાર છે. ત્યાં બીજા ૧૨૦૦ સૈનિકોના નામ હતાં મને તે વાતનો વિચાર થયો કે આઝાદી બાદ માત્ર ૨૧ ભારતીયોને પરમવીર ચક્રથી સન્માનિત કરાયા છે તેમના નામમાં પણ ક્ષતિ હોય તો બાકીનામાંથી કેટલા નામો સાચાં હશે. મહાર રેજિમેન્ટ માટે પરમવીર ચક્ર મેળવનાર પરમેશ્વરન એકમાત્ર હતા અને તેનું રેજિમેન્ટ માટે કેટલું મૂલ્ય હશે."

## સંદર્ભ
## બાહ્ય કડીઓ
* જય હિંદ જય ભારત 

શ્રેણી:વ્યક્તિત્વ
શ્રેણી:પરમવીર ચક્ર વિજેતા
શ્રેણી:મહારાષ્ટ્રના લોકો
ગુરૂનો ભોખરો

**ગુરૂનો ભોખરો** એ ઉત્તર ગુજરાતના બનાસકાંઠા જિલ્લાના વડગામ તાલુકામાં આવેલા મુમનવાસ ગામ પાસે  સ્થિત ટેકરી છે. આ સ્થળ ધાર્મિક મહત્વ ધરાવે છે અને મોટાભાગે નાનાં બાળકોની બાબરી માટેનું સ્થાન છે. અહીં પાણિયારી આશ્રમ આવેલો છે.

આ ટેકરી સમુદ્ર સપાટીથી આશરે ૭૦૦ મીટરની ઊંચાઇ ધરાવે છે.

## સંદર્ભ 
શ્રેણી:ધાર્મિક સ્થળો
શ્રેણી:વડગામ તાલુકો
ગુરબચ્ચન સિંહ સલારીઆ

કેપ્ટન **ગુરબચ્ચન સિંહ સલારીઆ** ભારતીય ભૂમિસેનાના અધિકારી હતા. તેઓ ભારતનું સર્વોચ્ચ લશ્કરી સન્માન પરમવીર ચક્ર એનાયત થયું હતું. ૧૯૮૮માં ચેતન આનંદ નિર્મિત ધારાવાહિક પરમ વીર ચક્રમાં તેમના પાત્રનો અભિનય અભિનેતા બ્રાન્ડો બક્ષીએ કર્યો હતો.

## શરૂઆતનું જીવન 
તેઓ પંજાબ, ભારત રાજ્યના એક રાજપૂત કુટુંબમાં જન્મ્યા હતા. તેઓએ વિખ્યાત ચૈલ સૈનિક સ્કુલ, શિમલા ખાતે ભણતરની શરૂઆત કરી હતી. તેઓ ભારતીય સુરક્ષા અકાદમી, ખડકવાસલાની આઠમી બેચમાં જોડાયા હતા. તેમનો કેડેટ નંબર ૧૩૧૭ હતો અને તેઓ બ્રાવો ટુકડીમાં હતા.

## લશ્કરી કારકિર્દી
તેઓ ૯ જૂન ૧૯૫૭ના રોજ ૧ ગુરખા રાયફલ્સમાં જોડાયા, તેઓ રેજિમેન્ટની ત્રીજી પલટણમાં જોડાયા. ૧૯૬૧માં તેઓ પોતાની પલટણ સાથે વિદેશમાં કટાન્ગા ખાતે નિયુક્ત થયા.

## આ પણ જુઓ
* જોગીન્દર સિંહ

## સંદર્ભ
* 

## બાહ્ય કડીઓ 
* Jai Hind Jai Bharat 

શ્રેણી:પરમવીર ચક્ર વિજેતા
શ્રેણી:વ્યક્તિત્વ
શ્રેણી:૧૯૩૫માં જન્મ
શ્રેણી:૧૯૬૧માં મૃત્યુ
ગંગેશ્વર મહાદેવ, ઝાંઝરી

**ગંગેશ્વર મહાદેવ, ઝાંઝરી** એ ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સાબરકાંઠા જિલ્લાના બાયક તાલુકામાં આવેલા ડાભા ગામની ન઼જીકમાં જંગલ વિસ્તારમાં આવેલું છે. ડાભા ગામ થી આશરે ૪ (ચાર) કિલોમીટર જેટલા અંતરે આવેલા આ મંદિર થી તાલુકા મથક બાયડનું અંતર આશરે ૧૬ કિલોમીટર અને દહેગામનું અંતર આશરે ૩૨ કિલોમીટર જેટલું થાય છે. દહેગામ થી બાયડ જતો રાજ્ય ધોરી માર્ગ અહીંથી ૫ (પાંચ) કિલોમીટર જેટલો દૂર છે. 

આ મંદિરનું બાંધકામ ઈ.સ.૧૯૬પ (સંવત-ર૦રર)માં કરવામાં આવ્યું છે. આ સ્થળ ધાર્મિક રીતે મહત્વનું ગણાય છે. આ ઉપરાંત આ કુદરતી રમણિયતા ધરાવતું સ્થળ છે. અહીં આવેલી ઝાંઝરી નદીના ઉપરના ભાગેથી આવતો પાણીનો પ્રવાહ કુદરતી ધોધ સ્વરૂપે નીચે પડીને નયનરમ્ય દૃશ્યો સર્જે છે, જે પ્રકૃતિપ્રેમી પર્યટકો માટે આર્કષણનું કેન્દ્ર છે. આ સ્થળ પર અમદાવાદ, ગાંધીનગર સહિત વિવિધ સ્થળો પરથી પ્રવાસીઓ મોટી સંખ્યામાં આવે છે. જો કે અહિં સ્નાન કરવું ખૂબ જ જોખમી છે, છતાં કેટલાય પર્યટકો અહિં સ્નાન કરી મઝા માણતા હોય છે.

## સંદર્ભો 
## બાહ્ય કડીઓ 
* ઝાંઝરી પ્રવાસન સ્થળ વિષયક માહિતી 

શ્રેણી:ગુજરાતનાં શિવાલયો
શ્રેણી:ધાર્મિક સ્થળો
શ્રેણી:બાયડ તાલુકો
પિયાનો

right|thumb|300px|પિયાનો
right|thumb|300px| વર્તમાન સમયનો પિયાનો
**પિયાનો** અથવા **મહાવાદ્ય** એ એક સંગીતનું વગાડવા માટેનું સાધન છે. મેજ (ટેબલ) જેવા આકારના આ સંગીત-વાદ્યની શોધ ૧૦મી સદીના સમયમાં થઈ હોવાનું માનવામાં આવે છે. ત્યારબાદ ધીરે ધીરે એનો વર્તમાન રુપમાં વિકાસ થયો છે. આરંભમાં આ વાદ્યની આકૃતિ આધુનિક પિયાનોથી ભિન્ન હતી. એ રચનામાં એક ગ્રીલ આવતી હતી, જેને ફેરવવાથી ત્રણ તાર એકી સાથે ચક્ર પર ધ્વનિ ઉત્તપન્ન થાય.

આ એક પશ્ચિમી દુનિયાનું સંગીત વાદ્ય છે. એમાં ધાતુના તંગ કરીને બાંધેલા તાર પર અલગ અલગ જગ્યાએ  ટકોરીઓ વગાડીને ધીરો અને મધુરો સૂર નીકળે એવી કરામત હોય છે; આ એક હારમોનિયમને મળતું એક વિદેશી વાજિંત્ર છે. તેની અંદર સ્વર માટે કેટલાક મોટા પાતળા તાર હોય છે, જેનું જોડાણ બહારથી ચાવીઓ સાથે હોય છે. ચાવીઓ દબાવવાથી સ્વર નીકળે છે.

## ઈતિહાસ 
"વેમોર વાન્ડર બક" (Wemor Wander Buck) નામના પુસ્તકમાં, કે જેનો રચનાકાળ ૧૪૪૦ ઈસ્વી છે, પિયાનોનું એક ચિત્ર જોવા મળે છે, જેમાં આઠ નાની અને ૧૬ મોતી ચાવીઓ (keys) જોવા મળે છે. ચિત્રકારે એક સમચતુષ્કોણ આકારના ચિત્રમાં ૧૨ તાર દેખાડ્યા છે. પિયાનો જેવા એક યંત્રનું ચિત્ર પત્થર પર બનાવવામાં આવેલું પણ મળ્યું છે, જેને રીગલ કહેવાય છે.

શ્રેણી:સંગીત વાદ્ય
મોહમ્મદ માંકડ

**મોહમ્મદ વલીભાઈ માંકડ** (૧૩ ફેબ્રુઆરી ૧૯૨૮ - ૫ નવેમ્બર ૨૦૨૨) એ જાણીતા ગુજરાતી નવલકથાકાર, ટૂંકી વાર્તાના લેખક, કટાર લેખક અને અનુવાદક હતા. તેમણે બાળવાર્તાઓ પણ લખી છે.

## જીવન
તેમનો જન્મ ગુજરાતના ભાવનગર જિલ્લાના (હવે બોટાદ જિલ્લામાં) પાળીયાદ ગામમાં ૧૩ ફેબ્રુઆરી, ૧૯૨૮ ના રોજ થયો હતો. તેમણે બી.એ. સુધીનો અભ્યાસ કર્યો અને બોટાદ ખાતે માધ્યમિક શાળામાં શિક્ષક તરીકે સેવા આપી. ત્યારબાદ તેઓ લેખન માટે સુરેન્દ્રનગર ખાતે સ્થાયી થયા. ૧૯૮૨ થી ૧૯૯૨ સુધી તેમણે ગુજરાતી સાહિત્ય અકાદમીના પ્રથમ ચેરમેન તરીકે સેવાઓ આપી. તેઓ ગુજરાત પબ્લિક સર્વિસ કમિશનના સભ્ય ૧૯૮૪ થી ૧૯૯૦ સુધી રહ્યા. તેઓ ગુજરાત યુનિવર્સિટીના સેનેટ સભ્ય પણ હતા.

## સર્જન
મોહમ્મદ માંકડે *કેલિડોસ્કોપ *નામની કટારમાં ગુજરાત સમાચારમાં વર્ષો સુધી લખ્યું હતું.

તેમણે *કાયર* (૧૯૫૬), *ધુમ્મસ* (૧૯૬૫), *અજાણ્યા બે જણ* (૧૯૬૮), *ગ્રહણરાત્રિ*, *મોરપીંછના રંગ*, *વંચિતા*, *રાતવાસો*, *ખેલ*, *દંતકથા*, *મંદારવૃક્ષ નીચે*, *બંધ નગર* (બે ભાગ: ૧૯૮૬, ૧૯૮૭), *ઝંખના* (૧૯૮૭), *અનુત્તર* (૧૯૮૮) અને *અશ્વ દોડ* (૧૯૯૩) જેવી નવલકથાઓનું સર્જન કર્યું.

## સંદર્ભ
શ્રેણી:લેખક
શ્રેણી:સાહિત્યકાર
શ્રેણી:રણજિતરામ સુવર્ણચંદ્રક વિજેતા
શ્રેણી:૧૯૨૮માં જન્મ
શ્રેણી:૨૦૨૨માં મૃત્યુ
રમણ સુરેન્દ્રનાથ

**સુરેન્દ્રનાથ** અથવા **રમણ સુરેન્દ્રનાથ**  (૪ જાન્યુઆરી, ૧૯૩૭ – ૫ મે, ૨૦૧૨) એ ભૂતપૂર્વ ભારતીય ક્રિકેટ ખેલાડી હતા. તેઓ ઈ. સ. ૧૯૫૮ થી ઈ. સ. ૧૯૬૧ સુધી ભારત તરફથી ૧૧ ટેસ્ટ મેચ રમ્યા હતા. તેઓ મધ્યમ ગતિના ગોલંદાઝ હતા. તેમણે ઈ. સ. ૧૯૫૯ના વર્ષમાં ઈંગ્લેન્ડના પ્રવાસમાં ઉત્તમ દેખાવ કર્યો હતો.

## સંદર્ભો 
## બાહ્ય કડીઓ 
* સુરેન્દ્રનાથ : ક્રિક‌ઈન્ફો (Cricinfo)ની વેબસાઇટ પર
* સુરેન્દ્રનાથ : ક્રિકેટ આર્ચિવ (Cricket Archive)ની વેબસાઇટ પર

શ્રેણી:ભારતીય ક્રિકેટ ખેલાડી
શ્રેણી:ક્રિકેટ
શ્રેણી:૧૯૩૭માં જન્મ
હોશિયાર સિંહ

**કર્નલ હોશિયાર સિંહ દહિયા**નો જન્મ હરિયાણાના સોનીપત જિલ્લાના સીસાના ગામમાં થયો હતો. તેમના પિતાનું નામ ચૌધરી હીરા સિંહ હતું. તેઓ ભારતીય ભૂમિસેનામાં અધિકારી હતા. તેમને ભારતનો સર્વોચ્ચ લશ્કરી પુરસ્કાર પરમવીર ચક્રથી સન્માનિત કરાયો.

## શરૂઆતનું જીવન
હોશિયાર સિંહ સાતમા ધોરણમાં હતા ત્યારે તેમના લજ્ઞ ધન્નો સાથે થયા હતા. તેમને ત્રણ પુત્રો હતા. તેઓ જાટ કોલેજમાં રોહતક ખાતે ભણ્યા હતા અને ત્યારબાદ ભારતીય સૈન્યમાં જોડાયા હતા.}}

તેમને ૩૦ જૂન ૧૯૬૩ના રોજ ગ્રેનેડિયર્સ રેજિમેન્ટમાં ભરતી થયા હતા.

તેમને પ્રથમ નિયુક્તિ નેફા ખાતે મળી હતી. તેઓ ૧૯૬૫ના રોજ ભારત પાકિસ્તાન યુદ્ધમાં રાજસ્થાન વિસ્તારમાં હતા અને તેમણે લડાઈમાં ભાગ લીધો હતો.

## પરમવીર ચક્ર વડે સન્માનિત
૧૯૭૧ના ભારત પાકિસ્તાન યુદ્ધ દરમિયાન ૩ ગ્રેનેડિયર્સને શકરગઢ વિસ્તારમાં ૧૫-૧૭ ડિસેમ્બર દરમિયાન બસન્તર નદી ઉપર પુલ બાંધવાનું કાર્ય સોંપાયું. નદીની બંને તરફ પાકિસ્તાની સેનાની મજબૂત ચોકીઓ હતી અને બંને તરફ સુરંગક્ષેત્રો પણ હતાં. મેજર હોશિયાર સિંહ 'સી' કંપનીનું નેતૃત્વ કરી રહ્યા હતા અને તેમને જરપાલ કબ્જે કરવાનું લક્ષ્યાંક અપાયું. પાકિસ્તાની સૈન્યએ આનો વળતો જવાબ આપ્યો અને મોટા પ્રમાણમાં વળતો હુમલો કર્યો. તેઓ એક ખાઈથી બીજી ખાઈમાં પોતાના સૈનિકોનો ઉત્સાહ વધારતા ગયા અને તેના પરિણામે ભારતીય સૈનિકોએ પાકિસ્તાનના તમામ હુમલા પાછા હટાવ્યા અને પાકિસ્તાની સૈન્યએ મોટાપ્રમાણમાં જાનહાનિ વેઠી. તેઓ ગંભીર રીતે ઘાયલ થવા છતાં લડાઈ પૂર્ણ ન થાય ત્યાં સુધી મેજર હોશિયાર સિંહે ત્યાંથી હટવાની ના પાડી. સમગ્ર કાર્યવાહી દરમિયાન મેજર સિંહે દેખીતી વીરતા, લડવાનો જુસ્સો અને નેતૃત્વ શક્તિ દર્શાવી ભારતીય સેનાની પરંપરા જાળવી. આ માટે તેમને પરમવીર ચક્ર વડે સન્માનિત કરવામાં આવ્યા.

## સંદર્ભ
## બાહ્ય કડીઓ
*

શ્રેણી:પરમવીર ચક્ર વિજેતા
શ્રેણી:વ્યક્તિત્વ
જુહુ

**જુહુ** એ મુંબઈનો પરાં વિસ્તાર છે. તે મુખ્યત્વે જુહુ દરિયાકિનારા માટે જાણીતો છે. જુહુની પશ્ચિમે અરબી સમુદ્ર, ઉત્તરે વર્સોવા, પૂર્વમાં સાંતાક્રુઝ અને વિલે પાર્લે અને દક્ષિણે ખાર વિસ્તાર આવેલાં છે. જુહુ એ શહેરના સૌથી વૈભવી વિસ્તારોમાંનો એક તેમજ બોલીવુડ સિતારાઓનું રહેઠાણ છે. નજીકના મુંબઈ ઉપનગરીય રેલ્વે સ્ટેશનમાં સાંતાક્રુઝ, અંધેરી અને વિલે પાર્લે (પશ્ચિમ અને હાર્બર લાઇન પર)નો સમાવેશ થાય છે.

૧૫ ઓક્ટોબર ૧૯૩૨ના રોજ જે. આર. ડી. ટાટાએ તેમની પહેલી હવાઇ ઉડાન પુશ મોથ વિમાનમાં કરાચીથી અમદાવાદ થઇને જુહુ એરપોર્ટ પર ભરી હતી.

## જાણીતાં સ્થળો 
thumb|300px|right|ઇસ્કોન, જુહુ
જુહુ દરિયા કિનારો ૬ કિમી લાંબો છે, જે વર્સોવા સુધી લંબાય છે અને જુહુનું લોકપ્રિય પર્યટન સ્થળ છે. આ સ્થળે મુંબઈની લોકપ્રિય સેવપુરી, ભેળપુરી તેમજ પાઉંભાજીની દુકાનો/લારીઓ આવેલી છે. ગણેશ ચતુર્થી વિસર્જન દરમિયાન આ સ્થળનો બહોળો ઉપયોગ થાય છે.

## સંદર્ભ
શ્રેણી:મુંબઈ
શ્રેણી:મુંબઈનાં પરાં
શંખેશ્વરધામ કામણ તીર્થ

**શંખેશ્વરધામ કામણ તીર્થ** ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા મહારાષ્ટ્ર રાજ્યના મુંબઈ નજીક આવેલું એક જૈનોનું ધાર્મિક સ્થળ છે. આ સ્થળ બોરીવલીથી ભીંવડી જતા માર્ગ પર વસઈ નજીક *કામણ* ગામ ખાતે આવેલું છે. નાના ડુંગર ઉપર આવેલા આ સ્થળની આજુબાજુ ડુંગરાળ વિસ્તાર હોવાને કારણે પ્રાકૃતિક સૌંદર્ય પણ માણવા મળે છે.

આ સ્થળ જૈન આચાર્ય દેવ શ્રીમદ યશોવિર્યસુરીશ્વરજી મહારાજની પ્રેરણાથી વિકાસ પામ્યું છે, જેમાં *મુનિ સુવ્રતસ્વામી* તથા *શંખેશ્વર પ્રાર્શ્વનાથજી ભગવાન* બિરાજમાન છે. અહીં ૨૨૦૦ વર્ષ જૂની શંખેશ્વર ભગવાનની મૂર્તિ ગુજરાત રાજયના પાટણ ખાતેથી લાવી અહીં પ્રતિષ્ઠા કરવામાં આવેલી છે. પ્રાથમિક તબકકે આ તીર્થધામ તરીકે વિકસાવવાનું નકકી થયેલું, પરંતુ યાત્રાળુઓ મોતી સંખ્યામાં અહીં દર્શન કરવા આવતા હોય તીર્થસ્થાન તરીકે વિકસાવવામાં આવેલ છે. આ તીર્થ પૂણ્યધામ તરીકે પણ ઓળખાય છે. અહિં ભોજન, રાત્રીમુકામ, નહાવા-ધોવાની વ્યવસ્થા ઉપલબ્ધ છે. પૂજા માટે પર્યાપ્ત સગવડ મળી રહે છે.

આ તીર્થની નજીકમાં ગિરનાર ધામ, મહાવીર ધામ, પીયૂષ વાણી, આદેશ્વર ધામ તેમ જ અગાશી તીર્થ પણ આવેલ છે, આથી યાત્રાળુઓ પંચતીર્થના દર્શન કરી શકે છે.

## સંદર્ભ 
## બાહ્ય કડીઓ 
* કામણ જૈન દેરાસર વિશે માહિતી

શ્રેણી:જૈન તીર્થ
શ્રેણી:મહારાષ્ટ્ર
બાવચી

બાવચી કે આવચી-બાવચી (વૈજ્ઞાનિક નામ: *Psoralea corylifolia*; સંસ્કૃત: बाकुची, सोमराजी, सोमवल्लिका; હિંદી: बकुची, सोमराजी; બંગાળી: হাকুচ, সোমরাজ; અંગ્રેજી: malaya tea) એ આયુર્વેદ અને તમિલ સિદ્ધ ઔષધ પ્રણાલીમાં વપરાતી એક અગત્યની ઔષધી છે. ચીની ઔષધીમાં પણ તે વપરાય છે. ગુજરાતીમાં આવચી-બાવચી તરીકે પણ ઓળખાતી આ વનસ્પતીનાં બીજ તેના ઔષધિય ગુણધર્મને કારણે આયુર્વેદ, સિદ્ધ અને ચીની ઔષધશાસ્ત્રમાં વપરાય છે. તેના બીજ *સોરેલીન* જેવા અનેક '*કૌમારિન* ધરાવે છે. બાવચીના છોડ બે હાથ ઊંચા વધે છે. એનાં પાંદડાં સાધારણ નાનાં હોય છે. એ છોડ ઉપર કાળા રંગનાં મરી કરતાં પણ બારીક બિયાં આવે છે. તેનું તેલ દવામાં ઉપયોગી છે. બાવચી શરીરે ચોપડી સ્નાન કરવાથી ખરજનો નાશ થતો મનાય છે. બાવચી કડવી, પાકકાળે તીખી, ઉષ્ણ, રસાયન, મધુર, રુચિપ્રદ, રૂક્ષ, હૃદ્ય, અગ્નિદીપન, બલકર, તૂરી, લઘુ તથા મેધ્ય છે અને કૃમિ, કોઢ, કફ, ત્વગ્દોષ, વિષ, કંડૂ, રક્તપિત્ત, શ્વાસ, કાસ, મેહ, જ્વર, વ્રણ, ત્રિદોષ તથા વાયુનો નાશ કરનાર ગણાય છે.  એક મત પ્રમાણે બાવચીના બીજને તકમરિયાં કહેવામાં આવે છે.

## ઉપયોગીતા
ચીની ઔષધીઓમાં પણ બાવચીનો ઉપયોગ થાય છે. ચીની ભાષામાં તેને *બુ ગુ ઝિ* તરીકે ઓળખવામાં આવે છે અને તેનો ઉપયોગ મૂત્રપિંડને સમારવામાં થાય છે. ચીની ઔષધશાસ્ત્રમાં યિન અને યાંગ એ બે મૂળભુત તત્વો છે (જેમ આયુર્વેદમાં વાત, પિત્ત અને કફ છે). બાવચી મૂત્રપિંડના યાંગને કાબુમાં રાખવા માટે વપરાય છે. તેના દ્વારા ભાંગી ગયેલા હાડકા (ફ્રેક્ચર), કમરના અને ઘુંટણના દુખાવા, નપુંસકતા, પથારીમાં પેશાબ, ખરતા વાળ અને કોઢ જેવી સમસ્યાઓનું નિદાન થાય છે.

## ઔષધશાસ્ત્ર
બાવચીનાં ફળનો અર્ક પ્રાયોગિક વાતાવરણમાં નોરેપિનેફ્રિન-ડોપામાઇન રિઅપટેક અવરોધક (norepinephrine-dopamine reuptake inhibitor) તરિકે વર્તતા હોવાનું સાબિત થયું છે.

બાવચીનાં બીજનો અર્ક પ્રયોગશાળામાં અંત:રસજાળ સંકુલ ૧ને અવરોધતો જોવા મળ્યો છે જેના પરથી તેમ માનવામાં આવે છે કે તે ઓક્સિડેટિવ તણાવ સામે ટકી રહેવામાં મદદરૂપ હશે.

બાવચીને કારણે યકૃત પર થયેલી આડઅસરનો એક કિસ્સો જાણીતો છે, જેમાં ૬૪ વર્ષની એક સ્ત્રીએ પોતાને થયેલા કોઢના નિવારણ માટે અનેક પ્રકારની આયુર્વેદિક દવાઓનો ઉપયોગ કર્યો હતો. આ સંશોધનપત્રના લેખકનું માનવું છે કે બાવચીમાં રહેલા સોરેલિન દ્રવ્ય જ તેના યકૃત પર થય્લી ઝેરી અસર માટે પ્રાથમિક રીતે જવાબદાર હતું.

## રાસાયણિક દ્રવ્યો
બાવચીના અર્કમાં અનેક રાસાયણિક દ્રવ્યો રહેલા છે, જેમકે ફ્લેવેનોઇડ્સ (neobavaisoflavone, isobavachalcone, bavachalcone, bavachinin, bavachin, corylin, corylifol, corylifolin અને 6-prenylnaringenin), કૌમારિન્સ (સોરેલિડિન, સોરેલિન, આઇસોસોરેલિન અને એન્જેલિસિન) અને મેરોટર્પિન્સ (બાકુચિઓલ અને ૩-હાઇડ્રોક્સીબાકુચીઓલ). 

બાકુચીના પર્ણમાં જેનિસ્ટિન નામના દ્રવ્યનું ઘણું ઊંચું પ્રમાણ મળી આવ્યું છે.

## સંદર્ભ
શ્રેણી:Psoraleeae
શ્રેણી:Tumbleweeds
શ્રેણી:Norepinephrine-dopamine reuptake inhibitors
શ્રેણી:Plants described in 1753
શ્રેણી:આયુર્વેદિક ઓસડિયાં
શ્રેણી:છોડ
બોરીવલી રેલ્વે સ્ટેશન

**બોરીવલી** એ મુંબઈ ઉપનગરીય રેલ્વેનું પશ્ચિમ લાઇન પર આવેલું રેલ્વે સ્ટેશન છે.

બોરીવલી રેલ્વે સ્ટેશન એ બધી ધીમી, ઓછી-ઝડપી અને ઝડપી ટ્રેન માટેનું મુંબઇ ઉપનગરીય રેલ્વેનું સ્ટેશન છે. તે એક્સપ્રેસ ટ્રેન માટે મુંબઈ શહેરનું છેલ્લું (અને પહેલું) સ્ટેશન પણ છે. બોરીવલી સ્ટેશનને હાર્બર લાઇન સાથે જોડવાની યોજના પ્રગતિ પર છે.

## પ્લેટફોર્મ
સ્ટેશનને ૯ પ્લેટફોર્મ આવેલાં છે. ૪, ૫, ૬ અને ૬એ પ્લેટફોર્મ એ મુંબઈ આવતી અને બહાર જતી ટ્રેન માટે છે (તેમજ ઉપનગરીય ટ્રેન માટે પણ). ૭ અને ૮ પ્લેટફોર્મ ટર્મિનલ પ્લેટફોર્મ છે. 

## છબીઓ 

File:Borivali platformboard.jpg|બોરીવલી પ્લેટફોર્મબોર્ડ
File:Parle 03.jpg|બોરીવલી સ્ટેશનબોર્ડ
File:Borivali Station entrance - east.jpg|બોરીવલી સ્ટેશન પ્રવેશદ્વાર - પૂર્વ
File:Mumbai morning rush.jpg|બોરીવલી સ્ટેશન - મહત્તમ ધસારાના સમયે
File:Borivali railway station - Warning.jpg|બોરીવલી રેલ્વે સ્ટેશન - ચેતવણી
File:Borivali railway station - CVM & ATVM's.jpg|બોરીવલી રેલ્વે સ્ટેશન - CVM & ATV

## સંદર્ભ
શ્રેણી:મુંબઈ
શ્રેણી:ભારતીય રેલ
શ્રેણી:મહારાષ્ટ્ર રાજ્યમાંના રેલ્વે સ્ટેશનો
શ્રેણી:મુંબઈ ઉપનગરીય રેલ્વે
બેન કિંગ્‍સલી

**સર બેન કિંગ્‍સલી** (જન્મે, કૃષ્ણ પંડિત ભાણજી; ૩૧ ડિસેમ્બર ૧૯૪૩) અંગ્રેજી અભિનેતા છે. તેમની ચાલીસ વર્ષ લાંબી કારકિર્દીમાં તેમને ઓસ્કાર, ગ્રેમી, બાફ્ટા, બે ગોલ્ડન ગ્લોબ અને સ્ક્રીન એક્ટર ગીલ્ડના સન્માન મેળવ્યા છે. તેઓ તેમના ૧૯૮૨ની ફિલ્મ ગાંધીમાં કરેલા મહાત્મા ગાંધીના અભિનય માટે જાણીતા છે જેના માટે એમને ઓસ્કાર મળેલો. આ ઉપરાંત તેમની જાણીતી ફિલ્મોમાં શીન્ડ્લર્સ લીસ્ટ (૧૯૯૩), સેક્સી બીસ્ટ (૨૦૦૦), લકી નંબર સેલ્વીન (૨૦૦૬), શટર આઈલેન્ડ (૨૦૧૦), હ્યુગો (૨૦૧૧) તથા આયર્નમેન ૩ (૨૦૧૩)નો સમાવેશ થાય છે. 

## જીવન
કિન્ગ્સ્લીનો જન્મ કૃષ્ણ પંડિત ભાણજી નામે સ્નાઈનટન, નોર્થ રાઈડિંગ, યોર્કશાયરમાં થયો હતો. તેમની માતા એન્ના લાયના મેરી હતી જેઓ અભિનેત્રી હતા અને પિતા રહીમતુલ્લા હરજી ભાણજી હતા જેઓ તબીબ હતા.

તેમના પિતા કેન્યામાં જન્મેલા ગુજરાતી મૂળના ઈસ્માઈલી મુસ્લિમ ખોજા હતા જેમના પૂર્વજો મસાલાના વેપાર માટે ઝાંઝીબારમાં વર્ષો પૂર્વે સ્થાયી થયા હતા. તેઓ ચૌદ વરસની ઉંમરે બ્રિટન આવી વસ્યા. તેમની માતા બ્રિટીશ હતા. તેઓના પૂર્વજો રશિયન-યહૂદી સંબંધ ધરાવતા હતા.

## કારકિર્દી
તેમને સંખ્યાબંધ સફળ ફિલ્મો આપી છે.

## સંદર્ભ
શ્રેણી:જીવિત લોકો
શ્રેણી:અભિનેતા
આગ

thumb|મોટા પાયે લાગેલ આગthumb|150px|દીવાસળીની સળી પરની આગ 
**અગ્નિ** અથવા **આગ** એ એક રસાયણિક પ્રક્રિયા છે જેના દ્વારા પ્રકાશ અને ગરમી પેદા થાય છે. તે ઓક્સીડેશનની રસાયણિક પ્રક્રિયાનું ઉદાહરણ છે.
## સુરક્ષા  
આગ ખુબ ગરમ હોય છે. તેના સ્પર્શથી બળી જવાય છે અને તે તેના સંપર્કમાં આવેલ વસ્તુઓને બાળી નાખે છે. માનવની ચામડી બળી જાય તો ફોલ્લા પડે છે જેને રૂઝ વળતા સમય લાગે છે. જો આગ લાગે તો મોઢાને ભીના કપડાથી ઢાંકી લેવું કેમકે ધુમાડાના શ્વાસમાં જવાથી બેભાન થવાની શક્યતા હોય છે.
## ઉપયોગ
અગ્નિનો ઉપયોગ ઠંડીથી રક્ષણ માટે, અનાજ પકવવા અને પ્રકાશ મેળવવા થાય છે.
## દુરુપયોગ
અગ્નિના દુરુપયોગથી તબાહી સર્જાય છે. તે શહેરો અને જંગલોનો નાશ કરી શકે છે. જયારે આગ લાગે ત્યારે અગ્નિશામક દળ આગ બુઝાવવા કામે લાગે છે જે તેના માટેના સાધનો ધરાવે છે. 

અગ્નિ માટે ત્રણ વસ્તુ આવશ્યક છે: પ્રાણવાયુ, બળતણ, ગરમી. લાકડું, કોલસો, કાગળ, કાપડ જેવી ચીજો જલ્દી સળગે છે.
## કાબુ 
અગ્નિ માટે આવશ્યક ત્રણ વસ્તુ પૈકી કોઈ પણ એક ને અટકાવી આગ રોકી શકાય: 

* બળતણ ન મળવાથી આગ ઓલવાઈ જાય.
* ઓક્સીજન ન મળે તો આગ સળગી ન શકે. આ રીત ને સ્મોથરીંગ કહે છે. શૂન્યાવકાશ કે કાર્બન ડાયોક્સાઈડ વડે તેમ કરી શકાય.
* ગરમીને અટકાવી આગ ઓલવાય. પાણી ગરમી શોષી લે છે એટલે તેનાથી આગ ઠારી શકાય.

## બાહ્ય કડી 
* 
શ્રેણી:રસાયણવિજ્ઞાન
મલાડ

thumbnail|મલાડ સ્ટેશન (પ.) નું પ્રવેશદ્વાર
**મલાડ** મુંબઈના ઉત્તર ભાગમાં આવેલું એક પરું છે. મલાડ મુંબઈના પશ્ચિમ પરાંમાનું એક છે. મલાડમાં પશ્ચિમ લાઇન પર રેલ્વે સ્ટેશન આવેલું છે અને તે ઉત્તરમાં કાંદિવલી અને દક્ષિણમાં ગોરેગાંવ વચ્ચે આવેલું છે. પશ્ચિમ રેલ્વે લાઇન મલાડને પશ્ચિમ અને પૂર્વ એમ બે વિભાગોમાં અલગ પાડે છે. 

ભારતીય નૌકાદળનું તાલીમ મથક INS હમલા અહીં આવેલું છે. 

## વસ્તી 
મલાડની વસ્તી ૧૫,૬૧,૯૩૮ વ્યક્તિઓની છે.

## દરિયાકિનારા 
* માર્વે બીચ
* અક્સા બીચ
* દાનાપાની બીચ
* એરંગલ બીચ
* મઢ બીચ
* મનોરી બીચ

## આ પણ જુઓ 
* મઢ ટાપુ

## સંદર્ભ 
શ્રેણી:મુંબઈનાં પરાં
નૌશાદ અલી

**નૌશાદ અલી** (૨૫ ડિસેમ્બર ૧૯૧૯ – ૫ મે ૨૦૦૬) એક સંગીતકાર, સંગીત દિગ્દર્શકાને ફિલ્મ નિર્માતા હતા. તેઓ વ્યાપકપણે હિન્દી ફિલ્મ ઉદ્યોગના મહાન અને અગ્રણી સંગીત દિગ્દર્શકોમાંના એક માનવામાં આવે છે. તેઓ ખાસ કરીને ફિલ્મોમાં શાસ્ત્રીય સંગીતના ઉપયોગને લોકપ્રિય બનાવવા માટે જાણીતા છે.

સ્વતંત્ર સંગીત દિગ્દર્શક તરીકેની તેમની પ્રથમ ફિલ્મ ૧૯૪૦માં રજૂ થયેલી *પ્રેમ નગર* હતી. તેમની પ્રથમ સફળ ફિલ્મ *રતન* (૧૯૪૪) હતી. નૌશાદને હિન્દી ફિલ્મ ઉદ્યોગમાં તેમના યોગદાન માટે અનુક્રમે ૧૯૮૧ અને ૧૯૯૨ માં દાદાસાહેબ ફાળકે એવોર્ડ અને પદ્મભૂષણ એનાયત કરવામાં આવ્યા હતા.

## જીવન પરિચય 
સંગીતકાર નૌશાદ અલીનો જન્મ ૨૫ ડિસેમ્બર, ૧૯૧૯ના દિવસે ઉત્તર પ્રદેશમાં આવેલા લખનૌ ખાતે મુન્શી વાહિદ અલીને ત્યાં થયો હતો. તેઓ માત્ર ૧૭ વર્ષની ઉંમરે જ પોતાનું નસીબ અજમાવવા મુંબઈ પ્રયાણ કરી ગયા હતા. શરૂઆતના સંઘર્ષના દિવસોમાં એમને ઉસ્તાદ મુસ્તાક હુસૈન ખાં, ઉસ્તાદ ઝંડે ખાં તેમ જ પંડિત ખેમ ચંદ્ર પ્રકાશ જેવા ગુણવાન ગુરુઓની સોબત મળી હતી.

એમને પહેલી વાર સ્વતંત્ર સંગીતકાર તરીકે ઈ. સ. ૧૯૪૦ના વર્ષમાં *પ્રેમનગર* નામના ચલચિત્રમાં સંગીત પીરસવાની તક મળી હતી. પરંતુ એમની પોતાની ઓળખાણ પ્રસ્થાપિત કરવાની તક એમને ઈ. સ. ૧૯૪૪ના વર્ષમાં રજુ થયેલ *રતન* નામના ચલચિત્રમાં મળી હતી, જેમાં જોહરાબાઈ અમ્બાલેવાલી, અમીરબાઈ કર્ણાટકી, કરણ દિવાન અને શ્યામ જેવા સ્વરકારોએ ગાયેલાં ગીતો ખૂબ જ પ્રસિદ્ધ થયાં હતાં. આ ભવ્ય સફળતા સાંપડ્યા પછી એમણે ૩૫ જેટલી સિલ્વર જ્યુબીલી હીટ, ૧૨ ગોલ્ડન જ્યુબીલી તેમ જ ૩ ડાયમંડ જ્યુબીલી ફિલ્મો આપી ભવ્ય સફળતા મેળવી. એમને ભારતીય ચલચિત્ર ઉદ્યોગમાં કરેલા ઉત્તમ યોગદાન બદલ ઈ. સ. ૧૯૮૨ના વર્ષમાં *દાદાસાહેબ ફાળકે પુરસ્કાર* અને ઈ. સ. ૧૯૯૨ના વર્ષમાં પદ્મભૂષણ પુરસ્કાર વડે સન્માનિત કરવામાં આવ્યા હતા.

## સંદર્ભો 
## બાહ્ય કડીઓ 
* 

શ્રેણી:હિન્દી ચલચિત્ર
શ્રેણી:સંગીતકાર
શ્રેણી:પદ્મભૂષણ પુરસ્કાર વિજેતા
શ્રેણી:૧૯૧૯માં જન્મ
શ્રેણી:૨૦૦૬માં મૃત્યુ
શ્રેણી:દાદાસાહેબ ફાળકે પુરસ્કાર વિજેતા
જદુનાથસિંહ

નાયક **જદુનાથ સિંહ** ભારતીય ભૂમિસેનાના સૈનિક હતા. તેઓ ૧૯૪૭ના ભારત-પાકિસ્તાન યુદ્ધમાં જમ્મુ અને કાશ્મીરમાં લડ્યા હતા અને શહીદ થયા હતા. વીરતા માટે તેમને પરમવીર ચક્ર એનાયત કરાયું હતું. તેઓ આ સન્માન મેળવનાર ચોથા વ્યક્તિ હતા.

## અંગત જીવન 
તેમનો જન્મ ૨૧ નવેમ્બર ૧૯૧૬ના રોજ રાજપૂત કુટુંબમાં શાહજહાંપુર, ઉત્તર પ્રદેશ ખાતે થયો હતો. તેઓ ૨૧ નવેમ્બર ૧૯૪૧ ના રોજ ૧ રાજપુતમાં ભરતી થયા હતા.

## યુદ્ધ દરમિયાન
૧૯૪૭ના શિયાળા માં ૨૪ ડિસેમ્બરના રોજ પાકિસ્તાની હુમલાખોરોએ નૌસેરા વિસ્તારમાં આવેલ ઝાંગડનો કબ્જો કર્યો. આ દ્વારા તેઓએ નૌસેરા પર હુમલો કરવાની તક મેળવી. ભારતીય સૈન્ય આ ખતરાથી જાણકાર હતું માટે તેમણે કોટ ગામ કબ્જે કર્યું અને બ્રિગેડિયર ઉસ્માનના નેતત્વ હેઠળ નૌસેરા ફ઼રતે ચોકી ગોઠવી. આમાંની એક ચોકી નૌસેરાની ઉત્તરે તૈન ધાર ની હતી.

૬ ફ઼ેબ્રુઆરીના રોજ વહેલી સવારે દુશ્મને હુમલો કર્યો. હુમલાની શરૂઆત ભારતીય દળો પર દુશ્મનની ચોકીઓમાંથી ગોળીબાર દ્વારા થઈ. બાદમાં મશિનગન અને મોર્ટાર ફ઼ાયર તૈન ધારની ચોકી તરફ઼ થયાં. તે દરમિયાન અંધારાનો લાભ લઈ દુશ્મન ભારતીય ચોકી સુધી આવી ગયા હતા. અજવાળું થતાં હજારો દુશ્મનો નજરે ચડ્યા. તૈન ધાર ખાતે ચોકી ક્રમાંક ૨ ખાતે જદુનાથ સિંહના નેતત્વ હેઠળ ૯ સૈનિકો તૈનાત હતા.

દુશ્મનોએ આ ચોકી પર કબ્જો જમાવવા લહેરોમાં હુમલા કર્યા. આ તબક્કે જદુનાથ સિંહે અજબ બહાદુરી અને નેતત્વ શક્તિ દાખવી. તેમની નાની ટુકડીનો એવો ચતુરાઈભર્યો ઉપયોગ કર્યો કે દુશ્મનો મૂંઝવણમાં મુકાઈ અને પીછેહઠ કરી. જ્યારે તેમના ચાર સૈનિકો ઘાયલ થયા ત્યારે તેમને ફ઼ેરગોઠવણ કરી અને આગલા હુમલા માટે તૈયાર કર્યા. દુશ્મન કરતાં ખુબ જ ઓછી સંખ્યા હોવા છતાં ચોકી અડગ રહી. જ્યારે જદુનાથ સિંહ સહિત તમામ સૈનિકો ઘાયલ થયા ત્યારે તેમણે પોતે ઘાયલ સૈનિક પાસેથી બ્રેન ગન લઈ ગોળીબાર શરુ કર્યો. તેમનો ગોળીબાર એટલો સખત હતો કે નિશ્ચિત જણાતી હાર જીતમાં બદલાઈ ગઈ. ચોકી બીજી વખત પણ બચી જવા પામી.

અત્યાર સુધીમાં જદુનાથ સિંહ સિવાયના તમામ સૈનિકો શહીદ થયા હતા. દુશ્મનોએ ચોકી કબ્જે કરવાના દઢ નિર્ણય સાથે ત્રીજો અને આખરી હુમલો કર્યો. જદુનાથ સિંહ એકલા અને ઘાયલ હતા. તેઓ ખાઇમાંથી બહાર કુદી પડ્યા અને બ્રેન ગન ફ઼ાયર કરવા લાગ્યા. તેનાથી દુશ્મનો આશ્ચર્ય પામ્યા અને અવ્યવસ્થા સર્જવાને કારણે પાછા હટી ગયા. પરંતુ જદુનાથ સિંહને બે ગોળી છાતી અને માથામાં વાગી અને તેઓ બહાદુરીપૂર્વક મોતને ભેટ્યા. નૌસેરાના યુદ્ધની કટોકટી ભરેલા સમયે તેમણે પોતાની ચોકી અણનમ રાખી. આ માટે નાયક જદુનાથ સિંહને મરણોપરાંત પરમવીર ચક્રથી સન્માનિત કરાયા.

તેમના જન્મસ્થળ શાહજહાંપુરમાં એક રમતના સ્ટેડિયમને તેમનું નામ અપાયું છે.

## સંદર્ભો
## બાહ્ય કડીઓ 
* જય હિન્દ જય ભારત 

શ્રેણી:વ્યક્તિત્વ
શ્રેણી:પરમવીર ચક્ર વિજેતા