open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
રાજદીપ સરદેસાઈ

**રાજદીપ સરદેસાઈ** (જન્મ: ૨૬ મે ૧૯૬૫) એ ભારતીય સમાચાર ઉદ્‌ઘોષક અને લેખક છે.તેઓ ઈન્ડિયા ટૂડે જૂથના સલાહકાર સંપાદક છે અને ઈન્ડિયા ટૂડે ટેલીવિઝનના સંચાલક પણ છે.તેઓ CNN-News18, IBN7 અને IBN-લોકમતના પૂર્વ મુખ્ય સંપાદક રહી ચુક્યા છે. તેમણે જુલાઈ ૨૦૧૪માં પોતાના પદ પરથી રાજીનામું આપ્યું હતું.

## પ્રારંભિક જીવન
તેમનો જન્મ અમદાવાદમાં થયો હતો. તેઓના પિતા ગોવાના વતની હતા તથા માતા ગુજરાતી હતા.

ઓક્સફોર્ડમાં તેમણે પ્રથમ કક્ષાની ૬(છ) ક્રિકેટ મેચમાં ઓક્સફોર્ડ વિશ્વવિદ્યાલય તરફથી ભાગ લીધો. ૧૯૮૭માં પાકિસ્તાની ક્રિકેટ ટીમના ઈંગ્લેંડ પ્રવાસ સમયે પણ એક મેચમાં તેમણે કેમ્બ્રિજ અને ઓક્સફોર્ડ વિશ્વવિદ્યાલયની સંયુક્ત ટીમ તરફથી ભાગ લીધો હતો.તેમના આ પ્રદાન બદલ ઓક્સફોર્ડ દ્વારા *ક્રિકેટ બ્લ્યુ* (યુનિવર્સિટી રમતગમત વિભાગ દ્વારા અપાતું એક સન્માન) તરીકે સન્માનિત કરાયા હતા.

## કારકિર્દી
ઓક્ટોબર ૧૯૮૮માં તેઓએ ટાઈમ્સ ઓફ ઈન્ડિયાની મુંબઈ આવૃત્તિના સંપાદક તરીકે જોડાઈને પોતાની વ્યાવસાયિક કારકિર્દીની શરૂઆત કરી. ટાઈમ્સ જૂથ સાથે તેઓ ૬ વર્ષ સુધી સંકળાયેલા રહ્યાં.૧૯૯૪માં NDTVના રાજનૈતિક પત્રકાર તરીકે દિલ્હીથી ટેલિવિઝન પત્રકારિતાનો પ્રારંભ કર્યો. તેઓ NDTV 24X7 અને NDTV ઈન્ડિયાના પ્રબંધ સંપાદક તરીકે બંને ચેનલ્સની સમાચાર નિતીઓની સમીક્ષાની જવાબદારી સંભાળતા હતા.

તેમણે ૧૭ એપ્રિલ ૨૦૦૫માં NDTVમાંથી પદત્યાગ કર્યોઅને અમેરિકન દિગ્ગજ કંપની CNN અને રાઘવ બહલની TV18 સાથે મળીને પોતાની કંપની *ગ્લોબલ બ્રોડકાસ્ટ ન્યુઝ*(GBN)ની સ્થાપના કરી.રિલાયન્સ ઈન્ડસ્ટ્રીઝ દ્વારા ના આર્થિક અનુદાનથી તેનું અધિગ્રહણ કરવામાં આવ્યું.બાદમાં ૧ જુલાઈ ૨૦૧૪ના રોજ રાજદીપ સરદેસાઈ અને તેમની સમગ્ર ટીમ દ્વારા નેટવર્ક 18 જૂથમાંથી સામૂહિક રાજીનામું આપવામાં આવ્યું.

## અંગત જીવન
તેમણે પત્રકાર અને લેખિકા સાગરિકા ઘોષ સાથે લગ્ન કર્યા છે. રાજદીપ અને સાગરિકાના પરિવારમાં બે સંતાન, પુત્ર ઈશાન અને પુત્રી તારિણી છે.

## પુરસ્કાર
* ૨૦૦૮માં ભારત સરકાર દ્વારા પદ્મશ્રી પુરસ્કાર એનાયત કરવામાં આવ્યો છે. 
* ૨૦૦૨માં ગુજરાતમાં થયેલા ગોધરા હત્યાકાંડ બાદના કોમી તોફાનોના કવરેજ બદલ *ઈન્ટરનેશનલ બ્રોડકાસ્ટ એવૉર્ડ* તથા પત્રકારિતામાં ઉત્કૃષ્ઠ પ્રદાન બદલ ૨૦૦૬માં રામનાથ ગોએન્કા પુરસ્કાર એનાયત કરવામાં આવ્યો છે.

## સર્જન
* ન્યુઝમેન: ટ્રેકિંગ ઈન્ડિયા ઇન ધ મોદી એરા, પ્રકાશક: રૂપા પબ્લિકેશન, ૬ ઓગષ્ટ ૨૦૧૮
* ૨૦૧૪: ધ ઇલેક્શન ધેટ ચેન્જડ ઈન્ડિયા.(૧ નવેમ્બર ૨૦૧૪ના રોજ પ્રકાશિત.)
* ડેમોક્રસી ઈલેવન. પ્રકાશક Juggernaut Books 
* *ધ ટ્રુથ હર્ટ: ગુજરાત ઍન્ડ ધ રોલ ઓફ મિડિયા* પ્રકરણનું સિદ્ધાર્થ વરદરાજન સાથે સહ-લેખન. પુસ્તક: ગુજરાત-ધ મેકિંગ ઓફ ટ્રેજેડી. પેંગ્યુઇન પ્રકાશન. () આ પુસ્તક ૨૦૦૨માં ગુજરાતમાં થયેલા ગોધરા હત્યાકાંડ પર આધારિત છે.

## સંદર્ભો
## બાહ્ય કડીઓ
* 

શ્રેણી:ગુજરાતી વ્યક્તિત્વ
શ્રેણી:પદ્મશ્રી પુરસ્કાર વિજેતાઓ
શ્રેણી:જીવિત લોકો
શ્રેણી:૧૯૬૫માં જન્મ
સમુદ્રતટથી ઊંચાઈ

**સમુદ્રતટથી ઊંચાઈ** () એ દરિયાની સપાટીથી ઉપરના ભાગે આવેલા પ્રદેશો, પર્વતો તેમજ હવાઇજહાજ વગેરેની ઊંચાઈ માપવા માટેનું એક સાધન છે.
ગુફા

ના મેક્સિકોમાં આવેલી એક ગુફા]]

**ગુફા** એ જમીનની નીચેના ભાગે બનાવવામાં આવેલું એક ભોંયરું કે સુરંગ છે જેનો આકાર સામાન્ય રીતે તેમાં કોઈપણ વ્યક્તિ પ્રવેશ કરી શકે એટલો રાખવામાં આવતો હોય છે. મુખ્યત્વે આ ગુફાઓનો ઉપયોગ એક સ્થળેથી બીજા સ્થળે જવા માટે કરવામાં આવતો હતો. આવી ગુફાઓ પર્વતોમાં અને સમુદ્રમાં પણ અસ્તિત્વ ધરાવે છે.
કિશનસિંહ ચાવડા

**કિશનસિંહ ગોવિંદસિંહ ચાવડા** (૧૭ નવેમ્બર ૧૯૦૪ – ૧ ડિસેમ્બર ૧૯૭૯) ગુજરાતી લેખક અને પત્રકાર હતા. તેમનું તખલ્લુસ નામ "જિપ્સી" હતું. તેઓએ ગુજરાત વિદ્યાપીઠ અને શાંતિનિકેતનમાં અભ્યાસ કર્યો હતો. તેમણે એક મુદ્રણ પ્રેસ શરૂ કર્યો હતો અને લેખન ક્ષેત્રે કારકિર્દી બનાવી હતી.

## જીવન
કિશનસિંહ ચાવડાનો જન્મ ૧૭ નવેમ્બર ૧૯૦૪ના રોજ વડોદરા ખાતે થયો હતો. તેમનું મૂળ વતન સુરત જિલ્લાના સચીન પાસેનું ભાંજ ગામ હતું. તેમણે પ્રાથમિક શિક્ષણ વડોદરાથી લીધું હતું. વધુ અભ્યાસ માટે તેઓ ગુજરાત વિદ્યાપીઠ અને શાંતિનિકેતનમાં જોડાયા હતા. તેમણે શરૂઆતના સમયમાં ફેલોશીપ કોલેજ, મુંબઈમાં અધ્યાપન કાર્ય પણ કર્યું હતું. તેઓએ કેટલાંક દેશી રાજ્યોના શાસકોના અંગત મદદનીશ તરીકે પણ કાર્ય કર્યું હતું. તેમણે ૧૯૨૭-૧૯૨૮માં પોંડિચરી ખાતેના અરવિંદ આશ્રમમાં નિવાસ કર્યો હતો. ૧૯૪૮માં તેઓ અમેરિકા ગયા હતા, જ્યાં તેમણે *કાર્નેગી ઈન્સ્ટિટ્યુટ ઓફ ટેકનોલોજી (પિટ્ઝબર્ગ)* ખાતે છ માસ સુધી મુદ્રણ સંયંત્ર પ્રબંધન (પ્રિન્ટિગ પ્લાન્ટ મેનેજમેન્ટ)નો અભ્યાસ કર્યો. ત્યાંથી પરત ફર્યા બાદ વડોદરા ખાતે *સાધના મુદ્રણાલય* નામે એક પ્રિન્ટિગ પ્રેસની સ્થાપના કરી. તેઓએ *ક્ષત્રિય* માસિકના તંત્રી અને *નવજીવન* સામયિકના સહતંત્રી તરીકે પણ કામ કર્યું હતું. ૧૯૬૦થી તેઓ અલમોડા પાસેના મિરતોલા આશ્રમમાં સ્થાયી થયા હતા. ૧ ડિસેમ્બર ૧૯૭૯ના રોજ અરવિંદ વ્યાખ્યાનમાળા અંતર્ગત પ્રવચન આપવા દરમિયાન જ વડોદરા ખાતે તેમનું અવસાન થયું હતું.

## સર્જન
વડોદરા ખાતેના પ્રેસ સંચાલન કાર્ય દરમિયાન તેઓ ઉમાશંકર જોષીના સંપર્કમાં આવ્યા. જેના પરિણામે તેઓ સાહિત્ય તરફ આકર્ષાયા. તેમણે પોતાના અનુભવોના આધારે વ્યક્તિગત નિબંધો અને આત્મકથા લખવાનુ શરૂ કર્યું. *અમાસના તારા* (૧૯૫૩) અને *જિપ્સીની આંખે* (૧૯૬૨) એ તેમના અંગત જીવનપાત્રો અને ઘટનાઓ સંબંધિત સ્મૃતિચિત્રો અને રેખાચિત્રોનો સંગ્રહ છે. હિમાલય ખાતેના તેમના વસવાટના અનુભવો *હિમાલયની પદયાત્રા* (૧૯૬૪)માં સંગ્રહિત થયેલાં છે. આ પુસ્તકમાં તેમનો હિમાલય પ્રત્યેનો અધ્યાત્મસંબંધ જોવા મળે છે. *તારામૈત્રક* (૧૯૬૪) એ તેમના ચરિત્રાત્મક લેખોનો સંગ્રહ છે. ૧૯૬૮માં પ્રગટ થયેલ *સમુદ્રના દ્વિપ* જીવન અને અધ્યાત્મ સંબંધિત લેખ સંગ્રહ છે. *અમાસથી પૂનમ ભણી* (૧૯૭૭) એ તેમની આત્મકથા છે. *જ્ઞાનેશ્વરી* અને *કૃષ્ણ પ્રેમ* એ તેમના ભગવદ્‌ગીતા પરના ભાષ્ય છે. જે અનુક્રમે મરાઠી (જ્ઞાનેશ્વરી) અને અંગ્રેજી (ધ યોગા ઓફ ભગવદ્‌ ગીતા)નો ગુજરાતી અનુવાદ છે. આ ઉપરાંત, *ગરીબીની હાય* (૧૯૩૦), *જીવનનાં દર્દ* (૧૯૩૦), *સંસાર* (૧૯૩૧), *અંધાપો યાને ગામડિયો સમાજ* (૧૯૩૩), *કુમુદિની* (૧૯૩૫), *ભૈરવી* (૧૯૩૫), *પ્રેમાશ્રમ ભાગ ૧-૨* (૧૯૩૭), *સંત કબીર* (૧૯૪૭), *ચિત્રલેખા* (૧૯૫૭), *અનાહત નાદ* (૧૯૬૦) વગેરે તેમના મહત્ત્વના અનુવાદ ગ્રંથો છે.

## સંદર્ભો 
## બાહ્ય કડીઓ
* 
* *Kishansinh Chavda: A Literary Genious*

શ્રેણી:ગુજરાતી સાહિત્યકાર 
શ્રેણી:વ્યક્તિત્વ
શ્રેણી:નર્મદ સુવર્ણચંદ્રક વિજેતા
શ્રેણી:૧૯૦૪માં જન્મ
શ્રેણી:૧૯૭૯માં મૃત્યુ
પથ્થર

**પથ્થર** એ પર્વતો અને જમીનમાંથી મળતો એક કઠોર પદાર્થ છે. મુખ્યત્વે તેનો ઉપયોગ આવાસ, ભવનો વગેરેના બાંધકામ માટે કરવામાં આવે છે. આ પદાર્થ માટે સંસ્કૃતમાં તેનો મૂળ શબ્દ પાષાણ છે.
વીજળી

**વીજળી** એ વિદ્યુતભારની હાજરી અને પ્રવાહ છે. વીજળીનો ઉપયોગ કરીને આપણે ઊર્જા સ્થાનાંતરિત કરી શકીએ છીએ જે આપણને સામાન્ય કામકાજ પૂર્ણ કરવા દે છે. તેનું સૌથી જાણીતું સ્વરૂપ તાંબુ જેવા વાહક તાર દ્વારા વહેતો ઈલેક્ટ્રોનનો પ્રવાહ છે.

"વીજળી" શબ્દનો ઉપયોગ કેટલીકવાર "વિદ્યુત ઊર્જા" રૂપે થાય છે. તે એક જ વસ્તુ નથી - વીજળી એ વિદ્યુત ઊર્જા માટેનું પ્રસારણ માધ્યમ છે, જેમ કે સમુદ્રનું પાણી તરંગ ઊર્જા માટેનું પ્રસારણ માધ્યમ હોય છે. એવી વસ્તુ કે જે વીજળીને તેના દ્વારા આગળ વધવાની મંજૂરી આપે છે તેને *વાહક* કહેવામાં આવે છે. કોપર અને અન્ય ધાતુની વસ્તુઓ સારી વાહક છે, જે તેમના દ્વારા વીજળીને આગળ વધવા દે છે અને વિદ્યુત ઊર્જા પ્રસારિત કરે છે. પ્લાસ્ટિક એક ખરાબ વાહક છે, જેને ઇન્સ્યુલેટર પણ કહેવામાં આવે છે, જે ખૂબ વીજળીને તેના દ્વારા આગળ વધવાની મંજૂરી આપતું નથી, તેથી વિદ્યુત ઊર્જાનું પ્રસારણ બંધ કરે છે.

વિદ્યુત ઊર્જાનું પ્રસારણ કુદરતી રીતે થાય છે (વરસાદમાં પડતી વીજળીની જેમ) અથવા માનવસર્જિત રીતે પણ થઈ શકે છે (જનરેટરની જેમ). તે ઊર્જાનો એક પ્રકાર છે જેનો ઉપયોગ આપણે પાવર મશીન અને ઇલેક્ટ્રિકલ ઉપકરણો ને ચલાવવા માટે કરીએ છીએ . જ્યારે વિદ્યુતભાર આગળ વધતો નથી, ત્યારે ઉત્પન્ન વીજળીને સ્થિર વીજળી કહેવામાં આવે છે. જ્યારે વિદ્યુતભારને ખસેડવામાં આવે છે ત્યારે તે વિદ્યુત પ્રવાહ હોય છે, જેને કેટલીકવાર 'ગતિશીલ વીજળી' કહેવામાં આવે છે. ચોમાસામાં પડતી વીજળી એ સૌથી પ્રખ્યાત અને ખતરનાક પ્રકૃતિનો વીજપ્રવાહ છે, પરંતુ કેટલીકવાર સ્થિર વીજળી વસ્તુઓને એક સાથે વળગી રહેવાનું કારણ બને છે.

વીજળી જોખમી બની શકે છે, ખાસ કરીને પાણીની આસપાસ કારણ કે પાણી એ સારા વાહકનું એક સ્વરૂપ છે કારણ કે તેમાં મીઠા જેવી અશુદ્ધિઓ હોય છે. ઓગણીસમી સદીથી, આપણા જીવનના દરેક ભાગમાં વીજળીનો ઉપયોગ કરવામાં આવ્યો છે. ત્યાં સુધી તો માત્ર તોફાની વીજળી જોવી એ એક જિજ્ઞાસા હતી.

## વીજળીનું ઉત્પાદન 
thumb|200x200px|વીજ મથકોમાં વિદ્યુત ઊર્જા બનાવવામાં આવે છે.
જો કોઈ ચુંબક ધાતુના વાયરની નજીક જાય તો વિદ્યુત ઊર્જા બનાવવામાં આવી શકે છે. આ એક જનરેટર દ્વારા ઉપયોગમાં લેવામાં આવતી પદ્ધતિ છે. સૌથી મોટા જનરેટર પાવર સ્ટેશનોમાં છે જે આપણાં રોજબરોજના કાર્ય માટે વીજળીનું વ્યાપારિક ધોરણે ઉત્પાદન કરે છે.

વિદ્યુતઊર્જાને બરણીમાં રસાયણોને બે અલગ અલગ પ્રકારના ધાતુના સળિયા સાથે જોડીને પણ મુક્ત કરી શકાય છે. આ સિદ્ધાંત બૅટરીમાં વપરાય છે.

સ્થિર વીજળી બે વસ્તુઓ વચ્ચેના ઘર્ષણ દ્વારા બનાવી શકાય છે - ઉદાહરણ તરીકે ઊનની ટોપી અને પ્લાસ્ટિક. આ એક તણખો પણ બનાવી શકે છે અને તેની સપાટી પર વિદ્યુતભાર ફેલાય છે.

ફોટોવોલ્ટેઇક કોષોની જેમ સૂર્યમાંથી ઊર્જાની મદદથી વિદ્યુત ઊર્જા પણ બનાવી શકાય છે.

## સંદર્ભ 
## બાહ્ય કડીઓ
કિલ્લો

**કિલ્લો** એ લશ્કરી બાંધકામ અથવા મકાન, દિવાલ કે આડશ રૂપે ઊભું કરવામાં આવેલું આવરણ છે જે યુદ્ધમાં પ્રદેશોના સંરક્ષણ માટે બનાવવામાં આવ્યું હોય છે અને તેનો ઉપયોગ રાજશાહીકાળમાં બાહરી લશ્કરી હુમલાઓથી રક્ષણ મેળવવા માટે કરવામાં આવતો હતો. કિલ્લાને દુર્ગ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે. પ્રાચીનકાળમાં સમગ્ર શહેરની ફરતે પણ કિલ્લેબંધી કરવામાં આવતી હતી. તેના અવશેષો ઘણાં શહેરોમાં આજે પણ જોવા મળે છે.
રેવા (ચલચિત્ર)

**રેવા** એ વર્ષ ૨૦૧૮માં પ્રસ્તુત થયેલી એક ગુજરાતી ફિલ્મ છે. બ્રેઈનબોક્ષ અને વડોદરા ટોકીઝ દ્વારા પ્રસ્તુત કરાયેલી આ ફિલ્મના મુખ્ય કલાકારો ચેતન ધાનાણી અને મોનલ ગજ્જર છે. આ ફિલ્મ ગુજરાતી નવલકથાકાર ધ્રુવ ભટ્ટની ૧૯૯૮માં પ્રગટ થયેલી નવલકથા *તત્ત્વમસિ* પર આધારિત છે. ફિલ્મનું દિગ્દર્શન રાહુલ ભોલે અને વિનીત કનોજીયા દ્વારા કરવામાં આવ્યું છે. આ ફિલ્મ ૬૬મા રાષ્ટ્રીય ફિલ્મ પુરસ્કારોમાં ગુજરાતી ભાષાની સર્વશ્રેષ્ઠ ફિલ્મ તરીકે પુરસ્કૃત કરવામાં આવી છે.

## કથા
કરણ એક ૨૫ વર્ષીય અમેરિકન NRI છે. વારસામાં મળેલી સુખસાહ્યબી અને ખર્ચાળ જીવનશૈલી તેના જીવનનું એકમાત્ર કેન્દ્રબિંદુ છે. અચાનક તેના દાદાનું અવસાન થઈ જાય છે. તેના દાદાએ તેમની તમામ સંપત્તિ ભારતમાં નર્મદા નદીને કિનારે આવેલા એક આશ્રમને દાન આપી દીધી છે. આશ્રમના ટ્રસ્ટીઓના હસ્તાક્ષરવાળુ "ના વાંધા પ્રમાણપત્ર" આ સંપત્તિ પાછી મેળવવાનો એક માત્ર રસ્તો છે. આ પ્રકારે સંપત્તિ પાછી મેળવવાના લક્ષ્ય સાથે કરણ ભારતની મુલાકાતે આવે છે. ટ્રસ્ટીઓને રાજી કરવાના પ્રયાસોમાં તે નિયતિની ઘટમાળમાં ગુંથાતો જાય છે. અને અહીંથી તેના ભીતરની એક અનંત યાત્રાનો પ્રારંભ થાય છે.

## કલાકાર
* ચેતન ધાનાણી
* મોનલ ગજ્જર
* યતિન કાર્યેકર
* મુનિ ઝા
* દયાશંકર પાંડે
* અભિનય બેંકર
* સેજલ શાહ
* અતુલ મહાલે
* સુભાષ બ્રહ્મભટ્ટ
* ફિરોજ ભગત
* રૂપા બોરગાંવકર
* પ્રશાન્ત બારોટ
* મલ્હાર ઠાકર - વિશેષ ઉપસ્થિતિ

## પ્રસ્તુતિ
આ ફિલ્મ ગુજરાતી નવલકથાકાર ધ્રુવ ભટ્ટની ૧૯૯૮માં પ્રગટ થયેલી નવલકથા *તત્ત્વમસિ* પર આધારિત છે.ફિલ્મના દિગ્દર્શક માટે પાત્રોની સંખ્યા અને કથાનું હાર્દ તથા તેની પાછળનું દર્શન એક પડકાર હતો. આથી લેખકે તેમને કથામાં સુધારાવધારા કરવાની અનુમતિ આપી હતી. ફિલ્મની પટકથા દિગ્દર્શકો દ્વારા જ લખવામાં આવી હતી. આ ફિલ્મનું શુટિંગ ગુજરાત અને મહારાષ્ટ્રના નર્મદા નદીને કિનારે આવેલા ભેડાઘાટ, ગૌરીઘાટ, મહેશ્વર ઘાટ અને માંગરોલ જેવા ૧૫ જેટલા અલગ અલગ સ્થાનો પર કરવામાં આવ્યું હતું.

## ગીત-સંગીત
ફિલ્મનું સંગીત અમર ખાંડાએ આપ્યું હતું તથા ૩ માર્ચ ૨૦૧૮ ના રોજ રીલીઝ કરવામાં આવ્યું હતું.

## રજૂઆત
ફિલ્મ ૬ એપ્રિલ ૨૦૧૮ના રોજ મહારાષ્ટ્ર અને ગુજરાતમાં રજૂ કરવામાં આવી હતી. ફિલ્મએ બોક્સ ઓફિસ પર થી વધુની કમાણી કરી હતી

## આવકાર
ફિલ્મની શરૂઆત સકારાત્મક થઈ હતી. ટાઈમ્સ ઓફ ઈન્ડિયાના શ્રુતિ જાંભેકરે ફિલ્મને પાંચમાંથી *૩.૫*નું રેટિંગ્સ આપ્યું હતું. તેમણે વાર્તાબીજ, કથાગુંથણી, છાયાંકન (સિનેમેટોગ્રાફી) તથા ફિલ્મ નિષ્પાદનની પ્રશંસા કરી. પરંતુ ફિલ્મની લંબાઈની ટીકા કરી. દેશ ગુજરાતે પણ ફિલ્મને પાંચમાંથી *૩.૫*નું રેટિંગ્સ આપ્યું હતું. ફિલ્મનું સંગીત ખૂબ વખણાયું હતું.

આ ફિલ્મએ વર્ષ ૨૦૧૮ની ગુજરાતી ભાષાની સર્વશ્રેષ્ઠ ફિલ્મ તરીકેનો રાષ્ટ્રીય ફિલ્મ પુરસ્કાર મેળવ્યો હતો.

## સંદર્ભો
## આ પણ જુઓ
* ગુજરાતી ફિલ્મોની યાદી

## બાહ્ય કડીઓ
* 
* 

શ્રેણી:ગુજરાતી ચલચિત્ર
શ્રેણી:નર્મદા નદી
ગૌતમ અદાણી

**ગૌતમ શાંતિલાલ અદાણી** (જન્મ ૨૪ જૂન ૧૯૬૨) એક ભારતીય ઉદ્યોગપતિ છે. તેઓ અમદાવાદ સ્થિત બહુરાષ્ટ્રીય સમૂહ *અદાણી જૂથ*ના અધ્યક્ષ અને સંસ્થાપક છે.

તેમણે ૧૯૮૮માં અદાણી જૂથની સ્થાપના કરી અને પોતાના વ્યવસાય સંસાધનોને ઊર્જા, કૃષિ, રક્ષા, એરોસ્પેસના ક્ષેત્રોમાં વિસ્તરિત કર્યો. *ફોર્બ્સ*ના મત મુજબ જૂન ૨૦૨૧માં તેમના કુટુંબની કુલ સંપતિ અંદાજે ૭૮.૬ અબજ ડોલર છે. અદાણી પોર્ટ્સ ઍન્ડ સેઝ લિમિટેડમાં તેમનો શેર ફાળો ૬૬% છે. આ ઉપરાંત, અદાણી એન્ટરપ્રાઈઝમાં ૭૫%, અદાણી પાવરમાં ૭૩%, અને અદાણી ટ્રાન્સમીશનમાં તેમનો કુલ શેર ફાળો ૭૫% છે. ૨૦૧૭માં ઈન્ડિયા ટુડે દ્વારા કરાયેલ મોજણી અનુસાર તેઓને ભારતના સૌથી શક્તિશાળી વ્યક્તિઓની યાદીમાં ૪થું સ્થાન પ્રાપ્ત થયું હતું. ૧૭ જૂન ૨૦૨૧ના રોજ અદાણી ગ્રુપના શેરોના ભાવમાં ઘટાડો થવાથી તેમણે એશિયાના બીજા સૌથી ધનિક વ્યક્તિનું પદ ગુમાવ્યું હતું.

## પ્રારંભિક જીવન
ગૌતમ અદાણીમો જન્મ ૨૪ જૂન ૧૯૬૨ના રોજ અમદાવાદ, ગુજરાતમાં પિતા શાંતિલાલ અને માતા શાંતા અદાણીને ત્યાં જૈન પરિવારમાં થયો હતો. તેઓ ૭ ભાઈ-બહેન હતા અને તેમના માતા પિતા ઉત્તર ગુજરાતના બનાસકાંઠા જિલ્લાના થરાદથી અમદાવાદ આવીને વસ્યાં હતા. તેમનું પ્રાથમિક શિક્ષણ શેઠ ચિમનલાલ નગીનદાસ વિદ્યાલય, અમદાવાદ ખાતે થયું હતું. તેમણે ગુજરાત યુનિવર્સિટીમાં વાણિજ્ય વિષયમાં સ્નાતક અભ્યાસક્રમમાં પ્રવેશ મેળવ્યો હતો પરંતુ કોલેજના બીજા વર્ષ દરમિયાન જ અભ્યાસ અધૂરો છોડ્યો હતો.

## કારકિર્દી
અદાણી ૧૯૭૮માં કિશોરવયે મુંબઈમાં સ્થળાંતરીત થયા. ત્યાં તેઓ મહેન્દ્ર બ્રધર્સ નામની પેઢીમાં હીરા ઉદ્યોગના કામમાં જોડાયા. આ પેઢીમાં ૨-૩ વર્ષ કામ કર્યા બાદ ઝવેરી બજાર, મુંબઈમાં પોતાની એક હીરા બ્રોકરેજ પેઢી સ્થાપી.

૧૯૮૧માં તેમના મોટાભાઈ મનસુખભાઈ અદાણીએ અમદાવાદ ખાતે એક પ્લાસ્ટીક એકમની સ્થાપના કરી. તેના વ્યવસ્થાપનની જવાબદારી માટે તેઓ મુંબઈ છોડી અમદાવાદ પરત ફર્યા. પોલીવિનાઇલ ક્લોરાઈડની આયાતના આ ઉદ્યોગ સાહસે અદાણી માટે આંતરરાષ્ટ્રીય વ્યાપારના દરવાજા ખોલી નાખ્યા.

૧૯૮૫માં તેમણે લઘુ ઉદ્યોગ એકમો માટે પ્રાથમિક પોલીમરની આયાત કરવાની શરૂઆત કરી. ૧૯૮૮માં તેમણે અદાણી એક્સપોર્ટ લિમિટેડની સ્થાપના કરી. જે હાલ અદાણી એન્ટરપ્રાઈઝ લિમિટેડ તરીકે ઓળખાય છે. મૂળ આ કંપની કૃષિ અને ઊર્જા પેદાશો સાથે સંકળાયેલી હતી.

૧૯૯૧માં આર્થિક ઉદારીકરણની નીતિઓ તેમની કંપની માટે અનુકૂળ સાબિત થઈ અને તેમણે ધાતુઓ, વસ્ત્રો અને કૃષિ ઉત્પાદનોના ક્ષેત્રમાં તેમનો કારોબાર વિસ્તાર્યો.

૧૯૯૩માં ગુજરાત સરકારે મુદ્રા બંદરના પ્રબંધન માટે આઉટસોર્સિંગની જાહેરાત કરી જેનો કોન્ટ્રાક્ટ અદાણી જૂથે (૧૯૯૫) મેળવ્યો.

૧૯૯૫માં તેમણે સૌ પ્રથમ બંદરગાહની સ્થાપના કરી. હાલ આ કંપની દેશની સૌથી મોટી મલ્ટી પોર્ટ ઓપરેટર કંપની છે. મુંદ્રા એ દેશનું સૌથી મોટુ ખાનગી ક્ષેત્રનું બંદર છે. જેની ક્ષમતા પ્રતિ વર્ષ લગભગ ૨૧૦ મિલિયન ટન કાર્ગો સંભાળવાની છે.

૧૯૯૬માં અદાણી જુથ દ્વારા *અદાણી પાવર લિમિટેડ*ની શરૂઆત કરવામાં આવી હતી. હાલ અદાણી પાવર લિમિટેડ પાસે ૪૬૨૦ મેગાવોટની ક્ષમતા ધરાવતો થર્મલ પાવર પ્લાન્ટ છે જે દેશનો સૌથી મોટો ખાનગી થર્મલ પાવર ઉત્પાદક પ્લાન્ટ છે.

૨૦૦૬માં અદાણી જૂથે વિદ્યુત ઉત્પાદન ક્ષેત્રમાં પ્રવેશ કર્યો. ૨૦૦૯ થી ૨૦૧૨ દરમિયાન તેમણે ક્વીન્સલૅન્ડમાં કોલસાની ખાણો તથા ઓસ્ટ્રેલિયામાં એબોટ પોઇન્ટ પોર્ટનું અધિગ્રહણ કર્યું.

## અંગત જીવન
તેમના લગ્ન પ્રીતિ અદાણી જોડે થયા છે. તેમને વાચન પસંદ છે. ખાસ કરીને રોબિન શર્મા દ્વારા લિખિત પુસ્તકો તેમના પ્રિય છે.

## સંદર્ભો
## બાહ્ય કડીઓ
*  
* અદાણી ફાઉન્ડેશન 

શ્રેણી:જીવિત લોકો
શ્રેણી:ગુજરાતી વ્યક્તિત્વ
શ્રેણી:ઉદ્યોગપતિ
શ્રેણી:૧૯૬૨માં જન્મ
પ્રકાશનો વેગ

અવકાશમાં **પ્રકાશનો વેગ** કે **પ્રકાશની ઝડપ** એ સાર્વત્રિક અચળાંક છે .  આનો અર્થ એ થાય છે કે તે અવકાશમાં બધે સમાન છે અને સમય સાથે બદલાતો નથી. ભૌતિકશાસ્ત્રીઓ ઘણી વાર ખાલી જગ્યા (વેક્યૂમ) માં પ્રકાશની ગતિ દર્શાવવા માટે c અક્ષરનો ઉપયોગ કરે છે. તેનું બરાબર મૂલ્ય  થાય છે.   ફોટોન (પ્રકાશનો સૂક્ષ્મ) શૂન્યાવકાશમાં આ ગતિએ પ્રવાસ કરે છે. 
thumb|પ્રકાશનો એક સ્તંભ ચંદ્રથી પૃથ્વી પર ગતિ કરે છે અને તે માટે તે ૧.૨૫૫ સેકન્ડનો સમય લે છે.
વિશેષ સાપેક્ષવાદના સિદ્ધાંત મુજબ, c એ મહત્તમ ગતિ છે કે જેના પર બ્રહ્માંડમાં બધી ઊર્જા, દ્રવ્ય અને માહિતી મુસાફરી કરી શકે છે. તે બધા દ્રવ્યવિહિન કણો જેમ કે ફોટોન અને તેની સાથે સંકળાયેલા ક્ષેત્રોની અને અવકાશમાં પ્રકાશ જેવા વિદ્યુતચુંબકીય વિકિરણોનો વેગ આટલો હોય છે. 

તેનું અનુમાન ગુરુત્વાકર્ષણના વર્તમાન સિદ્ધાંત (એટલે કે ગુરુત્વાકર્ષણ તરંગો) થી લગાવવામાં આવ્યું છે. આવા કણો અને તરંગો સ્રોતની ગતિ અથવા નિરીક્ષકના સંદર્ભનું આંતરિક માળખું ધ્યાનમાં લીધા વિના c વેગ પર મુસાફરી કરે છે. સાપેક્ષતાના સિદ્ધાંતમાં c જગ્યા અને સમયને એકબીજા સાથે જોડે છે, અને આઇન્સ્ટાઇનના દળ-ઊર્જાના  એ પ્રખ્યાત સમીકરણમાં દેખાય છે. 

સાપેક્ષતાનો વિશેષ સિદ્ધાંત અનુમાન પર આધારિત છે. જો કે અત્યાર સુધી નિરીક્ષણો દ્વારા સમર્થન આપવામાં આવ્યું છે કે શૂન્યાવકાશમાં પ્રકાશની માપાયેલ ગતિ પ્રકાશનો સ્ત્રોત છે કે નહીં તે ચોકકસ નથી અને માપન કરતી વ્યક્તિ અને પ્રકાશ એ એકબીજાની સાપેક્ષે ગતિ કરી રહ્યાં છે. આને ક્યારેક "પ્રકાશની ગતિ સંદર્ભ ફ્રેમ(ફ્રેમ ઑફ રેફરન્સ) થી સ્વતંત્ર છે" તરીકે વ્યક્ત કરવામાં આવે છે.

કાચ અથવા હવા જેવા પારદર્શક પદાર્થો દ્વારા પ્રકાશ ફેલાય છે  તેનો વેગ c કરતા ઓછો છે; તે જ રીતે, વાયર કેબલમાં ઇલેક્ટ્રોમેગ્નેટિક તરંગોનો વેગ c કરતા ધીમો હોય છે. c અને વેગ v વચ્ચેનો ગુણોત્તર, v એ કોઈ સામગ્રીમાં પ્રકાશનો વેગ થાય છે, તેને પદાર્થનો વક્રીભવન અચળાંક n કહે છે ( n = c / v ).    

ઉદાહરણ તરીકે, દૃશ્યમાન પ્રકાશ માટે કાચનો વક્રીભવન અચળાંક સામાન્ય રીતે ૧.૫ ની આસપાસ હોય છે, એટલે કે કાચનો પ્રકાશ ના વેગથી મુસાફરી કરે છે. દૃશ્યમાન પ્રકાશ માટે હવાનો વક્રીભવન અચળાંક લગભગ ૧.૦૦૦૩ છે, તેથી હવામાં પ્રકાશનો વેગ લગભગ  થાય છે, જે શૂન્યાવકાશ કરતાં સહેજ ધીમો છે.   

## સંદર્ભો 
## વધુ વાચન
* 

શ્રેણી:ભૌતિકવિજ્ઞાન
નાસ્તિકવાદ

**નાસ્તિકવાદ** અથવા **નાસ્તિકતા** અથવા **નિરીશ્વરવાદ** એ દેવ અથવા દેવતાઓમાંની માન્યતાને નકારી રહી છે.   તે આસ્તિકતાની વિરુદ્ધ છે, જે એવી માન્યતા છે કે ઓછામાં ઓછું એક ભગવાનનું અસ્તિત્વ છે. જે વ્યક્તિ દેવતાઓમાંની માન્યતાને નકારે છે તેને **નાસ્તિક** કહેવામાં આવે છે. આસ્તિકતા એ એક અથવા વધુ દેવતાઓમાંની માન્યતા છે.    

જ્યારે ધર્મવાદ એક અથવા વધુ દેવતાઓમાંની *માન્યતાનો* ઉલ્લેખ કરે છે, ત્યારે જ્ઞેયવાદ માત્ર *જ્ઞા*નનો સંદર્ભ આપે છે. વ્યવહારમાં, મોટાભાગના લોકો ખાલી આસ્તિક, નાસ્તિક અથવા અજ્ઞેયવાદી તરીકે ઓળખે છે.

## નાસ્તિકતાનો ઇતિહાસ 
એનાક્સગોરસ પ્રથમ નાસ્તિક હતા.  તેઓ આયોનિયન ગ્રીક હતા અને ક્લૅઝોમેનામાં જન્મયા હતા. તે બીજા ગ્રીક શહેરોમાં ગયા હતા અને એથેન્સમાં તેના વિચારો જાણીતા હતા. સોક્રેટીસે ઉલ્લેખ કર્યો હતો કે તેની કૃતિઓ એથેન્સમાં નાટ્યમાળા માટે ખરીદી શકાય છે.  છેવટે તેમની સામે કાયદેસરની કાર્યવાહી કરવામાં આવી હતી અને અયોગ્યતા બદલ તેની નિંદા કરવામાં આવી હતી અને એથેન્સથી દેશનિકાલ કરવામાં આવ્યો હતો. 

એનાક્સાગોરસની માન્યતાઓ રસપ્રદ હતી. તેમણે વિચાર્યું કે સૂર્ય ભગવાન નથી અને એનિમેટેડ (જીવંત) નથી. સૂર્ય " પેલોપોનીસ કરતા ઘણા ગણો મોટો લાલ-ગરમ સમૂહ હતો". ચંદ્ર ભૌગોલિક લાક્ષણિકતાઓ સાથેનું એક નક્કર શરીર હતું, અને તે પૃથ્વી જેવા પદાર્થથી બનેલું હતું. વિશ્વ એક ગ્લોબ (ગોળાકાર) હતું.    

## નાસ્તિકતાનાં કારણો 
નાસ્તિક ઘણીવાર એવા કારણો આપે છે કે તેઓ ભગવાન અથવા દેવતાઓમાં કેમ માનતા નથી. ત્રણ કારણો કે તેઓ વારંવાર આપે છે તે છે દુષ્ટની સમસ્યા, અસંગત ઘટસ્ફોટથી દલીલ અને અવિશ્વાસની દલીલ . બધા નાસ્તિક માનતા નથી કે આ કારણો પૂરાવો પૂરા પાડે છે કે દેવતાઓ અસ્તિત્વમાં નથી, પરંતુ દેવતાઓ અસ્તિત્વમાં છે તે માન્યતાને નકારી કાઢવા આ કારણો છે. 

## સમાજમાં નાસ્તિકતા 
[thumb|240x240px| વિશ્વમાં ટકાવારી દ્વારા અવિચારી વસ્તીનો નકશો. [બ્રાઝિલ, મેક્સિકો અને ચિલી જેવા કેટલાક દેશોમાં વસ્તી ગણતરીની માહિતીમાં નાસ્તિકતા, અજ્ઞેયવાદ અને માનવતાવાદની વર્ગો નથી. ઉપરાંત, કેટલાક દેશોમાં નાસ્તિકતા ગેરકાનૂની છે અથવા સ્વીકાર્ય નથી. આને કારણે કેટલાક સ્થળોએ મોટી સંખ્યામાં નાસ્તિક છુપાયેલા હોઈ શકે છે. ]]
ઘણા સ્થળોએ, નાસ્તિકતાનો વિચાર જાહેર કરવો તે ગુનો છે (અથવા હતો). ઉદાહરણો બાઇબલ અથવા કુરાન સાચા ન હોઈ શકે તેવો દાવો કરવો, અથવા બોલતા કે લખવું કે ભગવાન નથી.  

મુસ્લિમ ધર્મત્યાગ, જે મુસ્લિમ નાસ્તિક બની રહ્યો છે અથવા અલ્લાહ સિવાય અન્ય કોઈ દેવતામાં વિશ્વાસ કરે છે, તે ઘણા રૂઢિચુસ્ત મુસ્લિમ લોકો સાથેના સ્થળોએ જોખમી કાર્ય હોઈ શકે છે. ઘણી ધાર્મિક અદાલતોએ શિક્ષા કરી છે અને કેટલાક હજી પણ આ કૃત્યને મૃત્યુ દંડની સજા સાથે શારીરિક સજા કરે છે . ઘણા દેશોમાં હજી પણ નાસ્તિકતા વિરુદ્ધ કાયદા છે.     

મુખ્યત્વે દક્ષિણ અમેરિકા, ઉત્તર અમેરિકા, ઓશનિયા અને યુરોપમાં નાસ્તિકતા વધુ સામાન્ય બની રહી છે (જે લોકો પહેલાં આસ્તિક હતા અને નાસ્તિક બન્યા હતા તેવા લોકોની ટકાવારી દ્વારા).   

## સંદર્ભો 
શ્રેણી:તત્ત્વજ્ઞાન
શ્રેણી:ધર્મ
પેરેલિસિસ (નવલકથા)

**પેરેલિસિસ** (ગુજરાતી અર્થ: પક્ષાઘાત) ચંદ્રકાંત બક્ષીની ગુજરાતી ભાષાની નવલકથા છે.

## પ્રકાશન 
આ નવલકથાની પ્રથમ આવૃત્તિ ૧૯૬૭માં પ્રગટ થઇ હતી. બક્ષીએ જાતે જ આ નવલકથાનું અંગ્રેજીમાં ભાષાંતર કર્યું હતું અને તેનું પ્રકાશન ૧૯૮૧માં થયું હતું.

## વિષય
વિવેચક સુમન શાહ નોંધે છે કે નવલકથાનું કેન્દ્રબિંદુ પ્રોફેસર અરામ શાહની 'જીવનગત વેદના' છે.

## કથા 
નવલકથાનું મુખ્ય પાત્ર પાકટ વયના વિધુર પ્રોફેસર અરામ શાહ છે, જેમને પક્ષાઘાત (પેરેલિસિસ)નો હુમલો થતા તેઓ સતત સહચાર અને સહાનુભૂતિના વાતાવરણમાં વિશિષ્ટ વ્યક્તિત્વ ધરાવતી નર્સ આશિકા દીપની સંભાળ હેઠળ આવે છે. ભૂતકાળના બનાવોની સ્મૃતિઓ અને વર્તમાનના તંતુઓ એકબીજા સાથે આ નવલકથામાં સ્વાભાવિક રીતે જોડાતા રહે છે.
* અરામ શાહવિધૂર પ્રોફેસર
* મારિશાઅરામની પુત્રી
* આશિકા દીપમિશનરી હોસ્પિટલમાંની નર્સ

## પુરસ્કાર, પ્રસિદ્ધિ અને વિવેચન 
૧૯૬૮માં આ નવલકથા માટે તેમને ગુજરાત સરકાર તરફથી ત્રીજા ઇનામનો અડધો ભાગ એનાયત થયો હતો, જેનો તેમને અસ્વીકાર કર્યો હતો.

પેરેલિસિસનું ભાષાંતર મરાઠી, રશિયન અને અંગ્રેજી ભાષાઓમાં થયું હતું. તે બોમ્બે યુનિવર્સિટી અને ગુજરાત યુનિવર્સિટીના અભ્યાસક્રમમાં સમાવાઇ હતી. તેની મરાઠી આવૃત્તિ એસ.એન.ડી.ટી.ના બી.એ.ના અભ્યાસક્રમમાં પુસ્તક તરીકે હતી. બોમ્બે ટી.વી.એ આ નવલકથા પરથી નાટ્ય રૂપાંતરણ કર્યું હતું.

*પેરેલિસિસ* એકલતા, હાર, અનાસક્તિ અને થાક જેવા વિષયોનો સમાવેશ કરે છે. ગુજરાતી વિવેચક ચંદ્રકાન્ત ટોપીવાળાએ નવલકથાને તેની "કથનપદ્ધતિ" માટે વખાણી છે.

## સંદર્ભ 
શ્રેણી:નવલકથા
સૌરવ ગાંગુલી

**સૌરવ ગાંગુલી** (જન્મ ૮ જુલાઈ ૧૯૭૨), *દાદા*ના હુલામણા નામથી જાણીતા પૂર્વ ભારતીય ક્રિકેટર, કોમેન્ટર અને ભારતીય ક્રિકેટ ટીમના ભૂતપૂર્વ કપ્તાન છે. હાલમાં તેઓ ભારતીય ક્રિકેટ કંટ્રોલ બૉર્ડના અધ્યક્ષ છે. અને વિઝડન ભારતના સંપાદકીય બોર્ડના અધ્યક્ષ છે. પોતાની ક્રિકેટ કારર્કિર્દી દરમિયાન ગાંગુલીએ પોતાને દુનિયાના અગ્રણી બેટ્સમેન તથા ભારતીય રાષ્ટ્રીય ક્રિકેટ ટીમના મહાનતમ સુકાની પૈકીના એક તરીકે સ્થાપિત કર્યો. બેટીંગમાં ઓફ સાઈડ પરના તેના પ્રભાવશાળી પ્રદર્શનને કારણે તે *ગૉડ ઓફ ધ ઓફ સાઈડ* તરીકે પણ જાણીતો છે.

## પ્રારંભિક જીવન
સૌરવ ગાંગુલીનો જન્મ ૮ જુલાઈ ૧૯૭૨ના રોજ કલકત્તામાં થયો હતો. તેઓ ચંડીદાસ અને નિરુપા ગાંગુલીના સૌથી નાના પુત્ર હતા.ચંડીદાસ છાપખાનનો સફળ વ્યવસાય ધરાવતા હતા અને તેઓ શહેરના સૌથી ધનાઢ્ય લોકો પૈકીના એક હતા. ગાંગુલીનું બાળપણ ખૂબ જ વૈભવવિલાસ વાળું હતું. આ ઉપરથી તેમનું હુલામણું નામ મહારાજા પડ્યું હતું. ૨૧ ફેબ્રુઆરી ૨૦૧૩ના રોજ ૭૩ વર્ષની ઉંમરે ગાંગુલીના પિતાનું અવસાન થયું હતું. મોટાભાઈ સ્નેહાશિષ ગાંગુલી બંગાળ ક્રિકેટ ટીમ તરફથી રમતા હોઈ તેમણે પણ ક્રિકેટર તરીકે પોતાની કારકિર્દી બનાવવાનું નક્કી કર્યું. 

## કારકિર્દી
ગાંગુલીએ પોતાની ક્રિકેટ કારકિર્દીની શરૂઆત શાળા તેમજ રાજ્યસ્તરની ટીમમાં રમવાની સાથે કરી હતી. રણજી ટ્રોફી, દુલીપ ટ્રોફી જેવી ક્ષેત્રીય ટુર્નામેન્ટમાં સારા પ્રદર્શન બાદ ગાંગુલીએ રાષ્ટ્રીય ટીમ તરફથી ઇંગ્લેન્ડ સામે પોતાની આંતરરાષ્ટ્રીય કારકિર્દીની શરૂઆત કરી હતી. લોર્ડ્સના મેદાનમાં પોતાની પ્રથમ ટેસ્ટમાં જ તેણે ૧૩૧ રન બનાવ્યા હતા. ટ્રેન્ટબ્રીજ ખાતેની બીજી ટેસ્ટમાં તેણે ૧૩૬ રન બનાવ્યા હતા. ટેસ્ટ કારકિર્દીમાં તેણે કુલ ૧૧૩ મેચમાં ૭૨૧૨ બનાવ્યા હતા.

એકદિવસીય મેચમાં તેણે ૧૧,૦૦૦થી વધુ રન બનાવ્યા છે.

### સુકાનીપદ
૨૦૦૦માં સચિન તેંડુલકરના રાજીનામા બાદ ભારતીય ક્રિકેટ ટીમના સુકાની તરીકે સૌરવ ગાંગુલીની નિમણુંક કરવામાં આવી. તેણે કપ્તાની સંભાળી ત્યારે ભારતીય ક્રિકેટ ટીમ વિશ્વમાં આઠમા સ્થાન પર હતી. તેના સુકાની પદ દરમિયાન ભારતીય ક્રિકેટ ટીમ તે સમયના પોતાના સર્વશ્રેષ્ઠ બીજા ક્રમ સુધી પહોચવામાં સફળ રહી હતી. તેના સુકાની પદ હેઠળ ૨૦૦૨માં ઇંગ્લેન્ડની ધરતી પર રમાયેલી નેટવેસ્ટ ટ્રોફી જીતી ભારતે વિદેશની ધરતી પર મહત્ત્વની જીત મેળવી હતી. ૨૦૦૩ના ક્રિકેટ વિશ્વકપમાં ભારતને ફાઇનલ સુધી પહોંચાડવામાં કપ્તાન તરીકે તેની ભૂમિકા ખૂબ જ મહત્ત્વની રહી હતી. આ જ અરસામાં વ્યગ્તિગત પ્રદર્શન કથળતાં રાષ્ટ્રીય ટીમમાંથી તેને પડતો મૂકવામાં આવ્યો હતો. ૨૦૦૬માં રાષ્ટ્રીય ટીમમાં પુન:પસંદગી કરવામાં આવી હતી. કોચ ગ્રેગ ચેપલ સાથેના અણબનાવ બાદ તેને ફરી વાર પડતો મુકવામાં આવ્યો હતો. ૨૦૦૭ના વિશ્વકપ માટે તેની પુન:પસંદગી કરવામાં આવી હતી. ટેસ્ટ ક્રિકેટમાં સુકાની તરીકે ૪૯માંથી ૨૧ ટેસ્ટમેચ જીતી તે સમયનો સૌથી સફળ ભારતીય કપ્તાન બન્યો હતો. 

૨૦૦૮માં તેણે કલકત્તા નાઈટ રાઈડર્સની ટીમનુ ઈન્ડિયન પ્રિમિયર લીગમાં સુકાન સંભાળ્યું. આ જ વર્ષે ઘરઆંગણે રમાયેલી ઓસ્ટ્રેલિયા સામેની શ્રેણી બાદ તેણે ટેસ્ટ ક્રિકેટમાંથી નિવૃત્તિ લઈ લીધી હતી.

ગાંગુલી ઈન્ડિયન પ્રિમિયર લીગની ગવર્નિંગ કાઉન્સિલના ચાર સદસ્યો પૈકી એક છે. તેની નિમણૂક સુપ્રીમ કોર્ટ દ્વારા જાન્યુઆરી ૨૦૧૬માં કરવામા આવી છે. તેઓ IPLની તકનીકી સમિતિના સભ્ય પણ છે.

## સન્માન
 (*જમણે*)]]
* ૨૦૦૪માં પદ્મશ્રી પુરસ્કાર
* સતત ચાર મેચમાં *મેન ઓફ ધ મેચ* એવૉર્ડ જીતનાર એકમાત્ર ક્રિકેટર

## સંદર્ભો 
શ્રેણી:ભારતીય ક્રિકેટ ખેલાડી

શ્રેણી:૧૯૭૨માં જન્મ
અવિકા ગોર

**અવિકા ગોર** (જન્મ ૩૦ જૂન ૧૯૯૭) એ ભારતીય ટેલિવિઝન અભિનેત્રી છે. તેણે બાળકલાકાર તરીકે તેની અભિનય કારકિર્દીની શરૂઆત કરી હતી. તે ટેલિવિઝન ધારાવાહિક *બાલિકાવધુ*માં *આનંદી* તરીકે તથા *સસુરાલ સીમર કા*માં રોલી તરીકેની ભૂમિકાઓ માટે જાણીતી છે. ૨૦૦૯માં હિન્દી ફિલ્મ *મોર્નિંગ વૉક*માં બાળ કલાકારની ભૂમિકાથી તેણે હિન્દી ફિલ્મોમાં અભિનય કરવાની શરૂઆત કરી હતી. ૨૦૧૩માં તેલુગુ ફિલ્મ *ઉયલ્લા ઝંપલા* દ્વારા તેણે મુખ્ય અભિનેત્રી તરીકે પ્રદાર્પણ કર્યું હતું. આ ઉપરાંત તેણે કેટલીક કન્નડ ફિલ્મોમાં પણ ભૂમિકાઓ ભજવી છે.

## અભિનય
૨૦૦૮માં કલર્સ ચેનલ પર પ્રસારિત થતી *બાલિકાવધુ* ધારાવાહિકમાં મુખ્ય કલાકાર તરીકે અભિનયની શરૂઆત કરી હતી. આ ધારાવાહિકમાં તેણે આનંદી જગદીશસિંહની ભૂમિકા ભજવી હતી. ૨૦૦૯માં હિન્દી ફિલ્મ *મોર્નિંગ વૉક*માં બાળ કલાકારની ભૂમિકા ભજવ્યા બાદ તે જ વર્ષે તેની અન્ય એક ફિલ્મ *પાઠશાલા* રજૂ થઈ હતી. જોકે બન્ને ફિલ્મોમાં તેની ભૂમિકા ખૂબ જ ટૂંકી હતી. બાલિકાવધુ ધારાવાહિક બાદ આ જ ચેનલ પર અન્ય એક ધારાવાહિક *સસુરાલ સીમર કા*માં રોલી સિદ્ધાંત ભારદ્વાજ તરીકે અભિનય આપ્યો હતો. એક વર્ષ બાદ આવેલી ફિલ્મ *તેજ*માં તેણે બોમન ઇરાનીની પુત્રી તરીકે પ્રિયા રૈનાનું પાત્ર ભજવ્યું હતું. ૨૦૧૩માં તેની મુખ્ય અભિનેત્રી તરીકે રજૂ થયેલી પહેલી જ ફિલ્મ *ઉયલ્લા ઝંપલા* માટે દ્વિતીય દક્ષિણ ભારતીય આંતરરાષ્ટ્રીય ફિલ્મ પુરસ્કાર મળ્યો હતો.
 
## ટેલિવિઝન
## ફિલ્મોગ્રાફી
## લઘુ ફિલ્મો
## પુરસ્કાર 
## સંદર્ભ
## બાહ્ય કડીઓ
*Avika Gor  on MFC 

શ્રેણી:જીવિત લોકો
શ્રેણી:અભિનેત્રી
શ્રેણી:૧૯૯૭માં જન્મ
શ્રેણી:ગુજરાતી વ્યક્તિત્વ
શ્રેણી:ભારતીય અભિનેત્રી
સ્ટેચ્યુ ઑફ લિબર્ટી

[thumb|307x307px|લિબર્ટી આઇલેન્ડ, [ન્યૂ યૉર્ક (શહેર)|ન્યુ યોર્ક શહેર, યુ.એસ.]]
**સ્ટેચ્યુ ઑફ લિબર્ટી** અથવા **સ્વતંત્રતાની મૂર્તિ**, જેને સત્તાવાર રીતે *લિબર્ટી એનલાઈટનીંગ ધ વર્લ્ડ* નામ આપવામાં આવ્યું છે, તે યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સનું પ્રતીક છે. આ પ્રતિમા ન્યુ યોર્ક સિટી હાર્બરના પ્રવેશદ્વાર પાસે મૂકવામાં આવી છે. આ પ્રતિમા યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સની સ્વતંત્રતા ઘોષણાપત્ર પર હસ્તાક્ષરની યાદ અપાવે છે. અમેરિકન ક્રાંતિ દરમિયાન સ્થાપિત બંને દેશોની મિત્રતાનું પ્રતિનિધિત્વ કરવા માટે ફ્રાન્સના લોકોએ ૧૮૮૬માં યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સને તે ભેટ આપ્યું હતું. તે એક સ્ત્રી રજૂ કરે છે જે સ્ટોલા પહેરે છે, એક તાજ અને સેન્ડલ, આરોપીને તૂટેલી સાંકળથી પગતળે કચડી નાખે, અને સાથે મશાલ જમણા હાથમાં ધારણ કરી છે. ડાબા હાથમાં ટેબ્લેટ છે જેમાં સ્વતંત્રતાની ઘોષણામાં તારીખ *જુલાઈ IV MDCCLXXVI* (૪ જુલાઈ ૧૭૭૬ - અમેરિકન સ્વતંત્રતા દિવસ)  લખાયેલ છે. આ પ્રતિમા ન્યુ યોર્ક હાર્બરના લિબર્ટી આઇલેન્ડ (ઉદારતાનો ટાપુ) પર છે, અને તે મુલાકાતીઓ, સ્થળાંતર કરનારાઓ અને વહાણથી મુસાફરી કરતા અમેરિકનોને આવકારે છે.

ફ્રિડેરિક ઑગસ્ટ બર્થોલ્ડીએ આ મૂર્તિનું શિલ્પ બનાવ્યું  અને તેમણે આ રચના માટે યુ.એસ.ની પેટન્ટ મેળવી.  મોરિસ કોચ્લીન કે જે ગુસ્તાવ એફિલ 'ઓ એન્જિનિયરિંગ કંપની મુખ્ય એન્જિનિયર હતા અને ઍફીલ ટાવરના મુખ્ય રચનાકાર હતા, તેમણે પ્રતિમામાં આંતરિક માળખાની રચના કરી હતી. આ પેડેસ્ટલ (નીચેનો પાયો) આર્કિટેક્ટ રિચાર્ડ મોરિસ હન્ટ દ્વારા ડિઝાઇન કરાયો હતો. યુજેન વાયોલેટ-લે-ડુકે પ્રતિમાના નિર્માણમાં તાંબુ પસંદ કર્યું હતું, અને *રીપોસે* બાંધકામ તકનીકનો ઉપયોગ કર્યો હતો.

મૂર્તિ શુદ્ધ તાંબાના આવરણથી બનેલી છે, જે હવામાનથી વાદળી-લીલા પેટિનાને (એક પ્રકારનો કાટ) લીધે થઈ ગઈ છે. તેમાં સ્ટીલનું માળખું છે. અપવાદમાં માત્ર મશાલની જ્યોત છે, જે સુવર્ણના પાનમાં વીંટાયેલી છે (જે મૂળ તાંબાથી બનેલી છે અને પછીથી કાચમાં ફેરવવામાં આવી છે). તે એક લંબચોરસ પત્થરકામની શિક્ષા પર છે. પ્રતિમા ૧૫૧ ફૂટ ઊંચી છે, પણ જો તેના પાયાને ગણવામાં આવે તો ૩૦૫ફૂટ ઊંચાઈ થાય છે.

સ્ટેચ્યુ ઑફ લિબર્ટી એ વિશ્વના સૌથી વધુ ઓળખાતા પ્રતીકોમાંનું એક છે. ઘણા વર્ષોથી યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સની વિશ્વભરના દરિયાઇ સફર પછી લાખો પ્રવાસી નાગરિક અને મુલાકાતીઓ માટે તે પ્રથમ નજરમાંનું એક હતું.

આ પ્રતિમા સ્ટેચ્યુ ઑફ લિબર્ટી રાષ્ટ્રીય સ્મારકનો કેન્દ્રિય ભાગ છે, જે રાષ્ટ્રીય ઉદ્યાન સેવા દ્વારા સંચાલિત છે. રાષ્ટ્રીય સ્મારકમાં એલિસ આઇલેન્ડ પણ શામેલ છે.

## સંદર્ભ 
શ્રેણી:સ્થાપત્ય
પેરિન કેપ્ટન

**પેરીન બેન કેપ્ટન** (૧૮૮૮-૧૯૫૮) ભારતીય સ્વતંત્રતા સેનાની, સામાજિક કાર્યકર અને પ્રખ્યાત ભારતીય બૌદ્ધિક અને નેતા, દાદાભાઈ નવરોજીના પૌત્રી હતા. ભારત સરકારે તેમને ૧૯૫૪માં ચોથા સર્વોચ્ચ ભારતીય નાગરિક પુરસ્કાર પદ્મશ્રી વડે સન્માનિત કર્યા હતા. 

## જીવન 
પેરિન બેનનો જન્મ ૧૨ ઓક્ટોબર ૧૮૮૮ના રોજ એક પારસી કુટુંબમાં ભારતના ગુજરાત રાજ્યના કચ્છ જિલ્લામાં આવેલા માંડવીમાં થયો હતો. આઠ બાળકોમાં તેઓ સૌથી મોટા હતા અને ૧૮૯૩માં જ્યારે તેમના પિતાનું અવસાન થયું ત્યારે તેઓ માત્ર ૫ વર્ષના હતા. તેમણે પ્રારંભિક શિક્ષણ મુંબઈમાં લીધું અને પછીથી યુનિવર્સિટી ઓફ પેરિસ III: સોર્બોન નુવેલેમાંથી ફ્રેંચમાં સ્નાતકની પદવી મેળવી. પેરિસમાં તેઓ મેડમ કામાના સંપર્કમાં આવ્યા અને તેમની પ્રવૃત્તિઓમાં ભાગ લેવાનું શરૂ કર્યું. અહેવાલો મુજબ વિનાયક દામોદર સાવરકરની લંડનમાં ધરપકડ થયા પછી તેમને મુક્ત કરવાની યોજનામાં તેઓ સામેલ હતા. આ સમય દરમિયાન, તેમણે સાવરકર  અને ભીખાજી કામા સાથે ૧૯૧૦ની બ્રસેલ્સ ખાતેની ઇજિપ્તની રાષ્ટ્રીય કોંગ્રેસમાં હાજરી આપી હતી. તેઓ પેરિસ સ્થિત પોલિશ શરણાર્થી સંસ્થાઓ સાથે પણ સંકળાયેલા હતી, જેઓ રશિયામાં ઝાર શાસન વિરુદ્ધ બળવો કરી રહ્યા હતા. ૧૯૧૧માં તેઓ ભારત પાછા ફર્યા પછી તેમને મહાત્મા ગાંધીને મળવાની તક મળી અને તેઓ તેમના આદર્શોથી પ્રભાવિત થયા. ૧૯૧૯ સુધીમાં તેમણે ગાંધીજી સાથે કામ કરવાનું શરૂ કર્યું અને ૧૯૨૦માં તેઓ સ્વદેશી આંદોલનમાં જોડાયા અને ખાદી પહેરવાનું શરૂ કર્યું. ૧૯૨૧માં, તેમણે રાષ્ટ્રીય સ્ત્રી સભાની સ્થાપના કરવામાં મદદ કરી, જે ગાંધીવાદી આદર્શો પર આધારીત મહિલા ચળવળ છે. 

પેરિને ૧૯૨૫માં ધનજીશા એસ. કેપ્ટન નામના વકીલ સાથે લગ્ન કર્યા, ત્યારે પેરિન કેપ્ટન પદ્મશ્રી માટેના પુરસ્કારોની પ્રથમ સૂચિમાં શામેલ હતા.

## સંદર્ભ 
શ્રેણી:સ્વાતંત્ર્ય સેનાની
શ્રેણી:પદ્મશ્રી પુરસ્કાર વિજેતાઓ
શ્રેણી:૧૯૫૮માં મૃત્યુ
અશાસન

thumb|150x150px|આ પ્રતિકનો ઉપયોગ ઘણીવાર અશાસનવાદીઓ દ્વારા કરવામાં આવે છે. "ઓ" ઓર્ડર રજૂ કરે છે, અને "એ" અશાસનને રજૂ કરે છે. એનો અર્થ એ કે બંને એક સાથે જાઓ.
**અશાસન** એ એક રાજકીય માન્યતા છે કે કોઈ પણ સરકારનું અસ્તિત્વ ન હોવું જોઈએ. અશાસનવાદીઓ એ પણ માને છે કે ભાગ લેવાને અન્ય લોકો દ્વારા ક્યારેય દબાણ ન કરવું જોઈએ. અશાસનનો મોટો પ્રશ્ન એ છે કે "સંમતિ એટલે શું"? અશાસનવાદીઓ ઘણી વાર શાસિતની સંમતિમાં માનતા નથી. 

અશાસન એ "સરકાર હાનિકારક અને બિનજરૂરી છે તે માન્યતા પર કેન્દ્રિત સિદ્ધાંતો અને વલણનો સમૂહ છે."  શબ્દ "અશાસનવાદ" ગ્રીક αναρχία શબ્દ પરથી ઉતરેલ છે, જેનો અર્થ "શાસકો વગર", "નિયમ વગર" થાય છે; ક્યારેક-ક્યારેક તેનું "સરકાર વિના" તરીકે ભાષાંતર પણ કરવામાં આવે છે.

## સંદર્ભો 
## બાહ્ય કડીઓ 
* 

શ્રેણી:રાજનૈતિક વિચારધારા
સરસ્વતી મંદિર

**સરસ્વતી મંદિર**, એ ભારતના ગુજરાત રાજ્યના સુરત શહેરમાં આવેલું ગુજરાતી સાહિત્યકાર નર્મદનું ઘર છે, જે **સારિકા સદન** અથવા **નર્મદ હાઉસ** તરીકે પણ ઓળખાય છે. આ ઈમારત ૧૮૬૬ માં ગુજરાતી કવિ નર્મદ દ્વારા બંધાવવામાં આવી હતી ઈ.સ. ૨૦૧૫માં, આ ઘરનું નવીનીકરણ કરવામાં આવ્યું હતું અને નર્મદને સમર્પિત મ્યુઝિયમ અને સ્મારક મકાનમાં રૂપાંતરિત કરવામાં આવ્યું છે.  

## ઇતિહાસ 
નર્મદ સુરતમાં રહેતા હતા અને તેમણે સુરતના ગોપીપુરાના પડોશી લત્તા અમલીરન શેરી  માં તેના પૂર્વજોના મકાનની સામે  ની કિંમત આપી જમીન ખરીદી હતી. તેમણે જાન્યુઆરી ૧૮૬૬ માં જૂના મકાનના નવીનીકરણની સાથે નવા મકાનનું બાંધકામ પણ કામ શરૂ કર્યું હતું જે સપ્ટેમ્બર ૧૮૮૬ માં પૂર્ણ થયું હતું. તેમણે આ નવા મકાનનું નામ *સરસ્વતી મંદિર રાખ્યું* અને તેનો ઉપયોગ તેઓ લેખન અને સંશોધન માટે કરતા. મકાનના નિર્માણથી તેમની આર્થિક સમસ્યાઓ વધી ગઈ.

આ ઘર બાદમાં જટાશંકર ત્રિવેદીએ ખરીદ્યું હતું. ત્યારબાદ તેને ગજેન્દ્રશંકર લાલશંકર પંડ્યાએ તેમની મોટી પુત્રી સારિકાના આગ્રહથી આ ઘર તેને ખરીદ્યું હતું. તેણે આ ઘરનો વિસ્તાર કર્યો અને દક્ષિણના એક તૃતીયાંશ ભાગમાં તેને વધાર્યો અને ઘરની ઉપર ટીનની છત ઉમેરી. તેણે પોતાની મોટી દીકરીના નામ પરથી તેનું ઘરનું નામ *સારિકા સદન* રાખ્યું. તેમના મૃત્યુ પછી, તેની પત્ની કૈલાસ ત્યાં જ રહેતી હતી. તેઓ આ મકાન વેચવા માંગતા હતા પરંતુ સ્થાનિક રહેવાસીઓ અને નર્મદના ચાહકો તેનો વિરોધ કરતા હતા અને આ મકાન સંગ્રહાલય અથવા પુસ્તકાલયમાં ફેરવાય તેમ ઇચ્છતા હતા. સુરત મહાનગર પાલિકાએ આ ઘર ખરીદીને નર્મદની જન્મજયંતિ ના દિવસે એટલે કે ૨૪ ઑગસ્ટ ૧૯૯૨ ના દિવસે કવિ નર્મદ યુગાવર્ત ટ્રસ્ટને સોંપી દીધું. આ ટ્રસ્ટ નર્મદના કાર્યોના પ્રકાશન અને સંરક્ષણ માટે સમર્પિત છે. તેઓએ તેને આંશિક રીતે પુનર્સ્થાપિત કર્યું અને તેને સ્મારકમાં પરિવર્તિત કર્યું પરંતુ પાછળથી તેને ફરીથી સુરત મહાનગરપાલિકાને સોંપ્યું. વર્ષ ૨૦૧૦ સુધી આ સ્થળ અવગણાતું રહ્યું છેવટે ૨૦૧૦માં તેનું નવીનીકરણ કરવામાં આવ્યું. 

સુરત મહાનગર પાલિકાએ વર્ષ ૨૦૧૮ માં તેના મકાનના મૂળ સ્વરૂપમાં નવીનીકરણ, પુન: સ્થાપન અને જાળવણીના કાર્યની શરૂઆત કરી. નવીનીકૃત મકાનને સંગ્રહાલયમાં પરિવર્તિત કરવામાં આવ્યું અને તેમાં નર્મદના જીવન, કુટુંબ અને કાર્યો વિશેના લેખો અને માહિતી પ્રદર્શિત કરવામાં આવી છે. ભોંયતળિયે નર્મદનું પૂતળું છે. આ સંગ્રહાલયમાં તેમના પુસ્તકો અને તેના દ્વારા ઉપયોગમાં લેવામાં આવતું કેટલુંક રાચરચિલું પણ પ્રદર્શનમાં મુકવામાં આવેલ છે. આ પરિયોજના પાછળ  નો ખર્ચ કરવામાં આવ્યો છે. 

## સ્થાપત્ય 
મૂળ એક માળનું મકાન  ના વિસ્તારમાં ફેલાયેલું હતું. તેમાં લાકડાનું બનેલું માળખું હતું અને દિવાલો ઇંટોથી બનેલી હતી. દિવાલોને ચૂનાના પથ્થરથી પ્લાસ્ટર કરવામાં આવી હતી. તેની ફરશ પર ચમકદાર કોટા પથ્થરની લાદીઓ જડવામાં આવી હતી. તેમાં મેંગ્લોર ટાઇલ્સ ના નળિયા ધરાવતી છત હતી.

## આ પણ જુઓ 
* સુરતના પર્યટક આકર્ષણોની સૂચિ 

## સંદર્ભ 
## બાહ્ય કડીઓ 
* નવીનીકરણ પહેલાંના સરસ્વતી સદન પર ટૂંકી દસ્તાવેજી ફિલ્મ 
* તેના નવીનીકરણ પછીનો સ્લાઇડ શો, તેના પૂર્વ માલિકના પુત્ર દ્વારા ગુજરાતીમાં વર્ણવેલ. 
* એસસીઇટી વિદ્યાર્થીઓ દ્વારા સારિકા સદન પર ટૂંકી દસ્તાવેજી ફિલ્મ 

શ્રેણી:ગુજરાતના સંગ્રહાલયો
તારો

right|thumb|250x250px|ક્રેબ નેબુલા, સુપરનોવાના અવશેષો, જે પ્રથમવાર ૧૦૫૦ની આસપાસ જોવા મળ્યા હતા.
**તારો** એ તેજસ્વી ઝગમગતાં ગરમ પદાર્થનો ખૂબ મોટો અવકાશી ગોળો છે. તે પદાર્થને પ્લાઝમા કહેવામાં આવે છે. તારાઓ ગુરુત્વાકર્ષણ દ્વારા એક સાથે જકડાયેલાં રહે છે. તેઓ ઉષ્મા અને પ્રકાશ આપે છે કારણ કે તેઓ ખૂબ જ ગરમ છે. એક અંદાજ અનુસાર દેખીતા બ્રહ્માંડમાં ૧૦૨૪ તારાઓ છે, પણ મોટા ભાગનાં પૃથ્વી પરથી નરી આંખે જોઈ શકાતાં નથી. 

તારાઓ ગરમ છે કારણ કે તેમની અંદર પરમાણુ પ્રતિક્રિયાઓ થાય છે અને તે પ્રતિક્રિયાઓને અણુ સંમિશ્રણ કહેવામાં આવે છે. પરમાણુ ફ્યુઝન પ્રકાશ અને ગરમીની સાથે સાથે મોટા-મોટા રાસાયણિક તત્વો બનાવે છે. તારાઓમાં ઘણો હાઇડ્રોજન હોય છે. પરમાણુ ફ્યુઝન હાઇડ્રોજનને હિલીયમમાં બદલી નાખે છે. જ્યારે કોઈ તારો વૃદ્ધ થાય છે, ત્યારે તે હીલિયમને કાર્બન અને ઓક્સિજન જેવા અન્ય મોટા રાસાયણિક તત્વોમાં બદલવાનું શરૂ કરે છે. ફ્યુઝન ઘણી ઉર્જા બનાવે છે. આ ઉર્જા તારાને ખૂબ ગરમ બનાવે છે. તારાઓ તેમનાં દ્વારા ઉત્પન્ન થતી ઉર્જા પ્રકાશ તરીકે છોડે છે. બાકીના ઇલેક્ટ્રોમેગ્નેટિક રેડિયેશનના અન્ય પ્રકારો તરીકે છોડે છે.

## પૃથ્વીનો સૂર્ય 
પૃથ્વીની સૌથી નજીકનો તારો સૂર્ય છે. સૂર્યની ઉર્જા વનસ્પતિ માટે પ્રકાશ પ્રદાન કરીને પૃથ્વી પરના લગભગ તમામ જીવનને ટેકો આપે છે. વનસ્પતિ પ્રકાશસંશ્લેષણ નામની પ્રક્રિયામાં પ્રકાશને ઉર્જામાં ફેરવે છે. સૂર્યની ઉર્જા પૃથ્વી પર હવામાન અને ભેજનું કારણ પણ બને છે.

જ્યારે સૂર્ય નીચે આવે છે ત્યારે આપણે રાતના આકાશમાં અન્ય તારાઓ જોઈ શકીએ છીએ. સૂર્યની જેમ તેઓ મોટે ભાગે હાઇડ્રોજન અને થોડો હિલીયમ વત્તા અન્ય તત્વોથી બનાવવામાં આવે છે. ખગોળશાસ્ત્રીઓ ઘણીવાર તે અન્ય તારાઓની તુલના સૂર્ય સાથે કરે છે. ઉદાહરણ તરીકે તેમના દ્રવ્યમાન સૌર દ્રવ્યમાન (સોલર માસ)માં આપવામાં આવે છે. એક નાનો તારો ૦.૨ સોલર માસનો હોઈ શકે છે, એક મોટો તારો ૦.૪ સોલાર માસનો હોય છે.

સામાન્ય રીતે કોઈ તારાઓ વચ્ચેનું અંતર પ્રકાશવર્ષ કે પછી ઍસ્ટ્રોનોમિકલ યુનિટમાં અપાતું હોય છે. પ્રકાશ વર્ષ એટલે પ્રકાશે એક વર્ષમાં કાપેલું અંતર કે જે અંદાજે ૯.૪૬ ટ્રીલિયન કીલોમીટર છે. તેમાં ઍસ્ટ્રોનોમિકલ યુનિટ (AU) નું મૂલ્ય પૃથ્વી અને સૂર્ય વચ્ચેનાં સરેરાશ અંતર જેટલું હોય છે; તેનું બરાબર મૂલ્ય ૧૪૯,૫૯૭,૮૭૦,૭૦૦ મીટર છે.

## નજીકનો તારો 
પ્રોક્સિમા સેંચ્યુરી એ તારો છે જે આપણા સૂર્યની સૌથી નજીક છે. તે ૩૯.૯ ટ્રિલિયન કીલોમીટર દૂર છે જેનો મતલબ ૪.૨ પ્રકાશવર્ષ દૂર છે. આનો અર્થ એ છે કે આ તારાનો પ્રકાશ પૃથ્વી પર પહોંચવામાં ૪.૨ વર્ષ લે છે.

## સંદર્ભ 
શ્રેણી:ખગોળશાસ્ત્ર
અશફાક ઊલ્લા ખાન

અશફાકુલ્લા ખાન (૨૨ ઓક્ટોબર ૧૯૦૦ – ૧૯ ડિસેમ્બર ૧૯૨૭) ભારતીય સ્વતંત્રતા ચળવળના કાર્યકર્તા અને હિન્દુસ્તાન સોશિયાલિસ્ટ રિપબ્લિકન એસોસિએશનના સહ-સ્થાપક હતા.

## પ્રારંભિક જીવન 
અશફાક ઊલ્લા ખાનનો જન્મ બ્રિટીશ ભારતના ઉત્તર પશ્ચિમ પ્રાંતના શાહજહાંપુરમાં, શફીકુલ્લાહ ખાન અને મઝરૂનિસ્સા ને ઘેર થયો હતો. તેઓ તેમના છ ભાઈ-બહેનોમાં સૌથી નાના હતા.  ૨૬ સપ્ટેમ્બર ૧૯૨૫ ની સવારે બિસ્મિલને પોલીસે પકડ્યો હતો. છેવટે પોલીસ દ્વારા ન પકડી શકાયેલા અશફાક ઊલ્લા ખાન એક માત્ર ક્રાંતિકારી રહ્યા હતા. તેઓ ગુપ્તવાસમાં ચાલ્યા ગયા, બિહારથી તેઓ બનારસ ગયા, જ્યાં એમણે ૧૦ મહિના સુધી એક ઇજનેરી કંપનીમાં કામ કર્યું. સ્વતંત્રતા સંગ્રામમાં વધુ ઉપયોગી થવાના ઉદ્દેશ્યથી વધુ ઇજનેરી શીખવા માટે તેઓ વિદેશ જઈ અભ્યાસ કરવા માંગતા હતા. આથી દેશની બહાર જવાના રસ્તાઓ શોધવા માટે તેઓ દિલ્હી ગયા. તેમણે પોતાના એક પઠાણ મિત્રની મદદ લીધી જે ભૂતકાળમાં તેમના સહ-વિદ્યાર્થી હતો. પરંતુ આ મિત્રે પોલીસને તેના ઠેકાણાની માહિતી આપી દગો આપ્યો હતો. 

## મૃત્યુ અને વારસો 
અશફાક ઊલ્લા ખાનને ૧૯ ડિસેમ્બર ૧૯૨૭ ના દિવસે ફૈઝાબાદ જેલમાં ફાંસી આપવામાં આવી હતી. 

## લોકપ્રિય પ્રસાર માધ્યમમાં ચિત્રણ 
અશફાકુલ્લાહ ખાન અને તેના દેશબંધુઓની ક્રાંતિને હિન્દી ફિલ્મ *રંગ દે બસંતી* (૨૦૦૬) માં દર્શાવવામાં આવી છે, જેમાં તેમના પાત્રને કૃણાલ કપૂરે ભજવ્યું હતું. સ્ટાર ભારત પરની ટેલિવિઝન સિરીઝ *ચંદ્રશેખરમાં* ચેતન્ય અદિબે ખાનનું પાત્ર ભજવ્યું હતું.

## આ પણ જુઓ 
* સુખદેવ થાપર 

## સંદર્ભ 
શ્રેણી:ભારતીય મુસ્લિમો
શ્રેણી:ભારતીય ક્રાંતિકારી
શ્રેણી:૧૯૨૭માં મૃત્યુ
શ્રેણી:૧૯૦૦માં જન્મ
વિક્ટોરિયા તળાવ

**વિક્ટોરિયા તળાવ** એ આફ્રિકાનું સૌથી મોટું અને વિશ્વમાં બીજા ક્રમનું મીઠા પાણીનું તળાવ છે. તળાવને કાંઠે યુગાન્ડા, ટાન્ઝાનિયા અને કેન્યા દેશો છે. વિક્ટોરિયા તળાવની સરેરાશ ઊંડાઈ ૪૦ મીટર છે, જ્યારે મહત્તમ ઊંડાઈ ૮૩ મીટર છે. આ તળાવમાંથી વિશ્વની સૌથી લાંબી નદી નાઈલ નદી નીકળે છે.

## સંદર્ભ 
શ્રેણી:તળાવ
કંપાલા

**કંપાલા** શહેર યુગાન્ડા દેશની રાજધાની અને દેશનું સૌથી મોટું શહેર છે. વર્ષ ૨૦૧૯માં શહેરની વસ્તી ૧૭ લાખ થી થોડી ઓછી હોવાનો અંદાજ છે. કંપાલા શહેર એ આફ્રિકાના સૌથી ઝડપથી વિકસતા શહેરોમાં હોવાનું નોંધાયું છે, જેનો વાર્ષિક વસ્તી વૃદ્ધિ દર ૩૩ ટકા છે, સિટી મેયર્સ દ્વારા ન્યુયોર્ક સિટીમાં સ્થિત વૈશ્વિક વિકાસ સલાહકાર એજન્સી મર્સર દ્વારા કિગાલી અને નૈરોબી શહેર કરતા પણ કંપાલાને પૂર્વ આફ્રિકામાં રહેવા માટે વધુ શ્રેષ્ઠ શહેર તરીકે જાહેર કરવામાં આવ્યું છે.

કંપાલા શહેર મૂળ સાત ટેકરીઓ પર બન્યું હતું પણ આજે તે ખુબજ વિસ્તૃત બન્યું છે. કંપાલાનું હવામાન આહલાદક છે, અહી સરેરાશ તાપમાન ૧૫° થી ૨૨° સુધી રહે છે અને સરેરાશ વાર્ષિક વરસાદ ૪૫ ઇંચ ની આસપાસ રહે છે.

## સંદર્ભ
મહાત્મા મંદિર

**મહાત્મા મંદિર** એ સેકટર ૧૩, ગાંધીનગર, ગુજરાત, ભારત ખાતે આવેલું એક સંમેલન અને પ્રદર્શન કેન્દ્ર તેમજ સ્મારક સંકુલ છે. તે મહાત્મા ગાંધીના જીવન અને દર્શનથી પ્રેરિત છે. આ સંકુલ  માં ફેલાયેલું ભારતનું સૌથી મોટું સંમેલન કેન્દ્ર છે. 

તેનો વિકાસ ગુજરાત સરકારે કર્યો હતો. વાઈબ્રન્ટ ગુજરાત ગ્લોબલ ઈન્વેસ્ટર સમિટ ૨૦૧૧, ૨૦૧૩, ૨૦૧૫ અને ૨૦૧૭ જેવા વ્યાપાર સંમેલનોનું અહીં આયોજન કરવામાં આવ્યું હતું. 

## ઇતિહાસ 
ગુજરાત સરકાર મહાત્મા મંદિરને એકતા અને વિકાસ સ્મારક તરીકે વિકસાવવા માંગતી હતી. આ સ્મારકના પાયામાં ભરવામાં આવેલી રેતીને ગુજરાતના તમામ ૧૮,૦૬૬ ગામોના પ્રતિનિધિઓ દ્વારા ગાગરમાં લાવવામાં આવી હતી અને ઈમારતના પાયામાં પૂરવામાં આવી હતી.

લાર્સન એન્ડ ટુબ્રો (એલ ઍન્ડ ટી) અને શાપુરજી પાલનજી એન્ડ કંપની લિમિટેડ દ્વારા બે તબક્કામાં આ સ્મારકનું નિર્માણ કરાયું હતું. તેનું આયોજન અને ડિઝાઇન પર્યાવરણને અનુકૂળ છે.

મહાત્મા મંદિરનો પ્રથમ તબક્કો મે ૨૦૧૦ થી જાન્યુઆરી ૨૦૧૧ સુધીના નવ મહિનામાં ૧૩૫ કરોડ રૂપિયાના ખર્ચે બાંધવામાં આવ્યો હતો. તેમાં એક કન્વેન્શન સેન્ટર, ત્રણ મોટા એક્ઝિબિશન ખંડ અને કોન્ફરન્સિંગ સુવિધાવાળા નાના હોલ શામેલ છે. 

બીજા તબક્કામાં મીઠાના ટેકરાનું સ્મારક, એક બગીચો, સસ્પેન્શન બ્રિજ, પવન ચક્કીઓ અને પાર્કિંગની જગ્યા વગેરેને રૂ. ૮૦ કરોડના ખર્ચે વિકસાવવામાં આવેલ છે. 

## માળખાં 
### સંમેલન કેન્દ્ર 
મુખ્ય સંમેલન સભાખંડ એક સમયે ૧૫,૦૦૦ થી વધુ લોકોને સમાવી શકે એટલી ક્ષમતાવાળો થાંભલા રહિત વાતાનુકુલિત સભાખંડ છે. તેના થિયેટર શૈલીના મુખ્ય હોલમાં ૬૦૦૦ લોકોની ક્ષમતા છે. એક્ઝિબિશન હોલ  જેટલો વિશાળ છે. આ કેન્દ્રમાં ચાર સેમિનાર હોલ (ત્રણની બેઠક ક્ષમતા ૫૦૦ અને એકની ક્ષમતા ૧૦૦૦), સાત હાઇ ટેક કોન્ફરન્સ હૉલ અને એક સભાખંડ છે. લીલા દ્વારા સંચાલીત મહાત્મા મંદિર સંમેલન અને પ્રદર્શન કેન્દ્ર મહાત્મા ગાંધીજીના જીવન અને દર્શનથી પ્રેરણા પામે છે. ૩૪ એકરમાં ફેલાયેલી, તે ભારતની સૌથી મોટી અત્યાધુનિક સુવિધા છે, જે સૌંદર્ય શાસ્ત્ર, કાર્યક્ષમતા અને સુગમતાની ભાવનાને જોડી એક અનન્ય સંકુલ બન્યું છે. ૨૦,૦૦૦ ચો.મી.ના કન્વેન્શન અને એક્ઝિબિશન ક્ષેત્રમાં કુદરતી પ્રકાશ અને હવાદાર જગ્યાઓ વિપુલ પ્રમાણમાં છે અને તે ઊર્જા કાર્યક્ષમ લાઇટિંગ અને મલિન પાણીના વ્યવસ્થાપન ધરાવે છે. હોટેલ લીલા ગાંધીનગર, જે ૨૦૧૯ ની શરૂઆતમાં પૂર્ણ થવાની અપેક્ષા છે, તે સંકુલની અંદર ૩૦૦ રૂમ ધરાવતી ફાઈવ સ્ટાર હોટેલ હશે.

### સ્મારક 
આ કેન્દ્રમાં મહાત્મા ગાંધીને સમર્પિત એક સ્મારક બનાવવામાં આવ્યું છે. તેનું બાંધકામ શાપુરજી પાલનજી એન્ડ કંપની લિમિટેડ દ્વારા કરવામાં આવ્યું છે. દાંડી યાત્રાની યાદમાં એક સસ્પેન્શન બ્રિજ બનાવવામાં આવ્યો છે. કોંક્રિટ ડોમ માળખું અને મીઠાના ટેકરાનો આકાર ધરાવતી ઈમારત સંગ્રહાલયો, પુસ્તકાલય અને સંશોધન કેન્દ્ર ધરાવે છે. મહાત્મા ગાંધીજીના જીવનને દર્શાવતા પથ્થર ભીંતચિત્રો ધરાવતો એક શિલ્પ બગીચો પણ વિકસિત કરવામાં આવ્યો છે. *ચરખા* નામનો એક ભવ્ય ચરખો પણ અહીં સ્થાપિત થયેલ છે. 

## વિવાદો 
ઝુંપડપટ્ટીવાસીઓના ૩૫૬ પરિવારો આ પ્રોજેક્ટના કારણે વિસ્થાપિત થયા હતા, જેના કારણે વિવાદ સર્જાયો હતો તેમને પાછળથી નવી સુવિધા મળી આપવામાં આવી હતી. 

કેટલાક ગાંધીવાદીઓએ બાંધકામ સામે એવી દલીલ કરી હતી કે તે મહાત્મા ગાંધીના દર્શનને યોગ્ય નથી.

## સંદર્ભ 
## બાહ્ય કડીઓ 
* મહાત્મા મંદિરનો વીડિયો 
* મહાત્મા મંદિર વિશે  
* મહાત્મા મંદિરના ફોટા 

શ્રેણી:ગાંધીનગર
યુનિવર્સિટી ગ્રંથ નિર્માણ બોર્ડ

**યુનિવર્સિટી ગ્રંથ નિર્માણ બોર્ડ** એ ગુજરાત રાજ્ય સરકાર દ્વારા ચાલતી અને વિવિધ સંદર્ભગ્રંથોનું પ્રકાશન કરતી સંસ્થા છે, જેની સ્થાપના ૧૯૭૦માં કરવામાં આવી હતી. આ સંસ્થા અમદાવાદ ખાતે આવેલી છે.

પ્રાદેશિક ભાષાને પ્રોત્સાહન આપવાની અને યુનિવર્સિટી કક્ષાએ શિક્ષણ પરિક્ષણના માધ્યમ તરીકે પ્રાદેશિક ભાષા પ્રસ્થાપિત કરવાની રાષ્ટ્રવ્યાપી યોજના અમલમાં મૂકાઈ એ દરમિયાન કેન્દ્ર સરકારે દરેક રાજ્યમાં 'ગ્રંથ નિર્માણ બોર્ડ' સ્થાપવાનો નિર્ણય કર્યો હતો. આ યોજના અનુસાર ગુજરાતમાં અમદાવાદ ખાતે ૧૯૭૦માં યુનિવર્સિટી ગ્રંથ નિર્માણ બોર્ડ સંસ્થાની સ્થાપના કરવામાં આવી. શરુઆતમાં આ સંસ્થાને પુસ્તક પ્રકાશન માટે કેન્દ્ર સરકાર તરફથી અનુદાન મળતું હતું, અને ૧૯૭૬થી ગુજરાત સરકાર આ સંસ્થાના સઘળા વહીવટીખર્ચની જવાબદારી સંભાળે છે.

આ સંસ્થા યુનિવર્સિટી કક્ષાએ ચાલતા વિવિધ કક્ષાના વિવિધ વિદ્યાશાખાના અભ્યાસક્રમોને અનુરૂપ સંદર્ભગ્રંથો તૈયાર કરવાનું કામ કરે છે. આ સંદર્ભગ્રંથો જે તે વિદ્યાશાખાના તજજ્ઞો દ્વારા તૈયાર કરવામાં આવે છે. આ ગ્રંથો વિદ્યાર્થીઓ માટે તૈયાર કરાતા હોઈ તેની કિંમત ઓછી રાખવામાં આવે છે.

## સંદર્ભો
વિશ્વ બિલાડી દિવસ

**વિશ્વ બિલાડી દિવસ** દર વર્ષે ૮ ઓગસ્ટના દિવસે ઉજવવામાં આવે છે. *ઇન્ટરનેશનલ ફંડ ફોર એનિમલ વેલ્ફેર* સંસ્થા દ્વારા તેની શરૂઆત ૨૦૦૨માં થઇ હતી.

વિશ્વ બિલાડી દિવસની લોકપ્રિયતા સમગ્ર વિશ્વમાં વધી રહી છે. મોટા ભાગના દેશો હવે ૮મી ઓગસ્ટે આ બિનસત્તાવાર તહેવાર દિવસની ઉજવણીઓ કરે છે, જ્યારે રશિયા ૧ માર્ચ ના રોજ રાષ્ટ્રીય બિલાડી દિવસ ઉજવે છે. યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ ઓફ અમેરિકા પોતાનો રાષ્ટ્રીય બિલાડી દિવસ ૨૯ ઓક્ટોબરના રોજ ઉજવે છે.

thumb|યુ.એસ.એ. અને કેનેડામાં બિલાડી દિવસ બિલાડીઓના રક્ષણ અને તેમને દત્તક લેવા માટે ઉજવાય છે.
વિશ્વ બિલાડી દિવસ બિલાડીઓ વિશે જાગૃતિ લાવવા અને તેમને મદદ અને તેમનું રક્ષણ કરવાની રીતો વિશે શીખવાનો દિવસ છે. ૨૨ ફેબ્રુઆરીએ પણ બિલાડીનો દિવસ ઉજવાય છે, અને તેનો ઉદ્ભવ જાપાનમાં થયો હતો અને ઇન્ટરનેટ પર સોશિયલ મિડિયામાં અત્યંત લોકપ્રિય બન્યો હતો જેમાં લોકો પોતાની બિલાડીઓની છબીઓ અને વિડિયો વહેંચે છે.

## સંદર્ભ 
શ્રેણી:મહત્વના દિવસો
રણ

alt=see caption|right|thumb|સંયુક્ત આરબ અમીરાતનાં *રબ અલ ખલી* માં રેતીનાં ટેકરાઓ
thumb| સહારાએ વિશ્વનું સૌથી મોટું ગરમ રણ છે.
**રણ** એ ભુપૃષ્ઠનો એક ઉજ્જડ વિસ્તાર છે, જ્યાં થોડો વરસાદ પડે છે અને પરિણામે, વનસ્પતિ અને પ્રાણીઓના જીવન માટે જીવંત પરિસ્થિતિઓ પ્રતિકૂળ હોય છે. વનસ્પતિનો અભાવ એ જમીનની અસુરક્ષિત સપાટીને નકારી કાઢવાની પ્રક્રિયાઓમાં ઉજાગર કરે છે. વિશ્વની લગભગ ત્રીજા ભાગની જમીન સપાટી શુષ્ક અથવા અર્ધ-શુષ્ક છે. આમાં ધ્રુવીય પ્રદેશોનો સમાવેશ થાય છે જ્યાં થોડો વરસાદ પડે છે અને જેને ક્યારેક ધ્રુવીય રણ અથવા "ઠંડા રણ" કહેવામાં આવે છે. રણ સામાન્ય રીતે દર વર્ષે ૨૫૦મિમી કરતા ઓછો વરસાદ મેળવે છે. સંભવિત બાષ્પીભવન એ મોટું હોઈ શકે છે, પરંતુ (ઉપલબ્ધ પાણીની ગેરહાજરીમાં) વાસ્તવિક બાષ્પીભવન શૂન્યની નજીક હોઈ શકે છે.  અર્ધરણ એવા ક્ષેત્ર છે જે ૨૫૦ મિમી અને ૫૦૦ મિમી વચ્ચે વરસાદ મેળવે છે અને જ્યારે ઘાસમાં ઢંકાયેલ હોય ત્યારે આ મેદાન તરીકે ઓળખાય છે. 

## ભારતમાં રણપ્રદેશો 
ભારત અને પાકિસ્તાનની સરહદની વચ્ચે થરનું રણ આવેલું છે જે દુનિયાનું ૧૭માં ક્રમનું રણ છે, જે ૧૫% પાકિસ્તાન અને બાકીનું ભારતમાં છે. કચ્છનું રણ પણ ગુજરાતમાં આવેલું છે, જે મીઠાનું સૌથી મોટા રણમાંનું એક છે.

## સંદર્ભો 
શ્રેણી:રણ પ્રદેશો
હેલ્લારો

***હેલ્લારો*** ૨૦૧૯ની ભારતીય ગુજરાતી ઐતિહાસિક ચિત્રપટ છે, જે અભિષેક શાહ દ્વારા સહ-લેખિત અને નિર્દેશન કરેલ છે અને આશિષ પટેલ, નીરવ પટેલ, આયુષ પટેલ, પ્રિતિક ગુપ્તા, મિત જાની અને અભિષેક શાહ દ્વારા સારથી પ્રોડક્શન્સ અને હરફનમૌલા ફિલ્મોના બેનર હેઠળ નિર્માણ કરાયેલ છે. જયેશ મોરે, શ્રદ્ધા ડાંગર, બ્રિંદા ત્રિવેદી નાયક, શચી જોશી, નીલમ પંચાલ, તેજલ પંચાસરા અને કૌસાંબી ભટ્ટની જોડીવાળી આ ફિલ્મ અભિષેક શાહના દિગ્દર્શક પદાર્પણની નિશાની છે. 

*હેલ્લારો* એ ૬૬ મા રાષ્ટ્રીય ફિલ્મ પુરસ્કારોમાં શ્રેષ્ઠ *ફીચર* (feature) ફિલ્મનો રાષ્ટ્રીય ફિલ્મ એવોર્ડ જીત્યો હતો. ૨૦ નવેમ્બરથી ૨૮ દરમિયાન યોજાયેલ ગોઆના ૫૦ મા આંતરરાષ્ટ્રીય ફિલ્મ મહોત્સવ (આઈ.એફ.એફ.આઈ) ખાતે ભારતીય પેનોરમાં દ્વારા સત્તાવાર રીતે તેની પસંદગી કરવામાં આવી છે. ફિલ્મ મહોત્સવમાં તે દિગ્દર્શકની પ્રથમ શ્રેષ્ઠ ચિત્રપટ માટે પણ નામાંકિત છે. આ ફિલ્મ ૮ નવેમ્બર ૨૦૧૯ ના રોજ ભારતમાં રજૂ થઇ હતી.

## સારાંશ 
૧૯૭૫માં, મંજરી નામની એક યુવતી, કચ્છના રણના મધ્યમાં એક નાનકડા ગામમાં લગ્ન કરે છે. ત્યાં, તે પિતૃપ્રધાન આદેશો દ્વારા જીવતી સ્ત્રીઓના જૂથમાં જોડાય છે. જ્યારે તેઓ દરરોજ સવારે કોઈ દૂરના સ્થળે પાણી લેવા માટે જાય છે ત્યારે દમનથી તેમને થોડો છુટકારો મળે છે. દરરોજ તે થોડા કલાકો સિવાય, તેમના જીવન પુરુષો દ્વારા બનાવેલા નિયમો દ્વારા બંધાયેલા છે, જેનું તેઓ પાલન કરે છે. તેઓ ખૂબ જ દયનીય જીવન જીવે છે. એક દિવસ, પાણી લાવવા જતા હતા ત્યારે તેઓને કોઈ રણની વચ્ચે દેખાય છે અને તેમનું જીવન હંમેશ માટે બદલાઈ જાય છે. 

## કલાકારો 
* શ્રદ્ધા ડાંગર
* જયેશ મોરે 
* તેજલ પંચાસરા 
* શૈલેષ પ્રજાપતિ 
* મૌલિક નાયક 
* આર્જવ ત્રિવેદી 
* બ્રીંદા ત્રિવેદી નાયક 
* તર્જની ભડલા 
* નીલમ પંચાલ
* કૌશાંબી ભટ્ટ 
* સ્વાતિ દવે 
* ડેનીશા ઘૂમરા 
* આકાશ ઝાલા 
* રાજન ઠાકર 
* કિશન ગઢવી
* કમલેશ પરમાર
* સચી જોષી 
* રિદ્ધિ યાદવ 
* જાગૃતિ ઠાકોર 
* કામિની પંચાલ 
* એકતા બચવાની 

## ઉત્પાદન 
નવોદિત દિગ્દર્શક અને સહ-લેખક શાહે જણાવ્યું હતું કે તેમણે વાર્તા લોકગીત અને વાસ્તવિક જીવનના ઉદાહરણોથી પ્રેરિત થઈ લખી છે. પ્રતીક ગુપ્તાએ સહયોગી ડાયરેક્ટર તરીકે સાથે મળીને પટકથા, સંપાદન અને સહ-નિર્માણ કર્યું હતું. નાટ્યકાર અને કવિ સૌમ્ય જોશી એ ગીતો, વધારાની પટકથા અને સંવાદો લખ્યા હતા. મેહુલ સુરતી એ સંગીત આપ્યું હતું. આશિષ પટેલ, નીરવ પટેલ, આયુષ પટેલ, અભિષેક શાહ, મિત જાની અને પ્રિતિક ગુપ્તાએ ફિલ્મ નિર્માણ કરી હતી. સર્જનાત્મક અને કારોબારી નિર્માતા તરીકે આયુષ પટેલ અને મિત જાની એ મદદ કરી. 

ફિલ્મનું શૂટિંગ કચ્છના રણમાં બનાવવામાં આવેલા ગામના એક સેટમાં કરવામાં આવ્યું હતું.

## પ્રકાશન 
૧૦ ઓક્ટોબર ૨૦૧૯ના રોજ નિર્માતાઓ દ્વારા ફિલ્મના ઓફિશિયલ ટ્રેલરનું અનાવરણ કરાયું હતું. 

આ ફિલ્મ ૮ નવેમ્બર ૨૦૧૯ ના રોજ સિનેમા ઘરોમાં રજૂ થઇ હતી.

## સંગીત 
આ ફિલ્મનું સંગીત મેહુલ સુરતી એ આપ્યું છે. 

## પ્રતિભાવ 
આ ફિલ્મે ૬૬ મા રાષ્ટ્રીય ફિલ્મ પુરસ્કારોમાં શ્રેષ્ઠ ફીચર ફિલ્મનો રાષ્ટ્રીય ફિલ્મ એવોર્ડ જીત્યો. તેર મહિલા અભિનેત્રીઓએ પણ તેમના અભિનય બદલ વિશેષ જ્યુરી એવોર્ડ જીત્યો. શ્રેષ્ઠ ફીચર ફિલ્મનો રાષ્ટ્રીય ફિલ્મ એવોર્ડ મેળવનારી તે પહેલી ગુજરાતી ફિલ્મ હતી.

## સંદર્ભ 
## બાહ્ય કડીઓ 
* 

શ્રેણી:ગુજરાતી ચલચિત્ર
બિંદુ ભટ્ટ

**બિંદુ ભટ્ટ** એ ગુજરાત, ભારતના ગુજરાતી ભાષાના નવલકથાકાર, વાર્તાકાર, વિવેચક અને અનુવાદક છે. તેમની નવલકથા *અખેપાતર* (૧૯૯૯) ને વર્ષ ૨૦૦૩ માટેનો સાહિત્ય અકાદમીનો એવોર્ડ મળ્યો હતો. તેમની અન્ય નોંધપાત્ર કૃતિઓમાં '' 'મીરા યાજ્ઞિકની ડાયરી' * (૧૯૯૨) અને * 'બાંધણી' * (૨૦૦૯)નો સમાવેશ થાય છે.

## પ્રારંભિક જીવન 
બિંદુ ભટ્ટનો જન્મ ૧૮ સપ્ટેમ્બર ૧૯૫૪ના દિવસે રાજસ્થાનના જોધપુરમાં ગિરધરલાલ અને કમલાબહેનને ઘેર થયો હતો. ત્યારબાદ તેમના પરિવારે લીંબડી અને ત્યારબાદ અમદાવાદ સ્થળાંતર કર્યું. તેમણે બી.એ. કન્યા વિદ્યાલય, લીંબડીમાં શાલેય અભ્યાસ પૂરો કર્યો. ત્યાર બાદ તેમણે એચ. કે. આર્ટ્સ કૉલેજ, અમદાવાદમાંથી ૧૯૭૬માં બી.એ. (ધ બૅચલર ઑફ આર્ટ્સ)ની પદવી અને ૧૯૭૮માં ગુજરાત યુનિવર્સિટીની સ્કુલ ઑફ લેંગ્વેજમાંથી *હિન્દી સાહિત્ય* વિષય સાથે એમ.એ. (માસ્ટર ઓફ આર્ટસ)ની પદવી મેળવી. ત્યાર બાદ તેમણે ભોળાભાઈ પટેલના માર્ગ દર્શન હેઠળ *આધુનિક હિન્દી ઉપન્યાસ: કથ્ય ઔર શિલ્પ કે નયે આયામ* (આધુનિક હિન્દી નવલકથા: કલ્પના અને તથ્યના નવા પાસા) વિષય પર મહાનિબંધ લખી પીએચ.ડી. ની પદવી મેળવી. ૧૯૯૧ માં, તેમણે ગુજરાતી લેખક અને કવિ હર્ષદ ત્રિવેદી સાથે લગ્ન કર્યા.

## કારકિર્દી 
તેમણે પોતાની કારકીર્દિ પ્રાધ્યાપક તરીકે શરૂ કરી અને ત્યારબાદ ગુજરાતી અને હિંદી ભાષામાં લખવાનું શરૂ કર્યું. તેમણે છ વર્ષ સુધી સુરેન્દ્રનગરની એમ.પી. શાહ આર્ટસ અને સાયન્સ કૉલેજમાં હિંદી સાહિત્ય શીખવ્યું. ઈ.સ. ૧૯૯૧માં તેઓ ગાંધીનગરમાં આવેલી ઉમા આર્ટસ અને નાથીબા કોમર્સ મહિલા કૉલેજમાં જોડાયા અને હજી પણ ત્યાં એસોસિએટ પ્રોફેસર અને હિંદી ભાષા વિભાગના વડા તરીકે કાર્યરત છે. 

## રચનાઓ 
તેમની પ્રથમ નવલકથા, *મીરા યાજ્ઞિકની ડાયરી* ૧૯૯૨માં પ્રકાશિત થઈ હતી, જે બે મહિલાઓ વચ્ચેના સમલૈંગિક (લેસ્બિયન) સંબંધ પર આધારિત છે. તેનો અનુવાદ સિંધીમાં પણ કરવામાં આવ્યો છે અને આ અનુવાદને સાહિત્ય અકાદમી, નવી દિલ્હી દ્વારા પુરસ્કાર પણ એનાયત થયો છે. તેમની બીજી નવલકથા *અખેપાતર* ૧૯૯૯ માં પ્રકાશિત થઈ હતી, જેનો હિન્દી, સિંધી, મરાઠી, કચ્છી, રાજસ્થાની અને અંગ્રેજી સહિત અનેક ભાષાઓમાં અનુવાદ કરવામાં આવ્યો છે. વિનોદ મેઘાણી દ્વારા તેનો અંગ્રેજીમાં અનુવાદ (અપ્રકાશિત) થયો છે. બિંદુ ભટ્ટે પોતાની પુસ્તક *બાંધણી* (૨૦૦૯) થી ટૂંકી વાર્તા લેખનમાં પદાર્પણ કર્યું. તેમણે ઘણાં ગુજરાતી પુસ્તકોનો હિંદીમાં અનુવાદ કર્યા છે જેમકે હરિવલ્લભ ભાયાણીની *અપભ્રંશ વ્યાકરણ*, ધીરુબેન પટેલની *આંધળી ગલી* અને જયંત ગાડીતની *સત્ય* (વિરેન્દ્ર નારાયણ સિંહ સાથે ૪ ભાગોમાં). તેમણે હિન્દીથી ગુજરાતીમાં પણ ભાષાંતરો કર્યા છે જેમાં *ફનિશ્વરનાથ રેણુ* (સુરેન્દ્ર ચૌધરી દ્વારા મોનોગ્રાફ), *દાદુ દયાલ* (રામબક્ષ દ્વારા મોનોગ્રાફ) અને *બીજાના પગ* (શ્રીકાંત વર્માની ટૂંકી વાર્તાઓ) નો સમાવેશ થાય છે. 

### ટીકા 
* *અદ્યતન હિન્દી ઉપન્યાસ* (૧૯૯૩)
* *આજ કે રંગનાટક* (૧૯૯૮)

### સંપાદન 
* *ગુર્જર પ્રવાસ નિબંધ સંચય* (રઘુવીર ચૌધરી સાથે સહસંપાદિત)
* *અસ્મિતા પર્વ વાક્‌ધારા* (ભાગ ૧ થી ૧૦) ( હર્ષદ ત્રિવેદી સાથે સહ સંપાદિત)

## સન્માન 
તેમની નવલકથા *મીરા યાજ્ઞિકની ડાયરીને ગોવરધનરામ* ત્રિપાઠી ઍવોર્ડ (૧૯૯૨-૧૯૯૩) એનાયત કરાયો હતો. તેમની બીજી નવલકથા *અખેપાતર'' એ વર્ષ ૨૦૦૩માં માટે સાહિત્ય અકાદમીનો ઍવોર્ડ જીત્યો અને તેને ૧૯૯૯માં ગુજરાતી સાહિત્ય પરિષદ દ્વારા સ્થાપિત 'પ્રિયકાંત પરીખ પુરસ્કાર' પણ એનાયત કરાયો. ભાષા સેતુ, કોલકાતા, દ્વારા સ્થાપિત *ન્યાયમૂર્તિ શરદ ચરણ મિશ્ર ભાષા સેતુ સન્માન* (અનુવાદ માટે એવોર્ડ; ૨૦૦૯) પણ તેમને મળ્યો છે.

## પૂરક વાચન 
* 

## આ પણ જુઓ 
* ગુજરાતી ભાષાના લેખકોની સૂચિ

## સંદર્ભ 
શ્રેણી:ગુજરાતી સાહિત્યકાર
શ્રેણી:જીવિત લોકો
શ્રેણી:૧૯૫૪માં જન્મ