open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ધોડીયા લોકો

**ધોડિયા લોકો** મોટા ભાગે ગુજરાતના દક્ષિણ ભાગમાં સુરત, નવસારી અને વલસાડ જિલ્લાઓમાં, દમણ અને દીવ, દાદરા અને નગર હવેલી, મધ્ય પ્રદેશ, મહારાષ્ટ્ર, કર્ણાટક, રાજસ્થાન ખાતે સ્થાયી છે. મહારાષ્ટ્રમાં તેઓ મુખ્યત્વે થાણે જિલ્લામાં જોવા મળે છે. તેમની બોલી ધોડીયા બોલી છે, જે અનન્ય શબ્દોના મિશ્રણથી બનેલી છે, તેમજ કેટલાક શબ્દો ગુજરાતી તેમજ મરાઠી ભાષાઓથી પ્રભાવિત છે.

## ચિત્રદર્શન 

File:Dhodia14.jpg|ધોડિયા વાજિંત્ર- તુર થાળી
File:Dhodia23.jpg|વાઘબારસના ભાકરા
File:Dhodia18.jpg|ધોડીયા તુર નૃત્ય

## સંદર્ભ 
## બાહ્ય કડીઓ 
* ધોડીયા લોકોની વેબસાઇટ 

શ્રેણી:આદિવાસી
શ્રેણી:ગુજરાત
શ્રેણી:મહારાષ્ટ્ર
આંબાઝરી તળાવ

right|thumb|આંબાઝરી તળાવ
right|thumb|200x200px|આંબાઝરી તળાવ અન્ય દૃશ્ય
**આંબાઝરી તળાવ** ભારત દેશના મહારાષ્ટ્ર રાજ્યમાં આવેલ નાગપુર શહેરમાં પશ્ચિમ વિસ્તારમાં આવેલ છે. નાગપુર શહેરની આસપાસ આવેલ ૧૧ તળાવો પૈકીનું આ એક તળાવ છે. નાગપુર પાસેથી વહેતી નાગ નદીનું આ તળાવ ઉદ્ગમસ્થાન છે.

આ તળાવનું અગાઉ નામ 'બિંબાઝરી' હતું. નાગપુરના ગોંડ રાજાના શાસન દરમિયાન આ તળાવનું નિર્માણ કરવામાં આવ્યું હતું. આ માટે નાગપુર પાસેના લાવા ગામ પાસેના મહાદગડના ડુંગરથી ઉત્પત્તિ થતી નાગ નદી પર બંધ બાંધવામાં આવ્યો હતો. ઉત્તર ભારતથી નાગપુર આ કામ માટે આવેલા 'કોહળી' સમાજના લોકોએ આ તળાવનું નિર્માણ કર્યું છે. ભોંસલે રાજવંશના શાસનકાળમાં આ તળાવમાં સુધારાઓ કરવામાં આવેલ છે. પછી ૧૮૬૯ના વર્ષમાં પડેલ દુકાળ દરમિયાન આ તળાવના બાંધકામમાં ઘણા ફેરફારો કરવામાં આવ્યા હતા. આ તળાવની ઊંચાઈ ૧૭ ફૂટ થી વધારીને તેની ક્ષમતા ત્રણ ગણી વિસ્તારવામાં આવી હતી. સને ૧૮૭૦ના વર્ષમાં નાગપુર નગરપાલિકા બની હતી. તેણે પ્રાથમિક કાર્ય તરીકે,  આ શહેરમાં આ તળાવમાંથી ઘરેઘરે પાણી પુરવઠા માટે નળયોજના અમલમાં મૂકી હતી.
સને ૧૮૭૦ મધ્યે ભોસલે શાસન સમયમાં, માટીનો બંધ બાંધવામાં આવ્યો હતો., આ કૃત્રિમ તળાવમાંથી સરદારો અને અધિકારી વર્ગને રસોઈ બનાવવાના પાણીનો પૂરવઠો નળ દ્વારા પહોંચાડવા માટે સગવડ કરી હતી. આ તળાવમાં ડૂબેલ જમીનમાં આંબાના ઝાડ હતાં, તેથી આંબાઝરી નામ પડ્યું એમ કહેવાય છે. આ તળાવમાંથી લગભગ 30 વર્ષ નાગપુર શહેરમાં પાણી પુરવઠો પૂરો કરાતો હતો. આ સમય પછી હાલમાં પ્રદૂષિત થવાને કારણે પાણી પીવાયોગ્ય રહ્યું નહીં. ત્યારબાદ આ શહેરની વસ્તીમાં વધારો થવાને કારણે અને અન્ય જળ સ્ત્રોત ઉપલબ્ધ કારણે આ તળાવ પાસેથી પાણી પુરવઠો બંધ કરવામાં આવ્યો. જો કે, અહીંથી નજીકના હિંગણા ઔદ્યોગિક વિસ્તારને આ તળાવમાંથી પાણી હજુ પણ પૂરી પાડવામાં આવે છે.

આ તળાવ પાસે એક ઉદ્યાન છે. તેનું નામ આંબાઝરી બગીચા છે. આ ઉદ્યાનમાં વિવિધ પ્રકારના વૃક્ષો છે. પહેલાં બગીચામાં તળાવમાં બોટિંગ માટેની સગવડ હતી. આ ઉદ્યાન આશરે ૧૮ એકર જેટલી જગ્યામાં ફેલાયેલ છે.

## સંદર્ભ 
શ્રેણી:મહારાષ્ટ્ર
શ્રેણી:જોવાલાયક સ્થળો
વરદવિનાયક મંદિર, મહાડ

**વરદવિનાયક મંદિર, મહાડ** ભારત દેશના રાયગડ જિલ્લાના ખાલાપુર તાલુકામાં આવેલ મહાડ ગામમાં ગણેશજીનું મંદિર છે. આ મંદિર અષ્ટવિનાયક તરીકે પ્રસિદ્ધ આઠ ગણપતિ મંદિરો પૈકીનું એક છે. વરદવિનાયક મંદિર અષ્ટવિનાયક તરીકે પ્રસિદ્ધ આઠ ગણપતિ મંદિરો પૈકી ચોથા ગણપતિ તરીકે ઓળખાય છે. આ ગણેશજીની નજીક જઈ પૂજા કરવામાં આવે છે.

## ઇતિહાસ 
આ મંદિરનો જિર્ણોદ્ધાર કરવામાં આવ્યો છે, તેમ છતાં આ મંદિરનું ગર્ભગૃહ પેશવાકાળના હેમાડપંત સ્થાપ્ત્ય ધરાવે છે.  આ ગણેશમંદિર પુરાતન કાળનું હોવાનું કહેવાય છે. ગણેશજી અહીં વરદવિનાયક (સમૃદ્ધિ અને સફળતા આપનાર) રૂપે પૂજાય છે. આ મંદિરની મૂર્તિ ધોંડૂ પૌઢકરને અહીંના તળાવમાંથી ૧૬૯૦ના વર્ષમાં મળી હતી. ૧૭૨૫ના વર્ષમાં કલ્યાણના સૂબેદાર રામજી મહાદેવ ભિવળકર દ્વારા અહીં મંદિર બંધાવી મહાડ ગામ વસાવવામાં આવ્યું હતું.

## મંદિર 
આ મંદિરની ચાર કોરે ચાર હાથીની મૂર્તિઓ છે. ૮ ફૂટ બાય ૮ ફૂટ માપના આ મંદિર પર ઊંચો કળશ છે. કળશના સૌથી ઉપલા ભાગ પર સોનું છે. પૂર્વાભિમુખ ગણેશમૂર્તિ પાસે દીવો સતત સળગતો રાખવામાં આવે છે.  કહેવાય છે કે આ દીવો ૧૮૯૨ના વર્ષથી સતત સળગે છે.

## દંતકથા 
પ્રાચીન સમયગાળામાં મહાડ ગામનું નામ મણિપુર અથવા મણિભદ્ર હતું. ગુત્સમદ ઋષિએ આ ભગવાન ગણેશજીની સ્થાપના કરી એવી દંતકથા છે. વચકનવી નામના ઋષિ હતા. એક વખત તેમના આશ્રમમાં રાજા રૂક્માંગદાપધાર્યા હતા. તે સમયે ઋષિપત્ની તેના રૂપ પર મોહિત થઈ. તેણે તેને આશ્રમમાં બોલાવ્યા હતા. જોકે રાજાએ ઇનકાર કર્યો હતો. આ વાત દેવતાઓના રાજા ઇન્દ્રએ જાણતાં તેણે રૂક્માંગદાનું રૂપ ધરી તેનો ઉપભોગ કર્યો. ઋષિપત્ની મુકુંદાને ઇન્દ્રથી થયેલ પુત્ર એટલે ગુત્સમદ. તેને અનૌરસ પુત્ર તરીકે જાણ થતાં માતાને તેણે 'તમે બોરડીનું વૃક્ષ થશો' એવો શાપ આપ્યો હતો. આ શાપ આપ્યાના પ્રાયશ્ચિતરૂપે તેણે અહીંના જંગલમાં 'ઓમ ગંગણપતયે નમ:'ના મંત્ર જપતાં ઘોર તપશ્ચર્યા કરી હતી. આથી ગણેશજી પ્રસન્ન થયા હતા. ઋષિએ ગણેશજીને 'અહીં રહીને ભક્તોની મનોકામના પૂર્ણ કરો' એવી વિનંતી કરી. ગણપતિએ આશીર્વાદ આપ્યા પછી ઋષિએ ગણેશજીની સ્થાપના કરી અને તેનું નામ વરદવિનાયક રાખ્યું. 

## ભૌગોલિક 
* રાષ્ટ્રીય ધોરીમાર્ગ ૪ પર (મુંબઇ-પનવેલ-ખોપોલી માર્ગ પર) ખપોલી પહેલાં ૬ કિ.મી. અંતરે જમણી બાજુ મહાડ જવા માટે માર્ગ છે. મુંબઇ-મહાડ અંતર ૮૩ કિ.મી. જેટલું છે.
* મુંબઇ-પુણે રેલરોડ પર કરજત સ્ટેશન થી મહાડ ૨૪ કિ.મી. જેટલા અંતરે છે.
* કરજત થી મહાડ ફાંટાની એસ.ટી. બસો મળે છે. મહાડ ફાંટા થી દેવસ્થાન દોઢ કિ.મી. જેટલા અંતરે છે, જે ચાલીને જઈ શકાય છે.

શ્રેણી:મહારાષ્ટ્ર
શ્રેણી:જોવાલાયક સ્થળો
આંબા ઘાટ

**આંબા ઘાટ** (અંગ્રેજી: Amba Ghat) એ એક ભારત દેશના મહારાષ્ટ્ર રાજ્યમાં પર્વત પરથી પસાર થતો સડક-માર્ગ (NH 204) છે, જે રત્નાગિરિ ને કોલ્હાપુર સાથે જોડે છે.

આ માર્ગ દરિયાઈ સપાટીથી ૨૦૦૦ ફૂટ જેટલી ઊંચાઈ પર આવેલ છે. આ ઘાટ સહ્યાદ્રિ પર્વતમાળા (પશ્ચિમ ઘાટ)ના ક્ષેત્રમાં આવેલ છે અને તેનું પર્વતીય ભૂપૃષ્ઠ મનોહર ભાસે છે. અહીંનું વાતાવરણ આહ્લાદક હોય છે. આ ઘાટ કોલ્હાપુર જિલ્લાના શાહુવાડી નજીક આવેલ છે. પવનખીન્ડ, વિશાલગઢ કિલ્લો અને રેહાન બાબા દરગાહ અહીં નજીકના જોવાલાયક સ્થળો છે. કોલ્હાપુર તરફ આવતા પ્રવાસીઓમાં સાપ્તાહિક રજાઓમાં ફરવા માટે અનુકૂળ પર્યટન-સ્થળ છે.

આ વિસ્તાર પેરાગ્લાઇડીંગની રમત માટે અનુકૂળ છે.

## સંદર્ભ 
શ્રેણી:જોવાલાયક સ્થળો
શ્રેણી:મહારાષ્ટ્ર
શ્રેણી:ઘાટના રસ્તાઓ
ચિંતામણી મંદિર, થેઉર

right|thumb|300px|ચિંતામણી મંદિર, થેઉર
**ચિંતામણી મંદિર, થેઉર** ભારત દેશના મહારાષ્ટ્ર રાજ્યના પુણે જિલ્લામાં આવેલ એક ગણેશ મંદિર છે. આ મંદિર અષ્ટવિનાયક તરીકે પ્રસિદ્ધ આઠ ગણપતિ મંદિરો પૈકીનું એક છે. ચિંતામણી મંદિર અષ્ટવિનાયક તરીકે પ્રસિદ્ધ આઠ ગણપતિ મંદિરો પૈકી પાંચમા ગણપતિ તરીકે ઓળખાય છે.

## દંતકથા 
બ્રહ્મદેવે આપણાં ચિત્તને સ્થિર કરવા માટે ભગવાન ગણેશની આ જગ્યા પર પૂજા-આરાધના કરી. તેથી આ ગામનૂં નામ થેઉર પડ્યું છે, એવી વાયકા છે. આ સંદર્ભે અન્ય વાર્તા પણ છે . રાજા અભિજીત અને રાણી ગુણવતીના પુત્ર ગુણા દ્વારા કપિલમુનિ પાસેના ચિંતામણી રત્નની ચોરી કરી. ત્યારે કપિલમુનિએ ગણપતિને આ રત્ન ગુણા પાસેથી પાછા લાવવા માટે વિનંતી કરી. ગણપતિએ ગુણાનો વધ કરી રત્ન કપિલમુનિને સોંપ્યાં. ત્યારે કપિલમુનિએ રત્નો ગણપતિને અર્પણ કર્યાં. ગણપતિના ગળામાં તેમણે પહેરાવ્યાં, આથી તેમની ચિંતા દૂર થઈ, આથી અહીં ગણેશજી ચિંતામણી નામથી ઓળખાવા લાગ્યા.

## ઇતિહાસ 
ગણપતિ મંદિર ધરણીધર મહારાજ દેવ, દ્વારા બાંધવામાં આવ્યું હતું. ૧૦૦ વર્ષ પછી પેશવાઓએ ત્યાં ભવ્ય અને આકર્ષક મંદિર અને સભાગૃહ બનાવેલ છે. આ મંદિર સંપૂર્ણપણે લાકડાંમાંથી બનાવવામાં આવેલ છે. તે સમયમાં આ મંદિર પર બાંધવામાં ૪૦ હજાર રૂપિયાનો ખર્ચ થયો હતો. યુરોપમાંથી તે સમયે બે મોટા ઘંટ પેશવાને મળ્યા હતા. તે પૈકી એક મહાડ ખાતે અને બીજો અહીં છે. માધવરાવ પેશવાને ૨૭ વર્ષની ઉંમરે ક્ષય થયો હતો. ત્યારે તેમને અહીં લાવવામાં આવ્યા હતા. આ સ્થળે જ તેમની પ્રાણજ્યોત બુઝાઇ હતી તેમજ તેમના પત્ની રમાબાઈ ત્યાં જ સતી થયા હતાં. તેમના સ્મરણાર્થે અહિં બાગ બનાવવામાં આવેલ છે. મોરયા ગોસાવીએ અહિંયા જ સિદ્ધિ પ્રાપ્ત કરી હતી એમ કહેવાય છે.

## મંદિર 
શ્રી ચિંતામણી મંદિરના ભવ્ય મંદિર પરિસરમાં પર એક મોટો ઘંટ છે. આ મંદિરમાં ડાબી તરફ સૂંઢવાળી, બેસેલી, પૂર્વાભિમુખ મૂર્તિ છે. તેની બંને આંખોમાં લાલ મણી અને હીરા છે. આ મંદિર આજે મજબૂત સ્થિતિમાં છે.

## ભૌગોલિક 
મુળા-મુઠા નદી વડે ઘેરાયેલા આ શ્રી ક્ષેત્ર થેઉર પુણે-સોલાપુર રેલવે માર્ગ પર પુણે થી ૨૫ કિ.મી. જેટલું દૂર આવેલ લોણી ગામથી માત્ર સાત કિ.મી. જેટલા અંતરે આવેલ છે.

શ્રેણી:મહારાષ્ટ્ર
શ્રેણી:જોવાલાયક સ્થળો
ગોગારા ટીંબો

**ઘોઘારા ટીંબો** ભારતના ગુજરાત રાજ્યના કચ્છ જિલ્લાના ભુજ તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. આ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી, નોકરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે મગ , તલ, બાજરી, જુવાર, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.

----

## સંદર્ભ 
શ્રેણી:ભુજ તાલુકો
કુણાલ ગાંજાવાલા

**કુણાલ ગાંજાવાલા** (જન્મ ૧૪ એપ્રિલ ૧૯૭૨) ગાયક છે, જે મોટાભાગે હિંદી અને કન્નડ ચલચિત્રોમાં પાશ્વગાયક તરીકે પ્રખ્યાત છે. તેમણે મરાઠી, બંગાળી તેમજ અન્ય ભારતીય ભાષાઓમાં પણ ગીતો ગાયા છે. તેમણે પોતાની કારકિર્દીની શરૂઆત જાહેરખબરના ગીતો ગાઇને કરી હતી. ૨૦૦૪માં પ્રદર્શિત ચલચિત્ર *મર્ડર*ના ગીત *ભીગે હોઠ તેરે* વડે તેઓ લોકપ્રિય બન્યા હતા. આ ગીતે તેમને ૨૦૦૫માં ઝી સીને એવોર્ડનો શ્રેષ્ઠ પાશ્વગાયકનો પુરસ્કાર અપાવ્યો હતો.

## બાહ્ય કડીઓ 
* 

શ્રેણી:ગાયક
શ્રેણી:૧૯૭૨માં જન્મ
નરસિંહપુરા (તા. વિરમગામ)

**નરસિંહપુરા (તા. વિરમગામ)** ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના મધ્ય ભાગમાં આવેલા અમદાવાદ જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૧૧ (અગિયાર) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા વિરમગામ તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. નરસિંહપુરા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, ડાંગર, બાજરી, કપાસ, દિવેલી તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.

શ્રેણી:વિરમગામ તાલુકો
માંડવી (રામાયણ)

**માંડવી** હિંદુ મહાકાવ્ય રામાયણનું એક પાત્ર છે. તે રાજા જનકના ભાઈ કુશધ્વજ અને તેની પત્ની રાણી ચંદ્રભાગાની પુત્રી હતી. તે સીતાની પિતરાઈ બહેન હતી. તેને શ્રુતકીર્તિ નામની નાની બહેન પણ હતી. તેના લગ્ન રામના નાના ભાઈ અને કૈકેયીના પુત્ર ભરત સાથે થયા હતાં. તેમને બે પુત્રો તક્ષ અને પુશ્કલ હતા.

## સંદર્ભો 
શ્રેણી:રામાયણ
માંડવી

* માંડવી (કચ્છ) - કચ્છ જિલ્લામાં આવેલું એક નગર.
* માંડવી (સુરત જિલ્લો) - સુરત જિલ્લામાં આવેલું એક નગર.
* માંડવી (રામાયણ) - રામાયણનું પાત્ર.
બાદરાયણ

**બાદરાયણ** (IAST Bādarāyaṇa; દેવનાગરી: बादरायण) એક ભારતીય ફિલસૂફ હતા જેમની લગભગ કોઈ વ્યક્તિગત વિગતો વિશ્વસનીય રીતે કોઈની જાણમાં નથી. તેમણે વેદાંતના પાયાનો દાર્શનિક ગ્રંથ વેદાંતસુત્ર લખ્યો છે.

બાદરાયણના સમયકાળ વિશે વિવિધ અટકળો કરવામાં આવી છે. વર્તમાન વિદ્વાનો સર્વસંમતિથી તેમને પ્રથમ સદીના મધ્યકાળના સમયમાં થઈ ગયા એમ માને છે.

## કાર્ય 
બાદરાયણને મૂળભૂત લખાણ વેદાંતસૂત્ર તથા બ્રહ્મસૂત્રમાં વેદાંત વિષયક પાયાની વાતો લખી છે. આમ તેમને વેદાંતના સ્થાપક ગણવામાં આવે છે. 

## સંદર્ભો 
શ્રેણી:હિંદુ દાર્શનિક વિભાવનાઓ
પાલનપુરી બોલી

**પાલનપુરી બોલી** મોટાભાગે ઉત્તર ગુજરાતના બનાસકાંઠા જિલ્લામાં આવેલા પાલનપુર શહેર અને તેની આજુબાજુના પ્રદેશોમાં બોલાતી બોલી છે. પાલનપુરી બોલી ગુજરાતી, સિંધી, મારવાડી અને ફારસી ભાષાઓની અસર ધરાવે છે.

## જાણીતા સાહિત્યકારો 
* દીન દરવેશ
* બલોચ લશ્કરખાન અલેદાદખાન ફેજદાર
* મુસાફિર પાલનપુરી

## સંદર્ભ 
## પૂરક વાચન 
* 
* 

શ્રેણી:ગુજરાતની બોલીઓ
શ્રેણી:પાલનપુર
ઊર્મિલા

**ઊર્મિલા** હિંદુ મહાકાવ્ય રામાયણનું એક પાત્ર છે. તે રાજા જનક અને તેમની પત્ની સુનયનાની પુત્રી હતી. તે સીતાની નાની બહેન હતી. તેના લગ્ન રામના નાના ભાઈ લક્ષ્મણ સાથે થયા હતાં. તેમને બે પુત્રો હતા - અંગદ અને ચંદ્રકેતુ. જ્યારે રામ અને સીતા સાથે લક્ષ્મણ વનવાસે જવા તૈયાર થયા ત્યારે ઊર્મિલા પણ સાથે જવા તૈયાર થઈ. પણ લક્ષ્મણે તેને આયોધ્યામાં રહીને તેના ઘરડાં માતા પિતાની સેવા કરવા જણાવ્યું. ઊર્મિલાનું પાત્ર તેના અનન્ય બલિદાન - ઊર્મિલા નિંદ્રા માટે નોંધપાત્ર છે.

રાજસ્થાનના ભરતપુર જિલ્લામાં લક્ષ્મણ અને ઊર્મિલાને સમર્પિત એક મંદિર આવેલું છે. આ મંદિર ઈ.સ. ૧૮૭૦માં બાંધવામાં આવ્યું હતું. આ મંદિર ભરતપુરના રાજા બલવંત સિંહે બંધાવ્યું હતું અને તેને ભરતપુર રાજનું શાહી મંદિર માનવામાં આવે છે.

## ઊર્મિલા નિદ્રા 
જ્યારે રામ અને સીતા સાથે લક્ષ્મણ ૧૪ વર્ષના વનવાસમાં જવા તૈયાર થયો ત્યારે ઊર્મિલાએ લક્ષ્મણને તેમની સાથે લઈ જવા વિનંતિ કરી. પણ લક્ષ્મણે તેને રજા ન આપી. લક્ષ્મણે કહ્યું કે તે તેના ભાઈ રામની સેવામાં દિવસ અને રાત રોકાયેલો રહેશે, અને ઊર્મિલા માટે સમય આપી નહિ શકે, આથી અયોધ્યામાં રહેવું એ જ ઊર્મિલા માટે હિતકર છે. છેવટે ઘણી રીતે સમજાવ્યા પછી ઊર્મિલા કમને પતિને જે પસંદ હોય તેમ કરી અને શક્ય તેટલી સહાયક થવાના વિચાર સાથે અયોધ્યામાં રહેવા સહમત થઈ.

રામના વનવાસની પ્રથમરાત્રિએ લક્ષ્મણ ચોકી કરવા ઊભો રહ્યો અને તેણે નિશ્ચય કર્યો તે વનવાસના ચૌદ વર્ષ દરમ્યાન તે કયારેય સૂશે નહિ. લક્ષ્મણ ચોકી કરતો હતો તે સમયે નિદ્રા દેવી આકર્ષક સ્વરૂપે પ્રકટ થઈ. લક્ષ્મણના પૃછા કરવાથી નિદ્રા દેવીએ પોતાની ઓળખાણ આપી અને કહ્યું કે ૧૪ વર્ષ સુધી ન સુવું એ તો પ્રકૃતિના નિયમ વિરૂદ્ધ છે. લક્ષ્મણે નિદ્રા દેવીને કોઈ માર્ગ શોધી આપવા વિનંતિ કરી જેથી તે અસ્ખલિત રીતે તેના ભાઈ પ્રત્યે તેનો ધર્મ બજાવી શકે. નિદ્રા દેવીએ કહ્યું કે જો કોઈ લક્ષ્મણના ભાગની નિદ્રા ૧૪ વર્ષ માટે ભોગવવા માટે તૈયાર હોય લક્ષ્મણને નિદ્રાથી ઇચ્છીત મુક્તિ મળી શકે. લક્ષ્મણે નિદ્રા દેવીને તેની પત્ની ઊર્મિલા પાસે જવા કહ્યું.

દક્ષિણ ભારતમાં જો કોઈ ગાઢ નિદ્રામાં સુવે અને તેને સરળતા પૂર્વક જગાડી ન શકાય તો તેને માટે "ઊર્મિલા નિદ્રા" જેવો રૂઢિ પ્રયોગ વપરાય છે.

## સંદર્ભ 
* ઉર્મિલા, નિદ્રાની રાજકુમારી  - ધ ન્યૂ ઇન્ડિયન એક્સપ્રેસ.
* લક્ષ્મણ પત્ની નિદ્રામાં જાય છે 

## પૂરક વાચન 
* દેશરાજુ હનુમંત અને એમ કે મૂર્તિ દ્વારા વાલ્મિકી રામાયણ, અંગ્રેજી શ્લોક અનુવાદ 
* *રામાયણ*, અંગ્રેજી શ્લોક અનુવાદ
મોગરો

right|thumb|300x300px|મોગરાનું ફૂલ
**મોગરો** (બોટનિકલ નામ : Jasminum sambac) એ એક ફૂલ આપતો છોડ છે, જે દક્ષિણ એશિયા અને દક્ષિણ-પૂર્વ એશિયાનો વતની ગણાય છે. તે ફિલિપાઈન્સ દેશનું રાષ્ટ્રીય ફૂલ છે. તેને સંસ્કૃતમાં 'માલતી' અને 'મલ્લિકા' કહેવાય છે. 
મોગરો ભારતીય પુષ્પ છે. મોગરાનું લેટિન નામ જાસ્મિનીયમ સેમલક (jasminum semlac) છે. આ ફૂલ અત્યંત સુગંધિત હોય છે. મોગરાના ફૂલો વડે સુગંધિત માળા અને ગજરા તૈયાર કરવામાં આવે છે અને શણગાર તરીકે પહેરવામાં આવે છે.

## રંગ
મોગરાના ફૂલનો રંગ રંગ સફેદ હોય છે.

## કુદરત
મોગરાના ફૂલોની પ્રકૃતિ ગરમ હોય છે.[1]

## વિવરણ
દિલ્હી સહિત અજમેર, જયપુર, કોટા, બિકાનેર વગેરેમાં ટોંકના મોગરાનાં ફૂલો અને માળાઓ પસંદ કરાય છે.

## મોગરાના ફાયદા
મોગરાના ફૂલનું અત્તર કાનની પીડામાં પણ ઉપયોગ કરવામાં આવે છે. મોગરાના ફૂલથી કોઢ તેમ જ મોં અને આંખોના રોગોમાં લાભ થાય છે.

## સંદર્ભો 
## બાહ્ય કડીઓ 
* મોગરો
* ચમેલી બેલા મોગરાના ફૂલની જૈવિક અદ્યતન ખેતી
શ્રેણી:ફૂલ
આશારામ દલીચંદ શાહ

**આશારામ દલીચંદ શાહ** ગુજરાતી ભાષાના લેખક હતા, જેમણે ગુજરાતી કહેવતો અને રૂઢિપ્રયોગો પર પાયાનું સંશોધન કર્યું હતું.

## જીવન 
તેમનો જન્મ ૮ ફેબ્રુઆરી ૧૮૪૨ અને અવસાન ૨૬ માર્ચ ૧૯૨૧ના રોજ થયું હતું. તેમણે કાઠિયાવાડના અનેક રજવાડામાં સંચાલક તરીકેની સેવા આપી હતી.

## સર્જન 
તેમણે *ગુજરાતી કહેવત સંગ્રહ* પુસ્તક ૧૯૧૧માં પ્રકાશિત કર્યું હતું. તે કહેવતો અને રૂઢિપ્રયોગો તેમની આવૃત્તિઓ, મૂળ અને ગુજરાતના જુદા જુદા ભાગોમાં અને સંજોગો અથવા ઘટનાઓ મુજબનો વપરાશનો સમાવેશ કરે છે. તેમાં સંસ્કૃતમાંથી ઉતરી આવેલી કહેવતોનું પણ વર્ણન કરે છે તેમજ તેમણે અનુરૂપ હિન્દી અને મરાઠી કહેવતોનો પણ સમાવેશ કરે છે.

તેમના પુત્ર મુળચંદે તેમનું જીવનચરિત્ર *આશારામ દલીચંદ શાહ અને તેમનો સમય* (૧૯૩૪) લખી હતી.

### ગ્રંથસૂચિ 
* 

## સંદર્ભ 
## બાહ્ય કડીઓ 
* 

શ્રેણી:ગુજરાતી સાહિત્યકાર
શ્રેણી:૧૯૨૧માં મૃત્યુ
બ્રાઈમોર

**બ્રાઈમોર (અંગ્રેજી:Brimore)** (કેરળ રાજ્ય, ભારત) એ પ્રખ્યાત અગસ્ત્ય ટેકરીઓમાં આવેલા અગસ્ત્યરકોડમ પર્વતની તળેટીમાં આવેલું છે, આ અગ્સ્ત્ય પર્વતમાળા તેની વિરલ વનસ્પતિ અને ઔષધિય છોડ માટે પ્રખ્યાત છે.

ત્યાં ચાના બગીચાઓ આવેલા છે, જે બ્રિટિશરો દ્વારા સ્થાપિત છે.

બ્રાઈમોર પોનમુડીની નજીક આવેલું છે, પોનમુડી પોતે પણ એક પ્રવાસી આકર્ષણ છે

## માર્ગ-દર્શન 
* નજીકનું શહેર : તિરુવનંતપુરમ (ત્રિવેન્દ્રમ) ૫૯ કિ.મી.
* નજીકનું હવાઇ મથક : ત્રિવેન્દ્રમ આંતરરાષ્ટ્રીય હવાઇ મથક ૬૫ કિ.મી.
* નજીકનું રેલ્વે સ્ટેશન : ત્રિવેન્દ્રમ સેન્ટ્રલ ૫૯ કિ.મી.
* દર ત્રણ કલાકે બ્રાઇમોર જવા માટે ત્રિવેન્દ્રમ સેન્ટ્રલ બસ સ્ટેન્ડથી સીધી બસો ઉપડે છે.
* આ ઉપરાંત તમે પાલોડ (Palode) જતી બસમાં નેડુમાનગડ, ચુલ્લીમનૂર (Nedumangad, Chullimanoor) ખાતે ઉતરી ટેક્ષી જેવા ખાનગી વાહન દ્વારા બ્રાઇમોર જઈ શકો છો.

શ્રેણી:કેરળ
શ્રી જયકોરબાઈ વિદ્યામંદિર, ખેરવા

**શ્રી જયકોરબાઈ વિદ્યામંદિર** ગુજરાતના ખેરવા ગામે આવેલી શાળા છે. આ શાળાનું સંચાલન *શ્રી કેળવણી ઉત્તેજક મંડળ* દ્વારા થાય છે. શાળામાં પૂર્વ પ્રાથમિકથી લઇ ને ઉચ્ચતર માધ્યમિક શિક્ષણ માટે અલગ અલગ સંસ્થાઓ આવેલી છે. અહીં અંગ્રેજી માધ્યમ તેમજ ૨૦૧૬ના વર્ષથી વિજ્ઞાન પ્રવાહની પણ શરુઆત થઇ છે.

આ સંસ્થાની સ્થાપના ઇ.સ. ૧૯૪૫માં પાંડુરંગદાદાની પ્રેરણાથી થઇ હતી.

## સંદર્ભ 
શ્રેણી:શિક્ષણ
શ્રેણી:મહેસાણા તાલુકો
હાટકોટી

**હાટકોટી** ભારત દેશના ઉત્તર ભાગમાં આવેલ હિમાચલ પ્રદેશ રાજ્યના સિમલા જિલ્લામાં આવેલ એક નગર છે. તે એક નગર પાબ્બર નદીના કિનારે પર અને શિમલા શહેર થી ૧૦૨ કિલોમીટર દૂર આવેલ છે. હાટકોટી હાટેશ્વરી માતાના મંદિર અને સાવરા કુડ્ડુ હાઇડ્રો ઇલેક્ટ્રિક પ્રોજેક્ટ (૧૧૧ મેગાવોટ) માટે પણ પ્રખ્યાત છે.

## ભૂગોળ 
હાટકોટી 31.131°N 77.744°E પર સ્થિત છે. આ સ્થળની સરેરાશ ઊંચાઈ દરિયાઈ સપાટી થી ૪૭૩૧ ફૂટ (૧૪૪૨ મીટર) જેટલી છે.

## સંદર્ભો 
શ્રેણી:હિમાચલ પ્રદેશ
સિહોર જંકશન રેલ્વે સ્ટેશન

**સિહોર જંકશન રેલ્વે સ્ટેશન** ભાવનગર-ધોળા રેલ્વે લાઈન પર આવેલું એક અગત્યનું જંકશન રેલ્વે સ્ટેશન છે. સિહોર જંકશન ભાવનગર, સુરત, અમદાવાદ, વડોદરા, મુંબઈ, પાલનપુર, અજમેર, જયપુર, દિલ્હી, મેંગલોર, તિરુવનંતપુરમ્, રાજકોટ, પાલીતાણા, સુરેન્દ્રનગર, ગાંધીનગર, જોધપુર, બિકાનેર, જમ્મુ, ઉધમપુર, હરિદ્વાર, લખનૌ, કાનપુર, આગ્રા, વગેરે શહેરો સાથે જોડાયેલું છે.

## સુવિધાઓ 
સિહોર જંકશન રેલ્વે સ્ટેશન સિહોર શહેરનું મુખ્ય રેલવે સ્ટેશન છે. આ સ્ટેશન પર આરક્ષિત તેમજ અનારક્ષિત યાત્રિકો માટે પ્રતિક્ષાલય બનાવેલું છે તથા અહિંની ટિકિટ બારીએથી આરક્ષિત અને અનાઆરક્ષિત ટિકિટ મેળવી શકાય છે. હાલમાં સિહોર જંકશન રેલ્વે સ્ટેશન પર પગપાળા ઓવર બ્રિજ ઉપલબ્ધ છે તથા લિફ્ટનું નિર્માણકાર્ય ચાલુ છે.

સિહોર જંકશન રેલ્વે સ્ટેશનનું ૬ કરોડના ખર્ચે ભારતીય રેલ્વે મંત્રાલય દ્વારા અમૃત ભારત સ્ટેશન અંતર્ગત નવિનીકરણ કરવામાં આવ્યું છે.

### મુખ્ય રેલગાડીઓ
સિહોર જંકશન રેલવે સ્ટેશન પરથી દરરોજ ૪૨ ગાડીઓ પસાર થાય છે જેમાં નીચેની રેલગાડીઓ મુખ્ય છે:

* ભાવનગર- સાબરમતી ઇન્ટરસિટી એક્સપ્રેસ (૨૦૯૬૬ /૬૫ (દૈનિક)
* ભાવનગર- બાન્દ્રા સુપરફાસ્ટ એક્સપ્રેસ (૧૨૯૭૨/૭૧) (દૈનિક)
* ભાવનગર- તિરુવનતંપુરમ નોર્થ (કોચુવેલી) એક્સપ્રેસ (૧૯૨૫૯/૧૯૨૬૦) (મંગળવાર)
* ભાવનગર- અયોધ્યા કેન્ટ એક્સપ્રેસ (૧૯૨૦૧/૦૨) (સોમવાર)
* ભાવનગર- હરિદ્વાર એક્સપ્રેસ (૧૯૨૭૧/૭૨) (સોમવાર અને ગુરુવાર)
* ભાવનગર- બાન્દ્રા એક્સપ્રેસ (૨૨૯૬૪/૬૩) (રવિવાર) 
* પાલિતાણા-બાન્દ્રા એક્સપ્રેસ (૨૨૯૩૬/૩૫) (બુધવાર) 
* ભાવનગર- ટર્મિનસ - ઉધમપુર જન્મભૂમિ એક્સપ્રેસ (૧૯૧૦૭/૦૮) (રવિવાર)
* ભાવનગર- ગાંધીગ્રામ એક્સપ્રેસ (૦૯૨૧૫/૧૬) (દૈનિક)
* ભાવનગર- પોરબંદર (દૈનિક)
* ભાવનગર- ઓખા એક્સપ્રેસ (દૈનિક)
* ભાવનગર- પાલિતાણા (દૈનિક)
* ભાવનગર- વેરાવળ (સોમનાથ) (દૈનિક)
* ભાવનગર- સુરેન્દ્રનગર (દૈનિક)
* ભાવનગર- મહુવા (દૈનિક)

શ્રેણી:સિહોર તાલુકો
શ્રેણી:ભાવનગર જિલ્લાનાં રેલ્વે સ્ટેશનો
શ્રેણી:ભારતીય રેલનો ભાવનગર વિભાગ
ધારાસભ્ય

**ધારાસભ્ય** અથવા **વિધાનસભ્ય** ( (**MLA**)) દેશના રાજ્ય અથવા ઉપ-વિભાગનો ચૂંટાયેલો અને તેના મતવિસ્તારનું વિધાન સભામાં પ્રતિનિધિ કરતો સભ્ય છે.

## ભારતમાં 
ભારતમાં ધારાસભ્ય પુખ્ત વયના મતદારો વડે ચૂંટાય છે. રાજ્યમાં મહત્તમ ધારાસભ્યોની મર્યાદા ૫૦૦ અને લઘુત્તમ ૬૦ છે. કેટલાક ધારાસભ્યો રાજ્યના મંત્રી તેમજ રાજ્યના મુખ્યમંત્રી તરીકેની ત્રેવડી જવાબદારી પણ સંભાળી શકે છે.
બાયકાલ પર્વત

thumb|300px|ઉનાળાની ઋતુમાં બૈકાલ સરોવર અને બૈકાલ પર્વતનો નજારો
**બાયકાલ પર્વત** (રશિયન: Байкальский хребет, બાયકલાસ્કી ખેર્બેટ;baykalsky khrebet) રશિયાના સાઇબિરીયા પ્રદેશના દક્ષિણ ભાગમાં બાયકલ સરોવરના ઉત્તરપશ્ચિમ છેડા પર સ્થિત એક પર્વતમાળા છે. આ પર્વતશૃંખલા અને પૂર્વીય સાયન પર્વતો મધ્ય સાઈબેરિયન ઉચ્ચપ્રદેશની દક્ષિણ સીમા છે. સાઇબિરીયાની એક મુખ્ય નદી, લેના નદી, બાયકાલ પર્વતોમાંથી જ નીકળે છે. બાયકાલ સરોવર આસપાસ પહાડી વિસ્તારમાં ગાઢ જંગલો આવેલ છે, જેમાં સાઇબેરીયન સનોબર, સ્કોટી ચીડ અને સાઇબેરીયન પ્રસરલ જેવા ઠંડા વિસ્તારોનાં વૃક્ષ ઉગે છે. બાયકાલ પર્વતમાં સૌથી ઊંચી ટોચ ૨,૫૭૨ મીટર ઊંચાઈ ધરાવે છે, જે ચેર્સ્કી (chersky) તરીકે ઓળખાય છે.

## પણ જુઓ 
* બાયકાલ સરોવર
* સાયન પર્વતો
* સાઇબેરિયા

## સંદર્ભો 
શ્રેણી:પર્વતો
વસંતપંચમી

**વસંતપંચમી** ગુજરાતી પંચાંગ મુજમ મહા સુદ પાંચમના દિવસે ઊજવાતો હિંદુ તહેવાર છે જે ફેબ્રુઆરી મહિનાની શરૂઆતમાં કે જાન્યુઆરી મહિનાના અંતમાં આવે છે. આ દિવસે ભગવાન વિષ્ણુ, કૃષ્ણ, રાધા અને માતા સરસ્વતીને પીળા રંગનાં વસ્ત્રો અને ફૂલોથી શણગારીને ગુલાલ, ધૂપ-દીપ અને જળ અર્પણ કરીને તેમની પૂજા કરવામાં આવે છે. વસંતપંચમીનો તહેવાર *સરસ્વતી પૂજા* અને *શ્રી પંચમી* તરીકે પણ જાણીતો છે. શીખ સમાજના લોકો આ દિવસે પતંગોત્સવ ઊજવે છે.

હિંદુ સંસ્કૃતિમાં વસંતપંચમીનો દિવસ તે વસંત ઋતુનો પ્રથમ દિવસ ગણવામાં આવે છે, એટલે કે આ દિવસથી વસંત ઋતુની શરૂઆત થાય છે.

શ્રેણી:તહેવાર
શ્રેણી:હિંદુ તહેવારો
ઉગ્રનારાયણ મિશ્ર

**ઉગ્રનારાયણ મિશ્ર (ઉપનામ:"કનક")** મૈથિલી ભાષાના સાહિત્યકાર છે. એમણે વાર્તા, કવિતા અને નિબંધ જેવી શૈલીઓમાં રચનાકાર્ય કર્યું છે. 
મૈથિલી સાહિત્યમાં એમનું નામ જાણીતું છે. વર્ષ ૨૦૧૩માં એમને "વૈદેહ" સન્માન આપવામાં આવ્યું હતું.

## મુખ્ય runyan 
* ચનરી (કથા સંગ્રહ)
* નિબંધાયન (નિબંધ સંગ્રહ)
* સેતુબંધ (કાવ્ય સંગ્રહ) 

## સંદર્ભો 
શ્રેણી:વ્યક્તિત્વ
રમેશ તેંડુલકર

**રમેશ તેંડુલકર** , એક જાણીતા મરાઠી નવલકથાકાર છે. તેઓ પ્રખ્યાત ક્રિકેટર સચિન તેંડુલકરના પિતા હતા, જેઓ વર્ષ ૧૯૯૯માં મૃત્યુ પામ્યા હતા. 

## કારકિર્દી 
તેંડુલકર ૬૦ના દાયકામાં કિર્તી કોલેજ, પ્રભાદેવી ખાતે પ્રોફેસર હતા. તેમણે ઘણાં કવિતાનાં પુસ્તકો લખ્યાં હતાં.

## મૃત્યુ 
રમેશ તેંડુલકરનું મૃત્યુ ૬૯ વર્ષની ઉંમરમાં ૧૯ મે ૧૯૯૯ના રોજ હૃદયરોગના હુમલાને કારણે થયું હતું. 

## સાહિત્યિક કારકિર્દી 
તેંડુલકરના ઘણા સંગ્રહો પ્રકાશિત કરવામાં આવ્યા હતા, જેની અંશતઃ યાદી નીચે મુજબ છે :-
* *બાલકવીંચી કવિતા : ત્રણ સંદર્ભ* : Bālakavīncī Kavitā : Tīna Sandarbha
* *માનસ - લહરી * : Mānas - Laharī
* *પ્રાજક્ત* : Prājakt
* *મરાઠી રોમેન્ટિક કાવ્યપ્રતિભા* : Marāṭhī Rōmaņţik Kāvyapratibhā

## સંદર્ભો 
શ્રેણી:સાહિત્યકાર
જેલી માછલી

right|thumb|જેલી માછલી
**જેલી માછલી** સીલેન્ટરેટા સમુદાયનું જળચર પ્રાણી છે. આ બહુકોષીય દરિયાઈ પ્રાણીનું શરીર દેખાવમાં છત્રી જેવું લાગે છે. તેની ૧૩ પ્રજાતિઓ છે.. તેના શરીરમાંથી ઘણા પ્રવર્ધ નીકળેલા હોય છે, જેને ટેન્ટકિલસ(tentacles) કહેવાય છે. તેની ત્રિજ્યા મર્યાદિત હોય છે. તેના શરીરના ઉપરના ભાગના મધ્યમાં ચહેરો અને મોં સાથે ચાર મુખભુજાઓ જોવા મળે છે.

## ફોટો ગેલેરી 

File:Chrysaora quinquecirrha.JPG|
File:Cassiopeia andromeda (Upside-down jellyfish).jpg|
File:Chrysaora Colorata.jpg|
File:Flower hat jelly.jpg|
File:Cyanea kils.jpg|
File:Palau stingless jellyfish.jpg|
File:Jellyfish aqurium.jpg|
File:Aequorea victoria.jpg|

## સંદર્ભો 
શ્રેણી:જળચર
માંધાતા બેટ

**માંધાતા બેટ** એ નર્મદા નદીમાં આવેલ એક ટાપુ છે, જે શિવપુરી અથવા ઓમકારેશ્વર તરીકે પણ ઓળખાય છે. ભારત દેશના મધ્ય પ્રદેશ રાજ્યના ખંડવા જિલ્લામાં સ્થિત છે. ટાપુના દક્ષિણ ભાગમાં ઓમકારેશ્વર જ્યોતિર્લિંગ આવેલ છે. ઓમકારેશ્વર નર્મદાના કિનારે સ્થિત માંધાતા ટેકરીઓ પર આવેલ છે. ઓમકારેશ્વર નામ આ ટાપુનો આકાર *ઓમ* જેવો હોવાને કારણે કહેવાય છે. તે લગભગ ૨ કિ.મી. લંબાઈ અને ૧ કિ.મી. પહોળાઈ જેટલા વિસ્તારમાં ફેલાયેલ છે. આ સ્થળ અજમેર-ખંડવા રેલ માર્ગ પર આવેલ ઓમકારેશ્વર રેલ્વે સ્ટેશન થી લગભગ ૧૦ કિ. મી. જેટલા અંતરે આવેલું છે.

સ્થાનિક માન્યતા મુજબ રાજા માંધાતાએ શિવને અહીં અંજલિ અર્પણ કરી હતી અને આ પવિત્ર સ્થળને તેણે પોતાનું પાટનગર બનાવ્યું હતું.

## સંદર્ભો 
શ્રેણી:મધ્ય પ્રદેશ
શ્રેણી:જોવાલાયક સ્થળો
શ્રેણી:નર્મદા નદી
સસલું

**સસલું** લેપોરિડ કુળનું એક નાનું સસ્તન પ્રાણી છે , જે વિશ્વમાં ઘણા સ્થળોએ જોવા મળે છે. આ દુનિયામાં સસલાંની આઠ પ્રજાતિઓ જોવા મળે છે. સસલું જંગલો, ઘાસના મેદાનો, રણ અને પાણીવાળા વિસ્તારોમાં જૂથમાં રહે છે. અંગોરા (Angora) ઊન સસલાંના શરીરના વાળનું ઊન છે.

સસલું પોતાના મગજમાં દરેક જગ્યાનો નકશો બનાવે છે અને તેને કોઈપણ વસ્તુ એક સ્થળ થી બીજા સ્થળે જાય તે પસંદ નથી.

શ્રેણી:સસ્તન પ્રાણીઓ
ગાંધી સ્મારક રોડ રેલ્વે સ્ટેશન

**ગાંધી સ્મારક રોડ રેલ્વે સ્ટેશન** એક નાનું રેલ્વે સ્ટેશન છે, જે અકોલા જિલ્લો, મહારાષ્ટ્ર ખાતે આવેલ છે. આ સ્ટેશનનો કોડ GSX છે. આ સ્ટેશન પર ૧ (એક) પ્લેટફોર્મ છે. આ પ્લેટફોર્મ પર છતની સગવડ પૂરેપૂરી નથી. તે ઉપરાંત ઘણી સુવિધાઓ જેમ કે પાણી અને ગટર વગેરેનો અભાવ છે.

## મુખ્ય ટ્રેનો 
કેટલીક મહત્વપૂર્ણ ટ્રેનો કે જે પાસેથી ગાંધી સ્મારક રોડ સ્ટેશન પર આવે છે:
* અકોલા - મહુ એમજી પેસેન્જર (unreserved)
* અકોલા - મહુ એમજી ફાસ્ટ પેસેન્જર

## સંદર્ભો 
શ્રેણી:ભારતીય રેલ
શ્રેણી:મહારાષ્ટ્ર રાજ્યમાંના રેલ્વે સ્ટેશનો
ઓમકારેશ્વર રોડ રેલ્વે સ્ટેશન

**ઓમકારેશ્વર રોડ રેલવે સ્ટેશન** એક નાનું રેલવે સ્ટેશન છે, જે  ભારત દેશના મધ્ય પ્રદેશ રાજ્યના ખંડવા જિલ્લામાં સ્થિત છે. આ સ્ટેશનનો કોડ છે **OM છે**. આ સ્ટેશનનો ઉપયોગ ઓમકારેશ્વર જવા માટે કરવામાં આવે છે. આ સ્ટેશન ખાતે ૨ (બે) પ્લેટફોર્મ છે. આ પ્લેટફોર્મ પર છતની સવલત પૂરેપૂરી નથી. તે ઉપરાંત અહીં પાણી અને ગટર જેવી સુવિધાઓનો અભાવ છે.

## મુખ્ય ટ્રેનો 
આ સ્ટેશન પર આવતી મહત્વપૂર્ણ ટ્રેનો નીચે મુજબ છે:
* અકોલા - મહુ એમજી પેસેન્જર (UnReserved)
* અકોલા - મહુ એમજી ફાસ્ટ પેસેન્જર
* અકોલા - મહુ એમજી ફાસ્ટ પેસેન્જર
* અકોલા - મહુ એમજી પેસેન્જર
* ખંડવા - મહુ એમજી પેસેન્જર (UnReserved)
* ખંડવા - મહુ એમજી પેસેન્જર (UnReserved)

## સંદર્ભો 
શ્રેણી:ભારતીય રેલ
નેશનલ બુક ટ્રસ્ટ, ભારત

**નેશનલ બુક ટ્રસ્ટ** (નેશનલ બુક ટ્રસ્ટ) ભારત સરકારના માનવ સંસાધન વિકાસ મંત્રાલયના વહીવટ હેઠળ કાર્યરત એક સ્વાયત્ત સંસ્થા (પબ્લિશિંગ ગ્રુપ) છે. તેની સ્થાપના ૧૯૫૭ના વર્ષમાં થઈ હતી. આ સંસ્થાનાં કાર્યો છે -

(1) પ્રકાશન

(२) પુસ્તક-વાંચનને પ્રોત્સાહન

(3) વિદેશમાં ભારતીય પુસ્તકોને પ્રોત્સાહન

(4) લેખકો અને પ્રકાશકો માટે મદદ કરવા માટે

(5) બાળ-સાહિત્ય માટે પ્રોત્સાહન

તે વિવિધ શ્રેણીઓ અંતર્ગત હિન્દી, ગુજરાતી અને અન્ય મુખ્ય ભારતીય ભાષાઓ તથા બ્રેઇલ લિપિમાં પુસ્તકો પ્રકાશિત કરે છે. આ સંસ્થા તરફથી દરેક બીજા વર્ષ દરમ્યાન નવી દિલ્હી ખાતે 'વિશ્વ પુસ્તક મેળો'નું આયોજન કરવામાં આવે છે, જે એશિયા અને આફ્રિકાનો સૌથી મોટો પુસ્તક મેળો હોય છે. તે વાર્ષિક ધોરણે ૧૪ થી ૨૦ નવેમ્બર દરમ્યાન 'રાષ્ટ્રીય પુસ્તક સપ્તાહ'ની પણ ઉજવણી કરે છે.

## બાહ્ય કડીઓ 
* નેશનલ બુક ટ્રસ્ટનું અધિકૃત જાળસ્થળ 

શ્રેણી:ભારત
સંગ્રામ કિલ્લો, ચાકન

**સંગ્રામ દુર્ગ**  અથવા સંગ્રામ કિલ્લો એ ચાકણ, પુણે, મહારાષ્ટ્ર, ભારત ખાતે આવેલ એક જમીન કિલ્લો છે. આ કિલ્લાનો મૂળ વિસ્તાર ૬૫ એકર હતો, જે હાલમાં માત્ર ૫.૫ એકર જેટલો છે.

આ કિલ્લા પર ૨૩ જૂન, ૧૬૬૦ના રોજ શાહિસ્તેખાન દ્વારા ૨૦,૦૦૦ જેટલા માનવબળ તેમ જ શસ્ત્રો સાથે હુમલો કરવામાં આવ્યો હતો. કિલ્લાના રક્ષણનું કાર્ય કિલ્લેદાર *ફિરંગોજી નારસલા* (ઉંમર 70 સમયે) ૩૨૦ જેટલા માવળાઓ (સૈનિકો) સાથે સંભાળ્યું હતું. આ કિલ્લાને ૧૪ ઓગસ્ટ ૧૬૬૦ (૫૬ દિવસ બાદ) શાહિસ્તેખાને કબજે કર્યો હતો.

## સંદર્ભો 
શ્રેણી:મહારાષ્ટ્રના કિલ્લાઓ
મોસમ નદી

**મોસમ નદી** (**Mosam River**, **મોક્ષગંગા નદી**) એ મહારાષ્ટ્ર, ભારતના નાસિક જિલ્લામાં વહેતી એક નદી છે. તે ગિરણા નદી કે જે તાપી નદીની ઉપશાખા છે, તેની ડાબી શાખાની ઉપનદી છે.

## માર્ગ 
આ મોસમ નદી ઉત્તર નાસિક જિલ્લાની ધુલિયા જિલ્લા સાથેની  દક્ષિણ સરહદ પાસે પશ્ચિમી ઘાટમાંથી ગોલવડ ગામથી નીકળે છે. આ નદી પૂર્વ દિશામાં વહે છે અને તેના પર વીડે દિગર (જમણા કિનારા પર- દક્ષિણમાં) અને જૈતાપુર (ડાબા કિનારા પર- ઉત્તરમાં) ગામો વચ્ચે *હરણબારી બંધ* બનાવવામાં આવેલ છે. આ નદી પૂર્વ દિશામાં વહેતી અંતાપુર, તાહરાબાદ થઈને ઉત્તરપૂર્વ દિશામાં સોમપુર સુધી જાય છે. ત્યારબાદ દક્ષિણપૂર્વમાં વહેતી જયખેડાન, નામપુર, કષ્ટી ગામોમાં થઈને પછી દક્ષિણમાં વહેતી માલેગાંવ શહેર થઈ ગિરણા નદીમાં જોડાય છે, જે સ્થળની ભૌગોલિક  સ્થિતિ  છે.

## સંદર્ભ 
શ્રેણી:ભારતની નદીઓ
શ્રેણી:મહારાષ્ટ્ર
હરણબારી બંધ

**હરણબારી બંધ** એક માટીપાળા વડે બાંધવામાં આવેલ બંધ છે, જે ભારત દેશના મહારાષ્ટ્ર રાજ્યના નાસિક જિલ્લામાં આવેલ સટાણા નજીક મોસમ નદી પર સ્થિત છે.

## વિશિષ્ટતાઓ 
બંધની ઊંચાઇ તેના સૌથી નીચા પાયાથી ૩૪ મીટર (૧૧૨ ફીટ) છે, જ્યારે લંબાઈ ૧૪૧૯ મીટર (૪૬૫૬ ફીટ) છે. તેનો સ્ત્રાવ વિસ્તાર ૨૩૭૫ ચોરસ કિલોમીટર (૫૭૦ ક્યુબીક મીટર) અને કુલ સંગ્રહ ક્ષમતા ૩૪૭૮૦ ઘન કિલોમીટર (૮૩૪૪.૧૭ ક્યુબીક મીટર) જેટલી છે.

## હેતુ 
* સિંચાઈ

## આ પણ જુઓ 
* મહારાષ્ટ્રના બંધો
* ભારતમાં આવેલ બંધ અને જળાશયોની યાદી

## સંદર્ભ 
શ્રેણી:મહારાષ્ટ્ર
શ્રેણી:ભારતના જળબંધો
એમોનિયા

**એમોનિયા** એ તીક્ષ્ણ ગંધવાળો, રંગવિહિન વાયુ છે. તે હવાથી હલકો હોય છે અને તેની બાષ્પ ઘનતા ૮.૫ હોય છે. તે પાણીમાં સારી રીતે ભળી શકે છે. એમોનિયાના જલીય દ્રાવણને આ એમોનિયા પ્રવાહી કહેવાય છે, તે આલ્કલાઇન પ્રકૃતિ ધરાવે છે. *જોસેફ પ્રિસ્ટલે* દ્વારા સૌપ્રથમ એમોનિયમ ક્લોરાઇડ સાથે ચૂનો ગરમ કરી એમોનિયા ગેસ એમોનિયા વાયુ તૈયાર કરવામાં આવ્યો હતો. *બર્થલોટ (Berthelot)* નામના વૈજ્ઞાનિકે તેના રાસાયણિક બંધારણનો અભ્યાસ કર્યો અને આ વાયુને બનાવવા માટેના તત્વો શોધ્યા હતાં. પ્રયોગશાળામાં એમોનિયમ ક્લોરાઇડ અને ઓલવાયેલા સૂકા ચૂનાના મિશ્રણને ગરમ કરી એમોનિયા વાયુ તૈયાર કરવામાં આવે છે.

## ઉપયોગ 
યુરીયા, એમોનિયમ સલ્ફેટ, એમોનિયમ ફોસ્ફેટ, એમોનિયમ નાઇટ્રેટ વગેરે રાસાયણિક ખાતર બનાવવા માટે એમોનિયા વપરાય છે. મોટા પાયે નાઈટ્રિક એસિડ અને સોડિયમ કાર્બોનેટની બનાવટમાં તે વપરાય છે. બરફ બનાવવાના કારખાનામાં શીતલતાકારક તરીકે એમોનિયા વપરાય છે. પ્રયોગશાળામાં પ્રતિકારક તરીકે તે વપરાય છે. એમોનિયા પ્રવાહીનો ઉપયોગ કપડાંમાંથી તેલ, ગ્રીસ વગેરેના ડાઘ કાઢવા માટે કરવામાં આવે છે. એમોનિયમ કાર્બોનેટ બનાવવા તે વપરાય છે. એમોનિયાના ઘણા ઉપયોગને કારણે સમગ્ર વિશ્વમાં તેનું મોટા પાયે ઉત્પાદન કરવામાં આવે છે. ૨૦૦૪ના વર્ષમાં સમગ્ર વિશ્વમાં તેનું આશરે ૧૦ કરોડ, ૯૦ લાખ ટન ઉત્પાદન કરવામાં આવ્યું હતું. ૨૦૦૬ના વર્ષમાં તેનું ઉત્પાદન લગભગ ૧૭ કરોડ ૬૫ લાખ ટન થયું છે. એમોનિયા ઉત્પાદનક્ષેત્રે ભારતનું સ્થાન ચીન પછી બીજા નંબરે આવે છે. આ બે દેશ વિશ્વના ઉત્પાદનક્ષેત્રે, અનુક્રમે ૨૮.૪ % અને ૮.૬ % એમોનિયા ઉત્પન્ન કરે છે. રશિયા ૮.૪ % અને યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ ૮.૨ % ઉત્પાદન સાથે ત્રીજા અને ચોથા સ્થાને છે. કુલ ઉત્પાદન ८०% ઉપયોગ ખાતર બનાવવા માટે કરવામાં આવે છે. નાઈટ્રીકરણની પ્રક્રિયા દ્વારા કેટલાક સજીવોમાં વાતાવરણમાં રહેલા નાઇટ્રોજનમાંથી એમોનિયાનું નિર્માણ થાય છે.

કોઈપણ કારખાનામાંથી અથવા એમોનિયા ટાંકીમાંથી એમોનિયા લીકેજ દ્વારા અચાનક એમોનિયા વાતાવરણમાં ફેલાય તો આંખ અને ચહેરાને ખૂબ સારી રીતે વધુ પાણી દ્વારા ધોવા જોઈએ. એમોનિયા પાણીમાં ભળી જાય છે તેથી ચહેરાને પાણીથી ધોવા થી ધોવાય જાય છે.

## સંદર્ભો 
શ્રેણી:રસાયણવિજ્ઞાન
અષ્ટમંગળ

[thumb|તીર્થંકર [ઋષભ દેવ|આદિનાથની પ્રતિમા અને તેની આગળ મૂકાયેલ અષ્ટમંગળ]]
અષ્ટમાંગલિક ચિન્હોના સમુદાયને **અષ્ટમંગળ** (, *અષ્ટમઙ્ગલ*)કહેવાય છે. આઠ પ્રકારના મંગળ દ્રવ્ય અને શુભકારક વસ્તુઓને અષ્ટમંગળ તરીકે ઓળખાય છે. સાંચીના સ્તૂપ ખાતે તોરણ સ્તંભના ઉત્કૃષ્ટ શિલ્પ પર કોતરેલી બે માળાઓ અંકિત છે. જે પૈકી એકમાં ૧૧ (અગિયાર) ચિહ્ન - સૂર્ય, ચક્ર, પદ્યસર, અંકુશ, વૈજયંતી, કમળ, દર્પણ, પરશુ, શ્રીવત્સ, મીનમિથુન અને શ્રીવૃક્ષ છે તેમ જ બીજી માળામાં કમળ, અંકુશ, કલ્પવૃક્ષ, દર્પણ, શ્રીવત્સ, વૈજયંતી, મીનયુગલ, પરશુ પુષ્પદામ, તાલવૃક્ષ અને શ્રીવૃક્ષ છે. આથી જાણી શકાય છે કે લોકોમાં ઘણા પ્રકારના માંગલિક ચિન્હોને માન્યતા હતી. 

વિક્રમ સંવતની શરૂઆતમાં લગભગ મથુરાની જૈન કળામાં અષ્ટમાંગલિક ચિન્હોની સંખ્યા અને સ્વરૂપ નિશ્ચિત બની ગયા. કુષાણકાળના આયાગપટો પર અંકિત ચિન્હો આ પ્રમાણે છે: મીનમિથુન, દેવવિમાનગૃહ, શ્રીવત્સ, વર્ધમાન અથવા શરાવ, સંપુટ, ત્રિરત્ન, પુષ્પદામ, ઇંદ્રયષ્ટિ અથવા વૈજયંતી અને પૂર્ણઘટ. આ આઠ શુભ પ્રતિકોની આકૃતિ વડે બનાવવામાં આવેલ ઘરેણાં અષ્ટમાંગલિક માળા તરીકે ઓળખાતા હતાં. કુષાણકાળના જૈન ગ્રંથ અંગાવિજ્જા, ગુપ્તકાળના બૌદ્ધ ગ્રંથ મહાવ્યુત્પતિ અને બાણકૃત હર્ષચરિતમાં માળા આભૂષણનો ઉલ્લેખ કરવામાં આવ્યો છે. પછીના સાહિત્ય અને લોકજીવનમાં પણ આ ચિન્હોની માન્યતા અને પૂજા સુરક્ષિત રહી છે, પરંતુ તેનાં નામોમાં ફેરફારો પણ જોવા મળે છે. શબ્દકલ્પદ્રુમાં ટાંકવામાં આવેલ પ્રમાણ અનુસાર સિંહ, વૃષભ, ગજ, કળશ, વ્યજન, વૈજયંતી, દિપક અને દુદુંભી એ અષ્ટમંગળ હતા. 

"नन्दिकेश्वर पुराणोक्त दुर्गोत्सव पद्धति"માં દર્શાવ્યું છે:

मृगराजो वृषो नागः कलशो व्यञ्जनं तथा ।
वैजयन्ती तथा भेरी दीप इत्यष्टमङ्गलम् ॥

મૃગરાજો વૃષો નાગઃ કલશો વ્યઞ્જનં તથા ।
વૈજયન્તી તથા ભેરી દીપ ઇત્યષ્ટમઙ્ગલમ્ ॥

અર્થાત - સિંહ, બળદ, હાથી, કળશ, પંખો, વૈજન્તી, ઢોલ અને દીપક આ આઠ પ્રકારના મંગળ કહેવાય છે.

"शुद्धित्व"માં આ મુજબ દર્શાવ્યું છે:

लोकेऽस्मिन् मङ्गलान्यष्टौ ब्राह्मणो गौर्हुताशनः ।
हिरण्यं सर्पिरादित्य आपो राजा तथाष्टमः ॥

લોકેऽસ્મિન્ મઙ્ગલાન્યષ્ટૌ બ્રાહ્મણો ગૌર્હુતાશનઃ ।
હિરણ્યં સર્પિરાદિત્ય આપો રાજા તથાષ્ટમઃ ॥

અર્થાત - આ વિશ્વમાં બ્રાહ્મણ, ગાય, અગ્નિ, સોનું, ઘી, સૂર્ય, જળ અને રાજા આ આઠ મંગળ કહેવાયા છે.

## સંદર્ભો 
શ્રેણી:સંસ્કૃતિ
શ્રેણી:હિંદુ ધર્મ
માહુલીગડ

right|thumb|300px|માહુલીગઢ-નકશો
**માહુલીગડ** અથવા **માહુલીગઢ** એ ભારતના મહારાષ્ટ્ર રાજ્યમાં આવેલ એક કિલ્લો છે. ભારત સરકાર દ્વારા આ કિલ્લાને માર્ચ ૧૯, ૧૯૧૦ના દિવસે રાષ્ટ્રીય રક્ષિત સ્મારક તરીકે જાહેર કર્યું છે. મુંબઈ-નાસિક રેલ્વેમાર્ગ તેમ જ મુંબઈ-આગ્રા રાષ્ટ્રીય ધોરીમાર્ગ પર આવેલ આસનગાંવથી આ સ્થળ ૫ કિ.મી.જેટલા અંતરે આવેલ છે. આ કિલ્લા પર શિવાજી મહારાજ લાંબા સમય માટે રહ્યા હતા, તેમ કહેવાય છે. અહિંયા સીતા માતાનું પારણું તેમજ વાલ્મિકી ઋષિની સમાધિ છે. આ કિલ્લા પાસેથી ભારંગી નદી વહે છે. આ નદી ભાતસઈ નદીની ઉપનદી છે.

## સંદર્ભો 
## બાહ્ય કડીઓ 
* માહુલી કિલ્લા વિશે વધુ માહિતી

શ્રેણી:મહારાષ્ટ્ર
ગિરણા નદી

**ગિરણા નદી** એક નદી છે, જે મહારાષ્ટ્ર, ભારતમાં વહે છે અને તાપી નદીની ઉપનદી છે. તેનું નામ દેવી ગિરજા (જે પાર્વતી તરીકે પણ ઓળખાય છે) પરથી પડ્યું છે.

આ નદી પશ્ચિમ ઘાટના હાતગઢ નજીકના પર્વતોમાંથી નીકળે છે અને નાસિક જિલ્લામાંથી પસાર થતી પૂર્વ તરફ વહે છે, જ્યાં તે મોસમ નદી સાથે જોડાય છે અને માલેગાંવ જિલ્લામાં પ્રવેશે છે. તે પછી ઉત્તર દિશામાં વહેતી તાપી નદીમાં મળી જાય છે. આ નદી પર સૌથી મોટો ડેમ ચાકનપુર બંધ (કળવણ તાલુકાના આભોણા ગામ નજીક બ્રિટિશ શાસનમાં બંધાયેલ છે, જ્યાં સર્પગંગા નદી ગિરણા નદી સાથે જોડાય છે અને ગિરણા બંધ ૧૯૬૯ના વર્ષમાં બંધાયેલ છે. આ નદીનો સ્ત્રાવ વિસ્તાર દખ્ખણનો ઉચ્ચપ્રદેશ છે અને તેની ખીણ ફળદ્રુપ જમીન ધરાવે છે, જ્યાં સઘન ખેતી કરવામાં આવે છે. 

*Gazetteer of the Bombay Presidency*માં આ નદી નીચે પ્રમાણે વર્ણવાયેલ છે:

## સંદર્ભો 
શ્રેણી:મહારાષ્ટ્ર
શ્રેણી:ભારતની નદીઓ
અંકાઈ કિલ્લો

**અંકાઈ કિલ્લો **(Ankai fort) એક ટેકરી છે, જે નાસિક જિલ્લામાં સાતમાળની ટેકરીઓ પૈકીની છે. આ ટેકરીની ટોચ પર વિશાળ મરાઠા શાસનકાળનો કિલ્લો આવેલ છે. તે ભારત દેશના મહારાષ્ટ્ર રાજ્યના નાસિક જિલ્લાના યેવલા તાલુકા સ્થિત છે. આ કિલ્લો તળેટી થી આશરે ૯૦૦ ફીટ ઊંચાઈ પર તેમ જ દરિયાઈ સપાટીથી ૩૨૦૦ ફીટ ઊંચાઈ પર આવેલ છે.

## માર્ગદર્શન 
આ કિલ્લા પર મનમાડ થી નગરસોલ (Nagarsol) જતા રાજ્ય ધોરીમાર્ગ પર જતાં મનમાડ થી ૧૧ કિલોમીટરના અંતરે આવેલ અંકાઈ ગામ પાસેથી આરોહણ કરી જવાય છે. તેમ જ મનમાડથી દક્ષિણ-મધ્ય રેલ્વેના યેવલા તરફ જતા રેલ્વે માર્ગ પર સ્થિત અંકાઈ કિલ્લા રેલ્વે સ્ટેશનથી આશરે ૩ કિલોમીટર જેટલા અંતરે અંકાઈ ગામ પહોંચાય છે.

## સંદર્ભો 
શ્રેણી:મહારાષ્ટ્રના કિલ્લાઓ
શ્રેણી:મહારાષ્ટ્ર
કિંજલ દવે

**કિંજલ દવે** ગુજરાતી ગાયિકા છે, જે એના ગીતો *ઓ સાયબા*, *ગો ગો મારો ગોમ ધણી*, *ચાર બંગડી વાળી ઓડી* અને *સાંઢણી મારી* વગેરેથી યુટ્યુબ પર લોકપ્રિય થયા છે. તેમના ગીતો યુટ્યુબ પર ૧૦ લાખથી વધારે વાર જોવાયેલ છે.

## સંદર્ભ 
શ્રેણી:ગાયિકા
વલ્લભસૂરી

આચાર્ય વિજય **વલ્લભસૂરી** જૈન સાધુ હતા. તેઓ *પંજાબ કેસરી* તરીકે જાણીતા છે. તેઓ વિજયાનંદસૂરીના શિષ્ય હતા. તેમણે ધાર્મિક તેમજ સમાજ સુધારણા માટે કાર્યો કર્યા હતા. તેઓ પંજાબમાં સક્રિય હતા.

## જીવન 
તેમનો જન્મ ૨૬ ઓક્ટોબર ૧૮૭૦ના રોજ (કારતક સુદ ૨, વિક્રમ સંવત ૧૯૨૭) વડોદરા, ગુજરાત ખાતે થયો હતો. તેમને છગન નામ આપવામાં આવ્યું હતું. તેમના પિતા દીપચંદ અને ઇચ્છાબાઇ તેઓ બાળક હતા ત્યારે જ અવસાન પામ્યા હતા.

તેઓ જૈન સાધુ વિજયાનંદસૂરીને જાનીસેરી ઉપાશ્રય, વડોદરામાં મળ્યા હતા. ૧૭ વર્ષની ઉંમરે ૫ મે ૧૮૮૭ના રોજ તેમણે જૈન સાધુ **મુનિ વલ્લભવિજય** તરીકે વિજયાનંદસૂરી હેઠળ દીક્ષા લીધી અને મુનિ હર્ષવિજયના શિષ્ય બન્યા. માગશર સુદ પ, વિક્રમ સંવત ૧૯૮૧ના રોજ સુમતિવિજય દ્વારા લાહોર ખાતે તેમને આચાર્યની પદવી આપવામાં આવી હતી. જૈન સંઘ દ્વારા તેમને *પટ્ટધર* તરીકે પણ સન્માનિત કરવામાં આવ્યા હતા.

તેઓ મંગળવાર, ૨૨ સપ્ટેમ્બર ૧૯૫૪ (આસો વદ ૧૧, વિક્રમ સંવત ૨૦૧૧)ના રોજ ૨.૩૨ વાગે ભાયખલ્લા, મુંબઈ ખાતે અવસાન પામ્યા હતા. પાછળથી તે સ્થળ પર તેમનું એક સ્મારક બાંધવામાં આવ્યું હતું.

## સન્માન 
તેમના સન્માનમાં દિલ્હીમાં *વિજય વલ્લભ સ્મારક* બાંધવામાં આવ્યું હતું. તેનું સંચાલન શ્રી આત્મા વલ્લભ જૈન સ્મારક શિક્ષણ નિધિ દ્વારા થાય છે. ભારતીય ટપાલ વિભાગે ૨૧ ફેબ્રુઆરી ૨૦૦૯ના રોજ તેમની છબી તેમજ પાશ્વ ભાગમાં વિજય વલ્લભ સ્મારક દર્શાવતી ટપાલ ટિકિટ બહાર પાડી હતી.

## નોંધ 
## સંદર્ભ ગ્રંથ 
* 

## બાહ્ય કડીઓ 
* Atma Vallabh Smarak Jain Mandir 
* Postage stamp 

શ્રેણી:૧૮૭૦માં જન્મ
શ્રેણી:ગુજરાતી સાહિત્યકાર
શ્રેણી:ગુજરાતી વ્યક્તિત્વ
શ્રેણી:શ્વેતાંબર જૈન સાધુઓ
રત્નસુંદરસૂરિ

**રત્નસુંદરસૂરિ** એ એક જૈન સાધુ, સુધારક અને ગુજરાતી લેખક છે. આધ્યાત્મ અને સામાજિક મુદ્દાઓ પરના તેમના ભાષણો માટે તેઓ જાણીતા છે.

## જીવન 
રત્નસુંદરસૂરિનો જન્મ ૫ જાન્યુઆરી ૧૯૪૮ના રોજ ગુજરાતના પાલીતાણા નજીક આવેલા દેપલા ગામમાં થયો હતો. તેમની માતાનું નામ ચંપાબેન અને તેમના પિતાનું નામ દલીચંદ હતું. તેમનું સાંસારિક નામ રજની હતું. ઈ.સ. ૧૯૬૭માં તેમણે ભુવનસુંદરસુરિ પાસે જૈન દીક્ષા અંગીકાર કરી. ઈ.સ. ૧૯૯૬માં તેમને આચાર્યની પદવી આપવામાં આવી હતી. ઈ.સ. ૨૦૦૬થી તેમણે ચાર વર્ષ દિલ્હીમાં ગાળ્યા. ઈ.સ. ૨૦૧૧માં તેમણે ભારતમાંથી માંસના નિકાસનો પ્રતિબંધિત કરતી ઝુંબેશ શરૂ કરી હતી. જુલાઈ ૨૦૧૩માં તેમણે ઑનલાઈન પોર્નોગ્રાફી બંધ કરતી એક અરજી રાજ્ય સભામાં દાખલ કરી હતી.

## કાર્યો 
તેમણે વિવિધ વિષયો પર ૩૧૧ પુસ્તકો લખ્યા છે અને કોઈ એક જ ભાષા (ગુજરાતી)માં ૨૭૫થી વધુ પુસ્તકો લખવા માટે *ગોલ્ડન બુક ઑફ વર્લ્ડ રેકોર્ડ*માં સ્થાન મેળવ્યું છે. *લખી રાખો આરસથી તકતી પર* એ તેમનું સૌથી વખણાયેલું પુસ્તક છે. તેનો હિંદી, અંગ્રેજી, ઊર્દૂ, મરાઠી, ફ્રેંચ અને જર્મન સહિત ૨૦ ભાષાઓમાં અનુવાદ થયો છે. ટેલિવિઝન પર આવતા તેમના વ્યાખ્યાનો લોકપ્રિય છે.

## સન્માન 
ઈ.સ. ૨૦૧૭માં આધ્યાત્મિક જગતમાં તેમના યોગદાન માટે તેમને ભારત સરકારના ત્રીજા સર્વોચ્ચ નાગરિક સન્માન પદ્મભૂષણથી સન્માનિત કરવામાં આવ્યા હતા.

## સંદર્ભો 
શ્રેણી:ગુજરાતી સાહિત્યકાર
શ્રેણી:ગુજરાતી વ્યક્તિત્વ
શ્રેણી:જીવિત લોકો
શ્રેણી:શ્વેતાંબર જૈન સાધુઓ
સલોટા કિલ્લો

**સલોટા કિલ્લો** એક પર્વતીય કિલ્લો છે, જે મહારાષ્ટ્ર, ભારત ખાતે નાસિક જિલ્લાના બાગલાણ ક્ષેત્રમાં સ્થિત છે. આ કિલ્લો સાલ્હેર નજીક આવેલ છે.

## ઇતિહાસ 
આ કિલ્લા માટે કોઈ અલગ ઇતિહાસ મળતો નથી. આ કિલ્લો નજીક આવેલ સાલ્હેર ફોર્ટનો એક ભાગ છે. આ ભાગ દુશ્મનોથી વધારાની સુરક્ષા પૂરી પાડવા માટે બનાવવામાં આવેલ છે.

## કેવી રીતે જવાય 
અહીંથી નજીકનું ગામ વાઘામ્બે છે. ત્યાંથી સતત ચડતાં સલોટા અને સાલ્હેર કિલ્લાની વચ્ચેના ભાગમાં પહોંચાય છે. વાઘામ્બેથી લગભગ દોઢ કલાક ચાલવાથી અહીં પહોંચાય છે. અહીંથી એક સાંકડી કેડી પશ્ચિમ તરફ સલોટા તરફ દોરી જાય છે. ગામના કોઈ વ્યક્તિને સ્થાનિક માર્ગદર્શન માટે સાથે લઈ જાવ તે વધુ સારું છે. આ કિલ્લા પર કોઈ સ્થળ એવું નથી કે આરામદાયક રોકાણ કરી શકાય. ઘણા ટ્રેકરો અહીં પોતાનો ભારે સામાન રાખી સલોટા શિખર પર ચડે છે, પછી ત્યાંથી અહીં સુધી ઉતરી સાલ્હેર ફોર્ટ પર રાત રહે છે.

## જોવાલાયક સ્થાનો 
આ કિલ્લા પર એક પછી એક ભાગ ચડતા પહોંચી શકાય છે. ત્યાં ત્રણ દરવાજા  જે એક લાઈનમાં આવેલા છે, જે કિલ્લાના મુખ્ય ભાગ તરફ દોરી જાય છે. ત્યાં બે પથ્થરમાં કોતરાયેલ પાણીના ટાંકા આવેલ છે. આ કિલ્લાની ટોચ સુધી જવા પર્વતારોહણને લગતાં સાધનોની જરુર પડે છે.

## સંદર્ભ 
શ્રેણી:મહારાષ્ટ્રના કિલ્લાઓ
શ્રેણી:નાસિક જિલ્લો
બીલખિયા સ્ટેડિયમ, વાપી

**બીલખિયા સ્ટેડિયમ** અથવા **જી. એમ. બીલખિયા ક્રિકેટ સ્ટેડિયમ** છે, એક ક્રિકેટની રમતનું મેદાન છે, જે વાપી, ભારત ખાતે આવેલ છે. આ પ્રથમ કક્ષાની મેચ અહીં ૨૦૦૨ના વર્ષમાં રમાઈ હતી. જ્યારે આ સ્થળ કૂચ બિહાર ટ્રોફીની એક મેચ માટે યજમાન બન્યું હતું. આ મેદાન પર એક મહિલા ટેસ્ટ મેચ અને એક મહિલા એક દિવસીય મેચ પણ રમાઈ ચૂકી છે.

## સંદર્ભ 
શ્રેણી:વલસાડ જિલ્લો
મેંદી રંગ લાગ્યો

***મેંદી રંગ લાગ્યો*** એ મનહર રસકપૂર દ્વારા દિગ્દર્શિત ૧૯૬૦ની નવલકથા આધારિત ચલચિત્ર છે. ગુજરાતી ભાષાનું તે લોકપ્રિય અને પ્રસિદ્ધ ચલચિત્ર હતું.

## કલાકારો 
* રાજેન્દ્ર કુમાર
* ઉષા કિરણ
* ચંદ્રવદન ભટ્ટ
* સતિષ વ્યાસ
* કેશવ
* તોરલ

## સંગીત 
આ ચલચિત્રનું સંગીત અવિનાસ વ્યાસે આપ્યું હતું અને હિંદી ચલચિત્રના લોકપ્રિય ગાયકો જેવા કે લતા મંગેશકર, મન્ના ડે, મહંમદ રફી અને મહેન્દ્ર કપૂર દ્વારા ગીતો ગાવામાં આવ્યા હતા. ચલચિત્રનું ગરબા આધારિત ગીત **મહેંદી તે વાવી** હજુ સુધી લોકપ્રિય છે અને લગ્નપ્રસંગો તેમજ નવરાત્રીમાં ગવાય છે.

## સંદર્ભ 
## બાહ્ય કડીઓ 
* 
* 

શ્રેણી:ગુજરાતી ચલચિત્ર
ડેટા (કમ્પ્યુટિંગ)

**ડેટા**  ( , અથવા  ; ચોક્કસ રીતે ગોઠવેલા એક અથવા એક કરતાં વધુ ચિહ્નોનો અર્થપૂર્ણ સમૂહ છે.

ડેટા એ માહિતી નથી. ડેટાને માહિતીમાં ફેરવવા માટે પૃથક્કરણ જરુરી છે. ડેટાને માહિતીમાં ફેરવવા માટે ઘણાં પરિબળો જાણવા જરૂરી છે. મેટાડેટા શબ્દ ડેટા વિશેના ડેટા માટે વપરાય છે.

## સંદર્ભ 
શ્રેણી:કોમ્પ્યુટર
ઝુરા કેંપ

'''''' ભારતના ગુજરાત રાજ્યના કચ્છ જિલ્લાના ભુજ તાલુકામાં આવેલું એક નાનું ગામ છે. આ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી, નોકરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે મગ , તલ, બાજરી, જુવાર,  રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.

## ઈતિહાસ 
આ ગામની સ્થાપના ૧૯૭૧માં સોઢા રાજપૂતોએ કરી હતી. જેઓ પાકિસ્તાનથી આવ્યા હતા. પહેલા તેઓ ઝુરા ગામમાં આવ્યા અને પછી સરકારે તેમને રહેવા માટે ઝુરા ગામમાં જમીન આપી.

## ભૂગોળ 
આ ગામ ઝુરા ગામની દક્ષિણે આવેલું છે.

## સંદર્ભ
બળવંત પારેખ

**બળવંત પારેખ** (૧૯૨૫-૨૫ જાન્યુઆરી ૨૦૧૩) જેઓ **બળવંતરાય કલ્યાણજી પારેખ** અને **બી. કે. પારેખ** તરીકે પણ જાણીતા હતા ભારતીય ઉદ્યોગપતિ અને પિડિલાઇટ ઉદ્યોગ સમૂહના સ્થાપક હતા. તેઓ "ઇન્ડિયાસ ફેવિકોલ મેન" તરીકે પ્રખ્યાત હતા.

## પ્રારંભિક જીવન 
બળવંત પારેખનો જન્મ ગુજરાતના ભાવનગર જિલ્લાના મહુવા નગરમાં થયો હતો. તેમના દાદા ન્યાયાધીશ હતા. તેમણે તેમનું પ્રારંભિક શાળા શિક્ષણ મહુવા ખાતે પૂર્ણ કર્યું અને સરકારી કાયદા કોલેજ, મુંબઈમાંથી સ્નાતકની પદવી મેળવી. જ્યારે તેઓ અભ્યાસ કરતા હતા ત્યારે તેમના લગ્ન કાંતાબેન સાથે થયા. બળવંતભાઇએ ક્યારેય વકીલાત ન કરી અને તેમણે મુંબઈમાં રંગ અને છાપકાપની કંપનીઓમાં કામ કર્યું. તેમણે એક લાકડાના વેપારીને ત્યાં પટાવાળાની નોકરી કરી જ્યાં તેઓ તેમની પત્નિ સાથે વખારમાં રહેતા હતા. તેમણે તેમનો પોતાનો ધંધો શરૂ કરવાનું નક્કી કર્યું અને મોહન નામના રોકાણકારની મદદથી સાયકલ, સોપારી અને રંગોની આયાત પશ્ચિમી દેશોમાંથી શરૂ કરી. વેપાર શરૂ કર્યા બાદ તેઓ તેમના પત્નિ, પુત્ર અને ભાઇ સુશિલ સાથે મુંબઈના સાયન વિસ્તારમાં સ્થાયી થયા.

## પિડિલાઇટ ઇન્ડસ્ટ્રિઝ 
તેઓ એક જર્મન પેઢી ફેડકો સાથે અન્ય એક જર્મન કંપની હોએચસ્ટના પ્રતિનિધિ તરીકે ૫૦ ટકાની ભાગીદારીમાં જોડાયા. ૧૯૫૪માં હોએચસ્ટ કંપનીના મેનેજિંગ ડિરેક્ટરના નિમંત્રણથી તેઓ એક મહિના માટે જર્મની ગયા. હોએચસ્ટ કંપનીના મેનેજિંગ ડિરેક્ટરના મૃત્યુ પછી કંપનીએ સીધો બજારમાં પ્રવેશ કરવાનો નિર્ણય કર્યો. ૧૯૫૪માં બળવંત પારેખે રંગ અને ઔદ્યોગિક રસાયણોનો વેપાર અને ઉત્પાદન મુંબઇના જેકોબ સર્કલમાં તેમના ભાઇ સુશિલ સાથે શરુ કર્યું અને તેને પારેખ ડાઇકેમ ઇન્ડસ્ટ્રિઝ આપ્યું. તેમણે ફેડકોના વધુ શેર ખરીદવાનું શરૂ કર્યું અને ફેવિકોલ નામનો ગુંદર બનાવ્યો. આ નામની પ્રેરણા તેમને જર્મન શબ્દ 'કોલ' પરથી મળી જેનો અર્થ થાય જે કોઇપણ વસ્તુને મજબૂત રીતે જોડે છે તેવો થાય છે અને અન્ય એક સમાન જર્મન ઉત્પાદન 'Movicol' પરથી મળી. બળવંત પારેખના નાના ભાઇ નરેન્દ્ર પારેખ પણ તેમનો અભ્યાસ પૂર્ણ કરી વ્યાપારમાં જોડાયા. ૧૯૫૯માં કંપનીનું નામ પિડિલાઇટ ઇન્ડસ્ટ્રીઝ કરવામાં આવ્યું.

## દાન અને સખાવત 
તેમણે મહુવામાં આર્ટસ અને સાયન્સ કોલેજ શરૂ કરવામાં મદદ કરી હતી. તેમણે ભાવનગરનો સાયન્સ સિટી પ્રકલ્પ શરૂ કરવામાં ૨ કરોડ રૂપિયાનું દાન કર્યું હતું તેમજ ગુજરાતી સાહિત્ય પરિષદને પણ દાન આપ્યું હતું. ૨૦૦૯માં તેમણે વડોદરામાં મનો વિજ્ઞાનનું બળવંત પારેખ સેન્ટરની સ્થાપના કરી હતી.

## પુરસ્કારો અને સન્માનો 
* જે. ટેલ્બોટ વિન્સેલ એવોર્ડ ૨૦૧૧.
* ફોર્બ્સ ઇન્ડિયાની યાદીમાં તેમને ભારતના ૪૫માં ધનિક વ્યક્તિ તરીકે મૂકવામાં આવ્યા હતા.

## અન્ય હોદ્દાઓ 
તેમણે વિનાઇલ કેમિકલ્સ ઇન્ડિયા અને પિડિલાઇટ ઇન્ડસ્ટ્રિઝના સ્થાપક ચેરમેન તરીકેના હોદ્દાઓ સંભાળ્યા હતા.

## કુટુંબ 
બળવંત પારેખના પુત્રો મધુકર પારેખ અને અજય પારેખ તેમના કૌટુંબિક વ્યવસાય પિડિલાઇટ ઇન્ડસ્ટ્રિઝમાં સક્રિય છે. બળવંત પારેખ તેમના નજીકના મિત્ર અને રિલાયન્સ ઇન્ડસ્ટ્રિઝના સ્થાપક ધીરૂભાઇ અંબાણી રહેતા હતા તે જ ઇમારત ઉષા કિરણમાં કારમાઇકલ રોડ, મુંબઇમાં રહેતા હતા.

તેઓ ૮૮ વર્ષની વયે ૨૫ જાન્યુઆરી ૨૦૧૩ના રોજ અવસાન પામ્યા હતા.

## સંદર્ભ 
શ્રેણી:૧૯૨૫માં જન્મ
શ્રેણી:૨૦૧૩માં મૃત્યુ
શ્રેણી:ગુજરાતી ઉદ્યોગપતિઓ
અરકી કિલ્લો

thumb|અરકીનો કિલ્લો
**અરકીનો કિલ્લો **ભારત દેશના ઉત્તર ભાગમાં આવેલ હિમાચલ પ્રદેશ ના અરકી નગર ખાતે આવેલ છે. અરકીનો કિલ્લો ૧૬૯૫-૧૭૦૦ના સમયગાળા દરમ્યાન રાણા પૃથ્વી સિંહ, કે જેઓ *રાણા સભા ચંદ* ના અનુગામી હતા, તેમણે બંધાવેલ છે. ૧૮૦૬ના વર્ષમાં આ કિલ્લાનો કબજો ગોરખાઓએ લીધો હતો. તે સમયે *રાણા જગત સિંઘ*, જેઓ *બાઘલ રજવાડા*ના શાસક હતા, તેમણે નાલાગઢ ખાતે આશ્રય મેળવ્યો હતો. ૧૮૦૬-૧૮૧૫ના આ સમય દરમિયાન ગોરખા સેનાપતિ અમર સિંહ થાપાએ અરકી દુર્ગનો ઉપયોગ કરી, હિમાચલ પ્રદેશ તેમજ ખાસ કરીને કાંગરા પ્રદેશમાં પોતાનો મજબૂત પ્રભાવ રાખ્યો હતો. અરકી પર્વતીય રજવાડા બાઘલની રાજધાની રહ્યું હતું, જેનો પાયો *રાણા અજય દેવ* નામના પંવાર રાજપૂત દ્વારા નાંખવામાં આવ્યો હતો. ૧૬૪૩ના વર્ષમાં બાઘલ રજવાડાની સ્થાપના કરવામાં આવી હતી અને અરકીને રાણા સભા ચંદ દ્વારા ૧૬૫૦ના વર્ષમાં રાજધાની બનાવવામાં આવી હતી.

## ચિત્ર-દર્શન 

File:Harvinder ic upto Kasauli visit Dt 12 April 2015 167.JPG|અરકી મહેલ
File:Harvinder ic upto Kasauli visit Dt 12 April 2015 182.JPG|ભીંત પર ભાતચિત્ર
File:Part of Palace of Arki princely state, now residence of its heirs, Himachal Prades, India.jpg|મહેલનો એક ભાગ
File:A side view of part of Palace of Arki princely state, now residence of its heirs, Himachal Prades, India.jpg|મહેલનો બાજુ પરનો ભાગ
File:Design of top of palace of Arki Princely State, Himachal Prades, India.jpg|મહેલનો ઉપરનો ભાગ
File:Diwan E Aam, general assembly hall, palace of Arki Princely State, Himachal Prades, India.jpg|દિવાન-એ-આમ
File:Design and wall painting of palace of Arki princely state, Himachal Prades, India.jpg|બેનમૂન સ્થાપ્ત્ય

## બાહ્ય કડીઓ 
* હોટેલ પેલેસ રિટ્રિટ, અરકી (બ્લોગસ્પોટ)

શ્રેણી:હિમાચલ પ્રદેશ
શ્રેણી:ભારતના કિલ્લાઓ
બ્રહ્મ

હિંદુ દર્શન અનુસાર **બ્રહ્મ** આ વિશ્વનુ એકમાત્ર અને પરમસત્ય છે. હિંદુ તત્ત્વચિંતન મુજબ, બ્રહ્મ આ જગતનુ મૂળભૂત કારણ છે. તે એક અને અદ્વિતીય છે. વેદોમાં બ્રહ્મ નિરાકાર, કારણરહિત, નિર્ગુણ, શાંત, ૐકાર સ્વરૂપે દર્શાવાયુ છે.

શ્રેણી:હિંદુ ધર્મ
ગાંધારપુલે ગુફાઓ

**ગાંધારપુલે ગુફાઓ** () ૩૦ જેટલી બૌદ્ધ ગુફાઓ છે, જે મુંબઈ થી દક્ષિણ દિશામાં ૧૦૫ કિ. મી. જેટલા અંતરે મુંબઇ-ગોવા હાઇવે પર આવેલ મહાડ નજીક આવેલ છે. આ ગુફાઓ રાષ્ટ્રીય ધોરીમાર્ગ નં-૧૭ નજીક આવેલ હોવાને કારણે સડક માર્ગ દ્વારા સારી રીતે જોડાયેલ છે.

મહત્વપૂર્ણ ગુફાઓ:
* ગુફા ૧ - ૫૩ ફૂટ લાંબો અને ૮ ફૂટ પહોળો વરંડો ઓટલા સામે છે. ગુફામાં બુદ્ધ, ચક્ર અને હરણની શિલ્પ છબીઓ છે.
* ગુફા ૮ - અહીં ઊંચો સ્તૂપ (dogoba) છે. 
* ગુફા ૧૫ - સ્તૂપ છે.
* ગુફા ૨૧ - બેઠેલા બુદ્ધ સાધનો સાથે.

અહીંનો શિલાલેખ શ્રાવકો દ્વારા દાન મળ્યાનું દર્શાવે છે. આ ગુફાઓ બૌદ્ધ સંઘને આપવામાં આવી હતી.

## સંદર્ભો 
શ્રેણી:મહારાષ્ટ્ર
શ્રેણી:ભારતની ગુફાઓ
સહસ્ત્રકુંડ ધોધ

**સહસ્ત્રકુંડ ધોધ** () એક ધોધ છે, જે ભારત દેશના મહારાષ્ટ્ર રાજ્યના યવતમાળ જિલ્લાના ઉમરખેડ નજીક આવેલ છે. આ સ્થળ યવતમાળ અને નાંદેડ જિલ્લાઓની સરહદ પર આવેલ પેનગંગા નદી પર આવેલ છે.

## સ્થાન 
સહસ્ત્રકુંડ યવતમાળથી ૧૭૨ કિલોમીટર અને નાંદેડથી ૧૦૦ કિ. મી. જેટલા અંતર પર આવેલું છે. નિરમાળથી ૫૦ કિ.મી. અને અદિલાબાદથી ૧૦૦ કિ. મી. જેટલા અંતરે આવેલ છે.

## મંદિરો આસપાસ પાણીનો ધોધ 
ધોધની કુદરતી દૃશ્યાવલિ સાથે સાથે  આસપાસ આવેલા જાણીતા મંદિરો માટે પણ આ સ્થળ જાણીતું છે. પાણીના ધોધ આસપાસ આવેલ આ મંદિરોની યાદી નીચે મુજબ છે:
# પંચમુખી મહાદેવ મંદિર
# રામ મંદિર
# બાણગંગા મહાદેવ મંદિર

વરસાદની મોસમમાં આ સ્થળને મહત્વનું પ્રવાસી આકર્ષણ તરીકે ગણવામાં આવે છે. આ ધોધના પથ્થરોની સંરચના કાળી ધાતુ જેવી લાગતી હોવાથી પણ તે પ્રસિદ્ધ છે.

## સંદર્ભ 
## બાહ્ય કડીઓ 
* ધોધનું તસવીર-દર્શન *eSakal*  દ્વારા

શ્રેણી:યવતમાળ જિલ્લો
શ્રેણી:ભારતના જળધોધ
ભારતીય અમેરિકનો

**ભારતીય અમેરિકનો** એટલે અમેરિકનો, મૂળ ભારત દેશના લોકો. મોટાભાગના ભારતીય અમેરિકનો ગુજરાતી છે.

## ભાષા 
## સંદર્ભ 
શ્રેણી:અમેરિકા
ભારતીયો

**ભારતીયો** (શબ્દશ: ભારતના લોકો) જેઓ ભારત દેશના વતનીઓ છે. ભારત એક વિવિધતા ધરાવતો દેશ જેમાં વિવિધ ધર્મ, ભાષા, જાતિ, વંશ ના લોકો રહે છે. ભારત વિશ્વમાં બીજા ક્રમનો સૌથી વધુ વસ્તી વાળો દેશ છે, જેમાં દુનિયાનાં ૧૭.૫૦% લોકો રહે છે, જેઓ જેમાં ઇંડો-આર્યન અને દ્રવિડિયન ભાષાઓ બોલે છે. "ભારતીય" શબ્દ રાષ્ટ્રિયતાના સંદર્ભમાં લેવામાં આવ્યો છે, વંશીયતા કે ભાષાને સંબંધે નહી.

## સંદર્ભ
ધોળા જંકશન રેલ્વે સ્ટેશન

**ધોળા જંકશન રેલ્વે સ્ટેશન** એ એક અગત્યનું જંકશન રેલ્વે-સ્ટેશન છે.

શ્રેણી:ભાવનગર જિલ્લાનાં રેલ્વે સ્ટેશનો
શ્રેણી:ભારતીય રેલનો ભાવનગર વિભાગ
અમેરિકનો

**અમેરિકનો** યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સના નાગરિકો છીયે. આ દેશ ઘણા વિવિધ રાષ્ટ્રિય મૂળના લોકોનું ઘર છે. એ કારણે, અમેરિકનો માટે એમની રાષ્ટ્રીયતાનું મતલબ વંશીયતાના બદલે નાગરિકતા અને રાજ્ય નિષ્ઠા છે.

ઉંગ્લિશમાં "અમેરિકન" શબ્દ કેવલ યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સના લોકો માટે વાપરવાય છતાં પણ ઈ આખા અમારેકીના લોકોને નિર્દેશી શકે.

## નિરીક્ષણ 
સ્વદેશી અમેરિકનો સિવાય, અમેરિકનો છેલ્લા પાંચ સદીયોમાં અમરેકિમાં આવ્યા યા ગુલામ પ્રમાણે લાવવા ગયા.

## જાતીય અને વંશીય સમૂહો 
જાતી અને વંશી પ્રમાણે યૂનાઇટેડ સ્ટેટ્સ એક વિભાન્ન દેશ છે.

### એશિયન અમેરિકનો 
૧૭૩ લાખ અમેરિકનો (યૂ૰એસ૰ની વસ્તીના ૫.૬%) એસિયન ઉદ્ભવના છે.

ભારતીય કુળના અમેરિકનોમાંથી ગુજરાતી અમેરિકનો વસ્તીમાં સાવથી વધારે છીયે.

## ભાષા 
## Footnotes 
## References
કાલા રામ મંદિર, નાસિક

right|thumb|298x298px| નાસિક ખાતે કાલા રામ મંદિરનું ગર્ભગૃહ
**કાલા રામ મંદિર** એક પ્રાચીન હિન્દૂ મંદિર છે, જ્યાં ભગવાન રામની મૂર્તિ સ્થાપિત છે. આ મંદિર મહારાષ્ટ્ર રાજ્યના નાસિક જિલ્લાના પંચવટી નજીક સ્થિત છે.

## ઇતિહાસ 
પેશવાના સરદાર રંગરાવ ઓઢેકર દ્વારા આ મંદિર ૧૭૮૨ના વર્ષમાં નાગર શૈલીમાં બાંધવામાં આવ્યું હતું, જે લગભગ ૧૭૮૮ના વર્ષમાં તૈયાર થયું હતું. આ મંદિરમાં બિરાજેલ રામની મૂર્તિ કાળા પથ્થરમાંથી બનેલ છે, તેથી તેને 'કાલા રામ' કહેવામાં આવે છે. આ મંદિર ૭૪ મીટર લાંબું અને ૩૨ મીટર પહોળું છે. આ મંદિર ચાર દિશામાં ચાર દરવાજા છે. આ મંદિરની કળશ સુધીની ઊંચાઇ ૬૯ ફીટ અને કળશ શુદ્ધ સોનામાંથી બનાવવામાં આવેલ છે. પૂર્વ મહાદ્વારથી પ્રવેશતા પર ભવ્ય સભામંડપ નજરે પડે છે, જેની ઊંચાઇ ૧૨ ફીટની છે તેમ જ અહીં ચાલીસ સ્તંભ છે. અહીં બિરાજમાન હનુમાન મંદિરમાં તેઓ આરાધ્ય દેવ રામના ચરણો તરફ જોતા હોય તેમ પ્રતીત થાય છે. એવું કહેવાય છે કે આ મંદિર એક પર્ણકુટીના સ્થળ પર બાંધવામાં આવેલ છે, જ્યાં પૂર્વસમયમાં નાથપંથી સાધુ નિવાસ કરતા હતા. એક દિવસ સાધુઓને અરુણા-વરૂણા નદીઓ પાસે રામ મૂર્તિ પ્રાપ્ત થઈ અને તેમણે તે લાકડાના મંદિરમાં બિરાજમાન કરી. ત્યારબાદ માધવરાવ પેશવાના માતૃશ્રી ગોપિકાબાઈની સૂચનાથી આ મંદિરનું નિર્માણ હાથ ધરવામાં આવ્યું હતું. તે સમયગાળામાં આ મંદિરના બાંધકામમાં ૨૩ લાખનો ખર્ચ થયાનો થયો હોવાનો અંદાજ છે.

## ઘટના 
ભારતમાં દલિત આંદોલનમાં આ મંદિરની નિર્ણાયક ભૂમિકા રહી છે. માર્ચ ૨, ૧૯૩૦ના રોજ મંદિર બહાર ડૉ. ભીમરાવ રામજી આંબેડકરના નેતૃત્વમાં એક વિરોધ પ્રદર્શન કરવામાં આવ્યું, પરિણામે દલિતોને મંદિરમાં દાખલ થવા માટેની પરવાનગી મળી.

## પરિવહન 
નાસિક મુંબઇ થી ૧૬૦ કિમી અને પુનાથી ૨૧૦ કિ. મી. અંતરે સ્થિત છે. મુંબઈથી નાસિક હવાઈ માર્ગ દ્વારા પણ જઈ શકાય છે. નાસિક મધ્ય રેલવે પરનું મહત્વપૂર્ણ જંકશન પણ છે. મુંબઈ તરફ જતી રેલગાડીઓ અધિકતમ નાસિક થી પસાર થાય છે. મુંબઇ-આગ્રા રાષ્ટ્રીય ધોરી માર્ગ નાસિક થી પસાર થાય છે.

## સંદર્ભો 
## બાહ્ય કડીઓ 
* અધિકૃતજાળસ્થળ 
* કાલા રામ મંદિર - ઈન્ડિયા એરપોર્ટ ગ્લોબલ વેબસાઇટ (અંગ્રેજી ભાષામાં)

શ્રેણી:મંદિરો
શ્રેણી:નાસિક જિલ્લો
ભાતસા નદી

**ભાતસા નદી** એ ભારત દેશના મહારાષ્ટ્ર રાજ્યના થાણા જિલ્લામાં વહેતી એક નદી છે. આ નદીને *ભાતસઈ નદી* પણ કહેવામાં આવે છે. આ નદીમાં ચોરણા નદી, ભારંગી નદી અને ભુમરી નદી (ઉપનદીઓ)નો સંગમ થાય છે. આ નદી પર ચોરણા અને ભાતસા નદીઓના સંગમ પાસે બાંધવામાં આવેલ બંધ (ડેમ) ભાતસા બંધ કહેવાય છે. આ બંધમાંથી મુંબઇ શહેર માટે પાણી પુરવઠો અને વીજળી પેદા કરવામાં આવે છે.

શ્રેણી:ભારતની નદીઓ
કાજા, સ્પીતી, હિમાચલ પ્રદેશ

thumb|350x350px|સ્પીતી હોસ્પિટલ, २००४
**કાજા** ભારત દેશના ઉત્તર ભાગમાં આવેલ હિમાચલ પ્રદેશ રાજ્યના લાહૌલ અને સ્પીતી જિલ્લામાં આવેલ સ્પીતી ખીણનું પેટા-વિભાગીય મુખ્ય મથક છે. તેની ઊંચાઈ દરિયાઈ સપાટી થી ૩૮૦૦ મીટર છે. તે સ્પીતી નદીના ડાબા કિનારે ઊભી ટોચની તળેટીમાં સ્થિત છે. પહેલાંના સમયમાં તે સ્પીતીના વડા "નૈનો"નું મુખ્ય મથક હતું. તે રાજ્યના મુખ્ય મથક સિમલા થી ૪૨૫ કિલોમીટર દૂર છે. કાજા ખાતે એક પેટ્રોલ-ડીઝલ પંપ, રેસ્ટ હાઉસ અને કેટલીક નાની હોટલ છે. આ ક્ષેત્રમાં પર્યટન માટે આ સ્થળ આધાર તરીકે કાર્ય કરે છે. અહિંયાંથી અન્ય સ્થળોએ, હિક્કીમ, કોમોક અને લાંગિયાના મઠોની મુલાકાત લઈ શકાય છે.

## સંદર્ભો 
હિમાચલ પ્રદેશ પ્રવાસન નિગમનું સત્તાવાર જાળસ્થળ. 

શ્રેણી:હિમાચલ પ્રદેશ
વરદાન મઠ

thumb|વરદાન મઠ ખાતે એક દિવાલ પર જીવન-ચક્ર રજૂ કરતું થાંગકા (thangka)
**વરદાન મઠ** અથવા **વરદાન ગોમ્પા** ૧૭મી સદી સ્થપાયેલ બૌદ્ધ મઠ છે, જે ભારતના ઉત્તર ભાગમાં આવેલ જમ્મુ અને કાશ્મીર રાજ્યના લડાખના ઝંસ્કાર ખીણ વિસ્તારમાં પદુમ થી દક્ષિણ દિશામાં આશરે ૧૨ કિલોમીટર જેટલા અંતરે આવેલ છે. આ મઠ દ્રુક્પા (Dugpa-Kargyud)  અભ્યાસને અનુસરે છે અને ઝંસ્કાર ખીણના સૌપ્રથમ સ્થપાયેલા મઠો પૈકીનો એક હતો. આ મઠના આધિપત્ય હેઠળ ઘણા નાના નાના સ્થળોએ ધાર્મિક કાર્યો ચાલતાં હતાં.

આ મઠ ખાતે એક મોટો સભાખંડ (Dukhang) અથવા વિધાનસભા ખંડ આવેલ છે, જેમાં ભવ્ય બૌદ્ધ મૂર્તિઓ  અને કેટલાક નાના સ્તૂપો છે જે માટી, કાંસું, લાકડું અને તાંબુ વાપરી બનાવવામાં આવેલ.

## સંદર્ભો 
Coordinates: [//tools.wmflabs.org/geohack/geohack.php?pagename=%E0%AA%B5%E0%AA%B0%E0%AA%A6%E0%AA%BE%E0%AA%A8_%E0%AA%AE%E0%AA%A0&params=33.3983_N_76.9193_E_ 33°23′54″N 76°55′09″E&#xFEFF; / &#xFEFF;33.3983°N 76.9193°E&#xFEFF; / 33.3983; 76.9193]
શ્રેણી:Coordinates not on Wikidata
શ્રેણી:બૌદ્ધ ધર્મ
શ્રેણી:જમ્મુ અને કાશ્મીર
શ્રેણી:લડાખ