open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
પુજા ઠાકુર

**પૂજા ઠાકુર,** () ભારતીય વાયુ સેના ખાતે વિંગ કમાન્ડર અને હાલમાં વાયુ સેના મુખ્ય મથક ખાતે કર્મચારી અધિકારી કચેરી અંતર્ગત પ્રચાર સેલ 'દિશા' માટે કાર્યરત છે. તેણી જાન્યુઆરી ૨૫, ૨૦૧૫ના રોજ રાષ્ટ્રપતિ ભવન ખાતે રાજકીય મહેમાન માટે 'આંતર-સેવા ગોર્ડન ઓફ ઓનર'નું નેતૃત્વ કરનાર પ્રથમ ભારતીય મહિલા અધિકારી છે. ગાર્ડ ઓફ ઓનરનું અમેરિકી પ્રમુખ બરાક ઓબામાએ નિરીક્ષણ કર્યું હતું. પૂજા ઠાકુર જયપુર, રાજસ્થાનના નિવાસી છે.

## સંદર્ભો 
શ્રેણી:જીવિત લોકો
શ્રેણી:નારીવિશેષ
મણીભાઈ ભીમભાઈ દેસાઈ

**મણીભાઈ ભીમભાઈ દેસાઈ** (૨૭ એપ્રિલ, ૧૯૨૦ – ૧૪ નવેમ્બર, ૧૯૯૩) એ ભારતીય સ્વાતંત્ર્ય સેનાની હતા, જેમણે મહાત્મા ગાંધી સાથે આઝાદી માટેના આંદોલનમાં સક્રિય રીતે ભાગ લીધો હતો. આઝાદી મળ્યા બાદ તેમણે આર્થિક અને સામાજિક ઉત્થાન માટે ગામડાંઓમાં કાર્ય કરવાનો સંકલ્પ કરી નિષ્ઠાપૂર્વક આ સંકલ્પ આજીવન નિભાવ્યો હતો.

## બાળપણ 
મણીભાઈ દેસાઈનો જન્મ ૨૭ એપ્રિલ, ૧૯૨૦ના રોજ ગુજરાત રાજ્યના સુરત જિલ્લાના કામરેજ તાલુકામાં આવેલ કોસમાડા ગામમાં ભીમભાઈ ફકીરભાઈ દેસાઈ નામના ખેડૂતના ઘરે થયો હતો. એમના પિતા આસપાસના ૧૦-૧૫ ગામોમાં પ્રતિષ્ઠિત ખેડૂત ગણાતા હતા. તેઓ ચાર ભાઈ અને એક બહેન એમ પાંચ ભાઈબહેન હતા. એમની માતાનું નામ રાણીબહેન હતું. એમણે પ્રાથમિક શિક્ષણ ગામમાં લીધું હતું અને ત્યારબાદ ઉચ્ચ શિક્ષણ સુરત ખાતે લીધું હતું. તેઓ વર્ગમાં પ્રથમ ક્રમાંક મેળવતા તેમ જ ખેલકૂદ અને સ્કાઉટમાં પણ અગ્રેસર રહેતા. મહાત્મા ગાંધીના સંપર્કમાં આવ્યા બાદ તેમણે પોતાનો અભ્યાસ છોડી દીધો હતો.

## સન્માન 
એમની કર્મઠતા અને સેવાકિય પ્રતિબદ્ધતા માટે એમને વર્ષ ૧૯૮૨ના સમયમાં રેમન મેગ્સેસે પુરસ્કાર વડે સન્માનિત કરવામાં આવ્યા હતા. આ ઉપરાંત ભારત સરકાર દ્વારા વર્ષ ૧૯૬૮માં પદ્મશ્રી પુરસ્કાર તેમ જ ૧૯૮૩માં જમનાલાલ બજાજ પુરસ્કાર વડે સન્માનિત કરવામાં આવ્યા હતા.

## પ્રવૃત્તિઓ 
એમની પહેલી મુખ્ય પ્રવૃત્તિ તરીકે એમણે મહારાષ્ટ્ર રાજ્યમાં પુના નજીક આવેલ ઉરુલીકાંચન ખાતે *પ્રાકૃતિક સારવાર કેન્દ્ર*ની શરુઆત કરી હતી, જે હાલ પણ કાર્યરત છે તેમ જ ભારતભરમાં પ્રસિદ્ધ છે. ત્યાં જ એમણે શૈક્ષેણિક કાર્ય પણ આરંભ્યું હતું.

## સંદર્ભો 
## બાહ્ય કડીઓ 
* રેમન મેગ્સેસે પુરસ્કાર-એશિયા પર મણીભાઈ દેસાઈ વિશે 

શ્રેણી:સ્વાતંત્ર્ય સેનાની
શ્રેણી:વ્યક્તિત્વ
શ્રેણી:પદ્મશ્રી પુરસ્કાર વિજેતાઓ
શ્રેણી:૧૯૨૦માં જન્મ
ઘડિયા (પહાડા)

**ઘડીયા** અથવા **આંક** અથવા **પહાડા** (ગુણાકાર કોષ્ટક; અંગ્રેજી: multiplication table) એક ગાણિતિક સૂચિ છે, જે સામાન્ય રીતે શરુઆતના ધોરણોમાં વિદ્યાર્થીઓને સારી રીતે યાદ રહી જાય તે રીતે ભણાવવામાં આવે છે. ગુણાકાર અને ભાગાકારના અંકગણિતની કામગીરી માટે તેનો ઉપયોગ કરવામાં આવે છે. ઘણા શિક્ષણશાસ્ત્રીઓ માને છે કે ૯ × ૯ સુધીના ઘડિયા યાદ રાખવા જરૂરી હોય છે, પરંતુ ૧૨ × ૧૨ સુધીના ઘડિયા યાદ રહી જાય તો રોજિંદા ગાણિતિક કાર્યોમાં ખૂબ જ સરળતા રહે છે.

## શબ્દોમાં 
નીચે ઉદાહરણ તરીકે ત્રણનો ઘડિયો આપેલો છે:

ત્રણ એકા ત્રણ
ત્રણ દુ છ
ત્રણ તરી નવ
ત્રણ ચોક બાર
ત્રણ પંચા પંદર
ત્રણ છક અઢાર
ત્રણ સતા એકવીસ
ત્રણ અઠાં ચોવીસ
ત્રણ નવાં સત્તાવીસ
ત્રણ દસાં ત્રીસ

## સંદર્ભ 
શ્રેણી:ગણિત
ભોર ઘાટ

[350px|thumb|ભોર ઘાટ ખાતેથી પસાર થતો [મુંબઈ-પુના દ્રુતગતિ ધોરી માર્ગ]]
**ભોર ઘાટ** પલાસદારી અને ખંડાલા, મહારાષ્ટ્ર, ભારતમાં આવેલો પશ્ચિમી ઘાટનો એક પર્વતીય માર્ગ છે.

## રેલ્વે માર્ગ 
ભોર ઘાટ રેલ્વે ખંડાલા અને પલસદરી વચ્ચે ૨૧ કિમીનું અંતર ઓછું કરે છે. આ માર્ગમાં ૨૮ બોગદાઓ છે. આ રેલ્વે માર્ગના બાંધકામ વખતે લગભગ ૨૫,૦૦૦ મજૂરોએ પોતાના જાન ગુમાવ્યા હતા.

## સંદર્ભ 
* 

શ્રેણી:મહારાષ્ટ્ર
શ્રેણી:ઘાટના રસ્તાઓ
હુડકો તળાવ, જમશેદપુર

**હુડકો તળાવ** ભારત દેશના ઝારખંડ રાજ્યમાં જમશેદપુર શહેર ખાતે છોટા ગોવિંદપુર અને ટેલ્કો કોલોની વચ્ચે સ્થિત ટાટા મોટર્સ દ્વારા નિર્મિત એક કૃત્રિમ તળાવ છે. કંપની દ્વારા આ વિસ્તારને એક ઉજાણીના સ્થળ તરીકે વિકસિત કરવામાં આવેલ છે. અહિંયા એક કૃત્રિમ ધોધ પણ બનાવવામાં આવેલ છે.

## સંદર્ભો 
શ્રેણી:પ્રવાસન
શ્રેણી:ઝારખંડ
શ્રેણી:તળાવ
ભોજ તળાવ, ભોપાલ

**ભોજતાલ** અથવા **ભોજ તળાવ** જે *બડે તાલાબ* નામથી પણ ઓળખાય છે. આ એક વિશાળ તળાવ છે. જે મધ્ય પ્રદેશ રાજ્યના ભોપાલ શહેરની પશ્ચિમ બાજુ પર આવેલ છે. ભોપાલવાસીઓ માટે તે એકમાત્ર પાણી પીવાના પાણીનો સ્ત્રોત છે. લગભગ ૪૦% વસ્તી દૈનિક ૩૦ લાખ ગેલન પાણીનો વપરાશ કરે છે. મોટા તળાવો અને નાના તળાવો સાથે મળીને ભોજ વેટલેન્ડનું નિર્માણ કરે છે. જે આજકાલ રામસર સાઇટ નામ દ્વારા ઓળખાય છે.

## ઇતિહાસ 
ભોજ તળાવ પરમાર રાજા ભોજ દ્વારા ૧૦૦૫થી ૧૦૫૫ના વર્ષ વચ્ચેના સમયમાં બાંધવામાં આવ્યું હતું. રાજા ભોજ દ્વારા ભોપાલનું નિર્માણ (જે પ્રથમ ભોજપાલ નામથી જાણીતું હતું). ભોપાલ બનાવવાનો હેતુ પોતાનું પૂર્વીય સંરક્ષણ મજબૂત બનાવવાનો હતો. એક પૌરાણિક દંતકથા અનુસાર ભોજ તાલ બનાવવાનો હેતુ રાજા ભોજ ત્વચા રોગના કારણે વ્યથિત હતા. જેને ઘણા વૈદ અને દાકતરો મટાડી ન શક્યા, ત્યાર પછી એક સંત દ્વારા રાજાને એક તળાવ બનાવવાનો ઉપાય બતાવ્યો હતો, જેમાં ૩૬૫ સહાયક નદીઓનું પાણી હોય. તેમાં નહાવાથી તેમનો રોગ મટશે. રાજા ભોજે તેમના ઇજનેરોને એક તળાવ બનાવવા કહ્યું હતું. રાજા ભોજના ઇજનેરોને બેતવા નદી, જે ભોપાલથી ૩૨ કિ. મી. જેટલા અંતરે આવેલ છે, તે સ્થળને આ કાર્ય માટે યોગ્ય લાગ્યું, પણ મૂંઝવણ એ હતી કે બેતવા નદીની કુલ ૩૫૯ ઉપનદીઓ જ હતી. પછી એક ગોંડ સેના અધ્યક્ષ કાલીએ આ ઉણપ દૂર કરી. તેમણે કેટલીક અન્ય ગુપ્ત નદીઓ વિશે સમજ આપી. આ અદૃશ્ય નદીઓને ઉમેરવાથી જે કુલ ઉપનદીઓ ૩૬૫ થઈ અને આ તળાવનું નિર્માણ થયું હતું.

## સંદર્ભ 
શ્રેણી:તળાવ
શ્રેણી:મધ્ય પ્રદેશ
વિજય વિલાસ મહેલ

350px|thumb|વિજય વિલાસ મહેલ, માંડવી, કચ્છ
**વિજય વિલાસ મહેલ** અથવા **વિજય વિલાસ પેલેસ** એ ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના કચ્છ જિલ્લાના માંડવી ખાતે આવેલ એક રજવાડી મહેલ છે. માંડવી શહેરના સુંદર દરિયા કિનારા પર વૈભવતાના પ્રતિક સમાન વિજય વિલાસ મહેલ કચ્છ જિલ્લાની શાન ગણાય છે. આ મહેલનું નિર્માણ ઈ. સ. ૧૯૨૦માં જયપુરના કારીગરો દ્વારા કરવામાં આવ્યું હતું. આના કારણે મહેલના બાંધકામમાં *રાજપુત સ્‍થાપત્‍ય શૈલી*ની ઝલક જોવા મળે છે.

લાલ રેતાળ પથ્થરોથી બનેલો આ મહેલ એક મુખ્ય ગુંબજ ધરાવે છે, તેની ચોતરફ બંગાળી ગુંબજો, ખૂણામાં મિનારા અને રંગીન કાચની બારીઓ છે. છત પરના ઝરુખામાંથી આસપાસનો વિસ્તાર દ્રશ્યમાન થાય છે અને રાજાની સમાધિ પણ દેખાય છે. મહેલનો મધ્યખંડ અદ્‌ભુત છે. મહેલની રંગબેરંગી બારીઓ, દરબાજાઓ અને પ્રવેશદ્વારની રચના પણ અદ્‌ભુત છે. દરિયા કિનારાને કારણે અહીં હંમેશા હવા ઉજાસ રહે છે. હિન્દીના ચલચિત્રના શુટિંગ માટે આ એક પસંદગીનું સ્થળ છે. આ મહેલને વર્તમાન સમયમાં હેરિટેજ હોટલમાં રૂપાંતરિત કરવામાં આવેલ છે.

## સંદર્ભો 
શ્રેણી:કચ્છ જિલ્લો
શ્રેણી:જોવાલાયક સ્થળો
ચિરમીરી, છત્તીસગઢ

thumb|ચિરમીરી ગિરિમથક
**ચિરમીરી** (Chirmiri) એક ગિરિમથક અને એક નગરપાલિકા છે જે ભારત દેશના છત્તીસગઢ રાજ્યના કોરિયા જિલ્લા ખાતે આવેલ છે.

## ભૂગોળ 
thumb|200x200px|કોલસા હેરફેર માટેનો ઊંટડો (ક્રેઇન)
thumb|200x200px|ગિરિમથક (હિલ સ્ટેશન)
ચિરમીરી છત્તીસગઢનું 'સ્વર્ગ' કહેવાય છે. ચિરમીરી એક ખૂબ જ સુંદર ગિરિમથક અને લીલુંછમ શહેર છે. આ પ્રદેશ કોલસાની ખાણો માટે પ્રસિદ્ધ છે. ચિરમીરી ખાતે એશિયા ખંડની બીજી સૌથી મોટી ક્રેન છે, જેનો ઉપયોગ કોલસાની હેરફેર માટે કરવામાં આવે છે. આ શહેરના ધર્મ-પ્રેમી લોકો આ પ્રદેશમાં બાંધવામાં આવેલા મંદિરોમાં પ્રતિબિંબિત થાય છે.

ચિરમીરી શહેરનું ભૌગોલિક સ્થાન ૨૩ ડિગ્રી ૧૧ મિનિટ અને ૬૦ સેકન્ડ ઉત્તર અક્ષાંશ અને ૮૨ ડિગ્રી ૨૦ મિનિટ અને ૬૦ સેકન્ડ પૂર્વ રેખાંશ ખાતે આવેલ છે. શહેરમાં કુલ વસ્તી ૯૩,૩૬૬ લોકોની છે. જેમાં ૪૯,૧૨૮ પુરુષો અને ૪૪,૨૩૮ સ્ત્રીઓ છે. આ નગર ઉચ્ચ સાક્ષરતા દર ધરાવે છે, જેમાં ૬૧,૨૮૦ લોકો સાક્ષર છે. આમાં પુરુષમાં સાક્ષરતા દર સ્ત્રીઓના સાક્ષરતા દર કરતાં વધુ છે. સરખામણીમાં ૨૪,૬૪૦ સ્ત્રી સાક્ષર અને ૩૬,૬૪૦ પુરુષ સાક્ષર છે.

અંહીનું મુખ્ય પ્રવાસી આકર્ષણ ભગવાન જગન્નાથ મંદિર છે, જેનું સ્થાપ્ત્ય ઓરિસ્સા રાજ્યના જગન્નાથ પુરી મંદિર જેવું કરવામાં આવ્યું હતું. આ નગર સુંદર લેન્ડસ્કેપ વડે સંપન્ન છે કે જ્યાં પ્રવાસીઓ આનંદ કરી શકે છે.

## ઇતિહાસ 
thumb|200x200px|જૂનો પુલ
ટાટા આયર્ન અને સ્ટીલ કંપની દ્વારા ખનિજ કોલસોના ખોદકામની શરુઆતને પ્રોત્સાહન આપવામાં આવ્યું હતું, પરંતુ તેના દ્વારા કોઈ ખાણકામ હાથ ધરવામાં ન આવ્યું હતું. ચિરમીરી કોલિયરી ૧૯૩૦ના વર્ષમાં શરૂ કરવામાં આવી હતી અને તેનું ઉત્પાદન ૧૯૩૨ના વર્ષમાં શરૂ થયું હતું. વર્ષ ૧૯૪૨માં ન્યુ ચિરમીરી કોલિયરી, પ્યોર ચિરમીરી કોલિયરી વર્ષ ૧૯૪૫માં અને નોર્થ ચિરમીરી કોલિયરી વર્ષ ૧૯૪૬માં શરૂ કરવામાં આવી હતી. ત્યાર બાદ ન્યુ ચિરમીરી પોન્ડી હિલ્સ, વેસ્ટ ચિરમીરી, ડ્યુમન હિલ અને કોરિયા કોલિયરી શરૂ કરવામાં આવી હતી. કોલસા ઉત્પાદન વર્ષ ૧૯૩૩નું ૨૬૪,૦૦૦ ટનથી વધીને વર્ષ ૧૯૮૦માં ૩,૧૬૨,૫૦૦ ટન થયું હતું.
thumb|ભગવાન જગન્નાથ મંદિર
ભગવાન જગન્નાથ મંદિર: આ મંદિર પુરી મંદિરના કારીગરો દ્વારા બાંધવામાં આવ્યું હતું અને આ પુરીના જગન્નાથ મંદિરની પ્રતિકૃતિ છે.
thumb|200x200px|કાલીબાડી મંદિર
કાલીબાડી: આ મંદિર હલ્દીબાડી ખાતે આવેલ છે. તે એક ટેકરી પર અને મુખ્ય સ્ટેશનથી માત્ર ૧ કિ. મી. જેટલા અંતરે આવેલ છે.

હસદેવ નદી: સ્થાનિક સત્તા દ્વારા આ નદીના તટવિસ્તારને વિકસાવવામાં આવ્યા છે અને હવે આ એક ઉજાણી-સ્થળ તરીકે પસંદ કરવામાં આવે છે.

## સંદર્ભો 
શ્રેણી:ભારતના ગિરિમથકો
શ્રેણી:છત્તીસગઢ
કનરો ડુંગર

**કનરો ડુંગર** ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર પ્રદેશમાં જુનાગઢ જિલ્લાના મેંદરડા તાલુકામાં ગીર જંગલ વિસ્તાર નજીક આવેલો એક ડુંગર છે.

કનરો ડુંગર પદ આરોહણ (ટ્રેકિંગ) માટેનું એક આદર્શ સ્થળ છે, પરંતુ આ કોઈ સત્તાવાર વન કે પ્રવાસન વિસ્તાર નથી. આથી ત્યાં સ્થાનિક લોકોની મદદ વગર જઈ શકાય એમ નથી. અહિંયા કેટલીક જમીન ખાનગી માલિકીની પણ છે. પર્યટનના વિકાસના હેતુ માટે અહીં જંગલ વચ્ચે કેડી કંડારી શકાય એમ છે. સિંહોનો અહીં મોટે પાયે રહે છે. ઉત્તમ કક્ષાનાં દ્વિ-ચક્રી વાહન કે એસયુવી વગર ત્યાં જવાનું સરળ નથી.

કનરો ડુંગર હોથલ પદમણી અને ઓઢા જામ લોકકથાના અમરપ્રેમીઓના પ્રણય અને વિરહનો સાક્ષી ગણાય છે.

## સાહિત્યમાં 
અહીં વર્ષો પહેલાં મહિયા કોમનાં ૮૪ સ્ત્રી-પુરુષોની નવાબની સેનાએ મારી નાખ્યા હતા, આથી કનરાના ડુંગરની ભૂમિ જાણિતા સાહિત્યકાર ઝવેરચંદ મેઘાણીને મહાત્મા ગાંધી માટેના તીર્થધામને લાયક લાગી હતી. ઝવેરચંદ મેઘાણીએ તેમની ભ્રમણગાથા "પરકમ્મા"માં એક જગ્યાએ લખ્યું છે: "મહાત્મા ગાંધીજીને માટે કનરો તીર્થનું ધામ થવાને લાયક છે પણ મહાત્માજીને આ ઘટનાથી વાકેફ કોણ કરે?" 

## સંદર્ભો 
શ્રેણી:જોવાલાયક સ્થળો
શ્રેણી:મેંદરડા તાલુકો
અન્ના મણિ

**અન્ના મણિ** (૨૩ ઓગસ્ટ, ૧૯૧૮ – ૧૬ ઓગસ્ટ, ૨૦૦૧) ભારતીય ભૌતિકશાસ્ત્રી અને હવામાનશાસ્ત્રી હતા. તેઓ ભારતીય હવામાન ખાતાના નાયબ મહાનિદેશક તરીકે નિવૃત્ત થયા હતા. તેમણે રામન રિસર્ચ ઇન્સ્ટિટ્યૂટમાં પ્રવાસી પ્રોફેસર તરીકે સેવા આપી હતી
          
## પરિચય 
અન્ના મોડિયાલ મણિનો જન્મ ૨૩ મી ઓગસ્ટ ૧૯૧૮ ના રોજ ભારતના કેરળ રાજ્યના પીરમેડુમાં એક ઇસાઇ પરિવારમાં થયો હતો. તેઓ અમીર માતા-પિતાના સાતમા સંતાન હતા. તેમને પાંચ ભાઇઓ અને બે બહેનો હતી. તેમના પિતા સિવિલ એન્જિનિયર હતા અને તેમની પાસે ઇલાયચીના મોટા બગીચા હતા.

અન્ના મણિને પુસ્તકો વાંચવાનો ખૂબ જ શોખ હતો અને બાર વર્ષની અલ્પાયુમાં જ તેમણે સ્થાનિક પુસ્તકાલયમાં રાખેલી અંગ્રેજી અને મલયાલમ ભાષાના બધા પુસ્તકો વાંચી લીધા હતા. પોતાના આઠમા જ્ન્મ દિવસ પર પરિવારના રીતરિવાજ મુજબ આપવામાં આવેલા હીરાના કુંડળોનો અસ્વીકાર કરીને એન્સાઇક્લોપેડિયા બ્રિટાનિકા (Encyclopaedia Britannica) ખરીદી. આ તેમનો પુસ્તક પ્રત્યેનો લગાવ દર્શાવે છે.

ઇ.સ.૧૯૨૫ માં ગાંધીજી અન્ના મણિના શહેરમાં આવ્યા અને અને ત્યાં તેમણે આત્મનિર્ભરતા અને વિદેશી કપડાંના બહિષ્કારની વાત કરી. ગાંધીજીનો અન્ના મણિ પર ઘણો પ્રભાવ પડ્યો. તે સમયે તેઓ રાષ્ટ્રીય કોંગ્રેસ માં સામેલ ન હતા છતાં પણ ખાદી પહેરવાનો નિર્ધાર કર્યો અને આજીવન ખાદી જ પહેરી. વ્યક્તિગત આઝાદી માટે પણ તેમ્ણે નિર્ધાર કર્યો અને પોતાની બહેનોની જેમ લગ્ન ન કરીને શિક્ષિત થવાનો નિર્ણય કર્યો અને આજીવન અવિવાહિત રહ્યા.

## અભ્યાસ 
ઉચ્ચ શિક્ષણ મેળવવાના તેમના નિર્ણય પ્રત્યે પરિવારે વિરોધ તો ન દર્શાવ્યો પણ પૂરતી રુચિ દાખવી ન હતી. તે સમયે પુરુષોને ઉચ્ચ શિક્ષણ પૂરુ પાડવામાં આવતું હતું પણ સ્ત્રીઓને ફક્ત જરૂર પૂરતું અક્ષરજ્ઞાન આપવામાં આવતું હતું કે જે લગ્ન બાદ ઘરસંસાર ચલાવવામાં ઉપયોગી નીવડે.

તેમણે ઇ.સ. ૧૯૪૦ માં મદ્રાસની પ્રેસિડેન્સી કોલેજથી ફિજિક્સ ઓનર્સ ની ડિગ્રી પ્રાપ્ત કરી. તેમને બેંગલોર સ્થિત ઇન્ડિયન ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ઓફ સાયન્સ દ્વારા આગળના રિસર્ચ માટે શિષ્યવૃતિ પણ મળી. તેમણે સી.વી. રામન ની પ્રયોગશાળામાં ગ્રેજ્યુએટ સ્કોલર ના રૂપથી પ્રવેશ પણ મેળવી લીધો હતો. સર સી.વી. રામનના માર્ગદર્શન હેઠળ તેમણે હીરો અને માણેક (રૂબી) ના વર્ણક્રમ (Spectroscopy) પર સંશોધન કર્યું.

## સંદર્ભ 
શ્રેણી:વૈજ્ઞાનિક
શ્રેણી:વ્યક્તિત્વ
શ્રેણી:૧૯૧૮માં જન્મ
શ્રેણી:૨૦૦૧માં મૃત્યુ
સિરપુર, છત્તીસગઢ

**સિરપુર** (; ) ભારત દેશના છત્તીસગઢ રાજ્યમાં મહાનદીના કિનારે આવેલ એક પુરાતત્વીય સ્થળ છે. આ સ્થળનું પ્રાચીન નામ શ્રીપુર છે, તે એક વિશાળ નગર હતું અને તે દક્ષિણ કૌશલની રાજધાની હતી.

સોમવશી રાજા હર્ષગુપ્તના પત્ની રાણી વસાટાદેવીએ ઇ.સ. ૬૫૦માં અહીં રામ મંદિર અને લક્ષ્મણ મંદિરનું નિર્માણ કરાવ્યું હતું. ઇંટો વડે બનાવવામાં આવેલું પ્રાચીન લક્ષ્મણ મંદિર આજે પણ અહીં દર્શનીય સ્થાન છે. મંદિરના ગર્ભગૃહમાં નાગરાજ અનંત શેષની સૌમ્ય પ્રતિમા છે. પુરાતત્વવિદ અરુણ શર્માના જણાવ્યા મુજબ લાલ ઇંટમાંથી નિર્મીત ભારતનું આ સૌથી પ્રાચીન મંદિર છે.

ખોદકામ કરતાં અહીં પ્રાચીન બૌદ્ધ મઠ પણ મળી આવ્યા છે. અહીં શિવમંદિરો પણ મળી આવ્યા છે. સિરપુર એક સમયે શૈવ સંપ્રદાયનું પણ સ્થાન હતું. પ્રાચીન ગંધેશ્વર મહાદેવનું મંદિર આસ્થાનું કેન્દ્ર છે.

સિરપુર અથવા તો સીરપુરને સંપત્તિનું શહેર પણ કહેવામાં આવે છે.

## ચિત્ર-દર્શન 

File:Sirpur1.JPG|ગંધેશ્વર મહાદેવ મંદિરની મૂર્તિ
File:Sirpur2.JPG|ગંધેશ્વર મહાદેવ મંદિરની મૂર્તિ
File:Sirpur3.JPG|સ્વાસ્તિક વિહારના ભગ્નાવશેષ
File:Sirpu4.JPG|સ્વાસ્તિક વિહારના ભગ્નાવશેષ
File:Sirpur5.JPG|સ્વાસ્તિક વિહાર ખાતે બુદ્ધ પ્રતિમા
File:Sirpur6.JPG|સુરંગ ટીલા
File:Sirpur7.JPG|સુરંગ ટીલા
File:Sirpur8.JPG|સુરંગ ટીલા
File:Sirpur9.JPG|લક્ષ્મણ મંદિર
File:Sirpur10.JPG|લક્ષ્મણ મંદિરની મૂર્તિ
File:Sirpur12.JPG|લક્ષ્મણ મંદિર સંગ્રહાલય
File:Sirpur13.JPG|લક્ષ્મણ મંદિર સંગ્રહાલય
File:Sirpur14.JPG|લક્ષ્મણ મંદિર સંગ્રહાલય
File:Sirpur15.JPG|લક્ષ્મણ મંદિર સંગ્રહાલય
File:Sirpur16.JPG|લક્ષ્મણ મંદિર સંગ્રહાલય
File:Sirpur17.JPG|લક્ષ્મણ મંદિર સંગ્રહાલય
File:Sirpur18.JPG|લક્ષ્મણ મંદિર સંગ્રહાલય
File:Sirpur19.JPG|બુદ્ધ વિહાર
File:Sirpur20.JPG|બુદ્ધ વિહાર
File:Sirpur21.JPG|બુદ્ધ વિહાર
File:Sirpur22.JPG|પ્રાચીન બજારના ધ્વંસાવશેષ
File:Sirpur23.JPG|પ્રાચીન બજારના ધ્વંસાવશેષ
File:Sirpur24.JPG|પ્રાચીન બજારના ધ્વંસાવશેષ
File:Sirpur25.JPG|પ્રાચીન બજારના ધ્વંસાવશેષ

## સંદર્ભો 
શ્રેણી:છત્તીસગઢ
શ્રેણી:જોવાલાયક સ્થળો
પાતાળેશ્વર મહાદેવ, પાલનપુર

**પાતાળેશ્વર મહાદેવ મંદિર** ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ઉત્તર ભાગમાં આવેલા પાલનપુર શહેર ખાતે આવેલ એક ઐતિહાસિક શિવ મંદિર છે. શહેરમાં આવેલા કીર્તિસ્તંભની બાજુમાં આવેલ પાતાળેશ્વર મહાદેવનું મંદિર ગુર્જર સોલંકી રાજા સિદ્ધરાજ જયસિંહના જન્મસ્થળ તરીકે પ્રખ્યાત છે. પરંતુ તેનું વિશેષ મહત્વ પાતાળમાંથી સ્વયંભુ પ્રગટ થયેલ ચમત્કારિક શિવલીંગને કારણે છે.

ઈ.સ. ૧૧૫૦માં પાલનપુર ખાતે આરામ લેતી વેળા ગર્ભવતી રાણી મિનળદેવીની કુખે તેજસ્વી બાળકનો જન્મ થયો હતો. જે મોટો થતાં સિદ્ધરાજ જયસિંહ તરીકે પ્રસિદ્ધ થયો હતો. પુત્ર જન્મની ખુશાલીમાં માતા મિનળદેવીએ આ સ્થળે એક વાવ ખોદાવવાની શરૂ કરી. ખોદકામ દરમ્યાન પાતાળમાંથી સ્વયંભુ શિવલીંગ પ્રગટ થતાં મીનળદેવીએ તે સ્થળે મંદિર બાંધવાનો નિર્ણય કર્યો હતો. આ મંદિરની રચના પાતાળ જેવી હોવાને લીધે તેનું નામ *પાતાળેશ્વર મહાદેવ* રાખવામાં આવ્યું હતું. પાલનપુરના ઇતિહાસમાં અને કીર્તિસ્તંભ ઉપરના શિલાલેખમાં પણ આ જગ્યા સિદ્ધરાજ જયસિંહનું જન્મસ્થળ હોવાનો ઉલ્લેખ છે.

આજે પણ શ્રદ્ધાળુઓ દુર-દુરથી ખાસ કરીને શ્રાવણ માસ દરમિયાન આ શિવાલયના દર્શન માટે આવે છે.

## સંદર્ભો 
શ્રેણી:ગુજરાતનાં શિવાલયો
શ્રેણી:પાલનપુર
દેસરા (તા. ગણદેવી)

**દેસરા‌** ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના દક્ષિણ ભાગમાં આવેલા નવસારી જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૬ (છ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા ગણદેવી તાલુકામાં આવેલું ગામ છે. દેસરા ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, આંગણવાડી  જેવી સગવડો ઉપલબ્ધ થયેલ છે. આ ગામ બીલીમોરા જંક્શન રેલ્વે સ્ટેશનથી આશરે ૨ કિ.મી.ના અંતરે ગુજરાત રાજ્ય ધોરીમાર્ગ ૭૦૨ પર આવેલું આવેલું છે. બીલીમોરાનો વિકાસ થતા આ ગામ બીલીમોરાના એક પરાં વિસ્તાર સમું બની ગયું છે. આ ગામમાં ચીકુ અને કેરીની વાડીઓ આવેલી છે.

શ્રેણી:ગણદેવી તાલુકો
અમૃતધારા ધોધ

350px|thumb|અમૃતધારા જળપ્રપાત, હસદેવ નદી, છત્તીસગઢ
**અમૃતધારા ધોધ** ભારત દેશના છત્તીસગઢ રાજ્યમાં આવેલા પ્રાકૃતિક સંપદાથી ભરપૂર એવા કોરિયા જિલ્લામાં આવેલ એક ધોધ છે, જે  હસદેવ નદી પર આવેલ છે, જે મહા નદીની ઉપનદી છે. આ ધોધની ઊંચાઈ આશરે ૯૦ ફૂટ જેટલી છે. આ સ્થળ પર મનેન્દ્રગઢ થી વૈકુંઠપુર જતા રાજ્ય ધોરી માર્ગ પરથી જઈ શકાય છે. આ ધોધથી સૌથી નજીકનું રેલ્વે સ્ટેશન નાગપુર રોડ અહીંથી ૧૨ કિલોમીટર અને ચિરમીરી ગિરિમથક અહીંથી ૨૪ કિલોમીટર જેટલા અંતરે આવેલ છે. આ સ્થળનું ભૌગોલિક સ્થાન ૨૩°૧૯'૫૫ ઉત્તર અક્ષાંશ અને ૮૨°૧૯'૧૪ પૂર્વ રેખાંશ ખાતે આવેલ છે.

આ સ્થળ નજીક એક શિવ મંદિર પણ આવેલ છે. કોરિયા રજવાડાના મહારાજા રામાનુજ પ્રતાપ સિંઘ જુદેવ દ્વારા ૧૯૩૬ના વર્ષમાં આ મંદિર ખાતે મેળો યોજવામાં આવ્યો હતો, જે પરંપરા વર્તમાન સમયમાં પણ ચાલુ છે.

## સંદર્ભો 
શ્રેણી:છત્તીસગઢ
શ્રેણી:જોવાલાયક સ્થળો
સહસ્ત્રલિંગ તળાવ

thumb|સહસ્ત્રલિંગ તળાવની ટાંકી
**સહસ્ત્રલિંગ તળાવ** પાટણ, ગુજરાતમાં આવેલું એક મધ્યયુગીન કૃત્રિમ તળાવ છે. તેનું બાંધકામ સોલંકી વંશના શાસન દરમિયાન કરવામાં આવ્યું હતું. પરંતુ હાલમાં તે ખાલી અને ખંડિત અવસ્થામાં છે. તે હવે ભારતના પુરાતત્વ ખાતા દ્વારા રાષ્ટ્રીય મહત્વના સ્મારક (N-GJ-161) તરીકે જાહેર કરાયેલ છે.

## નામ 
સહ**સ્ર**એ સાચો પૂર્વગ છે, નહી કે સહ**સ્ત્ર**. જ્યાં **સહસ્ર**નો અર્થ *હજાર* થાય છે. (અન્ય ઉદાહરણ: *સહસ્રબુદ્ધે*) જોકે મોટાભાગે તે *સહસ્ત્ર* તરીકે ઓળખાય છે.

## દંતકથા 
સોલંકી શાસક સિદ્ધરાજ જયસિંહ તળાવ ખોદનારા ઓડ જ્ઞાતિના રૂડાની પત્નિ જસ્મા ઓડણની સુંદરતા પર મોહી ગયો અને તેની સાથે લગ્નનો પ્રસ્તાવ મૂક્યો, ત્યારે જસ્માએ તેને શ્રાપ આપ્યો હતો. આ શ્રાપને કારણે તળાવ ખાલી હતું અને શ્રાપ દૂર કરવા માટે માનવ બલિની જરૂર હતી. ત્યારે નીચી ગણાતી જ્ઞાતિના માયો (વીર મેઘમાયા) એ પોતાનું બલિદાન આપ્યું અને તળાવમાં પાણી ભરાયું. સિદ્ધરાજ જયસિંહે આ બલિદાનની કદર કરી તેની જ્ઞાતિને અન્ય નગરજનો સાથે શહેરમાં રહેવાની છૂટ આપી.

## ઇતિહાસ 
right|thumb|પાટણમાં અફઘાન દ્વારા બહેરામ ખાનની હત્યા, ૧૫૬૧, અકબરનામા
સિદ્ધરાજ જયસિંહ (ઇ.સ. ૧૦૯૨-૧૧૪૨)ના શાસન દરમિયાન ગુજરાતના વિવિધ ભાગોમાં બાંધકામ કરેલા કૃત્રિમ તળાવોમાંનું સહસ્ત્રલિંગ તળાવ એક છે.

૧૫૬૧માં અકબરનો શિક્ષક બહેરામ ખાન મક્કા જતી વખતે પાટણ થઇને ગયો હતો અને તે વખતે સહસ્ત્રલિંગ તળાવના કાંઠે હોડીમાંથી ઉતરતી વખતે તેની હત્યા થઇ હતી.

## સ્થાપત્ય 

ચિત્ર:Water_tunnels_at_Sahasraling_Talav,_Pattan.jpg|પાણી પુરવઠાની વ્યવસ્થા
ચિત્ર:Sahasraling_Talav_at_Pattan.jpg|પ્લેટફોર્મ
ચિત્ર:Sahasraling Talav Canal.jpg|નહેર
ચિત્ર:Channel_for_Sahastralinga_Talav.JPG|નહેર
ચિત્ર:Sahastralinga_Talao_(Patan).JPG|ખંડિત થાંભલાઓ
ચિત્ર:Sahastra_Linga_Tank,_PATAN,_GUJARAT,_INDIA.jpg|ખંડિત થાંભલાઓ

આ તળાવનું સ્થાપત્ય હિંદુ ધર્મ પ્રમાણે જળ વ્યવસ્થા અને પાણીની પવિત્રતાનું મહાન સંકલન હતું. તળાવમાં સરસ્વતી નદીમાંથી પાણી આવતું હતું અને તે ૫ કિમી વિસ્તારમાં ફેલાયેલું હતું. તળાવના કાંઠા પર એક હજાર શિવલિંગો આવેલા હતા. તેમાંના કેટલાંક હજુ પણ ખંડિત અવસ્થામાં જોવા મળે છે.

સહસ્ત્રલિંગ તળાવનું નામ તેના કાંઠે આવેલા અસંખ્ય નાના મંદિરો પરથી પડ્યું હશે એમ મનાય છે. તેના ખંડેરો પર અષ્ટકોણીય રોઝા ઉભો કરવામાં આવ્યો હતો. પૂર્વ દિશાના મધ્ય ભાગમાં જૂનું શિવ મંદિર આવેલું છે, જે ૪૮ થાંભલાઓ ધરાવે છે. આ મંદિર ૧૬મી સદી સુધી સારી હાલતમાં હતું. પશ્ચિમ દિશામાં રૂદ્ર કુપ આવેલ છે, જે સરસ્વતી નદીમાંથી પાણી લાવવા માટેની વ્યવસ્થા ધરાવે છે. તેનો વ્યાસ લગભગ ૪૦ મીટર જેટલો છે.

## સંદર્ભ 
## બાહ્ય કડીઓ
* 

શ્રેણી:તળાવ
શ્રેણી:પાટણ તાલુકો
શ્રેણી:ગુજરાતનો ઇતિહાસ
શ્રેણી:રાષ્ટ્રીય મહત્વનાં સ્મારકો
બાથુ કી લડી

right|thumb|300x300px|બાથુ કી લડી
**બાથુ મંદિર**, સ્થાનિક કક્ષાએ **બાથુ કી લડી**, હિમાચલ પ્રદેશના કાંગડા જિલ્લામાં આવેલ એક મંદિર-સમૂહ છે. આ મંદિર ૧૯૭૦ના વર્ષમાં પોંગ બંધ (પૉંગ ડેમ)ના બાંધકામને કારણે બનેલા જળાશય મહારાણા પ્રતાપ સાગરમાં ડૂબી ગયેલ છે. જળાશયમાં જળ-સ્તર ઘટવાને કારણે આ મંદિર-સમૂહ ખાતે માત્ર મે-જૂન મહિનાઓમાં પહોંચી શકાય છે. મંદિર-સમૂહ સુધી ઘમેટા અને નાગરાતા સુરિયા ખાતેથી હોડી દ્વારા તેમ જ જ્વાલી ખાતેથી સડક-માર્ગ દ્વારા પહોંચી શકાય છે.

## ઈતિહાસ 
બાથુ મંદિરની સ્થાપના છઠ્ઠી સદીમાં ગુલેરિયા સામ્રાજ્યના વખતમાં કરવામાં આવી હતી, બાથુ કી લડી અંતર્ગત આ મંદિરોમાં ભગવાન શિવ બિરાજમાન છે. આ મંદિરોની મૂળ કથાઓ વિશે લોક વાર્તાઓ છે કે આ મંદિરની સ્થાપના પાંડવો દ્વારા કરવામાં આવી હતી અને તેઓ અહીંથી સ્વર્ગ જવાની સીડી (નિસરણી) બનાવવા માગતા હતા.

## પુન: સ્થાપના 
પોંગ બંધના કારણે નિર્મિત જળાશય તેમ જ સત્તાવાર ઉપેક્ષા અને સ્થાનિક લોકો તરફથી અવગણનાને કારણે આ પ્રાચીન મંદિર લુપ્તપ્રાય થયું હતું, પરંતુ ત્યારબાદ ફરીથી અહીં શિવલિંગની સ્થાપના કરવામાં આવી છે.

## સંદર્ભો 
શ્રેણી:હિમાચલ પ્રદેશ
શ્રેણી:જોવાલાયક સ્થળો
જવાહર સેતુ, બિહાર

**જવાહર સેતુ** (; ) એ સોન નદી પર, દેહરી અને સોન નગર વચ્ચે ભારતીય રાજ્ય, બિહાર ખાતે આવેલ એક પુલ છે. તેનું નામ ભારત દેશના પ્રથમ વડાપ્રધાન જવાહરલાલ નહેરુના નામ પરથી આપવામાં આવ્યું છે.

 જેટલી લંબાઈનો માર્ગ ધરાવતો આ સેતુ *ગ્રાન્ડ ટ્રંક રોડ* તરીકે જાણીતા રાષ્ટ્રીય ધોરી માર્ગ - ૨ પર આવેલ છે. આ પુલ *ગેમોન ઈન્ડિયા લિ.* દ્વારા ૧૯૬૩-૬૫ના સમયગાળામાં બાંધવામાં આવ્યો હતો.

*નહેરુ સેતુ* નામથી ઓળખાતો રેલવે પુલ કે જે જવાહર સેતુની સમાંતર ૧૯૦૦ના વર્ષમાં બાંધવામાં આવ્યો હતો.

## સંદર્ભો 
શ્રેણી:બિહાર
સોન નદી

**સોન નદી** અથવા **સોનભદ્ર નદી** ભારત દેશના મધ્ય પ્રદેશ રાજ્યથી નીકળી ઉત્તર પ્રદેશ, ઝારખંડની ટેકરીઓમાંથી પસાર થઈ વૈશાલી જિલ્લાના સોનપુર ખાતે ગંગા નદીમાં ભળી જાય છે. આ બિહાર રાજ્યની મુખ્ય નદીઓ પૈકીની એક છે. આ નદીનું નામ સોન પડ્યું, કારણ કે આ નદીની રેતી પીળો રંગ જે સોના જેવી ચમક ધરાવે છે. આ નદીની રેતી મકાન બાંધકામ  માટે ખૂબ જ ઉપયોગી છે. તે રેતી સમગ્ર બિહાર ખાતે આ બાંધકામના ઉપયોગ માટે લાવવામાં આવે છે અને તે રેતી ઉત્તર પ્રદેશ અને કેટલાક શહેરોમાં પણ નિકાસ કરવામાં આવે છે. ગંગા અને સોન નદીના સંગમ સ્થળ સોનપુર ખાતે એશિયાનો સૌથી મોટો પશુ મેળો યોજાય છે.

## પરિચય 
thumb|સોન નદી
ગંગા નદીની ઉપનદીઓ પૈકી સોન મુખ્ય સ્થાન  ધરાવે છે. તેનું જૂનું નામ કદાચ 'સોહન' હતું, જે પાછળથી અપભ્રંશ થઈ સોન બની ગયું. આ નદી મધ્ય પ્રદેશના અમરકંટક પર્વતમાંથી નીકળી ૩૫૦ માઇલ ચકરાવો લઈ પટનાથી પશ્ચિમ તરફથી ગંગા નદીમાં  જોડાય છે. આ નદીનું પાણી મીઠું, નિર્મળ અને સ્વાસ્થ્યવર્ધક છે. તેના કિનારા પર અનેક કુદરતી દ્રશ્યો વિશાળ સંખ્યામાં હાજર છે. ઘણા ફારસી, ઉર્દુ અને હિન્દી કવિઓએ નદી અને નદીના જળનું વર્ણન કરેલ છે. આ નદી પર ડિહરી ખાતે બંધ બાંધી ૨૯૬ માઇલ લાંબી નહેર કાઢવામાં આવેલ છે, જે પાણી વડે શાહાબાદ, ગયા અને પટના જિલ્લાઓમાં લગભગ સાત લાખ એકર જમીનની સિંચાઇ કરવામાં આવે છે. આ બંધ ૧૯૭૪ ઈ.માં તૈયાર કરવામાં આવી હતી. આ નદી પર એક લાંબો પુલ, લગભગ ૩ માઇલ લાંબો, દિહરી ખાતે અને બીજો પુલ પટના અને આરા વચ્ચે કોઈલવર ખાતે છે. કોઈલવરનો પુલ દ્વિસ્તરી છે. ઉપરના ભાગમાંથી રેલ માર્ગ અને નીચેના ભાગમાંથી સડક માર્ગ બનાવવામાં આવેલ છે. આ નદી પર ત્રીજો પુલ પણ ગ્રાન્ડ ટ્રંક રોડ પર બાંધવામાં આવેલ છે. ૧૯૬૫ ઈ.માં આ પુલ તૈયાર કરવામાં આવ્યો હતો.

આ નદી શાંત રહે છે. તેનું તળ છીછરું અને પાણી ઓછું રહે છે. વરસાદની ઋતુમાં તેનું સ્વરૂપ વિકરાળ બને છે. પાણી ધુળિયા રંગનું, ધસમસતાં મોજાંયુક્ત અને ફીણથી ભરેલું બને છે. તેનો પ્રવાહ તીવ્ર ગતિ અને જોરથી અવાજ કરતો વહે છે.

## સોન પાણી વિવાદ 
સોન નદીના જળ-વહેંચણીના મુદ્દા પર સંબંધિત રાજ્યો વચ્ચે લાંબા સમયથી વિવાદ ચાલે છે. સરયુ રાય દ્વારા દાખલ જનહિત અરજી પર પટના હાઇ કોર્ટ દ્વારા સોન નદીના વિવાદના સમાધાન માટે કેન્દ્ર સરકારને સપ્ટેમ્બર ૨૦૧૧ માં પંચ રચવા માટે આદેશ આપ્યો છે. 

શ્રેણી:ભારતની નદીઓ
શ્રેણી:બિહાર
સહસ્ત્રધારા, દહેરાદૂન જિલ્લો

thumb|300x300px|Sahastradhara
**સહસ્ત્રધારા** () ભારત દેશના ઉત્તર ભાગમાં આવેલ ઉત્તરાખંડ રાજ્યના દહેરાદૂન શહેરથી માત્ર ૧૬ કિલોમીટર જેટલા અંતરે રાજપુર ગામ નજીક આવેલ છે. અહીં આવેલ ગંધકયુક્ત ઝરણું ત્વચા રોગોની સારવાર માટે પ્રખ્યાત છે. આ સારવાર સંબંધી થોડા અન્ય ઉપાયો પણ છે. ખાવા-પીવા અને અન્ય પ્રકારની વસ્તુઓના વેચાણના સ્ટોલો હોવાથી આ સ્થળ ઊજાણી માટે ખૂબ યોગ્ય છે. ઘણા પરિવારો અહીં પર મોજ-મસ્તી કરતા જોઇ શકાય છે. અન્ય લોકોની જેમ આ સ્થળ બાળકોમાં પણ એટલું જ લોકપ્રિય છે.

આ સમગ્ર જગ્યા અનન્ય  કુદરતી અજાયબી છે. ટેકરી પરથી પડતા જળને પ્રાકૃતિક રીતે સંચિત કરવામાં આવેલ છે. અહીં થોડી દૂર એક ટેકરીની અંદર પ્રાકૃતિક સ્વરૂપમાં કોતરેલી અનેક નાની નાની ગુફાઓ છે, જે બહારથી તો સ્પષ્ટ દેખાતી નથી, પરંતુ આ ગુફામાં દાખલ થઈએ ત્યારે જોવા મળે છે કે ગુફાઓની છત પરથી અવિરત રીમઝીમ આછા વરસાદનો છાંટા ટપકતા રહે છે. બસ આ જ સહસ્ત્રધારા છે. ઘણા લોકો છે પોલિયો-ગ્રસ્ત બાળકોને સલ્ફરયુક્ત પાણીમાં સ્નાન કરાવતા જોવા મળે છે. આ સ્થળ નાનું છે, જ્યાં થોડા કલાક જરુરથી રોકાઈ શકાય છે. ચા-પાણી-નાસ્તા માટે પણ એક સરળ સગવડતાઓ મળે છે. કેટલીક હસ્તકલાની વસ્તુઓના વેચાણની દુકાનો પણ છે.

## સંદર્ભો 
શ્રેણી:દેહરાદૂન જિલ્લો
શ્રેણી:જોવાલાયક સ્થળો
રાગ વસંત

right|thumb|299x299px|રાગમાલાના એક લઘુ ચિત્રમાં રાગ વસંત
રાગ વસંત અથવા રાગ બસંત શાસ્ત્રીય સંગીતની હિંદુસ્તાની પદ્ધતિનો એક રાગ છે. રાગ વસંત એટલે વસંત ઋતુ સાથે સંબંધિત રાગ એમ ગણાય છે, તેથી આ રાગ ખાસ કરીને વસંત ઋતુમાં ગાવા-વગાડવામાં આવે છે. તેના આરોહમાં પાંચ અને અવરોહમાં સાત સ્વર હોય છે. તેથી આ રાગ ઔડવ-સંપૂર્ણ જાતિનો રાગ છે. વસંત ઋતુમાં ગાવા-વગાડવાને કારણે આ રાગમાં હોળીગીતો પણ ઘણાં મળે છે. આ રાગ પ્રસન્નતા અને ખુશીનો રાગ છે. એવું માનવામાં આવે છે કે આ રાગનાં ગીતો ગાવા, વગાડવા અને સાંભળવાથી મન પ્રસન્ન થાય છે. આ રાગ ગાવાનો સમય રાત્રિનો છેલ્લો પહોર છે, પરંતુ તે દિવસ અથવા રાત્રે કોઈપણ સમયે પણ ગાઈ શકાય છે. રાગમાલામાં આ રાગને રાગ હિંડોળનો પુત્ર માનવામાં આવેલ છે. આ પૂર્વી થાટનો રાગ છે. શાસ્ત્રમાં આ રાગ સમાન એક રાગ વસંત હિંડોળનો ઉલ્લેખ પણ મળે છે. આ એક અત્યંત પ્રાચીન રાગ છે, જેનો ઉલ્લેખ અનેક પ્રાચીન ગ્રંથોમાં જોવા મળે છે.

સંક્ષિપ્ત પરિચય રાગ વસંત-

**"दो मध्यम कोमल ऋषभ चढ़त न पंचम कीन्ह।**

**स-म वादी संवादी ते, यह बसंत कह दीन्ह॥**'

આરોહ- સા ગ, મ॑ ધ॒ રેં સાં, નિ સાં

અવરોહ- રેં॒ નિ ધ॒ પ, મ॑ ગ મ॑ ऽ ગ, મ॑ ધ॒ ગ મ॑ ગ, રે॒ સા

પકડ- મ॑ ધ॒ રેં॒ સાં, નિ ધ॒ પ, મ॑ ગ મ॑ ऽ ગ

વાદી સ્વર : સા

સંવાદી : મ

થાટ- પૂર્વી (પ્રચલિત)

આ રાગ વિશે કેટલાક મતભેદો પણ છે. પહેલા મત મુજબ, આ રાગમાં કેવળ તીવ્ર મધ્યમનો પ્રયોગ હોવો જોઈએ, પરંતુ અન્ય મત મુજબ, બંને મ વાપરવા જોઈએ, જે વર્તમાન સમયમાં પ્રચલિત છે.

વિશેષતા - ઉત્તરાંગ પ્રધાન રાગ હોવાને કારણે આમાં તાર સપ્તકનો સા ઘણો ચમકે છે. શુદ્ધ મ નો ઉપયોગ માત્ર આરોહમાં એક ખાસ રીતથી કરવામાં આવે છે - સા મ, મ ગ, મ॑ ધ॒ સાં

ગાયન સમય - રાત્રિના છેલ્લા પહોરમાં પરંતુ વસંત ઋતુમાં તે દરેક સમયે ગાય શકાય છે.

આ રાગને પરજ રાગ થી બચાવવા માટે આરોહમાં નિ સ્વરનું લંઘન કરવામાં આવે છે-

સા ગ મ॑ ધ॒ સાં

અથવા

સા ગ મ॑ ધ॒ રેં॒ સાં

વિશેષ સ્વર સંગતીઓ-

૧) પ મ॑ ગ, મ॑ ऽ ગ

૨) મ॑ ધ॒ રેં સાં

૩) સા મ ऽ મ ગ, મ॑ ધ॒ રેં॒ સાં 

## સંદર્ભો 
બસંત; હાથ કી સફાઈ; વાદા કર લે સાજના, બસંત બહાર; છાયા; છમ છમ નાચત આયી બહાર

## બાહ્ય કડીઓ 
* જ્ઞાની દર્શન સિંઘ સોહલ 
* ગુરમત સંગીત પ્રોજેક્ટ 
* રાજ એકેડેમી ઓફ એશિયન મ્યુઝીક
* શીખનેટ: શબદ ફોર પ્રિન્ટિંગ 
* ફિલ્મ સોંગ ઈન રાગ બસંત 
* રાગ વસંત વિષયક વધુ માહિતી

શ્રેણી:શાસ્ત્રીય સંગીત
ઉદય મજમુદાર

**ઉદય મજમુદાર** (Udai Mazumdar) (હિન્દી: उदय मज़ूमदार), (જન્મ માર્ચ ૨૮, ૧૯૭૦) એક ભારતીય તબલાવાદક, સંગીત નિર્માતા અને સંગીતકાર છે.

## પ્રારંભિક જીવન 
ઉદયનો જન્મ અલ્હાબાદ ખાતે થયો હતો અને સાત વર્ષની ઉંમરે તબલાવાદન અને હિંદુસ્તાની શાસ્ત્રીય ગાયન શીખવાનું શરૂ કર્યું હતું. ૧૯૮૧ના વર્ષમાં, તેઓ વધુ તાલીમ માટે કવિરાજ આશુતોષ ભટ્ટાચાર્યના શિષ્ય બન્યા. ૧૯૮૮ના વર્ષમાં, વધુ સંગીત જ્ઞાન માટે તેઓ દિલ્હી ગયા અને ભારત રત્ન વિજેતા સિતારવાદક પંડિત રવિ શંકરના શિષ્ય બન્યા. તેઓ ઉસ્તાદ સાથે રહી શીખવાની વર્ષો જૂની પરંપરા "ગુરુ શિષ્ય પરંપરા" મુજબ સાથે રહી શીખતા હતા.

## કારકિર્દી 
ઉદય મજમુદાર દ્વારા બ્રિટન અને સ્વીડનના રાજવી પરિવારો માટે સંગીત-સમારોહ કરવામાં આવ્યા છે. તેમણે રવિશંકર સાથે  વિવિધ પ્રસંગોએ સંગીત-સમારોહમાં ભાગ લીધા છે. ઉદય દ્વારા રવિ શંકરની ૭૫મી વર્ષગાંઠની ઉજવણીની પૂર્વસંધ્યાએ કરવામાં આવેલ સમારોહમાં ઝાકીર હુસૈન સાથે કાર્યક્રમ આપ્યો હતો. એમના તબલાવાદન કાર્યક્રમનું પ્રસારણ  સ્વિટ્ઝર્લૅન્ડ ખાતે રેડિયો DRS પર, બીબીસી ટીવી અને રેડિયો ફ્રાન્સ ખાતે થયું છે. તેમણે સમગ્ર વિશ્વમાં વ્યાપક પ્રવાસ કર્યો છે, એટલે કે: દુર્ગાલાલ ઉત્સવ દિલ્હી, સપ્તક ઉત્સવ અમદાવાદ, વસંતહબ્બા ઉત્સવ બેંગલુરુ, આંતરરાષ્ટ્રીય લોક ઉત્સવ હંગેરી, ડ્રમ ફેસ્ટીવલ જર્મની, વિશ્વ સંગીત ઉત્સવ રોમ, આંતરરાષ્ટ્રીય ઉત્સવ ચેર્નોબીલ-પિડિતો માટે, આંતરિક ઉત્સવો માટે સમકાલીન સંગીત, મંગોલિયા, ઓડિસા, વિયેતનામ, ઇન્ડોનેશિયા, વગેરે. વધુમાં તાજેતરમાં જ તેમણે બનાવેલ સંગીત પર આધારિત ૧૧મી સદીનું મહાકાવ્ય ગીત-ગોવિંદ જયદેવ દ્વારા, જે "ગીત ગોવિંદ – કૃષ્ણનું શાશ્વત પ્રેમગીત", 'કબીર તુલસી એન્ડ અસ', 'ગીત માળાઓ' અને 'ભાસ્કર - ધ રાઇઝિંગ' વગેરેનું નિર્માણ અને રેકોર્ડિંગ કરવામાં આવ્યું છે.

## વ્યક્તિગત જીવન 
ઉદયનો જન્મ સંગીતકારોના પરિવારમાં થયો હતો. તેમના પિતા પાર્થો સારથી મજમુદાર  ભારતીય શાસ્ત્રીય સંગીતના પ્રથમ પેઢીના ગિટારવાદક છે. ઉદયે ફિલોમેના બીયાંકુલી સાથે લગ્ન કર્યા છે. તેમને એક પુત્ર જય મજમુદાર અને એક પુત્રી ઈષા મજમુદાર છે.
ઉદય દ્વારા નિર્મિત સંગીત સ્વિટ્ઝર્લૅન્ડ અને નવી દિલ્હી, ભારત ખાતે વિદ્યાર્થીઓને શીખવવામાં આવે છે. આ કેટલાક રજૂઆત સમાવેશ થાય છે: નમ્રતા રાય, ભાસ્કર દાસ, રોહન દાસગુપ્તા, પીઉ નંદી, રૂપેશ પાઠક.

## ડિસ્કોગ્રાફી 
thumb|રવિ શંકર, બિક્રમ ઘોષ, ઉદય મજમુદાર
* *ઈબાદત - પ્રેમ પૂજા* (2014)
* "ભાસ્કર - ધ રાઇઝિંગ" (2013)
* *ગાયક શબ્દમાળાઓ" (2012) *
* *કબીર તુલસી એન્ડ અસ* (2011)
* *રાઇઝિંગ* (2010) - ડેરેક ગ્રીપર અને ઉદય મજમુદાર
* *ગીત ગોવિંદ* (2009) 
* *ઈકોઝ ફ્રોમ ઈન્ડિયા* - ગૌરવ મજમુદાર અને ઉદય મજમુદાર
* *ફુલફીલમેન્ટ* - શુભેન્દ્ર રાવ અને ઉદય મજમુદાર
* *વોક ઓન* (ટાટાજન) 
right|thumb| જકાર્તા, ઇન્ડોનેશિયા ખાતે એક કોન્સર્ટમાં જ્યાં પંડિત ઉદય મજમુદાર વિશ્વના વિવિધ ભાગોમાંના સંગીતકારોને લીડ કરે છે
* *પડઘો* – કમલા બોઝ અને ઉદય મજમુદાર
* *ધ બાંબુ ફ્લુટ ઈન ધ વાઇન્ડ ઓફ રીધમ* - રાકેશ ચૌરસિયા અને ઉદય મજમુદાર
* *શાબોટિન્સ્કી સ્ટેનીમલ્સ* (1996)
* *જર્ની* - એક વિસ્તૃત રાગમાળા
* *શંકર રાગમાળા* 
* *મ્યુઝિક દેર વેલ્ટ બર્ન*

## સંદર્ભો 
## બાહ્ય કડીઓ 
* http://www.mazumdarudai.com 
* http://www.culturall.ch
* https://www.facebook.com/MazumdarUdai

શ્રેણી:૧૯૭૦માં જન્મ
શ્રેણી:જીવિત લોકો
પ્રભાસ

* પ્રભાસ (અભિનેતા) - તેલુગુ અભિનેતા જે હિંદી ચલચિત્ર બાહુબલીને કારણે ભારતમાં પ્રખ્યાત થયો
* પ્રભાસ પાટણ  - સોમનાથ નજીકનું એ નામનું સ્થળ
નટવરસિંહજી ક્રિકેટ ક્લબ મેદાન

**નટવરસિંહજી ક્રિકેટ ક્લબ મેદાન** એક ક્રિકેટનું મેદાન છે, જે પોરબંદર, સૌરાષ્ટ્ર ખાતે આવેલ છે. આ મેદાન ખાતે ઓક્ટોબર ૧૯૬૦ના સમયમાં સૌરાષ્ટ્ર ક્રિકેટ ટીમ અને મહારાષ્ટ્ર ક્રિકેટ ટીમ વચ્ચે રણજી ટ્રોફીનો મુકાબલો થયો હતો. આ મેચમાં મહારાષ્ટ્ર ક્રિકેટ ટીમ ૧૦ વિકેટથી જીતી ગઈ હતી. ઓછા જુમલાવાળી મેચમાં સૌરાષ્ટ્રની ટીમે ૯૪ અને ૧૩૯ રન બનાવ્યા હતા, જ્યારે મહારાષ્ટ્રની ટીમે ૧૮૭ અને ૪૭/૦નો જુમલો નોંધાવી આ ત્રણ દિવસીય મેચ, બે જ દિવસમાં પૂર્ણ કરી જીતી લીધી હતી. આ એકમાત્ર પ્રથમ કક્ષાની ક્રિકેટ-મેચ આ મેદાન પર રમાઈ હતી.

## સંદર્ભો 
## બાહ્ય કડીઓ 
* ક્રિક‌ઈન્ફો પર માહિતી
* ક્રિકેટઅર્કાઇવ.કોમ
* વિકિમેપિઆમાં સ્થાન

શ્રેણી:સૌરાષ્ટ્ર
શ્રેણી:ક્રિકેટ
શંકુધારી વૃક્ષ

[thumb|230x230px|ઉત્તરીય [કેલિફોર્નિયા ખાતે એક શ્ંકુધારી વૃક્ષોનું જંગલ]]
**કોણધારી** અથવા **શંકુધારી** (અંગ્રેજી: coniferous, કોનિફેરસ) વૃક્ષોનો એક પ્રકાર છે. તે ઠંડા અથવા ઓછી ગરમીવાળા ભૂપ્રદેશમાં ઊગે છે અને તેના પર કોણ અથવા શંકુ આકારનાં ફળ થાય છે. આ વૃક્ષોનું જનન આ શંકુફળ મારફતે થાય છે. આવા વૃક્ષોનાં પાંદડા ચપટાં નહીં પણ લાંબી સળી આકારનાં હોય છે. વૈજ્ઞાનિક  ભાષામાં આ વૃક્ષોને 'પાઇનોફાઇટા' (Pinophyta), 'કોનિફેરોફાઇટા' (Coniferophyta) અથવા કોનિફેરે (Coniferae) કહેવામાં આવે છે. ચીડ (પાઈન), તાલિસપત્ર (યૂ), પ્રસરલ (સ્પ્રુસ), સનોબર (ફર) અને દેવદાર (સીડર) વગેરે વૃક્ષ આ શંકુધારી વૃક્ષોની શ્રેણીમાં આવે છે.

## શંકુધારી વૃક્ષ સંબંધિત ચિત્રો 

Araucaria Leaves.JPG|રસોઇ ચીડ (કૂક પાઈન)નાં પાંદડા
Taxus baccata MHNT.jpg|તાલિસપત્ર બીજની આસપાસ નાનાં પક્ષીને આકર્ષવા માટે લાલ-સુર્ખ ભાગ છે
Picea Pungens Young Cones.jpg|પ્રસરલનો કોણ

## આ પણ જુઓ 
* શંકુધારી કોણ
* દેવદાર (સીડર)
* ચીડ (પાઈન)
* પ્રસરલ

## સંદર્ભો 
શ્રેણી:વૃક્ષ
પશ્ચિમ રેલવે સ્ટેડિયમ, ભાવનગર

**પશ્ચિમ રેલવે સ્ટેડિયમ** અથવા **વેસ્ટર્ન રેલવે સ્ટેડિયમ** એ એક વિવિધ રમતો માટેનું એક સ્ટેડિયમ છે, જે સૌરાષ્ટ્ર પ્રાંતના ભાવનગર શહેર ખાતે આવેલ છે. આ મેદાનનો મુખ્યત્વે ઉપયોગ મેચ ફૂટબોલ, ક્રિકેટ અને અન્ય રમતોના આયોજન માટે કરવામાં આવે છે. આ સ્ટેડિયમ ખાતે ત્રણ પ્રથમ કક્ષાની ક્રિકેટ મેચો રમાઈ હતી, જ્યારે ૧૯૬૨ના વર્ષમાં સૌરાષ્ટ્ર ક્રિકેટ ટીમ અને મહારાષ્ટ્ર ક્રિકેટ ટીમ વચ્ચે મુકાબલો થયો હતો. ત્યારબાદ આ મેદાન પર ચાર વધુ પ્રથમ કક્ષાની મેચો ૧૯૬૭ થી ૧૯૮૧ સુધીનાં વર્ષોમાં રમાઈ હતી. ત્યાર પછી આ સ્ટેડિયમ પર કોઈ પ્રથમ શ્રેણીની મેચ રમાઈ નથી.

## સંદર્ભ 
## બાહ્ય કડીઓ 
* ક્રિકેટઆર્ચિવ
* ક્રિક‌ઇન્ફો

શ્રેણી:ભાવનગર
શ્રેણી:ક્રિકેટ
ગાંધી જયંતી

]]
**ગાંધી જયંતિ** મહાત્મા ગાંધીના જન્મ દિવસે દર વર્ષે ૨જી ઓક્ટોબરના રોજ ઉજવવામાં આવતી વાર્ષિક ઉજવણી છે. આ દિવસને **આંતરરાષ્ટ્રીય અહિંસા દિવસ** તરીકે પણ મનાવવામાં આવે છે. વસ્તુત: ગાંધીજી સમગ્ર વિશ્વમાં તેમની અહિંસક ચળવળ માટે ઓળખાય છે અને આ દિવસ એમને માટે વૈશ્વિક સ્તરે આદર-સન્માન વ્યક્ત કરવા માટે ઉજવવામાં આવે છે.

## આ પણ જુઓ 
* રેંટિયા બારસ, ગાંધીજીનો ગુજરાતી પંચાંગ પ્રમાણે જન્મદિવસ

## સંદર્ભો 
શ્રેણી:મહત્વના દિવસો
શ્રેણી:મહાત્મા ગાંધી
સિદ્ધિવિનાયક મંદિર, મુંબઈ

**શ્રી સિદ્ધિવિનાયક ગણપતિ મંદિર** મુંબઈમાં આવેલું ગણેશ મંદિર છે. તે પ્રભાદેવી વિસ્તારમાં આવેલું છે. તેની સ્થાપના લક્ષ્મણ વિઠુ અને દેહુબાઇ પાટિલે ૧૯ નવેમ્બર ૧૮૦૧માં કરી હતી. આ મંદિર મુંબઈનું સૌથી સમૃદ્ધ મંદિર ગણાય છે.

સિદ્ધિવિનાયક એ ગણેશજીનું સૌથી લોકપ્રિય સ્વરૂપ છે. ગણેશજીની જે પ્રતિમાઓમાં સુંઢ ડાબી તરફ વળેલી હોય, તે સિદ્ધપીઠ સાથે જોડાયેલ હોય છે અને તેના મંદિર સિદ્ધિવિનાયક મંદિર કહેવાય છે. કહેવાય છે કે સિદ્ધિવિનાયકનો મહિમા અપરંપાર છે અને તેઓ ભક્તોને તરત જ વાંછિત ફળ આપે છે. માન્યતા છે કે આ ભગવાન ખુબ જ જલ્દીથી ખુશ થાય છે અને એટલા જ ઝડપથી કોપિત પણ થાય છે.

## મુંબઈ સિદ્ધિવિનાયક મંદિર 
આમ તો ગણેશજીના ભક્તો વિશ્વના દરેક ખૂણે હોય છે, પરંતુ મહારાષ્ટ્ર ખાતે તેના ભક્તો સૌથી વધુ છે. સમૃદ્ધિના નગર મુંબઈના પ્રભાદેવી વિસ્તારમાં આવેલ સિદ્ધિવિનાયક મંદિર એવાં ગણેશ મંદિરો પૈકીનું એક છે, જ્યાં માત્ર હિંદુઓ જ નહીં પણ દરેક ધર્મના લોકો દર્શન અને પૂજા-અર્ચના માટે આવે છે. જોકે આ મંદિરને ન તો મહારાષ્ટ્રના 'અષ્ટવિનાયક' ગણાય છે અને ન તો સિદ્ધ ટેક સાથે કોઈ સંબંધ ધરાવે છે. છતાં અહીં ગણપતિ પૂજાનું ખાસ મહત્વ છે. મહારાષ્ટ્ર રાજ્યના અહમદનગર જિલ્લાના સિદ્ધ ટેકના ગણેશજી પણ સિદ્ધિવિનાયક નામથી જાણીતા છે અને તેની ગણના મહારાષ્ટ્રના અષ્ટવિનાયકના આઠ ઐતિહાસિક અને સુપ્રસિદ્ધ સ્થળોમાં કરવામાં  આવે છે. પરંતુ મુંબઈનું મંદિર અલગ હોવા છતાં તેનું મહત્વ ઘણું જ છે.

## ઇતિહાસ 
એવી દંતકથા છે કે આ મંદિરનું નિર્માણ સંવત ૧૬૧૨માં થયું હતું. પરંતુ સત્તાવાર દસ્તાવેજો અનુસાર આ મંદિર ૧૯ નવેમ્બર ૧૮૦૧ના રોજ પ્રથમ વાર બાંધવામાં આવ્યું હતું. સિદ્વિનાયકનું આ પ્રથમ મંદિર બહુ જ નાનું હતું. છેલ્લા બે દાયકાઓમાં આ મંદિરમાં ઘણીવાર પુનઃનિર્માણ કરવામાં આવેલ  છે. તાજેતરમાં એક દાયકા પહેલા ૧૯૯૧ના સમયમાં મહારાષ્ટ્ર સરકાર તરફથી આ મંદિરના ભવ્ય નિર્માણ હેતુ ૨૦ હજાર ચોરસ ફૂટ જમીન પૂરી પાડવામાં આવેલ છે. હાલમાં સિદ્ધિવિનાયક મંદિર પાંચ મજલી છે અને અહીં આ પ્રવચન ગૃહ, ગણેશ સંગ્રહાલય અને ગણેશ પીઠ ઉપરાંત બીજા માળ પર હોસ્પિટલ પણ છે, જ્યાં દર્દીઓને મફત તબીબી સારવાર મળે છે. એ જ માળ પર રસોડું છે અને ત્યાંથી એક લિફ્ટ સીધી ગર્ભગૃહમાં આવે છે. પુજારી ગણપતિ માટે બનાવવામાં આવેલ પ્રસાદ અને લાડુ અહિંયાથી જ લાવે છે.

## ગર્ભગૃહ 
નવનિર્મિત મંદિરનો 'ગભારો' એટલે કે ગર્ભગૃહ એવી રીતે બનાવવામાં આવેલ છે કે જેથી વધુ અને વધુ ભક્તો ગણ્પતિનું સભામંડપમાંથી સીધું દર્શન કરી  શકાય. પ્રથમ માળનો રવેશ પણ એ રીતે બનાવેલ છે કે ભક્તો ત્યાંથી પણ સીધા દર્શન કરી શકે છે. અષ્ટકોણિય ગર્ભગૃહ ૧૦ ફૂટ પહોળું અને ૧૩ ફૂટ ઊંચું છે. ગર્ભગૃહના ચબુતરા પર સોનેરી શિખરવાળો ચાંદીનો સુંદર મંડપ છે, જેમાં સિદ્ધિવિનાયક બિરાજમાન છે. ગર્ભગૃહમાં ભક્તો માટે જવા માટે ત્રણ દરવાજા છે જેના પર અષ્ટવિનાયક, અષ્ટલક્ષ્મી અને દશાવતારનાં ચિત્રો દોરવામાં આવેલ છે.

સામાન્ય રીતે આ મંદિરમાં દરેક મંગળવારના દિવસે વિશાળ સંખ્યામાં ભક્તો ગણપતિ દર્શન કરી પોતાની અભિલાષા પૂર્ણ કરે છે. અહીં મંગળવારે એટલી ભીડ હોય છે કે લાઈનમાં ચાર-પાંચ કલાક ઊભા રહ્યા પછી દર્શન કરી શકાય છે. દરેક વર્ષે ગણપતિ પૂજા મહોત્સવ અહીં ભાદરવા સુગ ચોથથી ભાદરવા સુદ ચૌદશના દિવસ સુધી ભવ્ય રીતે મનાવવામાં આવે છે.

## સંદર્ભ 
શ્રેણી:મુંબઈ
શ્રેણી:મંદિરો
કેલીયા જળાશય યોજના

[thumb|કેલીયા બંધનું જળાશય, [અજમલગઢ પરથી.]]
**કેલીયા જળાશય યોજના** ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના નવસારી જિલ્લાના વાંસદા તાલુકામાં કેલીયા ગામ ખાતે ખરેરા નદી કે જે અંબિકા નદીની સહાયક નદીઓ પૈકીની એક છે, તેના પર નિર્મિત એક બંધ (ડેમ) છે. આ યોજનાનો હેતુ સિંચાઈ અને પૂર નિયંત્રણનો છે. આ બંધની ઉપરવાસમાં આવેલ સ્ત્રાવ વિસ્તાર ૨૭.૫૮ ચોરસ કિલોમીટર જેટલો છે, જ્યાં વાર્ષિક સરેરાશ ૧૯૭૦ મીલીમીટર જેટલો વરસાદ પડે છે. આ બંધનું બાંધકામ ૧૯૮૦ના વર્ષમાં શરુ કરવામાં આવ્યું હતું, જે વર્ષ ૧૯૮૩ના વર્ષમાં પૂર્ણ કરવામાં આવ્યું હતું.

આ બંધનો પ્રકાર રોલ્ડ ફ્રીલ્ડ ઝોન ટાઇપ છે, જેના આધાર ખડક એમીગ્ડેલોઇડલ પોરફીરીટીક બેસાલ્ટ પ્રકારના છે. આ બંધની પાયાના તળીયેથી મહતમ ઊંચાઇ ૨૭.૫૦ મીટર જેટલી અને બંધની મહત્તમ લંબાઇ ૮૧૪.૦૦ મીટર જેટલી છે. આ બંધ વડે નિર્મિત જળાશય ૩.૨૪ ચોરસ કિલોમીટર વિસ્તાર ધરાવે છે અને તેની એકંદર સંગ્રહ ક્ષમતા ૧૯.૯૮ લાખ ધન મીટર તેમ જ વાસ્તવિક સંગ્રહ ક્ષમતા ૧૯.૨૩ મિલિયન ધન મીટર જેટલી છે. આ જળાશયમાંથી ડાબા કાંઠા પર ૭૭.૨૪૫ કિલોમીટર તેમ જ જમણા કાંઠા પર ૬૬.૮૪૫ કિલોમીટર જેટલી નહેરો બનાવવામાં આવેલ છે, જેના દ્વારા ૬૦૧૪ હેક્ટર જમીનને સિંચાઈ માટે પાણી પૂરું પાડી શકાય છે.

## સંદર્ભો 
શ્રેણી:ગુજરાતના ડેમ
શ્રેણી:નવસારી જિલ્લો
સમલિંગી

**સમલિંગી** અથવા **હોમોસેક્સ્યુઅલ** સમાન લિંગ અથવા જાતિ વચ્ચે આકર્ષણ, જાતીય આકર્ષણ અથવા જાતીય સંબંધ છે.

શ્રેણી:LGBT
કાવેરી નદી (દક્ષિણ ગુજરાત)

**કાવેરી નદી** એ ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના દક્ષિણ ભાગમાં આવેલા નવસારી જિલ્લામાંથી વહે છે. જો કે આ નદીનો કેટલોક ભાગ સુરત જિલ્લામાં થઈને પણ પસાર થાય છે. મહારાષ્ટ્ર રાજ્ય સાથેની ગુજરાત રાજ્યના સરહદી વિસ્તારમાં વાંસદા તાલુકામાં આવેલ ટેકરીઓમાંથી નીકળતી આ નદી અંબિકા નદીની ઉપનદીઓ પૈકીની એક છે. આ નદી બીલીમોરા નજીક અંબિકા નદીમાં મળી જાય છે.

આ નદી પર જૂજ ગામ નજીક બંધ બાંધવામાં આવ્યો છે. આ બંધ વાંસદા તેમ જ મહુવા તાલુકામાં સિંચાઈનો અગત્યનો સ્ત્રોત છે. કાવેરો નદી આ નદીની ઉપનદી છે, જેનો સંગમ અનાવલ ખાતે *શુકલેશ્વર મહાદેવ મંદિર* પાસે આ નદીમાં થાય છે.

## કાવેરી નદીના કાંઠા પર આવેલાં ગામો 
* અનાવલ
* પ્રતાપનગર
* ચિખલી
* ઉંડાચ
* ભિનાર
* જૂજ
* વાંસદા

## સંદર્ભો 
શ્રેણી:ગુજરાતની નદીઓ
શ્રેણી:નવસારી જિલ્લો
પઠાણકોટ જિલ્લો

**પઠાણકોટ જિલ્લો **એ ભારત દેશના ઉત્તર ભાગમાં આવેલા તથા પાંચ નદીઓને કારણે ઉત્તમ ખેતી કરવા માટે પ્રખ્યાત એવા પંજાબ રાજ્યમાં આવેલા કુલ ૨૨ (બાવીસ) જિલ્લાઓ પૈકીનો એક મહત્વનો જિલ્લો છે. આ જિલ્લાનું મુખ્ય મથક પઠાણકોટ શહેર ખાતે આવેલ છે. 

આ જિલ્લાની રચના જુલાઈ ૨૭, ૨૦૧૧ના રોજ ગુરુદાસપુર જિલ્લાનું વિભાજન કરી કરવામાં આવી હતી. પઠાણકોટ જિલ્લો હિમાલયના તળ ભાગમાં આવેલ છે, જેના ઉત્તર ભાગમાં જમ્મુ અને કાશ્મીર રાજ્ય અને પૂર્વ ભાગમાં હિમાચલ પ્રદેશમાં રાજ્ય આવેલ છે. બિયાસ અને રાવી પઠાણકોટ જિલ્લામાંથી વહેતી બે મુખ્ય નદીઓ છે. ઉત્તર ભારતનું પ્રવેશદ્વાર ગણાતા પઠાણકોટ જિલ્લા ખાતેથી રાષ્ટ્રીય ધોરી માર્ગ નં. ૧ અને રાષ્ટ્રીય ધોરી માર્ગ નં. ૧૫ એમ બે મુખ્ય સડકમાર્ગો પસાર થાય છે. આ ઉપરાંત દિલ્હી-જમ્મુ રેલવેમાર્ગ પણ આ જિલ્લામાંથી પસાર થાય છે.

## સંદર્ભ 
## બાહ્ય કડીઓ 
* અધિકૃત વેબસાઇટ

શ્રેણી:પંજાબ
જોશીમઠ

**જોશીમઠ** અથવા **જોષીમઠ** અથવા **જ્યોતિર્મઠ** ભારત દેશના ઉત્તર ભાગમાં આવેલા પહાડી રાજ્ય ઉત્તરાખંડના ચમોલી જિલ્લામાં આશરે  ઉંચાઇ પર આવેલ એક નગર છે. જોશીમઠ બદ્રીનાથ જતા રાષ્ટ્રીય ધોરી માર્ગ પર આવેલ એક પ્રાચીન તીર્થ સ્થળ છે, જ્યાં શંકરાચાર્યના ચાર મઠ પૈકીનો એક મઠ આવેલ છે.

મધ્યકાળમાં જોશીમઠ ખાતે ગઢવાલના કત્યૂરી શાસકોની રાજધાની હતી.

અહીં શંકરાચાર્યના મઠમાં પ્રાચીન ગુફા, વાસુદેવનું પ્રાચીન મંદિર, નૃસિંહ મંદિર અને એક પ્રાચીન વૃક્ષ છે.

## સંદર્ભ 
શ્રેણી:ઉત્તરાખંડ
શ્રેણી:યાત્રાધામ
બારોલીયા (ચિખલી)

**બારોલીયા** ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના દક્ષિણ ભાગમાં આવેલા તથા વલસાડ જિલ્લાનું વિભાજન કરી નવા બનાવવામાં આવેલા નવસારી જિલ્લામાં આવેલ કુલ ૬ (છ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા ચિખલી તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. દેગામ ગામમાં આંગણવાડી, પ્રાથમિક શાળા, દૂધની ડેરી, પંચાયતઘર જેવી સગવડો ઉપલબ્ધ થયેલ છે. આ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ડાંગર,  શેરડી, કેરી તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે.

બારોલીયા ગામની આસપાસ ગણદેવા, ચાસા, મીણકચ્છ અને સુંઠવાડ ગામ આવેલાં છે.

આ ગામમાં મુખ્યત્વે આદિવાસી લોકો વસવાટ કરે છે.

શ્રેણી:ચિખલી તાલુકો
ગ્રીન હાઉસ (ખેતી)

300px|thumb|નેધરલેન્ડ ખાતે ટામેટાંના પાક માટેનું ગ્રીનહાઉસ
**ગ્રીનહાઉસ** એટલે ખેતી કરવા માટે બાંધવામાં આવતું એક ચોક્ક્સ માળખું. આ માળખું પ્લાસ્ટિક, પોલીથીલીન અથવા કાચના પારદર્શક અથવા અર્ધપારદર્શક આવરણ વડે તેમ જ લાકડા કે ધાતુના માળખા વડે બનાવવામાં આવે છે. આ ઘર જેવા માળખામાં ખેતીના પાકની જરૂરિયાત મુજબ વાતાવરણને નિયંત્રિત કરી શકાય છે, જેથી મહત્તમ ઉત્પાદન બારેમાસ મેળવી શકાય છે.

ગ્રીન હાઉસમાં તાપમાન, જમીનનો ભેજ, જમીનની ફળદ્રુપતા, જમીનની પીએચ (PH), જમીનનું બંધારણ, જમીનમાં હવાનું પ્રમાણ વગેરે નિયંત્રીત કરી શકાય છે. ગ્રીન હાઉસ વડે પાકનું રક્ષણ વરસાદ, બરફ-કરા પડવા, વાવાઝોડું, ઝાકળ, તેજ પવન, ભેજ, વિકિરણ, કિટક, જીવજંતુ અને રોગોની સમસ્યા વગેરેથી કરી શકાય છે.

## સંદર્ભો 
શ્રેણી:ખેતીવિષયક
ઉકા તરસાડીયા યુનિવર્સિટી

**ઉકા તરસાડીયા યુનિવર્સિટી** ભારત દેશના ગુજરાત રાજ્યના દક્ષિણ ભાગમાં આવેલા સુરત જિલ્લાના મહુવા તાલુકામાં બારડોલી-મહુવા રાજ્ય ધોરી માર્ગ પર આવેલ તરસાડી ગામ ખાતે આવેલ છે. આ સ્થળ બારડોલી શહેરથી દક્ષિણ દિશામાં લગભગ ૭ કિલોમીટર જેટલા અંતરે આવેલ છે.

## અભ્યાસક્રમો 
* બી. આર્કિટેક્ટ અભ્યાસક્રમ
* પીએચ. ડી. અભ્યાસક્રમ
* અનુસ્નાતક (પોસ્ટ ગ્રેજ્યુએટ) અભ્યાસક્રમ
* સ્નાતક (ગ્રેજ્યુએટ) અભ્યાસક્રમ
* ડિપ્લોમા અભ્યાસક્રમ
* પ્રમાણપત્ર (સર્ટિફિકેટ) અભ્યાસક્રમ

## ઘટક સંસ્થાઓ 
* શ્રીમદ્‌ રાજચંદ્ર ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ઓફ મેનેજમેન્ટ એન્ડ કમ્પ્યુટર એપ્લિકેશન
* બાબુ માધવ ઇન્સ્ટિટ્યુટ ઓફ ઇન્ફર્મેશન એન્ડ ટેકનોલોજી (BMIIT)
* સી. જી. ભકતા ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ઓફ બાયોટેકનોલોજી
* માલીબા ફાર્મસી કોલેજ
* છોટુભાઈ ગોપાલભાઈ પટેલ ઇન્સ્ટિટયુટ ઓફ ટેકનોલોજી
* બી. વી. પટેલ ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ઓફ બિઝનેસ મેનેજમેન્ટ, કમ્પ્યુટર અને ઇન્ફર્મેશન ટેકનોલોજી
* મણીબા ભુલા નર્સિંગ કોલેજ
* શ્રીમદ્‌ રાજચંદ્ર સ્કૂલ ઓફ સ્પોર્ટસ
* શ્રીમદ્‌ રાજચંદ્ર કોલેજ ઓફ ફિઝિયોથેરાપી
* ડિપાર્ટમેન્ટ ઓફ કમ્પ્યુટર સાયન્સ અને ટેકનોલોજી

## વિભાગો 
* બી આર્કિટેક્ટ વિભાગ, BID
* કમ્પ્યુટર સાયન્સ અને ટેકનોલોજી વિભાગ
* રસાયણશાસ્ત્ર વિભાગ
* મેનેજમેન્ટ એન્ડ કોમર્સ વિભાગ

## સંદર્ભો 
## બાહ્ય કડીઓ 
* 

* શ્રીમદ્‌ રાજચંદ્ર સ્કૂલ ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ઓફ મેનેજમેન્ટ એન્ડ કમ્પ્યુટર એપ્લિકેશન
* સી. જી. ભકતા ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ઓફ બાયોટેકનોલોજી
* માલીબા ફાર્મસી કોલેજ
* છોટુભાઈ ગોપાલભાઈ પટેલ ઇન્સ્ટિટયુટ ઓફ ટેકનોલોજી 
* બી. વી. પટેલ ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ઓફ બિઝનેસ મેનેજમેન્ટ, કમ્પ્યુટર અને ઇન્ફર્મેશન ટેકનોલોજી
* મણીબા-ભુલા નર્સિંગ કોલેજ
* શ્રીમદ્‌ રાજચંદ્ર સ્કૂલ રમત-શાળા 
* બારડોલી પ્રદેશ કેળવણી મંડળ 

શ્રેણી:બારડોલી તાલુકો
શ્રેણી:શિક્ષણ
શ્રેણી:ગુજરાતની યુનિવર્સિટીઓ
શ્રેણી:સુરત જિલ્લો
પઠાણકોટ

**પઠાણકોટ** ભારત દેશના ઉત્તર ભાગમાં આવેલા પંજાબ રાજ્યમાં આવેલ એક શહેર છે. વર્ષ ૨૦૧૧ના સમયમાં પઠાણકોટ શહેર ખાતે પઠાણકોટ જિલ્લાનું મુખ્યમથક બનાવવામાં આવ્યું હતું. ઈ. સ. ૧૮૪૯ પહેલાં અહીં નૂરપુર રિયાસતની રાજધાની હતી.

વ્યૂહાત્મક દ્રષ્ટિએ પઠાણકોટ ભારત દેશનાં સૌથી મહત્વપૂર્ણ સ્થાનો પૈકીનું એક છે. જાન્યુઆરી ૨૦૧૬ના સમયમાં પઠાણકોટ વાયુસેના મથક પર આતંકવાદી હુમલો થયો હતો.

## સંદર્ભો 
## બાહ્ય કડીઓ 
* 

શ્રેણી:પંજાબ
વૈકલ્પિક સારવારોની યાદી

આ લેખ **વૈકલ્પિક સારવારોની યાદી** છે

## ક 
* કમ્પો
* ક્વિ
* કિગોન્ગ
* કાલ્પનિક ઉપચાર
* કાદવ થેરેપી
* કોલોન હાઈડ્રોથેરપી (મોટા આંતરડાની જળચિકિત્સા)
* કપિંગ (અલ-હીજામા)

## ગ 
* ગ્રેહામિઝમ
* ગુઆ શા
* ગ્રાફોલોજી

## ઘ 
* ઘરગથ્થું ઉપચાર

## ડ 
* ડોઝિંગ

## ચ 
* ચેલેશન થેરાપી
* ચિની ખોરાક થેરાપી
* ચાઇનીઝ માર્શલ આર્ટ્સ
* ચિની દવા
* ચિની નાડી નિદાન પરિવ્રજન
* ચિરોપ્રેક્ટિક

## જ 
* જર્નલીંગ
* જળ થેરેપી (વૉટર થેરેપી)
* જયોતિષ શાસ્ત્ર

## ઝ 
* ઝાંગ ફુ પ્રણાલી

## ટ 
* ટેરોટ કાર્ડ રીડિંગ
* ટ્રૅગર અભિગમ
* ટ્રિગર પોઇન્ટ

## ત 
* તિબેટીયન આંખનો ચાર્ટ
* તાઈ ચી ચુઆન
* તુંય ના

## થ 
* થાઈ મસાજ
* થલાસૉ થેરાપી

## ધ 
* ધાર્મિક અભિગમ વસવાટ
* ધાર્મિક અભિગમ મેડિસિન

## ન 
* નપરોપથી
* નેચરોપેથી
* કુદરતી હેલ્થ
* કુદરતી ઉપચાર
* નિસર્ગોપચાર
* નવી વિચાર
* નેયુરો -લિન્ગ્યુલિસ્ટિક પ્રોગ્રામિંગ  

## પ 
* પોષણયુક્ત આહાર
* પિલાટસ
* પોલેરિટી ચિકિત્સા
* પાવર યોગ
* પ્રાણિક હીલિંગ 
* પ્રાર્થના
* પોષણ હીલિંગ
* પરંપરાગત ચાઈનીઝ દવા
* પરંપરાગત કોરિયન દવા
* પરંપરાગત જાપાનીઝ દવા
* પરંપરાગત મંગોલિયન દવા
* પરંપરાગત તિબેટીયન દવા

## ફ 
* ફેલ્ડેનક્રાઇસ પદ્ધતિ
* ફેંગ શુઇ
* ફૂલ સાર ઉપચાર

## બ 
* બઁક ફ્લૉવર રેમેડિસ
* બાલ્નીઓ થેરાપી
* બેટ્સ પદ્ધતિ
* બાયોડાન્ઝા
* બાયોસેન્સન્સ થેરાપી
* બ્લડ ઇરેડિયેશન ચિકિત્સા

## મ 
* મેક્રોબાયોટિક જીવનશૈલી
* મેગ્નેટિક થેરાપી
* મેનિપ્યુલેટિવ થેરાપી
* માલિશ ચિકિત્સા
* મેડિકલ એક્યુપંકચર
* તબીબી અંતઃપ્રેરણા
* ધ્યાન
* મેરિડિયન (ચીની દવા)
* માનસિક શસ્ત્રક્રિયા

## ય 
* યોગ
* યોનિ સ્પા
* યૂનાની ચિકિત્સા 
* યુરોપથ્ય
* યુરિન થેરાપી

## ર 
* રદીઓનીક્સ
* રેબિરથીંગ
* રિફ્લેક્સોલોજી પદ્ધતિ
* રેકી
* રોગનિવારક ઘોડા સવારી
* રોગનિવારક સ્પર્શ
* રંગ ચિકિત્સા (ક્રોમો થેરપી)

## લ 
* લાઈટ થેરાપી

## સ 
* સીટાઇ
* સિદ્ધ દવા
* સોનોપંકચર
* સપોર્ટ ગ્રૂપ્સ
* સ્વ-હીલિંગ
* સંગીત થેરાપી

## શ 
* શોધન થેરપી (શુદ્ધિકરણ સારવાર)
* શિયાત્સુ
* શરીર સંતુલન ચિકિત્સા
* શિરોપ્રેક્ટિક

## હ 
* હઠ યોગ
* હેવનિંગ
* હવાઇયન મસાજ
* હર્બલિઝમ
* હર્બલ થેરાપી
* હર્બોલોજી
* હોમિયોપેથી
* હિપ્નોસિસ

## અ 
* અપિ થેરાપી

## આ 
* આયુર્વેદ
* આહાર પૂરવણી
* આધ્યાત્મિક મન સારવાર
* આઇસોપેથી

## ઇ 
* ઇલેક્ટ્રોમેગ્નેટિક થેરાપી
* ઇલેક્ટ્રો હોમિયોપેથી
* ઇન્દ્રિયાતીત ધ્યાન

## એ 
* એક્યુપ્રેશર
* એક્યુપંકચર
* એલેક્ઝાન્ડર તરકીબો
* એન્થ્રોપોસોફિકલ દવા
* એપ્લાઇડ કાઇનસિયોલોજી ( સ્નાયુ રિલેક્સેશન)
* એરોમા થેરાપી

## ઓ 
* ઓટોજેનિક રિલેક્સેશન
* ઑટોસોઝેશન (આત્મસૂચન)
* ઓર્ગોનોમી
* ઓર્થોમોલીક્યુલર દવા
* ઓસ્ટિઓ મેલોલોજી
* ઓસ્ટીઓપેથી

## ઔ 
* ઔરક્યુલો થેરાપી

## અં 
* અંકશાસ્ત્ર
ખીરસરા રાજમહેલ

**ખીરસરા રાજમહેલ** એ ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના રાજકોટ જિલ્લાના લોધિકા તાલુકામાં આવેલ ખીરસરા ગામ ખાતે આવેલ એક રાજમહેલ છે. કાઠિયાવાડના ભવ્ય ઇતિહાસ અને ધરોહર સ્થળનું એક ઉત્તમ ઉદાહરણ સમાન આ ખીરસરા મહેલ તેની રજવાડી સુંદરતાના કારણે માત્ર ગુજરાતીઓ તેમજ વિદેશીઓ માટે પણ આકર્ષણનું કેન્દ્ર બન્યો છે. મહેલ પરિસરની સુંદરતાને કારણે ફિલ્મ દિગ્દર્શકોએ અનેક વખત અહીં ફિલ્મોનાં શૂટિંગ કર્યાં છે.

## ઇતિહાસ 
મહેલનો ઇતિહાસ પોણા બે સૈકા જૂનો અને અનોખો છે. કહેવાય છે કે આ ગોરી-બાદશાહના સમયકાળમાં બાંધવામાં આવ્યો હતો. જો કે આ ઇતિહાસ હાલમાં ક્યાંય મળતો નથી. વાયકા છે કે રાજકોટના ઠાકોરની સાતમી પેઢી એટલે કે *ઠાકોર રણમલજી* દ્વારા આ કિલ્લા જેવા મહેલ પરિસરનો જીર્ણોદ્ધાર કરવાની શરૂઆત કરવામાં આવી હતી.  ત્યારે દિવસે ચણતર કરવામાં આવતું, પરંતુ રાત્રી થતાં જ ચણતર પડી જતું. અનેક વખત આ પ્રકારની ઘટના ઘટી. એ જ અરસામાં એક પીર બાબા ખીરસરા આવ્યા. રણમલજી તેમની પાસે ગયા અને મહેલના ચણતર અંગે વાત કરી. તેમના માર્ગદર્શન મુજબ રણમલજીએ એમાં ભુલવણી બનાવી, જેમાં ચારસો માણસ રહી શકતા. આજે પણ અહીં પીરનું સ્થાનક તથા તેમના વંશજોની કબરો આવેલી છે. યુદ્ધ સમયમાં શત્રુઓ પર હુમલો કરવા અને તેમનાથી બચવા માટે આ ભુલવણીનો ઉપયોગ કરવામાં આવતો હતો. આથી જ ખીરસરાનો મહેલ અજીત રહી શક્યો હતો.

જુનાગઢના નવાબે ખીરસરા પર હુમલો કરવાનું નક્કી કર્યું હતું, પરંતુ તે પહેલાં જ રણમલજીએ જૂનાગઢ રાજ્યના એક-બે ગામ પર હુમલો કરી કબજે કર્યા હતાં. આ વાતથી ક્રોધિત નવાબ જાતે જ ખીરસરા સર કરવા તોપો લઇને આવ્યા હતા, પરંતુ ભુલવણીની વ્યૂહ રચનાને કારણે નવાબ આ મહેલ પર ફતેહ કર્યા વગર જ પરત ગયા હતા. નવાબની બે તોપો આજે પણ અહીં વિજય સ્મારક તરીકે સાચવેલી જોવા મળે છે.

રણમલજી પછીના વંશજ આ સ્થળની જાહોજલાલી સાચવી શક્યા નહીં. જો કે ઠાકોર સુરસિંહજીએ ફરીથી આ મહેલ પરિસરને તેનો મોભો પાછો અપાવ્યો હતો.

## સ્થાન 
ખીરસરા મહેલ  રાજકોટ જિલ્લાના લોધિકા તાલુકામાં આવેલ ખીરસરા ગામ ખાતે રાજકોટ શહેરના કાલાવાડ માર્ગથી ૧૪ કિમીના અંતરે પશ્ચિમ દિશામાં ૧૪ કિ.મી જેટલા અંતરે કાલાવાડ રોડ પર નાની ધારા અને ટેકરીઓ વચ્ચે કાળા પત્થરોના ટેકરા ઉપર સાત એકર જેટલા વિસ્તારમાં પથરાયેલ છે. આ મહેલમાં ૨૪ રજવાડી ઓરડાઓ છે. જેમાં એક મહારાજાનો અને અન્ય ૨૩ ઓરડાઓ છે. 

## સંદર્ભો 
શ્રેણી:લોધિકા તાલુકો
શ્રેણી:ગુજરાતના મહેલો
પૂર્વ જયંતિયા હિલ્સ જિલ્લો

**પૂર્વ જયંતિયા હિલ્સ જિલ્લો** ભારત દેશના પૂર્વ ભાગમાં આવેલા મેઘાલય રાજ્યનો એક જિલ્લો છે. પૂર્વ જયંતિયા હિલ્સ જિલ્લાનું મુખ્યાલય ખ્લીહરિયત ખાતે આવેલ છે. આ જિલ્લાની રચના ૩૧ જુલાઈ ૨૦૧૨ના રોજ જયંતિયા હિલ્સ જિલ્લાનું વિભાજન કરી કરવામાં આવી હતી.

શ્રેણી:મેઘાલય
ખ્લીહરિયત

**ખ્લીહરિયત** () ભારત દેશના મેઘાલય રાજ્યના પૂર્વ જયંતિયા હિલ્સ જિલ્લામાં આવેલ એક નગર છે. અહીં પૂર્વ જયંતિયા જિલ્લાનું મુખ્યમથક આવેલ છે, જે સયુંકત જયંતિયા હિલ્સ જિલ્લાનું વિભાજન કરી બનાવવામાં આવ્યો હતો.

ખ્લીહરિયત અને સાઈપુંગ એમ બે સામુદાયિક અને ગ્રામીણ વિકાસ બ્લોક આ જિલ્લામાં આવેલ છે.

## સંદર્ભો
ઉમિયામ જળાશય

**ઉમિયામ ઝીલ** અથવા **ઉમિયામ જળાશય** એ ભારત દેશના પૂર્વોત્તર રાજ્ય મેઘાલયમાં આવેલ એક જળાશય છે, જેની રચના ઉમિયામ જળ-વિદ્યુત યોજનાના કારણે થઈ છે. ગૌહત્તીથી શિલોંગ જતા માર્ગ પર આ જળાશય શિલોંગથી ૧૫ કિલોમીટર જેટલા અંતરે આવેલ છે.

આ જળાશયને *બારાપાની ઝીલ* પણ કહેવામાં આવે છે. અહીં પાણીની વિપુલ જળરાશિ છે. આશરે ૧૦ ચોરસ કિલોમીટર વિસ્તારમાં ફેલાયેલ આ કૃત્રિમ સરોવરની રચના *દક્ષિણ ખાસી પર્વતો*માંથી આવતી ઉમિયામ નદીના જળપ્રવાહને અવરોધીને કરવામાં આવી છે, જેના કિનારાના એક ભાગ પર વીજળી ઘર છે. અહીં કિનારા પર બનાવેલ ઉદ્યાન ખાતે નૌકાવિહાર, રોઈંગ બોટ, પેડલ બોટ, વોટર સ્કુટર, સ્પીડ બોટ જેવી વિશેષ સવલતોને કારણે પ્રવાસીઓની ભીડ જોવા મળે છે.

## ચિત્રદર્શન 

File:Umiam Lake, Shillong, Meghalaya, India.jpg | ઉમિયામ જળાશય
File:Umiam Lake - by Vikramjit Kakati.png | ઉમિયામ જળાશય-સૂર્યાસ્ત
File:Umiam Lake, Meghalaya, India 1.jpg | ઉમિયામ જળાશય

## સંદર્ભો 
## બાહ્ય કડીઓ 
*ઉમિયમ જળાશય વિષયક સમાચાર 
*ઉમિયમ જળ વિદ્યુત યોજના - વિકિમેપિયા
*ઉમિયમ જળાશય વિશે
*કચરા અને પ્રદૂષણનું શિલોંગની વીજ કટોકટીમાં પ્રદાન 
*ઉમિયમ જળાશય ખાતે પ્રદુષણ 

શ્રેણી:જોવાલાયક સ્થળો
શ્રેણી:મેઘાલય
દાવકી, મેઘાલય

**દાવકી** () એ ભારત દેશના મેઘાલય રાજ્યમાં આવેલા પશ્ચિમ જયંતિયા હિલ્સ જિલ્લામાં આવેલ એક નાનું શહેર છે.

## ભૂગોળ 
તે . પર સ્થિત થયેલ છે.

તે ભારત અને બાંગ્લાદેશ વચ્ચેની સરહદ પર આવેલું છે.

## સરહદ પાર 
દાવકી-તામાબીલ રોડ એ ભારત અને બાંગ્લાદેશ વચ્ચેની સરહદ પાર કરવાનું નાકું (ક્રોસિંગ) છે. તે મુખ્યત્વે બાંગ્લાદેશ માટે કોલસાના પરિવહન માટે વપરાય છે. ધંધાની મોસમ (પીક સીઝન)માં આશરે ૫૦૦ ટ્રક સરહદ પાર દરરોજ આવ-જા કરે છે.

દરરોજ સવારે શિલોંગ ખાતે બડા બજારથી દાવકી બોર્ડર પોસ્ટ પર જવા માટે કેટલીક ખાનગી પરિવહન સેવાઓ ઉપલબ્ધ છે. શિલોંગથી ૭૦ કિલોમીટર (૪૩ માઈલ) જેટલા અંતર માટે બસો પણ ઉપલબ્ધ છે. બીજી બાજુ પર બાંગ્લાદેશની અંદર તામાબિલ બસ સ્ટેશન  દૂર છે, નિયમિત બસ સેવા માટે સિલહટ  દૂર છે.

## જોવાલાયક સ્થળો 
દાવકી પુલ, એક સસ્પેન્શન સેતુ છે, જે ઉમંગોટ નદી પર આવેલ છે. તે અંગ્રેજો દ્વારા ૧૯૩૨ના વર્ષમાં બનાવવામાં આવ્યો હતો.

## સંદર્ભો 
## બાહ્ય કડીઓ 
* દાવકી વિશે
* દાવકી પુલ વિશે

શ્રેણી:મેઘાલય
રૂમાલી રોટી

thumb|રૂમાલી રોટી પીરસવા માટે તૈયાર
**રૂમાલી રોટી** (અંગ્રેજી: Rumali roti; ઉર્દૂ: رومالی روٹی) ભારતીય ઉપખંડમાં ઉત્તરીય ભાગોમાં ખાસ કરીને ઉત્તર ભારત અને પાકિસ્તાન ખાતે આહાર તરીકે પ્રચલિત છે, જે ખૂબ જ પાતળી અને મેંદાના લોટમાંથી બનાવવામાં આવે છે. તે સામાન્ય રીતે કબાબ સાથે ખાવા માટે પીરસવામાં આવે છે. તે મુગલાઈ વાનગીનો એક અભિન્ન ભાગ છે. તેનું નામ હાથમોઢું લૂછવાનો નાનો રૂમાલ પરથી આવ્યો છે, કારણ કે આ રોટી નાના રૂમાલની જેમ અત્યંત પાતળી અને ગડી વાળી શકાય તેવી હોય છે.

શ્રેણી:વાનગી
શ્રેણી:આહાર
જીંજવો (વનસ્પતિ)

**જીંજવો** એ એક જાતનું ઘાસ છે. તે થૂંબડાં એટલે કે જૂથમાં ઊગે છે. તેનાં પાન ધરોની માફક પાતળાં અને લાંબાં હોય છે. જીંજવાના થૂંબડામાંથી પાતળી દોરા જેવી સળી નીકળે છે અને તેની ઉપર નાની અને પાતળી ત્રણ કે ચાર પાંખડીવાળી ચમરી નીકળે છે.

જીંજવાને રેતાળ જમીન થી લઈને કાળી ચીકાશવાળી જમીન સુધીની દરેક પ્રકારની જમીન માફક આવે છે. ઊંચાઇમાં તે સામાન્ય રીતે ૮૦ સે.મી. થી લઈને ૧ મીટર સુધી વિકસીત થાય છે. તેને ફળદ્રુપ જમીનની જરૂર પડતી નથી, પણ તે ફળદ્રુપ જમીન પર વધુ પ્રમાણમાં ઊગી નીકળતી જોવા મળે છે. તેને ખારાશવાળી જમીન પણ માફક આવે છે. આ ઉપરાંત એને ટકી રેહવા માટે પિયતની પણ જરૂર પડતી નથી. પરંતુ જ્યાં વધુ પ્રમાણમાં પાણી ભરાઈ રહેતું હોય તેવી જગ્યા એને માફક આવતી નથી. આ ઘાસની વિશેષતા એ છે કે દરિયાની સપાટીથી ૧૦ મીટર જેટલી ઊંચાઇ થી ૬૦૦ મીટર જેટલી ઊંચાઇ પર જોવા મળે છે. એના મૂળ જમીનમાં બહુ ઊંડે ઊતરતા નથી તેમ છતાં ચરિયાણવાળી જગ્યાઓ પર ટકી રહે છે. માત્ર એટલું જ નહિ પણ એક વખત એક જગ્યાએ સ્થાપિત થઇ ગયા પછી ઘાસની અન્ય પ્રજાતિઓનું સ્થાન પણ ધીરે ધીરે પચાવી પાડે એટલો એનો ફેલાવો વધે છે.

શ્રેણી:વનસ્પતિશાસ્ત્ર