open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
જય વિલાસ મહેલ, ગ્વાલિયર

right|thumb|300x300px|જયવિલાસ મહેલ, ગ્વાલિયર

**જય વિલાસ મહેલ** ભારત દેશના મધ્ય ભાગમાં આવેલ મધ્ય પ્રદેશ રાજ્યના ગ્વાલિયર શહેર ખાતે સિંધિયા રાજપરિવારનું નિવાસસ્થાન જ નહીં પણ એક ભવ્ય સંગ્રહાલય છે. આ મહેલના ૩૫ રૂમમાં સંગ્રહાલય બનાવવામાં આવેલ છે. આ મહેલનું મોટા ભાગનું  નિર્માણ ઇટાલિયન સ્થાપત્ય-શૈલીથી પ્રભાવિત છે. આ મહેલનો પ્રસિદ્ધ દરબાર ખંડ (હોલ) આ મહેલના ભવ્ય ભૂતકાળનો સાક્ષી છે. અહીં ટીંગાડેલ બે ફાનસનું વજન બે-બે ટન જેટલું છે, કહેવાય છે કે તેને લટકાવતાં પહેલાં દસ હાથી છત પર ચડાવી છતની મજબુતાઈ માપવામાં આવી હતી. અહીંના સંગ્રહાલય ખાતે અન્ય એક પ્રખ્યાત વસ્તુ ચાંદીની રેલગાડી છે, જેના પાટા ડાઇનિંગ ટેબલ પર લગાડેલ છે. વિશિષ્ટ ભોજનસમારંભ વખતે આ રેલગાડી મોટે ભાગે પીણાંઓ પીરસતી આગળ વધે છે. આ ઉપરાંત ઇટાલી, ફ્રાન્સ, ચીન અને અન્ય ઘણા દેશોમાંથી લવાયેલી દુર્લભ કલાકૃતિઓ પણ અહીં છે.

શ્રેણી:જોવાલાયક સ્થળો
શ્રેણી:મધ્ય પ્રદેશ
આદમગઢ ટેકરીઓ

**આદમગઢ ટેકરીઓ** ભારત દેશના મધ્ય પ્રદેશ રાજ્યના હોશંગાબાદ જિલ્લામાં આવેલ છે.

## મહત્વ 
આદમગઢ ટેકરીઓ પ્રાગ-ઐતિહાસિક પથ્થરની ગુફાઓ તથા પથ્થર પરનાં ચિત્રો માટે પ્રખ્યાત છે. પાષાણ યુગ, દ્વિતિય પાષાણ યુગ અને મધ્ય પાષાણ યુગની કલાકૃતિઓ અહીંથી ખોદકામ કરતાં મળી આવેલ છે.

## સ્થાન 
આદમગઢ ટેકરીઓ હોશંગાબાદ શહેરથી ૨ કિલોમીટર દક્ષિણ-પૂર્વ દિશામાં આવેલ છે.

## માર્ગ-પરિવહન 
હોશંગાબાદ રેલ માર્ગે અને સડક માર્ગે દેશના અન્ય ભાગો સાથે સારી રીતે જોડાયેલ છે. નજીકનું મુખ્ય રેલ્વે સ્ટેશન ઈટારસી છે.

## સંદર્ભો 
શ્રેણી:મધ્ય પ્રદેશ
ચંબલ વિભાગ (પ્રમંડલ)

**ચંબલ વિભાગ** (પ્રમંડલ) એ એક વહીવટી ભૌગોલિક એકમ છે, જે ભારત દેશના મધ્ય પ્રદેશ રાજ્યમાં આવેલ છે. આ વિભાગનું વહીવટી મથક મુરૈના શહેર ખાતે આવેલ છે. હાલમાં (૨૦૧૨) આ વિભાગ અંતર્ગત મુરૈના, ભિંડ અને શ્યોપુર એમ ત્રણ જિલ્લાઓનો સમાવેશ થાય છે.

શ્રેણી:મધ્ય પ્રદેશ
જેન્સી જેમ્સ

**જેન્સી જેમ્સ** () દક્ષિણ ભારતના કેરળ રાજ્યમાં કાસરગોડ ખાતે *કેરળ કેન્દ્રીય વિશ્વવિદ્યાલય*ના પ્રથમ ઉપ-કુલપતિ છે. ડો. જેન્સી જેમ્સને સર્વશ્રેષ્ઠ અકાદમી માટે જાણીતા પ્રોફેસર એમ વી પાલે પુરસ્કાર માટે પસંદ કરવામાં આવ્યા હતા. આ પહેલાં તેણી કેરળ ખાતે મહાત્મા ગાંધી યુનિવર્સિટીના કુલપતિ હતા. તેઓ કેરળ યુનિવર્સિટીના ઉપ-કુલપતિ તરીકે પ્રથમ મહિલા હતી, જ્યારે તેણીની મહાત્મા ગાંધી યુનિવર્સિટી ખાતે નિમણૂક કરવામાં આવી હતી. લેખક, સાહિત્યિક વિવેચક, સંશોધક અને અનુવાદક એવા જેન્સી જેમ્સએ કેન્દ્ર સાહિત્ય અકાદમીના સભ્ય તરીકે અને ભારતીય તુલનાત્મક સાહિત્ય સંઘના રાષ્ટ્રીય અધ્યક્ષા તરીકે સેવા આપી છે. તેણી ૨૦૧૧ના વર્ષમાં ઓબામા-સિંહના હેતુ સાથે વોશિંગ્ટન ખાતે ભારત-અમેરિકા ઉચ્ચ શિક્ષણ પરિષદમાં માનવ સંસાધન વિકાસ મંત્રીના નેતૃત્વ હેઠળ ભારતીય પ્રતિનિધિમંડળના સભ્ય રહ્યા હતા.

## સંદર્ભો 
શ્રેણી:નારીવિશેષ
શ્રેણી:કેરળ
ખંજરી

[right|thumb|300x300px|[નેપાળ ખાતે પ્રચલિત ખંજરી ભજન]]
**ખંજરી** અથવા **ખંજરી ડફ** (ડફલી) એક નાનું વાદ્ય છે. તે બે-અઢી ઇંચ પહોળા લાકડાના ગોળાકાર પરિઘની એક બાજુ ચામડું મઢેલું હોય છે. તેની બીજી બાજુ ખુલ્લી રહે છે. તે એક હાથથી પકડીને બીજી બાજુ પર બીજા હાથ વડે થાપ મારી વગાડવામાં આવે છે. કેટલાક લોકો આ ગોળાકાર ઘેરાવામાં ધાતુના ચાર-પાંચ ગોળાકાર ટુકડાઓ લગાવે છે, જે ઝાંઝની જેમ થાપ સાથે આપોઆપ ઝંકાર પેદા કરે છે. આ સાધન મુખ્યત્વે ગીત ગાઈને ભીખ માગતા ભિક્ષુક, લોકગીત ગાયક કે સાધુ પ્રાર્થના, ભજન, સ્તુતિ ગાતી વખતે વગાડે છે.

શ્રેણી:સંગીત વાદ્ય
૨૦૧૭ની ગુજરાતી ફિલ્મોની યાદી

આ ૨૦૧૭ માં પ્રકાશિત થનાર ગુજરાતી ભાષાની ફિલ્મોની યાદી છે.

## જાન્યુઆરી–માર્ચ 
## એપ્રિલ-જૂન
## જુલાઈ-સપ્ટેમ્બર
## ઓક્ટોબર-ડીસેમ્બર 
## સંદર્ભો 
## બાહ્ય કડીઓ 
* યાદી ગુજરાતી ફિલ્મો 2017 ઇન્ટરનેટ મૂવી ડેટાબેઝ પર

શ્રેણી:વર્ષવાર ગુજરાતી ચલચિત્રોની યાદી
મંડીયાલી બોલી

**મંડીયાલી બોલી** ભારતની સંકટગ્રસ્ત બોલીઓ પૈકીની એક છે. તે ચોક્કસપણે ભયમાં છે. આ ભાષાનો આઈએસઓ કોડ mjl છે.

## ભૌગોલિક વર્ગીકરણ 
મંડીયાલી એક પહાડી ભાષા છે. તેનો GRN ક્રમ ૪૭૬૧ અને નૃવંશશાસ્ત્રી ભાષા કોડ MJL છે.

## નામકરણ 
## ક્ષેત્ર-વિસ્તાર 
મંડીયાલી બોલી હિમાચલ પ્રદેશના મંડી જિલ્લા અને તેની આસપાસના વિસ્તારમાં સ્થાનિક વ્યવહારની ભાષા છે. તે ઈન્ડો-આર્યન કુળ (સમૂહ)ની એક ભાષા છે.

## બોલીઓ 
## ભાષા સાહિત્ય 
## આ પણ જુઓ 
* ભારતની ભાષાઓ

## સંદર્ભો 
શ્રેણી:હિમાચલ પ્રદેશ
શ્રેણી:ભાષાઓ
ત્રિવેણી ઘાટ, ઋષિકેશ

300px|thumb|મોટા કદમાં શિવજીની પ્રતિમા, ત્રિવેણી ઘાટ, ઋષિકેશ
**ત્રિવેણી ઘાટ** એ ભારત દેશના ઉત્તરાખંડ રાજ્યમાં આવેલા ઋષિકેશ ખાતે ગંગા નદી પર આવેલ એક ઘાટ છે. હિમાલયના ગઢવાલ ક્ષેત્રમાં વસેલા આ નગરમાં મુખ્ય પર્યટન સ્થળો પૈકીનું એક છે. અહીં શ્રદ્ધાળુઓ સ્નાન માટે પગથિયાંવાળો વિશાળ ઘાટ બનાવવામાં આવેલ છે. આ ઘાટ પર હિંદુ ધર્મમાં મહત્વની એવી ત્રણ નદીઓ ગંગા, યમુના અને સરસ્વતીના સંગમ પરથી ત્રિવેણી ઘાટ નામ આપવામાં આવેલ છે. આ ઘાટ પર મોટા કદની શિવજીની જટામાંથી ગંગા નીકળતી હોય એ દૃશ્યની તેમ જ અર્જુનને ગીતાબોધ આપતા શ્રીકૃષ્ણ ભગવાનના દૃશ્યની પ્રતિમાઓ છે. સાંયકાળે આ ઘાટ પર પાણીમાં દિવાઓ તરતા મૂકવામાં આવે છે. આ સમયે ગંગાજીની ભવ્ય આરતી પણ કરવામાં આવે છે.

## સંદર્ભો 
શ્રેણી:ઋષિકેશ
શ્રેણી:જોવાલાયક સ્થળો
ગોવિંદ ઘાટ, ઉત્તરાખંડ

thumb|અલકનંદા નદી પાર કર્યા બાદ ગોવિંદ ઘાટ
**ગોવિંદ ઘાટ** ભારતમાં ઉત્તરાખંડ રાજ્યના ચમોલી જિલ્લામાં અલકનંદા અને લક્ષ્મણ ગંગા નદીઓના સંગમ પાસે આવેલ એક નાનું નગર છે.

તે રાષ્ટ્રીય ધોરી માર્ગ નં. ૫૮ પર જોશીમઠથી આશરે ૨૨ કિમી જેટલા અંતરે ૬,૦૦૦ ફુટ (૧,૮૦૦ મી) જેટલી ઉંચાઈ પર આવેલ છે. તે સડક માર્ગ પર શ્રી બદ્રીનાથ યાત્રાના માર્ગ પરનું એક મહત્વપૂર્ણ સ્થળ અને વેલી ઓફ ફ્લાવર્સ રાષ્ટ્રીય ઉદ્યાન તથા હેમકુંડ સાહેબની પદ-આરોહણ (ટ્રેકિંગ) કરવા માટે શરુઆતનું સ્થળ છે. સેંકડો લોકો, મોટે ભાગે હિંદુ યાત્રાળુઓ બદ્રીનાથ જતાં અને શીખ યાત્રાળુઓ પવિત્ર મંદિર હેમકુંડ સાહેબ જતાં અને *વેલી ઓફ ફ્લાવર*ની મુલાકાતે આવતા પ્રવાસીઓ અહીં રોજ આવતા જોવા મળે છે.

અલકનંદા નદીની જમણી બાજુ પર ગુરુદ્વારા આવેલ છે, જે આ વિસ્તારનું સૌથી મહત્વપૂર્ણ સીમાચિહ્ન ગણાય છે. આ ગુરુદ્વારા યાત્રાળુઓ માટે રહેવાની વ્યવસ્થા પણ પૂરી પાડે  છે. સ્થાનિક બજારમાં ઘણી હોટલો, ગેસ્ટ હાઉસ અને રેસ્ટોરાં છે. યાત્રાની મોસમ દરમ્યાન અહીંનું અર્થતંત્ર ઝડપથી વિસ્તાર પામે છે, જે મે મહિનાના અંતથી સપ્ટેમ્બરના અંત સુધી ચાલે છે.

## સંદર્ભો 
## બાહ્ય કડીઓ 
* ગઢવાલ મંડલ વિકાસ નિગમ 

શ્રેણી:યાત્રાધામ
શ્રેણી:ઉત્તરાખંડ
ગુજરાતી ફિલ્મોની યાદી

આ **ગુજરાતી ભાષાના ચલચિત્રોની યાદી** છે. નરસિંહ મહેતા પ્રથમ ગુજરાતી ભાષાનું પ્રથમ ચલચિત્ર હતું જે ૧૯૩૨માં રજૂ થયું હતું.

## ૧૯૩૦ 
* નરસિંહ મહેતા
* સતી સાવિત્રી (૧૯૩૨)
* ગુણસુંદરી (૧૯૩૪)
* ઘર જમાઈ (૧૯૩૫)
* અક્કલ ના બારદાન (૧૯૩૬)

## ૧૯૪૦ 
* રાણકદેવી (૧૯૪૬)
* મીરાબાઈ (૧૯૪૬)
* ગુણસુંદરી (૧૯૪૮)
* કરિયાવર (૧૯૪૮)
* વડિલોના વાંકે (૧૯૪૮)
* જોગીદાસ ખુમાણ (૧૯૪૮)
* નણંદ ભોજાઈ (૧૯૪૮)
* વેવિશાળ (૧૯૪૯)
* મંગળફેરા (૧૯૪૯)
* કહ્યાગરો કંથ (૧૯૫૦)

## ૧૯૫૦ 
* કન્યાદાન (૧૯૫૧)
* મૂળુ માણેક (૧૯૫૫)
* વિધાતા (૧૯૫૬)
* મળેલા જીવ (૧૯૫૬)

## ૧૯૬૦ 
* મહેંદી રંગ લાગ્યો
* અખંડ સૌભાગ્યવતી (૧૯૬૩)
* કંકુ ‍‍(૧૯૬૯)

## ૧૯૭૦ 
* ખમ્મા મારા વીરા / રક્ષા બંધન
* મેના ગુર્જરી (૧૯૭૫)
* સંતુ રંગીલી (૧૯૭૬)
* તમે રે ચંપો ને અમે કેળ (1978)
* રાજા ભરથરી (1973)
* હોથલ પદમણી (1974)
* હરીચંદ્ર તારામતી (1974)
* શેઠ સગાળશા (1975)

## ૧૯૮૦ 
* ભવની ભવાઈ
* મેરુ મુળાંદે (1980)
* ઢોલી (1982)
* ઢોલા મારુ (1983)
* પાલવડે બાંધી પ્રિત (1983)
* હિરણને કાંઠે (1984)
* સાજણ તારા સંભારણા (1985)
* મેરુ માલણ (1985)
* ઉજળી મેરામણ (1985)
* સાયબા મોરા (1986)
* પારસ પદમણી (1987)
* મોતી વેરાણાં ચોકમાં (1987)

## ૧૯૯૦ 
* દેશ રે જોયા દાદા પરદેશ જોયા
* હું હુંશી હુંશીલાલ
* મારે ટોડલે બેઠો મોર (1991)
* ઝુલણ મોરલી (1991)
* પંખીડા ઓ પંખીડા (1993)
* લખતરની લાડી વિલાયતનો વર (1999)

## ૨૦૦૦ 
* મૈયર મા મનડુ નથી લાગતુ
* ધુળકી તારી માયા લાગી (૨૦૦૩)
* એકવાર પિયુને મળવા આવજે (૨૦૦૬)
* રાધા તારા વિના ગમતું નથી (૨૦૦૭)
* બેટર હાફ (૨૦૦૮)
* મોટા ઘરની વહુ (૨૦૦૮) 
* દુઃખડા હરો મા દશામા (૨૦૦૮) 
* લિટ્ટલ ઝિઝોઉ (૨૦૦૯)
* વાગી કાળજે કટારી તારા પ્રેમની (૨૦૧૦)

## ૨૦૧૦ 
* પ્રેમી ઝુક્યા નથી ને ઝુકશે નહી (૨૦૧૧)
* મોહનના મંકીઝ
* ચાર (૨૦૧૧)
* વીર હમીરજી (૨૦૧૨)
* ભલે પધાર્યા (૨૦૧૨)
* કેવી રીતે જઈશ (૨૦૧૨)
* સપ્તપદી (૨૦૧૩)
* હેપ્પી ફેમિલી પ્રાઇવેટ લિમિટેડ (૨૦૧૩)
* આપણે તો ધીરુભાઈ (૨૦૧૪)
* વ્હિસ્કી ઇઝ રિસ્કી (૨૦૧૪)
* રસિયા તારી રાધા રોકાણી રંણમાં (૨૦૧૪)
* બે યાર (૨૦૧૪)
* છેલ્લો દિવસ (૨૦૧૫)
* થઇ જશે! (૨૦૧૬)
* તું તો ગયો (૨૦૧૬)
* જે પણ કહીશ એ સાચુજ કહીશ (૨૦૧૬)
* કોઈ આને પરણવો (૨૦૧૬)
* રોંગ સાઈડ રાજુ (૨૦૧૬)
* *તુ મારો દોસ્તાર* *(૨૦૧૭)*
* *હમીર* *(૨૦૧૭)*
* શુભારંભ (૨૦૧૭)
* સાથી (૨૦૧૭)
* સુપરસ્ટાર (૨૦૧૭)
* અરમાન: સ્ટોરી ઓફ અ સ્ટોરીટેલર (૨૦૧૭)
* લવ વાઇરસ (૨૦૧૭)
* તૃપ્તિ (૨૦૧૭) 
* કેરી ઑન કેસર ‍(૨૦૧૭)
* દુનિયાદારી (૨૦૧૭)
* લાસ્ટ ચાન્સ (૨૦૧૭)
* મેડ ફોર ઈચઅધર (૨૦૧૭)
* ઓ તારી (૨૦૧૭)
* દેવાંગ (૨૦૧૭)
* પેલા અઢી અક્ષર (૨૦૧૭)
* મોનાલીસ (૨૦૧૭)
* આવ તારું કરી નાખું (૨૦૧૭)
* બેન્ડ બાજા બબૂચક (૨૦૧૭)
* રોક ટોક (૨૦૧૭)
* કેશ ઓન ડિલિવરી (૨૦૧૭)
* ગાંધીની ગોલમાલ (૨૦૧૭)
* ચોર બની થનગાટ કરે (૨૦૧૭)
* વિટામિન શી (૨૦૧૭)
* રોલ નં. ૫૬ (૨૦૧૭)
* તંબૂરો (૨૦૧૭)
* યશોદા (૨૦૧૭)
* હદ થઈ ગઈ (૨૦૧૭)
* બાપ વેચવાનો છે (૨૦૧૭)
* રચના નો ડબ્બો (૨૦૧૭)
* બેસ્ટ ઓફ લક લાલુ (૨૦૧૭)
* ચલ મન જીતવા જઈએ (૨૦૧૭)
* લવ યૂ યાર (૨૦૧૭)
* લોહી ની સગાઈ (૨૦૧૭)
* લવની ભવાઇ (૨૦૧૭)
* ધાડ (૨૦૧૮)
* ગુજ્જુભાઈ - મોસ્ટ વોન્ટેડ ‍(૨૦૧૮)
* રેવા (૨૦૧૮)
* મિજાજ (૨૦૧૮)
* હેલ્લારો ‍(૨૦૧૯)
* ચાલ જીવી લઈએ! (૨૦૧૯)

## ૨૦૨૦-૨૦૨૫ 
* ૨૦૨૦ની ગુજરાતી ફિલ્મોની યાદી
* ૨૦૨૧ની ગુજરાતી ફિલ્મોની યાદી
* ૨૦૨૨ની ગુજરાતી ફિલ્મોની યાદી
* ૨૦૨૩ની ગુજરાતી ફિલ્મોની યાદી
* ૨૦૨૪ની ગુજરાતી ફિલ્મોની યાદી
* ૨૦૨૫ની ગુજરાતી ફિલ્મોની યાદી

## આ પણ જુઓ 
* ગુજરાતી સિનેમા

## સંદર્ભ 
## બાહ્ય કડીઓ 
* ગુજરાતી સિનેમા ઇન્ટરનેટ મૂવી ડેટાબેઝ પર.

શ્રેણી:ગુજરાતી ચલચિત્ર
માખનલાલ ચતુર્વેદી

**માખનલાલ ચતુર્વેદી** (ઉપનામ: *એક ભારતીય આત્મા*) ભારતીય સાહિત્યકાર હતા. તેઓ કવિ, લેખક, નાટ્યલેખક, નિબંધકાર તથા પત્રકાર હતા. તેઓ સરળ ભાષા અને ઓજપૂર્ણ ભાવનાઓના અનોખા હિંદી સાહિત્યના રચયિતા હતા. એમણે હિંદી તેમ જ સંસ્કૃત ભાષાઓનું શિક્ષણ લીધું હતું. તેઓ *કર્મવીર* નામના હિંદી રાષ્ટ્રીય દૈનિક વર્તમાનપત્રના સંપાદક હતા. એમણે ભારતની આઝાદીના આંદોલનમાં સક્રિય રૂપે ભાગ લીધો હતો.

## રચના 
હિમકિરિતિની, હિમ તરંગિણી, યુગ ચારણ, શરણાગતિ, મારણ ઝવેર, માતા, વેણુ લો ગુંજે ધારા, બિજુરી કાજલ આંજ રાહી વગેરે તેમની પ્રખ્યાત કાવ્ય રચનાઓ છે.

ડો. નગેન્દ્રએ એમની કવિતા વિશે લખ્યું છે કે- *उनकी कविताओं में ओज और माधुर्य अविभक्त हैं। ओज तो जैसे कवि के भावों की संकुलता को भेद कर फूट पड़ा है और अभिव्यक्ति तीर की तरह सीधी है।*

## સંદર્ભો 
શ્રેણી:લેખક
શ્રેણી:કવિ
શ્રેણી:મધ્ય પ્રદેશના લોકો
શ્રેણી:૧૯૬૮માં મૃત્યુ
દુધગંગા નદી

**દુધગંગા નદી** () પશ્ચિમ ભારતમાં વહેતી કૃષ્ણા નદીના જમણા કાંઠાની સહાયક નદી છે. તે મહારાષ્ટ્રમાં સિંધુદુર્ગ જિલ્લામાં પશ્ચિમી ઘાટમાંથી નીકળે છે અને કર્ણાટક રાજ્યના કોલ્હાપુર જિલ્લા અને બેલગામ જિલ્લામાંથી પસાર થઈ કૃષ્ણા નદીમાં મળી જાય છે. કેટલાક ભાગોમાં આ નદી કર્ણાટક અને મહારાષ્ટ્ર રાજ્યો વચ્ચેની સરહદ બને છે.

આ નદી પર પશ્ચિમ કોલ્હાપુર જિલ્લામાં બંધ બાંધવામાં આવેલ છે, જેનાથી *કલમ્માવાડી જળાશય*ની રચના થયેલ છે.

## સંદર્ભો 
* મહારાષ્ટ્ર રાજ્ય ગેઝેટિયર

શ્રેણી:ભારતની નદીઓ
શ્રેણી:મહારાષ્ટ્ર
શ્રેણી:કર્ણાટક
ક્રોમા

**ક્રોમા** એક છૂટક ગ્રાહકલક્ષી ઇલેક્ટ્રોનિક્સ ઉત્પાદનો માટેની શૃંખલા કંપની છે. તે ક્રોમા ઝિપ સ્ટોર્સ, ક્રોમા કિઓસ્ક અને તાજેતરની ઓનલાઇન, www.croma.com માં સફળ વિસ્તરણ સાથે ગ્રાહકલક્ષી ઇલેક્ટ્રોનિક્સ ઉત્પાદનો માટે દેશની પ્રથમ મોટી નિષ્ણાત છૂટક કંપની છે. ટાટા ગ્રુપ કંપનીની ઇન્ફિનિટી રિટેલ ભારતમાં ક્રોમા સ્ટોર્સ ચલાવે છે. ઇન્ફિનિટી રિટેલ લિ તાતા સન્સની ૧૦૦% સહાયક છે.

હાલમાં, ભારતના ૨૫ શહેરોમાં ૧૦૧ કુલ ક્રોમા સ્ટોર્સ છે. સ્ટોર્સ મહારાષ્ટ્ર (મુંબઇ, પુણે, નાસિક, કોલ્હાપુર, ઔરંગાબાદ), ગુજરાત (અમદાવાદ, રાજકોટ, સુરત, વડોદરા), દિલ્હી એનસીઆર, કર્ણાટક (બેંગ્લોર, મૈસોર), પંજાબ (અમૃતસર, જલંધર), ચંદીગઢ, તમિલનાડુ (ચેન્નઈ) અને તેલંગાણા (હૈદરાબાદ) જેવા રાજ્યોમાં ફેલાયેલા છે.

ક્રોમા ૬૦૦૦ ઉત્પાદનો ૮ શ્રેણીમાં વેચે છે.

## સંદર્ભ 
શ્રેણી:કંપનીઓ
ભારતીય

**ભારતીય** અથવા **ભારતીયો** એટલે કંઈક અથવા કોઇ, અથવા જે ભારત રાષ્ટ્ર સાથે સંકળાયેલ હોય.
## લોકો 
### દક્ષિણ એશિયા 
* ભારતીયો, ભારતીય રાષ્ટ્રીયતાના લોકો, અથવા જે લોકો નાગરિકો અથવા ભારત રહેવાસીઓ છે.
* બિન-નિવાસી ભારતીય અને ભારતીય મૂળના વ્યક્તિ, ભારતના નાગરિક છે જે કામચલાઉ બીજા દેશમાં ચાલ્યા ગયા છે.

શ્રેણી:સંદિગ્ધ શીર્ષક વાળાં પાનાં
નેલ્સન મડેલા આંતરરાષ્ટ્રીય દિન

thumb|250x250px|નેલ્સન મંડેલા આંતરરાષ્ટ્રીય દિવસ ઉજવણી
**નેલ્સન મંડેલા આંતરરાષ્ટ્રીય દિવસ** દર વર્ષે ૧૮ જુલાઈના દિવસે સંયુક્ત રાષ્ટ્ર દ્વારા શાંતિ માટેના નોબેલ પુરસ્કારના વિજેતા તેમ જ ભૂતપૂર્વ દક્ષિણ આફ્રિકાના રાષ્ટ્રપતિ નેલ્સન મંડેલાના જન્મ દિવસની યાદમાં મનાવવામાં આવે છે. આ દિવસ માટેનો નિર્ણય જુલાઈ ૧૮, ૨૦૧૦ના રોજ, જ્યારે મંડેલા ૯૨ વર્ષના થયા ત્યારથી દર વર્ષે ઉજવણી કરવા માટે લેવામાં આવ્યો હતો. યુનાઇટેડ નેશન્સ જનરલ એસેમ્બલીના પ્રમુખ અલી ટ્રેકીએ જણાવ્યું હતું કે આ નિર્ણય એક મહાન વ્યક્તિનું સન્માન કરવા માટે લેવામાં આવ્યો હતો, જેમણે નહીં માત્ર સામાન્ય લોકોની સુખાકારી માટે કામ કર્યું, પરંતુ તે માટેની કિંમત પણ ચુકવી. મંડેલાએ તેમના જીવનના મોટા ભાગની ઉંમર (૨૭ વર્ષ) કારાવાસ ખાતે વિતાવી હતી. કારાવાસ દરમિયાન તેઓ સૌથી વધુ સમય કેપ ટાઉન શહેરના કિનારે વસેલ કુખ્યાત રોબેન ટાપુની જેલમાં રહ્યા હતા. તેમના ૯૧મા જન્મ દિવસે સંયુક્ત રાષ્ટ્રસંઘના મહાસચિવ (સેક્રેટરી જનરલ) બાન કી મૂને જણાવ્યું હતું કે - "મંડેલા સંયુક્ત રાષ્ટ્રમાં ઉચ્ચ આદર્શોના પ્રતીક છે. મંડેલાને આ આદર શાંતિ સ્થાપના, રંગભેદ દૂર કરવા,માનવ અધિકારોનું રક્ષણ અને લિંગ સમાનતાની સ્થાપના માટે તેમના સતત પ્રયાસો માટે આપવામાં આવે છે."

## સહાયક સ્ત્રોત 
* હિન્દુસ્તાન સમાચાર
* દૈનિક ભાસ્કર
* દૈનિક જાગૃતિ

## સંદર્ભો 
શ્રેણી:મહત્વના દિવસો
એરપોર્ટ્સ ઓથોરીટી ઓફ ઇન્ડિયા

**એરપોર્ટ્સ ઓથોરિટી ઓફ ઇન્ડિયા** (***AAI***) સિવિલ એવિએશન ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર મંત્રાલય હેઠળ ભારતમાં નાગરિક ઉડ્ડયન સેવા ઊભી કરવા, સુધારવા તેમજ તેની જાળવણી અને વ્યવસ્થા કરવા માટે જવાબદાર છે. તે ભારતીય હવાઈ સીમા (એરસ્પેસ) અને આસપાસના દરિયાઈ વિસ્તારો પર એર ટ્રાફિક મેનેજમેન્ટ (એટીએમ) સેવાઓ પૂરી પાડે છે. તે ૧૮ આંતરરાષ્ટ્રીય વિમાનમથકો, ૭ કસ્ટમ્સ વિમાનમથકો, ૭૮ આંતરિક વિમાનમથકો, ૨૬ સિવિલ એન્ક્લેવ અને લશ્કરી એરફિલ્ડસ સહિત કુલ  ૧૨૫ વિમાનમથકોનું વ્યવસ્થાપન કરે છે.

## બાહ્ય કડીઓ 
* 

શ્રેણી:કંપનીઓ
પલ્લવીયા પાર્શ્વનાથ મોટા દેરાસર, પાલનપુર

thumb|પલ્લવીયા પાર્શ્વનાથ મોટા દેરાસર, પાલનપુર ખાતે આવેલી રાજા પ્રહલાદનની મૂર્તિ.
**પલ્લવીયા પાર્શ્વનાથ મોટા દેરાસર** ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ઉત્તર ભાગમાં આવેલા બનાસકાંઠા જિલ્લાના મુખ્ય મથક પાલનપુર શહેર ખાતે આવેલ છે. પાલનપુરની સ્થાપના થયા પછી રાજા પ્રહલાદન દ્વારા આ દેરાસરનું નિર્માણ કરાવ્યાનું વર્ણન પ્રાપ્ત થાય છે. આ જૈન દેરાસરની ભવ્યતા વિષયક અલંકૃત કાવ્યમય વર્ણન "સોળ સૌભાગ્ય" અને "હીર સૌભાગ્ય"માં જોવા મળે છે.

આ દેરાસર પાલનપુર શહેરની મધ્યમાં હીરવિજયસૂરી મહારાજના જન્મ સ્થળની સામે આવેલું છે.

અનુમાન છે કે શિલ્પ સ્થાપત્યથી શોભતું આ દેરાસર નિર્માણ સમયે અતિભવ્ય હશે પણ કાળક્રમે આક્રમણોમાં તે ખંડીત થયેલ છે. કાળક્રમે તેનો જિર્ણોધ્ધાર કરવામાં આવ્યો છે. મુળ ગર્ભગૃહની અંદર રહેલી પ્રતિમાઓની સ્થાપના બેઠક અને કેટલીક પ્રતિમાઓના ખંડીત પરિકરો અસલ મંદિરની ભવ્યતાની ઝાંખી કરાવે છે. આ જિનાલયની ભીંતમાં પ્રહલાદન દેવની પ્રતિમા જોવા મળે છે.

## દંતકથા 
રાજા પ્રહલાદ કુષ્ઠરોગનો ભોગ બન્યા હતા. શીલધવલ નામના જૈન આચાર્યની આજ્ઞા મુજબ તેણે પાલનપુરમાં પ્રહલાદ વિહાર નામનું જિનાલય બંધાવ્યુ હતું. એમાં પાર્શ્વનાથની સ્થાપના કરી અને કહેવાય છે કે તેના પક્ષાલજળથી સ્નાન કરવાથી તેમનો કુષ્ઠરોગ દુર થયો હતો.

## સંદર્ભ 
શ્રેણી:પાલનપુર
શ્રેણી:જૈન તીર્થ
એસ. પી. બાલાસુબ્રમણ્યમ

**શ્રીપતિ પંડિતરાધ્યુલા બાલાસુબ્રમણ્યમ ** (; ; (૪ જૂન ૧૯૪૬ – ૨૫ સપ્ટેમ્બર ૨૦૨૦) એ ભારતીય પાર્શ્ચ ગાયક, અભિનેતા, સંગીત દિગ્દર્શક, ગાયક અને ફિલ્મ નિર્માતા હતા. તેમણે તેલુગુ, તમિલ, કન્નડ અને હિન્દી એમ ચાર જુદી જુદી ભાષાઓમાં તેમની કૃતિઓ માટે શ્રેષ્ઠ પુરુષ પાર્શ્વ ગાયક માટે છ રાષ્ટ્રીય ફિલ્મ પુરસ્કાર, આંધ્ર પ્રદેશ સરકાર દ્વારા ૨૫ વાર તેલુગુ સિનેમા માટેનો નન્દી પુરસ્કાર ઉપરાંત કર્ણાટક અને તમિલનાડુના અન્ય રાજ્ય પુરસ્કારો મેળવ્યા છે. ૨૦૧૨માં તેમને ભારતીય સિનેમામાં યોગદાન બદલ રાજ્ય એનટીઆર રાષ્ટ્રીય પુરસ્કાર મળ્યો હતો. ૨૦૧૬માં તેમને સિલ્વર પીકોક મેડલથી ઇન્ડિયન ફિલ્મ પર્સનાલિટી ઓફ ધ યર તરીકે સન્માનિત કરવામાં આવ્યા હતા. તેમને ભારત સરકાર તરફથી પદ્મશ્રી (૨૦૦૧), પદ્મભૂષણ (૨૦૧૧) અને પદ્મ વિભૂષણ (મરણોપરાંત) (૨૦૨૧)થી સન્માનિત કરવામાં આવ્યા હતા.

## સંદર્ભો 
## બાહ્ય કડીઓ 
* 

શ્રેણી:ફિલ્મફેર પુરસ્કારોના વિજેતાઓ
શ્રેણી:આંધ્ર પ્રદેશ
શ્રેણી:પદ્મભૂષણ પુરસ્કાર વિજેતા
શ્રેણી:પદ્મશ્રી પુરસ્કાર વિજેતાઓ
શ્રેણી:ગાયક
શ્રેણી:૨૦૨૦માં મૃત્યુ
શ્રેણી:૧૯૪૬માં જન્મ
ગોલા નદી, ઉત્તરાખંડ

**ગોલા નદી** () ભારત દેશના ઉત્તરાખંડ રાજ્યમાં હિમાલયના નિચાણવાળા ભાગમાં વહેતી એક નદી છે. તે મુખ્યત્વે એક વસંત ઋતુમાં વહેતી નદી છે. આ નદી હલ્દ્‌વાની અને કાઠગોદામ શહેર માટે મુખ્ય પાણી સ્ત્રોત છે. આ નદી પર એક સુંદર બંધ કાઠગોદામ નજીક અસ્તિત્વમાં છે.

આ નદી પર હલ્દ્‌વાની અને કાઠગોદામ વિસ્તાર માટે પુલ બાંધવાનું કાર્ય લાંબા સમય માટે વિવાદાસ્પદ રહ્યું છે. આ વિકાસકાર્ય વિવાદાસ્પદ રહેવાનું કારણ ગેરકાયદે ખાણકામ છે. સરકાર દુરથી સંચાલન કરી શકાય (રીમોટ સેન્સર) તેવાં ચોરી વિરોધી ઉપકરણો સ્થાપિત કરવા માટે યોજના કરી રહી છે.

આ નદીના ખીણ પ્રદેશમાં સતત ધોવાણના કારણે તરાઈ વન વિસ્તારમાં રહેતા વાઘ અને હાથીઓના અસ્તિત્વ સામે જોખમ ઊભું થયેલ છે.

## સંદર્ભો 
શ્રેણી:ભારતની નદીઓ
શ્રેણી:ઉત્તરાખંડ
રીંછડીયા મહાદેવ, અંબાજી

**રીંછડીયા મહાદેવ** ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યમાં અંબાજી નજીક આવેલ ભગવાન શિવને સમર્પિત મંદિર છે. અંબાજી થી ખેડબ્રહ્મા જતા ધોરી માર્ગ ઉપર કુંભારીયા દેરાસરથી ર કિલોમીટર જેટલા અંતરે અંતરિયાળ વિસ્તારમાં આ પૌરાણિક મંદિર આવેલ છે. ડુંગરાઓ અને જંગલ વિસ્તારમાં આવેલ આ મંદિરની આસપાસનું વાતાવરણ પણ સુંદર છે. ઘણા યાત્રાળુઓ અહી દર્શનાર્થે આવે છે. વિશેષ કરીને શ્રાવણ માસમાં વધુ ભીડ રહે છે. આ સ્થળ પર લોકો પિકનીક કરવા પણ આવે છે. બાજુમાં એક તળાવ પણ છે.

## મેળો 
દર વર્ષે ભાદરવા મહિનાની પુનમે અહીં ભવ્ય મેળો ભરાય છે. દર માસની પુનમના દિવસે પણ અહીં મોટો પ્રમાણમાં માનવ-મહેરામણ દર્શનાર્થે ઉમટી પડે છે.

## સંદર્ભો 
શ્રેણી:દાંતા તાલુકો
શ્રેણી:ગુજરાતનાં શિવાલયો
કેશવપ્રસાદ શ્યામલાલ મૌર્ય

**કેશવપ્રસાદ શ્યામલાલ મૌર્ય** ભારતના ઉત્તર પ્રદેશ રાજ્યના નાયબ મુખ્ય પ્રધાન છે. ૧૦ માર્ચ ૨૦૧૭ના દિવસે તેમણે ઉત્તર પ્રદેશ રાજ્યના નાયબ મુખ્ય પ્રધાન તરીકે શપથ લીધા હતા.

તેઓ સોળમી લોકસભાના સાંસદ તરીકે ૨૦૧૪ના વર્ષની ચૂંટણીમાં તેઓ ઉત્તર પ્રદેશ રાજ્યની ફુલપુર બેઠક પરથી ભારતીય જનતા પક્ષની ટિકિટ પર ચૂંટાયા હતા.

## પ્રારંભિક જીવન 
કેશવપ્રસાદ મૌર્યનો જન્મ કૌશામ્બી જિલ્લામાં સિરાથુ ખાતે એક ખેડૂત કુટુંબમાં થયો હતો. તેમના માતા-પિતા સાથે કૃષિ કાર્યોમાં મદદ કરતાં કરતાં તેમણે ચાની દુકાન પણ ચલાવી હતી તેમ જ અખબાર વિક્રય પણ કર્યું હતું.

## સંદર્ભો 
શ્રેણી:જીવિત લોકો
શ્રેણી:રાજકારણી
જાનકી બોડીવાળા

**જાનકી બોડીવાળા** (જન્મ ૩૦ ઓક્ટોબર ૧૯૯૫) એક ભારતીય મોડેલ અને ગુજરાતી ફિલ્મ અને ગુજરાતી થિયેટર સ્ટેજ અભિનેત્રી છે. તેણીની પ્રથમ ફિલ્મ કૃષ્ણદેવ યાજ્ઞિક દ્વારા નિર્દેશિત છેલ્લો દિવસ (૨૦૧૫) છે.. તેણે ૮ માર્ચ ૨૦૨૪ના રોજ રીલિઝ થયેલા હિંદી ચલચિત્ર શૈતાનમાં જાહ્નવીની ભૂમિકા ભજવી હતી. [https://biographypeople.com/janki-bodiwala/ ]

## ફિલ્મોની યાદી 
## સંદર્ભ 
## બહારની લિંક 
* જાનકી બોડીવાળા જીવનચરિત્ર 

શ્રેણી:ગુજરાતી અભિનેત્રી
શ્રેણી:૧૯૯૫માં જન્મ
અમદાવાદના લોકોની યાદી

અમદાવાદમાં સંખ્યાબંધ પ્રતિષ્ઠિત નાગરિકો છે જેઓને દેશના સર્વોચ્ચ નાગરિક પુરસ્કાર એનાયત કરવામાં કરવામાં આવ્યા છે

## ભારત રત્ન 
* સરદાર વલ્લભભાઇ પટેલ - ૧૯૯૧માં મરણોત્તર એનાયત
* ગુલઝારીલાલ નંદા - ૧૯૯૭માં મરણોત્તર એનાયત

## પદ્મવિભૂષણ 
* ડો. વિક્રમ સારાભાઇ - ૧૯૬૬માં પદ્મ ભૂષણ, ૧૯૭૨માં પદ્મવિભૂષણ મરણોત્તર એનાયત

## પદ્મભૂષણ 
* ઈલા ભટ્ટ - ૧૯૮૫માં પદ્મશ્રી, ૧૯૮૬માં પદ્મભૂષણ
* જ્યોર્જ જોસેફ - ૧૯૯૯માં 
* મલ્લિકા સારાભાઈ - ૨૦૧૦માં 

## પદ્મશ્રી 
* બાલકૃષ્ણ દોશી - ૧૯૭૬માં 
* ગીત શેઠી - ૧૯૮૬માં
* હકુ શાહ - ૧૯૮૯માં 
* જસુ પટેલ - ૧૯૬૦માં 
* કે. કા. શાસ્ત્રી - ૧૯૭૬માં
* કુમુદિની લાખિયા - ૧૯૮૭માં
* પ્રમોદ કાલે - ૧૯૮૪માં
* સત્ય પ્રકાશ - ૧૯૮૨માં
* કાર્તિકેય સારાભાઈ - ૨૦૧૨માં

શ્રેણી:અમદાવાદ
ગુહ્યેશ્વરી મંદિર, નેપાળ

thumb|250x250px|ગુહ્યેશ્વરી માતા મંદિર પ્રવેશદ્વાર
thumb|250x250px|ગુહ્યેશ્વરી માતા મંદિર સંકુલ
**ગુહ્યેશ્વરી મંદિર**, કાઠમંડુ, નેપાળ ખાતે આવેલ એક હિન્દુ ધર્મના અનુયાયીઓનું મંદિર છે. અહીં સતીના શરીરના બંને બાજુના ઘૂંટણો પડ્યા હતા. આ કારણે આ મંદિરની ગણના એકાવન શક્તિપીઠમાં કરવામાં આવે છે. અહીંની શક્તિ મહાશિરા અને ભૈરવ કપાલી છે. કેટલાક લોકોનું માનવું છે કે તેમનું નામ ગુહ્યેશ્વરી મંદિર એટલા માટે છે કે અહીં દેવીનો ગુહ્ય ભાગ પડ્યો હતો. જે આસામ ખાતે કામાખ્યા મંદિરમાં કામાખ્યા દેવી સ્થાન પર પડ્યાનું વર્ણન છે. 

## સંદર્ભો 
શ્રેણી:નેપાળ
શ્રેણી:યાત્રાધામ
પ્રતિહાર કલા શૈલી

**પ્રતિહાર કલા શૈલી** મધ્યકાલીન શિલ્પ શૈલી છે. આ શૈલીની મૂર્તિઓમાં ગુપ્ત કાળના ઘણા લક્ષણો સામેલ છે. પ્રતિહાર કલા શૈલીની મૂર્તિઓ મધ્યકાલીન શૈલીની અન્ય કલા-શૈલીઓની તુલનામાં સૌથી વધુ પ્રભાવશાળી અને સુંદર છે. આ શૈલીની મૂર્તિઓના મુખ પર પ્રસન્નતાનો ભાવ અભિવ્યક્ત થાય છે.
આ મૂર્તિઓના શરીરની સુડોળતા પર વિશેષ ધ્યાન આપવામાં આવેલ છે અને અલંકરણોનો ઓછો ઉપયોગ કરવામાં આવેલ છે. ઉત્તર પ્રદેશ રાજ્યના ઝાંસી જિલ્લા ખાતે બરુઆ સાગરનું વિશાળ મંદિર પ્રતિહાર કલા શૈલીનું ઉત્તમ ઉદાહરણ છે. આ મંદિરના પ્રવેશદ્વાર પર ઘણી સુંદર મૂર્તિઓ કોતરવામાં આવેલ છે. આ મંદિરની કલાકૃતિઓ જોવાથી સ્પષ્ટ થાય છે કે તે સમયેના કલાકારો મૂર્તિઓના અંગ-પ્રત્યંગની સુડોળતા તરફ અત્યંત સજાગ હતા અને તેના નિર્માણ-કાર્યમાં કુશળ હતા.

## સંદર્ભો 
શ્રેણી:ભારતીય સંસ્કૃતિ
શ્રેણી:ઇતિહાસ
રંઘોળા બંધ

**રંઘોળા બંધ** રંઘોળી નદી પર ગુજરાત રાજ્યના ભાવનગર જિલ્લાના ઉમરાળા તાલુકાના રંઘોળા ગામ નજીક આવેલો બંધ છે.

આ બંધના નિર્માણનું કાર્ય ભાવનગરના મહારાજા ભાવસિંહજી બીજાએ કરાવ્યું હતું, ત્યારબાદ બંધનું સંપુર્ણ નિર્માણ મહારાજા કૃષ્ણકુમારસિંહજી એ કરાવ્યું હતું, આથી આ બંધ ભાગસાગર ડેમ તરીકે પણ ઓળખાય છે. ડેમનું બાંધકામ ૧૯૪૬ની સાલમાં શરુ થયું હતું અને ૧૯૫૨માં તે બની ને તૈયાર થઈ ગયો હતો. ડેમ બનાવવા માટે તે સમયે ૬૩.૪૨ લાખનો ખર્ચ થયો હતો. આ ડેમ પર કુલ ૪૭ જેટલા દરવાજા છે જે વગર વિજળીએ ફક્ત પાણીના દબાણથી આપોઆપ ખૂલે છે. જે આ બંધની વિશેષ ખાસિયત છે. આ ડેમની  લંબાઈ ૫૪૮.૭૮ મીટર છે. ડેમના દરવાજાનું માપ ૧૦.૯૮ મી. x ૧.૫૨ મી. છે. 

## સંદર્ભ 
શ્રેણી:ગુજરાતના ડેમ
મીકા સિંહ (પોપ ગાયક)

**અમરીક સિંહ** (જન્મ: ૧૦ જૂન, ૧૯૭૭) કે જે નામ **મીકા** તરીકે મોટેભાગે ઓળખાય છે, એક ભારતીય પોપ ગાયક અને રેપ-ગાયક છે. તેણે ઘણી બંગાળી ફિલ્મોમાં પણ પોતાનો અવાજ આપ્યો છે. તે ભારે લોકપ્રિય પંજાબી ગાયક છે. તેણે ઘણી બોલિવૂડ ફિલ્મોમાં ગીતો ગાયેલ છે, જેમાં *સિંઘ ઇઝ કિંગ *અને *જબ વી મેટ* સામેલ છે.

## સંદર્ભો 
## બાહ્ય કડીઓ 
* 
* 

શ્રેણી:ગાયક
શ્રેણી:પંજાબ
શ્રેણી:૧૯૭૭માં જન્મ
આદુનો છોડ

**આદુ**નો છોડ પાંદડાવાળા દાંડી અને પીળાશ વાળા લીલા ફૂલો ધરાવે છે. આદુ મસાલા છોડ મૂળિયા માંથી આવે છે. આદુ ચીન, જાપાન અને ભારત જેવા એશિયાના ગરમ ભાગોમાં ઉગાડવામા આવે છે, પરંતુ હવે દક્ષિણ અમેરિકન અને આફ્રિકાના કેટલાક ભાગોમાં વિકસ્યું છે. તે પણ હવે દવા તરીકે અને ખોરાક સાથે ઉપયોગ કરવા મધ્યપૂર્વમા ઉગાડવામાં આવે છે.

thumb|આદુનો પુષ્પવિન્યાસ

આદુના છોડનો ભૂગર્ભ સ્ટેમ (ભૂપ્રકાંડ) નો તાજા, પાઉડર ઉપયોગ કરી શકાય છે, તેલ સ્વરૂપમાં અથવા રસ તરીકે, એક મસાલા તરીકે સૂકા. આદુ, ઝિંજીબરેસી કુટુંબ ભાગ છે ઇલાયચી અને હળદર સાથે, અને તે સામાન્ય રીતે ભારત, જમૈકા, ફીજી, ઇન્ડોનેશિયા અને ઓસ્ટ્રેલિયામાં બનાવવામાં આવે છે.

શ્રેણી:મસાલા
શ્રેણી:ઔષધીય વનસ્પતિ
શ્રેણી:ભારતીય મસાલા
પચરંગી શક્કરખરો

**પચરંગી શક્કરખરો** એ મોટાભાગે ભારતીય ઉપમહાદ્વિપમાં જ જોવા મળતું *શક્કરખરા* વર્ગનું એક પક્ષી છે. આ પક્ષી શ્રીલંકા, દક્ષિણ ભારત, બાંગ્લાદેશ, પૂર્વ ભારતમાં જોવા મળે છે. તે દક્ષિણ ગુજરાત અને પૂર્વ ભારતમાં આસામ અને મેઘાલય સુધી જોવા મળે છે. તે ખોરાક તરીકે મોટા ભાગે ફૂલોનો રસ લે છે અને તે માટે તે થોડી વાર માટે *હમિંગ બર્ડ*ની માફક ફૂલો પર મંડરાઈ શકે છે. તે સામાન્ય રીતે ઝાડ અને ખેતી તથા બગીચાઓમાં જોવા મળે છે અને સામાન્ય રીતે ગાઢ જંગલોમાં જોવા નથી મળતા.

## વર્ણન 
પચરંગી શક્કરખોરાની ૧૦ સેન્ટિમીટર કરતાં પણ ઓછી લંબાઈ, તેની વળાંકદાર પણ નાની ચાંચ, નાની અને ખૂણાવાળી પુંછડી, લાંબી અને રસ પીવા યોગ્ય
જીભ હોય છે. નર અને માદા સહેલાઈથી ઓળખી શકાય તેવા હોય છે. નરનો ઉપરનો ભાગ ઘેરો મરુન હોય છે. માથા પર લીલાશ પડતો વાદળી રંગ અને ખભાના ભાગ પર ચળકતો લીલો રંગ જોવા મળે છે. નીચેનો ભાગ પીળાશ પડતો સફેદ અને ગળાનો ભાગ કાળાશ પડતો હોય છે. માદાના પડખાનો રંગ અને પાંખોનો રંગ ઓલીવ રાખોડી અને છાતીનો ભાગ પીળાશ પડતો હોય છે. તેને આછી ભ્રમરો જોવા મળે છે. તે ખુબ જ અવાજ કરતું પક્ષી છે. 

## ખોરાક અને આવાસ 
આ પક્ષીનો મુખ્ય ખોરાક ફૂલોનો રસ પર છે. આ ઉપરાંત તે કોઈવાર ફળો અને જીવડાં પણ આરોગે છે, ખાસ કરીને બચ્ચાંને ખવડાવતી વખતે. તે ઘરની આસપાસ, બગીચાઓમાં, અથવા ખેતરોમાં જોવા મળે છે. તે તાર પર કે ઝાડ અથવા છોડની ડાળ પર લટકતો માળો બનાવી રહે છે.

## પ્રજનન 
આ પક્ષી સામાન્ય રીતે ચોમાસાની ઋતુમાં પ્રજનન કરે છે. ઘણી વાર વર્ષમાં બે વખત પણ પ્રજનન કરતા હોવાનું પણ અવલોકન થયેલ છે. આ માટે માળો
બનાવવાનું કામ મોટે ભાગે માદા કરતી હોય છે. માળો બનાવવા તે કરોળિયાના જાળા, દોરા, તાંતણા તથા સૂકા પાંદડાંઓનો ઉપયોગ કરે છે. માળો સીવેલો નથી હોતો, પણ કરોળિયાના જાળા વડે બાંધેલો હોય છે. લગભગ ૧૦ દિવસમાં માળો સંપૂર્ણપણે બાંધે છે. સંવનન સમયે નર માદાને આકર્ષવા માટે ડોક ઊંચી રાખી પોતાની પાંખોને અડધી ખોલે છે અને પૂંછડીના પીછાં પંખાની માફક ખોલીને પ્રદર્શિત કરે છે. સંવનન પછી માદા બે થી ચાર ઈંડા મૂકુ છે અને ૧૫ થી ૧૭ દિવસ માટે તેને સેવે છે. ઈંડાનું સેવન ફક્ત માદા જ કરે છે. તેના બચ્ચાંને પ્રથમ જીવાતનો ખોરાક ખવડાવી ઉછેરે છે, જેમાં તેને નર પણ મદદ કરે છે.

## સંદર્ભો 
શ્રેણી:પક્ષી
શ્રેણી:ગુજરાતનાં પક્ષીઓ
સોનગઢનો કિલ્લો

**સોનગઢનો કિલ્લો** ગુજરાતના તાપી જિલ્લામાં આવેલો ગાયકવાડી કિલ્લો છે. આ કિલ્લો સુરત-ધુલિયા માર્ગની બાજુ પર આવેલ ઊંયી ટેકરી પર સોનગઢ તાલુકાના મુખ્યમથક સોનગઢમાં સયાજીરાવ ગાયકવાડે બંધાવેલો પ્રાચીન કિલ્લો છે, જે ઈ.સ. ૧૭૨૯થી ગાયકવાડોનું મુખ્ય થાણું હતું.

## ઇતિહાસ 
બાલપુરી લડાઇ પછી ખંડેરાવ દભાડનું મૃત્યુ થતાં એમનું સેનાપતિનું સ્થાન પુત્ર ત્ર્યંબકરાવને મળ્યું. દામાજીરાવ ગાયકવાડની જગ્યા તેમના ભત્રીજા પીલાજીરાવ ગાયકવાડને પ્રાપ્ત થઇ, તે સમયે સોનગઢ મેવાસી ભીલોના તાબામાં હતું. આ ભીલો પાસેથી પીલાજીરાવ ગાયકવાડે સને ૧૭૧૯માં ડુંગરનો કબજો મેળવી કિલ્લો બાંધવાની શરુઆત કરી. આમ ગાયકવાડી રાજની શરૂઆત સોનગઢથી થઈ. પીલાજીરાવ એના મૂળ સ્થાપક બન્યા. કિલ્લાનાં પ્રવેશદ્વારની ડાબી બાજુ શિલાલેખ પરની માહિતી મુજબ આ કિલ્લો પીલાજીરાવે સને ૧૭૨૮-૨૯માં ફરીથી બાંધ્યો. ત્યારબાદ બાબીઓ પાસેથી વડોદરા રાજ્ય જીતી ત્યાં સને ૧૭૩૦માં પીલાજીરાવે ગાયકવાડી રાજની સ્થાપના કરી, જેનું મથક ઇ. સ. ૧૭૬૩ સુધી સોનગઢ ખાતે રહ્યું હતું. ગાયકવાડે ફિરંગીઓ પર વિજય મેળવ્યાની યાદમાં માતાની સ્થાપના આ કિલ્લા પર કરી હતી. આ કિલ્લા સાથે છત્રપતિ શિવાજી મહારાજની પણ કેટલીક વાતો જોડાયેલી છે.

## વિગતો 
આ કિલ્લા ઉપર પહોંચવા માટે સર્પાકારે રસ્તો છે. કિલ્લા ઉપર મહાકાળી માતાનું મંદિર અને દરગાહ દર્શનીય ધાર્મિક સ્થાનો છે. દશેરાના તહેવારનો અહીં મોટો મેળો ભરાય છે. કિલ્લા પર અંબાજી માતાનું પણ મંદિર આવેલું છે. અંબા માતાના દર્શન કરવા ભોયરામાંથી પ્રવેશ કરી જવું પડે છે. આ ઉપરાંત ખંડેરાવ મહારાજનું મંદિર પણ જોવા જેવું છે. અહીં બે પાણીના હોજ અને એક તળાવ છે.

## વાજપુરનો કિલ્લો 
[thumb|[તાપી નદીના ઉકાઇ બંધના સરોવરમાં ડૂબેલો વાજપુરનો કિલ્લો. આ કિલ્લો માત્ર ઉનાળામાં જ બહાર દેખાય છે.]]
અન્ય એક ગાયકવાડ રાજવંશ દ્વારા જામલી અને વાજપુર ગામ પાસે એક કિલ્લો પણ બનાવવામાં આવ્યો હતો. આ કિલ્લો મોટાભાગે ઉકાઇ બંધના ડૂબાણમાં રહે છે અને કોઇક વાર જ બહાર દેખાય છે.

શ્રેણી:ગુજરાતના કિલ્લાઓ
ત્સરાપ નદી, લડાખ

**ત્સરાપ નદી** જેને લડાખી ભાષામાં *ત્સરાપ ચુ* કહેવાય છે, તે ભારત દેશના જમ્મુ અને કાશ્મીર રાજ્યના લડાખ વિભાગમાં ઝંસ્કાર વિસ્તારમાં વહેતી એક નદી છે, જે ૧૮૨ કિમી જેટલી લાંબી નદી છે. આ નદી ઝંસ્કાર નદીની સહાયક નદીઓ પૈકીની એક છે, જે પોતે સિંધુ નદીની એક સહાયક નદી છે.

## છબીઓ 

File:Zanskar vers Char.jpg|ત્સરાપ નદી
File:Alchi Project.jpg|અલ્ચી જળવિદ્યુત બંધ, ત્સરાપ નદી

## આ પણ જુઓ 
* ઝંસ્કાર
* ડોડા નદી
* ઝંસ્કાર નદી

## સંદર્ભ 
શ્રેણી:ભારતની નદીઓ
શ્રેણી:જમ્મુ અને કાશ્મીર
શ્રેણી:લડાખ
અગસ્ત્યમુનિ, રુદ્રપ્રયાગ

**અગસ્ત્યમુનિ** ભારત દેશના ઉત્તર ભાગમાં આવેલાઉત્તરાખંડ રાજ્ય રુદ્રપ્રયાગ જિલ્લામાં સ્થિત એક યાત્રા-સ્થળ છે.

તે ઋષિકેશ-કેદારનાથ ધોરી માર્ગ પર આવેલ છે. રુદ્રપ્રયાગથી અગસ્ત્યમુનિનું અંતર આશરે ૧૮ કિલોમીટર જેટલું છે. આ સ્થળ દરિયાઈ સપાટીથી ૧૦૦૦ મીટર જેટલી ઊંચાઈ પર આવેલ છે. તે મંદાકિની નદીના કિનારા પર સ્થિત છે. આ એજ સ્થળ છે, જ્યાં અગસ્ત્ય ઋષિએ ઘણા વર્ષો તપશ્ચર્યા કરી હતી. મહર્ષિ અગસ્ત્યની તપોભૂમિ હોવાને કારણે અહીંનું નામ અગસ્ત્યમુનિ પડ્યું હતું. અહીં મહર્ષિ અગસ્ત્યમુનિનું પ્રાચીન મંદિર પણ આવેલ છે .

અહીં એક વિશાળ મેદાન છે, જ્યાં વર્તમાન સમયમાં એક સ્ટેડિયમ પણ બનાવવામાં આવેલ છે. બૈસાખીના ઉત્સવ વખતે અહીં ખૂબ મોટો મેળો ભરાય છે. અહીં દુર દુરથી શ્રદ્ધાળુઓ આવે છે અને પોતાના ઈષ્ટ દેવતાને પ્રાર્થના કરે છે. આ સ્ટેડિયમ ખાતે હેલીપેડ પણ છે, જ્યાં કેદારનાથ જવા માટે પવનહંસ નામનું હેલિકોપ્ટર ઉતરે છે. શહેરમાં બે બેન્ક અને એક સરકારી હોસ્પિટલ છે.

## શિક્ષણ સંસ્થા 
* સરકારી ઇન્ટર કોલેજ
* સરકારી ડિગ્રી કોલેજ

## મંદિર અને ધાર્મિક સ્થળ 
* અગસ્ત્યમુનિ

## વાહન-વ્યવહાર 
ઋષિકેશથી અહીં જવા-આવવા માટે બસ સેવા ઉપલબ્ધ છે. વધુમાં મુસાફરી માટે ટેક્સી અને જીપ પણ નક્કી કરી શકાય છે.

## નિવાસ 
અહીં પર એક ફોરેસ્ટ રેસ્ટ-હાઉસ છે. આ ઉપરાંત ખાનગી હોટલો, લોજ, ધર્મશાળાઓ પણ સરળતાથી ઉપલબ્ધ છે.

## બાહ્ય કડીઓ 
* રુદ્રપ્રયાગ જિલ્લાના જાળસ્થળ પર અગસ્ત્યમુનિ સંબંધિત માહિતી 

શ્રેણી:યાત્રાધામ
શ્રેણી:ઉત્તરાખંડ
અમદાવાદમાં શિક્ષણ

thumb|ગુજરાત યુનિવર્સિટી ઘડિયાળ ટાવર, અમદાવાદ
અમદાવાદ ભારતમાં ઉચ્ચ શિક્ષણ માટે એક મહત્વપૂર્ણ કેન્દ્ર તરીકે ગણવામાં આવે છે.

અમદાવાદમાં ૨૦૦૧ માં ૭૯.૮૯% ની સાક્ષરતા દર હતી જે 2011 માં વધીને ૮૯.૬૨% થઈ. ૨૦૧૧ ની વસતી ગણતરી મુજબ પુરુષ અને સ્ત્રીની સાક્ષરતા અનુક્રમે ૯૩.૯૬ અને ૮૪.૮૧ ટકા છે.

અમદાવાદમાં શાળાઓ એએમસી દ્વારા અથવા ખાનગી વ્યક્તિઓ અને ટ્રસ્ટો દ્વારા ચલાવવામાં આવે છે. મોટા ભાગની શાળાઓ ગુજરાત માધ્યમિક અને ઉચ્ચતર માધ્યમિક શિક્ષણ બોર્ડ (GSEB) સાથે જોડાયેલી છે. દિલ્હી પબ્લિક સ્કૂલ અને કેન્દ્રીય વિદ્યાલયો જેવી કેટલીક સ્કૂલોએ સેન્ટ્રલ બોર્ડ માધ્યમિક શિક્ષણ (CBSE) સાથે સંકળાયેલા છે. તેમના માધ્યમિક શિક્ષણ પૂર્ણ કર્યા બાદ, વિદ્યાર્થીઓ જુનિયર કોલેજમાં ખાસ કરીને ત્રણમાંથી એક સ્ટ્રીમ્સમાં નોંધણી કરાવે - આર્ટસ, કૉમેર્સ, અને સાયન્સ. જરૂરી અભ્યાસક્રમ પૂર્ણ કરવા પર, વિદ્યાર્થીઓ વ્યવસાયિક અથવા સામાન્ય ડિગ્રી માટે નોંધણી કરે.

thumb|આઇઆઇએમ અમદાવાદ વિશાળ દૃશ્ય
મોટી સંખ્યામાં કોલેજો શહેરમાં ગુજરાત યુનિવર્સિટી સાથે જોડાયેલી છે અને જે મેડિસિન, એન્જિનિયરિંગ, આર્ટસ, સાયન્સ, કોમર્સ, કાયદો અને મેનેજમેન્ટ જેવા અભ્યાસક્રમો ઓફર કરે છે. ગુજરાત વિદ્યાપીઠ, નિરમા યુનિવર્સિટી ઓફ સાયન્સ એન્ડ ટેકનોલોજી અને ડૉ. બાબાસાહેબ આંબેડકર ઓપન યુનિવર્સિટી જેવી અન્ય ડીમ્ડ યુનિવર્સિટીઓ અમદાવાદમાં છે.

અમદાવાદ ઇન્ડિયન ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ઓફ મેનેજમેન્ટ, નેશનલ ઇન્સ્ટિટ્યુટ ઓફ ડિઝાઇન, મુદ્રા ઇન્સ્ટિટયૂટ ઓફ કમ્યૂનિકેશન અમદાવાદ, નેશનલ ઇન્સ્ટિટયુટ ઓફ ફેશન ટેકનોલોજી, સેન્ટર ફોર એન્વાયર્મેન્ટલ પ્લાનિંગ એન્ડ ટેકનોલોજી, અને બી. જે. મેડિકલ કોલેજ પ્રતિષ્ઠિત સંસ્થાઓ માટે ઘર છે.

રાષ્ટ્રીય પ્રતિષ્ઠા વાળી ઘણી શૈક્ષણિક અને વૈજ્ઞાનિક સંસ્થાઓ વિક્રમ સારાભાઇના પ્રયાસોને કારણે અમદાવાદમાં પણ સ્થાપવામાં આવી હતી. આમાંથી સૌથી મહત્વના ભૌતિક અનુસંધાન પ્રયોગશાળા અને અવકાશ વિનિયોગ કેન્દ્ર જે અમદાવાદ કેન્દ્રના ઇન્ડિયન સ્પેસ રિસર્ચ ઓર્ગેનાઇઝેશન હેઠળ આવે છે. આ વિક્રમ સારાભાઈ કોમ્યુનિટી સાયન્સ સેન્ટર વિજ્ઞાનના વિવિધ પાસાઓ વિશે બાળકો શિક્ષિત કરવાનો ઉદ્દેશ ધરવે છે.

## સંદર્ભ 
શ્રેણી:અમદાવાદ
ચામુંડી હીલ, મૈસુર

right|thumb|250x250px|ચામુંડી હિલ
right|thumb|250x250px|ચામુડા દેવી મંદિર - ગોપુરમ
left|thumb|250x250px|મહિષાસુર દૈત્ય મૂર્તિ

**ચામુંડી હીલ** એ દક્ષિણ ભારતમાં આવેલા કર્ણાટક રાજ્યના મૈસુર શહેર નજીક પૂર્વ દિશામાં આશરે ૧૩ કિલોમીટર જેટલા અંતરે આવેલ છે. દરિયાઈ સપાટીથી ૧૦૬૩ મીટર જેટલી ઊંચાઈ ધરાવતી આ ટેકરી પર દૈત્ય મહિષાસુરને ચામુંડા દેવીએ માર્યો હોવાથી ટેકરીનું નામ ચામુડા હીલ પાડવામાં આવ્યું છે . આસપાસના વિસ્તારમાં એકલો ઉચાંઈ ધરાવતો આ નાનો પર્વત આખા મૈસુર શહેરમાંથી દેખાય છે અને ટેકરી પરથી જ્યારે મૈસુર નગરનો વિસ્તાર અને આસપાસનો પ્રાકૃતિક નજારો જોતાં સુખદ અનુભવ થાય છે. મૈસુર આવતા પ્રવાસીઓ અને શ્રદ્ધાળુઓ માટે આ એક મહત્વપૂર્ણ આકર્ષણ છે. 

આ ટેકરી પર જવા માટે સડક માર્ગ ઉપલબ્ધ હોવાથી સરળતાથી મુલાકાત લઈ શકાય છે. આ ઉપરાંત નીચેથી ઉપર જવા પગથિયાં પણ બનાવવામાં આવેલ છે. આ રસ્તા પર વચ્ચે નંદીની વિશાળ પ્રતિમા પણ આવે છે.

## સંદર્ભો 
## બાહ્ય કડીઓ 
*ચામુંડી હીલ સંરક્ષિત જંગલ
*ચામુંડી હીલ 
*મૈસુર ચામુંડા માતા મંદિર 

શ્રેણી:જોવાલાયક સ્થળો
શ્રેણી:કર્ણાટક
ચિટકુલ, હિમાચલ પ્રદેશ

## પરિચય 
"ચિટકુલ" (અથવા છિતકુલ) દરિયાઈ સપાટીથી ૩૪૫૦ મીટર જેટલી ઊંચાઇ પર હિમાચલ પ્રદેશ રાજ્યના કિન્નોર જિલ્લામાં આવેલું એક ગામ છે, જે બાસ્પા નદીના ખીણ-પ્રદેશ ખાતે આવેલ ભારત દેશનું છેલ્લું અને સૌથી વધુ ઊંચાઈ પર વસેલું ગામ છે. બાસ્પા નદીના જમણા કિનારા પર આવેલ આ ગામમાં સ્થાનિક દેવી માથીનાં ત્રણ મંદિર આવેલ છે. એવું કહેવાય છે કે માથી દેવીનાં મુખ્ય મંદિર ૫૦૦ વર્ષ પહેલા ગઢવાલના એક નિવાસી દ્વારા બંધાવવામાં આવ્યાં હતાં.

## માર્ગ-દર્શન 
નેશનલ હાઇવે ૨૨ પર આવેલા કરછમ ખાતેથી રાકછમ અને સાંગલા થઈ ચિટકુલ જઈ શકાય છે.

## ભૌગોલિક પરિસ્થિતિઓ 
## ચિત્ર-દર્શન 

Road to Sangla Valley, Karchham, Sangla Valley, Kinnaur District, Himachal Pradesh.JPG|કરછમ - સાંગલા - ચિટકુલ માર્ગ, બાસ્પા નદીને કિનારે

Chitkul, Sangla Valley, Kinnaur District, Himachal Pradesh.JPG|ચિટકુલનું પ્રાકૃતિક સૌંદર્ય

Hindustan ka Aakhri Dhaba-Chitkul, Sangla Valley, Kinnaur District, Himachal Pradesh.JPG|હિંદુસ્તાન કા આખરી ઢાબા. ચિટકુલ

Chitkul-02, Sangla Valley, Kinnaur District, Himachal Pradesh.JPG|ચિટકુલ

શ્રેણી:હિમાચલ પ્રદેશ
શ્રેણી:જોવાલાયક સ્થળો
તખ્ત શ્રી કેશગઢ સાહિબ

thumb|258x258px|ગુરુદ્વારા શ્રી આનંદપુર સાહેબ
**તખ્ત શ્રી દરબાર સાહિબ કેશગઢ સાહિબ** ( અનુવાદ: ખાલસા પંથનું જન્મસ્થળ ) શીખ ધર્મની પાંચ  દુન્યવી  સત્તાધારી ગુરુદ્વારાઓ પૈકીનું એક ધાર્મિક સ્થળ છે. આ ભારત દેશના ઉત્તર ભાગમાં આવેલા પંજાબ રાજ્યના રુપનગર જિલ્લામાં આનંદપુર સાહિબ ખાતે આવેલ છે.

## ચિત્ર-દર્શન 

File:Tsks.JPG|તખ્ત શ્રી કેશગઢ સાહિબ રાત્રી સમયે
File:Communal lunch in Keshgarh Sahib.jpg|તખ્ત શ્રી કેશગઢ સાહિબ ખાતે લંગર

## સંદર્ભો 
## આ પણ જુઓ 
* કેશગઢ કિલ્લો

## બાહ્ય કડીઓ 
* તખ્ત શ્રી દરબાર સાહિબ કેશગઢ સાહિબ 

શ્રેણી:પંજાબ
શ્રેણી:ધાર્મિક સ્થળો
કટાર

right|thumb|320x320px|એક શણગારેલ **કટાર**
**કટાર** (સંસ્કૃત: कट्टार, કટાર અથવા કટારી, કન્નડ: ಕಠಾರಿ કટારી, મલયાલમ: കട്ടാരം *કટારમ* , મરાઠી: कट्यार, તમિલ: கட்டாரி *કટ્ટારી* અથવા குத்துவாள் *કુટ્ટુવાલ* ) ભારતમાં વિકસિત અને પ્રાચીન કાળથી પ્રચલિત એક શસ્ત્ર (દબાણ કટારી) છે. કટારનું ફળું ધારદાર અંગ્રેજી અક્ષર 'વી' આકારનું અને હાથો અંગ્રેજી અક્ષર 'એચ' આકારનો હોય છે. આ હથિયારનો ઉપયોગ ભારતીય ઉપખંડમાં ધાર્મિક વિધિઓમાં પણ કરવામાં આવે છે.

## સંદર્ભો 
શ્રેણી:ઉપકરણ
શ્રેણી:ઓજાર
કોઠારી નદી

**કોઠારી નદી** () ભારત દેશમાં વહેતી એક નદી છે, જે બનાસ નદીની સહાયક નદીઓ પૈકીની એક છે. આ નદી રાજસ્થાન રાજ્યના રાજસમન્દ જિલ્લામાં દેવગઢ પાસે અરવલ્લી પર્વતમાળામાંથી નીકળે છે અને આગળ વહેતી રાયપુર, માંડલ, ભિલવાડા અને કોટરી તાલુકાઓમાંથી પસાર થાય છે અને આખરે નંદરાય નજીક બનાસ નદીમાં મળી જાય છે. આ નદી પર બાંધવામાં આવેલ મેજા બંધ ભિલવાડા જિલ્લાને પીવાના પાણીની સવલત પૂરી પાડે છે.

## સંદર્ભો 
શ્રેણી:ભારતની નદીઓ
શ્રેણી:રાજસ્થાન
આનંદપુર સાહિબ

**આનંદપુર સાહિબ** ભારત દેશના ઉત્તર-પશ્ચિમી રાજ્ય પંજાબમાં આવેલા રુપનગર જિલ્લામાં આવેલ એક ઐતિહાસિક શહેર છે, જે ખાલસા પંથના જન્મસ્થળ તરીકે પ્રસિદ્ધ છે.

## ઇતિહાસ 
**આનંદપુર સાહિબ** શહેરની સ્થાપના શીખ ધર્મના નવમા ગુરુ, *ગુરુ તેગ બહાદુર સિંહ* દ્વારા ૧૬૬૫ના વર્ષમાં કરવામાં આવી હતી. ૧૯ જૂન, ૨૦૧૫ના રોજ *આનંદપુર સાહેબ સ્થાપના દિવસ* મનાવવામાં આવ્યો હતો.

## ભૌગોલિક સ્થિતિ 
પંજાબ અને હિમાચલ સરહદ પર આવેલ છે.

## ઉત્સવ 
* હોલા મોહલ્લા

## બાહ્ય કડીઓ 
* આનંદપુર સાહિબ 
* [શ્રી કેશગઢ સાહેબ (આનંદપુર સાહિબ)](http://panchjanya.com//Encyc/2016/12/19/श्री-केशगढ़-साहिब-(आनंदपुर-साहिब).aspx)

શ્રેણી:પંજાબ
શ્રેણી:જોવાલાયક સ્થળો
ભીલાંગના નદી

**ભીલાંગના નદી** () એ હિમાલય પર્વતમાળામાં વહેતી એક નદી છે, જે ભારત દેશના ઉત્તર ભાગમાં આવેલ ઉત્તરાખંડ રાજ્યમાં આવેલ છે. આ નદી ભાગીરથી નદીની એક સહાયક નદી છે, જે ગંગા નદીના મુખ્ય સ્ત્રોત પૈકીનો એક સ્ત્રોત છે.

ભીલાંગના નદીનો મુખ્ય સ્ત્રોત ખાટલિંગ હિમનદી (ગ્લેશિયર) (દરિયાઈ સપાટીથી ઊંચાઈ ) છે, જે ગૌમુખ ખાતેની બરફ-ગુફાથી આશરે  દક્ષિણ તરફ આવેલ છે. આ નદી આગળ જતાં જૂના તેહરી શહેર નજીક ભાગીરથી અને ગંગા નદીને તેહરી બંધના સ્થળ પાસે મળે છે. તેની મુખ્ય સહાયક નદી *બાલ ગંગા* સાથે આ નદીનો ઘ્યાંસાલી (દરિયાઈ સપાટીથી ઊંચાઈ ) ખાતે સંગમ થાય છે.

*બાલ ગંગા*, જેનો ઉદ્‌ગમ માઉન્ટ કુખલી ધાર (ઉંચાઇ ) ખાતેથી થાય છે અને તેની એક નાની સહાયક નદી *ધરમ ગંગા નદી* છે, જે આ નદીને થાટી કાથુર ( બુઢા કેદાર) દરિયાઈ સપાટીથી ઊંચાઈ  ખાતે મળે છે.

ખાટલિંગ પર્વતીય આરોહણ (ટ્રેક) માર્ગ મોટે ભાગે સડક માર્ગ પરના છેલ્લા સ્થળ ઘુટ્ટુ થી શરુ થઈ આ નદીની સાથે સાથે ગ્લેસિયર (3700 મીટર) સુધી ચાલે છે. આ ગ્લેશિયર થી આગળ ટ્રેક કરી કેદારનાથ સુધી પહોંચી શકાય છે.

## આ પણ જુઓ 
* ભાગીરથી નદી
* ગંગા
* અલકનંદા નદી

## બાહ્ય કડીઓ 
* ઉત્તરાખંડ રાજ્ય પ્રવાસન - રાફટીંગ

શ્રેણી:ભારતની નદીઓ
શ્રેણી:ઉત્તરાખંડ
લિપુલેખ ઘાટ

**લિપુલેખ લા** અથવા **લિપુલેખ ઘાટ** હિમાલય પર્વતમાળા પસાર કરવા માટેનો એક પર્વતીય ઘાટ છે, જે નેપાળના દારચુલા જિલ્લાને તિબેટના તકલાકોટ (પુરંગ) શહેર સાથે જોડે છે. આ પ્રાચીનકાળથી વેપારીઓ અને તીર્થ યાત્રાળુઓ દ્વારા ભારત ,નેપાળ અને તિબેટ વચ્ચે આવનજાવન માટે ઉપયોગમાં લેવામાં આવે છે. આ ઘાટ ભારતમાંથી ઉત્તરાખંડ રાજ્યના ધારચુલા થઈને કૈલાસ પર્વત અને માન સરોવર યાત્રા જનારા પ્રવાસીઓ દ્વારા ખાસ કરીને ઉપયોગમાં લેવામાં આવે છે.

## લા અને ઘાટ 
નોંધ કરો કે 'લા' શબ્દ તિબેટીયન ભાષામાં એનો અર્થ 'ઘાટ' એમ થાય છે. ખરેખર આ ઘાટને લિપુલેખ લા અથવા લિપુલેખ દર્રા અથવા લિપુલેખ પાસ પણ કહી શકાય. આને લિપુલેખ લા ઘાટ કહેવું એ 'ઘાટ' શબ્દનું પુનરાવર્તન છે, પરંતુ તેનો ઉપયોગ હજુ પણ પ્રચલિત છે.

## પણ જુઓ 
* તકલાકોટ

## સંદર્ભો 
શ્રેણી:હિમાલય
શ્રેણી:ઘાટના રસ્તાઓ
શ્રેણી:ઉત્તરાખંડ
શ્રેણી:નેપાળ
કાર્ડામોમ હિલ્સ

**એલચી પહાડીઓ** અથવા **કાર્ડામોમ હિલ્સ** ભારત દેશની પશ્ચિમી ઘાટ પર્વતમાળા પૈકીનો એક પર્વતીય વિસ્તાર છે. કાર્ડામોમનો ગુજરાતી અર્થ **એલચી** થાય છે. ભારતની ભૌગોલિક સ્થિતિ પ્રમાણે તે દક્ષિણ ભારતની એક પહાડી છે, જે અન્નામલાઈ (નીલગિરિ હિલની દક્ષિણ દિશામાં) હિલ્સની દક્ષિણ દિશામાં આવેલ છે. એલચી અથવા કાર્ડામોમ હિલ્સ ખાતે એલચી વિપુલ પ્રમાણમાં પાકે છે, આ જ કારણ માટે તેને કાર્ડામોમ હિલ્સ કહેવામાં આવે છે. એલચી પહાડીઓની દક્ષિણ દિશામાં નાગરકોઈલની પહાડીઓ આવેલ છે.

## સંદર્ભ 
શ્રેણી:કેરળ
શ્રેણી:ભારતના પર્વતો
મુહુર્ત

હિન્દૂ ધર્મમાં મુહુર્ત એક સમય માપન એકમ છે. વર્તમાન ગુજરાતી ભાષામાં આ શબ્દને કોઈ પણ કાર્ય શરૂ કરવા માટેની શુભ ઘડી કહેવાય છે.

એક મુહુર્ત બરાબર બે ઘડી અથવા આશરે ૪૮ મિનિટ થાય છે.

અમૃત/જીવ મુહુર્ત અને બ્રહ્મ મુહુર્ત ખૂબ જ શ્રેષ્ઠ ગણાય છે ; બ્રહ્મા મુહુર્ત  સૂર્યોદય થી પચ્ચીસ નાડીઓ પૂર્વે, એટલે કે, આશરે બે કલાક પહેલાં હોય છે. આ સમયને યોગ સાધના અને ધ્યાન માટે શ્રેષ્ઠ કહેવામાં આવેલ છે.

## મુહુર્તનાં નામ 
## સંદર્ભો 
* *Dictionary of Hindu Lore and Legend* (ISBN 0-500-51088-1) by Anna Dallapiccola
* कार्य सफ़लता में मुहूर्त का योगदान 

## બાહ્ય કડીઓ 
* વૈદિક સમય યાત્રા, વિનય મંગળ દ્વારા વિસ્તૃત સાર 
* આજનું મુહુર્ત

શ્રેણી:સમય
મુક્તિ મોહન

**મુક્તિ મોહન** ભારતીય હિન્દી અભિનેત્રી છે. તેણી ઘણી ફિલ્મો અને ટીવી સિરીયલોમાં પણ કામ કરે છે. તેણીની અભિનય યાત્રાની શરૂઆત વિશાલ ભારદ્વાજની વર્ષ ૨૦૦૭માં બનેલી એક ટૂંકી ફિલ્મ *બ્લડ બ્રધર્સ*થી થઈ હતી. ત્યારબાદ સ્ટાર પ્લસની સીરીયલ "જરા નચકે દિખા" માં ભાગ લીધો હતો. 

## સીરીયલ 
# જરા નચકે દિખા (૨૦૧૦)
# ઝલક દિખલા જા (સિઝન ૬) ૨૦૧૩
# કોમેડી સર્કસ કા જાદુ (કપિલ શર્મા સાથે) 
# નચ બલિયે ૭
# ફિયર ફેક્ટર ખતરોં કે ખિલાડી (સિઝન ૭) (૨૦૧૬)

## ચલચિત્રો 
# *બ્લડ બ્રધર્સ* (૨૦૦૭)
# સાહિબ બીવી ઔર ગેંગસ્ટર્સ (૨૦૧૧)
# દારુવૂ (૨૦૧૨)
# *હેટ સ્ટોરી* (૨૦૧૨)
# *કાંચી : ધ અનબ્રેકેબલ* (૨૦૧૪)

## સંદર્ભો 
## બાહ્ય કડીઓ 
* અધિકૃત જાળસ્થળ 

શ્રેણી:જીવિત લોકો
શ્રેણી:ભારતીય અભિનેત્રી
શ્રેણી:૧૯૭૭માં જન્મ
યેસુબાઈ (મરાઠા સામ્રાજ્ય)

**યેસુબાઈ** મરાઠા છત્રપતિ સંભાજીની બીજા પત્ની હતા.

તેણી છત્રપતિ શિવાજીની સેવાઓમાં રહેલા એક મરાઠા સરદાર (મુખિયા) પિલાજીરાવ શિકરેની પુત્રી હતી.

જ્યારે રાયગડના કિલ્લા પર મુઘલો દ્વારા ૧૬૮૯ના વર્ષમાં કબજો કરવામાં આવ્યો હતો, ત્યારે યેસુબાઈને તેના યુવા પુત્ર ઉત્તમ સાથે કેદ કરવામાં આવ્યા હતા. જો કે તેમને દરેક જગ્યાએ ઔરંગઝેબ સાથે લઈ જવામાં આવતા હતા, પણ ઔરંગઝેબે ક્યારેય એનું ધ્યાન ન રાખ્યું હતું. ૧૭૦૭ના વર્ષમાં ઔરંગઝેબના મૃત્યુ પછી, તેમનો પુત્ર આઝમ સમ્રાટ બન્યો અને તેણે મરાઠા શાસનમાં વિભાજનને પ્રોત્સાહિત કરવા માટે, શાહુને આગળ કર્યા હતા. જોકે, મુઘલોએ યેસુબાઈને એક દાયકા માટે કેદમાં રાખ્યા હતા, એ વાતની ખાતરી કરવા માટે કે શાહુ પોતાને કેદમાંથી છોડવા માટે હસ્તાક્ષર કરેલી સંધિની શરતો ધ્યાનમાં રાખે. 

છેલ્લે ૧૭૧૮ના વર્ષમાં પેશવા બાલાજી વિશ્વનાથ ભટ્ટે ત્યાંથી તેમને એક વ્યાપક સંધિ સાથે છોડાવી લીધા હતા, જેને મુઘલોની માન્યતા આપવામાં આવી હતી અને તેમાં છત્રપતિ શાહુને શિવાજીના અસલી અનુગામી માનવામાં આવ્યા હતા.

## સંદર્ભ 
શ્રેણી:મરાઠી લોકો
શ્રેણી:મરાઠા સામ્રાજ્ય
બાળાજી વિશ્વનાથ

** બાળાજી વિશ્વનાથ** (૧૬૬૨-૧૭૨૦) પ્રથમ *પેશવા* (પ્રધાનમંત્રી માટે મરાઠી શબ્દ) હતા. તેઓ ઘણી વખત **પેશવા બાલાજી વિશ્વનાથ નામથી** ઓળખાય છે. તેઓ એક બ્રાહ્મણ પરિવારમાં જન્મ્યા હતા અને ૧૮મી સદી દરમિયાન મરાઠા સામ્રાજ્યના પ્રભાવકારક નિયંત્રણ તેમના હાથમાં આવ્યું હતું. બાલાજી વિશ્વનાથે શાહુજીને સહાય કરી અને રાજ્ય પર પકડ મજબૂત બનાવી હતી. તેના પહેલાં માંહેમાંહેના યુદ્ધ અને ઔરંગઝેબને આધીન મોગલોના હુમલાને કારણે મરાઠા સામ્રાજ્ય નબળી સ્થિતિ બની ગઈ હતી.

શ્રેણી:મરાઠી લોકો
શ્રેણી:મરાઠા સામ્રાજ્ય
અંબાડી (વનસ્પતિ)

thumb|225px|અંબાડીના ફળો
**અંબાડી** એ ભારતમાં ઉગતી એક આયુર્વેદિક ઔષધીનો છોડ છે. અંબાડીના પર્ણનું શાક (ભાજી) બનાવવામાં આવે છે. અંબાડીના છોડને ઉખેડી નાખ્યા પછી તેના મૂળ પકડી ઝૂડી નાંખવાથી તેની છાલમાંથી રેષા છૂટા પડે છે અને તેમાંથી દોરડાં બનાવવામાં આવે છે.

## નામ 
અંબાડીને ભારતીય ભાષાઓમાં વિવિધ નામ દ્વારા ઓળખવામાં આવે છે, 
* સંસ્કૃત - અન્વષ્ટા
* હિન્દી- અમ્બારી, મોઈઆ
* બંગાળી- માચિકા
* કન્નડ- પુંડી, પુંડિયાનારુ
* ગુજરાતી- અંબાડી
* લેટિન- હિબિસ્કસ સબડેરિફ્ફા (Hibiscus sabdariffa)

## વર્ણન 
આ વનસ્પતિનું મોટા ભાગનું ઉત્પાદન ચીન ખાતે થાય છે.
આ વનસ્પતિના છોડ ૧.૫ થી ૨ મીટર ઊંચા વધતા હોય છે. આ વનસ્પતિ સરળ હોય છે. તેનાં પાંદડા સ્વાદમાં ખાટાં હોય છે. આ વનસ્પતિના બીજમાંથી તેલ કાઢવામાં આવે છે. તેને 'હેશ તેલ' કહેવામાં આવે છે. આમાં tetrahydrocannibinol (ટીએચસી) રસાયણનું પ્રમાણ વધુ હોય છે. તેમાં ઓમેગા ૩ અને ઓમેગા ૬ નામના ફેટી એસિડનું ભરપૂર પ્રમાણ હોય છે. માનવ શરીર માટે તે આવશ્યક તથા ગુણવર્ધક હોય છે.

## સ્થાન 
ભારતના વિદર્ભ, ખાનદેશ અને પંજાબના કેટલાક ભાગમાં તેમજ ગુજરાતના તાપી, ડાંગ, સુરત જિલ્લામાં આ ઔષધિ વધુ પ્રમાણ માં જોવા મળે છે.

## ઉપયોગ 
**સામાન્ય** - દોરડાં, શેતરંજી, કાગળ બનાવવા માટે ઉપયોગી છે.

**આયુર્વેદ અનુસાર** - પિત્ત, જળવાત, અજીર્ણ અને ઉચ્ચ રક્તદબાવ વગેરે રોગની સારવારમાં.

## સંદર્ભ 
* 

શ્રેણી:વનસ્પતિશાસ્ત્ર
શ્રેણી:ઔષધીય વનસ્પતિઓ
સંતોષ યાદવ (પર્વતારોહક)

thumb|સંતોષ યાદવ
**સંતોષ યાદવ** (હિંદી:संतोष यादव) ભારત દેશની એક મહિલા પર્વતારોહક છે. તેણી માઉન્ટ એવરેસ્ટ પર બે વાર આરોહણ કરનારી જગતની પ્રથમ મહિલા છે. આ ઉપરાંત તેણી કાંગસુંગ તરફથી માઉન્ટ એવરેસ્ટ પર સફળતાપૂર્વક આરોહણ કરનારી પણ વિશ્વની પ્રથમ મહિલા છે. તેણીએ પહેલાં મે ૧૯૯૨માં અને ત્યારબાદ મે ૧૯૯૩માં એવરેસ્ટ શિખર સર કરવામાં સફળતા પ્રાપ્ત કરી છે.

## બાળપણ અને શિક્ષણ 
સંતોષ યાદવનો જન્મ ઇ.સ. ૧૯૬૯માં હરિયાણા રાજ્યના રેવાડી જિલ્લાના જોણીયાવાસ ગામમાં થયો હતો. તેણીએ મહારાણી મહાવિદ્યાલય, જયપુર ખાતે ઉચ્ચ શિક્ષણ મેળવ્યું છે. વર્તમાન સમયમાં તેણી 'ભારત-તિબેટ સીમા પોલિસ' ખાતે એક પોલિસ અધિકારી તરીકે ફરજ બજાવે છે. તેમને વર્ષ ૨૦૦૦માં પદ્મશ્રી પુરસ્કાર વડે સન્માનિત કરવામાં આવ્યા હતા.

## સંદર્ભો 
## બાહ્ય કડીઓ 
* एवरेस्ट की चढ़ाई ने जीने का सलीका सिखाया  : સંતોષ યાદવનો જાત-અનુભવ	
* હિન્દુ સામાયિકમાં સંતોષ યાદવ સાથે સંવાદ (અંગ્રેજી ભાષા) 

શ્રેણી:નારીવિશેષ
શ્રેણી:ખેલાડી
શ્રેણી:વ્યક્તિત્વ
શ્રેણી:પદ્મશ્રી પુરસ્કાર વિજેતાઓ
મિરિક

**મિરિક** ભારત દેશના પૂર્વોત્તર ભાગમાં આવેલ પશ્ચિમ બંગાળ રાજ્યના દાર્જિલિંગ જિલ્લામાં આવેલ એક ગિરિમથક છે. દરિયાઈ સપાટીથી આ સ્થળ ૧૪૯૫ મીટર (૪૯૦૫ ફૂટ) જેટલી ઊંચાઈ પર આવેલ છે. હિમાલયની ખીણમાં વસેલું આ શહેર પર્યટકો માટે આકર્ષણનું કેન્દ્ર છે. અહીંનું પ્રાકૃતિક સૌંદર્ય, શાંત વાતાવરણ, સાહસિક પ્રવૃત્તિઓ, ઊજાણી-સ્થળો (પિકનિક-સ્પોટ) પ્રવાસીઓને આકર્ષે છે. અહીંનું *સુમેન્દુ તળાવ* આશરે દોઢ કિલોમીટર લંબાઈ ધરાવે છે અને તેની આસપાસ ચાના બગીચાઓ, સંતરાના બગીચાઓ અને વનાચ્છાદિત પહાડીઓ આવેલા છે. હિમાલયનું પ્રસિદ્ધ શિખર કાંચનજંઘા અહીંથી દેખાય છે.

## સંદર્ભો 
## બાહ્ય કડીઓ
* 
* મિરિક વિશે માહિતી-પાર્ક હોટલ 
* મિરિક યાત્રા માહિતી 
* હોટલ
* ડોન બોસ્કો શાળા, મિરિક 
* ગ્લેનમોર શાળા, મિરિક

શ્રેણી:ગિરિ મથકો
શ્રેણી:પશ્ચિમ બંગાળનાં શહેરો અને નગરો
વિવસ્વાન

**વિવસ્વાન** () એટલે સૂર્ય દેવ. પુરાણોમાં વર્ણવ્યા મૂજબ કુલ બાર આદિત્ય છે, વિવસ્વાન તે બાર પૈકીનો એક છે. એને સંજ્ઞા. રાજ્ઞી અને પ્રભા એ નામની ત્રણ સ્ત્રીઓ હતી. સંજ્ઞાથી શ્રાધ્યદેવ વૈવસ્વત મનુ, યમ અને યમુના એમ ત્રણ સંતાન થયાં હતાં. વિવસ્વાન દરેક ભાદરવા માસમાં સૂર્યમંડળાધિપતિ થાય છે છતાં સર્વ કાળ પ્રાધાન્ય એનું ગણાય છે.

શ્રેણી:દેવી દેવતા
કારાકોરમ પર્વતમાળા

**કારાકોરમ પર્વતમાળા** ભારતીય ઉપખંડમાં આવેલી એક ગ્રેનાઈટ-પટ્ટિતાશ્મ વડે બનેલી વિશાળ પર્વતશ્રેણી છે, જે ભારત, ચીન, *પાકિસ્તાનના કબજા હેઠળના કાશ્મીર ક્ષેત્ર* અને પાકિસ્તાનના સરહદ વિસ્તારમાં ફેલાયેલી છે. તેનો ઉત્તર-પશ્ચિમ છેડો અફઘાનિસ્તાન અને તાજિકિસ્તાન સુધી લંબાયેલો છે. આ પર્વતશૃંખલા હિમાલયનો એક ભાગ છે, જે ઉત્તર દિશામાં પામીર નદીના સ્ત્રાવક્ષેત્ર અને દક્ષિણ દિશામાં સિંધુ નદી અને સ્યોક નદીની વચ્ચે આવેલી છે.

આ પર્વતમાળાનું સર્વોચ્ચ શિખર ગોડવિન ઓસ્ટિન (કે-૨) છે, જે એવરેસ્ટ પછીનું સર્વોચ્ચ શિખર પણ છે અને તેની ઊંચાઈ સમુદ્ર સપાટીથી ૮૬૧૧ મીટર જેટલી છે. આ પર્વતમાળાનું પુરાતન નામ 'કૃષ્ણગિરિ' હતું. આ પર્વતમાળામાં સિયાચીન, વિયાકો, બાલતોરો, હિસ્પર વગેરે ગ્લેશિયરો આવેલાં છે. હિડેન શિખર, બ્રોડ શિખર, ગ્રેશર બ્રમ વગેરે મુખ્ય શિખરો છે. 

## સંદર્ભો 
શ્રેણી:હિમાલય
શ્રેણી:પર્વતો
પેન્સી ઘાટ, લડાખ

**પેન્સી લા** અથવા **પેન્સી ઘાટ** (पेन्सी ला;Pensi La) એ હિમાલયમાં આવેલ એક પહાડી માર્ગ છે, જે ભારત દેશમાં આવેલ છે. આ પહાડી માર્ગ જમ્મુ અને કાશ્મીર રાજ્યના લડાખ ક્ષેત્રમાં આવેલ છે અને તેને "ઝંસ્કારનું પ્રવેશદ્વાર" કહેવામાં આવે છે. આ પહાડી ઘાટ માર્ગ લડાખના *સુરુ ખીણ* પ્રદેશને *ઝંસ્કાર ખીણ* પ્રદેશ સાથે જોડે છે. દરિયાઈ સપાટીથી ૪૪૦૦ (૧૪,૪૩૬ ફૂટ) જેટલી ઊંચાઈ ધરાવતો આ માર્ગ *રંગદુમ મઠ* નામના પ્રસિદ્ધ બૌદ્ધ ગોમ્પા ખાતેથી આશરે ૨૫ કિલોમીટર જેટલા અંતરે આવેલ છે.

## આ પણ જુઓ 
* ઝંસ્કાર

## સંદર્ભો 
શ્રેણી:જમ્મુ અને કાશ્મીર
શ્રેણી:ઘાટના રસ્તાઓ
શ્રેણી:હિમાલય
શ્રેણી:લડાખ
તલોધ

**તલોધ** ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના દક્ષિણ ભાગમાં આવેલા નવસારી જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૬ (છ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા ગણદેવી તાલુકાનું ગામ છે. તલોધ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, આંગણવાડી, દુધની ડેરી, પંચાયતઘર જેવી સગવડો ઉપલબ્ધ થયેલ છે.

આ ગામ અંબિકા નદીને કિનારે બીલીમોરા નગરને અડીને આવેલું છે, જેનું અંતર બીલીમોરા રેલ્વે સ્ટેશનથી ઉત્તર દિશામાં આશરે દોઢ કિલોમીટર જેટલું છે. આ ગામમાં અંબા માતા મંદિર તેમ જ રામજી મંદિર આવેલાં છે.

આ ગામના લોકો મુખ્યત્વે ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલનનો વ્યવસાય કરી પોતાનું ગુજરાન ચલાવે છે.

શ્રેણી:ગણદેવી તાલુકો
હલ્દી ઘાટી

thumb|284px|હલ્દી ઘાટ ખાતે હળદર જેવા પીળા રંગની માટી
**હલ્દી ઘાટી** ઇતિહાસમાં મહારાણા પ્રતાપ અને અકબર વચ્ચે થયેલા યુદ્ધ માટે પ્રસિદ્ધ છે. તે રાજસ્થાન રાજ્યમાં એકલિંગજી થી ૧૮ કિલોમીટર છે. તે અરવલ્લી પર્વતમાળામાં એક ઘાટ માર્ગ છે. આ ઘાટ રાજસમંદ અને પાલી જિલ્લાને એકબીજા સાથે જોડે છે. આ સ્થળ ઉદયપુર શહેરથી ૪૦ કિમી દૂર છે. આ સ્થળનું નામ 'હલ્દી ઘાટી' પડ્યું, કારણ કે અહીંની માટી હળદર જેવી પીળા રંગની છે.

## હલ્દી ઘાટીનું યુદ્ધ 
હલ્દી ઘાટીનું યુદ્ધ ૧૮ જૂન ૧૫૭૬ના દિને થયું હતું. આ જ યુદ્ધમાં રાણા પ્રતાપનો પ્રખ્યાત ઘોડો ચેતક માર્યો ગયો હતો. વર્તમાન સમયમાં અહીં એક સંગ્રહાલય બનાવવામાં આવેલ છે. આ સંગ્રહાલય ખાતે હલ્દી ઘાટીના યુદ્ધનું એક નિદર્શન મૂકવામાં આવેલ છે. આ ઉપરાંત અહીં મહારાણા પ્રતાપ જોડે સંબંધિત વસ્તુઓ મૂકવામાં આવેલ છે.

## પણ જુઓ 
* અરવલ્લી પર્વતમાળા

## સંદર્ભો 
શ્રેણી:જોવાલાયક સ્થળો
શ્રેણી:રાજસ્થાનનો ઇતિહાસ
શ્રેણી:ઘાટના રસ્તાઓ
વેણીનાથ મહાદેવ, કોસાડ

**વેણીનાથ મહાદેવ** મંદિર ૫૦૦ વર્ષ જૂનું ઐતિહાસિક શિવાલય છે, જે ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સુરત જિલ્લાના ચોર્યાસી તાલુકાના કોસાડ ગામમાં આવેલ છે. વર્તમાન સમયમાં કોસાડ ગામ સુરત શહેરનો એક ભાગ બની ગયું છે. આ મંદિર કોસાડ રેલ્વે સ્ટેશન થી આશરે ૨.૫ કિલોમીટરના અંતરે રેલ્વે માર્ગ થી પૂર્વ દિશામાં આવેલ છે.

આ મંદિર આસપાસના ગામો પૈકી જૂનું હોવાને કારણે તેનું માહાત્મ્ય ઘણું છે. દર વર્ષે શ્રાવણ મહિનામાં અહીં મેળો ભરાય છે. મંદિર પરિસર મોટું વિશાળ છે, જેમાં ગણેશજી, હનુમાનજી, દેસાઈ સમાજના કુળદેવી કૌશિક માતા, વેણીનાથ મહાદેવ, નંદી અને કાચબાની પ્રતિષ્ઠા કરવામાં આવી છે. મંદિરના વિકાસ-કાર્ય કાજે રચાયેલા ટ્રસ્ટે મંદિરની આસપાસ રહેવાની વ્યવસ્થા કરવાનું કામ પણ શરૂ કર્યું છે. આમ સુરત શહેરની પાસે આવેલું આ મંદિર યાત્રા સ્થળ અને પ્રવાસ સ્થળ બંને બની ગયું છે.

## ઈતિહાસ 
૫૦૦ વર્ષ પહેલાં કોસાડ ગામમાં દેસાઈ લોકો વસવાટ કરતા હતા અને ગામની વસ્તી પણ ઘણી ઓછી હતી. કોસાડ ગામમાં તે વખતે વેણીનાથ મહાદેવ મંદિરની કોઈને જાણ નહોતી. આ ગામના શ્રદ્ધાળુઓએ વેણીનાથ મહાદેવ મંદિરને વ્યવસ્થિત રીતે તેનો જિર્ણોદ્ધાર કરાવેલ છે. પ્રાચીન સમયમાં આ ગામ જંગલ જેવું હતું.

વેણીનાથ મહાદેવ મંદિરની સામે એક કૂવો આવેલો છે. આ ગામના લોકો સવાર-સાંજ કૂવામાંથી પીવાનું પાણી લેવા આવતા, તે દરમિયાન ભાવિક ભક્તોને કૂવામાંથી દેસાઈ જ્ઞાતિનાં કુળદેવી કૌશિક માતાની મૂર્તિ મળી આવી હતી. જેની વેણીનાથ મહાદેવના મંદિર ખાતે પ્રતિષ્ઠા કરવામાં આવી છે. એ સમયે સ્વ. ડાહ્યાભાઈએ મંદિરના લાભાર્થે રામાયણ કથા, ધાર્મિક કાર્યો, શિબિરો, મહોત્સવોનાં આયોજન કરી પોતે પણ મંદિર માટે જમીન દાનમાં આપી હતી.

## સંદર્ભો 
શ્રેણી:ગુજરાતનાં શિવાલયો
શ્રેણી:સુરત શહેર
શ્રેણી:યાત્રાધામ
ઇલા આરબ મહેતા

**ઇલા આરબ મહેતા** ગુજરાતી નવલકથાકાર અને વાર્તા લેખક છે.

## જીવન 
તેમનો જન્મ ૧૬ જૂન ૧૯૩૮ના રોજ મુંબઈમાં ગુજરાતી લેખક ગુણવંતરાય આચાર્યને ત્યાં થયો હતો. તેમનું મૂળ વતન જામનગર છે. તેમણે શાળાકીય અભ્યાસ જામનગર, રાજકોટ અને મુંબઇમાં કર્યો. ૧૯૫૮માં તેમણે ગુજરાતી વિષય સાથે રૂઇઆ કોલેજમાંથી બી. એ. અને ૧૯૬૦માં એમ.એ.ની પદવી મેળવી. ૧૯૬૦થી ૧૯૬૭ સુધી તેઓ રૂઇઆ કોલેજ અને ત્યારબાદ ૧૯૭૦થી ૨૦૦૦માં તેમની નિવૃત્તિ સુધી સેંટ ઝેવિયર્સ કોલેજ, મુંબઈમાં અધ્યાપક રહ્યા.

## સર્જન 
તેમના શરૂઆતના દિવસોમાં તેમણે અખંડ આનંદ, નવનીત અને સ્ત્રી સામયિકોમાં લખ્યું હતું. તેમણે અનેક નવલકથાઓ લખી છે, જેમાં *ત્રિકોણની ત્રણ રેખાઓ* (૧૯૬૬), *થીજેલો આકાર* (૧૯૭૦), *રાધા* (૧૯૭૨), *એક હતા દિવાન બહાદુર*(૧૯૭૬), *બત્રીસ લક્ષો* (૧૯૭૬), *વારસદાર* (૧૯૭૮), *આવતી કાલનો સૂરજ* (૧૯૭૯), *બત્રીસ પુતળીની વેદના* (૧૯૮૨) *અને મૃત્યુ* (૧૯૮૨), *દરિયાનો માણસ* (૧૯૮૫), *વસંત છલકે* (૧૯૮૭), *નાગ પરીક્ષા*, *પાંચ પગલા પૃથ્વી પર* (૧૯૯૫), *ધ ન્યૂ લાઇફ* (૨૦૦૪), *પરપોટાની પાંખ* (૧૯૮૮), *ઝીલી મેં કુંપળ હથેળીમા* (૨૦૦૭) નો સમાવેશ થાય છે. *જાહેરખબરનો માણસ* (૧૯૮૫), *શબને નામ હોતું નથી* (૧૯૮૧) નવલકથાઓ અલગ પ્રકારના વિષયોની છે. તેમની નવલકથા *વાડ* (૨૦૧૧) અંગ્રેજીમાં રીટા કોઠારી દ્વારા *ફેન્સ* (૨૦૧૫) તરીકે અનુવાદિત થઇ છે. તેમની નવલકથા *બત્રીસ પુતળીની વેદના* મહિલાઓ સામે થતા અન્યાય સામનો સંધર્ષ અને તેમની ઓળખ સ્થાપિત કરવા માટેના પ્રયત્નો વિશેની છે. આ નવલકથા અનુરાધાની આસપાસ ઘૂમે છે જે મુખ્ય પાત્ર છે અને કુન્દનિકા કાપડીઆની નવલકથા *સાત પગલા આકાશમાં* (૧૯૮૪‌) ની જેમ જે પુરુષો સામે આક્રોશ પ્રગટ કરે છે.

*એક સિગારેટ એક ધુપસળી* (૧૯૮૧), *વિએના-વુડ્સ* (૧૯૮૯), *ભાગ્યરેખા* (૧૯૯૫), *બાળવો બાળવી બાળવું* (૧૯૯૮), *યોમ કિપુર* (૨૦૦૬), *ઇલા આરબ મહેતાનો વાર્તા વૈભવ* (૨૦૦૯) તેમના વાર્તા સંગ્રહો છે. તેમણે વર્ષા અડાલજાની વાર્તાઓનું સંપાદન *વર્ષા અડાલજાની શ્રેષ્ઠ વાર્તાઓ* (૧૯૯૧) માં કર્યું છે.

*મૃત્યુ નામ પરપોટા મરે* (૧૯૮૪) તેમનું વિવિધ લેખકો દ્વારા મૃત્યુ પરના લેખોનું સાહિત્યિક સંકલન છે.

તેમના લખાણોને નારીવાદી ગણવામાં આવે છે.

## પુરસ્કારો 
તેમને ગુજરાત સાહિત્ય અકાદમી, મહારાષ્ટ્ર ગુજરાતી સાહિત્ય અકાદમી અને ગુજરાતી સાહિત્ય પરિષદ તરફથી વિવિધ પુરસ્કારો પ્રાપ્ત થયા છે.

## અંગત જીવન 
તેમણે ડૉક્ટર આરબ મહેતા સાથે ૧૯૬૪માં લગ્ન કર્યા હતા, જેનાથી તેમને એક પુત્ર સલિલ અને પુત્રી સોનાલી છે. તેઓ મુંબઇમાં રહે છે. તેમના પિતા ગુણવંતરાય આચાર્ય અને તેમની નાની બહેન વર્ષા અડાલજા પણ ગુજરાતી લેખક છે.

## સંદર્ભ 
## બાહ્ય કડીઓ 
* ગુડરીડ પર ઇલા આરબ મહેતા
* 
* 

શ્રેણી:ગુજરાતી સાહિત્યકાર
શ્રેણી:જીવિત લોકો
શ્રેણી:૧૯૩૮માં જન્મ
વિભા ત્રિપાઠી

**વિભા ત્રિપાઠી** (; ) (*૧૯૪૮) એ એક ભારતીય પુરાતત્વવિદ્ છે. તેમણે યુનિવર્સિટી ઓફ અલ્હાબાદ ખાતે અભ્યાસ કરી સ્નાતકની ઉપાધિ પ્રાપ્ત કરી હતી.

## પ્રકાશનો 
* પ્રિન્ટેડ ગ્રે વેર – એન આયર્ન એજ કલ્ચર ઓફ નોર્થન ઈન્ડિયા, કોન્સેપ્ટ પબ્લિકેશન કંપની, ન્યુ દિલ્હી, ૧૯૭૬.
* The Indus Terracottas (સહ લેખક - ડૉ. એ. કે શ્રીવાસ્તવ સાથે), શારદા પબ્લિકેશન હાઉસ, ન્યુ દિલ્હી, ૧૯૯૪.
* Archaeometallururgy  in India, શારદા પબ્લિકેશન હાઉસ, ન્યુ દિલ્હી, ૧૯૯૮.
* The Age of Iron in South Asia : Legacy and Tradition - આર્યન ઇન્ટરનેશનલ, નવી દિલ્હી ૨૦૦૧.
* Studies in Archaeometallurgy in South Asia (પ્રેસમાં).

## બાહ્ય કડીઓ 
* http://www.infinityfoundation.com/mandala/t_pr/t_pr_tripa_cv.htm
* http://www.infinityfoundation.com/mandala/t_rv/t_rv_agraw_asia_frameset.htm
* http://www.infinityfoundation.com/mandala/t_rv/t_rv_agraw_metal_frameset.htm
* http://www.infinityfoundation.com/mandala/t_pr/t_pr_tripa_iron_frameset.htm
* http://www.indianscience.org/reviews/t_rv_agraw_iron.shtml

શ્રેણી:જીવિત લોકો
શ્રેણી:નારીવિશેષ