open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ગુજરાતના પઠાણ

**ગુજરાતી પઠાણ** પઠાણોનો એક સમૂહ છે. સમયાંતરે, પશ્ચિમી ભારતના ગુજરાત ક્ષેત્રમાં અસંખ્ય પખ્તુનો સ્થાયી થયા છે. તેઓ ગુજરાતી ભાષી મુસ્લિમોનો એક અલગ સમુદાય બનાવે છે. તેઓ સમગ્ર રાજ્યમાં વિખરાયેલા છે પરંતુ મુખ્યત્વે અમદાવાદ, રાજકોટ, જુનાગઢ, સુરત, ભાવનગર, પંચમહાલ, કોઠ, બોરસદ, ખેડા, બનાસકાંઠા, ભરૂચ, ગાંધીનગર, સાબરકાંઠા, વડોદરા અને મહેસાણા ખાતે સ્થાયી થયા છે. તેઓ હિન્દુસ્તાની ભાષાના ઘણા શબ્દોનો ઉપયોગ કરી ગુજરાતી ભાષા બોલે છે. સામાન્ય જનજાતિઓમાં બાબી અથવા બાબાઇ (પસ્તુન જાતિ), ખાન, બંગશ, દુર્રાની અને યુસુફઝાઈનો સમાવેશ થાય છે. 

## ઇતિહાસ અને મૂળ 
પઠાણ મધ્યયુગ દરમિયાન આ પ્રદેશના વિવિધ હિન્દુ અને મુસ્લિમ શાસકોના સૈન્યમાં સૈનિકો તરીકે ગુજરાત પહોંચ્યા હતા. ઐતિહાસિક પુરાવા સૂચવે છે કે પશ્તૂનોની સૌથી પ્રારંભિક વસાહત ૧૪મી સદીમાં મોહમ્મદ તુગલકના શાસન દરમિયાન થઈ હતી, જ્યારે લશ્કરી વસાહતોની સ્થાપના કરવામાં આવી હતી. સંભવ છે કે ઘણા લોકો ૧૦૨૪માં મહમદ ગઝનીના આક્રમણમાં તેની સેનાનો હિસ્સો બન્યા હોય. (ઉદાહરણ તરીકે સુરત જિલ્લામાં હાંસોટ અને તાડકેશ્વર વસાહતોમાં પ્રારંભિક ગઝનવી ઇતિહાસ અને કલાકૃતિઓ.) કેટલાક મહમૂદ બેગડાના શાસન દરમિયાન આવ્યા હોય અને સમય જતા તે સમગ્ર ગુજરાતમાં ફેલાઈ ગયા હોય. ગુજરાત ઉપર મુગલ શાસનના સમયગાળા દરમિયાન, પખ્તૂનોની વસાહતોમાં વધારો થયો હતો. મુઘલ સામ્રાજ્યના વિભાજન સાથે જ બાબી અથવા બાબાઇ (પશ્તૂન જાતિ) અને જાલોરી પઠાણ જૂનાગઢ અને પાલનપુર રજવાડાના શાસક બન્યા હતા. ૧૯મી સદીમાં પશ્તૂનોની વધુ વસાહતો જોવા મળી હતી, જેમાં મુખ્યત્વે અફઘાનિસ્તાનથી ગિલ્ઝાઇઝ તનોલી હતા, જે પૈકી મોટાભાગના અમદાવાદ, સુરત અને ખંભાત શહેરોમાં સ્થાયી થયા હતા. તેઓને મુખ્યત્ત્વે બાર વંશમાં વિભાજિત કરવામાં આવે છે : બાબી અથવા બાબાઇ, સામ, ખંજદા, યુસુફઝાઈ, લોહાણી, મંડોરી, સુલેમાની, સુરત ટર્ક, મીઆણી અને ઝરદાન . ગુજરાતના પઠાણોનો મોટો હિસ્સો લોહાણી પઠાણોનો છે.

## સંદર્ભ
પોરબંદર સ્ટેટ રેલ્વે

**પોરબંદર સ્ટેટ રેલ્વે** એક  ૧૯ મી સદી દરમિયાન ગુજરાતમાં પોરબંદર રાજ્યમાં મીટર ગેજ રેલ હતી.

## ઇતિહાસ 
પોરબંદર સ્ટેટ રેલ્વે પોરબંદર રાજ્ય ની માલિકીની હતી. પોરબંદર સ્ટેટ, જે વિક્રમતજી ખીમોજીરાજ દ્વારા શાસિત હતું. પાછળથી રેલવેનો વિકાસ ભાવસિંહજી માધવસિંહજી અને નટવરસિંહજી ભાવસિંહજી દ્વારા તેમના નિયમો હેઠળ કરવામાં આવ્યો હતો.તે ભાવનગર - ગોંડલ - જૂનાગઢ-પોરબંદર રેલ્વે સાથે ૧૯૧૧ સુધી શરૂઆતમાં કામ કર્યું. તેને ૧૮૮૮ માં વહન માટે ખોલવામાં આવ્યું હતું. બાદમાં, ૧૯૧૯ થી, તેણે ગોંડલ રેલ્વે સાથે કામ કર્યું. પોરબંદર રેલ્વે લાઈનને ૧૯૨૨ માં જામજોધપુર સુધી લંબાવવામાં આવી હતી, તે સમયે લાઇન ૪૨ માઇલ લાંબી હતી. તે પછી એપ્રિલ ૧૯૪૮ માં તે સૌરાષ્ટ્ર રેલ્વેમાં ભળી ગૈઇ. 

## બ્રોડગેજમાં રૂપાંતર 
૨૦૧૧ માં આ રેલ્વે લાઇનો  માં રૂપાંતરિત થઈ.

## સંદર્ભ 
શ્રેણી:ગુજરાત રજવાડાની રેલ્વે
બાબા લુલુઈની મસ્જીદ

**બાબા લુલુઇની મસ્જિદ**,  કે જેને **બાબા લવલવીની મસ્જિદ** તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે, તે ભારતના અમદાવાદના બેહરામપુરા વિસ્તારમાં આવેલી એક મધ્યયુગીન મસ્જિદ અને મકબરાનું સંકુલ છે.

## ઇતિહાસ અને સ્થાપત્ય 
આ મસ્જીદ બાબા લુલુઇ, અથવા બાબા મોહમ્મદ જાફર દ્વારા ઈ.સ. ૧૫૬૦ માં બંધાવવામાં આવી હતી, તેમને એક મોતીના વેપારી માનવામાં આવે છે. મસ્જીદના આંતરિક પરિમાણો આ પ્રમાણે છે: લંબાઈ ૬૯ ફુટ અને પહોળાઈ ૬૮ ફૂટ. અહીં બે થાંભલા છે જે બે માળના ઊંચા છે તે મધ્ય ગુંબજને ટેકો આપે છે. આ ઉપરાંત અહીં વધુ ચોવીસ સ્તંભો છે જે મસ્જીદની છત અને રવેશમાંની કમાનોને ટેકો આપે છે. પાછળની દિવાલમાં ચાર જાળીદાર પથ્થરની બારીઓ છે અને આરસના ત્રણ મેહરાબ કોતરવામાં આવેલ છે. રવેશ (અગ્રભાગ)ના દરેક છેડે બે મીનાર છે. તેઓનો ચૌદ ચોરસ ફૂટનો પાયો છે અને તેમના માળખા ફૂલોની ભાતથી શણગારેલા છે. ૨૦૦૧ ના ગુજરાત ભૂકંપમાં આ મસ્જીદને નુકસાન થયું હતું અને તેને ભારતીય પુરાતત્ત્વીય સંસ્થા દ્વારા પુન પ્રસ્થાપિત કરવામાં આવ્યું છે.

## સંદર્ભ 
શ્રેણી:રાષ્ટ્રીય મહત્વનાં સ્મારકો
મલ્હારરાવ ગાયકવાડ

**મલ્હાર રાવ ગાયકવાડ** વડોદરા (બરોડા) રાજ્યના અગિયારમા મહારાજા હતા, જેમણે ૧૮૭૦ થી ૧૮૭૫ સુધી શાસન કર્યું હતું. તે સયાજીરાવ ગાયકવાડ દ્વિતીય ના છઠ્ઠા પુત્ર હતા અને તેમના મોટા ભાઈ, ખંડેરાવ દ્વિતીય ગાયકવાડના મૃત્યુ પછી વડોદરાના મહારાજા બન્યા.

## ઉત્તરાધિકાર અને શાસન 
૧૮૭૦માં વડોદરાના લોકપ્રિય મહારાજા સર ખંડેરાવ ગાયકવાડ (૧૮૨૮-૧૮૭૦)ના મૃત્યુ બાદ એવી અપેક્ષા રાખવામાં આવતી હતી કે તેમના ભાઈ મલ્હારરાવ ગાયકવાડ (૧૮૩૧-૧૮૮૨) તેમના અનુગામી બનશે. જોકે, મલ્હારરાવની છબી પહેલેથી જ નકારાત્મક હતી. તેમને અગાઉ ખંડેરાવ ગાયકવાડની હત્યાના કાવતરા બદલ જેલમાં ધકેલી દેવામાં આવ્યા હતા. ખંડેરાવના વિધવા મહારાણી જમનાબાઈ (૧૮૫૩-૧૮૯૮) ખંડેરાવના મૃત્યુ સમયે ગર્ભવતી હતા પરંતુ ગર્ભમાં રહેલા બાળકનું લિગ સાબિત ન થાય ત્યાં સુધી ઉત્તરાધિકાર પ્રક્રિયામાંમાં વિલંબ થયો. બાળક દીકરી સાબિત થયું અને ૫ જુલાઈ, ૧૮૭૧ના રોજ મલ્હારરાવ સત્તામાં આવ્યા.

મલ્હારરાવે ઉદાર હાથે પૈસા ખર્ચ્યા. નક્કર સોનાની તોપ, મોતીની જાજમ જેવા અન્ય શાહી ખર્ચાઓથી વડોદરાની તિજોરી લગભગ ખાલી કરી નાખી. મલ્હારરાવની કૂરતા અને ઘોર જુલમના અહેવાલો ટૂંક સમયમાં બ્રિટિશ આર્મી ઓફિસર રોબર્ટ ફેયર સુધી પહોંચ્યા. મલ્હારરાવે રોબર્ટ ફેયરને રાસાયણિક ઝેર (આર્સેનિક) આપવાનો પ્રયાસ કરીને પોતાના કાર્યોને ઢાંકવાનો પ્રયાસ કર્યો.

બ્રિટીશ ભારતના તત્કાલીન રાજ્ય સચિવ લોર્ડ સેલિસબરીએ ૧૦ એપ્રિલ ૧૮૭૫ના રોજ મલ્હારરાવ ગાયકવાડને પદભ્રષ્ટ કરી મદ્રાસ ખાતે દેશનિકાલ કરવાનો આદેશ કર્યો, જ્યાં તેઓ ૧૮૮૨માં ગુમનામીમાં મૃત્યુ પામ્યા હતા.

## સંદર્ભ 
## બાહ્ય કડીઓ 
* બરોડા
* ૧૮૭૫ માં મલ્હારરાવની સુનાવણી
શ્રેણી:વડોદરા શહેર
શ્રેણી:ઇતિહાસ
સૈયદ ઉસ્માન મસ્જીદ

**સૈયદ ઉસ્માન મસ્જીદ** અથવા **ઉસ્માનપુરા દરગાહ એ રોઝા** અથવા **સૈયદ ઉસ્માન મસ્જીદ મકબરો** એ ભારતના ગુજરાત રાજ્યના અમદાવાદ શહેરના ઉસ્માનપુરામાં આવેલી એક મધ્યયુગીન કબર અને મસ્જિદ છે 

## ઇતિહાસ 
સૈયદ ઉસ્માન, કુતુબુલ આલમના મંત્રી હતા, જેમને સૈયદ બુરહાનુદ્દીન પણ કહેવામાં આવે છે. તેમણે ઉસ્માનપુરા ગામની સ્થાપના કરી, જે હવે અમદાવાદનો એક ભાગ છે. ઈ.સ. ૧૪૫૮ માં તેમનું અવસાન થયું અને ૧૪૬૦માં મહમદ બેગડાએ તેમને સમર્પિત સમાધિનું નિર્માણ કરાવ્યું હતું. તે સ્થાપત્યની રીતે સરખેજ રોઝા ખાતેની ગંજ બક્ષ સમાધિ જેવું જ છે.

૨૦૦૧ ના ગુજરાતના ભૂકંપમાં મસ્જિદને ભારે નુકસાન થયું હતું પરંતુ તેને ભારતીય પુરાતત્ત્વીય સર્વેક્ષણ દ્વારા ૨૦૦૯માં પુનઃસ્થાપિત કરવામાં આવ્યું હતું.

## સ્થાપત્ય 
દરેક છેડે મીનારા ધરાવતી આ મસ્જિદ સરખેજ રોઝાની શૈલીમાં બંધાવાયેલી છે. એક કમાનને બાદ કરતા આ મસ્જીદ હિંદુ સ્થાપત્ય શૈલીમાં બનેલી છે. અંદરની બાજુએ, થાંભલાઓની ગોઠવણી, સરખેજ જેટલી સરળ અથવા સ્પષ્ટ નથી. રોઝાની એક ખાસિયત એ છે કે તેનો ગુંબજ આઠ સ્તંભોને બદલે બાર પર ઊભો છે. આ પરિવર્તન ઘણી વિવિધતા આપે છે અને આ કબર અમદાવાદની સ્તંભિક શૈલીમાં કરવામાં આવેલી સૌથી સફળ રચના છે.

## ચિત્રો 

ચિત્ર:Saiyad Usman Mosque Ahmedabad 1866.jpg|મસ્જિદનો ઉત્તર ભાગ
ચિત્ર:Saiyad Usman's Mosque View from Northend 1866 Ahmedabad.jpg|ઉત્તર તરફથી દેખાવ
ચિત્ર:Interior Saiyad Usman Mosque Ahmedabad 1866.jpg|મસ્જિદનો આંતરિક ભાગ

## સંદર્ભ 
શ્રેણી:રાષ્ટ્રીય મહત્વનાં સ્મારકો
શ્રેણી:અમદાવાદ
જામી મસ્જીદ, ખંભાત

**જામી મસ્જિદ** ભારતના ગુજરાત રાજ્યના ખંભાત શહેરમાં આવેલી એક મસ્જિદ છે જે ૧૩૨૫ માં બંધાયેલી છે. તે ગુજરાતના સૌથી પ્રાચીન ઇસ્લામિક સ્મારકોમાંની એક છે.   મસ્જિદના આંતરિક ભાગમાં ૧૦૦ સ્તંભોથી બનેલા ખુલ્લા આંગણાને ઢાંકવામાં આવ્યું છે.   

## સ્થાપત્ય 
right|thumb| પૂર્વ દીવાલથી જામિ મસ્જિદનો પ્રવેશ ગલિઆરાનો વિસ્તાર.
મસ્જિદનું સ્થાપત્ય ઇન્ડો-ઇસ્લામિક સ્થાપત્યના વિકાસની શરૂઆત ચિહ્નિત કરે છે.  મસ્જિદના પ્રવેશ માટે કમાન ધરાવતા ગલિયારા છે જેની છત સપાટ છે. મસ્જિદના મધ્ય ભાગમાં જે છતનાં ગુંબજોને છુપાવે છે,તેવી આશરે  ઉંચાઈ ધરાવતી બારસાખ છે અને તે ઉપર તીક્ષ્ણ શિખર છે. 
right|thumb|210x210px| ખંભાતની જામી મસ્જિદમાં ઓમર બિન અહમદ અલ કાઝારૂનીનો મકબરો
મસ્જીદના દક્ષિણ ભાગમાં ચોરસ આકારમાં સ્તંભો ધરાવતો હોલ છે તેની મધ્યમાં એક વૃત્તાકાર આંતરિક ક્ષેત્ર છે જ્યાં ઉમર બિન અહમદ અલ-કાઝરુનીની સમાધિ છે, જેઓ ૧૩૩૩ માં મૃત્યુ પામ્યા હતા. આ સમાધિ આરસની બનેલી છે. આ ઉપરાંત, ૧૪ મી અને ૧૫ મી સદીની ઘણી નાની કબરો છે. મુઘલ બાદશાહ અકબર દ્વારા ૧૬ મી સદીમાં બંધાવવામાં આવેલા કિલ્લાના અવશેષો પણ છે. 

## સંદર્ભ 
શ્રેણી:રાષ્ટ્રીય મહત્વનાં સ્મારકો
સરદારખાનનો રોઝો

**સરદારખાનનો રોઝો** અથવા **નવાબ સરદાર ખાનની મસ્જિદ અને મકબરો**, એ ભારતના અમદાવાદ શહેરના જમાલપુર વિસ્તારમાં આવેલ એક મસ્જિદ અને કબર પરિસર છે.

## ઇતિહાસ અને સ્થાપત્ય 
સરદારખાન મોગલ શાસન દરમિયાન અમદાવાદના મંત્રી હતા. તેમણે ઔરંગઝેબની કેદમાંથી નાસી છૂટેલા રાજકુમાર દારા શિકોહને મદદ કરી ન હતી.

સરદારખાનનો રોઝો ૧૬૮૫માં બંધાવવામાં આવ્યો હતો. સરદારખાનની કબર પથ્થરની બનેલી હતી અને તેમાં આરસની ફરસ હતી. આ મસ્જિદ ઊંચા ઓટલા પર ઇંટોથી બનેલી હતી, અને મસ્જિદના અગ્રભાગમાં ત્રણ અણીદાર કમાનો અને બંને બાજુએ બે મિનારા હતા. મિનારા ચાર માળની ઉંચાઈ ધરાવતા હતા, તેના નીચેના આધારમાં અષ્ટકોણીય અને ઉપરના ભાગોમાં વર્તુળ આકાર ધરાવે છે. આ મિનારામાં ટોચ પર સોનાના દડા હતા અને તેમાં ત્રણ ડુંગળીના આકારના ગુંબજ હતા, તે સિવાય પ્રવેશિકામાં પણ બે ગુંબજ હતા.  

૧૮૮૪થી આ મકબરા અને મસ્જિદ અતિક્રમણ હેઠળ છે અને તેની હાલની હાલત ખરાબ છે.  

## સંદર્ભ 
શ્રેણી:રાષ્ટ્રીય મહત્વનાં સ્મારકો
મલિક આલમની મસ્જીદ

**મલિક આલમની મસ્જીદ**, અથવા **પીર કલામની મસ્જિદ** એ ભારત અમદાવાદ શહેરના શાહઆલમ વિસ્તારમાં આવેલી એક મધ્યયુગીન મસ્જિદ છે.

thumb|૧૮૫૫નું મસ્જીદનું છાયાચિત્ર

## ઇતિહાસ અને સ્થાપત્ય 
મલિક આલમની મસ્જિદ ૧૪૨૨ માં સુલતાન અહમદશાહ પ્રથમના જમાઇ, મલિક આલમ બિન કબીર, વાઝિર-ઉલ-મામલિક દ્વારા બંધાવવામાં આવી હતી. અમદાવાદની અગાઉની ઈમારતોની તુલનામાં, આ મસ્જીદ ઇસ્લામિક મીનારાના પાયામાં હિન્દુ કોતરણી ધરાવતા માળખા અને અલંકરણોને સ્થાપિત કરવામાં વધુ કુશળતા દર્શાવે છે. 

જેમ્સ બર્ગેસે ૧૯૦૦ માં *પશ્ચિમ ભારતના પુરાતત્ત્વીય સર્વેક્ષણ ૭*માં લખ્યું હતું:
એ દેખાઈ આવશે કે [મસ્જીદ] પાંચ ગુંબજ ધરાવે છે અને છતને ૭૨ થાંભલાઓ દ્વારા આધાર મળે છે (દરેક બાજુના અગ્રભાગના બાજુએ આવેલા આવેલા સ્તંભો સહિત)આ સાથે અન્ય ૪૪ સ્તંભો પણ  આધાર આપે છે. આંતરિક પરિમાણો ૧૧૨ ફુટ ૭ ઇંચ X ૩૧ ફુટ ૮ ઇંચ છે. આગળ અને પાછળની દીવાલો ૩ ફુટ ૩ ઇંચ જાડી છે, સામેના ભાગમાં તે દીવાલ ૫ ફૂટ ૧૧ ઇંચની છે ... કેન્દ્રીય ગુંબજ નોંધપાત્ર રીતે ઊંચો છે, મધ્યમાં માત્ર એક મોટી ધારદાર કમાન છે તથા મીનારાની દરેક બાજુએ પણ કમાન છે,  પાછળની દિવાલમાં પાંચ આરસના મેહરાબ છે, બે-બે દીવાલના છેવાડે છે જે ખુલ્લા મેદાનમાં ખુલે છે  અને એક મધ્યમાં છે જે ખૂબ મોટી છે. જ્યારે મીનારાનો ઉપરનો ભાગ નીચે પાડવામાં આવ્યો ત્યારે અગ્રભાગના સ્તરથી ઉપરના મીનારાઓના ભાગ ધ્રુજી ઉઠ્યા હતા, વચ્ચે ઉભેલા ચાર સ્તંભો પર એક નાના છત્ર સહિતના અસુરક્ષિત ભાગોને સાર્વજનિક બાંધકામ વિભાગે ૧૮૮૨માં નીચે પાડી દીધા હતા.

૧૮૧૯ ના કચ્છના રણના ભુકંપમાં બંને મીનારાને નુકસાન થયું હતું. મસ્જિદ અતિક્રમણ અને ગેરકાયદેસર બાંધકામ નો ભોગ બની છે.

## સંદર્ભ 
શ્રેણી:રાષ્ટ્રીય મહત્વનાં સ્મારકો
રાણી સિપ્રીની મસ્જીદ

**રાણી સિપ્રીની મસ્જીદ** અથવા **મસ્જીદ-એ-નગીના,** અથવા પૂર્વે **રાની અસ્નીની મસ્જીદ** એ મધ્યયુગીન ભારતના ગુજરાતમાં અમદાવાદ શહેરની કોટ વિસ્તારમાં આવેલી મસ્જિદ છે. આ મસ્જીદની સ્થાપના ગુજરાતના શાસક, મહમદ બેગડાની હિંદુ મહારાણી, રાણી સિપ્રી દ્વારા ૧૫૧૪ માં કરવામાં આવી હતી. તેની દીવાલો પર જટિલ જાળીદાર કોતરણીઓને કારણે તેને *મસ્જિદ-એ-નગીના* (મસ્જિદના રત્ન) તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે. ૨૦૦૬-૦૭ માં, અમદાવાદ મ્યુનિસિપલ કોર્પોરેશને રસ્તાના વિસ્તરણ માટે આ સ્મારકનો ભાગ તોડી નાખવાની દરખાસ્ત કરી હતી.

## બાંધકામ 
આ મસ્જિદનું નામ સુલતાન મહમદ બેગડાની હિંદુ રાણી, રાણી સિપ્રિના નામ પરથી રાખવામાં આવ્યું છે. ઈ. સ. ૧૫૧૪ માં જ્યારે તેના પુત્રને કોઈ દુષ્કર્મ માટે રાજાએ મારી નાખ્યો ત્યારે રાણીએ આ મસ્જિદ શરૂ કરાવી.  તેણીના મૃત્યુ પછી રાણીને આ મસ્જિદમાં દફનાવવામાં આવી હતી. મસ્જીદની અંદર, એક *જનાના* પણ છે, જે મહિલાઓની પ્રાર્થના માટે એક અલગ વિસ્તાર છે. 

## સ્થાપત્ય 
લહેરાતા છોડ અને ઝાડ દર્શાવતી જાળીદાર કોતરણી આ સ્મારકનું મુખ્ય આકર્ષણ છે. સીદી સૈયદની જાળી અને સરખેજ રોઝા જેવા શહેરના અન્ય ઇસ્લામિક સ્થાપત્ય સ્મારકો સમાન આ જાળીનું કામ પણ જટીલ છે

## ચિત્રો 

ચિત્ર:Rani Sipri's Mosque at Ahmedabad. Gujarat - India.jpg|રાણી સિપ્રીની મસ્જિદ
ચિત્ર:Rani Sipri Mosque Ahmedabad sketch.jpg|મકબરાનું ચિત્ર, ૧૮૯૦
ચિત્ર:Tomb of Rani Sipri Mosque Ahmedabad 1866.jpg|સમાધિના પાયા પરની કોતરણી
ચિત્ર:Rani Sipri's mosk and tomb, Ahmedabad, retouched.jpg|મસ્જિદ અને સમાધિ
ચિત્ર:Rani Sipri's Mosque Ahmedabad 1866.jpg|મસ્જિદનો દક્ષિણ છેડો, 1866

## સંદર્ભ 
શ્રેણી:રાષ્ટ્રીય મહત્વનાં સ્મારકો
રાજપીપળા સ્ટેટ રેલ્વે

**રાજપીપળા સ્ટેટ રેલ્વે** (આર. એસ. આર) એ ૨ ફૂટ ૬ ઈંચ (૭૬૨ મિલીમીટર) માપ ધરાવતી નેરો-ગેજ રેલ્વે હતી. જેનું બાંધકામ રાજપીપળા રાજ્ય દ્વારા કરાવવામાં આવ્યું હતું.

## ઇતિહાસ 
રાજપીપળાના રાજા મહારાણા છત્રસિંહજીના નેજા હેઠળ રાજપીપળા જિલ્લાની દુષ્કાળ રાહત લાઇન તરીકે આ રેલ્વે બંધાવવામાં આવી હતી. આ રેલ્વેની લંબાઈ ૧૯ માઈલ (૩૦ કિલો મીટર) જેટલી હતી. તે રાજપીપળા અને અંકલેશ્વરને જોડતી હતી. આ રેલ્વે નવી દિલ્હી-મુંબઈને જોડતી બી. બી . એન્ડ સી. આઈ. આર. બ્રોડ ગેજ રેલ્વે લાઈનને અંકલેશ્વર સ્ટેશને મળતી હતી. ઈ. સ. ૧૮૯૭ માં રાજપીપળાના રાજા, મહારાણા છત્રસિંહજીના વડપણ હેઠળ, રાજપીપળા જિલ્લામાં દુષ્કાળ રાહત લાઇન તરીકે આ રેલ્વે બંધાવવામાં આવી હતી. આ ખંડને **અંકલેશ્વર-રાજપીપળા રેલ્વે** નામ મળ્યું હતું. તેનું સંચાલન બોમ્બે-બરોડા અને સેન્ટ્રરલ ઈન્ડીયન રેલ્વે  (બીબી અને સીઆઈઆર) દ્વારા કરવામાં આવતું.

૧૮૯૯માં આ લાઇનને નાંદોદ સ્ટેશન સુધી વધારવામાં આવી. જેથી તેની કુલ લંબાઈ ૩૭ માઈલ (૫૯ કિલોમીટર) થઈ. અને તેનું નામ "રાજપીપળા સ્ટેટ રેલ્વે" રાખવામાં આવ્યું. ૧૯૧૭માં "કાંજન નદી ઉપરના પુલ"નું નિર્માણ પૂરું થતા, નાંદોદ નગર તરફ વધુ ૨ માઇલ (૩ કિ.મી.)નું ટૂંકુ વિસ્તરણ કરવામાં આવ્યું. તેનું ઉદ્ઘાટન ફેબ્રુઆરી ૧૯૧૭ માં બોમ્બે પ્રેસિડેન્સીના ગવર્નર લોર્ડ વિલિંગ્ડન દ્વારા કરવામાં આવ્યું. આમ રાજપીપળાની રાજધાની નાંદોદના છેવાડે આવેલા જૂના સ્ટેશનથી નવા સ્ટેશન સુધી રેલ્વે લાઇન લંબાવવામાં આવી.  આ લાઇનની માલિકી રાજપીપળા રાજ્ય પાસે રહી અને બી. બી. અને સી. આઇ. આર. દ્વારા તેનું સંચાલન થતું હતું. 

ઈ. સ. ૧૯૩૨ માં ૧૯ માઇલ (૩૦ કિ.મી.) લાંબી **ઝાગડીયા-નેત્રંગ રેલ્વે**, શાખા ખોલવામાં આવી હતી. આ શાખા રાજપીપળા-અંકલેશ્વર લાઈન પરના  ઝઘડીયા ગામથી ફાંટો લઈ  નેત્રંગ સુધી પહોંચતી હતી. આ સાથે રેલ્વેનીની લંબાઈ વધીને ૫૯ માઇલ (૯૪ કિમી) થઈ. ૧૯૪૮ માં, રાજપીપળા સ્ટેટ રેલ્વે (આર. એસ. આર.) સૌરાષ્ટ્ર રેલ્વેનો એક ભાગ બન્યો.

## બ્રોડગેજમાં રૂપાંતર 
ઈ. સ. ૨૦૧૩માં આ રેલ્વે નેટવર્કને  ૧૬૭૬ મિ .મી (૫ ફૂટ ૬ ઈંચ) પહોળાઈ ધરાવતા બ્રોડ ગેજ માં ફેરવવમાં આવી.

## સંદર્ભ 
શ્રેણી:ગુજરાત રજવાડાની રેલ્વે
અરવિંદ બારોટ

**અરવિંદ બારોટ** એક ભારતીય પાર્શ્વગાયક, ગીતકાર, સંગીત દિગ્દર્શક, સંગીતકાર, અને ભારત, અમદાવાદના કવિ છે. તે ભજન, ધાર્મિક અને ગરબા ગીતો અને અન્ય લોક શૈલીઓમાં પણ નિષ્ણાત છે. તેમણે ૮૦૦૦થી વધુ ગુજરાતી ગીતો ગાયા છે અને ૧૯૯૦ અને ૨૦૦૦ના દાયકાની શરૂઆતમાં ગુજરાતી ફિલ્મોમાં પોતાનો અવાજ રજૂ કરવા માટે ગુજરાતી સિનેમામાં જાણીતા છે.

## પ્રારંભિક જીવન અને કારકિર્દી 
અરવિંદભાઈ સાવરકુંડલા, અમરેલીના સાવરકુંડલા ના વતની છે અને હાલમાં તે ગુજરાતના અમદાવાદમાં રહે છે. તેમણે ગુજરાતીમાં,૮૦૦૦ થી વધુ ફિલ્મ-બિન-ફિલ્મી ગીતો ગાયાં છે, જેમાંથી તેમણે જાતે જ ઘણા ગીતો લખ્યા છે. ૧૫૦થી વધુ ગુજરાતી ફિલ્મો માટે સંગીત આપ્યું છે. અરવિંભાઈએ ફિલ્મ 'દિકરી નો માંડવો'માં મોના થિબા સાથે મુખ્ય અભિનેતા તરીકે પણ કામ કર્યું છે. *દેશ રે જોયા દાદા પરદેશ જોયા* ફિલ્મમાં ગીતકાર, સંગીતકાર અને પાર્શ્વગાયક તરીકે કામ કર્યું હતું,  જે અત્યાર સુધીની સૌથી વધુ કમાણી કરનારી ગુજરાતી ફિલ્મોમાંની એક છે. 

## સંદર્ભ 
## બાહ્ય કડી 
* 
શ્રેણી:જીવિત લોકો
શ્રેણી:ગુજરાતી વ્યક્તિત્વ
બાલાસિનોર રજવાડું

thumb|290x290px| નવાબ મોહમ્મદ જોરાવર ખાનજી (1828–1882).
**બાલાસિનોર** રજવાડું બ્રિટીશ શાસન દરમિયાન બાલાસિનોરમાં આવેલું એક દેશી રજવાડું હતું. તેની સ્થાપના સરદાર મોહમ્મદખાન બાબીએ કરી હતી. બાલાસિનોરના છેલ્લા શાસકે ૧૦ જૂન ૧૯૪૮ના રોજ ભારતીય સંઘમાં જોડાવા માટે વિલયપત્ર પર હસ્તાક્ષર કર્યા. તેના શાસકો બાબી અથવા બબાઇ (પશ્તૂન જનજાતિ) કુટુંબના હતા. રાજ્યની સ્થાપના જાણીતી અભિનેત્રી પરવીન બાબીથી સંબંધિત જૂનાગઢના બાબી શાસકો દ્વારા કરવામાં આવી હતી.

## ઇતિહાસ 
બાલાસિનોર સ્ટેટની સ્થાપના ૨૮ સપ્ટેમ્બર ૧૭૫૮ના રોજ મોગલ સામ્રાજ્યના ગુજરાત પ્રાંતના અંતિમ નાયબ ગવર્નરના પરિવાર સાથે સંકળાયેલા પખ્તુન શાસક સરદાર મોહમ્મદખાન બાબી દ્વારા કરવામાં આવી હતી.  શાસકો નવાબ બાબી તરીકે ઓળખાતા હતા.  તે બોમ્બે પ્રેસિડેન્સી સંલગ્ન રેવા કાંઠા એજન્સીનું ૯ તોપોની સલામી ધરાવતું રજવાડું હતું.  અંતિમ બાબી નવાબ  હિઝ હાઇનેસ નવાબ મુહમ્મદ સલાબત ખાનજી દ્વિતીય હતા, જેમનું ૨૫ જાન્યુઆરી ૨૦૧૮ના રોજ અવસાન થયું હતું. નવાબ મુહમ્મદ સલાબત ખાનજી દ્વિતીયના વારસ અને પુત્ર નવાબઝાદા સુલતાન સલાઉદ્દીન ખાનબાબીનો જન્મ ૧૯૭૯માં થયો હતો. તેમણે રાજકોટની રાજકુમાર કોલેજ માંથી શિક્ષિણ મેળવ્યું હતું.

### શાસકો 
* સરદાર મુહમ્મદ ખાન બાબી (૨૮ સપ્ટેમ્બર ૧૭૫૮ - ૧૭. .)
* જમિઆત ખાનજી મહંમદ ખાનજી (૧૭. . -. . .
* સલાબત ખાનજી જમિઆત ખાનજી (મે ૧૮૨૦)
* આબીદ ખાનજી (મે ૧૮૨૦ - ૧૮૨૨)
* જલાલ ખાનજી ઉર્ફ એદલ ખાનજી (૧૮૨૨ - ૨ ડિસેમ્બર ૧૮૩૧)
* જોરાવર ખાનજી (જ. ૧૮૨૮ અ. ૧૮૮૨) ૨ ડિસેમ્બર ૧૮૩૧ - ૩૦ નવેમ્બર ૧૮૮૨
* મુનાવર ખાનજી જોરાવર ખાનજી (જ. ૧૮૪૬ અ. ૧૮૯૯) ૩૦ નવેમ્બર ૧૮૮૨ -૨૪ માર્ચ ૧૮૯૯
* જમિયત ખાનજી મુનાવર ખાનજી (જ. ૧૮૯૪ અ. ૧૯૪૫) ૨૪ માર્ચ ૧૮૯૯ - ૨ ફેબ્રુઆરી ૧૯૪૫
* મુહમ્મદ સલાબત ખાન (જ. ૧૯૪૪ અ. ૨૦૧૮) ૨ ફેબ્રુઆરી ૧૯૪૫ - ૧૫ ઓગસ્ટ ૧૯૪૭
* નવાબ સુલતાન સલાઉદ્દિંઘન બાબી (જ.૧૯૭૯)

## આ પણ જુઓ 
* ગુજરાતના પઠાણ

## સંદર્ભ 
## બાહ્ય કડીઓ 
*    
* શાહી, રોયલ અને રજવાડી ભારતીય રાજ્યો

શ્રેણી:ખેડા જિલ્લો
શ્રેણી:ગુજરાતનાં રજવાડાં
ગોડજી પ્રથમ

રાવ ગોડજી પ્રથમ જાડેજા રાજપૂત વંશના કચ્છના રાવ હતા, જેમણે કચ્છ રજવાડામાં ૧૭૧૫ થી ૧૭૧૮ સુધી રાજ્ય કર્યું.

## જીવન 
ગોડજી પ્રથમ રાવ પ્રાગમલજી પ્રથમનો પુત્ર હતો. તેમણે તેમના પિતા દ્વારા તામચીના સિંહાસનને પુનર્સ્થાપિત કરવા માટે મોકલવામાં આવેલા એક સૈન્યનું નેતૃત્વ કર્યું, જે તેમના પૂર્વજ હાલાના વંશમાં છઠ્ઠો હતો, જેને હાલારમાંથી ઉતરી આવ્યો હતો. પ્રાગમલજીના મૃત્યુ પછી, તેઓ ૧૭૧૫માં સિહાસન પર આવ્યા અને ત્રણ વર્ષના ટૂંકા ગાળા માટે શાસન કર્યું. તેમણે પ્રાગમલજીના મોટા ભાઈ નાગુલજીના પુત્ર, હાલોજીને તેમની મુન્દ્રાની વસાહતમાંથી તિરસ્કાર કર્યો. હાલોજી, પ્રતિકાર ન કરી શકયા, અબડાસાથી નિવૃત્ત થયા, અને ત્યાં કોઠારા, કોટરી અને નાગાર્ચી શહેરોની સ્થાપના કરી. તેમના વંશજો 'હાલાણી જાડેજા' તરીકે ઓળખાય છે. ૧૭૧૮ માં તેમનું અવસાન થયું અને તેમના પછી તેમના પુત્ર દેશલજી પ્રથમ ગાદી પર આવ્યા હતા . 

## રાજકીય કાર્યાલય 
## સંદર્ભ 
### ગ્રંથસૂચિ 
*  

 આ લેખમાં હવે જાહેર ક્ષેત્રમાં પ્રકાશનનો ટેક્સ્ટ શામેલ છે: 
શ્રેણી:ગુજરાતી વ્યક્તિત્વ
રાષ્ટ્રીય એકતા દિવસ (ભારત)

**રાષ્ટ્રીય એકતા દિવસ** ભારતમાં ૩૧ ઓક્ટોબરના રોજ ઉજવવામાં આવે છે. ૨૦૧૪માં ભારત સરકાર દ્વારા સરદાર વલ્લભભાઈ પટેલની જન્મજયંતિના ઉપલક્ષમાં આ ઉજવણીની શરૂઆત કરવામાં આવી હતી.

## હેતુ 
ભારત સરકારનું ગૃહ મંત્રાલય વિભાગ રાષ્ટ્રીય એકતા દિવસની ઉજવણી સંદર્ભે સત્તાવાર નિવેદનમાં જણાવે છે કે “રાષ્ટ્રીય એકતા દિવસ આપણા દેશની એકતા, અખંડિતતા અને સલામતી માટેના વાસ્તવિક અને સંભવિત જોખમોનો સામનો કરવા માટે આપણા રાષ્ટ્રની અંતર્નિહિત શક્તિ અને સ્થિતિસ્થાપકતાને પુન: પુષ્ટ કરવાનો અવસર પૂરો પાડશે.” 

## ઉજવણી 
૨૦૧૬ના સમારોહની ઉજવણીનો વિષય "ભારતનું એકીકરણ" હતું.

૨૦૧૮માં ગુજરાતમાં સ્ટેચ્યુ ઑફ યુનિટીના લોકાર્પણ સાથે આ દિવસની ઉજવણી કરવામાં આવી હતી.

## સંદર્ભ
કોણાર્ક નૃત્ય મહોત્સવ

**કોણાર્ક નૃત્ય મહોત્સવ** એ દર વર્ષે ડિસેમ્બર મહિનાની ૧ થી ૫ તારીખ દરમિયાન ભારતના ઓડિશાના કોણાર્ક સૂર્ય મંદિરની પૃષ્ઠભૂમિમાં ઉજવાતો પાંચ દિવસનો નૃત્ય મહોત્સવ છે.

સૂર્યમંદિરનો ઉત્કૃષ્ટ 'સલામંડર' અથવા 'નાટ્યમંડપ' સ્થાપત્યકલાનો બેજોડ નમૂનો છે. તેની દિવાલો પ્રાચીન સમયની સુંદર કલાત્મક વાસ્તુશૈલી રજૂ કરે છે. ઓડિસી નૃત્યશૈલીમાં ઢોલ-તાશા અને અન્ય સંગીતવાદ્યો વગાડતાં સંગીતકારો શિલ્પકળાની શોભામાં અભિવૃદ્ધિ કરે છે.

દેશભરના ખ્યાતનામ નર્તકો આ સ્થળે પોતાની કલા રજૂ કરે  છે. ૧૯૮૬થી, રાજ્યમાં ઓડિશા પ્રવાસન મંત્રાલય અને ઓડિસી રિસર્ચ સેન્ટર ના સંયુક્ત ઉપક્રમે ભારતના વૈવિધ્યપૂર્ણ નૃત્ય વારસાને પ્રોત્સાહન આપવા તેમજ કોણાર્ક સૂર્ય મંદિર અને ઑડિશાની પર્યટક સ્થળ તરીકેની લોકપ્રિયતાને પ્રોત્સાહન આપવા માટે આ ઉત્સવનું આયોજન કરવામાં આવે છે.

## સંદર્ભ 
શ્રેણી:તહેવાર
ગોંડલ સ્ટેટ રેલ્વે

**ગોંડલ સ્ટેટ રેલ્વે (જી. એસ. આર)** એ ગોંડલ રાજ્યની માલિકીની એક મીટર ગેજ રેલ્વે હતી.

## ઇતિહાસ 
આ લાઈન ૧૮૮૧ માં ખુલેલી **ભાવનગર – ગોંડલ – જુનાગઢ – પોરબંદર રેલ્વે** શ્રેણીનો ભાગ હતી. ઈ. સ. ૧૯૧૧ માં નવી લાઈન પ્રણાલી વાપરી  પોરબંદર સ્ટેટ રેલ્વે (P S R) સાથે સંયુક્ત રીતે કામ કરીને નવી પદ્ધતિનું માળખું બનાવાઈ અમે **ગોંડલ-પોરબંદર રેલ્વેની** રચના થઈ.  ૧૯૧૯માં જી એસ આર એ પીએસઆરની કામગીરી હસ્તગત કરી લીધી. ૧૯૧૩ માં ખુલેલી **ખિજડિયા - ધારી રેલ્વે** નામની મીટર ગેજ રેલ્વે હતી જી. એસ. આરનો એક ભાગ હતી અને ગોંડલ રાજ્યની માલિકીની હતી. ઈ. સ. ૧૯૪૮માં જી એસ આર સૌરાષ્ટ્ર રેલ્વેનો એક ભાગ બની.

## કર્મચારી 
અહીંના કોઈ કર્મચારી સૂચિઓ મળી નથી. નીચેના કર્મચારીઓ જાહેર બાંધકામ વિભાગ (પીડબ્લ્યુડી) તરફથી 'લોન સ્વરૂપે' તરીકે નોંધાયેલા છે.

* રિચાર્ડ ગાર્ડિનર લ્યુટન્ટ કોલેનલ.આર. ઇ.  પી ડબ્લ્યુ ડી, ૧૮૮૭ થી ૧૮૯૩ માં નિવૃત્તિ સુધી 'ભાવનગર-ગોંડલ રેલ્વે'ના મેનેજર અને એન્જીનીયર-ઇન-ચીફ. 
* વિલોગ્ફ્બી વર્નર કોન્સ્ટેબલ, ૧૮૮૭, 'ભાવનગર અને ગોંડલ સ્ટેટ્સ રેલ્વે' ના વ્યવસ્થાપક . 
* અર્નેસ્ટ ઇફિલ શાડબોલ્ટ, પી ડબ્લ્યુ ડી સહાયક ઇજનેર  ૧૮૭૪ થી ૧૮૮૪ - ભાવનગર અને ગોંડલ સ્ટેટ્સ' રેલ્વે
* હોરેસ ચેલોનર નોક્સ, ૧૮૯૦, કાર્યકારી ઇજનેર, 'ભાવનગર-ગોંડલ-જુનાગઢ-પોરબંદર રેલ્વે' સાથે કાર્યરત 

## બ્રોડગેજમાં રૂપાંતર 
આ રેલ્વેને ૨૦૧૦માં  માં બ્રોડગેજ રૂપાંતરિત કરવામાં આવી.

## સંદર્ભ 
શ્રેણી:ગુજરાત રજવાડાની રેલ્વે
કુતુબ-એ-આલમની મસ્જીદ

**કુતુબ-એ-આલમની મસ્જિદ અને મકબરો**, જેને **વટવા દરગાહ** તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે, તે ભારતના અમદાવાદના વટવા વિસ્તારમાં આવેલી એક મધ્યયુગીન મસ્જિદ અને મકબરાનું સંકુલ છે.

## ઇતિહાસ અને સ્થાપત્ય 

ચિત્ર:Tomb_of_Qutub-e-Alam_Vatva_Ahmedabad_1866.jpg|કુતુબ-એ-આલમનો મકબરો, ૧૮૬૬
ચિત્ર:Tomb_of_Qutub-e-Alam_and_his_sons_Ahmedabad_Vatva_1866.jpg|કુતુબ-એ-આલમ અને તેના પુત્રોની કબર

શાહ-એ-આલમના પિતા હઝરત સૈયદ બુરહાનુદ્દીન કુતુબ-ઉલ-આલમ,  હઝરત સૈયદ મકદૂમ જહાનીઅન જહાંગસ્તના પૌત્ર હતા. અહમદ શાહ પ્રથમના દરબાર તરફ આકર્ષિત થઈને તે વટવા સ્થાયી થયા અને ૧૪૫૨ માં ત્યાં તેમનું અવસાન થયું. તેમણે ગુજરાતના બુખારીયા સંપ્રદાયની સ્થાપના કરી. અહમદ શાહ અને સુલતાન કુતુબુદ્દીન અહમદ શાહ (દ્વીતીય)ના દરબારના ઉમરાવોએ પહેલાં અહીં એક નાની દરગાહ ઉભી કરી. તે પછી એક મસ્જિદ, તેના એક પુત્રોની એક સમાધિ, અનેક બાજુ ધરાવતો એક વિશાળ તળાવ, અને એક વિશાળ સમાધિ મહમદ બેગડા દ્વારા બંધાવવામાં આવી. મસ્જિદ અને પુત્રની સમાધિની કમાનો અને મીનારા સીધી રીતે હિન્દુ શૈલીના છે. પરંતુ વિશાળ મકબરામાં, કમાન ભાલનું સ્થાન લે છે, અને બીજા સ્તરની કમાન  દ્વારા ગુંબજ હવામાં ઊંચે ચઢે છે. દરેક કમાનમાં એક સરખી અને સુસંગત ડિઝાઇન છે જે તેની સુંદરતા અને સમૃદ્ધિ વધારે છે. આ સમાધિ એ એક ખૂબ જ વિસ્તૃત કારીગરી છે તેમાં અંદર તરફ એક છત્રી (કેનોપી) છે. અલબત્  આ મકાન અપૂર્ણ છે, તેમાં બાહ્ય ગલિયારા ખૂટે છે અને તેની બારીઓમાં પત્થરની જાળીનું કામ નથી.

## સંદર્ભ 
શ્રેણી:રાષ્ટ્રીય મહત્વનાં સ્મારકો
રાષ્ટ્રીય રમતગમત દિવસ

**રાષ્ટ્રીય રમતગમત દિવસ** એ વિવિધ દેશોની રાષ્ટ્રીય રમત અને રમતગમતની પરંપરાઓને સન્માનિત કરવાના હેતુથી મનાવામાં આવે છે. આ દિવસે વિવિધ વયજૂથના લોકો કબડ્ડી, મેરેથોન, બાસ્કેટબોલ, હોકી વગેરે રમતોમાં ભાગ લે છે.

## ઉજવણી 
### ભારત 
ભારતમાં રાષ્ટ્રીય રમતગમત દિવસ ૨૯ ઓગસ્ટના રોજ ઉજવવામાં આવે છે.  આ દિવસ ૧૯૨૮, ૧૯૩૨ અને ૧૯૩૬ના વર્ષોમાં ભારત માટે ઓલમ્પિક્સમાં સુવર્ણપદક જીતનાર હોકી ખેલાડી મેજર ધ્યાનચંદનો જન્મદિવસ છે. તેમણે ૧૯૨૬ થી ૧૯૪૯ સુધીની તેમની રમત કારકિર્દી દરમિયાન (તેમની આત્મકથા અનુસાર *)* ૫૭૦ ગોલ કર્યા હતા. 

આંતરરાષ્ટ્રીય હોકી ક્ષેત્ર પર સિક્કો જમાવનાર ધ્યાનચંદના સન્માનમાં ભારત સરકાર દ્વારા દરવર્ષે રમતગમતના ક્ષેત્રમાં ઉત્કૃષ્ઠ પ્રદાન કરનાર ખેલાડીને ધ્યાનચંદ પુરસ્કારથી સન્માનિત કરવામાં આવે છે.

### ઈરાન 
ઈરાનમાં, ૧૭ ઓક્ટોબરને 'શારીરિક શિક્ષણ અને રમતગમત દિવસ' તરીકે તથા અને ૧૭ થી ૨૩ ઓક્ટોબર ને 'શારીરિક શિક્ષણ અને રમતગમત સપ્તાહ' તરીકે ઉજવવામાં આવે છે.  ઉજવણીનો મુખ્ય ધ્યેય લોકોના વ્યક્તિગત અને સામાજિક જીવનમાં વ્યાયામના મહત્વ પર ભાર મૂકવાનો છે.

### જાપાન 
જાપાનમાં 'સ્વાસ્થ્ય અને રમતગમત દિવસ' ઓક્ટોબર મહિનામાં  ઉજવવામાં આવે છે. ટોક્યોમાં ૧૯૬૪માં આયોજીત સમર ઓલમ્પિક્સની બીજી વર્ષગાંઠના ઉપ્લક્ષમાં  સૌ પ્રથમવાર ૧૦ ઓક્ટોબર ૧૯૬૬ ના રોજ તેની ઉજવણી કરવામાં આવી હતી. વર્ષ ૨૦૦૦થી તે ઓક્ટોબરના બીજા સોમવારે યોજવામાં આવે છે. 

### મલેશિયા 
મલેશિયામાં 'રાષ્ટ્રીય રમતગમત દિવસ'  દર વર્ષે ઓક્ટોબરના બીજા શનિવારે યોજાય છે , તેનો મુખ્ય ઉદ્દેશ સ્વસ્થ જીવનશૈલીને પ્રોત્સાહન આપવાનો છે. પ્રથમ રાષ્ટ્રીય રમતગમત દિવસ ૨૦૧૫માં યોજાયો હતો. 

### કતાર 
કતારમાં રાષ્ટ્રીય રમતગમત દિવસ  દર વર્ષે ફેબ્રુઆરીમાં બીજા મંગળવારે યોજાય છે, જેનો મુખ્ય ઉદેશ્ય સ્વસ્થ જીવનશૈલીને પ્રોત્સાહન આપવાનો છે. પ્રથમ રાષ્ટ્રીય રમત દિવસ ૨૦૧૨ માં યોજાવામાં આવ્યો હતો. 

## સંદર્ભ 
શ્રેણી:મહત્વના દિવસો
ભારમલજી દ્વિતીય

મહારાજાધિરાજ મિર્ઝા **મહારાવ ભારમલજી દ્વિતીય** (શાસન: ૬ નવેમ્બર ૧૮૧૪ - ૨૫ માર્ચ ૧૮૧૯) એ રાજપૂત વંશ સાથે સંકળાયેલા કચ્છના રાવ હતા, જેમણે તેમના પિતા રાયધન ત્રીજાના મૃત્યુના એક મહિના પછી કચ્છના રજવાડાની ગાદી ઉપર બેઠા.

## શાસન 
૧૮૧૩માં રાયધન ત્રીજા અને તેના કારભારી ફતેહ મુહમ્મદના મૃત્યુ પછી કચ્છનું સંચાલન બાર ભાયાત ની જમાત દ્વારા કરવામાં આવ્યું હતું. હુસેન મિયાં અને તેના ભાઇ ઇબ્રાહિમ મિયાં ફતેહ મહંમદના સ્થાને આવ્યા, તેમની સમિતિઓ તેમના પિતાના મુખ્ય સલાહકાર, જગજીવન મહેતા દ્વારા સંચાલિત હતી, જે એક નાગર બ્રાહ્મણ હતા. .  રાયધનને કાયદેસર સંતાન ન હોવાથી, તેમના ભાઈનો પુત્ર, અગિયાર વર્ષનો છોકરો, ૧૮૦૮માં બ્રિટીશ સરકાર સાથેની વાટાઘાટમાં, વારસદાર માનવામાં આવ્યો હતો. પરંતુ રાવના મૃત્યુ પર, બે ભાઈઓ હુસેન મિયાં અને ઇબ્રાહિમ મિયાંએ માનસિંગજીના તેમના ગેરકાયદેસર પુત્રના દાવાને સમર્થન આપ્યું. 

૧૩ જાન્યુઆરી, ૧૮૧૪ ના રોજ, માનસિંહજી મહારાજાધિરાજ મિર્ઝા મહારાવ ભારમલજી દ્વિતીયના  બિરુદ સાથે કચ્છના મુખ્યપદ માટે  આવ્યા. અરબી સમુદ્રમાં ચાંચિયાગીરી અને વાગડ ક્ષેત્રમાં ડાકુઓના મામલે હુસેન મિયાંને પોતાની માગણીઓ રજૂ કરવા માટે બ્રિટીશ સરકારના આડતિયા  કેપ્ટન મૅકમર્ડો ૧૮૧૪માં મોરબીથી ભુજ ગયા હતા.  રાવ ભારમલ બીજાએ રાજ્યનું સંચાલન સંભાળ્યું અને હુસેન મિયાં જાન્યુઆરી ૧૮૧૫ માં અંજાર, ભચાઉ, ભાદરગઠ અને કાંથકોટની જાગીર સ્વીકૃતિ હેઠળ નિવૃત્ત થયા. રાવે માંડવી અને અસ્કાર્ણ ના મંત્રી શિવરાજની પસંદગી કરી. 

૧૪ ડિસેમ્બરના રોજ, કર્નલ પૂર્વ હેઠળના બ્રિટીશ સૈન્યમાં બરોડા રાજ્યના ગાયકવાડના  સૈનિકો સાથે આશરે ૪૦૦૦ લડત આપનારા માણસો હતા, અંજારથી બાર માઇલ પૂર્વમાં વેણસા ખાતે રણ પાર કર્યું. સૈન્ય અંજાર તરફ આગળ વધ્યું, અને હુસેન મિયાંએ બ્રિટીશરોને તેના પર કબજો  દેવાની ના પાડી દીધી, એટલે કે ૨૫ ડિસેમ્બર ૧૮૧૫ ની સવારે કિલ્લા પર હુમલો કરવામાં આવ્યો, અને સાંજે પહેલાં સમર્પણ કરવામાં આવ્યું. તેના બીજા દિવસે ટુના બંદર પર કબજો લેવામાં આવ્યો. થોડા દિવસો પછી, મુન્દ્રાના પ્રમુખ મુહમ્મદ સોતાએ વાતચીત કરી અને બ્રિટીશરો સાથે સંમત થયા. સૈન્ય આગામી ભુજ તરફ વળ્યા, 3 જાન્યુઆરી ૧૮૧૬માં લાખોન્દ ખાતે છાવણી કરી. ૧૪ જાન્યુઆરી, ૧૮૧૬ રાવ ભારમલ બીજા બ્રિટિશ આધિપત્ય માટે સંમત થયા   અને કેપ્ટન મૅકમર્ડોની  ભુજ બ્રિટિશ નિવાસી અને અંજારના  કલેકટર તરીકે નિમણૂક કરવામાં આવી હતી. 

કેટલાક જાડેજા સરદારોના સમર્થનથી, બ્રિટિશ સૈન્યે ૨૫ માર્ચ ૧૮૧૯ ના રોજ ભુજ પર હુમલો કર્યો, અને રાવ ભારમલ બીજા  અને તેમના પુત્ર દેશલજી બીજાનો નિકાલ કર્યો, એક સગીરને કચ્છ રાજ્યનો શાસક બનાવવામાં આવ્યો. કચ્છે ૧૮૧૯ માં બ્રિટીશ લોકોની સત્તા સ્વીકારી અને કેપ્ટન જેમ્સ મેકમૂર્ડો ભુજમાં બ્રિટીશ રાજકીય નિવાસી તરીકે મુકાયા . તેમના લઘુમતી દરમિયાન રાજ્યની બાબતોનું સંચાલન પ્રાદેશિક સમિતિઓ દ્વારા કરવામાં આવતું હતું, જે જાડેજાના વડાઓ દ્વારા બનેલું હતું અને કેપ્ટન મેકમૂર્ડોની અધ્યક્ષતામાં હતું.   

## સંદર્ભ 
### નોંધો 
### ગ્રંથસૂચિ 
* 

શ્રેણી:ગુજરાતી વ્યક્તિત્વ
પ્રથમાષ્ટમી

**પ્રથમાષ્ટમી** ઓડિશામાં સૌથી મોટા બાળકનાં જીવન અને સમૃદ્ધિ માટે યોજાયેલી એક વિધિ છે જેમાં તેમને વરિષ્ઠ સ્ત્રી સંબંધીઓ દ્વારા પ્રગટેલો દિવો અર્પણ કરવામાં આવે છે, ત્યારબાદ વિસ્તૃત વિધિ કરવામાં આવે છે, જેમાં મંત્રનો પાઠ કરવામાં આવે છે. આ ઉજવણી ઉત્તર ભારતીય પંચાંગ મુજબ માગશર મહિનાની વદ આઠમે એટલે કે કારતકી પૂનમના આઠ દિવસ પછી આવે છે.

ધાર્મિક વિધિમાં માતા અને સંબંધીઓ દ્વારા મોટા બાળકની આરતીનો સમાવેશ થાય છે જે માટે મામા કાકા વિધિ માટે જરૂરી ચીજો મોકલે છે. તેમાં ગણેશ, શષ્ટી દેવી અને કુટુંબના દેવની પૂજા કરવામાં આવે છે. દિવસની મુખ્ય સ્વાદિષ્ટતા એંડોરી પીઠ છે. આ દિવસને સૌભાગિની અષ્ટમી, કાળ ભૈરવ અષ્ટમી અને પાપ-નાશિની અષ્ટમી તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે.

## સંદર્ભો 
શ્રેણી:હિંદુ તહેવારો
વન મહોત્સવ

**વન મહોત્સવ** એ ભારતમાં વાર્ષિક એક અઠવાડિયાના વૃક્ષારોપણનો ઉત્સવ છે જે જુલાઈના પહેલા અઠવાડિયામાં ઉજવવામાં આવે છે. તેની શરૂઆત વર્ષ ૧૯૫૦માં તત્કાલીન કેન્દ્રિય કૃષિ અને ખાદ્ય મંત્રી કનૈયાલાલ માણેકલાલ મુનશીએ રાજઘાટ, દિલ્હી ખાતે એક વૃક્ષ વાવીને કરી હતી. વન મહોત્સવનો મુખ્ય ઉદ્દેશ વન સંરક્ષણ અને વૃક્ષારોપણ પ્રવૃત્તિને પ્રોત્સાહન આપવાનો છે.

## ઉદ્દેશ
વૃક્ષારોપણની જરૂરિયાત અને રાષ્ટ્રીય સ્તરે વૃક્ષારોપણના પ્રયાસોની આવશ્યકતા અંગે સૌપ્રથમ રાષ્ટ્રીય જાગૃતિ જુલાઈ ૧૯૪૭માં દિલ્હીમાં વૃક્ષારોપણના સફળ અભિયાન સાથે આવી હતી. વર્તમાનમાં સમગ્ર દેશમાં આ પ્રકારનું અભિયાન ચલાવવામાં આવે છે. આ દિવસે શૈક્ષણિક સંસ્થાઓ વૃક્ષારોપણ, જાગૃતિ યાત્રા, વૃતચિત્રોનું પ્રદર્શન વગેરે જેવા વિવિધ કાર્યક્રમોનું આયોજન કરે છે. સરકારી અને સંબંધિત ખાનગી સંસ્થાઓ દ્વારા પણ આવી જ પ્રવૃત્તિઓ હાથ ધરવામાં આવે છે. અન્ય પ્રવૃત્તિઓમાં પ્રદર્શનો, સેમિનાર, નાગરિકોને નિઃશુલ્ક છોડનું વિતરણ વગેરેનો સમાવેશ થાય છે.

આયોજકો વૃક્ષારોપણ પ્રવૃત્તિને પ્રોત્સાહન આપી દેશના જંગલ વિસ્તારમાં વૃદ્ધિની આશા રાખે છે. જે વૈકલ્પિક બળતણ પ્રદાન કરશે, ખાદ્ય સંસાધનોનું ઉત્પાદન વધારશે, ઉત્પાદકતા વધારવા માટે ક્ષેત્રોની આજુબાજુ આશ્રય-પટ્ટો બનાવશે, પશુઓને ખોરાક અને છાંયડો પૂરો પાડશે, દુષ્કાળ ઘટાડશે અને જમીનના ધોવાણને રોકવામાં મદદ કરશે. જુલાઇનું પહેલું અઠવાડિયું એ ચોમાસાની સાથે સુસંગત હોવાને કારણે ભારતના મોટાભાગના ભાગોમાં વૃક્ષારોપણનો યોગ્ય સમય છે.

## બાહ્ય કડીઓ
વન મહોત્સવ સપ્તાહ

શ્રેણી:તહેવાર
કેવડા મસ્જીદ

**કેવડા મસ્જિદ** એ પશ્ચિમ ભારતના ગુજરાત રાજ્યના ચાંપાનેરમાં આવેલી એક મસ્જિદ છે. તે ચાંપાનેર-પાવાગઢ પુરાતત્વીય ઉદ્યાનનો એક ભાગ છે જે યુનેસ્કોનું વિશ્વ ધરોહર સ્થળ (વર્લ્ડ હેરિટેજ સાઇટ) છે. મસ્જીદ મીનારા, ગોળાકાર ગુંબજ અને સાંકડી સીડીઓ ધરાવે છે. રગલ્સ (૨૦૦૮) મુજબ, કેવડા મસ્જિદના સ્થાપત્યમાં પ્રકૃતિને એવી રીતે એકીકૃત કરવામાં આવી છે જે ઇસ્લામિક વિશ્વમાં બીજે ક્યાંય અસામાન્ય છે.

બાવામન, એક મીનાર, જામા, ખજુરી, નગીના અને શહર જેવી બીજી ઘણી મસ્જિદોની જેમ જ આ મસ્જિદ ચાંપાનેરમાં મહમદ બેગડાના સમયમાં બંધાવવામાં આવી હતી.  જેમ્સ બર્ગેસ અને હેનરી ક્યુઝન્સ દ્વારા કેવડા, જામા અને નગીના મસ્જિદના વર્ણન લખાયાં પછી, ત્યાં સુધી પહોંચવા માટે રસ્તા બનાવવામાં આવ્યા હતા. કેવડા તેમાં આવેલી સમાધિને કારણે નોંધપાત્ર છે. કથરા મસ્જિદ કેવાડાની પશ્ચિમમાં છે.

આ મસ્જિદમાં ઘણા મેહરાબ છે, બધા જટિલ રીતે કોતરવામાં આવ્યા છે. મસ્જિદમાં નમાઝ પહેલાં સ્વચ્છ થવા માટે ઈંટની ટાંકી હતી જે હાલમાં ક્ષતિગ્રસ્ત છે. સ્મારક ચોરસ આકારમાં બારીઓ ધરાવતું કેન્દ્રીય ઘુમટ અને ચાર ખૂણે નાના ઘુમટ ધરાવે છે; તે ટાંકીની બાજુમાં આવેલું છે. મસ્જિદનું પ્રાંગણ લંબચોરસ છે અને તેને ફૂલોની અને ભૌમિતિક રચનાઓથી શણગારવામાં આવી છે. તેના આંતર-સ્તંભો આકર્ષક છે. પ્રાર્થના ખંડ બે માળનું માળખું છે જેમાં ત્રણ ગુંબજ હતા, પરંતુ કેન્દ્રિય ગુંબજ નાશ પામ્યું છે. બારીઓ આગળ નાના જરૂખા (અટારી) છે જે  થાંભલાઓ પર ઊભા છે. ત્યાં બે મિનાર છે, જેને પણ જટિલ કોતરણીથી પણ સજાવવામાં આવ્યા છે.   ૧૮૯૦ ના દાયકામાં પુનઃસ્થાપનાના કામો હાથ ધરવામાં આવ્યા હતા.

૨૦૦૬ ના ભારતીય પુરાતત્ત્વીય સર્વેક્ષણ (એ એસ આઈ) ના અહેવાલો સૂચવે છે કે કેવડા મસ્જીદમાં અને ચાંપાનેર-પાવાગઢ પુરાતત્ત્વીય ઉદ્યાન, જામી મસ્જિદ, કિલ્લાની દિવાલો, બાવામન મસ્જિદ, લીલા ગુબાઝ, સિકંદર શાહનો મકબરો અને અન્ય ઘણા સ્મારકો પર પુનઃસ્થાપનના કામો કરવામાં આવ્યા હતા. જેના પરિણામે આ સ્થળો પર પ્રવાસીઓની સંખ્યા થોડો વધારો થયો હતો. એ. એસ. આઈએ ચાર વર્ષના ગાળામાં સંરક્ષણ પાછળ રૂ. ૨.૨૫ કરોડનો ખર્ચ કર્યો હતો અને આ સ્થળોએ પુનઃસ્થાપન કામગીરી માટે વધુ રૂ. ૧.૧૫ કરોડ ફાળવવામાં આવ્યા હતા.

## આ પણ જુઓ 
* ગુજરાતમાં રાષ્ટ્રીય મહત્ત્વના સ્મારકોની સૂચિ

## સંદર્ભ 
શ્રેણી:રાષ્ટ્રીય મહત્વનાં સ્મારકો
મહારાષ્ટ્ર દિવસ

**મહારાષ્ટ્ર દિવસ** ( મરાઠી : महाराष्ट्र दिन) એ ૧ મે, ૧૯૬૦ના રોજ મુંબઈ રાજ્યના વિભાજનથી મહારાષ્ટ્ર રાજ્યના ગઠનની ઉજવણીરૂપે ઉજવાય છે. મહારાષ્ટ્ર દિવસ સામાન્ય રીતે પરેડ અને રાજકીય ભાષણો અને વિધિઓ સાથે સંકળાયેલો છે, ઉપરાંત મહારાષ્ટ્રના ઇતિહાસ અને પરંપરાઓની ઉજવણી કરતા અન્ય જાહેર અને ખાનગી કાર્યક્રમો સાથે સંકળાયેલો છે. મરાઠી ભાષી રાજ્ય મહારાષ્ટ્રની રચનાની યાદમાં તેની ઉજવણી કરવામાં આવે છે.

## પૃષ્ઠભૂમિ 
રાજ્ય પુનર્ગઠન અધિનિયમ, ૧૯૫૬ એ ભાષાઓના આધારે ભારતના આંતરિક રાજ્યોની સીમાઓ પરિભાષિત કરવામાં આવી હતી. જોકે આ અધિનિયમના પરિણામે રચાયેલું બૃહદ મુંબઈ રાજ્ય વિવિધ ક્ષેત્રોથી બનેલું હતું જ્યાં મરાઠી, ગુજરાતી, કચ્છી અને કોંકણી જેવી વિવિધ ભાષાઓ બોલાતી હતી. સંયુક્ત મહારાષ્ટ્ર સમિતિ બોમ્બે રાજ્યને ભાષાકીય આધાર પર બે રાજ્યોમાં વહેંચવાના આંદોલનમાં મોખરે હતી; જેમાં એક એવા ક્ષેત્રોથી બનેલું છે જ્યાં લોકો મુખ્યત્વે ગુજરાતી અને કચ્છી બોલતા હતા અને બીજું જ્યાં લોકો મુખ્યત્વે મરાઠી અને કોંકણી બોલતા હતા. 

ભારતની સંસદ દ્વારા ૨૫ એપ્રિલ ૧૯૬૦માં ઘડવામાં આવેલા મુંબઈ પુનર્ગઠન અધિનિયમ, ૧૯૬૦ મુજબ આ ચળવળના પરિણામે મહારાષ્ટ્ર અને ગુજરાત રાજ્યની રચના કરવામાં આવી હતી. આ અધિનિયમ ૧ મે ૧૯૬૦ ના રોજ અમલમાં આવ્યો હતો. તેથી આ દિવસે વાર્ષિક ઉજવણી કરવામાં આવે છે.

## પાલન 
દર વર્ષે મહારાષ્ટ્ર સરકાર એક જાહેરનામું બહાર પાડે છે જેમાં ૧ લી મેના રોજ મહારાષ્ટ્ર દિવસના ઉપલક્ષમાં જાહેર રજા ઘોષિત કરી ઉજવવણી કરવામાં આવે છે. આ રજા રાજ્ય અને કેન્દ્ર સરકારના અધિકારક્ષેત્ર હેઠળની તમામ શાળાઓ, કચેરીઓ અને કંપનીઓને લાગુ પડે છે અને વિવિધ કાર્યક્રમોનું આયોજન કરીને આ દિવસની ઉજવણી કરવામાં આવે છે.

## ઉજવણી 
દર વર્ષે શિવાજી પાર્કમાં પરેડ યોજવામાં આવે છે જેમાં મહારાષ્ટ્રના રાજ્યપાલ ભાષણ કરે છે. 
&#x5B; *સંદર્ભ આપો* &#x5D;
આ દિવસે મહારાષ્ટ્રમાં વિદેશી લોકોને બાદ કરતાં ભારતીયોને દારૂના વેચાણ પર પ્રતિબંધ છે.

મહારાષ્ટ્ર દિવસની સુવર્ણ જયંતિની ઉજવણી ૧ મે ૨૦૧૧ ના રોજ સમગ્ર મહારાષ્ટ્રમાં કરવામાં આવી હતી. 

## સંદર્ભ 
શ્રેણી:મહત્વના દિવસો
શ્રેણી:મહારાષ્ટ્ર
સંગાઈ મહોત્સવ

thumb|સંગાઈ મહોત્સવ મણિપુર ખાતે સંગાઈ હરણની પ્રતિકૃતિ
thumb|'મણિપુર સંગાઇ મહોત્સવ ૨૦૧૭' ના ઉદ્‌ગાટન કાર્યક્રમમાં રાષ્ટ્રપતિ રામનાથ કોવિંદ
thumb|સંગાઈ મહોત્સવ, ૨૦૧૪ના સમાપન કાર્યક્રમમાં સંબોધન આપતા વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી

**સંગાઈ મહોત્સવ** મણિપુર પ્રવાસન વિભાગ દ્વારા દર વર્ષે ૨૧ થી ૩૦ નવેમ્બર દરમિયાન આયોજિત વાર્ષિક સાંસ્કૃતિક મહોત્સવ છે. પ્રવાસન મહોત્સવ તરીકે ઉજવવામાં આવતા આ મહોત્સવને ૨૦૧૦થી સંગાઈ મહોત્સવ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. મણિપુરના રાજ્ય પશુ તરીકે ઓળખ ધરાવતા હરણની દુર્લભ પ્રજાતિના પ્રાદેશિક નામ સંગાઈ પરથી આ નામ આપવામાં આવ્યું છે જે શરમાળ અને સૌમ્ય ભ્રમરવાળા હરણની વિશિષ્ટતાને રજૂ કરે છે. મણિપુરને વિશ્વસ્તરીય પ્રવાસન સ્થળ તરીકે પ્રોત્સાહન આપવા માટે આ તહેવારની ઉજવણી કરવામાં આવી રહી છે, ત્યારે તે કલા અને સંસ્કૃતિ, હસ્તકલા, હસ્તશિલ્પ, લલિતકલા, સ્વદેશી રમતો, ખાનપાન, સંગીત અને સાહસિક રમતો સાથે પ્રાકૃતિક પર્યાવરણમાં રાજ્યના યોગદાનને પ્રદર્શિત કરે છે. તે મુખ્યત્વે ઇમ્ફાલના ખીણ વિસ્તારોમાં વિવિધ ભાગોમાં ઉજવવામાં આવે છે. વિશ્વભરમાંથી ઘણા પ્રવાસીઓ આવે છે અને તેમની હસ્તકલાનું પ્રદર્શન કરે છે. ઘણા લોકોએ સંગાઈ મહોત્સવ કેવી રીતે ઉજવવામાં આવે છે તે વિશે વાત કરવાનું શરૂ કર્યું છે. તેઓ કહે છે કે તે માત્ર એક જ જગ્યાએ યોગ્ય વ્યવસ્થા અને મોટા બજેટ સાથે ઉજવવામાં આવવો જોઈએ જેથી આ તહેવાર વધુ મોટા અને અનોખા બને અને સમગ્ર વિશ્વમાં ફેલાય.

## ઉત્સવ સ્થાનો 
૨૦૧૭ થી સંગાઈ મહોત્સવના કાર્યક્રમો વિવિધ સ્થળોએ યોજવામાં આવ્યાં છે:

* માઓ
* ઉખરૂલ
* લમ્બોઇકોંગનાંગખોંગ, યુરીપોક
* કીબુલ લમજાઓ
* ખુમાન લંપક
* હપ્તા કાંગજીબુંગ .

### હાપ્તા કાંગજીબંગ અને ભેગ્યાચંદ્ર ઓપન એર થિયેટર (બોટ) 
* ૧૦ દિવસ સુધી ચાલનારા મહોત્સવનું મુખ્ય સ્થળ.
* (BOAT) પર સાંસ્કૃતિક કાર્યક્રમો રજૂ કરવામાં આવે છે.
* ફૂડ કોર્ટ
* હેરિટેજ પાર્ક
* સમાપન સમારોહ

### લોકટક તળાવ 
alt=Loktak Lake|thumb| લોકટક તળાવ
રાજ્યનું મુખ્ય આકર્ષણ વિષ્ણુપુર જિલ્લામાં આવેલ લોકટક તળાવ છે. ઇમ્ફાલ શહેરથી ૪૮ કિ.મી.ના અંતરે આવેલું તે ઉત્તર-પૂર્વ ભારતનું સૌથી મોટું તાજા પાણીનું તળાવ છે. તે પાણીનો એક પટ્ટો છે જે નાના દરિયાઈ સમુદ્ર જેવો છે. મુલાકાતીઓ સેન્દ્રા ખાતેથી તળાવનો નજારો જોઈ શકે છે. ફુમસંગ તરીકે ઓળખાતી તરતી ઝૂંપડીઓમાં ફુમડી નામના તરતા ટાપુઓમાં રહેતા માછીમારો આ સરોવરની જોવાલાયક જગ્યા છે. સેન્દ્રા એક પ્રવાસન સ્થળ છે. અહીં તકમુ વોટર સ્પોર્ટ્સ કોમ્પ્લેક્સમાં બોટિંગ અને અન્ય વોટર સ્પોર્ટ્સનું આયોજન કરવામાં આવે છે.

### કેઈબુલ લામજાઓ રાષ્ટ્રીય ઉદ્યાન 
thumb|રાષ્ટ્રીય ઉદ્યાનમાં સંગાઈ હરણ
વિશ્વનું એકમાત્ર તરતુ રાષ્ટ્રીય ઉદ્યાન, લોકતક સરોવર પર આવેલું કેઇબુલ લામજાઓ રાષ્ટ્રીય ઉદ્યાન મણિપુરના નૃત્યશીલ હરણ "સંગાઇ" (રૂસેર્વસ એલ્ડીઈ એલ્ડીઈ)નું છેલ્લું કુદરતી નિવાસસ્થાન છે. જોવા મળતા અન્ય વન્યજીવોમાં હોગ હરણ, ઓટર, પાણીના પક્ષી અને સ્થળાંતર કરતા પક્ષીઓનો સમાવેશ થાય છે, જે સામાન્ય રીતે નવેમ્બરથી માર્ચ દરમિયાન જોવા મળે છે. મણિપુરનું વન વિભાગ ઉદ્યાનની અંદર મણિપુર વન વિભાગના વોચ ટાવર અને બે રેસ્ટ હાઉસ આવેલા છે.

સંગાઈ પરના દસ્તાવેજી ચિત્ર (ડોક્યુમેન્ટ્રી)નું વિમોચન મણિપુરના વન વિભાગ દ્વારા સંગાઇ મહોત્સવ ૨૦૧૭ દરમિયાન કરવામાં આવ્યું હતું.

## આઈએનએ શહીદોનું સ્મારક 
મોઇરંગના વિષ્ણુપુર જિલ્લાનું આ શહેર ભારતના સ્વતંત્રતા સંગ્રામના ઇતિહાસમાં સ્થાન ધરાવે છે. મોઇરંગમાં પહેલીવાર ૧૪ એપ્રિલ, ૧૯૪૪ના રોજ ભારતેય રાષ્ટ્રીય સેનાનો  ધ્વજ ફરકાવવામાં આવ્યો હતો. પત્રો, તસવીરો, બેજ ઓફ રેન્ક અને અન્ય યુદ્ધ સ્મૃતિચિહ્નોનો સંગ્રહ ધરાવતું આ નાનું મ્યુઝિયમ નેતાજી સુભાષચંદ્ર બોઝના નેતૃત્વમાં INA ના સૈનિકોએ આપેલા બલિદાનની યાદ અપાવે છે.

## સંદર્ભ 
શ્રેણી:તહેવાર
ઈસ્ટર

**ઈસ્ટર** એ ખ્રિસ્તી લોકો દ્વારા ઉજવાતો એક તહેવાર છે. આ તહેવાર ઇસુના પિનરુત્થાનની યાદમાં ઉજવવામાં આવે છે. આ તહેવારની તિથિ બદલાતી રહે છે તો પણ ૨૨ માર્ચથી ૨૫ અપ્રિલ વચ્ચેના રવિવારે આ તહેવાર આવતો હોય છે. સંકુલ અર્થમાં ઈસ્ટર રવિવાર પૂરતો જ મર્યાદિત છે, પરંતુ વ્યાપક અર્થમાં તેમાં તેની આગળના પણ ત્રણ દિવસોનો સમાવેશ કરવામાં આવે છે. વિશાળ અર્થમાં ભસ્મ બુધવાર (Ash Wednesday)થી માંડીને ઈસ્ટર પછીના રવિવાર સુધીના ૪૭ દિવસો આ તહેવારમાં સામેલ છે.

દેશ તેમજ ખ્રિસ્તી સંપ્રદાયોને આધારે ઈસ્ટરની ધાર્મિક અને સામાજિક ઉજવણિઓમાં વિવિધતા જોવા મળે છે. જાગરણાં એ સર્વસામાન્ય પ્રથા છે. મીણબત્તી હાથમાં લઈને સરઘસ કાઢવું, સ્નાનસંસ્કાર, બાઇબલના પાઠોનું વાચન, ખ્રિસ્તયજ્ઞ વગેરે ઈસ્ટરની ધાર્મિક પ્રથાઓ છે. ઘણા દેશોમાં શણગારેલા ઈંડા ભેટ આપવાનો રિવાજ છે. ઈંડાનું કવચ તોડીને બચ્ચું બહાર નીકળે એ પ્રક્રિયાને ઇસુના પુનરુત્થાન સાથે સરખાવવામાં આવે છે.

## સંદર્ભો
## બાહ્ય કડીઓ
* 
શ્રેણી:તહેવાર
શ્રેણી:ખ્રિસ્તી ધર્મ
દોમાહી

**દોમાહી** અથવા દોમાસી અને દામિ પશ્ચિમ આસામના કામરૂપ અને પૂર્વીય ગોલપરા ક્ષેત્રોનો લોકપ્રિય લણણી સંબંધી તહેવાર છે.   આ તહેવાર લણણીની મોસમની શરૂઆત અને અંત સાથે  કામરૂપી અને ગોલપરીયા નવા વર્ષોની શરૂઆત અંત પણ  ચિહ્નિત કરે છે.

## વ્યુત્પત્તિશાસ્ત્ર 
આ તહેવારના નામમાં બે શબ્દો છે "દો" જેનો અર્થ બે અને "માહ" અથવા "માસ" થાય છે. આમ 'દોમાહી' શબ્દનો અર્થ બે મહિનાનો સમૂહ એવો થાય છે. 

## પ્રકારો 
આ તહેવારને "માગર દોમાહી" (જાન્યુઆરીની મધ્યમાં), "બૈહાગર અથવા બૈશાખ દોમાહી" (મધ્ય એપ્રિલ) અને "કાતિર અથવા કાર્તિક દોમહી" (મધ્ય ઑક્ટોબર) માં વિભાજિત કરવામાં આવે છે. જ્યોતિષશાસ્ત્રની દ્રષ્ટએ બૈહાગર (વૈશાખની) દોમાહી  વાસંતિક વિષુવકાળ  સંકળાયેલ છે. સાથે કાર્તિક દોમાહી શરદ વિષુવકાળ અને મહા દોમાહિ શિયાળુ અયનદિન સાથે સંકળાયેલ છે. વસંત ઉત્સવના તહેવાર કરતા શિયાળાના તહેવાર સાથે વધુ મહત્ત્વ આપવામાં આવે છે. પાનખરમાં યોજાયેલ ત્રીજો તહેવારને દોમાહની જેમ માનવામાં આવતા નથી.

### માગર દોમાહી 
માગર દોમહી અથવા દોમાસી એ લણણીની મોસમ અને વર્ષ પૂરા થયા પછી આવતો તહેવાર છે. તે જાન્યુઆરીની મધ્યમાં ઉજવવામાં આવે છે. આ તહેવારની પૂર્વસંધ્યાએ "લોગ ભાટ" તરીકે ઓળખાતા સમૂહ ભોજન સમારંભનું આયોજન કરવામાં આવે છે.

### બૈહાગર દોમહી 
બૈહાગર અથવા બૈશાખ દોમાહી એ વસંત સમયનો ખાસ પર્વ છે. સામાન્ય રીતે બૈહગના પહેલા અઠવાડિયામાં અથવા એપ્રિલના ત્રીજા અઠવાડિયામાં એક મેળો ભરાય છે. તે ઉત્તરીય કામરૂપમાં "ભથેલી", દક્ષિણ કામરૂપમાં "સોરી" અથવા "સુનરી" તરીકે ઓળખાય છે. કામરૂપના દક્ષિણ ભાગમાં આ તહેવાર સોરી તરીકે ઓળખાય છે, ત્યાં ઊંચા વાંસના વાવેતર જોવા મળતા નથી, પરંતુ વાંસની નાના ખાંભીઓ હોય  છે, જેની ટોચ પર ગુચ્છેદાર કલગી હોય છે. લોકો ઉત્તરી કામરૂપમાં વાંસની આગળ નમન કરે છે અને તેઓ તેમને આદર આપી સ્પર્શે છે.

#### ભાટેલી 
ઉત્તર કામરુપ (નલબારી, રાંગીયા વગેરે) ક્ષેત્રમાં ભાટેલી  વૈશાખ મહિનામાં યોજાયેલી છે. દરેક ક્ષેત્ર ધ્વજ અને વાવટાઅ લગાડી લાંબા વાંસને શણગારવામાં આવે છે. જેણે શ્રેષ્ઠ સજવટ કેરી હોય તેને વરરાજા કહેવામાં આવે છે. બીજાઓને વધુ  કહેવામાં આવે છે, તેઓને વરરાજાની તેની આસપાસ વર્તુળ ઉભી કરવામાં આવે છે, અને એક નકલી લગ્ન સમારોહ કરવામાં આવે છે.  આ ઉત્સવની એક મુખ્ય ક્રિયા બે લીલા વાંસનું વાવેતર હોય છે.  સવારે યુવકો શુદ્ધ સ્નાન કરે છે. તેઓ બે વાંસ કાપી અને તેને રંગીન કાપડ અને ચમરીથી શણગારે છે અને સંગીત સાથે ઉત્સવની ઉજવણી કરે છે. એક મોટો મેળો ભરવામાં આવે છે. 

દક્ષિણ કામરૂપમાં જ્યાં તેને "સોરી" અથવા "સુનરી" તરીકે ઓળખવામાં આવે છે, ત્યાં થોડીક ભિન્નતા સાથે આજ વિધિ અનુસરવામાં આવે છે. ઉત્તરના કામરૂપ વિસ્તારમાં વાંસને એક વડના ઝાડની સામે રાખવામાં આવે છે જેને કૃષ્ણનું નામ "મદન મોહન ગોસાઇં" કહે છે.

બાનીકાંતા કાકાટીએ ભાટેલી અને પ્રાચીન ઇન્દ્રધ્વજ ઉત્સવની સમાનતા તરફ ધ્યાન દોર્યું હતું.  કાલિકા પુરાણમાં ઇન્દ્રધ્વાજા ઉત્સવને "સક્રોત્થન" તરીકે વર્ણવવામાં આવે છે, અને તે ધ્વજ સાથે સ્તંભની આસપાસ થયો ઉજવાયો હતો. કાલિકા પુરાણમાં વર્ણવ્યા અનુસાર તહેવાર માટેની પ્રક્રિયાઓ હાલના દિવસોમાં ભાટેલીની ઉજવણી માટે કરવામાં આવતી તૈયારીને મળે છે. કેટલીક તહેવારોની વિગતો સિવાય બંને તહેવારો એક સરખા હોય એમ જણાય છે. 

## સંદર્ભ 
શ્રેણી:તહેવાર
શ્રેણી:આસામ
હોર્નબિલ ઉત્સવ

**હોર્નબિલ ઉત્સવ** દર વર્ષે ૧ થી ૧૦ ડિસેમ્બર દરમિયાન, ઇશાન ભારતના નાગાલેન્ડમાં ઉજવાય છે.  તેને 'તહેવારોનો તહેવાર'  કહેવામાં આવે છે.

## પૃષ્ઠભૂમિ 
thumb| ગ્રેટર ઇન્ડિયન હોર્નબિલ
thumb|હોર્નબિલ ફેસ્ટિવલની ઉજવણી દરમિયાન કચારી મહિલાઓ
નાગાલેન્ડ રાજ્ય અનેક જનજાતિઓનું ઘર છે, જેને પોતપોતાના અલગ અલગ ઉત્સવ છે. નાગાલેન્ડની ૬૦% થી વધુ વસ્તી કૃષિ પર આધારીત છે અને તેથી તેમના મોટાભાગના તહેવારો કૃષિની આસપાસ ગુંથાયેલા છે. નાગાલોકો તેમના તહેવારોને પવિત્ર માને છે, તેથી આ તહેવારોની ઉજવણી જરૂરી સમજે છે.

આંતર આદિજાતિ ક્રિયાપ્રતિક્રિયાને પ્રોત્સાહિત કરવા અને નાગાલેન્ડના સાંસ્કૃતિક વારસાને પ્રોત્સાહન આપવા માટે, નાગાલેન્ડ સરકાર દર વર્ષે ડિસેમ્બરના પ્રથમ અઠવાડિયામાં હોર્નબિલ ઉત્સવનું આયોજન કરે છે. પ્રથમ ઉત્સવ ૨૦૦૦માં યોજાયો હતો.

આ તહેવારનું નામ મોટાકદના રંગીન વનપક્ષી ભારતીય હોર્નબિલ પરથી રાખવામાં આવ્યું છે, જેનો રાજ્યની મોટાભાગની જનજાતિઓની લોકવાયકામાં ઉલ્લેખ કરવામાં આવેલો છે.

## ઉજવણીઓ 
thumb|નાગાલેન્ડના હોર્નબિલ ઉત્સવ દરમિયાન કિસામા ખાતે નાગા આદિવાસીઓ.
રાજ્યના પર્યટન વિભાગ તથા કલા અને સંસ્કૃતિ વિભાગ દ્વારા આયોજિત, હોર્નબિલ ઉત્સવ એક જ મંચ પર સાંસ્કૃતિક પ્રદર્શનો દર્શાવે છે. આ તહેવાર સામાન્ય રીતે દર વર્ષે ૧ થી ૧૦ ડિસેમ્બરની વચ્ચે કોહિમા ખાતે ઉજવવામાં આવે છે. 

હોર્નબિલ ઉત્સવ કોહિમાથી લગભગ ૧૨ કિ.મી.ના અંતરે આવેલા નાગા હેરિટેજ વિલેજ, કિસામા ખાતે યોજવામાં આવે છે. નાગાલેન્ડની તમામ જનજાતિઓ આ ઉત્સવમાં ભાગ લે છે. ઉત્સવનો ઉદ્દેશ નાગાલેન્ડની સમૃદ્ધ સંસ્કૃતિને પુનર્જીવિત અને સુરક્ષિત કરવા અને તેની ઉડાઉ અને પરંપરાઓ પ્રદર્શિત કરવાનો છે.

હોર્નબિલ ઉત્સવ મુલાકાતીઓ માટે નાગાલેન્ડના લોકો અને સંસ્કૃતિને નજીકથી જાણવાની તથા નાગાલેન્ડના ખોરાક, ગીતો, નૃત્યો અને રિવાજોનો અનુભવ કરવાની તક છે.

૧ ડિસેમ્બર ૨૦૧૭ના રોજ કિસામાના નાગા હેરિટેજ વિલેજ ખાતે રાષ્ટ્રપતિ રામનાથ કોવિંદે ૧૮મા હોર્નબિલ ઉત્સવ અને નાગાલેન્ડ રાજ્યના રચના દિવસની ઉજવણીનું ઉદઘાટન કર્યું હતું.

## ઉત્સવની પ્રવૃત્તિઓ 
અઠવાડિયા સુધી ચાલતા આ ઉત્સવમાં લોકો હસ્તકલા, રમતગમત, ફૂડ મેળાઓનો આનંદ માણે છે. પરંપરાગત કલાઓ જેવી કે ચિત્રકામ, કાષ્ઠકલા (લાકડાની કોતરણી) અને શિલ્પકૃતિઓના પ્રદર્શનો યોજાય છે.

હોર્નબિલ ઉત્સવ નૃત્ય, પ્રદર્શન, હસ્તકલા, પરેડ, રમતો, ફૂડ મેળા અને ધાર્મિક સમારોહનું રંગીન મિશ્રણ પૂરું પાડે છે. આ તહેવાર આદિજાતિ લોકોની સંસ્કૃતિ અને પરંપરાને ઉજાગર કરે છે અને ભારતના સંઘીય માળખામાં નાગાલેન્ડની ઓળખને અનન્ય રાજ્ય તરીકે મજબૂત કરે છે.

## આર્થિક સંભાવના 
હોર્નબિલ ઉત્સવ રાજ્યના પ્રવાસન ઉદ્યોગને વધારવામાં નોંધપાત્ર ફાળો આપી રહ્યો છે.  આ ઉત્સવ  નાગાલેન્ડ રાજ્યના સમૃદ્ધ સાંસ્કૃતિક વારસા, તેના સાધનસંપન્ન સ્થાપત્ય અને નાગા આદિવાસીઓના જાતિગત વ્યંજનોની સમજને પ્રોત્સાહન આપે છે.

## ઉત્સવનું મેદાન 
## કેમ્પિંગ સુવિધા 
સ્થાનિક ટૂર ઓપરેટર કેમ્પ ઝિંગારોઝ દ્વારા હોર્નબિલ ઉત્સવની આસપાસના વિસ્તાર નજીક કેમ્પિંગ સુવિધા ઉપલબ્ધ છે.
ચિત્ર:Hornbil-2018-3.jpg|શિબિર ઝોંગારોઝ દ્વારા કિસામા, કોહિમા, નાગાલેન્ડ ખાતેના હોર્નબિલ ઉત્સવમાં કેમ્પ સાઇટ
ચિત્ર:Hornbill Festival 2018.jpg|હોર્નબિલ ઉત્સવ
ચિત્ર:Hornbil-2018.jpg|કેમ્પ ઝોંગારોઝ દ્વારા હોર્નબિલ ઉત્સવ, કિસામા, કોહિમા, નાગાલેન્ડમાં એક શિબિર સ્થળ
ચિત્ર:Bodo-Kachari 2.jpg|બોર્ન-કચારી જનજાતિ-મહિલાઓ હોર્નબિલ ફેસ્ટિવલમાં

## સંદર્ભ 
## બાહ્ય કડીઓ 
* હોર્નબિલ ફેસ્ટિવલ
* 
* યુટ્યુબ ક્લિપ
* નાગાલેન્ડના પ્રવાસીઓને રાજ્યની મુલાકાત માટે પરવાનગીની જરૂર હોય છે.
વિશ્વકર્મા જયંતી

**વિશ્વકર્મા જયંતી** એ દેવોના સ્થપતિ, હિંદુ દેવ, વિશ્વકર્માને સમર્પિત ઉત્સવ છે. તેમને સ્વયંભુ અને વિશ્વના સર્જક તરીકે માનવામાં આવે છે. તેમણે પવિત્ર શહેર દ્વારકાનું નિર્માણ કર્યું હતું જ્યાં કૃષ્ણે શાસન કર્યું હતું. આ ઉપરાંત તેઓ પાંડવોની માયા સભા અને દેવતાઓ માટે ઘણા શસ્ત્રોના નિર્માતા હતા. તેમણે એમ પણ દૈવી સુથાર કહેવામાં આવે છે ઋગ્વેદમાં સ્થાપત્ય અને યાંત્રિકી વિજ્ઞાનને આવરી લેતા સ્થાપત્ય વેદના જનક તરીકે ઉલ્લેખ કરવામાં આવ્યો છે 

## તારીખ 
ગુજરાતમાં વિશ્વકર્મા જયંતી વિક્રમ સંવત મહા સુદ તેરસના રોજ ઉજવવામાં આવે છે, જે સામાન્ય રીતે ફેબ્રુઆરી મહિનામાં આવે છે.

ભારતના પડોશી દેશ નેપાળમાં પણ આ તહેવારની ઉજવણી કરવામાં આવે છે.

## ઉજવણી 
આ તહેવાર મુખ્યત્વે ફેક્ટરીઓ અને ઔદ્યોગિક વિસ્તારોમાં અને ખાસ કરીને કાર્યશાળામાં ઉજવાય છે. માત્ર યાંત્રિકી (એન્જિનિયરિંગ) અને સ્થાપત્ય (આર્કિટેક્ચરલ) સમુદાય જ નહિ પણ કારીગરો, મિકેનિક, સુથાર, લુહાર, વેલ્ડરો, ઔદ્યોગિક કામદારો, ફેક્ટરી કામદારો અને અન્ય લોકો પણ આ દિવસ ઉજવે છે. તેઓ વધુ સારા ભવિષ્ય, સલામત કાર્ય પરિસ્થિતિઓ અને તેમના સંબંધિત ક્ષેત્રોમાં સફળતા માટે પ્રાર્થના કરે છે. કામદારો વિવિધ મશીનોની સુવ્યવસ્થિત કામગીરી માટે પ્રાર્થના પણ કરે છે.

## સંદર્ભ 
શ્રેણી:હિંદુ તહેવારો
ચૈત્રગૌરી

thumb| હિંચકા પર બેઠેલા ચિત્રગૌર
મહારાષ્ટ્રમાં ચૈત્ર મહિનામાં, સુદ પક્ષમાં , ચૈત્ર સુદ ત્રીજથી ચૈત્રગૌર સ્થાપિત થાય છે. દેવીને હિંચકામાં બેસાડી વૈશાખ સુદ ત્રીજ ( અક્ષય તૃતીયા ) સુધી એક મહિના સુધી પૂજા કરવામાં આવે છે. શિવપત્ની પાર્વતીની આ ગૌરીના રૂપમાં કરાતી પૂજા છે. 

## ચૈત્રગૌરી સમારોહનું સ્વરૂપ 
thumb| હિંચકામાં ગૌર અને શણગાર
ચૈત્ર મહિનામાં મરાઠી સ્ત્રીઓ દ્વારા ઉજવાતો  આ એક પરંપરાગત તહેવાર છે. સ્ત્રીઓ પોતાના ઘરે આ સમારોહની ઉજવણી કરે છે. ગૌરીની સ્થાપના એક નાનકડા પિત્તળના હિંચકામાં કરે છે,  અને મહિનાના કોઈપણ એક દિવસે, આસપાસની સ્ત્રીઓને હળદી-કુંકૂ માટે બોલાવે છે. કોંકણમાં ઘરે આવેલી સ્ત્રીઓ અને કુમારિકાઓના પગ ધોઇ  તેમના હાથપર ચંદનનો લેપ કરાય  છે. પલાળેલા હરબોરા અને ફળોથી તેમની ઓટી(પાલવ) ભરે છે. તેવી જ રીતે   કેરીનો પન્નો અને કેરી નાખી વાટેલી હરબોરાની દાળ  આપે છે. ગૌરીની આરતી કરતી વખતે 'ગૌરીચે માહેર' નામનું એક ગીત ગાય છે. આ પદ્ધતિ કોંકણમાં જોવા મળે છે. ઘરની છોકરીઓ અને સ્ત્રીઓ હળદી કુંકૂ કરે છે, ત્યારે ચૈત્રગૌરીની સામે સજાવટ કરવાની રીત પણ અમુક જગ્યાએ જોવા મળે છે.  આ મહિનામાં ગૌરી  પોતાના પિયર આવે છે એવી કલ્પના છે. 

### નિવેદ 
કેરી, નાખીને વાટેલા હરબોરાની દાળ, કેરીનો પન્નો પતાસા, , તરબૂચ, કલિંગર જેવા  ફળ, પલાળેલા હરબોરા આ નિવેદ ધરવામાં  આવે છે. 

## ચૈત્રાંગણ(રંગોળી 
આ પ્રસંગે  આખો મહિનો  ઘરના આંગણાંમાં રંગોળી કાઢવામાં આવે છે. 

દેવીના શસ્ત્રો જેવા કે શંખ, ચક્ર, ગદા, પદ્મ  અને તેના વાહનો જેવા કે ગાય, હાથી, કાચબો, સાપ, ગરુડ હોય  છે .તેના સૌભાગ્ય ની નિશાની જેવી કે  કાંસકો,  કરંડા  અરીસો ,મંગળસૂત્ર, તેમ જ  સુહાગણ ન પાલવ નો તાટ  હોઇદરવાજા સામે તુલસી વૃંદાવન, ઓમ, સાથિયો, આંબો, નારિયેળ, ઉમરો - પિપળો વગેરે પૂજનીય વ્રુક્ષો આ હિન્દુ સંસ્કૃતિના પ્રતીક હોઈ રંગીન રંગોળી થી કાઢેલ હોય તે ચૈત્રાંગણ(રંગોળી) છે. 

ચૈત્રાંગણમાં, ચૈત્રગૌરીનો હિંચકો, ગણપતી, દિવો, નાભિ કમળ, કાચબો, શંખ, સૂર્ય, ચંદ્ર, ગોપદ્મ, સાપ, ત્રિશૂળ, સ્વસ્તિક, કમળ, ગદા, ચક્ર વગેરે હિન્દુ ધાર્મિક તેમજ કુદરતી આકૃતિઓ દોરવામાં આવે છે. તેમાં દર મહિને ઉજવવામાં આવતા વિવિધ તહેવારો અને વ્રતોનું આલેખન રંગોળી દ્વારા  કરવામાં આવે છે. હિંચકાની મધ્યમાં બિરાજમાન દેવી, રાધાકૃષ્ણ, તુલસી  જેવા ચિત્રો ચૈત્રાંગણમાં દોરવામાં આવે છે.

## ભારતમાં અન્યત્ર 
કર્ણાટક - ચૈત્રગૌરી  કર્ણાટકમાં પણ સ્થાપવામાં આવે છે.  તેની પૂજા કરી  શણગાર કરવામાં આવે છે. પલાળેલા ચણાથી સ્ત્રીઓની ઓટી(પાલવ) ભરવામાં આવે છે.

રાજસ્થાન—
રાજસ્થાનમાં હોળી પૂનમ ના બીજે દિવસે ચૈત્ર મહિનો શરુ થાય છે.એ દિવસે ગનગૌર બેસાડે છે. હોળીની રાખના અને છાણના ૧૬ મુટકા કરાય છે.ભીંત પર  હળદી અને કુંકૂના૧૬ તિલક કરાય છે.તેની નીચે મુટકા ગોઠવાય આ મુટકા ગૌરીના પ્રતીક છે. ગહુંના કણસલાં,हळદી થીપૂજા કરે છે. જુવારના કણસલા ને સફેદ દોરો બાંધી ગૌરીના મુટકાની બાજુમાં તે કણસલા રખાય છે.
તેને શંકર કહે છે.બીજા એક કણસલાને વાળની ગુંચ અને લાલ પીળો દોરો બાંધે છે. તે પણ ગૌરીનું પ્રતીક મનાય છે. આ ગૌરીને ચુરમો અને લીંબુની દાળ નો નિવેદ ધરાય છે.

ભારતની આદિવાસી જાતિઓમાં પણ સ્ત્રીઓ ચૈત્રગૌરીની પૂજા કરે છે. 
ચિત્ર:चित्र:Chaitrangana.jpg|છાણથી લીંપેલી જમીન પર કાઢેલું ચૈત્રાંગણ
ચિત્ર:चित्र:चैत्रांगण.jpg|ચૈત્રાંગન

## સંદર્ભ 
શ્રેણી:ભારતીય સંસ્કૃતિ
દેહીંગ પતકાઈ ઉત્સવ

**દેહિંગ અથવા દીહિંગ પતકાઇ મહોત્સવ** એ એક વાર્ષિક તહેવાર છે જે આસામના તિનસુખિયા જિલ્લાના લેખાપાણી ખાતે યોજવામાં આવે છે. ઉત્સવનું નામ જાજરમાન પતકાઇ પર્વતની હારમાળા અને તોફાની દેહિંગ નદીના નામ પરથી રાખવામાં આવ્યું છે.   આ ઉત્સવ આસામ સરકાર દ્વારા આયોજીત કરવામાં આવે છે, જે પ્રવાસીઓને આનંદ અને તહેવારની અનહદ તકો પૂરી પાડે છે. 

આ મહોત્સવની શરૂઆત પ્રથમ ડિસેમ્બર ૨૦૦૨ માં થઈ હતી, અને ભારતના તત્કાલીન રાષ્ટ્રપતિ ડો. એ. પી. જે. અબ્દુલ કલામ તે સમારંભના મુખ્ય મહેમાન હતા.

## આકર્ષણો 
આ તહેવારમાં સ્વદેશી આસામી સમુદાયો મેળાઓ, ના પ્રવાસ, ગોલ્ફ, સાહસિક રમતો અને વન્યપ્રાણી આનંદની સફરનો સમાવેશ થાય છે. તહેવારનું બીજું આકર્ષણ બીજા વિશ્વ યુદ્ધના સૈનિકોના કબ્રસ્તાનોની મુલાકાત છે. તે એક સમયે મ્યાનમાર સુવર્ણ ભૂમિનો માર્ગ બનેલા સ્ટીલવેલ રોડ પર સફરની વ્યવસ્થા પણ કરવામાં આવે છે. મુલાકાતીઓ હાથી પર બેસી સફારી માટે જવાનું પસંદ કરી શકે છે અને વન્યક્ષેત્રમાં પ્રવેશ કરી શકે છે. આ દિવસોમાં મુલાકાતીઓ માટે ફૂડ ફેસ્ટિવલ (ભોજન ઉત્સવ), હસ્તકળા મેળો અને સાંસ્કૃતિક કાર્યો પણ યોજવામાં આવે છે. આ તહેવાર એંગલિંગ, કાયાકિંગ અને પેરાસેલિંગ જેવા સાહસિક રમતોની વિશાળ શ્રેણી પ્રદાન કરે છે. ચાના બગીચાઓ અને દિગ્બોઇ તેલ ક્ષેત્રની યાત્રાઓ પણ આ તહેવારનો એક ભાગ છે. 

## ચિત્રો 

ચિત્ર:Pangsau Pass.jpg|પતકાઈ ટેકરીઓ પરથી પાંગસાઉ ઘાટ જોઇ શકાય છે
ચિત્ર:Ledo Burma Roads Assam-Burma-China.gif| લેડો રોડ અને બર્મા રોડ
ચિત્ર:African-americans-wwii-009.jpg|યુએસ દ્વારા નિર્મિત આર્મી ટ્રકો, લિડો સપ્લાય રોડ ઉપર

## સંદર્ભ 
શ્રેણી:તહેવાર
નાળિયેરી પૂનમ

**નાળિયેરી પૂર્ણિમા** એ મહારાષ્ટ્રના મુંબઇ અને કોંકણના તેમજ સમગ્ર ગુજરાતના દરિયાકાંઠાના હિંદુ માછીમાર સમુદાય દ્વારા મનાવવામાં આવે છે. હિંદુ સંવત્સરના શ્રાવણ માસની પૂનમના દિવસે જુલાઈ અથવા ઓગસ્ટ માસની આસપાસ આ ઉજવણી કરવામાં આવે છે. ચોખા, ફૂલો અને નારિયેળથી સમુદ્રની પૂજા કરવામાં આવે છે. અન્ય વિધિમાં મહિલાઓ તેમના ભાઈઓના કાંડા પર *રાખડી* અથવા હળદરમાં પલાળેલા દોરા બાંધે છે.અને ગુજરાતના હિંદુ માછીમારો આ દિવસે સમુદ્રમાં દરિયદેવને વાજતેગાજતે જઈને દૂધની ગાગર અને નાળિયેર અર્પણ કરી દરિયાદેવ પાસે માછીમારી કરવાની રજા માગે છે અને આખા વર્ષ દરમિયાન પોતાના વહાણને સલામત રાખવા માટે પ્રાર્થના કરે છે અને ત્યારબાદ માછીમારી માટે પોતાના વહાણને દરિયામાં મોકલે છે.

## ઉજવણી 
વિશ્વ નાળિયેર દિવસની ઉજવણી ૨ સપ્ટેમ્બરે સમગ્ર વિશ્વમાં કરવામાં આવે છે. મુંબઈમાં આ તહેવારમાં અગાઉ મલબાર હિલ અને કોલાબા વચ્ચેના દરિયાકિનારે મોટી સંખ્યામાં લોકો એકઠા થયા હતા અને નાળિયેર અને ફૂલોની ભેટ દરિયામાં પધરાવવામાં આવતી હતી. ચોમાસાના અંત તરફ થતી આ ઉજવણીને શાંત સમુદ્ર અને સુરક્ષિત નૌકાયાનની શરૂઆત તરીકે માનવામાં આવે છે.

## સંદર્ભ 
શ્રેણી:હિંદુ તહેવારો
ચરક પૂજા

**ચરક પૂજા** (જે *કડાક* અને *નીલ પૂજા* તરીકે પણ ઓળખાય છે.) એ ભગવાન શિવના સન્માનમાં ઉજવાતો હિંદુ લોકઉત્સવ છે. તે ભારતીય રાજ્ય પશ્ચિમ બંગાળ અને દક્ષિણ બાંગ્લાદેશમાં ચૈત્ર મહિનાના અંતિમ દિવસે મધ્યરાત્રિએ યોજાય છે.

લોકો માને છે કે શિવને સંતોષવાથી આ તહેવાર અગાઉના વર્ષના દુઃખ-દર્દ દૂર કરીને સમૃદ્ધિ લાવશે.

આ તહેવારની તૈયારી સામાન્ય રીતે એક મહિના અગાઉથી શરૂ થાય છે. તહેવારની વ્યવસ્થા ટુકડી ગામથી ગામ સુધી ડાંગર, મીઠું, તેલ, ખાંડ, મધ, પૈસા અને અન્ય વસ્તુઓ ખરીદવા જાય છે. સંક્રાંતિની મધ્યરાત્રિએ ભક્તો શિવની પૂજા કરવા માટે એકઠા થાય છે અને પૂજા પછી પ્રસાદ વહેંચવામાં આવે છે.
right|thumb| સોફી શાર્લોટ બેલનોસ (૧૭૯૫-૧૮૬૫) દ્વારા બંગાળમાં હિંદુ અને યુરોપિયન રીતભાતની ચિત્રશૈલી દ્વારા ચરક પૂજાનું ચિત્રણ (૧૭૯૫-૧૮૬૫)
તે "હજર્હા પૂજા" તરીકે પણ ઓળખાય છે. મહિલાઓ આ તહેવાર પહેલા ઉપવાસ કરે છે. કેટલીકવાર પુરૂષ ભક્તો તેમની પીઠ પર હૂક લગાવી ઊંચા થાંભલા પરથી ઝૂલતા હોય છે, તો ક્યારેક દોરડાઓ દ્વારા થાંભલા સાથે જોડાયેલા હોય છે.

મહારાષ્ટ્રમાં આ ઉત્સવને 'બગડ' કહેવામાં આવે છે, જ્યારે આંધ્રપ્રદેશના વિઝિઆનગ્રામમાં તેને *સિરીમાનુ ઉત્સવમ* કહેવામાં આવે છે.

## બગડ અને સિરીમાનુ 
[thumb| [વિજયનગર|આંધ્રપ્રદેશના વિઝિઆનગ્રામ ખાતે *સિરીમાનુ ઉત્સવ*]]
મહારાષ્ટ્ર (બગડ) અને આંધ્રપ્રદેશ (સિરિમાનુ ઉત્સવ) રાજ્યમાં સ્થાનિક દેવી-દેવતાઓના સન્માનમાં કેટલાક ગામમાં શુભ વૃક્ષની શાખાઓનું વિધિવત પૂજન કરવામાં આવે છે. બગડ એ ચરક પૂજા, ગજાનન (તહેવાર) અથવા મેક્સિકન *ડેન્ઝા ડી લોસ વોલાડોર્સ* તહેવારની ભારતીય અવધારણા છે.

## બાહ્ય કડી 
* "શંકર લાલ દશ દ્વારા લિખિત જનકથા , ૧૩ એપ્રિલ ૨૦૦૮"
શ્રેણી:હિંદુ તહેવારો