open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
સુશીલા ગણેશ માવળંકર

**સુશીલા ગણેશ માવળંકર** (૪ ઓગસ્ટ ૧૯૦૪ – ૧૧ ડિસેમ્બર ૧૯૯૫) ભારતીય સ્વાતંત્ર્ય સેનાની હતા. તેઓ ૧૯૫૬ માં પ્રથમ લોકસભામાં અમદાવાદ લોકસભા મતવિસ્તારથી બિનહરીફ ચૂંટાયા હતા.

## પ્રારંભિક જીવન 
રામકૃષ્ણ ગોપીનાથ ગુર્જર દાતેની પુત્રી સુશીલાનો જન્મ ૪ ઓગસ્ટ, ૧૯૦૪ના રોજ બોમ્બે સ્ટેટમાં થયો હતો તેમણે પૂર્વ મેટ્રિક સ્તર સુધી શાળાકીય શિક્ષણ મેળવ્યું હતું.

## કારકિર્દી 
સુશીલા માવળંકરે ભારતીય સ્વતંત્રતા ચળવળમાં સક્રિય ભાગ લીધો હતો અને મહાત્મા ગાંધીના આહ્વાન પર ૧૯૪૨માં ભારત છોડો આંદોલનમાં ભાગ લીધો હતો, જેના કારણે બ્રિટિશ અધિકારીઓએ તેમને જેલમાં ધકેલી દીધા હતા. પછીના વર્ષે તેમનો કાર્યકાળ પૂરો થયો હતો. તેમના પુત્ર પુરુષોત્તમ માવળંકર પણ સાંસદ સભ્ય રહ્યા હતા.

## સંદર્ભ 
શ્રેણી:૧૯૦૪માં જન્મ
શ્રેણી:સ્વાતંત્ર્ય સેનાની
શ્રેણી:રાજકારણી
શ્રેણી:વ્યક્તિત્વ
શ્રેણી:૧૯૯૫માં મૃત્યુ
યશોધર મહેતા

**યશોધર નર્મદાશંકર મહેતા** (૨૪ ઓગસ્ટ ૧૯૦૯ - ૨૯ જૂન ૧૯૮૯) એ એક ગુજરાતી નાટ્યકાર, નવલકથાકાર અને નિબંધકાર હતા. તેઓ તેમના ભવિષ્ય વિષયક લેખનો માટે જાણીતા છે.  ૧૯૪૬માં તેમને કુમાર ચંદ્રક એનાયત કરવામાં આવ્યો હતો.

## જીવન
તેમનો જન્મ ૧૯૦૯માં અમદાવાદમાં ગુજરાતી સાહિત્યકાર નર્મદાશંકર મહેતાને ઘરે થયો હતો. ૧૯૩૨માં તેમણે ગુજરાત કૉલેજમાંથી ઇતિહાસ અને અર્થશાસ્ત્રના વિષયો સાથે બી.એ.ની પદવી મેળવી. ૧૯૪૦માં તેઓ લંડનમાંથી બાર-ઍટ-લૉ થયા. અને તેમણે વકીલાતનો વ્યવસાય શરૂ કર્યો. તેઓ ભારત સરકાર અને ગુજરાત સરકારના વિવિધ કાયદા-કમિશનોના સભ્યપદે અને અધ્યક્ષપદે રહ્યા હતા. ૧૯૮૯માં તેમનું હૃદયરોગથી અવસાન થયું હતું.

## સંદર્ભ
શ્રેણી:ગુજરાતી સાહિત્યકાર
શ્રેણી:કુમાર સુવર્ણચંદ્રક વિજેતા
શ્રેણી:૧૯૦૯માં જન્મ
શ્રેણી:૧૯૮૯માં મૃત્યુ
અભિયાન

**અભિયાન** ગુજરાતી ભાષામાં પ્રગટ થતુ એક સાપ્તાહીક છે.

ઈ.સ. ૧૯૮૫માં પત્રકાર દંપતી કાંતિ ભટ્ટ અને શિલા ભટ્ટ દ્વારા શક્તિ પ્રકાશનના નેજા હેઠળ તેની શરૂઆત મુંબઈમાં થઈ હતી. અભિયાન મુખ્યત્વે સાંપ્રત સમાચર, વિવિધ વિષયો પર લેખો, રાજકારણ, ફિલ્મ, રમતગમત , નવલિકા, ધારાવાહીક નવલકથા અને કટાક્ષિકા જેવા વિષયો આવરી લે છે. આ ઉપરાંત શબ્દરચના અને ઠઠ્ઠાચિત્રો જેવા નિયમિત વિભાગો આવે છે. હાલમાં આ સાપ્તાહીકનું સંચાલન ભૂપત વડોદરિયા દ્વારા સ્થાપીત સમભાવ પ્રકાશન દ્વારા થાય છે.

## બાહ્ય કડીઓ 
* અભિયાનની વેબસાઇટ

શ્રેણી: ગુજરાતી સામયિકો
શ્રેણી: સામયિક
શકુંતલા દેવી

**શકુંતલા દેવી** (૪ નવેમ્બર ૧૯૨૯ – ૨૧ એપ્રિલ ૨૦૧૩) ભારતીય ગણિતશાસ્ત્રી, લેખક અને માનસિક ગણનયંત્ર (કેલ્ક્યુલેટર) હતા, જેઓ "માનવ કમ્પ્યુટર" તરીકે પ્રખ્યાત હતા. તેમની પ્રતિભાથી તેમણે 'ગિનિસ બુક ઓફ વર્લ્ડ રેકોર્ડ્સ'ની ૧૯૮૨ ની આવૃત્તિમાં સ્થાન મેળવ્યું હતું. ૧૮ જૂન, ૧૯૮૦ના રોજ લંડનની ઇમ્પિરિયલ કોલેજમાં શકુંતલાદેવીએ પોતાનો વિશ્વ કિર્તિમાન હાંસલ કર્યો હોવા છતાં આ કિર્તિમાનનું પ્રમાણપત્ર મરણોપરાંત ૩૦ જુલાઈ, ૨૦૨૦ના રોજ આપવામાં આવ્યું હતું. તેમણે કોઈ ઔપચારિક શિક્ષણ વિના મૈસૂર વિશ્વવિદ્યાલયમાં તેમની અંકગણિત ક્ષમતાનું પ્રદર્શન કર્યું હતું.

તેમણે વિદ્યાર્થીઓ માટે આંકડાકીય ગણતરીઓને સરળ બનાવવાનો પ્રયાસ કર્યો હતો. તેમણે જીવનના પાછલા વર્ષોમાં સંખ્યાબંધ પુસ્તકો લખ્યા હતા, જેમાં નવલકથાઓ તેમજ ગણિત, કોયડાઓ અને જ્યોતિષ વિશેના ગ્રંથોનો સમાવેશ થાય છે. તેમણે *ધ વર્લ્ડ ઓફ હોમોસેક્સ્યુઅલ્સ* પુસ્તક લખ્યું હતું, જે ભારતમાં સમલૈંગિકતાનો પ્રથમ અભ્યાસ માનવામાં આવે છે. 

## પ્રારંભિક જીવન 
શકુંતલા દેવીનો જન્મ ૪ નવેમ્બર ૧૯૨૯માં બેંગલુરુ, કર્ણાટક ખાતે કન્નડ બ્રાહ્મણ પરિવારમાં થયો હતો

## માનસિક ગણન ક્ષમતા 
શકુંતલા દેવીએ પોતાની અંકગણિત પ્રતિભાનું પ્રદર્શન કરતા વિશ્વભરના અનેક દેશોની મુસાફરી કરી હતી. તેઓ ૧૯૫૦ દરમિયાન યુરોપના અને ૧૯૭૬માં ન્યૂ યૉર્કના પ્રવાસે હતા.

૧૯૭૭માં શકુંતલા દેવીએ સધર્ન મેથોડિસ્ટ યુનિવર્સિટીમાં, ૫૦ સેકન્ડમાં ૨૦૧ આંકડાની સંખ્યાનું ૨૩મું મૂળ ગણી આપ્યું હતું. તેમના જવાબની પુષ્ટિ યુએનઆઈવીએસી ૧૧૦૧ કમ્પ્યુટર દ્વારા યુએસ બ્યુરો ઓફ સ્ટાન્ડર્ડ્સમાં કરવામાં આવેલી ગણતરીઓ દ્વારા કરવામાં આવી હતી. આટલી મોટી ગણતરી કરવા માટે કમ્પ્યુટરમાં એક વિશેષ કાર્યક્રમ લખવો પડ્યો હતો. શકુંતલાદેવી દ્વારા ગણતરી માટે લેવામાં આવેલ સમય કરતાં કમ્પ્યુટરને વધુ સમય લાગ્યો હતો.

૧૮ જૂન, ૧૯૮૦ના રોજ તેમણે ૧૩ આંકડાની બે સંખ્યાઓ – ૭,૬૮૬,૩૬૯,૭૭૪,૮૭૦ × ૨,૪૬૫,૦૯૯,૭૪૫,૭૭૯ ના ગુણાકારનું જાહેર પ્રદર્શન કર્યું હતું. ઇમ્પિરિયલ કોલેજ લંડનના કમ્પ્યુટિંગ વિભાગ દ્વારા આ સંખ્યાઓને યાદચ્છિક રીતે પસંદ કરવામાં આવી હતી. તેણીએ ૨૮ સેકન્ડમાં તેનો સાચો જવાબ ૧૮,૯૪૭,૬૬૮,૧૭૭,૯૯૫,૪૨૬,૪૬૨,૭૭૩,૭૩૦ આપ્યો હતો.

## અંગત જીવન 
શકુંતલાદેવી ૬૦ના દાયકાના મધ્યમાં ભારત પરત ફર્યા હતા અને કોલકાતાથી ભારતીય વહીવટી સેવાના અધિકારી પરિતોષ બેનરજી સાથે લગ્ન કર્યા હતા. વ્યક્તિગત સમસ્યાઓને કારણે તેઓએ ૧૯૭૯માં છૂટાછેડા લીધા હતા. ૧૯૮૦માં, તેમણે મુંબઈ દક્ષિણ અને આંધ્ર પ્રદેશના મેડક (વર્તમાન તેલંગાણામાં) માટે અપક્ષ ઉમેદવાર તરીકે લોકસભાની ચૂંટણી લડી હતી. મેડકમાં તેમણે ભૂતપૂર્વ વડા પ્રધાન ઈન્દિરા ગાંધી સામે ઉમેદવારી નોંધાવી હતી. તેમણે કહ્યું હતું કે તેઓ "શ્રીમતી ગાંધી દ્વારા મૂર્ખ બનવાથી મેડકના લોકોનો બચાવ કરવા માંગે છે" તેઓ ૬,૫૧૪ મત (૧.૪૭% મત) સાથે નવમા ક્રમે આવ્યા હતા. તેઓ ૧૯૮૦ના દાયકાની શરૂઆતમાં બેંગ્લોર પરત ફર્યા હતા.

## અવસાન 
એપ્રિલ ૨૦૧૩માં શકુંતલા દેવીને શ્વાસની ગંભીર સમસ્યાઓ સાથે બેંગ્લોરની હોસ્પિટલમાં દાખલ કરવામાં આવ્યા હતા. પછીના બે અઠવાડિયામાં તેઓ હૃદય અને કિડનીની જટિલતાઓથી પીડાઈ રહ્યા હતા.

તેમના જીવન પર આધારિત *શકુંતલા દેવી* નામની ફિલ્મની જાહેરાત મે ૨૦૧૯ માં કરવામાં આવી હતી. આ ફિલ્મમાં વિદ્યા બાલન મુખ્ય શીર્ષક ભૂમિકામાં છે અને તેમાં સાન્યા મલ્હોત્રા, અમિત સાધ અને જિશુ સેનગુપ્તા સહાયક ભૂમિકામાં છે.

## સંદર્ભ 
શ્રેણી:૧૯૨૯માં જન્મ
શ્રેણી:૨૦૧૩માં મૃત્યુ
શ્રેણી:ગણિત
નર્મદાશંકર મહેતા

**દીવાન બહાદુર** **નર્મદાશંકર દેવશંકર મહેતા** (૨૩ ઓગસ્ટ ૧૮૭૧ – ૨૧ માર્ચ ૧૯૩૯) એક ગુજરાતી લેખક, તત્વજ્ઞાનના ઇતિહાસકાર અને વહિવટકર્તા હતા. તેઓ આનંદશંકર ધ્રુવના વિદ્યાર્થી હતા અને બાલાશંકર કંથારીયાના ભત્રીજા હતા.

## જીવનચરિત્ર 
તેમનો જન્મ અમદાવાદમાં ૨૩ ઓગસ્ટ ૧૮૭૧ ના દિવસે સાઠોદરા નગર બ્રાહ્મણ પરિવારમાં દેવશંકર અને રૂક્ષ્મણી (રૂક્મિણી)ને ઘેર થયો હતો, તેમના પિતા દેવશંકર મહેસૂલ અધિકારી હતા.

ઈ. સ. ૧૮૮૮માં મેટ્રિકની પરીક્ષા પાસ કર્યા બાદ તેઓ ૧૮૯૪માં અંગ્રેજી અને સંસ્કૃત સાહિત્ય સાથે મુંબઈ યુનિવર્સિટીમાંથી સ્નાતક થયા. તેઓ ગુજરાત કૉલેજ, અમદાવાદમાં ફેલો તરીકે નિયુક્ત થયા જ્યાં તેઓ આનંદશંકર ધ્રુવના વિદ્યાર્થી બન્યા. તેમના માર્ગદર્શન હેઠળ તેમણે સંસ્કૃત સંસ્કૃતિ અને ભારતીય દર્શનનો અભ્યાસ શરૂ કર્યો. તેમના લખાણો સ્પષ્ટ વિચારો વાળા, ચુસ્ત વૈજ્ઞાનિક, વસ્તુલક્ષી અભિગમ અને સ્પષ્ટ શૈલી ધરાવતા હતા.

તેમણે ૧૮૮૫માં *સતી નાટક* લખીને તેમની સાહિત્યિક કારકિર્દીની શરૂઆત કરી હતી. ૧૮૯૨માં તેમણે તોટકાચાર્ય કૃત *શ્રુતિસમુદ્ધરાણા* અને અપ્પયા દિક્ષીતા કૃત *વૈરાગ્યશતક*નો ગુજરાતી અનુવાદ કર્યો હતો. તેમની કૃતિ *હિન્દ તત્ત્વજ્ઞાનનો ઇતિહાસ* (ભારતીય દર્શનનો ઇતિહાસ) અનુક્રમે ૧૯૨૪ અને ૧૯૨૫માં બે ભાગમાં પ્રકાશિત થયો હતો. તે હિન્દુ દર્શનની ઐતિહાસિક ગાથા છે. ગુજરાતી સાહિત્યના ઇતિહાસમાં આ પ્રકારનું આ પ્રથમ પુસ્તક હતું. કેટલાક વિદ્વાનોના મતે, તેઓ સુરેન્દ્રનાથ દાસગુપ્તા અને સર્વેપલ્લી રાધાકૃષ્ણન કરતાં પણ ભારતીય તત્વજ્ઞાનના દર્શનનો ઐતિહાસિક ક્રમ વધુ યોગ્ય રીતે જાળવે છે અને તેઓ કેટલાક એવા ઐતિહાસિક તથ્યો નોંધે છે જેમાં અન્ય વિદ્વાનો નિષ્ફળ ગયા છે. ૧૯૩૨માં તેમણે *ઉપનિષદવિચરણ* અને *શક્તિ સંપ્રદાય* (શક્તિવાદનો ઇતિહાસ) પ્રકાશિત કર્યો. *સુપ્રજન શાસ્ત્ર* અને *સંધ્યાકર્મ વિવરણ* તેમની અન્ય કૃતિઓ છે.

અનંતરાય રાવળ દ્વારા સંપાદિત *ધર્મતત્ત્વ-વિચાર* ચાર ખંડ ધરાવે છે જે તેમના મરણોપરાંત ૧૯૭૨, ૧૯૭૭, ૧૯૭૮ અને ૧૯૮૦ માં પ્રકાશિત થયા હતા. આ પુસ્તકમાં સાહિત્ય, ધર્મ અને દર્શન પરના નર્મદાશંકરના લખાણો છે.

## આ પણ જુઓ 
* ગુજરાતી ભાષાના લેખકોની યાદી

## સંદર્ભ 
## પૂરક વાચન 
* 

## બાહ્ય કડીઓ 
* 

શ્રેણી:ગુજરાતી સાહિત્યકાર
શ્રેણી:૧૯૩૯માં મૃત્યુ
શંકરલાલ શાસ્ત્રી

**શંકરલાલ ગંગાશંકર શાસ્ત્રી** (૨ મે ૧૯૦૨ - ૧ જૂન ૧૯૪૬) એ એક ગુજરાતી સાહિત્યિક વિવેચક અને ટૂંકી વાર્તા લેખક હતા. તેઓ હરિપ્રસાદ શાસ્ત્રીના મોટા ભાઈ અને વ્રજલાલ શાસ્ત્રીના પૌત્ર હતા.

## જીવનચરિત્ર 
તેમનો જન્મ ૨ મે ૧૯૦૨ના દિવસે સાઠોદરા નગર બ્રાહ્મણ પરિવારમાં ગુજરાતના નડીઆદ નજીકના ગામ ચુણેલ ખાતે થયો હતો. તેઓ ચિકિત્સક અને કર્મકાંડના શાસ્ત્રી ગંગાશંકરના બીજા પુત્ર હતા. તેમના નાના ભાઈ હરિપ્રસાદ શાસ્ત્રી પણ ગુજરાતી લેખક, ઇતિહાસકાર અને ભારતવિદ હતા.

તેમણે પોતાનું પ્રાથમિક શિક્ષણ મલાતજમાં અને માધ્યમિક શિક્ષણ સોજિત્રામાં પૂર્ણ કર્યું . ૧૯૧૯માં મેટ્રિક પાસ કર્યા પછી, તેઓ ગુજરાત કૉલેજમાં જોડાયા, તેમણે સંસ્કૃત અને ગુજરાતી વિષયો સાથે ૧૯૨૩માં બેચલર ઓફ આર્ટ્સ અને ૧૯૨૫માં માસ્ટર ઓફ આર્ટ્સની પદવીઓ મેળવી. ૧૯૨૯માં તેમણે કાયદાની સ્નાતકની પદવી પણ મેળવી હતી.

*પાનાદાની* (૧૯૪૧) ટૂંકી વાર્તાઓનો સંગ્રહ છે. તેમણે ૧૯૩૪માં તેમના દાદા વ્રજલાલ શાસ્ત્રીનું અપ્રકાશિત પુસ્તક *રસગંગા* પ્રકાશિત કર્યું. 

## આ પણ જુઓ 
* ગુજરાતી ભાષાના લેખકોની યાદી

## સંદર્ભ 
## બાહ્ય કડીઓ 
* ઇન્ટરનેટ આર્કાઇવમાં 

શ્રેણી:ગુજરાતી સાહિત્યકાર
શ્રેણી:૧૯૦૨માં જન્મ
શ્રેણી:૧૯૪૬માં મૃત્યુ
સુનીલ કોઠારી

**સુનીલ કોઠારી** (૨૦ ડિસેમ્બર ૧૯૩૩ – ૨૭ ડિસેમ્બર ૨૦૨૦) એ ભારતીય શાસ્ત્રીય નૃત્યક્ષેત્રના મર્મજ્ઞ, ઇતિહાસકાર, લેખક તથા વિવેચક હતા. તેમણે પદ્મશ્રી, કુમાર સુવર્ણ ચંદ્રક, રણજિતરામ સુવર્ણચંદ્રક જેવા સન્માનો મેળવ્યા હતા.

## જીવન 
તેમનો જન્મ ૨૦ ડિસેમ્બર ૧૯૩૩ના દિવસે મુંબઈમાં થયો હતો. બાળપણથી જ તેમને નૃત્યકલા પ્રત્યે આકર્ષણ જાગ્યું. તેઓ સિતારાદેવી, ગોપીકૃષ્ણ જેવા નૃત્યકારોની કલાથી વિશેષ પ્રભાવિત હતા. તેઓ ૧૯૫૬માં મુંબઈ વિશ્વવિદ્યાલમાંથી બી.કૉમ. થયા અને સાહિત્ય તથા સંસ્કૃતના વિષયો સાથે ૧૯૬૩માં એમ.એ.ની પદવી મેળવી. ૧૯૬૪માં તેમણે ચાર્ટર્ડ ઍકાઉન્ટન્ટની પરીક્ષા પાસ કરી. ત્યારબાદ તેમણે નૃત્યશૈલી તથા નાટ્યપરંપરાનો વિષય લઈ ‘ધ ડાન્સ-ડ્રામા ટ્રૅડિશન ઍન્ડ ધ રસ થિયરી’ વિશે મહાનિબંધ લખીને ૧૯૭૭માં મહારાજા સયાજીરાવ વિશ્વવિદ્યાલયમાંથી પી.એચ.ડી.ની પદવી મેળવી. ૧૯૮૬માં કોલકાતા ખાતેની રવીન્દ્ર ભારતી યુનિવર્સિટીમાંથી નૃત્યના વિષયમાં ડી.લિટ.ની પદવી પણ મેળવી. નૃત્યના અભ્યાસ માટે તેઓ સાત ભારતીય ભાષાઓ શીખ્યા હતા.

## કારકિર્દી 
તેઓ ટાઇમ્સ ઑફ ઇન્ડિયાના સળંગ ૪૦ વર્ષ સુધી નૃત્યકલા-સમીક્ષક હતા. તેમને ડાન્સર્સ ગિલ્ડ, મુંબઈના સ્થાપક મંત્રી (૧૯૬૩-૬૯), મુંબઈ ખાતેના ભારતીય વિદ્યા ભવનના ભવન્સ કલાકેન્દ્રના મંત્રી, મુંબઈની સૂરસિંગાર સંસદ સંસ્થાના વાર્ષિક નૃત્ય મહોત્સવોના કલાનિર્દેશક, ભારત સરકારના ઍડવાઇઝરી ફિલ્મ સેન્સર બોર્ડના સભ્ય, યુનેસ્કોની ઇન્ટરનેશનલ કાઉન્સિલ ઑફ ડાન્સના કારોબારી સમિતિના સભ્ય, તેમજ મહારાજા સયાજીરાવ વિશ્વવિદ્યાલય અને ભારતીય વિદ્યાભવન ખાતે મુલાકાતી પ્રાધ્યાપક તરીકેની કામગીરી પણ બજાવી હતી. ત્યારબાદ દિલ્હી ખાતેની સંગીત-નાટક અકાદમીમાં નૃત્ય વિભાગના મદદનીશ સચિવ તરીકે તેમણે સેવાઓ આપી. તેમણે રવીન્દ્ર ભારતી યુનિવર્સિટી (જોરાસાંકો) ખાતે અધ્યાપક તરીકે કાર્ય કર્યું હતું. ઉપરાંત રવીન્દ્ર ભારતી યુનિવર્સિટીના નૃત્ય વિભાગ (ઉદયશંકર પ્રોફેસર), જવાહરલાલ નહેરુ યુનિવર્સિટી-નવી દિલ્હી સ્કૂલ ઑફ આર્ટ્સ ઍન્ડ ઍસ્થેટિક્સ (ડીન તથા પ્રોફેસર) તથા વિશ્વવિદ્યાલય અનુદાન આયોગ (UGC) (નૅશનલ પ્રોફેસર ઑફ ડાન્સ)માં સેવાઓ આપી છે. 

## સંદર્ભ 
શ્રેણી:ગુજરાતી કલાકાર
શ્રેણી:કુમાર સુવર્ણચંદ્રક વિજેતા
શ્રેણી:૨૦૨૦માં મૃત્યુ
શ્રેણી:રણજિતરામ સુવર્ણચંદ્રક વિજેતા
શ્રેણી:૧૯૩૩માં જન્મ
ઉત્તર ધ્રુવ

અને ઉત્તર ધ્રુવ દર્શાવતો નકશો.]]
**ઉત્તર ધ્રુવ**, જે સામાન્ય રીતે **ભૌગોલિક ઉત્તર ધ્રુવ** તરીકે ઓળખાય છે, પૃથ્વીના ઉત્તર ગોળાર્ધમાં આવેલું બિંદુ છે જ્યાં પૃથ્વીની પરિભ્રમણની ધરી સપાટી પર મળે છે. **ચુંબકીય ઉત્તર ધ્રુવ** તેનાથી અલગ છે.
હરિપ્રસાદ દેસાઈ

**હરિપ્રસાદ વ્રજરાય દેસાઈ** (જ. ૨૦ નવેમ્બર ૧૮૮૦; અ. ૩૧ માર્ચ ૧૯૫૦)  ગુજરાતના એક અગ્રણી સ્વાતંત્ર્યસૈનિક અને અમદાવાદના સામાજિક કાર્યકર હતા. તેઓ એક ગાંધીવાદી હતા. ઈ.સ. ૧૯૪૪નો પ્રથમ કુમાર સુવર્ણ ચંદ્રક તેમને આપવામાં આવ્યો હતો.

## જીવન
તેમનો જન્મ ૧૮૮૦માં ગુજરાતના પંચમહાલ જિલ્લાના ગોધરામાં થયો હતો. તેમને વાચન-લેખનનો તથા વ્યાખ્યાનો આપવાનો શોખ હતો. તેઓ મુંબઈ યુનિવર્સિટીમાંથી ૧૯૦૬માં એલ.સી.પી.એસ. થઈને ડૉક્ટર બન્યા હતા. તેમણે તેમના જીવનનો મોટો ભાગ અમદાવાદમાં વિતાવ્યો. તેઓ ગોખલેની સંસ્થા *હિંદ સેવક સમાજ*ની અમદાવાદ શાખામાં જોડાયા હતા. યુવાન વયે તેમણે બંગભંગના આંદોલનમાં (૧૯૦૪-૧૯૦૮) તેઓ એક યુવાનેતા હતા.

અમદાવાદ મ્યુનિસિપાલિટીમાં અને તેની આરોગ્ય સમિતિ, સંગ્રહાલય સમિતિ, ગ્રંથાલય સમિતિ, વૃક્ષારોપણ અને બગીચા સમિતિ વગેરેમાં તેમણે પચીસ વર્ષ સુધી કામ કર્યું. તેમણે વ્યાયામ પરિષદ, યુવક પરિષદ, ગ્રંથાલય પરિષદ વગેરેના પ્રમુખ તરીકે પણ કામ કર્યું હતું. તે દરમિયાન અમદાવાદ  શહેરને તેમણે સાત વખત કાળજીપૂર્વક સાફ કરાવ્યું હતું. અમદાવાદ શહેરની વિવિધ સામાજિક, રાજકીય અને શૈક્ષણિક સંસ્થાઓ સાથે તેઓ સંકળાયેલા હતા.

## સંદર્ભ
શ્રેણી:ગુજરાતી સાહિત્યકાર
શ્રેણી:કુમાર સુવર્ણચંદ્રક વિજેતા
શ્રેણી:૧૯૫૦માં મૃત્યુ
રૂપાબાઈ ફરદૂનજી

**રૂપાબાઈ ફરદૂનજી** વિશ્વના પ્રથમ મહિલા નિશ્ચેતક (એનેસ્થેટિસ્ટ) હતા. તેઓ પારસી પરિવારમાં જન્મેલા હતા. તેમણે હૈદરાબાદમાં ચિકિત્સાનો અભ્યાસ કર્યો હતો અને ભારતમાં નિશ્ચેતક (એનેસ્થેટિક) તરીકે ક્લોરોફોર્મનો ઉપયોગ રજૂ કરવામાં મુખ્ય ભૂમિકા ભજવી હતી.

## પ્રારંભિક જીવન અને કારકિર્દી 
૧૮૮૫માં, ફરદૂનજીએ તેમનો અભ્યાસ શરૂ કર્યો અને હૈદરાબાદ મેડિકલ કોલેજમાં તબીબી અભ્યાસક્રમમાં પ્રવેશ મેળવનારી પાંચ મહિલાઓ પૈકી એક હતા. ૧૮૮૯માં તેમણે મેડિકલ ડોક્ટરની સમકક્ષ હકીમની પદવી મેળવી હતી. ત્યારબાદ, તેમણે બાલ્ટીમોરની જ્હોન્સ હોપકિન્સ હોસ્પિટલમાંથી તબીબી ડિગ્રી મેળવી. ૧૯૦૯માં એની બેસેન્ટના પ્રોત્સાહનથી તેઓ એનેસ્થેટિક્સમાં વધુ અનુભવ અને જ્ઞાન મેળવવા માટે એડિનબર્ગ, સ્કોટલેન્ડ ગયા. અહીં એનેસ્થેટિક વિષય પર કોઈ વિશેષ અભ્યાસક્રમ ન હોવાથી તેમણે એડિનબર્ગ યુનિવર્સિટીમાંથી ભૌતિકશાસ્ત્ર અને રસાયણશાસ્ત્રમાં ડિપ્લોમા મેળવ્યા હતા.

## સંદર્ભ 
શ્રેણી:વ્યક્તિત્વ
પ્રભુદાસ ગાંધી

**પ્રભુદાસ છગનલાલ ગાંધી** (જ. ૧૯૦૧, પોરબંદર, સૌરાષ્ટ્ર; અ. ૬ મે ૧૯૯૫) એ એક ગુજરાતી આત્મકથાકાર, જીવનકથાકાર હતા. 

## જીવન
તેમનો જન્મ ૧૯૦૧માં પોરબંદરમાં છગનલાલ અને કાશી બહેન ગાંધીને ઘેર થયો હતો.  તેઓ ગાંધીજીના ભત્રીજા છગનલાલ ગાંધીના પુત્ર હતા. તેમનું બાળપણ દક્ષિણ આફ્રિકાના ફિનિક્સ આશ્રમમાં વીત્યું. તેમના માતા-પિતા સત્યાગ્રહીઓના પ્રથમ જૂથના સભ્યો હતા.

આગળ જતા તેઓ વિનોબા ભાવે અને કાકાસાહેબ કાલેલકરના સાન્નિધ્યમાં આવ્યા. ૧૯૨૨ની મજૂર હડતાળમાં પણે ભાગ લીધો. ત્યાર બાદ તેમણે બારડોલી સ્વરાજ આશ્રમમાં થોડો સમય સેવા આપી. તેઓ સાબરમતી આશ્રમના ખાદીકાર્યમાં જોડાયા. ૧૯૨૮માં વલ્લભભાઈ પટેલની આગેવાનીમાં તેમણે બારડોલી સત્યાગ્રહમાં ભાગ લીધો અને ૬ માસનો કારાવાસ ભોગવ્યો. તેમણે ગુજરાત ઉપરાંત ઉત્તરપ્રદેશમાં ખાદી, રેંટિયાનું સંશોધન તથા ગ્રામનિર્માણ સંબંધીત પ્રવૃત્તિઓ શરૂ કરી હતી. ઉત્તરપ્રદેશમાં તેમણે એક આશ્રમ સ્થાપ્યો અને બદાયૂં જિલ્લામાં ખાદી પ્રવૃત્તિ આરંભી.

રાજેન્દ્ર પ્રસાદની આત્મકથાનો તેમને ‘મારી જીવનકથા’ (૧૯૫૦) નામે ગુજરાતીમાં અનુવાદ કર્યો છે. ‘માય ચાઇલ્ડહુડ વિથ ગાંધીજી’ (૧૯૫૭) (અંગ્રેજી); ‘ગીતા કા સમાજધર્મ’ (હિંદી); ‘ઓતાબાપાનો વડલો’ (૧૯૭૨) અને ‘આશ્રમ ભજનોનો સ્વાધ્યાય’(૧૯૭૮) તેમના અન્ય પુસ્તકો છે. ‘બાપુના જુગતરામભાઈ’ (૧૯૮૪) તેમનું અન્ય નોંધપાત્ર પુસ્તક છે.

## સંદર્ભ
## બાહ્ય કડી 
* 

શ્રેણી:ગુજરાતી સાહિત્યકાર
શ્રેણી:૧૯૦૧માં જન્મ
શ્રેણી:નર્મદ સુવર્ણચંદ્રક વિજેતા
શ્રેણી:૧૯૯૫માં મૃત્યુ
આંતરરાષ્ટ્રીય અનુવાદ દિવસ

**આંતરરાષ્ટ્રીય અનુવાદ દિવસ** એ અનુવાદ વ્યાવસાયિકોને માન્યતા આપવાનો આંતરરાષ્ટ્રીય દિવસ છે. અનુવાદકોના આશ્રયદાતા સંત તરીકે જાણીતા બાઇબલ અનુવાદક સેન્ટ જેરોમની સ્મૃતિમાં આ દિવસ દર વર્ષે ૩૦ સપ્ટેમ્બરના રોજ મનાવવામાં આવે છે.

## આંતરરાષ્ટ્રીય અનુવાદ પરિસંઘ 
૧૯૫૩માં તેની સ્થાપના પછી આંતરરાષ્ટ્રીય અનુવાદ પરિસંઘ (આંતરરાષ્ટ્રીય ફેડરેશન ઓફ ટ્રાન્સલેટર્સ, એફઆઇટી) દ્વારા આ ઉજવણીને પ્રોત્સાહન આપવામાં આવ્યું છે. ૧૯૯૧માં એફઆઈટીએ વૈશ્વિકરણના યુગમાં વધુને વધુ આવશ્યક બની રહેલા વ્યવસાય તરીકે અનુવાદને પ્રોત્સાહન આપવાના પ્રયાસમાં વિશ્વવ્યાપી અનુવાદ સમુદાય સાથે એકતા દર્શાવવા માટે સત્તાવાર રીતે માન્યતા પ્રાપ્ત આંતરરાષ્ટ્રીય અનુવાદ દિવસનો વિચાર શરૂ કર્યો હતો.

## અમેરિકન અનુવાદ સંઘ 
૨૦૧૮થી અમેરિકન અનુવાદ સંઘે માહિતીનો પ્રસાર કરવા અને વ્યાવસાયિક અનુવાદકો અને દુભાષિયાઓની ભૂમિકા વિશે લોકોને શિક્ષિત કરવાના હેતુથી સોશિયલ મીડિયા પોસ્ટ્સની શ્રેણી પ્રકાશિત કરીને આંતરરાષ્ટ્રીય અનુવાદ દિવસની ઉજવણી કરે છે. સંઘે છ ઇન્ફોગ્રાફિક્સનો સેટ બહાર પાડીને આંતરરાષ્ટ્રીય દિવસ ૨૦૧૮ની ઉજવણી કરી હતી. ૨૦૧૯માં સંઘે એક વીડિયો બહાર પાડ્યો હતો જેમાં 'અનુવાદક અથવા દુભાષિયાના જીવનનો એક દિવસ' ("અ ડે ઇન ધ લાઇફ ઓફ અ ટ્રાન્સલેટર અથવા ઇન્ટરપ્રિટર") દર્શાવવામાં આવ્યો હતો.

## વિષય 
દર વર્ષે આંતરરાષ્ટ્રીય અનુવાદ પરિસંઘ આંતરરાષ્ટ્રીય અનુવાદ દિવસ માટે એક વિષય પસંદ કરે છે.

* ૨૦૧૪ − ભાષા અધિકાર: તમામ માનવ અધિકારો માટે આવશ્યક
* ૨૦૧૫ − અનુવાદ અને અર્થઘટનનો બદલાતો ચહેરો
* ૨૦૧૬ − અનુવાદ અને અર્થઘટન: વિશ્વ જોડાણ
* ૨૦૧૭ − અનુવાદ અને વિવિધતા
* ૨૦૧૮ − અનુવાદ: બદલાતા સમયમાં સાંસ્કૃતિક વારસાને પ્રોત્સાહન આપવું
* ૨૦૧૯ − સ્વદેશી ભાષાઓના આંતરરાષ્ટ્રીય વર્ષ દરમિયાન અનુવાદ અને સ્વદેશી ભાષાઓ
* ૨૦૨૦ − કટોકટીમાં રહેલા વિશ્વ માટે શબ્દો શોધવા
* ૨૦૨૧ − અનુવાદમાં એકજૂથ

## સંદર્ભ 
## બાહ્ય કડીઓ 
* CEATL, સાહિત્યિક અનુવાદક સંઘોની યુરોપિયન પરિષદ. તેઓ સમગ્ર યુરોપમાં ઉજવણીને પ્રોત્સાહન આપે છે.

શ્રેણી:મહત્વના દિવસો
ચીરોમ ઈન્દિરા

**ક્ષેત્રીમયુમ ઇન્દિરા દેવી**, જેઓ **ચીરોમ ઇન્દિરા** તરીકે જાણીતા છે, એક ભારતીય ઉદ્યોગસાહસિક, ડિઝાઇનર અને સામાજિક કાર્યકર છે.

## જીવન 
તેમનો જન્મ મણિપુરના ઈમ્ફાલ પશ્ચિમ જિલ્લામાં થયો હતો. તે છ ભાઈ-બહેનોમાં પ્રથમ સંતાન હતા. તેઓ રાજનીતિશાસ્ત્ર વિષયમાં સ્નાતક બન્યા અને તે સાથે તેમણે ગુવાહાટીમાં ઇન્ડિયન ઇન્સ્ટિટ્યુટ ઑફ હાર્ડવેર ટેક્નોલોજીમાં વણાટનો અભ્યાસ પણ કર્યો હતો. તેમને તેમની નજીકમાં જ, ૧૯૯૪માં, ગોએન્કા વૂલન મિલ્સ લિમિટેડમાં તેમની પ્રથમ નોકરી મળી.

૨૦૦૩માં તેમણે અને તેમના પતિએ હાથથી બનાવેલ ઉત્પાદનો માટે એક નિકાસ કંપનીની સ્થાપના કરી.

૨૦૧૫માં કાપડ મંત્રાલયે તેમના કામને માન્યતા આપી અને તેઓ હેન્ડલૂમ પ્રોડક્ટ્સના ડિઝાઇન વિકાસમાં રાષ્ટ્રીય પુરસ્કાર મેળવનાર પ્રથમ ભારતીય બન્યા.

આંતરરાષ્ટ્રીય મહિલા દિવસે તેમને તેમના હાથવણાટ વણાટ ક્ષેત્રે કરેલા કામ બદલ નારી શક્તિ પુરસ્કાર એનાયત કરવામાં આવ્યો હતો.  તે દિવસે સન્માનિત થયેલા એક અન્ય વ્યક્તિ મધુ જૈન હતા તેઓ કાપડમાં પણ શ્રેષ્ઠતા ધરાવતા હતા. 

૨૦૧૮માં તેઓ "ઓલ ઇન્ડિયા હેન્ડલૂમ બોર્ડ"ના

## સંદર્ભ 
શ્રેણી:જીવિત લોકો
શ્રેણી:નારી શક્તિ પુરસ્કાર વિજેતા
ચંદ્રમુખી બસુ

**ચંદ્રમુખી બસુ**  (૧૮૬૦ – ૩ ફેબ્રુઆરી ૧૯૪૪) એ બ્રિટિશ ભારતના પ્રથમ બે મહિલા સ્નાતકોમાંના એક હતા. ૧૮૮૨માં કાદમ્બિની ગાંગુલી સાથે તેમણે કલકત્તા વિશ્વવિદ્યાલયમાંથી આર્ટ્સ (બીએ)માં સ્નાતકની પદવીની પરીક્ષા પાસ કરી હતી.

## પ્રારંભિક જીવન 
ચંદ્રમુખી બસુનો જન્મ ૧૮૬૦માં થયો હતો. તેમના પિતાનું નામ ભુવન મોહન બોઝ હતું. તેમણે ૧૮૮૦ માં દહેરાદૂન નેટિવ ક્રિશ્ચિયન સ્કૂલમાંથી ફાઈન આર્ટ પરીક્ષા પાસ કરી હતી. તે સમયે તેઓ બેથુન સ્કૂલમાં પ્રવેશવા મેળવવા માંગતા હતા પરંતુ ત્યાં બિન-હિન્દુ છોકરીઓને પ્રવેશ આપતા ન હોવાથી તેમને રેવરેન્ડ એલેક્ઝાન્ડર ડફની ફ્રી ચર્ચ ઇન્સ્ટિટ્યૂશન (વર્તમાન સ્કોટિશ ચર્ચ કોલેજ) ખાતે કલા વિભાગમાં પ્રવેશ મેળવવો પડ્યો હતો. ૧૮૭૬માં, લિંગભેદના વલણોને કારણે તેમને એફ.એ. પરીક્ષા આપવા માટે વિશેષ મંજૂરી આપવામાં આવી હતી. તે વર્ષે પરીક્ષા આપતી એકમાત્ર છોકરી તરીકે, તેમણે પ્રથમ ક્રમાંક મેળવ્યો હતો, પરંતુ વિશ્વવિદ્યાલય દ્વારા તેમના પરિણામો પ્રકાશિત થઈ શકે છે કે નહીં તે નક્કી કરવા માટે શ્રેણીબદ્ધ બેઠકો યોજવામાં આવી હતી. કાદમ્બિની ગાંગુલી પહેલાં ચંદ્રમુખી બસુએ ૧૮૭૬માં પ્રવેશ પરીક્ષા પાસ કરી હતી, જોકે વિશ્વવિદ્યાલયે તેમને સફળ ઉમેદવાર તરીકે સૂચિબદ્ધ કરવાનો ઇનકાર કર્યો હતો. ૧૮૭૮માં વિશ્વવિદ્યાલયના બદલાયેલા ઠરાવને કારણે તેઓ વધુ અભ્યાસ કરી શક્યા હતા. એફ.એ.ની પરીક્ષા પાસ કર્યા બાદ તેઓ કાદમ્બિની ગાંગુલી સાથે ડિગ્રી કોર્સ માટે બેથુન કોલેજમાં પ્રવેશ મેળવ્યો હતો.

## સંદર્ભ 
## બાહ્ય કડીઓ 
* 
* સ્કોટિશ ચર્ચ કોલેજનો ઇતિહાસ

શ્રેણી:વ્યક્તિત્વ
શ્રેણી:૧૯૪૪માં મૃત્યુ
આશાદેવી આર્યનાયકમ

**આશાદેવી આર્યનાયકમ** (૧૯૦૧-૧૯૭૨) ભારતીય સ્વાતંત્ર્ય સેનાની, શિક્ષણવિદ અને ગાંધીવાદી હતા. તેઓ મહાત્મા ગાંધીના સેવાગ્રામ અને વિનોબા ભાવેની ભૂદાન ચળવળ સાથે ગાઢ રીતે સંકડાયેલા હતા.

## જીવન પરિચય 
તેમનો જન્મ ૧૯૦૧માં પ્રોફેસર ફાની ભૂષણ અધિકારી અને સરજુબાલા દેવીને ત્યાં બ્રિટિશ ભારતના લાહોરમાં થયો હતો. તેમનું શરૂઆતનું બાળપણ લાહોરમાં અને બાદમાં બનારસમાં વિત્યું હતું. તેણીએ શાળાકીય શિક્ષણ અને કોલેજનો અભ્યાસ ઘરે જ કર્યો હતો અને એમએની પદવી મેળવ્યા બાદ મહિલા કોલેજ, બનારસ ખાતે અધ્યાપક તરીકે જોડાયા હતા. બાદમાં તેઓ શાંતિનિકેતનમાં રહેતી છોકરીઓની સંભાળ રાખવાની જવાબદારી સ્વીકારી ત્યાં રહેવા ગયા હતા. અહીં તેમની મુલાકાત રવિન્દ્રનાથ ટાગોરના ખાનગી સચિવ તરીકે કામ કરતા શ્રીલંકાના ઇ. આર. ડબલ્યુ. આર્યનાયકમ સાથે થઈ હતી, જેમની સાથે તેમણે લગ્ન કર્યા હતા.

આશા દેવીએ મહાત્મા ગાંધી આધારિત બે કૃતિઓ *ધ ટીચર: ગાંધી* અને *શાંતિ-સેના: ડાઇ ઇન્ડિસ્ક ફ્રિડેન્સવેહર* પ્રકાશિત કરી હતી. ૧૯૭૨માં તેમનું અવસાન થયું હતું.

## સંદર્ભ 
## પૂરક વાંચન 
* 
* 

શ્રેણી:વ્યક્તિત્વ
શ્રેણી:૧૯૦૧માં જન્મ
શ્રેણી:પદ્મશ્રી પુરસ્કાર વિજેતાઓ
શ્રેણી:૧૯૭૨માં મૃત્યુ
સુમના રોય

**સુમના રોય** ભારતીય લેખિકા અને કવયિત્રી છે. તેમની કૃતિઓમાં *હાઉ આઇ બીકમ અ ટ્રી* (૨૦૧૭), *મિસિંગ: અ નોવેલ* (૨૦૧૯), *આઉટ ઑફ સિલેબસ* (૨૦૧૯) અને *માય મધર્સ લવર એન્ડ અધર સ્ટોરીઝ* (૨૦૧૯)નો સમાવેશ થાય છે. તેમની અપ્રકાશિત નવલકથા *લવ ઇન ધ ચિકન્સ નેક* 'મેન એશિયન લિટરરી પ્રાઇઝ' (૨૦૦૮) માટે લાંબા સમયથી સૂચિબદ્ધ કરવામાં આવી હતી. તેમનું પ્રથમ પુસ્તક 'હાઉ આઇ બીકમ અ ટ્રી' ૨૦૧૭ના શક્તિ ભટ્ટ પુરસ્કાર માટે સૂચિબદ્ધ કરવામાં આવ્યું હતું.

## જીવન 
સુમના રોય પશ્ચિમ બંગાળના દાર્જિલિંગ જિલ્લાના સિલિગુડી શહેરના વતની છે. તેમણે સિલિગુડીની મહબર્ટ હાઈસ્કૂલ અને કોલકાતાની પ્રેટ મેમોરિયલ સ્કૂલમાં અભ્યાસ કર્યો હતો, બાદમાં તેમણે સિલિગુડી કોલેજ અને ઉત્તરી બંગાળ વિશ્વવિદ્યાલયમાં અંગ્રેજી સાહિત્યનો અભ્યાસ કર્યો હતો. તેમણે પોતાની કારકિર્દીની શરૂઆત પશ્ચિમ બંગાળની સરકારી કોલેજમાં અંગ્રેજી સાહિત્યના અધ્યાપનકાર્યથી કરી હતી. વર્તમાનમાં તેઓ અશોકા યુનિવર્સિટી ખાતે સર્જનાત્મક લેખન અને અંગ્રેજી સાહિત્યના પ્રાધ્યાપક છે. ૨૦૧૮માં રશેલ કાર્સન સેન્ટર ફોર એન્વાયર્નમેન્ટ એન્ડ સોસાયટી, મ્યુનિચમાં કાર્સન ફેલો તરીકે તેમની નિમણૂક કરવામાં આવી હતી.

## સર્જન 
રોયનું પહેલું સર્જનાત્મક કાર્ય તેમની અપ્રકાશિત નવલકથા *લવ ઇન ધ ચિકન્સ નેક* હતી. આ નવલકથામાં ત્રણ મિત્રો તિર્ના, નિર્જહર અને બલરામની મિત્રતા વિશેની વાર્તા છે. દાર્જિલિંગ, દોઆર અને સિલિગુડી શહેરો વચ્ચે આકાર લેતી આ કથા ઇતિહાસ, રાજકીય ચળવળો, પૃથક ગોરખાલેન્ડ અને કામતાપુરની માંગ સાથે આગળ વધે છે, જે ત્રણેય મિત્રો વચ્ચેના સંબંધોને અસર કરે છે.

તેમણે ૨૦૧૭માં પોતાનું પહેલું પુસ્તક *હાઉ આઇ બીકમ અ ટ્રી* પ્રકાશિત કર્યું હતું, જે એક કાલ્પનિક કથા હતી. પ્રથમપુરુષ કથનરીતિના ઉપયોગ સાથેનું આ પુસ્તક વનસ્પતિ જીવનના વિવિધ પાસાઓ રજૂ કરે છે. આ પુસ્તકનું ફ્રેન્ચ અને જર્મન ભાષામાં ભાષાંતર કરવામાં આવ્યું હતું.

તેમનું અન્ય પુસ્તક, *મિસિંગ: અ નોવેલ* (૨૦૧૯), હિન્દુ મહાકાવ્ય રામાયણનું આધુનિક પુનર્કથન છે. ૨૦૨૧માં ગુવાહાટી ખાતે એક કિશોરીની છેડતીની વાસ્તવિક ઘટના પર આધારિત આ નવલકથા છેડતીનો ભોગ બનેલી કિશોરીની મદદ કરનાર એક સામાજીક કાર્યકર્તા કોબિતાની વાર્તા વર્ણવે છે. આ નવલકથાના વિષયવસ્તુને રામાયણમાં સીતાના ગુમ થવાની અને રામ તેના પાછા ફરવાની રાહ જુએ છે એ ઘટનાક્રમ સાથે સુપેરે સાંકળવામાં આવી છે. કોબિતા સમગ્ર નવલકથામાં ગુમ રહે છે. આ ઉપરાંત *માય મધર્સ લવર એન્ડ અધર સ્ટોરીઝ* તેમનો ટૂંકી વાર્તાઓનો સંગ્રહ છે જે ૨૦૧૯માં પ્રકાશિત થયો હતો. રોયે *એનિમિયા ઇન્ડિકા: ધ ફાઇનેસ્ટ એનિમલ સ્ટોરીઝ ઇન ઇન્ડિયન લિટરેચર* (૨૦૧૯)નું સંપાદન કર્યું હતું, જે પ્રાણીઓ પર આધારિત અંગ્રેજીમાં લખાયેલી ૨૧ ટૂંકી વાર્તાઓનો સંગ્રહ છે.

## પુરસ્કારો અને નામાંકન 
તેમની અપ્રકાશિત નવલકથા *લવ ઇન ધ ચિકન્સ નેક* 'મેન એશિયન લિટરરી પ્રાઇઝ' (૨૦૦૮) માટે સૂચિબદ્ધ કરવામાં આવી હતી. તેમનું પ્રથમ પુસ્તક 'હાઉ આઇ બીકમ અ ટ્રી' ૨૦૧૭ના શક્તિ ભટ્ટ પુરસ્કાર માટે તથા વર્ષ ૨૦૧૯-૨૦ના સાહિત્ય અકાદમી પુરસ્કાર માટે પણ સૂચિબદ્ધ કરવામાં આવ્યું હતું.

## સંદર્ભ 
## બાહ્ય કડીઓ
* અધિકૃત વેબસાઈટ 

શ્રેણી:સાહિત્યકાર
શ્રેણી:વ્યક્તિત્વ
બલ્ગેરિયા

બલ્ગેરિયા યુરોપના દક્ષિણ-પુર્વમા આવેલો એક દેશ છે અને તેની રાજ્ધાની સોફીયા છે.

## ઇતિહાસ 
બલ્ગેરિયા ઈ.સ્. ૪૫થી રોમન સામ્રજ્યનો એક ભાગ હતું. ૭મી સદી બાદ બલ્ગરસ અને સ્લાવ લોકોએ પ્રથમ બલ્ગેરિયન સામ્રાજ્યની રચના કરી હતી જે ૧૧મી સદી બાદ બાયઝન્ટાઇન સામ્રાજ્યનો ભાગ બન્યુ હતુ. ૧૧૮૫ની સાલના વિગ્રહ બાદ બલ્ગેરિયન પ્રજાએ બળવો કરીને બીજા બલ્ગેરિયન રાજ્યની રચના કરી હતી. ઈ.સ ૧૮૯૬મા તુર્કીના ઓટ્ટોમન રાજ્યએ તેને જીતીને પોતાના સામ્રાજ્યમા ભેળવી દીધુ હતું જે લગભગ ૫૦૦ વરસ સુધી રહ્યું હતું. ઈ.સ્.૧૮૭૭મા રશીયન-ટર્કીશ યુધ્ધ બાદ ફરી એક વખત સ્વતંત્ર દેશ બન્યો હતો. બીજા વિશ્વ યુધ્ધના અંત બાદ બલ્ગેરિયા સોવિયેટ રશીયન સામ્યવાદી સમુહની અસર હેઠળ રહ્યું હતું. ૧૯૮૯ની સાલ બાદ રશીયન અસરથી મુક્ત થઈને પુર્ણ લોકશાહી દેશ બન્યો છે.

## ભૂગોળ 
બલ્ગેરિયાનુ સ્થાન્ યુરોપના દક્ષિણ-પુર્વમા બાલ્કનના દ્વિપકલ્પ પર આવેલ છે. બલ્ગેરિયાની ઉત્તરે રોમાનીયા, પસ્ચિમમા સર્બિયા અને મેસિડોનીયા, દક્ષિણમા ગ્રીસ અને તુર્કી અને પુર્વમા કાળો સમુદ્ર આવેલો છે. બલ્ગેરિયાનો કુલ વિસ્તાર ૧,૧૦૯૯૪ ચો.કિ.મી જેટલો છે. બલ્ગેરિયાની આબોહવા સમશિતોષ્ણ કટીબંધની ખંડીય પ્રકારની છે જેમા ઉનાળો ગરમ અને શિયાળો ઠંડો હોય છે. મે મહીનાથી ઓગસ્ટ મહીના સુધી વિવિધ વિસ્તારોમા ૬૦૦ મી.મી થી લઈને ૧૧૦૦ મી.મી જેટ્લો વરસાદ વરસે છે.

## અર્થતંત્ર 
બલ્ગેરિયાના મુખ્ય ઉદ્યોગો ખનીજ ખોદકામ અને ઉર્જા ઉત્પાદન છે આ ઉપરાંત રસાયણ,યંત્ર સામગ્રી બનાવવાનો ઉદ્યોગ વિક્સેલ છે. કોલસો,લિગનાઈટ,તાંબુ,સીસુ,જસત અને મેગેંનીઝ જેવા ખનીજો  પણ્ અહીંથી નિકળે છે. ખેતીના મુખ્ય પાકોમા ચોખા,ઘંઉ,મકાઈ,રાય,જવ,ઓટ ,વિવિધ પ્રકારના ફળો ,તમાકુ અને  ગુલાબ  છે.

## વસ્તીવિષયક 
બલ્ગેરિયાની મોટા ભાગની પ્રજા બલ્ગેરિયન જાતીની છે આ ઉપરાંત ટર્કીશ,જીપ્સી અને મેસીડોનિયન  જાતીના  લોકો પણ વસે છે. વસ્તિના ૭૦% લોકો "ઇસ્ટરન ઓર્થોડોક્સ" પ્રકારના ખ્રિસ્તી ધર્મ પાળે છે જ્યારે બાકીની પ્રજા ઇસ્લામ અને કોઇ ધર્મમા નહી માનવાવાળી છે. બલ્ગેરિયન રાષ્ટ્રની સત્તાવાર ભાષા બલ્ગેરિયન છે.

## સંદર્ભ 
શ્રેણી: દેશ
શ્રેણી : યુરોપના દેશો
કનુ ગાંધી (વૈજ્ઞાનિક)

**કનુ ગાંધી** (૧૯૨૮ – ૭ નવેમ્બર, ૨૦૧૬) ભારતીય વૈજ્ઞાનિક હતા. તેઓ રામદાસ ગાંધીના પુત્ર અને મહાત્મા ગાંધીના પૌત્ર હતા.

તેમણે મેસેચ્યુસેટ્સ પ્રૌદ્યોગિકી સંસ્થાનમાં અભ્યાસ કર્યો હતો અને ૧૯૬૩માં સિવિલ એન્જિનિયરિંગમાં અનુસ્નાતકની પદવી મેળવી હતી. બાદમાં તેમણે વિમાનની ડિઝાઇન પર નાસા અને સંયુક્ત રાજ્ય અમેરિકાના રક્ષા વિભાગ માટે કામ કર્યું હતું. તેમની પત્ની શિવલક્ષ્મી બોસ્ટન બાયોમેડિકલ રિસર્ચ ઇન્સ્ટિટ્યૂટમાં પ્રોફેસર અને સંશોધક હતા. તેમને કોઈ સંતાન નહોતું. ૨૦૧૪માં તેઓ ભારત પરત ફર્યા હતા. સુરતની ખાનગી હોસ્પિટલમાં તેમનું મોત નીપજ્યું હતું.

## સંદર્ભ 
શ્રેણી:મહાત્મા ગાંધી
શ્રેણી:ગુજરાતી વ્યક્તિત્વ
શ્રેણી:૧૯૨૮માં જન્મ
શ્રેણી:૨૦૧૬માં મૃત્યુ
રશ્મિ ઉર્ધ્વરેશે

**રશ્મિ ઉર્ધ્વરેશે** જન્મે **રશ્મિ રાનડે** (જ. ૧૯૫૯) એ એક ભારતીય ઑટોમોટિવ ઇજનેર છે. તેઓ ઑટોમોટિવ રિસર્ચ એસોસિએશન ઑફ ઇન્ડિયાના નિર્દેશક (ડાયરેક્ટર) છે. માર્ચ ૨૦૨૦માં તેમને નારી શક્તિ પુરસ્કાર એનાયત કરવામાં આવ્યો હતો.

## જીવન 
[left|thumb| રાષ્ટ્રપતિ [રામનાથ કોવિંદને હસ્તે નારી શક્તિ પુરસ્કાર મેળવતા રશ્મિ ઉર્ધ્વરેશે. તેમને જોતા સ્મૃતિ ઇરાની.]]
તેમનો જન્મ ૧૯૫૯માં નાગપુરમાં થયો હતો.

તેમણે ઇલેક્ટ્રોનિક એન્જિનિયરિંગની તાલીમ મેળવી હતી અને તેઓ પરીક્ષણ યંત્રોના હાઇડ્રોલિક્સ અને પછી ઉત્સર્જન નિયંત્રણ માટેના નિયંત્રણો વિકસાવવામાં મદદ કરે છે. તેમણે ઉત્સર્જનનો અભ્યાસ કરતી પ્રથમ ભારતીય પ્રયોગશાળામાં ઉત્સર્જન માપવાની પદ્ધતિઓ વિકસાવવામાં મદદ કરી હતી. ઑટોમોટિવ સલામતી, ઉત્સર્જન અને હવાની ગુણવત્તા, ઇ-ગતિશીલતા, સાશ્વત પરિવહન, વાહન નિયમન, એકરૂપતા વગેરે તેમની કુશળતાના ક્ષેત્રો છે. તેઓ કુલ ગુણવત્તા વ્યવસ્થાપનમાં નિષ્ણાત હતા અને આ વિષય પર એક પુસ્તકનું સહ-લેખન કર્યું હતું.

તેમને ૨૦૧૪ માં ઑટોમોટિવ રિસર્ચ એસોસિએશન ઑફ ઇન્ડિયાના ડાયરેક્ટર તરીકે પસંદ કરવામાં આવી  

## નિજી જીવન 
તેના પતિ હેમંત ઉર્ધ્વરેશે પણ ઇજનેર છે. જ્યારે તેની પત્ની છ મહિના માટે જર્મનીમાં હતી ત્યારે તેમણે તેમના ચૌદ મહિનાના બાળક સારંગ ઉર્ધ્વરેશેની સંભાળ રાખી હતી.

## સંદર્ભ 
શ્રેણી:નારી શક્તિ પુરસ્કાર વિજેતા
શ્રેણી:જીવિત લોકો
શ્રેણી:૧૯૫૯માં જન્મ
રામચંદ્ર ગાંધી

**રામચંદ્ર ગાંધી** (૯ જૂન ૧૯૩૭ – ૧૩ જૂન ૨૦૦૭) ભારતીય દાર્શનિક હતા. તેઓ દેવદાસ ગાંધી (મહાત્મા ગાંધીના સૌથી નાના પુત્ર) અને લક્ષ્મી (રાજાજીની પુત્રી)ના પુત્ર હતા. રાજમોહન ગાંધી, ગોપાલકૃષ્ણ ગાંધી અને તારા ગાંધી ભટ્ટાચાર્ય તેમના ભાઈ-બહેન હતા.

રામચંદ્ર ગાંધીએ ઓક્સફોર્ડ યુનિવર્સિટીમાંથી દર્શનશાસ્ત્રમાં ડોક્ટરલની પદવી મેળવી હતી તેઓ પીટર સ્ટ્રોસનના વિદ્યાર્થી હતા. તેઓ હૈદરાબાદ વિશ્વવિદ્યાલયમાં દર્શન વિભાગની સ્થાપના માટે જાણીતા છે. તેમણે વિશ્વભારતી વિશ્વવિદ્યાલય, પંજાબ યુનિવર્સિટી, સાન ફ્રાન્સિસ્કો ખાતે કેલિફોર્નિયા ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ઓફ ઇન્ટિગ્રલ સ્ટડીઝ અને બેંગ્લોર વિશ્વવિદ્યાલયમાં પણ અધ્યાપન કાર્ય કર્યું હતું. તેમના ૭૦મા જન્મદિવસના ચાર દિવસ બાદ ૧૩ જૂન, ૨૦૦૭ના રોજ ઇન્ડિયા ઇન્ટરનેશનલ સેન્ટરમાં તેમનું અવસાન થયું હતું.

તેમના પુત્રી લીલા ગાંધી બ્રાઉન યુનિવર્સિટીમાં પોસ્ટકોલોનિયલ એકેડેમિક છે.

## સંદર્ભ 
શ્રેણી:મહાત્મા ગાંધી
શ્રેણી:વ્યક્તિત્વ
શ્રેણી:૧૯૩૭માં જન્મ
શ્રેણી:૨૦૦૭માં મૃત્યુ
હરીશ નાગ્રેચા

**હરીશ નાગ્રેચા** (૨૫ ડિસેમ્બર, ૧૯૩૪ – ૨૨ જુલાઈ, ૨૦૦૯) એ ગુજરાતી ભાષાના લેખક હતા.

## જીવન પરિચય 
હરીશ નાગ્રેચાનો જન્મ ૨૫ ડિસેમ્બર ૧૯૩૪ના રોજ પાકિસ્તાનના કરાચી ખાતે લોહાણા પરિવારમાં થયો હતો. તેમનું વતન ગુજરાતના જામનગર જિલ્લાનું જોડિયા ગામ હતું. તેમણે પોતાનું પ્રાથમિક શિક્ષણ કરાચી ખાતે પૂર્ણ કર્યું હતું અને સ્વતંત્રતા બાદ ભારત વિભાજન થતાં તેઓ કરાચી છોડી મુંબઈ આવી ગયા હતા. તેમણે મુંબઈ ખાતે ૧૯૬૪માં આંકડાશાસ્ત્રમાં બી.એ. તથા ભારતીય વિદ્યા ભવનમાંથી ડિપ્લોમા ઈન જર્નાલિઝમનો અભ્યાસ પૂર્ણ કર્યો હતો.

૨૨ જુલાઈ, ૨૦૦૯ના રોજ તેમનું અવસાન થયું હતું.

## સાહિત્યિક સર્જન 
નાગ્રેચા એક નાટ્યકાર અને ટૂંકી વાર્તા લેખક હતા. તેમનો પહેલો વાર્તા સંગ્રહ *તૂ બોલ ને!* ૧૯૯૦માં પ્રકાશિત થયો હતો. *અને છતાં પણ…* (૧૯૯૮), *હેલો સૂર્યા* (૨૦૦૨) અને *એક ક્ષણનો ઉન્માદ* (૨૦૦૭) તેમના અન્ય વાર્તા સંગ્રહો છે. તેમણે ૧૯૯૯માં પોતાનું પ્રથમ નાટક *એક લાલની રાણી* લખ્યું હતું. *ખોડિયો સૂરજ* (૨૦૦૦) એકાંકી નાટક હતું. *મેઘધનુષનો મહેલ* (૨૦૦૫) અને *ટેરવે અટક્યા બોલ* (૨૦૦૭) તેમના અન્ય નાટકો છે. *દસ્તો… પિંજર… ખાલ… કબુતર* (૨૦૦૫) એક ટેલિપ્લે હતો.

## સન્માન અને પુરસ્કાર 
૧૯૬૭માં તેમને કુમાર તરફથી શ્રેષ્ઠ વાર્તાનો પુરસ્કાર મળ્યો હતો. ૧૯૯૯માં તેમના વાર્તા સંગ્રહ *અને છતાં પણ…* માટે *ધૂમકેતુ નવલિકા પુરસ્કાર* એનાયત કરવામાં આવ્યો હતો. આ ઉપરાંત *હેલો સૂર્યા* માટે નંદશંકર ચંદ્રક અને વાર્તા સંગ્રહ *એક ક્ષણનો ઉન્માદ* માટે ઉમા-સ્નેહરશ્મી પુરસ્કાર (૨૦૦૬-૦૭) એનાયત થયો હતો.

તેમના નાટકો *એક લાલની રાણી* અને *દસ્તો… પિંજર… ખાલ… કબુતર*ને ગુજરાત સાહિત્ય અકાદમીનો પુરસ્કાર એનાયત કરવામાં આવ્યો હતો. ગુજરાતી સાહિત્ય પરિષદ દ્વારા *ખોડિયો સૂરજ*ને પુરસ્કારથી સન્માનિત કરવામાં આવ્યું હતું. *ટેરવે અટક્યા બોલ*ને મહારાષ્ટ્ર રાજ્ય ગુજરાતી સાહિત્ય અકાદમી દ્વારા પુરસ્કૃત કરવામાં આવ્યું હતું.

## નોંધ 
## સંદર્ભ 
શ્રેણી:ગુજરાતી સાહિત્યકાર
શ્રેણી:૧૯૩૪માં જન્મ
શ્રેણી:૨૦૦૯માં મૃત્યુ
મગનલાલ ગાંધી

**મગનલાલ ખુશાલચંદ ગાંધી** (૧૮૮૩–૧૯૨૮) મહાત્મા ગાંધીના અનુયાયી હતા. તેઓ ગાંધીજીના કાકાના પૌત્ર હતા અને ૨૩ એપ્રિલ, ૧૯૨૮ના રોજ પટના ખાતે ટાઇફોઇડથી તેમનું અવસાન થયું હતું.

મોહનલાલ ગાંધીને ગાંધીજીની ઘણી કૃતિઓમાં ટાંકવામાં આવ્યા છે. તેમણે જ સૂચન કર્યું હતું કે સત્યાગ્રહ શબ્દ પરથી ગાંધીજીની અહિંસા પદ્ધતિઓને વ્યાખ્યાયિત કરવી જોઈએ. ગાંધીજીના મતે મગનલાલ સાબરમતી આશ્રમના હૃદય અને આત્મા હતા. તેમણે ૧૯૦૩માં દક્ષિણ આફ્રિકામાં ગાંધીનું અનુસરણ કર્યું હતું. જોકે, બાદમાં તેઓ ફિનિક્સ વસાહતમાં જોડાયા હતા.

## સંદર્ભ 
*મગનલાલ ગાંધી
*ગાંધી પરીવાર વૃક્ષ 

શ્રેણી:મહાત્મા ગાંધી
શ્રેણી:વ્યક્તિત્વ
શ્રેણી:૧૯૨૮માં મૃત્યુ
રતુદાન રોહડિયા

**રતુદાન બાણીદાન રોહડિયા** (૧૧ સપ્ટેમ્બર ૧૯૩૭ - ૧૭ ફેબ્રુઆરી ૨૦૦૮) એ એક નવલકથાકાર, વાર્તાકાર, સંપાદક અને સાહિત્યના વિવિધ પ્રકારના અભ્યાસી હતા. તેઓ સૌરાષ્ટ્ર યુનિવર્સિટી માટે ચારણી સાહિત્યની હસ્તપ્રતો એકત્ર કરવાના કાર્ય માટે જાણીતા હતા. તેમણે ઝવેરચંદ મેઘાણી પુરસ્કાર અને ગુજરાત સાહિત્ય અકાદમીનો પુરસ્કાર મેળવ્યો હતો.

## જીવન 
તેમનો જન્મ ૧૧ સપ્ટેમ્બર ૧૯૩૭ના દિવસે જામનગર જિલ્લાના સુમરી ગામે થયો હતો. તેઓ બાળપણથી જ મૂક–બધિર હતા. તેમણે બીજા ધોરણ સુધી અભ્યાસ કર્યો હતો. એમની ચારણી સાહિત્ય પ્રત્યેનો લગાવ જોઈ સૌરાષ્ટ્ર વિશ્વવિદ્યાલયના આધ્ય કુલપતિ ડોલરરાય માંકડ તેમને રાજકોટ લઇ આવ્યા અને સૌરાષ્ટ્ર યુનિવર્સિટી માટે ચારણી સાહિત્યની હસ્તપ્રતો એકત્ર કરવાની જવાબદારી સોંપી.

## સાહિત્ય રચના 
'દેવહંસ' એ ઉપનામથી તેઓ સાહિત્યકૃતિઓ રચતા. તેમણે ચારણી સાહિત્યની લગભગ ૧૨૦૦૦થી વધુ હસ્તપ્રતો એકત્ર કરી હતી આ કૃતિઓને સૌરાષ્ટ્ર યુનિવર્સિટીમાં રાખવામાં આવી છે. તેમણે ૧૨૫૦ જેટલા લેખો અને અનેક માસિકો તથા અખબારોમાં કટારો લખી છે. તેમના ૩૦થી વધુ પુસ્તકો પ્રસિદ્ધ થયા છે. તેમણે જીવનકથા, વાર્તાસંગ્રહ, સંતસાહિત્ય, નવલકથા, ચારણી સાહિત્યનાં સંશોધનપૂર્ણ સંપાદનો જેવા સાહિત્ય પ્રકારો રચ્યા છે. ‘દેવીપુત્ર’ અને ‘રત્નાકર’ના સામાયિકોના તંત્રીપદે અને ‘હિંદી ચારણવાણી’ના સહસંપાદક તરીકે તેમણે કાર્ય કર્યું હતું.

### પ્રકીર્ણ 
* ગુજરાતના ચારણી સાહિત્યનો ઇતિહાસ (૧૯૮૫)
* વિપ્ર વોળાવળ (૧૯૮૯)
* લીંબડીની ઝમાળ 
* સભાપર્વ (૧૯૯૮)
* ચારણી સાહિત્ય: આપણો સમૃદ્ધ અને સાંસ્કૃતિક વારસો (૧૯૮૨)
* નાગદમણ (૧૯૮૬)
* ચંદ્રલેખા ચોપાઈ (જૈન સાહિત્ય - ૧૯૮૮ )
### અન્ય સાહિત્ય 
* લાખેણી (લોકકથાસંગ્રહ - ૧૯૯૧)
* જોબન જુદ્ધે ચડે (નવલકથા - ૧૯૯૩)
* વહીવંચા બારોટ: પરિચય અને પ્રદાન (બારોટી સાહિત્ય - ૧૯૯૮)
* જગદંબા જેતબાઈ (જીવનકથા)
* રતન સવાયાં (વાર્તાસંગ્રહ)
* અમૃતવાણી (સંતસાહિત્ય)

## સન્માન 
તેમને *દુલા કાગ ઍવૉર્ડ* (૧૯૮૭), ‘રાજકોટ રત્ન’ ઍવૉર્ડ (૨૦૦૦) તથા લોકકલાક્ષેત્રે તેમના યોગદાન બદલ ગુજરાત સરકારના યુવક સેવા અને સાંસ્કૃતિક પ્રવૃત્તિઓ વિભાગ તરફથી ૧૯૯૯–૨૦૦૦ના વર્ષનો ઝવેરચંદ મેઘાણી પુરસ્કાર એનાયત કરવામાં આવ્યો છે.

તેમના *ગુજરાતના ચારણી સાહિત્યનો ઇતિહાસ* (૧૯૮૫), *વિપ્ર વોળાવળ* (૧૯૮૯), *લીંબડીની ઝમાળ અને સભાપર્વ* (૧૯૯૮) નામક ગ્રંથોને ગુજરાત સાહિત્ય અકાદમી દ્વારા પુરસ્કાર આપવામાં આવ્યા છે.

સૌરાષ્ટ્ર યુનિવર્સિટીના ગુજરાતી ભાષા સાહિત્ય ભવનના હસ્તપ્રત ભંડાર સાથે તેમનું નામ જોડવામાં આવ્યું છે.

## સંદર્ભ 
## બાહ્ય કડીઓ 
* 

શ્રેણી:ગુજરાતી સાહિત્યકાર
શ્રેણી:૧૯૩૭માં જન્મ
શ્રેણી:૨૦૦૮માં મૃત્યુ
રામદાસ ગાંધી

**રામદાસ મોહનદાસ ગાંધી** (૨ જાન્યુઆરી ૧૮૯૭ – ૧૪ એપ્રિલ ૧૯૬૯) મોહનદાસ કરમચંદ ગાંધીના ત્રીજા પુત્ર હતા. તેમનો જન્મ દક્ષિણ આફ્રિકામાં થયો હતો. તેમને અને તેમની પત્ની નિર્મલાને ત્રણ બાળકો હતા; સુમિત્રા ગાંધી, કનુ ગાંધી અને ઉષા ગાંધી. તેઓ તેમના પિતાની ભારતીય સ્વતંત્રતા ચળવળમાં સક્રિય હતા.

તેમણે ૧૯૩૦ના દાયકામાં થયેલા કઠોર નાગરિક વિરોધ પ્રદર્શનોમાં ભાગ લીધો હતો. વારંવાર જેલમાં રહેવાથી તેમની તબિયત પર ગંભીર અસરો પડી હતી.  તેઓ ક્યારેય તેમના પિતા દ્વારા લાદવામાં આવેલી આદર્શવાદી ગરીબી સાથે સમાયોજીત (ઍડજસ્ટ) થઈ શક્યા નહી. અંતિમ સંસ્કાર વખતે તેમની સાથે તેમના નાના ભાઈ દેવદાસ ગાંધી પણ જોડાયા હતા.

૧૯૬૯માં ૭૨ વર્ષની વયે તેમનું અવસાન થયું.

## સંદર્ભ 
શ્રેણી:મહાત્મા ગાંધી
શ્રેણી:વ્યક્તિત્વ
શ્રેણી:૧૯૬૯માં મૃત્યુ
રજત સેન

thumb| રજત સેન
**રજત સેન** (૧૯૧૩ - ૬ મે ૧૯૩૦) ઉર્ફે રજત કુમાર સેન એક બંગાળી ક્રાંતિકારી હતા જે ચિતાગોંગ શસ્ત્રાગાર દરોડામાં જોડાયા હતા. બ્રિટિશ પોલીસ સાથે કાલારપોલ એન્કાઉન્ટરમાં તેઓ મૃત્યુ પામ્યા હતા.

## ક્રાંતિકારી પ્રવૃત્તિઓ 
રજત સેનનો જન્મ ૧૯૧૩માં બ્રિટીશ ભારતમાં થયો હતો. તેઓ ચિત્તાગોંગના ફેરીંગબજારના વતની હતા, તેમના પિતાનું નામ રંજનલાલ સેન હતું. તેઓ માધ્યમીક અભ્યાસ કરતી વખતે બ્રિટીશ શાસન સામેના ક્રાંતિકારી રાજકારણમાં જોડાયા હતા. *તેમણે* સૂર્ય સેનના નેતૃત્વમાં ચિત્તાગોંગ ક્રાંતિમાં સક્રિય ભાગ લીધો હતો. તેઓ સૂર્ય સેનની ભારતીય રિપબ્લિકન આર્મીના સભ્ય હતા. તેમણે ૧૮ એપ્રિલ ૧૯૩૦ના દિવસે શસ્ત્રાગાર હુમલામાં અને ૨૨ એપ્રિલ ૧૯૩૦ના દિવસે જલાલાબાદ ટેકરીમાં સશસ્ત્ર એન્કાઉન્ટરમાં ભાગ લીધો હતો. એન્કાઉન્ટર પછી સેન તેના સાથીઓ સાથે સફળતાપૂર્વક પોલીસ અને લશ્કરી નજરોથી બચ્યા બાદ ભારે મુશ્કેલીથી તેઓ એક ગામમાં પહોંચી ગયા.  

## મૃત્યુ 
૬ મે ૧૯૩૦ના દિવસે બ્રિટીશ પોલીસે તેમનો પીછો કર્યો અને આખરે તેમને ઘેરી લીધા. ગુપ્તા અને તેમના ત્રણ સાથીઓએ કર્ણફુલી નદીની બાજુમાં આવેલા ગામમાં આશ્રય લીધો હતો. તેઓએ ભાગવાનો પ્રયાસ કર્યો અને ચિત્તાગોંગ જિલ્લાના કાલારપોલમાં વાંસના વાડામાં પ્રવેશ કર્યો. જ્યારે પોલીસ આવી, ત્યારે તીવ્ર બંદૂકો ચલાવવામાં આવી.  દેબ ગુપ્તા, રજત સેન અને મોનોરંજન સેનનું અવસાન ત્યાંજ અવસાન થયું. ચોથા સ્વદેશરંજન રેનું બીજા દિવસે પોલીસના તાબામાં અવસાન થયું.    

## સંદર્ભ 
શ્રેણી:ભારતીય ક્રાંતિકારી
શ્રેણી:૧૯૧૩માં જન્મ
શ્રેણી:૧૯૩૦માં મૃત્યુ
તારકેશ્વર દાસ્તીદાર

**તારકેશ્વર દસ્તીદાર** (૧૯૦૯ - ૧૨ જાન્યુઆરી ૧૯૩૪) એક ભારતીય સ્વતંત્રતા સેનાની હતા. તેમણે ૧૮ એપ્રિલ ૧૯૩૦ના દિવસે સૂર્ય સેન અને અન્ય લોકો સાથે ચિત્તાગોંગ શસ્ત્રાગાર દરોડામાં ભાગ લીધો હતો.

## ક્રાંતિકારી પ્રવૃત્તિઓ 
તેમનો જન્મ સરોઆતલી ચિત્તાગોંગ ખાતે થયો હતો. સરોઆતાલી શાળામાં અભ્યાસ કરતી વખતે તેઓ સૂર્ય સેનની આગેવાની હેઠળના ક્રાંતિકારી જૂથ, ભારતીય રિપબ્લિકન આર્મીમાં જોડાયા. ૧૯૩૦માં, તેઓ બોમ્બ બનાવતી વખતે વિસ્ફોટથી ગંભીર રીતે ઘાયલ થયા હતા. દસ્તીદાર ભૂગર્ભ જૂથના નેતાઓમાંના એક હતા. ૧૮ એપ્રિલ ૧૯૩૦ના દિવસે, તેમણે યુવા ક્રાંતિકારીઓના જૂથને ચિત્તાગોંગના પોલીસ શસ્ત્રાગાર પર હુમલો કરવા માટે માર્ગદર્શન આપ્યું હતું. માસ્ટરદા સૂર્ય સેનની ધરપકડ પછી, તેમણે આ યોજનાનો કાર્યભાર સંભાળ્યો અને આંદોલનનું નિર્દેશન કર્યું. ૧૯ મે ૧૯૩૩ના દિવસે પૂર્ણા તાલુકદારના ઘરે ગહિરા ગામે પોલીસ ટુકડી સાથે સશસ્ત્ર એન્કાઉન્ટર બાદ તેમનીની ધરપકડ કરવામાં આવી હતી. 

## મૃત્યુ 
તેમના પર ખટલો ચલાવ્યા પછી, તેમને ૧૪ ઓગસ્ટ ૧૯૩૩ના દિવસે ફાંસીની ફરમાવવામાં આવી અને ગંભીર યાતના પછી, ૧૨ જાન્યુઆરી ૧૯૩૪ ના દિવસે ચિત્તાગોંગ જેલમાં તેમને ફાંસી આપવામાં આવી હતી 

## સંદર્ભ 
શ્રેણી:ભારતીય ક્રાંતિકારી
શ્રેણી:૧૯૧૧માં જન્મ
શ્રેણી:૧૯૩૪માં મૃત્યુ
દેવદાસ ગાંધી

**દેવદાસ મોહનદાસ ગાંધી** (૨૨ મે, ૧૯૦૦ – ૩ ઓગસ્ટ ૧૯૫૭) ગાંધીજીના ચોથા અને સૌથી નાના પુત્ર હતા. તેમનો જન્મ દક્ષિણ આફ્રિકામાં થયો હતો. તેમના માતાપિતા સાથે ભારત પાછા ફર્યા બાદ તેઓ પિતાની ચળવળમાં સક્રિય થઈ ગયા હતા જેલમાં ઘણો સમય વિતાવ્યો હતો. તેઓ હિન્દુસ્તાન ટાઇમ્સના સંપાદક તરીકે સેવા આપતા અગ્રણી પત્રકાર પણ બન્યા હતા. તેઓ ૧૯૧૮માં તમિલનાડુમાં મોહનદાસ ગાંધી દ્વારા સ્થાપિત 'દક્ષિણ ભારત હિન્દી પ્રચાર સભા'ના પ્રથમ પ્રચારક રહ્યા હતા. આ સભાનો હેતુ દક્ષિણ ભારતમાં હિન્દીનો પ્રચાર કરવાનો હતો.

## પરિવાર 
દેવદાસને ભારતીય સ્વતંત્રતા ચળવળમાં તેમના પિતાના સહયોગી સી. રાજગોપાલાચારીની પુત્રી લક્ષ્મી સાથે પ્રેમ થયો હતો. તે સમયે લક્ષ્મીની ઉંમર માત્ર ૧૫ વર્ષની હતી અને દેવદાસ ૨૮ વર્ષના હતા. લક્ષ્મીની ઓછી ઉંમરના પગલે દેવદાસના પિતા અને રાજાજી બંનેએ દંપતીને એકબીજાને મળ્યા વિના પાંચ વર્ષ રાહ જોવા જણાવ્યું હતું. પાંચ વર્ષ વીતી ગયા પછી, ૧૯૩૩ માં તેમના પિતાની પરવાનગી સાથે તેમના લગ્ન થયા હતા. 

દેવદાસ અને લક્ષ્મીને ચાર બાળકો હતા: રાજમોહન ગાંધી, ગોપાલકૃષ્ણ ગાંધી, રામચંદ્ર ગાંધી અને તારા ગાંધી ભટ્ટાચાર્ય (જન્મ ૨૪ એપ્રિલ ૧૯૩૪, નવી દિલ્હી)

## વિરાસત 
મહાત્મા ગાંધીએ જામિયા મિલિયા ઇસ્લામિયાની સ્થાપના માટે મદદ લેવાનું શરૂ કર્યું ત્યારે દેવદાસ પણ ગાંધીજીના આહ્વાન પર આગળ આવ્યા હતા. તેમણે ત્યાં હિન્દી શીખવવાનું અને કપાસ કાંતવાનું શરૂ કર્યું હતું.

## સંદર્ભ 
શ્રેણી:મહાત્મા ગાંધી
શ્રેણી:વ્યક્તિત્વ
શ્રેણી:૧૯૫૭માં મૃત્યુ
શ્રેણી:૧૯૦૦માં જન્મ
બ્રિજ કૃષ્ણ ચાંદીવાલા

**બ્રિજ કૃષ્ણ ચાંદીવાલા** ભારતીય સ્વાતંત્ર્ય સેનાની અને મહાત્મા ગાંધીના રાજકીય સહયોગી હતા, જેમને સામાજિક કાર્યના ક્ષેત્રમાં તેમના યોગદાન બદલ ૧૯૬૩માં પદ્મશ્રીથી નવાજવામાં આવ્યા હતા.

## પ્રારંભિક જીવન અને શિક્ષણ 
બ્રિજ કૃષ્ણનો જન્મ ૧૯૦૦માં થયો હતો. તેઓ બનારસીદાસ ચાંદીવાલા અને જાનકી દેવીના છઠ્ઠા સંતાન હતા. ચાંદીવાળા એ દિલ્હીના ચાંદની ચોકના ચાંદીના વેપારીઓનો પરિવાર હતો. તેમનું શિક્ષણ સેન્ટ સ્ટીફન્સ કોલેજ, દિલ્હીની ખાતે થયું હતું. ૧૯૧૮માં કોલેજના આચાર્ય એસ. કે. રુદ્રના અતિથિ તરીકે મહાત્મા ગાંધીએ કોલેજની મુલાકાત કરી હતી ત્યારે તેઓ ગાંધીજીના સંપર્કમાં આવ્યા હતા.

## ગાંધીજીના સહયોગી 
ગાંધીજી સાથેની તેમની મુલાકાતથી ચાંદીવાલા પર ઊંડો પ્રભાવ પડ્યો હતો અને તેઓ ગાંધીજીના પ્રખર અનુયાયી અને નજીકના સહયોગી બન્યા હતા. ચાંદીવાલાએ ગાંધીજીના પ્રભાવ હેઠળ સંયમી ભોજન લેવાની અને ખાદી પહેરવાની શરૂઆત કરી હતી. વળી, જ્યારે પણ તેઓ દિલ્હીમાં રોકાયા ત્યારે ગાંધીજીને તેમના બકરીનું દૂધ પહોંચાડવાનું કામ તેમણે પોતાની જાત પર લીધું અને આ બાબતમાં તેમની નિષ્ઠાને કારણે તેમને ડો.એમ. એ. અન્સારી દ્વારા *ગોવાલણ* ઉપનામ મળ્યું હતું.

૧૯૩૦ના દાયકામાં, ચાંદીવાલાએ દિલ્હીના પથ્થર તોડનારાઓને એક સંઘમાં સંગઠિત કરવામાં મદદ કરી હતી અને દિલ્હીના વહીવટકર્તાઓ અને કાયદાની અદાલતોમાં તેમના કામ અંગેના સરકારી નિયમોનું વધુ સારું પાલન સુનિશ્ચિત કરવા અને તેમના માટે વળતર મેળવવા માટે તેમના અધિકારોના ઉલ્લંઘનના કેસો હાથ ધર્યા હતા.

## સામાજીક કાર્ય 
સ્વાતંત્ર્ય પ્રાપ્તિ બાદ ચાંદીવાલા સામાજિક કાર્યમાં સક્રિય બન્યા હતા. તેઓ 'ભારત સેવક સમાજ' અને 'સદાચાર સમિતિ'ના સ્થાપક સભ્ય અને પ્રમુખ બન્યા હતા. ૧૯૫૨માં તેમણે *શ્રી બનારસીદાસ ચાંદીવાલા સેવા સ્મારક ટ્રસ્ટ સોસાયટી*ની સ્થાપના કરી હતી, જેનું નેતૃત્વ શરૂઆતમાં ગાંધીજીના પુત્ર દેવદાસ કરી રહ્યા હતા. આ ટ્રસ્ટ દિલ્હીની અનેક હોસ્પિટલ અને શૈક્ષણિક સંસ્થાઓ ચલાવે છે. આ ટ્રસ્ટના નેજા હેઠળ જ તેમની માતાના સન્માનમાં 'જાનકી દેવી મહિલા કોલેજ'નું સંચાલન પણ કરવામાં આવે છે. સામાજિક કાર્યક્ષેત્રે તેમના યોગદાન માટે ચાંદીવાલાને ૧૯૬૩માં પદ્મશ્રી પુરસ્કારથી નવાજવામાં આવ્યા હતા. તેમનું અન્ય નોંધપાત્ર કાર્ય *ગાંધીજી કી દિલ્હી ડાયરી* છે જે દિલ્હીમાં ગાંધીના દિવસોનો ઇતિહાસ ધરાવે છે.

## સંદર્ભ 
શ્રેણી:મહાત્મા ગાંધી
શ્રેણી:વ્યક્તિત્વ
શ્રેણી:સ્વાતંત્ર્ય સેનાની
ગોપીનાથ સાહા

**ગોપીનાથ સાહા** અથવા **ગોપી મોહન સાહા** (૧૬ ડિસેમ્બર ૧૯૦૫ - ૧ માર્ચ ૧૯૨૪)એ ભારતીય સ્વતંત્રતા ચળવળના સ્વાતંત્ર્ય સેનાની હતા.  ૧૨ જાન્યુઆરી ૧૯૨૪ ના દિવસે તેમણે કલકત્તા પોલીસના ડિટેક્ટીવ વિભાગના તત્કાલીન વડા અને ક્રાંતિકારી આંદોલનો સામેના અંગ્રેજ નેતા ચાર્લ્સ ટેગાર્ટની હત્યા કરવાનો પ્રયાસ કર્યો.  સાહાનો પ્રયાસ નિષ્ફળ ગયો કારણ કે તેમણે ભૂલથી અર્નેસ્ટ ડે (જન્મ ૧૮૮૮) નામના સત્તાવાર કામકાજ માટે ત્યાં ગયેલા એક શ્વેત નાગરિકની હત્યા કરી હતી.  તેમની ધરપકડ કરવામાં આવી, કેસ ચાલ્યો અને ૧ માર્ચ ૧૯૨૪ના દિવસે અલીપોર સેન્ટ્રલ જેલમાં  તેમને ફાંસી આપવામાં આવી. 
thumb| શહીદ ગોપીનાથ સહા
તેમનો જન્મ શ્રીરામપુર નગરમાં થયો હતો, જેનું અવિભાજિત બંગાળનું નામ સેરામપુર હતું.

## સંદર્ભ 
શ્રેણી:ભારતીય ક્રાંતિકારી
શ્રેણી:૧૯૨૪માં મૃત્યુ
શ્રેણી:૧૯૦૫માં જન્મ
કલ્યાણી દાસ

**કલ્યાણી દાસ** (૧૯૦૭-૧૯૮૩) બંગાળના ભારતીય ક્રાંતિકારી અને રાષ્ટ્રવાદી હતા.  

## કુટુંબ 
તે જાણીતા બ્રહ્મો શિક્ષક, બેની માધબ દાસ અને સામાજિક કાર્યકર સરલા દેવીની પુત્રી હતા. તેમની નાની બહેન બીના દાસ પણ સ્વતંત્રતા સેનાની હતી.

## શિક્ષણ 
તેઓ રેવનશો કોલેજિયેટ સ્કૂલ, કટકના વિદ્યાર્થીની હતા. તેમણે 1928 માં આર્ટ્સ વિષયમાં સ્નાતકનો અભ્યાસ પૂર્ણ કર્યો.

## ભારતના સ્વાતંત્ર્ય સંગ્રામમાં ભાગીદારી 
કોલકાતાના મહિલાઓની અર્ધ-ક્રાંતિકારી સંસ્થા *છત્રી* સંગઠનના તેઓ સભ્ય હતા. ૧૯૩૦ના દિવસે, તેમણે બંગાળના રાજ્યપાલ સામે મહિલા વિદ્યાર્થીઓના વિરોધનું નેતૃત્વ કર્યું. તેમની ૧૯૩૨માં  રાજ્યપાલ વિરોધી પ્રવૃત્તિ માટે ધરપકડ કરવામાં આવી હતી. તેના સહાધ્યાયી, અન્ય પ્રખ્યાત સ્વાતંત્ર્ય સેનાની કમલા દાસ ગુપ્તાની પણ તે જ સમયે ધરપકડ કરવામાં આવી હતી. 

## સંદર્ભ 
 
શ્રેણી:૧૯૦૭માં જન્મ
શ્રેણી:સ્વાતંત્ર્ય સેનાની
શ્રેણી:૧૯૮૩માં મૃત્યુ
નાતાલ ઇન્ડિયન કોંગ્રેસ

ટોચની હરોળમાં ડાબેથી ચોથા ક્રમે.]]
**નાતાલ ઇન્ડિયન કોંગ્રેસ** (એનઆઈસી) એક રાજકીય સંગઠન હતું જેનો ઉદ્દેશ દક્ષિણ આફ્રિકામાં ભારતીયો સામેના ભેદભાવ સામે લડત આપવાનો હતો. આ સંગઠનની સ્થાપના મહાત્મા ગાંધીએ ૧૮૯૪માં કરી હતી. ૨૨ ઓગસ્ટ ૧૮૯૪ના રોજ તેનું બંધારણ અમલમાં આવ્યું હતું. ગાંધીજી માનદ સચિવ તરીકે અને અબ્દુલા હાજી આદમ જાવરી (દાદા અબ્દુલા) પ્રમુખ તરીકે ચૂંટાયા હતા.

સંગઠનના ઉપપ્રમુખો આ પ્રમાણે હતા: હાજી મોહમદ હાજી દાદા, અબ્દુલ કાદિર, હાજી દાદા હાજી હબીબ, મૂસા હાજી આદમ, પી. દાવજી મોહમદ, પીઅરન મોહમદ, મુરુગેસા પિલ્લાઇ, રામાસ્વામી નાયડુ, હુસેન મિરાન, આદમજી મિયાંખાન, કે.આર. નયનાહ, આમોદ બાયત, મૂસા હાજી કાસિમ, મોહમદ કાસિમ જીવા, પારસી રુસ્તમજી, દાવડ મોહમદ, હુસેન કાસિમ આમોદ તિલી, દોરઇસ્વામી પિલ્લાઇ, ઓમર હાજી અબા, ઓસ્માનખાન રહેમતખાન, રંગાસ્વામી પડાયાચી, હાજી માહોમદ, કમરુદ્દીન.

સમિતિના સભ્યોમાં મેસર્સ એમ.ડી. જોશી, નરસીરામ, માણેકજી, દાઉજી મમ્મુજી મુતાલાહ, મુથુ કૃષ્ણ, બિસેસાર, ગુલામ હુસેન રાન્દેરી, શમશુદ્દીન, જી.એ. બાસા, સરબજીત, એલ. ગેબ્રિયલ, જેમ્સ ક્રિસ્ટોફર, સૂબૂ નાયડુ, જ્હોન ગેબ્રિયલ, સુલેમાન વોરાજી, કાસમજી અમૂજી, આર. કુંડાસ્વામી નાયડુ, એમ. ઇ. કથરાડા, ઇબ્રાહિમ એમ. ખત્રી, શેખ ફરીદ, વારિન્દ ઇસ્માઇલ, રણજિત, પેરુમલ નાઇડુ, પારસી ધનજીશા, રોયપ્પન, જોસેબ અબ્દુલ કરિમ, અર્જુન સિંહ, ઇસ્માઇલ કાદિર, ઇસોપ કદુઆ, મોહમદ એઝાક, મોહમદ હાફેજી, એ.એમ. પારુક, સુલેમાન દાવજી, વી. નારાયણ પાથેર, લુચમેન પાંડે, ઓસ્માન અહમદ અને મોહમદ તૈયુબ સામેલ હતા.

તેના પ્રારંભિક વર્ષો દરમિયાન, એનઆઈસીએ સૂચિત ભેદભાવપૂર્ણ કાયદાઓમાં ફેરફારો માટે ઘણી પ્રારંભિક અરજીઓ રજૂ કરી હતી. ૧૯૬૦ના દાયકામાં, વધતા જતા રાજ્ય દમન અને તેના નેતાઓ પરના પ્રતિબંધને કારણે સંગઠન નિષ્ક્રિય બની ગયું હતું. બાદમાં તેણે આફ્રિકન નેશનલ કોંગ્રેસ સાથે જોડાણ કર્યું હતું.

## સંદર્ભ 
## પૂરક વાંચન 
*
*
*

શ્રેણી:મહાત્મા ગાંધી
ગાંધી-ઇરવિન કરાર

**ગાંધી-ઇરવિન કરાર** એ લંડનમાં બીજી ગોળમેજી પરિષદ પહેલાં, ૫ માર્ચ ૧૯૩૧ના રોજ મહાત્મા ગાંધી અને ભારતના તત્કાલીન વાઇસરોય લોર્ડ ઇરવિન વચ્ચે હસ્તાક્ષર કરવામાં આવેલી રાજકીય સમજૂતી હતી. 

કરારની પ્રાસ્તાવિક શરતો આ પ્રમાણે હતી:

* ભારતીય રાષ્ટ્રીય કોંગ્રેસ દ્વારા મીઠા પર લગાડવામાં આવેલા કર વિરૂદ્ધના અહિંસક પ્રતિરોધને સ્થગિત કરવો.
* તટીય ક્ષેત્રોમાં મીઠાના ઉત્પાદનની મંજૂરી આપવી.
* મીઠા પરનો કર દૂર કરવો, જેનાથી ભારતીયો કાયદેસર રીતે અને તેમના પોતાના ખાનગી ઉપયોગ માટે મીઠું ઉત્પન્ન કરી શકે, વેપાર કરી શકે અને વેચી શકે.
* દાંડી સત્યાગ્રહમાં ભાગ લેવા બદલ ધરપકડ કરાયેલા કેદીઓની મુક્તિ.
* હિંસા સાથે સંકળાયેલી વ્યક્તિઓ સિવાયના રાજકીય અપરાધો (રોલેટ એક્ટ) સંબંધિત તમામ કાર્યવાહી પાછી ખેંચી બધા જ રાજનૈતિક કેદીઓને મુક્ત કરવા.
* બીજી ગોળમેજી પરિષદમાં કોંગ્રેસે ભાગ લેવો.

જવાબમાં મહારાણીની સરકાર નીચે પ્રમાણેની શરતો માટે સંમત થઈ હતી:

# તમામ વટહુકમો પાછા ખેંચી કાયદાકીય કાર્યવાહી સમાપ્ત કરવી.
# હિંસાના દોષિતો સિવાય તમામ રાજકીય કેદીઓને મુક્ત કરવા.
# દારૂ અને વિદેશી કાપડની દુકાનો સામે શાંતિપૂર્ણ ધરણા કરવાની પરવાનગી આપવી.
# સત્યાગ્રહીઓની જપ્ત કરેલી મિલકતોને પુનઃસ્થાપિત કરવી.
# તટીય ક્ષેત્રોમાં મીઠાના ઉત્પાદનની મંજૂરી આપવી.
# કોંગ્રેસ પર લગાવેલો પ્રતિબંધ હટાવી લેવો.

આ સમજૂતી એટલા માટે મહત્વપૂર્ણ હતી કારણ કે બ્રિટિશ સરકારે પહેલી વાર સમાનતાના સ્તર પર ભારતીયો સાથે સમજૂતી કરી હતી.

## સંદર્ભ 
## આ પણ જુઓ 
* સવિનય કાનૂનભંગ ચળવળ
* અસહયોગ આંદોલન

શ્રેણી:મહાત્મા ગાંધી
પૂના કરાર

**પૂના કરાર** એ મહાત્મા ગાંધી અને બાબાસાહેબ આંબેડકર વચ્ચે ૧૯૩૨માં બ્રિટિશ ભારતની ધારાસભામાં દલિતો માટે ચૂંટણી બેઠકો અનામત રાખવા અંગે દલિત વર્ગો અને ઉચ્ચ જાતિના હિન્દુ નેતાઓ વચ્ચે કરવામાં આવેલી સમજૂતી હતી. બ્રિટિશ વડા પ્રધાન રામસે મેકડોનાલ્ડ દ્વારા બ્રિટિશ ભારતમાં પ્રાંતીય વિધાનસભાઓના સભ્યોની ચૂંટણી માટે દલિતોને અલગ મતદારમંડળો આપવાના નિર્ણયના વિરોધમાં ગાંધીજી જેલમાં જે ઉપવાસ કરી રહ્યા હતા તેનો અંત લાવવાના સાધન તરીકે પુણેની યરવડા મધ્યસ્થ જેલમાં ૨૪ સપ્ટેમ્બર ૧૯૩૨ના રોજ દલિતો વતી ભીમરાવ આંબેડકર અને ઉચ્ચ જાતિના હિન્દુ પ્રતિનિધિ તરીકે મદન મોહન માલવીયએ તેના પર હસ્તાક્ષર કર્યા હતા.

આ સમજૂતીએ દલિત વર્ગ માટે એક અલગ મતદારમંડળના પ્રસ્તાવને ફગાવી દીધો હતો, પરંતુ દલિત વર્ગ માટે અનામત બેઠકોની સંખ્યા પ્રાંતીય ધારાસભાઓમાં ૭૧થી વધારીને ૧૪૮ અને કેન્દ્રીય ધારાસભાની કુલ બેઠકોની ૧૮ ટકા કરવામાં આવી હતી.

## શરતો 
પૂના સમજૂતીની શરતો નીચે મુજબ હતી:

૧. સામાન્ય બેઠકો સિવાય દલિતો માટે ચૂંટણી બેઠકો અનામત રહેશે. પ્રાંતીય ધારાસભાઓની બેઠકો નીચે મુજબ હતી:

આ આંકડા રામસે મેકડોનાલ્ડના નિર્ણયમાં જાહેર કરવામાં આવેલી પ્રાંતીય પરિષદોની કુલ સંખ્યા પર આધારિત હતા.

૨. આ બેઠકો ની ચૂંટણી સંયુક્ત મતદાર મંડળો દ્વારા નીચેની પ્રક્રિયાને આધિન રહેશે –

મતવિસ્તારની સામાન્ય મતદાર યાદીમાં નોંધાયેલા દલિત વર્ગના તમામ સભ્યો એક મતદારમંડળની રચના કરશે જે એક જ મતની પદ્ધતિથી આવી દરેક અનામત બેઠકો માટે દલિત વર્ગોના ચાર ઉમેદવારોની પેનલની ચૂંટણી કરશે અને આવી પ્રાથમિક ચૂંટણીમાં સૌથી વધુ મત મેળવનારા ચાર વ્યક્તિઓ સામાન્ય મતદાતાઓ દ્વારા ચૂંટણી માટેના ઉમેદવારો હશે.

૩. કેન્દ્રીય ધારાસભામાં દલિત વર્ગોનું પ્રતિનિધિત્વ પણ ઉપરની કલમમાં કરવામાં આવેલ જોગવાઈ અનુસાર પ્રાથમિક ચૂંટણીની પદ્ધતિ દ્વારા સંયુક્ત મતદારમંડળો અને અનામત બેઠકોના સિદ્ધાંત પર રહેશે.

૪. કેન્દ્રીય ધારાસભામાં સામાન્ય મતદાતાઓને ફાળવવામાં આવેલી કુલ બેઠકોમાંથી ૧૮ ટકા બેઠકો દલિત વર્ગો માટે અનામત રાખવામાં આવશે.

૫. મધ્ય અને પ્રાંતીય ધારાસભાઓની ચૂંટણી માટે ઉમેદવારોની પેનલની પ્રાથમિક ચૂંટણીની પદ્ધતિનો અંત પ્રથમ દસ વર્ષ પછી આવશે. (અપવાદ: કલમ ૬ની જોગવાઈ હેઠળ પારસ્પરિક સમજૂતી દ્વારા વહેલા સમાપ્ત કરવામાં ન આવે તેવા કિસ્સાઓમાં.)

૬. પ્રાંતીય અને કેન્દ્રીય ધારાસભાઓમાં અનામત બેઠકો દ્વારા દલિતોના પ્રતિનિધિત્વની પદ્ધતિ કલમ (૧) અને (૪)ની જોગવાઈ મુજબ સંબંધિત સમુદાયો વચ્ચે પારસ્પરિક સમજૂતી દ્વારા અન્યથા નક્કી ન થાય ત્યાં સુધી ચાલુ રહેશે.

૭. લોથિયન સમિતિના અહેવાલમાં દલિત વર્ગોની કેન્દ્રીય અને પ્રાંતીય ધારાસભાઓ માટેના મતાધિકાર સૂચવવામાં આવ્યા છે.

૮. સ્થાનિક સંસ્થાઓની કોઈ પણ ચૂંટણી અથવા જાહેર સેવાઓમાં નિમણૂકના સંદર્ભમાં દલિત વર્ગોના સભ્ય હોવાના આધારે કોઈની સાથે કોઈ અક્ષમતા જોડાયેલી રહેશે નહીં. જાહેર સેવાઓમાં નિમણૂક માટે નિર્ધારિત કરવામાં આવી શૈક્ષણિક લાયકાતોને આધિન આ બાબતોમાં દલિતોનું ન્યાયી પ્રતિનિધિત્વ મેળવવા નો દરેક પ્રયાસ કરવામાં આવશે.

૯. શૈક્ષણિક અનુદાનમાંથી દરેક પ્રાંતમાં દલિત વર્ગના સભ્યોને શૈક્ષણિક સુવિધાઓ પૂરી પાડવા માટે પૂરતી રકમ નક્કી કરવામાં આવશે.

## સંદર્ભ 
શ્રેણી:મહાત્મા ગાંધી
ગાંધી માર્કેટ

**ગાંધી માર્કેટ** સત્તાવાર રીતે **મહાત્મા ગાંધી માર્કેટ** એ ભારતના તમિલનાડુના તિરુચિરાપલ્લી શહેરમાં ખેડૂતોનું જથ્થાબંધ બજાર છે.

## ઇતિહાસ 
તેનું નિર્માણ ૧૮૬૭માં ફોર્ટ માર્કેટ તરીકે શરૂ થયું અને ૧૮૬૮માં પૂર્ણ થયું.  ૧૯૨૭માં જ્યારે પી. રથીન વેલું થેવર તિરુચિરાપલ્લીના મેયર હતા ત્યારે આ બજારને વિસ્તારવામાં આવ્યું હતું અને પછી મહાત્મા ગાંધી બજાર નામ આપવામાં આવ્યું.

## આ પણ જુઓ 
* ગોલ્ડન રોક શેન્ડી
* કોયંભેડુ જથ્થાબંધ બજાર સંકુલ

## સંદર્ભ 
* 

શ્રેણી:તમિલનાડુ
શહીદ દિવસ

ભારતમાં, **શહીદ દિવસ** તરીકે છ દિવસ જાહેર કરવામાં આવ્યા છે. રાષ્ટ્ર માટે શહીદ થનારા વ્યક્તિઓના સન્માનમાં આ દિવસની ઉજવણી કરવામાં આવે છે.

## રાષ્ટ્રીય ઉજવણી 
### ૩૦ જાન્યુઆરી 
૧૯૪૮માં નથુરામ ગોડસે દ્વારા મોહનદાસ કરમચંદ ગાંધીની હત્યા કરાયાની સ્મૃતિમાં સમગ્ર દેશમાં આ દિવસને શહીદ દિવસ તરીકે જાહેર કરવામાં આવ્યો છે. 

શહીદ દિવસ પર રાષ્ટ્રપતિ, ઉપરાષ્ટ્રપતિ, વડા પ્રધાન, સંરક્ષણ પ્રધાન, ભારતના રક્ષા પ્રમુખ અને ત્રણેય સેનાના વડાઓ રાજ ઘાટ સ્મારક પર એકઠા થાય છે અને બહુરંગી ફૂલોથી પુષ્પાંજલિ અર્પણ કરે છે. સશસ્ત્ર દળોના જવાનો લાસ્ટ પોસ્ટના અવાજમાં બ્યુગલ ફૂંકે છે. આંતર-સેવાદળની ટુકડી આદરના ચિહ્ન તરીકે શસ્ત્રોને ઉલટાવે છે. સવારે ૧૧ કલાકે સમગ્ર દેશમાં ભારતીય શહીદોની યાદમાં બે મિનિટનું મૌન પાળવામાં આવે છે. સહભાગીઓ સર્વધર્મની પ્રાર્થના કરે છે અને શ્રદ્ધાંજલિ અર્પણ કરે છે.

રાષ્ટ્રીય સ્તરે તેને **સર્વોદય દિવસ** તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે.
 
## અન્ય મહત્વપૂર્ણ દિવસો 
### ૨૩ માર્ચ 
લાહોર, પાકિસ્તાનમાં ૨૩ માર્ચ, ૧૯૩૧ના રોજ ભગત સિંહ, સુખદેવ અને રાજગુરુના મૃત્યુની વર્ષગાંઠને શહીદ દિવસ જાહેર કરવામાં આવ્યો છે.

### ૧૯ મે 
આસામ રાજ્યના બરાક ખીણ વિસ્તારમાં સિલ્હેટી ભાષી બંગાળી વસ્તીની બહુમતી હોવા છતાં આસામી ભાષાને રાજ્યની એકમાત્ર સત્તાવાર ભાષા બનાવવાના આસામ સરકારના નિર્ણય સામે વિરોધ થયો હતો. બરાક ખીણમાં સિલ્હેટી ભાષી બંગાળી વસ્તીની બહુમતી છે. *બંગાળી ભાષા ચળવળ* તરીકે ઉઠેલા વિરોધ પ્રદર્શનો દરમિયાન ૧૯ મે ૧૯૬૧ના રોજ સિલચર રેલ્વે સ્ટેશન પર રાજ્ય પોલીસે ૧૫ લોકોની હત્યા કરી હતી. માર્યા ગયેલા લોકોની સ્મ્ટિમાં ૧૯ મે ને *ભાષા શહિદ દિવસ* તરીકે જાહેર કરવામાં આવ્યો હતો.

### ૨૧ ઓક્ટોબર 
૨૧ ઓક્ટોબર એ પોલીસ શહીદ દિવસ (અથવા પોલીસ સ્મારક દિવસ) છે, જે દેશવ્યાપી પોલીસ વિભાગો દ્વારા ઉજવવામાં આવે છે. ૧૯૫૯માં આ તારીખે લદ્દાખમાં ભારત-તિબેટ સરહદ પર કેન્દ્રીય અનામત પોલીસ દળના પેટ્રોલિંગ પર ચીનના દળોએ હુમલો કર્યો હતો.

### ૧૭ નવેમ્બર 
ઓડિશામાં ૧૭ નવેમ્બરના દિવસે પંજાબ કેસરી લાલા લાજપતરાય (૧૮૬૮-૧૯૨૭)ની પુણ્યતિથિ શહીદ દિવસ તરીકે ઉજવાય છે.

### ૧૯ નવેમ્બર 
ઝાંસીની રાણી રાણી લક્ષ્મીબાઈનો જન્મદિવસ શહીદ દિવસ તરીકે ઉજવવામાં આવે છે.

## સંદર્ભ 
શ્રેણી:મહાત્મા ગાંધી
શ્રેણી:મહત્વના દિવસો
દેબ ગુપ્તા

thumb| દેવપ્રસાદ ગુપ્તા
**દેબ ગુપ્તા** અથવા **દેવ ગુપ**(ડિસેમ્બર ૧૯૧૧ - ૬ મે ૧૯૩૦) ઉર્ફે દેબા પ્રસાદ ગુપ્તા એક બંગાળી ક્રાંતિકારી હતા જેઓ ચિત્તાગોંગ શસ્ત્રાગાર હુમલામાં જોડાયા હતા. ૬ મે ૧૯૩૦ના દિવસે બ્રિટિશ પોલીસ સાથે કાલારપોલ એન્કાઉન્ટરમાં તેમનું મૃત્યુ થયું હતું.

## ક્રાંતિકારી પ્રવૃત્તિઓ 
દેબ ગુપ્તાનો જન્મ ડિસેમ્બર ૧૯૧૧માં ઢાકામાં થયો હતો, તેમના પિતાનું નામ જોગેન્દ્રનાથ ગુપ્તા (મોના) હતું. કૉલેજમાં અભ્યાસ કરતી વખતે તેઓ સૂર્ય સેન અને તેમના ક્રાંતિકારી જૂથના સંપર્કમાં આવ્યા. તેમણે ભારતીય રિપબ્લિકન આર્મીના નેતૃત્વમાં ચિત્તાગોંગ ક્રાંતિમાં ભાગ લીધો હતો. તેમણે ૧૮ એપ્રિલ ૧૯૩૦ના દિવસે શસ્ત્રાગાર દરોડામાં અને ૨૨ એપ્રિલ ૧૯૩૦ના દિવસે જલાલાબાદ ટેકરીના સશસ્ત્ર જપજપીમાં ભાગ લીધો હતો. તે જપાજપી પછી, તેઓ તેમના મિત્રો સાથે, સફળતાપૂર્વક પોલીસ અને લશ્કરી નજરોથી બચી મોટી મુશ્કેલી સાથ એક ગામમાં પેસ્યા. 

## મૃત્યુ 
૬ મે ૧૯૩૦ના દિવસે બ્રિટીશ પોલીસે તેમનો પીછો કર્યો અને આખરે તેમને ઘેરી લીધા. ગુપ્તા અને તેમના ત્રણ સાથીઓએ કર્ણફુલી નદીની બાજુમાં આવેલા ગામમાં આશ્રય લીધો હતો. તેઓએ ભાગવાનો પ્રયાસ કર્યો અને ચિત્તાગોંગ જિલ્લાના કાલારપોલમાં વાંસના વાડામાં પ્રવેશ કર્યો. જ્યારે પોલીસ આવી, ત્યારે તીવ્ર બંદૂકો ચલાવવામાં આવી.  ગુપ્તા, રજત સેન અને મોનોરંજન સેનનું અવસાન થયું. ચોથા સ્વદેશરંજન રેનું બીજા દિવસે પોલીસના તાબામાં અવસાન થયું.  

## સંદર્ભ 
શ્રેણી:ભારતીય ક્રાંતિકારી
શ્રેણી:૧૯૧૧માં જન્મ
શ્રેણી:૧૯૩૦માં મૃત્યુ