open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
તિબેટ

**તિબેટ** (; વાઇલી: બોડ, તિબેટન ઉચ્ચપ્રદેશ: *બોવ*, ચાઇનીઝ: 西藏, 西藏) એ એશિયા ખંડના તિબેટન ઉચ્ચપ્રદેશમાં આવેલો એક વિસ્તાર છે, જે આશરે ૨૪ લાખ કિલોમીટર૨માં ફેલાયેલો છે અને ચીન પ્રદેશનો લગભગ પા ભાગ રોકે છે. તે ખાસ કરીને તિબેટન લોકોની માતૃભૂમિ છે, જો કે તિબેટન ઉપરાંત મોન્પા, ક્વિયાંગ અને લ્હોબા લોકોનું પણ પારંપરિક નિવાસ છે. તાજેતરમાં હાન ચીની અને હુઈ લોકો પણ મોટી સંખ્યામાં અહિં આવીને વસ્યા છે. તિબેટ પૃથ્વી પરનો સૌથી ઊંચો વિસ્તાર છે, સમુદ્ર સ્તરથી જેની સરેરાશ ઊંચાઈ  છે. અને આથી તિબેટનું સૌથી ઊંચું શિખર માઉન્ટ એવરેસ્ટ છે વિશ્વનિ સૌથી ઊંચો પર્વત છે જેની સમુદ્ર સ્તરથી ઊંચાઈ ૨૯,૦૨૯ ફુટ (૮,૪૮૪ મી.) છે.

તિબેટન સામ્રાજ્ય ૭મી સદીમાં ઉભરી આવ્યું પણ ટૂંક સમયમાં જ તેનું પતન થતા આખો વિસ્તાર વિવિધ પ્રદેશોમાં વહેંચાઈ ગયો. પશ્ચિમ અને મધ્ય તિબેટનો ઘણોબધો ભાગ એક અથવા બીજા સમયે લ્હાસા, શિગાત્સે કે નજીકના અન્ય સ્થળોના રાજકીય પ્રભાવ હેઠળ રહ્યો હતો, અને આ બધા પ્રદેશો મોન્ગોલ અને ચીનના શાસન હેઠળ હતા. ખામ અને આમ્ડો નામના પૂર્વીય વિસ્તારોમાં નાના રજવાડાઓ કે ગામડાઓના પંચોના શાસન હેઠળ મહદંશે સ્વાયત્ત સત્તા રહી, પરંતુ તે વિસ્તારો પણ ઘણી વખત સીધા ચીની શાસન હેઠળ આવી ચુક્યા હતા, ખાસ કરીને ચામ્ડોના યુદ્ધ પછી. આ વિસ્તારનો ઘણો મોટો હિસ્સો ચીનના સિચુઆન અને ક્વિન્ઘાઇ પ્રાંતમાં ભેળવી દેવામાં આવ્યા હતા. તિબેટની હાલની સીમા છે તે ૧૮મી સદીમાં જ નિર્ધારિત કરી દેવામાં આવી હતી.

૧૯૧૨માં ક્વિંગ રાજવંશ સામે થયેલા બળવા પછી ક્વિંગ સૈનિકોને નિશસ્ત્ર કરીને તિબેટ ક્ષેત્રની બહાર ખદેડી દેવામાં આવ્યા હતા. ત્યાર બાદ ૧૯૧૩માં તિબેટ ક્ષેત્રએ પોતાને સ્વતંત્ર ઘોષિત કર્યો, જેને ચીની સરકારની માન્યતા પ્રાપ્ત થઈ નહોતી. પાછળથી લ્હાસાએ ચીનના ઝિકાંગ ક્ષેત્રના પશ્ચિમ ભાગ પર કબ્જો જમાવી દીધો. તિબેટ ક્ષેત્રની સ્વતંત્રતા ૧૮૫૧ના ચામ્ડોનાં યુદ્ધ સુધી ટકી, પણ ત્યાર બાદ તિબેટને ચીની ગણરાજ્યમાં સમાવી લેવામાં આવ્યું અને ૧૯૫૯માં બળવો થાય એ પહેલા એને રોકી લેવામાં આવ્યો અને ત્યાર પહેલાની તિબેટન સરકારને બરખાસ્ત કરવામાં આવી. આજે ચીન પશ્ચિમ અને મધ્ય તિબેટ પર તિબેટ સ્વાયત્ત ક્ષેત્ર નામથી શાસન કરે છે જ્યારે પૂર્વના વિસ્તારો મહદંશે સિચુઆન, ક્વિન્ઘાઇ અને આસપાસના પ્રાંતોમાં સ્વાયત્ત વંશિય સમુદાયોના વડપણ હેઠળ વહિવટ ચલાવે છે. તિબેટના રાજકીય દરજ્જાને લઈને અવારનવાર વિવાદ ઉભો થતો રહો છે. પ્રસ્થાપિત સરકાર અને તેમની સાથે મતભેદ ધરાવનાર દળો કે જે દેશવટો ભોગવી રહ્યા છે તેમની વચ્ચે તણાવ પ્રવર્તે છે. એમ પણ કહેવામાં આવે છે કે તિબેટની સ્વતંત્રતાની ચળવળમાં ભાગ લેનારાઓની તિબેટમાં જ ધરપકડ કરવામાં આવી છે અથવા તેમના પર અત્યાચાર ગુજારવામાં આવે છે.

તિબેટનું અર્થતંત્ર ખેતી પર નિર્ભર કરે છે, જો કે છેલ્લા થોડા દસકાઓમાં ત્યાં પ્રવાસન ઉદ્યોગ પણ વિકસ્યો છે. તિબેટનો મુખ્ય ધર્મ તિબેટન બૌદ્ધ ધર્મ છે, આ ઉપરાંત બોન નામનો ધર્મ પણ પળાય છે જે તિબેટન બૌદ્ધ ધર્મને મળતો આવે છે, અને મુસલમાન અને ખ્રિસ્તી લઘુમતિઓ પણ છે. તિબેટન બૌદ્ધ ધર્મનો તિબેટની કલા, સંગીત અને તહેવારો પર ખાસો એવો પ્રભાવ છે. તિબેટના મકાનોની બાંધણી પર ચીની અને ભારતીય બાંધકામ શૈલીની અસર સ્પષ્ટ જોવા મળે છે. તેમનો દૈનિક આહાર શેકેલા જવ, યાકનું માંસ અને પો ચા નામનું પીણું (જે યાકના માખણ, ચા, પાણી અને મીઠું નાખીને બનાવવામાં આવે છે) છે.

## આ પણ જુઓ 
* તિબેટનો ધ્વજ

શ્રેણી:ચીન
શ્રેણી:તિબેટ
દુર્ગા કુંડ, વારાણસી

thumb|250x250px|દુર્ગા કુંડ, વારાણસી
બનારસ ખાતે અસ્સી રોડથી થોડા અંતરે આનંદ બાગ નજીક **દુર્ગા કુંડ** નામનું સ્થળ છે. અહીં આદ્ય શક્તિ દુર્ગાજીનું મંદિર પણ છે. આ મંદિર અને કુંડનું નિર્માણ ૧૮મી સદીમાં બંગાળની મહારાણીએ કરાવ્યું હતું. આ કુંડ પહેલાં ગંગા નદી ના પ્રવાહ સાથે જોડાયેલ હતો. માનવામાં આવે છે કે અહીં દેવી માતાની મૂર્તિ સ્વયંભૂ પગટ થઈ હતી.

નવરાત્રી, શ્રાવણ અને મંગળવાર અને શનિવારના દિવસોમાં આ મંદિરમાં ભક્તોની ખૂબ ભીડ રહે છે. આ કુંડ નજીક રામ ચરિત માનસના રચયિતા ગોસ્વામી તુલસીદાસજી દ્વારા સ્થાપિત હનુમાનનું સંકટમોચન મંદિર છે. 

## સંદર્ભો 
શ્રેણી:વારાણસી
શ્રેણી:જોવાલાયક સ્થળો
બાલાછડી બીચ

**બાલાછડી બીચ** (અથવા **બાલાચડી બીચ**) એ ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના જામનગર જિલ્લામાં આવેલ એક દરિયા કિનારો (બીચ) છે. તે જામનગર શહેરથી ૨૮ કિલોમીટર જેટલા અંતરે બાલાચડી નજીક આવેલ છે. ઓછા જાણીતા આ બીચ પર હાલના સમયમાં ગોલ્ફના મેદાન સાથેનો રિસોર્ટ આવેલો છે.

ઇ.સ. ૧૯૪૨માં પોલેન્ડનું એક વહાણ ૧૨૦૦ બાળકો અને ૨૦ સ્ત્રીઓ સાથે જર્મનોના કબજામાંથી ફરાર થયું હતું. મુંબઈની તત્કાલિન બ્રિટિશ સરકારે તેમને ખોરાક, બળતણ અને પાણી પુરું પાડ્યું હતું, પણ ઉતરવાની અનુમતિ આપી ન હતી. જ્યારે તેઓ કાઠિયાવાડના દરિયાકિનારે પહોંચ્યા, ત્યારે નવાનગર રજવાડાના શાસક જામ દિગ્વિજયસિંહજી જાડેજાએ (જેઓ *ઈમ્પીરીઅલ વોર કોન્ફરન્સ*માં ભારતીય પ્રતિનિધિમંડળના સભ્ય હતા) તેમાંના બાળકોને બેડી બંદરે ઉતાર્યા અને તેમને છ મહિના માટે તંબુમાં રાખ્યા હતા.

## સંદર્ભો 
શ્રેણી:જોવાલાયક સ્થળો
શ્રેણી:જામનગર જિલ્લો
મીર ઘાટ, વારાણસી

thumb|250x250px|મીર ઘાટ, વારાણસી
**મીર ઘાટ** ગંગા તટ પર આવેલો વારાણસીનો મનમોહક અને નોંધપાત્ર ઘાટ છે. એ જ ઘાટ પર શક્તિ પીઠ વિશાલાક્ષી અને બાબા વિશ્વનાથ મંદિર (નવીન) આવેલ છે, જેની સ્થાપના સ્વામી કરપાત્રી દ્વારા કરવામાં આવી હતી. સંધ્યાકાળે ચંદ્રની દુધીયા રોશનીમાં ઘાટનો નજારો જોવાલાયક હોય છે. નાવડીઓમાં સવાર થઈ દશાશ્વમેઘ ઘાટ પરની આરતીનો લ્હાવો લઈ શકાય છે.

શ્રેણી:વારાણસી
શ્રેણી:જોવાલાયક સ્થળો
હરિશ્ચંદ્ર ઘાટ, વારાણસી

thumb|250x250px|હરિશ્ચંદ્ર ઘાટ પર અંતિમ સંસ્કાર
વારાણસીના બધા જ ઘાટ ખૂબ જ મનમોહક છે. પરંતુ કેટલાક ઘાટ પૌરાણિક દ્રષ્ટિએ ખાસ મહત્વના છે, તેમાંથી **હરિશ્ચંદ્ર ઘાટ** પણ નોંધપાત્ર છે. આ ઘાટ મૈસુર ઘાટ અને અને અન્ય ગંગા ઘાટની મધ્યમાં સ્થિત છે. હરિશ્ચંદ્ર ઘાટ  પર હિન્દૂ અંતિમવિધિ રાત્રે અને દિવસે કરવામાં આવે છે. હરિશ્ચંદ્ર ઘાટ નજીક કાશી નરેશ દ્વારા ખૂબ ભવ્ય ઈમારત "ડોમ રાજા"ના નિવાસ માટે દાન કરવામાં આવી હતી. તે કુટુંબ પોતાને પુરાણ સમયગાળામાં વર્ણવાયેલ "કાલુ ડોમ"ના વંશજ માને છે. હરિશ્ચંદ્ર ઘાટ પર અંતિમવિધિ માટે જરૂરી તમામ સામગ્રી લાકડાં, કફન, ધૂપ, રાળ, વગેરેની યોગ્ય વ્યવસ્થા છે. આ ઘાટ પર છે રાજા હરિશ્ચંદ્ર માતા તારામતી અને રોહતાશ્વનું ખૂબ પ્રાચીન મંદિર છે, સાથે એક શિવ મંદિર પણ છે. આધુનિકતાના યુગમાં અહીં એક વિજળી સંચાલિત સ્મશાનગૃહ પણ બનાવવામાં આવેલ છે, પરંતુ તેનો ઉપયોગ ઓછા લોકો કરે છે. 

## સંદર્ભો 
શ્રેણી:વારાણસી
શ્રેણી:જોવાલાયક સ્થળો
હનુમાન ઘાટ, વારાણસી

thumb|250x250px|હનુમાન ઘાટ સ્થિત દશ-નામી જૂના અખાડા
કાશીના ઘાટોમાં **હનુમાન ઘાટ** ખાસ કરીને સાધુ-મહાત્મા લોકોનો ઘાટ છે. આ ઘાટના ઉપલા ભાગમાં ખૂબ જ પ્રાચીન હનુમાન મંદિર છે. આ મંદિરમાં હનુમાનજી ઉપરાંત રામ દરબાર, નવગ્રહ તેમ જ એક અશ્વ પણ સ્થાપિત છે, જે રામચંદ્રના અશ્વમેઘ વિજયનું પ્રતીક ગણાય છે. હનુમાન મંદિરનાં પ્રાંગણમાં ભગવાન દત્તાત્રેયનું ખૂબ જ ભવ્ય મંદિર છે. મુખ્યત્વે હનુમાન ઘાટ તેમ જ મંદિરની પૂજા-અર્ચના અને વ્યવસ્થા દશનામી જૂના અખાડાને આધીન છે. હનુમાન ઘાટ મહોલ્લા ખાતે મોટાભાગે દક્ષિણ ભારતીયોનાં નિવાસસ્થાન છે. હનુમાન ઘાટ મહોલ્લામાં શૃંગેરી શંકરાચાર્યનું મંદિર છે, જેમાં કુંભ સ્નાન પછી બધા દશનામી અખાડાના સાધુઓ દર્શન કરવા અવશ્ય આવે છે.

શ્રેણી:વારાણસી
શ્રેણી:જોવાલાયક સ્થળો
પાતગઢ

**પાતગઢ** અથવા **વાઘમ ચાવડાગઢ** ચાવડા વંશના શાસન સમયનું ઐતિહાસિક નગર અને પશ્ચિમ કચ્છની રાજધાની હતું. આ ગામના ખંડેરો કચ્છના લખપત તાલુકામાં આવેલા છે. પાતગઢ ગામ કચ્છના નાના રણની પશ્ચિમ બાજુએ આવેલું છે.

## ઇતિહાસ 
જૂના શહેર વાઘમ ચાવડાના નગરના ખંડરો અહીં આવેલા છે, જેની લોકવાયકા મુજબ ૧૩મી સદીમાં તેના ભત્રીજાઓ મોડ અને માંડી દ્વારા હત્યા થઇ હતી. આ ગામ નદીના વહેણને સમાંતર બે માઇલ કરતાં વધુ વિસ્તરેલું હતું એમ જણાય છે. અહીંનું મેદાન *માંડવીના ખેતર* તરીકે ઓળખાય છે, જ્યાં જૂના શહેરની કેટલીક કચેરીઓ આવેલી છે. ગામની દિવાલો, એક બંધનું સ્થળ, જે મોટા તળાવ સાથે જોડાયેલું હતું, હજુ સુધી દેખી શકાય છે. રાખના ઢગલાંઓ અને તૂટેલી તકતીઓ અને વાસણો કુંભારોની ભઠ્ઠીઓનું સૂચન કરે છે. તાંબાના સિક્કાઓ ક્યારેક મળી આવે છે, પરંતુ તે એટલા કાટ ખાયેલા હોય છે કે હાથમાં લેતાં ક્ષીણ થઇ જાય છે. આધુનિક એવા બે મંદિરો આ સ્થળ પર આવેલા છે. કાતેશ્વર મંદિર, ૧૮૨૪માં (સંવત ૧૮૮૧) ક્ષત્રી જેઠા સુંદરજી અને મહેતા વલ્લભજી વડે ફરી બંધાવવામાં આવ્યું હતું. આ મંદિર ૮ ચોરસ ફીટ અને ૨૫ ફીટ ઊંચું છે અને ચાર ચોરસ થાંભલાઓ ધરાવે છે. મંદિરની અંદર શિવલિંગ અને જમણી બાજુ હનુમાનની છબી અને ડાબી બાજુએ ગણપતિની છબી છે. કાલિ માતાનું મંદિર આ સ્થળ પર જ છે, પરંતુ પ્રમાણમાં નાનું છે. આ મંદિર ૧૮૮૮ (સંવત ૧૮૯૫)માં મંછાનાથ નામના પરમહંસ દ્વારા પુન:નિર્માણ કરવામાં આવેલું. તે પશ્ચિમ દિશામુખ ધરાવે છે અને ગર્ભગૃહ અને મંડપ ધરાવે છે. ગર્ભગૃહના છત પર વાઘમ, તેના પુત્ર અને સાત સાંઢોનું ચિત્રણ છે, પરંતુ તે નવગ્રહોનું પણ પ્રતિનિધત્વ કરે છે એમ જણાય છે. કાળકા માતાની મૂર્ત  ૨.૫ ફીટ ઊંચી છે અને ચાર હાથામાં ભાલા અને તલવારો ધરાવે છે. એક ભાલો મહિષાસુરના શરીરને આરપાર છે અને તેના પર કાળકા માતાનો એક પગ છે. પ્રવેશદ્વારની સામે બે પથ્થરની મૂર્તિઓ અને જૂના મંદિરના અવશેષો મળ્યા છે, જે મોડ અને મનાઇના કહેવાય છે, જે કચ્છમાં સ્થાયી થયેલા શરૂઆતી વસાહતીઓ હતા. નવી મૂર્તિની બાજુમાં કાલિ માતાની જૂની મૂર્તિ પણ છે અને સિંહ પર સવારી કરતી બીજી એક અન્ય મૂર્તિ પણ બહાર આવેલી છે. મંદિરની બહાર એક કુંડ આવેલો છે, જે ૧૮૩૮માં (સંવત ૧૮૯૫) કાશીગર દ્વારા પુન:નિર્માણ કરવામાં આવ્યો હતો. તે પવિત્ર ગણાય છે અને નજીકના ગામોના લોકો ત્યાં શ્રાદ્ધ માટે અને અસ્થિ વિસર્જન માટે આવે છે.

## સંદર્ભ 
* આ લેખ હવે પબ્લિક ડોમેનમાં રહેલા પુસ્તક  માંથી લખાણ ધરાવે છે.

શ્રેણી:કચ્છ જિલ્લાના ગામ
શૃંગેરી

**શૃંગેરી** (હિંદી મિશ્રિત ઉચ્ચારમાં શ્રીંગેરી) ભારતનાં કર્ણાટક રાજ્યના ચિકમંગલૂર જિલ્લામાં આવેલું એક નગર અને શૃંગેરી તાલુકાનું વહીવટીમથક છે. શૃંગેરી તુંગ નદીને કિનારે વસેલું છે અને અહિં આદિ શંકરાચાર્યએ ૮મી સદીમાં સૌથી પહેલા સ્થાપેલો શૃંગેરીમઠ આવેલો છે. અહિં ૭૦૦ વર્ષ પહેલા બંધાએલું ઐતિહાસિક મંદિર પણ આવેલું છે.

## વ્યુત્પત્તિ
શૃંગેરી નામ તેની નજીકમાં આવેલા ઋષ્યશૃંગગીરી પર્વતો પરથી પડ્યું હશે તેમ માનવામાં આવે છે. વિભાંડક ઋષિ અને અપ્સરા ઉર્વશીના પુત્ર, કશ્યપ કુળના શૃંગ કે ઋષ્યશૃંગના નામ પરથી આ પર્વતોનું નામ પડ્યું છે અને આમ કહી શકાય કે આ ગામનું નામ પણ ઋષ્યશૃંગના નામ પરથી પડ્યું છે. રામાયણના બાલકાંડમાં વિભાંડક ઋષિ અને તેમના પુત્ર ઋષ્યશૃંગની વાત આવે છે, જ્યાં તેણે દુષ્કાળગ્રસ્ત વિસ્તારમાં કેવી રીતે વરસાદ વરસાવ્યો હતો તેની કથા છે.

શ્રેણી:કર્ણાટક
આના સાગર તળાવ, અજમેર

**આના સાગર તળાવ** અથવા **આણા સાગર તળાવ** ભારત દેશમાં રાજસ્થાન રાજ્યના અજમેર વિભાગમાં આવેલું એક કૃત્રિમ તળાવ છે.

## ઇતિહાસ 
આ તળાવનું નિર્માણ પૃથ્વીરાજ ચૌહાણના દાદા અરુણોરાજ અથવા આનાજી ચૌહાણ દ્વારા ૧૨મી સદીના મધ્ય ભાગમાં (ઇ.સ. ૧૧૩૫-૧૧૫૦) કરાવવામાં આવ્યું હતું. આનાજી દ્વારા નિર્મિત થયું હોવાને કારણે આ તળાવનું નામકરણ *આના સાગર* અથવા *આણા સાગર* પ્રચલિત થયાનું માનવામાં આવે છે.

## બાંધકામ 
તળાવનું નિર્માણકામ સ્થાનિક વસ્તી પાસે કરાવવામાં આવ્યું હતું. ૧૬૩૭ના સમયમાં શાહજહાંએ તળાવના કિનારે લગભગ ૧૨૪૦ ફુટ લંબાઈના કઠેડાનું તેમ જ પાળ પર આરસપહાણની પાંચ બારાદરીઓનું બાંધકામ કરાવ્યું હતું. તળાવની બાજુમાં આવેલા **દૌલત બાગ**નું નિર્માણ જહાંગીરે કરાવ્યું હતું, જે **સુભાષ ઉદ્યાન તરીકે** પણ ઓળખાય છે. આના સાગરનો વિસ્તાર લગભગ ૧૩ કિલોમીટર જેટલા પરિઘમાં ફેલાયેલ છે.

## સંદર્ભો 
## બાહ્ય કડીઓ 
* આના સાગર તળાવ અજમેર વિશે ભારત-કોશમાં

શ્રેણી:જોવાલાયક સ્થળો
શ્રેણી:તળાવ
ગાલ્લે, શ્રીલંકા

right|thumb|300x300px|ગાલ્લેના સમુદ્ર કિનારા પર કિલ્લા પર ઘાસ પર ઉગી નીકળ્યું છે.
**ગાલ્લે** (સિંહાલી: ගාල්ල; તમિલ: காலி; અંગ્રેજી: Galle) શ્રીલંકાના દક્ષિણ-પશ્ચિમી સ્મુદ્રતટ પર સ્થિત એક શહેર અને બંદર છે. તેના ઉત્કૃષ્ટ ભૂસ્થિતિના કારણે આ પ્રગતિશીલ શહેર છે.

શ્રીલંકાના શહેરોમાં તેનું પાંચમું સ્થાન છે. તેની નજીક બાગાયત કૃષીક્ષેત્ર છે, તેથી અહીંના બંદર પરથી નાળિયેરનું તેલ, કાથી, રેસા અને દોરડાં, રબર અને ચાની નિકાસ કરવામાં આવે છે. આ શહેર પ્રાચીન દેખાય છે તેમ છતાં  ૧૨૬૭ ઈ. પહેલાં તેનો કોઈ ઐતિહાસિક ઉલ્લેખ મળતો નથી. ૧૪મી સદીના મધ્ય ભાગમાં અરબ મુસાફર ઇબ્નબતુતાએ 'કાલી' (Kali) નામ દ્વારા તેનો ઉલ્લેખ કર્યો છે. ખરેખર, તેનો સમયકાળ પોર્ટુગીઝના આગમન બાદ શરૂ થાય છે. તે ડચ દ્વારા સ્થાપિત બંદર છે. વહાણાશ્રય (બંદર)ના કિનારાઓ કુદરતી છે, પરંતુ પ્રવેશદ્વાર ખુલ્લું અને ખતરનાક ખડકોથી બનેલું છે. અહીં ડચ લોકો દ્વારા કિલ્લો બાંધવામાં આવ્યો હતો. તે ૧૯મી સદીના પૂર્વાર્ધ સુધી શ્રીલંકાનું સૌથી મહત્વનું બંદર રહ્યું હતું. સુએઝ કેનાલ (૧૮૬૯ ઇ.) બની અને કોલંબોના વિશાળ કૃત્રિમ બંદરના બાંધકામ પછી તેનું મહત્વ ઓછું થયું. તે ઉત્તરમાં કોલંબોથી અને દક્ષિણ-પૂર્વમાં મતારા સાથે રેલવે અને ધોરી માર્ગ દ્વારા જોડાયેલ છે. તે ગાલ્લે જિલ્લાનું વડું વહીવટી મથક છે. તે 'પોઇન્ટ ડી ગાલ' (Point de Gall) પણ કહેવાય છે.

શ્રેણી:શ્રીલંકાના શહેરો
અન્નપૂર્ણા મંદિર, વારાણસી

right|thumb|257x257px|અન્નપૂર્ણા માતા
વારાણસી શહેરમાં કાશી વિશ્વનાથ મંદિરથી થોડાં જ અંતરે માતા **અન્નપૂર્ણા મંદિર** આવેલ છે. અન્નપૂર્ણા માતાને ત્રણ લોકની માતા માનવામાં આવે છે. એવું કહેવાય છે કે તેમણે સ્વયં ભગવાન શિવને ભોજન જમાડ્યું હતું. આ મંદિરની દિવાલ પર ચિત્રો બનાવવામાં આવ્યા છે, જે પૈકીનાં એક ચિત્રમાં દેવી માતાના હાથમાં ચમચી પકડેલી દેખાય છે. આ અન્નપૂર્ણા મંદિરનાં પ્રાંગણમાં કેટલીક મૂર્તિઓ સ્થાપિત કરવામાં આવી છે, જેમાં મહાકાળી માતા, શંકર-પાર્વતી અને નરસિંહ ભગવાનની મૂર્તિઓ છે. અન્નકૂટના તહેવાર પર એક દિવસ માટે ભક્તો માતા અન્નપૂર્ણાની સુવર્ણ પ્રતિમાના દર્શન કરી શકે છે.

આ મંદિરમાં આદિ શંકરાચાર્યએ અન્નપૂર્ણા સ્તોત્રની રચના કરી જ્ઞાન વૈરાગ્ય પ્રાપ્તિની કામના કરી હતી, જેના પ્રખ્યાત છેલ્લા બે શ્લોકો નીચે આપેલા છે:

अन्नपूर्णे सदा पूर्णे शङ्करप्राणवल्लभे ।
ज्ञानवैराग्यसिद्ध्यर्थं भिक्षां देहि च पार्वति ॥१४॥

माता च पार्वती देवी पिता देवो महेश्वरः ।
बान्धवाः शिवभक्ताश्च स्वेदेशो भुवनत्रयम् ॥१५॥

શ્રેણી:વારાણસી
શ્રેણી:યાત્રાધામ
શ્રેણી:મંદિરો
સોરઠ પ્રાંત

[right|thumb|420x420px|બ્રિટિશ વસાહતીકાળ દરમ્યાન [કાઠિયાવાડના પ્રાંતો દર્શાવતો નક્શો, ૧૮૫૫]]
**સોરઠ** એ વસાહતીકાળનો સૌરાષ્ટ્ર દ્વિપકલ્પનો એક પ્રાંત હતો. સોરઠ શબ્દ આ ક્ષેત્રના ગ્રીક શબ્દનો મુસ્લીમ અપભ્રંશ છે.

બ્રિટિશ રાજમાં કાઠિયાવાડના રજવાડાઓના સમુહને ચાર પ્રાંતોમાં વહેંચવામાં આવ્યો હતો અને સોરઠ એ દ્વિપકલ્પના દક્ષિણ ભાગમાં આવેલો પ્રાંત હતો, અન્ય પ્રાંતો પશ્ચિમમાં હાલાર, ઉત્તરમાં ઝાલાવાડ અને અગ્નિ દિશામાં ગોહિલવાડ (ભાવનગર) હતા.

હાલના સમયના પોરબંદર અને જુનાગઢ જિલ્લા હેઠળનો વિસ્તાર મળી સોરઠ પ્રાંત બનતો હતો.

આ પ્રાંતનું ક્ષેત્રફળ  હતું, તેમાં ૧૧૯૩ ગામડાઓનો સમાવેશ હતો. ઈ.સ. ૧૯૦૧માં તેની જનસંખ્યા ૫,૭૫,૨૮૮ હતી અને તેની ઉપજ રૂ. ૫૩,૯૯,૩૪૯ જેટલી હતી જેમાંથી બ્રિટિશ સરકારને વડોદરાના ગાયકવાડ અને/અથવા જુનાગઢ રજવાડા પાસેથી રૂ. ૨,૧૫,૦૬૦ કર મળતો હતો.  

## રજવાડા 
તેના તોપની સલામી ધરાવનાર રજવાડાં:

* પ્રથમ કક્ષા: જુનાગઢ રજવાડું, ખિતાબ - નવાબ, વારસાગત સલામી - ૧૩ તોપ (૧૫- તોપ સ્થાનીય અને નીજી)
* દ્વિતીય કક્ષા: પોરબંદર રજવાડું, ખિતાબ મહારાજા રાણા સાહેબ, વારસાગત સલામી -૧૩ તોપ

તેના તોપની સલામી ન ધરાવતા અન્ય મુખ્ય રજવાડાં:
* પ્રથમ કક્ષા: જાફરાબાદ રજવાડું
* તૃતીય કક્ષા: બાંટવા માણાવદર; ત્રીજાથી સાતમું: જેતપુર
* (ચોથી કક્ષામાં કોઈ નહી) 
* પાંચમી કક્ષા: બાંટાવા (ગીદાડ), ડેડાણ, વાસાવડ
* છઠ્ઠી કક્ષા: બગસરા, કુબા, વીંછાવાડ
* (સાતમી કક્ષામાં કોઈ નથી.) 

આ સિવાય એકલ ગામડાના ગરાસ:
* ચરખા, દહીડા, ઢોલરવા, ગઢિયા, મોટી ગરમલી, નાની ગરમલી, ગીગાસરણ, હાલરિયા, જામકા, કણેર, કથરોટા, ખીજડિયા નજણી, લાખાપદર, માણવાવ
* મોણવેલ, સિલાણા, વાઘવડી, વેકરીયા.

તેમાં તાલુકાદાર રહિત અન્ય ત્રણ થાણા હતાં: ધાસા, જેતલસર અને શાહપુર.

## સંદર્ભ 
શ્રેણી:સૌરાષ્ટ્ર
વિશ્વ રંગમંચ દિવસ

**વિશ્વ રંગમંચ દિવસ** ની ઉજવણી દર વર્ષે ૨૭મી માર્ચ ના રોજ કરવા માં આવે છે. ૨૭ માર્ચને વિશ્વ રંગમંચ દિવસના રૂપે ઉજવવાની શરૂઆત ૧૯૬૧માં અંતર્રાષ્ટ્રીય રંગમંચ સંસ્થાન (International Theater Institute) દ્વારા કરવામાં આવી હતી.

## પ્રારંભ
વિશ્વ રંગમંચ દિવસ ની ઉજવણી નો પ્રારંભ વર્ષ ૧૯૬૧ માં અંતર્રાષ્ટ્રીય રંગમંચ સંસ્થાન (International Theater Institute) દ્વારા કરવામાં આવ્યો હતો.વિશ્વ ના અનેક નાટ્ય પ્રેમિયો અને કલાકારો દ્વારા વિશ્વ રંગમંચ દિવસ ની ઉજવણી દર વર્ષે ૨૭મી માર્ચ ના રોજ કરવા માં આવે છે. આ અવસર પર વિશ્વ ના અનેક સ્થાનોં પર નાટ્ય પ્રસ્તુતિઓ દ્વારા આ દિવસ ની ઉજવણી કરવા માં આવે છે. આ દિવસે વિશ્વને અંતર્રાષ્ટ્રીય રંગમંચ સંદેશ આપવાની પણ પરંપરા છે જેના માટે દર વર્ષે વિશ્વ ના ટોચ ના રંગકર્મિયો માં થી કોઈ એક ની પસંદગી કરવામાં આવે છે. વર્ષ ૨૦૦૨માં આ સંદેશ ભારતના વિખ્યાત રંગકર્મી ગીરીશ કર્નાડ આપી ચુક્યા છે. 

## ભારતમાં વિશ્વ રંગમંચ દિવસ
ભારતમાં પ્રાચીનકાળથી જ નાટ્ય પરંપરા રહી છે. ભારતના વિવિધ ભાષા પ્રેમીઓ પોતાની માતૃભાષામાં નાટ્ય પ્રસ્તુતિયો કરતા આવ્યા છે. હિન્દી ઉપરાંત ભારતમાં ગુજરાતી, મરાઠી, બંગાળી, ઉડિયા, ભોજપુરી, સંસ્કૃત, અંગ્રેજી જેવી અનેક ભાષાના નાટકોનું એક ગૌરવશાળી ઈતિહાસ રહ્યું છે.

વિશ્વ રંગમંચ દિવસ પર ૨૦૧૭ માં ઈંદોર ખાતે એક વિશેષ આયોજન કરવા માં આવ્યું હતું. આ આયોજનમાં હિન્દી, મરાઠી, ગુજરાતી અને બંગાળી ભાષાની નાટ્ય પ્રસ્તુતિ ઉપરાંત આ ભાષાઓ ની નાટ્ય સંસ્કૃતિ પર ચર્ચા પણ યોજવામાં આવી હતી.

કર્ણાટકના કોલારમાં પણ વિશ્વ રંગમંચ દિવસની ઉજવણી થયી હતી જેમાં સામાજિક દૂષણોને ઉજાગર કરતી નાટ્ય પ્રસ્તુતિયો થયી હતી.

## સંદર્ભ
## બાહ્ય કડીઓ
* 
* World Theatre Day  International Theatre Institute પર.

શ્રેણી:મહત્વના દિવસો
ગ્રામગીતા

**ગ્રામગીતા** તુકડોજી મહારાજ દ્વારા મરાઠી ભાષામાં રચવામાં આવેલ એક મહાકાવ્ય છે, જેમાં ભારતીય ગ્રામ્ય જીવનના વિવિધ પાસાંઓનું ચિત્રણ છે. આ કાવ્ય ગ્રામીણ સમુદાયના વિકાસ માટે એક આદર્શ સંદર્ભ ગ્રંથ છે.

તુકડોજી મહારાજ જાણતા હતા કે ભારત દેશ મોટેભાગે ગામડાંઓમાં વસે છે, તેથી તેને તેઓ સ્વર્ગ બનાવવા માગતા હતા. ઋગવેદના 'વિશ્વપુષ્ટે ગ્રામે અસ્મિન્નનાતુરામ' ઉક્તિને તેમણે પોતાની પ્રેરણા માની લીધી હતી.

## ગ્રામગીતા 
ગ્રામગીતાના કેટલાક અંશ

संत देहाने भिन्न असती। परि ध्येय धोरणाने अभिन्न स्थिती। 
साधने जरी नाना दिसती। तरी सिद्धान्तमति सारखी।।

::::  **या झोपडीत माझ्या**
:: राजास जी महाली, सौख्ये कधी मिळाली
:: ती सर्व प्राप्त झाली, या झोपडीत माझ्या॥१॥

:: भूमीवरी पडावे, तार्‍यांकडे पहावे
:: प्रभुनाम नित्य गावे, या झोपडीत माझ्या॥२॥

:: पहारे आणि तिजोर्‍या, त्यातूनी होती चोर्‍या
:: दारास नाही दोर्‍या, या झोपडीत माझ्या॥३॥

:: जाता तया महाला, ‘मज्जाव’ शब्द आला
:: भिती नं यावयाला, या झोपडीत माझ्या॥४॥

:: महाली मऊ बिछाने, कंदील शामदाने
:: आम्हा जमीन माने, या झोपडीत माझ्या॥५॥

:: येता तरी सुखे या, जाता तरी सुखे जा
:: कोणावरी न बोजा, या झोपडीत माझ्या॥६॥

:: पाहून सौख्य माझे, देवेंद्र तोही लाजे
:: शांती सदा विराजे, या झोपडीत माझ्या॥७॥

::::  **हर देश में तू ...**

:: हर देश में तू , हर भेष में तू , तेरे नाम अनेक तू एकही है। 
:: तेरी रंगभुमि यह विश्वभरा, सब खेलमें, मेलमें तु ही तो है ॥टेक॥
:: सागर से उठा बादल बनके, बादल से फ़टा जल हो कर के। 
:: फ़िर नहर बनी नदियाँ गहरी,तेरे भिन्न प्रकार तू एकही है ॥१॥
:: चींटी से भी अणु-परमाणुबना,सब जीव जगत् का रूप लिया। 
:: कहिं पर्वत वृक्ष विशाल बना, सौंदर्य तेरा,तू एकही है ॥२॥
:: यह दिव्य दिखाया है जिसने,वह है गुरुदेवकी पूर्ण दया। 
:: तुकड्या कहे कोई न और दिखा, बस! मै और तू सब एकही है ॥३॥

## પ્રકાશન 
* વર્ધા, મહારાષ્ટ્ર : રાષ્ટ્રસંત સાહિત્ય પ્રચાર મંડળ, ૧૯૭૯
* ગ્રામગીતા હિન્દી અને અંગ્રેજી ભાષામાં ઉપલબ્ધ
* ગ્રામગીતા વર્તમાન સમયમાં ગુજરાતી ભાષામાં પણ ઉપલબ્ધ

## બાહ્ય લિંક્સ 
* ગ્રામગીતા  ઓનલાઇન ગુજરાતી અનુવાદ

શ્રેણી:સાહિત્ય
શિંદે છત્રી, પુના

right|thumb|250x250px|શિંદે છત્રી, પુના
**શિંદે છત્રી** એ મહારાષ્ટ્ર રાજ્યના પુના શહેર નજીક વાનવડી ગામ ખાતે આવેલ એક ઐતિહાસિક સ્મારક છે. આ સ્મારક ઈ. સ. ૧૮મી સદીમાં *મરાઠા સામ્રાજ્ય*ના મુત્સદ્દી સેનાની *મહાદજી શિંદે*ની સ્મૃતિમાં બંધાવવામાં આવેલ છે.

*પાણિપતના ત્રીજા યુદ્ધ* પછી મહાદજી શિંદેએ મરાઠા સામ્રાજ્ય ફરી ઊભું કરી એકત્રિત કરવાનું કાર્ય કર્યું હતું. પ્રથમ અંગ્રેજ મરાઠા યુદ્ધમાં તેમના નેતૃત્વ હેઠળ મરાઠા સૈન્ય દ્વારા બ્રિટિશરોને નિર્ણાયક રીતે હરાવવામાં આવ્યા અને અંગ્રેજોને સંધિ કરવાની ફરજ પડી હતી. ૧૨ ફેબ્રુઆરી, ૧૭૯૪માં તેમનું નિધન થયું હતું.

ઈ. સ. ૧૭૯૪ના વર્ષની આસપાસ વર્તમાન શિંદે છત્રી સ્મારકની જગ્યાએ મહાદજીએ બંધાવેલ શિવાલય હતું. મહાદજીના અવસાન પછી તેમના અગ્નિ-સંસ્કાર આ જ જગ્યાએ કરવામાં આવ્યા હતા.

શ્રેણી:જોવાલાયક સ્થળો
શ્રેણી:મહારાષ્ટ્ર
પાનશેત બંધ (તાનાજી સાગર)

**પાનશેત બંધ** એ મહારાષ્ટ્રરાજ્યમાં આવેલા પુણે જિલ્લામાં વહેતી મૂઠા નદીની સહાયક નદી એવી આંબી નદી પર પાનશેત ગામ નજીક બનાવવામાં આવેલ છે. આ બંધ પુના શહેરથી આશરે ૫૦ કિ.મી. જેટલા અંતરે આવેલ છે. આ બંધ માટીકામ વડે તેમ જ પાણીના નિકાસ માટેની સગવડ સિમેન્ટ વડે બાંધવામાં આવેલ છે. આ બંધ વડે નિર્મિત જળાશયને **તાનાજી સાગર** નામ આપવામાં આવ્યું છે.

## પાનશેત પૂર 
જુલાઈ ૧૨, ૧૯૬૧ના દિવસે ભારતીય સમય અનુસાર સવારે ૭ વાગ્યાને ૧૦ મિનિટે પાનશેત બંધ તૂટતાં પુના અને નજીકના વિસ્તારમાં પૂર આવ્યું હતું. આ આપાત-પ્રસંગ પાનશેત પૂર તરીકે ઓળખાય છે.

## પાનશેત પૂરની અસર 
પાનશેતના પૂરમાં વિશાળ પાયે નુકસાન થયું હતું. શનિવાર પેઠ ખાતે રહેલાં ઘણા વિદ્વાનોના પુસ્તકો અને હસ્તપ્રતો ધોવાઈ અને ઘસડાઈ ગઈ હતી. લોકો નદીથી દૂર દૂર રહેવા ચાલ્યા ગયા અને સમગ્ર પુના શહેરનો નકશો બદલાઇ ગયો હતો. *પાનશેત પૂરગ્રસ્ત સમિતિ* દ્વારા ઘણી બધી માહિતી સંચિત કરી અને ઘણા અસરગ્રસ્તોની મુલાકાતો લઈ 'પાનશેત પૂરગ્રસ્તાંચી કહાણી' નામનું પુસ્તક પ્રકાશિત કરવામાં આવેલ છે.

## સંદર્ભ 
શ્રેણી:જોવાલાયક સ્થળો
શ્રેણી:મહારાષ્ટ્ર
શ્રેણી:જળબંધો
તિલક સ્મારક રંગ મંદિર

**તિલક સ્મારક રંગ મંદિર** એ એક થિયેટર ઓડિટોરિયમ અને પ્રદર્શન હોલ છે, જે ભારત દેશના મહારાષ્ટ્રરાજ્યના પુના શહેર ખાતે આવેલ છે. આ ઈમારત ભારતીય રાષ્ટ્રવાદી અને સામાજિક સુધારક બાલ ગંગાધર તિલકને સમર્પિત છે. આ ઓડિટોરિયમ શ્રેણીબદ્ધ રીતે ગોપાળ દેઉસ્કર દ્વારા તિલકના જીવનની મહત્વની ઘટનાઓ વિષયક ભીંતચિત્રો બનાવવામાં આવેલ છે.

## સંદર્ભો 
શ્રેણી:જોવાલાયક સ્થળો
શ્રેણી:મહારાષ્ટ્ર
રણથંભોર રાષ્ટ્રીય ઉદ્યાન

**રણથંભોર રાષ્ટ્રીય ઉદ્યાન** ઉત્તર ભારતનાં વિશાળ રાષ્ટ્રીય ઉદ્યાનો પૈકીનો એક છે. તે જયપુર થી ૧૩૦ કિલોમીટર દક્ષિણમાં અને કોટાથી ૧૧૦ કિલોમીટર ઉત્તર-પૂર્વમાં રાજસ્થાન રાજ્યના દક્ષિણ ભાગમાં આવેલા સવાઇ માધોપુર જિલ્લામાં આવેલ છે. તેની સૌથી નજીકનું રેલવે સ્ટેશન અને નગર સવાઇ માધોપુર અહીંથી ૧૧ કિલોમીટર જેટલા અંતરે આવેલ છે.

## ઇતિહાસ 
સને ૧૯૭૩ના વર્ષમાં ૧૧૧૩.૩૬૪ ચોરસ કિલોમીટર વિસ્તારને પ્રોજેક્ટ ટાઇગર અંતર્ગત *રણથંભોર વ્યાઘ્ર સંરક્ષિત ક્ષેત્ર* (રણથંભોર ટાઇગર રિઝર્વ) તરીકે જાહેર કરવામાં આવ્યું હતું. ત્યારબાદ સને ૧૯૮૦ના વર્ષમાં તેમાંના ૩૯૨ ચોરસ કિલોમીટર ભૂપ્રદેશને રાષ્ટ્રીય ઉદ્યાન જાહેર કરવામાં આવ્યો હતો.

## આ પણ જુઓ 
* રણથંભોર દુર્ગ

## સંદર્ભો 
## બાહ્ય કડીઓ 
* ભારત સરકારની વાઘ પરિયોજના (પ્રોજેક્ટ ટાઇગર) 

શ્રેણી:આઈ.યુ.સી.એન. શ્રેણી ૨
શ્રેણી:રાજસ્થાન
શ્રેણી:ભારતના રાષ્ટ્રીય ઉદ્યાનો
શ્રેણી:વન્ય
અન્નપૂર્ણા

**અન્નપૂર્ણા માતા** સનાતન ધર્મની એક દેવી છે. પુરાણોમાં તેમનું વર્ણન છે તે મુજબ અન્નપૂર્ણા માતાએ શંકર ભગવાનને ભોજન કરાવ્યું હતું. અન્નપૂર્ણા માતાને અન્ન પૂરૂં પાડનારી દેવી માનવામાં આવે છે. અન્ન ઓછું થાય નહિ અને જોઇએ તેટલી ભરપૂરતા રહે એવું કરનારી માતા એ અન્નપૂર્ણા માતા.. મોટા જમણની રસોઇ આગળ કેટલાક શ્રદ્ધાળુ તે ખૂટે નહિ તે માટે ‘અન્નપૂર્ણા’નો પાઠ કરાવે અથવા તેના નામનો ઘીનો દીવો બાળે છે મોટેભાગે મહિલાઓ આ વ્રત કરતી હોય છે જેમાં ૨૧ દિવસના ઉપવાસ અથવા એકવાર જમીને માતાનું તપ કરવામાં આવે છે. એની પાછળ ભાવના એવી હોય છે કે માતા રાજી થઈને વ્રત કરનારનાં ઘરમાં અન્નના ભંડાર ભરેલા રાખે.

## અન્નપૂર્ણા યોજના
વર્ષ ૨૦૧૬માં ગુજરાત સરકારના તત્કાલિન મુખ્યમંત્રી શ્રીમતી આનંદીબેન પટેલે અન્નપૂર્ણા યોજનાની શરૂઆત કરી હતી. આ યોજના હેઠળ જરૂરિયાતમંદ લોકોને ૨ રૂપિયે કિલો ઘઉં અને ૩ રૂપિયે કિલો ચોખા આપવામાં આવે છે. યોજનાના પ્રારંભિક અંદાજ મુજબ આ યોજના હેઠળ ગુજરાત રાજ્યમાં ૩ કરોડ ૮ર લાખ નાગરિકોને રાહત દરે અનાજ મળશે. આ યોજનામાં ૬૫ વર્ષ કે તેથી વધુ ઉંમરના નિરાધાર વૃધ્ધો કે જેઓ રાષ્ટ્રિય નિરાધાર વૃધ્ધો માટેની પેન્‍શન યોજના હેઠળ પેન્‍શન મળવાપાત્ર હોય પરંતુ પેન્‍શન મળતું નથી તેવા નાગરિકોને માસિક ૧૦ કી.ગ્રા. અનાજ વિનામૂલ્યે આપવામાં આવે છે. આ યોજના હેઠળ વર્ષ ૨૦૧૫-૧૬ માં સરેરાશ ૮૩૪ મે.ટન ઘઉંના જથ્થાનું વિતરણ કરવામાં આવ્યું હતું.

## આ પણ જુઓ
* સંસ્કૃત વિકિસ્રોત પર અન્નપૂર્ણા સ્તોત્ર

શ્રેણી:દેવી દેવતા
બોઈસર

**બોઈસર** () એક ઔદ્યોગિક વિસ્તાર છે, જે ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા મહારાષ્ટ્ર રાજ્યના પાલઘર જિલ્લામાં આવેલ છે. તે વિરારથી ઉત્તર દિશામાં  જેટલા અંતરે પશ્ચિમ રેલવેના મુંબઇ ઉપનગરીય વિભાગના મુંબઈ ઉપનગરીય રેલવે માર્ગ પર આવેલ છે.

## પરિવહન 
બોઈસર સ્ટેશન પર નીચેની ટ્રેનની સગવડ છે.
* ૧૬૩૩૩/૩૪ ત્રિવેન્દ્રમ વેરાવળ એક્સપ્રેસ
* ૧૬૩૩૫/૩૬ ગાંધીધામ નાગરકોઈલ એક્સપ્રેસ
* ૧૬૩૩૭/૩૮ ઓખા એર્નાકુલમ એક્સપ્રેસ
* ૧૬૩૧૧/૧૨ બિકાનેર કોચુવેલી એક્સપ્રેસ
* ૧૨૨૯૧૭/૧૮ હરિદ્વાર સુપર ફાસ્ટ એક્સપ્રેસ
* ૧૯૪૧૯/૨૦ ચેન્નાઇ અમદાવાદ એક્સપ્રેસ
* ૧૯૦૨૧/૨૨ લખનૌ એક્સપ્રેસ
* ૧૯૩૩૧/૩૨ ઇન્દોર કોચુવેલી એક્સપ્રેસ

## નજીકના શહેરો 
* ચિંચાણી
* દહાણુ રોડ, ઉત્તર દિશામાં બીજું રેલ્વે સ્ટેશન
* કાટકર, ઉત્તર દિશાને અડીને 
* પાલઘર, દક્ષિણ દિશામાં બીજું રેલ્વે સ્ટેશન
* સારવલી, દક્ષિણ દિશાને અડીને
* તારાપુર 
* ઉમરોલી, દક્ષિણ દિશામાં પહેલું રેલ્વે સ્ટેશન
* વાનગાંવ, ઉત્તર દિશામાં પહેલું રેલ્વે સ્ટેશન
* માન, કેથોલિક સમુદાયનું નગર

## સંદર્ભો 
શ્રેણી:મહારાષ્ટ્ર
શ્રેણી:પાલઘર જિલ્લો
UTC+૫:૩૦

thumb|300x300px|યુટીસી+૫:૩૦ ૨૦૦૮: વાદળી (ડિસેમ્બર), નારંગી (જૂન), પીળો (પૂરા વર્ષ દરમિયાન), આછો વાદળી - સમુદ્ર વિસ્તારોમાં.
**UTC+૦૫:૩૦** ભારત અને શ્રીલંકામાં વૈશ્વિક માનક સમય અથવા યુનિવર્સલ સ્ટાન્ડર્ડ ટાઇમથી ૫ કલાક અને ૩૦ મિનિટ આગળ દર્શાવવા માટે વપરાય છે.

## માનક સમય તરીકે (પૂરા વર્ષ દરમિયાન) 
### દક્ષિણ એશિયા 
*  (નવી દિલ્હી, મુંબઇ, કોલકાતા, ચેન્નાઇ) - ભારતીય માનક સમય
*  - શ્રીલંકા માનક સમય

## સંદર્ભ 
શ્રેણી:સમય
આહોમ રજવાડું

thumb|250x250px|આહોમ સામ્રાજ્યનો નકશો

**આહોમ રજવાડું** અથવા **આહોમ સામ્રાજ્ય** એ આસામ રાજ્યવિસ્તારમાં ૬૦૦ વર્ષ (ઈ.સ. ૧૨૨૮ થી ૧૮૨૬) સુધી શાસન કરનારી રાજસત્તા હતી. તેના રાજા રુદ્રસિંહના સમયગાળામાં રાજસત્તા ખૂબ જ શક્તિશાળી અને પહોંચેલી હતી. આ સમય દરમિયાન મુઘલ રાજાઓ સાથે ભીષણ યુદ્ધ થયાં હતાં. રાજા ચક્રધ્વજસિંહના સમયના લાછિત બડફુકન નામના લડાયક સેનાપતિ તરીકે પ્રખ્યાત હતા. ઔરંગઝેબે અહીં આક્રમણ કર્યું તે સમયે મુઘલ-સામ્રાજ્ય સાથેની અથડામણોમાં આ સેનાપતિએ અગત્યની કામગીરી ભજવી હતી. 

## સરાઈઘાટ ખાતેનું યુદ્ધ 
ઈ.સ. ૧૬૭૧ના સરાઈઘાટ ખાતેના યુદ્ધમાં *લાછિત બડફુકન*નું મોટું પરાક્રમ ગાજ્યું હતું. ગૌહત્તી ખાતે મુઘલોની મુખ્ય ફોજના સરદાર ફૌજખાનને પરાજિત કરી તેમને કેદી બનાવ્યા હતા. મોઘલોએ પરત આક્રમણ કરી તે સમયે શિવાજી મહારાજાની *ગોરિલા-છાપામાર પદ્ધતિના યુદ્ધ* દ્વારા મુઘલ દળોને મારી હટાવ્યા હતા. પરાજિત મુઘલ સેનાને ગૌહત્તીથી ભગાવી હતી. આવા પરાક્ર્મને કારણે અહીં ઇસ્લામી સત્તાનો પાયો રોપાયો ન હતો.

## શાસન 
આ રાજસત્તાના રાજાઓની શાસકીય વ્યવસ્થા, શસ્ત્ર-સરંજામ, ન્યાયતંત્ર વગેરે વ્યવસ્થા સંપૂર્ણપણે નિર્મિત અને જાળવવામાં આવતી હતી. આ વ્યવસ્થાના સત્તાવાર દસ્તાવેજો પણ જાળવવામાં આવેલ છે. પરિણામે આસામનો ઐતિહાસિક અભ્યાસ મોટા પ્રમાણમાં મદદરૂપ થાય છે.

## આ પણ જુઓ 
* મરાઠા સામ્રાજ્ય
* વિજયનગર સામ્રાજ્ય

શ્રેણી:આસામ
શ્રેણી:ભારતનો ઇતિહાસ
લોટો

left|thumb| લોટો
**લોટો એ** ભારતીય વાસણ છે, જે ખાવાનું બનાવવા માટે વપરાય છે. વધુમાં લોટો એક ઉપયોગી પાત્ર છે, જેનો ઉપયોગ પાણી, દૂધ કે અન્ય પ્રવાહી રાખવા માટે કરવામાં આવે છે. આ વાસણ હિન્દૂ લોકોને પૂજા વખતે પણ કામમાં આવે છે. લોટો તાંબુ, પિત્તળ, સ્ટીલ, એલ્યુમિનિયમ જેવી ધાતુઓમાંથી બનાવવામાં આવે છે અને તે વિવિધ આકારોમાં જોવા મળે છે.  
left|thumb| વિવિધ આકારના સ્ટીલ અને તાંબાના લોટ

## આ પણ જુઓ 
* ભારતીય રસોઈમાં વપરાતાં વાસણો

શ્રેણી:ભારતીય સંસ્કૃતિ
શ્રેણી:ભોજન
ચેનાબ નદી

**ચિનાબ નદી** અથવા **ચંદ્રભાગા નદી** ()ભારત દેશના ઉત્તર ભાગમાં આવેલા હિમાચલ પ્રદેશ રાજ્યમાં આવેલા લાહૌલ અને સ્પીતી જિલ્લા ખાતે વહેતી બે નદીઓ ચંદ્ર નદી અને ભાગા નદીના સંગમ પરથી બને છે. તે આગળ જમ્મુ અને કાશ્મીર રાજ્યમાંથી પસાર થઈ પાકિસ્તાનમાં સિંધુ નદીમાં મળી જાય છે. ભારત અને પાકિસ્તાન વચ્ચે થયેલા કરાર મુજબ આ નદીનું પાણી પાકિસ્તાનને મળે છે.

## સંદર્ભો 
શ્રેણી:પંજાબ
શ્રેણી:ભારતની નદીઓ
શ્રેણી:હિમાચલ પ્રદેશ
શ્રેણી:પાકિસ્તાન
શ્રેણી:જમ્મુ અને કાશ્મીર
કૃત્રિમ હીરા

300px|thumb|કૃત્રિમ હીરા - ક્યૂબિક ઝાર્કોનિયા
**કૃત્રિમ હીરા** () મનુષ્ય દ્વારા નિર્મિત હીરા છે, જેમાં ક્યૂબિક ઝાર્કોનિયા નામક કુદરતી હીરાની સૌથી નજીકનું દ્રવ્ય હોય છે. કુદરતી હીરા સાથે સરખામણીમાં આશરે ૮૦ % જેટલા ગુણધર્મો આ કૃત્રિમ હિરામાં હોય છે. આની શોધ ઈ. સ. ૧૮૯૨ના સમયમાં થઈ હતી. આ દ્રવ્ય ઝાર્કોનિયમ ઓકસાઈડ સ્વરૂપે જમીનમાંથી પ્રાપ્ત થાય છે. તેને ૧૪૦૦ સેન્ટિગ્રેડ તાપમાને પ્રક્રિયા કરી મોટા ટુકડા (૫ સેમી લાંબા અને ૨.૫ સેમી પહોળા) બનાવવામાં આવે છે. આ ટુકડાઓમાં સેરિયમ, ક્રોમિયન, નિયોડિયમ, એર્બિયમ અને ટાઈટેનુયમનું મિશ્રણ કરી અનુક્રમે પીળા, લીલા, જાંબુડી (પર્પલ), ગુલાબી અને સોનેરી રંગના હીરા બનાવવામાં આવે છે. કુદરતી હીરાની માફક તેમાં પાસા પાડી બજારમાં મૂકવામાં આવે છે. કુદરતી હીરા કરતાં અનેકગણું મૂલ્ય ઓછું હોવાને કારને તેનો ઘરેણાં બનાવવામાં તેમ જ ઉદ્યોગક્ષેત્રે વ્યાપક ઉપયોગ કરવામાં આવે છે.

## સંદર્ભો 
શ્રેણી:ભૌતિકવિજ્ઞાન
દરિયાઈ ઓટર

**દરિયાઈ ઓટર** અથવા **સી ઓટર** એ એક દરિયાઈ સસ્તન ચોપગું પ્રાણી છે. તે સમુદ્રી પ્રાણીઓમાં સૌથી નાના કદનું પ્રાણી છે. તેના શરીર પર ભરચક વાળ હોય છે. તેને તરવા માટે પાંખો નથી હોતી પણ પાછલા પગની ચામડી જોડાયેલ આંગળીઓ હલેસાં જેવું કાર્ય કરે છે. તેનો ચહેરો ગોળાકાર, આંખો ઝીણી અને કાન ગોળાકાર હોય છે. તે ચાર ફૂટ લંબાઈ અને એક ફૂટ લાંબી પુંછડી ધરાવે છે. તે કાળા અથવા બદામી રંગના હોય છે. તેના વાળ સુંવાળા અને પાતળા હોય છે.

કેલિફોર્નિયા, કેનેડા તેમ જ ઉત્તર પેસેફિકના ટાપુઓ પર જોવા મળતું આ પ્રાણી રમતિયાળ હોય છે. તે પાણીમાં નૃત્ય પણ કરે છે અને વિવિધ પ્રકારના અવાજ પણ કાઢી શકે છે. તે ઊંડે સુધી ડૂબકી મારી શકે છે તેમ જ માછલીનો શિકાર કરે છે.

## સંદર્ભો 
શ્રેણી:જળચર
શ્રેણી:જીવવિજ્ઞાન
શ્રેણી:સસ્તન પ્રાણીઓ
ડેની બોયલ

**ડેની બોયલ** (; જન્મ ૨૦ ઓક્ટોબર ૧૯૫૬) એક પ્રસિદ્ધ અંગ્રેજ ફિલ્મ નિર્દેશક, નિર્માતા, સ્ક્રીનપ્લે લેખક તેમ જ થિયેટર નિર્દેશક છે. તેમનું ૨૦૦૮ના વર્ષમાં બનાવેલ *સ્લમડોગ મિલિયોનર* ચલચિત્ર અત્યંત પ્રસિદ્ધ થયું હતું.

## સંદર્ભો 
## બાહ્ય કડીઓ 
* 
* ડેની બોયલ બાયોગ્રાફી અને ઉપલબ્ધિઓ
* માયનોર્થવેસ્ટ.કોમ પર સ્લમડોગ મિલિયોનર સંબંધિત સાક્ષાત્કાર 
* ઇન્ટેન્ટ ડૉટ્કોમ પર ડેની બોયલ સાથે પોડકાસ્ટ 
* સ્લમડોગ મિલિયોનર 

શ્રેણી:વ્યક્તિત્વ
શ્રેણી:ચલચિત્ર
શ્રેણી:૧૯૫૬માં જન્મ
તવી નદી

**તવી નદી** () ઉત્તર ભારતમાં આવેલા જમ્મુ અને કાશ્મીરરાજ્યમાં વહેતી એક નદી છે, જેને જમ્મુ વિસ્તારની જીવન રેખા કહેવામાં આવે છે. આ નદી છે ચિનાબ નદીની સહાયક નદી છે. આ નદી મૂળ કૈલાસ કુંડ ગ્લેશિયરની આસપાસના ભૂપ્રદેશમાંથી શરૂ થાય છે અને પાકિસ્તાનમાં જઈ ચિનાબ નદીમાં મળી જાય છે.

## સંદર્ભો 
શ્રેણી:ભારતની નદીઓ
શ્રેણી:જમ્મુ અને કાશ્મીર
શ્રેણી:પાકિસ્તાન
ભુજિયો ડુંગર

**ભુજિયો ડુંગર** ભુજ શહેરની બહાર આવેલો ડુંગર છે. આ ડુંગર પર ભુજિયો કિલ્લો બાંધવામાં આવ્યો છે.

## નામ 
### ભુજંગની દંતકથા 
દંતકથા મુજબ કચ્છ પર નાગ લોકોનું શાસન હતું. શેષપટ્ટનની રાણી સાગાઇએ ભેરિયા કુમારની સાથે મળીને નાગ લોકોના વડા ભુજંગ સામે બળવો કર્યો. લડાઇ પછી ભેરિયાનો પરાજય થયો અને સાગાઇ સતી થઇ. ભુજંગ જ્યાં રહેતો હતો તે ટેકરી ભુજિયા ડુંગર તરીકે જાણીતી થઇ અને નજીકનું શહેર ભુજ તરીકે ઓળખાયું. ભુજંગની પૂજા નાગદેવતા તરીકે કરવામાં આવે છે અને ત્યાં તેનું મંદિર બાંધવામાં આવ્યું છે.

## ભૂગોળ 
આ ડુંગર ૧૬૦ મીટર ઉંચાઇ ધરાવે છે.

## કિલ્લો 
જાડેજા રાજવીઓ દ્વારા શહેરના રક્ષણ માટે ભુજિયો કિલ્લો બાંધવામાં આવ્યો હતો. ગોદીજી પહેલાએ ઇ.સ. ૧૭૧૫માં કિલ્લાનું બાંધકામ શરૂ કરાવેલું જે દેશલજી પહેલાના સમયમાં ઇ.સ. ૧૭૪૧માં પૂર્ણ થયેલું. આ કિલ્લાએ તેના ઇતિહાસમાં મુખ્ય ૬ યુદ્ધો જોયા છે.

## મંદિર 
### ભુજંગ મંદિર 
thumb|મંદિરના દેવ - ભુજંગ
કિલ્લાના એક ખૂણે એક નાનો ચોરસ મિનારો 'ભુજંગ નાગ' ને સમર્પિત છે, જે લોકકથા મુજબ પાતાળના દેવ 'શેષનાગ' નો ભાઇ છે. તે કાઠિયાવાડના થાન પ્રદેશમાંથી આવ્યો હતો અને કચ્છને દૈત્ય અને રાક્ષસોના ત્રાસમાંથી મુક્ત કરાવ્યું હતું.

ભુજંગ મંદિર પણ કિલ્લાના બાંધકામ સમયે દેશલજી પ્રથમના શાસન (૧૭૧૮-૧૭૪૦) દરમિયાન બંધાયુ હતું. નાગ દેવતાની પૂજા કરતા નાગા બાવાઓની મદદથી એક યુદ્ધમાં વિજય મેળવતા દેશલજીએ ૧૭૨૩માં ત્યાં એક છત્રીનું નિર્માણ કરાવ્યું હતું. આ ઘટના પછી દર નાગ પંચમીએ કિલ્લા પર મેળો ભરાય છે.

## સ્મૃતિવન 
right|thumb|સ્મૃતિવન
૨૦૦૧ના ગુજરાતના ધરતીકંપમાં ભોગ બનેલા લોકો માટે ડુંગર પર એક સ્મૃતિવન અને સંગ્રહાલય બનાવવામાં આવ્યું છે. તેમાં દરેક વ્યક્તિને એક એમ કુલ ૧૩,૮૦૫ વૃક્ષો સમર્પિત કરવામાં આવ્યા છે અને ૧૦૮ નાના જળાશયો બનાવવામાં આવ્યા છે.

## સંદર્ભ 
શ્રેણી:કચ્છ જિલ્લો
શ્રેણી:ગુજરાતના પર્વતો
ગાગરોનનો કિલ્લો

**ગાગરોનનો કિલ્લો** (હિંદી: गागरोन का किला) ભારતમાં રાજસ્થાનના ઝાલાવાડ જિલ્લામાં આવેલો એક કિલ્લો છે જે રાજસ્થાનના હડૌલી વિભાગના ગામ ગાગરોનમાં આવેલો છે. આ કિલ્લો ટેકરી પર અને પાણીની વચ્ચે બનેલા કિલ્લાનું એક ઉત્કૃષ્ટ ઉદાહરણ છે.

## દરજ્જો
આમેરનો કિલ્લો, ચિત્તોડગઢનો કિલ્લો, ગાગરોનનો કિલ્લો, જેસલમેરનો કિલ્લો, કુંભલગઢ અને રણથંભોરનો કિલ્લો રાજસ્થાનના આ છ કિલ્લાઓને વિધ્વ ધરોહર સ્થળ સમિતિની જૂન ૨૦૧૩માં ફ્નોમ પેન્હ ખાતે મળેલી ૩૭મી બેઠકમાં યુનેસ્કો વિશ્વ ધરોહર સ્થળોની યાદીમાં સમાવવામાં આવ્યા હતા. આ કિલ્લાઓને રાજપુત પહાડી કિલ્લાઓ અને શ્રેણીગત સાંસ્કૃતિક મિલકતના બેનમુન ઉદાહરણ ગણાવવામાં આવ્યા છે.

## સંદર્ભ
વિશ્વ પર્યટન દિન

**વિશ્વ પર્યટન દિન** () સપ્ટેમ્બર ૨૭ના દિવસે સમગ્ર વિશ્વમાં ઉજવવામાં આવે છે. સંયુક્ત રાષ્ટ્ર વિશ્વ પ્રવાસન સંગઠન (UNWTO : યુનાઈટેડ નેશન વર્લ્ડ ટુરિઝમ ઓર્ગેનાઇઝેશન) દ્વારા સીધી દેખરેખ હેઠળ તમામ સભ્ય દેશોમાં ઉજવવામાં આવે છે.

આ દિવસ ઉજવવાનો મુખ્ય ઉદ્દેશ આંતરરાષ્ટ્રીય સમુદાય અને પ્રવાસન કેન્દ્ર વચ્ચે એક સેતુ બનાવવાનો છે. આ ઉપરાંત પર્યટનની સામાજિક, સાંસ્કૃતિક, રાજકીય અને આર્થિક વૃદ્ધિમાં ઉપયોગિતા વિશે વિશ્વમાં જાગરુકતા ફેલાવવાનો પણ આ દિવસની ઉજવણી માટેનો એક હેતુ છે.

## ઇતિહાસ 
દ્વિતિય વિશ્વ યુદ્ધની સમાપ્તિ પછી વિવિધ પ્રકારની આર્થિક પ્રવૃત્તિઓના વિસ્તરણ સાથે વિશ્વભરમાં પ્રવાસનક્ષેત્રમાં પણ વિસ્તરણ થયેલ છે. આ પરિસ્થિતિમાં યાત્રા સાથે સંકળાયેલ વિવિધ સંસ્થાઓ, વ્યક્તિઓ અને ગ્રાહક વર્ગના સંયોજનથી બન્યા આંતરરાષ્ટ્રીય ટ્રાવેલ એજન્સીઓના સંગઠનની સંસ્થા ખાતે વિશ્વભરમાં પ્રવાસનો ઉપયોગ, વિકાસ અને વિસ્તરણ વિવિધ દેશો દ્વારા આર્થિક વિકાસ અને નાણાકીય આવક તેમ જ ખાસ કરીને યોગદાન બાબતે એક વિશિષ્ટ પ્રતિષ્ઠાન રચાયેલ છે. પર્યટન પ્રવૃત્તિઓ મજબૂત કરવા માટેના હેતુથી સંયુક્ત રાષ્ટ્ર વાર્ષિક કોન્ફરન્સ સમયે આ સંસ્થા સભ્ય દેશોમાં વિવિધ મુદ્દાઓની વિગતવાર ચર્ચા-સમીક્ષા દ્વારા ખાસ યોગદાન આપે છે.
right|thumb|250x250px|વિશ્વ પ્રવાસન સંસ્થા દ્વારા વ્યાખ્યાયિત વિશ્વમાં ૬ પ્રવાસન ક્ષેત્રો

## આ પણ જુઓ 
* યાત્રા
* પ્રવાસન ઉદ્યોગ
* વિશ્વ પર્યટન સંસ્થા

## સંદર્ભો 
## બાહ્ય કડીઓ 
* વિશ્વ પ્રવાસન દિવસ
* વિશ્વ પ્રવાસન દિવસ વિશે 
* વિશ્વ પ્રવાસન દિવસ અને શુભેચ્છાઓ સંદેશાઓ, એસએમએસ સંગ્રહ 

શ્રેણી:મહત્વના દિવસો
થ્રેશિંગ

right|thumb|300x300px|પ્રાણીઓ વડે સંચાલિત થ્રેશર નામનું સાધન

**થ્રેશિંગ** અથવા **ખળવું** (()) એ એક કૃષિ પ્રક્રિયા છે, જેમાં કાપણી પછી પાકમાંથી છોડાં સાથેનું બીજ છૂટું પાડવામાં આવે છે. આ લણણી અને છડવાની વચ્ચેની પ્રક્રિયા છે. આ ક્રિયામાં કાપેલા પાકને કોઇ પણ પ્રકારે ઝૂડવા કે છૂંદવામાં આવે છે, જેથી પાકમાંથી છોતરા સાથેના દાણા અલગ થઈ જાય. 

પહેલા કાપેલા પાકને  ખળીમાં એક કડક તળ પર પાથરી બળદ અથવા ઘોડાને તેના પર ગોળગોળ ફેરવવામાં આવે છે. વારંવાર આ પશુ પાક પર ફરતાં છોતરાં સાથેના દાણા અલગ થાય છે. આજકાલ આ કાર્ય કરવા માટે મશીન પણ આવી ગયાં છે જેને 'થ્રેશર' કહેવામાં આવે છે. ક્યારેક પાકા રોડ પર પાકને પાથરી તેના પર ટ્રેક્ટર કે તેવાં અન્ય વાહનો ચલાવી પણ આ દાણા છૂટા કરવામાં આવે છે.

## પણ જુઓ 
* થ્રેશર

શ્રેણી:ખેતીવિષયક
ખાસી ભાષા

**ખાસી** અથવા **ખસી** () ઉત્તર-પૂર્વ ભારતના મેઘાલય રાજ્યમાં ખાસી સમુદાય દ્વારા બોલાતી ભાષા છે. તે ઓસ્ટ્રો-એશિયન ભાષા પરિવારની સભ્ય છે.

## પણ જુઓ 
* ખાસિક ભાષાઓ
* પ્નાર ભાષા
* ઓસ્ટ્રો-એશિયન ભાષાઓ

## બાહ્ય કડીઓ 
* અંગ્રેજીમાંથી ખાસી શીખો પ્રથમ પ્રકરણ, યુ ટ્યુબ વિડિઓ
* નેત્રહીનો માટે ખાસી બ્રેઇલના આવિષ્કારની કથા આઈ બી એન સમાચાર, યુ ટ્યુબ વિડિઓ

## સંદર્ભો 
શ્રેણી:ભારતની ભાષાઓ
દોઆબ

thumb|364x364px|ભારતના પ્રસિદ્ધ દોઆબ : ગંગા-યમુના દોઆબ
thumb|400x400px|ઉત્તર ભારતીય ઉપખંડના પ્રસિદ્ધ દોઆબ

**દોઆબ** () બે નદીઓ વચ્ચેના વિસ્તારને કહેવાય છે. તે 'દો' (હિંદીમાં બે-૨) અને 'આબ' (એટલે કે 'પાણી') આ શબ્દોના સમાસ વડે બનેલ છે, જેમ કે ગંગા અને યમુના નદીઓ વચ્ચેનો ભૂપ્રદેશ. વિશ્વમાં આ પ્રકારના ઘણા દોઆબ છે, જેમ કે દજલા દોઆબ અને ફરાત દોઆબ વગેરે. પણ ભારતમાં દોઆબ ખાસ કરીને ગંગા, યમુના નદીઓના મધ્ય ક્ષેત્રને જ કહેવામાં આવે છે, જે ઉત્તર પ્રદેશમાં શિવાલિક પહાડીઓથી અલ્હાબાદ ખાતે બંને નદીઓના સંગમ સુધી ફેલાયેલ છે. નીચેનો દોઆબ જે ઇટાવા જિલ્લાથી અલ્હાબાદ સુધી ફેલાયેલ છે, તેને અંતર્વેદ કહેવામાં આવે છે.

## ગંગા-યમુના દોઆબ 
ગંગા યમુના દોઆબ અંતર્ગત સહરાનપુર, મુજફ્ફરનગર, મેરઠ, બુલંદ શહેર, અલીગઢ સમગ્ર જિલ્લાઓ અને મથુરા, આગ્રા, એટા, મેનપુરી જિલ્લાઓના કેટલાક ભાગ અને ઇટાવા, ફારુખાબાદ, કાનપુર, ફતેહપુર, અલ્હાબાદના અધિકતમ ભાગ આવે છે. આ વિસ્તારમાં સૌથી ફળદ્રુપ કાંપવાળી જમીન આવેલ છે. આ વિસ્તારમાં ઉપરી ગંગા, નીમ્ન ગંગા અને પૂર્વીય યમુના નહેર દ્વારા સિંચાઈ પ્રાપ્ય છે. ઘઉંના ઉત્પાદનમાં ઉત્તર પ્રદેશનો આ મુખ્ય વિસ્તાર છે. માત્ર નદીઓના તટીય ભાગોમાં ખીણ-કોતરો હોય છે. ક્યાંક તેમાં નાનામોટા બંજર અને પલાશ જંગલો છે. આ દોઆબમાં કાનપુર, હાથરસ, મેરઠ, સહરાનપુર, ઇટાવા, ઓરૈયા વગેરે મોટાં શહેરો છે, જેનો મુખ્ય ધંધો વ્યાપાર ખૂબ ફેલાયેલ છે. રેલવે-માર્ગો અહીં જાળની માફક આસપાસ ફેલાયેલ છે. અહીં વસ્તી ખૂબ જ ગીચ છે, કારણ કે અહીં તમામ પ્રકારની ખેતી થાય છે અને પરિવહન સવલતો ઉત્તમ છે. આબોહવા પણ ઉત્તમ છે.

## ભારતીય ઉપખંડમાં અન્ય દોઆબ 
ભારતીય ઉપખંડના ઉત્તર ભાગના પ્રસિદ્ધ દોઆબ:
* ઉત્તર ભારતમાં જો કોઇ નદીના નામ સિવાય માત્ર **દોઆબ** કહેવામાં આવે તો તે ગંગા અને યમુના નદી વચ્ચેના ક્ષેત્રનું નામ છે.

* સિંધુ નદી અને આ જેલમ નદી વચ્ચેના વિસ્તારને **સિંધ સાગર દોઆબ** કહેવામાં આવે છે.

* જેલમ નદી અને ચિનાબ નદી વચ્ચેના વિસ્તારને **જેચ દોઆબ** કહેવામાં આવે છે.

* ચિનાબ નદી અને રવિ નદી વચ્ચેના વિસ્તારને **રેચના દોઆબ** કહેવામાં આવે છે.

* રાવી નદી અને બિયાસ નદી વચ્ચેના વિસ્તારને **બારી દોઆબ** કહેવામાં આવે છે.

* બિયાસ નદી અને સતલજ નદી વચ્ચેના વિસ્તારને **બિસ્ત દોઆબ** કહેવામાં આવે છે.

## આ પણ જુઓ 
* નદી

## સંદર્ભો 
શ્રેણી:ભૂગોળ
બારા-લાચ ઘાટ

thumb|બારા-લાચ ઘાટ
**બારા-લાચ-લા** અથવા **બારા-લાચ ઘાટ** () (દરિયાઈ સપાટીથી ઊંચાઈ - ૫૦૪૫ મીટર /૧૬,૪૦૦ ફૂટ) એ ઊંચો પહાડી ઘાટ માર્ગ છે, જે હિમાચલ પ્રદેશના લાહૌલ જિલ્લાને જમ્મુ અને કાશ્મીરના લડાખ પ્રદેશને જોડે છે. હિમાલય પર્વતશ્રેણીમાં આ એક સાંકડો ઘાટ છે, જે આશરે ૧૨૦૦ ફૂટ જેટલું ચઢાણ ચડીને પસાર કરી શકાય છે. આ માર્ગ શિયાળા દરમિયાન બરફ પડવાને કારણે વાહનવ્યવહાર માટે બંધ થઈ જાય છે.

શ્રેણી:હિમાચલ પ્રદેશ
શ્રેણી:ઘાટના રસ્તાઓ
શ્રેણી:લડાખ
પિંડારી હિમનદી

right|thumb|300x300px|પિંડારી હિમનદી (ગ્લેસિયર)
300px|thumb|પિંડારી હિમનદી પદઆરોહણ માર્ગ નકશો (ગ્લેશિયર ટ્રેકિંગ મેપ)
**પિંડારી** અથવા **પિન્ડારી હિમનદી** (ગ્લેસિયર) ઉત્તરાખંડમાં કુમાઉ હિમાલય વિસ્તારમાં આવેલ નંદા દેવી શિખર નજીકથી વહે છે. આ હિમનદી ગરમીથી પીગળવાને કારણે પિંડારી નદીનો ઉદ્‌ગમ થાય છે, જે અલકનંદા નદીની સહાયક નદી છે. પિંડારી નદી અને અલકનંદા નદીનો સંગમ ગઢવાલ જિલ્લામાં થાય છે અને તે સ્થળ કર્ણપ્રયાગ નામથી ઓળખાય છે. આગળ ગયા પછી અલકનંદા અને ભગિરથી નદી મળીને ગંગા નદી બને છે.

પિંડારી હિમનદી ટ્રેકિંગ માટે સૌથી વધુ લોકપ્રિય છે. તેની આસપાસનો પદ આરોહણ માર્ગ (ટ્રેકિંગ રૂટ) લગભગ ૯૦ કિલોમીટર છે અને છ દિવસમાં પૂર્ણ કરી શકાય છે.

## સંદર્ભો 
## બાહ્ય કડીઓ 
* પિંડારી ગ્લેશિયર આરોહણનો અહેવાલ 
* પિંડારી ગ્લેશિયર પરથી તસવીરો, ઝીરો પોઇન્ટ અને તેની ઉપરના ભાગ 
* પિંડારી અને કાફની ગ્લેશિયર આરોહણ વિષયક લેખ

શ્રેણી:હિમાલય
શ્રેણી:ઉત્તરાખંડ
ખડી હિંદી બોલી

**ખડી બોલી**નું તાત્પર્ય હિંદી ભાષા સાથે છે, જેને ભારતીય બંધારણમાં રાજભાષા તરીકે માન્ય છે. ભાષાશાસ્ત્રની દૃષ્ટિએ હિંદી ભાષાને આદર્શ (પ્રમાણભૂત) હિન્દી, ઉર્દૂ અને હિંદુસ્તાની મૂળ આધાર સ્વરૂપ બોલી હોવાનું ગૌરવ પણ ધરાવે છે. ખડી બોલી પશ્ચિમ રુહેલખંડ, ગંગા ઉત્તર દોઆબ અને અંબાલા જિલ્લામાં સ્થાનિક ઉપભાષા છે, જે ગ્રામ્ય જનતા દ્વારા માતૃભાષા તરીકે બોલાય છે. આ વિસ્તારોમાં રામપુર, બિજનૌર, મેરઠ, મુજફ્ફરનગર, મુરાદાબાદ, સહરાનપુર, દહેરાદૂનનો ભૂપ્રદેશ, અંબાલા તથા કલસિયાં અને ભૂતપૂર્વ પતિયાલા રજવાડાના પૂર્વી ભાગ આવે છે. 

ખડી બોલી એ બોલી છે જેના પર વ્રજ ભાષા અથવા અવધિની છાપ નથી હોતી. વર્તમાન રાષ્ટ્રભાષાનું આ પૂર્વ સ્વરૂપ છે. તેનો ઇતિહાસ સદીઓ જૂનો રહ્યો છે. તે પરિનિષ્ઠિત પશ્ચિમી હિન્દીનું એક સ્વરૂપ છે.

## સાહિત્યિક સંદર્ભ 
સાહિત્યિક સંદર્ભમાં વ્રજ, અવધિ વગેરે બોલીમાં સાહિત્યનું પૃથક્કરણ કરવા માટે આધુનિક હિન્દી સાહિત્યને ખડી બોલી સાહિત્ય નામ વાપરવામાં આવે છે. તે ભારતમાં સૌથી વ્યાપક, સરળ અને સમજી શકાતી ભાષા છે. બિહાર, ઝારખંડ, ઉત્તર પ્રદેશ, ઉત્તરાંચલ, મધ્ય પ્રદેશ, છત્તીસગઢ, રાજસ્થાન, હિમાચલ પ્રદેશ અને હરિયાણા ખડી હિંદી બોલતા રાજ્ય છે. આ ઉપરાંત દૂર સુધી દક્ષિણના કેટલાક સ્થળો સિવાય તેનો પ્રચાર લગભગ સમગ્ર દેશમાં છે.

## સંદર્ભ 
શ્રેણી:ભારતની ભાષાઓ
રામસણ તીર્થ

**રામસણ તીર્થ** એક જૈન તીર્થ છે, જે ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ઉત્તર ભાગમાં આવેલા બનાસકાંઠા જિલ્લામાં આવેલા ડીસા તાલુકામાં આવેલું છે. આ તીર્થ ડીસા અને ધાનેરાને જોડતા રાજ્ય ધોરીમાર્ગ પર આવેલા રમુણ ગામથી ૫ કિલોમીટર પશ્ચિમમાં આવેલા રામસણ ગામમાં આવેલ છે.

અતિ પ્રાચીન અવશેષો ધરાવતું આ જૈન તીર્થના જિર્ણોદ્ધારનું કાર્ય આશરે ૨૨૦૦ વર્ષ પૂર્વે *સંપ્રતિ રાજા*એ જિનબિંબ ભરાવી કરાવ્યું હતું. દસમી સદીમાં પણ રામસેન્યના *મહારાજા રધુસેન* દ્વારા સંવંત ૧૦૮૪માં *જૈનાચાર્ય સંધદેવસુરી મહારાજ*ના હસ્તે અહીંના દેરાસરનો જિર્ણોધ્ધાર અને પ્રતિષ્ઠા કરવામાં આવી હતી. એ સમયે રામસણ જહોજલાલીપૂર્ણ નગર હતું. મુસ્લિમ બાદશાહોના સમયમાં આ નગર તોડવામાં આવ્યું હતું. તે વખતે દેરાસરનું રક્ષણ કરતાં *રાજપુત ક્ષેમસિંહે* શહીદી વહોરી હતી. કાળક્રમે બચેલા આ એક ભવ્ય દેરાસરનો જિર્ણોધ્ધાર અને પ્રતિષ્ઠા *રામસણ જૈન સંઘ* દ્વારા કરવામાં આવી હતી. દશમી સદીમાં અહીંથી નજીકમાં આવેલા ડુવા તીર્થ અને ભીલડીયાજી તીર્થ એમ ત્રણેય તીર્થને જોડતા ૫૦ કીલોમીટર જેટલો લાંબો ભુમિમાર્ગ ભોયરૂં હતું.

## સંદર્ભો 
શ્રેણી:જૈન તીર્થ
શ્રેણી:ડીસા તાલુકો
રાષ્ટ્રીય અગ્નિશમન સેવા દિન

**અગ્નિશમન દિન** અથવા **રાષ્ટ્રીય અગ્નિશમન સેવા દિન** () ભારત દેશમાં દર વર્ષની ૧૪ મી એપ્રિલના દિવસે મનાવવામાં આવે છે. ૧૪મી એપ્રિલ, ૧૯૪૪ના દિવસે મુંબઈના બંદર (ડોકયાર્ડ) ખાતે ફોર્ટ સ્ટીકેન નામના માલવાહક જહાજમાં અકસ્માતે આગ લાગી હતી. આ જહાજમાં રૂની ગાંસડીઓ, વિસ્ફોટકો તેમ જ યુદ્ધ-સામગ્રી ભરેલ હતી, તેમાં અક્સ્માતે આગ લાગતાં અગ્નિશમન સેવાના કર્મચારીઓ આગ હોલવવાનું કાર્ય કરતા હતા. આ દરમ્યાન જહાજમાં વિસ્ફોટક સામગ્રી હોવાને કારણે ૬૬ અગ્નિશમન સેવાના કર્મચારીઓ આગની લપેટમાં આવી વીરગતિ પામ્યા હતા. આ શહીદોને શ્રદ્ધાંજલિ અર્પણ કરવા તેમ જ આગથી બચવાના ઉપાય માટે જન-જાગૃતિ લાવવાના હેતુસર દેશભરમાં આ દિવસ મનાવવામાં આવે છે.

## સંદર્ભો 
શ્રેણી:મહત્વના દિવસો
શ્રેણી:ભારત
કોબા તીર્થ

**કોબા તીર્થ** ભારત દેશના ગુજરાત રાજ્યમાં આવેલ ગાંધીનગર જિલ્લાના કોબા ગામમાં આવેલ એક પ્રસિદ્ધ જૈન તીર્થસ્થળ છે. તીર્થંકર મહાવીર ભગવાનને સમર્પિત દેરાસર સાબરમતી નદીના કિનારા પર આવેલ છે, જેમાં પદ્માસન મુદ્રામાં મહાવીર ભગવાનની સફેદ રંગની મૂર્તિ છે.

આ પવિત્ર જૈન તીર્થ સ્થળનું નિર્માણ *આચાર્ય શ્રી સાગરસુરીજા મહારજ સાહેબ* દ્વારા ૧૯૮૦ના વર્ષમાં કરાવવામાં આવ્યું હતું. આ તીર્થની વિશેષતા એ છે કે દર વર્ષે ૨૨ માર્ચના દિવસે ઊગતા સૂર્યનાં પ્રથમ કિરણો તેના શિખર પરથી પસાર થાય છે અને મહાવીર સ્વામીના મસ્તક પર પડે છે.

## સંદર્ભો 
## બાહ્ય કડીઓ 
* 

શ્રેણી:જૈન તીર્થ
શ્રેણી:ગાંધીનગર જિલ્લો
બિદડા ગ્રામ પંચાયત

**બિદડા ગ્રામ પંચાયત** ગુજરાતના માંડવી તાલુકાના બિદડા ગામની ગ્રામ પંચાયત છે. બિદડા માંડવી તાલુકાનું સૌથી મોટું ગામ છે. ગામનો વહિવટ ગ્રામ પંચાયતને હસ્તક છે. આ ગ્રામ પંચાયતની રચના થઈ ત્યારથી અત્યાર સુધી ૪ મહિલા સરપંચ રહી ચૂક્યા છે જેમાંથી સૌથી પહેલા મહિલા સરપંચ ૧૯૬૭ની સાલમાં બન્યા હતા. હાલમાં પંચાયતના કુલ સભ્યો પૈકીના અડધોઅડધ મહિલા સભ્યો છે.

## ઇતિહાસ 
બિદડા ગ્રામ પંચાયત આશરે ૧ જૂન ૧૯૫૨થી અસ્તિત્વમાં આવેલી છે. જેના પ્રથમ સરપંચ પ્રેમજી ભોજલ હતા.

## સરપંચ 
## વહિવટ 
બિદડા ગ્રામ પંચાયતના સભ્યોની માહિતી નીચે મુજબ છે.

## સામાજિક ન્યાય સમિતી 
બિદડા ગ્રામ પંચાયતની હાલની સામાજિક ન્યાય સમિતીની રચના સામાન્યા સભા ૨૪ જાન્યુઆરી ૨૦૧૭ના મુદ્દા નં.૪ અને ઠરાવ નં.૨/૪થી કરવામાં આવેલ છે. જેની માહિતી નીચે મુજબ છે.

## પાણી સમિતી 
બિદડા ગ્રામ પંચાયત હસ્તક બિદડા પાણી સમિતી હોય છે. જેની રચના બિદડા ગ્રામ પંચાયતના ગ્રામ સભા ૨૬ જાન્યુઆરી ૨૦૧૭ના મુદ્દા નં.૫ અને  ઠરાવ નં.૧/૫થી કરવામાં આવેલ છે.

## કર્મચારીઓ 
બિદડા ગ્રામ પંચાયતમાં કામ કરતા સભ્યોની વિગત નીચે મુજબ છે:

## સંદર્ભ 
શ્રેણી:માંડવી તાલુકો
યુદ્ધ સેવા ચંદ્રક

**યુદ્ધ સેવા ચંદ્રક** યુદ્ધ સમય દરમિયાન વિશિષ્ટ સેવા બદલ ભારત સરકાર દ્વારા કરવામાં આવતું લશ્કરી સન્માન છે. આ ચંદ્રક યુદ્ધ, સંઘર્ષ અથવા શત્રુ સાથેની અથડામણ જેવા સમયે કામગીરી દરમિયાન ઉત્તમ પ્રદાનના સંદર્ભમાં પ્રદાન કરવામાં આવે છે. આ સન્માનના પ્રાપ્તકર્તા શહીદ થયા હોય તો મરણોત્તર પણ આપવામાં આવે છે.

આ સન્માન યુદ્ધ સમયના *વિશિષ્ટ સેવા ચંદ્રક*ને સમાંતર સન્માન છે, જે શાંતિના સમયમાં આપવામાં આવતું પ્રતિષ્ઠિત સેવા સન્માન છે.

## સંદર્ભ 
## બાહ્ય કડીઓ 
* ભારતીય વાયુ સેનાના જાળપૃષ્ઠ પર યુદ્ધ સેવા ચંદ્રક 

શ્રેણી:ભારતીય સેના
શ્રેણી:પુરસ્કાર
સાવંતવાડી રોડ રેલ્વે સ્ટેશન

**સાવંતવાડી રોડ રેલ્વે સ્ટેશન** એક રેલવે સ્ટેશન છે, જે કોંકણ રેલ્વે માર્ગ પર આવેલ છે. તે શરુઆતના સ્ટેશનથી  જેટલા અંતરે આવેલ છે. તેની પહેલાં ઝરપ રેલ્વે સ્ટેશન અને પછી માદુરે રેલવે સ્ટેશન આવે છે.

## સંદર્ભો 
શ્રેણી:કોંકણ રેલ્વે
શ્રેણી:મહારાષ્ટ્ર રાજ્યમાંના રેલ્વે સ્ટેશનો
પિંડતારક ક્ષેત્ર, પિંડારા

**પિંડતારક ક્ષેત્ર** ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર પ્રદેશમાં દ્વારકા નજીક પિંડારા ગામ નજીક દરિયા કિનારે આવેલ છે. અહીં એક પૌરાણિક કુંડ આવેલ છે, જેની ભગવાન કૃષ્ણએ વારંવાર મુલાકાત લીધી હતી. તે દ્વારકાથી આશરે  અંતરે કાઠિયાવાડના ઉત્તર-પશ્ચિમ છેવાડાના ભાગમાં આવેલ કલ્યાણપુર તાલુકામાં આવેલ છે.

## ધાર્મિક મહત્વ
thumb|પિંડારા મંદિર સંકુલ
હિંદુ પરંપરામાં પિતૃશ્રાદ્ધનું ખૂબ જ મહત્વ રહેલું છે. પુરાણોમાં પિતૃશ્રાદ્ધ માટેનાં પાંચ ક્ષેત્રો વર્ણવવામાં આવેલ છે. આ પાંચ ક્ષેત્રોમાં શીરક્ષેત્ર તરીકે ગયાજી, નાભિક્ષેત્ર તરીકે વૈતરાણી, પાદક્ષેત્ર તરીકે પિંડારક (પિંડારા), બ્રહ્મકપાલિ ક્ષેત્ર તરીકે બદરીનાથ અને માતૃક્ષેત્ર તરીકે સિદ્ધપુરનો મહિમા છે. જેમાં પિંડારા ખાતે સરોવર કુંડમાં પિંડ પધરાવવામાં આવે છે, જે ડૂબતા નથી અને તરતા રહે છે.

મહાભારતમાં પિંડારક માટે વર્ણવવામાં આવે છે કે "*શાંત ઇન્દ્રિયો અને નિયંત્રિત ખોરાક સાથે દ્વારાવતી નગરી જઈ પિંડારકના પવિત્ર સ્થળ કુંડમાં સ્નાન કરવાથી વિપુલ સોનું પ્રાપ્ત થયાનું ફળ મળે છે (૩,૮૨).*"

તે ઉજ્જયંત પર્વતમાં આવેલું છે અને તે મહાભારતમાં પણ વર્ણવાયેલ છે કે "ઉજ્જયંત પર્વત સૌરાષ્ટ્રમાં પિંડારક મંદિર નજીક આવેલ છે." મહાભારતના વનપર્વના પ્રકરણ ૨૧ મુજબ આ પર્વત પર ભેદી શક્તિઓ હોવાનું કહેવાય છે. આ મંદિર દ્વારકા નગરીનો અને યાદવોનો વિનાશ થતાં દરિયામાં ગરક થયું હતું.

આ એ સ્થળ છે, જ્યાં ઋષિઓએ યાદવ કુળને શ્રાપ આપ્યો હતો, જેના પરિણામે આ કુળનો વિનાશ થયો હતો.

## સંશોધન
નેશનલ ઇન્સ્ટિટ્યુટ ઓફ ઓશનોગ્રાફી, ગોવા દ્વારા દરિયામાં ડૂબી ગયેલ મંદિર સંકુલ પિંડારકના કિનારે શોધી કાઢવામાં આવેલ છે. સૌરાષ્ટ્રના ઉત્તરપશ્ચિમ ભાગમાં થયેલ તટવર્તી સંશોધન મુજબ એક મંદિર સંકુલ હાલમાં આ દરિયાઈ ભરતીક્ષેત્રમાં છે.

## આ પણ જુઓ 
* પિંડારા મંદિર સંકુલ

## સંદર્ભો 
શ્રેણી:મહાભારત
શ્રેણી:યાત્રાધામ
શ્રેણી:કલ્યાણપુર તાલુકો
શ્રેણી:દેવ ભૂમિ દ્વારકા જિલ્લો
આદિકેશવ ઘાટ, વારાણસી

**આદિકેશવ ઘાટ** એ ગંગા નદી પર આવેલ એક ઘાટ છે, જે ભારત દેશના ઉત્તર પ્રદેશ રાજ્યમાં આવેલા વારાણસી શહેર ખાતે આવેલ છે. આ ઘાટ વરુણા નદી અને ગંગા નદીઓના સંગમ પર આવેલ છે. આ ઘાટ પર સંગમેશ્વર તેમ જ બ્રહ્મેશ્વર મંદિર પણ સ્થાપિત છે.

કાશી નગરી ખાતે ગંગા નદી પર આશરે ૮૪ ઘાટ આવેલ છે. આ ઘાટ આશરે ૬ થી વધુ કિલોમીટર જેટલા અંતરમાં આવેલ છે.

આ ઘાટ પૈકી પાંચ ઘાટને અતિ પવિત્ર માનવામાં આવે છે. આ પાંચ ઘાટને સામૂહિક રીતે 'પંચતીર્થ' કહેવાય છે. આ પાંચ ઘાટ અસી ઘાટ, દશાશ્વમેઘ ઘાટ, આદિકેશવ ઘાટ, પંચગંગા ઘાટ તથા મણિકર્ણિકા ઘાટ છે.

શ્રેણી:વારાણસી
શ્રેણી:જોવાલાયક સ્થળો
વિનોદ કુમાર ભાટિયા

**એર માર્શલ વિનોદ ભાટિયા** () પીવીએસએમ (પરમ વિશિષ્ટ એવા ચંદ્રક), એવીએસએમ (અતિ વિશિષ્ટ એવા ચંદ્રક), વીરચક્ર વિજેતા એવા ભારતીય વાયુ સેનાના અધિકારી હતા. તેઓ ભારતની વાયુસેનાના એરમાર્શલના હોદ્દા પરથી ૩૧ ઓક્ટોબર, ૨૦૦૨ના રોજ વયનિવૃત્ત થયા હતા. તેઓ 'જિમી'ના હુલામણા નામે પણ ઓળખાતા. પાકિસ્તાન સામેના વર્ષ ૧૯૬૫ અને વર્ષ ૧૯૭૧ના યુદ્ધમાં એમણે ફરજ પર દાખવેલી અપ્રતિમ બહાદુરી અને વીરતા બદલ તેમને શૌર્ય ચક્ર એનાયત કરવામાં આવ્યો હતો.

## સંદર્ભ 
શ્રેણી:ભારતીય વાયુસેના
શ્રેણી:વ્યક્તિત્વ
સલીમ અલી પક્ષી અભયારણ્ય

**સાલીમ અલી પક્ષી અભયારણ્ય** ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગોઆ રાજ્યના ઉત્તર ભાગમાં આવેલ એક પક્ષી અભયારણ્ય છે. આ અભયારણ્યનું નામ પ્રસિદ્ધ ભારતીય પક્ષીવિદ ડો. સાલીમ અલીના નામ પરથી પાડવામાં આવેલ છે. આ સ્થળ માપુસા નદી અને માંડોવી નદીની વચ્ચેના ભાગમાં આવેલ *ચોરાવ ટાપુ* પર આવેલ વનસ્પતિથી ઘેરાયેલ વિસ્તારમાં આવેલ છે. અહીં સ્થાનિક તેમ જ યાયાવર પક્ષીઓ માટે આદર્શ પર્યાવરણ ઉપલબ્ધ છે. અહીં અનેક દુર્લભ પ્રજાતિઓનાં પક્ષીઓ જોવા મળે છે.

મુલાકાત લેવાનો ઉત્તમ સમય ઓક્ટોબર થી માર્ચ મહિનાનો ગણાય છે.

આ અભયારણ્ય પણજી ખાતે આવેલ રાષ્ટ્રીય ધોરી માર્ગ નં. ૧૭ થી લગભગ ૭ કિલોમીટર જેટલા અંતરે છે.

## ચિત્ર-દર્શન

ચિત્ર:Mangrove crab 01.JPG|કરચલો
ચિત્ર:Mangrove crab 02.JPG|એક જાતનું જીવડું (પોર્સેલીન ફીડર)
ચિત્ર:Mangrove mudskipper.JPG|એક જાતનું જીવડું (મડ સ્કીપર)
ચિત્ર:Mangrove crab 04.JPG|કરચલો
ચિત્ર:Rhizophora mucronata13.JPG|મેંગ્રોવ વનસ્પતિ (રાઇઝોફોરા મ્યુક્રોનટ)નાં ફળ
ચિત્ર:Rhizophora mucronata11.JPG|મેંગ્રોવ વનસ્પતિ (રાઇઝોફોરા મ્યુક્રોનટ)નાં પર્ણ

## સંદર્ભો 
## બાહ્ય કડીઓ 
* ગોઆ સેન્ટ્રલ નામના જાળસ્થળ પર અભયારણ્ય વિશે 
* ગોઆ વેકેશન ગાઈડ

શ્રેણી:ગોઆ
શ્રેણી:જોવાલાયક સ્થળો
વરુણા નદી

**વરૂણા નદી** વારાણસી શહેરમાં વહેતી એક નાની નદી છે. શહેરમાં આ નદી ગંગા નદીને ઉત્તર દિશામાંથી આવી મળે છે. તેનું ઉદ્‌ગમ સ્થાન ભદોહી જિલ્લામાં ભદોહી શહેર નજીક [//tools.wmflabs.org/geohack/geohack.php?pagename=%E0%A4%B5%E0%A4%B0%E0%A5%81%E0%A4%A3%E0%A4%BE_%E0%A4%A8%E0%A4%A6%E0%A5%80&params=25_27_N_82_18_E_ 25°27' માટે 82°18 'e / 25.450°N પ્રતિકાર વચ્ચે 82.300°E / 25.450; પ્રતિકાર વચ્ચે 82.300] પર સ્થિત થયેલ છે અને ગંગા નદીમાં સંગમ [//tools.wmflabs.org/geohack/geohack.php?pagename=%E0%A4%B5%E0%A4%B0%E0%A5%81%E0%A4%A3%E0%A4%BE_%E0%A4%A8%E0%A4%A6%E0%A5%80&params=25_19_46_N_83_02_40_E_ 25°19'46"N 83°02'40"E / 25.32944°N 83.04444°E / 25.32944; 83.04444] પર વારાણસી શહેર ખાતે થાય છે.

અગ્નિપુરાણમાં 'વરુણા' અને 'અસી' નદીઓના ગંગા નદી પરના સંગમ વચ્ચે આવેલા વારાણસી પૂર્વ થી પશ્ચિમ બે યોજન અને અન્ય જગ્યાએ અડધો યોજન વર્ણવેલ છે.-

द्वियोजन तु पर्व स्याद्योजनार्द्ध तदन्यथा। 
वरुणा च नदी चासी मध्ये वाराणसी तयो॥

## સંદર્ભો 
શ્રેણી:ઉત્તર પ્રદેશ
શ્રેણી:ભારતની નદીઓ
વિશ્વ કઠપુતળી દિન

right|thumb|300x300px|દોરા વડે સંચાલિત કઠપુતળી (પપેટ)

**વિશ્વ કઠપુતળી દિન** દરેક વર્ષના ૨૧ માર્ચના રોજ ઉજવવામાં આવે છે. કઠપુતળી રંગમંચ પર ખેલાતો સૌથી જૂનો ખેલ છે. 

આ દિવસની ઉજવણી કરવા માટેનો વિચાર ઈરાનના કઠપુતળી કલાકાર જાવેદ જોલપાઘરીના મનમાં આવ્યો હતો. વર્ષ ૨૦૦૦માં માંડેબુર્ગ ખાતે ૧૮મા *યુનિયન ઇન્ટરનેશનલે દે લા મેરીઓનેટે* (UNIMA-Union Internationale de la Marionnette) સંમેલન દરમિયાન આ પ્રસ્તાવ વિચાર માટે મૂકવામાં આવ્યો. ૨ વર્ષ પછી વર્ષ ૨૦૦૨માં જૂન મહિનામાં એટલાન્ટા ખાતે આ પ્રસ્તાવનો કાઉન્સિલ દ્વારા સ્વીકાર કરવામાં આવ્યો હતો. આ દિવસની ઉજવણી પ્રથમ વખત વર્ષ ૨૦૦૩માં કરવામાં આવી હતી. 

## સંદર્ભ 
શ્રેણી:મહત્વના દિવસો
કેચુઆ ભાષા

**કેચુઆ** અથવા ક્વેચુઆ ભાષા (Quechua)દક્ષિણ અમેરિકાના એન્ડીઝ પર્વત ક્ષેત્રમાં મૂળ નિવાસીઓ દ્વારા બોલાતી ભાષાઓનો એક પરિવાર છે . આ બધી ભાષા લુપ્ત થતી જતી ક્વેચુઆ ભાષાની વંશજ છે અને આધુનિક યુગમાં લગભગ ૯૦ લાખ લોકો દ્વારા બોલવામાં આવે છે.

## પણ જુઓ 
* ઈંકા સંસ્કૃતિ

## સંદર્ભો 
શ્રેણી:ભાષાઓ
માંડોવી નદી

thumb|250px|માંડોવી નદી શિયાળામાં, ૧૮ ફેબ્રુઆરી ૨૦૧૬

**માંડોવી નદી** (કોંકણી ભાષા: માંડવી), જેને મંડોવી, મહાદયી અથવા મહાદેઈ અને કેટલાક સ્થાનો પર ગોમતી નદી નામ દ્વારા પણ ઓળખાય છે. આ નદી ભારતના કર્ણાટક અને ગોવા રાજ્યમાંથી વહેતી એક નદી છે. આ નદીને ગોવા રાજ્યની જીવન રેખા તરીકે વર્ણવવામાં આવે છે તેમજ ઝુઆરી નદી સાથે ગોવાની બે મુખ્ય નદીઓ છે. માંડોવી નદીની કુલ લંબાઈ ૭૭ કિલોમીટર છે, જે ૨૯ કિલોમીટર ભાગ કર્ણાટક અને ૫૨ કિલોમીટર ગોવામાં થઈને વહે છે. આ નદી પશ્ચિમી ઘાટમાં આવેલાં ત્રીસ જેટલાં ઝરણાઓનું એક જૂથ છે, જે કર્ણાટક રાજ્યના બેલગામ જિલ્લાના ભીમગઢ ખાતે આવેલ છે. નદીનો સ્ત્રાવ વિસ્તાર કર્ણાટકમાં ૨૦૩૨ ચોરસ કિમી અને ગોવામાં ૧૫૮૦ ચોરસ કિ. મી. જેટલો છે. દૂધસાગર ધોધ અને વ્રજપોહા ધોધ એ માંડોવી નદીના સ્ત્રાવ વિસ્તારમાં જ આવેલ છે.

## સંદર્ભ 
શ્રેણી:ગોઆ
શ્રેણી:કર્ણાટક
શ્રેણી:ભારતની નદીઓ
મહાદેવ પહાડીઓ

**મહાદેવ પહાડીઓ** ભારત દેશના મધ્ય પ્રદેશ રાજ્યમાં નર્મદા અને તાપી નદીઓ વચ્ચે આવેલ છે. આ પહાડીઓ દરિયાઈ સપાટીથી ૨૦૦૦ થી ૩૦૦૦ ફૂટ જેટલી ઊંચાઈ ધરાવતો ઉચ્ચપ્રદેશ છે, જે દખ્ખણના લાવામાંથી બનેલ છે. આ પહાડીઓ આદ્ય-મહાકલ્પ (Archaean Era) અને ગોન્ડવાના કાળના લાલ બલુઆ પથ્થરો દ્વારા બનેલ છે. મહાદેવ પહાડીઓના દક્ષિણના ઢોળાવ પર મેંગેનીઝ અને છિંદવાડા નજીક પેંચ ખીણમાંથી કોલસો મેળવવામાં આવે છે. વેનગંગા અને પેંચ ખીણના થોડાં પહોળાં મેદાનોમાં ઘઉં, જુવાર અને કપાસ પકવવામાં આવે છે. પશ્ચિમ બાજુ બુરહાનપુર કોતરપ્રદેશમાં થોડી ખેતી કરવામાં આવે છે. અહીં આદિવાસી ગોંડ જાતિ વસવાટ કરે છે. ઘાસવાળા વિસ્તારોમાં પશુપાલન કરવામાં આવે છે. અહીં પ્રખ્યાત ગિરિમથક પંચમઢી આવેલ છે. છિંદવાડા એક નાનું શહેર છે.

## મહાદેવ મંદિર 
મહાદેવ પહાડીઓમાં નર્મદા નદી નજીક ભગવાન શિવજીને સમર્પિત એક મંદિર છુપાયેલું છે. નર્મદા નદી એ ભગવાન શિવની પુત્રી છે એમ માનવામાં આવે છે.

## સંદર્ભો 
શ્રેણી:મધ્ય પ્રદેશ
ભટનેર કિલ્લો

**ભટનેર કિલ્લો** ભારતના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા રાજસ્થાન રાજ્યના હનુમાનગઢ ખાતે આવેલ એક પ્રાચીન સ્થળ છે. આ કિલ્લાનું નિર્માણ ભૂપત ભાટીના પુત્ર *અભય રાવ ભાટી*એ ઈ. સ. ૨૯૫માં કરાવ્યું હતું. આ કિલ્લો ભારતીય ઈતિહાસની ઘણી મહત્વપૂર્ણ ઘટનાઓનો સાક્ષી રહ્યો છે. મહંમદ ઘોરી અને પૃથ્વીરાજ ચૌહાણ વચ્ચે થયેલ *તરાઇનનું યુદ્ધ* અહીં જ થયું હતું. આ કિલ્લા પર કુતુબુદ્દીન એબક, તૈમૂર અને અકબરનું શાસન પણ રહ્યું હતું. તૈમૂરે પોતાની આત્મકથા 'તુજુક-એ-તૈમૂરી'માં લખ્યા મુજબ તેણે આ કિલ્લા જેવો કોઈ અન્ય સુરક્ષિત અને શક્તિશાળી કિલ્લો હિંદુસ્તાનમાં નથી જોયો. બિકાનેરના સમ્રાટ સૂરત સિંહે ઈ. સ. ૧૮૦૫માં ભાટીઓ સાથેની લડાઈમાં જીતીને અહીં કબ્જો કર્યો હતો. આ લડાઈમાં જીતનો દિવસ મંગળવાર (હનુમાન઼જીનો દિવસ) હોવાને કારણે ભટનેરને ત્યારબાદ હનુમાનગઢ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.

## સંદર્ભો 
શ્રેણી:જોવાલાયક સ્થળો
શ્રેણી:રાજસ્થાનના કિલ્લાઓ