open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
નવનાથ ના મંદિરો

ગુજરાત રાજ્યના ભાવનગર જિલ્લાના સિહોર શહેરમાં **નવનાથ**ના નામથી નવ (૯) પ્રખ્યાત મંદિરો આવેલા છે.

## મંદિરો 
૧. રાજનાથ - પ્રાચીન સિહોર નગરમાં જુની શાક માર્કેટમાં આવેલુ છે.

૨. રામનાથ  - શહેરથી દુર નયનરમ્ય પહાડીઓની વચ્ચે આવેલ આ મંદિરનું વાતાવરણ ખુબ જ શાંત અને પવિત્ર છે, જ્યાં હવે નયનરમ્ય બાગ પણ બની રહ્યો છે.

૩. સુખનાથ  - રામનાથથી પાછા ફરતા, સાતશેરી નામની પ્રાચીન અને ઐતિહાસિક ઈમારતથી નજીકમાં પર્વતની અધવચ્ચે આવેલુ છે.

૪. ભાવનાથ - સુખનાથથી બ્રહ્મકુંડ જતા રસ્તામાં.

૫. કામનાથ - બ્રહ્મકુંડની પુરાતન શૈલીમાં બનેલી ભવ્ય સ્થાપત્યકલાના નમુનારુપ વાવમાં.

૬. જોડનાથ  - બ્રહ્મકુંડની નજીક, જ્યાં સાઈબાબાનું મંદિર પણ આવેલ છે.

૭. ભુતનાથ - સ્મશાનગૃહ પાસે.

૮. ધારનાથ  - ભુતનાથથી ગૌતમેશ્વર જતા ગૌતમી નદીના પશ્વિમ કાંઠે આવેલ છે, જેની સામેના કિનારે પુરાતન વિશ્રામ સ્થળ આવેલુ છે.

૯. ભિમનાથ  - પ્રગટનાથ મહાદેવના મંદિરની સામે ગૌતમી નદીના પશ્વિમ કાંઠે આવેલ છે.

શ્રેણી:ભાવનગર જિલ્લો
શ્રેણી:મંદિરો
સર્ચ એન્જિનોની યાદી

સર્ચ એન્જીનનો ઉપયોગ ઈન્ટરનેટ  પર રહેલી કોઈ પણ માહિતીને શોધવા માટે થાય છે. આમ જોઈએ તો ઈન્ટરનેટ પર ઘણા બધા સર્ચ એન્જીન છે પરંતુ આ પાનાની અંદર વિખ્યાત અને મહત્વના સર્ચ એન્જીનની યાદી છે.

#ગૂગલ (ડોટ) કોમ - ગૂગલ એ વિશ્વનું સૌથી પ્રખ્યાત સર્ચ એન્જીન, સાથે સાથે વિશ્વમાં પ્રથમ નંબરની વેબસાઈટ છે. વેબસાઈટની યાદીમાં જોઈએ તો ગૂગલ (ડોટ) કોમ એ સૌથી વધારે ઉપયોગમાં લેવાતી વેબસાઈટ છે. દર મહીને અંદાજીત ૯૦૦૦,૦૦૦,૦૦૦ લોકો ગૂગલની મદદ લઈને માહિતી શોધે છે.
ચુંબકીય ટેકરીઓ

300px|thumb|right| ભારતમાં લેહ નજીક આવેલી ચુંબકીય ટેકરી
300px|thumb|right| લેહની ચુંબકીય ટેકરી પાસેનું બોર્ડ
300px|thumb|ચુંબકીય ટેકરીઓ, મોન્કટન, કેનેડા
**ચુંબકીય ટેકરીઓ** વિશ્વમાં અલગ અલગ વિસ્તારોમાં, જુદા જુદા દેશોમાં ૩૦ કરતાં પણ વધારે જગ્યાઓએ આવેલી છે. આ એવી ટેકરીઓ છે કે જેની ટોચ કોઈ મોટું ચુંબક હોય તેમ લાગે છે. અહીં વાહનો નીચેથી ટોચ તરફ ખેંચાય છે, એમ લાગે છે. વૈજ્ઞાનિકોના જણાવ્યા પ્રમાણે આ ઘટના માત્ર દૃષ્ટિભ્રમ છે, આ જમીનમાં તપાસ કરતાં કોઈ ચુંબકીય બળ હોય એવો અનુભવ થતો નથી. આ પ્રકારનાં સ્થળો *ગ્રેવિટી હિલ, મેગ્નેટિક હિલ, મેજિક હિલ, મિસ્ટ્રી હિલ* તરીકે જાણીતાં બન્યાં છે, તથા અહીં સહેલાણીઓ આપમેળે નીચેથી ઉપર જતાં વાહનો જોવા જાય છે.

વિશ્વમાં આવેલાં આવી અચરજભરી લાક્ષણિકતા ધરાવતા સ્થળો પૈકી ભારત દેશમાં લડ્ડાખ વિસ્તારના લેહ ખાતે આવેલી ચુંબકીય ટેકરી જાણીતી છે. આ ટેકરી લેહ-શ્રીનગર રાષ્ટ્રીય ધોરીમાર્ગ ઉપર લેહથી ૫૦ કિલોમીટરના અંતરે આવેલી છે. આ સ્થળ સાગરસપાટીથી ૧૧,૦૦૦ ફૂટની ઊંચાઈ ધરાવે છે તેમ જ સિંધુ નદીના કિનારે આવેલું છે.

ભારત ઉપરાંત ઓસ્ટ્રેલિયાના ઓરોરો, બોવેન પર્વત અને વિક્ટોરિયા એમ ત્રણ સ્થળોએ, કેનેડામાં પાંચ સ્થળોએ, ચીનમાં એક, ઈટલીમાં ચાર અને કેલિફોર્નિયામાં પાંચ સ્થળોએ આવી ટેકરીઓ આવેલી છે. આ તમામ સ્થળોએ તેની લાક્ષણિકતા દર્શાવતાં બોર્ડ મુકવામાં આવેલાં છે.

## સંદર્ભો
શ્રેણી:ભૂગોળ
શેત્રુંજય

**શેત્રુંજય** ગુજરાતના ભાવનગર જિલ્લાના પાલીતાણા શહેર નજીક આવેલી ટેકરીઓ છે. સમુદ્ર સપાટીથી તે ૫૦ મીટરની ઊંચાઇ એ શેત્રુંજી નદીના કિનારે આવેલી છે. આ ટેકરીઓ અન્ય ટેકરીઓ જ્યાં જૈન મંદિરો આવેલા છે તેવી ટેકરીઓ - બિહાર, ગ્વાલિયર, માઉન્ટ આબુ અને ગિરનારમાં સાથે સમાનતા ધરાવે છે.

શત્રુંજય પર્વત પર ૮૬૫ જૈન મંદિરો આવેલા છે. જૈન ધર્મના પ્રથમ તીર્થંકર, ભગવાન ઋષભદેવે પર્વતની ટોચ પર મંદિરમાં તેમનો પહેલો ઉપદેશ આપ્યો ત્યારે પર્વતોને પવિત્ર કરવામાં આવ્યા. ટેકરીઓનો પ્રાચીન ઇતિહાસ પણ પુંડરિક સ્વામી, મુખ્ય ગણધર અને ઋષભદેવના પૌત્ર, જે અહીં મુક્તિ પ્રાપ્ત થયો છે, તેવું શોધી કાઢવામાં આવ્યું છે. તેમના પવિત્ર મંદિરથી સામેની બાજુએ આવેલા તેમના મંદિર, તેમના પિતા ભરત દ્વારા બાંધવામાં આવેલા છે, પણ યાત્રાળુઓ દ્વારા પૂજા કરવામાં આવે છે.

શેત્રુંજયને પુંદરાકીગિરિ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે કારણ કે પુંદરિકે આ પર્વત પર નિર્વાણ મેળવ્યું હોવાનું કહેવાય છે. વૈકલ્પિક નામોમાં સિધ્ધક્કલ અથવા સિધ્ધંકાલનો સમાવેશ થાય છે, જેમ કે ઘણા અધ્યાત્ક્રકો અહીં જ્ઞાન પ્રાપ્ત થયા છે.

## ભૂગોળ
ખંભાતનો અખાત, શત્રુંજય પર્વતોની દક્ષિણે આવેલો છે, ભાવનગર શહેર તેની ઉત્તરમાં આવેલું છે અને એક નદી બે ટેકરીઓ વચ્ચે વહે છે. દંતકથા જણાવે છે કે આ પર્વત હિમાલયનો એક ભાગ છે. પાલીતાણા શહેર ભાવનગરથી ૫૬ કિ.મી. દૂર તળેટીમાં આવેલું છે. ગુજરાત સ્ટેટ ટ્રાન્સપોર્ટ પાલીતાણા અને ભાવનગર વચ્ચે બસ સેવા પૂરી પાડે છે. ભાવનગર રોડ અને રેલ દ્વારા અમદાવાદ અને હવાઈમાર્ગે મુંબઇ સાથે સંકળાયેલ છે.

## સંસ્કૃતિ
૫મી સદીમાં પણ પર્વતો એક તીર્થ (ધાર્મિક દિવ્ય સ્થળ) ગણવામાં આવતા હતા. પાલીતાણા મંદિરો પર્વતમાં કોતરવામાં આવેલા આશરે ૩૭૫૦ પથ્થરના પગથિયાઓ પગલાંઓ ચડીને પહોંચી શકાય છે, જે ૩.૫ કિમી અંતર છે અને આશરે ૨ કલાક લાગે છે.  ચોમાસા  દરમિયાન ચાર મહિના માટે યાત્રા બંધ કરવામાં આવે છે. આ યાત્રાને "શ્રી શાંતિરૂંજે તીર્થ યાત્રા" તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. તે હિંદુ પંચાંગ મુજબ કાર્તિક મહિનાની પૂનમ અને ગ્રેગોરીયન કેલેન્ડર મુજબ ઓક્ટોબર-નવેમ્બરથી શરૂ થાય છે. યાત્રા કરવા માટે જૈનો ટેકરીઓની તળેટીમાં ભેગા થાય છે. આ યાત્રા જૈનોના જીવનકાળ દરમિયાનનો એક મહાન પ્રસંગ ગણાય છે.

## આ પણ જુઓ
* પાલીતાણાના જૈન મંદિરો
* પાલીતાણા

## સંદર્ભ
## પૂરક વાચન
* 

શ્રેણી:ગુજરાતમાં પ્રવાસન
શ્રેણી:યાત્રાધામ
શ્રેણી:ગુજરાતના પર્વતો
જોડકણાં

**જોડકણાં** એ ગુજરાતી ભાષાનું એક પ્રકારનું પદ્ય સાહિત્ય છે. આમાં કોઈ એક પરિસ્થિતિને અનુલક્ષીને કે ત્યાં ઉપસ્થિત સજીવ કે નિર્જીવને અનુલક્ષીને બોલાતી એક, બે કે ચાર કડીઓ હોય છે. આમાં ખાસ કરીને નાનાં નાનાં બાળકોને રમાડવા માટે બોલાતી બે કે ચાર કે તેથી વધુ કડીઓની રચનાઓ, પરંપરાગત રીતે અત્યંત પ્રચલિત થયેલી જોવા મળે છે. આ જોડકણાંઓ પ્રદેશ પ્રમાણે થોડાં કે વધુ પ્રમાણમાં ભિન્ન સ્વરૂપે જોવા મળે છે. આ પ્રકારનું સાહિત્ય પરાપૂર્વથી મૌખિક રીતે સમાજમાં બોલાતું હોવા છતાં તેનું અત્યંત ઓછા પ્રમાણમાં અક્ષરાંકન થયેલું જોવા મળે છે.

જોડકણામાં વાપરવામાં આવતી કડીઓમાં કેટલીક વાર કડીના આગલા-પાછલા ભાગ વચ્ચે કે પહેલી-બીજી કડીઓ વચ્ચે કાંઈ જ સંબંધ ન હોય તેમ પણ જોવા મળે છે. જોડકણાંની કડીઓમાં સામાજિક પ્રસંગોનાં, ગામનું દૈનિક જીવનનાં, ઋતુઓનાં, જ્ઞાતિઓનાં, વાતાવરણમાંની કુદરતી વસ્તુઓનાં, પશુ-પંખીઓનાં, વૂક્ષોનાં, ફળોનાં, ઘરેણાંનાં, વિસ્તારોનાં, શહેરોનાં જેવી વિવિધ પ્રકારનાં નામો વપરાયેલાં જોવા મળે છે. બાળકો માટેનાં જોડકણાંઓમાં આખી વાર્તા આવતી હોય, ગાતાં ગાતાં રમત રમી શકાતી હોય એવાં પણ જોડકણાંઓ જોવા મળે છે. આ ઉપરાંત જોડકણાંમાં ઉખાણાં પણ હોય છે, જેનો જવાબ સાંભળનારાએ શોધી કાઢવાનો હોય છે. 

## ઉદાહરણ 
૧. આજ દિવાળી, કાલ દિવાળી,
ગામનાં છોકરાં ખાય સુંવાળી, મેઘ મેઘ રાજા.

૨. સૂરજ બાપજી તડકો કરો, તમારાં છોકરાં ટાઢે મરે;
ટાઢે મરે તો તાપે, ઘી ને રોટલા કાપે.

૩. બીજ માવડી, ચૂલે તાવડી,  બે ગોધા ને ત્રીજી ગાવડી.
ચાંદા ચાંદા ! ઘી ગોળ માંડા, ધીં કે દૂધડી માંખણ ફૂદડી,
ખાય મારો બેટડો હબૂક પોળી.

૪. ઉખાણું
અહીંથી નાખ્યો વાલોણીઓ, ને ઊગ્યો અમદાવાદ,
ફૂલફાલ માળવે ને શીંગ અમદાવાદ.

જવાબ : ચંદ્રમા.

શ્રેણી:સાહિત્ય
સબમરીન

300px|thumb|right|દરિયાઈ સપાટી પર એક અમેરિકન સબમરીન
**સબમરીન** એ પાણીની સપાટી પર તેમ જ ઊંડા પાણીના તળિયે જઈને પણ રસ્તો કાપી શકે તેવું વાહન છે.  આ વાહન જહાજના આકારની જ મોટી હવાચુસ્ત પેટી જેવું હોય છે. દરિયાના તળભાગમાં પાણીનું દબાણ અત્યંત વધી જતું હોઈ સબમરીનની સપાટી મજબૂત ધાતુની બનાવવામાં આવે છે. આ વાહન પેટ્રોલ, ડીઝલ જેવાં બળતણથી અથવા અણુશક્તિથી ચલાવવામાં આવે છે.

સબમરીનની શોધમાં ઘણા વૈજ્ઞાનિકોનો હિસ્સો છે. ઈ. સ. ૧૬૨૦ના વર્ષમાં કૉર્નેલીસ ડ્રેબલ નામના વિજ્ઞાનીએ લાકડાની ઈંડા આકારની પ્રથમ સબમરીન બનાવી હતી. છેલ્લે હાલમાં વપરાય છે તેવી જેટ એંજિનવાળી સબમરીનની ડીઝાઈન જહોન ફિલિપ હોલેન્ડ નામના સંશોધકે કરી હતી.

## બાહ્ય કડીઓ 
* જહોન ફિલિપ હોલેન્ડ - સબમરીનના સંશોધક.
* પ્રથમ સબમરીન અને ફેનિયન રૈમ  - જહોન ફિલિપ હોલેન્ડની પ્રથમ સબમરીનનાં ચિત્રો તથા દ્વિતીય સબમરીન, ફેનિયન રૈમ.
* આધુનિક સબમરીનોની ભુમિકા 
* સબમરીન સંશોધન 
* ગાઝી સબમરીન ડૂબવાની ઘટના 

શ્રેણી:વિજ્ઞાન
બાઇનૉક્યુલર

300px|right|thumb|બાઇનૉક્યુલરની નામનિર્દેશન ધરાવતું ચિત્ર
**બાઇનૉક્યુલર** (દ્વિનેત્રીય દૂરબીન) એટલે બાજુ બાજુમાં જોડેલાં બે દૂરબીન (ટેલિસ્કોપ). બંનેમાં લેન્સનો ઉપયોગ કરીને વસ્તુના મોટા પ્રતિબિંબ મેળવાય છે. પરંતુ બંનેના હેતુ જુદાં છે. સામાન્ય રીતે લેન્સ વડે મળતાં પ્રતિબિંબ ઊંધા છે. પરતું બાઇનૉક્યુલરમાં મળતાં પ્રતિબિંબ ચત્તાં છે. એટલે વાસ્તવિક હોય છે. બાઇનૉક્યુલર્સ ઉપર તેની ક્ષમતાના આંક લખેલા હોય છે.

## ઉપયોગો
સહેલાણીઓ, પર્વત ખેડુઓ, પક્ષીદર્શનના શોખીનો અને શિકારીઓ તેમજ સેનાના જવાનો પણ બાઇનૉક્યુલરનો ઉપયોગ કરતાં હોય છે.

શ્રેણી:વિજ્ઞાન
શ્રેણી:ઉપકરણ

## બાહ્ય કડીઓ 
* A Guide to Binoculars  by Emil Neata
* The history of the telescope & the binocular 
by Peter Abrahams, May 2002

## સંદર્ભો
નારિયેળ

**નારિયેળ** કે **શ્રીફળ** એક ફળ છે. જે "નારિયેળી"ના વૃક્ષ પર ઉગે છે.  

ફળ હજુ લીલું હોય ત્યારે તેની અંદરથી વધુ પ્રમાણમાં મીઠું પાણી અને મલાઈ નીકળે છે. આ લીલું નારિયેળ "ત્રોફા" તરીકે ઓળખાય છે. પાકી ગયેલું નારિયેળ બહારથી કથ્થાઈ રંગનું દેખાય છે, તેમાં પાણીનું પ્રમાણ ઓછું હોય છે અને અંદરની સફેદ મલાઈ જે ઘાટી અને કડક થઈ ગયેલી હોય છે તે "કોપરું" કે "ટોપરું" એવા નામે ઓળખાય છે. આ કોપરું બહાર કાઢી તેને સુકવવામાં આવે છે જે સૂકા નારિયેળમાંથી તેલ મળે છે તેમ જ વિવિધ ભારતીય રસોઈમાં પણ તેનો ઉપયોગ થાય છે.  

## અન્ય નામો 
નારિયેળ આપણને ઉત્કૃષ્ટ મનોવૈભવનાં દર્શન કરાવે છે. વૈભવ એટલે શ્રી. એ દૃષ્ટિથી નારિયેળને **શ્રીફળ** નામથી ઓળખાય છે.

## ધર્મમાં 
હિંદુ ધર્મમાં મંદિરોમાં દેવી-દેવતા પાસે નારિયેળ વધેરવામાં આવે છે. એની પાછળ બલિદાનની ભાવના છે. મનુષ્ય અને પશુનું બલિદાન આપવાવાળા પ્રાચીન માનવને વિશ્વામિત્ર દ્વારા નિર્મિત પ્રતીક-સૃષ્ટિના નર અર્થાત્ નારિયેળનું બલિદાન આપવાનું સૂચન કર્યું છે. પાકી ગયેલું નારિયેળ હિંદુ ધર્મમાં પવિત્ર ફળ મનાય છે અને મંદિરમાં ભગવાનને ધરાવાય છે તેમ જ ઘણાં ધાર્મિક, સામાજિક પ્રસંગોમાં તેનો ઉપયોગ થાય છે. 

## સૌંદર્ય પ્રસાધન 
નારિયેળના તેલને કોપરેલ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. કોપરેલનો ઉપયોગ માથાના વાળના પોષણ તેમ જ સૌંદર્ય વધારવા માટે બહોળા પ્રમાણમાં કરવામાં આવે છે.

## છબીઓ

ચિત્ર:2019 Jan 15 - Kumbh Mela - Coconuts For Sale.jpg|કુંભ મેળામાં નાળિયેર
ચિત્ર:1859-Martinique.web.jpg|નારિયેળનું ઝાડ
ચિત્ર:Coconut trunk.jpg|નારિયેળનું થડ

## બાહ્ય કડીઓ
## સંદર્ભો
શ્રેણી:વનસ્પતિશાસ્ત્ર
શ્રેણી:વૃક્ષ
શ્રેણી:ફળ
લક્ષ્મણ

**લક્ષ્મણ** હિંદુ ધર્મના ભગવાન રામના ભાઈ હતા શુરવિર હતા. લક્ષ્મણને શેષનાગનો અવતાર માનવામાં આવે છે, અને અમુક સંપ્રદાયમાં તેમને રામના અંશ માનવામાં આવે છે. રામાયણ મુજબ, રાજા દશરથ ના ત્રીજા પુત્ર હતા, તેમની માતા સુમિત્રા હતી. તેમની પત્ની ઊર્મિલા હતી જે સીતા ની નાની બહેન હતી. આ બે ભાઈઓ રામ-લક્ષ્મણ વચ્ચે અપાર પ્રેમ હતો. તેમણે રામ-સીતા સાથે 14 વર્ષનો વનવાસ ભોગવ્યો હતો. કૌશલ્યા અને કૈકેયી તેમની સાવકી માતાઓ હતી. આ ચારેય ભાઈઓની એક મોટી બહેન હતી જે કૌશલ્યાનંદિની દેવી શાંતા હતી. તેમના અન્ય ભાઈઓ ભરત અને શત્રુઘ્ન હતા. ભગવાન લક્ષ્મણ દરેક કળામાં પારંગત હતા, પછી ભલે તે કુસ્તી હોય કે તીરંદાજી. જોકે ભારતમાં ભગવાન લક્ષ્મણજીનું અલગ મંદિર દુર્લભ અથવા ખૂબ જ ઓછું છે. કારણ કે મંદિરોમાં, લક્ષ્મણજીની પણ હંમેશા શ્રી રામ અને સીતાજી સાથે પૂજા કરવામાં આવે છે. ભગવાન લક્ષ્મણજીની વિશેષ પૂજામાં, તેમને વાદળી કમળના ફૂલો અર્પણ કરવા જોઈએ. શ્રદ્ધા અને ભક્તિ સાથે ભગવાન લક્ષ્મણને તમારી મહેનતની કમાણીનો એક નાનો ભાગ અથવા ચોખાના થોડા દાણા અર્પણ કરીને, તેઓ હંમેશા પોતાના ભક્તનું રક્ષણ કરે છે.

## જન્મ
લક્ષ્મણના જન્મ સમયે, સૂર્ય સવારે કર્ક રાશિ માં પ્રવેશ કર્યો અને ચંદ્ર રાત્રે અશ્લેષા નક્ષત્ર માં પ્રવેશ કર્યો.

## નામકરણ
લક્ષ્મણનું નામ સંત વસિષ્ઠ દ્વારા તેમના જન્મના ૧૨મા દિવસે રાખવામાં આવ્યું હતું.>ref>

## આદર્શ ભાઈ
ભગવાન લક્ષ્મણ એક આદર્શ નાના ભાઈ છે. રામને તેમના પિતાએ વનવાસ આપ્યો હતો પરંતુ લક્ષ્મણ સ્વેચ્છાએ રામ સાથે વનમાં જાય છે - મોટા ભાઈ પ્રત્યેની ભક્તિ, સ્નેહ અને ધાર્મિક લાગણીઓને કારણે. શ્રી રામ પાસે તેમની પત્ની સીતાના સાથને કારણે આનંદના સાધન છે પરંતુ લક્ષ્મણે બધા ભોગનો ત્યાગ કર્યો અને ફક્ત સેવાની ભાવના અપનાવી. હકીકતમાં, લક્ષ્મણનો વનવાસ શ્રી રામના વનવાસ કરતાં પણ મોટો છે. લક્ષ્મણે સીતા સ્વયંવરમાં પરશુરામનો તેમના મોટા ભાઈ રામ પરનો ક્રોધ શોષી લીધો હતો અને એક ચર્ચામાં પરશુરામના ક્રોધ અને અભિમાનને છીંટી નાખ્યો હતો. જેમાં લક્ષ્મણનો તર્ક હતો કે જો પરશુરામ શિવ ધનુષ માટે હુમલો કરશે તો લક્ષ્મણ પણ શ્રી રામના રક્ષણ માટે હુમલો કરશે. આ ઘટના આજના આધુનિક યુગમાં ખૂબ જ સુસંગત સાબિત થાય છે કે આપણે આપણા કરતા વધુ શક્તિશાળી લોકોના દબાણ હેઠળ ન રહેવું જોઈએ અને જ્યાં વિરોધ સ્વાભાવિક છે, ત્યાં આપણે ચોક્કસપણે વિરોધ કરવો જોઈએ.

## સંદર્ભ
શ્રેણી:રામાયણ
શ્રેણી:પૌરાણિક પાત્રો
જાંબલી શક્કરખરો

જાંબલી શક્કરખરો (અંગ્રેજી: Purple Sunbird) એ એક નાના કદનું શક્કરખરા વર્ગનું પક્ષી છે. જાંબલી શક્કરખરો મોટેભાગે ફુલોનો રસ ચુસીને પોતાનું પોષણ કરે છે. આ ઉપરાંત તેઓ જીવાત પણ આરોગે છે, ખાસ કરીને બચ્ચાને પોષવા માટે. શક્કરખરો ખુબ જ મજ્બુત અને ઝડપી પાંખો ધરાવે છે જેથી તે ફુલોનો રસ ચુસતી વખતે એક જ જગ્યા પર મંડરાઈ શકે છે. નર વાસ્તવમાં કાળો હોય છે પણ અમુક પ્રકાશ વ્યવસ્થામાં તેનો આભાસી રંગ જાંબલી દેખાય છે. માદાનો ઉપરનો ભાગ ભુખરો લીલો અને નીચેનો ભાગ પીળાશ પડતો હોય છે.

## કદ અને દેખાવ
## વિસ્તાર
## અવાજ
ભારે મીઠું સંગીત રેલાવે છે.*ચિક-ચિક* અવાજ કરે છે.
## ખોરાક
ફુલોનો રસ, જીવાત વગેરે.

## ફોટો
શ્રેણી:પક્ષી
શ્રેણી:ગુજરાતનાં પક્ષીઓ
નારીચાણા (તા. ધ્રાંગધ્રા)

**નારીચાણા (તા. ધ્રાંગધ્રા)** ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા સુરેન્દ્રનગર જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૧૦ (દસ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા ધ્રાંગધ્રા તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. પીપલા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જપશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, વરિયાળી, બાજરી, કપાસ, દિવેલી, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતીકરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે. આ ગામ ફલકુ નદીના કિનારે વસેલું છે.

## જોવાલાયક સ્થળો 
ગામમાં હનુમાનજી તેમજ તલસાણિયાદાદાનું મંદીર આવેલું છે. અહીં ભાદરવી બીજના રોજ મેળો ભરાય છે.

શ્રેણી:ધ્રાંગધ્રા તાલુકો
આજનું અવતરણ

ક્વોટ ઓફ ધ ડે (Quote of the Day (QOTD)) નામની સેવા RFC 865 માં દર્શાવ્યા મુજબ ઈન્ટરનેટ પ્રોટોકોલ સ્યુટ નો સભ્ય છે. તેમાં દર્શાવ્યા મુજબ QOTD નો ખ્યાલ જયારે QOTDનો ઉપયોગ મેઈનફ્રેમ સીસ્ટમના સંચાલકો દ્વારા ઉપયોગકર્તાઓની વિનંતી પર દૈનિક અવતરણ ને પ્રસારિત કરવામાં થતો. તે પછી તે ઔપચારિક આવ્યો હતો, પહેલાં બન્ને હેતુઓ માટે તેમજ અને RFC 865 માં પરીક્ષણ માપ હેતુઓ માટે ઘડાયો હતો.

ક્લાયન્ટ હોસ્ટ સર્વર સાથે QOTD પ્રોટોકોલ ની મદદ થી TCP કે UDP પોર્ટ ૧૭ પર જોડાય છે. અવતરણની વાજબી લંબાઈ રાખવા માટે RFC 865 મુજબ એક ક્વોટની મહતમ લંબાઈ ૫૧૨ અક્ષરો રાખી છે. 
જો કે, કેટલાક સ્ત્રોત  સૂચવે છે કે, QOTD સેવા ભાગ્યે જ સક્ષમ છે અને કોઈ સંજોગોમાં ઘણીવાર “PINGPONG” હુમલાઓ  ટાળવા તે ફાયરવોલ બને છે. તેમાં રસ દાખવનાર દેશોમાં પૂર્વ-અસ્તિત્વમાં ક્વોટ સેવા આપવાના હેતુને વેબ શોધ એન્જીન તરીકે જોઈ શકાય છે. 

હાલમાં IP નેટવર્ક નું માપન સમાન્ય રીતે PING કે Traceroute જેવા મજબૂત અનુકુલન વાળા એકો પ્રોટોકોલથી થાય છે. (RFC 862). 

## હાલમાં કાર્યરત QOTD સર્વરોની યાદી 
* ota.iambic.com on TCP port 17

## સંદર્ભો 
શ્રેણી:કમ્પ્યુટર વિજ્ઞાન
રુદ્રમહાલય (સિદ્ધપુર)

**રુદ્રમહાલય મંદિર** ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના પાટણ જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૮ (આઠ) તાલુકાઓ પૈકીનો એક સિદ્ધપુર તાલુકાના મુખ્ય મથક સિદ્ધપુર નગરમાં આવેલ એક ખંડિત મંદિર સંકુલ અને પ્રાચીન સ્થાપત્ય છે. તેનું બાંધકામ ઇ.સ. ૯૪૩માં સોલંકી વંશના રાજા મૂળરાજ સોલંકીએ શરૂ કરાવ્યું હતું અને ૧૧૪૦માં સિદ્ધરાજ જયસિંહના કાળમાં પૂર્ણ થયું હતું. આ મંદિરનો વિનાશ પહેલાં અલાઉદ્દીન ખિલજી અને ત્યારબાદ અહમદશાહ પહેલા (૧૪૧૦-૪૪) વડે કરાયો હતો અને તેણે મંદિરનો સંપૂર્ણ નાશ કરીને તેના એક ભાગને મસ્જિદમાં ફેરવ્યો હતો. મંદિરનું તોરણ અને ચાર સ્થંભો હજુ જળવાયેલા છે અને મંદિરનો પશ્ચિમ ભાગ મસ્જિદ તરીકે ઉપયોગમાં લેવાય છે.

## ઇતિહાસ 
સિદ્ધપુર ઐતહાસિક રીતે *શ્રીસ્થલ* તરીકે જાણીતું હતું. ૧૦મી સદીમાં સિદ્ધપુર સોલંકી વંશના શાસન હેઠળ મહત્વનું નગર હતું. ૧૦મી સદીમાં (ઈસ ૯૪૩) સોલંકી વંશના સ્થાપક મૂળરાજે રુદ્ર મહાલય મંદિર બાંધવાની શરૂઆત કરી હતી. તેની યુવાનીમાં, મૂળરાજે સત્તા મેળવવા માટે તેના કાકાની હત્યા કરી હતી અને તેની માતાના બધાં સગાં-સંબંધીઓની હત્યા કરાવી હતી અને વૃદ્ધાવસ્થામાં તેના આ કાર્યો હજુ મનને શાંતિ આપતા નહોતા. તેણે યાત્રાધામો બંધાવ્યા હતા અને દૂર-દૂરથી બ્રાહ્મણોને તેના દરબારમાં બોલાવ્યા હતા, તેણે શ્રીસ્થલ ખાતે રુદ્ર મહાલય બાંધવાની શરૂઆત કરી અને ઇ.સ. ૯૯૬માં ગાદી પરથી નિવૃત્ત થયો. પરંતુ રુદ્રમહાલય હજુ પણ અપૂર્ણ હતો અને ૧૧૪૦ સુધી તેનું બાંધકામ પૂર્ણ થયું નહી.

## સ્થાપત્ય 

ચિત્ર:Elevation of Kirtistambh Rudramahalaya Sidhpur Gujarat India.jpg|કિર્તી તોરણ
ચિત્ર:Architecture at the Rudra Mahalaya at Sidhpur, Gujarat.jpg|તોરણની કોતરણી
ચિત્ર:Sculpture ruins at the 12th century Rudra Mala temple at Siddhpur Gujarat, 1886 sketch.jpg|શિલ્પોનું ચિત્ર
ચિત્ર:Rudramahalaya - sidhdhpur, Gujarat 03.jpg|બાકી રહેલી એક પરસાળ
ચિત્ર:રૂદ્રમહલ.jpg|રુદ્રમહાલય
ચિત્ર:Rudramahalaya - sidhdhpur, Gujarat 08.jpg|પશ્ચિમ ભાગ
ચિત્ર:Rudramahalaya - sidhdhpur, Gujarat 02.jpg|બાકી રહેલું તોરણ

આ મહાલય સરસ્વતી નદીને કાંઠે રેતાળ પથ્થરો (સેન્ડસ્ટૉન)માંથી બનાવવામાં આવેલો છે. ચાલુક્યન શૈલીના સ્થાપક સોલંકી વંશના રાજા મૂળરાજ સોલંકીએ આ સ્થાપ્ત્યનું નિર્માણ કરાવ્યું હતું. ત્યારબાદ રાજા સિદ્ધરાજ જયસિંહે તેનું સમારકામ કરાવ્યું હતું. તેના ચાર સ્તંભ તથા તેની ઉપરના કલાત્મક કોતરણીકામ ઉપરથી મૂળ સ્થાપ્તયની ભવ્યતા તેમ જ કલાસમૃદ્ધિની પ્રતીતિ થાય છે. મનોહર શિલ્પો અને કલાત્મક કોતરણીવાળા રુદ્રમહાલયની લંબાઈ ૭૦ મીટર તથા પકોળાઈ ૪૯ મીટર છે. ભારતીય પુરાતત્વ ખાતાની માહિતી પ્રમાણે રુદ્રમહાલય બે માળનો હતો. તેની ઊંચાઈ ૧૫૦ ફૂટ હતી. રુદ્રમહાલયની આસપાસ બાર દરવાજાઓ અને અગિયાર રુદ્રોની દેવકુલિકાઓ હતી. આ શિવમંદિરના શિખર પર ઘણા સુવર્ણકળશ હતા. લગભગ ૧૬૦૦ ધજાઓ ફરકતી હતી. રુદ્રમહાલયના સભામંડપના ઘુમ્મટોની કિનારો રામાયણ તથા મહાભારતના પ્રસંગોથી કંડારાયેલી હતી.

આજે રુદ્રમહાલય ખંડેર અવસ્થામાં જોવા મળે છે અને મહાલયનો નાનકડો અંશ માત્ર જ અવશેષરૂપે જોવા મળે છે. આ સ્થાપત્ય સોલંકી વંશની કલા-સમૃદ્ધિની ઝાંખી કરાવે છે.

## સંદર્ભ 
## ગ્રંથ સૂચિ 
* 

 આ લેખ પબ્લિક ડોમેન હેઠળ રહેલા  માંથી લખાણના અંશો ધરાવે છે.

શ્રેણી:ગુજરાતના મહેલો
શ્રેણી:ઇતિહાસ
શ્રેણી:રાષ્ટ્રીય મહત્વનાં સ્મારકો
શ્રેણી:સિદ્ધપુર
ગલબાભાઈ નાનજીભાઈ પટેલ

**ગલબાભાઈ નાનજીભાઈ પટેલ**નો જન્મ વડગામ તાલુકાના નળાસર ગામમાં થયો હતો. તેમને બનાસ ડેરીના આદ્ય સ્થાપક તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. તેમણે બનાસકાંઠા જિલ્લાની સહકારી ચળવળમાં પોતાનું પ્રમુખ યોગદાન આપ્યુ હતું. દરેક સમાજને સાથે લઈ સમાજસેવાના ઉચ્ચતમ આદર્શોને વરી તેમણે નિઃસ્વાર્થ સેવાકીય પ્રવૃતિઓ થકી બનાસકાંઠાના લોકોમાં અનેરી ખ્યાતિ પ્રાપ્ત કરી હતી.

## જીવન 
ગલબાભાઈ પટેલે ઈ.સ ૧૯૫૪માં ખેડૂતોના લાભાર્થે 'નળાસર - ટીંબાચૂડી ઇરીગેશન સોસાયટી'ની સ્થાપના કરી હતી અને પોતે આ સોસાયટીના સ્થાપક પ્રમુખ તરીકે કાર્યભાર સંભાળ્યો હતો. આ સોસાયટીના માધ્યમથી ખેડૂતોને તે સમયે સિંચાઈના મશીન વસાવવા સબસીડી મળતી હતી અને સસ્તા દરે મશીનો પૂરા પાડવામાં આવતાં હતા. આ ઉપરાંત જ્યારે તેઓ ધારાસભ્ય તરીકે ચૂંટાયા ત્યારે પ્રથમ ઓફિસ ટીંબાચૂડી મુકામે શરૂ કરી હતી જ્યાં તેઓ પાથરણા પાથરી નીચે બેસી લોકોના પ્રશ્નો સાંભળી તેનું નિરાકરણ લાવવા પ્રયત્નશીલ રહેતા હતા.

ગામડામાં વસતી વિધવાઓનું સન્માનભર્યું જીવન અને ખેડૂતોનું આર્થિક અને સામાજીક સ્તર ઊંચુ લઈ જવું એ તેમનું સ્વપ્ન હતું. તેમના કઠોર પ્રયાસોને પરિણામે જિલ્લાના પાલનપુર અને વડગામ તાલુકાની આઠ સહકારી દૂધ મંડળીઓની નોંધણી સંપન્ન થઈ અને ૧૦ માર્ચ ૧૯૬૬ના રોજથી દૂધ એકત્રિત કરી મહેસાણાની દુધસાગર ડેરીમાં આપવાનું શરૂ કર્યુ. આ પાયાનાં કાર્યથી ૩૧ જાન્યુઆરી ૧૯૬૯ના રોજ સહકારી કાયદા હેઠળ બનાસકાંઠા જિલ્લા સહકારી દૂધ ઉત્પાદક સંધ લિ. પાલનપુરની નોંધણી થઈ અને આ રીતે બનાસ ડેરી અસ્તિત્વમાં આવી. ૧૪ જાન્યુઆરી ૧૯૭૧ના રોજ ડેરી પ્લાન્ટનો શિલાન્યાસ ગલબાભાઈ નાનજીભાઈ પટેલના હસ્તે સંપન્ન થયો હતો.

બનાસ ડેરીથી પોતાના વતન જવા ઘણી વખત તેઓ ડેરીના વાહનની જગ્યાએ જાહેર વાહનવ્યવહારનો ઉપયોગ કરતા હતા.

## સંદર્ભ 
શ્રેણી:વ્યક્તિત્વ
અભય ભૂષણ

**અભય ભૂષણ**નો જન્મ ૨૩ નવેમ્બર ૧૯૪૪ માં અલ્હાબાદ , ઉ.પ્ર., ભારતમાં થયો હતો. તેઓ ઈન્ટરનેટ TCP/IP સ્થાપત્યના વિકાસમાં મુખ્ય ફાળો આપનારાઓમાના એક છે અને તેઓ ફાઈલ સ્થાનાંતર પ્રોટોકોલના અને શરૂવાતી ઈ-મેલ પ્રોટોકોલોની આવૃતિઓના લેખક છે. હાલમાં તેઓ Asquare Inc. ના અધ્યક્ષ અને IIT-કાનપુર ફાઉન્ડેશનના પ્રેસિડન્ટ છે.  

## કારકિર્દી 
અભય ભૂષણ ઇન્ડિયન ઇન્સ્ટીટ્યુટ ઓફ ટેકનોલોજી કાનપુર  ના ૧૯૬૦-૬૫ ના પ્રથમ બેચના સ્નાતક છે તેઓએ ઈલેક્ટ્રીકલ ઈજનેરી શાખામાં B.Tech. ની પદવી મેળવી છે. ત્યારબાદ તેઓ વધુ અભ્યાસ માટે માસેચ્યુએટ્સ ઈન્સ્ટિટ્યુટ ઓફ ટેકનોલોજી, કેમ્બ્રિજ, યુ.એસ. ગયા ત્યાં તેમણે ઈલેક્ટ્રીકલ ઈજનેરી શાખામાં માસ્ટરની પદવી સાથેસાથે મેનેજમેન્ટની ડીગ્રી MIT Sloan School of Management, કેમ્બ્રિજ, યુ.એસ. માંથી મેળવી. MIT ખાતે તેઓએ વિખ્યાત RFC 114 મુસદ્દો તૈયાર કર્યો અને FTP અને ARPANet તથા તેના અનુગામી ઈન્ટરનેટ માટે ઈ-મેઈલને વિકસાવવા માટે ફાળો આપ્યો.

હાલમાં શ્રી.ભૂષણ Asquare Inc.ના ચેરમેન છે, જે એક વ્યવસાયિક સેવા આપતી કંપની છે, આ પહેલા તેઓ YieldUP International Corp. કંપનીના સહ-સ્થાપક તેમજ CFO રહી ચુક્યા છે આ જાહેર કંપની ૧૯૯૯માં FSI International દ્વારા હસ્તગત કરી હતી. ૧૯૯૬માં શ્રી.ભુષણ Portola Commnunications નામની કંપનીના સહ-સ્થાપક, ચેરમેન, પ્રમુખ અને CEO રહી ચુક્યા હતા, આ કંપનીને Netscape દ્વારા ૧૯૯૭માં હસ્તગત કરી લેવાઈ. ઈ.સ. ૧૯૭૪ થી ૧૯૯૬ સુધી શ્રી.ભુષણ Xerox Corp. સાથે સંકળાયેલા રહ્યા. જ્યાં તેઓ Xerox નેટવર્ક સિસ્ટમના ધોરણો, વ્યાપાર વિકાસ અને સિસ્ટમ સ્થાપત્યમાં વરિષ્ઠ મેનેજર હતા. શ્રી.ભૂષણ સીલીકોન વેલીની શરૂઆતી અનેક કંપનીના સક્રિય માર્ગદર્શક રહ્યા છે અને હાલ Asquare અને Pointcross જેવી કંપનીઓ તેમજ IIT કાનપુર ફાઉન્ડેશન, કાનપુર એલ્યુમ્ની એસોસિયેશન અને PanIIT જેવી સંસ્થાઓના બોર્ડમાં આગવું સ્થાન ધરાવે છે. શ્રીમાન ભૂષણ ઘણા US પેટન્ટના સહ-ધારક છે.

અભય સક્રિય મેરેથોનર (મેરેથોન – દોડવીર) છે. તેઓએ ૨૦૦૧માં વિક્ટોરિયા BC મેરેથોન પૂરી કરી હતી, ૨૦૦૪માં Maui મેરેથોન તેમજ સીલીકોન વેલી મેરેથોન, ૨૦૦૫માં Big Sur મેરેથોન, ૨૦૦૬માં Vireman Ironman, ૨૦૧૦માં IIT કાનપુર ગોલ્ડેન્ટ જ્યુબીલી અલ્ટ્રામેરેથોન જેવી મેરેથોન દોડમાં હિસ્સો લીધો હતો.

## આ પણ જુઓ 
* ફાઈલ ટ્રાન્સફર પ્રોટોકોલ (FTP)

## સંદર્ભો 
શ્રેણી:વ્યક્તિત્વ
શ્રેણી:૧૯૪૪માં જન્મ
યાહૂ!

**યાહૂ!**ની સ્થાપના ૧૯૯૪માં સ્ટેનફોર્ડ યુનિવર્સિટીના બે સ્નાતક વિદ્યાર્થી જેરી યાંગ અને ડેવિડ ફિલોએ કરી હતી. યાહૂ એક વેબ પોર્ટલ, સર્ચ એન્જીન, ઈમેલની સુવિધા આપે છે. જેરી અને ડેવિડે “જેરી એન્ડ ડેવિડ ગાઈડ ટુ વર્લ્ડ વાઈડ વેબ” નામની એક વેબ સાઈટ ચાલુ કરી હતી. ડિરેક્ટરી રૂપની સાઈટ જેમાંથી  માહિતી આસાનીથી શોધી શકાય એ રીતે વેબ સાઈટનો સમૂહ બનાવ્યો હતો. જેને ત્યાર બાદ ૧૮ જાન્યુંઆરી ૧૯૯૫ના રોજ ડોમેઇન રજિસ્ટર કરી યાહૂ નામ આપવા માં આવ્યું હતું.

## ઈમેલ
યાહૂની સૌથી વધુ જાણીતી સુવિધા ઈમેલ છે. યાહૂ મેઈલથી જાણીતી સુવિધા દુનિયાની ત્રીજા નંબરની વેબ ઈમેલ સુવિધા છે. ૨૦૧૨ના અંત સુધીમાં ૨૮.૧ કરોડ લોકો આ સુવિધાનો લાભ લે છે . સુવિધાની શરુઆતના દિવસો માં ૪ એમ.બી. જગ્યા આપવામાં આવતી અને ત્યાર બાદ ૮ એમ.બી. અને ૨૦૦૮માં વેબ આધારિત મેઈલ સ્ટોરેજમાં હરીફાઈ ને જોઈ  અનલીમીટેડ કરીદેવા માં આવી.

ઓક્ટોબર ૧૯૯૭માં ફોર૧૧ કંપનીની સુવિધા “રોકેટમેઈલ“  હસ્તગત કરીને યાહૂ મેઈલમાં ભેળવી દેવામાં આવી. ૨૦૧૧માં ઘણા ફેરફાર સાથે સુવિધાને ઝડપી બનાવવાનો પ્રયાસ કરવામાં આવ્યો અને ૨૦૧૨માં મોબાઈલના વધેલા ઉપયોગને ધ્યાનમાં લઇને એન્ડ્રોઈડ, આઈફોન અને વિન્ડોને અનુરૂપ સુવિધા બનવામાં આવી.

## યાહૂ મેસેન્જર
યાહૂ પેજરનાં નામે માર્ચ ૧૯૯૮માં શરૂઆત થયેલી આ સુવિધા ત્યાર બાદ યાહૂ મેસેન્જર નામે જાણીતી બની. યાહૂ મેસેન્જર એક મફત ઇન્સ્ટન્ટ મેસેજ સુવિધા છે જેના વડે કોમ્પ્યુટરથી કોમ્પ્યુટર મેસેજની સુવિધા આપે છે. જેમાં ઉપયોગકર્તા પોતાના રૂમ બનાવીને તેમજ વ્યક્તિગત પણ મેસેજમાં ચેટ કરી શકાતું હતું પણ 2005માં વ્યક્તિગત રૂમ બનાવવાની સુવિધા બંધ કરી દેવામાં આવી.

જેમાં વેબ કેમ વડે વિડીઓ ચેટ અને ફાઈલ આદાન પ્રદાનની પણ સગવડ છે. અલગ અલગ ચેટ રૂમમાં જઈ ને અલગ અલગ લોકો સાથે વાતો કરવાના રૂમની સગવડતા હતી. જે છેલ્લે ૧૪ ડિસેમ્બર ૨૦૧૨માં એ રૂમ ચેટની સુવિધા સ્થગિત કરી દેવા માં આવી છે. લોકપ્રિય સોશિયલ નેટવર્ક વેબસાઈટ ફેસબુક સાથે જોડાણની સુવિધા પણ ઉમેરવામાં આવી છે.

## **યાહૂ સર્ચ**
ગુગલની સરખામણીમાં બહુ ઓછું પ્રચલિત સર્ચ એન્જીન છે. યાહૂ એ દુનિયામાં થતા સર્ચ માંથી ૬.૪૨ %  સાથે ત્રીજા ક્રમ પર છે. જુલાઈ ૨૦૦૯માં માઈક્રોસોફ્ટની સર્ચ સુવિધા બિંગ સાથે મળીને ગુગલને હરીફાઈ આપવાનો પ્રયાસ કરે છે.

## બંધ કરેલી સુવિધા
#જીયોસીટી: લોકપ્રિય વેબ હોસ્ટીંગ સુવિધા હતી જે ૧૯૯૫માં શરુ થઈ હતી અને લોકોને પોતાના વેબ પેજ બનવાની સેવા આપતી હતી. ૧૯૯૫માં હસ્તાંતરણ કરેલી આ સુવિધા ૧૦ વરસ બાદ બંધ કરી દેવામાં આવી ત્યારે અંદાજે ૭૦ લાખ વેબ પેજ દૂર કરવામાં આવ્યાં હતાં.
#યાહૂ ગો: જાવા પ્લેટફોર્મ પર આધારિત ફોન એપ્લીકેશન હતી જેના દ્વરા યાહૂની બધી સુવિધાનો ઉપયોગ કરી શકાતો હતો જે ૧૨ જાન્યુઆરી ૨૦૧૦ના રોજ બંધ કરી.
#યાહૂ ૩૬૦ : બ્લોગીંગ અને સોશિયલ નેટવર્કની ૨૦૦૫માં રજુ કરેલી સુવિધા ૨૩ જુલાઈ ૨૦૦૯થી બંધ કરી નાખી.
#યાહૂ ફોટો : સપ્ટેમ્બર ૨૦૦૭માં ફ્લીકર સાથે ભેળવવાથી બંધ કરી દેવામાં આવી.
#યાહૂ કોપ્રોલ : જીયો ટેગ  શેરીંગની  સુવિધા આપતી સાઈટ ૨૮ ઓગષ્ટ ૨૦૧૨ના રોજથી બંધ કરી.

## વિવાદો
૧૯૯૬ પબ્લિક આઈપીઓ વડે ૨૬ લાખ શેર ૧૩ અમેરિકન ડોલરના ભાવે વેચીને લગભગ $૩.૩૮ કરોડનું ભંડોળ ઉભું કર્યું હતું અને ૧૯૯૯ના છેલ્લા મહિનામાં શેરની કીમત બમણી થઈ ગઈ હતી. ડોટ કોમ બબલમાં (૨૦૦૦-૨૦૦૧ માં) ૩ જાન્યુઆરી ૨૦૦૦ના રોજ શેરની કિંમત $૧૧૮.૭૫ સુધી પહોચી ગઈ હતી. જે ૨૬ સપ્ટેબર ૨૦૦૧ના રોજ સૌથી નીચી કિંમત $૮.૧૧ થઈ ગઈ હતી . 

૧૪ માર્ચ ૨૦૧૨ના રોજ ૧૦ પેટન્ટ ભંગનો ફેસબુક વિરુદ્ધ કેસ કર્યો હતો.

## સંદર્ભો
શ્રેણી:વેબકંપની
શ્રેણી:વેબસાઇટ
ટ્યુનિશિયા

**ટ્યુનિશિયા** (تونس) એ ઉત્તર આફ્રિકાનો સૌથી નાનો દેશ છે.  સત્તાવાર રીતે આ દેશ ટ્યુનિશિયાના ગણરાજ્ય તરીકે ઓળખાય છે આ દેશ માઘરેબ (વાયવ આફ્રિકાનો પ્રદેશ) ક્ષેત્રનો એક દેશ છે. આ દેશની પશ્ચિમે અલ્જીરિયા અગ્ની દિશામાં લિબિયા અને ઉત્તર તેમજ પૂર્વમાં ભૂમધ્ય સમુદ્ર આવેલો છે. 

આ દેશનું ક્ષેત્રફળ લગભગ ૧૬૫૦૦૦ ચો. કિમી છે. અને તેની જનસંખ્યા ૧.૦૭ કરોડ જેટલી છે. આ દેશનું નામ તેની ઈશાન ભાગમાં આવેલ રાજધાની ટ્યુનિસ પરથી પડ્યું છે. આ દેશની દક્ષિણે સહરાનું રણ આવેલું છે તે સિવાયનો પ્રદેશ ફળદ્રુપ છે. આ દેશ ૧૩૦૦ કિમી લાંબો સમુદ્ર કિનારો ધરાવે છે 

ટ્યુનિશિયાને યુરોપીયન યુનિયન સાથે સહકાર્યનો કરાર કરેલો છે. આ દેશ આરબ મેઘરેબ યુનિયન, આરબ લીગ અને આફ્રિકન યુનિયનનો સભ્ય છે. આ દેશે આર્થિક સહકાર્ય, ઔધ્યોગિક આધુનિકીકરણ અને નીજી કરણ જેવા કાર્યોથી ફ્રાંસ સાથે ખૂબ નિકટમ સંબંધ બાંધ્યો છે.
## સંદર્ભ
શ્રેણી:દેશ
અણુ

**અણુ** એક મૂળભૂત એકમ છે. જે એક ગાઢ કેન્દ્રિય નાભી ધરાવે છે. જેના ફરતે નકારાત્મક ચાર્જ ધરાવતા ઈલેક્ટ્રોન (વિજાણું) પ્રદક્ષિણા કરતા રહે છે. અણુનાભી વિધેયાત્મક ચાર્જ ધરાવતા પ્રોટોન અને વિજળીક (પ્રતિક્રિયાત્મક) રીતે તટસ્થ એવા ન્યુટ્રોનનું (હાઇડ્રોજન - ૧ જેવા અપવાદને બાદ કરતા કે જે એક માત્ર એવો સ્થિર ન્યુક્લાઇડ છે કે જેની નાભીમાં એક પણ ન્યુટ્રોનનું અસ્તિત્વ નથી) મિશ્રણ ધરાવે છે. અણુના ઇલેક્ટ્રોન વિજચુંબકીય બળના કારણે અણુનાભીથી બંધાયેલા રહે છે. એ જ રીતે, અણુઓના સમુહ પણ એ જ પરીબળથી રાસાયણિક બંધનો દ્વારા એકબીજા સાથે જોડાઇને એક પરમાણુની રચના કરે છે. એક અણુ કે જે સરખી સંખ્યામાં પ્રોટોન તેમજ ઇલેક્ટ્રોન ધરાવતા હોય તે વિજળીક રીતે તટસ્થ હોય છે, નહીતર તે વિધેયાત્મક અથવા નકારાત્મક ચાર્જ ધારણ કરે છે અને તેને આયન તરીકે ઓળખાય છે.

શ્રેણી:ભૌતિકવિજ્ઞાન
બદલપુર (તા. બોરસદ)

**બદલપુર** ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ચરોતર પ્રદેશમાં આવેલા આણંદ જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૮ (આઠ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા બોરસદ તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. બદલપુર ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ડાંગર, બાજરી, તમાકુ, બટાટા, શક્કરીયાં તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે. આ ગામ મહીસાગર નદીના કિનારે વસેલું છે. કહેવાય છે કે અહીં સ્થિત બકરેશ્વર મહાદેવના મંદિરના નામ પરથી આ ગામનું નામ પડ્યું છે.

શ્રેણી:બોરસદ તાલુકો
શ્રેણી:ચરોતર
નેહા શર્મા

**નેહા શર્મા** બિહારની વતની ભારતીય અભિનેત્રી છે. 
## વિગત
નેહાએ માઉન્ટ કાર્મેલ સ્કૂલ ભાગલપુરમાં અભ્યાસ કર્યો, અને નેશનલ ઇન્સ્ટિટ્યુટ ઓફ ફેશન ટેક્નોલોજી નવી દિલ્હીમાંથી ફેશન ડિઝાઇનનો કોર્સ કર્યો.

નેહાની પ્રથમ ફિલ્મ ૨૦૦૭માં રજુ થયેલ તેલુગુ ફિલ્મ *ચિરુથા* હતી.  તેણીની પ્રથમ હિન્દી ફિલ્મ ૨૦૧૦માં આવેલ મોહિત સુરીની  *ક્રૂક* હતી. નેહા શર્માએ કુનાલ કોહલીની *તેરી મેરી કહાની*માં કેમીઓ કર્યુ હતું, અને એક્તા કપૂરની *ક્યા સુપર કૂલ હૈ હમ*માં પૂર્ણ ભૂમિકા કરી હતી.

## અંગત જીવન
રસોઇ કરવી, સંગીત સાંભળવું, વાંચવું તેમજ નૃત્ય કરવું વગેરે તેણીનાં શોખ છે. નેહાએ ભારતિય શાસ્ત્રીય નૃત્ય  કથકની તાલીમ લીધી છે. આ ઉપરાંત તેણી સ્ટ્રીટ હિપ હોપ, લેટિન ડન્સિંગ-સાલસા, merengue, જાઇવ અને જાઝ જેવા નૃત્યો પણ લંડનમાં શીખી છે. તેણી પોતાની સ્ટાઇલ પ્રેરણા તરીકે કૅટ મૉસને ગણાવે છે. પોતાની કપડાંની બ્રાન્ડ શરૂ કરવાની પણ તેની મહેચ્છા છે.

## ફિલ્મોની યાદી
## માન્યતા 
* ભારતમા ઝડપથી ઉદય પામતાં વ્યક્તિઓની યાદી (૨૦૧૦) માં પાંચમાં ક્રમે.  યાદી પ્રસિદ્ધકર્તા: 'ગૂગલ Zeitgeist'.
* ટાઇમ્સ ઓફ ઇન્ડિયાની '૫૦ મોસ્ટ ડિઝાયરેબલ વિમેન'ની યાદીમાં ૩૧માં ક્રમે.
* ટાઇમ્સ પોલની હોટેસ્ટ ફિમેલ ડેબ્યુની યાદીમાં પ્રથમ ક્રમે.

## આ પણ જુઓ
* વ્યક્તિઓની યાદી જેઓ બિહારથી છે

## સંદર્ભ
## બાહ્ય કડીઓ
* 

શ્રેણી:જીવિત લોકો
શ્રેણી:ભારતીય અભિનેત્રી
શ્રેણી:૧૯૮૭માં જન્મ
મેક્સિકો

**મેક્સિકો** એ ઉત્તર્ અમેરિકાનું એક સ્વતંત્ર સંવૈધાનિક ગણતંત્ર છે. તેનું સત્તાવાર નામ મેક્સિકોના સંયુક્ત રાજ્યો (યુનાયટેડ મેક્સિકન સ્ટેટ્સ) છે.  આ દેશની ઉત્તર્ સરહદે  યુનાયટેડ સ્ટેટ્સ ઑફ અમેરિકા આવેલો છે, તેની દક્ષિણે અને પશ્ચિમે પ્રશાંત મહાસાગર છે. એની અગ્નિ દિશામાં ગ્વાટેમાલા, બેલાઈઝ અને કેરેબિયન સમુદ્ર આવેલા છે અને તેની પૂર્વે મેક્સિકોનો અખાત આવેલો છે.   ક્ષેત્રફળની દ્રષ્ટિએ તે અમેરિકામાં પાંચમો સૌથી મોટો દેશ છે. ત્ વિશ્વમાં ૧૩મો સૌથી મોટો સ્વતંત્ર રાષ્ટ્ર છે.  આ દેશની જનસંખ્યા અમ્દાજે ૧૩ કરોડની છે.  જનસંખ્યાની દ્રષ્ટિએ તે વિશ્વમાં ૧૧ મ ક્રમાંકે આવે છે. સૌથી વધુ સ્પેનિશ ભાષા બોલનાર દેશમાં આ દેશ ની ગણાના થાય છે. મિક્સિકન સમૂહમાં ૩૧ રાજ્યો અને એક રાજધાની ક્ષેત્ર નો સમાવેશ થાય છે.

## સંદર્ભ
શ્રેણી:મેક્સિકો
મઠ

**મઠ** એક જાનીતું કઠોળ છે. તેનું શાસ્ત્રીય નામ  વિગ્ના એકોનીટીફોલીયા (**Vigna aconitifolius**) છે. હિંદીમાં આને મોઠ (मोठ),  અંગ્રેજીમાં મોથ બીન (moth bean), મરાઠીમાં મટકી (मटकी) કહે છે. આ કઠોળ એક ઝીણું, શુષ્ક વાતાવરણ સહેનારું  વાર્ષિક છોડ   trailing herb છે. મઠનો છોડ નાના પીળા ફૂલો ધરાવે છે અને તેના પાન  deeply lobed leaves ધરાવે છે. આ કઠોળને દક્ષિણ એશિયાના સૂકાં ક્ષેત્રોમાં ઉગાડવામાં આવે છે. આનો દાણો ખીણો ૩ થી ૪ મિમી લાંબો હોય છે. તેનો રંગ રતાશ પડતો કથૈ જેવો હોય છે.  આના ફણગાવેલા અંકુરો સ્વાદમાં થોડ્યાં મીઠા લાગે છે. 

મહારાષ્ટ્રી રસોઈમાં મઠ ખૂબ પ્રિય અને પચલિત છે. તેઓ મઠને પલાળીને તેને ફણગાવીને  તેમાંથી મિસળ બનાવે છે. 

ગુજરાતમાં મઠના લોટમાંથી મઠીયા નામે ફરસાણ ખાસ કરીને દિવાળીના સમયે બનાવવામાં આવે છે. 

## સંદર્ભ
શ્રેણી:કઠોળ
ચોઘડિયાં

**ચોઘડિયાં** એટલે ચો-ઘડીયા, ચાર ઘડી, જે શબ્દનું અપભ્રંશ થઇને ચોઘડિયું થઇ ગયું. હિંદુ ધર્મમાં કોઈ પણ સારા કામનો પ્રારભ ચોઘડિયાં જોઈને કરવામાં આવે છે. દિવસ અને રાત્રીના ચોઘડિયાંની શરૂઆત સુર્યાસ્ત અને સૂર્યોદય મુજબ થાય છે. ચોઘડિયાં ત્રણ પ્રકારના હોય છે, શુભ, મધ્યમ અને અશુભ. શુભ ચોઘડિયાં એટલે શુભ, અમૃત, લાભ તથા મધ્યમ ચોઘડિયું એટલે ચલ, અશુભ ચોઘડિયાંમાં ઉદ્વેગ, કાળ, રોગનો સમાવેશ થાય છે. ચોઘડિયાંને બદલે ઘણા હોરા જોવી એવું પણ કહે છે.સારી રીત સૂર્ય ઉદય અને સુર્ય અસ્ત થી જોવા ની છે બધા કેલેન્ડર માં સુર્ય ઉદય અને સૂર્ય અસ્ત નો સમય એટલે જ આપવા માં આવે છે

## ચોઘડિયાં જોવાની રીત 
એક ચોઘડિયું લગભગ દોઢ કલાકનું હોય છે. એટલે આશરે ૯૦ મિનીટ. ઘડિયાળની શોધ થયા પહેલાના સમયમાં ઘડી એ એક માપ હતું. ૧ ઘડી એટલે અત્યારનો ૨૪ મિનીટ સમય બરાબર થાય. દિવસના ચોઘડિયાંની શરૂઆત ૬:૦૦ વાગ્યે થી થાય ને ૭:૩૦ વાગ્યે પૂરું થાય ને પછીનું બીજું ચોઘડિયું ચાલુ થાય. રાત્રીના ચોઘડિયાં પણ આજ રીતે સાંજે ૬:૦૦ થી ચાલુ થાય. દરેક વાર મુજબ શરૂઆત અલગ અલગ ચોઘડિયાંથી થાય. જે વાર હોય તે દિવસના ચોઘડિયાંની શરૂઆત તે વારના સ્વામી મુજબ થાય. દરેક વારના સ્વામી આ મુજબ છે.

* ઉદ્વેગ – રવિવાર
* અમૃત – સોમવાર
* રોગ – મંગળવાર
* લાભ – બુધવાર
* શુભ – ગુરુવાર
* ચલ – શુક્રવાર
* કાળ – શનિવાર

## આજનાં ચોઘડિયાં 
## વાર મુજબ ચોઘડિયાં 
શ્રેણી:પંચાંગ
ખજૂર

**ખજૂર** ઠંડીમાં સમગ્ર ભારતમાં સહેલાઈથી મલી જાય છે. આનું વૃક્ષ 30 થી 40 ફુટ લાંબુ, 3 ફીટ પહોળુ આછુ લીલા રંગનુ અને આના પાન 10થી 15 ફુટ લાંબા હોય છે. આ 1 થી દોઢ ઈંચ લાંબા, અંડાકાર અને ઘાટા લાલ રંગના ફળના ફળ હોય છે. ખજૂરના અંદરની બી ખૂબ જ કડક હોય છે.

ખજૂર પૌષ્ટિક ફળ જ નહીં અનેક્ રોગોની ઉત્તમ ઔષધિ પણ છે તેને ખજુરી અને છુહીરા પણ કહે છે. તેનું ફળ રૂચિકર, મધુર,શીતળ, પાચક અને પુષ્ટિકારક હોય છે. તે અગ્નિ વર્ધક તથા હ્રદય માટે હિતકારી તો છે જ કફ, પિત્ત,વાત અને અનિદ્રાનાશક છે. ખજૂરમાં વિટામીન એ, બી અને સી પ્રોટીન, ફોસ્ફરસ, કેલ્શિયમ, પોટીશિયમ, સોડિયમ, કાર્બોહાઈડ્રેટ્સ, આર્યન વિગેરે તત્વો હોય છે. એક કીલો ખજૂર આપણા શરીરમાં 3500 કેલરી ઉર્જાનો સંચાર કરે છે. ખજૂરમાં 70 ટકા શર્કરા હોય છે જેમાં ગ્લુકોઝ અને ફ્રેક્ટોઝનું પ્રમાણ સૌથી વધુ હોય છે. તે ઘણાં ખનીજ પદાર્થો જેવા કે આયરન, પોટેશિયમ, મેગ્નીશિયમ, સલ્ફર, કોપર, કેલ્શિયમ, ફોસફરસનો મુખ્ય સ્ત્રોત પણ છે. ફક્ત ખજૂર જ નહીં તેના ઝાડના એક એક ભાગ આપણા માટે ઘણાં ઉપયોગી છે.ખજૂરના ઝાડના પાદડાંમાંથી ફેબ્રિક્સ બને છે તો ખજૂરના ઠડીયાને પ્રોસેસમાંથી પસાર કરી નરમ બનાવી પશુઓ માટે ઉત્તમ પ્રકારનો ચારો બનાવી શકાય છે. ખજૂર એકી સાથે પાંચ તોલાથી વધુ ખાવું નહિ. ખજૂરનું નિયમિત સેવન લાભકારી છે. ગુર્દા અને આંતરડાની બીમારીમાં ફાયદાકારક છે.

## લાભ 
લિવર : યકૃતના કાર્ય માટે જરૂરી પાચક રસને વધારવામાં મદદ કરે છે. કબજિયાત : ફાઈબરનુ પ્રમાણ વધુ હોવાથી કબજિયાત દૂર કરે છે. વજન વધારવામાં : કાર્બોહાઈડ્રેડ અને કેલોરીની માત્રા વધુ હોવાને કારણે વજન વધારવામાં મદદરૂપ. તંત્રિકા તંત્ર - ખાંડની માત્રા વધુ હોવાથી મગજની ક્રિયાઓની ક્ષમતા વધારવામાં સહાયક મિનરલ : આયરન અને કેલ્શિયમની વધુ માત્રા હોવાને કારણે શરીરમાં લોહી વધારવામાં અને હાડકાંની મજબૂતીમાં મદદરૂપ.

## અન્ય લાભ 
થાક અને ચક્કર દૂર કરે છે. શરીરમાં લોહી સંચારની ક્રિયામાં મજબૂતી પ્રદાન કરે છે. સંક્રામક રોગ, જેવી કે શરદી, ખાંસી અને તાવમાં બચાવ.

## પોષક તત્વોની માત્રા 
પ્રોટીન - 1.2 ટકા

ફેટી એસિડ - 0.4 ટકા

કાર્બોઝ - 85 ટકા

મિનરલ - 1.7 ટકા

કેલ્શિયમ - 0.022 ટકા

પોટેશિયમ - 0.32 ટકા

કેલોરી - 317

## બાહ્યકડીઓ
શ્રેણી:આહાર
શ્રેણી:ફળ
કુંવારપાઠું

**કુંવારપાઠું** (અં: Aloe vera, હિ:,સં: घृतकुमारी), આપણા દેશના તમામ મેદાની પ્રદેશોમાં કુદરતી રીતે ઊગે છે. દરિયાકાંઠે, રણવિસ્તારમાં,પહાડી પ્રદેશોમાં એ વધારે પ્રમાણમાં થાય છે. આર્યુવેદ તથ યૂનાની ચિકિત્સા-પધ્ધતિઓમાં એનો પુષ્કળ ઉપયોગ કરવામાં આવે છે. ઉપરાંત શાક,અથાણું,મુરબ્બો,જામ તથા અન્ય પૌષ્ટિક ખાદ્યપદાર્થો બનાવવામાં પણ એનો ઉપયોગ થાય છે. ગામડાંના તથા શહેરી વિસ્તારના મોટાભાગના લોકો કુંવારપાઠુંના ગુણો તથા ઉપયોગોથી પરિચિત છે.
       
કુંવારપાઠુંનું આધુનિક કુળ લિલિયેસી (Lilliaceae)-રસાનાદિ વર્ગનું ગણી શકાય. આ વર્ગમાં લસણ, ડુંગળી, લાંગલી,ચોપચીની, શતાવરી, મૂસળી, જીવક, મેદા વગેરે વનસ્પતિઓ આવે છે. ગુણધર્મ તથા ઉપયોગની દ્રષ્ટીએ આ વનસ્પતિઓમાં કોઇ સામ્ય નથી. છતાં ઉત્પતિની દ્રષ્ટીએ સામ્ય છે. આ વનસ્પતિઓનાં મૂળ જ્યાંથી જમીનની નીચે જાય છે, એ જ જગ્યાએથી એમનાં પાન ઉપર તરફ ફુટે છે. આમ આ વનસ્પતિઓને થડ હોતું નથી. જમીન પાસેથી જ એક પછી એક પાન ફૂટે છે અને તે છોડ (ક્ષુપ) કે લતાનું સ્વરુપ ધારણ કરે છે.

## સંદર્ભ
## બાહ્ય કડીઓ
* ફાયદાકારક કુંવારપાઠું (દિવ્યભાસ્કર લેખ)
* Aloe vera L. Medicinal Plant Images Database (School of Chinese Medicine, Hong Kong Baptist University) 
* Aloe vera (L.) Burm. f. var. chinensis (Haw.) Berger Medicinal Plant Images Database (School of Chinese Medicine, Hong Kong Baptist University) 
* Immunotherapy in Nonmelanoma Skin Cancer - Medscape News Dermatology Soudeh Ghafouri-Fard; Somayyeh Ghafouri-Fard 06/29/2012

શ્રેણી:ઔષધીય વનસ્પતિ
શ્રેણી:ગુજરાતની વનસ્પતિ
વાલ

**વાલ** એ એક કઠોળ છે. ઉષ્ણકટિબંધીય દેશોમાં ઉતતું આ એક મુખ્ય કઠોળ છે. આફ્રિકા, ભારત, બાંગ્લાદેશ અને ઈંડોનેશિયામાં આની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ કઠોળ પશ્ચિમમાં બહુ પ્રચલિત નથી. આ કઠોળમાં પોષક સ્તર્ સુદારવાની, ખોરાક સુરક્ષા વધારવાની અને ગ્રામીણ વિકાસ અને જમીન સંવર્ધનની શક્યતાઓ રહેલી છે. આનું શાસ્ત્રીય નામ "લૅબ્લાબ -પરપ્યુરીયસ" છે. આ સિવાય તેને હ્યાસીન્થ બીજ, ઈંડિયન બીન, લેકેવાન્સ નામે પણ ઓળખાય છે

## વિકાસ
હ્યાસીન્થ વાલ વેલા પર ઉગે છે. તેના ફૂલ હાંબલી રંગના હોય છે. તેની શિંગ ચળકતા જાંબલી રંગની હોય છે. ખેતરની વાડ પર ઉગાડવામાટૅ આ સારીએ વનસ્પતિ છે. તે ઝડપથી ઉગે છે અને તેના ફૂલો સારી સુગંધ ધરાવે છે. આના ફૂલો પતંગિયા અને હમીંગ બર્ડને આકર્ષે છે. સાથે તે ખાઈ શકાય તેવા પાન, ફૂલ, શિંગ અને મૂળ પેદા કરે છે. આના સૂકા દાણામાં સ્યાનોજેનીક ગ્લુકોસાઈડનું પમાણ અધિક હોવાથી તે ઝેરી હોઈ શકે છે. લાંબા સમય સુધી રાંધ્યા પછી તે ઝેર ઉતરી જાય છે, ત્યાર બાદ જ તે ખાવા જોઈએ.

## વપરાશ
વિશ્વમાં વાલને મોટે ભાગે ચારા તરીકે ઉતાડવામાં આવે છે  તેને સુશોભન વૃક્ષતરીકે પણ ઉગાડાય છે. આ સિવાય તેનો છોડ વૈદકીય અને ઝેરી છોડ તરીકે પણ વર્ણવાય છે 

મહારાષ્ટ્રમાં વાલમાંથી એક મસાલેદાર શાક બનાવવામાં આવે છે જેને "વાલાચે બીરડે" (वालाचे बीरडे) કહે છે અને તેને શ્રાવન માસમાં ખવાય છે.

કર્ણાટકમાં વાલમાંથી અવારેકાલુ સારુ નામનું શાક, અવારેકાલુ ઉસલી નામનું કચુંબર બને છે. તે સિવાય અવારેકાલુ ઉપીટ નામની ઉપમા બનાવાય છે. તે સિવાય તેને અક્કી રોટીમાં સ્વાદમાટે ઉમેરાય છે. અમુક સમયે બહારની છાલ કાઢી નાખીને અંદરના નરમ ગરમાંથી વાનગીઓ બને છે. આવી છાક કાઢેલી વાલને ત્યાં હિટાકુબેલે અવારેકાલુ કહે છે. જેનો અર્થ છે ચીપટી કાઢેલા વાલ. 

તેલંગાણામાં વાલની સિંગને જીણી સમારીને શાક બનાવાય છે અને ત્ને પોંગલ નામના ઉત્સવમાં ખવાય છે. આ શાકને બાજરીના રોટલા સાથે ખવાય છે. સદીઓથી આ એક લોકપ્રીય વાનગી છે. 

વિયેટનામમાં વાલમાંથી "ચે દૌ વાન" નામની એક વાનગી બને છે

કેન્યામાં કીકુયુ નામને જાતિના લોકોમાં વાલ ઘણી પ્રિય છે. તેઓ આને ધાવન વધારનાર માને છે અને સ્તનપાન કરાવનાર સ્ત્રીઓને ખાસ ખવડાવવામાં આવે છે. તેઓ વાલના દાણાને બાફી તેને પાકેલા કેળા સાથે મસળીને ખાવા અપાય છે જેથી આ વાનગી ગળી હોય છે. 

આના પાન પાલક જેમ ખવાય છે પણ તેને બાફીને તેનું પાણી ફેંકી દેવાય છે.

## સંસ્કૃતિમાં
ગુજરાતીમાં વાલ વિશે આ જોડકણું પ્રસિધ છે:

વાલ કહે હું મોટો દાણો, ઘણાં લાકડાં બાળુ, ચાર દિવસ મને સેવો તો સભામાં બેસતો ટાળુ.

## સંદર્ભ
## બાહ્ય કડીઓ 
* The Hyacinth Bean - Informative but non-scholarly essay on Hyacinth Bean history, uses, etymology.
* The Banglalore bean
* Murphy, Andrea M.; Colucci, Pablo E. A tropical forage solution to poor quality ruminant diets: A review of Lablab purpureus Livestock Research for Rural Development (11) 2 1999
* JSTOR Plant Science
* University of Agricultural Sciences, Bangalore, India - Lablab lab 

શ્રેણી:કઠોળ
પર્સનલ એરિયા નેટવર્ક

પર્સનલ એરિયા નેટવર્ક (Personal Area Network – PAN) એક એવું કમ્પ્યુટર નેટવર્ક છે જે ટેલીફોન, મોબાઈલ અને વ્યક્તિગત ડીજીટલ ઉપકરણોને એક બીજા સાથે જોડીને બન્યું હોય છે. PANની મદદથી વ્યક્તિ પોતાના અંગત ઉપકરણોને એક બીજા સાથે જોડી વાર્તાલાપ કરી શકે છે અને ઈન્ટરનેટની વ્યવસ્થા કરતી કોઈ અપ-લીંકની મદદથી જે તે ઉપકરણોમાં ઈન્ટરનેટનો ઉપયોગ કરી શકે છે. વાયરલેસ પર્સનલ એરિયા નેટવર્ક(WPAN) વાયરલેસ નેટવર્ક તકનીક પર આધારિત PAN છે, કે જે IrDA, વાયરલેસ USB, બ્લુ-ટૂથ, Z-Wave, ZigBee જેવી વાયરલેસ નેટવર્ક તકનીકનો ઉપયોગ કરે છે. આ WPAN નો વ્યાપ થોડા સેન્ટીમીટર થી લઈને થોડા મીટર સુધીનો હોય છે.

## વાયરલેસ પર્સનલ એરિયા નેટવર્ક (WPAN)
વાયરલેસ પર્સનલ એરિયા નેટવર્ક(WPAN) એક પર્સનલ એરિયા નેટવર્ક છે કે જે તે વ્યક્તિ ને કેન્દ્રસ્થ રહીને તેની આસપાસ રહેલા વાયરલેસ ઉપકરણોને એકબીજા સાથે વાયરલેસ તકનીકથી જોડે છે. વાયરલેસ PAN ધોરણ IEEE 802.15 ના આધારિત છે. WPANમાં બે પ્રકારની વાયરલેસ તકનીકોનો ઉપયોગ થાય છે : બ્લુ-ટુથ (Bluethooth) અને IrDA(Infrared Data Association). WPANની મદદથી વપરાશકર્તા પોતાની સાથે રહેલા સામાન્ય કોમ્પુટીંગ અને સંચાર ઉપકરણોને જોડવા સક્ષમ બને છે.

WPAN માં “Plugging in” તરીકે ઓળખાતી એક ચાવી રૂપ તકનીક છે. એક આદર્શ પરિસ્થિતિમાં જયારે બે WPAN સજ્જ ઉપકરણો એકબીજાની નજીક આવે ત્યારે તેઓ જોડાઈ છે. આની બીજી વિશિષ્ટા જોઈએતો તે ઉપકરણોને બીજા ઉપકરણોના બિન જરૂરી પ્રવેશથી અટકાવવા માટે માટે ઉપકરણોને રૂપરેખાંકિત કરી શકાય છે. 

WPANs માટે ટેકનોલોજી તેના પ્રાથમિક તબક્કામાં છે અને તેનો ઝડપી વિકાસ થઇ રહ્યો છે. સૂચિત સ્થિતિઓમાં ડિજિટલ મોડેલ માટે ઓપરેટિંગ ફ્રીક્વન્સીઝ 2.4 GHzની આસપાસ છે. આનો ઉદ્દેશ ઘર અથવા ધંધાકીય સ્થળોએ ઉપકરણો અને સિસ્ટમો વચ્ચે ખામીરહિત જોડાણ કરી આપવાનો છે. WPANમાં રહેલો દરેક ઉપકરણ એકબીજા સાથે માહિતીની આપ-લે કરી શકવા સક્ષમ છે. ઉપરાંત, આ વૈશ્વિક રીતે કરી શકે છે. દા.ત. ગુજરાતના કોઈ ગામડામાં પોતાની સાઈટ પર રહેલો ઈજનેર પોતાના મુખ્ય મથક સુરતમાં રહેલા ડેટાને ઈન્ટરનેટની મદદથી પોત્તાના મોબાઈલ કે iPadમાં સરળતાથી જોઈ શકે છે. 
 
### બ્લુ ટૂથ 
બ્લુ-ટૂથ તેના આશરે ૧૦મી.ના વિસ્તારમાં ટુંકી-આવૃત્તિ વાળા રેડીઓ-મોજાનો ઉપયોગ કરે છે. દા.ત. બ્લુ-ટૂથ ઉપકરણો જેવાકે, કી-બોર્ડ, સૂચક-ઉપકરણ, ઓડીઓ હેડ-સેટ, પ્રિન્ટ ઉપકરણ વગેરે કમ્પ્યુટર, મોબાઈલ, PDA(પર્સનલ ડીજીટલ અસીસ્ટન્ટ) વિ. જોડે વાયરલેસ તકનીકથી જોડાય છે. 

બ્લુ-ટૂથથી બનેલા PANને પીકો-નેટ(Piconet) કહેવાય છે અને તે ૮ સક્રિય ઉપકરણોને માસ્ટર-સ્લેવ (સબંધ)થી બનેલ હોય છે. (ઉપકરણો મોટી સંખ્યામાં “પાર્ક” સ્થિતિમાં જોડાયેલ હોય શકે છે.) પીકો-નેટને સૌપ્રથમ બ્લુ-ટૂથ ઉપકરણ માસ્ટર કહેવાય છે અને બાકીના બીજા ઉપકરણો સ્લેવ કહેવાય છે જે માસ્ટર જોડે વાર્તાલાપ કરે છે. પીકો-નેટનો વિસ્તાર આશરે ૧૦ મી.(૩૩ ફૂટ) જેટલો જ હોય છે. તેમ છતાં, આદર્શ સ્થિતિમાં આ વિસ્તાર ૧૦૦ મીટર થઇ શકે છે. બ્લુ-ટૂથ પર થયેલા નવા સંશોધનોએ બ્લુ-ટૂથ એન્ટેનાનો વિસ્તાર તેના મૂળ વિસ્તારથી ઘણો વધાર્યો છે. 

### ઇન્ફ્રારેડ ડેટા એસોસીએશન 
ઇન્ફ્રારેડ ડેટા એસોસીએશન (IrDA) ઇન્ફ્રારેડ લાઈટનો ઉપયોગ કરે છે, જેની આવૃત્તિ મનુષ્યની આંખ પારખી શકતી નથી. સામાન્ય રીતે ઇન્ફ્રારેડ નો ઉપયોગ TV રીમોટમાં થાય છે. ખાસ કરીને, IrDA નો ઉપયોગ કરતા WPAN ઉપકરણો માં પ્રિન્ટર, કી-બોર્ડ અને બીજા સીરીયલ ડેટા ઇન્ટરફેસ વાળા ઉપકરણોનો સમાવેશ થાય છે. 

## સંદર્ભો 
શ્રેણી:કમ્પ્યુટર વિજ્ઞાન
કવિતા કૌશિક

**કવિતા કૌશિક** એ એક જાણીતી ટી.વી. કલાકાર છે. તેણીના માતાનું નામ અર્પણા કૌશિક છે અને પિતાનું નામ દિનેશ કૌશિક છે. તેણીએ સ્નાતક સુધીનો અભ્યાસ કર્યો છે. તેણીની ઊંચાઈ ૫.૮ ફૂટ છે. તેણીનો જન્મ પંદરમી ફેબ્રુઆરી, ૧૯૮૧ના દિવસે દિલ્હી ખાતે થયો હતો. તેણી F.I.R., તોતા વેડ્સ મેના જેવી ધારાવાહિકમાં હાલ પોતાની ભૂમિકા નિભાવી રહી છે.     

## ટેલીવીઝન ધારાવાહિક 
* એફ આઈ આર (ચન્દ્રમુખી ચૌટાલા)
* અરે દીવાનોં મુઝે પહચાનો ( ધારાવાહિક મેજબાન)
* દિલ ક્યા ચાહતા હૈ (નારી)
* કુમકુમ- એક પ્યારા સા બંધન (નૈના)
* કહાની ઘર ઘર કી (માન્યતા)
* રીમિક્સ (પલ્લવી)
* તુમ્હારી દિશા (પૂરિનિતા)
* નચ બલિએ ૩ (સ્વયં)
* કેસર (કાદંબરી)
* ઘર એક સપના (વંશિકા)
* કુટુંબ (મોનિકા મલ્હોત્રા)

## ફિલ્મોગ્રાફી 
* એક હસીના થી 
* મુંબઈ કટિંગ 
* ફાઇલમ સિટી

શ્રેણી:અભિનેત્રી
શ્રેણી:૧૯૮૧માં જન્મ
ચોળા

**ચોળા** એ ગુજરાતી રસોઈમાં જાણીતું કઠોળ છે.  તેને અંગ્રેજીમાં  કાઉ પી (cowpea = ગાય વટાણા) કહે છે. તેનું શાસ્ત્રીઅ નામ વિગ્ના ઉઙીક્યુલાટા (***Vigna unguiculata***) છે  

ચોળા એ મધ્યમ શુષ્ક આબોહવા ધરાવતા ક્ષેત્રો જેમકે એશિયા, આફ્રિકા, દક્ષિણ યુરોપ અને મધ તથા દક્ષિણ અમેરિકા ક્ષેત્રમાં ઉગાળાતું મહત્વપૂર્ણ કઠોળ છે.  જ્યાં અન્ય કઠોળ સારી રીતે ઉગી નથી શક્તા તેવા સુષ્ક સમષીતોષ્ણ અને ઉષ્ણ કટિબંધીય ક્ષેત્રોમા ચોળા સારી રીતે ઊગે છે. તેઓ સુષ્ક આબોહવા પ્રત્યે સહનશીલ હોય છે. ચોળાના છોડના મૂળની ગાંઠોમામ અવેલા જીવાણુઓ જમીનમાં નાઈટ્રોજન સ્થિરીકરણમાં મદદ કરે છે. તેઓ ૮૫% રેતી અને ૦.૨% જેટલી કાર્બનીક પદાર્થ અને અલ્પ પ્રમાણમાં ફોસ્ફરસનું સંયોજન ધરાવતી નબળી માટીમાં સારી રીતે ઊગે શકે છે.  આ સિવાય તે પડછાયામાં ઊગી શક્તી હોવાથી તેને મકાઈ, બાજરી, જુવાર, શેરડી અને કપાસના પાક સાથે સાથે સહપાક તરીકે ઉગાડી શકાય છે. આને કારણે ચોળા આફ્રીકાના સવાના અને ઉપ-સહારા ક્ષેત્રની ખેતીમાં પરંપરાગર્ત સહપાક પધતિનું મહત્ત્વપૂર્ણ અંગ છે.

ચોળાએ દક્ષિણી યુનાયટેડ સ્ટેટ્સનું સામાન્ય ખોરાક છે. અહીં તેને બ્લેક આય્ડ પીસ (કાલી આંખવાળા વટાણા) કહે છે. 

હિંદી ભાષામાં ચોળાને લોભિયા કે બુરા, ઉડિયા ભાષામાં જુડુંગા (ଝୁଡୁଂଗ), બંગાળીમાં "બારબોટી કોલાઈ", કન્નડમાં અલસન્દી, મરાઠી ભાષામાં ચવળી  (चवळी). તમિળભાષામાં "કારામણિ કેથત્તા પયિર કહે છે. ભારતીય ભોજનમાં તે ખૂબ પ્રચલિત છે.

યુ.એસ. ડી. એ. ફૂડ ડાટાબેસ અનુસાર શકાહારી ખાદ્ય પદાર્થમાં ચોળાના પાંદડામાં પ્રોટીન કેલેરીની સૌથી વધુ ટકાવારી હોય છે.  

## પારંપારિક રસોઈ
ગુજરાતમાં ચોળાનું કઠોળ શાક તરીકે રોટલી ભેગુ ખવાય છે.

તામિલનાડુમાં તેમના માસી (ફેબ્રુઆરી) અને પાન્ગુની (માર્ચ)  મહિના દરમ્યાન  કોળુકટ્ટાઈનામની એક મીથી વાઙી બનાવવામાંઆવે ચેહ્ જે કેરળમાં અડાઇ પણ કહે છે. આવાનગી ચોળાને બાફી તેમાં ઘી - ગોળ ઉમેરીને બનાવામાં આવે છે. આ સિવાય ત્યાં ચોળાનો સાંબાર અને ચોળાનો પુળીકોળંબ (આંબલીના ઝાડા રસાવાળુ શાક )  બનાવાય છે 

શ્રીલંકામાં ચોળા વિવિધ રીતે રંધાય છે. એક પ્રચલીત રીતે તેને નારિયલના દૂધમાં રાંધવાની છે.

ટર્કીમાં ચોળાને અધકચરાં બાફી તેમાં ઓલીવ તેલ, મીઠું, થાઈમ અને લસણનો સોસ ઉમેરી તેને એપેટાઈઝર (જમવાના પ્રથમ ચરણમાં ખવાતી વાનગી) ખવાય છે. ઘણી વખતે  તેને ટમેટાં અને લસણ સાથે પન ખવાય છે. તેને સલાડ તરીકે પણ ખવાય છે.

## ઉત્પાદન અને વપરાશ
સુષ્ક અને અલ્પ ભેક ધરાવતી આબોહવા ધરાવતા આફ્રિકાના ક્ષેત્રોના ખેડૂતો ચોળાનાં પ્રમુખ ઉત્પાદકો અને વપરાશકર્તા છે. આ ખેડૂતો તેને ખાય છે અને પ્રાણીઓને ખવડાવે છે અને તેના પાંદડા અને ફળોને પણ રાંધી ને ખાય છે. પૂર્વ આફ્રિકા અને દક્ષિણી એશિયામાં ચોળા વિશેષ ઉગાડવામાં આવે છે અને વિશેષ રીતે તેને ભાજી તરીકે ખવાય છે. આફ્રિકા અને એશિયામાં ચોળાના પાનમાંથી મળતા પ્રોટીન કેલેરીની માત્રા ૫૦ લાખ ટન સૂકા ચોળા બરોબર હોય છે  Cowpea fields cover 12.5 million hectares worldwide annually. પશ્ચિમ આફ્રિકા અને મધ્ય આફ્રિકા વિશ્વમાં પ્રમુખ ચોળા ઉત્પાદક ક્ષેત્ર છે. તે વિશ્વના ૩૦ લાખ ટન ઉતાદનના ૬૪% છે.  નાઈજીરિયા ચોળાનો પ્રમુખ ઉત્પાદક દેશ છે.  આ સિવાય  ઘાના, નાઈજર, સેનેગલ અને કેમેરુન પણ ચોળાના જાણીતા ઉત્પાદકો છે.  આફ્રિકા બહાર બ્રાઝીલમાં ચોળા ઉગાડવામાં આવે છે. 

## સંદર્ભ
## બાહ્ય કડીઓ
*Crop Wild Relatives **Gap Analysis** Portal  reliable information source on where and what to conserve *ex situ*, regarding ***Vigna*** genepool
*Cowpea research at the International Institute of Tropical Agriculture (IITA)
*Network for Genetic Improvement of Cowpea for All (NGICA)

શ્રેણી:કઠોળ
વાડલા (તા. વંથલી)

'''''' ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારના જૂનાગઢ જિલ્લામાં આવેલા વંથલી તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. આ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, મગફળી, તલ, બાજરી, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે. અહીયા સુપ્રસિધ્ધ ગૌશાળા પણ આવેલી છે, જ્યાં ગૌમુત્રમાંથી અનેક પ્રકારની દવાઓ પણ બનાવવામા આવે છે.

## સંદર્ભો
સાર્થ જોડણીકોશ

**સાર્થ જોડણીકોશ** એ ગુજરાત વિદ્યાપીઠ દ્વારા બહાર પાડવામાં આવેલ ગુજરાતી શબ્દોનો શબ્દકોશ - જોડણી કોશ છે.

## ઇતિહાસ 
ઇ.સ. ૧૯૨૯માં બહાર પડેલી સાર્થની પ્રથમ આવૃત્તિમાં ૪૩૭૪૩ શબ્દો હતા. (પૃષ્ઠ ૩૭૩; તેની 'પડતર કિંમત પોણાચાર રૂપિયા' હતી, 'વેચવાની કિંમત ત્રણ રૂપિયા') બીજીમાં ૪૬૬૬૧, (ઈ.સ. ૧૯૩૧), ત્રીજીમાં ૫૬૩૮૦ (૧૯૩૭) ચોથીમાં થોડા વધારે (ઈ.સ. ૧૯૪૯) પણ ખાસ ઉમેરો ન હતો, પાંચમીમાં ૬૮૪૬૭. પાંચમી આવૃત્તિ ૧૯૬૭માં પ્રસિદ્ધ થઈ ત્યારબાદ આજ સુધી પાંચમી આવૃત્તિનાં પુનર્મુદ્રણ જ થયા કર્યાં છે. તેના શબ્દભંડોળમાં કોઈ વધારો થયો નથી. વર્ષ ૨૦૦૫માં તેની પૂરવણી પ્રસિદ્ધ થઈ, તેનો ઉદ્દેશ અન્ય ભાષાના, વિશેષ કરીને અંગ્રેજી ભાષાના જે શબ્દો વ્યાપક રીતે વપરાતા હોય અને લગભગ રૂઢ જેવા થઈ ગયા હોય તે શબ્દો આપવા પૂરતો મર્યાદિત હતો. આ પૂરવણીમાં ૫૦૦૦ શબ્દો છે. આમ સાર્થ જોડણીકોશમાં ૬૮૪૭૩+૫૦૦૦ = ૭૩૪૭૩ જેટલા શબ્દો છે.

ઇ.સ. ૨૦૦૭માં ગુજરાતીલેક્સિકોન સાથે મળીને સાર્થ સ્પેલચેકર બહાર પાડવામાં આવ્યું હતું.

## આ પણ જુઓ 
* ગુજરાતીલેક્સિકોન
* ગુજરાત વિદ્યાપીઠ

## બાહ્ય કડીઓ
* સાર્થ જોડણીકોશ ૧૯૪૯ની આવૃત્તિ 
* ગુજરાત વિદ્યાપીઠનું મુખપૃષ્ઠ

## સંદર્ભ
શ્રેણી:સાહિત્ય
શ્રેણી:ગુજરાતી સાહિત્ય
સામાજિક વનીકરણ

સરકારે બનાવેલા એક કાર્યક્રમ હેઠળ રસ્તાઓ, રેલ્વે અને નહેરોની બાજુઓ પર, સાર્વજનિક અને સરકારી ઑફિસો તેમજ શિક્ષણ સંસ્થાઓના પરિસરમાં, પડતર જમીનો પર અને વેરાન ડુંગરાળ વિસ્તારો પર નાગરિકો અને ખાસ કરીને વિદ્યાર્થીઓની મદદથી ચોમાસામાં વૃક્ષારોપણ કરવામાં આવે છે, તેને **સામાજિક વનીકરણ** કહે છે.

જંગલોનું પ્રમાણ વધારવા માટે ગુજરાત વનવિભાગ દ્વારા ૧૯૬૯-૭૦માં "સામાજિક વનીકરણ યોજના" અમલમાં મુકવામાં આવી.

## સંદર્ભ 
શ્રેણી:સરકારી યોજનાઓ
અરણીયાળા

'''''' ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારના જૂનાગઢ જિલ્લામાં આવેલા વંથલી તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. આ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. ગામમાં મગફળી, ઘઉં, જીરુ, બાજરી, કપાસ, દિવેલા, રજકો, લસણ તેમજ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે.

આ ગામમાં મગફળીમાંથી તેલ કાઢવા માટેના બે થી ત્રણ નાના ઘાણા પણ આવેલા છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા,માધ્યમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી, સહકારી મંડળી, બેંક, પોસ્ટ ઓફિસ, પ્રાથમિક આરોગ્ય કેન્દ્ર તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે. અને તેની વસ્તી આશરે ૨૫૦૦ છે. અહીં ધોરણ ૧૦ સુધી અભ્યાસ કરવાની સગવડ છે. પ્રાથમિક શાળાનું નામ પે. સેન્ટર શાળા, અરણીયાળા છે.

## આવાગમન 
આ ગામ જુનાગઢથી ૩૦ કિ.મી દુર છે. અહીં આવવા જવા માટે એસ.ટી. બસ તેમજ છક્ડો રીક્ષા નજીકના તાલુકા મથક વંથલી, કેશોદ અને જિલ્લા મથક જુનાગઢથી મળી રહે છે. આ ઉપરાંત રાજકોટ, જુનાગઢ, વેરાવળ, ધોરાજી અને પોરબંદરથી લોકલ ટ્રેન પણ મળી રહે છે, જે નજીકના સ્ટેશન લુશાળા સુધી હોય છે.

## સંદર્ભ 
શ્રેણી:વંથલી તાલુકો
શ્રેણી:જુનાગઢ જિલ્લાના ગામ
મોહેં-જો-દડો

**મોહેં-જો-દડો** સિંધુ ખીણની સંસ્કૃતિમાંથી મળી આવેલાં નગરોમાં નગર આયોજનની દ્રષ્ટિએ શ્રેષ્ઠ હતું.

## મકાનો 
અહીંનાં મકાનોને પૂર તથા ભેજથી બચાવવા ઊંચા ઓટલા પર બાંધવામાં આવતાં હતાં. શ્રીમંત લોકોનાં મકાનો બે માળનાં અને પાંચથી સાત ઓરડાવાળાં હતાં, જ્યારે નીચલા વર્ગના લોકોનાં મકાનો એક માળનાં અને બેથી ત્રણ ઓરડાવાળાં હતાં. મકાનોના દરવાજા મુખ્ય રસ્તાઓ ઉપર પડવાને બદલે ગલીમાં પડતા હતા. ઊંચાણવાળા ભાગની ફરતે કિલ્લો અને સમગ્ર નગરની ફરતે દીવાલની રચના કરવામાં આવી હતી.

## રસ્તાઓ
મોહેં-જો-દડો નગરના રસ્તાઓ ૯.૭૫ મીટર જેટલા પહોળા હતા. નાના રસ્તાઓ મોટા રસ્તાઓને કાટખૂણે મળતા હતા. પરિણામે સમગ્ર નગરના ચોરસ અને લંબચોરસ એવા ખંડ પડતા હતા. આ રસ્તાઓ એવી રીતે બાંધેલા હતા કે પવન ફૂંકાતાં તેના પર વેરાયેલો કચરો સાફ થઇ જતો. રસ્તાઓની બાજુમાં ચોક્કસ અંતરે આવેલા એકસમાન ખાડા રાત્રિપ્રકાશ માટે વપરાતા થાંભલાઓના હોવાનું મનાય છે. મોહેં-જો-દડોના રસ્તાઓ આધુનિક ઢબના અને સુવિધાવાળા હતા.

## ગટરયોજના
મોહેં-જો-દડોની ભૂગર્ભ ગટરયોજના એ હડપ્પીય સંસ્કૃતિના નગર-આયોજનની આગવી વિશિષ્ટતા હતી. પ્રાચીન સમયમાં આ ગટરયોજના જેવું માળખું ભૂમધ્ય સમુદ્રમાં આવેલા ક્રીટ ટાપુ સિવાય બીજે ક્યાંય ન હતું. મોહેં-જો-દડોનાં દરેક મકાનમાં ખાળકૂવો હતો. તે નાની ગટર દ્વારા શહેરની મોટી ગટર સાથે જોડાયેલો હતો. ખાળકૂવામાં અમૂક હદ સુધી પાણી ભરાય એટલે તેનું પાણી આપોઆપ નાની ગટરમાંથી મોટી ગટરમાં ચાલ્યું જતું. ગટરો ઉપર અમુક અંતરે પથ્થરનાં ઢાંકણાં હતાં. આ ઢાંકણાં ખોલીને ગટરો અવારનવાર સાફ કરવામાં આવતી. ગટરોની આ સુંદર રચના શહેરના લોકોની આરોગ્ય અને સ્વચ્છતા જાળવવાની દૃષ્ટિનો ઉત્તમ નમૂનો છે.

## જાહેર સ્નાનાગાર
હડપ્પીય સંસ્કૃતિના લોકોએ જાહેર સ્નાનાગૃહો બાંધેલાં હતાં. મોહેં-જો-દડોમાંથી મળી આવેલું જાહેર સ્નાનાગૃહ ૫૪.૮૦ મીટર લાંબું અને ૩૨.૯૦ મીટર પહોળું છે. સ્નાનાગૃહની વચ્ચે આવેલો સ્નાનકુંડ આશરે ૧૨.૧૦ મીટર લાંબો, ૭ મીટર પહોળો અને ૨.૪૨ મીટર ઊંડો છે. સ્નાનકુંડની ચારે બાજુ કપડાં બદલવા માટેની ઓરડીઓ આવેલી છે. કુંડમાં ઊતરવા માટે પગથિયાં બાંધેલાં છે. જાહેર ઉત્સવો અને ધાર્મિક પ્રસંગોએ સમૂહસ્નાન થઈ શકે એ આશયથી આવાં જાહેર સ્નાનગૃહો બાંધવામાં આવ્યાં હશે, એમ માનવામાં આવે છે.

## જાહેર મકાનો
જાહેર ઉપયોગમાં આવે તેવાં ટાઉનહૉલ જેવાં બે વિશાળ મકાનો મોંહે-જો-દડો નગરમાંથી મળી આવેલાં છે. આ વિશાળ મકાનોનો ઉપયોગ સભાખંડ, મનોરંજન ખંડ કે વહીવટી કાયાઁલય તરીકે થતો હશે એમ મનાય છે. દરેક મકાનની બંને બાજુ ૬-૬ ઓરડાઓ છે. એનો ઉપયોગ અનાજના કોઠાર તરીકે થતો હશે એવું મનાય છે. મોહેં-જો-દડોમાંથી ૨૦ મકાનોની એક સળંગ સૈનિક બેરક પણ મળી આવી છે.

## સંદર્ભ
શ્રેણી:ઇતિહાસ
શ્રેણી:સંસ્કૃતિ
શ્રેણી:સિંધુ સંસ્કૃતિનાં સ્થળો