બ્લેકબેરી

**બ્લેકબેરી**  કેનેડિયન કંપની, રિસર્ચ ઇન મોશન રીમ (RIM) દ્વારા વિકસિત કરવામાં આવેલી એક તાર વિહીન મોબાઇલ સાધનોની શ્રેણી છે.  જેમાં નવા નવા નમૂનાઓ પર સ્માર્ટફોનની અરજીઓ (સરનામાંની ચોપડી, કેલેન્ડર, કામ કરવાની સૂચિઓ, ઇત્યાદિ) સાથે જ ટેલિફોન ક્ષમતાઓનો પણ સમાવવામાં આવી છે, બ્લેકબેરી મૂળ રીતે તેની ગમે ત્યારે ઇ-મેલ મોકલવા અને મેળવાની ક્ષમતા માટે જાણીતું છે જે અમુક સેલ્યુલર ફોન વાહકોના એક તાર વિહીન નેટવર્કથી પ્રાપ્ત થાય છે.  તે વિશ્વભરના સ્માર્ટફોનના વેચાણોના 20.8% શેર પર અંકુશ ધરાવે છે, તે નોકીયાના સીમ્બીઅન બાદ બીજા નંબરનું સૌથી લોકપ્રિય પ્લેટફોર્મ બનાવ્યું છે, અને વ્યાવસાયિક ઉપયોગમાં લેનારાઓમાં તે સૌથી લોકપ્રિય સ્માર્ટફોન છે.

પ્રથમ બ્લેકબેરી સાધનને 1999માં બે-રીતના પેજર તરીકે રજૂ કરવામાં આવ્યું હતું. 2002માં, બ્લેકબેરી જે સ્માર્ટફોન તરીકે સામાન્યરીતે વધુ જાણીતો છે તેને, પુશ ઇ-મેલ, મોબાઇલ ટેલિફોન, લખી શકાય તેવા સંદેશા, ઇન્ટનેટ ફેક્સસીંગ,વેબ બ્રાઉઝીંગ અને અન્ય તાર વિહીન માહિતી સેવાઓ સાથે રજૂ કરાયો. તે એક કન્વર્જન્ટ સાધનનું એક ઉદાહરણ છે.

બ્લેકબેરી પહેલીવાર બજારસ્થળમાં ઇ-મેલ પર પોતાના પ્રયત્નોને જોડીને નામના મેળવી હતી.  હાલમાં રીમ (RIM) બ્લેકબેરી નથી તેવા સાધનો જેમ કે પ્લામ ટરેઓને, બ્લેકબેરી સાથે સંકળાયેલા સોફ્ટવેર દ્વારા બ્લેકબેરીની ઇ-મેલ સેવાઓ આપી રહ્યું છે.  મૂળ બ્લેકબેરી સાધન મોનોક્રોમેમાં દેખાતા હતા, પણ અત્યારના તમામ નમૂનાઓ રંગીન દેખાય છે.

મોટાભાગના હાલના બ્લેકબેરીના નમૂનાઓમાં અંદર જ ક્યુવેર્ટી (QWERTY) કીબોર્ડ બનાવેલા હોય છે, જે "થમ્બીંગ" એટલે અંગૂઠાથી થતી ક્રિયાઓ માટે શ્રેષ્ઠ હોય છે, અહીં માત્ર અંગૂઠાનો જ ઉપયોગ ટાઇપ કરવા માટે થાય છે, અને અહીં કેટલાક તેવા પણ નમૂનાઓ છે જેમાં માનક સેલ ફોનના કીબોર્ડને ટાઇપીંગના ઉપયોગ માટે સમાવવામાં આવ્યા છે, અને જે સંપૂર્ણપણે ટચ-સ્કીનવાળા વાસ્તવિક કીબોર્ડ વગરના સાધનોના બે નમૂનાઓ પણ છે. પહેલા વ્યવસ્થાનું સંચાલન વીંટેલા દડા દ્વારા, કે "ટ્રેકબોલ" દ્વારા કરવામાં આવતું કે જે સાધનની વચ્ચે મૂકાતો, જૂના સાધનોમાં ટ્રેકના પૈડાનો ઉપયોગ બાજુ પર થતો અને નવા સાધનો જેવા કે બ્લેકબેરી બોલ્ડ 9700કે કર્વ 8520/8530માં તે ટ્રેકદડાને બદલે "ટ્રેકપેડ" જે એક નાનકડી ગાદી હોય છે તેને દિશાસૂચન માટે ઉપયોગમાં લેવાય છે.  કેટલાક નમૂનાઓ (અત્યારે, તેનું ઉત્પાદન આઇડેન (iDEN) નેટવર્કની સાથે ઉપયોગ માટે થાય છે જેમ કે નેક્સટેલ અને મીક) પણ એક પુશ-ટુ-ટોક (PTT) જેવી લક્ષણિકતા સાથે જોડાઇને એક થઇ જાય છે, બે તરફના રેડિયોની જેમ. 

આધુનિક જીએસએમ (GSM)-આધારીત બ્લેકબેરી હેન્ડહેલ્ડ્સમાં એઆરએમ (ARM) 7 કે 9 પ્રોસેસર સમાવિષ્ઠ છે, જ્યારે જૂના બ્લેકબેરી 950 અને 957 હેન્ડહેલ્ડ્સમાં ઇન્ટેલ 80386 પ્રોસેસરનો ઉપયોગ કરતો હતો. સૌથી નવા જીએસએમ (GSM) બ્લેકબેરીના નમૂનાઓમાં (8100, 8300 અને 8700 શ્રેણીઓ) ઇન્ટેલ પીએક્સએ PXA901 312 MHz પ્રોસેસર છે, 64 એમબી(MB) ફ્લેશ સ્મૃતિઅને 16 એમબી(MB) સીડરેમ (SDRAM) છે.
સીડીએમએ (CDMA) બ્લેકબેરી સ્માર્ટફોનો ક્યુઅલકોમ MSM6x00 ચીપસેટ આધારીત છે જેમાં એરામ (ARM) 9-આધારીત પ્રોસેસરને પણ સમાવવામાં આવ્યું છે અને જીએસએમ (GSM) 900/1800 રોમીંગ (8830 અને 9500ના કેસ સાથે) અને 256MB સુધીની ફ્લેશ સ્મૃતિને પણ તેમાં નાખવામાં આવી છે.

## સંચાલન પદ્ધતિ 
thumb|right|બ્લેકબેરી 7250
બ્લેકબેરી માટે રીમ (RIM) ખાનગી માલિકીવાળા વિવિધ- કામકરતી સંચાલન પદ્ધતિ ઓએસ (OS) ઉપલબ્ધ કરે છે, જેમાં મોટા પાયે તેવા સાધનનો ઉપયોગ થાય છે જે વિશિષ્ટ હેતુવાળા ઊર્જા સાધનો હોય, ખાસ કરીને વીંટેલા પૈડા (1999-2006) કે અત્યારના ટ્રેકબોલ (સપ્ટેમ્બર 12 2006-માં રજૂ થયેલા) અને ટ્રેકપેડ (સપ્ટેમ્બર 2009-માં રજૂ થયેલા). ઓએસ (OS) જાવા એમઆઇડીપી (MIDP) 1.0 અને ડબલ્યુએપી (WAP) 1.2 માટે આધારની જોગવાઇ કરે છે.  પહેલાની રજૂઆતો તાર વિહીન સમકાલિક થઇ મોઇક્રોસોફ્ટ એકસચેંજ સર્વરની સાથે ઇ-મેલ અને કેલેન્ડર, તથા લોટસ ડોમીનોના ઇ-મેલને માન્ય રાખતા હતા. હાલની ઓએસ (OS) 4 એક એમઆઇડીપી (MIDP) 2.0ના સબસેટની જોગવાઇ કરે છે, અને સંપૂર્ણ તાર વિહીન સક્રિય ક્રિયા અને એક્સચેંજના ઇ-મેલ સાથે સમકાલિક કરી, કેલેન્ડર, કામોની સોંપણી, નોંધ અને સંપર્કો, અને નોવેલ ગ્રુપવાઇસ અને લોટસ નોટ્સ માટે સહાયમાં વધારો કરવાની છૂટ આપે છે.

ત્રીજા-જૂથના વિકસાવનાર એપીઆઇ (API)નો ઉપયોગ કરીને સોફ્ટવેર લખી શકે છે, અને ખાનગી માલિકીના એપીઆઇ (API)ને પણ, પણ કોઇ પણ અરજી જે કેટલીક મર્યાદિત કાર્ય માટે હોય છે તેનો ઉપયોગ કરતા પહેલા આંકડાકીય સહી જરૂરી હોય છે જેથી રીમ(RIM)ના વિકસાવનારના ખાતાથી તે સંપર્કમાં રહે. આ સહી કરવાની કાર્યપ્રણાલી અરજીના ઉત્પાદકને સુરક્ષિત કરે છે, પણ તેના લક્ષણ કે કોડની સુરક્ષાની કોઇ બાંયધરી નથી આપતી.

હાલમાં, બ્લેકબેરીના સાધનોને કમ્પ્યૂટર વાઇરસ દ્વારા ચેપ લાગ્યો હોય તેવા જૂજ (જો કોઇ) અહેવાલો છે; અત્યાર સુધી બ્લેકબેરી માહિતી પ્રસારણનો ભારે-ઇનક્રાર્યપટેડ પ્રકૃતિ વાઇરસને ફેલાવાથી અટકાવી રાખ્યું છે.

## સીપીયુ (CPU) 
પહેલા બ્લેકબેરી સાધનોમાં ઇન્ટેલ-80386-આધારીત પ્રોસેસરનો ઉપયોગ થતો હતો. સૌથી નવા બ્લેકબેરી 9000 શ્રેણીમાં ઇન્ટેલ એક્સસ્કેલ 624 MHz સીપીયુ (CPU)થી સજ્જ કરવામાં આવ્યું છે, જેને બ્લેકબેરીને આજની તારીખમાં સૌથી ઝડપી બનાવી દીધું છે. પહેલાના બ્લેકબેરી 8000 શ્રેણીના સ્માર્ટફોનો, જેવા કે 8700 અને પર્લ, 312 MHz એઆરએમ (ARM) એક્સસ્કેલ (Xscale) ARMv5TE PXA900 આધારીત ફોન હતા.  જેમાં અપવાદ હતો બ્લેકબેરી 8707 કે જેમાં 80 MHz ક્યુઅલ્કોમ 3250 ચીપસેટ પર આધારીત હતો, આ કારણે એઆરએમ (ARM) એક્સસ્કેલ (Xscale) ARMv5TE PXA900 ચીપસેટ કે જે 3જી નેટવર્કને ટેકો પાડવામાં અક્ષમ હતો. બ્લેકબેરી 8707 માં 80 MHz પ્રોસેસર છે જે ઇડીજીઇ (EDGE) નેટવર્ક પરના 8700 કરતા 8707ના સાધાનને ધણીવાર 3જી ઉપરથી વેબ પેઝને ડાઉનલોડ અને રેન્ડર કરતી વખતે ધીમું કરી દે છે.

## માહિતી આધારીત 
બ્લેકબેરી માંથી માહિતી બહાર કાઢી યજમાન કોમ્પ્યુટરમાં સંગ્રહ બ્લેકબેરી-નિશ્ચિત પ્રકારની એક ફાઇલમાં, જે આઇપીડી (IPD) નામે જાણીતી છે તેમાં કરે છે. ફાઇલ ઇનક્રપટેડ છે (જોકે તમામ ફાઇલો બ્લેકબેરી વ્યવસ્થા દ્વારા એક જગ્યા એથી બીજી જગ્યાએ જાય છે), જોકે તમામ બ્લેકબેરી સાધનો આઇપીડી (IPD) ફાઇલના પ્રકારને વાંચી શકવામાં સક્ષમ છે, અને એક કરતા વધારે બ્લેકબેરી એક જ માહિતી આધારીત ફાઇલને વાંચી શકે છે.

માનક બ્લેકબેરી સોફ્ટવેર પેકેઝ એ 'સ્વીચ ડિવાઇઝ વિઝાર્ડ' છે જેમાં તે ગ્રાહકને બે મોબાઇલ સાધનો સાથે જોડાણ કરવાની છૂટ આપે છે અને માહિતી આધારને એક સાધનમાંથી બીજી સાધનમાં નકલ કરે છે, નવા-પદોન્નપત સાધનને કોઇ પણ વ્યક્તિગત માહિતી જે ચોક્કસ સાધનને લાગુ પડતી નથી તેને પણ યાદ રાખવાનું તેમાં જોડાયેલ છે.

## સહાયક સોફ્ટવેર 
### બ્લેકબેરી ઉદ્યોગ સર્વર 
બ્લેકબેરી હેન્ડહેલ્ડમાં એકીકૃત એક સંસ્થાની ઇ-મેલ વ્યવસ્થા એક સોફ્ટવેર પેકેઝ જેને "બ્લેકબેરી ઉદ્યોગ સર્વર" (BES) કહેવાય છે તેના માધ્યમથી કરે છે. બીઇએસ (BES)ના વૃતાન્ત માઇક્રોસોફ્ટ એક્સચેન્જ, લોટસ ડોમીનો અને નોવેલ ગ્રુપવાઇઝ માટે ઉપલબ્ધ છે. ગુગલે બીઇએસ (BES) માટે સંયોજક પણ બનાવ્યું હતું જે બીઇએસ (BES)ને ગુગલ એપ્સ માટે પણ સુલભ કરાવે છે.  વ્યક્તિગત ઉપયોગકર્તા તારવિહીન ઇ-મેલ સેવાઓ બીઇએસ (BES)ને પોતાના માટે સ્થાપના કર્યા વગર પણ મેળવી શકે છે, વિવિધ ઉપયોગકર્તાઓવાળી સંસ્થાઓ મોટા ભાગે બીઇએસ (BES)ને તેઓના પોતાના નેટવર્ક પર ચલાવે છે. કેટલીક ત્રીજા-જૂથની કંપનીઓ યજમાન બીઇએસ (BES)ના ઉકેલો પણ ઉપલબ્ધ કરાવે છે. દરેક બ્લેકબેરીને પોતાનો આઇડી (ID) હોય છે જેને બ્લેકબેરી પીન (PIN) કહેવાય છે, જે સાધનને બીઇએસ (BES)ને શોધવામાં મદદરૂપ થાય છે. 

બીઇએસ (BES) સામૂહિક ખાતાઓ માટે એક જાતના ઇ-મેલ રીલેય જેવું કામ કરે છે જેથી ઉપયોગકર્તા હંમેશા ઇ-મેલમાં પ્રવેશી શકે.  ઉપયોગકર્તાના સ્થાનિક ઇનબોક્સને સોફ્ટવેર મોનીટર કરે છે, અને જ્યારે નવો સંદેશ તેમાં આવે છે, તે સંદેશોને તે લે છે અને તેને રીમના નેટવર્ક ઓપરેશન સેન્ટર(NOC)માં પસાર કરે છે. ત્યારબાદ આ સંદેશાઓ ઉપયોગકર્તાના તારવિહીન જોગવાઇ કરનાર પર રીલેય કરે છે, જે તેને ઉપયોગકર્તાના બ્લેકબેરી સાધનની તરફ તેને પહોંચાડે છે.

જેને "પુશ ઇ-મેલ" કહેવાય છે, કારણ કે તમામ નવા ઇ-મેલો, સંપર્કો અને કેલેન્ડરની અંદર જવા માટે સ્વયંસંચાલિત બ્લેકબેરીના સાધનથી તેને બહાર ધકેલાય છે એટલે કે "પુશ્ડ" કરાય છે, ઉપયોગકર્તાના સમકાલિકરણની સામે થઇને માહિતી હાથ દ્વારા કે પોલિંગના આધારે પર આમ કરે છે. બ્લેકબેરી પોલિંગ ઇમેલને પણ ટેકો પૂરો પાડે છે. આથી જ તે પોપ (POP)ને પણ ટેકો કરે છે. તમામ માહિતીને ઓફલાઇન જગ્યાઓમાં તારવિહિન સેવાઓ વગર પણ મોબાઇલ વાપરનાર તેનો ઉપયોગ કરી શકે છે જે સાધનની સંગ્રહ કરવાની સમર્થતાના લીધે શક્ય બને છે. જેટલા જલ્દીથી ઉપયોગકર્તા બીજી વાર જોડાય, બીઇએસ (BES) તેને નવિનતમ માહિતી મોકલી દે છે.

બ્લેકબેરીના નવા નમૂનાઓમાં તેને ત્રિપક્ષીકરણ દ્વારા તમારી હાલની જગ્યાને શોધી કાઢે છે આ લક્ષણિક ક્ષમતાને તેમાં સમાવવામાં આવી છે. કોઇ પણ ફોન પર ઓનલાઇન નક્શાઓ જોઇને અને ચળકતા ટપકાથી હાલની જગ્યાને સૂચિ મેળવી શકે છે. જોકે, બ્લેકબેરી ત્રિપક્ષી જીપીએસ (GPS) કરતા ઓછી ચોક્કસાઇએ કાર્ય કરે છે આના અનેક કારણો છે, જેમાં મોટા મકાનો, પર્વતો કે દૂરીના લીધે સેલ ટાવરમાં અવરોધ થવાનો સમાવેશ થાય છે.

બીઇએસ(BES) હેન્ડહેલ્ડ્સ ટીસીપી/ઇપી (TCP/IP), એક ભાગ જેને "મોબાઇલ માહિતી સેવા – જોડાણ સેવાઓ" (MDS-CS) કહે છે તેની સાથે જોડાઇ શકે તે માટે જોગવાઈ પૂરી પડે છે.  આ ગ્રાહકો માટે અરજીઓને વિકસાવવાની છૂટ આપે છે જેના માટે તે માહિતી પ્રવાહ પર બ્લેકબેરી સાધનોને આધારીત સન માઇક્રોવ્યવસ્થાઓ જાવા મી(ME) મંચનો ઉપયોગ કરે છે.

વધુમાં, બીઇએસ (BES) નેટવર્ક સુરક્ષા પણ પૂરી પાડે છે, ટ્રીપલ ડેસ(DES) કે હાલમાં આવેલ એઇએસ (AES) તમામ મહિતીનું ઇનક્રિપશનના (ઇ-મેલ અને એમડીએસ (MDS) વેપાર બન્ને માટે) આકારમાં તે બ્લેકબેરી હેન્ડહેલ્ડ્સ અને બ્લેકબેરી ઉદ્યોગ સર્વરની વચ્ચે ફરે છે.

વધુમાં ઇ-મેલ મેળવવા, ઇન્ટરનેટની વ્યવસ્થા બનાવી કે ચાલુ આંતરીક અરજીઓ સાથે માપક ન હોય તેવો ટ્રાફીક કરી શકે છે.

વધુ નવી શ્રેણીઓ સાથે બ્લેકબેરી પેલ્ટફોર્મમાં, તાર વિહીન માહિતી પ્રવેશ માટે એમડીએસ (MDS)ની હવે જરૂર નથી પડતી. શરૂઆત થાય છે ઓએસ (OS) 3.8 કે 4.0, બ્લેકબેરી હેન્ડહેલ્ડ્સ એમડીએસ(MDS) સિવાય પણ ઇન્ટરનેટમાં (ઉદાહરણ માટે ટીસીપી/આઇપી (TCP/IP) પ્રવેશ) પ્રવેશ મેળવી શકાય છે - પહેલા બીઇએસ/એમડીએસ (BES/MDS)ના વગર માત્ર ઇ-મેલ અને ડબલ્યુએપીનો(WAP) પ્રવેશ જ શક્ય હતો. 

### બ્લેકબેરીની ઇન્ટનેટ સેવા 
પહેલા બ્લેકબેરી ઉદ્યોગ સર્વરના ઉપયોગના વિકલ્પ તરીકે બ્લેકબેરી ઇન્ટરનેટ સેવાનો ઉપયોગ થતો હતો. મૂળ રીતે તેને સામાન્ય ગ્રાહકો કે જે વ્યવસાયિક ઉપભોક્તા નથી તેમના માટે વિકસાવવામાં આવ્યુ હતું. આ સેવા વ્યક્તિગત ઉપયોગકર્તાને પોપ3 (POP3) અને ઇએમએપી ( IMAP) ઇમેલના વિલયનને માન્યતા આપે છે. આ લગભગ 10 સુધીના ઇમેલ ખાતાઓમાં પ્રવેશને મંજૂરી આપતો હતો, જેમાં કેટલાય જાણીતા ઇમેલ ખાતાઓ જેવા કે જીમેલસ, હોટમેલ, યાહૂ અને એઓએલ (AOL)નો સમાવેશ થાય છે. તેમાં જસ્ટ માયસ્પેસ, ફેસબુક, અને એમએસએન (MSN) માટે પણ ખાસ જગ્યા હતી.

### બ્લેકબેરી ડેસ્કટોપ રીડિરેક્ટર 
બ્લેકબેરી ઉદ્યોગ સર્વરના ઉપયોગ માટે બ્લેકબેરી ડેસ્કટોપ રિડિરેક્ટરનો ઉપયોગ ઓછી સંખ્યામાં એક સામાન્ય વિકલ્પ તરીકે થાય છે. આ સોફ્ટવેરની ડેસ્કટોપ કોમ્પ્યુટર પર સ્થાપના કર્યા બાદ તે ઉદ્યોગ ઇમેલ ગ્રાહક સ્થાપી શકે છે.

## આધાર આપતા સોફ્ટવેર 
### બ્લેકબેરી સંદેશાવાહક 
નવા બ્લેકબેરી સાધનોમાં ખાનગી માલિકીના બ્લેકબેરી સંદેશવાહક જે બીબીએમ (BBM) નામે પણ જાણીતું છે તેનો ઉપયોગ કરવામાં આવે છે, આ સોફ્ટવેર લેખિત સંદેશાઓને બ્લેકબેરી પીન (PIN) કે બારકોડ સ્કેન દ્વારા મોકલી કે સ્વીકારી શકે છે. 
અહીં બ્લેકબેરી જોડાણ કાર્યક્રમ પણ છે જેમાં રિસર્ચ ઇન મોશનની સાથે કરાર હેઠળ જોડાયેલા ભાગીદારો બ્લેકબેરીની નવી અરજીઓની રચના કરે છે. વિશિષ્ટ અરજીઓ જેમ કે આંકડાકીય શ્રુતલેખન, જીપીએસ (GPS) ટ્રેકિંગ , સીઆરએમ (CRM) અને વહીવટી ખર્ચનો તેમાં સમાવેશ થાય છે.  ઓક્ટોબર 6, 2009ના રોજ બ્લેકબેરી સંદેશવાહક 5.0ને આધિકારીક રીતે જાહેર કરવામાં આવ્યો, જેમાં તમામ નવા લક્ષણોના સમૂહને ઉમેરવામાં આવ્યા હતા, સંપર્ક ઉમારેવા માટે બોર કોડ ચકાસવા, જીપીએસ (GPS) દ્વારા તમારી જગ્યાએ પોર્ટફોલિયોની ફાળવણી, અને નવા સમૂહોની રચનાને તેમાં સમાવવામાં આવ્યા છે.

બ્લેકબેરીના સાધનો તેમજ બધા જ લક્ષણોવાળી માહિતી આધારીત સંચાલન વ્યવસ્થા માટે ત્રીજા-જૂથના સોફ્ટવેર ઉપયોગ કરાય છે, જે ગ્રાહકોને ગ્રાહક સંબંધી વ્યવસ્થાને ટેકો આપવામાં ઉપયોગી થાય છે અને અન્ય અરજીઓ કે જે મોટી માત્રાની સંભવનીય જટિલ માહિતીનું પણ ચોક્કપણે સંચાલન કરે છે.

## ભવિષ્યની લાક્ષણિકતા 
* સ્પટેમ્બર 11, 2008ના રોજ ટીવો અને રિસર્ચ ઇન મોશનને જાહેર કર્યું કે જલ્દી જ ટીવોના ઉપભોક્તા બ્લેકબેરી દ્વારા તેમની પદ્ધતિ પર અંકુશ રાખી શકશે. આ એકીકરણ 2008ના અંતમાં થઇ જશે તેવી આશા રખાતી હતી. જો કોઇ પણ તેને ઉધાડું પાડશે તો કિંમત નહી મળે.

* નવેમ્બર 9, 2009ના રોજ રિસર્ચ ઇન મોશન તેવું જાહેર કર્યું કે ઓપનજીએલ ઇએસ અને ફ્લેસ પ્લેટફોર્મ બ્લેકબેરીના સાધન પર ઉપલબ્ધ થશે.

## નીકનેમ્સ 
ઇ-મેલને ખૂબ જ ઝડપી મેળવાને તેને વાંચી શકવાની ખાસિયતના લીધે, બ્લેકબેરીના સાધનોને કુખ્યાત રીતે લોકોને તેના માટે વ્યસની કર્યા, જેનાથી તેનું ખીજનું નામ ક્રેકબેરી પડી ગયું, "ક્રેકબેરી" કોકીનની એક જાતિ ફ્રીબેસ જેને ક્રેક નામે ઓળખાય છે, અને જે ઊંચા દરે વ્યસ્ન લગાડે છે તે સંદર્ભ પરથી પાડવામાં આવ્યું. ક્રેકબેરી પરિભાષિક શબ્દનો ઉપયોગ એટલો વિશાળપાયે થયો કે નવેમ્બર 2006માં વેબસ્ટરની નવી વિશ્વ કોલેજના શબ્દકોષમાં "ક્રેકબેરી" નામને "વર્ષના નવા શબ્દ" તરીકે જાહેર કર્યો.

જ્યારે તેની પ્રતિષ્ઠીત મોબાઇલ સેવા સાથે જોડાય છે, ત્યારે સ્માર્ટ ફોનને કેટલીક વાર "બૂસ્ટબેરી" એટલે કે પ્રતિષ્ઠીતબેરી તરીકે પણ ટાંકવામાં આવે છે.

અનેક ગ્રાહકો બ્લેકબેરીના સ્માર્ટ ફોનને સામાન્ય રીતે માત્ર "બેરીસ" કહે છે, તેને ટૂંકમાં બોલવા માટે. ઉદાહરણ માટે, "બેરી થમ" કે "બેરી બ્લીસ્ટર" તેના કિબોર્ડને વાપરવાથી જે પીડા થાય છે તે પરથી આમ કહેવાય છે.

## નમૂનાઓ 
thumb|right|બ્લેકબેરી પર્લ 8100
* પહેલાના પેઝર નમૂનાઓ: 850, 857, 950, 957
* જાવા-આધારીત એક રંગવાળી આકૃતિવાળા નમૂનાઓ: 5000-શ્રેણી અને 6000-શ્રેણી
* પહેલો રંગીન નમૂનાઓ: 7200-શ્રેણી, 7500-શ્રેણી અને 7700-શ્રેણી
* પહેલી સ્યોર-ટાઇપ ફોન નમૂનાઓ: 7100-શ્રેણી
* આધુનિક બ્લેકબેરી નમૂનાઓ (2006 - 2008): 8000-8830-શ્રેણી સાથે જ: બ્લેકબેરી 8800, બ્લેકબેરી પર્લ, પર્લ ફ્લીપ અને બ્લેકબેરી કર્વ
* નવિનતમ બ્લેકબેરી નમૂનાઓ (2008 - 2009): 8900+ GPS વાઇફાઇ શ્રેણી: બ્લેકબેરી બ્લોડ (9000), બ્લેકબેરી કર્વ 8900, બ્લેકબેરી ટુઅર (9630), બ્લેકબેરી સ્ટ્રોમ (9500/9530)
* બ્લેકબેરી સ્ટ્રોમ 2 (9520/9550) (2009): બ્લેકબેરી સ્ટ્રોમ 2 
* બ્લેકબેરી બ્લોડ 2 (2009): બ્લેકબેરી 9700 (9700 / બ્લોડ 2) 

## ટેલિફોનો સાથે બ્લેકબેરીના ઇ-મેલ ગ્રાહક 
કેટલાક બ્લેકબેરી ના હોય તેવા મોબાઇલ ફોન બ્લેકબેરીના ઇ-મેલ ગ્રાહક કે જે બ્લેકબેરીના સર્વરથી જોડાયેલા હોય છે તેના ખાસ લક્ષણોને જવા દે છે. આમાંથી ધણા ફોનમાં ક્યુવીઇઆરટીવાય (QWERTY) કીબોર્ડવાળા ફોન છે.
* એટી&amp;ટી ટીલ્ટ 3G/HSDPA/850/900/1800/1900&nbsp;MHz GSM નેટવર્ક પર ચાલે છે, 240 x 320 પીક્સલ ટચ સ્કીન, QWERTY કિબોર્ડ
* એચટીસીના (HTC) લાભ X7500
* એચટીસીના (HTC) TyTN 3G/HSDPA/850/900/1800/1900&nbsp;MHz GSM નેટવર્ક પર ચાલે છે, 240 × 320 પીક્સલ ટચ સ્કીન, QWERTY કિબોર્ડ
* મોટારોલા MPx220 (અમુક વિશિષ્ટ નમૂનાઓ જ), 850/900/1800/1900&nbsp;MHz GSM નેટવર્ક પર ચાલે છે, 176 × 220 પીક્સલ સ્કીન 
* નોકીયા 6810 900/1800/1900&nbsp;MHz GSM નેટવર્ક પર ચાલે છે, 128 × 128 પીક્સલ સ્કીન
* નોકીયા 6820 900/1800/1900&nbsp;MHz GSM નેટવર્ક પર ચાલે છે, 850/1800/1900 GSM અમેરીકન જુદા નેટવર્ક પર ચાલે છે, 128 × 128 પીક્સલ સ્કીન 
* નોકીયા 9300 900/1800/1900&nbsp;MHz GSM નેટવર્ક પર ચાલે છે, 128 × 128 અને 640 × 200 પીક્સલ સ્કીન 
* નોકીયા 9300i 900/1800/1900&nbsp;MHz GSM નેટવર્ક પર ચાલે છે, 128 × 128 and 640 × 200 પીક્સલ સ્કીન 
* નોકીયા 9500 900/1800/1900&nbsp;MHz GSM નેટવર્ક પર ચાલે છે, 128 × 128 અને 640 × 200 પીક્સલ સ્કીન 
* તમામ નોકીયા ઇ-શ્રેણી ફોનો (નોકીયા E71 અને નોકીયા E66 નમૂનાઓને બાકાત કરતા)
* ક્યૂટેક 9100 850/900/1800/1900&nbsp;MH9z GSM નેટવર્ક પર ચાલે છે , 240 × 320 પીક્સલ ટચ સ્કીન અને ક્યુડબલ્યુઇઆરટીવાય (QWERTY) કિબોર્ડ
* ક્યૂટેક 9000 3G-UMTS/850/900/1800/1900&nbsp;MHz GSM નેટવર્ક પર ચાલે છે, 640 × 480 પીક્સલ ટચ સ્કીન, ક્યુડબલ્યુઇઆરટીવાય (QWERTY) કિબોર્ડ
* સેમશંગ t719 850/900/1800/1900&nbsp;MHz GSM નેટવર્ક પર ચાલે છે, 176 × 220 પીક્સલ સ્કીન
* સીમેન્સ એસકે65, 900/1800/1900&nbsp;MHz GSM નેટવર્ક પર ચાલે છે, 132 × 176 પીક્સલ સ્કીન
* સોની એરીક્સન P910 900/1800/1900&nbsp;MHz GSM નેટવર્ક પર ચાલે છે, અમેરીકન અને ચાઇનીઝ એકબીજાથી આ પર જુદા પડે છે 850/1800/1900, 208 × 320 પીક્સલ સ્કીન
* સોની એરીક્સન P990
* સોની એરીક્સન M600i
* સોની એરીક્સન P1

## બ્લેકબેરી પીન (PIN) 
**બ્લેકબેરી પીન**  (PIN) એ પ્રત્યેક બ્લેકબેરી સાધન માટે એક આઠ અક્ષરનો ષટ્દશાંશ સોંપેલો ઓળખ નંબર છે.  આ પીનને (PINs) હાથ વડે સાધન પર બદલી શકાતો નથી (જોકે બ્લેકબેરીના ટેકનીશ્યન પીનને સર્વર-બાજુથી ફરી સ્થાપી કે અદ્યતન કરી શકે છે), અને દરેક નિશ્ચિત બ્લેકબેરી તેનાથી બંધ થાય છે. પીનનો (PIN) સીધેસીઘો ઉપયોગ કરીને કે બ્લેકબેરી સંદેશવાહક અરજીના ઉપયોગ દ્વારા બ્લેકબેરી એકબીજાને સંદેશ કરી શકે છે.

## પ્રમાણતા 
thumb|right|બ્લેકબેરી બોલ્ડ.
* બીસીઇએસએ(BCESA) (બ્લેકબેરી સર્ટીફાઇડ એન્ટરપ્રાઇઝ સેલ્સ એસોશિએટ એટલે કે બ્લેકબેરીના પ્રમાણિત સહાસ વેચાણ સહકાર્યકર, બીસીઇએસએ40 પૂર્ણમાં) રીમ(RIM) રિસર્ચ ઇન મોશન બ્લેકબેરી તારવિહીન ઇ-મેલ સાધનોના વ્યવસાયિક ઉપયોગકર્તાઓ માટે એક બ્લેકબેરીની પ્રમાણતા છે.

આ પ્રમાણતા માટે ઉપયોગકર્તાએ બ્લેકબેરી સાધનને લગતી કેટલીક પરીક્ષાઓમાં પાસ થવાની જરૂર હોય છે, તેમાં ડેસ્કટોપ સોફ્ટવેર અને બ્લેકબેરીના સાધનોને ટેકનીકલ ટેકો આપવો તેવા તમામ ફરજોનો સમાવેશ થાય છે.

બીસીઇએસએ (BCESA), બ્લેકબેરી પ્રમાણિત સહાસ વેચાણ સહકાર્યકર લાયકાત, એ ત્રણ સ્તરના વ્યાવસાયિક બ્લેકબેરી પ્રમાણતાનું પહેલું સ્તર છે.

* BCTA (બીસીટીએ) (બ્લેકબેરી પ્રમાણિત ટેકનીકલ સહકાર્યકર)
* બ્લેકબેરી પ્રમાણિત ટેકો આપનાર સહકાર્યકર ટી2

પ્રમાણતા પર વધુ માહિતી બ્લેકબેરી.કોમ વેબસાઇટ પર મળશે.

બ્લેકબેરી ટેકનીકલ પ્રમાણતા ઉપલબ્ધ છે:
* બ્લેકબેરી સર્ટિફાઇડ એન્ટરપ્રાઈઝ સર્વર કન્સલ્ટન્ટ બીસીઇએસસી (BCESC)
* બ્લેકબેરી સર્ટિફાઇડ સર્વર ટેક્નિશ્યન બીસીએસએસટી (BCSST)
* બ્લેકબેરી સર્ટિફાઇડ સપોર્ટ ટેક્નિશ્યન બીસીએસટી (BCST)

## બ્લેકબેરીની દુકાન 
ડિસેમ્બર 2007માં
, પ્રથમ એવી બ્લેકબેરીની દુકાન ખોલવામાં આવી તેવા અહેવાલ હતા. જોકે હાલમાં જે બ્લેકબેરીની એક માત્ર દુકાન હયાત છે, તે ખરેખરમાં તેની પહેલી દુકાન નથી. તે પહેલા બ્લેકબેરીની દુકાનને ખોલવા માટે ટોરેન્ટો, લંડન અને ચારલોટ્ટેમાં ત્રણ પ્રત્યનો કરવામાં આવ્યા હતા, પણ તે આખરે આટોપી લેવા પડ્યા.  હાલમાં તે દુકાન ફાર્મિંગટન હિલ્સ, મીચીગન ખાતે આવેલી છે. આ દુકાન બ્લેકબેરી સાધનના નમૂનાઓમાં એટી&amp;ટી, ટી-મોબાઇલ, વેરીઝોન, અને સ્પ્રિંટથી લઇને, મોટાભાગના યુ.એસ.ના જે સ્માર્ટફોનોને લઇ શકે તેવા તમામ નમૂનાઓ રાખે છે.  અહીંના કર્મચારીઓ માત્ર બ્લેકબેરીના સાધનોથી જ પોતાને તાલીમબધ્ધ નથી કરતા, પણ સેવા પૂરી પાડવાના નિયમને પણ પાળે છે. વળી, બિન-આધિકારીક બ્લેકબેરીની દુકાનો જેને કાળીદુકાનો કહેવાય છે જે વેનેજુએલાના કારક્સામાં આવેલી છે, તેને કાળીદુકાનો કહેવાય પાછળ કારણ એ છે કે વેનેજુએલામાં બ્લેકબેરી બ્રાન્ડ ખુબ જ લોકપ્રિય છે, ખાસ કરીને કારક્સામાં, જેને વેનેજુએલાને વિશ્વમાં બ્લેકબેરીના સૌથી મોટા ઉપભોક્તાઓમાંથી એક બનાવ્યું છે.

## રીમ (RIM)ના પેટંટ ભંગનો અદાલતમાં દાવો કરવો 
2002માં, એનટીપી (NTP)એ તેમની તાર વિહીન ઇમેલ પેટંટવાળી અનેક કંપનીઓને ચેતવણી મોકલી અને તેમને તે પેટંટ અંગે પરવાનો આપવાની તૈયારી બતાવી. પૂર્વના વર્જીનીયા જિલ્લાની સંયુક્ત રાજ્યની પ્રદેશિક અદાલતમાં રિસર્ચ ઇન મોશનની કંપનીઓમાંની એક કંપનીએ એનટીપી (NTP)ના પેટંટ ભંગના વિરોધમાં મુકદ્દમો મૂક્યો. આ અદાલત તેની સમયપત્રક અને ડેડલાઇન માટે કડક અને વફાદાર રહેવા માટે જાણીતી છે, કેટલીક વાર તેને "રોકેટ ડોકેટ" એટલે કે તીવ્ર ઝડપે કામ કરતી અદાલત તરીકે પણ ટાંકાતા હતા ખાસ કરીને તેની પેટંટની અરજીઓ અંગે કસોટી કરવાની કાર્યક્ષમતા માટે તે જાણીતી હતી. 

આખરમાં જ્યૂરીએ શોધ્યું કે એનટીપી (NTP)ની પેટંટ પ્રમાણભૂત હતી, રીમ (RIM)એ તેનો ભંગ કર્યો હતો, આ ભંગ તેને મરજીથી કર્યો હતો, અને તે ભંગના નુકશાનની ભરપાઇની કિંમત તરીકે તેને એનટીપી (NTP)ને $33 મિલિયન આપવા પડશે (વાજબી નાણાં કે નફોના નુકશાનમાંથી જે વધારે હોય તે). ન્યાયાધીશ જેમ્સ આર. સ્પેનસર નુક્શાનની ભરપાઇને 33 મિલિયન ડોલરથી વધારીને 53 મિલિયન ડોલર કરી દીધી કારણ કે આ ભંગ સ્વેચ્છા થયો હોવાથી શિક્ષાત્મક માત્રા પણ વધારે હોવી જોઇએ. તેમણે રીમ(RIM)ને એનટીપી(NTP)ની કાનૂની ફી જે 4.5 મિલિયન ડોલર હતી તેને પણ ભરવાની સૂચના આપી અને રીમ(RIM)ને હુકમ આપ્યો કે તે પેટંટનો ભંગ કરવાનું છોડી દે અને હવેથી આમ કદી ના કરે. આ કારણે બ્લેકબેરીની વ્યવસ્થા યુએસ (US)માં બંધ થઇ જાત. 

રીમે (RIM) અદાલતના તમામ નિર્ણય માટે અપીલ કરી. આ હુકમ અને અન્ય ઉપાયો પ્રમાણે આ અપીલના પરિણામનો નિકાલ ન થાય ત્યાં સુધી તેને રોકી રાખવામાં આવ્યો.

માર્ચ 2005માં આ અપીલોની પ્રક્રિયા દરમિયાન, રીમ (RIM) અને એનટીપી (NTP) તેમના મતભેદની સમજૂતી માટે વાટાધાટો કરીને થાકી ગયા હતા. આ શરતોમાંની એક હતી 450 મિલિયન ડોલર માટેની સમજૂતી કરવી. પણ અન્ય કારણોના લીધે વાટાધાટોનો અંત ના આવ્યો. જૂન 10, 2005ના રોજ આ બાબત ફરથી અદાલતમાં ગઇ.

2005ની નવેમ્બરની શરૂઆતમાં, યુએસ (US) ન્યાય વિભાગે એક ટૂંકી વિનંતીને ફાઇલ કરી જેમાં રીમ (RIM)ની સેવાઓને ચાલુ રાખવાની માટે મંજૂરી આપવાની વાત કરી હતી કારણકે યુએસ (US) સમવયી સરકારમાં મોટી સંખ્યામાં બ્લેકબેરીના ઉપયોગકર્તાઓ હતા.

જાન્યુઆરી 2006માં, યુએસ(US) સર્વોચ્ચ અદાલતે રીમ (RIM)ના પેટંટ ભંગ કરવા માટે દેવાને પકડી રાખવાની અપીલને સાંભવાનો અસ્વીકાર કર્યો, અને આ બાબત ફરીથી નીચલી અદાલતમાં જતી રહી. જો આ બન્ને કંપનીઓ સમજૂતી સુધી ના પહોંચી તો કદાચ જિલ્લાની અદાલતના ન્યાયાધીશ દ્વારા પહેલા માન્ય કરાયેલા હુકમ પ્રમાણે તમામ રીમ (RIM)ના વેચાણને યુએસ (US)માં અટકાવવામાં આવશે અને બ્લેકબેરી સાધનના ઉપયોગ અંગે પણ આ પ્રમાણે પાલન કરવું પડશે. 

ફેબ્રુઆરી 9, 2006ના રોજ, યુએસ (US)ના સંરક્ષણ વિભાગે ડીઓડી (DOD) ટૂંકમાં કહ્યું કે બ્લેકબેરીની સેવાઓને બંધ કરવાના હુકમમાંથી સરકારી ઉપયોગકર્તાઓ જો બાકાત રખાય તો પણ સરકારી ઉપયોગકર્તા કામ નહીં કરી શકે. ડીઓડી (DOD) તે પણ કહ્યું કે રાષ્ટ્રીય સુરક્ષાને મોટી સંખ્યામાં સરકારી ઉપયોગકર્તાઓને આપવા માટે બ્લેકબેરી અત્યંત મહત્વપૂર્ણ છે. 

ફેબ્રુઆરી 9, 2006ના રોજ, રીમ (RIM) જાહેર કર્યું કે તેને એક સોફ્ટવેર વિકસાવ્યું છે જે એનટીપી (NTP) પેટંટના ભંગમાં નહી આવે અને તે આસપાસ કાર્ય કરી શકશે, અને જેની પર આ ભંગ લદાયેલો છે તે આનો અમલ કરી શકે છે.

માર્ચ 3, 2006ના રોજ, ન્યાયાધીશ સ્પેનસરની કડક ચેતવણી બાદ, રીમ (RIM) અને એનટીપી (NTP)એ તેમના વચ્ચે મતભેદની સમજૂતી થઇ ગઇ છે તેવી જાહેરાત કરી. સમજૂતીની શરતોને અંતર્ગત, રીમ (RIM) એનટીપી (NTP)ને $612.5 મિલિયન યુએસડી (USD) જેટલી કિંમત "તમામ દાવાઓની પૂર્ણ અને છેલ્લી પતાવટ" તરીકે આપવા તૈયાર થયું.  નિવેદનમાં, રીમે (RIM) કહ્યું કે "કરારની તમામ શરતોને આખરી રૂપ આપી દેવામાં આવ્યું છે અને રીમ (RIM)ની સામે જે ફરિયાદ હતી તેને અદાલતના આદેશથી આજે બપોરે બરતરફ કરવામાં આવશે. કોઇ પણ અગાઉની અદાલતની કાર્યવાહી કે નુકશાનની ભરપાઇ આધારીત કોઇ નિર્ણય કે ભંગમાં રાહતમાંથી આ કરાર બાકાત રહેશે.” કેટલાક વિશ્લેષકો આ સમજૂતીની કિંમતને ઓછી માને છે, કારણ કે ટેકનોલોજી પર કોઇ પણ ભવિષ્યની રોયલ્ટીનો તેમાં અભાવ છે.

## કોડ સાથે બ્લેકબેરી વેચવાની સૂચિ 
0×01 1 રીમ(RIM)
0×64 100 T_મોબાઇલ_યુએસ(US)
0×65 101 સીગ્યુલર_વાયરલેસ
0×66 102 એટ_ટી_વાયરલેસ 
0×67 103 નેક્સ્ટેલ
0×68 104 સ્પ્રિંટ_પીસીએસ
0×69 105 વેરીઝોન_વાયરલેસ 
0×6a 106 ઓલટેલ
0×6b 107 રોઝેર્સ_એટ_ટી 
0×6c 108 સૂક્ષ્મસેલ
0×6d 109 બેલ_મોબિલિટિ
0×6e 110 બીટી_સેલનેટ
0×6f 111 O2_જર્મની
0×70 112 ડીઝીફોન
0×71 113 ટેલફોર્ટ
0×72 114 ટી_મોબાઇલ_જર્મની_ઓસ્ટ્રિઆ
0×73 115 ટીમ_ઇટલી
0×74 116 હચીસન
0×75 117 બોયુગુઇસ_ટેલીકોમ
0×76 118 વોડાફોન_એસએફઆર_ફ્રાન્સ
0×77 119 ઓરેન્જ_ફ્રાન્સ
0×78 120 વોડાફોન_યુકે_નેધરલેન્ડસ
0×79 121 ટેલસેલ_મેક્સીકો
0×7a 122 ટેલસ્ટેરા
0×7b 123 ટી_મોબાઇલ_યુકે
0×7c 124 વોડાફોન_જર્મની
0×7d 125 O2_યુકે_ઇરેલેન્ડ_ઇસ્લે_ઓફ_મેન_નેધરલેન્ડસ
0×7e 126 ટેલુસ
0×7f 127 સ્માર્ટ
0×80 128 સ્ટારહબ
0×81 129 ટેલીફોનીક_સ્પેન
0×82 130 વોડાફોન_સ્વિટ્ઝલેન્ડ_સ્વીસકોમ
0×83 131 કેબલ_વાયરલેસ_વેસ્ટ_ઇન્ડીસ
0×84 132 વોડાફોન_ઇટલી 
0×85 133 વોડાફોન_સ્પેન 
0×86 134 ટી_મોબાઇલ_નેધરલેન્ડસ
0×87 135 સીનસીન્નાટી_બેલ 
0×88 136 ટેલિફોનીક_મેક્સિકો 
0×89 137 વોડાફોન_ઓસ્ટ્રેલિયા
0×8a 138 વોડાફોન_ઓસ્ટ્રેલિયા_ફીઝી 
0×8b 139 વોડાફોન_આયર્લેન્ડ 
0×8c 140 ટેલિનોર_સ્વીડન 
0×8d 141 સીએસએલ(CSL)
0×8e 142 ઑરેંજ_યુકે
0×8f 143 વોડાફોન_ન્યૂ_ઝિલેન્ડ
0×90 144 સિંગટેલ
0×91 145 ગ્લોબ
0×92 146 ઓપટુસ
0×93 147 ઑરેંજ_બી_મોબીસ્ટાર 
0×94 148 વોડાફોન_હંગેરી
0×95 149 ભારતી
0×96 150 કેપીએન_એનએલ 
0×97 151 વિન્ડ_હેલ્લાસ_ટીમ_ગ્રેસ 
0×98 152 વોડાફોન_બેલ્જિયમ 
0×99 153 વોડાફોન_પોર્ટુગલ 
0×9a 154 ટીમ_બ્રાઝિલ 
0×9b 155 બીટી_મોબાઇલ 
0×9c 156 અર્થલિંક
0×9d 157 એથર
0×9e 158 ઈ_પ્લસ
0×9f 159 બેસ
0xa0 160 ડોબસન_કમ્યુનિકેશન
0xa1 161 વોડાફોન_ઇજિપ્ત 
0xa2 162 ઑરેંજ_સ્વિટ્ઝલેન્ડ
0xa3 163 રીમ_વલાન
0xa4 164 ટી_મોબાઇલ_સુનકોમ 
0xa5 165 મેક્સી
0xa6 166 વોડાફોન_ડેનમાર્ક_ટીડીસી
0xa7 167 વોડાફોન_સિંગાપોર_એમ1
0xa8 168 વોડાકોમ_દક્ષિણ_આફ્રિકા
0xa9 169 ટી_મોબાઇલ_પોલેન્ડ
0xaa 170 ટી_મોબાઇલ_સીઝેડઇસીએચ
0xab 171 ટી_મોબાઇલ_હંગેરી
0xac 172 એટ_ટી_સ્પ્રિંટ
0xad 173 એમટીએન_દક્ષિણ આફ્રિકા
0xae 174 ટીઇએમ_ચીલે_ઇન્ટેલ_પીસીએસ
0xaf 175 ઑરેંજ_સ્પેન
0xb0 176 વોડાફોન_સ્માર્ટવન_હોગ_કોંગ
0xb1 177 ટીસીએસ_દૂરસંચાર_પ્રણાલી 
0xb2 178 એવીઇએ
0xb3 179 ઝડપી_100
0xb4 180 ટ્રકસેલ
0xb5 181 ભાગીદાર_સંચાર વ્યવસ્થા
0xb7 183 ઑરેંજ_રોમાનિયા
0xba 186 ટેલકોમ્સેલ
0xbc 188 વોડાફોન_ગ્રીસ
0xbd 189 સંયુક્ત_રાજ્યો_સેલ્યુલર_કોર્પ
0xbe 190 મોબીલિંક
0xbf 191 વેલોસીટા_તાર વિનાનું 
0xc0 192 વોડાફોન_ક્રોઅટીઆ
0xc1 193 વોડાફોન_સ્લોવેનીયા
0xc2 194 વોડાફોન_લક્સેમ્બોર્ગ
0xc3 195 વોડાફોન_આઇસલેન્ડ
0xc4 196 વોડાફોન_ફ્યુઝી
0xc5 197 વોડાફોન_રોમાનિયા
0xc6 198 વોડાફોન_ઝેચ
0xc7 199 વોડાફોન_બહરીન
0xc8 200 વોડાફોન_કુવેત
0xc9 201 ટી_મોબાઇલ_ક્રોઅટીઆ
0xca 202 ટી_મોબાઇલ_સ્લોવકીઆ
0xcb 203 નોર્ટેલ
0xcc 204 ચીન_મોબાઇલ
0xcd 205 મોવીલનેટ
0xd1 209 એસવાયએમપીએસી
0xd2 210 વ્યક્તિગત_આર્જેન્ટીના
0xd4 212 ઇટીસ્લટ_યુએઇ
0xd5 213 કબેયોન્ડ
0xd6 214 એએમએક્સ
0xd7 215 ટેલીફોનીક_વેનેજ્યુએલા
0xd8 216 ટેલીફોનીક_બ્રાજિલ
0xd9 217 ઑરેંજ_રોમાનિયા
0xda 218 કેટીપાવરટેલ_કોરીઆ
0xdb 219 રોલીંગ_સ્ટોન 
0xdc 220 ડોકોમો
0xde 222 વોડાફોન_બુલ્ગેરીયા
0xdf 223 નેક્ટટેલ_આંતરાષ્ટ્રિય
0xe0 224 પીસીસીડબલ્યુ_રવિવાર
0xe1 225 હવીઇલન_ટેલીકોમ_કેરડો_મોબાઇલ
0xe2 226 વેરીઝોન_એમવીએનઓ
0xe3 227 મોબીલીટી
0xe4 228 બીડબલ્યુએ
0xe5 229 O2_ઝેચ_રિપબ્લિક
0xe6 230 હુટચીસન_ભારત
0xe7 231 સેલકોમ
0xea 234 સંવાદ
0xeb 235 એક્સએલ
0xec 236 રિલાયન્સ
0xed 237 વેરીઝોન_તાર વિનાનું_વોલસેલ
0xee 238 વોડાફોન_તુર્કી
0xef 239 ટેલીફોનીક_મોરેકો_મેડીટેલ 
0xf0 240 ઇન્ડોસેટ
0xf1 241 અલકાટેલ_શાંધહાઇ_બેલ 
0xf5 245 3_યુકે_ઇટલી_સ્વીડન_ડેનમાર્ક_ઓસ્ટ્રીઆ_આર્યલેન્ડ
0xf7 247 વોડાફોન_ઇસાર
0xf8 248 સેન્ટેન્નીઅલ_તાર વિનાનું 
0xfa 250 ટી_મોબાઇલ_ઓસ્ટ્રીઆ 
0xfe 254 ઓઆઇ_બ્રાઝિલ
0xff 255 ટેલિકોમ_ન્યૂ_ઝિલેન્ડ 
0×102 258 હચીનસન_3જી_ઓસ્ટ્રેલિયા
0×103 259 કેબલ_&amp;_તાર વિનાનું _ટ્રેનીડેડ_ટોબાગો
0×10c 268 બ્મોબીલે
0×10d 269 ટાટા_ટેલીસર્વિસ_ભારત 
0×10f 271 ટી_મોબાઇલ_ક્રોઅટીઆ
0×111 273 બીટી_ઇટલી 
0×112 274 1&amp;1
0×115 277 એમટીએસ_મોબીલીટી 
0×116 278 વર્જિન_મોબાઇલ 
0×118 280 ઑરેંજ_સ્લોવાકીઆ
0×11a 282 ટાઇવાન_મોબાઇલ 
0×11d 285 ઑરેંજ_ ઓસ્ટ્રીઆ 
0×11e 286 વોડાફોન_માલ્ટા 
0×120 288 બેસ_જીમ_મોબાઇલ 
0×127 295 સીએમસીસી_લોકો 
0×12a 298 ડિઝીટલ_તાર વિનાનું 
0×12b 299 સીકે_ટેલીકોમ 
0×12c 300 સોલો_મોબાઇલ 
0×12d 301 કારફોન_વોરહાઉસ 
0×12e 302 20:20_મોબાઇલ_સમૂહ 
0×134 308 એક્સએલ_ઇન્ડોનેશિયા 
0×135 309 ફીડો_સોલ્યુશન 
0×136 310 વીન્ડ_ઇટલી 

## વધુ જુઓ 
* રિસર્ચ ઇન મોશન
* ડેટા ટાક (TAC)
* મોબાઇલ ઇન્ટરનેટ ડિવાઇસ એમઆઈડી(MID)
* વ્યક્તિગત સંપર્કસાધનાર 
* વ્યક્તિગત આંકડાકીય સહાકાર્યકર (PDA)
* સ્માર્ટફોન
* ટેબલ પીસી (PC)
* અલ્ટ્રા-મોબાઇલ પીસી (PC)
* ટ્રાયેંગ્યુલેશન
* કેનેડામાં વિજ્ઞાન અને ટેકનોલોજી 
* બ્લેકબેરી થમ 
* બ્લેકબેરી પૃથ્વી 

## નોંધ 
## સંદર્ભો 
* રિસર્ચ ઇન મોશન રિપોર્ટ ફોર્થ ક્વાટર એન્ડ યર-એન્ડ રિઝલ્ટ ફોર ફીસ્કાલ 2005 
* 
* રિસર્ચ ઇન મોશન ફોર્થ ક્વાટર એન્ડ 2007 ફીસ્કાલ યર એન્ડ 
* બ્લેકબેરી અનલોકીંગ યુકે- બ્લેકબેરી અનલોક સર્વિસ એન્ડ બ્લેકબેરી અનલોક કોડ્સ ડિલિવર્ડ કમપ્લીટલી ઓનલાઇન  
* ભારતમાં બ્લેકબેરીની સેવાઓ વોડાફોન આપે છે 
* કન્નીગહામ, એસ &amp; ટુર્નેર, જી (2006) *મીડિયા કોમ્યુનિકેશન ઇન ઓસ્ટ્રેલિયા* , સાઉથવુડ પ્રેસ પ્રાઇવેટ લિમિટેડ, ઓસ્ટ્રેલિયા, પીપી.&nbsp;259–278.
* લેવીનસન, પી (2004) *સેલફોન* , રોઉટલેજ, ન્યૂયોર્ક, પીપી.&nbsp;15–33.
* રહેનીગોલ્ડ, એચ (2002) *સ્માર્ટ મોબ્સ: ધ નેક્ટ સોસીયલ રેવોલ્યુશન* , પેરસેયસ, કેમ્બ્રીજ, માસ્સાચુસેટ, પીપી. xi-xxii, 157-182. 
* કોન્નેલ ઓ'નેઇલ્લ, 'ધ બેટલ ઓવર બ્લેકબેરી, પેટન્ટ ટ્રોલ્સ એન્ડ ઇન્ફોર્મેશન ટેકનોલોજી' (2006) *જર્નલ ઓફ લો, ઇન્ફોર્મેશન એન્ડ સાયન્સ*  95.

## બાહ્ય લિંક્સ 
* 

શ્રેણી:વ્યક્તિગત આંકડાકીય સહાયકો
શ્રેણી:માહિતી અરજીઓ
શ્રેણી:કેનેડામાં માલ ઉત્પાદન થઇ રહ્યો છે
શ્રેણી:1992 પરિચયો
શ્રેણી:રિસર્ચ ઇન મોશન મોબાઇલ ફોનો