open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
પાઇ

**પાઇ** (π) (22÷7) એ ગાણિતિક અચલ સંખ્યા અને વર્તુળના પરિઘ અને તેના વ્યાસનો ગુણોત્તર છે. જેનું મૂલ્ય સામાન્ય રીતે અંદાજે ૩.૧૪૧૫૯ ઉપયોગમાં લેવાય છે. ૧૮મી સદીના મધ્ય ભાગથી પાઇને 'π' તરીકે રજૂ કરવામાં આવે છે, તેમ છતાં કેટલીક વાર તેને 'pi' પણ કહે છે.

## વ્યાખ્યા 
right|thumb|વર્તુળનો પરિઘએ વર્તુળના વ્યાસ કરતાં ત્રણ ગણા કરતાં થોડો મોટો હોય છે. ચોક્કસ ગુણોત્તરને π કહે છે.
[alt=Photo portrait of a man|thumb| [શ્રીનિવાસ રામાનુજન|શ્રીનિવાસ રામાનુજને ભારતમાં સ્વતંત્ર રીતે કાર્ય કરીને πની ગણના માટે ઘણી મૌલિક શ્રેણીઓની રચના કરી હતી.]]

π એ વર્તુળના પરિઘ C અને તેના વ્યાસ d નો ગુણોત્તર છે:

: \pi = \frac{C}{d}

ગુણોત્તર *C*/*d* એ વર્તુળના માપથી સ્વતંત્ર રીતે અચલ છે. દાત. જો વર્તુળનો વ્યાસ બીજા વર્તુળના વ્યાસ કરતાં બમણો હોય તો તેનો પરિઘ પણ બીજા વર્તુળ કરતાં બમણો હશે. એટલે કે આ ગુણોત્તર જળવાઇ રહેશે. આ વ્યાખ્યા યુકલિડિયન ભૂમિતિ માટે સાચી ઠરે છે. વક્ર ભૂમિતિ માટે  π = C/d સૂત્ર સાચું ઠરતું નથી.

## સંદર્ભ 
## બાહ્ય કડીઓ 
* પાઇની સંખ્યાઓ  DMOZ પર.
* "પાઇ" વૂલફ્રેમ મેથવર્લ્ડ પર.
* પાઇનું સ્વરૂપણ.

શ્રેણી:ગણિત
શ્રેણી:ભૂમિતિ
બોટાદ જિલ્લો

**બોટાદ જિલ્લો** એ ગુજરાતનો એક જિલ્લો છે. બોટાદ તેનું મુખ્યમથક છે. બોટાદ જિલ્લો હીરા ઉદ્યોગ માટે પ્રખ્યાત છે.

## સ્થાપના 
બોટાદ જિલ્લાની રચનાની જાહેરાત ગુજરાતના તત્કાલિન મુખ્યમંત્રી નરેન્દ્ર મોદીએ સ્વામી વિવેકાનંદ વિકાસ યાત્રા અંતર્ગત ૨૩ સપ્ટેમ્બર ૨૦૧૨ના રોજ કરી હતી. બોટાદ જિલ્લાની રચના અમદાવાદ અને ભાવનગર જિલ્લામાંથી બે-બે તાલુકા છૂટા પાડીને કરવામાં આવી છે.

## તાલુકાઓ 
* ગઢડા
* બરવાળા
* બોટાદ
* રાણપુર

## જોવાલાયક સ્થળો 
# અંબાજી મંદિર (ગામ દેવી)
# વરીયાદેવી 
# મોક્ષ મંદિર 
# વિસામણ બાપુની જગ્યા, પાળિયાદ
# હનુમાન મંદિર, સાળંગપુર
# અક્ષરપુરુષોતમ મંદિર, સાળંગપુર
# સ્વામિનારાયણ મંદિર, બોટાદ
# સ્વામિનારાયણ મંદિર, ગઢડા
# હરિકૃષ્ણ મહારાજનું મંદિર, સરવઈ
# કુષ્ણસાગર તળાવ
# તાજિયો
# સંત રોહીદાસ મંદિર, નાના ભડલા
# ભીમનાથ મહાદેવ મંદીર, ભીમનાથ
# સ્વામિનારાયણ મંદિર, કુંડળધામ

## રાજકારણ 
### વિધાનસભા બેઠકો 
|}

## સંદર્ભો
## બાહ્ય કડીઓ 
* બોટાદ જિલ્લા પંચાયતની વેબસાઇટ 

શ્રેણી:સૌરાષ્ટ્ર
શ્રેણી:ગુજરાતના જિલ્લાઓ
ગાંધીધામ-પાલનપુર રેલ્વે લાઈન

{{Infobox rail line
 | box_width   = 
 | name        = ગાંધીધામ–પાલનપુર રેલ્વે લાઈન
 | color       = 
 | logo        =
 | logo_width  =
 | image       = 
 | image_width = 
 | caption     = 
 | type        = 
 | system      = નૂર
 | status      = સક્રિય
 | locale      = ગુજરાત
 | start       = ગાંધીધામ
 | end         = પાલનપુર
 | stations    = 
 | routes      =
 | daily_ridership =
 | open        = ૧૯૫૨
 | close       =
 | owner       = ભારતીય રેલ
 | operator    = પશ્ચિમ રેલ્વે વિભાગ
 | character   =
 | depot       =
 | stock       = 
 | linelength  = 
 | tracklength = 
 | tracks      = ૧
 | gauge       =  બ્રોડ ગોજ
 | old_gauge   =
 | minradius   =
 | racksystem  =
 | electrification =
 | speed       = 
 | elevation   =
 | website     =
 | map_state   = collapsed
 | map         = {{BS-map
| title = ગાંધીધામ-પાલનપુર વિભાગ
| title-bg = #
| title-color = white
| inline = 1
| map =

{{BS|BHF|૭૪|ચિત્રોડ}

}}
}}
}}
**ગાંધીધામ-પાલનપુર રેલ્વે લાઇન**નો વિભાગ ગુજરાત રાજ્યના કચ્છ જિલ્લાની પશ્ચિમ રેલ્વે હેઠળ આવે છે.

## ઇતિહાસ 
thumb|ગુજરાત સરકાર, કંડલા પોર્ટ ટ્રસ્ટ અને મુન્દ્રા પોર્ટ વચ્ચે ગાંધીધામ-પાલનપુર બ્રોડગોજ રૂપાંતરણના પ્રોજેક્ટની શરૂઆત
આ વિભાગને કચ્છના મહારાવ ખેંગારજી બાવાએ નાણાં પૂરા પાડ્યા હતા. અંજારથી કંડલા સુધી ૧૫ માઇલની સેવા ૧૯૩૦માં શરૂ કરવામાં આવી હતી. કંડલાથી શરૂ કરીને ડીસા સુધીની બીજી લાઇન ૧૯૫૦માં ૫.૫ કરોડના ખર્ચે શરૂ કરવામાં આવી હતી. ગાંધીધામ-ડીસા વિભાગ ૧૯૫૨માં ત્યારના રાષ્ટ્રપતિ રાજેન્દ્ર પ્રસાદ દ્રારા ખૂલ્લો મૂકવામાં આવ્યો હતો. આ વિભાગનું બ્રોડગેજમાં રૂપાંતરણ માર્ચ ૨૪, ૨૦૦૬ના રોજ પૂર્ણ કરવામાં આવ્યું. SPV વિભાગ હેઠળ ગાંધીધામ-પાલનપુર વિભાગનું રૂપાંતરણ પ્રથમ લાંબા અંતરનું રૂપાંતરણ હતું.

## મહત્વ 
૩૦૧ કિમી લાંબો ગાંધીધામ-પાલનપુર વિભાગ કચ્છના અખાતને દિલ્હી-અમદાવાદ વિભાગ સાથે જોડે છે. આ વિભાગ કંડલા અને GAPLના મુન્દ્રા બંદરોને ઉત્તર ભારત સાથે જોડે છે. આ વિભાગને કારણે દિલ્હી અને કંડલા વચ્ચેનું અંતર ૧૧૪ કિમી જેટલું ઘટી જવા પામે છે.

## નૂર સેવા 
પશ્ચિમ ગુજરાતની તે સમર્પિત નૂર સેવા છે. કંડલા અને મુન્દ્રા બંદરો, સ્થાનિક મીઠાના ઉદ્યોગો, ઇન્ડિયન ઓઇલ કોર્પોરેશન અને કંડલામાં ઇફ્કોનું ખાતરનું ઓદ્યૌગિક એકમ આ નૂર સેવા વડે લાભ મેળવે છે. આ વિભાગમાં પશ્ચિમ રેલ્વેની માલ-સામાન ટ્રેન ૧૨ એપ્રિલ ૨૦૧૧ના રોજ શરૂ થઇ હતી.

## દ્વિપક્ષી સેવા 
સમખળી-પાલનપુર વિભાગનું દ્વિપક્ષી રૂપાંતરણ ૧૩મી પંચવર્ષીય યોજના હેઠળ આગલા પાંચ વર્ષોમાં ૨૦૨૫માં પૂર્ણ થવાની યોજના છે.

## સંદર્ભ 
શ્રેણી:બનાસકાંઠા જિલ્લો
શ્રેણી:ગુજરાતની રેલ્વે
ગોકુળપુરા (તા. પાલનપુર)

**ગોકુળપુરા (તા. પાલનપુર)** ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ઉત્તર ભાગમાં આવેલા બનાસકાંઠા જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૬ (છ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા પાલનપુર તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. ગોકુળપુરા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, વરિયાળી, બાજરી, કપાસ, એરંડો. મગફળી, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
 
## સંદર્ભ 
શ્રેણી:પાલનપુર તાલુકો
ઓરિયો ટીંબો

**ઓરિયો ટીંબો** એ ભાવનગર જિલ્લા, ગુજરાતમાં આવેલું સિંધુ ખીણની સંસ્કૃતિનું સ્થળ છે. આ સ્થળ ૪ હેક્ટર્સમાં ફેલાયેલું છે અને રોઝડી, જે પણ સિંધુ ખીણની સંસ્કૃતિનું સ્થળ છે, ત્યાંથી ૭૦ કિમી દૂર આવેલું છે.

## ખોદકામ 
આ સ્થળનું ખોદકામ ગુજરાત રાજ્યના પુરાતત્વ વિભાગ અને યુનિવર્સિટી ઓફ પેન્સિલવાનિયાના યુનિવર્સિટી સંગ્રહાલય દ્વારા હાથ ધરવામાં આવ્યું હતું.

### જૈવિકપુરાતત્વ સંશોધનો 
હડપ્પીય કાળના સ્થળમાં શરૂઆતી ખેતીકામના પુરાવાઓ મળ્યા છે. ઓરિયો ટીંબોમાં મોટા પ્રમાણમાં જૈવિકપુરાતત્વ સંશોધન કરવામાં આવ્યું છે અને સીતા નારાયણ રેડ્ડીએ આ સ્થળમાં ખેતી પ્રવૃત્તિઓની સારી એવી વિગતો એકઠી કરી છે. અહીં રાગીના વાવેતરના પુરાવા મળ્યા છે.

## પુરાવાઓ 
આ સ્થળ પર માઇક્રોલિથ (એક જાતનો પથ્થર) અને સિરામિક (ઓછા પ્રમાણમાં)ના સાધનો અને લાલ માટીના વાસણો મળ્યા છે (જે આ વિસ્તારના શહેરી યુગના પછીના કાળ માટે મહત્વના છે). ગ્રેગોરી પોશ્હેલ કહે છે કે "ઓરિયો ટીંબો એ કેટલાક માઇક્રોલિથ માટે રેડિયો કાર્બન રજૂ કરે છે (રિસમેન અને ચિતલવાલા ૧૯૯૦) જે દર્શાવે છે કે, આ ત્રીજા મિલેનિયમ કાળના, કદાચ ઇસ પૂર્વે ૩૭૦૦ના હોઇ શકે છે." અને આ વિસ્તારમાં લોથલ સમયમાં શિકારી પ્રકારના લોકો હોઇ શકે છે.

## આ પણ જુઓ 
* દેશલપર
* બાબરકોટ

## સંદર્ભ 
## બાહ્ય કડીઓ 
* ઓરિયો ટીંબોની સાથે હડપ્પીય સ્થળોનું સ્થાન

શ્રેણી:ભાવનગર જિલ્લો
શ્રેણી:સિંધુ સંસ્કૃતિનાં સ્થળો
પાર નદી

**પાર નદી** પશ્ચિમ ભારતના ગુજરાત રાજ્યમાં આવેલી નદી છે. નદીનું ઉદ્ગમ સ્થાન ભેરવી ગામ પાસે છે. તેની લંબાઇ ૫૧ કિમી છે. આ નદીનું કુલ સ્ત્રાવક્ષેત્ર ૯૦૭ ચોરસ કિમી (૩૫૦ ચોરસ માઈલ) છે. તે વલસાડ જિલ્લામાં થઇને અરબી સમુદ્રને મળે છે. આ નદીના કાંઠે અતુલ ગામ આવેલું છે. અંગ્રેજોના સમયમાં બાંધેલો એક પુલ અહીં આવેલો છે.

## સંદર્ભ 
શ્રેણી:ગુજરાતની નદીઓ
સિયોત શૈલ ગુફાઓ

**સિયોત શૈલ ગુફાઓ**, જે ક્યારેક *કટેશ્વર બૌદ્ધ ગુફાઓ* તરીકે પણ ઓળખાય છે, એ કચ્છ જિલ્લાના લખપત તાલુકાના સિયોત ગામ પાસે આવેલી પાંચ શૈલ ગુફાઓ છે.

આ સમૂહ પૈકીની મુખ્ય ગુફામાં પૂર્વાભિમુખ ગર્ભગૃહ, પ્રદક્ષિણાપથ અને પરસાળ છે જે પ્રથમ કે બીજી સદીનું શૈવ મંદિર હોવાનો પુરાવો આપે છે. આ ગુફાઓ પછીથી બૌદ્ધો દ્વારા વાપરવામાં આવી હશે. અહીં મળેલા બ્રાહ્મી લિપિના લખાણો અને બૌદ્ધ મુદ્રાઓ પરથી આ જાણી શકાયું છે. આ સમૂહની અન્ય ગુફાઓ એક જ ખંડની અને સાદી છે. આ ગુફાઓ હ્યુ એન સંગના સાતમી સદીના પ્રવાસ વર્ણનોમાં નિર્દેશિત, સિંધુ નદીના મુખ પાસેના પાંચ માઈલ વિસ્તારમાં આવેલી, ૮૦ ગુફાઓ પૈકીની એક હોવાની સંભાવના છે.

૧૯૮૮-૮૯માં કરવામાં આવેલા પુરાતત્વ વિભાગના ખોદકામમાં બૌદ્ધ મુદ્રાઓ, બ્રાહ્મી અને દેવનાગરી લિપિના લખાણો, તાંબાની વીંટીઓ, ગઢિયા સિક્કા, ટેરાકોટાનો નંદી અને ઘંટ-સાંકળ તથા વિવિધ માટીના વાસણો મળી આવ્યા હતા. માટીના પડથી સમયના અંદાજ લગાવતી પદ્ધતિ વડે એમ જણાય છે કે આ જગ્યા બૌદ્ધોના વપરાશમાં હતી અને ત્યાર બાદ બારમી અથવા તેરમી સદીમાં ફરી શિવ મંદિરના તરીકેના વપરાશમાં આવી ગઈ. ૨૦૦૧નાં ભુકંપ પછી અહીં સમારકામ કરવામાં આવ્યું હતું.

નજીકમાં પ્રાથમિક કક્ષાની વાવ આવેલી છે.

આ સ્થળે ઘડુલી થી ગુનેરી જતાં માર્ગ પર આવેલ સિયોત ગામ થઈ જવાય છે, જિલ્લા મથક ભૂજ થી સિયોત ગામ ૧૩૦ કિલોમીટર જેટલા અંતરે આવેલ છે. આ ગામની નજીકમાં ઉત્તર દિશામાં અટડા ગામ તરફ ગુફાઓ આવેલી છે, જેનું અંતર સિયોત થી પાંચ કિલોમીટર જેટલું છે.

## સંદર્ભ 
શ્રેણી:કચ્છ જિલ્લો
શ્રેણી:પ્રવાસન
શ્રેણી:રાજ્ય સંરક્ષિત સ્મારક
શ્રેણી:ગુજરાતની ગુફાઓ
ટાઇટન (ચંદ્ર)

**ટાઇટન** (અથવા **શનિ ૬**) એ શનિનો સૌથી મોટો ચંદ્ર (ઉપગ્રહ) છે. તે ઘટ્ટ વાતાવરણ ધરાવતો એકમાત્ર પ્રાકૃતિક ઉપગ્રહ અને પૃથ્વી સિવાય સપાટી પર પ્રવાહીની સ્પષ્ટ સાબિતી ધરાવતો ગ્રહ છે.

ટાઇટન એ શનિનો છઠ્ઠો ઉપગ્રહ છે. પૃથ્વીના ચંદ્ર કરતાં તેનો વ્યાસ ૫૦ ટકા મોટો છે અને તે ચંદ્ર કરતાં ૮૦ ટકા મોટો છે. સૂર્યમાળામાં તે ગુરુના ચંદ્ર ગેનીમિડ પછી બીજા ક્રમનો સૌથી મોટો ચંદ્ર છે અને કદમાં સૌથી નાના ગ્રહ બુધ કરતાં ૪૦ ટકા મોટો છે. ટાઇટનની શોધ ડચ ખગોળશાસ્ત્રી ક્રિસ્ટીન હાઇજીન્સે ૧૬૫૫માં કરી હતી ટાઇટન એ શનિનો સૌપ્રથમ શોધાયેલો પ્રથમ ઉપગ્રહ અને બીજા ગ્રહનાં ઉપગ્રહોમાં પાંચમો શોધાયેલ ચંદ્ર હતો.

ટાઇટન મુખ્યત્વે પાણીનો બરફ અને ખડકાળ પદાર્થો ધરાવે છે. શુક્રની જેમ ગાઢ વાતાવરણને લીધે ટાઇટનની સપાટીનો અભ્યાસ શક્ય બન્યો ન હતો. ૨૦૦૪માં કાસિની-હાઇજીન્સ મિશનને કારણે નવી માહિતી મળી છે. ટાઇટનના ધ્રુવો પર હાઇડ્રોકાર્બનના તળાવો આવેલા છે. ટાઇટનની સપાટી મોટાભાગે કેટલાક ખાડાઓની સાથે સપાટ છે, પરંતુ પર્વતો અને અન્ય જ્વાળામુખીઓ પણ મળ્યાં છે.

ટાઇટનનું વાતાવરણ મુખ્યત્વે નાઇટ્રોજનથી બનેલું છે. તેમાં રહેલા અન્ય વાયુઓ મિથેન-ઈથેનના વાદળો અને નાઇટ્રોજનથી ભરેલ ધુમ્મસ બનાવે છે. વાતાવરણ પવન અને વરસાદ ધરાવે છે. સપાટી પર પૃથ્વીની જેમ ઢુવાઓ, નદીઓ, તળાવો, દરિયો (કદાચ મિથેન-ઇથેનનો) આવેલાં છે. તેના પર પૃથ્વીની જેમ ઋતુઓ પણ છે. સપાટી અને સપાટીની નીચે પાણી હોવાથી ટાઇટન પર પૃથ્વીની જેમ મિથેનનું જળ ચક્ર નીચા તાપમાન પર ચાલે છે.

## ઇતિહાસ 
left|thumb|ક્રિસ્ટીન હાઇજીન્સે ટાઇટનની શોધ ૧૬૫૫માં કરી હતી.
ટાઇટનની શોધ માર્ચ ૫, ૧૬૫૫માં ડચ ખગોળશાસ્ત્રી ક્રિસ્ટીન હાઇજીન્સે કરી હતી. હાઇજીન્સ ગેલેલિયોએ ૧૬૧૦માં કરેલ ગુરુના ચાર મોટા ચંદ્રોની શોધ અને તેણે ટેલિસ્કોપમાં કરેલ ફેરફારોથી પ્રભાવિત થયો હતો. ક્રિસ્ટિને તેના ભાઇની મદદથી ૧૬૫૦માં ટેલિસ્કોપ બનાવવાનું શરૂ કર્યું અને શનિની ભ્રમણકક્ષાની ફરતે ચંદ્રની શોધ તેમણે બનાવેલા ટેલિસ્કોપ વડે કરી હતી.

## સંદર્ભ 
## પુસ્તકો 
* 

## વધુ વાંચન 
* 

## બાહ્ય કડીઓ 
* Cassini–Huygens Mission To Saturn & Titan . Multimedia Feature Titan Virtual Tour 
* Titan Profile  at NASA's Solar System Exploration site
* Video of *Huygens’* descent from the ESA
* Cassini Imaging Central Laboratory for Operations (CICLOPS) site Titan image search 
* European Space Agency. (2005). ESA—Cassini–Huygens. Retrieved March 28, 2005.
* The Planetary Society (2005). TPS: Saturn's moon Titan. Retrieved March 28, 2005.
* University of Arizona Lunar and Planetary Lab (2005). Lunar and Planetary Lab The Descent Imager-Spectral Radiometer of the Cassini–Huygens Mission to Titan. Retrieved March 28, 2005.
* The Alien Noise. This recording is a laboratory reconstruction of the sounds heard by Huygens' microphones.
* Movie of Titan's rotation  from the National Oceanic and Atmospheric Administration site
* [AstronomyCast: Titan](http://www.astronomycast.com/astronomy/planets/our-solar-system/ep-201-titan/?utm_source=feedburner&utm_medium=feed&utm_campaign=Feed%3A+astronomycast+(Astronomy+Cast)) Fraser Cain and Pamela Gay, 2010.
* Titan nomenclature and Titan map with feature names from the USGS planetary nomenclature page

શ્રેણી:ભૌતિકવિજ્ઞાન
શ્રેણી:ખગોળશાસ્ત્ર
શ્રેણી:સૌરમંડળ
બોરોબુદુર મંદિર સંકુલ

**બોરોબુદુર મંદિર સંકુલ** એ ઈંડોનેશિયાના મધ્ય જાવા પર આવેલા ત્રણ બુદ્ધ મંદિરનો સમુહ છે. બોરોબુદુર મંદિર સંકુલએ નામ વિશ્વ ધરોહર સમિતિએ આપેલું છે. આમાં બોરોબુદુર, મેન્દુત અને પાવોન એ ત્રણ ક્ષેત્રના મંદિરનો સમાવેશ થાય છે. આ મંદિરો એક સીધી હરોળમાં આવેલા છે. તેનું બાંધકામ ૮મી-૯મી સદી દરમ્યાન શૈલેન્દ્ર વંશના રાજાઓ દ્વારા થયેલું હોવાનું મનાય છે.

યોગ્યકર્તા શહેરથી લગભગ ૪૦ કિલોમીટર વાયવ્ય દિશામાં બોરોબુદુર આવેલું છે. આ સ્થાન  સુન્દોરો પર્વત અને સુન્બીંગ પર્વત તથા મેરાબાપુ પર્વત અને મેરાપી પર્વત એવા બે જોડિયા જ્વાળામુખોની  અને પ્રોગો અને ઈલો નામની બે નદીઓ વચ્ચે આવેલું છે. લોકકથા અનુસાર આ જાવાની સૌથી પવિત્રભુમિ છે અને આ સ્થાની ફળદ્રુપતાને કારણે આને 'જાવાનો બચીચો' તરીકે પણ ઓળખાય છે. 

૨૦મી સદીમાં હાથ ધરાયેલા સંવર્ધન કાર્ય કરતા એ શોધી કાઢવામાં આવ્યું કે બોરોબુદુર, પાવોન અને મેન્દુતના મંદિરો એક સીધી રેખામાં આવેલા છે.આ કદાચ એક અકસ્માત્જ હોઈ શકે પણ એવી લોકવાયકા છે કે ઘણા સમય પહેલાં બોરોબુદુર અને મેન્દુત વચ્ચે ઘણા એક ઈંટનો બનેલો રસ્તો હતો અને તેને બન્ને તરફ ભીંત હતી. આ ત્રણે મંદિરો (બોરોબુદુર-પાવોન-મેન્દુત)નું વાસ્તુ અને સજાવટ એક સરખી છે, તે અપ્રથી એવું તારણ કાઢી શકાય કે તેઓનું નિર્માણ એક જ સમયખંડમાં થયું હશે અને તેઓ કોઈક ધાર્મિક ક્રિયાકાંડ કે જાત્રાનો પણ ભાગ હશે પણ તે વિષો કોઈ ચોક્કસ માહિતી નથી.

## સંગ્રહાલયો 
બોરોબુદુર મંદિર સંકુલમાં બે સંગ્રહાલયો આવેલા છે, કર્મવિભંગ સંગ્રહાલય અને સમુદ્ર રક્ષા સંગ્રહાલય.

## અન્ય પુરાતાત્વીક સ્થળો 
આ ત્રણ મંદિરો સિવાય, આ સ્થળે અન્ય બૌદ્ધ અને હિંદુ મંદિરો આવેલા છે. ગુનુંગ વુકિર અથવા કનગ્ગલ હિંદુ મંદિર અહીંનું સૌથી પ્રાચીન હિંદુ મંદિર તેનું બાંધકામ ઈ.સ ૭૩૨માં થયું હતું. મંદિરમાં આવેલા શિલાલેખ અનુસાર શૈવ રાજા સંજયએ વુકીર ટેકરી પર શિવ મઠ બંધાવ્યો. આ મંદિર બોરોબુદુરથી પૂર્વમાં ૧૦ કિમોલીટર દૂર છે. ઙવેન મંદિર મેન્દુતની પૂર્વે આવેલું છે. પાવોન મંદિરની ૧૦૦ મીટર ઉત્તરે બાનોન હિંદુ મંદિરના અવશેષો આવેલાં છે. બેનોન મંદિરના અવશેષો ફરીથી જોડાઈ શકવાની સ્થિતિમાં નથી કેમકે ઘણાં પથ્થરો ગાયબ છે, પણ હિંદુ દેવતાઓની ઘણી મૂર્તિઓ સારી સ્થિતિમાં છે. આજે બેનોન મંદિરમાંના વિષ્ણુ, બ્રહ્મા, શિવ અને ગણેશની મૂર્તિઓને જકાર્તામાં આવેલા ઈંડોનેશિયાના રાષ્ટ્રિય સંગ્રહાલયમાં રાખવામાં આવેલા છે.

## સંદર્ભો 
શ્રેણી:વિશ્વ ધરોહર સ્થળ
જકાર ઝોંગ

**જકાર ઝોંગ** અથવા જકાર યુગ્યાલ ઝોંગ એ મધ્ય ભૂતાનના બુમથાંગ જિલ્લામાં આવેલો ઝોંગ છે. તે જકાર શહેરની ઉપરની પર્વતમાળામાં બુમથાંગની ચામખર ખીણમાં આવેલો છે. તે રાલુન્ગ વંશજ યોંગઝિન નગાગી વાંગચુક (૧૫૧૭-૧૫૫૪) જ્યારે ભૂતાન આવ્યા ત્યારે તેમના દ્વારા બનાવવામાં આવેલ મંદિરની જગ્યાએ બનાવવામાં આવ્યો છે. જકાર ઝોંગ ભૂતાનનો સૌથી મોટો ઝોંગ છે, જે ૧,૫૦૦ મીટર (૪,૯૦૦ ફીટ)નો પરિઘ વિસ્તાર ધરાવે છે.

જકાર નામ શબ્દ *બજાખાબ*માંથી ઉતરી આવ્યો છે, જેનો અર્થ *સફેદ પક્ષી* થાય છે. દંતકથા મુજબ ૧૫૪૯માં જકાર ઝોંગની સ્થાપના વખતે સફેદ પક્ષીએ બાંધકામની જગ્યાનું યોગ્ય માર્ગદર્શન આપ્યું હતું.

## ઇતિહાસ 
૧૭મી સદીમાં, તિબેટમાં ત્સાંગના શાસક, ફુંટશો નામગ્યલે, ઝાબદ્રુંગનો નાશ કરવા માટે બે વાર સૈન્ય મોકલ્યું. આ ઝુંબેશ દરમિયાન ઝોંગને નુકસાન થયું હતું પરંતુ બાદમાં ટ્રોંગસા પેનલોપ દ્વારા તેનું નવીનીકરણ કરવામાં આવ્યું હતું. ઇ.સ. ૧૬૭૯માં તિબેટી આક્રમણકારોએ બુમથાંગની નજીકની ટેકરી પર પડાવ નાખ્યો હતો. દુશ્મનો સામે લડવા માટે ભૂટાન પાસે સંસ્થાકીય સશસ્ત્ર દળ ન હોવાથી, તેઓએ રક્ષણ કરતા દેવતાઓ, ચોએ છોંગ ચમદલ સમની મદદ લીધી. તેનઝિન રાબગેએ નવા બનેલા ઝોંગને પવિત્ર કર્યું અને લોંગવા નામના વ્યક્તિને પ્રથમ ઝોંગપોન તરીકે પસંદ કર્યો. લોંગવા એ રાજા સિંદુ ગ્યાબ (સિંધુ રાજા) નો પુનર્જન્મ હતો. તેમનો જન્મ ગુરુ રિનપોચેની ભવિષ્યવાણી અનુસાર થયો હતો.

## સંદર્ભ 
## બાહ્ય કડીઓ 
* Maplandia.com પરનો સેટેલાઇટ નકશો
* https://web.archive.org/web/20131012165719/http://www.bhutan2008.bt/en/node/352

શ્રેણી:ભૂતાન
મેરી લીલા રાવ

**મેરી લીલા રાવ** (જન્મ ૧૯૪૦) એ ભારતીય દોડ ખેલાડી છે જેમણે ભારત તરફથી ૧૯૫૬ની ઓલ્મપિક રમતોમાં પ્રતિનિધિત્વ કરેલું. દોડની રમતોમાં તેઓ ભારત તરફથી પ્રથમ મહિલા ખેલાડી હતા.

૧૯૫૬ની ઓલ્મપિકમાં તેઓ ૧૦૦ મીટરની પ્રારંભિક દોડ પૂર્ણ ન કરી શક્યા હતા એટલે પછીની રમતો માટે તેઓ ભાગ ન લઇ શક્યા.

૧૯૫૮ની ટોકિયો એશિયાઈ રમતોત્સવમાં તેમણે ૪ x ૧૦૦ મીટરની દોડમાં કાંસ્ય ચંદ્રક જીત્યો હતો.

૧૦૦ મીટરની દોડમાં તેમનું સર્વશ્રેષ્ઠ અંગત પ્રદર્શન ૧૨.૪ સેકંડ (૧૯૫૬) હતું.

## સંદર્ભ 
## બાહ્ય કડીઓ 
* Mary Rao Bio, Stats and Results 

શ્રેણી:૧૯૪૦માં જન્મ
શ્રેણી:ખેલાડી
અવુકાના બૌદ્ધ પ્રતિમા

**અવુકાના પ્રતિમા** એ બુદ્ધની ઊભી પ્રતિમા છે જે ઉત્તર મધ્ય શ્રીલંકાના કેકીરવામાં આવેલી છે. ૪૦ ફીટ (૧૨ મીટર) ઊંચી આ પ્રતિમા પાંચમી સદીમાં વિશાળ ગ્રેનાઈટના પથ્થરમાંથી કોતરી કાઢવામાં આવી હતી. તે અભય મુદ્રાના એક ભિન્ન સ્વરૂપને દર્શાવે છે અને ખુબ જ શુક્ષ્મ રીતે કોતરેલા વસ્ત્રો પણ ધરાવે છે. ધાતુસેન રાજાના સમયમાં કોતરાયેલ આ પ્રતિમા શિક્ષક અને વિદ્યાર્થી વચ્ચેની સ્પર્ધાનું પરિણામ છે. હવે તે એક જાણીતું પર્યટન સ્થળ છે.

## સ્થળ અને દેખાવ 
અવુકાના પ્રતિમા ઉત્તર મધ્ય શ્રીલંકાના કેકીરવા નજીકના અવુકાના અથવા ઔકાના ગામમાં આવેલ છે. તે કાળા વેવા સરોવર નજીક અને તેની તરફ દ્રષ્ટિ હોય એમ બનાવવામાં આવેલ છે. વિશાળ ગ્રેનાઈટના પથ્થરની એક બાજુની સપાટી પર કોતરી કાઢવામાં આવેલ આ પ્રતિમા પથ્થરથી અલગ કરવામાં આવી નથી. પાછળના ભાગે તેને પથ્થર સાથે તેને જોડી રાખવામાં આવેલ છે જેથી તે પ્રતિમાને આધાર આપવામાં મદદ કરે. જોકે જે આસન પર બુદ્ધની પ્રતિમા છે તેને કમળના આકારમાં અલગથી કોતરી પ્રતિમા નીચે બેસાડવામાં આવેલ છે. માત્ર પ્રતિમાની ઊંચાઈ ૩૮ ફીટ ૧૦ ઇંચ (૧૧.૮૪ મીટર) છે જયારે આસન સાથે ગણતા કુલ ઊંચાઈ ૪૨ ફીટ (૧૩ મીટર) થાય છે. આ પ્રતિમા પૂર્વે વિશાળ મંદિર અથવા મુર્તિગૃહમાં હતી જેના અવશેષો આજે પ્રતિમાની સામે છે. તેની દીવાલો ઈંટ અને પથ્થરની બનેલી હતી અને ૭૪ ફીટ (૨૩ મીટર) લાંબા અને ૬૩ ફીટ  (૧૯ મીટર) પહોળા ક્ષેત્રમાં ફેલાયેલ છે.

## વિશેષતાઓ 
thumb|260x260px|અવુકાના બૌદ્ધ પ્રતિમા
પ્રાચીન શ્રીલંકાના શ્રેષ્ઠ ઊભી બૌદ્ધ પ્રતિમાઓમાં અવુકાના પ્રતિમાની ગણના થાય છે. આ પ્રતિમા પર ગાંધાર અને અમરાવતીની મૂર્તિપરંપરાની અસર દેખાય છે. મૂર્તિ પરના વસ્ત્ર ચુસ્ત રીતે પહેરેલા દર્શાવાયા છે જેમાં શરીરની આકૃતિ સ્પષ્ટ થાય છે. શ્રીલંકાની બૌદ્ધ પરંપરા મુજબ જમણો ખભો આ વસ્ત્રોમાં ખુલ્લો જયારે ડાબો ખભો ઢાંકેલો છે. ટટ્ટાર શરીરમાં ડાબા હાથ વડે ખભા પર વસ્ત્ર પકડી રાખેલ હોય તેમ છે. જમણો હાથ જમણા ખભા સુધી ઉપર ઉઠાવેલો છે અને હથેળી ડાબી બાજુ ફેરવેલી છે.  આ સ્થિતિને આશિષ મુદ્રા કહે છે જે અભય મુદ્રાનો જ એક ભિન્ન પ્રકાર છે.

## બાંધકામ 
આ પ્રતિમા પાંચમી સદીમાં રાજા ધાતુસેનના આદેશથી બાંધવામાં આવેલ હોવાનું મનાય છે. અન્ય મત મુજબ બારના નામના વ્યક્તિ દ્વારા બંધાયેલ પણ મનાય છે. આ પ્રતિમા જેવી જ એક પ્રતિમા નજીકના સસ્સેરુવામાં પણ આવેલી છે. એક માન્યતા મુજબ ગુરુ-શિષ્ય વચ્ચેની સ્પર્ધા રૂપે બંને પ્રતિમા બનાવવામાં આવેલી હતી જેમાં જે પ્રથમ બનાવી લે તેણે ઘંટ વગાડી જાણ કરવાની હતી. ગુરુએ પ્રથમ પૂર્ણ કરી ઘંટ વગાડ્યો. આથી જ સસ્સેરુવાની પ્રતિમા અધુરી રહી હોવાનું મનાય છે. કેટલાક ઇતિહાસકારોને આ વાર્તા સાચી લાગી પણ તે માત્ર એક માન્યતા છે. ખરેખર સસ્સેરુવાની પ્રતિમા અવુકાનાની પ્રતિમા કરતા ૪૦૦ વરસ પૂર્વે દેવનામ પ્રિય તિસ્સા દ્વારા બાંધવામાં આવેલી.

## વર્તમાન સ્થિતિ 
આ સ્થળ હવે જાણીતું પર્યટન સ્થળ છે. આ સ્થળ પરની સુવિધાઓમાં પુરાતત્વ વિભાગ અને નાગરિક રક્ષા દળ દ્વારા વધારો કરવામાં આવેલો છે.

## સંદર્ભ 
## વધુ વાચન માટે 
* von Schroeder, Ulrich (1990). *Buddhist Sculptures of Sri Lanka*. (752 p.; 1620 illustrations). Hong Kong: Visual Dharma Publications, Ltd. ISBN 962-7049-05-0

શ્રેણી:એશિયા
શ્રેણી:બૌદ્ધ ધર્મ
કેરાળા

**કેરાળા** નામ અસ્પષ્ટ છે અને તે નીચે પ્રમાણેનું એક હોઇ શકે છે.

# કેરાળા (તા. અમરેલી)
# કેરાળા (તા. ઉપલેટા)
# કેરાળા (તા. જાફરાબાદ)
# કેરાળા (તા. તળાજા)
# કેરાળા (તા. ધારી)
# કેરાળા (તા. પડધરી)
# કેરાળા (તા. બાવળા)
# કેરાળા (તા. માળીયા હાટીના)
# કેરાળા (તા. મોરબી)
# કેરાળા (તા. રાણાવાવ)
# કેરાળા (તા. લાઠી)
# કેરાળા (તા. વાંકાનેર)
# કેરાળા (તા. સાવરકુંડલા)
# કેરાળા (તા.ગઢડા)
# કેરાળા (તા.જુનાગઢ)
# ઘણી વખત કેરળ રાજ્યને પણ **કેરાળા** કહે છે.
કેવડીયા

# કેવડીયા (તા. નાંદોદ)
# કેવડીયા (તા. કપડવંજ)
# કેવડીયા (તા. ગોધરા)
# કેવડીયા (માંડવી,સુરત)
કેવડી

કેવડી
# કેવડી (તા.વાંસદા)
# કેવડી(શરદા)
# કેવડી (કુંડ)
# કેવડી (તા. છોટાઉદેપુર)
# કેવડી (તા. માંડવી)
# કેવડી (તા.ડેડીયાપાડા)
# કેવડી (તા.નસવાડી)
કેશરપુરા

**કેશરપુરા** નામથી ગુજરાત રાજ્યમાં નીચેના ગામ આવેલા છે:

# કેશરપુરા (તા. ઇડર)
# કેશરપુરા (તા. લીમખેડા)
# કેશરપુરા (તા. હાલોલ)
# કેશરપુરા (તા. હિંમતનગર)
કેસરપુરા

**કેસરપુરા** નામથી ગુજરાત રાજ્યમાં નીચેના ગામ આવેલા છે:

# કેસરપુરા (તા. દાંતા)
# કેસરપુરા (તા. સતલાસણા)
# કેસરપુરા (તા.તિલકવાડા)
# કેસરપુરા (તા.નસવાડી)
કોટડા

કોટડા એ એક સંદિગ્ધ પાનાનું નામ છે. જેનો અર્થ નિચેમાંથી કોઇ પણ પાનું હોઇ શકે છે.

# ઉંચા કોટડા
# કોટડા આથમણા
# કોટડા ઉગમણા
# કોટડા ખુર્દ
# કોટડા ચાંદગઢ
# કોટડા જડોદર
# કોટડા જેગોલ
# કોટડા
# કોટડા
# કોટડા
# કોટડા
# કોટડા
# કોટડા
# કોટડા
# કોટડા
# કોટડા
# કોટડા
# કોટડા
# કોટડા
# કોટડા
# કોટડા
# કોટડા દિયોદર
# કોટડા ધખા
# કોટડા ધાખા
# કોટડા નાના
# કોટડા નાયાણી
# કોટડા પીઠા
# કોટડા ફોરણા
# કોટડા બાવીસી
# કોટડા બુજર્ગ
# કોટડા ભાખર
# કોટડા મોટા
# કોટડા રવિયા
# કોટડા
# કોટડા-સાંગાણી
# નવા કોટડા
# નાના કોટડા (તા. ઇડર)
કો-તક-ઇન

right|thumb|અમિતાભ બુદ્ધ, કો-તક-ઇન
**કો-તક-ઇન** (English:Kōtoku-in) (Japanese:) એ જાપાનના કાનાગાવા રાજ્યના કામાકુરા નગરમાં આવેલ જોદો-શુ સંપ્રદાયનું બૌદ્ધ મંદિર છે.

આ મંદિર તેના "વિશાળ બુદ્ધ" અર્થાત "દાઈબુત્સુ"(大仏,&#x20;*Daibutsu*?), જે એક કાંસાની વિશાળ અમિતાભ બુદ્ધની પ્રતિમા છે, માટે જાણીતું છે. ખુલ્લા પરિસરમાં આવેલી આ પ્રતિમા જાપાનના સૌથી જાણીતા ચિહ્નોમાંની એક છે.

## વિશાળ બુદ્ધ પ્રતિમા 
left|thumb|૧૯૩૦નું પ્રવાસી પોસ્ટર
thumb|અંદરની રચના
thumb|પ્રતિમાના બાંધકામને વર્ણવતી માહિતી
કામાકુરાની આ વિશાળ બુદ્ધ પ્રતિમા એ ખુલ્લા પરિસરમાં આવેલી કાંસાની અમિતાભ બુદ્ધની પ્રતિમા છે. કો-તક-ઇન મંદિર ખાતે આવેલી આ પ્રતિમા મંદિરના સુત્રો મુજબ ૧૨૫૨માં બાંધવામાં આવેલી હોવાનું મનાય છે. આ પ્રતિમા* *પૂર્વે અહી વિશાળ લાકડાની પ્રતિમા હતી જેને દસ વરસની મેહનતે ૧૨૪૩માં પૂર્ણ કરવામાં આવી હતી. તે માટેની ધનરાશિ ઇનાડા-નો-ત્સુબોને નામની સ્ત્રી અને જોકો નામના બૌદ્ધ સાધુ દ્વારા ઊભી કવામાં આવી હતી. ૧૨૪૮માં આવેલા વાવાઝોડાથી આ પ્રતિમા અને તે જે વિશાળ ખંડમાં હતી તે બંને નાશ પામ્યા. આથી જોકો એ કાંસાની પ્રતિમા અને નવો વિશાળ ખંડ બાંધવાની જાહેરાત કરી અને નવી ધનરાશિ ઊભી કરી. નવી કાંસાની પ્રતિમા ઓનો ગોરેમોન અથવા તાનજી હિસાતોમો ઘડવામાં આવેલી હશે. એક સમયે આ પ્રતિમા સોનાનો ઢોળ ચઢાવેલ હશે કારણકે પ્રતિમાના કાન પાસે આજે પણ કેટલાક સોનાના નિશાન છે.

નવી પ્રતિમા જેમાં હતી તે નવો ખંડ ૧૩૩૪માં આવેલ વાવાઝોડામાં નાશ પામ્યો. ફરી બનાવેલો ખંડ ૧૩૬૯ના વાવાઝોડામાં નાશ પામ્યો અને ફરી નવો ખંડ બાંધવામાં આવ્યો. અંતિમ ખંડ પણ ૨૦ સપ્ટેંબર૧૪૯૮ના સુનામીમાં નાશ પામ્યો. ત્યારથી આ પ્રતિમા ખુલ્લા પરિસરમાં જ છે.

નીચેના આસન સાથે આ પ્રતિમાની ઊંચાઈ ૧૩.૩૫ મીટર (૪૩.૮ ફીટ) છે જયારે અંદાજીત વજન ૯૩ ટન છે. પ્રતિમા અંદરથી પોલી છે અને મુલાકાતી અંદર જઈ શકે છે. એક સમયે પ્રતિમાના આસનને ૩૨ કાંસાના બનેલા કમળદલ હતા જેમાંથી માત્ર ચાર જ બચ્યા છે અને તે પણ તેના સ્થાને નથી. મંદિરના પરિસરના દરવાજે લખેલ છે, હે અપરિચિત, તારી કળા જે હોય તે અને તારો ધર્મ પણ જે હોય તે, આ અભયારણ્યમાં પ્રવેશતા પૂર્વે એ યાદ રાખજે કે તું જે સ્થળે દાખલ થઇ રહ્યો છે તે સદીઓની પૂજા દ્વારા પવિત્ર થયેલું છે. આ બુદ્ધનું મંદિર અને શાશ્વત દ્વાર છે અને તેથી આદરપૂર્વક અંદર પ્રવેશ કરજે."

૧૯૨૩ના ભૂકંપમાં પ્રતિમાના આસનને નુકશાન થયેલું ૧૯૨૫માં સમારકામ કરવામાં આવ્યું.
૧૯૬૦-૧૯૬૧માં પ્રતિમાનું સમારકામ કરવામાં આવ્યું જે અંતર્ગત પ્રતિમાના ગળાની મજબૂતાઈ વધારવામાં આવી અને તેને ભૂકંપથી બચાવવાની વ્યવસ્થા પણ કરવામાં આવી.

### વિગત 
right|thumb|પ્રતિમા અને તેની પર બેઠેલું કબુતર જેથી પ્રતિમાના કદનો ખ્યાલ આવે.
thumb|પ્રતિમાનીપાછળનીબાજુઆવેલીખુલ્લીબારીઓ
* વજન: 
* ઊંચાઈ: 
* ચહેરાની લંબાઈ: 
* આંખની લંબાઈ: 
* મુખની લંબાઈ: 
* કાનની લંબાઈ: 
* ઢીંચણથી ઢીંચણની લંબાઈ: 
* અંગુઠાનો વ્યાસ: 

## રૂડ્યાર્ડ કિપલિંગની કવિતા 
રૂડ્યાર્ડ કિપલિંગની નવલકથા *કિમ* (૧૯૦૧) ના શરૂઆતના પ્રકરણોની પેહલા આ પ્રતિમાનો ઉલ્લેખ કરતી કવિતાઓ છે. આ કવિતાઓ લેખકે ૧૮૯૨માં આ પ્રતિમાની મુલાકાત લીધા બાદ લખેલી હતી. આ કવિતા સંપૂર્ણપણે *ધ ફાઈવ નેશન* (૧૯૦૩) માં છાપવામાં આવેલી છે.

## સંદર્ભ 
## બાહ્ય કડીઓ 
* અંગ્રેજી વેબસાઈટ  (in English)
* કમાકુરા ટુડેની વેબસાઈટ પર 

શ્રેણી:જાપાન
શ્રેણી:બૌદ્ધ ધર્મ
શ્રેણી:સ્થાપત્ય
સુલેમાન પર્વત

**સુલેમાન પર્વત** (અથવા *તખ્ત-ઈ સુલેઈમાન*, કે *સુલેમાન ખડક* કે *સુલેમાનનું સિંહાસન*) એ સંપૂર્ણરીતે કીરગીઝસ્તાનમાં આવેલું હોય એવું એક માત્ર વિશ્વ ધરોહર સ્થળ છે. ( બાકીના બે વિશ્વ ધરોહર સ્થળો તીઅન-શાન  અને રેશમ માર્ગ ચીન અને કઝાકસ્તાનમાં વિસ્તરેલા છે). આ સ્થળ ઓશ શહેરમાં આવેલું છે. એક સમયે આ સ્થળ મુસલમાનો અને પૂર્વ મુસલમાન ધર્મોના લોકોનું મુખ્ય તીર્થધામ હતું. આ પર્વત આસપાસના ફેર્ગાનાના સપાટ મેદાન પ્રદેશમાંથી અચાનક ઉઠી આવેલો લાગે છે. આ પર્વત પરથી દેખાતા સુંદર દ્રશ્યને કારણે સ્થાનીય તેમજ અન્ય મુલાકાતીઓમાં તે ઘણું પ્રચલીત છે. 

સુલેમાન (સોલોમન) એ કુરાનમાં એક પયગંબર છે. આ પર્વત પર તેમનું એક તીર્થધામ છે જે મોટેભાગે તેમની કબર છે. જે સ્ત્રી આ પર્વત ચઢીને તીર્થસ્થળે આવેલા ખડકના પોલાણમાંથી નીકળે તેઓ સ્વસ્થબાળકોને જન્મ આપે છે એવી લોકવાયકા છે.  આ પર્વત પર આવેલા વૃક્ષો અને છોડાવાઓ પર માનતાના ઘણાં વાવટાઓ અને પટ્ટીઓ બાંધેલી છે.

યુનેસ્કોના હિસાબે આ પર્વત મધ્ય એશિયામાં આવેલું એક પવિત્ર પર્વતનું સંપૂર્ણ ઉદાહરણ છે, જેને ઘણી સદીઓથી પૂજા થતી આવી છે. આ સ્થળ સ્થાનીય મુસ્લીમ લોકોમાં આજે પણ ઘણું પ્રચલીત છે. તેના દાદરાઓ ટોચ સુધી પહોંચે છે. ટોચ પર એક મસ્જીદ છે જેને બાબરે ૧૫૧૦માં બંધાવી હતી. આ મસ્જીદનું ૨૦મી સદીના ઉત્તરાર્ધમાં  પુનર્બાંધકામ થયું હતું.

આ પર્વતમાં રાષ્ટ્રીય ઐતિહાસિક અને પુરાતાત્વીક સંગ્રહાલય સંકુલ આવેલું છે. તેનું બાંધકામ સોવિયેત સમયમાં થયું હતું. આ સંગ્રહાલયમાં આની આજુબાજુના ક્ષેત્રોની પુરાતાત્વીક વસ્તુઓ સંગ્રહવામાં આવી છે.  આ પર્વતની નીચેના ઢોળાવના ભાગમાં સ્મશાન આવેલું છે.

## સંદર્ભો
શ્રેણી:કીરગીઝસ્તાન
શ્રેણી:વિશ્વ ધરોહર સ્થળ
પરિયોજના: વિકિપીડિયા એશિયન મહિનો ૨૦૧૫/આકારણી

વિકિપીડિયા એશિયન મહિનો ૨૦૧૫માં થયેલા યોગદાનોની આકારણી
મુઝફ્ફરશાહ બીજો

**મુઝફ્ફરશાહ બીજો** (), જેમનું અંગત નામ ખલીલ ખાન હતું તે ગુજરાતના મુઝફ્ફર વંશનો સુલતાન હતો.

## શાસન 
તેમનું શાસન ૨૩ નવેમ્બર, ૧૫૧૧ના રોજ મહમદ બેગડાના અવસાનથી અમલમાં આવ્યું અને તેમણે મૃત્યુ પર્યંત ૧૫૨૬ સુધી શાસન કર્યું.

મુઝફ્ફરશાહ કલમકળા અને વિજ્ઞાનમાં નિષ્ણાત હતો એમ કહેવાય છે.

## સંદર્ભ 
શ્રેણી:ભારતીય સમ્રાટો
અમલાપુરમ

**અમલાપુરમ** ભારત દેશમાં આંધ્ર પ્રદેશ રાજ્યમાં પૂર્વ ગોદાવરી જિલ્લામાં આવેલુ શહેર છે. શહેર પંચલીંગપુરમ તરીકે પણ ઓળખાય છે. 

## બાહ્ય કડીઓ 
શ્રેણી:ભારતનાં શહેરો
શ્રેણી:આંધ્ર પ્રદેશ
અમેઠી

**અમેઠી** ભારત દેશમાં ઉત્તર પ્રદેશ રાજ્યમાં અમેઠી જિલ્લામાં આવેલું અને રાજકીય ક્ષેત્રે મહત્વપૂર્ણ ગણાતું એક શહેર અને લોકસભા મતક્ષેત્ર છે તેમજ જિલ્લાનું મુખ્ય મથક પણ છે. કોંગ્રેસ પ્રેરિત ગઠબંધનવાળી સરકાર દ્વારા સુલતાનપુર જિલ્લાના ૩ તાલુકાઓ મુસાફીરખાના, અમેઠી, ગૌરીગંજ અને રાયબરેલી જિલ્લાના બે તાલુકાઓ સલોન અને તિલોઇને મેળવીને વર્ષ ૨૦૧૦માં નવા જિલ્લાનું નિર્માણ કરવામાં આવ્યું હતું. શરુઆતમાં તેનું નામ છત્રપતિ શાહુજી મહારાજ નગર હતું, પણ પાછળથી બદલીને અમેઠી કરી દેવાયું છે.

## બાહ્ય કડીઓ
*અમેઠી જિલ્લા પંચાયત વેબસાઇટ 

શ્રેણી:ભારતનાં શહેરો
શ્રેણી:ઉત્તર પ્રદેશનાં શહેરો
અરાકોણમ

thumb|250px|ચેન્નાઈ ઉપનગરી રેલવેનું માનચિત્ર
**અરાકોણમ** ભારત દેશમાં તમિલનાડુ રાજ્યની રાજધાની  ચેન્નઈનું એક શહેર છે અને ચેન્નઈ ઉપનગરીય રેલવેનું એક સ્ટેશન છે.

શ્રેણી:ચેન્નઈના ક્ષેત્રો
શ્રેણી:ચેન્નઈના રેલ્વે સ્ટેશન
શ્રેણી:તમિલનાડુ
શ્રેણી:તમિલનાડુનાં શહેરો
શ્રેણી:ભારતનાં શહેરો
અરેરાજ

**અરેરાજ** ભારત દેશમાં બિહાર રાજ્યમાં પૂર્વ ચંપારણ જિલ્લામાં આવેલું એક મહત્વનું નગર છે.

## સંદર્ભ 
શ્રેણી:ભારતનાં શહેરો
શ્રેણી:બિહાર
ભોલાનાથ અને દેવેન્દ્ર પાંડે

**ભોલાનાથ અને દેવેન્દ્ર પાંડે** બે મિત્રો છે જેમણે ઇન્ડિયન એરલાઇન્સના સ્થાનિક વિમાનનું ૧૯૭૮માં અપહરણ કર્યું હતું. તેમણે વિપક્ષી નેતા ઈન્દિરા ગાંધીની મુક્તિની માંગણી કરી (તેમની ભારતીય સંસદ દ્વારા ધરપકડ થઇ હતી) અને તેમના પુત્ર સંજય ગાંધી સામેના બધાં આરોપો પડતા મૂકવાની માંગણી કરી હતી. તેઓ રમકડાંના શસ્ત્રો સાથે હતા. ૧૩૨ પ્રવાસીઓને કેટલાંક કલાકો સુધી બંદી બનાવી રહ્યા બાદ તેમણે આત્મસમર્પણ કર્યું હતું.

ભારતીય રાષ્ટ્રીય કોંગ્રેસે તેમને રાજ્યની ૧૯૮૦ની વિધાનસભાની ચૂંટણીમાં ટિકિટ આપી હતી. બંને જણા ચૂંટણી જીતી ગયા હતા અને ઉત્તર પ્રદેશ વિધાનસભાના સભ્ય બન્યા હતા. ભોલાનાથ ૧૯૮૦ થી ૧૯૮૫ અને ૧૯૮૯ થી ૧૯૯૧ સુધી દોઆબા, બલિયાની બેઠક પર કોંગ્રેસના વિધાનસભ્ય રહ્યો હતો. દેવેન્દ્ર બે વખત વિધાનસભાનો સભ્ય રહ્યો હતો.

હાલ સુધી દેવેન્દ્ર ઉત્તર પ્રદેશ કોંગ્રેસ કમિટિ (UPCC)નો જનરલ સેક્રેટરી રહ્યો હતો. ત્યાર પછી તેણે સુલ્તાનપુર ક્ષેત્રમાંથી આગામી ચૂંટણીઓમાં કોંગ્રેસ તરફથી લડવાનો પ્રયત્ન કર્યો હતો. ભોલાનાથ પાંડે ઇન્ડિયન યુથ કોંગ્રેસનો જનરલ સેક્રેટરી અને ભારતીય રાષ્ટ્રીય કોંગ્રેસનો સેક્રેટરી બન્યો હતો. તેણે ૧૯૯૧, ૧૯૯૬, ૧૯૯૯, ૨૦૦૪, ૨૦૦૯ અને ૨૦૧૪માં સાલેમપુરની બેઠક પરથી કોંગ્રેસ તરફથી અસફળ ઉમેદવારી કરી હતી.

## સંદર્ભ 
## બાહ્ય કડીઓ 
* Hijacking: A toy-gun affair, ઇન્ડિયા ટુડે, ૧૫ જાન્યુઆરી ૧૯૭૯.
* Tale of two hijackers: One is Congress candidate, other most wanted, ધ ટાઇમ્સ ઓફ ઇન્ડિયા, ૩ એપ્રિલ ૨૦૧૪.
* India's tryst with plane hijacks, બિઝનેશ સ્ટાન્ટર્ડ, ૧૮ માર્ચ ૨૦૧૪.

શ્રેણી:જીવિત લોકો
શ્રેણી:રાજકારણી
મકલી ટેકરી

**મકલી ટેકરી** એ વિશ્વના સૌથી મોટા ક્બ્રસ્તાનમાંનું એક છે, જે પાકિસ્તાનના સિંધ પ્રાંતમાં આવેલા થટ્ટા શહેરની નજીક ૧૦ કિલોમીટરના વિસ્તારમાં ફેલાયેલું છે. આ સ્થળે ૪૦૦ વર્ષના સમયગાળા દરમિયાન આ ટેકરીમાં રાજવી પરિવારો, વિવિધ સૂફી સંતો અને પ્રતિષ્ઠિત વિદ્વાનોના ઘણા મોટા અંત્યેષ્ટિ સ્મારકો છે. આ સ્થળને ૧૪મી અને ૧૮મી સદી વચ્ચે સિંધી સંસ્કૃતિના "ઉત્તમ પુરાવા" તરીકે ૧૯૮૧માં યુનેસ્કો વિશ્વ ધરોહર સ્થળ તરીકે અંકિત કરવામાં આવ્યું હતું.

## સ્થાન 
મકલી ટેકરી મકલી શહેરમાં સ્થિત છે, જે ૧૭મી સદી સુધી નીચલા સિંધની રાજધાની ઇતિહાસકાર, અલી અહમદ બ્રોહી સૂચવે છે કે "મકલી" નામ પ્રાચીન મહાકાલી (મા કાલી) મંદિર પરથી આવ્યું છે, જે વૈકલ્પિક સિદ્ધાંતોને અવિશ્વસનીય ગણાવે છે. બ્રોહીના મતે, જામ નિઝામુદ્દીન બીજાના મકબરામાં પ્રાચીન મંદિર જેવા પથ્થરો જોવા મળે છે.

## ઇતિહાસ 
સૂફી સંત, કવિ અને વિદ્વાન શેખ જમાલીએ મકલી ખાતે એક ખાનકાહ અથવા સૂફી મેળાવડા સ્થળની સ્થાપના કરી હતી અને આખરે ત્યાં તેમને દફનાવવામાં આવ્યા હતા.

આ સ્થળ પરની સૌથી મહત્વપૂર્ણ સ્થાપત્ય કબરો મુઘલ યુગના સમયની આસપાસ, ઇ.સ. ૧૫૭૦ અને ૧૬૪૦ વચ્ચેની છે.

## સંરચના 
મકલી ટેકરી ૧૦ ચોરસ કિલોમીટરમાં ફેલાયેલું છે, જેમાં ઓછામાં ઓછા ૫,૦૦,૦૦૦ કબરો છે. તે મકલી ટેકરીઓના દક્ષિણ છેડે પીર પાથોથી ઉત્તર તરફ લગભગ હીરા આકારમાં ફેલાયેલું છે. તેની પૂર્વ ધાર મકલી ટેકરીઓની હારમાળા દ્વારા બનાવવામાં આવી છે. સૌથી મોટા સ્મારકો સામાન્ય રીતે સ્થળની દક્ષિણ ધાર પર જોવા મળે છે, જોકે સમ્મા કબરો ઉત્તરમાં જોવા મળે છે.

## સ્થાપત્ય ઉત્ક્રાંતિ 
સૌથી મોટા અંત્યેષ્ટિ સ્મારકોના સ્થાપત્યમાં મુસ્લિમ, હિન્દુ, પર્શિયન, મુઘલ અને ગુજરાતી પ્રભાવોનો સમાવેશ થાય છે,

શરૂઆતની કબરોમાં નાના પિરામિડના આકારમાં એકબીજાની ટોચ પર પથ્થરના ત્રણ થી છ સ્લેબ ગોઠવાયેલા હતા. પરંતુ ધીમે ધીમે વિકસિત થતી સ્થાપત્ય શૈલીમાં પછીથી નાના ચબૂતરાઓનો સમાવેશ થતો હતો.

૧૫મી સદી સુધીમાં, કબરોમાં સુશોભિત ગુલાબ આકાર અને ગોળાકાર ભાતનો સમાવેશ થવા લાગ્યો. ત્યારબાદ દફનાવવામાં આવેલા શરીરની જીવનચરિત્રાત્મક માહિતી સાથે વધુ જટિલ ભાત અને અરબી સુલેખન ઉભરી આવ્યા. પછીના સમયગાળાના મોટા સ્મારકોમાં લાંબી પરસાળ અને બ્રહ્માંડ વિજ્ઞાનથી પ્રેરિત કેટલીક ડિઝાઇનનો સમાવેશ થતો હતો.

## ચિત્રો 

Image:Makli1.JPG|કબ્રસ્તાનની રૂપરેખા મહત્વના સ્થળો સાથે
Image:Makli3.JPG|મકલી ટેકરી પરની કબર
Image:Tomb of Nawab Isa Khan the younger.jpg|નવાબ ઇસાખાનની કબર
File:Canopy tomb of Daya Khan Rahu.jpg|દયાખાન રાહુની છત્રી વાળી કબર

## સંદર્ભ 
## બાહ્ય કડીઓ 
* Oriental Architecture - Makli Necropolis
* Makli Hill Photo Gallery 
* Illustration of Sind Tiles 
* Ayaz Asif's photo collection of the Makli Hills and the Shah Jahan Mosque. 
* Archnet.org Digital Library (Photographs) 
* Two Monuments on Makli Hill
* http://www.fotopedia.com/items/4vlcmdk21v1b9-sL5b9ds78r0 
* http://www.fotopedia.com/items/4vlcmdk21v1b9-Rby790BKO18 
* http://www.fotopedia.com/items/4vlcmdk21v1b9-sL5b9ds78r0 

શ્રેણી:વિશ્વ ધરોહર સ્થળ
શ્રેણી:પાકિસ્તાન
આદિલાબાદ

**આદિલાબાદ** ભારત દેશના તેલંગાણા જિલ્લામાં આવેલું શહેર અને જિલ્લાનું મુખ્યાલય છે.

## બાહ્ય કડીઓ 
* 

શ્રેણી:ભારતનાં શહેરો
શ્રેણી:તેલંગાણા
અસરગંજ

**અસરગંજ** ભારત દેશના બિહાર રાજ્યમાં મુંગેર જિલ્લામાં આવેલું એક મહત્વપૂર્ણ શહેર છે. શ્રાવણ માસમાં અહીં બોલ-બુમ ઉત્સવ ધામધૂમથી ઉજવાય છે.

## ભૂગોળ
અસરગંજનું ભૌગોલિક સ્થાન  છે. તે સુલતાનગંજ રેલવે મથકથી ૧૨ કિ.મી.ના અંતરે આવેલું છે.

શ્રેણી:ભારતનાં શહેરો
શ્રેણી:બિહાર
તીર્થ પટ

thumbnail|પ્રિન્સ ઓફ વેલ્સ સંગ્રહાલય, મુંબઈમાં રહેલ તીર્થ પટ

**તીર્થ પટ** (હિંદી तीर्थ पट) એ ધાર્મિક નકશો છે. શ્વેતાંબર જૈન પંથમાં તીર્થસ્થાનો દર્શાવવા માટે તેનો ઉપયોગ થાય છે. તીર્થ પટએ સામાન્ય નકશાથી અલગ હોય છે અને પ્રમાણમાપ પ્રમાણે હોતો નથી. તીર્થ પટ એ અંતર,ઊંચાઇ અને દિશા દર્શાવતો નથી અને માત્ર જૈન તીર્થ સ્થાનો દર્શાવે છે. જૈન ધર્મમાં એવું માનવામાં આવે છે કે માત્ર તીર્થ પટના દર્શન કરવાથી યાત્રા જેટલું પુણ્ય મળી જાય છે.

## માન્યતા 
શ્વેતાંબર જૈનોમાં પાંચ સ્થળો યાત્રા માટે મહત્વના છે. આ સ્થળોમાં ગુજરાતમાં શેત્રુંજય અને ગિરનાર, રાજસ્થાનમાં માઉન્ટ આબુ, બિહારમાં સમ્મેત શિખર અને હિમાલયમાં અષ્ટપદનો સમાવેશ થાય છે. જે લોકો યાત્રાએ જઇ શકે તેમ ન હોય તેઓ તીર્થ પટ પર દર્શાવેલ સ્થળોના દર્શન કરીને યાત્રા જેટલું પુણ્ય મેળવી શકે છે. દર વર્ષે (ઓક્ટોબર-નવેમ્બરમાં) જૈન દેરાસરોમાં અથવા નક્કી કરેલ સ્થળોએ તીર્થ પટ દર્શન માટે મૂકવામાં આવે છે.

## આ પણ જુઓ 
* શ્વેતાંબર
* જૈન ધર્મ

## સંદર્ભ 
શ્રેણી:જૈન તીર્થ
શ્રેણી:જૈન ધર્મ
આસનસોલ

**આસનસોલ** () ભારત દેશમાં કલકત્તા પછી પશ્ચિમ બંગાળ રાજ્યનું સૌથી મોટું શહેર છે. છોટાનાગપુરના પઠારની લગભગ મધ્યમાં પશ્વિમી સિમા પર સ્થિત આ શહેર ખનીજ પદાર્થો માટે પણ જાણીતું છે. અહીં દેશનું પ્રસિદ્ધ સેનેરૈલ સાઇકલનું કારખાનું આવેલું છે. દસ લાખથી પણ વધું જનસંખ્યા ધરાવતું આ શહેર વર્ધમાન જિલ્લાનો એક તાલુકો પણ છે. વિશ્વમાં સૌથી વધું ઝડપે વિકસી રહેલા ૧૦૦ શહેરોમાં ભારતના મુખ્ય ૭ શહેરો પૈકીનું એક છે. તે કલકત્તાથી ૨૦૦ કિ.મી. દૂર આવેલું છે. દામોદર નદી અહીંથી પસાર થાય છે. શહેરની અર્થવ્યવસ્થાનો મુખ્ય આધાર કોલસા અને સ્ટીલ પર નિર્ભર છે. આ શહેર ઉત્તર બંગાળ, ઓરિસ્સા અને ઝારખંડ રાજ્યની સિમાઓને જોડે છે. આસનસોલ નામ બે અલગ-અલગ આસન (દામોદર નદીના પટ પર જોવા મળતી એક વૃક્ષપ્રજાતિ) વૃક્ષો અને સોલભૂમિ/Sol land (ખનીજો માટેની ઉત્કૃષ્ટ ભૂમિ) પરથી પડ્યું છે.

## બાહ્ય કડી 
* 

શ્રેણી:ભારતનાં શહેરો
શ્રેણી:પશ્ચિમ બંગાળ
અસંધ

**અસંધ** ભારત દેશના  હરિયાણા રાજ્યમાં કરનાલ જિલ્લામાં આવેલું મહત્ત્વપૂર્ણ શહેર છે. છેલ્લી વસતી ગણતરી મુજબ અસંધની જનસંખ્યા ૪૧૪૧૫ છે. જે પૈકી ૫૪% પુરુષો અને ૪૬% મહિલાઓ છે. ૬૨% લોકો શિક્ષિત છે અને ૬ વર્ષની નીચેની વયના લોકોની વસતી ૧૫% છે. શહેર જિલ્લામથક કરનાલથી ૪૫ કિ.મી. દૂર આવેલું છે.

શ્રેણી:ભારતનાં શહેરો
શ્રેણી:હરિયાણા
ગુજરાત સ્થાનિક ચૂંટણી-૨૦૧૫

**ગુજરાત સ્થાનિક ચૂંટણી-૨૦૧૫** અંતર્ગત ગુજરાત રાજ્યમાં ૨૦૧૫ના ડિસેમ્બર માસમાં સ્થાનિક નગરનિગમો અને પંચાયતોની ચૂંટણી યોજાઇ હતી. ૬ મહાનગરપાલિકા, ૫૬ નગરપાલિકા, ૩૧ જિલ્લા પંચાયત અને ૨૩૦ તાલુકા પંચાયતોની ચૂંટણી યોજવામાં આવી હતી, જેમાં પાટીદાર અનામત આંદોલનના કારણે ભાજપને મુખ્યત્વે હારનો સામનો કરવો પડ્યો હતો.
## મહાનગરપાલિકાઓ
### મતદાન
### પરિણામ
## નગરપાલિકાઓ
### મતદાન
### પરિણામ
## જિલ્લા પંચાયતો
### મતદાન
### પરિણામ
## તાલુકા પંચાયતો
### મતદાન
### પરિણામ
## પાટીદાર અનામત આંદોલનની અસરો
### અન્ય પરિબળો
## આ પણ જૂઓ
## બાહ્ય કડીઓ
શ્રેણી:ગુજરાત
લખતર રાજ્ય

**લખતર રાજ્ય** બ્રિટિશ શાસન દરમિયાન હાલનાં ગુજરાતમાં આવેલું સલામી ન મેળવતું રજવાડું હતું. તેનું શાસન ઝાલા વંશના શાસકો પાસે હતું. લખતરની સ્થાપના ઇ.સ. ૧૬૦૪માં થઇ હતી. રાજ્યના શાસકોને *ઠાકોર સાહેબ* ખિતાબ અપાયો હતો.

## શાસકો 
* ઠાકુર અભયસિંહજી ચંદ્રસિંહજી (૧૬૦૪-૧૬૩૯)
* ઠાકુર વજીરાજજી અભયસિંહજી ૧૬૩૯-૧૬૬૫
* ઠાકુર સાહેબ શેષમલજી વજેરાજજી ૧૬૬૫ – ૧૬૯૬
* ઠાકુર સાહેબ ગોપાલસિંહજી શેષમલજી ૧૬૯૬ - ૧૭૧૪
* ઠાકુર સાહેબ કરણસિંહજી પ્રથમ ગોપાલસિંહજી ૧૭૧૪ - ૧૭૪૧
* ઠાકુર સાહેબ અભેરાજજી કરણસિંહજી ૧૭૪૧ - ૧૭૬૯
* ઠાકુર સાહેબ રાયધનજી અભેરાજજી ૧૭૬૯ – ૧૭૯૮
* ઠાકુર સાહેબ સંગ્રામજી રાયધનજી (ત્યાગ કર્યો) ૧૭૯૮
* ઠાકુર સાહેબ ચંદ્રસિંહજી રાયધનજી (ભાઈ) ૧૭૯૮ - ૧૮૦૩
* ઠાકુર સાહેબ પૃથ્વીરાજજી ચંદ્રસિંહજી ૧૮૦૩ - ૧૮૩૫
* ઠાકુર સાહેબ વજીરાજજી દ્વિતિય પૃથ્વીરાજજી ૧૮૩૫ - ૧૨ જૂન ૧૮૪૬
* કરણસિંહજી દ્વિતિય વજીરાજજી (૧૮૪૬ - ૧૯૨૪) જૂન ૧૮૪૬ - ૮ ઓગસ્ટ ૧૯૨૪
* બલવીરસિંહજી કરણસિંહજી ૮ ઓગસ્ટ ૧૯૨૪ - ૨ જુલાઈ ૧૯૪૦
* ઇન્દ્રસિંહજી બલવીરસિંહજી (૧૯૦૭ - ૧૯૯૦) ૨ જુલાઇ ૧૯૪૦ - ૧૫ ઓગસ્ટ ૧૯૪૭

## આ પણ જુઓ 
* લખતર

## સંદર્ભ 
શ્રેણી:સુરેન્દ્રનગર જિલ્લો
શ્રેણી:ગુજરાતનાં રજવાડાં
સિદ્ધાર્થ રાંદેરીયા

**સિદ્ધાર્થ રાંદેરીયા** ગુજરાતી નાટક અને ગુજરાતી સિનેમાના અભિનેતા છે.

તેમનો જન્મ ૧૭ ડિસેમ્બર ૧૯૫૫ના રોજ મુંબઈમાં ગુજરાતી લેખક અને નાટ્ય કલાકાર મધુકર રાંદેરિયાને ત્યાં થયો હતો. તેમનો પુત્ર ઇશાન રાંદેરિયા પણ નાટક અને સિનેમા સાથે જોડાયેલ છે.

તેઓ ગુજરાતી ભાષાના રમૂજી નાટકો માટે જાણીતા છે, જેના માટે તેમણે સંખ્યાબંધ પુરસ્કારો લેખક, દિગ્દર્શક અને અભિનેતા તરીકે મેળવ્યા છે. તેઓ ૧૯૭૦થી નાટ્યજગત સાથે જોડાયેલા છે અને ઘણાં નાટકોમાં મુખ્ય અભિનેતાનો અભિનય કર્યો છે. તેમની *ગુજ્જુભાઇ શ્રેણી* નાટક *ગુજ્જુભાઇ એ ગામ ગજાવ્યું* સાથે ૨૦૦૨માં શરૂ થઇ હતી. *લગે રહો ગુજ્જુભાઇ* (૨૦૦૭) નાટકે ત્રણ વર્ષમાં સમગ્ર વિશ્વમાં ૭૫૦ પ્રયોગો પૂર્ણ કર્યા હતા. બીજા ગુજ્જુભાઇ નાટકો; *ગુજ્જુભાઇ એ ગામ ગજાવ્યું*, *લો ગુજ્જુભાઇ ઘોડે ચડ્યા*, *ગુજ્જુભાઇની ગોલમાલ* (૨૦૧૨) એ ૩૫૦ પ્રયોગો પૂર્ણ કર્યા હતા. તેમના છેલ્લાં નાટક *ગુજ્જુભાઇ બન્યા દબંગ* એ ૧૪ મહિનામાં ૩૨૫ પ્રયોગો પૂર્ણ કર્યા હતા. તેમણે ગુજરાતી સિનેમા જગતમાં સપ્ટેમ્બર ૨૦૧૫માં અત્યંત સફળ નિવડેલા ચલચિત્ર *ગુજ્જુભાઇ ધ ગ્રેટ*થી પ્રવેશ કર્યો.

## નાટકો અને ચલચિત્રો 
; નાટકો
* **ગુજ્જુભાઇ શ્રેણી**:
** *ગુજ્જુભાઇ એ ગામ ગજાવ્યું* (૨૦૦૨)
** *લગે રહો ગુજ્જુભાઇ* (૨૦૦૭)
** *લો ગુજ્જુભાઇ ઘોડે ચડ્યા*
** *ગુજ્જુભાઇ ની ગોલમાલ* (૨૦૧૨) 
** *ગુજ્જુભાઇ બન્યા દબંગ*
* *બસ કર બકુલા*
* *કેરી ઓન લાલુ*
* *અમારી દુનિયા તમારી દુનિયા*,
* *ગુરુબ્રહ્મા*
* *પ્રેમ ના પબ્લિક ઇસ્યુ*
* *ખાનદાન*
* *પતિ નામે પતંગિયું*
* *વાત બહાર જાય નહી*
* *રંગ છે રાજ્જા*
* *એક સોનેરી સવાર*
* *અજબ કરામત*
* *સાચા બોલા જુઠાલાલ*

; ચલચિત્રો
**ગુજ્જુભાઇ ધ ગ્રેટ* (૨૦૧૫)

તેમણે કેટલાક બોલીવુડ ચલચિત્રો જેવાં કે *ખલનાયક* અને *શોર્ટકટ* તેમજ *વક્ત કી રફતાર* અને *કુડકુડિયા હાઉસ નં. ૪૩* જેવી ટેલિવિઝન ધારાવાહિકોમાં અભિનય કર્યો છે.

## સંદર્ભ 
## બાહ્ય કડીઓ 
* 

શ્રેણી:જીવિત લોકો
શ્રેણી:ગુજરાતી ચલચિત્ર અભિનેતા
શ્રેણી:૧૯૫૫માં જન્મ
અંબાલા

**અંબાલા** ભારત દેશમાં હરિયાણા અંબાલા જિલ્લામાં આવેલું મુખ્ય શહેર અને જિલ્લા મથક છે.આ શહેર ભારતની રાજધાની દિલ્હીથી  ૨૦૦ કિ.મી. દૂર આવેલું છે. આ શહેર હરિયાણા અને પંજાબ રાજ્યની સીમાને જોડે છે. પર્યટકો માટે પણ આ શહેર આકર્ષણનું કેન્દ્ર છે.

શ્રેણી:ભારતનાં શહેરો
કેરી નદી

**કેરી નદી** પશ્ચિમ ભારતના ગુજરાત રાજ્યમાં આવેલી નદી છે.

આ નદી સૌરાષ્ટ્રની હીંગોળગઢની ટેકરીઓમાંથી નીકળે છે અને ખંભાતના અખાતને મળે છે. તેની મહત્તમ લંબાઇ ૧૮૩ કિમી જ્યારે સ્ત્રાવક્ષેત્ર ૫૬૦ ચોરસ કિમી છે.

## સંદર્ભ 
શ્રેણી:ગુજરાતની નદીઓ
શ્રેણી:સૌરાષ્ટ્રની નદીઓ
નાગમતી નદી

**નાગમતી નદી** પશ્ચિમ ભારતના ગુજરાતના કચ્છ જિલ્લાના ભારપર ગામ નજીકથી ઉદ્ભવતી નદી છે. તેની મહત્તમ લંબાઇ ૫૦ કિમી છે. નદીનો કુલ સ્ત્રાવક્ષેત્ર ૧૩૫ ચોરસ કિમી છે.

આ નદી પર ગજોડ ગામ નજીક *ગજોડ જળાશય યોજના* હેઠળ બંધ બાંધવામાં આવ્યો છે.

## સંદર્ભ 
શ્રેણી:ગુજરાતની નદીઓ
ભાદર નદી

**ભાદર નદી** એ પશ્ચિમ ભારતના ગુજરાતના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારની સૌથી મોટી નદી છે.

તે જસદણની ઉત્તરે આવેલા મંદાર ડુંગરમાંથી નીકળે છે અને ગણોદ આગળ રાજકોટ જિલ્લો છોડીને વાડાસડા નજીક જુનાગઢ જિલ્લામાં પ્રવેશે છે. તેની લંબાઇ ૨૦૦ કિમી છે. નદીનો કુલ સ્ત્રાવ વિસ્તાર ૭,૦૯૪ ચોરસ કિમી (૨,૭૩૯ ચોરસ માઇલ) છે. જસદણ, આટકોટ, નવાગઢ, જેતપુર, ઉપલેટા, ગણોદ અને નવી બંદર વગેરે તેના કાંઠે વસેલા છે.

ગોંડલી, છાપરવાડી, ફોફળ, ઉતાવળી, મોજ અને વેણુ નદીઓ ભાદર નદીના જમણાકાંઠાની મુખ્‍ય શાખાઓ છે અને વાસાવડી, સુરવા અને ગલોલીયા નદીઓ ડાંબા કાંઠાની મુખ્‍ય શાખાઓ છે. ભાદર નદી પર ૬૮ કિ.મી.ના અંતરે જેતપુર નજીક લીલાખા ગામે ભાદર-૧ અને ૧૦૬ કિ.મી.ના અંતરે નવગામ પાસે ભાદર-૨ બંધ બાંધેલા છે.

## સંદર્ભ 
## બાહ્ય કડીઓ 
* 

શ્રેણી:ગુજરાતની નદીઓ
શ્રેણી:સૌરાષ્ટ્રની નદીઓ
ખારોડ નદી

**ખારોડ નદી** એ પશ્ચિમ ભારતના ગુજરાત રાજ્યના કચ્છ જિલ્લામાં ગઢશીશા ગામ નજીક ઉદ્ભવતી નદી છે. તેની મહત્તમ લંબાઇ ૪૦ કિમી છે. નદીનો કુલ સ્ત્રાવક્ષેત્ર વિસ્તાર ૩૫૪.૬૦ ચોરસ કિમી છે. આ નદી પર રાજડા બંધ અને અન્ય નાના બંધો બંધાયેલ છે. 

## સંદર્ભ 
શ્રેણી:ગુજરાતની નદીઓ
મગજના લાડુ

thumbnail|મગસના લાડુ
**મગજ** અથવા **મગસ**ના લાડુ એ એક મિઠાઇ અને લાડુનો પ્રકાર છે.

## સામગ્રી 
* ૧ કપ કકરો બેસનનો લોટ
* ૪ થી ૫ મોટી ચમચી ઘી
* ૧ કપ દળેલી ખાંડ
* ૧ ચમચી વાટેલી ઈલાયચી
* ડ્રાયફ્રૂટ્સ અંદાજે
* ચાંદીની વરખ

## રીત 
સૌપ્રથમ એક કપ કકરા બેસનને શેકો (એટલે કે બે મિનિટ માઈક્રોવેવમાં રાખો). હવે ચારથી પાંચ ચમચી ઘી નાખો અને સતત ચલાવતા રહો. બેસન જ્યાં સુધી એ સોનેરી રંગનું ન થઈ જાય. ત્યં સુધી શેકો. બેસન બળે નહી તેનું ધ્યાન રાખજો. તેને સાતથી આઠ મિનિટ માઈક્રોવેવમાં મૂકો. માઈક્રોવેવનો ઉપયોગ તમે માત્ર બેસન શેકવા માટે જ કરો. બેસન બહાર કાઢી ઠંડુ કરો. ઘી અને ખાંડ તમે ઓછુ વત્તા કરી શકો છો. હવે દળેલી ખાંડ એક કપ, ૧ ચમચી દળેલી ઈલાયચી અને ડ્રાયફ્રૂટ્સ નાખીને વચ્ચે બાઉલમાં નાખી હલાવતા રહો. જ્યારે ઠંડુ થાય ત્યારે તેના નાના-નાના લાડુ બનાવી લો અને ચાંદીની વરખ લગાવીને રજૂ કરો.

શ્રેણી:વાનગી
શ્રેણી:ગુજરાતી વાનગી
કારેશ્વર નદી

** કારેશ્વર નદી** પશ્ચિમ ભારતના ગુજરાત રાજ્યમાં આવેલી નદી છે. આ નદીનું ઉદ્ગમ સ્થાન કીડીયાનગર પાસે આવેલું છે. તેની મહત્તમ લંબાઈ ૧૬ કિમી છે. નદીનો કુલ સ્ત્રાવક્ષેત્ર ૯૭ ચોરસ કિમી છે.

આ નદી કચ્છના મોટા રણમાં સમાઇ જાય છે.

## સંદર્ભ 
શ્રેણી:ગુજરાતની નદીઓ
રૂપેણ નદી (ગીર)

**રૂપેણ નદી** પશ્ચિમ ભારતના ગુજરાત રાજ્યના ગીરના જંગલોમાં ઉદ્ભવ સ્થાન ધરાવતી નદી છે. તેની મહત્તમ લંબાઈ ૭૫ કિમી છે. આ નદીનો કુલ સ્ત્રાવ વિસ્તાર ૧૬૬ ચોરસ કિમી છે.

આ નદી પર રૂપેણ બંધ આવેલો છે, જેનો સ્ત્રાવક્ષેત્ર ૪૨.૭૧ ચોરસ કિમી છે.

## સંદર્ભ 
શ્રેણી:ગુજરાતની નદીઓ
શ્રેણી:સૌરાષ્ટ્રની નદીઓ
ચીરાઇ નદી

**ચીરાઇ નદી** પશ્ચિમ ભારતના ગુજરાત રાજ્યના કચ્છ જિલ્લામાં આવેલી નદી છે. નદીનું ઉદ્ગમ સ્થાન ખીરસરા નજીક છે. તેની મહત્તમ લંબાઇ ૩૦ કિમી છે. નદીનો કુલ સ્ત્રાવક્ષેત્ર ૩૬૫ ચોરસ કિમી છે.

નદી પર હેઠવાસમાં ટપ્પર બંધ બંધાયેલો છે.

## સંદર્ભ 
શ્રેણી:ગુજરાતની નદીઓ
માલણ નદી

** માલણ નદી** પશ્ચિમ ભારતના ગુજરાત રાજ્યમાં આવેલી નદી છે. માલણ નદીનું ઉદ્ગમ સ્થાન મોરધારા ટેકરીઓમાં છે અને તે અરબી સમુદ્રને મળે છે. નદીની મહત્તમ લંબાઈ ૪૪ કિમી છે અને તેનો સ્ત્રાવક્ષેત્ર વિસ્તાર ૩૩૨ ચોરસ કિમી છે.

આ નદી પર માલણ બંધ આવેલો છે, જેનો સ્ત્રાવક્ષેત્ર ૧૨૨ ચોરસ કિમી છે.

## સંદર્ભ 
શ્રેણી:ગુજરાતની નદીઓ
શ્રેણી:સૌરાષ્ટ્રની નદીઓ
ગજણસર નદી

**ગજણસર નદી** પશ્ચિમ ભારતના ગુજરાત રાજ્યના કચ્છ જિલ્લામાં આવેલી નદી છે. આ નદી વિગોડી (તા. નખત્રાણા) ગામ નજીક ઉદ્ભવે છે અને કચ્છના મોટા રણને મળે છે. તેની મહત્તમ લંબાઇ ૩૭ કિમી છે. નદીનો કુલ સ્ત્રાવક્ષેત્ર ૧૫૯ ચોરસ કિમી છે.

આ નદી પર ગજણસર બંધ આવેલો છે.

## સંદર્ભ 
શ્રેણી:ગુજરાતની નદીઓ
સાંગાવાડી નદી

**સાંગાવાડી નદી** પશ્ચિમ ભારતના ગુજરાત રાજ્યમાં આવેલી નદી છે. આ નદીનું ઉદ્ગમ સ્થાન ગીરના જંગલમાં છે. તેની મહત્તમ લંબાઇ ૩૮ કિમી છે. નદીનો કુલ સ્ત્રાવક્ષેત્ર ૫૭૬ ચોરસ કિમી છે.

## સંદર્ભ 
શ્રેણી:ગુજરાતની નદીઓ
શ્રેણી:સૌરાષ્ટ્રની નદીઓ
ઉતાવળી નદી

**ઉતાવળી નદી** પશ્ચિમ ભારતના ગુજરાત રાજ્યમાં આવેલી નદી છે. તેનું ઉદ્ગમ સ્થાન પાળીયાદ પાસે કણીયાદની ટેકરીમાં આવેલું છે અને તે ખંભાતના અખાતને મળે છે. નદીની મહત્તમ લંબાઇ ૧૨૫ કિમી છે. ઉતાવળી નદીનો કુલ સ્ત્રાવક્ષેત્ર ૩૮૮.૫૦ ચોરસ કિમી છે.

નીલ્‍કા નદી ઉતાવળી નદીની મુખ્‍ય શાખા છે.

## સંદર્ભ 
શ્રેણી:ગુજરાતની નદીઓ
શ્રેણી:સૌરાષ્ટ્રની નદીઓ
નાયરા નદી

**નાયરા નદી** પશ્ચિમ ભારતમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના કચ્છ જિલ્લામાં આવેલી નદી છે. તેનું ઉદ્ગમ સ્થાન અબડાસા તાલુકાના મોથારા ગામ પાસે છે. નદીની મહત્તમ લંબાઇ ૩૨ કિમી છે. આ નદીનો કુલ સ્ત્રાવક્ષેત્ર ૨૭૯ ચોરસ કિમી છે.

નાયરા નદી પર બેરાચીયા ગામ નજીક *બેરાચીયા જળાશય યોજના* હેઠળ બંધ બાંધવામાં આવ્યો છે, જેનો સ્ત્રાવક્ષેત્ર ૧૬૦ ચોરસ કિમી છે.

## સંદર્ભ 
શ્રેણી:ગુજરાતની નદીઓ
ખારી નદી (કચ્છ)

**ખારી નદી** પશ્ચિમ ભારતના ગુજરાત રાજ્યના કચ્છ જિલ્લામાં આવેલી નદી છે. આ નદી ચાડવા ડુંગરમાંથી નીકળે છે. ભુજ પાસે આ નદી કચ્છના મોટા રણમાં સમાઈ જાય છે.આ નદી પર કચ્છનો સૌથી મોટો બંધ રૂદ્રમાતા બંધ બાંધવામાં આવ્યો છે. આ નદી માતાનો મઢ ગામ નજીક ઉદ્ભવે છે. તેની મહત્તમ લંબાઇ ૫૦ કિમી છે. નદીનો કુલ સ્ત્રાવક્ષેત્ર ૧૧૩ ચોરસ કિમી (૪૪ ચોરસ માઇલ) છે.

ખારી નદી ઉપર *જાંગડીયા બંધ* આવેલો છે.

## સંદર્ભ 
શ્રેણી:ગુજરાતની નદીઓ
મીટીયાટીવાલી નદી

**મીટીયાટીવાલી નદી** પશ્ચિમ ભારતના ગુજરાત રાજ્યના કચ્છ જિલ્લામાં આવેલી નદી છે. મીટીયાટીવાલી નદીનું ઉદ્ગમ સ્થાન મીટીયાલી ગામ પાસે છે અને તે કોરી ખાડી પાસે અરબી સમુદ્રને મળે છે. આ નદીની મહત્તમ લંબાઇ ૨૦ કિમી છે, જ્યારે કુલ સ્ત્રાવક્ષેત્ર ૧૬૫ કિમી છે.

આ નદી ઉપર ગોધાતડ બંધ આવેલ છે.

## સંદર્ભ 
શ્રેણી:ગુજરાતની નદીઓ
જસદણ રજવાડું

**જસદણ રાજ્ય ** બ્રિટિશ શાસન દરમિયાન સૌરાષ્ટ્રમાં આવેલું રજવાડું હતું. ૧૫ ફેબ્રુઆરી ૧૯૪૮ના રોજ તેના છેલ્લાં શાસકે ભારત ગણતંત્રમાં ભળવાની સંધિ કરી હતી. રાજ્યનું પાટનગર જસદણ શહેર હતું.

## ઈતિહાસ 
જસદણ રાજ્યની સ્થાપના ૧૬૬૫માં વિકા ખાચર દ્વારા ખેરડીના ખુમાણોને હરાવીને કરાઇ હતી. ૧૮૦૭માં તેના શાસક વજસુર ખાચરે બ્રિટિશરો અને ગાયકવાડ રાજ્ય જોડે સંધિ કરી હતી જેથી જસદણ બ્રિટિશ સંરક્ષિત રાજ્ય બન્યું. ૧૯મી સદીના અંતમાં જસદણ બોમ્બે પ્રેસિડેન્સીના કાઠિયાવાડ એજન્સીનો ભાગ બન્યું.

બ્રિટિશ શાસન દરમિયાન ભારતમાં પોતાની ટપાલ ટિકિટ ધરાવતા રાજ્યોમાં સૌથી નાનું રાજ્ય હતું.

### શાસકો 
જસદણ રાજ્યના શાસકો કાઠી ક્ષત્રિય વંશના રાજપૂતો હતા. રાજ્યના શાસકોને *દરબાર* કહેવાતા હતા.

* .... - ૧૮૦૯ વજસુર ઓધા ખાચર (મૃત્યુ ૧૮૦૯) 
* ૧૮૦૯ - ૨૭ ઓક્ટોબર ૧૮૫૧ ચેલા વજસુર ખાચર બીજા (મૃત્યુ ૧૮૫૧)  
* ૧૮૫૨ - ૧૯૦૪ આલા ચેલા ખાચર શ્રી વજદુર ઓધા (જન્મ ૧૮૩૧ - મૃત્યુ ૧૯૦૪) 
* ૨૧ ૧૯૦૪ - ૨૧ ડિસેમ્બર ૧૯૧૨ ઓધા આલા ખાચર બીજા (મૃત્યુ ૧૯૧૨) 
* ૧૧ ડિસેમ્બર ૧૯૧૨ - ૧૦ જુલાઈ ૧૯૧૯  વજસુર ઓધા ખાચર બીજા (મૃત્યુ ૧૯૧૯) 
* ૧૧ જુલાઈ ૧૯૧૯ - ૧૫ ઓગસ્ટ ૧૯૪૭  આલા વજસુર ખાચર (જન્મ ૧૯૦૫ - મૃત્યુ ૧૯૭૩)
* જુલાઈ ૧૯૧૯ - ૧ ડિસેમ્બર ૧૯૨૪ - વાલીપણા હેઠળ

### રાજવી પરિવારના જાણીતાં સભ્યો 
* લવકુમાર ખાચર, પક્ષીવિદ્વાન

## આ પણ જુઓ 
* જસદણ
* સૌરાષ્ટ્ર

## સંદર્ભ 
શ્રેણી:રાજકોટ જિલ્લો
શ્રેણી:સૌરાષ્ટ્ર
શ્રેણી:ગુજરાતનાં રજવાડાં
ચોક નદી

**ચોક નદી** પશ્ચિમ ભારતના ગુજરાત રાજ્યના કચ્છ જિલ્લામાં આવેલી નદી છે. આ નદીનું ઉદ્ગમ સ્થાન અબડાસા તાલુકાના કાલરવાંઢ પાસે છે અને તે કચ્છના અખાતને મળે છે.

તેની મહત્તમ લંબાઇ ૨૦ કિમી છે. નદીનો કુલ સ્ત્રાવક્ષેત્ર ૬૩ ચોરસ કિમી છે.

## સંદર્ભ 
શ્રેણી:ગુજરાતની નદીઓ
ફલ્‍કી નદી

**ફલ્‍કી નદી** પશ્ચિમ ભારતના ગુજરાત રાજ્યના કચ્છ જિલ્લામાં આવેલી નદી છે. આ નદીનું ઉદ્ગમ સ્થાન લીલપર પાસે છે અને તે કચ્છના રણમાં મળી જાય છે. તેની મહત્તમ લંબાઇ ૧૮ કિમી છે અને કુલ સ્ત્રાવક્ષેત્ર ૧૨૦ ચોરસ કિમી છે.

## સંદર્ભ 
શ્રેણી:ગુજરાતની નદીઓ
પડાલીયો નદી

**પડાલીયો નદી** પશ્ચિમ ભારતના ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલી નદી છે. આ નદી ખાંભડિયા ટેકરીઓમાંથી નીકળીને ખંભાતના અખાતને મળે છે. તેની મહત્તમ લંબાઇ ૧૧૦ કિમી છે. નદીનો કુલ સ્ત્રાવક્ષેત્ર  છે.

## સંદર્ભ 
શ્રેણી:ગુજરાતની નદીઓ
શ્રેણી:સૌરાષ્ટ્રની નદીઓ
રવ નદી

**રવ નદી** પશ્ચિમ ભારતના ગુજરાત રાજ્યના કચ્છ જિલ્લામાં આવેલી નદી છે. આ નદી રાપર તાલુકાના લીલપર ગામ પાસેથી નીકળીને રવેચી પાસે કચ્છના મોટા રણમાં સમાઇ જાય છે. તેની મહત્તમ લંબાઇ ૨૫ કિમી છે. તેનો કુલ સ્ત્રાવક્ષેત્ર ૧૨૬ ચોરસ કિમી છે.

## સંદર્ભ 
શ્રેણી:ગુજરાતની નદીઓ
માલણ નદી (ગીર)

**માલણ નદી **પશ્ચિમ ભારતના ગુજરાત રાજ્યના અમરેલી જિલ્લામાં આવેલી નદી છે અને તે ગીરના જંગલોમાંથી નીકળીને અરબી સમુદ્રને મળે છે. નદીની મહત્તમ લંબાઇ ૫૫ કિમી છે અને કુલ સ્ત્રાવક્ષેત્ર ૧૫૮ ચોરસ કિમી છે.

## આ પણ જુઓ 
* માલણ નદી

## સંદર્ભ 
શ્રેણી:ગુજરાતની નદીઓ
શ્રેણી:સૌરાષ્ટ્રની નદીઓ
ખોખરા નદી

**ખોખરા નદી** પશ્ચિમ ભારતના ગુજરાત રાજ્યના કચ્છ જિલ્લામાં આવેલી નદી છે. આ નદી જરુ, ખોખરા (તા. અંજાર) પાસેથી નીકળે છે. તેની મહત્તમ લંબાઇ ૪૦ કિમી છે. નદીનો કુલ સ્ત્રાવક્ષેત્ર ૯૩ ચોરસ કિમી છે.

આ નદી પર સતાપર, વરસામેડીનો બંધ આવેલો છે.

## સંદર્ભ 
શ્રેણી:ગુજરાતની નદીઓ
રંગમતી નદી

**રંગમતી નદી** પશ્ચિમ ભારતના ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલી નદી છે. આ નદીનું ઉદ્ગમસ્થાન લાલપુર તાલુકાના રામપર ગામ પાસે છે. તેની મહત્તમ લંબાઇ ૫૦ કિમી છે. નદીનો કુલ સ્ત્રાવ વિસ્તાર ૫૧૮ ચોરસ કિમી છે. 

આ નદી પર રંગમતી બંધ આવેલો છે. જેનો સ્ત્રાવક્ષેત્ર ૭૦ ચોરસ કિમી છે.

## સંદર્ભ 
શ્રેણી:ગુજરાતની નદીઓ
શ્રેણી:સૌરાષ્ટ્રની નદીઓ
હીરણ નદી

**હીરણ નદી** પશ્ચિમ ભારતના ગુજરાત રાજ્યમાં આવેલી નદી છે. આ નદીનું ઉદ્ગમ સ્થાન ગીરના જંગલમાં આવેલી સાસણ ટેકરીઓમાં છે. તેની મહત્તમ લંબાઇ ૪૦ કિમી છે. નદીનો કુલ સ્ત્રાવક્ષેત્ર ૫૧૮ ચોરસ કિમી છે. તેની મુખ્ય સહાયક નદીઓમાં સરસ્વતી નદી અને અંબાખોઇ નામના ઝરણા નો સમાવેશ થાય છે. અસંખ્ય ફાંટાઓ હોવાને કારણે આ નદી મોટાભાગે તાલાલા પાસે વિલિન થઇ જાય છે. હીરણ નદીની આસપાસ જૈવિક વૈવિધ્ય અને માનવ વસવાટ વિકસ્યો છે.

કમલેશ્વર બંધ (હીરણ-૧) અને ઉમરેઠી બંધ ‍(હીરણ-૨) આ નદી પર આવેલા મુખ્ય બંધો છે. આ નદી ગીરના પશ્ચિમ ભાગમાં વહે છે અને સમગ્ર વર્ષ દરમિયાન તે પર્યાવરણ માટે પાણીનો મુખ્ય સ્ત્રોત બની રહે છે.

## લોકસાહિત્ય/સાહિત્યમાં 
* ચારણી સાહિત્યકાર કવિ દાદે હીરણ નદીનું વિગતવાર વર્ણન કરતું એક ગીત "હીરણ હલકારી, જોબનવાળી, નદી નખરાળી" લખ્યું છે.
* ઝવેરચંદ મેઘાણી રચિત લોકકથા સંગ્રહ સોરઠ, તારાં વહેતાં પાણી (૨૮. પાછા જવાશે નહિ) માં આ નદીનો ઉલ્લેખ આવે છે.

## સંદર્ભ 
શ્રેણી:ગુજરાતની નદીઓ
શ્રેણી:ગીર સોમનાથ જિલ્લો
અંબિકાપુર

**અંબિકાપુર** ભારત દેશમાં છત્તીસગઢ રાજ્યમાં આવેલા સરગુજા જિલ્લામાં આવેલું શહેર છે.

શ્રેણી:છત્તીસગઢ
સુભાષ બ્રિજ

centre|800px|thumb|સાબરમતી રિવર ફ્રન્ટમાંથી સુભાષ બ્રિજનો દેખાવ
**સુભાષ બ્રિજ** એ અમદાવાદમાં સાબરમતી નદી પર આવેલો પુલ અને મહત્વનો વિસ્તાર છે. આ વિસ્તાર મહાત્મા ગાંધી સાથે સંકળાયેલો છે. સુભાષ બ્રિજથી ગાંધી આશ્રમ ૧.૫ કિમી દૂર આવેલો છે. ગાંધી આશ્રમની ખાદી વેચાણની દુકાન અહીં આવેલી છે. સુભાષ બ્રિજ વિસ્તારમાં ૮૦ કરતાં વધુ રહેણાંક સોસાયટીઓ આવેલી છે. આ વિસ્તાર શહેરથી પશ્ચિમમાં રેલ્વે લાઇન અને પૂર્વમાં સાબરમતી નદી વડે બીજાં વિસ્તારોથી અલગ પડે છે.

## પરિવહન 
* અમદાવાદ રેલ્વે સ્ટેશન: ૭ કિમી.
* એરપોર્ટ: ૧૬ કિમી.
* આશ્રમ રોડ અને ડો. ચિનુભાઇ પટેલ માર્ગ આ વિસ્તારને જોડતા મુખ્ય માર્ગો છે.

## સુભાષ બ્રિજના વિસ્તારો 
* કેશવનગર

શ્રેણી:અમદાવાદમાં પરિવહન
શ્રેણી:અમદાવાદ
વેગડી નદી

**વેગડી નદી** પશ્ચિમ ભારતના ગુજરાત રાજ્યના કચ્છ જિલ્લામાં આવેલી નદી છે. આ નદી પોલડીયા (તા. માંડવી) ગામ પાસેથી નીકળે છે અને કચ્છના અખાતને મળે છે. નદીની મહત્તમ લંબાઇ ૨૬ કિમી છે. આ નદીનો કુલ સ્ત્રાવક્ષેત્ર ૧૧૯ ચોરસ કિમી છે.

આ નદી પર નાની સિંચાઇ યોજનાનો બંધ આવેલો છે.

## સંદર્ભ 
શ્રેણી:ગુજરાતની નદીઓ
કલાપી તીર્થ

thumbnail|લાઠીના રાજવી કવિ કલાપી.
**કલાપી તીર્થ** અથવા **કલાપી તીર્થ સંગ્રહાલય** ગુજરાતી ભાષાના સાહિત્યકાર કવિ કલાપીની યાદમાં બનાવવામાં આવેલું કલાપીના જીવન સાથે સંબંધ ધરાવતી ચીજોનું સંગ્રહાલય છે. તે ગુજરાતના અમરેલી જિલ્લામાં કલાપીના જન્મસ્થાન લાઠી ખાતે આવેલું છે. કલાપીએ સ્વહસ્તે લખેલા કાવ્યો, પત્રો, તેમણે ઉપયોગમાં લીધેલી દુર્લભ ચીજો, રાજાશાહી કાળના રાચરચીલાનો અહીં વિશાળ સંગ્રહ છે. કલાપી જ્યાં રહેતા હતા તે રાજમહેલ, જેનાં કાંઠે બેસીને કાવ્યો લખતા હતા તે તળાવ વગેરે યાદોને પણ કલાપી તીર્થ સાથે સાંકળી લેવામાં આવી છે. ગુજરાતના સાહિત્યરસિકો માટે આ સ્થાન આકર્ષણનું કેન્દ્ર છે.

## ઇતિહાસ અને પરિચય
આ સ્થળનો ઇતિહાસ કલાપીના જન્મથી મૃત્યુ સુધીના સમય સાથે સંકળાયેલો છે. ગુજરાતની સ્થાપના પૂર્વે લાઠી રજવાડું હતું. રાજ્યોના વિલીનીકરણ પછી કલાપીના રાજમહેલો, ગ્રંથાલય અને અન્ય સ્મરણયોગ્ય સામગ્રી યોગ્યજાળવણી નહિવત્ થઈ. તે માટે ઘણા ઉહાપોહ, ચર્ચાઓ, સૂચનો છતાં કશું બનતું નહોતું. વર્ષ ૨૦૦૩-૦૫ દરમ્યાન અમરેલી જિલ્લાના તત્કાલીન કલેક્ટર અને સાહિત્યકાર પ્રવીણભાઈ કે. ગઢવી (આઈ.એ.એસ.)ની પહેલથી કલાપી સ્મારક માટે પ્રોજેક્ટ તૈયાર કરાયો હતો. અમરેલીના કવિ અને વ્યવસાયી હર્ષદભાઈ ચંદારાણાને પણ પાયાના પથ્થર ગણવામાં આવે છે.

આ પ્રકલ્પને સાકાર કરવા માટે ઉદ્યોગપતિ મનજીભાઈ આર. ધોળકિયા અને અન્ય અગ્રણીઓ રવજીભાઈ ડાંગર, અનંતરાય ભાયાણી, ધીરુભાઈ પટેલ, કલાપીના વારસદાર ઠાકોર કીર્તિકુમારસિંહ (હાલ રાજકોટ) અને મહેન્દ્રસિંહજી ગોહિલ (હાલ અમરેલી) વગેરેના સહયોગથી ‘કવિ કલાપી તીર્થ ટ્રસ્ટ’ની રચના કરવામાં આવી  હતી. જેના અઘ્યક્ષ તરીકે ઘનશ્યામસિંહ રાણા છે. તે સૌએ પંદરેક લાખ જેટલું ભંડોળ એકત્ર કરી કલાપી તીર્થ સંગ્રહાલયની રચના કલાપીના સ્મરણ સાથે સાહિત્ય, કલા અને સંસ્કૃતિના વારસાને જાળવવા માટે કરી હતી. 

કલાપી તીર્થ સંગ્રહાલયમાં ભોંયતળીયે કવિ કલાપી, ઐતિહાસિક લાઠી અને વર્તમાન લાઠીને તસવીરો દ્વારા પ્રદર્શિત કરાયેલું છે. વચ્ચે એક નાનકડું સંગ્રહાલય છે જેમાં કલાપી વિશેનાં ચિત્રો-શિલ્પો-ફોટો, કલાપીના હસ્તાક્ષરમાં પત્રો, કાવ્યો, હસ્તપ્રતો, કલાપી વિશેનાં પુસ્તકો, ઓડિયો કેસેટ્સ, સી.ડી. તેમજ કલાપીનાં પ્રાપ્ત થયાં તે તમામ સ્મૃતિચિહ્નો રજૂ કરવામાં આવ્યાં છે. કલાપી તીર્થ ભવનના ઉપરનાં માળે એક નાનકડું સભાગૃહ પણ બાંધવામાં આવેલું છે. બુધવાર સિવાય આ સંગ્રહાલયમાં સવાર સાંજ મફત પ્રવેશ અપાય છે. વિડિયોગ્રાફી, ફોટોગ્રાફી કરવાની પરવાનગી છે. આ સંગ્રહાલયનું લોકાર્પણ ૨૦૦૫માં થયું હતું.

શ્રેણી:ગુજરાત
શ્રેણી:અમરેલી જિલ્લો
કાયલા નદી

**કાયલા નદી** પશ્ચિમ ભારતના ગુજરાત રાજ્યના કચ્છ જિલ્લામાં આવેલી નદી છે. આ નદીનું ઉદ્ગમ સ્થાન ભુજ તાલુકાના સુમરાસર ગામ પાસે છે. નદીની મહત્તમ લંબાઇ ૨૫ કિમી છે અને તેનો કુલ સ્ત્રાવક્ષેત્ર ૧૬૮ ચોરસ કિમી છે.

આ નદી પર ભાખાના ગામ પાસે કાયલા બંધ આવેલો છે.

## સંદર્ભ 
શ્રેણી:ગુજરાતની નદીઓ