બલૂન

**બલૂન** એ એક લવચીક પાત્ર છે જેનો ઉપયોગ ગેસને મર્યાદિત કરવા માટે થાય છે. તે હિલીયમ, હાઇડ્રોજન અથવા હવાથી ભરી શકાય છે. નાના ફુગ્ગાઓનો ઉપયોગ મોટાભાગે પાર્ટીઓ અથવા રમકડાં તરીકે થાય છે, જ્યારે મોટા ફુગ્ગાઓ, જેમ કે હોટ એર બલૂન, પરિવહન અને મનોરંજનના હેતુઓ માટે ઉપયોગમાં લેવાય છે. વધુમાં, ફુગ્ગાઓનો ઉપયોગ હવામાનશાસ્ત્ર, દવા અને લશ્કરી સંરક્ષણ સહિત વિવિધ વ્યવહારુ કાર્યક્રમોમાં થાય છે. ફુગ્ગાના ગુણધર્મો, જેમ કે તેમની ઓછી ઘનતા અને કિંમત, તેના ઉપયોગની વિશાળ શ્રેણી તરફ દોરી જાય છે. ફુગ્ગાના કેટલાક સામાન્ય ઉપયોગોમાં શણગાર, જાહેરાત, બાળકોના રમકડાં અને વાયુઓને સંગ્રહિત કરવા માટેના વાસણ તરીકેનો સમાવેશ થાય છે. બલૂનનો ઉપયોગ તબીબી પ્રક્રિયાઓમાં પણ થાય છે, જેમ કે બલૂન કેથેટર અને બલૂન ટેમ્પોનેડ. વધુમાં, તેઓ લશ્કરી અને એરોસ્પેસ પ્રવૃત્તિઓ તેમજ પરિવહન અને મનોરંજન પ્રવૃત્તિઓમાં ઉપયોગમાં લેવાતા હતા. બલૂનની ​​વિવિધ એપ્લિકેશનો તેમને વિવિધ ક્ષેત્રોમાં બહુમુખી અને વ્યાપકપણે ઉપયોગમાં લેવાતું સાધન બનાવે છે.

## ઇતિહાસ 
ફુગ્ગાઓનો ઇતિહાસ એઝટેક દ્વારા પ્રારંભિક બલૂન શિલ્પો બનાવવા માટે પ્રાણીઓના મૂત્રાશય અને આંતરડાના ઉપયોગથી શોધી શકાય છે. જો કે, 1824માં માઈકલ ફેરાડે દ્વારા લંડનમાં રોયલ ઈન્સ્ટિટ્યુશન ખાતે તેમના હાઈડ્રોજન પ્રયોગોમાં ઉપયોગ માટે રબરના ફુગ્ગાની શોધ સાથે ફુગ્ગાના આધુનિક વિકાસની શરૂઆત થઈ હતી . ફેરાડેએ રબરની બે શીટ્સ એકબીજાની ઉપર મૂકી, તેમને હાઇડ્રોજનથી ભરી દીધા, અને તેમની "નોંધપાત્ર ચડતી શક્તિ" નોંધી .

1830 માં, રબર ઉત્પાદક થોમસ હેનકોકે મોલ્ડ પર રબર રેડવાની અથવા મોલ્ડને લેટેક્સ પ્રવાહીમાં ડૂબાડવા માટેની પ્રક્રિયા પેટન્ટ કરીને રબર લેટેક્ષ ફુગ્ગા બજારમાં રજૂ કર્યા. 1847 માં, જે.જી. લંડનના ઇન્ગ્રામે આધુનિક રમકડાના ફુગ્ગાઓનો પ્રથમ પ્રોટોટાઇપ બનાવવાનું શરૂ કર્યું, જે તાપમાનના ફેરફારોથી પ્રભાવિત ન હતા.

ટિલોટસન રબર કંપનીના સ્થાપક નીલ ટિલોટસને 1930ના દાયકાના અંત ભાગમાં લેટેક્સ બલૂનનું મોટા પાયે ઉત્પાદન કરવાની રીતની શોધ કરી હતી. તેણે શરૂઆતમાં 1931ની પેટ્રિયોટ્સ ડે પરેડ માટે બિલાડીના માથાના આકારમાં 15 "ટિલી કેટ" ફુગ્ગા બનાવ્યા. 19મી સદીના અંત સુધીમાં, મનોરંજન અને સુશોભન માટે ફુગ્ગાઓનો ઉપયોગ કરવામાં આવતો હતો અને સૌપ્રથમ વ્યાવસાયિક સોસેજ ફુગ્ગા 1912માં બનાવવામાં આવ્યા હતા. 20મી સદી દરમિયાન 1970ના દાયકામાં ફોઈલ બલૂનની ​​રજૂઆત સાથે બલૂનની ​​લોકપ્રિયતામાં વધારો થયો હતો.

આજે, ફુગ્ગાઓ રબર, લેટેક્સ, પોલીક્લોરોપ્રીન અથવા નાયલોન ફેબ્રિક જેવી વિવિધ સામગ્રીઓમાંથી બને છે અને તે ઘણાં વિવિધ રંગોમાં આવી શકે છે. તેનો ઉપયોગ દવા, હવામાનશાસ્ત્ર, સૈન્ય અને પરિવહન સહિત વિવિધ ઉદ્યોગોમાં તેમજ મનોરંજન અને સુશોભન માટે થાય છે.

## બલૂન ભરીને 
ફુગ્ગાઓ હિલીયમ, હાઇડ્રોજન અથવા હવાથી ભરેલા હોય છે, પરંતુ ઝડપી ઇગ્નીશનને કારણે હાઇડ્રોજન ખતરનાક છે અને હિલીયમનો ઘણો ખર્ચ થાય છે અને હિલીયમથી ભરેલો બલૂન ઝડપથી ઉડી જાય છે. તેથી, બલૂન ભરવાની લોકપ્રિય રીત હવાથી છે (એક બલૂનને મોં કે પંપ વડે ફુલાવી શકાય છે)

## બલૂન ફુગાવો અને આરોગ્ય લાભો 
મોં દ્વારા બલૂન ફૂંકવું સ્વાસ્થ્ય માટે સારું છે કારણ કે તે આંતરકોસ્ટલ સ્નાયુઓને વ્યાયામ કરે છે, જે પાંસળી અને ડાયાફ્રેમને વિસ્તૃત કરે છે અને ઉપાડે છે, ફેફસાના કાર્ય અને ઓક્સિજન સંતૃપ્તિમાં સુધારો કરે છે. આ કસરત મુદ્રામાં, સ્થિરતા અને શ્વાસ લેવાની પદ્ધતિને સુધારી શકે છે, અને તે ફેફસાંની ક્ષમતા વધારવામાં મદદ કરે છે, જે તેને પલ્મોનરી ફાઇબ્રોસિસ, COPD અથવા અસ્થમા જેવી પરિસ્થિતિઓ માટે ઉપયોગી બનાવે છે. વધુમાં, બલૂન ઉડાડવાની ક્રિયા ઊંડા શ્વાસને પ્રોત્સાહન આપે છે, જે તાણ અને ચિંતા ઘટાડી શકે છે, રક્તવાહિની આરોગ્ય સુધારી શકે છે અને ફેફસાંની ક્ષમતામાં વધારો કરી શકે છે. વધુમાં, બલૂન ફુગાવો કાર્યક્ષમ શ્વાસ માટે ડાયાફ્રેમનો વિરોધ કરે છે અને આંતર-પેટના દબાણને વધારવામાં મદદ કરે છે, જે તેને પુનર્વસન અને શ્વસન કાર્ય માટે ઉપયોગી કસરત બનાવે છે.

## સ્ત્રોતો