open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
સિટી પેલેસ પરિસર, ઉદયપુર

300px|thumb|સિટી પેલેસ પરિસર, ઉદયપુર
**સિટી પેલેસ પરિસર** ભારત દેશના વાયવ્ય ભાગમાં સ્થિત રાજસ્થાન રાજ્યમાં આવેલા ઉદયપુર જિલ્લાના મુખ્ય મથક તેમ જ ઐતિહાસિક નગર તરીકે પ્રસિદ્ધ એવા ઉદયપુર ખાતે આવેલું એક સ્થળ છે. આ સિટી પેલેસના બાંધકામની શરૂઆત ૧૬મી શતાબ્દીમાં કરવામાં આવી હતી. આ પરિસરની સ્થાપના કરવાનો વિચાર એક સંતે મહારાજા ઉદયસિંહને આપ્યો હતો. આ રીતે હાલ આ પરિસર કુલ ૪૦૦ વર્ષોમાં બનાવવામાં આવેલા ભવનોનો એક સમૂહ છે. આ એક ભવ્ય અને વિશાળ પરિસર છે જે પિછોલા તળાવના પૂર્વ કિનારા પર આવેલું છે. આ પરિસરનો વિકાસ કરવામાં કુલ ૨૨ મહારાજાઓએ યોગદાન આપ્યું હતું.

આ પરિસરમાં પ્રવેશ મેળવવા માટે દરેક મુલાકાતીએ ટિકિટ લેવી પડે છે. બાદી પૉળ નામની જગ્યા પરથી ટિકિટ લઇને આપ આ પરિસરમાં પ્રવેશ કરી શકો છો. પરિસરમાં પ્રવેશ કરતાંની સાથે જ આપને ભવ્ય ત્રિપોલિયા દરવાજાનાં દર્શન થશે. આ ત્રિપોલીયા દરવાજામાં કુલ સાત કમાનો આવેલી છે. આ કમાનો (આર્ક) ભૂતકાળમાં થયેલા સાત સ્મરણોત્સવોનું પ્રતીક છે, જ્યારે મહારાજાને સોના અને ચાંદી વડે તોલવામાં આવ્યા હતા તથા એના વજનના ભારોભાર સોના-ચાંદી ગરીબોમાં વહેંચી દેવામાં આવ્યા હતા. આ દરવાજાની સામે આવેલી દીવાલને 'અગદ' કહેવામાં આવે છે. અહિયાં હાથીઓ વચ્ચે લડાઈનો ખેલ યોજતો હતો. આ પરિસરમાં એક જગદીશ મંદિર પણ આવેલું છે. આ પરિસરના જ એક ભાગમાં સિટી પેલેસ સંગ્રહાલય પણ આવેલું છે, જે હાલના સમયમાં સરકારી સંગ્રહાલય ઘોષિત કરવામાં આવ્યું છે. આ ઉપરાંત વર્તમાન સમયમાં *શંભૂક નિવાસ* રાજ પરિવારનું નિવાસ સ્થાન છે. આ ભવનથી આગળના ભાગમાં દક્ષિણ દિશામાં 'ફતહ પ્રકાશ ભવન' અને 'શિવ નિવાસ ભવન' આવેલાં છે. હાલમાં આ બન્ને ભવનો હોટલમાં પરિવર્તિત કરી દેવામાં આવ્યા છે.

Udaipur-Stadtpalast-44-vom Picholasee-2018-gje.jpg|
Udaipur-Stadtpalast-02-2018-gje.jpg|
Udaipur-Stadtpalast-10-2018-gje.jpg|
Udaipur-Stadtpalast-16-2018-gje.jpg|
Udaipur-Stadtpalast-18-2018-gje.jpg|
Udaipur-Stadtpalast-26-2018-gje.jpg|
Udaipur-Stadtpalast-32-2018-gje.jpg|

શ્રેણી:ઉદયપુરનાં જોવાલાયક સ્થળો
ગદા

thumb|એક હાથમાં દ્રોણગિરિ (સંજીવની) પર્વત અને બીજા હાથમાં ગદા સાથે હનુમાન
**ગદા** () એ એક જાતનું હથિયાર છે. જેને ઉપરથી નાળિયેરના જેવો ગોળો અને નીચેથી પકડવા માટેનો લાંબો હાથો હોય છે. ગદા લાકડા અથવા ધાતુની બનાવવામાં આવે છે. ભારત સિવાય દક્ષિણ-પશ્ચિમ એશિયામાં સિલાટમાં પણ ગદા હજુ પણ હથિયાર તરીકે વપરાય છે.

## ઉદ્ભવ 
ગદા વિશ્વના સૌથી પ્રાચીન હથિયારોમાંનું એક છે. પ્રાગઐતહાસિક સમયમાં તેનો ઉદ્ભવ એક છેડેથી જાડા લાકડા અથવા હાડકાના ટુકડા પરથી થયો હોવાનું મનાય છે. પછીથી લાકડાના લાંબા ટુકડાના એક છેડે પથ્થર બાંધવામાં આવતો હતો. તામ્રયુગમાં પથ્થરનું સ્થાન ધાતુએ લીધું અને પછીથી લાકડા અને ધાતુનું જોડાણ નબળું હોવાથી સમગ્ર ગદા ધાતુની જ બનાવવાની શરૂઆત થઇ.

## ધર્મ ગ્રંથોમાં 
હિંદુ ધર્મનાં પુરાણો પ્રમાણે હનુમાન, વિષ્ણુ, બલરામ, ભીમ, દુર્યોધન, જરાસંધ વગેરે ગદા વાપરતા હતા. ગદા હનુમાનનું મુખ્ય હથિયાર છે. વિષ્ણુના ચાર હાથો પૈકી એકમાં તેમની ગદા *કૌમુદકી* જોવા મળે છે. આ ઉપરાંત ભૈરવ, ચામુંડા અને કુબેરના હાથમાં પણ ગદા જોવા મળે છે. પુરાણો અનુસાર, વિષ્ણુએ તેમની ગદા વરૂણ પાસેથી મેળવી હતી, જેનો પ્રહાર વીજળીના ચમકારા જેવો અવાજ કરતો હતો.

મલય ભાષામાં ગદા શબ્દ અપનાવવામાં આવ્યો છે, જેનો અર્થ *લાકડી* થાય છે.

## ગદા યુદ્ધ

Arjuna battles with Chitra Sena.jpg|ચિત્રસેન સાથે યુદ્ધ કરતો અર્જુન, મહાભારત

પ્રાચીન હિંદુ સાહિત્યમાં ગદા યુદ્ધની વિસ્તૃત વિગતો મળી આવે છે.  ગદા વડે લડાતા યુદ્ધને ગદા યુદ્ધ કહે છે. તેના બાર પ્રકારો છે, જે અગ્નિ પુરાણમાં વર્ણવામાં આવ્યા છે: આહત, ગોમૂત્ર, પ્રભત, કમલાસન, ઉર્ધ્વગ્રત, નમિત, વામદક્ષિણ, આવૃત્ત, પ્રવૃત્ત, પદો‌‌‌‌ધૃત, અવપ્લત, હંસમાગ્ર અને વિભાગ. મહાભારતમાં પણ તેના વિવિધ પ્રકારોનું વર્ણન છે.

ગદાની અંદર સ્ફોટક પદાર્થ ભરીને તે યુદ્ધમાં શસ્ત્ર તરીકે વાપરી શકાય છે. ગૌમૂત્ર વ્યુહરચનામાં તે ઉંચાઇ પરથી અથવા બંને બાજુથી દુશ્મનો પર પ્રહાર કરવા અને આતંક ફેલાવવા માટે વાપરી શકાય છે.

## કસરતના સાધન તરીકે
પરંપરાગત હિંદુ અખાડા સંસ્કૃતિમાં ગદા કસરત કરવાનું એક સાધન છે. વિવિધ વજન અને પરિમાણ ધરાવતી ગદા કસરત કરનારની ક્ષમતા મુજબ વપરાય છે. એવું મનાય છે કે હનુમાનની ગદા વિશ્વની સૌથી મોટી ગદા હતી. કસરત કરવા માટે લાકડાની બનેલી એક અથવા બે ગદા કસરત કરનારની પકડ અને બાવડા મજબૂત બનાવે છે. પ્રસિદ્ધ ગામા પહેલવાન ગદાની કસરતો માટે જાણીતો હતો. ઘણી વખત કુસ્તીના વિજેતાઓને ગદા અપર્ણ કરાય છે.

કરાટેની કસરતનું સાધન ચિશિ ગદા અને મગદરની કસરતો પર આધારિત છે.

## છબીઓ 

ચિત્ર:Various Indo-Persian maces.jpg|ભારતીય-ઇરાની ગદાઓ
ચિત્ર:Four-armed Vishnu - Circa 10-11th Century CE - Rataul - ACCN 88-10 - Government Museum - Mathura 2013-02-23 5170.JPG|ચાર ભૂજા વાળા વિષ્ણુ, ગદા સાથે
ચિત્ર:WLA vanda Ceremonial Mace chob.jpg|મોગલ યુગની ગદા, ઇ.સ. ૧૬૦૦

## સંદર્ભ 
શ્રેણી:હથિયાર
શ્રેણી:પુરાણ
શ્રેણી:હિંદુ ધર્મ
ફારસી

**ફારસી** એક વિશેષણ છે અને તે ઈરાન સાથે જોડાયેલા કોઈ શબ્દ માટે વપરાયો હોય, જેમકે:

* ફારસી ભાષા - મહદંશે ફક્ત ફારસી તરીકે ઉલ્લેખ થતી ભાષા, જે ઈરાનમાં બોલાય છે. પર્શિયન ભાષા.
* ફારસી લોકો - ફારસી ભાષા બોલતા લોકો.
તાવ

thumb|alt=તાવની અસર|તાવની અસર
જ્યારે શરીર નું તાપમાન સામાન્ય થી અધિક થઈ જાય તો તે દશા ને **તાવ (જ્વર)** (અંગ્રેજી-ફીવર) કહે છે. આ રોગ નથી પણ એક લક્ષણ (સિમ્ટમ્) છે જે બતાવે છે કે શરીર નું તાપ નિયંત્રિત કરતી પ્રણાલી એ શરીર નું વાંછિત તાપ (સેટ-પોઇંટ) ૧-૨ ડિગ્રી સલ્સિયસ વધારી દીધું છે.મનુષ્ય ના શરીર નું સામાન્‍ય તાપમાન ૩૭°સેલ્સિયસ કે ૯૮.૬° ફેરનહાઇટ હોય છે. જ્યારે શરીર નું તાપમાન આ સામાન્‍ય સ્‍તર થી ઊપર  જાય  તો આ સ્થિતિ તાવ (તાવ) કે બુખાર કહે છે. તાવ કોઈ રોગ નથી. એ માત્ર રોગ નું એક લક્ષણ છે. કોઈ પણ પ્રકાર ના સંક્રમણ ની આ શરીર દ્વારા દેવાતી પ્રતિક્રિયા છે. વધતો તાવ રોગ ની ગંભીરતા ના સ્‍તર તરફ સંકેત કરે છે.

## કારણ 
નિમ્‍નલિખિત રોગ તાવનું કારણ હોઈ શકે છે-
*  મલેરિયા
*  ટાઇફોઇડ
*  ક્ષય રોગ (ટી.બી.)
*  સંધિવા રોગ થી સંબંધિત તાવ
*  ખસરા
*  કનફેડ઼ે
*  શ્‍વસન સંબંધી સંક્રમણ જેમાં ન્‍યુમોનિયા તથા શર્દી, ખાંસી, ટૉન્સિલ, બ્રૉંન્‍કાયટિસઆદિ.
* મૂત્રતંત્ર સંક્રમણ (યૂરિનરી ટ્રૅક્‍ટ ઇન્‍ફેક્‍શન)

## સાધારણ તાવના લક્ષણ 
સાધારણ તાવ માં શરીર નું તાપમાન ૩૭.૫ ડિ.સે. કે ૧૦૦ ફેરેનહાઇટ થી અધિક હોય, માથુઁ દુખે, ઠંડી લાગે, સાંધામાં દર્દ, ભૂખ માં કમી, કબજિયાત થવો કે ભૂખ ઓછી થવી કે થકાવટ લાગવી એ પ્રમુખ લક્ષણ છે.

આના ઉપચાર હેતુ સરળ ઉપાયોનું પાલન કરો:
રોગી ને સારા હવાદાર ઓરડામાં રખવો જોઈએ. તેને ઘણાં  પ્રવાહી પદાર્થ પીવા દો. સ્‍વચ્‍છ એવં મુલાયમ વસ્‍ત્ર પહેરાવો, પર્યાપ્‍ત વિશ્રામ અતિ આવશ્‍યક  છે. જો તાવ ૩૯.૫૦ ડિગ્રી સે. કે ૧૦૩.૦૦ ફેરેનહાઇટ થી અધિક હોય કે પછી ૪૮ કલાક થી અધિક સમય રહે તો ડૉક્‍ટર ની સલાહ લો.

આ સિવાય રોગી ને ઘણું સારું સ્‍વચ્‍છ અને ઉકળેલું પાણી પીવડાવો, શરીર ને પર્યાપ્‍ત કેલેરી દેવ માટે, ગ્‍લૂકોઝ, આરોગ્‍યવર્ધક પેય (હેલ્‍થ ડ્રિંક્‍સ), ફળો નો રસ આદિ લેવાની  સલાહ અપાય છે. સરળતાથી પચવાવાળો ખોરાક જેમકે ચોખાની કાંજી, સાબૂદાણા ની કાંજી, જેનું પાણી આદિ દેવું જોઈએ. દૂધ, રોટલી કે ડબલરોટી (બ્રેડ), માંસ, ઈંડા, માખણ, દહીં અને તેલ માં રાંધેલ ખોરાક ન દો.

## આ પણ જુઓ 
* મસ્તિષ્ક જ્વર
## સંદર્ભ 
## બાહ્ય સૂત્ર 
* તાવ કે બુખાર : આયુર્વેદિક ઉપચાર (વેબદુનિયા)
* હોમિયોપેથી અને તાવ..૨૦ જુલાઈ, ૨૦૦૯.અકબરનવાલ

શ્રેણી:લક્ષણ
શ્રેણી:રોગ
શ્રેણી:જ્વર
બનાસ નદી

**બનાસ નદી** ભારત દેશના ઉત્તર પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા રાજસ્‍થાન રાજ્યમાં આવેલી અરવલ્લી પર્વતમાળાની ગિરિકંદરાઓમાંથી નીકળે છે અને ગુજરાત રાજ્યના ઉત્તર ભાગમાં આવેલા બનાસકાંઠા જિલ્લામાં પ્રવેશ કરે છે અને અંતે કચ્‍છના નાના રણમાં મળી જાય છે. આ નદી દરીયાને બદલે રણમાં સમાઇ જતી હોવાના કારણે *કુંવારી નદી* તરીકે ઓળખાય છે. બનાસ નદીની કુલ લંબાઇ ૨૬૬ કિ.મી. છે જેમાંથી ૫૦ કિમી રાજસ્થાનમાં અને બાકીની લંબાઇ ગુજરાતમાં છે. તેનો સ્ત્રાવ વિસ્તાર ૮,૬૭૪ ચોરસ કિ.મી. જેટલો છે. બનાસ નદીના પટમાં મુખ્યત્વે બટાકાની ખેતી કરવામાં આવે છે.

## ઉપનદીઓ 
સીપુ નદી બનાસ નદીના જમણા કાંઠાની મુખ્ય ઉપનદી છે તથા ખારી નદી, ડાબા કાંઠાની મુખ્ય ઉપનદી છે. બનાસ નદીના ડાબા કાંઠા પર અન્ય પાંચ ઉપનદીઓ સુકલી નદી, બાલારામ નદી, સુકેત નદી, સેવરણ નદી અને બાત્રિયા નદી મળે છે.

## બંધ 
બનાસ નદી પર ૧૦૫ કિ.મી.ના અંતરે દાંતીવાડા બંધ બાંધવામાં આવેલો છે, જેનો સ્‍ત્રાવ વિસ્તાર ૨,૮૬૨ ચોરસ કિ.મી. જેટલો છે. આ ઉપરાંત સીપુ નદી પર ૬૦ કી.મી.ના અંતરે સીપુ બંધ બાંધવામાં આવેલો છે. જેનો સ્ત્રાવ વિસ્તાર ૧,૨૨૨ ચોરસ કિ.મી. જેટલો છે.

## બનાસ નદીના કાંઠા પર આવેલાં મુખ્ય ગામો 
* દાંતીવાડા
* ડીસા
* અમીરગઢ
*ધોળકડા
*ભડથ

## સંદર્ભ 
શ્રેણી:ગુજરાતની નદીઓ
શ્રેણી:રાજસ્થાનની નદીઓ
શ્રેણી:બનાસકાંઠા જિલ્લો
તીતર

**તીતર** અથવા **તેતર** (*Francolinus pondicerianus*) નામના પક્ષીની પ્રજાતિનું સભ્ય છે. ખાસ કરીને આ પક્ષી મેદાનો, ખુલ્લા ખેતરો, તથા સુકા વિસ્તારોમાં વધુ પ્રમાણમાં જોવા મળી આવે છે, આ પક્ષી રાત્રે "તી-તી" એવો અવાજ કરતું હોવાથી તેનું સ્થાનીક નામ "તીતર" પડ્યું છે.

શ્રેણી:પક્ષી
શ્રેણી:પ્રાણીશાસ્ત્ર
જુગતરામ દવે

**જુગતરામ ચીમનલાલ દવે** મહાત્મા ગાંધીના અંત્યજન, સ્વાતંત્ર્ય સેનાની અને ગુજરાતી ભાષાના કવિ અને લોકનાટ્યકાર હતા.

## જીવન 
તેમનો જન્મ ૧ સપ્ટેમ્બર, ૧૮૯૨ના દિવસે ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા સુરેન્દ્રનગર જિલ્લાના લખતર ખાતે થયો હતો. એમણે પ્રાથમિક અને માધ્યમિક શિક્ષણ મુંબઈ, વઢવાણ તથા ધ્રાંગધ્રા ખાતે લીધું હતું. તેઓ મેટ્રિકની પરીક્ષામાં અનુત્તીર્ણ રહ્યા હતા.

ઇ.સ. ૧૯૧૭ના વર્ષમાં મુંબઈ ખાતે હાજી મહમ્મદ અલારખિયા સંપાદિત 'વીસમી સદી'માં તેમણે નોકરી સ્વીકારી હતી. એક વર્ષ સયાજીપુરામાં ગ્રામસેવા કરી અને પછી સ્વામી આનંદ અને કાકાસાહેબ કાલેલકરના સંસર્ગથી તેઓ સાબરમતી આશ્રમમાં શિક્ષણકાર્ય અર્થે જોડાયા હતા. આ સમયગાળા વચ્ચે એમણે ઇ. સ. ૧૯૧૯ના વર્ષમાં 'નવજીવન' સાપ્તાહિકની જવાબદારી સ્વીકારી, જે એમણે ઇ.સ. ૧૯૨૩ના વર્ષ સુધી સફળતાપૂર્વક સંભાળી હતી. ૧૯૨૩થી ૧૯૨૭માં એમણે દેશભરમાં જાણીતા બારડોલી સત્યાગ્રહમાં ભાગ લીધો. ઇ.સ. ૧૯૨૮ના વર્ષ પછીનું આખું જીવન એમણે દક્ષિણ ગુજરાતના રાનીપરજ તરીકે ઓળખાતા વિસ્તારમાં આવેલા વેડછી આશ્રમમાં આદિવાસી ગ્રામસેવા અને આશ્રમી કેળવણીમાં ગાળ્યું. અંગ્રેજ સરકાર સામે બાથ ભીડતાં અલગ અલગ સત્યાગ્રહોમાં એમણે કુલ નવ વર્ષ જેલવાસ ભોગવ્યો હતો. ભારત દેશને આઝાદી મળ્યા પછી એમણે ઇ.સ. ૧૯૭૧થી ૧૯૭૮ સુધી 'વટવૃક્ષ' માસિકનું સંપાદન કર્યું.

*વેડછીનો વડલો* તરીકે સંબોધવામાં આવેલા જુગતરામ દવેનું અવસાન ૧૪ માર્ચ, ૧૯૮૫ના રોજ વેડછી ખાતે આવેલા ગાંધી આશ્રમમાં થયું હતું.

## સર્જન 
એમનું કાવ્યસર્જન પ્રાસંગિક તેમ જ ઊંચી ગુણવત્તાવાળું છે. એમનાં કાવ્યો તથા લેખો ગુજરાતમાં જાણીતાં છે. એમનાં મૌલિક કે પ્રેરિત તેમ જ અનુવાદ કરેલાં ગીતોમાં માધુર્ય, ગેયતા અને લોકવાણીની સરળતાનું સૌંદર્ય માણવા મળે છે. બાળસાહિત્ય અને બાળશિક્ષણમાં પણ એમની અધિક રૂચિ રહી છે. એમના સાહિત્યસર્જનમાં ભગવદ્ ગીતાનો પણ ઊંડો પ્રભાવ રહ્યો છે. *મારી જીવનકથા* તેમની આત્મકથા છે.

## પુરસ્કાર 
ઇ.સ. ૧૯૭૮માં તેમને જમનાલાલ બજાજ પુરસ્કાર એનાયત થયો હતો.

## સંદર્ભ 
શ્રેણી:વ્યક્તિત્વ
શ્રેણી:સ્વાતંત્ર્ય સેનાની
શ્રેણી:ગુજરાતી સાહિત્યકાર
શ્રેણી:૧૯૮૫માં મૃત્યુ
શ્રેણી:૧૮૯૨માં જન્મ
કુકરાણા (તા. હારીજ)

**કુકરાણા (તા. હારીજ)** ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ઉત્તર ભાગમાં આવેલા પાટણ જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૯ (નવ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા હારીજ તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. કુકરાણા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, વરિયાળી, બાજરી, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી અને બેંક જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.

શ્રેણી:હારીજ તાલુકો
મદન મોહન માલવીય

કાશી હિંદુ વિશ્વવિદ્યાલયના પ્રણેતા એવા **મહામના પંડિત મદન મોહન માલવીયા**નો જન્મ ૨૫મી ડિસેમ્બર ૧૮૬૧ ના દિવસે ભારત દેશના ઉત્તર પ્રદેશ રાજ્યમાં આવેલા અલ્હાબાદ શહેરમાં પિતા બ્રિજનાથ અને માતા મૂનાદેવીના ઘરે થયો હતો. તેઓ તેમના માતાપિતાનાં સંતાનો (પાંચ છોકરાઓ અને બે છોકરીઓ)માં પાંચમા હતા. એમનાં લગ્ન ઇ. સ. ૧૮૭૮ના વર્ષમાં કુંદનદેવી સાથે થયા હતાં, તેમજ તેમને ત્યાં પાંચ પુત્રો અને પાંચ પુત્રીઓનો જન્મ થયો હતો.

*મહામના* તરીકે ઓળખાયેલા મદન મોહન માલવીયા આ યુગના આદર્શ પુરુષ હતા. પોતાના જીવન-કાળમાં પત્રકારત્વ, વકીલાત, સમાજ-સુધારણા, માતૃ-ભાષા તથા ભારતમાતાની સેવા કાજે પોતાનું જીવન અર્પણ કરનારા આ મહામાનવે જે વિશ્વવિદ્યાલયની સ્થાપના કરી એમાં એમની પરિકલ્પના એવા વિદ્યાર્થીઓને શિક્ષિત કરીને દેશ સેવા કાજે તૈયાર કરવાની હતી, જે દેશનું મસ્તક ગૌરવથી ઊંચુ કરાવી શકે. એ જગજાહેર છે કે મહામના માલવીય સત્ય, બ્રહ્મચર્ય, વ્યાયામ, દેશભક્તિ તથા આત્મ-ત્યાગમાં આ દેશમાં અદ્વિતીય સ્થાન રાખતા હતા. ઉપર્યુક્ત સમસ્ત આચરણ પર મહામના સદૈવ ઉપદેશ જ ન આપતા, પરંતુ એનું સર્વથા પાલન પણ કરતા હતા. પોતાના વ્યવહારમાં મહામના સદૈવ મૃદુભાષી રહ્યા હતા. 

કર્મ એ જ એમનું જીવન હતું. ઘણી બધી સંસ્થાઓના જનક તથા સફળ સંચાલકના રૂપમાં એમની વિધિ-વ્યવસ્થાનું સુચારૂ સંચાલન કરતાં કરતાં પણ રોષ અથવા કડક બોલીનો પ્રયોગ ક્યારેય પણ નહીં કર્યો.

તેમનું અવસાન ઇ.સ. ૧૯૪૬માં થયું હતું.

## સંદર્ભો
શ્રેણી:વ્યક્તિત્વ
શ્રેણી:અલ્હાબાદના લોકો
શ્રેણી:ભારત રત્ન પુરસ્કારના વિજેતા
શ્રેણી:ભારતીય રાષ્ટ્રીય કોંગ્રેસના પ્રમુખો
શ્રેણી:૧૯૪૬માં મૃત્યુ
શબર

**શબર** અથવા **શબર સ્વામી** જૈમિનિના પૂર્વ મીમાંસા સૂત્ર ઉપર લખેલા **શબર ભાષ્ય**નાં રચયિતા હતાં અને તે કારણે તેમને ક્યારેક ભાષ્યકાર તરિકે પણ ઓળખવામાં આવે છે. તેમનો સમય નિશ્ચિત નથી, પરંતુ ઇસવિસનની શરૂઆતની સદીઓમાં, પતંજલિ પછી અને વાત્સાયન, થઈ ગયા હોવાનું માનવામાં આવે છે.

## સંદર્ભ 
શ્રેણી:વ્યક્તિત્વ
ક્રોપ સર્કલ

**ક્રોપ સર્કલ** એ બ્રિટન અનેં તેની આસપાસનાં કેટલાક દેશોમાં રહસ્યમય રીતે ખેતરમાં રચાતા કુંડાળાને કહેવામાં આવે છે. વિશ્વનાં ઘણાં દેશોમાં રચાતા ક્રોપ સર્કલ વિશે ઘણાં વર્ષો થયા પણં તેનેં કયારે અનેં કોણ બનાવે છે તેનું રહસ્ય આજ દિન સુધી અકબંધ છે. ઇ.સ.૧૯૭૬ માં જોવા મળેલા ભેદી ક્રોપ સર્કલ સતત અવનવી ભાતમાં બનતા જ રહે છે. ઇ.સ.૧૯૮૦ માં કોલિન અન્ડ્રુસન નામના સંશોધકે આ ભેદી કુંડાળા માટે "ક્રોપ સર્કલ" શબ્દ નો ઉપયોગ કર્યો અને ત્યારથી આ શબ્દ પ્રચલિત બની ગયો છે.

## ઇતિહાસ 
ક્રોપ સર્કલની પ્રથમ માહિતી ૧૯૭૬માં મળી, માહીતી મુજબ એક વાર સ્થાનીક ખેડુત જયારે ખેતરમાંથી પસાર થઇ રહ્યો હતો ત્યારે ઘઉંનાં વિશાળ ખેતરમાં કેટલાક ભાગમાં ઘઉંના છોડ કણસલા સમેત નીચે ચોક્કસ દીશામાં વળી ગયા હતાં, લોકોએ તેનાં પર ધ્યાન આપ્યું નહીં પણ બીજા દિવસે આવી જ રીતે, પણ મોટા પ્રમાણમાં અને ઘણાં બધા ખેતરોમાં આવું બન્યું અને પછી તો આવું સતત બનતું જ રહ્યું. ૧૯૮૦ સુધીમાં તો ૧૦૦ જેટલા ક્રોપ સર્કલ બની ગયા અને પછી તો દર વર્ષે લગભગ ૧૦૦ ક્રોપ સર્કલ બનવા લાગ્યા અને ૧૯૮૯માં તો હદ થઇ, કુલ ૩૦૦ ક્રોપ સર્કલ બન્યા, ત્યાર બાદ આ ભેદી ક્રોપ સર્કલ યુરોપમાં પણ બન્યા. સમય જતા આ રહસ્યમય ક્રોપ સર્કલ રશિયા, ન્યૂઝીલેન્ડ, તુર્કી અને જાપાનનાં ખેતરોમાં પણ દેખાયા અને પછી અમેરિકા અને ઓસ્ટ્રેલિયામાં પણ દેખાયા છે. આ ક્રોપ સર્કલ્સ ખેતરોમાં રાતોરાત બની જાય છે.

## વિવિધ પેટર્નનાં ક્રોપ સર્કલ 
પહેલુ ક્રોપ સર્કલ બ્રિટનનાં વિલ્ટશાયરનાં જવનાં ખેતરોમાં ચકમાની ડિઝાઇનનાં સ્વરૂપમાં જોવા મળ્યું હતું. આવું વારંવાર બનવા લાગ્યું જેવી ખેતરમાં ફસલ તૈયાર થતી કે તરતજ રાતોરાત તેમાં અવનવા ક્રોપ સર્કલ તૈયાર થઇ જતા જેમાં ખેડુતોને પારાવાર નુકસાન વેઠવું પડતું હતું. તાજેતરમાં બનેલા કેટલાક ક્રોપ સર્કલની ડિઝાઇન તો કોઇ ચોક્કસ અર્થ ધરાવતી હતી. જેમાં મે ૨૫, ૨૦૦૯ ની સવારે વિલ્ટશાયરનાં ખેતરમાં બનેલી ક્રોપ સર્કલની આકૃતિ ચીનની પૌરાણિક માન્યતાનો યિન-યાંગનો સિમ્બોલ છે, જે મુજબ યિન અને યાંગ એ બન્ને પરસ્પર વિરોધી બળો છે. વિશ્વમાં અને માનવ શરીરમાં પણ તેમની વચ્ચે સંતુલન રહેવું જોઇએ. ચીનનાં પ્રાચિન તબીબ શાસ્ત્ર મુજબ શરીરમાં એ સંતુલન ખોરવાય ત્યારે એક્યુપંક્ચર જેવી ચિકિત્સા પધ્ધતી વડે તેનું પુનઃસ્થાપન કરવું પડે છે.

આ સિવાય એક ખેતરમાં જેલીફિશ જેવી પેટર્નનું ક્રોપ સર્કલ જોવા મળ્યું. આ સિવાય રંગોળી, ભૌમિતિક ભાતો, વર્તુળાકાર ભાતો, ભુલભુલામણી જેવા અનેકો ક્રોપ સર્કલો બન્યા છે, પરંતુ તે પાછળના કારણો કે કારકો જાણી શકાયા નથી.

શ્રેણી:વિજ્ઞાન
૧૯૧૦

**૧૯૧૦** ગ્રેગોરીયન પંચાંગ પ્રમાણેનું એક સામાન્ય વર્ષ છે. આને ઇ. સ. ૧૯૧૦ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે.

## મુખ્ય ઘટનાઓ 
[thumb|300px| હેલીનો ધુમકેતુ ([:en:Comet Halley) પુંછડી સાથે]]

### જાન્યુઆરી-માર્ચ 
* જાન્યુઆરી ૧૦- પહેલી એવિએશન મીટ ( :en:1910 Los Angeles International Air Meet at Dominguez Field) કેલિફોર્નિયામાં લોસ એન્જલસ ખાતે થઈ.

### એપ્રિલ-જૂન 
* એપ્રિલ ૨૦ - હેલીનો ધુમકેતુ (:en:Comet Halley) પૃથ્વી પરથી જોઇ શકાયો.

### જુલાઈ-સપ્ટેમ્બર 
* ઓગસ્ટ ૨૬- નોબેલ શાંતિ પુરસ્કાસર વડે સન્માનિત મધર ટેરેસાનો યુગોસ્લાવવિયા ખાતે જન્મ.

### ઓક્ટોબર-ડિસેમ્બર 
* ઓક્ટોબર ૧૦- વારાણસી નગરમાં મદન મોહન માલવીયના અધ્યક્ષપણા હેઠળ પ્રથમ અખિલ ભારતીય હિંદી સંમેલનનું આયોજન કરવામાં આવ્યું હતું.

## અજ્ઞાત તારીખની ઘટનાઓ 
* સર દોરાબજી તાતાને બ્રિટિશ સરકાર દ્વારા નાઈટહુડ ખિતાબ દ્વારા સન્માનિત કરવામાં આવ્યા 

## જન્મ 
### જાન્યુઆરી-માર્ચ 
* જાન્યુઆરી ૧૦- યેસુ દાસ, હિંદી અને બાંગ્લા ફિલ્મોના પ્રસિદ્ધ પાર્શ્વ ગાયક

### એપ્રિલ-જૂન 
### જુલાઈ-સપ્ટેમ્બર 
### ઓક્ટોબર-ડિસેમ્બર 
* ડિસેમ્બર ૩- આર. વેંકટરામન, ભારત દેશના આઠમા રાષ્ટ્રપતિનો જન્મ થયો.

## નિધન 
### જાન્યુઆરી-માર્ચ 
### એપ્રિલ-જૂન 
### જુલાઈ-સપ્ટેમ્બર 
### ઓક્ટોબર-ડિસેમ્બર
દૂરદર્શન

thumbnail

દૂરદર્શન (Hindi: दूरदर्शन) એ ભારતનું જાહેર જનતા માટેનુ ટેલિવિઝન "બ્રોડકસ્ટ" છે. જે "પ્રસારભારતી" નો એક વિભાગ છે, જે ભારત સરકારનીં જાહેર સેવા નો એક ભાગ છે. જે સ્ટુડિઓ અને ટ્રાન્સમિટર ની દ્રષ્ટીએ દુનીયાની સૌથી મોટી પ્રસારણ સંસ્થા છે. હાલમાંજ તેણે ડિઝીટલ ટ્રાંસમેશન ની શરૂઆત પણ કરી છે. સપ્ટેમ્બર ૧૫,૨૦૦૯ નાં દિવસે દુરદર્શને ૫૦ વર્ષ પુરા કર્યા છે.

## ઇતિહાસ 
દુરદર્શનની શરૂઆત પ્રાયોગીક ધોરણે ઇ. સ. ૧૯૫૯ના વર્ષમાં દિલ્હીના આકાશવાણી ભવનમાં એક અસ્થાઇ સ્ટુડિઓ ખાતેથી કરવામાં આવી હતી, કેમકે તેનું અલાયદું મકાન ન હતું. શરૂઆત થઇ ૫૦૦ વોટની ક્ષમતા વાળા એક નાના ટાવરથી જેની રેંજ ફક્ત ૨૫ કિલોમીટર હતી. જેનું નિયમીત પ્રસારણ આકાશવાણીના એક પેટા વિભાગ તરીકે સપ્ટેમ્બર ૧૫, ૧૯૫૯ના દિવસે શરૂ થયું હતું. શરૂઆતનાં વર્ષોમાં તેનું પ્રસારણ અમુક સમય પુરતું જ અને સામાન્ય હતું.

## ફેલાવો અને વિકાસ 
પ્રથમ પ્રસારણ સેવા શરૂ થયા બાદ ભારત દેશના શક્ય એટલા પ્રદેશને ટેલિવિઝન સાથે જોડવા માટે શક્ય એટલી ઝડપથી  લો-ટ્રાંસ્મીટર મુકવાનું ચાલુ થયું, જેનો આંકડો ૧,૪૦૦ સુધી પહોંચ્યો, જે આજે પણ વર્લ્ડ રેકોર્ડ છે. ઇ. સ. ૧૯૭૬ સુધી આકાશવાણીના એક પેટા વિભાગ તરીકે રહ્યા બાદ દૂરદર્શનની અલગ સેવા ચાલુ કરવામાં આવી હતી. શરૂઆતનાં વર્ષોમાં લગભગ ઇ. સ. ૧૯૭૫ સુધી તે ભારતનાં મુખ્ય સાત શહેરો સુધી પ્રસરી ચુક્યું હતું. શરૂઆતમાં દુરદર્શન વ્યવસાયિક જાહેરાત લેતું ન હતું, કેમ કે ટેલિવિઝનને તેણે માત્ર શિક્ષણનું માધ્યમ ગણ્યું હતું, પરંતુ વખત જતાં તેણે પોલીસી બદલી અને જાન્યુઆરી ૧, ૧૯૭૬ નાં રોજ તેણે ગ્વાલિયર સૂટિંગની પ્રથમ જાહેરાત કરી.

સમય બદલાયો અને ૧૯૮૨ માં કલર ટેલિવિઝનનું આગમન થતા તેણે એપ્રિલ ૨૫, ૧૯૮૨ના રોજ પહેલું કલર પ્રસારણ સત્યજીત રેની ફિલ્મ "શતરંજ કે ખિલાડી" થી કર્યું. આજ સમયગાળા દરમ્યાન તેણે ઈન્દિરા ગાંધીના સુચન અનુસાર મનોહર શ્યામ જોષી લીખીત "**હમ લોગ**" સિરિયલ ચાલુ કરી જેનું પ્રસારણ છેક ડિસેમ્બર ૧૭, ૧૯૮૫ સુધી ચાલ્યું હતું. ત્યાર બાદ તેના પર "રામાયણ" અને "મહાભારત" જેવી સિરિયલોનો દોર શરૂ થયો, જેણે દેશ ભરમાં ધુમ મચાવી હતી.

ઇ. સ. ૧૯૯૧ માં અખાતી યુધ્ધનાં જીવંત દ્રશ્યો તેણે પ્રથમ વાર પ્રસારિત કર્યા હતાં અને વખતો વખત દુરદર્શન તેનાં પ્રસારણમાં વિવિધતા અનેં આધુનીકતા લાવી રહ્યું છે. આજે દુરદર્શન સેટેલાઇટ દ્વારા વિશ્વનાં કુલ ૧૪૬ દેશોમાં પ્રસારિત થાય છે. અન્ય કોઇ ચેનલ આટલું મોટું નેટવર્ક કે શાખા ધરાવતા નથી.

## દુરદર્શનનાં જાણીતા કાર્યક્રમો 
300px|thumb|right| દુરદર્શન નાં કાર્યક્રમો
* હમલોગ
* બુનિયાદ
* રામાયણ
* મહાભારત
* જંગલ બુક
* સ્વોડ ઓફ ટિપુ સુલતાનં
* ચિત્રહાર
* રંગોલી
* ભારત એક ખોજ
* તેનાલી રામન
* વિકમ ઓર બેતાલ
* સુરભી
* સિગ્મા
* કરમચંદ જાસુસ

## દૂરદર્શનની ચેનલો 
* રાષ્ટ્રીય
#DD National
#DD News
#DD-Rajya Sabha
#DD-Lok Sabha
#DD Sports
#DD Bharti

* સ્થાનિક
#DD Bangla
#DD Chandana
#DD Kashmir
#DD Urdu
#DD Punjabi
#DD NorthEast
#DD Sahyadri
#DD Girnar
#DD Malayalam
#DD Podhigai
#DD Saptagiri
#DD Odia

## બાહ્ય કડીઓ 
* દૂરદર્શનનું અધિકૃત જાળપૃષ્ઠ 

શ્રેણી:ભારત
મહુડો

**મહુડો** એ એક ભારતીય ઉષ્ણકટિબંધીય વૃક્ષ છે, જે ઉત્તર ભારતનાં મેદાની પ્રદેશ અને જંગલોમાં મોટી સંખ્યામાં જોવા મળે છે. મહુડાનું વૈજ્ઞાનિક નામ **મધુકા લોંજીફોલિઆ** છે. મહુડો ઝડપથી વૃદ્ધિ પામતું વૃક્ષ છે, જે લગભગ ૨૦ મીટર જેટલી ઊઁચાઈ સુધી વધી શકે છે. એના પાંદડાંઓ સામાન્ય રીતે આખા વર્ષ દરમિયાન લીલાંછમ રહેતાં હોય છે, અને આ વૃક્ષ વૈજ્ઞાનિક વર્ગીકરણ પ્રમાણે સપોટેસી કુળમાં આવે છે. આ ઝાડ શુષ્ક પર્યાવરણને અનુકૂળ ઢળી ગયું છે. મધ્ય ભારતના ઉષ્ણકટિબંધીય પાનખરના વનોમાં જોવા મળતાં વૃક્ષોમાંનું એક મુખ્ય ઝાડ છે. 

ઉષ્ણકટિબંધિય ક્ષેત્રોમાં મહુડાના ઝાડનો ઉછેર એનાં તૈલી બીજ, ફૂલો અને લાકડાં મેળવવા માટે કરવામાં આવે છે. કાચાં ફળોમાંથી શાક પણ બનાવવામાં આવે છે. પાકી ગયેલાં ફળોનો ગર ખાવામાં મીઠો લાગતો હોય છે. પ્રતિ વૃક્ષ એના આયુષ્ય અનુસાર વાર્ષિક ૨૦થી ૨૦૦ કિલો વચ્ચે બીજનું ઉત્પાદન કરી શકતું હોય છે. મહુડાની ડોળી (બીજ)ના તેલનો ઉપયોગ (જે સામાન્ય તાપમાન પર જામી જાય છે) ત્વચાની દેખભાળ, સાબુ અથવા ડિટર્જન્ટ બનાવવા માટે, અને વાનસ્પતિક માખણના રૂપમાં કરવામાં આવે છે. ઈંધણ તેલના રૂપમાં પણ તેનો ઉપયોગ થાયય છે. તેલ કાઢ્યા બાદ વધેલા ખોળનો ઉપયોગ જાનવરોના ખાવા માટે અને ખાતર તરીકે કરવામાં આવે છે. ભારતના ગ્રામ્ય વિસ્તારોમાં તેના ફૂલોમાંથી દેશી દારૂ, કે જેને **મહુડો** તરીકે ઓળખવામાં આવે છે તે બનાવવામાં આવે છે. તેની છાલ અને અન્ય અંગો ઔષધિય ગુણ ધરાવે છે. કેટલાય આદિવાસી સમુદાયોના લોકોમાં આ વૃક્ષની ઉપયોગિતાના કારણે એને પવિત્ર માનવામાં આવે છે.

right|thumb|300px| મહુડાના ઝાડની પાતળી ડાળી, પાંદડાં અને ફળ

## બાહ્ય કડીઓ 
* શરાબ નહીં, ડીઝલ- પેટ્રોલ બનશે મહુડામાંથી (બીબીસી હિન્દી)
* 'महुआ'નો મતલબ
* મહુડાનાં ફળમાંથી બનશે સ્વાસ્થ્યવર્ધક જામ
* Alternative edible oil from mahua seeds , ધ હિન્દુ (The Hindu)
* મહુડામાંથી માખણ (Mowrah Butter), OilsByNature.com
* Famine Foods - http://www.hort.purdue.edu/newcrop/FamineFoods/ff_families/SAPOTACEAE.html 
* Use of Mahua Oil (*Madhuca indica*) as a Diesel Fuel Extender: http://www.ieindia.org/publish/ag/0604/june04ag3.pdf
* WWF India Mahua

શ્રેણી:વનસ્પતિ
શ્રેણી:વૃક્ષ
શ્રેણી:તેલીબીયા
ધરમશીભાઈ શાહ

**ધરમશીભાઈ શાહ** ભાવનગર તેમજ ગુજરાત રાજ્યના શાસ્ત્રીય નૃત્ય ક્ષેત્રના એક નિષ્ણાંત હતા. તેઓ કલાગુરૂ તરીકે જાણીતા હતા.

## વિગત
ધરમશીભાઈ શાહનું મુળ વતન કચ્છ હતું. એમનો જન્મ કચ્છના માંડવી ખાતે ૫ એપ્રીલ ૧૯૨૧ના દિવસે થયો હતો. તેઓ છેલ્લા સાત દાયકાથી ભાવનગરને પોતાનું કાર્યક્ષેત્ર બનાવીને રહ્યા હતા. એમણે નાનાભાઈ ભટ્ટ અને મૂળશંકરભાઇ ભટ્ટના સુચનથી કલાક્ષેત્ર બનાવીને કાર્ય કરવાની શરૂવાત કરી. એમના પત્નિનું નામ ઝવેરબેન છે.

## પુરસ્કાર અને સન્માન
* ૧૯૮૯ - ગુજરાત ગૌરવ પુરસ્કાર
* ૨૦૦૨ - ઓમકારનાથ ઠાકુર પુરસ્કાર
* ૨૦૦૨ - અખિલ ભારતીય ગાંધર્વ મહાવિદ્યાલય, મહારાષ્ટ્ર દ્વારા "મહામહોપાધ્યાય"ની ઉપાધિ

## અવસાન
૯ ડિસેમ્બર ૨૦૧૭ના દિવસે ભાવનગરમાં ૯૮ વરસની વયે તેઓ અવસાન પામ્યા હતા. એમની અંતિમવિદાય સમયે એમના વિદ્યાર્થીઓએ એમને કથક અને તોડા દ્વારા અંતિમ વિદાય આપી હતી.

## સંદર્ભ 
## બાહ્ય કડીઓ 
* ધરમશીભાઈ શાહનો પરિચય : દિવ્ય ભાસ્કર તરફથી ગુજરાતના ૧૦૦ સફળ વ્યક્તિત્વ તરીકે 

શ્રેણી:વ્યક્તિત્વ
શ્રેણી:ભાવનગર
શ્રેણી:૧૯૨૧માં જન્મ
લૂઈ પાશ્ચર

જેનેવામાં એક અમીર પરિવારમાં જન્મેલા**લૂઈ પાશ્ચર**, એક પ્રસિદ્ધ ફ્રાંસીસી રસાયનજ્ઞ અને પ્રતિરક્ષણ જીવવિજ્ઞાની હતા.
તેમણૅ હડકવા ની રશિ શોધિ હતી.

શ્રેણી:૧૮૯૫માં મૃત્યુ
અલ્હાબાદ (તા. રાધનપુર)

**અલ્હાબાદ (તા. રાધનપુર)** ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ઉત્તર ભાગમાં આવેલા પાટણ જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૯ (નવ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા રાધનપુર તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. અલ્હાબાદ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, વરિયાળી, બાજરી, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.

શ્રેણી:રાધનપુર તાલુકો
ભારતીય રિઝર્વ બેંક

**ભારતીય રિઝર્વ બેંક** અથવા ટુંકમાં આર.બી.આઇ. (RBI) ભારતની કેન્દ્રીય બેંક છે જે રૂપિયાની અને $ ૨૮૭.૩૭ (૨૦૦૯ પ્રમાણે) અબજ અરક્ષિત ચલણી નાણાને લગતી નાણાંકીય નીતિનું નિયમન કરે છે. આ નાણાકીય સંસ્થાની સ્થાપના બ્રિટિશ રાજ દરમ્યાન ૧ એપ્રિલ ૧૯૩૫ના રોજ ભારતીય રિઝર્વ બેંક ધારા, ૧૯૩૪ની જોગવાઈઓ અંતર્ગત થઈ હતી અને તે ભારત સરકારની વિકાસ નીતિઓમાં અગત્યનો ભાગ ભજવે છે. 26માં સંજય મલ્હોત્રા હાલમાં રિઝર્વ બેંકના ગવર્નર છે, ઉર્જિત પટેલે ૧૦ ડિસેમ્બર ૨૦૧૮ના રોજ રાજીનામું આપતા સરકારે ૧૧ ડિસેમ્બર ૨૦૧૮ના દિવસે શક્તિકાંત દાસને ગવર્નર પદે નિયુક્ત કર્યા.. મહેસૂલ સચિવ રહી ચૂકેલા આઇએસ સંજય મલ્હોત્રાની ૯ ડિસેમ્બર ૨૦૨૪ના રોજ રિઝર્વ બેંકના ૨૬મા ગવર્નર તરીકે નિમણૂક કરવામાં આવી હતી અને ૧૧ ડિસેમ્બરના રોજ તેમણે કાર્યભાર સંભાળ્યો હતો.

## બાહ્ય કડીઓ 
* ભારતીય રિઝર્વ બેંકનું અધિકૃત વેબસાઇટ 
* ભારતીય રિઝર્વ બેંક ઓમ્બડ્સમેન (દંડક???) (Ombudsman)નું જાળ સ્થળ

## સંદર્ભ 
શ્રેણી:ભારતની બેંકો
શ્રેણી:ભારતીય અર્થતંત્ર
બાંકુડા

**બાંકુડા** ભારત દેશના પૂર્વ ભાગમાં આવેલા પશ્ચિમ બંગાળ રાજ્યમાં આવેલા બાંકુડા જિલ્લામાં આવેલું એક મહત્વનું શહેર છે. બાંકુડા શહેરમાં આ જિલ્લાનું વહીવટી મુખ્ય મથક આવેલું છે.

શ્રેણી:પશ્ચિમ બંગાળ
શ્રેણી:પશ્ચિમ બંગાળનાં શહેરો અને નગરો
વર્ધમાન વિભાગ

**વર્ધમાન વિભાગ** ભારત દેશના પૂર્વ ભાગમાં આવેલા પશ્ચિમ બંગાળ રાજ્યમાં આવેલા કુલ ૩ (ત્રણ) મુખ્ય વિભાગો પૈકીનો એક વિભાગ છે. આ વિભાગનું મુખ્ય વહીવટી મથક વર્ધમાન શહેર ખાતે આવેલું છે.

વર્ધમાન વિભાગમાં કુલ ૭ (સાત) જિલ્લાઓ આવેલા છે.

## વર્ધમાન વિભાગમાં આવેલા જિલ્લાઓ 
*બાંકુડા જિલ્લો
*વર્ધમાન જિલ્લો
*બીરભૂમ જિલ્લો
*પૂર્વ મેદિનીપુર જિલ્લો
*હુગલી જિલ્લો
*પુરુલિયા જિલ્લો
*પશ્ચિમ મેદિનીપુર જિલ્લો

શ્રેણી:પશ્ચિમ બંગાળ
પ્રેસિડેન્સી વિભાગ

**પ્રેસિડેન્સી વિભાગ** ભારત દેશના પૂર્વ ભાગમાં આવેલા પશ્ચિમ બંગાળ રાજ્યમાં આવેલા કુલ ૩ (ત્રણ) મુખ્ય વિભાગો પૈકીનો એક વિભાગ છે. આ વિભાગનું મુખ્ય વહીવટી મથક કોલકાતા શહેર ખાતે આવેલું છે.

પ્રેસિડેન્સી વિભાગમાં કુલ ૬ (છ) જિલ્લાઓ આવેલા છે.

## પ્રેસિડેન્સી વિભાગમાં આવેલા જિલ્લાઓ 
*હાવડા જિલ્લો
*કોલકાતા જિલ્લો
*મુર્શિદાબાદ જિલ્લો
*નદિયા જિલ્લો
*ઉત્તર ૨૪ પરગણા જિલ્લો
*દક્ષિણ ૨૪ પરગણા જિલ્લો

શ્રેણી:પશ્ચિમ બંગાળ
ઓલ ઈન્ડિયા મુસ્લિમ લીગ

**મુસ્લિમ લીગ** (અંગ્રેજી: All India Muslim League, ઉર્દૂ: مسلم لیگ) બ્રિટિશ ભારતમાં એક રાજનૈતિક દળ હતું જેના પ્રયાસ થકી ઈ. સ. ૧૯૪૭માં ભારતના ભાગલા અને ઇસ્લામિક રાષ્ટ્ર પાકિસ્તાનની સ્થાપના થઈ. ઓલ ઈન્ડિયા મુસ્લિમ લીગની સ્થાપના ઈ. સ. ૧૯૦૬માં ઢાકા શહેરમાં થઈ હતી. મુસ્લિમ લીગની સથાપના ઢાકાના નવાબ સલીમઉલ્લહ દ્વારા કરવામાં આવી હતી. શરુઆતમાં આ લીગ ભારતમાં મુસલમાનોના હિતોની રક્ષા પર કેન્દ્રિત રહી અને સર સૈય્યદ અહમદ ખાનની સલાહ પ્રમાણે બ્રિટિશ સરકારનું સમર્થન કરવા પર જોર આપતી રહી. ઈ. સ. ૧૯૧૧માં જ્યારે બંગાળના વિભાજનની માંગને ખારિજ કરવામાં આવી ત્યારે મુસ્લિમ લીગ દ્વારા આને ભારતમાંના મુસલમાનો પ્રતિ વિશ્વાસઘાત માનવામાં આવ્યો અને ભારતની સ્વતંત્રતાની માઁગ ઉઠાવવાની શરુઆત કરી. ઈ. સ. ૧૯૩૦માં પ્રખ્યાત શાયર મુહમ્મદ ઇકબાલના નેતૃત્વમાં મુસ્લિમ લીગ તરફથી પહેલી વાર મુસલમાનો માટે અલગ રાજ્યની માંગ ઉઠાવવામાં આવી હતી. મહમદ અલી ઝીણાના નેતૃત્વ સાથે જ આ માંગને વધુ બળ મળ્યું અને અંતતઃ ભારતનું વિભાજન કરાવવામાં લીગ સફળ થઈ.

સ્વતંત્રતા મળ્યા બાદ ભારત દેશના કેરળ રાજ્યમાં આ લીગ હાલના સમયમાં પણ સક્રિય છે. પાકિસ્તાનમાં મુસ્લિમ લીગના વિભાજન પછી બનેલા બંને દળ કેટલાંય વર્ષ સત્તારૂઢ રહી ચુક્યાં છે.

શ્રેણી:ભારતનો ઇતિહાસ
શ્રેણી:પાકિસ્તાન
શ્રેણી:રાજકારણ
શ્રેણી:રાજકીય પક્ષ
ઉંબરો (વૃક્ષ)

**ઉંબરો** વડની પ્રજાતિનું એક વિશાળ વૃક્ષ હોય છે. ઉંબરાના વૃક્ષને સંસ્કૃતમાં ઉદુમ્બર, બંગાળીમાં હુમુર, મરાઠીમાં ઉદુમ્બર, હિંદીમાં ગૂલર, અરબીમાં જમીઝ, ફારસીમાં અંજીરે આદમ કહેવામાં આવે છે. આ ઝાડ પર ફૂલ આવતાં નથી. આ ઝાડની શાખાઓમાંથી ફળ ઉત્પન્ન થતાં હોય છે. ફળ ગોળ -ગોળ અંજીરના આકારનાં હોય છે. અને આ ફળમાંથી સફેદ - સફેદ દૂધ નિકળે છે. આ ઝાડનાં પાંદડાં લભેડા જેવાં હોય છે. નદીના પટમાં થતાં ઉંબરાનાં પાંદડાં અને ફળ સામાન્ય ઉંબરાનાં પાંદડાં -ફળ કરતાં નાનાં હોય છે.

## પર્ણો 
કઠ ઉંબરાનાં પાંદડાં ઉંબરાનાં પાંદડાંથી મોટાં હોય છે. તેનાં પાંદડાંને અડકવાને કારણે હાથોમાં ખૂજલી થવા લાગે છે. આ ઉપરાંત પાંદડાંમાંથી દૂધ નિકળે છે. ઉંબરાનું ઝાડ નદી ઉંબરો અને કઠ ઉંબરો એમ જુદા જુદા બે પ્રકારના હોય છે. 

## ગુણ 
ઉંબરો શીતળ , ગર્ભસંધાનકારક , વ્રણરોપક , રૂક્ષ , કસેલો , ભારે, મધુર, અસ્થિસંધાન કારક તેમજ વર્ણને ઉજ્જ્વળ કરનાર છે. કફપિત્ત,અતિસાર તથા યોનિ રોગને નષ્ટ કરનાર છે. 

**ઉંબરાની છાલ** - અત્યંત શીતળ, દુગ્ધવર્ધક , કસેલી, ગર્ભહિતકારી તથા વર્ણવિનાશક હોય છે.

ઉંબરાનાં કોમળ ફળ- સ્તંભક, કસેલો, હિતકારી તથા તૃષા પિત્ત-કફ અને રૂધિરદોષ નાશક છે.

મધ્યમ કોમળ ફળ - સ્વાદુ ,શીતળ , કસેલા, પિત્ત , તૃષા, મોહકારક તેમ જ વમન તથા પ્રદર રોગ વિનાશક હોય છે. 

તરૂણ ફળ - કસેલા, રૂચિકારી , અમ્લ , દીપન , માઁસવર્ધક , રૂધિરદોષકારી તથા દોષજનક હોય છે.

પાકાં ફળ - કસેલા, મધુર, કૃમિકારક, જડ, રૂચિકારક, અત્યંત શીતળ, કફકારક તથા રક્તદોષ, પિત્ત, દાહ, ક્ષુધા, તૃષા, શ્રમ, પ્રમેહ શોક અને મૂર્છા નાશક હોય છે. 

નદી ઉંબરો - ઉંબરો - ગૂલર ઘણા પ્રકારે ગુણ વાળું તથા રસવીર્ય અને વિપાકમાં એનાથી થોડું હિન હોય છે. ઉંબરાના વૃક્ષનો એક ભેદ કાકોદુમ્બરી અથવા કઠૂમર છે. નામ - સંસ્કૃત - કાકોદુમ્બરી, હિંદી - કઠૂમર , બંગાળી- કાકડુમુર, કાલાઉમ્બર તથા બોખાડા ,ગુજરાતી- ટેડ ઉંબરો ,અરબી-તનવરિ ,ફારસી-અંજીરેદસ્તી,,અંગ્રેજી-કિગૂટી. ગુણ- કઠ ઉંબરો સ્તંભક, શીતળ, કસેલા તથા પિત્તકફ, વ્રણ, શ્વેતકુષ્ટ, પાંડુ રોગ, અર્શ, કમળો, દાહ, રક્તાતિસાર, રક્તવિકાર, શોથ, ઉર્ધ્વશ્વાસ તેમજ ત્વગ દોષ વિનાશક હોય છે.

## સંદર્ભ
## બાહ્યકડીઓ 
* 

શ્રેણી:વનસ્પતિ
શ્રેણી:વનસ્પતિશાસ્ત્ર‎
શ્રેણી:આયુર્વેદિક ઓસડિયાં
અરીઠાં

right|thumb|300px|અરીઠાંનું વૃક્ષ
**અરીઠાં** એ એક વૃક્ષ છે, જે ભારતીય ઉપખંડમાં લગભગ દરેક જગ્યા પર જોવા મળે છે. આ વૃક્ષનાં પાંદડાં ઉંબરાનાં પાંદડાં કરતાં મોટાં, છાલ ભૂરા રંગની તથા ફળની લૂમો હોય છે. આ ઝાડની બે જાતિઓ હોય છે. પ્રથમ જાતિનાં વૃક્ષનાં ફળોને પાણીમાં ભિંજવીને અને હલાવવાથી ફીણ ઉત્પન્ન થાય છે અને આ ફીણવાળા પાણી વડે સૂતરાઉ, ઊન તથા રેશમ એમ બધા પ્રકારનાં કપડાં તથા વાળ ધોઈ શકાય છે.

આયુર્વેદના મત પ્રમાણે આ ફળ ત્રિદોષનાશક, ગરમ, ભારે, ગર્ભપાતક, વમનકારક, ગર્ભાશયને નિશ્ચેષ્ટ કરનારું તથા અનેક પ્રકારના વિષના પ્રભાવને નષ્ટ કરનારું છે. સંભવત: વમનકારક હોવાને કારણે જ આ ફળ વિષનાશક પણ છે. વમન કરાવવા માટે એની માત્રા બે થી ચાર માસા જેટલી દર્શાવવામાં આવેલી છે. ફળના ચૂર્ણનાક ઘાટ્ટા ઘોળનાં ટીપાંને નાકમાં નાખવાથી આધાશીશી, મિર્ગી અને વાતોન્માદમાં લાભ થતો હોવાનું દર્શાવવામાં આવ્યું છે. બીજા પ્રકારનાં વૃક્ષમાંથી પ્રાપ્ત બીજમાંથી તેલ કાઢવામાં આવે છે, જે ઔષધિ તરીકે કામ આવે છે. આ વૃક્ષમાંથી ગુંદર પણ મળે છે. 

અરીઠાં એ અતિ ઉત્તમ ઔષધ છે. સંસ્કૃતમાં એને અરિષ્ટ (જેના ઉપયોગથી કોઈ અનિષ્ટ થતુ નથી) કહે છે. અરીઠાં સ્વાદમાં તીખાં, કડવાં, લઘુ, સ્નિગ્ધ, તીક્ષ્ણ, પચ્યા પછી પણ તીખાં, ગરમ, મળને ખોતરનાર, ગર્ભપાત કરાવનાર તથા વાયુ, કૃષ્ઠ, ખંજવાળ, વિષ અને વિરસ્ફોટકનો નાશ કરનાર છે.

## બાહ્ય કડીઓ 
* 
* Flora of China: *Sapindus* species list

શ્રેણી:વનસ્પતિ
શ્રેણી:વનસ્પતિશાસ્ત્ર‎
શ્રેણી:આયુર્વેદિક ઓસડિયાં
શ્રેણી:ઔષધીય વનસ્પતિ
શ્રેણી:ગુજરાતની વનસ્પતિ
શેહરે પનાહ

**શેહરે પનાહ** એ ઉર્દૂ શબ્દ છે, જેનો અર્થ થાય છે શહેર ને આશ્રય- સુરક્ષા આપવી. ૧૬ મી સદી દરમ્યાન જ્યારે સુરત સમગ્ર ભારતનું સૌથી ધનાઢ્ય અને વિક્સીત શહેર તથા બંદર હતું, સુરત *સોનાની મૂરત* ગણાતું. મોગલ સામ્રાજ્યના શાહી ખજાનાની મોટા ભાગની આવક અહીની જકાત અને વેપારથી આવતી હતી. ઉપરાંત સુરત બંદરેથી હજારો હાજીઓ મક્કાની હજ પઢવા જતા–આવતાં. ધાર્મિક લોકોની સંખ્યા પણ વિશેષ રહેતી હતી, તેથી મુઘલ સરકારે આ મહત્વનાં શહેરને મરાઠા તેમજ અન્ય પ્રજાથી રક્ષણ આપવા સમગ્ર શહેર ફરતે એક મજબુત ઉંચો કોટ બનાવવાનું નક્કી કર્યું અને આ કોટ બન્યા બાદ તેનું નામ **શેહરે પનાહ** રાખવામાં આવ્યું.

## સ્થાપત્ય રચના 
શેહરે પનાહ કોટની ઉંચાઇ ૨૦ થી ૨૫ ફુટ જેટલી રાખવામાં આવી હતી અને આ કોટ લગભગ ૪ થી ૫ ફુટ જેટલો જાડો હતો તેની દિવાલનું બાંધકામ ચપટી અને લાંબી લાલ ઈંટોથી થયું હતુ. વળી તેના પાયામાં મજબુત મોટા તપખીરીયા પથ્થરો ગોઠવેલા હતા. શહેરની બહાર લગભગ ૪ કિ.મી. લાંબા આ કોટની ફરતે ખાડીનું નિર્માણ થયેલું હતું. આ કોટના અમુક અમુક અંતરે શહેરની બહાર જવા માટે લગભગ ૧૨ જેટલા દરવાજા પણ બનાવાયા હતાં. કહેવાય છે કે આ કોટની અંદરનું શહેર સુંદર રીતે અમુક વિભાગોમાં વહેંચાયેલું હતું જેને 'ચકલા' કહેવામાં આવતા. ઉદા. બડેખા ચકલા, વડા ચકલા, ચકલા બાઝાર, ચોક ચકલો વગેરે. આ કોટની અંદર નાણાવટ, મુગલીસરા, શાહપોર, ભાગળ, ચોક, સોની ફળીયા, રાણી તળાવ, લાલગેટ, ચૌટા પુલ, ભાગા તળાવ જેવા વિસ્તારોનો સમાવેશ થતો હતો. આજે આ ઐતિહાસીક કોટ લગભગ નાશ પામ્યો છે. છતાં તેનાં થોડા ઘણા અવશેષો સૈયદ પુરા, હરીજન વાસ પાસે જોઈ શકાય છે.

શ્રેણી:સુરત શહેર
આલમપનાહ

**આલમપનાહ** સુરત શહેરમાં આવેલો એક વિસ્તાર છે. આ વિસ્તાર મુઘલ સમયમાં સુરતની વધતી જતી વસ્તીને લીધે બનાવવામાં આવ્યો હતો.

*આલમપનાહ* એ ઉર્દૂ શબ્દ છે, જેનો અર્થ *પ્રજાને આશ્રય-સુરક્ષા આપવી* થાય છે. ૧૬ મી સદી દરમ્યાન જ્યારે સુરત સમગ્ર ભારતનું સૌથી ધનાડ્ય અને વિકસીત શહેર તથા બંદર હતું, મોગલ સામ્રાજ્યના શાહી ખજાનાની મોટા ભાગની આવક અહીંની જકાત અને વેપારથી આવતી હતી. ઉપરાંત સુરત બંદરેથી મક્કાની હજ પઢવા જતા ધાર્મિક લોકોની સંખ્યા પણ વિશેષ રહેતી હતી , આથી સમગ્ર શહેરને ફરતે એક મજબૂત ઊંચો કોટ બનાવવાનું નક્કી થયું અને આ કોટ બન્યા બાદ તેનું નામ "શેહરે પનાહ" રાખવામાં આવ્યું, પણ સમય જતા સુરતની વસ્તી અને સમૃદ્ધિ વધતી ગઇ અને હવે "શેહરે પનાહ" ની બહાર પણ નવું શહેર વિકસી ચુક્યું હતું  તેથી મુઘલ સરકારે આ મહત્વના શહેરને મરાઠા તેમજ અન્ય પ્રજાથી રક્ષણ આપવા સમગ્ર શહેરને ફરતે એક વધુ મજબુત ઊંચો કોટ બાંધ્યો જે નવા શહેરને પણ આવરી લેતો હતો આ નવા બનેલા કોટને **આલમ પનાહ** નામ આપવામાં આવ્યું.

## સ્થાપત્ય રચના 
આલમ પનાહ કોટની ઊંચાઈ પણ *શેહરે પનાહ* કોટની જેમ ૨૦ થી ૨૫ જેટલી રાખવામાં આવી હતી અને આ કોટ લગભગ ૪ થી ૫ ફુટ જેટલો જાડો હતો પણ તેની દિવાલ વધુ મજબુત નાની લાલ ઈંટોથી થયું હતુ, વળી તેના પાયામાં મજબૂત તપખીરીયા પથ્થરોના મોટા બ્લોક ગોઠવેલા હતા વળી શહેરની બહાર લગભગ કિ.મી લાંબા આ કોટની ફરતે રસ્તાનુ નિર્માણ થયેલું હતું જે આજે રિંગ રોડ તરીકે વિકસી ચુક્યો છે. આ કોટનાં અમુક અમુક અંતરે શહેરની બહાર જવા માટે દરવાજા પણ બનાવાયા હતાં, આ દરવાજાઓને આધારે આજનાં આધુનિક સુરતનાં વિસ્તારોનાં નામો પણ પડ્યા છે જેવાકે વેડદરવાજા, કતારગામ દરવાજા, લાલ દરવાજા, દિલ્હી દરવાજો (દિલ્હી ગેટ), સહરા દરવાજા, કમેલા દરવાજા, ઉધના દરવાજા, મજુરા દરવાજા (મજુરા ગેટ), તથા અઠવા દરવાજો (અઠવા ગેટ), કહેવાય છે કે આ કોટની અંદરનું નવું શહેર સુંદર રીતે અમુક વિભાગોમાં વહેંચાયેલું હતું જેને **પરા** કહેવામાં આવતા જેમાં સૈયદપુરા, રામપુરા, રૂદર પુરા, નાનપુરા, સલાબતપુરા, બેગમપુરા, સગ્રામ પુરા, વગેરે વિસ્તારો આવરી લેવાયા હતા. આજે આ ઐતિહાસિક કોટ લગભગ નાશ પામ્યો છે, છતાં તેનાં થોડા ઘણા અવશેષો કતારગામ - ગોતાલાવાળી  પાસે જોઇ શકાય છે.

શ્રેણી:સુરત શહેર
સરકારપુરા (તા. રાધનપુર)

**સરકારપુરા (તા. રાધનપુર)** ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ઉત્તર ભાગમાં આવેલા પાટણ જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૯ (નવ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા રાધનપુર તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. સરકારપુરા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, વરિયાળી, બાજરી, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.

શ્રેણી:રાધનપુર તાલુકો
પીયાસણા (પંખી)

**પિયાસણ** (અંગ્રેજી:Wigeon) એ એક પરદેશી નસલની બતક છે. પિયાસણ બતકનું માથું અને ડોક ચોકલેટ જેવા બજરીયા રતુમડાં રંગનાં હોય છે. વળી એમાં માથાની વચ્ચોવચ ચાંચના મૂળથી અડધા માથા સુધી ફિક્કો પીળાશ પડતો બદામી શ્વેત રંગનો પટ્ટો હોય છે. આ પક્ષીની મુખ્ય ઓળખાણ એની ગુલાબી રંગની છાતી છે. તેની પીઠ અને પાંખોમાં પણ સફેદ લીટો જોવા મળે છે. તેની પૂંછડી કાળા રંગની હોય છે. તેની ચાંચ વાદળી રંગની હોય છે તેમ જ ચાંચનો છેડો કાળા રંગનો હોય છે.

## બાહ્ય કડીઓ 
* સંકર પિયાસણનાં ચિત્રો 
* સંકર પિયાસણનું ચિત્રદર્શન (hybrid wigeon) 

શ્રેણી:પક્ષી
શ્રેણી:પ્રાણીશાસ્ત્ર
સીંગપર (બતક)

thumb
**સીંગપર** એ એક જાતની વિદેશી નસ્લની બતક છે. આ બતક અણીદાર લાંબી પૂંછડીવાળી હોય છે, આથી જ અંગ્રેજી ભાષામાં તેને પીનટેઇલ (Pintail) કહેવામાં આવે છે. ગુજરાતમાં આ બતકને *શંખલી* પણ કહે છે. આ બતક ૨૨ થી ૨૫ ઈંચ (૫૫ થી ૭૨ સેમી) જેટલી લંબાઈ ધરાવતું હોય છે. આ પૈકી એની પૂંછડીની લંબાઈ પ થી ૮ ઈંચ (૧૨ થી ૨૦ સેમી) જેટલી હોય છે.
આ પક્ષીની ખાસ ઓળખ એની ડોક તેમજ માથુંનો ચોકલેટ જેવો રંગ છે. વળી ડોકની બંને બાજુએ ગાલ પાસેથી સફેદ લીટો શરુ થાય છે અને પહોળો થતો થતો નીચેના છાતી અને પેટના સફેદ રંગ સાથે મળી જાય છે. તેની પીઠ પર ઝીણી ઝીણી રાખોડી રેખાઓ હોય છે. માદાઓ થોડી અલગ હોય છે અને મોટેભાગે જોડીમાં જ જોવા મળે છે.

## બાહ્ય કડીઓ 
* સીંગપરને લગતી તસવીરો, ઓડિયો તથા વિડિયો  on the Internet Bird Collection

શ્રેણી:બતક
શ્રેણી:યાયાવર પક્ષીઓ
કે. શંકર પિલ્લાઈ

ભારતીય વ્યંગચિત્ર (કાર્ટૂન) કળાના પિતામહ તરીકે ઓળખાતા **કેશવ શંકર પિલ્લાઈ**નો જન્મ ૩૧ જુલાઈ, ૧૯૦૨ના રોજ કેરળ રાજ્યમાં થયો હતો. શિક્ષણ મેળવવા માટે મુંબઈ અને ત્યારબાદ પોતાની કાર્ટૂનિસ્ટ તરીકેની નોકરી ચાલુ થતાં જ શંકરે સપરિવાર દિલ્હી શહેરમાં વસવાટ કર્યો. ૨૬ ડિસેમ્બર, ૧૯૮૯ના રોજ શંકરનો દેહાંત થયો હતો.
  
## શિક્ષણ 
શાળાકીય શિક્ષણ મેળવ્યા બાદ કાયદાનું શિક્ષણ મેળવવા માટે મુંબઈ શહેરમાં આવેલા શંકરે એક વર્ષ પછી ભણવાનું છોડીને એક શિપિંગ કંપનીમાં નોકરીની શરૂઆત કરી.

## કાર્ટૂનની શુરુઆત 
મુંબઈમાં ભણતર દરમિયાન શંકરે કેટલાક સમાચારપત્રોમાં પોતાનાં કાર્ટૂન મોકલવાની શરૂઆત કરી હતી, જેમાં *ફ્રી પ્રેસ જનરલ*, *ક્રોનિકલ*, *વીકલી હેરાલ્ડ* મુખ્ય હતાં. ઈ. સ. ૧૯૩૨માં *ધ હિન્દુસ્તાન ટાઈમ્સ* નામના અખબાર તરફથી શંકરને સ્ટાફ કાર્ટૂનિસ્ટ તરીકે નિયુક્ત કરવામાં આવ્યા.

## પ્રકાશન 
ઇ. સ. ૧૯૪૨માં શંકરે *ધ હિંદુસ્તાન ટાઈમ્સ*ની નોકરી છોડીને પોતાના જેવી પહેલી અને અનોખી પત્રિકા *શંકર્સ વીકલી*ની શુરુઆત કરી. શંકર્સ વીકલી રાજનૈતિક વ્યંગચિત્રો પર આધારિત એક સાપ્તાહિક પત્રિકા હતી, જે બહુજ લોકપ્રિય થઇ અને ઘણાં કાર્ટૂનિસ્ટો માટે શીખવા તેમજ કાર્ય કરવાનું માધ્યમ બની. ૨૭ વર્ષ પછી ઇ. સ. ૧૯૭૫માં શંકર્સ વીકલીનું પ્રકાશન બંધ થઇ ગયું. બાળકો સાથેના અનહદ પ્રેમના કારણે શંકરે બાળકો માટે *ચિલ્ડ્રન્સ વર્લ્ડ* નામની માસિક પત્રિકાનું પણ પ્રકાશન કર્યું. 

## પુરસ્કાર 
કે. શંકર પિલ્લાઇને કલાના ક્ષેત્રમાં પ્રદાન બદલ ૧૯૬૬માં ભારત સરકાર દ્વારા પદ્મભૂષણ પુરસ્કાર વડે સમ્માનિત કરવામાં આવ્યા હતા. આ ઉપરાંત તેમને પદ્મશ્રી અને પદ્મવિભૂષણ પુરસ્કાર પણ પ્રદાન કરવામાં આવ્યા હતા.

## બાહ્ય કડીઓ 
* Shankar at ચિલ્ડ્રન'સ બુક ટ્રસ્ટ 
* The Ingenious Cartoonist with an Aching Heart 
* શંકર આંતરરાષ્ટ્રીય ગુડીયા સંગ્રહાલય (Shankar's International Dolls Museum) 

શ્રેણી:પદ્મવિભૂષણ પુરસ્કાર વિજેતાઓ
શ્રેણી:પદ્મશ્રી પુરસ્કાર વિજેતાઓ
શ્રેણી:પદ્મભૂષણ પુરસ્કાર વિજેતા
શ્રેણી:ભારતીય કાર્ટુનિસ્ટ
શ્રેણી:કાર્ટુન
ઓઝરપાડા

**ઓઝરપાડા** ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના દક્ષિણ ભાગમાં આવેલા વલસાડ જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૬ (છ) તાલુકાઓ પૈકીના એક અને મહારાષ્ટ્ર રાજ્યને અડીને આવેલા એવા ધરમપુર તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. ઓઝરપાડા ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, દૂધની ડેરી, આંગણવાડી તેમ જ પંચાયતઘર જેવી સગવડો ઉપલબ્ધ થયેલ છે.

આ ગામમાં ખેતી, ખેતમજૂરી અને પશુપાલન મુખ્ય વ્યવસાય છે. આ ગામમાં ૧૦૦ ટકા આદિવાસી લોકો વસે છે. આ ગામ જંગલોથી ભરપૂર ડુંગરાળ પ્રદેશમાં આવેલું છે. અહીંના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી અને પશુપાલન છે. પહેલાં અહીં નાગલી, ડાંગર, વરાઇ જેવાં ધાન્યો જ પકવવામાં આવતાં પરંતુ, હાલના સમયમાં શેરડી, ડાંગર, કેરી, ચીકુ અને શાકભાજી આ ગામનાં ખેત-ઉત્પાદનો છે. અહીંના લોકો કુકણા બોલી બોલે છે, જે ગુજરાતી ભાષાથી એકદમ અલગ હોય છે.

આ ગામથી નજીકનું હવાઇમથક દક્ષિણ દિશામાં મુંબઇ તેમ જ ઉત્તર દિશામાં સુરત ખાતે આવેલું છે.

શ્રેણી:વલસાડ જિલ્લો
શ્રેણી:ધરમપુર તાલુકો
શંકર આંતરરાષ્ટ્રીય ઢીંગલી સંગ્રહાલય, દિલ્હી

thumb|right|250px| શંકર આંતરરાષ્ટ્રીય ગુડીયા સંગ્રહાલય, દિલ્હી**શંકર આંતરરાષ્ટ્રીય ઢીંગલી સંગ્રહાલય** નવી દિલ્હી ખાતે આવેલું છે. આ સંગ્રહાલયની સ્થાપના મશહૂર વ્યંગ્ય ચિત્રકાર (કાર્ટૂનિસ્ટ) કે. શંકર પિલ્લાઈ- (૧૯૦૨-૧૯૮૯) દ્વારા કરવામાં આવી હતી. અહીંયા વિભિન્ન પરિધાનોમાં સજાવવામાં આવેલી ઢીંગલીઓનો સંગ્રહ વિશ્વના સૌથી મોટા સંગ્રહોમાંથી એક છે. આ સંગ્રહાલય *બહાદુર શાહ ઝફર માર્ગ* પર ચિલ્ડ્રન બુક ટ્રસ્ટના ભવનમાં આવેલું છે. આ ઢીંગલી ઘરના નિર્માણની પાછળ એક રોચક ઘટના રહેલી છે. જવાહરલાલ નેહરુ જ્યારે દેશના વડા પ્રધાન હતા ત્યારે દેશના પ્રસિદ્ધ વ્યંગ્ય ચિત્રકાર કે. શંકર પિલ્લાઈ એમની સાથે દરેક જગ્યાએ જતા પત્રકારોના જૂથના સદસ્ય હતા. તેઓ દરેક વિદેશ યાત્રામાં નેહરૂજીની સાથે સામેલ હતા. વ્યંગ્ય ચિત્રકાર કે. શંકર પિલ્લાઇને ઢીંગલીઓમાં ખાસ રસ હતો. આથી તેઓ યાત્રા દરમિયાન પ્રત્યેક દેશની અલગ-અલગ પ્રકારની ઢીંગલીઓ એકત્ર કરતા રહેતા હતા. ધીરે-ધીરે એમની પાસે ૫૦૦ જાતની ઢીંગલીઓ એકઠી થઈ ગઈ. તેઓ એમ વિચારતા હતા કે આ ઢીંગલીઓને આખા દેશનાં બાળકો જોઈ શકે. આથી તે અલગ-અલગ સ્થળો પર પોતાનાં કાર્ટૂનોના પ્રદર્શનની સાથે સાથે આ ઢીંગલીઓનું પણ પ્રદર્શન ખુલ્લું મુકતા હતા. વારંવાર આ રીતે ઢીંગલીઓને પ્રદર્શન માટે લાવવા અને પરત લઇ જવાના સમયમાં કેટલીક વાર ઢીંગલીઓમાં તોડફોડ પણ થઈ જતી હતી. એક વાર પંડિત નેહરૂ પોતાની પુત્રી ઈન્દિરા ગાંધીની સાથે આ પ્રદર્શન જોવા માટે આવી ગયા હતા અને જાતભાતની ઢીંગલીઓને જોઈ તેઓ ખુબજ ખુશ થયા. આ સમયે શંકરે  ઢીંગલીઓને લાવવા અને લઈ જવામાં થતી પરેશાની તરફ નેહરૂજીનું ધ્યાન ખેંચ્યું હતું. ચાચા નેહરૂએ આ ઢીંગલીઓના સંગ્રહ માટે એક સ્થાયી ઘર માટે સુઝાવ આપ્યો હતો. 

દિલ્હીમાં જ્યારે ચિલ્ડ્રન્સ બુક ટ્રસ્ટ માટે મકાનનું નિર્માણ કરવામાં આવ્યું ત્યારે એના એક ભાગમાં આ ઢીંગલીઓ માટે પણ મકાન બનાવવામાં આવ્યું હતું. આ રીતે દુનિયાભરની ઢીંગલીઓના સંગ્રહને સાચવીને રાખવાને માટે એક અનોખું ઘર મળી ગયું. દિલ્હી ખાતે બહાદુર શાહ ઝફર માર્ગ પર બનેલા આ સંગ્રહાલયનું નામ "ગુડીયા ઘર" છે. અહિંયાં વિભિન્ન પરિધાનોમાં સજાવવામાં આવેલી ઢીંગલીઓનો સંગ્રહ વિશ્વના સૌથી વિશાળ સંગ્રહોમાંથી એક છે. ૫૧૮૪.૫ ચોરસ ફુટ જેટલી વિશાળ જગ્યામાં પથરાયેલા આ સંગ્રહાલયમાં ૧૦૦૦ ફુટ જેટલી લંબાઈ ધરાવતી દીવાલો પર ૧૬૦ થી અધિક કાચ વડે સુરક્ષિત  બનેલા ખાનાંઓ બનાવી તેમાં આ ઢીંગલીઓ ગોઠવવામાં આવેલી છે. આ સંગ્રહાલય બે ભાગોમાં વહેંચાયેલો છે. જેમાં એક હિસ્સામાં યૂરોપિયન દેશો ઇંગ્લૈંડ, અમેરિકા, ઑસ્ટ્રેલિયા, ન્યૂઝીલેન્ડ, રાષ્ટ્ર મંડળ દેશોની ઢીંગલીઓ પ્રદર્શન માટે રાખવામાં આવી છે. જ્યારે બીજા ભાગમાં એશિયાઈ દેશો, મધ્યપૂર્વ, આફ્રીકા અને ભારતની ઢીંગલીઓ પ્રદર્શિત કરવામાં આવી છે. આ ઢીંગલીઓને ખૂબ સજાવીને રાખવામાં આવી છે. આ ગુડીયા ઘરનો પ્રારંભ ૧૦૦૦ જેટલી ઢીંગલીઓના સંગ્રહથી થયો હતો. વર્તમાન સમયમાં અહિયાં ૮૫ દેશોમાંથી લાવવામાં આવેલી આશરે ૬૫૦૦ ઢીંગલીઓના સંગ્રહને  નિહાળી શકાય છે.

આ સંગ્રહાલય સવારના ૧૦ વાગ્યાથી  સાંજના ૬ વાગ્યા સુધી દર્શકો માટે ખુલ્લું રાખવામાં આવે છે. આ સંગ્રહાલયની મુલાકાત લેવા માટે પ્રવેશ શુલ્ક વયસ્કો માટે ૧૫ રૂપિયા પ્રતિ વ્યક્તિ  દીઠ તથા બાળક દીઠ ૫ (પાંચ) રૂપિયા છે. બાળકો જો ૨૦ના સમૂહમાં ગુડીયા ઘર જોવા માટે આવે તો પ્રતિ બાળક દીઠ ટિકિટનું મૂલ્ય માત્ર ૩ (ત્રણ) રૂપિયા છે. દરેક સોમવારના દિવસે ગુડીયા ઘર બંધ રહેતું હોય છે.

## સંદર્ભો 
## બાહ્ય કડીઓ 
* ચિલ્ડ્રન્સ બુક ટ્રસ્ટ - ડોલ્સ મ્યુઝિયમ 

શ્રેણી:દિલ્હીનાં જોવાલાયક સ્થળો
શ્રેણી:સંગ્રહાલય
ચણોઠી

right|thumb|300px| ચણોઠીની વેલ પર લાગેલ શીંગમાં ચણોઠીનાં બીજ

**ચણોઠી** અથવા રત્તી (Coral Bead) વેલ જાતિની એક વનસ્પતિ છે. ચણોઠીની શીંગો પાકી થાય ત્યારબાદ વેલ સુકાઇ જાય છે. ચણોઠીનાં ફૂલ ચોળી (શાકભાજી) જેવાં હોય છે. તેની શીંગનો આકાર ખુબ જ નાનો હોય છે, પરંતુ પ્રત્યેક શીંગમાંથી ૪-૫ ચણોઠી બીજ નિકળતાં હોય છે. ચણોઠી બે પ્રકારની હોય છે, જેની વેલ અને શીંગો સરખી જ દેખાય છે, પરંતુ એના બીજના રંગમાં ભેદ જોવા મળે છે. અર્થાત સફેદ ચણોઠીમાં સફેદ તથા લાલ ચણોઠીમાં લાલ બીજ નિકળે છે. અશુદ્ધ ફળનું સેવન કરવાથી કોલેરાની જેમ જ ઉલ્ટી અને ઝાડા થઇ જાય છે. ચણોઠીનાં મૂળ ભ્રમવશ જેઠીમધના સ્થાન પર પણ પ્રયુક્ત કરવામાં આવતાં હોય છે.

## વિભિન્ન ભાષાઓમાં નામ 
* અંગ્રેજી: Coral Bead
* હિન્દી: ગુંજા, ચૌંટલી, ઘુંઘુચી, રત્તી
* સંસ્કૃત: સફેદ કેઉચ્ચટા, કૃષ્ણલા, રક્તકાકચિંચી
* બંગાલી: શ્વેત કુચ, લાલ કુચ
* મરાઠી: ગુંજા
* ગુજરાતી: ધોળી ચણોઠી, રાતી ચણોઠી
* તેલુગુ: ગુલુવિદે
* ફારસી: ચશ્મેખરુસ
* અરબી: હબસુફેદ

## હાનિકારક પ્રભાવ 
પાશ્ચાત્ય મતાનુસાર ચણોઠીનાં ફળોનું સેવન કરવાથી કોઈ હાનિ થતી નથી, પરંતુ ક્ષત પર લગાવવાથી વિધિવત કાર્ય કરતી હોય છે. સુશ્રુતના મત અનુસાર ચણોઠીની મૂળ ગણના છે કે ચણોઠીને આંખમાં નાખવાથી આંખોમાં જલન અને પાંપણોમાં સૂજન થઇ જતી હોય છે.

## ગુણ 
ધોળી અને લાલ એમ બંને પ્રકારની ચણોઠી, વીર્યવર્ધક (ધાતુને વધારનારી), બળવર્ધક (તાકાતને વધારનારી), તાવ (જ્વર), વાત, પિત્ત, મુખ શોષ, શ્વાસ, તૃષા, આંખોના રોગ, ખુજલી, પેટના કીડાઓ (કરમિયાં), કુષ્ટ (કોઢ) રોગને નષ્ટ કરનારી તથા વાળને માટે લાભકારી હોય છે. ચણોઠી અત્યંત મધૂર, પુષ્ટિકારક, ભારે, કડવી, વાતનાશક બળદાયક તથા રુધિર વિકારનાશક હોય છે. ચણોઠીનાં બીજ વાતનાશક અને અતિ વાજીકરણ હોય છે.

## ચિત્રો 

Image:Abrus_precatorius_-_Köhler–s_Medizinal-Pflanzen-002.jpg|ચણોઠીનો છોડ
Image:Abrus precatorius seeds.jpg|લાલ ચમકતી ચણોઠી જ્વેલરી તરીકે
File:Abrus precatorius W IMG 1578.jpg|પાંદડા અને ફૂલો*Abrus precatorius* leaves & flowers
File:Abrus precatorius W2 IMG 1578.jpg|ફૂલો

## બાહ્ય કડીઓ 
* ITIS * North America: Abrus precatorius
* **Abrus precatorius**: Plant of deadly but most beautiful seeds  at Disabled World
* INCHEM - ચણોઠી વિશે આંતરરાષ્ટ્રીય સંગઠન દ્વારા રાસાયણિક સલામતી માહિતી (Chemical Safety Information : Intergovernmental Organizations: Abrus precatorius L.)

શ્રેણી:ભારતીય વનસ્પતિ
શ્રેણી:વનસ્પતિ
શ્રેણી:વનસ્પતિશાસ્ત્ર‎
શ્રેણી:ગુજરાતની વનસ્પતિ
શહેર

thumb|શહેર
**શહેર** એ ઘણાં લોકોને કુટુંબ બનાવી રહેવા માટેની પ્રમાણમાં મોટી અને કાયમી વ્યવસ્થા છે, જેમાં આવા કુટુંબો સારી રીતે રહી શકે તે માટે આવાસો, રસ્તાઓ, વીજળી–પાણી, વાહનવ્યવહાર, દુકાનો, શાળા–કૉલેજ, બાગ–બગીચા અને એવી બધી જીવન જરૂરિયાતોની સુવિધા ઉપલબ્ધ હોય. આ માટે નગરપાલિકા કે મહાનગરપાલિકા હોય છે જે આવી વ્યવસ્થાઓ ઊભી કરે છે અને તેનું સંચાલન કરે છે. જોકે એવી ચોક્કસ કોઇ વ્યાખ્યા નથી કે જેનાથી શહેરને નગરથી જુદું પાડી શકાય, છતાં ઘણાં શહેરોને પોતાની એક ખાસ સંચાલકીય, કાયદાકીય, ઐતિહાસિક ઓળખ હોય છે.
ધોડીયા બોલી

**ધોડીયા બોલી** ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના દક્ષિણ ભાગમાં આવેલા પૂર્વ સરહદના વિસ્તારમાં રહેતા ધોડીયા જાતિના આદિવાસીઓની  બોલી છે. આ બોલી ગુજરાતી ભાષા કરતાં ઘણી અલગ હોય છે, તેમ છતાં કેટલાક શબ્દો ગુજરાતી ભાષાના પણ એકસરખા હોય છે.

ગુજરાત રાજ્યમાં આ બોલી વલસાડ જિલ્લા,  નવસારી જિલ્લા,  ડાંગ જિલ્લા, સુરત જિલ્લા, કેન્દ્રશાસિત સંઘપ્રદેશ દાદરા અને નગરહવેલી તેમ જ  તાપી જિલ્લામાં રહેતા ધોડીયા લોકો અંદરોઅંદરના સામાન્ય વહેવારમાં ઉપયોગ કરે છે.

## ધોડીયા બોલીના કેટલાક શબ્દાર્થો 
## આ પણ જુઓ 
* ધોડીયા લોકો

શ્રેણી:ગુજરાતની બોલીઓ
શ્રેણી:આદિવાસી બોલીઓ
પરવળ

thumb|250px|પરવળનો છોડ
thumb|પરવળનો પરિપક્વ બીજ.
right|thumb|250px|પરવળનાં ફળ
**પરવળ** એક પ્રકારની શાકભાજી છે. પરવળના વેલા જમીન પર ફેલાતા હોય છે. પદ્ધતિસરની ખેતીમાં ઉગાડાતાં પરવળ માટે હાલમાં દ્રાક્ષના વેલાની જેમ માંડવો બનાવી વેલા ઉપર ફેલાવવામાં આવે છે. પરવળની ખેતી આસામ, પશ્ચિમ બંગાળ, ઓરિસ્સા, બિહાર તથા ઉત્તર પ્રદેશ રાજ્યોમાં કરવામાં આવે છે.

## બાહ્ય કડીઓ 
* ભરેલાં પરવળ બનાવવાની રીત (નિશા મધુલિકા) 
* પરવળની ખેતી કરી ખેડૂતો માટે મિસાલ બનેલો વિમલ

શ્રેણી:શાકભાજી
શ્રેણી:વનસ્પતિશાસ્ત્ર‎
શ્રેણી:વનસ્પતિ
ગોખરુ (વનસ્પતિ)

right|thumb|250px|ગોખરુના છોડથી ભરેલું ખેતર
right|thumb|250px|ગોખરુનાં કાંટાવાળાં ફળ

**ગોખરુ** અથવા 'ગોક્ષુર' (વૈજ્ઞાનિક નામ:Tribulus terrestris, અંગ્રેજી: Land caltrops, Puncture vine) જમીન પર ફેલાતો નાનો પ્રસરણશીલ છોડ છે, કે જે અષાઢ અને શ્રાવણ મહિનામાં સામાન્ય રીતે દરેક વિસ્તારની દરેક પ્રકારની જમીન અથવા ખાલી જમીન પર ઉગી નીકળે છે. તેનાં પર્ણ ખંડિત અને પુષ્પ પીળા રંગનાં હોય છે, ફળ કંટકયુક્ત હોય છે, બજારમાં ગોખરુના નામથી આ ફળનું બીજ મળતું હોય છે.

ગોખરુ શીતવીર્ય, મુત્રવિરેચક, બસ્તિશોધક, અગ્નિદીપક, વૃષ્ય, તથા પુષ્ટિકારક હોય છે. વિભિન્ન વિકારોમાં વૈદ્યવર્ગ દ્વારા આનો પ્રયોગ કરવામાં આવે છે. મુત્રકૃચ્છ, સોજાક, અશ્મરી, બસ્તિશોથ, વૃક્કવિકાર, પ્રમેહ, નપુંસકતા, ગર્ભાશયના રોગ, વીર્ય ક્ષીણતામાં આનો ઉપયોગ કરવામાં આવે છે.

## બાહ્ય કડીઓ 
* ગોક્ષુર - (ટ્રિબ્યુલસ ટેરેર્ટ્રીસ)  (અખિલ વિશ્વ ગાયત્રી પરિવાર)
* Germplasm Resources Information Network: *Tribulus terrestris* 
* Flora Europaea: native distribution in Europe
* Page on *T. terrestris* at the Global Compendium of Weeds 
* Page from the U.S. Department of Agriculture's PLANTS database 
* *Tribulus terrestris* List of Chemicals (Dr. Duke's Databases) 

શ્રેણી:આયુર્વેદિક ઓસડિયાં
શ્રેણી:વનસ્પતિ
શ્રેણી:ઔષધીય વનસ્પતિ
શ્રેણી:વનસ્પતિશાસ્ત્ર‎
સેણધા (તા. ચાણસ્મા)

**સેણધા (તા. ચાણસ્મા)** ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ઉત્તર ભાગમાં આવેલા પાટણ જિલ્લામાં આવેલા ચાણસ્મા તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. સેણધા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, વરિયાળી, બાજરી, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.

શ્રેણી:ચાણસ્મા તાલુકો
ટર્કી

પાળેલા ટર્કી|200px|right|thumb

ટર્કી એ હાલમાં પુથ્વી પરનાં સૌથી મોટા પક્ષીઓમાં ત્રીજા ક્રમે આવતું પક્ષી છે. જેનો પશુપાલન માં માંસ તેમજ ઇંડા માટે ઉછેર કરવામાં આવે છે, એકંદરે મરધી જેવું પરંતુ આકારમાં તેનાં થી ચાર ગણું આ ટર્કી વિદેશોમાં ખુબજ પ્રચલીત છે. આમતો ટર્કી યુરોપીય દેશો માં જોવા મલે છે. પરંતુ ખાસતો તેનું મુળ વતનં ઉત્તર અમેરીકા છે. જ્યાં તે જંગલોમાં રહે છે. સામાન્ય રીતે પાલતુ ટર્કી નો કલર સફેદ હોય છે. પરંતુ જંગલી ટર્કીનો કલર કાળો, ઘેરો શાહી, તેમજ ભુખરો હોય છે. નર ના પ્રમાંણમાં માદા રંગમાં ઝાંખી હોય છે.

શ્રેણી:પક્ષી
બાબા રામદેવ

**સ્વામી રામદેવ** (જ. ૧૯૬૫) તરીકે પ્રખ્યાત **રામકિશન યાદવ**, એ ભારતીય હિંદુ સ્વામી છે. યોગાસનો, રાષ્ટ્રીય રાજકારણમાં સક્રિય વિરોધ માટે તેઓ વિશેષ કરીને જાણીતા છે. તેઓ દિવ્ય યોગ મંદિર ટ્રસ્ટના સ્થાપકોમાંથી એક છે, જેનું મુખ્ય કાર્યાલય હરિદ્વારમાં આવેલું છે. જેનું કાર્ય યોગાસનને જનતામાં લોકપ્રિય બનાવવાનું તેમજ આયુર્વેદિક ચિકિત્સા આપવાનું છે. પ્રતિષ્ઠિત ન્યૂયોર્ક ટાઇમ્સે તેમને "ભારતીય-જેણે રચ્યું યોગ સામ્રાજ્ય" કહી નવાજ્યાં છે.

તેમની યોગ શિબિરોમાં મોટી સંખ્યામાં લોકોની હાજરી હોય છે. સાડા આઠ કરોડથી વધુ લોકો ટીવી અને વિડિયો દ્વારા તેમનાં યોગ કાર્યક્રમોમાં હાજરી આપે છે. તેમની યોગ શિબિરો મોટા જનસમુહ માટે મફત હોતી નથી, પણ શુલ્ક લેવામાં આવે છે. બાબા રામદેવ અજબોની સંપત્તિના માલિક હોવાનું કહેવાય છે. રાજકારણમાં પણ તેઓ સક્રિય રસ લઈ રહ્યાં છે. તેઓ ભારતીય સંસ્કૃતિનો ફેલાવો, લોકોમાં દેશદાઝની ભાવના જગાડવી વગેરે ક્ષેત્રે પણ કાર્ય કરી રહ્યાં છે.

## પ્રારંભિક જીવન 
શ્રી સ્વામી રામદેવનો જન્મ ભારતનાં હરિયાણા રાજ્યનાં મહેન્દ્રગઢ જિલ્લામાં એક ગરીબ ખેડુત શ્રી રામનિવાસ યાદવને ત્યાં થયો હતો, તેમની માતાનું નામ શ્રીમતી ગુલાબદેવી હતું. બાળપણમાં તેઓ લકવાથી પિડાતા હતાં. જેમાંથી તેઓ યોગની શ્વાસોચ્છ્વાસની ક્રિયાઓ દ્વારા શરીરની પૂર્ણ કાર્યક્ષમતા પ્રાપ્ત કરી શક્યા. તેઓએ ધોરણ આઠ સુધી શાહબાજપુરમાં અભ્યાસ કર્યો. ત્યાર બાદ તેમણે ખાનપુર ગામમાં એક ગુરુકુળમાં સંસ્કૃત અને યોગ શીખવા માટે પ્રવેશ લીધો. ત્યાં તેમણે આચાર્ય શ્રી પ્રદ્યુમનજીના હાથ નીચે અભ્યાસ કર્યો. દરમ્યાન તેમણે સંન્યાસ લઇ વર્તમાન નામ ધારણ કર્યુ. ત્યાર પછી તેઓ જિંદ જિલ્લામાં ગયાં, અને કાલવા ગુરુકુળમાં જોડાયા. તેમણે હરિયાણાનાં ગ્રામજનોને મફત યોગશિક્ષા આપવાનું શરુ કર્યુ. કાલવા ગુરુકુળમાં તેમણે આચાર્ય શ્રી બળદેવજી મહારાજ પાસે શિક્ષણ લીધું.

## કાર્ય 
thumb|પતંજલિ
તેમણે નાની વયે યોગ અને સંસ્કૃતનું અધ્યયન શરૂ કર્યું. પ્રારંભિક શિક્ષણ ગુરુકુળમાંથી લીધા પછી તેઓ સ્વામી શંકરદેવજીના આશ્રમ સાથે જોડાયા. અહીં તેમણે યોગ અને આયુર્વેદની ઊંડાણપૂર્વક તાલીમ લીધી. ૧૯૯૦ના દાયકામાં તેમણે યોગશિક્ષક તરીકે કારકિર્દી શરૂ કરી. બાદમાં હરિદ્વાર સ્થિત દિવ્ય યોગ મંદિર ટ્રસ્ટ અને પતંજલિ યોગપીઠની સ્થાપના કરી. તેમના યોગશિક્ષણ અને આયુર્વેદિક ઉપચાર માટે તેઓ દેશ-વિદેશમાં પ્રસિદ્ધ થયા.

૨૦૦૬માં પતંજલિ આયુર્વેદની સ્થાપના કરી ને તેમણે આયુર્વેદિક અને કુદરતી ઉત્પાદનોનું મોટું માર્કેટ વિકસાવ્યું. આજે પતંજલિ ભારતની અગ્રણી ખાધ્યસામગ્રી પૂરી પાડતી કંપનીઓમાંની એક છે. તેઓ એક યોગગુરુ અને આયુર્વેદના સમર્થક તરીકે જાણીતા છે.

શ્રેણી:આયુર્વેદ
શ્રેણી:ધાર્મિક વ્યક્તિત્વ
શ્રેણી:૧૯૬૫માં જન્મ
શ્રેણી:ભારતનાં આધુનિક યોગાચાર્યો
ભીંડા

right|220px|ભીંડા

**ભીંડા** એ એક શાકભાજી છે. સામાન્ય રીતે ભીંડા ચોમાસાનાં પાછલા મહિનામાં એટલે કે ભાદરવો અને આસો મહિનામાં થતા હતા, પરંતુ કૃષિક્ષેત્રે થયેલી ક્રાંતિના પરિપાકરૂપે ભીંડા બારેમાસ વેચાતા જોવા મળે છે.

ભીંડાનો છોડ કદમાં નાનો હોય છે. તેના પાંદડાં થોડાં મોટાં હોય છે તથા ફૂલ પીળા રંગનાં હોય છે. ભીંડાનાં ફૂલ ૨ તોલા જેટલા વજનનાં લઈ તેને પીસીને પા શેર જેટલા ગાયના મઠામાં મેળવીને પીવાથી શરીરમાંથી ધાતુ જતી બંધ થઈ જાય છે. સાકરનો ૧ તોલો, ભીંડાનાં મૂળ ૩ તોલા, સફેદ ઇલાયચી ૧ માસા, કાળી મિર્ચ ૧/૨ માસા ઘુંટીને પીવાથી અથવા કાચા ભીંડા સાકર સાથે ખાવાથી સુજાક રોગ શાંત થઈ જાય છે. ભીંડાનું શાક રવૈયાંની જેમ ભરીને અને તેલમાં ચડાવીને એમ બંન્ને પ્રકારે ખુબજ સ્વાદિષ્ટ બનાવી શકાય છે અને  અરૂચિને દૂર કરે છે. 

## વિસ્તાર પ્રમાણે ઓળખ 
બનારસમાં ભીંડાને રામ તરોઈ કહેવામાં આવે છે, અને છત્તીસગઢમાં તેને રામકલી કહેવામાં આવે છે. અન્ય ભાષામાં નામ આ પ્રમાણે છે: સંસ્કૃત-ભિંણ્ડી, હિંદી-ભિંડી,  બંગાળી- સ્વનામ ખ્યાત ફલશાક, મરાઠી- ભેંડે , ફારસી-વામિયા.

## ઔષધ 
ભીંડાના મૂળનું ચૂર્ણ એટલા જ વજન જેટલું સાકર સાથે લેવાથી ધાતુદૌર્બલ્ય અને આમવાત દૂર થાય છે.  

## સંદર્ભ 
## બાહ્ય કડીઓ 
* ભીંડાની ઉત્તમ ખેતી (ઉત્તરા કૃષિ પ્રભા)
* ભીંડાની ખેતી (ઉત્તમ ખેતી)
* Okra medical uses, forms, and general details 

શ્રેણી:શાકભાજી
શ્રેણી:ખેતી
શ્રેણી:આયુર્વેદિક ઓસડિયાં
શ્રેણી:રેષાયુક્ત આહાર
શ્રેણી:ફળરૂપી શાકભાજી
શ્રેણી:વનસ્પતિ
શ્રેણી:વનસ્પતિશાસ્ત્ર‎
શ્રેણી:આયુર્વેદિક ઓસડિયાં
શ્રેણી:ઔષધીય વનસ્પતિ
ઉત્તર

thumb|હોકાયત્ર:કંપાસના ચંદા (ડાયલ) પર આવેલાં કેટલાંક બિંદુઓમાં ઉત્તર દિશાનું સ્થાન
ઉત્તર: એક દિશા.
ચાર દિશાઓ ઉત્તર, દક્ષિણ, પૂર્વ, પશ્ચિમ પૈકી એક દિશાનું નામ છે.

ઉત્તર દિશાને હોકાયત્ર વડે શોધી શકાય છે. હોકાયત્રની સોય હમેશા ઉત્તર દિશા બતાવે છે. એનુ કારણ પુથ્વિનો ચુબક છે. જે હોકાયત્રની સોય ને એક દિશામા ગોઠવે છે.

ઉત્તર દિશા શોધવા માટે ધ્રુવના તારાની મદદ લેવામા આવે છે. તે હમેશા ઉત્તર દિશામા  જ રહેતો હોય છે.

શ્રેણી:ખગોળશાસ્ત્ર
શ્રેણી:દિશાઓ