open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
દીક્ષા ડાગર

**દીક્ષા ડાગર** (જન્મ: ૧૪ ડિસેમ્બર, ૨૦૦૦) ભારતનાં પ્રોફેશનલ ગોલ્ફર છે. ડાગર મૂળ હરિયાણાના ઝજ્જરનાં છે અને દિલ્હીમાં રહે છે. તેઓ 2018માં લેડીઝ યુરોપિયન ટૂરનો ખિતાબ જીતીને સૌથી યુવા ભારતીય મહિલા અને ભારતનાં બીજાં ખિતાબ જીતનારાં મહિલા બન્યાં. સાંભળવાની ખામીને સાથે જન્મેલાં આ યુવતીએ 2017માં સમર ડેફ્લિમ્પિક્સમાં દેશને સિલ્વર મેડલ અપાવ્યો હતો. ઉપરાંત 2018માં એશિયન ગેમ્સમાં પણ ભારતનું પ્રતિનિધિત્વ કર્યું હતું.

## વ્યક્તિગત જીવન અને ભૂમિકા 
14  ડિસેમ્બર 2000ના રોજ હરિયાણામાં દીક્ષાનો જન્મ થયો ત્યારે દીક્ષાના પિતા કર્નલ નરીન્દર ડાગર અને માતા સુનીતા ડાગર ચિંતામાં હતાં કારણ કે દીક્ષાનો મોટો ભાઈ યોગેશ પણ સાંભળવાની ખામી સાથે જન્મ્યો હતો. દીક્ષાના જન્મના ત્રણ વર્ષ બાદ તેમનાં માતાપિતાનો ડર સાચો ઠર્યો. તેમણે અનેક ટેસ્ટ કરાવ્યા બાદ તેમને ખબર પડી કે દીક્ષા પણ સાંભળવામાં અસમર્થ છે. આમ છતાં તેમનાં માતા-પિતાએ સંકલ્પ કર્યો કે તેમની આ ક્ષતિ દૂર કરવા તે તમામ પ્રસાયો કરશે. દીક્ષાએ કોક્લીયર ઇમ્પ્લાન્ટ અને સ્પીચ થૅરપી લીધી. ત્યારબાદ તેમની 60 થી 70 ટકા સાંભળવાની ક્ષમતા વધી અને હવે પહેલાં કરતાં સારી રીતે સાંભળી શકે છે.

ડાગરના પિતા પણ એક ગોલ્ફર છે. જ્યારે તેમણે છ વર્ષે ગોલ્ફ સ્ટીક ઉપાડી ત્યારે તેમના પિતા કર્નલ ડાગરે જ તેમને તાલીમ આપી હતી અને આ સમયે બીજું કોઈ તેમને તાલીમ આપવા તૈયાર ન હતું. દીક્ષા ગોલ્ફ સિવાય સ્વિમિંગ, ટેનિસ અને બૅડમિન્ટન પણ રમે છે.

2012માં તેમની પહેલી ટુર્નામેન્ટ ઇન્ડિયન ગોલ્ફ યુનિયન (સબ) જુનિયર સર્કિટમાં ભાગ લીધા બાદ તેમણે આ રમતમાં કારકિર્દી બનવાનો નિર્ણય લીધો.

## કારકિર્દી 
દીક્ષાએ ઇન્ડિયન તેમણે યુનિયન સબ જુનિયર સર્કિટમાં ભાગ લઈને 12 વર્ષની ઉંમરે કારકિર્દીની શરૂઆત કરી અને તેઓ અંડર-15 અને અંડર-18ના ગ્રૂપમાં ટોચનાં ભારતીય મહિલા ગોલ્ફર બન્યાં. 2015માં તેઓ લેડીઝ યુરોપિયન ટૂરમાં વિમેન્સ હીરો ઇન્ડિયન ઓપનમાં પ્રવેશ મેળવીને દેશના ટોચનાં ઍમેચ્યોર મહિલા ગોલ્ફર બન્યાં.

ડિસેમ્બર 2018માં તેઓ વ્યાવસાયિક રીતે યુવા ગોલ્ફર બન્યાં. માર્ચ 2019માં ઑસ્ટ્રેલિયામાં કેટલીક ઇવૅન્ટ રમ્યા પછી તેઓ કેપટાઉનમાં સાઉથ આફ્રિકન લેડીઝ યુરોપિયન ટૂર જીત્યા. આ તેમની મોટી સિદ્ધિ હતી.

## સંદર્ભ 
શ્રેણી:૨૦૦૦માં જન્મ
શ્રેણી:વ્યક્તિત્વ
શ્રેણી:જીવિત લોકો
બારી બહાર

**બારી બહાર** એ ગુજરાતી ભાષાના ગાંધીયુગીન કવિ પ્રહલાદ પારેખનો કાવ્યસંગ્રહ છે જે ૧૯૪૦માં પ્રગટ થયો હતો.

## પ્રકાશન
'બારી બહાર'ની પ્રથમ આવૃત્તિ ૧૯૪૦માં ઉમાશંકર જોશીની પ્રસ્તાવના સાથે પ્રગટ થઈ હતી. ૧૯૬૦માં તેની બીજી સંવર્ધિત આવૃત્તિ પ્રગટ થઈ હતી જેમાં કેટલાક કાવ્યો ઉમેરવામાં આવ્યાં હતાં.

## આવકાર
કવિ ઉમાશંકર જોશીએ આ સંગ્રહની કવિતાઓને તેની ઇન્દ્રિયસંવેદ્યતાને ધ્યાનમાં રાખીને 'આંખ, કાન અને નાકની કવિતા' કહી છે. ચંદ્રકાન્ત ટોપીવાળાએ આ સંગ્રહની પ્રશંસા કરતા નોંધ્યું છે. "સહજ આંતરપ્રાસ અને વર્ણસગાઈના સંસ્કાર સાથે આ કવિએ પ્રકૃતિની અઢળક સામગ્રીનો વિનિયોગ કરીને ઉત્સુકતા, એકલતા, નિરાશા કે આનંદને અવતરણક્ષમ બનાવ્યાં છે, એટલે કે એવી પંક્તિઓમાં ઢાળ્યાં છે કે તુરત જ સ્મરણમાં રહી જાય".

## સંદર્ભો
## બાહ્ય કડીઓ 
* 
* 'બારી બહાર'  એકત્ર ફાઉન્ડેશન પર

શ્રેણી:ગુજરાતી પદ્યસંગ્રહ
સુરત ડાયમંડ બુર્સ

**સુરત ડાયમંડ બુર્સ** (**SDB**) ડ્રીમ સીટી, સુરતમાં આવેલું હીરા ઉદ્યોગનું કેન્દ્ર છે, આ કેન્દ્ર  વિસ્તાર સાથે વિશ્વનું સૌથી મોટું હીરા ઉદ્યોગ કેન્દ્ર તેમજ પેન્ટાગોન સંકુલથી પણ મોટી વિશ્વની સૌથી મોટી ઓફિસ ઇમારત પણ છે.

## સંદર્ભ 
## બાહ્ય કડીઓ 
* 

શ્રેણી:સુરત શહેર
અમૃતસર – જામનગર એક્સપ્રેસ વે

**અમૃતસર જામનગર એક્સપ્રેસ વે**  એનએચ 754 એ ભારતના ઉત્તર પશ્ચિમ ભાગમાં એક છ લેનનો એક્સપ્રેસ વે છે. એક્સપ્રેસવેની કુલ લંબાઈ  અને પંજાબ, હરિયાણા, રાજસ્થાન અને ગુજરાતમાંથી પસાર થાય છે. આ એક્સપ્રેસ વે વ્યૂહાત્મક રૂપે ખૂબ મહત્વનો છે કારણ કે તે બઠીંડા, **બાડમેર** (પચપદ્ર) અને જામનગરની ત્રણ મોટી રિફાઇનરીઓને જોડે છે . તે ગુરુ નાનક દેવ થર્મલ પ્લાન્ટ (બટિંડા) અને સુરતગઢ સુપર થર્મલ પાવર પ્લાન્ટને પણ જોડે છે. 2019 માં હરિયાણા અને રાજસ્થાનમાં એક્સપ્રેસ વે પર કામ શરૂ થયું. રાષ્ટ્રીય હાઇવે ઓથોરિટી ઓફ ઈન્ડિયા  (એનએચએઆઈ) દ્વારા અમૃતસર  બઠીંડા પટાનું ફરીથી આયોજન કરવામાં આવ્યું હતું અને હવે તે ગ્રીનફિલ્ડ બની ગયું છે.

અમૃતસર દિલ્હી એક્સપ્રેસ વેના આંતરછેદ બિંદુથી અને કપૂરથલાના ટીબા ગામ નજીક અમૃતસર જામનગર એક્સપ્રેસ વેથી stretch  શરૂ થશે અને બાથિંડા જિલ્લાના એનએચ-64 પરના સંગત કાલણ ગામે સમાપ્ત થશે. આ એક્સપ્રેસ વે ભારતમાલ પરિયોજના તબક્કાનો ભાગ છે. એનઆઈઆઈએફ આ પ્રોજેક્ટને તબક્કાવાર ભંડોળ પૂરું પડાયું હતું. આ એક્સપ્રેસ વે અમૃતસર અને જામનગર વચ્ચેનું  અંતર  10%  ઘટ્યું છે. 

## પ્રોજેક્ટની  વિગત 
અમૃતસર જામનગર સિક્સ-લેન ગ્રીનફિલ્ડ એક્સપ્રેસ વે ભારતનો પહેલો એક્સપ્રેસ વે હશે જે બઠીંડા , જામનગર અને બર્મેરની ત્રણ રિફાઈનરીઓને જોડે છે. બાડમેર રિફાઇનરી 2022 સુધીમાં પૂર્ણ થવાની તૈયારી છે. લગભગ 65 ટકા એક્સપ્રેસવે લંબાઈ એટલે કે 858 કિમી રાજસ્થાન હેઠળ આવે છે. પ્રોજેક્ટનો કુલ ખર્ચ લગભગ છે ₹ 80,000 કરોડ છે.

## સ્થિતિ અપડેટ્સ 
* ઓક્ટોબર 2018: ડીપીઆર પ્રોજેક્ટ માટે પૂર્ણ. એક્સપ્રેસ વે નવી બર્મેર રિફાઇનરીને જામનગર રિફાઇનરી અને બાથિંડા રિફાઇનરી સાથે જોડાયો.
* જુલાઈ 2019: એનઆઇઆઇએફ પ્રોજેક્ટ માટે ફાઇનાન્સ કરાયું. 
* ઓક્ટોબર 2019: એનએચએઆઈ દ્વારા અમૃતસર જામનગર એક્સપ્રેસ વેના વિવિધ તબક્કાઓ માટે બિડ મંગાવવામાં આવી. 
* ડિસેમ્બર 2019: હરિયાણા અને રાજસ્થાનમાં એક્સપ્રેસ વે પર કામ શરૂ થયું
* ફેબ્રુઆરી 2020: જોધપુરના બાડમેર અને ઓસિયન નજીક સંપૂર્ણ ગતિએ ચાલતા એક્સપ્રેસ વે પર કામ.
* મે 2020: COVID-19 લોકડાઉન પછી કામ ફરી શરૂ થયું.
* ઓગસ્ટ 2020: એક્સપ્રેસ વે માર્ચ 2023 પહેલા તૈયાર થશે.
* ઓક્ટોબર 2020: એક્સપ્રેસ વેના અમૃતસર બાથિંડા ગ્રીનફિલ્ડના જમીન સંપાદનનો પ્રારંભ. 

## આ પણ જુઓ 
* ભારતમાં એક્સપ્રેસવેની સૂચિ
* અમૃતસર રીંગ રોડ
* દિલ્હી – અમૃતસર – કટરા એક્સપ્રેસ વે

## સંદર્ભ
અનંત ચતુર્થી

**અનંત ચતુર્થી** ભારતમાં ઉજવવામાં આવતો તહેવાર છે, જે ભાદરવા મહિનાની ચૌદસે ઉજવવામાં આવે છે. સામાન્ય રીતે તે ગણેશ ચતુર્થીના ૧૦ દિવસો પછી આવે છે.

શ્રેણી:હિંદુ તહેવારો
મૈં ભી ચોકિદાર

***મૈં ભી ચોકીદાર*** () ભારતીય જનતા પાર્ટી દ્વારા ૨૦૧૯ ની ભારતીય સામાન્ય ચૂંટણી માટેના તેના પ્રચારમાં ઉપયોગમાં લેવાયેલું એક હિંદી સૂત્ર છે. ભાજપના વડા પ્રધાનપદના ઉમેદવાર નરેન્દ્ર મોદીએ ભારતીય રાષ્ટ્રીય કોંગ્રેસના નેતા રાહુલ ગાંધી વિરુદ્ધના નારા લગાવતા આ સૂત્રની રચના કરી હતી. આ સૂત્રને સરકાર, સંસ્થાઓ અને ભરતીની કેટેગરીમાં *EFFIE સિલ્વર એવોર્ડ ૨૦૨૦* એનાયત કરાયો હતો. મોદી સાથેની એકતા બતાવવા માટે લાખો લોકોએ તેમના સોશિયલ મિડિયાના *ડીપી* (ડિસ્પ્લે ચિત્ર) અને પ્રોફાઇલ બદલી હતી.

## ઇતિહાસ 
૧૪ માર્ચ ૨૦૧૯ના રોજ, મોદીએ તેમના સમર્થકો માટે "*મેં ભી ચોકીદાર*" ના નારા સાથે એક અભિયાન શરૂ કરીને રાહુલ ગાંધીએ બનાવેલા *ચોકિદાર ચોર હૈ*ની મજાકનો જવાબ આપ્યો, અને સૂચવ્યું કે દરેક ભ્રષ્ટાચાર અને સામાજિક અનિષ્ટ સામે લડવૈયા છે.  મોદીએ તેમના સત્તાવાર ટ્વિટર હેન્ડલનું નામ પણ 'નરેન્દ્ર મોદી' નામથી બદલીને 'ચોકીદાર નરેન્દ્ર મોદી' રાખ્યું છે. આ સૂત્ર વિપક્ષના નોંધપાત્ર ઉપહાસ હેઠળ આવ્યું, જેમણે તેને "નવું નાટક" ગણાવ્યું હતું. 

આ સંકલિત અભિયાનમાં પાર્ટીના અધ્યક્ષ અમિત શાહ, મુખ્યમંત્રીઓ અને અન્ય કેન્દ્રીય પ્રધાનો સહિત ભાજપના પક્ષના નેતાઓએ "ચોકીદાર" ઉપસર્ગ ઉમેરીને તેમના ટ્વિટર પ્રોફાઇલ નામો બદલ્યા. આખરે, એનડીએના લાખો સમર્થકોએ તે મુજબ તેમના નામ પણ બદલ્યા. મોદીએ અભિયાનના ભાગ રૂપે ઓડિઓ કડી થકી ચોકીદારોના વિશાળ જૂથને સંબોધન પણ કર્યું હતું.

કોંગ્રેસ પાર્ટીએ રાહુલ ગાંધી સાથે ભાજપના ચૂંટણી સૂત્રની ટીકા કરતા કહ્યું કે *ચોકીદાર ચોર છે અને સત્ય બદલી શકાતું નથી*. કોંગ્રેસના મુખ્ય પ્રવક્તા રણદીપ સુરજેવાલાએ મોદીના નારા પર પ્રતિક્રિયા આપી હતી અને મોદી પર આરોપ લગાવ્યો હતો કે *તે એકમાત્ર ચોકીદાર છે, જે ચોર છે*. કોંગ્રેસની સોશ્યલ મીડિયા ટીમ સૂત્ર *"મેં ભી બેરોજગાર"* (હું પણ બેકાર છું) વડે મોદી સરકાર હેઠળ બેરોજગારીની સમસ્યા પ્રગટ કરવા અને *મેં ભી ચૌકીદાર* ઝુંબેશ સામે પ્રતિક્રિયા આપી હતી.

આમ આદમી પાર્ટી (આપ) ના વડા અરવિંદ કેજરીવાલે જણાવ્યું હતું કે મોદી ઈચ્છે છે કે આખો દેશ *ચોકીદાર* બનશે, જે લોકો તેમના બાળકોને ચોકીદાર બનવા માંગે છે તેઓએ મોદીને મત આપવો જોઇએ જ્યારે બાળકોને ડૉકટર, એન્જિનિયર અથવા વકીલ બનવા માટે સારા શિક્ષણની શોધમાં રહેલા લોકોએ તેમને મત આપવો જોઈએ.

તેને *ચૌકીદાર ચોર હૈ* અભિયાન કરતાં વધુ અસરકારક ગણવામાં આવે છે.  

આ અભિયાનને અનુસરતા વર્ષ ૨૦૨૦ની બિહારની ચૂંટણી માટે નીતિશ કુમારે *मैं भी नितीश कुमार* (હું પણ નીતિશ કુમાર)ની ખૂબ ઝુંબેશ ચલાવી હતી.

## આ પણ જુઓ 
* ૨૦૧૯ની ભારતીય સામાન્ય ચૂંટણી

## સંદર્ભ 
શ્રેણી:ચકાસણી કર્યા વગરના ભાષાંતરો
શ્રેણી:રાજકારણ
નરેન્દ્ર મોદી સ્ટેડિયમ

**નરેન્દ્ર મોદી સ્ટેડિયમ**  (પૂર્વે **મોટેરા સ્ટેડિયમ**) એ 'સરદાર પટેલ સ્પોર્ટ્સ એન્કલેવ', અમદાવાદ, ગુજરાતમાં આવેલું ક્રિકેટનું સ્ટેડિયમ છે. તે વિશ્વનું સૌથી મોટું સ્ટેડિયમ છે જે ૧,૩૨,૦૦૦ પ્રેક્ષકોની ક્ષમતા ધરાવે છે. તેની માલિકી ગુજરાત ક્રિકેટ એસોશિયેશન ધરાવે છે અને ટેસ્ટ, એક-દિવસીય અને ટી-૨૦ ક્રિકેટ મૅચો અહીં રમાય છે.

સ્ટેડિયમનું બાંધકામ ૧૯૮૩માં થયું હતું અને ૨૦૦૬માં તેનું સમારકામ થયું હતું. શહેરમાં રમાતી આંતરરાષ્ટ્રીય ક્રિકેટ મૅચો તેમાં નિયમિતપણ યોજાતી રહી. ઇ.સ. ૨૦૧૫માં સ્ટેડિયમ બંધ કરવામાં આવ્યું હતું અને સંપૂર્ણરીતે તોડી પાડી ને ફેબ્રુઆરી ૨૦૨૦માં ૮૦૦ કરોડના ખર્ચે નવું બાંધકામ પૂર્ણ કરાયું હતું.

ક્રિકેટ સિવાય અહીં ગુજરાત સરકારના કાર્યક્રમો પણ યોજાયા છે. ૧૯૮૭, ૧૯૯૬ અને ૨૦૧૧ના ક્રિકેટ વિશ્વકપની રમતો અહીં યોજાઈ હતી. અહીંની પીચ સામાન્ય રીતે દડાબાજોનો સાથ આપે છે. ઇ.સ. ૨૦૨૦ સુધીમાં અહીં ૧૨ ટેસ્ટ, ૨૩ એકદિવસીય અને ૧ ટી-૨૦ રમતો યોજાઈ ગઈ હતી.

૨૪ ફેબ્રુઆરી ૨૦૨૧ના રોજ આ સ્ટેડિયમનું નામકરણ ભારતના તત્કાલીન વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીના માનમાં કરાયું હતું. ટેસ્ટ ક્રિકેટમાં સૌ પ્રથમ વાર ગુલાબી રંગના દડાનો ઉપયોગ ૨૪ ફેબ્રુઆરી ૨૦૨૧ના રોજ ભારત અને ઇંગ્લેન્ડ વચ્ચે રમાયેલ રમતમાં થયો હતો.

ભારતમાં ક્રિકેટ વિશ્વ કપના આયોજન દરમિયાન અહીં ઓછામાં ઓછી ૧ મેચ રમાઇ જ છે. ઈંગ્લેન્ડ અને ન્યુઝીલેન્ડ વચ્ચે ૧૯૯૬ના વિશ્વ કપની પ્રથમ રમત અહીં રમાઇ હતી. ૧૯૮૭ અને ૧૯૯૬ના વિશ્વકપમાં અહીં માત્ર એક જ રમત રમાઇ હતી.

આ મેદાનમાં ૧૯૯૬માં દક્ષિણ આફ્રિકાના ભારત પ્રવાસમાં શરૂઆતની મેચમાં, તેઓને જીતવા માટે ૧૭૦ રનની જરૂર હતી પરંતુ ભારતના ઝડપી ગોલંદાજ જવગલ શ્રીનાથે માત્ર ૨૧ રન આપીને ૬ વિકેટ ઝડપી હતી અને ભારતે જીત મેળવી હતી.
 અને ભારતના વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી, સ્ટેડિયમ ખાતે, ૨૪ ફેબ્રુઆરી ૨૦૨૦.]]

## સંદર્ભ 
શ્રેણી:ક્રિકેટ
શ્રેણી:અમદાવાદ
મનહર રસકપૂર

**મનહર રંગીલદાસ રસકપૂર** (૮ મે ૧૯૨૨ - ૧૪ ફેબ્રુઆરી ૧૯૮૦) ભારતીય ચલચિત્ર દિગ્દર્શક હતા, જે મુખ્યત્વે ગુજરાતી સિનેમામાં તેમના યોગદાન માટે જાણીતા હતા.

## જીવન 
તેમનો જન્મ ૧૯૨૨માં ગુજરાતના સુરતમાં થયો હતો. ચલચિત્ર ઉદ્યોગમાં જોડાતા પહેલા તેમણે કોલેજના પ્રથમ વર્ષ સુધી અભ્યાસ કર્યો હતો. તેઓ, તેમના નિર્માતા ચાંપસીભાઇ નાગડા સાથે, એકમાત્ર એવા વ્યક્તિ હતા જેમણે સતત ૧૯૪૦ના દાયકામાં ગુજરાતી ચલચિત્રો બનાવ્યા. તેમની પહેલી ફિલ્મ *જોગીદાસ ખુમાણ* (૧૯૪૮) હતી, જે તેમણે બે વખત રિમેક કરી હતી. તેમનું બીજું જાણીતું ચલચિત્ર *મેંદી રંગ લાગ્યો* (૧૯૬૦) હતું, જે અત્યંત સફળ નીવડ્યું હતું. ૧૯૫૫માં તેમણે યુદ્ધ ચલચિત્ર *મુળુ માણેક* બનાવ્યું, જેમાં તેણે ગુજરાતી સિનેમામાં મરાઠી ગાયિકા શાંતા આપ્ટેને રજૂ કરી હતી. તેમણે ગુજરાતી લેખક પન્નાલાલ પટેલની નવલકથા *મળેલા જીવ*ને ૧૯૫૬માં એ જ નામથી ચલચિત્રમાં ઉતારી હતી. ૧૯૬૬માં તેમણે *કલાપીનું* દિગ્દર્શન કર્યું, જે ગુજરાતી કવિ કલાપીનું આત્મકથાનક ચલચિત્ર છે. ૧૯૭૮માં તેમણે બાળકોના ચલચિત્ર *મિયાં ફૂસકી ૦૦૭*નું નિર્દેશન કર્યું. તેમને *જોગીદાસ ખુમાણ*ને ત્રીજી વખત બનાવવાની ઇચ્છા હતી પરંતુ ૧૯૮૦માં હાલોલમાં તેમનું અવસાન થયું.

* *જોગીદાસ ખુમાણ* (૧૯૪૮)
* *કાહ્યાગરો કંથ* (૧૯૫૦)
* *કન્યાદાન* (૧૯૫૧)
* *મુળુ માણેક* (૧૯૫૫)
* *મળેલા જીવ* (૧૯૫૬)
* *કાદુ મકરાણી* (૧૯૬૦)
* *મેંદી રંગ લાગ્યો* (૧૯૬૦)
* *જોગીદાસ ખુમાણ* (૧૯૬૨)
* *અખંડ સૌભાગ્યવતી* (૧૯૬૩)
* *કલાપી* (૧૯૬૬)
* *ઉપર ગગન વિશાળ* (૧૯૭૧)
* *વાલા તારા દેશમા ડંકો* (૧૯૭૩)
* *જય રણછોડ* (૧૯૭૫)
* *જોગીદાસ ખુમાણ* (૧૯૭૫)
* *સંતુ રંગીલી* (૧૯૭૬)
* *ભ્રષ્ટાચાર મુર્દાબાદ* (૧૯૭૭)
* *મારી હેલ ઉતારો રાજ* (૧૯૭૭)
* *મિયાં ફૂસકી ૦૦૭* (૧૯૭૮)
* *નારી તુ નારાયણી* (૧૯૭૮)
* *સૌરાષ્ટ્રનો સિંહ-છેલભાઇ* (૧૯૮૦)

## સંદર્ભ 
## બાહ્ય કડીઓ 
* 
* 

શ્રેણી:ગુજરાતી ચલચિત્ર
શ્રેણી:૧૯૨૨માં જન્મ
શ્રેણી:૧૯૮૦માં મૃત્યુ
કેવડીયા (તા. નાંદોદ)

**કેવડીયા (તા. નાંદોદ)**, જે હવે **એકતા નગર** તરીકે ઓળખાય છે, ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના પૂર્વપટ્ટીમાં આવેલા નર્મદા જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૫ (પાંચ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા નાંદોદ તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે આદિવાસી લોકોની વસ્તી રહે છે. કેવડીયા ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી અને દૂધની ડેરી તેમજ રેલ્વે સ્ટેશન જેવી સવલતો પ્રાપ્ય છે. ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે.

અહીં નજીકમાં સ્ટેચ્યુ ઓફ યુનિટી આવેલું છે.

## આ પણ જુઓ 
* સ્ટેચ્યુ ઓફ યુનિટી
* કેવડીયા રેલ્વે સ્ટેશન

## સંદર્ભ 
શ્રેણી:નાંદોદ તાલુકો
અજવાસનાં મત્સ્ય

**અજવાસનાં મત્સ્ય**  એ  પ્રવીણ પંડ્યાનો ગુજરાતી કવિતાઓનો પ્રથમ સંગ્રહ છે. આ સંગ્રહ મે ૧૯૯૪માં કવિલોક ટ્રસ્ટ દ્વારા પ્રકાશિત કરાયો હતો.

## સામગ્રી 
પુસ્તકમાં કુલ ૧૯ કવિતાઓ છે. પંડ્યાએ આ કવિતાઓ ૧૯૭૯થી ૧૯૯૨ દરમિયાન લખી હતી. 

## પુરસ્કાર 
પુસ્તકને ગુજરાતી સાહિત્ય પરિષદ દ્વારા ઉશનસ્ પુરસ્કાર (૧૯૯૪-૯૫) એનાયત કરવામાં આવ્યો હતો.

## સંદર્ભ 
શ્રેણી:ગુજરાતી પદ્યસંગ્રહ
સાહિત્યરત્ન પુરસ્કાર

**સાહિત્યરત્ન પુરસ્કાર** એ ગુજરાતી સાહિત્યમાં નોંધપાત્ર યોગદાન બદલ ગુજરાતી લેખકોને ગુજરાત સાહિત્ય અકાદમી અને ગુજરાત સરકાર દ્વારા એનાયત કરવામાં આવતું સાહિત્યિક સન્માન છે. ૨૦૧૬માં સ્થાપિત આ પુરસ્કારમાં તકતી, શાલ અને ૧,૫૧,૦૦૦ રૂપિયાનું રોકડ ઇનામ સામેલ છે.

## પ્રાપ્તકર્તાઓ 
પુરસ્કાર પ્રાપ્તકર્તાઓની સૂચિ નીચે પ્રમાણે છે.

## સંદર્ભ 
શ્રેણી:ગુજરાતના પુરસ્કારો
માળિયા મિયાણા જંકશન રેલ્વે સ્ટેશન

**માળિયા મિયાણા જંકશન રેલ્વે સ્ટેશન** ગુજરાતના મોરબી જિલ્લાના માળીયામાં આવેલું રેલ્વે સ્ટેશન છે. તે પશ્ચિમ રેલ્વેના અમદાવાદ વિભાગ હેઠળ આવેલું છે.

આ સ્ટેશન બાંદ્રા ટર્મિનસ, દાદર પશ્ચિમ, વિશાખાપટ્ટનમ જંકશન, બરેલી જંકશન, ગાંધીધામ જંકશન, ભૂજ અને કામખ્યા જેવા રેલ્વે સ્ટેશનો સાથે જોડાણ ધરાવે છે.

## ઇતિહાસ 
માળિયા મિયાણા - વાંકાનેર વિભાગ મોરબી સ્ટેટ રેલ્વે દ્વારા ૧૮૮૦માં રસ્તાની બાજુમાં શરૂ કરાયેલો ટ્રામ માર્ગ હતો. આ માર્ગ  ગેજ સાથે બનાવવામાં આવ્યો હતો, પરંતુ ૧૯૦૫ અને ૧૯૩૦ની વચ્ચે તેનું રૂપાંતરણ મીટર ગેજમાં થયું હતું. ભારતમાં છેલ્લા વરાળ એન્જિન વડે ચાલતા આ માર્ગનું ૨૦૦૧માં બ્રોડગેજમાં રૂપાંતરણ થયું હતું.

## મુખ્ય ટ્રેનો 
આ જંકશન રેલ્વે સ્ટેશન પર નીચેની ટ્રેનો બંને દિશામાં વિરામ લે છે:

* ૨૨૯૫૫/૫૬ કચ્છ એક્સપ્રેસ
* ૧૮૫૦૧/૦૨ વિશાખાપટ્ટનમ-ગાંધીધામ એક્સપ્રેસ
* ૧૯૧૧૫/૧૬ સયાજીનગરી એક્સપ્રેસ
* ૧૪૩૧૧/૧૨ આલા હઝરત એક્સપ્રેસ (અમદાવાદ થઈને)
* ૧૬૩૩૫/૩૬ ગાંધીધામ – નાગરકોઇલ એક્સપ્રેસ
* ૧૫૬૬૭/૬૮ કામખ્યા – ગાંધીધામ એક્સપ્રેસ
* ૨૨૯૫૧/૫૨ બાન્દ્રા ટર્મિનસ – ગાંધીધામ સાપ્તાહિક સુપરફાસ્ટ એક્સપ્રેસ

માળિયા મિયાણા - મોરબી ડેમુ ટ્રેન અહીંથી શરૂ થાય છે.

## સંદર્ભ 
શ્રેણી:મોરબી જિલ્લાનાં રેલ્વે સ્ટેશનો
ચેતના (સામયિક)

**ચેતના** એ ગુજરાતી ભાષાનું એક માસિક પ્રકાશન હતું, જે ભારતના સુરતમાં પ્રજા સોશ્યાલિસ્ટ પાર્ટીના અંગ રૂપે બહાર પાડવામાં આવ્યું હતું.  પ્રકાશનની સ્થાપના ૧૯૫૪માં થઈ હતી. તે અરુણ પ્રિન્ટિંગ પ્રેસમાં છાપવામાં આવતું હતું. ૧૯૫૬ના વર્ષમાં *ચેતના*ની ૧૦૦૦ નકલો વેચાતી હતી.

ઇશ્વરલાલ દેસાઈ *ચેતનાના* સંપાદક હતા, અને વસંત દલાલ પ્રકાશક હતા.

## સંદર્ભ 
શ્રેણી:ગુજરાતી સામયિકો
શાયલોક

**શાયલોક** વિલિયમ શેક્સપીયરના નાટક *મર્ચન્ટ ઓફ વેનિસ* () નું એક કાલ્પનિક પાત્ર છે. શાયલોક વેનિસનો એક યહુદી ધીરધાર છે. નાટકના અંતે તેની હાર થાય છે અને તેને ખ્રિસ્તી ધર્મ સ્વિકારતો દર્શાવાયો છે.

શાયલોકનું પાત્રાલેખન બીબાંઢાળ રીતે કરવામાં આવ્યું છે, જેમાં તેને લોભી અને બદલાની વૃત્તિ ઘરાવતો યહૂદી દર્શાવાયો છે. પરંતુ, શેક્સપિયરના સમયમાં ઇંગ્લેન્ડમાં યહૂદીઓ હાજર હતા નહી. યહુદીઓને ઇ.સ. ૧૨૯૦ સુધીમાં એડવર્ડ પહેલાએ હાંકી કાઢ્યા હતા અને આ ક્રમ ક્રોમવેલના સમય સુધી ચાલુ રહ્યો હતો.
ગિરા સારાભાઈ

**ગિરા સારાભાઇ** (૧૧ ડિસેમ્બર ૧૯૨૩ – ૧૫ જુલાઈ ૨૦૨૧) એ ભારતીય વાસ્તુકાર (આર્કિટેક્ટ), ડિઝાઇનર અને પ્રશિક્ષક હતા. તેમનો જન્મ સારાભાઈ પરિવારમાં થયો હતો અને તેઓ તેમના આઠ ભાઇ-બહેનોમાં સૌથી નાના હતા. તેઓ ગુજરાતમાં અનેક ઔદ્યોગિક અને શૈક્ષણિક પ્રકલ્પોમાં યોગદાન માટે જાણીતા છે. તેઓ જાહેર સખાવતી ટ્રસ્ટ *સારાભાઈ ફાઉન્ડેશન*ના પ્રતિનિધિ હતા.ગિરાએ, તેમના ભાઈ ગૌતમ સારાભાઈ સાથે મળીને અમદાવાદની નેશનલ ઈન્સ્ટિટ્યુટ ઓફ ડિઝાઈનના શૈક્ષણિક અભ્યાસક્રમની સ્થાપના અને પ્રારૂપ ઘડવામાં નિર્ણાયક ભૂમિકા ભજવી હતી.

## પ્રારંભિક જીવન 
 સાથે જમણી બાજુથી ત્રીજી બેઠક, ડાબી બાજુથી ત્રીજી બેઠક પર બેઠેલા બહેન ગીતા મેયર અને તેમના ભાઈ વિક્રમ સારાભાઈ ડાબેથી ચોથા ક્રમે બેઠા હતા.|left]]
ગિરા સારાભાઈનો જન્મ ૧૧ ડિસેમ્બર, ૧૯૨૩ના રોજ ઉદ્યોગપતિ અંબાલાલ સારાભાઈ અને રેવા (જેમનું નામ બદલીને સરલાદેવી સારાભાઈ કરવામાં આવેલું)ને ત્યાં અમદાવાદમાં થયો હતો અને તેઓ તેમના આઠ સંતાનોમાં સૌથી નાના હતા. તેણીએ તેમના ભાઈ-બહેનો સાથે ઘરે જ અભ્યાસ કર્યો હતો અને તેમણે ક્યારેય શાળામાં ઔપચારિક શિક્ષણ મેળવ્યું ન હતું. કિશોરાવસ્થાના અંતમાં, તેઓ તેમના પરિવાર સાથે ન્યૂયોર્ક આવી ગયા હતા. યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સમાં તેઓ ફ્રેન્ક લોઇડ રાઈટ સાથે ૧૯૪૭થી ૧૯૫૧ સુધી એરિઝોનામાં તેમના ટેલિસિન વેસ્ટ સ્ટુડિયોમાં તાલીમ લેવા ગયા હતા.

## કારકિર્દી 
ગિરા અને તેમના ભાઈ ગૌતમ સારાભાઈએ કેલિકો મિલ્સમાં સાથે કામ કર્યું હતું અને અન્ય કેટલાક સ્થાપત્ય અને ડિઝાઇન પ્રોજેક્ટ્સમાં પણ સાથે કામ કર્યું હતું.] તેમણે *શિલ્પી* નામની એક ગ્રાફિક ડિઝાઇન એજન્સી પણ શરૂ કરી હતી, જે ભારતીયતા પર કેન્દ્રિત પ્રથમ વિજ્ઞાપન એજન્સી હતી. 

ગિરા અને ગૌતમે પ્રાયોગિક કેલિકો ડોમ વિકસાવવા માટે ફુલર સાથે મળીને કામ કર્યું હતું. તે ભારતનું પ્રથમ સ્પેસ ફ્રેમ સ્ટ્રક્ચર હતું, જે ધરાશાયી થયું હતું. વર્ષ ૨૦૧૯માં અમદાવાદ મ્યુનિસિપલ કોર્પોરેશન દ્વારા આ ગુંબજનું ધરોહર સ્થળ તરીકે પુનર્નિમાર્ણ કાર્ય હાથ ધરવામાં આવ્યું હતું.

તેમની કારકિર્દીના ઉત્તરાર્ધમાં તેમણે તેમના સમકાલીન કાર્ય માટે પરંપરાગત ભારતીય સ્વરૂપો, તત્ત્વો અને ભાતો (ડિઝાઇન્સ) સાથે પ્રયોગો કરવાનું શરૂ કર્યું.

## નેશનલ ઈન્સ્ટિટ્યુટ ઓફ ડિઝાઈન 
૧૯૬૦ના દાયકામાં અમદાવાદ ખાતે નેશનલ ઇન્સ્ટિટ્યુટ ઓફ ડિઝાઇન (એનઆઇડી)ની સ્થાપનામાં ગૌતમની સાથે ગિરા પણ નિર્ણાયક રહ્યા હતા. ગિરા અને ગૌતમના માર્ગદર્શન હેઠળ, ભારતમાં તાલીમ પામેલા ડિઝાઇનરોના પ્રથમ સમૂહે સ્નાતકની પદવી મેળવી હતી.

ગિરા સારાભાઈએ એન.આઈ.ડી.ની મુખ્ય બિલ્ડિંગની ડિઝાઇનમાં પણ મહત્વની ભૂમિકા ભજવી હતી. એન.આઈ.ડી. ટેક્સટાઇલ ડિઝાઇન વિભાગના ડિઝાઇન કન્સલ્ટન્ટ, શિક્ષણવિદ્ અને ભૂતપૂર્વ વિદ્યાર્થી કુર્મા રાવ, ગિરા સારાભાઈને એન.આઈ.ડી. ખાતે ટેક્સટાઇલ ડિઝાઇન પ્રોગ્રામને આકાર આપવાનો શ્રેય આપે છે. ગિરા સારાભાઈએ એન.આઈ.ડી.ના પુસ્તકાલય (જે હવે નોલેજ મેનેજમેન્ટ સેન્ટર તરીકે ઓળખાય છે) માટે ઓડિયો-વિઝ્યુઅલ સામગ્રીમાંથી પુસ્તકો, સામયિકો, સામયિકોની વિશાળ પસંદગી કરવામાં પણ મહત્વની ભૂમિકા ભજવી હતી.

૧૯૬૪માં, ગિરા સારાભાઈએ જ્યોર્જ નાકાશીમાને સંસ્થામાં આમંત્રિત કર્યા હતા, જ્યાં તેમણે ફર્નિચરની વિવિધ ચીજવસ્તુઓની રચના કરી હતી. ૧૯૭૫માં સારાભાઇએ પદ છોડ્યું ત્યાં સુધી નાકાશીમાના રેખાંકનો અને સૂચનાઓના આધારે ડિઝાઇનનું ઉત્પાદન ચાલુ રહ્યું હતું. સારાભાઈએ લંડનની રોયલ કોલેજ ઓફ આર્ટમાંથી કેટલાક વ્યક્તિઓને એન.આઈ.ડી.ના સલાહકાર તરીકે સેવા આપવા આમંત્રણ આપ્યું હતું.

## સંદર્ભ 
શ્રેણી:૨૦૨૧માં મૃત્યુ
શ્રેણી:૧૯૨૩માં જન્મ
શ્રેણી:વ્યક્તિત્વ
પોસ્ટ ઑફિસ (ટૂંકી વાર્તા)

**પોસ્ટ ઓફિસ** એ ભારતીય લેખક ધૂમકેતુ (૧૮૯૨–૧૯૬૫) દ્વારા લખાયેલ ગુજરાતી ટૂંકી વાર્તા છે, જે સૌપ્રથમ ૧૯૨૩માં પ્રકાશિત થઈ હતી. તેને ધૂમકેતુની સૌથી પ્રખ્યાત અને સૌથી વધુ સંપાદિત ટૂંકી વાર્તા માનવામાં આવે છે. આ વાર્તા એક પિતાના પુત્રી પ્રત્યેના સ્નેહ અને સ્થાનિક પોસ્ટ ઓફિસની ઉદાસીન અમલદારશાહી વિશે છે. 'પોસ્ટ ઓફિસ' તેના વર્ણન, કથાનક અને સંવાદો માટે નોંધપાત્ર છે.

## પ્રકાશન 
"પોસ્ટ ઓફિસ" સૌ પ્રથમ એપ્રિલ ૧૯૨૩માં *સાહિત્ય*ના અંકમાં પ્રકાશિત થઈ હતી. પછીથી તે ધૂમકેતુના પ્રથમ વાર્તાસંગ્રહ 'તણખા' (૧૯૨૬)માં પ્રકાશિત થઈ હતી.

## કથાનક 
વાર્તા યુદ્ધના સમયગાળા દરમિયાન આકાર લે છે. નાયક અલી કોચમેન તેના પ્રારંભિક જીવનમાં એક સુપ્રસિદ્ધ શિકારી હતો, પરંતુ તેની પુત્રી મરિયમે એક સૈનિક સાથે લગ્ન કર્યા પછી તે શિકાર છોડી દે છે. મરિયમ તેના પિતાને છોડીને તેના પતિ સાથે પંજાબ ચાલી જાય છે. અલી મરિયમના પત્રની રાહ જુએ છે અને પાંચ વર્ષ સુધી દરરોજ સૂર્યોદય પહેલાં સ્થાનિક પોસ્ટ ઓફિસમાં જાય છે. એક દિવસ, જ્યારે અલી કોચમેનને ખ્યાલ આવે છે કે તે ટૂંક સમયમાં મૃત્યુ પામશે, ત્યારે તે પોસ્ટ ઓફિસના ક્લાર્ક લક્ષ્મીદાસને પાંચ સોનાના સિક્કા આપે છે અને તેના મૃત્યુ પછી મરીયમનો પત્ર આવે તો પત્રને તેની કબર પર પહોંચાડવાનું કહે છે. પોસ્ટમાસ્ટર અને તેનો સ્ટાફ અલીના નિત્યક્રમની મજાક ઉડાવે છે. એક દિવસ અલી પોસ્ટ ઑફિસમાં આવવાનું બંધ કરી દે છે. પોસ્ટમાસ્ટર તેની પુત્રીના પત્રની રાહ જોવા લાગે છે. એક દિવસ પોસ્ટમાસ્ટરને અલીને સંબોધીને લખાયેલો મરીયમનો પત્ર મળે છે. તે ક્લાર્ક લક્ષ્મીદાસ સાથે અલીની કબર પર જાય છે અને તેની કબર પર મરિયમનો પત્ર મૂકે છે.

## આવકાર 
"પોસ્ટ ઓફિસ" વાર્તા તેના વર્ણન, કથા અને સંવાદો માટે નોંધપાત્ર છે. તેને ધૂમકેતુની સૌથી પ્રખ્યાત અને સૌથી વધુ સંપાદિત ટૂંકી વાર્તા માનવામાં આવે છે. આ વાર્તાનું પ્રથમ ભાષાંતર ધુમકેતુએ પોતે "ધ લેટર" શીર્ષક હેઠળ અંગ્રેજીમાં કર્યું હતું. મીરા નાઇક દ્વારા "મિરિયમનો પત્ર" શીર્ષક હેઠળ વધુ એક અંગ્રેજી અનુવાદ કરવામાં આવ્યો હતો.

## સંદર્ભો 
## બાહ્ય કડીઓ 
* "પોસ્ટ ઑફિસ" ઇન્ટરનેટ આર્કાઇવ પર (*તણખા*, ભાગ ૧)
* https://www.rediff.com/getahead/report/must-read-dhumketus-superb-story-the-post-office/20201018.htm જૅની ભટ્ટ દ્વારા "પોસ્ટ ઑફિસ"નો અંગ્રેજી અનુવાદ
* "પોસ્ટ ઑફિસ" પર આધારિત કમલ વોરાનું કાવ્ય

શ્રેણી:ગુજરાતી ટૂંકી વાર્તા
ભિખારી ઠાકુર

thumb|ભિખારી ઠાકુર
**ભીખારી ઠાકુર** (૧૮ ડિસેમ્બર ૧૮૮૭ - ૧૦ જુલાઇ ૧૯૭૧) ભોજપુરી ભાષાના કવિ, નાટ્યકાર, ગીતકાર, અભિનેતા, લોકનર્તક, લોકગાયક અને સામાજિક કાર્યકર હતા. તેઓને ભોજપુરી ભાષાના સૌથી મહાન લેખક તરીકે માનવામાં આવે છે. તેમને ઘણીવાર 'ભોજપુરીનો શેક્સપીયર' અને 'રાય બહાદુર' તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે. તેમની કૃતિઓમાં એક ડઝનથી વધુ નાટકો, એકપાત્રી નાટક, કવિતાઓ, ભજનો, વગેરે છે જે ૧૯ પુસ્તકો સ્વરુપે પ્રકાશિત કરવામાં આવ્યાં છે. તેમની નોંધપાત્ર કૃતિઓ બિદેસિયા, ગબરઘીચોર, બેટી બેચવા અને ભાઈ બિરોધ છે. ગબરઘીચોરની તુલના હંમેશા બર્ટોલટ બ્રેચના નાટક ધ કોકેશિયન ચાક સર્કલ સાથે કરવામાં આવે છે. તેઓ નાચ લોક નાટ્યમંચ પરંપરાના પિતા તરીકે પણ ઓળખાય છે.

શ્રેણી:સાહિત્યકાર
શ્રેણી:૧૮૮૭માં જન્મ
શ્રેણી:૧૯૭૧માં મૃત્યુ
એકતા નગર રેલ્વે સ્ટેશન

**એકતા નગર રેલ્વે સ્ટેશન** (સ્ટેશન કોડ: **EKNR**) જે પહેલા કેવડીયા રેલ્વે સ્ટેશન (જૂનો સ્ટેશન કોડ: **KDCY**) તરીકે ઓળખાતું હતું, ગુજરાતમાં આવેલું રેલ્વે સ્ટેશન છે. તે કેવડીયાથી ૭ કિમી દૂર નર્મદા નદીના કાંઠા પર આવેલું છે. આ સ્ટેશનના નિર્માણનો હેતુ સ્ટેચ્યુ ઓફ યુનિટીના પ્રવાસીઓ માટે પ્રવાસ વધુ સુલભ બનાવવાનો છે. આ રેલ્વે સ્ટેશન સ્ટેચ્યુ ઓફ યુનિટીથી માત્ર ૫ કિલોમીટરના અંતરે આવેલું છે.

ભારતના રાષ્ટ્રપતિ, રામનાથ કોવિંદે ૧૫ ડિસેમ્બર ૨૦૧૮ના રોજ આ સ્ટેશનનું ખાતમૂર્હત કર્યું હતું. તે *ગ્રીન બિલ્ડિંગ* પ્રમાણપત્ર ધરાવતું ભારતનું પહેલું રેલ્વે સ્ટેશન પણ છે. 

રેલ્વે સ્ટેશનના નિર્માણ માટે અંદાજીત ૨૦૦ કરોડ ભારતીય રૂપિયાનો ખર્ચ થયો છે. રેલ્વે લાઇન કેવડીયાને ચાંદોદ, મોરીયા, તિલકવાડા અને ગરૂડેશ્વરથી જોડશે. ચાંદોદ અને ડભોઇ વચ્ચેની હાલની નેરો ગેજ રેલ્વે લાઇનને બ્રોડગેજમાં રૂપાંતરિત કરવામાં આવી રહી છે. ચાંદોદ અને કેવડીયા વચ્ચે વધુ ૩૨ કિમીના માર્ગનું કામ ચાલી રહ્યું છે.

સ્ટેશન ત્રણ માળ ધરાવે છે. પ્રથમ બે માળમાં મુસાફરો માટે સુવિધાઓ છે અને ત્રીજા માળે કલાકૃતિ કક્ષ આવેલો છે. તેનું ઉદ્ઘાટન ૧૭ જાન્યુઆરી ૨૦૨૧ ના રોજ કરવામાં આવ્યું હતું.

## ટ્રેન 
* ૧૨૯૨૭/૨૮ કેવડિયા - દાદર વેસ્ટર્ન એસ.એફ. એક્સપ્રેસ
* ૨૦૯૦૩/૦૪ કેવડિયા - વારાણસી મહામાના એક્સપ્રેસ
* ૨૦૯૦૫/૦૬ કેવડિયા - રીવા મહામાના એક્સપ્રેસ
* ૨૦૧૧૯/૧૨૦ કેવડિયા – ચેન્નાઈ સેન્ટ્રલ એક્સપ્રેસ
* ૨૦૯૪૫/૪૬ કેવડિયા – હઝરત નિઝામુદ્દીન એક્સપ્રેસ
* ૨૦૯૪૭/૪૮ કેવડિયા – અમદાવાદ જન શતાબ્દી એક્સપ્રેસ
* ૨૦૯૪૯/૫૦ કેવડિયા – અમદાવાદ જન શતાબ્દી એક્સપ્રેસ
* ૬૯૨૦૧/૦૨ કેવડિયા – પ્રતાપનગર મેમુ
* ૬૯૨૦૩/૦૪ કેવડિયા – પ્રતાપનગર મેમુ
* ૬૯૨૦૫/૦૬ કેવડિયા – પ્રતાપનગર મેમુ

## સંદર્ભ 
## બાહ્ય કડીઓ 
* અધિકૃત વેબસાઈટ પર એકતા નગર સ્ટેશન: સમયસારણી

શ્રેણી:નર્મદા જિલ્લાનાં રેલ્વે સ્ટેશનો
શ્રેણી:નર્મદા જિલ્લો
અક્ષયકુમાર (રામાયણ)

**અક્ષયકુમાર** (), જે **અક્ષય** તરીકે પણ જાણીતો છે, રાવણનો સૌથી નાનો પુત્ર અને ઇન્દ્રજીતનો ભાઇ હતો. રામાયણ પ્રમાણે જ્યારે હનુમાને જ્યારે સીતા સાથેની મુલાકાત પછી અશોક વાટિકાને નષ્ટ કરવાનું શરુ કર્યું ત્યારે રાવણે અક્ષય કુમારને રાક્ષસોની સેનાના સેનાપતિ તરીકે હનુમાનને પકડવા માટે મોકલ્યો હતો. ત્યારે તેની ઉંમર ૧૬ વર્ષ હતી. હનુમાન સાથેના યુદ્ધ દરમિયાન હનુમાને તેનો વધ કર્યો હતો.

## બાહ્ય કડીઓ 
* Canto XLVII. The Death Of Aksha
મહાવીર પ્રસાદ દ્વિવેદી

**મહાવીર પ્રસાદ દ્વિવેદી** (૧૫ મે ૧૮૬૪ – ૨૧ ડિસેમ્બર ૧૯૩૮) ભારતીય હિન્દી લેખક અને સંપાદક હતા. આધુનિકકાળ, અથવા હિન્દી સાહિત્યનો આધુનિક સમયગાળો ચાર તબક્કામાં વહેંચાયો છે, અને તેઓ બીજા તબક્કાનું પ્રતિનિધિત્વ કરે છે, જેને દ્વિવેદી યુગ (૧૮૯૩-૧૯૧૮) તરીકે ઓળખવામાં આવે છે, આ અગાઉ ભારતેન્દુ યુગ (૧૮૬૮-૧૮૯૩) હતો, ત્યારબાદ છાયાવાદ યુગ (૧૯૧૮-૧૯૩૭) અને સમકાલીન સમયગાળાનો (૧૯૩૭-હાલ સુધી) સમાવેશ થાય છે.

## જીવન પરિચય 
તેમનો જન્મ ઉત્તર પ્રદેશના રાયબરેલી જિલ્લામાં, દૌલતપુર ગામમાં ૫ મે ૧૮૬૪ના રોજ કન્યાકુબ્જા બ્રાહ્મણ પરિવારમાં થયો હતો. તેમના પિતા રામ સહાય દ્વિવેદી ઇસ્ટ ઇન્ડિયા કંપનીની સેનામાં સૈનિક હતા, બાદમાં મુંબઈમાં વલ્લભ સંમેલનના નેતાઓ માટે મંદિરના પૂજારી તરીકે કામ કર્યું હતું.

દ્વિવેદીએ પોતાના ઘરે સંસ્કૃતમાં અને દૌલતપુર ગામની શાળામાં હિન્દી અને ઉર્દૂમાં પ્રારંભિક શિક્ષણ મેળવ્યું હતું. તેર વર્ષની ઉંમરે તેમને રાયબરીલીની જિલ્લા શાળામાં મોકલવામાં આવ્યા હતા, જ્યાં તેમણે એક વર્ષ સુધી અંગ્રેજી અને પર્શિયન ભાષાનો અભ્યાસ કર્યો હતો અને ત્યારબાદ ચાર વર્ષ સુધી પૂર્વા, ફતેહપુર અને ઉનાઓની શાળાઓમાં અભ્યાસ કર્યો હતો.

## કારકિર્દી 
૧૮૮૦ના દાયકામાં ઝાંસીમાં ભારતીય રેલવે વિભાગમાં સેવા દરમિયાન દ્વિવેદીએ લેખક અને સાહિત્યકાર તરીકે વ્યાપક ખ્યાતિ મેળવી હતી. તેમણે તેમના અનુવાદો તેમજ *સાહિત્ય સંદર્ભ* અને *વિચાર વિમર્શ* સહિતના વિવેચનાત્મક કાર્યો પ્રકાશિત કર્યા હતા.

૧૯૦૩માં દ્વિવેદી હિન્દી માસિક *સરસ્વતી* માં જોડાયા અને તેમના લેખન અનુભવોથી પ્રાપ્ત શાસ્ત્રીય અને સમકાલીન બંને સાહિત્યના જ્ઞાન સાથે સામયિકનું સંપાદન કરવામાં સક્ષમ હતા. સંપાદક (૧૯૦૩-૨૦) તરીકેના તેમના કાર્યકાળ દરમિયાન * સરસ્વતી* સૌથી લોકપ્રિય હિન્દી સામયિક બન્યું.

તેમને અન્ય એક નોંધપાત્ર હિન્દી કવિ અને લેખક મૈથિલીશરણ ગુપ્તના માર્ગદર્શક ગણવામાં આવે છે.

## સર્જન 
* કાવ્ય મંજુષા
* કવિતાકલાપ
* સુગંધ
* મેરે જીવન કી યાત્રા
* સાહિત્ય સંદર્ભ

## બાહ્ય કડીઓ 
* 
* *indiavisitinformation.com*, પર દ્વિવેદીનો સંક્ષિપ્ત પરિચય

## સંદર્ભ 
શ્રેણી:હિંદી સાહિત્યકાર
શ્રેણી:૧૯૩૮માં મૃત્યુ
શ્રેણી:૧૮૬૪માં જન્મ
ગિલ્લેર્મો લાસો

**ગિલ્લેર્મો આલ્બર્ટો સાન્તિઆગો લાસો મેન્ડોઝા** (જન્મ ૧૬ નવેમ્બર ૧૯૫૫) ઈક્વેડોરના ઉદ્યોગપતિ અને રાજકારણી છે, જે ૨૪ મે ૨૦૨૧ના રોજ ઈક્વેડોરના પ્રમુખ તરીકે ચૂંટાયા છે.

## સંદર્ભ 
શ્રેણી:રાજકારણી
શ્રેણી:૧૯૫૫માં જન્મ
પ્રસાદ બ્રહ્મભટ્ટ

**પ્રસાદ બ્રહ્મભટ્ટ** (જન્મ ૮ ઓક્ટોબર ૧૯૫૧) ગુજરાતી વિવેચક, સાહિત્યિક ઈતિહાસકાર અને ચરિત્રકાર છે.

## જીવન
પ્રસાદ બ્રહ્મભટ્ટનો જન્મ ૮ ઓક્ટોબર ૧૯૫૧ના રોજ મહેસાણા જિલ્લાના વિજાપુર ખાતે થયો હતો. તેઓએ ઇડરની આર્ટ્સ એન્ડ કૉમર્સ કૉલેજમાં ગુજરાતીના અધ્યાપક તરીકે ફરજ બજાવી. ૧૯૮૦માં તેમણે 'રાજેન્દ્ર–નિરંજનયુગની કવિતા' એ વિષય પર શોધનિબંધ લખી પીએચ.ડી.ની પદવી મેળવી. આ શોધનિબંધ ૧૯૮૨માં પુસ્તકરૂપે પ્રગટ થયો.

## પ્રદાન
પ્રસાદ બ્રહ્મભટ્ટે ૧૯૭૬માં સ્વામી દયાનંદ સરસ્વતીનુ જીવનચરિત્ર પ્રગટ કર્યું. આ શોધનિબંધ 'રાજેન્દ્ર–નિરંજનયુગની કવિતા' ૧૯૮૨માં પુસ્તકરૂપે પ્રગટ થયો. 'અર્વાચીન ગ્રીક કવિતા' તથા 'ત્રણ વિશિષ્ટ કવિ' તેમના અન્ય પુસ્તકો છે.

## સંદર્ભો
શ્રેણી:ગુજરાતી સાહિત્યકાર
શ્રેણી:જીવિત લોકો
શ્રેણી:૧૯૫૧માં જન્મ
ચરોતરી બોલી

**ચરોતરી બોલી** ચરોતર (સાબરમતી નદી થી મહીસાગર નદીની વચ્ચેનો પ્રદેશ) અને તેની આસપાસ આવેલા વિસ્તારોમાં બોલાય છે.

## લાક્ષણિકતાઓ 
* "શ"ની જગ્યાએ "સ" = ‘હ’ બોલવામાં આવે છે.

દા.ત. સાણશી – હોંણશી. 

* "ઈ"ની જગ્યાએ "ઐ/ય" બોલવામાં આવે છે.

દા.ત. ભાઈ - ભૈય, આઈ - આય

* "આ"ની જગ્યાએ "ઓ" બોલવામાં આવે છે.

દા.ત. પાણી – પોણી, કાણી – કોણી, માણસ - મોણહ.

* "ઇ", "ળ"ની જગ્યાએ "એ", "ર" બોલવામાં આવે છે.

દા.ત. નિશાળ – નેહાર, પિપળો - પેપરો

## ઉદાહરણ 
એક વાણિયો’તો એના સાર સોકરા તા ને એનો બાપ મોંદે પડ્યો, એણે વસ્યાર કરયો કે હું મરેશ તારે સોકરા વઢિ મરશે તેથી તે પસે જિવતા જિવે મોટા તૈણને બસેં બસેં રુપિયા આલ્યા.

શ્રેણી:ગુજરાતની બોલીઓ
સમાનાર્થી શબ્દો

**સમાનાર્થી શબ્દો** એક એવા શબ્દસમૂહ છે જે બે કે વધુ શબ્દોનો અર્થ સમાન જેવો થાય છે. સમાનાર્થી શબ્દોનો અર્થ ભલે એક જેવો થતો હોય પણ તેનો ઉપયોગ વાક્યમાં અલગ સ્થાને થાય છે. સમાનાર્થી અને વિરુદ્ધાર્થી શબ્દો ભાષાના વ્યાકરણના મહત્વના અંગ છે. વાક્યમાં સમાન અર્થ વાળા શબ્દોને એક બીજાની જગ્યાએ અદલા-બદલી કરી શકાય છે. તે વાક્યમાં શબ્દો બદલાયા હોવા છતાં અર્થમાં ઝાઝો ફેરફાર થતો નથી.

સમાનર્થી શબ્દોના ઉપયોગથી કોઈ પણ લખાણને વધુ સ્પષ્ટ અને આકર્ષક બનાવી શકાય છે.

## ઉપયોગ 
ઉદાહરણ તરીકે જોઈએ તો કોઈ પણ વાક્યમાં "આકાશ" શબ્દ વપરાયેલો છે, હવે વાક્યમાં તે શબ્દની જગ્યા સમાનાર્થી શબ્દનો ઉપયોગ કરવામાં આવે તો ત્યાં "ગગન" કે "આભ" જેવા શબ્દોનો ઉપયોગ કરી શકાય છે. આ વાક્યના શબ્દોમાં બદલાવ જરૂર થયો છે, પણ વાક્યના અર્થમાં કોઈ બદલાવ થયો નથી.

વિવિધ શબ્દો જે અર્થમાં સમાન હોય છે તે સામાન્ય રીતે એક કારણ માટે જરૂર અલગ પડે છે, જેમકે લાંબું અને વિસ્તૃત એ સમાન અર્થ ધરાવતા ગુજરાતી સમાનાર્થી શબ્દો છે. ઉદાહરણ માટે એક વાક્ય બનાવીએ "આપણા હાથ લાંબા હોય છે" હવે આ જગ્યા એ વાક્યમાં "લાંબા" ના સ્થાને તેનો સમાનાર્થી શબ્દ "વિસ્તૃત" મૂકી શકતો નથી. જયારે પહેલા ઉદાહરણમાં "આકાશ"ના સ્થાને "આભ"નો ઉપયોગ કરી શકાતો હતો.

## ઉદાહરણો 
## સંદર્ભ 
# કાર્ડોના, જ્યોર્જ; બાબુ સુથાર (૨૦૦૩), "Gujarati", in Cardona, George; Jain, Dhanesh (eds.), The Indo-Aryan Languages, Routledge, ISBN 978-0-415-77294-5.
# Dwyer, Rachel (1995), Teach Yourself Gujarati, London: Hodder and Stoughton, archived from the original on 2008-01-02.

શ્રેણી:ગુજરાતી ભાષા
ગુજરાતી બાળસાહિત્ય

ભારતની ગુજરાતી ભાષામાં બાળસાહિત્યનાં મૂળ પરંપરાગત લોક સાહિત્ય, પૌરાણિક સાહિત્ય અને સંસ્કૃત કથા અને વાર્તાઓમાં રહેલા છે. ૧૮૩૦ના દાયકા પછી પરંપરાગત અને પાશ્ચાત્ય સ્ત્રોતોમાંથી મોટી સંખ્યામાં વાર્તાઓ અને કથાઓનું રૂપાંતરણ અને ગુજરાતીમાં અનુવાદ થયો હતો. ગિજુભાઈ બધેકા અને નાનાભાઈ ભટ્ટના નેતૃત્વમાં બાળસાહિત્ય વાર્તા, કવિતાઓ, છંદો અને કોયડાઓના રૂપમાં ઝડપથી વિસ્તર્યું. કેટલાક લેખકો અને કવિઓએ ફક્ત બાળસાહિત્યનું સર્જન કર્યું. વીસમી સદીના મધ્યભાગમાં બાળકો માટે મોટી સંખ્યામાં સામયિકો પ્રકાશિત કરવામાં આવ્યા હતા. બાદમાં સાહસિક નવલકથાઓ, વિજ્ઞાન સાહિત્ય, તરૂણ સાહિત્ય પણ પ્રકાશિત થયાં. રમણલાલ સોની અને જીવરામ જોષીએ પાંચ દાયકા સુધી વાર્તાઓ, કાલ્પનિક પાત્રો અને નવલકથાઓ રચવામાં મહત્વનો ફાળો આપ્યો હતો. બાળકો માટે નાટકો ઓછી માત્રામાં જ્યારે ઐતિહાસિક પાત્રો વિશેના નાટકો મોટી સંખ્યામાં રજૂ થયા હતા.         

## બાળકોની વાર્તાઓ 
ગુજરાતી લોકસાહિત્યમાં બાળકો માટે ઘણી વાર્તાઓ લોકપ્રિય છે. ભારતીય સાહિત્યમાં પુરાણોમાંની વાર્તાઓ મહત્વ ધરાવે છે. રામાયણ, મહાભારત, પંચતંત્ર, હિતોપ્રદેશ અને અકબર-બિરબલ, ભોજ-કાલિદાસ, સિંહાસન બત્રીસી, વેતાલ પચ્ચીસીમાંની વાર્તાઓ પેઢીઓથી બાળકોને કહેવામાં આવી રહી છે.

બ્રિટિશ શાસન દરમિયાન ૧૮૨૬માં ગુજરાતી શિક્ષણ પશ્ચિમી પદ્ધતિ અનુરુપ બનતા હાલના બાળ સાહિત્યની શરુઆત થઇ હતી. ૧૮૨૦ના દાયકામાં બોમ્બે સ્થિત શાળાઓ અને પુસ્તક સંસ્થાઓએ નવી શાળાઓ માટે પુસ્તકો પ્રકાશિત કર્યા. તેઓ સહ-શિક્ષણ માટે હતા અને શરુઆતનું ગુજરાતી બાળ સાહિત્ય ભાષાંતર અને રુપાંતરણ હતું. ૧૮૨૬માં બાપુલાલ શાસ્ત્રી પંડ્યાએ *ઇશપ ફાબેલ્સ*ને *ઇશપ નિતિકથાઓ* તરીકે ભાષાંતર કર્યું હતું. પછીના વર્ષોમાં ઇશપની કથાઓના વધુ ભાષાંતરો પ્રકાશિત થયા હતા. *ગુલિવર્સ ટ્રાવેલ્સ*નું ભાષાંતર *ગુલિવરની મુસાફરી* તરીકે થયું હતું. ૧૮૩૧માં *બાલમિત્ર*ના બે ભાગો પ્રકાશિત થયા હતા, જે વડે હાલના બાળસાહિત્યની શરુઆત થઇ હતી. તેમાં કવિતાઓ, વાર્તાઓ અને ટૂચકાઓ હતા. ૧૮૫૮માં રણછોડલાલ દવેએ *ઇશપનિતિ વાતો* પ્રકાશિત કર્યું હતું. ધ બોમ્બે એજ્યુકેશન સોસાયટીએ ૧૮૪૦માં ચાર પુસ્તકો પ્રકાશિત કર્યા હતા; *શિશુસાબોધમાલા*, *બાલમિત્ર*, *બાલસાથી* અને *પાંચ પાંખો*; જેમાં કવિતાઓ, વાર્તાઓ અને બાળકો માટે જીવનચરિત્રો હતા. અમિચંદ્રે *સિંહાસન બત્રીસી* આધારિત *બત્રીસ પુતળીની વાર્તા* પ્રકાશિત કરી હતી.

## સંદર્ભો 
;સંદર્ભો

;ગ્રંથસૂચિ

* 
* 
* 

## પૂરક વાચન 
* 

## બાહ્ય કડીઓ 
* 

શ્રેણી:ગુજરાતી સાહિત્ય
આંતરરાષ્ટ્રીય પરિવાર દિવસ

**આંતરરાષ્ટ્રીય પરિવાર દિવસ** ૧૫ મેના રોજ ઉજવવામાં આવે છે. ૧૯૯૩ની સંયુક્ત રાષ્ટ્રસંઘની જનરલ એસેમ્બલીએ A/RES/47/237 પ્રસ્તાવ સાથે આંતરરાષ્ટ્રીય પરિવાર દિવસની ઉજવણી કરવાની શરૂઆત કરી હતી. દર વર્ષે જુદા-જુદા વિષયો આધારિત આંતરરાષ્ટ્રીય પરિવાર દિવસની ઉજવણી કરવામાં આવે છે. ૨૦૨૧ના વર્ષમાં પરિવાર અને નવી ટેકનોલોજી વિષય રાખવામાં આવ્યો હતો. 

## સંદર્ભ 
શ્રેણી:મહત્વના દિવસો
ગુજરાતી-વિરોધી લાગણીઓ

**ગુજરાતી-વિરોધી લાગણીઓ** ગુજરાતી લોકોના વિરોધની લાગણીઓ સૂચવે છે. ભારતના મહારાષ્ટ્ર રાજ્યમાં *સંયુક્ત મહારાષ્ટ્ર સમિતિ* અને શિવસેના જેવાં સંગઠનોએ આ લાગણીઓ ભડકાવી હતી; શિવસેનાએ ૨૦૧૪ની લોકસભા ચૂંટણીઓ પૂર્વે અને તે પછી ભારતીય જનતા પાર્ટીનો વિરોધ કરવા આ ભાવનાઓ ભડકાવવા પ્રયત્ન કર્યો હતો. 

મહારાષ્ટ્ર નવનિર્માણ સેના પણ આ લાગણીઓ ભડકાવે છે. ૨૦મી સદીમાં ભારત બહાર ફીજી જેવા દેશમાં પણ આ લાગણીઓ જોવા મળી હતી.

## ઇતિહાસ 
ભારતમાં જ્યારે દ્વિભાષી મુંબઈ રાજ્ય અસ્તિત્વમાં હતું ત્યારે મરાઠીભાષી મહારાષ્ટ્ર બનાવવા માટે *સંયુક્ત મહારાષ્ટ્ર સમિતિ* તરફથી અને ગુજરાતીભાષી ગુજરાત બનાવવા માટે *મહાગુજરાત પરિષદ* તરફથી આંદોલનો થયાં હતાં. ૧૯૫૬માં મુંબઈમાં ગુજરાતી-વિરોધી રમખાણો થયાં હતાં જેમાં જાનમાલનું નુકસાન થયું હતું; આંદોલન વખતે સમિતિ અને ત્યારબાદ શિવસેના જેવાં સંગઠનોએ આ લાગણીઓ ભડકાવી હતી. ૨૦૧૪માં, મહારાષ્ટ્ર નવનિર્માણ સેનાએ મુંબઈની જાહેર પરિવહનની બસો પર ગુજરાતી છાપા *સંદેશ*ની જાહેરાતોનો વિરોધ કર્યો હતો અને તેને નીચે ઉતારી કાઢી હતી. આ પગલાને મુંબઈના ગુજરાતીઓએ "પોલિટીકલ સ્ટંટ" અને કૉંગ્રેસે "ગુજરાત-વિરોધી" ગણાવી નરેન્દ્ર મોદીના "મૌન" પર પ્રશ્ન કર્યો હતો. 

૨૦૧૮માં, મુંબઈ અને પાલઘર જિલ્લામાં મહારાષ્ટ્ર નવનિર્માણ સેનાના કાર્યકરોએ એવાં ખાનગી ઉદ્યોગો પર હુમલો કર્યો હતો કે જેમણે ગુજરાતી ભાષાનાં પોસ્ટરો લગાવ્યાં હતાં. તોડફોડ કરવાની સાથે તેમણે ગુજરાત-વિરોધી નારાઓ લગાવ્યા હતા. 

## સંદર્ભો 
શ્રેણી:ગુજરાત
વામન

**વામન** અવતાર હિંદુ ધર્મ ગ્રંથો અનુસાર ભગવાન વિષ્ણુના દશ અવતારોમાંથી પાંચમો અવતાર છે. જે ભાદ્રપદમાં શુક્લ પક્ષની દ્વાદશીને અવતરિત થયા. આચાર્ય શુક્ર એ એમની સંજીવની વિદ્યાથી બલી તથા બીજા અસુરો ને પણ જીવિત તેમજ સ્વસ્થ કરી દીધા હતા. રાજા બલીએ આચાર્યની કૃપાથી જીવન પ્રાપ્ત કર્યું હતું. તે સાચા હ્રદયથી આચાર્યની સેવામાં લાગી ગયા. શુક્રાચાર્ય પ્રસન્ન થયા. એમણે યજ્ઞ કરાવ્યો. અગ્નિથી દિવ્ય રથ, અક્ષય ત્રોણ, અભેદ્ય કવચ પ્રકટ થયા. આસુરી સેના અમરાવતી પર ચઢી ગઈ. ઇન્દ્ર એ જોતા જ સમજી લીધું કે આ વખતે દેવતા આ સેનાનો સામનો નહિ કરી શકે. બલી બ્રહ્મતેજથી પોષિત હતો. દેવગુરુના આદેશથી દેવતા સ્વર્ગ છોડીને ભાગી ગયા. અમર ધામ અસુર રાજધાની બન્યું. શુક્રાચાર્ય એ બલીનું ઇન્દ્રસ્થ સ્થિર કરવા માટે અશ્વમેઘ યજ્ઞ કરાવવાનો પ્રારંભ કર્યો. સો અશ્વમેઘ કરીને બલી નિયમ સમિત ઇન્દ્ર બની જશે. પછી એને કોણ હટાવી શકે છે.

આ જોઇને દેવમાતા અદિતિ અત્યંત દુખી હતા. એમણે એમના પતિ મહર્ષિ કશ્યપથી એમણે પ્રાર્થના કરી. મહર્ષિ તો એક જ ઉપાય જાણે છે.- ભગવાનના શરણ, અને આરાધના. અદિતિ એ ભગવાનની આરાધના કરી, પ્રભુ પ્રકટ થયા. અદિતિને વરદાન મળ્યું. એના જ ગર્ભથી ભગવાન પ્રકટ થયા. તત્કાલ વામન બ્રહ્મચારી બની ગયા. મહર્ષિ કશ્યપ એ ઋષીઓની સાથે એનું ઉપનયન સંસ્કાર સંપન્ન કર્યું. ભગવાન વામન પિતાથી આજ્ઞા લઈને બલીને ત્યાં ગયા. નર્મદાના ઉત્તર કિનારા પર અસુરેન્દ્ર બલી અશ્વમેઘ યજ્ઞ માં દીક્ષિત હતા. આ એનો અંતિમ અશ્વમેઘ હતો.

છત્ર, પલાશ, દંડ તથા કમન્ડલુ માટે, જટાધારી, અગ્નિની સમાન તેજસ્વી વામન બ્રહ્મચારી ત્યાં પધાર્યા. બલી, શુક્રાચાર્ય, ઋષિગણ, બધા એ તેજથી અભિભૂત એમની અગ્નીઓની સાથે ઉઠીને ઉભા થયા. બલી એ એના ચરણ ધોયા, પૂજા કરી અને પ્રાર્થના કરી જે પણ ઈચ્છા હોય તે માંગી લો.

બલીના કુળની શૂરતા, ઉદારતા વગેરેની પ્રશંશા કરીને વામને 'મને મારા પગોથી ત્રણ પદ ભૂમિ જોઈએ.' માંગ્યું. બલીએ ખુબ આગ્રહ કર્યો કે બીજું કંઈ માંગી લો પર વામન એ જે માંગ્યું હતું તે જ માંગ્યું હતું. એક પદમાં પૃથ્વી, એકમાં સ્વર્ગાદીલોક તથા શરીરથી સમસ્ત નભ વ્યાપ્ત કરી લીધા એમણે એનું વામ પદ બ્રહ્મલોકથી ઉપર સુધી ગયું. એના અંગુષ્ઠ નખથી બ્રહ્માંડનું આવરણ તનિક તૂટી ગયું. બ્રહ્મદ્રવ ત્યાંથી બ્રહ્માંડમાં પ્રવેશ થયા. બ્રહ્માજી એ ભગવાનના ચરણ ધોયા અને ચરણોદકની સાથે એને બ્રહ્મદ્રવને એમના કમંડળમાં લઇ લીધા. તે જ બ્રહ્મદ્રવ ગંગાજી બન્યા.

## આ પણ જુઓ 
* વામન દ્વાદશી
દર્ભ

**દર્ભ**, **દાભ**, **ડાભડો**, **કુશ**, વગેરે નામોથી ઓળખાતું આ ઘાસ એક બહુવર્ષાયુ પ્રકારની વનસ્પતિ છે. તેનું વૈજ્ઞાનિક નામ Desmostachya bipinnata છે દર્ભનો છોડ ઊંચો, ગુચ્છાદાર, જાડા અને મજબૂત મૂળ ધરાવતો, તીક્ષ્ણ કોરો ધરાવતા પર્ણવાળો અને બહુવર્ષાયુ હોય છે.

## ઉપયોગો
### ઔષધિય
આયુર્વેદ અને લોકૌષધિમાં દર્ભનો ઉપયોગ મરડાના ઉપચાર માટે, મૂત્રવર્ધક તરિકે અને મહિલાઓમાં માસિકસ્ત્રાવ અટકાવવા માટે કરવામાં આવે છે.

### ધાર્મિક
હિંદુ, જૈન અને બૌદ્ધ ધર્મમાં દર્ભ પવિત્ર ઘાસ તરીકે વર્ષોથી વપરાતું આવ્યું છે. ઋગ્વેદમાં દર્ભનો ઉપયોગ પૂજનસામગ્રી તરીકે અને ભગવાન તથા પુરોહિતના આસન માટે થતો હોવાનો ઉલ્લેખ છે. ભગવદ્ ગીતાના છઠ્ઠા અધ્યાયના ૧૧માં શ્લોકમાં ભગવાન કૃષ્ણ ધ્યાન કરવા માટે કુશના આસન પર બેસવાનું જણાવે છે. બૌદ્ધ ધર્મમાં એમ માનવામાં આવે છે કે બોધિસત્વ પ્રાપ્ત કર્યું ત્યારે ગૌતમ બુદ્ધ દર્ભના જ આસન પર બેસી ને ધ્યાન કરતા હતા. હિંદુ ધર્મમાં સંધ્યા, તર્પણ, યજ્ઞ, શ્રાદ્ધ અને કર્મકાંડ વગેરેમાં વપરાય છે. યજ્ઞમૂર્તિ વરાહ ભગવાને પોતાનું શરીર ધુણાવતાં જે રુંવાટાં ખર્યા તે દર્ભ નામના લીલા રંગના ઘાસરૂપે ઊગી નીકળ્યાં એમ કહેવાય છે. જે સ્થળે આ રુવાંટાં ખર્યાં તે બર્હિષ્મતી નામના તીર્થથી પ્રસિદ્ધ છે. 

### અન્ય
બીજું ઘાસ ન મળે ત્યારે જ આ ઘાસ ઢોર ખાય છે. એમાંથી દોરી, દોરડાં, આસનિયાં, વગેરે બને છે. ગ્રહણ વખતે ખાદ્ય પદાર્થો અભડાય નહિ એવી માન્યતાને લીધે દરેક વસ્તુની અંદર દર્ભની સળી મૂકવામાં આવે છે.

## સંદર્ભ 
શ્રેણી:વનસ્પતિ
મોહનલાલ સક્સેના

**મોહનલાલ સક્સેના** (૧૮૯૬-૧૯૬૫) એક ભારતીય લેખક અને ઉત્તર પ્રદેશના રાજકારણી હતા. તેમણે કેન્દ્રીય પુનર્વસન પ્રધાન (૧૯૪૮-૧૯૫૦) તરીકે સેવા આપી હતી. તે સંયુક્ત પ્રાંતની વિધાનસભા પરિષદ (૧૯૨૪-૧૯૨૬), કેન્દ્રીય વિધાનસભા (૧૯૩૫-૧૯૪૭), ભારતની બંધારણ સભા, કામચલાઉ સંસદ (૧૯૫૦-૧૯૫૨) અને લોકસભા (૧૯૫૨-૧૯૫૭) ના સભ્ય હતા. તેઓ ૧૯૫૯ થી ૧૯૬૪ સુધી રાજ્યસભાના સભ્ય તરીકે નામાંકિત થયા હતા. સક્સેના ૧૯૨૯-૧૯૩૫ અને ૧૯૩૭–૧૯૩૯ માં યુપી કોંગ્રેસ સમિતિના સચિવ / પ્રમુખ પણ હતા.

## સ્ત્રોત 
* સંક્ષિપ્ત પરિચય
શ્રેણી:વ્યક્તિત્વ
શ્રેણી:રાજકારણી
શ્રેણી:૧૯૬૫માં મૃત્યુ
શ્રેણી:૧૮૯૬માં જન્મ
સી. એચ. ભાભા

**સી. એચ. ભાભા** તરીકે જાણીતા **કુંવરજી હોરમૂસજી ભાભા** પારસી ઉદ્યોગપતિ હતા. તેમણે સ્વતંત્ર ભારતની પ્રથમ કેબિનેટમાં વાણિજ્યમંત્રીનો હવાલો સંભાળ્યો હતો. તેમણે ૨૬ ઓક્ટોબર ૧૯૪૬ના રોજ સત્તા સંભાળનાર વચગાળાની સરકારમાં "મજૂર, ખાણ અને વિદ્યુત મંત્રાલય" નો હવાલો સંભાળ્યો હતો.  હવાલો સંભાળ્યો ત્યાં સુધી રાજકીય વર્તુળમાં તેઓ બહુ જાણીતો ચહેરો ન હતા, પરંતુ અબુલ કલામ આઝાદ મંત્રીમંડળમાં પારસી ચહેરા તરીકે તેમનો સમાવેશ કરવા ઉત્સુક હોવાથી તેમનો મંત્રીમંડળમાં સમાવેશ કરવાનાં આવ્યો હતો.

સરકારમાં જોડાતા પહેલા તેઓ ઓરિએન્ટલ ઇન્સ્યુરન્સ કંપનીમાં ડિરેક્ટર હતા. રાજધાનીમાં થતા સાંપ્રદાયિક તોફાનોની પ્રતિક્રિયા રૂપે રચાયેલી વિશેષ ઇમરજન્સી કમિટીનું નેતૃત્વ કરનારા તેઓ પહેલા કેબિનેટ પ્રધાન પણ હતા.

૨૯ જૂન ૧૮૯૬ ના રોજ લંડનમાં હાર્ટ એટેકથી અચાનક તેમનું અવસાન થયું. તેમના મૃત્યુ સમયે, તેઓ સ્વતંત્ર ભારતના પ્રથમ મંત્રીમંડળના છેલ્લા જીવિત મૂળ સભ્યોમાંના એક હતા; છેલ્લા જીવિત મૂળ કેબિનેટ સભ્ય જગજીવન રામનું એક અઠવાડિયા પછી અવસાન થયું હતું.

## સંદર્ભ 
શ્રેણી:ઉદ્યોગપતિ
શ્રેણી:વ્યક્તિત્વ
શ્રેણી:રાજકારણી
શ્રેણી:૧૯૧૦માં જન્મ
દાદુદાન ગઢવી

**દાદુદાન પ્રતાપદાન ગઢવી**, (૧૧ સપ્ટેમ્બર ૧૯૪૦ - ૨૬ એપ્રિલ ૨૦૨૧) જેઓ **કવિ દાદ** તરીકે પણ જાણીતા હતા  ગુજરાતી કવિ અને ગુજરાત, ભારતના લોક ગાયક હતા. ૨૦૨૧માં તેમને પદ્મશ્રી પુરસ્કાર એનાયત થયો હતો.

## જીવન 
તેમનો જન્મ ૧૯૪૦માં ઇશ્વરીયા (ગીર) ખાતે થયો હતો. તેમના પિતાનું નામ પ્રતાપદાન ગઢવી હતું જેઓ જુનાગઢના રાજકવિ અને નવાબના સલાહકાર હતા. તેમની માતાનું નામ કરણીબા ગઢવી હતું. તેમણે ચોથા ધોરણ સુધી અભ્યાસ કર્યો હતો. તેઓ જુનાગઢમાં રહેતા હતા.

તેમણે ૧૫ ગુજરાતી ચલચિત્રો માટે ગીતો લખ્યા હતા.  તેમની અન્ય કૃતિઓ *ટેરવા* (ચાર ભાગો), *ચિત્તહરણનું ગીત*, *શ્રી કૃષ્ણ છંદાવલી* અને *રામનામ બારાક્ષરી* છે. તેમના લોકપ્રિય ગીતોમાં *લગ્નગીત "કાળજા કેરો કટકો મારો ગાંઠથી છૂટી ગયો"*, *કૈલાસ કે નિવાસી*, *ઘડવૈયા મારે ઠાકોરજી નથી થાવું* અને *હિરણ હલ્કલી* છે.  તેમનું પુસ્તક *બંગ બાવની* કેન્દ્ર સરકારે પ્રકાશિત કર્યું હતું, જે તેમણે ૧૯૭૧ના ભારત-પાક યુદ્ધ દરમિયાન લખ્યું હતું. તેમણે પુસ્તકના વેચાણમાંથી થયેલો બધો નફો બાંગ્લાદેશ શરણાર્થીઓની રાહત માટે આપી દીધો હતો.

ગુજરાતના ભૂતપૂર્વ મુખ્યમંત્રી કેશુભાઈ પટેલે કવિ દાદની કવિતા *કાળજા કેરો કટકો મારો* થી પ્રભાવિત થઇને "કુંવરબાઈનું મામેરૂં યોજના" (ગુજરાત રાજ્યમાં કન્યાના માતા-પિતાને મદદ કરવા માટેની સરકારી યોજના) ની શરૂઆત કરી હતી.

૧૯૭૭ની કટોકટી દરમિયાન તેમણે એક કવિતા લખી હતી,

આ કવિતા પર કટોકટીના સમયગાળા દરમિયાન સરકાર દ્વારા પ્રતિબંધ મૂકવામાં આવ્યો હતો.

૨૬ એપ્રિલ ૨૦૨૧ના રોજ તેમનું અવસાન થયું હતું.

## સન્માન 
તેમને ગુજરાત ગૌરવ પુરસ્કાર તેમજ ઝવેરચંદ મેઘાણી પુરસ્કાર મળ્યો હતો. ૨૦૦૪માં તેમને કવિ કાગ પુરસ્કાર એનાયત થયો હતો.

## સંદર્ભ 
## બાહ્ય કડીઓ 
* 

શ્રેણી:ગુજરાતી સાહિત્યકાર
શ્રેણી:પદ્મશ્રી પુરસ્કાર વિજેતાઓ
શ્રેણી:૨૦૨૧માં મૃત્યુ
શ્રેણી:૧૯૪૦માં જન્મ
પર્સી બૅશી શેલી

**પર્સી બૅશી શેલી** (૪ ઓગસ્ટ ૧૭૯૨ – ૮ જુલાઈ ૧૮૨૨) એક અંગ્રેજી રૉમેન્ટિક કવિ, નાટ્યકાર અને વિવેચક હતા.

## જીવન
પર્સી બૅશી શેલીનો જન્મ ૪ ઓગસ્ટ ૧૭૯૨ના રોજ ફિલ્ડ પ્લેસ, સસેક્સ, ઇંગ્લેન્ડ ખાતે થયો હતો. તેઓ તેમના પિતા ટિમોથી શેલીના સૌથી મોટા સંતાન હતા. ટિમોથી શેલી વ્હિગ પક્ષના સભ્ય હતા અને તેઓ ઈચ્છતા હતા કે પોતાનો પુત્ર પર્સી પાર્લામેન્ટમાં રાજકીય નેતૃત્વ પ્રાપ્ત કરે. શેલીએ સાયૉન હાઉસ એકૅડેમી અને ઑક્સફર્ડ વિશ્વવિદ્યાલયમાં શિક્ષણ લીધું.

## સંદર્ભો
## બાહ્ય કડીઓ 
* 

શ્રેણી:વ્યક્તિત્વ
શ્રેણી:સાહિત્યકાર
હુસૈનીવાલા રાષ્ટ્રીય શહીદ સ્મારક

**હુસૈનીવાલા રાષ્ટ્રીય શહીદ સ્મારક** એ ભારતીય સ્વતંત્રતા સેનાનીઓ ભગતસિંહ, સુખદેવ અને રાજગુરુની ની યાદમાં પંજાબના હુસૈનીવાલા ગામે આવેલું એક શહીદ સ્મારક છે. વાઘા-અટારી સરહદ સમારોહની જેમ જ અહીં ભારતીય અને પાકિસ્તાની સશસ્ત્ર દળો દ્વારા સંયુક્ત રીતે દૈનિક ધ્વજ ઉતારવાનો કાર્યક્રમ યોજવામાં આવે છે.

## શહીદ સ્મારક 
આ સ્મારક સતલજ નદીના કાંઠે આવેલા સ્થાનને ચિહ્નિત કરે છે જ્યાં ૨૩ માર્ચ ૧૯૩૧ના રોજ ભગત સિંહ, સુખદેવ અને રાજગુરુના અંતિમ સંસ્કાર કરવામાં આવ્યા હતા. ભગતસિંહ સાથે કેન્દ્રીય વિધાનસભામાં બોમ્બ ધડાકા કરવામાં સામેલ બટુકેશ્વર દત્તને પણ તેમની અંતિમ ઈચ્છા અનુસાર આ જ સ્થળે અંતિમદાહ આપવામાં આવ્યો હતો. તેમનું અવસાન ૧૯૬૫માં થયું હતું. ભગતસિંહની માતા વિદ્યાવતીના પણ તેમની અંતિમ ઇચ્છા અનુસાર અહીં જ અંતિમ સંસ્કાર કરવામાં આવ્યા હતા.

આ સ્મારક ૧૯૬૮માં બનાવવામાં આવ્યું હતું અને તે ભારત અને પાકિસ્તાનની સરહદથી ૧ કિલોમીટર દૂર ભારતીય બાજુએ આવેલું છે. ભારતના ભાગલા પછી, આ અંતિમવિધિ સ્થળ પાકિસ્તાનનો ભાગ બની ગયું હતું પરંતુ ૧૭ જાન્યુઆરી, ૧૯૬૧ના રોજ તેને સુલેમાંકી હેડવર્કસ (ફઝિલ્કા) નજીકના ૧૨ ગામોના બદલામાં તે ભારતને પરત કરવામાં આવ્યું હતું. સરકારની આ કાર્યવાહી સીપીઆઈના વિદ્યાર્થી સંગઠન એઆઈએસએફના દબાણને કારણે થઈ હતી. એઆઈએસએફ અને એઆઇવાયએફના કાર્યકરોએ હુસૈનીવાલાને પરત લેવા સામૂહિક મેળાવડાઓ અને વિરોધ પ્રદર્શન કર્યા હતા.

## વાર્ષિક મેળો 
દર વર્ષે, ૨૩ માર્ચે, સ્મારક ખાતે *શહીદી મેળો* ઉજવવામાં આવે છે. સમગ્ર પંજાબ રાજ્યમાં પણ આ દિવસ મનાવવામાં આવે છે.
[none|thumb| [ભગત સિંહ|ભગતસિંહ, રાજગુરુ અને સુખદેવની પ્રતિમાઓ]]

## ધ્વજવંદન સમારોહ 
અહીં હુસૈનીવાલા – ગાંડાસિંઘ વાલા સરહદ પર સાંજના સમયે દૈનિક સમારોહ યોજવામાં આવે છે.

## આ પણ જુઓ 
* જલિયાંવાલા બાગ હત્યાકાંડ

## નોંધ 
## સંદર્ભ 
શ્રેણી:સ્મારક સંસ્થા
રાલ્ફ વાલ્ડો એમર્સન

રાલ્ફ વાલ્ડો એમર્સન (૨૫ મે ૧૮૦૩ – ૨૭ એપ્રિલ ૧૮૮૨) અમેરિકન ચિંતક, કવિ, અને નિંબંધકાર હતા.

## જીવન
એમર્સનનો જન્મ ૨૫ મે ૧૮૦૩ના રોજ બૉસ્ટનમાં એક યુનિટેરિયન ધર્મગુરુને ત્યાં થયો હતો. ૧૮૧૨થી ૧૮૧૭ દરમિયાન તેમણે બૉસ્ટનની લૅટિન સ્કૂલમાં અભ્યાસ કર્યો. ત્યારબાદ ૧૮૧૭થી ૧૮૨૧ દરમિયાન હાર્વર્ડ કૉલેજમાં વધુ અભ્યાસ કર્યો.

તેમણે ૧૮૩૬માં 'ટ્રાન્સેન્ડેન્ટલ ક્લબ'ની સ્થાપના કરી અને ટ્રાન્સેન્ડેન્ટલ ચળવળના નેતા બન્યા. એ જ વર્ષે તેમણે *નેચર* નામનું પુસ્તક પ્રગટ કર્યું જેમાં તેમણે "પ્રકૃતિનાં પ્રગટ જીવન અને કાર્યમાં અદ્રશ્ય આંતરિક સત્યો છુપાયેલાં છે" એવું નિરૂપણ કર્યું. ૧૮૩૭માં તેમણે હાર્વર્ડ કૉલેજની ફિ બેટા કપ્પા સોસાયટીમાં તેમનું 'ધી અમેરિકન સ્કૉલર' નામનું પ્રસિદ્ધ વ્યાખ્યાન આપ્યું.

૧૮૨૯માં તેમણે ઍલન લુઈ ટકર સાથે લગ્ન કર્યા. ૧૮૩૧માં ઍલનના અવસાન બાદ ૧૮૩૫માં એમર્સને બીજું લગ્ન લીડિયા જૅક્સન સાથે કર્યું.

## પ્રદાન
*પોએમ્સ* (૧૮૪૬) એ તેમનું કવિતાનું પુસ્તક છે જેમાં તેમનું પ્રખ્યાત કાવ્ય 'થ્રેનોડી' સમાવિષ્ટ છે. તેમનો બીજો કાવ્યસંગ્રહ *મે-ડે ઍન્ડ અધર પીસિસ* (૧૮૬૭) છે. તેઓ ઉચ્ચ પ્રકારના ગદ્યકવિ હતા અને અમેરિકાના સૌથી વધુ મૌલિક કવિ તરીકે ખ્યાતિ પામ્યા હતા. અમેરિકાન સાહિત્યના તેઓ શ્રેષ્ઠ નિબંધકાર ગણાય છે અને અન્ય સાહિત્યકારો પર તેમનો મોટો પ્રભાવ પડ્યો હતો.

તેમના પુત્ર એડવર્ડ વાલ્ડો એમર્સને (૧૮૪૪–૧૯૩૦) તેમના પિતાની કૃતિઓનો સંપૂર્ણ સંગ્રહ (૧૯૦૩–૦૪) અને તેમની નોંધપોથી *જર્નલ્સ*ના દસ ગ્રંથો (૧૯૦૯–૧૪)નું સંપાદન કરી પ્રગટ કર્યા હતા.

## સંદર્ભો
## બાહ્ય કડીઓ 
* 

શ્રેણી:અમેરિકન વ્યક્તિત્વ
શ્રેણી:સાહિત્યકાર
ધનરાજ નથવાણી

**ધનરાજ પરિમલ નથવાણી** (જન્મ ૫ ફેબ્રુઆરી ૧૯૮૬) રિલાયન્સ ઇન્ડસ્ટ્રીઝ લિમિટેડના ગ્રુપ પ્રેસિડેન્ટ અને ગુજરાત ક્રિકેટ એસોસિએશનનાં વાઇસ પ્રેસિડેન્ટ છે.

## પ્રારંભિક જીવન 
ધનરાજ નથવાણીનો જન્મ ૫ ફેબ્રુઆરી ૧૯૮૬માં બિઝનેસમેન અને રાજનેતા પરિમલ નથવાણી અને વર્ષા નથવાણીને ત્યાં થયો હતો.

### શિક્ષણ 
ધનરાજ નથવાણીએ ઈન્ટરનેશનલ બિઝનેસનો અભ્યાસ રીજેન્ટસ્ બિઝનેસ સ્કુલ, લંડનથી કર્યો છે. આ ઉપરાંત એમ.બી.એનો અભ્યાસ નેશનલ ઈન્સ્ટિટ્યુટ ઓફ્ મેનેજમેન્ટ એન્ડ ટેકનોલોજીથી કર્યો છે. સ્નાતક થયા બાદ, તેમને રિલાયન્સ ઇન્ડસ્ટ્રીઝ લિમિટેડના ગ્રુપ પ્રેસિડેન્ટ બનાવવામાં આવ્યા હતા.

## કારકિર્દી 
ધનરાજ નથવાણી રિલાયન્સ ઇન્ડસ્ટ્રીઝ લિમિટેડનાં ગ્રુપ પ્રેસિડેન્ટ છે.

૨૮ સપ્ટેમ્બર ૨૦૧૯, અમદાવાદમાં ગુજરાત ક્રિકેટ એસોસિએશનાં વાઈસ પ્રેસિડેન્ટ પદે ધનરાજ નથવાણી બિનહરીફ ચુંટાયા હતાં.

ગુજરાત ક્રિકેટ એસોસિએશનાં વાઈસ પ્રેસિડેન્ટ તરીકે, ફેબ્રુઆરી ૨૦૨૦માં વિશ્વનાં સૌથી મોટા નવનિર્મિત ક્રિકેટ સ્ટેડિયમ ખાતે યોજાયેલ અમેરિકન પ્રમુખ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ અને ભારતનાં વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી માટે યોજાયેલ "નમસ્તે ટ્રમ્પ" ઇવેન્ટ આયોજીત કરવામાં મહત્વનો ભાગ ભજવ્યો હતો.

તેઓ અમદાવાદમાં બનાવવામાં આવેલ નરેન્દ્ર મોદી ક્રિકેટ સ્ટેડિયમનાં નિર્માણ માટેની મુખ્ય ટીમનાં અગત્યનાં સભ્ય હતા. કહેવાય છે કે આ પ્રોજેકટ, ભારતનાં વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી માટે તેઓ જ્યારે અમિત શાહથી પણ પહેલાં તેઓ જ્યારે જી.સી.એ.નાં પ્રમુખ હતાં તે પહેલાંનો મહત્વાકાંક્ષી પ્રોજેકટ હતો. આ જ સ્ટેડિયમનાં ઉદ્ઘાટનમાં પણ તેમણે મહત્વનો ભાગ ભજવ્યો હતો. જી.સી.એનાં વાઇસ પ્રેસિડેન્ટ તરીકે, ભારતની સ્થાનીક ક્રિકેટ ટુર્નામેન્ટ આઇ.પી.એલ ૨૦૨૧નાં આયોજનમાં તેમણે મહત્વનો ભાગ ભજવ્યો હતો, જે કોવિડ-૧૯ ને પગલે સ્થગિત કરવામાં આવી.

દ્વારકા દેવસ્થાન સમિતિ કે જે દ્વારકાધીશ મંદિરના વિકાસ અને મંદિરની મુલાકાતે આવતા ભક્તોની સુવિધાઓ માટે વિકસાવવામાં આવતી સગવડોનું સંચાલન કરે છે, તેના તેઓ વાઇસ ચેરમેન છે.

## અંગત જીવન 
૧૭ ફેબ્રુઆરી ૨૦૧૪ના રોજ ધનરાજ નથવાણીનાં લગ્ન ગુજરાતી રીત-રીવાજથી ભુમી સાથે અહેમદાબાદ, ગુજરાતમાં થયાં હતા, જેમાં ત્યારના ગુજરાતના મુખ્યમંત્રી નરેન્દ્ર મોદી, અમીત શાહ, મુકેશ અંબાણી અને અહેમદ પટેલ વગેરે મહાનુભાવો આવ્યા હતા.

## સંદર્ભ 
શ્રેણી:૧૯૮૬માં જન્મ
શ્રેણી:ગુજરાતી ઉદ્યોગપતિઓ
વિશ્વ સાયકલ દિવસ

thumb| કોપનહેગનમાં સાયકલ ચલાવતી મહિલા
thumb| કોપનહેગનમાં સાયકલ સવારો
એપ્રિલ ૨૦૧૮માં, યુનાઇટેડ નેશન્સની સામાન્ય સભાએ ૩ જૂનને આંતરરાષ્ટ્રીય **વિશ્વ સાયકલ દિવસ** તરીકે ઘોષિત કર્યો હતો. વિશ્વ સાયકલ દિવસ માટેના ઠરાવ મુજબ: "સાયકલ જે વિશિષ્ટ, દીર્ઘતા અને વૈવિધ્ય ધરાવતું અને ૨ સદીઓથી ઉપયોગમાં રહેલું સરળ, સસ્તું, વિશ્વસનીય, સ્વચ્છ અને પર્યાવરણને યોગ્ય ટકાઉ પરિવહન માધ્યમ છે."

## મહત્વ 
વિશ્વ સાયકલ દિવસ એ વૈશ્વિક ઉત્સવ છે, જે બધાં લોકો દ્વારા મનાવવામાં આવે છે. સાયકલને માનવની પ્રગતિ અને પ્રગતિના પ્રતીક તરીકે સહનશીલતા, પરસ્પર સમજણ અને આદરને પ્રોત્સાહન આપતું પ્રતિક મનાય છે જે સામાજિક સમાવેશ અને શાંતિની સંસ્કૃતિને ઉત્તેજન આપે છે. સાયકલ ટકાઉ પરિવહનનું પ્રતીક છે અને ટકાઉ વપરાશ અને ઉત્પાદનને પ્રોત્સાહન આપવા માટે સકારાત્મક સંદેશ આપે છે, અને હવામાન પર સકારાત્મક અસર પાડે છે.

વિશ્વ સાયકલ દિવસ હવે પ્રકાર ૧ અને ૨ ડાયાબિટીઝ વાળા લોકો માટે સ્વસ્થ જીવનશૈલીને પ્રોત્સાહન આપવા સાથે સંકળાયેલ છે.

## સંદર્ભ 
શ્રેણી:મહત્વના દિવસો
વૉલ્ટ વ્હિટમૅન

**વૉલ્ટ વ્હિટમૅન** (૩૧ મે ૧૮૧૯ – ૨૬ માર્ચ ૧૮૯૨) એક અમેરિકન કવિ, નિબંધકાર અને પત્રકાર હતા.

## જીવન 
વ્હિટમૅનનો જન્મ ૩૧ મે ૧૮૧૯ના રોજ વેસ્ટ હિલ્સ, લૉંગ આઇલેન્ડ, ન્યૂ યૉર્ક ખાતે થયો હતો. નવ સંતાનોમાં ત્રીજા જન્મેલા વૉલ્ટરે પોતાનું નામ પાછળથી 'વૉલ્ટર'ને બદલે 'વૉલ્ટ' રાખેલું. માતાનું નામ લૂઇસા વાન વેલ્સર અને પિતાનું નામ વૉલ્ટર વ્હિટમૅન હતું. નવ ભાઈ-બહેનો અને માતા-પિતા એમ અગિયાર વ્યક્તિઓના બહોળા કુટુંબમાં વ્હિટમૅનનો ઉછેર ખૂબ જ સામાન્ય કહી શકાય તેવી પરિસ્થિતિમાં થયો હતો. તેમના વડવાઓ મૂળ ઇંગ્લેન્ડમાંથી અમેરિકા આવીને કનેક્ટિકટ રાજ્યમાં અને પાછળથી હંટિંગ્ટનમાં સ્થિર થયેલા. ચાર વર્ષના વ્હિટમૅનને લઈ માતાપિતા બ્રુકલિનમાં રહેવા ગયેલાં.

વ્હિટમૅન ૧૮૨૦ના દસકાના અંતમાં વિકાસ પામેલ ગુણાતીતવાદ (Transcendentalism) નામની દાર્શનિક ચળવળ અને તેની વિચારધારાથી ખૂબ જ પ્રભાવિત થયા હતા અને તેથી જ આ ચળવળ સાથે જોડાયેલા અન્ય ફિલસૂફોની જેમ વ્યક્તિની આંતરિક શક્તિ ઉપર અડગ શ્રદ્ધા ધરાવતા હતા.

૨૬ માર્ચ માર્ચ ૧૮૯૨ના રોજ કૅમ્ડન, ન્યૂ જર્સી ખાતે તેઓ અવસાન પામ્યા હતા.

## સાહિત્યિક પ્રદાન 
મે ૧૮૫૩માં ૧૬ વર્ષની ઉંમરે *ન્યૂ યૉર્ક મિરર*માં વ્હિટમૅનની કવિતાઓ પ્રકાશિત થઈ.

અબ્રાહમ લિંકનના મૃત્યુ (૧૮૦૯)ના શોકમાંથી નીપજેલાં તેમના બે કરૂણપ્રશસ્તિ કાવ્યો 'વ્હેન લિલેક્સ લાસ્ટ ઈન ધ ડોરયાર્ડ બ્લૂઝ' અને 'ઓ કૅપ્ટન! માય કૅપ્ટન!' ૧૮૬૫માં પ્રસિદ્ધ થયેલા.

તેમના પત્રવ્યવહારના ૫ ગ્રંથો (૧૯૬૧–૧૯૬૯) અને તેમના *ક્લેક્ટેડ રાઇટિંગ્ઝ* (૧૯૬૩–૧૯૮૦)ના ૧૬ ગ્રંથો પ્રસિદ્ધ થયેલા છે.

## લીવ્ઝ ઑફ ગ્રાસ 
*લીવ્ઝ ઑફ ગ્રાસ* (*Leaves of Grass*)ની પ્રથમ આવૃત્તિ ૧૮૫૫માં પ્રગટ થઈ જે અમેરિકન કવિતાના ઇતિહાસમાં મહત્ત્વની ઘટના બની રહી. તેમનું 'સૉંગ ઑફ માઇસેલ્ફ' કાવ્ય ખૂબ જાણીતું બન્યું. આ સંગ્રહની નવી આવૃત્તિઓ પ્રકાશિત થઈ તેમ એમાં નવા નવા કાવ્યો ઉમેરાતા ગયા હતા. *લીવ્ઝ ઑફ ગ્રાસ*ની ચોથી અને પાંચમી આવૃત્તિ અનુક્રમે ૧૮૬૭ અને ૧૮૭૧માં પ્રસિદ્ધ થઈ હતી. અમેરિકન કવિ અને ચિંતક રાલ્ફ વાલ્ડો એમર્સને આ કાવ્યસંગ્રહને 'બુદ્ધિ અને ડહાપણ'ના સર્વશ્રેષ્ઠ અમેરિકન ઉદ્‌ગાર તરીકે નવાજ્યો હતો.

## આવકાર 
અમેરિકન સાહિત્યના ઇતિહાસમાં વૉલ્ટ વ્હિટમૅનને સમગ્ર રાષ્ટ્રની વિચારધારા, સંસ્કૃતિ અને આદર્શો સાથે સરખાવવામાં આવ્યા છે. એઝરા પાઉન્ડે તેમના માટે કહેલું, "હી ઇઝ અમેરિકા". વેસ્ટ હિલ્સના જે મકાનમાં વ્હિટમૅનનો જન્મ થયો હતો એ મકાનને રાષ્ટ્રીય સ્મારક તરીકે ન્યૂયૉર્ક રાજ્યએ જાળવી રાખ્યું છે.

## નોંધ 
## સંદર્ભો 
## બાહ્ય કડીઓ
* 

શ્રેણી:અમેરિકન વ્યક્તિત્વ
શ્રેણી:સાહિત્યકાર
શ્રેણી:પત્રકાર
શ્રેણી:૧૮૯૨માં મૃત્યુ
ભાડભૂત બેરેજ

**ભાડભૂત બેરેજ (આડબંધ)** નર્મદા નદી પર ગુજરાતના ભરૂચ જિલ્લાના ભાડભૂત ગામ નજીક નિર્માણાધીન આડબંધ છે. આ બાંધકામ ૭ ઓગસ્ટ ૨૦૨૦માં શરૂ થયું હતું અને ઈ.સ. ૨૦૨૫માં પૂર્ણ થશે.

## ઇતિહાસ 
દિલીપ બિલ્ડકોન અને હિન્દુસ્તાન કન્સ્ટ્રક્શન કંપનીના સંયુક્ત સાહસને જુલાઈ ૨૦૨૦માં ડિઝાઇન અને બાંધકામનો કરાર મળ્યો હતો. આ યોજનાનો કુલ ખર્ચ થશે અને સમય ગાળો ૪૮ મહિનાનો છે. ૭ ઓગસ્ટ ૨૦૨૦ના રોજ, ગુજરાતના મુખ્ય પ્રધાન વિજય રૂપાણીએ આ બાંધકામનું ઉદ્ઘાટન કર્યું હતું.

આ યોજના કલ્પસર યોજનાનો એક ભાગ છે. ગુજરાત સરકારના કલ્પસર વિભાગ દ્વારા આ યોજનાનો વિકાસ કરાયો છે.

## લાક્ષણિકતાઓ 
આ આડબંધ ખંભાતના અખાતમાં પ્રવેશતી નર્મદા નદીના મુખથી ૨૫ કિમી દૂર અને સરદાર સરોવર બંધથી ૧૨૫ કિમીના અંતરે બાંધવામાં આવશે. ૧.૬૬૩ કિમી લાંબો આડબંધ બાંધવામાં આવશે જે ૫૯૯ મિલિયન ક્યુબિક મીટર ક્ષમતા ધરાવતું મીઠા પાણીનું તળાવ બનાવશે. આ આડબંધને ૯૦ દરવાજાઓ હશે. આડબંધ પર ૬-માર્ગી પુલ બનાવવામાં આવશે જે દહેજ અને હજીરા વચ્ચેનું અંતર ૧૮ કિમી ઓછું કરશે.

આ આડબંધ પીવાનું પાણી, ખેતી અને ઉદ્યોગો માટેનું પાણી તેમજ દરિયાઇ ખારાશથી જમીનને બચાવશે. માછીમારી પ્રવૃત્તિઓ માટે અલગથી જગ્યા ફાળવવામાં આવશે.

## સંદર્ભ 
## બાહ્ય કડીઓ 
* 

શ્રેણી:ગુજરાતના ડેમ
શ્રેણી:ભરૂચ જિલ્લો
પાણીપતનું પહેલું યુદ્ધ

thumb|બાબર અને ઇબ્રાહિમ લોદી વચ્ચેનું યુદ્ધ. બાબરને દૌલત ખાન લોદીએ ભારત પર આક્રમણ કરવા અને ઇબ્રાહિમ લોદીને હરાવવા માટે આમંત્રણ આપ્યું હતું. (છબી: ઇ.સ. ૧૫૯૦)
**પાણીપતનું પહેલું યુદ્ધ** બાબરના આક્રમણકારી સૈન્ય અને લોદી સામ્રાજ્ય વચ્ચેનું યુદ્ધ હતું, જે ઉત્તર ભારતમાં ૨૧ એપ્રિલ ૧૫૨૬ના રોજ થયું હતું. આ યુદ્ધથી મોગલ સામ્રાજ્યની ભારતમાં શરૂઆત થઇ હતી. યુદ્ધમાં દારુખાનું અને તોપનો ઉપયોગ થયો હોય તેવા યુદ્ધોમાંનું સૌપ્રથમ આ એક યુદ્ધ હતું.

## સંદર્ભ
રમણલાલ નિલકંઠ હાસ્ય પારિતોષિક

**રમણલાલ નિલકંઠ હાસ્ય પારિતોષિક** ગુજરાત, ભારતનો સાહિત્ય પુરસ્કાર છે. તેનું નામ ગુજરાતી લેખક રમણભાઈ નીલકંઠ પરથી રખાયું છે. આ પુરસ્કાર ગુજરાત સાહિત્ય અકાદમી અને ગુજરાત સરકાર તરફથી ગુજરાતી હાસ્ય સાહિત્યમાં નોંધપાત્ર યોગદાન માટે આપવામાં આવે છે. આ પુરસ્કારની શરૂઆત ૨૦૧૬માં થઇ હતી અને તેમાં પુરસ્કાર, શાલ અને રૂપિયા ૧,૦૦,૦૦૦ની રોકડ રકમનો સમાવેશ થાય છે.

## વિજેતા 
## સંદર્ભ 
શ્રેણી:ગુજરાતના પુરસ્કારો
શ્રેણી:ગુજરાતી સાહિત્ય
દાદા ધર્માધિકારી

**દાદા ધર્માધિકારી** તરીકે જાણીતા **શંકર ત્ર્યંબક ધર્માધિકારી** (૧૮ જૂન ૧૮૯૯ – ૧ ડિસેમ્બર ૧૯૮૫) ભારતીય સ્વાતંત્ર્ય સેનાની હતા અને ભારતમાં સામાજિક સુધારણાની ચળવળના નેતા હતા. તેઓ મહાત્મા ગાંધીના સિદ્ધાંતોના ચુસ્ત અનુયાયી હતા.

તેમના મોટા પુત્ર યશવંત શંકર ધર્માધિકારીએ મધ્ય પ્રદેશના એડવોકેટ જનરલ તરીકે સેવા આપી હતી અને તેમના નાના પુત્ર ચંદ્રશેખર શંકર ધર્માધિકારીએ બોમ્બે હાઈકોર્ટના ન્યાયાધીશ તરીકે સેવા આપી હતી.

૧ ડિસેમ્બર, ૧૯૮૫ના રોજ વર્ધાના સેવાગ્રામમાં તેમનું અવસાન થયું.

## આ પણ જુઓ
*ગાંધીવાદ
*સર્વોદય

## સંદર્ભ
શ્રેણી:સ્વાતંત્ર્ય સેનાની
શ્રેણી:વ્યક્તિત્વ
શ્રેણી:૧૯૮૫માં મૃત્યુ
શ્રેણી:૧૮૯૯માં જન્મ