open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ઓછી ચિંતાજનક જાતિ

**ઓછી ચિંતાજનક** શ્રેણી સજીવોની એવી વિદ્યમાન પ્રજાતિને પ્રદાન કરાય છે જેનું મૂલ્યાંકન થઈ ગયું હોય છે પણ તેને અન્ય એકપણ શ્રેણીમાં, જેવી કે "વિલુપ્ત" કે "જોખમમાં", દાખલ કરવા જેવું હોતું નથી. 

IUCN દ્વારા કોઈપણ પ્રજાતિની વસતીની સ્થિતિનું મૂલ્યાંકન કર્યા વિના તેને આ શ્રેણી પ્રદાન કરાતી નથી.  

શ્રેણી:પર્યાવરણ
કાચબરંગી

**કાચબરંગી** (અંગ્રેજી: Ruddy Turnstone), (*Arenaria interpres*) એ યાયાવર પક્ષી છે, જે યુરેશિયા અને ઉત્તર અમેરિકાનાં ઉત્તરીય ભાગમાં પ્રજનન કરે છે અને શિયાળામાં દક્ષિણ તરફ, લગભગ સમગ્ર વિશ્વના સમુદ્ર કિનારાઓ પર ઉડી પહોંચે છે.  
  
કાચબરંગીની વર્તણુકનો અભ્યાસ કરતા ખબર પડે છે કે તે દરીયાકીનારે નાના પથ્થરો ઉથલાવી ને નીચે છુપાયેલા જીવો ને ભોજન બનાવે છે. આથી જ તેનું અંગ્રજીનામ Turn stone પડ્યુ હશે તેમ લાગે છે.

## વર્ણન
આ પ્રમાણમાં નાનું, ખડતલ પણ બેઠી દડીનું પક્ષી છે. તેની લંબાઈ , પાંખોનો વ્યાપ  અને વજન  હોય છે. તેની ઘેરી શંકુ આકારની ચાંચ  અને સહેજ ઉપર તરફ વળેલી હોય છે. તેના પગ ટુંકા, ના, અને ઉજળા નારંગી રંગના હોય છે.

## બાહ્ય કડીઓ 
* Ruddy Turnstone Species Account – Cornell Lab of Ornithology
* Ruddy Turnstone profile at BirdWeb.org
* Ruddy Turnstone Population Assessment Summary - Environment Canada
* Ruddy Turnstone - Species text in The Atlas of Southern African Birds
* Encounter between Ruddy Turnstone *Arenaria interpres* and Hermit Crab *Coenobita perlatus* 
* Video of Ruddy Turnstones in Swansea Bay, Wales, U.K.

## સંદર્ભ
શ્રેણી:પક્ષી
શ્રેણી:પ્રાણીશાસ્ત્ર
ઇન્દ્રજીત

**ઇન્દ્રજીત** (અર્થ: ઇન્દ્ર પર વિજય મેળવનાર) રાવણનો પુત્ર હતો. તે **મેઘનાદ**ના નામે પણ જાણીતો હતો. ઇન્દ્રજીતની પત્નિનું નામ સુલોચના હતું. રામાયણના યુદ્ધમાં લક્ષ્મણના હાથે તેનું મૃત્યુ થયું હતું.

શ્રેણી:રામાયણ
સુલોચના (રામાયણ)

**સુલોચના** ( ) હિંદુ સાહિત્યમાં દર્શાવવામાં આવેલ એક પાત્ર છે. તે સર્પોના રાજા શેષની પુત્રી છે અને તેણે રાવણના સૌથી મોટા પુત્ર ઇન્દ્રજીત સાથે લગ્ન કર્યા છે. જોકે સુલોચનાનો વાલ્મીકિ રામાયણમાં કોઈ ઉલ્લેખ જોવા મળતો નથી, અને તે મહાકાવ્યના પછીના ગ્રંથો જેવા કે મહાભારત અને અન્ય સંસ્કરણોમાં તેમજ વિવિધ લોકગીતોમાં વર્ણવાઇ છે.

## મેઘનાદ અને સુલોચના 
વિવિધ સાહિત્યમાં મુજબ ઇન્દ્ર પર વિજય મેળવ્યા પછી ઇન્દ્રજીત જ્યારે નાગલોક પર આક્રમણ કરે છે. નાગલોકના રાજા વાસુકિ ઇન્દ્રજીતને ચેતવણી આપે છે કે તેના મોટા ભાઇ નાગ દેવતા શેષ આ આક્રમણનો બદલો લેશે. આ સાથે આક્રમણ પછી સુલોચના ઇન્દ્રજીતના પ્રેમમાં પડે છે અને તેની સાથે લગ્ન કરે છે.

એક અન્ય કથા મુજબ સુલોચનાને મેળવવા માટે જ ઇન્દ્રજીતે નાગલોક પર આક્રમણ કર્યું હતું. વધુમાં, વાસુકિની ચેતવણી પછી પણ ઇન્દ્રજીત અને રાવણ આત્મવિશ્વાસમાં રહે છે શેષ ક્યારેય તેમને (હવે જમાઇ બનેલા ઇન્દ્રજીતને કે તેના પુત્રોને) નુકશાન પહોંચાડે નહીં.

રામ-રાવણના લંકાયુદ્દ દરમિયાન સુલોચનાને સમજાય છે કે બ્રહ્માએ કરેલી ભવિષ્યવાણી મુજબ ૧૪ વર્ષથી ન સુવાનું વ્રત રાખનાર લક્ષ્મણ જ તેના પિતા શેષનો અવતાર છે અને તે જ ઇન્દ્રજીતનો વધ કરશે. તે ઇન્દ્રજીતને યુદ્ધમાં ન જવા  માટે વિનંતે છે (આ ઘટના *મેઘનાદ વધ* કાવ્યમાં વિસ્તૃત રીતે વર્ણવાઇ છે) પરંતુ ઇન્દ્રજીત આ વાત માનતો નથી અને યુદ્ધમાં જાય છે. શરૂઆતમાં રામ-લક્ષ્મણને તે નાગપાશ વડે મૂર્છિત કરે છે. પરંતુ, છેવટે લક્ષ્મણ ઇન્દ્રજીતનો વધ કરે છે. સુલોચનાને રામાયણના અન્ય સંસ્કરણોમાં તેના પતિના મૃત્યુ પછી રામ-લક્ષ્મણ પાસેથી પતિનું માથું મેળવતી અને રામની ભક્ત હતી તેવું દર્શાવાયું છે. સુલોચનાને ઇન્દ્રજીતના મૃત્યુ પછી સતી થઇ હતી તેવું કહેવાય છે.

## અન્ય સાહિત્યમાં 
લોકગીત *મેઘનાદ વધ* કાવ્યમાં , પ્રમીલાને ઈન્દ્રજીતની પત્ની હોવાનું કહેવાય છે. પ્રમીલાને સુલોચનાનું બીજું નામ માનવામાં આવે છે.

*સુલોચનાનું લોકગીત* એ મરાઠી સ્ત્રીઓનું પ્રિય લોકગીત છે, જે મોટાભાગના પરિવારોમાં ગવાય છે. જાણીતા તમિલ વિદ્વાન એસ.કે. રામરાજને ઈન્દ્રજીતની કરૂણાંતિકા, *મેઘનાધમ*, ઈન્દ્રજિતની પત્ની સુલોચનાનું લોકપ્રિય પાત્રાલેખન કર્યું હતું.

તેલુગુ કવિ ગોન બુદ્ધરેડીના *રંગનાથ-રામાયણ* તરીકે પ્રસિદ્ધ સંસ્કરણમાં સતી સુલોચનાનો પ્રસંગ વર્ણવવામાં આવ્યો છે.

## લોકપ્રિય સંસ્કૃતિમાં 
સુલોચનાની કથા જી.વી. સાને દ્વારા નિર્દેશિત મૂંગા ચલચિત્ર *સતી સુલોચના* (૧૯૨૧) સહિત ઘણા બધાં ચલચિત્રોનો આધાર રહી છે. ત્યારબાદ *સતી સુલોચના* (૧૯૩૪) નામનું કન્નડ ચલચિત્ર કન્નડ ભાષાનું પ્રથમ બોલતું ચલચિત્ર બન્યું. તેલુગુ ચલચિત્ર *સતી સુલોચના* ૧૯૬૧માં રજૂ થયું હતું, જેમાં એન.ટી. રામા રાવે મુખ્ય અભિનેતા તરીકે ભાગ ભજવ્યો હતો. વિક્રમ ગોખલે અને જયશ્રી ગડકર અભિનીત બાબુભાઈ મિસ્ત્રીનું હિંદી ચલચિત્ર *સતી નાગ કન્યા*માં પણ સુલોચનાને મુખ્ય પાત્ર તરીકે દર્શાવાઇ છે.

*કલ્ટિસ્ટ સિમ્યુલેટર* નામની લોકપ્રિય કોમ્પ્યુટર વિડિઓ ગેમમાં *સુલોચના અમાવસ્યા* નામનું એક પાત્ર છે. પૌરાણિક સુલોચનાની જેમ આ પાત્ર પણ તેની તેજીલી અને રહસ્યમયી આંખો તેમજ શાંત સ્વભાવ અને દેખાવ માટે જાણીતું છે.

## આ પણ જુઓ 
* ઇન્દ્રજીત

## સંદર્ભ 
## બાહ્ય કડીઓ 
* Valmiki Ramayana Book X. War in Ceylon (Lanka Kanda) Ralph T. H. Griffith (1870–1874) દ્વારા અનુવાદિત.
* 

શ્રેણી:રામાયણ
મંદિર

300px|thumbnail|right|ખજુરાહોનું પ્રાચીન મંદિર
**મંદિર** (અંગ્રેજી:Temple) હિંદુ ધર્મના લોકોના પ્રાર્થના સ્થળને કહેવામાં આવે છે. અહીં કોઈપણ સ્વરૂપે ભગવાનની મૂર્તિ સ્થાપિત કરવામાં આવેલી હોય છે. મંદિરમાં હિંદુઓના દેવી-દેવતાઓ પૈકી જેમની મુખ્ય મૂર્તિ હોય એ પ્રમાણે મંદિરને શિવમંદિર, શિવાલય, વિષ્ણુમંદિર, બ્રહ્મામંદિર, હનુમાનમંદિર, અંબાજીમંદિર, ગણેશમંદિર, કૃષ્ણમંદિર, માતાનો મઢ, માતાની દેરી વગેરે નામોથી ઓળખાય છે. મંદિરનો સાદો અર્થ "ભગવાનનું ઘર" થાય છે. મંદિરના સ્થાન પ્રત્યે આસ્થા રાખનાર સ્થાપકોની શક્તિ મુજબ મંદિર માટે નાનું કે મોટું મંદિર બાંધવામાં આવેલું હોય છે. 

## External links
* ભારતનાં મંદિરો 

શ્રેણી:હિંદુ ધર્મ
શ્રેણી:સમાજશાસ્ત્ર
ધારેશ્વર મહાદેવ, ખેડાવાડા

**ધારેશ્વર મહાદેવ** ગુજરાત રાજ્યના ઉત્તર ભાગમાં આવેલા હિંમતનગર તાલુકામાં આવેલા ખેડાવાડા ગામમાં સાબરમતી નદીના કિનારે મહાદેવનું એક મંદિર છે. આ મંદિર પૌરાણિક છે. આ મંદિર રજવાડાંઓના સમયમાં બંધાયેલું ઐતિહાસિક મંદિર છે. નદીના કિનારે ડુંગરોની વચ્ચે કુદરતી સૌંદર્ય ધરાવતા નયનરમ્ય સ્થળે આ મંદિર આવેલું છે.

તાલુકામથક હિંમતનગરથી વિજાપુર જતા રાજ્ય ધોરી માર્ગ ઉપર આવેલા દેધરોટા ગામથી ખેડાવાડા જવાય છે, જે હિંમતનગરથી આશરે ૧૮ કિલોમીટર જેટલા અંતરે આવેલું છે. અહીં દર્શન કરવા માટે મહા શિવરાત્રીનો દિવસનું ( મહા સુદ તેરસ) અનેરું મહત્વ છે.

## સંદર્ભો 
શ્રેણી:ગુજરાતનાં શિવાલયો
શ્રેણી:ધાર્મિક સ્થળો
શ્રેણી:હિંમતનગર તાલુકો
રૂખડો (વનસ્પતિ)

**રૂખડો** અથવા **ગોરખ આમલી** અથવા **ચોર આમલો** તરીકે ઓળખાતું એક વૃક્ષ છે, જે આફ્રિકા અને મડાગાસ્કરનું મૂળવતની ગણાય છે. આશરે ૫૦૦ વર્ષ પહેલાંના સમયમાં આરબ વેપારીઓ દ્વારા આ વૃક્ષ ભારતીય ઉપખંડમાં લાવવામાં આવ્યું એમ માનવામાં આવે છે. ૨૦૦૦ વર્ષ જેટલું આયુષ્ય ધરાવતા આ ઝાડનું થડ ખૂબજ જાડું હોય છે. ફૂલ સફેદ અને મોટાં હોય છે. ફળ ભૂખરા-બદામી રંગનાં નાની તુંબડી જેવાં હોય છે. તેનું થડ લિસ્સું હોવાને કારણે તેના પર શિકારી પ્રાણીઓ સહેલાઈથી ચડી શકતાં નથી, આને લીધે આ વૃક્ષની બખોલમાં ઘણાં પક્ષીઓ માળો બનાવતાં હોય છે. આ વૃક્ષની છાલમાં કાપ મૂકતાં તેમાંથી ગુંદર ઝરે છે, જે પાલતુ જનાવરોના શરીર પરના ઘા મટાડવા ઉપયોગી છે. 

## સંદર્ભો 
શ્રેણી:વનસ્પતિશાસ્ત્ર
શ્રેણી:વૃક્ષ
શ્રેણી:ગુજરાતની વનસ્પતિ
પટ્ટી પટ્ટાઇ

**પટ્ટી પટ્ટાઇ** (અંગ્રેજી: Montagu's Harrier), (*Circus pygargus*) એ શિકારી યાયાવર પક્ષી છે. 

## વર્ણન
આ પ્રમાણમાં નાનું શિકારી પક્ષી છે પણ તેના શરીરના વજનના પ્રમાણમાં પાંખોનો વ્યાપ વધુ હોવાથી તે મોટું દેખાય છે સાથે તેને ચપળ ઉડ્યનનો લાભ પણ મળે છે. આ પક્ષીની માદા નર કરતાં વજનમાં ભારે હોય છે.
*પાંખોનો વ્યાપ: 
 
*લંબાઈ:  (પૂંછ: )
 
*શરીરનું વજન (સરેરાશ):
**નર: 
**માદા: 

## બાહ્ય કડીઓ
* Montagu's Harrier - Species text in The Atlas of Southern African Birds
* Website of the Dutch Montagu's Harrier foundation
* Satellite tracking map - Migration and breeding ecology of Montagu's harriers (Spain)
* ARKive  Still images, video of Montagu's Harrier
* Ageing and sexing (PDF; 5.9 MB) by Javier Blasco-Zumeta & Gerd-Michael Heinze

## સંદર્ભ
શ્રેણી:પક્ષી
શ્રેણી:પ્રાણીશાસ્ત્ર
દરીયાઈ અબલખ

**અબલખ** (અંગ્રેજી: Eurasian Oystercatcher, Common Pied Oystercatcher, Oystercatcher (યુરોપમાં)), (*Haematopus ostralegus*) એ પશ્ચિમ યુરોપ, મધ્ય યુરેશિયા, ચીન અને કોરીયાના પશ્ચિમ કિનારાના વિસ્તારોમાં વિશાળપણે ફેલાયેલું પક્ષી છે. આ પક્ષી ફારાઓ ટાપુઓનું (Faroe Islands) રાષ્ટ્રીય પક્ષી છે જ્યાં તે *tjaldur* તરીકે ઓળખાય છે. 

## વર્ણન
આ પક્ષી  લાંબુ (ચાંચ ૮&ndash;૯&nbsp;સે.મી.) અને  પાંખોનો વ્યાપ ધરાવતું હોય છે. તેના પીંછા કાળા-ધોળા, પગ લાલ અને મજબુત પહોળી લાલ ચાંચ હોય છે. 

## બાહ્ય કડીઓ
* Eurasian Oystercatcher videos, photos & sounds  on the Internet Bird Collection
* Oystercatcher WEBCAM  live from the roof of the University of Bergen

## સંદર્ભ
શ્રેણી:પક્ષી
શ્રેણી:પ્રાણીશાસ્ત્ર
પાન પટ્ટાઇ

**પાન પટ્ટાઇ** (અંગ્રેજી: Western Marsh Harrier, Eurasian Marsh-harrier), (*Circus aeruginosus*) એ વિશાળ શિકારી પક્ષી છે, જે સમશીતોષ્ણ અને ઉષ્ણકટિબંધની હદ પરના પશ્ચિમ યુરેશિયા અને તેની નજીકના આફ્રિકામાં વસવાટ કરે છે. 

## વર્ણન
આ પક્ષી ૪૩ થી ૫૪ સે.મી. લંબાઈ, ૧૧૫ થી ૧૩૦ સે.મી. પાંખોનો વ્યાપ અને નર પક્ષી ૪૦૦ થી ૬૫૦ ગ્રામ વજન અને માદા પક્ષી ૫૦૦ થી ૮૦૦ ગ્રામ વજન ધરાવે છે. આ ઘણું મોટું, વજનદાર અને વિશાળ પાંખો ધરાવતું પક્ષી છે. 

## બાહ્ય કડીઓ
*RSPB - Marsh harrier
*Birds of Britain - Marsh Harrier 
* (Western Marsh Harrier = ) European Marsh Harrier - Species text in The Atlas of Southern African Birds
*Internet Bird Colloection Videos
*Oiseaux Text, map, photos.
* Ageing and sexing (PDF; 5.7 MB) by Javier Blasco-Zumeta & Gerd-Michael Heinze 

## સંદર્ભ
શ્રેણી:પક્ષી
શ્રેણી:પ્રાણીશાસ્ત્ર
ધાતરવડી નદી

**ધાતરવડી નદી** એ ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલી એક નદી છે. આ નદી ગીરના જંગલમાંથી નીકળી રાજુલા પાસેથી પસાર થતી રાજુલાના ચાંચૂડા આગળ અરબી સમુદ્રમાં મળી જાય છે. આ નદી અમરેલી જિલ્લાની મહત્વની નદીઓ પૈકીની એક છે. આ નદીને કિનારે રાજુલા ઉપરાંત થોરડી, ખાખબાઈ, ખાંભા ધારશ્વેર વગેરે ગામો આવેલાં છે.

આ નદી પર બે બંધ બાંધવામાં આવેલા છે, જે ધાતરવડી-૧ બંધ અને ધાતરવડી-૨ બંધ તરીકે ઓળખાય છે.

## સાહિત્યમાં ઉલ્લેખ
ઝવેરચંદ મેઘાણી રચિત લોકકથા સંગ્રહ સૌરાષ્ટ્રની રસધાર ભાગ પ ની એક વાર્તા *ભૂત રૂવે ભેંકાર*માં આ નદીનો ઉલ્લેખ આવે છે.

## સંદર્ભ 
શ્રેણી:ગુજરાતની નદીઓ
શ્રેણી:સૌરાષ્ટ્રની નદીઓ
શ્રેણી:અમરેલી જિલ્લો
રણછોડલાલ છોટાલાલ

**રણછોડલાલ છોટાલાલ** (૨૯ એપ્રિલ, ૧૮૨૩ – ૨૬ ઓક્ટોબર, ૧૮૯૮) એ એક ગુજરાતી ઉદ્યોગપતિ હતા. પશ્ચિમ ભારતમાં આવેલા અગત્યના શહેર અમદાવાદ ખાતે ઈ. સ. ૧૮૬૧ના વર્ષમાં સૌથી પ્રથમ કાપડની મિલને સફળતાપૂર્વક ચાલુ કરી હતી, જેથી એમને અમદાવાદ કાપડ ઉદ્યોગના જનક અને આધુનિક અમદાવાદના અગ્રણી ગણવામાં આવે છે. તેમને અંગ્રેજ સરકારે "રાવબહાદુર"નો ખિતાબ આપ્યો હતો.

આજીવન કર્મઠ ઉદ્યોગપતિ, કુશળ વહીવટદાર, સેવાપરાયણ, દાનવીર એવા રણછોડલાલે શિક્ષણ અને આરોગ્ય ક્ષેત્રે તેઓએ માતબર રકમ દાનરૂપે ફાળવી હતી. તેમણે શિક્ષણ લીધા પછી કસ્ટમ ખાતામાં, રેવાકાંઠાના દફતરદાર તરીકે નોકરી કરી હતી. ત્યારપછી ઈ. સ. ૧૮૫૯ના વર્ષમાં એમણે "અમદાવાદ સ્પિનિંગ એન્ડ વિવિંગ કંપની"ની સ્થાપના કરી હતી, અને આ કંપનીએ ઈ. સ. ૧૮૬૧ના વર્ષમાં ૩૦ મેના દિવસે પોતાની મિલ ચાલુ કરી હતી.

## સંદર્ભ 
## બાહ્ય કડીઓ 
* ગુજરાત ઓનલાઈન:બાયોગ્રાફી

શ્રેણી:ગુજરાતી ઉદ્યોગપતિઓ
શ્રેણી:૧૮૯૮માં મૃત્યુ
એડનની ખાડી

300px|thumbnail|right|એડનની ખાડી
**એડનની ખાડી** (; *ખલીજ અદન*) અરબી સમુદ્રમાં, યેમેન (અરબ દ્વિપકલ્પના દક્ષિણી તટે) અને સોમાલિયા (આફ્રિકાનું શિંગડું)ની મધ્યમાં આવેલી છે. રાતા સમુદ્ર અને એડનની ખાડીને માત્ર ૨૦ કિલોમીટર પહોળો બાબ અલ-મન્દેવ જળમરુમધ્ય એકબીજા સાથે જોડે છે. આ જળમાર્ગ સુએઝ નહેર જળ પરિવહન માર્ગનો એક મહત્ત્વનો ભાગ છે, જે ભૂમધ્ય સમુદ્રને અરબી સમુદ્ર દ્વારા હિંદ મહાસાગર સાથે જોડે છે. આ ખાડીમાંથી દર વર્ષે લગભગ ૨૧,૦૦૦ જેટલાં વિશાળ જળવાહનો પસાર થાય છે. આ ખાડીમાં મોટા પાયે ચાંચીયાઓ દ્વારા ગતિવિધિઓ થતી હોવાને કારણે આ ખાડીને "ચાંચીયા માર્ગ" પણ કહેવાય છે.

## નગરો અને મહાનગરો 
એડનની ખાડીના તટ પર આવેલાં નગરો તથા મહાનગરોની યાદી:

*  એડન
*  અલ મુકલ્લા
*  શોક્રા
*  બલ્હાફ
*  બીર અલી
* જિબૌતી શહેર
* ઓબોક
* લોયાડા
*  ઝેઇલા
*  બેરબેરા
*  બોસાસો

## સંદર્ભો 
શ્રેણી:ભૂગોળ
નવી મુંબઈ

**નવી મુંબઈ** ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા મહારાષ્ટ્ર રાજ્યના મુખ્ય શહેર મુંબઈ શહેરથી પૂર્વ ભાગમાં પૂર્ણ રૂપથી સુનિયોજિત શહેર છે, જે મુંબઈ શહેરના જોડિયા શહેર તરીકે ઈ. સ. ૧૯૭૨ના વર્ષથી વિકસિત કરવામાં આવી રહ્યું છે. આ મહાનગર લગભગ ૧૬૩ ચોરસ કિલોમીટર જેટલા વિસ્તારમાં ફેલાયેલ છે તથા નવી મુંબઈ મહાનગરપાલિકા નિગમના કાર્યક્ષેત્રમાં આવે છે.

નવી મુંબઈ થાણાની ખાડીના પૂર્વ ભાગમાં આવેલ છે. વાશી આ શહેરનું મુખ્ય ક્ષેત્ર ગણાય છે. નવી મુંબઈ એ વિવિધ શૈક્ષણિક સંસ્થાઓનું ઘર છે જેમાં એન્જિનિયરિંગ, મેડિકલ સાયન્સ, ઇન્ટિરિયર ડિઝાઇનિંગ, અને હોટલ મેનેજમેંટ સહિતના ઘણા પ્રવાહોના અભ્યાસક્રમો આપવામાં આવે છે. સિમેન્સ, મેકડોનાલ્ડ્સ, મોર્નિંગસ્ટાર ઇન્ક., બેકર હ્યુજીસ, બ્યુરો વેરિટાઝ, બિઝેરબા, રિલાયન્સ, એક્સેન્ચર, અને લાર્સન અને ટુબ્રોની વિવિધ મલ્ટીનેશનલ કોર્પોરેશનો શહેરમાં તેમની મુખ્ય કચેરીઓ/શાખાઓ ધરાવે છે, જે તેને એક સક્રિય વ્યવસાયનું કેન્દ્ર બનાવે છે.

નવી મુંબઈમાં વિવિધ મનોરંજક સુવિધાઓ પણ છે જેમ કે ખારઘરમાં ગોલ્ફ કોર્સ, સેન્ટ્રલ પાર્ક અને પાંડવકાડા વોટર ફૉલ્સ, સીબીડી બેલાપુર નજીક પાર્સિક હિલ, નેરૂલ અને સીવુડ્સમાં વંડર્સ પાર્ક અને નવી મુંબઈનો રત્ન, જુહુ નગરમાં મીની સીશૉર જુહુ ચોપાટી (જુહુ ગાઓન), વાશીમાં સાગર વિહાર, પીરવાડ, નાગવ અને ઉરણમાં માનકેશ્વર બીચ, સીબીડી બેલાપુરનો બેલાપુર કિલ્લો, પનવેલ નજીક કર્નાલા પક્ષી અભયારણ્ય, અને અન્ય ઘણા જાહેર સ્થળો જેવા કે બગીચા અને જોગિંગ ટ્રેક.

File:Navi Mumbai City.jpg|નવી મુંબઈ શહેર
File:Navi Mumbai, Mahape.jpg|કોપરખૈરણે, નવી મુંબઈ
File:Navi Mumbai Vashi.jpg|વાશી, નવી મુંબઈ
File:Navi Mumbai Sky.jpg|વાશી, નવી મુંબઈ
Image:New Mumbai.jpg|ઉત્સવ ચોક, ખારઘર
Image:Vashi square.jpg|શિવાજી ચોક

## સંદર્ભ 
## બાહ્ય કડીઓ 
*નવી મુંબઈ મહાનગરપાલિકા નિગમ 
*નવી મુંબઈ સેઝ (Special Economic Zone) 
*સિડકો (CIDCO) – City and Industrial Development Corporation
*સિડકો (CIDCO) > નવી મુંબઈ વિકાસ રૂપરેખા (Navi Mumbai Development Plan)

શ્રેણી:મહારાષ્ટ્ર
કબરાઉ (તા. ભચાઉ)

**કબરાઉ** કે **કબરાઉ (પાંકડસર)** ભારતના ગુજરાત રાજ્યના કચ્છ જિલ્લાના ભચાઉ તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. આ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી, નોકરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે મગ , તલ, બાજરી, જુવાર, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.

----

## સંદર્ભ
ઓઝોન સ્તર

દ્વારા લેવાયેલી તસ્વીર એન્ટાકર્ટિકા ઉપર ઓઝોન સ્તરમાં પડેલું ગાબડું દર્શાવે છે.]]
**ઓઝોન સ્તર** એ વાતાવરણના ચાર મુખ્ય સ્તરો (ટ્રોપોસ્ફિયર, સ્ટ્રેટોસ્ફિયર, મેસોસ્ફિયર અને થર્મોસ્ફિયર) પૈકીના એક એવા સ્ટ્રેટોસ્ફિયર સ્તરમાં આવેલું એક સ્તર છે, જે હાનિકારક પારજાંબલી કિરણો (UV- અલ્ટ્રાવાયોલેટ કિરણો)નું શોષણ કરે છે અને એમ કરી આ હાનિકારક કિરણોને પૃથ્વી પર આવતાં રોકે છે. ઓઝોન સ્તરની જાડાઈ તેની પારજાંબલી કિરણો શોષણ કરવાની ક્ષમતા નક્કી કરે છે. ધ્રુવ પ્રદેશ પાસે ઓઝોનસ્તરનું જાડું અને વિષુવવૃત્ત પ્રદેશ તરફ જતાં તે પાતળું બને છે.

રેફ્રિજરેટર તથા વાતાનુકૂલિત યંત્ર (એરકન્ડિશનર)માં ઉપયોગમાં લેવામાં આવતું CFC (ક્લોરોફ્લુરો કાર્બન) ઓઝોનસ્તરના વિઘટનની સમસ્યા સર્જે છે. ઓઝોનસ્તરમાં ઘટાડાને કારણે પૃથ્વી પરની સજીવસૃષ્ટિ પર હાનિકારક અસરો થાય છે.

## ઓઝોન સ્તરનુ વિઘટન અને રૂઝ 
### ઓઝોન સ્તરના વિઘટનનાં આરંભિક સંકેત 
સૌપ્રથમ ૧૮૮૫માં એન્ટાક્ટિકામાં હવામાન વૈજ્ઞાનિકોએ અવલોકન કર્યુ કે, ઓઝોન સ્તરમાં કાંઇક તકલીફ છે. તેઓ દાયકાઓથી ઓઝોન સ્તરની જડાઇ માપી રહ્યા હતા, તેની જાડાઇ ૧૯૭૦થી ઘટતી જતી હતી અને ૧૯૮૫માંતો જાણવા મડ્યુ કે જો આના વિશે કશુંક કરવામા નહિ આવે તો ગણતરીના દાયકાઓમા તેનુ નિકંદન થવુ નિસ્ચિત છે.

આ શોધ દુનિયાભર માટે ચિંતાજનક હતી, કારણકે ઓઝોન સ્તર જ પારજાંબલી કિરણોને રોકવાં માટે જવાબદાર છે અને તેના વિના પ્રુથ્વિ પર જીવન મુશ્કેલ થઈ પડે.

### ઓઝોન સ્તરની રૂઝ માટે હાથ ધરવામાં આવેલ અભિયાન 
૧૯૮૭માં મોન્ટ્રીયલ પ્રોટોકોલની સંધિ અંતરગત લેવાયેલા પગલાઓમાં વિકાસશીલ અને વિકસિત દેશો માટે અલગથી સમયપત્રક બનાવવાંમાં આવ્યુ. આ નિયમોમાં CFC (ક્લોરોફ્લુરો કાર્બન)નો ઉપયોગ અને ઉત્પાદનમાં ૧૨ વર્ષમાં ૫૦% ઘટાડાનો સમાવેશ થાય છે.સમય જતા ૧૯૯૨માં આ પ્રમાણ ૭૫% અને ૧૯૯૮માં ૧૦૦%(સંપૂર્ણ પ્રતિબન્ધ) કરવામાં આવ્યુ.

### અભિયાનના પરિણામો 
મોન્ટ્રીયલ પ્રોટોકોલની સંધિનાં ૩૬વર્ષ બાદ ૯, જાન્યુઆરી,૨૦૨૩માં સંયુક્ત રાષ્ટ્રોનાં અહેવાલ મુજબ જાણવા મળે છે કે,ઓઝોન સ્તર પુનસ્થાપનાં માર્ગે છે અને જો તમામ હિસ્સેદારો સહયોગ આપે તો આવનારાં ૪ દાયકાઓમા તે પુનસ્થાપિત થઇ શકે તેમ છે. આ પ્રગતિ સૌના સાથ વિના મુશ્કેલ છે.

## સંદર્ભ 
## બાહ્ય કડીઓ 
શ્રેણી:વિજ્ઞાન
અગન ચંડુલ

**અગન ચંડુલ** કે **અગન** (અંગ્રેજી: Horsfield's Bush Lark, Australasian Bushlark), (*Mirafra javanica*) એ ઓસ્ટ્રેલિયા અને દક્ષિણપૂર્વ એશિયાના ઘાસિયા મેદાનોમાં વસતું પક્ષી છે. 

## વર્ણન
આ પક્ષી કથ્થઈ રંગનું હોય છે, જે પર રાખોડી રંગના આડાઅવળા લીટાઓ અને ટપકાંની ભાત ધરાવે છે.

## સંદર્ભો
શ્રેણી:પક્ષી
શીતળા માતા

**શીતળા માતા** હિંદુ ધર્મના લોકોની દેવી તરીકે પૂજાય છે. શીતળા માતાનું પ્રાચીન કાળથી અધિક માહાત્મ્ય રહ્યું છે. સ્કંધપુરાણમાં શીતળા માતાના વાહન તરીકે ગર્દભ (ગધેડું) દર્શાવવામાં આવેલ છે. માતાના હાથોમાં કળશ (લોટો), સૂપ (પંખો), માર્જન (ઝાડુ) અને લીમડાનાં પાંદડાં ધારણ કરેલી દર્શાવાવામાં આવેલ છે. માતાને શીતળા જેવા રક્તસંક્રમણના રોગોની દેવી તરીકે દર્શાવવામાં આવેલ છે. આનું પ્રતિકાત્મક મહત્વ છે, જેમ કે પંખા વડે હવા નાખી રોગીના શરીરની બળતરા શાંત કરવી, ઝાડુ વડે ફોડલા ફફોડી શકાય, કળશના ઠંડા જળથી શરીરને ઠંડુ કરી શકાય તેમ જ લીમડાના પર્ણો વડે ફોડલાને સડવાથી બચાવી શકાય. ગર્દભની લાદના લેપનથી શીતળાના ડાઘ મટી શકે એવી પણ માન્યતા છે.

## સંદર્ભો 
શ્રેણી:હિંદુ ધર્મ
શ્રેણી:દેવી દેવતા
ગણપતસિંહ વેસ્તાભાઈ વસાવા

**ગણપતસિંહ વેસ્તાભાઈ વસાવા** (અંગ્રેજી:**Ganpatsinh Vestabhai Vasava**) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યનો વહીવટ સંભાળતી ગુજરાત વિધાનસભાના અધ્યક્ષ (સ્પીકર) છે. તેઓ સુરત જિલ્લામાં આવેલી માંગરોળ વિધાનસભા વિસ્તારમાંથી ભારતીય જનતા પક્ષના ઉમેદવાર તરીકે ચૂંટાયા હતા. તેઓ ગુજરાત વિધાનસભાના અધ્યક્ષ તરીકેનું પદ સંભાળનાર પ્રથમ આદિવાસી નેતા છે. ફેબ્રુઆરી ૨૦૧૧માં તેઓ નવી વિધાનસભાના અધ્યક્ષ તરીકે ચુંટાયા હતા.. 

## સંદર્ભો 
શ્રેણી:રાજકારણ
શ્રેણી:રાજનેતા
શ્રેણી:આદિવાસી
શ્રેણી:૧૯૭૧માં જન્મ
સીપુ નદી

**સીપુ નદી** એ ગુજરાતના બનાસકાંઠા જિલ્લામાં આવેલી બનાસ નદીની એક ઉપનદી છે. સીપુ નદી રાજસ્થાન રાજ્યના સિરોહી જિલ્લાના સિરોહી અને માઉન્ટ આબુના ડુંગરોમાંથી નીકળે છે. સીપુ નદી દાંતીવાડા બંધથી નીચવાસમાં ૧૨ કી.મી. અંતરે ડીસા પાસે આવેલા ભડથ ગામ પાસે બનાસ નદીમાં મળી જાય છે. સીપુ નદી પર સીપુ ડેમ બાંધવામાં આવ્યો છે.

## સંદર્ભ 
શ્રેણી:ગુજરાતની નદીઓ
ઉજળો ગીધ

**ઉજળો ગીધ** (અંગ્રેજી: Himalayan Vulture, Himalayan Griffon Vulture), (*Gyps himalayensis*) એ હિમાલય અને સાથેના તિબેટીયન પઠાર પર મળી આવતું પક્ષી છે. 

## વર્ણન
આ પક્ષી ૧૦૩૦-૧૧૫૦ મી.મી. લંબાઈ, ૭૫૫-૮૦૫ મી.મી. પાંખોનો વ્યાપ, ૩૫૫-૪૦૫ મી.મી. પૂંછડી, ૧૧૦-૧૨૬ મી.મી. ધડનો ભાગ અને ૭૧-૭૭ મી.મી. ઊંચાઈ ધરાવે છે.

## બાહ્ય કડીઓ 
* Himalayan Griffon Vulture videos . ઈન્ટરનેટ પક્ષીસંગ્રહ

## સંદર્ભો
શ્રેણી: પક્ષી
ઉત્તરાખંડી ફુત્કી

**ઉત્તરાખંડી ફુત્કી** (અંગ્રેજી: Western Crowned Warbler), (*Phylloscopus occipitalis*) એ મધ્ય એશિયામાં પ્રજોપ્તિ કરતું પક્ષી છે. તે શિયાળામાં પશ્ચિમ ઘાટનાં જંગલો તરફ ઋતુપ્રવાસ કરે છે.
 
તે બાકોરાંઓમાં માળો બાંધે છે અને સામાન્ય રીતે ચાર ઈંડા મુકે છે.

## સંદર્ભો
ઉજળી પટ્ટાઇ

**ઉજળી પટ્ટાઇ** (અંગ્રેજી: Pale Harrier, Pallid Harrier), (*Circus macrourus*) એ ઋતુપ્રવાસી પક્ષી છે. તે પૂર્વ યુરોપનાં દક્ષિણ ભાગ અને મધ્ય એશિયા (જેવા કે, ઈરાન અને શિયાળામાં બહુધા ભારત અને દક્ષિણપૂર્વ એશિયા)માં વંશવૃદ્ધિ કરે છે. આ મધ્યમ કદનું શિકારી પક્ષી ખુલ્લા મેદાન, કળણ અને વેરાન સપાટ ખુલ્લી જમીન પર વંશવૃદ્ધિ કરે છે. 

## વર્ણન
આ પક્ષી પોતાની લાંબી પાંખોને અંગ્રેજી વી (V) જેવા આકારમાં રાખી નીચી ઊડાન ભરે છે. પુખ્ત પક્ષી ૪૦-૪૮ સે.મી. લંબાઈ, ૯૫-૧૨૦ સે.મી. પાંખોનો વ્યાપ અને નર ૩૧૫ ગ્રામ તથા માદા સહેજ વધારે, ૪૪૫ ગ્રામ, વજન ધરાવે છે. નરને ઉપરના ભાગે સફેદાઈયુક્ત રાખોડી અને નીચેના ભાગે સફેદ તથા પાંખોના સાંકડા છેડા કાળો રંગ ધરાવે છે. 

માદા ઉપરના ભાગે કથ્થાઈ રંગની અને તેની પૂંછડીનાં પીંછા સફેદ રંગના હોય છે. તેનો નીચેનો ભાગ કથ્થાઈ મખમલી આડીઅવળી લીટીઓ વાળો હોય છે. 

## સંદર્ભો
શ્રેણી:પક્ષી
ઘરાણા (તા. ભચાઉ )

'''''' ભારતના ગુજરાત રાજ્યના કચ્છ જિલ્લાના ભચાઉ તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. આ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી, નોકરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે મગ , તલ, બાજરી, જુવાર, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.

----

## સંદર્ભ
ચીમનભાઈ પટેલ

**ચીમનભાઈ પટેલ** ગુજરાત રાજ્યના મુખ્યમંત્રી હતા.

## શિક્ષણ
તેમનો જન્મ ૩ જૂન, ૧૯૨૯ના રોજ, વડોદરા જિલ્લાના સંખેડા તાલુકાના ચિખોદ્રા ગામે થયેલો. તેઓ ૧૯૫૦માં મહારાજા સયાજીરાવ વિશ્વવિદ્યાલયના વિદ્યાર્થી સંગઠનના પ્રથમ પ્રમુખ તરીકે ચૂંટાયેલા. તેમણે એ વિશ્વવિદ્યાલયમાંથી અર્થશાસ્ત્રના અનુસ્નાતકની પદવી મેળવેલી. 

## રાજકીય કારકિર્દી
૧૯૬૭માં તેઓ સંખેડા વિધાનસભા ક્ષેત્રમાંથી ગુજરાત વિધાનસભાના સભ્ય તરીકે ચૂંટાયા અને હિતેન્દ્ર દેસાઈના મંત્રીમંડળમાં જોડાયા. તેઓ ઘનશ્યામભાઈ ઓઝાના મંત્રીમંડળમાં પણ મંત્રીપદે રહેલા. ૧૭ જુલાઇ, ૧૯૭૩માં ઘનશ્યામભાઈ ઓઝાની સરકારને ગબડાવી અને તેઓ મુખ્યમંત્રી બન્યા. તેઓએ ૯ ફેબ્રુઆરી, ૧૯૭૪ સુધી આ પદભાર સંભાળ્યો. ૧૯૭૪માં ભ્રષ્ટાચાર વિરુદ્ધના નવનિર્માણ આંદોલનને કારણે તેઓને પદ છોડવું પડ્યું. પક્ષમાંથી હકાલપટ્ટી બાદ તેઓએ બાબુભાઈ જશભાઈ પટેલની આગેવાની હેઠળના જનતા મોર્ચાની સરકારની રચનામાં સહયોગ આપ્યો. તેઓ ફરીથી ૪ માર્ચ, ૧૯૯૦ના રોજ, જનતા દળ (ગુજરાત)-ભારતીય જનતા પાર્ટીની ગઠબંધન વાળી સરકારમાં મુખ્યમંત્રી બન્યા. ૨૫ ઓક્ટોબર, ૧૯૯૦માં ગઠબંધનમાં ભંગાણ પડ્યું અને તેઓ ભારતીય રાષ્ટ્રીય કોંગ્રેસના ૩૪ ધારાસભ્યોનો ટેકો લઈ પોતાની સરકાર બચાવવામાં સફળ રહ્યા. પછીથી તેઓ ભારતીય રાષ્ટ્રીય કોંગ્રેસમાં જોડાયા અને તેમના અવસાન, ૧૭ ફેબ્રુઆરી, ૧૯૯૪, સુધી જોડાયેલા રહ્યા. 

તેઓ સ્વપ્નદૃષ્ટા નેતા અને આધુનિક ઔદ્યોગીક ગુજરાતનાં નિર્માતા તરીકે યાદ રખાયા. તેમણે મુખ્યમંત્રી તરીકેની પોતાની પ્રથમ મુદ્દતમાં ‘સરદાર સરોવર બંધ (નર્મદા બંધ) પરિયોજના’ની પરિકલ્પના કરી અને બીજી મુદ્દતમાં નર્મદા બંધનું અસરકારક બાંધકામ કરાયું. તેમણે નર્મદા બંધને ગુજરાતની જીવાદોરી સમાન ગણાવેલો. 

આ ઉપરાંત તેઓ એવા પ્રથમ મુખ્યમંત્રી હતા જેમણે ગુજરાતના ઔદ્યોગીકરણની મહાયોજનાના ભાગરૂપે ખાનગી ક્ષેત્રો મારફત ગુજરાતના બંદરો, રિફાઈનરીઓ અને વિજ ઉત્પાદન મથકોના વિકાસના અમલકર્તા બન્યા હોય. પોતાની બીજી મુદ્દત દરમિયાન તેઓ સમગ્ર ભારતમા પ્રથમમાંના એક એવા મુખ્યમંત્રી હતા જેમણે ગૌવધ, અને મહત્વના જૈન તહેવાર પર્યુષણના દશ દિવસો દરમિયાન દરેક પ્રકારના પ્રાણીઓના વધ અને માંસના વેચાણ, પર પ્રતિબંધ મુકતો કાયદો પસાર કર્યો. આ કાયદાકીય પ્રતિબંધ ૩ ઓક્ટોબર, ૧૯૯૩થી અમલમાં આવ્યો.

## સંદર્ભો
* History of 'Gujarat Ministry' from 1960 

## બાહ્ય કડીઓ
* 
* Pulse of the people
*Conference on State Politics in India in the 1990s: Political Mobilisation and Political Competition, December 2004 

શ્રેણી:વ્યક્તિત્વ
શ્રેણી:ગુજરાતના મુખ્યમંત્રી
શ્રેણી:રાજનેતા
શ્રેણી:ગુજરાતી વ્યક્તિત્વ
શ્રેણી:૧૯૨૯માં જન્મ
શ્રેણી:૧૯૯૪માં મૃત્યુ
બાબુભાઈ જશભાઈ પટેલ

**બાબુભાઈ જશભાઈ પટેલ** ગુજરાતના મુખ્યમંત્રી હતા. તેઓ બે વખત મુખ્યમંત્રીના હોદ્દે રહ્યા, પ્રથમ જૂન ૧૯૭૫ થી માર્ચ ૧૯૭૬ સુધી જનતા મોર્ચાના નેતા તરીકે અને બીજી વખત એપ્રિલ ૧૯૭૭ થી ફેબ્રુઆરી ૧૯૮૦ સુધી જનતા પાર્ટીના નેતા તરીકે.

## જીવન
### પ્રારંભિક જીવન
તેમનો જન્મ ૯ ફેબ્રુઆરી, ૧૯૧૧ના રોજ નડીઆદ, ગુજરાત ખાતે થયેલો. તેઓ વ્યવસાયે વકીલ હતા.

## સંદર્ભો 
## બાહ્ય કડીઓ 
* http://legislativebodiesinindia.gov.in/STATISTICAL/GUJARAT.htm 
* http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2002-11-01/ahmedabad/27308258_1_award-vishwa-gujarati-samaj-chief-minister 

શ્રેણી:ગુજરાતના મુખ્યમંત્રી
શ્રેણી:રાજનેતા
શ્રેણી:ગુજરાતી વ્યક્તિત્વ
શ્રેણી:૧૯૧૧માં જન્મ
શ્રેણી:૨૦૦૨માં મૃત્યુ
ઘનશ્યામભાઈ ઓઝા

**ઘનશ્યામભાઈ છોટાલાલ ઓઝા** (૨૫ ઓક્ટોબર, ૧૯૧૧ &ndash; ૧૨ જૂલાઇ, ૨૦૦૨) ગુજરાતના મુખ્યમંત્રી હતા, તેઓએ બી.એ.એલ.એલ.બી. સુધી અભ્યાસ કરેલો. તેઓ ૧૯૪૮ થી ૧૯૫૬ સુધી ત્યારના સૌરાષ્ટ્ર રાજ્યની વિધાન સભાના સભ્ય હતા. પછીથી ૧૯૫૬માં તેઓ ત્યારના મુંબઈ રાજ્યની વિધાન સભાના સભ્ય બન્યા. ૧૯૫૭ થી ૧૯૬૭ સુધી અને ફરીથી ૧૯૭૧ થી ૧૯૭૨ સુધી તેઓ લોક સભાના સભ્ય રહ્યા. પછીથી, ૧૦ એપ્રિલ, ૧૯૭૮ થી ૯ એપ્રિલ, ૧૯૮૪ સુધી તેઓ રાજ્ય સભાના સભ્ય રહ્યા. ૧૯૭૨-૭૪ દરમિયાન તેઓ ગુજરાત વિધાનસભાના સભ્ય રહ્યા.

## નોંધ
## બાહ્ય કડીઓ
* http://www.aol.in/news/story/2007122307399012000013/ 
* http://www.mapsofindia.com/gujarat/government-and-politics/ 
* OZA, SHRI GHANSHYAMBHAIે

શ્રેણી:વ્યક્તિત્વ
શ્રેણી:ગુજરાતના મુખ્યમંત્રી
શ્રેણી:રાજનેતા
શ્રેણી:ગુજરાતી વ્યક્તિત્વ
શ્રેણી:૧૯૧૧માં જન્મ
શ્રેણી:૨૦૦૨માં મૃત્યુ
શ્રેણી:ગુજરાત રાજ્યના સાંસદ
માધવસિંહ સોલંકી

**માધવસિંહ સોલંકી** ભારતીય રાષ્ટ્રીય કોંગ્રેસ પક્ષના નેતા, ગુજરાતના મુખ્ય મંત્રી અને ભારતના વિદેશ મંત્રી હતા. તેઓએ ત્રણ વખત ગુજરાતનું મુખ્યમંત્રી પદ સંભાળેલું. તેઓ "ખામ થિયરી" માટે જાણીતા થયા, જે વડે તેઓ ૧૯૮૦માં ગુજરાતમાં સત્તામાં આવેલા.

## કારકિર્દી 
૧૯૮૧માં ગુજરાત સરકાર દ્વારા સામાજીક અને આર્થિક પછાત વર્ગ માટે આરક્ષણ રજૂ કરવામાં આવ્યું હતું, જે બક્ષી પંચની ભલામણો પર આધારિત હતું. તેના વિરોધમાં સમગ્ર રાજ્યમાં દેખાવો થયા હતા, જે પાછળથી કોમી રમખાણોમાં પરિણમ્યા હતા. માધવસિંહ સોલંકીએ ૧૯૮૫માં રાજીનામું આપ્યું હતું પરંતુ તેમની *ખામ મત ‍થિયરી* (ક્ષત્રિય, હરિજન, આદિવાસી, મુસ્લિમ સમુદાયના મતો) વડે તેઓ ૧૮૨માંથી ૧૪૯ બેઠકો જીતીને સત્તા પર પરત ફર્યા હતા.

૯ જાન્યુઆરી, ૨૦૨૧ના રોજ તેમનું અવસાન થયું હતું.

## સંદર્ભો
## બાહ્ય કડીઓ
* Govt to press for early Presidential sanction 
* Communalist outrages in Gujarat

શ્રેણી:વ્યક્તિત્વ
શ્રેણી:ગુજરાતના મુખ્યમંત્રી
શ્રેણી:રાજનેતા
શ્રેણી:ગુજરાતી વ્યક્તિત્વ
છબીલદાસ મહેતા

**છબીલદાસ મહેતા** રાજકારણી અને ગુજરાતનાં પૂર્વ મુખ્યમંત્રી હતા. 

## જીવન
છબીલદાસ મહેતાનો જન્મ મહુવામાં થયેલો. તેઓ ૧૯૪૨માં હાઈસ્કૂલનો અભ્યાસ છોડી અને ભારતના સ્વતંત્રતા સંગ્રામમાં જોડાયેલા.

## કારકિર્દી
તેઓ મહુવા નગરપંચાયતના પ્રમુખ બનેલા. પછીથી તેઓ ત્યારની મુંબઈ ધારાસભાનાં સભ્ય તરીકે ચૂંટાયા. તેઓએ મુંબઈ રાજ્યથી અલગતા માટેની મહાગુજરાત ચળવળમાં પણ ભાગ લીધેલો. ૧૯૬૨માં તેઓ મહુવા મતક્ષેત્રમાંથી ગુજરાત વિધાનસભાના સભ્ય તરીકે ચૂંટાયા જે બેઠક તેમણે ૧૯૮૦ સુધી જાળવી રાખેલી.

## સંદર્ભો
## બાહ્ય કડીઓ
* https://web.archive.org/web/20090625093249/http://www.mapsofindia.com/gujarat/government-and-politics/

શ્રેણી:ગુજરાતના મુખ્યમંત્રી
શ્રેણી:રાજકારણી
શ્રેણી:ગુજરાતી વ્યક્તિત્વ
શ્રેણી:૧૯૨૫માં જન્મ
શ્રેણી:૨૦૦૮માં મૃત્યુ
સુરેશભાઈ મહેતા

**સુરેશભાઈ મહેતા** એ એક ભારતીય રાજકારણી અને ગુજરાત રાજ્યનાં ભૂતપૂર્વ મુખ્યમંત્રી (૧૯૯૫-૧૯૯૬) છે.

## રાજકીય કારકિર્દી 
તેઓ ભારતીય જનતા પાર્ટી (ભાજપ) ના સભ્ય હતા. તેઓ માંડવી (કચ્છ) વિધાનસભા બેઠક પરથી ૧૯૭૫ (જનસંઘમાંથી), ૧૯૮૫, ૧૯૯૦, ૧૯૯૫ અને ૧૯૯૮માં ચૂંટાયા હતા. ૨૦૦૨માં તેમણે બેઠક ગુમાવી હતી.

કેશુભાઈ પટેલ ૧૯૯૫ની ગુજરાત વિધાનસભાની ચૂંટણીમાં જીત્યા અને માર્ચમાં મુખ્યમંત્રી બન્યા. તેમણે કેશુભાઇ પટેલ હેઠળ મંત્રી તરીકે સેવા આપી હતી. પટેલે ઓક્ટોબર ૧૯૯૯૫માં રાજીનામું આપ્યું કારણ કે તેમના સાથી શંકરસિંહ વાઘેલાએ તેમની વિરુદ્ધ બળવો કર્યો હતો. તેથી સુરેશ મહેતાએ ઓક્ટોબર ૧૯૯૫માં મુખ્ય પ્રધાન તરીકે શપથ લીધા અને સપ્ટેમ્બર ૧૯૯૬ સુધી સેવા આપી. પરંતુ ભાજપનું રાષ્ટ્રીય જનતા પાર્ટીમાં શંકરસિંહ વાઘેલા દ્વારા વિભાજન થતા તેમણે રાજીનામું આપ્યું અને રાષ્ટ્રપતિનું શાસન લાદવામાં આવ્યું. ૧૯૯૮ની વિધાનસભા ચૂંટણીમાં ભાજપ સત્તા પર પાછો ફર્યો ત્યારે તેમણે ફરીથી પટેલ હેઠળ ઉદ્યોગ મંત્રી તરીકે સેવા આપી હતી. ૨૦૦૧ના ગુજરાત ધરતીકંપ પછી ૨૦૦૧માં ઉપ-ચુંટણીઓમાં ભાજપની બેઠકો ગુમાવવાના આરોપો અને રાહતના વિવાદમાં ગેરફાયદાના આરોપો બાદ પટેલે રાજીનામું આપ્યું હતું. નરેન્દ્ર મોદીએ પટેલનું સમર્થન કર્યું જેના હેઠળ મહેતાએ પ્રધાન તરીકે સેવા આપવાનો વિરોધ કર્યો પરંતુ ૨૦૦૨ સુધી મંત્રી પદ પર રહ્યા હતા.

તેમણે નરેન્દ્ર મોદીના નેતૃત્વનો વિરોધ કર્યો અને ગુજરાત વિધાનસભાની ચૂંટણી ૨૦૦૭ પહેલાં, ૮ ડિસેમ્બર, ૨૦૦૭ના રોજ ભાજપમાંથી રાજીનામું આપ્યું હતું. અને ભૂતપૂર્વ મુખ્યમંત્રી કેશુભાઇ પટેલ દ્વારા સ્થપાયેલી ગુજરાત પરિવર્તન પાર્ટી (જી.પી.પી.)માં જોડાયા. ફેબ્રુઆરી, ૨૦૧૪માં જી.પી.પી. ફરીથી બીજેપી સાથે જોડાતા તેમણે વિરોધ કર્યો અને પક્ષમાંથી રાજીનામું આપ્યું.

## સંદર્ભો 
## બાહ્ય કડીઓ 
* https://web.archive.org/web/20070528070903/http://unpan1.un.org/intradoc/groups/public/documents/APCITY/UNPAN010016.htm

શ્રેણી:ગુજરાતના મુખ્યમંત્રી
શ્રેણી:રાજનેતા
શ્રેણી:૧૯૩૬માં જન્મ
દિલીપ પરીખ

**દિલીપ રમણભાઈ પરીખ** (૧૯૩૭ – ૨૫ ઓક્ટોબર, ૨૦૧૯) ભારતીય રાજકારણી અને ઉદ્યોગપતિ હતા. તેઓ ૨૮ ઓક્ટોબર ૧૯૯૭થી ૪ માર્ચ ૧૯૯૮ સુધી ગુજરાતના ૧૩મા મુખ્યમંત્રી હતા.

## જીવન 
પરીખનો જન્મ ૧૯૩૭માં બોમ્બે (વર્તમાન મુંબઈ)માં થયો હતો. તેમનો પ્લાસ્ટિક ઉત્પાદનનો ધંધો હતો. તેમણે ૧૯૭૩–૭૪માં ગુજરાત રાજ્ય પ્લાસ્ટિક ઉત્પાદક સંગઠનના પ્રમુખ તરીકે સેવા આપી હતી. ૧૯૭૯માં, તેમણે રાજ્યમાં પ્લાસ્ટિક અને રબર ઉદ્યોગોના સંગઠનનું નેતૃત્વ કર્યું હતું. મહેતાની અધ્યક્ષતામાં મંત્રીમંડળમાં પરીખે ઉદ્યોગમંત્રી તરીકે પદભાર સંભાળ્યો હતો.

ગુજરાત વિધાનસભામાં કુલ ૧૮૨માંથી રાજપાના માત્ર ૪૬ સભ્યો હતા જ્યારે ૪૪ કોંગ્રેસના, ૭૬ ભાજપના અને ૧૫ અપક્ષ સભ્યો હતા. તેઓ ૧૯૯૮ ની ગુજરાત વિધાનસભાની ચૂંટણીમાં ધંધુકા બેઠક પરથી ભાજપના ઉમેદવાર ભરત પંડયા સામે ૧૫૦૦૦ થી વધુ મતોના અંતરથી હારી ગયા હતા જ્યારે રાજપાએ માત્ર ચાર બેઠકો જીતી હતી. ભાજપે ૧૮૨ બેઠકોમાંથી ૧૧૭ બેઠકો સાથે ફરીથી સત્તા મેળવી હતી.

## સંદર્ભો 
શ્રેણી:વ્યક્તિત્વ
શ્રેણી:ગુજરાતના મુખ્યમંત્રી
શ્રેણી:રાજનેતા
શ્રેણી:ગુજરાતી વ્યક્તિત્વ
શ્રેણી:૧૯૩૭માં જન્મ
શ્રેણી:૨૦૧૯માં મૃત્યુ
અબાબીલ લટોરો

**અબાબીલ લટોરો** (અંગ્રેજી: Ashy Woodswallow, Ashy Swallow-shrike), (*Artamus fuscus*) એ દક્ષિણ એશિયામાં જોવા મળતું પક્ષી છે. તેને ટૂંકી વણાકદાર ચાંચ અને ટૂંકી ચોકોર પૂંછડી તથા લાંબી પાંખો હોય છે. તે સામાન્ય રીતે વિજળીનાં તારો પર, ઊંચા પાંખા વૃક્ષો પર કે ઊંચા તાડના વૃક્ષો પર ટોળાબંધ બેસેલાં જોવા મળે છે. 

## વર્ણન
આ પક્ષીના શરીરનો ઉપલો ભાગ રાખોડી રંગનો, માથું ઘેરા રંગનું અને પૂંછડીના મૂળ પાસેના ભાગે સાંકડા, પીળાશ પડતા પટ્ટાઓ જોવા મળે છે. શરીરનો નીચેનો ભાગ ગુલાબી ઝાંયવાળો રાખોડી હોય છે અને ટૂંકી સિલેટીયા રંગની પૂંછડીની ટોચ સફેદ રંગની હોય છે. ચાંચ રૂપેરી અને પગ ટૂંકા હોય છે. ઉડતી વખતે તેની લાંબી પાંખના મૂળના પહોળા ભાગને કારણે આ પક્ષી ત્રિકોણાકાર દેખાય છે. 

## સંદર્ભો
શ્રેણી:પક્ષી
બોરા ગુફાઓ

**બોરા ગુફાઓ** (અંગ્રેજી ભાષા: The Borra Caves), અથવા **બોર્રા ગુહાલુ** (*Borra Guhalu*) (તેલુગુ: బొర్రా గుహలు) ભારત દેશના દક્ષિણ ભાગના પૂર્વકાંઠા પર પૂર્વઘાટમાં આંધ્ર પ્રદેશ રાજ્યના વિશાખાપટનમ જિલ્લામાં અનંતગિરિના પર્વતોમાં (દરિયાઈ સપાટીથી ૮૦૦ થી ૧૩૦૦ મીટર જેટલી ઊંચાઈ પર) આવેલી અરાકુની ખીણમાં બોરા ગામ પાસે આવેલ છે.

તેલુગુ ભાષામાં 'બોર્રા' એટલે જમીનમાં ખોદેલું અને 'ગુહાલુ' એટલે ગુફા એવો અર્થ થાય છે. આ ગુફાઓ ભારત દેશમાં વધુ ઊંચાઈ પર (૭૦૫ મીટર) આવેલી  સૌથી મોટી ગુફાઓ પૈકીની એક છે. આ ગુફાઓ કાર્સ્ટિક (Karstic) જાતના ચૂનાના પથ્થરોમાં ૮૦ મીટર જેટલી અંદર કોરીને બનાવવામાં આવેલ છે, જે ભારત ખાતે સૌથી વધુ ઊંડાઈ સુધી કોતરવામાં આવેલ ગુફા ગણાય છે.

## ઈતિહાસ 
આ ગુફાઓની શોધ ઈ. સ. ૧૮૦૭ના વર્ષમાં ભારતીય પુરાતત્વ ખાતામાં કાર્ય કરતા વિલિયમ કિંગ જ્યોર્જે કરી હતી.

## સંદર્ભો 
## બાહ્ય કડીઓ 
* [કેવ્સ બાયોલોજી (Caves Biology Biospeleology in India)] 
* તસવીર દર્શન (Borra Caves Photographs, 2011) 

શ્રેણી:આંધ્ર પ્રદેશ
શ્રેણી:જોવાલાયક સ્થળો
શ્રેણી:ભારતની ગુફાઓ
ઉજળી ઢોંક

**સફેદ ઢોંક** કે **ઊજળી** (અંગ્રેજી: White Stork), (*Ciconia ciconia*) એ મોટું યાયાવર પક્ષી છે.  

## વર્ણન
તેના પીંછા મુખ્યત્વે સફેદ, પાંખો પર કાળા હોય છે. પુખ્ત પક્ષીને લાંબા લાલ પગ અને લાંબી અણીયાળી લાલ ચાંચ હોય છે. આ પક્ષીની ચાંચની અણીથી પૂંછડીના છેડા સુધીની સરેરાશ લંબાઈ  હોય છે અને પાંખોનો વ્યાપ  હોય છે. આ પક્ષી યુરોપ, ઉત્તરપશ્ચિમ આફ્રિકા, દક્ષિણપશ્ચિમ એશિયા અને દક્ષીણોત્તર આફ્રિકામાં પ્રજોપ્તિ કરે છે. શિયાળામાં તે યુરોપથી ભારતીય ઉપખંડ કે દક્ષિણ આફ્રિકામાં સ્થળાંતર કરે છે. ઉડયનમાં ગરમ હવાના ઉધર્વપ્રવાહનો લાભ લેવા માટે સ્થળાંતરણ દરમિયાન તે ભૂમધ્ય સાગરને ઓળંગવાનું ટાળી અને જમીન માર્ગો પરથી પસાર થવાનું પસંદ કરે છે.

આ પક્ષીની લંબાઈ , અને ઉંચાઈ  હોય છે. પાંખોનો વ્યાપ  અને વજન  હોય છે. બધા બગલાઓની જેમ, આને પણ લાંબા પગ અને લાંબી અણીયાળી ચાંચ હોય છે. નર અને માદા કદને કારણે ઓળખાઈ જાય છે, સરેરાશ નર માદા કરતાં કદમાં મોટો હોય છે. પીંછા મુખ્યત્વે સફેદ અને પાંખોના છેડે કાળા હોય છે. આ કાળો રંગ ‘મેલાનીન’ નામક રંગદ્રવ્યને કારણે હોય છે.

## નોંધ 
## સંદર્ભો 
## બાહ્ય કડીઓ 
* 
* White Stork – Species text in The Atlas of Southern African Birds

શ્રેણી:મહાબકાકાર ગોત્રનાં પક્ષીઓ
કનરા બુલબુલ

, ભારત]]
**કનરા બુલબુલ** (અંગ્રેજી: Himalayan Bulbul), (*Pycnonotus leucogenys*) એ ગાયકપક્ષી છે. જો તેના બચ્ચાને હેળવવામાં આવે તો તે સહેલાઈથી માણસનું હેવાયું થઈ જાય છે. તે ભારતીય ઉપખંડના ઉત્તરીય વિસ્તારમાં અને તે સાથે જોડાયેલા કેટલાંક પ્રદેશોમાં જોવા મળે છે. તે અફઘાનિસ્તાન, ભૂતાન, નેપાળ, પાકિસ્તાન અને તાજિકિસ્તાનમાં પણ જોવા મળે છે. આ પક્ષી બહેરીનનું રાષ્ટ્રીય પક્ષી છે.

## વર્ણન
આ પક્ષી ૧૮ સે.મી. લાંબુ, ૨૫.૫ થી ૨૮ સે.મી. પાંખોનો વ્યાપ અને સરેરાશ ૩૦ ગ્રામ વજનનું હોય છે. પક્ષીનું માથું, ગળું અને કલગીનો ભાગ કાળો અને ધોળો હોય છે. પીઠ અને લાંબી પૂંછડી કથ્થાઈ રંગની તથા પેટનો ભાગ પીળાશ પડતો હોય છે. નર અને માદા બંન્ને સમાનરંગી હોય છે. તે સિસોટી વાગતી હોય તેવું મધુર ગાયન કરે છે. 

## ચિત્રગેલેરી

Image:Himalayan Bulbuls - Himachal- I IMG 3118.jpg
Image:Himalayan Bulbul I IMG 6480.jpg
Image:Himalayan Bulbul I IMG 3004.jpg

## સંદર્ભો
શ્રેણી:પક્ષી
શરદ ઠાકર

**શરદ ઠાકર** ગુજરાતી ભાષાના કટાર લેખક અને સાહિત્યકાર છે.

## જીવન 
શરદ ઠાકર વ્યવસાયે ગાયનેકોલોજીસ્ટ છે. તેમનો જન્મ સૌરાષ્ટ્રના જુનાગઢ શહેરમાં થયો હતો. તેમનું જુનાગઢની પ્રાથમિક શિક્ષણ તાલુકા શાળા નં. ૧ માં ત્યારબાદ હાઈસ્કુલ સ્વામી વિવેકાનંદ વિનય મંદિરમાં થયું હતું. MBBS ની પદવી તેમને જામનગર સ્થિત, એમ. પી. શાહ મેડીકલ કૉલેજ માંથી મેળવી અને ત્યાર પછી અમદાવાદ મ્યુનીસીપલ હોસ્પિટલ સંલગ્ન મેડીકલ કૉલેજમાંથી સ્ત્રી રોગ વિશેષજ્ઞની પદવી મેળવી. તેઓ વર્ષોથી અમદાવાદ ખાતે સ્થાયી થયેલ છે.

## સર્જન
શરદ ઠાકરે ૬૪ પુસ્તકો લખ્યા છે. તેઓ દિવ્ય ભાસ્કર સમાચારપત્રમાં પ્રગટ થતી તેમની કટાર *ડૉક્ટરની ડાયરી* (બુધવાર, શરુઆત ૧૯૯૫) અને *રણમાં ખીલ્યું ગુલાબ* (રવિવાર, શરુઆત ૧૯૯૩) થી જાણીતાં છે.

## સંદર્ભ
શ્રેણી: ગુજરાતી સાહિત્યકાર
કબુત

**કબુત** કે **કબૂત બગલો** (અંગ્રેજી: grey heron), (*Ardea cinerea*) એ સમગ્ર યુરોપ, એશિયા અને આફ્રિકાના કેટલાંક ભાગમાં વતન ધરાવતું પક્ષી છે. આમાનાં ઘણાં પક્ષીઓ શિયાળામાં ખુબ જ ઠંડા અને બરફીલા વિસ્તારમાંથી સ્થળાંતરણ કરે છે. 

## વર્ણન
આ મોટું પક્ષી છે, જેની ઊંચાઈ  અને લંબાઈ  તથા પાંખોનો વ્યાપ  હોય છે. શરીરનું વજન  વચ્ચે હોય છે. તેના પીંછા ઉપરના ભાગે રાખોડી અને નીચેના ભાગે સફેદ હોય છે. 

## ચિત્ર ગેલેરી

GreyHeron3 MJF.jpg|
Grey Heron, Leighton Moss.jpg|ઈલ (માછલી)ને ગળતું
Ardea cinerea 2013-09-16.jpg|જાપાનમાં
Grey Heron Dec. 20, 2012.JPG|જાપાનમાં
Ardea cinerea MHNT Crâne.jpg|ખોપરી
Grey heron in flight (Ardea cinerea).jpg|
Ardea cinerea MHNT.ZOO.2010.11.54.1.jpg |Museum specimen 

## સંદર્ભો
* Handbook of the Birds of the World 1: 405. Lynx Edicions.

## બાહ્ય કડીઓ
* YouTube video of 'dissected' gravid frog spawn caused by Herons
* Ageing and sexing (PDF) by Javier Blasco-Zumeta & Gerd-Michael Heinze 
* BirdLife Species Factsheet 
* Grey Heron videos, photos & sounds  on the Internet Bird Collection
* Grey Heron - Species text in The Atlas of Southern African Birds.
* Photographs of breeding Grey Herons in the Black Forest, Germany
* Call of the Grey Heron (Real Audio soundfile from Sveriges Radio P2)
* Grey Heron photos  Grey Heron pictures and voice
* Grey Heron catches, kills and eats a baby rabbit (Mail Online)

શ્રેણી:પક્ષી
શ્રેણી:ગુજરાતનાં પક્ષીઓ
મેઘરજ (તા. મેઘરજ)

*મેઘરજ* ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સાબરકાંઠા જિલ્લાના મેઘરજ તાલુકાનું ગામ છે. મેઘરજ આ તાલુકાનું મુખ્ય મથક છે. જિલ્લા મથક મોડાસાથી આ ગામ લગભગ ૨૨ કિલોમીટર દૂર આવેલું છે. જિલ્લાના વિવિધ સ્થળોથી મેઘરજ પહોંચવા માટે બસની સુવિધા છે. આ ગામ રેલ્વે વડે અન્યત્ર જોડાયેલ નથી.

## બાહ્ય કડીઓ
* મેઘરજ તાલુકા વિશે માહિતી: http://sabarkanthadp.gujarat.gov.in/sabarkantha/taluka/megharaj/index.htm 

શ્રેણી:મેઘરજ તાલુકો
મમતા સોઢા

**મમતા સોઢા** અથવા **મમતા સોધા** (અંગ્રેજી:Mamta Sodha);(હિંદી:ममता सोधा) ભારત દેશના હરિયાણા રાજ્યમાં રહેતી એક મહિલા રમતવીર છે. તેણીને રમતગમત ક્ષેત્રે પર્વતારોહક તરીકે ઉત્કૃષ્ટ યોગદાન બદલ ઈ. સ. ૨૦૧૪ના વર્ષમાં ભારત સરકાર તરફથી પદ્મશ્રી વડે સન્માનિત કરવામાં આવી હતી. 
## સંદર્ભો 
શ્રેણી:ખેલાડી
શ્રેણી:નારીવિશેષ
શ્રેણી:પદ્મશ્રી પુરસ્કાર વિજેતાઓ
મખમલ

300px|thumbnail|right|મખમલનું વસ્ત્ર 
**મખમલ** (હિંદી:मखमल; અંગ્રેજી:Velvet) આછા વણેલા રૂંવાદાર રેશમી કાપડને કહેવામાં આવે છે. તે સાધારણ રેશમ (silk) અથવા પ્લશ (plush)ના રૂંવાટીવાળા દોરા વડે બનાવવામાં આવે છે, જે શ્રેણીબદ્ધ રીતે ગોઠવવામાં આવે છે. સામાન્ય વસ્ત્ર કરતાં આ જાતનું કાપડ કિંમતમાં મોંઘું હોય છે. આ કાપડ પહેરવામાં અતિશય સુંવાળું લાગે છે. તે કુદરતી અથવા કૃત્રિમ રીતે તૈયાર કરાયેલ હોય છે.

શ્રેણી:વસ્ત્ર
કપાસી

**કપાસી** (અંગ્રેજી: Black-winged Kite), (*Elanus caeruleus*) એ નાનું દિવસે શિકાર કરતું પક્ષી છે જે ઘાસીયાં મેદાનો પર મંડરાવા માટે જાણીતું છે. 

## વર્ણન
, ભારત) ]]
આ લાંબી પાંખોવાળું શિકારી પક્ષી ખભા પર, પાંખના છેડે અને આંખો આસપાસ કાળા ડાઘ સાથેના રાખોડી કે સફેદ રંગનું હોય છે. આ પક્ષી મુખ્યત્વે તો મેદાનોમાં જોવા મળે છે પણ સિક્કિમમાં ની ઊંચાઈ પર પણ દેખાયાનું નોંધાયું છે. 

## બાહ્ય કડીઓ
* (Black-winged Kite or ) Black-shouldered Kite – Species text in The Atlas of Southern African Birds
* Ageing and sexing (PDF; 0.95 MB) by Javier Blasco-Zumeta & Gerd-Michael Heinze 
## સંદર્ભો
શ્રેણી:પક્ષી
હસમુખભાઈ ચમનલાલ શાહ

**હસમુખભાઈ ચમનલાલ શાહ** (અંગ્રેજી:Hasmukh Chamanlal Shah);(હિંદી:हसमुख चमनलाल साह) ભારત દેશના ગુજરાત રાજ્યમાં રહેતા એક સમાજસેવક છે. તેમને જન-કલ્યાણકાર્યો ક્ષેત્રે ઉત્કૃષ્ટ યોગદાન બદલ ઈ. સ. ૨૦૧૪ના વર્ષમાં ભારત સરકાર તરફથી પદ્મશ્રી વડે સન્માનિત કરવામાં આવ્યા હતા.

## સંદર્ભો 
શ્રેણી:પદ્મશ્રી પુરસ્કાર વિજેતાઓ
શ્રેણી:વ્યક્તિત્વ
કરમદીનું લલેડુ

, મધ્ય પ્રદેશ, ભારત ખાતે.]]
**કરમદીનું લલેડુ** (અંગ્રેજી: Tawny-bellied Babbler), (*Dumetia hyperythra*) એ નરમ રુવાંટી જેવાં પીંછા ધરાવતું ચકલીના કદનું પક્ષી છે. દક્ષિણપૂર્વ એશિયામાં ધરખમ વિવિધતા ધરાવતું આ ઉષ્ણકટિબંધીય વિસ્તારનું પક્ષી છે. 
.]]

## વર્ણન
આ પક્ષી લાંબી પૂંછડી સહીત ૧૩ સે.મી. લંબાઈ ધરાવે છે. ઉપરના ભાગે ઘેરો કથ્થાઈ અને પેટના ભાગે ઝાંખો પીળાશ પડતો નારંગી રંગ તથા રતાશ પડતું રાખોડી માથું (માથાનો ઉપરનો ભાગ) ધરાવે છે. 

## સંદર્ભો
* *Birds of India* by Grimmett, Inskipp and Inskipp, ISBN 0-691-04910-6
* *A Field Guide to the Birds of the Indian Subcontinent* by Kazmierczak and van Perlo, ISBN 1-873403-79-8
*Collar, N. J. & Robson, C. 2007. Family Timaliidae (Babblers)  pp.&nbsp;70 – 291 in; del Hoyo, J., Elliott, A. & Christie, D.A. eds. *Handbook of the Birds of the World*, Vol. 12. Picathartes to Tits and Chickadees. Lynx Edicions, Barcelona.

શ્રેણી:પક્ષી
હિતેન્દ્ર દેસાઈ

**હિતેન્દ્ર કનૈયાલાલ દેસાઈ** (૯ ઓગસ્ટ, ૧૯૧૫ - ૧૨ સપ્ટેમ્બર, ૧૯૯૩) ગુજરાતના મુખ્યમંત્રી અને ભારતીય રાષ્ટ્રીય કોંગ્રેસના નેતા હતા.

## રાજકીય કારકિર્દી
હિતેન્દ્ર દેસાઈનો જન્મ સુરતમાં થયેલો. શાળા અને મહાવિદ્યાલયમાં વિદ્યાર્થીકાળે તેઓ ચર્ચાઓ, રમત ગમત અને અન્ય પ્રવૃત્તિઓમાં આગળ પડતો ભાગ લેતા. ૧૯૪૧-૪૨માં, ભારત છોડો આંદોલન સમયે, સ્વતંત્રતા સંગ્રામમાં વ્યક્તિગત સત્યાગ્રહ કરતા તેઓની ધરપકડ કરવામાં આવી અને એક વર્ષ માટે જેલમાં મોકલાયેલા. તેઓએ બૃહદ મુંબઈ રાજ્યમાં શિક્ષણમંત્રી તરીકે પણ પદભાર સંભાળેલો.

જીવરાજ મહેતાના મંત્રીમંડળમાં તેઓએ કાયદા મંત્રાલય સંભાળેલું. તે ઉપરાંત તેઓએ ગૃહ મંત્રાલય અને ધારાગૃહનાં નાયબ નેતા તરીકેનો કાર્યભાર પણ સંભાળેલો.

## મુખ્યમંત્રી 
૨૦ સપ્ટેમ્બર ૧૯૬૫ના રોજ તેઓ રાજ્યનાં મુખ્યમંત્રી બન્યા. ૧૯૭૧માં તેમની સરકારને રાજીનામું આપવાની ફરજ પડી અને ૧૩ મે ૧૯૭૧ના રોજ ગુજરાતમાં પ્રથમ વખત રાષ્ટ્રપતિ શાસન અમલમાં આવ્યું જે લગભગ ૧૦ મહિના સુધી અમલમાં રહ્યું.

૧૯૬૯માં તેમનાં શાસનકાળમાં ગુજરાતમાં કોમી રમખાણો થયેલા.

## નોંધ
## બાહ્ય કડીઓ
* https://web.archive.org/web/20090625093249/http://www.mapsofindia.com/gujarat/government-and-politics/

શ્રેણી:ગુજરાતના મુખ્યમંત્રી
શ્રેણી:રાજનેતા
શ્રેણી:ગુજરાતી વ્યક્તિત્વ
શ્રેણી:૧૯૧૫માં જન્મ
શ્રેણી:ગુજરાત રાજ્યના સાંસદ
શ્રેણી:૧૯૯૩માં મૃત્યુ
કલવેતીયો

**કલવેતીયો** કે **ચોટીલી કાબરી બતક** (અંગ્રેજી: Tufted Duck), (*Aythya fuligula*) એ મધ્યમ કદનું ડુબકીમાર બતક પક્ષી છે. 

## ચિત્ર ગેલેરી

Image:Tufted Duck ducklings.jpg|બચ્ચાં
Image:Tufted duck (aythya fuligula).JPG|ફારમૂર રિઝર્વિયર, ઓક્સફર્ડશાયર
Aythya fuligula MHNT.ZOO.2010.11.20.3.jpg |Museum specimen 

## સંદર્ભો 
## બાહ્ય કડીઓ 
*Tufted Ducks video  From Gallery of Living Nature.
પુકાડૈલ ઇત્તોપ જ્‌હોન

**પુકાડૈલ ઇત્તોપ જ્‌હોન** (અંગ્રેજી:Pucadyil Ittoop John) ભારત દેશના ગુજરાત રાજ્યમાં રહેતા એક વૈજ્ઞાનિક છે. તેમને વિજ્ઞાન ક્ષેત્રે ઉત્કૃષ્ટ યોગદાન બદલ ઈ. સ. ૨૦૧૦ના વર્ષમાં ભારત સરકાર તરફથી પદ્મશ્રી વડે સન્માનિત કરવામાં આવ્યા હતા.

## સંદર્ભો 
શ્રેણી:પદ્મશ્રી પુરસ્કાર વિજેતાઓ
શ્રેણી:વૈજ્ઞાનિક
શ્રેણી:ગુજરાતી વ્યક્તિત્વ
કરાડ અબાબીલ

**કરાડ અબાબીલ** કે **નાનુ તારોડીયુ** (અંગ્રેજી: streak-throated swallow કે Indian cliff swallow), (*Petrochelidon fluvicola*) એ દક્ષિણ એશિયામાં જોવા મળતું પક્ષી છે.

## ચિત્ર ગેલેરી

File:Streak-throated Swallow.jpg|નાનુ તારોડીયુ, પંજાબમાં
File:Streaked-throated Swallow (Hirundo fluvicola) building nest W IMG 2356.jpg|માળો બાંધતું
File:Streaked-throated Swallow (Hirundo fluvicola) building nest W2 IMG 2372.jpg|માળો બાંધતું
File:Streaked-throated Swallow (Hirundo fluvicola) building nest W IMG 2372.jpg|માળો બાંધતું
File:Streaked-throated Swallow (Hirundo fluvicola) coming for building nest W IMG 2301.jpg|માળો બાંધવા આવતું
File:Streaked-throated Swallow (Hirundo fluvicola) coming for building nest W IMG 2305.jpg|માળો બાંધવા આવતું
File:Streaked-throated Swallow (Hirundo fluvicola) in Hyderabad, AP W IMG 2518.jpg|હૈદરાબાદ, ભારતમાં
File:Streaked-throated Swallow (Hirundo fluvicola) in Hyderabad, AP W IMG 2514.jpg|હૈદરાબાદ, ભારતમાં
File:Streaked-throated Swallow (Hirundo fluvicola) in Hyderabad, AP W IMG 2512.jpg|હૈદરાબાદ, ભારતમાં, જમીન પર પડેલું
File:Streaked-throated Swallow (Hirundo fluvicola) in Hyderabad, AP W IMG 2503.jpg|હૈદરાબાદ, ભારતમાં, જમીન પર પડેલું
File:Streaked-throated Swallow (Hirundo fluvicola) in Hyderabad, AP W IMG 2501.jpg|હૈદરાબાદ, ભારતમાં
File:Streaked-throated Swallow (Hirundo fluvicola) in Hyderabad, AP W IMG 2494.jpg|હૈદરાબાદ, ભારતમાં
File:Streaked-throated Swallow (Hirundo fluvicola) in Hyderabad, AP W IMG 2493.jpg|હૈદરાબાદ, ભારતમાં
File:Streaked-throated Swallow (Hirundo fluvicola) in Hyderabad, AP W IMG 2481.jpg|હૈદરાબાદ, ભારતમાં
File:Streaked-throated Swallow (Hirundo fluvicola) in Hyderabad, AP W IMG 2475.jpg|હૈદરાબાદ, ભારતમાં
File:HirundoFluvicolaGould.jpg

## સંદર્ભો
* Ranga, M.M., Koli, V.K. & Bhatnagar, C. (2011). Resettlement and nesting of Streak-throated swallow *Hirundo fluvicola* Blyth, 1855. J. Bom. Nat. Hist. Soc. 108(3): 230-244.
વેણુ શ્રીનિવાસન

**વેણુ શ્રીનિવાસન** (અંગ્રેજી:Venu Srinivasan) ભારત દેશના તામિલ નાડુ રાજ્યમાં રહેતા એક ઉદ્યોગપતિ છે. તેમને વેપાર અને ઉદ્યોગ ક્ષેત્રે ઉત્કૃષ્ટ યોગદાન બદલ ઈ. સ. ૨૦૧૦ના વર્ષમાં ભારત સરકાર તરફથી પદ્મશ્રી વડે સન્માનિત કરવામાં આવ્યા હતા.

## સંદર્ભો 
શ્રેણી:પદ્મશ્રી પુરસ્કાર વિજેતાઓ
શ્રેણી:ઉદ્યોગપતિ
શ્રેણી:તામિલનાડુ
ઈર્શાદ મીરઝા

**ઈર્શાદ મીરઝા** (અંગ્રેજી:Irshad Mirza) ભારત દેશના ઉત્તર પ્રદેશ રાજ્યના એક ઉદ્યોગપતિ હતા. તેમને વેપાર અને ઉદ્યોગ ક્ષેત્રે ઉત્કૃષ્ટ યોગદાન બદલ ઈ. સ. ૨૦૧૦ના વર્ષમાં ભારત સરકાર તરફથી પદ્મશ્રી વડે સન્માનિત કરવામાં આવ્યા હતા..

૪ ડિસેમ્બર ૨૦૨૨ના રોજ કાનપુરની રિજેન્સી હોસ્પિટલમાં લાંબી બિમારી બાદ મિર્ઝાનું અવસાન થયું હતું.
## સંદર્ભો 
શ્રેણી:પદ્મશ્રી પુરસ્કાર વિજેતાઓ
શ્રેણી:ઉદ્યોગપતિ
શ્રેણી:ઉત્તર પ્રદેશ
શ્રેણી:૨૦૨૨માં મૃત્યુ
વિરેન્દ્ર સેહવાગ

thumb|વિરેન્દ્ર સેહવાગ
**વિરેન્દ્ર સેહવાગ** (અંગ્રેજી:Virender Sehwag) ભારત દેશના દિલ્હી રાજ્યમાં રહેતા એક ખેલાડી છે. તેમને રમતગમત ક્ષેત્રે ક્રિકેટની રમતમાં કરેલા ઉત્કૃષ્ટ યોગદાન બદલ ઈ. સ. ૨૦૧૦ના વર્ષમાં ભારત સરકાર તરફથી પદ્મશ્રી વડે સન્માનિત કરવામાં આવ્યા હતા.

## સંદર્ભો 
શ્રેણી:પદ્મશ્રી પુરસ્કાર વિજેતાઓ
શ્રેણી:ક્રિકેટર
શ્રેણી:દિલ્હી
શંકરસિંહ વાઘેલા

**શંકરસિંહ વાઘેલા** (જન્મ: ૨૧ જુલાઈ ૧૯૪૦) રાજકારણી, ગુજરાતના ભૂતપૂર્વ મુખ્યમંત્રી અને વિરોધપક્ષના ભૂતપૂર્વ નેતા (કોંગ્રેસ) છે. શંકરસિંહ વાઘેલાની અનોખી કાર્યપદ્ધતિને કારણે તેઓ ખુબ પ્રખ્યાત થયા હતા અને લોકોમાં "લોકનેતા બાપુ" તરીકે લોકચાહના મેળવી હતી. તેમની સરકારને ગુજરાતની પ્રજાએ *બાપુની ટનાટન સરકાર*નું હુલામણું નામ આપ્યું હતું. તેઓ કપડવંજની બેઠકનું પ્રતિનિધિત્વ કરતા હતા.

## પ્રારંભિક વર્ષો
શંકરસિંહ વાઘેલાનો જન્મ ગાંધીનગરના વસાણ ગામમાં એક રાજપૂત પરિવારમાં થયો હતો. તેમની માતાનું નામ નાથુબા અને પિતાનું નામ લક્ષ્મણસિંહ વાઘેલા હતું. તેમના માતા-પિતાને કુલ છ સંતાન હતા. શંકરસિંહનું પ્રાથમિક શિક્ષણ પોતાના ગામની સરકારી સ્કૂલમાં થયું પછી તેઓ ઉચ્ચ અભ્યાસ માટે બહાર ગયા. તેમણે ગુજરાત યુનિવર્સિટીમાંથી આર્ટ્સમાં અનુસ્નાતકની પદવી પ્રાપ્ત કરી છે.

## રાજકીય કારકિર્દી 
### રાજકીય આંદોલનમાં ભૂમિકા
શંકરસિંહ વાઘેલા રાષ્ટ્રીય સ્વયંસેવક સંઘ (આરએસએસ) ના સક્રિય સભ્ય હતા પછી તેઓ જનસંઘ માં જોડાયા જે બાદમાં ભારતીય જનતા પાર્ટી પરિવર્તિત થઇ. તેમણે ગુજરાતમાં આરએસએસ અને ભાજપ સંગઠનનું કામ કર્યું. સંઘ અને ભાજપના વિકાસ વિસ્તારમાં તેમનું નોંધપાત્ર યોગદાન રહેલું છે.

### પ્રારંભિક પ્રવૃત્તિઓ અને રાજકારણ
તેમણે ૧૯૭૭માં ૬ ઠ્ઠી, ૯ મી, ૧૦ મી, ૧૩ મી અને ૧૪ મી લોકસભામાં ચુંટાયેલા સંસદના સભ્ય તરીકે પણ સેવા આપી છે. તેઓ ૧૯૮૪ થી ૧૯૮૯ સુધી રાજ્યસભાના સભ્ય પણ હતા. ૧૯૭૭ થી ૧૯૮૦ દરમિયાન તેમણે ગુજરાતમાં જનતા પાર્ટીના ઉપાધ્યક્ષ અને ૧૯૮૦થી ૧૯૯૧ સુધી તેમણે મહામંત્રી અને ગુજરાતના ભારતીય જનતા પાર્ટી (ભાજપ) ના પ્રમુખ તરીકે સેવા આપેલી.

૧૯૯૫માં ભાજપ ૧૨૧ બેઠક જીતીને સત્તામાં આવી. ત્યારે તેઓ સીએમની દાવેદારીમાં સૌથી આગળ હોવાનું કહેવાતું હતું, પણ રાષ્ટ્રીય નેતૃત્વએ કેશુભાઈ પટેલની સીએમ તરીકેની પસંદગી કરી હતી. આ કારણે તેમનાં સમર્થકો ખુબજ નારાજ થયા અને વાઘેલા ૨૦મી ઓગસ્ટ ૧૯૯૬ના રોજ, સમર્થકો સાથે, ભાજપથી અલગ થયા. ત્યાર બાદ રાષ્ટ્રીય જનતા પાર્ટીની રચના કરી પોતાની સરકાર બનાવી અને ગુજરાતના ૧૨ મા મુખ્ય પ્રધાન તરીકે સેવા આપી.

મે, ૨૦૦૪માં તેઓને કેન્દ્રિય કપડા મંત્રીનો પદભાર સોંપાયો હતો. તેઓએ ગુજરાત પ્રદેશ કોંગ્રેસ સમિતિના પ્રમુખ તરીકેની જવાબદારી પણ સંભાળી હતી

શંકરસિંહ વાઘેલાની ભારત પ્રવાસન વિકાસ નિગમ (ITDC) ના ચેરમેન તરીકે પણ નિમણૂક કરવામાં આવી હતી.

ગુજરાતની ૧૩મી વિધાનસભામાં તેઓની વિરોધ પક્ષના નેતા તરીકે નિયુક્તિ થયેલી હતી.

### કોંગ્રેસ અને રાષ્ટ્રવાદી કોંગ્રેસ 
વાઘેલાએ ૨૦૧૭માં કોંગ્રેસ પાર્ટીમાંથી રાજીનામું આપ્યું અને પાછળથી રાષ્ટ્રવાદી કોંગ્રેસ પાર્ટીમાં જોડાયા હતા. ૨૦૨૦માં વાઘેલાએ રાષ્ટ્રવાદી કોંગ્રેસ પાર્ટીના ગુજરાત પ્રમુખ તરીકે રાજીનામું આપ્યું અને પછીથી પાર્ટીમાંથી છૂટા પડ્યા.

## સંદર્ભો
## બાહ્ય કડીઓ
* 

શ્રેણી:વ્યક્તિત્વ
શ્રેણી:ગુજરાતના મુખ્યમંત્રી
શ્રેણી:રાજનેતા
શ્રેણી:ગુજરાતી વ્યક્તિત્વ
શ્રેણી:૧૯૪૦માં જન્મ
શ્રેણી:ગુજરાત રાજ્યના સાંસદ
કવાંટ (તા. કવાંટ)

**કવાંટ** ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના મધ્ય ભાગમાં આવેલા છોટાઉદેપુર જિલ્લામાં આવેલા કવાંટ તાલુકામાં આવેલું એક ગામ અને તાલુકાનું વડું મથક છે.

કવાંટ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે મકાઈ, તુવર તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.

આ ગામમાં મુખ્યત્વે આદિવાસી લોકો વસવાટ કરે છે. આ ગામ ડુંગરાળ પ્રદેશમાં આવેલું છે.

## આ પણ જુઓ 
* કવાંટનો મેળો

શ્રેણી:કવાંટ તાલુકો
શ્રેણી:ગુજરાતનાં તાલુકા મથકો
ઈગ્નસ તિર્કિ

**ઈગ્નાસ તિર્કિ** (ઉડિયા: ଇଗ୍ନେଶ ତିର୍କୀ; અંગ્રેજી: Ignace Tirkey) ભારત દેશના ઑડિશા રાજ્યમાં રહેતા હોકી ખેલાડી છે. તેમને રમતગમત ક્ષેત્રે હોકીની રમતમાં કરેલા ઉત્કૃષ્ટ યોગદાન બદલ ઈ. સ. ૨૦૧૦ના વર્ષમાં ભારત સરકાર તરફથી પદ્મશ્રી વડે સન્માનિત કરવામાં આવ્યા હતા. તેમને વર્ષ ૨૦૦૯માં અર્જુન પુરસ્કારથી પણ સન્માનવામાં આવ્યા છે.

## સંદર્ભો 
શ્રેણી:પદ્મશ્રી પુરસ્કાર વિજેતાઓ
શ્રેણી:ખેલાડી
શ્રેણી:૧૯૮૧માં જન્મ
શ્રેણી:જીવિત લોકો
શ્રેણી:અર્જુન પુરસ્કાર વિજેતાઓ
ગટુભાઈ ગોપીલાલ ધ્રુ

**ગટુભાઈ ગોપીલાલ ધ્રુ** (૧૮૮૧-૧૯૬૮) ગુજરાત રાજ્યના એક કેળવણીકાર, સમાજસેવક, ચિંતક અને સાહિત્યકાર હતા. તેમનો જન્મ અમદાવાદ ખાતે ઈ.સ. ૧૮૮૧નાં વર્ષમાં મે મહિનાની દસમી તારીખે થયો હતો. તેઓએ ઉચ્ચ શિક્ષણ અમદાવાદની ગુજરાત કોલેજ ખાતે સફળતાપૂર્વક પૂર્ણ કર્યું હતું અને ત્યાર બાદ કેળવણી ખાતામાં જોડાયા હતા. તેઓ અમદાવાદ પ્રાર્થના સમાજના મુખ્ય કાર્યકર્તા, ગુજરાત સ્ત્રી કેળવણી મંડળના મંત્રી અને મહિપતરામ આશ્રમના મંત્રી તરીકે ઘણો લાંબો સમય રહ્યા હતા.

એમનું અવસાન ઈ. સ. ૧૯૬૮ના વર્ષમાં મે મહિનાની ચોવીસમી તારીખે થયું હતું.

## સંદર્ભ 
શ્રેણી:ગુજરાતી સાહિત્યકાર
શ્રેણી:કેળવણીકાર
શ્રેણી:ગુજરાતી વ્યક્તિત્વ
શ્રેણી:૧૯૬૮માં મૃત્યુ
શ્રેણી:૧૮૮૧માં જન્મ
કાંટની ફુત્કી

**કાંટની ફુત્કી** (અંગ્રેજી: Jungle Prinia, Jungle Wren-Warbler), (*Prinia sylvatica*) એ નાનું, ચકલીની કદનું, પક્ષી છે. આ પક્ષીનું રહેઠાણ અને પ્રજોપ્તિ ભારતીય ઉપખંડ અને શ્રીલંકામાં છે. સામાન્ય રીતે તે સુકા ઘાસીયા મેદાનો, ખુલ્લા વન, ઝાંખરાં અને ક્યારેક બગીચાઓમાં જોવા મળે છે.  

## વર્ણન
આ  લંબાઈ ધરાવતા પક્ષીને ટૂંકી ગોળાકાર પાંખો અને લાંબી પૂંછડી તેમ જ મજબૂત પગ અને ટૂંકી કાળી ચાંચ હોય છે. પુખ્ત પક્ષી આગળથી રાખોડી-કથ્થાઈ પીંછા અને બેઠકના ભાગે કથ્થાઈ રંગ ધરાવે છે. નીચેનો ભાગ સફેદાઈયુક્ત પીળાશ પડતો હોય છે. પ્રજોપ્તિ કાળમાં નરને મોં અને ચાંચ ઘેરી કાળી હોય છે.

## સંદર્ભો
* *Warblers of Europe, Asia and North Africa* by Baker, ISBN 0-7136-3971-7
* *Birds of India* by Grimmett, Inskipp and Inskipp, ISBN 0-691-04910-6

## ચિત્ર ગેલેરી

Image:Jungle Prinia (Prinia sylvatica) in Hyderabad, AP W IMG_1328.jpg
File:Jungle Prinia (Prinia sylvatica) in Hyderabad, AP W IMG 1327.jpg
File:PriniaSylvaticaSmit.jpg
File:PriniaSylvaticaImmSmit.jpg
જમ્મુ-સિયાલકોટ રેલ માર્ગ

300px|thumbnail|right|જમ્મુ-સિયાલકોટ રેલ માર્ગની ૧૯મી સદીની તસવીર
300px|thumbnail|right|સિયાલકોટ રેલ્વે સ્ટેશન
300px|thumbnail|right|જમ્મુ શહેરના વિક્રમ ચોક ખાતે આવેલ રેલ્વે સ્ટેશન
**જમ્મુ-સિયાલકોટ રેલ માર્ગ** અથવા **જમ્મુ-સિયાલકોટ રેલ્વે** (અંગ્રેજી ભાષા:Jammu–Sialkot Railway line; હિન્દી ભાષા:जम्मू–सियालकोट रेलवे लाइन) એક નેરોગેજ કક્ષાનો રેલ માર્ગ હતો, જે ૪૩ કિલોમીટર (૨૭ માઇલ) જેટલો લાંબો હતો. આ માર્ગનું સંચાલન અંગ્રેજ શાસન હેઠળના ઉત્તર-પશ્ચિમી રેલ્વે (North Western Railway (British India))ના વહીવટી ક્ષેત્ર દ્વારા કરવામાં આવતું હતું. ઈ. સ. ૧૮૯૭ના વર્ષમાં નિર્મિત આ માર્ગ હાલના ભારત દેશના જમ્મુ શહેરને હાલના પાકિસ્તાન દેશમાં આવેલા સિયાલકોટ શહેર સાથે જોડતો હતો. આ માર્ગ મુખ્યત્વે ખાંડ અને સાકરના વેપાર માટે ઉપયોગમાં લેવાયો હતો. આ માર્ગને ભારત-પાકિસ્તાનના ભાગલા પછી બંધ કરવામાં આવ્યો હતો. આ માર્ગના વિકલ્પરૂપે પઠાણકોટ-જમ્મુ રેલ માર્ગનું (બ્રોડગેજ) નિર્માણ ઈ. સ. ૧૯૭૧ના વર્ષ સુધીમાં કરવામાં આવ્યું, જે હાલમાં કાર્યરત છે.

## સંદર્ભો 
શ્રેણી:જમ્મુ અને કાશ્મીર
શ્રેણી:ઇતિહાસ
કુંભલગઢ

300px|thumb|કુંભલગઢ કિલ્લો
**કુંભલગઢ** ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા રાજસ્થાન રાજ્યના રાજસમંદ જિલ્લામાં આવેલો છે.

આ સ્થળ ઉદયપૂરની ઉત્તર-પશ્ચિમે આશરે ૮૦ કિ.મી. અંતરે આવેલ છે. સમુદ્રસપાટીથી આશરે ૧૧૦૦ મીટરની ઉંચાઈએ આ કિલ્લો આવેલો છે. મેવાડના રાજા રાણા કુંભાએ આ ગઢનું બાંધકામ ઇ.સ. ૧૪૪૩ માં શરૂ કરી અને ઇ.સ.૧૪૫૮ માં પૂર્ણ કર્યું હતું. આ કિલ્લાની બાંધણી મેવાડી શૈલીની છે. અરવલ્લી પર્વતમાળાની ટોચે વ્યુહાત્મક જગ્યાએ આવેલો કુંભલગઢનો દુર્ગ માઇલો દૂરથી દેખાય છે. આ કિલ્લાની આસપાસ (ચોપાસ) બાંધવામાં આવેલી દિવાલની લંબાઇ ૩૬ કિ.મી. જેટલી થાય છે. આ દિવાલની પહોળાઇ આશરે ૧૫ ફૂટ થાય છે. કુંભલગઢની અંદર જ એક બીજો કિલ્લો છે, જે કટારગઢના નામથી ઓળખાય છે. જ્યાં મહારાણા પ્રતાપનો જન્મ થયો હતો એમ ઘણા ઇતિહાસકારોનુ મંતવ્ય છે. આ કિલ્લાની અંદર બાદલમહેલ, કુંભમહેલ, આશરે ૩૬૦ જેટલા મંદિરો (જેમાં ૩૦૦ જેટલા જૈનમંદિરો છે), બાગબગીચા અને પાણીપૂરવઠાની વ્યવસ્થા છે.

રાજસ્થાન રાજ્યના રાજસ્થાન પ્રવાસન વિભાગ તરફથી ધ્વનિ અને પ્રકાશ કાર્યક્રમ (*લાઇટ એન્ડ સાઉન્ડ શૉ*) તૈયાર કરવામાં આવ્યો છે, જેનો પ્રવાસીઓ લાભ લઈ શકે છે.

## ગેલેરી 

image:Wooden window of Badal Mahal, Kumbhalgarh.jpg|કુંભલગઢમાં આવેલા બાદલ મહલની એક લાકડાની બારી
image:Elephant-deer-crocodile fresco at Kumbhalgarh.jpg|બાદલ મહલમાં આવેલ હાથી-મગર તથા હાથી-હરણ દ્વંદ્વના ફ્રેસ્કો ચિત્રો

## સંદર્ભ 
શ્રેણી:રજપૂત સામ્રાજ્ય
શ્રેણી:રાજસ્થાનના કિલ્લાઓ
શ્રેણી:ઇતિહાસ
કાંટાવાળી ખડ ફુત્કી

**કાંટાવાળી ખડ ફુત્કી** (અંગ્રેજી: Bristled Grassbird, Bristled Grass Warbler), (*Chaetornis striata*) એ નાનું ચકલીના કદનું પક્ષી છે. આ પક્ષી ભારતીય ઉપખંડમાં, ભારત, પાકિસ્તાન અને નેપાળમાં જોવા મળે છે. આ જીવાતભક્ષી પક્ષી ઊંચા ઘાંટા ઘાસનાં મેદાનો, ક્યારેક કળણવાળી જગ્યાઓ, માનવ પ્રવૃત્તિઓથી ઘેરાયેલી તેની વસાહતો આસપાસ ભરાઈ રહેલું, સંતાતું ફરતું, જોવા મળે છે. 

## વર્ણન
## સંદર્ભો
## બાહ્ય કડીઓ
*BirdLife Species Factsheet.
નિલમ માનસિંહ ચૌધરી

**નિલમ માનસિંહ ચૌધરી** (અંગ્રેજી:Neelam Mansingh Chowdhry);(હિંદી:नीलम मानसिंह चौधरी) ભારત દેશના ચંડીગઢ ખાતે રહેતી એક મહિલા કલાકાર છે. તેણીને અભિનય ક્ષેત્રે કરેલા ઉત્કૃષ્ટ યોગદાન બદલ ઈ. સ. ૨૦૧૧ના વર્ષમાં ભારત સરકાર તરફથી પદ્મશ્રી વડે સન્માનિત કરવામાં આવી હતી.
 
## સંદર્ભો 
શ્રેણી:પદ્મશ્રી પુરસ્કાર વિજેતાઓ
શ્રેણી:કલાકાર
શ્રેણી:નારીવિશેષ