open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
હાથરોલ (તા. હિંમતનગર)

**હાથરોલ (તા. હિંમતનગર)** ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ઉત્તર પૂર્વ ભાગમાં આવેલા સાબરકાંઠા જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૮ (આઠ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા હિંમતનગર તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. હાથરોલ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, બાજરી,વરીયાળી કપાસ, દિવેલી તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.

## ભૂગોળ 
ગામની બહાર કોંજણ બંધ આવેલો છે. આ બંધની પાસે ચૌમુખ મહાદેવ મંદિર આવેલું છે. 

## જોવાલાયક સ્થળો 
thumbnail|ચાર દ્ધારવાળા ચૌમુખ મહાદેવ મંદિર
હાથરોલ ગામની બહાર આવેલા કોંજણ બંધના કિનારાથી થોડેક દુર આ મંદિર આવેલ છે. બે બાજુ વહેતા બે નાના ઝરણાની વચ્ચે આવેલા ટેકરા ઉપર કુલ ચાર મંદિરો આવેલ છે. જેમા બે શિવમંદિરો, એક હનુમાનજીનું મંદિર અને એક ગણેશજીનું મંદિર આવેલુ છે. જેમાના એક શિવમંદિર ચાર  મુખવાળુ છે. વિશેષ અજાયબીની વાત એ છે કે આ મંદિરમા બિરાજતા શિવલીંગને ચાર દિશામાં ચાર મુખો કોતરાયેલા છે. એ ચાર મુખોના ઉપરના ભાગે ચારે મુખોની ઝટા મુકુટ ઉપર એક શિવલીંગ દેખાય છે.

શિલ્પશાસ્ત્રના જાણીતા પુસ્તક દિપાર્ણવમાં ચૌમુખા શિવલીંગની ચારે દિશા એ કોતરાયેલા શિવમુખોમાં દક્ષિણ દિશાએ અધોર, ઉત્તર દિશાએ વામદેવ, પશ્વ્રિમ દિશાએ સંધ્યોજાત, પૂર્વ દિશાએ તત્પુરુષ એ પ્રમાણે શિવમુખો કોતરાયેલા ભંખાયેલુ છે. હાથરોલના ચૌમુખા શિવલીંગના ચાર દિશાના શિવમુખો ઉપર મુજબ હોવા સંભવ છે. શિલ્પશાસ્ત્રના કેટલાક પુસ્તકોમાં રુદ્રના અગિયાર સ્વરૂપોમાં તત્પુરુષનો રંગ લાલ, અધોરનો રંગ પીળો, વામદેવનો રંગ લીલો અને સંધ્યાજાતનો રંગ સફેદ બનાવવા લખાયેલુ છે.

સંવતના ચૌદમા સૈકાથી માંડીને સત્તરમા સૈકા સુધીમા રાજસ્થાનમાં સંખ્યાબંધ પંચમુખા શિવલીંગો કોતરાયેલા હતા. આ શિવલીંગો ખાસ કરીને રાજાઓની સમાધિ મંદિરોમાં મુકવામાં આવતા હતા. હાથરોલનું શિવલીંગ કોઇ સમાધિનું મંદિર હોય તો તે શિવલીંગ સંવતના ચૌદમા સૈકાનુ જુનું હોવું તેમ કહી શકાય.

આ ચૌમુખા શિવલીંગથી થોડે દુર બીજુ શિવમંદિર છે. આ શિવલીંગના આગરના ભાગ ઉપર લીંગની બે આકૃતિઓ કોતરાયેલી છે. આ પ્રકારની લીંગની આકૃતિઓ આજ દિન સુધી ભારતવર્ષના કોઇ પણ શિવલીંગ ઉપર જોવા મળી નથી. કદાચ આવી લીંગની કોતરાણી આદિ લીંગથી થઇ હોય તેમ કલ્પના કરી શકાય. આ શિવલીંગ પાલીધાટનું માનુષી શિવલીંગ હોય તેમજ આ શિવલીંગો આઠમા અને નવમા સૈકામા વિશેષતઃ કોતરાયેલા હોય તેમ કહી શકાય.

આ બંને શિવલીંગથી થોડેક દુર હનુમાનજીનું મંદિર આવેલુ છે. જે પંચમુખી હનુમાનજીનું મંદિર તરીકે ઓળખાય છે. તેની સામે ગણેશજીનું મંદિર છે. જેમા રિધ્ધી—સિધ્ધી અને ગણેશજીની મુર્તિ સ્થાપીત કરેલ છે. આ મંદિર થોડાક સમય પહેલા બનાવેલું છે.

ચૌમુખા શિવલીંગ થોડે દુર અને ગણેશજીના મંદિર પાછળની બાજુમાં વહેતા ઝરણા નજીક એક કુંડ આવેલ છે. આ કુંડ થોડાક સમય પહેલા પુન:રોદ્ધાર પામ્યો છે. થોડા વર્ષો પહેલા આ સ્થળે ધાટા જંગલો હતા. આ પુરાણા કુંડમાં પાણી પીવા માટે ધણા પ્રાણીઓ આવતા હતા. આ કુંડની ખાસીયત એ છે કે તેમા બારેમાસ પાણીથી ભરાયેલ જ રહે છે.

## સંદર્ભ 
શ્રેણી:હિંમતનગર તાલુકો
તાત્યો ભીલ

**તાત્યો ભીલ** આદિવાસી નાયક હતો, જેણે અંગ્રેજો સામે એકલહાથે ઇ.સ. ૧૮૫૭ની આસપાસ લડત ચલાવી હતી. તેને ભારતનો રોબિનહુડ કહેવામાં આવે છે, કારણ કે તે અંગ્રેજો પાસેથી લૂંટેલો સામાન ગરીબ આદિવાસીઓમાં વહેંચી નાખતો હતો. તાત્યા ભીલને ઈ.સ. ૧૮૮૯માં અંગ્રેજ સરકાર દ્વારા ફાંસી આપવામાં આવી હતી.

## જીવન 
ઇ.સ. ૧૮૫૭ની આસપાસનાં વર્ષો દરમ્યાન જ્યારે ભારતમાં અંગ્રેજો વિરોધી ચળવળ ચાલી રહી હતી તે દરમિયાન મધ્ય પ્રદેશના માળવા અને નિમાળ પ્રદેશની આસપાસનાં વિસ્તારોમાં અંગ્રેજોનું રાજ્ય હતું, આ સમયે અહીં આદીવાસી ભીલ પ્રજા વસતી હતી, જે અંગ્રેજોની શોષણનીતિનો ભોગ બનતી હતી, તેથી તાત્યા નામના એક ભીલે અંગ્રેજો સામે એકલ હાથે લડવાનું વિચાર્યું, તે અંગ્રેજો પર હુમલા કરીને માલ આદીવાસીઓને પાછો આપી દેતો હતો. ધીરેધીરે તેનો પ્રભાવ જલગાંવ, સાતપુડાના પહાડો, માળવા તેમજ બૈતુલ સુધી ફેલાઇ ગયો. આખરે અંગ્રેજોએ કંટાળીને તેને લુંટારો જાહેર કર્યો અને તેનાં માથે ઇનામ જાહેર કર્યું, થોડા સમય પછી તાત્યો ભીલ પકડાઇ ગયો અને તેને જબલપુરની જેલમાં ફાંસી આપવામાં આવી. આદીવાસીઓ માટે તે દેવતા સમાન હતો બધા તેની પુજા કરતા. આજે તેનું મંદીર ઈંદોરથી લગભગ ૪૫ કિમી દુર પાતાલપાણી રેલ્વેસ્ટેશન પાસે આવેલું છે.

## સંદર્ભ 
## બાહ્ય કડીઓ 
* તાત્યો ભીલ આદિવાસીઓનો રૉબિનહુડ હતો હિંદી ભાષામાં.
* આદિવાસીઓ માટે દેવતા સમાન આઝાદીના સેનાની તાત્યો ભીલ
* એક અભણ આદિવાસીએ અંગ્રેજ સરકારની ઉંઘ હરામ કરી હતી.

શ્રેણી:સ્વાતંત્ર્ય સેનાની
ખાજા

***ખાજા*** એ મેંદો, સાકર(ખાંડ), અને અન્ય ખાધ્ય તેલ વાપરીને બનાવવામાં આવતી એક મિઠાઈ છે. આને સમગ્ર ભારત વર્ષમાં બનાવાય અને ખવાય છે. વિવિધ ક્ષેત્રોમાં આને વિવિધ નામે ઓળખાય છે.

પુરીના જગ્ગનાથ પ્રભુની આ અતિપ્રિય મિઠાઈ છે. કહે છે પ્રભુ જગ્ગનાથ સ્વયં એક માણસના સ્વપ્નમાં આવ્યાં અને ખાજા કેમ બનાવવા તે સમજાવ્યું. બીજા દિવસે  તેણે આવા ખાજા તૈયાર કરીને પ્રભુને ધર્યાં અને પ્રભુએ તે સ્વીકારી લીધા.

***ખાજા*** એ  ઉત્તર પ્રદેશ, બિહાર, ઓરિસ્સા અને પશ્ચિમ બંગાળ રાજ્યની લોકપ્રિય મિઠાઈ છે.

એમ માનવામાં આવે છે કે ૨૦૦૦ વર્ષો પહેલાં પણ, ગંગાની દક્ષિણ તરફના મેદાન પ્રદેશમાં ઉત્તર પ્રદેશ, બિહારથી ઉડિસા (ઓરિસ્સા) સુધી ખાજા બનતા હતાં. ખાજાની જન્મભૂમિ એવો આ પ્રદેશ, એક સમયે મૌર્ય અને ગુપ્ત શાસકોનો કેન્દ્ર વર્તી રાજ્ય પ્રદેશ હતો. 

હાલમાં, ખાજા ઉનાઓ, પટના, ગયા, બહરામપુર અને પશ્ચિમ બંગાળ અને  બિહારના અન્ય શહેરોમાં  બનાવીને વેચાય છે પણ સિલાવ (નાલંદા) અને રાજગૃહીના ખાજા અન્ય શહેરોના ખાજા કરતા વધુ સારા હોય છે. તે મોં માં નાખતાજ ઓગળી જાય તેવા નરમ અને મધુર હોય છે. 

બિહારથી પ્રચલિત થઈ ખાજા ભારતના આંધ્ર પ્રદેશ અહિત અન્ય પ્રદેશોમાં વિસ્તર્યાં.  કિનારપટ્ટીના કાકીનાડા ક્ષેત્રના ખાજા બહુ વખણાય છે.  તાપેશ્વરમના ખાજા પણ પ્રચલિત છે. 

સૌ પ્રથમ, ઘૌંનો લોટ (મેંદો, માવો અને તેલને મદદથી કણક બનાવવામાં આવે છે. તે કડક બને ત્યા સુધી તેને તળવામાં આવે છે. પછી "પાક" તરીકે ઓળખાતી સાકરની ચાસણીમાં તેને બોળવામાં આવે છે. આ કરકરા ગોળા જ્યાંસુધી ચાસની પીને મીઠા ન બને ત્યાં સુધી તેને પલાળી રાખવામાં આવે છે. કાકીનાડાના ખાજાની એ જ વિશેષતા છે કે તે બહારથી સુકા હોય છે પણ અંદરથી એકદમ રસાળ હોય છે. મોંમાં મુકતાં જ તે એકદમ ઓગળી જાય છે.

દક્ષિણ ભારતમાં આ પ્રકારની જ એક વાનગી બને છે જેને બાદુસાહી કે પાદુસાહી કહે છે. આજ માવાની અંદર સૂકામેવાનો સાંજો ભરીને ઘૂઘરાના આકારની ચંદ્રકલા (અર્ધ ગોળ) કે સૂર્ય કલા (પૂર્ણ ગોળ) વાનગી બને છે.

શ્રેણી:ભોજન
શ્રેણી:ખોરાક
શ્રેણી:મીઠાઈ
પીલુ મોદી

**પીલૂ મોદી** (અંગ્રેજી:Piloo Mody), (ચૌદમી નવેમ્બર, ૧૯૨૬ - ઓગણત્રીસમી જાન્યુઆરી, ૧૯૮૩) સ્વતંત્ર પક્ષના મુખ્ય હરોળના નેતા હતા. તેઓ ભારત દેશમાં ઉદારવાદી તેમ જ મુક્ત આર્થિક નીતિઓના સમર્થક હતા.  તેઓ પારસી ધર્મના અનુયાયી હતા. તેઓ ચોથી તેમ જ પાંચમી લોકસભાના સભ્ય તરીકે પણ રહી ચુક્યા છે.

## જીવનવૃતાંત 
પીલૂ મોદીનું પ્રારંભિક શિક્ષણ દેહરાદૂન ખાતે દૂન સ્કૂલમાં થયું હતું. એમનું ઉચ્ચ શિક્ષણ  બર્કલી ખાતેના કૈલિફોર્નિયા વિશ્વવિદ્યાલયમાં થયું, જ્યાં એમણે વાસ્તુકલા (આર્કિટેક્ચર) વિભાગમાં અધ્યયન કર્યું. ત્યાંના સહાધ્યાયી એવા જુલ્ફિકાર અલી ભુટ્ટોના તેઓ નજદીકી મિત્ર હતા તેમ જ તેમણે એમની યાદગીરીમાં પ્રસિદ્ધ પુસ્તક "જુલ્ફી માય ફ્રેંડ" (Zulfy my Friend) લખ્યું હતું. એમના ભાઈ રૂસી મોદી, ટાટા સ્ટીલ એન્ડ ઇસ્પાત કંપની (ટિસ્કો)ના ભૂતપૂર્વ અધ્યક્ષ હતા.  

કટોકટીના સમયમાં ઇ. સ. ૧૯૭૫ના વર્ષમાં સ્વ. ઈન્દિરા ગાંધીએ એમને મીસાના કાયદા અન્તર્ગત ગિરફ્તાર કર્યા હતા.

## બાહ્ય કડીઓ 
* સંસદમાં વેધકતાપૂર્ણ વાતો (Humour in Parliament)
* http://72.14.253.104/search?q=cache:D2iKLscJjPEJ:www.time.com/time/magazine/article/0,9171,913227-2,00.html+Piloo+Mody&hl=en&ct=clnk&cd=32&gl=nz

શ્રેણી:રાજનેતા
શ્રેણી:વ્યક્તિત્વ
શ્રેણી:ગુજરાત રાજ્યના સાંસદ
શ્રેણી:૧૯૨૬માં જન્મ
શ્રેણી:૧૯૮૩માં મૃત્યુ
જાંબુડી (તા. હિંમતનગર)

**જાંબુડી (તા. હિંમતનગર)** ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ઉત્તર પૂર્વ ભાગમાં આવેલા સાબરકાંઠા જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૮ (આઠ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા હિંમતનગર તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. જાંબુડી ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, બાજરી, કપાસ, દિવેલી તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.

શ્રેણી:હિંમતનગર તાલુકો

## નામ 
જાંબુડી નામ કરણ જાંબા નામના લોઢા શાખના રબારી ના નામ પરથી પડેલ છે, કહેવાય છે જાંબો રબારીને સાત ભાઈઓ હતા જે હાલના વિજાપુર તાલુકાના આગલોડ ગામથી આવી સાતેય ભાઈઓએ જુદી જુદી જગ્યાએ સાત ગામ વસાવ્યા જેમ કે જાંબા એ જાંબુડી, ગોરા એ ગોરવાડા, તીતા એ તીતપુર વગેરે
કોંગો નદી

thumb|right|300px|કોંગો નદી
**કોંગો નદી** (અંગ્રેજી: Congo River) અથવા **ઝેયરે નદી** (અંગ્રેજી: Zaire River) આફ્રિકા ખંડની એક મુખ્ય નદી છે. ૪,૭૦૦ કિલોમીટર (૨,૯૨૨ માઇલ) જેટલા અંતર સુધી સફર ખેડતી આ નદી પશ્ચિમ મધ્ય આફ્રિકાની સૌથી વિશાળ અને નાઈલ નદી પછી આફ્રિકા ખંડની સૌથી લાંબી નદી છે. કોંગો નદી વિષૃવવૃત્ત પર થી ૨ વાર પસાર થાય છે.

## સંદર્ભ 
શ્રેણી:આફ્રિકા
શ્રેણી:વિશ્વની નદીઓ
જ્ઞાનેશ્વરી

**જ્ઞાનેશ્વરી** મહારાષ્ટ્રના સંત કવિ જ્ઞાનેશ્વર દ્વારા રચવામાં આવેલી હિંદુ ધર્મના મહાગ્રંથ શ્રીમદ ભગવદગીતાની અદ્વિતીય ટીકા છે.

## સાર્થ જ્ઞાનેશ્વરી 
* અધ્યાય ૧: અર્જુનવિશાદયોગ
* અધ્યાય ૨: સાખ્યંયોગ
* અધ્યાય ૩: કર્મયોગ
* અધ્યાય ૪: જ્ઞાનકર્મસંન્યાસયોગ
* અધ્યાય ૫: કર્મસંન્યાસયોગ
* અધ્યાય ૬: ધ્યાનયોગ
* અધ્યાય ૭: જ્ઞાનવિજ્ઞાનયોગ
* અધ્યાય ૮: અક્ષરબ્રહ્મયોગ
* અધ્યાય ૯: રાજવિદ્યારાજગૃહ્યયોગ
* અધ્યાય ૧૦: વિભુતિયોગ
* અધ્યાય ૧૧: વિશ્વરુપદર્શનયોગ
* અધ્યાય ૧૨: ભક્તિયોગ
* અધ્યાય ૧૩: ક્ષેત્રક્ષેત્રજ્ઞવિભાગયોગ
* અધ્યાય ૧૪: ગુણત્રયવિભાગયોગ
* અધ્યાય ૧૫: પુરુષોત્તમયોગ
* અધ્યાય ૧૬: દેવાસુરસંપદવિભાગયોગ
* અધ્યાય ૧૭: શ્રદ્ધાત્રયવિભાગયોગ
* અધ્યાય ૧૮: મોક્ષસંન્યાસયોગ

## બાહ્ય કડીઓ 
* જ્ઞાનેશ્વરી
* ગુજરાતી માં જ્ઞાનેશ્વરી ગીતા રહસ્ય

શ્રેણી:ધાર્મિક સાહિત્ય
શ્રેણી:હિંદુ ધર્મ
શ્રેણી:આધ્યાત્મ
શ્રેણી:સંસ્કૃત ગ્રંથ
નાઈલ નદી

**નાઈલ નદી** વિશ્વની સૌથી લાંબી નદી છે, જે આફ્રિકા ખંડના સૌથી મોટા સરોવર વિક્ટોરિયામાંથી નીકળી વિસ્તૃત સહારા મરુસ્થલના પૂર્વીય ભાગમાંથી પસાર થઈ ઉત્તર દિશામાં ભૂમધ્ય સાગરમાં મળી જાય છે. આ નદી ભૂમધ્ય રેખાની નજીકમાં આવેલાં ભારે વર્ષા વાળાં ક્ષેત્રોમાંથી નિકળી દક્ષિણ દિશામાંથી ઉત્તર દિશા તરફ ક્રમશઃ યુગાન્ડા, ઇથિયોપિયા, સુદાન તેમ જ મિસ્ર વગેરે દેશોમાં થઇને વહેતાં વહેતાં લાંબી ખીણ બનાવે છે. જેની બંન્ને બાજુએ ભૂમિ પતલી પટ્ટી જેવા રુપમાં શસ્યશ્યામલા દેખાય છે. આ પટ્ટી સંસારનું સૌથી વિશાળ મરૂદ્યાન છે. નાઈલ નદીનો ખીણ પ્રદેશ એક સાકડી પટ્ટી જેવા આકારનો છે, જેના મહત્તમ પહોળા ભાગની પહોળાઇ ૧૬ કિલોમીટર કરતાં અધિક નથી, કયાંક-કયાંક તો આ ખીણ પ્રદેશની પહોળાઇ ૨૦૦ મીટર કરતાં પણ ઓછી જોવા મળે છે. નાઈલ નદીની ઘણી  સહાયક નદીઓ આવેલી છે, જેમાં શ્વેત નાઈલ નદી તેમ જ નીલી નાઈલ નદી મુખ્ય છે. પોતાના મુખ પ્રદેશ પાસે આ નદી ૧૬૦ કિલોમીટર લાંબો તથા ૨૪૦ કિલોમીટર પહોળાઇ ધરાવતો વિશાળ ત્રિકોણ પ્રદેશ બનાવે છે. આ ખીણ પ્રદેશનો સામાન્ય ઢાળ દક્ષિણ દિશા તરફથી ઉત્તર દિશા તરફનો છે. મિસ્રની પ્રાચીન સભ્યતાનો વિકાસ આ નદીના ખીણ પ્રદેશમાં થયો હતો. આ નદી પર મિસ્ર દેશનો પ્રસિદ્ધ અસ્વાન બંધ બનાવવામાં આવેલો છે.

નાઈલ નદીના ખીણ પ્રદેશનો દક્ષિણી ભાગ ભૂમધ્ય રેખાની સમીપ આવેલો છે, અતઃ અહીં ભૂમધ્યરેખીય જલવાયુ જોવા મળે છે. અહીં આખું વર્ષ ઊંચું તાપમાન રહેતું હોય છે તથા વર્ષા પણ બારેમાસ થતી હોય છે. વાર્ષિક વર્ષાની સરેરાશ ૨૧૨ સે. મી. જેટલી હોય છૅ. ઉચ્ચ તાપક્રમ તથા અધિક વર્ષાના કારણે અહીં ભૂમધ્યરેખીય સદાબહાર જંગલો જોવા મળે છે. નાઈલ નદીના મધ્યવર્તી ભાગમાં સવાના તુલ્ય જલવાયુ જોવા મળે છે. જે ઉષ્ણ પરન્તુ કુછ વિષમ હોય છે તેમ જ વર્ષાની માત્રા અપેક્ષાકૃત ઓછી હોય છે. આ પ્રદેશમાં સવાના નામ વડે ઓળખાતા ઉષ્ણ કટિબન્ધીય ઘાસનું મેદાન જોવા મળે છે. અહીં જોવા મળતાં ગુંદર આપતાં વૃક્ષોના કારણે સૂદાન વિશ્વભરમાં સૌથી વધુ ગુંદરનું ઉત્પાદન કરતો દેશ છે. ઉત્તરી ભાગમાં વર્ષાના અભાવના કારણે ખજૂર, કાંટાળી ઝાડીઓ તેમ જ બાવળ વગેરે મરુસ્થલીય વૃક્ષ જોવા મળે છે. ઉત્તરદિશામાં આવેલા ત્રિકોણ પ્રદેશ (ડેલ્ટા ક્ષેત્ર)માં ભૂમધ્યસાગરીય જલવાયુ જોવા મળે છે. અહીં વર્ષા મુખ્યત્વે શિયાળાની ઋતુમાં થાય છે.

## ચિત્ર દીર્ઘા 

File:Nile.jpg|એક ક્રુઝબોટ પરથી નાઈલ નદીનું મિસ્ર ખાતે લક્જર તેમ જ આસ્વાન વચ્ચેનું દૃશ્ય 
File:Dhows on the Nile.jpg|નાઈલ નદીમાં આસ્વાન શહેર નજીક એક નાવ
File:Felucca on the Nile in Cairo 2008-08-14.jpg|નાઈલ નદીમાં કાહિરા વિસ્તાર નજીકમાં જમાલેક ક્ષેત્રમાં એક નાવ
File:EternalNile.JPG|નાઈલ નદીની નજીકમાં દલદલ
File:Africa11 016.jpg|યુગાન્ડા ખાતે નાઈલ નદી
File:Nile riverboat, 1900.jpg|નાઈલ નદીમાં નાવ, ઈ.સ. ૧૯૦૦

## ટીકા ટિપ્પણી 
'મિસર એ જ નાઈલ છે અને નાઈલ એ જ મિસર છે' (*Egypt is Nile and Nile is Egypt*)- હેરોડોટસ

## સંદર્ભ 
શ્રેણી:વિશ્વની નદીઓ
શ્રેણી:આફ્રિકા
ગામિત જાતિ

**ગામિત જાતિ** ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના દક્ષિણ ભાગમાં આવેલ તાપી જિલ્લામાં આવેલી તાપી નદીની આજુબાજુ આવેલા વિસ્તાર માં વસવાટ કરતી એક આદિવાસી જનજાતિના લોકો છે. તાપી જિલ્લાના સોનગઢ,વ્યારા,વાલોડ,ઉચ્છલ તાલુકા,તથા સુરત જિલ્લાના માંડવી,માંગરોળ,ઉમરપાડા તેમજ ભરૂચ જિલ્લાના વાલીયા તાલુકામાં ગામીત જાતીની વસ્તી વઘુ પ્રમાણમાં જોવા મળે છે.  ચપળ અને ખડતલ શરીર ધરાવતી આ જનજાતિના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. તેઓ મુખ્યત્વે નાગલી, જુવાર, મકાઈ, ડાંગર, તુવર, અડદ તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરે છે. ખોરાક તરીકે  આ લોકો નાગલીના રોટલા, મકાઈના રોટલા, ચોખાના રોટલા, જુવારના રોટલા તથા ભાતને અડદ, તુવર કે વાલની દાળ સાથે ખાય છે. મરચાંની ચટણી તેમ જ ડુંગળી સાથે પણ આ લોકો આરામથી રોટલા આરોગે છે. પહેરવામાં ધોતી તથા  માથા પર પાઘડીનો ફેંટો તથા કોઇ વખતે ટોપી પહેરે છે.૫રંતુ હાલના વર્તમાન સમયમાં આવો ૫હેરવેશ જોવો દુર્લભ છે. 

ગામિત જાતિના લોકો ઉત્સવ ઉજવવાના શોખીન હોય છે. ખાસ કરીને વરસમા એક વખતે અનાજ કાપણીના દિવસો પછી કન્શરીમાતાના દેવસ્થાન ડુંગર પર જઇને અનાજના દાણાઓનો ચડાવો કરે છે. આ જાતી પફેલા ઢોર તથા મરઘા, બકરાઓ પાળતુ હોઇ વરસમાં ગોવાળ દેવના દેવસ્થાન ભેટ લઇને મિઝબાની કરવા ગામના લોકો સાથે મળીને જાયછે. તેમના પારંપરાગત વાજિંત્રોમાં તાપરુ, ઝાંઝ, ઢોલ ખુબ જ વિશાળ કદના હોય છે. જે લગ્ન પ્રસંગમાં કે કોઇપણ તહેવારની ઉજવણીમાં વગાડવામાં આવે છે. ઢોલના અલગ અલગ તાલને ચાળા કહેવાય છે. આ અલગ અલગ ચાળામાં અલગ અલગ પ્રકારનાં પગલાં ભરી લાઇનબંધ નૃત્ય કરવામાં આવે છે. આ નૃત્ય સ્ત્રી-પુરુષો એકસાથે જ કરે છે તેમ જ લાંબા સમય સુધી ચાલે છે. ગામિત જાતિના લોકોનું પ્રિય પરંપરાગત નૃત્ય *રોડાલી* છે.

ગામિત જાતિના લોકોની પરંપરાગત પોતાની અલગ બોલી છે, જે ગામીત બોલી તરીકે ઓળખાય છે. 

હાલ ના સમયે ગામીત સમાજ નું પ્રમાણ વ્યારા તેમજ સોનગઢ તાલુકામા વધુ છે. તેમની સંખ્યા 3 થી 4 લાખ જેવું છે એવુ માનવા મા આવે છે. ગામીત સમાજ આદિવાસી દેવી દેવતાંઓ ની પૂજાપાઠ કરે છે જેમ કે પાંડર દેવ, વાઘ દેવ,દેવલી માડી, દેવમોગરા માતા તથા કંસારી માતા ની પૂજા કરે છે. ખાસ આ દેવી દેવતાંઓ ની પૂજા અનાજ ની વાવણી સમયે તથા કાપણી સમયે કરે છે. 

શ્રેણી:આદિવાસી
શ્રેણી:આદિવાસી સંસ્કૃતિ
લવ

**લવ** ભારતીય ઉપખંડના મહાકાવ્ય પૈકીના એક એવા રામાયણમાં વર્ણવ્યા મુજબ ભગવાન રામના બે જોડીયા પુત્રો પૈકીનો એક પુત્ર હતો. તેણે પોતાના ભાઈ કુશ જોડે ગુરુ આજ્ઞા પુર્ણ કરવા માટે અશ્વમેઘ યજ્ઞ કરવા માટે નીકળેલા રાજા રામના ઘોડાને પકડી લઇ તેની સેનાને પડકાર કર્યો હતો.

શ્રેણી:રામાયણ
શ્રેણી:હિંદુ ધર્મ
સી.એન.આઇ. ચર્ચ, મુગલીસરા

## ઇતીહાસ 
ભારતમાં પ્રવેશ કર્યા પછી, અંગ્રેજોએ વેપારની સાથેસાથે મીશનરી કર્યો પણ કર્યા અને તે સાથે તેમણે ધાર્મિક કાર્યો કરવા સુરતના મુગલીસરામાં સન ૧૮૪૦માં સી.એન.આઇ ચર્ચની સ્થાપના કરી. આ ઉપરાંત તેમણે સામાજીક ઉન્નતી હેતુ આઇ.પી. મીશન હાઇસ્કુલની શરુઆત પણ કરી, તેમજ કન્યા કેળવણી માટે આઇ.પી. મીશન ગર્લ્સ હાઇસ્કુલની સ્થાપના કરી. સી.એન.આઇ ચર્ચની પાસે ભારતના પહેલા છાપખાનાની શરુઆત પણ અંગ્રેજોએ કરી હતી.

## સી.એન.આઇ ચર્ચની આંતરીક રચના 
સ્થાપત્યની દ્રષ્ટીએ આ ચર્ચ ઘણુ વૈવિધ્યપુર્ણ છે. તેનુ બાંધકામ લગભગ ૫ ફુટ ઉંચા પાયા પર કરવામાં આવેલું છે. ચર્ચની અંદર મોટાભાગની બેઠક લગભગ તે સમયનીજ છે. તેની બારીઓ લગભગ ૧૫ કુટ ઉંચી હેન્ડ ક્લોઝીંગ શટર વાળી છે.

શ્રેણી:સુરત શહેર
મુગલીસરા

300px|thumb|right| મુગલીસરા વિસ્તારમાં આવેલી આઇ.પી.મિશન સ્કુલ
**મુગલીસરા** દક્ષિણ ગુજરાતનાં સુરત શહેરનો એક વિસ્તાર છે. આ વિસ્તારનું નામ ત્યાં આવેલી પ્રસિધ્ધ મુઘલ સરાઇના નામ પરથી પડ્યું છે, જેને મુઘલોએ મકકા જતા મુસાફરોને આરામ કરવા માટે બનાવી હતી. વખત જતા ત્યાં સુરતની મહાનગરપાલિકાની કચેરી સ્થાપવામાં આવી. તેની આસપાસ પોર્ટુગીઝોની કોઠી, અંગ્રેજોની કોઠી, આઇ.પી.મીશન હાઇસ્કુલ, સી.એન.આઇ. ચર્ચ, મુગલીસરા, સર જે.જે. હાઇસ્કુલ, પારસી પંચાયત જેવા ઐતિહાસીક સ્થાપત્યો આવેલાં છે. ગુજરાતનું પહેલું છાપખાનું પણ અહીં સ્થાપવામાં આવ્યું હતુ. આજે પહેલું છાપખાનું, પોર્ટુગીઝોની કોઠી તથા અંગ્રેજોની કોઠી અહીં જોવા મળતાં નથી.

શ્રેણી:સુરત શહેર
શ્રેણી:સુરત શહેર તાલુકો
બાસુંદી

**બાસુંદી** એ એક ભારતીય ઉપખંડનું એક પ્રવાહી મિષ્ટાન છે, જે ખાસ કરીને ભારત દેશના મહારાષ્ટ્ર, ગુજરાત અને કર્ણાટક રાજ્યમાં ખવાય છે. આ વાનગીને દૂધને ધીમા તાપે આદડું એટલે કે ઘટ્ટ થઈ જાય ત્યાં સુધી ઉકાળીને જાડું બનાવીને તૈયાર કરાય છે.

આની બનાવટ ઝડપી બનાવવા માટે ઉકળતા દૂધમાં જાડી મલાઈ ઉમેરવામાં આવે છે.એક વખત દૂધ જાડું થાય કે તેમાં થોડી સાકર, એલચી, ચારોળી અને કેસર ઉમેરવામાં આવે છે. બાસુદી ને ઠંડી પીરસાય છે અને તેને બદામ અને પીસ્તાની કતરીથી સજાવાય છે.

આને કાળી ચૌદશ અને ભાઈબીજના તહેવારમાં બનાવીને ખાવાની પરંપરા ચાલી આવે છે.

વર્તમાન સમયમાં બાસુંદીના વિવિધરૂપો પણ મળે છે જેમકે સીતાફળ બાસુંદી, અંગૂર બાસુંદી (નાનકડા રસગુલ્લા નાખેલી બાસુંદી), સ્ટ્રોબેરી બાસુંદી વિગેરે.
લગ્નમાં મોટેભાગે તેમાં સફરજનનો રસ અને કટકા બન્ને તેમજ રસવાળી દ્રાક્શ અને કાજુ બદામના પતળા કટકા નાંખવામાં આવે છે અને એકદમ ઠંડી/ચિલ્ડ પિરસવામાં આવે છે.
શ્રેણી:મીઠાઈ
શ્રેણી:ખોરાક
રાજપુર (નાવા)

**રાજપુર (તા. નાવા)** ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ઉત્તર પૂર્વ ભાગમાં આવેલા સાબરકાંઠા જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૮ (આઠ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા હિંમતનગર તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. રાજપુર (નાવા) ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, બાજરી, કપાસ, દિવેલી તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.

શ્રેણી:હિંમતનગર તાલુકો
શ્રી સ્વામિનારાયણ મંદિર, કરાચી

thumb|શ્રી સ્વામિનારાયણ મંદિર, કરાચી
**શ્રી સ્વામિનારાયણ મંદિર, કરાચી** (નસ્તાલિક: ) એક હિંદુ મંદિર છે,  જે સ્વામિનારાયણ મંદિર, કાલુપુર ગાદીના તાબામાં આવે છે. આ મંદિર પાકિસ્તાનનું એક સ્વામિનારાયણ મંદિર છે. આ મંદિર, કે જે કરાચી શહેરનાં બંદર માર્ગ પર આવેલું છે અને ૩૨,૩૦૬ ચો.વાર (૨૭,૦૧૨ ચો.મી.) વિસ્તારમાં પથરાયેલું છે, તે તેના કદ અને બાંધણીને કારણે નોંધનીય છે. આ મંદિર ખાતે ભક્તોને રહેવા માટે વિશાળ ધર્મશાળા પણ હતી, જેમાં વર્તમાન સમયમાં નગર જિલ્લા પંચાયતની કચેરીઓ ચાલે છે. આ મંદિર ઇસ્લામિક દેશમાં, મુસ્લીમોની બહુમતીવાળા નગરમાં આવેલી હિંદુ વસાહતના મધ્ય ભાગમાં આવેલું છે.

## સંદર્ભ 
શ્રેણી:પાકિસ્તાન
શ્રેણી:સ્વામિનારાયણ સંપ્રદાય
કુલેર

**કુલેર** એ એક ઘી, ગોળ અને બાજરીનો લોટ (કે અન્ય લોટ) ભેળવીને બનાવવામાં આવતી સૂકી મિઠાઈ છે. આ વાનગી બનાવવામાં સરળ અને ઝડપી છે. 

પ્રાચીન સમયમાં જ્યારે ફરસાણ આદિ એ રોજીંદા ખોરાકનો ભાગ ન હતા, ત્યારે નાસ્તા તરીકે આ વાનગી ખવાતી હતી. ખાસ કરીને ખેડૂત અને સખત શારીરિક શ્રમ કરનાર વર્ગ કુલેર ખાતા. ખેડૂતો પોતાના ભાથામાં તેને લઈ જતાં. નાના બાળકોને માટે પણ આ એક પૌષ્ટિક નાસ્તો બની રહેતો. તે સમયમાં ખાદ્ય પદાર્થો ઘરમાં ઉપલબ્ધ સામગ્રીમાંથી જ બનાવવામાં આવતા હતા. બાજરી ખેતરમાં પાકતી, ઘરમાં પશુ સંપત્તિ હોવાથી ઘી સરળતાથી ઉપલબ્ધ રહેતું અને ગોળ પણ સસ્તો અને સરળતાથી ઉપલબ્ધ હોવાથી ખેડૂત અને શ્રમિક વર્ગમાં આ વાનગી પ્રચલિત હતી.

શીતળા સાતમના દિવસે જ્યારે ચૂલાને વિરામ હોય છે, ત્યારે આવી વાનગી બનાવાય છે, કેમ કે આમાં ચૂલાની જરૂર પડતી નથી.

શીતળાનો રોગ (*સ્મોલપોક્સ*) શરીરની ગરમીથી થાય છે થતા એવી પારંપારિક માન્યતા હતી. ત્યારે પેટની ઠંડક માટે કુલેર ખાવા અપાતી હતી.

## બનાવવાની રીત 
* એક વાડકામાં બાજરીનો ચાળેલો લોટ લો.
* તેમાં ઝીણો સમારેલો ગોળ ઉમેરો.
* તેમાં ઘી ઉમેરો અને મિશ્ર કરો.
* ત્યારબાદ તેને લાડુ સ્વરૂપે વાળો.

## સંદર્ભ 
શ્રેણી:ગુજરાતી વાનગી
શ્રેણી:ગુજરાતી ભોજન
શ્રેણી:મીઠાઈ
ટાવર ઓફ લંડન

thumb|300px|right| ઐતિહાસિક ઇમારત ટાવર ઓફ લંડન
બ્રિટનના રાજધાનીના શહેર લંડનના મધ્ય ભાગમાં થેમ્સ નદીના કિનારે બનેલા આ ભવ્ય કિલ્લાનું નિર્માણ સને ૧૦૭૮ના વર્ષમાં વિલિયમે કરાવ્યું હતું. આ કિલ્લાના નિર્માણમાં વાપરવામાં આવેલા પથ્થર ફ્રાન્સથી મંગાવવામાં આવ્યા હતા. આ કિલ્લાના પરિસરમાં કેટલીક ઇમારતો આવેલી છે. એક સમયે આ બ્રિટનનો શાહી મહેલ હતો. આ પરિસરમાં રાજદ્વારી કેદીઓ માટે કારાગાર પણ આવેલું છે. આ કિલ્લો અનેક મૃત્યુદંડ તથા હત્યાઓનો સાક્ષી રહી ચુક્યો છે. હેનરી આઠમા નામના શાસકે અહીં ઇ.સ. ૧૫૩૬માં પોતાની રાણી એન બોલિનનો શિરચ્છેદ કરાવ્યો હતો. વર્તમાન સમયકાળમાં બ્રિટનનો રાજપરિવાર આ કિલ્લામાં નથી રહેતો, પરંતુ એમનું શાહી ઝવેરાત અહીં સુરક્ષિત રાખવામાં આવેલું છે.

યુનેસ્કો દ્વારા આ સ્થળને વિશ્વ ધરોહર સ્થળ તરીકે જાહેર કરી સુરક્ષિત કરવામાં આવેલું છે.

## સંદર્ભો
શ્રેણી:લંડન
શ્રેણી:ઇંગ્લેન્ડ
રોટલા

ના રોટલા]]
  અને જુવારના રોટલા]]
ઊંધિયું
**રોટલા**એ વિવિધ પ્રકારના અનાજને દળીને બનાવવામાં આવતા ભારતીય રોટી (બ્રેડ)છે. અનાજનો લોટ, પાણી, મીઠું એ રોટલાના પારંપારિક ઘટકો છે. રોટલા ઉપર અમુક વાર ઘી લગાડીને ખાવામાં આવે છે.

પહેલાના સમયમાં આજના પ્રમાણ જેટલાં ઘઉં સુલભ ન રહેતાં. વળી સિંચાઈની વ્યવસ્થા ન હોય તેવા ક્ષેત્રોમાં ઘઉં  ન ઉગાડી શકાતા. આથી પ્રાચીન સમયમાં ઘઉંમાંથી બનતી રોટલી એટલી પ્રચલીત ન હતી. સ્થાનીક રીતે જે અનાજ ઉગતું તે જ લોકો ખાતાં. તે સિવાય રોટલી બનાવવી એ ઘણી કડાકૂટ ભર્યું અને સમય માગી લે અને આવડત માંગી લે તેવું કામ હોવાથી રોટલી પ્રચલીત ન હતી. આજે પણ ગ્રામ્ય વિસ્તારમાં રોટલા ખવાય છે. રોટલી કે ભાખરી પતલી વેલણનો ઉપયોગ કરી વણવામાં આવે છે, જ્યારે રોટલા જાડા હોય છે. રોટલા હાથમાં થાપીને કે એક હાથ વડે પાટલા પર ટીપીને બનાવવામાં આવે છે. રોટલા શેકતી વખતે તેમાં તેલનો ઉપયોગ કરવામાં આવતો નથી.

## વિવિધ  પ્રકાર 
*બાજરીના રોટલા
*જુવારના રોટલા
*ચોખાના રોટલા
*અડદના રોટલા
*મકાઈના રોટલા
*નાગલીના રોટલા
*કોદરાના રોટલા

## કૃતિ 
*લોટમાં મીઠું, પાણી ભેળવેને ટીપી શકાય તેવી કણક તૈયાર કરો.
*તેના લુઆ પાડી, હળવી હાથે ટીપી, ગોળા કાર રોટલો ટીપો.
*તવા પર શેકવા મૂકો.
*ઘી ચોપડી કે [[શાક] સાથે ખાવા આપો.

## નોંધ 
* રોટલા ટીપવા એ એક  કળા છે, જેમાં ઘણાં મહાવરાની જરૂર પડે છે. જો ન આવડે તો પાટલા પર થાપીને પણ રોટલા બનાવી શકાય છે.

શ્રેણી:ખોરાક
શ્રેણી:ગુજરાતી વાનગી
શ્રેણી:ગુજરાતી ભોજન
પેંડા

**પેંડા** (ઉર્દુ: پیڑا, હિંદી: पेड़ा, મરાઠી: पेढा) એ એક ભારતીય મિષ્ટાન છે જે મોટાભાગે જાડા, અર્ધ નરમ સ્વરૂપે હોય છે. આના મુખ્ય ઘટક માવો, ખાંડ અને પારંપરિક સુગંધી પદાર્થો જેવાકે એલચી દાણા, પિસ્તા અને કેસર હોય છે. ગુજરાતમાં મળતા પેંડા નિયમિત ગોળ આકારના અને સફેદ કે પીળા/કેસરી રંગનાં હોય છે, પરંતુ ભારતના અન્ય ભાગમાં મળતા પેંડા રોટલીના લુઆ આકારનાં અને આછા બદામીથી ઘેરા બદામી રંગના હોય છે. આજ કાલ વ્યાવસાયિક ધોરણે બનતા પેંડામાં ફૂડ કલર ઉમેરીને તેને રંબગેરંગી કરીને વેચાય છે.

આ વાનગીની ઉત્પત્તિ ભારતના ઉત્તર પ્રદેશ રાજ્યમાં થઈ હોવાનું મનાય છે અને  મથુરામાં મળતા પેંડા તેની ગુણવત્તા અને સ્વાદ માટે પ્રસિદ્ધ છે.  ઉત્તર પ્રદેશમાંથી પેંડા ભારતમાં અન્ય સ્થળે ફેલાયા. તેને લખનૌના રામ રતન સિંહ દ્વારા કર્ણાટકના ધારવાડ જિલ્લા સુધી પણ પહોંચાડાયા જેઓ ત્યાં ૧૮૫૦માં ગયા હતાં. લાડવાની જેમ પેંડા પણ પ્રસાદ તરીકે વેચાય છે.

## વિવિધરૂપો
* મલાઈ પેંડા
* કચ્છી પેંડા
* કેસર પેંડા
* કાજુ મોદક પેંડા

## સંદર્ભ
શ્રેણી:મીઠાઈ
મગની દાળનો શીરો

**મગની દાળનો શીરો** એ મગની દાળને પલાળીને ઘી, ખાંડ (સાકર) આદિ ઉમેરીને બનતી વાનગી છે. આ શિરો ખાવામાં ખૂબ સ્વાદિષ્ટ અને સ્વાસ્થય માટે પૌષ્ટિક છે. તે પચવામાં ભારે હોય છે. તેને બનાવવામાં ખૂબ સમય લાગે છે અને તે ઘણી કડાકૂટ ભર્યું કામ છે.

## સામગ્રી
*૧ ભાગ મગની દાળ (મોગર/ફોતરા વગરની)
*૧ ભાગ ઘી
*૨ ભાગ દૂધ
*૧.૨૫ ભાગ ખાંડ
*કેસર
*એલચી પાવડર
*બદામ પિસ્તાની કતરી

## કૃતિ
*મગની દાળને ૩-૪ કલાક પલાળી રાખો
*પાણી નીતારી તેને કરકરી વાટી લો
*૨-૩ ચમચા ઘી ગરમ કરો અને તેમાં વાટેલી દાળને ધીમે તાપે શેકો.
*તોડું થોડું ઘી ઉમેરીને હલાવતાં રહો.
*આછા બદામી રંગનું થાય કે  તેમાં દૂધ ઉમેરો.
*જ્યારે દૂધનો પ્રવાહી ભાગ ઉડી જાય ત્યારે ખાંડ ઉમેરો.
*ઘી છૂટું પડે ત્યારે ચુલેથી ઉતારી લો.
*બદામ પિસ્તાની કતરી, કેસરથી સજાવી પીરસો.

## સંદર્ભ
શ્રેણી:ગુજરાતી વાનગી
શ્રેણી:ગુજરાતી ભોજન
શ્રેણી:વાનગી
શ્રેણી:મીઠાઈ
ભજીયાં

**ભજીયાં** એ વિવિધ શાકને ચણાના લોટ (બેસન)ના ખીરામાં રગદોળી ને બનતું એક તળેલું ફરસાણ છે. આ વાનગી ઝડપથી બની જાય છે માટે કોઈ મહેમાન આવ્યાં હોય ત્યારે ગૃહીણીઓ ભજીયાંને તાજા નાસ્તા તરીકે પ્રાધાન્ય આપે છે. ભજીયાંમાં કદની દ્રષ્ટીએ મુખ્ય ભાગ શાક કે ઘટક તત્વનો હોય છે અને ખીરું તેની સપાટીને ઢાંકે છે. આ સિવાય જો ચણાના લોટના ખીરાંમાં મેથીની ભાજી, વગેરે ઉમેરીને દડી જેવા ભજીયા બને છે તેને ગોટાં કે ડબકાં કહે છે અને બટાકાંના મસાલેદાર માવાના ગોળા ખીરામાં રગદોળીને તળેલી વાનગીને બટેટાવડાં કહે છે.
 
આ વાનગીને નાસ્તા તરીકે અને ભોજનમાં ફરસાણ તરીકે ખવાય છે. વરસતાં વરસાદમાં કાંદા કે અન્ય ભજીયાં ખાવાને એક લહાવો મનાય છે. મુંબઈ જેવા શહેરોમાં વડાપાવની જેમ ભજી-પાવ પણ ખવાય છે. 

ખીરું એ ભજીયાનો મહત્વનો ભાગ છે જે ભજીયામાં સ્વાદ આપે છે. ચણાનો લોટ, મીઠું, ખાંડ (સાકર/મોરસ), સૂકું લાલ મરચું, લીલું મરચું, હળદર, ખાવાનો (મીઠો) સોડા અને ગરમ તેલનું મોણ એ ખીરાંના મુખ્ય ઘટક તત્વો હોય છે. સ્વાદ અનુસાર આ ઘટક તત્વો ઓછાવધુ કરી શકાય છે. ખીરામાં પલાળેલા પૌંઆ, ચોખાનો લોટ કે અન્ય પદાર્થો ઉમેરીને ભજીયાને કરકરાં બનાવી શકાય છે.

## વિવિધરૂપો
, ટામેટા અને મરચાંના ભજીયા સાથે]]

રસોઈયાની કલ્પના પ્રમાણે વિવિધ વસ્તુઓનાં ભજીયાં બનાવી શકાય છે. અમુક  પ્રચલિત ભજીયાં આ મુજબ છે.
*બટેટાંનાં ભજીયાં 
*કાંદા (ડુંગળી)નાં ભજીયાં
*રતાળુનાં ભજીયાં
*કેળાંનાં ભજીયાં
*લાલ કોળાનાં ભજીયાં
*ફ્લાવરનાં ભજીયાં
*રીંગણનાં ભજીયાં  બેગુની
*તૂરિયાં અને ગલકાંનાં ભજીયાં
*સૂરણનાં ભજીયાં
*પનીરનાં ભજીયાં
*બ્રેડ-પાઉંનાં ભજીયાં
*કેરીનાં ભજીયાં
*કારેલાંનાં ભજીયાં
*અળવીનાં ભજીયાં
*પોઈનાં પાનનાં ભજીયાં
*અજમાનાં પાનના ભજીયાં
*પાલકનાં ભજીયાં
*સંભારીયા કેળાંનાં ભજીયાં
*કારેલાનાં ખલવાં
*ભજીયાંની કણી

## સંદર્ભ
http://www.easyindianfoodrecipes.info/gujrati-recipe/gujrati-snacks-recipe-bhajiya.html 

શ્રેણી:ગુજરાતી વાનગી
શ્રેણી:ગુજરાતી ભોજન
શ્રેણી:ફરસાણ
દેવનાગરી

**દેવનાગરી** એક પ્રાચીન લિપિ છે. સંસ્કૃત અને હિંદી જેવી ઘણી ભારતીય ભાષા દેવનાગરી લિપિમાં લખાતી આવી છે. દેવનાગરી લિપિ મૂળ તો સંસ્કૃત માટે જ બની છે, એટલે એમાં દરેક ચિન્હ માટે એક અને માત્ર એક જ ધ્વનિ છે. દેવનાગરીમાં ૧૨ સ્વર અને ૩૪ વ્યંજન છે. બીજી ઘણી બધી ભાષાઓની જેમ દેવનાગરી લિપિ ને પણ ડાબેથી જમણે લખવામાં આવે છે. પ્રત્યેક શબ્દ ઉપર એક રેખા દોરવા માં આવે જે જેને શિરોરેખા કહેવાય છે.

## ઉદ્ભવ 
દેવનાગરી શબ્દનો ઉદ્ભવ શક્યત: નાગર નામના લોકો આ ભાષાથી લખતા હોય એટલે દેવ + નાગરી એમ દેવનાગરી તરીકે ઓળખવામાં આવી હોય. નાગર જ્ઞાતિના બ્રાહ્મણો ગુજરાતમાં આવેલા છે, તેમના નામ સાથે પણ આ લિપિ જોડાયેલી હોઈ શકે. 

દેવનાગરી લીપીનો ઉદ્ભવ થયો જયારે હાથથી લખવામાં આવતું હતું અને લખવા માટે પથ્થર ની શીલા, તાડ પત્ર, ચર્મ પત્ર, ભોજપત્ર, તામ્રપત્રનો પ્રયોગ થતો. ભારતની સ્વતંત્રતા પછી હિન્દીને રાષ્ટ્રભાષાનો દરજ્જો મળ્યા બાદ દેવનાગરી લિપિના વિકાસ માટે વ્યક્તિગત અને સંસ્થાગત પ્રયત્નો થયા.

## ફોન્ટ 
બાલ ગંગાધર તિલકે પ્રિન્ટીંગ પ્રેસ માટે સૌ પ્રથમ "કેસરી ફોન્ટ" તૈયાર કર્યા હતા.

## સંદર્ભ 
શ્રેણી:ભાષાઓ
બાબીપુરા (તા. વડનગર)

**બાબીપુરા (તા. વડનગર)** ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ઉત્તર ભાગમાં આવેલા મહેસાણા જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૧૦ (દસ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા વડનગર તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. બાબીપુરા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, બાજરી, કપાસ, દિવેલી તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.

શ્રેણી:વડનગર તાલુકો
લીચી (ફળ)

**લીચી** એ એક ફળ છે, જેનું વૈજ્ઞાનિક નામ ***લીચી ચાઈનેન્સીસ*** (*Litchi chinensis*) છે, પ્રજાતિ લીચીનો એકમાત્ર સદસ્ય છે. આ ફળ સોપબેરી વર્ગનું ફળ ગણાય છે. ઊષ્ણકટિબન્ધીય ફળ છે તેમ જ તેનું મૂળ નિવાસ ચીન છે. આ ફળ સામાન્યતઃ મડાગાસ્કર, ભારત, બાંગ્લાદેશ, પાકિસ્તાન, દક્ષિણ  તાઇવાન, ઉત્તરી વિયેતનામ, ઈંડોનેશિયા, થાઇલેન્ડ, ફીલીપાઈન્સ અને દક્ષિણ આફ્રિકા વગેરે દેશોમાં જોવા મળે છે.

લીચીનું વૃક્ષ મધ્યમ ઊંચાઈ ધરાવતું બારમાસી વૃક્ષ છે, જેની ઉંચાઇ ૧૫ થી ૨૦ મીટર જેટલી હોય છે. આ ઝાડનાં પાંદડા એકાંતરિત પીંછાકાર હોય છે, લગભગ ૧૫ થી ૨૫ સેં.મી. જેટલાં લાંબા હોય છે. નવાં પાંદડાં ઉજળા તામ્રવર્ણી હોય છે અને તેનું પૂર્ણ કદ અને આકાર થાય ત્યાં સુધીમાં લીલાં થતાં જાય છે. પુષ્પ નાનાં લીલાશ પડતાં કે પીળાશ પડતા સફેદ રંગનાં હોય છે, જે  ૩૦ સેં.મી. લાંબી કુમળી દાંડી પર લાગે છે.

લીચીનું ફળ ઠળીયાવાળું (ડ્રૂપ પ્રકારનું) હોય છે. ૩ થી ૪ સે.મી. જેટલું લાંબુ અને અને ૩ સે.મી વ્યાસ ધરાવતું હોય છે. ફળની છાલ ગુલાબી-લાલથી મરૂન રંગની અને  દાણાદાર હોય છે, જે અખાદ્ય છે, પરંતુ સરળતાથી હટાવી શકાય છે. છાલની અંદર એક મીઠા સ્વાદ વાળું, દૂધિયા શ્વેત ગર્ભ ધરાવતું અને વિટામિન- સીથી ભરપૂર ફળ હોય છે. તેની કોઇ કોઇ પેશીઓ દ્રાક્ષ જેવી, જાડો ગર તેના ભૂરા રંગના, ચીકણા માવા જેવા બીજને વિંટળાયેલો હોય છે. આ બીજ ૨ સેમી લાંબુ અને ૧.૫ સેમી વ્યાસ ધરાવતું લંબગોળા આકારનું હોય છે. આ બીજ અખાદ્ય હોય છે. લીચીનાં ફળ જુલાઇ માસથી ઓક્ટોબર માસમાં ફૂલ આવ્યા બાદ લગભગ ત્રણ માસ પછી પરિપકવ બને છે. 

લીચીની બે ઉપ-જાતિઓ છે:-

* લીચી ચાઇનેન્સીસ, ઉપજાતિ: ચાઈનેન્સીસ, : ચીન, ઇંડોનેશિયા, લાઓસ, કમ્બોડિયામાં પાંદડાઓ ૪ થી ૮.
*  લીચી ચાઇનેન્સીસ, ઉપજાતિ: ફિલીપાઇનેન્સીસ: ફિલીપાઇન્સ, ઇંડોનેશિયામાં પાંદડાઓ ૨ થી ૪.

## ઇતિહાસ 
ચીન દેશના અતિ પ્રાચીન કાળમાં તંગ વંશના રાજા જુઆંગ જોંગનું પ્રિય ફળ હતું. રાજા પાસે આ ફળ દ્રુતગામી અશ્વો દ્વારા પહોંચાડવામાં આવતું હતું, કારણ કે આ ફળનું ઉત્પાદન માત્ર દક્ષિણ ચીનના એક પ્રાંતમાં જ થતું હતું.
લીચીના ફળને પશ્ચિમના દેશોમાં *પિયરે સોન્નેરૈટ* દ્વારા પ્રથમ વર્ણિત કરવામાં આવ્યું હતું. (ઇ. સ. (૧૭૪૮ - ૧૮૧૪)ના સમયકાળ દરમ્યાન, એમની દક્ષિણ ચીન યાત્રા પૂર્ણ કરી પાછા ફર્યા બાદ)
ઇ. સ. ૧૭૬૪ના વર્ષમાં લીચી રિયૂનિયન દ્વીપ ખાતે *જોસેફ ફ્રૈંકોઇસ દ પાલ્મા* દ્વારા લાવવામાં આવી, અને ત્યારબાદ આ ફળ મડાગાસ્કર ખાતે આવ્યું, અને તે આ ફળનું મુખ્ય ઉત્પાદક બની ગયું.
 
## બાહ્ય કડીઓ 
[thumb|right|200px| [સામસીંગ, દાર્જિલિંગ, પશ્ચિમ બંગાળ, ભારત ખાતે લીચીના વૃક્ષ પર ફુલો (મ્હોર).]]

* લીચીના આરોગ્યમાં ફાયદાઓ
* હુંફાળા વાતાવરણનું ફળ : લીચી
* કેલિફોર્નિયા નહિવત જોવા મળતા ફળના ઉત્પાદકો: લીચી ફળની વાસ્તવિકતાઓ 
* ઓસ્ટ્રેલિયામાં લીચી

શ્રેણી:ફળ
શ્રેણી:ખોરાક
મડાગાસ્કર

**મડાગાસ્કર**, અથવા મેડાગાસ્કર ગણરાજ્ય (પુરાણું નામ માલાગાસી ગણરાજ્ય, ફ્રાંસીસી: République malgache) હિન્દ મહાસાગરમાં આફ્રિકા ખંડના પૂર્વીય તટ પર આવેલા એક દ્વીપ પર વસેલો દેશ છે. મુખ્ય દ્વીપ, જેને મેડાગાસ્કર કહેવામાં આવે છે, તે વિશ્વનો ચોથો સૌથી મોટો ટાપુ (દ્વીપ) છે. અહીં વિશ્વની પાંચ ટકા વનસ્પતિઓ અને જૈવિક પ્રજાતિઓ મોજુદ છે. આ પૈકીની લગભગ ૮૦ પ્રતિશત વિવિધતાઓ માત્ર મડાગાસ્કર ટાપુ પર જ જોવા મળે છે. આ દેશની બે તૃતિયાંશ જનસંખ્યા અંતરરાષ્ટ્રીય ગરીબી રેખા (૧.૨૫ અમેરિકી ડૉલર પ્રતિદિન)થી નીચેના સ્તરે નિવાસ કરે છે.

શ્રેણી:આફ્રિકાના દેશો
શ્રેણી:દેશ
ઢાબા

300px|right|thumb| પંજાબના એક માર્ગ પર આવેલા ઢાબા પર પરોસાયેલું ભોજન
ભારત અને પાકિસ્તાન દેશોમાં, **ઢાબા** રાજમાર્ગો પર આવેલાં લોકપ્રિય સ્થાનીક રેસ્ટોરન્ટને કહેવામાં આવે છે.  સામાન્ય રીતે ઢાબાઓમાં સ્થાનીક ભોજન પીરસવામાં આવે છે, અને અહીં મુખ્યત્વે ટ્રક ચાલક અથવા મુસાફરી કરતા લોકો ભોજન કરવા માટે રોકાય છે.  આજના સમયમાં ઢાબાઓ સૌથી અધિક, પેટ્રોલ પંપોની બાજુમાં જોવા મળે છે, જે મોટેભાગે ૨૪ કલાક ખુલ્લાં રહેતાં હોય છે. સામાન્ય રીતે પેટ્રોલ પંપ પર ઉભાં રહેતાં વાહનોની મોટી સંખ્યાને કારણે ઢાબા નજીકમાં જ સ્થાપિત કરવામાં આવે છે.  કેમ કે મોટેભાગે ભારતીય તેમ જ પાકિસ્તાની ટ્રક ચાલક પંજાબી વંશના હોય છે, આ કારણસર આ ઢાબાઓ પર પંજાબી ભોજન મળતું હોય છે. આ ઉપરાંત અહીં પંજાબી તેમ જ અન્ય સ્થાનીક સંગીત વગાડવામાં આવતું હોય છે.  

ઢાબા શબ્દ આખા વિશ્વમાં સ્થાનીક ભારતીય ભોજનનું પ્રતિનિધિત્વ કરે છે. આ કારણસર યૂરોપ અને અમેરિકા ખંડમાં આવેલાં ઘણાં ભારતીય રેસ્ટોરન્ટ ચલાવનારા વ્યક્તિઓએ આ નામ પોતાનાં રેસ્ટોરન્ટનાં નામ સાથે જોડી લિધું છે. 

ઢાબા સામાન્ય રીતે ઇંટો અને માટી વડે બનાવવામાં આવેલી ઇમારત હોય છે અને અહીં બેસવા માટે કાથી ભરેલા ખાટલા અથવા ચારપાઈ બિછાવવામાં આવે છે, જેના પર એક લાકડાનું પાટિયું ખાટલાની પહોળાઈમાં રાખવામાં આવે છે અને આ પાટિયા પર ખાતી વેળાએ ખાવા માટેનાં વાસણો રાખવામાં આવે છે. વર્તમાન સમયમાં ઢાબાઓ પર ચારપાઈનું સ્થાન પ્લાસ્ટિકનાં ટેબલ ખુરશીએ લઇ લીધું છે, પરંતુ જમવાનું હજી પણ તુલનાત્મક રૂપે જોતાં સસ્તું અને ઘરેલુ આહાર જેવું જ હોય છે.

શ્રેણી:ખોરાક
પનીર

right|300px|thumb|મુંબઇ ખાતે **પનીર ટિક્કા**
**પનીર** (*Indian cottage cheese*) એ એક દૂધમાંથી મેળવવામાં આવતું ઉત્પાદન છે. આ ચીઝ (*cheese*)નો જ એક પ્રકાર છે, જેનો ભારતીય ઉપમહાદ્વીપમાં ખોરાક તરીકે બહોળો ઉપયોગ કરવામાં આવે છે. આ જ રીતે છેના પણ એક વિશેષ પ્રકારની ભારતીય ચીઝ છે, જે પનીરને મળતું આવે છે અને રસગુલ્લા બનાવવામાં તેનો ઉપયોગ કરવામાં આવે છે. ભારત દેશમાં પનીરનો ઉપયોગ સીમિત માત્રામાં જ થતો હોય છે. કાશ્મીર  જેવા ઠંડા પ્રદેશોમાં અપેક્ષાકૃત અધિક પનીરનો ખાવામાં ઉપયોગ કરવામાં આવે છે.

## ઉપયોગિતા 
right|thumb|250px|મટર-પનીરનું શાક (રોટલીની સાથે)
સ્વાસ્થ્યવધર્ક ખાદ્યપદાર્થના રૂપમાં પનીર ખુબ જ મહત્વપૂર્ણ તેમ જ ઠંડા પ્રદેશોમાં બહુપ્રચલિત ખાદ્ય પદાર્થ છે. એવા રોગના દર્દીઓ, બાળકો તેમ જ વૃદ્ધોને માટે જેમને માંસયુક્ત ભોજન પચાવવામાં કઠિનાઈ થતી હોય છે, પનીર શ્રેષ્ઠ ખાદ્ય પદાર્થ છે, કારણ કે પનીરમાં પ્રોટીન, માંસની જેમ જ પર્યાપ્ત માત્રામાં હોય છે તથા અધિક પાચક સ્થિતિમાં રહેતું  હોય છે. સાથે સાથે કેલરી (calories)ની માત્રા પણ માંસ જેટલા પ્રમાણમાં હોય છે. ઠંડા પ્રદેશોમાં, જ્યાં પનીરને કોઇ પણ કઠિનાઈ વગર ઘણા લાંબા સમય સુધી સારી હાલતમાં રાખી શકાય છે, ત્યાં પનીરનો ઉપયોગ મોટા પાયા પર થતો હોય છે.  અફઘાનિસ્તાન, મધ્ય એશિયા, યુરોપ, અમેરીકા, ઓસ્ટ્રેલિયા આદિ દેશોમાં પનીરની ખપત ઘણી ઉંચી માત્રામાં થતી હોય છે. પ્રોટીનયુક્ત ખાદ્ય પદાર્થોમાં પનીરનું સ્થાન માંસ કરતાં પહેલાં આવે છે. ગરમ પ્રદેશોમાં પનીરને લાંબા સમય માટે સુરક્ષિત રૂપથી સાચવી રાખવાનું સંભવ નથી હોતું, આ કારણસર જ ગરમ પ્રદેશોમાં પનીરનો ઉપયોગ સીમિત માત્રામાં જ થાય છે. સારી કક્ષાનું પનીર બનાવવું એ પણ એક કલા છે, જેને પ્રત્યેક પનીર બનાવવા વાળી સંસ્થાઓ ગુપ્ત રાખે છે.

## નિર્માણ 
પનીર (Cheese) ઘી કાઢી લીધેલા અથવા પૂર્ણ દૂધમાં જો કોઈ અમ્લ પદાર્થ મેળવી દેવામાં આવે અથવા વાછરડાના પેટમાંથી પ્રાપ્ત થતા રેનેઠ નામક પદાર્થને દૂધમાં નાખી દેવામાં આવે, તો દૂધ જામી જાય છે. આ ક્રિયા કરવાથી છેના (કેસીન) દૂધના પાણીવાળા ભાગથી અલગ થઇ જાય છે. પાતળા કપડાનાં ટુકડાથી ગાળી લઇને પાણી અલગ કરવાથી પર છેનાવાળા ભાગને કાઢી લેવામાં આવે છે.

## આ પણ જુઓ 
* ચીઝ

## બાહ્ય કડીઓ 
* પનીરની વાનગીઓ  (જાગરણ)
* પનીર કેવી રીતે બનાવવું?  (અંગ્રેજી ભાષામાં)
* પનીર વેચવામાં દૂધની સરખામણીમાં બમણો લાભ

શ્રેણી:દુધની બનાવટો
શ્રેણી:ખોરાક
રામશલાકા

**શ્રીરામશલાકા પ્રશ્નાવલી** ગોસ્વામી તુલસીદાસની એક રચના છે.

શ્રીરામશલાકામાં એક ૧૫ ઉભાં અને  ૧૫ આડાં ખાનાંઓના બનેલા ચોકઠામાં કેટલાક અક્ષર, માત્રાઓ આદિ લખવામાં આવેલ છે. એવી માન્યતા છે કે કોઈને પણ જ્યારે પોતાના મનમાં રહેલા પ્રશ્નનો ઉત્તર પ્રાપ્ત કરવાની ઇચ્છા હોય તો સર્વપ્રથમ એ વ્યક્તિએ ભગવાન શ્રીરામચન્દ્રજીનું ધ્યાન કરવું જોઇએ. પછી પોતાના અભીષ્ટ પ્રશ્ન વિશે ચિંતન કરતાં કરતાં શ્રીરામશલાકા પ્રશ્નાવલીના કોઇક ખાનામાં આંગળી અથવા કોઈ શલાકા (નાની સળી કે દાંડી) મૂકવાની રહે છે. હવે શ્રીરામશલાકા પ્રશ્નાવલીના તે ખાનામાં લખાયેલા અક્ષર અથવા માત્રાને એક કોરરા કાગળ અથવા સ્લેટ પર લખી લેવા. ત્યારપછી આ ખાનાની આગળ (જમણી બાજું) અને જો એ પંક્તિ સમાપ્ત થઇ જાય તો નીચેની પંક્તિ પર ડાબી બાજુથી જમણી તરફ આગળ જતાં જતાં એ ખાનાથી પ્રત્યેક નવમા (9 - ૯) ખાનામાં લખાયેલા અક્ષર અથવા માત્રાને કાગળ અથવા સ્લેટ પર લખતા જાઓ.

આ રીતે જયારે બધા નવમા અક્ષર તથા માત્રાઓ જોડી લેતા શ્રી રામ ચરિત માનસની કોઈ એક ચૌપાઈ પૂરી થાય છે, પ્રશ્નનો ઉત્તર રહેલો હોય છે. જેની વ્યાખ્યાઓ નિમ્નલિખિત પ્રકારથી કરવામાં આવી છે:

૧. **સુનુ સિય સત્ય અસીસ હમારી | પૂજહિ મન કામના તુમ્હારી |**
* સ્રોત - આ ચૌપાઈ બાલકાંડમાં શ્રી સીતાજીના ગૌરી પૂજનના પ્રસંગમાં આવે છે. ગૌરીજીએ શ્રી સીતાજીને આશીર્વાદ આપ્યા છે.
* ફળ - પ્રશ્નકર્તાનો પ્રશ્ન ઉત્તમ છે, કાર્ય સિદ્ધ થશે.

૨. **પ્રબિસિ નગર કીજે સબ કાજા | હૃદય રાખિ કોસલપુર રાજા |**
* સ્રોત - આ ચૌપાઈ સુંદરકાંડમાં શ્રી હનુમાનજીના લંકામાં પ્રવેશ કરતી વેળાની છે.
* ફલ - ભગવાનનું સ્મરણ કરતાં કરતાં એ કાર્ય આરંભ કરો, સફળતા મળશે.

૩. **ઉઘરેં અંત ન હોઇ નિબાહૂ | કાલનેમિ જિમિ રાવન રાહૂ |**
* સ્રોત - આ ચૌપાઈ બાલકાંડના આરંભમાં સત્સંગ વર્ણનના પ્રસંગમાં આવે છે.
* ફલ - આ કાર્યમાં ભલાઈ નથી. કાર્યની સફળતામાં સંદેહ છે.

૪. **બિધિ બસ સુજન કુસંગત પરહીં | ફનિ મનિ સમ જિજ ગુન અનુસરહીં |**
* સ્રોત - આ ચૌપાઈ બાલકાંડના આરંભમાં સત્સંગ વર્ણનના પ્રસંગમાં આવે છે.
* ફલ - ખોટા મનુષ્યોનો સંગ છોડી દો. કાર્ય પૂર્ણ થવામાં સંદેહ છે.

૫. **મુદ મંગલમય સંત સમાજૂ | જિમિ જગ જંગમ તીરથ રાજૂ |**
* સ્રોત - આ ચૌપાઈ બાલકાંડમાં સંત-સમાજરૂપી તીર્થના વર્ણન તરીકે આવે છે.
* ફલ - પ્રશ્ન ઉત્તમ છે. કાર્ય સિદ્ધ થશે.

૬. **ગરલ સુધા રિપુ કરય મિતાઈ | ગોપદ સિંધુ અનલ સિતલાઈ |**
* સ્રોત - આ ચૌપાઈ સુંદરકાંડમાં શ્રી હનુમાનજીના લંકામાં પ્રવેશ કરતી વેળાની છે.
* ફલ - પ્રશ્નકર્તાનો પ્રશ્ન શ્રેષ્ઠ છે, કાર્ય સિદ્ધ થશે.

૭. **બરુન કુબેર સુરેસ સમીરા | રન સનમુખ ધરિ કાહ ન ધીરા |**
* સ્રોત - આ ચૌપાઈ લંકાકાંડમાં રાવણના મૃત્યુ પશ્ચાત મન્દોદરીના વિલાપના પ્રસંગમાં આવે છે.
* ફલ - કાર્ય પૂર્ણ થવામાં સંદેહ છે.

૮. **સુફલ મનોરથ હોહુઁ તુમ્હારે | રામુ લખનુ સુનિ ભએ સુખારે |**
* સ્રોત - આ ચૌપાઈ બાલકાંડમાં પુષ્પવાટિકામાંથી પુષ્પ લાવવા બદલ મળેલા વિશ્વામિત્રજીના આશીર્વાદ છે.
* ફલ - પ્રશ્નકર્તાનો પ્રશ્ન ઉત્તમ છે, કાર્ય સિદ્ધ થશે.

૯. **હોઇ હૈ સોઈ જો રામ રચિ રાખા | કો કરિ તરક બઢ઼ા વહિં સાખા |**
* સ્રોત - આ ચૌપાઈ બાલકાંડમાં શિવ પાર્વતી સંવાદ વેળાની છે.
* ફલ - કાર્ય પૂર્ણ થવામાં સંદેહ છે, અત: એને ભગવાન પર છોડી દેવામાં શ્રેય છે.

## બાહ્ય કડીઓ 
* વેબદુનિયા વેબસાઇટ પર રામશલાકા
* sanskritdocumentsની વેબસાઇટ પર રામશલાકા

શ્રેણી:રામાયણ
વૃંદાવન

, **વૃંદાવન**]]

**વૃંદાવન** ભારત દેશના ઉત્તર ભાગમાં આવેલા ઉત્તર પ્રદેશ રાજ્યના મથુરા જિલ્લાનું શહેર છે. લગભગ ૫૦૦૦ વર્ષ પહેલા કૃષ્ણ ભગવાને અહી લીલા કરી હતી. વૃંદાવનમા અનેક કુંડો, મંદિરો, નદીના ઘાટો, વગેરે આવેલા છે. લગભગ દરેક વૃક્ષ પર શ્રી રાધા લખ્યુ હોય છે.

શ્રેણી:ઉત્તર પ્રદેશ
શ્રેણી:ધાર્મિક સ્થળો
કચ્છી ભોજન

**કચ્છી ભોજન** એટલે કચ્છ જિલ્લામાં રહેતાં અને કચ્છી ભાષાને માતૃભાષા તરીકે બોલનાર લોકો દ્વારા બનાવાતું અને ખવાતું પારંપારિક  ભોજન.

ભૌગોલિક રીતે કચ્છ પ્રદેશ ભારત વર્ષની ગુજરાત અને રાજસ્થાન ક્ષેત્રની નજીક હોવા છતાં પણ રણ અને દરિયાથી ચારે તરફથી ઘેરાયેલ હોવાને કારણે પુરાણ કાળમાં વાહન વ્યવહારની અલભ્યતાને કારણે આ પ્રદેશ અન્ય પાડોશી પ્રદેશની સંસ્કૃતિથી પ્રભાવિત ન થયો. આને પરિણામે એક નવી સંસ્કૃતિ પાંગરી અને  આ પ્રદેશની એક અલગ જ પારંપારીક ખાણી પીણી વિકસી. આવી અમુક પારંપારિક કચ્છી વાનગીઓ આજે પણ પ્રચલીત છે.

## પારંપારિક કચ્છી ભોજન 
*બાજરીનો રોટલો
*લસણની ચટણી
*કાંદો
*મગની દાળની ખીચડી 
*તુવેરની દાળની ખીચડી       
*કઢી
*છાશ

## મિઠાઈ 
*ગોળીયા લાડુ
*ફીણીયા લાડુ
*મોદક
*ચુરમાના લાડુ
*લપઈ
*ગોળ પાપડી
*સેવ

## અથાણાં 
*બીજોરાનું અથાણું

શ્રેણી:ખોરાક
શ્રેણી:કચ્છ જિલ્લો
ઇસ્લામાબાદ

thumb|ઇસ્લામાબાદની ફૈસલ મસ્જિદ
**ઇસ્લામાબાદ** પાકિસ્તાનની રાજધાની છે. ભારતના ભાગલા બાદ પાકિસ્તાનને એક રાજધાની નગરની જરૂર હતી, અને તેની પાસે બે પસંદ હતી, એક તો લાહોર અને બીજું કરાચી જેવા નગર આ હેતુ માટે યોગ્ય મનાયા. અંતે એક નવા નગરની સ્થાપનાનો નિર્ણય લેવાયો, જો પૂરી રીતે પૂર્વનિયોજિત હોવાથી આ માટે ફ્રેંચ નગર નિયોજક તથા વાસ્તુકાર લી કાર્બૂસ્યીર ની સેવા લેવાઇ. આજ મહોદયે ભારતમાં ચંડીગઢની સ્થાપનાનું પણ આયોજન કર્યું હતું. આ કારણે આ બન્ને નગર દેખાવમાં એક જેવા લાગે છે.

૨૦૧૭ની વસ્તી ગણતરી મુજબ આ શહેરની વસ્તી લગભગ ૧૦,૧૪,૮૨૫ છે.ઇસ્લામાબાદની ગણતરી અમુક સુંદર ત્રિકોણ શહેરોમાં થાય છે. આ શહેરને ૧૯૬૪માં પાકિસ્તાને પ્રજાસત્તાક દરજ્જો અપાયો તે પહેલાં કરાંચી રાજધાની હતી. આના જોવાલાયક સ્થળો છે ફૈસલ મસ્જીદ, શુકર પુડીઆં, દામન કોહ અને છિત્તર બાગ. આ સિવાય પીર મહેર અલી શાહની મજાર જે ગોલડા શરીફમાં છે અને બડી ઇમામની મજાર જે મુગલ બાદશાહ ઔરંગઝેબે પોતાના શાસનકાળમાં બનાવડાવી હતી, તે પણ ઇસ્લામાબાદના અમુક જોવાલાયક સ્થળોમાંનું એક છે. 

## ઇતિહાસ 
૧૯૫૮ સુધી પાકિસ્તાનની રાજધાની કરાચી રહ્યું. કરાચીની અતિ ઝડપે વધતી વસ્તી અને વાણિજ્ય પ્રવુત્તિઓને  કારણે રાજધાનીને કોઇ બીજા શહેરમાં સ્થળાંતરીત કરવાનો વિચાર કરવામાં આવ્યો. ૧૯૫૮માં આ સમયના રાષ્ટ્રપતિ અયુબ ખાન એ રાવલપિંડી નજીક આ જગ્યાનો વિચાર કર્યો અને અહીં શહેર બનાવવાનો આદેશ આપ્યો. હંગામી રીતે રાવલપિંડીને રાજધાની ઘોષિત કરાઇ અને ૧૯૬૦માં ઇસ્લામાબાદના બાંધકામની શરૂઆત થઇ. ૧૯૬૮માં ઇસ્લામાબાદ રાજધાની ઘોષિત કરાયું.

## ભૂગોળ 
ઇસ્લામાબાદમાં ઇસ્લામાબાદ રાજધાની ક્ષેત્રમાં માર્ગલહ હિલ્સનું પૈરમાં પોઠવાર પઠારના કિનારાઓ પર સ્થિત છે. આની ઊંચાઈ 507 મીટર (1663 ફીટ) છે. આ શહેર રાવલપિંડી ની નજીક છે.

## ભાષા 
ઇસ્લામાબાદમાં ૭૦% લોકો પંજાબી બોલે છે. ઉર્દૂ, પશ્તો, સુનતી, અને અંગ્રેજી ઇત્યાદિ ભાષાઓ પણ અહીં બોલાય છે.

## પાર્ક 
ઇસ્લામાબાદ ઉદ્યાનોનું શહેર ગણાય છે. કેટલાક મુખ્ય ઉદ્યાન આ છે : શકરપડ઼ીઆં, દામન કોહ, ફ઼ાતમા જિનાહ પાર્ક પ્રસિદ્ધ છે.

## ચિત્રમાલા 

Image:Faisal mosque2.jpg|ઇસ્લામાબાદની ફૈસલ મસ્જીદ
Image:Pakistani parliament house.jpg|પાકિસ્તાનની સંસદ
Image:House of the Prime Minister of Pakistan in Islamabad.jpg|વડા પ્રધાનનું ઘર
File:Pakistan Museum of Natural History.JPG| પાકિસ્તાન પ્રાકૃતિક સંપદા સંગ્રહાલય
File:Fatima Jinnah Park.JPG|ફાતિમા જીન્ના પાર્ક
File:Rawat Fort Main gate.JPG| રાવત કિલ્લાનું મુખ્ય દ્વાર
File:Home in Islamabad.JPG|ઈસ્લામાબાદનું એક ઘર
File:National Art Gallery, Islamabad, Pakistan.jpg|રાષ્ટ્રીય કલા ગેલેરી, ઈસ્લામાબાદ

## સંદર્ભ 
## બાહ્ય કડીઓ
* 

શ્રેણી:પાકિસ્તાન
શ્રેણી:એશિયામાં આવેલા દેશોની રાજધાનીઓ
કાગળ

thumb|right|250px| કાગળની થપ્પી

**કાગળ** એ એક પાતળો પદાર્થ છે જેની પર લખવાનું કે છાપવાનું કાર્ય કરવામાં આવે છે. આ ઉપરાંત કાગળ વડે વસ્તુઓનું પડીકું વાળી બાંધી (પેકેજિંગ કરવું) પણ શકાય છે. માનવ સભ્યતાના વિકાસમાં કાગળનું ખુબ જ મોટું યોગદાન રહેલું છે. ભીના તંતુઓ (ફાઇબર્સ્)ને દબાણ આપીને તેમ જ તત્પશ્ચાત સુકવીને કાગળ બનાવવામાં આવે છે. આ તંતુ પ્રાય: સેલ્યુલોઝની લુગદી (પલ્પ) હોય છે, જે લાકડી, ઘાસ, વાંસ અથવા ચિથરાંમાંથી બનાવવામાં આવે છે. 

## બાહ્ય કડીઓ 
* TAPPI Technical Association of the Pulp and Paper Industry
* *How is paper made?*  at The Straight Dope, 22 November 2005
* How Paper Is Made 
* United States Government Printing Office: Government Paper Specification Standards 
* How Organic Paper is Made 

શ્રેણી:પદાર્થ
શ્રેણી:વિકાસ
કાંચનાર

**કાંચનાર** એ એક સુંદર પુષ્પો ધરાવતું વૃક્ષ છે. ભારતીય ઉપખંડમાં પ્રખ્યાત એવી પ્રાચીન આયુર્વેદ ચિકિત્સામાં આ વૃક્ષના ઉપાંગોનો ઉપયોગ કરવામાં આવેલો છે. ગુજરાતમાં પતરાળા પણ આજકાલ આ વૃક્ષનાં પાનમાંથી બને છે, જે પહેલા ખાખરાનાં પાનમાંથી બનતા હતાં.

રાજસ્થાનમાં આવેલા ગિરિમથક આબુ ઉપર તેનાં ઘણાં વૃક્ષો જોવા મળે છે, જેને જાત જાતનાં રંગીન ફુલો આવે છે તથા તેની શીંગ એકાદ ફુટ લાંબી અને ચપટી હોય છે. તેનાં ફુલની કળીઓનું શાક ખુબ જ સ્વાદિષ્ટ લાગે છે. ઉત્તર ભારતમાં ખાસ કરીને હરદ્વાર તરફ આ શાક ખાસ ખવાય છે. કાંચનાર તુરું, શીતળ, કફ અને પીત્તનાશક છે. એની છાલનું ચુર્ણ અડધીથી એક ચમચી દિવસમાં બે વાર પાણી સાથે લેવાથી શરીરમાં ચરબીની ગાંઠો ઓગળે છે. કાંચનારની ગુગળ સાથે બનાવેલી ઔષધબનાવટને કાંચનાર ગુગળ કહે છે. એની બબ્બે ગોળી દિવસમાં બે વાર ભુકો કરી લેવાથી ચરબીની ગાંઠો, કંઠમાળ, આમળ નીકળવી, મળમાર્ગના ચીરા, હરસ, ભગંદર, ન રુઝાતાં ચાંદાં, ગડગુમડ વગેરે મટે છે.

## ચિત્ર દર્શન 
   
Image:Leaves,Flower buds & Fruit I IMG 8685.jpg|કોલકાતા, ભારતમાં પુષ્પકલિકાઓ, પર્ણો અને ફળ .   
Image:Flower I IMG 8682.jpg|કોલકાતા, ભારતમાં પુષ્પ.   
Image:Flower buds & leaves I IMG 8683.jpg|કોલકાતા, ભારતમાં પુષ્પકલિકાઓ.    
Image:Bush I IMG 8686.jpg|કોલકાતા, ભારતમાં કાંચનારની ઝાડી.   
Image:Shrub I IMG 9546.jpg|કોલકાતા, ભારતમાં કાંચનારનું ક્ષુપ.   
Image:Leaves I IMG 9532.jpg|કોલકાતા, ભારતમાં પર્ણો .   
Image:Flower I IMG 9533.jpg|કોલકાતા, ભારતમાં પુષ્પ.   
Image:Flower & leaves I IMG 9528.jpg|કોલકાતા, ભારતમાં પુષ્પ અને પર્ણો 
Image:Pods I IMG 9550.jpg|શિંગો
Image:Bauhinia_leaf.jpg| કાંચનારના પર્ણ (કોલકાતા)
 

## બાહય કડીઓ 
* હરિન્દ્ર દવેની એક કાવ્ય રચના સાંભળો

શ્રેણી:ફૂલ ધરાવતાં વૃક્ષો
શ્રેણી:ફૂલ
શ્રેણી:વનસ્પતિ
પાતાળ

**પાતાળ** ભારતીય ઉપખંડના હિંદુ  ધર્મનાં શાસ્ત્રોમાં જણાવ્યા અનુસાર પૃથ્વીની નીચે એટલે કે તળમાં હોય છે. વિષ્ણુ પુરાણ અનુસાર સાત પ્રકારના પાતાળ લોક હોય છે.

## સાત પાતાળ 
આ સમસ્ત ભૂમંડળ પચાસ કરોડ યોજન વિસ્તાર ધરાવે છે. એની ઊંચાઈ સિત્તેર સહસ્ર (સિત્તેર હજાર) યોજન જેટલી છે. એની નીચે સાત પાતાળ નગરીઓ છે.

આ સાત પાતાળ લોક નીચે પ્રમાણેના છે:
# અતળ
# વિતળ
# સુતળ
# તળતળ
# મહાતળ
# રસાતળ
# પાતાળ

સુંદર મહેલો યુક્ત અહિયાંની ભૂમિ શુક્લ, કૃષ્ણ, અરુણ અને પીત વર્ણની તથા શર્કરામયી (કંકરીલી), શૈલી (પથરીલી) તેમ જ સુવર્ણમયી છે. અહીંયાં દૈત્ય, દાનવ, યક્ષ અને મોટા મોટા નાગોની જાતિઓ વાસ કરે છે. પાતાળમાં અરુણનયન એ પૃથ્વી પર આવેલા હિમાલયની જેમ જ એક પર્વત છે.

શ્રેણી:હિંદુ ધર્મ
સુલીપુર (તા. વડનગર)

**સુલીપુર (તા. વડનગર)** ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ઉત્તર ભાગમાં આવેલા મહેસાણા જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૧૦ (દસ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા વડનગર તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. સુલીપુર ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, બાજરી, કપાસ, દિવેલી તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે. સુલીપુર ગામમા જવા માટે નજીક નુ રેલ્વે સ્ટેશન વડનગર છે. જે ૪ કિમી થાય છે .સુલીપુર વડનગર થી ખેરાલુ મુખ્ય હાઇવે પર આવેલુ છે.

શ્રેણી:વડનગર તાલુકો
રાજતરંગિણી

**રાજતરંગિણી**, કલ્હણ દ્વારા રચિત એક સંસ્કૃત ગ્રંથ છે, જેનો શાબ્દિક અર્થ છે - **રાજાઓની નદી**  અને ભાવાર્થ છે - રાજાઓનો ઇતિહાસ અથવા સમય-પ્રવાહ. આ ગ્રંથ કવિતાના રૂપમાં છે. જેમાં ખાસ કરીને કાશ્મીરનો ઇતિહાસ વર્ણિત કરવામાં આવ્યો છે. આ વર્ણનનો આરંભ મહાભારતના કાળથી થાય છે. આ ગ્રંથનો રચના કાળ ઈ. સ. ૧૧૪૭ થી ઇ. સ. ૧૧૪૯ સુધીનો ગણવામાં આવે છે.

પુરાતન કાળના કાશ્મીરનો ઇતિહાસ જાણવા માટે ઇતિહાસવિદો આ પુસ્તકનો સંદર્ભ ગ્રંથ તરીકે બહોળો ઉપયોગ કરતા હોય છે.

## આ પણ જુઓ 
* મદલ પંજી (જગન્નાથ મંદિરનો ઇતિહાસ)
* બુરંજી (આસામનો ઇતિહાસ)
*મહાવંશ (શ્રીલંકાનો ઇતિહાસ)

## બાહ્ય કડીઓ 
* **राजतरंगिणी**  - ભારતના ડિજિટલ પુસ્તકાલય પર રાજતરંગિણીનો સંસ્કૃત ભાષામાં પાઠ (સ્કેન કૉપી)

***राजतरंगिणी, भाग-१**  - ભારત દેશના ડિજિટલ પુસ્તકાયલ પર રાજતરંગિણીનો સંસ્કૃત પાઠ (સ્કેન કૉપી)

શ્રેણી:સાહિત્ય
શ્રેણી:ઇતિહાસ
શ્રેણી:સંસ્કૃત ગ્રંથ
મીઠા જળના સાગરો

હિંદુ ધર્મના મહત્વના પૌરાણિક ગ્રંથ વિષ્ણુ પુરાણ  અનુસાર આ પૃથ્વી સાત દ્વીપોમાં વહંચાયેલી છે. આ સાતે ય દ્વીપ ચારે તરફથી સાત સમુદ્રો વડે ઘેરાયેલા છે. આ બધા દ્વીપ એક પછી એક બીજાને ઘેરતા હોય તેમ બનેલા છે, અને એને ઘેરતા સાત સમુદ્ર આવેલા છે. **મીઠા જળના સાગર** પુષ્કરદ્વીપને ઘેરે છે. પુષ્કર દ્વીપને ઘેરતા મીઠા જળના સાગરની પાર ઉસસે દૂની સુવર્ણમયી ભૂમિ દિલ્ખાયી દેતી હૈ૤ અહીંયા દસ સહસ્ર યોજન વાળા લોક-આલોક પર્વત છે. આ પર્વત ઊંચાઈમાં પણ એટલા જ સહસ્ર યોજન છે. એની આગળ પૃથ્વીને ચારે તરફથી ઘેરીને ઘોર અંધકાર છવાયેલો હોય છે. આ અંધકાર ચારે તરફથી બ્રહ્માંડ કટાહથી આવૃત્ત છે. અણ્ડ-કટાહ સહિત બધા દ્વીપો મળીને સમસ્ત ભૂ-મણ્ડલનું પરિમાણ પચાસ કરોડ યોજન છે.

શ્રેણી:હિંદુ ધર્મ
શ્રેણી:વિષ્ણુ પુરાણ
શ્રેણી:હિંદુ કથાઓ
શ્રેણી: હિંદુ ઇતિહાસ
શ્રેણી:પૃથ્વી
શ્રેણી:લોક
વિકાસ મહારાજ (સરોદવાદક)

thumb|200px| વિકાસ મહારાજ ૧૯૮૩ના વર્ષમાં એક કાર્યક્રમમાં સરોદ વગાડી રહેલા વિકાસ મહારાજ

**વિકાસ મહારાજ** હિંદુસ્તાની શાસ્ત્રીય સંગીતના જાણીતા સરોદ વાદક છે. એમનો જન્મ પહેલી જુલાઇ, ૧૯૫૭ના રોજ વારાણસી નગરમાં થયો હતો. તેઓ સ્વ. પંડિત કિશન મહારાજના ભત્રીજા અને સ્વ. પંડિત નનકુ મહારાજના પુત્ર છે. એમણે  સંગીતનું પ્રારંભિક શિક્ષણ સ્વ. પંડિત રાજેશચંદ્ર મોઇત્રા પાસે લીધું હતું. પંડિત રાજેશચંદ્ર મોઇત્રા ઉસ્તાદ બાબા અલ્લાઉદ્દીન ખાન સાહેબ તથા એમના પિતાજી સ્વ. અશોક મોઇત્રા (ખુલાના, બાંગલાદેશ) પાસે સંગીત શીખ્યા હતા.

પંડિત વિકાસ મહારાજ એમના સંગીતસાધન સરોદ સાથેના અજોડ નાતા માટે ભારતીય શાસ્ત્રીય સંગીતમાં ખુબજ પ્રસિદ્ધ છે. તેઓ  ભારતીય શાસ્ત્રીય સંગીતના પ્રખર જ્ઞાતા ગણાય છે. એમના સરોદવાદનમાં તેઓ સાતત્યપૂર્ણ ધુન દ્વારા ઊંડી ભાવના અને લાગણી શુદ્ધતાપુર્વક વ્યક્ત કરી શકે છે, જે સરોદવાદનમઅં અત્યંત દુર્લભ ગણાય છે.   

## બાહ્ય કડીઓ 
* વિકાસ મહારાજ વિશેનું અધિકૃત વેબસાઇટ 
* વિકાસ મહારાજ વિશે માહિતી (img8.imageshack.us)

શ્રેણી:હિન્દુસ્તાની સંગીત
શ્રેણી:શાસ્ત્રીય સંગીત
શ્રેણી:સરોદ વાદક
શ્રેણી:જીવિત લોકો
હિંગલાજ ભવાની શક્તિપીઠ

**હિંગળાજ માતા મંદિર**, પાકિસ્તાનમાં આવેલા બલૂચિસ્તાન પ્રાંતની રાજધાનીના શહેર કરાચીથી ૧૨૦ કિ.મી. ઉત્તર-પશ્ચિમ દિશામાં હિંગોલ નદીના તટ પર લ્યારી તાલુકા (તહસીલ)માં આવેલા મકરાણાના તટીય ક્ષેત્ર હિંગળાજ ખાતે સ્થિત એક હિંદુ મંદિર છે. આ મંદિર હિંદુ ધર્મની ૫૧ શક્તિપીઠ પૈકીની એક માનવામાં આવે છે, અને કહેવાય છે કે અહીં સતી માતાના શરીરને ભગવાન વિષ્ણુના સુદર્શન ચક્ર વડે કપાઇ જવાને કારણે અહીં એમનું બ્રહ્મરંધ્ર (માથું) પડ્યું હતું. 

## માતાના આરાધક 
હિંગળાજ માતાનો આરાધક વર્ગ માત્ર ચારણ સમાજ જ નથી. માતામાં શ્રધ્ધા રાખનારાઓમાં કણબી, લોહાણા, ક્ષત્રિય, બ્રાહ્મણ જેવા અનેક સમાજના લોકો છે. વાવડી ગામનો બહારવટીયો "રામ વાળો" અને તેના સાગરીતો બહારવટુ શરૂ કરતાં પહેલાં આ હિંગળાજ માતાના દર્શનાર્થે ગયા હતા એવો ઉલ્લેખ્ છે.

## ઇતિહાસ 
એક લોકગાથા અનુસાર દેવીપુત્ર તરીકે જાણીતા ચારણોની પ્રથમ કુલદેવી હિંગળાજ માતા હતાં, જેમનું નિવાસ સ્થાન પાકિસ્તાનના બલુચિસ્તાન પ્રાંતમાં હતું. હિંગળાજ નામ ઉપરાંત હિંગળાજ દેવીનું ચરિત્ર અથવા એમના વિશેનો ઇતિહાસ અત્યાર સુધી અપ્રાપ્ય રહ્યો છે. હિંગળાજ દેવી સાથે સંબંધિત છંદ, ગીત, સ્તુતિ અવશ્ય મળી આવે છે. અનુયાયીઓ માં માન્યતા છે કે સાતેય દ્વીપોમાં સહુ શક્તિઓનો રાત્રીના સમયમાં રાસ રચાય છે અને પ્રાત:કાળે સૌ શક્તિઓ ભગવતી હિંગળાજના સાનિધ્યમાં માં આવી જાય છે. 

હિંગળાજ દેવી સૂર્યથી પણ અધિક તેજસ્વી છે, અને સ્વેચ્છાથી અવતાર ધારણ કરે છે. આ આદ્ય શક્તિએ ૮મી શતાબ્દીમાં સિંધ પ્રાન્તમાં મામડ (મમ્મટ)ના ઘરમાં આવડ દેવીના રૂપમાં દ્વિતીય અવતાર ધારણ કર્યો હતો. તેઓ સાત બહેનો હતી, જેમનાં નામો આવડ, ગુલો, હુલી, રેપ્યલી, આછો, ચંચિક અને લધ્વી હતાં. તેઓ સૌ પ્રથમ સુંદરીઓ હતી. કહેવાય છે કે એમની સુંદરતા પર સિંધ પ્રાંતનો યવન બાદશાહ હમીર સુમરા મુગ્ધ થયો હતો. આ કારણે બાદશાહે પોતાના વિવાહનો પ્રસ્તાવ મોકલ્યો, પણ એમના પિતાએ ના પાડી. આમ કરવાને કારણે બાદશાહે એમના પિતાને કેદ કરી દીધા. આ જોઇને છ દેવીઓ સિંધથી તેમડા પર્વત પર આવી ગઈ. એક બહેન કાઠિયાવાડના દક્ષિણ પર્વતીય પ્રદેશમાં 'તાંતણિયા ધરો' નામના નદીમાંના સ્થળ ઊપર પોતાનું સ્થાન બનાવી રહેવા લાગ્યા. આ માતાજીને ભાવનગર રાજ્યનાં કુળદેવી તરીકે માનવામાં આવે છે અને સમસ્ત કાઠિયાવાડ પ્રદેશમાં ભક્તિ ભાવપૂર્વક એમની પૂજા કરવામાં આવે છે.

જ્યારે આવડ દેવીએ તેમડા પર્વતને પોતાનું નિવાસ સ્થાન બનાવ્યું ત્યારે એમના દર્શનાર્થે અનેક ચારણોનું આવાગમન એમના સ્થાન તરફ નિરંતર થવા લાગ્યું અને એમના દર્શનના હેતુથી લોકો સમય જતાં અહીં રાજસ્થાન ખાતે જ વસવાટ કરવા લાગ્યા. આવડ માતાએ તેમડા નામના રાક્ષસને માર્યો હતો, અત: એમને તેમડેજી તરીકે પણ સંબોધવામાં આવે છે. આવડ માતાનું મુખ્ય સ્થાન જેસલમેરથી વીસ માઇલ દૂર એક પહાડી પર આવેલું છે. ૧૫મી શતાબ્દીના સમયમાં રાજસ્થાન અનેક નાના-નાના રાજ્યોમાં વહેંચાયેલું હતું. જાગીરદારોમાં પરસ્પર ખુબ જ ખેંચતાણ રહેતી હતી અને એક બીજાની રિયાસતોમાં લૂંટફાટ કરતા હતા. આને કારણે જનતામાં ત્રાહિમામ ત્રાહિમામ મચી ગયો હતો. આ કષ્ટના નિવારણ અર્થે જ મહાશક્તિ હિંગલાજ માતાએ સુઆપ ગામના ચારણ મેહાજીના ધર્મપત્ની દેવલદેવીના ગર્ભમાંથી શ્રી કરણીજીના રૂપમાં અવતાર ગ્રહણ કર્યો. 

## સંદર્ભ 
## બાહ્ય કડીઓ 
* હિંગલાજ માતા વેબસાઇટ 
* યૂટ્યૂબ પર મંદિરનો વિડીયો
* બીબીસી કવરેજ
* મંદિર અને આજુ-બાજુની છબીઓ
* હીંગલાજ માતા કથા 

શ્રેણી:હિંદુ ધર્મ
શ્રેણી:દેવી દેવતા
શ્રેણી:મંદિરો
અદેપુર (તા. ઘોઘંબા)

**અદેપુર (તા. ઘોઘંબા)** ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના મધ્યપૂર્વ ભાગમાં આવેલા મુખ્યત્વે આદિવાસીઓની વસ્તી ધરાવતા પંચમહાલ જિલ્લામાં આવેલા ઘોઘંબા તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. અદેપુર ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે મકાઈ, બાજરી, તુવર, ચણા તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.

આ ગામમાં મુખ્યત્વે આદિવાસી લોકો વસવાટ કરે છે.

શ્રેણી:ઘોઘંબા તાલુકો
મધ્યમ વર્ગ

સમાજનું વર્ગીકરણ એ સમાજશાસ્ત્રનો વિષય છે. આ વર્ગીકરણ અધિકાંશે આર્થિક અને શૈક્ષેણિક પૃષ્ઠભૂમિના આધાર પર થતું હોય છે. સમાજને ઉચ્ચ વર્ગ, મધ્યમ વર્ગ અને નિમ્ન વર્ગ એમ ત્રણ વર્ગોમાં વહેંચવામાં આવેલ છે. દેશ અને સમયકાળનો આધાર લઇને આ વર્ગોનાં લક્ષણ અલગ અલગ હોય શકે છે.

સત્યજિત રાયે જે રીતના મધ્યમ વર્ગની પ્રસ્તુતિ પોતાની ફ઼િલ્મોમાં કરી છે, તે વર્ગ આર્થિક દૃષ્ટિથી સંપન્ન નથી પરંતુ કમજોર નથી. આ વર્ગ શિક્ષિત પણ છે અને વિકાસોન્મુખ થવા માંગે છે. જો કે આ વર્ગ પોતાની પરંપરાઓ અને રૂઢિઓથી એને પોતાને મુક્ત નથી કરી શક્યો.

શ્રેણી: સાહિત્ય
શ્રેણી:સમાજશાસ્ત્ર
બરફી

**બરફી** (હિંદી: बर्फ़ी) એ એક ભારતીય ઉપમહાદ્વીપની મિઠાઈ છે. સાદી બરફી માવામાંથી બનેલી હોય છે. તેને સાકર સાથે મેળવી કડક બને ત્યાં સુધી ગરમ કરીને બનાવાય છે બરફીના ઘણાં પ્રકાર છે જેમકે, "બેસન બરફી"," ચોકલેટ બરફી", "કાજુ બરફી" અને "પિસ્તા બરફી" "એલચી બરફી" વગેરે. આનું નામ બરફ શબ્દ પરથી ઉતરી આવ્યું છે કેમકે સાદી બરફી દેખાવમાં બરફ જેવી લાગે છે.

બરફીને હમેશા લહેજતદાર વસ્તુઓ ઉમેરીને બનવાય છે. જેમકે (કેરી, નારિયેળ, કાજુ, પિસ્તા કે એલચી). ઘણી વખત બરફી પર ચાંદીનો વરખ લગાવીને સજાવાય છે. તેમને ચોરસ, ષટકોણ પતંગ અથવા ગોળાકારે ટુકડા કરીને ખાવાના ઉપયોગમાં લેવાય છે. ક્યારેક બરફી ચીઝ જેવી લાગે છે, આ માટે તેને ભારતીય ચીઝ કેક પણ કહે છે. બરફીના ઘણાં પ્રકાર હોય છે. તે પ્રમાણે તેનો સ્વાદ, સોડમ અને સપાટી પણ બદલાય છે.

શ્રેણી:મીઠાઈ
શ્રેણી:ગુજરાતી વાનગી
શ્રેણી:ગુજરાતી ભોજન
શ્રેણી:વાનગી