open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
તાનકા

**તાનકા** (短歌, "ટૂંકી ગીત/કવિતા") અથવા કે **ટૂંકછંદ** છે જાપાની શાસ્ત્રીય કવિતાની અને જાપાની સાહિત્યની મોટી એક શૈલી.

## વ્યુત્પત્તિ
મૂળે, માનયોઃશૂના કાળમાં (ઈ૰સ૰ ૮મી સદીમાં), *તાનકા* શબ્દ ખાસ વપરાતો ભેદ દર્શાવવા *ચોઃકા* (長歌) શબ્દની સાથે - *ચોઃકા* એટલે કે લાંબી ગીત/કવિતા અને *તાનકા* એટલે કે ટૂંકી ગીત/કવિતા. પરંતુ, ૯મી અને ૧૦મી સદીઓમાં, વિશેષે કરીને કોકિનશૂનાં સંકલન કર્યાં પછી, જાપાનમાં તાનકા બની કવિતાનો મુખ્ય પ્રકાર, અને તે સમયે તેનું માનક નામ હતું વાકા, જેનો અર્થ અર્વાચીનકાળમાં આજે અલગ છે. તે પછી, ૨૦મી સદીની શરૂઆતમાં, જાપાની કવિ અને વિવેચક માસાઓકા શિકિએ તાનકા શબ્દનું પુનરુત્થાન કરાવ્યું તેમનાં બયાનમાં કે "વાકાનું નવીકરણ અને આધુનિકીકરણ થવું જોઈએ". ગુજરાતીની પહેલી તાનકા સ્નેહરશ્મિનું ૧૯૬૭નું સંકલન સોનેરી ચાંદ રૂપેરી સૂરજમાં લખાઈ, જેમાં ગુજરાતીમાં હાઈકુનો પણ પ્રથમ પ્રવેશ થયો.

## રૂપ
તાનકાની ૫ લીંટી હોય અને દરેક લીંટી એક નિયમિત પ્રમાણના અક્ષરો ધરાવે - ક્રમશઃ ૫-૭-૫-૭-૭.

૫-૭-૫ના ભાગને 上の句 (*કામિ નો કુ*, "ઊપલો ભાગ") કહેવાય અને ૭-૭ના ભાગને 下の句 (*શિમો નો કુ*, "નીચલો ભાગ") કહેવાય.

## ઇતિહાસ
### અર્વાચીનકાળ
કોજિકિ અને નિહોનશોકિના કાળમાં તાનકા રૂપબદ્ધ રહી, પણ ત્યારપછીનાં રૂપનાં પરિવર્તનો એક મહત્ત્વનો ભાગ બને છે હાઈકુના ઇતિહાસમાં.

શ્રેણી:જાપાન
શ્રેણી:જાપાની કવિતા
શ્રેણી:જાપાની સાહિત્ય
રવજીભાઈ સાવલિયા

**રવજીભાઈ સાવલિયા** (૧ જૂન, ૧૯૪૬ - ૬ જૂન, ૨૦૦૭) ગુજરાતના એક સંશોધક હતા.

## જીવન 
તેમણે અમરેલી જિલ્લાના બાબાપુર ગામમાં મેટ્રિક સુધી જ અભ્યાસ કર્યો હતો, પણ વિજ્ઞાનના વિવિધ વિષયો પર તેમનું જ્ઞાન તજ્જ્ઞની કક્ષાનું હતું. આ જ્ઞાનને પ્રેક્ટિકલ રીતે અમલમાં મૂકી તેમણે સમાજલક્ષી શોધ-સંશોધનો કર્યા હતા અને વિજ્ઞાન અને ટેક્નોલોજિને ગામડાંના સામાન્ય લોકો સુધી તેમણે પહોંચતા કર્યા હતા.

## સંશોધન 
રવજીભાઇએ ૧૯૮૨ના અરસામાં વાહનોમાં હવા ભરવાના ફૂટપંપ બનાવ્યો હતો, સાયકલથી માંડીને ટ્રક સુધીના ગમે તે વાહનના ટાયરમાં એ ફૂટપંપ વડે બહુ સરળતાથી હવા ભરી શકાતી હતી, એટલે ગ્રામ્ય વિસ્તારોમાં તેમનો આ ફૂટપંપ ક્રાંતિકારી ઉપકરણ સાબિત થયો. આ લોકોપયોગી શોધ કરવા બદલ ભારતના તત્કાલિન રાષ્ટ્રપતિ જ્ઞાની ઝૈલસિંઘેે ૧૯૮૪માં તેમને દિલ્હીના રાષ્ટ્રપતિ ભવનમાં *ઉદ્યોગ રત્ન*ના ખિતાબ વડે સન્માનિત કર્યા હતા.

પરંપરાગત ધાતુનાં તવાની કાર્યક્ષમતા ઘણી ઓછી હોવાથી તેમણે એલ્યુમિનિયમ ધાતુનો તવો શોધી કાઢ્યો હતો, જેની પાછળની બાજુએ પાસાદાર લાઈનો ઉપસાવેલી હતી, જેના લીધે જ્યોતનો સંપર્ક વિસ્તાર વધવાથી તવાની કાર્યક્ષમતા વધી ગઈ હતી. પરિણામે રાંધણગેસની બચત થતી હતી. સૌરાષ્ટ્રનાં ગામનાં ઘરોમાં સ્ત્રીઓને પરંપરાગત વલોણાં વડે રોજિંદા ધોરણે છાશ તૈયાર કરવામાં પડતા અડધાપોણા કલાકના શારીરિક કષ્ટને હંમેશ માટે નાબૂદ કરી દેતા યાંત્રિક વલોણાં રવજીભાઇએ ૧૯૭૨-૭૩ના અરસામાં બનાવ્યાં હતા. જેમનાં થકી સાતેક મિનિટમાં છાશ તૈયાર કરી શકાતી હતી. ડાયમંડ પોલિશિંગ લેથ, અકીક ગ્રાઇન્ડિંગ મશીન, ઓઇલરહિત ઍર કોમ્પ્રેસર, વીજળીની બચત કરીને વધુ અનાજ દળતી મોનોબ્લોક ઘરઘંટી વગેરે તેમના અન્ય સંશોધનો છે.

## સંદર્ભ 
શ્રેણી:૧૯૪૬માં જન્મ
શ્રેણી:૨૦૦૭માં મૃત્યુ
પ્રેમચંદ

**પ્રેમચંદ** (૩૧ જુલાઇ ૧૮૮૦ – ૮ ઓક્ટોબર ૧૯૩૬), જન્મે **ધનપત રાય શ્રીવાસ્તવ**, હિન્દી અને ઉર્દુ સાહિત્યના લેખક, વાર્તાકાર અને સમાજસેવક હતા. તેઓ નવાબરાય અને મુન્શી નામથી પણ ઓળખાય છે. નવલકથામાં તેમના યોગદાનને જોઈ બંગાળના નવલકથાકાર શરતચંદ્ર ચટ્ટોપાધ્યાયે તેમને *નવલકથા સમ્રાટ* નામથી સંબોધ્યા હતા. પ્રેમચંદે હિન્દી વાર્તા અને નવલકથામાં એક નવી પરંપરાનો વિકાસ કર્યો જેણે આખી સદીના સાહિત્યને માર્ગદર્શન પૂરું પડ્યું. ૧૩ વર્ષની ઉંમરે તેમણે *તિલિસ્મે-એ-હોશરૂબા*નો અભ્યાસ કરી લીધો અને ઉર્દુના પ્રખ્યાત રચનાકાર રાતનનાથ સરશાર , મિર્ઝા રુસવા અને મૌલાના શરરની નવલકથાઓનો પણ અભ્યાસ કર્યો. સાત વર્ષની ઉંમરે તેમની માતા અને ૧૪ વર્ષની ઉંમરે પિતાના અવસાનના કારણે તેમનું જીવન સંઘર્ષમાંથી પસાર થયું. તેમના લગ્ન ૧૫ વર્ષની ઉંમરે થઈ ગયા જે નિષ્ફળ નીવડ્યા. તેઓ આર્યસમાજથી પ્રભાવિત થયા. ઇ.સ ૧૯૦૫માં તેમણે બીજા લગ્ન બાળ વિધવા શિવરાણી દેવીથી કર્યા. તેમના ત્રણ સંતાન થયા: શ્રીપતરાય, અમૃતરાય અને કમલાદેવી શ્રીવાસ્તવ. ઇ.સ ૧૯૧૦માં તેમની રચના *સાજે-વતન* (રાષ્ટ્રનો વિલાપ) માટે તેમના પર લોકોને ભડકવવાનો આરોપ લાગ્યો અને જેલ થઈ.

## કાર્યક્ષેત્ર
પ્રેમચંદ આધુનિક હિન્દી વાર્તાના પિતામહ અને નવલકથા સમ્રાટ તરીકે ઓળખાય છે. તેમના સાહિત્યિક જીવનનો પ્રારંભ ઇ.સ. ૧૯૦૧માં થયો. તેમણે રફતાર-ઇ-જમાના ઉર્દુ સામયિકમાં માસિક કોલમ લખીને પણ યોગદાન આપ્યું હતું.

પ્રેમચંદે હિન્દી સાહિત્યમાં યથાર્થવાદની શરૂઆત કરી. ભારતીય સાહિત્યમાં દલિત સાહિત્ય અને નારી સાહિત્યના મૂળ પ્રેમચંદના સાહિત્યમાં જોવા મળે છે. 

### સાહિત્યિક કૃતિઓ
પ્રેમચંદની રચનાઓ સાહિત્યના વિવિધ સ્વરૂપોમાં ઉપલબ્ધ છે. પ્રેમચંદે નવલકથા, વાર્તા, નાટક, સમીક્ષા, લેખ, સંસ્મરણ વગેરે જેવા અનેક ક્ષેત્રોમાં લેખનકાર્ય કર્યું. તેમણે કુલ ૧૫ નવલકથા, ૩૦૦૦ થી વધુ વાર્તાઓ, ૩ નાટક, ૧૦ અનુવાદ, ૭ બાળ પુસ્તકો તથા હજારો પૃષ્ઠના ભાષણ અને પત્ર વગેરે લખ્યું.

#### નવલકથા
તેમણે વિવિધ નવલકથાઓ લખી જેમાં ‘રૂઠી રાની’ એક લોકપ્રિય નવલકથા હતી. ત્યારબાદ ‘કૃષ્ણ’ , ‘વરદાન’ , ‘ પ્રતિજ્ઞા’ પ્રકાશિત થઈ હતી. ત્યારબાદ ‘સેવાસદન’(૧૯૧૬), પ્રેમાશ્રમ( ૧૯૧૮થી ૧૯૨૨માં), નિર્મલા તથા ગોદાન (૧૯૨૭માં) પ્રકાશિત થઈ હતી. તેમની અધૂરી નવલકથા’ મંગલસૂત્ર’ છે.

#### અન્ય
તેમણે હિન્દી સાહિત્યમાં કેટલાક વાર્તાસંગ્રહ આપ્યા. તેમની બધી વાર્તાઓ ‘માનસરોવર ભાગ ૧ થી ૮’ સ્વરૂપે પ્રગટ થયો. તેમની વાર્તાઓમાં નગર જીવન અને સામાન્ય લોકોના પ્રસંગનું આલેખન જોવા મળે છે. નવલકથા અને વાર્તાઓ ઉપરાંત તેમણે નાટકોમાં પણ યોગદાન આપ્યું. ‘સંગ્રામ’(૧૯૨૩), ‘કાબિલ' (૧૯૨૪) અને ‘પ્રેમ કી વેરી’ તેમના નાટક છે. 

## અવસાન
પ્રેમચંદ ૮ ઓક્ટોબર ૧૯૩૬ના રોજ અવસાન પામ્યા હતા. અવસાનના ૬ મહિના પહેલા તેઓ લખનૌમાં યોજાયેલ વાર્ષિક અધિવેશન 'ઇન્ડિયન પ્રોગ્રેસિવ રાઇટર્સ એસોસિયેશન' (ભારતીય પ્રગતિશીલ લેખક મંડળ)ના અધ્યક્ષ પણ બન્યા હતા.

## સંદર્ભો
શ્રેણી:સાહિત્યકાર
શ્રેણી:ભારતીય વ્યક્તિત્વ
શ્રેણી:૧૯૩૬માં મૃત્યુ
સંત રાધેશ્યામ

રાધેશ્યામ એક ગુજરાતી સંત હતા, જેઓ તેઓ ગુજરાતી ભાષાના પ્રથમ કવિ અને આદ્ય કવિ અથવા આદિ કવિ તરીકે ઓળખાતા નરસિંહ મહેતાની પ્રેમલક્ષણા ભક્તિની પ્રસાદી પામેલા વિરક્ત કૃષ્ણભક્ત પણ ગણાય છે. તેમનું સંસારી નામ હવે જાણીતું નથી, પરંતુ તેઓ નિરંતર ‘રાધેશ્યામ’ની ધૂન કરતા હોવાથી તેઓ ‘રાધેશ્યામ’ નામથી ઓળખાવા લાગ્યા હતા. કૃષ્ણભક્તિનાં પદો અને પ્રેમલક્ષણા ભક્તિ માટે તેઓ જાણીતા બન્યા. જાન્યુઆરી 1, 1992ના રોજ તેમનું જૂનાગઢમાં અવસાન થયું.

## જીવન 
સંત રાધેશ્યામનો જન્મ જામનગરની વડનગરા નાગર જ્ઞાતિમાં શ્રી કલ્યાણરાય દલપતરામ હાથીને ત્યાં વિ. સ. 1954ના ચૈત્ર માસમાં વદ આઠમે ((ઇસ્વી સન 1898, એપ્રિલ માસ, ૧૪મી તારીખ) થયો હતો. તેમનો જન્મ હાલના રાજકોટ જિલ્લાના પડધરી ગામમાં થયો હતો.

તેમનાં માતુશ્રીનું નામ દિવાળી મા હતું, જેઓ જામનગરના શ્રી ઉમિયાશંકર માંકડનાં પુત્રી હતાં. દિવાળી મા એ સમજપૂર્ણ જ્ઞાનમય ભક્તિભાવભર્યાં,  અત્યંત નરમ, વત્સલ અને કરુણાળુ સ્વભાવનાં હતાં.

બાળક રાધેશ્યામને માતાની હૂંફમાં જ્ઞાનમયી ભક્તિના સંસ્કારોને વિકસાવવાની તક મળી. રાધેશ્યામને બાળપણથી જ ‘માતા સિવાય બીજા કોઈમાં ચિત્ત જ નહીં, અંતરથી કોઈનો સંગ જ નહીં’, એવો સંસાર પ્રતિ અનાસક્તિનો યોગ સધાયો હતો.

રાધેશ્યામે વર્ષ 1909થી 1916 દરમિયાન જામનગર, રાજકોટ, મુંબઈ શહેરોમાં શાળા અભ્યાસ કર્યો. કોલેજનો અભ્યાસ તેમણે મુંબઈ અને જૂનાગઢમાં પૂરો કર્યો. વર્ષ 1922માં, તેમણે મુંબઈમાં એલ.એલ.બી.નો અભ્યાસ પૂરો કર્યો.

શાળા અને કોલેના અભ્યાસ દરમિયાન થયેલા વિવિધ અનુભવોને કારણે તેમનું મન સંસારમાંથી ઉઠતું ગયું હતું. એલ.એલ.બી.ની ડિગ્રી મેળવ્યા પછી તેમણે વકીલાત શરૂ કરી હતી. પરંતુ અહીં પણ ન્યાય-અન્યાય, વર્ષો સુધી વિના કારણ ખેંચાતા કેસ વગેરે જોઈને તેઓ સંસારથી વિરક્ત થતા ગયા.

વર્ષ 1933માં, 20 મેના રોજ ગંભીર બીમારી દરમિયાન તેમણે આંતરસ્ફૂર્ણાથી ઇશ્વરને પૂર્ણ સમર્પણ કર્યું. તે પછી તેમણે પોતાની વકીલાત સંકેલી લીધી અને ઘર સહિત જે કંઈ હતું તે બધું જ અન્યોને સોંપીને ગુજરાતમાં વિવિધ સ્થળે તિર્થાટન કર્યું.

## સત્સંગ અને પદો 
1939થી રાધેશ્યામ જૂનાગઢ આવીને વસ્યા. આ પછીનાં વર્ષો દરમિયાન પણ તેમનો પ્રવાસ ચાલુ રહ્યો. તેની સાથોસાથ તેમનો સત્સંગ પણ વિસ્તરતો ગયો.

રાધેશ્યામ પ્રેમભક્તિનાં પદો માટે પણ જાણીતા બન્યા. તેમણે લખેલાં 250થી વધુ પદોનો સંગ્રહ ‘કૃષ્ણ કિર્તનાવલી’ નામે પુસ્તક સ્વરૂપે 1992માં પ્રકાશિત થયો હતો. તેમનાં નીચેનાં પદો વિશેષ જાણીતાં છેઃ

# પીધી રે મેં તો પ્રેમરસભર પ્યાલી...
# સખી મેરા સાંવરા રસભીના રસાળ...
# તુમ ક્યા જાનો મૈયા શ્યામ કી સુરત કૈસી હૈ...
# શ્યામસુંદર ઘનશ્યામ જો, એવા પ્રભુને ક્યારે નીરખીએ રે લોલ...
# પ્યારે રાધેરાધે બોલો, અંતર કે પટ ખોલો...
# ગુંજત ગુંજત મધુરા મોર...

## પુસ્તકો 
રાધેશ્યામે 1979માં નરસિંહ મહેતાનાં ભજનોનો અંગ્રેજી અનુવાદ (Selected Poems of Mehta Narsinh) પ્રકાશિત કર્યો.

આ ઉપરાંત રાધેશ્યામે નીચેનાં પુસ્તકો લખ્યાંઃ

# ગીતાબોધ (અનુવાદ)
# ગીતા (સમશ્લોકી અનુવાદ)
# ભાગવત એકાદશ સ્કંધ (અનુવાદ)
# ભાગવત એકાદશ સ્કંધ (સમશ્લોકી અનુવાદ)
# કૃષ્ણ કિર્તનાવલી ભાગ-1
# કૃષ્ણ કિર્તનાવલી ભાગ-2
# પરમ ભાગવત મ્હેતા નરસિંહનું સાચું દર્શન
# શિવશક્તિસ્તવન ને સાદો પૂજનવિધિ
# શ્રી સત્યનારાયણ વ્રત ને પૂજનવિધિ
# જનોઈવ્રત પાલન
# શ્રી કૃષ્ણચરિત્ર ને ભાગવત-સત્યદર્શન
# રાધેશ્યામ આસનનો યોગને સત્સંગ
# રાધેશ્યામ ધર્મબોધ યાને સંતવાણી
# રાધેશ્યામ ભજન, ધૂન ને નિત્યક્રમ

## સંદર્ભ
રામચંદ્ર પટેલ

**રામચંદ્ર બબલદાસ પટેલ** (જન્મ: ૧ ઑગસ્ટ ૧૯૩૯), જેઓ તેમના ઉપનામ **સુક્રિત**થી પણ ઓળખાય છે તે ગુજરાતી કવિ, નવલકથાકાર અને ટૂંકી વાર્તા લેખક છે.

## જીવન 
રામચંદ્ર પટેલનો જન્મ ૧ ઓગસ્ટ ૧૯૩૯ રોજ ઉમતા (હાલ જિ. મહેસાણા)માં થયેલો. તેમણે પ્રાથમિક અને માધ્યમિક શિક્ષણ ઉમતા અને વિસનગરથી લીધું. ચિત્રકળામાં રસ હોઈ એસ. એસ. સી. પછી સી. એન. કલાવિદ્યાવિહાર,અમદાવાદમાં જોડાયા અને ડી.એમ.ની પદવી મેળવી. ઉમતા પાછા ફરી ચિત્રશિક્ષક તરીકે હાઈસ્કૂલમાં જોડાયા જ્યાં ૩૮ વર્ષ સેવા આપી નિવૃત થયા.

## સર્જન 
રામચંદ્રભાઈનું લેખન તેમના ગ્રામીણ જીવન, કુદરત અને કૃષિ સાથેના ગાઢ સંપર્કથી પ્રભાવિત છે. 'સ્વર્ગનો અગ્નિ' (૧૯૮૧)માં નાયક કલ્કિ બની હિંસા દ્વારા માનવતાને બચાવવા નીકળે છે. 'અમૃતકુંભ' (૧૯૮૨)માં નાયક પોતાની વાસનાઓ સામે લડે છે. 'ચિરયાત્રી' (૧૯૮૬)માં નાયક વર્ષો પછી રણમાં સમાઈ ગયેલા તેના ગામને જોઈને ભૂતકાળ વાગોળે છે. તેમની અન્ય નવલકથાઓ 'રાજગઢી' (૧૯૯૬), 'મેરુયજ્ઞ' (૧૯૯૮), 'અંગારક' (૧૯૯૯), 'સોનેગરુ' (૨૦૦૪), 'અરણ્યદ્વાર' (૨૦૦૬) વગેરે છે.

'સ્થળાંતર' અને 'એક બગલથેલો' (૧૯૯૮) તેમના ટૂંકી વાર્તા સંગ્રહ છે જેમાં સ્થળાંતર, નિયતિ અને તેના મનોવૈજ્ઞાનિક પ્રભાવ વિશેની વાર્તાઓ છે.  'અગિયાર દેરાં' (૨૦૧૨) ગ્રામીણ પર્યાવરણમાં રચાયેલ વાર્તા સંગ્રહ છે. 'અડધો સૂરજ સુકો, અડધો લીલો' (૨૦૦૦) એ પ્રકૃતિવિષયક નિબંધસંગ્રહ છે. તેમણે 'હું ખાડામાંથી બહાર' (૧૯૭૨)નું સંપાદન કર્યું છે.

## પુરસ્કારો 
વર્ષ ૨૦૦૪માં તેમને કુમાર સુવર્ણ ચંદ્રકથી નવાજવામાં આવ્યા હતા. તેમને ગુજરાતી સાહિત્ય પરિષદ અને ગુજરાત સાહિત્ય અકાદમી તરફથી પણ ઇનામો મળ્યા છે. 

## આ પણ જુઓ 
* ગુજરાતી સાહિત્યકારો

## સંદર્ભ 
શ્રેણી:ગુજરાતી સાહિત્યકાર
શ્રેણી:જીવિત લોકો
શ્રેણી:૧૯૩૯માં જન્મ
શ્રેણી:કુમાર સુવર્ણચંદ્રક વિજેતા
નિકોબાર ટાપુઓ

thumb|200x200px|નિકોબાર ટાપુઓનો નકશો

**નિકોબાર ટાપુઓ** પૂર્વી હિંદ મહાસાગરમાં એક ટાપુની સાંકળ છે. તે ભારતનો ભાગ છે.

નિકોબાર ટાપુઓમાં વિવિધ કદનાં ૨૨ ટાપુઓનો સમાવેશ થાય છે. તેમાં ગ્રેટ નિકોબાર સૌથી મોટો ટાપુ છે. આ ટાપુ-સાંકળનો કુલ જમીન વિસ્તાર ૧૮૪૧ ચો કિ.મી. છે. તેના પર આવેલ માઉન્ટ થુલીયર એ પર સર્વોચ્ચ શિખર છે. તેની ઊંચાઈ ૬૪૨ મીટર છે. ૨૦૦૧માં ટાપુઓ પરની વસ્તી ૪૫,૦૨૬ હતી, જેમાંથી આશરે ૬૫% લોકો અહીંના મૂળ નિવાસીઓ છે. (નિકોબારી અને શોમ્પેન લોકોને ભારત અનુસૂચિત જનજાતિમાં નોંધાયેલા છે) તે સિવાય ૩૫% લોકો ભારત અને શ્રીલંકાથી સ્થળાંતર કરી આવ્યા છે.

નિકોબાર ટાપુઓ ભારતીય ઉપખંડની દક્ષિણ-પૂર્વ દિશામાં આવેલા છે. તે ભારતની મુખ્ય ભૂમીથી બંગાળની ખાડીમાં લગભગ ૧૩૦૦ કિમી દૂર અને આંદામાન ટાપુઓથી ૧૫૦ કિમી દૂર આવેલા છે. તે બે વચ્ચે *ટેન ડિગ્રી ચેનલ* આવેલી છે. ઈંડોનેશિયાના સુમાત્રાથી ટાપુ દક્ષિણપૂર્વ તરફ ૧૮૯ કિમી દૂર છે. આંદામાન અને નિકોબાર ટાપુઓ બંગાળની ખાડી આંદામાન સમુદ્રથી અલગ કરે છે. ૨૦૦૪ના ની હિંદ મહાસાગરના ધરતીકંપ સુધી ગ્રેટ નિકોબારની દક્ષિણમાં આવેલો ઇન્દિરા પોઇન્ટ, ભારતીય ક્ષેત્રનો સૌથી દક્ષિણે આવેલો બિંદુ હતો.

આ ટાપુઓ ત્રણ જૂથમાં વિભાજીત છે. ઉત્તરી જૂથમાં કાર નિકોબાર (૧૨૭ ચો. કિ.મી.) અને નિર્વાસિત બત્તી માલવ (૨ ચો. કિ.મી.). મધ્ય જૂથમાં ચોરા (૮ ચો. કિ.મી.), ટેરેસા (૧૦૧ ચો.કિ.મી.), પોહહત (૧૩.૩ ચો.કિ.મી.), કચલ (૧૭૪ ચો. કિ.મી.), કેમોર્ટા (૧૮૮ ચો. કિ.મી.), નાન્કોવ્રી (૬૭ ચો. કિ.મી.) અને ટ્રિંકેટ (૮૬ ચો. કિ.મી.); આઇલ ઓફ મેન અને તિલંગચોંગ (૧૭ ચો. કિ.મી.) નિર્વાસિત છે. તિલંગચોંગ એક વન્યજીવન અભયારણ્ય છે. દક્ષિણ જૂથમાં ગ્રેટ નિકોબાર (૧૦૪૫ ચો. કિ.મી.), લિટલ નિકોબાર (૧૫૭ ચો. કિ.મી.), કુંડુલ (૪ ચો. કિ.મી.) અને પુલોમિલો (૧ ચો. કિ.મી.); મેરો, ટ્રાક, ટ્રેસ, મેન્ચેલ, ક્યુબ્રા, પીજીયન અને મેગાપોડના ટાપુઓ નિર્વાસિત છે. મેગાપોડ પણ એક વન્યજીવન અભયારણ્ય છે. 

વહીવટી રીતે ટાપુઓ અંદામાન અને નિકોબાર દ્વીપસમૂહનો ભાગ છે, જે ભારતનો કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશ છે. આંદામાન અને નિકોબાર ટાપુઓની રાજધાની દક્ષિણ આંદામાન પર આવેલ નગર - પોર્ટ બ્લેયર છે. આ કેંદ્ર શાસિત પ્રદેશને બે જિલ્લાઓમાં વહેંચવામાં આવે છે, આંદામાન જિલ્લો અને નિકોબાર જિલ્લો (નિકોબાર જિલ્લો તેના બધા ટાપુઓને આવરી લે છે). ભારત સરકારે પરમિટ દ્વારા નિકોબારની પ્રવેશને નિયંત્રિત રાખ્યો છે અને સામાન્ય રીતે બિન-ભારતીય નાગરિકોને નિકોબાર ટાપુઓની મુલાકાત લેવાની પરવાનગી નથી.

યુનેસ્કો વડે ગ્રેટ નિકોબાર ટાપુને *વર્લ્ડ નેટવર્ક ઓફ બાયોસ્ફિયર રીઝર્વ* તરીકે જાહેર કર્યો છે.

## સંદર્ભ 
શ્રેણી:ભારતીય ટાપુઓ
વિષાણુ

ની રચના, ઇલકેટ્રોન માઇક્રોસ્કોપમાં]]
**વિષાણુ** (વિષ+અણુ) અથવા **વાયરસ** (અંગ્રેજી: Virus) સૂક્ષ્મ કણ છે, જે સજીવ પણ હોય છે અને નિર્જીવ પણ હોય છે. તેનાથી રોગ થવાની સંભાવના ખુબજ રહેલી છે. વિષાણુ દરેક પ્રકારના જીવંત કોષ જેવા કે પ્રાણીઓ, વનસ્પતિઓથી લઈને બેક્ટેરિયા પર હુમલો કરી શકે છે.

વિષાણુ એ સજીવ-નિર્જીવને જોડતો કડીરૂપ, પ્રોટીનયુક્ત, ડીએનએ અથવા આરએનએ ધરાવતો કોષાંત્રિક પરોપજીવી સૂક્ષ્મ રાસાયણિક ઘટક છે. આ પરોપજીવી વિષાણુ વનસ્પતિ કે પ્રાણિકોષમાં પ્રવેશી યજમાનના ન્યૂક્લીઇક ઍસિડના સંજનીનો (જેનોન્સ) અને ચયાપચયી દ્રવ્યોની મદદથી પોતાના સંજનીનોની વૃદ્ધિ અને ગુણન કરે છે. વિષાણુઓના આ વિષમજાતીય સંજનીનો યજમાનના કોષોમાં પરિવર્તન લાવે છે અથવા તો તેનો સંપૂર્ણ નાશ કરે છે. આવા વિષાણુઓને સક્ષમ રોગજનક વિષાણુ તરીકે સંબોધવામાં આવે છે. કોષોના સંપર્કમાં ન આવ્યા હોય તેવા બાહ્ય કોષીય વિષાણુને વિરિયૉન (virion) કહે છે.

## ઈતિહાસ
ઈ.સ. ૧૯૩૫માં સ્ટેન્લીએ દર્શાવ્યું કે વિષાણુઓને અન્ય રસાયણોની માફક સ્ફટિકના રૂપમાં ફેરવી શકાય છે. ઈ.સ.૧૯૫૬નાણ્ શ્રેને દર્શાવ્યું કે તેમનો રાસાયણિક અર્ક જો કોઈ કોષમાં પ્રવેશે તો તે તેને વિષાણુનો ચેપ લાગે છે. આમ વિષાણુઓ 'જીવતાં રસાયણો' જેવા છે. તેમને જીવનના સૌથી નાના એકમ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.

## રચના
આકાર અને કદમાં અત્યંત ભિન્ન હોવા છતાં દરેક વિષાણુમાં મૂળભૂત રીતે કેટલીક સામ્યતા હોય છે. બધા વિષાણુઓ પ્રોટીન અને ન્યૂક્લિઇક ઍસિડ (DNA અથવા RNA)ના અણુઓના બનેલા હોય છે. ન્યૂક્લિઇક ઍસિડના અણુ સંજનીન તરીકે ગુણન માટે અગત્યની માહિતીઓ ધરાવે છે. સંજનીનો DNA અથવા RNAની શૃંખલા-સ્વરૂપે આવેલા હોય છે.

વિષાણુને જોવા ઇલેકટ્રોનિક સૂક્ષ્મદર્શક (માક્રોસ્કોપ)ની જરૂર પડે છે. તે કદમાં ખુબજ નાના હોય છે અને તે ૨૦ નેનોમીટરથી લઈ ૪૦૦ નેનોમીટર સુધીના હોય છે.

## આ પણ જુઓ 
* કોરોનાવાયરસ

## સંદર્ભ 
શ્રેણી:વિષાણુ
માઉન્ટ મેડૉના

**માઉન્ટ મેડોના** એ *દક્ષિણપશ્ચિમ સાન્તા ક્લેરા કાઉન્ટી*, કેલિફોર્નિયા, અમેરિકા ખાતે *સાન્તા ક્રુઝ પર્વતમાળા*ના દક્ષિણી છેડા તરફ આવેલું એક અગ્રણી શિખર છે. આ જાણીતું પર્વતસ્થળ કાઉન્ટી પાર્ક દ્વારા ઘેરાયેલ છે અને દક્ષિણ સાન્તા ક્લેરા ખીણમાંથી પસાર થતા યુ.એસ. રૂટ ૧૦૧ તથા *દક્ષિણ સાન્ટા ક્રૂઝ કાઉન્ટી* ખાતે આવેલા *વૉટસનવિલે* શહેર નજીકથી પસાર થતા *કેલિફોર્નિયા સ્ટેટ રૂટ ૧૫૨* પરથી જોઈ શકાય છે.

## ઇતિહાસ 
ઓગણીસમી સદીના ઉત્તરાર્ધમાં હેન્રી મિલર નામના પશુ પાલકે પર્વતશિખર નજીક ઉનાળુ ઘરનું નિર્માણ કરાવ્યું હતું.

## માઉન્ટ મેડોના કાઉન્ટી પાર્ક 
*માઉન્ટ મેડોના કાઉન્ટી પાર્ક* એ *સાન્તા ક્લેરા કાઉન્ટી પાર્ક્સ* ખાતે આવેલા ૨૮ ઉદ્યાનો પૈકીનું એક છે. માઉન્ટ મેડોના કાઉન્ટી પાર્ક પર્વતની આસપાસ   જેટલા વિસ્તારમાં ફેલાયેલ છે, જેની પૂર્વ તરફ *સાન્તા ક્લેરા ખીણ* અને પશ્ચિમ બાજુ *મોન્ટેરી દરિયાઇ ખાડી* આવેલ છે.  આ ઉદ્યાન  લંબાઈ ધરાવતા વનવિહાર માર્ગ સહિત હાઇકિંગ તેમ જ અશ્વારોહણ (એક્વેસ્ટ્રિયન) પ્રવૃત્તિઓ સાથે તીરંદાજી ક્ષેત્ર તથા એમ્ફિથિયેટરની સગવડો પણ પ્રદાન કરે છે. અહીં ઉજાણી (પિકનિક) તેમ જ રાત્રી કેમ્પ માટેની સુવિધા પણ પૂરી પાડવામાં આવે છે. માઉન્ટ મેડોના કાઉન્ટી પાર્ક  કેટલાક એવા ઉદ્યાનો પૈકીનું એક છે, કે જે કેમ્પગ્રાઉન્ડ ખાતે કૂતરાઓને રાખવાની મંજૂરી આપે છે.

## સંદર્ભો 
## બાહ્ય કડીઓ 
*  

શ્રેણી:અમેરિકા
શ્રેણી:પર્વત
ક્રાંતિગુરુ શ્યામજી કૃષ્ણવર્મા કચ્છ વિશ્વવિદ્યાલય

thumb| યુનિવર્સિટી મેઇન ગેટ ભુજ
**ક્રાંતિગુરુ શ્યામજી કૃષ્ણ વર્મા કચ્છ વિશ્વવિદ્યાલય** એ ગુજરાતનું એક રાજ્ય વિશ્વવિદ્યાલય છે. આ વિશ્વવિદ્યાલયનો હેતુ પ્રાદેશિક અને ગ્રામીણ વિસ્તારોમાં ઉચ્ચ શિક્ષણને પ્રોત્સાહન આપવાનો છે. તેનું નામ ગુજરાતમાં કચ્છના સ્વાતંત્ર્ય વીર શ્યામજી કૃષ્ણ વર્માના નામે રાખવામાં આવ્યું છે.

## ઇતિહાસ 
ઈ.સ. ૨૦૦૩ સુધી કચ્છ જિલ્લાની કોલેજોનું નિયમન ગુજરાત યુનિવર્સિટી હેઠળ કરવામાં આવતું હતું. જો કે ૨૦૦૧ના ગુજરાત ભૂકંપ પછી પુન:વિકાસની યોજનાને પગલે, ગુજરાત સરકારે કચ્છ પ્રદેશ માટે અલગ યુનિવર્સિટી પૂરી પાડવાનું નક્કી કર્યું. ક્રાંતિગુરુ શ્યામજી કૃષ્ણ વર્મા કચ્છ યુનિવર્સિટી અધિનિયમ માર્ચ ૨૦૦૩માં સરકારી ગેઝેટમાં પ્રકાશિત થયો હતો.  

૨૪ સપ્ટેમ્બર ૨૦૦૪ના ઇશ્વવિદ્યાલયની ઈમારતનું ભૂમિ પુજન કરવામાં આવ્યું હતું. વહીવટી વિભાગ, ચાર ફેકલ્ટી વિભાગ, પુસ્તકાલય, કૉમ્પ્યુટર બિલ્ડિંગ, ગેસ્ટ હાઉસ, છાત્રાલય માટે બાંધકામનો ખર્ચ 35 કરોડ (ગુજરાત રાજ્ય દ્વારા ભંડોળ) અંદાજવામાં આવ્યો હતો. કચ્છ યુનિવર્સિટીએ ઈ.સ. ૨૦૦૭ માં નવા કેમ્પસમાં તેની વહીવટી અને શૈક્ષણિક પ્રવૃત્તિ શરૂ કરી હતી. 

ઈ.સ. ૨૦૦૪માં ૧૦ કૉલેજો સાથે યુનિવર્સિટી શરૂ થઈ હતી,આજે તે ૨૦૦૦૦થી વધુ વિદ્યાર્થીઓ ૪૪ કૉલેજો આશરે ૨૫૦ શિક્ષકો ધરાવે છે. આ વિશ્વવિદ્યાલય વિનયન(આર્ટસ), વાણિજ્ય (કોમર્સ), વિજ્ઞાન(સાયન્સ), શિક્ષણ(એજ્યુકેશન), કાયદો(લૉ), તંત્રજ્ઞાન(ટેક્નોલૉજી)માં ઈજનેરી(એન્જિનીયરીંગ) અને ઔષધશાસ્ત્ર(ફાર્મસી) સહિતની શાખામાં શિક્ષણ આપે છે. 

## વિભાગો 
* રસાયણશાસ્ત્ર વિભાગ
* પૃથ્વી અને પર્યાવરણ વિજ્ઞાન વિભાગ
* કમ્પ્યુટર સાયન્સ વિભાગ
* પુરાતત્ત્વ વિભાગ
* ઇંગલિશ વિભાગ
* શિક્ષણ વિભાગ
* ગુજરાતી વિભાગ
* સંસ્કૃત વિભાગ
* કોમર્સ એન્ડ મેનેજમેન્ટ વિભાગ
* અર્થશાસ્ત્ર વિભાગ
* સામાજિક કાર્ય વિભાગ
* જાહેર વહીવટ વિભાગ

## માન્ય કોલેજો અને સંસ્થાઓ 
* એચજેડી સાયન્સ કૉલેજ 
* શેઠ ડી.એલ. લો કોલેજ
* શ્રી રામજી રવિજી લલાન કૉલેજ
* શ્રી રામજી રવિજી લાલન કૉલેજ 
* શેઠ શુરજી વલ્લભદાસ આર્ટસ એન્ડ કોમર્સ કૉલેજ 
* આર્ટસ એન્ડ સાયન્સની તોલાની કોલેજ 
* એમ.વી.એસ. કોલેજ ઓફ મેનેજમેન્ટ એન્ડ આઇટી 
* જીએમડીસી પ્રાયોજિત: એમવી અને એમપી રામની આર્ટસ કૉલેજ અને આર કે ખેતી કોમર્સ કૉલેજ 
* દાદા દુખાયલ કોલેજ ઓફ એજ્યુ 
* ડૉ. એચઆર ગજવાની કોલેજ ઓફ એજ્યુ 
* તોલાની ઇન્સ્ટિટ્યુટ ઓફ કોમર્સ 
* શ્રી જે.બી. ઠાકરે કોમર્સ કૉલેજ
* એસ.આર.કે. ઇન્સ્ટિટયૂટ ઓફ સોશિયલ સાયન્સિસ 
* એસઆરકે ઇન્સ્ટિટયુટ ઓફ મેનેજમેન્ટ એન્ડ કમ્પ્યુટર એજ્યુકેશન 
* શ્રીમતી એચ.બી. પાલન કોલેજ ઓફ આર્ટસ એન્ડ કોમર્સ 
* બાબા નહરસિંહ ઇન્દ્રપ્રસ્થ મહા વિદ્યાલય 
* બાબા નહરસિંહ ઇન્દ્રપ્રસ્થ મહા વિદ્યાલય 
* એસ.એમ.ટી. વી.ડી. ઠક્કર કોલેજ ઓફ એજ્યુ 
* એમડી કોલેજ ઓફ એજ્યુ 
* શ્રી નારાયણ કમ્પ્યુટર કૉલેજ 
* એસ.ડી. શેઠિયા કોલેજ ઓફ એજ્યુ 
* શ્રી ઝેડ પટેલ ચે. ટ્રસ્ટ સંચાલિત એમએસડબલ્યુ પીજી સેન્ટર 
*  તોલાની કોમર્સ કૉલેજ 
* સંસ્કર ઇન્સ્ટિટ્યુટ ઑફ મેનેજમેન્ટ એન્ડ ઇન્ફર્મેશન ટેકનોલોજી 
* સેઠ આરડી એજ્યુકેશન ટ્રસ્ટ સંચાલિત કેન્યા અને આંકરવાલા અને શ્રીમતી. સી.એચ. શાહ આર્ટસ એન્ડ કોમર્સ કૉલેજ, મુન્દ્રા 
* વીરયતન ઇન્સ્ટિટ્યુટ ઑફ કમ્પ્યુટર એપ્લિકેશન એન્ડ બિઝનેસ એડમિનિસ્ટ્રેશન 
* બાહ્ય અભ્યાસ માટે યુનિવર્સિટી સ્ટડી સેન્ટર 
* એન્કર એજ્યુકેશન સોસાયટી સંચાલિત કોલેજ ઓફ પીજીડીએચઆરએમ 
* ડી.એન.વી. આંતરરાષ્ટ્રીય શિક્ષણ એકેડમી 
* બીએમસીબી કોલેજ ઓફ નર્સિંગ
* સરકારી વિનયન અને વાણિજ્ય કૉલેજ રાપર

## સંદર્ભ 
## બાહ્ય કડીઓ 
* સત્તાવાર વેબસાઇટ  
* કમ્પ્યુટર સાયન્સ વિભાગ  
* રસાયણશાસ્ત્ર વિભાગ  

શ્રેણી:ગુજરાતની યુનિવર્સિટીઓ
શ્રેણી:શિક્ષણ
સરથાણા નેચર પાર્ક

**સરથાણા નેચર પાર્ક** એ સુરત , ગુજરાત , ભારત સ્થિત સુરત મ્યુનિસિપલ કૉર્પોરેશન દ્વારા સંચાલિત અને સંચાલિત પ્રાણી **સંગ્રહાલય છે** . 

આ રાજ્યનું સૌથી મોટું પ્રાણી ઉદ્યાન છે અને ગુજરાતનાં સૌથી જૂનાં પ્રાણી સંગ્રહાલય ઉદ્યાનો પૈકીનું એક છે, જેની ઉત્તર દિશા તરફ તાપી નદી વહે છે તેમ જ આ ઉદ્યાન ૮૧ એકર જેટલા વિસ્તારમાં ફેલાયેલો છે અને સુરત-કામરેજ રોડ તેની દક્ષિણ બાજુ પર આવેલ છે. 

પ્રાણી સંગ્રહાલયની સ્થાપના ઈ. સ. ૧૯૮૪ના સમયમાં કરવામાં આવી હતી, જે દક્ષિણ ગુજરાતનું પ્રથમ પ્રાણી સંગ્રહાલય અને ગુજરાતનું પ્રથમ સંવર્ધન કેન્દ્ર છે.  પ્રાણી સંગ્રહાલય ખાતે સફળતાપૂર્વક સિંહ, શાહી બંગાળ વાઘ, હિમાલયન રીંછ અને સફેદ મોરનો ઉછેર કરવામાં આવ્યો છે.     

## આ પણ જુઓ 
સુરતમાં પ્રવાસી આકર્ષણની યાદી 

## સંદર્ભ 

## બાહ્ય કડીઓ 
* સુરત મ્યુનિસિપલ કોર્પોરેશનની વેબસાઇટ  

શ્રેણી:સુરત શહેર
શ્રેણી:પ્રાણી સંગ્રહાલય
શ્રેણી:જોવાલાયક સ્થળો
આશાપુરા માતા

**આશાપુરા માતા** કચ્છના પ્રમુખ દેવી-દેવતાઓમાંના એક છે. તેમનું નામ સૂચવે છે તેમ આ દેવી છે જે તેમના પર શ્રદ્ધા ધરાવનારા અને પૂજનારાઓની ઇચ્છાઓ અને ઇચ્છાઓ પૂરી કરે છે એવી માન્યતા છે. આશાપુરા માતાની મોટાભાગની મૂર્તિ વિશેની વિશિષ્ટ વસ્તુ એ છે કે તેમાં આંખની ૭ જોડીઓ હોય છે. 

તેમના મંદિરો મુખ્યત્વે ગુજરાત અને રાજસ્થાન માં જોવા મળે છે. આશાપુરા માતાજી પૌરાણિક દેવી શાકંભરી નું સ્વરૂપ મનાય છે. 

## કુળદેવી 
ઘણાં કચ્છી સમુદાયો તેમને કુળદેવી અથવા ઇષ્ટદેવી (કુળદેવી થી અલગ આરાધ્ય દેવી) માને છે જેમકે ચૌહાણ, જાડેજા રાજપૂતો, કચ્છ રજવાડું, નવાનગર રજવાડું , રાજકોટ , મોરબી , ગોંડલ રાજ્ય અને ધ્રોલ ના રાજવંશો તેમને ઇષ્ટદેવી માને છે. દેવીનું મુખ્ય મંદિર કચ્છમાં આવેલ માતાનો મઢમાં ખાતે આવેલું છે. જ્યાં કચ્છના જાડેજા શાસકોની ઇષ્ટદેવી અને પ્રદેશની મુખ્ય ક્ષેત્રપાલિકા દેવી તરીકે તેની પૂજા થાય છે. કચ્છના ગોસર અને પોલાડીયા સમુદાયો તેમને કુળદેવી માને છે.

સિંધી સમુદાયના ખીચડા કુળના લોકો આશાપુરા માતાની કુળદેવી તરીકે પૂજા કરે છે. ગુજરાત જુનાગઢના દેવચંદાની પરિવાર તેમની કુળદેવી તરીકે પૂજા કરે છે. જુનાગઢમાં ઉપરકોટની બાજુમાં તેમનું મંદિર છે.

ગુજરાતમાં પણ ઘણા ચૌહાણ, તરાળ (ઠાકોર), પુરબિય જેવા બારીયા રાજપૂતો પણ તેમની કુળદેવી તરીકે પૂજા કરે છે. દેવડા રાજપુતો પણ તેમને કુળદેવી તરીકે તેની પૂજા કરે છે. બિલોર જેવા બ્રાહ્મણ જ્ઞાતિઓ, ગૌર [લાટ], ઠાંકી, પંડિત અને દવે પુષ્કર્ણા, સોમપુરા સલાટ પણ તેમને તરીકે પૂજે છે. વૈષ્ય સમુદાયમાં, જેમ કે વિજયવર્ગીય જ્ઞાતિ તેમની પૂજા કરે છે. બ્રહ્મ ક્ષત્રિ જાતિ પણ તેમની કુળદેવી તરીકે ઉપાસના કરે છે.

રાજકોટ, ધ્રાફા, સુરતના રઘુવંશી લોહણાઓનો સોઢા તરીકે ઓળખાતો સમુદાય પણ તેમની કુળદેવી તરીકે પૂજા કરે છે. 

## મંદિરો 
[thumb| અમરેલી જિલ્લાના [ગાધકડા (તા. સાવરકુંડલા)|ગાધકડા ગામમાં આશાપુરા માતાજી ]]
આશાપુરા માતાનું મુખ્ય અને મૂળ મંદિર, કચ્છના માતાનો મઢમાં આવેલું છે, જ્યાં કચ્છના જાડેજા શાસકો તેમની કુલદેવી અને પ્રદેશના મુખ્ય વાલી દેવતા તરીકે પૂજે છે. આ મંદિર ભુજથી ૮૦ કિમી દૂર આવેલું છે. તેનું બાંધકામ ઈ.સ. ૧૩૦૦ની આસપાસ તે સમયના કચ્છના રાજવી લાખો ફુલાણીના દરબારના કરાડ વાણિયા મંત્રીઓ દ્વારા કરાવવામાં આવ્યું હતું. તે દેવીના આશીર્વાદ મેળવી યુદ્ધ જીત્યા બાદ જાડેજા શાસકો દ્વારા કુલદેવી તરીકે સ્વીકારવામાં આવ્યા હતા. તેમનું અન્ય અન્ય એક મંદિર ભુજ ખાતે કોટની અંદર આવેલું છે.

અન્ય જાડેજા બહુમતી ધરાવતા ક્ષેત્રો જેમકે રાજકોટ, જસદણ, મોરબી, ગોંડલ, જામનગર, ઘુમલી, 

એક કથા એવી છે કે અમુક એક સતીની વિનંતી કરવાથી મ શક્તિએ બરડા ટેકરીઓ ઉપર ઘુમલીમાં એક દૈત્યનો નાશ કર્યો. તે સતીએ મા શક્તિને ત્યાંજ રહેવા વિનંતી કરી અને તે સ્થળે મંદિત બનત અ તેમને આશાપુરા મા એવું નામ અપ્યું. આ મંદિરને માતાજીનું પ્રથમ મંદિર મનાય છે. 

અમરેલી જિલ્લાના ગાધકડા ગામમાં પણ તેમનું મંદિર છે. નવરાત્રીના પ્રથમ દિવસે, અહીં ઘણા લોકો માતાજીના યજ્ઞમાં ભાગ લેવા આવે છે. 

રાજસ્થાનમાં પોખરણ, મોદ્રણ અને નાડોલમાં તેમના મંદિરો છે મુંબઈમાં પણ આશાપુરા માતાનું પ્રખ્યાત મંદિર છે.

બેંગ્લોરમાં બાનેરગટ્ટા રાષ્ટ્રીય ઉદ્યાનમાં તેમના નામે "શ્રી આશુપુરા માતાજી મંદિર" મંદિર છે.

પુણેમાં કોંઢવા નજીક પણા તેમનું મંદિર છે. 

## આ પણ જુઓ 
* માતાનો મઢ 
* આશાપુરી વાવ 

## સંદર્ભ 
શ્રેણી:હિંદુ દેવતા
સરદાર રાજકીય સંગ્રહાલય, જોધપુર

**સરદાર રાજકીય (સરકારી) સંગ્રહાલય** એક જાણીતું સંગ્રહાલય છે, જે જાહેર ઉદ્યાન (ઉમેદ બાગ), જોધપુર, રાજસ્થાન, ભારત ખાતે આવેલ છે. આ સંગ્રહાલયનું નામ, જોધપુરના મહારાજા સરદાર સિંઘના નામ પરથી રાખવામાં આવ્યું હતું તેમ જ  તેમના પુત્ર, મહારાજા ઉમેદસિંહના શાસન સમયમાં તેનું નિર્માણ કરાવવામાં આવ્યું હતું.  તે ઈ.સ. ૧૯૦૯ના વર્ષમાં હેનરી વૉન લેન્ચેસ્ટર દ્વારા બનાવવામાં આવ્યું હતું અને ઔપચારિક રીતે ૧૭મી માર્ચ, ૧૯૩૬ના રોજ જાહેર જનતા માટે ખુલ્લું મૂકવામાં આવ્યું હતું.  

## સંગ્રહાલય 
વર્તમાન સમયમાં સંગ્રહાલય ખાતે આ નિહાળી શકાય છે: 

* ૩૯૭ પથ્થરના શિલ્પો 
* ૧૦ શિલાલેખો 
* ૧૯૫૧ લઘુચિત્ર ચિત્રો 
* ૧૨ પાકા માટીના નમૂના (ટેરાકોટ્ટા) 
* ૩૨ ધાતુની વસ્તુઓ 
* ૧૭૮ શસ્ત્રો 
* ૧૧૧,૭૦૩ સિક્કા 
* ૪૧૦૭ અન્ય વિવિધ વસ્તુઓ 

મ્યુઝિયમને ચાર વિભાગમાં વિભાજિત કરવામાં આવેલ છે- પુરાતત્વીય વિભાગ, શસ્ત્ર વિભાગ, કલા અને હસ્તકલા વિભાગ તથા ઐતિહાસિક વિભાગ.  આ સંગ્રહાલય ખાસ કરીને શસ્ત્ર, વસ્ત્ર, લઘુચિત્ર (મીની પોર્ટ્રેટ્સ) અને સ્થાનિક કલા અને હસ્તકલા બાબતે સમૃદ્ધ છે. 

## સંદર્ભો 
## બાહ્ય કડીઓ 
* અધિકૃત વેબસાઇટ

શ્રેણી:જોધપુરના પ્રવાસી આકર્ષણો
જનતા દળ (ગુજરાત)

**જનતા દળ (ગુજરાત)** ગુજરાત, ભારતનો રાજકીય પક્ષ હતો. તે જનતા દળમાંથી વિભાજન પામેલું જૂથ હતું. આ જૂથના આગેવાનો ચીમનભાઈ પટેલ અને છબીલદાસ મહેતા હતા. પછીથી આ પક્ષ અને તેના નેતાઓ ભારતીય રાષ્ટ્રીય કોંગ્રેસમાં જોડાયા હતા. જનતા દળ (ગુજરાત‌) પક્ષ ૧૯૯૦માં સત્તામાં આવ્યો હતો અને ૧૯૯૫ સુધી સત્તા પર રહ્યો હતો. તેમની પાસે વિધાનસભાના ૭૦ ધારાસભ્યો હતા અને કોંગ્રેસ પક્ષના ૩૫ ધારાસભ્યનો ટેકો તેમને મળ્યો હતો.

રાજ્ય સભામાં દિનેશ ત્રિવેદીએ પક્ષનું પ્રતિનિધિત્વ કર્યું હતું.

## સંદર્ભ 
શ્રેણી:ગુજરાતનું રાજકારણ
મનોભાષાવિજ્ઞાન

**મનોભાષાવિજ્ઞાન** () અથવા **ભાષાનું મનોવિજ્ઞાન** () એ મનોવિજ્ઞાન અને ભાષાવિજ્ઞાનના પરસ્પર જોડાયેલા પાસાઓનો અભ્યાસ કરતી શાખા છે. મનોભાષાવિજ્ઞાનમાં મનુષ્ય દ્વારા ભાષાનું નિર્માણ કેવી રીતે થાય છે, મનુષ્ય ભાષાને કેવી રીતે સમજે છે તેમજ આ કૌશલ્ય મનુષ્ય કેવી રીતે ગ્રહણ કરે છે — વગેરે બાબતોનો વૈજ્ઞાનિક પદ્ધતિથી અભ્યાસ કરવામાં આવે છે.

## સંદર્ભો
ભુદરગઢ કિલ્લો

**ભુદરગઢ કિલ્લો** ભારત દેશના મહારાષ્ટ્ર રાજ્યના કોલ્હાપૂર જિલ્લામાં આવેલ એક પર્વતીય કિલ્લો (પહાડી દુર્ગ) છે.

૩૨૧૨ ફૂટ જેટલી ઊંચાઈ ધરાવતો આ કિલ્લો જિલ્લામથક કોલ્હાપૂર ખાતેથી આશરે ૫૦-૫૫ કિલોમીટર જેટલા અંતરે આવેલ છે. આઠસો મીટર લાંબો અને સાતસો મીટર પહોળો વિસ્તાર ધરાવતો આ કિલ્લો ભૈરવનાથના સ્થાનક માટે જાણીતો છે. કિલ્લા પાસે બે દરવાજા છે. ઘણાં સ્થળોએ દીવાલ તૂટી ગઈ હતી. પરંતુ વર્તમાન સમયમાં કિલ્લાનું સમારકામ કરી કિલ્લેબંધી સંપૂર્ણ કરવામાં આવેલ છે. અહીં દર વર્ષે મહા મહિનાના કૃષ્ણ પક્ષની દસમના દિવસે મોટી જાત્રા ભરાય છે.

## માર્ગ-દર્શન 
કોલ્હાપુરથી ગારગોટી અને ગારગોટીથી કિલ્લાની તળેટી સુધી પહોંચવા માટે મહારાષ્ટ્ર રાજ્ય પરિવહન નિગમની બસ ઉપલબ્ધ છે.

## બાહ્ય કડીઓ 
* ગઢનું માનચિત્ર

શ્રેણી:મહારાષ્ટ્રના કિલ્લાઓ
શ્રેણી:જોવાલાયક સ્થળો
સી.પી.જોશી

**સી.પી.જોશી** (આખું નામ: **ચંદ્રપ્રકાશ જોશી**) એક ભારતીય રાજકારણી છે, જે હાલમાં રાજસ્થાનની વિધાનસભાના અધ્યક્ષ છે. તે ભારતીય રાષ્ટ્રીય કોંગ્રેસના રાજકારણી છે.

## સંદર્ભ
શ્રેણી:રાજકારણી
દહીંવડા

**દહીં વડા** એ ભારતીય ઉપખંડમાં ખવાતો તાજો નાસ્તો છે અને સમગ્ર દક્ષિણ એશિયામાં લોકપ્રિય છે.  તે જાડા દહીં (દહીં) માં વડા (તળેલા લોટના દડા) પલાળી કે બોળીને તૈયાર કરવામાં આવે છે. 

## નામો 
દહીં વડા ઉર્દુમાં "દહીં બરે" (دہی بڑے) તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે. તેને પંજાબીમાં દહીં ભલ્લા અને  તમિળમાં થૈયર વડા કહે છે. મલયાલમમાં થૈરુ વડા, તેલુગુ માંપેરુગુ વડા, કન્નડામાં મોસારુ, ઓડિયામાં દહીં બારા (ଦହି ବରା) અને બંગાળીમાં દોઈ બોરા (દઇ બરા) કહેવાય છે.  

## ઇતિહાસ 
હાલના કર્ણાટક ના ૧૨મી સદીના શાસક સોમેશ્વર ત્રીજાએ સંકલિત્ કરાવેલા સંસ્કૃત જ્ઞાનકોશ *મનસોલ્લસા*માં *ક્ષીરવટા* તરીકે દહીં વડાની પાકવિધિનો ઉલ્લેખ કરવામાં આવ્યો છે. 

## તૈયારી 
અડદની દાળને ધોઈને રાતભર પલાળો. પલળેલી દાળને વાટી તેલમાં તળીને તેના વડા તૈયાર કરવામાં આવે છે. તૈયાર વડાને પાણીમાં પલાળી જાડા ફેંટેલા દહીંમાં મુકવામાં આવે છે. પીરસતી વખતે તેમાં કિશમીશ ઉમેરવામાં આવે છે. વડાના ખીરામાં ધાણા અથવા ફુદીના પાંદડા, મરચાંની ભૂકી, વાટેલા કાળા મરી, ચાટ મસાલો, જીરું, ખમણેલું નારિયેળ, લીલું મરચું, બુંદી, ખમણેલું આદુ અથવા દાડમ સાથે પીરસી શકાય છે. ભારતમાં કેટલાક સ્થળોએ મીઠી દહીંને પ્રાધાન્ય આપવામાં આવે છે, ખાસ કરીને મહારાષ્ટ્ર અને ગુજરાતમાં , જોકે સુશોભન સમાન રહે છે. કોથમીર અને આમલીના ચટણીનો મિશ્રણ ઘણી વખત સુશોભન માટે વપરાય છે.

ચિત્ર:Dahi Masala Vada.JPG|
ચિત્ર:Dahi Vada or Dahi Bhalla.JPG|
ચિત્ર:Dahi Bara - January 2019 - Bhubaneshwar.jpg|ઑડિશાના દોય બારા

## આ પણ જુઓ 
* દહીપૂરી 

શ્રેણી:દક્ષિણ ભારતની વાનગીઓ
અસિન

**અસિન** અથવા **અસિન થોટુમકલ** ભૂતપૂર્વ અભિનેત્રી છે.

શ્રેણી:ભારતીય અભિનેત્રી
શ્રેણી:૧૯૮૫માં જન્મ
શ્રેણી:ફિલ્મફેર પુરસ્કારોના વિજેતાઓ
શ્રેણી:જીવિત લોકો
૨૦૨૩ ક્રિકેટ વિશ્વકપ

**૨૦૨૩ ક્રિકેટ વિશ્વકપ** ૧૩મો એક દિવસ ક્રિકેટ સ્પર્ધાનો વિશ્વકપ હશે, જે સંપૂર્ણ પણે ભારતમાં ૯ ફેબ્રુઆરી ૨૦૨૩ થી ૨૬ માર્ચ ૨૦૨૩ દરમિયાન યોજવામાં આવશે.

## સંદર્ભ 
શ્રેણી:ક્રિકેટ
સૌરાષ્ટ્ર ક્રિકેટ સંઘ

**સૌરાષ્ટ્ર ક્રિકેટ સંઘ** એ ભારત દેશના ગુજરાત રાજ્યના કચ્છ અને સૌરાષ્ટ્ર પ્રદેશમાં ક્રિકેટ રમત પ્રવૃત્તિઓનું સંચાલન કરતી એક સંસ્થા છે. તે ભારતીય ક્રિકેટ નિયંત્રણ મંડળ સાથે સંકળાયેલ છે.

## બાહ્ય કડીઓ
*અધિકૃત વેબસાઇટ 

શ્રેણી:ક્રિકેટ
શેખ દીન મોહમ્મદ

**શેખ દીન મોહમ્મદ** એ એંગ્લો-ઇન્ડિયન પ્રવાસી, સર્જન અને ઉદ્યોગસાહસિક હતા જે પશ્ચિમી વિશ્વના સૌથી જાણીતા પ્રારંભિક બિન-યુરોપિયન સ્થળાંતરકર્તાઓમાંથી એક હતા. તેમણે ભારતીય રાંધણકળા અને શેમ્પૂ (મસાજ)ના સ્નાનપ્રથાનો રોગનિવારક મસાજ તરીકે યુરોપમાં પ્રારંભ કર્યો હતો. "શેમ્પૂ" શબ્દ 1860 ના દાયકા સુધી વાળ ધોવાના પ્રચલિત અર્થમાં જોવામાં આવતું નહોતું. તેઓ અંગ્રેજીમાં ગ્રંથ પ્રકાશિત કરનાર પ્રથમ ભારતીય પણ હતા.

## પ્રારંભિક જીવન
બંગાળ પ્રેસિડેન્સી ના ભાગ પછી ,પટના શહેરમાં 1759 માં જન્મેલા, શેખ દીન મોહમ્મદ બક્સર માંથી આવ્યા હતા. તેમના પિતા, જે પરંપરાગત નાઈ (જાતિ) ના હતા-ઇસ્ટ ઇન્ડિયા કંપનીમાં નોકરી કરતા હતા. તેમણે ઘણી જાતના  કીમિયાઓ શીખી વિવિધ આલ્કલી, સાબુ અને શેમ્પૂ બનાવવા માટે ઉપયોગમાં લેવાતી તકનીકો જાણી લીધી હતી.દીન મોહમ્મદે પાછળથી મુગલ સમ્રાટ શાહ આલમ II તથા અલ્હાબાદ અને દિલ્હી જેવા શહેરોની સમૃદ્ધિનું વિગતવાર વર્ણન કર્યું હતું અને મુઘલ સામ્રાજ્યના ગૌરવની ઝાંખી કરાવતી બાબતોની નોંધ પણ કરી હતી.

શેખ દીન મોહમ્મદ પટનામાં ઉછર્યા હતા. તેઓ યુવાન હતા ત્યારે તેમના પિતાનું અવસાન થયું. 10 વર્ષની વયે તેમને કેપ્ટન ગોડફ્રે ઈવાન બેકર -જેઓ એંગ્લો-આઇરિશ પ્રોટેસ્ટંટ અધિકારી હતા-ની દેખરેખ હેઠળ રાખવામાં આવ્યા. મોહમ્મદે એક પ્રશિક્ષિત સર્જન તરીકે  બ્રિટીશ ઇસ્ટ ઇન્ડિયા કંપની ની સેનામાં સેવા આપી હતી. 1782 સુધી મોહમ્મદ કેપ્ટન બેકરના યુનિટ/એકમ સાથે રહ્યા હતા. જ્યારે કેપ્ટને રાજીનામું આપ્યું એજ વર્ષે, મોહમ્મદે પણ 'તેમના શ્રેષ્ઠ મિત્ર' કૅપ્ટન સાથે ઇંગ્લેન્ડ જવાનું પસંદ કરીને સૈન્યમાંથી રાજીનામું આપ્યું હતું.  આ રેસ્ટોરન્ટમાં એમણે અવનવી ઓફરો કરી હતી જેમ કે હૂક્કા, ચિલમ તમાકુ અને ભારતીય વાનગીઓ. પરંતુ એમનું આ સાહસ નાણાકીય મુશ્કેલીઓના કારણે અધવચ્ચેથી સંકેલી લેવામાં આવ્યું હતું.

## યુરોપમાં માલીશની પ્રથાનો પ્રારંભ
પોતાની રેસ્ટોરન્ટ ખોલતા પહેલા, દીન મોહમ્મદ નાબોબ અને  બેસિલ કોક્રેન માટે લંડનમાં કામ કરતા હતા, જેમણે પોર્ટમેન સ્ક્વેર માં તેમના ઘરમાં જાહેર ઉપયોગ માટે વરાળ સ્નાન સ્થાપિત કર્યું હતું અને તેના તબીબી લાભોને પ્રોત્સાહન આપ્યું હતું. મોહમ્મદ ત્યાં 'ચમ્પી' અથવા 'શેમ્પૂ' (અથવા ભારતીય મસાજ) નો ચીલો પાડવા માટે જવાબદાર હોવાનું મનાય છે. 1814 માં, દીન મોહમ્મદ અને તેમની પત્ની બ્રાઇટન પાછા ફર્યા અને ઇંગ્લેન્ડમાં આજના ક્વિન્સ હોટેલ દ્વારા કબજે કરાએલ સ્થળ ઉપર પ્રથમ વ્યાપારી "શેમ્પુઇંગ" બાષ્પીભવન સ્નાનાગર ખોલ્યું હતું. તેમણે સ્થાનિક કાગળમાં "ભારતીય મેડિકેટેડ વૅપર બાથ (તુર્કીશ સ્નાનનો પ્રકાર)" તરીકે વર્ણવેલ, જે ઘણા રોગોની સારવાર કરે છે અને જ્યારે ઘણા બધા ચિકિત્સા નિદાન નિષ્ફળ થાય ત્યારે આ મસાજ શરીરને સંપૂર્ણ રાહત આપે છે. ખાસ કરીને સંધિવા અને પેરિટિકલ, ગૌટ, સખત સંધિવા, લંગડાતા પગ,અને સાંધાના દુખાવામાં આ મસાજ ઘણો ઉપયોગી સાબિત થયો છે. 

આ વ્યવસાયમાં એમને એટલી  સફળતા મળી હતી કે તેઓ "ડો. બ્રાઇટન" તરીકે ઓળખાવા લાગ્યા હતા. હોસ્પિટલના દર્દીઓ તેમને આ મસાજ બાબતે સારી રીતે ઓળખતા હતા.દીન મોહમ્મદને રાજા જ્યોર્જ ચતુર્થ અને વિલિયમ ચતુર્થ ના શેમ્પૂ સર્જન તરીકે નિયુક્ત કરવામાં આવ્યા હતા.

## સંદર્ભ
ફિલસ્ટીન

thumb|પેલેસ્ટાઈન ધ્વજ
**ફિલસ્તીન** અન્ય પ્રચલિત નામે **પેલેસ્ટાઇન** એ ગાઝા પટ્ટી અને વેસ્ટ બેંકના પ્રદેશો પર દાવો કરતું એક સાર્વભૌમ રાજ્ય છે. જેરુસેલમ અહીંની નિર્દિષ્ટ રાજધાની છે, પરંતુ વહીવટી કેન્દ્ર રામલ્લાહ છે. 

ફિલસ્તીનને સંયુક્ત રાષ્ટ્રસંઘના ૧૩૬ સભ્ય રાષ્ટ્રો દ્વારા માન્યતા આપવામાં આવી છે અને ૨૦૧૨થી તે સંયુક્ત રાષ્ટ્રસંઘમાં બિન-સભ્ય નિરીક્ષક રાજ્યનો દરજ્જો ધરાવે છે. તે આરબ લીગ, ઇસ્લામિક સહકાર સંગઠન, જી૭૭, આંતરરાષ્ટ્રીય ઓલિમ્પિક સમિતિ અને અન્ય આંતરરાષ્ટ્રીય સંસ્થાઓનું સભ્ય છે.

શ્રેણી:એશિયા
બારામોટેચી વિહીર

**બારમોટેચી વિહિર** ભારતના મહારાષ્ટ્ર રાજ્યના સાતારા જીલ્લાના લીંબ ગામ ખાતે આવેલ એક વાવ છે.  ઈ. સ. ૧૬૧૬ અને ઈ. સ. ૧૬૪૬ના વચ્ચેના સમયમાં વીરુબાઈ ભોસલેએ આ સ્થાપત્યનું નિર્માણ કરાવ્યું હતું.  તે ૧૧૦ ફૂટ ઊંડાઈ અને ૫૦ ફીટ પહોળાઈ ધરાવે છે.  લીંબ ગામ સાતારાથી લગભગ ૧૬ કિ.મી. દૂર છે અને પૂનાથી આશરે ૯૯ કિમી દૂર છે.  આ અષ્ટકોણ આકારની વાવ શિવલિંગ સમાન લાગે છે.  

## સંદર્ભ 

શ્રેણી:મહારાષ્ટ્ર
શ્રેણી:જોવાલાયક સ્થળો
હારગઢ કિલ્લો

**હારગઢ કિલ્લો** (હારગઢ) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા મહારાષ્ટ્ર રાજ્યના નાસિક જિલ્લાના બાગલાણ વિસ્તારમાં સ્થિત છે. બાગલાણ વિસ્તારમાં બે મુખ્ય ટેકરીઓની હારમાળા આવેલી છે, જેમાંથી સેલ્બારી હારમાળા, દોલબારી હારમાળાની દક્ષિણ તરફ આવેલ છે. આ બે હારમાળાઓ પૂર્વ-પશ્ચિમ દિશામાં એકબીજા સાથે સમાંતર ચાલે છે. હારગઢ સેલ્બારી હારમાળામાં આવેલ છે. આ હારમાળાના ડુંગરો પર આવેલ બધા કિલ્લાઓ બુરહાનપુર- સુરત પ્રાચીન વેપારી માર્ગ પર નજર રાખવા માટે બનાવવામાં આવ્યા હતા. આ પ્રાચીન માર્ગ આ બે ટેકરીઓની હારમાળા વચ્ચેથી પસાર થાય છે. હારગઢ કિલ્લો એક નાનો કિલ્લો છે, જે મુલ્હેર કિલ્લાની નજીક આવેલ છે. આ ફળદ્રુપ જમીન ધરાવતા ખાનદેશ અને બંદર ધરાવતા શહેર સુરત વચ્ચે આ કિલ્લાઓ આવેલ છે.

## ઇતિહાસ 
આ કિલ્લા માટે કોઈ અલગ ઇતિહાસનો ઉલ્લેખ નથી. આ કિલ્લો મુલ્હેર કિલ્લાની નજીક આવેલ છે. 

## દર્શનીય સ્થળ 
આ કિલ્લા પર કેટલીક પથ્થરની દિવાલના અવશેષો અને ગુફાઓ આવેલ છે, આ ઉપરાંત એક ૧૪ ફૂટ લાંબી તોપ પણ છે. કિલ્લા પર કોઈ નોંધપાત્ર બાંધકામ નથી. કિલ્લાનો રસ્તો પથ્થરમાં કોતરીને બનાવવામાં આવેલ પગથીયાં વડે બનેલો છે. આ કિલ્લાની ટોચ પરથી માંગી-તુંગી, સાલ્હેર કિલ્લો, સલોટા કિલ્લો, મોરાગઢ કિલ્લો, મુલ્હેર કિલ્લો તેમ જ ન્હાવીગઢ કિલ્લો સરળતાથી જોઇ શકાય છે.

## માર્ગ દર્શન 
તળેટીમાં આવેલ ગામ મુલ્હેર સુધી પાકો મોટરમાર્ગ ઉપલબ્ધ છે. મુલ્હેર અને હારગઢ કિલ્લાની વચ્ચેની માંચી સુધી પહોંચવા લગભગ બે કલાકનો સમય લાગે છે. માંચી ખાતેથી એક માર્ગ હારગઢ કિલ્લા તરફ દોરી જાય છે. ખંડેર સ્થિતિમાં ત્રણ દરવાજાઓ આવેલ છે. કિલ્લા પર પીવાલાયક સારું પાણી નથી, તેથી પૂરતું પાણી લઇ જવું સલાહભર્યું છે. કિલ્લા ઉપર ચઢાણ કરવા અને જોવા માટે લગભગ એક કલાક લાગે છે.

## સંદર્ભ 
શ્રેણી:મહારાષ્ટ્રના કિલ્લાઓ
શ્રેણી:જોવાલાયક સ્થળો
શ્રેણી:નાસિક જિલ્લો
ચાંગ ઘાટ

**ચાંગ લા** (ચાંગ લા) ભારત દેશના લડાખ પ્રદેશ ખાતે સ્થિત એક પર્વતીય ઘાટ છે.  આ ઘાટ ૫૩૬૦ મીટર (૧૭૫૯૦ ફૂટ) જેટલી ઊંચાઇ પર આવેલ છે તથા હિમાલયમાં આવેલ કારાકોરમ પર્વતમાળામાં આવેલ લડાખ ઉપપર્વતમાળા ખાતે લેહ થી પેન્ગોન્ગ ત્સો (લેક) જવાના માર્ગ પર આવેલ છે.  આ ઘાટ ચાંગથંગ ઉચ્ચપ્રદેશનું મુખ્ય પ્રવેશદ્વાર ગણવામાં આવે છે.   

## નામ 
લડાખી ભાષા અને તિબેટી ભાષામાં "ચાંગ"નો અર્થ "ઉત્તરી" અને "લા"નો અર્થ "પર્વતીય ઘાટ માર્ગ" એવો થાય છે. 

## ચિત્ર દર્શન 

ચિત્ર:Chang La prayer flag.jpg|ચાંગ ઘાટ ખાતે પવિત્ર ધજાઓ 
ચિત્ર:Chang La, Tea Point.jpg|ચાંગ ઘાટ ખાતે પહોંચતા તમામ મુસાફરોને મફત ચા પીવડાવવામાં આવે છે 

## આ પણ જુઓ 
* લડાખ પર્વતમાળા 
* પૅંગોંગ ત્સો 

## સંદર્ભો 

શ્રેણી:ઘાટના રસ્તાઓ
શ્રેણી:લડાખ
શ્રેણી:હિમાલય
ચિંચપોકલી

thumb|ચિંચપોકલી સ્ટેશન
thumb|ચિંચપોકલી સ્ટેશન પર ઇતિહાસ દર્શાવતું પાટિયું
**ચિંચપોકલી** () દક્ષિણ મુંબઈમાં આવેલો એક વિસ્તાર છે. તે મુંબઇ ઉપનગરીય રેલ્વેનું મધ્ય લાઇન પર આવેલું રેલ્વે સ્ટેશનનું નામ પણ છે. બ્રિટિશરો તેની જોડણી ચિંચપુગ્લી અથવા ચિંચપોગલી પણ કરતા હતા. ચિંચપોકલી નામ મરાઠી ભાષાના આમલી *(chinch)* અને સોપારી *(pofali)* વડે બન્યું છે.   

## સંદર્ભ 
શ્રેણી:મુંબઈ
ડોલ્ફિન

**ડોલ્ફિન** એક જળચર સસ્તન પ્રાણી છે, જે નદીઓ તેમજ સમુદ્રમાં જોવા મળે છે. ડોલ્ફિનની ૪૦થી વધુ જાતો સમગ્ર વિશ્વમાં મળી આવે છે. ભારતમાં ગંગા અને બ્રહ્મપુત્રા નદીઓમાં મીઠા પાણીની ડોલ્ફિન જોવા મળી આવે છે જેને ગંગેય ડોલ્ફિન પણ કહેવામાં આવે છે. 

શ્રેણી:જળચર
ભોગીન્દ્ર દીવેટીયા

**ભોગીન્દ્ર રત્નલાલ દીવેટીયા** ગુજરાતી સાહિત્યકાર હતા. 'સાર્જન્ટ રાવ' તથા 'સુબંધુ' એ ઉપનામ હેઠળ તેમણે સાહિત્યરચનાઓ પ્રગટ કરી છે.

## જીવન
તેમનો જન્મ ૧ એપ્રીલ ૧૮૭૫ના રોજ અમદાવાદમાં થયો હતો. તેમણે પ્રાથમિક શિક્ષણ રાધનપુર અને માધ્યમિક શિક્ષણ અમદાવાદમાં મેળવ્યું હતું.

૨૦ ફેબ્રુઆરી ૧૯૦૦ના રોજ કૌમુદીબહેન સાથે તેમના લગ્ન થયા હતા.

## સાહિત્ય રચનાઓ
કનૈયાલાલ મુનશી અને રમણલાલ દેસાઈ જેવા લેખકોના પૂરોગામી યુગના આ લેખકોમાંના એક એવા ભોગીન્દ્ર દીવેટીયાના લેખન પર *વિક્ટર હ્યુગો*, *ટોલ્સટૉય* અને ગોવર્ધનરામનો પ્રભાવ હતો.

તેમની 'અજામિલ' નવલકથા ફ્રેન્ચ નવલકથાકાર વિક્ટર હ્યુગોની નવલકથા 'લા મિઝરાબ્લ'નું ગુજરાતી રૂપાંતર છે. તેમની નવલકથા 'કૉલેજિયન' 'સમાલોચક' સામાયિકમાં ધારાવાહિ સ્વરૂપે ૧૯૧૭ના જાન્યુઆરીથી છપાવી શરૂ થઈ હતી. તેના નવ હપ્તા છપાયા બાદ નવેમ્બરમાં લેખકનું અવસાન થતા, આ નવલકથાનો બાકીનો ભાગ લેખના પત્ની કૌમુદી દિવેટિયાએ પૂરો કર્યો હતો.

### પ્રકાશનો
*બંધુ સમાજ હેઠળ સુંદરીસુબોધ - સામાયિક (૧૯૦૩)
*સુમતિ, મેઘનાદ, નાગર - પત્રો (૧૯૦૪-૧૯૦૬)
### નવલકથાઓ
*મૃદુલા (૧૦૯૭) , 
*ઉમાકાન્ત (૧૯૦૮),
*તરલા (૧૯૧૪) - ટોલ્સ્તટૉયની  *એના કેરેનીના* અધારે
*ચમેલી(૧૯૧૦), સિતારનો શોખ (૧૯૧૧) ટોલ્સટોયની વાતો (૧૯૧૨) બે ભાગ - ટોલ્સટૉયની રચનાઓના અનુવાદ
*આસિસ્ટન્ટ કલેક્ટર (૧૯૧૪) અંગ્રેજી લેખક *પેની*ની *ધ ઈનએવિતેબલ લૉ* પર અધારિત
*મોહિની(૧૯૦૪)અંગ્રેજી લેખક *હેન્રી વૂડ*ની *ધ ડેન્સબરી હાઉસ* પર અધારિત
*અજામિલ (૧૯૧૭)અંગ્રેજી લેખક *વિક્ટર હ્યુગો*ની *લામિઝરેબલ* પર અધારિત
*અન્ય નવલકથાઓ - સ્નેહ કે મોહ, કૉલેજિયન, રસિકચંદ્ર - ભાગ ૪,તેલીફોન, રાજમાર્ગનો મુસાફર, સ્ત્રીઓ ને સમાજસેવા, જીવનકલા, લગ્ન  ધર્મ કે કરાર, દીવાળી કે હોળી, લલિત કુમાર,

### લઘુ નવલ
સોલિસિટર (૧૯૦૭), લગ્નબંધન (૧૯૧૮), જ્યોત્સના (૧૯૩૩)
### જીવન ચરિત્ર
શ્રીયુત ત્રિભુવનદાસ ભાણજીનું જીવન ચરિત્ર
ટોલ્સટોયનું જીવન ચરિત્ર
### અન્ય
ઇંગ્લંડનો ઇતિહાસ

## સંદર્ભ
## બાહ્ય કડિઓ
* ગુજરાતના સાક્ષરો પુસ્તકમાં ભોગીન્દ્ર દીવેટીયા વિશે
* 

શ્રેણી:ગુજરાતી સાહિત્યકાર
સૌરાષ્ટ્ર ભાષા

**સૌરાષ્ટ્ર ભાષા** (ꢱꣃꢬꢵꢰ꣄ꢜ꣄ꢬ) એક ઇન્ડો-આર્યન ભાષા છે. આ ભાષા મુખ્યત્વે દક્ષિણ ભારતમાં સૌરાષ્ટ્રી લોકો દ્વારા બોલાય છે, જેઓ લગભગ એક હજાર વર્ષ પહેલાં વર્તમાન ગુજરાતના લાટ ક્ષેત્રમાંથી સ્થળાંતર કરી આવ્યા છે.

સૌરાષ્ટ્ર, સૌરસેની પ્રાકૃતની એક શાખા ભાષા છે, જે કોઇ સમયે ગુજરાતના સૌરાષ્ટ્ર પ્રદેશમાં બોલાતી હતી, હવે આ ભાષા માત્ર તમિલનાડુના કેટલાક વિસ્તારોમાં જ બોલવામાં આવે છે.

સૌરાષ્ટ્ર ભાષાને એ જ નામની પોતાની લિપિ છે, ઉપરાંત તે તમિલ, તેલુગુ અને દેવનાગરી લિપિઓમાં પણ લખાય છે. સૌરાષ્ટ્ર લિપિ, બ્રાહ્મી લિપિના મૂળની છે. દક્ષિણની દ્રવિડ ભાષાઓથી વિપરીત, સૌરાષ્ટ્ર એક ઇન્ડો-યુરોપીયન ભાષા છે. ભારતની જનગણનામાં આ ભાષાને ગુજરાતી ભાષા હેઠળ મૂકવામાં આવે છે. ૨૦૧૧ની જનગણનાના સત્તાવાર આંકડાઓ આ ભાષાના વક્તાઓની સંખ્યા ૨,૪૭,૭૦૨  દર્શાવે છે.

## વર્ગીકરણ
સૌરાષ્ટ્ર, ઇન્ડો-આર્યન ભાષાઓની પશ્ચિમી શાખાથી સંબંધિત છે, જે ભારતીય ઉપખંડનો એક પ્રભાવશાળી ભાષા પરિવાર છે. સૌરાષ્ટ્રને ગુજરાતી ભાષાના ભાગ રૂપે વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે.

શ્રેણી:ભાષાઓ
સાતશ્રૃંગ પર્વતમાળા

thumb|સાતશ્રૃંગ પર્વતમાળા
**સાતશ્રૃંગ પર્વતમાળા** ભારત દેશના દક્ષિણ ભાગમાં આવેલ કર્ણાટક રાજ્યના દક્ષિણપૂર્વ ભાગમાં આવેલ કોલર જિલ્લા ખાતે આવેલ એક પર્વતમાળા છે, જે પૂર્વ ઘાટ સાથે જોડાયેલ છે. અંતર ગંગે ડુંગર આ પર્વતોની શ્રેણીમાં આવેલ છે.

## સંદર્ભ 
શ્રેણી:કર્ણાટક
શ્રેણી:ભારતના પર્વતો
અંતર ગંગે

thumb|અંતર ગંગે મંદિર
**અંતર ગંગે** (જે *અંથરા ગંગે* તરીકે પણ ઓળખાય છે) એક પર્વત છે. જે ભારતીય રાજ્ય કર્ણાટકના દક્ષિણપૂર્વીય ભાગમાં આવેલ કોલાર જિલ્લામાં આવેલ સાતશ્રૃંગ પર્વતમાળામાં આવેલ છે. કન્નડ ભાષામાં અંતર ગંગેનો શાબ્દિક અર્થ "ઊંડા અંતરની ગંગા" થાય છે. તે કોલાર શહેરથી બે માઈલ દૂર આવેલ છે અને બેંગલોર શહેરથી આશરે સિત્તેર કિલોમીટર દૂર છે. અંતર ગંગે *શ્રી કાશી વિશ્વેવર મંદિર* માટે પ્રસિદ્ધ છે, જે *દક્ષિણના કાશી* તરીકે પણ ઓળખાય છે.  આ મંદિર ભગવાન શિવને સમર્પિત છે. મંદિર ખાતે એક તળાવ છે, જેમાં પથ્થરના ગૌમુખમાંથી ભૂગર્ભ જળનો સતત પ્રવાહ આવે છે. એવું માનવામાં આવે છે કે તળાવનું પાણી પીવાથી ઘણા રોગોમાંથી મુક્ત થવાય છે.

મંદિર પાછળથી પર્વતની ટોચ પર આવેલ અંતર ગંગે ગુફાઓનો માર્ગ એક કપરો અને સાંકડો છે. આ ગુફાઓ મંદિરથી ૩-૪ કિલોમીટર અંતરે આવેલ છે. થેરહલ્લી સહિત આ પર્વત પર સાત ગામો વસેલાં છે. ગ્રેનાઈટ ખડકો વડે નિર્મિત આ પર્વત ખાતે ઘણી ગુફાઓ આવેલ છે. અહીં ગુફાઓની અંદર અને આસપાસ કેડી આરોહણ (ટ્રેકિંગ) માટે અત્યંત લોકપ્રિય છે. ખાસ કરીને ઉનાળાના મહિનાઓમાં સાહસિકો અહીં રાત્રે કેડીઆરોહણ અને તંબુ-નિવાસ પણ કરે છે.

## સંદર્ભ 
## બાહ્ય કડીઓ 
* તસવીર સાથેનો અહેવાલ

શ્રેણી:કર્ણાટક
શ્રેણી:જોવાલાયક સ્થળો
શ્રેણી:ભારતના પર્વતો
ગુજરાતી ભાષાઓ

**ગુજરાતી ભાષાઓ** ભારતીય ભાષાઓ છે, જે ગુજરાતી ભાષાની સૌથી નજીક છે. અલગ-અલગ ગુજરાતી ભાષાઓ ભારત, પાકિસ્તાન અને આફ્રિકાના વિસ્તારોમાં બોલવામાં આવે છે. આ ભાષાઓ વર્તમાન ગુજરાત, રાજસ્થાન અને સિંધના પ્રદેશોમાં ઉદ્ભવી છે.

## ભાષાઓ
શ્રેણી:ગુજરાતી ભાષા
યુગ્મકોણ

thumb|યુગ્મકોણ
ભૂમિતિમાં સામ-સામેની બાજુઓના કોણને **યુગ્મકોણ** કહે છે.

શ્રેણી:ભૂમિતિ
ઊખીમઠ

**ઊખીમઠ** (અંગ્રેજી ભાષામાં Okhimath પણ લખવામાં આવે છે) એક નાનું શહેર તેમ જ હિંદુ યાત્રાધામ છે, જે ભારત દેશના ઉત્તરાખંડ રાજ્યના રુદ્રપ્રયાગ જિલ્લા ખાતે આવેલ છે.  તે દરિયાઈ સપાટીથી ૧૩૧૧ મીટર જેટલી ઉંચાઇ પર અને રુદ્રપ્રયાગ ખાતેથી ૪૧ કિલોમીટર જેટલા અંતરે આવેલું છે. શિયાળાની ઋતુ દરમિયાન, કેદારનાથ મંદિર અને મધ્યમેશ્વર મંદિર ખાતેથી મૂર્તિઓને ઊખીમઠ ખાતે લાવવામાં આવે છે અને અહીં છ મહિના સુધી પૂજા કરવામાં આવે છે.  નજીકમાં સ્થિત વિવિધ સ્થળોની મુલાકાત લેવા માટે ઊખીમઠનો કેન્દ્ર સ્થાન તરીકે ઉપયોગ કરી શકાય છે, જેમ કે મધ્યમહેશ્વર (દ્વિતિય કેદાર), તુંગનાથ (તૃતિય કેદાર) અને દેવરિયા તાલ (એક કુદરતી તાજા પાણીનું તળાવ) અને અન્ય ઘણા મનોહર સ્થળો.   હિન્દુ પૌરાણિક કથા અનુસાર ઉષા ( વનાસુરની પુત્રી) અને અનિરુધ્ધ (ભગવાન કૃષ્ણના પૌત્ર) ની લગ્નવિધિ અહીં ઉજવવામાં આવી હતી.  ઉષાના નામથી આ સ્થળનું નામ ઉશામઠ હતું, જેને હવે ઊખીમઠ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.  રાજા માંધાતાએ અહીં ભગવાન શિવને રીઝવવા તપ કર્યું હતું.  શિયાળા દરમિયાન કેદારનાથની ડોલી ઉત્સવ ઉજવણી કરી આ જગ્યાએ લાવવામાં આવે છે.  ભગવાન કેદારનાથની શિયાળુ પૂજા અને ભગવાન ઓમકારેશ્વરની આખું વર્ષ અહીં યોજાય છે.  આ ઓમકારેશ્વર મંદિર ઊખીમઠમાં આવેલું છે, જે રુદ્રપ્રયાગથી ૪૧ કિલોમીટર જેટલા અંતરે છે   

ઊખીમઠમાં અન્ય ઘણા દેવીઓ અને દેવીઓ જેમ કે ઉષા, શિવ, અનિરુદ્ધ, પાર્વતી અને માંધાતાને સમર્પિત પ્રાચીન મંદિરો છે.   ગોપેશ્વર સાથે ગુપ્તકાશીને જોડતા માર્ગ પર સ્થિત આ પવિત્ર નગર મુખ્યત્વે કેદારનાથના મુખ્ય પૂજારીઓની વસાહત છે, જેઓ રાવલ તરીકે ઓળખાય છે. 

ઊખીમઠ ખાતે ઓલ ઇન્ડિયા રેડિયો રિલે સ્ટેશન છે, જે આકાશવાણી ઊખીમઠ તરીકે ઓળખાય છે. તે એફએમ ફ્રીક્વન્સીઝ પર કાર્યક્રમો પ્રસારિત કરે છે. 

## ચિત્રદર્શન 

ચિત્ર:Rooms around Ukhimath Temple, Uttarakhand.jpg|ઊખીમઠ મંદિરની આજુબાજુનું પ્રાંગણ 
ચિત્ર:Ukhimath Temple.jpg|મંદિરમાંથી મડપનું દૃશ્ય 

## આ પણ જુઓ 
* પંચ કેદાર 
* કેદારનાથ 

## સંદર્ભ 
શ્રેણી:Coordinates on Wikidata
શ્રેણી:હિંદુ ધર્મ
શ્રેણી:ઉત્તરાખંડ
શ્રેણી:ધાર્મિક સ્થળો
નીંદણ

**નીંદણ** એટલે ખેતરમાં વાવણી કે રોપણી કરી ઉછેરવામાં આવતા ખેતી તથા બાગાયતી પાકમાં પાકના છોડ સિવાય કસમયે ઊગી નીકળતી બિનઉપયોગી વનસ્‍પતિ. ખેતી કાર્યો જેવા કે વાવણી, આંતરખેડ, પિયત અને કાપણીમાં નીંદણ નડતરરૂપ થાય છે. નીંદણ મુખ્ય પાક સાથે ભેજ પોષકતત્‍વો સૂર્યપ્રકાશ અને જગ્‍યા માટે હરિફાઇ કરે છે અને પાકના છોડનો વૃધ્ધિ અને વિકાસ અટકાવે છે.

## સંદર્ભ 

શ્રેણી:ખેતી
સાધુપુલ

**સાધુપુલ** ભારત દેશના હિમાચલ પ્રદેશ રાજ્યના સોલન અને ચૈલ વચ્ચે આવેલ પહાડી નદી "અશ્વિની" પર બાંધવામાં નાના પુલ નજીક સ્થિત એક નાનું ગામ છે. ઓગસ્ટ ૨૩, ૨૦૧૪ના રોજ આ પુલ ભાંગીને પડી ગયો હતો, જ્યારે ઓવર લોડ ટ્રકે તેને પાર કરવાનો પ્રયાસ કર્યો. જાન્યુઆરી ૨૦૧૮ના સમયમાં એક નવો પુલ બનાવવામાં આવ્યો અને જાહેર જનતાને સમર્પિત કરવામાં આવ્યો. 

## આકર્ષણ 
સાધુપુલ એક સાહસિક અને મનોરંજક સ્થળ છે. તે ઉજાણી માટેનું આદર્શ સ્થાન છે અને પરિવાર સાથે સપ્તાહના અંતમાં સમય પસાર કરી શકાય છે. ચેલ, સોલન અને શિમલા મુખ્ય માર્ગ પર આવેલ આ ગામ ખાતે નદીનો છીછરો પ્રવાહ કોંક્રિટ પુલ હેઠળથી વહે છે, જે સહેલ કરવા માટે એક આદર્શ સ્થળ છે. સાધુપુલ રસ્તા દ્વારા પહોંચવું સરળ છે, કારણ કે તે પ્રખ્યાત હિલ સ્ટેશન ચેલ જતા માર્ગ પર આવેલ છે. આ સ્થળ અમર્યાદિત ઉત્સાહ પ્રદાન કરે છે. બેઠકો નદીના મધ્યમાં વહેણમાં ગોઠવવામાં આવે છે, જ્યાં નજીકના વિક્રેતાઓ પાસેથી મંગાવીને અથવા ઘરેથી લાવવામાં આવેલો આહાર લેવાની મઝા માણી શકાય છે. લોકો અહીં પાણીમાં રમી શકે છે, અને પ્રારંભિક શિયાળાના મહિનાઓમાં ઠંડી સાંજે તાપણાં કરી શિબિર ગોઠવી શકે છે. ઉનાળાના મહિનાઓમાં પરિવારની ઉજાણી અને રાત્રીરોકાણની ગોઠવણ માટે એક સારું સ્થાન છે. છીછરા પ્રવાહયુક્ત નદીના કાંઠે આવેલું આ સ્થાન રમણીય છે, જ્યાં જૂના જમાનાનું સ્મરણ થાય છે. 

## વોટર પાર્ક કાફે 
૩૦ જૂન ૨૦૧૭ ના રોજ મુખ્યપ્રધાન દ્વારા વોટર પાર્કનું ઉદ્ઘાટન કરવામાં આવ્યું હતું. 

સાધુપુલ ખાતે વોટર પાર્ક વયસ્કો અને બાળકો માટે મનોરંજનનું એક વધારાનું સ્ત્રોત છે. ચેલ, સોલન અને કુફરીની મુલાકાત લેનારા પ્રવાસીઓ માટે વોટર પાર્કને કારણે સાધુપુલ આકર્ષક પ્રવાસી સ્થળ બન્યું છે. 

## સંદર્ભો 
શ્રેણી:Coordinates on Wikidata
શ્રેણી:જોવાલાયક સ્થળો
શ્રેણી:હિમાચલ પ્રદેશ
જિઓ

**રિલાયન્સ જિઓ ઈન્ફોકોમ લિમિટેડ**, પ્રચલિત નામે **જિઓ**, એક ભારતીય મોબાઇલ નેટવર્ક સંચાલક છે. રિલાયન્સ ઇન્ડસ્ટ્રીઝની માલિકી ધરાવે છે અને મહારાષ્ટ્રના મુંબઈમાં તેનું વડુંમથક છે, તે ૨૨ રાષ્ટ્રીય ટેલિકોમ સર્કલોમાં કવરેજ સાથે રાષ્ટ્રીય એલટીઈ નેટવર્ક ચલાવે છે. જિઓ ૨જી અથવા ૩જી સેવા પ્રદાન કરતી નથી અને તેના નેટવર્ક પર વૉઇસ સર્વિસ આપવા માટે એલટીઈનો ઉપયોગ કરે છે.

શ્રેણી:કંપનીઓ
જોન બોય્ડ ડનલોપ

**જ્હોન બોય્ડ ડનલોપ** (૫ ફેબ્રુઆરી, ૧૮૪૦ - ઑક્ટોબર ૨૩, ૧૯૨૧) એ સ્કોટ્સમેન શોધક હતા. તેઓ *ડનલોપ ન્યુમેટિક ટાયર કંપની* કંપનીના સ્થાપક હતા, એક રબર કંપની છે, જે તેમનું નામ ધરાવે છે. તેઓ એરિયલ ટાયર્સના શોધક છે. 

ડનલોપનો જન્મ ૫ ફેબ્રુઆરી ૧૮૪૦ના રોજ સ્કોર્લેન્ડના ડ્રેગહોર્ન ખાતે થયો હતો. તેમણે એડિનબર્ગ યુનિવર્સિટી ખાતે પશુચિકિત્સાનો અભ્યાસ કર્યો. આયર્લૅન્ડના ડાઉન પેટ્રીમાં તેમણે તેમના ભાઈ સાથે ડાઉની વેટરનરી ક્લિનિકની પણ સ્થાપના કરી. ૧૮૮૭માં તેમને એરિયલ ટાયરનું બિરુદ મળ્યું. તેનું નામ ઉત્તર આયર્લેન્ડના સિક્કામાં છાપવામાં આવે છે.

૨૩ ઑક્ટોબર ૧૯૨૧ના રોજ તેઓ આયર્લેન્ડમાં મૃત્યુ પામ્યા.

## સંદર્ભો 
## બાહ્ય કડીઓ 
* પ્રખ્યાત સ્કૉટ્સ - જોન બોયડ ડનલોપ  
* જહોન બોયડ ડનલોપ - ચિત્રો અને માહિતી  
* ડનલોપ  

શ્રેણી:ઉદ્યોગપતિ
શ્રેણી:૧૯૨૧માં મૃત્યુ
કેન્દ્રીય રિઝર્વ પોલીસ દળ

**કેન્દ્રીય રિઝર્વ પોલીસ દળ** **(CRPF)** એ ભારતના કેન્દ્રીય સશસ્ત્ર આરક્ષક દળોમાં સૌથી વિશાળ છે. આ દળ ભારત શાસનના ગૃહ મંત્રાલય અંતર્ગત કાર્ય કરે છે. આ દળનું મુખ્ય કાર્ય આરક્ષણ કાર્યવાહીઓમાં રાજ્યો અને સંઘ પ્રદેશોની સહાયતા કરવાનું તેમજ આંતકવાદી પ્રવૃતીઓ સંબંધિત છે. ભારતના સામાન્ય નિર્વાચનોમાં નીતિ-વ્યવસ્થા જાળવી રાખવામાં આ દળ અગત્યની ભુમિકા ભજવે છે. સંયુક્ત રાષ્ટ્રસંઘ માટેની કાર્યવાહીઓમાં પણ આ દળનો ઉપયોગ કરવામાં આવે છે.

૨૩૯ બટાલિયનો અને અન્ય વિવિધ ઉપક્રમો સાથે કેન્દ્રીય રિઝર્વ પોલીસ દળને ભારતનું સૌથી મોટું અર્ધલશ્કરી દળ ગણવામાં આવે છે. આ દળ ૩૧૩,૬૭૮ વ્યક્તિઓનો બનેલો સક્રિય કર્મચારીગણ ધરાવે છે.
નટવરલાલ વીમાવાળા

**નટવરલાલ વીમાવાળા** અથવા **નટવરલાલ શંભુ** અથવા **નટવરલાલ મહેતા** એ ગાંધી યુગના લેખકોમાંના એક હતાં. તેમણે બાળકો માટે ૪૬ જેટલા પુસ્તકો લખ્યા હતા.

## જીવન
તેમનો જન્મ ૩૦, સપ્ટેમ્બર ૧૯૦૦ ના દિવસે થયો હતો.  અમુક સંદર્ભો તેમના જન્મની તારીખ ૧૦ સપ્ટેમ્બર ૧૯૦૦ દર્શાવે છે.  તેમની મૂળ અટક મહેતા હતી. તેમની માતાનું નામ વિજયાલક્ષ્મી તથા પિતાનું નામ મૂળચંદ હતું, પિતાના વીમાના વ્યવસાયના કારણે તેઓ વીમાવાળા તરીકે જાણીતા થયા. તેમના કુટુંબને કવિ નર્મદ સાથે સારો સંબંધ હતો. તેમના દાદાએ કવિ નર્મદને ઘણી આર્થિક મદદ કરેલી. તેમના પિતા મૂળચંદ ઘેલાભાઈએ ગુજરાતી ભજનો અને ગીતો લખ્યાં હતાં. ચંદ્રવદન ચિમનલાલ મહેતા તેમના એક પિતરાઈ ભાઈ હતા. તેમણે પ્રાથમિક શાળાનો અભ્યાસ મુંબઈમાં કર્યો અને આગળનો અભ્યાસ વિલ્સન કોલેજ, ફર્ગ્યુસન કોલેજ, ગુજરાત મહાવિધ્યાલયમાં કર્યો હતો. અભ્યાસમાં તેમણે સળંગ પ્રથમ વર્ગ જાળવી રાખ્યો હતો. તેમણે સ્નાતકની પરીક્ષા જતી કરી અને બારડોલી સત્યાગ્રહમાં ઝૂકાવ્યું. આને કારણે અભ્યાસ અટક્યો અને સાહિત્ય પ્રકાશનના કામમાં પરોવાયા.

## રચનાઓ 
ગાંડિવ કથામાળા અને સ્ત્રી શક્તિ ગ્રંથમાળામાં અનેક પુસ્તિકાઓ બહાર પાડી છે.

## સંદર્ભો
## બાહ્ય કડીઓ
* 
* 

શ્રેણી:ગુજરાતી સાહિત્યકાર
શ્રેણી:સ્વાતંત્ર્ય સેનાની
શ્રેણી:૧૯૦૦માં જન્મ
મારવાડી ભાષા

**મારવાડી** એ ભારતના રાજસ્થાન રાજ્યની રાજસ્થાની ભાષા છે. પડોશના રાજ્યો ગુજરાત અને હરિયાણા તેમજ પાકિસ્તાનના પૂર્વ ભાગ અને નેપાળમાં સ્થાયી થયેલા અમુક લોકો પણ મારવાડી ભાષા બોલે છે. ૨૦૧૧ની વસ્તી ગણતરી પ્રમાણે ૭૮ લાખ લોકો મારવાડી ભાષા બોલે છે. મોટાભાગના મારવાડી ભાષા બોલતા લોકો રાજસ્થાન અને સિંધ વિસ્તારમાં રહે છે. મારવાડીની આશરે ૧૨ જેટલી બોલીઓ છે.

મારવાડી મોટાભાગે દેવનાગરી લિપીમાં લખાય છે. પાકિસ્તાનના સિંધ પ્રદેશમાં તે ફારસી-અરેબિક લિપીમાં લખાતી જોવા મળે છે.

## સંદર્ભ 
શ્રેણી:ભાષાઓ
નવજીવન (વર્તમાન પત્ર)

***નવજીવન ઇન્ડિયા*** એ *ધી એસોસિયેટેડ જર્નલ્સ લિમિટેડ* દ્વારા પ્રકાશિત એક ભારતીય વર્તમાન પત્ર છે. તેની સ્થાપના ૧ નવેમ્બર ૧૯૪૭ ના રોજ થઈ.  ના ચીફના સંપાદક - નીલભ મિશ્રાની નિમણૂકની જાહેરાત કરી હતી.

## સંદર્ભ 
શ્રેણી:સમાચારપત્ર
અમૃતલાલ પઢિયાર

**અમૃતલાલ પઢિયાર** એ ગાંધીયુગ પૂર્વેના લેખક હતાં. તેમનું લેખન મુખ્યત્વે ધાર્મિક આધાર લઈ જીવનશુદ્ધિ તરફ દોરનારું હતું. અલ્પશિક્ષિતોને ધર્મવિષયક માહિતી પૂરી પાડવામાં તેમનું નોંધપાત્ર પ્રદાન છે. કવિ ન્હાનાલાલે તેમને **સૌરાષ્ટ્રનો સાધુ**ની ઉપમા આપી હતી.

## જીવન
તેમનો જન્મ ૩ એપ્રિલ ૧૮૭૦ના ચોરવાડમાં થયો હતો. તેમના પિતાનું નામ સુંદરજી હતું. તેમણે પાંચ-છ ધોરણ સુધી ગુજરાતી ચોપડીનો અભ્યાસ કર્યો હતો. થોડો સમય મુંબઈ રહી તેઓ ફરી પોતાને વતન ગયા હતાં. ત્યાર પછી વિધવાઓની કરૂણ સ્થિતિ વર્ણવતું પુસ્તક *આર્યવિધવા* (૧૮૮૧) પ્રકાશિત કરવા, જૂના સનાતનીઓનો વિરોધ થવાના ભયે મુંબઈ ગયા અને ત્યાં જ સ્થાયી થયા. આજીવિકા માટે તેઓ મુંબઈમાં લક્ષ્મીદાસ ખીમજીને ત્યાં વ્યવસાય કરતા હતા તથા નોકરી સાથે ફુરસદના સમયે લેખનકાર્ય કરતા હતા. સ્વ. જાદવજી મહારાજે શરૂ કરેલ સત્સંગ મંડળીમાં તેઓ જતા અને તેમની પ્રેરણાથી નોકરી છોડી અને છાપાં અને સામાયિકોમાં  જીવન શુદ્ધિ અંગેના લેખનકાર્ય માટે જીવન સમર્પિત કર્યું હતું.

૨ જુલાઈ ૧૯૧૯ના દિવસે કૉલેરાને કારણે તેઓ મુંબઈમાં અવસાન પામ્યા.

## સાહિત્ય 
તેમનું જીવન અને લેખન સાદું અને સાત્વિક ધર્માચરણયુક્ત હતુ. તેમનું લેખન તત્ત્વજ્ઞાન અને આધ્યાત્મિકતાને બદલે પરિચિત ધર્મની ભૂમિકા લઇ જીવનશુદ્ધિ તરફ જનસમાજને લઇ જવાનો પ્રયાસ કરતું. અલ્પશિક્ષિતોને ધર્મવિષયક માહિતી પૂરી પાડવામાં તેમનું નોંધપાત્ર પ્રદાન છે.

### રચનાઓ 
* અધ્યાત્મ – *સ્વર્ગનું વિમાન* (૧૯૦૨), *સ્વર્ગની કૂંચી* (૧૯૦૩), *સ્વર્ગનો ખજાનો* (૧૯૦૬), *સાચું સ્વર્ગ* (૧૯૦૭), *સ્વર્ગની સીડી* (૧૯૦૯), *સ્વર્ગની સુંદરીઓ* (૧૯૧૨), *સ્વર્ગનાં રત્નો* (૧૯૧૨), *સ્વર્ગની સડક* (૧૯૧૪), *શ્રીમદ્‍ ભાગવતનો સંક્ષિપ્ત સાર*, *સંસારમાં સ્વર્ગ* (૧૯૦૨)
* પ્રેરણાત્મક – *મહાપુરૂષોનાં વચનો*, *પ્રેમ, પ્રેમ અને પ્રેમ*, *દુઃખમાં દિલાસો*, *અમૃત વચનો* (૧૯૦૦)
* સમાજ સુધારણા – *આર્ય વિધવા* (૧૮૮૧), *અંત્યજ સ્તોત્ર* (૧૯૧૮)
* વાર્તા – *નવ યુગની વાતો* (ભાગ ૧, ૨)

## સંદર્ભો
## બાહ્ય કડીઓ 
* 
* 

શ્રેણી:ગુજરાતી સાહિત્યકાર
શ્રેણી:૧૮૭૦માં જન્મ
શ્રેણી:૧૯૧૯માં મૃત્યુ
દિલ્હી કેપિટલ્સ

**દિલ્હી કેપિટલ્સ** એ એક ફ્રેન્ચાઇઝ ક્રિકેટ ટીમ છે જે દિલ્હી શહેરનું ઇન્ડિયન પ્રિમીયર લીગ (આઇપીએલ) માં પ્રતિનિધિત્વ કરે છે. ૨૦૦૮માં દિલ્હી ડેરડેવિલ્સ (ડીડી) તરીકે સ્થપાયેલ, ફ્રેન્ચાઇઝની માલિકી જીએમઆર ગ્રૂપ અને જેએસડબલ્યુ ગ્રુપ પાસે છે. ટીમનું હોમ ગ્રાઉન્ડ ફીરોઝ શાહ કોટલા મેદાન છે જે નવી દિલ્હીમાં આવેલું છે.