Tanggomo

**Tanggomo** yito tala tuwawu tradisi lo'u motombīlu to Hulontalo, mohulitayi wungguli u yilowali to masa yilalu mayi.
Tanggomo momuwato wungguli u yilowali, wawu wungguli boyito ma tombīluwoliyo mayi motoyunuto monto bungo sambe pulitiyo. Lahu lo tanggomo mohīhede wolo lahu uwēwo odelo lohidu, wawu o rima to bahasa lo lahuliyo.
Tuwango tanggomo yito wungguli u banari yilowali, pīlu, wawu mowali olo wungguli u pilohutu lo ta motanggomo.

## Etimologi
Tanggomo lonto tahe *tanggomo*, ma'analiyo molanggomo, wonu to delomo bahasa Indonesia, tanggomo yito ma'analiyo *tampung*. Tanggomo u yito *menampung* meyalo tuwa-tuwango wungguli u yilowali.
Ta hemotombilu tanggomo tangguliyo Ta Motanggomo meyalo Patanggomo.

## Motanggomo
Alihu mowali motota motanggomo, tawu ngota musi mobalajari to guru patanggomo. Tiyo musi motidupapa motitola wolo guruliyo mololimo ilimi botiya. Nga'amila wulito u hetombiluwo mayi lo guru musi hapaliyolo to delomo hilawo alihu ja olipata. Wonu ma ilohapaliya nga'amila wulito lonto guru mā mowali mohimontalo mona'o motunuhe wolo guru meyalo mona'o tutuwawu motanggomo to tawu dāta meyalo to pātali wawu to o'ambuwa. To masa botiye tiyo olo mā mowali mohutu sa'iri lo tanggomo u karanganiyolo lohihilawo, to'u ngopohiya lo tanggomo u hahapali oliyo.

## Mulōlo
Omo-omolu mayi tanggomo bo odelo tuladu lo habari, sababu tanggomo yito tala tuwawu lo usaha mopotunggulo habari ode tuwango lipu. Wolo-wolo u yilowali to lipu tuwawu mowali otawa lo tawuwewo sababu tilanggomo mayi lo ta motanggomo. Humayaliyo, woluwo u yilowali to Limutu. Ta motanggomo mola momilohu wawu modungohu wungguli boyito, lapata’o tiyo ma mona’o ode lipu u wewo wawu muli motanggomo wungguli boyito.
Tawu ngota latunga wawu masahuru lo'u motanggomo yito tangguliyo temeyi Manuli
## Masa botiya
Masatiya materi pohutuwolo tanggomo ma dadata. Diila bolo wolo-wolo u yilowali wawu hungguli. Totombuluwa layito me'ihutu olo ta motanggomo, tanggomo u tuwa-tuwango program momongu lipu, lotolo lipu, meyalo program keluarga berencana, alihu u pilopotunggulo lo totombuluwa mowali otawa lo tuwango lipu.
Masatiya olo lo'iya lo tanggomo ma hetombiluwoliyo wawu kuti-kuti gambusi.
Dabo masatiya tanggomo botiye delo didu heparaluwo lo tawu delo omo'omolu mayi. Bolo ngo'idi tawu ta hepotanggoma to Hulontalo.
Tawu rame motanggomo wonu woluwo acara yilabota lo tanggomo. Ta onggo motota motanggomo masatiya tala ngotaliyo te Risno Ayaha

## Sa'iri lo tanggomo
To tibawa botiya sa'iri lo tanggomo tomimbihu "Peristiwa Patriotik 23 Januari 1942":

*Bisimila momulayi

*Delo po'ēla pomayi

*Tawunu yilalu mayi

*Botiya mā delo mayi

*Wawu dungohi lomayi



*Botiya u yilowali

*Maso-maso to akali

*Wawu dila bohabali

*23 januwali

*42 yilowali

*Lali wungguli kakali


*Donggo to'u boyito

*Ra'ayati topingito

*Wawu malo toduwito

*Walanta hemolihito

*Ngiyo-ngiyoto dungito

*Oyinta lobohuliyo

*Lomobu hudungiliyo

*To pabiya tambatiliyo

*Talumolo waitiyo

*Odito kapaliliyo

*Kapali tikololiyo

*Pilobu limongoliyo


*Odito to uwanengo

*Pentadu delo tihengo

*Tulu mā lotontulengo

*Lopobu kilumohengo

*Hudungu to uwanengo

*Walanta mahepanita

*Wawu malo hipalita

*Uwēwo mā hidehita

*Ma mayi hipodelita

*Hasili didu olamita

*Malo didu olabita

*Boli mā didu osisa

*Ra'ayati to sikisa

*Walanta mahesanangi

*Tolipu Hulontalangi

*Tahu'a pomikilangi

*Dulolo motibarani

*Motitituwawu molawani

*Kumando li pa'a nani

*Tawu ma lotitipalangi


*Tahu'a ilambuliyo

*Ra'ayati wawu tiyo

*Mosadiya wawu mohiyo

*Walanta wa'upoliyo


*Pa'a nani bilantuwa

*Tā lola'i tawabuwa

*Ra'ayati ngohuntuwa

*Pito banggo hiwuduwa

*Pa'a Nani ta ta’uwa

*Odito utoniyati

*Todulahu duma'ati

*Lo'otoduwo u bebasi

*Wawu lominta'a bandela

*Umoputi wawu mela

*23 januali

*42 yilowali


*Mongodula'a mongowutato

*Tanggomo ma he'utapo

*Wonu hila momatato

*Pona'o de Hulontalo

*Silita banta-bantalo

## Referensi