open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Tarlo

## Indian oil sardines - Tarlo

## Polleiat

Indian_oil_sardine

वर्ग:Konknni
वर्ग:Nustem / Maslli
वर्ग:Romi panam
Krishranchi Peddi

## Railbow sardines - Krishranchi peddi

## Polleiat

Rainbow_sardine

वर्ग:Konknni
वर्ग:Nustem / Maslli
वर्ग:Romi panam
Mori

## Indian dog shark - Mori

## Polleiat

Dogfish sharks  - Squalidae

वर्ग:Konknni
वर्ग:Nustem / Maslli
वर्ग:Romi panam
Pilo Nustem

## Black tip shark - Pilo

## Polleiat

Blacktip_reef_shark

वर्ग:Konknni
वर्ग:Nustem / Maslli
वर्ग:Romi panam
Velli

## Anchovy or silver belly - Velli

## Polleiat

Indian_anchovy

वर्ग:Konknni
वर्ग:Nustem / Maslli
वर्ग:Romi panam
Waghole

## Kite or Ray fish - Waghole  vo Waghlem

## Polleiat

Batoidea

वर्ग:Konknni
वर्ग:Nustem / Maslli
वर्ग:Romi panam
Karchani

## Butter fish - Karchani

## Polleiat

Butterfish -Stromateidae

वर्ग:Konknni
वर्ग:Nustem / Maslli
वर्ग:Romi panam
Bankochcho

## Bankochcho -Porcupine Fish

## Polleiat

Porcupinefish

वर्ग:Konknni
वर्ग:Nustem / Maslli
वर्ग:Romi panam
Lep

## Sole - Lep

## Polleiat

[Sole_(fish)](https://en.wikipedia.org/wiki/Sole_(fish))

वर्ग:Konknni
वर्ग:Nustem / Maslli
वर्ग:Romi panam
Bale

## Ribbon fish - Bale

## Polleiat

Lepturacanthus savala

वर्ग:Konknni
वर्ग:Nustem / Maslli
वर्ग:Romi panam
Tisreo

## Tisreo - Clams (ridged shell)

## Polleiat

Clam

वर्ग:Konknni
वर्ग:Nustem / Maslli
वर्ग:Romi panam
Sardar Vallabhbhai Patel

## Sardar Vallabhbhai Patel (1875 – 1950)

## Polleiat
Vallabhbhai_Patel

वर्ग:Konknni
वर्ग:Indie – che Prosidh vo Famadh Lok
वर्ग:Romi panam
Bipin Chandra Pal

## Bipin Chandra Pal (1858–1932)

## Polleiat
Bipin_Chandra_Pal

वर्ग:Indie – che Prosidh vo Famadh Lok
वर्ग:Romi panam
Kalidasa

## Kalidasa (4th – 5th Century AD)

## Polleiat
Kālidāsa

वर्ग:Indie – che Prosidh vo Famadh Lok
वर्ग:Romi panam
Sarojini Naidu

## Sarojini Naidu (1879-1949)

## Polleiat
Sarojini_Naidu

वर्ग:Konknni
वर्ग:Indie – che Prosidh vo Famadh Lok
वर्ग:Romi panam
Bankim Chandra Chattopadhyay

## Bankim Chandra Chattopadhyay (1838 – 1894)

## Polleiat

Bankim_Chandra_Chattopadhyay

वर्ग:Indie – che Prosidh vo Famadh Lok
वर्ग:Romi panam
शाह रुख़ ख़ान

**शाह रुख खान** हो भारतीय अभिनेतो, निर्मातो आनींक प्रदर्शक आसा. तो हिंदी चित्रफीत सृष्टींत खूप फामाद आसा. ताका "बॉलीवूडचो बादशाह", "किंग खान" आनींक "किंग ऑफ बॉलीवूड" अशेंय म्हण्टात. ताणें ८० वयर चित्रपटांत काम केला. ताका कितकीशींच ईनामा फावो जाल्यांत (उदा. फिल्मफेरची १४ ईनामा, भारतीय सरकाराकडल्यान पद्मश्री, ई.).

शाह रुख खान हाणें १९८०च्या सुमारास दुरदर्शनार येवपी कित्ल्याश्याच कार्यावळींत मुखेल भूमिका केल्ली. फौजी आनींक सर्कस ह्या कार्यावळींतलें ताचें काम नामनेचें. २५ जून १९९२ ह्या दिसा आयिल्लो "दीवाना" हो ताचो बॉलीवूडातलो पयलो चित्रपट.

## पळयात
Shah_Rukh_Khan 
 

वर्ग:Indie – che Prosidh vo Famadh Lok
वर्ग:देवनागरी पानां
Buddh

## Lord Buddha (c 560BC – c 460BC)

## Polleiat
Gautama_Buddha

वर्ग:Indie – che Prosidh vo Famadh Lok
वर्ग:Romi panam
Netaji Subhas Chandra Bose

## Netaji Subhas Chandra Bose (1897-1945)

## Polleiat
Subhas_Chandra_Bose

वर्ग:Indie – che Prosidh vo Famadh Lok
वर्ग:Romi panam
Marilyn Monroe

## Marilyn Monroe (1926 – 1962) American actress / singer / model

## Sondorbh

## Polleiat
Marilyn_Monroe

वर्ग:Sonvsaracho Prosidh vo Famadh Lok
वर्ग:Romi panam
Abraham Lincoln

## Abraham Lincoln (1809 – 1865) US President during American civil war

## Sondorbh

## Polleiat
Abraham_Lincoln

वर्ग:Sonvsaracho Prosidh vo Famadh Lok
वर्ग:Romi panam
John F. Kennedy

## John F. Kennedy (1917 – 1963) US President

## Sondorbh

## Polleiat
John F. Kennedy

वर्ग:Sonvsaracho Prosidh vo Famadh Lok
वर्ग:Romi panam
Martin Luther King

## Martin Luther King (1929 – 1968)  American civil rights campaigner

## Sondorbh

## Polleiat
Martin Luther King Jr.

वर्ग:Sonvsaracho Prosidh vo Famadh Lok
वर्ग:Romi panam
Winston Churchill

## Winston Churchill (1874 – 1965) British Prime Minister during WWII

## Sondorbh

## Polleiat

Winston_Churchill

वर्ग:Konknni
वर्ग:Sonvsaracho Prosidh vo Famadh Lok
वर्ग:Romi panam
Bill Gates

## Bill Gates (1955 – ) American businessman, founder of Microsoft

## Sondorbh

## Polleiat
Bill_Gates

वर्ग:Sonvsaracho Prosidh vo Famadh Lok
वर्ग:Romi panam
Muhammad Ali

## Muhammad Ali (1942 – 2016) American Boxer and civil rights campaigner

## Sondorbh

## Polleiat
Muhammad_Ali

वर्ग:Konknni
वर्ग:Sonvsaracho Prosidh vo Famadh Lok
वर्ग:Romi panam
Margaret Thatcher

## Margaret Thatcher (1925 – 2013) British Prime Minister

## Sondorbh

## Polleiat
Margaret_Thatcher

वर्ग:Sonvsaracho Prosidh vo Famadh Lok
वर्ग:Romi panam
Charles de Gaulle

## Charles de Gaulle (1890 – 1970) French resistance leader and President

## Sondorbh

## Polleiat
Charles_de_Gaulle

वर्ग:Sonvsaracho Prosidh vo Famadh Lok
वर्ग:Romi panam
George Orwell

## George Orwell (1903 – 1950) British author

## Sondorbh

## Polleiat
George_Orwell

वर्ग:Sonvsaracho Prosidh vo Famadh Lok
वर्ग:Romi panam
Charles Darwin

## Charles Darwin (1809 – 1882) British scientist proposed theory of evolution

## Sondorbh

## Polleiat
Charles_Darwin

वर्ग:Sonvsaracho Prosidh vo  Famadh Lok
वर्ग:Romi panam
Elvis Presley

**Elvis Aaron Presley** (1935 – 1977) American musician

## Sondorbh

## Polleiat
Elvis_Presley

वर्ग:Sonvsaracho Prosidh vo Famadh Lok
वर्ग:Romi panam
Paul McCartney

## Paul McCartney (1942 – ) British musician, member of Beatles

## Sondorbh

## Polleiat
Paul_McCartney

वर्ग:Sonvsaracho Prosidh vo Famadh Lok
वर्ग:Romi panam
Plato

## Plato (423 BC – 348 BC) Greek philosopher

## Sondorbh

## Polleiat
Plato

वर्ग:Sonvsaracho Prosidh vo Famadh Lok
वर्ग:Romi panam
Leonardo da Vinci

## Leonardo da Vinci (1452 – 1519) Italian, painter, scientist, polymath

## Sondorbh

## Polleiat
Leonardo_da_Vinci

वर्ग:Sonvsaracho Prosidh vo Famadh Lok
वर्ग:Romi panam
Louis Pasteur

## Louis Pasteur (1822-1895) French chemist and microbiologist

## Sondorbh

## Polleiat
Louis_Pasteur

वर्ग:Sonvsaracho Prosidh vo Famadh Lok
वर्ग:Romi panam
Leo Tolstoy

## Leo Tolstoy (1828 – 1910 ) Russian author and philosopher

## Sondorbh

## Polleiat
Leo Tolstoy

वर्ग:Sonvsaracho Prosidh vo Famadh Lok
वर्ग:Romi panam
Pope John Paul II

## Pope John Paul II (1920 – 2005) Polish Pope.

## Sondorbh

## Polleiat
Pope_John_Paul_II

वर्ग:Sonvsaracho Prosidh vo Famadh Lok
वर्ग:Romi panam
Thomas Edison

## Thomas Edison ( 1847 – 1931) – American inventor

## Sondorbh

## Polleiat

Thomas_Edison

वर्ग:Konknni
वर्ग:Sonvsaracho Prosidh vo Famadh Lok
वर्ग:Romi panam
Lyndon Johnson

## Lyndon Johnson (1908 – 1973) – US President 1963-69

## Sondorbh

## Polleiat
Lyndon_B._Johnson

वर्ग:Sonvsaracho Prosidh vo Famadh Lok
वर्ग:Romi panam
Ludwig Beethoven

## Ludwig Beethoven (1770 – 1827) – German composer

## Sondorbh

## Polleiat
Ludwig_van_Beethoven

वर्ग:Sonvsaracho Prosidh vo Famadh Lok
वर्ग:Romi panam
Oprah Winfrey

## Oprah Winfrey (1954 – ) US media celebrity.

## Sondorbh

## Polleiat
Oprah_Winfrey

वर्ग:Konknni
वर्ग:Sonvsaracho Prosidh vo Famadh Lok
वर्ग:Romi panam
Benazir Bhutto

## Benazir Bhutto (1953 – 2007) – Prime Minister of Pakistan

## Sondorbh

## Polleiat
Benazir_Bhutto

वर्ग:Sonvsaracho Prosidh vo Famadh Lok
वर्ग:Romi panam
Vincent Van Gogh

## Vincent Van Gogh (1853 – 1890) Dutch artist

## Sondorbh

## Polleiat

Vincent_van_Gogh

वर्ग:Konknni
वर्ग:Sonvsaracho Prosidh vo Famadh Lok
वर्ग:Romi panam
Desmond Tutu

**Desmond Mpilo Tutu** (1931 – 2021) South African Bishop and opponent of apartheid

## Sondorbh

## Polleiat
Desmond_Tutu

वर्ग:Sonvsaracho Prosidh vo Famadh Lok
वर्ग:Romi panam
Dalai Lama

## Dalai Lama (1938 – ) Spiritual and political leader of Tibetans

## Sondorbh

## Polleiat
Dalai_Lama

वर्ग:Sonvsaracho Prosidh vo Famadh Lok
वर्ग:Romi panam
Walt Disney

## Walt Disney (1901 – 1966) American film producer

## Sondorbh

## Polleiat

Walt_Disney

वर्ग:Konknni
वर्ग:Sonvsaracho Prosidh vo Famadh Lok
वर्ग:Romi panam
Neil Armstrong

## Neil Armstrong (1930 – 2012) US Pilot , first person to land on moon.

## Chitr Prodorxonn


Image:Neil Armstrong 1956 portrait.jpg|Portrait of Armstrong while a test pilot at the NACA High-Speed Flight Station at Edwards Air Force Base, California
Image:Pilot Neil Armstrong and X-15 -1 - GPN-2000-000121.jpg
Image:Neil Armstrong in Gemini G-2C training suit.jpg
Image:Ap11-s69-31740.jpg
Image:Armstrong on Moon (As11-40-5886) (cropped).jpg
Image:Neil Armstrong pose.jpg
Image:Neil armstrong 1999.jpg
Image:Neil Armstrong 2004.jpg
Image:Quincy Jones, John Glenn, and Neil Armstrong during NASA's 50th anniversary gala.jpg|Quincy Jones presents platinum copies of "Fly Me to the Moon" to John Glenn and Neil Armstrong.


## Sondorbh

## Polleiat
Neil_Armstrong

वर्ग:Sonvsaracho Prosidh vo Famadh Lok
वर्ग:Romi panam
Donald Trump

## Donald Trump (1946 – ) Businessman, politician

## Sondorbh

## Polleiat
Donald_Trump

वर्ग:Sonvsaracho Prosidh vo Famadh Lok
वर्ग:Romi panam
Malcolm X

## Malcolm X (1925 – 1965) American Black nationalist leader

## Sondorbh

## Polleiat
Malcolm_X

वर्ग:Sonvsaracho Prosidh vo Famadh Lok
वर्ग:Romi panam
Richard Branson

## Richard Charles Nicholas Branson

## Sondorbh

## Polleiat
Richard_Branson

वर्ग:Konknni
वर्ग:Sonvsaracho Prosidh vo Famadh Lok
वर्ग:Romi panam
Pele

## Pele (1940 – ) Brazilian footballer, considered greatest of 20th Century.

## Sondorbh

## Polleiat
Pelé

वर्ग:Sonvsaracho Prosidh vo Famadh Lok
वर्ग:Romi panam
Angelina Jolie

## Angelina Jolie (1975 – ) Actress, director, humanitarian.

## Sondorbh

## Polleiat
Angelina_Jolie

वर्ग:Sonvsaracho Prosidh vo Famadh Lok
वर्ग:Romi panam
Jesse Owens

thumb

## Jesse Owens (1913-1980) US track athlete won 4 golds at 1936 Olympics.

## Sondorbh

## Polleiat
Jesse_Owens

वर्ग:Sonvsaracho Prosidh vo Famadh Lok
वर्ग:Romi panam
Ernest Hemingway

## Ernest Hemingway (1899 – 1961) American author

## Sondorbh

## Polleiat
Ernest_Hemingway

वर्ग:Sonvsaracho Prosidh vo Famadh Lok
वर्ग:Romi panam
Barack Obama

## Barack Obama (1961- ) US President

## Sondorbh

## Polleiat
Barack_Obama

वर्ग:Sonvsaracho Prosidh vo Famadh Lok
वर्ग:Romi panam
John Lennon

## John Lennon (1940 – 1980) British popstar and member of the Beatles.

## Sondorbh

## Polleiat
John_Lennon

वर्ग:Sonvsaracho Prosidh vo Famadh Lok
वर्ग:Romi panam
Joseph Stalin

## Joseph Stalin (1879 – 1953) Soviet leader from 1924-1953.

## Sondorbh

## Polleiat
Stalin Joseph

वर्ग:Sonvsaracho Prosidh vo Famadh Lok
वर्ग:Romi panam
George Bush, junior

## George Bush jnr (1946 – ) US President 2000-2008.

## Sondorbh

## Polleiat
George_W._Bush

वर्ग:Sonvsaracho Prosidh vo Famadh Lok
वर्ग:Romi panam
Oscar Wilde

## Oscar Wilde

## Sondorbh

## Polleiat
Oscar_Wilde

वर्ग:Sonvsaracho Prosidh vo Famadh Lok
वर्ग:Romi panam
Henry Ford

## Henry Ford (1863 – 1947) US Industrialist

**Henry Ford** (30 Julai, 1863 – 7 Abril, 1947) ho ek famad Ameriki udyogpoti (industrialist) ani Ford Motor Company-cho sthapok (founder) aslo. Tannem motor-gadi (car) toyar korpachea pod'dotint ek vhodd kranti haddli. Tannem "assembly line" hacho vapor korun mortor-gadi sosti kelea ani madyam-vorgachea lokank ti vikon gheunk xoki keli.

### Survatechem Jivit
Henry Ford-acho zolm Michigan xarantlea Springwells Township hanga ek khetichea ghorabeant zalo. Tachea bapaichem nanv William Ford ani avoichem nanv Mary Ford aslem. Henry-k bhurgeponnasunuch yantrik (mechanical) vostum-vixim khub moid (interest) asli. To khetichi kamam korchea bodla lhan-san yontram (machines) durust korunk chodd khuxi aslo. Tannem 15 vorsanchea pirayer ek 'steam engine' toyar kel'lem.

### Karbharachi survat
1879 vorsa, to Detroit xarant gela ani thoin eka machinist-acho xis (apprentice) mhun kam' korunk laglo. Thoddea kallan, to Thomas Edison-achea 'Edison Illuminating Company'-nt mukhel engineer zalo. Thoin kam' kortana, tannem aplo vell ani poixe 'gasoline engine'-acher xod (research) korunk vapörle. 1896 vorsa, tannem apli poili svota-cholpi gadi toyar keli, jik tannem "Ford Quadricycle" oxem nanv dilem.

### Ford Motor Company ani Model T
Henry Ford-an 1903 vorsa 'Ford Motor Company' suru keli. 1908 vorsa, tannem "Model T" hi car bhair kaddli. Hi car cholounk sopi ani durust korunk uzo (easy) asli. 

Model T-chem utpadon (production) vaddounk, Ford-an 1913 vorsa 'moving assembly line' vapörli. Haka lagon car toyar korpak khub unno vell laglo ani car-chi mol (price) sosti zali. Hea pod'dotik lagon Henry Ford-ak "Mass Production"-acho bapuy mhunntat.

### Mukhel Yoogdan
* Fordism: Henry Ford-ache udyogik totv-ginean (philosophy) "Fordism" nanvan ollkhotat, jem unnea molan chodd utpadon korpacher bhor dita.
* Kamdaranchem borem: 1914 vorsa, tannem aplia kamdarank dhisak 5 dollar pagar divpak suru kelem, jem tea kallar khub chodd aslem. Tannem kamacho vell-ui (shift) unno kelo.
* Patents: Tachea nanvar 161 patents aslet.

### Nimnim vorsam ani Moron
Henry Ford-an aplea jivitacho nimno kall Dearborn, Michigan hanga sarlo. To 7 Abril, 1947 vorsa, 83 vorsanchea pirayer ontorlo. Tannem apli choddxi girestkai "Ford Foundation"-ak dili, ji aiz-ui sonvsar bhor xikxonn ani her borea kamank mozot korta.

वर्ग:Sonvsaracho Prosidh vo Famadh Lok
वर्ग:Romi panam
Amelia Earhart

## Amelia Earhart (1897– 1937) – Female aviator

## Sondorbh

## Polleiat
Amelia_Earhart

वर्ग:Sonvsaracho Prosidh vo Famadh Lok
वर्ग:Romi panam
Adolf Hitler

Adolph Hitler (20 epril 1889 – 30 epril 1945) ho austriyananta jalmallo jarmana rajakarani 1933 savana 1945 varsa atmahatyamerena nazi jarmanicho hukumashaya ashillo 1934. tanem 1 saptembara 1939 disa polandachera ghuri ghaluna dusarem mhajuja suru jalem. jujachya puraya kalanta lashkari karavayanni tacho lagincho vanto ashillo ani holokostachya gunyamvanta to kendrasthani ashillo: sumara sa lakha jyu ani hera lakhanni balincho vanshaghata.
## Adolf Hitler (1889 – 1945) – leader of Nazi Germany 1933-45.

## Sondorbh

## Polleiat
Adolf_Hitler

वर्ग:Sonvsaracho Prosidh vo Famadh Lok
वर्ग:Romi panam
Mary Magdalene

## Mary Magdalene (4 BC – 40AD) – devotee of Jesus Christ

## Sondorbh

## Polleiat
Mary_Magdalene

वर्ग:Sonvsaracho Prosidh vo Famadh Lok
वर्ग:Romi panam
Madonna

## Madonna (1958 – ) American Pop singer

thumb|Madonna performing during the Rebel Heart Tour in Stockholm, November 2015

## Sondorbh

## Polleiat
[Madonna_(entertainer)](https://en.wikipedia.org/wiki/Madonna_(entertainer))

वर्ग:Sonvsaracho Prosidh vo Famadh Lok
वर्ग:Romi panam
Mata Hari

## Mata Hari (1876-1917) Dutch exotic dancer, executed as spy.

## Sondorbh

## Polleiat
Mata_Hari

वर्ग:Sonvsaracho Prosidh vo Famadh Lok
वर्ग:Romi panam
Cleopatra

## Cleopatra (69 -30 BC) Queen of Egypt.

## Sondorbh

## Polleiat
Cleopatra

वर्ग:Sonvsaracho Prosidh vo Famadh Lok
वर्ग:Romi panam
Grace Kelly

## Grace Kelly (1929-1982) American actress and later Princess of Monaco.

## Sondorbh

## Polleiat
Grace_Kelly

वर्ग:Sonvsaracho Prosidh vo Famadh Lok
वर्ग:Romi panam
Steve Jobs

## Steve Jobs (1955 – 2012) Key figure in Apple computers

## Sondorbh

## Polleiat
Steve_Jobs

वर्ग:Konknni
वर्ग:Sonvsaracho Prosidh vo Famadh Lok
वर्ग:Romi panam
Ronald Reagan

## Ronald Reagan (1911 – 2004) – US President (1981-1989).

## Sondorbh

## Polleiat
Ronald_Reagan

वर्ग:Sonvsaracho Prosidh vo Famadh Lok
वर्ग:Romi panam
Alfred Hitchcock

## Alfred Hitchcock (1899 – 1980) – English / American film producer

## Sondorbh

## Polleiat
Alfred_Hitchcock

वर्ग:Sonvsaracho Prosidh vo Famadh Lok
वर्ग:Romi panam
Michael Jackson

## Michael Jackson (1958–) – American pop singer

## Sondorbh

## Polleiat
* Michael_Jackson

वर्ग:Sonvsaracho Prosidh vo Famadh Lok
वर्ग:Romi panam
Bob Geldof

## Bob Geldof (1951 – ) – Irish musician, charity worker

## Sondorbh

## Polleiat
Bob_Geldof

वर्ग:Sonvsaracho Prosidh vo Famadh Lok
वर्ग:Romi panam
Sigmund Freud

## Sigmund Freud (1856 – 1939) Austrian psychoanalyst

## Sondorbh

## Polleiat
Sigmund_Freud

वर्ग:Konknni
वर्ग:Sonvsaracho Prosidh vo Famadh Lok
वर्ग:Romi panam
Mao Zedong

## Mao Zedong (1893-1976) Leader of Chinese Communist revolution

## Polleiat

## Sondorbh

वर्ग:Sonvsaracho Prosidh vo Famadh Lok
वर्ग:Romi panam
Usain Bolt

## Usain Bolt (1986 – ) – Jamaican athlete. Record holder at 100m and 200m

## Sondorbh

## Polleiat

Usain_Bolt

वर्ग:Konknni
वर्ग:Sonvsaracho Prosidh vo Famadh Lok
वर्ग:Romi panam
Carl Lewis

## Carl Lewis (1961 – ) – US athlete and Olympian

## Sondorbh

## Polleiat
Carl_Lewis

वर्ग:Sonvsaracho Prosidh vo Famadh Lok
वर्ग:Romi panam
Jacqueline Kennedy Onassis

## Jacqueline Kennedy Onassis (1929 – 1994) – American wife of JF Kennedy

## Sondorbh

## Polleiat
Jacqueline_Kennedy_Onassis

वर्ग:Sonvsaracho Prosidh vo Famadh Lok
वर्ग:Romi panam
C.S. Lewis

right|thumb

## C.S. Lewis (1898 – 1963) – British author

## Sondorbh

## Polleiat
C._S._Lewis

वर्ग:Sonvsaracho Prosidh vo Famadh Lok
वर्ग:Romi panam
J.R.R. Tolkien

thumb|J .R .R. Tolkien

## J.R.R. Tolkien (1892 – 1973) – British author of Lord of the Rings

## Sondorbh

## Polleiat
J._R._R._Tolkien

वर्ग:Sonvsaracho Prosidh vo Famadh Lok
वर्ग:Romi panam
Anne Frank

## Anne Frank (1929-1945) – Dutch Jewish author who died in Holocaust.

## Sondorbh

## Polleiat
Anne_Frank

वर्ग:Sonvsaracho Prosidh vo Famadh Lok
वर्ग:Romi panam
David Beckham

## David Beckham (1975 – )  English footballer

## Sondorbh

## Polleiat
David_Beckham

वर्ग:Sonvsaracho Prosidh vo Famadh Lok
वर्ग:Romi panam
Tiger Woods

## Tiger Woods (1975 – ) American golfer

## Sondorbh

## Polleiat

Tiger_Woods

वर्ग:Konknni
वर्ग:Sonvsaracho Prosidh vo Famadh Lok
वर्ग:Romi panam
Kristachea Jivontponnachem Fest - Easter

## Paskhamchem Fest

Kiristamv lokanchi mhotvachi porob. Haka ‘paskanchi porob’ oxem-i mhonnttat.Palostin dexant romon ani jyu lokamni ekttham-i yeun jezu kristak khursar jivexi marlo. Uprant tisrea disa (aitar) jezu krist porto jivo zalo. Hea prosongachi yad mhunn isttor monoitat.

Vosond ritunt poile punveuporant yeupi aitarak hi porob monoitat. Isttor khoinchea aitarak monoucho hevixim zaite motbhed asle. I.So. 325 vorsa kiristamv dhopmogurumni ho vad mittoitona 21 march uprant yeupi puvnek hi porob monouchi oxem sanglem. Lig ef nexnsoche kelenddor komittin he vixim anik ek fautt vichar kelo. Teurovim 1928 vorsa somsden ek kaindo som'mot kelo. Tatunt eprilachea dusrea xenvara uprant yeupi aitar, isttorcheo dis mhunn mancho ho tharavo som'mot kelo. Dusrea xotmanasaun ‘jezu krist porto jivo zalo,dekhun soglleank dil'li somrodona’ hea orthan ho dis monoitat.

Ostontechea raxttramni isttorovixim zaiteo akheayika ani somoz choltat. Purvil'lea onglo sekson lokanchea motapromann isttor hi rituchi deuta asun tichea ugddasak hi borop monoitat. He lok epril-me mhoineant hi porob monoitale. Kaim zann he porbek purvil'lea kallant cholotlea vixuvdisach (equinox) porbecho vantto mantat. Porne chalicho inglix lok hea disa sury nachta, oxem mantat. Tea disa te suryoutten tondd korun bostat. Kaim haltokoch tachevelem kirnn halta ani tem kirnn nachil'leavori dista. Hech torechi chal airlondd dexantuy dista.

Somvsarantole soglle kiristamv lok hi porob vhodda umedin monoitat. Igrzancher rongrongoyalli roxnnai kortat. Soglle nove nove bhes korun igrzamni votat. Ghorant borem jeunnokhann kortat. Hea disa khuris, tantim, bokddepetto hancheo kuro kortat. Hea disa tantim vanttpachi chal cholta. Tanteantlean novo jivo zolmota, dekhun jezuchea jivo zaupakodden tacho sombond laun he gozalikodden tantim ‘kuru’ va ‘protik’ he nodrentlean polletat.

## Polleiat
Easter

वर्ग:Konknni
वर्ग:Dhorm / Religion
वर्ग:Festam, Zatra ani Porbo
वर्ग:Itihas / History
वर्ग:Romi panam
Tak

**Tak** dhom-i dhoullun lonni kaddttokoch urta to podarth. Lonneachea utpadonant ho uppodarth mhonnun melltta. Lonneachea utpadonakhatir zor goddi sai (moli)vaprot zalear takachem songhtton sai naxil'lea dudauri zata,punn ambott sai vaporlear mat takant lekttik aml (ambsann) chodd asta.Dhom-i dhoullottana tatunt udok ghalchem poddott..  Te khatir tak dhoullun lonni kaddlem mhonnttokoch patlloxem tak urta.Tajem tak ruchin ambsar lagta ani taka ek prokarochi ruchuy yeta.Xellem tak chodd ambott zata.

Tachi ruch koddoutt zata ani ambottoso vas marta..Takaposun takachi koddi,motthttha osle podarth kortat va taka nikttem pietat.Takachea dor 100 gramant 95.5% udok,0.8 prothinam,1.1 mogoz.0.5 her karbohaiddrett,30 migre ,kelxiyom' 30 migre..Fosforos,0.8 migre.Lokhonn asun tancheposun 15 kelri urza 1900 meren takacho upeg dukrank laupakhatir kortale.Punn fuddem takantlea arogyodaik anni puxttik gunnodhrmankhatir tem ek lokpriy pey zalem.Omerikechi somyukt somsthanam ani kenddant vhodd promannant tak battlent va khokeant silbond korun hottelam,dukanam ani xitpeyogrihamni vikuk dourotat. Kainkodden sai naxil'lea dudant ek prokaroche sukxmozontu ghalun tem ambounk dourotat.Hem tak sodchea takaporos datt asta.Ayurvedant takache udok ghal'le ani udok ghalunk naxil'le,toxench lonni axil'le ani lonni naxil'le oxe prokar sangleat.Takache samanea gunn oxe asat-godd,ambott ,torott,uxnn pothyokor ani xukrodhatuk hitkor.

## Polleiat
Buttermilk

Chaas

वर्ग:Konknni
वर्ग:Vignean
वर्ग:Romi panam
Bhadrakali

Bhodrokali he devichem ek rup. Bhodr mhollear mongolprod oxem je kalichem rup, ti bhodrokali oxi tichi veakhea asa. Tiche utpot'tivixim khub kotha asat teo oxo

1. Ekdam parvotin xonkracho opman kelo dekhun xonkran tika xap divn bhumyer dhaddli. Tich hi bhodrokali. Xivan doiteanchea bondobstachem kam' tika dilem.

2. Axrvin xudhd oxttomik bhodrokali kotteamni yoginimsoit dokxoigoneachea vidhvomsakhatir utpon'n zali.

3. Raunnache bhoktik bhulun xivan taka atmolingavangodda parvoti-i dili. Raunn parvotik gheun lonkek vota astona tinnem vixnnucho dhavo kelo ani vixnnun brahmonnachem rup gheun raunnachi vatt addaili. Tannem raunnak vicharolem. 'hi kallikitt'tt ani bhoyanok bail gheun tum khoim vota? ten'na raunnaun taka ti tribhuvnosundori parvoti axil'leachem sanglem. Punn jen'na brahmonnan taka, khandeavoilean demvoun polloupak sanglem ten'na raunnak ti kho-yamnich kalli kurup disli. Tannem taka thoinch uddoili ani to xivakodden zhogddopakhatir koilasacher gelo. Ti bail zom-i ubi rauli thoinch bhodrokali hea namvan namnek pauli. Ti suvat mhollear gokrnn-mohabollexrvor.

Sundor rup, otthra bhuzanchi, tin dolleanchi, char ximvanchea rothant boxil'li, okxomala, trixull, khoddg, chondr, bann, dhonnu, xonkh, podm', struk, struv, komonddolu, dondd, xokti, ogni, krixnnajin, zolani rotnapatr heo voltu dharonn kel'li ani ek hat obhoi mudrent, oxem' tichem vornnon vixnnudhrmot'tor purannant sanglam.

Kainkodden ti solla bhuzanchi zalear kainkodden dha bhuzanchi-i asa, oxem sanglam.

Dokxinnentlea gamvgi-ya vattharamni tika kaliym'ma va kalm'ma mhonnun vollkhotat. Dokxinnent sodanch tichi nrityomurt kortat. Te murtichem dhean oxem sanglam. Sorpachem vettallem axil'lo jvaliyukt mukutt, sogllea angantlean ujeacheo jvalo, koplacher bhosm', don vhodd bhair ayil'le dant, dha bhuzanchi, char hat rite asun her so hatamni pax, xuk, bhalo, ddomru, xull ani ogni asta. Tiche bhomvtonnim vighnexrvor, virobhdr, oghor he tin devo astat.

Soglleak bhodrokalichim deullam asat. Moharaxttrant tika gramdeuta mantat. Nasik hanga tichem devull asa. Thoim tichi murt atth bhuzanchi asun ti vagacher boxil'li asa. Vorongoll hanga bhodrokalichi nnou futt unchayechi murt asa. Ticho ek pam-i moddeacher asa. Kakti-i rajvonxachi ti kuldeuta axil'li oxem mhonnttat.

Chidomboromak nachache sortint xivan tika haroili, dekhun ti mathear xivling dharonn korta, oxi kotha asa. Mohixasurak bhodrokalinuch marla, oxem-i kainkodden mhollam.

## Polleiat
https://en.wikipedia.org/wiki/Bhadrakali|Bhadrakali

वर्ग:Dhorm / Religion
वर्ग:Totvaxastr / Philosophy
वर्ग:Romi panam
Chikale

## Chikale

## Polleiat

[Snakehead_(fish)](https://en.wikipedia.org/wiki/Snakehead_(fish))

Channa_striata

वर्ग:Konknni
वर्ग:Nustem / Maslli
वर्ग:Romi panam
Mud’doshi

## Mud’doshi

also known as Ladyfish.

## Polleiat

Elopidae or Ladyfish 

वर्ग:Konknni
वर्ग:Nustem / Maslli
वर्ग:Romi panam
Shivod Kurli

## Shivod Kurli

## Polleiat

Lobster

वर्ग:Konknni
वर्ग:Nustem / Maslli
वर्ग:Romi panam
Maximilian Kolbe

## Polleiat
Maximilian_Kolbe

वर्ग:Catholic Igorjeche Sant
वर्ग:Sonvsaracho Prosidh vo Famadh Lok
वर्ग:Romi panam
Faustina Kowalska

## Polleiat

Faustina_Kowalska

वर्ग:Konknni
वर्ग:Catholic Igorjeche Sant
वर्ग:Sonvsaracho Prosidh vo Famadh Lok
वर्ग:Romi panam
शिक्षणांत नियोजन

**शिक्षणांत नियोजना**क खूब म्हत्व आसा. अध्यापन – अध्ययन प्रक्रिया योग्य दिशेन, वेवस्थीत स्वरूपांत जर मुखार व्हरतलो जाल्यार शिक्षकान अभ्यासक्रमाचें नियोजन करूंक जाय.
अभ्यासक्रमाचें नियोजन करतना कांय म्हत्वपूर्ण गजाली लक्षांत घेवंक जाय. अभ्यासक्रम पुराय करपाक कितल्यो तासिका लागतल्यो हें जाणां जावप गरजेचें. देखीक- दिनदर्शिकेच्या आदारान ताणें दर सप्तकांत कितल्यो तासिका मेळटल्यो हें पळोवंक जाय आनी सुटयेचे दीस वेगळावंक जाय. पुराय वर्साचो निर्दारीत अभ्यासक्रम ह्या तासिकांनी वांटून घालूंक जाय. घटक हो अभ्यासक्रमाचो व्हड भाग, जातूंत प्रत्येक घटकांत वेगवेगळे उपघटक आसतात. जशे – कांय गद्य, पद्य, कांय व्याकरण, कांय रचना पाठ हे उपघटक मेळून घटक तयार करतात. प्रत्येक घटकांत पांच ते स उपघटक आसूं येतात. घटक तयार करताना कांय कठीण तर कांय सोंपे पाठ घालचे तशेंच कठीण पाठांक चड तासिकां तर सोंप्या पाठांक कमी तासिका दवरच्यो. घटकांच्या उद्दिश्टांनुसार त्या त्या पाठाक म्हत्व दिवंचें. वर्सुकी नियोजन करतना आनी कांय गजाली लक्षांत धरच्यो. जशें की मुल्यांकन कशेतरेन करतले, घटकाची घोळोवणी करपाक कितल्यो तासिका लागतल्यो. परिक्षेक कितल्यो तासिका जाय पडटल्यो. कसल्या प्रकाराचीं शिक्षणीक साधनां वापरतले, स्वाध्याय, घरपाठ कसो आसतलो, पुराय घटक शिकोवन केन्ना सोंपतलो हें सगळें ह्या नियोजनांत येवंक जाय.

## नियोजनाक लागून जावपी फायदे
* शिक्षक उपलब्द तासिकांचो योग्य तरेन उपेग करूंक शकता कारण शिक्षकाक आपूण खंयचो घटक केन्ना शिकयतलो आनी केन्ना सोंपयतलो हें खबर आसता.
* उद्दिश्टांनुसार अध्यापन करूंक शकता आनी हें अध्यापन अर्थपूर्ण जावंक शकता कारण दर एक पाठ शिकयतना खंयचीं उद्दिश्टां साध्य जातलीं हें शिक्षकाक खबर आसता.
* पाठ्यपुस्तकांतले पाठ निर्धारीत वेळेंत शिकोवन सोंपोवप हें शिक्षकाचें कर्तव्य आसता.
* खंयच्या पाठाखातीर कसली मुल्यांकन कृती आयोजीत करची हाचेविशीं तो शिक्षक पयलींच तयारी करूंक शकता.
* शिक्षणीक पाठानुसार तयार दवरूंक शकता. पाठानुसार खंयची शिक्षणीक साधनां गरजेची आसा हेंवूय कळटा.
* अभ्यासक्रम सुरवात ते शेवटामेरेन बरेतरेन क्रमबद्धतायेन शिकोवंक शकता. ज्यो तासिका मेळटात तांचो बरेतरेन उपेग करूंक शकता.
* शिक्षकाच्या अध्यापनांत सुसुत्रताय येता.

वर्ग:देवनागरी पानां
घटक नियोजन

**घटक नियोजन** शिक्षकाक खूब गरजेचें. अभ्यासक्रमाचें नियोजन करचे आदीं अभ्याक्रमाचें विभाजन विंगड विंगड घटकांनी करूंक जाय. अभ्यासक्रमाचें अमूक घटक करतलों अशें थारावंक जाय. घटकाचे संकल्पनेची पुराय कल्पना शिक्षकाक आसूंक जाय. घटक म्हळ्यार अभ्यासक्रमाचो भाग. जण एका घटकांत उपघटक आसतात. तेन्ना घटक म्हळ्यार उपघटकांचो चोमो अशें आमच्यांनी म्हणूं येता. उपघटकांचें खाशेलपण म्हळ्यार उपघटक हे खंयच्या तरी समान तत्वाचेर आदारिल्ले आसतात.

कोंकणीच्या अभ्याक्रमांत गद्यपाठ, पद्यपाठ, व्याकरण पाठ आनी लेखनपाठांचो आसपाव जाता. विद्यार्थ्यांचेर बरे संस्कार करपी जर पाठ आसात जाल्यार तांचो एक चोमो करून एक घटक करूं येता. सांचेर, देशभक्तीची प्रेरणा जागोवपी काणयांचे, वर्णनात्मक पाठ अशे वेगवेगळे घटक करूं येता. तिसऱ्या स्तराचेर थोडे गद्य, थोडे पद्य, थोडें व्याकरण आनी थोडें लेखन आशिल्ल्या कारणान अशे तरेन शिकोवप शक्य जायना. पूण खंयचें तरी तत्व सामकार दवरून अभ्यासक्रमाचे घटक तयार करूंक जाय.

गद्य, पद्य, व्याकरण, लेखन अभ्याक्रमांचीं हीं सगळीं आंगां घटक नियोजनांत आसप गरजेचें. हाचो अर्थ असो न्हय की घटकांत फक्त एक गद्याचो, एक पद्याचो, एक व्याकरण वा एक लेखनाचो पाठ आसूंक जाय. एका घटकांत फक्त चारूच उपघटक आसूंक जाय अशेंय ना. पांच-स उपघटक लेगीत आसूं शकतात. प्रत्येक घटकाक समान तासिका दिवप अशें बंधन ना, पूण सोपो पाठ शिकोवपाक उण्यो तासिका लागतात आनी कठीण पाठ शिकोवपाक चड तासिका लागतात हेंवूय मतींत दवरून घटक नियोजन शिक्षकान करचें.

 उपघटकांचो काठीण्य स्तर(Difficulty level) वयलो आसलो जाल्यार घटक ल्हान आसचोम हळ्यार तातूंत कमी उपघटक आसतले आनी उपघटक सोपे आसल्यार घटक व्हड आसचो.
अभ्याक्रमाचें घटकांत विभाजन केले उपरांत आनी दर एका घटकाचे उपघटक थारायले उपरांत आमी उद्दिश्टां विशीं विचार करूंक जाय. कोंकणी भाशेचीं ‘ज्ञान, आकलन, रसास्वादन, अभिव्यक्ती आनी उपयोजन’ हीं मुखेल उद्दिश्टां जावन आसात. प्रत्येक उपघटकाचीं उद्दिश्टां निश्चीत करूंक जाय. खंयच्या उद्दिश्टांक कितलें म्हत्व दिवप हेंवूय निश्चीत करूंक जाय.

दर एका घटकाच्या अध्यापनाक आनी ताच्या मूल्यमापनाक कितल्यो तासिका लागतल्यो हेंवूय तकत्यांत दाखोवंक जाय. खंयच्या म्हयन्यांत अभ्याक्रमाचो खंयचो भाग येतलो हें तकत्यांत दाखोवंक जाय. घटक परिक्षा वा हेर सत्रीय परिक्षा आसल्यार त्यो केन्ना घेतले तेंवूय बी दाखोवप खूब गरजेचें.

**पयलो स्तंभ**

उपघटक क्रमांक

**दुसरो स्तंभ**

दर एका उपघटकाचे विशय-वस्तूचे म्हत्वपूर्ण मुद्दे

**तिसरो स्तंभ**

दर एका उपघटक कसलीं परिवर्तनां करतलो ताचो उल्लेख

**चवथो स्तंभ**
 
दर एका उपघटकांत शिक्षक कृतीचो उल्लेख.

**पांचवो स्तंभ**

दर एका उपघटकांत शिक्षक कृतीचो उल्लेख

**सवो स्तंभ**

दर एक उपघटक शिकोवपाक ज्या शिक्षणीक साधनांचो उपेग जातलो तांचो उल्लेख

**सातवो स्तंभ**

पुराय घटकांचें मुल्यमापन करपाच्यो पद्दती।

संदर्भ

बुध्द पौणिमा
मनशाच्या जिणेंत दुखां खुप आसा।ह्या दुखांतल्यान मुक्त जावपाचो मार्ग गौतम बुध्दाब सोदून काडलो आनी ते खरेच बुध्द जालो।बुध्द म्हळ्यार बुध्दीन विचार करपी,जागृत।आमीच सगळ्या दुख्खांचे मूळ आसात।दुखां ही व्यक्तीसापेक्ष आसतात।आमी सदांच भौतीक दुखांच्या  फाटल्यान लागतात।ही सुखां केन्नाच सोंपनात।ह्या सुखाची आस आमकां दुखाच्या खाईत लोटत आसता।तातूंतल्यानच द्वेष,वैर,वासना आदी विकार जल्मांक येतात।मनशान देखून संदाच लोभासान पयस रावपाक जाय।ह्या खातीर मनशान संदाच योग्य गिन्यान मेळोवचें।योग्य ते भाक्षण करचें आनी योग्य ते कार्य करचें।योग्य तो वेवसाय आनी योग्य ते ध्यान करुंक जाय,हेच गौतम बुध्दान जगाक सांगले।

वर्ग:देवनागरी पानां
शाहरुख खान

**शाहरुख खान हो एक [[भारत|भारतीय]] कलाकार ।ताणें**

वर्ग:देवनागरी पानां
Caste

**Caste** is a form of [//en.wikipedia.org/wiki/Social_stratification social stratification] characterized by [//en.wikipedia.org/wiki/Endogamy endogamy], hereditary transmission of a lifestyle which often includes an occupation, status in a hierarchy, and customary social interaction and exclusion. Its paradigmatic ethnographic example is the division of society into rigid social groups, with roots in ancient history and persisting until today. Sociologists and anthropologists can study the social divisions existing in various countries by using the caste-like systems as an analogical basis for research. The term caste-system is also applied to non-human populations like ants and bees.

वर्ग:Romi panam
भारतीय चित्रपट

भारतांत चलत्चत्रपटाची सुरवात १८९६ त जाली. चित्रदीपाचो उपेग करून १८८९-९० च्या सुमाराक श्रीकृष्ण चरित्रांतल्या कांय प्रसंगांचो चलत्चित्रपट मदनराव माधवराव पितळे केल्लो. जुलय १८९६ त, हरिश्चंद्र सखाराम भाटवडेकर उर्फ सावेदादा चलत्चत्रपटाचो उदय १८९६ त जालो, तरीकूय भारतांत ताची सुरवात १९१२ त जाली. ऑगस्ट १९१२ त, दादासाहेब फाळके हाणें भारतांत ‘रोपटधाची वाढ हो सुमार १५ मी. चो लघुपट चित्रित केली. उपरांत १९१२-त, दादासाहेबान ‘राजा हरिश्चंद्र' हो सुमार १,१२८ मी. चित्रपट मुंबय शारांत नेिर्माण जालो; तो मराठी भाशेत आशिल्लो. ताणे केले. दादासाहेब फाळके हाका भारतीय चित्रपटसृश्टीचो जनक अशे मानतात. ताणे १९१७ मेरेन १३ लघुपट धरून १७ चित्रपट सादर केले. ह्याच काळांत अनंत परशुराम करंदीकर, एस्. एन्. पाटणकर आनी व्ही. पी. दिवेकर हांणीय कांय मूकपट तयार केले. १९१२ त, नारायण चित्रे, पुरुषोत्तम टिपणीस, दत्तात्रय दाबके, बुकबाईडर जोशी, रामराव 'पुंडलिक' हो कथापट तयार केली. १९१७ त, दादासाहेब फाळके हाचो वामन आपटे, माया शंकर भट्ट, एल्. बी. पाठक, माधवजी जेसिंग आनी भागाक घेवन १९१७ त, फाळके फिल्माचे ‘हिंदुस्थान फिल्म कंपनी'त रुपांतर केले आनी फुडे हे कंपनीवरवों १०० मूकपट तयार केले. वामन श्रीधर आपटे हाणे, मद्रासाक मूकपट खूब चलतात हें पळोवन थंय एक चित्रपट-वितरण कार्यालय उगडलें.

भारतांत सिने-कॅमेरा स्वता तयार करपाचो मान आनंदराव पेंटर (9xt{ चित्रपट चित्रपट तयार केले. बाबूराव पेटर हाणे १९१८-१९ त ‘सैरंध्री' हो पयलो शांताराम हांणीय फुडें चित्रपटनिर्मिती करपाक सुखात केली. त्या काळांतले मूकपट चड करून पुराणकथा, दंतकथा, लोककथा, इतिहास ह्या विशयांचेर आदारिल्ले आसताले. छायाचित्रकार पांडुरंग तलगिरी हाच्या युनायटेड पिक्चर सिंडिकेट हे खडकीचे चित्रपटसंस्थेन जायते इतिहासीक चित्रपट सादर केले. चित्रपटनिर्मितीखातीर यत्न चालू आशिल्ले. कलकत्त्याची हिरालाल सेन हाणे पाथे कंपनीच्या एका छायाचित्रकाराच्या पालवान, १९०३ त 'अलिबाबा' ह्या लोकप्रेिय बंगाली नाटकांतल्या नाचाचो कांय भाग चित्रित केली. तो त्या नाटकावांगडा दाखयताले. सुरेंद्रनाथ सेन हाणे १९०५ त, बंगालचे फाळणीवेळार जी चळवळ जाल्ली, तिचो लघुपट हिचेखातीर ज्योती सरकार हाणे तयार केल्लो. कलकत्त्याक १९१७ त जे. एफ्. मादन हाणें इटालियन कलाकार घेवन बंगालांतलो 'नलदमयंती' हो। पयलो मूकपट सादर केली. १९२० ते १९३० ह्या काळांत बंगालांत कितल्योश्योच चित्रपटनिर्मितीसंस्था सुरू जाल्यो आनी बंदूय पडल्यो; पूण हातूंत एकूच संस्था तिगून उरली, ती 'मादन थिएटर्स'. हे नांवाजते संस्थेन वट्ट ८६ मूकपट तयार केले. १९३० त, बी. एन्. सरकार हाच्या विसाव्या शेंकडयाचे सुर्वेक दक्षिणेत नटराज मुदलियार हाणे चित्रपटनिर्मितीखातीर यत्न केले. १९२१ सावन स्टार ऑफ़ द ईस्ट फिल्म कंपनीची मद्रासांत थापणूक जावन ‘भीष्मप्रतिज्ञा' ह्या चित्रपटान दक्षिणेत चित्रपटनिर्मितीक सुरवात जाली. १९३४ मेरेन दक्षिणात्य पंजाबांत १९२६ त, दिल्लीच्या ग्रेट ईस्टर्न फिल्म कॉर्पोरशनान 'द लाईट ऑफ एशिया' हो पयलो मूकपट सादर केलो. हिमांशु रॉय हाणें तो तयार धायबर, हिमांशू रॉय, देवकी बोस, नितीन बोस, प्रथमेश बरूआ, भा. वि. वरेरकर, शिवराम वाशिकर, शं. प. जोशी, विष्णुपंत औधकर हांच्यासारकेिल्या जाणकारांक लागून १९२८ उपरांत ऊंच पांवडयाचे भारतीय मूकपट तयार जावपाक लागले. १९३१ त, भारतांत बोलपटांक सुरवात जाली. फुडल्या ४४ वसाँत भारतीय चित्रपटसृष्टीत बरीच चित्रपटउद्येगाचो दुसरो क्रमांक लागता. १९७५ त, भारतीय चित्रपटसंस्थांनी भारतांत वट्ट १,२६८ मूकपट तयार केले. भारतांत आयजमेरेन ३४ भासांनी बोलपट तयार जाल्यात, १९८८ त, भारतांत वट्ट ७७३ चित्रपट तयार जाले.

वर्ग:देवनागरी पानां
माद्रिद

युरोपाच्या स्पेन देशाची राजधानी. लोकसमख्या ४७,२६,९८६ ‍(१९८१). युरोप कंडांतल्या सगळ्यांत चड उंचायेचेर आशिल्ल्या राजधान्यांतली एक. स्पेनाच्या मदेगाक मांथानारेस न्हंयचेर आशिल्लें हें शार माद्रिद प्रांताचीय राधानी आसा. दर्यातळासावन २,३७३ फूट उंचायेचेर वशिल्ल्यान हांगाचें हवामान शितळ, सौम्य आनी सुखदिणें आसात. जुलाय ते ऑगस्ट म्हयन्यांत हांगा चड उश्णताय आसता.

स्पेनाचेर मुसलमानी अंमल आसतना माजरीत ह्या नांवांची मूर लोकांची गढी म्हूण हाचो उल्लेख दाव्या शेंकड्यांत मेळटा. दुसरो फिलिप हाणें १५६१ वर्सा हांगा आपलो दरबार भरलो. तिसऱ्या फिलिपान १६०७ वर्सा स्पेनाची राजधानी म्हूण माद्रिदची वेंचणूक केली. ह्या शाराची वाड उदेंतेकडल्यान जायत गेली . १९४८ वर्सा उपरांत अस्तंतेकडेन ह्या शाराचो विसतार जालो. ह्या शाराचे आल्ते म्हळ्यार उंचेलो, सेंत्रल म्हळ्यार मदलोआनी बाजो म्हळ्यार सकयलो अशें तीन वींटे आसात. ही वांटणी सुवातेची उंचाय आनी लोकांचें राहणीमान हांचेवयल्यान केल्या.

माद्रिद हें स्पेनाचें वेपारी आनी उद्देगीक केद्र आसा. हांगा मोटारी आनी म्हालमोटारी गहांची इंजिना, प्लॅस्ट्काच्यो वस्पू, विधुत् आनी इलेक्ट्रॉनिक उपकरणां, रबर विमानां ह्या उद्देगांचे कारखाने आसात. देळांतल्या लोहमार्गाचेंय हें केंद्र आसा.

माद्रिदांत व्हड अशीं खूब उधानीं आसात. तातुंतलें काझ द काम्पो हें चड उल्लेक करपासारके उधान आसा. प्लाझा मॉन्युमेंटल हें स्पेनांतलें सगळ्यांत व्हड बैलझोंबीरंगण आसा. थंय २४०० प्रेक्षक बसूंक शकतात.

मार्च ते ऑक्टोबर म्हयन्यांत माद्रिदांत विंगड विंगड संस्कृतीक कार्यावळी जातात. सान इसिद्रोची परब मे म्हयन्यांत मनयतात. ह्याच सुमाराक माद्रिदा आड बार्सेलोना आशी सॉकर खेळाची वर्सुकी सर्त सुरू जाता.

व्हड आनी रूंद रस्ते हे साराचें खाशेलपण आसा . हांगा एक शासकीय विधापीठ, तंत्रनिकेतन, पोस्ट ऑफिस आसा. तशेंच रेडिओ आनी दूरदर्शनाचे वतीन शिक्षण दिवपी एक विधापीठूय माद्रिद शारांत आसा. हांगा सुमार शंभर ग्रंथालयां आसात. ह्या शाराच्या वाडट्या उपगरांक आनी विस्ताराक योग्य दिका दिवपाखातीर हांगा एक आयोग स्थापन केला.

## संदर्भ

वर्ग:देवनागरी पानां
राज्य चित्रपट विभाग

महाराष्ट्र, तमिळनाडू, बंगाल, गुजरात, कर्नाटक, पंजाब, हरयाणा, उत्तर प्रदेश,  मध्य प्रदेश, जम्मू काश्मीर, त्रिपुरा, ओरिसा, मणिपूर, बिहार अशा राज्यांत.

वर्ग:देवनागरी पानां
माधव कंदली

माधव कांदली हाचो जल्मः इ.स १४वो शेंकडो, उदेत आसाम ह्या गांवांत जालो.

असमिया भाशेतलो एक म्हान कवी. ताणें वाल्मिकी रामायणाचो असमियी भाशेंत सगळ्यांत पयलीं अणकार केलो. उतर भारतांतूय मूळ सस्कृत सामायणाचो देशी भाशेंत सगळ्यांत पयलीं अणकार करपाचें श्रेय माधव कंदलीकच मेळटा.

हाया कवीचे चरित्र चडशें उपलब्ध ना. उदेंत आसामांत, एकता व्युत्पन्न ह्राह्मण कुटुंबांत ताचो जल्म जालो अशी म्हायती आसा.

कंदली ही ताका मेळिल्ली उपाधी. चवदावया शेकड्यांतलो कचारी राजा महामाणिक्य हाच्या दरबारांर मादव कंदली राजकवी आशिल्लो. लोक ताका कविराज कंदली ह्या किताबान वळखताले . राजाचे आज्ञेवयल्यान ताणें वाल्मिकी रामायणाचो असमिया भाशेंत अणकार केलो.

माधव कंदलीन पुराय रामायणाचो सात कांडांनी अणकार केलो. पूण ताचे आदिकंड आनी उतरकांड अशे दोन कांड उपलब्ध नात. मदले पांच कांड आसात. हाका लागून कांय तज्ञांच्या मतान ताणें फक्त पांच कांडच बरयल्यात. पूण मादव कंदलीच्याच कांय पंक्तींचो आदार घेवन कांय अभ्यासक म्हण्टात की ताणें सातूय डांडां रचल्यांत. शंकरदेव हाणें उतरकांड आनी मादव देव हाणें आदिकांड रचून हें रामायण पुराय केलां.

वाल्मिकीचो राम हो माहामानवाच्या स्वरुपांत चित्रित केल्लो आसलो तरी माधव कंदलीन ताका विष्णुचो अवतार म्हूण रंगयला. हो अणकार करतना ताणें तातूंत आसामांतली संस्कृताय प्रादेशिक शैली, आचार -विचार, तांच्यो रूढी-परंपरा, कुटुंबीक वातावरण, नैतीक आनी समाजीक मुल्यां, आसामी भाशेचें खाशेलपण हांचो बेस बरो वापर केला . तो संस्कृत बाशेचो पंडित आशिल्लो, तशेंच संस्कृत आनी असमिया भाशेचेर ताचे प्रभुत्व आशिल्लें. ह्या रामायणांत वर्णिल्ल्यो घडणुको वाचतकच कवीचो कल्पनाशक्तीचो अणभव येता.

माधव कंदलीन देवजित नांवांचे आनीक एक महाकाव्य बरयलां.पूण रामायणा वागंडा तूळा केल्यार तें सामकेच सामान्य दिसता. ताकालागून हें काव्य ताचें नासुंये अशें एच. सी. गोस्वामी ह्या अभ्यासकाचें मत आसा. हें काव्य अर्जुन आनी इंदिर हांच्या झुजाच्या प्रसंगाचेर आदारिल्लें आसा.

नामनेचो असमिया वैस्णव महाकवी शंकरदेव हांणें माधव कंदलीची पूर्वकवी अप्रमादी म्हूणन भोवमान केलो. स्वता शंकरदेव आनी उपरांतच्या कवीचेर माधव कंदलीचो खूबूच प्रबाव पडला. ताच्या अनुकरणांतल्यांन फुडें हेर कवींच्यो रामकथा असमिया भाशेंत तयार जाल्यो.

## संदर्भ

वर्ग:देवनागरी पानां
लघुपट प्रभाग

१९४८ त, भारत सरकारन 'फिल्म प्रभाग' (फिल्म्स डिव्हिजन) हो स्वतंत्र लघुपट विभाग मुंबय सुरू केली. १४ मुखेल भारतीय भासो आनी एक इंग्लीश अशा वट्ट १५ भासांनी हांगा लघुपट तयार जातात.

वर्ग:देवनागरी पानां
चित्रपट सल्लागार मंडळ

ब्रिटीश सरकारन भारतांत प्रचारपटांचे निर्मितीची येवजण आंखून चित्रपट सल्लागार मंडळाची (फिल्म अॅडव्हायझरी बोर्ड) थापणूक जून १९४० त केली. हेच संस्थेचे रुपांतर सरकारान १ फेब्रुवारी १९४३ ह्या दिसा ‘इन्फॉर्मेशन फिल्म्स ऑफ इंडिया' हे संस्थेत केले. जून १९४० ते मे १९४६ ह्या ६ वसाँच्या काळांत हे संस्थेन १७० अनुबोधपट, वार्तापट आनी झुजप्रचारपट तयार केले. १९४९ त, भारत सरकारन चित्रपट सल्लागार मंडळाची पुनर्रचना केली.

वर्ग:देवनागरी पानां
माधवस्वामी

**माधवस्वामी** हाचो जल्म सतरावो वा अठरावो शेंकडो जालो.

दक्षिण भारतांतलो एक मराठी कवी. ताचें उपनांव अद्दैती .ताच्या बापायचें नांव नागनाथ आनी आवयचें नांव उमा आशिल्लें. ताचे बायसेचें नांव रमा, तशेंच ताच्या आज्याचें नांव एकनाथ आशिल्लें. पूण हो एकनाथ कोण, हेविशी अभ्यासकांत मतभेद आसात. संत एकनाथाक गंगा, गोदा आनी उमा ह्यो तीन चलयो आशिल्ल्यो . माधवस्वामीची आवय उमा संत नाथाची धूव आनी तेखातीर एकनाथ हो माधवस्वामीचो आजो अशें एक मत आसा.

माधवस्वामी, कावेरीचे देगेर तिरुवळंदूर हांगा रावतालो. समर्थ रामदासान कोनूर हांगा स्थापन केल्ल्या मठाचो आशिल्ल्या राघवस्वामी हाचो माधवस्वामी शिश्य आशिल्लो. तिरूवळंदूर हांगा स्वता माधवस्वामीन एक रामाचें देवूळ बांदलें आनी थंयच सगळ्या ग्रंथाची रचणूक केली.

माधवस्वामीन बरयल्ल्या ग्रंथांनी अनुगीता, गणेशपुराण, विष्णुपुराण, श्लोकबध्द रामायण, भगवदगीत मराठी पद्द अणकार ,ओवूबध्द रामायण, महाभारत, प्रबोधचंद्रोदय ह्या ग्रंथाचो आस्पाव जाता.तंजावर हांगाच्या सरस्वातीमहाल ग्रंथालयाच्या हातबरपांच्या संग्रहांत ह्यो रचणुको उपलब्ध आसात. रामायण माहाभारत योगवसिष्ठ हे माधवस्वामीचे बृहतग्रंथ आसात. योगवसिष्ठ ह्या ग्रंथांत १२,३३९ ओव्यो आसात.बरोवचे पयलीं माधवस्वामीन तीन प्रकरणांचें आनी सात हजार ओव्यांचें एक भावार्थ योगवसिष्ठ बरयलें अशें एक मत आसा. पूण कांय अभ्यासकांच्या मतान हावार्थ योगवसिष्ठ माधवस्वामीन न्बय तर ताचो गुरू राघवस्वामी हांणें रचलें.

माधवस्वामीचे पूत रामपंडित आनी कृष्णपंडित, नातू कृषणपंडिताचो पूत वासुदेवपंडित, नातसून म्हळ्यार वासुदेवपंडिताची बायल मीनाक्षीअम्मा, पणटू अंबाजी पंडित हांणींय काव्यरचना केल्या.

## संदर्भ

वर्ग:देवनागरी पानां
गोरखपुरी, फिराक

(जल्म: २८ ऑगस्ट १८९६, गोरखपूर – उत्तर प्रदेश).

भारतीय ज्ञानपीठ पुरस्कार फाव जाल्लो एक म्हान उर्दू कवी. ताचें मूळ नांव रघुपतिसहाय, पूण फिराक गोरखपुरी ह्याच नांवान ताची चड नामना आसा. गोरखप्रसाद ‘इबरत’ होय एक कवीच आशिल्लो. ताणें घरा तज्ञ शिक्षक दवरून, तांचेवरवीं ताका घरचेघराच मुळावें शिक्षण दिलें. गोरखप्रसाद ‘इबरत’ होय एक कवीच आशिल्लो. ताणें घरा तज्ञ शिक्षक दवरून, तांचेवरवीं ताका घरचेघराच मुळावें शिक्षण दिलें. १९१३ वर्सा तो गोरखपुर शारांतल्या सरकारी ज्युबिली हायस्कुलांत मॅट्रीक जालो. उपरांत अलाहाबाद शारांतल्या न्यूर सेंट्रल कॉलेजींतल्यान ताणें इंग्लीश साहित्य, इतिहास, पर्शियन भास-साहित्य आनी तत्वगिन्यान हे विशय घेवन बी. ए. ची. पदवी घेतली. उपरांत ताणें राष्ट्रीय चळवळींत वांटो घेतलो. १९२० वर्सा तो आग्रा बंदखणींत आसतना ‘निगार’ हें उर्दू नेमाळें वाचून तातूंतल्या ‘फानी’ ह्या कवीच्या काव्याचो ताचेर प्रभाव पडलो. फुडें १९२१ वर्सा तो कांय काळ लखनौ बंदखणींत आशिल्लो. १९२३-२७ वर्सा मेरेन तो अलाहबादचे अखिल भारतीय काँग्रेस समितीचो उपसचिव आशिल्लो. उपरांत अलाहाबाद विद्यापीठांत तो इंग्लीश ह्या विशयाचो प्राध्यापक आशिल्लो. १९६० वर्सा तो ह्या विद्यापीठांतल्यान निवृत सजालो.

इंग्लीश कवी वर्डस्वर्थ आनी उर्दू कवी मीर, मुसहफी आनी गालिब हांचो ताचेर प्रभाव पडिल्लो. ९१६ वर्सा ताणें काव्य रचना करूंक सुरवात केली. रूहे काईनात’ (१९४५) हो ताचो पयलो कवितांझेलो. ‘गुले नग्मा’ (१९५९) ह्या ताच्या गझल, रुबाया आनी हेर कवितांच्या झेल्याक ज्ञानपीठ पुरस्कार फाव जालो.

ताका इंग्लीश आनी हिंदी साहित्याचो खोलायेन अभ्यास आशिल्लो. आपले खर कल्पनाशक्तीवरवीं ताणें मोग आनी जीण हेविशींचो आगळो दिस्टावो आपल्या काव्याअंतल्यान उक्तायलो. खास करून काव्यांतल्यो पारंपरीक कल्पना बदलपाकडेन ताणें चड लक्ष दिलें. भारतीय दायज आनी संस्कृतायेचो प्रभाव ताच्या काव्याचेर पडिल्लो दिसता. ताच्या ‘रुप’ (१९५७) ह्या रुबाया झेल्यांत तें चड करून जाणवता. ‘गझल’ ह्या काव्यारचनेच्या प्रकारांत ताचो वावर म्हत्वाचो आसा. वॉल्टर पेटर, कोलरिज आनी रस्किन ह्या कलासमीक्षकांचे परंपरेंतल्यान ताणें उर्दू काव्याचें समीक्षण केलां. ‘अंदाजे’ (१९४४), ‘उर्दू की इष्किया शायरी’ (१९४५), ‘हाशिये’ (सुमार १९४७) हे ताचे कांय समीक्षात्मक ग्रंथ आसात. लाहोर शारांतल्यान उजवाडाक येवपी ‘नकश’ ह्या नेमाळ्यांतल्यान ‘मनआनम’ ह्या सदराखाला ताणें साहित्य, मोग, लैंगिकता आदी विशयांचेर आपले विचार मांडल्यात.

टागोराच्या गीतांजलीचे आनी एकशे एक कवितांचे ताणें उर्दूंत अणकार केल्यात. ते भायर ताचे हिंदींत पांच आनी इंग्लीशींत सात ग्रंथ आसात. ‘शुल-ए-साझ’, ‘गजलिसआन’ (१९६५), ‘शब्नमिस्तान’ (१९६५), ‘शिरीस्तान’ (१९६६), ‘चिरागाँ’ (१९६६) आनी ‘गुल्बांग’ (१९६७) हे ताचे कांय म्हत्वाचे कवितांझेले. ‘पिछली रात’ (१९६९) हो ताणें आपल्या स्वताच्याच वेंचीक कवितांचो झेलो उजवाडाक हाडलो.

वर्ग:देवनागरी पानां
गोरिला

सादारणपणान मनशाभशेन दिसपी माकडांमदलो व्हड प्राणी. ताच्यो दोन जाती आसात. तातूतली एक जात अस्तंत आफ्रिकेच्या उश्ण कटिबंधांतल्या काँगो न्हंयेच्या देगणांत रावता. तेचपरी गोरिला बेरिगेई ह्या शास्त्रीय नांवाची दुसरी जात उदेंत झाईरे (बेल्जियन काँगो) आनी अस्तंत युगांडांतल्या दोंगरांनी दिश्टी पडटा.

गोरिलाची उंचाय १.२५ ते १.७५ मी. आसता. वजन १४० ते २७५ किग्रें. आसता. मादयेचो आकार नरापरस ल्हान आसता. तोंड, कान, हाताचो बचको आनी पांय सोडून ताच्या सगळ्या आंगार केंस आसतात. ताची कूड बळीश्ट आसता आनी कुडीची तांक जबर आसाता. ताचें मुस्कट अशीर, नाकाच्यो पुडयो व्हड, दोळे बारीक आनी कान ल्हान आसतात.

गोरिलाचो स्वभाव शांत आसता आनी ताका एकांतवास आवडटा. पूण तिडायतकच मात तो एकदम क्रूर जाता. तांचो सुमार २५ जाणांचो एक पंगड आसता. ह्या पंगडाचो एक राखणदार आसता. गोरिला म्हातारो जातकच ताका पंगडांतल्यान भायर काडटात गोरिला शाकाहारी आसून फळां, पानां असलें अन्न खाता. मादी गोरिलाक णव म्हयन्याउपरांत एके वेळेक एकूच पील जाता. रानांतल्या गोरिलाची पिराय सुमार ५० वर्सां मेरेन आसता.

दोंगरार रावपी गोरिलाची बेरिंगेई ही जात काँगो देगणांत रावपी गोरिलाचे जातीपरस व्हड आसता.

वर्ग:देवनागरी पानां
माधवाचार्य

**माधवाचार्य** हाचो जल्म सु.१२९६, मरणःसु.१३८६ जालो.

एक महापंडित आनीन भाश्यकार.चवदाव्या शेंकड्यांत निर्माण जाल्ल्या विजयानगर राज्याचो प्रधानमंत्री, धर्मशास्त्रज्ञ आनी तत्वज्ञ. ताच्या बापायचें नांव मायण आनी आवयचें नांव श्रीमती. तशेंच ताका सायण आनी भोगनात हे दोन भाव आशिल्ले. तांचें गोत्र भारद्दाज . ही सगळी म्हायती स्वता माआवाचार्यान पराशर माधव म्हूण प्रसिध आशिल्ले पराशर स्मृतीचे टीकेंत सुरवातेक दिल्या. हातूंत बौधायन यजुर्वेद हांचोय उल्लेख मेळटा.

माधवाचार्य, विजयानगरच्या बुक्क राजाचो अमात्य आशिल्लो. विजयनगराच्या राज्यघराण्याची परंपरा सादारणपणान णव राज्यांची सांगूंक येता ची अशी- राजा संगम, हरिहर-१, कंप वा कंपण, संगम-२, बुक्क वा बुक्कम -१, हरिहर -२, मारप आनी मुद्दप. हांतुतल्या पयल्या चार पिळग्यांमेरेन , माधवाचार्यान थंय प्रधानमंत्री म्हूण कारभार पळयलो. विजयनगर हे राजधानीची स्तथापणूक माधवाचार्यान केली आसो उल्लेख मेळटा. हाचोय अर्थ तो प्रत्री आसतना ताच्या मार्गदर्शनाखाल विजयनगर उबारलें आनी माधवाचार्य हाणें नेमिल्ल्या आचार्यांच्या पुरोयतपणाखाला राज्यभिशेकूय जालो.

भारतीय संस्कृतीच्या इतिहासांतली म्हत्वाची घडणूक म्हळ्यार चारूय वेदांची म्हळ्यार संहिता आनी ब्राह्मण ह्या दोनूय प्रकाराच्या वेदग्रंथांची भाश्यां माधवाचार्यान आपलो धाकलो भाव सायण हाच्या संपादकत्वाखाला बरोवन घेतलीं.वेदभाश्यांचें हें कार्य विजयनगर राजांचें चवथे पिळगेंत बुक्क-१ हो राजा राज्य करतना जालें. तैतिरीय संहिता भाश्याच्या एका पाठांत अशें म्हळां, वीर बुक्क महिपतीन माधवाचार्याक वेदभाष्यां बरय म्हूण आदेश दिलो. तेन्ना माधवाचार्यान बुक्क राजाक सांगलें की म्हजो धाकटो भाव सायणाचार्य होय बरो विद्दान आसा. तेन्ना बुक्क राजान सायणाचार्याक वेदभाश्य बरोवपाक सांगलें. भाश्य निर्मितींत आदार करपी सगळ्या पंडितांक मानधन दिलें ,असोय उल्लेख मेळटा. ह्या कार्याक माधवाचार्याचो मुखेल आदार आशिल्लो. ताणें ह्या भाश्यांक माधवीये वेदार्थ प्रकाश अशें नांव दिलें.

भारतीतीर्थ, विधातीर्थ आनी श्रीकंठ अशें मादवाचार्याचे तीन गुरू आशिल्ले. ताच्या कालनिर्णय ह्या ग्रंथांत ह्या तीन गुरूंचो उल्लेख मेळटा.

माधवाचार्यान स्वता बरयल्ले आनी नांवाजिल्ले धर्मशास्त्राविशींचे ग्रंथ अशें आसात- परशस्मृतिभष्य,कालमाधव वा कालनिर्णय, जैमिनीय न्यायमालाविस्तर,वैयासिक न्यायमालाविस्तार , जीवन्मुक्तिविवेक , विवरण प्रमेयसंग्रह आनी पंचदशी.

माधवाचार्याचो सर्वदर्शनसंग्रह हो नामनेचो ग्रंथ आसून ताका भारतीय तत्वज्ञानांचो वा दर्शनाचो कोश असो मानला. ह्या ग्रंथांत आस्तिक आनी नास्तिक अशा 16 तत्वदर्शनांची थोडे भितर विस्कटावणी केल्या.

माधवाचार्याविशीं सर्वज्ञः स हि माधवः अशी उक्ती आसा. पूण तो फक्त विधेंतूच पारंगत आशिल्लो अशें न्हय, तर ताचें आचरणूय शुध्द आनी निर्मळ आशिल्लें. पिरायेच्या निमाणच्या कालखंडांत विधारण्य म्हूण शृंगेरी हांगाच्या शांकर मठाच्या पिठाचेर आचार्य म्हूण अधिश्ठित जालो.

## संदर्भ

वर्ग:देवनागरी पानां
माधुकरी

आदल्या काळांतली अन्नपुरवण्ची वेवस्था. घरापसून पयस आशिल्ले वा घरची परिस्थिती गरीब आशिल्ले विधार्थी आदल्या तेंपार सधन मनशाच्या घराकडेन वचून अन्न मागताले आनी आपली उपजिविका चलयताले. गरीब तशेच गरजू विधार्थ्र्यांक शिक्षणाचो लाव मेळचो ही भावना माधुकरी फाटल्यान आसली. म्हणून माधुकरी मागप उणेपणाचें समजप जायनासलें आनी माधुकरी दिवप हें पुण्यकर्म मानप जातालें.

जेवणाच्या वेळार दारांत उबो रावन ऊँ भवती भिक्षा देही वा ऊँ भवान भिक्षा ददातू असो माधुकरीन साद घलो म्हण्टकच घरची बायल वा दादलो माधुकरी मागतल्याच्या आयदनांत घरांत शिजयल्ल्या अन्नाचो वांटो घालतालीं.

हेच पद्दतीखाला शिजयल्ल्या अन्नाखातीर वार लावपाची पद्दतय तालंत आशिल्ली. वार लावप म्हळ्यार थरावीक वारा (दिसा), थरावीक घरांत अन्न घेवप. हाचेच जोडयेक कांय गिरेस्त घराण्यांनी सदची जेवणावळ आसताली आनी थंय गरजू लोकांकातीर अन्नदान जातालें. आयज कांय कडेन ही पद्दत आसा.

माधुकरी मागून शिकिल्ल्यांमदी भारतांत खूब विद्दान मुखार आयल्यात. गरजेवेळार तांची जेवणाची आयती सोय जाल्ल्यान ते आपलें शिक्षण पुराय करूंक शकले हें माधुकरीचें एक व्हड समाजीक योगदान आसा.

## संदर्भ

वर्ग:देवनागरी पानां
गोवा कॅन्सर सोसायटी

कॅन्सर रोगाक आळाबंदा हाडपाखातीर आनी ताचेर उपचार करपाखातीर वावुरपी संस्था. हे संस्थेची थापणूक ऑक्टोबर १९६८ त जाली. तेन्ना हे संस्थेचो चेअरमेन गोंयचो पयलो मुखेलमंत्री दयानंद बांदोडकार हो आशिल्लो. ही धर्मदायी संस्था (Charitable Society) खंय़च्याय एका मनशाच्या वा पंगडाच्या फायद्याखातीर नासून सगळ्या धर्म-जातीच्या मनशांक आपले सेवेचो लाब दिता. हे संस्थेचो उद्देग म्हळ्यार कॅन्सराचेर उपचार आनी ताचेर संशोधन करपी हॉस्पिटलां चलोवप आनी लोकांमदीं कॅन्सराआड प्रचार करून तांकां ह्या दुयेंसाविशीं पुराय म्हायती दिवप तशेंच त्या रोगाक आळाबंदा हाडपाचे नदरेंतल्यान वावरप; हे भायर ज्यो हेर संस्था वा लोक कॅन्सराच्या दुयेंसाविशीं म्हायती पुंजायतात, तांकां साबार आदार दिवप आनी ते नदरेंतल्यान ह्या रोगाविशींचें चडांत चड साहित्य उजवाडावन लोकांमदीं जागृताय हाडप.

वेगवेगळ्या मळावेले लोक हे संस्थेचे वांगडी आसात. हे संस्थेच्या कार्यकारी समितीच्या पदाधिकार्यांयची मांडावळ अशी आसा: अध्यक्ष (चेअरमेन), उपाध्यक्ष – मानद सचिव, मानद भांडारी, वांगडी आनी पदसिध्द वांगडी (Ex-Officio Members). २२ मे १९७७ दिसा तेन्नाचो नायब राज्यपाल शिशिरकुमार बॅनर्जी हाचे हस्तुकीं दोना पावल हांगा ३६ खाटांचें हॉस्पिटल सुरू केलें. मुंबय आनी सावंतवाडी ह्या सारकिल्या शारांत हे संस्थेच्यो उपकचेर्योस आसात. तेचपरी हे संस्थेचे वतीन सुमार ४०० स्वयंसेवक भारतांत आनी विदेशांत, खासकरून आखाती देशांनी वावुरतात.

ॲक्शन (ACTION – Action to Combat Tobacco Indian Organisation Network) हे संस्थेच्या पालवान गोवा कॅन्सर सोसायटी व्हड प्रमाणांत तंबाखू आड मोहीम चलयता. ‘इंडियन काऊन्सिल ऑफ मॅडिकल रिसर्च’ हे संस्थेन प्रायोजीत केल्लो ‘ॲसेसमेन्ट ऑफ द एफिकसी ऑफ एन ॲन्टी-टॉबेको कम्युनिटी एज्युकेशन प्रोग्राम’ (Assessment of the Efficacy of an Anti-tobacco Community Education Program) हो मोलादीक संशोधन प्रकल्प १९८६ वर्सा सावन हे सोसायटीन हातांत घेतला. ‘गोवा कॅन्सर कन्ट्रोल बोर्ड’, गोंय सरकार; ‘महाराष्ट्र कॅन्सर कन्ट्रोल बोर्ड’, महाराष्ट्र सरकार; ‘नॅशनल कॅन्सर कन्ट्रोल बोर्ड’, भलायकी मंत्रालय दिल्ली ह्या संस्थांचेर गोवा कॅन्सर सोदायटीक प्रतिनिधीत्व मेळ्ळां. ‘दुसरो संवसारीक तंबाखू विरोधी दीस’ ३१ मे १९८९ दिसा संवसारीक भलायकी संघटना, जिनीव्हा हाचो डायरेक्टर जनरल (सरसंचालक) हाचेवरवीं गोवा कॅन्सर सोसायटी हे संस्थेच्या मानव सचिवाक तंबाखू सेवना आड केल्ल्या वावराखातीर भांगरापदक आनी प्रशस्तीपत्र मेळ्ळां.

वर्ग:देवनागरी पानां