open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
सुरावली

**सुरावली** (सेरावली/SERAULIM) हो गांव दक्षीण गोंयांतल्या साश्टी तालुक्यांत आसा. ह्या गांवाक पिड्या मेज अशें म्हणटाले.

## इतिहास
आदल्या काळार सुरावली गांवांत इगर्ज नाशिल्ली. गांवचो लोक शेजाराक लागीं आशिल्ल्या इगर्जीनीं वतालीं, देखीक बाणावली. ह्या गांवांतले इगर्जेचें नांव 'ऑर लेडी ऑफ पिलार.' ही इगर्ज सतराव्या शेंकड्यांत बांदिल्ली.

## सुवात
सुरावली गांवच्या उत्तरेक बेतालभाटीं (Betalbatim), पुर्वेक नुवें (Nuvem), अस्तंतेक कोल्वें (Colva), दक्षिणेक मडगांव (Margao) हे गांव आसात.

## भास
ह्या गांवांतले लोक कोंकणी भाशेन उलयतात. कोंकणी आपली आवय भास म्हणून एका मेका कडेन ह्याच भाशेन उलयतात.

## धर्म
सुरावली गांवांत चडशे क्रिस्तांव धर्माचे लोक रावतात. गांवांत फक्त एकूच कुटूंब हिंदू धर्माचे आशिल्ले अशे मानतात. हालींसाराक गांवांत नवीं नवीं इमारती येवन दुस_या धर्माचे लोक भाड्यांनी रावपाक लागल्यात आनी ह्या कारणा गांवांत हिंदू,मुसल्मान आदी धर्माचे लोक रावतात.

## फेस्तां वा परबो
ह्या गांवांतले फामाद फेस्त म्हळ्यार सांत सेबेस्त्यांवाचे फेस्त,जे लोक व्हडा उमेदीन मनयतात. हें फेस्त गांवचे पिर्जेंत करतात.हे फेस्त जेनवरी म्हयन्यांत येता.  
त्या भायर गांवच्या पातरोनाचे म्हळ्यार (patron) पिलार सायबिणीचे फेस्त मनयतात.हें फेस्त एप्रिल म्हयन्यांत येता.

## होव्यो

## काजाराची गितां

वर्ग:गोयेचीं शहारां, गांव आनी जागे
वर्ग:देवनागरी पानां
सुरेश गुंडू आमोणकार

**सुरेश गुंडू आमोणकार** हांचो जल्म बोरी,फोंडें हांगासर २२ मार्च १९३५ दिसा जालो।

## जल्म आनी शिक्षण
मुंबय आनी पुणेंसुरेश गुंडू आमोणकार हांचो जल्म बोरी, फोंडा हांगासर २२ मार्च १९३५ दिसा जालो. सुरेश गुंडू आमोणकर, ८० हांणी तीन मळांचेर खूब मोटें आनी मोलादीक योगदान दिला. एक मळ शिक्षणाचें, ज्या मळार तांणी शिक्षक म्हूण आदीं आफ्रीकेंतल्या केनिया देशांत आनी उप्रांत गोयांत नामना जोडल्या.

जी. एस. आमोणकर विद्यामंदीर (आदलें न्यू गोवा हायस्कूल) ह्या माध्यमीक विद्यालयाचे मुख्याध्यापक, गोंय, दमण आनी दीव माध्यमीक आनी उचच् माध्यमीक शिक्षण मंडळाचे अध्यक्ष आनी गोंय सरकारच्या साक्षरता मिशन आनी गोंय प्रौढ शिक्षण संचालनालयाचे संचालक ह्या नात्यांनीय तांणी केल्लो वावर म्हत्वाचो थारला.

## वावर
* १९५६ ते १९९६ मेरेन शिक्षणीक मळार वावर
* केनिया (उदेन्त आफ्रिका) हांगा शिक्षक. उपरांत न्यू गोवा हायस्कूल, म्हापशें ह्या विद्यालयाचे मुख्याध्यापक.
* गोंय, दमण, दीव माध्यमीक आनी उच्च माध्यमीक शिक्षण मंडळाचो अध्यक्ष आनी गोंय राज्य साक्षरता मिशन आनी गोंय प्रौढ शिक्षण संचालनालयाचे संचालक.
* गोंय रेड क्रॉस, गोंय भारत बालवीर संघटण आनी गोंय मुख्याध्यापक संघटणा ह्या संस्थांनी वावर.
* म्हापशें नगरपालिका मंडळाचे धा वर्सां वांगडी आनी एक वर्स अध्यक्ष.

## भाशीक वावर
दुसरें मळ अणकाराचें. अणकाराखातीर तांणी धर्मग्रंथ नदरे मुखार दवरून कोंकणी साहित्यांतलें धर्मीक तत्वगीन्यानाचें दालन गिरेस्त केलां. आरंभ धम्मपद ह्या ग्रंथाच्या आकारान 1997 वर्सा केलो आनी त्या ग्रंथाक साहित्य अकादमीचो अणकाराचो पुरस्कार फावो जालो. मागीर, फाटल्या १७ वर्सांमदी श्री भगवंतान गायिल्लें गीत हो श्रीमद्भगवद्गीतेचो अणकार, श्री तिरूवल्लुवर हांच्या तिरूक्कुरळचो अणकार, रोसाळ कोंकणी ज्ञानेश्वरी जपुजी साहिब, जुआंवाप्रमाणे जेजू ख्रिस्ताचें शुभवर्तमान, झेनचो दिश्टावो हे तांणी केल्ले अणकार उजवाडाक आयले. उप्रांत तांणी फादर थॉमस स्टीफन्स हांणी 16 व्या – 17 व्या शेंकड्यांत मराठींत रचिल्ल्या ख्रिस्तपुराणाच्या अणकाराक हात घालो. त्या वावरांत जाल्ल्या अभ्यासांतल्यान आनी संशोधनांतल्यान दोन ग्रंथांचो जल्म जालो. एक ख्रिस्तपुराणाचो कोंकणींत अणकार आनी दुसरो – गोंयचें संवसारीकरण.

## सोद वावर
ख्रिस्तपुराणाचो अणकार करताना इतिहास धवळपाचो, फाटभूंय तपासपाचो आनी संदर्भाचो सोद घेवपाचो जो वावर जालो तातुंतल्यान एके दीर्घ प्रस्तावनेचो जल्म जालो. ते दीर्घ प्रस्तावनेकूच गोंयचें संवसारिकीरण ह्या ग्रंथाचें रूप आयला. पिराय आनी भलायकी हांच्या संबंदांतल्या आडखळींचेर जैत जोडून हो वावर फळाक आयलां हें ताचे व्हडविकेचें एक खाशेलेपण. 
समाज सेवक
समाजसेवेच्या मळार ते सदांच क्रियाशील रावतल्यात. रॅड क्रॉस, बालवीर संघटना ह्या आनी हेर कितलेश्याच संस्थांवरवीं तांणी समाजीक वावराक आपणाल्या गुणांचो लाब दिला. 
शिक्षणीक आनी साहित्यीक क्षेत्रांतले सेवेखातीर भारत सरकारान पद् मश्री पुरस्कारान तांचो भौमान केला. गोंय सरकारान आनी समाजसेवी संस्थांनीय पुरस्कार दिवन तांच्या कार्याचो गौरव केला.      
  
## पुरस्कार
* शिक्षणीक मळावयल्या मोलादीक योगदाना खातीर १९७८ वर्सा गोंय, दमण, दीव सरकाराचो राज्य पुरस्कार।
* बौध्द साहित्याचे अभ्यासक ह्या नात्यान झॅन काणयो आनी जातक कथा हांचो अणकार।

## संदर्भ

वर्ग:देवनागरी पानां
वर्ग:कोंकणी लेखक
सूर्या अशोक

**सूर्या अशोक** हाणी केरळाचे नवोदीत लेखिका मदीं मुखेल म्हूण नांव जोडिल्ली श्रीमति सूर्या अशोक १९६९ वर्सा तृपूणित्तुरा गांवांत जल्मली।कला साहित्य लागी सानप्राय धरुनूच अभिरुची आशिल्ली जाल्यार कोंकणी साहित्यांत पावल दवरिल्लें प्रवासवर्णनेच्या रचनेंतुल्या १९९८ वर्सा **मुन्नार तेकडि प्रवास** हे प्रवासवर्णनेक कोंकणी भाषा प्रचार सभा पुरस्कार मेळ्ळो जाल्यार १९९९ वर्साचो **एन।एम।सरस्वतीबाय** स्मृति पुरस्कार लेखिकेले **देवदूत** हे दिर्घ कथेक मेळ्ळो।हे कथेचो नाटकाविष्कार २००० वर्सा GSB वनिता केंद्रान (पोळ्ळूर) केल्लो आनी ताकाय व्हड स्वीकार मेळ्ळो।

ह्या कवीयत्रीचे २ कविता संग्रह केरळांतल्यान उजवाडा आयल्यात।काव्योद्यान(संपादक-शंरतचंद्र शेणै) आनी कोंकणी कविता संग्रह(प्रकाशक-सुकृतींद्र प्राच्य विद्या शोध संस्थान)

**किरणां** म्हूण आपणाल्या बालगीतांचो हातबरपा संग्रह कवयित्रीन तयार केला आनी खूब बन्धु मित्रांनी ताची प्रशंसा केल्या।कालिकटचे SGS सभेलो १९९९ वर्साचो कविता आनी लेखन पुरस्कार लेखिकेक प्राप्त जाला।२००१ वर्साचो वैष्णवरत्न कथा पुरस्कार लेखिकेले तिरुपती देवालो निवेदु कथेक मेळळा।

१९९९ वर्सा कालिकटाक दवरुन लेखिकेन एक चित्रकला प्रदर्शन चमकयला।

मंगळूर सेंट अलोष्यस कोंकणी संस्थेचो पदव्युतर डिप्लोमा घेवक लेखिकेन ।**केरळांतली कोंकणी कविता** ह्या विशयाचेर दीर्घ प्रबंध सादर केल्या।आनी पदवेंत दुसरें रैंक प्राप्त केल्या।

कथा,कविता,नाटक,प्रवास वर्णना आदी जायत्यांत रचना केल्या आनी नेंमाळ्यांनी उजवाडायल्यां जाल्यार बालसाहित्य विशेष रुची दाखयता।

## संदर्भ

वर्ग:देवनागरी पानां
सौ -कमलादेवी राव देशपांडे

**सौ -कमलादेवी राव देशपांडे** हांच्या बापायचे नांव **आचार्य रामचंद्र शंकर नायक**।साहित्याचें दायज ताणी आपल्या बापायकडल्यानूच घेतले।

## वावर
* १९६२ ते १९८० मेरेन,पणजी आकाशवाणीचेर ताई म्हूण भुरग्यांच्यो आनी बायलांच्यो कार्यावळी तयार करुन सादर केल्यात।
* १९६४ वर्सा कोंकणी बरोव-यांचो एकवट,पणजी हें संस्थेन बा ल्यो काणयो हें पुस्तक उजवाडायलां
* १९८४ वर्सा खेळ आनी सांस्कृतिक खातें,गोंय दमण दीव हे संस्थेन चिरमुल्यो हें भुरग्यां खातीर गितां आनी काव्यकथाचेर आधारीत एक पुस्तक,तशेंच गिजबिजलें हो पदरां लोककथांचो संग्रह, अशीं दोन पुस्तकां उजवाडायल्यांत।
* १९८६ वर्सा कला अकादेमी,गोंय हें संस्थेन गोंयकारांले पडवेर हें बाल-लोक साहित्याचेर आधारिल्लें पुस्तक प्रसिद्ध केला।
* १९९२ वर्सा,संजीवनी प्रकाशनान माणकुल्या भुरग्यां खातीर ताईन सांगिल्ल्यो काणयो हें पुस्तक प्रकाशित केला।
* भुरग्यांल्या शालेय पुस्तकांनीय गद्य आनी पद्य मजकूर आयला।
* कांय वर्सा तुबेर्कुलझ असोसिएशन इल्हश ची अध्यक्षा म्हूण आनी प्राॅजेक्ट इंप्लिमेण्टींग कमिटी,इल्हश ची सभासद,तशोच उपाध्यक्षा म्हूण काम पळेला।
* १९९३ ते १९९५५ मेरेन कोंकणी अकादेमीची सभासद आसली।
* सध्या,सैमाचेर एक,शास्त्रीय माहितीचेर एक,साहिष्णुतेचेर एक,लोककथाचेर एक,आनी एक लांबकथा,अशीं भुरग्यां खातीर पांच पुस्तकां उजवाडा येवपाचे वाटेर आसात।

## संदर्भ

वर्ग:देवनागरी पानां
सौझा फेर्रांव

**आगोस्तीन रेमेद्योस सौझा फेर्रांव** हाकाच तियात्र माचेर सौझा फेर्रांव म्हूण वळखताले.जल्म १ जून १९०९ दिसा आंबोरा साश्टी तालुक्यांत जालो.तो पयलेच फावट बासिलो फुर्तादो हांच्या ‘नाडपोण आमिगाचे’ ह्या तियात्रांत दिसलो.ताणे आपल्या जिवितांत फकत ८ तियात्र बरयले.ते म्हळ्यार:‘आल्मां सोर्गार वेतात ‘काजारी व्होकोल,’ ‘घातकीपोण,’ ‘जोतकाशी,’‘सांतान बाउडी,’ ‘विस्वासघात,’ आदी.

तियात्र माचेर अभिनया भायर खूबशीं कांतारां ताणे गायल्यांत चड करून गोंयच्या लोकवेदांचेर तो कांतारां गायतालो.(Folk songs).सी.आल्वारीस, आल्फेद रोझ, एम.बॉयर,जे.पी.सौझालीन, एंटनी दे सा, मास्टर झ ह्या फामाद तियात्रिस्तांच्या तियात्रांत ताणे काम केलां.त्याच बरोबर ‘आमचे नोशीब,’ ‘निर्मोण,’ ‘सुखाचे सोपोन,’ ‘मोजी घोरकान्न,’ ‘बोगलांट,’‘कोर्तुबांचो सोंवसार’ ह्या कोंकणी फिल्मानींआपली अभिन्याची कला दाखयली.६ मार्च १९७८ दिसा हो फामाद तियात्रिस्त संवसाराक अंतरलो.

## संदर्भ

वर्ग:देवनागरी पानां
हेमा पुंडलीक नायक

**हेमा पुंडलीक नायक** नामनेचे स्त्रीवादी लेखक .

## संदर्भ

वर्ग:देवनागरी पानां
वर्ग:कोंकणी लेखक
वर्ग:लेखक/Lekhok
वर्ग:गोंयकार फामाद मनीस/Goenkar famad monis
हरवळे

साखळेच्यान बसस्टेन्डावयल्यान 4 कि.मी.पयस गुफा आसा.ही गुफा फाटले 5-6 शेकड्या आदली अशें मानतात.महाभारताचे पाच पांडव युधिस्टर,भीम,अर्जुन,नकुल आनी सहदेव हाणी ही तयार केल्या अशी आख्यायिका आसा.हे गुफेक पांडवाच्यो लेनी वा पांडवाच्यो होवरयो अशेय म्हणटात.

हरवळे ह्या गावाक नाव कशे पडले अशे सांगताना अशे म्हणटात की शीव वलेम हे उतर कन्नडातल्या 'हल्ली'(म्हळ्यार गांव) हाच्या वयल्यान हर-हल्ली म्हळ्यार उपरांत ते हरवळे जालें.कांय जाणकार 
अशेंय म्हणटात की बुध्दाच्या सेवकांनी ही गुफा कोरायल्या आसतली.त्या गुफांनी वेगवेगळ्या आकाराची लिंगा आमकां पळोवपाक मेळटात ती लिंगा ग्रेनायट ह्या फातरा पासून तयार केल्यात.तर गुफा लेटरायट ह्या तरेच्या फातरांपासून तयार केल्या.
लागीत हरवळ्याचे रुद्रेश्वराचे देवूळ आसा.तें एक तिर्थस्थान म्हण फामाद आसा.देवळा वयल्या वटेन आशिल्लो धबधबो 50 मिटरावयल्यान पडटा.पावसाच्या दिसानी उदकाक चड नेट आशिल्ल्यान खूप व्हड घोगो पडटा आनी पळोवपाक मात लेगीत फुडे गेल्यार पुराय आंग भिजता.ऑगस्ट,ऑक्टोबर ह्या दिसांनी तो धबधबो पळोवपाक चड मजा.

महाशिवरात्री हो शंकर देवाचो व्हड उत्सव थंय व्हडा उमेदीन मनयतात.त्या दिसा लोक फातोडच्यान देवळात वचपाक उबें रावात.त्या तिर्थार लोक न्हातात.केल्ली पापा वता असो ताचो समज आसा.त्या दिसा व्हड प्रमाणान खाज्याची,कपड्यांची,आयदनाची अशी खूप दुकानां येतात.गोंयातलें लोक व्हड प्रमाणात शिवरात्रेक येता.तशेंच मेल्ल्या मनशाची विधी करपाक हरवळे तिर्थार खूप लोक येतात.

वर्ग:देवनागरी पानां
१०वो गोवा युवा महोत्सव (१५, १६ जानेवारी २००५)

**१०वो गोवा युवा महोत्सव( १५,१६ जानेवारी २००५)**१०वो गोवा युवा महोत्सव १५ आनी 
१६ जानेवारी २००५ ह्या दिसा चावडी काणकोण हांगा जालो. शेनवार आनी आयतारा जावपी १०व्या युवा महोत्सवा निमतान गोंयच्या तरणाट्यांक येवकार दिवपाचे तयारेंत पुराय काणकोण तालुको आसलो. ह्या महोत्सवाक चार हजारावयर प्रतिनीधी वांटेकार जाल्ले।.

सुमार ६० पंगडांनी साबार सर्तींनी वांटो घेतिल्लो. महोत्सवांत १४ सर्ती घडोवन हाडिल्ल्यो.ह्या १०व्या गोवा युवा महोत्सवाचें उक्तावण गोंय राज्याचे नित्यानंद नायक, युवा महोत्सवाची समाजसेविका इंदिरा पै कुडाळकार, कार्याध्यक्ष अंजु साखरदांडे आनी सचीव सुरज कोमरपंत हजर आशिल्ले. वेग-वेगळ्यो सर्ती दवरिल्ल्यो त्यो अश्यो लोकनाच, रांगोळी,रुपडें, फ़टाफ़ट, खेळ, ट्रिओ, धिक थै, प्रस्नमाची,मुस्तायकी,गीत गायन,आदी.

ह्या १०व्या युवा महोत्सवांत पयलो जैतीवंत पंगड **श्री.मल्लिकार्जुन महाविद्यालय** आनी दुसरो 'श्री.कामाक्षी देवी होमियोपथीक कॉलेज' आसले. समारोप सुवाळ्या वेळार हेमा सरदेसाय मुखेल सोय-यो म्हूण हाजीर आशिल्ले. ह्या महोत्सवा निमतान काडिल्ल्या यादस्तीकेचे नांव ‘मेळ’ आसलें.ह्या १०व्या गोवा युवा महोत्सवाची कर्याध्यक्ष म्हूण अंजु साखरदांडे हांणी जापसालकी सांबाळळी.

## संदर्भ

वर्ग:देवनागरी पानां
११वो गोवा युवा महोत्सव (१४, १५ जानेवारी २००६)

**११वो गोवा ११वो गोवा युवा महोत्सव( १४,१५ जानेवारी २००६)** ११वो गोवा युवा महोत्सव हो १४ आनी १५ जानेवारी २००६ ह्या वर्सा फ़ादर आग्नेल कॉलेज,पिलार हांगां जालो. मुखेल सोयरे म्हूण गोंय राज्याचे मुख्यमंत्री श्री. दिगंबर कामत,श्री. एंथनी सिल्वेरा आनी श्री. स्वप्निल बांदोडकर हे हाजीर आसले.लोकमांड, कातर रे भाजी, रांगोळी,रुपडें, फ़टाफ़ट,आयलें तशे गायलें,मोनेळ, खेळ,संगीत, कोंकनी पोप, गीत गायतना,मुस्तायकी, प्रस्नमांची आदी सर्ती आशिल्ल्यो.

मुलाखतीखातीर प्रसाद लोलयेंकार आनी डो. ऑस्कर रिबेलो हे हाजीर आशिल्ले.२००६तलो ११वो गोवा युवा महोत्सव पयलेच खेपे तिसवाडी म्हालांत जालो.आतां मेरेन चड प्रमाणांत जंय हिंदू भावांचो राबितो चड थंय हो महोत्सव जाल्यांत मुस्लीम. हिंदू-क्रिस्तांव एकवट ही गोंयची वळख घडयता.इतली वर्सां हो महोत्सव घडटा तो घडोवपाफ़ाटीं अस्मितायेचे राखणेचो हावेस आसा.

कोंकणीच्या इतिहासांत ११व्या आंकडयाक खूब म्हत्व आसा.कोंकणी भाशा मंडळाचो हावेस आसा की हो युवा महोत्सव गोंयांतल्या अकराय म्हालांनी पावचो. पयले ५ महोत्सव साश्ट म्हालांत घडोवन हाडून ६व्या वर्सासावन तो अंत्रुज, सत्तरी,केपें, काणकोण गाजोवन तिसवाडी म्हालांत आपली सासाय आनी अस्मितायेचो परमळ घेवन आयलो.युवा महोत्सवाच्या सर्तींनी आमची भूंय,राजकारण, सैम,भास, संस्कृताय,अस्मितायेचे दर्शन घडटा. लोकमांड सर्तींत गोंयच्या पारंपारीक लोकनाचाचो दिश्टावो जाता.

खेळ ह्या सर्तींतल्यान गोंयच्या साबार प्रश्नांचे यथार्थ चित्रण घडटा. मुस्तायकी सर सर्तीत तरणाट्यांच्या कलेचो कस लागता त कातर भाजी ह्या वक्रृत्व सर्तीत तरणाटो बौध्दिकजाग हाडटा. ह्या युवा महोत्सवाक जैतीवंत पंगड थारलो **स्वामी विवेकानंद सादरीकरण मंच** आनी **सावयवेरेंचो साख्याहारी**. ह्या महोत्सवा निमतान काडिल्ल्या यादस्तीकेचें नांव **इंत्रुज** आसलें. कार्याध्यक्ष म्हूण मंगलदास भट हांणी जापसालदारकी सांबाळ्ळी.

## संदर्भ

वर्ग:देवनागरी पानां
१२वो गोवा युवा महोत्सव (१३, १४ जानेवारी २००७)

**१२वो गोवा युवा महोत्सव( १३,१४ जानेवारी २००७)** १२वो गोवा युवा महोत्सव १३ आनी १४ जानेवारी २००७ ह्या दिसा बी.पी.एस
क्लब आनी आनाफ़ोंत हांच्या जोडपालवान मडगांव हांगा जालो. मुखेल सोयरे म्हूण गोंय राज्याचे मानादिक मुख्यमंत्री श्री.प्रतापसिंग राणे हाजीर आसले. ह्या महोत्सवांत आयलें तशे गायलें, रुपडें,लोकमांड, मुस्तायकी,प्रस्नमाची, गीत गायतना, खेळ,ब्रेकांतर अश्यो जायत्यो सर्ती आशिल्ल्यो.

१२व्या गोवा युवा महोत्सवचो जैतीवंत जावपाचो मान लोलयें-काणकोणचो **ओंकार कला आनी सांस्कृतीक मंडळ** ह्या पंगडाक फ़ावो जाले. समारोप सुवाळ्याक मुखेल सोयरे म्हूण आमदार दामोदर नायक,नामनेचे गायक स्वप्निल बांदोडकर,कोंकणी भाशा मंडळाचे अध्यक्ष पुर्णानंद च्यारी,कार्याध्यक्ष अड.अमेय प्रभुदेसाय,सरचिटणीस परेश नायक, नगरसेवक नारायण फ़ोंडेकार,चेतन बोरकार हजीर आशिल्ले.

ह्या महोत्सवा निमतान उजवाडाक आयिल्ल्या यादस्तीकेचें नांव **मठग्राम** आशिल्लें.ह्या १२व्या गोवा युवा महोत्सवाचो कार्याध्यक्ष म्हूण अमेय प्रभुदेसाय हांणी जापसालदारकी सांबाळळी.

## संदर्भ

वर्ग:देवनागरी पानां
१३वो गोवा युवा महोत्सव (१२, १३ जानेवारी २००८)

**१३वो गोवा युवा महोत्सव( १२,१३ जानेवारी २००८)** १३व्या गोवा युवा महोत्सवाचे उक्तावण गोंय राज्याचे मुख्यमंत्री श्री. दिगंबर कामत हांणी केलें.डॉ. रवणसिध्द नायक, आग्नेला डिकोस्टा, वासुदेव गांवकार,पुर्णानंद च्यारी,श्याम सातार्डेकार,परेश नायक आनी बिंदीया कस्त हे लोक मुखेल सोयरे म्हूण हाजीर आसले. सगळे पंगड देवाक नमन करुन यात्रा वाज्त गाजत माटवांत आयले.

माटवांत यात्रेंतले लोक तरसादी, गदा आनी हेर पारंपारीक शस्त्रां घेवन आयिल्ले.**तरणाट्यांचो उत्सव,युवा महोत्सव....ओस्सय...ओस्सय...** अशे ताळो फ़ुटसर आड्डून तरणाट्यांनी हो उत्सव गाजयल्लो.महोत्सवांत सगळे मेळून २८ पंगड आशिल्ले, १५ संस्था/क्लब आनी १३ शिक्षणीक संस्था आशिल्ल्यो. लोकमांड,फ़टाफ़ट, रांगोळी, मुस्तायकी, आयलें तशें गायलें,गीत गायतना,आदी अश्यो सर्ती आशिल्ल्यो.

ह्या युवा महोत्सवांत **ओंकार कला आनी सांस्क्रूतीक मंडळ** हो पंगड जैतीवंत थारलो. ह्या महोत्सवा निमतान उजवाडाक आयिल्या यादस्तीकेचे नांव **संगम** आशिल्लें.कार्याध्यक्ष म्हूण परेश नायक हांणी जापसालदारकी सांबाळ्ळी.

## संदर्भ

वर्ग:देवनागरी पानां
१४वो गोवा युवा महोत्सव (१७, १८ जानेवारी २००९)

**१४वो गोवा युवा महोत्सव( १७,१८ जानेवारी २००९)** १४वो गोवा युवा महोत्सव १७ आनी १८ जानेवारी २००९ ह्या दिसा स्पोर्ट्स कॉम्प्लेक्स, पर्ये,सत्तरीत आयोजित केल्लो. गोवा युवा महोत्सवाचे उक्तावण पयलेच फ़ावट दिवले वांगडाच दिवजां पेटोवन जालें.ज्येश्ट कोंकणी साहित्यीक आनी पत्रकार सदानंद तेंडुलकार हांणी उक्तावण केल्लें.

महोत्सवाक उपाट प्रतिसाद दितना २२ महाविद्यालयीन आनी १७ संस्था मेळून वट्ट १९ सर्तक महोत्सवांत वांटेकार जाल्ले. गीत गायतना,मुस्तायकी, रुपडें, रांगोळी,नाच नाच नाचुया,प्रस्नमाची,पेटय फ़ार,थोडें आमचें थोडें तुमचें,खातकुतल्यो, आदी अश्यो सर्ती आयोजीत केल्ल्यो.

ह्या युवा महोत्सवाक **स्वामी विवेकानंद सादरीकरण मंच** हो पंगड जैतीवंत थारलो.ह्या युवा महोत्सवा निमतान काडिल्ल्या यादस्तीकेचें नांव **म्हादय** आसलें.ह्या १४व्या गोवा युवा महोत्सवाक एकनाथ नायक हांणी कार्याध्यक्ष म्हूण जापसालकी सांबाळ्ळी.

## संदर्भ

वर्ग:देवनागरी पानां
१५वो गोवा युवा महोत्सव (३०, ३१ जानेवारी २०१०)

**१५वो गोवा युवा महोत्सव( ३०,३१ जानेवारी २०१०)** १५वो गोवा युवा महोत्सव ३० आनी ३१ जानेवारी २०१० ह्या दिसा छ्त्रपती शिवाजी मैदान,दिवचले जालो. गोंय राज्याचे मानादीक मुख्यमंत्री श्री. दिगंबर कामतीन पण्ट्यो पेटोवन १५ युवा महोत्सवाचे उक्तावण केलें.

ह्या महोत्सवाच्या समारोप सुवाळ्याक मानाचे सोयरे म्हूण विवेक ऑबेरोय हाजीर आशिल्ले.शेकड्यांनी लोक ह्या युवा महोत्सवांत वांटेकार जाल्ले. रांगोळी,प्रस्नमाची, मुस्तायकी,, नाच नाच नाचुया,मोनेळ, लोकमांड,कोंकणी पॉप, आदी अश्यो साबार सर्ती आशिल्ल्यो. ह्या महोत्सवांत सगळ्यांत चड इनामां मेळोवन **युवा द गोवा** हो पंगड जैतीवंत थारलो.

ह्या युवा महोत्सवा निमतान काडिल्ल्या यादस्तीकेचें नांव **भतग्राम** आसलें. ह्या महोत्सवाचे कार्याध्यक्ष म्हूण सुरज कोमरपंत हांणी जापसालकी सांबाळ्ळी.

## संदर्भ

वर्ग:देवनागरी पानां
१लो गोवा युवा महोत्सव (२७, २८ जानेवारी १९९६)

**१लो गोवा युवा महोत्सव( २७, २८ जानेवारी १९९६)** कोंकणी भाशा मंडळाचो पयलो वयलो ‘गोवा युवा महोत्सव’ १९९६ वर्सा लॉयला मैदान, मडगांव जालो. केंद्रीय सार आनी रसायन मंत्री श्री एदुआर्द फ़ालैर हांचे हस्तुकी पारंपारीक दिवली पेटोवन उक्तावण जालें. दामोदर वाणिज्य महाविद्यालयाच्या लागसार लॉयला मैदानाचेर हो सुवाळो आयोजीत जालो हो महोत्सव दोन दीस आयोजित केल्लो. ह्या महोत्सवानिमतान मेकळें मळब, चौरंग,फ़टाफ़ट, उमाळे. आयलें तशे गायलें, धिक थै, खेळ, ट्रियो, राटावळी,रांगोळी, प्रश्नमाची, बोंदेरां आनी प्रदर्शन आदीं कार्यावळी आसल्यो. ह्यो सर्ती गोंयच्या भुंयेकडेन लागून आसात.

कोंकणी भाशा मंडळान घडोवन हाडिल्ल्या गोवा युवा महोत्सवांत चड इनामां जोडून पयली सुवात मेळोवपी पयल्या इनामाचो दुरदर्शन संच ‘काणकोणची तरंगां’ ह्या पंगडाक भेटयतना फ़ोमेंतोचे संचालक श्री. प्रशांत तिंबलो,कुशीक राजू नायक, केंद्रीय संसदीय वेव्हार राज्यमंत्री श्री. एस.एस. आहलुवलिया,डो. विल्फ़्रेड डिसौजा आदी हाजीर आशिल्ले.कार्याध्यक्ष म्हूण पुर्णानंद च्यारी हांणी जापसालकी सांबाळ्ळी.

## संदर्भ

वर्ग:देवनागरी पानां
१६वो गोवा युवा महोत्सव (१५, १६ जानेवारी २०११)

**१६वो गोवा युवा महोत्सव( १५,१६ जानेवारी २०११)**
१६वो गोवा युवा महोत्सव १५ आनी १६ जानेवारी २०११ ह्य दिसा एम. आय. बी.के. हायस्कुलाच्या वाठारांत खांडेपारा फ़ोंड्या आयोजित केल्लो. रॉटरेक्ट क्लब ओफ़ फ़ॊंडा हे ह्या युवा महोत्सवाचे जोड आयोजक आशिल्ले.पारंपारीक दिवज पेटोवन १६व्या गोवा महोत्सवाचे उक्तावण गोंय राज्याचे मानादीक मुख्यमंत्री दिगंबर कामत हांणी केलें.

तशेंच गृहमंत्री रवी नायक,खांडेपारचे सरपंच सुरज नायक, कार्याध्यक्ष सुरेल तिळवे हाजीर आशिल्ले. रांगोळी,गीत गायन, आयलें तशें गायलें, भौढंगी भेस, लोकमांड, नाच नाच नाचुया आदी ह्यो सर्ती आयोजीत केल्ल्यो.ह्या युवा महोत्सवाविशीं जागृताय पयलेच खेपे इंटरनेट माध्यमांतल्यान ई-मेल धाडून तशेंच फ़ेसबुक चेर संदेश धाडून जाली.

ह्या युवा महोत्सवाक **पार्वतीबाई चौगुले महाविद्यालय**, मडगांव जैतीवंत पंगड थारलो जाल्यार **कलासक्त** पंगड उप-जैतीवंत थारलो. ह्या युवा महोत्सवा निमतान काडिल्ल्या यादस्तीकेचें नांव ओस्सsssय’ आसलें.ह्या १६व्या गोवा युवा महोत्सवाक अड. सुरेल तिळवे हांणी कार्याध्यक्ष म्हूण जापसालदारकी सांबाळ्ळी.

## संदर्भ

वर्ग:देवनागरी पानां
१७वो गोवा युवा महोत्सव (२८, २९ जानेवारी २०१२)

**१७वो गोवा युवा महोत्सव( २८,२९ जानेवारी २०१२)** १७वो गोवा युवा महोत्सव २८ आनी २९ जानेवारी २०१२ ह्या दिसा **मारियो मिरांडा नगर** सरकारी महाविद्यालय मैदान केपें केल्लो.ह्या महोत्सवाचे उक्तावण भौ. प्रमोद तिंबले हांचे हस्तुकी जालें. नमन लोकमांड, नाच नाच नाचुया, गीत गायतना, कवन काळजांतले, खेळ,प्रस्नमाची आदी सर्ती आयोजीत केल्ल्यो.

ह्या युवा महोत्सवाक **युव संजिवनी** मडगांव हो पंगड जैतीवंत थारलो. ह्या युवा महोत्सवा निमतान काडिल्ल्या यादस्तीकेचें नांव 'कुशावती' आसलें. कार्याध्यक्ष राजदीप नायक हांणी जापसालदारकी सांबाळ्ळी.

## संदर्भ

वर्ग:देवनागरी पानां
१९वो गोवा युवा महोत्सव (१, २ फ़ेब्रुवारी २०१४)

**१९वो गोवा युवा महोत्सव(१,२ फ़ेब्रुवारी २०१४)**
१९वो गोवा युवा महोत्सव कोंकणी भाशा मंडळान एम. ई. एस महाविद्यालय, जुवारी नगर हांच्या जॊडपालवान चिखले आयोजीत केल्लो. ह्या महोत्सवाचे उक्तावण भौ. नितीन कुंकळयेंकार हांणी केलें.

५३ पंगडांनी ह्या युवा महोत्सवांत वांटो घेतिल्लो.ह्याय वर्सा नमन,लोकमांड, आयलें तशें गायलें, प्रस्नमाची, मुस्तायकी, नाच नाच नाचुया, कवन काळजांतलें, मुस्तायकी आदि सर्ती आयोजित केल्ल्यो. ह्या म्होत्सवाचो जैतीवंत पंगड थारलो **अंत्रुज घुडयो**. 'युवा संजिवनी' हो पंगड उप-जैतीवंत जालो.

ह्या महोत्सवा निमतान काडिल्ल्या यादस्तीकेचें नांव **जुवारी**. ह्या १९व्या गोवा युवा महोत्सवाक प्राची 
प्रभावळकर वर्दे हांणी कार्याध्यक्ष म्हूण जापसालदारकी सांबाळळी.

## संदर्भ

वर्ग:देवनागरी पानां
२रो गोवा युवा महोत्सव (३१ जानेवारी, १ फ़ेब्रुवारी १९९७)

**२रो गोवा युवा महोत्सव( ३१जानेवारी, १ फ़ेब्रुवारी १९९७)** कोंकणी भाशा मंडळान घडोवन हाडिल्लो दुसरो गोवा युवा महोत्सवाची दिवली पेटोवन उक्तावण गोंय राज्याचे मुखेलमंत्री श्री. प्रतापसिंग राणे हांणी केलो.हो सुवाळो **कोंकणी भवन मडगांव** ह्या सुवातेर जालो. हो युवा महोत्सव दोन दीस ३१ जानेवारी आनी १ फ़ेब्रुवारी १९९७ आयोजीत जालो.ह्या युवा महोत्सवांत विंगड विंगड सर्ती आशिल्ल्यो त्यो म्हळ्यार रांगोळी, चौरंग,राटावळी, खेळ,मुस्तायकी,खेळ, बोंदेरां, संगीत सोलो,वादावादी, ट्रिओ आदी.कोंकणी भाशा मंडळान घडोवन हाडिल्ल्या ह्या युवा महोत्सवांत चड इनामां जोडून पयली सुवात मेळोवपी **काणकोणची तंरंगा** ह्या पंगडाक भेटयतना फ़ोमेंतोचे संचालक श्री. प्रशांत तिंबले, राष्ट्रमताचे संपादक श्री. चंद्रकांत केणी, भाशा मंडळाचे अध्यक्श श्री. राजू नायक हाजीर आशिल्ले. कार्याध्यक्ष म्हूण विठ्ठल आवदियेंकार हांणी जापसालकी सांबाळ्ळी.

## संदर्भ

वर्ग:देवनागरी पानां
होळी

**होळी** हो हिंदू धर्मांतलो एक नामनेचो लोकउत्सव. होळी ह्या उत्सवाक जायतीं नांवां आसात. उत्तरेंत हाका होरी, कोंकण - गोंयांत शिगमो आनी महाराष्ट्रांत होळी वा शिमग अशीं नांवां आसात.  

## होळी मनोवपाफाटलें कारण
होळी मनोवपाफाटले जी आख्यायिका आसा ती अशी, हिरण्यकशप हो राक्षसांचो राजा आशिल्लो तो आपणाक देव म्हूण लोकांक सांगतालो. कोणेय जर देवाचें नांव घेतलें जाल्यार तो तांका मारतालो. हिरण्यकशपची बायल कयादू ही विष्णूची भक्त आसता. हिरण्यकशप हो ताका ताच्या राज्यांत देवाचें नांव लेगीत नाका अशें म्हणटालो आनी हाकांच लागून देव विष्णू कयादूच्या पोटांतल्यान जल्म घेता आनी ताचें नांव आसता प्रल्हाद. हो प्रल्हाद भुरगेंपणापासूनूच विष्णूचो भक्त आसता ताच्या तोंडार फकत नारायण नारायण हाचोच उच्चार आसतालो तें आयकून हिरण्यकशपाक खूब राग येतालो प्रल्हाद कितेंय केल्यार आपणाल्या तोंडातल्यान विष्णूचे नांव सोडिनासलो आनी हाकाचलागून हिरण्यकशपान ताका मारपाचो जायतो प्रयत्न केल्लो.

पूण प्रत्येक फावटी विष्णू ताका वाचयतालो. हिरण्यकशपाक कितें करचें कांयच समजना जावन तो हिडिंबा जी हिरण्यकशपची भयण आशिल्लीं, जिका विष्णून वर दिल्लो आसता तू केन्नाच उज्यान भस्म जावचीना पूण जर तर तुवेन ह्या वराचो दुरुपयोपग केलो जाल्यार तू भस्म जातली ही हिडिंबा आपल्या भावाक हिरण्यकशपाक सांगता हांव प्रल्हादाक घेवन उज्यान बसता आनी तो लासून वतलो पूण आपल्याक कांयच जावचे ना. अशें जाता की तीच उज्यान भस्म जाता कारण तिणे तिच्या वराचो दुरुपयोग केल्लो आसता आनी ती उज्यान भस्म जाता वायट सगळे उज्यान जळून गेले अशें समजून सगळ्या लोकांक आनंद जाता आनी होळी हो सण मनोवपाक ह्या दिसाच्यान सुरवात जाता. सगळे लोक एकठांय जावन एके सुवातेर बारां वरांचेर होळी पेटयतात. एक आब्याचो खांदो कापून हाडटात हो खांदो हाडटना जायत्यो गाळी मारीत हाडटात तो आब्याचो खांदो मदी हाडून दवरतात आनी लाकडां ताच्या सरभोवतणी दवरतात आनी हांका फुलांनी सजयतात. होळ्येची पुजा ही वाटून दिल्ली आसता. होळी जावच्यां चार दीस पयली ह्या सुवातेंवयलें लोक बसका घेतात. लोकांची नांवां बरोवन चिटयो घालतात.

ते चिटयेन कोणाचे नांव आयलां ताणे होळयें दिसा पुजा आनी पुजेचो हेर खर्च करचो पडटा. लोकांकडल्यान देणगी व्हरतात लोक खोशयेन होळ्येखातीर तांका जाता तितले पैशे दितात. होळयेदिसा सकाळी ज्या कोणाक ही पूजा आयल्या ताणी होळयेकडेन शेण काडुन रांगोळी घालून होळयेक फुलांनी सजोवन तिची पूजा करची पडटा. सांजेचे हांगसर भुरग्यांखातीर वेशभुशां सर्त जाता. ताच्या उपरांत नाचाची सर्त धाकटया आनी व्हडल्या भूरग्यांखातीर जातात. ताच्या उपरांत बायलांखातीर कांय सर्ती दवरिल्ल्यो आसतात उपरांत इनामा भेटवण सुवाळो जाता.मागीर रातच्या बारा वरांचेर आरती करुन सगळीजाणां होळयेक पायां पडटात.लोकाक प्रसाद, तीर्थ वाडटात आनी उपरांत होळी पेटयतात. होळी पेटोवन जाल्या उपरांत लोक सगळें घरां वतात आनी दुसरया दिसा सकाळी रंगपंचमी मनयतात लोक एकामेकांगेर वचून एकामेकांक रंग लायतात आनी होळयेची परबी दितात. ताचें उपरांत मागीर भूरगे, जाणटे ढोल, ताशे घेवन घरांघरांनी भोवतात आनी होळयेचो आनंद लुटतात. तशेच रसत्यान जे लोक भोवतात तांकांय रंग लायतात आनी तांका परबी दितात. अशें तरेन होळी हो लोकउत्सव व्हडा उमेदीन मायतात.

## पळेयात
Holi

## संदर्भ


वर्ग:फेस्तां, जात्रा आनी परबो
वर्ग:देवनागरी पानां
३रो गोवा युवा महोत्सव (२०, २१ जानेवारी १९९८)

**३रो गोवा युवा महोत्सव(२०,२१ जानेवारी १९९८)** तिसरो गोवा युवा महोत्सव १९९८ वर्सा लॉयला मैदान,मडगंवां जालो. मंगळूरचे नामनेचे संगीतकार **श्री. एरीक ओझारियो** हांणी दिवली पेटोवन उक्तावण केले. हो युवा महॊत्सव दोन दीस २० आनी २१ जानेवारी १९९८ आयोजित केल्लो. ह्या युवा महोत्सवाक हजारांनी लोक आयिल्ले.

वेगवेगळ्यो सर्ती ह्या युवा महोत्सवाक आयोजीत केल्ल्यो. देखीक मेकळे मळब, चौरंग, टिवल्यॊ बावल्यो,आयलें तशें गायलें,संगीत फ़टाफ़ट, उमाळे, राटावळी, रांगोळी, बोंदेरां, थोडें आमचें थोडे तुमचें,फ़ोडणां, प्रश्नमाची,उक्ती माची, मुलाखत,अभिरुप न्यायालय,रस्तो नाट्य आनी प्रदर्शन आसले.

ह्या युवा महोत्सवांत चड इनामां जोदून पयली सुवात मेळोवपी **काणकोणची तंरंगा** हो पंगड थारलो.ह्या पंगडान फ़ाटलीं तीन वर्सा हो मान मेळयल्लो.तांकां युवा महोत्सवाची आकर्शक असो कलंड मुखेल सोयरे मिलिंद गुणाजी हांचे हस्तुकी भेटयलो. सावर्डे कुडचडेच्या शणै गोंयबाब हे संस्थेक दुसरें इनाम मेळ्ळे. कार्याध्यक्ष म्हूण सुशांत कुंकळकार हांणी जापसालकी सांबाळ्ळी.

## संदर्भ

वर्ग:देवनागरी पानां
६वो गोवा युवा महोत्सव (१३, १४ जानेवारी २००१)

**६वो गोवा युवा महोत्सव(१३,१४ जानेवारी २००१)** ६वो गोवा युवा महोत्सव १३ आनी १४ जानेवारी २००१ ह्या दिसा नागेशीं, बांदोडे हांगां जालो. कोंकणी भाशा मंडळान अंत्रुज लळितक हाच्या जोडपालवान हो गोवा युवा महोत्सव आयोजीत केल्लो. मुख्यमंत्री मनोहर पर्रीकर हांणी महोत्सवाचे उक्तावण केलें. मडकय मतदारसंघाचे आमदार **सुदिन ढवळीकार** ह्या युवा महोत्सवाचे येवकार अध्यक्ष आसले. गोंयभरचे सुमार २००० तरणाटे वांटेकार जाल्ले.

लेखक दत्ता नायक, थळाव्यो सरपंच श्रीमती नलिनी तुळशीदास मुळवी  खासा मानाच्यो सोय-यो म्हणून हाजीर आसले कला आनी संस्कृतीक मंत्री रामराव देसाय हे मुखेल सोयरे आसले गोंयचे एक तरणाटे उद्देजक राजेंद्र तालक, नामनेचे लोक कलाकार कांता गावडे आनी थळावे पंच सुखानंद कुर्पासकार हे खास निमंत्रीत म्हणून हाजीर आसले. ह्या महोत्सवांत सर्ती आश्यो आसल्यो चित्रकलेंत पोस्टर्स आनी रांगोळी, बुध्दिमत्तेक चालना दिवपी गोंयचेर आदारीत प्रश्नमंच, अभ्यास वाचप, खबरांपत्रां तयार करप, मुस्तायकी, मेकळें मळब, ग्राफ़िटी, फ़िश पोंड आदी.

३२ महाविद्यालयांनी ह्या युवा महोत्सवांत भाग घेतलो. ह्या युवा महोत्सवांत **सावयवेरेंचो सख्याहारी**, सावयवेरें हो पंगड जैतीवंत थारलो. ह्या महोत्सवा निमतान काडिल्ल्या यादस्तीकेचें नांव 'गोफ़' आसलें. कार्याध्यक्ष नित्यानंद नायक हांच्या फ़ुडारपणाखाला तरणाटी फ़ौज महोत्सवाच्या आयोजनांत सक्रीय वावुरले.

## संदर्भ

वर्ग:देवनागरी पानां
४थो गोवा युवा महोत्सव (७, ८ जानेवारी १९९९)

**४थो गोवा युवा महोत्सव(७,८ जानेवारी १९९९)** कोंकणी भाशा मंडळान घडोवन हाडिल्ल्या चवथ्या गोवा युवा महोत्सवाचे उक्तावण केले ते मुख्यमंत्री लुईझिन फ़ालेरो हांणी. हो युवा महोत्सव दोन दीस ७ आनी ८ जानेवारी १९९९ ह्या दिसा आयोजीत केल्लो. ह्या युवा महोत्सवांत दवरिल्ल्यो सर्ती अश्यो मेकळें मळब, चौरंग, फ़टाफ़ट, आयले तशें गायले, धिक थै, खेळ, राटावळी,रांगोळी, बोंदेरां आनी प्रदर्शन आसले.

ह्यो सर्ती गोंयच्या भुंयेकडेन लागुन आसा.दोन दीस चलिल्ल्या ह्या गोवा युवा महोत्सवांत सगळ्या सर्तींनी चड इनामां जोडिल्ले खातीर उत्कृश्ट संस्थेचो पंगड म्हणून फ़ोंडेचो **अंत्रुज घुडयो** हांकां पांच हजार रुपयांचे पयलें इनाम आनी घोळटे करंडक फ़ावो जालो.कुडचडेंच्या कलादर्ण पंगडाक तीन हजार रुपयांचें दुसरें इनाम फ़ावो जाले. कार्याध्यक्ष म्हूण अनंत अग्नी हांणी जापसालकी सांबाळ्ळी.

## संदर्भ

वर्ग:देवनागरी पानां
५वो गोवा युवा महोत्सव (७, ८ जानेवारी २०००)

**५वो गोवा युवा महोत्सव(७,८ जानेवारी २०००)** कोंकणी भाशा मंडळान आयोजीत केल्ल्या पांचव्या गोवा युवा महोत्सवाचे दिवली पेटोवन **श्री. फ़्रांन्सिस्क सार्दिन** हांणी उक्तावण केलें. तांच्या वांगडा युवा महोत्सवाचे कार्याध्यक्ष आनि आदी हाजीर आशिल्ले. हो युवा महोत्सव दोन दीस ७ आनी ८ जानेवारी २००० ह्या दिसा आयोजीत केल्लो.

ह्या युवा महोत्सवातल्यान फ़ाटल्या पांच वर्सांत कितलेशेच तरणाटे फ़ुडें आयले. ह्या युवा महोत्सवांत विंगड विंगड सर्ती आयोजीत केल्ल्यो त्यो अश्यो मेकळें मळब, चौरंग, जुगलबंदी, ट्रिओ, कोंकणी पोप, टिवल्यो बावल्यो, खेळ, आयलें तशें गायलें, फ़टाफ़ट, उमाळे, राटावळी, बोंदेरां आनी आदी.

ह्या युवा महोत्सवाक **स्वामी विवेकानंद कला सादरीकरण मंच**, केरी, सत्तरी ह्या पंगडाक जैतीवंत पंगड म्हूण घोळटे करंडक अनी रोख इनाम फ़ावो जालें.कार्याध्यक्ष म्हूण त्रिबोलो द सौज हांणी जापसालकी सांबाळ्ळी.

## संदर्भ

वर्ग:देवनागरी पानां
जेनिफर ए मोनसेरात

**जेनिफर ए मोनसेरात** ही तालिगांवची आमदार. ७ मार्च २०१२ ह्या वर्सासावन ती गोंय विधी मंडळाची वांगडी.

## नांव
श्रीमती जेनिफर ए लोबो

## पत्तो
ती गोंयांंत ताळगांव ह्या गांवांत घर. न. १६७, गल्ली हांगा रावता.

## मतदारसंघ
तालिगांव

## बापायचें नांव
तिच्या बापायचें नांव श्री. जॉन लोबो.

## आवयचें नांव
तिच्या आवयचें नांव श्रीमती ऑलगा लोबो.

## शिक्षणीक पात्रताय
मोनसोरात ही बारावी पास.
तिणे कला शाखेंतल्यान महाराष्ट्रा हांगा कला राष्ट्रीय महाविद्यालयांत १९८६-८७ ह्या वर्सा शिक्षण घेतलें.

## खाशेली ओड
तिका वाचपाक, भोंंवडी, सैम आनी भोमतणी प्रवास करपाची ओ़ड आसा.

## आवड
तिका फोटोग्राफी करपाक आवडटा.

## देशाची फेरी
यू.एस.ए, यू.के, स्विझलेंड, ग्रीस, इटली, इजरायेल, होंग-काँग, सिंगापोर, मलेशिया, तायलेंड, ऑस्ट्रेलिया, पुर्तुगाल, दक्षिण आफ्रिका, यू.ए.इ आनी स्पेन.

## वावर
- नॉर्त गोवा प्लेनींग डिवेलोपमेंट ऑतोरिटी हाची वांगडी, 

- -०४-२००४ - १५-०३-२००५ - पंच

- २९-०३-२००५ - १८-०३-२००७ - उत्तर गोंय जिला पंचायत हाची येजमान म्हण वावर केला

- ०३-०४-२००९ - २०-०३-२०१२ - तालिगांवची सरपंच

- जॉगरस पार्क हाची पुनरबांदणी

## संदर्भ

वर्ग:देवनागरी पानां
ज्योकीं आंतोनियु फेर्नांदीश

**ज्योकीं आंतोनियु फेर्नांदीश** हांचो जल्म ८ जुलय १८८९ वर्सा बार्देसांतल्या *कांदोळी* गांवांत जालो।तांचें शिक्षण चड जावक नाशिल्ले तरी पूण तांका भारतीय आनी युरोवपी भासो बेस बऱ्याो येताल्यो। तो आवे मारिया ,गोवा मेल,उदेंतेचें नकेत्र,वावराडयाचो इश्ट,नवें जिवित आदी नेमाळ्यांनी बरयतालो।तशेंच गोवा मेल,नवें जिवित,ओ आमिगो दो पोवो गोवानो हया नेमाळ्यांचो तो कांय काळ संपादक जावन आशिल्लो।

## '''वावर'''
शणै गोंयबाब,आरर्मांद मिनेझिसावरी ताणें वावराची सुरवात मुळाव्या पांवडयासावन केली।

१।**पयलें कोंकणी पुस्तक**

२। **दुसरें कोंकणी पुस्तक**

ही दोन पुस्तका बरयल्यांत।हातूंत तांणि पुर्तुगेज उतरांचो वापर जाता तितलो कमी करपाचो प्रयत्न केला।ताणी जरी उतरां कोंकणींतल्यान घेतल्यात खरी पूण ताचो वापर करतना कोंकणी भाशेच्या सभावाक फावो सारकी ताचो उपेग केला।

३।**कोंकणी नादशास्त्र**

तें वेळार कोंकणींत पुर्तुगेज उतरांचो हिसपा भायर उपेग जातालो आनी वाक्य बांदावळ लेगीत पुर्तुगेजीं वरीच आशिल्ली।दर एकलो आपणाक जाय तें तरेन कोंकणी बरयतालो।देखून कोंकणी रोमी लिपयेंत बरोवपाक एक नेम आसचो म्हण कोंकणी नादशास्त्र(ROMI LIPIENT BOROUNCHI RIT)हें पुस्तक बरयलें जाचे वरवी रोमाीचे प्रमाणीकरण ताणी दाखयलें।

४। **गोंयचे शेतकामती**

वर्ग:देवनागरी पानां
डॅ मधुसूदन पुरुषोत्तम जोशी

**डॅा मधुसूदन पुरुषोत्तम जोशी** हांचो जल्म *९ मे १९६३* वर्सा जालो।तांचें मुळावेम शिक्षन आरोंदा-सावंतवाडी हांगा जाला।उपरांत केरी (अंत्रुज)वाठारांत तांणी राबितो केलो

## शिक्षण
* फार्मसी शिक्षण घेतला
* पिएचडी केल्या

## वावर
* गोंय फार्मसी महाविद्याल्यांत फाटले देड दसक प्राध्पाक म्हूण वावर करता
* कोंकणींत नेमान बरप करत आसा।

## प्रकाशीत साहित्य
* खांवटे-कथा संग्रह
* कोडू कसाय गोड-लेखसंग्रह

## संदर्भ

वर्ग:देवनागरी पानां
जुझे परेरा

डॉ. **जुझे परेरा** हे कोंकणीचे ज्येश्ठ आनी म्हान म्हालगडे आशिल्ले. गोंयांपासून ते पयस राविल्ल्यान तांची वळख गोंयच्या लोकांक चडशी ना. कोंकणीच्या नसानसांत संगीत आनी संस्कृत आसा म्हणपी नामनेचे बहुभाशीक कोविद.

## वळख
ते एक नामनेचे संस्कृत पंडीत, इतिहासकार, संगीत तज्ञ, शिक्षक आनी चित्रकार आशिल्ले. ते १३ भासो जाणा आशिल्ले एक बहुभाशीक व्यक्तीम्हत्व आशिल्ले. तांच्यानी कोंकणी मळार तशेंच भारताच्या हिन्दू आनी इस्लाम धर्मांचेर अभ्यास करून पुस्तकां छापिल्लीं आमकां मेळटात. तांचो दोळे दिपकावपी वावर तांच्या पुस्तकांतल्यान कळटा. तशेंच ते एक बरे चित्रकार आसले. तांची फ्रास्को पेंटीग फामाद आसलीं.

ते एक शिक्षक बी आशिल्ले. तांच्यानी आपल्या शिक्षण जिवनाची सुरवात फॉरजाम विश्वविद्यालय, न्यू यॉर्क, हांगां 1970 वर्सा जाली. 2012 वर्सा तांकां भारत सरकारान पदम श्री हो पुरस्कार फावो केलो. गोंयाभायर वा देशाभायर रावन हो पुरस्कार मेळोवपी ते पयले भारतीय आसात.

ते 27 जानेवारी 2015 वर्सा न्यू यॉर्क हांगां संवसाराक अंतरले. ते 84 पिरायेचे आसले. कोंकणीच्या इतिहासाची पानां उस्तितना डॉ.जुझे परेरा हांचें नांव सदांच अंज्रवर थारतलें.

## पुस्कांची वळेरी

### कोंकणी भास
कोंकणी भाशेच्या इतिहासाचो अभ्यास म्हण तांची पुस्तक आसा,
# ‘Literary Konkani, a brief history, 1973’
# Konkani Language, Konkani-Marathi Controversy
# कोंकणी मंदाकीनी

### गोंयचो लोकवेद
# Folk Songs of Goa, Mandos-Dulpods-Dekhnis
# Songs of Goa, crown of Mandos
# Churches of goa

### आद्यात्मीक विशयांचीं पुस्तकां
# Hindu theology
# Monolithic Jinas

### हेर पुस्तकां
# The Sacred Architechture of Islam
# Baroque India, The Neo-roman religious Architecture of South Asia
# Baroque Goa
# Portugal And India relations

## संदर्भ

वर्ग:देवनागरी पानां
एंगेल्स, फ्रेड्रिख

(जल्म: २८ नोव्हेंबर १८२०, बार्मेन-हाईनलॅंड;मरण:५ ऑगस्ट १८८५, लंडन).

जर्मन समाजवादी. कार्ल मार्क्स ह्या व्हड विचारवंताचो सगळ्यांत लागशिल्लो वांगडी आनी शास्त्रीय समाजवादाचो एक प्रस्थापक. हाईनलॅंडांतल्या गिरेस्त कारखानदाराच्या आठ भुरग्यांतलो फ्रेड्रिख हो सगळ्यांत व्हडलो चलो. पिरायेच्या सतराव्या वर्सासावन ताणें आपल्या बापायक उध्येगांत हातभार लावपाक सुरवात केली. उपरांत कांय काळ ताणें सैन्य दलांत काम केलें. १८४८-६९ ह्या काळांत बापायच्या मॅंचेस्टर वाठारांत आशिल्ले कापड गिरणीत ताणें कर्मचारी म्हूण काम केलें. उपरांत तो थंयचो भागीदार जालो आनी फुडें संचालक म्हूण ताणें रथंय काम केलें. फाविल्ल्या वेळांत तो वाचप आनी बरप करतालो. पिरायेच्या ४९ व्या वर्सा तो उध्येग वेवसायांतल्यान मेकळो जालो आनी फुडें ताणें आपलें पुराय लक्ष राजकारण आनी बरप हातूंत घालें.

पिरायेच्या २१ व्या वर्सा, मिझेस हेस ह्या विचारवणताच्या विचारांनी तो प्रभावीत जालो आनी समाजवादी चळवळीचो बारकायेन अभ्यास करून तेविशीं बरप करूंक लागलो. तेन्नाच ताणें कार्ल मार्क्स संपादन करतालो त्या नेमाळ्यांत ‘खाजगी मालमत्तेवेलो हक्क काडून उडोवचो’अशें मत परगटावपी लेख बरयलो. ह्या लेखाच्या निमतान ताचो मार्क्साकडेन पत्रवेव्हार सुरू जालो. फुडें १८४४ त जेन्ना पारिसांत दोगूय एकामेकांक मेळ्ळे, तेन्ना दोगांयचेय विचार एक आशिल्ल्याचें तांकां कळून आयलें. फुडें तांची इश्टागत जाली आनी फ्रेड्रिखान ताका अखेरमेरेन सगळेपरीनसांगात दिलो गरिबींत त्रास काडपी मार्क्साक ताणें दुडवांचो आदार दिलोच, पूण मृत्युपत्रावरवीं आपली सगळी आस्पत ताच्या भुरग्यांच्या नांवार केली.

मार्क्सान फ्रेडिखाच्या आदारान जायते ग्रंथ बरयल्यात. तांच्या ‘द कम्युनिस्ट मॅनिफेस्टो’(१९४८) ह्या निबंदाक संवसारीक नामना मेळ्ळ्या. मार्क्साच्या मरणाउपरांत ताणें बरोवन दवरिल्ल्या अर्दकुट्या आनी उजवाडाक येवंक नाशिल्ल्या ग्रंथांची हातबरपां फ्रेड्रिखान संपादित केलीं. तशेंच तांकां प्रस्तावना दिवन तीं उजवाडाकूय हाडलीं. ‘द कॅपिटल’ ग्रंथाचो दुसरो खंड ताणें
संपादित केलो. तशेंच मार्क्सान दवरिल्ल्या आराखड्याचेर तिस-या खंडाची मुद्रित प्रत तयार केली.

तो मार्क्साच्या व्यक्तिमत्वान जरी स्वतंत्र विचारशक्तीची गवाय मेळटा. पिरायेच्या २४ व्या वर्सा कामगारांची परिस्थिती लागशील्ल्यान पळोवन ‘द कंडिशन ऑफ द वर्किंग क्लास इन
इंग्लंड’ (१८४५) हें पुस्तक ताणें बरयलें. ताच्या ह्या पुस्तकाची खूब तोखणाय जाली. ‘द पेझंट वॉर इन जर्मनी’ (१८५०); ‘ जर्मनी: रेव्होलूशन अंड काउंटर रेव्होलूशन (१७५१); तशेंच कार्ल ड्यूरिंग (१८३३-१९२१) ह्या जर्मन समाजवाध्याचें खंडन करपी ‘हेर ऑइगेन ड्यूरिंग्ज रेव्होलूशन इन सायन्स’ (१८७८), शास्त्रीय समाजवादावयलो ‘सोशलिझम: यूटोपियन अंड सायंटिफिक’ (१८८४)ह्या ताच्या ग्रंथांक साम्यवादी वाड्.मयांत म्हत्वाची सुवात आशा. पिरायेच्या ७५ व्या वर्सा ताका लंडन हांगा कर्करोगान मरण आरलें. ताचे निमणे इत्सेप्रमाण ताचें मडें लासलें.

वर्ग:देवनागरी पानां
७वो गोवा युवा महोत्सव (२५, २६ जानेवारी २००२)

**७वो गोवा युवा महोत्सव (२५, २६ जानेवारी २००२)** ७वो गोवा युवा महोत्सव २५ आनी २६ जानेवारी २००२ ह्या दिसा वाळपय सत्तरी हांगां जालो. गोंयचे मुख्यमंत्री श्री. मनोहर पर्रीकर हांणी पण्टी पेटोवन ह्या महोत्सवाचे उक्तावण केलें. तांचे वांगडा हेर मानेस्त हाजीर आशिल्ले. ह्या वर्साचो युवा महोत्सवांतलो उत्कृश्ट गट म्हणून **सावयवेरेंचो साख्याहारी** ह्या पंगडाक सेगीत दुसरे खेप मंत्र्याचे हस्तुकी घोळटो करंडक भेटयलो.

कोंकणी भाशा मंडळाचे अध्यक्ष श्री. **दामोदर मावजो** हांणी मंडळाचे वतीन युवा महोत्सवाच्या कार्याचो नियाळ घेतलो. ह्या वर्सा वेग-वेगळ्या कॉलेजींनी, माध्यमिक विद्यालयांतल्यान आयिल्ले शेकड्यांनी युवा-युवती हजर आशिल्ल्यो ह्या महोत्सवा निमतान काडिल्ल्या यादस्तीकें नांव 'सांतेर' आसलें.कार्याध्यक्षा म्हण स्वाती नायक हांणी जापसालकी सांबाळ्ळी.

## संदर्भ

वर्ग:देवनागरी पानां
८वो गोवा युवा महोत्सव (२५, २६ जानेवारी २००३)

**८वो गोवा युवा महोत्सव( २५,२६ जानेवारी २००३)** ८वो गोवा युवा महोत्सव २५ आनी २६ जानेवारी २००३ कुडचडें हांगां जालो. कोंकणी भाशा मंडळ आनी कलादर्पण, कुडचडें हांणी आयोजीत कुडचड्यार जालो. ८वो गोवा युवा महोत्सवाचे उक्तावण **[[मनोहर पर्रीकार|मनोहर पर्रीकर]]** हांणी केलें.

गोंयांतल्या ५० वयर सर्तक संस्था, उच्च माध्यमिक विद्यालयां आनी क्लब महोत्सवांत हाजीर आशिल्ल्यो. त्या वेळार रानमंत्री श्री. विनय तेंडुलकार, चित्रपट अभिनेत्री सौ. वर्षा उसगांवकार आनी कला संस्कृती मंत्री रामराव देसाय आशिल्ले।ह्या युवा महोत्सवांत आशिल्ल्यो सर्ती अश्यो लोकमांड, मोनेळ, पटेकार, फ़टाफ़ट, ट्रिओ, रांगोळी, मुस्तायकी, ब्रेकांतर, धिक थै, बोंदेरां, कोंकणी पॉप, प्रस्नमाची, गीत तुजें गायतना, आंगण माची आदी सर्ती आयोजीत केल्ल्यो.

सगळ्या सर्तींनी चडांत चड इनामां मेळोवन **सावयवेरेंचो साखेहारी** हो पंगड जैतीवंत जालो.

ह्या महोत्सवा निमतान काडिल्ल्या यादस्तीकेचें नांव 'दूदसागर' आसलें. कार्याध्यक्ष म्हूण चेतन आचार्य हांणी जापसालकी सांबाळ्ळी.

## संदर्भ

वर्ग:देवनागरी पानां
डॉ.श्री.शं.फडके

**डॉ.श्री.शं.फडके** फाटलीं 33 वर्सा मंडगावच्या **श्रीमती पार्वतीबाई चौगुले महाविद्यालयांत** शिक्षक. कोंकणी विभागाचे मुखेली आशिल्ले. गोंय विद्यापिठांत संस्कृत अभ्यास मंडळाचो अध्यक्ष आनी कोंकणी अभ्यास मंडळाचो सदस्य.

## शिक्षण
* एम्.ए.पीएच्.डी. (संस्कृत)
* एम्.ए. (समाजशास्त्र)
* वेदांत पारंगत (टि.म.वि.पुणे)

## प्रकाशीत साहित्य
* त्रुणानुबंध
* पड्डवा (मराठी कथासंग्रह)
* दोंगरावेलीं मनशां
* रेखादर्शन
* भारतीय साहित्य विचार

## हेर वावर
* पी.एच् डी.चो प्रबंध गोंय विद्यापिठाच्या अर्थीक पालवान उजवाडायला.
* डॅा, गुडे हॉस्पिटल, कामाक्षी हायस्कूल, (शिरोडा) संस्कृत प्रचारिणी सभा.
* परशुराम गिरिजन शाळा (मडगांव) ह्या संस्थांचो सदस्य-कार्यकर्तो.

## पुरस्कार
* त्रणानुबंध-(कोंकणी भाशा मंडळाचो पुरस्कार
* शिक्षक प्रतिष्ठानाचो आदर्श शिक्षक पुरस्कार(1993)
* गोंय सरकारचो आदर्श शिक्षक पुरस्कार

## संदर्भ

वर्ग:देवनागरी पानां
डॉ .जु़जे पेरेइर

**डॉ .जु़जे पेरेइर** हे एक आंतरराष्ट्रीय किर्तीचे विद्वान।तांचो जल्म २२ जानेवारी १९३१ दिसा मुंबय शारांत जालो।गोंयच्या साश्टी तालुक्यांतलो कुडतरे हो तांचो मुळगांव।

## शिक्षण
मुंबयच्या सिध्दार्थ कॉलेजींतल्यान तांणी १९५१ वर्सा संस्कृत विशय घेवन बी ए ऑनर्स ही पदवी घेतली।उपरांत १९५१ वर्साच तांणी मुंबयच्यान सेंट झेवियर कॉलेजींतल्यान भारताचो पुर्विल्लो इतिहास आनी संस्कृताय ह्या विशयांत मुंबय विद्यापिठाची डॉक्टरेट घेतली।

१९७० सावन ते न्यूर्याक,शारांतल्या फोर्डहॅम विद्यापिठांत धर्मशास्त्र शिकयताले।१९७० ते १९७६ ह्या काळांत तें थंय पालवी प्रोफेसर आशिल्ले।१९७६ ते १९८६ मेरेन तांणी थंय असोसिएट प्रोफेसर म्हण काम केले।१९८६ वर्सां ते थंय प्रोफेसर जाले।

## वावर
धर्मशास्त्र,वास्तुशास्त्र,भासशास्त्र,शास्त्रीय संगीत,लोकसाहित्य,इतिहास ह्या सारक्या विशयांचेर तांचें प्रभुत्व आसा।ह्या विशयांत तांणी आजवेर जायतो सोदवावर केला।तांची ज्ञानसाधना तांणी खूब वर्सां निश्टेन चलयिल्ली आसा।अमेरिकन अॅकेडमी ऑफ बनारस,वाराणासी,तेच भाशेन लंडन विद्यापिठाच्या प्राच्यविद्या विभाग आनी लिज्बनचें इन्शिततूत सुपेरियोर दे इशतूदुश उल्त्रामरीनुश ह्या शिक्षण संस्थांनी तांणी संशोधनाचो वावर केला।

ते एक फिशाल चित्रकार आनी फ्रेस्को-पेंटरय जावन आसात। 
 
## प्रकाशीत साहित्य
* आतां मेरेन तांचे १६ ग्रंथ आनी १०० वयर सोद-निबंध उजवाडाक आयल्यात।
* तांच्या कार्याची दखल राष्ट्रीय आनी आंतरराष्ट्रीय थराचेर तांकां जायते भोवमान फाव जाल्यात।

## पुरस्कार
कोंकणी भास आनी साहित्यीक आंतरराष्ट्रीय थराचेर प्रतिश्टा मेळोवन दिवंक तांणी केल्या कार्या खातीर गोंयच्या कुळागर प्रकाशनान २००० वर्सा कुळागर पुरस्कार भेटोवन तांचो गौरव केला।

## संदर्भ

वर्ग:देवनागरी पानां
डॉ अनुपमा कुडचडकार

**डॉ अनुपमा कुडचडकार** ही वेवसायान एक **दोतोर**।

## वावर
* मुंबई विद्यापिठाची **MBBS** पदवी जोडल्या(१९९१)
* गोवा वैजकी कॉलेजीतल्या त्वचा रोग विभागांतल्यान गोवा विद्यापिठाची **एम डी** पदवी संपादन (१९९४)
* डी एन बी ही डिप्लोमेट ऑफ नॅशनल बोर्ड नवी दिल्लीची पदवी।(१९९४)
* १९९७ वर्सा पणजेत स्वताचो दवाखानो आसा।
* देशांत तशेंच परदेशात इंग्लंड आनी अमेरीका हांगां परिशदांनी वांटो घेतला।
* कातीक जावपी क्षयरोग आनी कुष्ठरोग जावपी हाडांवेले परिणाम हांचेर प्रबंध सादर केल्यात।
* गोमंतकाच्या शब्दसोहळयात आनी सुनापरांत मनमशागत ह्या सदरात बरपावळ २०१०
* कांत कातीची जतनाय आनी दुयेंसां हांचेर पुस्तक प्रकाशित (२००८)

## वांगडी
अमेरीकन सोसायटी ऑफ कॉस्मेटीक डरमटोलजी अॅण्ड अॅस्थेटीक सर्जरी,अमेरीका(२००१-२००३)

इंडियन असोशिएशन ऑफ डरमटोलोजी,वेनरोलोजी अॅन्ड लेप्रोलिजी,भारत

इंडियन कॉस्मेटोलोजी सोसायटी,भारत।

इंडियन मेडिकल असोसिएशन,भारत

गोवा असोशिएशन ऑफ डरमटोलोजी,गोंय।

## संदर्भ

वर्ग:देवनागरी पानां
डॉ अर्चना गांवकार

**डॉ अर्चना गांवकार** ही वेवसायान एक दोतोर।

## शिक्षण
* गोमन्तक आयुर्वेद महाविद्यालय आनी संशोधन केंद्र,शिरोडा ह्या महाविद्यालयाची बी ए एम एस पदवी घेतल्या।

## वावर
* २००२ ते २००४ ह्य काळांत कामक्षी आरोग्य धाम,शिरोडा गोंय हांगा मॅडीकल अॉफिसर म्हण काम केला।
* हिंदू फार्मसी,पणजी हांचे वतीन गोंयच्या वेगवेगळया वाठारांत घडोवन हाडिल्ल्या शिबिरांनी आरोग्य तपासणी।
* शारंग्धर पुणेच्या फार्मसुटीकलचे वतीन गोंयच्या वेगवेगळया वाठारांत घडोवन हाडिल्ल्या शिबिरांनी आरोग्य तपासणी।
* विद्याभारती संस्थेचे वतीन ठाणे सत्तरी शिशू वाटीका तशेंच ग्रामस्थां खातीर आयोजीत शिबीरांनी तपासणी।
* रोहीणी ग्लोबल मार्केटीग प्रा।ली चे वतीन गोंय तशेंच गोंयाभायार जावंपी शिबिरांनी तपासणी आनी आरोग्याविशीं जागृताय कार्यावळी।
* सद्या रोहिणी ग्लोबल मार्केटीग प्रा ली।ह्य़आ आस्थापनाच्या गोंय शाखेत मॅडीकल अॉफिसर म्हण काम करता।
* सुनापरान्त दिसाळयांत **फॅमिली डॉकटर** ह्या सदरा खाला आयुवैदीक वनस्पती,दुयेंसां आनी उपचार ह्या विशयांचेर ३०० वयर लेख उजवाडा आयल्यात।
* दै गोवा दूत ह्या मराठी दिसाळ्यांत आयुर्वेदीक वनस्पतीचेर पन्नासावयर लेख उजवाडा आयल्यात
* कोंकणी तशेंच मराठी नेमाळ्यांनी आयुर्वेद आनी आरोग्य विशींचे लेख उजवाडा आयल्यात।
* ज्ञानसागर कला संघ शिक्षणीक संस्था,तार-सत्तरी हे संस्थेच्या कार्यकारी मंडळाच्यो वांगडी।

## संदर्भ

वर्ग:देवनागरी पानां
डॉ आनंद हेळेकार

**डॉ आनंद हेळेकार** हे वेवसायान एक दोतोर।

## शिक्षण
* लायसियम(७ वर्सा पोतुगिज),मेदिको सिरुरजियांव(१९७५ गोंय) एम बि बि एस मुंबय।
* त्या भायर मलेरिया,फायलेरिया,बारीक जोर,वासिनां,झोळयांच्या दुयेंसांचेर ओशपितालांच्या व्यवेस्थापनांचेर आनी प्राथमीक ग्रामीण भलायकेचेर भारतांतल्या नामांकित भलायकेच्या शिक्षण संस्थांनी शिक्षण।

## आंतरराष्टीय शिश्यवृत्ती
* १९७७ जागतीक भलायकी संघटना-बरमा, थायलंड आनी श्रीलंकेंत फायलेरिया आनी परोपजीवी जंतूंचे शिक्षण आनी काम।
* १९७९-८० वासिनांच्या लसींचें शिक्षण आनी नियाळ-थायलंड
* १९८५-यु एन एफ पि ए ह्या जागतीक भलायिका संघटनेच्या भारतीय शिष्टमंडळांत दक्षिण कोरिया आनी फिलिपायन देशांत कुटुंब नियोजनाचो नियाळ करपाक वांटो।

## वैजकी मळार
फाटली ४८ वर्सां वैजकी क्षेत्रांत वावुरता ३३ वर्सा वर्सां गोंय सरकाराच्या भलायकी खात्यांत उपआरोग्याधिकारी, आरोग्यधिकारी, मुख्य आरोग्यधिकारी, उप आरोग्य संचालक, आरोग्य संचालक आनी आरोग्य सल्लागार म्हणून वावर।.

## संदर्भ

वर्ग:देवनागरी पानां
ताजमहाल

**ताजमहाल** संवसारीक नामना मेळिल्ली,शहाजहान राजान बांदिल्ली एक खबर. ही वास्तू आग्रा शारापसून तीन मैलांचेर यमुनाचे देगेर आसा.इ.स.1631 वर्साचे सुर्वेक मुगल सम्राट शहाजहान हाची बेगम अर्जुमंदबानू वा मुमताजमहाल हिका मरण आयलें. तिचें एक यादस्तीक बांदचें,अशें शाह जहानान थारायलें आनी आगराचे दक्षिणेक राजा जयसिंगाचे मालकीचो जागो विकतो घेवन थंय मुमताजाचें दफन केलें आनी ताजमहालाची ही इमारात बांदली.हे इमारतीच्या बांदकामाक 22 वर्सां काम करताले.त्या काळांत,ताजमहाल 6 कोटी रुपया खर्च आयलो,अशी म्हायती बादशहानाम्यांतल्यान मेळटा.

यमुनेच्या कांठार,उदकाच्या प्रवाहाक काटकोनांत 579,12 मीटर दक्षिण-उत्तर असो चवकोन 304.80 मीटर ×304.80 मी ताजमहाल आणि ताच्या दो आनी जवाब ह्यो दोन इमा वटेंतलो 137.16मीटर ×चवकोनांत प्रवेशदार,चौक,पआसा. सरभोंवतणीं तांबडया फातरांनी बांदिल्ली ऊंच वणत आसा.फुडल्या प्रवेशदारांतल्यान भितर वतकच चौकां गेल्यार,ताजमहाल मुखावयले व्हडले बागेचें प्रवेशदार दिश्टी पडटा.ह्या बांदिल्ल्या प्रवेशदारांतले कमानीभोंवतणीं धव्या संगमरवरी अक्षरांनी कोरांतल्यात.बागेंत मदीं धांवत्या उदकाचो प्रवाह दवरला.प्रवेशदारासावन महालामेरेन रस्त्याच्या दोनूय वटांनी सुरुचीं झाडां आनी पाचवेचार तण आसा..उदेंत-अस्तंत मध्यरेशांचेर कारंजीं आनी व्हांवत्या उदकाचे पाट आसात.अस्तंती वांटांच्या तोंकांचेर वण्टीमतलीं प्रवेशदारां आसात.

बागचे मदीं मातसो ऊंच धव्या संगमरवराचो चौथरो,तातूंत तळें,सामकार रुंद तांबडया फातरांचो चौथरो,ताचेर दोनूय वटांनी दोन इमाराती आनी तांचेमदीं एका ऊंच धव्या संगमरवरी चौथऱ्याचेर ताजमहाल क्षेत्रफळ 95.40 मीटर ×95.40 मीटर आनी 6.70 मीटर इतली आसा ताजमहालाची वास्तू 56.70 मीटर घनचवकोन चार दिशांच्या चार मुखेल वटांनी 28 मीटर उंचायेचीं प्रवेशदारां आनी कोनशांनी घुमट आशिल्ल्यो चार सत्र्यो आसात.

हे वास्तूभितर मदीं फक्त दर्शनाखातीर दोन कबरी आसात,पूण मुखेल कबरी तळघरांत आसात.ताजमहालाच्या 17.67 मी.आनी उंचाय 22.55 मी. मुखेल पृश्ठभागांचेर संगमरवर कोरांतून भितर रंगीत खडे आनी कोरीव जाळ्यो बसयल्यात.ह्यो जाळ्यो अशे तरेन बसयल्यात,की भायलो उजवाड सहजतायेन भितर येता. हे कोणेम तयार केलो हाचेविशीं बरेच वाद आसात. तेविशीं जेरोनिमू, वेरोनेव, ऑस्टिन, दबोर्दो, उस्ताद इंफादी, उस्ताद अहमद लाहोरी आनी हेर जायत्या जाणांचीं नांवां घेतात हाचेवेल्यान हो नमुनो देशी तशेंच विदेशी कलाकारांनी तयार केला असो तर्क काडप जाता.हिंदू शिल्पशास्त्राच्या सिध्दांतांचें पालन करुन ही निर्मिती केल्या. मदीं घुमट,घुमटाच्या मुळाकडेन कमळाच्यो पाकळ्यो आनी आनी शिखराचेर त्रिशूळ आसा संवसारभरच्या पर्यटकांखातीर, ताजमहाल एक खाशेलें आकर्शण जावन आसा

## संदर्भ

वर्ग:इंदयेच्यो प्रसिद / फामाध शहारां, गांव आनी जागे
वर्ग:देवनागरी पानां
तायखिळो

**तायखिळो**(मराठीःटाकळा,,तरोटा- हिंदीःचाकुंदा- कन्नडःतरगोसी,तगचे-संस्कृतःचक्रमर्द,दद्रुघ्न-इंगलीशः फेटिड कॅसिया, सिकल सेन्ना-लॅटीनः कॅसिया नोरा-कूळःलेग्युमिनोजी).
 
भाजी.

ही सांगो येवपी आनी वर्सभर जियेवपी ल्हान वनस्पत,रसत्याचे कडेक वा पडंग जाग्यांनी आपशींच किल्लल्ली दिश्टी पडटा.उश्ण कटिबंधांतल्या भारत,पाकिस्तान आनी श्रीलंका ह्या देशांनी ती सामान्यपणान दिश्टी पडटा.ही वनस्पत सुमार 0.5-2 सेंमि.रुंद आसता.सप्टेंबर ते डिसेंबर म्हन्यांमदीं ल्हान,हळदुवीं फुलाम फुलतात.सांगो 12-15 सेंमि.लांब,दर एके सांगेत सुमार 10 -20 बियो आसतात.मुळांचेर गांठी आसतात आनी ह्यो गांठी जमनींत नत्र सांठयतात.गोंयांत ही वनस्पत पावसा दिसांनी जळींमळीं किल्लता,,तायखिळ्याची खास अशी लागवड कोणूच करिना,वा ताची जतनाय घेवपाचीय गरज आसना.

ुपेग.

एक प्रकारची नडणी म्हणून हे वनस्पतीकडेन पळेतात.2.5 ते 3 म्हन्यांनी रोंपयांक फुलां येतात आनी सांगो जावपाक लागतात.ह्यो सांगो सुकतात आनी त्यो फुटून तातूंतल्यो बियो भायर पडटात.हें बीं जमनींत तशेंच उरता आनी दुसऱ्या पावसाळ्यांत तें किल्लून येता. तायखिळ्याच्या पानांची भाजी पुश्टीक आसता.ही भाजी खाल्यार पोटाचे विकार निवळटात.पाचव्या पालेभाजयांनी जीं जीवनसत्वां आनी खनिजां आसतात तीम हे भाजयेंत आसतात.तायखिळ्यांत लोखणाचें प्रमाणूय बरें आसता.तायखिळ्यच्यो बियो रंग तयार करपाखातीर वापरतात..गोरवांचे खावडींतूय बियांचो वापर करतात.पोटांतल्या विकाराचेर जो कसाय तातूंत तायखिळ्याच्या सुकिल्ल्या बियांचो उपेग करतात.

गोंयांत पावसादिसांनी जायते लोक तायखिळ्याची तरणीं पानां,कांदो,सोय,पणसाचीं भिकणां घालून गोंयांत जायत्या घरांनी तायखिळ्याची भाजी करतात. आदल्या काळांत गोंयांत दिवाळे आदल्या दिसा तायखिळ्याच्या सांगांतल्यो बियो काडून त्यो वांटून उटण्याच्या जाग्यार लावपाची चाल आशिल्ली,गोंयांत कांय मुतूंक साफ जावंचेम म्हणून तायखिळ्या बियांची च्या करुन घेतात. -विश्राम गांवकार

## संदर्भ

वर्ग:देवनागरी पानां
तार्तर

**तार्तर** (तातर, तातार, तार्तार) मध्य आशियेंतली एक मध्ययुगांतली हेडगी जमात, उदेंत मंगोलिया आनी अस्तंत मँचुरियांतल्यान आयिल्ल्या तार्तरांच्या पंगडांनी चंगीझखानाच्या नातवाच्या फुडारपणाखाल 1236त हंगेरींत प्रवेश घेवन उदेंत युरोपाचो चडसो वाठार व्यापलो. ताका इतिहासांत गोल्डन होर्ड अशेम नांव आसा. तांणी हाताशिल्ल्या युरेशियेच्या वाठाराक तार्तरी वा तातरी म्हण्टाले.

हो वाठार 35 सें उत्तर ते 55 सें उत्तर हे मजगती अस्तंतेक रशियेच्या मुखेल शारांसावन उदेंतेक पॅसिफिककामेरेन पातळिल्लो. चवदाव्या शेंकड्यांत तार्तरांनी सुन्नी मुसलमान पंथ आपणायलो. चंगीझखानाचें साम्राज्य सोंपतकच युरोपीय तार्तरी ल्हान वा व्हड तार्तरी म्हळ्यार गोल्डन होर्डच्या ताब्यांतलो प्रदेश आनी आशियाई तार्तरी वा व्हडलो तार्तरी म्हळ्यार सायबेरीया आनी मध्य आशिया अशे वळखतात. निमाणें ल्हान तार्तरी हें नांव क्रिमियाच्या तार्तर लोकांनी लाकूड. मात्तिकाशिल्प, कपडे, धातू हांचे कलाकुसरीखातीर आनी वेपाराखातीर नामना जोडिल्ली. अठराव्या आनी एकुणिसाव्या शेंकडयामत तांणी रशियन साम्राज्यांत म्हत्वाची. सुवात मेळयली. चडशे तार्तर लोक रशियेंत रावतात. ते ज्या प्रदेशांत रावतात, ते सुवातीक तातरिया वा तातरस्तान अशें म्हण्टात.

चडशा तार्तरांनी ब्राँझ युगापयलीं वोल्गा देगणांत वस्ती केली. धाव्या ते तेराव्या शेंकडयामेरेन थंय ब्यूल्गारांचें राज्य आशिल्लें राज्य आशिल्लें. फुडें सोळाव्या शेंकडयामेरेन मंगोलांचो शेक आशिल्लो. 1552त रशियेच्या आयवान (इवान द टॅरिबल) चवथो हाणें हो प्रदेश जिखलो. 1920 त तार्तर स्वायत्त प्रजासत्ताक तयार जालें. हो वाठार चडसो सपाट.ताच्या उस्तंत भागांतल्यान व्होल्गा न्हंय, उत्तर-दक्षिण दिशेन व्हांवत वता आनी तिची सगल्यांत व्हडली उपन्हंय कामा ही चडशा भागांतल्यान उदेंत-अस्तंत दिशेवटेन वता. व्होल्गाचे अस्तंतेकडलो वाठार 235 मी. मेरेन आनी उदेंतकडलो वाठार उरल दोंगराचेम तेंगशेकडेन ऊंच जायत वता; आग्नेयेकडेन तो बुगुल्मा-बेल्यिब्ये वाठाराकडेन 343 मीं. मेरेन चडत वता. व्ह्याट्का, स्व्हीयाग आनी ब्येलाया ह्यो कामाच आसात.

चडसो सगळो वाठार स्टॅप शेतां आनी रान विभागांत आसा. सुमार 17% वाठारांत रानाम आसात. खनीज तेलां, उद्देग धंदे आनी शेतकाम हांचेर थंयची अर्थवेवस्था आसदारुन आसा. 1943त तेलाची पयली बांय मारतकच उद्देग धंद्यांची नेटान वाड जाली. आल्मित्येफ्स्क सावन उदेंतेकडेन आनी अस्तंतेकडेन तेलगळ वतात. मिन्मीबायेव्हो नगरांत सैमीक वायूचें उत्पादन जात. अस्फाल्ट, जिप्सम. अँलॅबॅस्टर, फ्लोरिडीन, फॉस्फोरायट, गंधक, तांबें आनी चुनखडी, लिग्नायट आनी पीट हीम खनिजां ल्हान-व्हड प्रमाणांत सांपडटात. कझॅन आनी मेंडेल्येफदस्क हीं रसायनी उद्देगांची केंद्रां आसात. व्होल्गा देगेवयल्या कॅझॅन, झिल्येनडॉल्स्क, चीस्तॉपल शारांनी शेतकामाचीं अवजारा, वैजकी उपकरणां, घडयाळी, टंकलेखन यंत्रां हांचे अभियांत्रिकी कारखाने आसात. ममादिशाक कागदाचे उद्देग आसात.

शेती उत्पादनांत गंव, मको, बार्ली, कड्डणां, बटाट, सफरचंदां, भाजीपालो आनी हेर फळां हांचोआसपाव जाता. पोसप आनी म्होंवा चे मूस पोसप हे थंयचे म्हत्वाचे उद्देग. लाकूड बांदकाम साहित्य, कापड, अन्न, वाहनां, कानडी कमोवप, हे उद्देग थंय वाडत आसात. कझॅन राजधानीखेरीज बुगुल्मा.आल्मित्येफ्सक, चीस्तॉपल, झिल्येन डॉल्स्क, यिलाबूगा, आग्रिस हीं थंयची मुखेल शारां. तार्तर ही थंयची भास.

## संदर्भ

वर्ग:देवनागरी पानां
डॉ उर्बा नायक

**डॉ उर्बा नायक** हांचे पुराय नांव **डॉ उर्बा शिवदास नायक**।रावता क्लासिक रॅजीडन्सी, फर्मागुडी, फोंडें।

## शिक्षण
बी एच एम् एस (बॅचलर इन होमिओपथीक मॅडिसीन अॅंड सर्जरी)

## क्लीनिक
समूळ हिलींग, कॉमर्स बिल्डींग, तिस्क-फोंडें।.

## वैजकी परिसंवादानी वाटो
* मुंबय, कोल्हापूर, बेळगांव, बॅंगलोर
* तशेंच गोंयात साबार वैजकी शिबीरांनी वाटो घेतलां।

## लेखन
सुनापरांत दिसाळ्यात गेल्ली चार वर्सा सातत्यान होमिओपथी उपचार पद्दतीचेर लेखन।.

## लेखन प्रसिध्दी
बिंब, शिल्प, उर्बा आदी नेमाळयानी लेखन केला।.
 
## इनामां
**युवांकुर** युवा साहित्य संमेलनात आपउलोवप लेखनाक इनाम.

## संदर्भ

वर्ग:देवनागरी पानां