open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Bapa Mhojea Mogalla Gaion

## Bapa Mhojea Mogalla

#### (Charles de Foucauld, hannem ghoddlolea prarthna pormannem)

##### Bapa mhojea mogalla !

Mhojem jivit Tujea hatant soddtam,

Tuka man'ta titlench kor mhonn magtam;

kitem-i korxi, Tuzo upkar man'tam

soglleak toiar, sogllench mogan ghetam.

Tujich khuxi zaum-di mhoje sovem

somest mon'xam, soglleam rochnnam-i sovem

itlean sukhi dhados kalliz mhojem ǃ

Tuje lagim anik magchem kitem ?

Mhozo otmo Tujea hatant ghaltam,

Sogllea kallzan Tuka, Deva, ditam,

Kiteak Tuzo hanv chodd chodd mog kortam

Ani mhakach Tuje adhin ditam.

Vhodd-vhodd visvas Tujea mogar tthevtam,

Tujer patieun Tujea gopant liptam.

Hanv put Tuzo ( hanv dhuv Tuji)

Mhozo Tum Bap mhonntam :

Tuje-oslo Bapui mhaka mellnam !

http://www.songs-from-goa.at/info14-music-with-staffnotation.html

#### English
----

Father,

I abandon myself into your hands;

do with me what you will.

Whatever you may do, I thank you:

I am ready for all, I accept all.

Let only your will be done in me,

and in all your creatures -

I wish no more than this, O Lord.

Into your hands I commend my soul:

I offer it to you with all the love of my heart,

for I love you, Lord, and so need to give myself,

to surrender myself into your hands without reserve,

and with boundless confidence,

for you are my Father.

This wonderful Prayer of Abandonment is written by Charles de Foucauld.

## Polleiat

Gaionnam

## Sondorbh


वर्ग:Konknni
वर्ग:Gaionnam
वर्ग:Romi panam
Bhag. Benedict Biscop

**Bhag. Benedict Bishop** haka Biscop Budding hea nanvan pachartale. To C.628 hea vorsa Noethumbria eka vhoddlea manachea familint zolmak ailo.`.to bhurgo astanam devacho khub mog kortalo.

## Bhurgeponn Ani Tornatteponn
Bhurgeponni tanvn to khub huxar  ani kam'ant khub mozbut aslo.Tannem ponchvis vorsam meren eka sadea raza sovem kam` kelem. Jedna Biscop Budding hem kam` kortana tachem mon gunddovlem ani taka igorjent kam` korpachi axa zali. Biscop Buddingan tem kam` soddlem ani Roma xarant vochpachi vatt dhorli.Romant tannem aplem xikop kelem. Biscop Budding Romant thaun aplea eka vangddeak ghevun Noethumbria aplea ganvant portun ailoganvant portun ailo. Tachea vangddeachem nanv aslem Wilfrid. Tannim dogainim  Romantlea kristanvachi xikvonn aplea ghanv ghora divpak suru keli. 664 vorsa tannem aplo ghanv jem ek sadem zunveachem tikann aslem tem Roma xhara baxen kelem.

## Tache Kam
Biscop Budding 666 CE vorsa portun Roma xarant ailo.Punn axromant bhitor sorchea adhim tannem aplem nanv bodol`lem. Biscop Budding aslem tem Benedict kelem` ani Roma xarant bhitor sorlo. Zaitim vorsam Roma xarant xikop korun aplea ganv ghora ievun axrom bandpachem chintlem.  Axrom bandpak raza Ecgfritha lagim tannem  porvangi magli ani razan benedictachi porvangi svikarli.. 674 CE vorsa Benidictan Sant.Pedru mhunn ek axrom bandlem.Toxich Romantlea xara baxen igorz bandpak survat keli ani hi igorz bandunk tannem lakudd, fator Romantlean  haddle.

## Tachem Moronn
Jednam Benedict eka desant sakun dusrea desant provas kortana to vachop-ghorantlim zaitim pustokam ekttaim kortalo.Tim pustokam vachun tatuntli xikvonn to aplea ghanvantlea lokank ditalo.Romantli kola,tuimchi zannvai yevzonni ani xikop hem sogllem tannem aplea ganvachea lokank xikoilem.Benedict 680 CE vorsa Roma sakun aplea ghanv-ghora portolo.Tachi bolaiki bigddot vochunk lagli Tachi bolaiki bigddot vochunk lagli ani xevottak to Janerachea 12 tarker  690 CE vorsa ontorlo.

## Sondorbh

## Polleiat

वर्ग:Konknni
वर्ग:Prosidh, Famadh Monxeam
वर्ग:Romi panam
Chintnam

Amakam zaitim **Chintnam** motint adolltat: Borim chintnam va vaitt chintnam

Tujem mon borem asot zalear, tuka borim chintnam motint yetat. Tujem monn khottem asot zalear khottim chintnan va vaitt chintnam motint yetat.

Monxean borem chintlear, saud bori urta ani vaitt chintlear, saud piddear zata.

Borem chintun ami khuxal zaunk xoktat ani vaitt chintlear dukest zaunk xoktat.

## Polleiat

वर्ग:Konknni
वर्ग:Romi panam
Festam anik porbo

*Festam ani porbo*

Goemchim festam anik porbo  Goenchea dhormik anik sanskrutik mull'lamchem  khaxelponn amchea dollea mukhar ubem korta.Hindu lokachim soglle utsav. zanv tem dhormik vo sanskrutik goyant monnoilim zatat.musolman lokh aple porim apleo porbo pallltat.Kristan lok her dexantlea kritanvam bhaxen aplim fesatam porbosomorumbtat

## Polleiat

वर्ग:Konknni
वर्ग:Festam, Zatra ani Porbo
वर्ग:Romi panam
Konknni Kovi

Konknnichea mollar khup-xe kovi vingodd vingodd vixoyancher kovita korit asat. Her Bhartia bhasantlea kovitank ji progolbhota disun yeta ti progolbhota choddxea Konknni kovitamni disun yenam. Kovitentli progolbhota mhollear 'height of poetry'. Kovitentlo vichar, tatuntlea utranchi toxich kavyo-ponktinchi ruch ani goddsann, rup, thatt(sttail)... oslea gozalim velean kovitechem soundoryo ani progolbhata disun yeta.

## Polleiat

वर्ग:Konknni
वर्ग:Sonvsaracho Prosidh vo Famadh Lok
वर्ग:Sahitya
वर्ग:Goemkar – Famadh / Prosidh
वर्ग:Romi panam
Ibaddio put

**Ibaddio put** eka bapaicho aplea puta vixim sompurnn mog.

## Putachem dharonnponn
Anink-ui Tannem sanglem:"konn-eklea monxak dog put asle ani tanche modlea dhakttean bapaik oxem mhollem:'Bapa, mhaka poddtta to daizacho vantto mhaka kaddun di.' Ani tannem tankam aplem ak'khe daiz don vantteanim vanttun dilem. Ani thoddeam disam bhitor dhakttea putan apnnachem aslem titlem-i ektthai kelem, ani ghorantlo bhair sorun to eka poixil'lea ganvant gelo ani thoi mostem jivit jieun tannem aple girestaiechi vatt laili.

## Putache mostem jivit
Ani tannem sogllem hogddaun uddoitoch, tea ganvant ek khor bhuk bhuk poddli, ani tache soglle axil'lem Bapaiche daiz mostemponnant vibaddtokoch, to eksuro urlo.

## Putachi khontichi rodd
Khor bhuk poddil'lean to sarkoch oddchonnik sampoddlo. Tednam vochun to

## Polleiat

वर्ग:Konknni
वर्ग:Jezucheo Vopareo
वर्ग:Devachem Utor
वर्ग:Dhorm / Religion
वर्ग:Romi panam
Konkani kantaram

#### ZOLM DISACHEM KANTAR

Kantar ghoddpi ani gaupi: Alfred Rose

Dis tujea zolmacho, dis vhode khoxecho,
Happy Birthday mhunon ugddas kortanv tuzo

Sorgar kor Anjeamcho, saad ghaltat borea yeneacho
Sonvsar chear disancho, anson khellon sarcho

Fuddar tuzo choddom, ontreg tuje vaddom
Pest pidda pois poddom, tujem sukh urom.

Rup tujem anjeachem, kalliz chodd mogachem
Deva Bapan aplem bessaum tujer ghalchem

Zolmacho dis tuzo, Zolmacho dis tuzo,
Anson khellon sodanch sarcho
Zolmacho diss tuzo

SAUDICHEM KANTAR …(While raising the toast)

Devan maka uzvaddachi ponti dili, 
Otra vorsam apurbai tuji keli, 
Orthant amchea ekuch ful'leli dhali, 
Novrean tujea vinchun kaddun vheli.....

Mogan tumi poddon re, kazar tumi zalim re 
Devachem besanv tumcher poddom re.....
Repeat Mogan.....

## Polleiat

वर्ग:Konknni
वर्ग:Kantaram
वर्ग:Romi panam
Kurpebhorit Saibinni - Gaion

## Kurpebhorit Saibinni

##### Our Lady Full of Grace

Type: Hymn

Source: Gaionacho Jhelo, 1995 edition, T-21, p.&nbsp;213
Lyrics: Lino de Sa, Betalbatim, Salcete, Goa
Music: Lino de Sa, Betalbatim, Salcete, Goa
Publisher: Goychi Sevadhormik Somoti (P
astoral Institute), Old Goa, Goa 403 402
Translated by: Alfred Noronha, Pandavaddo, Chorão, Goa 403 102. August 2005

Kurpebhorit Saibinni ǃ

*Our Lady full of grace*

amim tujim oskot bhurgim,

*we are your weak children,*

ghottai di gê, Maiê, amkam,

*give us strength, Oh Mother,*

tujea dhiran samball sodam.

*always protect us in Your strength.*

Zogant amchi adarinn Tum

*In this world you are our Helper,*

(amchea ganvchi askarinn tum)

*(You are the protector of our home-country)*

soglleank amkam dov ́r samballun.

*keep us all safe.*

Besanv ghal gê dor ghorabear,

*Bless all our homes,*

sonkoxttantlim sodanch nivar.

*always save us from harm.*

Kallkê jinnent ami sanddlear

*We are lost in the dark paths of life,*

dakhoi amkam tuzo uzvadd,

*shine your light on us,*

patka-tallnnent ami poddlear

*if we succumb to sinful temptation,*

tujea hatan amkam ubar.

*lift us with Your hands*

## Polleiat

Gaionnam

## Sondorbh


वर्ग:Konknni
वर्ग:Ankvar Mariechea Manak Gaionnam
वर्ग:Gaionnam
वर्ग:Romi panam
Onod Mhoima Devak Gaion

## Onod Mhoima Devak

Dp.  :    Onod mhoima Devak !

Xanti sogglleam mon’xank ǃ

Onod mhoima Devak !

Sorga-anond zogant !

Amchea Deva, sorga-Raza,

Ami tuca noman kortanv;
 
Ami tuca dhin’vas ditanv,

Tuje mhoimek porkond ditanv !

Jezu Krista, Deva Puta,

Amchem magnnem Tum aik,  Somia;

Sonvsarachea Soddvonnara,

Mello-xi kor kaklut amkam.

Mhoima Tuka,  Deva Bapa !

Mhoima Tuka,  Jezu Krista !

Mhoima Tuka, Povitr Atmea !

Mhoima, Triek orchit Deva !

Amen

http://www.songs-from-goa.at/info14-music-with-staffnotation.html

## Present-day Latin text

:Glória in excélsis Deo
:et in terra pax homínibus bonae voluntátis.
:Laudámus te,
:benedícimus te,
:adorámus te,
:glorificámus te,
:grátias ágimus tibi propter magnam glóriam tuam,
:Dómine Deus, Rex cæléstis,
:Deus Pater omnípotens.
:Dómine Fili Unigénite, Iesu Christe,
:Dómine Deus, Agnus Dei, Fílius Patris,
:qui tollis peccáta mundi, miserére nobis;
:qui tollis peccáta mundi, súscipe deprecatiónem nostram.
:Qui sedes ad déxteram Patris, miserére nobis.
:Quóniam tu solus Sanctus, tu solus Dóminus, tu solus Altíssimus,
:Iesu Christe, cum Sancto Spíritu: in glória Dei Patris. Amen.

## Polleiat

Gaionnam

## Sondorbh


वर्ग:Konknni
वर्ग:Ankvar Mariechea Manak Gaionnam
वर्ग:Gaionnam
वर्ग:Romi panam
Papia Tum re nirbhagia Gaion

## Papia Tum re nirbhagia

Papia tum re nirbhagia,

tum pap nam sanddxi  !

sasnnachea sasnnak, papia,

iemkonddant pavxi  !

Dhon  ani grestkai,  papia,

hangach dovorxi;

tujeo kornnio gheun, papia,

zhott’ttak re vexi.

Hanga pap tuj’ dhampolam,

thoi tem ugtem zait.

Devagelo xrap, papia,

tujer re poddot.

Soitan nhoi re, papia,

dusman re tuzo;

iemkonddant zaxi, papia

gulam re tazo.

Devan rochila, papia,

sorgachea sukhak;

kiteak tum vetai, papia,

sasnnachea dukhak ?

Pap bhogsuncheak re, papia,

upai re sompo:

ontoskomna-dukh, papia,

an’nichev khoro.

Kumsarak vochunk, papia,

loz dhori naka:

Somi Jezu Krist, papia,

ravta re tuka

Devacho re Put, papia,

monisu zalo

sorgar thaun tuka, papia,

soddounk re ailo

## Polleiat

Gaionnam

## Sondorbh



वर्ग:Konknni
वर्ग:Gaionnam
वर्ग:Romi panam
Quepem taluka

**Quepem** ho dokxinn Gõycho ek taluko. Eke vatten Saxtti zalear dusre vatten Sanguem ani Kankonn hea talukeam modem Quepem asa.

## Polleiat
Goy Wikivoyage

वर्ग:Konknni
वर्ग:Goemchim Xharam, Ganv ani Zage
वर्ग:Romi panam
Sant Timot

**SAINT TIMOTHY** 
Timot Greek bhaxen ‘ Timontheos’ mhollear devak man divpi vo devan man favo  kel’lo.

## '''Tacho zolm'''

Bhag timot poilea xekdiant Ephesus xaracho poilo Kristi Bishop zalo.Bhag Timotacho zolm c . A.D 17 vorsa zalo, to Lycaonian xarant Lystra Asia Minor hanga vaddlo.

### Avoy Bapuy

Tachea avoychem nanv Eunice ani Bapaychem nanv Lois, tim dhorman Judev aslem.Punn Timotacho bapui Greek axilo.

## '''Bhurgeponn'''

Bhurgeponna taun taka povitr dhormgrontachi vollok mell’li.Lhanponnim taun to soimban  unno ulovpi ani bizudd axilo, ani to bogor- bogor duenth zatallo.

## '''Tachem jivit'''

Bhag .Paulu aplea poilia dhormprocharok yatrek Barnabasa borobor Lysra desant ailo tedna tannem  eka zolma taun apangul monxak boro kelo dekun thoisorlea zaitiea lokhanim tachi xikvon  mannun ghetle.Bhag. Pauluchea dusrea  dhormprocharok yatrek Silasa borobor to Lystra ailo tednna Timotichea bapayn taka Bhag.Pauluxi vhello.Bhag .Timot Bhag Paulucho xis ani upranth dhor xikvonn diunk tacho sangatti zalo.52 hea vorsa, Bhag Paulu, Silasa ani Timot Macedonia xarant gele.
Timot ani Silasa Beroeanea xarant raule,ani uprant Corinth xarant gele.Tanchem hem jivit birankull ani koxttani borlelem.Punn devan taka aple utor xipdaunk apoilolo.Bhag Paulun ani poile Kristi Bishopani, Bhag. Timotak Ephesus xarachim zobabdari dili ani  taka tea xaracho bishop mhonn makhlo.

## '''Tacho sobhav'''

Soimban to unnem ulovpi ani bizudd aslo. To bizudd assunui Bhag Paulun taka Korint  xarant daddlo tancho bhavarth ghott korunk.Taka ghombir velar pasun xantin vagpacho gunn axilo. Bhag Timotichenm nanv novea korarant zaitia chittinim mell’ta.

Bhag Paulu borobor Timotin apleo chitti boroiliath tanchi nanva he porim asat:

# *2 Korintkarank* 
# 
# *Filipkarank* 
# 
# *Koloskarank* 
# 
# *Tesalonikarank( Pioli ani Dusri chitt)* 
# 
# *ani Filemonak.*
#

## '''Koxxt ani moronn'''

Ithihas amkam sangta 97 hea vorsa, Bhag Timotin Macedonia xarant Devi Diana-chea manak zatalem tem pursav adailem ani xhub vortoman porgotunk suru kelem.Jednam tannem xubvortoman porgottunk suru kelem tednam tea murti- pujariani taka khub tras kele, taka khub marlo ani taka rostea velian voddit voddit vhorun taka xekim fatrani jivexhi marlo. Jednam taka hem koxxtachem moronn ailem tednam taka 79-80 vorsa asheli.

## '''Altaracho man'''

Taka Povitr Sobha ek Apostle, ek Bhagevonth ani ek Rogth xakxim mhonn  manta. 4 tea xekdianth tachi kudd (Constantinope Holy Apostles Church) hanga hadle.

## Polleiat

Saint_Timothy

वर्ग:Konknni
वर्ग:Itihas / History
वर्ग:Dhorm / Religion
वर्ग:Sonvsaracho Prosidh vo Famadh Lok
वर्ग:Catholic Igorjeche Sant
वर्ग:Romi panam
Sant Agatho Thaumaturgus

**Sant Agatho Thaumaturgus** Catholic povitr-sobhecho ek mhotvacho sant.

## Tachem Jivit
Sant Agatho Italychea Sicily hea gavant zolmolo. Tannem sumar vis vorsam aplem lognik jivit sarlea uprant hem sonvsari jivit soddpak chitlem ani  Palermont hea xarant ek Benedictine mottvasi zaun vavrunk ani uprant Romantui vavurchem oxem tharailem.Porompora sangta te vorvim to adinch xembor vorsam chodd piraecho aslo jednam tannem papsaibachea xinvasona meren udorgot keli 678 hea vorsa.To lokamcho  chodd mogacho monis aslo vixex korun tache movsannik ani chukonaxil’le udartayek lagun.

## Tache sot`tentli mhotvachi ghottna
Tache tin vorsamche sot`tentli ek mhotvachi ghottna mhunnllear “Sovi Ecumenical Porixod” ji zali Constantinopleak zache toyarek tannem  zaiteo Dhorm-sobha ghoddun haddleo purai ostontek.Tachea tin protinidhinim he porixodent yezmanki choloili.Punn tannem he sobhe uprant  lokam lagim chuk magli tea protinidhin`chea oskot Greek bhaxentlean ulovpak lagun karann tea nixttur kallar chodd gorjechem aslem tem mhunnllear  bhavarth samballpak nhoi noveo bhaxo xikpak.

## Tachem moronn
Agathochem Monothelite vicharam add mott porixoden vhodda umedin svikar kelem karann tea motta vorvim tacho thir Catholic bhavarth spoxtt zatalo.Roma xarant jednam Porixodecho kaido Monothelitism vicharam add bhair sorlo tea adinch Sant Agatho hea sonvsarak ontorlolo.

## Tacho kitab
Sant Agathok tachea torekvar ojapank ani chomotkarank lagun “Thaumaturgus” mhunn kitab favo kela.Oxem-i mhunntat ki tannem Englandak  kuxoll gavpak xikovpi daddun dile ki tannim thoim-sor porot Roman gavpacho sur suru korcho mhunn.

## Polleiat

वर्ग:Konknni
वर्ग:Itihas / History
वर्ग:Dhorm / Religion
वर्ग:Sonvsaracho Prosidh vo Famadh Lok
वर्ग:Catholic Igorjeche Sant
वर्ग:Romi panam
Mhoima Devak Unch Sorgim - Gloria

## Mhoima Devak Unch Sorgim - Gloria in Excelsis Deo

Mhoima devak unch sorgim -

Ani xanti tacheam ixttank sonvsarim.

2)Sorvespora Deva, Sorginchea Raia,

Sorvpovedar Deva Bapa,

Ami tuka nomoskar kortanv,

Ami tuka dhine' vastanv

Tujea thor voibhova pasot

Ami tuka VAKHANNTANV.

Somia Jezu Krista,

Bappachea akleach puta,

Somia Deva, Devache xellie,

Tum Sonvsarachem pap kaddtai,

Amchi kakut kor. Tum Bappachea uzveak boslai,

Amchem-magnnem aikun ghea,

Kiteak povitr atmea sangatim

Deva-Bapache-mhoimant- Jezu-Krista,

Ekloch tum povitr, Ekloch tum isvor,

Ekloch tum Por-mes-vor' . AMEN -

### Media

#### Present-day Latin text

:Glória in excélsis Deo
:et in terra pax homínibus bonae voluntátis.
:Laudámus te,
:benedícimus te,
:adorámus te,
:glorificámus te,
:grátias ágimus tibi propter magnam glóriam tuam,
:Dómine Deus, Rex cæléstis,
:Deus Pater omnípotens.
:Dómine Fili Unigénite, Iesu Christe,
:Dómine Deus, Agnus Dei, Fílius Patris,
:qui tollis peccáta mundi, miserére nobis;
:qui tollis peccáta mundi, súscipe deprecatiónem nostram.
:Qui sedes ad déxteram Patris, miserére nobis.
:Quóniam tu solus Sanctus, tu solus Dóminus, tu solus Altíssimus,
:Iesu Christe, cum Sancto Spíritu: in glória Dei Patris. Amen.

#### English Text

:Glory to God in the highest,
:and on earth peace to people of good will.
:We praise you,
:we bless you,
:we adore you,
:we glorify you,
:we give you thanks for your great glory,
:Lord God, heavenly King,
:O God, almighty Father.
:Lord Jesus Christ, Only Begotten Son,
:Lord God, Lamb of God, Son of the Father,
:you take away the sins of the world, have mercy on us;
:you take away the sins of the world, receive our prayer.
:you are seated at the right hand of the Father, have mercy on us.
:For you alone are the Holy One, you alone are the Lord, you alone are the Most High,
:Jesus Christ, with the Holy Spirit, in the glory of God the Father. Amen.

## Polleiat

Gaionnam

## Sondorbh


वर्ग:Konknni
वर्ग:Gaionnam
वर्ग:Romi panam
एम्. माधव पै

**एम्. माधव पै**
आपण्याली आवय भास कोंकणी खतीर सदा चेन्तूपचे आनी ताचे खातीर सदा वावर काडपी मंदर्के एम्. माधव पै, हांचे जनन २१-१२-१९३०. जन्मस्थळ- कार्कळ (दक्षिण कन्नड जिलो) एम्. ए,ːडीिप्लोमा इन् कन्नड, विद्वान साहित्यरत्न, यो पदवी पाविल्ले हान्नी ३६ वरस शिक्षण क्षेत्रान्तु सरकारी सेवा करनु निवृत जालीं. को.कोंकणी आनीक कन्नड दोनूय भासेन्तु बरोवपी|श्री अरविंद महर्षी हेंचे ˈमदरˈ आनीक ˈसावित्रीˈ महाकाव्याचे भाषांतर, बोळंतकोडी शंकर भट्ट (जीवनी), चेन्निग कवी  मुद्दण्ण (नाटक), ˈशब्दांर्थ गौरवˈ (जटीिल शब्दांचे व्याख्यान) आदिलीं कन्नड भाषान्तु बरयले। हान्नी कोंकणी भाशान्तुˈकोंकणी भाशाचे अस्तित्वˈ (भाशा विज्ञान), बसवामृत, पुरुषसूक्त, नारायण सूक्त, श्री शंकराचार्याली गीतां (भाषांतर),आमगेल्यो हुमण्यो (लोकवेद) आदिली पुस्तकां बरसल्यांती। विश्वप्रख्यात मनोवैजु डा.के.ए. अशोक पै हाचे मनोवैज्ञानिक पुस्तकांचे भाशांतर परगटायत आसती। ३७ वरस धरनु कोंकणी मासाळ्यांतु निरंतर लेखनां बरयत आसून ˈचिर परिचित लेखकˈ म्हणु नांव पाव्लेती। कर्नाटक कोंकणी अकाडमिची २००२ वरसाची साहित्य प्रशस्ती प्राप्त जाल्या।
पंच्कदायी मासाळ्याचो रजत महोत्सव सम्मानूयी हांका प्राप्त जाल्ला। कर्नाटक कोंकणी अकादमीचे स्थाय़ी समिती सांदो जावनु तीन वरस काम केल्ला। अकादमीन उजवाडायले ˈसमांतर शब्दकोशˈ रचनांतूु हांचे सक्रिय योगदान प्रशंशनीय म्हणून सांगूकाची पडता। पावूण्शे वरस पिरायाचे हे संदर्भारी हें ˈकोंकणी (तभ्दव) संस्कृत शब्दकोशˈ पुस्तक परगट करनु तुमचे मुखात दवरूंक आमी संतोसु भोगताती।

वर्ग:देवनागरी पानां
वर्ग:कोंकणी लेखक
कपिलेश्वर

**कपिलेश्वर** हें शंकर देवाचें नांव. ताका ईश्वर अशेंय म्हण्टात. ताचें प्रतीक लिंग आशिल्ल्यान ताका लिंगरूपान पुजतात.ताका कपिलेश्वर हें नांव कशें पडलें हेंविशी अशी खबर मेळटा. कवळें आनी फोंडें हांचे मजगतीं सध्या आशिल्ली. तातूंत एक पाशाणी शिवलिंग आशिल्लें आनी ताचे भोंवतणी सुंदर धवीं कमळां फुलतालीं. एकदां कपिल नांवाचो एक राजा थंय पावलो. शिवभक्त आशिल्लो; ताका दिसलें, ते प्रमाण णें तें पाशाणी लिमग काडून, देवूळ बांदून तातूंत तें स्थआपन करचें. ते प्रमाण ताणें तें व्हडलेम तळें पुरोवन ताचेर देवूळ बांदलेम आनी तूंत लिंग स्थापन केलें. ताका णें कपिलेश्वर नांव दवरलें. खरें म्हळ्यार कवळें गांवचो हो एक भाग, पूण त्या वाड्याक सध्या कपिलेश्वरी म्हण्टात. कपिलेश्वर नांव कशे पडलें, हाचेविशीं आनीक एक मत आसा. कवळें ह्या गांवांक कपिलग्राम अशें वेगळें नांव आसा. कवळें (कपिलाग्राम) गांव ज्या काळाम मूळ वसणुकेक आयलो त्याच काळांत ही वसणूक केल्ल्या लोकांनी आपलो ग्रामदेव स्थापन केल्लो जावंक जाय आनी त्या ग्रामदेवाक कपिलेश्वर नांव दिलें आसूंक जाय.

कपिलेश्वर ह्या वाठारांत पोर्तुगेज इ.स. १५१० वर्सा आयले. १३४८ वर्सा आदीं सावन,कपिलेश्वर देव हेच सुवातेर आशिल्लो असो पुरावो एका तांब्यापट्यावरवीं मेळटा. ह्या देवाक आनीक पंचिश्ट देव आसात, चीं नांवां अशीं-श्री गणपती, श्री भगवती, श्री बेताळ, श्री कमलेश्वर,श्री गोविंद. हांची स्थापणूक वेगवेगळ्या स्वतंर देवळांनी केल्ली आसा.

कवळें आनी फोंडें हांचेमजगतीं एकेचकडेन कपिलेश्वर नांवाच्या देवाचें देवळ आसा.फोंड्यासावन कवळें वचपाच्या रस्त्याचेर दावेवटेन मुखेल रस्त्याचे उबारेपरस देड मी. ऊंच श्री कपोलेश्वर देवस्थानाचो प्राकार आसा. प्रकाराभायर एक ळी आसा. प्राकाराक रस्त्याचेवटेन सुंदर फातरांचें दुरीग आसा आनी ताका व्हडले कमानी रूंद प्रवेशदार आसा. ह्या दाराभितर सरतकच उजवेवाटेन विस्तीर्ण अशें श्री प्रवेशदार आसा. ह्या दाराभितर सरतकच उजवेवटेन विस्तीर्ण अशें श्री कपिलेश्वर देवाचें ऊंच देवूळ आसा. देवळांत हो देव पाशाणी लिंगरूपांत आसा. सकाळीं ताची पूजा, अभिषेक जातकच दनपरां ताची मकापूजा करून, महाआरती जावचे पयलीं लिंगाचेर रूप्याचें कवच घालतात.

पूर्विल्ल्या काळांत ज्या लोकांनी कवळे गांव वसणुकेक हाडलो, तांणी कवळें गामसंस्था स्थापन करून कपिलेश्वर ग्रामदेवाची थापणूक केली. देखुनूच कवळें ग्रामसंस्थेचे आनी कपिलेश्वर देवस्थानाचे आध्यसंस्थापक एकूच आसात.

कपिलेश्वर देवळाचे घटना नेमावळींत चार वांगडांचो उल्लेख आसा. पयलो वांगड ‘भारव्दाज’गोत्राचो तातूंत ‘ढवळकर’ उपनांवाचे कुळावी आसात. दुसरो वांगड ‘जनदग्नी’ आनी ‘वत्स’
गोत्रांचो. तातूंत कुमार देसकर उपनांवाचे कुळावी आसात. तिसरो वांगड ‘कौशिक’ ह्या उपनांवाचे कुळावी आसात. पयले तीन वांगड पध्ये ब्राह्मण आसून चवथ्या वांगडाचे कुळावी गौड सारस्वत ब्राह्मण आसात. श्री कपिलेश्वर देवाचो मुखेल वर्सूकी जात्रा उत्सव कार्तिक वध्य चतुर्दशी दिसा सुरू जाता आनी स दीस चलता. प्रत्यक्षांत ही जात्रा मार्गशीर्ष शुक्ल तृतीये मेरेन आसता. पूण हे जात्रेचो मुखेल दीस म्हळ्यार कार्तिक उमास.

## पळेयात
Kapaleeshwarar_Temple

वर्ग:देवनागरी पानां
कमलाकर दत्ताराम म्हाळशी

**कमलाकर दत्ताराम म्हाळशी** हो कोंकणींतलो एक लेखक.

जल्मतारीख

## संदर्भ

वर्ग:प्रसीध, फामाध मंश्यां
वर्ग:देवनागरी पानां
वर्ग:कोंकणी लेखक
वर्ग:लेखक/Lekhok
वर्ग:गोंयकार फामाद मनीस/Goenkar famad monis
कारबारी कोंकणी

## लेखक-संपादक
प्रा।भूषण भावे

प्रा।प्रकाश वजरीकार

प्रा।प्रकाश पर्येंकार

प्रकाशण क्रमांक-२९१

## दुसरी आवृती
२००१

## प्रकाशक
प्रभाकर भिडे

राजहंस वितरण,१-मीनाक्षा बिल्डिग

डॉ।व्होल्फांगु द सिल्व्ह मार्ग

पणजी गोंय

४०३ ००१

## छपाई
राजहंस ऑफसेट,पणजी

## अक्षरजुळणी
तन्वी ग्राफिक्स,मडगांव

## मुखपृष्ठ आनी सजावट
दीपक पेडणेकार

## मोल
२००१-रु-१५०

२००२ रु १५०

२००३-रु १६०

## संदर्भ

वर्ग:देवनागरी पानां
वर्ग:कोंकणी पुस्तकां
एन् सुहास

**एन् सुहास** हो कोंकणींतलो एक फामाद साहित्यीक. १९८० सावन सातत्यान वेगवेगळया विशयांचेर लेखन करीत आयल्यात. कथा,कादंबरी,कविता,ललीत लेख,नाटक,नाटकुलीं आदी प्रकार हाताळ्ळ्यात.

गोंय तशेंच गोयांभायर मुंबय,बिहार,पुणें,उत्तर प्रदेश आदी राज्यांतली नेमाळी आनी मासिकांनी तांकां साहित्यीक प्रसिध्दी दिल्या. ह्या साहित्या खातीर चडशं इनामां जोडल्यांत.

**आकाशवाणी** पणजी,मुंबय आनी श्रीलंका केंद्रांचेर कार्यावळी सादर केल्यात आनी तांच्या साहित्याची वितरावणी जाल्या.लेखना बरोबर वेगवेगळयां संस्थामदीं कार्यरत रावन साहित्यीक, सामाजीक आनी सांस्कृतीक कार्यावळींनीं वांटो घेतात. मडगांवच्या कोंकणी भाशा मंडळाचे कार्यकारिणी सामितीचेर स वर्सा काम केलां आनी करीत आसात. चौथ्या राष्ट्रीय बालमहोत्सवाचे आनी उत्क्रांती कला केंद्राच्या २-या अेकांकी महोत्सवाचे यादस्तिकेचें यश्स्वी संपादन केलां.हातांत घेतिल्लें कार्य सातत्यान तडीक व्हरप हें खाशेलेंपण.गोंयचे घटक राज्य,कोंकणी राज्यभाशेचो आनी कोंकणीक आठवे वळेरेत सुवात ह्या स्वभिमानाचे चळवळींत सक्रीय सहभाग घेतला.गोंय राज्याच्या वीज खात्यांत १९८९ सावन नोकरेंत आसा।

## संदर्भ

वर्ग:देवनागरी पानां
वर्ग:प्रसीध, फामाध मंश्यां
वर्ग:कोंकणी लेखक
तियात्रिस्त सेझेर देमेल

**तियात्रिस्त सेझेर देमेल** (1956) गांवांन तिसवाडींतल्या भाटयेचो. पूण सद्या पणजे रावता. इतिहास विशयाचो पदवीधर.

शिक्षणखात्यांत संस्कृतीक कार्यावळींचो आयोजक म्हूण काम करता. सेझारबाब एक बरो तियात्र बसोवपी नट, गीतकार आनी गावपी, णव वर्सांचे पिरायेचेर गांवांतल्या फेस्ता निमतान जाल्ल्या तियात्रांतल्यान माचयेर पावल पडलें. वेवसायीक माचयेर मील-मेल ह्या त्रिकुटांत मेल म्हणजेच सेझार देमेल. फाटलीं बारां वर्सां कला अकादेमीच्या वसुर्की स्पर्धांनी वांटो घेता आनी लेखनाचीं आनी हेर तरेची जायतीं इनामां जोडीत आसता.

आपसुवार्थी ह्या फिल्मांत रोल केला. काल आनी आयज नांवांचें दोन तियात्रांचें पुस्तक उजवाडायलां आतां मेरेन सुमार पंदरा तियात्र बरोवन माचयेर हाडल्यात. ताच्या तियात्रांचीं नांवां के ह्या मुळाक्षरान सुरु जातात. हें अक्षर सुगुव्र्याचें असो ताचो भावर्त आसा. लोकसंगीत, लोककला, हातूंत खूब रस घेता आनी वावर करता.ते निमतान लोकगितां, लोकनाच बी गजालींचो अभ्यास केला.

सेझारररबाबन गोवा आकाशवाणी खातीर सुमार पन्नास संगीत लोकां-खेळ बरोवन वितरायल्यात एक कोंकणी फिल्म आनी गोंयच्या लोकसंगिताची एक कॅसेट काडल्या. ताची घरकान्न आनी दोगां भुरग्यां सांगाता सेझारबाब पणजेंत रावता.

आंतरराज्य संस्कृतीक दिवप-घेवप येवजणेखाला गोंयच्या पंगडाचें फुडारपण करपाच्या निमतान आसाम, नागालॅंड, दिल्ली, तामिळनाडू, केरळ, हिमाचल प्रदेश, मिझोराम, मेघालय, महाराष्ट्र, राजस्थान आदी जायत्या वाठारांनी भोंवला लोकनाचाच्या पंगडा बरोबर दुबय आबू धाबी आनी शारजांत भोंवडी केल्या. सेझार ड्रमॅटिक ट्ररुप नांव जोडला. एवम् इंद्रजीत ह्या मराठी नाटकाच्या आवाज येवजणेचें बक्षीस ताणें जोडलें. मुंबय, दिल्ली आनी गोंयच्या दूरदर्शनाचेरुच कार्यावळींनी वांटो घेतला.

सेझारबाबान एम. बॉयर, जॉन क्लार, बाब पिटर, ऑफेलिया, रॉबिन वाझ, सी. आल्वारिश, बेटी फन्र्स, प्रेमकुमार आदी जायत्या नामनेच्या कलाकारां वांगडा वेवसायीक तियात्रानी माचयेर कामां केल्यांत. कला अकादेमीच्या सर्तींतल्यान ते फुडें आयले. ताचे गाजलेले तियात्र अशें.
 
* *कोण किरमिदोर* (1967-77)
* *कितें तूं म्हजो* (1978-79)
* *कोण जायत* (1979-80)
* *किरमिदोराचो रस्तो* (1980-81)
* *कोणूच नोको* (1981-1982)
* *काल आनी आयज* (1982-83)
* *कायदे कोणाक* (1984-85)
* *काळीज नासलेलो* (1986-87)
* *कलाकार* (1980-89)
* *काळजीवंत नाझिया* (1990)

वेवसायीक माचयेर ताका फुडें हाडलो तो नेल्सन आफोंस हाणें. ताणें आसरो ह्या आपणाल्या तियात्रावरवीं ताका फुडें काडलो. आपणाल्या दरेका तियात्रांत सेझारबाब कितेंय पूण बरें शिकोवंक वावुरता. काल आनी आयज हातूंत गिरेस्तकाय मनशांक दोळे आसून कशी कुड्डो करता तें तोदाखयता. गिरेस्तकायेचे मिजासींत कोणेंच उडूंक फावना, दुसऱ्याक उणाक लेखूक जायना अशी शिटकावणी दिता.

काळजीवंत नाझिया हातूंत सेझारबाब, घुंवळे वखदांचें वेसन घातकी तें दाखोवपाचो प्रभावी यत्न करता. असल्या वेसनांच्या जाळ्यांत आनी सांपळ्यांत सांपडलेल्यांक तातुंतल्यान सोडोवपाक दुसऱ्यांच्या आदाराची खूब गरज आसता. लोकांनी तें काम करचें असो संदेश तो ह्या तियात्रांतल्यान दिता. आकशवाणीचेर हो लोकां-खेळ लोकांक खूब मानवलो.

## संदर्भ

## पळेयात

वर्ग:देवनागरी पानां
वर्ग:प्रसीध, फामाध मंश्यां
वर्ग:तियात्र
वर्ग:Tiatrist
तियात्रीस्त फिलोमेनां

**तियात्रीस्त फिलोमेनां** हांचें पुराय नांव फिलोमेनां ब्राझ हें गांवान ऑरलीचें फिलोमेनां हें कातारीस आनी वांगडाच एक फामाद नटी फिलोमेनां हांकां पयलेच फावट सगळ्यानी कोंकणी तियात्र माचयेर पळयलें ते म्हळ्यार आलफ्रेड रोझ हांच्या 'झोतकाक्षी 
दोरजी'ह्या तियात्रांत,हो तियात्र १९६३ ह्या वर्सा प्रदर्शीत केल्लो. तशेंच फिलोमेनां ब्राझ हांणें ह्या त्यात्रा उपरांत खूब फामाद दिगदर्शकां वागडां काम केलें आनी तांच्या वांगडा.तांच्याच तियात्रानी खूब तरेच्यो भुमिकां केल्यात कांय दिगदर्शक महळ्यार सायब रोछा,जे.पी.सौझलीनां,सी.आलवारीस,किड बॉकसर, प्रेम कुमार,जासींत वाझ,दोड दे वेर्नां,नेलसन आफोनसो,कामत दे आसोलनां,आनी आदी, फिलोमेनां  हांणी सासू-माय,जाण्टी पिरायेची बायल, सून,ह्या सारकिल्यो भुमीका केल्यात.तशेंच तें बरें कातारीस आशील्यान ताणें सोलो,डूयेट,आनी त्रियोस पासून कातारां केल्यात. तशेंच ताणें आपलीं कातारां एच.एम.वी,हाचेर रेकोर्ड केल्यात आनी तशीच ऑल इंडिया रेडियोचेर गायल्यांत आनी स्वता ताणें आपल्यो केसेटी काडल्यात,फिलोमेनांन केन्नांच तियात्र बरयलें नां पुण तियात्राचें दिगदर्शन केलां "आशेची दोशा" हो तियात्र एन्तनी फेर्नाडीस हांणी बरयलो ह्या तियात्राचें दिगदर्शन फिलोमेनां हांणीं केल्ले आसां. फिलोमेनां एक तियात्रीस्त म्हूण आख्ख्या तियात्र प्रदेशानी खूब फामाद आसा

## संदर्भ

## पळेयात

वर्ग:देवनागरी पानां
वर्ग:Tiatrist
वर्ग:तियात्र
तियात्रीस्त मोहनां काबराल

**तियात्रीस्त मोहनां काबराल** ह्या फामाद नावदीक नटयेचें पुराय नांव मोहनां काबराल पुण तांकां मोहनांच म्हुण वळखतात.

तांणी आपली वळख स्वताच घडोवन एक इतिहास रचलो.तियात्राच्या सुरवेच्या काळार बायलो तियात्रांत काम करीनासलीं तेन्नां दादले बायलो जावनतियात्रांतलें बायलांचें उणेंपण पुराय करतालें जसो काळ गेलो तश्यो बायलो तियात्र माचयेर येवन एकदमश्यो गाजल्यो पुण परत दादलेच बायलो जावन काम करपाचो काळ परत येवपाक लागलो तेन्नां तियात्र माचयेर मोहनां देवन आयलें आनी कोंकणी तियात्र माची परत फटल्या परिस्थितींत वळ्ळी ना.मोहना तियात्र माचयेक एक देणें थारता.

तिच्या सुरोबायन तियात्र माचयेक परजळायली.तिणें एक बरी नटी म्हुण प्रधान मंत्री इंदीरा गांधी हांच्या हस्तूकी पुरस्कार फावलो.तांकां सी.आलवारीस हांणी आपल्या "कोरतुब आवयचें" ह्या तियात्रांत काम करपाची संद दिली,ह्या तियात्रांत मोहनांक सोडून सगळें दादलें आसले.त्या पुराय तियात्रांत एकटेच तें बायल मनीस आसलें.हेर ज्यो बायलो आसल्यो ते सगळें दादले आसले जाणी बांयलाचो फक्त भेस घेतिल्लो.ही गजाल सामकी कौतूक करपा सारकी आसा.

मोहना काबराल फक्त नटीच न्हय तर कातारीसय आसलें ताची कातरां आयज पासून ऑल इंडीया रेडीयोचेर गाजली,ताणी खुब फावटी ताणी सी.आलवारीसा वांगडा कातारा गायल्ल्यात,जी H.M.V चेर गाजल्यांत.मोहनांन कोंकणी सिनेमांत नामना जोडली तशीच तांणी हिंदी सिनेमांत काम केल्लयाचो उल्लेख मेळटा जशें "पतमगा","संनसार",आनी 
"इनसानियत".तांकां T.V.च्यो कार्यावळी करपाक बेरूत वचपाक पडले आनी थंय ती "Dance Programmes"हाची नामनेची निर्मातो जाली,तियात्र माचेर मोलादीक वावर करुन तिका ११ सेतेंबराक १९९० ह्या वर्सा मरण आयलें.

## संदर्भ

## पळेयात
http://www.oldindianphotos.in/2011/04/hindi-movie-actress-mohana-cabral.html

tiatracademy./famous-goan-actress-mohana-cabral

वर्ग:देवनागरी पानां
वर्ग:Tiatrist
वर्ग:तियात्र
तियात्रीस्त रेजिना फेर्नांडीस

**तियात्रीस्त रेजिना फेर्नांडीस ** हीं तियात्र माचयेर अभिनय करपी पयली अस्तुरी.  1904 हे वर्स कोंकणीं माचयेक खुब म्हत्वाचें आसलें कारण ह्या वर्सा सावन कोंकणी माचयेक एक वेगळो इतिहास मेळ्ळो.नोव्हेंबराचे बाविसवेर(22),1904,पाय तियात्रिस्त हाणें आपल्या घरकान्नीक श्रीमती.रेजिना फेर्नांडीस हांकां पयल्याच खेपे तियात्र माचयेर हाडली आनी बायलांक आपल्या स्वताच्या अस्तित्वाची जाणविकाय करून दिली.बायल मनीस हाचे पयली केन्नांच माचयेर येवक नाशिल्ल्यो. पुण 1904 ह्या वर्सां कोंकणी माचयेक एक वेगळी दिशा मेळ्ळी.

1904,22 नोव्हेंबर तियात्र माचयेक आनी गोंयकारांक एक मानाचो दीस आसलो. कारण पयल्याच खेपेक रेजिना फेर्नांडीस हांणी पाय तियात्रिस्त आगोसतिन फेर्नांडीस हांच्या तियात्रांत लोकां मुखार येवन लोकांचें काळीज जिखलेल. तांणी ज्या तियात्रांतल्यान आपली वळख लोकां मुखार उकतायली त्या तियात्राचें नांव "भाटकारा''. हो तियात्र गियेटी थियेटर(gaiety theatre)हांणी प्रदर्शीत केल्ला. हो थियेटर मुंबय हांगां आसा.ह्या व्हड पावलांन आख्ख्या कोंकणी लोकांक आनी गोंयकारांक आपली मान वयर काडून चलपाची तांक दिली.इतलेंच न्हय पुण जुआंव आगोसतिन र्फेनांनदीस हांणें जें चींतलें तें अनीक कोणेंच चिंतुक नासलें कारण 1904 ह्या वेळार मराठी सिनेमां आसलो पुण तांणी बायल मनशेंक माचयेर हाडपाचें चितूंक नासलें कोंकणी मराठी परस सगळ्या पांवडयांनी फुडें आसा हें कोंकणी आनी मराठीच्या सुरवेंक सावनदिसून आयिल्लें आसां,हें व्हड कांम फकत कोंकणींच्या मोग करणारान जुआंव आगोसतिन र्फेनांनदीस हांणें केले ताकां लागून तांकां पाय तियात्रीस्त आशें म्हणटात

## संदर्भ

## पळेयात

वर्ग:प्रसिध्द, फामाद मनश्यां/Prosidh, Famadh Monxeam
वर्ग:देवनागरी पानां
वर्ग:तियात्र
वर्ग:Tiatrist
तियात्रीस्त शालीनी

**तियात्रीस्त शालीनी** हांचे पुराय नांव शालीनी मारडोलकार हाणें कोंकणी तियात्राक आपलें नवें रुप दिवन लोकां मुखार हाडलें आनी कोंकणी मोगी निर्मांण केले. कोंकणी माचयेर येवचे पयलीं तिणें गुजराती आनी मराठी थियेटरांक वा गुजराती आनी मराठी माचयेक आपलें योगदान दिलां
अशें म्हूण तांकां नामनां आसा.आयज कोंकणी माचयेक शालीनी मारडोलकार मेळ्ळें आनी कोंकणीची मान एका दपक्याक वयर सरली.तिणें पयलेच काम 
केलें तें एन्थनी फ्रांकलीन हांच्या "भाव" ह्या तियात्रांत आनी गोंयांत तियात्राच्या सोमदीरांत आपलो पांय दवरलो तो तीणें फाटी काडूक नां तिणें व्हड व्हड तियात्रिस्तां वांगडा कांम केल्लें जशें सी.आलवारीस आनी एन्थनी मेन्डीस हांच्या वांगडा ताणें चडांन चड कातारां गायल्यांत जशें जशें तें तियात्रांत फामाद जातालें तेन्नां ताका सी.आलवारीसान आपल्या "वोजें" ह्या तियात्रांत घेतलें ह्या तियात्रांन शालनीक मळबाच्या तेगशेर पावयलें आनी इतिहासांत आयज तांचें नांव चापलें.तशेंच तिणें फामाद दीगदर्शक वांगडां काम केलां जशें जे.पी.सौजालीनां,जासींत वाझ,एन्थनी डीसा,रोबीन वाझ, प्रेम कुमार,एम.बॉयेर,आलफ्रेड रोझ,आनी हेर,तांचें जे.पी.सौजालीनां हांचो "सात दुखी" ह्या तियात्रांत शालीनी ʻभाग्वोथ आंकवार मारीयाʼहीची भुमीका घेतलेंली शालीनीन ती भुमीका खूब बरे तरेन केल्ली आनी ताका ह्या कारणांक लागून खूब पुरस्कार फावो जाल्ल्यात.त्या उपरांत ताणें एन्थनी मेन्डीसा 
वांगडा विनोदी भुमीका केल्ल्यो,शालनीन दोन फामाद कोंकणी फिलमांनी कांम केल्ल्याचो उल्लेक मेळटा "नीर्मोण",आनी "म्होजी घोरकान्न" हे दोन तियात्र जांतुंत ताणें काम केलां.तिणें आपलें काम बरे तरेन केल्लें आसा प्रतेक भुमीका तिणें बरे तरेन हाताळ्या ताणें "नीर्मोण" ह्या कोंकणी फिल्मांत जी आल्लय गायिल्ली ती आयज पासून लोकांच्या तोंडांत घोळटा.तांची ही आल्लय एच.एम.वी.चेर रेकोर्ड केल्ली मेळटा.आनी  ही दोनूय कोंकणी फिल्मां शालीनीच्या घरकाराच्या ए.सालाम हांच्या दिगदर्शना खाला जाल्लीं.

शालनीक ʻनीर्मोणʼ ह्या फिल्मांत तांमें केल्लया भुमिका खातीर "best actress" हो पुरस्कार फावो जाल्लो हो पुरस्कार तांकां सर्वगेस्त इंदिरा गांधींच्या हस्तुकी तांकां मेळ्ळो ʻनीर्मोणʼ हें फिल्म कोंकणीचें हिन्दीन केल्लें तेंन्नां शांलनीच परत तांतूत मुखेल नट आसली.तेन्नां ह्या निर्मोण फिल्मांचें नांव हिन्दीन तकदीर अशें केलें.शालीनीन त्या उपरांत सी.अलवारीसाच्या विडीयो फील्मांत मुखेल नटी आसली ,त्या फिल्मांचें नांव "मोगाची फाशी" आसलें त्या फिल्मांचो निर्मांतो स्वता सी.अलवारीस आसले तशेंच शालनीन स्वता तियात्र बरोवन ताचें दिगदर्शन केलां तांच्या तियात्राचें नांव "संवसाराचो घाडो" आसलें,हो तियात्र आख्खया गोंयांत
प्रदर्शीत जाल्लो.शालनीन आपलें योगदान कोंकणी तियात्र माचयेक दील्लें पळोवपाक मेळटा.

## संदर्भ

## पळेयात
Nirmon

वर्ग:देवनागरी पानां
वर्ग:तियात्र
वर्ग:Tiatrist
वर्ग:प्रसिध्द, फामाद मनश्यां/Prosidh, Famadh Monxeam
एस.वी.डी सिमनार

एस वी डी सिमनार ही राय दामोण गांवात साश्ट वाटारांत आसा

वर्ग:देवनागरी पानां
Cuncolim

**Kunkolle** hea ganvank aplem nanv kumkumhali hea utrantlean mel'lam (hanga kumkum roitale). Ho ganv dokxin goychea Saxtti talukeant asa.

## References

## Polleiat
* Goy Wikivoyage
* Cuncolim

वर्ग:Konknni
वर्ग:Goemchim Xharam, Ganv ani Zage
वर्ग:Romi panam
Deva-Mogak Gaiat - Gaion

## Deva-Mogak gaiat

*Sing of God’s love*

Type: Hymn
Source: Gaionacho Jhelo, 1995 edition, A-9, p.&nbsp;4
Lyrics: Vasco do Rego, Panaji, Ilhas, Goa
Music:
Version 1: Alcantara Barros, Velim, Salcete, Goa
Version 2: Bernardo Cota, Santa Cruz, Ilhas, Goa
Publisher: Goychi Sevadhormik Somoti (Pastoral Institute), Old Goa, Goa 403 402
Translated by: Alfred Noronha, Pandavaddo, Chorão, Goa 403 102. August 2005

Tallo ubar’n ieiat,

Bapak, Putak, Atmeak

gaion korun ieiat,

Raise your voices and come singing, to the Father, Son and Holy Spirit,

Deva-Mogak gaiat!

Sing of God’s love!

Deva-Utor aikunk,

jivit Bapak bhettounk

sogllim ektthãi zaiat,

Gather together, to hear the word of God, to offer our life to Our Father,

Deva-Mogak gaiat!

Sing of God’s love!

Bhavbhoinn koxim zomat,

ixttagotin zomat,

In friendship, gather together like brothers and sisters,

Deva-Jevnnak ieiat,

Come to God’s table,

Deva-Mogak gaiat!

Sing of God’s love!

Jezu zata Orponn,

Jesus becomes (?),

Jezu zata Jevonn:

Jesus becomes our food,

kuxalkaien ieiat,

come in happiness,

Dev-Mogak gaiat!

Sing of God’s love!

http://www.songs-from-goa.at/info14-music-with-staffnotation.html

## Polleiat

Gaionnam

## Sondorbh


वर्ग:Konknni
वर्ग:Ankvar Mariechea Manak Gaionnam
वर्ग:Gaionnam
वर्ग:Romi panam
Sant Antoni Bhokta Konkani Gaion

## Sant Antoni Bokta

Sant Antoni Bokta,

Firgianche kulliechea,

Tujea livrar khellta,

Minin Jesu Raza,........}2

Ballok Jezu khellta mhunnon

Santan rokdich dimbi ghali

Zomnir poddon Sant Anton

Nomoskar kori........ }2

Xastr porgottanam,

Magli 'Noman Mori,

Mort livrar keli,

Aplea bapaveli

Sant Antoni Bokta,

Ochoriam tujim tera,

Choudavem kor Bokta,

Amche Papiamche ghara

Bokta tum amchi kakut kor

Amche pasot pratonam kor

Deva lagim magon ugti kor

Kakutichi zor

Sant Antoni Bokta,

Firgianche kulliechea,

Tujea livrar kheuta,

Minin Jesu Raza,........}2

वर्ग:Romi panam
Sontosacheam Ul'lasamnim - Gaion

## Sontosacheam Ul'lasamnim - Gaion

Sontosacheam ul´asamnim
Contentment of happiness
Type: Hymn
Source: Gaionacho Jhelo, 1995 edition, T-47, p.&nbsp;223
Lyrics: Vasco do Rego, Panaji, Ilhas, Goa
Music: Santana Faleiro, Raia, Salcete, Goa
Publisher: Goychi Sevadhormik Somoti (Pastoral Institute), Old Goa, Goa 403 402
Translated by: Alfred Noronha, Pandavaddo, Chorão, Goa 403 102. August 2005

Sontosacheam ul´lasamnim

Let us all spread,

somrombhum-ia sogllim ami

the feeling of joy,

zolma dis ho anondacho

on the day of her birth,

Sodam-Ankvar Deva-Maicho!

the Virgin Mother of God!

Kallkia patkia sonvsaracher

The darkness of this sinful world,

Mariê vorvim udeun ailo

was brightened by Mary,

Promannikponnacho Surio

Like the unfailing brightness of the Sun

Somi Jezu, Tarôk amcho!

is our Saviour, Lord Jesus!

http://www.songs-from-goa.at/info14-music-with-staffnotation.html

https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Sontosacheam_ul%27lasamnim._S._Faleiro.jpg

## Polleiat

Gaionnam

## Sondorbh


वर्ग:Konknni
वर्ग:Ankvar Mariechea Manak Gaionnam
वर्ग:Gaionnam
वर्ग:Romi panam
Sorvespora Sovem - Gaion

## Sorvespora Sovem - Gaion

Sorvespora sovem
With the Lord God
Type: Hymn
Source: Gaionacho Jhelo, 1995 edition, T-49
Lyrics: Isaias 61, 10 / Vasco do Rego, Panaji, Ilhas, Goa
Music:
Publisher: Goychi Sevadhormik Somoti (Pastoral Institute), Old Goa, Goa 403 402
Translated by: Alfred Noronha, Pandavaddo, Chorão, Goa 403 102. August 2005

Alcantara Barros, Velim, Salcete, Goa

Near the Lord God,

sontôs mhaka bhogta;

I feel joy;

mhojea Deva sovem

near my God,

otmeak anond zala!

my soul is joyful!

Tar´nna-soddvonnechem

The strength of redemption,

mhaka angvostr dilem;

clothed me;

Povitrtaichem

ghalem mhaka anglem.

Clothed me with a holy vestment.

Mannkam-motian soglli

sundôr sobit kel´li,

You were created fairer than all gems,

vozran nettoiloli,

dressed in noble gowns,

zalim tezvont Choli!

You gained the status of a noble daughter!

Bhang´ran xringarloli,

Adorned with golden ornaments,

opurv hokol koxi,

like a beloved bride,

mallun mhaka haddli,

you were presented in a noble way,

Sobhent ubi keli!

To His people.!

http://www.songs-from-goa.at/info14-music-with-staffnotation.html

https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Sorvespora_sovem._A_Barros.jpg

## Polleiat

Gaionnam

## Sondorbh


वर्ग:Konknni
वर्ग:Ankvar Mariechea Manak Gaionnam
वर्ग:Gaionnam
वर्ग:Romi panam
Saxtty

**Saxtti** (Purtugez Bhas: *Salcette*; Konknni Bhas: *Saxtti* साश्टी), hem Gõychi ek taluka. Saxtti cho mukhel xhar Moddganv zavun asa. Hanga lokh saxtti bolint Konknni uloitat.

वर्ग:Goemchim Xharam, Ganv ani Zage
वर्ग:Romi panam
कोंकणी भाशाविज्ञान

**कोंकणी भाशाविज्ञान**

## लेखक
भालचंद्र गांवकार

## पयली उजवाडावणी
जून 1993

## प्रकाशक
मित्र प्रकाशन
किटोलें,बेतोडें
फोंडें-गोंय

## छापपी
सम्राट प्रिंटर्स
बाणस्तारी गोंय

## मोल
50 रुपया.

## संदर्भ

वर्ग:देवनागरी पानां
कोंकणी व्याकरण,उतरावळ ,शब्दकोश,भासशास्त्र पुस्तकांची वळेरी

कोंकणी व्याकरण,उतरावळ शब्दकोश,भासशास्त्र पुस्तकांची वळेरी ह्या माथ्याळ्याखाला कोंकणी भाशेंतल्यां सगळी़ व्याकरणां,उतरांवळी,शब्दकोश,भासशास्त्रवेली पुस्तकांची म्हायती आमकां मेळटली।

## संदर्भ

वर्ग:देवनागरी पानां
कोंकणी व्याकरण (सातवी)

**कोंकणी व्याकरण (सातवी)**

## लेखक
सौ.अर्चना अशोक कामत

## प्रकाशक
अशोक कामत
कुडचडें गोंय
फोन-0832 2650335

## अक्षर जुळणी
अर्चना –अशोक
कुडचडें, गोंय

## छापणावळ
स्वसस्तिक प्रिंटर्स,बेळगांव 

## दुसरी आवृती
2010

## मोल
60 रुपया

## संदर्भ

वर्ग:देवनागरी पानां
डॉ. दिनेश खंवटे

** डॉ. दिनेश खंवटे**
गेल्ल्या पंचवीस वर्सांसावन कान, नाक, आनी ताळो ह्या वैजकी वेवसायांत आसात.
मुंबयच्या के.ई.एम्. हॉस्पीटलांत डॉ. मिलींद किर्तने आणी डॉ. आनंद शहा ह्या नावाजलेल्या कान, नाक, आनी ताळ्याच्या शस्त्रवैजांकडेन काम केल्लें आसा.
सद्याक कान, नाक, आनी ताळ्याचे शस्त्रवैज म्हुणून आझिलो हॉस्पीटल, म्हापसा हांगा काम करतात.

वर्ग:देवनागरी पानां
डॉ. अनंत राम भट

**डॉ.अनंत राम भट** हो एक कोंकणी लेखक.

## जल्म
11 एप्रिल 1933 दिसा, म्हाड्डोळ, गोंय हांगा.

## हेर वावर
* राष्ट्रभाषा पंडित-हिंदी शिक्षक सनद
* संस्कृत पाठशाळेंत तसोच माध्यमिक शिक्षणाच्या पांवडयार
* वट्ट 30 वर्सा अध्यापनाचो अणभव
* भासशास्त्र,व्याकरण ह्या विशयांचेर लेखन
* संस्कृत भाशेंत स्तोत्रांची रचणूक,कांय संस्कृत स्तोत्रांचो अणकार
* सुमार 25 वर्सां हिंदीच्या प्रचार-प्रसार परिक्षांचें संचालन करपाचो अणभव.
* कांय शालेय पुस्तकांचें संकलन
* हिंदी-कोंकणी संबंध आनी ऊठ दांडया लाग फाटीक ही पुस्तकां उजवाडा आयल्यांत.

## संदर्भ

वर्ग:प्रसीध, फामाध मंश्यां
वर्ग:देवनागरी पानां
वर्ग:कोंकणी लेखक
वर्ग:गोंयकार फामाद मनीस/Goenkar famad monis
कोंकणींतलीं वैजकी पुस्तकां -वळेरी

**कोंकणींतलीं वैजकी पुस्तकां** ह्या वळेरीत तुमकां सगळी वैजकी संबंदीत पुस्तकांची वळेरी मेळटली.

## संदर्भ

वर्ग:देवनागरी पानां
तबलें

**तबलें** भारतीय संगितात साथसंगती खातीर आनी स्वतंत्र वादनाखातीर  उपेगाक पडपी एक तालवाद्यांची जोडी.उजव्या हातान वाजयतात त्या वाद्याक तबलें बी लमक ह्या अरबी कलाकाराक फावता हें वाद्य मोगलांनी भारतांत हाडलें अशें म्हण्टात. 1296 ते 1316 ह्या सुमाराक मृदंग पखवाजवरी तींत (शाई) उपेगांत येतकच तबल्यांत म्हत्वाच्यो सुदारणा जाल्यो. ख्याल आनी टप्पासारख्या संगीत रचणुकांवांगडा साथी खातीर ताचे उपेग जावंक लागले. स्वरबध्द गायकी, वादन आनी कथ्थक नाचाक तबल्याक ठेक्याची आनी लयेची गरज आसता. तबल्याचें सुदारणेचें श्रेय चडशें अमीर खुसरौक फाव जाता. ह्या वाद्याचो मूळ जनक म्हणून सुधारखॉँ धाडी हाचेंय नांव घेतात. पूण ते विशीं फाव तो पुरावो मेळना खैर, शिशें, बाभूळ, चीच आदी झाडांच्या लांकडापासून तबलें तयार करतात.

तोंडा कडेन मात्शें अशीर आशिल्लें नळकांडयेच्या आकाराचें लांकूड घेवन भितल्ले वटेन कोंरातून घेतात. डग्गो, तांब्याचो, पितुळचो वा केन्नायमातयेचो आसून घुमटा आकृतेचो आसता. आनी ताचें तोंड तबल्याच्या आकारापरस रुंद आसता. डग्ग्याच्या आनी तबल्याच्या तोंडार बोकड्याचें चामडेम ताणून बसयतात. ह्या चामड्याचें वादयेची विणिल्ली कड लायतात. ह्या सगळ्यांक मेळून पुडी म्हण्टात. तबल्याच्या आनी डग्ग्याच्या पुड्याच्या मदल्या भागर तींत (लोखणाचो कीस, काळें तींत, भात हांचें मिश्रण) घोंटून वाटंकुळो थर दितात, पुड्यांतल्यान विणिल्ली वादीतळाच्या कड्यांतल्यान तोंडा भोंवतणीं ओडून घेतात. तबल्याचे वादयेंत जें लांकडी फाळके (गठ्ठे) घालतात, तेय जाय तेन्ना सकयल-वयर करुन आनी  विणयेचे तुतयो मारुन गायन-वादनाच्या स्वरा कडेन ताचो सूर मेळयतात वादन शैलीप्रमाण तबल्यांचीं वेगवेगळीं घराणीं थारायल्लीं आसात. तातूंतलें घराणें बंद बाज आनी खुला बाज ह्यो ह्या घराण्याच्यो मूळ संकल्पना आसात का बाज ह्या प्रकारांत चाट आनीतिंतावयलो आघात करतात. दिल्ली, अजराडा, बनारस, हीं ह्या प्रकारांतलीं घराणीं आसात.

खुला दिल्लीचे उदेंतेकडलीं घराणी प्रकारांत चाट आनी तींत हांचे मदल्या भाग तळव्यान वा बोंटा एकठांय हाडून आघात करतात ताचेर पखवाजाचे वादन येता. सणसणीत आवाज हें ताचें खाशेलेपण. लखनौ, फरुकखाबाद, मेरठ आप्रकारांतली घराणीं आसात. दिल्ली घराण्याचो उस्तादनथ्यूखॉ, नथ्यूखॉ, हबीब उद्यीनखॉ, लखनौचौ वाजिद, हुसेनखॉ, फरुखाबादचो उस्ताद, थिरकवा, अमीर हुसेनाखॉ, बनारसचो पंडित रामसहाय, बिरु मिश्र, पंमिश्र, पंजाबचो उस्ताद कादिर बक्ष अशें कांय नामनेचे तबलावादाक आनामनेच्या तबलावादकाचो चलो झाकीर हुसेन खॉ हाणें सद्या तबला वा नामना मेळयल्या. हिंदुस्तानी शास्त्रीय संगीत, उपाशास्त्रीय संगीताचें तबल्याचो मुखेलपणान उपेग जाता. ते भायर तबल्याचें स्वतंत्र अशें वाद्य सं.

## संदर्भ

वर्ग:देवनागरी पानां
कोंकणींतलीं लोकवेदावेलीं पुस्तकां

**कोंकणींतलीं लोकवेदावेलीं पुस्तकां** ह्या वळेराखाला कोंकणींतल्या सगळ्या लोकवेदावेली पुस्तकांची वळेरी मेळटा।

## संदर्भ

वर्ग:देवनागरी पानां
तरस

**तरस** मांस खावपी प्राणी. कूळ हायनिडी. हायनिडी कुळांत हायना आनी क्रोक्युटा हे दोन वंश आस्पावतात. तरसाच्यो वट्ट तीन जाती आसात-आंगार पटे आशिल्लो तरस, आनी थिपके आशिल्लो तरस. पटे आशिल्लो तरस नैर्ऋत्य आशियेंत मेळटा, जाल्यार पुडी कोरचो तरस दक्षिण आफ्रिकेंतल्या ऱ्होडेशिया आनी मोझँबिकाचे उत्तरेक मेळटा आनी थिपके आशिल्लो तरस आफ्रिकेंत सहरा रेंवटाचे दक्षिणेक मेळटा. भारतात फक्त पटे आशिल्लो तरस मेंळटा.

ताचें शास्त्रीय नांव हायना अशें आसा. ताची लांबाय सुमार 150 सेंमी. शेंपडी 46 सेंमी. उंचाय 90 सेंमी. आनी वजन सुमार 30.54 किग्रॅ आसता. भारतीय तरसाचो रंग भुरकट हळडुवो वा गोबराकोराचो आसता आनी केंस भुरभुरीत आसतात.

मानेवयले केंस लांब आनी दाट आशिल्ल्यान आयाळीभाशेन दिसतात. तोंड काळें आनी सुण्यावरीच आसता. कान सदां सरळ उबे आसतात. तोंडाचो जबडो इतलो घट आसता की वाग आनी शींव हांचे कडेन फोडूंक जायना असलीं हाडां तो सहज फोडटा. तोंड, पांय आनी नाखंटा सुण्यावरीच आसतात, पूण दांतांची बसका तरसाद माजराच्या कुळांतले मोनजातीवरी आसता. ताचें हड्डें रुंद आसून फाटीच देंवत गेल्ल्यान ताका कुबड आशिल्ल्या भाशेन दिसता. ताचे वासाची गांठ आसून तातूंतल्यान तो एके तरेचो फवारो सोडटा.

तळया लागसल्ले वा दोंगराचे खांचींत वा व्हड फातराआड तो रावता. के ह्या जनावरान केल्ल्या बिळांतय तो रावता. तो निशाचर आसून एकलो वा जो आनी कुशिल्ले प्राणी ही ताची मुखेल खावड. तो चड करुन अशक्त प्राणी मास मांस मेळना जाल्यार तो बोकड्यो मेंढरां आनी सुणी मारुन खाता. ताका कुशिल्लें मास खावपाची संवय आशिल्ल्यान ताका रानाचो आरोग्यरक्षक म्हळां. कांय तरस फिसकारतात जाल्यार कांय तरसांचो आवाज मनशाच्या हांसपा भाशेन आसता. मादी तरसाक चड करुन 2-4 पिलां जातात. पिलांच्या आंगार स्पश्ट काळे पटे आसतात. पूण व्हड जातकच हे पटे अस्पश्ट अशे जातात. पुडी कोराच्या तरसाचें शास्त्रीय नांव हायना. ब्रुनिया आनी थिपके शास्त्रीय नांव क्रोक्युटा क्रोक्युटा. आफ्रिकेंतलें तरस सदांच कळपान बैलासारक्या व्हड व्हड प्राण्याचेर लेगीत हल्लो करतात. शींव आनी वाघ जनावरांक, तांच्या उतारवयांत, पिडापीड करपाक लेगीत तरस फाटीं रावना. तरस फाटीं रावना.

## संदर्भ

वर्ग:देवनागरी पानां
तरवाड

**तरवाड** केरळ वाठारांत नायर लोकांची मातृसत्ताक पद्दतीन चलपी जीं कुंटुंबा आसा त्तांकां तरवाड अशें म्हण्टात. तरवाडांतली सगलीं मनशां एकेच बायलेचे वंशज आसतात. तरवाडाचे आस्पतीची वांटणी करिनात तरवाडांतलो सगल्यांत ज्येश्ठ दादलो कुंटुंबाचो कारभार चलयता आनी ताका कारणरान अशें म्हण्टात. तो पुराय आस्पतीचो विश्वसत म्हणून काम पळेता. तरवाडांतल्या दरेका मनशाच्या पालन-पोशणाची जापसालदारकी ताचेर आसता. तशेंच सगल्यांक योग्य ती शिस्त लावप, वायट वागणुके बद्दल ख्यास्त करप होय अधिकार ताका आसता. देखूनसगले ताका मान दितात आनी ताचो सगल्यांचेर शेक आसता. तरवाडाची रावपाची रचणूक ताच्या पसाऱ्याक जाय तशी आसता. तातूंतली घरा  किल्ल्यावरी आवांठान व्हड आसतात. घराभोंवतणीं आंगण पोरसूं आवारांत तळें. देवूळ, गोठो, कोठार आदी गजाली आसतात. देखून दरेक घर स्वयंपूर्ण अशें आसता.

घरांत जायतीं सालां आनी कुडी आसून मदी पुर्वजांची पुजा करपा खातीर एक कूड राखून दवरतात. हांगच्या भुरग्यांक जाणटया कडल्यान नैतीक आनी वेव्हारीक शिक्षण मेळटा. तांकां पुस्तकी शिक्षण दिवपाक एक शिक्षक नेमिल्लो आसता. कुंटुंबांतल्या दरेका दरेका मनशाक तो संस्कृत आनी मल्याळम  ह्यो भासो शिकयता. चलयांकय तामचें  ताळिकेट्टुकल्याणम जायसर अशे तरेचें शिक्षण दितात. ताळिकेट्टकल्याणम हो नायर जातींतलो एक चलयांचो संस्कार चली वयांत येवंचे आदी तिच्या गळ्यांत भांगराची ताळी (दावलावरी एक प्रकार) बांदप हो मुखेल विधी आसता. ताळी बांदापाखातीर एक चलो वेंचून काडटात.

ताका मलवालन अशें म्हण्टात ताची पत्रिका चलयेचें पत्रिके कडेन जुळप गरजेचें आसता. तो गांवांतल्या प्रतिश्ठीत मनशांमुखारचलयेच्या गळ्यांत ताळी बांदता ह्या संस्काराक लगनविधीच समजतात. ताका लागून ताळी बांदपी मलवाललना कडेन तिचें घोवाचें नातें जुळटा अशेंमानतात. फुडें ती चली वयांत येतकच तिका ताचे कडेन लग्न जावंचें पडटा वा दुसऱ्या दादल्या कडेन लग्न जावपाची इत्सा जाल्यार ताची परवानगी घेवची पडटा. कांय कडेन ताळिकेट्टुकल्याणम सुवाळ्यांत चवथ्या दिसा त्या दोगांयचो संबंद तोडपाचो विधी करतात. उपरांत ती चली आपले पसंतीच्या तरणाटया कडेन लग्न करुंक मेकळी जाता. संबंधंम जातकच लेगीत ती आपल्या घोवागेर वचनासतना घोवच तांगेर रावंक येता. अशें जाल्ल्यान तरवाडचो पसारो वाडत वता. देखून सगल्यांची मान्यताय घेवन तरवाडाचे ल्हान ल्हान भाग करपाची चाल तयार जाली. ह्या कुंटुंबांत बायल आनी तिचीं भुरगींबाळां येदेंच कुंटुंब आसता. हाका तावझी अशें म्हण्टात. मूळ तरवाडचे पुराय नेम हाका लागतात. स्वतंत्र भारतात ही मातृसत्ताक कुंटुंब पद्दत सद्या नश्ट जायत चल्ल्या.

## संदर्भ

वर्ग:देवनागरी पानां
मधुकर गणेश तळावलीकार

**मधुकर गणेश तळावलीकार** (जल्म - 11एप्रिल 1931, कुंक्ळ्ळी-सालसेत) सुटकेझुरी. तो आझाद गोमंतक दल संघटणेचो वांगडी आसलो. पत्रकां लावप, वांटप, बेळ्गाव दल संघटणेच्या वावुऱ्यांक पुर्तुगेज सरकाराविशीं खबरो पावोवप असलीं कामां तो करतालो. 13 एप्रिल 1955 ह्या दिसा कुंकळ्ळि पोलीस ठाण्याचेर धाड घालपांत ताचो वांटो आसा. 23 एप्रिल 1955 ह्या दिसा पोलिसांनी ताका धरलो आनी तीन वर्सां खर बंदखणीची ख्यास्त दिली. बंदखणींत ताका खूब त्रासांक तोंड दिवचें पडलें. ते भायर ताका एकांतवासांत दवरिल्लो. भारत सरकारान ताम्रपत्र दिवन ताचो भोवमान केलो.

## संदर्भ

वर्ग:देवनागरी पानां