open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
डॉ. पांडुरंग सखाराम पिसुर्लेकार

**डॉ. पांडुरंग सखाराम पिसुर्लेकार**

## जल्म
डॉ. पांडुरंग सखाराम पिसुर्लेकार हांचो जल्म 30 मे 1894 दिसा सत्तरेंतल्या पिसुर्ल्यां जालो. डॉ. पिसुर्लेकार म्हणल्यार गोंयचो नामनेचो इतिहासकार आनी आर्किविश्त. ताचे आवयलें  नांव कृष्णाबाय. पिरायेच्या सातव्या वर्सा ताणे लिसेंवाची परीक्षा दिली.

## शिक्षण
 उपरांत तीन वर्सांची शिक्षक सनद मेळटकच तो दिवचले एका स्कुलांत शिकोवंक लागलो. 1920 वर्सा ताणें दिवचल, सांखळी, वाळपय, पोरण्या गोंयांतल्या शाळांनी पुर्तुगेज आनी गणीत शिकयलें.

## लग्नी जिवित
पिरायेच्या 19 वर्सांचेर बोरकार घराण्यांतली रमाबाय हांचे कडेन ताचें लग्न जालें. आपल्या पिरायेची चवदा वर्सां ताणी शिक्षकी पेशांत घालयली. ताका पुर्तुगेज, इंग्लीश, फ्रेंच, कोंकणी, संस्कृत आनी मराठी भाशांचें बेस बरें गिन्यान आशिल्लें. मोडी लिपीय तांकां कळटाली.

## बरपावळ
 1918 वर्सा तांचो पयलो लेख विविधज्ञान विस्तारांत उजवाडाक आयलो. 1819 सावन ताका पणजे सरकारी दुकुमेंत पळोवपाचें काम मेळ्ळें जाच्या आदारान ताणें खूबशीं पुस्तकां तयार केलीं. दप्तरखान्यांतले चडशे सरकारी दस्तऐवज राशींनी पडिल्ले, कांय वायटींनी खाल्ले, अक्षरां गेल्ले आनी कांय इबाडपाक लागिल्ले. हे सगळे दस्तऐवज पिसुर्लेकारान बरे तरेन हाताळ्ळे. तातूंतलीं कागदपत्रां वर्गवार लायलीं, ते विशीं सुची आनी मार्गदर्शिका तयार केल्यो. खुब्ब पुस्तकां बरयलीं. ताचें चडशें बरप पुर्तुगेज भाशेंत आसून ताचे मराठी आनी इंग्लीश भाशांनी अणकार जाल्यात. अ आन्तीग ईन्दिय ई ऊ मुन्दु इश्तेर्नु (1922), आश्पॅक्तुश दा सिव्हिलिझासांव दा ईन्दिय आन्तीग (1924), पुर्तुगेझिश ई मारातश् (1926-39), रेजिमॅन्तश् दश् फोर्तालेझस् दा ईन्दिय् (1951), आजॅन्तिश् दा दिप्लोमासीय पुर्तुगेझ ना ईन्दिय् (952), आस्सेन्तुश् दु कोंसेल्यु दु इश्तादु ईन्दिय् (1953-57), अशे ग्रंथ ताणी बरयले. हाचे भायर तांणी जायतीं पुर्तुगीज कागदपत्रां प्रसिद्द केली. अ आन्तिगिदादि दु क्रिश्र्नाईज्मु ह्या पुस्तकांत कृष्णसंप्रदाय हो इसवी सना पयलीं सावन हे सिद्द करपाचो येत्न तांणी केला. 
पुर्तुगेज आनी मराठे हांच्या संबंदाविशिचें ‘पोर्तुगेजांच्या दप्तरांतील मराठ्यांच्या इतिहास (1967)’ हे पुस्तक खुब्ब म्हत्वाचें आसून ह्या पुस्तकांतल्यान मराठ्यांच्या इतिहासाचेर विंगड म्हायती मेळटा.

## मरण
ह्या भौमानेस्त गोंयकाराक 10 जुलय 1969 ह्या दिसा पणजे मरण आयलें.

## संदर्भ

वर्ग:देवनागरी पानां
लोकमान्य टिळक

**लोकमान्य टिळक**
केशव गंगाधर टिळक हांचो जल्म 23 जुलय 1856 दिसा रत्नागिरीच्या चिखली गांवांत जालो. टिळक म्हळ्यार भारतीय स्वातंत्र्य संग्रामाच्या इतिहासांतलो स्त्रेश्ठ फुडारी, खर राष्ट्रवादी, देशभक्त, नामनेचो संशोधक,गणिती आनी भारतीय तव्तज्ञानाचो भाश्यकार. ताचें मूळ नांव जरी केशव आसलें तरी ताका बाळ ह्याच नांवान वळखताले. ताच्या बापायचें नांव गंगाधरपंत आनी आवयचें नांव पार्वतीबाई. 
 गंगाधरपत पुण्यात, मराठी शाळेंत शिक्षकाची नोकरी करतालो. बाळ गगाधर टिळकाचें परंपरीक संस्कृत अध्यन घरांतूच जालें. 1866 वर्सा गंगाधरपंताची बदली पुण्याक जाली. ताका लागून टिळक आपल्या आवय-बापय वांग़डा पुण्याक आयलो. पुण्याक येतकच थोड्याच दिसांनी टिळकाचे आवयक मरण आयलें आनी गंगाधरपंताची परतून ठाण्याक बदली जाली. ताचे पयलीं 1871 वर्सा कोंकणांतल्या लाडघार गांवच्या बल्लाळ कुटुंबांतले सत्यभामाबई कडेन ताचे लग्र जालें. तिचें कुळारचें नांव तापीबाई. टिळकाक तीन धुवो आनी तीन पूत अशीं स अपत्यां जालीं. 
1873 वर्सा टिळकान डॅक्कन कॉलेजींत प्रवेश घेतलो आनी 1876 वर्सा बिएची परिक्षा गणीत विशय घेवन पयल्या वर्गांत पास जालो. बिए जातकच ताणें कायघाचो अभ्यास करून 1879 वर्सा तो एलएलबीची परिक्षा पास जालो. गंगाधरपंताचो संस्कृताचो व्यासंग आनी अध्यान वेवसायाक लागून ल्हानपणांतूच टिळकाच्या मनाचेर हिंदू आचारविचारांचे खोलायेन संस्कार जाल्ले. फुडें डॅक्कन कॉलेजांत शिकतना गोपाळ  गणेश आगरकर हाचे कडेन ताची इशटागत जाली.
 मिल आनी स्पॅनसर ह्या अस्तंती विचारवंतांचो ह्या दोगांयचेर खूब प्रभाव पडलो. आपले भोंवतणचे परिस्थितीचो,समाजाचे आनी देशाचे अवस्थेचो गंभीरपणान ते विचार करुंक लागले.

वर्ग:देवनागरी पानां
अडाल्प हिटलर

**अडाल्प हिटलर** 
अडाल्प हिटलर हाचो जल्म दि. 20 एप्रिल 1889 ह्या दिसा बनाउु आस्टिया हागाांसर जालो. एसोइस आनी क्लारा हांचो अडाल्फ हो सवो पूत . ताचे आदींचीं तीन भावंडाां ल्हानपणांतूच भायर पडलीं. हिटलर तीन वर्सांचो आसतना ताचें कुटूंब पसाउ हांगासर स्थलंतरीत जालें. हाका लागुनूच हिटलराचें जमन भाशेचें उच्चारण हें बाव्हेरीत आसलें. हिटलराचें आनी ताच्या बापायचें ल्हानपणा सावन पटनाशिल्लें. हिटलरालो व्हडलो भाव 1900 ह्या वर्सा भायर पडलो आनी हिटलर सामको एकलो जालो. बापायन कस्टम विभागाांत धरिल्ली नोकरी  फुडें हिटलरान करची अशें ताका दिसतालें. पूण हिटलर तेन्ना राष्ट्रीय विचारानीं भरिल्लो. आस्टियन राष्ट्रगीत म्हणचे परस हिटलर आनी ताचे इश्ट दोशान्दूलीड म्हणटाले. हिटलराक चित्रां काडपाची खूब आवड आशिल्ली .1914 ह्या वर्सा पयलें महायुध्द सुरू जालें तेन्ना हिटलर बाव्हेरअन आर्मींत दाखल जालो. 1916 च्या आक्टोबर म्हयन्यांत बाम्ब स्फोटांत तो जखमी जालो. ताची द़ृशटी गेली . जमनीक युध्द कित्याक हारचें पडलें हाचेर ताणें खुब विचार केलो. ताची फुडली  सगळी राजकीय घडणावळ विचारसरणी ह्या वेळार तयार जाली. टीटी ऑफ व्हेवसाय कम्यूनिस्ट, ज्यू हाजे विशीं ताजी मतां हेच मजगतीं कट्टर जाली.. तातूंतल्यानूच हुकूमशहा अडाल्फ हिटलर तयार जालो.

वर्ग:देवनागरी पानां
वर्ग:Prosidh, Famadh Monxeam
देवकी पंडित

**देवकी पंडीत** संगीत क्षेत्रांतले जाणकार आणि गिन्यानी हाणी तोखणायल्ले येक नाव म्हऴ्यार. दि.06 मार्च 1965 या दिसा देवकी पंडित हिजो जल्म येका सांगितीक घराण्यांत जालो. संगीत श्रेत्रात भौमानेस्त जाल्ल्या पंडितांच्या तिसर्याव पिळग्येचें प्रतिनिधित्व देवकी करता. देवकीन आपले सांगितीक शिश्रण ताजी आवय उषा पंडित हांच्याकडल्यान घेतलें. ताज्यामागीर दवकिले शिश्रण पिरायेच्या नवव्या वर्सासावन देवकीन पंडित वसंतराव कुलकर्णी हांच्यालागी संगीत शिकपाक सुरवात केली. ताज्याउपरांत किशोरीताई आमोणकार, जितेंद्र अभिषेकी हांच्यालागी ताजे शिश्रण जाले. फुडे बबनराव हळदणकार,डॉ. अरूण द्रविड हांच्याकडेनलेगीत ताजे शिश्रण जाले. हाका लागून देवकीलो गळो शास्त्रीय संगीतापासून सुगम संगीतामेरेन किदेंय गावं शकता. सुराविशीं आशिल्लो काटेकोरपणा, परखडपण हाजे मूळ देवकील्या रियाजांत सापडटा. पंडित वसंतराव कुलकर्णी हांच्याकडेन शिकत आसताना ताणी आदीच्या गायकांविशि, ते कशे बारा बारा वरां रियाज करताले हाजी येक गजाल सांगली. ल्हान देवकीन ती इतली मनार घेतली की, ताणे सतत दोन म्हयने फक्त रियाज केलो. इतलो व्हड रियाज केल्ल्या कारणात ताजो आवाज बंद जालो. फुडली तीन वर्सा देवकीक गावपाक मेळूंक ना. या मजगती देवकीन खूब्ब गाणी आयकलीं, तंबोरो कसो लावप, तबलो आनी हार्मोनियम हाजे शिश्रण घेतलें. संगीताक सामके समर्पीत जिणे जगपी देवकी पंडित आयज नव्या गायकांचो आदर्श जावन आसा.

वर्ग:देवनागरी पानां
मारिया शारापोव्हा

thumb|मारिया शारापोव्हा
**मारिया शारापोव्हा ही एक टेनीस खेळगडी.**
## जल्म
मारिया शारापोव्हा हिचो जल्म ता .19 एप्रील 1987 ह्या दिसा न्यागान , रशियन सोशलिस्ट रिपब्लीक हांगा जालो .युरी आनी येलेना हो तिचो आवय बापूय . हीं दोगांय मूल गोमेल बलारूझीन सोव्हिएट सोशलिशस्ट रिपब्लीक हांगासरलीं . पूण थंय न्यूकलीर अपघात जाल्ल्यान हें कुटूंब थंयसरल्यान भायर सरलें .1989 ह्या वर्सा हें कुटूंब सोची क्रास्नादोर क्राय , रशिया हांगा स्थलांतरीत जालें .

## वावर
ल्हान आशिल्ल्या मारियाक तेत्राचो जागतीक क्रमवारींत पयलो आयिल्लो रशियन टेनीस खेलगडी येवगेनी कॅपेनकोव्ह हांणी आपलें रॅकेट दिले .तें रॅकेट घेवन ल्हान मारिया इतलो सराव केलो की, फामाद रशियन कोच युरी युतकीन हाणें तिकां पिरायेच्या सव्या वर्सा मार्टिना नव्हारातिलोवा कडेन धाडली. नव्हारातिलोवान तिचो खेल खेलपाक आयएमजी हे संस्थेंक वचपाक मारिया आनी तिजो बापूय युरी अमेरिकेंत आयलीं. पूण आयएमजीचो खर्च परवडपा सारको नासलो .म्हण ताणें आपले चलयेक रिक मॅकी कडेन शिकपाक धाडली .आपले चलयेक टेनीस शिकपाक लागून युरीन आयदनां घांसपाचें काम लेगीत केलें .मागीर आयएमजी हे संस्थेन शारापोव्हा खेल पलोवन तिचो वर्साची सगली ट्यूशन फी स्वताच भरपाची ऑफर दिली .

## इनाम
मारिया 2000 वर्सा एडी हेर ज्युनीयर टेनीस चॅम्पियनशीप जिखली, जी 16 वर्सा पिरायेन मेरेनच्या भुरगयां खातीर आशिल्ली. हाचे मागीर तिणें फाटीं वलून पलोवंक ना. मारिया जिखत गेली.

वर्ग:देवनागरी पानां
वर्ग:खेळ
कार्ल बार्क्स

**कार्ल बार्क्स**

                                 कार्ल बार्क्स
कार्ल बार्क्स हाचा जल्म 27 माच 1901 दीसा अमेरीकेंतल्या आरेगॅनांत जालो. ताजो बापूय विलियम आनी आवय अरमिन्ता ही दोगांय शेतकार आसली . ल्हानपणांत घरा सावन तीन किलोमिटराचेर आशिल्ले शाळेंत कार्लाचे मुळावें शिक्षण जालें . पूण ही शेती करून तांच्या संवसाराचो खच भागनासलो . महणून तांचें कुटुंब मिङलॅङात शेती करपाक लागले . पूण थंय लेगीन तांकां यश आयले ना . मिङलॅङाच्या भाजये बाजारात येवपी कावबॅय, ताची कपङे घालपाची पददत , विनोदी उलोवप हाचो परिणाम कालाच्या भुरग्या मनाचेर जालो . 1911 वसा तांजो बापुय ताका घेवन साता रोजा, कॅलिफोनियाक गेलो . 1913 मेरेन हे कुटुब थय आसले . पूण ताजो बापूय निराश जावन परत आरेगॅन मेरिलात गेलो . 
कुटुंब ऍका सारकी सुवात बदलीत राविल्ल्या कारणान कालाचे शिक्षण सारके जाले ना . पुराय शिक्षण जावक नाशिल्ल्या कारणान कालान जायत्या तराच्यो मेऴत तो नोकरयो केल्यो . एक गजाल जी कायम उरली ती म्हणल्यार चिञकला .
1935च्या नोव्हेंबर म्हयन्यांत ङिस्नेची जायरात पऴोवन काल थय चिञकार म्हणून कामाक लागलो .
थंय ताणें तयार केल्लें कार्टून पाञ म्हणल्यार डोनाल्ड डक . कार्ल तीन खेपे लग्न जालो . ताका दोन भुरगीं आसात . ङोनाल्ङ ङक पाञांतल्यान अख्ख्या जगांत फामाद जाल्लो कार्ल बाकर्स 25 ऑगस्ट 2000 दिसा भायर पङलो .

वर्ग:देवनागरी पानां
संत गोरा कंभार

महाराष्ट्रांत जावन गेल्लो म्हान मराठी संत.ज्ञानेश्र्वर, नामदेव आदी संत ताका आदारान ‘गोराबाकाका’ म्हणटाले.

## गांव
तेरढोकी हो गोरा कुंभाराचो गांव.ह्याच गांवांन रावन मातयेचीं मडकींकरपाचो धंदो तो करतालो.मडकीं करपाखातीर हाडिल्ली माती मोव करता आसताना,ते मातयेंत तो विठ्ठलाचें भजन करीत नाचतालो.दीसभर मडकीं घडयतासतना विठ्ठलाचें भजन करीत नाचतालो.दीसभर मडकीं घडयतासतना विठ्ठलाच्या भजनांत गुंग जावन रावप, असो ताचो दीसपट्टो वावर आसतालो.
गोरा कुंभाराविशीं एक दंतकथा चलता, ती अशीं:गोरा कुंभाराक संती आनी रामी नांवाच्यो दोन बायलो आसल्यो.एक दीस मडक्याखातीर माती मोव करता आसतना, तो विठ्ठल भजनांत गुंग जावन गेल्लो.त्या भरांत भान नाशिल्लान,दिमकुर्यांसनी घश्टत थंय पाविल्ल्या.स्वताच्या भुरग्याकूच ताणें मस्तिलें.पाण्ट्यावेल्यान आयिल्ले ताचे बायलेन म्हळ्यार संतीन, स्वताचें मेल्लें भुरगें पळेलें तेन्ना तिणें आकांत केलो आनी गोराकुंभाराचे विठ्ठल भक्तिक दूशण दिलें.तें पळोवन गोरा कुंभार तिडकलो आनी बायलेक मारूंक धांवलो.तेन्ना तिणें ‘आपणाले कुडीक हात लायल्यार विठ्ठलाचो सोपूत आसा’ अशें म्हळें.तें आयकून गोरा कुंभार फाचल्यान सरलो आनी त्या दिसासावन ताणें बायलेक स्पर्श करपाचें सोडून दिलें.भुरगें मेल्ल्यान गोरा कुंभाराचो वंश खंडन जाल्लो.संतीक हें गजालीचें दुख्ख जातालें.तेखातीर तिणें आपणाल्या रामी नांवाचे भयणीचें लग्नूय गोरा कुंभाराकडेन लायलें.व्हंकल-पावणी भायर सरचे वेळार मांवान जांवयाक विनंती केली, ‘जशी तुवें पयले बयलेक वागयल्यात तेच रितीन दुसरेकूय वागय.तिका कांयच उणें पडूंक दिवं नाका.’गोरा कुंभीर उतराक जागपी देवमनास आसलो.मांवाच्या उतरांक पाळो दिवचे पासत ताणें रामीक लेगीत स्पर्श केलो ना.एक फावट गोरा कुंभार रातीकडेन न्हिदिल्लो आसतना त्या दोनूय भयणींनी ताचे दोनूय हात आपल्या हातांत घेतलें.जागो जातकच गोरा कुंभाराक दिसलें,आपणें विठ्ठलाचोसोपूत मोडलो.तेखातीर ताणें बेगोबेग आपले हात कातरून उडयले.फुडें पंढरपुराक संत नामदेवाच्या कीर्तनावेळार, ताळी वाजोवपाचो यत्न करता आसतना गोरा कुंभाराक पर्थून दोनूय हात फुटले आनी मेल्ले भुरगें दिमकुर्यां नी संतीमुखार आयलें.गोरा कुंभाराक सुमार 43 अभंग ‘सर्वसंग्रगगाथा’ ह्या ग्रंथांत आयल्यात.त्या अभंगांतल्या 21 अभंगांत गोरोबाचें चरीत्र आयलां.सर्वसंग्रहगाथांतल्या अभंगांनी सूरदास,कबीरदास सारक्या उत्तरकालीन संताचेय उल्लेख आयिल्ल्यान,विव्दानांमदीं हे अभंग गोरा कुंभाराचेच आसात कांय कितें ह्या संबंदान नतभद आसात.

वर्ग:देवनागरी पानां
जॉर्ज बर्ना शाॅ

right|thumb
जॉर्ज बर्नार्ड शॉ हाजो जल्म दि. 26 जुलै 1856 या दिसा जालो. शॉ हो नामनेचो इंग्लीश नाटककार, समिक्षक, निबंद
लेखक आनी विसाव्या शेंकडयांतल्या बरोवप्यां मदीं मानाची सुवात फावो जाल्लो अग्रणी बुध्दीवादी आनी समाज प्रबोधनकार. जल्मान आयरीश आशिल्लया ह्या बरोवप्याक इंग्लीश साहित्यांत मानाचें स्थान फाव जालां. ताणें सेगीत 6 दसकां अखंडितपणान साहित्य-सेवा केल्ली आसा. 1876त तो लंडनाक स्थायिक जालो. ताचेर हेनरीक इब्सेन ह्या जगप्रसिध नॉर्वेजियन नाटककाराच्या क्रांतिकारी समाजीक नाटकांनी खूब प्रभाव घालो. विडोवर्स हावज 1892 हें शॉ हाचें पयलें नाटक. शिंदळकेसारक्या ज्वलंत आनी त्या काळार अप्रस्तुबुत विशयावयलें मिसेस. वॉरेन् प्रोफेशन 1896 हें ताचें नाटक भोव खवदळ घालपी थारलें. ताचो नाटय प्रयोग 1902 मेरेन जालो ना आनी उपरांत ताचेर रोखडोच बंदी आसली. सुरवेक सावनच थोडी भोव नामना मेळिल्लें शॉ हांचे नाटक आर्मस् अँड मॅन 1894 हें आसा.हातूंत नाटककाराची झूज विरोधी भुमिका दिसता.ताच्या नाटकांतल्यान दिसपी प्रखर क्रांतिकारी सुराक लागून शॉचीं नाटकां उजवाडायल्या बराबर बेगोबेग नामना जोडूंक फाटीं उरलीं. पूण 1904 उपरांत ताच्या नाटकाविशींचो समाजमनांतलो दुराग्रह वा कलुशीतपण ल्हव ल्हव उणें जायत गेलें. अशें घडपाचें मुखेल कारण म्हळयार शॉचो इशट हार्ले ग्रॅनव्हील-बार्कर हाणें फकत 3 वरर्सांच्या मोजक्या काळांत शॉचीं 11 नाटयघराच्या माचयेर सादर केलीं. हातूंत हेरां वांगडा कांदिद 1895 द डॅव्हीलस् डिसायपल 1897 ,सिझर अँड सुपरमॅन 1903 ह्या संवसार भर फामाद नाटयकृतींचो आस्पाव जाता. खाशेली गजाल म्हळयार हांचो मदल्या ‘मॅन अँड सुपरमॅन ह्या नाटकांत ‘दों जुवान इन हॅल’ हो रसिक प्रक्षकांक सदांकाळ भाविल्लो प्रवेश आसा. जाचो एक स्वतंत्र कृती म्हूण जायते खेपे प्रयोग जाता. शॉ नाटककार म्हणूंनच न्हय जाल्यार एक मौलिक विचारवंत म्हणूनय समकालीनांमदीं आगळीच सुवात जोडूंक पावलो. समजांतल्या उणावांचेर ताणें आपल्या अननुकरणीय शैलीन जळजळीत उजवाड घाला. खुसखुशीत विनोद आनी पुरोगामी मतां हांचो संगम ताच्या नाटकांवरीच हेरय गघलेखनांत जाल्लो दिसता. आपल्या नवोन्मोशी आनी क्रांतिकारी विचारांचो पुरस्कार ताणें निबंदातल्यान तशेंच विंगड विंगड प्रस्तावनांतल्यान संदाच केला. ताच्या वेंचीक अशा उल्लेखनीय विचारांमदीं सोंप्या अक्षरवर्णाचो पुरस्कार, शाकाहारवयली मंता आदींचो आस्पाव करूंक जाय. अस्तुयांच्या हक्कां विशींय तो जागरूक आशिल्लो. तशेंच ताणें बायल-मुक्तीचो पुरस्कार केला.

वर्ग:देवनागरी पानां
ಮೇರಿ ಡಿ'ಸೋಜ ಸಿಕ್ವೇರ

thumb|ಮೇರಿ ಡಿ'ಸೋಜ ಸಿಕ್ವೇರ
**ಮೇರಿ ಡಿ'ಸೋಜ ಸಿಕ್ವೇರ**, ಅಂತರಾಷ್ತ್ಟೀಯ್ ಮಟ್ಟಾರ್  ಟ್ರಾಕ್ ಅನಿ ಫೀಲ್ದ್ ಅನಿ ಹಾಕಿಕ್ ಒಲಿಂಪಿಕ್ಸಾಂತ್  ಪ್ರತಿನಿದಿತ್ ಕೆಲಾ. ತಿ ದೋನ್ ಖೆಳನಿ ಭಾರತಕ್ ಪ್ರತಿನಿದಿತ್ ಕೆಲ್ಲಿ ಪಯ್ಲ್ಲಿ ಸ್ತ್ರೀ ಅನಿ ಎಕ್ ಪ್ರಸಿದ್ದ್ ಕೆಳ್ಗಡಿ. ತಿ ಗೊಂಯಾಚ್ಯಾ ಅಲ್ದೊನ ಮ್ಹಳ್ಯಾ ಎಕಾ ಹಳ್ಳೆಂತ್ ಜಲ್ಮಲಿ.

## ವೃತ್ತಿಜೀವನ್
### ಕ್ರಿಡಾ
೧೯೫೧ ಅಂತ್ ದಿಲ್ಲಿಂತ್ ಜಲ್ಯ ಪಯ್ಲ್ಯ ಏಷಿಯನ್ ಕೆಳಾಂತ್ ೪x೧೦೦ ಮಿ ರಿಲೆಂತು ರುಪ್ಯಳೆ ಪದಕ್ ಅನಿ ೨೦೦ ಮಿ. ಅಂತ್ ತಂಬ್ಯಚೆ ಪದಕ್ ಅಪ್ಣಾಯ್ಲ.

೧೯೫೪ ಅಂತ್ ಮನಿಲಾಂತ್ ಜಲ್ಲ್ಯಾ ದುಸ್ರ್ಯ ಏಷಿಯನ್ ಕೆಳಾಂತ್ ೪x೧೦೦ ಮಿ ರಿಲೆಂತು ಬಂಗರಚೆ ಪದಕ್ ಅಪ್ಣಾಯ್ಲ. 
೧೯೫೪ ಚ್ಯ ಪದಕ್ ಪಟ್ಟಿಂತ್ ಮೇರಿ ಡಿಸೋಜ ಸಿಕ್ವೇರ ಪಯ್ಲ್ಲಿ ಭಾರತಚಿ ಸ್ತ್ರೀ ಜಾವ್ನಾಸ. 
೧೯೫೧-೧೯೫೭ ಮ್ಹಣಸರ್ ಭಾರತಚಿ ಅನಿ ಏಷಿಯಚೆ ದಖಲ್ ತಿಚ ನವರ್ ಅಸ್ಲೆ. ೧೦೦ ಮಿ. ೧೨.೩ ಸೆ., ೨೦೦ ಮಿ. ೧೨.೫ ಸೆ. ಅನಿ ಸಂಪ್ಲೆ.

೧೯೫೨ ಹೆಲ್ಸಿಂಕಾಂತ್ ಜಲ್ಯ ಒಲಿಂಪಿಕ್ಸ್ ಕೆಳಾಂತ್ ಭಾರತಾಕ್ ಪ್ರತಿನಿದಿತ್ ಕೆಲ್ಲಿ ಪಯ್ಲ್ಲಿ ಸ್ತ್ರೀ. ತಿಣೆ ೧೦೦ ಮಿ ಅನಿ ೨೦೦ ಮಿಂತ್ ಭಗ್ ಘೆತುಲ್ಲೊ.

ಮೇರಿ ಡಿಸೋಜ ಸಿಕ್ವೇರ ಭಾರತಚ್ಯ  ಪಯ್ಲ್ಯ ಹಾಕಿ ತಂಡಚಿ ಸಂದೊ ಜಾವ್ನ್ ಅಸ್ಲ್ಲಿ.

೧೯೫೬ ಅಸ್ಟೆಲೀಯಾಂತ್ ಸಲ್ಲ್ಯ್ ಹಾಕಿ ಖೆಳಂತ್ ಅತ್ಯದಿತ್ ಅಂಕ್ ಜೊಡ್ಲ್ಲೆ.

೧೯೫೬ ಮೆಲ್ಬೊರ್ನ್ ಒಲಿಂಪಿಕ್ಸಾಕ್ ವೊಸೊಂಕ್ ಪೊಯ್ಸೆ ದಿನತ್ಲ್ಲೆ ವರ್ವಿ ತಿಣೆ ಭಗ್ ಗೆವ್ನ್ಕ್ ಜಾವ್ನ.
### ವೃತ್ತಿ
ಭಾರತಚಿ ರೈಲ್ವೆ ಖೆಳ ಅಧಿಕಾರಿ ಜಾವ್ನ್ ಸಬಾರ್ ಭಾರತೀಯ್ ರೈಲ್ವೆ ಪಂಗಡಾಂಕ್ ಖೆಳ್ಗಡ್ಯಂಕ್ ವಿಂಚುನ್ ತಂಕ ತರ್ಬೆತ್ ದಿಲ್ಯ.
ಭಾರತೀಯ್ ಸ್ಕೌಟ್ಸ್ ಅಚಿ ಜಿಲ್ಲಾಧಿಕಾರಿ ಜಾವ್ನ್ ಅಪ್ಲೊ ವಾವ್ರ್ ದಿಲಾ.

## ಪ್ರಶಸ್ತಿ
೨೦೧೩ ಭಾರತ್ ಸರ್ಕಾರ ಥವ್ನ್ ಧ್ಯನ್ ಚನ್ದ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಅಪ್ಣೈಲ್ಯಾ.

೬೨ ವರ್ಸ ರಕೊನ್ ತಿಕಾ ಹಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ತಿಣೆ ಜೊಡ್ಲ್ಯ.
## ಉಲ್ಲೆಖ್


वर्ग:ಕನ್ನಡ್ ಪಾನಾಂ
चित्तरंजन दास

**== चित्तरंजन भूबनमोहन दास ==**

## जल्म
हांचो जल्म दि.5 नोव्हेंबर 1870 या दिसा कलकत्ता हांगा जालो.

 
## शिक्षण
पिरायेच्या णवव्या वर्सा चित्तरंजनाक शाळेंत घालो.1886 वर्सा तो कलकत्ता विद्द्यापिठाची शालांत परिक्षा पास जालो.उपरांत ताणें प्रेसिडेन्सी कॉलेजांत प्रवेश घेतलो.साहित्याची ताका चड ओड आशिल्ली.बंगाली भाशेचो ताका खूब अभिमान आसलो.विद्द्यापिठ पांवड्याचेर बंगाली भास दुसरी भास म्हणून दवरपी, हेखातीर ताणें खूब यत्न केले.कीट्स,शेली,ब्रावनिंग हें इंगलीश कवी आनी रनींद्रनाथ टागोर,बंकिमचंद्र चेटर्जी हे बंगाली कवी ताचे आनडटे साहित्यीक आसले.1890 वर्सा चित्तरंजन आय.सी.एस. ही परिक्षा दिवपाखातीर इंग्लंडाक गेलो.1893 वर्सा ताणें आय.सी.एस. ची परिक्षा दिली.त्या वर्सा 42 जाणांची निवड जावपाची आशिल्ली.चित्तरंजनाचो क्रमांक 43 वो लागलो आनी ताची निवड जाली ना.उपरांत तांणें बेरिस्टरकेचो अभ्यास करपाखातीर इनर टँपलांत प्रवेश घेतलो आनी 1893 वर्सा तो बेरिस्टर जालो.भारतांत परत येतकच कलकत्ता उच्च न्यायालयांत चित्तरंजनान वकिलीचो वेवसाय सुरू केलो.

## जीण
चित्तरंजनाचो बापूय निवृत जाल्ल्यानम व्हड कुटूंब आनी रीण हाका लागून घरची परिस्थिती खूब गरिबीची जाल्ली.ह्याच काळांत ‘मालंच’(1895)हो पयलो भावगितांचो झेलो चित्तरंजनान उजवाडायलो. 1897 वर्सा वासंतीदेवी हिचेकडेन चित्तरंजनाचें लग्न जालें.ताका एक चलो आनी दोन चलयो आशिल्ल्यो.वकिलींत चित्तरंजनाचो जम बसता आसतनाच वंगभंगाची चळवळ सुरू जाली.अरविंद घोष आनी कांय तरणाटे हांचेर खटलो जालो.’अलीपूर बॉमकेस’ म्हणून हो खटलो गाजलो. अरविंदाकडेन पयशे उणे आशिल्ल्यान चित्तरंजनान आपली घोड्यांगाडी विकून खटलो चलयलो आनी 1908 वर्सा अरविंदबाबू सुटका जाली.तेन्नासावन चित्तरंजनाकबरो वकील म्हणून नामना मेळूंक लागली.तेउपरांत डुमरॉन खटलो,दिल्ली कट,अमृतबाझार पत्रिका,अब्रू लुकसानीचो खटलो ह्या गाजिल्ल्या खटल्यांचे काम ताणें पळयलें.अनुशीलन समीती हे क्रांतीकारी संघटनेचो तो वांगडी आशिल्लो.बिपीनचंद्र पाल आनी अरविंद घोष हांचे वांगडा चित्तरंजनान वंगालचे फाळणीआड काम केलें.1917 वर्सा प्रांतीक परिशदेची तो अध्यक्ष जालो.1918 वर्सा माँटेग्यू चेम्सफर्ड सुदारणांक ताणें विरोध केलो.कलकत्याच्या 1920 वर्साच्या काँग्रेस अधिवेशनांत ताणें गांधीचे असहकार चळवळीक सुर्वेक विरोध केलो,पूण उपरांत नागपूर काँग्रेसींत तो पुराय गांधीवादी जालो.वकिली सोडून, ताणें आपलें घरदार,आस्पत काँग्रेसीक म्हळ्यार देशाक अर्पण केली.तेन्नासावन चित्तरंजनाक ‘देशबंधू’ ह्या नांवान वळखूंक लागले.1921 वर्सा अहमदाबाद आनी 1922 वर्सा गयाच्या काँग्रेस अधिवेशनांचो अध्यक्ष म्हणून ताची निवड जाली.प्रिन्स ऑफ वेल्साचे भेटीचेर बहिश्कार घालचो,म्हणूनताणें चळवळ केली;ताका लागून चित्तरंजनाक स म्हयने बंदखंड भोगची पडली.’मालंच’ ह्या कवितांझेल्या उपरांत ताणें ‘माला’, ‘सागर संगीत’, ‘किशोर-किशोरी’ आनी ‘अन्तर्यामी’ हे कवितांझेले उजवाडायले.1914 वर्सा ‘नारायण’ नांवाचे साहित्याविशींचें म्हयनाळें ताणें सुरू केलें.1922 वर्सा ‘बांगला कथा’ हें सांजदिसाळें,1923 वर्सा स्वराज्य पक्षाचें मुखपरत्र ‘फॉर्वर्ड’ हें दिसाळें आनी 1924 वर्सा कलकत्ता म्हापालिकेचो महापौर आसतना ‘म्युनिसिपल गेझेट’ हें पालिका मुखपत्र ताणें सुरू केलें.

जातीयता आनी अस्पृश्यताय ताका मान्य नासली.बायलंक पुराय स्वतंत्र्य,बायलांचे शिक्षण,विधवा लग्नां आनी आंतरजाती लग्नां हांचो प्रचार जावंचो म्हणून ताणें खूब यत्न केलें.ताणें सूतकताईचो प्रसार केलो आनी परदेशी म्हालाचेर बहिश्कार घालो.

## मरण
दि. 16 जून 1925 या दिसा दार्जिलिंग हांगा ताका मरण आयलें.

वर्ग:देवनागरी पानां
ಅಂಜುಂ ಚೋಪ್ರಾ

ಅಂಜುಂ ಚೋಪ್ರಾಚೆ ಜಲ್ಮ್ ೨೦ ಮೇಯ್ ೧೯೭೭ ಎಕ್ ಇಂಡಿಯನ್ 
ಕ್ರಿಕೆಟ ಕೆಳ್ಗಾಡಿ 
thumb|right|ಅಂಜುಮ್ ಚೋಪ್ರಾ
=ಸಧನ್=
''ಟೆಸ್ಟ್ ಪಂದ್ಯ'' - ೧೨ಪಂದ್ಯ ಕೆಲ್ನೆ  ೫೪೮ ದಾಖಲ್ ಕೆಲೀ,
೩೦.೪೪ ಸರಾಸರಿ,

೪ -ಅರ್ಧ /ಶತಮಾನ,

ಅಗ್ರ ಸ್ಕೋರ್-೯೮,

ಚೆಂಡು ಎಸೆ-೨೫೮ ,

ವಿಕೆಟ್- ೨,

ಬೌಲಿಂಗ್ ಸರಾಸರ್-೪೪.೦೦

ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಬೌಲಿಂಗ್-೧/೯,

ಕ್ಯಾಚ್/ಸ್ಟಂಪಿಂಗ್-೧೩,

ಪಯ್ಲೆ ಟೆಸ್ಟ್-೧೭
ನವೆಂಬರ್೧೯೯೫ ''ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್'' ವಿರೊದ್ ಜಾವ್ನಾಅಸಾ ''ಒಡೀ ಖೆಳ್''-೧೨೭,
ರನ್ಗಳು-೨೮೫೬,ಅರ್ಧ /ಶತಮಾನ-೧/೧೮

ಬ್ಯಾಟಿಂಗ್ ಸರಾಸರಿ-೩೧.೩೮,

ಅಗ್ರ ಸ್ಕೋರ್-೧೦೦,

ಚೆಂಡುಗಳನ್ನು ಎಸೆ-೬೦೧,

ವಿಕೆಟ್ಗಳು-೯

ಟಿ-೨೦=ಪಂದ್ಯ-೧೮,

ದಾಕಲ್ ಕೆಲೀ-೨೪೧,

ಅಗ್ರ ಸ್ಕೋರ್-೩೭ ,

ಬ್ಯಾಟಿಂಗ್ ಸರಾಸರ್ ೧೭.೨೧

=ವಯಕ್ತಿಕ್=
ಬಾಬ್ ಕೃಷ್ಣ ಬಾಲ ಚೋಪ್ರಾ ಎಕ್ ಗಾಲ್ಫ್ ಖೆಳ್ಗಡಿ. 
ಬಾವ್ ರ್ವಾನ್ ಚೋಪ್ರಾ ಎಕ್ ಕ್ರಿಕೆಟ ಖೆಳ್ಗಡಿ ,
ಬಪ್ಪು ಮಾಜಿ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಖೆಳ್ಗಡಿ,ತೊ ಎಕ್ ವಿಕೆಟ್ ಕೀಪರ್ ಅನಿ ಎಕ್ ಆರಂಭಿಕ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್ಮನ್.
ಅಂಜುಮ್ ಎಕ್ ಖೆಳ್ ಕುಟುಂಬ ಥಾವ್ನ್ ಅಯಿಲ್ಲೆ. ಭಾರತಾಚ್ಯ ತಂಡಾಚೆ ನಾಯಕ ಜಾವ್ನ್ ಸೆವಾ ದೀಲ್ಯಾ.

वर्ग:ಕನ್ನಡ್ ಪಾನಾಂ
ಶಿಖಾ ಪಾಂಡೆ

thumb|ಶಿಖಾ ಪಾಂಡೆ
**ಶಿಖಾ ಪಾಂಡೆ**,ಏಕ್ ಭಾರತೀಯ್ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಖೆಳ್ಗಡಿ.ತಿಂ ಆಪ್ಲೆಂ ಪಯ್ಲೆಂ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಪಂದ್ಯಾಟ್ ಬಾಂಗ್ಲದೇಶ್ ವಿರುದ್ದ್ ಖೆಳ್ಲಿ.[೯-ಮಾರ್ಚ್-೨೦೧೪]
## ಜೀವನ್
ಶಿಖಾ ಪಾಂಡೆ ೧೯೮೯ ಮೇ ೧೨ ತಾರೀಕೆರ್ ಜಲ್ಮಲಿ.ತಿಣೆಂ ಆಪ್ಲೆಂ ಪ್ರಾಥಾಮಿಕ್ ಶಿಕಪ್ ಸೆಂಟ್ರಲ್ ಬೋರ್ಡ್ ಸೆಕೆಂಡರಿ ಸ್ಕೂಲಾಂತ್ ಕೆಲೆಂ.ತಿಣೆಂ ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಶಿಕಪ್ ಗೋವಾ ಕೊಲೆಜ್ ಆಪ್ ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಹಾಂತುಂ ಕೆಲೆಂ ೨೦೧೧ ಏರ್ ಪೋರ್ಸಾಕ್ ಸೆರ್ವಾಲಿಂ.

## ವೃತಿಜೀವನ್
೧೫ ವರ್ಸಾಚೆಂ ಪ್ರಾಯೆರ್ ಗೋವಾ ಟೀಮಾಕ್ ಕೆಳೊಂಕ್ ವಿಸುನ್ ಆಯ್ಲಿಂ. ಹಿಂ ಭಾರತೀಯ್ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಟೀಮಾಂತ್ ಖೆಳ್ಳಿ ಪಯ್ಲಿಂ ಗೋವಾಚಿ ಖೆಳ್ಗಡಿ ಜಾವ್ನ್ ಆಸಾ.ದಕ್ಶಿಣ್ ವಿಭಾಗಂತ್ ಕೋಚ್ ಜವ್ನಾಸ್ಲ್ಯಾ ಪೂರ್ಣಿಮಾ ರಾವ್ ಹಿಣಿಂ ಪ್ರೋತ್ಸವ್ ದಿಲ್ಯಾನ್ ತಿಕಾ ಭಾರತೀಯ್ ಟೀಮಾಂತ್ ಕೆಳೊಂಕ್ ಸಾದ್ಯ್ ಜಾಲೆಂ.೧೭ ವರ್ಸಾಚ್ಯಾ ಪ್ರಾಯೆರ್ ಗೋವಾ ಸೀನಿಯರ್ ಮಹಿಳಾ ಟೀಮಾಂತ್ ಖೆಳ್ಲಿ.ಆಪ್ಲೆಂ ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಶಿಕಾಪ್ ಎಕಾ ವರ್ಸಾಚ್ಯಾ ಮಟ್ಟಕ್ ರಾವೊವ್ನ್ಂ ಇಂಗ್ಲೇಡ್ ಆನಿಂ ವೇಸ್ಟ್ ಇಂಡೀಸ್ ಟೀಮಾ ವಿರುದ್ಡ ಖೆಳೊಂಕ್ ೨೦೧೦ ಇಸ್ವೇಂತ್ ಬಯ್ರ್ ಸರ್ನ್ ಗೆಲಿಂ.೨೦೧೪ ವ್ಯಾ ವರ್ಸಾ ಟಿ-೨೦ ಪಂದ್ಯಾಟ್ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಬಾಗ್ಂತ್ ಖೆಳ್ಲಿ.ಆನಿಂ ೩ ಪಂದ್ಯಾಟ್ ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶಾ ವಿರುದ್ಡ್ ಖೆಳ್ಲಿ.  
## ಉಲ್ಲೇಖ್

वर्ग:ಕನ್ನಡ್ ಪಾನಾಂ
ಗೀತಿಕಾ ಜಾಕರ್

**ಗೀತಿಕಾ ಜಾಕರ್** ಬಾರತಚೆ ಕುಸ್ತಿ ಕೆಲ್ಗಡಿ.೨೦೦೫ ಇಸ್ವೆಂತ್ ಜಲ್ಯಾ ಕಾಮನ್ವೆಲ್ತ್ ಕ್ರೀಡಾಕೂಟಂತ್ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಕುಸ್ತಿಕೆಲ್ಗಾಡಿ ತಶೆಂಸಚ್ ಏಷ್ಯನ್ ಗೇಮ್ಸ್ ೨೦೦೬ ಆನಿ ೨೦೧೪ವ್ಯಾ ಇಸ್ವೆಂತ್ ಪದಕ್ ಅಪ್ನಾಯಿಲಾ.೨೦೦೬ ಇಸ್ವೆಂತ್ ಬಾರತಾ  ಸರ್ಕಾರ ಥಾವ್ನ್  ಅರ್ಜುನ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಲಬ್ಲ್ಯ ತಶೆಂಚ್ ಹರಿಯಾನ ಸರ್ಕಾರ ಥಾವ್ನ್ ಭೀಮ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯಿ ಲಬ್ಲ್ಯ,ಕೆಳಾ ಕ್ಷೇತ್ರಂತ್ ತೀಣೆ ಕೆಲ್ಯಾ ಅಸಮಾನ್ಯ್ ಸಧನಾಕ್,೨೦೦೮ ಇಸ್ವೆಂತ್ ಹರಿಯಾನ ಸರ್ಕಾರಾನ್ ತಿಕಾ ಡೆಪ್ಯೂಟಿ ಸೂಪರಿಂಟೆಂಡೆಂಟ್ ಆಫ್ ಪೋಲಿಸ್ ಹುದ್ಯಾಕ್ ನೆಮಕ್ ಕೆಲೆ.https://web.archive.org/web/20160709141504/http://results.glasgow2014.com/athlete/wrestling/1097884/g_jakhar.html

thumb|ಗೀತಿಕಾ ಜಾಕರ್

## ವಿಶಯ್

### ವಯಕ್ತಿಕ್ ಜೀವನ್ ಆನಿ ಕುಟಾಮ್
### ಆರಂಭಿಕ್ ವ್ರತ್ತಿ ಜೀವನ್
*೧೯೯೯
*೨೦೦೦
*೨೦೦೧
### ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವೃತ್ತಿಜೀವನ್
*೨೦೦೨
*೨೦೦೩
*೨೦೦೫
*೨೦೦೬
*೨೦೦೭
*೨೦೧೨
*೨೦೧೩
*೨೦೧೪

## ವಯಕ್ತಿಕ್ ಜೀವನ್ ಆನಿ ಕುಟಾಮ್
೧೯೮೫ ಅಗಸ್ತ್ ಚಾ ೧೮ ತರಿಕೆರ್ ಆಗ್ರಾ ಮುಳ್ಯಾ  ಗವಾಂತ್ ತಿಚೆ ಜಲ್ಮ್ಜಾ ಜಲೆ,ಕುಸ್ತಿಚೆ ಪ್ರೆರನ್ ತಿಕಾ ಆಪ್ಲ್ಯಾ ಆಜಾತಾವ್ನ್ ಮೆಳ್ಳೆ,೧೩ವ್ಯ್ ಪ್ರಾಯೆರ್ ತಿನೆ ಕುಸ್ತಿ ಕೆಳೊಂಕ್ ಪ್ರಾರಂಭ್ ಕೆಲೆ, ತಿಸೊ ಬಪೊಯ್ ಸತ್ಯವೀರ್ ಸಿನ್ಘ್ಹ್ ಜಾಕರ್ ಹರ್ಯನಾಚಾ ಕೆಳಾ ಖೆಂದ್ರಾತ್ ಅಧಿಕಾರಿ ಜಾವ್ನ್ ಅಸ್ಲೊ,೧೫ವ್ಯಾ ಪ್ರಾಯೆರ್ ಬಾರತ್ ಕೇಸರಿ ಮುಳ್ಳಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ತಿಕಾ ಲಬ್ಲಿ.ಹರ್ಯಾನಚ ಮಾನೆಸ್ತ್ ಕಾಮಲ್ದೀಪ್ ಸಿಂಗ್ ರಾಣಾ ಹಚೆ ಲಗಿಂ ತಿಚೆ ಲಗ್ನ್ ಜಾಲೆ.

## ಆರಂಭಿಕ್ ವ್ರತ್ತಿ ಜೀವನ್
ಗೀತಿಕಾ ಅಲಪ್ಲ್ಯ ಬಾಲ್ ಪ್ರಾಯೆರ್ ಕೆಳಾಂತ್ ಸಕ್ರಿಯ್ ರಿತಿನ್ ಬಗ್ಗೆತಲಿ.

वर्ग:ಕನ್ನಡ್ ಪಾನಾಂ
ज्योतिरिंद्र्नाथ टागोर

**ज्योतिरिंद्र्नाथ टागोर**
ज्योतिरिंद्र्नाथ हे बंगाली साहित्यिक आनी कवी. ज्योतिरिंद्र्नाथ टागोर हांचो जल्म दि. 4 मे 1849 या दिसा कलकत्याचया भौमानेस्त टागोर (ठाकोर्) घरण्यांत जालो. महषीर् देवेंद्रनाथ टागोरांचो हो पाचवो चलो आनी रविंद्रनाथाचो व्हङलो भाव. कलकत्याचया प्रेसिङेन्सी महाविधालय़ांत तांचे शिक्षण जाले. तांची बुध्द बहुमुखी आसली. ल्हानपणापासावनूच ज्योतिरिंद्र्नाथ साहित्य, संगित, चित्रकला, अभिनय या विशयांचो अब्यास करपांत दंग रावतालो. व्हड जाल्यउपरांत या सगल्या विशयांतली तांची असामान्य बुध् परगटली. बंगाली नाट्यसाहित्य हांचो टागोर घरण्यान जो सांबाळ केलो. तांतूत ज्योतिरिंद्र्नाथ हांचो वाटो खूब्ब मोठो आसलो. तांनी कांय प्रहसानां बरयली. चङशी संसक्रुत आनी फ्रेंच नाटकांचो अणकार ताणी बंगालींत केलो. किंचित जलयोग (1872), परूविक्रम नाटक (1874), सरोजिनी (1875), एमन कम्र आर वा अलीक बाबू (1877), अश्रुमती नाटक (1879) ही तांची कांय नांवा घेवपासारखी नाटकां. मानमयी (1880) आणि पुनर्वसंत (1899) ही तांची संगीत नाटकां. ज्योतिरिंद्र्नाथ येक बरो नट, संगीत  जाणा जावपी आसल्याकारणान जायत्या नाटकांनी ताणी भूमिका केल्यो आनी गाणी बरयली. भारती ह्या नियतकालिकाचे ते संस्थापक आसले.तत्त्वबोधिनी आनी संगील प्रकाशिक या नियतकालिकांचे ते कांय काळ संपादक आसले. रांची हांगासर 4 मार्च 1925 या दिसा. तांचे मरण जाले.

वर्ग:देवनागरी पानां
ವಿಲ್ಫಿ ರೆಬಿಂಬಸ್

**ವಿಲ್ಫಿ ರೆಬಿಂಬಸ್** ,ಮ್ಹಳ್ಯಾ ನಾಂವಾ ಕಾಲ್ ಫಮದ್ ಜಳ್ಯಾ ವಿಲ್ಫ್ರೆಡ್ ಜೆರಾಲ್ಡ್ ರೆಬಿಂಬಸ್, ಕೊಂಕ್ಣಿ ಗಾವ್ಪಿ ಅನಿ ಗೀತಕಾರ್. ಹಂಕಾಂ **ಕೊಂಕಣ್ ಕೊಗುಳ್** ಮ್ಹಳ್ಳೆ ಬಿರುದ್ ಅಸ. ಹೊ ೨ ಏಪ್ರಿಲ್ ೧೯೪೨ ವೆರ್ ಲ್ಯಾಂಡ್ಲಿನ್ ರೆಬಿಂಬಸ್ ಅನಿ ಮಾಗ್ದೆಲಿನ್ ಮೆನ್ದೊನ್ಸಾಕ್ ಜಲ್ಮ್ಲೊ.
## ಆರಂಭಿಕ್ ಜೀವನ್ ಅನಿ ಕುಟಮ್
ವಿಲ್ಫಿ ೨ ಏಪ್ರಿಲ್ ೧೯೪೨ ವೆರ್ ಲ್ಯಾಂಡ್ಲಿನ್ ರೆಬಿಂಬಸ್ ಅನಿ ಮಾಗ್ದೆಲಿನ್ ಮೆನ್ದೊನ್ಸಾಕ್ ಜಲ್ಮ್ಲೊ. ತೊ ೬ ಜಣಾ ಭುರ್ಗ್ಯ ಪೈಕಿ ನಿಮಾಣೊ ಜಾವ್ನ್ ಜಲ್ಮ್ಲೊ. ತಚೆ ಪ್ರಾಥಮಿಕ್ ಅನಿ ಪ್ರೌಢಶಾಲಾ ಶಿಕ್ಷಣ್ ಮಿಲಾಗ್ರೆಸ್ ಇಸ್ಕೊಲ್ ಕೊಡಿಯಾಳ್ ಹಂಗಾಂ ಸಂಪೈಲೆ. ೧೦ವಿ ಸಂಪ್ಲ್ಯ ಉಪ್ರಾಂತ್ ಐ.ಟಿ.ಐ ಶಿಕಪ್ ಜೊಡ್ಲೆ. ತಚ್ಯ ಭುರ್ಗ್ಯಪಣಾರ್ಚ್ ತೊ ತಲೆಂತ್ವತ್ ಗಾವ್ಪಿ ಜಾವ್ನ್ ಅಸ್ಲೂ ಅನಿ ಸಬಾರ್ ಇನಾಮಾ ಜೊಡ್ಲ್ಲಿ. ಸಾಂಜ್ ಜಾತಚ್ ಭಕ್ತಿಕ್ ಗಿತಂ ಅನಿ ಲೋಕ್ ಗಿತಾಂ ಗಾಂವ್ಚಿ ರಿವಾಜ್ ತಾಂಚಿ. ಅಶೆಂ ಗಾಂವ್ನ್ಕ್ ಶಿಕ್ಲೊ. ತಾಚೊ ವೊಡ್ಲೊ ಬಾವ್ ಗ್ರೇಶಿಯಾನ್ ಬರೊ ಹಾರ್ಮೊನಿಯಮ್ ವ್ಹಜೊವ್ಪಿ ಅನಿ ತಚೆ ಥವ್ನ್ ವಿಲ್ಫಿ ವಾಜಾಂತ್ರ್ ಶಿಕ್ಲೊ. ಅಪ್ಲ್ಯ ೧೪ ವರ್ಸ ಪ್ರಯೆರ್ ತಣೆ ಪದಂ ಬರೊವ್ನ್ಕ್ ಸುರು ಕೆಲೆ. ಉಪ್ರಾಂತ್ ಯಾಂತ್ರಿಕ ಶಿಕ್ಷಣ್ ಜೋಡ್ನ್ ಸಾಂ. ಜುಜೆ ಕಾರ್ಯಾಗಾರಾಂತ್ ಕಮಾಕ್ ಸೆರ್ವಲೊ. ೧೫ ವರ್ಸ ಪ್ರಾಯೆರ್ **ಪಯ್ಸಾಸೊ ಸಂಸಾರ್** ಮ್ಹಳ್ಳೊ ಸ್ವಂತ್ ನಟಕ್ ಖೆಳೊವ್ನ್ ದಕಯ್ಲೊ.

## ಗಾವ್ಪಿ ಅನಿ ಪದಾಂ
೧೯೭೧ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೧ವೆರ್ ಪುರ ಭವನಂತ್ ಪಯ್ಲೆಂ ವಿಲ್ಫಿ ನೈಟ್ ಸದರ್ ಜಾಲೆಂ. ದುಸ್ರ್ಯ ವಿಲ್ಫಿ ನೈಟ್ ಸಂದರ್ಭಿ ಬಿಸ್ಪ್ ಬಾಜಿಲ್ ಸೊಜಾನ್ **ಕೊಂಕಣ್ ಕೊಗುಳ್** ಮ್ಹಳ್ಳೆಂ ಬಿರುದ್ ದಿಲೆಂ. ಕೊಂಕಣ್ ಸಂಗೀತ್ ಕ್ಸೇತ್ರಂತ್ ಚಡುಂಣೆ ೩೦೦೦ ಪದಾಂಚೆ ರಚನ್ ಕರುನ್ ಗಾಯ್ಲಾ. ೨೪೮  ವಿಲ್ಫಿ ನೈಟ್ ಸದರ್ ಕೆಲಾಂ. ಕೊಂಕಣಿ ಪದಾಂ ಅನಿ ಭಕ್ತಿಕ್ ಗೀತಾಂಚೊ ೪೭ ಕೊವ್ಲ್ಯೊ ರಚ್ಲ್ಯತ್. ಕೊಂಕಣಿ ಪದಾಂಚೆ ೧೦ ಬೂಕ್ ಬರಯ್ಲಾತ್.

## ಬಿರುದ್ ಅನಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ
೧೯೭೧- **ಕೊಂಕಣ್ ಕೊಗುಳ್** ಬಿರುದ್.

೧೯೯೧- ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯೊತ್ಸವ ಪ್ರಶಸ್ತಿ.

೧೯೯೩- ಅಖಿಲ ಕರ್ನಾಟಕ ಪರಿಷದ್ ಆವಾರ್ಡ್.

೧೯೯೬- ತುಳುನಾಡ ಕೋಗಿಲೆ ಬಿರುದ್.

೨೦೦೬- ಸಂದೇಶ ಕಲಾ ಪ್ರಶಸ್ತಿ.

೨೦೦೭- ದಾಯ್ಜಿ ದುಬಾಯ್ ಪುರಸ್ಕಾರ್.

೨೦೦೯- ಮಾಂಡ್ ಸೊಭಾಣ್ ಜಿಣೆಯೆ ಸಾದಾನ್ ಪುರಸ್ಕರ್.

ಅಶೆಂ ಸಬಾರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಬಿರುದ್ ಪುರಸ್ಕರ್ ಅಪ್ಣಾಯ್ಲ್ಯತ್.

## ನಿಮಾಣೆ ದೀಸ್
ವಿಲ್ಫಿಕ್ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಪಿಡಾ ಲಾಗಲ್ಲಿ.ದುಕಿನ್ ವೊಳ್ವೊಳ್ ತಲೊ ಜಾಲ್ಯರೀ ಹಸ್ತ್ಯ ತೊಡಾರ್ ಅಸ್ಲ್ಲೊ.೨೦೧೦, ಮಾರ್ಚ್ ೯ ತರಿಕೆರ್ ಕೊಂಕಣ್ ಕೊಗುಳ್ ಅಂತರ್ಲೊ.

## ಉಲ್ಲೆಖ್


वर्ग:ಕನ್ನಡ್ ಪಾನಾಂ
ಹರ್ಮನ್‍ಪ್ರೀತ್ ಕೌರ್

thumb|ಹರ್ಮನ್

**ಹರ್ಮನ್ ಪ್ರಿತ್ ಕೌರ್** (ಜನನ್ ೮ ಮಾರ್ಚ್ ೧೯೮೯) ಎಕ್ ಭಾರತೀಯ್ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಖೆಳ್ಗಡಿ ಜಾವ್ನಾಸಾ. ಹಿ ಬಾರತೀಯ್ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಪಂಗ್ಡಾಂತ್ '''ಆಲ್ ರಾಂವ್ಡಾರ್''' ಜಾವ್ನ್ ಅಸಾ ಆನಿ ಹಿಕಾ 'ಮಿನಿಸ್ಟ್ರಿ ಆಫ್ ಯೂತ್ ಅಫೇರ್ಸ್ ಆಂಡ್ ಸ್ಪೋರ್ಟ್ಸ್' ಹಾಣಿಂ 'ಅರ್ಜುನಾ' ಪ್ರಶಸ್ತಿ ದೀವ್ನ್ ಸನ್ಮಾನ್ ಕೆಲಾಂ.

## ಆದ್ಲಿ ಜಿಣಿ
ಕೌರ್, ೮ ಮಾರ್ಚ್ ೧೯೮೯ ''ಮೊಗ'', [''ಪಂಜಾಬಾಂ''](https://en.wikipedia.org/wiki/Punjab_(India)) ತ್ ಹಮ್ದರ್ ಸಿಂಗ್ ಬುಲ್ಲರ್ ಮ್ಹಳ್ಳ್ಯಾಚ್ಯಾ ಘರಾ ಜಾಲ್ಮಾಲಿ. ಹರ್ಮನ್ ಪ್ರಿತ್ ಹಿಚಿ ಭಯ್ಣ್ 'ಮೊಗ' ಚ್ಯಾ ''ಗುರು ನಾನಕ್ ಕಾಲೆಜಿಂ'' ತ್ ''ಅಸಿಸ್ಟೆಂಟ್ ಪ್ರೊಫೆಸರ್'' ಜಾವ್ನ್ ಆಪ್ಲಿ ಸೆವಾ ದಿತಾ. ಆಪ್ಲ್ಯಾ ಘರಾ ತಾವ್ನ್ ಸುಮಾರ್ ೩೦ ಕಿಲೊ ಮೀಟರ್ ಪಯ್ಸ್ ಆಸ್ಚ್ಯಾ **ಗ್ಯಾನ್ ಜ್ಯೊತಿ ಸ್ಕೂಲ್ ಅಕಾದಮಿ** ಹಾಂತು ಕಮಲ್ದೀಶ್ ಸಿಂಘ್ ಸೋದಿ ಹಚ್ಯಾ ಹತಾಕಾಲ್ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಖೆಳಾಚ್ಯೆಂ ಅಬ್ಯಾಸ್ ತಿಣೆಂ ಸುರು ಕೆಲೆಂ. ಹಿಣೆಂ ಖೆಳಾಚ್ಯಾ ಸುರ್ವೆಚ್ಯಾ ದಿಸಾನಿಂ ಚೆರ್ಕ್ಯಾಂ ಸಾಂಗಾತಾ ಖೆಳ್ಚ್ಯೆಂ ಆಸ್ತಾಲೆಂ. ೨೦೧೪ವ್ಯಾ ವರ್ಸಾ ಅಪ್ಲ್ಯಾ ಮಾಂಯ್ ಗಾಂವಾ ಥಾವ್ನ್ ''ಮುಂಬಾಯ್'' ಪಾವೊನ್ ''ಭಾರತೀಯ್ ರೈಲ್ವೆಂ'' ತ್ ಕಾಮಾರ್ ಪವ್ಲಿ.

## ವೃತ್ತಿ ಜೀವನ್
ಹಿಣೆ ಆಪ್ಲೆಂ ಖೆಳಾ ಜೀವನ್ ೨೦೦೯ಂತ್ ೨೦ ವರ್ಸಾಂಚೆ ಪ್ರಾಯೆರ್ ''ಪಾಕಿಸ್ತಾನಿ ಮಹಿಳಾ ಪಂಗ್ದಾ'' ವಿರೋದ್ '''ಓಡಿಐ'ಂ'''ತ್ ಸುರುವಾತ್ ಕೆಲಿ.

೨೦೦೯ ಂತ್ ಹಿಣೆ ಆಪ್ಲೆಂ ಪಯ್ಲೆಂ  ಹಾಂಗಾ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಮಹಿಳಾ ಪಂಗ್ಡಾ ವಿರ್ರೋದ್ ಖೆಳ್ಳಿ ಆನಿ ೮ ಬಾಲಾಂನಿ ೭ ರನ್ ದಾಖಲ್ ಕೆಲೆಂ.

೨೦೧೦ ವ್ಯಾ ವೊರ್ಸಾ ಮುಂಬಾಯ್ಂತ್ ಚಾಲ್ಲ್ಯಾ ಖೆಳಾಂತ್ ಇಂಗ್ಲೆಂಡಾಚ್ಯಾ ವಿರೋದ್ ೩೩ ರನ್ ದಾಖಲ್ ಕೆಲೆ
thumb|right|ಹರ್ಮನ್ ಪ್ರೀತ್ ಕೌರ್
೨೦೧೫ವ್ಯಾ ವೊರ್ಸಾ ''ಗಂಗೋತ್ರಿ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಗ್ಲೇಡ್ಸ್'' ,ಮೈಸುರ್ ಹಾಂಗಾ ಚಲ್ಲ್ಯಾ ''ಸೌತ್ ಆಫ್ರೀಕಾ'' ವಿರೊದ್ ೯ ವಿಕೆಟ್ ಕಾಡ್ನ್ ಭಾರತಾ ಕ್ ಜೀತ್ ಆಪ್ಣಾಯ್ಲೆಂ. ತ್ಯಾಚ್ ಮ್ಯಾಚಾಂತ್ ತಿಣೆಂ ೩೪ ರನ್  ದಾಖಲ್ ಕೆಲೆ .

೨೦೧೬ವ್ಯಾ ವರ್ಸಾ ''ಆಸ್ತೇಲಿಯಾ'' ವಿರೋದ್  ಚಲ್ಲ್ಯಾ 'ಐಸಿಸಿ' ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಖೆಳಾಂತ್ ೩೧ ಬಾಲಾಂನಿ ೪೬ ರನ್ ಕೆಲೆ. ಹಾಚ್ಯೆ ಉಪ್ರಾಂತ್ ಚಲ್ಲ್ಯಾ ಅನ್ಯೆಕ್ ಟ್-ಟ್ವೆಂಟಿ ಂತ್ ೮೯ ರನ್ ಆನಿ ೭ ವಿಕೆಟ್ ಕಾಡ್ನ್ ಭಾರತಾಕ್ ಜೀಕ್ ದಿಲಿ.

ಜೂನ್ ೨೦೧೬ ಂತ್ ಹರ್ಮನ್ ಪ್ರೀತ್ ಹಿಣೆಂ ದೆಶಾ ಬಾಯ್ರ್ ಟ್-ಟ್ವೆಂಟಿ ಫ್ರಾಂಚೈಸ್ ಖೆಳೊಂಕ್ ಒಪ್ಪಂದ್ ಕೆಲೆಮ್. ಜುಲಾಯ್ ೨೦ ೨೦೧೭ವೆರ್ ಆಸ್ತ್ರೇಲಿಯಾ ೧೭೧*(೧೫೧) ಗಳ್ಸೋನ್ ಸೆಮಿ ಫೈನಾಲಾ ಕ್ ಪ್ರವೇಶ್ ಕೆಲೆಂ. ಹರ್ಮನ್ ಪ್ರೀತ್ ಹಿಚೆಂ ೧೮೮* ವಯಕ್ತಿಕ್ ರನ್ ಎಕಾ ಭಾರತೀಯ್ ಮಹಿಳಾಚ್ಯೆ  ''ಅತ್ಯುನ್ನತ್ ದಖಲ್'' ಜಾವ್ನಾಸಾ.

## ಸಂದರ್ಭ್


वर्ग:ಕನ್ನಡ್ ಪಾನಾಂ
ताराबाई शिरोडकर

**ताराबाई शिरोडकर** हांचो जल्म 1889 या वर्सा जालो. ताराबाई ही गोंयची नामनेची गायिका. भुरगेपणा सवन तिका गायनाची आवड आशिल्ली. पिरायेच्या सोळाव्या वर्सा तिणें गायनाचार्य वझेबुवा हाचेकडल्यान संगीताचें शिक्षण घेतलें. उपरांत पंडीत भास्करबुवा बखलेकडल्यान एक वर्स तालीम घेतली. 1912 वर्स फुडस्या शिक्षणा खातीर ती पुण्यांत गेली. 1913 वर्सा मुंबय स्थायिक जाल्या उपरांत वेगवेगळ्या संगीत मंडळांत तिचे संगिताचे कार्यक्रम जावंक लागले. पदांतल्या कांय आंगांची परीपूर्तताय करपाखातीर तिणें मरहूम नत्यनखा आग्रेवाले हाचे बुधदिमान खाँ साहेब महंमदखाँ हाचेकडेन शिकपाक सुरवात केली. आनी टप्पा, ठुमरी, गझल, आदी प्रकारांचो अभ्यास केली.

वर्ग:देवनागरी पानां
राममनोहर लोहिया

**राममनोहर लोहिया** हांचो जल्म 23 मार्च 1910 ह्या दिसा अकबरपूर, जि. फैजाबाद, उत्तर प्रदेश हांगा जालो. लौहिया हे भारतांतले समाजवादी चळवळींतले एक फुडारी आनी विचारवंत. तांच्या बापायचें नांव हिरालाल आनी आवयचें नांव चंद्रीबाई (चंदाबाई). भुरगेपणांतच तांचे आवयक मरण आयिल्लयान, आजेन आनी बापोल्यान तांकां ल्हानाचो व्हड केलो. बापूय हिरालाल वेवसायान वेपारी. तो काँग्रेसीचो कार्यकर्तो आशिल्लो.

## शिक्षण
अकबरपूरा लागसार टंडन पाठशाला आनी विश्रवेश्रवरनाथ हायस्कूल हातुंल्यान ताणें सुरवातींचे शिकप घेतलें. धंघा निमतान बापूय मुंबयंत रावपाक आयलो आनी थंयसावन 1925 वर्सा राममनोहर मुंबय विधापिठांतल्यान मॅट्रिकेची परीक्षा पास जालो. महाविधालयीन शिक्षणी खातीर तो पयलीं बनारस हिंदू विश्रवविघालयांत गेलो पूण उपरांत तें सोडून तो कोलकाताच्या विधासागर महाविधालयांत गेलो आनी 1929 वर्सा ताणें कोलकाता विधापिठाची बी.ए. पदवी घेतली. उपरांत उंचेल्या शिक्षणा खातीर निधी एकठांय करुन तो पयलीं इंग्लंडाक गेलो आनी उपरांत ताणें बर्लिन विधापिठांत संशोधन करुन अर्थशास्र विशयांत ‘ सॅल्ट अँड सिव्डिल डिसओबीडिअन्स ‘ ह्या विशयांत पीएचडी पदवी घेतली (1932). शिकता आसतना म्हळ्यार 1926 च्या गुवाहाटी काँग्रेस अधिवेशनांत,

## जिवित
सुभासचंद्र बोस आनी नेहरुंचो ताचेर प्रभाव पडिल्ल्यान, तो राष्ट्रीय चळवळी कडेन प्रभावीत जालो. पूण जर्मनीं सावन परत येतकच 1933 वर्सा सुरवेक ताणें बनारस विधापिठांत अध्यापकायचे नोकरे खातीर यत्न केलो. कांय म्हयने रामेश्रवरदास बिर्लाकडे स्वीय साहाय्यकाचे काम केलें. 1934 वर्सा जेत्रा काँग्रेस समाजवादी पक्षाची स्थापणूक जाली, तेत्रा सावन ताणें आपल्या राजकीय कार्याक सुरवात केली. कार्यकारिणीचेर ताका वेंचून काडलो तशेंच ‘काँग्रेस सोशॅलिस्ट’ ह्या नव्या सातोळ्याचो संपादक म्हूण ताची नेमणूक जाली. लखनौच्या आखिल भारतीय काँग्रेसच्या परराश्ट्र विभागाचो सचिव नेमलो. 1942 वर्साच्या छोडो भारत आंदोलनांत भूंयगत रावन ताणें अच्युतराव पटर्धन आनी जयप्रकाश नारायण हांचे वांगडा चळवळीचें फुडारपण केलें.

1955 वर्सा हैदराबादेक ताणें समाजवादी पक्षाची स्थापूणक केली. ह्या पक्षाचो तो अध्यक्ष जालो. 1956 वर्सा तो ‘मॅनकाइंड’ ह्या नेमाळ्याचो संपादक जालो. फुडें होच पक्ष 7 जून 1964 दिसा ‘संयुत्त समाजवादी पक्ष’ ह्या नांवान प्रजासमाजवादी पक्षांत विलीन जालो. ताचे पयलीं 1963 तो फरुखाबाद मतदार संधांतल्यान लोकसभेचो सदस्य आशिल्लो. स्वातंत्र्या उपरांतच्या काळांत ताणें शेतकामत्यांच्यो चळवळी, अग्रेजी हटाव आंदोलन, जाती तोडो आंदोलन, गोवा मुत्ति चळवळ, हिंदी राश्ट्रभाशेचो पुरस्कार, नेपाळांतलो स्वातंत्र्य संघर्श अशा जायत्या चळवळींचें ताणें फुडारपण केंलें.

## साहित्य
मिस्टरी आँफ सर स्टॅफर्ड क्रिप्स(1942). अस्पेक्ट्स ऑफ सोशॅलिस्ट पॉलिसी (1952), व्हिल फ हिस्ट्री (1955), विल- पॉवर अँड अदर रायटींग्ज (1956), गिल्टी मेन ऑफ इंडियाज पार्टिशन (1960), इंडिया, चायना अँड नर्दर्न फ्राँटियर्स (1963), द कास्ट सिस्टीम (1964), इंटरव्हल डयुअरींग पलिटिक्स (1965), फ्रॅग्मेन्ट्स फ वलर्ड माइंड (1966), वाल्मीकी और वसिष्ठ, क्राती के लिये संघटन हे गेरंथ प्रसिह आसता. नेमाळ्यांनी उजवाडा आयिल्लया ताच्या कांय स्फुटलेखांचे मराठी अणकार श्रीमती इंदुमती केळकर आनी श्रीपाद केळकर हांणी अन्तहीन यात्रा, ललित लेणी (1971), दोन हत्यारे सत्ताधा – याची भाषा आनी जाति (1971) ह्या नांवांनी उजवाडा हाडल्यांत. हालीं ताचे आनीक कांय स्फुटलेख समत आनी समृध्दी (1977), भारतीय श्र्ल्लोक (1981), माकर्सवाद (1981), अल्प प्रमाणयंत्र (1984), नर-नारी (1984), शेत – शेतकरी – भूसेना (1984), जातिप्रथेचो तुरुंग (1984) ह्या शिर्षकांनी मरठींत उजवाडा आयल्यात.

## संदर्भ

वर्ग:देवनागरी पानां
काशिनाथ त्र्यंबक तेलंग

**काशिनाथ त्र्यंबक तेलंग** हांचो जल्म दि. 30 ऑगस्ट 1850 ह्या दिसा मुबंय हांगा एक मध्यम वर्गांतल्या गोंयकार घराण्यांत जालो. ताच्या बापायचें नांव बापुभाई. काशिनाथाच्या बापोलयाक भुरगें नाशिल्ल्यान ताणें काशिनाथाक पोसको घेतलो. शाळेंत ताचें इंग्लीश आनी संस्कृत हें विशय खूब बरे आशिल्ले. मॅट्रिकेचे परिक्षेंत संस्कृत ही दुसरी भास घेवन पास जावपी हो पयलो विध्यार्थी. फुडें ताणें एल्फिन्स्टन म्हाविध्यालयांत प्रवेश घेतलो आनी 1868 वर्सा इतिहास आनी अर्थशास्त्र हे विशय घेवन तो बी.ए जालो. 1869 वर्सा तो संस्कृत आनी इंग्लीश हे विशय घेवन एम. ए. जालो. उपरांत ’भगवानदास पुरूषोत्तमदार पुरस्कार’ ही सामकी कठीण अशी मानिल्ली संस्कृताची परिक्षाय तो पास जालो. सदांच पयल्या क्रमांकान पास जायत राविल्ल्यान ताका जायत्यो शिश्यवृत्यो आनी इनामा फावो जालीं. पिरायेच्या बाविसाव्या वर्सा ताणें एल.एल.बी.ची परिक्षा पास जावन मुंबय हाय कोर्टांत वकिलीच्या वेवसायाक सुरवात केली. मजगतच्या काळांत तो भैरवनाथ कानविंदे हाचे पुतळाबेन (अन्नपूर्णाबाई) हे चलयेकडेन लग्न  जालो. इ. स. 1867 ते 1872 ह्या काळांत तो एल्फिन्स्टन म्हाविध्यालयाचो फॅलो आशिल्लो. पिरायेच्या विसाव्या वर्सा ताणें आद्दा शंकराचार्यांचें चरित्र बरयलें. एकविसाव्या वर्सा तो मुबंय महानगरपालिकेचो वांगडी जालो. डॉ. बेवर हाचो रामायणाविशींचो सिध्दान्त ताणें पिरायेच्या बाविसाव्या वर्सा खोडून काडलो. तशेंच भगवदगीता ही बायबला वयल्यान रचल्या ह्या लेरिंगेच्या प्रतिपादनाक मुद्दांसयत जाप दिवन ताणें तें मत फट थारायलें. पिरायेच्या 32 व्या वर्सा तो 1882 च्या एज्युकेशन कमिशनाचो अशासकीय वांगडी जालो. ताचे उपरांत दोन वर्सांनी तो मुंबय कायदो मंडळाचो सभासद जालो. 35 व्या वर्सा ताणें फिरोझशाह मेहता आनी बद्रुद्दिन तय्यबजी हांच्या आदारान बॉम्बे प्रेसिडेन्सी असोसिएशनाची स्थपणूक केली. इ.स. 1889 वर्सा मुंबय हाय कोर्टाचो न्यायाधीश म्हणून ताची नेमणूक जाली. हिंदू कायधांतल्या सुदारणांचो ताणें पुरस्कार केलो. संमती पिरायेच्या बिलाचोय ताणें नेटान पुरस्कार केल्लो. 15 ते 16 वर्सांमेरेन चलयांचें लग्न जावंचे न्हय अशें ताचें मत आशिल्लें. तो समाजीक सुदारणेचो पुरस्कर्तो आशिल्लो. स्त्रीशिक्षण, विधवाविवाह, स्त्रविमोचन हे विशीं तो सदांच फुडाकार घेतलो. जातीचीं बंधनां सदळ जावंची अशेंय ताचें मत आशिल्लें.

वर्ग:देवनागरी पानां
मिस्त्राल गाब्रियएला

**मिस्त्राल गाब्रियएला** गॉदॉय आल्कायागा ल्युसिला ही चिलींतल्या काव्याच्या मळार आधुनिकीकरणाची चळवळ सुरु करपी एक नामनेची कवयित्री. ती स्पॅनिश, बास्क आनी दक्षिण अमेरिकन इंडियन वंशाची आशिल्ली. तिचें भुरगेपण उत्तर चिलींतलया एका लहानशा गांवांत गेले आनी पिरायेच्या 15व्या वर्सा ती शाळेंत शिकोंवक लागली. उपरांत ती कॉलेज प्राध्यापीका म्हूण काम करूंक लागली. देशाची राजकी प्रतिनीधी ह्या नात्यान तिणें माद्रीद, लिस्बन, जेनोआ आनी नीस ह्या शारांनी वावर केलो. 1914त तिच्या पिपशो ष वशरींह ह्या कवितांझेल्याक चिलींत इनाम मेळ्ळ्या उपरांत कवयित्री म्हूण तिची नामना सगळ्याक पातळ्ळी. सुर्वेक सावन गॉदॉय आल्कायागा ल्युसिला हिणें गाब्रिएला मिस्त्राल ह्या नांवानच बरोवंक सुरवात केली. हें नांव तिणें तिचे दोन आवडीचे कवी, इटलींतलो गाब्रिएल दी आनुन्झिओ आनी फ्रेंच फ्रेदरीक मिस्त्राल ह्या नांवावयल्यान घेतिल्लें. 1922त उजवाडाक आयिल्लो तिचो ऊशीश्ररींळेप हो कवितांझेलो बरोच गाजलो. हातूंतली ऊश्री ही प्रेमभंग जालेउपरांत आत्मह्तया करपी तरनाटयाविशींची कविता टीकाकारांनी बरीच तोखेली. ढशपवशीपशी (1924), ढरश्रर (1938) आनी ळपश झीशी (1954) ह्या तिच्या कविताझेल्यांतलयान तिचो गरीब आनी कश्टकरी समाजांतल्या भुरग्यांविशींचो मोग स्पश्टपणान दिसून येता. तिणें लीग ऑफ नेश्नस आनी संयुत्त्क राश्ट्रसंघाखातीर समाजशास्त्रीय आनी सांस्कतिक समित्यांचेर बरोच वावर केला. भावनाचें उत्कट चित्रण आनी उत्फक्याचें सहज दर्शन घडोवपी तिच्यो कविता पुराय लॅटीन अमेरिकेंत बयर्राकच जाणांनी आदर्श म्हूण आपणायल्यो. 1945त तिका नोबेल इनाम फाव जालें. साहित्यांत नोबेल इनाम मेळोवपी ती पयली बायलमनीस जावन आसा. ती आंकवार आसली.

वर्ग:देवनागरी पानां
फिरोजशहा मेहता

## फिरोजशहा मेहता

फिरोजशहा मेरवंजी मेहता हांचो जल्म दि.4 ऑगस्त 1845 या दिसा मुंबय हांगा जालो. तांचे मुळावे शिक्षण मुंबयंत जाले. मुंबयच्या एल्फिन्स्टन कॉलेजांतल्या एम. ए. जातकच तो इंग्लडांक बॅरिस्टर जावपाखातीर गेलो. थंयच्या चार वर्सांच्या राबित्यांत ताचेर दादाभाई नौरोजीचो प्रभाव पडलो. तो बॅरिस्टर जावन 1868 त हिंदुस्थानांत आयलो आनी मुंबय हांगा ताणें वकिली सुरू केली. 1869या वर्सा ताणें दादाभाईच्या इस्ट इंडिया असोसिएशन मुंबयत सुरूं केलें. गोरया लोकांचे मिरासदारीआड ताणें प्रभावी विचार केलो. कितलेशेच प्रस्न हातांत घेवन ताणें वकीलीवांगडाच राश्ट्रीय जागूतायेचें काम केलें. 
1878-80 ह्या तीन वर्सांत खबरापत्रांचेर चेपण हाडपी व्हन्यॅक्युलर प्रेस ऑक्ट आनी ब्रिटीश कापडाक बरी बाजारपेठ मेळची म्हूण आयातकरांतल्यान दिल्ली सूट, ह्यो दोन प्रस्नाचेर फिरोझशहा, आनी हेर राश्ट्रवाघानी गोरया लोकांआड प्रतिआंदोलन सुरू केलें. 1884-85 ह्या काळांत तो मुंबय महानगर पालिकेचो अध्यक्ष जालो. ह्याच पदाचेर 1905 या वर्सा तो परत वेंचून आयलो. 1886 ह्या वर्सा मुंबयच्या कायदेमंडळाचो तो वांगडी जालो. 1890त जाल्लया काँग्रेसच्या सव्या अधिवेशनाखातीर फिरोझशहा मेहताची अध्यक्ष म्हूण वेंचणूक जाली. 1892 या वर्सा इंपीरीअल कांउसिलचो वांगडी म्हूण ताची वेचणूक जाली. थेय ताणें शेतकारांची सावकारी पाशांतल्या मुत्की करपाखातीर कांय उपाय सुचयले. 1894त ताका ब्रिटीश सरकारान सी. आय. ई. हो भोवमान भेटलो. कर्झनच्या अध्यक्ष जालो. स्वदेशीच्या प्राचाराखातीर ताणें आनी तेलंगान स्वदेशी शाबू कारखानो सुरू केलो. सेंट्रल बँक ऑफ इंडिया स्थापन करपाक ताणें फुडाकार घेतलो. 1910या वर्सा ‘बाँबे क्रॉनिकल’ हें इंग्लीश भाशेंतलें पयलें राश्ट्रीय बसकेचें खबरांपत्र ताणें मुंबय सुरू केलें. दि. 5 नोव्हेंबर 1915 या दिसा तांका मरण आयलें.

वर्ग:देवनागरी पानां
यसीजा मंलिक महंमद

**प्रभाव जायसी मंलिक महंमद** म्हळ्यार पह्मावत ह्या नामनोच्या हिंदी काव्याची रचना करपी एक सूफी संतकवी.जायसी ह्या ताच्या आडनावावेल्यान तो उत्तर प्रदेशांतल्यान रायबतरेली जिल्ह्यातल्या जायस वाठारांत रावपी आसूंक जाय, अशों म्हण्टात. मलिक हे ताचे उपाधीवेल्यान ताचे पूर्वज इराणांतल्यान भारतांत आयले आसूंक जाय, अशें एक मत प्रचलित आसा. ताचे जिणेविशीं निश्र्चत म्हायती मेळना. ताच्या बापायचें नांव आसल्लो आनी तो शेतकाम करतालो.

## साहित्य मळार वावर
शेख महउद्दीन हो जायसीचे गुरू आशिल्लो. सातव्या वर्सा जायसी,देवी य़ेवन एका दोव्यान कुड्डो आनी एका कानान भेड्ड जालो.ताचें मुखामळूय विद्रूप जालें. तो एका पांयान लंगडोय आशिल्लो. तो लखनौ जिल्ह्यांतल्या अमेठी राज्यात फकरी जावन रावतालो आनी मंगरा नांवाच्या दाट रांनांत रावन आपली साधना करतालो. ह्या रानातूच एका शिकार्यामची गूळी  लागून ताका मरण आयलें,अशें म्हण्टात. जायसीन बरयल्ले ग्रंथ अशेच.पह्मावत,अखरावट, आखिरी कलाम, महरी बाईसी, (चिञरेखा) आनी मोस्तीनामा (मसालनामा). हेभायर आनीकूय बरीच रचना ताणें केल्या, अशें म्हण्टात., पूण ती आयज तरी मेळना. पह्मावत ह्या खंडकाव्याक लागून जायसीक अज्रंवत रूपकाचो घाट दिवपाचोय ताणें यत्न केला. ह्या काव्याचेर कीर्त मेळ्ळी. ह्या काव्याचो रचनाकाल हिजरी 947 (सुमार 1540) आसतलो, अशें मानतात. चितोडचो राजा रतनसेन आनी सिंहलव्दीपची राजकन्या पह्मिनी हांचे प्रणयकथेचेर हें काव्य आदारिल्लें आसा. पह्मिनीची इत्सा धरून अलाउघीनान चितोडचेर घाल्ली घुरी आनी पह्मिनीची केल्लो जोहार , ह्या इतिहासीक घङणुको ह्या काव्यांत आदार म्हूण घेतल्यात. जायसीन आपले प्रतिभाशत्क्तीटच्या बळग्यार हे कथेक एक सोबीत रूप हाडलां.ह्या सगळया काव्याक आध्यात्मिक सूफी सिध्दांत आनी भारतीय तत्वगिन्यानांतल्या अव्दैत मताचो पडला.

## संदर्भ

वर्ग:देवनागरी पानां
मंगेश पाडगांवकर

**मंगेश केशव पाडगांवकर**

## जल्म
हांचो जल्म दि.10 मार्च 1929 या दिसा वेंगुर्ल्यां जालो.

## शिक्षण
ताणी मुंबय विघ्यापीठांतल्यान मराठी आनीं संस्कृत भाशेंतल्यान एम.ए. केलें. तें कांय काळ मुंबयच्या रीईया महाविघ्यालयांत मराठी भाशा विशय शिकयताले.

## काम
1953 ते 1955 या काळांत पाडगावकर हांणी साधना साप्ताहिकांत सहसंपादक म्हूण काम पळयलें. 1964 ते 1970 या काळांत ताणी मुंबय आकाशवाणीचेर निर्माता म्हूण काम पळयलें.
पाडगावकारांचे धारानृत्य, जिप्सी, सलाम, तुझे गीत गाण्यासाठी हे कवितासंग्रह खूब्ब गाजले. ज्या प्रमाण ते कविता बरयताले तशेंच ते कविता वाचतालेय बी. तांच्या कवितावाचनाची एक विशेश शैली आशिल्ली. बापट करंदीर ह्या तिघाजानाची कार्यावळ करपाचे थारायलें.
1953 या वर्सासावन तांणी ही पद्दत रसिकांमुखार दवल्ली. ही खूब्ब लोकप्रिय जाली. या तिघांची काव्यवाचनाची पद्दत जरी विंगड आसली तरी लोकांक ती एक वेगळोच अनुभव दिवन वताली. पाडगावकारांच्या कवितांचो आसपाव अनेक पिक्चरांनी जालो. त्यापरस चड म्हळ्यार तांची भावगीतां लोकांक भावली. प्रेमगीत आसूं ना जाल्यार निसर्गाचे वर्णन आसूं पाडगावकराले शब्द रसिकाच्या मनाचेर आपली जादू केल्याबगर रावनात. पाडगावकर हाणी कविता बरवपा बरोबरूच बायबलाचो अणकार केलो. सूरदास आनी मीराबई हांचे संतसाहित्य मराठींत हाडले. या जन्मावर या जगण्यावर शचदा प्रेम करावो भातुकलीच्या खेळा मदली शुक्रतारा मंद वारा ही तांची गाणी रसिकांच्या कानांत आनी मनांत सदांच उरतली.

## सदर्भ

वर्ग:देवनागरी पानां
वर्ग:साहित्य
वर्ग:लेखक
मनोहरबुवा शिरगांवकर

**गणेश मुकुंद शिरगांवकर** हाजो जल्म पिसुर्ल्यां जालो.

## खाजगी जिवीत
 गणेश मुकुंद शिरगांवकर हांका सुकडो ह्या नांवांनच वळखताले. पूण फुडें ताच्या मनोहरी गायनावयल्यान मा. दिनानाथ मंगेशकर हाणें ताका मनोहर हें नांव दिलें आनी तेञाच्यान ताका मनोहर ह्या नावांन वळखूंक लागले. ताच्या आवयचें नांव रूक्मीणी . पिरायेच्या सुमार 20 व्या वर्स ताचें लग्न सरस्वती नांवाचे चलयेकडेन जालें. ताका नारायण,शशिकांत आनी गुरूदास तशेंच विणाबिइ, वैजंयंती आनी लतीक अशो चलयो.

## शिक्षण
 मनोहरबुवान मराठी पांचवीमेरेन शिक्षण पुराय केंलें. तोंणें तबलावादनाचें शिक्षण ताणें वेरेंचो सखाराम हाचेकडेन घेतलें.

## वावर
शिरगांवांतल्या लईराई देवस्थानाची सेवा करप, काल्यांत मृदंगाची साथ शेनाय वादन करप हो ताच्या घराण्याचो वेवसाय. घरांतले संगीतकलेचे संस्कार मनोहरचेरय जाल्ले. ताका शेनाय,सूर्त, कांसाऴें, तासो आनी ढोल हीं पंचवाघां वाजोवपाक येतालीं. तो नाटकांनीय वांटो घेतालो. ताणें काम केल्लीं कांय नाटकां आनी तातुंतल्यो भुमिका अशो.(मेनका),नंदकुमार (राधा),उग्रमंगल (पद्रावती),नारदी (नारद),प्रणयी कांटक (शांताराम),पंताची सून (डॉक्टर आनी प्रभाकर).1935 वर्सा शिरगांवच्या कांय लोंकांनी एकठांय येवन एक नाटक कंपनी काडली.ते कंपनीत बसयिल्ल्या संत सखू ह्या नाटकांत सखूची भूमिका मनोहरबुवान केल्ली. ते भुमिकेंत विठ्ठल भत्तिचे अभंग गायतना ताका भजनाची आवड निर्माण जाली.कीर्तनकारांक सुरवेक तबलासाथ आनी मागीर हार्मोनियम साथ दिता आसतना ताणें जायते अंभग आनी ते गावपाची कला अवगत केली. वारकरी भजन पघतीन,मैफिलीच्या शास्त्रीय संगीताची जोड दिवन भजनाचो आपलो आसो खास बास निर्माण करून तो पुराय गोंयच्या वाठारांनी शिकयलो आनी भजन परंपरा ताणें निर्माण

## संदर्भ

वर्ग:देवनागरी पानां
वर्ग:गोंयकार फामाद मनीस/Goenkar famad monis
दामोदर

**दामोदर चाफेकर** हांचो जल्म हरिभाऊ चाफेकर या येक कीर्तनकारंच्या घरांत दि. 24 जून 1869 या दिसा जालो.

 
## जिखागी जवीत
 ल्हनपणासावन टिऴकांच्या विचारांचो प्रभाव दामोदरचेर आसलो दामोदराक ल्हनपणासावन व्यायामाची आवड आसली. ताज्या वयाच्या इश्टांक घेवन ताणे येक व्यायामशाऴा सुरू केल्ली.
. दि. 22 जून 1897 या दिसा पुण्यांतल्या गणेशखिंडींत दामोदरपंत आनी तांच्या सहकार्यांदनी रँड आनी आयस्टचो खून केला. इंग्रजानी दामोदरपंतांक दि. 18 एप्रिल 1898 या दिसा पुण्यांतल्या येरवडा तुरूंगांत फाशी दिली . दामोदराक ल्हनपणासावन व्यायामाची आवड आसली. ताज्या वयाच्या इश्टांक घेवन ताणे येक व्यायामशाऴा सुरू केल्ली.

इंग्रजांच्या अत्याचाराची दामोदराक तिडक आसली . दामोदरालो ल्हान भाव बाऴकष्ण हरि चाफेकर आनी वासुदेव हरि चाफेकर हे दोघूय तांच्या प्रतेक कामान वाटो उखलताले. पुण्यांत 1897 ह्या वर्सा प्लेगपीडित दुवेंत मनशाक सोदुन ताजेर इलाज करपाच्या नावाखाला इंग्रजांनी घरघरंत वचून सोद घेवपाची यवजण आखली. अत्याचाराचो हौदोस घालो. इंग्रजांविरोधांत असंतोष पसरपाक लागलो. रँड हो सामको क्रूर, खुनशी इंग्रज अधिकारि पुण्याच्या नागरिकाचेर अत्याचार फुडे आशिल्लो .म्हूण दामेदारान रँडचो खून करपाची यवजण तयार केली.

दामोदाराक धल्लो.ताज्याउपरांत कांय दीसानी बाऴकष्ण आनी व वासुदेव चापेककर, तशेंच महादेव रानडे या या सगल्यांक धल्ले.
## मरण
इंग्रजांनी दामोदारक दि.18 एप्रिल 1898 या दिसा पुण्यांतल्या येरवडा बंदखणींत फाशी दिली.

वर्ग:देवनागरी पानां
मादन, जमशेटजी

**मादन** एक नाट्य-चित्रपट वेवसायीक.

## वावर
. ताचो गुरू कुंवरजी नाझीर हाच्या एल्फिन्सटन नाटक मंडऴींत ताणें 1868 वर्सा प्रवेश घेतलो. हे नाटक कंपनीवांगडा ताणें देशभर बोंवडी केला. एक बरो नट आनी नाट्यवेवसायाचे कसबी जाणकार म्हणू ताची सगऴ्याक नामना जाली . ही कांपनी जेत्रा नुकसानींत चलपाक लागली, तेत्रा जमशेटजीन कलकत्याक व्हेलें.

## साहित्यक वावर Heading text
कलकत्याच्या मैदानाचेर 1920 वर्सा एक तंबूचें चित्रपटघर सुरु केलें.

ताच्यो नाटककंपन्यो आनी हेर वेवसाय तेत्रा चालूच आशिल्ले.जसो चित्रपटाचो प्रेक्षकवर्ग वाडूंक लागलो तशें जमसेटजीन आनीकूय कांय तंबुंचीं चित्रपटघरां सुरु केलीं. 1907 वर्सा एल्फिन्स्टन हें भारतांतलें पयलेंच कायम स्वरुपाचें चित्रपचटघर कलाकत्याक सुरु केंलें.

## वावर
उपरांक ताणें भारतांत खूबकडे चित्रपटघरां सुरु केल 1920 वर्सा मेरेम वेवस्थापनाखाल वट्ट 51 चित्रपटघरां आशिल्लीं. आपल्या चित्रपटघरावांगडा फिल्म आयात करपाचें काम जमशेटजीमूय सुरु केलें. बरयांतलें बरें पाश्रचात्य चित्रपट दाखोवंक मेऴचें म्हणू जमशेटजीन पॅरिस, बर्लिन, लंडन न्यूयॅर्क हांगा मायती मेऴपाखातीर खास प्रतीनिधीदी नेमणूक केली. 1917 वर्सासावन ताणें दादासाहेब फाऴकेच्या देशी चित्रपटांची स्फूर्त घेवन मादन थिएटर्सचेवतीन देसी चित्रपटांची निर्मिती सुरु केली.

वर्ग:देवनागरी पानां
बॅ. नाथ पै

**बॅ. नाथ पै** हांचो जल्म 25 सप्टेंबर 1924 ह्या दिसा वेंगुर्ल्या जालो. नामनेचो सुटके झुजारी आनी संसद सदस्य. ताचो बापूय भुरगेपणांत भायर पडलो. आवय तापी आनी व्हडलो भाव अनंत हांच्या संस्कारांचोच नाथाचे व्यक्तीमत्वाचे घडणेंत व्हड वांटो आशिल्लो. वेंगुर्ल्यांत ताचें मुळावें शिकप जालें. बेळगांवच्या लिंगराज कॉलेजींतल्यान अर्थशास्त्र घेवन तो बी.ए.(1947) जालो. उपरांत लंडनच्या लिंकन्स ईनांतल्यान बार ऍट लॉ (1955) मेरेन ताणें शिकप केलें. संस्कृत, मराठी, इंग्लीश ह्या भाशांचेर ताणें भुरगेपणांतूच प्रभुत्व मेळयलें. विल्यम शेक्सपियर, पर्सी शॅली, जॉर्ज बायरन हांच्या साहित्याचो तशेंच विदग्ध संस्कृत वाड्. मयाचो अभ्यास ताणें केल्लो. 1960त तो क्रिस्टल मिशॅल हे ऑस्ट्रेलियन चलये कडेन लग्न जालो.

म्हाविध्यालयांत आसतनाच ताणें स्वातंत्र्य चळवळींत वांटो घेवपाक सुरवात केली. भूंयगत चळवळींत ताचो वांटो आसलो. टपाल कचे-यो आनी पुलीस स्टेशनाचेर हल्लो केलो म्हणून जायतो खेपे ताचेर खटलो भरलो.  1946च्या मुळाव्या शिकोवप्याच्या संपांत तशेंच गोंय मुक्ती आंदोलनांत ताणें वांटो घेतलो. तो बेळगांवां ‘राष्ट्रीय सेवा दल’ ही संघटना चलयतालो. सोशलिस्ट यूथ इंटरनॅशनलाचो तो स वर्सां अध्यक्ष आसलो. ताणें 6 ते 7 मे 1955क आझाद गोमंतक दलची गुपीत बसका, बेळगांव लागीं कानबागींत घेवपाक मार्गदर्शन केलें. 15 ऑगस्ट दिसा गोंयांत भितर सरपी सत्यग्रहांक मार्गदर्शन करपाक हेर मुखेल्यां वांगडा तो सावंतवाडी शिमेर येवन रावलो. 1957 ते 1971 ह्या काळांत तो प्रजासमाजवादी पक्षाचो खासदार म्हणून लोकसभेंत गेलो. गोंयांक बेगीन स्वतंत्र्य मेळचें म्हणून तो आपल्या उलोवपांतल्यान संसदेंत तशेंच भायरूय लोकां मदीं गोंयची बाजू मांडटालो.

17 जानेवारी 1971 वर्सा हुतात्म्यांक आर्गां ओंपपाक बेळगांवां अय्यिल्लो तेन्ना सभेंत भाशण जातकच काळजाचो आताक येवन अचकीत मरण आयलें.

## संदर्भ

वर्ग:देवनागरी पानां
विध्याधर गोखले

**विध्याधर गोखले**

## जल्म
 हांचो जल्म 4 जानेवारी  1924 ह्या दिसा अमरावती हांगा जालो.

## शिक्षण
ल्हानपणांत घरांतल्यान मेळिल्ल्या संस्कारांचो विध्याधर गोखले हांचेर खूब्ब प्रभाव आसलो. अमरावती हांगा पदवी मेरेन शिक्षण घेतले उपरांत 1944 वर्सा ते मुंबयंत आयले. जनरल एज्युकेशन सोसायटीच्या कुर्ला हांगासरल्या शाळेंत इंग्रजी, मराठी आनी संस्कृत विशयाचे तांणी अध्यापन केलें.

## वळख
ताचो बापूय संभाजीराव गोखले हो मध्यप्रदेशांतल्या काँग्रेस प्रशासनात मंत्री आशिल्लो. एक विध्यार्थीप्रिय शिक्षक म्हणून तांची वळख आसली. ते उपरांत विध्याधर गोखले हाणी दैनिक लोकसत्तात बरीच वर्सा पत्रकारिता केली. ते उपरांत पांच वर्सा तांणी संपादक म्हणून काम पळयलें.
   पत्रकारिता करीत आसताना वृत्तपत्रा बरोबरच तांची लेखणी नाट्यलेखन करपाक लागली. संगीत नाटकांच्या परंपरा तांणी फुडें चलयली.

## वावर
गोखले हांणी एकूण 18 नाटकां बरयलीं. ते पैकीं कांय इतिहासीक, पौराणीक तर सामाजीक विशयांचेर आधारीत आसता.तांची संगीत नाटकां तर लोकप्रिय जालींच ते भायर तांतूतलीं पदां लेगीत आयज मेरेन लोकांच्या वठार आसात. सुवर्णतुला, पंडितराज जगन्नाथ, मंदारमाला, जावयाचे बंड, चमकला ध्रुवाचा तारा, जयजय गौरीशंकर हीं संगीत नाटकां लोकप्रिय जालींच पूण साक्षीदार, अमृत झाले जहराचे, मदनाची मंजिरी, स्वरसम्राज्ञी ही तांची पाश्चात्य कृतीचेर आधारीत आसलेली संगीत नाटकांय खूब्ब गजाली.

## मरण
26 सप्टेंबर 1996 ह्या दिसा तांकां मरण आयलें.

वर्ग:देवनागरी पानां
सरदार वल्लभभाय पटेल

**वल्लभभाय झवेरभाय पटेल** हांचो जल्म लेवा पाटील समाजांत , ताच्या मामाच्या नडीयाद (गुजरात) च्या घरांत 31 ऑक्टोबर 1875 दिसा जालो . तांची अचूक जल्मतारीख खबर ना. पूण तांणी मॅट्रिक परीक्षेक वेळार स्वताची जल्म तारीख 31 ऑक्टोबर अशी बरयल्या वल्लभभाय हो झवेरभाय आनी लाडबा हांचो चवथो भुरगो . झवेरभाय खेडा जिल्ल्यांतल्या करमसद गांवचे रावपी आसले . सोमाभाई , नरसिंहभाई आनी विठ्ठलभाई ही वल्लभभयली व्हड भावंडां ताका एक काशीभाई नांवाचो ल्हान भाव आनी दहीबा नांवाची धाकली भयण आशिल्ली . ल्हानपणात वल्लभभाय बापायक शेताक मदत करतालो . 18 वर्सा पिरायचेर ताचें लग्न लागच्या गांवातल्या 13 वर्सा पिरायेच्या झवेरबा हाच्या वांगडा जाले . वल्लभभाय मॅट्रिकेची परिक्षा वयाच्या 22 वर्सा पास जाले. परिस्थिती गरीब आसल्या कारणान लोका कडल्यान पूस्तकां मागून घेवन, घराकडल्यान पयस रावूंक वल्लभभाय वकिली पास जाले . गोध्राक तांणी आपलो संवसार सुरू केलो. थयसल्ल्यान बार कावन्सिलांत आपलें नांव नोंदयलें. तांकां दोन भुरगी जाली , मणीवेन आनी डाह्याभाई . वकिली करता आसताना ते महात्मा गांधीच्या 
प्रभावा खाला आयले. गुजरातांतल्या खेडा, बोरसद आनी बारडोली गांवच्या लोकाकं संघटीत करून तांणी ब्रिटीशां विरोधात सत्याग्रह केलो सत्याग्रहा उपरांत तांची वळख गुजरातच्या प्रभावशाली नेत्या भितर जावपाक लागली. भारतीय राष्टीय काँग्रेसचे ते म्हत्वाचे नेत आशील्ले. 1934 आनी 1937च्या निवडणुकां मजगतीं ताणीं पक्षाचें संघटन बांदले. भारत छोडो आंदोलनान ते आघाडीचेर आसले. वल्लभभाय पटेल हे भारताक स्वतंञताय मेळ्ळे उपरांत देशाचे पयले गुहमंञी आनी उप प्रधानमंञी जाले. फाळणे उपरांत जाल्ल्या हिंसाचारा उपरांत शांति स्थापनेचे काम तांणी केले. सरदारांनी हिंदुस्थानांतल्या 565 अर्दस्वायत्त संस्थानांचे भारतांत विलिनीकरण केलें जाका लागून तांकां भारताचे लोहपुरूश म्हणूण वळखतात.

वर्ग:देवनागरी पानां
अमिरूदन खान

**अमिरूदन खान** हाचे जल्म 21 माच 1916 या दिसा दुमरोओ बिहार हागासर जाले अमिरूदीन खान हाणी शहनीई सारकिले दुलक्षीत वात जाची याद फकत लगावेऴार याताली अशा वादाक शाऋय़ सगिताचे बैठकीत हाडून मानाचे मेलादीक स्थान दिलों. ताचे या वादा खातीर आशिलले समपण आणि इतले वहड काय् हाक लागुन ताका आजयान दवरिल्लाया बिसिमलाह या  नावानूच वऴखपाक लागले. पैगबर बव्श  खान आणि मिथ्थन हाचे अमिरूदीन हो  दुसरो चलो. ताजो बापूय पैगबर हो भोजपूर राजाल्या दुमराओ दरबारांत संगीतकार आलसलो. इतलेंच न्हय पणजो उस्ताद सलार हुसैन खान आनी आजो रसूल बव्श खान हे लेगीत दरबारी गायक आनी संगीतकार आसले. ताचो बापूय हो महाराजा कोशव पसाद सिगं हांच्या दुमराओ दरबारांत शेनायवादक आशिल्लो. स वसाचो आसताना बिसिमल्लाह वाराणसी आपल्या चुलत्या कडेन आयलो. ताजो चुलतो अलि बव्श विलायतू हो वाराणसीच्या विश्र्वनाथ मंदिरांत शेनाय वाजयतालो. 
आपल्य चुलत्यालागीं बिसमिल्लाह अशे पददतीन शिकलो – शहनाई ह

वर्ग:देवनागरी पानां
ಮಾರ್ಗರೆಟ್ ನಜರೆತ್

**ಮಾರ್ಗರೆಟ್ ನಜರೆತ್** ೧೪ ಏಪ್ರಿಲ್ ೧೯೪೨ ಂತ್ ಮಂಗ್ಳುರ್ ಕ್ರೀಸ್ತಾಂವ್ ಕುಟ್ಮಾಂತ್ ಜಲ್ಮಲಿ. ಮಾರ್ಗರೆಟ್ ಆಳ್ವಾ ಆಗಸ್ಟ್ 2014 ವರೆಗ್ ರಾಜಸ್ಥಾನಾಚಿ ರಾಜ್ಯಪಾಲ್ ಜಾವ್ನಾಸ್ಲ್ಲಿ. ಹಚ್ಯಾ ಪಯ್ಲೆಂ ಉತ್ತರಾಖಂಡಾಚಿ ರಾಜ್ಯಪಾಲ್ ಜಾವ್ನಾಸ್ಲ್ಲಿ. ರಾಜ್ಯಪಾಲ್ ಜಾವ್ನ್ಚ್ಯಾ ಪಯ್ಲೆಂ ಭಾರತಿಯ್ ರಾಷ್ಟ್ರಿಯ್ ಕಾಂಗ್ರೆಸಾಂತ್ ಮಾಲ್ಗಡಿ ವ್ಯಕ್ತಿ ಜಾವ್ನಾಸ್ಲ್ಲಿ ಅನಿ ಅಖಿಲ್ ಭಾರತ್ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಸಮಿತಿಂತ್ **ಸಹ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ** ಜಾವ್ನ್ ತಿಚಿ ಸೆವಾ ದಿಲ್ಲಿ. ಹಿಕಾ ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ಥಾವ್ನ್ ಡೊಕ್ಟರೆಟ್ ಸನಧ್ ಲಾಬ್ಲ್ಯಾ.

वर्ग:ಕನ್ನಡ್ ಪಾನಾಂ