open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
आर्चबिशप लेओनार्द जॉसेफ रेमंड

रेमंड, लेओनार्द जॉसेफ : (जल्म: मरण: ? ;1975). नागपूरचो गोंयकार धर्मगुरू. ताचो घराबो मुळचो बार्देयांतल्या शिवोली वाठारांतलो. पूण कामनिमतान तो कराचीक स्थायीक जाल्लो. ताणें कॅण्डीक आवलें शिक्षण घेतले. आनी बी. ए.;डी. सी. एल्. आनी एल्. एल्. डी. ह्यो पदव्यो मेळयल्यो. पाद्रीचें शिक्षण पुराय जातकच 1926 वर्सा ताची पाद्री म्हणून नेमणूक जाली. उपरांत 1947 वर्सा आलाहाबादचो धर्मगुरू म्हणून ताची नेमणूक जाली. उपरांत 1964 वर्सा नागपूरचो आर्चबिशप म्हणून ताची बदल जाली. -कों. वि. सं. मं.

वर्ग:देवनागरी पानां
Slovenia

****, एरोपांतलो देस आसा। ताची राजधानी लियूब्लियना नगर आसा।

## Polleiat

## Chitr Prodorxonn

## Sondorbh

वर्ग:Sonvsarachim Raxttram
वर्ग:Europachim Raxttram
वर्ग:Romi panam
Vatican City

****, ho zauvn asa ek Eropantlo des. Tachi rajdhani Vatican City zauvn asa. To zauvn asa jogotantlo sorv lahn des. 

## Chitr Prodorxonn

File:Vatican StPeter Square.jpg|Vatican StPeter Square
File:St Peter's Square, Vatican City - April 2007.jpg|View of St. Peter's Square from the top of Michelangelo's dome
File:Vatican City map EN.svg|Vatican City map EN
File:Pontifical Swiss Guards in their traditional uniform.jpg|Pontifical Swiss Guards in their traditional uniform


## Sondorbh

वर्ग:Sonvsarachim Raxttram
वर्ग:Europachim Raxttram
वर्ग:Romi panam
Italy

****, Eropantlo des asa. Tachi rajdhani Rom nogor asa.

## Polleiat

## Chitr Prodorxonn

## Sondorbh

वर्ग:Sonvsarachim Raxttram
वर्ग:Europachim Raxttram
वर्ग:Romi panam
Tuvalu

****, ओशनिया च्या बेट देश आसा। ताची राजधानी फूनाफुती नगर आसा।

## Polleiat

## Chitr Prodorxonn

## Sondorbh

वर्ग:Sonvsarachim Raxttram
वर्ग:Romi panam
लायन्स इंटरनॅशनल

thumbnail|left|Lions Club speaker.वेगवेळ्या वेवसायांतल्या आनी उद्देधंद्यांतल्या लोकांनी, परस्पर – सहकार्य आनी मानवतेचें सेवाभावी कार्य करपाच्या उद्देशान स्थापन केल्ल्या मंडळाची संवसारांतली सगळ्यांत व्हडळी आंतरराश्ट्रीय संघटना. तिचें अधिकृत नांव इंटरनॅशनल असोसियेशन ऑफ लायन्स क्लब्स अशें आसलें तरी लायन्स इंटरनॅशनल ह्या नांवानच ती प्रसिद्द आसा. हे संघटनेची स्थापना टेक्सा राज्यांत डॅलसांत मेकिल्व्हन जॉन्स हाणें 1917त केली. संवसारांत 166 परस चड स्वतंत्र देशांनी हे संस्थेचे सुमार 28, 500 फांटे आसून, वांड्यांची संख्या 1990 मेरेन 10 लाखांवयर आसली. भारतांत हे संस्थेची सुरवात 1956 वर्सा जाली.

भारतांत पयलीं मुंबय आनी दिल्लीक हे संस्थेचे फांटे उगडले. उपरांत भारतांतल्या सगळ्या मुखेल शारांनी उपशारांनी ताचे फांटे जाल्यात. लायन्स इंटरनॅशनल आपलें लक्ष शेतवड, पर्यावरणाची राखण, तरणाट्यांखातीर कल्याणकरी कार्य, नागतीकत्व आनी देशभक्तीची सुजाण जाणविकाय, शिक्षण, समाजसुदारणा, भलायकी, समाजकल्याण, आंतरराश्ट्रीय संबंद आनी सुरक्षीतताय तरणाट्यांच्यो विदेशी भोंवड्यो, म्हाताऱ्यांखातीर आनी अपंगुळांखातीर कार्य हांचेर केंद्रीत केल्लें आसा. कल्याणकरी कार्यांत हॉस्पिटलांत उबारून तीं चलोवप, नेत्रचिकित्सा तशेंच कुड्ड्याखातीर सगळ्या तरांचो आदार, गरजेवंतांक आनी अपगुळांक वैजकीय उपचार उपलब्द करून आदार दिवप. तांचें पुनर्वसन, शिक्षणीक, भलायकेविशीं आनी समाजीक सेवाकार्य करप, आंतरराश्ट्रीय सहकार्य आनी सामंजस्य वाडोवप ह्या स्वरुपाचीं कामां ही संघटना करता. कांय फांट्यानी तरणाट्यांखातीर लिओ क्लब आनी बायलांखातीर लायनॅस क्लब सुरू केल्यांत.

लायन्स इंटरनॅशनल फाउंडेशन हें प्रतिश्ठान आपद्ग्रस्तांखातीर निधी उबारून तांकां आदार दिता. आंतरराश्ट्रीय स्थराचेर ही संघटना संयुक्त राश्ट्रांच्या सेवाकार्यांत वांटो घेता. तशेंच संयुक्त राश्ट्रांच्या कॅर (care) (को – ऑपरेटिव्ह फॉर अमेरिकन रिलीफ एवरीव्हॅर) ह्या विभागाचो एक वांगडी म्हणून कार्य करता. हे संस्थेचें बोधवाक्य वी सर्व ( we serve) अशें आसून लायन्स हो एक संक्षेप. एल म्हळ्यार लिबर्टी, आय म्हळ्यार इण्टॅलोजन्स, ओ म्हळ्यार अवर, एन म्हळ्यार नेशन्स, एस म्हळ्यार सेफ्टी अशें ताचें विवरण आसा.

द लायन हें संघटनेचें म्हयनाळें मूखपत्र इंग्लिशींतल्यान तशेंच संवसारांतल्या मुखेल अशा अठरा भाशांतल्यान उजवाडा येता. संघटनेचें आंतरराश्ट्रीय आधिवेशन दर वर्सा घडोवन हाडटात. अमेरिकेंत इलिनॉय राज्यांत ओक ब्रुक हे सुवातेर हे संघटनेचें मुख्यालय आसा. एक तेंपार थारावीक उच्च पदस्थ लोकांपुरतीच शिमीत उरिल्ली ही संस्था, आयचे घडयेक विस्तारीत जाल्या. तशेंच, तिच्या कार्याविशींच्य स्वरुपांत बदल जावन तिचें कार्य आताम सर्वसामान्यामेरेन पावंक लागलां. – कों. वि. सं. मं.

पूरक नोंदः रोटरी इंटरनॅशनल

वर्ग:देवनागरी पानां
सफरचंद

thumbnail|Red Apple (from India)**सफरचंद** हे थंड हवामानांत जावपी फळ. Pyrus Malus L. हें ह्या फळझाडांचे शास्त्रीय नांव. हें झाड सुमार १५. मी उंचायेमेरेन वाडटा. पानां लंबगोल, ४-५ सेंमी. लांब, मोव आनी दात-यो कडो. मदीं मात्सो गुलाबी रंग आशिल्लीं धवीं फुलां घोंसांनी येतात, फळा मासाल, गोल आसता. पयलीं पोपटी रंग आसता, मागीर गुलाबी, तांबडो जाता.

सफरचंदाची लागवड खूह पयलींसावन करतात. सादारण १८ व्या शेंकड्यांत सफरचंदाची लागवड करपाक सुरवात जाली असो उल्लेख मेळटा.

भारतांत ह्या पिकाखाला सुमार १३,००० हेक्टर सुवात आसा. पंजाब, उत्तर प्रदेशचे कांय वाठार , काश्मीर दिमाचल प्रदेश ह्या राज्यांनी सफरचंदाची लागवड मोठ्या प्रमाणांत करतात. जगांत अमेरीका, जपान, ऑस्ट्रेलिया ह्या देशानी सफरचंदाची लागवड व्हड प्रमाणांत जाता. गोंयचें हवामान सफरचंदाचे लागवडीक योग्य नाशिल्ल्यान गोंयांत ह्या पिकाची लागवड जायना.

ह्या पिकाक ब-या निच-याची आनी लोनी प्रकारची जमीन मानवता. सफरचंदाचे दोन प्रकार आसात- ट्रीप्लॉयड (Triploid) आनी डीप्लॉयड (Diploid). डीप्लॉयड ह्या प्रकाराची चड प्रणांत लागवड करतात.

सफरचंदाच्यो खुबश्यो जाती आसतात. रेड डोलीशीयस, गोल्डन, वरेस्टर, पियरमेन, न्यूवटन वंडर, कींग ऑफ पीपीन, रॉयल डेलेशीयस, रीर्चाड, आम्ब्री, काश्मीरी, ब्लड रेड, व्हायट, डॉटेड रेड, बेन डेव्हीस, ग्रॅमी स्मीथ ह्यो कांय मुखेल जाती.

लागवड करपाखातीर पयलीं दोळो भरून कलम तयार करतात आनी उपरांत लागवड करपाखातीर वापरतात. लागवड खंयच्याच तेपार करपाक जाता आसलीतरी, फेब्रुवारी- मार्च ह्या म्हयन्यांनी चड करून लागवड करता. लागवड करताना दोन झाडांमदलें अतंर ७.५ x ७.५ सेंमी. इतके दवरतात. कलम लावपाखातीर ५० x ५० x ५० संमी. आकाराचे नेम काडटात. ह्या नेमांत पांच कायली कंपोस्ट आनी उरिल्ली माती घालून कलम लायतात. झाडाक वळण दिवपाक, फुलां तशेंच फळां येवपाक झाडाची छाठणी करातात. छाठणी करून झाडाचो मध्य भाग सदांच उक्तो दवरतात. ४-५ वर्सांनी झाडाक फळां योवपाक लागतात. १२-१८ वर्सानी भरपूर पिकावळ मेळटा.

सफरचंदाक ह-याच रोगांचो उपद्रव जाता. खोड काळें पडप (Stem Black) खोड तांबशे जावप (Stem Brown), स्कॅब, मीलड्यू, खोड खूज ह्या सारक्या रोगांचो उपद्रव जाता.किडींभितर खवळाची किड (Scales), मूळां पोखरपी किड ह्या किडींची लागण जाता.

फळां थोडी तांबशी जातकच अचळय काडटात. तीं लाकडी पेट्यांनी घालून देशाच्या हेर वाठारानी धाडटात. फळां खावपाखातीर वापरतात तशेंच तांचेपासून जाम, जेली करता. फळां सुकोवन तशेंच कॅनींग करून दवरतात. फळांच्या रोसा पासूम वायन, व्हीनेगर, ब्रॅन्डी तयार करतात. फळांत पेप्टीन हो पदार्थ चड आशिल्ल्यान पातळ परसाकडे जाता त्या मनशाक हें फळ वखदी गूण दिता. सालीचोय बरो वखदी उपेग जाता. - विश्राम गांवकार

वर्ग:देवनागरी पानां
अजमेर

thumbnail|Adhai Din-ka-Jhonpra Screen wall central arch.**अजमेर** राजस्थान राज्यांतलें म्हत्वाचें धर्मीक आनू इतिहासीक नगर. लोकसंख्या 3,75,593 (1981). क्षेत्रफळ 45.40 चौ. किमी. अरवली पर्वतफाट्यांत तारागड नांवाचो एक दोंगर आसा. ताच्या मुळसांत अनासागर तळ्याचे देगेर अजमेर शार वसलां. सद्या अजमेर जिल्ह्याचें हें मुखेल ठाणे आसून अस्तंत रेल्वेंचे प्रस्थानक आसा. हें शार जयपूर सावन नैऋत्येक 132 किमी. , मुंबय सावन उत्तरेक 982 किमी. आनी दिल्ली सावन दक्षिणेक 444 किमी. अंतराचेर आसा.

ह्या शारातें मूळ नांव ‘अजमेरू’ आशिल्लें, असे उल्लेख मेळटा. अजयपाल चौहान या राजान ह्या शाराची खूब उदरगत केल्ली देखून ताणेंच तें शार वसयलां असें सांगतात. तारागड जिल्ह्याचेर एक किल्लो आसा. हे किल्लो इ. स. 145 त ‘अज’ नांवाच्या राजान बांदला आनी इ. स. 12 व्या शेंकड्यांत अजय राजान बांदला आशें दोन उल्लेख मेळटात. अजमेर शारा भोंवतणी खूब पोरनें, पडकें दुरीग आसा. चौहान राजपुतांनी राजधानी हांगा आशिल्ली. 1556 त ह्या शाराचेर अकबराची शेक आयली. गुजरात आनी राजपुताना हे वाठार जिखपा खातीर ही सुवात म्हत्वाची आशिल्ल्यान 1559 वर्सा अकबरान हांगा आपल्या सैन्याचें मुखेल ठाणे वसयलें. ताणें पोरन्या किल्ल्याची सुदारणा केली आनी, आनीक एक गडगंज किल्लो बांदलो. ह्याच काळांत मोइनुद्दीन चिस्ती ह्या मुसलमान साधुच्या दर्ग्या खातीर अजमेर, मुसलमान धर्मियांचे पवित्र थळ जालें. मुसलमान लोक ह्या शाराक दुसरी मक्का मानतात. फुडें ह्या शाराचेर जहांगीर, शहाजहान आनी उपरांतच्या बादशाहांनी आपलो शेक चलयलो. शाराचें पावित्र्य राखून दवरूंक ताणी खूब यत्न केलो. मोगलां उपरांत कांय काळ अजमेर शार मराठ्यांच्या शेकातळा उरलें. 1818 त ब्रिटिशांनी हें शार आपल्या शेकातळा घेतलें. तांचे राजवटींत अजमेर-मारवाड हो भाग चीफ कमिशनरच्या ताब्यांत आशिल्लो. भारताच्या सुटके उपरांत राजस्थान राज्याची वेगळी निर्मिती जातकूच 1953 त हो भाग राजस्थान राज्यांत विलीन जालो.

अजमेर शारांत रेल्वे व्हड कारखानो आसा. सुती, गरम कपड्यांच्यो तशेंच तेलाच्यो गिरणी आसात. भरतकाम, कपडे रंगोवप, लांकडावेलें कोरीव काम हांच्या खातीर ह्या शाराची खूब नामना आसा. सांभर आनी रामसूर ह्या वाठारांतल्या मिठाची ही व्हड बाजारपेठ.

पब्लिक स्कुलाचे धर्तेचेर राजकुंवरां खातीर 1870 त बांदिल्लें मेयो कॉलेज हांगा आसा. राज्य शिक्षणसंस्था, लश्करी शाळा आनी खुबशीं नामनेची महाविद्यालयां या शारांत आसात. हांगा आशिल्ल्या कॉय ह्या तळ्या वरवीं शाराक उदकापुरवण जाता. हांगा सगळ्या धर्मांचे लोक आसून चड कून हे लोक हिंदी आनी राजस्थानी भास उलयतात.

दर वर्सा अजमेराक ख्वाजा मुइनुद्दीन चुस्ती हांच्या दर्ग्यांत व्हड उरूस भरता. ह्या उरूसा खातीर अजमेर शाराची भारतांत तशेंच भारता भायर बरीच नामना आसा. हांगा आशिल्ली ‘अढाई दिनका झोपडा’ ही इमारत पळोवपा सारकी आसा. ह्या जाग्यार पयलीं संस्कृत पाठशाळा आशिल्ली. ह्या शाळेचे खांबे तशेच दवरून महंमद घोरीच्या फर्मीनानुसार ही इमारत अडेज दिसांत बांदली अशें म्हण्टात. हें इमारतीचे कमानीचेर सकयल्यान वयर मेरेन कुराणांतलीं वचनां कोरांतल्यांत. अकबरान बांदिल्ल्या किल्ल्यांत मॅगझिन हॉलांतलो, ‘राजपुताना म्युझीयम’ पळोवपा सारको आसा. बारावया शेंकढ्यांत अनाजी चौहान ह्या राजान दोन दोंगुल्ल्यांमदीं बांद घालून बांदिल्लें ‘अनासागर’ नांवाचें तळें ताच्या लागसारूच आशिल्ली दौलताबाग (आतांची सुभाषबाग), फॉय तळें, अंतडेकी माता मंदिर, दिगंबर जैनाच्या आचार्याचें निर्वीणथळ, विसला तळ्या कडेन आशिल्ली श्र्वेतांबर जैनाची पवित्र ‘दादावाडी’ आनी मंदिरां पळोवपा सारकीं आसात.

## पळेयात

Ajmer

## संदर्भ


वर्ग:देवनागरी पानां
अटल बिहारी वाजपेयी

(जल्म : २५ डिसेंबर १९२६ ग्वालियर, मध्य प्रदेश).

## भारताचो धावो प्रधानमंत्री
thumbnail|अटल बिहारी वाजपेयी २००२ वर्सा
भारताचो धावो प्रधानमंत्री. ताचो बापूय कृष्ण बिहारी वाजपेयी प्रसिद्द लेखक आनी कवी. ताचे आवयचें नांव कृष्णादेवी.

**अटल बिहारी वाजपेयीन** ग्वालियरचे विक्टोरिया कॅालेजींतल्यान बी. ए. पदवी घेतली. उपरांत कानपुरचे डी.ए.वी. कॅालेजींतल्यान ताणें राजनितीक शास्त्रांत एम्.ए. पदवी मेळयली. ताणें कायद्याचोय अभ्यास केला. ताणें समाज सेवक आनी पत्रकार म्हणूनय वावर केला. १९४२ त भारतीय स्वातंत्र्य चळवळींत वांटो घेतिल्लो म्हूण ताका बंदखणीची ख्यास्त फावो जाल्ली. १९४१ त अटल राष्ट्रीय स्वयंसेवक संघाक मेळ्ळो. ताणें राष्ट्रधर्म (म्हयनाळें), पांचजन्य (सातोळें) तशेंच स्वदेश आनी वीर अर्जुन ह्या दिसाळ्यांचें संपादन केलां.

## भारतीय जन संघ

अटल बिहारी वाजपेयीन १९५१ त भारतीय जन संघाची स्थापणूक केली. १९५७ त तो दुसरे लोकसभेचेर वेंचून आयलो. १९५७ ते ७७ मेरेन ताणें भारतीय जनसंघ पार्लमेंटरी पार्टीचो मुखेली म्हूण वावर केला. १९६२ त तो राज्यसभेचो वांगडी जालो. १९६७ त तो परतून लोकसभेचेर वेंचून आयलो. १९६८ ते ७३ मेरेन भारतीय जन संघाचो अध्यक्ष, १९७१, १९७७ आनी १९८० त लोकसभेचेर परतून तो वेंचून आयलो. १९८० ते १९८६ मेरेन तो भारतीय जनता पार्टीचो अध्यक्ष आसलो. १९८६ ते १९८१ मेरेन तो परतून राज्य सभेचो वांगडी आसलो. १९८६ त ताका भारतीय जनता पार्टीच्या संसदीय पंगडाचो मुखेली म्हूण वेंचून काडलो. १९९१ त तो परतून लोकसभेचेर वेंचून आयलो. १९९१ - ९३ मेरेन तो पब्लीक अकांऊट कमिटीचो अध्यक्ष आसलो. १९९६ त तो सातवी खेप लोकसभेचेर वेंचून आयलो. ते लोकसभेचे वेंचणुकेंत भारतीय जनता पार्टीचे सगळ्यांत चड (१६४) वांगडी वेंचून आयले. हाका लागून राष्ट्रपती शंकर दयाल शर्मान भारतीय जनता पार्टीचो अध्यक्ष अटल बिहारी वाजपेयीक प्रधानमंत्री पदाचो सोपून दिलो आनी तेरा दिसांभितर ताका भौमत सिध्द करपाक लायलें. पूण हेर पक्षांनी ताका तेंको दिवंक नाशिल्ल्यान ताणें तेरा दिसांनीच आपल्या पदाचो राजीनामो दिलो. १९९६ - ९७ मेरेन ताणें लोकसभेंत विरोधी पक्षाचो मुखेली म्हूण काम पळयलें. १९९८ त तो लोकसभेचेर आठवे खेप वेंचून आयलो. १९ मार्च १९९८ दिसा तो परतून प्रधानमंत्री जालो.

## कवी

अटल बिहारी वाजपेयी हो एक प्रसिद्द कवी आसून ताचे मृत्यू या हत्त्या, अमर बलीदान, कैदी कविराय की कुंडलियाँ, अमर आग है आनी मेरी एक्यावन कवितायें हे कविता झेले प्रसिद्द आसात. ताणें राष्ट्राखातीर केल्ल्या वावराक लागून ताका राष्ट्रपतीन पद्म विभूषण पुरस्कार भेटयला. तशेंच १९९४ त ताका लोकमान्य टिळक पुरस्कार, भारत रत्न, पं. गोविंद पंत पुरस्कार मेळ्ळ्यात.

- कों. वि. सं. मं.

## संदर्भ

वर्ग:देवनागरी पानां
विश्वनाथ नारायण लवंदे

(जल्म: 20 एप्रिल 1923, व्हडलें गोंय; मरण: पर्वरी 1998).

गोंयचो सुटकेझुजारी. शिक्षण बीएससी; एलएलबी. ताचें उच्च शिक्षण कोल्हापुरांत जालें. कोल्हापूर शारांत शिकता आसतना ताणें भारत छोडो आंदोलनांत वांटो घेतिल्लो म्हणून ताका बंदखणीची ख्यास्त जाल्ली. उपरांत कोल्हापूर शारांत ताणें राष्ट्र सेवा दल फांटयाची स्थापना करून कांय तेंप ताचें फुडारपण चलयलें. उच्च शिक्षण सोंपल्या उपरांत गोंयांत येवन, नोव्हेंबर 1942 त ताणें मडगांवांत राष्ट्र सेवा दल फांटयाची स्थापन केली. 18 जून, 1946 दिसा डॉ. लोहियान मडगांव शारांत घडोवन हाडिल्ल्या सत्याग्रहांत ताणें वांटो घेतिल्लो म्हणून ताका आठ दिसांखातीर बंदखणींत दवरलो. उपरांत त्याच वर्सा 18 नोव्हेंबर दिसा व्हडल्या गोंयच्या, मायणा गांवांत सभा घडोवन हाचिल्ल्यान नारायण पालेकारा वांगडा ताका 45 दीस खर बंदखणीची ख्यास्त फर्मायली. 18 डिसेंबर दिसा हळदोण्यां सत्याग्रह घडोवन हाडिल्ल्यान पुर्तुगेज पुलिसांनी ताका आनी सूर्यकांत नायक हाका धरून खूब मार दिलो. उपरांत 23 एप्रिल 1947 दिसा तांकां खड्डे करून सोडून दिले.

विश्र्वनाथ राष्ट्रीय काँग्रेस गोंय फांटयाचो वावुरपी वांगडी आशिल्लो. पूण तांचेभितर वाद निर्माण जाल्ल्यान तो काँग्रेसींतल्यान भायर सरून एप्रिल 1947 त आपल्या सांगात्यांच्या आदारन ताणंव कुंकळ्ळे आझाद गोमंतक दल फांटयाची स्थापना केली. उपरांत तांणी पुर्तुगेजांआड गोंय मुक्त जायमेरेन आपल्यो हिंसक हालचाली चालूच दवरल्यो. जुलय 1947त आपल्या कांय वेंचीक सांगात्यांच्या आदारान ताणें म्हापशेंचे भांडार (फाझेंद) लुटलें. तशेंच, डिसेंबर म्हयन्यांत विश्र्वनाथ आनी ताच्या सांगात्यांनी सरकारी पयसो घेवन वचपी वाहनाचेर घुरी घालून सगळो म्हालवज लुटलो. हाका लागून ताच्या कांय सांगात्यांक पुर्तुगेजांनी धरुन बंदखणीची ख्यास्त फर्मायली पूण विश्र्वनाथ भूंयगत रावून आपल्यो हालचाली करपाक लागलो. उपरांत ह्या गुन्यांवाक लागून मे 1949 त पुर्तुगेजांनी ताचे गैरहजेरींत ताचेर खटलो चलोवन ताका 28 वर्सां तडीपार आनी एक वर्स बंदखणीची ख्यास्त फर्मायली. 1951 ते 1954 ह्या काळांत बेळगांव, मुबंय, बांदा आनी आरोंद्याक राष्ट्रीय काँग्रेस गोंय संघटणा उबारपाक तो खूब वावुरलो. तशेंच, हे संघटणेवरवीं तो गोंयांत रा राश्ट्रवादी लिखाण धाडपाक लागलो. वझरें गांवांत आझाद गोमंतक दलाचो कॅम्प उबारून तो आपवावुरप्यांक गनिमी कावेबाजीचें शिक्षण दितालो. 29 जुलय 1954 दिसा पुणें आनी मुबंयच्या शंभर आपवावुरप्यांच्या आदारान नगर हवेलीचें राजपाटण सिल्वासाचेर घुरी घालून तें सुवादीन घेतलें. उपरांत धा दिसांनी सबंद नगर हवेलीचेर ताबो मेळयलो आनी 15 ऑगस्ट 1954 मेरेन तिचो कमांडो प्रशासक’ म्हणून वावुरलो. गोंयाक मुक्तताय मेळमेरेन ताणें आझाद गोमंतक दलाच्या वांगडयांनी संख्या 400 वयर वाडोवन पुर्तुगेजांआड गनिमी डावपेंच आनी हिंसक कृत्यां चालूच दवरिल्लीं. ताका लागून ताणें आनी ताच्या सांगात्यांनी खर ख्यास्तूय भोगली. सुटकेझुजांत ताणें केल्ल्या मोलादीक वावराक लागून दादरा आनी नगर हवेली सरकारान 1962 त ताचो भोवमान केलो. तशेंच, भारत सरकारनूय ताका ताम्रपत्र भेटोवन ताचो भोवमान केलो.

गोंय मुक्तताये उपरांत ताणें शिक्षण, कामगार, शेतकामती आनी शोफेरांचीं आंदोलनां घडोवन हाडून तांकां न्याय मेळोवन दिला.

स्वातंत्र्य झुजाऱ्यांचें पुनर्वसन जाग्यार घालपाच्या उद्देशान ताणें स्वातंत्र्य झुजाऱ्यांची संघटणा उबारपाक मेलाचें योगदान केलें. पणजेची नवजीवन सोसायटी आनी पर्वरीचें आझाद भवन ह्या स्वातंत्र्य झुजाऱ्यांसंबंदीत दोन संस्थांचो कारभार ताचे देखरेखीखाला आनी हेर स्वातंत्र्य झुजाऱ्यांच्या सहकार्यान ताणें वेवस्थीत सांबाळ्ळो. मराठी भाशेंत ताचीं दोन पुस्तकां उजवाडाक आसल्यांत.

-कों. वि. सं. मं.

## संदर्भ

वर्ग:देवनागरी पानां
सप्त सिधूं

thumbnail|Geography of the Rigveda; the extent of the Swat and Cemetery H cultures are indicated.**सप्त सिधूं** म्हळ्यार सात न्हंयो वा सात न्हंयांचो वाठार, ऋगवेदांत हो शब्द सात न्हंयो ह्या अर्थान आयला. ह्या सातय न्हंयो दर्याक मेळटा. आठव्या मंडलांतल्या चोविसाव्या सूक्तांत, सप्तसिंधू म्हळ्यार सात न्हंयांचो वाठार अशें सुचीत केलां.

कांय अभ्यासकांच्या मनात सप्तसिंधू प्रदेश म्हळ्यार पंजाब आनी वितस्ता (झेलम),असिक्नी (चिनाब), परूष्णी (रावी), विपीशा (बियास), शुतुद्री (सतलज), सिंधू आनी सरस्वती ह्या त्यो सात न्हंयो आसात. ह्या मुखेल न्हंयांक लागून त्या प्रदेशाक सप्त सिंधू हें नांव मेळ्ळां आसलें तरी, त्याच प्रदेशांत द्दषद्वती, तृष्टामा,रसा, श्वेती, कुभा, गोमती,क्रुमू, मेहत्नू ह्यो न्हंयो व्हांवताल्यो. अस्तंतेक खैबर घाट, उदेंतेक यमुना, उत्तरेक हिमाचल आनी दक्षिणेक राजस्थांनातलें वाळवंट अश्यो ह्या प्रदेशाच्यो शिमो आशिल्ल्यो.

सप्त सिंधू प्रदेश म्हळ्यार पंजाब हें मत सगळ्यांक मान्य ना. कांय अभ्यासकांच्या मतान पांच न्हंयांचो प्रदेश ह्या अर्थान हो शब्द आयला. ह्यो सगळ्यो न्हंयो दर्याक मेळनात. तेखातीर सप्त सिंधू व्याप्तीविशीं विद्वानांत मतभेद आसात.

मध्य आशियांत रशियन तुर्कस्तांनातल्या कांय वाठाराक सात न्हंयाचो प्रदेश म्हण्टात. पुर्विल्ल्या काळांत त्या प्रदेशांत भारतीय आर्यांचे पूर्वज रावतालो. कांय काळा उपरांत थंयसावन ते पंजाबांत आयलो आनी नवे वसाहती तांणीं सप्त सिंधू हेंच नांव दिलें आसूंये अशें कांय जाणांचें मत आसा.

श्री दास हाच्या मतान सप्त सिंधूचे उत्तरेक हिमालय आसून दक्षिणेक दर्या आशिल्लो. तो दर्या सुकून थंय राजस्थानाचें वाळवंट जालें. उदेंतेक हिमालयाच्या मुळांतूच एक दर्या आशिल्लो. तो सुकून थंय भूप्रदेश निर्माण जालो. त्या प्रदेशांत उत्तर प्रदेश , बिहार, आसाम हांचो आस्पाव जाता. अस्तंतेक सुलेमान पर्वत आशिल्लो. हाचेवयल्यान पंजाब आनी काश्मीर ह्या प्रदेशांचो सप्त सिंधूंत आस्पाव जातालो आसुये. फटल्या पन्नांस शेंकड्यांच्या काळांत भरतखंडाच्या भुगोलीक रचणुकेंत खूब बदल जाला हें भूगर्भशास्त्रज्ञांनी मान्य केलां. सप्त सिंधू प्रदेश पयलीं दर्यान रेवडिल्ल्यान थंयचे हवामान सप्तशीतोश्ण आसिल्लें पूण आतां थंय जमीन आनी वाळवंट जाल्ल्यान हवामानांतूय बदल जाल्यात.

गंगेच्या देगेवयलें मेरठ आनी कुमाऊँ, जम्मू काश्मीर, वायवय् शीमे वाठार आनी अफगाणिस्तानाचो उदेंत वाठार ह्या सगळ्यांचो सप्त सिंधूंत आस्पाव जातालो अशें भार्गव हांचे मत आसा. सप्ते, नारायण धर्म: (जल्म: २७ ऑगस्ट १९४१, म्हापसा- बारदेस). सुटकेझुजारी. ताणें प्राथमिक शिक्षण मराठींतल्यान घेतलें. तो 'नॅशनल काँग्रेस गोवा' हे संघटनेचो वांगडी आशिल्लो. २६ जानेवारी १९५५ ह्या दिसा म्हापसा हांगा ताणें सत्याग्रहांत वांटो घेतिल्लो, पोलिसांनी ताका धरलो, बंदखणींत दवरलो आनी २७ ऑगस्ट १९५९ ह्या दिसा सोडलो. भारत सरकारान ताम्रपत्र दिवन ताचो भोवमान केलो.

वर्ग:देवनागरी पानां
विट्वाटर्सरांड विश्वविद्यालय

thumbnail|Wits central block building.**विट्वाटर्सरांड विश्वविद्यालय, जोहानसबर्ग** (The University of the Witwatersrand, Johannesburg) ही दक्षिण आफ़्रिक़ांतली एक विश्वविद्यालय आस।

वर्ग:देवनागरी पानां
Dandiya Raas ani Garboh

Gorba gujrat, rajsthan ani malva vattharant prochlit axil'lem ek lokonrity. Gorba xobdachi vyutpot'ti oxi: poilinchea kallant nouratrachea disamni burak axil'le ghagrint okhondd ponntteo pettoun devikodden dourotale. Taka ‘dipogrbhoghott’ oxem mhonnttale. Hea ‘dipogrbh’ xobdantlea kaim vornnancho lop zaun ‘gorba’ ho opbhronx ruddh, zalo oso somoz asa.

Hea lokonriteachem mull ugomsthan gujrat. Krixnnachi natsun (bannasurachi choli) uxa hinnem svota parvotikoddlean xikil'lem lasyonrity souraxttrantlea gopink xikoilem oxi ek akheayika asa. Ajkal haka arvil'le nrityokolent suvat mell'lli tori tachem mull svorup lokonriteatmok zaun asa. Gujrati bhaxent hacho uchchar ‘gorbo’ oso kortat.

Gujratant choleo-bailo nouratrachea disamni ole matyechi, burak axil'li ek ghagor ghetat. Dhormik vidhi zatkoch chumbllichea adaran ti ghagor mathear ghetat. Magir vanttkullim ubim rautat. Ghagrik afddinasotona donuy hatamni talleo ani chuttkeo vazoit omba, kalika, randlomam hea devinchim stutigitam gaun vegvegolle nach kortat. Krixnnolila, rituvrnnonam va somajik vixoi hancher adaril'lea gitrochonancher gorba nach zatat. Ajkal talleam-chuttkeanchea zagear khonjiri, monjiri, ponntteancheo thalleo hea sadhnanchoi gorba nachant aspavo zala.

Gorba hem soubhagyoprotik oxem mantat. Axvin mhoineant nouratrachea disamni gorba nachacho dobazo zata. Bailancho gorba nouratrant 9 dis zata. Dadleancho gorba dosro zatkoch suru zata. Nouratrache ratim matyecheo don lhan-lhan ghagri ekar ek dourotat ani voile ghagricher ponntti dourun tatunt char vati pettoitat. Oxe toren ‘gorba’ sthapon zatkoch bailo tache bhomvtonni talleo vazoit fer dhorun nachtat. Godd avaz axil'li bail pod mhonntta ani nachant vantto gheupi her bailo tika eka surar ani talar sath ditat. Dorek rati komit komi panch tori podam gaunkuch zai oso nem' asa.

‘gorba’ ani ‘gorbi’ oxe gorbeache don prokar asat. Xakt-xoiv somazachea gitank gorba oxem mhonnttat. Him gitam ombaji, bohuchora, kali hea durgarupanchea stounachim astat. Gorbi ho xobd soglleant poilim 17 vea xenkddeant bhanndas hannem vaprolo. Norsi mehtachim podam gorbi hea sogrant ghetat. Gorbi ho prokar chodd korun voixnnovancho axil'lean tea gitamni radhakrixnnachem vornnon asta. Doyaram' hea kovin upatt gorbi-rochna kelea, mhunn taka gorbismratt oxem mhonnttat. Gorba ani gorbi hanchea gaupachea prokaramni legit bhed asa.

Gorba ho nrity-git prokar gujrat-souraxttrant khub lokpriy asa. Somazachea sogllea thoramni gorbachim vegvegollim podam asat. Gujratoche lokjinnechim soglli angam somajik, ragki, itihasik ani pourannik oxa vingodd vingodd vixeantosun ‘gorba’ vorvim progott zaleant.

## Polleiat
Dandiya_Raas

## Chitr Prodorxonn

## Sondorbh

वर्ग:Dhorm / Religion
वर्ग:Itihas / History
वर्ग:Khell
वर्ग:Romi panam
Anthony Mendes

O‍enttoni menddis moddganchea bodd'ddem vattharantolo.Tacho zolm' 28 ddisembor 1920 hea disa zalo.Tache xikop mumbyont sant terezha ixkolant zale.Lhanuch astona taka tiatrant nhespachi audd asli taka lagun vaddeantlea bhurgeank gheun to lhan lhan kareavolli concert kortalo.Xallent xiktana tachea xikxokan taka iglix concertto pez boi (page boy)chi parot dili ti tanne bhes re toren pall'lli.Oxe toren apli bhineachi kola to fuloupak laglo.[1]

1936 vorsa zuamv agostin fernandis aplea ‘kapri chakor’ hea tiatrant taka lhanxi parot dil'li. Ani oxe toren tanne taka aplea choxea tiatramni vattekar kel'lo.To ek boroupi,bosoupi,rochpi,gaupi ani namnecho vinodi nott.To ixkolant astonach tiatr boroupak survat kel'li tannem vott'tt 15 tiatr boroun macher haddle.Tacho poilo tiatr ‘panddu barber’ (pandu barber)gõyant proyog zalo.Tache kaim her tiatr mhollear ‘artimijh’, ‘gõykar,’ ‘pesamv va tensamv,’‘kunnbi irmamv,’ ‘dusreponni kazar,’tikhli sun,’ ‘vonecho zurament,’‘bekar zamvoi,’ ‘rodd ttu mhapsa,’‘girannacho put,’ adim.[2]

tachea godd avazak lagun to prekxokam modi khub gajil'lo.Tannem mhonnil'lim kantram aiz pasun lokanchea tonddar gollttat.Tachea mhonnpache pod'dotik lagun lok taka spring man mhonnttale.Ek fakiunt hasounno kolakar mhunn tachi namna zal'li.Tachea bhesak pollounuch prekxok hamspak lagtale.Ani taka lagun eka tiatristan taka ‘komiddiyona modlo ek huxar komeddiyon’ mhunn namv dil'lem.‘amche noxib’ filmant to khub porzoll'llo.Oxe toren aplea jivnachi 25 vorsam konknni machechi seva keli ani 21 march 1964 disa to somvsarant ontorolo.

## Polleiat

## Chitr Prodorxonn

## Sondorbh

वर्ग:Konknni
वर्ग:Goemkar – Famadh / Prosidh
वर्ग:Indie – che Prosidh vo Famadh Lok
वर्ग:Sonvsaracho Prosidh vo Famadh Lok
वर्ग:Tiatrist
वर्ग:Romi panam
Vaixakh Mhoino

Voixakh ho chandr vorsacho dusro mhoino. Hea mhoineache punvek va tichea fattifuddem vixakha nokxotr asta,mhonnun hea mhoineak voixakh hem namv mell'llam.Hea mhoineachem purvil'lem namv madhou axil'lem.Choitr ani voixakh he don vosont rituche mhoine mantat.Punn voixakh mhoineant gormi axil'lean hea mhoineantolim sogllim dhormik kaream,vrotam - voikleam gimak yogy oxinch sangleant.[1]

voixakh mhoineantolim dhormik kriteam oxim asat- hea mhoineantoleo toi,choturdos anni punou heo titi chodd povitr mantat.Toyek okxoi tritiya mhonnttat karonn tea disa kel'lem dan,houn him' kriteam okxoiy zatat.Hech tithik porxuramozointi-i asta.Choturdoxik norsimhozointi asta.Punvek danodhrm' kelear chodd punny melltta. Toxench voixakh xudhd soptomik gongechi puza korchi oxem-i sanglam.Karonn,he tithik zonhun gillil'li gonga aplea ujvea kanantlean bhair soddli.Oxttomik durgechi oprajita hea namvan puza korchi.Voixakh xudhd nomik bongalant sita nom' mhonnttat,karonn tea disa zonok razak zomin nangrotana sita mellil'li.Teach disa zomin dan dilear punny melltta oso bhavarth asa. Dosmik ady xonkrachareachi zointi asta.Voixakh punvek budhdozointi asta.[2]

voixakh mhoineant udkodan korchem, devak udkacho obhixek korcho,paitonnam,sotreo,ponkhe,tolom' vostram,chondon,udkachim patram,fulam,xitol peyam, drakxam,bokellim hanchem dan korchem,oxem skondpurannant sanglam.,purai mhoinobhor fantodder nhaupak zomna chozalear tirodos,choturdos ani punou[3]

hea tin nhamvchem.Toxem kel'lean papantlean mukti melltta. Hea mhoineant fantodder nhaup khub punnyoprod asa,tull,mokor ani mex hea raximni sury asta ten'na povitr nhomyamni nhalear mohapatokancho nax zata.Hea mhoineant fantodder nhalear oxrvomedhachem foll melltta.Hea mhoineant kallea anni dhovea tullxichea konnsamni bhogvontachi puza korpi monis narainnsvorup zata.Sokallimfuddem nhaun oxrvothachea mullank udok ghalun prodkxinna ghatlear pitor,devo ani sogllea zogachem torponn kel'leabhoxen zata.Ek jeunn jeulear,nokt mhollear ratichem ek jeunn jeulear va oyachit jeunn ghetlear sogllem' monoroth purnn zata.[4]

voixakh ho molmas aslear,tea mhoineant kamy kormosomapticho nixedh sangla.Tekhatir uprant chodon vomhoine nhauchem punn mhoineacho upas anni chandrainna sarkea vrotanchem' hea mhoineant udeapon korchem.

## Polleiat

## Chitr Prodorxonn

## Sondorbh

वर्ग:Konknni
वर्ग:Totvaxastr / Philosophy
वर्ग:Dhorm / Religion
वर्ग:Romi panam
शेनवार

सप्तकांतलो सातवो वार. ह्या दिसा सूर्य उदेता त्या वेळार शनीचो प्रभाव आसता, म्हणून पुराय दिसाक शेनवार हें नांव मेळ्ळां ह्या वाराचो अधिपती इंद्र आसून ब्रम्हा ही ताची देवता आसा.चवथ्या प्रहराचेर हाचो विशेश काल आसता. हो रातीदोशाचो वार आसा. ह्या वाराक तेल लावन न्हावंचें अशें सांगलां. हो वार संपत्तिप्रद मानतात.

शनी अनिश्ट आसता त्या वाराक मारुतीची उपासना करतात, शनिमाहात्म्य वाचतात. श्रावणांतल्या शेनवाराक संपत शेनवार अशें नांव आसा. त्या दिसा सूर्य उदेवंचे पयलीं अश्र्वत्थाची पुजा करची आनी एका मूज जाल्ल्या भुरग्याक न्हाणोवन जेवण वाडचें अशें सांगलां.

शेनवाराक भोंवडेर वचचें न्हय, नवें वस्त्र घालचें न्हय, मंगल कार्य करचें न्हय अशें सांगलां. शेनवारा भाजलेले चणे खावंचे न्हय. कोळसो, तेल, मीठ विकतें घेवंचें न्हय. शेनवारा नव्या घरांत रावपाक वचप असलीं स्थीर कामां करूं येतात. लोखण, तिखें, शिंशें, कथील ह्या धातूंचे वेव्हारूय ह्या दिसा केल्यार फळादीक जातात.

चैत्र कृष्ण त्रयोदशी शततारका नक्षत्र आनी शेनवार हांणी युक्त आसल्यार तो महावारुणी योग जाता. ह्या योगाचेर गंगेंत न्हावप खूब पुण्यकरी मानलां.

-कों.वि.सं.मं.

वर्ग:देवनागरी पानां
आऱ्. के. लक्ष्मण

(जल्म : 23 ऑक्टोबर 1924, म्हैसूर).

 एक नामनेचो भारतीय व्यंगचित्रकार. ताचें पुराय नांव राशिपुरम कृष्णस्वामी लक्ष्मण. ताचे पुर्वज राशिपुरम कृष्णस्वामी लक्ष्मण. ताचे पुर्वज राशिपुरम वा रासीपूर (जि. सेलम) म्हालांत रावताले. ताचे शिक्षण बी. ए. मेरेन जालें. कर्नाटकांतल्यान मुंबय वचून लक्ष्मणान फ्री प्रॅस जर्नल ह्या नेमाळ्यांत व्यंगचित्रकार म्हणून नेकरी केली. ताचेपयलीं तो बेंगळूरच्यान प्रसिदद जावपी कुरवंजी नेमाळ्यांत व्यंगचित्रां काडटालो. 1949 पसून तो टायम्स् ऑफ इंडियाचो मुखेल व्यंगचित्रकार म्हणून वावुरता. आपल्या पयल्या पानावयल्या राजकीय व्यंगचित्राभायर तो टायम्साच्या त्याच पानाचेर सदांच एक ल्हान व्यंगचित्र (पॉकेट कार्टून) काडटा. ‘यु सॅट ईट’ असो ह्या व्यंगचित्राचो माथाळो आसता. ह्या व्यंगचित्रांतल्यान वावुरपी मनशाक ‘कॉमन मॅन ईट’ अशें म्हणपाची प्रथा आसा. ह्या व्यंगचित्रांतली कॉमन मॅनाची बायल उलोवपी आसून कॉमन मॅन मात आपलें तोंड उगडिना.

लक्ष्मणाचीं राजकीय व्यंगचित्रां ओडलायणीं आसतात. तातूंत राश्ट्रीय आनी आंतरराश्ट्रीय घटनांचेर टिका आसता. व्यंगचित्रांवांगडाच विंडबनचित्र (कॅरिकेचर) काडपांतूय तो कूशळ आसा.

लक्ष्मण हो एक बरोवपी. डुडलस आनी सॉरी, नो रूम हीं ताचीं नामनेचीं पुस्तकां. ताणें कांय लघुकथा आनी प्रवासवर्णनांय बरयल्यांत. तांच्या व्यंगचित्रांचे आनी ल्हान चित्रांचे कांय संग्रहय प्रसिदद आसात. देखीक – यू सॅड इट (1961) आनी दी इलोकंट ब्रश (1989). मध्य प्रदेश : रॅण्डम स्कॅचीस (1986) हो ताणें केल्ल्या मध्य प्रदेशांतल्या वेगवेगळ्या थळांचो आनी सर्वसामान्य लोकांच्या रेखाटनांचो संग्रह. लंडनांत भरिल्ल्या आंतरराश्ट्रीय व्यंगचित्र प्रदर्शनांत (1958) वांटो घेवपी तो पयलो भारतीय व्यंगचित्रार आशिल्लो.

ताका जायते मानसन्मान फावो जाल्यात, ते अशे – पद्मभूषण (1971), मॅगसेसे पुरस्कार आनी नोपेक्स ट्रॉफी (1984), कर्नाटक राज्य पुरस्कार (1983), मराठवाडा डी. लिट्. (1979), दुर्गा रतन पुरस्कार (1974), बरे पत्रकारीतेचें बी. जी. हॉर्निमन पुरस्कार (1969).

-कों. वि. सं. मं.

## संदर्भ

वर्ग:देवनागरी पानां
श्री लक्ष्मी नारायण देवस्थान – कुंडय

श्री महालक्ष्मी ऊर्फ आदोसकान्न (अदोशाकरीण) हें दैवत मूळचें गोंय, जुवें वा तिसवाडींतल्या आदोशी वा आजोशी ह्या गांवचें ग्रामदैवत. त्या दैवताचे मूळ संस्थापक महाजन ते ग्रामसंस्थेचे जाणकर वांगडी वा गांवकार हे आशिल्ले. पुर्विल्ल्या काळांत साश्ट म्हालांतल्या कोलवें, आदोशी गांवांतल्या श्रीमहालक्ष्मी देवीच्या कांय कुळावी म्हाजनांनी गावड्यांच्या आदांराम हो आदोशी गांव वसयलो. थंय तांणी आपली ग्रामसंस्था स्थापन करून श्री महालक्ष्मी देवीची मूर्त स्थापना केली आनी तिका ते ग्रामदेवी मानपाक लागले. आदेशी हे ग्रामसंस्थेंत मूळचे तीन वांगडा आशिल्ले आनी तांतूत ब्राह्मण वर्गी वांगडी आशिल्लें. पूण उपरांत इ.स. सोळाव्या शतमानांत पुर्तुगेजांनी केल्ले बाटाबाटी वेळार आनी धर्मछळाक लागून त्या तीन वांगडांतले पयलो आनी तिसरो हे दोन वांगड किरिस्तांव बामणांचे म्हळ्यार बाटोवन किरिस्तांव जाल्ल्या ब्रांह्मणांचे जाले. दुसरो वांगड आदलेवरी हिंदूधर्माय ब्राह्मणांचोच उरलो.

इ. स. 1540 वर्सा पुर्तुगेजांनी जमीनदोस्त केल्ल्या तिसवाडींतल्या आदेशी गांवांतल्या देवालयांत म्हालकुमी म्हळ्यार श्री म्हालक्ष्मी, सप्तमाथ, रवळनाथ, नारायण, तसी भूमीदेवता, वनदेवता, ग्रामपुरूस आनी ईश्र्वर ह्या दैवतांच्या देवालयांचो आस्पाव आशिल्लो. बाटाबाटी उपरांत हे ग्रामसंस्थेच्या दुसऱ्या वांगडांचे हिंदुघर्मीय ब्राह्मण ‘भांडारी’ उपनांवाचे. तांणी आपलें दैवत कुंडय गांवांत उबारून हाडलें आनी थंय ताची स्थापना केली.

हें देवस्थान कुंडय गांवांत दासोळ वाडयार आसून तें ऊंच आसा. ताचे दोन वटेन श्री रवळनाथाचें ल्हानशें देवूळ आसा. हांगाच्या मुखेल देवीची श्रीमहालक्ष्मीची मूर्त पंचलवी आसून ती गाभाऱ्यांत मुखासनाचेर बशिल्ली आसा. श्री नारायणाची ल्हान मूर्त महालक्ष्मी लागसारूच आसा.

दर एका म्हायन्याच्या शुक्ल आनी कृष्ण पक्षाची अश्टम हो सदचो पर्वणीचो दीस आसून ते रातीं पालखी उत्सव जाता. ह्या देवालयांत जावपी हेर इशे आसात – चैत्र शुक्ल अश्टमीक वसंपतपुजा, पालखी , उत्सव, फळाहार; आषाढ शुक्ल अश्टमीक वसंतपुजा नामसंकीर्तन; श्रावण म्हयन्यांतल्या दर एका शुक्राराक जायांच्या फुलांची पुजा; भाद्रपद शुक्ल चतुर्दशीक श्री अनंतव्रतोत्सव; आश्र्विन शुक्ल पाडव्या सावन नमी मेरेन चंडीपाठ, पाडव्याक घटस्थापना, अश्टमी दिसा पालखी आनी नमीक जायांची पुजा, दसमी दिसा शिमोल्लंघन – दुसरो. सांजेच्या पांच वरांचेर श्रीची शिबिकारूढ स्वारी लव्याजम्यासयत शिमोलंघन करून उरांत देवळांत परत येता. आश्र्विन शुध्द पुनवेमेरेन काकड आरती, हरिजारग जाता. कार्तिक वद्य 10मी दिसा सकाळीं श्रीलक्ष्मी पालखेंत बसून स्थलभूंयेंतल्या पेडार येता. थंय तिची पुजा करून वनभोजन करतात. फाल्गून म्हयन्यांत हांगा होळिकापुजन आसता.

श्री लक्ष्मीनारायण दैवताचे म्हाजन भारव्दाज गोत्री गौड सारस्वत ब्राह्मण माध्य सांप्रदायी भांडीरी उपनांवाचे आसून तांची वसती चड करून कुंभारजुंवें, बांदोडें, कपिलेश्र्वरी, व्हडलें गोंय, पणजी, मडगांव, मुरगांव, आनी मुंबय आसा. मुंबयंत ह्या देवस्थानाचे ‘किनारे’ उपनांवाचें एक कौंडिण्य गोत्री म्हाजन घराणें मेळटा.

-कों. वि. सं. मं.

## संदर्भ

वर्ग:देवनागरी पानां
वऱ्हाडी बोली

मराठी भाशेची एक बोली. बुलढाण्याचो उदेंत वाठार, एलिचपूर, बैतूल सिवनी आनी बालाघाट ह्या वाठारांचो दक्षिण भाग तशेंच भंडारा, चांदा, वणी आनी वाशीम ह्या वाठारांत ही बोली चलता. हे बोलयेचे प्रांत, जात आनी धंदो हांचेवयल्यान कांय उपभेद जाल्ले आसात. घाटावयली वऱ्हाडी आनी घाटासकयली वऱ्हाडी अशे तिचे दोन भेद आसून नागपुरी, बालाघाटी, चांदा हे तिचे वाठारा प्रमाण उपभेद आसात. झारपी, घनगरी, कतिया, कुणबी, कुंभारी, महारी आनी गोवरी हे तिचे जातीवयल्यान पडिल्ले उपभेद आसात. केवठी आनी हळवी हे तिचे आनीक दोन भेद आसात.

	

वऱ्हाडी बोलीचें मूळ स्वरूप अशें :

१) दीर्घ स्वर - हातूंत दीर्घ स्वर आनी चड करून अंत्यदीर्घ स्वर ऱ्हस्व उच्चारतात.

देखीक : मी वा मि. माही वा माहि.
२) प्रमाण मराठी भाशेंत जंय ए हो अंत्य स्वर येता थंय वऱ्हाडी भाशेंत अ घालतात. देखीक : सांगितले हाच्या जाग्यार सांगितल, त्याने जाग्यार त्यान.

३) इ आनी व ह्या बदला वऱ्हाडी बोलिंत ए आनी य हे वर्ण येतात. देखीक : देल्ल, वेळ - येळ.

४) आद्य ए चो उच्चार वऱ्हाडींत ये असो करतात.

देखीक : एक - येळ.
५) अ आनी अवि ह्या दोगांयबदला ओ हो स्वर उच्चारतात.

देखीक : जवळ - जोळ, उडविला - उडोला.
६) अनुनासिकांचो उच्चार प्रमाण मराठीवरी अर्दो करीनासतना स्पश्ट करतात.

देखीक : तूं - तून्, देवाशीं - देवाशींन्.
७) भविश्यकाळी रुपांत न बदला ल येता.

देखीक : मी मारीन- मी मारील.
८) प्रमाण मराठींतसीं नपुंसक लिंगी एकवचनी आनी अनेक वचनी एँ कारान्त रूप वऱ्हाडींत जायतेफावट अकारान्त जाता. देखीक : पोरगें - पोरग, माणसें - माणस. ह्या नामांचें विशेशण मात नपुंसकलिंगी अनेक वचनांत उरनासतना पुंल्लिंगी अनेक वचनांत उरता. देखीक : चांगली माणसें - चांगले माणस.

९) मराठींतल्या चतुर्थीच्या ला प्रत्ययाबद्दल वऱ्हाडींत ले प्रत्यय येता. देखीक : बापाला - बापाले.

१०) अनेकवचनांच्या प्रत्ययाआदीं वऱ्हाडींत ही वा ई हो आगम येता. देखीक : बापांस - बापाईस, बापाहीस; माणसांना - माणसाइले.

११) 'काय' ह्या प्रश्र्नार्थक सर्वनामांचीं पंचमीचीं रुपां काव्हून, काहून, काम्हून अशीं जातात.

१२) व्दितीय पुरुष आनी तृतीय पुरुष हांचीं एक वचनी रुपां सारकींच जातात. देखीक : तू आहे, तू गेला.

१३) आज्ञार्थ व्दितीय पुरुषी एकवचनी रुपां यकारान्त जातात.

देखीक : जाय , खाय पाह्य.

## संदर्भ

## External links

* "Resources in and about the Varhadi-Nagpuri language"
* Varhadi at India9
* Varhadi Language in Penn Libraries

वर्ग:देवनागरी पानां
सिरिया

thumbnail|Syria - Location Map (2013) भूंयमध्य दर्याच्या उदेंत तोंकार आशिल्लो एक अरबी देश. क्षेत्रफळ 185, 180चौ. किमी. चडांत चड लांबाय 829 किमी. (उदेंत- अस्तंत);आनी रुंदाय- 748 किमी. (उत्तर- दक्षिण) सिरियाचे अस्तंतेक भूयमध्य दर्या आनी लेबानन देश, उत्तरेक तुर्कस्तान, उदेंतेक इराक जाल्यार दक्षिणेक- इझ्रायल आनी जॉर्डन हे देश आसात. 1993त सिरियाची लोकसंख्या 13,393,000 इतली आशिल्ली अशें अदमासान थारायल्लें. राश्ट्रीय भास अरबी जाल्यार, देशाचें अधिकृत चलन पौंड आसा. दामास्कस हें देशाचें राजपाटण. भूंयवर्णनः भूंयरचणूकेचे नदरेन देशाचे अस्तंत- उदेंत अशे तीन वांटे केल्ले आसात- 1) दर्यादेगेर 2) पर्वतीय भाग आनी 3) देगणां आनी सपाट मरड भाग.

## संदर्भ

वर्ग:देवनागरी पानां
दत्ताराम कृष्ण सुखटणकर

सुखटणकर, दत्ताराम कृष्णः (जल्मः 11 डिसेंबर 1924, माशेल- गोंय). नामनेचो कोंकणी साहित्यीक. ताचें मुळावें शिक्षण माशेलांत

आनी साहित्यीक. ताचें मुळावे शिक्षण माशेलांत आनी माध्यमिक शिक्षण फोंडेच्या आल्मेदा हायस्कुलांत जावन तो 1954त मॅट्रिक पास जालो. फुडलें शिकपाखातीर तो कोल्हापुरच्या राजाराम कॉलेजींत गेलो आनी उपरांत इश्कोल मॅदिकु सिर्जीस द गोवा (Escola Médico-Cirúrgica de Goa) ह्या गोंयचें वैजकी संस्थेतल्यान 1953 त वैजकी शास्त्राची पदवी घेतली. गोंयात पुर्तुगेज सत्तेआड वावर केल्ल्यान पुर्तुगेजांकडच्यान कांय तेंप ताका बंदखण भोगची पडली. उपरांत गोंय सोडू तो मुंबय गेलो.

वर्देच्या गांधी कुश्ठरोग निवारण केंद्रांत आनी मुंबयच्या एकवर्थ लॅप्रसी होम हातूंत काम करून उपरांत ताणें स्वताची वैजकी वेवसाय सुरू केलो.

सहज सोपी भाशा शैली आशिल्ले ताचो ललीत विनोदी निबंध जायत्या नेमाळ्यांनी उजवाडाक आयल्यात. अशा निबंधाच्या ' मान्नी पुनव ' ह्या कोंकणी संग्रहाक गोवा कला अकादमी आनी साहित्य अकादमी (1968) पुरस्कार मेळ्ळ्यात. महाराष्ट्रांत राबितो करून आशिल्ल्या अकादेमी पुरस्कार प्राप्त लेकखांखातीर महाराष्ट्र शासन ' महाराष्टर गौरव पुरस्कार ' दिले (1990). दत्ताराम सुखटणकार हाकाय हो गौरव पुरस्कार प्राप्त जालो.

ताणें भारतांत तसो भारताभायर प्रवास केलो. सद्याक तो मुंबय हांगा निवृत्त जीण जगतात.

## संदर्भ

वर्ग:देवनागरी पानां
Rinttho

**Rinttho**: (Moratthi rittha, ringin, pittha; Hindi rittha gujrati: orittha; Kon'nodd: ontoula, kugttemor; Somskrit: orixtt fenil Inglish: soapnut tree of south India; lettin: sepiddos ttraifoliyuttos; kull: sepinddes). Ek modhyom' akarachem panzhoddi zhadda. Tachi unchai sumar 18&nbsp;mi. Ani gher 1.5&nbsp;mi. Asta.

Sepinddos he tache prozatint vott'tt 15 zati asun tatuntleo bhartant sat zati mellttat. Hem zhadd mullchem dokxinn bhartantolem asun tacho prosar doreadegvoilea ani dongrache demvteuylea sokoilea bhagant viroll ranant dixtti poddtta. Ostont Bongal, Bihar, modhy Bihar, Modhy Prodex ani Ut'tor Prodexantlea kheddeamni tachi lagoudd kortat.

Tachi sal korddi, chokchokit asun tacher khorborit ani gollun poddpi khoullam asatat. Panam sumykt, eka fattofatt, somdoli ani 12-30 sem'mi lamb astat. Dor ek dol bhaleavori, ayatakritichem lambxa tonkachem asta. Hea zhaddak neman lhan, dhovim vdiligi va eklingi fulam ekttobor te ddisembor mhoineant yetat. Haka bio axil'lim follam yetat. Tim tornnim astona kemsall, 1.3 -2.00 sem'mi. Veasachim ani bhitrolo gor salikodden ekrup zaun ti sal ghott ani surkutil'li dista. Bio 2-3, kalleo, ghott ani chonneayedeo astat.

Rittheachi lagoudd bio va rompe laun kortat. He porsant sobayekhatirui laitat. Rittheant seponin hem drouy axil'lean tacho upeg xabba sarko kortat. Rexmi, lokri ani her toreche tolom' kopdde dhuvpakhatir techpori bhangor moteam hire ani kems nitoll korpakhatir rittheacho upeg kortat. Tachem lakudd zodd ani ghott asun tem gaddeo ani her vostu korpakhatir vaprotat. Tachea bianchem tel vokhdi ani ful puxttik asun vikhbad unni korpi, sontombhod, onkaro haddpi asun tachi pudd topkiriuri oddlear domo, unmad, ordoxixi hachemr gunnkari tharta.
 
## Sondorbh


वर्ग:Konknni
वर्ग:Ruk, Zhaddam , Fullam, Follam ani Bhaji
वर्ग:Romi panam
Francisco Xavier da Piedade Rebelo

(zolm': 1891 Moddgamv moronn: 1975).
Gõy, Domonn ani Diucho dhormik xikxonn Raxol seminarint purai kelem ani 1915 vorsa to padri zalo. 1963 vorsa Gõy, Domonn ani Diucho palvi dhormoguru mhonnun tachi nemnnuk zali. 1966 vorsa to arkidiosisacho dhormopodexok proxasok zalo. 1972 vorsa to nivrit't zalo.

## External links

*  GCatholic
*  Catholic Hierachy

वर्ग:Romi panam
Prayagraj

Ut'tor prodex rajeantolem povitr tirthosthan. Adlea kala saun povitr manil'lem kxetr, tirthoraz proyag mhollear hem olahabad. Dil'lichea udent- dokxinnek ut'tor relven dil'lichean 627 kimi. Ani modhyorelven mumboi saun 1360 kimi. Ontracher, gonga-yomuna nhoinchea songmacher, hem xar vosla. Loksonkhea 6,42,000 (1981).

Okboran hanga kil'lo bandlo ani hea xarak tea prantachem mukhel tthanne kelem. Ten'na saun prajagrajak hem namv poddlem. Valmiki ramainnasaun purannameren proyagache kitlexech ul'lekh mellttat. I. So. Tisrea xenkddeantolea, hangachea xilastombhacher , somratt oxokan kouxambichea razak dil'lo hukum' korantil'lo asa. Tache uprantchea lekhant panchvea xekddeantolea somratt somudroguptachea voibhvachem vornnon korantil'lem asa. Chini bhomvddekar fohian ani hyuentsong hamnni panchvea ani satvea xenkddeantolea aplea provasournnonant proyagacho ul'lekh kela. 1801 to hem xar brittixanchea xekatolla gelem. 1857 chea bonddant hangachea dexi fouzamni vantto ghetil'lo ani sumar so dis ho vatthar aplea tabeant douril'lo. Uprant brittixamni hem bondd moddun kaddlem.

Hangachea pornea xarantolim ghoram gochch asat. Toxench roste oxir asat. Punn varagonz chhaunni sarkea novea bhagachi ankhnni odyoyaut pod'dotin kelea. Raxttri-i rajmarg, relvemarg ani viman marganche prayagraj hem ek mhotvachem kendr. Hem xar ddak, tar, durdhvoni, hea somprk sadhnamni zoddil'lem asa. Hanga dhany, ums, kapus, oxa xetmalachi vhodd bazaropetth asa.Toxench sakor, komvchi, xabu, chamddem, vitto hanche karkhane, mudronnaloyam, prokaxon somstha, neayaloi, xaski-i karealoi, rugnnaloi adinchi kendram asat. Prayagrajochem videapitth, myur senttrol kolezantolo vigoneanovibhag, yuing khrixchon kolez, noini krixi somstha, gonganath zha somskrit sonxodhon mondir, proyag songit somiti, meyo memoriyol hol, olahabad songrohaloi, videapitth songrohaloi, rajy ani modhyourti gronthaloyam si. Vai chintamonni smarok gronthaloi ani bezhontt bharti bhoun oxo namnecheo somstha hea xarant asat. Te bhair bhardvaz axroma mukhar nehruchem anondobhoun, khuxrubagentleo mogol kobri, vostokulachea kouxambiche purvil'le ovxex oxeo itihasik vastuy olahabad xarant pollounk mellttat.

Hindi sahity ani somskritayechem mullpitth mantat. Toxench dhormik nodren hea xarak agllench mhotv ailam. Gonga yomuna ani sorsvoti hea tin nhomyacho trivenni songom' hanga dixtti poddtta.Hea trivenni songmacher dor vorsa maghmello bhorta ani dor bara bara vorsamni hanga kumbhmell bhorta. Trivennimadhou, somexvor, vasukixvor, bhordvajexvor xex, proyagovenni madhou, bhagirothi,sorsvoti, yomuna oxim zaitim tirthokxetram hea kxetrachea lagsar asat. Hanga axil'lea adlea kil'leachea tollghorant purvil'le okxoyouddache kandd ozun pollounk melltta. Hea zhaddachea tallyevelean mokxarthi nhoim uddi ghetale. Hem thambounk zohangiran hem zhadd toddun uddoilem oxem sangtat.

## Polleiat
Allahabad

वर्ग:Indie-cheo Prosidh/Famadh Xharam, Ganv ani Zage
वर्ग:Romi panam
Aligarh

**Aligarh** Ut'tor prodex rajeantlea oligoddh jilheachem mukhel tthannem. Loksonkhea 5,91,337 (1981). Ut'tor relvechea dil'li-kanpur margacher dil'li saun udent-dokxinnek 126 kimi.Ontracher hem xar asa. Grondd ttronk hea raxttri-i mohamargavelem hem mukhel sthanok. Hea xarachem mull namv ‘koil’ axil'lem. Chondrounxantlea koxakh namvachea kxotriy razan hem xar vosoil'lem. Hea xarachea koil namvavelean ek dontkotha asa ti oxiH hea vattharant kol namvacho rakes rautalo. To khub majil'lo. Dekhun taka bolaraman jito marlo, ani hea xarak ‘koil’ hem namv poddlem.

Baravea xenkddea merenchea itihasachi khobor mellna. Baravea xenkddeant musloman hea xaracher chal korun yeuchem adim hanga ddor rajputanchi sot'ta choltali. Tamnni hanga ek kil'lo bandil'lo. 11194 vorsa kutbud'din oibok hannem koilacher zoit zoddlem. Sollavea ani sotravea xenkddeant hea kil'leak ‘mohm'modogodd’ ani ‘sabitogodd’ oxim namvam poddil'lim.

Otthravea xenkddea meren hea kil'leacher muslomananchi sot'ta choltali. 1757 to hea kil'leacher zattamni zoit zoddlem ani hea kil'leak ‘ramgoddh’ oxem namv dilem. 1759 vorsa mojfokhanan zattank haroun ho kil'lo ghetlo ani taka oligoddh hem namv dilem. 1784 vorsa ho kil'lo xindeanchea sot'tekhala gelo ani 1803 vorsa xindeam koddsun brittixam kodden gelo.

1865 vorsa saun hanga nogropalika asa. Hanga sorkari kochereo, xalla, hospittol,gronthaloi, ghoddeallacho monoro, moxivi, dorge asat. Soiyod ohmod hannem kaddil'lea oligoddh muslim' videapitthan xikxonnkxetrant hea xarachem mhotv vaddlosam. Hanga kapsacheo ani tel gallpacheo girnni asat. Bhartant choddant chodd kulpam oligoddh xarant toyar kortat.

## Polleiat
Aligarh,_Uttar_Pradesh

वर्ग:Indie-cheo Prosidh/Famadh Xharam, Ganv ani Zage
वर्ग:Romi panam
Taj Mahal

Tajmohal somvsarik namna mellil'li,xohazohan razan bandil'li ek khobor.Hi vastu agra xaraposun tin moilancher yomuneche deger asa.I.So.1631 vorsache survek magel somratt xohazohan hachi begom' orzumondobanu va mumtazomohal hika moronn ailem..Tichem ek yadstik bandchem,oxem xah zohanan tharailem ani agrache dokxinnek raza zoisingache malkicho zago vikto gheun thoim mumtazachem dofon kelem ani tajmohalachi hi imarat bandli.He imarotichea bandkamak 22 vorsam kam' kortale.Tea kallant,tajmohal 6 kotti rupea khorch ailo,oxi mhaiti badxohanameantlean melltta.[1]

Yomunechea kantthar,udkachea provahak kattkonant 579,12 mittor dokxinn-ut'tor oso choukon 304.80 mittor ×304.80&nbsp;mi tajmohal anni tachea do ani zovab heo don ima vottentolo 137.16mittor ×choukonant provexodar,chouk,pasa. Sorbhomvotonnim tambddoya fatramni bandil'li unch vonnot asa.Fuddlea provexodarantlean bhitor votkoch choukam gelear,tajmohal mukhauyole vhoddle bagechem provexodar dixtti poddtta.Hea bandil'lea provexodarantole komanibhomvotonnim dhovea songmorouri okxoramni korantleat.Bagent modim dhamvtea udkacho provah dourola.Provexodarasaun mohalameren rosteachea donuy vottamni suruchim zhaddam ani pachvechar tonn asa..Udent-ostont modhyorexancher karonjim ani vhamvtea udkache patt asat.Ostonti vanttanchea tonkancher vonnttimotolim provexodaram asat. .

Bagche modim matso unch dhovea songmorouracho chouthro,tatunt tollem,samkar rund tambddoya fatrancho chouthro,tacher donuy vottamni don imarati ani tanchemodim eka unch dhovea songmorouri chouthreacher tajmohal kxetrofoll 95.40 mittor ×95.40 mittor ani 6.70 mittor itli asa tajmohalachi vastu 56.70 mittor ghonchoukon char dixanchea char mukhel vottamni 28 mittor unchayechim provexodaram ani konxamni ghumott axil'leo char sotreo asat..He vastubhitor modim fokt dorxonakhatir don kobri asat,punn mukhel kobri tollghorant asat.Tajmohalachea 17.67&nbsp;mi.Ani unchai 22.55&nbsp;mi.Mukhel prixtthobhagancher songmorour korantun bhitor rongit khodde ani korivo zalleo bosoileat.Heo zalleo oxe toren bosoileat,ki bhailo ujvadd sohzotayen bhitor yeta. He konnem' toyar kelo hachevixim borech vad asat.Tevixim jeronimu,veronevo,esttin,dobordo,ustad imfadi,ustad ohmod lahori ani her zaitea zannanchim namvam ghetat hachevelean ho nomuno dexi toxench videxi kolakaramni toyar kela oso tork kaddop zata.Hindu xilpoxastrachea sidhdantanchem palon korun hi nirmiti kelea.Modim ghumott,ghumttachea mullakodden komllacheo paklleo ani ani xikhracher trixull asa somvsarobhorchea poryottokankhatir,tajmohal ek khaxelem akrxonn zaun asa

## Polleiat
Taj_Mahal

वर्ग:Konknni
वर्ग:Indie-cheo Prosidh/Famadh Xharam, Ganv ani Zage
वर्ग:Romi panam
Uruguay

****, दक्षिण अमेरिकेंतलो देस आसा। ताची राजधानी मॉंटविडीयो नगर आसा।

## Polleiat

## Chitr Prodorxonn

## Sondorbh

वर्ग:Sonvsarachim Raxttram
वर्ग:दक्षिण अमेरिकेंतले देस
वर्ग:Romi panam
उदेंत यिद्दीश

हिचो विकास आश्केनिझिक ज्युच्या स्थलांतरा उपरांत मध्य युरोपांतल्यान उदेंत युरोपांत चड जावंक लागलो. चड करून ही भास रशिया आनी रुमानियेंतले ज्यू लोक उलयताले. यिद्दीश भाशेचो उगम आनी इतिहास हो ज्यू लोकांच्या धर्म, इतिहास आनी संस्कृताय हांचेवांगडा बांदिल्लो आसा. जर्मनींतल्या ऱ्हायनलँड वाठारांत, इकराव्या-बाराव्या शेंकडयांत ज्यू भाशेचो जल्म आसुंये. तशेंच सेमिटिक संस्कृतायेंतलीं उतरां आनी हिब्रू लिपी ह्या दोन मुखेल घटकांच्या आदाराचेर हे भाशेचो विकास जालो.

वर्ग:देवनागरी पानां
युआन-शृ-खाय्

**युआन-शृ-खाय्ः** (जल्मः १८५९ श्यांग छंग्, हूनान; मरणः ६ जून १९१६).

प्रजासत्ताक चीनाचो पयलो अध्यक्ष, मुत्सद्दी आनी लश्करी फुडारी. एका जमीनदारी कुटुंबांत ताचो जल्म जालो. शिकता आसतना अभ्यासापरस ताचें लक्ष हेर राटावळी करपाकडेन चड आसतालें. ताचे शिटूक आनी संघटक वृतीक लागून उणें शिक्षण आसून लेगीत ताची कोरियेचो गव्हर्नर म्हणून नेमणूक जाली. ताणें कोरियेवयल्या चीनाच्या सार्वभौमत्वाचो हक्क प्रस्थापीत केलो. १८८५ वर्सा सोल शाराचो आयुक्त म्हणून ताची नेमणूक केली. फुडें चीनी-जपानी झुजांत सगळ्या वटांनी हार जाता आसतना ताणें आपल्या फुडारपणखाल स्वतंत्र सैन्य तयार करून बॉक्सर बंडांत चीनाची अब्रू राखपाचो यत्न केलो (१९००). हाका लागून त्सस्यी महाराणयेचो ताचेवयलो विस्वास वाडलो आनी तिणें ताका जृली प्रांताचो गव्हर्नर नेमलो. उपरांत ताणें आपलें लश्करी बळगें वाडोवपाचो यत्न केलो. त्या प्रांतांतल्यो शिक्षण संस्था, उद्देगधंदे वाडोवपाक सुरवात केली. रोखडोच ताका उत्तर चीनाचो लश्करी फुडारी म्हणून नामना मेळ्ळी. ताणें चीनाच्या आधुनीकीकरणाक सुरवात केली आनी सगळ्या मळांचेर नेटान उदरगत जाली. १९०८ वर्सा मांचूची महारणी मरतकच मांचू गादयेच्या कारभाऱ्यांनी ताका धांवडायलो. तेन्ना दुस्मानांनी सगळ्या वटांनी उठाव करून चीनी क्रांतीन खर रूप घेतिल्लें. अशे तरेन मांचू साम्राज्य संकश्टांत आसतना क्रांतिकारक आनी साम्राज्यवादी ह्या दोगांकूय, देशाचे एकात्मतेखातीर आनी शांतीकायेखातीर युआनाची प्रजासत्ताक चीनाचो अध्यक्ष म्हणून नेमणूक जाली (१९११) आनी डॉ. सन-यत्-सेन हाणें आपल्या तात्पुरत्या अध्यक्षपदाचो राजिनामो दिलो. अध्यक्ष जातकच ताणें राजेशायेक तेंको दिलो आनी क्वोमिनतांग (ग्वोवमिन्दांग) पक्षाचेर बंदी घालून त्या पक्षांतल्या फुडाऱ्यांक ख्यास्ती फर्मायल्यो.

युआन-शृ-खायच्या ह्या धोरणाक तोंड दिवपाखातीर सन-यत्-सेन हाणें यत्न करपाक सुरवात केली. पूण नानाकिंगच्या झुजांत ताचेर हार पडून सन-यत्-सेनाक चीन सोडून जपानाक पळून वचचें पडलें.

युआन-शृ-खाय् हाणें पार्लमेंट रद्द करून हातासकयल्या अधिकाऱ्यांची गव्हर्नर म्हणून नेमणूक केली आनी एका शासकीय मंडळाचो स्थापणूक केली. १९१६ वर्साच्या नव्या वर्सा दिसा ताणें आपणाक चीनाचो बादशाह म्हणून घोशीत केलो. पूण हाका लागून ताचे राजवटीआड चडशा प्रांतांनी बंडां जालीं आनी परदेशी सत्तांनी लेगीत ताका दिल्लो तेंको काडून घेतलो.

वर्ग:देवनागरी पानां
युकारिस्ट

**युकारिस्ट** एक क्रिस्तांव धर्मीक संस्कार. Eucharistia ह्या ग्रीक उतरापसून ताची व्युत्पत्ती आसून ताचो अर्थ ‘उपकारस्तुती करून’ असो आसा. मरणापयलीं जेजून आपल्या शिश्यांवांगडा निमाणचें जेवण घेतलें. आपणें आपणायल्ल्या मरणाचो मार्ग आनी अर्थ समजावन सांगतना ताणें भाकरी आनी द्राक्षांरोस घेतलो आनी ‘उपकारस्तुती करून’ अशे उद्गार काडले. तुमचेभितर आनी आपलेभितर इश्र्वरकृपेचो ‘नवो करार’ अशें हें म्हजें रगत आसा. जितल्या फावटीं तुमी हें घेतले तितले फावटी आपली याद करात अशें सांगलें. ह्या प्रसंगाक युकरिस्ट विधिचें मुळावण मानतात.

कांय इगर्जींनी हो विधी दीसपट्टो करतात, कांयकडेन आयतरा जाल्यार कांय इगर्जींनी थरावीक वेळारूच हो विधी पाळटात. खाशेल्या प्रसंगाचेर, मरणावेळार वा क्रिस्तांव लोकांच्या कसल्याय मेळाव्या वेळार हो विधी करपाची चाल आसा. पवित्र प्रभुभोजना वतीन हो ‘युकरिस्ट’ विधी मनयतात.

जांणी बाप्तिझ्म घेतलां आनी जे मनांतल्यान तयारी दाखयतात तांचे बाबतींत जात, पिराय, दादलो-बायल तशेंच समाजीक वा अर्थीक परिस्थितीप्रमाण कसलोच भेदभाव करिनासतना प्रभुभजनांत आस्पावन घेतात.

‘म्हजो देह खरें खाद्य आनी म्हजें रगत खरें पेय’ ही योहानान बरयल्ली शुभवर्तमानांतल्या सव्या अध्यायांतली ५५वी ओवी. हाचो अर्थ चडशे क्रिस्तांव लोक म्हळ्यार रोमन कॅथलिक, इस्टर्न ऑर्थोडॉक्स आनी ल्यूथरन लेगीन असो करतात, की जेझू क्रिश्त ह्या संस्कारांत भाकरी आनी द्रांक्षारोसाच्या रुपांत खऱ्या अर्थान हाजीर आसता. धर्मगुरू जेझूच्या नांवान प्रभुभोजनाचीं उतरां उच्चारता तेन्ना क्रिश्त संस्काराच्या रुपांत हाजीर आसता. कॅथलिक इगर्जेत भाकरी क्रिश्ताचो प्रसाद म्हणून मुखेल वेदीम्हऱ्यांत सोबयल्ल्या ताटांत दवरतात. फकत अधिकत धर्मगुरूच पवित्र मीस मनोवंक शकतात. भक्त ह्या संस्कारांत वांटो घेवन भाकरी आनी द्राक्षांरोस क्रिस्ताचो प्रसाद म्हणून घेतात. केन्ना केन्नाय अशा वेळार फकत भाकरीच आसता.

भावार्थी लोकांभितर भावपण वाडोवपाचे नदरेन हो पवित्र संस्कार करतात. कॅलव्हरीवयल्या जेझुच्या आत्मसमर्पणाची ती याद. कॅलव्हरी दोंगुल्लेचेर क्रिश्ताक मरण आयिल्लें. धर्मगुरू कॅलव्हरीचेर जाल्लो यज्ञ नव्यान करीना; जेझू हो यज्ञ आपल्या लोकांखातीर उपलब्ध करून दिता.

ह्या युकरिस्टाक हेर नांवां आसात तीं अशीं-प्रभुभोजन, पवित्र मिस्सा वा मॅस, मित्तरे, धाडप. युकरिस्ट-उपासनेच्या अखेरच्या वाक्याचो ‘Ite missaest’ म्हळ्यार ‘चलात, तुमकां धाडटां’ हो भाग आसा. मंगल संस्कार, क्रिश्त शरीर संस्कार, पवित्र सहभागिता, सहभोजन, क्रिश्तप्रसाद, परमप्रसाद ह्या अर्थांनीय तो वापरतात.

वर्ग:देवनागरी पानां