open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
अभिजित(व्हीगा)

## अभिजित(व्हीगा):
भारतीय नखेत्रमाळेंतलें 28 वें नखेत्र. अस्तंती पद्दतींतले लीरा (सारंगी) तारका- चोम्यांतलें ‘व्हीगा’ म्हळ्यार ‘अल्फा लायरी’ हे सगळ्यांत तेजीश्ट नखेत्र (विषुवांश 18 ता.36 मि., क्रांती 38° 45, आनी प्रत 0.14) सबंद मळबांत तेजीश्टपणा खातीर हाचो चलथो क्रमांक आसा. क्रांतिवृत्ता पसून (eliptic) खुबूच पयस आशिल्ल्यान हें नखेत्र सत्तावीस नखेत्रांच्या वळेरेंत घालूंक ना आसूंये. लीरा चोम्यांत (quantum) इकरा नखेत्रां मानतात. मैत्रेयी संहिता (2.13.20), तैत्तिरीय ब्राह्मण (1.5.1), अथर्व संहिता (19.7) हातूंत अभिजीत नखेत्रांचो उल्लेख आयला. पूण तैत्तिरीय संहिता आनी काठक संहिता हातूंत ताचो उल्लेख ना. वृध्दगार्ग्य संहिता, खंड खाद्यक, लल्लाचो रत्नकोस, श्रीमतीची रत्नमाला, शाकल्यब्रह्मसिध्दांत आदी ग्रंथांनी अभिजित नखेत्रां मानल्यांत.अभिजीत नखेत्रांचें तेज सुर्याच्या 50 ते 100 पट आनी व्यास सुमार 2.5 पट इतलो आसा. तो सूर्या सावन सुमार 26 उजवाडवर्सा पयस आसा. तळावयलें तापमान 11,200° के. इतलें आसूं येता. ताच्या वर्णपटांत हायड्रोजन मेळटा. ताचो रंग निळसर धवो. हिंदू पंचांगांत अभिजीत नखेत्राक वेगळी सुवात नासली तरीकूय उत्तराषाढाचो निमणो चरण आनी श्रवणाचो सुर्वेचो 1/15 भाग मेळून हें नखेत्र तयार जाता.ह्या नखेत्रांतल्यान वचपाक सुर्याक फकत चार दीस लागतात. हें गमन सुमार जानेवारी 20 ते 24 ह्या काळांत जाता.मळबांत हें नखेत्र वळखुपाची कुरू म्हळ्यार श्रवण नखेत्राच्या तीन नखेत्रांची वळ उत्तरेवटेन वाडयली म्हणटकच जें एकदम ठळक नखेत्र लागता तें अभिजित. ऑगस्ट म्हयन्याच्या मध्याक हें नखेत्र रातीच्या 9 वरांचेर याम्योत्तर वृत्त (meridian circle) हुंपून वता. पृथ्वीच्या अक्षाच्या परांचन गतीक (precession) लागून आनीक 13,960 वर्सांनी अभिजित हें नखेत्र ध्रुव नखेत्र जातलें.

वर्ग:देवनागरी पानां
अबु, मन्सूर

## अबु, मन्सूरः (कार्यकाळः धावें शतमान)
एक पर्शियन वैजकीशास्त्रज्ञ. भारत, अरबस्तान, पर्शिया, ग्रीस, सिरिया, ह्या विंगड विंगड देशांतल्या वैजकी उपायांचो ताणें अभ्यास केलो. साद्या वखदांचेर ताणें शंभरां वयर लेख बरयले.
‘दि फाउंडेशन्स ऑफ दि टु प्रॉपर्टीज ऑफ रेमिडीज’ हें ताच्या गाजिल्ल्या वैजकी ग्रंथाचें इंग्लेज नांव जावन आसा. तातूंत 585 वखदांची नोंद आसा. हे पुस्तक मूळ पर्शियन भाशेंत आसून, ते भाशेंत वैजकीवेलें तें पयलेंच पुस्तक जावन आसा.

वर्ग:देवनागरी पानां
वर्ग:Prosidh, Famadh Monxeam
वर्ग:प्रसीध, फामाध मंश्यां
अभ्यंकर, अनंत गोविंद

## अभ्यंकर, अनंत गोविंदः (जल्मः 12 ऑगस्ट 1932, आंबोडें- सत्तरी)
गोंयचो सुटके झुजारी. ताणें प्राथमिक शिक्षण मराठींतल्यान घेतलें. सुटके चळवळी काळांत तो ‘नॅशनल काँग्रेस गोंय’ हे संघटनेचो वांगडी आशिल्लो. स्वातंत्र्या उपरांत तो ‘इंडियन नॅशनल
काँग्रेस’ ह्या संघटनेचो वांगडी जालो. सुटके चळवळीच्या काळांत ताणें जायतो वावर केला. तशेंच भौजन समाजाक शिक्षण मेळचें महूण तो खूब झटला. 26 जानेवारी 1955 दिसा सत्तरीच्या धावें
वाठारांत जाल्ल्या सत्याग्रहांत ताणें वांटो घेतिल्लो. देखून ताका आठ वर्सां बंदखणींत खर ख्यास्त भोगची पडली. त्या भायर दंडय भरचो पडलो.15 ऑगस्ट 1974 दिसा भारत सरकारान ताम्रपत्र दिवन ताचो भोवमान केलो. 18 जून 1985 दिसा गोंय सरकारान ताचो भोवमान केलो.

वर्ग:! गोयेकार - फामाध व प्रसिद
वर्ग:Goemkar – Famadh / Prosidh
वर्ग:Prosidh, Famadh Monxeam
वर्ग:देवनागरी पानां
वर्ग:गोंयकार फामाद मनीस/Goenkar famad monis
अमरकोश

## अमरकोशः
संस्कृत भाशेंतलो एक खूब पूर्विल्लो शब्दकोश. हाच्या कर्त्याचें नांव अमरसिंह. सव्या ते आठव्या शेंकड्यांत केन्नातरी तो जावन गेला आसूंये असें विद्वानांचें मत आसा. हो बौध्दमतानुयायी आशिल्लो अशें म्हणटात. हो शब्दकोश अनुष्टुभ छंदांत रचला आनी हातूंतले श्लोक (सुमार 1,5000) वेगवेगळ्या पदार्थांच्या वर्गां प्रमाण तीन कांडांत विभागल्यात. देखून,हाका केन्नाय ‘त्रिकांड’ वा ‘त्रिकांडी’ अशेंय म्हणटात. हातूंत त्या त्या कांडांत आयिल्ल्या वर्गांकडेन संबंददीत अशा शब्दांक समान अर्थाचे शब्द दिल्यात. ह्या कोशांत सुमार 10,000 शब्द आस्पावतात. पयल्या कांडांत स्वर्गवर्ग, व्योमवर्ग, दिग्वर्ग, कालवर्ग, धीवर्ग, शब्दादिवर्ग, नाट्यवर्ग, पातालभोगिवर्ग, नरकवर्ग आनी वारिवर्ग ह्या वर्गांचो आस्पाव आसून दुसऱ्यांत भूमिवर्ग, पुरवर्ग, शैलवर्ग, वनौषधिवर्ग, सिंहादिवर्ग, मनुष्यवर्ग, ब्रह्मवर्ग, क्षत्रियवर्ग, वैश्यवर्ग आनी शुद्रवर्ग हे वर्ग आसात. तिसऱ्या कांडांत विशेष्यनिघ्नवर्ग, संकीर्णवर्ग, नानार्थवर्ग अव्ययवर्ग आनी लिंगादिसंग्रहवर्ग हे वर्ग आसात.
अमरकोशाच्या आरंभाकूच ताची परिभाषा स्पश्ट केल्या. शब्दाच्या अर्थावांगडाच ताच्या लिंगाची माहितीय हातूंत मेळटा देखून हाका नामलिंगानुशासन अशेंय म्हणटात. ह्या कोशाचेर सुमार पन्नास टीका बरयल्यात. तातूंतली क्षीरस्वामीची ‘अमरकोशाद्घाटन’(सुमार अकतरावो शेंकडो), बृहस्पती रायमुकुटमणीची ‘अमरकोशपंजिका पदचंद्रिका’ (1431) आनी भानुजी दीक्षिताची ‘व्याख्यासुधा’ वा ‘रोमाश्रमी’ (सतरावो शेंकडो) ह्यो टीका चड नामना पावल्यात.

वर्ग:देवनागरी पानां
अमरावती (महाराष्ट्र)

**अमरावती** महाराष्ट्र राज्यांतल्या अमरावती जिल्ह्याचें मुखेल ठाणें. क्षेत्रफळ 36.34 चौ.किमी. लोकसंख्या 2,61,404 (1981). ह्या शारांत ताराखेडो, राजापेठ, गंभीरपूर आनी महाजनपूर ह्या वाठारांचो आस्पाव जाता. हांगाचें हवामान विशम आसून उबाळ्याच्या दिसांनी हांगाचें तापमान सुमार 40° से. मेरेन आसता. पावस 86.4 सेंमी पडटा.
आदल्या तेंपार ह्या शाराक अंबेच्या देवळा खातीर खूब म्हत्व आशिल्लें. अमरावतीच्या उदेंतेक कौंडण्यपूर नांवाचो एक गांव आसा. थंय अंबादेवीचें देवूळ आसा. ह्या देवळा लागसारच्या वाठाराक अंबिकापूर म्हण्टाले. त्या भागांत रुमडाचीं खूब झाडां आशिल्लीं. देखून ह्या वाठाराक उंबरमती हें नांव पडलें. ताचेंच फुडें उमरावती-अमरावती अशें रुपांतर जालें म्हूण सांगतात. विदर्भ देशाची राजकन्या रुक्मिणी हांगाच्या अंबा देवीच्या दर्शनाक आयिल्ले कडेन श्रीकृष्णान तिचें हरण केलें अशी आख्यायिका आसा.
ह्या शाराविशीं मदल्या काळांतली कांय खबर मेळना. अठराव्या शेंकड्यांत नागपूर वाठारांतलो श्रीमंत रघुजी भोसले हाचे राजवटींत ह्या शाराक परतें म्हत्व आयलें.पेंढाऱ्यांपसून थळाव्या लोकांची राखण करपा खातीर निजामान 1804 वर्सा हांगा दुरीग बांदलें. हें दुरीग 7.6 मी. उंचायेचें आसा. पोरनें अमरावती शार ह्या दुर्गाभितर आसा आनी नव्या अमरावतीचो विस्तार दुर्गा भायर आसा.
ह्या शारांत तेल गाळप, तोरची दाळ तयार करप, कुकूम(पिंजर), कापसाचे गठ्ठे बांदप, शिमिटाचे ह्यूम पायप, प्लास्टिकाचे स्विच आनी हेर वस्तू तयार करपाचे उद्येगधंदे हांगा चलतात. राज्यपरिवहन मंजळाची एक व्हड कर्मशाळा हांगा आसा. माध्यमिक शाळा, आयुर्वेद, मानव्य आनी विज्ञान महाविद्यालयां, आंतरराष्ट्रीय नामना फाव जाल्लें हनुमान व्यायाम प्रसारक मंडळ, हेर शारिरीक शिक्षण विद्यालयां, कलानिकेतन, गांवगिरी शिक्षण प्रयोग संस्था आनी हेर जायत्यो शिक्षणीक संस्था हांगा आसात. ते भायर श्री शिवाजीराव पटवर्धन हाणंे थापणूक केल्ली एक व्हड कुष्ठनिवारण संस्था ह्या शारांत आसा.
मुंबय ते कलकत्ता ह्या महामार्गार हें शार आसा. अमरावती तालुक्यांतल्या सगळ्या लागसारच्या जिल्ह्यांतल्या मुखेल वाठारां कडेन हे शार रस्त्यान जोडलां. मुंबय-नागपूर रेल्वेमार्गावेल्या बडनेरा ह्या स्थानकाक तें रेल्वेन जोडलां.ह्या शारांत अंबादेवी आनी बालाजी हांचीं नामनेची पूर्विल्लीं देवळां आसात. अंबेच्या देवळाचे दक्षिणेक व्हाळाचे पलतडीं एकविरा देवीचें देवूळ आसा. तशेंच जायत्यो मशिदी, जैन मंदिरा आनी नक्षीकाम केल्ली राजा विशनचंदाची हवेली पळोवपा सारकी आसा.

वर्ग:देवनागरी पानां
अमरावती- 1

## अमरावती- 1
पौराणीक साहित्यांत उल्लेखिल्ली स्वर्गांतली इंद्राची राजधानी. हे राजघानीचें नगर जंबू जुव्यांचेर, मेरु पर्वताच्या उदेंत वाठारांत मान तळ्याच्या देगेर वसलां.पौराणीक साहित्यांत ह्या नगराक ‘देवधानी’ , ‘वस्वौकसारा’ आनी ‘माहेंद्री’ अशीं तरेकवार नांवां मेळटात. भव्यता आनी सोबीतकाये खातीर ह्या नगराची नामना आसा. पुराणांत ह्या नगराविशीं अशें वर्णन आसा. ‘ह्या अमरावतींत सुधमी नांवाची देवसभा आसून नंदनवन नांवाचें उद्यान आसा. ह्या नगरांत अमृताचो सांठो आसा. कांय काळ ह्या नगराचेर बलि दैत्यान जात मेळयल्लें.थंय गंधर्व अप्सरा हांचो राबितो आसा आनी त्यो इंद्राची आनी हेर पुण्यवंताची सेवा करतात. हांगा पुण्यवंताक सगळे तरेंचें सूख भोगूंक मेळटा.

वर्ग:देवनागरी पानां
अमीबा

[300px|right|thumb|''[Chaos carolinense*]]
== अमीबाः (वर्गः ऱ्हायझोपोडो, संघः प्रोटोझोआ.) ==
अमिबाच्या शरिरकची रचणूक सादी आसून तिचो आकार थाराविक आसना. तो एक सारको बदलत आसता. ताचें शरीर एकाच पेशींचें वा कोशिकेचें घडिल्लें आसून पातळ आनी लवचिक जीवद्रव्य कल्लांत(plasmalemma) धांपिल्लें आसता. ह्या कल्ल्या भितर जीवद्रव्य (protoplasm) आसता. ताच्या भायर आशिल्ल्या नितळ थराक बहिर्द्रव्य (ectoplasm) आनी उरिल्ल्या पातळ पूण कणांनी भरिल्ल्या भागाक अंतद्रर्व्य (endoplasm) म्हणटात. अंतद्रर्व्यांत आशिल्लें वाटकुळें केंद्र शरिरांतल्या चलनवलनाचेर नियंत्रण दवरता. ह्याच भागांत एक वा चड ल्हान-व्हड जावपी बुराक (compression lacuna) आसतात. शरीरा भितल्लो दाब नियंत्रीत करप आनी द्रव्यरूप पदार्थ कांय प्रमाणांत शरिराच्या भायर उडोवप हीं तांचीं मुखेल कार्यां.
खार आनी गोड उदक, दमट जमीन अशा वातावरणांत अमीबाची वस्ती आसता. अमीबा वंशाच्यो जायत्यो जाती आसात. कांय जाती मनशाच्या सर्वसादारण नदरेक दिश्टी पडनातय. कांय जाती साद्या दोळ्यांक दिसतात. ‘अमीबा प्रोटिअस’ ही जात चडशी सगळे कडेन दिसता.
अमीबा एका थाराविक आकारयेदो जातकच ताचे दोन कुडके जावन तांची प्रजनन क्रिया सुरू जाता. ह्या शरिरांत दोन कुडके जावन ताचे दोन वेगळे प्राणी जातात.
बारीक सूक्ष्मजंतू, डायाटम आनी जैव पदार्थांचे कण ही अमिबाची खावड जावन आसा. आपल्या शरिरांतल्यान भायर सरिल्ल्या बोटावरी फागुरांनी (Process Pseudopodium) आपली खावड ओडून ती आपल्या जीवद्रव्यांत घेता. खावडीच्या भोंवतणी उदकाचो ल्हानसो थर आसता. हाका अन्न-रिक्तिका फुटून मल वा घाण भायर उडयता. फागूराचो उपेग चलपा खातीरय जाता. अमीबा ज्या उदकांत रावता, तातूंत विरगळिल्लो ऑक्सिजन, विसरणान (diffusion) जीवद्रव्य कल्लांतल्यान शरिरांत वता आनी तातूंत उत्पन्न जावपी कार्बन डाय-ऑक्साइट भायर पडटा. चयापचयाक लागून (शरीरांत सतत जावपी भौतिक आनी रसायनीक घडणुकांक लागून) उत्पन्न जावपी यूरियावरी निरुपयोगी पदार्थ जीवद्रव्यकलांतल्यान भायर वतात.
=== रोगः ===
अमिबाच्यो जायत्यो जाती विंगड विंगड प्राण्याच्या अन्नमार्गांत परजीवी आसतात. तातूंतल्यो कांय रोगाचो प्रसार करतात. एंटामीबा हिस्टॉलिटिक ह्या प्रजीवाच्या (protozoa) संपर्कान व्हडल्या आंतकड्यांच्या आनी भितरल्या इंद्रियांच्या शोथाक(दाहयुक्त सुजीक) ‘अमिबाजन्य विकार’ म्हणटात.
=== चिकित्साः ===
एमेटीन, डाय-ओयोडोक्विन, सोमल क्लोरोक्विन हीं वखदां अमिबाच्या रोगाचेर गुणकारी आसतात. प्रतिजैव वखदांमदीं ‘टेरामायसीन’ म्हत्वाचें आसता.
अमिबाच्यो श्वसन आनी उत्सर्जन क्रिया सगळ्या पृष्ठावेल्यान (sheet plane) जातात, कठीण परिस्थितींत एका पदार्थाच्या स्त्रवणान आपल्या शरिरा भोंवतणी संरक्षक पुटी निर्माण करून अनुकूल परिस्थितींत अमीबा तातूंतल्यान भायर सरता.

== चित्र प्रदर्शन ==
[[फायल:Ammonia tepida.jpg|thumb|[[Foraminifera]] have reticulose (net-like) pseudopods]]
[[फायल:Phagocytosis -- amoeba.jpg|thumb|right|Amoeba phagocytosis|320px]]
[[फायल:Neutrophil with anthrax copy.jpg|thumb|left|Neutrophil (white blood cell) engulfing anthrax bacteria]]
[[फायल:Der Kleine Proteus from Roesel.jpg|thumb|250x250px|The first illustration of an amoeboid, from Roesel von Rosenhof's *Insecten-Belustigung'' (1755).]]

वर्ग:देवनागरी पानां
अभिषेकी, अनंत सखाराम

## अभिषेकी, अनंत सखारामः (जल्मः 3 जुलै 1935, सावयवेरें-फोंडें)
गोंयचो सुटके झुजारी. आयुर्वेदीक वखदांचो ताका अभ्यास आसा. तशेंच मराठी भाशेचेंय ताका गिन्यान आसा.1947 तग 1954 मेरेन ताणें सुटके झुजाचो जायतो वावर केला. सालाझाराक तेंको दिवपी गोंयकार कुश्तोदियु फेर्नांदीश हाका मारपाच्या आरोपा खाला ताका बंदखणींत घाल्लो. प्रादेशीक लश्करी दंडाधिकाऱ्यां मुखार (Terroitorial Millitary Tribunal) चवकशे उपरांत ताका एक वर्साची बंदखणीची ख्यास्त फर्मायली. ते भायर ददिसाक पंदरा इस्कूद ह्या प्रमाण एक वर्स भर दंड भरचो पडलो. 1973 वर्सा भारत सरकारान ताम्रपत्र दिवून सुटके झुजांतल्या ताच्या वावराचो भोवमान केला.

वर्ग:! गोयेकार - फामाध व प्रसिद
वर्ग:Goemkar – Famadh / Prosidh
वर्ग:Prosidh, Famadh Monxeam
वर्ग:देवनागरी पानां
वर्ग:गोंयकार फामाद मनीस/Goenkar famad monis
अमीर खुसरौ

**अमीर खुसरौ** हो फार्सी भाशेंतलो नामनेचो भारतीय कवी, विद्वान आनी संगीतकार. ताचें पुराय नांव अबुल-हसन यमीननुद्दीन अमीर खुसरौ देहलवी.

## जल्म आनी भुरगेपण
ताचो जल्म एटा जिल्ह्यांतल्या (उत्तर प्रदेश) पटियाली गांवांत जालो. ताचो बापूय अमीर सैफुद्दीन महमूद हो तुर्कस्तानांतलो सरदार आशिल्लो. तो अल्तमशचे मुस्तींत भारतांत येवन स्थायिक जालो. ताची आवय भारतीय आशिल्ली. तो धा वर्साचो आसतनाच ताचो बापूय भायर पडलो. ताच्या आज्यान (आवयचो बापूय) आनी आवयन ताका वाडयलो. ल्हान आसतनाच तो निजामुद्दीन औलिया ह्या सत्पुरुशाचो अनुयायी जालो.
ताचेविशीं खुसरौक खूब आदर आनी मोग आशिल्लो.

ताणें ल्हान आसतनाच कविता बरोवंक सुरवात केली तशेंच फार्सी, अरबी, तुर्की आनी हिंदी ह्या भाशांचो अभ्यास केलो. दिल्लीच्या राजदरबारांत राजकवी म्हूण ताणें खूब वर्सां काम केलें. कैकुबाद ह्या सुलतानान ताका ‘मलिक-उश-शुअरा’ म्हळ्यार ‘कविसम्राट’ अशी पदवी दिली.इगाणांतले फार्सी विद्वान ताचो ‘तूती-ए-हिंद’ (भारताचो पोपट) म्हूण गौरव करताले. ताची काव्य निर्मणी खूब ऊंच पांवड्याची जावन आसा. तो फार्सी भाशेंतलो नामनेचो कवी आशिल्लोच ते भायर भाशाशास्त्रज्ञ, संगीतकार, गूढवादी आनी अश्टतासांचो विद्वान असी ताणें कीर्त मेळयली.

हिंदूस्तानी संगीताच्या मळार ताणें मोलादीक वावर केलो आनी तें चड समृध्द केलें. कांय नवे राग आनी मिश्र राग तयार करून ते लोकांमदीं पावयलें. देखीक- यमन, कल्याण, काफी, बहर, झीलफ, सांजगिरी, मजीर, फरगन, सरमदी आदी. सतार हें वाद्य लोकांमदीं पावोवपाचें श्रेय ताकाच वता. कवाली पद्दतीची गायकी खुरसैन पयलीं सोदून काडली अशें म्हणटात. पखवाजापसून तबलें आनी डग्गो अशे दोन भाग करून ताचें एक नवें वाद्य ताणें तयार केलें आनी प्रचारांत हाडलें. ताका संगीततज्ञांनी ‘नायक’ अशी भोवमानाची पदवी दिल्ली.

फार्सींतल्या नामनेच्या कवींमदीं ताची गणना जाता. ताच्या काव्यांत सखोल अनुभूती, कल्पनाशक्त आनी खास करून भारतीय उपमा आनी अलंकार हांचो आस्पाव आसा. ताणें गद्य काव्य लेगीत बरयलां. तातूंत ताची स्वतंत्र शैली दिसून येता. भारताविशीं ताका उपाट मोग आशिल्लो. ‘नुह सिपिहर’ ह्या ताच्या ग्रंथांत ताणें भारताचें गिन्यान आनी संस्कृताय हांचो भोवमानान उल्लेख केला.

## बरपावळ

ताची ग्रंथ निर्मणी अशीः पांच कवितां झेले (दीवान): 1.तुहफतुल-सिगर (1272) 2.वस्तुल हयात(1285) 3. गुर्रतुल-कमाल (1294) 4. बकीया-ए-नकीया (1316) आनी 5. निहायतुल-
कमाल (1324). पांच इतिहासीक खंडकाव्यां (तारीखी मस्नवियाँ) – 1. किरानुस-सअदेन (1289) 2. मिफताहुल-फुतूह (1291) 3. खिज्रर खाँ दवल रानी(1316) 4. नुह सिपिहर (1318) आनी 5. तुगसक नामा(1324). हीं खंडकाव्यां राजांचें आनी सुलतानाचें तुस्तेचेर आदारिल्लीं आसात.

इराणचो नामनेचो फार्सी कवी निजामी-ए-गंजवी (सुमार 1141-1203) हाणें ‘खम्सा’ म्हळ्यार पांच मस्नवियाँ बरयल्यात, ताचो आदर्श फुडें दवरून खुसरौन 1298 ते 301 ह्या काळांत पांच मस्नवियाँ बरयल्यो. 1.मतलअ उ’ल अनवार 2. शीरि खुसरौ 3. मजनूँ लैला 4. आईना-इ-सिकंदरी आनी 5. हश्त-बिहिश्त. तीन गद्य ग्रंथः 1. खजाइनु,ल फुतूह (अल्ला- उद्दीन खिलजीच्या काळचो इतिहास) 2. इअजाजे खुसरवी (स्फुट लेखांचो झेलो) 3. अफजलु’ ल फवाइद (निजामुद्दीन औलिया हाच्या वचनांचो आनी उपदेशामचो झेलो).

जवाहरे खुसरवी ह्या नांवाचो एक काव्यझेलो आसून तातूंत ताचे दोहे,गीत, पहेलियाँ (कूटकाव्य) आनी फार्सी-हिंदी भरसल्लीं कांय पदां हांचो आस्पाव आसा. ताणें हिंदी भाशेंतूय बरीच ग्रंथ रचणूक केल्या अशें म्हणटात. ‘खालिक बारी’ नांवाचो ताचो हिंदी गद्यग्रंथ नांवाजिल्लो आसा.

## पळेयात

Amir_Khusrow

वर्ग:देवनागरी पानां
वर्ग:प्रसीध, फामाध मंश्यां
अभिसारिका

## अभिसारिकाः
अष्टनायिकांमदली नामनेची नायिका. हिची व्याख्या अशी- ‘कान्तार्थिनी तु या याति सङ्केतं साS भिसारिका’ (अमरकोश). अर्थ- वेळकाळ थारावन जी बायल आपल्या मोग्याक मेळपाक वता ती
अभिसारिका. संस्कृत कवी भरत हाणें तिच्या सभावगुणां प्रमाण तिची व्याख्या अशी दिल्याः

उद्दाममन्मथमहाज्वरवेपमाना

रोमान्चकण्टकितगात्रलतां वहन्ती।

निःशङ्किनी व्रजति या प्रियसङ्गमाय

सा नायिका निगदिता त्वभिसारिकेती।।

अर्थ- सळसळपी मोगाच्या उज्यांत तापपी, जिचें आंग मोगाच्या वा कामाच्या इत्सेन भरलां आनी कसल्याच आडमेळ्यांक भिनासतना आपल्या मोग्याक मेळूंक भायर सरिल्ली नायिका म्हळ्यार अभिसारिका.
रसमंजरींत तिचो आनीक एक खाशेलो गूण सांगलाः ‘स्वयमभिसरति प्रियमभिसारयति वा या, स अभिसारिका’. अर्थ – आपल्या मोग्याच्या भेटेक वता वा मोग्याक आपल्या भेटेक आपयता ती अभिसारिका.
अभिसार म्हळ्यार दोन मोगी जीवांनी चोरून एकामेकांक मेळपाक वचप. स्वीया, सामान्या, मुग्धा, प्रौढा, उत्तमा, मध्यमा हे अभिसारिकांचे पोटभेद. अभिसारिकेचो मोगी परपुरूश आसूंकूच
जाय अशें ना. स्वताच्या घोवाक मेळपाक, घरच्या मनशाचो दोळो चुकोवन थारायिल्ल्या जाग्यार वचपी बायल अभिसारिकाच थारता. परकी अभिसारिकेक हाच्याकूय चड भंय आसता. आपली
शिंदळकी उक्ती जाल्यार आपली लज वतली हाची तिका भिरांत आसता. शुक्लपक्षाच्या राती कडेन चान्नें आसता, तेन्ना ती धवें वस्त्र न्हेसता. कृष्णपक्षांत काळें वा निळें वस्त्र न्हेसता.वेगवेगळीं वस्त्रां न्हेसपाचो तिचो हेत म्हळ्यार भोंवतणच्या सैमा कडेन एकरूप जावंचें आनी ताका लागून आपूण कोणाचेच नदरेक पडची न्हय असो आसता.
तिचे भेद अशेतरेन करतात- जी अभिसार करपाक कोणाकूच भिनासतना, कोणाचोच आदार घेनासतना भायर सरता ते अभिसारिकेक ‘उत्तम’ म्हळां. जी आपले वांगडा एकाद्रेचो सांगांत घेवन वता ती ‘मध्यमा’ आनी जी काळाचेर पातयेवन रावता, तिका ‘अधमा’ म्हळ्या.
अष्टनायिकांत अभिसारिका हीच रसिकांक चड आवडटा. अमरुशतकांतल्या तिच्या वर्णनाचो एक श्लोक असो-

उरसि निहितस्तारो हारः कृता जघने घने

कलकलवती कान्ची पादौ रणन्मणिनूपुरौ

प्रियमभिसरस्येवं मुग्धे त्वमाहतडिण्डिमा

यदि किमधिकत्रासोत्कम्पं दिशः समुदीक्षसे।।
अर्थः तुज्या हड्ड्यार फुलांची माळ सळसळटा. धश्टपुश्ट हातांचेर कांकणा किणकिणटात. पांयांत माणकां-मणी आवाज करतात. हे मुग्धे, अशे तरेन हीं वाद्यां वाजयत तूं अभिसाराक भायर सरल्या, जाल्यार कोणूय पळेत ह्या भयान हेवटेन तेवटेन कित्याक पळेता?

(शृंगारनायिका)

कों. वि. सं. मं.

वर्ग:देवनागरी पानां
अयोध्या (थायलंड)

## अयोध्या-2:
थायलंडांत 1350 ते 1650 मेरेन राजधानी आनी सांस्कृतीक केंद्र म्हूण नामना आशिल्लें शार. सयामी नांव ‘अयुधदिया’ आनी पूर्विल्ले नांव ‘द्वारमती’. आग्नेय आशियांतल्या वेगवेगळ्या प्रदेशां कडेन भारताचो सांस्कृतीक संपर्क इसवी सनाच्या सुर्वेक सुरू जालो. इ. स. चवथ्या शेंकड्यांत पूर्विल्ल्या इंडोचायनांत हिंदू राज्यां स्थापन जावन तांणी संस्कृत ही अधिकृत भाशा म्हूण आपणायली. द्वारमती ह्या नांवान पूर्विल्ल्या काळांत नामना आशिल्लो सद्याचो सयामाचो (थायलंड) प्रदेश पूर्विल्ल्या कम्भुज (ख्मेर) साम्राज्याचो एक भादग आशिल्लो.

वर्ग:देवनागरी पानां
वर्ग:Sonvsarachim Prosidh/Famadh Xharam, Ganv ani Zage
अय्यनार

## अय्यनारः
दक्षिण भारतांतलो, खास करून तमिळनाडू राज्यांतलो एक थळावो देव. त्या देवाक अय्यप्प अशेंय म्हूण पाचरतात. केरळांत ताका शास्ता म्हणटात. द्रविड आदिवासी ताका आपलो नियमाक वा नेम थारावपी मानतात. तमिळनाडूंतल्या दरेका गांवांत ह्या देवाक खाशेलो जागो आसता. पाण्ट्यांचेर वा ऊंच रूखाचे सांवळेंत ताच्या नांवान फातर बसयिल्लो आसता. कांय गांवानी चावडेर ताच्यो मूर्ती बसयिल्ल्यो आसतात. ह्या देवाक भुताखेतांचो मुखेली समजतात. तो मध्यानरातीक घोड्याचेर बसून आपल्या भूतगणां बरोबर भोंवपाक भायर सरता. ताच्या हातांत तरसाद आसता. ताची वाट जो आडायता, ताका जिवो मारता. दुयेंसांतल्यान बरे जावपा खातीर लोक ताका आंगवण करतात आनी चिकणमातयेचे हत्ती, घोडे, रेडे, सुणीं तयार करून देवाक ओंपतात. वयल्या प्रमाण आंगवण पावयतात. दुकळ पडटा तेन्ना ताची घोड्याचेर बसयिल्ली मूर्त तयार करतात आनी मिरवणूक काडटात. घरांघरांतल्यान शीत जमोवन देवाक निवेद्य करतात रातीच्या वेळार लोक ताच्या जाग्या म्हऱ्यामंत वचनात. हाचें स्वरुप, अधिकार आनी कार्य पळेल्यार महाराश्ट्रांतल्या खंडोबा आनी ब्रह्मभूत ह्या दैवतां लागीं ताचें लागींचें नातें
दिसता. केरळांत ताका वनदेव म्हणटात. ह्या वनदेवाची वा रानाच्या राजाची मुखेल सुवात साबरीमेलै (शबरीमैल) जावन आसा.

गोंयच्या सिध्द, पायक, बेताळ, देंवचार ह्या देवांच्या वर्णना कडेन आनी तांच्या पूजाविधीचे चालीरिती कडेन अय्यनाराचें खूब सारकेंपण दिसता. चड करून पायक देवाकडे ताचो लागींचो संबंद आसुंये.

पायकदेव रातचो घोड्यार बसून गांव राखता. ताच्या वांगडा रातचो भुतां-खेतांचो मेळ आसता. जर कोणूय ह्या मेळाच्या आड येत, ताका तो श्राप दिता अशी आख्यायिका चलता.जेन्ना गोरवांक कसल्याय वायट रोगाची लागण बादता वा गांवांत दुकळ पडटा, तेन्ना गांवचो लोक संकश्टांतल्यान सोडयल्यार मातयेचे घोडे करून देवाक घालता अशी आंगवण करतात. गूण पडटकच ही आंगवण पावयतात. वर्सांतल्यान एक फावट घरांघरांतल्यान भात जमोवन पुजारी गांवाक जेवण घालता. एक खासा उल्लेख करपा सारकी गजाल म्हळ्यार सिध्दापाकाच्यो देवळ्यो अय्यनारा भशेन उदकाच्या पाण्ट्यालागीं, वडाच्या रुखा पोंदा वा व्हड झाडाच्या मुळांत,दोंगुल्ल्यांच्या माथ्यार दिश्टी पडटात. गोंयच्या गांवगिऱ्या वाठारांनी सिध्द- पायकाच्यो बऱ्योच देवळ्यो दिश्टी पडटा.

वर्ग:देवनागरी पानां
अय्या, त्रिविक्रम दत्ताराम

## अय्या, त्रिविक्रम दत्तारामः (जल्मः 23 मार्च 1937, बेलवाडो- पैंगीण-काणकोण)
गोंयचो सुचके झुजारी.ताणें मराठींतल्यान माध्यमिक मेरेन शिक्षम घेतलां. नॅशनल काँग्रेस गोंय हें संघचनेचो तो वांगडी आशिल्लो. 26 जानेवारी 1955 ह्या दिसा गोविंद नारायण प्रभुदेसाय हाच्या फुडारपणाखाल ताणें सत्याग्रहांत वांटो घेतिल्लो. तेन्ना पोलिसांनी ताका धरलो. उपरांत प्रादेशीक लश्करी दंडाधिकाऱ्या मुखार ताची चवकशी जावन ताका चार वर्सां बंदखणीची खर ख्यास्त फर्मायली. तशेंच दर दिसा 30 इस्कूद ह्या प्रमाण दोन वर्सां दंड भरूंक लायलो वा दंडभरपाये बदला दोन वर्सां बंदखणीची ख्यास्त दिली. 31 डिसेंबर 1954 ह्या दिसा ताची बंदखणीतल्यान सुटका जाली. 1972 भारत सरकारान ताम्रपत्र दिवन सुटके झुजांतल्यान ताच्या वावराचो भोवमान केला.

वर्ग:! गोयेकार - फामाध व प्रसिद
वर्ग:Goemkar – Famadh / Prosidh
वर्ग:देवनागरी पानां
वर्ग:Prosidh, Famadh Monxeam
वर्ग:गोंयकार फामाद मनीस/Goenkar famad monis
वर्ग:सुटके झुजारी/suttke zuzari
अरविंद नारायण म्हांबरो

**अरविंद नारायण म्हांबरो**हांकां कोंकणी साहित्याच्या मळार अना म्हांबरो म्हण वळखतात।तांचो जल्म **४ ऑक्टोबर १९३८** वर्सा,गोंयच्या तिसवाडी म्हलांतल्या रायबंदर गांवांत जालो।ताचें शिकप गोंय,बेळगांव आनी मुंबय हांगासर जालें।तत्वज्ञान विशय घेवन ताणी एम ए ची पदवी जोडली।आर्काव्हायचें प्रशिक्षण लंडन आनी नवी दिल्ली हांगासर घेतलें।

वावर
१९६३ ते १९६५ ह्य काळात आकाशवाणी मुंबयचेर स्टाफ आर्टिस्ट म्हणून जाल्यार १९६५ ते १९६७ काळांत किर्ती कॉलेजांत व्याख्यात म्हण काम केलें।१९६७ ते १९७० काळांत फ्रिलान्सिंग केलं।१९८७ ते १९८७ ह्या काळांत टाटा कन्सल्टन्सी सार्विसिस हातूंत वेगवेगळ्या हुद्यांचेर काम केलें।१९८७ ते १९९० ह्या काळांत जे आर डी टाटाच्या चरित्राचेर संशोधक म्हण वावर केलो।थंय सावन निवृत जातकूच जे आर डी टाटांच्या पत्रांचें संपादन केलें।अना म्हांबरो हाणी बालसाहित्य,ललित लेख,कथा,नाटक आदि साहित्याचे विविध प्रकार केळयल्यात।घुमचे कटर घुम हें तांगेलें बालसाहित्याचें जाल्यार गोंयची अस्मिताय हें ललित लेखांचे पुस्तक उजवाडाक आयलां।गजालीचें नाटक हें अणकारीत नाटकाचें पुस्तक प्रकाशित जालां।तांगेल्या पणजी आतां म्हातरी जाल्या ह्या कथासंग्रहाक १९८७ वर्साचो केंद्रीय साहित्य अकादेमीचो पुरस्कार लाबला।

कोंबो गेलो तारवार हें पुस्तक तांगेल्या आयजवेर पुस्तक रुपान उजवाडाक येवंक नाशिल्ल्या वेंचीक ललित लेखांचें संकलन आसा।

## '''संदर्भ'''

वर्ग:! गोयेकार - फामाध व प्रसिद
वर्ग:Goemkar – Famadh / Prosidh
वर्ग:Prosidh, Famadh Monxeam
वर्ग:देवनागरी पानां
वर्ग:गोंयकार फामाद मनीस/Goenkar famad monis
वर्ग:कोंकणी लेखक
अरविंद भाटीकार

'अरविंद भाटीकार' हांचो जल्म '८-१२-१९३८' ह्या दिसा मडगांव शारांत जालो. गोंय पुर्तुगेजाच्या शेकातळा आसतना तांचें मुळावें शिकप मराठींतल्यान जालें. मडगांवां भाटीकार कुटुंबान चलयिल्ली मॉडॅल इंग्लिश हायस्कुलांत एसएससी मेरेनचें फ्रँच हो विशय घेवन ताणें बिएची पदवी घेतली. उपरांत बॉम्बे युनिवर्सिटीच्या स्कूल ऑफ इकॉनॉमिक्स ह्या विभागांतल्यान एमए(अर्थशास्त्र)पदवी घेतली़़ मागीर शेतकी अर्थशास्त्र विशयाचेर पिएचडी करपा खातीर तांका शिश्यवृती मेळळी. ते उपरांत फुडले जिणेचो मार्ग बदलून १९६५ वर्सा तें आयएएस परिक्षेक बसलें. १९६६ वर्सा तांची भारतीय प्रशासन सेवेंत (आयएएस) नेमणूक जाली. 
-अरविंद भाटीकार,युगवेद प्रकाशन पणजी गोंय

## 'मुखेल वावर'
कोंकणी भास आनी गोंयकारांची वेगळी अस्मिताय सांबाळपा खातीर गोंयांत विलिनीकरणां आड चळवळ जालीं. '१९६१ ते १९६४' मेरेन भाटीकारान हे चळवळींत वांटो घेतलो.

भारतीय प्रशासन सेवेंतल्यान तीस वर्सांच्या काळांत तमिळनाडू सरकार, भारत सरकार आनी युनायटेड नेशन्साच्या प्रशासनांनी ताणें कारभार हाताळ्ळो़ॆ़. सेवेंत आसतना सरकारी कामां खातीर ४९ फावटीं भायल्या देशांनी आनी दोन फावटी संबंद जगाची भोंवडी करपाची संद ता़ंका मेळ्ळी। १९९६ डिसेंबरांत भारतीय प्रशासन सेवेंतल्यान निवृ्त्त जालें.

## 'हेर वावर'
कांय काळ वेवस्थापन मळाचेर कन्सल्टन्सी करुन आतां वेगळ्या वेगळ्या समाजीक चळवळींचें तें एक वांटो जाल्यात. वेगळया वेगळ्या विशयांचेर बरयिल्ले तांचे ३०० वयर लेख हेराल्ड आनी गोमन्तक टायम्स दिसाळयांनी आनी गोवन ऑब्जर्वर नेमाळ्यांत उजावाडाक आयल्यात.

## 'सद्याची स्थिती'
तें आनी तांची सायकोलॉजिकल कावन्सलर बायल स्नेहलता पणजेच्या करंजळें वाठारांत रावतात. तांचो कंप्युटर इंजिानियर चलो युगेश। सून वेदा आनी नाती नीना हीं अमेरिकेंत आसतात.

## 'संदर्भ'

वर्ग:! गोयेकार - फामाध व प्रसिद
वर्ग:Goemkar – Famadh / Prosidh
वर्ग:प्रसिध्द, फामाद मनश्यां/Prosidh, Famadh Monxeam
वर्ग:देवनागरी पानां
वर्ग:गोंयकार फामाद मनीस/Goenkar famad monis
दोना पोल

**दोना पोल**(डोना पाउला), हें भारताच्या गोंय राज्यांतले पणजे गोंयची राजधानी ताचो एक भाग।

दोना पोलचे आदले नांव ’ओड्डा वेळ’। हें गोंयचे एक मुख्य पर्यटन स्थळ।

हे जाग्याचें नांव दोना पोल एक पुर्तुगाली फ़िदाल्गो दोम अन्तोनियो दे सौटो मैयरची बायल आनी पुर्तुगाली गर्वनराची अमराल दे मिनेजसची धुव दोना पाउला अमराल ए सौटो मैयर चे वयर पडलां। दोना पाउलाचे पयलींचे घर सांत तोम अंन्त आसले। वार्डिक(कााजार) जाल्या उपरांत ते हांगा आयिले।

दोना पाउलाचे मराण २१ दिसाम्बर १६८२न्त झाले अनि तिजे बरियल राज भावन्चे चेपलन्त झाले।

दोना पाउलान्चे दोन पुतळे मि अनि मिसेस रोबेर्ट क्नोक्सन्चे पुर्व प्रायाणाचे सम्मानांत य्रर्सा फ़ोन लेइस्तनेरान बान्दिले। सुम्मार लोकान हे लेकला कि दोना पालचे नाव एक प्रेमी जोडीचे वैर पळ्ळा, जाल्यार हें सत्य न्हंय।

## भायार्ची कडी
*पोल.html दोना पोल बीच

वर्ग:गोयेचीं शहारां, गांव आनी जागे
वर्ग:देवनागरी पानां
वर्ग:उत्तर गोंय /ut'tor Goem
वर्ग:तिसवाडी तालुका / Tiswadi Taluka
धर आसत थय गीद-ऊय एकठवताय वपार

## धर आसत थय गीद-ऊय एकठवताय वपार
Dhor asot thoi Gid-ui ektthovtai Vopar - The Vultures and the Carcass ( Parable )

## वपारिंचो हेतू

तेदनां शिसांनीं लागीं सरुन ताका विचारलें: *"वपारींनीं तांचे कडे कित्याक उलयताय?"* ताणें परतीपाळ केलो: *"कित्याक सर्गींच्या राज्याचे गूट वळखूंचें देणें तुमकां दिल्लें आसा; तांकां हेरांक ना. आसा तांकां देव आनींक-उय दितलो आनी तांचें माप भरन अत्तलें; पूण ना तांकां, आसा तें पोरयान तांचे कडलें देव काडून घेतलो. देखून हांव वपारींनीं तांचे कडे उलयतां, कित्याक पळेवन-उय तांकां दिसना, आनी आयकुन-उय तांकां आयकना आनी समजयी ना."*

इजायासान अशें आदींच सांगललें तें तांचे सवें पाळोन येता:

*"आयकुन-आयकून तुमकां काय, समजचें ना; पळेवन-पळेवन तुमकां काय दिसचें ना. कित्याक ह्या लकाचें काळीज जोड-निबर जालां, तांचे कान भेरे जाल्यात, तांचे दोळे धांपलले आसात; ना तर दोळयांनीं तांकां दिसूंक लागतलें, कानांनीं तांकां सारकें आयकुंक मेळतलें, मनान तांकां समजतलें, आनी, तीं परतून येवन, हांव तांकां बरीं करीन ."*

## धर आसत थय गीद-ऊय एकठवताय वपार

पवित्र पुसतक ː लुकास १७:३७  (मातेव २४:२८)

३७ तãणीं जेजू लागीं विचारलें: सायबा, खोंी? आनी ताणें तांकां सांगलें: मडें आसत थोंी गीद-ऊय एकठवतले.

“वपारिंनीं उलयतलं, संवसार रचलल्याक गुपीत आसललेो वसतू उक्तेो कर्तलं”, हें प्रवादियाचें उतर अशें खरें जालें.  (मातेव १३:३५)

## पळेइयात न्याळ

The Vultures and the Carcass, Commentary & Meditation 

## भायळो आधार आनी गुंतन्नी

* वपाऱ्यो
* जेजूच्यो वपाऱ्यो
* Another list, slightly different and only of the synoptic Gospels
* Catholic Encyclopedia: Parable

## संदर्भ

वर्ग:जेजुच्यो वपाऱ्यो
वर्ग:देवाचें उतर
वर्ग:देवनागरी पानां
धर्मदुतांचो इतिहास

## धर्मदुतांचो इतिहास
**Acts of the Apostles**

धर्मदुतांचो इतिहास

हें पुसतक तिसऱ्या शुभवर्तमाना बराबर लुकान बरयलें. दोन वर्सां परियान बंदखणींत आसताना, पावलून रमा शारांत धरंपर्गटणी केली म्हण सांगून, लूक हें पुसतक संपयता. पावलू पालेसतिना थावन रमाक गेलो तेन्ना, लूक ताचे बराबर आसलो; देखुनूच ह्या प्रवासाची खबर करताना, आपुणूय त्या प्रवासांत आसलो म्हण दाखवन, तो “आमी” अशें म्हणून त्या प्रवासाची गजाल सांगता.

सर्गार चडचे आदीं, जेजून धर्मदुतांक उपदेस दिल्लो ताची खबर पयली सांगता, आनी निक्तीच सुरू जाल्ले पवित्र-सभेंत, क्रिसती शकाच्या ४२व्या वर्सा परियान घडलीं त्या मुखेल घडितांची तो गजाल करता. ह्या पुसतकांत पेद्रुच्या आनी पावलुच्या वावराची अदीक खबर आसा.

पवित्र आत्मो शिसांचेर देंवल्या उपरांत, पेद्रू जेजुची आनी ताचे वर्वीं देवान फावो केल्ले सडवणेची पर्गटणी सुरू करता पालेसतिनाच्या आनी वेग-वेगळ्या देसां थावन आयिल्ल्या जुदेवां फुडें, म्हाधरंसभे फुडें आनी, कर्नेल रमी शत्पतिच्या घरांत, विदेशियांय फुडें.

धर्मदुतांनीं सेवक स्थापले; उपरांत, हांच्याय वावराची आनी धरंपर्गटणेची म्हायती ह्या पुस्तकार मेळता; चड करून इसतेवाची आनी फिलिपाची.

पावलूक धर्मदूत जावंक जेजुचें आपवणें आयल्या उपरांत, विदेशियां सरीं धरंपर्गटणेचो वावर अदीक नेटान चल्ता. पावलू आनी बार्नाबास आंतियोकिया शारांत विदेशियांची घडलली पयली पवित्र-सभा स्थाप्तात आनी त्याच शारांत जेजुच्या शिसांक “ क्रिस्तांव” वो “क्रिस्ताचीं” म्हण आड-नांव पडता. ह्या उपरांत, चड करून पावलू विदेशियांक जेजुची पर्गटणी करता आनी तीन लांब धरंपर्गटणेच्यो भोंवडियो करता तांची खबर इसकुटावन ह्या पुस्तकांत दिल्या. पावलून रमा शारांत कश्ट ससले तांची थडिशी म्हायती दिवन लूक हें पुस्तक सोंपयता.

## पळेयात
Acts_of_the_Apostles

## Sondorbh


वर्ग:नव्या कराराचीं पुसतकां
वर्ग:देवाचें उतर
वर्ग:देवनागरी पानां
नेहेंयास आचें पुस्तक

## नेहेंयास आचें पुस्तक
**Book of Nehemiah**

**नेहेंयासाचें पुस्तक चार भागांनीं वांटूं येता :**

1. नेहेंयासाचें जेरुसाल्याक परतणें. पॅर्सयेच्या राजान जुदाचेर राजवटकी चलोंवक ताका थंय धाडलोलो

2. जेरुसाल्याचीं दुर्गां नव्यना बांदतात.

3. एजरा देवाची समूर्त व्हडल्यान आनी दबाज्यान परजेक वाचता आनी पर्जा आपलें पातक वळखून घेता.

4. जुदाचो राजपाल कजो नेहेंयासाचो फुडले वावर.

ह्या पुस्तकाची खेरिताय म्हळ्यार नेहेंयासाचो खल भावार्थ देवाचेर आनी परतून-परतून देवाक केल्लें ताचें मागणें.

**ह्या पुस्तकाचो आटाप :**

नेहेंयास जेरुसाल्याक परतता १/१ - २/२०

जेरुसाल्याचीं दुर्गां नव्यना बांदतात ३/१ - ७/७३

समूर्त वाचतात आनी करार नवसरतात ८/१ - १०/३९

नेहेंयासाच्यो फुडले कार्यावळी ११/१ - १३/३१

## पळेइयात

Book_of_Nehemiah

Books_of_the_Bible

Bible

## संदर्भ


वर्ग:आदल्या कराराचीं पुसतकां (Old Testament Books)
वर्ग:देवाचें उतर
वर्ग:देवनागरी पानां
नाहूं आचें पुस्तक

## नाहूं आचें पुस्तक
**Book of Nahum**

नाहुमाचें पुस्तक एका स्ततरांतल्यान सुरू जाता. ह्या स्ततरांत, सर्वेस्पर नश्ट्यांचो सूड घेता आनी आससिरियेक खास्त लावून जुदाक तारण दिता तें दाखयलां (१/२ २/३). पूण ह्या पुस्तकाचो माथाळो जावन आसा ताचो मुखेल विशय : निनेवेहचें निसणतन. हें नाहूं प्रवादी भाकीत करुन एके कवितेंतल्यान सांगता आनी ह्या वरवीं तो एक व्हड कवी म्हण कळून येता (२/४-३/१९).

नाहुमाच्या पुस्तका वरवीं, इसरायेलाच्या लोकांचो भरवानसो वाडलाच आसतलो. पूण ही भरवानशाची खुशालकाय थोडोच काळ थगली. निनेवेहच्या निसंटना उपरांत रोकडेंच जेरुसाल्याचें निसंटन जालें. त्या उपरांत ह्या संदेसहाचो खूब विस्तार जाता. इजायास प्रवादी (इज. ५२/७) अतमीक तारण दाखोवन, नाहुमाच्या (ना.२/१) भाकिताचो उपयोग करता.

## पळेइयात
Book_of_Nahum

Books_of_the_Bible

Bible

## संदर्भ


वर्ग:आदल्या कराराचीं पुसतकां (Old Testament Books)
वर्ग:देवाचें उतर
वर्ग:देवनागरी पानां
पेद्रुचें दुस्रें पत्र

## पेद्रुचें दुस्रें पत्र
Second Epistle of Peter

### पेद्रुचें दुस्रें पत्र
ह्या दूसऱ्या पत्रांत पेद्रू आपल्या पयल्या पत्राची आनी तांतूं दिल्ले शिकवणेची खबर कर्ता. हें दुस्रें पत्र चड करून धाकटे आजियेच्या त्याच क्रिसती सभांक बरयलांशें दिसता. तांचे मदें खटे शिकवपी, शासत्र-विरधी आनी फटवपी उपरासलले, देखून ताणें हें पत्र बरयलें. तांचें बरें सुगुणी जिवीत इबाडून आनी जेजू क्रिसताच्या दूसऱ्या येणन्याचो आनी संवसाराच्या शेवटाचो भावार्थ सडून, ते खटे शिकवपी तांकां खटी सत्त्या भासायताले. तांचे खटे शिकवणेन उपरासलल्या प्रस्नांक जेजूक खाजा पलेल्लो आनी आयकल्लो त्या गवाय्कडल्यान मेळता : हे की देवाची आनी समिया जेजुची विस्वास फावो आसलली खरी वळख दितात. ह्या पत्राचो शेवट म्हळ्यार त्या क्रिसती सभांच्या भावांभयणिंचो भावार्थ घट करुंक आनी खट्या शिकवपियांच्या चपक्यांत पडना जावंक तांकां राखूक.

हें पेद्रुचें दुस्रें पत्र आनी जुदाचें पत्र इतलीं एकामेकाक लागीं आसात, की पेद्रू आपल्या सांगाती धरंदुताचें पत्र वळखतालो आनी ताच्या कल्पनांचो ताणें उप्योग केलो म्हळ्यार जाता.

ह्या पत्राचो बरयणार आपणाकूच “ सिमांव पेद्रू, जेजू क्रिसताचो सेवक आनी धरंदूत” म्हणटा. आपून समिया जेजुच्या रुपांतराचो खाशा गवाय म्हण सांग्ता, आनी पावलूक आपलो मगाचो भाव म्हणून लेख्ता.

हें पत्र केदना आनी खय बरयलें तें १/१३-१५ ह्या वळिंतल्यान गमून येता.  आपलें मरन लागीं पावलां म्हण पेद्रू जाणो. पेद्रू रमा शारांत रग्त्साक्षी कजो मेलो म्हणटच, हें पत्र ताणें ६६-६७व्या वर्सा रमा थावन बरयलें म्हण म्हणुंक जाता.

पूण ह्या पत्राचो खरो बरयणार कण ? खूद पेद्रून तें बरयलां, वो ताचें नांव घेवन आनिंक कणें तें बरयलां जायत ? पेद्रुच्या पयल्या पत्राचे प्रसतावनेंत हे विशीं आमी सांगलां तें हांगाय लाग्ता.

### ह्या पत्राची मानडावळ अशी
प्रसतावना : १ : १-२

क्रिसती आपवणें : १: ३-२१

फटकिरे शिकवपी : २ : १-२२

जेजुचें दुस्रें येणें : ३ : १-१८

## पळेइयात
Second_Epistle_of_Peter

## Sondorbh


वर्ग:नव्या कराराचीं पुसतकां
वर्ग:देवाचें उतर
वर्ग:देवनागरी पानां
पेद्रुचें पयलें पत्र

thumb|The vision painted by Domenico Fetti.
thumb|Peter's vision of the sheet with animals

## पेद्रुचें पयलें पत्र
First Epistle of Peter

### पेद्रुचें पयलें पत्र
पेद्रूक सिमांव म्हण नांव आसलें. तो गालिलेइयाच्या बेथसायदा नग्रांतलो, पून कापेर्नावं नग्रांत ताचें घर आसलें; ताच्या बापायचें नांव जुांव; धंद्यान तो खार्वी आल्सो. आंद्रेन, ताच्या भावान, ताके जेजुशीं व्हेलो आनी त्याच पयल्या दिसा जेजून ताका केफास वो खडप म्हण नांव दवरलें. त्या उपरांत, जेजुच्या आपवण्याक पाळो दीवन, ताणें जेजुचो पाटलाव केलो, आनी, जेजून बारा धरंदूत विंचून काडल्या उपरांत, ताणें पेद्रूक धरंदुतांचो फुडारी केलो. आनी एक दीस, जेजू खरो क्रिसत आनी जिव्या देवाचो पूत म्हण सगळ्या धरंदुतांच्या नांवान पेद्रून आपलो भावार्थ स्पश्ट उचार्तच, पेद्रुचेर आपूण आपली पवित्र-सभा बांदतलो म्हण जेजून भासायलें. आपल्या पुनर्जिवंत्पणा उपरांत, पेद्रुच्या हातांत सगळ्या आपल्या शेळियांमेनड्रांची जबाब्दारी गाहलून, ताका सगळ्यांचेर आपलच मगाचो आनी खाल्ते सेवेचाक्रेचो अधिकार दिता म्हण जेजून मंजूर केलें. समियाच्या सर्ग-प्रवेसा उपरांत, पेद्रून आपली जबाब्दारी पाळुंक सुरू केलें. पवित्र आतंयाच्या येण्या उपरांत ही जबाब्दारी ताणें अदिकूच नेटान आनी धिरान चलयली. जेजुच्या नांवा पासत ताका अनेकदां बंदखणिंत-ऊय घालो.

बंदखणिंतली सुटका मेळ्ळ्या उपरांत (द.ई. १२/१७ पळे), जेरुसाल्यांत आनी पालेसतिनांत जेजुचें शुभवर्तमान ताणें पर्गटलें. पालेसतिना भायर आनीक खय तो पावलो म्हण सार्की खात्रेची खबर ना. थड्या वर्सां उपरांत, पयले विश्व-सभेंत वानटो घेवंक तो जेरुसाल्याक गेलो (द.ई. १५/६ पळे). क्रिसती शकाच्या पयल्यां शेंकड्यां थावन खबर आयल्या त्या पर्माणें, ६७व्या वर्सा, रमा शारांत, जेजू पासत ताका खुर्सार जिवेशीं मारलो : अशी जेजून ह्या विशीं केल्ली भासावणी पाळन आयली ( जू. २१/१८-१९).

हें पत्र पेद्रून धाकटे आजियेच्या क्रिसती सभांक बरयलें. अनभावार्थी लकांचे दुस्मानकाय्ेक लागन, त्या सभांक त्रास जाताले. तांकां कश्ट ससचे पदतात, तरी क्रिसतांव धरं एक खरो धरं म्हण तो आपल्या क्रिसती भावांभयणिंक सांग्ता आनी जेजुच्या पाटलावदारांक सबता तसलें जिवीत जियेवंक पेद्रू तांकां उलो कर्ता आनी धीर दिता. जेजू मेलो, पुनर्जिवंत जाला आनी नवेना येतलो : हें सत आंकां भर्वान्सो हाडता. ह्या उज्वाडान कश्टांत्रासां धुमाळ्यां मदें तांच्या भावार्ताची परिक्षा जाल्या उपरांत, जेजू क्रिसताच्या दर्शनाच्या दिसा तांकां सासणाचें इनाम मेळतलें म्हण खात्री दीवन पेद्रू ह्या लकाक आपल्या क्रिसती जिवितांत थीर करुंक वावुर्ता.

## पळेइयात
First_Epistle_of_Peter

## Sondorbh

वर्ग:नव्या कराराचीं पुसतकां
वर्ग:देवाचें उतर
वर्ग:देवनागरी पानां
फ़ोंडा

**फोंडा (फोंडे)**, हें भारतांतल्या गोंय राज्याचें एक शार आनी फोंड्या तालुक्याचें शासकीय मुख्यालय. हें शार पणजेच्यान २८ कि.मि. दक्षिण-पूर्वात आसा आनी मडगांवच्यान १७ कि.मि उत्तर-पूर्वांत आसा.

हांगा मोस्त कारखाने आसात आनी हें शार गोंयचें उद्देगीक केंद्र (इन्ड्स्ट्रियल सेंटर). फोंड्या शारांत फार्मागुडी हांगा गोवा इंन्जिनेरिंग काॅलेज आसा.

## इतिहास
पुर्तूगाली शासनाचे पयली हांगा १६वे शेंकड्यांत सौंदे राजाचें राज्य आशिल्लें. देखून ह्या गोंयच्या हिंदू लोकां खातीर पुर्तागाली शासन देखून एक सुरक्षीत स्थळ जालें. हांगा हिंदू देवस्थानां निर्माण जालीं. गोंयचे दुसरे जागेन्तुले भ्हेतले देवस्थानची स्थापना हांगा जाली.फोंडा १७९१त पुर्तागाली शासनात आयले. अतन्चे फोंडा पहिलेन्चे क्वेला गांवांन उदभवलो.

## धार्मीक स्थळां

* म्हाळसा नारायणी देवस्थान, मार्डोळ
* शांतादुर्गा देवस्थान, कवळें 
* मंगेश देवस्थान, मंगेशीं
* रामनाथी देवस्थान
* देवकी कृष्ण देवस्थान, मार्डोळ
* महालक्ष्मी देवस्थान
* नागेशी देवस्थान
* नवदुर्गा देवस्थान
* साफ़ा मस्जिद

## कारखाने
फ़ोंडें गोंयचें ’इंड्स्ट्रियल सेंटर’. हांगा कुन्डे,बेथोर्दा आनी तिस्क मुख्य ’इन्ड्स्ट्रियल इस्टेट्स’

## दुसरें आकर्शेण
फ़ोंडें ज़िल्यांत गोंयचें मु्ख्य वन्य आराक्षणाल्य - बोंड्ला आनी माहावीर वयड लैफ़ सेन्चुरी अस्सन्चि. हांगा दूध्सागर जोल्पात आसा.

## भायर्ची कडी

## संदर्भ
* फ़ोंडा

वर्ग:गोयेचीं शहारां, गांव आनी जागे
वर्ग:उत्तर गोंयांतले जिल्ले
वर्ग:फोंडें तालुका
वर्ग:देवनागरी पानां
फिलिपकारांक पावलुचें पत्र

## फिलिपकारांक पावलुचें पत्र
Epistle to the Philippians

### फिलिपकारांक पावलुचें पत्र
फिलिपिची पवित्र-सभा म्हळ्यार पावलून एवरपाच्या गांवांनीं स्थापलली पयली क्रिसती सभा. मासेदनियेंतल्या एका मनशाच्या दर्शनाक लागून, पावलू, तिमत आनी ताचे भागेली आजियेक थावन एवरपाक पावले.

फिलिपी शारांत काय-काय मनशांनीं जेजुचेर भावार्थ दवरलो, देवचार बसललें एक चेडूं बरें जालें. पावलूक बंदखणिंत घालो, ताका सडलो, आनी उपरांत त्या शारांतलो तो कडसरलो – ही सगळी खबर लूक धरंदुतांचो इतिहास ह्या पुसतकांत दिता (दी १६, ११-४० पळे ).

लकाक पावलुचो खूब मयपास आसलो आनी धरंपर्गटणेच्या वावराक ताणीं ताका आदार दिल्लो; पावलूय तांची खेरीत अपुरबाय कर्तालो ती ह्या पत्रांत दिश्टी पडता. जाता तितले वेगीं, तांकां भेट कर्तलो म्हण पावलू भर्वान्सो दाखयता.

कसल्या सेगाक लागून हें पत्र बरयलें तें पत्रांतूच तो सांग्ता. पावलूक बंदखणिंत घाला म्हण आयकून, ताच्या गर्जांक पावुंक, थडे पयशे दीवन, क्रिसतांव फिलिपकारांनीं एपाफ्रदिताक धाडलो आनी पावलुचो सांगाती आनी सेवक कजो ताचेशीं राव म्हण ताणीं ताका सांगलें. हे भाशेन वावर कर्ताना, एपाफ्रदीत पिडेंत पडलो आनी सार्को मरुंक पावललो. तो समाधान जातच, ताका परत फिलिपीक धाडुंक पावलून चिंतलें. फिलिपकारांचे पवित्र-सभेन आदार दिल्ल्या पासत, ह्या पत्रांत पावलू तांचो उपकार आटयता, आनी एपाफ्रदितान आपली सेवा केली म्हण ताची तुसत कर्ता. त्याच बराबर, ह्या सेगाचो फायदो काडून, भावार्थियां मदें वेफळचार आसात ते मडून उडवंचे म्हण पावलू तांकां बूध दिता, आनी क्रिसतांव जाल्ल्यांक जुदेव आदल्या कराराच्यो चालिरिती कायद्याशीर कश्यो पाळुंक बळ कर्ताले ते विशीं तांकां शिडकायता. हें पत्र पावलू बगर दूसऱ्यान बरयलेंशें दिसना. तें ६३ वर्सा रमा शारांत बरयलां.

### ह्या पत्राची मानडावळ अशी
प्रसतावना १ : १-११

पावलुची खाशा परिस्थिती : १ : १२- २६

क्रिसता सवें जिवीत  : १: २७ – २ : १८

तिमता आनी एपाफ्रदिता विशीं येवजण : २ : १९-३०

दुस्मानां आनी संकश्टां विशीं शिडकावणियो : ३ : १-४:९

पावलू आनी ताच्या फिलिपकारांचे इश्टागतिची खुणा : ४ : १०-२०

संपादणी : ४ : २१-२३

## पळेइयात
Epistle_to_Philemon

## Sondorbh


वर्ग:नव्या कराराचीं पुसतकां
वर्ग:देवाचें उतर
वर्ग:देवनागरी पानां
फिलेमनाक पावलुचें पत्र

## फिलेमनाक पावलुचें पत्र
Epistle to Philemon

### फिलेमनाक पावलुचें पत्र
पावलूक, पयले पावटी रमा शारांत बंदखणिंत घालो तेदना, तो अनेसिमूस म्हणलल्या एका चाक्राक वळखुंक पावलो. फ्रिजियेच्या कलस नग्रांतल्या फिलेमनाक, आपल्या धनियाक, अनेसिमूस सडून घेल्लो. ह्या पार्पळाक जेसुची वळख दीवन क्रिसती धर्मांत भितर काडल्या उपरांत, ताका पर्तून ताच्या धनियाशीं धाडुंक, पावलू बरे संदीक रावतालो. ६३व्या वर्सा कलसकारांक एक पत्र धाडचें आसलंत तेदना, ही संदी ताका मेळ'ली. तिकिकूस पावलुच्या निरपिया बराबर, अनेसिमूस गेलो. खतखतीत उलो मारून, पावलून आपल्या इश्टाक, फिलेमनाक, हें पत्र बरयलें आनी म्हात्मिकपणान ह्या पार्पळाक वागय म्हण ताचे लागीं मागलें.

## पळेयात
Epistle_to_Philemon

## Sondorbh


वर्ग:नव्या कराराचीं पुसतकां
वर्ग:देवाचें उतर
वर्ग:देवनागरी पानां
फानट्लेलें राज वपार

## फानट्लेलें राज वपार
Fanttlelem Raj Vopar - The Divided Realm ( Parable )

## वपारिंचो हेतू

तेदनां शिसांनीं लागीं सरुन ताका विचारलें: *"वपारींनीं तांचे कडे कित्याक उलयताय?"* ताणें परतीपाळ केलो: *"कित्याक सर्गींच्या राज्याचे गूट वळखूंचें देणें तुमकां दिल्लें आसा; तांकां हेरांक ना. आसा तांकां देव आनींक-उय दितलो आनी तांचें माप भरन अत्तलें; पूण ना तांकां, आसा तें पोरयान तांचे कडलें देव काडून घेतलो. देखून हांव वपारींनीं तांचे कडे उलयतां, कित्याक पळेवन-उय तांकां दिसना, आनी आयकुन-उय तांकां आयकना आनी समजयी ना."*

इजायासान अशें आदींच सांगललें तें तांचे सवें पाळोन येता:

*"आयकुन-आयकून तुमकां काय, समजचें ना; पळेवन-पळेवन तुमकां काय दिसचें ना. कित्याक ह्या लकाचें काळीज जोड-निबर जालां, तांचे कान भेरे जाल्यात, तांचे दोळे धांपलले आसात; ना तर दोळयांनीं तांकां दिसूंक लागतलें, कानांनीं तांकां सारकें आयकुंक मेळतलें, मनान तांकां समजतलें, आनी, तीं परतून येवन, हांव तांकां बरीं करीन ."*

## फानट्लेलें राज वपार

पवित्र पुसतक ː मार्क ३:२२-२७ (लुकास ११:१७-२०)

१७ तांचीं चिंत्नां वळखून जेजून अशें तांकां म्हळें: खोंिच्याय एका राज्या भितोर नाग्रिकांचे पंगड एकामेकाचेर उपरासून झूज करुंक लागले जाल्यार, तें राज पाड जातलें आनी घरार घर मडन पडतलें.
१८ म्हणतोच सयतानाच्या राज्यांत-ऊय एकामेकाचेर झुजतले पंगड आसात तोर, ताचें राज कशें म्हण उबें धòर्तलें? कित्याक बेेलजेबुलाचê पद्वेन हांव देवचार काडतां म्हण तुमी म्हणटात!
१९ हांव बेेलजेबुलाचê पद्वेन देवचार काडतां जाल्यार, तुंचीं भुर्गीं कणाचê पद्वेन काडतात तोर? म्हणटोच तिंच तुंची नीत कर्तलीं.
२० पूण हांव देवाचê पद्वेन देवचार काडतां जाल्यार, देवाचें राज तुंचê थांय खरेंच पावलें, अशें जालें.

“वपारिंनीं उलयतलं, संवसार रचलल्याक गुपीत आसललेो वसतू उक्तेो कर्तलं”, हें प्रवादियाचें उतर अशें खरें जालें.  (मातेव १३:३५)

## पळेइयात न्याळ

The Divided Realm, Commentary and Meditation 

## भायळो आधार आनी गुंतन्नी

* वपाऱ्यो
* जेजूच्यो वपाऱ्यो
* Another list, slightly different and only of the synoptic Gospels
* Catholic Encyclopedia: Parable

## संदर्भ

वर्ग:जेजुच्यो वपाऱ्यो
वर्ग:देवाचें उतर
वर्ग:देवनागरी पानां
फुडाऱ्यांचें पुस्तक

## फुडाऱ्यांचें पुस्तक
**Book of Judges**

**फुडाऱ्यांचें पुस्तक तीन बारीक-मोट्या विभागांनीं वांटलां :**

**1:** प्रस्तावना १/१-२/५

**2:** पुस्तकाचो मुखेल भाग अवेस्वर २/६-१६/३१

**3:** येय दोन पुर्वणां, पयलें म्हळ्यार दानितकार दुसऱ्या जाग्यार रावूंक वेतात आनी देव-स्थान बांदतात, (पळे अवेस्वर १७–१८). दुसरें म्हळ्यार गिब्याह-आंत जालोल्या खुना पासत, बेंजामीनाचेर झुज करतात त्या विशीं . (पळे अवेस्वर १९–२१)

पुस्तकाच्या मुखेल भागांत फुडाऱ्यांचो इतिहास वाचूंक मेळता (२/६-१६/३१). पवित्र पुस्तकाचे
जाणार ह्या फुडाऱ्यांक, व्हडले फुडारी (माजर) आनी ल्हान फुडारी (मिनर) अशें म्हणूनंतर
करतात.

व्हडले फुडारी (६) हे परीं : अथनियेल, ऑहुद, बाराक (आनिदेबराह), गिदेवन, जेफथान आनी सांसन. 
हांच्यो सग्गल्यांचो करण्यो बारीकसाणें सांगल्यात.

ल्हान फुडारी (६) हे परीं : सहामगार, (३/३१); तोला आनी जारी, (१०/१-१५); इबजान, एलोन आनी आब्दोन, (१२/८-१५) 
हांची चडशी खबर करूंक ना.

व्हडले फुडारी पर्जेची सुटका करतात तांचे विशीं जायती अंतो रासा ; तांचो अरंब, तांचें व्हडपण 
आनी कर्णय खूब तरेन वेगळ्यो आसात. पूण सगळ्यांक एक विशेसहताय आसा ती म्हळ्यार : तांकां खेरीत कुरपा 
मेळ्ळ्या, एक वर्गुण मेळ्ळा. सुटका करपाच्या कारीया पासत देवानुच तांकां वेंचून काडल्यात.

ल्हान फुडारी म्हळ्यार तोला, जायर, इबजान, एलोन आनी आब्दोन हांचे विशीं चड माहिती ना. ताणीं कोणाची 
तरी सुटका केल्या म्हण मेळोना. तांचो अरंब, तांच्या कुटूंबाची खबर आनी तांकां खंयच्या 
जाग्यार पुरल्यात, इतलें मात बरयललें मेळता.

**इसरायेली आंक, ह्या पुस्तकाचो मुखेल संदेश हो :**

लोक अधर्मी जालोल्यान देवान पिडापीड धाडून तांकां 
शिक्षा दिली आनी जेदना तीं देवा सरशीं परतलीं तेदना तांकां जैत फावो जालें. सिराकाच्या पुस्तकाचो 
बरौपी फुडाऱ्यांचे थिराये पासत तांकां वाखाणता (पळे सिर. ४६/११-१२). तशेंच हेबरेवांक 
बरयलले चिटींत, तांच्या भावार्थाक लागून येस मेळ्ळा म्हण दाखयता (पळे हेब. ११/३२-३४; १२/१).

## पळेयात
Book_of_Judges

Books_of_the_Bible

Bible

## संदर्भ


वर्ग:आदल्या कराराचीं पुसतकां (Old Testament Books)
वर्ग:देवाचें उतर
वर्ग:देवनागरी पानां
बाँदेरां

**बाँदेरां** ही परब दिवाडे, एका ल्हानश्या जुंव्यार, कोणसाचें फेस्त जाता. हे फेस्त आगस्त म्हयन्याच्या चवथ्या शेनवारा जाता.

## इतिहास
बाँदेरां, खरे म्हळ्यार बावटे. पोर्तुगेज काळार दोन गांवा - पियेदादे आनी साय माथियासा मोडें सदांच भाटांक लागून झगडी जातालीं. हीं झगडीं सोडोवूंक पोर्तुगेजान सगळ्यां शिमेचेर बावटे लायले. हें कार्य थंयच्या लोकांक आवडूंक ना आनी ताका विरढ करपाक त्या बावट्यांचेर फातर मारपाक लागले. ह्यां घडणूकेच्या उगडासाक तरणाटे चले दांडयांक बाँदेरां लावन गांवांत पुरसांव काडटात.

## समरंभणी
दिवाडे गांवांत स वाडे आसात. दर एक वाडो आपल्या तरेन ﻿वेग-वेगळ्या विशयांचेर आदारुन तयार करता. फेस्ता दिसा एक पुरसांव काडून तरणाटे चले आनी चलयो हाचे मुखार नाचता. बाँदेरां दिसा एक चार्नावालाचो वातावरण दिसून येता.

## सांदार्भ


वर्ग:देवनागरी पानां
वर्ग:फेस्तां, जात्रा आनी परबो
बारूक आचें पुस्तक

## बारूक आचें पुस्तक
**Book of Baruch**

हें पुस्तक हेबरेव पवित्र पुस्तकांत मेळोना. ग्रेग पवित्र पुस्तकांत तें जेरेंयास आनी विलाप हांचे मदें घातलां. प्रस्तावना (१/१-१४) परमाणें हें पुस्तक बारुकान, बाबिलनयेंत बरयललें. बारूक, जेरेंयासाचो चिटनीस आसलो. तांतूंत : अप्राध मांदून घेवन केलोलें मागणें आनी भरवानसो आसा (१/१५- ३/८); 'जाणवायेची' कविता आसा ( ३/९ -४/४). हे कवितेंत जाणावाय समूर्तीक सोर केल्या; एक प्रवादीक उतारो (४/५-५/९) आसा जांतुंत जेरुसालें पर्देस भगतल्यां-शीं उलयता आनी बारूक प्रवादी फुडाराचो भरवानसो दीवन तिका भुजवण दिता.

प्रस्तावना, ग्रेग भाशेंतल्यान बरयलली, मागणें १/१५-३/८ दुबाव नासताना हेबरेव भाशेन बरयललें. सव्या अवेस्वरान्त आसा तें जेरेंयासाचें पत्र मूर्ती पुजा करतात तांचेर आड आसां. ह्या पत्रांतले थोडे विशय इज. ४४/९-२० आनी जेर. १०/१-१६ हांतुंत मेळतात.

हें पुस्तक जुदेव पर्जा शिंपडन पडलली तेदना आपलें धर्मिक जिवीत सांबाळूंक ताणीं कसले उपाय घेतले त्या विशीं म्हत्वाची म्हायती दिता. तशेंच, जेरुसाल्या-शीं संबंद, मागणें, समूर्तीक विस्वाशीपण, प्राचीत करपाचें मन, फुडाराचो भरवानसो हेंय विशय आसात.

## पळेइयात
Book_of_Baruch

Books_of_the_Bible

Bible

## संदर्भ



वर्ग:आदल्या कराराचीं पुसतकां (Old Testament Books)
वर्ग:देवाचें उतर
वर्ग:देवनागरी पानां
बोरये

**बोरये** हो फोंडे म्हालांतलो एक ल्हानसो गांव.हाका बोरी आनी बोरीम अशेंय म्हणटात. फोंडा- मडगांव ह्या महामार्गाचेर आनी फोंडा शारा सावन 5 कि.मी. अंतराचेर आसा.

## सुवात
बोरये पणजेच्यान 29 कि.मी. पयस आसा. तळावली, कुरका, बांबोळी, शिरोडा, हे गांव बोरयेक लागीं आसात. तशेंच मडगांव, कुडचडें, फोंडा, हीं शारां लागीं आसात. ह्या गांवचें क्षेत्रफळ 1443.6 जावन आसा. हो गांव उत्तर गोंय जिल्हो आनी दक्षिण गोंय जिल्ल्याच्या शिमेंचेर आसा.

## इतिहास
आदल्या काळार ह्या गांवांक बदरी ह्या नांवांन वळखताले. झाडांच्या नांवां वयल्यान गांवांक नांवां दिवपाची परंपरा आशिल्ल्यान, बोरये गांवांक बोरीच्या झाडाक लागून बोरये हें नांव पडलां आसूं येता.

## भूगोल
जुवारी न्हंयच्या उजव्या काठार आशिल्लो हो गांव सोबीत देण्यांनी भरला.बोरये हो गांव 15°21'42" उत्तर अक्षांश आनी 73°59'58" पूर्व रेक्षांश मदें आसा. सैमीक सोबीतकायेन नटयिल्ल्या ह्या गांवांत दोंगरांचेर खळखळपी झरे व्हांवतात. हांगां माड, माडयो, आंबे, पणस आनी वेगवेगळ्या मसाल्याच्या पिकान समृद्ध आशिल्ली कुळागरां आनी शेतां हांगां आसात.

## जनसांख्यिकी संबंधी

## वेवसाय

## धार्मीक वास्तू
### देवळां
* श्री. नवदुर्गा संस्थान
* सिध्दनाथ पर्वत
* साई बाबा संस्थान

## शिक्षणीक संस्था
सरकारी माधयमीक शाळा

## वैजकीय सुविधा

## संदर्भ


## पळयात
Goy Wikivoyage

वर्ग:गोयेचीं शहारां, गांव आनी जागे
वर्ग:देवनागरी पानां
वर्ग:फोंडें तालुका/Ponda Taluka
वर्ग:उत्तर गोंय /ut'tor Goem
भारत

**भारत** हो जगांतलो सगळ्यांत व्हड लोकशाय-प्रधान देश.

भारत जगांतलो दुसरो सगळ्यांत चड लोक आशिल्लो देश.

भारत, अधिकृतपणान भारत प्रजासत्ताक हो दक्षिण आशियांतलो एक देश. क्षेत्रफळाप्रमाण हो सातवो व्हडलो देश; जून २०२३ सावन सगळ्यांत चड लोकसंख्या आशिल्लो देश आनी १९४७ वर्सा स्वातंत्र्य मेळ्ळ्या उपरांत संवसारांतलो सगळ्यांत चड लोकसंख्या आशिल्लो देश. दक्षिणेक हिंदु म्हासागर, नैऋत्येक अरबी दर्या आनी आग्नेयेक बंगालाची खाडी अशी शिमो आशिल्ल्या ह्या शाराची अस्तंतेक पाकिस्तानाकडेन जमनीवयली शिमो आसात.उत्तरेक चीन, नेपाळ आनी भूतान; आनी उदेंतेवटेन बांगलादेश आनी म्यानमार. हिंदु म्हासागरांत भारत श्रीलंका आनी मालदीव हांचेलागीं आसा; ताचे अंडमान आनी निकोबार जुंवे थायलंड, म्यानमार आनी इंडोनेशिया हांचेकडेन दर्यावेले शिमो वांटून घेतात.

आर्विल्ले मनीस आफ्रिकेंतल्यान भारतीय उपखंडांत ५५,००० वर्सां आदीं पावले.मुखेलपणान शिकारी-संग्रहकर्ते म्हणून एकसुरेपणांत तांचो लांब वेवसाय आशिल्ल्यान हो वाठार खूब विविधतायेचो जाला आनी मनशाच्या आनुवंशिक विविधतायेन आफ्रिके उपरांत दुसरो क्रमांक मेळ्ळा. सिंधू न्हंयच्या देगणाच्या अस्तंत किनाऱ्या वाठारांत ९,००० वर्सां आदीं वसणुकेचें जिवीत निर्माण जालें आनी ल्हव ल्हव ताची उदरगत जावन इ.स.प. इ.स.प.१२०० मेरेन इंडो-युरोपीय भास आशिल्ल्या संस्कृताचें एक पुरातन रूप वायव्येकडल्यान भारतांत पातळ्ळें. ताच्या स्तोत्रांनी भारतांत हिंदू धर्माचो उदय जाल्लो.भारतांतल्या आदल्या द्रविड भासांचो उत्तरेकडल्या वाठारांनी सुवात मेळयली.इ.स.प.४०० मेरेन हिंदू धर्माभितर जातीचो उदय जाल्लो आनी बौध्द आनी जैन धर्म निर्माण जावन वंशपरंपरेन संबंदीत नाशिल्ल्या समाजीक वेवस्थेची घोशणा जाली. सुरवेच्या राजकीय एकवटांक लागून सुटसुटीत गुंथिल्लें मौर्य आनी गुप्त साम्राज्य निर्माण जालें.ह्या युगांत व्यापक सृजनशीलतेचो आस्पाव जालो, पूण बायलांचो दर्जो देंवलो आनी अस्पृश्यताय हो एक संघटीत समज जालो. दक्षिण भारतांत मध्य राज्यांनी द्रविड भाशेच्यो लिपी आनी धर्मीक संस्कृताय आग्नेय आशियांतल्या राज्यांनी निर्यात केली.

## भूगोल
प्रशासना खातीर भारताचें २८ राज्यां आनी ८ केंद्रशासीत प्रदेशांत विभाजन केलां.

सगळीं राज्यां आनी दिल्ली, जम्मू आनी कश्मीर आनी पॉँडिचेरी हे ३ केंद्रशासीत प्रदेशांत निर्वाचीत सरकारां आसात; बाकी केंद्रशासीत प्रदेशांत केंद्र शासन-नीयुक्त प्रशासनावरवीं राज्यकारभार चलयता.

## राज्यां

*#अरुणाचल प्रदेश
*#अस्तंत बंगाल
*#आंध्र प्रदेश
*#आसाम
*#उत्तर प्रदेश
*#उत्तरांचल
*#ओरिसा
*#कर्नाटक
*#केरळ
*#गुजरात
*#गोंय
*#छत्तीसगढ
*#झारखंड
*#तमिळनाडू
*#तेलंगाणा
*#त्रिपुरा
*#नागालँड
*#पंजाब
*#बिहार
*#मणिपूर
*#मध्य प्रदेश
*#महाराष्ट्र
*#मिझोराम
*#मेघालय
*#राजस्थान
*#सिक्किम
*#हरियाणा
*#हिमाचल प्रदेश

## केंद्रशासित प्रदेश
*#अंदमान आनी निकोबार
*#चंडीगढ
*#दादरा आनी नगर हवेली आनी दामांव आनी दीव
*#दिल्ली
*#जम्मू आनी कश्मीर
*#लडाख
*#लक्षव्दिप
*#पाँडिचेरी

## व्हड शारां
* नवी दिल्ली
* बाॅंबाईं
* कोलकाता
* चेन्नय(पयलींचें मद्रास)
* पुणे
* बंगलुरु (पयलींचें बंगलोर)
* चंडीगढ
* हैदराबाद  
* अहमदाबाद

## समाजवेवस्था

### '''धर्म'''
भारतात ६ मुखेल धर्म असात.

१) हिंदू - 
भारतांत हिंदुधर्मीयांची लोकसंख्या (अंदाजे) ८५% आसा.

२) इस्लाम - 
भारतात मुस्लीम धर्माचे लोक (अंदाजे) १२% आसा.

३) सिख - 
भारतात सिख धर्माची लोक संख्या (अंदाजे) २% आसा.

४) क्रिस्तांव - 
भारतात क्रिस्तांव धर्माची लोक संख्या १-२% (अंदाजे) आसा.

५) बौद्ध - 
भारताते बौद्ध धर्माची लोक संख्या १% (अंदाजे) आसा.

६) जैंन - 
भारतात जैंन धर्माची लोक संख्या ०.५% (अंदाजे) आसा.

## संदर्भ

वर्ग:देवनागरी पानां
वर्ग:आशीयांतले देस
मंगळूर

**मंगळूर (कोडीयाल)**, हें भारतांतल्या कर्नाटक राज्यातलें एक शार.

हें शार दक्षीण कन्नड जिल्ल्याच्या कारभाराचें थळ.

तुळू, कोंकणी,कन्नड ,ब्यारी आनी मलयाळी भासो थंयचे लोक उलयतात.

मंगळूर कर्नाटकातले एक प्रमूख बंदर जावन आसा.

मंगळूरतल्यो शिक्षणसंस्थो खूब प्रसिद्ध.

## संदर्भ

वर्ग:देवनागरी पानां
मांडवी नदी

**मांडवी** न्हंयेक गोंयच्या जिविताची जीवन रेखा अशी पाचारतात. हे न्हंयचो आरंभ जांबोती जाता आनी दूधसागराच्या तशेंच वरपोहा धबधब्यांतल्यान पासार जाता.  तिचो उगम कर्नाटकांतल्या देगांव गांवात जाता. जंय कांय कडेन तिका गोमती म्हण वळखतात जाचो आरंभ अस्तंत घांटाच्या भीमगड हांगासर जाता. मांडवी सांगाता जुवारी न्हंय ह्यो दोन गोंयच्या राज्याचो मुखेल न्हंयो. गोंयांत ह्या न्हयेची लांबाय ७७ किलो मीटर जावन आसा.

मांडवी न्हंयेचो प्रवेस गोंयांत सत्तरी तालुक्यांत सान जाता. ही न्हंय कुंभारजुवें, दिवाडे आनी चोडणे हांतूंतल्यान आसपावता. दोनूय मांडवी आनी जुवारी न्हंयचें उदक अरबी दर्यांत लोटून दितात आनी एका सामान्य जाग्यार काब आग्वाद हांगासर धोको रचतात. राजधानी पणजें आनी पोरणे गोंय ही आदली गोंयची राजधानी दोनूय मांडवीच्या दाव्या धडेर उरतात. म्हापशेंची न्हंय मांडवीची ल्हान न्हंय जावन आसा.

कुंभारजुयेंचो व्हावपी व्हाळ दोनूय न्हंयेक जुळटा आनी हे खातीर मांडवी न्हंयेतल्यान गोंयचें मुखेल खनिज-लोखणाचें मीन हाडूक व्हरुक सोपे जाता. तीन गोड्या उदकाचे जुवे दिवाडी, चोडणें, आनी वाशी, ह्या न्हंयेत पोन्न्या गोयांत आस्पावतात. चोडण्याच्या लागी सलीम आली सुकण्या अभयारण्य आसा जीका नावादिक सुकण्या विनय सलीम आली हांचे नाव दिला. एक सदाची फेरीबोट हांगासरल्या रावतल्यांक ह्या जुंव्यावयले मुखेल जाग्यांचेर पाववपाक आधार दिता.

मांडवी न्हंयेचो विस्तार पणजी, व्हडविकेच्या मांडवी पूलाकडे जाता. हो पूल १९८०व्या वर्सांत कोसळ्ळो देखून तो बंद जालो. नवो बांदिल्लो पूल जड येरादारिक हाड व्हर करूंक आधार दिता.  मांडवी न्हंयेच्या उदेंतीकडे पणजें आनी बेतीं गांव झुलता.

शीणवाल्या दिसांनी भोंवडेंकाराच्या मोसमांत, खास रातच्यो मांडवी न्हयेंतल्यान बोटींच्यो भोंवड्यो आसतात जांतूंत गांवप्यांचे पंगड मांडवी न्हयेक भूल घालतात.

वर्ग:गोयेचीं शहारां, गांव आनी जागे
वर्ग:देवनागरी पानां