open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
सिनेगॉग

**सिनेगॉग** यहुदी लोकांचें प्रर्थना घर. ह्या उतराचो अर्थ सभाघर असो जाता. सुरवेक अश्या सभाघरांनी फक्त ज्यू लोकांकच धर्मीक शिक्षण दिताले. पुजा-अर्चा, धर्मीक विधी, पशूबळी सारकिल्लीं कामां देवळांनी करतालो. कालांतरान सिनेगॉगांत मागणें करपी प्रथा सुरू जाली मागणें म्हणजें पयलीं धार्मिक पुस्तकांतले उतारे एकट्यान वाचपाचो आनी मागीर सगळ्यांनी ते म्हणप अशी रीत आशिल्ली. ल्हव ल्हव मागण्यांत सामे म्हणजे भक्तिगीतांय गावपाची पद्दत सुरू जाली. देवळांतले पुजेंत कर्मकांडाक खूब म्हत्व आसता, जाल्यार सिनेगॉगांत मागण्यांक भक्तिभावनेक म्हत्व आसा.

थंय गुपित जांव प्रतिकात्मक अशें कांयच नासता, तर फक्त शिक्षण आनी भक्ती हे दोनच विशय आसताले. ताका लागू देवूळ आनी सिनेगॉग हांचेमदीं वैर भावना निर्माण जाली, पूण जेरूसलेम हांगच्या मुखेल देवळाचो नाश जाल्या उपरांत सिनेगॉग हेंच ज्यूंचें प्रर्थनाघर मानपाक लागले. धार्मिक शिक्षणाइतलेंच मागण्यांक म्हत्व फाव जालें आनी मागणें करपाचें स्वरूप बदललें.

पयलीं सगळ्या गांवाखातीर पुजेचें एकूच देवूळ आसतालें. पूण सिनेगॉगां मात जायतीं आसतालीं. ज्यूंची वसती आशिल्ली पॅलेस्टायनच्या भायर जंय थंयूच अशीं सभाघरां स्थापन करतलो. सिनेगॉग ही लोकांखातीर धार्मिक संस्था आशिल्ली. ज्यूंचीं देवळां पुरोयतांच्या प्रभावाखाला आसताली. ज्यूंच्या धार्मिक इतिहासांत सिनेगॉगांतलें मागणें हें धार्मिक सुदारणा मानताले सिनेगॉगगचें प्रवेश दार सदांच उदेंतेक आसता. प्रवेश दाराच्या उजवे वटेन मेझूझा म्हणपाचे द्वारस्तंभ आसता. त्या कागदावयलें भायले वटेनचेंभितरल्या भागांत हेखल  परमेश्वर हें उतर स्पश्ट दिसती. सिनेगॉगाच्या म्हणजे एक सोबीत लांकडाची कपाट आसता. त्या कपाटांत धर्मग्रंथांची हस्तलिखीत पोथी दवरतात. हें कपाट अस्तंतेक आसता.

कांय जाग्यांनी हें कपाट वण्टींक आसून ताच्या फुडें एक पड्डो, सोडिल्लो आसता. हेखलेच्या मुखार एक दिवो पेटत दवरतात. हे परमेश्वराचें प्रतिक. तो दिवो पालवत हें अशूभ मानतात सिनेगॉगाच्या मदेगाक पुरोयताक उबे रावपाखातीर व्यासपीठ आसता. ताचेर उबो रावन तो मागणें वाचता बायलो आनी दादले हांकां बसपाक वेगवेगळी जागा आसता. पयलीं तांचेमदीं एक उंच पड्डो लायिल्लो आसतालो. आतां बायलांखातीर वेगळी वेवस्था केल्ली आसता.

## संदर्भ

वर्ग:देवनागरी पानां
यज्ञसंस्था

**यज्ञसंस्था** पुर्विल्ल्या कालापसून भारतांत अस्तित्वांत आशिल्ली एक धर्मीक आनी समाजीक संस्था. सर्ग, पुत्र पशू, भलायकी, संपत्ती, पापनाश सारकिल्या बऱ्या फळांचे प्राप्तीखातीर अग्नी, इंद्र ह्या देवतांक उद्देशून अग्नींत समंत्रक आहुती ओंपपाचें धर्मीक कर्मकांड अशें स्थूल मानान यज्ञाचें स्वरूप आसा. यज्ञ हें उतर यज् (यज्ञ करप) ह्या संस्कृत धातूपसून जाल्लें आसून त्याच धातूपसून जाल्ल्या यजन्, याग आनी इष्टी हीं उतरांय यज्ञ ह्या अर्थान वापरतात. यज्ञ कसो निर्माण जालो आनी ताचो कसो प्रसार जालो, हे संबंदीं जायत्यो गजाली वैदिक साहित्यांत सांगिल्ल्यो आसात. प्रजापतीन देव आनी राकेसांक उत्पन्न केलेउपरांत यज्ञ आनी छंद उत्पन्न केले. यज्ञ पयलीं राकेसांकडेन गेलो आनी छंदूय ताचे फाटोफाट थंय गेले  अशें तैत्तिरीय संहितेंत म्हळां.

ताचेवयल्यान यज्ञ पयलीं राकेसांकडेन आशिल्लो म्हणपाचें कळटा. देव आनी राकेसांमदीं जावपी झुजांत सदांच देव जिखताले. देखून यज्ञ राकेसांक सोडून देवांकडेन गेले. मागीर देवांनी त्या यज्ञाचें विधिविधान खूब वाडयलें. फुडें यज्ञाविशीं राकेस देवांचें अनुकरण करपाक लागले. देवांकडेन आशिल्लो हो यज्ञ ऋषींनी मेळयलो आनी अशेतरेन देवांकडच्यान  यज्ञविज्ञा मनशांमेरेन पावली. ब्राह्मण ग्रंथांतूय अशो जायत्यो आख्यायिका आसात. वैदिक काळांतूच यज्ञ नश्ट जालो. तो देवांनी यत्न करून परत मेळयलो. एके कडेन अशें म्हळां, यज्ञ देवांपसून पयस गेलो, तेन्ना देव ताका सोदपाक शकले नात.

तांणी हें काम अदितीक सांगलें. तिणें देवांपसून वर मेळयलो. तो म्हणजे 'यज्ञाचे सुरवेक आनी अखेरेक म्हाका आहुती मेळपाक जाय'. देवांनी तो वर दिलो. मागीर अदितीन यज्ञाक परत सोदून हाडलो. यज्ञाविशीं अशो वैदिक आख्यायिका प्रचलीत आसल्यो तरी तेविशीं  वेव्हारीक आनी संभाव्य अशीं कांय अनुमानां पंडितांनी काडिल्लीं आसात. पुर्विल्ल्या काळांत मनशाक जेन्ना अग्नीचो सोद लागलो तेन्ना ताचे जिणेंत व्हड क्रांती जाली.

थंड प्रदेशांतल्या लोकांक, अग्नीक सदांच घरांत जागत दवरपाची गरज लागली आनी ताका लागून हीम प्रदेशांतूच यज्ञ ही संस्था उदभवली आसुंये. यज्ञ म्हणजेच यातुविधी अशें  जायत्या विद्वानांनी मानलां. कांय जाण यज्ञ ही फकत यातुक्रिया न्हय, जल्यार यातू आनी धर्मीक आराधना हांचें संमिश्र थरता अशें मानतात. स्पश्ट पुरावे नासले स्पश्ट पुरावे नासले तरीय यज्ञाची मूळ कल्पना इंडो-युरोपियन काळाइतली पोरनी आसुंये. इंडो-इराणी काळांत यज्ञसंस्था बरीच विकसीत आशिल्ली इतलें खरें. वैदिकांचो अग्निष्टोम आनी पारशांचो होम.

## संदर्भ

वर्ग:देवनागरी पानां
सर्वेपल्लि राधाकृष्णन

thumb|सर्वेपल्लि राधाकृष्णन १९६२ वर्सा
**सर्वेपल्लि राधाकृष्णन**

## जीवनचारित्र्य
सुरुवातीचे जीण
सर्वेपल्ली राधाकृष्णन हांचो जल्म मद्रासांत जालो .ते तेलुगु भाशा उलयताले .

## पुरस्कार
* (१९५४) भारतरत्‍न' पुरस्काराने सन्मानित.

## ग्रंथ संपदा
राधाकृष्णन हांचें ग्रंथलेखन
* An Anthology (Of Radhakrishnan Writings) (1952)
* The Bhagavadgita (1948)
* The Brahma Sutra: The Philosophy of Spiritual Life (1960)
* The Concept of Man (1960)
* The Creative Life (1975)
* The Dhammapada (1950)
* East and West in Religion (1933)
* East and West: Some Reflections (First series in Bently Memorial Lectures) (1955)
* Eastern Religions and Western Thought (1939)
* Education, Politics and War (A collection of addresses) (1944)
* Essentials of Psychology (1912)
* The Ethics of Vedanta and Its Metaphysical Presuppositions (1908)
* Fellowship of Faiths (Opening address to the Center for the Study of World Religions, Harvard) (1961)
* Freedom and Culture (1936)
* Gautama, the Buddha (British Academy Lectures) (1938)
* Great Indians (1949)
* The Heart of Hindustan (1936)
* The Hindu View of Life (1926)
* History of Philosophy in Eastern and Western (2 Vols.) (1952)
* An Idealist View of Life (Hibbert Lectures) (1932)
* India and China (1944)
* Indian Philosophy - Volume I (1923)
* Indian Philosophy - Volume II (1927)
* A Source Book in Indian Philosophy (1957)
* Contemporary Indian Philosophy (1936)
* Indian Religions (1979)
* Is this Peace ? (1945)
* Kalki or the Future of Civilization (1929)
* Living with a Purpose (1977)
* Mahatma Gandhi (Essays and Reflections on his Life and Work) (1939)
* On Nehru (1965)
* Occasional Speeches [July 1959 - May 1962] (1963)
* Occasional Speeches and Writings - Vol I (1956), Vol II (1957)
* The Philosophy of Rabindranath Tagore (1918)
* Radhakrishnan Reader: An Anthology (1969)
* Recovery of Faith (1956)
* The Reign of Religion in Contemporary Philosophy (1920)
* Religion and Society (Kamala Lectures) (1947)
* Religion in a Changing World (1967)
* Religion in Transition (1937)
* The Religion of the Spirit and World's Need: Fragments of a Confession (1952)
* The Religion We Need (1928)
* President Radhakrishnan's Speeches and Writings 1962-1964 (1965)
* President Radhakrishnan's Speeches and Writings 1964-1967 (1969)
* Towards a New World (1980)
* True Knowledge (1978)
* His brithday celebrate as techers dayThe Principal Upanishads (1953)

## संदर्भ

https://web.archive.org/web/20170615080326/http://www.orinst.ox.ac.uk/administration/trust_funds/radhakrishnan_memorial_bequest.html
https://mr.wikipedia.org/wiki/%E0%A4%B8%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%B5%E0%A5%87%E0%A4%AA%E0%A4%B2%E0%A5%8D%E0%A4%B2%E0%A5%80_%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%A7%E0%A4%BE%E0%A4%95%E0%A5%83%E0%A4%B7%E0%A5%8D%E0%A4%A3%E0%A4%A8
http://www.uramamurthy.com/srk_phil.html

वर्ग:देवनागरी पानां
ಶಿಂವ್ತಿ

## ಪರಿಚಯ್
ಶಿಂವ್ತಿ **ಆಸ್ಟರೇಸಿಯಿ** ಕುಟ್ಮಾಚಾ **ಕ್ರಿಸ್ಯಾಂಥಮಮ್** ಜಾತಿಚೆಂ ಪುಲಾ ಜಾಂವ್ಚೆ ಏಕ್ ಝಡ್. *ಏಷ್ಯಾ* ಆನಿ *ಈಶಾನ್ಯ* '''ಯೂರೋಪಾಂತ್''' ಜಾಂವ್ಚಿ ಝಡಾಂ.ಚೀನಾಂತ್ ಹೆಂ ಝಡ್ ನಾವಾಡ್ದಿಕ್ ಜಾಲಾಂ.

## ಉಪಯೋಗ್

ಶಿಂವ್ತಿಕ್ ಮೊಸ್ತು ರಂಗ್ ಅಸಾತ್. **ಹಳ್ದಿವಿ** ಶಿಂವ್ತಿ ಚಡ್ ಜಾವ್ನ್ ಪಳೆಂವ್ಕ್ ಮೆಳ್ತಾತ್. **ಜಾಂಬ್ಳಿ** ರಂಗಾಚಿ ಫುಲಾಂ ಚಡ್ ಜಾವ್ನ್ ಮೊರ್ಣಾಚಾ ಪೆಟೆಕ್, ಮೊರ್ಣಾಕ್ ಉಪ್ಯೋಗ್ ಕರ್ತಾತ್.ಥೊಡಿಂ **ಧವಿಂ** ಶಿಂವ್ತಿ, **ತಾಂಬ್ಡಿ** ಶಿಂವ್ತಿ ಅಶೆಂ ಥರಾವಳ್ ರಂಗಾಚಿ ಶಿಂವ್ತಿ ಅಸಾತ್. ಫೆಸ್ತಾಚಾ ವೆಳಾರ್ ಡೆಕೊರೇಶನಾಕ್ ಚಡ್ ಶಿಂವ್ತಿ ಉಪಯೋಗ್ ಕರ್ತಾತ್. ಅಲ್ತಾರಿ ಸಭೊಂವ್ಕ್ ಪಾಳ್ಣೆಲಾ, ಇಮಾಜಿಕ್ ಸಭೊಂವ್ಕ್ ಶಿಂವ್ತಿ ವಾಪಾರ್ತಾತ್.
*ಅಂಗೊವ್ಣ್ ಗಲ್ನ್* ಜಾಲ್ಲ್ಯಾ ಉಪ್ರಾಂತ್ ಶಿಂವ್ತಿ ಘುರ್ತು ಜಾವ್ನ್ ದಿತಾತ್.ಶಿಂವ್ತಿ ಚಡ್ ಜಾವ್ನ್ ಚಾರ್, ಪಾಂಚ್ ದೀಸ್ ಸುಕಾನಾಸ್ತಾಸಾ ಬರಿಂ ಅಸ್ತಾತ್. ಎಕಾ ಮುನ್ಶಾಕ್ ಸನ್ಮಾನ್ ಕರ್ತಾನಾ ಶಿಂವ್ತಾಚೊ ಬುಕ್ಕೊ ದೀವ್ನ್ ತಾಕಾ ಸನ್ಮಾನ್ ಕರ್ತಾತ್. ಅಶೆಂ ಶಿಂವ್ತಿ ಮೊಸ್ತು ಉಪಯೋಗ್ ಜಾವ್ನಾಸಾ.

## ಶಿಂವ್ತಾಚಿ ಕ್ರಷಿ

ಎಕಾ ಇಟಾಳ್ ಜಾಗ್ಯಾರ್ ದೇಡ್ ಇಂಚ್ ಪೊಂಡ್ ಕಾಡ್ನ್,ಮಾತಿ ಪಿಟೊ ಕರ್ನ್,ನೀಟ್ ವಾಟ್ ಪಳೆವ್ನ್ ಜಾಂವ್ಚೆ ಬರಿ ಗುಂಡಿ ಕಾಡಿಜೆ.ಗುಂಡಿಯೆಂತ್ಲೆ ಹಾತಾಂತ್‌ಚ್ಚ್ ಮಾತಿ ಕಾಡ್ನ್ ಎಕೇಕ್ ಝಡ್ ಎಕಾ ಹಾತಾ ತಿತ್ಲೆ ಪಯ್ಸ್ ಲಾಯ್ಜೆ.ಝಡ್ ಲಾಂವ್ಕ್ ಕಶಿಂ ಕರ್ತಾಲ್ಯಾ ಥಾವ್ನ್ ಘೆತ್ಲಾರ್ ಬರೆಂ. ಥೊಡಿ ಕಂಪೆನಿ ಥಾವ್ನ್ ಶಿಂವ್ತಾಚಿ ಝಡಾ ಹಾಡವ್ನ್ ದಿತಾತ್. ಎಕಾ ಗುಂಡ್ಯೆಂತ್ ಎಕ್‌ಚ್ಚ್ ಝಡ್ ಲಾಯ್ಜೆ. ಝಡ್ ಲಾಂವ್ಚಾ ಪಯ್ಲೆ ಅರ್ದಿ ಬಾಟಿ ಗೊಟ್ಯಾಚೆಂ ಸಾರೆಂ ಆನಿ ಗೊಬೊರ್ (ಸುರ್ಮುನ್) ಗಲ್ಯಾರ್ ಝಡ್ ಬರೆಂ ವಾಡ್ತಾ ಆನಿ ಫುಲಾಂ ಮೊಸ್ತು ಜಾತಾತ್. ಮಹಿನ್ಯಾಕ್ ಏಕ್ ಪಾವ್ಟಿಂ ಮುಳಾಕ್ ಮಾತಿ ಗಲ್ಯಾರ್ ಬರೆಂ. ಝಡ್ ಲಾಯಿಲ್ಲ್ಯಾ ಉಪ್ರಾಂತ್ ಹರ್ಯೇಕ್ ದೀಸ್ ಹರ್ಯೇಕಾ ಝಡಾಕ್ ಏಕ್ ಲೊಟೊ ಉದಾಕ್ ಗಲಿಜೆ.

## ಕಸಿ ಕರ್ಚಿಂ

ವಿಶೇಸ್ ಮಳ್ಯಾರ್ *ಪಾವ್ಸಾಚಾ* ವೆಳಾರ್ ಹ್ಯಾ ಝಡಾಕ್ ಕಾಂಯ್ ತೊಂದ್ರೆ ಅಸಾನಾಂತ್. ಕೊಲ್ಯಾ ವಯ್ರ್ ಒಟ್ಟೆ ಪಡ್ಚೆ, ಪಾಳಾಂ ಕುಸ್ಚಿಂ ಹೆ ಪೂರಾ ಝಡಾಕ್ ದಿಸೊನ್ ಯೆಂವ್ಚೆ ಪಿಡಾ (ರೋಗ್) ಜಾವ್ನಾಸಾ. ಪಂದ್ರಾ ದಿಸಾ ಏಕ್ ಪಾವ್ಟಿಂ ಫುಲಾಂಚಾ ಮುಳಾಕ್ ಕಾಯ್ಬೆವ್‌ಚಿ ಪೇಂಡ್ ಗಲ್ಯಾರ್ ರೋಗ್ ಯೇನಾತ್‌ಲ್ಲೆ ಬರಿ ಅಡಾವ್ಯೆತ್.ಝಡಾ ಬಾವೊನ್ ಆಯ್ಲಿಂ ಮಣ್ ಕಳ್ತಾನಾ ಝಡಾಚಾ ಪಾಳಾಂಕ್ (ಮುಳಾಕ್) ವಕ್ತಾಚೆ  ಸ್ಪ್ರೇ ಶೆಣಯ್ಜೆ. ಫುಲಾಂಚೊ ಗಾತ್ರ್ ಲಾನ್ ದಿಸ್ಲ್ಯಾರ್, ತಸಲಿ ಫುಲಾ ಕಿಮ್ಸುನ್ ಕಾಡಿಜೆ. ತಾಂಬ್ಡಿ ಮಾತಿ ಆನಿ ಗಾದ್ಯಾ ಮಾತಿ ಗಲ್ಯಾರ್ ಝಡ್ ಬರೆಂ ವಾಡ್ತಾ. ವೋತ್ ಅಸ್‌ಲ್ಲ್ಯಾ ವೆಳಾರ್ ಮಣ್ಜೆ ಗಿಮಾಂತ್ ಮೊಸ್ತು ಫುಲ್ ಜಾತಾ.ಝಡಾಂಕ್ ಮೊಸ್ತು ವೋತ್ ಅಸ್ಲ್ಯಾರ್ ಬರೆಂ. ಪಯ್ಸ್ ಪಯ್ಸ್ ಶಿಂವ್ತಾಚಿ ಝಡಾ ಅಸ್ಲ್ಯಾರ್ ಫುಲಾಂ ಮೊಸ್ತು ಜಾತಾತ್. ಶಿಂವ್ತಾಚಿ ಝಡಾ ಆಡ್ ಪಡನಾತ್ಲಾಬರಿ ಜಾಗ್ರುತ್ ಕರಿಜೆ. ಹಿಂವ್ ಅಸ್‌ಲ್ಲ್ಯಾ ವೆಳಾರ್ ಪುಲಾಂ ಕಾಡ್ಚಾಪಯ್ಲೆ ಉದಾಕ್ ಝಡಾಂಕ್ ಗಾಲ್ಯಾರ್ ಬರೆಂ.

## ಉಲ್ಲೇಖ್

वर्ग:ಕನ್ನಡ್ ಪಾನಾಂ
मंगेश देवस्थान

**मंगेश देवस्थान** गोंयांतलें नामनेचें देवस्थान. हें फोंडें तालुक्यांतल्या प्रियोळ गांवांत पणजी-मडगांव ह्या मुखेल रस्त्याचेर पणजीसावन सुमार २१ किमी अंतराचेर आसा. हें देवूळ ज्या वाठारांत आसा, त्या वाठाराक मंगेशी म्हूण वळखतात.

## इतिहास
पुर्विल्ल्या काळांत हें देवूळ साश्टी तालुक्याच्या कुशस्थळी वा कुठ्ठाळी ह्या वाठारांत आशिल्लें.

परशुरामान गोमंतकांत वसोवपाखातीर त्रिहोत्र पुरासावन दशगोत्री ब्राह्मण आनी तांचीं 64 कुळां हाडलीं अशें म्हणटात. ह्या कुळांनी मंगेश, शांतादुर्गा, नागेश, महालक्ष्मी, सप्तकोटेश्र्वर, म्हाळसा आदी आपल्या कुलदेवतांच्यो प्रतिमाय हाडून गोंयांत स्थापन केल्यो. तातूंतलें मंगेश दैवत मूळ कुशस्थळी हांगां स्थापन केल्लें.

फुडें इ.स.१५१०त गोंयाचेर पुर्तुगेजांची सत्ता येतकच तांणीं हांगा हिंदू धर्मियांचो छळ, बाटाबाटी, देवालयांचो विध्वंस करपाचें सत्र चलयलें. जेन्ना कुशस्थळीच्या श्री मंगेश देवस्थानाच्या कुळावी लोकांक खबर कळ्ळी की पुर्तुगेजांनी साश्टी तालुक्यांतल्या लोकांक बाटोवन थंयच्या देवालयांचो नाश करपाचो कट रचला, तेन्ना तांणी रातोरात गुपीतणान मंगेश देवाचें लिंग उखलून शेजारच्या आदिलशहाच्या राज्यांत जंय हिंदू सरदार तेवेळार अधिकाराचेर आशिल्ले, थंय फोंडें तालुक्याच्या प्रियोळ गांवांत व्हरून स्थापन केलें.

## स्थापना
ही स्थापना शालिवाहन शके १४८२ रौद्र नाम संवत्सरी म्हळ्यार इ.स. १५६० वर्सा जाली अशी म्हायती त्या देवस्थानाच्या पुर्विल्ल्या इतिहासांत मेळटा.

हें स्थलांतर 1 मे १५६० ह्या दिसा आदी जालें अशें कोंपाजीय दे झेझुसच्या पाद्री मंडळान त्या काळांत बरोवन दवरिल्ल्या आनी आपल्या वरिश्ठांक सादर केल्ल्या अहवालांत बरयल्लें आसा.

स्थलांतराक लागून ह्या देवालयाची इमारत त्या झेझुइट पाद्रींनी आपले इगर्जेखातीर वापरली आनी आपल्या धर्माच्यो देवता थंय स्थापन केल्यो असोय तातूंत उल्लेख मेळटा.

## प्रियोळ वाठारांत
कुशस्थळी सावन प्रियोळ वाठारांत स्थलांतर करतकच थंय बांदिल्लें देवूळ कशें आशिल्लें हाचेविशीं म्हायती मेळना.

उपरांतचें दुसरें देवालय मराठेशाहीच्या वैभव काळांत बांदिल्लें. ताचे उपरांत इ.स.1890 त त्याच जाग्यार तिसरे खेपेक देवूळ बांदलें.

चवथे खेपे ह्या देवालयाचो जीर्णोध्दार शके 1894 माघ शुक्ल पुनवेंत पुराय जालो आनी त्याच दिसा सुम्हुर्ताचेर 17 फेब्रुवारी 1973 दिसा श्री मंगेश देवाच्या देवालयाचेर भांगराचो कळस बसयलो. दर वर्सा ह्या देवालयांत माघ शुक्ल पुनवे दिसा महापर्वणी उत्सव मनयतात.

## शिबिकोत्सव
ह्या देवास्थानांत दर सोमारा रातचो शिबिकोत्सव जाता.

ह्या देवास्थानाचे कुळावी वत्स आनी कौंडिण्य ह्या दोनूच गोत्रांचे आसात. ह्या देवस्थानांत अगरशाळेची सुविधा आसा.

वर्ग:देवनागरी पानां
वर्ग:फोंडें तालुका
Shri Mangesh Devastan

**Shri Mangesh Devastan** gõyantolem namnechem deusthan. Hem fonddem talukeantlea Prioll gamvant Ponnji-Moddgamv hea mukel rosteacher Ponnjisaun sumar 21 ki.mi. ontracher asa. Hem devull jea vattharant asa, tea vattharak mongexi mhunn vollkhotat.

## Itihas
Purvil'lea kallant hem devull Saxtti talukeachea Kuxstholli va Kutthtthalli hea vattharant axil'lem.

Porxuraman gomontokant vosoupakhatir Trihotr purasaun doxgotri brahmonn ani tanchi 64 kullam haddlim mhonnttat. Hea kullamni Mongexi, Xantadurga, Nagex, Mohalkxmi, Soptokottexrvor, Mohalosa adi aplea kuldeutancheo protimai haddun Gõyant sthapon keleo. Tatuntolem Mongex doivt mull Kuxstholli hangam sthapon kel'lem.

Fuddem i.So.1510t Gõyacher Purtugezanchi sot'ta yetkoch tamnnim hanga Hindu dhormiancho chholl, battabatti, devaloyancho vidhvoms korpachem sotr choloilem. Jen'na Kuxsthollichea Xri Mongex deusthanachea kullavi lokank khubor koll'lli ki Purtugezamni saxtti talukeantlea lokank battoun thoinchea devaloyancho nax korpacho kottrochola, ten'na tamnni ratorat gupitonnan Mongex devachem ling ukhlun xezarchea adiloxohachea rajeant zom-i Hindu sordar tevellar odhikaracher axil'le, thoim fonddem talukeachea prioll gamvant vhorun sthapon kelem.

## Sthapna
Hi sthapna xalivahon xoke 1482 roudr nam' somvtsori mhollear i.So. 1560 vorsa zali oxi mhaiti tea deusthanachea purvil'lea itihasant melltta.

Hem stholantor 1me 1560 hea disa adi zalem oxem kompaji-i de Jhezhuschea padri monddllan tea kallant boroun douril'lea ani aplea vorixtthank sador kel'lea ohvalant boroil'lem asa.

Stholantorak lagun hea devaloyachi imarot tea Jhezhuitt padrimni aple chorchikhatir vaproli ani aplea dhormacheo deuta thoim sthapon keleo osoi tatunt ul'lekh melltta.

## Prioll vattharant
Kuxstholla saun Prioll vattharant stholantor kortokoch thoim bandil'lem devull koxem axil'lem hachovixim mhaiti mellna.

Uprantochem dusrem devaloi Moratthexahichea voibhou kallant bandil'lem. Tacheuporant i.So.1890 to teach zagear tisre khepek devull handlem.

Chouthe khepe hea deulacho jirnnodhdar xoke 1894 magh xukl punvent purai zalom ani teach disa sumhurtacher 17 Februvari 1973 disa Xri Mongex devachea devaloyacher bhangracho kolos bosoilo. Dor vorsa hea devaloyant magh xukl punve disa mohaprvonni utsou monoitat.

## Xibikotsou
Hea devasthanant dor somara ratcho xibikotsou zata.

Hea devasthanache kulavi Vats ani Kandinea hea donuch asAat. Hea devasthanat agrasohalachi sai aasa.

वर्ग:Romi panam
पिळर्णकार,दत्ताराम रवळू

**पिळर्णकार,दत्ताराम रवळू** हांचो जल्मजानेवरी १९१९,मेर्शी-तिसवाडी हांगा जालो.

## वावर
सुटकेझुजारी.१९५५ ते १९६० काळांत तो आझाद गोमंतक दलाचो वांगडी आशिल्लो.बातम्यो पावोवप,,दिवचल,बारदेस,तिसवाडी,फोंडें,साश्ट ह्या वाठारांनी दल संघनेच्या वावूरप्यांक रावपाक आदार दिवप,तांकां लिपचोरयां थरयल्ल्या जाग्यार पावपाक पालव दिवप असलीं कामां तो करतालो फेब्रुवारी १०६०त ताका पोलिसांनी धरलो,खूब मार दिलो आनी प्रदेशीक लस्करी न्यायालयामुखार उबो करून स म्हने बंदखणीची ख्यास्त फर्मायली.१९७४त बारत सरकारान ताम्रपत्र दिवन ताचो भोवमान केलो.

## संदर्भ
https://wikisource.org/wiki/Page:Konkani_Viswakosh_Vol2.pdf/763

वर्ग:देवनागरी पानां
Curchorem railway station

कुडचडे **रेल्वे स्थानक ** (स्थळ क्रमांक: **SVM**) दक्शिन गोंयान स्थित एक धक्टे रेल्वे स्थानक।

## Major trains

* Goa Express

## References

वर्ग:Romi panam
गोयचै माति चळवळ

.गोंयची माती चळवळ ही येवजण मखेलपणान दोन तत्वाचेर चलता**.

१ बिगर नूतनीकरणयोग्य संसाधनां जशीं खनिज ही राज्याची विश्वासू । <br />२। अम्का जे मेल्ता ते अमछा भ्यौर्गेअन्क पसुन मेल्छेम।

हे अव्जनिछे हे माङो आसा

एबद्द्द नस्तना मिन काद्प्

गोय राज्यन मिनछे सर्के मोल लव्छे।**

**<br />**

**सोग्ले खनिज रेचेइप्त्स  रज्यछे रेचेइप्त्स अशे घेव्छे**

खनिज रेचेइप्त्स जर रज्याचे रेचेइप्त्स अशे केले जलेअर गोय रज्याचे कामावनेर पेज कामि जातलो।

**खनिजाचे सगले रेचेिपतस पेरमानानत ्ुनदात गहालाप। <br />**

पेरमानेनत ्ुनदाचे मागनि आसा  जय गोय राजय विसहवासु आनि आमचहि बहुरगि हाचै बेने्िचिारय। नोरवे सारकाराचै पेनसिोन फंड कहुप बारे मोदेल  

**फंडाचै पैसै नागरिकानक दिवाप<br />**

हे नागरिकानकाकहातिर तानचहेा खनिजाचे जाबाबदारि जातले। आलासकाचै पेरमानेनत फंड कहुप बारे दहारान आसा।

**हे कशें काराप <br />**

 गोय राज खनिजाचे निलामि कारपाक सहाकता।

## रेफंरस

वर्ग:देवनागरी पानां
मकाजी मेघपर

**मकाजी मेघपर**, सौराष्ट्रराज्यांतल्या जामनगर जिल्ह्यांचे एका ठिकाण आनी.

## संदर्भ

वर्ग:देवनागरी पानां
सिनारी, पुरूषोत्तम उर्फ शाम विठ्ठल परब

**सिनारी, पुरूषोत्तम उर्फ शाम विठ्ठल परब**  (जल्मः 29 ऑक्टोबर 1925,रायबंदर- तिसवाडी) सुटकेझुजारी. ताणें प्राथमिक शिक्षण मराठींतल्यान घेतलें.तेशेंच लिंसेंव आनी णव्वी मेरेन शिक्षण घेतिल्लें. 1946 वर्सा सावन ताणें सुटकेझुजाखतीर वावर करूंक सुरवात केली. 15 जून 1946 ह्यी दिसा मनपत शहा हाच्या घरा पणजे डॉ. राम मनोहर लोहिया  हाणें घेतिल्लें बसकेक तो हाजीर आशिल्लो. जेन्ना पोलिसांनी लोहीयाक धरून बंदखणींत घालो तेन्ना निशेद परगटावपाक निदर्शनांत ताणें वांटो घेतिल्लो.1947त तो पत्रकां लावपाक,राश्ट्रीय साहित्याची वांटप करप,तिरंगी बावटे लावप असलीं कामां करतालो.हाचेभायर आझाद गोमंतक दल संघटनेच्या हिंसक वावरांनी वांटो घेतलो. देखून पुर्तुगेज अधिकाऱ्याचो हाचेर दोळो आशिल्लो. न्यायाधीश क्वाड्रोस हाका पोस्टांतल्यान बाँब पार्सल  केल्ल्या आरोपावयल्यान ताका ताचो भाव दिनकर हाचे वांगडा अटक जाली.

पोलिसांनी ताका बरोच मार घालून सुमार चार म्हयने बंदखणींत दवरलो. तशेंच तो आपल्या वांगड्यांक ताच्या क्रांतीकारी  वांगड्यांची पत्रा पावयता देखून सुमार एक आठवडो ताका काळखी कुडींत दवरिल्लो.उपरांत ताका आग्वाद बंदखणींत व्हेलो. प्रादेशिक लश्करी न्यायालयामुखार उबो करून 20 जुलय 1958 दिसा कांय पुरावे मेळनाशिल्ल्यान ताची सुटका जाली. 1972 वर्सा भारत सरकारान ताम्रपत्र  दिवन सुटकेझुजांतल्यान ताच्या वावराचो भोवमान केलो.

## संदर्भ
https://wikisource.org/wiki/Page:Konkani_Vishwakosh_-_Volume_4_Released.pdf/881

वर्ग:देवनागरी पानां
R. V. Pandit

**Raghunath Vishnu Pandit** (1916 vo 1917-1990)  ek Goenkar kovi aslo. Taka boro vollkhopant
ietalo ani tachem chodd gazlolem kovitechem rochop Konknnint zavn asa. Goenchi soddvonn 1961
zalea uprant, Panditbaban ek mhotvacho vavr Purtugez bhaxent kela ani tannem Moratthi bhaxentui
vavrui kela. Choddxem tachem borovp ek novea-vastovad xoilint asa zantunt Goenchea
chidd’ddilolea somaza khatir ek khunnailolo husko asa. Tachi chodd famad prapti tachim panch
kovitechim pustokam, eka disa uzvaddavop zavn asa (26 Janer 1963) ani Sahiteo Akademin ek
tosrip  tachea 1975 vorsantlea *Dorea Gāzota* kovitek dila.

Kovi Raghunath Vishnu Pandit hacher ek lhan nibond Dr. S. M. Tadkodkar, ek Konknni-Moratthi
kovi, sod lavpi ani आनी गोंय विद्यापीठाचे मराठे विभागाचो वाचक हाणे बरयला.Goem Videapitthachea Moratthi Vibhagacho Reader hannem boroila. To
Sorkaracheaसरकाराचें  Goa Konknni Akademy , hannim 2006 vorsa uzvaddaila.

## Bhaileo Zullovnneo

* Alfredo Bragança (Purtugezin) boroilolo R.V Panditacher lekh.

Tachea Purtugezint boroilolea kovitechim udahoronn ghoddiek hanga sampoddttolim:

* O Inverno (1969)
* Aquelas Mulheres (1969)
* Para quê (1969)
* A Chuva (1968)
* Cada Gota do Teu Sangue (1968)
* Mãos em toda a parte (1968)
* A Folha do Tamarindeiro (1968)
* A Mão Não Abarca (1968)
* Sem Amparo (1968)
* Vinho (1968)
* Sem Desejo (1959/1968)
* A Minha Mente Quadrada (1968)
* À espera de Rama (1959/1967)
* A Palha (1965)
* Mar de Embriaguez (1965
* A Virtude Peregrina (1963)
* A Lua (1963)
* Casa, Minha Casa! (1963)
* A Chuva (1962)
* Espiga (1962)
* As Paredes Têm Ouvidos (1962)

## Sondorb

वर्ग:लेखक/Lekhok
वर्ग:Konknni Lekhok
वर्ग:Romi panam
पींडदान

**पींडदान** मड्याक वा पितरांक उद्देशून सवादांच्या पिठाचो वा शिताचो गुळो करून दितात, ताका पींड म्हणटात. निरूक्त (३.४) आनी लाट्यायन श्रौतसूत्र (२.१०:४) हातूंत पींड शब्दाची व्याख्या केल्या ती अशी -

'परस्परसंश्लेषाद्विभागं परित्यज्यासङघाततां प्राप्तमननं पिण्ड:'

अर्थ-विभक्तपण सोडून एकमेकांत एकजीव जाल्ले अन्नाचे कण म्हळ्यार पींड. श्राध्दाच्या वेळार पितरांच्या नांवाचो आनी गांवाचो उच्चार करून जें पींड जितात ताका पींडदान म्हणटात।मनीस मेले उपरांत मेल्लो जीव वर्सभर मड्याचें अमस्थेंतूच रावता. हे अवस्थेंत ताका खूब त्रास जातात. तातूंतल्यान ताची सुटका जावंची म्हणून संपिंडी श्राध्दां सांगल्यांत. मेल्ल्या मनशाचें शरीर लासले उपरांत मेल्लो जीव अतिवाहिक नांवाचें एक सुक्ष्म शरीर धारण करता. ह्या अतिवाहिक शरिराक शीं, वोत, पावस, तान, भूक हांचो खूब त्रास जाता.हे अवस्थेंतल्यान ताका मेकळो करपाखातीर  पुराणांनी पींडदानाची वेवस्था केल्ली आसा. मेल्ल्या पितरांची पुजा, श्राध्द करप.

वर्ग:देवनागरी पानां
Madhav Borkar

**Madhav Borkar **(Borcar, Konknninti वेणी माधव बोरकर) ek famad Konknni kovi, adlo Akaxvannicho station director ani Konknni sahitik zachem mull Bharotantlea Goeant asa.

## Vavr, jivit
Borkar adim Akaxvanni, Ponnjecho Station Director aslo. Ek vitravpi koso, tannem sorkaran choloilolea reddio stexon aslolea Mumboi, Mungllur ani Kolhapur vavurla.

2015 vorsa, Borkaran Pundalik Narayan Naik hacho zago Goa Konkani Akademi[2] cho Iezman mhonn ghetlo. Mars 2018 vorsa, tannem kovitent 50 vorsam purnn kelim ani tannem atth kovnache khondd uzvaddaileat. Tannem Mankarnika kodden logn zoddlam ani tankam don bhurgim asat, dhuv Yogini ani put Chinmay.

## Sahitik borovp

Borkar kovita 1968 vorsa savn borovnk laglo. Tachi poili punji to xallent aslo ten’na uzvaddavpant aili. 15 vorsanche piraier tachi *Chanvar*  chhap’pant aili. Tache kodden so kovitancheo punji ani don bhaxantoram asat. -- Kabir zacho borovpi Prabhakar Machve ani *Ekxem Ek Kovita* borovpi  Rabindranath Tagore.  Tachea kovitechea vavrant *Chonvar* (The Bloom, 1969), *Votacheo Savlleo* (The Shadows of Sunlight, 1972), *Uzvaddacho Rukh* (The Tree of Light, 1975), *Porzollachem Dar *(The Door to Brightness, 1986), *Yaman* (Yaman, 1999), *Avyaktachim Gannim* (Songs of the Unexpressed, 2002), ani *Symphony* (Symphony, 2012).*. *Tache kodden ek punji asa zaka  *Mollbachem Zonel *mhonn vollkhopant ieta.

## Tosripam, adi
Survatechea tachea borovpache karkidint, taka Bharotio  Sahiteo Akademi  tosrip 2001 vorsa, tachea Yaman, kovitechea punjek favo zalam.

## Ghombir Protisad
Nandkumar Kamat Borkarachem vornnon to ek "dusre pillgecho" Bharoti svotontraie uprantlo Konknni kovi Nagesh Karmali vangdda;, Shankar Parulkar, Pundalik Naik, Ramesh Veluskar, C. F. (Chafra) da Costa,  Olivinho Gomes, Suresh Borkar, Jess Fernandes, Prakash Padgaonkar, Kashinath Shamba Lolayenkar ani Ramkrishna Zuarkar; oxem korta. Kamatache vollerint, to B.B.Borkar, Manoharrai Sardessai, Abhijit ani R.V. Pandit hankam svotontraie uprantle Konknnintle kovi pacharta zannim vorixtt iogdan kelam tor Pandurang Bhangi, Shankar Ramani, Shankar Bhandari [ani] Vijaya Sarmalkar apleo kovita uzvaddavnk laglim."

Manohararāya Saradesāya (Manoharrai Sardesai) tachea vavrak "mhan, omurt, torui oddllainnem mhonntta".

## Sondorb

## Bhaileo zullovnneo

* Mhalgoddo Konknni kovi Madhav Borkar hannem Goa Konkani Akademicho Iezman mhonn Ponnje Somarak tabo ghetlo -- Veteran Konkani poet Madhav Borkar took charge of office as the president of Goa Konkani Akademi in Panaji on Monday
* Famad Konknn kovit Madhav Borkar Manohar Rai Sardessai hachea vavracher ani novem pustok (Inglixint) -- Noted Konkani poet Madhav Borkar, on the work of Manohar Rai Sardessai and the new book (in English)
* Goa Konknni Akademi Iezman Madhav Borkar eka pustokachea vimochona somoiar uloitana (Konknnint) -- Goa Konkani Akademi President Madhav Borkar speaking during a book release (in Konkani)
* Poetry India voir ek vavr -- One work on Poetry India
* Thodde Goenkar Konknni kovi -- Some Goan Konkani poets
* Balcao - Madhav Borkar Kovitechim 50 vorsam somorpitat -- Balcao - Madhav Borkar Celebrates 50 Years of his Poetry

वर्ग:Romi panam
रविंद्र कॆळॆकार

thumb|रविंद्र कॆळॆकार

रविंद्र कॆळॆकार हॆ नामनॆचॆ कॊंकणी लॆखक. गॊंय मूक्ती आंदॊलन आनी भारत स्वातंत्राय संग्रामाचॆ एक म्हालगडी. कॊंकणी भास चळवळींलॆ मूखॆल फूडारी. कॊकणी भाशा मंडऴाची स्थापना करपाक तांचॊ खूप मॊलाचॊ वाटॊ आसा. तांणी कॊंकणींत १०० परस चड पूस्तकां बरयलात, तशॆच मराठी अनी हिंदीनय ताणीं लिखाण कॆला. ज्ञानपीठ, पद्मभूषण, साहित्य अकादमी आनी हॆर जायतॆ पूरस्कार तांका फावॊ जाल्यात.

***जीण***
कॆळॆकार हांचॊ जन्म ७ मार्च १९२५ ह्या दिसा कुकळॆ ह्या तांच्या आजॊळच्या गावान जालॊ. तांचॆ आजॆ लिंगू रघूवीर दळवी हॆ पॊर्तूगॆज सरकारच्या सॆवॆंत वकीलाची नॊकरी करतालॆ. तांचॆ बापूय राजाराम कॆळॆकार हॆ दॊतॊर आशिल्लॆ ताणी भगवद्गीतॆचॊ पॊर्तूगॆज भाशॆन अणकार कॆल्लॊ. तांचॆ मूळावॆ शिक्षण दीव हांगा गूजराती भाशॆन जालॆ. वयाच्या तॆराव्या वर्साक गॊयांत यॆवन फॊंडॆच्या उच्च माध्यमीक विद्द्यालयांत ताणीं आपलॆ माध्यमीक शिक्षण पूर्ण कॆलॆ. पयलीं एक लढाउ कार्यकर्तॊ आनी मागीर एक लॆखक अशी तांची धारणा आशिल्ली.

*स्वतंत्रताय आनी कॊंकणी चळवळ*
महात्मा गांधीच्या तत्वांचॊ कॆळॆकाराचॆर खूप मॊठॊ परीणाम अशीलॊ. काकासाहॆब कालॆलकर ह्या गांधीजी बरॊबर काम कॆल्या लॆखका बरॊबर काम करपाक तॆ वार्धा गॆल्लॆ. थंय ताणी कांय काळ गांधीचॆ यादस्तीक वाचनालय सांभाळपाचॆ काम कॆलॆ. रॊखडॆच एक वर्सांन परत गॊंय यॆवन ताणीं गॊंयच्या मूक्ती लढ्यांत भाग घॆतलॊ. राम मानॊहर लॊहीया सारख्या व्हड नॆत्यांचॊ सहवास तांका लाभलॊ. विस्कटिल्या गॊंयकारांक यॆकठावपाक तांणी गॊमन्त भारती (१९५६-६०) हॆं साप्ताहीक सुरू कॆलॆ. लॊकांक यॆकठावपाक थळाव्या भाशॆचॆ यॊगदान कितलॆ म्हत्वाचॆ आसता हॆ त्या वॆळार तांका समजलॆ. हॆच तांच्या मुखाल्या जीणॆचॆ कार्य थारलॆ. ह्या वॆळार तांका बंदखणीत वचचॆ पडलॆ. गॊंय मूक्त जायसर तॆ बंदखणींत उरलॆ . 
गॊंय मुक्ती उपरांत गॊंयक महाराष्ट्रांत विलीन करपाच्या धॊरणाक ताणीं खर वीरॊध कॆलॊ. गॊंयाक वॆगळॆ दवरपाकय ताणीं खूप मॊठॆ यॊगदान दिलॆं. ताचॆ उपरांत तांणी कॊंकणी भाशॆक स्वतंत्र भाशॆचॊ दर्जॊ मॆळचॊ म्हण काम चालू कॆलॆ. कॊंकणी ही मराठीची पॊटभास नासून ती एक स्वतंत्र भास हॆ तांचॆ ठाम मत आशिल्लॆ. ह्या वॆळार ताणिं ‘आमची भास कॊंकणीच’ (१९६२), ‘शाळॆंत कॊंकणी कित्याक’ (१९६२) अशी कांय म्हत्वाची पूस्तकां बरयली. १९८७ ह्या वर्साक शॆवटाक गॊंय वीधानसभॆन कॊंकणीक गॊंयची राजभास म्हुण जाहीर कॆलॊ. साल १९९२ वर्साक जॆन्ना कॊंकणी भाशॆक भारताच्या संवीधानाच्या आठव्या वळॆरॆत स्थान मॆळ्ळॆ तॆन्ना कॆळॆकाराच्या जिणॆचॆ ध्यॆय पूराय जालॆ आणी तांणी पूराय पणान आपलॆ लॆखन काम चालू कॆलॆ.

*साहित्य आनी पूरस्कार*
कॆळॆकार हांच्या ‘हिमालयांत’ (१९७७) ह्या पूस्तकाक साहित्य अकादमी पूरस्कार पावॊ जालॊ हॊ कॊंकणी खातीरचॊ पयलॊ साहित्य अकादमी पूरस्कार आशील्लॊ. अणकाराखातीरचॊ पयलॊ पुरस्कारय कॆळॆकार हाच्यां ‘आमी ताकां मसणात धाडलॆ’ (१९९०) ह्या तांच्या गूजराति निबंधलच्या अणकारीत पूस्तकाक मॆळ्ळा. कॊंकणीतलॊ पयलॊ जनपीठ पूरस्कारय रविन्द कॆळॆकार हाकां फावॊ जाला. तांच्या जीणॆतलॊ सगळ्यांत व्हड पूरस्कार हॊ साहीत्य सकादमी फॆलॊशीप पूरस्कार (२००७). तशॆच पद्मभूशण (२००८), काला अकादमीचॊ गॊमंत शारदा पूरस्कार, जनपीठ पूरस्कार (२०१०) हॆ तांका फावॊ जाल्लॆ आनीक कांय पूरस्कार.

कांय फ़ामाद पूस्तकां
°नवी शाळा
°सत्याग्रह
°मंगल प्रभात 
°महात्मा
°अशॆ आशिल्लॆ गांधीजी
°काथा आनी काणयॊ
°तूळशी
°वॆळॊवयलॊ घूलॊ
°भज गॊविंदम
°मूक्ति
°तीन ऎकॆ तीन
°लाल बाल
°ब्रम्हानंनदालॆ तांडव
°पंथस्त
°समिधा
°वॊथाम्बॆ
°र्सजकाची अंतर कथा

वर्ग:Goemkar – Famadh / Prosidh
वर्ग:Sonvsaracho Prosidh vo Famadh Lok
वर्ग:देवनागरी पानां
Konknnintlea usnnea utramchi volleri

[thumb|Goenchi doreadeg [Dona Paula]]
[thumb|Goenchea [Choddnneant kazu foll toddun kaddlea uprant.]]
Konknni bhas ji Bharotachea  Goem rajeant ulovpant ieta, tika bhov bhasantlim uxnnim utram asat,  zantunt Orbi, Purtugez, Inglix ani Hindi bhasancho aspav asa. Konknni bhaxentlea uxnnim utranchi hi ek volleri asa. 

## Konknnintlim Purtugez utram

### Latim bhaxentlem mull aslolim Katolk bhoktichim utram

### Vakeaproiog

### Ghorabeantleo soirigoti

### Ghorabeantlim add nanvam

### Jevnna khannachim utram

### Kuznantlim utram

### Jevnnachem utpon (zhaddam ani zonvaram)

### Jevnnachem Utpon

thumb|Big Boss kazu fenniechi battli

### Sodam vaporpantlim utram

### Xikxonnik utram

### Vevsaik utram

### Bhugolik vornnon

### Goenchea xaranchim ani ganvanchim nanvam
thumb|Mapa de Goa, in Histoire générale des Voyages, Jean-Baptiste Bénard de la Harpe, 1750

### Ghorche ani veaparache name

### Bandavollxastrachim utram

### Sorbhorxichim utram

## Konknnintlim French utram
* lafaddem – affair (from *l'affair*)
* cartus – 
* parval – parole
* tamret – stool
* bankh -bench
* voltaire – rocking chair (from the French writer Voltaire)

## Konknnintlim Konnodd utram
*Aapa – from Kannada *Appa* meaning father
*Aaka – from Kannada *Akka* meaning sister
*Azo – from *Ajja* meaning grandfather
*Duddu – Money
*Rokhdo – Quick
*Poiso addko – Wealth
*Hallsande/alsando – Kind of bean
*Tantim – Eggs
*Kempu – precious stone, red
*Modd – cloud / storm
*Bagil – door
*Chilki – latch
*Bodi – stick, or to beat up
*Bhenn – back (from Kannada *bennu*)
*Koyto – sickle from Kannada *koy*, to chop or cut
*Miravanuk – procession from *miravanige*
*Chalval – revolution from *chalavali*
*Veergal – hero stone from *veerakallu*
*Got'tu na – don't know from *gottu illa*
*Angadd – shop from *Angadi*
*Lonch/Lons – bribe
*Mando – head
*Kirikiri – irritation

## Konknnintlim Orbi/Farsi utram
Thoddim utraim vaporant asat zancho mull orth bodol’la vo vikrut zala.
*fasal - crop
*jawab - answer
*kabul - agree
*karz - debt
*chabuk - whip
*chugli - gossip
*dang - engrossed
*hak - right
*had'd - boundary
*hairan - harassed
*fakt - only
*dusman - enemy
*akkal - intelligence
*bhogos - pardon
*bandar - port
*barik - thin
*nazuk - delicate
*baag - garden
*arz - request
*ajap - wonder
*xar - city
*khuni - murderer
*nadar - glance
*saitan - satan
*hajir - present
*garib - poor
*goroz - necessity
*virasat - heritage
*sahib - master (originally means companions of the prophet Muhammad)
*tazviz - arrangement
*guneanv - crime
*buniad - foundation
*zap - answer
*khobor - news
*xivai - without
*vogot - time
*forok - difference
*abru - respect
*ondu/avndu - this year
*bejar - harassed
*noxib - fate
*taktik - urgency
*iad - remember
*farik - repay
*maja  - joy
*umed  - enthusiasm
*bazar  - market
*tarikh  - date
*murvat  - respect
*badal  - change
* Mustaiki (clothes) from *mustaid* = ready
* bekar bahas (idle talk) gives *bhikar bhaso* (useless philosophising)
* kapan khairo  - eater of one's own shroud  - miser

## Inglix utram

* spanner- panno
* false - phaals

## Sondorb

वर्ग:Romi panam
Balchão

thumb|"Prawn" balchanv.**Balchan**vank  "ek tikhot Goencho (Bharotachea ostompt doreadeger) prat" koso vornnon kela zo ek lonnchea sarko zavn asa". To Goeantlea jevnnam  khannacho ek tikhot doreantlea jevnnacho vo masacho prat zavn asa.

## Jinos
Balchanv ek randpachi pod’dhot, zo nustem, sungttam, vo dukrachem mas, eka mosaleant ani pormollttolea tomatanchea ani mirsanganchea sosant korpant ieta. To ek lonnchea sarko asa ani to zaiteach adim portun gorom kornastana korunk zata.

Paromporik balchanvant ek kharea sungttancho kholl vaportat zaka Konknnint *[[gallmo]]* mhonnttat,

Tachea jinosant sungttam, tel, barik katorlolo piav, tomatam, losunnacho kholl vo lovongam, aleacho kholl vo alem, sukeo tambddeo mirsango, jirem, sansvam, tikhi, lovongam, sakhor, vinagr ani mitth hancho aspav asta.

## Toiari
Toiar korpachi pod’dhotichem vornnon sangta ki poilim sungttam nitoll korunk zai tanchem sut kaddlea uprant, mitth lavun eka vhodd aidonant kuxik dovrunk zai. Tambddeo mursango, jirem, sansvam, lovongam ani tikhi eka sukhea toveacher pormoll iesor bhazunk za.i Uprant tem thondd zavnk dovrunk zai. Alem, lossunn ani bhazlolo mosalo pittho vinagrin mellovn tacho kholl korunk zai. Tel gorom korun, sungttam tantunt misoll korunk zai ani firovn  datt zaisor bhazunk zai. Magir, toveacher piav bhazunk zai. Piav puddi rongacho zatoch, tomatam ghalunk zai ani mov zaisor bhazunk zai. Mosalea-vinagricho kholl tantunt sakhre ani mittha sangata ghalunk zai, Hea uprant tel, mosaleantlean bhair soro poriant bhazunk zai, sungttam ghalun hem sogllem  2-3 minut randunk zai.

Balchanv chodd korun gorom, sadea ukddea xitant vaporpant ieta. To frijint dovorpak zai ani chodd kallant frijint dovrunk zata.

## Itihas
Bharotant Katolk Purtugezamni tanchea vosahot korpant ailolea vellar, Balchanvachi, vollokh divpant aili.
thumb|Dukrachea masacho balchanv.
Katolk kuttumbam ghoddiek narlachi vinagr  tachea amsannik lagun vaportat, ani Hindu kuttumbam ghoddiek  usachea kanddiechi vinagr  matxe unnem amsannik vaportat. Atam  dhovi vinagr vo malt vinagr vaporpant ieta.

## Henvui polloi

* Goenchem jevonn khann/Goan cuisine
* Konknni jevonn khann/Konkani cuisine
* Dukrachea masachea pratanchi volleri/List of pork dishes
* Doreantlea jevnna khannachea pratanchi volleri/List of seafood dishes
* Food portal

## Sondorb

वर्ग:Goenchim Khannam jevnnam
वर्ग:Khannam jevnnam
वर्ग:Lipiantor korpachim panam
वर्ग:Romi panam
Ros amlett vo tantiancho pollo

**Ros amlett**, zaka ras amlett, vo tantiamcho pollo mhonnttat, tem Goenchea jevonn khannachem ek modle vellachem ani rosteavelem khann zavn asa.

Ros mhonnnche Konknnint "kholl". To ek mosaleacho kholl kombie masacho vo sonddialea chonneacho, zo xakuti sarko asta zo chodd korun Goenkar Katolkanchea randpachea prokarant dista. Xakuti nhoi zalear, to ek piav, koddi pana, kallim sansvam, kantoilolem chun vaprun kelolo kholl zo Goenkar Hindu kortat.

Jinos zoxe porim  onllbim vo fulgobi chodd korun vaportat. Amlettint tantiam, pormollachi vonospot, barik katorloleo hirveo mirsango, piav (vo losnni bhaxen piav), barik katorloli taji hirvi kothmir ani mitth, zaitench veglleponn asun; korpant ieta. Ros vegllo  sizovpant ieta. Gorom ros tajea bhazlolea amletticher votpant ieta ani ti Goenchea unddeant vanttpant ieta.

Ros amlett paromporikponni jevnna gaddeancher vikpant ieta je sabar Goenchea ganvamni distat. He gadde teo sanjer tem modeanrati poriant vaddttat. Zaitea jevnna ghoramni teo tanchea jevnnachea vollerint distat.

Ros amlett katorlolo piav ani ilo limbea ros voilean ghalun vaddpantui ieta.

## Sondorb

वर्ग:Romi panam
Canja de Goa (Goencho sop)

***Canja de Goa***  (Goencho sop) ek nomunedar Bharoti-Purtugez jevnna khannacho sop Goeanto zavn asa, zo ekdam Purtugez Bharotantlo ek prant aslo, zachi sfurt Purtugez sopachi zavn asa.

Tache toiarent kombiechem mas, thollavim chevrisam, piav, losunn, tandull, udok ani mitth vaportat. He soglle jinos ektthaim eka lhan tovear vo eka pressure cookerant randtat. Xevttim, kombiechea masachea haddancho kosai tantunt ghalpant ieta.

Goeant, porompore pormonnem, to zolm ditolea ostoream khatir toiar korpant ietalo. Poilea zolmank, sasumai aplea sunank ek port wine hachea soreachi battli ani so kombeo dhaddttaleo, jeo ho sop toiar korpant vaportale, kiteak oxem korop avoiank ani bholaiki mellovpak borem jevonn somzotale.

Tem sumar sokallchea 11 vorancher, kallche koddie, godd toranche chettne ani kharea sangatak, ghevpant ietalem. Thodde favtti, tem mollamni bhurgeam koddlean, tanchea avoi-bapaink ani tanche poros vhodd piraiechea bhavonddank je thoim vavurtale, tankam ek matiechea aidonant patthovpant ietalem..

## Sondorb

वर्ग:Lipiantor korpachim panam
वर्ग:Romi panam
रोस आमलेट वा तांत्यांचो पोळो

**रोस आमलेट**, जाका रास आमलेट, वा  तांत्यांचो पोळो म्हणटात तें गोंयच्या जेवण खाणाचें एक मदले वेळाचें आनी रसत्यावयलें खाण जावन आसा. रोस म्हणंचे कोंकणिंत "खळ".

तो एक मसाल्याचो खळ कोंब्ये मासाचो वा सोंड्याल्या चण्याचो, जो शाकुती सारको आसता जो चड करून गोंयकार कातल्कांच्या रांदपाच्या प्रकारांत दिसता. शाकुती न्हय जाल्यार, तो एक पियाव, कोडी पाना, काळीं सांस्वां, कांतयलेलें चून वापरून केल्लो खळ जो गोंयकार हिंदू करतात. जिनस जशे परीं अळमें वा फुलगोबी चड करून वापरतात. आमलेटिंत तांत्यां, परमळाची वनस्पत, बारीक कातरलेल्यो हिरव्यो मिरसांगो, पियाव (वा लसणी भाशेन पियाव), बारीक कातरलेली ताजी हिरवी कथमीर आनी मीठ, जायतेंच वेगळेपण आसून; करपांत येता. रोस वेगळो सिजोवपांत येता. गरम रोस ताज्या भाजिल्ल्या आमलेटिचेर वोतपांत येता आनी ती गोंयच्या उंड्यांत वांडपांत येता.

रोस आमलेट पारंपरिकपणी जेवणा गाड्यांचेर विकपांत येता जे साबार गोंयच्या गांवांनी दिसतात. हे गाडे, त्यो सांजेर तें मध्यानराती पर्यांत वाडटात,जायत्या जेवणा घरांनी त्यो तांच्या जेवणाच्या वळेरिंत दिसतात. रोस आमलेट कातरलेलो पियाव आनी इलो लिंब्या रोस वयल्यान घालून वाडपांतूय येता.

## संदर्भ

वर्ग:देवनागरी पानां
वर्ग:गोंयचीं खाणां-जेवणां
Goem, Damanv ani Diu

thumbnail|Bharotant,Goem, Damanv ani Diu - 1961**Goem, Damanv, ani Diu** ek Bharotacho songh prodes 19 Dezembr 1961 tem 30 Mai 1987 poreant aslo. Songh Prodesant atanchem Goem rajio ani don doreadegeche don zage Damanv ani Diu, Gujratchea doreadegeche asle. Hea zageam modem Dadra ani Nagar Haveli, Purtugez Bharotacho aspav aslo.

Bharotant 1961 vorsa Purtugez Bharotachem samilikoronn zalea uprant tacho Bharotant aspav korpant ailo.

Proxasona khatir, zago tin ji’leamni vanttpant ailo, Goem, Damanv ani Diu zanchi rajdhani Ponnji asli. 1987 vorsa Goeank rajiacho dorzo divpant ailo ani Damanv ani Diu hankam ek vegllo songh prodes korpant ailo.

## Sondorb

वर्ग:Lipiantor korpachim panam
वर्ग:Romi panam
आर. वी. पंडित

**राघुनाथ विष्णु पंडित**  (१९१६ वो १९१७-१९९०)  एक गोंयकार कवी आसलो. ताका बरो वळखपांत येतालो आनी ताचें चड गाजललें कवितेचें रचप कंकणिंत जावन आसा. गेंची सडवण १९६१ जाल्या उपरांत, पांदितबाबान एक म्हत्वाचो वावर पुर्तुगेज भाशेंत केला आनी ताणें मराठी भाशेंतूय वावरूय केला. चडशें ताचें बरवप एक नव्यावासतवाद शयलिंत आसा जांतुंत गेंच्या चिड्डिलल्या समाजा खातीर एक खुणायललो हुसको आसा. ताची चड फामाद प्राप्ती ताचीं पांच कवितेचीं पुसतकां, एका दिसा उज्वाडावप जावन आसा (२६ जानेर १९६३) आनी साहित्यो आकादेमीन एक तस्रीप  ताच्या १९७५ वर्सांतल्या *दऱ्या गाजता* कवितेक दिला.

कवी राघुनाथ विसह्नू पांदीत हाचेर एक ल्हान निबंद द्र. स. म. तादकदकार, एक कंकणिमराठी
कवी, सद लावपी आनी आनी गोंय विद्यापीठाचे मराठे विभागाचो वाचक हाणे बरयला.गें विद्यापिठाच्या मराठी विभागाचो ऱ्यादेर हाणें बरयला. तो
सर्काराच्यासरकाराचें  गा कंकणी आकादेंय , हाणीं २००६ वर्सा उज्वाडायला.

## भायल्यो जुळवण्यो

* Alfredo Bragança (Purtugezin) boroilolo R.V Panditacher lekh.

ताच्या पुर्तुगेजिंत बरयलल्या कवितेचीं उदाहरण घडियेक हांगा सांपडटलीं:

* O Inverno (1969)
* Aquelas Mulheres (1969)
* Para quê (1969)
* A Chuva (1968)
* Cada Gota do Teu Sangue (1968)
* Mãos em toda a parte (1968)
* A Folha do Tamarindeiro (1968)
* A Mão Não Abarca (1968)
* Sem Amparo (1968)
* Vinho (1968)
* Sem Desejo (1959/1968)
* A Minha Mente Quadrada (1968)
* À espera de Rama (1959/1967)
* A Palha (1965)
* Mar de Embriaguez (1965
* A Virtude Peregrina (1963)
* A Lua (1963)
* Casa, Minha Casa! (1963)
* A Chuva (1962)
* Espiga (1962)
* As Paredes Têm Ouvidos (1962)

## संदर्भ

वर्ग:देवनागरी पानां
वर्ग:कोंकणी लेखक
वर्ग:लेखक/Lekhok
कांज दे गोआ (गोंयचो सोप)

**'चांजा दे गा**'  (गेंचो सप) एक नमुनेदार भारतिपुर्तुगेज जेवणा खाणाचो सप गयांतो जावन आसा, जो एकदां पुर्तुगेज भारतांतलो एक प्रांत आसलो, जाची स्फूर्त पुर्तुगेज सपाची जावन आसा.
ताचे तय्यारेंत कंबियेचें मास, थळावीं चेवरिसां, पियाव, लसूण, तांदूळ, उदक आनी मीठ वापर्तात. हे सगळे जिनस एकठांय एका ल्हान तव्यार वो एका प्रेस्सुरे चकेरांत रांदतात. शेवटीं, कंबियेच्या मासआच्या हाडआंचो कसाय तांतुंत घाल्पांत येता.

गयांत, परंपरे पर्मणें, तो जलं दितल्या असतऱ्यां खातीर तय्यार कर्पांत येतालो. पयल्या जल्मांक, सासुमाय आपल्या सुनांक एक पर्त विने हाच्या सऱ्याची बाटली आनी सो कंब्यो धाडटाल्यो, ज्यो हो सप तय्यार कर्पांत वापर्ताले, कित्याक अशें करप आवय्यांक आनी भलायकी मेळवपाक बरें जेवण संजताले.

तें सुमार सकाळच्या ११ वरांचेर, काळचे कडिये, गड तरानचे चेटने आनी खाऱ्या सांगाताक, घेवपांत येतालें. थडे फावटी, तें मळांनी भुर्ग्यां कडल्यान, तांच्या आवय-बापायंक आनी तांचे परस व्हड पिरेच्या भावनडांक जे थंय वावुर्ताले, तांकां एक मातियेच्या आयदनांत पाठवपांत येतालें..

## संदरब

वर्ग:देवनागरी पानां
ललियेंपलें

**ललियेंपलेम** हो गांव भारताच्या गेंच्या राजियाचो काणकणच्या एकदं दक्षिणेक उर्ताय, जाची शीम कर्नाटक राज्याच्या कार्वार तालुकेंत आसा..

## स्थळ
ललियेंपलें भंवतणी दक्षिणेक कार्वार तालुकास, उत्तरेक केपें तालुका, आनी उत्तरेक साश्टी तालुंका आसात.

## इतिहास
ललियें, आदीं बानावासी च्या कदं राजा खाल आसलें आनी ताका खरेपणी  लहाहाळी (एक कणड उतर) म्हण वळखताले कित्याक त्या गांवांक मीन सदपाचे कारागीर आसले जे हिंदू देवांच्यो आनी देवतेंच्यो  मुर्ती तय्यार कर्ताले  जाका ते लखण आनी आलुमिनीवं वापर्ताले,  चानारा राजपत्रा पर्मणें. उपरांत तो पुर्तुगेज वासाहतेंत आयलो आनी   ललियें नांवांत ताचें बदलप जालें..

ललियेंपलें हांगासर पुर्तुगेज इमिग्रेशन तपासणेचें थाणें आसलें मार्गांतल्यान  य्योवच कर्प्यानाचेर नदर दवरुंक जाचे सेवक वर्ग १९६१ वर्सा मेरेन एवरपी आसले, जेन्ना तें भारतांत प्रवेस कर्पांत आयलें.न.

## भुगल
ललियें हाका सात वाडे आसात  -- जांचीं नांवां, इडार, काराय, काजाल्केर, स्हेळी, पलें, पेडें आनी माशें. कार्भारा खातीर, स्हेळी आनी पेडें दन भागांत विभागलां, ज्या वर्वीं सगळे मेळून णव वाडे आसात..

## प्राप्ती

* ललियेंपलें हाका गें राज्याची  तशीच देसाची बऱ्यांतली बरी पंचाय्त म्हण दन पावटी गेल्या पंचाय्त काळांत निवडपांत आयल्या..
* मनीस बळाच्या विकासाच्या केंद्रियो मंत्रालय्येन  (म्ह्र्द) गेंची  इंदियान इन्सतितुते अफ तेचनलग्य (इीत) स्थापुंक, ललियें एक जागो तपासलो.तीन वांगड्यांचो पंगड जो तपासणी करुंक आयललो इीत,गा खातीर ताका थयंचो जागो सगळ्यो निकश कर्पी सांपडलो. इीत गा प्रांगण एक आधुनीक, धाकटें शार कशें दिसतलें जे अशे तरेन बांदपांत येतलें की ताची पाचविचार भुयं सर्व्भंवतीं सांबाळपांत येतली. जेन्ना इीत येतच, जायतच विकास थंय जातलो, आनी  थळाव्या लकाक रजगार मेळुंक पावतलो.स. सुमार २८० एकर  वो ११.२ लाख स्क म्स जाग्याची वळेरी केल्या एका  म्ह्र्द पंगडान स्ह्रिस्थाल आनी पयंगुयनीं काणकणांत.  जुन्ह २०१६, बातंया पर्मणें सांगपांत येता की एका थळाव्या नाग्रिकांचे समितेन तांच्या गांवांत इीत प्रांगण घाल्पाचेर विरध दाखयला.

## हांगासर पावप

* **मार्गांतल्यान:** मडगांव  जिल्ल्याच्या मुखिलयच्यान हो जागो  ३७&nbsp;कं दक्षिणेक आनी , ७०&nbsp;कं पणजे राजधानी सावन्पडटा .
* **आग्गादियेंतल्यान:** ललियेंचें रेलिस्थान कंकण रेलिमार्गाच्या कार्भारांत पडटा. तें गेंचें निमाणें रेलिसह्तान कर्णाटक राजियाच्या आस्नती रेलिस्थाना आदीं.हेर दन कंकण रेलिमारागाचीं रेलिस्थाना काणकण तालुकेंतली ललियेंपलेंच्या आदीं  बाळी आनी काणकण जावन आसात.,

## रेफेरेंचेस

वर्ग:देवनागरी पानां
गोंयचो इतिहास

गोंयचो इतिहास गोंय हें भारतीय संघ राज्यांतलें २५वें घटक राज्य भारताचे दक्षिणेवटेन आशिल्ल्या अंस्तत दर्यादेगेवयल्या ह्या सुपुल्ल्या राज्याचे उत्तरेवटेन महाटाष्ट दक्षिणेकडेन कर्नाटक आनी आस्ततेंवटेन अरब दर्या आसा .गोंय वा गोवा ह्या नांवाची उत्पत्ती आनी अर्थ सघाक भुगोलीक नदरेन गोंय वा गोवा ह्या नावान वळखतल्या वाठाराक.

वर्ग:देवनागरी पानां
बालचांव

thumb|सुंगटांचो बाल्चांव.**बाल्चांव** एक तिखत गोंयचो (भारता असतंप्त दऱ्यादेगेर) प्रात कसो वर्णन केला जो एक लोणच्या सार्को जावन आसा. तो गोंयांतल्या जेवणां खाणाचो एक तिखत दऱ्यांतल्या जेवणाचो वो मासाचो प्रात जावन आसा.

## जिनस
बाल्चांव एक रांदपाची पद्धत, जो नुसतें, सुंगटां, वो दुक्राचें मास, एका मसाल्यांत आनी पर्मळटल्या तमातांच्या आनी मिर्सांगानच्या ससांत कर्पांत येता. तो एक लणच्या सार्को आसा आनी तो जायत्याच आदीं पर्तून गरं कर्नासताना करुंक जाता.

पारंपरीक बाल्चांवांत एक खाऱ्या सुंगटांचो खळ वापर्तात जाका कोंकणीत *[[गालमो]]* म्हणटात.

ताच्या जिनसांत सुंगटां, तेल, बारीक कातरललो पियाव, तमातां, लसुणाचो खळ वो लवंगां, आल्याचो खळ वो आलें, सुक्यो तांबड्यो मिर्सांगो, जिरें, सान्स्वां, तिखी, लवंगां, साखर, विनाग्र आनी मीठ हांचो आस्पाव आसता.

## तय्यारी
तय्यार कर्पाची पद्धतिचें वर्णन सांग्ता की पयलीं सुंगटां नितळ करुंक जाय तांचें सूत काडल्या उपरांत, मीठ लावून एका व्हड आयदनांत कुशीक दवरुंक जाय. तांबड्यो मुर्सांगो, जिरें, सान्स्वां, लवंगां आनी तिखी एका सुख्या तव्याचेर पर्मळ येसर भाजुंक जाय. उपरांत तें थंड जावंक दवरुंक जाय. आलें, लस्सूण आनी भाजललो मसालो पिठो विनाग्रीन मेळवन ताचो खळ करुंक जाय. तेल गरं करून, सुंगटां तांतुंत मिसळ करुंक जाय आनी फिरवन  दाट जायसर भाजुंक जाय. मागीर, तव्याचेर पियाव भाजुंक जाय. पियाव पुडी रंगाचो जातच, तमातां घालुंक जाय आनी मव जायसर भाजुंक जाय. मसाल्याविनाग्रिचो खळ तांतुंत साखरे आनी मिठा सांगाता घालुंक जाय, ह्या उपरांत तेल, मसाल्यांतल्यान भायर सरो परियांत भाजुंक जाय, सुंगटां घालून हें सगळें २-३ मिनूत रांदुंक जाय.

बाल्चांव चड करून गरं, साद्या उकड्या शितांत वापर्पांत येता. तो चड काळा खातीर फ्रिजिंत दवरुंक जाता.

## इतिहास
भारतांत कातल्क पुर्तुगेज आंनी तांच्या वसाहत कर्पांत आयलल्या वेळार बाल्चांवाची वळख दिवपांत आयली.
thumb|दुक्राच्या मासाचो बाल्चांव.
कातल्क कुटुंबां घडियेक नारलाची विनाग्र ताच्या आंसाणीक लागून वापर्तात, आनी हिंदू कुटुंबां घडियेक उसाच्या कानडियेची विनाग्र मातशे उणें आंसाणीक वापर्तात. आतां धवी विनाग्र वो माल्त विनाग्र वापर्पांत येता.

## हेंवूय पळयात

* गोंयंचें जेवण खाण/Goan cuisine
* कंकणी जेवण खाण/Konkani cuisine
* दुक्राच्या मासाच्या प्रातांची वळेरी/List of pork dishes
* दऱ्यांतल्या जेवणा खाणाच्या प्रातांची वळेरी/List of seafood dishes
* Food portal

## संदर्भ

वर्ग:देवनागरी पानां
वर्ग:गोंयचीं खाणां-जेवणां
बी. जे. मेडिकल कॉलेज

**बी.जे. मेडिकल कॉलेज** (**BGMC**) येक वयजुकी कलेज जी पुण्यांत आसा. जी भारताच्या म्हाराश्ट्रांत पडटा. कलेजिचो कार्भार म्हाराश्ट्राचो सर्कार चलयता जांतुंत तपासप आनी बीन/आल्द्लें तपास्पाचे विभाग आसात जे  सासन गेनेराल हस्पिताला सांगाताक वावुर्तात. ही कलेज बिरांजी जिजिभय हाणें १८७८ वर्सा स्थापलली..

## इतिहास
ब.ज. मेदिचाल शाळा १८७८ वर्सा सुरू जाली आनी ती उपरांत पूर्ण ब.ज.मेदिचाल कलेज कशी १९४६ वर्सा बदल्पांत आयली.

वर्ग:देवनागरी पानां
गोंय, दामांव आनी दीव

thumbnail|भारतांत,गें, दामांव आनी दीव - १९६१**गें, दामांव, आनी दीव** एक भारतआचो संघ प्रदेस १९ देजेंबर १९६१ तें ३० माय १९८७ पऱ्यांत आसलो. संघ प्रदेसांत आतांचें गें राजियो आनी दन दऱ्यादेगेचे दन जागे दामांव आनी दीव, गुज्रातच्या दऱ्यादेगेचे आसले. ह्या जाग्यां मदें दाद्रा आनी नागार हावेली, पुर्तुगेज भारताचो आस्पाव आसलो.

भारतआंत १९६१ वर्सा पुर्तुगेज भारताचें सामिलिकरण जाल्या उपरांत ताचो भारतआंत आस्पाव कर्पांत आयलो.

प्रशासना खातीर, जागो तीन जी'ल्यांनी वानट्पांत आयलो, गें, दामांव आनी दीव जांची राजधानी पणजी आसली. १९८७ वर्सा गयांक राजियाचो दर्जो दिवपांत आयलो आनी दामांव आनी दीव हांकां एक वेगळो संघ प्रदेस कर्पांत आयलो.

## संदरब

वर्ग:देवनागरी पानां
कोंकणिंतल्या उसण्या उत्रांची वळेरी

[thumb|गेंची दऱ्यादेग [दना पावला]]
[thumb|गेंच्या [चडण्या_ंत काजू फळ तडून काडल्या उपरांत.]]
कंकणी भास जी भारतआच्या  गें राज्यांत उलवपांत येता, तिका भव भासांतलीं उश्णीं उत्रां आसात,  जांतुंत अरबी, पुर्तुगेज, इंगलीश आनी हिंदी भासांचो आस्पाव आसा. कंकणी भाशेंतल्या उश्णीं उत्रांची ही एक वळेरी आसा.

## कंकणिंतलीं पुर्तुगेज उत्रां

### लातीं भाशेंतलें मूळ आसललीं कातल्क भक्तिचीं उत्रां

### वाक्यापरय्योग

### घराब्यांतल्यो सयरिगती

### घराब्यांतलीं आड नांवां

### जेवणा खाणाचीं उत्रां

### कुजनांतलीं उत्रां

### जेवणाचें उत्पन (झाडां आनी जंवारां)

### जेवणाचें उत्पन

thumb|बीग बस्स काजू फेणियेची बाटली

### सदां वापर्पांतलीं उत्रां

### शिक्षणीक उत्रां

### वेवसायक उत्रां

### भुगलीक वर्णन

### गेंच्या शारांचीं आनी गांवांचीं नांवां
thumb|Mapa de Goa, in Histoire générale des Voyages, Jean-Baptiste Bénard de la Harpe, 1750

### घर्चे आनी व्यापाराचे नामे

### बांदावळशासत्राचीं उत्रां

### सर्भर्शिचीं उत्रां

## कंकणिंतलीं फ्रेंच उत्रां
* lafaddem – affair (from *l'affair*)
* cartus – 
* parval – parole
* tamret – stool
* bankh -bench
* voltaire – rocking chair (from the French writer Voltaire)

## कंकणिंतलीं कणड उत्रां
*Aapa – from Kannada *Appa* meaning father
*Aaka – from Kannada *Akka* meaning sister
*Azo – from *Ajja* meaning grandfather
*Duddu – Money
*Rokhdo – Quick
*Poiso addko – Wealth
*Hallsande/alsando – Kind of bean
*Tantim – Eggs
*Kempu – precious stone, red
*Modd – cloud / storm
*Bagil – door
*Chilki – latch
*Bodi – stick, or to beat up
*Bhenn – back (from Kannada *bennu*)
*Koyto – sickle from Kannada *koy*, to chop or cut
*Miravanuk – procession from *miravanige*
*Chalval – revolution from *chalavali*
*Veergal – hero stone from *veerakallu*
*Got'tu na – don't know from *gottu illa*
*Angadd – shop from *Angadi*
*Lonch/Lons – bribe
*Mando – head
*Kirikiri – irritation

## कंकणिंतलीं अरबी/फार्सी उत्रां
थडीं उत्रांय वापरांत आसात जांचो मूळ अर्थ बदल्ला वो विक्रूत जाला.
*fasal - crop
*jawab - answer
*kabul - agree
*karz - debt
*chabuk - whip
*chugli - gossip
*dang - engrossed
*hak - right
*had'd - boundary
*hairan - harassed
*fakt - only
*dusman - enemy
*akkal - intelligence
*bhogos - pardon
*bandar - port
*barik - thin
*nazuk - delicate
*baag - garden
*arz - request
*ajap - wonder
*xar - city
*khuni - murderer
*nadar - glance
*saitan - satan
*hajir - present
*garib - poor
*goroz - necessity
*virasat - heritage
*sahib - master (originally means companions of the prophet Muhammad)
*tazviz - arrangement
*guneanv - crime
*buniad - foundation
*zap - answer
*khobor - news
*xivai - without
*vogot - time
*forok - difference
*abru - respect
*ondu/avndu - this year
*bejar - harassed
*noxib - fate
*taktik - urgency
*iad - remember
*farik - repay
*maja  - joy
*umed  - enthusiasm
*bazar  - market
*tarikh  - date
*murvat  - respect
*badal  - change
* Mustaiki (clothes) from *mustaid* = ready
* bekar bahas (idle talk) gives *bhikar bhaso* (useless philosophising)
* kapan khairo  - eater of one's own shroud  - miser

## इंगलीश उत्रां

* spanner- panno
* false - phaals

## संदरब

वर्ग:देवनागरी पानां
Goa Today

***Goa Today***  ek mhoinallem jem Ponnje, ji Bharotachea Goenchi rajdhani asa thoim 1966 vorsa savn porgott zata, zantunt khobro, sahiteo ani thollave prosn distat. *Goa Today* haka sogllea Goenchea masikancho "vhoddlo pai" somzotat. Tachi sthapna zodd-sompadok *Navhind Times* disalleacho Lambert Mascarenhas, hannem keloli zaka Gomant Vibhushan tosrip, Goenchem unclem nagrik tosrip 2014 vorsa divpant ailam.

2010 vorsamni tachea chhapkhaneacho khorch mellovpak jairati mellovp, tea masikacho mukhel prosn aslo.

Tacho sthapnnar Lambert Mascarenhas, aslo zannem atam piraiechi xotabdi olanddlea. Mascarenhas hachea uprant Vaman Sardesai tacho sompadok aslo, zannem tem pod Bharotacho Angolak Rajdut zalo ten’na soddlem. Uprant Manohar Shetty hea kovi-sompadokan tem pod duxoilem zannem tachem unchlem promann dovorlem ani Goenchem sahiteo porgottlem zantunt tannem itihas, rajkornni prosn ani sahiteo hancho tall-mell dovorlo. Vinayak Naik atam tacho sompadok asa.

Modlea 1980nt, *Goa Today* Salgaocar Mining Industries hannim tem viktem ghetlem, ani atam tem V. M. Salgaocar komponechea pongddacho ek vantto zavn asa zache malkecho Goencho Salgaocar Football Club asa.

## Sondorbh

## Bhaileo zullovnneo

* 
* 

वर्ग:Romi panam