open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Língua geral paulista

**Paulista** niko peteĩ tupi ha guarani ñe'ẽ oñeñe'ẽ akue São Páulo retãvorépe ha ijerére, Pindoráma retãme saro'y XVI pahápe guive ha saro'y XX meve, ko'ãga katu noñeñe'ẽvéima. Ko ñe'ẽ ou tupi ñe'ẽgui, oñemoambuévo ha ojejoparávo ambue tupi ha guarani ñe'ẽre, umi *bandeirante* kuéra oñepyrũ oipuruite tupinamba ñe'ẽ, ha upéi omoambue ha ojehe'a ambue ñe'ẽre ha upéicha oñepyrũ ko *língua geral paulista*.

## Mandu'apy

Ñemohenda:Tupi ha guaraniñe’ẽ
Ñemohenda:Pindoráma ñe’ẽnguéra
Língua geral

**Língua geral** (Poytugañe'ẽme: *Ñe'ẽ pavẽ*) niko peteĩ tupi ha guarani ñe'ẽ oñeñe'ẽ akue Pindoráma retãme saro'y XVII pahápe guive ha saro'y XX meve, ko'ãga katu noñeñe'ẽvéima. Ko ñe'ẽ ou tupi ñe'ẽgui, oñemoambuévo ha ojejoparávo ambue tupi ha guarani ñe'ẽre. Oñembovo mokõi ñe'ẽ ambuéva: ku língua geral amazônica (oñeñe'ẽvagui Amasónape) ha língua geral paulista (oñeñe'ẽvéva São Páulo retãvorépe ha ijerére). Upe ñe'ẽ Amasonagua oñemoambue ha saro'y XIX guive omoheñói ko ñe'ẽ ko'ãgagua héra ñe'ẽngatu (*nheengatu*), oñeñe'ẽitéva Pindoráma rembe'y Venesuéla ha Kolómbia rehe.

Heta ñe'ẽngue Pindoráma poytugañe'ẽme ou ko *língua geral* pegua, upéicha avei heta táva réra ha tetãvore réra, techapyrãme oĩ *Aricanduva*, *Batovi*, *Aracu*, Amapa ha heta ambuéva.

## Mandu'apy

Ñemohenda:Tupi ha guaraniñe’ẽ
Ñemohenda:Pindoráma ñe’ẽnguéra
Vevúi rasy

**Vevúi rasy** térã **neumonía** ha'e niko peteĩ mba'asy ombyaíva ñe'ãvevúi, ombohasy ha omboruru umi vevuikue vosami (*alvéolos*). Umi mba'asyapypẽ ha techaukaha ojehecha jepíva niko hu'u, ambýu marrõ térã hovyũ, pyti'a rasy, akãnundu ha ahógo. Vevúi rasy niko ikatu oporombohasa'asyite ojehechakuaáramo hasyha hi'ára rire, ikatu avei oporojuka, tenondeite umi hasýva itujaitérõ.

Ko mba'asy pya'eite ikatu oñemosarambi tapicha tapicháre, umi tymbachu'i ha víru ojapóva ko mba'asy ova voi yvytúre ha ikatu oñemuasãi upe hasýva hu'u térã iñatĩa; upéicha avei ojehecha heta ára aja opyta neumonía apañuái nguéra upe hasýva retépe, opyta jepe ndahasyvéimava, umi mba'asypararã hasýva avei pya'eve ikatu ivevúi rasy noñeñangarekóivo, upéicha avei umi opitáva.

Umi vevúi rasy oúva vírugui tuichaite ou upe víru ome'ẽva mba'asypararã. Koronavíru, upe víru vai ojapo COVID-19 ñemosarambi guasu 2019 ha 2020 aja, ombyaietévo yvypóra rete ikatu ome'ẽ vevúi rasy. Ojehechaitégui heta umi neumonía hasýva Chína retãvorépe héra Wuhan jasypakõi 2019-pe, ojeikuaa ko COVID-19.

## Mandu'apy
1732

**1732** ary.

## Oararecha'akue
* George Washington, tendota peteĩha Tetãvore Joapykuéra pegua

## Omano'akue

----

...1731-1732-1733...

Ñemohenda:Ary 1700 - 1799
1864

**1864** ary.

## Tembiasakue

## Oararecha'akue
* Toulouse Lautrec - 24 jasypateĩ
## Omano'akue

----

...1863-1864-1865...
Alfonso Daniel Rodríguez Castelao

thumb|250px|Alfonso Daniel Rodríguez Castelao.
**Alfonso Daniel Manuel Rodríguez Castelao** (Rianxo, 29 jasyteĩ ary 1886 - Buenos Aires, 7 jasyteĩ ary 1950) ñe’ẽpapára Galiciagua.

## Hembiapokue
;Ñemombe'u rehegua
* *[[Un ollo de vidro. Memorias dun esquelete]]* (1922)
* *[[Cousas]]* (1926, 1929)
* *[[Os dous de sempre]]* (1934)
* *[[Retrincos]]* (1934)

;Ñoha'ãnga
* *[[Os vellos non deben de namorarse]]* (1941)

## Joaju

Ñemohenda:Ñe'ẽpapára Galiciagua
1886

**1836** - ary

## Oararecha'akue
* Alfonso Daniel Rodríguez Castelao - 29 jasyteĩ
* Florentino López Cuevillas - 14 jasypateĩ

## Omano'akue

----

...1885-1886-1887...

Ñemohenda:Ary 1800 - 1899
Francisco Añón

thumb|250px|Francisco Añón.
**Francisco Añón Paz** (Outes, 9 jasypa ary 1812 - Madrid, 20 jasyrundy ary 1878), ñe’ẽpapára Galiciagua.

## Joaju

Ñemohenda:Ñe'ẽpapára Galiciagua
9 jasypa

Ára **9 jasypa** ha'e ára 282ha ary pegua ku arapapaha Gyregoriopegua ha ára 283ha umi ary hekope'ỹme. Umi 83&nbsp;ára ohasa va'erã opa hag̃ua ary.

## Arete

## Tembiasa
*

## Teñõi
* Francisco Añón (1812): ñe’ẽpapára Galiciagua.
* John Lennon (1940)

## Mano
* Che Guevara: (1967)

## Joaju

Ñemohenda:Jasypa
1812

**1812 ([[Papaha Rómapegua|MDCCCXII]])** ha'e ha'e peteĩ ary oñepyrũ akue peteĩ ararundy he'iháicha Gyregório arapapaha.
«1811‎**→‎''1812→‎**''1813»

## Oikóva'akue

### Jasyteĩ
* 1 jasyteĩ: Áuteria mburuvipe oike vigencia-pe oñe'ẽva alemañañe'ẽ pe codigo civil.

## Omanóva

### Jasyrundy

* 20 jasyrundy: George Clinton, vicepresidente Amérika Retãvorekuéra Joajugua.

Ñemohenda:Ary 1800 - 1899
1878

**1878** - ary

## Oararecha'akue

## Omano'akue
* Francisco Añón - 20 jasyrundy

## Joaju

----

...1877-1878-1879...

Ñemohenda:Ary 1800 - 1899
1835

**1835** - ary

## Oararecha'akue
* Eduardo Pondal - 8 jasykõi

## Omano'akue

## Joaju

----

...1834-1835-1836...

Ñemohenda:Ary 1800 - 1899
7 jasypa

Ára **7 jasypa** ha'e ára 280ha ary pegua ku arapapaha Gyregoriopegua ha ára 281ha umi ary hekope'ỹme. Umi 85&nbsp;ára ohasa va'erã opa hag̃ua ary.

## Arete

## Tembiasa
*

## Teñõi
* Vladímir Putin (1952)

## Mano
* 
## Joaju

Ñemohenda:Jasypa
Eduardo Pondal

thumb|250px|Eduardo Pondal.
**Eduardo María González-Pondal Abente** (Ponteceso, 8 jasykõi ary 1835 - A Coruña, 8 jasyapy ary 1917) ñe’ẽpapára Galiciagua.

## Hembiapokue
;Ñe'ẽpoty
* *Rumores de los pinos*, 1877
* *[[Queixumes dos pinos]]*, 1886

* *Pondal. Versos iñorados ou esquecidos*, 1961
* *[[Os Eoas]]: unha aproximación*, 1992
* *Poesía galega completa I. Queixumes dos pinos*, 1995
* *Poesía galega completa II. Poemas impresos*, 2001
* *Poesía galega completa III. Poemas manuscritos*, 2002
* *Poesía galega completa IV. Os Eoas*, 2005

## Joaju

Ñemohenda:Ñe'ẽpapára Galiciagua
5 jasypa

Ára **5 jasypa** ha'e ára 278ha ary pegua ku arapapaha Gyregoriopegua ha ára 279ha umi ary hekope'ỹme. Umi 87&nbsp;ára ohasa va'erã opa hag̃ua ary.

## Arete

## Tembiasa
*

## Teñõi
* Roberto Juarroz (1925)

## Mano
* Steve Jobs (2011)

## Joaju

Ñemohenda:Jasypa
3 jasypa

Ára **3 jasypa** ha'e ára 276ha ary pegua ku arapapaha Gyregoriopegua ha ára 277ha umi ary hekope'ỹme. Umi 89&nbsp;ára ohasa va'erã opa hag̃ua ary.

## Arete

## Tembiasa
*

## Teñõi
* 

## Mano
* Francisco de Asís (1226)

## Joaju

Ñemohenda:Jasypa
1 jasypa

Ára **1 jasypa** ha'e ára 274ha ary pegua ku arapapaha Gyregoriopegua ha ára 275ha umi ary hekope'ỹme. Umi 91&nbsp;ára ohasa va'erã opa hag̃ua ary.

## Arete
* Kakuaavéva Ára

## Tembiasa
*

## Teñõi
* 

## Mano
* Luis Alberto Riart (1953)

## Joaju

Ñemohenda:Jasypa
25 jasypa

Ára **25 jasypa** ha'e ára 298ha ary pegua ku arapapaha Gyregoriopegua ha ára 299ha umi ary hekope'ỹme. Umi 67&nbsp;ára ohasa va'erã opa hag̃ua ary.

## Arete

## Tembiasa
*

## Teñõi
* Pablo Picasso (1881)

## Mano
* Alfonsina Storni (1938)
* Eligio Ayala (1930)
## Joaju

Ñemohenda:Jasypa
Televisa

thumbnail
thumbnail
thumbnail
thumbnail
thumbnail
**Televisa** ha'e peteĩ ta'angambyry mbohasáva Méhikogua. Japopapyre 1 jasyteĩ 1973-pe.

Ñemohenda:Ta'angambyry mbohasáva Méhikogua
American Broadcasting Company

**American Broadcasting Company (ABC)** ha'e peteĩ ta'angambyry mbohasáva Tetãvore Joapykuéra pegua. Japopapyre 15 jasypo 1943-pe.

Ñemohenda:Ta'angambyry mbohasáva Tetãvore Joapykuéra pegua
30 jasypa

Ára **30 jasypa** ha'e ára 303ha ary pegua ku arapapaha Gyregoriopegua ha ára 304ha umi ary hekope'ỹme. Umi 62&nbsp;ára ohasa va'erã opa hag̃ua ary.

## Arete
* 

## Tembiasa
*

## Teñõi
* 1962: Félix Toranzos

## Mano
*

## Joaju

Ñemohenda:Jasypa
29 jasypa

Ára **29 jasypa** ha'e ára 302ha ary pegua ku arapapaha Gyregoriopegua ha ára 303ha umi ary hekope'ỹme. Umi 63&nbsp;ára ohasa va'erã opa hag̃ua ary.

## Arete
## Tembiasa
*

## Teñõi
* Narciso Ramón Colmán (1876)

## Mano
* 
## Joaju

Ñemohenda:Jasypa
Columbia Broadcasting System

**Columbia Broadcasting Company (CBS)** ha'e peteĩ ta'angambyry mbohasáva Tetãvore Joapykuéra pegua. Japopapyre 15 jasyteĩ 1929-pe.

Ñemohenda:Ta'angambyry mbohasáva Tetãvore Joapykuéra pegua
Telemundo

**Telemundo** ha'e peteĩ ta'angambyry mbohasáva Tetãvore Joapykuéra pegua. Japopapyre 28 jasyapy 1952-pe.

Ñemohenda:Ta'angambyry mbohasáva Tetãvore Joapykuéra pegua
Ugánda

**Ugánda**, héra teéva **Tavakuairetã Ugánda**, ha'e hína peteĩ tetã hekosãsóva ha yguasu rembe'y'ỹva, ojejuhu niko Áfrika ipehẽngue kuarahyresẽyguápe. Ijerére ojejuhu kuarahyresẽ ngotyo tetã Kéña, yvate gotyo oĩ Ñemby Sundã, kuarahyreike gotyo niko Kóngo Jekopytyjoja Retã, ñemby kuarahyreike gotyo ojejuhu tetã Rruánda ha ñemby gotyo oĩ Tãsáña. Ugánda niko pe tetã mokõiha yguasu rembe'y'ỹva orekovéva tetãygua opa umi tetã Áfrikape. Ko tetã pehẽngue ñembyguápe ojejuhu ypa Victoria, ypa guasu omohembe'ýva avei Kéña ha Tãsáña rehe, upéicha ko tetã oĩ Áfrika Ypa Guasukuéra jerére. Ugánda ojejuhu avei ysyry Nílo jerére ha ojehecha hi'ára hakumeméva ha ndoky jepíriva.

Ko Ugánda réra ou ku tavetã ymaguare héra Vugánda, ko'ãga oiko chugui tetã hekosãsomíva ha iñesãmbyhy Ugánda poguýpe, ko tavetãme oĩ Ugánda tavusu, táva Kampála, ha ijyvy apekue oñemyasãi opa tetã pehẽngue mbytegua. Kasúvi tyvykuéra (Vugánga ruvichakuéra ymaguare ñeñotỹha renda), oiko chugui yvypóra reko rembiejakue. Ko tetã ypykuekuéra ñepyrũgua niko avano'õ noñemitỹiva, ojapo amo 2000 ary, ha upéi ou umi vántu oñe'ẽva, ko tetã ipehẽngue ñembygua rupive.

Ary 1800 guive, oiko ko tetãgui kolónia Tavetã Joaju pegua, opaite Ugánda retãre oisãmbyhýva. Ugánda oñemosãsónte Tavetã Joaju poguýgui ára 9 jasypa ary 1962-me. Upe guive, Ugánda retãygua heta oñorairõ, amove peteĩ sua tapicha ova va'erã hógagui ha hetaite omano oñepyrũ guive ñorairõ Ñandejára ñorairõhára aty ojepytasóva rehe, peteĩ aty oporomongyhyjéva ha oityséva Ugánda rekuái omoĩ hag̃ua ombuekoviáicha Tupã rekuái.

Ko tetã iñe'ẽ tee niko ingleñe'ẽ ha suahíli. Lugánda ñe'ẽ, peteĩ umi vántu ñe'ẽ apytépe, heta umi oñe'ẽkuaáva ko tetã ipehẽngue yvategua, tuichaite ojehecha Tavetã Vugándape. Ugánda mburuvicha ko'ãga niko karai Yoweri Kaguta Museveni, ha'e ohupyty hetã rekuái ojapo rire peteĩ "*[[golpe de Estado]]*" ary 1986-me.

## Mandu'apy

## Joajuha

* Ugánda rekuái (ingleñe'ẽme)
* Ugánda Amandaje guasu (ingleñe'ẽme)
* Ugánda mba'ekuaarã tee
Kasúvi tyvykuéra

**Kasúvi tyvykuéra** ha'e niko upe tavetã hérava Vugánda imburuvichakuéra ymaguare ñeñotỹha renda, umíva ojehero kaváka, upéicha ojeherógui Vugánda ruvicha guasu. Kasúvi tyvykuéra ojejuhu yvyty Kasúvipe, táva Kampála, Ugánda retãme. Oiko chugui yvypóra reko rembiejakue, Unesco oiporavo rire ko tenda ary 2001-me, ha oje'e hese "peteĩ óga guasu imba'eguasuitéva ha ijapopyre ka'avo ha yvyramáta añónte".

Haimete opa óga guasu oñembyai oiko rire jekái guasu jasyapy 2010-pe, upe guive heta oñeha'ã oñeñangareko porãve ha ojejogapo jey.  

## Mandu'apy

Ñemohenda:Ugánda
Áfrika Ypa Guasukuéra

**Áfrika Ypa Guasukuéra** ha'e umi ypa ituicháva ojejuhúva Áfrika ipehẽngue kuarahyresẽyguápe, ko atýpe oĩ ypa Victoria, ypa tuichavéva mokõiha opa Yvýgui. Umi tetã ojejuhúva ã ypa jerére niko Vurundi, Kóngo Jekopytyjoja Retã, Kéña, Maláui, Rruánda, Tãsáña ha Ugánda.

Áfrika ypa guasu niko ko'ãva:

* Ypa Victoria
* Ypa Tanganíka
* Ypa Maláui
* Ypa Vanguéulu
* Ypa Turkana
* Ypa Alberto
* Ypa Moero
* Ypa Kívu
* Ypa Rukua
* Ypa Eduardo
* Ypa Kyoga
* Ypa Eyasi
* Ypa Natron


## Mandu'apy

Ñemohenda:Ypa Áfrika pegua
Kilómetro

***Kilómetro*** ha'e hína pe pukukue ra'ãha ohechaukáva su *[[metro]]* (1000 m), ojehechauka tai **km** rupive.

*Kilómetro* hína pe mba'e ra'ãha Ta'ãhakuéra Ypykatu Hetatetãgua oipurúva (SI), ojeipurúva opa tetãme, mbohapýnte ndoipurúi: Tetãvore Joapykuéra, Miama ha Livéria.

## Mandu'apy

Ñemohenda:Pukukue ra'ãha
Para Árave

**Para Árave** térã **para Arávia pegua** ha'e niko yguasu upe paraguasu Índikope oĩva ha ojejuhúva Ásia ipehẽngue ñemby kuarahyreikegua rembe'ýre, Arávia yvyapy ha Índia mbytépe. Ko yguasu apekue niko 3 862 000 km², tetãnguéra ko para omohembe'ýva hína Jemẽ, Omã, Pakitã, Irã, Índia ha Mayndíva.

## Mandu'apy


Ñemohenda:Yguasu paraguasu Índikope
Vengála parapyte

**Vengála parapyte** ha'e niko yguasu upe paraguasu Índikope oĩva ha ojejuhúva Ásia ipehẽngue ñembygua rembe'ýre, Miama ha Índia mbytépe. Ko yguasu apekue niko 2.172.000 km², tetãnguéra ko para omohembe'ýva hína Seilãu, Indonésia, Miama, Índia ha Vangalande.

## Mandu'apy


Ñemohenda:Yguasu paraguasu Índikope
Ñemohenda:Seilãu
Ñemohenda:Indonésia
Ñemohenda:Miama
Ñemohenda:Índia
Ñemohenda:Vangalande
Mumbái

**Mumbái** (marati ñe'ẽme: मुंबई, ingleñe'ẽme: *Mumbai*) ha'e niko Índia retãvore héra Maharastra tavusu. Ko táva hína táva orekovéva tapichakuéra Índia retãme, ha upéi ou tetã tavusu, Ndéli Pyahu, ha táva tuichavéva irundyha opa Yvýgui amo 14&nbsp;475&nbsp;568 tavaygua oikovégui ipype.

## Mandu'apy

## Joaju

Ñemohenda:Índia táva
Kampála

**Kampála** (Ingleñe'ẽme: *Kampala*) ha'e niko tetã Ugánda tavusu ha táva orekovéva tavaygua upe tetãme. Ojehecha oiko ko távape amo 1.650.800 tavaygua ojeipapávo ára 31 jasypokõi 2019-pe ha oñemohenda po tavavo rupive, ojeipapáramo jepe umi táva ijerére ojehecha oiko amo 6.709.900 tavaygua.

Kampála niko oĩ umi Áfrika táva pya'evéva oñemomba'ehetáva apytépe, ha ojehecha oiko chugui táva porãvéva ojeikove hag̃ua África ipehẽngue kuarahyresẽyguápe, upéicha ko táva iporãve ojeikove hag̃ua táva guasu ambuéva Nairóvi ha Kigali techapyrãme.

## Mandu'apy

## Joajuha

Ñemohenda:Ugánda táva
Vugánda

**Vugánda** ha'e niko peteĩ tavetã vántu ojejuhúva Ugánda retãme. Umi vántu ojeheróva gandakuéra hetã tee, ko'ãga oiko chugui tetã hekosãsomíva ha iñesãmbyhy Ugánda poguýpe, ko tavetãme oĩ Ugánda tavusu, táva Kampála, ha ijyvy apekue oñemyasãi opa tetã pehẽngue mbytegua. Ko tavetãme ojejuhu Kasúvi tyvykuéra (Vugánga ruvichakuéra ymaguare ñeñotỹha renda), oiko chugui yvypóra reko rembiejakue, umi Vugánda ruvicha guasu ojehero "kaváka". Gandakuéra niko amo 6.000.000 ha upéicha ojehecha ha'ekuéra hína 16.9% opaite Ugánda retãygua hetakuégui.

Vugánda oñepyrũ amo ary 1300 jave, karai guasu Kato Kintu ombojoajúvo heta táva ojapo hag̃ua tetã guasu. Oguahẽ rire umi Tavetã Joaju retãygua, Európa pegua, Vugánda oike tetã ambuéva poguýpe ha oiko chugui kolónia Tavetã Joaju pegua. Tetã Ugánda oñemosãso rire Tavetã Joaju poguýgui ára 9 jasypa ary 1962-me, oiko Vugándagui tetã hekosãsomíva ha iñesãmbyhy Ugánda poguýpe.

## Mandu'apy

Ñemohenda:Ugánda
Ysyry Índo

**Ysyry Índo** ha'e niko peteĩ ysyry puku Ásiape oĩva, oñepyrũ Chína Tetarã Retã ipehẽngue kuarahyreikeguápe, ohasa Índia ipehẽngue yvateguáre ha upéi osyry Pakitã retã mbytére osẽ meve para Áravepe, paraguasu Índiko. Ko ysyry rembe'ýpe ojehecha akue Índo avano'õ ñepyrũ (tekovekuéra oiko va'ekue 3300 Kirito mboyve guive 1300 Kirito rire peve ysyry Índo jerekuévo), upéicha avei ko ysyry ome'ẽ Índia retã herarã heta ñe'ẽme. Ysyry Índo pukukue ohupyty hína amo 3.180 km, upéicha niko pe ysyry ipukuvéva 21ha opa Yvýgui.

## Mandu'apy

## Ehecha avei
*Ysyrykuéra rysýi pukukuére

Ñemohenda:Ysyry Ásia pegua
Índo avano'õ

**Índo avano'õ** niko opa tekovekuéra oiko va'ekue 3300 Kirito mboyve guive 1300 Kirito rire peve ysyry Índo rembe'y jerekuévo, Ñemby Ásia ipehẽngue yvate kuarahyreikeguápe, umi tetãme ko'ãga ojehero Ahyganitã, Pakitã ha Índia.

Ojehechakuaa ko avano'õ ikatupyryite ha itávakuéra ituicha, hogakuéra ita ijapopyre, oñemitỹkuaa ha oipurukuaa ysyry Índo y oñemitỹ porãve. Ko avano'õ tava tuichavéva niko Mohenjo-daro ha Harappa, oñeimo'ã orekoha amo 30.000 térã 60.000 tavaygua.



Ta'ãnga:Jar, Indus Valley Tradition, Harappan Phase, Quetta, Southern Baluchistan, Pakistan, c. 2500-1900 BC - Royal Ontario Museum - DSC09717.JPG|Mba'yru 
Ta'ãnga:Shiva Pashupati.jpg|Ta'anga'i
Ta'ãnga:Mohenjo-daro Priesterkönig.jpeg|Ita ijapopyre
Ta'ãnga:Site lothal.jpg|Táva Lothal ko'ãga



## Mandu'apy


## Joajuha

Ñemohenda:Asia
Televisión Nacional de Chile

thumb|250px|
**Televisión Nacional de Chile (TVN)** ha'e peteĩ ta'angambyry mbohasáva Chíle pegua. Japopapyre 18 jasyporundy 1969-pe.

Ñemohenda:Ta'angambyry mbohasáva Chíle pegua
Canal 13

miniaturadeimagen|250x250px|Canal 13 logo 2025
**Canal 13** ha'e peteĩ ta'angambyry mbohasáva Chíle pegua. Japopapyre 21 jasypoapy 1959-pe.

Ñemohenda:Ta'angambyry mbohasáva Chíle pegua
Mega

**Red Televisiva Megavisión (Mega)** ha'e peteĩ ta'angambyry mbohasáva Chíle pegua. Japopapyre 23 jasypa 1990-pe.

Ñemohenda:Ta'angambyry mbohasáva Chíle pegua
MTV

**MTV (Music Television)** ha'e peteĩ ta'angambyry mbohasáva Tetãvore Joapykuéra pegua. Japopapyre 1 jasypoapy 1981-pe.

Ñemohenda:Ta'angambyry mbohasáva Tetãvore Joapykuéra pegua
HBO

**HBO (Home Box Office)** ha'e peteĩ ta'angambyry mbohasáva Tetãvore Joapykuéra pegua. Japopapyre 8 jasypateĩ 1972-pe.

Ñemohenda:Ta'angambyry mbohasáva Tetãvore Joapykuéra pegua
Nickelodeon

**Nickelodeon** ha'e peteĩ ta'angambyry mbohasáva Tetãvorekuéra Joaju pegua. Ojejapóva ára 1 jasyrundy 1979-pe.

Ñemohenda:Ta'angambyry mbohasáva Tetãvore Joapykuéra pegua
Cartoon Network

**Cartoon Network** ha'e peteĩ ta'angambyry mbohasáva Tetãvore Joapykuéra pegua. Japopapyre 1 jasypa 1979-pe.

Ha'e peteĩ ta'angambyry mbohasáva mba'e Warner Bros Discovery Networks mba'e, Warner Bros Discovery mba'e.

## Tembiasakue
Osẽ ára 1 jasyporundy ary 1992-pe, Ted Turner ojogua rire pe estudio de animación orekóva diseños Hanna-Barbera ary 1991-pe. Oservi 24 aravo'i ñemuha ramo umi propiedad animación clásica umi biblioteca Turner Broadcasting-gui. Ko serie original oñepyrü ary 1992 jave "Space Ghost Coast to Coast", omoirüva caricatura ha'eháicha "*[[Cow and Chicken]]*", "*[[Dexter's Laboratory]]*", "*[[The Powerpuff Girls]]*", "*[[Johnny Bravo]]*", "*[[Ed, Edd n Eddy]]*",  "*[[Courage the Cowardly Dog]]*", "*[[Tom and Jerry]]*", "*[[Looney Tunes]]*", ha "Pet Alien". Opavave ha'ekuéra oike kuri "*[[What a Cartoon! Show]]*"-pe.

Cartoon Network programación original ko'ágã oike umi espectáculo ha'eháicha "*[[The Amazing World of Gumball]]*", "*[[Craig of the Creek]]*", "*[[Teen Titans Go!]]*", "*[[Ben 10]]*", ha "*[[We Baby Bears]]*". Ko red programación ypykue ojejapo Cartoon Network Studios-pe, ambue jehechauka katu ojejapo oñondive térã ojejogua ambue estudio-gui, umíva apytépe Warner Bros Animation afiliado. Ymave, Cartoon Network ojapo ha ombohasa avei programa híbrido acción en vivo ha animada.

Ñemohenda:Ta'angambyry mbohasáva Tetãvore Joapykuéra pegua
Ñemohenda:Cartoon Network
Discovery Channel

**Discovery Channel** ha'e peteĩ ta'angambyry mbohasáva Tetãvore Joapykuéra pegua. Japopapyre 17 jasypoteĩ 1985-pe.

Ñemohenda:Ta'angambyry mbohasáva Tetãvore Joapykuéra pegua
AMC

**AMC (American Movie Classics)** ha'e peteĩ ta'angambyry mbohasáva Tetãvore Joapykuéra pegua. Japopapyre 1 jasypa 1984-pe.

Ñemohenda:Ta'angambyry mbohasáva Tetãvore Joapykuéra pegua
La Red

**La Red Chilena de Televisión (La Red)** ha'e peteĩ ta'angambyry mbohasáva Chíle pegua. Japopapyre 12 jasypo 1991-pe.

Ñemohenda:Ta'angambyry mbohasáva Chíle pegua
TNT

**TNT (Turner Network Television)** ha'e peteĩ ta'angambyry mbohasáva Tetãvore Joapykuéra pegua. Japopapyre 3 jasypa 1988-pe.

Ñemohenda:Ta'angambyry mbohasáva Tetãvore Joapykuéra pegua
Jain Dharma

**Jain Dharma** ha'e niko peteĩ jeroviapy ymaguareite oñepyrũ Índia retãme. Oĩ amo 6 sua ojeroviáva, tenondeite oiko Índia retãme. Ombo'éva opaite tekove hi'ánga hína (taha'e ha'éva yvypóra térã mymba), arapy oñemboguata ha oñemohenda tupã'ỹre, arapy ipaha'ỹre ha upe tapicha ohenonde'áva umi mba'e vai ipy'apýgui ha ohypyty teko yvategua oñembohéra «ipu'akáva» (*jáina*).

Jain Dharma ombo'e kóva niko peteĩ jeroviapy iñepyrũ'ỹva ha ipaha'ỹva, oĩramo jepe ñehesa'ỹijo ohechaukáva ko jeroviapy ypy ha iñemohenda peteĩha ikatu oñepyrũ akue amo saro'y IX Kirito mboyve. Upéicha ikatu ja'e ko jeroviapy oñepyrũ akue Índo avano'õme (tekovekuéra oiko va'ekue 3300 Kirito mboyve guive 1300 Kirito rire peve ysyry Índo jerekuévo), heta Indu jerovia rekóicha ikatu ja'e oñepyrũ avei upépe.

## Mandu'apy

## Joajuha

* «La meditación en el jainismo», artículo en el sitio web Alcione (Chile).

Ñemohenda:Jerovia
TV Azteca

thumbnail
**TV Azteca** ha'e peteĩ ta'angambyry mbohasáva Méhikogua. Japopapyre 2 jasypoapy 1993-pe.

Ñemohenda:Ta'angambyry mbohasáva Méhikogua
Imagen Televisión

**Imagen Televisión** ha'e peteĩ ta'angambyry mbohasáva Méhikogua. Japopapyre 17 jasypa 2016-pe.

Ñemohenda:Ta'angambyry mbohasáva Méhikogua
CNN

**CNN (Cable News Network)** ha'e peteĩ ta'angambyry mbohasáva Tetãvore Joapykuéra pegua. Japopapyre 1 jasypoteĩ 1980-pe.

Ñemohenda:Ta'angambyry mbohasáva Tetãvore Joapykuéra pegua
Canadian Broadcasting Corporation

**Canadian Broadcasting Corporation (CBC)** ha'e peteĩ ta'angambyry mbohasáva Kanatãgua. Japopapyre 6 jasyporundy 1952-pe.

Ñemohenda:Ta'angambyry mbohasáva Kanatãgua
CTV Television Network

**CTV Television Network (CTV)** ha'e peteĩ ta'angambyry mbohasáva Kanatãgua. Japopapyre 1 jasypa 1962-pe.

Ñemohenda:Ta'angambyry mbohasáva Kanatãgua
ITV

thumb|250px|
**ITV (Independent Television)** ha'e peteĩ ta'angambyry mbohasáva Tavetã Joajugua. Japopapyre 6 jasyteĩ 1974-pe.

Ñemohenda:Ta'angambyry mbohasáva Tavetã Joajugua
Channel 4

**Channel 4** ha'e peteĩ ta'angambyry mbohasáva Tavetã Joajugua. Japopapyre 2 jasypateĩ 1982-pe.

Ñemohenda:Ta'angambyry mbohasáva Tavetã Joajugua
Marimar

***Marimar*** ha'e peteĩ tembiasagua'u ta'angambyrýgui Méhikogua, ojapo ha ohechauka ta'angambyry mbohasáva herava Televisa. Oñepyrũ ára 31 jasyteĩ-pe ha opa ára 26 jasypoapy 1994-pe iñembyatýva 150 pehẽngue. Imba'eapohára tenondegua ha'e Thalía ha Eduardo Capetillo.

## Mandu'apy


Ñemohenda:Televisa Hembiasagua'u
Ñemohenda:Tekoha'ãngaty ta'angambyrygui Méhikogua
La usurpadora

***La usurpadora*** ha'e peteĩ tembiasagua'u ta'angambyrýgui Méhikogua, ojapo ha ohechauka ta'angambyry mbohasáva herava Televisa. Oñepyrũ ára 8 jasykõi-pe ha opa ára 24 jasypokõi 1998-pe iñembyatýva 102 pehẽngue. Imba'eapohára tenondegua ha'e Gabriela Spanic, Fernando Colunga ha Libertad Lamarque.

## Mandu'apy


Ñemohenda:Televisa Hembiasagua'u
Ñemohenda:Tekoha'ãngaty ta'angambyrygui Méhikogua
Rosalinda

***Rosalinda*** ha'e peteĩ tembiasagua'u ta'angambyrýgui Méhikogua, ojapo ha ohechauka ta'angambyry mbohasáva herava Televisa. Oñepyrũ ára 1 jasyapy-pe ha opa ára 18 jasypoteĩ 1999-pe iñembyatýva 102 pehẽngue. Imba'eapohára tenondegua ha'e Thalía, Fernando Carrillo, Angélica María ha Lupita Ferrer.

## Mandu'apy


Ñemohenda:Televisa Hembiasagua'u
Ñemohenda:Tekoha'ãngaty ta'angambyrygui Méhikogua
Amor real

***Amor real*** ha'e peteĩ tembiasagua'u ta'angambyrýgui Méhikogua, ojapo ha ohechauka ta'angambyry mbohasáva herava Televisa. Oñepyrũ ára 9 jasypoteĩ-pe ha opa ára 17 jasypa 2003-pe iñembyatýva 95 pehẽngue. Imba'eapohára tenondegua ha'e Adela Noriega, Fernando Colunga, Mauricio Islas ha Helena Rojo.

## Mandu'apy


Ñemohenda:Televisa Hembiasagua'u
Ñemohenda:Tekoha'ãngaty ta'angambyrygui Méhikogua
Ñemohenda:2003
La madrastra (2005)

***La madrastra*** ha'e peteĩ tembiasagua'u ta'angambyrýgui Méhikogua, ojapo ha ohechauka ta'angambyry mbohasáva herava Televisa. Oñepyrũ ára 7 jasykõi-pe ha opa ára 29 jasypokõi 2005-pe iñembyatýva 120 pehẽngue. Imba'eapohára tenondegua ha'e Victoria Ruffo, César Évora, Eduardo Capetillo, Jacqueline Andere, Ana Martín, Cecilia Gabriela, Martha Julia, Guillermo García Cantú, René Casados ha Sabine Moussier.

## Mandu'apy


Ñemohenda:Televisa Hembiasagua'u
Ñemohenda:Tekoha'ãngaty ta'angambyrygui Méhikogua
Rubí

***Rubí*** ha'e peteĩ tembiasagua'u ta'angambyrýgui Méhikogua, ojapo ha ohechauka ta'angambyry mbohasáva herava Televisa. Oñepyrũ ára 17 jasypo-pe ha opa ára 22 jasypa 2004-pe iñembyatýva 115 pehẽngue. Imba'eapohára tenondegua ha'e Bárbara Mori, Eduardo Santamarina, Jacqueline Bracamontes, Sebastián Rulli ha Ana Martín.

## Mandu'apy


Ñemohenda:Televisa Hembiasagua'u
Ñemohenda:Tekoha'ãngaty ta'angambyrygui Méhikogua
Cuidado con el ángel

***Cuidado con el ángel*** ha'e peteĩ tembiasagua'u ta'angambyrýgui Méhikogua, ojapo ha ohechauka ta'angambyry mbohasáva herava Televisa. Oñepyrũ ára 9 jasypoteĩ 2008-pe ha opa ára 6 jasyapy 2009-pe iñembyatýva 194 pehẽngue. Imba'eapohára tenondegua ha'e Maite Perroni ha William Levy.

## Mandu'apy


Ñemohenda:Televisa Hembiasagua'u
Ñemohenda:Tekoha'ãngaty ta'angambyrygui Méhikogua
Sortilegio

***Sortilegio*** ha'e peteĩ tembiasagua'u ta'angambyrýgui Méhikogua, ojapo ha ohechauka ta'angambyry mbohasáva herava Televisa. Oñepyrũ ára 1 jasypoteĩ-pe ha opa ára 9 jasypa 2009-pe iñembyatýva 90 pehẽngue. Imba'eapohára tenondegua ha'e Jacqueline Bracamontes, William Levy, Daniela Romo, Gabriel Soto, Chantal Andere, Ana Brenda Contreras ha David Zepeda.

## Mandu'apy


Ñemohenda:Televisa Hembiasagua'u
Ñemohenda:Tekoha'ãngaty ta'angambyrygui Méhikogua
Mi corazón es tuyo

***Mi corazón es tuyo*** ha'e peteĩ tembiasagua'u ta'angambyrýgui Méhikogua, ojapo ha ohechauka ta'angambyry mbohasáva herava Televisa. Oñepyrũ ára 30 jasypoteĩ 2014-pe ha opa ára 1 jasyapy 2015-pe iñembyatýva 176 pehẽngue. Imba'eapohára tenondegua ha'e Silvia Navarro, Jorge Salinas ha Mayrín Villanueva.

## Mandu'apy


Ñemohenda:Televisa Hembiasagua'u
Ñemohenda:Tekoha'ãngaty ta'angambyrygui Méhikogua
Soy tu dueña

***Soy tu dueña*** ha'e peteĩ tembiasagua'u ta'angambyrýgui Méhikogua, ojapo ha ohechauka ta'angambyry mbohasáva herava Televisa. Oñepyrũ ára 19 jasyrundy-pe ha opa ára 7 jasypateĩ 2010-pe iñembyatýva 146 pehẽngue. Imba'eapohára tenondegua ha'e Lucero, Fernando Colunga, Gabriela Spanic, Sergio Goyri, Ana Martin, Jacqueline Andere, Eduardo Capetillo ha David Zepeda.

## Mandu'apy


Ñemohenda:Televisa Hembiasagua'u
Ñemohenda:Tekoha'ãngaty ta'angambyrygui Méhikogua
Corazón indomable

***Corazón indomable*** ha'e peteĩ tembiasagua'u ta'angambyrýgui Méhikogua, ojapo ha ohechauka ta'angambyry mbohasáva herava Televisa. Oñepyrũ ára 25 jasykõi-pe ha opa ára 6 jasypa 2013-pe iñembyatýva 161 pehẽngue. Imba'eapohára tenondegua ha'e Ana Brenda Contreras, Daniel Arenas, Elizabeth Álvarez ha César Évora.

## Mandu'apy


Ñemohenda:Televisa Hembiasagua'u
Ñemohenda:Tekoha'ãngaty ta'angambyrygui Méhikogua
Yo soy Betty, la fea

***Yo soy Betty, la fea*** ha'e peteĩ tembiasagua'u ta'angambyrýgui Kolómbia pegua, ojapo ha ohechauka ta'angambyry mbohasáva herava RCN Televisión. Oñepyrũ ára 25 jasypa 1999-pe ha opa ára 8 jasypo 2001-pe iñembyatýva 335 pehẽngue. Imba'eapohára tenondegua ha'e Ana María Orozco ha Jorge Enrique Abello.

## Mandu'apy


Ñemohenda:RCN Televisión Hembiasagua'u
Ñemohenda:Tekoha'ãngaty ta'angambyrygui Kolómbia pegua
Carinha de Anjo

***Carinha de Anjo*** ha'e peteĩ tembiasagua'u ta'angambyrýgui Pindorámagua, ojapo ha ohechauka ta'angambyry mbohasáva herava SBT. Oñepyrũ ára 21 jasypateĩ 2016-pe ha opa ára 6 jasypoteĩ 2018-pe iñembyatýva 227 pehẽngue. Imba'eapohára tenondegua ha'e Lorena Queiroz, Bia Arantes, Carlo Porto, Karin Hils, Priscila Sol, Thiago Mendonça, Lucero ha Dani Gondim.

## Mandu'apy


Ñemohenda:SBT Hembiasagua'u
Ñemohenda:Tekoha'ãngaty ta'angambyrygui Pindoramagua
Ñemohenda:2016
Ñemohenda:2017
Ñemohenda:2018
Cúmplices de um Resgate

***Cúmplices de um Resgate*** ha'e peteĩ tembiasagua'u ta'angambyrýgui Pindorámagua, ojapo ha ohechauka ta'angambyry mbohasáva herava SBT. Oñepyrũ ára 3 jasypoapy 2015-pe ha opa ára 13 jasypakõi 2016-pe iñembyatýva 357 pehẽngue. Imba'eapohára tenondegua ha'e Larissa Manoela, João Guilherme Ávila, Giovanna Chaves, Juliana Baroni, Duda Nagle, Maria Pinna, Vinicius Henuns, Tânia Bondezan ha Camila dos Anjos.

## Mandu'apy


Ñemohenda:SBT Hembiasagua'u
Ñemohenda:Tekoha'ãngaty ta'angambyrygui Pindoramagua
Los ricos también lloran

***Los ricos también lloran*** ha'e peteĩ tembiasagua'u ta'angambyrýgui Méhikogua, ojapo ha ohechauka ta'angambyry mbohasáva herava Televisa. Oñepyrũ ára 16 jasypa 1979-pe ha opa ára 29 jasykõi 1980-pe iñembyatýva 248 pehẽngue. Imba'eapohára tenondegua ha'e Verónica Castro ha Rogelio Guerra.

## Mandu'apy


Ñemohenda:Televisa Hembiasagua'u
Ñemohenda:Tekoha'ãngaty ta'angambyrygui Méhikogua
Ñemohenda:1979
Rosa salvaje

***Rosa salvaje*** ha'e peteĩ tembiasagua'u ta'angambyrýgui Méhikogua, ojapo ha ohechauka ta'angambyry mbohasáva herava Televisa. Oñepyrũ ára 6 jasypokõi 1987-pe ha opa ára 8 jasyrundy 1988-pe iñembyatýva 199 pehẽngue. Imba'eapohára tenondegua ha'e Verónica Castro ha Guillermo Capetillo.

## Mandu'apy


Ñemohenda:Televisa Hembiasagua'u
Ñemohenda:Tekoha'ãngaty ta'angambyrygui Méhikogua
Ñemohenda:1987
Corazón salvaje (1993)

***Corazón salvaje*** ha'e peteĩ tembiasagua'u ta'angambyrýgui Méhikogua, ojapo ha ohechauka ta'angambyry mbohasáva herava Televisa. Oñepyrũ ára 5 jasypokõi 1993-pe ha opa ára 18 jasykõi 1994-pe iñembyatýva 160 pehẽngue. Imba'eapohára tenondegua ha'e Edith González ha Eduardo Palomo.

## Mandu'apy


Ñemohenda:Televisa Hembiasagua'u
Ñemohenda:Tekoha'ãngaty ta'angambyrygui Méhikogua
Mi marido tiene familia

***Mi marido tiene familia*** ha'e peteĩ tembiasagua'u ta'angambyrýgui Méhikogua, ojapo ha ohechauka ta'angambyry mbohasáva herava Televisa. Oñepyrũ ára 5 jasypoteĩ 2017-pe ha opa ára 24 jasykõi 2019-pe iñembyatýva 269 pehẽngue. Imba'eapohára tenondegua ha'e Zuria Vega, Daniel Arenas, Diana Bracho ha Silvia Pinal.

## Mandu'apy


Ñemohenda:Televisa Hembiasagua'u
Ñemohenda:Tekoha'ãngaty ta'angambyrygui Méhikogua
La ley del corazón

***La ley del corazón*** ha'e peteĩ tembiasagua'u ta'angambyrýgui Kolómbia pegua, ojapo ha ohechauka ta'angambyry mbohasáva herava RCN Televisión. Oñepyrũ ára 28 jasypateĩ 2016-pe ha opa ára 22 jasyrundy 2019-pe iñembyatýva 227 pehẽngue. Imba'eapohára tenondegua ha'e Luciano D'Alessandro ha Laura Londoño.

## Mandu'apy


Ñemohenda:RCN Televisión Hembiasagua'u
Ñemohenda:Tekoha'ãngaty ta'angambyrygui Kolómbia pegua
Esmeralda (1997)

***Esmeralda*** ha'e peteĩ tembiasagua'u ta'angambyrýgui Méhikogua, ojapo ha ohechauka ta'angambyry mbohasáva herava Televisa. Oñepyrũ ára 5 jasypo-pe ha opa ára 14 jasypateĩ 1997-pe iñembyatýva 137 pehẽngue. Imba'eapohára tenondegua ha'e Leticia Calderon ha Fernando Colunga.

## Mandu'apy


Ñemohenda:Televisa Hembiasagua'u
Ñemohenda:Tekoha'ãngaty ta'angambyrygui Méhikogua
El privilegio de amar

***El privilegio de amar*** ha'e peteĩ tembiasagua'u ta'angambyrýgui Méhikogua, ojapo ha ohechauka ta'angambyry mbohasáva hérava Televisa. Oñepyrũ ára 27 jasypokõi 1998-pe ha opa ára 26 jasykõi 1999-pe iñembyatýva 155 pehẽngue. Imba'eapohára tenondegua ha'e Adela Noriega, Helena Rojo, Andrés García, Enrique Rocha, René Strickler ha Cesar Evora.

## Mandu'apy


Ñemohenda:Televisa Hembiasagua'u
Ñemohenda:Tekoha'ãngaty ta'angambyrygui Méhikogua
Frontera verde

***Frontera verde*** ha'e peteĩ tekoha'ãngandy ta'angambyrýgui Kolómbia pegua ojapo ha ohechauka ta'angambyry mbohasáva herava Netflix. Oñepyrũ ára 25 jasypoapy 2019-pe iñembyatýva 8 pehẽngue. Imba'eapohára tenondegua ha'e Juana del Río, Nelson Camayo ha Ángela Cano.

## Mandu'apy


Ñemohenda:Tekoha'ãngaty ta'angambyrygui Kolómbia pegua
Hudío jerovia

**Hudío jerovia** ha'e niko opa umi jegueroviapy hudiokuéra arandupýpe ha tavarandúpe. Ojehechakuaa tembiasakuére kóva niko jeroviapy ymaguareveha umi oroviáva peteĩ tupãre apytépe, ko atýpe oĩ Hesu rape ha islã, umi mokõiva oñepyrũ akue avei Kuarahyresẽ Aguĩguápe ha ijypy ou Hudío jeroviágui, ã mbohapy jeroviapy ojehero niko «Abraham jeroviapykuéra». Hudío jerovia hína pe oreko sa'ive ojeroviáva ã mbohapy apytépe.

Ndaipóri ramo jepe aranduka peteĩnte ikatu omoĩ ñemovã'ỹme opa hudío jerovia mbo'epy ha mbo'erã, ijepokuaa ypy ojejuhu Tora mbo'épe, ojehero avei Pentatéuko, po aranduka oñemoĩ oñondive ikatu oñemoñe'ẽ Biblia-pe avei, upe aranduka marangatu Hesu rape oipurúva. Hudiokuéra orovia Tupã ome'ẽ karai marangatu Moisépe opa mbo'ekuéra ha jepokuaa ko'ãga ojejuhúva Torápe.

Jegueroviapy mba'eguasuvéva hudío jeroviápe niko he'i oĩ peteĩ Tupã añónte oikuaapáva, ipu'akaitepáva ha ikatu oime opa tendápe, he'i ha'e ojapo arapy ha Yvy, ha'e oiporavo hudiokuéra ohechauka hag̃ua chupekuéra tekorã oĩva Pa Apoukapýpe ha umi jepokuaa ha ñembo'ekatu ojejuhúva aranduka mbohapyha ha irundyhápe Torágui.

## Mandu'apy

## Joajuha
* Información judaica en español.
* Jewish Encyclopedia: Judaism

Ñemohenda:Hudío jerovia
Síki jerovia

**Síki jerovia** ha'e niko peteĩ jeroviapy oñepyrũ Índia retãme karai Guru Nanak omoñepyrũva (1469-1540), ijypy niko oĩ oñembohovaiségui umi Indu jerovia ha islã mbo'e saro'y&nbsp;XVI ha&nbsp;XVII aja. Ko jeroviapy aranduka marangatu herakuãvéva ojehero Guru Granth Sahib. Umi ijegueroviapy apytépe upe mba'eguasuvéva he'i tapichakuéra ojepy'amongeta va'erãha Tupã rérape, ambuéva he'i guru oporomboguata va'erãha tekorãpe ani hag̃ua tapichakuéra ho'a ijepokuaa vaípe, ko jeroviapy ombo'e opa yvypóra heko jojaitéva ha orovia va'erã Tupã reko porãre.
## Mandu'apy

## Joajuha

* SikhCoalition.org (información de la Coalición Sij).
* Mision Sikh Hispanoamericana (información sobre la historia y actualidad del sijismo; en español).
* Sikh-history.com (información sobre la historia del sijismo; en inglés).

Ñemohenda:Jerovia
Mirada de mujer

***Mirada de mujer*** ha'e peteĩ tembiasagua'u ta'angambyrýgui Méhikogua, ojapo ha ohechauka ta'angambyry mbohasáva hérava TV Azteca. Oñepyrũ ára 9 jasypoteĩ 1997-pe ha opa ára 5 jasypoteĩ 1998-pe iñembyatýva 240 pehẽngue. Imba'eapohára tenondegua ha'e Angélica Aragón, Ari Telch ha Fernando Luján.

## Mandu'apy


Ñemohenda:TV Azteca Hembiasagua'u
Ñemohenda:Tekoha'ãngaty ta'angambyrygui Méhikogua
Cuando seas mía

***Cuando seas mía*** ha'e peteĩ tembiasagua'u ta'angambyrýgui Méhikogua, ojapo ha ohechauka ta'angambyry mbohasáva hérava TV Azteca. Oñepyrũ ára 7 jasypo 2001-pe ha opa ára 26 jasyrundy 2002-pe iñembyatýva 238 pehẽngue. Imba'eapohára tenondegua ha'e Silvia Navarro ha Sergio Basáñez.

## Mandu'apy


Ñemohenda:TV Azteca Hembiasagua'u
Ñemohenda:Tekoha'ãngaty ta'angambyrygui Méhikogua
La hija del jardinero

***La hija del jardinero*** ha'e peteĩ tembiasagua'u ta'angambyrýgui Méhikogua, ojapo ha ohechauka ta'angambyry mbohasáva hérava TV Azteca. Oñepyrũ ára 18 jasypoapy 2003-pe ha opa ára 23 jasyrundy 2004-pe iñembyatýva 180 pehẽngue. Imba'eapohára tenondegua ha'e Mariana Ochoa ha Carlos Torres.

## Mandu'apy


Ñemohenda:TV Azteca Hembiasagua'u
Ñemohenda:Tekoha'ãngaty ta'angambyrygui Méhikogua
Ñemohenda:2003
Ñemohenda:2004
Emperatriz (2011)

***Emperatriz*** ha'e peteĩ tembiasagua'u ta'angambyrýgui Méhikogua, ojapo ha ohechauka ta'angambyry mbohasáva hérava TV Azteca. Oñepyrũ ára 5 jasyrundy-pe ha opa ára 8 jasypateĩ 2011-pe iñembyatýva 155 pehẽngue. Imba'eapohára tenondegua ha'e Gabriela Spanic ha Bernie Paz.

## Mandu'apy


Ñemohenda:TV Azteca Hembiasagua'u
Ñemohenda:Tekoha'ãngaty ta'angambyrygui Méhikogua
Salomé

***Salomé*** ha'e peteĩ tembiasagua'u ta'angambyrýgui Méhikogua, ojapo ha ohechauka ta'angambyry mbohasáva hérava Televisa. Oñepyrũ ára 22 jasypa 2001-pe ha opa ára 17 jasypo 2002-pe iñembyatýva 150 pehẽngue. Imba'eapohára tenondegua ha'e Edith González ha Guy Ecker.

## Mandu'apy


Ñemohenda:Televisa Hembiasagua'u
Ñemohenda:Tekoha'ãngaty ta'angambyrygui Méhikogua
Amigas y rivales

***Amigas y rivales*** ha'e peteĩ tembiasagua'u ta'angambyrýgui Méhikogua, ojapo ha ohechauka ta'angambyry mbohasáva hérava Televisa. Oñepyrũ ára 26 jasykõi-pe ha opa ára 9 jasypateĩ 2001-pe iñembyatýva 185 pehẽngue. Imba'eapohára tenondegua ha'e Michelle Vieth, Angélica Vale, Arath de la Torre, Joana Benedek, Eric del Castillo, Adamari López, Rafael Inclán, Johnny Lozada, Susana González ha Ludwika Paleta.

## Mandu'apy


Ñemohenda:Televisa Hembiasagua'u
Ñemohenda:Tekoha'ãngaty ta'angambyrygui Méhikogua
La dueña (1995)

***La dueña*** ha'e peteĩ tembiasagua'u ta'angambyrýgui Méhikogua, ojapo ha ohechauka ta'angambyry mbohasáva hérava Televisa. Oñepyrũ ára 22 jasypo-pe ha opa ára 9 jasyporundy 1995-pe iñembyatýva 95 pehẽngue. Imba'eapohára tenondegua ha'e Angélica Rivera, Francisco Gattorno, Cynthia Klitbo, Norma Herrera, Eduardo Santamarina, Rosita Quintana ha Salvador Sánchez.

## Mandu'apy


Ñemohenda:Televisa Hembiasagua'u
Ñemohenda:Tekoha'ãngaty ta'angambyrygui Méhikogua
Tormenta en el paraíso

***Tormenta en el paraíso*** ha'e peteĩ tembiasagua'u ta'angambyrýgui Méhikogua, ojapo ha ohechauka ta'angambyry mbohasáva hérava Televisa. Oñepyrũ ára 12 jasypateĩ 2007-pe ha opa ára 25 jasypokõi 2008-pe iñembyatýva 185 pehẽngue. Imba'eapohára tenondegua ha'e Sara Maldonado, Erick Elías, Mariana Seoane ha Alejandro Tommasi.

## Mandu'apy


Ñemohenda:Televisa Hembiasagua'u
Ñemohenda:Tekoha'ãngaty ta'angambyrygui Méhikogua
Ñemohenda:2007
Ñemohenda:2008
Al diablo con los guapos

***Al diablo con los guapos*** ha'e peteĩ tembiasagua'u ta'angambyrýgui Méhikogua, ojapo ha ohechauka ta'angambyry mbohasáva hérava Televisa. Oñepyrũ ára 8 jasypa 2007-pe ha opa ára 6 jasypoteĩ 2008-pe iñembyatýva 175 pehẽngue. Imba'eapohára tenondegua ha'e Allisson Lozz, Eugenio Siller, César Évora, Laura Flores, Alicia Rodríguez, Marco Muñoz ha Andrés Zuno.

## Mandu'apy


Ñemohenda:Televisa Hembiasagua'u
Ñemohenda:Tekoha'ãngaty ta'angambyrygui Méhikogua
Ñemohenda:2007
Ñemohenda:2008
Las tontas no van al cielo

***Las tontas no van al cielo*** ha'e peteĩ tembiasagua'u ta'angambyrýgui Méhikogua, ojapo ha ohechauka ta'angambyry mbohasáva hérava Televisa. Oñepyrũ ára 11 jasykõi-pe ha opa ára 22 jasypoapy 2008-pe iñembyatýva 140 pehẽngue. Imba'eapohára tenondegua ha'e Jaime Camil, Jacqueline Bracamontes ha Valentino Lanús.

## Mandu'apy


Ñemohenda:Televisa Hembiasagua'u
Ñemohenda:Tekoha'ãngaty ta'angambyrygui Méhikogua
En nombre del amor

***En nombre del amor*** ha'e peteĩ tembiasagua'u ta'angambyrýgui Méhikogua, ojapo ha ohechauka ta'angambyry mbohasáva hérava Televisa. Oñepyrũ ára 13 jasypa 2008-pe ha opa ára 12 jasypoteĩ 2009-pe iñembyatýva 170 pehẽngue. Imba'eapohára tenondegua ha'e Victoria Ruffo, Arturo Peniche, Leticia Calderón, Laura Flores, Allisson Lozz, Altair Jarabo ha Sebastián Zurita.

## Mandu'apy


Ñemohenda:Televisa Hembiasagua'u
Ñemohenda:Tekoha'ãngaty ta'angambyrygui Méhikogua
Mi pecado

***Mi pecado*** ha'e peteĩ tembiasagua'u ta'angambyrýgui Méhikogua, ojapo ha ohechauka ta'angambyry mbohasáva hérava Televisa. Oñepyrũ ára 15 jasypoteĩ-pe ha opa ára 13 jasypateĩ 2009-pe iñembyatýva 110 pehẽngue. Imba'eapohára tenondegua ha'e Maite Perroni ha Eugenio Siller.

## Mandu'apy


Ñemohenda:Televisa Hembiasagua'u
Ñemohenda:Tekoha'ãngaty ta'angambyrygui Méhikogua
Ñemohenda:2009
Teresa (1989)

***Teresa*** ha'e peteĩ tembiasagua'u ta'angambyrýgui Méhikogua, ojapo ha ohechauka ta'angambyry mbohasáva hérava Televisa. Oñepyrũ ára 7 jasypoapy 1989-pe ha opa ára 26 jasyteĩ 1990-pe iñembyatýva 125 pehẽngue. Imba'eapohára tenondegua ha'e Salma Hayek, Rafael Rojas, Daniel Giménez Cacho y Miguel Pizarro.

## Mandu'apy


Ñemohenda:Televisa Hembiasagua'u
Ñemohenda:Tekoha'ãngaty ta'angambyrygui Méhikogua
Uvekitã

**Tavakuairetã Uvekitã** (Uvekitãñe'ẽ: Ўзбекистон Республикаси, *O‘zbekiston Respublikasi*), hérava yma **Vukária Guasu**, ha'e niko peteĩ tetã hekosãsóva ojejuhúva Ásia ipehẽngue mbyteguápe. Ko tetã ijerére ojejuhu yvate gotyo Kasahitã, ñemby gotyo tetã Ahyganitã, yvate kuarahyresẽ ngotyo ojejuhu tetã Kirigitã, Tajikitã oĩ ñemby kuarahyresẽme ha Tuykomenitã ojejuhu ñemby kuarahyreike gotyo. Uvekitã ha Liechytenteĩ mante umi mokõi tetã ohasa va'erã mokõi jey tetã ambue rembe'ýre oguahẽ hag̃ua yguasúpe.

Ko tetã oiko chugui peteĩ tavakuairetã mburuvicharapépe, ijyvy oñemohenda 12 tetãvore rehe (vilayats) ha peteĩ tavakuairetã hekosãsóva, Karakalpakitã. Uvekitã tavusu ha itáva orekovéva tapichakuéra niko Taskent.

Ko tetã yvy apekue oĩ kuri Mburuvi samánida poguýpe ha upéi ñemoñanga timúrida oñembojára hese. Saro'y XVI aja oguahẽ heta uvéko ypykue (upe jave ono'õ hikuái ñembyaty ova memévare) ha oñembojára hikuái ko yvy apekuére, umíva oñe'ẽ peteĩ Tuykiañe'ẽ ymaguare. Ko'ãga hetaite ko tetãygua oñe'ẽ gueteri Uvekitãñe'ẽ, kóva niko oĩ Tuykía ñe'ẽnguéra apytépe.

Uvekitã ho'a Rrúsia mburuvi poguýpe saro'y XIX-pe ha 1924 oiko chugui peteĩ Tavakuairetã Soviétiko, ko tetã joatýpe ojeheróva URSS. Ko tetã osẽ Rrúsia poguýgui ha oñemosãso jasypakõi 1991-me, URSS oñembovo rire.

Uvekitã omboguata iviru remimono'õ ojapo ha omosẽ ijyvýgui reside en la producción de diversas materias primas, como mandyju, itaju, uránio ha *[[gas natural]]*. Ko tetã rekuái omomarandúramo jepe oipe'ase iñemu rembiapo, oiko hag̃ua chugui tetã iñemu rembiapo sãso'ỹ (*economía de libre mercado*), ko'ãga jepe, ojehecha gueteri heta jejoko ha tekorã hatã ndohejáiva ñoñemu ha omomombyry umi pytagua omoñemúva. Oĩ atyvete heta tetãguágui oñe'ẽ naiporãiha mba'éichapa Uvekitã oñangareko hetãygua tekoiterapére.



Ta'ãnga:International Business Center. Tashkent city.jpg|Taskent 
Ta'ãnga:View of the eastern Samarkand from the hill of the ancient settlement Afrasiyab.jpg|Samarkánda
Ta'ãnga:Namangan Airport.jpg|Namangan



## Mandu'apy

## Joajuha
Taskent

**Taskent** ha'e niko Uvekitã tavusu ha itáva orekovéva tapichakuéra, ary 2020 aja ojeipapa oiko ko távape amo 2.571.668 tapicha. Ojejuhu Uvekitã retã pehẽngue yvate kuarahyresẽyguápe, Kasahitã retã rembe'y hi'aguĩ.

## Mandu'apy

## Joajuha

Ñemohenda:Uvekitã táva
Reikiavik

**Reikiavik** (Ilandiañe'ẽme, **Reykjavík**, «yjere itimbóva»; héra tee Ilandiañe'ẽme hína *Reykjavíkurborg*, «Reikiavik Táva») Ilándia retã itavusu ha itáva orekovéva tapichakuéra. Ko táva ojejuhu ñemby gotyo upe yjere héra Faxaflói-gui, kóva niko tetã hekosãsóva tavusu ojejuhu yvatevéva opa Yvýgui, upéicha araro'y jave kuarahy rendy hi'are irundy aravónte ha arahaku jave pyharekuéra hesakãite pyharevéicha.

Ko távape oiko amo 121&nbsp;960 tekove (2015), mbohapýgui peteĩ umi oikóvagui Ilándape. Ko táva niko oĩ umi táva ipotĩvéva ha ipy'aguapyvéva apytépe.

## Mandu'apy

## Joajuha

Ñemohenda:Ilándia táva
Ilandiañe'ẽ

**Ilandiañe'ẽ** (Ilandiañe'ẽme: *íslenska*) ha'e niko Ilándia retã ñe'ẽ tee. Ko ñe'ẽ niko oĩ Heymáña ñe'ẽnguéra aty guasúpe ha Yvate Heymáña ñe'ẽnguéra atýpe. Oĩ amo 320&nbsp;000 tapicha oñe'ẽva. Oipuru 32 tai latinañe'ẽ achegetýgui amo ary 1000 jave, upe mboyve oipuru akue rrunakuéra ohai hag̃ua.

## Mandu'apy

### Joajuha

* Vocabulario básico islandés con locuciones

Ñemohenda:Európa ñe'ẽnguéra
Ñemohenda:Ilándia
CSI: Crime Scene Investigation

***CSI: Crime Scene Investigation*** ha'e peteĩ tekoha'ãngandy ta'angambyrýgui Tetãvore Joapykuéra pegua, ojapo ha ohechauka ta'angambyry mbohasáva hérava CBS.

## Mandu'apy


Ñemohenda:Tekoha'ãngaty ta'angambyrygui Tetãvore Joapykuéra pegua
Ñemohenda:CBS Hekoha'ãngandy
Patria (tekoha'ãngandy)

***Patria*** ha'e peteĩ tembiasagua'u ta'angambyrýgui Epáña pegua ojapo ha ohechauka ta'angambyry mbohasáva herava HBO. Oñepyrũ ára 27 jasypoapy 2020-pe iñembyatýva 8 pehẽngue. Imba'eapohára tenondegua ha'e Elena Irureta, Ane Gabarain ha Loreto Mauleón.

## Mandu'apy


Ñemohenda:HBO Hekoha'ãngandy
Simbávue

**Simbávue**, héra tee hína **Tavakuairetã Simbávue** (Ingleñe'ẽme: *Republic of Zimbabwe*, upéva niko ou shona ñe'ẽgui *Dzimba dza mabwe*, «óga ita ijapopyre»), ha'e niko peteĩ tetã hekosãsóva ojejuhúva Áfrika pehẽngue ñemby kuarahyresẽyguápe, ysyry Sambése, chororo Victoria ha ysyry Limpópo mbytépe. Ko tetã hína yguasu rembe'y'ỹva ha ijerére ojejuhu kuarahyreike gotyo Votusuana, yvate gotyo tetã Sámbia, ñemby gotyo oĩ Yvyáfrika ha kuarahyresẽ ngotyo Mosambíke. Simbávue yvy apekue ko'ãgagua hína ku tetã ymaguare héra Ñemby Rodesia yvy apekue. Iñe'ẽ tee niko 16, ingleñe'ẽ ha shona umi ojeipuruvéva. Ko tetã itavusu hína táva Harare.

Karai Robert Mugabe ojupi Simbávue sãmbyhyhára peteĩháicha ary 1980-pe. Ijaty ojokuaikuaáva ZANU-PF ohenonde'a rire tetã mburuvicharã jeporavo guasúpe, ha'e ojupi tetã mburuvicháicha ha ary 1987 guive oporokuái hatã aty ojokuaikuaáva peteĩnte rupive. Mugabe rekuái hatã aja, noñangarekói hetãygua tekoiterapére ha tetãyguakuéra ohasa vai. Ára 15 jasypateĩ ary 2017-pe, ohasa rire peteĩ ary tetãyguakuéra oho táva rapére ombohovái ha oñemoĩ hag̃ua Mugabe rehe, tetã ñorairõhára aty omosẽ Mugabe ha omoĩ chupe ka'irãme *[[golpe de Estado]]* rupive.

Ary 2010 aja ojehecha kuri ko tetã naiporãitéi ojeikove hag̃ua, yvypóra ñakãrapu'ã rechaukaha (IDH) rupi ohupytýnte 0,140 kyta, upéicha upe aja ko tetã niko upe ivaivéva ojeikove hag̃ua. Ko'ãga niko, ojehecha tetã rekuái oñemyatyrõ ha oñemoporã oñangareko porãve hag̃ua avano'õre, upéicha yvypóra ñakãrapu'ã rechaukaha okakuaa ha ary 2016 aja ohupyty 0,516. Sapy'apy'a ojehechameméva oiko ko tetãre kyve'ỹmba téra tetã pehẽngue oñeñuvãmba ýpe ha oñembyaipáva.

## Mandu'apy

## Joajuha

* Simbávue retã rekuái (Ingleñe'ẽme)
* Simbávue amandaje guasu (Ingleñe'ẽme)
Harare

**Harare** ha'e hína Simbávue retã itavusu ha itáva orekovéva tapichakuéra. Ko tavaitépe oiko 1.606.000 tapicha, ojeipapaháicha ary 2009-pe, ha ijerére oiko amo 2.800.000 tekove, ary 2006-me. Ojejuhu Simbávue pehẽngue yvate kuarahyresẽyguápe. Ko távape niko oñemuvehápe Simbávue retãme, upépe ojehecha oñemoñemuve petỹ, avati, mandyju ha yvakuéra, ko távape ojejapo ao opaichagua ha ojehecha ijerére itaju rupa, oñemosẽhápe itaju yvýgui.

## Mandu'apy

Ñemohenda:Simbávue táva
Filadelfia (Pensilvania)

**Filadelfia** (Ingleñe'ẽme, *Philadelphia*, ojehero chupe avei *Philly*) ha'e peteĩ táva tetãvore Pensilvania-pe, Tetãvore Joapykuéra. Ko táva ha'e upe hetavéva tapicha orekóva Pensilvania retãvorépe, oguereko 1.526.000 tavayguakuéra (ary 2010).

## Joajuha

Ñemohenda:Tetãvore Joapykuéra táva
Phoenix

**Phoenix** ha'e peteĩ táva tetãvore Arisóna-pe, Tetãvore Joapykuéra. Ko táva ha'e Arisóna tavusu ha itáva oguerekovéva tapichakuéra, amo 1.445.632 tavayguakuéra (ary 2010).

## Joajuha

Ñemohenda:Tetãvore Joapykuéra táva
San Antonio (Texas)

**San Antonio** ha'e peteĩ táva tetãvore Texas-pe, Tetãvore Joapykuéra. Ko táva ha'e upe mokõiha hetavéva tapicha orekóva Texas retãvorépe, oguereko 1.327.407 tavayguakuéra (ary 2010).

## Joajuha

Ñemohenda:Tetãvore Joapykuéra táva
San Diego (California)

**San Diego** ha'e peteĩ táva tetãvore Kalifórnia-pe, Tetãvore Joapykuéra. Ko táva ha'e upe mokõiha hetavéva tapicha orekóva California retãvorépe, oguereko 1.394.928 tavayguakuéra (ary 2010).

## Joajuha

Ñemohenda:Kalifórnia
Ñemohenda:Tetãvore Joapykuéra táva
Jacksonville (Florida)

**Jacksonville** ha'e peteĩ táva tetãvore Florida-pe, Tetãvore Joapykuéra. Ko táva ha'e upe hetavéva tapicha orekóva Florida retãvorépe, oguereko 821.784 tavayguakuéra (ary 2010).

## Joajuha

Ñemohenda:Tetãvore Joapykuéra táva
Indianápolis

thumb|260px|Ko táva rendakuéra herakuãvéva.
**Indianápolis** ha'e peteĩ táva tetãvore Indiána-pe, Tetãvore Joapykuéra. Ko táva ha'e upe hetavéva tapicha orekóva Indiána retãvorépe, ha ha'e itavusu avei, oguereko 829.718 tavayguakuéra (ary 2010).

## Joajuha
* IndyGov - página web oficial del gobierno de la ciudad
* Datos geográficos

Ñemohenda:Tetãvore Joapykuéra táva
Austin

**Austin** ha'e niko tetãvore Texas itavusu, Tetãvore Joapykuérape. Ko táva ha'e upe irundyha hetavéva tapicha orekóva Texas retãvorépe, oguereko 842.592 tavayguakuéra (ary 2012).

## Joajuha

Ñemohenda:Tetãvore Joapykuéra táva
Columbus (Ohio)

**Columbus** ha'e niko Ohio itavusu, Tetãvore Joapykuérape. Ko táva ha'e upe hetavéva tapicha orekóva Ohio retãvorépe, oguereko 754.885 tavayguakuéra (ary 2008).

## Joajuha

Ñemohenda:Tetãvore Joapykuéra táva
Detroit

**Detroit** ha'e peteĩ táva tetãvore Michigan-pe, Tetãvore Joapykuéra. Ko táva ha'e upe hetavéva tapicha orekóva Michigan retãvorépe, oguereko 706.585 tavayguakuéra (ary 2011).

## Joajuha

Ñemohenda:Tetãvore Joapykuéra táva
Memphis

**Memphis** ha'e peteĩ táva tetãvore Tenesi-pe, Tetãvore Joapykuéra. Ko táva ha'e upe mokõiha hetavéva tapicha orekóva Tenesi retãvorépe, oguereko 646.849 tavayguakuéra (ary 2010). Ko táva ojeikuaaite Elvis Presley távaicha.

## Joajuha

Ñemohenda:Tetãvore Joapykuéra táva
The Mentalist

***The Mentalist*** ha'e peteĩ tekoha'ãngandy ta'angambyrýgui Tetãvore Joapykuéra pegua, ojapo ha ohechauka ta'angambyry mbohasáva hérava CBS.

## Mandu'apy


Ñemohenda:Tekoha'ãngaty ta'angambyrygui Tetãvore Joapykuéra pegua
Ñemohenda:CBS Hekoha'ãngandy
Guadalupe (1993)

***Guadalupe*** ha'e peteĩ tembiasagua'u ta'angambyrýgui Tetãvore Joapykuéra pegua, ojapo ha ohechauka ta'angambyry mbohasáva herava Telemundo. Oñepyrũ ára 31 jasypo 1993-pe ha opa ára 17 jasypoteĩ 1994-pe iñembyatýva 210 pehẽngue. Imba'eapohára tenondegua ha'e Silvia Navarro, Adela Noriega ha Eduardo Yáñez.

## Mandu'apy


Ñemohenda:Telemundo Hembiasagua'u
Ñemohenda:Tekoha'ãngaty ta'angambyrygui Tetãvore Joapykuéra pegua
Pasión de gavilanes

***Pasión de gavilanes*** ha'e peteĩ tembiasagua'u ta'angambyrýgui Kolómbia pegua, ojapo ha ohechauka ta'angambyry mbohasáva herava Caracol Televisión. Oñepyrũ ára 21 jasypa 2003-pe ha opa ára 14 jasyporundy 2004-pe iñembyatýva 188 pehẽngue. Imba'eapohára tenondegua ha'e Danna García, Mario Cimarro, Paola Rey, Juan Alfonso Baptista, Natasha Klauss ha Michel Brown.

## Mandu'apy


Ñemohenda:Telemundo Hembiasagua'u
Ñemohenda:Caracol Televisión Hembiasagua'u
Ñemohenda:Tekoha'ãngaty ta'angambyrygui Kolómbia pegua
Ñemohenda:2003
Ñemohenda:2004