Apóhtol

[derecha|miniaturadeimagen|400x400px|''Pyharekaru Paha'' omboparávaꞌekue [Leonardo da Vinci Hesukiríto rehechaukaháicha hiꞌapohtolkuéra ndive.]]
Hesu rapé​pe, **apóhtol** (gresiañeꞌẽ Απόστολος ꞌtemimbouꞌ-gui) haꞌe kuimbaꞌe oiporavóvaꞌekue Hesu Nasareygua haꞌe hag̃ua «**yvypóra pirakutuhára**», heꞌiséva, ombohetave hag̃ua oikoha ha omyasãi hag̃ua imarandu. Oñembotuichave rupi, ñeꞌẽ «apóhtol» oiko ñeꞌẽpy ojeporúva ojekuaa hag̃ua mávapa omosarambi peteĩ mboꞌepy térã jeroviapy rape, ha jepe tapichakuéra omosarambíva temiandu avanoꞌõmegua ha jokuairapepegua.

## Apóhtol krihtiáno heꞌiséva

(San Matéo, 28:18-20)

Ojekumbýramo jepe oparupiete pakõi disípulo Hesu oiporavóvaꞌekue —upéi omoirũva Matíah ha ipahápe Páulo Tarsoygua —haꞌeha umi apóhtol ypygua, ndaipóri peteĩnte ñemoꞌã umi jeroviapy aty krihtiáno apytépe mávapa ikatu oipuru ko título puꞌaka teete ypygua reheve. Heta igrésia, haꞌeháicha Iglesia de Jesucristo de los Santos de los Últimos Días, Iglesia Nueva Apostólica, ha Iglesia Internacional de Dios Ministerial de Jesucristo, oimoꞌã jerovia rupive apóhtol koꞌãgagua Ñandejára oiporavóva omotenondeha chupekuéra.

Igrésia Katólika Katesíhmo apohtolkuéra rehe heꞌi:

Páulo Tarsoygua javéramo ndojekuaái ohechápa Hesukiríto oñeñeꞌẽnte rupi ohenduhague Hesu ñeꞌẽ ha oho ohechaꞌỹha, hakatu oñekumby Kirito voi oiporavohague chupe. Uperire, ofirma ijehai "Páulo, hetã ambueguakuéra Apóhtol" ha haꞌe imbaꞌeguasuéva hetave *Hechos* kuatiañeꞌẽme.

Tahaꞌe haꞌéva, apóhtol haꞌévaꞌerã Ñandejára puꞌaka rechahare ojapo rupi techaukaha, mbaꞌe hechapyrã ha jehecharamomby (hasýva monguera, *exorcismo*, ñemoingovejevy), ha Momaranduporã mombeꞌu.

## Pakõi apóhtol
Haꞌekuéra, tysýicha ojeporavohápe:

# Simon, Honah térã Huan raꞌy (*Simon bar Jonah* térã *Šim`ôn bar-Yônâ*) (*Mt 16:18*), Hesu ombohéra jey Pédro (*Mr 3:16*). Ojekuaa avei *Simón bar Jocanán* (arameoñeꞌẽ​me) térã Simon Pédro.
# Santiágo Tuichave, Sevedéo raꞌy. Ojekuaa avei héra *Jacob* rupive.
# Andreh, Pedro ryvy ha Huã Mbautíhta remimboꞌe ymaguare .
# Huan, imitãvéva umi doce apytépe, haꞌe avei Sevedéo raꞌy (ha upévare Santiágo Tuichave ryvy). Hesu ohenói mokõivépe *[[Arameo de Jesus|Boanerges]]*, heꞌiséva “arasunu raꞌy”. (*Marcos 3:17*)
# Felípe Betsaida-ygua.
# Vartolome, Talemái raꞌy, hérava avei Natanael Kanaygua.
# Tomáh, hérava avei *Didymo* térã *Gemelo*.
# Matéo, *publicanus* térã ĩpuéhto hepimeꞌẽukahára, oñehenóiva avei Levi.
# Santiágo Michĩve, ojekuaáva avei Santiágo Alféo raꞌýramo.
# Simon Kananeaygua, Selóte (gerrilléro).
# Húdah Tadéo, ojekuaáva avei "Tadéo" térã "Judas de Santiago" ramo añoite. (*Juan 14:22*)
# Húdah Ihkarióte, oñembohérava avei "Húdah, Simon raꞌy" (Juan 6:71; *Juan 13:26*). Otraisiona rupi Hesú, Judas oñeñapytĩ (Matéo 27:5-icha), térã hoꞌa ñúme peteĩ herida oporojukáva iñakãme (*Hechos 1:18*), ha upévare ojeporavo Matíah hendaguépe.
#* Matíah, Judas rendaguépe, ojeporavóva poꞌareka rupive Tuguy Yvytýpe. (*Hechos 1, 12-26*).

Uperire Igrésia Katólika voi oipuru título *apóhtol* — heꞌise ipyvévape — jerovia ambue omyasãiharakuérape g̃uarã (techapyrã, San Francisco Xavier haꞌe *Indiakuéra* *Apóhtol*), hakatu pe título noñemoĩri héra renondépe (ndojeꞌévaꞌerã *Apóhtol Francisco Xavier*). Ambue techapyrã haꞌe San José de Anchieta (*[[Pindoráma|Vrasil]]* *Apóhtol*), San Junípero Serra (*[[Kalifórnia]]* *Apóhtol*), ha San Pedro de Betancur (*[[Guatemála]]* *Apóhtol*), ambue apytépe.

## Apóhtol koꞌag̃agua

### Igrésia Katólika
Igrésia Katólika, mokõive takã latína hakuarahyres~emeguápe, heꞌi oguerekoha teꞌyirysýi apohtólguigua marandekopegua ijovihpo​kuéra rupive. Péicha Ovíhpo Rromaygua niko Pédro riregua, Visánsio (Konhtantinópra) Ovíhpo haꞌe apóhtol San Andreh riregua. Ndaipóri ordenasiõ ovihporamogua ikatúva kandídato noñeordenáirõ ambue ovíhpo oguerekóva teꞌyirysýi apohtólguigua. Ha upéicha ohojey peve apóhtolkuéra rendápe.

## Manduꞌapy


## Joajuha okapeguándi

* Ñandejara Ñeꞌẽ – GDC2006
Ñemohenda:Hesu rape