Terarãngue Guaraníme

**Terarãngue guaraníme (el pronombre en guarani)**

## Terarãngue
# He'iséva (concepto)
# Terarãngue ñemohenda (clasificación)

### He'iséva
Ha'e ñe'ẽ omyengoviáva térape. Ñe'ẽ rekovia jaipurúva, hendaguépe. Techapyrã: 

	
Jajesarekoporãrõ, jahechakuaáta “ha'e” (terarãngue) om-yengoviaha Perúpe (tero).

### Terarãngue ñemohenda
*2.1. Terarãnguete (pronombre personal)
*2.2. Terarãngue Techaukarã (pronombre demostrativo)
*2.3. Terarãngue Mba'éva (pronombre posesivo)
*2.4. Terarãngue Kuaa'ỹva (pronombre indefinido)

**2.1. Terarãnguete (pronombres personales)**
*2.1.1.Terarãnguete teroñe'ẽramo (Pronombre Personal como Sujeto)
*2.1.2.Terarãnguete moĩmbaha mbohasapyrévaramo (Pronombre Personal como Complemento Directo)
*2.1.3.Terarãnguete moĩmbaha mbohasapyre'ỹvaramo (Pronombre Personal como Complemento Indirecto)
*2.1.4.Terarãnguete moĩmbaha opaichaguávaramo (Pronombre Personal como Complemento Circunstancial)

**2.1.1. Terarãnguete Teroñe'ẽramo**

Techapyrã: 

**2.1.2.Terarãnguete Moĩmbaha Mbohasapyrévaramo** 
Héra he’iháicha, ko’ãvagui oiko –ñe’ẽjoajukatúpe- moĩmbaha mbohasapyréva. Ojepuru avaite peteĩha ha mokõiháme, papyteĩ ha papyetápe. Techapyrã: 

*Nde **che**renói   /	
*Ha'e **nde**juhu   /	
*Ha'e **ñane**nupã   /

**2.1.3. Terarãnguete Moĩmbaha Mbohasapyre'ỹvaramo** 

Héra he’iháicha, ko’ãvagui oiko –ñe’ẽjoajukatúpe- moĩm-baha mbohasapyre’ỹva. Techapyrã:

*Ogueru **chéve** /	
*Ogueraha **ndéve** /	
*Ojerure **oréve** /

Ja’ekuaa avei oĩha terarãnguete oikóva ichuguikuéra terarãnguete moĩmbaha mbohasapyre’ỹva. Umíva hína: 

Techapyrã:
*Peru ojogua kuatia **chehegui** /
*Umi kuñataĩ onohẽ ao **ichugui** /
*Amo jagua omonda so’o **pendehegui** / 

Techapyrã:
*Peru omombo pakova pire **nderehe** /
*Umi kuñataĩ omboja hete **nderehe** /
*Amo mitã omonde ao **ijehe** /

**2.1.4. Terarãnguete Moĩmbaha Opaichaguávaramo**
*2.1.4.1. Terarãnguete moĩmbaha opaichagua tendaguávaramo (de lugar)
*2.1.4.2. Terarãnguete moĩmbaha opaichagua moirũguávaramo (de compañía)

**2.1.4.1. Terarãnguete Moĩmbaha Opaichagua Tendaguávaramo**

Techapyrã:	
		
Mborayhu oĩ **ndepype**

**4.1.4.2. Terarãnguete Moĩmbaha Opaichagua Moirũguávaramo**

Techapyrã:	
        
Ha'e ou **orendive**

**2.2. TERARÃNGUE TECHAUKARÃ:** Ko’ãva heñói ñambo-joapývo teroja moteĩva techaukarãre ñe’ẽpehẽtai upeigua “va”. Ñe’ẽjoajukatúpe, oiko chuguikuéra teroñe’ẽ. 

           
Techapyrã:
***Kóva** oguata porã
***Péva** ijyva puku
***Amóva** hova apu'a
***Ko'ãva** oguata mombyry
***Ãva** okaru pya'e
***Umíva** opurahéi ñandéve

Upéicha avei oiko umi teroja moteĩva techaukarã tovake’ỹguágui. 
*Upéva
*Aipóva 

Techapyrã:
***Upéva** ndoúi kuehe
***Aipóva** oguerúta ama ko'ẽrõ

**2.3. TERARÃNGUE MBA'ÉVA:** Ko’ãva heñói ñambojoapývo teroja moteĩva mba’évare, ñe’ẽpehẽtai upeigua "mba'e".

Techapyrã:	
*Pe apyka **chemba'e**
*Ko'ã kavaju **ñanemba'e**

**2.4. TERARÃNGUE KUAA'YVA:** Ko’ãva avei heñói ñambo-joapývo teroja moteĩva kuaa’ỹvare ñe’ẽpehẽtai upeigua “va”. 

Techapyrã: 	
*maymáva / 
*oimeraẽva / 

Techapyã:
***Maymáva** ohóta ko'ẽrõ nendive

**JESAREKOPYRÃ**
	
Umi terarãnguete teroñe’ẽramo oĩva, terarãnguete mba’eva ha terarãnguete kuaa’ỹva, ombojoapy sapy’apy’a ñe’ẽpehẽtai kokatuguigua. 

Techapyrã:  
*chete / ndete / ha’ete  (aháta chete  /  chete ajapóta)

***ñanemba’ete** (jaguerosapukáike ñanemba’ete)
***maymaite** (maymaite ojoguákuri ijaorã)

## Fuente
*Por David Galeano Olivera (ATENEO DE LENGUA Y CULTURA GUARANI)

Ñemohenda:avañe'ẽ