Ñe'ẽteja Guaraníme

**ÑE'ẼTEJA GUARANÍME (ADVERBIO EN GUARANI)**

**ÑE'ẼTEJA**
# He’iséva (concepto)
# Ñe’ẽteja ñemohenda (clasificación)
# Ñe’ẽteja moambueha (accidentes)

### HE’ISÉVA
Ha'e ñe'ẽ otekome'ẽ térã omoteĩva ñe'ẽtévape, ikatu avei omoambue ambue ñe'ẽtejápe térã peteĩ terojápe.
 
Techapyrã:
*Oguata **porã**    	
*Oho **mombyry** 	
*Oúta **ko'ẽrõ**
		            	      
### ÑE’ẼTEJA ÑEMOHENDA
*2.1. Ñe'ẽteja tekoguáva (adverbio de modo)
*2.2. Ñe'ẽteja tendaguáva (adverbio de lugar)
*2.3. Ñe'ẽteja araguáva (adverbio de tiempo)
*2.4. Ñe'ẽteja papyguáva (adverbio de cantidad)
*2.5. Ñe'ẽteja porandúva (adverbio de interrogación)
*2.6. Ñe'ẽteja moneĩva (adverbio de afirmación)
*2.7. Ñe'ẽteja mbotovéva (adverbio de negación)

**2.1. ÑE'ẼTEJA TEKOGUÁVA:** Ko’ãva ha’ehína umi oteko-me’ẽva ñe’ẽtévape. Ñe’ẽjoajukatúpe oiko ichuguikuéra moĩm-baha opaichagua tekoguáva. 

Techapyrã:
*Oguata **porã**   / oguata **vai**
*Oñe’ẽ **hatã**    / oñe’ẽ **kangy**
*Osapukái **po’i** / osapukái **pyrusu**
*Ohai **mbyky**    / ohai **puku**
*Oiko **pya’e**    / oiko **mbegue**

**2.2. ÑE'ẼTEJA TENDAGUÁVA:** Ko’ãva katu ohechuka moõitépa ojehu ñe’ẽtéva omoandúva. Ñe’ẽjoajukatúpe oiko ichuguikuéra moĩmbaha opaichagua tendaguáva. 

Techapyrã:
*Oguata **mombyry**	/	oguata **agui** 
*Oike **ko’ápe**	/ 	osẽ **amo**

**2.3. ÑE'ẼTEJA ARAGUÁVA:** Ko’ãva katu oñanduka araka’etépa ojehu ñe’ẽtéva omoandúva. Ñe’ẽjoajukatúpe oiko ichuguikuéra moĩmbaha opaichagua araguáva. 

Techapyrã:  
*Ogueru **ko'ága**  (ogueru **ága**) 
*Oguerúkuri **kuehe** 
*Oguerúta **ko'ẽrõ**
*Oguerúta **upéi** 

**2.4. ÑE'ẼTEJA PAPYGUÁVA:** Ko’ãva oñanduka mboýpa ñe’ẽtéva retakue. Ñe’ẽjoajukatúpe katu oiko avei ichuguikuéra moĩmbaha opaichagua tekoguáva 

Techapyrã:	
*Oguata **heta** / 
***sa'i** ogueru / 
***mbovy** ojogua /		

**2.5. ÑE’ẼTEJA PORANDÚVA:** Ko’áva jaipuru ñe’ẽtéva ndive ñaporandu hagua omoandúvare. Ko'ã ñe'ẽteja oguerahava’erã ñe'ẽpehẽtai upeigua "pa" térã "piko". 

Techapyrã: 
***moõpa** reiko / 
***araka'épa** reju / 
***mba'éichapa** reñeñandu / 
***mba'épa** reipota / 
***mba'érepa** rejogua / 
***mávapa** he’i / 
***mávapepa** remombe’úta / 
***mboýpa** reguereko / 
***mba'ẽrãpa** reho / 

**2.6. ÑE'ẼTEJA MONEÍVA:** Ko’ãva ha’ehína umi omboajéva ñe’ẽtéva omoandúva. 

Techapyrã:  
*Héẽ  / 
*nei / 
*néi / 
*tove /

**2.7. ÑE'ẼTEJA MBOTOVÉVA:** Ko’ãva ha’ehína umi omboa-je’ỹva ñe’ẽtéva omoandúva. 

Techapyrã: 
*nahániri / 
*ahániri / 
*tove  / 
*ani / 
*anive /
*araka’eve / 
	
### ÑE’ẼTEJA MOAMBUEHA
*3.1. Papapy (número)
*3.2. Meña (género)
*3.3. Kokatu (grado)

**3.1. Papapy**
Ñe’ẽteja naiñambuéi papapýpe. 

Techapyrã:
*Che aha mombyry		/
*Ha’ekuéra oho  mombyry	/ 

**3.2. Meña**
Ñe’ẽteja naiñambuéi avei imeñáme.

**3.3. Kokatu**
Ñe’eteja rehe ñambojoapykuaa umi ñe’ẽpehẽtai kokatuguigua, avei ñambojoajúva tero, teroja ha ñe’ẽtéva rehe. 

Techapyrã:
*3.3.1. Kokatu’ypy		: mombyry (naiñe’ẽpehẽtaíri)
*3.3.2. Kokatu Mbojojáva		: mombyryve
*3.3.3. Kokatu Tuicháva		: mombyryete
*3.3.4. Kokatu Tuichavéva	: mombyryeterei
*3.3.5. Kokatu Tuichaitéva	: mombyryrasa
*3.3.6. Kokatu Tuichaitevéva	: mombyryetereirasa

## Fuente
Por David Galeano Olivera (ATENEO DE LENGUA Y CULTURA GUARANI)

Ñemohenda:avañe'ẽ