open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
لاکۊ

بندانگشتی|ايته کۊچي کؤر
**لاکۊ**، **کؤر**، **کلکا**، **کيجه** یا **کيله** مؤنث ٚ اينساني-أ گئده کي هله بالغ-أ نۊبؤسته ؤ زاکي ؤ نؤأورنايي مئن اۊن-أ لاکۊ دۊخانئده ؤ پيله-أ بؤستن ٚ پسي، جامعه دۊرۊن دئه ايته زن محسۊب به.

## واجه‌شيناسي
گيلکي زوان ٚ مئن، مؤنث ٚ اينسان ٚ عام ٚ معني ايشاره وأسي، لاکۊ یا کؤر ٚ جه ايستفاده به ؤ خانوادگي نسبت ؤ عاطفي جۊمله‌ئن ٚ مئن، دۊختر یا دتر ٚ واجه‌ئن گۊته به. 
گيلکي دۊرۊن لاکۊ یا کؤر، اينگيليسي «Girl» مۊعادل ؤ دۊختر ني «Daughter» واجه مۊعادل ايسه. گيلکي مئن حالت یا مؤقعيت أساس ٚ سر، کؤر ؤ دۊختر-أ سيوا گئده ولي فارسي مئن أتؤ نيه ؤ همه جيگا هۊ «دختر» گۊته به.

**مثال**:
# أ کؤر أمي همسایه ايسه.
# مریم، مي ريفئق ٚ دۊختر ايسه.
# أ کؤر مي دۊختره.

## کؤر ٚ جهاني رۊج
هرسال اؤکتؤبر ٚ ۱۱ (مهر ٚ ۲۰) کؤران ٚ رۊج نام بنأده. أ رۊج-أ أول بار متحد ٚ ملتان ٚ سازمان، ۲۰۱۲ سال ٚ مئن نام بنأ ؤ اۊن ٚ هدف ني خٚوٚردأن کؤران ٚ تغذيه ؤ سلامت ؤ ايجتماعي وضعيت ٚ بهبۊد ٚ وأسي ايسه.

## تاتايي‌ئن

پرونده:Angelina Jordan with The Real Thing Cosmopolite 2017 (212619).jpg|ايته خانشگر ٚ کؤر
پرونده:Girl of wagifa.jpg|ايته کؤر کي خۊ سک-أ کشأگيته
پرونده:Two girls in slum - Kenya.jpg|دۊته کؤر، آفريقا کنيا دۊرۊن
پرونده:Cutest girl ever.jpg|ايته کؤر آفريقا سيرالئؤن ٚ دۊرۊن
پرونده:عکس هایی از روستای خفر پادنا (سمیرم-اصفهان-ایران) از جاذبه های طبیعی گردشگری ایران 05- دختر ایرانی خفری.jpg|ايراني کۊچي کؤر محلي ليواس ٚ أمرأ
پرونده:Pierre-Auguste Renoir 089.jpg|پاريسي کؤر، پيىر اؤگۊست رنۊآر ٚ أثر


## سربس
جرگه:اينسانان
لندن

**لندن** (اينگيليسي مئن: London) اينگيليس ؤ بريتانيا پایتخت ؤ پيله شأر ايسه. لندن اينگيليس ٚ خۊرتاوي نسا مئن ؤ تیمز ٚ رۊبار ٚ ورجه واقع بۊبؤسته. آدمان ٚ زيوش لندن ٚ دۊرۊن ويشتر جه دۊ هيزار سال سابقه دأره ؤ قديم ٚ زمات، رۊميان أ شأر-أ چأگۊدئد ؤ أن ٚ نام-أ لؤندينيؤم بنأد. پيله لندن ٚ ناحيه، خؤره هيفده‌ته شأر ؤ منطقه-یأ شامل به. سيتي لندن، ايته سيوا شأر لندن ٚ شأر ٚ دۊرۊن ؤ لندن ٚ تاريخي ؤ تجاري ؤ ايداري مرکز ايسه ؤ ۲,۹ کيلۊمتر مۊربع مساحت دأره ؤ هۊ محدۊده-أ گه لندن قرون وسطی مئن دأشتي، دأره. وست‌مينستر ايته دئه شأر، پيله لندن ؤ لندن ٚ شأر ٚ مرکز ٚ دۊرۊن ايسه گه سيتي لندن ٚ خۊرخۊس نهأ ؤ بريتانيا دؤلت ؤ مجلس، قديم ٚ زمات ٚ جه اۊیه مستقر ايسد. لندن ۳۳ منطقه ؤ شأر دأره گه ايجايي پيله لندن-أ تشکيل دنئده.

## سربس
جرگه:بريتانيا
جرگه:پایتختان
ليسبؤن

**ليسبؤن** (پؤرتۊغالي مئن: Lisboa) پؤرتۊغال ٚ کيشور ٚ پایتخت ؤ اۊن ٚ پيله‌ترين شأر ؤ ليسبؤن ٚ ناحيه مرکز ايسه. ليسبؤن ايته مؤدرن ٚ شأر ايسه ؤ مۊهندسي ؤ شأرسازي اۊصۊل ٚ أمرأ اۊن-أ چأگۊدئد. ليسبؤن ٚ مئن ويشتر جه ۳,۳۴۰,۰۰۰ نفر ساکن ايسد ؤ أ تعداد ٚ جه ۵۶۴,۴۷۷ نفر شأر ٚ مرکز ؤ ۲,۸۰۰,۰۰۰ نفر اۊن ٚ حاشيه دۊرۊن ساکن ايسد. ليسبؤن هأسأ ايبريا ناحيه دۊرۊن، مادريد ٚ پسي دۊوؤمي پيله شأر ايسه. ليسبؤن ايته جه اۊرۊپا ايتحاديه مۊهم ٚ شأران ايسه ؤ پؤرتۊغال ٚ ۴۵ درصد ٚ ناخالص ٚ تؤليد أ شأر ٚ شين ايسه.

## سربس
جرگه:پایتختان
پسر

**پسر** ايته واجه ايسه کي مذکر ٚ زای-أ گئده. ايته رئک هر سند ؤ سالي کي بدأره، خۊ پئر ؤ مأر ٚ پسر ايسه. مؤنث زاکان-أ ني دۊختر گئده.  بيؤلؤژيکي نظر ٚ جه، پسر درجه یک ٚ خيش محسۊب به.
بندانگشتی|چپ|400px|چۊلالؤنگکؤرن، تایلند ٚ شا، خۊ زاکان ٚ أمرأ ۱۸۹۷ سال ٚ مئن

## واجه‌شيناسي
گيلکي زوان ٚ مئن، خانوادگي نسبت ؤ عاطفي جۊمله‌ئن ٚ مئن، پسر ٚ واجه گۊته به ؤ مذکر ٚ اينسان ٚ عام ٚ معني ايشاره وأسي، رئک ٚ جه ايستفاده به. 
گيلکي دۊرۊن پسر اينگيليسي «Son» واجه مۊعادل ؤ رئک یا ريکه، «Boy» واجه مۊعادل ايسه. گيلکي مئن حالت یا مؤقعيت أساس ٚ سر، پسر ؤ رئک-أ سيوا گئده ولي فارسي مئن أتؤ نيه ؤ همه جيگا هۊ «پسر» گۊته به.

**مثال**:
# أ رئک أمي همسایه ايسه.
# علي، مي ريفئق ٚ پسر ايسه.
# أ رئک مي پسره.

## سربس
جرگه:خانوادگي نسبتان
جرگه:خانواده
دۊختر

**دۊختر** یا **دتر** واجه‌ئني ايسد کي مؤنث ٚ زای-أ گئده. ايته لاکۊ هر سند ؤ سالي کي بدأره، خۊ پئر ؤ مأر ٚ دۊختر ايسه. مذکر ٚ زاکان-أ ني پسر گئده. بيؤلؤژيکي نظر ٚ جه، دۊختر درجه یک ٚ خيش محسۊب به.
250px|thumb|ايته تاتايي کي ۱۹۳۱ سال ٚ شينه ؤ چارته نسل جه ماران ؤ دۊختران-أ شأ دئن
225px|thumb|آناستازيا ؤ سۊفيا، فنلاند ٚ ريئيس جؤمۊر مارشال مانرهیم ٚ دۊختران
thumb|بتسي فؤرد، آمريکا أوولي وانئی خۊ دۊختر ٚ أمرأ

## واجه‌شيناسي
گيلکي زوان ٚ مئن، خانوادگي نسبت ؤ عاطفي جۊمله‌ئن ٚ مئن، دۊختر یا دتر ٚ واجه‌ئن گۊته به ؤ مؤنث ٚ اينسان ٚ عام ٚ معني ايشاره وأسي، لاکۊ یا کؤر ٚ جه ايستفاده به.  
گيلکي دۊرۊن دۊختر، اينگيليسي «Daughter» مۊعادل ؤ لاکۊ یا کؤر ني «Girl» واجه مۊعادل ايسه. گيلکي مئن حالت یا مؤقعيت أساس ٚ سر، دۊختر ؤ کؤر-أ سيوا گئده ولي فارسي مئن أتؤ نيه ؤ همه جيگا هۊ «دختر» گۊته به.

**مثال**:
# أ کؤر أمي همسایه ايسه.
# مریم، مي ريفئق ٚ دۊختر ايسه.
# أ کؤر مي دۊختره.

## سربس
جرگه:خانوادگي نسبتان
جرگه:خانواده
دهه ۱۵۹۰

**دهه ۱۵۹۰ گیلکی (دیلمی)** از سال ۱۵۹۰ تا ۱۵۹۹ گیلکی.

## سالها
* **۱۵۹۰ گیلکی** ˇ ۱۷ مرداد ۱۳۹۵ تا ۱۶ مرداد ۱۳۹۶ هجری شمسی، برابر (۸ آگوست ۲۰۱۶ تا ۷ آگوست ۲۰۱۷ میلادی).
* **۱۵۹۱ گیلکی** ˇ ۱۷ مرداد ۱۳۹۶ تا ۱۶ مرداد ۱۳۹۷ هجری شمسی، برابر (۸ آگوست ۲۰۱۷ تا ۷ آگوست ۲۰۱۸ میلادی).
* **۱۵۹۲ گیلکی** ˇ
* **۱۵۹۳ گیلکی** ˇ
* **۱۵۹۴ گیلکی** ˇ
* **۱۵۹۵ گیلکی** ˇ
* **۱۵۹۶ گیلکی** ˇ
* **۱۵۹۷ گیلکی** ˇ  ۱۷ مرداد ۱۴۰۲ تا ۱۶ مرداد ۱۴۰۳ هجری شمسی، برابر (۸ آگوست ۲۰۲۳ تا ۷ آگوست ۲۰۲۴ میلادی).
* **۱۵۹۸ گیلکی** ˇ
* **۱۵۹۹ گیلکی** ˇ

رده:زمات
رده:تقویم
رده:گیلکی سال
ويکي‌سربس

**ويکي‌سٚربٚس** یا **ويکي‌سؤرس** (اينگيليسي مئن: Wikisource) ايته جه ويکي‌مديا مؤسسه پرؤژه‌ئن ايسه گه اۊن ٚ هدف أنه گه ايته مجمۊعه-یأ کيتابان، نيويشته‌ئن ؤ متنان ؤ مرجعان ؤ سربسان-أ ايجايي همه‌ته زوانان ٚ مئن جمع-أ کۊنه. مۊهم ٚ متنان ٚ واگردان گۊدن باخي زوانان ٚ مئن ني ايته جه أ پرؤژه هدفان ايسه.

## سربس
۲۰۲۳

**۲۰۲۳** دِ هزار و پنجمین میلادی تقویم ِسال.

## دکته‌ئون

## بمرده‌ئون

جرگه:۲۰۲۳
هجری قمری تقویم

بر اساس تقویم هجری قمری، امسال **** قمری است.

## فهرست ماه‌های قمری
ماه‌های این گاه‌شماری 29 یا 30 روزه اند و به‌ترتیب عبارتند از:

رده:تارئخ
جرگه:تقویم
میلادی تقویم

بر اساس تقویم میلادی گریگوری، امسال **** میلادی است.

## ماههای میلادی

جرگه:تقویم
تاج محل

**تاج محل** (هيندي مئن: ताज महल) ايته مقبره هيند ٚ آگره شأر ٚ دۊرۊن ايسه. تاج محل هيند ٚ پایتخت ٚ جه گه نؤدهلي ايسه ۲۰۰ کيلؤمتر فاصله دأره. أ بنا دۊنیا مئن پۊر مأرۊف ايسه ؤ ايته جه *جديد ٚ هفت‌تأيي عجایب* محسۊب به.
أ بنا *شاه جهان* ٚ دستۊر ٚ أمرأ چأگۊده بۊبؤسته گه هيند ٚ گۊرکاني درزا مئن پنجؤمي پادشاه بۊ. شاه جهان، أ مقبره-یأ *أرجمد بانۊ* وأسي گه اۊن ٚ همسر بۊ ؤ ايته سفر ٚ دۊرۊن ۱۰۴۰ شمسي سال ٚ مئن، زای ٚ زاستن ٚ سر فؤت بۊگۊده‌بۊ چأگۊده. هۊ شاه ني خۊ مرگ ٚ پسي هأیه خۊ همسر ٚ ورجه دفن بۊبؤسته.
أ بنا معماري مئن ايراني ؤ گۊرکاني سبکان-أ شأ دئن ؤ اۊن ٚ چأگۊدن ٚ وأسی ۲۰,۰۰۰ته ايراني هۊنرمند نخش دأشتيد ؤ اۊشان ٚ رابر ني اۊستاد أحمد لاهۊري ؤ اۊن ٚ برار حميد لاهۊري بۊد.

## سربس
تيتي کاروانسرا

**تيتي کاروانسرا** ايته جه گيلان ٚ تاريخي بينأئن ايسه گه سياکل ٚ شأرستان ٚ بالارۊد ٚ محله دۊرۊن نهأ. أ کاروانسرا صفوي زمات ٚ شين ايسه ؤ ۱۳۷۵/۰۹/۱۲ تاريخ ٚ مئن ؤ ۱۷۸۴ ثبت ٚ شۊماره أمرأ، ايران ٚ ميللي أثران ٚ ليست ٚ مئن ثبت بۊبؤسته.

## جهاني ميراث ٚ ليست ٚ ثبت بؤستن
۲۶ شهريور ۱۴۰۲ مئن ؤ یۊنسکؤ چئل ؤ پنجؤمي نيشت ٚ مئن گه عربستان ٚ رياض ٚ دۊرۊن بۊ، تيتي کاروانسرا ايته جهاني ميراث عۊنوان بيگيته ؤ هأسأ أ بنا، ايران ٚ بيس ؤ هفتؤمي جهاني أثر ايسه.

## تاتايي‌ئن

پرونده:تی تی کاروانسرا.jpg
پرونده:Tītī Kārvānsarā.jpg
پرونده:Siyahkal - Deylaman Caravanserai - Titi - panoramio.jpg
پرونده:Siyahkal - Deylaman Caravanserai - Titi - panoramio (1).jpg
پرونده:Tītī Kārvānsarā 2.jpg
پرونده:Siyahkal - Deylaman Caravanserai - Titi - panoramio (2).jpg
پرونده:Siyahkal - Deylaman Caravanserai - Titi - panoramio.jpg


## سربس
جرگه:سياکل ٚ شأرستان ٚ تاريخي بينأئن
اسماعیل شاد فومنی

**اسماعیل شاد فؤمني** ايته گيلک شاعر ؤ فۊتباليست بۊ. شاد ۱۳۳۳ سال ٚ مئن گيلان ٚ فؤمن ٚ دۊرۊن متولد بؤبؤست. ۱۳۵۲ سال ٚ مئن ايران ٚ جوانان ٚ فۊتبال ٚ ميللي تيم اۊن-أ خۊر اؤردۊ ره دعوت بۊگۊده. شاد هفتاد ٚ دهه مئن چارشنبه بازار راديؤيي برنامه مئن نيويسا ؤ کارگردان بۊ. اسماعيل شاد گيلکي ؤ فارسي مئن شعر بینيويشته ؤ مجمۊعه شعر دأره. شاد ۲۳ شهریور ۱۴۰۱ مئن، مجيک ٚ عارضه وأسي فؤت بۊگۊده.

## سربس
قۊم

**قۊم** ايته جه ايران ٚ شأران أ قۊم ٚ اۊستان ٚ نيشتنگا یأ هيتأن قۊم ٚ شأرستان ٚ مرکزي بخش ٚ توابع جه ايسه.

## جمعیت
ايران ٚ مرکز  ٚ آمار ٚ سرايشمأري اٚساس ٚ سر قۊم ٚ جمعيت ۱۳۹۵ سال ٚ دۊرۊن ۱٬۲۰۱٬۱۵۸ نفر بۊ.

## سربس
پلأپۊچان

بندانگشتی
**پلأپۊچان** یا **مطبخ** یته اۊتاق یا بينه‌یي اۊتاق ٚ جي هيسه گه پلأپۊچي یأ غذاچاکۊني ره، سره یا تجاري تأسيسات ٚ مئن کارأیتن بۊنه. یته ايسٚکي مسکۊني پلأپۊچان مئني-قشر ٚ مئن، عۊمۊما کله یأ سينکي گرم أ سرد ٚ آو ٚ روٚش ٚ جي بأني یخچال أ اؤپن أ کابينت-ه دپيچاره. پۊر خانٚوارؤن مایکرؤوٚیو أ ظرفشۊر أ دئبأخي ايلئکتٚرٚکي لوازم‌خؤنه-ني دأرن. پلأپۊچانؤن ٚ اٚصلي ايستفاده‌أن غذا ٚ وارندۊج أ تهيه یأ چاگۊدن (بأني تيندار ٚ کارؤن ٚ اٚنجؤم ظرف شۊردن ٚ مۊسؤنچي) هيسن. اۊ اۊتاق یا فضا بؤشا گه ناهارخؤري (یا کۊچئه غذایي وعده‌أن صۊبؤنه مۊسؤن)، سرگرمي یاگه ليواس‌شۊري رأن کارأیتن بؤبۊن. پلأپۊچان ٚ طراحي یأ ساجش یته پيلا واجار دۊنیا مئن هيسه.

تجاري پلأپۊچانؤن مثلا رستۊرانؤن، کافه‌تریا'ن، هۊتلؤن، ويمارگه‌‌أن، یؤمۊجشي یا کاري اٚماکن، سالدات‌خؤنه‌أن أ مؤنا مؤسسات ٚ مئن مؤجۊد هيسن. ايته‌چي پلأپۊچانؤن عۊمۊما پيلاتر هيسن أ مئتتر أ سنگين‌تر تجهيزات ٚ دارا هيسن. مؤنه ره یته پيلا رستۊران مۊمکنه پيلاچي یخچالي یته اۊتاق ٚ اٚبعاد ٚ اٚرأ یاگه یته پيلا تجاري ظرفشۊري-ماشين دأشته بۊن. گاگلف تجاري پلأپۊچانؤن ٚ تجهيزات مثلاً رستۊراني سينک ٚ جي خؤنه مئنأني ايستفاده بۊنه ايندؤني گه سهۊلت ٚ ايستفاده یأ قوي مؤنيني دأرن. 

پيشأکته کيشورؤن ٚ مئن تجاري پلأپۊچانؤن به طؤر ٚ کؤللي عۊمۊمي بٚیداشت ٚ قوانين ٚ مشمۊل هيسن.  اۊشؤن تتريج عۊمۊمي بٚیداشت ٚ دسدارؤن ٚ جي واويني بۊنن أ درصۊرتي گه بٚیداشتي ايلزامات-ه بنأ-زاکۊن ٚ طبق رعایت نؤنن، پؤلمپ بۊنن.

## سربسؤن
رۊسيه ؤ اۊکراین ٚ جنگ

thumb|چپ|300px|رۊسي تانکان، اۊکراین ٚ دؤنتسک ٚ دۊرۊن
**رۊسيه ؤ اۊکراین ٚ جنگ** ايته جنگ ايسه گه ۲۰۱۴ سال ٚ جه شرۊع بۊبؤسته ؤ تا هأسأ ني دۊمباله دأره. ويکتؤر یانۊکؤويچ گه سابق اۊکراین ٚ ريئيس جؤمۊر بۊ رۊسيه أمرأ نيزيکي دأشتي ولي ۲۰۱۴ سال ٚ مئن، اۊکراین ٚ دۊرۊن مردۊم اعتراض را تأوأدأده گه ايته اينقلاب-أ شکل بدأ ؤ آخرپسي یانۊکؤويچ بۊگؤرؤخته ؤ بۊشؤ رۊسيه مئن جۊخۊفته. هأن باعث بۊبؤسته گه رۊسيه اۊکراین-أ فترکه ؤ اي سري جه اۊکراین منطقه‌ئن-أ کريمه ؤ اۊکراین ٚ خۊرتاو ٚ مئن دؤنتسک ؤ لۊهانسک-أ تصرف بۊکۊنه ؤ اۊکراین ٚ جه فيگيره.

## سربس

جرگه:اۊکراين
جرگه:رۊسيه
جرگه:جنگان
زناکان ٚ رأی دأن ٚ حق

thumb|چپ|300px|زناکان ٚ تظاهرات سۊئد ٚ دۊرۊن
**زناکان ٚ رأی دأن ٚ حق** زناکان ٚ شرکت گۊدن سياسي ؤ ايجتماعي کسان ٚ دؤجئن ٚ مئن-أ ايشاره دأره ؤ ايته فمنيستي مأفۊم ايسه. اينگيليسي مئن سافرجت (Suffragette) واجه-یأ زناکان ٚ رأی حق وأسي گده گه اۊن ٚ بۊنه (سۊفراژؤم sufragium) ؤ لاتين ٚ زوان-أ رسه. أ ايصطلاح بريتانيا زناکان جۊمبش ٚ جه رواج بيگيته گه نۊزدأؤمي ميلادي قرن ٚ آخران أنجام گيتي ؤ رۊسيه اعتصابان ٚ جه گه ويشتر غذا اعتصاب بۊ، اؤلگۊ بيگيته بۊد. أ اعتراضان ؤ اعتصابان بريتانيا جه شرۊع ؤ باخي دۊنیا کيشوران ٚ دۊرۊن ني برا دکفته بۊ.

## سربس
جرگه:فمنيسم
بالۊن

بندانگشتی|بالۊن
thumb|left|150px|F-22 گه ايته جنگی بالۊن ايسه
thumb|left|150px|ایرباس آ-۳۴۰ گه ايته مۊسافري بالۊنه
**بالۊن** یا **طیّاره** (اينگيليسي میان: airplane یا aeroplane) ایته وسیله ایسه که أن ٚ أمرأ هأوا دۊرۊن حرکت کۊنن. بالۊنان ٚ ایستفاده متفاوت ایسه، مثلا جنگ ٚ وأسي تا مۊسافري بالۊن نهأ.

## سربس
فرامرز دعایی

**فرامرز دعایی**  (به دۊنيا بامؤ سال ۱۳۳۱ لشتˇ نشا مئن ، شمسي تقويم - ۱۵۲۵ يا ۱۵۲۶ ديلمي تقويم  ) ايتأ خؤندنکس ، شاعر و سازنچي ايسه و پيله گئل خؤنشگر ايسه و اۊن ˇ سبک پاپ ايسه و گيلکان ميان خيلي محبوب ايسه؛ و اؤن ˇ مزقانان گيلکي زبان ايسه.اما اۊن تجربه ˇ بينيويششته-كس و کارگرداني و بازيگري تئاتر ˇ مئن را اۊن ˇ کارنامه ˇ هنري دره.

## تۊضيحات ˇ زيوش ˇ فرامرز دعایی
اۊن سال ۱۳۳۱ شمسي تقويم و ۱۵۲۵ يا ۱۵۲۶ ديلمي تقويم بخش ˇ لشت نشا مئن توابع ˇ رشت ˇ جي گيلان ˇ اۊستان به دنيا بامو. ۵ سالگي ˇ جي اۊن ˇ استعداد رو ببوست. اۊن نوجواني ˇ جه نواختن ˇ سازˇ ويلن را توسط اۊن ˇ پئر نورالدين دعايي آموتٚ که دئبار نوازندگان ˇويلن ˇ جي ايسه بؤ. اۊن خو براران ˇ شاعرˇ امرأ (کيۊمرث و محمد و فرزاد) نزد ˇ پئر هنر آموتٚ و نفر ˇاول ˇ مزقان ˇلشت نشا مدرسان ببوست و رامسر ˇ اردۊ أ راه پيدا کۊد. ديپلم ˇ ادبي و دۊ زأک دره.

## شروع ˇ کاران ˇ هۊنری
اۊن خو رسمي فعاليت راٚ مزقاني امرأ آغاز ˇ کۊد کي اۊن ˇ ناٚم شکايت ايسه و سال ۱۳۴۵ (شمسي تقويم) و سال ۱۵۳۹ يا ۱۵۴۰ (ديلمي تقويم) منتشر ببوست.  اۊن هماٚن سال ˇ جا مزقاناني راٚ گيلکي زبان أ گيلان ˇ راديو مئن اجرا بۊکۊد که اۊن ˇ تۊن ˇ اۊخان خۊجير بؤ. کساني که اۊن ˇ جي همکاري بۊکۊدن منوچهر ویسانلو ویؤلؤن ˇ امرأ، احمد سیگارچی عۊد ˇ امرأ، هوشنگ افتخاری ضرب ˇ امرأ، داریوش علیزاده سنتۊر ˇ امرأ و جمشید مرادي ویؤلؤن ˇ امرأ اشاره کۊد.

## سازنچي و شاعري
فرامرز دعايي سازنچي و شاعري مئن چند قطعه خو کارنامه دره.گولي جان ˇ مانستن که فريدۊن پۊررضا أن راٚ بۊخۊند.يا سازنچي و شاعري آلبوم ˇ ناز بداشته وأسي که جواد آراد بخت أن راٚ بۊخۊند.

## نوازندگي
ايشؤن تٚنست ايپچي ضرب و سنتۊر بجنه اما خو تخصصي ساز ويلن ايسه.

## هنده خؤنش مزقان توسط ˇدیگر خؤنشگران
سال ۱۳۹۳ شمسي تقويم و ۱۵۸۷ يا ۱۵۸۸ ديلمي تقويم ، مزقان ˇ بيا مره ياري بدن که فرامرز دعايي أن راٚ بخانده ، توسط ايتأ خؤنشگر به ناٚم شاهين نجفي هنده خؤنش ببؤست

## اثران

### پيشا ˇ انقلاب ˇ جي

* فاصله
* پیغام (فارسی و گیلکي)
* بهانه
* خاموش
* گرفتار
* فریده
* گولي جان
* مرا بزن حق داري
* مره تنها بنه‌اي
* اگه ميدس برسه
* بیا مره یاري بده(مزقاني که اۊن ˇ وسيله أ مشهۊر ببۊست)
* تی ناز مره بایه
* هیچي به دنیا نمانه
* مگه مگه می‌دیل خدا نره
* گول مریم
* به به به چي عجب یاد فقیران بکودي
* فصل بهار لاکوی
* فدایي (شعري شیون فومنی ˇ جي)

### بعد ˇ انقلاب ˇ جي
۱۳۸۲ شمسي تقويم و ۱۵۷۶ يا ۱۵۷۷ ديلمي تقويم / زاکی جان / شعر و ملودي فرامرز دعايي ˇ جي /تنظیم استاد منوچهر ویسانلو / ناظرˇ ضبط آ شهاب آزادي وطن

۱۳۹۲ شمسي تقويم و ۱۵۸۶ يا ۱۵۸۷ ديلمي تقويم / نصیحت

۱۳۹۹ شمسي تقويم و ۱۵۹۳ يا ۱۵۹۴ ديلمي تقويم / چمخاله
جرگه:گيلکي مزقان خؤندکسؤن
جرگه:لشتˇ نشا
صادق بۊقي

**صادق بنا متجدد** (متولد ۱۳۳۲) ايته گيلاني مرداک ايسه گه خۊ گيلکي خاندن ؤ رخاصي وأسي رشت ٚ بازار ٚ دۊرۊن، پۊر مأرۊف ؤ محبۊب بۊبؤسته ؤ اۊن ٚ رخص ٚ ويديؤئان اينترنت ؤ مجازي برنامه‌ئن ٚ مئن پۊر بيده بۊبؤسته. ۱۴۰۲ آذرما مئن ايته خور ديپيچکسه گه صادق بۊقي-أ، پؤليس رخاسي وأسي بيگيته ؤ فتا پؤليس اۊن ٚ صفحه-أ دوسته. هأن باعث بۊبؤست گه ايران ٚ مردۊم، همه‌ته شأران ؤ اۊستانان ٚ جه صادق بۊقي حيمایت گۊدن ٚ وأسي اۊن ٚ آهنگان ٚ أمرأ رخص بۊکۊند ؤ ويديؤ چأکۊند. 

## زيوش
صادق بنا متجدد ۱۳۳۲ سال ٚ مئن گيلان ٚ دۊرۊن دۊنیا بأمؤ.  اۊن دراز ٚ سالان خۊ برار ٚ أمرأ داماش ؤ سپيدرۊد ٚ فۊتبالي تيمان ٚ ره ليدري گۊدي ولي خۊ بازنشسته بؤستن ٚ پسي، رشت ٚ بازار ٚ دۊرۊن مايي فۊرۊشي گۊدي. أ سالان ٚ مئن خؤره هۊیه آواز ني خاندي ؤ رخاصي گۊدي ؤ مردۊم اۊن ٚ آواز ؤ رخص ٚ جه فئلم بيگيتد ؤ بنأده مجازي فضا دۊرۊن ؤ أن باعث بۊبؤسته گه صادق بۊقي ايوارکي مأرۊف ببه ؤ مردۊم اۊن ٚ طرفدار ببد.

## رخاصي
آذر ۱۴۰۲، صادق بۊقي رخاصي فئلمان رشت ٚ مايي فۊرۊشان ٚ بازار ٚ دۊرۊن، اينستاگرام ٚ مئن مۊنتشر بۊبؤست گه همزمان رخاصي أمرأ گيلکي خاندي. أ ايجرا أمرأ مردۊم پۊر دابسمش چأگۊدئد.

چن وخت ٚ پسي اۊن ٚ اينستاگرام ٚ صفحه ۱۲۸ هيزار دۊمبال گۊدنکس ٚ أمرأ دوسته بۊبؤسته ؤ اۊن مئن ايته پؤست بنأده گه پؤليس فتا أ صفحه-یأ *مجرمانه* فعاليت ٚ وأسي مسدۊد بۊگۊده. ؤ هأ زمات گيلان ٚ پؤليس ني بۊگۊته گه هأ مؤضۊع باره ۱۲ نفر-أ بيگيتد.  مردۊم ني شرۊع بۊگۊدئد ؤ اۊن ٚ آواز ٚ أمرأ فئلم بيگيتد ؤ رخاصي بۊگۊدئد ؤ صادق بۊقي رسانه‌ئن ٚ ؤ خوران ٚ مئن پۊر وایرال بۊبؤسته ؤ آسيا فۊتبال ٚ فدراسیؤن ني صادق بۊقي شعر ٚ جه خۊ صفحه مئن ويديؤ بنأ. آخرپسي مردۊم ٚ حيمایتان ٚ وأسي پؤليس اۊن ٚ گيتن-أ تکذيب بۊگۊده ؤ اۊن اينستاگرام-أ واگردانه.

## سربس
ايسپي رۊ

**ايسپي رۊ** گيلان ٚ پيله رۊبار ايسه. شاهرۊد ؤ قزل اؤزن ٚ مسير گيلان ٚ مانگيل ٚ ور، ايته به ؤ ايسپي رۊ-یأ تشکيل دنه. ايسپي رۊ رۊبار، رشت ؤ أسسؤنه شأرستانان ٚ جه دوار کۊنه ؤ آخرپسي کاسپي دریا-یأ منتهی به. أ رۊبار گيلان ٚ تاريخ ؤ تمدۊن ٚ مئن پۊر تأثير بنأ ؤ تاريخي ؤ جۊغرافي سربسان ٚ مئن أن ٚ نام-أ پۊر مۊختلف نيويشتنکسان ذکر بۊگۊدئد.

## تاتايي‌ئن

پرونده:sefidrood.jpg
پرونده:sefidrood2.jpg


## سربس
جرگه:گيلان ٚ رۊباران
استپ

بندانگشتی|اۊراسيا ٚ پيلا استپ
**استپ** یته رۊسي واجه هيسه گه شر-يه ايشأره دأره اۊن ٚ مئن پاچ ٚ تيفدار ٚ بۊته‌أن بافاصله کسن ٚ جي نأن أ یجۊر ضعيف ٚ واشي ودش چاکۊنن. استپؤن مالؤن ٚ وچردن ٚ ره مۊناسب نين.
آمستردام

**آمستردام** (هؤلندي ميئن: Amsterdam) هؤلند ٚ کيشور ٚ پایتخت ؤ پيله شأر ايسه گه کلسيايي هؤلند ٚ اۊستان ؤ هؤلند ٚ خۊرتاو ٚ ميئن نهأ. 
۲۰۲۲ سال ٚ ميئن آمستردام ٚ شأر ٚ مرکز ۹۲۱,۴۰۲ نفر ؤ آمستردام ٚ شأري ناحيه ۱,۴۵۸,۰۱۸ نفر ؤ آمستردام ٚ پيله شأر ۲,۴۸۰,۳۹۴ نفر جمعيت دأشتي.
آمستردام ٚ شأر-أ آمستل ٚ رۊخان ٚ ورجه بينا بۊگۊدئد ؤ چؤن اۊ زمات پۊر سد (Dam) أ اۊ رۊخان ٚ سر چأگۊدئد تا أ شأر-أ لا جه أمن بدأرد، أ شأر آمستلدام نام بيگيته ؤ گلف گلف زمات ٚ دوارستن ٚ پسي أن ٚ نام آمستردام بؤبؤسته.
آمستردام هؤلند ٚ پایتخت ايسه ولي أ کيشور ٚ دؤلت ؤ سلطنتي درزا لاهه شأر ٚ دۊرۊن مۊستقر ايسد.

## سربس
جرگه:شهرؤن
جرگه:پایتختان
دۊردؤنه

بندانگشتی|بیضه ٚ دؤريني چاگۊدأرؤن ٚ دیاگرام.
**دۊردؤنه**، **خأیدؤنه** یاگه **بیضه** (اينگيليسي مئن: Testicle) کٚل ٚ جنسي وود تمؤم ٚ پستاندارؤن ٚ مئن هيسه گه ماده مئن ٚ تۋمگه ره هؤمؤلؤگ محسۊب بۊنه. بیضه‌أن ٚ عمل اسپرم أ آندٚرؤژنؤن ٚ چاگۊدن، مخصوصاً تستؤسترؤن هيسه. دۊته دئه آندرؤژني گه بيضه تؤليد أ ترشح کۊنه دي-هيدرؤتستؤسترؤن بأني آندٚرٚستٚنديؤن هيسن گه اۊشؤن ٚ اٚهميت تستؤسترؤن ٚ جي جيتتر نيه. بیضه پۊر بپيتأر لۊله‌أن ٚ شامل هيسه گه اۊشؤن-ه سمينفر ٚ لۊله‌أن دؤخؤنن أ اسپرم‌ ٚ تؤليد هي لۊله‌أن ٚ مئن صۊرت گيره. ايمه چاؤده اسپرمؤن یته دئه لۊله-أ، اپيديديم ٚ نؤمي، مۊنتقل بۊنن أ اۊیندر مۊوٚقتاً وارندۊج بۊنن دا لکند-أبۊن. اپيديديم هلالي مۊسؤن هيسه یأ دۊردؤنه ٚ پۊشت قرار بیته دأره گه بينه‌یي اۊن ٚ جي محسۊب نؤبۊنه. تستؤسترؤن ٚ ترشح LH ٚ هؤرمؤن ٚ جي هۊته‌رأن اسپرم ٚ تؤليد FSH ٚ هؤرمؤن ٚ جي کۊنتٚرؤل بۊنن گه هردۊته هؤرمؤن هيپؤفيز ٚ جي اٚزا وابۊنن. معذا هۊشؤن ٚ ترشح وابؤن-ه ني هيپؤتالامۊس خۊ هؤرمؤنؤن ٚ جي تنظيم کۊنه. مردؤنه‌أن دۊته یه اٚنداجه بیضه دأرن گه خأیي (شکمي ديفاره ٚ ايمتداد) ٚ مئن درن. با اينحال بيضه ٚ کيسه ٚ بي‌تقارني، گه اۊن ٚ مئن یته بیضه اۊیٚته جي جيتتر درگئنته نيأ، پۊر شایع هيسه. اي امر-ه تفاوؤت عۊرۊق ٚ آناتؤمي مئن ايجاد کۊنه. مردؤنه‌أن ٚ ۸۵٪ ٚ ره راس ٚ بیضه چپ ٚ شي جيتتر درگئنته نيأ.
بندانگشتی|هۊته گه دئه‌شا بیضه برخلاف ٚ مبيض شکمي حۊفره ٚ برجه دره.
بیضه‌أن ٚ دما ۳۳ الی ۳۴ درجه سلسیۊس هیسه یأ بدن ٚ عۊمۊمي دما یأنی ۳۷ درجه ٚ جي کمتره. بیضه‌أن ٚ دؤبؤن شکمي حۊفره ٚ بيرۊني، اسپرم‌سازي ٚ مۊناسيب دما-ا فرأم کۊنه. مکانيزمؤني اي دما حيوٚظ ٚ رأن نيأ مثلاً بیضه ٚ کيسه ٚ صاف ٚ ماهيچه‌أن، وختي بیضه‌أن سرد-أبۊن خۊ اینقباض ٚ جي اۊشؤن-ه شکمي حۊفره‌-أ نزيک-أکۊنن. اٚگرأن بیضه ٚ دما جؤر شۊن خۊ اينبساط ٚ جي شکمي حۊفره جي اۊن-ه دۊر-أکۊنن.    

## سربس
کاتالۊنيا

**کاتالۊنيا** (ايسپانيايي مئن: Cataluña؛ کاتالان: Catalunya؛ اؤکسیتان: Catalonha) ايته خودمختار ٚ پاگه ايسه کي ايبري شبه‌جزيره خۊرتاوي کلسیا آخر ٚ مئن واقع بۊبؤسته. کاتالۊنیا ايته ايسپانيا هشت پاگان ٚ جه ايسه کي اۊن ٚ خودمۊختاري واستي، أن-أ گده مليت. کاتالۊنيا چار تا اۊستان دأره. بارسلؤنا اۊستان، لریدا اۊستان، خیرؤنا اۊستان ؤ تاراگؤنا اۊستان، کاتالۊنيا اۊستانان ٚ جه ايسن. پایتخت ؤ پيله‌ترين آشيۊن آن بارسلؤنا ايسه که دومین پرجمعيت ٚ آشيۊن ٚ ايسپانيا ايسه. أ پاگه کلسيا جا فرانسه ؤ آندؤرا، خۊرتاو ٚ جا مديترانه دريه، خۊرخۊس ٚ جا آراگؤن ٚ مۊستقل ٚ جوامع ؤ نسا جا والنسيا خودمۊختار ٚ بخش ٚ أمرأ سامانسر دأره. هأتؤني ديمه‌اي فرانسه جه که ايسپانيا کاتولونيا أمرأ هم مرز ايسه ؤ کۊچي سامون ٚ آندۊرا، أن ٚ زوان کاتالان ايسه ؤ در کل أمان تانيم بگيم کي مساحت کل کاتالونيا پاگه حدودا ۴۰,۰۰۰ کیلۊمترمربع ايسه. أن ٚ رسمي زوانان کاتالان، ايسپانيايي زوان ؤ  آرانی اؤکسیتان ٚ گۊيش ايسه.

## جمعيت
کاتالونیا ۸ ميليان و پانصد هزار نفر جمعيت دره. (سال ۲۰۱۷ ميلادي تقويم) (۱۵۹۱ ديلمي تقويم) (۱۳۹۶ شمسي تقويم)

## جغرافیا
 
هتو کي گوفته بيم ، کاتالونيا ˇ مرکز ˇ آشيۊن بارسلون ايسه

## زوان
بر پايه ˇ پساچين سرشماري کي دۊلت سال ۲۰۰۹ ميلادي تقويم (۱۵۱۳ ديلمي تقويم) انجام فده. ويشتر ايسپانياييان اۊشان ˇ زوان را ايسپانيايي گۊفتند (۴۶٫۵۳٪ اسپانیایی و ۳۷٫۲۶٪ کاتالان). رۊزانه استفاده ˇ مئن ۴۵٫۹۲٪ ادعا بداشتند کي ویشتر ايسپانيايي زوان ˇ جا و ۳۵٫۵۴٪ کاتالان زوان ˇ جا به عنوان اصلي زوان و ۱۱٫۹۵٪ ادعا کۊدند کيهردو زوان ˇ جا اي میزان استفاده کۊداندرن.

## سربس
جرگه:ايسپانيا
جرگه:کاتالونيا
شيرمحله (رۊدسر)

**شيرمحله** ایته جه گيلان ٚ رۊستايان، رۊدسر ٚ شأرستان ٚ کلأچئه بخش ؤ ماچيان ٚ دهستان ٚ توابع جه ایسه.

## جمعيت
براساس ۱۳۸۵ سال ٚ سر ايشماردن، أ رۊستا جمعيت ۴۸۳ نفر (۱۴۱خانوار) بۊ.

## سربس
جرگه:رۊدسر ٚ شأرستان ٚ رۊستایان
رۊبار

جایگزین=|200x200پیکسلنيل، دۊنیا دۊوؤمی طۊلاني رۊبارجایگزین=|200x200پیکسلآمازؤن ٚ رۊبار، ايته پيله رۊبار آمازؤن ٚ دامان ٚ دۊرۊنجایگزین=|200x200پیکسلیانگ‌تسه آسيا پيله رۊبار
**رۊبار** یا **رۊوار** (مۊخفف: رۊ) روان ٚ آوي-أ گده گه چن‌ته خاني پیوند ٚ جه کۊهستاني دره‌ئن ٚ مئن تشکيل به ؤ خۊ را-یأ ايدامه دنه تا دشت ؤ دریاچه ؤ دریا ؤ اۊقیانۊس-أ منتهي ببه. 
گيلکي مئن **رۊخان** (**رۊخانه**، **رۊخؤن**، **رۊخؤنه**) ايته دئه واجه ايسه گه أن ٚ مأني **رۊبار** ؤ **رۊ** أمرأ نيزيک ايسه ولي رۊخان اۊ چالکا ؤ مندلي-أ گده گه رۊ اۊن ٚ مئن جاري ايسه ؤ حرکت کۊنه.

## سربس
رشتˇ ستارˇ کمیته

**رشتˇ ستارˇ کمیته** ، ایتا سری انجمن نام بو کی مشروطه اینقلاب پیش و کوچی استبدادˇ زمات  ، رشت مئن پابیگفت. أ کمیته آقابالاخان سردار افخم گیلانˇ حاکم کوشتن أمره ، گیلانˇ اینقلاب شروع بوگود. کمیته فعالیت جوخوسی بو. هنه وأسی کمیته نام به اصطلاح ستار دوخادید. بأضی باور دأشتید کی کمیته نام جه ستارخان ، تبریزˇ پیله اینقلابی جیگیفته بوبو. کمیته اعضا ناشناس بید چون اگر شناسایی بوبوسته بید ، دستگیر و فوری اعدام بوستید. کمیته اعضا عبارت بید جه: میرزا کریم خان رشتی ملقب به خان اکبر و اونه سه تا برار بنام معزالسطان ، عمیدالسطان و احمدعلی خان – سید یحیی ندامانی (ناصر الاسلام) – حسین کسمایی – علی محمد تربیت – حاج حسین اسکندانی – جوادخان ناصرالملکی – مشهدی مختار اردبیلی – آقاگل میخ فروش اسکندانی - رحیم شیشه بر- میرزا محمدعلی مغازه.
کمیته سرکرده میرزا کریم خان بو و همه روج کمیته اعضا جمأ بوستید و بوگوبیشتاو گودید. کمیته نشستˇ جاجیگاه ، سبز ٚ میدان ٚ محل ، میرزا یوسف خانˇ خانه مئن بو. ستارˇ کمیته چندته کمیسیون فرعی ، مالی و جنگی مأنستن دأشتی. جنگˇ کمیسیون جه گیلانی و ارمنی و گرجی مجاهدان تشکیل بوبوسته بو و اوشانه سرکرده حسن کسمایی ، انتصار السلطان ، یپرم ارمنی و والیکو گرجی بید. ستارˇ کمیته بتأنسته کی قفقاز ٚ مجاهدان یاور أمره پول و اسلحه انگاره بیگیره و اینقلاب و شورش شرایط مهیا بوگود. ستارˇ کمیته ، آقا بالاخانˇ کوشتنˇ نخشه طراحی و اجرا بوگود و جه محمدولی خان تنکابنی دعوت بوگوده گیلانˇ اینقلاب رهبری بدس بیگیره.
## سربس
*ابراهیم فخرایی - گیلان در جنبش مشروطیت - انتشارات و آموزش انقلاب اسلامی - ١٣٧١

رده:ایرانˇ تارئخ
رده:گیلانˇ تارئخ
بريتانيا

**پيله بريتانيا ؤ کلسيايي ايرلند ٚ ايجؤنأبؤ پادشاهي** (اينگيليسي: The United Kingdom of Great Britain and Northern Ireland) گه **بريتانيا** (اينگيليسي: Britain؛ لاتین: Britannia) یا **ايجؤنأبؤ پادشاهي** (اينگيليسي: The United Kingdom؛ ايتخصاري: UK) نامان ٚ أمرأ ني دخانده به، ايته کيشور اۊرۊپا خۊرخۊسي کلسيا مئن ايسه. بريتانيا ايقتصاد ؤ سياست ٚ مئن پۊر قۊدرت دأره ؤ ايته جه دۊنيا پيله ايقتصادان-أ دأره. بريتانيا اينگيليس ؤ اسکاتلند ؤ ولز ؤ کلسيايي ايرلند ٚ جه تشکيل بۊبؤسته دره. لندن بريتانيا ؤ اينگيليس ٚ پایتخت و پيله شأر ايسه. بريتانيا کلسيا جه أطلس ٚ اۊقیانۊس، خۊرتاو ٚ جه کلسيا دریا، نسا جه اينگيليس ٚ کانال ؤ خۊرخۊس ٚ جه ايرلند ٚ دریا أمرأ سامانسر دأره. بريتانيا پيلئکي ۲۴۳,۶۱۰ کيلۊمتر مۊربع-أ فأرسه ؤ ۲۰۲۲ سال ٚ مئن، أن ٚ جمعيت ۶۷ ميليۊن ٚ نفر ٚ نيزيکي بۊ.

## سربس
جرگه:کشورؤن
جرگه:بريتانيا
تؤکيؤ

**تؤکيؤ** (ژاپؤني: 東京 Tōkyō) گه اۊن ٚ رسمي نام **تؤکيؤ پيله شأر** (ژاپؤني: 東京都 Tōkyō-to) ژاپؤن ٚ کيشور ٚ پایتخت ایسه.
تؤکيؤ هؤنشۊ جزيره خۊرتاو ٚ دۊرۊن نهأ ؤ ايته جه ژاپؤن ٚ ۴۷ته اۊستانان محسۊب به. قديم ٚ زمات، تؤکيؤ ايته کۊچي مالايي ده بۊ گه ادؤ نام دأشتي ولي گلف گلف پيله‌تر-أ بؤسته ؤ میلادي ۱۸اؤمي قرن، ايته جه دۊنیا پیله‌ترين شأران بۊ. تا ۱۹۴۳، ژاپؤن ٚ کيشوری تخسيم ٚ مئن تؤکيؤ شأر ؤ تؤکيؤ اۊستان ٚ عۊنوانان رایج بۊد ولي بأزين تؤکيؤ شأر ؤ اۊستان-أ ادغام بۊگۊدئد ؤ تؤکيؤ ژاپؤن ٚ مئن خؤره ايته اۊستان محسۊب به. تؤکيؤ نيۊیؤرک ؤ لندن ٚ مانسان، ایته جه دۊنیا مالي و ايقتصادي مرکزان ايسه. ۲۰۰۰ ميلادي سال ٚ جه، تؤکيؤ شأري منطقه گه تؤکيؤ ؤ اي سري دئه جه اۊن ٚ همجوار ٚ اۊستانان-أ شامل به، ۳۸ ميليۊن نفر جمعيت ٚ أمرأ ويشترين جمعيت-أ دۊنیا همه‌ته شأري منطقه‌ئن مئن دأره.

تؤکيؤ شأري ايسه گه زلزله، آتش‌سۊجي یا جنگ ٚ وأسي چند دفأ خراب-أ بؤسته ولي هميشک اۊن-أ قشنگ‌تر ؤ پيله‌تر جه سابق چأگودئد. هأن وأسي تؤکيؤ معماري مؤدرن و معاصر ايسه ؤ زياد نشأ اۊن ٚ دۊرۊن قديمي ؤ تاريخي بينأ دئن. تؤکيؤ حمل ؤ نقل ٚ سيستم مؤدرن ؤ کارا ايسه ؤ مترؤ ؤ قطار أ سيستم ٚ أصلي بخش ايسد ؤ اۊشان ٚ أمرأ، اۊتۊبۊس ؤ مؤنؤریل و برقی واگؤنان ني مکمل ٚ نخش دأرده. تؤکيؤ پۊر هۊنري ؤ ورزشي ؤ تفريحي فستيوال دأره ؤ تؤکيؤ فئلم ٚ جشنواره گه ژاپؤن ٚ سینما پیله مراسم ايسه، ويشتر اؤکتؤبر ٚ ما مئن برپا به. تؤکيؤ سبز ٚ فضا ني غني ايسه ؤ پارکان ۳۶٫۳ درصد جه تؤکيؤ مساحت-أ تشکيل بدأده. تؤکيؤ شأرداري ۱۹۹۱ ميلادي سال ٚ جه، نيشي-شينجۊکۊ مئن نهأ گه ايته جه تؤکيؤ محله‌ئن ايسه.

## تاتايي‌ئن

## سربس
جرگه:پایتختان
چۊچاغ

frameless|left|250px
**چۊچاغ** ایته جۊر خؤدرؤ واش ایسه گه گيلان ٚ مئن رؤشد کۊنه ؤ معطر ایسه. چۊچاغ-أ زیتون پرورده میان ایضافه کۊنيدي ؤ اۊن-أ خۊش طعم ؤ خۊش عطر کۊنه.

## سربس
جرگه:واش
قزاقستان

**قزاقستان** (رۊسي: Республика Казахстан؛ قزاقي: Қазақстан Республикасы) ايته کيشور ایسه گه آسيا ؤ اۊرۊپا قاره‌ئن ٚ میان واقع بؤبؤسته. أ کيشور ٚ مردۊم ويشتر رۊس ؤ قزاق ايسد. أن ٚ پایتخت آستانه نام دأره. دۊته رۊسي ؤ قزاقي زوانان أ کيشور ٚ مئن رسميت دأرده.
280px|بندانگشتی|چپ|قزاقستان ٚ نخشه، مئني‌آسیا دۊرۊن

## سربس
جرگه:کشورؤن
سلکۊيه

**سٚلکۊیه** ایته جه گيلان ٚ رۊستايان، لنگؤرۊد ٚ شأرستان ٚ کۊمله بخش ؤ دریاسر ٚ دهستان ٚ توابع جه ایسه. أ رۊستا سۊ ته بخش-أ گه سلکۊیه، جير سلکۊیه ؤ جؤر سلکۊیه نام دأرده شامل به.

## باخي ايطلاعات

## سربس
جرگه:لنگؤرۊد ٚ شأرستان ٚ رۊستایان
چک ٚ جؤمۊري

**چک** (چکي مئن: Česká republika, Česko) ایته کيشور ايسه کي اۊرۊپا قاره دۊرۊن واقع بۊبؤسته. أ کيشور ٚ پایتخت ؤ پيله شأر پراگ ایسه.
أ کيشور-أ خۊشکي دؤرأگۊده ؤ دریا-یأ را نأره. چک مرکزي اۊرۊپا سامان ٚ مئن دره ؤ آلمان، لهستان، اؤتريش ؤ اسلؤواکي أمرأ سامانسر دأره ؤ اۊرۊپا ايتحاديه مئن عۊضو ايسه. چک أول وار ۱۹۹۳ ژانويه مئن ؤ چکؤسلؤواکي کيشور ٚ تخسيم ٚ پسي، تشکيل بيگيته. أ کيشور ٚ پۊل ٚ واحد کؤرؤنا نام دأره.
چک ٚ جمعيت ۱۰ ميليۊن ؤ ۷۰۸ هيزار نفر ؤ اۊن ٚ رسمي زوان، چکي ايسه گه ايته جه اسلاوي زوانان ايسه. سۊته بۊهم، مؤراويا ؤ ايته بخش جه سيلزي تاريخي منطقه‌ئن چک ٚ مئن درئد. چک ٚ محدۊده، سابق *بۊهم (بۊهميا)* نام ٚ أمرأ معرۊف بۊ ؤ تاريخي سربسان ٚ مئن ويشتر أ نام ٚ أمرأ یاد بۊبؤسته. 
چک ٚ مردۊم مذهبي نيئد ؤ أ کيشور بي‌ديني نظر ٚ جه دۊنيا کيشوران ٚ مئن سوؤم ايسه. 
چک ٚ ۲۰۱۱ سال ٚ سرايشماردن ٚ مئن، مردۊم ٚ ۴۵,۲ درصد خۊشان ٚ ديني واورس-أ آوج-أ ندأده ؤ ۳۴,۲ درصد خۊشان-أ بي‌دين بدأنستد ؤ ۱۰,۳ درصد بۊگۊتد گه مسيحيت ٚ رۊمي کاتؤليک-أ دۊمبال کۊنئده.
۲۰۰۵ سال ٚ مئن مردۊم ٚ ۱۰ درصد بۊگۊتد گه خۊدا-یأ باور دأرده.

## سربس
جرگه:کشورؤن
مۊزيک جيگا

**مۊزيک جيگا** ايته تاريخي بنا ايسه گه گيلان ٚ أنزلي مئن نهأ. أ بنا-یأ ۱۳۱۱ شمسی سال ٚ مئن،  آلماني مأندسان أنزلي شأرداري سفارش ٚ أمرأ چأگۊدئد. أ بنا أنزلي بۊلوار ؤ أنزلي شأرداري عمارت ٚ ورجه نهأ ؤ قديم ٚ زمات مزقانچي‌ئن أ بنا جير مزقان زئيد ؤ ساز ؤ آواز اۊیه برپا بۊ. أ بنا ۱۳۵۶/۰۹/۲۶ شمسي تاريخ، ۱۵۱۳ ثبت ٚ شۊماره أمرأ ايران ٚ ميللي أثران ٚ ليست ٚ مئن بثبت برسه.
أ بنا سه سال قبل شيراز ٚ حافظيه چأگۊده بۊبؤسته ؤ صاحب‌نظران اعتقاد دأرده گه حافظيه بنا چأگۊدن ٚ وأسي، مۊزيک جيگا معماري جه الهام بيگيفتد.

## سربس
جرگه:أنزلي شأرستان ٚ تاريخي بينأئن
جرگه:أنزلي
قاسم‌آباد ٚ تۊسکامحله

**قاسم‌آباد ٚ تۊسکامحله** ایته جه گيلان ٚ رۊستايان، رۊدسر ٚ شأرستان ٚ چابۊکسر ٚ بخش ؤ اؤشيان ٚ دهستان ٚ توابع جه ایسه.

## جمعيت
براساس ۱۳۸۵ سال ٚ سر ايشماردن، أ رۊستا جمعيت ۴۴۴ نفر (۱۱۷خانوار) بۊ.

## سربس
جرگه:رۊدسر ٚ شأرستان ٚ رۊستایان
بند ٚ بۊن ٚ ديز

**بند ٚ بۊن ٚ ديز** یا **بند ٚ بۊن ٚ قلعه** ايته جه گيلان ٚ تاريخي بينأئن ايسه گه رۊدسر ٚ شأرستان ٚ چابۊکسر ٚ بخش ؤ قاسم‌آباد ٚ بند ٚ بۊن محله دۊرۊن نهأ. أ بنا ۱۳۸۲/۰۶/۱۱ تاريخ ٚ مئن ؤ ۹۹۲۴ ثبت ٚ شۊماره أمرأ، ايران ٚ ميللي أثران ٚ ليست ٚ مئن بثبت برسه.

## سربس
جرگه:رۊدسر ٚ شأرستان ٚ تاريخي بينأئن
رحمت سميعي خانه

**رحمت سميعي خانه** یا **گيلان ٚ فرهنگ ٚ خانه** ايته تاريخي بنا ايسه گه گيلان ٚ رشت ٚ دۊرۊن نهأ. أ خانه قاجار ٚ زمات ٚ شين ايسه ؤ رشت ٚ ساغریسازان ٚ محله ؤ شهيدبیاني کۊچه دۊرۊن نهأ ؤ أن ٚ پلاک ٚ کؤد ۲۴ ايسه. أ بنا ۱۱ مهر ۱۳۸۳ ميئن ؤ ۱۱۱۴۰ ثبت ٚ شۊماره أمرأ، ايران ٚ ميللي أثران ٚ ليست ٚ ميئن بثبت برسه.

## سربس
جرگه:رشت ٚ شأرستان ٚ تاريخي بينأئن
حاج سميع ٚ مچچد

**حاج سميع ٚ مچچد** ايته تاريخي مچچد ايسه گه گيلان ٚ رشت ٚ مئن نهأ. أ خانه قاجار ٚ زمات ٚ شين ايسه ؤ رشت ٚ ساغريسازان ٚ محله مئن نهأ. أ بينأ ۱۳۸۳/۰۵/۱۴ مئن ؤ ۹۳۸۲ ثبت ٚ شۊماره أمرأ، ايران ٚ ميللي أثران ٚ ليست ٚ مئن ثبت بؤبؤسته.

## سربس
جرگه:رشت ٚ شأرستان ٚ تاريخي بينأئن
آرتۊن

**آرتۊن** ایته جه ألبۊرز ٚ اۊستان ٚ رۊستايان، طالقان ٚ شأرستان ٚ مرکزي بخش ؤ ميان‌طالقان ٚ دهستان ٚ توابع جه ایسه.

## جمعيت
أ رۊستا جمعيت ۱۳۸۵ سال ٚ مئن، ۳۵۸ نفر (۹۱خانوار) بۊ.

## سربس
جرگه:طالقان ٚ شأرستان ٚ رۊستایان
سيرۊس قایقران ٚ ايستاديؤم

**سيرۊس قایقران ٚ ايستاديؤم** گه مردۊم اۊن-أ **سن سيرۊس** دۊخانئده ايته ورزشگاه ايسه گه گيلان ٚ أنزلي ميئن پۊشته دۊرۊن نهأ. أ ايستاديؤم ٚ چأگۊدن-أ ۱۳۴۶ سال ٚ جه شرۊع بۊگۊدئد ؤ ايته جه ايران ٚ أولي ايستاديؤمان ايسه. أیه قديم تختي ورزشگاه نام دأشتي ؤ پۊر زمات بۊ گه مردۊم خأستيد ؤ تقاضا دأشتيد گه سيرۊس قایقران ٚ یاد ٚ وأسي، مسئۊلين أ اؤسطۊره نام-أ أ ايستاديؤم ٚ سر بند ؤ آخرپسي ۱۴۰۱ ميئن أ ايستاديؤم سيرۊس قایقران نام بيگيته. ملوان خۊ بازي‌ئن-أ أ ورزشگاه ميئن کۊنه.
بندانگشتی|چپ|ملوانئن ملوان-استقلال ٚ بازي ميئن ۸۹-۹۰ حذفي بارام ٚ دۊرۊن
## سربس
جرگه:أنزلي
طالقان ٚ شأرستان

**طالقان ٚ شأرستان** ایته جه ألبۊرز ٚ اۊستان ٚ شأرستانان ایسه ؤ اۊن ٚ مرکز طالقان ٚ شأر ايسه.
أ شأرستان کلسیا جه مازندران ٚ اۊستان ؤ ألمۊت، خۊرخۊس ٚ جه آبیک ؤ زياران، نسا جه ساوجبلاغ ؤ کرج ٚ شأرستانان ؤ خۊرتاو ٚ جه آسارا-یأ فأرسه.

## کيشوري تخسيمان

* طالقان ٚ شأرستان ٚ مرکزي بخش
* دهستانان:
** ميان‌طالقان ٚ دهستان
** پايين‌طالقان ٚ دهستان
*شأر: طالقان

* بالاطالقان ٚ بخش
* دهستانان:
** جوستان ٚ دهستان
** کناررۊد ٚ دهستان

## جمعیت
بر اساس ايران ٚ آمار ٚ مرکز ٚ سرايشماردن، طالقان ٚ شأرستان ٚ جمعيت، ۱۳۹۵ سال ٚ دۊرۊن ۱۶,۸۱۵ نفر (۶,۳۵۴ خانوار) بۊ.

## سربس
جرگه:ألبۊرز ٚ اۊستان ٚ شأرستانان
طالقان ٚ شأرستان ٚ مرکزي بخش

**طالقان ٚ شأرستان ٚ مرکزي بخش** ايته جه طالقان ٚ شأرستان ٚ بخشان، ألبۊرز ٚ اۊستان ٚ مئن ايسه.

## کيشوري تخسيمان
** ميان‌طالقان ٚ دهستان
** پايين‌طالقان ٚ دهستان
شأر: طالقان

## جمعیت
بر اساس ايران ٚ آمار ٚ مرکز ٚ سرايشماردن، طالقان ٚ شأرستان ٚ مرکزي بخش ٚ جمعيت، ۱۳۹۵ سال ٚ دۊرۊن ۹,۴۷۶ نفر (۳,۵۴۹ خانوار) بۊ.

## سربس

جرگه:ألبۊرز ٚ اۊستان ٚ بخشان
جوستان ٚ دهستان

**جوستان ٚ دهستان**، ايته جه طالقان ٚ شأرستان ٚ بالاطالقان ٚ بخش ٚ دهستانان، ألبۊرز ٚ اۊستان ٚ مئن ايسه.

## جمعیت
براساس ۱۳۹۵ سال ٚ سرايشماردن، جوستان ٚ دهستان ٚ جمعيت ۴۱۹۳ نفر (۱,۶۲۲ خانوار) ايسه.

## سربس

جرگه:طالقان ٚ شأرستان ٚ دهستانان
سيته

بندانگشتی|هيلدابرانت ٚ سيته|250x250پیکسل

**سيته‌أن** کۊچئه دا مئن-جۊثه میلجه‌مۊسؤنچئني (راسته) هيسن گه سيته‌کؤن (Sturnidae) ٚ گۊد ٚ مئن درن. اي گۊد ٚ مئن ۱۲۸ ته گۊنه دره گه ۳۶ ته جينس ٚ مئن وأرجئه نأن. سيته‌أن ٚ پا'ن پۊر قأیم هيسن أ ايشؤن ٚ وؤزش-أني قأیم أ مۊستقيم هيسه، هيته‌رأن خئلي ايجتمایئن. ايشؤن ٚ ترجيحي زيويشر شرؤني هيسن گه آدمئن زيندگي دنئن. ايشؤن ٚ خؤردنچي ويه‌أن أ ميوه‌جات هيسن. اٚلبت چندين گۊنه-أني آدم-دؤبؤ شرؤن ٚ مئن زيونن گه ويشتر همه‌چي‌خؤر هيسن. خئلي گۊنه‌أن ٚ مئن ايشؤن ٚ پرؤن عۊمۊماً فيلٚزي دتاوش دأره یأ سيا هيسه. گۊنه‌أن ٚ ويشتري لۊکا'ن ٚ مئن فک ننن أ آوي یاگه سيويت ٚ مۊرغؤنه کۊنن. دخشه یأ خؤندش سيته‌أن ٚ شي پۊر مۊتنوع یأ وأپيچأیتأره، اي مۊرغؤن تۊنن خاص ٚ افراد-ه اۊشؤن ٚ صدا ٚ جي بيشنأسن. هيندؤني اينسؤني زوؤنؤن ٚ هأگردش ٚ هامۊتن ٚ ره پۊر ملأزي‌شا هيسن.

## وارشأن
سيته‌أن دۊنیا ٚ مئن وتأر ٚ وارشأني دأرن أ پۊر کيشورؤن أ شرؤن ٚ مئن دئن بۊنن. اي مۊرغؤن ٚ طبيعی زيويشر آفريقا یأ اۊرۊپا یأ اۊستراليا ٚ کلسا بأني یه پأره حاره‌یي جزيره‌أن هيسن. چنته گۊنه‌أن-ني هي مۊرغؤن ٚ جي برخي مناطق، مؤنه ٚ ره کلسا-آمريکا یأ هاوایي بأني نيۊزلند ٚ مئن بؤردن بؤبؤ نأن گه ايسه‌رأن مۊهاجيم ٚ گۊنه محسۊب بۊنن.

## زاوٚلد
بندانگشتی|174x174پیکسل|یته اۊرۊپایي سيته ٚ مۊرغؤنه‌أن
بندانگشتی|200x200پیکسل|بالغ ٚ سيته خۊ چۊنگه‌أن ٚ دهن غذا دنأ دره.
ماده سيته‌أن دارؤن أ ديسه‌أن ٚ ديفاره ٚ لۊکا'ن ٚ مئن عۊمۊماً ۵ دا ۷ ته آوي یاگه سيويت ٚ مۊرغؤنه کۊنن. چۊنگه‌أن مۊرغؤنه ٚ جي دربۊمأپسي ۲۰ دا ۲۲ رۊز ٚ پسی پرأیته تۊنن.

## کردٚکار
سيته‌أن پۊر ايجتمایئن أ مأمۊلاً ايلٚجار زيندگي کۊنن. اين باعث بۊنه گه دۊشمندؤن ٚ ور مۊقاوم‌تر بؤبۊن. سيته‌أن تۊنن مۊتنوع اصوات چاؤنن گه یگ‌جۊر ايرتباط هيسه. برخي گۊنه‌أن خۊ ايستعداد ٚ جي ايستفاده کۊنن دا دئه-مجنده‌أن ٚ صدا-ا تقليد بؤنن. اۊشؤن یته شکارچي ٚ صدا یا اؤشتؤوي دخشه ٚ جي خۊ غذایي رۊقبا-ا ويرۊجأنن أ هيندؤني تۊنن غذا ٚ کسب ٚ ره ویشتر مۊوفق بؤبۊن. یه پأره-أني آدم ٚ گب‌زني یا ماشين ٚ اؤشتؤوي صدا'ن-ه تقليد گۊد تۊنن.

## سربس
راديؤوي هيسأنگا

راديؤوي هيسأنگا مجمۊعه تجهيزاتي هيسه گه ارتباطات ٚ ايستقرار راديوؤي کؤؤلؤن ٚ طريق ٚ جي دؤني خأسه‌بؤ هيسه. راديؤوي هيسأنگا'ن عۊمۊماً یته گيرنده یا رسأدن یاني گيرنده-رسأدن، بأني آنتن أ چنته دئه ايضافي تجهيزات-ه تنأیرن گه اۊشؤن ٚ عمل ٚ ره لازيم هيسن. اۊشؤن دۊنیا ٚ ارتباطات ٚ تکنؤلؤجي مئن پۊر مۊهیم هيسن أ دیتا یأ ايطلاعات ٚ اينتقال، دۊنیا ٚ مئن اۊشؤن-ه دفرأشته دأره.
بندانگشتی
راديؤوي هيسأنگا ٚ وتأرتر ٚ واشکاف ٚ مئن جؤر ٚ بؤته تجهيزات بأني ديسه‌یي گه اۊن ٚ مئن نصب بؤبؤ نأن درنظر گيتن بۊنن. اٚلبت هي تعاريف ٚ دئن ٚ جي بؤشا گه یته راديؤوي هيسأنگا تۊنسه بۊن فی‌الواقع چندين راديؤوي هيسأنگا-ا تنأیره. یأني چندين مجمۊعه گيرنده‌أن أ رسأدنؤن بأني آنتنؤن گه همته یته ديسه ٚ مئن نصب هيسن.

## سربس
ميش

بندانگشتی|جؤر چپ ٚ جي ساعتگرد: آمانتيا مۊسکاريا، تۊرينگ‌آوخؤرئه، سيۊم‌بزأ نؤن، chytrid، آسپرگيلؤس.
**ميش**، **مۊش** یا **گۊش** یۊکأريؤت جاندارؤني هيسن گه ميکرؤاؤرگانيزمؤني مۊخمرؤن ٚ مۊسؤنچي بأني سيۊمؤن أ چتر ٚ ميشؤن-ه (ماشرۊم) تنأیرن. اي مؤجۊدات ميشؤن ٚ قلمرؤو ٚ مئن جرگه‌دبۊد بۊنن گه یته سيفا گؤرۊپ واشؤن أ مجنده‌أن ٚ پيلا قلمرؤؤن ٚ جي محسۊب بۊنن. ميشؤن ٚ سللۊلؤن ٚ ديفاره مئن مادده‌یي کيتين ٚ نؤمي دره گه یته مۊهيم ٚ فاکتؤر اۊشؤن ٚ تمایز واشؤن أ باکترئن ٚ سللۊلؤن ٚ جي محسۊب بۊنه. ميشؤن فؤتؤسنتز یا شيميؤسنتز گۊده منئن أ همٚته هترؤترؤف (مصرف‌‌کۊننده) هيسن گه خۊ رۊشد أ تکثير ٚ ره آلي ترکيبات-ه اۊشؤن ٚ ئنرجي یأ کربن دي‌اکسيد ٚ دؤني وابس هيسن. ميشؤن هوازيو یا اختياري ‌بي‌هوازيو هيسن. اي جانداران ٚ ويشتري ساپرؤفيتؤني هيسن گه خاک أ آو ٚ مئن واشؤن أ مجنده‌أن ٚ بقایا-ا تجزيه کۊنن.

## سربس
افسر (۲۰۱۸ فیلم)

افسر(پنجابی مئن:Afsar)(اينگيليسي مئن:Officer) ایته هیندی فیلم ایسه که ۲۰۱۸ مئن ساته بوبؤ و اونˇ کارگردان گؤلشن سینگ ایسه. ای فیلمˇ درون پنجابی زوؤنˇ امرأ گپ زند.

## سربس
اينگيليسي ویکیپدیا
میرزا حسن خان مستؤفی الممالک

میرزا حسن خان آشتیانی ، کی مستؤفی الممالک و آقا نی دوخاده بوستی ، ایتا سیاستمدار اواخر قاجارˇ زمات و رضا شاه دوره مئن بو. 

## سربس
رده:ایرانˇ تارئخ
کوچی استبداد زمات

کوچی استبداد زمأت ایتا دوره یکساله بو کی مجلسˇ توپ دوستن پسی توسط محمد علي شا شروع بوبو و تا تئرانˇ گيتن و ورود آزاتی خوازان و مجاهدان به پاتخت و محمدعلی شا جه سلطنت دیمه نهأن خاتمه بیگیفت.

## سربس
رده:ایرانˇ تارئخ
کاشمر (هند)

**کاشمر** ایته جه هند ٚ شأران ایسه.

## سربس

جرگه:هند
جرگه:سیاسی جوغرافی
جرگه:مردوم
جرگه:تارئخ
جرگه:جوغرافی
گؤناباد ٚ شأرستان

گؤناباد شهرستان ایته جه شهرستانان خراسان رضوی اوستان  ایسه . جه کیشور ایران که اونه مرکز هم شهر گناباد ایسه.

## کیشوری تقسیمان

رده:مردوم
رده:تارئخ
رده:جوغرافی
حاجي‌آباد (أملش)

**حاجي‌آباد** ایته جه گيلان ٚ رۊستايان، أملش ٚ شأرستان ٚ مرکزي بخش ؤ نسايي أملش ٚ دهستان ٚ توابع جه ایسه.

## جمعيت
أ رۊستا جمعيت ۱۳۹۵ آمار ٚ أساس ٚ سر، ۵۴۵ نفر (۱۹۲خانوار) بۊ.

## سربس
جرگه:أملش ٚ شأرستان ٚ رۊستایان
گرینچ (فیلم)

**گرینچ** (اينگيليسي: The Grinch) ایته کؤمدي کارتۊن ايسه گه ۲۰۱۸ (ميلادي تقويم  ٚ مئن) ؤ ۱۵۹۲ (ديلمي تقويم) پخش بؤبؤست. أ فيلم هتۊ ايسه کي گرينچ خأيه "يارۊ کده" مردۊمان-أ بدۊزه، اما ه کأر ٚ دۊرۊن أيته بخسأزاني' خۊره. أ کأرتۊن ايته کيتاب ٚ جه اقتباس بؤبؤسته.

## چأگۊدن
فوریه ۲۰۱۳ (أمیر ما ۱۵۸۶) بۊگؤفتيد کي ایلومینیشن اینترتینمنت سه بۊعدي کأرتۊن ، يأرۊ چني ؤ پيتر کٚندل لند کارگردأني ، ؤ بنديکت کأمبريج دۊبلۊري أمرأ چأکۊدأندأره.

## پخش
اول خأستيد کي أ فيلم ۱۰ نوامبر ۲۰۱۷ (۵ تیر ما ۱۵۹۱) ميأن اکرأن ببه، ۹ نوامبر ۲۰۱۸ (۴ تیر ما ۱۵۹۲) برجه بأمؤ.
پی إس وان

بندانگشتی|پی إس وان
**پلی إستیشن** (اینگیلیسی: PlayStation) یا پاچ بوبوسته **پی إس وان** (PS One)، ایتا ویدیویی بازی کونسول ایسه کی سال ۱۹۹۴ مئن توسط شرکت سونی کأمپیوتر اينترتینمنت (اینگیلیسی: Sony Computer Entertainment) چگوده و منتشر بوبوست. پلی إستیشن اولی نسخه جه ۳۲ بیت بازیان ٚ کنسول مئن ایسه کی بازار مئن اؤسی بوبوست و اونه بازیان ایتا سی دی رو اجرا بوستی.

پی إس وان، نسل پنج ویدیوی بازیان بو. اونه رقیبان  نینتندو ۶۴ و سگا سأترن بید. أ بازی کنسول تا دسامبر ۲۰۰۳ مئن تولید بوبو و تا أ زمأت ویشتر جه صد میلیون اۊنه جه بوفروخته بوبوست.

## سربس

رده:تکنؤلؤژي
سرمحله

**سرمحله** ایته جه گلستون ٚ رۊستايان ايسه گه بندرگز ٚ مئن نهأ. أ رۊستا مرکزی ؤ شرقی انزان ٚ توابع جه ایسه.

## جمعيت
أ رۊستا جمعيت ۱۳۹۵ آمار ٚ أساس ٚ سر، ۴۳۰ نفر (۱۵۲خانوار) بۊ.

## سربس
}
شأرستان (سنگر)

**شأرستان** ایته جه گيلان ٚ رۊستايان، رشت ٚ شأرستان ٚ سنگر ٚ بخش ؤ اسلام آباد ٚ دهستان ٚ توابع جه ایسه.

## جمعيت
براساس ۱۳۸۵ سال ٚ سر ايشماردن، أ رۊستا جمعيت ۳,۵۱۱ نفر (۹۴۹خانوار) بۊ.

## باخي اطلاعات

## سربس
جرگه:رشت ٚ شأرستان ٚ رۊستایان
مکابؤج

**مَکابۊج**، **مؤکابۊج** یا **ميکابيج** ایته از غلاتؤن ایسه. مَکابۊج ٚ منشأ آمریکا قاره جي ایسه و گندم ٚ أمرأ، جي پراستفاده‌ترین غلاتؤن ایسه.

اۊن ٚ اسم ٚ معني، مکّه‌اي بج ایسه.(مکاے وٕٹ ٚ معنی، کشمیری زوۊن ٚ مئن، مکابۊج ٚ امرأ مَنَه.)

## سربس
قفقاز

**قفقاز** ايته کۊهستاني منطقه، سيأ دریا ؤ کاسپي دریا مابین ايسه. قفقاز ٚ پيلئکي تقريبا ۱۷۰۰۰۰ مایل مۊربع (۴۴۰۰۰۰ کيلۊمتر مۊربع) ايسه. قفقاز ٚ ناحيه؛ گۊرجستان، آذربایجان ٚ جؤمۊري و أرمنستان و ايران ٚ خۊرخۊسي کلسيا ؤ رۊسيه خۊرخۊسي نسا-یأ شامل به. قفقاز تقريبا اۊرۊپا ؤ آسيا سامانسر ايسه ؤ أ دۊته قاره-أ ايجايي وصل کۊنه ؤ هأن ٚ وأسي پۊر أهميت دأره ؤ أ منطقه گيفتن ٚ وأسي، کيشوران کس کس ٚ أمرأ پۊر جنگ بۊگۊدئد. قفقاز قديم ٚ زمات ٚ جه مسکۊني بۊ ؤ اينساني تمدؤنان اۊیه تشکيل بؤبؤستد. 
قفقاز دۊته نسايي قفقاز ؤ کلسيايي قفقاز ٚ ناحيه‌ئن ٚ مئن تخسيم به. نسايي قفقاز ايران ٚ خۊرخۊسي کلسيا، گۊرجستان، آذربایجان ٚ جؤمۊري و أرمنستان-أ شامل به أما کلسيايي قفقاز رۊسيه شينه ؤ داغستان، چچن، اینگوشتیا، کلسيايي اؤستیا-آلانیا، کاباردينؤ-بالکاريا، کاراچای-چرکسيا، کراسنؤدار، آديغيه استاورؤپؤل-أ شامل به.

## سربس
کلسيايي قفقاز

بندانگشتی|چپ|305px|کلسيايي قفقاز ٚ ايقتصادي نخشه
**کلسيايي قفقاز،** قفقاز ٚ سامان ٚ کلسيايي واوين ايسه. قفقاز ايته کۊهستاني منطقه، سيأ دریا ؤ کاسپي دریا مابین ايسه گه دۊته کلسيايي قفقاز و نسايي قفقاز ناحيه مئن تخسيم به.
کلسيايي قفقاز ٚ فدرالي ناحيه ايته جه رۊسيه ۸ ته فدرال ٚ ناحيه‌ئن ايسه.
أ فدرال ٚ ناحيه رۊسيه مئن ۷ ته درال ٚ واحد-أ خۊ مئن دأره ؤ داغستان ٚ جؤمۊري، چچن ٚ جؤمۊري، اينگۊشتيا جؤمۊري، کلسيايي اؤستيا-آلانيا، کاباردينؤ-بالکاريا جؤمۊري، قره‌چای ؤ چرکس ٚ جؤمۊري، استاورؤپؤل-أ شامل به.

## سربس
سيأ دریا

**سيأ دریا** ايته دریا ايسه گه اۊرۊپا خۊرتاوي نسا مئن نهأ ؤ ايته خال جه مديترانه دریا ايسه. سيأ دریا آسيا ؤ اۊرۊپا مابین نهأ ؤ قفقاز ٚ خۊرخۊسي سامانسر-أ تشکيل دنه. سيأ دریا کلسيا جه کرچ ٚ تنگه أمرأ آزؤف ٚ دریا-یأ مۊتصل به ؤ أن ٚ خۊرخۊسي نسا مئن ني بؤسفؤر ٚ تنگه أمرأ مرمره ؤ مديترانه دریائن ٚ أمرأ را دأره. 
أ دریا ورجه رۊسيه، رۊماني، بۊلغارستان، اۊکراین، گۊرجستان ؤ تۊرکيه شيش‌ته کيشوران نهأده ؤ سيأ دریا أ کيشوران-أ مديترانه دریا جه، أطلس ٚ اۊقیانۊس-أ وصل کۊنه.
سيأ دریا خۊرخۊس ؤ کلسيا ناحيه زيمي هموار ايسه ولي أن ٚ خۊرتاو ؤ نسا ناحيه ؤ کريمه شبه‌جزيره ورجه کۊهستاني ايسه. اي‌سري پژۊهشگران عقيده دأرده گه هيندۊاۊرۊپايي مردۊم ٚ بنه، سيأ دریا کلسيايي دشتان-أ فأرسه.
دانۊب، دنيپر، دنيستر، دن ؤ کۊبان ٚ پنج‌ته پيله رۊباران، سيأ دریا مئن دکالئده.

## تاتايی‌ئن

BlackSea-1.A2003105.1035.250m.jpg|
File:black_sea_fauna_jelly_01.jpg|
File:black_sea_fauna_actinia_01.jpg|
File:black_sea_fauna_actinia_02.JPG|
File:black_sea_fauna_goby_01.jpg|
File:black_sea_fauna_stingray_01.jpg|
File:Black_sea_mullus_barbatus_ponticus_01.jpg|
File:Black sea fauna hermit crab 01.jpg|
File:Black_sea_fauna_blue_sponge.jpg|
File:Squalus acanthias2.jpg|
File:Black_Sea_fauna_Seahorse.JPG|


## سربس
جرگه:دریا
ابراهيم‌آباد (بندرگز)

**ابراهيم‌آباد** ایته جه گۊلستان ٚ اۊستان ٚ رۊستايان ايسه گه بندرگز ٚ شأرستان ٚ مرکزي بخش ؤ شرقي أنزان ٚ دهستان ٚ مئن نهأ.

## جمعيت
أ رۊستا جمعيت ۱۳۹۵ آمار ٚ أساس ٚ سر، ۹۶۰ نفر (۲۹۷خانوار) بۊ.

## سربس
جرگه:بندرگز ٚ شأرستان ٚ رۊستايان
گۊرجستان

**گۊرجستان** (گۊرجي مئن: საქართველო، ساکارتوِلؤ)، ايته کيشور نسايي قفقاز ٚ مئن ايسه گه خۊرخۊس ٚ جه سيأ دریا، کلسيا جه رۊسيه، خۊرخۊسي نسا جه آذربایجان ٚ جؤمۊري، نسا جه تۊرکيه ؤ أرمنستان ٚ أمرأ سامانسر دأره. تفليس أ کيشور ٚ پایتخت ايسه. گۊرجستان ٚ پيلئکي ۶۹۷۰۰ کيلۊمتر مۊربع ؤ اۊن ٚ جمعيت ۲۰۲۱ سال ٚ مئن ويشتر جه ۴ ميليۊن نفر بۊ.
گۊرجستان ايته جه کیشوراني ايسه گه هر دۊته اۊرۊپا ؤ آسيا قاره‌ئن مئن نهأ ؤ اۊن ٚ دؤلت خأیه اۊرۊپا ايتحاديه ؤ ناتؤ مئن عؤضو ببه ؤ هأسأ أ کيشور أ دۊته سازمان ٚ مئن ناظر ايسه.

گۊرجي‌ئن، گۊرجستان ٚ کيشور ٚ مئن بۊمي ايسد ؤ اۊشان ٚ دين مسيحي ايسه ؤ گۊرجي اؤرتؤدؤکس ٚ کيليسا پیرؤ ايسد. گۊرجي زوان، أ کيشور ٚ رسمي زوان ايسه ؤ خؤره ايته مخصۊص ٚ أليفبي دأره که ايته جه دۊنیا چارده‌ته أليفبي ايسه.

## سربس
جرگه:کشورؤن
نسايي قفقاز

**نسايي قفقاز**، قفقاز ٚ منطقه نسايي وابين ايسه. قفقاز ايته کۊهستاني منطقه، سيأ دریا ؤ کاسپي دریا مابین ايسه گه دۊته نسايي قفقاز ؤ کلسيايي قفقاز ٚ مئن تخسيم به.
نسايي قفقاز گۊرجستان، آذربایجان ٚ جؤمۊري و أرمنستان-أ شامل به.
ألبت ايته بخش جه ايران ٚ خۊرخۊسي کلسيا ني نسايي قفقاز ٚ ناحيه مئن نهأ.
نسايي قفقاز ٚ تاريخ ٚ دۊرۊن پۊر جنگ ؤ جدل أنجام بيگيفته. قاجار ٚ زمات ايران ؤ رۊسيه جنگ هأ منطقه وأسي بۊ گه رۊسيه ايمپراتۊري اۊ جنگ-أ بؤبؤرده ؤ أ ناحيه-أ ايران ٚ جه فيگيته. أ ناحيه شؤروي زمات اۊ کيشور ٚ مئن دۊبۊ ولي بأزين شؤروي انحلال ٚ مؤقع سۊته گۊرجستان ؤ أرمنستان ؤ آذربایجان ٚ جؤمۊري کيشوران، شؤروي جه سيوا بؤبؤستد.

## سربس
آشۊرآباد

**آشۊرآباد** ایته جه گۊلستان ٚ اۊستان ٚ رۊستايان ايسه گه تۊرکمن ٚ شأرستان ٚ سیجوال ٚ بخش ؤ شرقي قره‌سۊ دهستان ٚ مئن نهأ.

## جمعيت
أ رۊستا جمعيت ۱۳۹۵ آمار ٚ أساس ٚ سر، ۲۱ نفر (۶خانوار) بۊ.

## سربس
جرگه:تۊرکمن ٚ شأرستان ٚ رۊستايان
احمدآباد (بلوچ‌آباد)

**أحمدآباد** ایته جه گۊلستان ٚ اۊستان ٚ رۊستايان ايسه گه علي‌آباد ٚ شأرستان ٚ کمالان ٚ بخش ؤ شيرنگ ٚ دهستان ٚ مئن نهأ.

## جمعيت
أ رۊستا جمعيت ۱۳۹۵ آمار ٚ أساس ٚ سر، ۷۹۶ نفر (۲۰۰خانوار) بۊ.

## سربس
جرگه:علي‌آباد ٚ شأرستان ٚ رۊستايان
اسلام‌آبادشاده

**اسلام ابادشاده** ایته جه گۊلستان ٚ اۊستان ٚ رۊستايان ايسه گه کۊردکۊی ٚ شأرستان ٚ مرکزي ٚ بخش ؤ شرقي سدن‌رستاق ٚ دهستان ٚ مئن نهأ.

## جمعيت
أ رۊستا جمعيت ۱۳۹۵ آمار ٚ أساس ٚ سر، ۴۹۷ نفر (۱۷۵خانوار) بۊ.

## سربس
جرگه:کۊردکۊی ٚ شأرستان ٚ رۊستايان
بلبل‌تپه

**بلبل تپه** ایته جه گۊلستان ٚ اۊستان ٚ رۊستايان ايسه گه گۊرگان ٚ شأرستان ٚ بهاران ٚ بخش ؤ قرق ٚ دهستان ٚ مئن نهأ.

## جمعيت
أ رۊستا جمعيت ۱۳۹۵ آمار ٚ أساس ٚ سر، ۱۷۷ نفر (۵۵خانوار) بۊ.

## سربس
جرگه:گۊرگان ٚ شأرستان ٚ رۊستايان
آراقویی

**آراقویی** ایته جه گۊلستان ٚ اۊستان ٚ رۊستايان ايسه گه گۊنبد کاوۊس ٚ شأرستان ٚ داشلی‌برون ٚ بخش ؤ أترک ٚ دهستان ٚ مئن نهأ.

## جمعيت
أ رۊستا جمعيت ۱۳۹۵ آمار ٚ أساس ٚ سر، ۳۶۹ نفر (۸۹خانوار) بۊ.

## سربس
جرگه:گۊنبد کاوۊس ٚ شأرستان ٚ رۊستايان
برنج‌بن

**برنج بن** ایته جه گۊلستان ٚ اۊستان ٚ رۊستايان ايسه گه مينۊدشت ٚ شأرستان ٚ کۊهسارات ٚ بخش ؤ سرگل ٚ دهستان ٚ مئن نهأ.

## جمعيت
أ رۊستا جمعيت ۱۳۹۵ آمار ٚ أساس ٚ سر، ۷۳۱ نفر (۲۰۲خانوار) بۊ.

## سربس
جرگه:مينۊدشت ٚ شأرستان ٚ رۊستايان
اسلام‌آباد پایین (آق‌قلا)

**اسلام ابادپایین** ایته جه گۊلستان ٚ اۊستان ٚ رۊستايان ايسه گه آق‌قلا ٚ شأرستان ٚ وشمگیر ٚ بخش ؤ شمالی مزرعه ٚ دهستان ٚ مئن نهأ.

## جمعيت
أ رۊستا جمعيت ۱۳۹۵ آمار ٚ أساس ٚ سر، ۱۵۲ نفر (۴۳خانوار) بۊ.

## سربس
جرگه:آق‌قلا ٚ شأرستان ٚ رۊستايان
اراز علی‌شیخ

**ارازعلی شیخ** ایته جه گۊلستان ٚ اۊستان ٚ رۊستايان ايسه گه کلاله ٚ شأرستان ٚ پیشکمر ٚ بخش ؤ زاوکوه ٚ دهستان ٚ مئن نهأ.

## جمعيت
أ رۊستا جمعيت ۱۳۹۵ آمار ٚ أساس ٚ سر، ۱۶ نفر (۹خانوار) بۊ.

## سربس
جرگه:کلاله ٚ شأرستان ٚ رۊستايان
اسلام‌آباد قشلاق

**اسلام آباد قشلاق** ایته جه گۊلستان ٚ اۊستان ٚ رۊستايان ايسه گه آزادشهر ٚ شأرستان ٚ چشمه‌ساران ٚ بخش ؤ چشمه‌ساران ٚ دهستان ٚ مئن نهأ.

## جمعيت
أ رۊستا جمعيت ۱۳۹۵ آمار ٚ أساس ٚ سر، ۶۱ نفر (۱۹خانوار) بۊ.

## سربس
جرگه:آزادشهر ٚ شأرستان ٚ رۊستايان
آرازگل

**ارازگل** ایته جه گۊلستان ٚ اۊستان ٚ رۊستايان ايسه گه راميان ٚ شأرستان ٚ فندرسک ٚ بخش ؤ شمالی فندرسک ٚ دهستان ٚ مئن نهأ.

## جمعيت
أ رۊستا جمعيت ۱۳۹۵ آمار ٚ أساس ٚ سر، ۱۵۲۴ نفر (۴۲۳خانوار) بۊ.

## سربس
جرگه:راميان ٚ شأرستان ٚ رۊستايان
قرنجیک خواجه‌خان

**قرنجیک خواجه خان** ایته جه گۊلستان ٚ اۊستان ٚ رۊستايان ايسه گه گۊميشان ٚ شأرستان ٚ گلدشت ٚ بخش ؤ قزل‌آلان ٚ دهستان ٚ مئن نهأ.

## جمعيت
أ رۊستا جمعيت ۱۳۹۵ آمار ٚ أساس ٚ سر، ۳۴۱۴ نفر (۹۶۵خانوار) بۊ.

## سربس
جرگه:گۊميشان ٚ شأرستان ٚ رۊستايان
باغوکناره

**باغوکناره** ایته جه گۊلستان ٚ اۊستان ٚ رۊستايان ايسه گه بندرگز ٚ شأرستان ٚ مرکزي بخش ؤ شرقي أنزان ٚ دهستان ٚ مئن نهأ.

## جمعيت
أ رۊستا جمعيت ۱۳۹۵ آمار ٚ أساس ٚ سر، ۱۲۴۲ نفر (۳۷۱خانوار) بۊ.

## سربس
جرگه:بندرگز ٚ شأرستان ٚ رۊستايان
پنج‌پیکر

**پنج پیکر** ایته جه گۊلستان ٚ اۊستان ٚ رۊستايان ايسه گه تۊرکمن ٚ شأرستان ٚ مرکزي ٚ بخش ؤ جعفربای جنۊبي ٚ دهستان ٚ مئن نهأ.

## جمعيت
أ رۊستا جمعيت ۱۳۹۵ آمار ٚ أساس ٚ سر، ۲۵۲۸ نفر (۷۱۰خانوار) بۊ.

## سربس
جرگه:تۊرکمن ٚ شأرستان ٚ رۊستايان
محمدآباد (علي‌آباد)

**محمدآباد** ایته جه گۊلستان ٚ اۊستان ٚ رۊستايان ايسه گه علي‌آباد ٚ شأرستان ٚ کمالان ٚ بخش ؤ أسترآباد ٚ دهستان ٚ مئن نهأ.

## جمعيت
أ رۊستا جمعيت ۱۳۹۵ آمار ٚ أساس ٚ سر، ۱۶۸۳ نفر (۵۴۴خانوار) بۊ.

## سربس
جرگه:علي‌آباد ٚ شأرستان ٚ رۊستايان
حسین‌آباد ملک

**حسین ابادملک** ایته جه گۊلستان ٚ اۊستان ٚ رۊستايان ايسه گه گۊرگان ٚ شأرستان ٚ بهاران ٚ بخش ؤ قرق ٚ دهستان ٚ مئن نهأ.

## جمعيت
أ رۊستا جمعيت ۱۳۹۵ آمار ٚ أساس ٚ سر، ۹۷۰ نفر (۳۲۸خانوار) بۊ.

## سربس
جرگه:گۊرگان ٚ شأرستان ٚ رۊستايان
سیاهتلو

**سیاهتلو** ایته جه گۊلستان ٚ اۊستان ٚ رۊستايان ايسه گه گۊرگان ٚ شأرستان مئن نهأ. أ رۊستا گۊرگان ٚ شأرستان ٚ مرکزي بخش ؤ جنۊبي أسترآباد ٚ دهستان ٚ توابع ٚ جه ايسه.

## جمعيت
أ رۊستا جمعيت ۱۳۹۵ آمار ٚ أساس ٚ سر، ۱۴۱۵ نفر (۴۱۸خانوار) بۊ.

## سربس
جرگه:گۊرگان ٚ شأرستان ٚ رۊستايان
اجن قره‌خوجه

**اجن قره خوجه** ایته جه گۊلستان ٚ اۊستان ٚ رۊستايان ايسه گه گاليکش ٚ شأرستان مئن نهأ. أ رۊستا لوه ٚ بخش ؤ قراولان ٚ دهستان ٚ توابع ٚ جه ايسه.

## جمعيت
أ رۊستا جمعيت ۱۳۹۵ آمار ٚ أساس ٚ سر، ۱۲۲۹ نفر (۳۳۹خانوار) بۊ.

## سربس
جرگه:گاليکش ٚ شأرستان ٚ رۊستايان
بندرگز ٚ شأرستان ٚ مرکزي بخش

**بندزگز ٚ شأرستان ٚ مرکزي بخش** ايته جه بندرگز ٚ شأرستان ٚ بخشان، گۊلستان ٚ اۊستان ٚ دۊرۊن ايسه. أ بخش ٚ مرکز، بندرگز ٚ شأر ايسه.

## کيشوري تخسيمان
* بندرگز ٚ شأرستان ٚ مرکزي بخش
* دهستانان:
** شرقي أنزان ٚ دهستان
** غربي أنزان ٚ دهستان
* شأر: بندرگز

## جمعیت
ايران ٚ آمار ٚ أساس ٚ سر، بندرگز ٚ شأرستان ٚ مرکزي بخش ٚ جمعيت، ۱۳۸۵ سال ٚ دۊرۊن ۳۲,۸۵۴ نفر (۱۰,۶۷۱ خانوار) بۊ.

## سربس

جرگه:گۊلستان ٚ اۊستان ٚ بخشان
تۊرکمنستان

**تۊرکمنستان** گه أن ٚ رسمي نام **تۊرکمنستان ٚ جؤمۊري** (تۊرکمني: Türkmenistan Respublikasi) ايسه، ايته کيشوره گه مرکزي آسيا مئن نهأ أ کيشور کلسيا جه قزاقستان ؤ اۊزبکستان، نسا جه أفغانستان ؤ ايران ؤ خۊرخۊس ٚ جه کاسپي دریا مئن آذربایجان ٚ جؤمۊري ؤ رۊسيه أمرأ سامانسر دأره. تۊرکمنستان ۴۸۸ هيزار کيلۊمتر مۊربع پيلئکي أمرأ، دۊنیا مئن پنجاه ؤ دۊوؤمي پيله کيشور ايسه. هأتؤني تۊرکمنستان ويشتر جه ۷ ميليۊن نفر جمعيت ٚ أمرأ دۊنیا ۱۰۴اؤمي کيشور جمعيت ٚ مئن ايسه. أ کيشور مرکزي آسيا مئن کمترين جمعيت-أ دأره. 
تۊرکمنستان ٚ پایتخت ؤ پيله شأر عشق‌آباد ايسه گه ۱,۰۳۰,۰۶۳ نفر (۲۰۲۲) أن ٚ مئن زيوده. 

أ کيشور ٚ رسمي زوان تۊرکمني ايسه گه لاتين ٚ أليفبي أمرأ نيويشته به. أن ٚ مردۊم ويشتر تۊرکمن ايسد ؤ رۊسان ني أقليت ايسد ؤ شؤروي زمات اۊشان ٚ جمعيت ويشتر بۊ ولي شؤروي اينحلال ٚ پسي خیليان واگردستد رۊسيه. أ کيشور تا سال ۱۹۹۱ ؤ شؤروي زمات، تۊرکمنستان ٚ سؤسياليستي ٚؤروي جؤمۊري نام دأشتي ؤ ايته جه شؤروي جؤمۊري‌ئن بۊ. تۊرکمنستان پۊر گاز ٚ منابع دأره ؤ أن ٚ گاز ٚ ذخایر دۊنیا کيشوران ٚ مئن چارؤمي محسۊب به. 
۷۰٪ درصد جه أ کيشور ٚ مساحت-أ ايته پيله بيابان تشکيل دنه گه قره‌قؤم نام دأره. أ کيشور ٚ اقليم ؤ آو ؤ هأوا خۊشک ؤ بياباني ايسه ولي أن ٚ نسا ور گه ايران ٚ نزيکي نهأ، آو ؤ هأوا بئتره ؤ أ کيشور ٚ جمعيت ؤ رۊستایان ؤ شأران ؤ هأتؤني أن ٚ پایتخت عشق‌آباد، هأ ناحيه مئن نهأده.

## سربس
جرگه:کشورؤن
آیرؤن ٚ شأرستان (یۊتا)

**آیرؤن** ايته جه آمريکا کيشور ٚ شأرستانان ايسه گه یۊتا ايالت ٚ مئن نهأ. أ شأرستان ٚ پيلئکي ۸,۵۵۲ کيلۊمتر مۊربع ايسه ؤ ۲۰۲۰ آمار ٚ أساس ٚ سر، أ شأرستان ٚ جمعيت ۵۷,۲۸۹ نفر بۊ. آیرؤن-أ ۱۸۵۲ ميلادي سال ٚ مئن چأگۊدئد ؤ اۊن ٚ پيله شأر ٚ نام پارؤوان ايسه.

## سربس

جرگه:یۊتا شأرستانان
شأرستان

انگشتی|400px|فرانسه شأرستانان (دپارتمان)
بندانگشتی|400px|ايران ٚ شأرستانان ٚ نخشه (۱۴۰۳)
**شأرستان** ايته جه کيشوري تخسيمان ٚ واحدان ايسه گه ايران ؤ باقي دۊنیا کيشوران ٚ مئن رواج دأره. شأرستان آمريکا ؤ بريتانيا مئن **کانتي (County)**، أفغانستان ٚ مئن **ولسوالی** ؤ تاجيکستان ٚ مئن **ناحیه** دخانئده. اي سري اۊرۊپايي کيشوران ٚ مئن سۊئيس ٚ مانسان، شأرستان ٚ جا **کانتؤن** گئده، وين ٚ کانتؤن ٚ مانسان. ايتاليا مئن ني گئده **کؤنته**، ناپؤل ٚ کؤنته مانسان. پاکستان ؤ أفغانستان مئن **ولایت** ٚ واجه-یأ ني کار-أ گيرئده.
ايران ٚ کيشوري تخسيمان ٚ مئن شأرستان (فارسي: شهرستان) اۊستان ٚ جه کۊچي‌تره ؤ بخش ٚ جه ني پيله‌تره. هر اۊستان چندته شأرستان دأره ؤ شأرستان ني خؤره چن‌ته بخش دأره.

## سربس
آدامز ٚ شأرستان (ويسکانسين)

**آدامز** ايته جه آمريکا شأرستانان ايسه گه ويسکانسين ٚ ايالت ٚ مئن نهأ. أ شأرستان ٚ پيلئکي ‌‌‌‌۱,۷۸۳ کیلۊمتر مۊربع ايسه ؤ ۲۰۲۰ آمار ٚ أساس ٚ سر، أ شأرستان ٚ جمعيت ۲۰,۶۵۴ نفر بۊ. آدامز-أ ‌‌‌‌۱۱ مارس 1848 ميلادي سال ٚ مئن چأگۊدئد ؤ اۊن ٚ پيله شأر ٚ نام ‌فرندشیپ (ویسکانسین) ايسه.

## سربس

جرگه:ويسکانسين ٚ شأرستانان
فرانکلین ٚ شأرستان (ورمانت)

**فرانکلین** ايته جه آمريکا شأرستانان ايسه گه ورمانت ٚ ايالت ٚ مئن نهأ. أ شأرستان ٚ پيلئکي ۱,۷۹۲ کیلۊمتر مۊربع ايسه ؤ ۲۰۲۰ آمار ٚ أساس ٚ سر، أ شأرستان ٚ جمعيت ‌‌‌‌۴۹,۹۴۶ نفر بۊ. فرانکلین-أ ۵ نوامبر 1792 ميلادي سال ٚ مئن چأگۊدئد ؤ اۊن ٚ پيله شأر ٚ نام سنت آلبانز ايسه.

## سربس

جرگه:ورمانت ٚ شأرستانان
سن خوان ٚ شأرستان (واشينگتن)

**سن خوان** ايته جه آمريکا شأرستانان ايسه گه واشينگتن ٚ ايالت ٚ مئن نهأ. أ شأرستان ٚ پيلئکي ۱,۶۰۹ کیلۊمتر مۊربع ايسه ؤ ۲۰۲۰ آمار ٚ أساس ٚ سر، أ شأرستان ٚ جمعيت ‌‌‌‌۱۷,۷۸۸ نفر بۊ. سن خوان-أ 1873 ميلادي سال ٚ مئن چأگۊدئد ؤ اۊن ٚ پيله شأر ٚ نام فرایدی هاربر ايسه.

## سربس

جرگه:واشينگتن ٚ شأرستانان
جانسون ٚ شأرستان (وایؤمينگ)

**جانسون** ايته جه آمريکا شأرستانان ايسه گه وایؤمينگ ٚ ايالت ٚ مئن نهأ. أ شأرستان ٚ پيلئکي ۱۰,۸۱۲ کیلۊمتر مۊربع ايسه ؤ ۲۰۲۰ آمار ٚ أساس ٚ سر، أ شأرستان ٚ جمعيت ‌‌‌‌۸,۴۴۷ نفر بۊ. جانسون-أ 1881، ۸ دسامبر 1875 ميلادي سال ٚ مئن چأگۊدئد ؤ اۊن ٚ پيله شأر ٚ نام بوفالو ايسه.

## سربس

جرگه:وایؤمينگ ٚ شأرستانان
ساراتوگا شأرستان (نيۊیؤرک)

**ساراتوگا** ايته جه آمريکا شأرستانان ايسه گه نيۊیؤرک ٚ ايالت ٚ مئن نهأ. أ شأرستان ٚ پيلئکي ۲,۱۸۵ کیلۊمتر مۊربع ايسه ؤ ۲۰۲۰ آمار ٚ أساس ٚ سر، أ شأرستان ٚ جمعيت ‌‌‌‌۲۳۵,۵۰۹ نفر بۊ. ساراتوگا-أ ۷ فوریهٔ 1791 ميلادي سال ٚ مئن چأگۊدئد ؤ اۊن ٚ پيله شأر ٚ نام بالستن اسپا ايسه.

## سربس

جرگه:نيۊیؤرک ٚ شأرستانان
چشایر ٚ شأرستان (نيۊهمپشایر)

**چشایر** ايته جه آمريکا شأرستانان ايسه گه نيۊهمپشایر ٚ ايالت ٚ مئن نهأ. أ شأرستان ٚ پيلئکي  ايسه ؤ ۲۰۲۰ آمار ٚ أساس ٚ سر، أ شأرستان ٚ جمعيت  نفر بۊ. چشایر 

## سربس

جرگه:نيۊهمپشایر ٚ شأرستانان
کوری ٚ شأرستان (اؤرگن)

**کوری** ايته جه آمريکا شأرستانان ايسه گه اؤرگن ٚ ايالت ٚ مئن نهأ. أ شأرستان ٚ پيلئکي ۵,۱۵۰ کیلۊمتر مۊربع ايسه ؤ ۲۰۲۰ آمار ٚ أساس ٚ سر، أ شأرستان ٚ جمعيت ۲۳,۴۴۶ نفر بۊ. کوری-أ ۱۸ دسامبر 1855 ميلادي سال ٚ مئن چأگۊدئد ؤ اۊن ٚ پيله شأر ٚ نام گلد بیچ ايسه.

## سربس

جرگه:اؤرگن ٚ شأرستانان