open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
کياشأر

بندانگشتی|کياشأر ٚ ملي پارک
بندانگشتی|کياشأر، ماهي فرۊشان ٚ بازار
**کياشأر** ايته جه گيلان ٚ شأران أسسؤنه شأرستان ؤ کياشأر ٚ بخش ٚ توابع جه ايسه. أ شأر کياشأر ٚ بخش ٚ مرکز ايسه ؤ أسسؤنه جه ۱۷ کيلۊمتر ؤ جه رشت ٚ جه ۵۰ کيلۊمتر فاصله دأره.
کياشأر خۊرتاو ٚ جه چاف ؤ چمخاله، خۊرخۊس ٚ جه لشت ٚ نشا ؤ زيباکنار ؤ أنزلي، نسا جه أسسؤنه ؤ لاجؤن ؤ کلسيا جه ني کاسپي درىا-یأ فأرسه.

## کياشأر ٚ تاريخ
أ شأر نؤهؤمي هجري قرن ٚ مئن، حسن کيا کارگيا بن سید حیدر کيا دستۊر ٚ أمرأ چأکۊده بۊبؤسته ؤ أ شأر کي اۊ زمات ايته کۊچي ده بۊ اۊن ٚ چاکۊدنکس نام-أ اۊن ٚ سر بنأده ؤ حسن کياده نام بيگيته. حسن کياده پيشتر ايته شلۊغ ٚ بندر بۊ ؤ کاسپي درىا حؤزه کشوران ٚ أمرأ به خصۊص رۊسیه پۊر تجاري تبادل دأشتي. حسن کياده ۱۳۰۹ سال ٚ دۊرۊن شأر بۊبؤست ؤ اۊ زمات کشوري تخسيمان ٚ مئن ايته جه أسسؤنه بخش ٚ دهستانان بۊ ؤ لاجؤن شأرستان ٚ مئن نهأ بۊ. 
۱۳۵۶ سال ٚ دۊرۊن وختي کي فرح پهلوي گيلان-أ سفر بۊکۊده بۊ کياشأر ٚ شأردار ٚ پيشنهاد ٚ أمرأ، أ شأر ٚ نام-أ عوض-أ کۊدد ؤ حسن کياده جه بۊبؤست بندرفرحناز، ولي ايسلامي اينقيلاب ٚ پسي، أ شأر کياشأر نام بيگيته. 
بندانگشتی|کياشأر ٚ داماني پارک

## جمعيت
کياشأرˇ جمعيت بر اساس ۱۳۹۵ˇ سالˇ سرايشماردن ۱۴،۰۲۲ نفر-ه فأرسه ؤ کياشأرˇ بخشˇ جمعيت ني ۳۴،۷۵۳ نفر ايسه.
## سربس

جرگه:گيلان ٚ شأران
کياشأر ٚ بخش

**کياشأر ٚ بخش** ايته جه أسسؤنه شأرستان ٚ بخشان، گیلان ٚ مئن ايسه.

## کشوري تقسيمان
* کياشأر ٚ بخش 
** دهکا دهستان
** کياشأر ٚ دهستان 
شأران: کياشأر

## جمعیت
بر اساس ايران ٚ آمار ٚ مرکز ٚ سر ايشماردن، کياشأر ٚ بخش ٚ جمعيت ۱۳۸۵ سال ٚ دۊرۊن ۲۴،۹۵۴ نفر-أ فأرسئي.

## سربس
جرگه:گيلان ٚ بخشان
دهکا دهستان

**دهکا دهستان** ايته دهستان جه توابع کياشأرˇ بخش، أسسؤنه شأرستان ؤ گيلان ايسه.

## جمعيت
بر اساس سال ۱۳۸۵ˇ سر ايشماردن، أ دهستانˇ جمعيت ۱۰،۸۳۲ نفر (۳،۳۵۸ خانوار) ايسه.

## رۊستا'ن

## سربس

جرگه:گيلان ٚ دهستانان
جرگه:أسسؤنه شأرستان ٚ دهستانان
أجديها

**أجديها** ايته أفسانه‌اي مؤجۊد ايسه کي ويشتر فرهنگان ؤ مليتان ٚ مئن رائج ايسه ؤ أفسانه‌ئن ٚ مئن ايته مۊهم ٚ نخش دأره.
thumb|right|أجديها تاتايي، ''فردريش جاستين برتۊش'' ٚ بکشه‌ئن ٚ جه

## تؤصيف
أجديها جه مأرۊف ٚ أفسانه‌اي ؤ اؤسطۊره‌اي مؤجۊدان ايسه کي گلف بيده بۊبؤسته کي ايته فرهنگ ؤ مليت ٚ مئن أ مؤجؤد ٚ جه گبي نمانه. أجديها ايته پيله حىوان ايسه کي اۊن ٚ ظاهر خزنده‌ئن-أ مانه ؤ ويشتر داستانان ٚ مئن تأنه پرواز بۊکۊنه ؤ خۊ دهان جه تٚش تاواده. خۊرخۊسي کشوران ٚ فرهنگ ٚ مئن أجديها ايته منفي شخصيت دأره ؤ ويشتر زمات ايته بدذات ٚ حیوان تؤصيف به کي خأىه آدمان-ه أذئت بۊکۊنه ولي خۊرتاوي کشوران ٚ فرهنگ ٚ مئن برعکس خۊرخۊس، أجديها ايته مقدس ٚ مؤجۊد ؤ پاکي نماد ايسه کي پۊر دانيش ؤ معرفت دأره ؤ جه ماورايي قۊدرت برخؤردار ايسه.

## أفسانه‌ئن ؤ دابان ٚ مئن
أجديها جانوري ايسه کي دئبار ٚ دابان ٚ مئن ايجائي ويراني نماد ؤ آبادي نماد ني بۊ.
بندانگشتی|260px|دئبارترين تاتايي أجديها جه، بابل ٚ دروازه سر کي هسأ پرگامؤن ٚ مۊزه دۊرۊن نهأ

بابِليان ٚ تمدن ٚ مئن، أجديها جهان ٚ شرۊع أمرأ مرتبط بدانسته بۊبؤسته. بابل ٚ أفسانه مئن، تيامات ٚ الهه کي ايته أجديها ؤ ظلم ٚ نماد بۊ، مردۊک اۊن-ه بۊکۊشته ؤ ظلم ؤ بدي اۊن ٚ مردن أمرأ تۊمامه بؤسته.
بندانگشتی|260px|أجديها مجسمه، سنگاپۊر ٚ مئن

دئبار ٚ مصر ٚ مئن، مردۊم رۊخانان ٚ طغیان-ه أجديها أمرأ مرتبط دأنستيد. 
چین ٚ مئن أجديها ايته مقدس ٚ حىوان ايسه ؤ خأىليان اۊن-ه پرستيدي ؤ وارش ٚ نماد محسۊب به. أجديها چينيان ٚ ويشتر ٚ جشنان ٚ مئن ني حضۊر دأره.

أجديها تنها أفسانه‌اي مؤجؤدي ايسه کي تۊمام دابان ؤ مردۊمان ٚ أفسانه مئن ايته ويجک ٚ جيگا دأره ؤ جه آمريکا ؤ اۊرۊپا کلسيا تا آسیا خۊرتاو شأ اۊن-ه دئن.

فرهاد عسکري کي ايته محقق ؤ فیلسۊف ايسه گه کي أ مؤجۊد داميشک ٚ زمات، واقعا زيوش گۊدي ولي نأ أتؤ کي أفسانه‌ئن ؤ داستانان ٚ مئن تؤصيف بۊبؤسته، بلکي ايته پيله لانتي ظاهر ٚ أمرأ ىاته بؤستي.

## سربس

جرگه:أساطير
رۊبار ٚ شأرستان ٚ مرکزي بخش

**رۊبار ٚ شأرستان ٚ مرکزي بخش** ايته جه گيلان ٚ بخشان رۊبار ٚ شأرستان ٚ مئن ايسه.
أ بخش ٚ مرکز رۊبار ٚ شأر ايسه.

## کيشوري تخسيمان
* رۊبار ٚ شأرستان ٚ مرکزي بخش
** رستم‌آباد جنوبی دهستان
** رستم‌آباد شمالی دهستان
** کلشتر ٚ دهستان
شأران: رۊبار، رۊستم آباد، مانگيل ؤ لؤشان

## جمعیت
بر اساس ايرانˇ آمارˇ مرکزˇ سر ايشماردن، رۊبارˇ شأرستانˇ مرکزي بخشˇ جمعيت، ۱۳۸۵ سالˇ دۊرۊن به ۶۷،۳۹۳ نفر فأرسه‌اي.

## سربس

جرگه:گيلان ٚ بخشان
فاراب ٚ بخش

**فاراب ٚ بخش** ايته جه گيلان ٚ بخشان رۊبار ٚ شأرستان ٚ مئن ايسه.

## کشوري تقسيمان
* فارابˇ بخش
** جيرينديه دهستان
** کليشمˇ دهستان
شأران: جيرينديه
## جمعیت
بر اساس ايرانˇ آمارˇ مرکزˇ سر ايشماردن، فارابˇ بخشˇ جمعيت، ۱۳۸۵ سالˇ دۊرۊن به ۶،۹۶۰ نفر فأرسه‌اي.

## سربس

جرگه:گيلان ٚ بخشان
فؤمن ٚ شأرستان

**فؤمن ٚ شأرستان**، ايته جه گيلان ٚ شأرستانان ايسه ؤ أ اۊستان ٚ خۊرخۊس ٚ مئن قرار بيگيته. أ شأرستان ۱,۰۰۲ کيلۊمتر مربع مساحت دأره ؤ اۊن ٚ مرکز ني فؤمن ٚ شأر ايسه.

## کشوري تخسيمان
* فؤمن ٚ شأرستان ٚ مرکزي بخش
* دهستانان:
** رۊدپيش ٚ دهستان
** گشت ٚ دهستان
** گۊراب‌پس ٚ دهستان
** لۊلمان ٚ دهستان
* شأر: فؤمن
* سردار جنگل ٚ بخش
* دهستانان: 
** آليان ٚ دهستان
** سردار جنگل ٚ دهستان
* شأران: ماسۊله، ماکلان

## جمعيت
براساس ۱۳۸۵ سال ٚ سرايشماردن، فؤمن ٚ شأرستان ٚ جمعيت ۱۰۳,۱۹۰ نفر بۊ.

## سربس
جرگه:گيلان ٚ شأرستانان
آليان ٚ دهستان

**آليانˇ دهستان** ايته جه سردار جنگلˇ بخشˇ دهستانان، فؤمنˇ شأرستان ؤ گيلانˇ دۊرۊن ايسه.

## جمعيت
بر اساس سال ۱۳۸۵ˇ سر ايشماردن، أ دهستانˇ جمعيت ۴,۴۷۴ نفر (۱,۱۴۶ خانوار) ايسه.
## رۊستاهان

## سربس
جرگه:گيلان ٚ دهستانان
جرگه:فؤمن ٚ شأرستان ٚ دهستانان
فؤمن ٚ شأرستان ٚ مرکزي بخش

**فؤمن ٚ شأرستان ٚ مرکزي بخش** ايته جه گيلان ٚ بخشان فؤمن ٚ شأرستان ٚ مئن ايسه.
أ بخش ٚ مرکز فؤمن ٚ شأر ايسه.

## کشوري تقسيمان
* فؤمنˇ شأرستانˇ مرکزي بخش
** رۊدپيشˇ دهستان
** گشتˇ دهستان
** گۊراب‌پسˇ دهستان
** لۊلمانˇ دهستان (فؤمن)
شأر: فؤمن
## جمعیت
بر اساس ايرانˇ آمارˇ مرکزˇ سر ايشماردن، فؤمنˇ شأرستانˇ مرکزي بخشˇ جمعيت، ۱۳۸۵ˇ سالˇ دۊرۊن به ۸۲,۰۵۳ نفر فأرسه‌اي.

## سربس

جرگه:گيلان ٚ بخشان
سردار جنگل ٚ بخش

**سردار جنگل ٚ بخش** ايته جه گيلان ٚ بخشان فؤمن ٚ شأرستان ٚ مئن ايسه.
أ بخش ٚ مرکز ماکلان ٚ شأر ايسه.

## کيشوري تخسيمان
* سردار جنگل ٚ بخش
** آليان ٚ دهستان
** سردار جنگل ٚ دهستان
شأران: ماسۊله، ماکلان

## جمعیت
بر اساس ايران ٚ آمار، سردار جنگل ٚ بخش ٚ جمعيت، ۱۳۸۵ سال ٚ مئن ۱۵,۳۴۷ نفر بۊ.

## سربس

جرگه:گيلان ٚ بخشان
شفت ٚ شأرستان ٚ مرکزي بخش

**شفت ٚ شأرستان ٚ مرکزي بخش** ايته جه گيلان ٚ بخشان شفت ٚ شأرستان ٚ مئن ايسه.
أ بخش ٚ مرکز شفت ٚ شأر ايسه.

## کشوري تقسيمان
* شفتˇ شأرستانˇ مرکزي بخش
** جیردهˇ دهستان
** ملاسرا دهستان

شأر: شفت

## جمعیت
بر اساس ايرانˇ آمارˇ مرکزˇ سر ايشماردن، شفتˇ شأرستانˇ مرکزي بخشˇ جمعيت، ۱۳۸۵ˇ سالˇ دۊرۊن  ۳۵،۳۴۴ نفر-أ فأرسه‌اي.

## سربس

جرگه:گيلان ٚ بخشان
گيلکي زوان ٚ أدبيات

**گيلکي زٚوان ٚ ادبيات** فارسي زوان ٚ پسي گيلکي دۊوؤمي زوان ايران ٚ مئن ايسه گه دئباري وؤت ؤ بنويشته دأره. اي زوان ٚ مئن سۊته جۊر (مزقاني شئر،تکأيي شئر،عرۊضي شئر)-ه دئه شأنه.

## داميشکا
دئباريجی گيلکيجی نپیگانا  کی بنويشته ببه يا اۊنی مئن گيلکيج بنويشته ایسسه، شأ ۱.قؤرآنی تفسير سۊرتچي نوما (هفتؤمي قرن) ۲.مقامات الحریری_ه وگردان(هفتؤمي قرن) ۳.پيرشرفشا ديوان(هشتؤمي قرن) ۴.الکفایه(نؤهۊمي قرن) ۵.الابانه(نؤهۊمي قرن) ۶.کتاب الله_ه تفسير(قرن۹) ۷.مغنیسا تفسير(قرن۹) ۸.دؤوؤمي زيدي مشيخ(قرن۹) ۹.سۊوؤمي زيدي مشيخ(قرن۹) ۱۰.طنطرانیه قصيده(قرن۹) نؤم بؤردن.

## نؤمي شاعران

#### پيرشرفشا دؤلايي

#### ي گيلانيج
پيرشرفشا کی هشتؤمي قرنی مئن زيوش گۊد، گيلکي شئرا پئر شينأته بۊنه اُ خۊ اجا ايته ديوان نهه کی بؤخارا مئن پأسئه بۊنه، ان ديوان ۷۷۲ ته دۊبيتي شامل ایسه. پیرشرفشاهی ارامگاه دارسرا رۊستا (رضوانشهری شأرستانی مئن)مئن نهه.

ايته اجا خو شئران

اجا پيرشرفشا ش ٚ جيئران:

من مأنم همان وُل ؤ ميشؤن بکشتينأ

ول  بنه  لا  تر  به  خۊن  بدأشتينأ

من مأنم همان ول نچئه بمؤردينأ

باغ‌به‌کس بمأنده ول کام نیافتینأ
بندانگشتی|ايته ولگ خان احمدی شئرانی اجا کی تهرانی پأسه بۊنه.

### خان احمدخان
خان احمدخان، ايتأ شاعر بؤ کي گيلکي اُ فارسي زوانی وا شئر بؤگۊفته اُ اۊنی اجا شعراني بومانسته.

ايته شئر اجا خان احمدی شئران:

شده‌ام زار و پریشان، درم جؤن کنش’

دیل ٚ پۊر خۊن ٚ مۊ أز عشق ٚ تۊ مؤني آتش’

تۊ به أغيار نشيني مي ديل’ خۊن کؤني

تۊ بگۊ چي بکۊنم مردٚمؤن ٚ سرزنش’

شيوهٔ ديلبري ؤ عشوه ؤ ناز ؤ غمزه

هرچي دؤني تۊ بکۊن اؤنچه تۊ دؤني روش’

أز فراق ٚ تۊ مؤجم کۊچه به کۊچه شب ؤ رۊز

همدمي خۊد بگۊدي همسر ٚ تۊرک ؤ تالش’

مۊ که تأ هيچ نگۊتأم ؤ تۊ خۊد آزرده‌یأبي

دۊ هزار چئه مۊ تي دؤنم، يکته’ واگۊته نشأ

### شيون فؤمني
شيون فؤمني ني جي مؤعاصر شاعران ٚ جي ايسه کي پۊر گيلکي سر أثر نبأ دأره.شيون ٚ گيلکي غزلان خئلي نؤمي ايسن.

يته نيمۊنه جي شيون فۊمني_ه شئران:

هۊ جۊر کي خستگي نأ رادوارِه

زمین خؤریم نِهأ اسب ٚ سواره

اگه بشکسه نأ يی سر نخور غم

همیشک سنگ خؤري نأ مِوه داره

و دئباخي شاعران کي شامل:مأمدعلي أفراشته،میرزا حسین خان کسمایي ؤ محمد ولی مظفری ؤ محمۊد پاينده لنگرۊدي و... بۊنن.

## سربس

# https://fa.m.wikipedia.org/wiki/%D8%A7%D8%AF%D8%A8%DB%8C%D8%A7%D8%AA_%DA%AF%DB%8C%D9%84%DA%A9%DB%8C
# تأملی در زندگی و دیوان اشعار پيرشرفشاه دولایی
# http://kokotiti.blogfa.com/post/19
جرگه:گيلکي ادبيات
أسسؤنه شأرستان

**أسسؤنه شأرستان**، ايته جه گيلان ٚ شأرستانان ايسه ؤ أ اۊستان ٚ خۊرتاو ٚ مئن قرار بيگيته. أ شأرستان ۴۲۶/۶ کيلۊمتر مربع مساحت دره ؤ اۊن ٚ مرکز ني أسسؤنه شأر ايسه.

## کشوري تقسيمان
* أسسؤنه شأرستان ٚ مرکزي بخش
** کۊرکا دهستان
** دهشال ٚ دهستان
** چهارده دهستان
** کيسؤم ٚ دهستان
شأر: أسسؤنه
* کياشأر ٚ بخش
** دهکا دهستان
** کياشأر ٚ دهستان
شأر: کياشأر

## جمعيت
براساس ۱۳۸۵ سال ٚ سرايشماردن، أسسؤنه شأرستان ٚ جمعيت ۱۱۰,۲۷۷ نفر-أ فأرسئي.

## سربس
جرگه:گيلان ٚ شأرستانان
أسسؤنه شأرستان ٚ مرکزي بخش

**أسسؤنه شأرستان ٚ مرکزي بخش** ايته جه گيلان ٚ بخشان أسسؤنه شأرستان ٚ مئن ايسه.
أ بخش ٚ مرکز أسسؤنه ٚ شأر ايسه.

## کشوري تقسيمان
* أسسؤنه شأرستانˇ مرکزي بخش
** کۊرکا دهستان
** دهشالˇ دهستان
** چهارده دهستان
** کيسؤمˇ دهستان
شأر: أسسؤنه

## جمعیت
بر اساس ايرانˇ آمارˇ مرکزˇ سر ايشماردن، أسسؤنه شأرستانˇ مرکزي بخشˇ جمعيت، ۱۳۸۵ˇ سالˇ دۊرۊن ۷۳،۱۳۸ نفر-أ فأرسه‌اي.

## سربس

جرگه:گيلان ٚ بخشان
کيسؤم ٚ دهستان

**کيسؤمˇ دهستان** ايته جه أسسؤنه شأرستانˇ مرکزي بخشˇ دهستانان، گيلانˇ دۊرۊن ايسه.

## جمعيت
بر اساس سال ۱۳۸۵ˇ سر ايشماردن، أ دهستانˇ جمعيت ۱۰,۲۹۴ نفر (۳,۲۳۰ خانوار) ايسه.
## رۊستاىان

## سربس

رده:جوغرافی
جرگه:گيلان ٚ دهستانان
جرگه:أسسؤنه شأرستان ٚ دهستانان
سازمان چریک‌های فدایي خلق ایران

**سازمان چریک‌های فدایي خلق [[ايران|ایران]]** يته مارکسيستˇ سياسي-نظامي سازمان بۊ گه دههٔ پنجاه (هجري شمسي)، مؤسللحانه مۊبارزه أجي پهلوي حۊکۊمتˇ جۊلؤ بيسأ. اي سازمان دۊتته چپ‌وير مخفي جرگه ايجؤنأيي جي چاؤده بۊبؤ ؤ دههٔ پنجاهˇ شمسي أوايل چريکي رامته أجي چندينته عملياتˇ أمرأ ایرانˇ اينقلابˇ تشه وأگيرأنئه. سازمان فدايي با اي گه خۊ کادره خيلئنه اعدام ؤ زندؤن ؤ کۊشتار أجي چيکأدأ ولي خۊ مردۊم ؤ رؤشنفکرؤنˇ همنسلˇ سر پۊر تأثير بنأدأنه. 
سازمان سالˇ ۵۷ ؤ سياسي زندؤنئنˇ آزادي پسي، أننى جؤنأيته ؤ جؤمهۊري ايسلامي پيلله‌ترين منتقد بۊبؤ. اي تشکيلات سالˇ ۵۹ ناقلن نيم ميليۊن سمپاتˇ معتمد دأشت. 

## هأنده خأ دئن
* سیاکلˇ تفاق
## سربس

جرگه:سازمان چریک‌های فدایی خلق ایران
عبدالله ملت پرست

عبدالله ملت پرست نوازنده تار و سه تار در آذر ۱۳۲۴ در آستارا میَن به دنیا بومو. از زاکی نواختن تارِ خو پئر ویجا شروع بوگوده و در سال ۱۳۴۱ بندر انزلی میَن خو اولین کنسرته اجرا بوگوده و اَ اجرا مَره خو فعالیت هنریه رسمی شروع بوگوده.

در زمانی کی در کردستان، خدمت سربازی میَن ایسا بو خو فعالیت موسیقی با رادیو ادامه بده. ملت پرست در سال ۱۳۴۷ عضو گروه موسیقی فرهنگ و هنر ایران بوبُسته  و در زمینه موسیقی محلی گیلان به تحقیق بپرداخته.
در سال ۱۳۵۰ در آزمون هنرکده موسیقی ملی به عنوان دانشجوی آزاد پذیرفته بوبُسته.او شش سال سرپرست کارگاه موسیقی کودکان و نوجوانان گیلان بو. او مهندس شیلات و کارشناس ارشد محیط زیست دریایی هم بو.

ملت پرست در سال ۱۳۵۴ گروه موسیقی« عشاق گیلان» را با همکاریه هنرمندان گیلانی و با راهنمایی دکتر داریوش صفوت راه تابده. 

برخی از اونی آثار: کاست های بانگ شباویز، میرزا، سیری در مقام شور، امیرکبیر و سبز آواز

مرحوم عبدالله ملت پرست در فروردین 1375 در یک تصادوف رانندگی جاده رشت- قزوین میَن خو جانه از دست بده.

رده : ادب
رده : هونر
رده : مردوم
رده : موسئقی
نسترن رستم زاده

بانو **نسترن رستم زاده اشکوری**  در سال ۱۳۲۳ در روستای مازگاه از توابع اشکور مرکزی دهستان شوئیل رحیم آباد رودسر مئِن به دنیا بومو.
اونی پئر کشاورز و گالش بو و اونی نوم‌‌ (ابرار) بو.

اون هَتو همه‌ی کوران و زاناکان اشکوری مانستن، کشاورزی و دامداری مئِن خو پئر و ماره کومک گودی.
در سال ۱۳۴۰ و ۱۳۴۲ خو عمو پسر اَمره پای پیادِه مره
کوهان مازگاه جَه، راهی جلگه بوبُسته.
بانو نسترن سواد خواندن و نیویشتن نَدَشتی ولی چون صدای خوبی دَشتی، گیلکی و محلی مزقانانه خوب خواندی؛ و در نتیجه با اوستاد فریدون پوررضا آشنا بوبُسته.
آقای پوررضا بانو نسترنه حمایت بوگوده و اونه به صدای و سیمای گیلان معرفی بوگوده.

در آخرانه دهه ۴۰ و اوایل دهه ۵۰ ، "دختر کدخدا" مزقانه فریدون پوررضا مره بِخوانده و "کوه نشین" مزقانه سید علی زیباکناری مره بِخوانده. اون خیلی مزقانان بِخوانده دَشتی کی او زمات صدا و سیما جَه پخشه بوستی.

### آهنگوُن
بانو نسترن برخی از ترانه هان:

*نامه
*طلایی گوشوار
*سال نو مبارک
*مرغ خوش آواز
*بازار خمام
*صبح خواب
*کوه نشین(همراه با سید علی زیبا کناری)
*جدایی(همراه با اصغر حیدری)
*تی خاطر خوایمه(همراه با اصغر حیدری)
*دختر کدخدا(همراه با فریدون پوررضا)
*کرجی بان (همراه با سید علی زیباکناری)
*لبخند(همراه با سید علی زیباکناری)
*خاطر خوایی(همراه با اصغر حیدری)
*زندگی دواره(همراه با فریدون پوررضا)
*گیرمه گیرم(همراه با سید علی زیبا کناری)
*آواره (همراه با سید علی زیباکناری)

 

رده :مردوم
هلسينکي

**هلسينکي** (فنلاندي: Helsinki، سۊئدي:Helsingfors) فنلاند ٚ پایتخت ايسه کي فنلاند ٚ پیله‌ترین شأر، بندر، ؤ تجاري و ایقتصادي مرکز ایسه.

## سربس
جرگه:شهرؤن
جرگه:پایتختان
داوود رمضانی

**داوود رمضانی** خواننده ، ترانه سرا در سال ۱۳۳۵ فومن مئِن به دونیا بومو.
رمضانی، رشته تحصیلی دیپلمه طبیعی و فارغ التحصیل  دبیرستانه رشتیان ایسه.

اون هسه رشته مئِن زندگی کونه، اَنه ساخت تولید آثار نزدیک به ۴۵ سال پیش ایسه. 

رمضانی برخی آهنگان:

*صلات ظهر
*همسفر
*صدقه بیگیر
*ولگه نار
*آب آب، بابا آب

 
جرگه:ناقص مقاله‌ئن
جرگه:موسئقی
رده :مردوم
فریدون فروزانفر

**فریدون فروزانفر** با نام قبلی **رضا استوار** و با نام‌ هنری **پارسا** نوازنده و
آهنگساز، در سال ۱۳۱۰ در رشت میئَن به دونیا بومو.

فروزانفر سالان سال رهبری ارکستر محلی رادیو رشت را به عهده دَشتی. اونه جه ترانه هان زیادی با ساخته ها یا تنظیم های خودَش، در دهه ۴۰ و اوایل دهه ۵۰ اجرا بوبُسته. اون هَتو پس از انقلاب هم بیشترین تولیدات موسیقی گیلان را به خود اختصاص بدَه

فروزانفر گروه های هنریه جوانان و نوجوان شاهده در بونیاده شهید گیلان برای سرود های انقلابی آموزش بِدَه و گروه کُر هنرجویانه ایداره کل فرهنگ و ایرشاد اسلامی گیلان را رهبری بوگوده.

اون هتو عضو شورای موسیقی اوستان،عضو گروه موسیقی گیل چاووشان و مودیره آموزشگاهه موسیقی آواز(چنگ) هم بو.

فریدون فروزانفر در فرودینه ۱۳۷۴ در بوگوذشته و از دنیا بوشو.

### سربس
گیل زاد_ فریدون فروزانفر

رده : ادب
رده : هونر
رده : مردوم
رده : موسئقی
ماری هلی آوِیْ

‍**متن ترانه هالی آوی**

**خواننده: [[فریدون پوررضا]] **

《مارئ هالی آوئ هالی آوئ 

سرسر روغنه بون هچی آوئ 

تی پیش فوکونی، می پیش پورأ بئ هالی آوئ

مهمان فوخوته کباب و ماسته

خانخا فوخوته غاز دروسته

خانخا زنه سفره دتابسته

می چوشم اوشان میؤن دمسته

می دیل اویه ره صدتا دیلأ بؤی، هالی آوئ ...

سرسر روغنه بون هچی آوئ ...

غازه مو دیبیشتم

ولا بوخودا هیچی نیچیشتم

می خونه فودیشتم 

می کله اون بو دیپیته، بره کلأ بؤی، هالی آوئ 

سرسر روغنه بون هچی آوئ ...

نجار بوخوره تیشه پلأ بون

قناد بوخوره کلوچه تلأ بون

صیقل بوخوره آهین ولأ بون

گالش بوخوره چکره شلأ بون

دلاک بوخورده مقراض کولأ بؤی، هالی آوئ ...

سرسر روغنه بون هچی آوئ ...

گاوه مو بودوشتم

ورزا نگیته گوشتأ بیبیشتم

اندی وانیلیشتم

می چشمکونه دیو دکته نی نی چلأ بؤی ، هالی آوئ 

سرسر روغنه بون هچی آوئ》
رمضانعلی

**متن ترانه رمضانعلی**

**خواننده:[[فریدون پوررضا]]**

**شاعر:[[محمد ولی مظفری]]**

‍ رمضانألی، رمضانألی / جیرکله کوتی یؤ ، جؤر بقالی(  یا بخالی یا بخاری یا بقاری)

/ خال و جیف اَجی غمزه (یا غم زه)داری

رمضانألی آی رمضانألی / دو جیریب بیجاره تنها کاری 

/ مال دونیا بگو چیچی داری؟ / رمضانألی، رمضانألی ......
 

رمضانألی، رمضانألی / اسب باری داری رمضانألی / 

هَنده کولبار بری رمضانألی / ورزؤ کاری داری 

رمضانألی / بی پور بیجار داری رمضانألی / گاو 

شیری داری رمضانألی / چل پا خالی خوری رمضانألی 

/ هأندی مؤ دؤنم ای سر جؤر آری اوسر نداری 

رمضانألی / قرض زیاد داری رمضانألی

رمضانألی آی رمضانألی / دو جیریب بیجاره تنها کاری 

/ مال دونیا بگو چیچی داری؟ / رمضانألی، رمضانألی ...... 

رمضانألی، رمضانألی / یه کوگه پوشت داری رمضانألی 

/ همه نؤم سر علی رمضانألی / زن پئر ممدألی ، 

پسر اؤمدألی / هم داماد قولی رمضانألی / چارتا 

برارین ایسمال و مختار و مشت شمسألی رمضانألی 

رمضانألی آی رمضانألی / سو ته خاخور دارین / یه 

ته نؤم ریحان / یه ته گول افشان یه تا بیگولی رمضانألی

دوته دتر دأری یک به یک بئتر / یه ته نؤم قیصر یه تا سیب گولی رمضانألی 

رمضانألی آی رمضانألی / دو جیریب بیجار' تنها کاری 

/ مال دونیا بگو چیچی داری؟ / رمضانألی، رمضانألی ..... 

رمضانألی ، رمضانألی / ارباب تی پور زوره 

رمضانألی/ کئخودا ناجوره  رمضانألی 

رمضانألی، رمضانألی / تی زحمؤنأ همه اون خوره 

رمضانألی / پؤنصدتا توت باغ صدتا چایی باغ ره 

ولگ تاشی داز داری رمضانألی /  هیچ سودا نیاری 

رمضانألی / کؤکنار باغکه و سبزی باغئکه ره جوفتی 

گرباز داری رمضانألی / شخم زأن نیاری رمضانألی 

رمضانألی آی رمضانألی ... / دو جیریب بیجاره تنها 

کاری / مال دونیا بگو چیچی داری؟ / رمضانألی، رمضانألی .....
دختر چای‌کار

**متن ترانه دختر چایی کار**

**خواننده:[[فریدون پوررضا]]**

《دوختر چایی کار ، بومو گول بَهار 

تو چِره وَقته بهار 

بوبُستی بیمار

تی اَمره با قار کونَم ، تا دَرده دیله وا کونَم

دوختر چایی کار ، بومو گول بَهار

تو چِره وَقته بهار

بوبُستی بیمار

اَگه تو راضی نیبی همش تِره روسوا کونَم

اَگه تو راضی نیبی همش تِره روسوا کونَم

دوختر چایی کار ، بومو گول بَهار

تو چِره وَقته بهار

بوبُستی بیمار

بولبولان گوله رو نیشینیدی شادان

چون اوشان دَوَدیدی در بَهار پِیمان

پس بیشیم زنبیل اوسان چایی بیچین بسته بسته، بسته

مو تِره زنبیل دارم ، تو کار بوکون تا نیبی هیچ خسته》
بينيش مو تره بنالم

**متن ترانه بينيش مو تره بنالم**

**خواننده: فریدون پوررضا**

《بوشومأی مازندرانای مازندارانای أجان بیارم

بینیش مو تره بنالم

پدر گولناز جونکه مو دربیارم 

بینیش مو تره بنالم

می جؤنی باز می جؤنی باز می جؤنی

شیرین زبؤنم ایسی نامهربونی

یته نامه هدأم مره تو بوخؤنی

شاید درد دیلم را تو بدونی

امؤن شؤ تاریکأ بؤی تاریکأ بؤی

جوؤن دیلمؤنی عاشیقأ بؤی

ازأ داران بون یواش یواش مار بمرده کای جوانی 

نمرد! تگرگ بوارست

بینیش مو تره بنالم

عذب لاکوی مثال بولبول بنالم

بینیش مو تره بنالم

منم تی یارکای نیم بیگونای

پامته راه بنه بایم تی خونای

یه قاشق اُو دکون دره کلونای

دره یواش واکون تی مار ندؤنای

امؤن شؤ تاریکأ بؤی تاریکأ بؤی

جوؤن دیلمؤنی عاشیقأ بؤی

سیاه ابرئ بیتای کولبال کویان

بینیش مو تره بنالم

شاید آبی بایه او کؤل جویان

بینیش موتره بنالم

مرسین اُؤ ویگی بِه پوشت خونه

می دو دأنه چومای تی پاسبانه

قولف آلمان زنمای تی دوتا سینانه

دو کون امشب می ور کوتأ  تومانه

صامؤن شؤ تاریکأ بؤی تاریکأ بؤی

جوؤن دیلمؤنی عاشیقأ بؤی》
کورای شيم، بابا کورای شيم

‍**متن کورأی شیم**

**خواننده: [[فریدون پوررضا]]**

**آهنگساز[[غلامرضا امانی]]**

《مكش سورمه تو بى سورمه جوؤنى

مكون غمزه تو مى یارأ نمؤنى

نه قد دارى نه قامت نه جوؤنى

نه مثل مى يارئ شيرين زبؤنى

امان می آج بیشه آج بیشه

ایتأ يار بیگیفتم کلاس شیشه

کورأی شیم بابا، كورأى شيم عزيز، كورأى شيم

بيأ بال به بال فأديم دریاکنار شیم

ایتأ يار بیگیتم پیله نوبؤنه

نامزد بازى كونأی خو ماره گؤنه

الاهى كى مى يارئ روشد بوكونه

حرف هر ناكسؤنه گوش نکونه

امان می بلگ خورما بلگ خورما

شیمه خانأی بومام نؤتى بفرما

کورأی شیم عزيز، كورأى شيم مامان، كورأى شيم

امأن عروسه اوسانیم داماد خانأی شیم》
رمضانعلی پدیدپور

**رمضانعلی پدیدپور** در ۱۰ آبان ۱۳۲۶ در منطقه چوکام به دونیا بومو و در نزدیکی شهرستان خمام پیلا بوسته. پدیدپور اولان نوحه سرایی گودی.در ایته مراسم تعزیه فریدون پوررضا اونه صدایه ایشتابه و اونه به صدا و سیمای مرکز گیلان معرفی کنه.

اولین آهنگی کی پدیدپور اجرا کونه ؛ به نام "**اول بهار**" ایسه. پدیدپور هَتو علاوه بر خوانندگی ذوق شاعری هم داره و معمولا آهنگ هایی کی بخوانده،ترانه و ملودی از خودش بو.

پدیدپور هَسا خمام مِین زندگی کنه و با صدای سیمای مرکز گیلان فعالیت داره.

برخی از آهنگون رمضانعلی پدیدپور:

*نارنج زنی 
*گوله سمندانه
*مشت رجب 
*سبزه خاک
*سفره گیلان
*داماد
*اول بهاره
*خواستگاری
*شادمانی
*گیلان
*لاله صحرا

### سربس

امیر مهدی

رده :مردوم
هادی طاهباز

**هادی طاهباز**  از خوانندگان و گویندگان قدیمی رادیو گیلان و از بازیگران قدیمی تئاتر بو.

اون هَتو ناظم مدرسه "طائر"، رشت بو.

برخی از آهنگون هادی طاهباز:
*قوربعلی
*خرج اَتینا
*صیاد
*نان برنجی
*بزازه دوره گرد
*نوبرِ هندوانه
*کوچکی
*نوروز نوسال 

 

رده :مردوم
خالا دختر

**متن ترانه خالا دختر**

**خواننده:[[فریدون پوررضا]] و [[نسترن رستم زاده]]**

اوی خالا دو ختر من تی خواستیگار بوموم

تی واسی جی رودبار تا آب کنار بوموم

تو که دانی می دیل تی امره خوش نیبه

تی کولایه قاضی بوکون بیدین چی به

من مگر گوناه دارم خالا دوختر      

نه ولا

تی مَره وفا دارم خالا دوختر 

ماشالله

من مگر گوناه دارم خالا دوختر      

نه ولا

تی مَره وفا دارم خالا دوختر 

ماشالله

تو اگر بخواستی تی اینظار ایسم

دانی کی عزیز جان چی بی قرار ایسم

تو هَچین نَوَا انتظار کِشن مِره

کئخودا پسر اَ بهار مَرَه بَرِه

من مگر گوناه دارم خالا دوختر      

نه ولا

تی مَره وفا دارم خالا دوختر 

ماشالله

من مگر گوناه دارم خالا دوختر      

نه ولا

تی مَره وفا دارم خالا دوختر 

ماشالله

من کویه تی دوری آخر چوتو تانم

اَ پیلِکی داغه می دیله رو بَنَم

می اَ دیل اگر دِه مَرَه وفا ناره

نَتَانمه کوشتن کی اون گوناه ناره

من مگر گوناه دارم خالا دوختر      

نه ولا

تی مَره وفا دارم خالا دوختر 

ماشالله

من مگر گوناه دارم خالا دوختر      

نه ولا

تی مَره وفا دارم خالا دوختر 

ماشالله

اوی خالا دو ختر من تی خواستیگار بوموم

تی واسی جی رودبار تا آب کنار بوموم

تو که دانی می دیل تی امره خوش نیبه

تی کولایه قاضی بوکون بیدین چی به

من مگر گوناه دارم خالا دوختر      

نه ولا

تی مَره وفا دارم خالا دوختر 

ماشالله

من مگر گوناه دارم خالا دوختر      

نه ولا

تی مَره وفا دارم خالا دوختر 

ماشالله
بهمن حسین زاده

**بهمن حسین زاده ** با نام کامل **بهمن حسین زاده آهنگر** ایته از خوانندگان و آهنگسازان و شاعران گیلانی، اهل رشت ایسه.

حسین زاده، خو فعالیت هنری جِه سال ۱۳۴۳ با ترانه ای به نام "رشت رشت" (خانه عشق) ، رادیو گیلان مِئن شروع بوگوده و چندین آهنگ رادیو گیلان مِئن اجرا بوگوده.

زماتی کی تلویزیون گیلان رسماً افتتاح بوبُسته بو اون خو فعالیت هنریه ادامه بِده.
اون هَتو نزدیک بِه چهل ترانه تلویزیون مِئن اجرا بوگوده.

کی معروف ترین اوشان: "رشت رشت" و "خانه عشق" و "گلنار" و "گل سرخ بهار" و "ریحانه" و "به من چه که گوله مانی" که اکثر آهنگسازی اَ کارانا خودش بوگوده. اونه شعر ویشتر کارانا شیون فومنی بی نیویشته.

حسین زاده، هَتو با شاعرانی میثله: محمدرضا معالی، تیمور گرگین، علی خداجو، حسن آراسته، و هتو ابوالقاسم نزهت سرشت 

و با اساتید موسیقی و آهنگسازانی میثله: منوچهر ویسانلو، حسین آمنین، فریدون فروزانفر، ناصر ریاضی، داریوش علیزاده، بهمن شکیبی، احمد سیگارچی و هوشنگ افتخاری و... همکاری دَاشتی.

و همچنین با خوانندگانی میثله: فریدون پوررضا، منصور فانی، روح انگیز میرزایی، محمد عذر خواه، اصغر حیدری و فرامرز دعائی همکاری دَاشتی.

حسین زاده، به علت کار آفرینی و ابداع و اختراع در امر تولید فعالیت دَاشتی و نَتانِستی خو فعالیت هنریه ادامه بِده اون هتو در شهرک صنعتی رشت مشغول به تولید و تصفیه آب و پلاستیک ایسه.

### آثار

 

رده :مردوم
حسین قوامی آبکناری

**سید حسین قوامی آبکناری** از خوانندگان گیلان در سال ۱۳۲۵ در روستای آبکنار بندر انزلی مِئن به دونیا بومو و الان سه‌تا فرزند داریدی به نام سیامک کی در حوزه ی تار کار کوندریدی و اون پسرش ضرب کار کونه و دختر او تار کار کونه دریدی .اون خو تحصیلات ابتدائیه آبکنار مئین تومام گوده و بعد از اینکی ششم ابتدایی تمام گوده همراه خو خانواده به تهران بوشودهه و در تهران به ادامه تحصیل بپرداخته و دیپلمه ادبیاته فیگیته. قوامی به خاطره اَن کی علاقه فراوانی به خوانندگی و صدای زیبایی کی از کودکی دَاشتی؛ در مدرسه و محرم شبانه نوحه خوانی گودی.
آوازه، آواز خوش او در تهران به گوش مسئولین فرهنگ و هنر فَرِسه و از او دعوت بوگودیدی کی ترانه های محلی اجرا بوکونه.

قوامی، به سازمان ملی فولکلور وابسته به وزارت فرهنگ و هنر بوشو و موسیقی محلی گیلانیه در تلویزیون و پادگان های کشور در ایام جشن و اعیاد ملی و مذهبی اجرا بوگوده

قوامی از سال ۱۳۵۱ تا سال ۱۳۵۶ علاوه بر اینکی از  کارمندانه رسمی سازمان فولکلور ایران بو برنامه های موسیقی محلی گیلانی را نیز ایداره گودی.

اون مدتی بعد اوستاد محمود کریمی ویجا بوشو و گوشه هان آوازی موسیقی ایرانیه یاد بیگیفته؛ کی بعدها اوستاد کریمی از اون به اجرای برنامه در تالار رودکی دعوت بوگوده، و بتانسته چندین برنامه موفق در تالار رودکی و سالون های آمفی تئاتر موسسات علمی و فرهنگی اجرا بوکونه.
 
بعدها قوامی به شرکت در فستیوال موسیقی فولکلور به کشورهای فرانسه، ایتالیا، آلمان و کشورهای عربی نظیر مصر، امارات، قطر، لبنان و کشورهای دیگر مثل هندوستان، چین، پاکستان و ژاپن دعوت بوبسته و به مدت ۵ سال پوشت سر هم به عنوان مجری و خواننده برنامه موسیقی محلی گیلانی در این فستیوال های شرکت بوگوده.

قوامی در سال ۱۳۵۶ در ژاپن کنسرت اجرا بوگوده. اون ۱۵ روز در توکیو و شهرهان بزرگ ژاپن، کمانچه و ضرب بنواخته و بتانسته کی با موفقیت موسیقی و فرهنگ ایران را به جهانیان بشناسانه. اون در این مراسم مقام اوله از میان هفت کشور شرکت کننده کسب بوگوده.

اون تا سال ۱۳۵۷ با سازمان فولکلور ایران همکاری بگوده تا اینکه به خو محله یعنی آبکنار واگردسته و بکار کشاورزی بپرداخته.او در مدح حضرت علی نیز ترانه هایی اجرا بوگوده که معروفترین آن در سریال تلویزیونی “شاخه طوبی” پخش بوبسته.

### آثار
برخی از حسین قوامی ترانه هان:

*صفای گیلان
*گیلان بهار
*پیری و جوانی
*هم صدا
*غورصه نوخور
*عمو دختر
*شهید
*سِل کوله توسه دار
*زن خواری
*حاصل کار شیرینه
*تقلا
*بهار ترانه
*بهار پا صدا
*ایران
*چانچو بودشان
*پیله پهلوان
*وارش و آتش
*موشتلوق
*سیانسپر
*خودا تی یاره
*ایه موشت آب
*بیگیفته دیل
*آبکنار

### سربس

سایت کرکان بندر انزلی _حسین قوامی آبکناری

 

رده :مردوم
أندؤنزي

بندانگشتی|أندؤنزي جؤمۊري بيدۊق
بندانگشتی|أندؤنزي نخشه
**أندؤنزي** يا رسمي جۊر ئبه **أندؤنزي جؤمۊري** (أندؤنزيأئي مئن: Republik Indonesia) يته کيشور هيسه گه خۊرتؤ نسايي آسيا مئن قرار دأره. أندؤنزي يته مجمع‌الجزاير هيسه گه ۱۷,۵۰۸ جزيره ؤ سي ‌يؤ سۊتته (۳۳) اۊستؤن ٚ جي چاگۊده ببه. أندؤنري ۲۷۳ ميليۊن جميئت ٚ أمرأ جئان ٚ چآرؤمي پۊرجميئت کيشور هيسه. اي کيشور ٚ سياسي نيظام، جؤمۊري يؤ مجلس ؤ جؤمۊري رياست ٚ دؤجينان ٚ أمرأ ايسه.

## دابؤن ؤ زوؤن
اي کيشور ٚ رسمی زوؤن أندؤنزيأئي ؤ اۊن ٚ پۊل ٚ واحد رۊپيه ايسه. اي کيشور ٚ مردۊم جۊرأجۊر اقوام دأره گه اؤشؤن ٚ پۊرجميئت ترینؤن جاوه‌اي کان(۴۰٪) ؤ سۊندانئن (۱۵٪) هيسن.

## تاريخ
أندؤنزي سۊ قرن ؤ نيم هۊلند ٚ مستأمره بؤ يؤ ايمه دۊوٚوؤمي جهاني جار ٚ پسي خۊ استيقلال-ه اعلام بؤگۊد.

## دين ؤ باورؤن

۸۶/۱ درصد جه اي کيشور ٚ مردۊم مۊسلمؤن هيسن. ايسلام مۊسلمؤن گٚرنورد بازرگانؤن ٚ توسط أندؤنزي ئبه برسئه. دئبأخي أني مسيحيت، هندۊ يؤ بۊدايي دين ٚ پيرؤ ايسن‌.

## جۊغرافي

أندؤنزي پيلگي(مساحت) ۱٬۹۱۹٬۴۴۰ مۊربع کيلؤميتر هيسه.

## سربس
https://en.wikipedia.org/wiki/Indonesia

جرگه:کشورؤن
اصغر جبلی

جبلی برخی ترانه هان:

*لیلا جان
*ملیح جان

رده:گیلکی خؤندنکسؤن
رده:حىاتي وانويسؤن
نیلوفر

**اشرف فخار** با نام هنری (**نیلوفر**) خواننده ترانه هان کوچه بازاری ، بین سالهای 1351 الی 1356 خواندی.

نیلوفر برخی ترانه هان:

* دَرَ زَنیدی
* گول آفتابگردان
* بهار گیلان و ...

رده:گیلکی خؤندنکسؤن
رده:حىاتي وانويسؤن
سۊئيس

بندانگشتی|سۊئيس اۊرۊپا نخشه مئن (سَوز)
**سۊئيس** (آلماني: Schweiz، فرانسوي: Suisse، ايتاليايي: Svizzera، اينگيليسي: Switzerland) رسمي نؤم ٚ أمرأ سۊئيس ٚ کؤنفدراسيؤن، يته کيشور هيسه خۊرخؤسي اۊرۊپا مئن گه کليسا را آلمان، خۊرتأو ٚ را اؤتريش ؤ ليختن اشتالين، نسۊم ٚ را ايتاليا أمرأ يؤ خۊرخؤس ٚ را فرانسه أمرأ همساده هيسه. اي کيشور ۸،۶ ميلٚيۊن جميئت ؤ ۴۱،۲۹۰ مۊربع کیلؤميتر پيلگي دأره. سۊئيس يته فدرال ٚ کيشور هيسه يؤ ۲۶ ايالت ٚ جي تشکيلا بۊنه گه اۊن-ه کانتؤن دۊخؤنن. سۊئيس ٚ نيشتگا بِرٚن ٚ شأر هيسه يؤ اي کيشور ٚ ايقتيصادي قۊطبؤن ژنؤ يؤ زۊريخ ٚ شأر هيسن. سۊئيس يته جه اينساني پۊرتؤسئه کيشورؤن جهان ٚ مئن هيسه يؤ اي کيشور سرؤنه درآمد ۸۰۰۰۰ دۊلار هر نفر ٚ ره أمرأ جهان ٚ جؤتترينؤن ٚ جي هيسه. سۊئيس يته چن زوؤنه کيشور هيسه يؤ اۊن ٚ مئن چآرته زوؤن يني آلماني، فرانسوي، ايتاليايي يؤ رؤمانش رسميت دأره.

## دابؤن ؤ زوؤن

سؤئيس ٚ کيشور ٚ جميئت جؤتترؤجيتتر (حدۊدا) ۸،۶ ميلٚيۊن هيسه‌. اي جميئت ٚ مئن ۶۲/۸٪ آلماني زوؤن هيسن گه ويشتر کليسايي يؤ مرکزي واوينان ٚ مئن هيسن. ۲۲/۹٪ فرانسوي زوؤن هيسن گه ويشتر اي کيشور ٚ خؤرخؤس ٚ مئن زيوش کۊنن‌. ۸/۲٪ ايتاليايي زوؤن هيسن گه ويشتر سۊئيس ٚ نسا مئن درن ؤ ۱٪ أني رؤمانش ٚ زوؤن ئبه گب زنن گه اي کيشور خۊرتأوي نسا مئن هيسن. هر چآرته زوان اي کيشور ٚ مئن رسميت دأرن‌.

## تاريخ
سلتان سؤئيس ٚ أوٚولي ساکنان بؤن. يته تيره اي قؤم ٚ جي گه هِلوِتيا نؤم دأرن ژورا ؤ آلپ ٚ کامان ٚ مئن ساکن بؤبؤن ؤ اۊيه' هلوتيا نؤم بنأن. هلوتيا ۵۸ سال ميلاد ٚ پيشي مئن ژۊليۊس سزار رۊم ٚ امپراتۊر ٚ تصرف ئبه دربۊمأ‌. ميلادي پئنجؤمي قرن ٚ مئن ژرمنان اي سامان ٚ مئن بؤشؤن ؤ آر ٚ رۊ-يه خۊرخؤس ٚ مئن ساکنا بؤن‌. ژرمنان ؤ بۊرگۊن ٚ أقوام ؤ فرانک يته مستقل ٚ جامعه تشکيل هدأن. اۊشؤن ميلادي سال ٚ ۶۹۳ مئن يته دؤلت بنا بنأن گه ايمه فرانسه ناميده بؤبؤ. نؤهؤمي سده مئن سؤآبيا ؤ بۊرگۊندئن ٚ مئن تقسيما بؤ يؤ ۱۰۳۳ مئن رۊم ٚ امپراتۊري نظارت ٚ تحت، وحدت پيدا بؤدن. منطقه حؤکۊمت سينزهؤمي قرن ٚ مئن کنتان ؤ هابسبۊرگ ٚ خاندان ؤ محلي حاکمؤن ٚ مئن تقسيما بؤ. ۱۲۹۱ ٚ سال ٚ مئن سۊتته واوين يني آۊري، شۊيتس ؤ اؤنترؤآلدن يته اتحاديه تشکيل بدأن گه سؤئيس ٚ کؤنفدراسيؤن ٚ أساس قرار بگيت.

## دين ؤ باورؤن

اي کيشور ٚ مردۊم ٚ ويشترين مسيحي هيسن، مسيحئن ٚ مئن ۴۱/۸٪ کاتؤليک، ۳۵/۳ پرؤتستان و ۱/۸٪ ارتدؤکس هيسن. مسيحيت ٚ پسي اسلام پيلاترين دين سۊئيس ٚ مئن هيسه ؤ مردۊم ٚ ۴/۳٪ مۊسلمؤن هيسن. ۱٪۱۱صد بي دين ؤ دئبأخي ني ديگر دينان ٚ پيرؤ هيسن.

## جۊغرافي

سۊئيس کللي جۊر ئبه سۊتته جۊغرافي واوين ئبه تقسيم بۊنه: آلپ ٚ کامان، سۊئيس ٚ فلات ؤ ژورا بندان.

## سربس
جرگه:کشورؤن
سينگاپۊر

**سينگاپۊر** رسمي جۊر ئبه **سينگاپۊر ٚ جؤمۊري** يته کيشور هيسه گه استوا خط ٚ کليسا ؤ آسيا خۊرتأوي نسا مئن نيأ، سينگاپۊر يته ثيروتمند ؤ پيشأکته ٚ کيشور هيسه گه جهان ٚ پۊرتؤسئه کيشورؤن ٚ رچ ٚ مئن قرار گيره. اي کيشور ٚ همسادئن تينار مالزي ؤ أندؤنزي هيسن. 

## دابؤن ؤ زوؤن
اي کيشور ٚ مئن چأرتا زوؤن يني اينگيليسي، مالايي، چيني ؤ تاميل رسميت دأرن ولي اي کيشور ٚ مئن حدۊدا ۲۰ ته زوؤن نيأ گه مردۊم اۊشؤن ٚ أمرأ تکلم کۊنن. سينگاپۊر ٚ مئن هممه خأن اينگليسي بيأمۊجن ؤ خۊجيربؤر بلد بؤبؤن.

## تاريخ

## دين ؤ باورؤن

اي کيشور ٚ مردۊم ۴۴/۲٪ بۊدايي ؤ تائؤ هيسن، ۱۸/۳٪ مسيحي، ۱۴/۷ مۊسلمؤن، ۵/۱ هندۊ، ۱۷٪ بي دين ؤ ۰/۷٪ أني دئه مذاهب ٚ پيرؤ هيسن.

## جۊغرافي
سنگاپۊر ٚ آو ؤ هوا گرم أ مرطۊب هيسه يؤ ۲۳۴۰ میلي‌‌ميتر سالؤنه وارش دأره.

## سربس

جرگه:کشورؤن
پيجشکي اسلام ٚ جهان ٚ مئن

طب يا پيجٚشکي يته عيلمي جنبئن ٚ جي اسلام ٚ زرين زمت، ميلادي هشتؤمي قرن ٚ جي تا ميلادي ۱۳ بؤ. منظۊر اسلامي طب ٚ جي تاريخ ٚ مئن، پيجٚشکي دؤنشي هيسه گه اسلام ٚ زرين زمت ٚ مئن تؤسئه بيأته ؤ اۊن ٚ واسطه اسلامي تمدن هيسه، اي دؤنشؤن ٚ ويشترين عربي زوؤن ئبه ظبطا به. اسلامي طب، اۊ پیجشکي دؤنشي گه باستان ٚ زمت ٚ مئن مؤجۊد بؤ-يه بپأسئه ؤ پۊر پيشرفت ؤ تؤسئه هدأ.

کلاسيک-پسي زمت ٚ مئن، اسلامي طب بئترين ؤ پيشأکته ترين مؤجۊد ٚ طب دۊنيا مئن بؤ، اسلامي دؤنشمندؤن تمؤم ٚ باستاني پيجشکئن-ه کسن ٚ همرأ تلفيق هدأن ؤ ايمه پۊر نؤهأردن ؤ پيشرفت ؤ تؤسئه اۊن ٚ مئن ايجاد بؤدن. اۊرۊپايي پيجٚشکؤن ٚ آشنايي اسلامي پيجٚشکؤن ٚ أمرأ رنساس ٚ زمت ؤ ميلادي دؤنزهؤمي قرن ٚ مئن ٚ همرأ، کلاسيک ؤ اسلامي ؤ ايمه وسطايي قرۊن ٚ طب خۊرخؤسي اۊرۊپا مئن بؤشؤ.

## تاريخي زمينئن
بندانگشتی
برخي نظر ٚ جي، مۊسلمؤنان ٚ توجه طب ٚ دؤنش-ه، اسلام ٚ پيشواٰن ٚ توجه اي خۊجير دؤنش-ه هيسه. يته حديث ٚ مئن اسلام ٚ پيؤمبر  ٚ جي محمد (ص)، همسنگ ٚ طب ؤ اۊن ٚ لک ديني دؤنش تؤصيه وکته.

اسلام، پيجشکي ؤ بئداشت ٚ کللي اصۊل ٚ باره دستۊراني خۊ پيرؤؤن-ه هدأدره گه شأنئه اي دستۊران-ه يته اسلامي طب ٚ پايئن ٚ جي ياد گۊدن. اسلام ٚ پيؤمبر ٚ جي أحاديثي ساقي، خئلي جه ناخؤشئن ؤ بئداشت ؤ… باره گه پيجشکي-ئه تين دأره نقل وکته. اي بؤگۊتئن-ه ايمه اسلامي نويساٰن تدوين بؤدن ؤ اۊشؤن ٚ سر شرح بنويشتن ؤ اي مجمۊعئن طب‌النبي نؤم ئبه مشهۊرا بؤن. شيعه مؤسلمؤنان ٚ مئنأ، شيعئن ٚ شيشؤمي ايمام، جعفر صادق (ع) ٚ طبي گبؤن مشهۊر هيسن.

## ويمارجيگئن
اسلام ٚ زرين زمت ٚ مئن پۊر عيلمي مراکز ؤ ويمارستان چاگۊدن بؤبؤ، اي ويمارجيگئن دواسِره (دارۊخؤنه) ؤ کيتاب خؤنه دأشتن ؤ اۊشؤن ٚ مئن پيجشکي مسائل-ه آمۊجش'ني دأن. اي ويمارجيگئن پۊر اي دؤنش-ه گۊسترش هدأن ؤ تأثيرگۊذار بؤن. اي ويمارستانان ميلادي سينزهؤمي قرن ٚ جي سياسي مسائل ٚ ره کم کمه خۊ افۊل-ه سرأگيتن، شؤنزهؤمي قرن ٚ جي مصر ۊ سۊريه  مئن ؤ هيژدهؤمي قرن ٚ جي ايران ٚ مئن پيجشکي کۊنشؤن زوال ٚ را بؤشؤن. ويمارستانان ٚ مأرۊف ترينؤن ٚ جي جندي‌شاپۊر، برمکيان، سيده، معزالدوله، عضدي، فارقی ؤ…' نؤم بؤرده شأنئه.

## بۊيئن ٚ تأثير
بۊيئن ٚ سلسله گه ديلمئن ٚ گۊد ؤ يته گيلک‌تبار ؤ شيعي سلسله بؤن پۊر اسلام زرين ٚ زمت ٚ مئن تأثير بنأن، احمد ٚ بۊيه ؤ عضدالدؤله ديلمي، بؤيئن ٚ کارکيا، ترتيب ئبه معزالدوله ؤ عضدي ويمارجيگه' تأسيس بؤدن، هيته'ني خئلي جه اسلامي دؤنشدؤنان اي سلسله قلمرؤ مئن زيويش گۊدن.

## سربس

# https://en.wikipedia.org/wiki/Medicine_in_the_medieval_Islamic_world
# https://fa.m.wikipedia.org/wiki/%D9%BE%D8%B2%D8%B4%DA%A9%DB%8C_%D8%AF%D8%B1_%D8%AC%D9%87%D8%A7%D9%86_%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85#/languages
# https://ar.wikipedia.org/wiki/%D8%A7%D9%84%D8%B7%D8%A8_%D9%88%D8%A7%D9%84%D8%B5%D9%8A%D8%AF%D9%84%D8%A9_%D9%81%D9%8A_%D8%B9%D8%B5%D8%B1_%D8%A7%D9%84%D8%AD%D8%B6%D8%A7%D8%B1%D8%A9_%D8%A7%D9%84%D8%A5%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85%D9%8A%D8%A9
# https://web.archive.org/web/20200806225130/http://fa.wikishia.net/view/%D8%B9%D8%B6%D8%AF%D8%A7%D9%84%D8%AF%D9%88%D9%84%D9%87_%D8%AF%DB%8C%D9%84%D9%85%DB%8C
# https://web.archive.org/web/20230601060738/https://mag.asanteb.com/67450/%D9%85%D8%B9%D8%B1%D9%81%DB%8C-%D9%85%D9%87%D9%85-%D8%AA%D8%B1%DB%8C%D9%86-%D8%A8%DB%8C%D9%85%D8%A7%D8%B1%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86-%D9%87%D8%A7-%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE-%D8%A7%D8%B3.html
بهروز خیامی

**بهروز خیامي** ايته گيلکي خواننده ايسه کي سال ۱۳۳۸ مئن، أسسؤنه شأرستان دورون به دونیا بؤمؤ.

خیامي خۊ هۊنري فعاليت جه ۱۳۵۵ سال جه شرۊع بۊکۊده.

اۊن هسأ ایته جه کياشأر رۊستایان مئن زندگي کۊنه.

اي سري جه اۊن آهنگؤن:

* بهار صۊبح
* سَلِمه

رده:گیلکی خؤندنکسؤن
رده:حیاتي وانويسؤن
خۊمام ٚ شأرستان ٚ مرکزي بخش

**خۊمام ٚ شأرستان ٚ مرکزي بخش** ايته جه گيلان ٚ بخشان خۊمام ٚ شأرستان ٚ مئن ايسه.
أ بخش ٚ مرکز خۊمام ٚ شأر ايسه.

## کشوري تقسيمان
* خۊمامˇ شأرستانˇ مرکزي بخش
** چاپارخانه دهستان
** کته سرˇ دهستان
شأران: خۊمام
## جمعیت
أ بخشˇ جمعيت ۴۴,۲۷۴ نفر تخمين بزه بۊبؤسته. 

## سربس

جرگه:گيلان ٚ بخشان
چؤکام ٚ بخش

**چؤکام ٚ بخش** ايته جه خۊمام ٚ شأرستان ٚ بخشان، گیلان ٚ مئن ايسه.

## کشوري تخسيمان
* چؤکام ٚ بخش
** اشکيک ٚ دهستان
** فۊرشکي دهستان
شأر: چؤکام

## جمعیت
بر اساس ايرانˇ آمارˇ مرکزˇ سر ايشماردن، چؤکامˇ بخشˇ جمعيت، ۱۳۹۵ˇ سالˇ دۊرۊن ۱۵،۷۷۲ نفر-ه فأرسه‌اي.

## سربس

جرگه:گيلان ٚ بخشان
گۊستاو فلؤبر

**گۊستاو فلؤبر** (فرانسوي مئن: Gustave Flaubert) سال ۱۸۲۱ فرانسه رۊانˇ مئن به دۊنيا بۊمأ ؤ ۱۸۸۰ مئن أني بمۊرد. يته تأئير گؤذار نويسا نۊزدهمي قرن، فرانسهˇ مئن بؤ گه ويشتر اۊن-ه پيلا ترين رؤمان نۊيسانˇ جي، خۊرخؤسˇ مئن شؤمار ئبه هأورن. اۊنˇ نيويشتاري سبک واقع گرايانه هيسه. فلؤبرˇ ريزبيني، کلماتˇ دؤجينˇ گۊدنˇ سر بأني اينˇ أدبي آرايئنˇ ويسين فرانسه أدبياتˇ مئن مؤنحصر به فرد هيسه. اي نويسا أندي گه بنويس-وانويسˇ مئن ديقت گۊد گه هر ولگ ˇ ره يک رۊز وخت نأ ؤ هي خاطر ئبه ني اۊنˇ آثار کم تئداد هيسن.

اۊن وختي کيتاب نيويشت خۊ اؤتاق کارˇ مئن بؤلند صيدا أمرأ خؤند تا وؤتˇ وزن ؤ ميزقؤن-ه بررسي بؤنه. فلؤبر ويشتر خۊ *مادام بؤواري* رؤمانˇ أمرأ مشهۊرا بؤ يؤ اي رؤمان يته جه بِيترين رؤمانان، جهان ˇ مئن شنأته بۊنه.

## زيويش نؤمه
گۊستاو فلؤبر ۱۲ دسامبر ۱۸۲۱ رۊانˇ مئن چئه بؤبؤ، اۊن ˇ پئر پيجشک بؤ يؤ اۊن ˇ گۊد يته ويمارستانˇ ور خؤنه دأشتن هينˇ ره بؤ گه گۊستاو ‌فلؤبر مؤرديمˇ ويمارئن ؤ مۊردن-ه دئه. گۊستاو فلؤبر مدرسهˇ مئن زيرنگ وچه بؤ ولي نظم ندأشت ؤ مدرسه تکليفؤنˇ نيويشتنˇ‌جا خۊ زمت-ه غير ٚ مدرسه‌اي کيتاب خؤندنˇ ره خرج گۊد.

گۊستاو فلؤبر خۊ پئرˇ ايصرارˇ وأسي مجبۊر وکته بؤ گه حؤقۊق بۊخؤنه ۊلي ای رشته' أزأ دۊس ندأشت ؤ حؤقۊقˇ رأ بدأ ۊ چنته سفر خۊرتأوˇ را بؤشؤ يؤ هندئه خؤنه ئبه وگردس. ايمه گۊستاو فلؤبر ˇ پئر بمۊرد ؤ اۊنˇ ايرث گۊستاو فلؤبر-ه برسه ؤ گۊستاو فلؤبر، اي پۊل-ه نويسا بؤؤنˇ ره خرج بؤگۊد.

گۊستاو فلؤبر سال ۱۸۵۱ مئن خۊ أوولي رؤمان-ه گه اۊن ˇ نؤم مادام بؤواري بؤ-يه مۊنتشرأ گۊد، اي رؤمان خئلي مأرۊفا بؤ يؤ اۊنˇ فرتن خئلي پۊر بؤ تا جأئي گه اي کيتاب بئترين تاريخˇرؤمانانˇ

مئن جا دأره. 

## آثارؤن

* احساساتˇ تربيت
* سالامبو
* سۊته قيصه
* مادام بؤواري
* و...

## تيندار ٚ وانويسؤن
* چارلز ديکنز
* ميگل د سرۊانتس
* گابريل گارسيا مارکز

## سربس

* https://fa.wikipedia.org/wiki/%DA%AF%D9%88%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%88_%D9%81%D9%84%D9%88%D8%A8%D8%B1
* https://en.wikipedia.org/wiki/Gustave_Flaubert
*https://web.archive.org/web/20200609093819/http://www.raviyan.com/ShowBio/1075.aspx
*https://web.archive.org/web/20070707211231/http://www.univ-rouen.fr/flaubert/
جرگه:نويشتنکسؤن
شهین مدرکی

بانو **شهین(معصومه)مدرکی**، در سال ۱۳۳۴ در محله سرخبنده رشت مئِن به دونیا بومو. بانو مدرکی پئر از صاحب منصبان ارتش بو و به خاطر خو پئر شغل واسی؛ خو دوران کودکی و تحصیله تا نیمه متوسطه در تهران، اهواز و شیراز بوگذرانه.

بانو مدرکی وقتیکی خو خانواده اَمره رشت جه واگردِسه، در محله ساغریسازان رشت ساکن بوبُسته. بانو مدرکی در برنامه هان استعداد یابی رادیو و تلوزیون او زمان شرکت بوگوده و اَنه صدا و استعداد مورد توجه اوستادان شعر و موسیقی گیلان، زنده یادان شیون فومنی و فریدون پوررضا قرار بیگیفته و حاصل آن، آموزش و همکاری با واحد موسیقی وقتِ رادیو گیلان و همکاری با اوستاد داریوش علیزاده و اوستاد فریدون فروزانفر بو.

بانو مدرکی هسه بازنشسته آموزش و پرورش ایسه
و خو خانواده اَمره رشت مئن زندگی کنه.

برخی از آثار بانو مدرکی:

*اول اولان
*کولی زنای
*عاشقانه

 

رده :مردوم
فۊرشکي دهستان

**فۊرشکي دهستان**، ايته جه گيلان ٚ دهستانان، چؤکام ٚ بخش ؤ خۊمام ٚ شأرستان ٚ دۊرۊن ايسه. أ دهستان ٚ مرکز، فۊرشکي رۊستا ايسه.

## جمعيت
براساس ۱۳۹۵ سال ٚ سرايشماردن، أ دهستان ٚ جمعيت ۵,۶۳۴ نفر (۱,۹۰۶ خانوار) بۊ.

## رۊستایان
أ دهستان ۷ته رۊستا دأره.
جير سر باقرخاله، جير سر چوكام، فۊرشکي، ميأنکؤل، بيج، بيجرۊدکؤل، لـله‌کا

## سربس

جرگه:گيلان ٚ دهستانان
جرگه:خۊمام ٚ شأرستان ٚ دهستانان
گئواره پۊشته

**گئواره پۊشته** ايته جه چل شهيدˇ دهستانˇ رۊستایان جه توابع سخت‌سرˇ شأرستانˇ مرکزي بخش ايسه.

## مردۊم ؤ زوان
گئواره پۊشته مردۊم گيلک ايسن ؤ اۊشانˇ زوان ني گيلکي ايسه.

## جمعيت
براساس سال ۱۳۸۵ˇ سر ايشماردن، أ رۊستا جمعيت ۲۱ نفر (۶خانوار) ايسه.

## سربس
اشکيک ٚ دهستان

**اشکيک ٚ دهستان**، ايته جه گيلان ٚ دهستانان خۊمام ٚ شأرستان ؤ چؤکام ٚ بخش دۊرۊن ايسه. أ دهستان ٚ مرکز، اشکيک ٚ رۊستا ايسه.

## جمعیت
براساس ۱۳۹۵ سال ٚ سرايشماردن، أ دهستان ٚ جمعيت ۴,۸۰۳ نفر (۱,۶۵۱ خانوار) بۊ.

## رۊستایان
أ دهستان ۵ته رۊستا دأره.
اشکيک، مصردشت، خاچکين، خاچکين ٚ تازه آباد، بلسکه

## سربس

جرگه:گيلان ٚ دهستانان
جرگه:خۊمام ٚ شأرستان ٚ دهستانان
فتۊکˇ تالش محله

**فتۊکˇ تالش محله** ىا **فتۊک محله** ايته جه سخت‌سرˇ دهستانˇ رۊستایان جه توابع سخت‌سرˇ شأرستانˇ مرکزي بخش ايسه.

## جمعيت
براساس سال ۱۳۸۵ˇ سر ايشماردن، أ رۊستا جمعيت ۹۴۹ نفر (۲۷۰خانوار) ايسه.

## سربس
جهانشاه خان لاشایی

**جهانشاه خان لاشایی** از سرنا نوازان پیشکسوت گیلانی بود که در خانواده ای هنرمند  در شیراز مئن بو دونیا بومو. جهانشاه خان ایصالتی کولی دَشتی.

جهانشاه خان سالان زیادیَه با هنرمندانی بزرگی میثل فریدون پوررضا برنامه ایجرا بوگوده ؛ جهانشاخان هَتو با رادیو و تلویزیون مرکز رشت  همکاری دَشتی.
بوگوفته اوستاد رضا فکوری (مدرس و نوازنده گیلانی) : جهانشاه خان لاشایی در سفری کی به تئران، برای ایجرای برنامه نزد مشیرهمایون شهردار دَشتی، آهنگ زرد ملیجه نوازه و مشیرهمایون شهردار، اونه از ماهر ترین نوازندان گیلان نامه‌‌‌‌‌‌.‌‌
به گوفته جهانشاه خان زاکان، کولیان میان رسم بو کی ساز سرنا، بر اساس مهارت نوازنده  نسل به نسل به آینده گان فارسه و از اویی کی جهانشاه خان استعداد و ذوق فراوانی در سرنا نوازی دَشتی اَ ساز از طرف اونه خانواده به او فارسه.

سرانجام جهانشاه خان در سال ۱۳۵۸ از دونیا بوشو.

از قطعاتی کی جهانشاه خان بنواخته شه به :گوسن دخان، (ترانه پرچین ، ترانه زرنگیس ، ترانه گولنساء آثاری معروف از جهانشاخان که با صدای فریدون پوررضا اجرا شده ) و..

### سربس
جهانشاخان لاشایی

رده : ادب
رده : هونر
رده : مردوم
رده : موسئقی
دۊبی

**دۊبی** (عربي ميئن: دبي)، عربي ايجؤنأبؤ ايمارتان ٚ کيشور ٚ پيله شأر ايسه. أ شأر دۊبی ٚ امارت ٚ مرکز ايسه گه ويشترين جمعيت-أ، أ کيشور ٚ امارتان ٚ ميئن دأره.

## سربس
جرگه:شهرؤن
ديلمئن

ديلمئن يته پۊرشکۊه طايفه گيلان ٚ مئن هيسن گه بؤتۊنسن کاسپين (پتشخارگر) ٚ سر ؤ حتی قفقاز (کَۊکاس) ؤ مئني‌خۊرتؤ پيلا واوينؤن ٚ سر حؤکۊمت بؤنن. اۊشؤن أکثرن شيعه هيسن.

## سربس
جرگه:گيلان ٚ تاريخ
مازندراني

400px|بندانگشتی|چپ|کاسپينˇ زوانان ؤ لئجه‌ئنˇ نخشه.
ٰٰ**مازندراني** کي اۊن-أ **تبري**، **مازرۊنی**، **گالشي**، **تاتي**  ىا **گلکي** ني دۊخانده، ايته جه کاسپي زوانان ايسه ؤ ايران ٚ خۊرخۊسي کلسيا زوانان ٚ جرگه مئن دره ؤ مازندران ٚ مردۊم ٚ ماري زوان ايسه. مازندراني باخي کاسپي ٚ زوانان أمرأ گيلکي، تالشي، زازاکي ؤ سمناني مأنستن، ايته زواني جرگه ؤ خانواده مئن قرار گيره ؤ اۊشان ٚ أمرأ شباهت دأره.
مازندراني خۊرخۊس ٚ جه گيلکي همرأ، خۊرتاو ٚ جه فارسي ؤ تۊرکمني ؤ نسا جه ني تاتي ؤ فارسي زوان ٚ همساده ايسه. مازندراني، جؤز مازندران ٚ اۊستان، گلستان ؤ سمنان ؤ تئران ؤ ألبۊرز ٚ اۊستانان ٚ مئن ني رايجه.

## سربس
محمود امین زاده

**محمود امین زاده حسینی** سال ۱۳۱۷ بندر انزلی ، غازیان مِئن بو دونیا بومو. 
اون وقتی کی نوجوان، بو کار و تحصیل واسی ، به تِئران بوشو. امین زاده فارغ التحصیل  هنرستان ملّی موسیقی  بو و ایجرای ویشتر اونه کاران به صورت نمایش بو.
ترانه های بوشو بوشو ، زن علیرضا ، ایشاله ، رشت بازار و ... از آهنگانی بو کی با گروهی گیلکی به نام قاسم آبادی ایجرا بوگوده.
مهدی امین زاده ، ابری ، رحمت آذین ، ترانه و پریسا اَ گروه مِئن فعالیت گودید.
محمود امین زاده حسینی در ۵۱  سالگی در سال ۱۳۶۸ مِئن ، بعد از ۲۹ سال فعالیت هنری فوت کونه.

امین زاده برخی از ترانه هان:

*گوله آفتاب
*بوشو بوشو
*سکینه
*دختر لنگرود
*نامزد بازی
*زن علیرضا
*حسن کچل
*لیلی خانم
*گریزان
*الشلر
*سنگ تراشون
*پیرزن
*سید محترم
*دختر اهوازی
*میرزا قلمدون
*کبوتر بی قرار
*زهرا نزن مه
*خر من پس چرا مرده
*طوبی جان
*افسانه
*حاجی فیروز
*کله پاچه
*دختران امروزی
*فرار زن بد
*مادر زن

 

رده :مردوم
حسن تقی پور

**حسن تقی پور** (۱۶ بهمن ۱۳۱۹ _ ۱۷ فروردین ۱۴۰۲) ایته از آهنگسازان‌ ، ترانه سرایان و شاعران لاجانی ایسه کی در ۱۶ بهمن ۱۳۱۹ در خانواده ای هنرمند در محله شعربافانِ ، لاجان بو دونیا بومو.

تقی پور سال ۱۳۳۸ دوران دبیرستانه ، مدرسه عبدالرزاق  لاجون مِئن بِخوانده و اونه رشته تحصیلی زبان و ادبیات فرانسه ایسه و در اَ رشته مدرک لیسانسه فیگیفته.
تقی پور پِئر نانوا بو و در کنار نانوایی تار هم نواختی.

### فعالیت هنری
تقی پور موسیقی از سال ۱۳۳۵ با ایته فلوت لاکی  شروع بگوده و از سال ۱۳۳۸ ساز تار به دست بیگیفته و هَه سال مِئن در تار نوازی مقام اوله بین  دانش آموزان اوستان گیلان به دست باوَرده و مورد تشویق هنرمندان قرار بیگیفته.

تقی پور قبل از این کی دوره متوسطه تمامه بوکونه ، دو تا شعر و آهنگ بِساخته.
تقی پور خو اولین شعر و آهنگه سال ۱۳۳۹ ، بنام "مو ایسم دریا کنار" بِساخته کی در سال ۱۳۴۲ با صدای ناصر مسعودی در برنامه شماره ۵۶ گول های صحرایی رادیو تئران مِئن ایجرا بوبُسته و دوباره اَ ترانه رادیو رشت مِئن با صدای منصور فانی ایجرا بوبُسته.

تقی پور خو دومین شعر و آهنگه بنام "لاجون هوا قشنگه" بِساخته کی با صدای فریدون پوررضا ایجرا بوبُسته. اون تا هَسه ۳۳ آهنگ بِساخته کی به جز ۳ مورد تمامی شعرانا خودش بینیویشته. 

حسن تقی پور اولین شاعری بو کی شعر محلی شرق گیلانی را برای رادیو بِساخته. سال ۱۳۷۷ تقی پور شعر و آهنگ "کوشتی گیر" بِساخته کی با صدای فریدون پوررضا در صدا و سیمای گیلان ایجرا بوبُسته و در جشنواره سال ۱۳۷۸ زیباکنار برنده لوح افتخار و جایزه بهترین شعر محلی کشور بوبُسته. و هتو دو تا ترانه بنام های"چوما وا کونیم" و "دومبلاسکنی" بِساخته کی با صدای هوشنگ حقیقت طلب اجرا بوبُسته.

### آثار
*لاجون هوا قشنگه 
*گول انار 
*بگذرانین اوی بگذرانین (پیشکش عروس)
*بیشیم تماشا بوکون (نرگس)
*ماه خانم
*چین کونه ستاره
*شیرین تر از جانی
*مو ایسم دریا کنار
*کوشتی گیر 
*بیقرارم ای خدا (نی لبک چوپان)
*یکته بزا مو گب نزام 
*دومبلاسکنی 
*چایی باغ
*کاشف السلطنه 
*چوما واکونیم
*یاد جوونی
*خوشکا بو پرنده
*ستاره (با صدای اصغر حیدری)
*زهره (با صدای مرتضی جهانی)

### درگذشت
حسن تقی پور در ۱۷ فروردین ۱۴۰۲ در شهرستان لاجان مئن جه دونیا بوشو.

### سربس
http://yaranrachehshod.blogspot.com

https://gilan.farhang.gov.ir/fa/new

رده : ادب
رده : هونر
رده : مردوم
رده : موسئقی
چۊرته

**چۊرته** ايته جه جنت رۊبارˇ دهستانˇ رۊستایان جه توابع سخت‌سرˇ شأرستانˇ مرکزي بخش ايسه.

## مردۊم ؤ زوان
چۊرته مردۊم گيلک ايسن ؤ اۊشانˇ زوان ني گيلکي ايسه.

## جمعيت
براساس ۱۳۸۵ˇ سالˇ سر ايشماردن، أ رۊستا جمعيت ۲۵ نفر (۸خانوار) بۊ.

## سربس
جنت رۊبار

**جنت رۊبار** گه أن ٚ قديمي نام **جند ٚ رۊبار** بۊ، یته رۊستا هیسه سختسر ٚ ارتفاعات ٚ دل. أ رۊستا سختسر ٚ شأرستان ٚ دالخاني بخش ؤ جنت رۊبار ٚ دهستان ٚ مئن نهأ ؤ اۊن ٚ مرکز ايسه.

## مردۊم ؤ زوان
جنت رۊبار ٚ مردۊم گيلک هيسن ؤ اۊشان ٚ زوان ني گيلکي هيسه.

## جمعيت
۱۳۸۵ سال ٚ آمار ٚ أساس ٚ سر جنت رۊبار ٚ جمعيت ۱۹۱ نفر (۷۷خانوار) اعلام بابا.

## سربس

جرگه:سختسر ٚ شأرستان ٚ رۊستایان
جؤردي

**جؤرده** یا **جؤردی** یا **جاردی** یته خۊجۊر رۊستا هیسه سختسر ٚ ارتفاعات ٚ دل. جؤر یا جار گیلکی دل بالا معنی دنه ؤ جؤردی یعنی دهی که جؤر دره. جؤردی را شأنه سۊمامۊس شؤؤن.

## مردۊم ؤ زوان
جؤردی مردۊم گيلک هسن ؤ اۊشانˇ زوان أني گيلکي هسه.

## جمعيت
۱۳۸۵ˇ سالˇ سرشماری سر جؤردی جمعيت ۱۷۰ نفر (۷۶خانوار) اعلام بابا.

## سربس

جرگه:سختسر ٚ شأرستان ٚ رۊستایان
تالش ٚ شأرستان ٚ مرکزي بخش

**تالش ٚ شأرستان ٚ مرکزي بخش** ايته جه گيلان ٚ بخشان، تالش ٚ شأرستان ٚ مئن ايسه. أ بخش ٚ مرکز هشتپر ٚ شأر ايسه. 

## کيشوري تقسيمان
* تالش ٚ شأرستان ٚ مرکزي بخش
** تۊل ٚ رۊد ٚ دهستان 
** تالش ٚ دهستان 
شأر: هشتپر

## جمعیت
ايران ٚ آمار ٚ مرکز ٚ، أ بخش ٚ جمعيت-أ ۱۳۸۵ سال ٚ دۊرۊن ۸۵,۶۹۰ نفر اعلام بۊگۊده.

## سربس

جرگه:گيلان ٚ بخشان
چابۊکسر ٚ بخش

**چابۊکسر ٚ بخش** ايته جه گيلان ٚ بخشان رۊدسر ٚ شأرستان ٚ مئن ايسه. أ بخش ٚ مرکز، چابۊکسر ٚ شأر ايسه.

## کيشوري تخسيمان
* چابۊکسر ٚ بخش
** سياکؤلرۊد ٚ دهستان
** اؤشيان ٚ دهستان
شأر: چابۊکسر

## جمعيت
براساس ۱۳۸۵ˇ سالˇ سرايشماردن، چابۊکسرˇ بخشˇ جمعيت ۲۵،۱۹۹ نفر بۊ.

## سربس

جرگه:گيلان ٚ بخشان
رۊدسر ٚ شأرستان

**رۊدسر ٚ شأرستان**، ايته جه گيلان ٚ شأرستانان ايسه ؤ أ اۊستان ٚ خۊرتاو ٚ مئن قرار بيگيته. أ شأرستان ۱۴۷,۳۹۹ نفر جمعيت دأره ؤ أن ٚ مرکز ني رۊدسر ٚ شأر ايسه.

## جۊغرافي مؤقعيت
رۊدسر ٚ شأرستان ايته جه ۱۷ ته گيلان ٚ شأرستانان ايسه. أ شأرستان کلسيا جه کاسپي دریا، نسا جه ألبۊرز ٚ کۊهان، خۊرتاو ٚ جه سختسر ٚ شأرستان ؤ خۊرخۊس ٚ جه ني أملش ؤ لنگؤرۊد ٚ شأرستانان-أ رسئه. أ شأرستان ٚ کۊهسساني جيگایان ٚ مئن هأوا سرد ؤ دریا ورجه ني هأوا گرم ؤ مرطۊب ايسه.

## کيشوري تخسيمان
رۊدسر ٚ شأرستان چار ته بخش دأره:
*۱. رۊدسر ٚ شأرستان ٚ مرکزي بخش
* دهستانان: 
** رضامحله دهستان
** چينيجان ٚ دهستان
* شأر: رۊدسر

*۲. کلأچئه بخش
* دهستان­ان: 
** بيبالان ٚ دهستان
** ماچيان ٚ دهستان
* شأران: کلأچئه، واجارگاه
 
*۳. چابۊکسر ٚ بخش
* دهستانان:
** سياکؤلرۊد ٚ دهستان
** اؤشئن ٚ دهستان
* شأر: چابۊکسر

*۴. رحيم‌آباد ٚ بخش
* دهستانان: 
** رحيم‌آباد ٚ دهستان
** شۊئيل ٚ دهستان
** ايشکور عليا ؤ سيارستاق ٚ دهستان
** ايشکور سفلی دهستان
* شأر: رحيم‌آباد

## جمعيت
براساس ۱۳۸۵ˇ سالˇ سرايشماردن، رۊدسرˇ شأرستانˇ جمعيت ۱۴۷،۳۹۹ نفر-أ فأرسه‌اي.
## زوان ؤ مردۊم
رۊدسر ٚ شأرستان ٚ مردۊم گيلک ايسن ؤ گيلکي زوؤن أمرأ گب زنن. أ شأرستان ٚ جؤرا مئن، گيلکي گالشي گۊىش ؤ جيرا مئن ني گيلکي بيه‌پيش ٚ گۊىش ٚ أمرأ رائج ايسه.

## سربس
جرگه:گيلان ٚ شأرستانان
فرخ براری

**فرخ براری** ايته جه گيلکي خوانندگان ايسه. براری سال ۱۳۲۳ مئن، لولمان دهستان دۊرۊن کي ايته جه فؤمنˇ شأرستانˇ توابع ايسه بو دونیا بومو.

براري نؤجوانی مِئن، کار وأسي تئران بۊشؤ ؤ نقاشي اتومبیل کارأَ یاد بیگیفته. براري أصلي کار،‌ در واقع اۊتۊل نقاشي گودن ایسه.
براری قبل از انقلاب، در زمینه موسیقی مِئن ؤ آبادان مِئن در زمینه تئاتر ؤ اصفهان مِئن خو هونری فعاليتانه کامل‌تر بوگۊده.

براری سال ۱۳۵۳ مئن به گیلان واگِردِسه ؤ تا هسأ رشت مِئن زندگي کونه ؤ خو هونری فعاليتانه گيلان مرکز صدا ؤ سيما أمرأ ادامه دِهه.

اي سری جه براری آهنگان:

*به به بهار واگردِسه
*گیله مرد
*میرزا کوچک
*دریا
*گیلان مي چوم سویه
دهشال ٚ دهستان

**دهشال ٚ دهستان** ايته گيلان ٚ دهستانان جي، أسسؤنه شأرستان مرکزي بخش ٚ مئن ايسه.

## رۊستایان
* دهشال
* درگاه
* داخل
* کارسيدان
* پۊشل
* نؤشر
* سؤته کۊ
* کليدسر
* جيرده
* فۊشازده
* فۊشازده تازه آباد
* صیقل سرا
* شيشکل
* دهشال ٚ أميرهنده
* تاسينده
* لشکام
* لبشکا

## جمعيت
بر اساس ۱۳۸۵ˇ سالˇ سرايشماردن، اي دهستانˇ جمعيت ۹،۱۲۵ نفر (۲،۷۸۳ خانوار) بۊ.

## سربس
چهارده دهستان

**چهارده دهستان** ايته جه گيلان ٚ دهستانان، أسسؤنه شأرستان مرکزي بخش ٚ مئن ايسه.

## رۊستایان
*مرزيان ٚ تازه آباد
*خۊليشا
*چهارده خۊليشا
*چهارده شيرکۊ
*چهارده کاچا
*کته شصت آبادان
*چهارده کته شصت آبادان
*چهارده گاچرا

## جمعيت
بر اساس ۱۳۸۵ˇ سالˇ سرايشماردن، أ دهستانˇ جمعيت ۴،۲۱۴ نفر (۱،۳۹۲ خانوار) بۊ.

## سربس
جرگه:گيلان ٚ دهستانان
جرگه:أسسؤنه شأرستان ٚ دهستانان
رضامحله دهستان

|جمعيت ٚ رشد=
|جمعيت ٚ تراکؤم= 
|زوان= گيلکي
|مذهب= شيعه 
|پيلئکي= 
|ارتفاع= 
|دما ميانگين= 
|سالانه وارش ٚ ميانگين= 
|جرندي رۊجان ٚ تعداد= 
|سؤغات=
|پيش شۊماره= ۰۱۳
|وبجيگا=
|خۊش بامۊئيد ٚ جۊمله= 
|جيرنيويس= 
}}
**رضامحله دهستان** ايته جه گيلان ٚ دهستانان، رۊدسر ٚ شأرستان ٚ مرکزي بخش ٚ مئن ايسه.

## جمعيت
بر اساس ۱۳۸۵ˇ سالˇ سرايشماردن، أ دهستانˇ جمعيت ۱۲،۵۳۵ نفر (۳،۸۶۳ خانوار) بۊ.

## رۊستایان

## سربس
جرگه:گيلان ٚ دهستانان
جرگه:رۊدسر ٚ شأرستان ٚ دهستانان
غلامرضا امانی

**غلامرضا امانی** ایته از نوازندان برجسته ویولن ایسه کی در ۲ اسفند سال ۱۳۱۴ ، لشت نشاء مِئن بو دونیا بومو.

امانی، خو تحصیلات ابتدایی ، خو زادگاه مِئن به پایان بِرِسانه و برای ادامه تحصیل به رشت بوشو و خو دیپلمه بیگیفته و سپس دوره تربیت معلم بوگذرانه.
امانی بعد از این کی دوره تربیت معلم بوگذرانه به عونوان معلم، رشتِ مدارس مِئن به تدریس مشغوله بوبُسته.

امانی در زمات تحصیل، یزدانفر ویجا کی سرپرستی گروه موسیقی رشتِ بر عهده دَشتی بوشو و در زمات یک سال و نیم اونه ویجا، موسیقی و نت یاد بیگیفته. سپس به مدت سه سال نزد موسیو یرواند مارتیروسیان کی استاد ویولن بو ، کار بوگوده.

اون اوایل سال ۱۳۳۷ به تِئران بوشو و ایته دوره‌ی شش ماهه مِئن، فریدون فرزانه، یوسف یوسف زاده، احمد فروتن راد، ولی الله البرز، سلیم فروزان و حسن رادمرد ویجا آموزش بیده و به عونوان مدرس آموزشگاه هان مِئن مشغول به تدریس بوبُسته. امانی، در سال ۱۳۳۸ به در خواست و دعوت مسئولین رادیو، خو همکاریه رادیو اَمره آغاز بوگوده و ارکستی با همکاری هنرمندانی چون عنایت الله تحویلداری، منوچهر آمیغ، مهدی میخچی، کیهان دیوان بیگی، عبدالله جفرودی، فریدون پوررضا، منصور فانی تشکیل بِده و آهنگان و ترانه هان زیادیه تنظیم بوگوده.

اون هتو در سال ۱۳۳۹ سرپرستی موسیقی رادیو رشتِ بر عهده دَشتی و در سال ۱۳۴۲ از اونه زحمات رادیو رشت مِئن قدر دانی بوبُسته.
امانی بعد از انقلاب به تدریس و آموزش موسیقی ادامه بِدَه و مدتی هم ریاست انجمن موسیقی اداره‌ی فرهنگ و ارشاد اسلامی گیلان را بر عهده دَشتی.

رده : ادب
رده : هونر
رده : مردوم
رده : موسئقی
محمدرضا خیرخواه

**محمد رضا خیر خواه** شاعر و ترانه سرای گیلانی سال ۱۳۳۱ بندر کیاشهر مین به دونیا بومو . 

بعد این که خو دیپلما فیگیته آموزش و پرورش مین استخدام ببو.بعد خو درسا تا ادبیات کارشناسی ایدامه بدا .

خیرخواه به دوتا زوان گیلکی و فارسی شعر که . و علاوه بر شاعری تو زمینیه ترانه سرایی هم دستی داره .

خیلی جه اونه  ترانه هان شبه فولکلور بوسیلیه فریدون پوررضا اجرا ببسته.

 
رده:مردوم
رده : هونر