open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
باربادؤس

**باربادؤس** (اينگيليسي زوان: Barbados) ايته جزيره‌اي کيشور ايسه، کي کارائيب ٚ دریا ؤ ونزۊئلا کلسيا مئن نهأ. أ سامان، ونزۊئلا خۊرتاوي کلسيا مئن نهأ ؤ اۊن ٚ مرکز بريج‌تاؤن ايسه ؤ تنا ايته جزيره دأره. باربادؤس ايته جه کۊجه آنتيل ٚ جزيره‌ئان ايسه. أون ٚ رسمي زوان اينگيليسي زوان ايسه و أون ٚ پۊل ٚ واحد، باربادۊس ٚ دؤلار ايسه. ألبته اۊن ٚ رايج ٚ زوان *بِيجين* أيسه کي ايته اينگيليسي کريؤل ايسه.  

أ سامان ٚ جمعيت، ۲۸۰ هزار نفر ايسه کي نزديک ۱۱۰ هزار نفر جه اۊشأن بريج‌تاؤن (پايتخت) مئن يا اۊن ٚ توابع ٚ مئن ايسأده. ۹۳ درصد جه اۊن ٚ مردۊم سياپۊست ايسيد ؤ حدۊد ۹۵ درصد ني مسيحي ايسيد.

## تاريخ
جایگزین=|بندانگشتی|بۊسا، ايته جه شۊرشي برده‌ئان أ سامان ٚ مئن
أ جزيره أصلي نام، سۊرخ‌پۊستان ٚ مئن «ايچيرؤگانايم» ايسه کي «سۊرخ ٚ جزيره» معني دهه. باربادؤس ايسپانيايي زوان ؤ پؤرتغالي زوان ٚ مئن، به معناي *ريش‌دأر* ايسه ؤ *‌Barba* مئن ريشه دأره به‌معناي ريش.

ایته شۊرش، برده‌دأري عليه معرۊف به بۊسا شۊرش أ سامان مئن عليه بريتانيا اتفاق دکفته بۊ.

## جۊغرافيا
چپ|260x260پیکسل
باربادۊس ٚ مساحت ۴۳۱ کيلۊمتر مۊربع ايسه. اۊن ٚ مرکز بريج‌تاؤن ايسه. آب‌وهوا اۊيه هميشک گرم ايسه ؤ پۊر وارش دأره. هأتؤني اۊيه نيشکر، أصلي محصۊل ايسه.

## تخسيمات
باربادۊس ۱۱تا اۊستان دأره:

## سربس
جرگه:کشورؤن
بۊسا شۊرش

**بۊسا شۊرش** (۱۴-۱۶ آپريل ۱۸۱۶)، ايته شۊرش بۊ کي معرۊف ايسه به پيله‌ترين شۊرش باربادۊس ٚ مئن. أ شۊرش ٚ نام، ج اون ٚ رئبر بيگيفته بئسته کي ايته آفريقايي‌تبار ٚ برده بۊ. أن شۊرش تقريباً دۊ رۊز طۊل بکشه و خيلي سريع توسؤط بريتانيا نيروئان سرکۊب ببست. أن شؤرش، أولي ج سۊتا پيله شۊرش بريتانياي مۊستعمرئان کارائيب ٚ مئن بۊ. اون ٚ پسي، *دمارارا شۊرش* سال ۱۸۲۳ مئن و *باتيست ٚ جنگ* جامائيکا مئن رؤخ بده کي درنهايت مؤنجر به بردئان ٚ آزادسازي ببست.

## پيش‌زمينه
باربادۊس أيته ج مؤهم‌ترين مراکز أقتصادي کارائيب ٚ مئن بۊ کي بردئان ج *برده ساحل* يا غنا، به أويه بؤرده بستيد کي اينگيليسيان ٚ وأسين کار بۊکۊنيد يا ج باربادۊس، بيشيد به گۊيان يا جامائيکا. بردئان ٚ قيام، آپريل مئن سال ۱۸۱۶ شکل بيگيفت کي فردي به‌نام **بۊسا** أون ٚ أصلي رئبر بۊ. بۊساي منشأ مشخص نيه؛ أحتمالاً ج *کؤرؤمانتيان* يا *ايگبؤئان* بۊ کي هردۊ قؤم، آفريقا شينيد. أ شۊرش، ببست أيته أنگيزه بريتانيا وأسين کي بردئان ٚ کارائيب ٚ مئن، سال ۱۸۳۳ مئن رها أعلام بۊکۊنه.

## شۊرش
بندانگشتی|بۊسا تنديس، باربادۊس ٚ مئن

أ شۊرش، زماني أتفاق دکفت کي بريتانيا ٚ مجلس، طرحاني بررسي کۊدندوبۊ کي بردئان ٚ حقۊق ٚ أبچه ويشتر بۊکۊنه. وختي أ طرحان تصويب نبستيد، بردئان دس به شۊرش بزأئید.

ج بۊسا ٚ مۊتحدان، به أشن شه أشاره بۊکۊد:

* جؤزف پيت واشنگتؤن فرانکلين (أيته رها آدم)
* جان گريگ و ناني گريگ (برده)
* جکي (أي أرابه‌ران)

أ شۊرش، چنتا شکر مزرعه مئن أتفاق دکفت. تا ۱۸۱۶ فوريه مئن، بۊسا کي أيته آفريقايي رأئنده بۊ، تأنستي أ شۊرش ٚ رئبري بۊکۊنه. أوشن، تصميم بيگيفتيد شۊرش ٚ آوريل ۱۴ مئن (عيد پاک) شرۊ بۊکۊنيد. أ شۊرش تنا دۊ رۊز وعد، سرکۊب ببست.
پؤرتۊغالي زوان

**پؤرتۊغالي** (پؤرتۊغالي: português) يا ‌**پؤرتۊغالي زوان** (پؤرتۊغالي: língua portuguesa) ایته طبیعی زوان ایسه رۊمي زوانان ٚ خال ٚ جه کي أن ٚ بنه اۊرۊپا ايبري شبه‌جزيره-أ رسه. أن زوان تنا رسمي زوان پؤرتۊغال، برزيل، آنگؤلا، مۊزامبيک، گينه بيساؤ، ساؤتؤمه ؤ پرينسيپ، و کیپ ورد مئن ؤ ايته جه رسمي زوانان تيمور-لسته، اۊستوايي گينه و ماکائؤ مئن ايسه. پؤرتغالي‌زوانان -أ *لۊسؤفؤن* گيدي. پؤرتغال ٚ ايمپراتۊري استعمار ٚ وأسي، أ زوان ٚ گؤفتنکسان ؤ أ زوان ٚ محدۊده ويشتر بؤبؤست. پؤرتۊغالي ايته جه ايبرؤ-رۊمي زوانان ايسه؛ أ خانواده زوانان ٚ جه شأ ايسپانيايي، کاتالان، گاليسي، والنسيايي و آراگؤني نام بؤردن.

پؤرتغالي، بين ۲۱۵ تا ۲۲۰ ميليۊن نفر بۊمي گؤفتنکس دأره. ويشتر برزيل ٚ دۊرۊن جمعيت دأره و ايته جه ۱۰تا پۊرايستفاده‌ترين زوانان آفريقا مئن ايسه.
چپ|بندانگشتی|450x450پیکسل| ساماناني کي پؤرتۊغالي اۊشأن ٚ مئن رسمي ايسه

## سربس
لتؤني

**لتوني** یا **لاتویا** (لتؤنيايي: Latvija) رسمي نام **لتؤني جؤمۊري** (لتؤنيايي: Latvijas Republika) ایته کيشور ايسه گه اۊرۊپا قاره مئن نهأ. لتؤني اۊرۊپا کلسيا ؤ بالتيک ٚ منطقه نهأ ؤ استؤني ؤ ليتواني أمرأ ايته جه سۊته بالتيک ٚ کيشوران ايسه. ريگا أ کيشور ٚ پایتخت ايسه. لتوني رسمي زوان لتؤنيايي ايسه ؤ ۶۴,۵۸۹ کيلۊمتر مۊربع پيلئکي ؤ ۱,۸۴۲,۲۲۶ نفر جمعيت دأره ؤ أن ٚ پۊل ٚ واحد یۊرؤ ايسه.

## سربس

جرگه:کشورؤن
ليتواني

**ليتواني** (ليتوانيايي: Lietuva) رسمي نام **ليتواني جؤمۊري** (ليتوانيايي: Lietuvos Respublika) ایته کيشور ايسه گه اۊرۊپا قاره مئن نهأ. أ کيشور اۊرۊپا کلسيا ؤ بالتيک ٚ منطقه نهأ ؤ لتؤني ؤ استؤني أمرأ، ايته جه سۊته بالتيک ٚ کيشوران ايسه. لتؤني پايتخت ويلنيۊس ؤ أن ٚ رسمي زوان ليتوانيايي ايسه ؤ ۶۵٬۳۰۰ کيلۊمتر مۊربع پيلئکي ؤ ۲٬۸۹۷٬۴۳۰ نفر جمعيت دأره ؤ أن ٚ پۊل ٚ واحد ني یۊرؤ ايسه.

## سربس

جرگه:کشورؤن
لائؤ زوان

**لائؤ زوان** (لائؤ: ລາວ) يا **لائؤسي**، ايته رايج ٚ زوان ايسه لائؤس ٚ مئن. أن زوان، لائؤس ٚ مئن حدۊد ۷ ميليۊن نفر ؤ تایلند ٚ خۊرتاوي‌کلسيا مئن حدۊد ۲۳ ميليۊن نفر گؤفتنکس دأره. تايلنديان أ زبان-أ گيدي *ايسان*. لائؤ، لائؤس ٚ مردۊم ٚ ميانجي زوان ايسه، چؤن کي حدۊد ۹۰ جه مردۊم ايته دئه زوان-أ أستفاده کۊنيدي.

لائؤ، تايلندي ؤ ايسان ٚ أمرأ تفاوؤتاني دأره، ولي باز هم هردۊته تأنيدي همديگر ٚ أمرأ گب بزأنيد ؤ مؤتوجه بيبيد، حتی با أن وؤجؤد کي دۊته مۊتفاوت ٚ خط دأريدي. أشن، لفظ ٚ زنجيله-أ چأکۊنيد.

## خط
لائؤي أليفبي ج خمر ٚ ايمپراتۊري فيگيفته ببسته، کي أونم ج پالاوا أليفبي، هند ٚ نسا مئن بمؤئه.

## سربس
لۊبنان

**لۊبنان**، رسمي نام **لۊبنان ٚ جؤمۊري** (عربي: الجمهورية اللبنانية) ایته کيشور ايسه گه آسيا قاره مئن نهأ. بیرۊت أ کيشور ٚ پایتخت ايسه. لۊبنان رسمي زوان عربي ايسه ؤ ۱۰,۴۵۲ کيلۊمتر مۊربع پيلئکي ؤ ۵,۳۶۴,۴۸۲ نفر جمعيت دأره ؤ أن ٚ پۊل ٚ واحد لۊبنان ٚ پؤند ايسه.

## سربس

جرگه:کشورؤن
لسؤتؤ

**لسؤتؤ**، رسمي نام **لسؤتؤ پادشاهي** (سؤتؤ: Naha ea Lesotho) ایته کيشور ايسه گه آفريقا قاره مئن نهأ. ماسرۊ أ کيشور ٚ پایتخت ايسه. لسؤتؤ رسمي زوانان سؤتؤ ؤ اينگيليسي ايسده. أ کيشور ۳۰,۳۵۵ کيلۊمتر مۊربع پيلئکي ؤ ۲,۲۱۰,۶۴۶ نفر جمعيت دأره ؤ أن ٚ پۊل ٚ واحدان ني لؤتي ؤ رند نام دأرده.

## سربس

جرگه:کشورؤن
ليبريا

**ليبريا**، رسمي نام **ليبريا جؤمۊري** (اينگيليسي: Republic of Liberia) ایته کيشور ايسه گه آفريقا قاره مئن نهأ. مؤنرؤويا أ کيشور ٚ پایتخت ايسه. ليبريا رسمي زوان اينگيليسي ايسه ؤ ۱۱۲٬۹۶۴ کيلۊمتر مۊربع پيلئکي ؤ ۵,۴۳۷,۲۴۹ نفر جمعيت دأره ؤ أن ٚ پۊل ٚ واحد ليبريا دؤلار ايسه.

## سربس

جرگه:کشورؤن
ليختن‌اشتاین

**ليختن‌اشتاین** (آلماني: Liechtenstein) ایته کۊچي کيشور ايسه گه اۊرۊپا قاره مئن نهأ. فادۊتس أ کيشور ٚ پایتخت ايسه. ليختن‌اشتاین رسمي زوان آلماني ايسه ؤ ۱۵۹ کيلۊمتر مۊربع پيلئکي ؤ ۴۱,۲۳۲ نفر جمعيت دأره ؤ أن ٚ پۊل ٚ واحد سۊئيس ٚ فرانک ايسه.

## سربس

جرگه:کشورؤن
اۊکراین

**اۊکراین** (اۊکرایني: Україна) ایته کيشور ايسه گه اۊرۊپا قاره مئن نهأ. کيیف أ کيشور ٚ پایتخت ايسه. اۊکراین رسمي زوان اۊکرایني ايسه ؤ ۶۰۳,۶۲۸ کيلۊمتر مۊربع پيلئکي ؤ ۳۲,۸۶۲,۰۰۰ نفر جمعيت دأره ؤ أن ٚ پۊل ٚ واحد هريونيا ايسه.

## سربس

جرگه:کشورؤن

جرگه:اۊکراين
اۊرۊگۊئه

**اۊرۊگۊئه** (ايسپانيايي: Uruguay) ایته کيشور ايسه گه نسايي آمريکا قاره مئن نهأ. مؤنته ويدئؤ أ کيشور ٚ پایتخت ايسه. اۊرۊگۊئه رسمي زوان ايسپانيايي ايسه ؤ ۱۷۶,۲۱۵ کيلۊمتر مۊربع پيلئکي ؤ ۳,۴۹۹,۴۵۱ نفر جمعيت دأره ؤ أن ٚ پۊل ٚ واحد اۊرۊگۊئه پزۊ ايسه.

## سربس

جرگه:کشورؤن
ماداگاسکار

**ماداگاسکار**، رسمي نام **ماداگاسکار ٚ جؤمۊري** (مالاگاسي: Repoblikan'i Madagasikara) ایته کيشور ايسه گه آفريقا قاره مئن نهأ. آنتاناناريوؤ أ کيشور ٚ پایتخت ايسه. ماداگاسکار ٚ رسمي زوانان مالاگاسي ؤ فرانسوي ايسده. ماداگاسکار ۵۹۲,۷۹۶ کيلۊمتر مۊربع پيلئکي ؤ ۳۱,۹۶۴,۹۵۶ نفر جمعيت دأره ؤ أن ٚ پۊل ٚ واحد ماداگاسکار ٚ آریاري ايسه.

## سربس

جرگه:کشورؤن
مالزي

**مالزي** (مالايي: Malaysia) ایته کيشور ايسه گه آسيا قاره مئن نهأ. کۊالالامپۊر أ کيشور ٚ پایتخت ايسه. مالزي رسمي زوان مالايي ايسه ؤ ۳۳۰,۸۰۳ کيلۊمتر مۊربع پيلئکي ؤ ۳۴,۵۶۴,۸۱۰ نفر جمعيت دأره ؤ أن ٚ پۊل ٚ واحد مالزي رينگيت ايسه.

## سربس

جرگه:کشورؤن
مالديو

**مالديو** (ديوهي: ދިވެހިރާއްޖެ) رسمي نام **مالديو ٚ جؤمۊري** (ديوهي: ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާ)  ایته کيشور ايسه گه آسيا قاره مئن نهأ. ماله أ کيشور ٚ پایتخت ايسه. مالديو رسمي زوان ديوهي ايسه ؤ ۲۹۸ کيلۊمتر مۊربع پيلئکي ؤ ۵۱۵,۱۳۳ نفر جمعيت دأره ؤ أن ٚ پۊل ٚ واحد مالديو ٚ رۊفيه ايسه.

## سربس

جرگه:کشورؤن
مالي

**مالي** (فرانسوي: Mali) ایته کيشور ايسه گه آفريقا قاره مئن نهأ. باماکؤ أ کيشور ٚ پایتخت ايسه. مالي ۱۳ته رسمي زوان دأره ولي أن ٚ ميانجي زوان فرانسوي ايسه ؤ ۱,۲۴۰,۱۹۲ کيلۊمتر مۊربع پيلئکي ؤ ۲۱,۹۹۰,۶۰۷ نفر جمعيت دأره ؤ أن ٚ پۊل ٚ واحد آفريقا خۊرخۊس ٚ سي‌اف‌ای ٚ فرانک ايسه.

## سربس

جرگه:کشورؤن
مالت

**مالت** (مالتي: Malta) رسمي نام **مالت ٚ جؤمۊري** (مالتي: Repubblika ta' Malta) ایته کيشور ايسه گه اۊرۊپا قاره مئن نهأ. والتا أ کيشور ٚ پایتخت ايسه. مالت ٚ رسمي زوانان مالتي ؤ اينگيليسي ايسده. أ کيشور ۳۱۶ کيلۊمتر مۊربع پيلئکي ؤ ۵۱۹,۵۶۲ نفر جمعيت دأره ؤ أن ٚ پۊل ٚ واحد یۊرؤ ايسه.

## سربس

جرگه:کشورؤن
مارتينيک

**مارتينيک** (فرانسوي: Martinique) ایته جزيره ايسه گه آمريکا قاره ؤ کارائيب ٚ منطقه مئن نهأ ؤ فرانسه کيشور ٚ شين ايسه. فؤر دؤ فرانس أ ناحيه مرکز ايسه. مارتينيک ٚ رسمي زوان فرانسوي ايسه ؤ ۱٬۱۲۸ کيلۊمتر مۊربع پيلئکي ؤ ۳۴۹,۹۲۵ نفر جمعيت دأره ؤ أن ٚ پۊل ٚ واحد یۊرؤ ايسه.

## سربس

جرگه:فرانسه
مارشال ٚ جزيره‌ئن

**مارشال ٚ جزيره‌ئن**، رسمي نام **مارشال ٚ جزيره‌ئن ٚ جؤمۊري** (اينگيليسي: Republic of the Marshall Islands) (مارشالي: Aolepān Aorōkin Ṃajeḷ) ایته جزيره‌اي کيشور ايسه گه اۊقیانۊسيه قاره مئن نهأ. ماجۊرؤ أ کيشور ٚ پایتخت ايسه. مارشال ٚ جزيره‌ئن ٚ رسمي زوانان اينگيليسي ؤ مارشالي ايسده. أ کيشور ۱۸۱ کيلۊمتر مۊربع پيلئکي ؤ ۴۲,۴۱۸ نفر جمعيت دأره ؤ أن ٚ پۊل ٚ واحد آمريکا دؤلار ايسه.

## سربس

جرگه:کشورؤن
مۊريتاني

**مۊريتاني**، رسمي نام **مۊريتاني ايسلامي جؤمۊري** (عربي: الجمهوریة الإسلامیة الموریتانیة) ایته کيشور ايسه گه آفريقا قاره مئن نهأ. نۊاکشؤت أ کيشور ٚ پایتخت ايسه. مۊريتاني رسمي زوان عربي ايسه ؤ ۱٬۰۳۰٬۰۰۰ کيلۊمتر مۊربع پيلئکي ؤ ۴,۳۲۸,۰۴۰ نفر جمعيت دأره ؤ أن ٚ پۊل ٚ واحد مۊريتاني اۊقيه ايسه.

## سربس

جرگه:کشورؤن
مۊريس

**مۊريس** (اينگيليسي: Mauritius) ایته کيشور ايسه گه آفريقا قاره مئن نهأ. پؤرت لۊئيس أ کيشور ٚ پایتخت ايسه. مۊريس ٚ أصلي زوانان اينگيليسي ؤ فرانسوي ايسده ؤ ۲,۰۴۰ کيلۊمتر مۊربع پيلئکي ؤ ۱,۲۳۵,۲۶۰ نفر جمعيت دأره ؤ أن ٚ پۊل ٚ واحد مۊريس ٚ رۊپيه ايسه.

## سربس

جرگه:کشورؤن
مؤلداوي

**مؤلداوي** (مؤلداويايي: Moldova؛ مؤلدؤوا) ایته کيشور ايسه گه اۊرۊپا قاره مئن نهأ. کيشيناؤ أ کيشور ٚ پایتخت ايسه. مؤلداوي رسمي زوان مؤلداويايي ايسه ؤ ۳۳,۸۴۳ کيلۊمتر مۊربع پيلئکي ؤ ۲,۳۸۲,۳۲۵ نفر جمعيت دأره ؤ أن ٚ پۊل ٚ واحد مؤلداوي لئؤ ايسه.

## سربس

جرگه:کشورؤن
مؤناکؤ

**مؤناکؤ** (فرانسوي: Monaco) ایته کيشور ايسه گه اۊرۊپا قاره مئن نهأ. مؤنت‌کارلؤ أ کيشور ٚ پایتخت ايسه. مؤناکؤ رسمي زوان فرانسوي ايسه ؤ ۲٫۰۸۴ کيلۊمتر مۊربع پيلئکي ؤ ۳۸,۴۲۳ نفر جمعيت دأره ؤ أن ٚ پۊل ٚ واحد یۊرؤ ايسه.

## سربس

جرگه:کشورؤن
مایؤت

**مایؤت** (فرانسوي: Mayotte) ایته جزيره ايسه گه فرانسه قلمرؤ شينه آفريقا قاره مئن نهأ. مایؤت هند ٚ اۊقیانۊس ٚ مئن ؤ مۊزامبيک ؤ ماداگاسکار ٚ ساحلان ٚ بین ؤ کؤمؤر ٚ جزيره‌ئن ٚ نزيکي نهأ. مامۊدزۊ أ قلمرؤ مرکز ايسه. مایؤت ٚ رسمي زوان فرانسوي ايسه ؤ ۳۷۴ کيلۊمتر مۊربع پيلئکي ؤ ۳۲۰,۹۰۱ نفر جمعيت دأره ؤ أن ٚ پۊل ٚ واحد یۊرؤ ايسه.

## سربس

جرگه:فرانسه
ميکرؤنزي فدرال ٚ ايالتان

**ميکرؤنزي فدرال ٚ ايالتان** (اينگيليسي: Federated States of Micronesia) ایته کيشور ايسه گه اۊقیانۊسيه قاره مئن نهأ ؤ ۶۰۷ جزيره جه تشکيل بؤبؤسته. پاليکير أ کيشور ٚ پایتخت ايسه. ميکرؤنزي فدرال ٚ ايالتان رسمي زوان اينگيليسي ايسه ؤ ۷۰۲ کيلۊمتر مۊربع پيلئکي ؤ ۱۰۴,۴۶۸ نفر جمعيت دأره ؤ أن ٚ پۊل ٚ واحد آمريکا دؤلار ايسه.

## سربس

جرگه:کشورؤن
مراکش

**مراکش**، رسمي نام **مراکش ٚ پادشاهي** (عربي: المملكة المغربية)، (آمازيغي: ⵜⴰⴳⵍⴷⵉⵜ ⵏ ⵍⵎⵖⵔⵉⴱ) ایته کيشور ايسه گه آفريقا قاره مئن نهأ. رباط أ کيشور ٚ پایتخت ايسه. مراکش ٚ رسمي زوانان عربي ؤ آمازيغي ايسده. مراکش ۴۴۶,۵۵۰ کيلۊمتر مۊربع پيلئکي ؤ ۳۷,۴۹۳,۱۸۳ نفر جمعيت دأره ؤ أن ٚ پۊل ٚ واحد مراکش ٚ درهم ايسه.

## سربس

جرگه:کشورؤن
مانتسرات

**مانتسرات** (اينگيليسي: Montserrat) ایته جزيره ايسه گه آمريکا قاره ؤ کارائيب ٚ منطقه مئن نهأ. مانتسرات بريتانيا قلمرؤ شين ايسه ؤ پليمث أ ناحيه مرکز ايسه. مانتسرات ٚ رسمي زوان اينگيليسي ايسه ؤ ۱۰۲ کيلۊمتر مۊربع پيلئکي ؤ ۴,۳۹۰ نفر جمعيت دأره ؤ أن ٚ پۊل ٚ واحد کارائيب ٚ خۊرتاو ٚ دؤلار ايسه.

## سربس

جرگه:بريتانيا
مۊزامبيک

**مۊزامبيک**، رسمي نام **مۊزامبيک ٚ جؤمۊري** (پؤرتۊغالي: República de Moçambique) ایته کيشور ايسه گه آفريقا قاره مئن نهأ. ماپۊتؤ أ کيشور ٚ پایتخت ايسه. مۊزامبيک رسمي زوان پؤرتۊغالي ايسه ؤ ۸۰۱,۵۹۰ کيلۊمتر مۊربع پيلئکي ؤ ۳۰,۰۶۶,۶۶۸ نفر جمعيت دأره ؤ أن ٚ پۊل ٚ واحد مۊزامبيک ٚ متيکال ايسه.

## سربس

جرگه:کشورؤن
ناميبيا

**نامیبیا** (اينگيليسي: Namibia) ایته کيشور ايسه گه آفريقا قاره مئن نهأ. ویندهۊک أ کيشور ٚ پایتخت ايسه. نامیبیا رسمي زوان اينگيليسي ايسه ؤ ۸۲۵,۶۱۵ کيلۊمتر مۊربع پيلئکي ؤ ۳,۰۲۲,۴۰۱ نفر جمعيت دأره ؤ أن ٚ پۊل ٚ واحد ناميبيا دؤلار ايسه.

## سربس

جرگه:کشورؤن
ميانمار

**میانمار** یا **برمه** (برمه‌اي: မြန်မာနိုင်ငံ) ایته کيشور ايسه گه آسيا قاره مئن نهأ. نایپيداؤ أ کيشور ٚ پایتخت ايسه. میانمار ٚ رسمي زوان برمه‌اي ايسه ؤ ۶۷۶,۵۷۹ کيلۊمتر مۊربع پيلئکي ؤ ۵۵,۷۷۰,۲۳۲ نفر جمعيت دأره ؤ أن ٚ پۊل ٚ واحد ميانمار ٚ کيات ايسه.

## سربس

جرگه:کشورؤن
نائۊرۊ

**نائۊرۊ** (اينگيليسي: Nauru) ایته کۊچي جزيره‌اي کيشور ايسه گه اۊقیانۊسيه قاره مئن نهأ. یا‌رن أ کيشور ٚ پایتخت ايسه. نائۊرۊ رسمي زوانان اينگيليسي ؤ نائۊرۊيي ايسده. أ کيشور ۲۱ کيلۊمتر مۊربع پيلئکي ؤ ۱۲,۳۲۹ نفر جمعيت دأره ؤ أن ٚ پۊل ٚ واحد اۊستراليا دؤلار ايسه.

## سربس

جرگه:کشورؤن
نپال

**نپال** (نپالي: नेपाल) ایته کيشور ايسه گه آسيا قاره مئن نهأ. کاتماندۊ أ کيشور ٚ پایتخت ايسه. نپال رسمي زوان نپالي ايسه ؤ ۱۴۷,۵۱۶ کيلۊمتر مۊربع پيلئکي ؤ ۳۱,۱۲۲,۳۸۷ نفر جمعيت دأره ؤ أن ٚ پۊل ٚ واحد نپال ٚ رۊپيه ايسه.

## سربس

جرگه:کشورؤن
هؤلند

**هؤلند** (هؤلندي: Nederland) رسمي نام **هؤلند ٚ پادشاهي** (هؤلندي: Koninkrijk der Nederlanden) ایته کيشور ايسه گه اۊرۊپا قاره مئن نهأ. آمستردام أ کيشور ٚ پایتخت ايسه. هؤلند ٚ رسمي زوان هؤلندي ايسه ؤ ۴۱,۸۶۵ کيلۊمتر مۊربع پيلئکي ؤ ۱۸,۴۲۷,۱۰۰ نفر جمعيت دأره ؤ أن ٚ پۊل ٚ واحد یۊرؤ ايسه.

## سربس

جرگه:کشورؤن
نيۊزيلند

**نیوزیلند** (اينگيليسي: New Zealand) (مائوري: Aotearoa) ایته کيشور ايسه گه اۊقيانۊسيه قاره مئن نهأ. ولينگتن أ کيشور ٚ پایتخت ايسه. نیوزیلند ٚ رسمي زوانان اينگيليسي ؤ مائوري ايسده. أ کيشور ۲۶۳,۳۱۰ کيلۊمتر مۊربع پيلئکي ؤ ۵,۳۳۱,۴۶۰ نفر جمعيت دأره ؤ أن ٚ پۊل ٚ واحد نيۊزيلند ٚ دؤلار ايسه.

## سربس

جرگه:کشورؤن
نيجريه

**نيجريه** (اينگيليسي: Nigeria) ایته کيشور ايسه گه آفريقا قاره مئن نهأ. آبۊجا أ کيشور ٚ پایتخت ايسه. نيجريه رسمي زوان اينگيليسي ايسه ؤ ۹۲۳,۷۶۹ کيلۊمتر مۊربع پيلئکي ؤ ۲۳۶,۷۴۷,۱۳۰ نفر جمعيت دأره ؤ أن ٚ پۊل ٚ واحد نيجريه نایرا ايسه.

## سربس

جرگه:کشورؤن
نسايي کؤره

**نسايي کؤره** (کؤره‌ای: 대한민국) ایته کيشور ايسه گه آسيا قاره مئن نهأ. سئۊل أ کيشور ٚ پایتخت ايسه. نسايي کؤره رسمي زوان کؤره‌ای ايسه ؤ ۱۰۰,۳۶۳ کيلۊمتر مۊربع پيلئکي ؤ ۵۲,۰۸۱,۷۹۹ نفر جمعيت دأره ؤ أن ٚ پۊل ٚ واحد نسايي کؤره وؤن ايسه.

## سربس

جرگه:کشورؤن
سنت کيتس ؤ نويس

**سنت کيتس ؤ نويس** (اينگيليسي: Saint Kitts and Nevis) ایته جزيره‌اي کيشور ايسه گه آمریکا قاره ؤ کارائيب ٚ منطقه مئن نهأ. باستر أ کيشور ٚ پایتخت ايسه. سنت کيتس ؤ نويس رسمي زوان اينگيليسي ايسه ؤ ۲۶۱ کيلۊمتر مۊربع پيلئکي ؤ ۵۴,۳۳۸ نفر جمعيت دأره ؤ أن ٚ پۊل ٚ واحد کارائيب ٚ خۊرتاو ٚ دؤلار ايسه.

## سربس

جرگه:کشورؤن
سنت وينسنت ؤ گرنادينز

**سنت وينسنت ؤ گرنادينز** (اينگيليسي: Saint Vincent and the Grenadines) ایته جزيره‌اي‌کيشور ايسه گه آمريکا قاره ؤ کارائيب ٚ منطقه مئن نهأ. أن ٚ کلسيا سنت لۊسيا، أن ٚ خۊرتاو باربادؤس ؤ أن ٚ نسا ني گرنادا جزيره‌اي کيشوران نهأده. کينگزتاؤن أ کيشور ٚ پایتخت ايسه. سنت وينسنت ؤ گرنادينز ٚ رسمي زوان اينگيليسي ايسه ؤ ۳۸۹ کيلۊمتر مۊربع پيلئکي ؤ ۱۱۰,۸۷۲ نفر جمعيت دأره ؤ أن ٚ پۊل ٚ واحد کارائيب ٚ خۊرتاو ٚ دؤلار ايسه.

## سربس

جرگه:کشورؤن
سامۊآ

**سامۊآ**، رسمي نام **سامۊآ مۊستقل ٚ ايالت** (سامۊآيي: Malo Saʻoloto Tutoʻatasi o Sāmoa)، (اينگيليسي: Independent State of Samoa) ایته جزيره‌اي کيشور ايسه گه اۊقیانۊسيه قاره مئن نهأ. آپيا أ کيشور ٚ پایتخت ايسه. سامۊآ رسمي زوانان سامۊآيي ؤ اينگيليسي ايسده. أ کيشور ۲٬۸۳۱ کيلۊمتر مۊربع پيلئکي ؤ ۲۰۵,۵۵۷ نفر جمعيت دأره ؤ أن ٚ پۊل ٚ واحد سامۊآ تالا ايسه.

## سربس

جرگه:کشورؤن
نيکاراگۊئه

**نيکاراگۊئه** (ايسپانيايي: Nicaragua) ایته کيشور ايسه گه مرکزي آمريکا قاره مئن نهأ. ماناگۊآ أ کيشور ٚ پایتخت ايسه. نيکاراگۊئه رسمي زوان ايسپانيايي ايسه ؤ ۱۳۰,۳۵۷ کيلۊمتر مۊربع پيلئکي ؤ ۶,۶۷۶,۹۴۸ نفر جمعيت دأره ؤ أن ٚ پۊل ٚ واحد نيکاراگۊئه کؤردؤبا ايسه.

## سربس

جرگه:کشورؤن
نيجر

**نيجر** (فرانسوي: Niger) ایته کيشور ايسه گه آفريقا قاره مئن نهأ. نيامی أ کيشور ٚ پایتخت ايسه. نيجر رسمي زوان فرانسوي ايسه ؤ ۱,۲۶۷,۰۰۰ کيلۊمتر مۊربع پيلئکي ؤ ۲۶,۳۴۲,۷۸۴ نفر جمعيت دأره ؤ أن ٚ پۊل ٚ واحد آفريقا خۊرخۊس ٚ سي‌اف‌ای ٚ فرانک ايسه.

## سربس

جرگه:کشورؤن
سان مارينؤ

**سان مارينؤ** (ايتاليايي: San Marino) رسمي نام **سان مارينؤ جؤمۊري** (ايتاليايي: Repubblica di San Marino) ایته کيشور ايسه گه اۊرۊپا قاره مئن نهأ. أ کيشور-أ ايتاليا دؤرأگۊده ؤ ايتاليا خاک ٚ دۊرۊن نهأ. سان مارينؤ شأر، أ کيشور ٚ پایتخت ايسه ؤ أن ٚ رسمي زوان ايتاليايي ايسه. سان مارينؤ ۶۱ کيلۊمتر مۊربع پيلئکي أمرأ دۊنیا پنجؤمي کۊچي کيشور ؤ ۳۴,۰۴۲ نفر جمعيت ٚ أمرأ دۊنیا پنجؤمی کم‌جمعيت ٚ کيشور ایسه. سان مارينؤ پۊل ٚ واحد ني یۊرؤ ايسه.

## سربس

جرگه:کشورؤن
ساؤتؤمه ؤ پرينسيپ

**ساؤتؤمه ؤ پرينسيپ** (پؤرتۊغالي: São Tomé and Príncipe) ایته جزيره‌اي کيشور ايسه گه آفريقا قاره ؤ گينه خليج ٚ مئن نهأ. ساؤتؤمه أ کيشور ٚ پایتخت ايسه. ساؤتؤمه ؤ پرينسيپ ٚ رسمي زوان پؤرتۊغالي ايسه ؤ ۹۶۴ کيلۊمتر مۊربع پيلئکي ؤ ۲۲۰,۳۷۲ نفر جمعيت دأره ؤ أن ٚ پۊل ٚ واحد ساؤتؤمه ؤ پرينسيپ ٚ دؤبرا ايسه.

## سربس
جرگه:کشورؤن
عربستان

**عربستان** یا **سعۊدي عربستان**، رسمي نام **سعۊدي عربي پادشاهي** (عربي: المملكة العربية السعودية) ایته کيشور ايسه گه آسيا قاره ؤ عربستان ٚ شبه‌جزيره مئن نهأ. رياض أ کيشور ٚ پایتخت ايسه. عربستان ٚ رسمي زوان عربي ايسه ؤ ۲,۱۴۹,۹۶۰ کيلۊمتر مۊربع پيلئکي ؤ ۳۲,۱۷۵,۲۲۴ نفر جمعيت دأره ؤ أن ٚ پۊل ٚ واحد سعۊدي ريال ايسه.

## سربس

جرگه:کشورؤن
صربستان

**صربستان** (صربي: Србија) ایته کيشور ايسه گه اۊرۊپا قاره مئن نهأ. بلگراد أ کيشور ٚ پایتخت ايسه. صربستان ٚ رسمي زوان صربي ايسه ؤ ۸۸,۴۹۹ کيلۊمتر مۊربع پيلئکي ؤ ۶,۵۶۷,۷۸۳ نفر جمعيت دأره ؤ أن ٚ پۊل ٚ واحد صربستان ٚ دينار ايسه.

## سربس

جرگه:کشورؤن
اسلؤواکي

**اسلؤواکي** (اسلؤواکي مئن: Slovensko) ایته کيشور ايسه گه اۊرۊپا قاره مئن نهأ. براتيسلاوا أ کيشور ٚ پایتخت ايسه. اسلؤواکي رسمي زوان اسلؤواکي ايسه ؤ ۴۹,۰۳۵ کيلۊمتر مۊربع پيلئکي ؤ ۵,۴۱۳,۸۱۳ نفر جمعيت دأره ؤ أن ٚ پۊل ٚ واحد یۊرؤ ايسه.

## سربس

جرگه:کشورؤن
سۊمالي

**سۊمالي** رسمي نام **سۊمالي فدرال ٚ جؤمۊري** (سوماليايي: Jamhuuriyadda Federaalka Soomaaliya؛ عربي: جمهورية الصومال الفيدرالية) ایته کيشور ايسه گه آفریقا قاره مئن نهأ. مؤگاديشۊ أ کيشور ٚ پایتخت ايسه. سۊمالي رسمي زوانان سوماليايي ؤ عربي ايسده. سۊمالي ۶۳۷,۶۵۷ کيلۊمتر مۊربع پيلئکي ؤ ۱۹,۲۸۰,۸۵۰ نفر جمعيت دأره ؤ أن ٚ پۊل ٚ واحد سؤمالي شيلينگ ايسه.

## سربس

جرگه:کشورؤن
عۊمان

**عۊمان**، رسمي نام **عۊمان ٚ سلطنت** (عربي: سلطنة عُمان) ایته کيشور ايسه گه آسيا قاره مئن نهأ. مسقط أ کيشور ٚ پایتخت ايسه. عۊمان رسمي زوان عربي ايسه ؤ ۳۰۹,۵۰۰ کيلۊمتر مۊربع پيلئکي ؤ ۵,۴۹۴,۶۹۱ نفر جمعيت دأره ؤ أن ٚ پۊل ٚ واحد عۊمان ٚ ريال ايسه.

## سربس

جرگه:کشورؤن
پاکستان

**پاکستان**، رسمي نام **پاکستان ٚ ايسلامي جؤمۊري** (اؤردۊ: اسلامی جمہوریہ پاكستان) ایته کيشور ايسه گه آسيا قاره مئن نهأ. اسلام‌آباد أ کيشور ٚ پایتخت ايسه. پاکستان ٚ رسمي زوانان اؤردۊ ؤ اينگيليسي ايسده. پاکستان ۸۸۱,۹۱۳ کيلۊمتر مۊربع پيلئکي ؤ ۲۴۱,۴۹۹,۴۳۱ نفر جمعيت دأره ؤ أن ٚ پۊل ٚ واحد پاکستان ٚ رۊپيه ايسه.

## سربس

جرگه:کشورؤن
سۊلیمان ٚ جزيره‌ئن

**سۊلیمان ٚ جزيره‌ئن** (اينگيليسي: Solomon Islands) ایته جزيره‌اي کيشور ايسه گه اۊقیانۊسيه قاره مئن نهأ. هؤنیارا أ کيشور ٚ پایتخت ايسه. أ کيشور ويشتر جه ۱۰۰۰‌ته جزيره دأره ؤ خۊرخۊس ٚ جه پاپۊآ نؤ گينه، خۊرخۊسي‌نسا جه اۊستراليا، خۊرتاوي نسا جه نؤ کالدؤنيا ؤ وانۊاتۊ، خۊرتاو ٚ جه فيجي، واليس ؤ فۊتۊنا، تۊوالۊ ؤ کلسيا جه ني نائۊرۊ ؤ ميکرؤنزي فدرال ٚ ايالتان ٚ أمرأ سامانسر دأره. سۊلیمان ٚ جزيره‌ئن ٚ رسمي زوان اينگيليسي ايسه ؤ ۲۸,۸۹۶ کيلۊمتر مۊربع پيلئکي ؤ ۷۳۴,۸۸۷ نفر جمعيت دأره ؤ أن ٚ پۊل ٚ واحد سۊلیمان ٚ جزيره‌ئن ٚ دؤلار ايسه.

## سربس

جرگه:کشورؤن
سیشل

**سیشل** (فرانسوي: Seychelles) رسمي نام **سیشل ٚ جؤمۊري** (فرانسوي: République des Seychelles؛ سیشلي کريؤل: Repiblik Sesel) ایته جزيره‌اي کيشور ايسه گه آفريقا قاره خۊرتاو ؤ هند ٚ اۊقیانۊس ٚ مئن نهأ. سیشل آفريقا کۊچي‌ترين کيشور ايسه ؤ مجمع‌الجزایري ايسه گه ۱۱۵ته جزيره دأره. ويکتؤريا أ کيشور ٚ پایتخت ايسه. سیشل ٚ رسمي زوان فرانسوي ايسه ؤ ۴۵۷ کيلۊمتر مۊربع پيلئکي ؤ ۱۲۱,۳۵۵ نفر جمعيت دأره ؤ أن ٚ پۊل ٚ واحد سیشل ٚ رۊپيه ايسه.

## سربس

جرگه:کشورؤن
سيرالئؤن

**سيرالئؤن** (اينگيليسي: Sierra Leone) ایته کيشور ايسه گه آفريقا قاره مئن نهأ. فري‌تاؤن أ کيشور ٚ پایتخت ايسه. سيرالئؤن ٚ رسمي زوان اينگيليسي ايسه ؤ ۷۳,۲۵۲ کيلۊمتر مۊربع پيلئکي ؤ ۸,۴۶۰,۵۱۲ نفر جمعيت دأره ؤ أن ٚ پۊل ٚ واحد سيرالئون ٚ لئؤن ايسه.

## سربس

جرگه:کشورؤن
ايراني تازي

چپ|بندانگشتی|أيراني تازي
**أيراني تازي**، **سالۊکي**، يا **پرشين هؤند**، أيته ج سکان أيسه کي آسيا و خاورميانه مئن پرورش دأده به. أن نژاد، دۊومين سريعˇ سک دۊنيا مئن أيسيه و أيرانˇ مئن ئم أؤنˇ أمره شکار کۊنيدي.

## أنواع

* *سلۊکي تازي* کي تازيان مئن قديمي‌ترين أيسه.
* *کؤردي تازي* کي ايران ٚ خۊرخۊس و کلسيايي‌خۊرخۊس ٚ مئن بيده به، أون ٚأمره خرگۊش و آئۊ گيريد.
* *ايران ٚخۊرتاو ٚتازي* کي کؤردي تازي ٚ مأنه.
* *کۊسه تازي* کي ايران ٚ خۊرخۊسي نسا مئن أيسه و مۊ کمتر دأره.
* *بلۊچي تازي* کي سيستان‌ؤبلۊچستان ٚ مئن أيسه و پؤر مۊ دأره.

## تاتايي

فاىل:ELAMIR_FLAMENCO_JIDU.jpg
فاىل:Red_Smooth_Saluki.jpg
فاىل:Malik_the_Saluki.jpg
فاىل:Saluki_dog_breed.jpg
فاىل:Chart_perski_0002.jpg
فاىل:Chart_perski_ucho_długie5r5.jpg
فاىل:Fleetwind_Thunderstruck.jpg
نسايي سۊدان

**نسايي سۊدان** (اينگيليسي: South Sudan) ایته کيشور ايسه گه آفريقا قاره مئن نهأ. جۊبا أ کيشور ٚ پایتخت ايسه. نسايي سۊدان رسمي زوان اينگيليسي ايسه ؤ ۶۶۴,۳۲۹ کيلۊمتر مۊربع پيلئکي ؤ ۱۲,۷۰۳,۷۱۴ نفر جمعيت دأره ؤ أن ٚ پۊل ٚ واحد نسايي سۊدان ٚ پؤند ايسه.

## سربس

جرگه:کشورؤن
سريلانکا

**سريلانکا**، (اينگيليسي: Sri Lanka) رسمي نام **سريلانکا سؤسياليستي دمؤکراتيک ٚ جؤمۊري** ایته کيشور ايسه گه آسيا قاره مئن نهأ. سري جایاواردنپۊرا کؤته أ کيشور ٚ پایتخت ايسه. سريلانکا رسمي زوانان سينهالي ؤ تاميل ايسده. سريلانکا ۶۵,۶۱۰ کيلۊمتر مۊربع پيلئکي ؤ ۲۱,۷۶۳,۱۷۰ نفر جمعيت دأره ؤ أن ٚ پۊل ٚ واحد سريلانکا رۊپيه ايسه.

## سربس

جرگه:کشورؤن
نازي آلمان

**نازي آلمان** يا **سۊوؤمين رايش** (آلماني زوان: Deutsches Reich) ايته اصطلاح ايسه کي به آلمان تحت رئبري آدؤلف هيتلر ج ۱۹۳۳ مئن تا ۱۹۴۵ مئن اشاره دأره. أ امپراتۊري، دۊوؤمي جهاني جنگ ٚ مئن أز بين بۊشؤ. أ سامان ٚ رسمي نام تا ۱۹۴۳، آلمان ٚ رايش (Deutsches Reich) بۊ؛ ولي ج اۊن ٚ پسي ببست آلمان ٚ پيله رايش (Großdeutsches Reich).

رايش ٚ نام، به‌معناي قلمرۊ ايسه کي معمۊلاً به سه يا چارتا حکۊمت آلمان ٚ مئن اشاره دأره: أولي رايش کي رۊم ٚ مؤقدس ٚ امپراتۊري بۊ، دۊوؤمي رايش کي آلمان ٚ امپراتۊري بۊ، وايمار ٚ جۊمۊري کي معمۊلاً به‌نام رايش شناخته نبه، و سۊوؤمي رايش کي نازي آلمان بۊ.

آدؤلف هيتلر ۱۹۳۳ ٚ ۳۰ ژانويه توسؤط پائؤل فؤن هيندنبؤرگ، ببست آلمان ٚ صدرأعظم. ۱۹۳۳ انتخابات ٚ پسي، ناسيؤنال‌سؤسياليست ٚ حيزب خۊ جيگاي آلمان ٚ مئن مؤحکم ٚ کۊد و خۊ مؤخالفان-أ پاکسازي بۊکۊد. هيندنبؤرگ ۱۹۳۴ ٚ مئن بمؤرد و آدؤلف هيتلر، دۊته مقام-أ يئني صدرأعظمي و رييس‌جۊمۊري-أ ترکيب بۊکۊد و ببست آلمان ٚ پيشوا (آلماني زوان: Führer) و هۊتؤ صدرأعظم هم بۊ. پيله‌رکۊد ٚ مئن، نازيان بتأنستيد آلمان ٚ اقتصاد ٚ ثؤبات ٚ وأگردأنيد و بيکاران ٚ کم ٚ کۊديد. نازيان شرۊع به بازسازي و ساخت اؤتۊبان بؤکۊديد کي باعث ببست مردۊم ٚ مئن محبۊب بيبيد.
بندانگشتی|سۊوؤمي رايش ٚ جنگي بيدۊق

## سربس
جرگه:سابق ٚ کيشوران
سۊدان

**سۊدان**، رسمي نام **سۊدان ٚ جؤمۊري** (عربي: جمهوریة السودان) ایته کيشور ايسه گه آفريقا قاره مئن نهأ. خارطۊم أ کيشور ٚ پایتخت ايسه. سۊدان ٚ رسمي زوانان عربي ؤ اينگيليسي ايسده. أ کيشور ۱,۸۸۶,۰۶۸ کيلۊمتر مۊربع پيلئکي ؤ ۵۰,۴۶۷,۲۷۸ نفر جمعيت دأره ؤ أن ٚ پۊل ٚ واحد سۊدان ٚ پؤند ايسه.

## سربس

جرگه:کشورؤن
نسايي آفريقا

**نسايي آفريقا** (اينگيليسي: South Africa) (آفريکانس: Suid-Afrika) ایته کيشور ايسه گه آفريقا قاره مئن نهأ. أ کيشور سه پایتخت دأره؛ پرتؤريا، کیپ‌تاؤن ؤ بلۊمفؤنتین. نسايي آفريقا مئن ۱۳ته زوان رسميت دأرده ولي أن ٚ ميانجي زوان اينگيليسي ايسه ؤ ۱,۲۲۱,۰۳۷ کيلۊمتر مۊربع پيلئکي ؤ ۶۳,۰۱۵,۹۰۴ نفر جمعيت دأره ؤ أن ٚ پۊل ٚ واحد نسايي آفريقا رند ايسه.

## سربس

جرگه:کشورؤن
باهاما

**باهاما** (اينگيليسي: Bahamas) ایته جزيره‌اي کيشور ايسه گه آمريکا قاره ؤ کارائيب ٚ منطقه مئن نهأ. باهاما ويشتر جه ۳۰۰۰ کۊچي ؤ پيله جزيره-أ شامل به  ؤ کلسيا جه آمريکا فلؤريدا ايالت ؤ نسا جه کۊبا، ايسپانيؤلا (هائيتي ؤ دؤمينيکن ٚ جؤمۊري) ؤ تۊرکس ؤ کایکؤس ٚ جزيره‌ئن ٚ أمرأ سامانسر دأره. ناساؤ أ کيشور ٚ پایتخت ايسه. باهاما رسمي زوان اينگيليسي ايسه ؤ ۱۳,۹۴۳ کيلۊمتر مۊربع پيلئکي ؤ ۴۱۲,۶۲۸ نفر جمعيت دأره ؤ أن ٚ پۊل ٚ واحد باهاما دؤلار ايسه.

## سربس

جرگه:کشورؤن
ژاپؤن ٚ امپراتۊري

**ژاپؤن ٚ ايمپراتۊري** (ژاپؤني زوان: 大日本帝国) يا **پيله ژاپؤن** ايته پيله قؤدرت آسيا ؤ اۊقیانۊسيه مئن بۊ کي سال ۱۸۶۷ مئن چأکۊده بؤبؤست. ژاپؤن أ دؤره مئن صنعتي بؤبؤست ؤ اۊن ٚ أرتش قۊدرت بيگيفت؛ به‌طؤري کي شرۊع بۊکۊد به نفؤذ خۊ همسايه سامانان ٚ مئن. أ دؤره مئن، مرکز جه کيؤتؤ بۊشؤ به تؤکيؤ.

آخرپسي، أ أمپراتۊري دۊوؤمي جهاني جنگ ٚ مئن دواخته ؤ مؤدتي آمريکا اۊن-أ اشغال بۊکۊد.

## تاتايي

فاىل:Diet_of_Japan_Kokkai_2009.jpg|ژاپؤن ٚ مجلس ٚ ساختمان
فاىل:Nagasakibomb.jpg|ناکازاکي ٚ أتؤمي بؤمباران
فاىل:Meiji_tenno1.jpg|أمپراتۊر مِيجي، (۱۸۶۸ تا ۱۹۱۲) کي ژاپؤن ٚ مئن أصلاحات بۊکۊد.


## سربس
جرگه:ژاپؤن
بحرین

**بحرین**، رسمي نام **بحرین ٚ پادشاهي** (عربي: مَمْلَكَةُ الْبَحْرَيْن) ایته کۊچي جزيره‌اي کيشور ايسه گه آسيا قاره ؤ فارس ٚ خليج ٚ نسا نهأ. منامه أ کيشور ٚ پایتخت ايسه. بحرین ٚ رسمي زوان عربي ايسه ؤ ۷۷۸ کيلۊمتر مۊربع پيلئکي ؤ ۱,۸۰۶,۱۹۱ نفر جمعيت دأره ؤ أن ٚ پۊل ٚ واحد بحرین ٚ دينار ايسه.

## سربس

جرگه:کشورؤن
بنين

**بنين** (فرانسوي: Bénin) ایته کيشور ايسه گه آفريقا قاره مئن نهأ. پؤرتؤ نؤوؤ أ کيشور ٚ پایتخت ايسه. بنين رسمي زوان فرانسوي ايسه ؤ ۱۱۴,۷۶۳ کيلۊمتر مۊربع پيلئکي ؤ ۱۳,۷۵۴,۶۸۸ نفر جمعيت دأره ؤ أن ٚ پۊل ٚ واحد آفريقا خۊرخۊس ٚ سي‌اف‌ای ٚ فرانک ايسه.

## سربس

جرگه:کشورؤن
چين ٚ جؤمۊري (۱۹۴۹-۱۹۱۲)

**چين ٚ جۊمۊري** (چيني زوان: 中華民國)، ايته دؤلت بۊ کي سال ۱۹۱۲ مئن تأسيس بؤبؤست ؤ تا سال ۱۹۴۹ چين ٚ مئن حۊکۊمت بۊکۊد. أ حۊکۊمت، چين ٚ داخلي جنگ ٚ مئن دواخته ؤ خۊ جا-یأ چين ٚ خلق ٚ جؤمۊري-أ فئده. أ دؤلت ٚ أعضا، به تایوان تبعيد بؤبؤستيد ؤ تا هسه اۊشن ٚ جانشينان هۊیه ايسأده.

## سربس
جرگه:چين
بنگلادش

**بنگلادش**، رسمي نام **بنگلادش ٚ خلق ٚ جؤمۊري** (بنگالي: গণপ্রজাতন্ত্রী বাংলাদেশ) ایته کيشور ايسه گه آسيا قاره مئن نهأ. داکا أ کيشور ٚ پایتخت ايسه. بنگلادش ٚ رسمي زوان بنگالي ايسه ؤ ۱۴۸,۴۶۰ کيلۊمتر مۊربع پيلئکي ؤ ۱۷۱,۴۶۶,۶۹۰ نفر جمعيت دأره ؤ أن ٚ پۊل ٚ واحد بنگلادش ٚ تاکا ايسه.

## سربس

جرگه:کشورؤن
بلارۊس

**بلارۊس** (بلارۊسي: Беларусь) ایته کيشور ايسه گه اۊرۊپا قاره مئن نهأ. مينسک أ کيشور ٚ پایتخت ايسه. بلارۊس ٚ رسمي زوانان بلارۊسي ؤ رۊسي ايسده. بلارۊس ۲۰۷,۵۹۵ کيلۊمتر مۊربع پيلئکي ؤ ۹,۱۰۹,۲۸۰ نفر جمعيت دأره ؤ أن ٚ پۊل ٚ واحد بلارۊس ٚ رۊبل ايسه.

## سربس

جرگه:کشورؤن
مؤغؤلستان

**مؤغؤلستان** (مؤغؤلي: Mongolia) ایته کيشور ايسه گه آسيا قاره مئن نهأ. اۊلان باتۊر أ کيشور ٚ پایتخت ايسه. مؤغؤلستان رسمي زوان مؤغؤلي ايسه ؤ ۱,۵۶۴,۱۱۶ کيلۊمتر مۊربع پيلئکي ؤ ۳,۵۰۴,۷۴۱ نفر جمعيت دأره ؤ أن ٚ پۊل ٚ واحد مؤغؤلستان ٚ تؤگرؤگ ايسه.

## سربس

جرگه:کشورؤن
آلمان ٚ اشغال دۊوؤمي جهاني جنگ ٚ مئن

**آلمان ٚ اشغال تحت [[مؤتفقين دۊوؤمي جهاني جنگ مئن|مؤتفقين ٚ]] حکؤمت** ايته دؤره آلمان ٚ تاريخ ٚ مئن ايسه کي مؤتفقين، آلمان-أ دۊوؤمي جهاني جنگ ٚ پسي اشغال بۊکۊديد ؤ خۊشن ٚ مئن تخسيم بۊکۊديد؛ خۊرتاوي جيگائان جه اؤدر-نايسه مرز بؤبؤستيد شؤروي ؤ لهستان ٚ شين، ؤ اۊن ٚ خۊرخۊسي مناطق بؤبؤستيد چأرتا منطقه کي جه ۱۹۴۵ تا ۱۹۴۹ مئن توسؤط مؤتفقين ایداره بؤبؤستيد.
بندانگشتی|آلمان ٚ أ دؤره بيدۊق

## سربس
جرگه:آلمان
آندامان ؤ نيکؤبار ٚ جزيره‌ئن

**آندامان ؤ نيکؤبار** (هندي: अण्डमान और निकोबार) ایته قلمرؤ ايسه گه هند ٚ شينه ؤ ۵۷۲ جزيره جه تشکيل بؤبؤسته گه ۳۸ته مسکۊني ايسد. پؤرت بلر أ قلمرؤ مرکز ايسه. آندامان ؤ نيکؤبار ٚ رسمي زوان هندي ؤ اينگيليسي ايسه ؤ ۸,۲۴۹ کيلۊمتر مۊربع پيلئکي ؤ ۴۳۴,۱۹۲ نفر جمعيت دأره ؤ أن ٚ پۊل ٚ واحد هند ٚ رۊپيه ايسه.

## سربس
جرگه:هند
پالاؤ

**پالائؤ** (پالائؤيي: Beluu er a Belau) ایته جزيره‌اي کيشور ايسه گه اۊقیانۊسيه قاره ؤ[آرام ٚ اۊقیانۊس]] ٚ مئن نهأ. پالائؤ فيليپين ٚ خۊرتاو ٚ ۸۰۰ کيلۊمتري نهأ ؤ نگرۊلمۊد أ کيشور ٚ پایتخت ايسه. پالائؤ رسمي زوانان پالائؤيي ؤ اينگيليسي ايسده ؤ ۴۵۹ کيلۊمتر مۊربع پيلئکي ؤ ۱۸,۰۲۴ نفر جمعيت دأره ؤ أن ٚ پۊل ٚ واحد آمريکا دؤلار ايسه.

## سربس

جرگه:کشورؤن
پاناما

**پاناما** (ايسپانيايي: Panamá) ایته کيشور ايسه گه مرکزي آمريکا قاره مئن نهأ. پاناما شأر أ کيشور ٚ پایتخت ايسه. پاناما رسمي زوان ايسپانيايي ايسه ؤ ۷۵,۵۱۷ کيلۊمتر مۊربع پيلئکي ؤ ۴,۳۱۵,۰۰۰ نفر جمعيت دأره ؤ أن ٚ پۊل ٚ واحدان پاناما بالبؤا ؤ آمريکا دؤلار ايسده.

## سربس

جرگه:کشورؤن
پاپۊآ نؤ گينه

**پاپۊآ نؤ گينه** (اينگيليسي: Papua New Guinea) ایته کيشور ايسه گه اۊقیانۊسيه قاره مئن نهأ. پؤرت مؤرزبي أ کيشور ٚ پایتخت ايسه. پاپۊآ نؤ گينه رسمي زوانان اينگيليسي ؤ هيري مؤتؤ ؤ پاپۊآ نؤ گينه ايشاره زوان ؤ تؤک پيسين ايسده ؤ ۴۶۲,۸۴۰ کيلۊمتر مۊربع پيلئکي ؤ ۱۱,۷۸۱,۵۵۹ نفر جمعيت دأره ؤ أن ٚ پۊل ٚ واحد پاپۊآ نؤ گينه کينا ايسه.

## سربس

جرگه:کشورؤن
پاراگۊئه

**پاراگۊئه** (ايسپانيايي: Paraguay) ایته کيشور ايسه گه نسايي آمريکا قاره مئن نهأ. آسۊنسيؤن أ کيشور ٚ پایتخت ايسه. پاراگۊئه رسمي زوانان ايسپانيايي ؤ گۊاراني ايسده. پاراگۊئه ۴۰۶,۷۵۲ کيلۊمتر مۊربع پيلئکي ؤ ۶,۴۱۳,۶۲۷ نفر جمعيت دأره ؤ أن ٚ پۊل ٚ واحد پاراگۊئه گۊاراني ايسه.

## سربس

جرگه:کشورؤن
پرۊ

**پرۊ** (ايسپانيايي: Perú) ایته کيشور ايسه گه نسايي آمريکا قاره مئن نهأ. ليما أ کيشور ٚ پایتخت ايسه. پرۊ رسمي زوان ايسپانيايي ايسه ؤ ۱,۲۸۵,۲۱۶ کيلۊمتر مۊربع پيلئکي ؤ ۳۴,۳۵۲,۷۲۰ نفر جمعيت دأره ؤ أن ٚ پۊل ٚ واحد پرۊ سؤل ايسه.

## سربس

جرگه:کشورؤن
فيليپين

**فیلیپین** (فيليپيني: Pilipinas) رسمي نام **فيليپين ٚ جؤمۊري** (فيليپيني: Republika ng Pilipinas؛ اينگيليسي: Republic of the Philippines) ایته کيشور ايسه گه آسيا قاره مئن نهأ. مانيلا أ کيشور ٚ پایتخت ايسه. فیلیپین ٚ رسمي زوانان فيليپيني ؤ اينگيليسي ايسده. أ کيشور ۳۰۰,۰۰۰ کيلۊمتر مۊربع پيلئکي ؤ ۱۱۲,۷۲۹,۴۸۴ نفر جمعيت دأره ؤ أن ٚ پۊل ٚ واحد فيليپين ٚ پزۊ ايسه.

## سربس

جرگه:کشورؤن
پؤرتۊغال

**پؤرتۊغال** (پؤرتۊغالي: Portuguesa) ایته کيشور ايسه گه اۊرۊپا قاره مئن نهأ. ليسبؤن أ کيشور ٚ پایتخت ايسه. پؤرتۊغال رسمي زوان پؤرتۊغالي ايسه ؤ ۹۲,۲۳۰ کيلۊمتر مۊربع پيلئکي ؤ ۱۰,۷۴۹,۶۲۵ نفر جمعيت دأره ؤ أن ٚ پۊل ٚ واحد یۊرؤ ايسه.

## سربس

جرگه:کشورؤن
مؤتفقين دۊوؤمي جهاني جنگ مئن

جایگزین=Three men, Stalin, Roosevelt and Churchill, sitting together elbow to elbow|چپ|بندانگشتی|300x300پیکسل| "سۊته پيله"، ج راست به چپ: وينستؤن چرچيل، فرانکلين د. رؤزولت، ژؤزف أستالين، تيران ٚ کؤنفرانس ٚ مئن، ۱۹۳۴
**مؤتفقين** (اينگيليسي زوان: *Allies*) أيته غيررسمي أيتحاد بۊ کي ج سال ۱۹۴۲ رسمي ببست و أون ٚ نام ببست *مؤتحد ملل ٚ سازمان*. أ أيتحاد دۊوؤمي جهاني جنگ ٚ مئن شکل بيگيفت کي عليه محور ٚنيرۊئان بيد.

أ أتحاد، أول عليه آلمان دۊوؤمي جهاني جنگ ٚ مئن بۊ (۱۹۳۹) کي شامل فرانسه، لهستان، بريتانيا بۊ. بعدها همسۊد ٚ قلمرؤ هم أضافه ببست: کانادا، اۊستراليا، زلاندنؤ، نيؤفاندلند و نسايي آفريقا. شؤروي أبتدا أوشن ٚ مئن بمأنسته بۊ، حتي آلمان ٚ أمره أيته عدم ٚ تجاوؤز قراداد أمضا بۊکۊد. درنهايت آلمان و خۊ مؤتحدان، باربارؤسا عمليات ٚ مئن به شؤروي حمله بۊکۊد و شؤروي رسماً به مؤتفقين بپيوست.

## سامانان
[alt=Three men, [چیانگ کای‌شک، Roosevelt and Churchill, sitting together elbow to elbow|چپ|بندانگشتی|300x300پیکسل|رهبران متفقین جبهه آسیا و اقیانوسیه: سپهسالار چیانگ کای‌شک، فرانکلین دی روزولت و وینستون چرچیل ملاقات در کنفرانس قاهره سال ۱۹۴۳]]
مؤتفقين ٚ أصلي أعضا أشن بيد:

* 22x22پیکسل آمريکا ايجؤنأبؤ ايالتؤن
* 22x22پیکسل شؤروي
* 22x22پیکسل بريتانا
* 22x22پیکسل فرانسه
* 22x22پیکسل چین

## سربس
قطر

**قطر** (عربي: قطر) ایته کيشور ايسه گه آسيا قاره مئن نهأ. دؤحه أ کيشور ٚ پایتخت ايسه. قطر رسمي زوان عربي ايسه ؤ ۱۱,۵۸۱ کيلۊمتر مۊربع پيلئکي ؤ ۳,۱۷۳,۰۲۴ نفر جمعيت دأره ؤ أن ٚ پۊل ٚ واحد قطر ٚ ريال ايسه.

## سربس

جرگه:کشورؤن
رۊمانيا

**رۊمانيا** (رۊمانيايي: România) ایته کيشور ايسه گه اۊرۊپا قاره مئن نهأ. بۊخارست أ کيشور ٚ پایتخت ايسه. رۊمانيا رسمي زوان رۊمانيايي ايسه ؤ ۲۳۸,۳۹۷ کيلۊمتر مۊربع پيلئکي ؤ ۱۹,۰۳۶,۰۳۱ نفر جمعيت دأره ؤ أن ٚ پۊل ٚ واحد رۊمانيا لئؤ ايسه.

## سربس

جرگه:کشورؤن
رۊاندا

**رۊاندا** (اينگيليسي: Rwanda) ایته کيشور ايسه گه آفريقا قاره مئن نهأ. کيگالي أ کيشور ٚ پایتخت ايسه. رۊاندا رسمي زوانان رۊاندايي ؤ اينگيليسي ؤ فرانسوي ؤسواحلي ايسده. رۊاندا ۲۶,۷۹۸ کيلۊمتر مۊربع پيلئکي ؤ ۱۳,۶۲۳,۳۰۲ نفر جمعيت دأره ؤ أن ٚ پۊل ٚ واحد رۊاندا فرانک ايسه.

## سربس

جرگه:کشورؤن
تاجيکستان

**تاجيکستان** (تاجيکي: Тоҷикистон) ایته کيشور ايسه گه آسيا قاره مئن نهأ. دۊشنبه أ کيشور ٚ پایتخت ايسه. تاجيکستان رسمي زوان تاجيکي فارسي ايسه ؤ ۱۴۳,۱۰۰ کيلۊمتر مۊربع پيلئکي ؤ ۱۰,۷۸۶,۷۳۷ نفر جمعيت دأره ؤ أن ٚ پۊل ٚ واحد تاجيکستان ٚ ساماني ايسه.

## سربس

جرگه:کشورؤن
آدؤلف هيتلر

**آدؤلف هيتلر** (آلماني زوان: *Adolf Hitler*) (۲۰ آپريل ۱۸۸۹ - ۳۰ آپريل ۱۹۴۵) ايته آلماني سياستمدار بۊ کي اؤتريش ٚ مئن به‌دۊنيا بمؤ. هيتلر ناسيؤنال‌سؤسياليست ٚ حيزب ٚ رئبر بۊ کي ج سال ۱۹۳۴ تا سال ۱۹۴۵ نازي آلمان ٚ مئن به‌عؤنوان پيشوا حکؤمت بۊکۊد. هيتلر سال ۱۹۳۳ مئن ببست آلمان ٚ صدرأعظم. آلمان تحت اون ٚ رئبري، ۱۹۳۹ مئن به لهستان حمله بۊکۊد کي باعث ببست دۊوؤمي جهاني جنگ شرۊع ببه. هيتلر جنگان ٚ مئن نخش مؤهمي دأشتي و ج هؤلؤکاست ٚ طراحان بۊ.
جایگزین=|راست|بندانگشتی|هيتلر خۊ سۊخنرأني مئن، ۱۹۳۰
اۊزبکستان

**اۊزبکستان** (اۊزبکي: Oʻzbekiston) ایته کيشور ايسه گه آسيا قاره مئن نهأ. تاشکند أ کيشور ٚ پایتخت ايسه. اۊزبکستان رسمي زوان اۊزبکي ايسه ؤ ۴۴۸,۹۸۷ کيلۊمتر مۊربع پيلئکي ؤ ۳۵,۵۸۱,۴۶۳ نفر جمعيت دأره ؤ أن ٚ پۊل ٚ واحد اۊزبکستان ٚ سۊم ايسه.

## سربس

جرگه:کشورؤن
هيرؤهيتؤ

**هيرؤهيتؤ** (ژاپؤنی زوان: 裕仁 *Hirohito*) بمؤردن ٚ پسي به‌نام **شۊوا** (ژاپؤنی زوان: 昭和天皇) (۲۹ آوريل ۱۹۰۱ – ۷ ژانويه ۱۹۸۹) صد ؤ بيست و چأرۊمي أمپراتۊر ژاپؤن ٚ مئن بۊ کي ج سال ۱۹۲۶ تا سال ۱۹۸۹ خۊ بمؤردن ٚ سال حکؤمت بۊکۊد. ۶۲ سال سلطنت‌أمره أيته ج طۊلاني‌ترين حکؤمتان ٚ ژاپؤن ٚ مئن دأشتي.
بندانگشتی|325x325پیکسل|هيرؤهيتؤ خۊ تاج‌نهأن ٚ پسي
هيرؤهيتؤ ۲۹ آوريل ۱۹۰۱ مئن تؤگؤ کاخ ٚ مئن به‌دۊنيا بمؤ، خۊ پيله دؤره مئن أمپراتۊر مِي‌جي. هيرؤهيتؤ، ژاپؤن ٚ أمپراتۊري رئبر بۊ کي دۊوؤمي جهاني جنگ ٚ مئن نخش دأشتي و شکست بؤخؤرد. هيرؤهيتؤ، أولي أمپراتۊر ژاپؤن ٚ مئن أيسه کي خۊ مردۊم ٚأمره مۊستقيم گب بزه.

بندانگشتی|هيرؤهيتؤ و خۊ زنکه، ۱۹۲۴
بندانگشتی|هيرؤهيتؤ سال ۱۹۰۲، خۊ زاکي مئن
[بندانگشتی|هيرؤهيتؤ، خۊ أسپ ٚ سر ''[شيرايؤکي (أسپ)|شيرايؤکي'']]
[بندانگشتی|240x240پیکسل|خۊ أسپٚ سر، [شيرايؤکي (أسپ)|شيرايؤکي، أرتشٚ وارسي کۊدن ۱۹۳۸ٚ ۸ ژانويه]]

## سربس

جرگه:مردوم
جرگه:ژاپؤن
تانزانيا

**تانزانيا** (سواحلي: Jamhuri ya Muungano wa Tanzania) ایته کيشور ايسه گه آفريقا قاره مئن نهأ. دؤدؤما أ کيشور ٚ پایتخت ايسه. تانزانيا رسمي زوانان سواحلي ؤ اينگيليسي ايسده ؤ ۹۴۷,۳۰۳ کيلۊمتر مۊربع پيلئکي ؤ ۶۷,۴۶۲,۱۲۱ نفر جمعيت دأره ؤ أن ٚ پۊل ٚ واحد تانزانيا شيلينگ ايسه.

## سربس

جرگه:کشورؤن
تایلند

**تایلند** (تایلندي: ประเทศไทย) ایته کيشور ايسه گه آسيا قاره مئن نهأ. بانکۊک أ کيشور ٚ پایتخت ايسه. تایلند رسمي زوان تایلندي ايسه ؤ ۵۱۳,۱۲۰ کيلۊمتر مۊربع پيلئکي ؤ ۶۷,۹۷۵,۱۹۸ نفر جمعيت دأره ؤ أن ٚ پۊل ٚ واحد تایلند ٚ بات ايسه.

## سربس

جرگه:کشورؤن
تؤگؤ

**تؤگؤ** (فرانسوي: Togo) ایته کيشور ايسه گه آفريقا قاره مئن نهأ. لؤمه أ کيشور ٚ پایتخت ايسه. تؤگؤ رسمي زوان فرانسوي ايسه ؤ ۵۶,۷۸۵ کيلۊمتر مۊربع پيلئکي ؤ ۹,۵۸۳,۳۸۱ نفر جمعيت دأره ؤ أن ٚ پۊل ٚ واحد آفريقا خۊرخۊس ٚ سي‌اف‌ای ٚ فرانک ايسه.

## سربس

جرگه:کشورؤن
تؤنگا

**تؤنگا** (تؤنگايي: Tonga) ایته جزيره‌اي کيشور ايسه گه اۊقيانۊسيه قاره مئن نهأ. نۊکۊآلؤفا أ کيشور ٚ پایتخت ايسه. تؤنگا ۱۷۱ جزيره جه تشکيل بؤبؤسته گه ۴۵ته مسکۊني ايسد ؤ ۷۰ درصد جه أن ٚ جمعيت ني تؤنگاتاپۊ جزيره مئن ساکن ايسد گه أ کيشور ٚ أصلي جزيره محسۊب به ؤ أن ٚ پایتخت ني هأ جزيره دۊرۊن نهأ. تؤنگا مئن تؤنگايي ؤ اينگيليسي زوانان رسميت دأرده. أ کيشور ۷۴۸ کيلۊمتر مۊربع پيلئکي ؤ ۱۰۰,۲۰۹ نفر جمعيت دأره ؤ أن ٚ پۊل ٚ واحد تؤنگا پاآنگا ايسه.

## سربس

جرگه:کشورؤن
ترينيداد ؤ تؤباگؤ

**ترينيداد ؤ تؤباگؤ** (اينگيليسي: Trinidad and Tobago) ایته جزيره‌اي کيشور ايسه گه آمريکا قاره ؤ کارائيب ٚ منطقه مئن نهأ. پؤرت آو اسپین أ کيشور ٚ پایتخت ايسه. ترينيداد ؤ تؤباگؤ ونزۊئلا کيشور ٚ کلسيا نهأ ؤ أشأن ٚ ساحلان تنا ۱۱ کيلۊمتر کس کس ٚ أمرأ فاصله دأرده. أ کيشور دۊته أصلي جزيره-أ شامل به؛ ترينيداد ؤ تؤباگؤ، گه ترينيداد أن ٚ پيله جزيره ايسه ؤ أن پایتخت ني هأ جزيره مئن نهأ. ترينيداد ؤ تؤباگؤ پيشتر بريتانيا مۊستعمره بۊ ؤ ۱۹۶۲ ميلادي سال ٚ مئن بتأنسته خۊ ايستقلال-أ بدس بأره. أ کيشور ٚ رسمي زوان اينگيليسي ايسه ؤ ۵,۱۳۱ کيلۊمتر مۊربع پيلئکي ؤ ۱,۵۰۸,۶۳۵ نفر جمعيت دأره ؤ أن ٚ پۊل ٚ واحد ترينيداد ؤ تؤباگؤ دؤلار ايسه.

## سربس

جرگه:کشورؤن
تۊنس

**تۊنس**، رسمي نام **تۊنس ٚ جؤمۊري** (عربي: الجمهورية التونسية) ایته کيشور ايسه گه آفريقا قاره مئن نهأ. تۊنس ٚ شأر أ کيشور ٚ پایتخت ايسه. تۊنس ٚ رسمي زوان عربي ايسه ؤ ۱۶۳,۶۱۰ کيلۊمتر مۊربع پيلئکي ؤ ۱۱,۹۷۲,۱۶۲ نفر جمعيت دأره ؤ أن ٚ پۊل ٚ واحد تۊنس ٚ دينار ايسه.

## سربس

جرگه:کشورؤن
تۊوالۊ

**تۊوالۊ** (تۊوالۊيي: Tuvalu) ایته جزيره‌اي کيشور ايسه گه اۊقیانۊسيه قاره مئن نهأ. فۊنافۊته أ کيشور ٚ پایتخت ايسه. تۊوالۊ مئن تۊوالۊيي ؤ اينگيليسي زوانان رسميت دأرده. أ کيشور ۲۵,۱۴ کيلۊمتر مۊربع پيلئکي ؤ ۱۰,۶۴۳ نفر جمعيت دأره ؤ أن ٚ پۊل ٚ واحد اۊستراليا دؤلار ايسه.

## سربس

جرگه:کشورؤن
وانۊآتۊ

**وانۊآتۊ**، رسمي نام **وانۊآتۊ جؤمۊري** (بيسلاما: Ripablik blong) ایته جزيره‌اي کيشور ايسه گه اۊقیانۊسيه قاره مئن نهأ. پؤرت ويلا أ کيشور ٚ پایتخت ايسه. وانۊآتۊ مئن بيسلاما ؤ اینگيليسي ؤ فرانسوي زوانان رسميت دأرده. وانۊآتۊ ۱۲,۱۸۹ کيلۊمتر مۊربع پيلئکي ؤ ۳۳۵,۹۰۸ نفر جمعيت دأره ؤ أن ٚ پۊل ٚ واحد وانۊآتۊ واتۊ ايسه.

## سربس

جرگه:کشورؤن
زامبيا

**زامبيا** (اينگيليسي: Zambia) ایته کيشور ايسه گه آفريقا قاره مئن نهأ. لۊساکا أ کيشور ٚ پایتخت ايسه. زامبيا رسمي زوان اينگيليسي ايسه ؤ ۷۵۲,۶۱۷ کيلۊمتر مۊربع پيلئکي ؤ ۲۰,۲۱۶,۰۲۹ نفر جمعيت دأره ؤ أن ٚ پۊل ٚ واحد زامبيا کۊاچا ايسه.

## سربس

جرگه:کشورؤن
زيمباوه

**زیمبابوه** (اينگيليسي: Zimbabwe) ایته کيشور ايسه گه آفريقا قاره مئن نهأ. هراره أ کيشور ٚ پایتخت ايسه. زیمبابوه ۱۶ته رسمي زوان دأره ولي أن ٚ أصلي ميانجي زوان اينگيليسي ايسه. زيمباوه ۳۹۰,۷۵۷ کيلۊمتر مۊربع پيلئکي ؤ ۱۶,۸۶۸,۴۰۹ نفر جمعيت دأره ؤ أن ٚ پۊل ٚ واحد زيمباوه دؤلار ايسه.

## سربس

جرگه:کشورؤن
ونزۊئلا

**ونزۊئلا** (ايسپانيايي: Venezuela؛ بنسۊئلا) رسمي نام **ونزۊئلا بؤليواري جؤمۊري** (ايسپانيايي: República Bolivariana de Venezuela) ایته کيشور ايسه گه نسايي آمريکا قاره مئن نهأ. کاراکاس أ کيشور ٚ پایتخت ايسه. ونزۊئلا رسمي زوان ايسپانيايي ايسه ؤ ۹۱۶,۴۴۵ کيلۊمتر مۊربع پيلئکي ؤ ۳۰,۵۱۸,۲۶۰ نفر جمعيت دأره ؤ أن ٚ پۊل ٚ واحد ونزۊئلا بؤليوار ايسه.

## سربس

جرگه:کشورؤن
خۊرتاوي تيمؤر

**خۊرتاوي تيمؤر** (پؤرتۊغالي: Timor-Leste) رسمي نام **خۊرتاوي تيمؤر ٚ دمؤکراتيک ٚ جؤمۊري** (پؤرتۊغالي: República Democrática de Timor-Leste) ایته کيشور ايسه گه آسيا قاره مئن نهأ. أ کيشور تیمؤر ٚ جزيره خۊرتاوي بخش-أ شامل به ؤ تيمؤر ٚ جزيره خۊرخۊس أندؤنزي کيشور ٚ شين ايسه. خۊرتاوي تيمؤر آسيا خۊرتاوي‌نسا ؤ ؤ اۊستراليا کلسيا نهأ. ديلي أ کيشور ٚ پایتخت ايسه. خۊرتاوي تيمؤر ٚ مئن پؤرتۊغالي ؤ تتۊم ٚ زوانان رسميت دأرده. أ کيشور ۱۴,۹۵۰ کيلۊمتر مۊربع پيلئکي ؤ ۱,۳۵۴,۶۶۲ نفر جمعيت دأره ؤ أن ٚ پۊل ٚ واحد آمريکا دؤلار ايسه.

## سربس

جرگه:کشورؤن
ايسلند

**ایسلند** (ايسلندي: Ísland) رسمي نام **ايسلند ٚ جؤمۊري**(ايسلندي: Lýðveldið Íceland)  ایته کيشور ايسه گه اۊرۊپا قاره ؤ اۊرۊپا کلسيا نهأ. ریکياويک أ کيشور ٚ پایتخت ايسه. ايسلند ايته جه نؤردي کيشوران ايسه ؤ ايسکانديناوي منطقه نهأ. ایسلند ٚ رسمي زوان ايسلندي ايسه ؤ ۱۰۳,۱۲۵ کيلۊمتر مۊربع پيلئکي ؤ ۳۹۱,۸۱۰ نفر جمعيت دأره ؤ أن ٚ پۊل ٚ واحد ايسلند ٚ کرؤنا ايسه.

## سربس

جرگه:کشورؤن
سۊرينام

**سۊرينام**، رسمي نام **سۊرينام ٚ جؤمۊري** (هؤلندي: Republiek Suriname) ایته کيشور ايسه گه نسايي آمريکا قاره مئن نهأ. پاراماريبؤ أ کيشور ٚ پایتخت ايسه. سۊرينام رسمي زوان هؤلندي ايسه ؤ ۱۶۵,۹۴۰ کيلۊمتر مۊربع پيلئکي ؤ ۶۳۲,۶۳۸ نفر جمعيت دأره ؤ أن ٚ پۊل ٚ واحد سۊرينام ٚ دؤلار ايسه.

## سربس

جرگه:کشورؤن
عربي ايجؤنأبؤ ايمارتان

**عربي ايجؤنأبؤ ايمارتان** (عربي: الإمارات العربية المتحدة) گه أن-أ خۊلاصه دخانئده **ايمارات**، ایته کيشور ايسه گه آسيا قاره مئن نهأ. أبۊظبي أ کيشور ٚ پایتخت ؤ دۊبی ني أن ٚ پيله شأر ايسه. عربي ايجؤنأبؤ ايمارتان ٚ رسمي زوان عربي ايسه ؤ ۸۳,۶۰۰ کيلۊمتر مۊربع پيلئکي ؤ ۱۱,۰۲۷,۱۲۹ نفر جمعيت دأره ؤ أن ٚ پۊل ٚ واحد ايمارات ٚ درهم ايسه.

## سربس

جرگه:کشورؤن
یمن

**یمن** (عربي: ٱلْیَمَن) رسمي نام **یمن ٚ جؤمۊري** (عربي: الجُمْهُوْرِیَّةُ الیَمَنِیَّة) ایته کيشور ايسه گه آسيا قاره مئن نهأ. صنعا أ کيشور ٚ پایتخت ايسه. یمن ٚ رسمي زوان عربي ايسه ؤ ۴۵۵,۵۰۳ کيلۊمتر مۊربع پيلئکي ؤ ۳۲,۶۸۴,۵۰۳ نفر جمعيت دأره ؤ أن ٚ پۊل ٚ واحد یمن ٚ ريال ايسه.

## سربس

جرگه:کشورؤن
کؤزؤوؤ

**کؤزؤوؤ** (آلبانيايي: Kosova) رسمي نام **کؤزؤوؤ جؤمۊري** (آلبانيايي: Republika e Kosovës) ایته کيشور ايسه گه اۊرۊپا قاره مئن نهأ. پريشتينا أ کيشور ٚ پایتخت ايسه. کؤزؤوؤ مئن آلبانيايي ؤ صربي زوانان رسميت دأرده. کؤزؤوؤ ۱۰,۸۸۷ کيلۊمتر مۊربع پيلئکي ؤ ۱,۵۸۵,۵۶۶ نفر جمعيت دأره ؤ أن ٚ پۊل ٚ واحد یۊرؤ ايسه.

= تاريخ =
کؤزؤوؤ، سال ۱۳۸۹ ميلادي، توسؤط أولي مؤراد، عۊثماني ٚ امپراتۊر، به عۊثماني الحاق بؤبؤست. تا سال ۱۹۱۲ هأتؤ بۊ تا أنکي صربستان ٚ پادشائي، أولي بالکان ٚ جنگ ٚ مئن دۊباره أ منطقه-أ به خۊ جيگائان اضافه کۊد. سال ۱۹۴۵ ٚ مئن، دۊوؤمي جهاني جنگ ٚ پسي، أ سامان به‌عؤنوان خؤدمۊختار ٚ سؤسياليستي کؤزؤوؤ اؤستان، به يۊگؤسلاوي ٚ سؤسياليستي فدرال ٚ جؤمۊري به‌رسميت بشناخت؛ به‌عؤنوان ٚ صربستان ٚ سؤسياليستي جؤمۊري. سال ۱۹۷۴ ٚ مئن، ج يۊگؤسلاوي ٚ دۊرۊني دؤلت، ايته جؤمۊري امتيازات-أ به أ سامان فأده و أساسي قانۊن ٚ مئن هم تصويب بۊکۊد.

ج سال ۱۹۸۰ تا ۱۹۸۹، آلبانيائيان ايته شۊرش بۊکۊديد کي خۊشن ٚ استقلال-أ فيگيريد؛ با أنکي تقريباً ايته جؤمۊري بيد. صرب ٚ ناسيؤناليستان، به اسلؤبؤدان ميلؤسؤويچ ٚ رئبري، أ شۊرشيان ٚ أمره درگير بؤبؤست. سال ۱۹۸۹ مئن، صربستان به ميلؤسؤويچ ٚ رئبري، ايته قانۊن تصويب بۊکۊد کي آلبانياييان ٚ خؤدمۊختاري-أ به حدأقل فأرسانه.

سال ۱۹۹۱ مئن آلبانياييان ايته همه‌پۊرسي بنأييد و خۊشأن استقلال-أ فيگيفتيد؛ أما ميلؤسؤويچ کي بتأنست يۊگؤسلاوي ٚ رئبر ببه، اؤشن-أ سرکۊب بۊکۊد. سال ۱۹۹۵ مئن، کؤزؤوؤ ٚ رهايي فدأن ٚ أرتش تشکيل بؤبؤست کي شۊرشي و شبه‌نظامي بۊ. ميلؤسؤويچ، ايته بار دگر، أ شۊرش ٚ أمره مؤقابله بۊکۊد. سال ۱۹۹۹ مئن آمريکا، به يۊگؤسلاوي، بدۊن سازمان ملل ٚ مۊجوز، حمله بۊکۊد؛ با أن ايدعا کي عليه آلبانياييان ستم به. تا ۷۸ رۊ، أ سامان بۊمباران بؤستي. أ ۷۸ رۊ پسي، صربان تسليم بؤبؤستيد و نتأنستيد ناتؤ بۊمبارانان ٚ تحمؤل بۊکۊنيد. چنتا سامان ايسيد کي هسأيي، کؤزؤوؤ-أ به‌رسميت بشنأختئيد.

## سربس

جرگه:کشورؤن
کلسيايي ايرلند

**کلسيايي ايرلند** (اينگيليسي: Northern Ireland؛ ايرلندي: Tuaisceart Éireann) ایته سامان بريتانيا شين ايسه گه اۊرۊپا قاره مئن نهأ. کلسيايي ايرلند، ايرلند ٚ جزيره خۊرتاوي‌نسا نهأ ؤ نسا جه ايرلند ٚ جؤمۊري أمرأ سامانسر دأره. بلفاست أ سامان ٚ پایتخت ايسه. کلسيايي ايرلند اينگيليس ؤ اسکاتلند ؤ ولز ٚ أمرأ ايجايي بريتانيا کيشور-أ تشکيل دهده. کلسيايي ايرلند ٚ مئن اينگيليسي ؤ ايرلندي زوانان رسميت دأرده. کلسيايي ايرلند ۱۴,۳۳۰ کيلۊمتر مۊربع پيلئکي ؤ ۱,۹۱۰,۵۴۳ نفر جمعيت دأره ؤ أن ٚ پۊل ٚ واحد پؤند استرلينگ ايسه.

## سربس
جرگه:بريتانيا
جرگه:کشورؤن
ولز

**ولز** (اينگيليسي: Wales) (ولزي: Cymru؛ کمري) ایته کيشوره گه بريتانيا شين ايسه ؤ اۊرۊپا قاره مئن نهأ. کارديف أ کيشور ٚ پایتخت ايسه. ولز پيله بريتانيا جزيره خۊرخۊسي‌نسا نهأ ؤ خۊرتاو ٚ جه اينگيليس ٚ أمرأ سامانسر دأره. ولز اينگيليس ؤ اسکاتلند ؤ کلسيايي ايرلند ٚ أمرأ ايجايي بريتانيا کيشور-أ تشکيل دهده. ولز ٚ مئن اينگيليسي ؤ ولزي زوانان رسميت دأرده. ولز ۲۱,۲۱۸ کيلۊمتر مۊربع پيلئکي ؤ ۳,۱۳۱,۶۴۰ نفر جمعيت دأره ؤ أن ٚ پۊل ٚ واحد پؤند استرلينگ ايسه.

## سربس
جرگه:بريتانيا
جرگه:کشورؤن
مديترانه دریا

**مديترانه دریا** ايته دریا ايسه گه اۊرۊپا نسا، آفريقا کلسيا ؤ آسيا خۊرخۊس نهأ ؤ ۲,۵ ميليۊن کيلۊمتر مۊربع پيلئکي أمرأ، دۊنيا پيله دوسته دریا ایسه. أ دریا جبل‌الطارق ٚ تنگه جه أطلس ٚ اۊقیانۊس-أ فأرسه ؤ داردانل ؤ بوسفؤر ٚ جه ني سيأ دریا أمرأ ؤ سۊئز ٚ کانال ٚ جه ني سۊرخ ٚ دریا أمرأ وصل-أ به. مديترانه دریا خۊ جۊغرافي ؤ ژئؤپؤليتيکي جيگا وأسي، باعث بؤبؤسته گه أ دريا ايته جه اينسان ٚ أصلي مرکزان؛ فرهنگي، تجاري، نيظامي ؤ ايقتصادي مۊبادله‌ئن ٚ مئن ببه. پيله کؤنه تمدۊنان؛ مصر، یۊنان، ؤ رۊم ٚ مانسان أ دریا ورجه شکل بيگيتد ؤ مۊهم ٚ تجاري مسيران أبريشم ٚ دریايي مانسان یا فينيقيان ؤ ونيزيان ٚ بازرگاني شبکه‌ئن أن ٚ جه دوارستد. ايمرۊ مديترانيه دریا سيوا جه جهاني تجارت ؤ دریايي حمل ؤ نقل، ايته جه مۊهم ٚ تۊريستي جيگایان ؤ مۊهم ٚ طبيعي زيست‌بۊمان محسۊب به.

## سربس
جرگه:دریا
فرانسه سۊوؤمي جؤمۊري

**فرانسه ٚ سۊوؤمي جؤمۊري** (فرانسوي زوان: Troisième République) به فرانسه ٚ حکؤمت ج ۱۸۷۰ ٚ ۴ سپتامبر تا ۱۹۴۰ ٚ ۱۰ ژؤئيه گيدي کي دۊوؤمي جهاني جنگ ٚ مئن أز بين بۊشؤ.

أ جؤمۊري ٚ أولي رۊزان، ويشتر آشۊب بۊ؛ فرانسه و پرۊس ٚ جنگ ٚ وأسي ۱۸۷۰ تا ۱۸۷۱ ٚ مئن کي سۊوؤمي ناپلئؤن ٚ سقؤط ٚ پسي، أ جؤمۊري به اون ادامه بده. أ جنگ باعث ببست کي فرانسه، آلزاس بؤجۊز *تريتؤآر دؤ بلفؤر* ٚ و ني لؤرن-أ فأده به پرۊس. هن باعث ببست ايته شۊرش اتفاق دأکفه و پاريس ٚ کمۊن ايجاد ببه. پرۊسيان ني فرانسه عليه غرامت بنأييد. أ جؤمۊري ٚ أولي دؤلتان، سعي بۊکۊديد پادشائي-أ دۊباره به فرانسه وأگردأنيد، ولي نتأنستيد شخصي پيدا بۊکۊنيد کي پادشائي وأسين شايسته ببه. أ جؤمۊري به‌عؤنوان أيته مؤوقت ٚ جؤمۊري ايجاد ببسته بۊ، ولي چؤن نتأنسيتد ايته پادشا انتخاب بۊکۊنيد تبديل ببست به ايته دائمي حکؤمت.

أ حکؤمت ٚ أساسي قانۊن، سال ۱۸۷۵ ٚ مئن تدوين ببست. أ سامان دۊته مجلش دأشتي، ايته عمۊمي مجلس و ايته سنا مجلس کي رييس‌جؤمۊر تأنستي سنا تأييد ٚأمره، عمۊمي مجلس-أ مؤنحل بۊکۊنه. سنا ۳۰۰ته عؤضو دأشتي کي أي‌چارۊم ج اوشن، تا أبد خۊشن ٚ مقام ٚ مئن مأنستيد.
راست|بندانگشتی|300x300پیکسل|فرانسه نخشه أ دؤره مئن و اون ٚ مؤستعمرئان
أولي رييس‌جؤمۊر مارشال مک‌ماهؤن نام دأشتي. ولي تا هۊ زمات، جؤمۊري‌خائان، پادشائي‌خائان و کليسا مئن وؤجؤد دأشتي و جؤمۊري‌خائان سال ۱۹۰۵ ٚ مئن، به خۊ دۊشمنان پيرۊز ببستيد و ه سالان ٚ مئن بۊ کي جؤمۊري فرانسه مئن تثبيت ببست.

أولي جهاني جنگ کي شرؤع ببست، آلمان ۱۹۱۴ مئن ج بلژيک به فرانسه حمله بۊکۊد. أ جنگ، فرانسه مئن تلفات زياد دأشتي؛ حدؤد ۱٬۳۷۵٬۰۰۰ نفر بمؤرديد و ۵۳۷٬۰۰۰ نفر أسير يا گۊم ٚ بستيد. أ جنگ، ۱۹۱۸ مئن تمام ٚ بست.

## سربس
جرگه:فرانسه
چستر نيميتز

**چستر ويليام نيميتز** (اينگيليسي زوان: Chester W. Nimitz، ج ۱۸۸۵ٚ ۲۴ فوريه تا ۱۹۶۶ٚ ۲۰ فوريه) ايته دريايي ناوگانٚ آدميرال بۊ کي آمريکاشين بۊ و ج سال ۱۹۴۵ تا ۱۹۴۷ آمريکا نيرۊ درياييٚ عملياتي فرمانده بۊ. نيميتز، دۊوؤمي جهاني جنگٚ مئن، آرامٚ اۊقيانۊسٚ جبهه مئن ايته مؤهمٚ نخش دأشتي و أ جبهه مئن، مؤتفقينٚ هوايي نيرۊئان، دريايي نيرۊيان، و زميني نيرۊئانٚ فرماندهي-أ به عؤهده دأشتي.

نيميتز ايته ج مؤهمٚ مؤسئۊلان جيردريائیانٚ مئن بۊ. نيميتز خۊ کارٚ أوائل، جيردريائي کارانٚ مئن مهارت فيگیفت. وعدها جيردريائيانٚ سۊختٚ تبديلٚ بستن ج بنزين به گازؤئيل، نظارت دأشتي و ني أولين أتؤمي جيردريائيٚ ساختٚ مئن يأني يۊاس‌اس ناتيلۊس کۊمک بۊکۊد. ني ۱۹۱۷ أوائل، ايته سۊختگيري روش ابداع بۊکۊد کي را مئن تأنستيد سۊخت بيگيريد کي ژاپؤنٚ‌أمره نبردانٚ مئن، تقريباً به‌طؤر بي‌وقفه تأنستيد حمله بۊکۊنيد.
شيرايؤکي (أسپ)

**شيرايؤکي** (ژاپؤني زوان: 白雪)، ايته سيفیتٚ أسپ بۊ کي ژاپؤنٚ امپراتۊر، هيرؤهيتؤشين بۊ و اونٚ مؤرد علاقه أسپ بۊ. اونٚ نامٚ مأنا به "سيفیتٚ ورف".

أ سيفیتٚ أسپ کي اصالتاً مجارستانٚ‌شين بۊ، سال ۱۹۴۲ مئن بازنشست ببست و سال ۱۹۴۷ مئن، خۊ ۲۷ سالگي بمؤرد. هيرؤهيتؤ، أ أسپٚ‌أمره ۳۴۴ته مراسمٚ مئن بؤمؤ بۊ.

شيرايؤکي، سال ۱۹۴۰ مئن درحالي کي هيرؤهيتؤ اونٚ سر سوار بۊ، اونٚ تاتايي *لايفٚ* مجله سر چاپ ببست.

أ أسپٚ نام، ايته ناوشکنٚ سر بنه بست کي سال ۱۹۲۸ مئن آوٚ مئن تأوأده بست.

## سربس

جرگه:ژاپؤن
جرگه:حيوان
هامبۊرگ (اؤهایؤ)

أ نام ٚ أمرأ دۊته شأر نهأ:
* هامبۊرگ (اؤهایؤ، فیرفيلد ٚ شأرستان)
* هامبۊرگ (اؤهایؤ، پربل ٚ شأرستان)
پؤردخال

**پؤردخال** یا **پٚرتٚخال** (اينگيلیسي زوان: **Orange**) ايته ميوه ايسه ج مؤرکبات، و سؤدابيان ٚ خانواده ايسه. اؤن ٚ علمي نام *Citrus × sinensis* ايسه کي به أن **شيرين ٚ پؤردخال** ني گيدي تا ج نارنج اؤن-أ سيوا بۊکۊنيد. شيرين ٚ پؤردخال ج غيرجنسي را تؤليد ٚمثل کۊنه. ج شيرين ٚ پؤردخال، چنتا گۊنئان ج جهش بوؤجۊد أييد..

[بندانگشتی|286x286پیکسل|پؤردخال ٚ تؤليد دۊنيا مئن سال ۲۰۲۴. ويشتري تؤليد-أ [برزيل دأره.]]
بندانگشتی|287x287پیکسل|خۊني پؤردخال

## پيله‌ترين پؤردخال-أ تؤليدبۊکۊنان دۊنيا مئن

= سربس =
شؤروي اۊکراين ٚ سؤسياليستي جؤمۊري

بندانگشتی|"آئني ديوار ٚ پۊشت" ٚ مجله جلد، کي اۊن ٚ دۊرۊن أ سامان ٚ نخشه‌ي بکشه، سال ۱۹۲۳ ميلادي
**شؤروي ٚ اۊکراين ٚ سؤسياليستي جؤمۊري**، ايته ج ۱۵تا شؤروي ٚ جؤمۊريان بۊ. أ جؤمۊري، شؤروي رۊسيه فدراتيو ٚ سؤسياليستي جؤمۊري أمره، شؤروي بلارۊس ٚ سؤسياليستي جؤمۊري أمره و شؤروي ماوراء قفقاز ٚ سؤسياليستي جؤمۊري أمره، ايته ج شؤروي ٚ چارتا أولي تشکيل‌دهندئان سال ۱۹۲۲ مئن بۊ.

= دۊوؤمي جهاني جنگ =
۱۹۳۹ ٚ سپتامبر ٚ مئن، شؤروي، نازي آلمان ٚأمره به لهستان حمله بۊکۊد و گاليسيا-أ کي اۊن ٚ مئن اۊکراينيان، لهستانيان و جؤهؤديان زيوش کۊديد، به شؤروي اۊکراين ضميمه بۊکۊد. أ حمله طبق مؤلؤتؤف-ريبنترؤپ ٚ پيمان اتفاق دأکفت. سال ۱۹۴۰ مئن شؤروي بسابيارا، کلسيايي بؤکؤوينا و هرتسا-أ اشغال ٚ کۊد کي اۊن ٚ مئن رۊمانيائيان، اۊکراينيان، رۊسان، جؤهؤديان، گاگائۊز ٚ تۊرکان و بؤلغاريان زيوش کۊديد. أ مناطق هم به شؤروي اۊکراين و شؤروي مۊلداوي ايضافه بؤبؤستيد. ني زاکارپاتيا، چکؤسلؤواکي جنگ ٚ پسي، ايته توافؤق ٚأمره به شؤروي الحاق بؤبؤست.
دۊوؤمي جهاني جنگ ٚ مئن، أ جؤمۊري کاملاً ج شؤروي دس بۊشؤ بۊ؛ ولي سال ۱۹۴۳ مئن تا سال وعد، آلمانيان کم‌کم شکست بؤخۊرديد و شؤروي بار دۊوؤم ٚوأسي، به اۊکراين دس بيأفت. أ جنگ ٚ مئن، حدۊد ۶.۸ ميليۊن نفر اۊکرايني ج نظاميان يا غيرنظاميان بؤمؤرديد.
[بندانگشتی|شؤروي ٚ پؤستي تمر، ۱۹۵۴، به '''افتخار ۳۰۰ؤمي اۊکراين ٚ وأگرداني به شؤروي''' ('''[پرياسلاو ٚ مؤعاهده*')، [[رۊسي زوؤن|رۊسي زوان]]: *300-летие Воссоединения Украины с Россией''.]]
بندانگشتی|شؤروي اۊکراين ٚ نخشه سال ۱۹۲۲ ميلادي مئن
## سربس
جرگه:شؤروي
جرگه:اۊکراين
صربستان ٚ پادشائي

**صربستان ٚ پادشائي** (صربي زوان: Краљевина Србија) ايته دؤلت، بالکان ٚ شبه‌جزيره مئن بۊ کي ۶ مارس ۱۸۸۲ ميلادي مئن تأسيس ببست؛ زماتي کي ميلان اؤبرنؤويچ به‌عؤنوان صربستان ٚ پادشا، تاج‌نهأن-أ اجرا بۊکۊد. أ پادشائي، أولي بالکان ٚ جنگ، دۊوؤمي بالکان ٚ جنگ و أولي جهاني جنگ ٚ مئن دوام بأورد تا أن کي سال ۱۹۱۸ صربستان و کرؤواسي و اسلؤوني، ادغام ببستيد و يؤگؤسلاوي پادشائي-أ بنا بنأييد؛ کي اۊن ٚ شا أولي پتر بۊ.

## صربستان و بۊلغارستان ٚ جنگ
صربستان و بۊلغارستان ٚ جنگ، ايته جنگ بۊ صربستان و بۊلغارستان ٚ مئن ج ۱۸۸۵ ٚ ۱۴ نؤوامبر تا ۲۸ نؤوامبر بۊ. صربستان تلاش بۊکۊد اسليؤنيتسا-أ ج بۊلغارستان فيگيره، کي صربان ٚ شکست‌أمره همرا بۊ. بۊلغارستان، قطعي پيرۊزي پسي، پيرۊت-أ ج صربستان فيگيته و به سمت نيش را دأکفتيد ولي زمأتي کي اؤتريش-مجارستان اعلام بۊکۊد اگر جنگ ادامه بدأره صربستان ٚ ور-أ گيره، بۊلغارستان جنگ-أ تمام ٚ کۊد. صؤلح ٚ پيمان، ۱۸۸۶ ٚ ۱۹ فوريه، بؤخارست ٚ مئن امضا بؤبؤست.

## پادشائان

File:Rey Milan I de Serbia (Das Königreich Serbien und das Serbenvolk).jpg|صربستان ٚ أولي ميلان
File:AleksandarObrenović.jpg|صربستان ٚ أولي ألکساندر
File:Petar I Karađorđević.jpg|صربستان ٚ أولي پتر

## شأران
صربستان ٚ پادشائي ٚ پيله‌ترين شأران اۊ زمأت ٚ مئن، أشن بيد:

* بلگراد - ۱۰۰٬۰۰۰
* پريزرن - ۶۰٬۰۰۰
* بيتؤلا - ۵۴٬۰۰۰
* اؤسکۊپيه - ۵۰٬۰۰۰
* نيش - ۲۵٬۰۰۰
* ولس - ۲۴٬۰۰۰
* پريشتينا - ۲۰٬۰۰۰
* پريلپ - ۲۰٬۰۰۰
* کراگؤيؤاتس - ۱۸٬۵۰۰
* اهريد - ۱۸٬۰۰۰
* لسکواس - ۱۴٬۳۰۰
* تتوو - ۱۴٬۰۰۰
* پۊژارواتس - ۱۳٬۶۰۰
* شاباس - ۱۲٬۸۰۰
* ميترويتسا - ۱۲٬۰۰۰
* ورانيه - ۱۰ ،۵۰۰
* پیرؤت - ۱۰٬۰۰۰

## نخشئان

File:Serbia1878.png|صربستان در ۱۸۷۸
File:Serbian greater expansion 1913.png|توسعه قلمرو صربستان (۱۹۱۲-۱۹۱۳).
File:Serbia1913.png|صربستان در ۱۹۱۳
File:Serbian expansion 1913.png|توسعه قلمرو صربستان (۱۹۱۳–۱۹۱۵).
File:Serbia1918.png|توسعه قلمرو صربستان (۱۹۱۸).

## سربس
جرگه:سابق ٚ کيشوران