open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
هيران ٚ تله‌کابين

**هيران ٚ تله‌کابین** ایته جه گيلان ٚ تۊريستي جاذبه‌ئن ايسه کي آستارا شأرستان ؤ هيران ٚ رۊستا مئن نهأ.
أ تله‌کابين ايته ۱,۵۰۰ متري مسير دأره ؤ هيران ٚ رۊستا جه شرۊع به ؤ فۊندؤقلۊ دامان-أ فأرسه. هيران ٚ تله کابين، آستارا راشي ۳۵ کيلۊمتري واقع بۊبؤسته ؤ حاجي أمير ٚ منطقه مئن دره.

## سربس
گيله‌وا

**گيله‌وا** يه‌ته فرهنگی، هونری، پژوهشی مجلله ايسسه که به دو زوان گيلکی و فارسی، هر دو ما يک‌دفا چاپ بونه. گيلأوا خو کاره ۱۵۶۶ گیلکی ِ جی سرأگيته و اين ِ بنانئن‌کس محمدتقی پوراحمد جکتاجی ايسسه. گيله‌وا گيلکی زوان و ادبيات و گيلان و مازندران ِ فرهنگ و داب و دستور و ای منطقه مردوم ِ موشکلاته نويسنه.

ISBN: 1023-8735

مودير مسئول: محمدتقی پوراحمد جکتاجی

سردبير: هوشنگ عباسی

پؤستی آدرس: رشت، ص.پ 4174-41635

گيله‌وا دفتر ِ آدرس: رشت، حاجی‌آباد، انقلاب ِ خيابان، گوهر ِ ساختمان، دووم طبقه.

راجه به گيله‌وا به فارسی:

https://web.archive.org/web/20130528123359/http://www.magiran.com/maginfo.asp?mgID=2545

رده:حىاتي وانويسؤن
کورقوقو

بندانگشتی|250px|كورقوقو
**كۊرقۊقۊ**، **کۊرفي**، **کۊربي**، **جۊغد** یا **شؤجۊغد** (اينگليسی: **Owl**) ايتا شكاری مورغ (پرنده) ايسه و ۲۰۰ گونه امره كلˇ دونيا میان (جغرزˇ قطبان) کرا زندگی كونه. اوشانˇ خوراک  چيچير، گرزه (موش)، گنجِوانی و گوزگا ايسه و برخی كورقوقویان ايسائيد كه سوف هم شكار كونيد. **كورقوقو** ايتا مورغ ايسه كه پهنˇ ديم و كوچی توكˇ  امره شناس ايسه و هتويی شناخته بوبوسته كه تنهايی زندگي كونه. ا مورغˇ ايشتاوستن پور قوی ايسه.

## تنˇ شكل
[200px|thumb|left|کورقوقو، [لاجؤن، سرچشمه دیهاتˇ جنوب، شؤپرچالˇ غارˇ دورˇور.]]
همه كورقوقویانˇ نژادˇ ميان، اوشانˇ ديم گرده و ايتا نوع كورقوقو، تيلمبار كوره ايسه كی اونˇ ديم، قلبˇ شكله مانه. 

كورقوقویان تانيد خوشانˇ گردنه ۲۷۰ درجه واگردانيد (۱۳۵ درجه جه هر وَر)، اوشانˇ چوم دوربينˇ مانستن ايسه كی خوروم-خوروم  خوشانˇ دورˇوره فاندريد و ا قودرته داريد كه گومار و كمسو جيگا مئن خوروم بدینید و شكار بوكونيد.
كوچترين كورقوقو، پاچˇ كورقوقو، **(Elf Owl)** ايسه كه ۳۱ گرم اونˇ وزن و ۱۳/۵ سانيتیمتر اونˇ درازیه.

## كره گودن
ويشتر كورقوقویانˇ مورغانه سيفيد رنگ و نسبتا گرد ايسه و اونˇ تعداد تا ايتا دوجين حدود كونه و بستگی به گونه و فصلˇ زمت داره. ويشتر ۳ تا ۴ تا ايسه. ماده كورقوقو  ايتا تا سه روزˇ مئن توخم كونه.
كورقوقویانˇ ره، همه‌تا مورغانˇ مانستن، فك چاگودن و كيشكا پيلا گودنˇ زمت اهمیت داره و وا ايتا سال مئن اوشانه ره دواره. ان زماتی ايسه كه خوشانˇ ژنه به ايتا نسلˇ بعد مونتقل كونيد.

## شكار
بندانگشتی|كورقوقو نيناكی
كورقوقو ايتا مورغه كه ويشتر شبˇ مئن شكار كونه و هتويی باخی مورغانˇ امره، آلوغ  و واشكˇ مانستن روزˇ مئن رقابت نوكونه. البته شب شكار گودن كورقوقویانˇ واستی داب ايسه. ولی برخی گونه‌ٰن burrowing owls و پاچˇ گوش كورقوقو ايسائيد كه روزˇ مئن شكار كونيد و تا هسا نژادانی ايسائيد pygmyˇ مانستن صوبˇ سر يا آفتاونشست شكار كونيد.

اوشانˇ خوراک بی‌مهره‌یان (ویایان (حشرات)، ‍‍‍‍‍‍‍لابدان ، ‍‍‍‍كلم، راب، ‍‍‍‍خرچنگ) و سوف و چيچير، مورغان و كوچی پستانداران ايسه. اوشانˇ اصلي خوراک به اوشانˇ نژاد واگرده. ايجگره كورقوقو  (Screech owls) و دوخان كورقوقو (Scops owls) ويشتر ویایانه خوردید و تيلمبار كوره انواعˇ گرزه (موش) و كورقوقویانˇ پيلتر، آلوغ كورقوقو (Eagle Owl)، سارايی خرگوش، كاشال، تنگوله مورغان (اوردك اندازه) و تورنگ فَوَريد. باخی جه كورقوقویان آسيا و ‍‍‍آفريقا مئن اييسائيد، مالا كوره قوقو (Fish owls) مَنستن، كه سوف گيفتن اوشانه واستی چم ايسه.

## فرهنگ مئن
كوره قوقو ايتا بخش جه فرهنگˇ آدمی هزاران سال مئن ايسه. اولين نقاشی غار مئن بِكِشه بوبوسته كوره قوقو جه، واگرده 15،000 - 20،000 سال پيش فرانسه مئن. ديوار بِكِشه و كوره قوقو موميايی چَگوده بوبوسته مصر باستان مئن. باخی فرهنگانˇ مئن، كوره قوقو ايتا عاقل و دوكاره پرنده و باخی ده فرهنگانˇ مئن ازازيل و بيج ايسه. استراليا بوميان، موعتقد بيد كه كوره قوقو ايتا نيمه آدم جه بزا بوبوسته. باخی آسیا كشوران  مئن كوره قوقو بيجانˇ چالا كونه. اعتقاد شوم نسبت به كوره قوقوه‌ٰن كه گيديد مرگ و نحسی آوره، اوشانه شب شيكار گودن واستی ايسه. آفریقا مئن بوميان موعتقد ايسيد كه اوشان بيجˇ امره ايساييد. تا هسه دونيا مئن، مردوم اجور خرافاتˇ باور دَريد.
 

## لينكان جيگاه
http://www.farsnews.ir/newstext.php?nn=13911017001451 

http://somehtakapoo.ir/?p=1032

http://langrood.blogfa.com/8710.aspx

http://gilan.isna.ir/Default.aspx?NSID=5&SSLID=46&NID=4133
## جير بنيويشته
 

رده:حىاتي وانويسؤن
گرزه

**گرزه** ايته کۊچي پستاندار جه جوندگان ٚ راسته ايسه. مأرۊف‌ترین نؤع جه أ حىوان، خانگي گرزه (Mus musculus) ايسه. گرزه به عنوان ايته خانگي حىوان ني محبۊب ايسه. گرزه خانه‌ئن حمله گۊدن غذا وامجي وأسي بشناخته بۊبؤسته ايسه.

## سربس
رده:زیست
شروان

**شروان** (آذری:Şirvan) یکته تاریخی ناحیه ایسه قفقازˇ مئن کی الؤن آذربایجان جؤموری مئن دره و ای ناحیه کاسپی دریا غربی ورˇ جی تا کورا روخؤن بنه.
ایرؤنی موسئقی جشنواره ایرؤنˇ دانشگاهؤنˇ مئن

### نوخوستین دوره
نوخوستین دوره اٌ  جشنواره  سال  92 میانی   دانشگاه هنر تهرانمیزبانی برگذار بوبست.
و قرار ایسه هر ساله به طور پیوسته برگذار ببه.

اً جشواره دورون به هریک از هنرمندان15 دقیقه فدئید تا خوشنی کار  رٌ ارائه فدن. 
200px|left|thumb|جواد رضایی برنده ی نخستین دوره درحالی که لوح تقدیر و "سل طلایی" نماد مسابقات خو دسته میانی دٌره
جواد رضایی جورشری دانشجوی پردیس دانشکدهای فنی دانشگاه تهران و اهل شهر لشت نشا اٌ جشنواره دورون به عنوان "بهترین نوازنده ویلن ایرانی" شناخته بوبست و "رتبه اول بهترین آهنگسازی در سبك استاد حبیب ا... بدیعی" را کسب بوکود.
200px|left|thumb|لوح تقدیر  اهدا بوبسته به رضایی برنده ی نوخوستین دوره

## جیرنویس
ويکيپديا

**ويکيپديا** یا دانشمانه گله گپ(اينگيليسي مئن: Wikipedia) يکته چند زوؤنه اينترنتي دانشنامه أزه محتوا أمرأ ايسه گه داوطلب کارگيرؤن ٚ ايلجار ٚ أمرأ نيويشته بۊنه ؤ هرکسي گه اينترنت بدأري تؤنه اين ٚ وانويسؤن-ه دچينواچين بکۊني. أ دانشنامه، مردۊم ٚ بۊدؤنسه'ن ٚ جي چاگۊده بؤستن‌دره ؤ أن یعني أنکي هرکي تانه أ دانشنامه مئن بئسه ؤ خۊ بدانسته چیئنه ديگرؤن ٚ ره بنه. ويکيپديا نؤم ترکيبي ايسه ويکي واجه جي "مۊشارکتي جيگه" معني أمرأ ؤ انسايکلؤپديا کي "دانشنامه" معني-أ دنه. ويکيپديا ٚ هدف یکته رها دانشنامه ٚ واتينأدأن أ چاگۊدن تمؤم ٚ زينده زوؤنؤن ٚ مئن ايسه. ويکيپديا اينگيليسي مؤورخ ٚ ۱۵ ژانويه ۲۰۰۱ به شکل مۊکمل؛ نؤپديا تخصصي دانشنامه ويسين نويشته بۊبؤ. اين ٚ بنأنأنکسؤن "جيمي ولز" ؤ "لري سنگر" ايسن. هسأ ويکيمديا غيرانتفاعي بۊنياد ويکيپديا پؤرؤژهٰ پۊشتيباني کؤنه. اي جيگه أصلي اينترنتي ميزبانؤن (هاستؤن) فلؤريدا تامپا شأر ٚ ميئن ايسه. هأتؤني چن‌ته ايضافي ميزبانؤنأن آمستردام ؤ سئۊل ٚ ميئن دأنه.
ويکپيديا آوريل ما ۲۰۰۷ ٚ أواخر يکته جي دهته برتر جيگه'ن  دئنکسؤن ٚ لحاظ ٚ جي ألئکسا ميئن بۊ گه نيصف ٚ جي ويشتر ٚ اي آمار اينگيليسي ويکيپديا شي بۊ.

تا ۲۰۱۵ دسامبر ما پنجۊم کؤل ٚ زوؤنؤن سرهم ۱۴۱ ميليۊن ته ويشتر ولگ دبؤنه گه ۳۷ ميليۊن ته ويشتر خالي وانيويس ايسه. پيله زوؤنؤن ٚ جي؛ اينگيليسي ۵ ميليۊن ته ويشتر, سۊئدي ۲/۱ ميليؤن, آلماني ۱/۸ ميليۊن, هۊلندي ۱/۸ ميليۊن, فرانسوي ۱/۷ ميليۊن, رۊسي ۱/۲ ميليۊن, ايتاليايي ۱/۲ ميليۊن, ايسپانيايي ۱/۲ ميليۊن, لهستاني ۱/۱ ميليۊن, ويتنامي ۱/۱ ميليۊن ؤ ژاپۊني ؤ پۊرتقالي ؤ چيني هرته ۸۵۰ هزارته ويشتر وانويس دأنن. ثبت ٚ نؤم بؤده کارگيرؤن ٚ تعداد حۊدۊد ٚ ۵۹ ميليۊن نفر ايسه گه ايشؤن ٚ جي ۴۰۲۲ نفر کارکيا ايسن. ويکيپديا ۲۹۱ته زوؤن-ه پۊشتيباني کؤنه.

اي دانشنامه wikipedia.org جيگه سر "ويکي" نرمأفزار ٚ سر گه هاوايي زوؤن ٚ ميئن بۊنه "تۊند" چؤده بۊبؤ. ولز عقيده دأنه *ويکيپديا* خأن بريتانيکا کيفيت-ه برسي ؤ حتي چاپ-أ ني ببي. جيمي ولز *ويکيپديا* بنأنأنکس اۊن-ه ايتؤ تؤصيف کؤنه" "*ويکيپديا* حقسأيي در راستاى چؤدن ؤ خلقؤدن ٚ دانشنامه-اي با جؤرترين کيفيت همته مردۊم ؤ ايشؤن ٚ مأري زوؤن ٚ ويسين ايسه."

## گيلکي ويکيپديا

گيلکي ويکيپدياخۊ کارأ ۱۵۸۰ ديلمي، کۊرچˇ ما (2006 Sep) سرأیته ؤ سۊته کارکيا ؤ ۸۰۰۰ته کارگير دأنه.  ۲۰۰۷ اۊکتۊبر ما ۲۹؛ ۳۱۲ته وانويسˇ أمرأ رۊتبهٔ ۱۶۷ ويکيپديا زوؤنؤنˇ ميئن بۊ اۊ زمت خالي ۲۵۳ته ويکي دبۊ.
۲۰۱۶ آگۊست ما ۳۱؛ ويکي گيلکي ۶۰۳۰ته وانويسˇ أمرأ رۊتبهٔ ۱۵۱ ويکي‌متا زوؤنؤنˇ لیست ٚ ميئن پيدؤده.

## سربس

جرگه:وبجيگه'ن
سید جلال قریشی

بندانگشتی|همایش پیشواز بهار فاطمی 23 اسفند 93
شاعر پرسابقه و توانمند شعر گیلکی که مثال بارز کم گویی و گزیده گویی هستند /

غزلی  زیبا از سید جلال قریشی 

                        " هنی من" 

      کلشه آتش بغض جا بیبیشتم، هنی من         

     سخت جان بوم که جه تی غرصه جیویشتم، هنی من !

    سنگ دانه خوره تی خانه ببوستم  شب و روز  

    پر و بال بشکسه می جا جه بینیشتم ، هنی من !

    جلاخستم سیه ابرانه  ببارستم اما       

    ایکلام ناله جی می دیل نینیوشتم، هنی من !

    چیچینی جان چی ببه واشک ره -دان چیلیکا-  

    بی هوا زخم تی چنگاله ویریشتم ،هنی من !

   ناز شست تو فیفیشکان می دیله  هر چی تانی 

   خون بخوردم ولی تی جام نیچیشتم ،هنی من ! 

   دق باوردم ولی تو آشتی ره پا پیش  ننه ای     

    دوباره می فوکوده ماستا والیشتم،  هنی من ! 

برچسب‌ها: سید جلال قریشی
رابرت لی

[بندانگشتی|رابرت ادوارد لی تاتايی - [آمريكا داخلی جنگ مئن ]]
**رابرت ادوارد لی** (1870-1807 م) - (1381- 1444 گ) ايته پيله چكنه و پيله كس آمريکا داخلي جنگ ٚ مئن و آمريکا تارئخ ٚ مئن ايسه. 

رابرت لی آمريكا داخلی جنگ مئن، نساييئنˇ حشرومايه دار چكنه و  نسا ويرجينيا حشرومايه دار سركرده بو. وی بارها ايتحاديه حشرومايه دارˇ جولو بِجنگسته و اوشانه دَشكنه  و اوشانه راهه بنه بر بوكونه. ولی  جولای سال  1963 جنگ گيتزی بورگ مئن  اتحاديه جه دَشكن بوخورده. و دئه نَتَنسته ائتلاف حشرومايه دارِ سرپا بداره و آخر سر  ژنرال لی  بيده اتحاديه حشرومايه دارˇ فوتوركستن پورتر بوبوسته و ژنرال گرانت كرا اونه بنه بر كونه ، خوره تسليم بوگوده. و آمريكا داخلی جنگ هتويی تومام بوبوسته. 
ژنرال لی  آپوماتوكس دادگاه مئن دادگاهی بوبوسته. ژنرال لی اَ دادگاه مئن محكوم به مرگ  نوبوسته و حتی  قولدونی مئن نوشو. فقط اونه دارايی مصادره بوبوسته و اونه آمريكا  حشرومايه دار مئن بيرون تاواده ايد. و اونه مناصبَ ، اونه جه فگيفتيد. 

وختی جنگ تومام بوبوسته ،  لی لغو برده داری ره موافق بو و پور تلاش بوگوده آمريكا خو اتحادِ هنده بدس باوره. هتو گيد  ژنرال لی سياهان رفاه واستی تلاش گودی. ولی موخالف سياهانˇ حقˇ رای بو. و خو سياسی نظرات مئن ، دموكراتان  هواخواه بو. ويشتر اونه گبان، دموكراتان مَنَستی.
رابرت لی خو جوانی مئن، آمريكا – مكزيك جنگ  مئن ايسا بو. و حشرومايه دارِ مئن موهندس بو.
هسه آمريكا مئن، ژنرال رابرت لی ايتا پيله چكنه و قهرمان ايسه. و آمريكاييئن اونه پيله حرمت نَهيد. مخصوصاً نساييئن (جنوبيان) اونه پور گولاز كونيد.
بندانگشتی|راست|آپوماتوكس  مئن - ژنرال لی و  ژنرال گرانت - لی تسليمˇ گرانت بوبوسته

## سربس
رده:تارئخ
جرگه:آمريکا ايجؤنأبؤ ايالتؤن
کۊردي زوؤن

**کۊردي زوانان خانواده** زوؤني زنجيره' گه کۊردؤن، خۊرخۊسي آسيا ميئن گب زئنن. کۊردي زوانؤن هيندؤاۊرۊپايي زوانؤنˇ ؤ هيندۊايراني زوانؤنˇ و جرگه ميئن دره. اي زوانؤنˇ گۊتنکسؤن عمدتا ايران (رؤژهلات) ؤ عراق (باشۊر) ؤ سۊريه (رؤژئاوا) ؤ تۊرکيه (باکۊر) ميئن زيوئنن.

أن خانواده سه زوان دره کي کۊرماجي، سۊرانی، باشۊری نام دأرن.

## سربس

جرگه:زوان
آذربایجان ٚ جؤمۊري

**آذربایجان**  (، رسماً **آذربایجان ٚ جؤمۊری** قفقاز ٚ پیلته کیشوره کي خۊرخۊسي آسیا ؤ اۊرۊپا نسا چاررا میئن قرار بیته ؤ نسايي قفقاز ٚ مطقه مئن نهأ. 
أ کيشور ٚ پایتخت باکۊ نام دأره ؤ اۊن ٚ رسمي زوان، آذربایجاني ايسه.
أ کيشور ٚ سامان تا حۊدۊد دۊويست سال پیش ايران ٚ شين بۊ ولي قاجار ٚ زمات، ایران ؤ رۊسيه جنگ ٚ پسي ؤ گۊلستان ؤ تۊرکمنچای ٚ قراردادان ٚ أمرأ ايران ٚ جه سيوا بؤبؤست ؤ رۊسيه قلمرؤ مئن قرار بیگيفت. آذربایجان تا ۱۹۹۱ شؤروي شين بۊ ؤ شؤروي آذربایجان ٚ سؤسياليستي جؤمۊري نام دأشتي ولي بأزۊن مۊستقل بؤبؤسته. آذربایجان ٚ مردۊم ٚ دين ويشتر ايسلام ؤ شيعه ايسد ؤ آذربایجان، ايران ؤ عراق ؤ بحرین ٚ أمرأ ايته جه چارته کيشوري ايسه گه شيعه مذهبان اۊن ٚ مئن أکثريت ايسد.

## سربس
جرگه:کشورؤن
هفته

بندانگشتی|هفته رۊزؤنˇنماد، رۊمي تقويمˇميئن

**هفته** یا هأفته ىکته واحده شباندرۊزˇ ایشماردن ئبه. هفته، مانگتؤˇ چارتىی حالتؤنˇ جي بىته بۊبؤ. ایرانئنˇ تقویمˇ مئن هفته شمبه جي سرأگینه ؤ جۊمه همره سرأنه. ایمرۊ هفته رۊزؤنˇ جی، **** رۊزه. ایراني تقویمؤنˇ مئن ماهˇ رۊزؤنˇ سر زماته حساب رسئن ؤ هر رۊزي ىکته نؤم دأشت. هفته امما همساده تمدنؤنˇ جي هأىته بۊبؤ ؤ بمأ ایرانˇ مئن ؤ مخصوصاً بىن‌النهرىنˇ جي.

## هفته رۊزؤنˇ نؤم
هفته رۊزؤنˇ نؤم، ىپاره زوانؤن ؤ فرهنگؤنˇ مئن:

رده:هفته
رده:زمات
شمبه

**شمبه** هفته اولی روزه ایرانی تقویمؤنˇ مئن و شیشومی روزه میلادی تقویمˇ مئن. شمبهٰ میلادی تقویمˇ مئن Saturday گونن.

ایرانی تقویمؤنˇ مئن ماهˇ روزؤنˇ سر زماته حساب رسئن و هر روزی یکته نؤم دأشت. هفته امما همساده تمدنؤنˇ جی هگیته ببؤ و بمأ ایرانˇ مئن و مخصوصن بین‌النهرینˇ جی. 

رده:هفته
رده:زمات
بؤکان

**بؤکان** يته شأره ايرانˇ خۊرخۊسي آذربايجانˇ اۊستانˇ ميئن. بؤکانˇ جمعيت ۱۳۹۵ˇ سرشۊماري ميئن ۱۹۴٬۸۴۶ نفر اعلام بۊبؤ. بؤکانˇ بۊنهٰ قاجارˇ زمت بنأن ؤ اينˇ تاريخچه دۊ قرن پيشه رسئنه. بؤکانئنˇ زوؤن کۊردي سؤراني ايسه. بؤکانˇ مردۊم عۊمدتن مسلمؤنˇ سؤننيˇ شافعي ايسن.

## سربس

جرگه:سیاسی جوغرافی
جرگه:جوغرافی
دوم بلسکنی

بندانگشتی

**دوم بلسکنی** اینه پرندأ چی چی نی سانونِ  *Motacilla* سرده میئن. ای پرندگون کوشته‌کأن و ایشون دوم بولنده و اونه زیاد توکؤن دِئنَن. ای  خانواده ی ریشه و سرده ی نؤم، ***Motacilla*** ایسه که *دوم توکؤن ده* معنی دِئنه. جنگلی دوم بلسکنی Dendronanthus جوزء ایسه و *Motacilla* امره نزدیکه و گاهی اونه میئن قرار گینه.  

## منبع
http://en.wikipedia.org/wiki/Wagtail
کشکرت

کشکرت ایته پرندأ کی اوروپای سرتاسر، آسیای ویشته و افریقای شومالغرب میئن زیندگی کؤنه.

###### آرایه شناسی
فرمانرو: جانوران

شاخه: طنابداران

رده: پرندگان

راسته: گنجشک‌سانان

تیره: کلاغیان

سرده: *زاغی*
## سربس

* http://en.wikipedia.org/wiki/Pica_pica
وئلنی

[بندانگشتی|راست|[وئلنی]]
وئلنی ایته روستا ایسه سیارستاق ییلاقی دهستان میان. ای روستا رودسر شهرستان و رحیم اباد بخش  مئن نأ.
خۊني تخت

بندانگشتی| خونی تخت تاتايی
***خۊني تخت*** (ژاپؤني مئن: 蜘蛛巣城 – كومونوسو جو) ايتا ژاپونی فيلم و اونه كارگردان آكيرا كورو ساوا ايسه و سال 1957 م چگوده بوبوسته. اَ فيلم اقتباسی ايسه ، ويليام شكسپير نمايش نامه جا، كی اونه نمايشنامه نام مكبث تراژدی  ايسه. و اونه موضوع واگرده به ژاپون تاريخ ، فئودالی زمات مئن.

بندانگشتی|مكبث (توشيرو ميفونه) سكانس كوشته بوستن

## بازيگران

رده:هونر
منوچهر ستوده

بندانگشتی|چپ|منوچهر ستوده
منوچهر ستوده یکته ایرانشناس، جوغرافیدؤن، دانشگا اوستاد و موحقق ایسسه. او خودش تهرؤنˇ مئن بزاسسه بوبؤ امما اینه پیلاقه که آ شیخ موسی نؤم داشت نورˇ یاسلˇ شی بو. او سال 1317 ادبیاتˇ لیسانسه هیته و سال 1329 خودشه دوکتورا رسالأ بدیع الزمان فروزانفرˇ کومک امره بنویشته. 
منوچهر ستوده الؤن سی سرا مئن نیشته. او تاوسونؤن کوشکک لورا روستا مئن و زومسونؤن سی سرا مئن که هر دو چالوس نزدیکی هنأن ایسأ. ستوده تا الؤن 52 ته کیتاب و 286 ته وانیویس دأنه.
ملی ایله‌جار

بندانگشتی |لینکؤن و جانسون تاتايی انتخابات تبليغات واستی

ملی ايله جار حزب (National Union Party) ايتا سياسی حزب بو آمریکا مئن . اَ حزب آمریکا داخلی جنگ  مئن چكوده بوبوسته بو. و آبراهام لینکؤن و ايتا دموكرات بنام اندرو جانسون  پيروزی انتخابات دورون و لغو برده داری واستی اَ حزبا پايه ريزی بوگوديد. و هتويی آمريكا رياست جوموری دوجين  سال ١٨٦٤ مئن پيروز بوبوستيد.
لينكولن ، جؤموری‌خا جرگه  و دموکراتˇ جرگه مئن پور موخالف دَشتي . آمریکا داخلی جنگ
مئن اَ دو حزب دوخاله بوبوسته بو. باخی دموكراتان كی اوشانه نام كاپرهدان (اينگليسی: Copperheads) بو پور لينكولن امره دوشمنی گوديد و موخالف جنگ بيد و جه اونه پيله موخالفان بيد. باخی راديكال جؤموری‌خاهان ايسابيد و آبراهام لینکؤن امره موخالفت گوديد و اوشانه گب هن بو كی  وی بی كفايت ايسه و اونه وا ديمه نَهَن و ايتا نامزد دئه  رياست جوموری واستی دوجين گودن.

لينكولن  و باخی جؤموری‌خاهان كی اونه وفادار بيد.  ايتا ايله جار بوگوديد بالتيمور ، مريلند مئن و باخی دموكراتان كی جنگ هواخواه بيد ، كاپرهدان جه سيوا بوبوستيد و تصميم بيگيفتيد ايتا تازه حزب چكونيد و برده داری آمريكا مئن ديمه بنيد و هنده آمريكا ايجايی واگردانيد. اوشان آبراهام لینکؤن رياست جوموری و اندرو جانسون اونه معاونت واستی دوجين بوگوديد. و بِتَنستيد دموكراتان دشكن بدئيد و  انتخابات مئن پيروز بوبوستيد.

## سربس

جرگه:آمريکا ايجؤنأبؤ ايالتؤن
رده:تارئخ
صفرا بسته پارک جنگلی

صفرا بسته ایتا روستا ایسته میون راه استونه و کیاشهر مئن، ایی روستا ایته قشنگ جاده دانه کَ واقعن دیدنه و مردوم خوشون تعطیل روزون اورا هنن یا خوشون عروسی عکس اورا گینن.

رده:ناقص
سامتئر قلا

[بندانگشتی|هسا سامتئر قلا ، [چارلتون بندر مئن]]
**سامتئر قلا** (اینگلیسی:Fort Sumter) ایتا سنگ بتاشته دریایی کله بست ایسه چارلتون بندر مئن ، نسایی كارؤلينا دورون. اَ قلا آوازه واگرده به آمریکا داخلی جنگ مئن کی مؤتلفه حشرومایه دار (نساییئن) ، سامتئر قلا جنگ مئن اویه فوتورکستید و بِتنستید قلایه تسخیر بوکونید و آمریکا (کلسیاییئن) خلابرانه قلا جه بیرونا کونید.

اَ قلا نام فگیفته بوبوسته جه ژنرال توماس سامتئر کی انقلابˇ جنگ دورون ایتا گولاز مرداک بو. و سال 1966 اَ قلا نام، آمریکا ملی فهرست مئن ایتا تاریخی جیگا و ملی اثر ثبت بوبوسته.
سامتئر قلا ایتا جه قلایانی ایسه کی بعد جنگ 1812 ، آمریکا نسایی ایالتان مئن کرا چکوده بوستی و سال 1842 آمادا بوسته.

رده: تارئخ و تفاقؤن
رده:آمریکا داخلی جنگ

## جیر بنیویشته
رابینؤ

بندانگشتی
**ه. لويی. رابينؤ** (Rabino Hyacinth Louis) ايتا اينگليسي ديپلمات بو كی ايرانˇ مئن ايسا بو (1877-1950 م). علاوه بر سياسي كاران ايتا پيله مورخ و ايران‌‌شناس بو كی خوجير كيتاب و مقاله‌ زياد بينيويشته داره كی اوشانˇ موضوع، واگرده به ايرانِˇ تاريخ، سياست و ادب. رابينو بينيويشته‌ٰن ویشتر مربوط به گيلان به. هنˇ واستي گيدی رابينو دونیا مئنˇ ايتا جه پيله گیلان‌شناسان ايسه. رابينؤ سال 1950 پاريسˇ مئن بِمَرده.

## خانواده تبار
رابينؤ خانواده ريشه واگرده به كورتئميگليا (Cortemiglia)، پيئمؤنˇ (Piemont) مئن. پانزدهی قرنˇ میان، ا خانواده جی، بعضی شیدی به بؤرگؤمال (Borgomal)، آلبا (Alba) مئن. سال 1619، کؤلؤنل بارتؤلؤمئؤ (Bartolomeo) ايتا تيكه بؤرگؤمالˇ زمينانه دوک مانتو (Mantu) جا فگيره. سال 1830، جيواني رابينؤ (Jioanui Rabino) کی ا خانواده آخرين نماينده بو، اینگیلیسˇ  مئنˇ زيندگي گودنˇ واسی، ايتاليا جی بشؤ.

## زاکی
لويي رابينؤ 27 ژوئيه 1877، فرانسه مئن، ليؤنˇ دورون بزابؤسته. سئد حسن تقيزاده بوگوفته كی رابينؤ ايرانˇ مئن بزابؤسته ولی ا گب دروس نيه چون كوجˇ رابينؤ وختي مصرˇ مئن ايسا بو عربی زوانه باموخته بو. رابينؤ بگؤفته: «چون عربي دانستيم فارسي آموختنه سخت نيدئم. عربي زوانه كوچی زای كی بوم مصرˇ مئن باموخته بوم.

اونˇ پئر، ژؤزف رابينؤ ايتا كارمندˇ بانک بو كی لندنˇ مئن كار گودي. رابينؤ، خو پئرˇ مؤنشی ببوسته و هتؤیی خو كاره سراگیته.

## ايرانˇ مئن
اینˇ پئر سال ۱۸۸۹ میلادی بانکˇ شاهنشاهی ایرانˇ بناگودنˇ واسی بمابو ایران و اینˇ ریکه (رابینؤ) نی چن سال بازون (1895) بمأ ایران. رابینؤ سال 1903 تا 1905 ميلادی، ببؤسته بریتانیا کؤنسولˇ نماينده كرمانشاهˇ دورون و ا سفرˇ مئن ساوه و همدان بوشؤ و بازون فارسه قصر شيرين و ايتا دِئه سفرˇ مئن لؤرستان و كوردستانه بيده.   
رابينؤ سال 1906 ميلادی رشتˇ مئنˇ بانکˇ شاهی مؤدير ببؤسته. تا سال 1912 ميلادي گیلانˇ مئن ايسا بو و ويشتر ا سامانه بيده و موطالعه بوگوده.
اون سال 1912 ایرانˇجی بشؤ تا مراکشˇ غربی چافˇ مئن، خدمت بکونه و چنته ماموریتˇ پسی سال 1940 بشؤ بروکسل و وختی آلمانˇ نازی ارتش بمأ بلژیکˇ مئن، رابینؤ پاریس و مادریدˇ جی واگردسه لندن و چن سال هؤره بئسا. خو آخری روزؤنه امما هنده بشؤ پاریس و 26 سپتامبر 1950 میلادی پاریسˇ مئن بمرده.

بندانگشتی|گيلانˇ فرمانروايانˇ كتاب

## بنيويشتهٰ‌ن
*کرمانشاه بازرگاني گوزارش	
*وامتن ايرانˇ معادنˇ مئن
*ابريشم، گيلان و مازندرانˇ مئن
*نؤغانˇ صنعت، ايرانˇ مئن. د.ف.لافونˇ ايلجارˇ امره
*علوی دودمان، مازندرانˇ مئن
*گيلˇ باستانی ورزشان
*مازندران و استرابادˇ سفرنامه
*ايرانˇ دارالمرزˇ ولايت، گيلان
*گيلانˇ مشروطه. رابينؤ دس‌بنيوشته‌ٰن

رابينؤ دوته كيتاب جغرزˇ گيلان و مازندرانˇ تاریخ بنيوشته كی اوشانˇ موضوع ايتا موسیقیه و اويدانه ايرانی سكهٰ‌نˇ شين ايسه.

## سربس

## خاندنی خال
*واکاوی زندگی رابینو، تاریخ‌نگار ایتالیایی. فرشاد قربانپور

رده:گيلانشناسؤن

رده:حىاتي وانويسؤن
لطره

لطره یته جه کلأچئه دیهاتانه کی خورتاوه طرفه و واجارگه طرفم به اویه رآ نئه.

رده:گیلان
رده:ناقص
معماری

معماری ایته جه هونر های هفت گانه ایسه کی اون سن و سال آدم عومر امره برابره .
هر ملتی خو معماریه دره کی براساس مردوم ذوق و اوشان موحیط و اوشان تفکور متغییره. گیلان معماری به شدت جه سبز موحیط و جنگلی بودن و ... تاثیر بیگیفته.
امروز دونیا مئن معماری ایته هونر صرف نیه . بلکه ایته هونر صنعت محسوب به کی به دانش مهندسی پور موحتاجه. ه تغییرات باعث ببوسته کی معماری به عونوان ایته علم بین رشته ای شناخته ببه کی به روانشناسی ، گرافیک ، عکاسی و ... وابسته ایسه.
در هر صورت هندسه یا هو دانش ریاضی موهم ترین نیازی ایسه که معمار ره لازمه . 
برخلاف ایران معماری کی جه خاک استفاده کونه ، گیلان " معماری چوب" دره .
گیلان معماری ،ایران معماری امره به شدت متفاوت ایسه . برون گرایی  معماری کی اون مردوم رو نی تاثیر دشتی (یا مردوم برون گرایی کی معماری رو تاثیر دشتی) سبب ببوسته ا منطقه سبک خاصی خوره بداره . کی ا شبک حتی خود گیلان دورون تغییر کونه ( ماسوله خانه یان با رستم آباد و رودبنه موقایسه بوکونید)گیلان معماری 2 قسمت دره :
1-شهری
2-روستایی
شهر معماری گاه گلف پور روستا معماریه مانه. اما شهری راشه یان میان "نیمه باز فضایان" ویشترین نقش 
دارید
روستا معماری عمیقاً دامون و دریا مره هم رنگ  همسانه و تلار ایته جه پیله قسمتانه کی بسیار موهمه. 
گیلان معماری پور جه ظرفیت های روشد کی بر اثر شرایط اون روشد کم ببوسته و نابود بوستن دره.
ویتوریوس معماریه ساختمان سازی هونر موعرفی کونه

مرحوم هادی میرمیران معماریه اتو تعریف کودی: معماری چیزی نیه جز شکل 
دئن و چاکودن فضا به نفع انسان

گوته گه : " معماری شعر منجمد است"

معماری ایته جه موهندسی شاخیانه کی فضای طراحی کونه. اَ فضا تانه ساختمان و فروشگاه و فرودگاه و تئاتر سالن و ... ببه . یا حتی طراحی کودن مبلمان و داخلی وسایل
معماری در پیله مقیاس منطقه و شهر نی طراحی کونه و گاگلف نمادین مفاهیمه نی در امی روزمره زندگی داخل کونه.
معماری جزء هفتگانه هونران به حیساب ایه. اما امروزه پیشرفت ساختمان سازی باعث بوبوسته کی  کاملاً نتانه هونر دیله جا بیگیره. در هر حال همیشک معماری مئن دو چیز همدیگر امره جدل دَرید. عملکرد و فرم. 
معماری خوب اونی ایسه کی بتانه اَ دو ته مفهومه خب موتعادل بوکونه. با اَ وجود معماران نی معمولاَ بر اساس خوشان تفکور و علاقه یان یا عملکردگرا ایسید و یا فرم گرا
فرم گرایان کار ویشتر حالت هونری گیره هر چن هی وقت نشه اَ دوته یه جه همدیگر جودا اَکود.
معماری در خو تاریخ دوچار تحولات زیادی بوبوست. اولین اثر معماری پرستشگاهانی ایسید در ناحیه استونهنج در اینگیلیس . 

معماری خو دیله شاخه یان موتعددی دره:

معماری

طراحی شهری

مدیریت شهری

طراحی منظر

تکنولوژی

تاریخی بنایان ِ مرمت

----

**گیلان معماری**

روستایی

شهری

گیلان معماریه شه در دو ته عرصه تعقیب کودن : گوذشته و امروج

گیلان در گوذشته معماری سنتی داشتی کی کاملاً وابسته ایسه به منطقه خصوصیات. اَ معماری کی ویشتر عملکرد گرا ایسه در روستایان تشکیل  
بوستی جه خانه و سرا .
در شهران بازار و گوذر و شهرسازی مفاهیم نی اونه اضافه بوستی

امروج معماری، گیلان مئن تابعی ایسه جه ایران.
گیک

**گیک** (اینگیلیسی مئن: Geek) یکجور اصطلاحه کی آدمˇ عجیبˇ غریب و اوشؤنیه گونن کی خلافˇ آؤˇ جریان سینه‌آؤ کؤنن و چن جور معنی دئنه: گاگلف «یکته مؤتخصص کی خو تخصصه خوش دأنه» و یا «کسی کی یکته بازی و سرگرمی‌ئه بدجوری خوش دأنه» و امما اینˇ ویشتری کاراکشئن ای معنی مئنه کی «یکته آدمˇ عجیب و غریب و خوش‌ندأشتنی، مخصوصن او آدمی کی زیادی رؤشنفکر به‌نظر أنه».

بسچی‌ گیک هنی منفی نیه. گیک کسی ایسه کی بیدینˇ کینه یا دوشمندی یا اینکه بخأی خودشه پیلتر نشان بده، خوشˇ سر حساب واکؤنه. ایتؤ اگه نیگا بکونیم گیک یکجور آدمه دلالت کؤنه کی «یک چی یا یک مَسمَکیه (کی مأمولن رؤشنفکری یا مراغ‌أوره) خالی خو خاطرˇ واسی خوش دأنه و پئی گینه».

## کلمه‌بون‌شناسی
ای کلمه اینگیلیسی محللی زوانˇ جی هنه کی اؤره گیک (geek) و گئک (geck)، احمق و یالانچی معنی دئنه؛ قدیمˇ آلمانی مئن گئک (geck) بمأ. گئکˇ بون و ریشه هنوز نی هؤلندی مئن بمؤنسه، گئک (gek) بنه: تور.

میلادی هیجدهؤمی قرنˇ مئن، اؤتریش-مجارستانˇ امپراتوری مئن، گئکؤن یه پاره سیرکؤنˇ مئن دلقک‌بازی فیچئن.

یه پاره نی گونن گیک در اصل یک جور مخففه کی  General Electrical Engineering Knowledge جی بمأ کی آمریکا دریایی نیرو شی بو. 

## معنی‌ئن
گیکˇ معنی زماتˇ دوارˇ مئن عوضأبؤ و دئه الؤن یکته قایمˇ معنی ندأنه. یکته دئه اصطلاح دأنیم: نئرد کی ایسکالئی گیکه وامؤنه امما ای دوته کسؤنˇ همره تؤفیر دأنن. امه چن جور گیک دأنیم: گیکˇ علمی، گیکˇ ریاضی، گیکˇ کامپیوتر، گیکˇ تاریخ و گیکˇ بازی و...

## کردˇکردار و زندگی
گیکؤن کارؤنه کؤنن چون او کارؤنه خوش دأنن؛ یا اوشؤنه گودنˇ مئن یکجور فرصت دینن کی خوشؤنˇ قابلیتؤنه آزمیت بگیرن. ایشؤنˇ انگیزه پول یا نؤمی بؤن نیه. ویشتر خوش دأنن یکته مسمکˇ سر تمرکؤز بکونن تا این‌کی جامعه مئن ایشؤنه بپذیرن. هینˇ واسی مأمولن زیاد جامعه همره هماهنگ نین و دیگرؤنه ایتؤ نظر أنه کی عجیبˇ غریبن.

گیکؤن هر جور کار و فعالیتˇ مئن تینن بئسن. ایتؤ نیه کی گیک بؤن خالی یک‌جور کارˇ مئن ببون:
* کسی کی کامپیوتر و دیجیتالی رسانه‌ٰنه خوش بدأره و شبنده‌روز کونوش بکونه کی اوشؤنˇ مؤن نبؤنینه بؤنین چاکونه گیک ایسه. ایتؤ اگه ببون شأنه گوتن کی گیک ائره هکئرˇ همره هم‌معنی بنه.
* اونی گه کونوش کؤنه تا آکادمی و علمی مسائله توشکه بزنه با ناعلمی و ازا دونیا مسائلˇ همره.
* اونی گه خأنه خودشه جامعه مئن دؤجین‌ببؤ بکونه، اونم ایتؤ کی راه و روشˇ تازه ابتکار بکونه. گیکؤن همیشک غیرمأمولی و ناهرماله کارؤن و شیوه‌ٰن و راشی‌ئنه کی جامعه مئن شناس و داب نیه، ویشتر خوش دأنن.
* او کسی کی خودشه وقفˇ یکته مسمک یا مؤشکلˇ خاص کؤنه، جوری کی شاید خو اصلˇ زندگی جی دککه. هیسه ای مسمک تینه علمی، دینی، کامپیوتری، هؤنری، سیاسی یا هرچی ببون.
* کسی گه یکته جرگه یا جامعه مئن بئسه و او جرگه یا جامعهٰ اونˇدیرینˇ جی نقد بقض بکونه.

گیکؤن تکنؤلؤژی تؤقا ایسن، مخصوصن الکترؤنیک و کامپیوتر و صوتی تصویری وسایل. یکته گیک‌ئبه این‌کی یکته الکترونیکی آی‌دی بدأره کی خالی اینˇ شی ببون گاگلف نام و فامیلی داشتنˇ جی ویشتر مؤهمه. ناگیکؤن اگه گیکؤنه بر بخؤرن شاید مؤعاشرتˇ مئن به مؤشکل بخؤرن چون ای دو جرگه کسؤنˇ اصطلاحؤن و شوخی‌ئن و علاقه‌ٰنه نفأمنن.

## سربس

## ایشؤنم بینین
* گیکؤنˇ تکه‌کلام
* گیکˇ فرهنگ

رده:فرهنگ
رده:ایترنتی فرهنگ
رده:اینترنت
رده:اصطلاح
یونس شعبانی

یونس شعبانی لیالستونی سال 1531 گیلکی لاجون لیالستون مین به دونیا بومه.خو تحصیلات تا بیتن دیپلم ادامه بده.فلا گیلکی مین اوزان کلاسیکه شعر گونه.

بــرنجـکارم شـوون مو خـوته منّم      /        می پاره پورانه مو دوته منّم

هنی بج بونه باز می خورد نه به       /       می دردونه کسی به گوته مـنّم

بیجار مین ایسام سرگرم کارم         /       هوا ابری بوبو ، مو بی قرارم

تک و تنـها ایسـم یاور ندانم         /       برنجه مو فی چم خاخونه بارم

منبع
حسین حسین زاده

حسین حسین زاده 1534 شناس به «گیلک» اشکلک رحیم آباد مین به دونیا بومه.بد اینکه خو دیپلم هیته ، کارشناسی ادبیات دانشکده ازاد نوشهر مین ادامه تحصیل بده.هسه(الون) رحیم آباد مین زیندگی کونه.دوته قالب کلاسیک و نو ،گیلکی و فارسی شعر گونه.

بشه اما تی غم می ور بمونِس     /       تی رنـگ و بـو مـی دور ور بـمونــس

نیگا بُکون تی پشت پا بخـوردهَ      /       تی جایی پا می سینه سر بمونس

 

 

قدم چنـدی زنــی او کُل کُلانــه     /    ورق چنـدی زنـی تی دفتـرانه

تی مو چندی زنی سر و اوسر     /    هَرِن باد تی مو ، او زنه شانه

 

 

خیلی وقته می دُرِن پر آتیــشه       /        یه چیزی می دل مِن شُوله کشــه

کی دونه می دل مِن چی گذره        /      می لب و لوچه هچی خوشه بشه
احمد گرگین

احمد گرگین سال 1515 گیلکی نوشهر مین به دونیا بومه.خوشه تحصیلات ابتدایی چالوس و متوسطهَ آمل و رودسر مین تمُنَه گوده.گرگین مدیریت اداری سرَه بیته و آموزش و پرورش مین استخدامَ بو. هسهَ (الونم) دبیر بازنشسته ایسه.قالب کلاسیک مین دو زبون گیلکی و فارسیه شعر گونه.

 

می دیـل ، خنــی تو دس بــکشی      /        ایسال اوسال اونه تو سر نکشی

مگر چی بوده بو ، می دیل عاشق       /       بــداری آب مِــن پایـــه هَــکـِـشی

 

 

بوتـــم بیــه پســکالــه تو خـوبا بــو     /      می دیل عاشق همره جورابو

پیشاپیش بَخَسنه خو اخمِ می ور     /      هنوز پاییــز نوما رنش بومابــو
علي محمد مسيحا

علي محمد مسيحا سال 1548 لنگرود مين به دونيا بومه. خو تحصيلات ابتدايي و دبيرستان خو زادگاه مين تمونه گوده. بد اونم خو تحصيلاته تا كارشناسي اكتشاف معدن ادامه بده.مسيحا دو زبون گيلكي و فارسي شعر گونه و عكاسي و تصوير برداري فيلمم دس دنه.اينه مجموعه اشعار به نوم «تمام خاطره ها» چاژ بوبوكه. يكته مجموعه مقالتم دنه به نوم «اشتباه غول ها» يكجلد مجموعه شعر به نوم «با لهجه اي كه نميدانم» چاژ ببو رده.

 

تي خونه

نوشــوي اوجــور كه بـگـــوم دوز ببـــورده مـي ديــله         /          بخوشتي درياموسون،غم هدائي ككائيله

ليله كو گوف ، ســيا ابــرون ،نخان بـشــون بخــالي           /        تي همره بو كه گوييم آسمون هچي نيله

نبي تو كه به اي زاكون سوجه ي ويجــه ي بكونـن؟          /         تو نــيس كــي خابــدوجه مي پاره زنــبيله

تي اخم و توره تي خنده،موسونجي بوهمه عشق          /         تي دم دوراگوده امـي كو گه جــي ازازيــله

تي ديـل بــو كه همــه گنــده واش ، سبزي داشــت           /        نگوده وا نــچيششــينم او وارنــگو و هيــله

تــي راشــي بــال فرشــتـه نـه كــو ايســـه خـــاكـي         /          تـي خونــه وادي نيه، همــه گيلــون ديــله

کتاب شاعران گیلک و شعر گیلکی-جلد 2 - هوشنگ عباسی
اصغر علیزاده

اصغر علی زاده رودسر مین به دونیا بومه.خو تحصیلات تا هیتن دیپلم ادامه بده و چن جور کارونی دس بزه.بعد ویریسن (انقلاب) روحانیت جامه مین در بومه و امور اجرایی گیلون دانشگاه و اُستون زندونونه به عهده بیته. علی زاده گیلکی و فارسی قالب کلاسیک مین شعر گونه.اینه گیلکی پهلویون(دوبیتی ها) یکته دفتر مین جمابو(فیچنابوک ، گرداوری بوبو) و چاپ ببوکه. ایشون نسکی(کیتابی) به نوم « رودسر در گذر زمان» بنویشته دنن.

تا کی تی دس داره ا دس دیاره       /      برنج ایمسال تی نوشونه تی چوپاره

اگر خانی قئیم بسی تی پا سر       /       ای دس مــوشتــا بـگیــر او دس داره 

 
تا دیل وابنده ی جاه و مال و نونه        /        او دیـل مِـن صــفا بــاقــی نومــونــه

نوگــو ،مو چی بکنــم نینی نینی       /       ای دونیا چیک زنه هر کی خو جونه

 

 

کسی راز خوشه خووره بداره       /       خو اسب سرنوشت سر سواره

کتیر سر گبه و ینجه نوکون تو       /       یعنی تی گب تِسِه ارزش نـداره

کتاب شاعران گیلک و شعر گیلکی - جلد 2 - هوشنگ عباسی
شعبانعلی کریمی

شعبانعلی کریمی سال 1511 هوسم(رودسر) عروس محله مین زاده بوبو.تحصیلا مکتبی دنه ، اینه ورز و کارم کاشورزی ایسه.

فارسی و گیلکیه کلاسیک قالب مین شعر گونه.

 

یه جوز خوبی چی چی مونه به والله      /     خوجیر بوبو  هموه گون باری کلله 

کریــمی خــوب بــوبوتـــر دوس بدارن     /       بدی نوکون بدی خــوری تی کلله

 

 

بشون شاعر بوبوم می دیل ببون باز        /       بدم هر کس به میل خود زنه ساز

نودونــم مــو کــو ساز جــی برخصــم       /        نودونــم کی میجــاز بــوخونـم آواز

منبع
دکتر عطاالدین فریدونی

دوکتور عطاءالدین فریدونی شعر گوتن کس و پیزشک سال 1509 گیلکی ساری مین دونیا بومه. خو دیپلم ساری مین هیته و بعد تبریز دانشکده وارده بو.سال 1541 خو تحصیلاته که تمونه گوده بخش سیاکل توابع لاجون کوچ بوده اوره درمونگاه مین پیزشکی بوده.سیپس خو ایدامه تحصیلاته واسی و هیتن تخصصوص بوشو ایتالیا.بعده هیتن گشه(قلبه) تخصصوص ایرون وگرسه و رشته تامین تاجتماعی بیمارستون مین مشغول به کار بو.او گشه بیمارستون مین و دانیشگا و خو شخصی مطیب مین کار گود. زنی دار( متاهل) ، دوته دتر دنه و رشته مین زیدگی کونه.دوکتر فریدونی سال 1563 مین گشه سکته امره بمرده و رشته سلیمان داراب مین ، میرزا کوچک خون ورجه خاکسپاری بوبو.

دوکتر فریدونی فارسی و گیلکی (ساروی و بیه پیش) و اوزون قدیمی و نو مین شعر گوت، اونه مجموعه شعرون 1544 «آواز های جنگل» نوم نشر دریچه چاپ بوده . دوکتر فریدونی شعر طنز مین دس دشت. اینه طنزه شعرون فکاهی مجلات مین دسبونه(امضا) ابولریش امره ، ساروی کیجا ، جن ساروی ، چاپ برسه.زینده یاد فریدونی سازم آشنایی دشت و تاره ساز امره خورومی نواخت.او ترجومه مینم دس دشت و نسکی جی ایتالیایی شعر گوتن کس « رائو جینومونتاله» چاپ بوده بو.اینه دسچین بوبو شعرون «رایحه درد» نوم امره انتشارات طرح نو چاپ بوده و تو «تو آخرین گل صبحی» اینه زنک تلاش امره نشر بوبو.

 

عطا گونــه بیابون تا بیابــون      /      بوارسته هواجن برف و بارون

برو آهو بویم صحر به صحرا        /     برو آلو بویــم ایـوون یه ایـوون

***

عطا گونه من تخته سنگ کومه       /       تش بزه هیمه هستمه الومه

وارش بــزه هوامــه ، پاک و تـازه       /       کو سر و نوشــه های بومـه

منبع
وارگین

کلمه وارگین یا وارگن به معنی "آویختن" ایسه، ای واژه بیشتر در شرق گیلان بخصوص در روستای نیاکو رایج ایسه.
محمد علی محمدی

محمد علی دوگامه 1526 رودبار مین خو چشم دونیا واگوده.خو تحصیلات تا هیتن دیپلم ادامه بده و رودبار فرمونداری مین استخدامه بو. حین خو کار رشته کارشناسی زبان و ادبیات فارسی بخونده.او فارسی و گیلکی قالب کلاسیک مین شعر گونه.

 

بشی گرماوه کش ، منزل بکوردی          /         که منزل در میان دل بکوردی

دونـم تی زحمتــون قدرا مار جـون         /          منا پیلّا به خیــن دل بکوردی

 

 

شو تارون من و غم هر دو یاریم      /        زمینا دونــه غم هر دو کاریم

که من ورزیگرم غم جفته ورزای       /        اما هر دو زمینه غصه کاریم

منبع
حسین وثوقی

حسین وثوقی رودبنه ای سال 1522 گیلکی روستای رودینه مین به دنیا بومه.خو دوره ی دبستانه رودبنه مین و دبیرستانه لاحون مین تومانه گوده.او سال 1547 به استخدام آموزش و پرورش در بومه.و حین خو کار مین لیسانس «فقه و مبانی حقوق اسلامی» دانشگاه فردوسی جی بیته.او عیالوار ایسه ، ساکن لاجون و ای شهر دبیرستونون مین  دبیر ایسه.وثوقی گیلکی و فارسیه هم کلاسیک هم نو شعر گونه.

 

مــو دوس دانــم تــی چشــم زاغ لاکــو     /           الــهــی نــینی دیــل تی داغ لاکــو

تی لب غنچه،تی دیم لاله تی قد سرو         /       تی سرتــا پــا مگــر گـول باغ لاکــو

 

امـه توسون و هم فصل بهــاری        /       بشـو واشـو کونیــم با بیــقراری

هشو واشو امه همبسته کونه       /        نکونیم جز هشو واشویی کاری

 

 

خودایا دشمنون مه ذلــه بودن    /      می هــمره هر دفــا یک حلّه بودن

ایسه کی پلّه پلّان کوچکا بون     /     بشون کوش کوشتا کونا پلّه بودن

منبع
سير أبۊ نۊعأيرˇ جزيره

ایتا ایرانی جزیره خلیج فارسه میان ایسه که هاسا تحت اشغال امارات متحده عربی ایسه
استقلال تهران ٚ فۊتبالي باشگاه

**استقلال ٚ تهران ٚ فۊتبالي باشگاه** يته ايرؤني تيمه گه ۱۳۲۴ تئران ٚ ميئن تأسيس بۊبؤ. استقلال، اينقلاب ٚ پيشي **تاج** نؤم دأشت.

## سرموربی و مودیر عامل
ائستقلال سرموربّی جواد نکونام ایسه و اون مودیر عامل علی خطیر هیسه

## سربس

جرگه:ورزشي باشگاهؤن
خؤنداب

**خؤنداب** ايته جه ايران ٚ شأران ايسه ؤ مرکزي اۊستان ٚ خؤنداب ٚ شأرستان ٚ مرکزي بخش ٚ مئن نهأ ؤ أ شأرستان ٚ مرکز ايسه.
خؤنداب ۱۳۹۵ سرايشماردن ٚ أساس ٚ سر ۷,۸۱۰ نفر (۲,۳۵۸ خانوار) جمعيت دأشتي.

## سربس
جرگه:مرکزي اۊستان ٚ شأران
امیر فرید

امیر فرید
متولد 1356 تهران
دیپلم گرافیک(ارتباط تصویری)؛ هنرستان حرفه ای فارابی کرج
کارشناسی گرافیک(ارتباط تصویری)؛ دانشگاه هنر تهران
کارشناسی ارشد گرافیک(ارتباط تصویری)؛ دانشگاه تربیت مدرس

سوابق پژوهشی و فعالیتهای برون دانشگاهی : در زمینه هنرهای اسلامی

 

 

سوابق کاری:
عضو هیت علمی دانشگاه هنرهای اسلامی تبریز
مدرس رشته گرافیک  و کاربرد خط در دانشکده هنر سمنان
نسايي کارؤلينا

بندانگشتی|نسایی کارولینا صارا
**نسایی کارولینا** ایتا نسایی ایالت آمریکا ایالتان میان ایسه. اونه مرکز و پیله شهر کلمبیا نام دره. ایالت جمعیت حدود چهار میلیون کس ایسه و ایالت مساحت کم ایسه و ایتا کوچی ایالت بحساب ایه. نسایی کارولینا جمعیت رتبه بیست و چهارم و مساحت چهلمین ایالت ، آمریکا دورون ایسه.
جه نسایی کارولینا پیله و موهمه شهران، چارلستون ، گرینویل ، اسپارتانبورگ، اندرسون، سامتئر و فلورانس  ایسید. نسایی کارولینا جه کلیسا، کلسیا کارولینا جه نسا و آفتونشست جورجیا  (ساوانا روخان اوشتر) و جه خورتاب اقیانوس آتلانتیک امره همساده ایسه.

تغییرات زمینی باعث بوبوسته ، ماسه کول، مانداب، نمکزار، کوهپایه، جزیره اَ ایالت میان بوجود بایه. اَ خوجیر طبیعت واستی ایسه کی نسایی کارولینا میان هر ساله پور شومار توریسم آیید. و نزدیکی جه اونه خوجیر جیگایانه بویژه مرتیل بیچ، چارلستون و جزیره هیلتون فندرید.
نسایی کارولینا سال1788  میان آمریکا ایالت بوبوسته.

ایالت اصلی اقتصاد، کشاورزی سرگرده و اونه کتان، بَج و توتون واستی شناسیدی. بعد آمریکا داخلی جنگ، نسایی کارولینا سیاسی و اقتصادی قودرت فوگوردسته. ولی قرن بیستم  اواخر میان اَ ایالت خو استعدادا، اقتصاد و رشد جمعیت دورون نشان بدأ و  امروج هسا پیله قطب صنعتی، توریسم و نساجی میان ایسه و پور کارخانه اَ ایالت میان وجود دره.
نسایی کارولینا تولید کار میان و شومار شرکتان  بین المللی، آمریکا ایالتان دورون رتبه دوم دره.

## تاتایی جیگا

پرونده:Myrtle Beach, 8 a.m..jpg |میرتیل بیچ پره سر
پرونده:Fall skyline of Columbia SC from Arsenal Hill.jpg |کلمبیا پئیز آسمان 
پرونده:Harbour Town July 2007.jpg | هیلتون هید دریا فانوس
پرونده:Greenvillenightskyline.jpg| گرینویل شب میان


## منبع
فگیفته بوبوسته جه اینگلیسی ویکی پدیاایله جارون

## لینک جیگا
*نسایی کارولینا رسمی سایت https://web.archive.org/web/20120503203429/http://sc.gov/Pages/default.aspx
*هیلتون هید جزیره سایت http://www.hiltonheadisland.org/golf/

جرگه:آمريکا ايجؤنأبؤ ايالتؤن
رده:جوغرافی
جان ويلکس بۊث

بندانگشتی|جان ویلکس بوث (۱۰ می ۱۸۳۸ – ۲۶ آوریل ۱۸۶۵)
جان ویلکس بوث (اینگیلیسی: john wilkes booth) ایتا آمریکایی تئاتر بازیگر بو کی ۱۴ آوریل ۱۸۶۵ میان، آبراهام لینکؤن  آمریکا رئیس جومورِ تئاتر فورد واشینگتن دی سی مئن ترور بوگوده و لینکون فردایش بمرده.
جان ویلکس بوث  ۱۰ می ۱۸۳۸  میان بئل ایر، هارفورد کانتی، مریلند دورون بیچه بوبو. اونه پئر و مار اینگیلیسی موهاجر بید. بوث بازیگری زمات میان، آمریکا داخلی جنگ دورون نسائین هواخواه بو و اوشانه یاور گودی. و وختی بیشنَوسته لینکون تصمیم دره سابقه بردگان (سیاهان) حق رای فده، زرخ بوبوسته و تصمیم بیگیفته لینکون ترور بوکونه. بوث ناجه دَشتی دِ باخی نسائین مایه دار هنده جمعا  بید و جنگه سرا گیرید. بوث بعد لینکون ترور جیویشته و دوازده روز بعد آمریکا خلابران اونه بیافتید و اونه ایتا بیجار میان بوکوشتید.

## سربس

جرگه:آمريکا ايجؤنأبؤ ايالتؤن
رده:تارئخ
رده:مردوم
أندرۊ جانسؤن

بندانگشتی|اندرو جانسون
اندرو جانسون (اینگیلیسی : Andrew Johnson) بیست و نهم دسامبر ۱۸۰۸ بیچه بوبو. جانسون آمریکا تاریخ میان شانزدهمی رئیس جومور معاون و هفدهمی آمریکا رئیس جومور ایسه. خو آغاز سیاسی فعالیت میان ، گنگره دورون ایتا سناتور بو و تِنِسی ایالت نماینده بو. وختی آمریکا داخلی جنگ آغازا بوسته. تِنِسی و باخی نسایی ایلاتان کی آمریکا جه سیوا بوبوستید.جانسون تنها سناتور خو ایالت بو کی خو مقامه دیمه نَنا و کنگره دورون اونه ایتا نسایی دموکرات دوخادید.

جانسون انتخابات سال ۱۸۶۴ میان، ملی ایله‌جار دورون بومو و آبراهام لینکؤن اونه خو معاون دوجین بوگوده. وختی سال ۱۸۶۵  میان لینکولن ترور بوبوست. جانسون اون جانشین بوبوسه. اؤ زمات میان ، کنگره دورون پور نمایندگان جؤموری خواه ایسا بید و جوموری خواهان گنگره اداره گودید. بعد جنگ اوشان مایل بید شورشیان محاکمه و نسایی ایالتان تحریم بوکونید. و بیست ونه تا لایحه ضد شورشیان تصویب بوگودید. ولی جانسون پانزده تا لایحه وتو بوگوده و وناشته کی کنگره اونه اجرا بوکونه.
جانسون آمریکا میان اولی رئیس جموری ایسه کی دادگاهی بوبوسته ولی ایتا رای ویشتر امره  بیگناه اعلام و تبرئه بوبوسته. و اولی آمریکا رئیس جومور ایسه کی هرگز دانشگاه نوشو، و خوره مطالعه گودی و سواد واموخته خو گیشبر(زن) ورجا. جانسون ریاست میان،  آمریکا ، آلاسکا ایالتِ بمبلغ هفت میلیون دلار جه  روسیه  بیهه. جانسون ۳۱  جولای ۱۸۷۵  بِمرده.

## سربس
رده:تارئخ
جرگه:آمريکا ايجؤنأبؤ ايالتؤن
أگنس مؤنيکا

**أگنس مؤنيکا** (بزارۊج ۱ جۊلای ۱۹۸۶ جاکارتا مئن)، **أگنس مؤ** هۊنري نام أمرأ، ايته خانشگر ؤ بازيگره کي أندؤنزي شين ايسه. 

250px|بندانگشتی|وسط|أگنس مؤنيکا در سال ۲۰۰۷‏

## سربس
جرگه:بازيگرؤن
رشتی

لهجه ی رشتی شکلی متفاوت از لحاظ بیان هجا و واج آرایی نسبت به زبان گیلکی می باشد. غرب گیلان بیشتر به رشتی سخن گویند وشرق گیلان به گیلکی سخن می گویند.
حاصل مهری

در این صفحه درباره زندگی مرحوم مشت غلامعلی حاصل مهری تحقیقاتی شده است .از سلطان یعقوبی که از بستگان نزدیک ایشان است(فرزند خوانده) سوالاتی شده است .
درباره فرزندان وی حاج ذبیح الله-شیخ محمد تقی -حاجعلینقی -مشهدی رضا -حاج موسی وفرزندان آنها تحقیق کنیدبه اطلاعات تاریخی جالبی میرسید.
اینها جزءاولین کسانی بودندکه حسنعلیده رابه عنوان محل زندگی انتخاب کردندو پس از آنها طوایف دیگرنیز به آنجا رفتند .غلامعلی حاصل مهری اولین کسی بودکه مسجد حسنعلیده رادرزمین شخصی خود بناکردوبعدها توسط فرزندانش ومرحوم ملبوسی محوطه مسجدگسترش پیداکرد. خانواده های یعقوبی وگلپور درپایین محله از نواده های دختری وی هستند.اولین کسانی که موفق به اخذ مدارج دانشگاهی در محل شدندو به کشور های اروپایی رفتند از این خانواده بودند.
بیشترین زمینهای کشاورزی (شالی وکنف ونوغان)متعلق به انهابود. و.........
میتوانید سوابق مربوط به شیخ زاهد در آسونه خاله وتمدن وثوق آباد و اوچاق پشت و شالکول وکومه های معروف شالکول از قبیل سیبلی چاق ،کردوگوده،اربه کله، بیریس روسی ، ساراگوده ،
گامیشبان چر مطالب فراوان تهیه نمایید واز سدهای قدیمی وسوابق نهرهای حیاتی مثل تی تی پریزاد ،بسته صحرا،امیر آباد نهر،لی کله وصحرابیجاران  گزارش تهیه کنید.
از افراد تاثیر گذار این منطقه میتوان از
مرحوم غلامرضا حاصل مهری نام برد که در رادیو  مولف ، نویسنده ، تهیه کننده ، بازیگر و گوینده و خواننده بودند و تا سال ۷۵ از تاثیر گزاران در رسانه بودند.
 همچنین از ده بانان قدیم خانواده های فرحمند ، یوسفی ، باقری و روحانیون محل
مرحومان یعقوبی ،ناظم ، غلامرضا حاصل مهری وشیخ منصور رمضانی وموسسین مدرسه، سپاهیان دانش قدیم جهانگیری وظریفی و از مامورین معروف محیط زیست حسن باقری،جمشید فرجی ،علی لطیفی
طایفه نام برد ...واز شهدای محل واز مفاخرین نسل جدید حسنعلیده می توان مطالب فراوان نوشت...
حسنعلیده پهلوان های کشتی گیله مردی بنامی همچون نعمت حسنی،علی عطایی،کل ممداقای حسن پور ،کاظم رمضانی داشت. همچنین سازنده قایق چوبی نوزاک معروفی داشت وخیاطی خانواده باقری از شهرت خوبی برخوردار است ،ضرب المثل های معروف آمیخته باطنزاز قدیمیها (عبدی ولطیفی ،یعقوبی،باقری..)هنوز سینه به سینه بازگومیشود.ازفوتبال بالامحله ووالیبال پایین محله خاطرات فراوان وجود دارد.
حال از عزیزانی که فرصت تحقیق بیشتری دارند تقاضا میشود که این صفحه را تکمیل نمایند.
پیست اسکیت چمران

پيست اسكيت چمران كرج
https://web.archive.org/web/20140107084605/http://universkate.ir/
محسن ساعي دهقان
مربي رسمي فدراسيون اسكيت
پرکشي خطرˇ تحليل

لرزه ای تحلیل خطر ایتا فرایند ایسه که اونا میانی سعی بئه که مقدار خطری که زلزله جیگا ساختمانانه تهدید کونه تخمین بزنیدی. چارچوب اصلی لرزه ای تحلیل خطر اولین بار *کرنل* سال 1968 درون تحت ایتا گزارش فدئه کا تا به امروز هم تقریبا از هو چارچوب طبعیت بئه.
لزره ای تحلیل خطر نتایج معمولا ایتا نقشه امرا فدا بئه. معیارانی که لزره ای تحلیل خطر امرا اوشانا فید متفاوت ایسه و تأنه بصورت *بیشینه زمین^ شتاب* ( *PGA*)، *شتاب پریود معادل پریود* یا هر چی دئه ببئه که اونا امرا تحلیل خطر شا کودن.
بندانگشتی|ایران^ لرزه ای تحلیل خطر نقشه
تنسي

[بندانگشتی|تنسي ايالت، [آمريکا نخشه مئن]]
**تنسي** ايته نسايي ايالت، آمريکا ايالتان ٚ مئن ايسه. تنسي، آمريکا ۳۶اؤمي پيله ايالته ؤ اۊن ٚ جمعيت ٚ رؤتبه ۱۷اؤم ایسه. تنسي کلسيا جه کنتاکي ؤ ويرجينيا ايالتان، خۊرتاو ٚ جه كلسيايي كارؤلينا، نسا جه جؤرجيا، آلاباما ؤ ميسيسيپي ايالتان ؤ خۊرخۊس ٚ جه آرکانزاس ؤ ميزؤري ايالتان ٚ أمرأ سامانسر دأره
أ ايالت ٚ خورتاو ٚ مئن، ایته رشته کۊ آپالاش ٚ نام أمرأ نهأ ؤ ميسيسيپي رۊبار أ ايالت ٚ خۊرخۊس ٚ سامانسر ايسه.
تئ
نسي پيله شأر ممفيس ایسه کي اۊن ٚ جمعيت ۶۶۲٬۸۹۷ ايسه ؤ اۊن ٚ مرکز ني نشویل نام دأره کي اۊن ٚ دۊوؤمي پيله شأره ؤ ۶۲۶,۶۸۱ نفر جمعيت دأره.
ناکسويل ؤ چاتانۊگا ني ترتيب ٚ أمرأ تنسي سوؤمي ؤ چارؤمي پيله شأر ايسد.

## سربس
رده:تارئخ
جرگه:آمريکا ايجؤنأبؤ ايالتؤن
کۊنۊس

بندانگشتی|كونوس دار مئوه

کونوس (اینگیلیسی میان: Mespilus germanica) کی گیلکی میان اونه کونوس, کُنوس گده و مازرونی میان اونه کنس و کندس دوخانید ، ایتا میوه ایسه گولسرخیان کوگا جه و سرده کونوس (Mespilus) جه ایسه و سئو و گولابی ، به ، زالزالک و خوج امره ایته خانواده ایسه.
اَ میوه گیلکی مین پنج میجیکی و پنج توشک هم دوخانید.  کونوس ایتا پئیزی میوه ایسه و اونه دورون پور ویتامین a، b، c دره. کونوس مزه گاگلف شیرین و آبچ ایسه.

کونوس دار بولندی سه تا چهار متر فَرسه. و بهار زمات میان کونوس دار، تی تی زنه. و اونه تی تی  سئو مَنَستن ایسه. اونه میوه پئیز اواسط فرِسه. اونه فرسه میوه نرم و خوشمزه ایسه ولی اونه کال میوه سفت و زلخ ایسه و آدمه گازه کوله کونه. کاله کونوسه آو مین و نمک امره واپلکانید و معمولا چله شوو و چارشمبه سوری زمات فورید. کونوس پورخوردنه یوبوست آوره. 

کونوس ایتا اسیدی و سخته میوه ایسه ، هنه واستی ایسه تا خب فَنرسه خوردن شا نیه. کونوسه زود تر چینده . قبل اَنکه پوسیده بِبه و ایتا خوروم جیگا میان داریدی تا بپخته بِبه. کاله کونوس رنگ سیفید ایسه ولی بپخته بِبه اونه رنگ به رش (قهوه ای) واگرده.

## جاجیگاه و تارئخ
کونوس ایتا پاچه دار ایسه کی ایران کَلسیا دامون و البرز نسایی دامنه جیر و استپی صارا میان همه تان بوجور آیه. کونوس  دمیشکا زمات سه هیزار سال قبلکاسپین دریا پره سر، گیلان و مازندران دورون بکاشته بوبوسته. هفصد سال قبل مسیح  یونانه فَرسه و او سامان جه  200 قبل میلاد، روم دورون بکاشته بوبوسته. رومیان کونوس داره اوروپا میان پخشا گودید. کونوس تا ویکتوریا زمات پور مصرف بوستی. ولی بزین اَ زمات بو کی کم مصرف بوبوسته و هسا دِ اروپا میان ایپچه  مصرف کونیده و پور هواخواه نره.

بندانگشتی|كونوس دار تی تی
## رُشد گودن
کونوس دار جیگا آفتابخور جنگلان میان ایسه. اونه خاک وا مرطوب و سوبوک بِبه یا خاک رس کی خوروم زهکشی بوبوسته. کونوس بذر سخت و محم ایسه هنه وستی دوسال زمستان دواره تا اونه بذر زپه بزنه.
کونوس چووه یا راکه یه بعضی گالشان عصا چاکونده کی پور محکم ایسه و اشانه ره سلاحم ایسه و تالشان اونه فترلس دوخاند.
کونوس پَجی زمات دهم تا بیستم آبان ماه کی هوا گرم ایسه و اَ چند روج مئن  تَتَرچ گرمش اَیه ، هنه وستی ایسه کونوس زود بپخته به.

## خواص
کونوس ایتا پور خاصیت میوه ایسه و اونه میان ویتامین a ،B  ، C پوردره. و شکم درد و سُستی اعصاب و خونریزی داخلی وستی مفید ایسه و درمان کونه. و آرامش دهه اعصابه.
کونوس میوه و اونه ولگ و پوست، ضد اسهال ایسه ولی اونه هضم گودن چتین ایسه اگه زیاده مصرف بِبه یوبوست  آوره.

## موختلفه مصارف
کونوس وختی کال ایسه چینده و اونه خیارشور مَنستن کوژدانه یا پیله ظرف دورون فوکونید بعد آب و ایپچه نمک امره ظرفا پورا کونید و هونک جا دَریده و زمستان زمات ، نمک و گلپر امره فَورید. آو کونوس آوه امره سکنجبین چکونید.

## فرهنگ میان
کونوس اروپا دمیشکا زمات فرهنگ میان فقر و سوتالی نماد ایسه ، چون اونه میوه پیشتربپختن ره انه دورون پوسیده به. گیلان میان کونوس کم ارزش میوه بشمار آیه و ضرب المثل دَریده کی گید: ... "تورش کونوس خور داخیل میوه بوگود" ... و یا ... به هوای عراق انگور از گیلانه تورش کونوسم دکت".  یا وختی کونوس بپخته و شیرین بوبوسته اونه اصطلاحا گیلان خرما دوخانید.


پرونده:Mispel.jpg|كونوس مئوه
پرونده:Mespilus germanica2.jpg|كونوس دار
پرونده:Illustration Mespilus germanica0.jpg|كونوس بكشه
پرونده:Mespilus germanica 003.JPG|كونوس دار تی تی 


## منبع


رده:حىاتي وانويسؤن
رده:زيست
رده:مئوه
میزیدن

**میزیدن** مصدری ایسه کی ایمروز فارسی زوانان از اون ایستفاده نکونیدی ولی کوردان و گیلکان به فراوانی ایستفاده کونیدی کی البته ریشه در پهلوی داره و همان شاشیدن ایسه. مازندران مئن هم اين مصدر ِنوم **دَميشتن** ايسه.
تویوتومی هیده یوشی

بندانگشتی| تویوتومی هیده یوشی تاتایی

تویوتومی هیده یوشی (ژاپونی:豊臣 秀吉) ایتا سامورایی، سنگوكو دوره ژاپون تارئخ میان بو. هیده یوشی فوریه   ۱۵۳۶ یا مارس ۱۵۳۷ اورای اوستان میان بیچه بوبو کی هسا ا منطقه نام ناگویا ایسه. هیده یوشی ابتدا اودا نوبوناگا دوده بوبوسته و بعد نوبوناگا موردن اونه جانشین بوبوسته و اونه دونباله راهه بیگیفته و ژاپون ایجایی وستی بجنگسته و موفق بوبوسته ژاپون فتح بوکونه. وی اوساکا قلا یه چگوده کس ایسه و خوره نائب امپراتور دوخاده ژاپون تارئخ میان ، هیده یوشی فروانروایی زمات مومویاما دوره دوخانید. هیده یوشی دو دفعا کره و چین فوتورکسته و ناجه دشتی اَ دو کشورا تصرف بوکونه و هنه وستی خو خلابران اوسی بوگوده ولی هر دوبار دشکن بوخورده. هیده یوشی خو زمات میان ایتا قانون وضع بوگوده کی فقط سامورایین تَنستید خوشانه مره شمشیر بدارید. هیده یوشی سپتامبر ۱۵۹۸ فوشیمی قلا میان بمرده.

## منبع
اینگیلیسی ویکیپدیا

رده:تارئخ
مأمولي مظفري

**محمد ولی مظفری کجیدی** گه خۊ شئرؤن ٚ مئن، خۊ نؤم-ه *دامؤني* بنأ‌ بؤ، گيلکي/گالشي سال ٚ ۱۵۱۲ ٚ مئن کجید ٚ رۊستا مئن بدۊنیا بومأ ؤ ۵تیر۱۳۶۲ ه.ق، سیاهکل ٚ مئن برحمت خۊدا بؤشؤ.
مظفری گيلکي زوؤن-ه خئلي خۊجير شينأت ؤ گيلکي واجئن ٚ جي خؤرۊم‌بؤر خۊ شئرؤن ٚ مئن استيفاده گود،
علاوه بر گیلکی شئر گوتن، اۊن همیشک گيلان ٚ سامان ٚ رسم ؤ رسۊمات ٚ جماؤدن ٚ دۊمال دؤبؤ.
سال 1393، مظفری کاران، چارته کيتاب ٚ مئن رشت ٚ دۊرۊن انتشارات فرهنگ ایلیا توسط چاپ بؤبؤ.

## کتابان
*مجموعه اشعار
*پژوهش های فرهنگ عامه شرق گیلان
*اصطلاحات و ضرب المثل ها(شرق گیلان)
*مسله ها(چیستان ها)

## پانیویس
اۊراسيا

frameless|left
**اۊراسيا** يکته نامه کي اۊرۊپا ؤ آسيا نامؤن ٚ جی بیرین بمأ. چؤن اۊرۊپا ؤ آسیا، کسن ٚ همره هيچ طبيعي سامانسر ندأنن ؤ ایشؤن ٚ سامانسر، ويشتر تاريخي ؤ فرهنگي ايسسه، هين ٚ وأسي، جۊغرافي گبؤن ٚ مئن، گاگلف اي دۊتتهٰ ايته گينن ؤ اۊراسیا گۊنن.

## سربس
رده:سیاسی جوغرافی
رده:قاره
رده:ناقص مقاله‌ئن
کلسيايي آمريکا

بندانگشتی|کلسيايي آمريکا

**کلسیايي آمریکا** یا **شۊمالي آمریکا** یکته واوینه آمریکا قاره جی. شومالی آمریکا قاره مئن سه تا کشور نهأ: کانادا، آمریکا بانی مکزیک.

## سربس
رده:سیاسی جوغرافی
رده:قاره
رده:ناقص مقاله‌ئن
رده:آمریکا قاره
الله کرم رضایی

اَ فیلمساز گیلانی در خرداد ماه 1393 با فیلم مستند رسم عاشقی همینه جایزه ویژه داوران جشنواره ربیع الشهاده کربلای عراق را کسب بکود و امی گیلانا افتخار باورده. 
اَ فیلم درباره آئین های سنتی عاشورایی  "کرنانوای" ایتا از روستایان اوستانه اشرفیه میان که قدمتی دیرینه گیلانیانه میان داره ایسه

اخیرا و در بهمن ماه 93 تصویربرداری خو فیلم جدیده با نام " ملوانان تنها به دریا نمی روند" با موضوع عشق و علاقه انزلچیان و گیلانیان به تیم فوتبال ملوان انزلی میان شروع بنمایه
بيدرۊن

**بيدرۊن** ايتأ جه رۊستایان مالفجانˇ دهستان جه توابع سياکلˇ شأرستان ؤ گيلانˇ اۊستان دۊرۊن ايسه.

## مردۊم ؤ زوان
بيدرۊنˇ مردۊم گيلک ايسن ؤ اۊشانˇ زوان ني گيلکي بيه‌پيشي لهجه أمرأ ايسه.

## جمعيت
براساس سال ۱۳۸۵ˇ سر ايشماردن، أ رۊستا جمعيت ۲۳۶ نفر (۸۱ خانوار) ايسه.

## سربس
گۊرگان

|جمعيت ٚ رشد= 
|جمعيت ٚ تراکؤم= ۲۷۲ 
|زوان= 
|مذهب= شيعه
|پيلئکي= ۴۰ کيلۊمتر مربع
|ارتفاع= ۱۷۶ متر
|دما ميانگين= ۱۷,۸ درجه سانتيگراد
|سالانه وارش ٚ ميانگين= ۵۸۳,۸ ميلي‌متر
|جرندي رۊجان ٚ تعداد= ۱۴,۴ رۊج
|سؤغات= 
|پيش‌شۊماره= ۰۱۷
|وبجيگا= گۊرگان ٚ شأرداري
|جمله‌خوشامد= 
|پانویس= 
}}
**گۊرگان** ايته جه ايران ٚ شأران، گۊلستان ٚ اۊستان ؤ گۊرگان ٚ شأرستان ٚ مرکزي بخش توابع جه ايسه ؤ گۊلستان ٚ اۊستان ٚ مرکز ني ايسه. گۊرگان رشت ٚ پسي کاسپي دريا نسا دۊوؤمي پيله شأر ايسه.

## نام
أ شأر قديم ٚ زمات ٚ مئن ورگان یا ورکانه نام دأشتي. *ايرانيکا دانشنامه* گۊرگان ٚ معني-أ **ورگان ٚ سامان** ذکر کۊنه ؤ گه کي أ شأر ٚ نام ورگ ٚ جه بيگيته بۊبؤسته ؤ **جرجان**-أ ني اۊن ٚ معرب بۊبؤسته دانه.

## جمعيت
بر اساس ۱۳۹۵ سال ٚ سرايشماردن، گۊرگان ٚ جمعيت ۳۵۰,۶۷۶ نفر (۱۷۴,۷۹۷ مرداک ؤ ۱۷۵,۸۷۹ زناک) بۊ. گۊرگان جمعيت ٚ نظر ٚ جه، ايران ٚ بيس ؤ چارؤمي شأر ايسه.

## سربس
رده:جوغرافی
جرگه:گۊلستان ٚ اۊستان ٚ شأران
بیرمنگام

**بیرمنگام** (اينگيليسي: Birmingham) اينگيليس ٚ دۊوؤمي پیله شهر ایسه. بیرمنگهام جوغرافیا موقعیت اينگيليس مرکز میان جاجیگاه دره. پیله قسمت جه اینگیلیس خط راه آهن و پیله راهان (اتوبان) تشکیل دیهه.
بیرمنگهام ایتا  پیله شهر جه بخش میدلند خۊرتاو ٚ کلاشهر ایسه کی قطب صنعتی و تجاری و مرکزاداری ایسه همچنین پور تفریحی و فرهنگی جیگا دره. بیرمنگام فاصله تا لندن تقریبا صدو ده مایل یا صدو هفتادو هفت کیلومتر ایسه.

## سربس
رده:جوغرافی
زمينˇ ساعت

أن اتفاق (World Wide Fund for Nature) شین ایسسه و اویه أنأ سازمان بده‌ئید و مارسˇ آخرین شنبه مئن برگزارأ به . أن روج مئن مردوم کارکنان خوشان الکتریکی دستگاه‌انه خاموشأ کونید. أن خاموشی أنه واسی ایسه کی مردوم و جهانیأنأ جه واگردستنه آب و هوا ایکتاو فدید .
رده:وانويسؤني که گيلکي خطˇأمرأ بنويشته نۊبؤن