لاجؤن

**لاجؤن** یا **لایجؤن** یا **لاجان** یک‌ته جي گیلان ٚ شأرؤن، لاجؤن ٚ شأرستان ٚ مرکزي بخش ٚ مئن ايسسه ؤ لاجؤن ٚ شأرستان ٚ مرکزه. لاي شأر، کۊهپایه‌ئن ٚ مئن هننأ ؤ اۊن ٚ چأيي باغؤن معرۊف ایسسن. لاجؤن جي گيلان ؤ ايران ٚ پيله تۊريستي شأران ايسه.

لاجؤن، کلسيا ور ٚ جي کاسپی دریا-یه خؤنه،  خۊرتاو ٚ جي لنگؤرۊد ٚ همأ همسایه ایسسه، نسا طرف ٚ جي ديلمؤن ٚ همأ ؤ خۊرخۊس ٚ ور ٚ جي ني أسسؤنه همأ همسایه ایسسه. اي شأر ٚ جۊغرافی مقر ایسسه: خۊرتاو ٚ ۵۰ درجه و کلسيای ٚ ۳۷ درجه ؤ ۱۱ دئقه. کشوري تقسیمات ٚ مئن، لاجؤن، گیلان ٚ اوستان ٚ مئن و ایران ٚ کلسیا طرف هننأ.

سال ۱۵۸۰ ديلمي، لاجؤن ٚ جمعیت ۷۲,۹۵۰ نفر بۊ. اي شأر، گیلان ٚ رۊخؤنه‌ئن ٚ رۊت ٚ سر بنا ببؤ.

لاجؤن ٚ شأرستان دۊتته شأر دأنه کي رۊدبنه ؤ مرکزي ايسسن ؤ دۊتته بخش ؤ هف‌ته دهستان دأنه اي نامؤن ٚ أمرأ: رۊدبنه، شيرجؤپۊشت، آهیندان، بازکيئگۊراب، لفمجؤن، لیلسسان ؤ لَیل. لاجؤن ٚ شأرستان، ۱۵۸۰ آمار ٚ جي، ۱۶۲,۸۹۸ نفر جمعیت دأنه.

اي شأر ٚ مردۊم گیلک ايسسن ؤ ایشؤن ٚ زوؤن گیلکی یه. لاجؤن ٚ آو ؤ هأوا ني مرطۊب ؤ خؤبه ؤ اۊن ٚ کۊه‌پایه‌‌ئن ٚ هأوا سرده.

## کشوري تقسیمان
اي شهرستؤن دارای دۊ ته بخش ؤ هف ته دهستؤن به ایسمانه جیر ایسه:

* لاجؤن شهرستان بخش مرکزی:
** آهندان دهستان
** بازکیا گوراب دهستان 
** لفمجان دهستان
** لیالستان دهستان
** لیل دهستان 
شهرؤن: لاجؤن.

* رودبنه بخش:
**رودبنه دهستان
**شیرجوپشت دهستان
شهرؤن: رودبنه

## لاجؤنˇ تاريخ
### بناگۊدن
پنجؤمي ؤ شيشؤمي قرنؤنˇ مئنه کي گيلانˇ مئن اولي شهرنيشتنˇ نمونه‌ٰن گۊل کؤنه ؤ هي زمته کي لاجؤن به عنوانˇ ىکته شهر بوتؤنسه مردومه خۊ دؤرˇور جمأکۊنه. البته کتابؤنˇ مئن، لنگرۊد ىا هؤسم (رۊدسرˇ مئن)ˇ جي‌م نؤم ببؤرده بۊبؤ اما نأ به عنوانˇ ىکته شهر.

امرۊزˇ لاجؤنˇ مقر، سومي مقري ايسه کي شهر اۊنˇ مئن بنابۊبؤ؛ اي شهر اول دفأ چؤفؤلˇ مئن بنابۊبؤ، بازکياگورابˇ جۊنۊبي طرف ؤ شيمرۊدˇ ورجه. بازۊن بۊشؤ داخلˇ طرف ؤ سراخره بمأ هئره کي امرۊز لاجؤن دۊخؤنده بنه. لاجؤن جؤغرافيا جۊري قرار بىته کي اينˇ فاصله درىا جي، سيودˇرۊ جي، کوهؤنˇ جي باني مازندرانˇ گيلکؤنˇ سامؤنˇ جي ىک قدره ؤ تقريبن برابره.
### نؤم
راجه به لاجؤنˇ اسم ای فرضیه هننأ که **لاه** پألوی زوانˇ مئن ابریشمˇ معنیه دئنه و حتتا بورهانˇ قاطعˇ مئن «سورخˇ ابریشمی پارچه» معنی ببؤ. **جان** یا **جؤن** نی مکان و جیگه پسونده. در نتیجه، لاجؤن بنه: ابریشمˇ شهر یا ابریشم-جیگه.
### تاريخ
آل بۊىه حکومت کي سربرسه ؤ اسماعليلئنˇ تهديدˇ جي کي، ناصري شيعهٰ‌نˇ (ىکته خال، زىدي‌ئنˇ جي کي ايشؤنˇ سرکرده ناصر کبير بۊ) مرکز هؤسمˇ جي بۊشؤ لاجؤن کي شيشؤمي قرنˇ پسي پۊر مؤهم بۊبؤ بۊ. هينˇ وأسي گيلؤنˇ شرقˇ مئن لاجؤن ؤ غربˇ مئن فؤمن بۊبؤن اداري مرکز اما هيته نۊتؤنسن ملۊک‌الطواىفي وضعىته عوضأکۊنن ؤ ىکته ايجاناىي مرکزي واحد چاکۊنن.

قدیم، لاجؤن، ابریشم و نوغؤنˇ جی درآمد دأشت ؤ اي صنعت/کشاورزی لاجؤن و لاجؤنی‌ئنˇ اقتصادˇ مئن خیلی تأثیر دأشت.  چیی صنعتأنی لاجؤنˇ مئن هنوز حرفˇ اوّله زئنه.

وختی عربؤن و اسلامی خلیفه‌ٰن گیلانˇ سر فوخوتن، لاجؤن ببؤ «دارالاماره» و «دارالامان». امما بازون کم-کمی هنده وگرسه و اوّل ببؤ «لاهیجان المبارک» و بازون ببؤ «لاهیجان» که فارسی مئن هو لاجؤنه.

سال 705 هجری قمری، اؤلجاىتؤ لاجؤنه بیته و بازون امير تىمۊر اونه لشکرکشی بوده. تیمورˇ پسی، سید امیر بیک و اونˇ نواده‌ٰن که کیایی سادات بؤن، لاجؤنˇ سر حوکومت گودن. کیایی‌ئنˇ فگرسنˇ پسی، صفوی حاکمؤن ای شهرˇ مئن حوکومت گودن.
اؤلجاىتؤ زمت، لاجؤنˇ مئن سکّه ضرب بنأ بو.

لاجؤنˇ پیلگی و عظمت، خان احمد خانˇ زمتˇ شه. هیچ حاکمی، خان احمد خانˇ موسؤن قدرت و اقتدار نداشت. 1000 هجری قمری، شوال، شاه عباس صفوی وختی که خان احمد خانه اواره بوده، بمأ لاجؤن و دستور بدأ خان احمد خانˇ باغه خرابأ کونن. ای باغ، باغی بو که خان احمد خانˇ قصر جولؤ هننأ بو و اونˇ مئن انواع و اقسام گولؤن و میوه‌ٰن دبو. شاه عباس او باغه زمینˇ بازی و چؤگان چاگوده و اونˇ دؤره دار بکاشته.
خان احمد خانˇ فگرسنˇ پسی، چون زأک نداشت، ده کیایی‌ئنˇ جی اثری نمؤنسه و گیلان که تا ای زمت ایرانˇ جی سیوا بو، ده ببؤ یک‌ته ایرانˇ ولایتؤن.

* بعدها، جنگلی‌ئنˇ ماجرا مئن، لاجؤن یک‌ته از ایشؤنˇ مراکز بو.
* ادریسی نقشه جی معلومه که لاجؤن چنی اهمیت داشت. نقشه مئن،...
(وا واگردؤن ببی:
This is illustrated through an ancient map such as this on. Lahijan is located a little below the center of the image. The map is inverted with the south representing the top portion of the map and the north representing the lower portion. Other famous regions such as the Caspian Sea with four islands, the provinces of Khorasan, Fars and the Alborz mountain range are also illustrated.)
### کارسنه'ن
لاجؤنˇ مئن تاهیسه چن‌ته سولو پیش بمأ دأنه. يک‌ته سال 703 هجری قمری بو که شهرˇ مئن طاعون دکته. يک‌ته سال 850 هجری قمری آتش‌سوزی بو و یک‌ته نی روسؤنˇ اشغال بو که سال 1725 میلادی ای سولو پیش بمأ. 1230 هجری قمری‌ام لاجؤنˇ مئن زمین‌لرزه بمأ و 1246 هنده طاعون دکته شهرˇ مئن و پور کوشتار بوده.

## لاجؤنˇ شهردارؤن

* علی اصغر فیاض فاضلی
* پورقاسمی
* باقری
* برهانی
* گنجی (سال 1581 جی تا هیسه انتصاب ببؤ).

## لاجؤنˇ نماینده‌ٰن، ایرانˇ مجلسؤنˇ مئن

#### لاجؤنˇ نماینده‌ٰن، «مجلس شورای ملی» مئن (پألوی زمت)
* میرزا هادی خان دبیر رسایل لاهیجی (۱)
* اسماعیل آیت‌الله‌زاده رشتی (۳)
* سید کاظم سرکشیک‌زاده (اتحاد)(۵)
* محمود رضا (طلوع) (۶،۷)
* احمد صفاری سالار مؤید (۸،۹،۱۰،۱۱،۱۲،۱۳)
* دکتر رضا رادمنش (۱۴)
* حسن ارسنجانی (۱۵)
* غلامحسین ابتهاج (۱۶)
* مهندس شمس‌الدین علمی غروی (۱۷)
* سرتیپ محمدعلی صفاری (۱۸،۱۹،۲۰)
* باقر پژند (۲۱)
* علی‌اصغر فیاض فاضلی (۲۲،۲۳)
* نادر ادیب سمیعی (۲۳)
* دکتر جعفر عادلی رانکوهی (۲۴)
* مهدی آستانه‌ای (دوره ۲۴)

#### لاجؤنˇ نماینده‌ٰن، «مجلس مؤسسان»ˇ مئن
* دکتر علی امینی (دوّمی مجلس مؤسسان، ۱۵۲۳ دیلمی)
* علی‌اکبر تاجر نهاوندی (اوّلی مجلس مؤسسان، ۱۴۹۹ دیلمی)
* محمود رضا (طلوع) (اوّلی مجلس مؤسسان، ۱۴۹۹ دیلمی)
* کاظم صفاری (دوّمی مجلس مؤسسان، ۱۵۲۳ دیلمی)
* علی‌اصغر فیاض فاضلی (سوّمی مجلس مؤسسان، ۱۵۴۱ دیلمی)

#### لاجؤنˇ نماينده‌ٰن، «مجلس شورای اسلامی» مئن
* ارسلان فلاح حجت انصاری (دوره ۱)
* کامل خیرخواه گیلده (۲ و ۳)
* بهرام یعقوبی بیجاربنه (۴)
* ایرج ندیمی (۶ و ۷)
* یوسف قاسمی گولک (۸)

## تاریخی و تفریحی جیگه‌ٰن
ىکته دئني جيگه لاجؤنˇ مئن شىطان کۊ ايسه. در واقه اي شهر اي کۊهه دؤرأگۊده. شىطان کۊ ىا قديمتر شانشينکۊ، ىکته پيلئه سلˇ ورجه هنأ؛ اي سل ۱۷ جیریب ايسه ؤ ۴ متر جلفي دأنه. اي سل، شا عباسˇ صفوي زمت چاگۊده بۊبؤ ؤ دئبار اينˇ آؤˇ جي کشاورزيˇ به استفاده بنأبۊ. سل (استخر)ˇ مئن ىکته مئنپۊشته هنأ.





* شیخ زاهدˇ اسسؤنه. (قرن هشتم هجری قمری شی ایسسه و لاجؤن-لنگرودˇ جاده مئن هننأ).
* چارپادشا مچید. (تیموریانˇ زمتˇ شی ایسسه که الؤن سردارˇ جنگلˇ خیابؤنˇ مئن هننأ.
* میرشمس‌الدینˇ اسسؤنه.
* اکبریه مچید.
* لاجؤنˇ مچیدجامع
* گولشنˇ حمام.
* بامˇ سبز (شیطان کو)
* لاجؤنˇ سل.
* چیی موزه (گنجینه‌ی چای ایران. هم موزه ایسسه و هم کاشف السلطنه قبر)
* تله‌کابین.
* خشتˇ پورد.
* سوستانˇ سل.
* امیرکلایه سل.

## لاجؤنˇ پیله‌کسؤن

### علمی
[thumb|دکتر [مأمدعلی مؤجتهدی گیلانی]]
*دکتر مأمدعلی مؤجتهدی، (ریاضی اوستاد، صنعتی شریفˇ دانشگا بناگودن‌کس و البرزˇ دبیرستانˇ مودیر)
*دکتر هوشنگ منتصری، ریاضیدان، تبریزˇ دانشگا رییس (سابق) و کرمانˇ اؤستنˇ اؤستاندار (سابق).
*دکتر رضا رادمنش (توده حزبˇ فراکسیونˇ رییس (سابق) مجلس شورای ملی مئن، فیزیکˇ اؤستاد، لایپزیگˇ دانشگا مئن)
*بهرام ناصرشریف، رؤدایلندˇ مؤهندسی کاخˇ رییس.
*دکتر مأمد محققی لاهیجی
*علی لاهیجی (مورخ)
*هومن یوسفدهی (ادیب و مورخ)
*میرزا حسن لاهیجی
*مأمدباقر لاهیجی

### نیکوکارؤن
*دکترمأمدرضا حکیم‌زاده لاهیجی (کهریزکˇ سالمندؤن و مألولینˇ آسایشگا بنأگوده‌کس)

### ادبی
*بیژن نجدی (شاعر و نویسنده)
*مهرداد فلاح (شاعر نوگرا)
*حزین لاهیجی(شاعر بزرگ سبک هندی)
*مأمد امینی لاهیجی(متخلص به م.راما)
*لقائی لاهیجانی (شاعر)
*طالب لاهیجانی (شاعر)
*رضای لاهیجانی (شاعر)
*یحیی قاضی لاهیجانی گیلانی
*سرور مهکامه محصص لاهیجانی(شاعر)
*فتح‌الله صفاری لاهیجانی (شاعر)
*محمدقاسم صابر لاهیجانی (شاعر)
*مأمدحوسئن مهدوی(م.موید-شاعر)
*واصل لاهیجی (شاعر)
*قراری لاهیجی(شاعر)
*سعید لاهیجی(شاعر)
*سید حبیب اسماعیلی(شاعر)

### نقاشی، موسیقی و خطاطی
*اردشیر محصص (کاریکاتوریست)
*حوسئن محجوبی (نقاش و مهندس معمار)
*ابوالقاسم موسوی لاهیجانی (نقاش)
*مأمدقاسم لاهیجی حائری (خطاط)
*علی شکوری آهنگساز مقیم سوئد

### روزنامه نگار
*عضدالاسلام لاهیجی(مدیر روزنامه سروش منتشره در تهران دوره مشروطه)
* نیما اکبرپور قدیم نویسنده هفته‌نومه چلچراغ و کلیک مجری، بی‌بی‌سی فارسی تلویزیون مئن

### سینما، تئاتر، تلویزیون
*پرویز صیاد (از بازیگران سینمای ایران قبل از انقلاب)
*احمد میراحسان(منتقد هنر و ادبیات)
*رامین ناصرنصیر (بازیگر)
*آزاده صمدی (بازیگر)

### سیاسی و نظامی
*دکتر ابراهیم حشمت ( پزشک و اجؤنˇ فرماندار، گیلانˇ جؤموری مئن)
*حسن ضیاظریفی
*غفور حسن‌پور اصل
*سرتیپ مأمدعلی صفاری(شاهنشایی ارتشˇ دریایی نیرو بناگوده‌کس، گیلانˇ سناتور و تئرانˇ سابقˇ شهردار)
*دکتر رضا رادمنش (توده حزبˇ فراکسیونˇ رییس (سابق) مجلس شورای ملی مئن، فیزیکˇ اؤستاد، لایپزیگˇ دانشگا مئن)
*سپهبد ابوالحسن سعادتمند
*مهندس رضا قطبی
*فریده قطبی(فرح دیبا (ایرانˇ آخری ملکه) مأر)
*آیت‌الله شیخ عبدالله لاهیجی
*ایرج ندیمی
*احمد قوام السلطنه، ایرانˇ قدیمی نخست‌وزیر که سالؤنˇسال لاجؤنˇ مئن زندگی گود.
*میرزا هادی‌ خان دبیر رسایل لاهیجی
*میرزا کاظم خان صفاری
*علی‌اصغر فیاض فاضلی(لاجؤنˇ شهردادر و مجلس شورای ملی نماینده)

### تاجرؤن، بازاری‌ئن، صنعتکارؤن
[left|thumb|مقبرۀ محمدمیرزا [کاشف‌السلطنه]]

*محمد میرزا کاشف‌السلطنه
*سیف‌الله ابن ملک محمد پرهیزی (از کسبه و معتمدین قدیمی بازار لاهیجان)
*مأمدعلی بگلری  (ایرانˇ کولوچه صنعتˇ بناگوده‌کس)

### اربابؤن
*حاجی میرزا ابوطالب (لاجؤنˇ قدیمی پیلˇ ارباب)
*حسین بهمن شکفته (حاجی بهمنی) (لاجؤنˇ قدیمی پیلˇ ارباب)
*محمدعلی‌خان امین دیوان لاهیجی (لاجؤنˇ قدیمی پیلˇ ارباب)
*قنبرخان چاردهی (قوام السلطنه مؤباشر)
*امان‌الله خان بهاءالسلطنه لاهیجی( مالک و معاون حکومت گیلان در دوره مشروطه)
*احمد قوام السلطنه (لاجؤنˇ رودبنه مالیک)
*احمد صفاری سالارمؤید

### باخی پیلˇکسؤن
*مأمد ایمانی لاهیجانی
*مأمدجعفر لاهیجی
*شمسای زرین قلم فایق لاهیجانی
*مولانا کامی لاهیجانی
*حسن نخعی لاهیجانی
*سید احمد میرمطلبی لاهیجانی
*سراء دیلمی
*فخرالدین صادقی (نویسنده و برنامه‌نویس)
*شیخ زاهد گیلانی
*عبدالرزاق لاهیجی
*یوحنا دیلمی (عیسا مسیحˇ حواری)
*فیاض لاهیجی
*قطب‌الدین شریف لاهیجی
*محمدحسن غروی کوشالی
*عبدالحسین عترتی کوشالی
*عبدالکریم لاهیجی
*محمدعلی فیض لاهیجی
*عبدالله لاهیجی
*مهدی مهدوی لاهیجی
*محمد مهدوی لاهیجی
*سید محمد لاهیجانی
*سید ابوالقاسم لاهیجی
*بیژن فلاح شعبانی لیالستانی

## لاجؤنˇ دانگشاهؤن
*گيلانˇ مدرسهٔ عالي مديريت (مدرسهٔ عالی مدیریت گیلان-لاهیجان) (دبستئه بۊبؤ) 
* لاجؤنˇ دانشگا آزاد (فارسی: دانشگاه آزاد اسلامی، واحد لاهیجان)
* تربیت مدرسˇ دانشکده.
* پرستاری و مامایی دانشکده.
* پیامˇ نورˇ دانشگا
* دیلمانˇ دانشگا (فارسی: دانشگاه غیر انتفاعی دیلمان)
* اندیشمند دانشگا  (فارسی: دانشگاه غیر انتفاعی اندیشمند)

## محله'ن
لاجؤن خۊ محلگي سيستم ئبه نؤمي ايسه. اي شهر هف ته قديمي محل دأشت ؤ بازين کم-کم اي محله'ن زيادأبؤن. هر محله خۊ حمام ؤ مچيد ؤ مىدؤن ؤ عزاداري دسته ؤ ديکؤن ؤ... دأشت. اي چاگۊدار هنۊزم لاجؤنˇ مئن هننأ ؤ هر سال محرم، عزاداري مئن اي محلگي سيستمه بئتر شأنه دئن. هر محله ىک شؤ خۊ عزاداري دسته' بيرين أبئنه ؤ شنه باخيˇ محله'ن. اۊ محله'ني که بازين اضافه بۊبؤن ني اي دابه رعاىت کؤنن. محله'نˇ حرکت، ساعتˇ عقربه'نˇ عکسه جؤز ىکته محله (مىدؤن) کي امام حسينˇ شبˇ هفت اينˇ نؤبه'. 

لاجؤنˇ قديمي محله'ن: مىدؤن

### مىدؤن
اي محله لاجؤنˇ جۊنۊبه ؤ قديمأ جي تا ايسه، تاجرؤنˇ جيگه بۊ ؤ قديم، اعىان ؤ أميرؤن اي محل نيشتن ؤ اؤره چارپادشا هننأ کي چار ته کىاىي پادشاه اؤره دفنن ؤ گۊلشنˇ حمام ؤ مچيد جامع ؤ ىکته حؤزهٔ علميه ني اي محله مئن هننأ. تکىه بر ؤ جؤرپۊشته ني اي محله مئن دره.
### شأربافؤن
**شأربافؤن** ىا **شعربافؤن** ىا **شۊرامحله**، لاجؤنˇ شرقيجۊنۊب بنه ؤ ىکته قديمي ؤ پيلئه محله' کي اينه **شعرباف محله** ني دۊخؤنن ؤ پهلوي زمت **کۊهستاني** نؤمي بۊ. اي محله، نساجؤن ؤ وؤتنکسؤن ؤ شعربافؤنˇ محل بۊ ؤ گۊنن اي محله مئن نزديکˇ چار هزار ته أبريشم کشي چرخ ؤ ابريشمي پارچه وؤتنˇ دزگا'ن هننأبۊن.
### خؤمرکلا
خؤمرکلا کي فارسي مئن اينه خميرکلاىه دۊخؤنن، لاجؤنˇ غربيشۊمال بنه ؤ لاجؤنˇ حاکم ؤاينˇ آدمؤنˇ خؤنه اي محل بۊ. 
### اؤردۊبازار
الؤن اي محله شهرˇ مئنه هننأ ؤ قديم، نظامي کاربرد دأشت.
### گأبنه
اي محله قديمي خؤنه'ن هنۊزم نؤمي ايسه ؤ اکبريه مچيد اي محله مئن هننأ. 
### پؤردˇسر
اي محله، قديم لاجؤنˇ ديريني رهˇ سر بۊ ؤ اينˇ خشتˇ پؤرد ؤ ميوه ؤ ترˇبارˇ بازار نؤمئه.
### کارئنسرئبر
اي محله لاجؤنˇ غربي طرف هننأ.
### باخيˇ محله'ن
بازين کم-کمى هنده محله'ن ويشترأبؤن. جيرˇسر ؤ غرئباباد ؤ أميرشهيد ؤ آسئدمحمد ؤ حسن بيگدشت ؤ نخجيرکلاىه ؤ کؤبيجار ؤ آسئدحسين (شيشه گران) ؤ پؤمپˇبنزين ؤ کؤبنه ؤ...

## لاجؤن دهاتؤن

 
  
 

  
 
 

## جیرنویس

## باخی لینکؤن
* لاجؤنˇ عکسؤن

## بورینˇ پیوندؤن
* لاجؤنˇ شورای شهر
* لاجؤنˇ شهرداری
* بیجارکاری، لاجؤنˇ دهاتؤنˇ مئن (عکس)
* لاجؤنˇ آب و هوا

جرگه:گيلان ٚ شأران

رده:حىاتي وانويسؤن