open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
پاريس

**پاريس** (فرانسوي ميئن: Paris)،  فرانسه پاىتخت ايسه ؤ سنˇخؤني اينˇميئن گۊذرنه.

## پاريسˇحمله'ن (۱۵۹۰)
بندانگشتی|حمله بۊبؤ منطقه'ن
۱۵۹۰ تيرˇما ۸ˇميئن ىک رشته هماهنگ بۊبؤ ترؤريستي حمله'نˇجي  مؤتشکل جه دسته جمعي تيروارشؤن ؤ انتحاري بۊمب نأن منطقه ۱، ۱۰، ۱۱ˇپاريس مؤنجر به کۊشته-بؤنˇ۱۳۰ نفر ؤ مصدۊميتˇ ۳۶۸ نفر بۊبؤ.

## تاتايي‌ئن

Paris-Tour Eiffel-104-2017-gje.jpg|Tour Eiffel
Paris-von Montmartre-108-p2-2017-gje.jpg|Paris
Paris-Notre Dame-132-Chor-Vierungsturm-2017-gje.jpg|Notre Dame
Paris-Pont Alexandre III-106-2017-gje.jpg|Pont Alexandre III
Paris-Palais Royal-120-2017-gje.jpg|Palais Royal
Paris-Place des Vosges-120-2017-gje.jpg|Place des Vosges
Paris-St Eustache-128-zur Orgel-2017-gje.jpg|St. Eustache
Paris-Vom Arc de Triomphe-081-Tour Eiffel-1991-gje.jpg|Paris


## سربس
جرگه:شهر
جرگه:فرانسه
جرگه:پایتختان
۱۲۹۶ ديلمي

۱۲۹۶ ديلمي، هزار ؤ ديويست ؤ نود ؤ شيشؤمي ساله ديلمي تقويمˇ مئن.

رده:۱۳ؤمي سده (ديلمي)
شا اسماعيل

* شا اسمایيل (۱۰۶۰ تا ۱۰۹۶ ديلمي) صفوئنˇ پادشاهي سلسله بنانأنکسه.

اسمایيل صفوي پؤنزه ساله بۊ کي تبريزˇ مئن تاج بنأ خۊ سر ؤ خۊشه دۊخؤنده ايرانˇ شا. هۊ رۊز تا "علي ولي الله"ˇ سکه' ضرب بۊدن ؤ شا اسمایيل رسمي مذهبه شيعه اعلام بۊده. اۊ زمت ايرانˇ مردۊم ؤ تبريز أني، ويشتري سؤنني بؤن.

جۊوان ماريا آنجللؤ خۊ سفرنامه مئن (ص۳۱۰) نيويسنه: "صۊفي [شا اسمایيل] خۊشه تبريزˇ سر حاکم بۊده. شهره ديرينشؤنˇ پسي بيرحمي أجي خۊ مؤخالفؤنˇ همرأ رفتار بۊده، اۊجۊر کي خئلي مردۊمه، مؤللا'ن أجي بگير تا زنأکؤن ؤ زأکؤنه تکس-تکس بۊده. سراخره اۊ سامؤنˇ آدمؤن اينˇ فرمؤنه گردن بنأن ؤ اۊ شهرˇ همته مردۊم اۊنˇ ليواسه دۊدن کي سۊرخˇ رنگ بۊ. اي جنگˇ مئن بيس هزار نفر ويشتر بمردن. بازين فرمؤن بدأ کي چنته پيلˇکسؤنˇ خأشه ايشؤنˇ قبر أجي بيرين بأردن ؤ بسۊجؤنئن. خۊ مأرم بکۊشته چۊن اينه ىاد بمأ کي بشتؤسه بۊ اۊ زنأى، اسماعيلˇ چئنˇ پسي خأس اۊنه بکۊشه.تازه اۊ زنأى دۊشمنˇ طاىفه شي بۊ.

رده:صفوئن
رده:صفوي شاهؤن
۱۰۶۰ ديلمي

۱۰۶۰ ديلمي، هزار ؤ شستؤمي ساله ديلمي تقويمˇ مئن.

رده:۱۱ؤمي سده (ديلمي)
فاطمه نشوري

فاطمه نشوري، أولي مۊسلمان زني ايسه کي گيلانˇ تئاترˇ مئن بۊشؤ صحنه سر ؤ سال ۱۵۱۷ مۊردال ما ۲۶ بکۊشته بۊبؤ.
۱۵۱۷ دیلمی

۱۵۱۷ ديلمي، هزار ؤ پؤنصد ؤ هيودهؤمي ساله ديلمي تقويمˇ مئن.

رده:۱۶ؤمي سده (ديلمي)
جنگلˇ رۊزنامه

[بندانگشتی|چپ|[جنگلˇ رۊزنامه أولي صفحه، ميرزا حسين کسماىي مؤديريت أجي]]

جنگلˇ رۊزنامه، ىکته نشريه بۊ کي سنگي چاپˇ همرأ هر هفته ىک دفأ کسما مئن مؤنتشر بنأبۊ ؤ اۊنˇ مئن جنگلئنˇ "افکار ؤ عمليات" دبۊ. رۊزنامه سرلؤحه سر بنويشته بۊ "نگهبان حقوق ایرانیان و منور افکار اسلامیان" (ايرانئنˇ حۊقۊقˇ پاسبؤن ؤ اسلامئنˇ افکارˇ رؤشنگر). 

جنگل، گیلان ٚ ولایت ٚ مئن چاپ بنأبۊ ولي دۊنیا سیاست ٚ جي نسبتا بقایده ؤ جامع اطلاعات اين ٚ مئن دبۊ. 

## سردبيري ؤ اداره
اي رۊزنامه، علي حبيبي خط ؤ حقسأىˇ همرأ بيرين بمأ ؤ اۊجۊر کي اينˇ کيليشه' جي مألۊم بنه، غلامحسين نويدي کسماىي اۊنه اداره گۊد ؤ دومي شماره'جي پسي حسين کسماىي (مشرۊطه زمتˇ نؤمي مؤجاهد) اۊنه اداره گۊد. 

حسين کسماىي تا شمارهٔ ۱۳ اي رۊزنامه مؤدير بۊ ولي ۹ؤمي شماره پسي عملاً ديمه بنيشته بۊ ؤ هندئه نويدي اۊنه اداره گۊد. 

## مئن (مؤحتوا)
جنگلˇ رۊزنامه سۊ دؤره بيرين بمأ. أولي دؤره ىکشمبه ۱۹ شعبان ۱۳۳۵ ه.ق. (۱۴۹۱ ورفنه ما ۲) تا شمارهٔ ۳۱  سره بدأ ؤ کسما مئن، سنگي چاپ أجي بيرين أمأ. سرجمع ۳۹ شماره بيرين بمأ.

جنگلˇ خئلي شماره'نˇ مئن ىکته سۊتۊن دبۊ **چرند ؤ پرند**ˇ نؤمي کي گياکۊن جنگلˇ رۊزنامه نيويشتنکسؤن اي نؤمه، دهخدا طنزˇ مجمۊعه' جي هأىته بۊن.

#### جنگلئن ٚ برنامه
جنگل، جنگلئن ٚ برنامه ؤ پيام' مؤنتشر گۊد. جنگل ٚ رۊزنامه يکته مقاله مئن (*آنچه جنگلیان می خواهند*) بنويشته: ۱. ایران، ایرانئن ٚ شئه. ۲. خارجي سؤلطه خأن تمنأبۊن. ۳. اصلاحات خأن بي خارجئن ٚ دخالت پيش بۊشۊن. ۴. ایران ٚ باستاني تاج ؤ تخت خأن احمد شاه ٚ شي ببۊن کي آزادي حامي ايسسه ؤ اين ٚ اقتدار ٚ کیاسر (قلمرؤ) خأن ایران ٚ بۊگذشته امپراتۊري مۊرسؤن ببۊن. ۵. دؤلت ٚ کابينه (مشرۊطه خاز ؤ آزادي خازؤن ٚ رهبري جي) هم خأ قديمئن ٚ ضررؤن' جۊبران بکۊنن هم آينده به يک فکري بکۊنن. ۶. مجلس خأ وا ببۊن. ۷. اینگیلیس ٚ خطر ٚ پيش خأن اسلام' حمايت گۊدن. ۸. خائنؤن خأ مۊجازات ببۊن.

## رۊزنامه گردأىته
جنگلˇ رۊزنامه شماره'نˇ گردأىته (مجمۊعه) ىکته کتابˇ مئن بيرين بمأ.

سال ۱۵۵۶ ديلمي (۱۳۶۱ هجري شمسي)، ۳۱ شماره عکسي چاپˇ همرأ مؤنتشر بۊبؤ؛ سال ۱۵۸۳ ديلمي (۱۳۸۸ هجري شمسي) أني، رؤبرت واهانيان، گيلانˇ ما فصلنامه مئن، دومي ؤ سومي دؤره' جي ۵ شمارهٔ واتينأدأ. 

سال ۱۵۸۴ ديلمي جنگلˇ رۊزنامه ۳۹ شماره' جي ۳۶ ته شماره ىکته کتابˇ مئن مؤنتشر بۊبؤ کي اي کتابˇ نؤم ايسه "مجموعه ی روزنامه های جنگل" ؤ أمير نعمتي ليماىي اي کتابه چاپ بۊده. 

## ويشتر بۊخؤنين
*جنگلˇ رۊزنامه گردأىته (مجمۊعه)؛ ۱ تا ۳۱ (جنگلˇ رۊزنامه شماره'نه جيرأکشين)
* مجموعه ی روزنامه های جنگل، به کوشش امیر نعمتی لیمایی، مشهد: امیدمهر، ۱۳۸۹
* شایسته، فریدون، نشریه نهضت جنگل، کتاب ماه تاریخ و جغرافیا، شماره۱۵۷، خرداد۱۳۹۰، ص۸۲-۸۶

## سربس

رده:جنگلˇ انقلاب
رده:گيلانˇ نشريه'ن
رده:گيلکي نشريه'ن
جرگه:گيلان ٚ تاريخ
هۊ شي مين

بندانگشتی | هۊشي مين ۱۹۴۵ˇميئن
**هۊشي مين** (ويتنامي ميئن: Hồ Chí Minh) ويتنامˇکۊمۊنيستي رهبر ؤ أولي ويتنامˇجۊمۊري دمؤکراتيک رٚييس جۊمۊر بۊ. 
۱۴۶۴ ديا ما ۱۰ کيم ليٚنˇميئن بيچه بۊبؤ ؤ ۱۵۴۴ نؤرۊزˇما ۲۶ هانؤىˇميئن بر اثر خۊ قلبˇنارسؤني بمۊرده.
ئميک ؤ ئتيک

ئميک ؤ ئتيک، انسانشناسي ؤ فؤلکلؤرشناسي ؤ اجتماعي ؤ رفتاري دانشؤنˇ مئن دۊ جۊر تحقيقي زمينه ؤ نؤقطه-نظر ايسه.  کي ىکته وختي ايسه کي ىکته اجتماعي جرگه مئن أجي اۊ جرگه' نيگا کأدريم (سۊژه چۊمفأرس أجي) ؤ ىکته ني وختي ايسه کي اجتماعي جرگه بيرۊن أجي اۊنه پيرأسته دريم (دئنکسˇ چۊمفأرس أجي).

## تعريف
"ئميک پيشأشؤن، رؤشنأکؤنه کي محلي مردۊم چۊتؤ فکر کؤنن." (Kottak, ۲۰۰۶): اۊشؤن جهانه چۊتؤ فأمنن ؤ جرگه دبدن ؤ ايشؤنˇ کردˇکاري قانۊنؤن  ايشؤن ئبه چي معني دئنه ؤ چيزؤنه چۊتؤ تصور کؤنن ؤ تؤضيح دئنن.

"ئتيک (شرقشناسانه) پيشأشؤن، محلي پيرأستنؤن ؤ جرگه'ن ؤ تؤضيحؤن ؤ تفسيرؤن أجي خۊ تمرکؤزه بئنه انسانشناس پيرأستنؤن ؤ جرگه'ن ؤ تؤضيح ؤ تفسيرؤنˇ سر.

## تاريخ
اي مفهۊمه کنئث پاىک (زوانشناس) سال ۱۹۵۴ ميلادي چاگۊده. پاىک گۊت ابزاري کي زوانشناسي کردˇکارؤنه تينن تؤضيح بدئن تينن اۊجۊر سازگار بۊبۊن کي بۊتؤنن هرجۊر انساني کردˇکاره تؤضيح بدئن.

## سربس
کؤلمحله

کؤل محله یا کُل‌محله یته رۊستا هيسه سياکؤلرۊدˇ دهستانˇ دل.

کؤل‌محله مئن مردۊم گيلک هيسن ؤ گيلکي گب زنن.

خۊشکرۊد رۊخؤنه ای رۊستا جی گۊذرنه. 
خۊشکرۊد یته خۊجیر جا هیسه ماهئنˇ تخم ریزي ره.

جرگه:رۊدسر ٚ شأرستان ٚ رۊستایان
شمردمحله (چابۊکسر)

**شمردمحله** ایته جه گيلان ٚ رۊستايان، رۊدسر ٚ شأرستان ٚ چابۊکسر ٚ بخش ؤ سياکؤلرۊد ٚ دهستان ٚ توابع جه ایسه.

## جمعيت
براساس ۱۳۸۵ سال ٚ سر ايشماردن، أ رۊستا جمعيت ۲۶۴ نفر (۸۴خانوار) بۊ.
شمردمحله ىته رۊستا هيسه سياکؤلرۊد ٚ دهستان ٚ جي. شمردمحله‌ئن گيلک هيسن ؤ گيلکي گب زنن. گۊىش اۊشاني، گيلان ٚ خۊرتاوي بند ٚ بۊني منطقه‌ئن ٚ دسسه‌بندي مئن جا گيره. اي محل ٚ مردۊم ٚ أصلي شغل کيشاورزي سر، بج ؤ کيوي ؤ مرکبات ٚ سر بنا ببه.

## سربس
جرگه:رۊدسر ٚ شأرستان ٚ رۊستایان
خۊشکلات

خۊشکلات ىته رۊستا هيسه سياکؤلرۊدˇ دهستانˇ جي. خۊشکلاتئن گيل هيسن ؤ گيلکي گب زنن. گۊىش اۊشاني، گيلانˇ خۊرتاوي بندˇ بۊني منطقه'نˇ دسسه-بندي مئن جا گيره. اي محلˇ مردۊمˇ اصلي شغل کشاورزي سر، برنج ؤ کيوي ؤ مرکباتˇ سر بنا ببه.

ىته رۊدخؤنه اي دهستانˇ جي گوذره که اۊنˇ آبˇ جي بیجارانˇ آبىاري ره استفاده بۊنه. اي رۊدخؤنه' خۊشکرۊد دؤخؤنن.
خۊشکرۊد ىته خۊجیر جا هیسه ماهئنˇ تخم ریزي ره. دئسال اي رۊدخؤنه مئن ماهي دؤبؤ چندچي؛ مردۊم اني اۊنˇ مئن جار زأن ؤ ماهي گیتن.
چاىجان ؤ قاسمابادˇ خۊرخؤسی رۊستا'نˇ بیجارآب هي رۊدخؤنه جي تأمین بۊنه.
چاجؤن

**چاجؤن** گه **چايجؤن** ؤ **چایجان** ؤ **چاجان** ني دؤخؤنده بۊنه يته رۊستا سیأکؤلؤرۊد ٚ دهسسؤن، چابۊکسر ٚ بخش، رۊد ٚ سر ٚ شأرسسان ؤ گيلان ٚ مئن هيسه. چاجؤنئن گيلک هيسن ؤ گيلکي-ئه بيه‌پيشي گۊيش ٚ همرأ گب زنن. چاجؤن ٚ مردۊم ٚ کار ويشتر دؤلتي کارؤن ؤ کيشاورزي سر بنا بۊنه.

## سربس
جرگه:رۊدسر ٚ شأرستان ٚ رۊستایان
چاشتخؤرلات

چاشتخؤرلات ىته خۊجير رۊستا هيسه سياکؤلرۊدˇ دهستانˇ جي.
جؤردشت

**جؤردشت** ىته خۊجير رۊستا هيسه گيلان ٚ رۊدسر ٚ شأرستان ؤ سياکؤلرۊد ٚ دهستان ٚ جي.
جؤردشت گه اۊن ٚ ساکنین ويشتر یا سياکؤلرۊد ٚ شي هیسن یا قاسماباد و ىا وجرگه رۊستائن ٚ شي، سۊمامۊس ٚ بۊن دره-کئه نئه. جؤردشت-ه اشتباهي جواهردشت شناسنن ؤ خالي بۊمئن ٚ لفظ ٚ مئن جؤردشت-ه شأنه ایشتؤوسن. گایي گلف هۊ بومئن ني خؤره جؤردشت-ه جواهردشت دؤخؤنن.

## سربس
جرگه:رۊدسر ٚ شأرستان ٚ رۊستایان
۱۵۸۱ دیلمی

## بمرده'ن
*احمد عاشۊرپۊر، گيلکي مۊزيکˇ پيلئه خؤندشگر بمرده. ((‏‎۱۵٨١‎‏).‏‏

رده:سالؤن (ديلمي)
نرمأفزار ٚ مۊهندسي

**نرمأفزارˇ مؤهندسي** (اينگيليسي: Software Engineering)، ىته برنامه هيسه مؤهندسي جي، نرمأفزارˇ طراحي ره، تؤسعه ؤ نگه-داري ره. در واقع نرمأفزارˇ مؤهندسي، ىته سيستماتيک روش، علمي ؤ کميت-پذير روشء کارأگيتن هيسه نرمأفزارˇ بسطˇ ره، راه-اندازي ؤ نگه-داري ره.

## نرمأفزارˇ مؤهندسي

ىته نرمأفزارˇ چاگۊدنˇ ره:.
*اول خأن مسأله' درک گۊدن ايمه اۊنˇ ره راهکار فراهم گۊدن.
*خأ دؤنسن که طراحي ىته محوري فعاليت هيسه نرمأفزارˇ مؤهندسي ره.
*خأ توجه دأشتن که چاگۊده-بؤبؤ نرمأفزار هم خأ کيفيت بدأره و هم خأ قابلˇ نگه-داري بؤبۊن.
نرمأفزارˇ مؤهندسي ىته لاىه-ىي تکنؤلؤژي هيسه:.
*أبزار، فرآيندؤن ؤ روشؤنˇ ره ىته خۊدکار و ىا نيمه خۊدکار پۊشتيباني فراهم کۊنه.
*روش، ىته نرأفزارˇ "چۊته" چاگۊدنˇ ره ىته تکنيک فراهم کۊنه.
*فرآىند، اينˇ ره که لاىه'ن کسنˇ همرأ پيش بؤشۊن عىنˇ خۊدي ىته "دچيک" عمل کۊنه.
### نرمأفزارˇ فرآىند
فرآىند (Process)، ىته مجمۊعه هيسه *فعاليتؤن*ˇ جي، *کۊنشؤن* ؤ *وظيفه'ن*ˇ جي که ىته کاري محصۊلˇ چاگۊدنˇ سر اجرا بۊنه. ىته فعاليت، ىته هخسا هيسه هدفˇ رسئنˇ ره. ىته کۊنش، ىته مجمۊعه هيسه وظاىفˇ جي که ىته عؤمده کاري محصۊله تؤليد کۊنه.

ىته کلي فرآىندˇ مئن پنج ته "چارچۊبي فعاليت" نئه:
*ارتباطات (Communication).
*برنامه-ريزي (Planning).
*مؤدل-سازي (Modeling).
*ساخت (Construction).
*استقرار (Deployment).

## سربس
محمد ساعد

بندانگشتی|محمد ساعد

**محمد ساعد مراغئي**  (۱۴۵۴ سيا ما ۱۹، تفليس تا ۱۵۴۷ أرىه ما ۲۶، تئران) **ساعدالوزرا** نؤمي، ايراني سياستمند ؤ پهلوي زمت دۊ دؤره ايرانˇ نؤخؤستوزير بۊ.

محمد ساعد مراغئي، شئخ أحمد قاضي زاده زأک، تفليسˇ مئن دۊنىا بمأ ؤ خۊ زأکيه خۊشˇ پئرˇ همأ قفقازˇ مئن سر بۊده ؤ پترزبۊرگˇ مئن دانشگا بۊشؤ ؤ بأزۊن بۊشؤ سۊىيس ؤ لۊزانˇ دانشگا مئن درس بۊخؤنده. اۊن، جؤز فارسي، تۊرکي ؤ عربي ؤ رۊسي ؤ آلماني ؤ فرانسوي ني بلد بۊ.

## سربس

جرگه:۱۴۵۴ بچئه آدمؤن
جرگه:۱۵۴۷ بمرده آدمؤن
جرگه:ايرانˇ ديپلؤماتؤن
جرگه:پهلوي زمتˇ سفيرؤن
تفليس

**تفليس** (گۊرجي زوان ٚ مئن: თბილისი، "تبيليسی") ىکته شأره گۊرجستان ٚ مئن؛ اي شأر، گۊرجستان ٚ مرکزه.

## تاتايي‌ئن

Tbilisi-View from St Nicholas-16-019-gje.jpg|Cityscape
Tbilisi-Rustaveli-06-Gymnasium-2019-gje.jpg|Rustaveli street
Tbilisi-Jumah-Moschee-02-Tabor-Kloster-2019-gje.jpg|Mosque
Tbilisi-St Nicholas-02-2019-gje.jpg|St. Nicholas church
Tbilisi-Sioni-Kathedrale-14-2019-gje.jpg|Sioni Cathedral
Tbilisi-Sioni-Kathedrale-26-innen-2019-gje.jpg|Sioni Cathedral inside


## سربس
جرگه:گۊرجستان
جرگه:پایتختان
محمد علي شا

بندانگشتی|محمد علي ميرزا

**محمد علي شاىˇ قاجار** (۱۲۵۱–۱۳۰۴ هجري شمسي)قاجارˇ دۊدٚمانˇ شيشؤمي شا بۊ ؤ سال ۱۲۸۵ هجري شمسي بنيشته تختˇ سر ؤ مشرۊطه همرأ دۊشمني بۊده ؤ شؤراىˇ مللي مجلسه تۊپ دبسته ؤ آزاديخا'نه بکۊشته ؤ اي تفاقؤن **استبداد صغير** (کۊچˇ استبداد) نؤمي بۊبؤ. اۊن تئرانˇ گيتنˇ پسي، بۊشؤ رۊسيه سفارته پناهنده بۊبؤ ؤ سراخره حقارت أجي واداشته بۊبؤ کي ايران أجي بۊشۊن. مشرۊطه-خا'ن اۊنˇ پسي اينˇ کۊچˇ ريکه أحمد شا دؤجئن سلطنت ئبه.

رده:قاجاري شاهؤن
عملياتˇ تحقيق

**عملياتˇ تحقيق** (اينگيليسي: Operations research) به اختصار **OR** ىته مجمۊعه هيسه علمي روشؤنˇ جي مؤديرؤنˇ تصميم-گيري ره. OR مؤديرتي مسائلˇ حلˇ ره هنه علمي روشؤنˇ جي کارأگيره. اگرچه OR ىته نؤپا دانشه ولي صنعت ؤ بازرگاني حؤزه مئن پۊر جادکتأر ؤ بيشناختأر هيسه.

## عملياتˇ تحقيقˇ ويژيگئن
* ORˇ اصلي تمرکز، مۊديرؤنˇ تصميم-گيري سر نئه.
:ىته تصميم، ىته فرآىند هيسه دؤجينئنˇ جي که هنه چندين ته گزينه مئنأ بهترينه دؤجينه، که اي دؤجين بؤبؤ گزينه هدفˇ رسئنˇ ره، أمره ىاوري کۊنه. اي بؤته بؤبؤ فرآىند "تصميم-گيري" (Decision Making) دۊخؤنده بۊنه. ساىمؤنˇ ور بئسي، تصميم-گيري مؤترادف هيسه کلˇ فرآىندˇ مؤديريت همرأ. برنامه-ريزي که ىته ده وظيفه هيسه مؤديرؤنˇ وظاىفˇ جي، در واقع ىته مجمۊعئه تصميمات جي، عىني خۊدي چي کاري خأ وکه؟ (What)، کئن وکه؟ (When)، چۊته (How) ؤ کۊىه (Where) ؤ توسط کي وکئه؟ (by Whom).
:تصميم-گيري فرآىندؤن: ۱. مسأله' تعريف گۊدن ۲. مسأله راحلؤنه شيناختن ۳. مسأله راحلؤنه ارزىابي گۊدن ۴. راحل دؤجينئن.
* OR ىته علمي روش هيسه.
:ىته علمي روش، ىته فۊرمۊله بؤبؤ فرآىند هيسه که توسط *دکارت* تعريف بؤبؤ. اي روش اي مرحله'نه شامل بۊنه:
:۱. مسأله' تعريف گۊدن
:۲. مۊشاهده گۊدن
:۳. فرضيه-ساجي گۊدن
:۴. آزماىش گۊدن
:۵. آزماىشه اجرا گۊدن
:۶. فرضيه' تأييد ىا رد گۊدن
* ORˇ مئن مسائل ىته سيستمي نگاه همرأ بررسي بۊنن.
:ىته سيستم، ىته مجمۊعه هيسه افراد ؤ منابع ؤ مفاهيمي جي که ىه جۊراىي کسنˇ همرأ درتعامل درن و ىته هدفˇ رسئنˇ ره، ىه-سري وظاىفئه انجام دنن. وأ توجه دأشتن که ORˇ مئن مقصۊد سيستمˇ جي، ىته سازمان هيسه.
:هرىته سيستمه شأنه به سۊ ته بخش تخسيم گۊدن: ۱. ورۊدي  ۲. پردازشگر ۳. خرۊجي
* ORˇ مئن کامپيۊترˇ جي پۊر کارأگيته بۊنه.
* ORˇ مئن رياضي مؤدلˇ جي استفاده بۊنه.
* OR ىته بين-رشته-اي دانش هيسه.
: ORˇ مئن ىته مسأله حلˇ ره، ىته گرۊه، جۊرواجۊر تخصصؤنˇ جي تشکيل وکنه. هر ىته متخصص خۊ دانشˇ همرأ اۊ مسأله' مؤردˇ بررسي قرار دنه ؤ راحلي ارائه کۊنه. برآىندˇ اي راحلؤن مسأله ره مؤنجرب به ىته واقعي راحل وکنه.

## سربس

رده:مۊديريت
لکي زوؤن

**لکي** يته گۊيشي زنجيره' گه کۊردؤن آسیاىˇ غربˇ میئن اۊنˇ أمره گب زئنن. کۊردي هیندؤاۊرۊپاىي زبؤنؤنˇ هیندؤایرؤنی جرگه خالˇ مئن دره.
## سربس

جرگه:زوان
يه شؤ بۊشؤم رۊخؤنه (منظۊمه)

**یه شؤ بشئوم روخئونه**، گیلکی شعر. ئون̌ کیتاب̌ محمود پاینده لنگرودی ایسّه که اونه در سال 1338 ه.ش بوگوفته . بعد ئن اونه 1358 مئن منتشر بگودا. 
یه شو بوشئوم روخئونه) ،که در سال 1358 ه.ش چاپ ببوسته اون در ا منظومه به گویش گیلکی، جی صداقت لنگرود̌ مردمان و اوشان مهربونی ئن بوگوفته.
فرهنگ گیل و دیلم

کتاب فرهنگ گیل و دیلم؛ اولین فرهنگ فارسی به گیلکی ایسّه که اونه خودابیامورز، محمود پاینده لنگرودی جمع آوری بوگودای.
شلمان روخئونه

**شلمان روخئونه** šholmon roxonæ؛ بعد̌ سیفید رود جی، گیلون̌ پیلو روخئونه ایسّه که املش̌ ناتشکوه جی راه دکئنه و چمخاله̌ نزدیکی ئن، کاسپی دریا مئن خو آبه کئلبنه.
شئال واق؛ واکا

**شئال واق** یا **واکا** ایته قشنگ پرنده ای ایسه که کولی زیاد خوره و فارسی مئن اَنه **حواصیل شب** صدا کونن؛ چون  شب ئون فریاد کشنه و اَنه واستی، شرق گیلانن اونه شئال واق چون که صدای بریده ی شغال داره، ناُم بنئن و مرکز گیلان مئن نیز چون پرنده واک واک کونه، انه ایسمه واکا بنائدی.

اَ پرنده نام علمی Nycticorax Nycticorax ایسه.
گرۊندريسه

گرۊندريسه (آلماني مئن: Grundrisse) ىکته کتابه سياسي اقتصاد أجي کي کارل مارکس بنويشته. اي کتاب ۱۸۵۷ تا ۱۸۵۸ ميلادي بنويشته بۊبؤ ؤ مارکسˇ پيشاشۊ طرحه، سياسي اقتصادˇ نقد ئبه؛ هين وأسي سرماىه (کاپيتال)ˇ کتاب ئبه پيشاشۊ کار محسۊب بنه.

## گرۊندريسه کلمه
گرۊندريسه (Grundrisse) کلمه، آلماني مئن، معماري ؤ ساختمؤن چاگۊدن أجي بمأ فلسفه ؤ نظريه مئن ؤ **أصل رچؤن** ؤ **أصلˇ خطؤن** ؤ **کؤللي رچؤن** معني دئنه؛ ايتؤ کي مثلاً أول ىکته طرح ئبه أصلي خط ؤ رچؤنه کشنن تا چارچۊب ؤ چاگۊدار معلۊم بۊبۊن.

ايتؤ نظر هأنه کي مارکساينˇ وأسي اي کتابˇ نؤمه ايتؤ بنأ چۊن اي کتاب ىکته پيشاشۊ (مقدمه) ؤ پيشاطرح بۊ، اينˇ أصلˇ کتاب ئبه؛ سرماىه (کاپيتال).

جرگه:کارل مارکس
جرگه:سياسي اقتصاد
جرگه:فلسفي کتابؤن
گَبَر

گَـبَر یا کَفات به فارسی اَبیا اَنه نام ایسّه که به لاتین Scolopax   rusticola نام داره و توک درازه.
گیژگال

گیژگال giźgâl که اَنه ایسم دیگر گیجگال gijgâl ایسّه، فارسی زبون مئن جیجاق ناُم داره و مازو داُنه فراوان خوره. اَ پرنده نام علمی Garrulus glandarius ایسه.

آدم ئونی که سر و صدا و کولی بازی راه تووادَننه، گیجگال گونن.
باصری

**باصری** ایلی كه اوستان فارس ایران قرار بيگيفته.

## زوان
باصری زوان فارسی ایسه.

## عکسان

File:Basseri-Harm.jpg
File:Persian rug.jpg|باصری قالی
file:Basseri handcrafts.png


## منابع
* عشایر جنوب پارس:ایل باصری از ایلات خمسه٬فردریک بارث٬چاپ ۱۳۴۳
* عشایر پارس:ایل باصری و طایفه کردشولی٬احسان یوسفی٬چاپ ۱۳۹۳
سید حبیب اسماعیلی

**سید حبیب اسماعیلی**

**سید حبیب اسماعیلی** نهم شهریور 1332 خورشیدی لیالستان̌ لاجون̌ مئن به دونیا بومای.

سید حبیب اسماعیلی گیلکی و اونام در قالب های  گیلکی دوبیتی، مثنوی و هساشعر تازگی ئن کیتاب **بهار سروَند** خودشه کتاب بازار مئن بخسئنه.
باسكن روبنز

*'باسكن روبنز * هو كريم كريم المؤسسة الأمريكية التي تأسست في 1945 في غلينديل، كاليفورنيا. من ورائه نفسها بأنها "أكبر امتياز الآيس كريم في العالم"، مع أكثر من 4500 موقعا، 2300 والتي تقع في الولايات المتحدة. تم شراؤها باسكن روبنز من J.Lyons في 1973، التي هي الآن جزء من الحلفاء دوميك المجلس التشريعي الفلسطيني. باسكن روبنز، توجو، و دنكن دونتس تشمل الحلفاء دوميك مطاعم الخدمة السريعة، جزء من الحلفاء دوميك المجلس التشريعي الفلسطيني.

ومن المعروف باسكن روبنز أيضا باسم 'واحد وثلاثون النكهات. على الرغم من أن مكتبة نكهته تتكون من 1000 النكهات، وتتوفر في متجر سوى 31 النكهات في وقت معين، واحد لكل يوم من أيام الشهر.

في الواقع، معظم الامتيازات باسكن روبنز "تحمل 32 النكهات في أي وقت من الأوقات، ويرجع ذلك إلى شكل مستطيل وحدات التبريد.

## وصلات خارجية
*باسكن روبنز-الموقع الرسمي
پتريکؤر

پتريکؤر (/ˈpɛtrᵻkɔər/) ىک جۊر بي (بۊ) ايسه که وختي وأرش خۊشکˇ خاکˇ سر وأرنه چأگۊده بنه؛ هۊ بؤ که مردۊم اۊنه "وأرشˇ بۊ" دۊخؤنن. اي کلمه دۊ ته وابين أجي چأگۊده بۊبؤ؛ ىکته ىۊناني مئنˇ *پئترا* (Petra) کي "سنگ" معني دئنه ؤ اؤکته ني *ايکؤر* (ichor) کي اۊ ماىعه گۊنن کي ىۊنانˇ افسانه'نˇ مئن، خۊدا'نˇ رگˇ مئن دبۊ.

اي کلمه' سال ۱۹۶۴ ميلادي دۊته اؤسترالياىي پژۊهشگر، علم ؤ صنعتˇ تحقيقاتˇ سازمان أجي چأگۊدن؛ ايزابئل جؤى بيئر (Isabel Joy Bear) ؤ ريچارد جي. تۊماس (Richard G. Thomas). اۊشؤن اي کلمه' ىکته مقاله به چأگۊدن کي قرار بۊ نئىچرˇ مجله مئن چاپ بۊبۊن.

اۊ مقاله مئن، بنويشتکسؤن تؤضيح دئنن کي چۊتؤ اۊ بي (بۊ) ىک جۊر رۊغؤن أجي هأنه کي خۊشکي زمت، ىپاره واشؤن وأدئنن؛ بأزين رؤسي خاکؤن ؤسنگؤن اي رۊغؤنه جذب کؤنن. وأرشˇ زمت، رۊغؤن هوا مئن رها بنه. اي بۊ خالي اي رۊغؤنˇ شي نئه. اي رۊغؤن چن چي ديگرˇهمرأ تۊىمأبنه تا وأرشˇ بۊ (پتريکؤر) چأگۊده بۊبۊن.

جرگه:وأرش
جرگه:خاک
خطردکته زوؤن

**خطردکته زوؤن** (اينگيليسي مئن: Endangered language) ىکته مفهۊمه زوانشناسي مئن.

ىکته زوؤن وختي خطردکته' (خطرˇ مئن دکته) کي اي خطر بۊبۊن کي دئه کارأگيتن أجي دککئه، ويشترأني اينˇ وأسي کي دئه اينˇ زينده گۊتنکسؤن ؤ گبزئنکسؤن خئلي کمن. أگه تمؤمˇ خۊشˇ گبزئنکسؤنه دس أجي هأدئه، بنه ىکته فکته زبؤن (Extinct language). ىۊنئسکؤ (UNESCO) چار ته مۊقؤم ىا رج تعريف بۊده زبؤنؤنˇ خطر دکتن ئبه کي أمن (خطردنکته) تا فکته (مؤنقرض بۊبؤ) بنه.
# بيدفاع
#أزأ خطردکته
#خئلي خطردکته
#بدجۊر خطردکته

جرگه:زوان
محمدحسن جهري

**محمدحسن جهري**، شاعر ؤ قصه‌نيويس، متخلص به **آشکاری** سال ۱۳۱۴ هجري شمسي گيلانˇ مئن، شيجانˇ رۊستا مئن دۊنيا بمأ.  متولد سال 1314 خورشیدی در روستای شیجان استان سرسبز گیلان.

## شؤغل ؤ تحصيل
جهري تحصيلات ديپلؤمه ؤ ثبتˇ اسنادˇ اداره' جي بازنشست بۊبؤ.

## هۊنري کار
اينˇ کار ۱۳۳۸ هجري شمسي أجي شعرˇ همرأ سرأگيته ؤ دههٔ ۴۰ بازارˇ نشريه مئن اينˇ قصه'ن (شفا، مرخصی، تابلو، مرز خستگی و شب) چاپ بۊبؤ. سال ۱۳۷۸ هجري شمسي اينˇ أولي مجمۊعه داستؤن (آخر خط) چاپ بۊبؤ ؤ سال ۱۳۸۲ اينˇ اؤکته مجمۊعه داستؤن (قصهٔ ستاره‌ها) بيرۊن بمأ. ايشؤن هر دۊته فارسي بؤن. 

جهري، گيله‌وا نشريه همرأم همکاري دأشت ؤ اۊنˇ مئن اين أجي گيلکي شعر ؤ قصه چاپ بنأبۊ. ۱۳۹۴ هجري شمسي (مهر ما) اينˇ گيلکي قصه'ن يکته کتابˇ مئن چاپ بۊبؤ کي اينˇ نؤم بۊ بنفشه گۊل. اي کتاب، دومي مجمۊعه داستؤني بۊ کي گيلکي مئن بيرۊن بمأ.

اۊنˇ پسي دۊ ته مجمۊعه شعر (فارسي) بيرۊن هأدأ: پرواز، آواز رود.

جرگه:گيلکي شاعرؤن
جرگه:گيلکي نيويشتنکسؤن
جرگه:گيلکي قصه
جرگه:گيلکي ادبيات
عفرین

**عفرين** (کۊردي ميئن: عەفرین) يکته کانتؤن، سۊريه کلسيا دمؤکراتيک فدراسيؤن (DFNS) ٚ جي بۊ. عفرين سۊريه کۊردنشين مناطق (رؤژاوا) ٚ ميئن قرار دأنه. ی‌پ‌گ سال ۲۰۱۲ م. ميئن عفرين ٚ کؤنترؤل ؤ حيفاظت ٚ مسئۊليته گردن بيته ؤ سال ۲۰۱۴ «عفرين ٚ کانتؤن» نؤم‌گۊذاري بۊبؤ. تۊرکيه أرتش سال ۲۰۱۸ اي شهره تصرؤف بؤده ؤ نتيجتن اي کانتؤن ٚ فعاليتؤن متوقفأبؤ. 

## سربس

جرگه:سۊريه
جزیره کانتؤن

**جزيره** يکته منطقه سۊريه رؤژاوا مئن ايسه.

## سربس
جرگه:سۊريه
ارميتاژ ٚ مۊزه

بندانگشتی|چپ|ارميتاژ ٚ مۊزه، زمستؤني کاخ
**ارميتاژ**، **آرميتاژ**، یا **هئرميتاژ** (رۊسي مئن: Госуда́рственный Эрмита́ж) يکته مۊزه' رۊسيه سن پترزبۊرگ ٚ مئن کي ۳ ميليۊن هۊنري أثر دأنه ؤ دۊنيا مئن يکته قديمي مۊزه ؤ گالري ايسه.

ارميتاژ ٚ مجمۊعه چار ته ساختمؤن ٚ مئن نمايش بنأده. اين ٚ أصل ٚ بنا، **زمستؤني کاخ** دۊخؤنده بنه ؤ قديم ٚ زمت رۊسيه تزارؤن ٚ رسمي مقر بۊ. اي مۊزه، آمستردام ؤ لندن ؤ لاسوئگاس ٚ مئن أني بين‌المللي شعبه دأنه.

## بيريني خالؤن
*ارميتاژˇ مۊزه وبجيگه

## سربس
جرگه:رۊسيه
جرگه:مۊزه'ن
رۊسي زوؤن

**رۊسي زوؤن** (رۊسي مئن: русский язык) اۊرۊپا مئن ٚ پۊرگۊتنکسترين زوؤنه. اي زوؤن خۊرتاوي اۊرۊپا ؤ خۊرتاوي کلسيا آسيا ؤ مخصۊصاً رۊسيه ؤ شؤروي باخي کيشورؤن ٚ مئن کاراگيته بنه.

رۊسي، تقريباً ۱۴۵ ميليۊن نفر ٚ ماري زوان ؤ ۱۱۰ ميليۊن نفر ٚ دومي زوؤنه.

اي زوؤنه سيريليک ٚ خط أجي نيويسنن.

روسي زوؤن گيلکي زوؤن ٚ مين أيزی تاثیر بداشته. 

## سربس
جرگه:رۊسي زبؤن
جرگه:رۊسيه
جرگه:ارۊپا زوانؤن
جرگه:آسيا زوانؤن
کلأريس ليسپئکتؤر

[بندانگشتی|چپ|[کلأريس ليسپئکتؤرˇ مۊجسمه، برزيل، ريسيفˇ مئن]]

کلأريس ليسپئکتؤر (۱۰ دسامبر ۱۹۲۰ ميلادي – ۹ دسامبر ۱۹۷۷) ىکته برزيلي نيويشتنکس ؤ رۊزنامنگار بۊ کي اينه ىهۊدي نيويشتنکسؤنˇ مئن، کافکا پسي مؤهمترين دؤنن. برزيل ؤ لاتيني آمريکاىˇ أدبيات ؤ مۊزيکˇ مئن اينˇ کارؤنه پۊر ارجاع بدأ دأنن.

## زيندگي
کلأريس ليسپئکتؤر اؤکراىنˇ مئن ىکته رۊستاىˇ مئن ىکته ىهۊدي خانواده مئن دۊنىا بمأ. دۊ ما دأشت کي اينˇ خانواده ناچار بۊبؤن أولي جهاني جنگˇ وأسي بۊشۊن برزيل. کلأريس هؤره مدرسه بۊشؤ. اينˇ مأرˇ مردنˇ پسي اينˇ پئر خۊ سۊ ته دترˇ همرأ بۊشؤن ريؤدؤژانيرؤ ؤ هؤره کلأريس دانشگا بۊشؤ کي حۊقۊق بۊخؤنه. ۱۹۴۰ ميلادي پئر بمرده ؤ هۊ سال تا کلأريس برزيلˇ خبرگۊزاري مئن بۊشؤ کارˇ سر.

۱۹۴۳ ميلادي اينˇ أولي رؤمان، وحشي ديلˇ نزديکي بيرين بمأ ؤ اي کتاب تحسين بۊبؤ.

هلئه تازه خۊ آخري رؤمانه (ىکته رۊجاىˇ ساعت) بيرين هأدأبۊ کي تؤخمدؤنˇ سرطانˇ وأسي بۊشؤ بيمارستان ؤ سراخره ىک رۊز بۊمؤنسه اينˇ پنجا ؤ هف سالگي تولد، بمرده ؤ ريؤدؤژانيرؤ ىهۊدئنˇ وادي مئن دفنأبؤ.
## سربس

رده:برزيلˇ نيويشتنکسؤن
رده:برزيلˇ رۊزنامنگارؤن
رۊسيه

**رۊسيه** (رۊسي مئن: Россия؛ راسيا بۊخؤنده به) دۊنيا مئن ٚ پيله‌ترين کشور أیسه کي اۊرۊپا ؤ آسیا مئن دأره ؤ أن ٚ پيلئکي ۱۷ ميليون کيلۊمتر مربع ايسه. رۊسيه ایته کیشور اۊراسيا مئن، کاسپي دريا جؤر ايسه. رۊسيه سابق ايته جه شؤروي جؤمۊريان بۊ، ايما شؤروي وچئن ٚ پسي، رۊسيه فدراسيؤن شؤروي ج خۊ ايستقلال-أ اعلام بۊگۊده. رۊسيه نيشتنگا مؤسکؤ ايسه ؤ ۱۴۵,۷۹۵,۶۱۲ نفر جمعیت دأره.
[بندانگشتی|[شؤروي نخشه، کي رۊسيه اؤن ٚ ۷۷ درصد-أ تشکيل دهئي]]
رۊسيه ج خۊرتاو و برينگ ٚ تنگه، آمريکا أمره سامانسر دأره، ج نسا کلسيايي کؤره، چين، مؤغؤلستان، قزاقستان، گۊرجستان، نسايي اؤستيا، آبخازيا و آذربايجان ٚ جؤمۊري أمره، ج خۊرخۊس اۊکراين، بلارۊس، استؤني، ليتواني، لاتويا و فنلاند أمره سامانسر دأره. ني ج کاليننگراد، لهستان و استؤني أمره سامانسر دأره. کلسيا ور، کلسيايي اۊقيانۊس و کلسيا تۊک أمره سامانسر دأره و ج ژاپؤن ٚ دريا، ژاپؤن ٚأمره آوي سامانسر دأره و ج سيأ دريا، تۊرکيه أمره آوي سامانسر دأره. مجمۊعاً ۱۴ته زيميني سامانسر دأره.

رۊسيه پۊل ٚ واحد، رۊسيه رۊبل ايسه. رۊسيه ج شؤروي فۊگۊردأستن ٚ پسي، به بازار ٚ ايقتيصاد رۊ بأوأرده و تا سال ۲۰۱۷، هشتؤمي پيله ايقتيصاد دۊنيا مئن بۊ. رۊسيه أولي سامان ج گاز ٚ منابع دۊنيا مئن ايسه و ايته ج پيله‌ترين صادربۊکۊنان نفت ٚ مئن ايسه.

رۊسيه ايته ج پينج‌ته دائمي عؤضو، بينؤالملل امنيت شؤرا ٚ دائمي عؤضوان ايسه و ج سازمان ملل ٚ مؤأسسان ايسه. ني سي‌اس‌او، سي‌آي‌اس و بريکس ايسه.

## أدبيات
اي کيشور پۊر پيلا نويسا ؤ خۊجير نيويشتنکس جهان ٚ سطح ٚ مئن دأره گه فئؤدور داستایفسکي، آنتؤن چخؤف ؤ ايوان تۊرگنيف ؤ... شامل وکنه.

## سربس
جرگه:کشورؤن

جرگه:رۊسيه
سن پترزبۊرگ

**سن پترزبۊرگ** (رۊسي مئن: Санкт-Петербург) گه سابق **پترؤگراد** (۱۹۱۴–۱۹۲۴) و **لنين‌گراد** (۱۹۲۴–۱۹۹۱) نام دأشتي، رۊسيه دۊوؤمي پيله شأر مؤسکؤ پسي ايسه.

## سربس
جرگه:رۊسيه
محمدحسن معجۊنی

محمدحسن معجۊني تئاتر ؤ سينما ؤ تلويزيۊنˇ بازيگر کي ۱۳۴۷ هجري شمسي زنجانˇ مئن دۊنيا بمأ، نمايشي ادبياتˇ مئن تحصيل بۊده.

## فيلمشناسي
### سينما
* کنعان (۱۵۸۱)
* همیشه پای یک زن در میان است (۱۵۸۱)
* از رئیس جمهور پاداش نگیرید (۱۵۸۲)
* خیابان‌های آرام (۱۵۸۴)
* برف روی کاج‌ها (۱۵۸۵)
* قصه‌ها (فيلم) (۱۵۸۵)
* از تهران تا بهشت (۱۵۸۶)
* اشباح (۱۵۸۷)

### سریال
* مسافران (۱۵۸۳)
* شمعدونی (۱۵۸۹)

## منابع

صفحه ی محمدحسن معجونی در بسایت گروه لیو(leev)

جرگه:زنجان
شيلي

بندانگشتی
بندانگشتی
بندانگشتی
بندانگشتی
**شيلي**، کي اۊن ٚ رسمي نام **شيلي جؤمۊري**  (ايسپانيايي زوان ٚ مئن: República de Chile)، ايسه، ايته کيشور نسايي آمريکا مئن ايسه کي اۊن ٚ مرکز ٚ نام سانتياگؤ ايسه. شيلي نسايي آمريکا نقشه مئن ايته واريک ؤ دراز ٚ شکل دأره کي آنؤد ٚ رشته کۊ اۊن ٚ خۊرتاو ؤ آرام ٚ اۊقىانۊس اۊن ٚ خۊرخۊس قرار بيگيفته دره. أ کيشور کلسيا جه بۊليوي أمرأ، خۊرخۊس ٚ آرژانتين  نسا جه ني دريک ٚ گۊذرگا أمرأ سامانسر دأره. أ کيشور ٚ ساحلي خط، آرام ٚ اۊقىانۊس أمرأ ۶۴۳۵ کيلؤمتر-أ فارسه.

## سربس
جرگه:کشورؤن
محمد مصدق

**محمد مصدق** کي **دؤکتؤر مصدق** نؤمي بۊ ؤ قاجارˇ زمت مصدق السلطنه بۊ، سياستمدار ؤ حۊقۊقدان ؤ چن دؤره مجلسˇ شؤرایˇ مللي مئنˇ وکيل ؤ دۊ دؤره ايرانˇ نؤخؤست وزير بۊ.

محمد مصدق ايرانˇ مئن اول نفري بۊ کي حۊقۊقˇ مئن دؤکتؤرا هأيته. قاجارˇ سلسله سر أمأنˇ زمت، مصدق دۊرۊسه کي قاجار أجي وأزده بۊ أمما چۊن دؤنس رضاخان خأ ديکتاتۊري بپا بکۊنه، سلطنته جابجا گۊدنˇ همرأ (قاجار به پهلوي) مؤخالف بۊ ؤ رضاخانˇ زمت دکته زندؤن ؤ اينه تبعيد بۊدن.

جرگه:پهلوي نؤخؤست وزيرؤن
وئرنر هئرتسۊک

بندانگشتی|چپ|وئرنر هئرتسۊک در سال ۲۰۰۹‏
**وئرنر هئرتسۊک** (آلماني مئن: Werner Herzog ) [ʋɛɐ̯nɐ ˈhɛɐ̯tso:k] (۵ سپتامبر ۱۹۴۲ ميلادي) کارگردان ؤ فيلمنامه نيويس ؤ بازيگر ؤ تهيه‌گۊدنکس ؤ اؤپرا کارگردانه کي آلمانˇ تازه نسلˇ فيلمسازؤنˇ جرگه ايسه.

هئرتسۊک نابازيگرؤنه کارأگيتن ئبه (خۊشˇ مؤستندؤنˇ مئن) نؤمي ايسه ؤ سال ۱۹۶۸ ميلادي اين أولي درازˇ فيلم (زندگي نشانه'ن) برلينˇ جشنواره مئن، نقره خرسˇ جايزه' ببرده. 

## زيندگي
وئرنر هئرتسۊک مۊنيخˇ مئن دۊنيا بمأ، اينˇ مأر کرؤوات تبار بۊ ؤ اينˇ پئر آلماني. اينˇ زأکي، يکته رۊستا مئن دوأرسه، اؤتريشˇ مرزˇ نزديکي، کؤلهتˇ مئن. ۱۴ ساله بۊ کي آلباني شؤنˇ وأسي باواريا ايالته بنأ پایˇ پياده همرأ ۲۰۰۰ کيلۊمتره بمته. خۊدش اي سفره خۊشˇ فيلمساز بؤنˇ دليل مطرح کؤنه.

## بيريني خال
*هئرتسۊکˇ وبجيگه
*هي کس نگينه مأ خۊ همبازي (يکته کۊتا فيلم، هئرتسۊک أجي، گيلکي جيرنيويسˇ همرأ)
*هئرتسۊک، آی.ئم.دي.بي مئن.
## سربس

جرگه:آلمانˇ فيلمسازؤن
جرگه:آلماني فيلمسازؤن
حسین فاطمي

بندانگشتی|چپ
**سید حسین فاطمي هدایتي** (۱۲۹۶ ه.ش نایین دۊنيا بمأ، ۱۳۳۳ آبان ما ۱۹ تئران بمرده) سياستمدار ؤ رۊزنامه‌نيويس ؤ ايرانˇ وزير امۊر خارجه (۱۳۳۱ تا ۱۳۳۲) کي ۲۸ مؤرداد کۊدتایˇ پسي پهلوي حؤکۊمت اينه اعدام بۊده.

مصدق بۊته کي نفتˇ ملليبؤنˇ ايده دؤکتؤر حسين فاطمي شي بۊ؛ جؤمۊري فکرم اينˇ شي بۊ.

جرگه:مصدقˇ دؤلت
آنتؤن چخؤف

بندانگشتی|چپ|آنتؤن چخؤف
**آنتؤن پاولؤويچ چخؤف** (رۊسي مئن: Анто́н Па́влович Че́хов)پيله رۊسي قصه‌نيويس ؤ نمايشنامه‌نيويس ۱۸۶۰ ميلادي ژانويه ۲۹ دۊنيا بمأ ؤ۱۹۰۴ ژۊيه ۱۵ بمرده. چخؤف خۊشˇ زيندگي مئن ۷۰۰ ته ويشتر اثر خلق بۊده ؤ اۊنه مؤهمترين پأچˇ قصه نيويس شناسنن ؤ شکسپيئرˇ پسي اۊنه پيلترين نمايشنامه نيويس دؤنن.

چخؤف، پزشک أني بۊ ؤ سراخره  ۴۴ سال دأشت کي سئل أجي بمرده.

## گيلکي مئن
۱۵۸۹ اسفندار ما، رشتˇ مئن محمدحسن معجۊني يکته نمايش رشتˇمئن ببرده صحنه سر چخؤف أجي کي اينˇ زبؤن گيلکي بۊ. اي نمايشˇ مئن چخؤفˇ دۊ ته نمايشنامه (خرس ؤ خاستگاري) کي مريم نژاد ايشؤنه وگردؤنه بۊ به گيلکي اجرا بۊبؤ.

## سربس

جرگه:رۊسيه
جرگه: رۊسي نيويشتنکسؤن
جرگه:رۊسيه پزشکؤن
جرگه: رۊسيه نمايشنامه نيويسؤن
زاز

**زاز** (فرانسوي مئن: Zaz) کي اينˇ اصلˇ نؤم ايسه **ایزابل ژئؤفرؤا** (فرانسوي مئن: Isabelle Geffroy) گه ۱۹۸۰ مى ما أول تۊرزˇ مئن دۊنيا بمأ يکته فرانسوي خؤندنکسه کي جأز ؤ سؤل ؤ آکؤستيکˇ مئن کار کؤنه. اينˇ آهنگ، **مۊ خأنم** (Je veux) دۊنيا مئن نؤمي ايسه.

## بيريني خال
*زازˇ وبجيگه
*مۊ خأنم (مۊزيک کليپ، گيلکي جيرنيويسˇ همرأ)

## سربس

جرگه:فرانسوي خؤندنکسؤن
سياکؤلرۊد ٚ دهستان

**سياکؤلؤرۊد** یا **سیاکلرۊد** یته دهستان هیسه چابۊکسر ٚ بخش ٚ جی. اي دهستان بندان ٚ بۊن‌درکه نئه.
سیاکؤلؤرۊد ٚ آدمی‌ئن گیلک هیسن ؤ گیلکي گب زنن.

## جؤغرافي
سياکؤلؤرۊد کلسیا رأ کاسپي دريا ؤ نسا رأ سۊمامۊسه رسنه. خۊرتاوˇ جی قاسمابادˇ همرأ همسامان هیسه ؤ خۊرخؤسˇ جی وجرگه ؤ کلأچئک ٚ روستائانˇ همرأ.

## کشوري تخسیمؤن

اي دهستان هیجده ته رۊستا جي تشکیل وکته که اي اسامئه شامل بۊنه: چاىجان، چاىخؤنسر، کؤلمحله، خۊشکلات، شمردمحله، سياکؤلرۊد، خياطمحله، باجيگور، مرسه، سجیدان ،جؤرمحله،سياکش، خان-اله، پلتکلٚسر، سراگور، چاشتخؤرلات، تله-مئن ؤ جؤردشت

## سياکؤلرۊدˇ مردۊم
سياکؤلرۊد ٚ مردۊم گيلک هيسن ؤ گيلکي گب زنن.

## دسهۊنر
چاشؤوؤجي

## ورزش ؤ جشن
کۊشتی گیلٚمردی اي منطقه مئن پۊر سابقه دأره.

## مۊتن جیگه‌ٰن (توریستی)
*درىا 
*دؤآب
*مئندامان 
*جؤردشت

## جؤردشت
جؤردشت که اۊنˇ ساکنین، اکثرا یا سياکؤلرۊدˇ شي هیسن یا قاسمباد و ىا واجاگا رۊستا'نˇ شي ، سۊمامۊسˇ بۊن دره-کئه نئه. جؤردشته به اشتباه جواهردشت شناسنن ؤ خالي بۊمئنˇ لفظˇ مئن جؤردشته شأنه ایشتؤوسن. گایي گلف هۊ بومئن ني خؤره جؤردشته جواهردشت دؤخؤنن.

ایندرˇ زیبایی قىمته دأ نشأنه. زئؤني آفتاب تره قورچاؤنه، اۊرأ سوماموس تره دؤخؤنه. گیلان تي پا بۊن نئه، کاسپي دريا ني. أبرانˇ سر راسه هیسأی. هوا تأرمی بىته، گۊسۊندان چرسه درن، زنگۊله صدا هوا مئن فیویته، سرسبزي واشجارانˇ مئن دشتکته، رسلا بؤگؤم خۊجیری مئنأکته.

این هۊ گۊماؤبؤ بهشتی هیسه گه ایسه پیدا وابه.

## رۊخؤنهٰ‌ن
ىته رۊدخؤنه اي دهستانˇ جي گوذره که اۊنˇ آبˇ جي بیجارانˇ آبىاري ره استفاده بۊنه. اي رۊدخؤنه' خۊشکرۊد دؤخؤنن.

خۊشکرۊد ىته خۊجیر جا هیسه ماهئنˇ تخم ریزي ره. دئسال اي رۊدخؤنه مئن ماهي دؤبؤ چندچي؛ مردۊم اني اۊنˇ مئن جار زأن ؤ ماهي گیتن.

چاىجان ؤ قاسمابادˇ خۊرخؤسی رۊستا'نˇ بیجارآب هي رۊدخؤنه جي تأمین بۊنه.

رده:گیلانˇ روستاٰن
رده:حىاتي وانويسؤن

## سربس
جرگه:گيلان ٚ دهستانان
جرگه:رۊدسر ٚ شأرستان ٚ دهستانان
احسان الله خان دۊستدار

بندانگشتی|چپ
احسان الله خان دۊستدار (۱۲۶۳ ه.ش، ساري - ۱۵۱۲ آول ما ۵، مؤسکؤ) يکته انقلابي سياستمدار بۊ.

اۊن گيلانˇ جؤمۊري مئن بلشويکˇ جناحˇ رهبر بۊ ؤ مشرۊطه مئنˇ مؤجاهدينˇ جرگه مئن ايسأبۊ وختي گه سال ۱۲۸۸ ه.ش بۊشؤن تهرانه گيتن ئبه. اۊنˇپسي بۊشؤ کمیتهٔ مجازاتˇ مئن ؤ بأزين بۊرۊته بۊشؤ گیلان ؤ اؤکتؤبرˇ انقلابˇ زمت بۊشؤ ميرزا کۊچي خانˇ ورجه.

وختي شؤروي اترش بمأن انزلي، حزب کؤمؤنيستˇ ايرانˇ همرأ همکاري بۊده ؤ سراخره ميرزا کۊچي خانˇ همرأ اختلاف پيش بأرده ؤ اي اختلاف اؤره' فرسئه کي بلشويکˇ جناح کۊدتا بۊدن ؤ ميرزا بۊشؤ فؤمناتˇ جنگل ؤ جؤمۊري دکته بلشويکؤنˇ دس ؤ احسان الله خان بۊبؤ جؤمۊري رئيس.

هَمشون احسان‌الله خان یه پِسَر دِگه‌م از وَرجِ اوّلِش دا بَوِس بیه که هیچ‌وقت نَتونسَه وِی ره بِبینه

۱۴۹۵ ديلمي پئيزˇ مئن، جؤمۊري دشکسه پسي، بۊرۊته شؤروي آذربایجان ؤ دئه ایرانه ونگرسه. سراخره، استالينˇ تصفیه'نˇ مئن اعدام بۊبؤ.

جرگه:جنگلˇ انقلاب
جرگه:گیلانˇ جؤمۊري
جرگه:ساري سیاستمدارؤن
جرگه:ایرانˇ کؤمؤنیستؤن
فردریک شؤپأن

بندانگشتی|چپ
**فردریک فرانسوا شؤپأن** (لهستاني: Fryderyk Franciszek Szopen) (فرانسوي: Frédéric François Chopin)   (مارس ۱۸۱۰ ميلادي - اکتبر ۱۸۴۹ ميلادي)، يکته پيله مؤثر مۊسيقيدان ؤ پيله پيانؤزن بۊ.

شؤپأن چنته فؤرم مۊزيکˇ مئن ابداع بۊده ولي اينˇ مؤهمترين ابتکار، پيانؤ سۊنات ؤ والس ؤ پؤلؤنئز ؤ... مئن بۊ.

فردریک شؤپأن تمؤمˇ خۊشˇ عؤمره ناخۊش بۊ تا اينکه سال ۱۸۴۹ ميلادي سيˇ نؤه سالگي مئن سئل أجي بمرده.

جرگه:لهستانˇ مۊسيقيدانؤن
جرگه:رؤمانتيک مۊزيک
یۊري سلیۊزکین

یۊري سلیۊزکین (رۊسي: Юрий Львович Слёзкин) يکته رۊسي نیویشتنکسه کي ۱۸۸۵ ميلادي دۊنیا بمأ ؤ ۱۹۴۷ میلادي بمرده.

سليۊزکين يکته خانواده مئن دۊنيا بمأ کي اينˇ پئر، ارتشي بۊ ؤ خۊدش ۱۹۱۰ میلادي، سن پترزبۊرگˇ دانشگای أجي حۊقۊقˇ مئن فارغ التحصیل بۊبؤ.

يکته اينˇ رؤمانؤن، **بؤرؤنزي ماه** ايسه کي راجه به جنگلˇ انقلاب ؤ گیلانˇ جؤمۊري مئنˇ اختلافاته ؤ يکته فيلم أني اي رؤمان أجي چأگۊده بۊبؤ (گیلانˇ دتر). 

## سربس

جرگه:جنگلˇ انقلاب
جرگه:رۊسي نیویشتنکسؤن
پیرانشهر

پیرانشهر اینه شهره ایرؤنِ غربی آذربایجؤن اوستان میئن.

## جمعیت
پیرانشهر حودود 138.864نفر(سرشماری سال نود)جمعیت دأنه.

## زوان
پیرانشهر زوون، کوردی سورؤنی موکریؤنی لهجه امره ایسه ، اوشؤن مذهب اسلام ، سنی شافعی ایسه.

رده:مردوم
رده:تارئخ
رده:جوغرافی
لأنگستن هیۊز

بندانگشتی|چپ|لأنگست هیۊز (تاتایي ۱۹۳۶ شي)

**جیمز مرسر لأنگستن هیۊز** (اينگيليسي: James Mercer Langston Hughes) ‏(۱۹۰۲ فوریه یکؤم جاپلین، میزۊری - ۱۹۶۷ مه ۲۲ نیؤیؤرک) شاعر ؤ قصه-نیویس ؤ نمایشنامه‌نیویس. اي آمریکایي هۊنرمند، ويشتر خۊشˇ کارؤن ئبه، هارلئمˇ رؤنئسانسˇ مئن نؤمي ايسه.

## زيندگي
لأنگستن هیۊز ۱۹۰۲ ميلادي فوريه يکؤم، ميزۊري ايالتˇ مئن، جاپلینˇ مئن دۊنیا بمأ ؤ هلئه زأک بۊ کي اينˇ پئر ؤ مأر کسؤن أجي سيوا بۊبؤن ؤ اينˇ پئر بۊشؤ مکزيک. تا سینزه سالگي خۊشˇ پيله مأرˇ ورجه بیسأ بأزين بۊشؤ ایلینؤیˇ ایالت کي خۊشˇ مأر ؤ اينˇ همسرˇ ورجه بیسه ؤ سراخره بۊشؤ کلیولندˇ مئن بنیشته. هیۊز خۊشˇ شعر نيويشتنه ایلینؤیˇ مئن سرأگيته.

## کارؤن
خۊشˇ درسه تمنأگۊده پسي، یک سال مکزیکؤ مئن ؤ باني یک سال کؤلؤمبیا دانشگایˇ مئن بیسأ ؤ اي سالˇ مئن چن جۊره شؤغل دأشت؛ کۊمک‌آشپز ؤ خۊشکشۊیي کارگر ؤ گارسؤن ؤ... مۊسؤن ؤ مالایي ليواسˇ مئن کار گۊدن أجي اۊرۊپا ؤ آفریقا سفر بۊده. سال ۱۹۲۴ بۊشؤ واشینگتؤن دي.سي ؤ خۊشˇ اولي شعرˇ کتابه (The Weary Blues) سال ۱۹۲۶ بيرين هأدأ.

اینˇ اولي رؤمانه  (Not Without Laughter) هارمؤن (Harmon)ˇ طلایي نشؤنه هأیته. هیۊزˇ بنویشته'نˇ مئن سیاهؤنˇ زيندگي کي دههٔ ۲۰ تا ۶۰ آمریکایˇ مئن نیشتن، اصلˇ مؤضۊعه. چۊن هیۊز جأزˇ مۊزيکه دیلبسته بۊ اینˇ بنوتشته'ن أني اي مۊزيک أجي پۊر تأثیر هأیته دأنه. 

هیۊزˇ اصلیترين حقسأی ؤ کۊنۊش، اي بۊ کي اۊ تعمیمؤن ؤ باورؤنه کي راجع به سیاهؤن بۊ ؤ سيفيدپۊستؤن أجي سرأگيت ؤ بأزين سیاهؤنˇ مئن أني رایج بۊ، نقد بکۊنه.

## مرگ
لأنگستن هیۊز ۱۹۶۷ میلادي می ۲۲، سرطان أجي نیؤیؤرکˇ مئن بمرده.

## گیلکي مئن
نیؤیؤرکئرˇ مئن سال ۲۰۱۶ میلادي یکته قصه چاپ بۊبؤ کي یکي دۊ ماه بأزۊن اي قصه، وگردؤنئه-بۊبؤ گیلکي ؤ ورگˇ وبلاگˇ مئن مؤنتشر بۊبؤ.

## سربس

جرگه:اینگیلیسي نیویشتنکسؤن
جرگه:آفریقایي-تبار نیویشتنکسؤن
گیلان ˇ نشریه'ن

گيلؤنˇ نشريه'ن مجلات ؤ رۊزنامه'ني ايسن گه گيلؤنˇ ميئن حقˇ نشر دأشتن ؤ دأنن. گيلؤنˇ أولي نشريه سالˇ ۱۳۲۵ شمسي به دست أفصح المتکلمين به نؤمˇ خيرالکلام رشتˇ ميئن در بۊما.

## سالˇ ۱۳۲۵ˇ نشريه'نˇ فهرست

## سربس
جرگه:گیلان
جرگه:نشريه'ن
آرش صادقي

بندانگشتی
**آرش صادقي**،  يته سياسي زيندؤني،  دؤنشمجؤنˇ حقۊقˇ فعاليت-گۊدنکس ؤ بشرˇ حقؤقˇ مدافع ؤ ايرانˇ شي ايسه. آرش علامه طباطبايي جي ايخراجأ بؤبۊ ؤ ۱۳۹۵ آبان ما خۊ زنأکˇ محکۊميت ؤ بازداشتˇ ويسين خۊ اعتراضه به شکلˇ اعتصابˇ غذا نۊشؤن بدأ.

## دسگيري ؤ زيندؤن
آرش صادقي ۱۳۸۸ تير ما ۱۸ علامه دؤنشگاهˇ جۊلؤ چندته  سبزˇ حرکتي دؤنشمجؤنˇ أمرا أولين گرش توسطˇ وزارتˇ اطلاعاتˇ مأمۊرؤن دسگيرأبؤ ؤ به بند ۲۰۹ اوينˇ زيندؤن مۊنتقلأبؤ اۊن به مدتˇ ۹۰ رۊز موقتˇ بازداشتˇ ميئن دبۊ ؤ ايمأ کفالتˇ قيدˇ أمرأ  آزادأبؤ.
ولي ۸۸ دى ما ۲ هنده بازداشت ؤ به ۲۰۹ بنده مؤنتقلأ بؤ ؤ اسفند ما ۲۳ هۊ سال وثيقه قيدˇ أمرأ آزادأبؤ. اين سياسي فعاليت-گۊدنکس آخري گرش ۱۳۹۳ ارديبهشت ما ۱۵ توسطˇ حفاظتˇ اطلاعاتˇ سپاهˇ پاسدارانˇ مأمۊرؤن بازداشت ؤ ۶ ماه حبسˇ پسي هۊ سال اسفند ما ۶۰۰ ميليۊني وثيقه أمرأ آزادأبؤ. 
بشرˇ حقۊقˇ فعاليت-گۊدنکسؤنˇ قؤلي صادقي انقلابˇ دادگه ميئن به اتهامˇ اجتماع ؤ تباني عليه أمنيتˇ مللي داخلي،  تؤهين به ايرانˇ رهبر، غيرقانۊني جرگه'نˇ تشکيل دأن، تبليغ عليه نظام جۊمۊري ايسلامي ايران پؤنزه سال زيندؤنه محکۊمأبؤ. قاضي پۊرعرب شعبه ۵۴ دادگه رئيس ۴ سال آرشˇ تعليقي حبسه لازم الاجرا بؤده. ايتؤرى آرش به ۱۹ سال حبس محکۊمأبؤ. 

## اعتصابˇ غذا
صادقي ۱۳۹۵ آبان ما أول اعتصابˇ غذا ميئن ايسأ ؤ به هي دليل چند گرش بيمارستانه مۊنتقلأبؤ. آرش صادقي ويشتر أز ۷۰ رۊز اعتصاب غذا بؤده.  

### ترندأبؤن تۊئيترˇ ميئن
آرش صادقي، چند ساعتˇ ويسين تۊئيترˇ ميئن جهاني أولي ترنده تبديلأبؤ. تۊئيترˇ جهاني کارگيرؤن خۊشؤن هشتگؤنˇ أمرأ خواستارˇ حفاظت أز آرش صادقي جؤن ببۊن. ۲۰۱۶ دسامبر ما ۳۰ اعلامأبؤ گه۲۴ ساعته منتهي به جۊمعه ظهر به زمتˇ  لندن ويشتر جه ۳۷۰ هيزار گرش هشتگ #SaveArash (آرشه نجات بدين) تؤئيتأ بؤ. خألي در يک ساعتˇ منتهي به ظهر اي هشتگ ۸۹ هيزار گرش کأرأيته بۊبؤ.  

## سربس

جرگه:سياسي فعالؤن
آمؤلˇ ۱۳۶۰ˇ تفاق

**آمؤلˇ ۱۳۶۰ˇ تفاق** گه برخي جي اۊپۊزۊسيۊن جرگه'ن **آمؤلˇ قيام**  ؤ جۊمۊري ايسلامي سربسؤن اينه **آمؤلˇ مردۊمˇ حماسه** دۊخؤندنن،  جنگ ؤ درگيرئه گۊنن گه بينˇ صدنفر مائۊئيست عضوˇ ايرانˇ کۊمۊنيستؤنˇ اتحاديه عليه نظامˇ جۊمۊري ايسلامي ايران آمؤلˇ شهر ؤ دامؤنؤنˇ ميئن شکل بيته. اي حمله که ۱۳۶۰ˇ بهمن ما ۴ ؤ ۵ سرأيته بۊبؤ ۴۸ ساعت درگيري پسي سرآخر بهمن ما ۶ پۊليس ؤ بسيجئن ؤ سپاهئنˇ قواىˇ تمرکؤز أمرأ شهره وأبيتن. جۊمۊري ايسلامي ايران اددعا کؤنه گه مردۊمي نيرؤن اي درگيري ميئن پۊر پۊر مؤأثر بۊن ؤ اي واقعهٰ **آمؤلˇ مردۊمˇ ايسلامي حماسه**  گۊنن ايمأ سربدارؤنأني اددعا کؤنن گه تعدادي مردۊم ايشؤنه بال بزأن  ؤ حۊکۊمت سرکۊبˇ ويسين پۊر پۊر مۊسللح نيرۊ جي کأرأيته.

## تاتائی


پرونده:میدان هزار سنگر آمل.jpg|آمؤلˇهيزارسنگرˇ ميدؤن
پرونده:Bullet Holes in the Wall-۲, Amol, ۱۹۸۲.jpg|۱۳۶۰ˇدرگيري مئنه ديوارˇ سر بۊمؤنسه گۊلۊله'نˇ آثار
پرونده:Bullet Holes in the Wall, Amol, ۱۹۸۲.jpg|۱۳۶۰ˇدرگيري مئنه ديوارˇ سر بۊمؤنسه گۊلۊله'نˇ آثار
پرونده:Bullet Holes in the Wall-۳, Amol, ۱۹۸۲.jpg|۱۳۶۰ ˇدرگيري مئنه ديوارˇ سر بۊمؤنسه گۊلۊله'نˇ آثار



## سربس
جرگه:سياسي تفاقؤن
زال

**زال** يا **سۊل**  (اينگيليسي ميئن: Clitoris) ؤ (گلکي ميئن: تينگ)  يته وابين کۊسˇ جي ايسه گه پستؤندارؤن ؤ شۊتؤرمۊرغؤن ؤ چندته ديگر جؤنورؤن ميئن دره. زال پۊرپۊر رک ؤ اعصاب خۊشˇ ميئن دأنه. اينˇ دئشا وابين کۊسˇ جؤري خۊرۊجي ؤ هشتي تۊکˇ سر قرار دأنه. زالˇ نقش خالي جنسي تحريک گۊدن ؤ به اؤرگاسم رسانئنه.

## گالري

پرونده:Vaginal opening description-en.svg | کۊسˇ وابينؤنˇ نؤم
پرونده:Clitoris Anatomy.svg| زالˇ دؤريني نما

## سربس
جرگه:أندامؤن
مۊت

**مۊت** (گلکي ميئن: مۊس، خيد، نشين، هره) جؤنورؤنˇ گۊوارشˇ دزگا آخري وابينه. مۊت يته ليۊکه گه اينˇ وظيفه رئن ؤ تنˇ زائدˇ موادˇ دفن گۊدن ايسه. مۊتˇ ميئن پۊر پۊر عصبي پايانه تمرکؤز بؤده دأنه.  هينˇ وأسي اي شر شهواني منطقه محسۊب بۊنه. 

## گالري

پرونده:Excited woman - view from back.jpg|زنأکؤنˇ مۊت
پرونده:Human anus-en.svg|مۊتˇ چأگۊدار
پرونده:Tractus intestinalis anus.svg|گۊوارشˇ دزگا ؤ اينسؤنˇ مۊت


## سربس
جرگه:أندامؤن
کۊس واليسي

**کۊس واليسي**  نؤعي دهني گأستنه گه اۊنˇ ميئن کۊس ؤ زاله دهن ؤ زوؤنˇ أمرأ تحريک گۊدنˇ ويسين واليسنن . زال؛ زنأک آدمˇ تناسۊلي آلتˇ تحريک پذيرترين قسمت ايسه ؤ اينˇ تحريک گۊدن اۊرگاسمˇ باعث ؤ باني بۊنه. دهني گأستنˇ ميئن گأستني مريضئنˇ ابتلا خطر وۊجۊد دأنه وليائچ.آى.وي انتقالˇ خطر به مراتب کۊس ؤ مۊت گأستنˇ جي کمتر ايسه.
## سربس

جرگه:گأستن
مهدي يراحي

**مهدي يراحي** ايته خاندنکس ؤ آهنگساز ؤ تنظيم گۊدنکس ؤ نواختن کسه کي ۱۳۶۰ آبان ما ۲۳ أهوازˇ ميئن بيچئه بۊبؤسته ؤ خۊ کارأ سال ۱۳۷۹ جي سرأگيفته. أنˇ تخصصۊصي سازان پيانؤ ؤ گيتار ؤ کيبؤرد ايسه. مهدي يراحي خۊ آهنگانأ به فارسي ؤ عربي خانه.

## آلبۊمان
* مره رها بۊکۊن (۱۳۹۰)
* کيا (ايمپيراتۊر) (۱۳۹۲)
* مۊجسمه مانستن  (۱۳۹۴)
* قددي آينه (۱۳۹۵)

## سربس

جرگه:خؤندنکسؤن

## بيريني خال
* مهدي يراحي رسمي وبجيگه
بالپارايسؤ

**بالپارايسؤ** (به ايسپانيايي: Valparaíso) شيلي سوؤمي پيله شأر ايسه ؤ يته جه اين ٚ مؤهمترين بندري شأرؤن محسۊب بۊنه. شيلي ميللي کۊنگره سال ۱۹۹۰ˇ ميئن بالپارايسؤ ميئن بنأ بۊبؤ. 

## گالري

File:Ascensor Artilleria in Valparaíso.jpg|
File:Metro valpo.jpg|
Cerro Concepcion.jpg
File:Aduana_-_Valparaiso.jpg|
File:Iglesia San Francisco Barón.jpg|
File:Valparaiso strasse.jpg|
File:Kongress in valparaiso.jpg|
File:Palacio de Tribunales de Valparaíso.jpg|
File:275-valparaiso.jpg|

File:La Sebastiana Neruda 1.jpg|
File:Valparaíso desde el mar.JPG|
File:Valparaiso 406.jpg|
File:Año nuevo 2010 Valparaíso Chile.jpg|


## بيريني خال
* والپارايسؤ شأردأري 
* والپارايسؤ سفرˇ رانما

## سربس
جرگه:شيلي شأران
سانتياگؤ

**سانتياگؤ** (ايسپانيايي مئن :Santiago) شيلي پايتخت نسايي آمريکا ميئن ايسه ؤ اين ٚ جمعيت حۊدۊد ٚ پنج ؤ نيم ميليۊن نفره.

## تاتايي‌ئن

Palacio_de_LaMoneda02.png| 
Las Condes at night.jpg|
Andes y Torre Entel.jpg|
Teatromunicipal.jpg|
Alameda.jpg|
AvKennedy_Santiago_Chile_2005.jpg|
PaseoAhumada.jpg|
Oriente Santiago Nocturno.JPG|
TorreTelefónicaChile.jpg|
Cerro el plomo.JPG|
Stgo centre.jpg|
Transantiago bus articulado.jpg|
Bellasartes.jpg|
SantiagoSatellite.jpg|


## بيريني خال
* سانتياگؤ شأردأري

## سربس
جرگه:شيلي شأران
جرگه:پایتختان
ايسپانيايي زوان

upright=2|بندانگشتی| ايسپانيايي وأؤده دۊنيا ميئن، '''آبي پۊررنگ''':رسمي، '''آبي کمرنگ''': گۊتنکس دار
**ايسپانيايي** يا **کاستيلي** يته زوؤن رۊمي زوؤنؤن ٚ جي ؤ يته جه دۊنيا پۊرگۊتنکسترين زوؤن ايسه. طي سال ۲۰۱۴ ميلادي آمارؤن ايسپانيايي زوؤن ۴۷۰ ميليۊن نفر گۊتنکس ٚ أمرأ به عۊنوان ٚ مأري زوؤن، دۊنيا دۊوؤمي پۊرگۊتنکسترين زوؤن ايسه.

## سربس

جرگه:زوان
راديکال (آلبۊم)

**راديکال** شاهين نجفي نؤهؤمي ايستؤديؤيي آلبۊمه گه ۱۳۹۵ بهمن ما ۲۹ مؤنتشرأبؤ. شاهينˇ قؤلي اي آلبۊم  ۱۲ته ترک دأنه، مۊلتي ژانره ؤ سبکˇ خاصي ندأنه. آهنگساز شاهين نجفي، ميکس ؤ مستر مجيد کاظمي، ترؤنه-سرا'ن شاهين نجفي ؤ مزدک نظافت ؤ اينˇ کاور چاکۊنکس اۊميد کشتکار ايسه. اي آلبۊمˇ زمت مجمۊعن ۴۹:۳۶ دئقه ايسه.

## آلبۊمˇ ترؤنه'ن

## سربس

جرگه:مۊزيک
جرگه:شاهين نجفي
آلمان (ایبهام زۊدايي)

**آلمان** اي مفاهيم ؤ معانئه رسبئنه. 
* آلمان: آلمانˇ فدرالˇ جۊمۊري يته کشوره اۊرۊپا ميئن گه اينˇ پايتخت برلين ايسه.
* آلمان (رشت): يته رۊستا ايسه رشتˇ ميئن.
* آلمان (خۊشکبيجار): يته رۊستا ايسه خۊشکبيجارˇ ميئن.

جرگه:ايبهام زۊدايئن
لا لا لند (فيلم)

***لا لا لند*** يا **رؤيايي سامؤن** (اينگيليسي: La La Land) يکته آمريکايي رۊمانتيک ؤ مۊزيکال فيلم ايسه گه سال ۲۰۱۶ ديمين شزلˇ نويشتنکسي ؤ کارگرداني أمرأ چاؤده بۊبؤ.
اي فيلمˇ ميئن؛ رايان گاسلينگ ؤ ائما ائستؤن ؤ جى. کى. سيمؤنز ؤ جان لجند ؤ رؤزماري دئويت ؤ ميگن فى بازي کؤنن. اي فيلمˇ أولي نمايش ۲۰۱۶ اۊت ما ۳۱ ونيزˇ فيلمˇ فستيوالˇ ميئن بۊ گه نهايتن ائما ائستؤن مؤوفق بۊبؤ زنأکؤنˇ أولي نقشˇ خۊجير بازيگره بدست بأري.

## فيلمˇ نؤم
لا لا لنده أغلب لۊس آنجلس ؤ هاليوۊده گۊنن چؤن اي شأرؤنˇ ميئن غالبن زيندگئن پۊر زرق ؤ برق ايسن.
## سربس

## بيريني خال
* لا لا لندˇ رسمي وبجيگه
* لا لا لند آى. ائم. دي. بي ميئن
جرگه:سينما
أصغر فرهادي

بندانگشتی|أصغر فرهادي در سال ۲۰۱۸‏

**أصغر فرهادي**  ۱۳۵۱ اۊرديبهشت ما ۱۷ ايصفهانˇ خۊميني شأرˇ ميئن بيچئه بۊبؤ. فرهادي؛ کارگردان ؤ فيلمنامه-نويس ؤ تهيه گۊدنکس ايسه. اينˇ *[[نادرˇ سيوايي سيمينˇ جي (فيلم)|نادرˇ سيوايي سيمينˇ جي]]*ˇ فيلم اۊسکار ؤ گۊلدن گؤلۊبˇ بخترين فيلمˇ خارجي زوؤنه هأيته. أصغر فرهادي ۲۰۱۶ کنˇ فيلمˇ فستيوالˇ ميئن؛ *[[فۊرتنکس (فيلم)| فۊرتنکس]]*ˇ فيلمˇ ويسين جايزهٔ بهترين فيلمنامهٰ کسب بؤده.
*[[فۊرتنکس (فيلم)| فۊرتنکس]]*  ۲۰۱۷ اۊسکارˇ ميئن جايزهٔ بهترين فيلمˇ خارجي زوؤنه هأيته. أصغر فرهادي ترامپˇ دستۊرˇ ويسين گه هفته کشوره؛ آمريکا أمأنˇ ويسين ممنۊع بؤده-بۊ (گه ايرانأني يکته أز اي کشورؤن بۊ) اي مراسمˇ ميئن شرکت نؤده ؤ فيرۊز نادري ؤ أنۊشه أنصارئه خۊ جا بخسأنئه مراسمˇ ميئن.

## آثار
### کارگردان
* فۊرتنکس (۱۳۹۴)
* بۊگذشته (۱۳۹۱)
* نادرˇ سيوايي سيمينˇ جي (۱۳۸۹)
* دربارهٔ ائلي (۱۳۸۷)
* چارشمبه‌سۊري (۱۳۸۴)
* خۊشگيل شأر (۱۳۸۲)
* رخص غۊبارˇ ميئن (۱۳۸۱)
* يته شأرˇ داستان ۲ (۱۳۸۰) 
* يته شأرˇ داستان (۱۳۷۸)

### فیلمنامه-نویس
* فۊرتنکس (۱۳۹۴)
* بۊگذشته (۱۳۹۱)
* نادرˇ سيوايي سيمينˇ جي (۱۳۸۹)
* دربارهٔ ائلي (۱۳۸۷)
* دایره زنگي (۱۳۸۶)
* کنعان (۱۳۸۶)
* چارشمبه‌سۊري (۱۳۸۴)
* خۊشگيل شأر (۱۳۸۲)
* رخص غۊبارˇ ميئن (۱۳۸۱)
* پأچˇ ايرتفاع (۱۳۸۰)
* يته شأرˇ داستان ۲ (۱۳۸۰)
* يته شأرˇ داستان (۱۳۷۸)
* جوؤني زمت (تلوزيؤني مجمۊعه، ۱۳۷۷)

## سربس

جرگه:کارگردانؤن
تراپيست-۱

**تراپيست-۱** (اينگيليسي ميئن: TRAPPIST-1) گه **2MASS J23062928-0502285** ني خؤنده بۊنه، يته سردˇ پأچ ألأسۊسؤى گه ۳۹ سالˇ نۊري زمينˇ جي فاصله دأنه. اي کۊشتأى ألأسۊسؤ جرم ۸ درصدˇ خۊرشيدˇ جرم ايسه. ؤ ألأسۊسۊيي مقياسˇ ميئن أندى مۊشتري جي پۊرجرم تر ايسه.  اي ألأسۊسۊ در ايمتدادˇ دلوˇ فلکي صۊرت قرار دأنه ؤ خئلي کم سۊ ايسه.

يته أسأره-شيناسي تيم بلژيکˇ ليژˇ دؤنشگه  أنستيتؤ أخترفيزيک ؤ ژئؤفيزيکˇ ميئن؛ تراپيستˇ تلسکؤپˇ کارأگيري أمرأ لاسيا رصدخؤنه ميئن گه شيلي آتاکاماˇ صحرا بيابؤنˇ ميئن واقع ايسه اي أسأرهٰ ؤ سياره'ني گه اينˇ مدارˇ ميئن قرار دأنن رصد بؤدن. اۊشؤن هاخۊرشيدي ياتتنˇ روشؤنˇ کارأگيري أمرأ سۊته سيارهٰ گه زمينˇ واويرازه بياتن گه أسأره دؤر گردنن. اي تيمˇ رصدؤن ۲۰۱۵ سپتامبر ما تا دسامبر ما أنجؤم بۊبؤ ؤ ايشؤنˇ بياته'ن ۲۰۱۶ مه ما نيچرˇ نشريه ميئن مۊنتشرأ بؤ. اي سياره'ن خۊ مأرˇ أسأره قۊرصˇ دوارسنˇ هنگؤم باعث بؤنأبۊن اي أسأره نۊري مۊنحني سۊ کمأبۊن. أساره-شيناسؤن اين سۊته-اي دوارˇ جذابيتˇ ويسين خۊشؤنˇ رصد ؤ مطالعهٰ ايدامه بدأن گه هين باعث بۊبؤ اي سياره'ن کشفأبۊن. نۊري مۊنحني بررسي ؤ دوارˇ روش جي علاوه بر کشفؤدن اي سياره'ن باعث بۊبؤ تخميني أبعاد، مدار ؤ حتي ايشؤنˇ تشکيل بدأ ترکيبؤنه بدست بأرن. 

۲۰۱۷ فئوريه ما ۲۲ ميئن، أسأره شيناسؤن چارته سيارهٔ ديگره تراپيست-۱ˇ مدار ميئن کشفؤدن. ايتؤرى اي أسأره مدارˇ سياره'ن به هفته برسه. سۊته سياره اينˇ زيويشˇ کمربندˇ ميئن قرار دأنن. ألبته اي احتمال وۊجۊد دأنه گه هر هفت سياره زيويشˇ کمربندˇ ميئن دبۊن. 

اي هفته سيارهٰ به ترتيبˇ فاصله TRAPPIST-1 ؤ b,c,d,e,f,g,h أنديسؤنˇ أمرأ نؤم بنأن.   

## سياره-اي منظۊمه

## گالري



File:Artist’s impression of the TRAPPIST-1 planetary system.jpg|
File:Artist's view of planets transiting red dwarf star in TRAPPIST-1 system.jpg|
File:Comparison between the Sun and the ultracool dwarf star TRAPPIST-1.jpg|
File:TRAPPIST-1 and its three planets.jpg|
File:Artist’s impression of the ultracool dwarf star TRAPPIST-1 from the surface of one of its planets.jpg|
File:Artist’s impression of the ultracool dwarf star TRAPPIST-1 from close to one of its planets.ogv|
File:PIA21422 - TRAPPIST-1 Planet Lineup, Figure 1.jpg|
File:PIA21428 - TRAPPIST-1 Comparison to Solar System and Jovian Moons.jpg|
File:A trip to TRAPPIST-1 and its seven planets.webm|



## سربس

## بيريني خال
*  پأچˇ ألأسۊسۊ  خۊ سياره'نˇ أمرأ (ويدئؤ) 

جرگه:آسمؤني منظۊمه'ن
آلمان (خۊشکبجار)

::*ديگري کاربۊردؤنˇ ويسين [[آلمان (ایبهام زۊدايي)]] بينين.*
**آلمان** يته رۊستا ايسه نؤشرˇ دهستانˇ جي گهرشتˇ شهرستانˇ ميئن قرار دأنه.

رده:گیلان دهستانان و روستاهان
رده:رشت دهستانان و روستاهان
رده:جوغرافی
اؤسکار ٚ جایزه

**آکادمي جايزه'ن** (اينگيليسي: Academy Awards) يا **اۊسکار**  (اينگيليسي: Oscars)، آمريکا ميئن مراسمي ايسه گه اۊنˇ ميئن تصاويرˇ مۊتحرکˇ علۊم ؤ  هۊنرؤنˇ آکادمي بهترين آثارˇ سينمايئه به صۊرتˇ سالانه جأيزه هدئنه. اي مراسمه هرساله ۱۰۰ته کشور ويشتر به صۊرتˇ زينده اينن. اۊسکارˇ جأيزه يته جه ۹ته آکادمي جايزه'ن ايسه.
## سربس

## بيرۊني خال
* اۊسکارˇ جأيزه وبجيگه
* اۊسکارˇ ايطلاعاتي بانک
* اسکار IMDb ميئن

جرگه:فستيوالؤن
کۊس

**کۊس** يا **مميش** يا **ميؤن چؤن** (اينگيليسي ميئن: Vulva) زنؤنه تناسۊلي دزگا بيريني وابينه گۊنن. ای أندامˇ دؤريني وابينؤن؛ مهبل ؤ ونۊسˇ کۊل ؤ کۊجˇ لؤپر ؤ پيله لؤپر ؤ زال ؤ شاشˇ مجرا نؤم دأنن.
کۊس حشري بؤن ؤ گأستن ؤ واميشتنˇ ميئن کاربۊرد دأنه.
## گالري


پرونده:Vulvas prehistóricas.jpg|پارينه سنگي تاتايئن کۊسˇ جي
پرونده:Vulve stylisée.JPG|پارينه سنگي تاتايئن کۊسˇ جي
File:Origin-of-the-World.jpg| دۊنيا سرمنشأ -گۊستاو کۊربه أثر
|کۊسˇ أنواع
Female_sexual_arousal.JPG|تحريک بۊبؤ کۊس ؤ کۊس حالتˇ عادي ميئن
Labioplasty and Clitoral Hood Reduction.jpg|
File:Vulva and shaved pubic area.jpg
File:Genital Diversity.jpg



## سربس

جرگه:أندامؤن
ألئکسيس تگزاس

بندانگشتی|ألئکسيس تگزاس در سال ۲۰۱۷
**ألئکسيس تگزاس** (اينگيليسي ميئن: Alexis Texas) (بيچئه بۊبؤ ۱۹۸۵ مه ما ۲۵) يته آمريکايي پؤرنؤگرافي بازيگر ؤ کارگردان ؤ رقاص ايسه. اۊن خۊ حرفهٰ پؤرنؤ فيلمؤنˇ ميئن سالˇ ۲۰۰۶ ؤ ۲۱ سالگي ميئن سرأيته.

## زيندگؤني
ألئکسيس تگزاس آمريکا نظامي پايگه پاناما ميئن بيچئه بۊبؤ أمما تگزاسˇ ايالتˇ سن آنتؤنؤ ميئن پيله بۊبؤ. اۊن تباري آلماني ؤ نؤروژي ؤ پؤرتؤريکؤيي دأنه. اينˇ أولي کار آسايشگه ميئن بۊ. پؤرنؤگرافي بازيگري پيشي تنفؤسي درماني مراقبتؤنˇ رشته ميئن بۊشؤ دؤنشگه. تگزاس ۲۰۰۸ جي تا ۲۰۱۳ مستر پيتˇ زنأک بۊ.

## جأيزه'ن

## گالري


Alexis Texas ۲۰۱۰.jpg
Alexis Texas ۲ ۲۰۱۰.jpg
Alexis Texas ۲۰۱۱.jpg
Alexis Texas AEE ۲۰۱۳.jpg
Alexis Texas at AVN Adult Entertainment Expo ۲۰۰۸ (۱).jpg
Alexis Texas at AVN Adult Entertainment Expo ۲۰۰۸ (۶).jpg
Alexis Texas AVN Adult Entertainment Expo ۲۰۱۰ (۱).jpg
Alexis Texas at Sexpo in Sydney, Australia.jpg
Alexis Texas AVN Adult Entertainment Expo ۲۰۱۰.jpg
Alexis Texas at Exxxotica New Jersey ۲۰۱۰.jpg
Alexis Texas, Tee Reel at Donny Long party ۱.jpg
Alexis Texas & Michelle McGee at Sexpo Launch in Sydney, Australia ۲۰۱۲.jpg


## بيريني خال
* ألئکسيس تگزاسˇ رسمي وبجيگه
* ألئکسيس تگزاسˇ اينستاگرام
* ألئکسيس تگزاسˇ تۊئيتر

## سربس

جرگه:پؤرن استارؤن
ورگ (ايبهام زۊدايي)

**ورگ** اي مفاهيم ؤ معانئه رسبئنه. 
* ورگ: يته حيوؤنه سکسؤنؤنˇ جيرجۊرˇ جي.
* ورگ (اينترنتي جيگه): يته اينترنتي جيگه ايسه گه گيلکؤنˇ أدبيات ؤ هۊنرˇ ميئن فعاليت کؤنه.

جرگه:ايبهام زۊدايئن
زنأکؤنˇ بین‌المللي رۊز

**زنأکؤنˇ بین‌المللي رۊز** گه دأميشکؤن کارگر زنأکؤنˇ بین‌المللي رۊز دۊخؤندن رۊزي ايسه گه هر سال مارس ما ۸ زنأکؤنˇ ويسين دۊنيا ميئن پۊر پۊر سۊر ؤ جشن گينن. اي رۊزˇ مراسمؤنˇ تمرکۊز زنأکؤنˇ حۊقۊقˇ جي دفاع گۊدن ؤ قدردؤني ؤ عشق به زن ؤ مؤعرفيˇ ايشؤنˇ به دس بأرده'ن ؤ فعاليتؤن؛ ايقتصادي ؤ سياسي ؤ ايجتماعي زمينه'نˇ ميئن ايسه.

اي رۊز أول سر به عۊنوان يته سؤسياليستي سياسي رۊيداد؛ آمريکا ؤ آلمان ؤ خۊرتؤيي اۊرۊپا  سؤسياليستي حئزبؤنˇ ميئن سرأيته. أمما ده کم-کمى فرهنگؤنˇ ميئن جادکته.
اي رۊز بعضي منطقه'نˇ ميئن خۊ سياسي رنگ ؤ بؤ چيکأدأ ؤ به يته مۊناسبت مردأکؤنˇ ويسين تبديلأ بؤ گه خۊشؤنˇ عشقه زنأکؤنه نۊشؤن بدن ؤ تلفيقي بۊبؤ ؤ مأرˇ رۊز ؤ ولنتاينˇ رۊزˇ جي. بااينحال ديگري منطقه'نˇ ميئن، اۊ سياسي أصل ؤ اۊ حۊقۊقي بشري زمينه گه ايجؤنأبۊ مللˇ سازمان تعيين بؤده قۊوتˇ أمرأ ايجرا بۊنه ؤ زنأکؤنˇ مۊبارزاتˇ جي دۊنيا ميئن شناق به أرمغان أبئنه. مللˇ سازمانأني ۱۹۷۷ سالˇ جي اي رۊزه به عۊنوانˇ "*زنأکؤنˇ حۊقۊقˇ رۊز ؤ بين المللي صۊلح*" به رسميت شناسنه. 

شؤخۊس گۊل يا أبريشمˇ گۊل، ايتاليا ؤ رۊسیه ميئن زنأکؤنˇ جشنˇ رۊزˇ نماد ايسه.
نۊقره-اي آکاسيا هم اي رۊزˇ نۊشؤن ايسه.

أولي مراسم ۱۹۰۹ سالˇ ميئن به عۊنوان يته سؤسياليستي سياسي رۊيداد برگۊزارأبؤ. اي مراسم حاصلˇ تلفيقˇ چندته کشورˇ فرهنگ ؤ خؤصۊصن خۊرتؤ بۊلۊکˇ اۊرۊپايي کشورؤن بۊ. اي رۊزه ۱۹۱۷ سالˇ ميئن شؤروري يته ملي مؤناسبت اعلام بؤده ؤ اين دئباخي همساده کشورؤنه سرايت بؤده. ألنى خيلي أز خۊرتؤيي کشورؤن اي رۊزه جشن گينن.

## گالري

File:Afghan girls in traditional clothes.jpg|أفغانستان، ۲۰۰۲.
|کامرؤن، ۲۰۰۶.
File:International Women's Day-2009-01.jpg|بؤگؤتا، کؤلؤمبيا، ۲۰۰۹.
File:Intl womens day warsaw march.jpg|ورشؤ، لهستان، ۲۰۱۰.
|آمستردام، هۊلند، ۲۰۱۰.
File:Intl womens day sydney.jpg|سيدني، اۊستۊراليا، ۲۰۱۱.
File:Intl womens day march maldives.jpg|مالديو، ۲۰۱۲.
File:Massai women rally.jpg|تانزانيا، ۲۰۱۲.
File:Drummers protest intl womens day brazil.jpg|برزيل، ۲۰۱۳.

## سربس

جرگه:فمنيسم
جرگه:جهاني رۊزؤن
بارسلؤنا

250px|thumb|بارسلؤنا
**بارسلؤنا** (ايسپانيايي: Barcelona) کاتالۊنيا پايتخت ؤ پۊرجمعيت‌ترين شأر ؤ مادريد ٚ پسي ايسپانيا پۊرجمعيتترين شأر ؤ اي کشور ٚ مؤهم‌ترين بندر ايسه. بارسلؤنا جمعيت ۱،۶۲۱،۵۳۷ ؤ اين ٚ پيلئکي ۱۰۱۴ کيلۊمتر ٚ مۊربع ايسه.

## نؤم
بارسلؤناٰ فينقيئني گه ايبري ميئن ساکن بۊن بارکنؤ دۊخؤندن. اي گبه شأنه يته قديمي سکه أمرأ گه اۊنˇ سر به خطˇ ايبري بارکنؤ (34px|Barkeno in Levantine Iberian script) بنويشته تأييد گۊدن. دئبارˇ يۊنانˇ وؤتؤنˇ ميئن اۊنه بارکينؤن ؤ لاتينˇ زوؤنˇ ميئن اۊنه بارسيلؤنؤم  دۊخؤندن. وسطي سروندˇ ميئن اي شأره بارچينؤنا ؤ بارسالؤنا ؤ بارچلؤنا ؤ بارچنؤنا  نؤمؤنˇ أمرأ شناختن.
## تاتايي‌ئن

File:Barcelone_-_Santa_Maria_Del_Mar_-_Nef.jpg|سانتا ماريا دل مار ٚ کليسا
File:050529 Barcelona 099.jpg|سانتا ماريا دل پي کليسا
File:Spain.Barcelona.Porta.del.Angel.jpg| رۊمئن ؤ وسطي سروند ٚ ديوارؤن
File:Museo Can Framis.jpg|کن فراميس ٚ مۊزه
File:Jfader batto facade.jpg|کاسا باتلؤ
File:Observatori Fabra - Vista des del Tibidabo - 1.jpg|فبرا رصدخؤنه
File:Arc de Triomf Barcelona.jpg|تريؤمف ٚ أرگ


## سربس

جرگه:ايسپانيا شأران
چکي زوؤن

**چکي** (چکي ميئن: *čeština*، تلفظ: *چٚشتينا*) یته خۊرخۊسي ايسلاوي زوؤنه گه چک ٚ جؤمۊري ميئن رسمي ايسه. اي زوؤن ٚ گۊتنکسؤن-ه ۱۲ ميليۊن نفر تخمين بزأن.

## گالري

|
File:Vojvodina rusyn croatian czech map.png|
File:Presl brambor.JPG|

## سربس

جرگه:زوان
۲۰۰۷

**۲۰۰۷** دِ هزار و پنجمین میلادی تقویم ِسال.

## دکته‌ئون

## بمرده‌ئون

جرگه:۲۰۰۷
۲۰۱۱

**۲۰۱۱ (میلادی)** دِ هزار و یازدهمین سال تقویم میلادی.

## اتفاقات

### ژانویه

* ۹ ژانویه - سودان جنوبی دله اتا همه‌پرسی استقلال وسّه برگزار بیّه.
* ۱۴ ژانویه - رئیس‌جمهور زین العابدین بن علی پس از ۲۳ سال حکومت تونس دله به عربستون بورده.

## بمرده‌ئون

### ژانویه

* ۴ ژانویه -**علیرضا پهلوی**، سومین وچه‌ی محمدرضا پهلوی و فرح پهلوی

## پانویس

جرگه:۲۰۱۱