open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
بليز

بندانگشتی|بلیز ٚ بيدۊق
**بلیز** (اينگيليسي: Belize) () ايته کۊچي کيشور مرکزي آمريکا مئن ایسه. بلیز کلسيا جه مکزیک ٚ یۊکاتان ٚ شبه جزیره، خۊرتاو ٚ جه کارائيب ٚ دریا، خۊرخۊس ٚ جه گۊاتمالا ؤ نسا جه هؤندۊراس ٚ أمرأ سامانسر دأره. بليز ٚ پایتخت بلمؤپان نام دأره. بليز ٚ جمعيت ۴۲۰,۰۰۰ نفر ؤ أن ٚ رسمي زوان اينگيليسي ايسه. أ کيشور ۱۹۸۱ مئن بريتانيا جه سيوا بۊبؤسته ؤ أن ٚ پۊل ٚ واحد، *بليز ٚ دؤلار* ايسه.

نصف بلیز*ˇ* مساحت جه استوایی دامون شکل بیگیفته. بلیز حدود چهارصد هیزار نفر جمعیت دره و اونه پاتخت*ˇ نام* بلموپان ایسه. بلیز ابتدا إسپانیا و بعد انگلستان مستعمره بود و بریتانیا مستعمره-هان میان واپسی کشور مرکزی آمریکا میان بود کی بتنسته خو آزاتیه جه بریتانیا بدس باوره. تا سال ۱۹۷۳ میلادی اَ کشور ، انگلستان*ˇ* هندوراس دوخادید. ۲۱ دسامبر ۱۹۸۱ میان بلیز خو آزاتی و استقلاله ، بریتانیا جه جیگیفه. ولی تا هسأ بلیز خو  سیاسی و ایقتصادی روابط بریتانیا مره دره و شأ گوفتن بریتانیا نفوذ، بلیز میان تا هسا قوت دره. 

## تاتایی جیگا

Great Blue Hole.jpg|پیله کاسه خوله ، بلیز پورآوازه جیگا 
Belize Caye Caulker-221.jpg|کای کولکرˇ جزیره ، بلیز توریستی جزیره
Belmopan Belize View.jpg|بلموپان ، بلیزˇ پاتخت
Fry JackUploaded on August 4, 2007 by Jimmcclarty.jpg| بلیزˇ سنتی صبحانه 


## سربس
جرگه:کشورؤن
جرگه:آمریکا کشورؤن
آرکانزاس

بندانگشتی|آرکانزاسˇ بیدوق
بندانگشتی|آمریکا ایالتانˇ نقشه، ارکانزاس سورخ رنگ ایسه
**آرکانزاس** بیست و نهمی آمریکا ایجایی ایالت ایسه. أ ایالت آمریکا نسایی صارا میان ایسه و جه آفتوزردی میسیسیپی روبار اونه مرز دواره. آرکانزاسˇ کلسیا جه میزۊری ، خورتاب جه تئنسی و میسیسیپی ، نسا جه لوئیزیانا و تگزاس و آفتونشست جه اکلاهما مره همساده ایسه. فرانسویان اولین اوروپایی موهاجران بید که آرکانزاس میان ورود بوگودید. کویاپاو مردومان (اینگیلیسی:  Quapaw) ، آرکانزاس ˇ بومیان اَ منطقه نام آکانسی (اینگیلیسی:  akansea) دوخادید کی آرکانزاس جه اَ نام جیگیفته بوبوسته. آرکانزاس ˇ ایالت ˇ مرکز ، شهر لیتل راک ایسه. 

## سربس

جرگه:جوغرافی
جرگه:آمريکا ايجؤنأبؤ ايالتؤن
مانگ

frameless|left

**مانگ** (نماد: ) زيمي تنئا قمر ايسه. مانگ تقريبا زيمي اي چارؤم ٚ قؤطر ؤ اۊستراليا ور ٚ أندر ايسه. مانگ خۊري منظۊمه مئن پيله‌ترين أندازه-یأ سياره‌اي کي اۊن ٚ دؤر گرده نسبت دأره. مانگ پنجؤمي پيله قمر خۊري منظۊمه مئن ايسه. مانگ همه‌ته بشناخته بۊبؤسته *پاچ ٚ سياره* جه پيله‌تره. مانگ أتمؤسفر، هيدرؤسفر ىا مغناطيسي مىدان نأره. اۊن ٚ سطحي جاذبه زيمي اي شيشؤم ايسه (۰٫۱۶۵۴ گرم). آىؤ کي مۊشتري سياره قمر ايسه، خۊري منظۊمه تنئا قمره کي اۊن ٚ جاذبه ؤ سطحي چگالي مانگ ٚ جه ويشتره. مانگ ۳۸۴۴۰۰ کيلۊمتر متوسط فاصله أمرأ زيمي دؤر گرده، کي اۊن ٚ فاصله تقريبا سي‌ته زيمي قؤطر ٚ أندر ايسه. مانگ ٚ جاذبه زيمي سر تأثير نئهه ؤ زيمي رۊج-أ طۊلاني کۊنه ؤ جزر ؤ مد ٚ أصلي عامل ؤ محرک ني ايسه. مانگ ۲۷٫۳ رۊج ٚ مئن ايته وار زيمي دؤر گرده.  ايته بخش جه مانگ هميشک زيمي سمت نهأ ؤ اۊيته بخش هئوخت بيده نيبه. مانگ ٚ نوساني حرکتان ٚ وأسي کي اۊن-أ ديم‌گردي گد، ۵۹٪ جه مانگ ٚ سطح-أ شأ زيمي جه پرسپکتيو تغيير ٚ أمرأ دئن. مانگ ٚ تشکيل ٚ ره چن‌ته فرضيه نهأ. معرۊف‌ترين فرضيه أنه کي مانگ حۊدۊد ۴,۵۱ ميليارد سال پيش، ايبچه زيمي پسي ؤ ۶۰  ميليۊن سال خۊري مظۊمه تشکيل ٚ پسي ايجاد بۊبؤسته. ايته پيله سياره کي مريخ ٚ أندر بۊ ؤ تيا نام دأشتي، زيمي-أ بگنسه ؤ أن باعث بۊبؤست کي اي سري واوين زيمي ؤ تيا جه وأدایه ؤ اۊ واوينان گلف گلف ايجايي دۊچکستد ؤ مانگ-أ تشکيل بدأد. مانگ ٚ سطح نسبتاً غىر اينعکاسي ايسه، ايبچه پۊر سۊتر دؤرسفته آسفالت ٚ جه. ولي مانگ خۊ پيله زاويه‌اي قؤطر ٚ وأسي، پۊر سۊترين جرم شو ٚ آسمان ٚ مئن ايسه. مانگ خۊر ٚ جه پۊر کۊچي‌تره ولي چؤن اۊن ٚ فاصله زيمي نزديکي ايسه چۊم اۊن-أ پيله دينه ؤ ظاهري نظر ٚ جه آسمان ٚ مئن خۊر ٚ أندر بيده به ؤ کسۊف ٚ مؤقع خۊر-أ کامل پۊشانه. أولين مصنۊعي جسمي کي مانگ-أ فأرسه، شؤروي لۊنا ۲ فضاپىما بۊ کي ۱۹۵۹ سال ٚ مئن مانگ-أ بۊخؤرده ؤ اۊن ٚ پسي لۊنا ۹ ني ۱۹۶۶ سال ٚ مئن مانگ ٚ دۊرۊن بيجير بامؤ. فقط آمريکا آپؤلؤ مأمۊريتان ٚ مئن بۊ کي آدمان ني اۊن ٚ مئن حضۊر دأشتيد. ۱۹۶۹ تا ۱۹۷۲ سالان ٚ جه دوازده نفر-أ مانگ ٚ دۊرۊن اۊسه بۊگۊده.

## تاتايي‌ئن

فاىل:LRO WAC Nearside Mosaic.jpg|مانگ ٚ دئنشأ ور
فاىل:Moon Farside LRO.jpg|مانگ ٚ جۊخۊفته ور
فاىل:LRO WAC North Pole Mosaic (PIA14024).jpg|مانگ ٚ کلسيايي قؤطب
فاىل:LRO WAC South Pole Mosaic.jpg|مانگ ٚ نسايي قؤطب
فاىل:ماه کامل.JPG
فاىل:ماه کامل - panoramio.jpg
فاىل:ماه و درخت - panoramio.jpg
فاىل:هلال ماه.JPG|مانگ ٚ هلال
فاىل:Apollo 15 flag, rover, LM, Irwin.jpg|آمريکا بيدۊق ٚ نصب، مانگ ٚ رۊ


## سربس
جرگه:خۊري منظۊمه
خۊراسان ٚ اۊستان

**خۊراسان** ايته جه ايران ٚ اۊستانان بۊ. أ اۊستان ٚ مرکز مشهد بۊ ؤ کلسيا جه تۊرکمنستان ٚ کيشور، خۊرخۊس ٚ جه گۊلستان، سمنان، اصفهان ؤ یزد ٚ اۊستانان، نسا جه کرمان ؤ سيستان ؤ بلۊچستان ٚ اۊستانان ؤ خۊرتاو ٚ جه أفغانستان ؤ تۊرکمنستان-أ فأرسئي. خۊراسان تا ۱۳۸۳ سال، ايران ٚ کيشوري تخسيمان ٚ مئن نهأبۊ، ولي بأزۊن أ اۊستان سۊته رضوي خۊراسان، نسايي خۊراسان ؤ کلسيايي خۊراسان ٚ اۊستانان ٚ مئن تخسيم بؤبؤسته.
أ اۊستان ٚ پيلئکي ۲۹۸,۴۸۱ کيلۊمتر مربع بۊ ؤ ايران ٚ پيله‌ترين اۊستان بۊ.
هأسأ ني اصطلاحا سۊته رضوي، نسايي ؤ کلسيايي خۊراسانان-أ ايجايي خۊراسان دخانئده.
left|thumb|نسايي خۊراسان ٚ نخشه

خۊراسان ٚ تخسيم ٚ پسي أ سۊته اۊستان تشکيل بؤبؤستده:

* رضوي خۊراسان کي اۊن ٚ مرکز مشهد ايسه. 
* کلسيايي خۊراسان کي اۊن ٚ مرکز بۊجنۊرد ايسه.
* نسايي خۊراسان کي اۊن ٚ مرکز بيرجند ايسه.

## تاريخي جمعيت
انگشتی|چپ|خۊراسان ٚ شأرستانان، ۱۳۳۵ سال ٚ مئن
طبق ۱۳۲۹ سال ٚ کشوري تخسيمان، خۊراسان ٚ اۊستان ۱۱ شأرستان، ۴۵ بخش، ۱۸۰ دهستان، ۶۴۱۳ رۊستا، ۲,۶۸۵,۵۴۰ نفر جمعيت و ۲۴۰,۰۰۰ کيلۊمتر مربع پيلئکي دأشتي.
بندانگشتی|خۊراسان ٚ ناحيه شأرستانان ۱۳۹۹ سال ٚ مئن

## اۊستانان

فاىل:Razavi Khorasan province 2020.svg|رضوي خۊراسان ٚ اۊستان
فاىل:North Khorasan province 2020.svg|کلسيايي خۊراسان ٚ اۊستان
فاىل:South Khorasan Province 2020.svg|نسايي خۊراسان ٚ اۊستان


## تاتايي‌ئن

پرونده:Imam reza shrine in Mashhad (Longitudinal Cropped).jpg|مشهد
پرونده:Ferdowsi tomb4.jpg|مشهد
پرونده:Tomb of Nader Shah - Mashhad 3.jpg|مشهد
پرونده:Kashmar-seied morteza.jpg|کاشمر
پرونده:یخدان تاریخی نمد مالها - نمای پشت.jpg|قۊچان
پرونده:Hakim Sabzevari Tomb.jpg|سبزوار
پرونده:Menar Khosrovgerd.jpg|سبزوار
پرونده:Ayyenehkhaneh bojnoord.jpg|بۊجنۊرد
پرونده:Akbarieh garden.jpg|بيرجند
پرونده:مدرسه علیا فردوس 01.jpg|فردؤس
پرونده:مسجد جامع قائن.jpg|قائن
پرونده:Zeynal Khan Pitch 20190403 11.jpg|اسفراىن
پرونده:Barzo dam 20190505 04.jpg|شيروان
پرونده:خراسان شمالی فاروج تیتکانلو آجیل.jpg|فارۊج
پرونده:نمای غروب بند فریمان.jpg|فريمان
پرونده:Saffronfarm-860808.jpg|تؤربت حىدريه
پرونده:Attar mausoleum0.jpg|نىشابۊر
پرونده:قنات گناباد.jpg|گؤناباد


## سربس
جرگه:ايران ٚ اۊستانان
منوفارسی

#منوفارسی

**منوفارسی** ايته اعتراضي هشتگ ايسه کي کارگيران، مجازي فضا دۊرۊن اۊن-أ کارأگيتد. أ هشتگ ايران ٚ غیرفارسي زوانان ٚ مصائب ٚ گۊتن ٚ وأسي را دکته ؤ مردۊمي کي اۊشان ٚ بۊمي زوان فارسي نيه، خۊشان ٚ تجرۊبه ؤ تبعيضان ٚ جه کي أ زوان ٚ استفاده مئن اۊن ٚ أمرأ مؤواجه بۊبؤستد گب بزئد. أ هشتگ، تۊئيتر ؤ اينستاگرام ٚ مئن دۊمبال به. اۊشاني کي أ هشتگ ٚ مۊخالف ايسد ني «قند پارسی» هشتگ ٚ أمرأ خۊشان ٚ نظر-أ گد. أ هشتگ-أ أول بار ايته تازه چأگۊده اکانت بزئه ؤ ألعربيه رسانه ني أولين رسانه بۊ کي اۊن ٚ خبر-أ بينيويشته. ايران ٚ خبران ؤ رسانه‌ئن ٚ مئن أ هشتگ-أ اينگيليس ٚ تؤطعه بدأنستد.

## سربس
چلوند

چلوند ایسم ایته جی روستاهان چلوند دهستان ،آستارا شهرستان بخش  مرکزی ایسه اوستان گیلان مئن جی کیشور ایران.
چلوند پایین

چلوند پایین ایسم ایته جی روستاهان چلوند دهستان ،آستارا شهرستان بخش  مرکزی ایسه اوستان گیلان مئن جی کیشور ایران.
هوشنگ افتخاری

**میر هوشنگ افتخاری** نوازنده تنبک و ساز های کوبه ای، در شهر رشت بو دونیا بامو. هوشنگ افتخاری با هنرمندان زیادی اَمره من جمله داریوش علیزاده، فریدون پوررضا،  ناصر مسعودی، احمد سیگارچی و... همکاری بوگوده. 

اونه پسر امیر افتخاری از بازیکنان اسبق فوتبال بو.
هوشنگ افتخاری در ۲۶ دی ماه سال ۱۴۰۰ در اثر سکته قلبی، از دونیا بوشو و در قطعه هنرمندان تازه آباد رشت به خاک سپرده بوبوسته.

رده : ادب
رده : هونر
رده : مردوم
رده : موسئقی
گۊادالاخارا

**گۊادالاخارا** (Guadalajara) (، 
ايته جه مکزیک ٚ شأران ؤ خاليسکؤ ايالت ٚ پيله شأر ايسه. گۊادالاخارا مترؤپؤليس زاپؤپان، تلاکئپاکه، تؤنالا، تلاخؤمۊلکؤ، ال سالتؤ، خۊاناکاتلان ؤ ايشتلاهۊاکان ٚ شأران-أ شامل به کي ايجايي ۵,۲۶۸,۶۴۲ ميليۊن جمعيت دأره.
گۊادالاخارا مترؤپؤليس پيلئکي نظر ٚ جه مکزيک ٚ دۊرۊن سوؤمي ؤ جمعيت ٚ نظر ٚ جه دۊوؤمي ايسه.

## سربس
خۊر

چپ|بندانگشتی
چپ|بندانگشتی
بندانگشتی|خۊر ٚ صدا
**خۊر** (نماد: )، خۊري منظۊمه تنئا ستاره ايسه ؤ اۊن ٚ مرکز نهأ. خۊر ايته کامل ٚ کؤره ايسه کي سۊجين ٚ پلاسما جه چأگۊده بۊبؤسته ؤ اۊن ٚ مئن ني مغناطيسي میدان جاري ايسه. أ ستاره تقريبا ۱,۳۹۲,۰۰۰ کيلۊمتر قؤطر دأره، ؤ زيمي-أ سۊ، گرما، ؤ انرژي رسانه ؤ زيوش ؤ حیات ٚ منبع ايسه. خۊر، خۊري منظۊمه پيله جسم، جرم ؤ حجم ٚ نظر ٚ جه ايسه. خۊر ٚ قؤطر زيمي ۱۰۹ ته قؤطر ٚ أندره ؤ اۊن ٚ جرم ني زيمي ۳۳۰,۰۰۰ ته جرم ٚ أندر ايسه. خۊر ۹۹,۸۶٪ جه خۊري منظۊمه جرم-أ تشکيل دنه.

خۊر ٚ جرم ٚ سه چارؤم-أ هيدرؤژن ؤ بأزۊن ني ويشتر هليؤم تشکيل دنه. هيدرؤژن ؤ هليؤم ٚ پسي، اؤکسيژن، کربؤن، نئؤن ؤ آهن خۊر ٚ باخي عنصران ايسد ؤ ۱,۶۹٪ جه خۊر ٚ جرم-أ شامل بد کي هأ مقدار ني زيمي ۵,۶۲۸ ته جرم ٚ أندر ايسه.

خۊر ستاره‌ئن ٚ جرگه مئن کي طىفي أساس ٚ سره،  G2V دسته مئن جاگيره ؤ اۊن-أ *زرد ٚ پاچ* نام ٚ أمرأ دۊخاند. خۊر ٚ پرتؤ زرد-سوز طىف ٚ مئن شديدتره ولي چؤن جو ٚ مئن آبي سۊ پراکندگي ويشتره، خۊر ٚ سۊ زرد بيده به. 
خۊر ٚ سطح ٚ دما ۵,۷۷۸ کلوين (۵,۵۰۵ سانتي‌گراد) رسه ؤ اۊن ٚ تۊشک ٚ دما ني ۱۵,۰۰۰,۰۰۰ درجه کلوین (۱۵ ميليۊن درجه سانتي‌گراد، ۲۷ ميليۊن درجه فارنهاىت) ايسه. قديم ٚ زمات فکر گۊديد کي خۊر باخي ستاره‌ئن ٚ نسبت، ايته کۊچي ستاره ايسه ولي هأسأ گده کي خۊر ۸۵٪ خۊ کهکشان ٚ باخي ستاره‌ئن ٚ جه پۊر سۊتر ايسه. 

خۊر ٚ متوسط فاصله زيمي جه ۱۴۹,۶ ميليۊن کيلۊمتر ايسه. ألبت چؤن زيمي گردسن ٚ مدار بىضوي ايسه، أ فاصله هميشک ثابت نيه ؤ تغيير کۊنه ؤ اؤج ؤ حضيض ٚ مئن کي ژانويه تا جۊلای ايسه أ فاصله ويشتر-أ به. زيمي ؤ خۊر ٚ ويشترين فاصله-یأ کي تقريباً ۱۵۰,۰۰۰,۰۰۰ کيلۊمتر (۹۳,۰۰۰,۰۰۰ مایل) ايسه ايته نؤجۊمي واحد تعيين بۊکۊدئد. خۊر ٚ سۊ تقريبا ۸ دئقه ؤ ۱۹ ثانیه پسي زيمي-أ رسه. شأ گۊتن کي خۊر ٚ انرژي کي اۊن ٚ سۊ جه آىه، فؤتؤسينتز-أ باعث به ؤ زيمي اقليم ؤ آو ؤ هأوأ-یأ شکل دنه ؤ جانداران ٚ زيوش-أ زيمي مئن برقرار کۊنه. 
آدمان قديم ٚ زمات ٚ جه خۊر ٚ پيله نخش-أ زيمي مئن دأنستيد هأن ٚ وأسي اي سري فرهنگان ٚ مئن خۊر ايته خۊدا مأنستن جاجيگا دأشتي. أول بار نۊزدهؤمي ميلادي قرن ٚ مئن ايبچه اطلاعات خۊر ٚ ماده‌ئن ؤ انرژي جه بيافتد. هأسأ ني آدمان ٚ دانش خۊر ٚ جه زياد نيه ؤ دانشمندان کۊنۊش کۊدن درد کي خۊر ٚ جه تازه اطلاعات بدس بأرن.

## سربس
جرگه:خۊري منظۊمه
خۊري منظۊمه

thumb|left|upright=1.5|خۊري منظۊمه
**خۊري منظۊمه** ايته منظۊمه ايسه کي خۊر ٚ ستاره اۊن ٚ مرکز دره ؤ پۊر آسماني جرم ؤ سیاره خۊشان ٚ مداران ٚ مئن اۊن ٚ دؤر گردئده. 

أ منظۊمه هشت‌ته سیاره (عطارؤد، رۊجا، زيمي، مريخ، مۊشتري، زؤحل، اۊرانۊس ؤ نيپتۊن) و پنج‌ته کشف بۊبؤسته پاچ ٚ سیاره (سرس، پلۊتؤن، هائۊمیا، ماکی‌ماکی ؤ اريس) ايسه. چارته أولي سیاره‌ئن سنگي ايسد ؤ زيمي-أ مأند ؤ اۊشان-أ دۊرۊني سیاره‌ئن ني دۊخانئده. دۊوؤمي چارته سیاره‌ئن پيله گازي سیاره ايسد ؤ هيدرؤژن ؤ هليؤم ٚ جه تشکيل بۊبؤستد. مۊشتري ؤ زؤحل-أ گازي غۊلان ؤ اۊرانۊس ؤ نيپتۊن-أ ىئخي غۊلان لقب بدأده.

## خۊري منظۊمه جرمان
خۊري منظۊمه پۊر جرم ؤ عضو دأره ولي شأ اۊشان-أ چارته پيله جرگه مئن شامل خۊر، سیاره، پاچ ٚ سیاره ؤ کۊچي جرمان تخسيم گۊدن.

### خۊر
خۊر زيمي نزديک ٚ ستاره ؤ گرما ؤ انرژي منبع خۊري منظۊمه دۊرۊن ايسه. خۊر أ منظۊمه مرکز دره ؤ همه‌ته جرمان اۊن ٚ دؤر گردده.

چپ|بندانگشتی

### سیاره‌ئن

### پاچ ٚ سیاره‌ئن
[چپ|بندانگشتی|[پلۊتؤن]]

چپ|بندانگشتی|سرس

چپ|بندانگشتی|اريس

چپ|بندانگشتی|ايته بکشه طرح، هائۊميا ؤ اۊن ٚ مانگ ٚ جه

چپ|بندانگشتی|ماکی‌ماکی

## پيله جرمان

## سربس
جرگه:خۊري منظۊمه
رۊجا

چپ|بندانگشتی
**رۊجا** (نماد: ) (اينگيليسي مئن: Venus) ايته جه خۊري منظۊمه سىاره‌ئن ؤ خۊر ٚ نزديکي نظر ٚ جه دۊوؤمي سىاره ايسه ؤ زيمي جۊلؤ خۊر ٚ دؤر گرده. رۊجا مدار زيمي ؤ عطارؤد ٚ مئن نهأ. رۊجا مداري نظر ٚ جه زيمي أمرأ نزديک‌ترين فاصله-یأ دأره. 
رۊجا مانگ ٚ پسي پۊر سۊترين آسماني جرم شو ٚ مئن ايسه ؤ اۊن ٚ ظاهري قدر ۴,۶- رسه.

رۊجا قمر نأره ؤ ايته دایره‌اي مدار ٚ مئن خۊر ٚ دؤر گرده. أ سىاره تقريباً زيمي أندره ؤ اۊن ٚ جرم ؤ جاذبه ؤ ترکيبات ني زيمي-أ مأنه ؤ هأن ٚ وأسي اۊن-أ *زيمي خاخۊر* دۊخانئده. رۊجا جرم ؤ حجم ٚ نظر ٚ جه هفتؤمي پيله جرم خۊري منظۊمه دۊرۊن ايسه.

رۊجا خۊري منظۊمه دۊرۊن ويشترين دما-یأ خۊر ٚ پسي ؤ سىاره‌ئن ٚ مئن دأره. رۊجا أتمؤسفر دأره ؤ اۊن ٚ أتمؤسفر ني پۊر أمبسته، هأن ٚ وأسي رۊجا دئن عادي چۊم ٚ أمرأ ايبچه سخته ؤ تجهيزات خأىه. رۊجا أتمؤسفر-أ ويشتر کربؤن دي اؤکسيد تشکيل دنه ؤ اۊن ٚ أبران ٚ مئن ني سۊلفۊريک أسيد ٚ تۊکه‌ئن دره. کربؤن دي اؤکسيد، گۊلخانه‌اي أثر-أ نئهه ؤ باعث به کي گرما رۊجا مئن گير دکفه ؤ اۊن ٚ دما پۊر بۊجؤر بشه ؤ دما درجه سىاره سطح ٚ نزديکي مئن ۴۸۱ سلسيۊس ببه.

اينگيليس ٚ دىلي مىل ٚ خبر، ۲۴ شهریور ۱۳۹۹ مئن خۊ تۊئيتري حساب ٚ دۊرۊن بينيویشته کي چؤن رۊجا دۊرۊن فؤسفين ٚ گاز-أ بيافتد، هأن ايته نشانه زيوش ؤ حیات ٚ ره رۊجا مئن ايسه.

چپ|بندانگشتی|رۊجا شأنسر ٚ آسمان ٚ مئن

رۊجا ايته جه سنگي ؤ دۊرۊني سىاره‌ئن ايسه ؤ فعال ٚ آتشفشان ؤ رشته‌کۊ دأره. رۊجا ايته وار گردسن خۊر ٚ دؤر ۲۲۵ ته زيمي رۊج ٚ أندر طۊل کشه.

## رۊجا ؤ زيمي مۊقایسه
رۊجا قمر نأره ولي زيمي أندره ؤ باخي مؤردان ٚ مئن؛ جرم، جاذبه ؤ ترکيبات ٚ مأنستن زيمي-أ مأنه ؤ هأن ٚ وأسي اۊن-أ *زيمي خاخۊر* دۊخانئده.

رۊجا قؤطر ايبچه زيمي جه کۊچي‌تره ؤ ۱۲,۰۹۲ کيلۊمتر (۷,۵۱۴ ماىل) ايسه، 
زيمي قؤطر ايبچه ويشتره ؤ ۱۲,۷۵۶ کيلۊمتر (۷,۹۲۶ ماىل) ايسه.

رۊجا جاذبه، زيمي ۹۱ درصد ٚ جاذبه، اۊن ٚ جرم زيمي ۸۱ درصد ٚ جرم ؤ اۊن ٚ چگالي ني زيمي ۹۵ درصد ٚ چگالي أندر ايسه. أ سىاره باخي سىاره‌ئن ٚ جه کؤروي‌تره ؤ اۊن ٚ آرام ٚ وضعي گردش ٚ وأسي قؤطبان ٚ جير شؤن یا اؤستؤوايي سامانان ٚ جؤر آمؤن أنجام نيگيره ؤ رۊجا خۊ کؤره‌اي شکل-أ حفظ کۊنه.

بندانگشتی|رۊجا ترکيبات کي پۊسته ؤ گۊشته ؤ تۊشک-أ شامل به|270x270پیکسل

## مدار
thumb|زيمي (آبي) ؤ رۊجا (زرد) مدار
رۊجا ايته مدار ٚ دۊرۊن کي تقريبا دایره‌اي ايسه خۊر ٚ دؤر ۱۰۸ ميليۊن کيلۊمتر ميانگين فاصله أمرأ گرده. زماتي کي رۊجا زيمي ورجه آیه ؤ ايجايي نزديک-أ بد، اۊشان ٚ فاصله ۴۱ ميليۊن کيلۊمتر ايسه ؤ دۊرترين حالت ٚ مئن ني اۊشان ٚ فاصله ۲۵۷ ميليۊن کیلومتر-أ فأرسئه. رۊجا سیاره، مداري نظر ٚ جه زيمي أمرأ نزديک‌ترين فاصله-یأ دأره، ولي مداري گردش ٚ مؤقع عطارؤد ويشتر زيمي ورجه مانه.

## قمر
رۊجا قمر نأره. تا نۊزدهؤمي ميلادي قرن ٚ آخر فکر گۊديد کي رۊجا قمر دأره ؤ اۊن-أ Neith دۊخانديد. احتمالا اۊ زمات اي سري ستاره کي آسمان ٚ مئن رۊجا ورجه بيده بؤستيد اشتباهي رۊجا قمر درنظر بيگيته بۊد.

## شو ؤ رۊج ٚ درازي
۲۴۳‌ته زيمي رۊج ٚ پسي أ سیاره اي وار خۊ دؤر گرده. رۊجا أندر آرام خۊ دؤر گرده کي اۊن ٚ ايته رۊج، ۲۴۳ ‌ته زيمي رۊج ٚ أندره ؤ ايته سال رۊجا مئن ۲۲۵ رۊج ايسه ؤ شأ گۊتن أ سیاره وضعي حرکت (گردسن خۊر ٚ دؤر) اۊن ٚ انتقالي حرکت (گردسن خۊ دؤر) جه سريع‌تر ايسه ؤ رۊجا مئن ايته سال زۊدتر ايته رۊج ٚ جه تۊمام به.

## سربس
جرگه:خۊري منظۊمه
رضا نیکوروان

**رضا نیکوروان** ایته از نوازندگان ویولن اهل گیلان ایسه. اون جِه اول موسیقی ره ، ساز بادی ترومپت مَرأ شروع بوکوده و خؤب بِتانسته در اَ ساز یاد بیگیره اما اون، علاقه فراوانی به یاد گیفتن ساز ویولن دأشتی و هَنه وأسی موسیو یروان مارتیروسیان ویجا بوشو و در سه سال بتانسته غربی موسیقی یه یاد بیگیره.

اما غرب موسیقی ، چون اَنه روحیات مَرأ کی تحصیلات ادبی دأشتی سازگار نؤبو، تصمیم بیگیفته کی غرب موسیقی یه کنار بَنه و موسیقی ایرانی یه یاد بیگیره. اون ، رکن الدین نژند مَره به ایته از شاگردان با ذوق مرحوم ابوالحسن صبا، یعنی مهندس رضا روحانی که برای انجام خو کاران رشت میأن زندگی گودی، اَنه ویجا بوشویید تا ردیفان موسیقی استاد صبا یه یاد بیگیرید.

در اؤ زمات انجام و اجرای بخش موسیقی و تئاتر گیلان به نیکوروان سپرده بوبوسته. در ارکستر گیلان چند نفر جِه موزیسن ها مَرأ میثل : شعبانعلی بابازاده، اکبر آبیار و... همکاری دأشتی و اؤیه بو کی با دو هؤنرمند توانا، کی هم در تئاتر و هم خوانندگی برنامه کودید؛ یعنی ناصر مسعودی و نادر گلچین، آشنا بوبوسته. نیکوروان اولین آهنگ با شعر منوچهر آتشی و با صدای ناصر مسعودی اجرا بوبوسته.

نیکوروان زماتی کی به تئران منتقل بوبوسته، تلویزیون آموزشی مَرأ کی مجاور مجلس بو به طور زنده با خواننده ای کی خودش اونه تعلیم بِدأ بو به نام آقای نداف، برنامه اجرا کودی. در زمات ریاست اسدالله مومن پور رادیو میأن، اونه به عنوان رهبر ارکستر انتخاب و تا زماتی کی رادیو میأن ایسأ بو در خو جایگاه بِئسأ. جه خوانندگانی کی اوشان مَرأ همکاری دأشتی می توان به : منصور فانی، فریدون پوررضا، بانو شهناز و... اشاره کودن. چاگودن آهنگان توسط اعضای ارکستر به نوبت انجام گیفتی. اما ویشتر آهنگان توسط غلامرضا امانی چاگوده و تنظیم و پخش و ضبط بوستی. نیکوروان به علت زیاد بودن کاران اداری در شرکت مخابرات کی اویه مشغول به کار بو، از رادیو کناره گیری کؤنه.

برخی از اونه آهنگان کی بساخته :  «بوشو بوشو» با شعر بهمن فرخی و با صدای فریدون پوررضا ، «دختر چایی کار» با شعر اسدالله سمیعی و با صدای فریدون پوررضا، «بهار» با شعر منوچهر آتشی و با صدای ناصر مسعودی، «خدا و وطن» با شعر علی نافعه ای با صدای ناصر مسعودی، «گول مار» با شعر اسدالله سمیعی و با صدای ناصر مسعودی

رده : ادب
رده : هونر
رده : مردوم
رده : موسیقی
سلۊکي ايمپراتۊري

بندانگشتی|سلوکی امپراتوری ، حدود سال ۲۰۰ میلاد پیش

**سِلۊکي ايمپراتۊري** (یونانی: Βασιλεία τῶν Σελευκιδῶν) ، ایتا سلسله بو کی توسط سلوکوس اول، کی مقدونی اسکندرˇ پیله سردار بو و اسکندرˇ موردن پسی ، بتنسته ایتا بخش جه اسکندرˇ امپراتوری فرمان فورانه. سلوکی امپراتوری وسعت ، هسأ شامل کشوران ايران ، أفغانستان ، عراق ، سۊريه ، لبنان و ایتا بخش جه خاک تۊرکمنستان ، تۊرکيه ، أرمنستان ، اۊزبکستان و تاجیکستان بو. سلوکی امپراتوری سال ۳۱۲ میلادˇ پیش، سلوکوس اول تاج نهئن بابل دورون آغازا بوسته. سلوکی امپراتوری عمر ، دو قرن درازا بوگوده و أ زمأت مئن دوتا پا تخت بنام سلوکیه (هسأ عراق مئن) و إنتاکیه (هسأ سۊریه مئن) دأشتی.

## سربس

جرگه:ایرانˇ تاریخ
منوچهر جنتی

**منوچهر جنتی** در ۱۹ فروردین سال ۱۳۰۹ ، رشت میأن بو دونیا بومو، اون جه زاکی به موسیقی علاقه مند بو. اون کودکی میأن فلوت زئنه بدون آموزش علمی یاد بیگیفته. جنتی جه ۱۱ سالگی سنتور زئنه ، استاد مهندس اسکندریان ویجا کی ایتا جه شاگردان ابوالحسن صبا بو یاد بیگیفته. جه سال ۱۳۲۳ ساز ویولنِ ، موسیو یروان مارتیروسیان ویجا یاد بیگیفته و یک سال بعد ، آشنایی با موسیقی ملی و سنتی واسی ، رکن الدین نژند ویجا ردیف های آوازی موسیقی سنتی یِه یاد بیگیفته.

سال ۱۳۲۵ ، به خاطر این کی آکورد شناسی مرأ آشنا بؤ ساز آکوردئون، انتخاب و موسیو یروان مارتیروسیان همسر، وَرجا آموزش بیده. سال ۱۳۲۸، ارکستر انجمن موسیقی گیلان میأن عضو بوبوسته و به عنوان نوازنده سنتور شروع به کار بوگوده.

سال ۱۳۳۰  خو همکاریه با برنامه هان زنده رادیوی تیپ مستقل گیلان اَمره شروع بوکوده، کی در هفته ائ بار اجرای زنده سنتور دأشتی.  سال ۱۳۳۷ میأن ، به سرپرستی ارکستر شماره ۱ گیلان منصوب و  ۱۱ نوازنده اَمرأ و خوانندگی نادر گلچین  فعالیت بوکوده به طوری کی در ماه دو برنامه رادیویی اجرا و هم سلو نوازی ویولن کودی که ماهی یک بار ضبط و جه رادیو پخش بؤستی.

جه سال ۱۳۴۸ کی کلاسان آموزش موسیقی ، خانه جوانان رشت میأن چاگوده بؤبؤسته بو، جنتی مسئولیت یاد دئن ، آکوردئون و ویولن را به عهده بیگیفته. سال ۱۳۵۰ ، کلاس فرهنگ و هنر گیلان میأن شرکت کؤنه تا تعلیم لازمه آموزش دِئن پیانو واسی، استاد ناصحی ویجا دوره دینه.

جنتی خو فعالیت هؤنری میأن، همکاری صمیمانه ای با مرحوم سید علی زیباکناری مرأ دأشتی. بعد از انقلاب هم، جنتی مدیریت آموزشگاه مرحوم زیباکناری یه بر عهده دأشتی. جنتی انسانی، با اخلاق و فروتن و منظم بو و همواره سعی کودی کی نوازندگی و موسیقی ره جه مطربی تفکیک بؤکونه.

### آثار
جه آهنگانی کی جنتی بِساخته و تنظیم بوکوده  : ۱_لالایی مینا  ۲_گل ماریه  ۳_ نگاه  ۴_بی نخون جوش بوکوده  ۵_آزرده  ۶_کجا رفتی  ۷_نا امید شیطانه  ۸_واجومو داهاتی  ۹_فریاد ماهیگیر  ۱۰_بج بینی  ۱۱_وقتی کوچیک بوم  ۱۲_دختر عمو  ۱۳_رضالی  ۱۴_دل دیوانه و... شَه نام بَردَن.

### درگذشت
منوچهر جنتی بامداد، یازدهم اسفند ، سال ۱۳۷۱ در اثر ایست قلبی جه دونیا بوشو و در سلیمانداراب رشت، قطعه هؤنرمندان میأن به خاک سپرده بوبوسته.

[رده : ادب]]
رده : هونر
رده : مردوم
رده : موسئقی
دلاوئر

بندانگشتی

**دلاوئر** (اینگیلیسی: Delaware) ایتا آمريکا ايجؤنأبؤ ايالتؤن ایالتˇ نام ایسه. دلاوئرˇ همساده ایالتان، جه نسا و آفتاونشست مریلند، پنسیلوانیا جه کلسیا و نیؤجرسی و اطلسˇ أۊقیانوس ایسه. دلاوئر ایتا قدیمی ایالت ایسه و ایتا جه سیزده تا ایالتی بو کی آمریکا آزاتی و ایستقلال پسی، شکل بیگیفته بو.

دلاوئرˇ نام فیگیفته بوبوسته جه دلاوئرˇ روبار و أ روبارˇ نام نی فیگیفته بوبوسته جه ایتا اینگلیسی اشراف زاده و پیله کس به نام توماس وئست دلاوئر کی أ ایالت اولی فرماندار بو. دلاوئر ایتا کوچی ایالت ایسه کی پنجاه تا آمریکا ایالت میان ، اونه مساحتˇ رتبه چهل و نهم ایسه. اما جمعیت زیاد دأره و ایتا پورتراکم و پورجمیعت ایالت به حیساب آیه. أ ایالت جه سه تا خال تشکیل بوبوسته کی *نیوکاسل* ، *کنت* و *ساسکس* نام دأرید و همه تانه سال ۱۶۸۶ میان تشکیل بوبوستید. دلاوئرˇ مرکز شهر *دوور* ایسه.

## سربس

جرگه:جوغرافی
جرگه:آمريکا ايجؤنأبؤ ايالتؤن
فرگ قلعه

**فرگ قلعه** ايته جه ايران ٚ رضوي خۊراسان ٚ اۊستان شأران ايسه گه کاشمر ٚ شأرستان مئن نهأ. أ شأر ۱۳۹۹ شمسي سال ٚ جه شأر بؤبؤسته ؤ ۱۳۹۵ سال ٚ سرشۊماری أساس ٚ سر، ۴,۵۱۹ نفر جمعيت دأشتي.

## کيشوري تخسيمان

## سربس
جرگه:رضوي خۊراسان ٚ اۊستان ٚ شأران
گیلان ؤ تالشأن

** گیلان ؤ تالشأن** ایتأ ایدیؤلؤجي ایسه
پیلئه گیلان ٚ پیشايين ٚ ساجمان دني واسر
هأتؤيي اٚم گیلان ٚ اۊستان ٚ رئه، کارأگيته بئه.
هيپؤفيز

هیپؤفیز یته ودد ایسه که مغز ٚبۊن دره. هیپؤفیز  خؤ به سۊتته قسمت دأنه : پیشی‌هیپؤفیز، مئنی‌هیپؤفیز و پسی‌هیپؤفیز.

## عملکرد
هیپؤفیز سۊتته بينه دأنه: پیشی‌هیپؤفیز، پسی‌هیپؤفیز ؤ مئنی‌هیپؤفیز گه خؤ تحت ٚتأثیر ٚهیپؤتالامۊس دره.

### پیشی‌هیپؤفیز
ای بخش هؤرمۊن سازنه ؤ بیرۊن‌أدئنه.

گؤنادؤترؤپؤن:
*لۊتئیینی‌کننده هؤرمۊن (LH)
*FSH
هر دۊتته تحت ٚتأثیر ٚگؤنادؤترؤپین ٚآزادکننده ٚهؤرمۊن(GnRH) آزادأبۊنن.

## کالبؤدشنأسی
هیپؤفیز یننه کۊشتأی غۊدده ایسه که مغز ٚبۊن ؤ ئسفنؤیید  ٚخاش ٚحفره مئن دره ؤ 0.5 تا 1.5 گرم وزن دأنه.
سيتؤپلاسم

سللۊلی زیست‌شیناسي میئن، سیتؤپلاسم همه‌ی اۊن موادی ایسه که یۊکاریؤتی سللۊلؤن ٚمیئن دره ؤ سللۊلی غشا اۊن ٚدؤر-ه گینه (جز سلۊل ٚهسته). 

سیتؤپلاسم ٚ۸۰ درصد آبه ؤ معمۊلا بی رنگه.

سللۊل ٚفعالیتؤن ٚویشترینی، سیتؤپلاسم ٚمیئن انجام بۊنه.
LH

LH یته هؤرمؤن ایسه که پیشی‌هیپؤفیز ٚگؤنادؤترؤپیک ٚسللۊلؤن اۊن-ه سازنن. 

ای هؤرمؤن ٚجنس گلیکؤپرؤتئین ایسه ؤ اۊن هر یته مؤنؤمر، یته گلیکؤپرؤتئین ٚمؤلکۊل ایسه که آلفا و بتا زیرواحد دأنه.

جرگه:هؤرمؤنؤن

## اثرؤن

ای هؤرمؤن زنأکؤن ٚمیئن باعث بۊنه تۊخمک‌گذاری انجام ؤ زرد ٚجسم ایجاد ببۊن.

مردأکؤن ٚمیئن بیضه ٚلایدیگ ٚسللۊلؤن-ه تحریک کؤنه تا تستؤسترؤن ساخته ؤ ترشح ببۊن.
آرژانتين

**آرژانتین** (رسمي نؤم: آرژانتین ٚ جؤمۊري) یته کشوره نسايي آمريکا دل. آرژانتين ٚ پایتخت بۊئنؤس آیرس هیسه ؤ اۊن ٚ رسمي زوؤن ايسپانيایي ؤ اۊن ٚ جمعیت أن ۴۵,۸۰۹,۰۰۰ نفر هیسه.

## جؤغرافي
آرژانتین نسی‌آمریکا میئن دره و مؤشترک مرز دأنه شیلی أمأ خۊرخؤس جی

## سربس
جرگه:کشورؤن
ايسترؤژن

** ایسترؤژن ** یته جرگه جی زنؤنه ٚهؤرمؤنؤن ٚنؤم ایسه.

سۊتته ایسترؤژن ٚاصلی نؤع زنأکؤن ٚمئن، استرؤن، ايستراديؤل ؤ استریؤل ایسن.

جرگه:هؤرمؤنؤن
کلسیا گوزن

بندانگشتی

**کلسیا گوزن** ایجور گوزن ایسه کی سردسیر مناطق دورون زندگی کونه. ای گوزن چند ته موختلفه نژاد دأره و آسیا و اروپا مئن اونه (اینگیلیسی: reindeer) و کلسیا آمریکا مئن اونه (اینگیلیسی: caribou) دوخانید. أ گوزن بصورت گله ای زندگی کونه و تنها نژاد گوزن ایسه کی شأ اونه اهلی گودن و اونه پوست و شیر و گوشت جه ایستفاده گودن. کلسیا گوزن ، تنها گونه گوزن ایسه کی هر دو جنس نر وماده شاخ دأریدی. باقی گوزنان دورون فقط جنس نر شاخ دأره. موختلفه گوزنان دورون ، کلسیا گوزن پیله ترین و سنگین ترین شاخان دأره. نر ٚ شاخه وزن بیست وپینج کیلو و ماده ٚ شاخه وزن به ده کیلوگرم فأرسه.

## سربس
ايسکانديناوي

بندانگشتی|هوایی تاتایی جه ايسکانديناوي شبه جزیره
**ايسکانديناوي ** ایتا جوغرافیایی منطقه اوروپا کلسیا میان ایسه. أ منطقه تشکیل بوبوسته جه ايسکانديناوي شبه جزیره (نؤروژ و سوئد) ، ایتا خال جه فنلاند صارا و دانمارک ، ایسلند و فارو جزیره‌ٰن. ايسکانديناوي ایتا منطقه ایسه کی فرهنگ و زوان موشترک دأره. جه قدیم زمات ، اونه مردومان نورس یا نوردیک دوخادید کی ایتا خال جه ژرمانی (آریایی) جرگه ایسید. أ منطقه به کم جمعیتی ، دریا و ماهیگیری ، بوجور بودن سطح زندگی و سطح سواد جامعه شناس ایسه.

## سربس
رده:جوغرافی
نساجي مازندران ٚ فۊتبالي باشگاه

250px|بندانگشتی|چپ|نساجي تيم؛ ۰۱– ۱۴۰۰ حذفي جام ٚ فينال ٚ مئن

**نساجي مازندران ٚ فۊتبالي باشگاه** ايته ايراني تيمه گه سال ۱۳۳۸ قائم‌شهر ٚ ميئن تأسيس بۊبؤ. نساجي، ايران ٚ *ليگ برتر* ٚ ميئن بازي کۊنه.

## سرموربی و مودیر عامل

نساجی سرموربّی 
ساکت الهامی ایسه
و اون مودیر عامل ایزد سیف‌الله‌پور ایسه

## سربس
لات (خۊمام)

**لات** ایته جه گيلان ٚ رۊستايان، خۊمام ٚ شأرستان ٚ مرکزي بخش ؤ کته سر ٚ دهستان ٚ توابع جه ایسه.

## جمعيت
براساس ۱۳۸۵ سال ٚ سر ايشماردن، أ رۊستا جمعيت ۸۳۰ نفر (۲۴۴خانوار) بۊ.

## باخي اطلاعات

## سربس
جرگه:خۊمام ٚ شأرستان ٚ رۊستایان
گوستاو واسا

**گوستاو یا گوستاف یکم** (بیچه بوبوسته: ۱۴۹۶ - بمرده: ۱۵۶۰ میلادی) ایتا سوئدی شاه بو کی جه ۱۵۲۳ تا ۱۵۶۰ میلادی حکومت بوگوده. گوستاو ایتا سوئدی اشرافی کوگا میان بنام واسا بیچه بوبو. گوستاو واسا استوکهولمˇ خونˇ حمام پسی ، سوئدیان رهبر بوبوست و علیه *کالمارˇ ایجایی و دانمارکˇ شاه کریستین دوم* شورش بوگوده*.* واسا بتأنسته سال ۱۵۲۳ میان *، کالمارˇ ایجایی* مایه دار دشکن بده و به عنوان سوئدˇ شاه دوجین بوبوسته و هتویی بو کی سوئد خو آزاتی ، دانمارک جه بدس باورده. هنه وأستی گوستاو واسا لقب ، سوئدˇ پئر ایسه. گوستاو واسا زمات ، سوئدˇ مذهب تغییر بوگوده و پروتستانیسم به عنوان ملی مذهب دوجین بوبوسته. 

## سربس

جرگه:تارئخ
جرگه:اۊرۊپا تاريخ
یئخبندان ٚ زمات

بندانگشتی
**یخبندانˇ زمات** (اینگیلیسی:Ice age) ایتا زیمین شناسی دوره ایسه کی تمام زيمي سطح ، یخ و برف جه تشکیل بوبوسته بو. یخبندانˇ زمات ایتا دوره طولانی مدت بو کی چند میلیون سال دوارسته. زیمین شناسی دورون ، یخبندانˇ زمات چندتا خال ایسه و اونه واپسی خال حدود دو و نیم میلیون تا یازده هیزار سال پیش واگرده. آ زمات مئن بو کی انسان مدرن پیدا بوبوسته و زمین دورون پخشا بوسته. اونه پسی ، ایتا کوچی یخبندانˇ زمات نی تا قرن هیژدهم میلادی مئن کلسیا تۊک و نسا تۊک مئن ادامه دأشتی کی طبیعی یخچالان أمره بو. بازون زیمی آب و هوا تغییر بوگوده و گرم تر بوبوسته و هسأ گرما وأستی طبیعی یخچالان آو بوستن دره و روج به روج کوچیتر بوستن دره.

## سربس

رده:جۊغرافي ؤ جيگه'ن
استؤکؤلم

بندانگشتی
**استؤکؤلم** (سوئدی: Stockholm) سۊئد ٚ پایتخت ؤ پیله‌ترین شأر ایسه. أ شأر چند تا جزیره سر بوجود بومو. استؤکؤلم ایتا خوجیر ترین شأران دونیان مئن ایسه. استؤکؤلم قرن سیزدهم میلادی مئن، ایتا کوچی شأر بو کی آلمانی و سوئدی بازارمجان ٚ جاجیگاه بو.
جه سال ۱۵۲۳، گوستاو واسا کیایی زمات مئن، به عنوان سوئد ٚ پایتخت دوجین بوبوسته. هأسأ  استوکؤلم ٚ شأرستان جمعیت دو میلیون سیصد و پینجاه هیزار نفر ایسه کی حدود یک میلیون نفر شأر محدوده دورون زندگی کونید.

## سربس

جرگه:شأرؤن‏
جرگه:پایتختان
اۊرۊپا ايتحاديه

**اۊرۊپا ايتحاديه** (اينگيليسي:**European Union)** کۊچي بؤبؤسته نيويشته (**EU)** ایتا سیاسی سازمان ایسه کی دومی جهانی جنگˇ پسی ، اوروپا میان پا بیگیفته. أ سازمان حق و سأی هن بو کی اوروپایی کشوران میان ایله جار بوکونه و ایجایی باوره. شش تا کیشور بلژیک، فرانسه، ایتالیا، لۊکزامبؤرگ ، هۊلند و آلمان، اوروپا ایجایی سازمان بانی ایسید کی سال ۱۹۵۱ میان پاریسˇ مۊعاهده امضا بوگودید. أ سازمانˇ نام اوروپا زغال سنگ و فولاد (ECSC) بو. سازمانˇ أعضا ، ایتا سیاسی و ایقتصادی ایجایی خوشانه میان بوجود باوردید و سعی بوگودید خوشانه ایقتصادی قودرت هنده بدس باورید و جنگˇ خرابی آباد بوکونید. سال ۱۹۹۳ میان ، سازمانˇ أعضا ، ماستریختˇ قرارداد امضا بوگودید کی ایتا سیاسی و ایقتصادی و حقوقی چم دونبال بوکونید و ایتا واحد پولی (یؤرؤ) و حق شهروندی موشترک بدأرید و هتویی بو کی اوروپا ایجایی سازمان بطور رسمی خو فعالیت آغاز بوگوده.
بندانگشتی|upright|اۊرۊپا ايتحاديه بيدۊق
بندانگشتی|upright|اۊرۊپا ايتحاديه نخشه

## سربس
جرگه:جۊغرافي ؤ جيگه'ن
برمن ٚ آدام

**برمنˇ آدام** (لاتین زوان: Adamus Bremensis ، آلماني زوؤن: Adam von Bremen) - (بیچه بؤبؤ: حدود ۱۰۴۰ - بمرده: ۱۰۸۱ میلادی) ایتا آلمانی کشیش و تاریخ نيويشتنکس بو. کی مذهبی ، تاریخی و جوغرافیایی کیتاب نیویشتی. اونه مۊهمترین کیتاب  به (لاتین:Gesta Hammaburgensis ecclesiae pontificum) - (گیلکی: هامبۊرگˇ کلیساˇ پیله اسقفانˇ دئبار) ایسه. برمنˇ آدامˇ زیندگی ناشناس ایسه و اونه جه پور اطلاعات دس فأرس نیه. فقط هنه شأ گوفتن کی ایتا جه اولی قرون وسطی اۊرۊپایی نيويشتنکسان ایسه. برمنˇ آدامˇ کیتابان ویشتر شامل آلمانˇ مذهب و تاریخ ایسه. و خوروم اطلاعات جه اۊرۊپا کلسیا جوغرافیا و وایکینگانˇ داب بمانسته دأره.
## سربس
رده:مذهبي آدمؤن
رده:تاريخپژۊهؤن
نصرت فاتح علي خان

**نۊصرت فاتح علي خان (نصرت فاتح علي خان)** ۱۹۴۸ ميلادي اؤکتؤبر ما ۱۳ پاکستان ٚ ليالپۊر دۊنىا بمأ. اۊن ىته پيله آهنگساج ؤ مۊزيکدؤن ؤ خؤندشگر بۊ کي قووالي مۊزيک ٚ مئن پۊر نؤمي ؤ اۊستا بۊ. ىپاره اين ٚ ترانأن دۊنىا مئني نؤمي بۊبؤ، **مست ٚ قلندر** ٚ مۊرسؤن.

نۊصرت فاتح علي خان سراخره ۱۹۹۷ اۊت ما ۱۶ لندن ٚ ىکته بيمارستان ٚ مئن قلبي ناخۊشي أجي بمرده. اۊ زمت کي بمرده چل ٚ هش سال دأشت.

جرگه:موسئقی
بالتيک ٚ دریا

بندانگشتی|بالتیک ٚ دریا نخشه
**بالتیک ٚ دریا** ایته دریا اۊرۊپا کلسیا مئن ایسه کي اۊن ٚ جیگا، ايسکانديناوي سامان ؤ اۊرۊپا میاني ؤ مرکزي ؤ دانمارک ٚ شبه جیزه مئن ایسه. بالتیک ٚ دریا ایتا کمرقیش-أ مأنه کي خۊرتاو ٚ جه به سه تا خلیج؛ بۊتنیا خلیج، فنلاند ٚ خلیج ؤ ریگا خلیج محدۊد بؤبؤسته ؤ اۊن ٚ خۊرخۊس ٚ ور کاتگات ٚ تنگه ایسه کي کلسيا دریا ؤ أطلس ٚ اۊقیانۊس-أ فأرسه. بالتیک ٚ دریا پيلئکي ۳۷۷,۰۰۰ کيلۊمتر مۊربع ایسه. زمستان ٚ زمات ٚ مئن حدود چئل ؤ پنج درصد جه بالتیک ٚ دریا یئخ زنه ؤ هأن ٚ وأسي پاراخۊت ٚ فۊرانئن ؤ تردد زمستان ٚ دۊرۊن گلف-أ به. بالتیک ٚ دریا نام-أ آلماني: Ostsee، سۊئدي: Östersjön، فنلاندي: Itämeri، رۊسي: Baltiyskoye More دۊخانید. یازدهؤمي قرن ٚ مئن برمن ٚ آدام؛ آلماني کشیش ؤ جۊغرافيا نيويشتنکس أولي کسي بۊ کي خۊ کیتاب ٚ دۊرۊن بالتیک ٚ دریا جه نام بؤبؤرده.

## سربس
جرگه:دریا
جرگه:جۊغرافي ؤ جيگه'ن
مۊشتري

frameless|left|وسط
**مۊشتري** (نماد: ) خۊري منظۊمه پيله سىاره ايسه ؤ سىاره اۊن ٚ جه پيله‌تر أ منظۊمه دۊرۊن ننأ. مۊشتري ايته *گازي غۊل* ايسه ؤ اۊن ٚ جرم خۊر ٚ اي هيزارؤم ٚ جرم ٚ أندره ولي هأتؤيي مۊشتري خۊر ٚ پسي دۊوؤمي پيله جسم جرم ؤ حجم ٚ نظر ٚ جه خۊ منظۊمه دۊرۊن ايسه ؤ أگر همه ته خۊري منظۊمه سىاره‌ئن ٚ جرم-أ جمع بۊکۊنيم مۊشتري جرم اۊشان ٚ ۲,۵ برابر ايسه.
مۊشتري خۊر ٚ فاصله نظر ٚ جه عطارؤد، رۊجا، زيمي ؤ مريخ ٚ پسي قرار گيره ؤ پنجؤمي سىاره ايسه.
مۊشتري خۊر، مانگ ؤ رۊجا پسي چارؤمي پۊرسۊ جسم آسمان ٚ مئن ايسه، ولي ممکن ايسه بعضي وختان مريخ ٚ سۊ ويشتر بيده ببه. مۊشتري قمران-أ ايته معمۊلي شکاري دۊربين ٚ أمرأ ني شأ دئن. 

مۊشتري جرم ۳۱۸/۵ ته زيمي جرم ٚ أندر ؤ اۊن ٚ قؤطر زيمي ۱۱ ته قؤطر ٚ أندر ايسه. مۊشتري تأنه ۱,۳۲۱ ته زيمي-أ خۊ دۊرۊن جا بدنه ىا شأ گۊتن مۊشتري حجم ۱,۳۲۱ ته زيمي حجم ٚ أندره. مۊشتري جرم ؤ حجم ٚ نسبت زيمي مؤقایسه مئن زيمي-أ پۊر مؤتراکم‌تر نيشان دنه.
مۊشتري ؤ خۊر ٚ ميانگين فاصله تقريبا ۷۷۸ ميليۊن ؤ ۵۰۰ هيزار کيلۊمتر ايسه ىعني ۵ ته خۊر ؤ زيمي فاصله أندر. مۊشتري شؤعاع خۊر ٚ اي دهؤم ٚ شؤعاع ؤ اۊن ٚ جرم ني خۊر ٚ ۰,۰۰۱ جرم ٚ أندره ؤ هأن ٚ وأسي اۊشان ٚ چگالي تقريباً ايته ايسه.
آمريکا تا هأسأ ۶ ته بيسرنشين فضامج-أ اۊسه گۊده مۊشتري.

## مدار
[چپ|thumb|مۊشتري (سۊرخ) خۊ مدار-أ [خۊر (مرکز) دؤر هر ۱۱,۸۶ سال ايته وار دواره (زيمي: آبي)]]
مۊشتري ايته مدار ٚ مئن کي نسبتاً بیضوي ايسه خۊر ٚ دؤر گرده. اۊن ٚ هر اي وار گردش تقريباً ۱۲ ته زيمي سال ٚ أندر طۊل کشه. هأتؤ کي أ سیاره خۊر ٚ دؤر گرده خۊ فرضي محور ٚ مئن ني گردش کۊنه، یعني خۊ دؤر ني گرده. مۊشتري گردسن خۊ دؤر، همه ته خۊري منظۊمه سیاره‌ئن ٚ جه تۊندتر ايسه. مۊشتري فقط ۹ ساعت ؤ ۵۶ دئقه پسي وخت خأیه تا ايته وار خۊ دؤر بگرده ؤ ايته کامل رۊج مۊشتري مئن ني هأنقد طۊل کشه.

## جرم ؤ چگالي
thumb|مۊشتري ؤ زيمي أبعاد ٚ مؤقایسه، واقعي نسبت ٚ أمرأ
هئته سیاره خۊري منظۊمه مئن دينه کي مۊشتري جه سنگين‌تر ببه. مۊشتري جرم ۳۱۸ ته زيمي جرم ٚ أندره ؤ با أنکي اۊن ٚ جرم پيله ايسه ولي شأ گۊتن کي اۊن ٚ چگالي زياد نيه. مۊشتري ميانگين چگالي ۱,۳ گرم هر ايته سانتي‌متر ٚ مکعب ٚ مئنه کي آو ٚ چگالي جه ايبچه ويشتر ايسه. مۊشتري زيمي اي چارؤم ٚ چگالي-أ دأره، چؤن ويشتر سۊبۊک ٚ عؤنصؤران ٚ جه هيدرؤژن ؤ هليؤم ٚ مأنستن تشکيل بۊبؤسته ؤ زيمي-أ سنگين ٚ عؤنصؤران، آهين ؤ سنگ ٚ مأنستن تشکيل دند.  
مۊشتري داخلي عؤنصؤران پۊر خۊر ٚ أمرأ مۊشابه ايسد. ممکن ايسه کي مۊشتري ايته تۊشک، سنگين ٚ عناصر ٚ جه بدأره. اۊن ٚ تۊشک احتمالا زيمي تۊشک-أ مأنه ولي اۊن ٚ جرم ۲۰ تا ۳۰ ته زيمي تۊشک ٚ جرم أندر ايسه.

مۊشتري جاذبه ۲,۴ برابر ويشتر جه زيمي جاذبه ايسه، یعني أگه اي چي زيمي سر ۱۰۰ نيۊتؤن وزن بدأره، مۊشتري مئن اۊن ٚ وزن ۲۴۰ نيۊتؤن-أ رسه.

## تاتايي‌ئن

فاىل:Gemini North Infrared View of Jupiter.jpg|ايته سۊرخ ٚ مادۊن ٚ تاتايي مۊشتري جه، کي جميني تلسکؤپ ۱۱ ژانويه ۲۰۱۷ مئن بيگيته

فاىل:Hubble Visible View of Jupiter.jpg|ایته تاتايي کي هابل ٚ تلسکؤپ ۱۱ ژاويه ۲۰۱۷ مئن مۊشتري جه بيگيته 

فاىل:Hubble Ultraviolet View of Jupiter.jpg|ايته فرابنفش ٚ تاتايي کي هابل ٚ تلسکوپ مۊشتري جه ۱۱ ژانويه ۲۰۱۷ بيگيته

فاىل:Hubble's View of Jupiter and Europa in August 2020.jpg|أ تاتايي مۊشتري ؤ اۊرۊپا-یأ کي اۊن ٚ قمر ايسه نيشان دنه. أ تاتايي-أ هابل ٚ تلسکؤپ زماتي بيگيته کي مۊشتري زيمي جه ۶۵۳ ميليۊن کيلۊمتر فاصله دأشتي.


## سربس
جرگه:خۊري منظۊمه
دو روبار میانی

بندانگشتی|دو روبار میانی تاتایی ، ماهواره جه سال ۲۰۲۰ میلادی بیگیفته بوبو
**دو روبار میانی** (اینگیلیسی : Mesopotamia) – (يۊنانی : Μεσοποταμία) – (عربی : بَيْن‌ُ ٱلْنَهْرَيْن) ، ایتا باستانی صارا ، آسیا آفتؤنشست و مدیترانه خورتاب مئن و اونه حدود جه زاگرسˇ رشته کوه، عربˇ فلات ایسه. دو روبار میانی ، هسأ شامل کشوران عراق ، ایرانˇ آفتؤنشست ، سۊریه ، کؤیت و تۊرکيه به. أ صارای به اصطلاح تاریخی تمدنˇ گاواره و حاصلخیزˇ هلال دوخانید. اولین دفعأ بو کی یونانیان أ صارای دو روبار میانی دوخادید کی أ دو روبارˇ  نام ، دجله و فرات ایسه. انسانˇ دئبار مئن ، أ صارا دورون پور تمدنان و باستانی کشوران پا بییگیفته. دو روبار میانی به عینه انسانˇ تمدن و داب مئن پیله جاجیگاه دأره. أ صارا مبدا موهم ترین انسانˇ اختراعان  بو کی تا هسأ آدمان زندگی رو تاثیر دأره. نیویشتن ، چرخˇ اختراع ، قانون نیویشتن ، لوتکا چکودن و  اونه فورانئن ، شب و روجˇ موحاسبه باخی اختراعان ایسه کی اونه مبدا جه دو روبار میانی تمدن واگرده. 

## سربس

رده:جۊغرافي ؤ جيگه'ن
دانمارک

بندانگشتی|دانمارکˇ بیدوق
**دانمارک** (دانمارکي: Danmark) ايته اۊرۊپايي کيشور ٚ نام ایسه کی اۊرۊپا کلسیا مئن قرار دأره و سۊئد ؤ نؤروژ أمره، ايجايي ايسکانديناوي-أ تشکیل دهده. دانمارک ایتا کشور شبه جزیره‌ای ایسه کی اونه ژوتلاند (Jutland) دوخانید و حدود چهارصد تا جزیره نی، دانمارک ٚ صارا تشکیل بوبوسته. دانمارک پیله جزیره شیلاند (دانمارکی: Sjælland) نام کی بالتیک ٚ دریا مئن قرار دأره و اونه مساحت ۴۶۸۵ کیلومتر موربع ایسه. دانمارک ٚ پاتخت، کؤپنهاگ نی، أ جزیره مئن نهأ. دانمارک ایتا تارئخی کشور ایسه و پور قدمت و سابقه دأره. علی رغم أنکی دانمارک ایتا کوچی کشور اوروپا کلسیا مئن ایسه اما اوروپا تارئخ مئن پور تاثیر دأشتی. دانمارک محل اجتماع مردومان کوچ نشین و صارا مج بو. وایکینگ ٚ زمات مئن دانمارکیان پور فعالت دأشتید و موختلف ٚ کشوران مئن تجارت و یا غارتگری گودید. قرون وسطی مئن بواسطه کالمار ایجایی ایتا پیله امپراتوری بوبوسته. هسأ دانمارک، اوروپا ایجایی سازمان و ناتو پیمان مئن عضو ایسه. دانمارک به ایتا کشور دومکراتیک و آزاتیخواه شناس ایسه و سطح رفاه و درآمد أ کشور مئن بوجور ایسه.

## سربس
رده:کشورؤن
رده:اۊرۊپا کشورؤن
استوکهولمˇ خونˇ حمام

بندانگشتی|گوستاو واسا ، سوئدیانˇ قیام ، علیه شاه کریستین و کالمارˇ ایجایی مایه دار جولو فرمان فورانئن

**استوکهولمˇ خونˇ حمام** ایتا ایتفاق ، سوئدˇ تارئخ مئن ایسه کی واگرده به اعدام چندته سوئدˇ اشراف و پیله کسان به دستور دانمارکˇ شاه ، کریستین دوم. اؤ زمات مئن ، سوئد ایتا قسمت جه کالمارˇ ایجایی بو. سال ۱۵۱۹ میلادی مئن ، شاه کریستین دوم ، کالمارˇ ایجایی مایه دار أمره ، به بهانه هواخواهی و حمایت جه پاپ و کاتولیکˇ کلیسا ، سوئدˇ خاکه فوتورکسته. هشتم نوامبر ۱۵۲۰ مئن ، شاه کریستینˇ دستور أمره چندته سوئدی اشراف و پیله کسان به بهانه خیانت و بدعت اعدام بوبوستید. أ ایتفاق باعث بوبو که سوئد مئن همه تانه علیه شاه کریستین و کالمارˇ ایجایی مایه دار شورش بوگودید. سوئدˇ مردوم دور ایتا سوئدی پیله کس بنام گوستاو واسا جمعا بوستید و علیه پاپ و کالمارˇ ایجایی جولو بجنگستید. آخربسر سوئدیان بتأنستید سال ۱۵۲۲ مئن ، کالمارˇ ایجایی دشکن بیدید و گوستاو واسا بعنوان سوئدˇ شاه دوجین بوبوسته. أ ایتفاق پسی ، کالمارˇ ایجایی فوگوردسته و سوئد و دانمارک خوشانه مستقل و سیوا بوبوستید.

## سربس

رده:اۊرۊپا تاريخ
أفغانستان

بندانگشتی
**أفغانستان** ایته کيشور ٚ نام، مياني آسيا دۊرۊن ایسه. أفغانستان نسا جه پاکستان، خۊرخۊس ٚ جه ایران ٚ أمرأ، کلسيا جه اۊزبکستان، تۊرکمنستان ؤ تاجيکستان ٚ أمرأ ؤ خۊرتاو ٚ جه ني چين أمرأ سامانسر دأره. أفغانستان قدیم ٚ زمات ایته ارتباطي پۊرد ٚ مأنستن بۊ کي آسيا ؤ اۊرۊپا-یأ متصل گۊدي ؤ تجاري کاروانان أفغانستان دۊرۊن ٚ جه رادوار گۊدید. هأن ٚ وأسي أفغانستان ٚ تاريخ مئن، مۊختلف ٚ امپراتۊریان حقسأی بۊگۊدئد أفغانستان ٚ صارای فوسینید ؤ تا هأسأ اختلافات سیاسي ؤ داخلي جنگ، أفغانستان ٚ دۊرۊن به یادگار بمأنسته. أفغانستان ایته کيشور ايسه گه خۊشکي أن-أ دؤرأگۊده ؤ کۊهستاني ایسه. أفغانستان ٚ مساحت ۶۵۲,۸۶۰ کیلۊمتر مۊربع ایسه ؤ سال ۲۰۲۲ میلادي أن ٚ جمعیت حدود ۴۰ میلیون نفر بۊ کي حدۊد ۲۵ درصد جه أ جمعیت شأر ٚ مئن زندگي کۊنئده. أفغانستان ٚ پایتخت ؤ پیله‌ترین شأر کابۊل نام دأره. 

## سربس

جرگه:سیاسی جوغرافی
جرگه:آسیا کشورؤن
جرگه:کشورؤن
خوجیر زمات

**خوجیر زمات** یا زرˇ زمات (فرانسوي زوؤن: Belle Époque) ایتا تارئخی اصطلاح اوروپا تارئخ مئن ایسه کی شامل ایتا پاچه تارئخی دوره جه سال ۱۸۷۱ میلادی (فرانسه و پروسˇ جنگˇ پسی) تا سال ۱۹۱۴ و آغاز اولی جهانی جنگ مصادف بو. أ زمات مئن ایتا دوره نسبی آرامش و صولح اوروپایی کشوران مئن بوجود بومو. جغرز أن دونیا شاهد ترقی و پیشرفت بو و پور دستاورد و موفقیت علمی ، ادبی ، هونری ، پیزشکی و... به چوم بیده.

خوجیر زمات ، ایتا جنبش بو کی اولین دفعأ وأستی ، فرانسه مئن پا بیگیفته. قبل اولی جهانی جنگ ، فرانسه ایتا خوروم دوره سیاسی و شکوفایی ایقتصادی تجربه بوگوده. أ زمات مئن فلسفه و هونر و ادبیات پیشرفت دأشتی و پیله کسان پور شناخته بوبوستید. زیباشناسی ، تجمل ، موختلفه هونری سبکان ، مد و زیبایی و... رواج بیگیفته کی سابقه زمات مئن اهمیت نأشتی. خوجیر زماتˇ اصطلاح ، اولین دفعأ فرانسه مئن بعد جنگ جهانی آغازا بوسته پا بیگیفته. وقتی جنگ جهانی آغاز بوبوسته و فرانسویان کشتار و ویرانی چوم أمره فأندرستید. حسرت گوذشته روزانه خوردید و ناجه دأشتید کی هنده اؤ خوروم ایام واگرده. درواقع خوجیر زمات ایتا دوره الهام بخش اوشانه وأستی بو. هأ تفکر و دغدغه به سایر اورپایی کشوران وارد بوبوسته و موختلف فیلسوفان و نیویشتنکسان ، خوجیر زمات ایتا دوره ایده آل و آرمانی دأنستید. 
## سربس
رده:فلسفه تاريخ‏
رده:غربي فرهنگ‏‏
رده:ايده'نˇ تاريخ‏
اورال – آلتایی زوان

**اورال – آلتایی زوان** ایجور زوان جرگه ایسه کی جه دوخاله اورالیک زوان و آلتایی زوان تشکیل بوبوسته. بطوز کلی اورال – آلتایی زوانانˇ ریشه و بون قابل تشخیص و شناسایی نیه و نشأ گوفتن کی کویتأ زوانان شامل به و نظرات متفاوت وجود دأره. هنه شأ گوفتن کی اورال – آلتایی زوان ساختار و ویژگی ، به تۊرکی ، مؤغؤلی ، تنگؤزی زوانان واگرده و اوشانه ساختار جمله فاعل - مفعول - فعل شباهت دأره. بومی زوانان سیبری منطقه دورون نی جه اورال – آلتایی زوانˇ جرگه ایسه.

## سربس

رده:زوان
واشينگتن دي سي

thumb|250px|وسط
**واشنيگتن دي سي** (اينگيليسي: .Washington, D.C) کي رسماً **کؤلؤمبيا ناحيه** (District of Columbia) نام دأره ؤ مردۊم گاگلف **واشينگتؤن**، **واشنگتؤن** یا **واشنگتن** ني أن-أ دخانده، آمريکا ايجؤنأبؤ ايالتؤن ٚ پاىتخت ايسه. واشينگتن دي سي ۱۷۹۰ ايقامت ٚ قانۊن ٚ أساس ٚ سر کي ايته شأر ٚ چأگۊدن پؤتؤماک ٚ رۊخان ٚ ورجه آمريکا پاىتختي وأسي بۊ، چأگۊده بؤسته. آمريکا أساسي قانۊن ٚ مئن أ ناحيه سر آمريکا کؤنگره اينحيصاري نظارت کۊنه ؤ هأن ٚ وأسي واشينگتن دي سي هئته ايالت ٚ شين نيه. مريلند ؤ ويرجينيا ايالتان هر ته ايبچه جه خۊشان زيمي-أ أ ناحيه تأسيس ٚ وأسي ايهدا بۊگۊدئد کي ألکساندريا ۊ جؤرج تاؤن ٚ محله‌ئن-أ ني کي سابق ٚ جه نهأبۊد شامل بؤستي ولي آمريکا کؤنگره ويرجينيا بخش-أ پس بدأ. أ شأر ٚ نام جؤرج واشينگتن ٚ نام ٚ جه کي آمريکا أولي ريئيس جؤمۊر بۊ، بيگيته بۊبؤسته. أ شأر ۱۷۹۱ سال ٚ مئن تأسيس ؤ آمريکا رسمي پاىتخت عؤنوان بيگيته ؤ کؤنگره ايته شأرداري دؤلت-أ کؤلؤمبيا ناحيه ره آمريکا داخلي جنگ ٚ پسي تأسيس بۊگۊد. 

واشينگتن دي سي جمعيت، ۲۰۱۱ سال ٚ مئن 
۶۱۷,۹۹۶ نفر ؤ آمريکا بيس ؤ پنجؤمي شأر جمعيت ٚ نظر ٚ جه بۊ. واشيگتن ٚ شأري منطقه جمعيت ۵,۶ ميليۊن-أ رسه ؤ هفتؤمي پيله شأري منطقه آمريکا دۊرۊن ايسه.

## تاتايي‌ئن

Watergate.jpg|واشينگتؤن ٚ واترگىت ٚ محله
NatGal.jpg|آمريکا هۊنر ٚ ميللي گالري
Joan of Arc on the upper park at Meridian Hill by dbking.jpg|جان دارک ٚ تنديس
01 05 Street WDC 8jul05.jpg|واشينگتؤن ٚ ايسلامي ٚ مرکز
Gallery Pl-Chinatown.jpg|واشينگتؤن ٚ شأري قطار ٚ مرکز 
ChinatownWashingtonDC.jpg|چيني‌ئن ٚ محله
AmericanIndian.JPG|آمريکا سۊرخپۊسان ٚ ميللي مۊزه
Georgetown bridge.jpg|پؤتؤماک ٚ رۊخان کي شأر ٚ مئن ٚ جه دواره


## سربس
جرگه:آمريکا ايجؤنأبؤ ايالتؤن
جرگه:پایتختان
گۊاتمالا

بندانگشتی|گواتمالا بیدوق
بندانگشتی|گواتمالا، نخشه دورون
**گواتمالا** یا **گواتمالا جؤمۊری** (ايسپانيايي: República de Guatemala) ایته کيشور مرکزي آمريکا ؤ کارائيب ٚ دریا ورجه ایسه. گۊاتمالا کلسيا ؤ خۊرخۊس ٚ جه مکزیک ٚ أمرأ همساده ایسه ؤ خۊرتاوي کلسيا جه بلیز ؤ هؤندۊراس ٚ خلیج أمرأ، خۊرتاو ٚ جه هؤندۊراس،  خۊرتاوی نسا جه السالوادؤر أمرأ ؤ نسا جه آرام ٚ اۊقیانۊس أمرأ سامانسر دأره.
گۊاتمالا جه قدیمی زمات آمریکا بومیان، *اینکا* و *آزتک* ٚ مردوم مأنستن زندگی گودید. گواتمالا پاتخت، گواتمالا سیتی نام دأره. گواتمالا قرن شانزدهم مئن توسط ایسپانیا واموج کسان (کاوشگران) شناخته بوبو و تصرف بوبوسته و ایتا بخش جه ایسپانیا امپراتوری بو کی تا سال ۱۸۲۰ مئن، خو آزاتی ايسپانيا جه بدس باورده.

## سربس

رده:کشورؤن
رده:آمریکا کشورؤن
آلاباما

بندانگشتی|آلاباما ، آمریکا ایجایی نقشه سر
**آلاباما** بیست و دومی آمريکا ايجؤنأبؤ ايالتؤنˇ ایالت ایسه کی سال ۱۸۱۹ مئن تشکیل بوبوسته. آلاباما جه کلسیا تئنسی ، جه خورتاب جؤرجیا ، جه خورخوس میسیسیپی و جه نسا فلؤریدا و مکزیکˇ خلیج أمره همساده ایسه. آلاباما ایالتˇ مرکز *مؤنتگؤمری* نام دأره. آلاباما مساحت ۵۲۴۲۰ مایل مربع (۱۳۵٧٦٧ کیلومتر مربع) و اونه جمعیت طبق سال ۲۰۲۰ سرشوماری ۵٫۰۲۴٫۲٧۹ ایسه.

## تاتایی جیگا

Flag of Alabama.svg|آلاباما بیدوق
Alabama Capitol Building.jpg|آلاباما ایالتˇ ساختمان
Shelbyhallcomputing.JPG|آلاباما دانشگاه
GulfShoresAlBeachJuly08B.jpg|شورزˇ خلیجˇ دریاکنار
Huntsville Courthouse Square 1864.jpg|آمریکا داخلی جنگ ، ایجایی مایه دار ، آلاباما مئن


## سربس

رده:آمريکا ايجؤنأبؤ ايالتؤن
رده:سیاسی جوغرافی
گالش (پاوزار)

چپ|بندانگشتی|200px|ايته جؤف گالش

**گالِش** ايته نؤع سۊننتي پاوزار ايسه کي ايران ٚ مئن رائجه ؤ ويشتر ايران ٚ کلسيا مردۊم اۊن-أ دۊکۊنئده. گالش گيوه مأنستن دس ٚ أمرأ بافته به ؤ اۊن ٚ پارچه ني مخصۊص ايسه.  مؤدرن ٚ پاوزاران ٚ آمؤن ٚ پيش همه ته مردۊم گالش ٚ جه ايستيفاده گۊديد ولي دئه هأسأ سابق مأنستن کار-أ گيته نبه ؤ فقط خاص ٚ مراسمان ؤ جشنان ٚ مئن محلي ليواس ٚ أمرأ دۊگۊده به. گالش هأسأ ني ايته جه ايران ؤ گيلان ٚ دسهۊنران ايسه ؤ فرهنگي ؤ سؤغاتي محصۊل ٚ عؤنوان ٚ أمرأ چأگۊده به. ألبت أ پاوزار رزين ٚ گالۊش یا رۊسي گالۊش ٚ أمرأ کي پلاستيکي ايسه فرخ کۊنه.

## سربس
جرگه:رخت ؤ ليواس
جرگه:پابزار
گالۊش

**گالۊش** ايته نؤع رزيني پاوزار ايسه کي قديم پۊر محبۊب بۊ ؤ خۊ رزيني جنس ٚ وأسي آو-أ جذب نۊگۊدي ؤ هأن ٚ وأسي گالۊش ويشتر پئيز ؤ زمستان ٚ مئن کي پۊر وارؤن وأرستي ؤ زيمي چل بۊ کارأگيته بؤستي. گالۊش ٚ بۊز پأخت بۊ ؤ ايته سۊرخ ٚ پارچه اۊن ٚ دۊرۊن بۊدۊخته بؤستي کي پا عرق ٚ جۊلؤ-یأ گيتي ؤ ايبچه ني گرم-أ گۊدي. گالۊش مرداکان ؤ زناکان ٚ ره دۊ ته نؤع ٚ أمرأ چأگۊده بؤستي. 

250px|middle
250px|middle

## گالۊش ٚ رواج گيلان ٚ مئن
گالۊش أول بار دۊوؤمي جهاني جنگ ؤ ۱۳۲۰ ؤ ۱۳۲۱ سالان مئن، رشت ٚ سۊخته تکيه محله دۊرۊن رۊسان ٚ دس ٚ مئن کي اۊ زمات گيلان-أ اشغال بۊگۊده بۊد چأگۊده بؤستي. اي سال ٚ پسي ايته گيلاني کي اۊن ٚ نام فرؤخ جهاني بۊ ايته گالۊش دۊجي مرکز-أ فؤمن ٚ دۊرۊن واگۊده ؤ کۊنۊش بۊگۊده کي گالۊش-أ مردۊم ٚ مئن رواج بدنه. بأزين ۱۳۳۰ شمسي دهه وسطان، مأمد رحيم متقي ايرواني کي کفش ملي برند ٚ بنانهأنکس بۊ، لهستان ٚ جه گالۊش أردي ؤ گيلان ؤ مازندران ٚ مئن تؤزيع گۊدي ؤ چن وخت ٚ پسي خۊ شرکت-أ هأ زمينه مئن واگۊده.

## سربس
جرگه:رخت ؤ ليواس
جرگه:پابزار
نؤروژ

**نؤروژ** (نؤروژی:Norge) ایتا کشور اۊرۊپا کلیسا و ايسکانديناوي صارا خۊرخۊسˇ ور ایسه. نؤروژ ایتا کوهستانی کشور ایسه. حدود دو سوم نؤروژˇ صارا کوهستانی ایسه و نصفه نؤروژˇ جمعیت نسایی صارا مئن زندگی کونید. نؤروژˇ پاتخت اؤسلؤ نام دأره. نؤروژ مئن حدود پینجاه هیزار جزیره وجود دأره. هیندو و اروپایی موهاجران اولین دفعأ وأستی حدود ٦٠٠٠ سال میلادˇ پیش نؤروژˇ صارا مئن ورود بوگودید. نؤروژˇ دئبار پور سابقه دأره و موختلفه ایتفاقان به چوم بیده. وایکینگˇ زمات (۱۱۰۰ - ۷۰۰) میلادˇ پسی ، نؤروژˇ تارئخ مئن پور پیله کسان و برزنگی مرداکان زندگی گودید. نروژیان پیله جنگی و ماهر دریانورد بید. جه سابقه زمات ، نؤروژ مئن ماهیگیری ، چوب واوینی و ایپچه کیشاورزی رونق دأشتی. اما دهه ٧٠ میلادی جه ، نؤروژ مئن نفت و گاز کشف بوبوسته و نؤروژˇ ایقتصاد قوت بیگیفته. دهه نود میلادی مئن ، نؤروژ ایتا کشور عمده ، پتروشیمی صنعت دورون تبدیل بوبوسته.

## سربس

رده:کشورؤن
جرگه:اۊرۊپا کشورؤن
ايشکور

**ايشکور** ايته جۊغرافي جيگا ألبۊرز ٚ کۊهان ٚ مئن ؤ گيلان ٚ دۊرۊن ايسه ؤ سه ته رۊدسر، أملش ؤ سختسر ٚ شأرستانان جؤرا ؤ نسايي جيگایان-أ شامل به. ايشکور نسا جه قزوين ٚ ألمۊت، خۊرتاو ٚ جه تنکابؤن ؤ خۊرخۊس ٚ جه سياکل ٚ شأرستان ٚ أمرأ سامانسر دأره.




## جمعيت
*بر اساس ۱۳۸۵ سال ٚ سرايشماردن، ايشکور ٚ منطقه ٚ جمعيت ۱۶,۳۰۱ نفر (۴,۸۷۷ خانوار) بۊ.
#بر اساس ۱۳۸۵ سال ٚ سرايشماردن، ايشکور سفلی دهستان ٚ جمعيت ۴,۸۴۲ نفر (۱,۴۴۸ خانوار) بۊ.
#بر اساس ۱۳۸۵ سال ٚ سرايشماردن، ايشکور عليا ؤ سيارستاق ٚ دهستان ٚ جمعيت ۲,۴۷۸ نفر (۷۹۵ خانوار) بۊ.
#بر اساس ۱۳۸۵ سال ٚ سرايشماردن، شۊئيل ٚ دهستان ٚ جمعيت ۳,۱۴۶ نفر (۹۳۸ خانوار) بۊ.
#بر اساس ۱۳۸۵ سال ٚ سرايشماردن، سۊمام ٚ دهستان ٚ جمعيت ۳,۳۳۲ نفر (۹۶۱ خانوار) بۊ.
#بر اساس ۱۳۸۵ سال ٚ سرايشماردن، کؤجید ٚ دهستان ٚ جمعيت ۹۰۳ نفر (۳۰۷ خانوار) بۊ.
#بر اساس ۱۳۸۵ سال ٚ سرايشماردن، ايشکور ٚ دهستان ٚ جمعيت ۱,۶۰۰ نفر (۴۲۸ خانوار) بۊ.

## دهستانان
کيشوري تخسيمان ٚ أساس ٚ سر، ايشکور ٚ منطقه شش ته دهستان، سه شأرستان (رۊدسر، أملش ؤ سختسر) ؤ دۊ اۊستان ٚ مئن کي گيلان ؤ مازندران ايسد تخسيم بۊبؤسته:


## رۊستایان
**ايشکور ٚ منطقه رۊستایان**:
* **رۊدسر ٚ [[ايشکور سفلی دهستان]]**:
#**[[زياز]]**
#آودبۊچال
#آسیاب‌دره
#آغۊزبۊن ٚ کند ٚ سر
#بالالام بشکست 
#پرامکۊ
#پرچکۊ
#ترپو
#تواسانکش
#جيرکل
#چشان
#چلمانرود
#چمتوکش
#خۊراسؤن پۊشته 
#ديورود
#رز ٚ گردن
#رۊدبارک
#رياب
#زورزمه
#سجيران
#سلجه
#سليمان چپر
#سنگ بنگ
#سیاه‌کشان
#شۊک
#طولای بالا
#طولای پايين
#عزت آباد
#عزت آباد شرمدشت
#فکش
#کاکرۊ
#کلاىه پألۊ
#کیارمش
#گرمابدشت
#گره گۊابر
#لام بشکست پایین
#ليما
#ليماچال
#ليماگۊابر
#مازي بۊن
#ميان لنگه
#ميلاش
#نرکی
#نىلۊ
#نىلۊ پۊرد ٚ سر
#هلوبن دره

***رۊدسر ٚ [[ايشکور عليا ؤ سيارستاق ٚ دهستان]]**:
#**[[اؤرکؤم]]**
#اره‌چاک
#آغۊزکله
#بازارمحله
#بلترک
#پتنک
#پرندان
#پرويزخانی
#پلستان
#پوده
#تلابن
#توکامجان
#جؤرده (رۊدسر)
#جيرده (رۊدسر)
#چاکان
#چاکانک
#چاکل
#چکرود
#خميرمحله
#درسنک
#درگاه
#دليجان
#دوگل
#زيدی
#سارم
#سرده
#سزرود
#سنگسرود
#سيارستاق
#سیاوشکوه
#شادراج سفلی
#شادراج عليا
#عروس محله
#قاضی چاک
#کشایه
#کلاىه
#کلرود
#کیاشکول
#گوگاه
#گيری
#لات محله
#لشکان
#لياسی
#ليه خانی
#مايستان بالا
#مايستان پائين
#محمودلات
#ميانرود
#نياسن
#نی دشت
#ولنی
#ویشکی
#ياسور

***رۊدسر ٚ [[شۊئيل ٚ دهستان]]**:
#**[[شۊئيل]]**
#أکبرآباد
#ايرمحله
#ايزدين
#اينی
#برگام
#برمکۊ
#بزچاله
#بلکوت
#پی اغوزبن
#تازه آباد
#تلابنک
#تله سر
#تليسين
#تلیکان
#توسه چاله
#توکاس
#چمتو
#حسنی کوه
#خانه سرک
#خۊراسؤن سر
#خورسندکلایه
#دتۊر ٚ سر
#دشتک
#دواب
#روم دشت
#ريسن
#زراکی
#سراورسو
#سرخ تله
#سلوکبن سفلی
#سلوکبن علیا
#سلوکبن وسطی
#سوخته کش
#شرمدشت
#شفیع‌آباد
#صمدآباد
#کلکاموس
#کوجی
#کیاسه
#گيلايه
#لترود
#لرده
#لسبو
#لیلکی
#مؤمن زيمي
#مازگاه
#مازودره
#وربن
#وگلخانی

* **أملش ٚ [[کؤجید ٚ دهستان]]**:
#**[[کؤجید]]**
#استخرسر
#النکنگه
#باباجان دره
#تماجان
#خصيل دشت
#دیماجانکش
#رودبارده سر
#سرتربت
#شوله
#شهرسمام
#طارش
#گرمايسر
#متلاکۊ
#ملجادشت
#هلوچاک

***أملش ٚ [[سۊمام ٚ دهستان]]**:
#اؤمام
#آسک
#بويه
#زهون بره
#سياه استخر
#سیاه خولک
#سیاهکوه
#شیرچاک
#شيه
#کاغذي
#کاکرۊ
#کشمش
#کلامرود
#گورج
#لرود
#مربو
#ملکوت
#موسی کلایه

* **سختسر ٚ [[ايشکور ٚ دهستان]]**:
#**[[تؤمؤل]]** 
#افي
#سپار ده
#کلاىه 
#کيت
#لؤج 
#ميج 
#نارنه 
#نداک 
#ىازن

## سربس
جرگه:گيلان
تؤمؤل

**تؤمؤل** ایته جه مازندران ٚ رۊستايان، سختسر ٚ شأرستان ٚ مرکزي بخش ؤ ايشکور ٚ دهستان ٚ توابع جه ایسه.

## جمعيت
براساس ۱۳۸۵ سال ٚ سر ايشماردن، أ رۊستا جمعيت ۲۴۵ نفر (۷۲خانوار) بۊ.

## سربس
جرگه:سختسر ٚ شأرستان ٚ رۊستایان
سجيران

**سجيران** ایته جه گيلان ٚ رۊستايان، رۊدسر ٚ شأرستان، رحيم‌آباد ٚ بخش ؤ ايشکور سفلی دهستان ٚ توابع جه ایسه.

## جمعيت
براساس ۱۳۸۵ سال ٚ سر ايشماردن، أ رۊستا جمعيت ۳۴۰ نفر (۱۰۰خانوار) بۊ.

## باخي اطلاعات

## سربس
جرگه:رۊدسر ٚ شأرستان ٚ رۊستایان
هاىنريش بؤل

**هاىنريش تٚؤدؤر بؤل** (آلمؤني مئن: Heinrich Theodor Böll؛ ۱۹۱۷  ٚ دسأمبر ٚ ۲۱ ٚ بچئر — ۱۹۸۵ ٚ ژۊئیه ٚ ۱۶ ٚ بؤمۊرده) آلمؤني نويسا یأ اٚدبي نؤبل ٚ جاىزه ٚ وأىئه‌کس هيسه. اۊن ٚ آثار ٚ ويشترين جنگ-ه (خۊصۊصاً دۊوؤمي جهاني جنگ) أ اۊن ٚ دۊرۊسابؤ-پسي آثار-ه توجه دأره.

## زيندگي
هاىنريش بؤل ۲۱ دسأمبر ٚ ۱۹۱۷، کؤلن ٚ شأر ٚ مئن، ىته کاتؤليک أ صۊل‌مۊج (پاسيفيست) گۊد ٚ مئن دۊنیا بۊمأ.  اۊن ٚ گۊد نازيسم ٚ اٚرأ مۊخاليف بؤن أ هاىنريش-أني ۱۹۳۰ دهه مئن حاضر ونکت هيتلري جوؤنؤن ٚ سازمؤن-ه گلأکه. بيس‌سالگي، ديپلؤم-ه هأىته‌پسي ىته کيتاب‌فۊرشي مئن شاغل بؤبؤ ىأ ايمه کؤلن ٚ دؤنشگه مئن آلمؤني مۊطالعات أ کلاسيک ٚ رشته-أ بؤخؤند. دۊوؤمي جهاني جنگ گه دکتنأسأ، خدمت ٚ دؤني ورماخت ٚ ره اعزام بؤبؤ ىأ لهستؤن، فرانسه، رؤماني، مجارستؤن أ شؤروي جبهه‌أن ٚ مئن-أني بئسأ.

سال ٚ ۱۹۴۲ بؤل، آن‌ماري سش ٚ همرأ ايزدواج بؤگۊد. اۊشؤن سۊته وچه بيأردن أمما اۊشؤن ٚ أوولي وچه، کريستؤف، سال ٚ ۱۹۴۵ مريضابؤ ىأ بؤمۊرد. آن‌ماري چنته اينگيليسي أثر ٚ وگأردنئن آلماني‌ئه ره بؤل-ه بال بزأ دأره.

بؤل جنگ ٚ زمت چار وار مجرۊح بؤبؤ ىأ تيفۊس بگيت. نهایتاً آوريل ٚ ۱۹۴۵ آمريکا یجؤنأبؤ ايالات ٚ اٚسير بؤبؤ یأ جنگي اؤسرا اؤردۊگه-أ مۊنتقل بؤبؤ. جنگ ٚ دۊرۊسابؤ پسي، خۊ زنکه همرأ کؤلن ٚ مئن، شأري گه اۊن ٚ ۸۰٪ جنگ ٚ دؤني دؤسۊسه بؤ، ايقامت دؤجئه یأ خۊ خانواده ٚ نججاري ديکؤن ٚ مئن شاغل بؤبؤ. سال ٚ ۱۹۵۰ ىسال ٚ ره با آپارتمؤنؤن أ ساختمؤنؤن ٚ سرايشمأري مسئۊل ٚ عؤنوؤن، آمار ٚ ايداره مئن مشغۊل بؤبؤ أمما اي شؤغل ٚ جي راضي نؤبؤ ىأ بيلأخره تصميم بگيت ريسک بؤنه ىأ نويسایي گألأ بىره.

بؤل وختي گه ۳۰ ساله بؤ تمام‌وخت نويسا وکت. اۊن ٚ أوولي رؤمان با «قطار مؤقؤ سر برسئه» ٚ نؤم پۊر دنگ ٚ فنگ أ جيرجؤر زأن ٚ جي سال ٚ ۱۹۴۹ چاپ بؤبؤ چۊنگه اۊن چنته داستؤن هي داستؤن ٚ پيشي ني بنويشته بؤ گه منيس اۊشؤن-ه چاپ-ه برسأنه. هي سال، اۊن ۴۷ ٚ جرگه جلسه-أ گه آلماني نويساٰن ٚ جي مؤتشکل بؤ دعوت بؤبؤ. سال ٚ ۱۹۵۱، ۴۷ ٚ جرگه ٚ أدبي جاىزه-أ «سيا گۊسۊند» ٚ دؤني درىافت بؤگۊد. سال ٚ ۱۹۵۶ ايرلند-ه سفر بؤگۊد أ ىسال ٚ پسي کيتاب ٚ «ايرلند ٚ رۊز ٚ په ىادداشتؤن»-ه چاپ-ه برسأدنئه.

ايمه رؤمانان، پأچ ٚ قصصه'ن، راديؤوي نمایشنؤمه'ن هاینريش بؤل ٚ شي تتريج واتينأدأن بؤبؤ.  

هاینريش بؤل خؤره یأ خۊ همسر ٚ خرۊج-ه کاتؤليک کليسا جي ۱۹۷۶ مئن اعلام بؤگۊد. اۊن ۱۹۸۵ ٚ ژۊئيه مئن بؤمۊرد أ خۊ تولد ٚ محل ٚ نزيکي دفن بؤبؤ.

## کيتابؤن ٚ ليست

* قطار مؤقؤ سر برسئه (۱۹۴۹)
* سيا گۊسۊندؤن (۱۹۵۱)
* آدم، کۊیه هيسأ بي؟ (۱۹۵۱)
* حتی یه کليمه-أني نؤگۊت (۱۹۵۳)
* خؤنه‌اي بي‌سرپرست (۱۹۵۴)
* جوؤني سالؤن ٚ نؤن (۱۹۵۵)
* ايرلند ٚ رۊز ٚ په خاطرات (۱۹۵۷)
* بيلیارد سأت نؤ ؤ نيم (۱۹۵۹)
* یته دلقک ٚ عقاید (۱۹۶۳)
* سيفایي جرگه ٚ جي (۱۹۶۴)
* مأمۊريت ٚ ايتمام 
* (۱۹۶۶)
* یته زۊنؤنه ٚ ديم جمع ٚ مئن (۱۹۷۱)
* کاترينا بلؤم ٚ چيکأشؤ آبٚرۊ (۱۹۷۴)
* أمنيتي شبکه (۱۹۷۹)
*
* ميراث (۱۹۸۲)
* زۊنؤنه'ن رۊخؤنه ٚ چۊم‌دکف ٚ مئن (۱۹۸۵)
* فيرشته تمأزأ (۱۹۹۲)
* تفاق (۱۹۸۱)
* راهب (۱۹۸۲)
*

## سربس
جرگه:نويشتنکسؤن
گاليکش ٚ شأرستان

**گاليکش ٚ شأرستان**، ايته جه گۊلستان ٚ اۊستان ٚ شأرستانان ايسه. أ شأرستان ٚ مرکز ني گاليکش ٚ شأر ايسه. گاليکش پيشتر مينۊدشت ٚ شأرستان ٚ شين بۊ کي ۱۳۸۹ شمسي سال ٚ جه خؤره سيوا بؤبؤسته.

## کيشوري تخسيمان
* گاليکش ٚ شأرستان ٚ مرکزي بخش
* دهستانان:
** نيلکۊه ٚ دهستان
** یناق ٚ دهستان
* شأر: گاليکش
* لؤوه بخش
* دهستانان: 
** گۊلستان ٚ دهستان
** قراوؤلان ٚ دهستان
* شأر: صادق‌آباد

## جمعيت
براساس ۱۳۹۵ سال ٚ سرايشماردن، گاليکش ٚ شأرستان ٚ جمعيت ۲۴۱,۷۰۰ نفر (۱۸,۷۲۱ خانوار) بۊ.

## سربس
جرگه:گۊلستان ٚ اۊستان ٚ شأرستانان
گاليکش ٚ شأرستان ٚ مرکزي بخش

**گاليکش ٚ شأرستان ٚ مرکزي بخش** ايته جه گاليکش ٚ شأرستان ٚ بخشان، گۊلستان ٚ اۊستان ٚ دۊرۊن ايسه.

## کيشوري تقسيمان
* گۊرگان ٚ شأرستان ٚ مرکزي بخش
* دهستانان:
** نيلکۊه ٚ دهستان
** یناق ٚ دهستان
* شأر: گاليکش

## جمعیت
بر اساس ايران ٚ آمار ٚ مرکز ٚ سرايشماردن، گاليکش ٚ شأرستان ٚ مرکزي بخش ٚ جمعيت، ۱۳۸۵ سال ٚ دۊرۊن ۴۱,۲۰۲ نفر (۹,۷۱۱ خانوار) بۊ.

## سربس

جرگه:گۊلستان ٚ اۊستان ٚ بخشان