چانچۊ

**چانچۊ** ىا **چؤنچۊ** ىا چؤنپاىه (لنگرۊدˇ مئن) ىک جۊر أبزاره کي آدم اۊنأ جي بار ببر-أور کؤنه. چانچۊ، ىکته درازˇ چۊبه کي تقريباًدؤ ؤ نيم متر اينˇ درازئه ؤ لئه دار ؤ آزاردارˇ چۊبأ جي تاشنن ؤ صاف ؤ برراق کؤنن ؤ اينˇ دۊ سر لپۊر (برجستگي) دأنه ؤ اي لپۊرؤن سربجؤرن. اي لپۊره **گأبئلأگأبؤ** دۊخؤنن.   قديم، چانچؤ جنگل نيشين ننججارؤن چاگۊدن ؤ اۊ ديکؤنؤني کي اۊشؤنˇ مئن چۊبي بزارؤن (چۊبي قاشۊک ؤ کتره ؤ کتله ؤ لاک ؤ پارۊ ؤ... فۊرتن، چانچۊ ني فۊرتن.

زيبيلˇ دسته' چانچۊ دۊ ته سرأ جي واگرنئنن ؤ گأبئلأگأبؤ ونألنه کي زيبيلˇ دسته ليسکأخؤره ؤ چانچۊأ جي سيوا بۊبۊن ؤ بککئه.

## چانچۊ مۊسؤن ابزارؤن

ىک جۊر دئه چانچۊ دأنيم کي بيجارˇ جي بجه جابجا گۊدن ئبه کاراىته بنأبۊ ؤ اينه **لؤچۊ (لۊچۊ)** ىا **لؤپاىه (لبپاىه)** دۊخؤندن. (گيلکي مئن هر ىه پاره چۊبه گۊنن پاىه)  لؤچۊ چانچۊ مۊسؤنه ولي اينˇ دۊ ته سر تيج ؤ اىجين-اىجينه. اي تيج ؤ اىجين-اىجين سرؤن، برنج درزؤنˇ مئن شۊ ؤ ايتؤ بجؤنه بيجارأ جي بردن کندۊج.

ىک جۊرأ ني دأنيم کي اينˇ نؤم ايسه **زبيلپاىه**  کي ىکته زبيل ىا زبيلکه' وأرگنئنن ىکته پاىه' کي اي پاىه' **کۊلاکت** دۊخؤنن ؤ باره نئنن زبيلˇ مئن ؤ کۊلاکت پاىه' زبيلˇ دسته مئنأ جي رد کؤنن ؤ نئنن کۊلˇ سر. اي ابزار دهاتؤنˇ مئن پۊر کاراىته بنأبۊ ؤ هنۊزم بنه. 

گالشؤنˇ أبزار کي ايشؤنˇ بار ماستˇ گۊله ؤ زۊغال بار بۊ، **کچيک** دأشتن ؛ کچيک ىا کأچيک، ىکته چۊبه دۊخالنگˇ مۊسؤن هفتي کي ىکته اينˇ خال تقريباً ىک متره.

## واژه بنه
چان هۊ شان ىا شانه ايسه ؤ چۊ، چۊبه.  

## چانکش
اۊ کس کي چانچۊأجي بار جابجا کؤنه، **چانکش** ىا **چؤنچي** دۊخؤنده بنه. قديم کي ماشين ؤ مؤتؤر ننأبۊ ىا کم بۊ، چانچۊکشؤنˇ کار رؤنق دأشت ؤبازار رۊزؤن، چانکشؤن بارؤنه اي شهر اۊ شهر بردن ؤ شهرؤنˇ مئنأني هندؤنه ؤ خربۊزه' جابجا گۊدن.  

## گيلکؤنˇ فرهنگˇ مئن
چانچۊکشي ىکته کار ؤ شؤغل بۊ کي ماشين ؤ مؤتؤرˇ أمأنˇ پسي کم-کمى وردکته دره. اي کار مردۊمˇ هر رۊزه زيندگي مئن أثر بنأ ؤ بۊشؤ مردۊمˇ فرهنگ ؤ مثلؤنˇ مئن. گيلکي مئن وختي خأنن ىک نفره کي لاغر ؤ هچمسه ايسه تؤصيف بۊکۊنن گۊنن چانچؤ مؤنه! ىا أگه کسي مؤعتاد بۊبۊن ؤ اعتيادأ جي بچمسه ؤ لاغر بۊبؤبۊن اينه چانچۊ دۊخؤنن؛ گاگلف ساقي ؤ موادفۊرۊش ني چانچۊ دۊخؤنده بنه.

شىونˇ فؤمني شئرؤنˇ مئنأ ني چانچۊ پۊر بمأ دأنه. اي ترانه کي ناصر مسعودي بۊخؤنده دأنه:

:کۊ ستاره' فأندرم، تي چۊمانˇ سۊىأ نده ؟
:کۊ زیمینأ سر بنم، عطرˇ تي زانۊىأ نده ؟
:مي پاتان آؤپیله سؤغاتˇ مي  پابرأندگيه
:کؤىتأ کۊچه' دوأرم مي کۊچیکي بۊىأ نده؟
:بأيد أى دسبراران، ايپچه مي لبله' بیگیرد
:هأچينئه کۊل دئه بدأ مي شانه **چانچو**ىأ نده
:ولأنید جؤغدازنم پسکلأپوشان بمۊجم
:بدأ مي خۊنأ بجار ، أنقده زالۊىأ نده
:کؤى دأنه آىنه رئه مي دیلˇ سفره' واکۊنم-
:خۊره زرخأ نوکونه توشکه خۊ أبرۊىأ نده؟
:مي چۊمان تیرپیري شه خۊرشیدˇ سۊرمه' چي وابؤ؟
:بدأ دۊنىا واوئلان مي چشمˇ کمسوىأ نده
:گیلان اؤى گیلان! مي دردأ نتانه چاره کۊدن،
:أگه دسنؤخسه حکیم، تي گیلˇ دارۊىأ نده
:شعرˇ تۊمبجارأ واش پۊراکۊنه تا چٚکٚره
:أگه قؤووٚت تي پلا، **شیون**ˇ بازۊىأ نده

شىون ىکته نؤمي منظۊمه دأنه کي طنز ؤ دۊزوانه (گيلکي ؤ فارسي) ايسه. اي منظۊمه نؤم ايسه "معرفي" کي اي منظۊمه مئن ىک جا چانچۊ گب مئن هأنه. اي پاره مئنˇ شۊخي کي شىون چانکش ؤ جاکشˇ همرأ کؤنه مردۊمˇ ىاد ؤ فرهنگˇ مئن بۊمؤنسه:

: ىادش به خىر پدر مثال میاورد
:گاگلفی آدمأ حال میاورد
:میگؤفت: ايتأ رۊز که هواخۊشی بود
:آدم کۊشی دولتئه سگ کۊشی بود
:یه دسته چانکش همه سنگینˇ بار
:أهلˇ أمی محلˇ جمعه بازار
:رادکفن رشتˇ بازار با شتاب
:فۊرۊش بدن بارشأنه با حساب
:پیلˇ خیار، هندوانه، خربۊزه
:فیته فیته تؤرشˇ سیبˇ بامزه
:پامادؤر ؤ بادمجان ؤ آشتالو
:خۊلاصه هرچی اۊشانˇ جان دبۊ
:أن پس ؤ اۊن پیش همگی پا به پا
:چک-چک ؤ چانچۊ أمۊىي جاده راه
:**أىنک**ˇ سامان حالا فانرسیدن
:ىک نفرأ اۊن سرˇ جاده دیدن
:اۊن نفر از رشت میامد پا میکۊفت
:خۊدا شؤما را بده قوت بۊگۊفت
:هأتؤ که بود چانچۊ سرˇ شانه شان
:پؤرسیدن از اۊن رادوار، چانکشان:
:رشت چه خبر؟ گؤفت: همه دست به تیرن
:جاکشانˇ رشتؤ دارن میگیرن
:ىکهؤ ىکی گؤفت براران وگردیم
:اي بار دینی هأچین هأچین بمردیم
:وختي به خانه رسیدن چانکشان
:عیالˇشان پؤرسˇجۊ کرد از اۊشان:
:چي وأسي بارˇ شؤما رؤ آوردین؟
:به تۊرˇ مؤشتري مگر نۊخؤردین؟

:راوي گئه چانکش خۊ زناکأ بوگؤفت:
:دئه تۊ نوأ زئن أمره حرفˇ مؤفت
:جاکشانأ رشت کأرأ گیفتان دیرید.
:خؤب به شۊما چي؟! شۊما که چانکشید.

:- چانکش ؤ جاکش کشˇ جا غش دأره
:ظاهر دینی هر دۊ تا هم کش دأره
:أ جۊر کي شهر بي کولوشˇ وروره
:سک خۊ صحابˇ نشنأسه اي ذره
:فرقˇ أ کش تا اۊ کشأ تا بیگیم
:دینی بۊبؤسته أمي طفلان ىتیم!

## سربس

رده:حىاتي وانويسؤن